RUWANGE |----------------| ڕوانگه: November 2018\nدیوانی عەداڵەتی یەکێتیی ئوڕووپا بە قازانجی پارتیی کرێکارانی کوردستان بڕیاری دا\nبەشێک لە بەرنامەی 'ئوێزگور گوێندەم" لە تێلێڤیزۆنی میدیا هابەر ( بە زمانی تورکی)\nیەکشەمە شەو ١٨ی نۆامبری ٢٠١٨\nسەبارەت بە بڕیاری دادگەی گشتی ژمارە ٣ی یەکێتیی ئوڕووپا ( دیوانی عەداڵەت) لەمەڕ پووچەڵ کردنەوەی زەمینەی حقووقی دانانی ناوی پ.ک.ک لە لیستی ڕێکخستنە تێڕۆریستییەکاندا.\nمۆدێڕاتۆر: سەلیم گونەنج\nلێکدانەوەکانی دوو حقووقزانی کورد مەحموود شاکار و شاهین توجەر !\nمۆدێڕاتۆر سەلیم گونەنج : بینەرانی خۆشەویست لە بەرنامەیەکی تایبەتی ' ئوێزگویر گویندەم ' لەگەڵتانین . لەم حەوتوویەش دا ئەو ڕووداوە سەرەکیانە هەڵدەسەنگێنین کە مۆری خۆیان بە ڕۆژوڤەوە ناوە. پێشوەچوونێکی داغ بریتییە لە بڕیاری دیوانی عەداڵەتی یەکێتیی ئوڕووپا سەبارەت بە هەبوونی پ.ک.ک لە لیستی ڕێکخستنە تێڕۆریستییەکان دایە. لە دانیشتنی ١٥ی نۆامبر دا دادگە بڕیاری خۆی ئاشکرا کرد و داوخوازی پارێزەرەکانی پ.ک.ک ی سەبارەت بە هەموو مادەکان پەسند کرد و هەموو ئەو سۆنگانەی کە لە ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠١٧ی شووڕای ئوڕووپا هێنابوویە گۆڕێ پووچەڵ کردەوە. ئەوە بڕیارێکی گرینگە و وێدەچێ بڕیارێک بێ کە بۆ ماوەی دوورو درێژ قسەی لە سەر بکرێ. چونکە ئەو بڕیارە ئاکامی سیاسی و حقووقی لێ دەکەوێتەوە. لەم بەرنامەیە دا لەگەڵ میوانەکانم لەو بڕیارە دەکۆڵینەوە . لە بەڕێز شاکارەوە دەست پێ دەکەین .بەڕێز شاکار ئێوە چەند داخویانییەکتان لەو بارەیەوە داوە بەڵام دەمەوێ هێندێک دوور و درێژتر لە بارەی ئەو بڕیارەوە بدوێین. ئێوە ڕاتان گەیاند ئەوە بڕیارێکی زۆر گرینگە. ئەگەر ئەو پێواژۆیە کورت بکەنەوە چۆنی باس دەکەن ؟\nمەحموود شاکار: ئەمن ئەو بڕیارەی کە لە ١٥ی نوامبر دا دراوە بە گرینگ دەزانم. یەک لە هۆیەکانی کە بەگرینگی دەزانم پێوەندی هەیە بە لیستی تێڕۆرەوە. یانی ئەو ئاکامانەی کە لیستەی تێرۆری ئوڕووپا بوویەتی و ئەو تەئسیراتەی کە کردوویە و ئەو ئاکامە سیاسیانەی کە لێی کەوتوونەتەوە.\nئەگەر ئەوانە لە بەرچاو بگرین ئەو بڕیارە گرینگە چونکە هەتا ئێستا بە پێی ئەو لیستەیە حەول دراوە هێرش و پەلامار بۆ سەر گەلی کورد مەشڕووعییەتی پێ بدرێ. تەنانەت کاتێک تورکیاش باسی هێرشەکانی بۆ سەر گەلی کورد دەکا بەتایبەتی هێڕشەکانی ساڵی ٢٠١٥ و ٢٠١٦ بە ئوڕووپای دەگوت پ.ک.ک لە لیست دایە. یانی بە گشتی دژایەتی بە دژی داوخوازە سەرەتاییەکانی گەلی کورد و مافی ژیانی هەمووی بە ڕێگای ئەو لیستە ڕا پاساو دەدرێ. هەڵبەت لە پشت گەڵاڵە کردنی ئەو لیستە دا ئیرادەیەکی سیاسی هەیە بەڵام ئەو ئیرادە سیاسییە بە پێی فۆرماتی ئەو لیستەیە و ئەو لیستی تێڕۆرە خۆی دەردەبرێ. یانی لە جێدا زۆر حقوقزانی ئوڕووپایش یانی زۆر حقووقزانیش کە دۆزی کورد دەزانن چییە نایانەوێ خۆیان لەو باسە بدەن چونکە ئەوە باسە زۆر نیگەرانی پێوەیە. یانی کاتێک باسی دۆزێکی تێرۆر دەکرێ لە جێدا کۆمەڵانێکی بەربڵاویش دەسڵەمێنێتەوە ، لەو ڕوانگەیەوە لەگەڵ دیاردەیەک ڕووبەڕووین کە لە قانوونی تێ دەپەڕێنێ. جا بەو بڕیارە، ئەو گوتنە ، نەک لیستەکە خۆی ، ئەو سیاسەتەی کە لە سەر بنەمای ئەو گوتارەی تێڕۆر هەڵنراوە بە بۆچوونی من زۆر سست دەبێ و یەکەم جارە بڕیارێکی ئاوا ئەو گوتارە دەشکێنێ و دەکرێ ئەو لیستەیە بێ مانا بکا. دەتوانێ ئەو لیستەیە پووچەڵ بکا، دیارە ئەو بڕیارە بە مانای دەرخستنی پ.ک.ک لە لیستی تێڕۆر نییە ، چونکە هەر شەش مانگ جارێک ئەو پێواژۆیە دووپاتە دەبێتەوە و ئەوە بەردەوام دەبێ. بەڵام لە پێوەندی لەگەڵ ئەو لیستە دا جاری یەکەمە بەو بڕیار دانە لەجێدا تەئسیر و گرانایی ئەو لیستەیە پووچەڵ بووەتەوە و هەڵوەشاوە و هەبوونی ناوی پ.ک.ک لە لیستەکە دا وەکوو زەمینەیەکی حقووقی لە ئارا دا نەماوە. ئیرادەی سیاسی دەتوانێ لە سەر ئەوە بەردەوام بێ و پ.ک.ک لەو لیستە دا بهێڵێتەوە بەڵام بنەمای حقووقی ئەوە ڕووخاوە و ئەو لیستە لە پێوەندی لەگەڵ دۆزی کورد دا بەو بڕیارە مەشڕووعیەتی خۆی لە دەست داوە . لەو ڕوانگەیەوە ئەمن هەتا بڵێی بە گرینگی دەزانم و دەبوو لە سەرەتا دا گوتبام ئەویش ئەوەیە کە ئەو جۆرە بڕیارە حقووقییانە بە سەری خۆیان چەندی گرینگیش دەبن بڵا ببن ، بەڵام تەئسیرەکانی دەکرێ دە کردەوە دا دەبێ پێش بخرێ. یانێ ئەو بڕیارە لە مێکانیزمە سیاسییەکان دا، لە مێکانیزمە دێمۆکڕاتیکەکاندا، یانی لە کۆمەڵ دا لێک بدرێتەووە و مەغدورەکانی ئەو لیستەیە لێی بدوێن پێم وایە گرانایی ئەوەندەی دیکەش زیاتر دەبێ.\nسەلیم گونەنج : یانی دەتوانین بڵێین کە هەڵوێستی هێزە سیاسییەکان بەهێزتر دەکا\nمەحموود شاکار: بەڵێ. بە لێبڕاوییەوە هەڵوێستی ئیرادەی سیاسی بەهێزتر دەکا\nسەلیم گونەنج: یانی ئیرادەی سیاسی کورد\nمەحموود شاکار: بەڵێ دەستی کراوەتر دەبێ و ئیدی چبڕ چارەنووسێکی دیاریکراو و نەگۆڕ و نەڕووخ و گۆتنی تێڕۆر لە بەرانبەرمان دا نییە ، کە لە ئوڕووپا و لە ڕٶژئاوا لە ١١ی سێپتامبری ٢٠٠١وە بەم لایەوە گوتنی تێڕۆر شتێک بووە کە هەری زۆر دەکار دەکرێ و ئەوە بە دژی گەلی کورد زۆر بە خراپ دەکار کرا ، لە بەرانبەر مافی سەرەتاییەکانی گەلی کورد و ئەو قەتڵی عام و کوشتارەی کە لە گەلی کورد کراوە ، کرێمینالیزە کردنی بزووتنەوەی کورد هەمووی هەر لە سەر بنەمای ئەو گوتارە هەڵنراون. یانی بە ئاسایی لە قانوون دا شتێکی هێندە گەورە نییە یانی چوونە ناو لیستی تێڕۆڕ لە ڕووی تێکنیکییەوە دەست بەسەر داگرتنی ماڵوموڵکە بەڵام لەوەی تێ پەڕاند و کاردانەوەی کۆمەڵی و سیاسی لێ کەوتەوە. دوا جار لە ١٠ ی فێورییەی ٢٠١٤ دا کە پ.ک.ک خرایەوە ناو لیست بەڕێزان مراد قەرەییڵان و دوڕان کاڵکان بە ڕێگای گرووپێک لە پارێزەرانی هولەندییەوە ئەو داوخوازییەیان بۆ دادگەی عەداڵەت بەرز کردەوە ، ئێمە لەتەک گرووپێک لە دۆستانی پارێزەر گرووپێکی ڕاوێژکارمان ڕێک خست چونکە پێویست بوو پارێزەرەکان لە نزیکەوە بارودۆخی تورکیاش بزانن و لەو ڕووەوە لە ئاکامی کارێکێ هاوبەش دا ئەو کارە گەیشتە ئەو نوختەیە . لەکاتێکدا دۆز بە دژی بڕیاری ١٠ی فێورییەی ٢٠١٤ بەردەوام بوو ، لیست هەر شەش مانگ جارێک تازە دەکرایەوە .\nسەلیم گونەنج : یەکەم موڕاجەعە لە ١٠ی فێورییەی ٢٠١٤ دا کرا ؟\nمەحموود شاکار: بەڵێ. لە دژی ئەو لیستە بە ووردی لە١ی مای ٢٠١٤ دا موڕاجەعە بە دادگە کرا، یانی ئەو دواخوازە لە ١ی مای ٢٠١٤ لە مەحکەمە کرا و ئعتراز کرا و دۆز کرایەوە. بە دوای ئەوە دا هەر شەش مانگ جارێک درێژ کرایەوە و دیسان ئعتراز کرا بەو درێژ کردنەوانە و بە دوای ئەوە دا ئەو ئعترازە شێوەی دۆسییەی بەخۆیەوە گرت وا بزانم تا ١ی ی ئووتی ٢٠١٧ تا کاتی دوایین لیست. لە دژی ئەو لیستەش ئعتراز کرا. لە ١٦ی ئاوریلی ٢٠١٨ مەحکەمە لە لووگزامبورگ دانیشتنێکی ڕێک خست ، مەحکەمە گوێی لە قسەکانی ( زارەکی) هەر دوو لا گرت . پرسیاری لە هەر دوولا کرد و هەر دوو لا ووڵامیان داوە و لە جێدا لەوێ پێواژۆی دۆزەکە کۆتایی هات. لە ١٦ی ئاوریلی ٢٠١٨ دا مەحکەمە ڕایگەیاند بەلەبەرچاو گرتنی ئەو ماوەیەی کە لە داوخوازی پێڕاگەیشتن تێ پەڕێوە ئیدی دەبێ دۆسییەکە یەکلا کاتەوە و بڕیار بدا. مەحکەمە گوتی ناچارم دۆسییەکە کۆتایی پێ بدەم چونکە دەبێ بڕێار بدەم ، و دواجار ئەوە سەرەتی پێدانی مەحکەمە بوو یانی درێژە کێشانی دۆزەکە لە نێوان ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠١٧ ، چونکە هەتا لیست تازە کرابایەوە و ئعترازی پێ کرا با پێواژۆی دادگەش درێژتر دەبووەوە دواجار مەحکەمە لە مەڕ ساڵانی نێوان ٢٠١٤ تا ٢٠١٧ی ئەو دۆسییەیە بڕیاری خۆی دا .\nسەلیم گونەنج : لە مەڕ پێواژۆی لەوەو بەدواوە پرۆسێدووری حقووقی کراوەیە ئیدی.\nمەحموود شاکار: بەڵێ کراوەیە. هەڵبەت کە وایە ، وەک ئەوەی کە هەتا ئێستا کراوە دەکرێ هێندێک ئەوە قووڵ بکەینەوە بەڵام ئەمە بڵێم لە سەرتاوە کاتێک کە لە ١٠ی فێورییەی ٢٠١٤ یەکەم موڕاجەعە بە مەحکەمە کرا ، ئەو هۆ سەرەکییەی شووڕای یەکێتیی ئوڕووپا بۆ پاساوی بڕیارەکەی بۆ مەحکەمەی دەهێناوە ئەوە بوو ، پێم وایە ٨٧ ڕوداوی کە لە کوردستان قەوماو بوون ڕیزی کرد بوو واتە لە نێوان ساڵانی٢٠٠٣ تا ٢٠١٠ ، دیارە ئەو ڕووداوانەی کە لە ڕۆژنامەکانەوە وەریان گرتبوون. ئێمە دوای ئەوەی ئەو سۆنگەنامەمان خوێندەوە، یەک بە یەک لەو ڕووداوانەمان کۆڵییەوە . ئەو ڕووداوانە هێندێکێکان لە لایەن کۆنترگریلاوە ئەنجام درابوون ، یان لە لایەن عەسکەری تورکەوە کرا بوون و بەشێکیشیان بریتی بوون لە تێکهەڵچوونەکانی نێوان گریلا و عەسکەر و ئێمە بۆچوونی خۆمان سەبارەت بە سۆنگەنامەی شووڕا دەربڕی . بەڵام خۆیان ئیدی لە کاتی هێنانە گۆڕی لیستی دواتر ئەوەیان کێشایەوە دواوەوە، ئەوەیان بەکار نەهێنا و دەستیان کرد بە پتەو کردنی ئارگومێنتەکانی خۆیان. بڕیاری مەحکەمەی فەڕانسەیان هێنا گۆڕێ، بڕیاری ئینگلیستان و ئەمریکا و ئەوانەیان زیاد کرد بۆ سەلماندنی هێشتنەوە ناوی پ.ک.ک لە لیست دا. بەو شێوەیە بە بڕیارەکانی فەڕانسە، ئینگلیستان و ئەمریکا سۆنگەنامەیەکی دیکەیان ئامادە کرد. دیارە لە بەرانبەر ئەوانەشدا ئارگومێنتی پێویست هاتە گۆڕێ و مەحکەمەش ١٤ هۆی سەرەکی پووچەڵ کردەوە. شووڕا هەر شەش مانگ جارێک لیستی خۆی ڕادەگەیێنێ و ئەگەر تەماشای ئارگومێنتەکانیان دەکەی هەتا بڵێی سادە و ساکار و زۆر بانەکی ن. چونکە سیستمێکی دامەزراو لە گۆڕێ دا بوو یانی کاتێک کە ئعترازیان پێ کرا ناچار مان هەڵوێستێکی جیدی بگرن ، بۆ نموونە یەکێک لە ڕووداوەکانی ٨٧ ئەوە بوو، هەر وا لە بەر دەیڵێم با بڵێین لە ١٠ی ئۆکتۆبری ٢٠٠٦ دا لە باشووری ڕۆژهەڵات تێکهەڵچوونێک ڕوویدا، یانی نە جێگاکەی دیار بوو ، نە تاریخەکەی ، نە ڕوداوێکی کۆنکرێت.\nسەلیم کونەنج: دیارە وا بزانم ئەوە لە ڕووی حقووقییەوە بە هێند وەرناگیرێ.\nمەحموود شاکار: نا ، بە هێند ناگیرێ. یانی پووچەڵ کردنەوەی زۆر سەخت نەبوو. ئەوە لە بەر ئەوە دەڵێم چونکە زێهنییەتێکی ئەوەندە ڕۆنیشتوو هەیە کە ئیرادەی سیاسی لە پێوەندی لەگەڵ تێڕۆر دا ئەوەندە خۆی ئاسوودە دەبینێ کە کاتێک تەماشای هۆ وسونگەی دەکەین کە لایەنێکی پێ دەخەنە لیستی تێڕۆر ، دەبینین هۆیەکان تا بڵیی ساکارن. لە زانیاری ڕۆژنامەکانەوە کۆ کراونەتەوە، و شتێکە لەو ڕووداوانە بەرهەم هاتووە کە نە تاریخ و نە شوێنیان دیارە. جا بۆیە سەرکەوتن لە ئاست ئەوە لە ڕوانگەی حقووقییەوە بووە هۆی تێکچوونی هێندێک لە نۆڕمەکانیان . دیارە مەحکەمە گشت هۆیەکانی بەرپەرچ دایەوە بەڵام تەنانەت ئەگەر ئەو بڕیارەش نەدرابا تەنێ ئعتراز کردن و هەڵوێست دەربڕین لە ئاست ئەو تاوان وەپاڵ دانە ئەوە خۆی لە خۆیدا وەک بەرتەک نیشاندان لە بەر ئەو مێکانیزمە گرینگ بوو. دیارە بڕیارەکە بە گشتی زۆر گرینگ بوو.\nمەحموود شاکار: ئەمن پێم وایە لە ساز کردنی لیست دا دەکرێ هێدێک دەورێ تورکیاش هەبوو بێ . چونکە کاتێک لیست ئامادە دەکرێ ووڵاتانی سێهەمیش تەئسیری خۆیان هەیە. دیارە تورکیا لە پێواژۆی ئەو دادگەیە دا لایەنێک نییە، بەڵام بە ئاسایی لایەنە. شتێکی ئاوا هەیە ، ئەویش هەبوونی گوتنێکی تێڕۆڕە کە ڕۆنیشتووە. بە ساڵانە ئەوە هەیە لە ساڵی ٢٠٠٢ وە پ.ک.ک لە لیست دایە و ئەوە هەر جارەی کە لیست تازە کراوەتەوە بەردەوام بووە و بووە بە پێواژۆیەکی ئۆتۆماتیک ، ئەو پێواژۆیە بە سەری خۆی پێواژۆیەکی ئۆتۆماتیکە ، ئێستا بەو موداخەلە حقووقییە مەسەلەکە کەمێک گەیوەتە نوختەیەکی جیدی. هەتا ئێستا ئعترازەکە تەئسیرێکی وای نەببوو. یانی لە ساڵی ٢٠١٤ ئعتراز کرا بەڵام دوا جار هێنانی ناوی پ.ک.ک بۆ ناو لیستەکە لە بەر ئەوەی لە گەڵ ئعترازی جیدی بەرەوروو نەهات بە هاسانی دەکرا، بەڵام مەحکەمە بە بێ ئەوەی ڕوداوەکان لەبەرچاو بگرێ بەرپەرچی دانەوە یانی ڕایگەیاند ئێمە ناتوانین لەو بەڵگانە بکۆڵینەوە کە لە ووڵاتێکی سێهەمەوە هاتوون. ڕایگەیاند خاوەنی ئەو تواناییە نییە یەک بە یەک لەوانە بکۆڵێتەوە. لە جێدا یەکێک لە ئاکامە لایەکییەکانی گرینگی دیکەی ئەو بڕیارەش ئەوەیە کە پێشی تورکیا گیرا کە لە نموونەی ئاوا دا وەک لایەنی سێیەم بێتە ناو پێواژۆی ئەوتۆ. چونکە لە تورکیا ئەوە چۆن هەڵدەسووڕێ گەلۆ بە پرۆسەی داوەریدا تێ دەپەڕێ یان نا و لە جێدا دادگە گوتی ئەوەمان بۆ تاقی ناکرێتەوە. لەوەی دواوە ئەو بەڵگانەی لە تورکیاوە بە دەست مەحکەمە بگا بەو بڕیارە ئیدی بایەخیان نامێنێ. ئەوە لەو دادگایانەی کە لە ئورووپا دەکرێن لە ڕووی کۆمەڵییەوە زانینیان باشە یانی ئەگەر لە هەر ووڵاتێکی ئوڕووپایی لە سەر بنەمای ئەو زانیارییانەی تورکیا لە بەر دەستی دێنێ دادگەیەک بەڕێوە بچێ، دادگە دەتوانێ بڵێ ئەو بەڵگانە تاقیی نەکراونەتەوە یانی پڕۆسەی محاکەمە لەوێ عادڵانە نەبووە ئەوەش دەکرێ دەسکەوتێک بێ کە لە برێارەکە دا نەنووسراوە.\nسەلیم کونەنج: بەڕێز توجەر ئێوەش ئەو پێواژۆیەتان لە نزیکەوە شۆپاندووە، لە ناوی دا بوون ئێوە هەم لەمەڕ بڕیارەکە چ دەتوانن بڵێن و هەر وەها خۆتان بڕیارەکە چۆن هەڵدەسەنگێنن ؟\nشاهین توجەر: بەر لەوەی کە باسی لێکدانەوەی خۆم بکەم ، باشتر وایە کە بینەران باشتر بزانن باسی چی دەکەین. دەمەوێ هێندێک بە کورتی باسی لیستەکە بکەم. داخودا ئەم لیستە چییە ؟ چونکە کە دەڵێین لیست ئی وا هەیە دەزانێ چییە و ئی واش هەیە ڕەنگە بە ووردە ڕیشاڵ نەزانێ چییە. جا بۆیە دەمەوێ زۆر بە کورتی باسی لیستەکە بکەم . لە دوای ئەوەی لە ١١ی سێپتامبری ٢٠٠١ هێرش کرا بۆ سەر ئەمریکا. ئەنجومەنی ئاسایشی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیارێکی پەسند کرد، لە ٢٨ ی سێپتامبری ساڵی ٢٠٠١ دا. بڕێارێک درا لەو بڕیارە دا گوترا کە ئێمە بۆ خەبات بە دژی تێڕۆریزم دەبێ ستراتێژییەکی هاوبەشمان هەبێ و بە دژی کەسان و ڕێکخستنان ، بە تایبەتی لە ڕووی داراییەوە دەبێ هێندێک سزای پێش گێڕەوە لە بەر چاو بگرین. لەو بارەیەوە بڕیار درا و پێم وایە سێ مانگ دوای ئەوە یەکیتیی ئوڕووپا لە مانگی دیسامبر دا بەڵگەیەکی حقووقی دەرخست کە پێی دەگوترێ هەڵوێستی هاوبەش و بە پەسندی ئەو بەڵگەیە هەمان هەڵوێستی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکانی وەخۆ کرد. لە بەر ڕووناکایی ئەو بڕیارە لە ٢٧ی دیسامبری ساڵی ٢٠٠١ دا ئەساسنامەیەک گەڵاڵە کرا، بە پێی مادەی ٢ی ئەو ئەساسنامەیە دەبوو لیستێک ئامادە بکرێ و لەو لیستەدا ناوی کەسان و ڕێکخستنە تێرۆریستەکان دەستنیشان کرا و گوترا یەکێتیی ئوڕووپا بۆیە هەیە دەست بە سەر مالوموڵکی ئەو جۆرە کەس یان ڕێکخستنانە دا بگرێ. لەو چوارچێوەیە دا لە ساڵی ٢٠٠١ دا لیستێک ئامادە کرا . لەو لیستی یەکەمە دا ناوی پ.ک.ک نییە. لە ساڵی ٢٠٠٢ ، لە ٢ی مانگی فێورییەی ٢٠٠٢ دا ، پ.ک.ک خرا ناو لیستەکە. یانی لە پێوەندی لەگەڵ لیستی تێڕۆری یەکێتیی ئوڕووپا دا بە پێی ئەساسنامەی یەکێتیی ئوڕووپا بۆ ئەوەی ناوی کەسێک یان ڕێکخستنێک بخرێتە ناو لیستەکە، دەبێ مەرجەعێکی سەڵاحییەتدار لەو بارەیەوە بڕیارێکی دابێ. بە لانی هەرە کەمەوە مەرجەعێک. لە هەلومەرجی ئاسایی دا لە بەڵگەکانی یەکێتیی ئوڕووپا دا، کاتێک زاراوەی مەرجەعی سەڵاحییەتدار یانی ئیدارەی سەڵاحییەتدار بە کار دەهێندرێ لە جێدا بە مانای مەرجی سەڵاحییەتداری یەکێک لە دەوڵەتەکانی ئەندامی یەکێتیی ئوڕووپایە. دواجار یەکێک لە مەرجەعە سەلاحییەتدارەکانی یەکێک لە ووڵاتانی ئەندامی یەکێتیی ئوڕووپا ، لە هەلومەرجی ئاسایی دا دەبێ دادگە هەبێ ، بەڵام هەر دادگە نییە جار جار ئەوە دەتوانێ مەرجەعێکی ئیداریش بێ. دەبێ بڕیارێکی مەرجەعێکی ئاوا هەبێ ، لە پێوەندی لەگەڵ ئەو بڕیارە دا پێواژۆیەک هەیە، دەبێ داوخوازینامە پێشکێش بکرێ . لەو پێوەندییە دا مەرجەعی سەڵاحییەتدار شووڕای یەکێتیی ئوڕووپایە. شووڕا ئەو بڕیارە دەدا ، لێی دەکۆڵێتەوە و ئەگەر زانیارییەکانی ناو بڕیارەکە بە جیدی بزانێ یانی ئەو بڕیارەی کە لە مەڕ کەس یا ڕێکخستنەکە بە جیدی بزانێ، ئەو دەمێ دەکرێ بڕیار بدا لە سەر لێ زیاد کردنی ناوی ئەو کەسە یان ڕێکخستنە لە لیستەکە.\nسەبارەت بە پ.ک.ک یەکەم بڕیار لە ئینگلیستانەوە دێ. لە جێدا بە پێی پێداویستی حقووقی ناوخۆیی لە ساڵی ٢٠٠٠ دا ئەگەر هەڵە نەبم بڕیارێکی ئیداری وەزیری کاروباری ناوخۆی بریتانیا هەیە ، بریتانیا سەبارەت بە تێرۆریزم قانوونێکی هەیە و بە پێی ئەو قانوونە بڕیارێک دراوە، ئەو بڕیارە بەڕێوە دەچێ و لە سەر بنەمای ئەو قانوونە ناوی کەس و ڕێکخستنان دەخرێنە ناو ئەم لیستەیە.\nسەلیم کونەنج: ڕەنگە وەبیر هێنانەوە لە جێی خۆی دابێ. یانی لەو سەردەمە دا لە سێپتامبری ١٩٩٩ وە پ.ک.ک ئاگر بەسی ڕاگەیاند بوو و هێزە چەکدارەکانی کێشابووەوە دەرەوەی سنووری تورکیا، یانی ئەو پێواژۆیەی کە باسی دەکەین.\nشاهین توجەر: بەڵێ. پێم وایە ئەو بڕیارە سێ ساڵ دوای ئەو پێواژۆیە دەرچوو، ڕاستە ئەوە هۆی واق ووڕمانی هەموو کەس بوو لەو سەروبەندی دا. بەڵام ئەو بڕیارەی بریتانیا لە لیستەکە دا نانووسرێ یانی هەر وەک بڕێک بەر لە ئێستا مەحموود شاکاریش گوتی لە یەکەم قۆناخەکاندا، لە سەرەتاوە ، بۆ ماوەیەکی درێژ ئەگەر ناوی کەسێک یان ڕێکخستنێک بخرابا لیستەوە ، ئەوە بڕیارێکی سەمبۆلیک بوو، یانێ بە بێ ئەوەی لێی قووڵ بووبێتنەوە یان بە ووردی لێیان کۆڵیبێتەوە بە بێ هێنانە گۆرێ هۆ و سۆنگە ئەو بڕیارانە دراون. دواتر دیوانی عەداڵەتی ئوڕووپا هێندێک بڕیاری دا لەو پێوەندییە دا. بە دوای ئەوانە دا بوو کە شووڕای ئوڕووپا حەولی دا هێندێک هۆ و سۆنگە لە هۆکاری بریارەکانی زیاد بکا. لیست لیستێکی ئاوایە و هەر وەک گوتمان لە ساڵی ٢٠٠٢وە پ.ک.ک لە ناو ئەو لیستە دایە. وەکوو پێشتر گوترا لە ساڵی ٢٠٠٤ دژی ئەو بڕیارە دۆزێک کرایەوە و لەو بارەیەوە مەحکەمە لە سەر ئەو دۆزە بڕیارێک دەدا، زۆر بە کورتی ڕەنگە ڕوونکردنەوەیەک لەو ڕووەوە بەجێ بێ. ئەو داوخوازە ، ئەو داوخوازەی کە لە لایەن پارێزەرەکانەوە کراوە، داوخوازێک نییە بۆ دەرخستنی ناوی پ.ک.ک لە لیستەکە. چونکە ناوی پ.ک.ک یان کەسان یان رێکخستنەکانی دی بۆ هێنانە ناو لیستەکە و لە لیست دا ڕاگرتن برێیارێکی سیاسی یە. مەرجەعی سەڵاحییەتداری یەکێتیی ئوڕووپا واتە شووڕای ئورووپا بڕیارێکی ئیداری یان بڵێین بڕیارێکی سیاسی داوە. دواجار لەو بارەیەوە داوخواز ئەوە نەبوو کە پ.ک.ک لە لیست دەربهێندرێ. لە ڕووی حقووقییەوە شتێکی ئەوتۆ لە بەر چاو نەگیراوە ، بەڵام لە بەر ئەوەی کە ئەوە واتە هێنانە ناو لیست هەڵسووڕانێکی ئیدارییە ، لەبەر ئەوەی ئەو هەڵسوورانە ئیدارییە بە پێچەوانەی قانوونەکانی یەکێتیی ئوڕووپا بووە دەکرێ بۆ پووچەڵ کردنەوەی بڕیارێکی ئاوا داخوازنامە پێشکێش بکرێ و ئەو دۆزەش لە جێدا لەو بارەیەوەیە.\nلە ساڵی ٢٠٠٤ بۆ دواخوازی پووجەڵ کردنەوەی بڕیارەکە دۆزێک کرایەوە ، و بە درێژ بوونەوەی دۆزەکە لەبەر ئەوەی کە هەر شەش مانگ جارێک لیستەکە تازە دەکرایەوە ، هەر شەش مانگەی جارێک بە دژی بڕیارە نوێیەکە ئعتڕاز کرا و لە تاریخی دانیشتنە دا لە ١٨ی ئاوریلی ٢٠١٨ دادگە ئیدی بڕیارێکی دا و بۆ گەیشتن بە بڕیارێک ، دوایین بڕیاری کە پووچەڵ کراوەتەوە ئی ساڵی ٢٠١٧ یە. لە بەڕ ئەو بڕیارەی کە داویە بڕیارەکانی دواتری پووچەڵ نەکردووەتەوە دەنا دادگە لە ساڵی ٢٠١٤ دوو بڕیار، ٢٠١٥ ، ٢٠١٦ ، ٢٠١٧ لە سەر یەک ١١ بڕیاری پووچەڵ کردەوە واتە ئەو ماوانەش کە بڕیارەکە درێژ کرابووەوە. دوا جار داوخوازی پارێزەرەکان بۆ پووچەڵ کردنەوەی بڕیارەکان هەموویان لەلایەن دادگەوە قەبووڵ کران . مڕۆڤ بییەوێ و نەیەوێ ئەو پرسیارەی بە زەین دا دێ، ئەویش ئەوەیە کە لە گەڵ پووچەڵ کرانەوەی ئەو هەموو بڕیارانە بۆچی پ.ک.ک هێشتا ناوی لە لیستەکە دا ماوەتەوە؟ دیارە ئینسانەکان زۆر مەعقوولە پرسیارێکی ئاوا بە جێ دەپرسن. دیارە لێرە دا ئەو پرێنسیپە دێتە ناوەوە حقووق و سیاست و ئەو سنوورەباریکەی کە لە نێوان سیاسەت و حقووق دا هەیە. بە داخەوە لە ڕووی حقووقییەوە مەحکەمە سەڵاحییەتی تەنێ هەر ئەوەیە لەوە بكۆڵێتەوە داخودا ئەو هەڵسووڕانە ئیدارییە لەگەڵ حقووق گونجاوە یان نەگونجاوە و بەو ئەرکە سنووردارە. دادگە ناتوانێ سەبارەت بە شتێک لە دادێ دا بڕیار بدا. لە سەر بڕێارێک دەکۆڵێتەوە کە دراوە بۆ ئەوەی بزانێ ئەوە بە پێی حقووق دروست بووە یان نەبووە. بەڵام سەبارەت بە بڕیارێکی کە لە دواتر دەدرێ دادگە ناتوانێ بڕیارێک بدا. ئەوە بۆیە دەڵێم لەو ڕوانگەیەوە دەڵێم ، هێندێک پێشتر باسم کرد. هێنانی ناوی کەس و ڕێکخستنان بۆ ناو لیست بڕیارێکی سیاسی یە. تەگبیرێکی پێش گێڕەوە و بڕیارێکی ئیدارییە کە شووڕای ئوڕووپا داویەتی. هەر شەش مانگ جارێک درێژ دەکرێتەوە، یانی ئەگەر ئەمڕۆش پووچەڵ بکرێتەوە یانی ئەگەر ئێستا داوخوازییەک پێشکێش بکرێ ، دادگە دەتوانێ برێاری ساڵی ٢٠١٨ ش پوچەڵ کاتەوە، ئەگەر تەماشای ناوەرۆکی بڕیارەکە بکەین بە ئیحتیمالی زۆر دەتوانین بڵێین دەتوانێ ئەو بڕیارەش پووچەڵ کاتەوە.\nسەلێم گونەنج: دەتوانێ وەک نموونە بڕیارەکانی پێشوو بە نموونە بێنێتەوە.\nشاهین توجەر: دەتوانێ ئەوە بکا، بەڵام دادگە سەبارەت بە ساڵی ٢٠١٩ ناتوانێ هیچ بڕێارێک بدا. لە لیست دەرخستن بە مانای بڕیار دانە سەبارەت بە ساڵی ٢٠١٩ و دواتر بە کردەوە. بە داخەوە دادگە سەڵاحییەتێکی ئەوتۆی نییە بۆیە دادگە سەبارەت بە دەرخستنی ناوی کەس و ڕێکخستنان لە لیست بڕیار نادا ، بەڵام سەبارەت بەو هۆ و سۆنگانەی کە بوونەتە هۆی ئەوەی ناوی کەس یان رێکخستنێک بکەوێتە ناو لیستەکە، و لە سەر کافی نەبوونی ئەوانە، دەتوانێ بڕیار بدا.\nوەرگێڕان لە تورکی یەوە: حەسەن قازی\n٢٠ی نۆامبری ٢٠١٨\nڕەشنووسی ڕاپۆرتی کۆمیسیۆن لە مەڕ تورکیا بۆ ساڵی ٢٠١٨\nپاڕڵمانی ئوڕووپا ، کۆمیتەی کاروباری دەرەوە ٢٠١٨\nڕاپۆرتۆر : کاتی پیری\nپێشنیار بۆ بڕیارنامەی پارڵمانی ئوڕووپا سەبارەت بە ڕاپۆرتی کۆمیسیۆن لە مەڕ تورکیا بۆ ساڵی ٢٠١٨\n-بە لەبەر چاوگرتنی بڕیارنامەکانی پێشووی ، بە تایبەتی بڕیارنامەکانی ٢٤ی نۆڤامبری ٢٠١٦ سەبارەت بە پێوەندییەکانی یەکێتیی ئوڕووپا – تورکیا ، و ئی ٢٧ی ئۆکتۆبری ٢٠١٦ سەبارەت بە بارودۆخی ڕۆژنامەنووسان لە تورکیا ، و بڕیارنامەی ٨ی فێوریەی ٢٠١٨ سەبارەت بە بارودۆخی مافی مرۆڤ لە تورکیا،\n-بە لەبەر چاوگرتنی پێوەندیی گرتنی کۆمیسیۆنی ئوڕووپا لە ١٧ی ئاوریلی ٢٠١٨ لەگەڵ پارڵمانی ئوڕووپا، شووڕای ئوڕووپا، کۆمیتەی ئابووری و کۆمەڵی ئوڕووپا و کۆمیتەی هەرێمەکان سەبارەت بە سیاسەتی گەورەکردنی یەکێتیی ئوڕووپا ((COM (2028)0450 بۆ ڕاپۆڕتی ٢٠١٨ لەمەڕ تورکیا ، و لەمەڕ نامەی ستڕاتێژی هەموارکراوی پیشاندەری لەمەر تورکیا (٢٠٢٠ -٢٠١٤) ، کە لەمانگی ئووتی ٢٠١٨ پەسند کرا،\n-بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ئەنجامانەی سەرۆکایەتی کۆمیسیۆن لە ١٣ی دیسامبری ٢٠١٦ و ٢٦ی ژووەنی ٢٠١٨ [ڕایگەیاند] ، و ئەنجامنامەکانی شووڕای پێوەندیدار و ئەنجامنامەکانی شوورای ئوڕووپا،\n-بە لەبەر چاوگرتنی چوارچێوەی موزاکەرە لەمەڕ تورکیا ئی ٣ی ئۆکتۆبری ٢٠٠٥،\n-بە لەبەرچاوگرتنی بڕیاری ژمارە 2008/157/EC لە بەرواری ١٨ی فێورییەی ٢٠٠٨ سەبارەت بە پرێنسیپەکان، سەرەتییەکان و ئەو هەلومەرجانەی کە لە شەریکایەتی لەگەڵ کەوتن هەبوون لە تەک کۆماری تورکیا دا ('شەریکایەتی لەگەڵ کەوتن') ، و بە گەڕانەوە سەر بڕیارەکانی پێشووی شووڕا ئی ساڵانی ٢٠٠١،٢٠٠٣ و ٢٠٠٦ سەبارەت بە شەریکایەتی لەگەڵ کەوتن،\n-بە لەبەرچاوگرتنی داخویانی هاوبەش بە دوای کۆبوونەوەی لووتکەی یەکێتیی ئوڕووپا – تورکیا لە ٢٩ی نۆامبری ٢٠١٥، و پلانی کردەوەی یەکێتیی ئوڕووپا- تورکیا ،\n-بە لەبەر چاوگرتنی ئەو ڕاگەیاندنانەی لە لایەن کۆمەڵگەی ئوڕووپا و دەوڵەتە ئەندامەکانی لە ٢١ی سێپتامبری ٢٠٠٥ دەر کرا، لە وانە ئەو مادانەی باسی ئەوە دەکەن کە ناسینی گشت دەوڵەتە ئەندامەکان شەرتێکی جیانەکراوەیە بۆ موزاکەرە لە سەر ئەندامەتی، و هەر وەها پێویستی ئەوەی کە تورکیا پرۆتۆکۆلی لێ زیادکراوی ئانکارا، بە تەواوی جێ بە جێ بکا، بە لابردنی گشت چەت و بەرهەلستی ڕاگوێستنی ئازادانەی کەلوپەل بە بێ پێشداوەری و دووچاوکی لەگەڵ کردن،\n-بە لەبەر چاو گرتنی جاڕنامەی یەکێتی ئوڕووپا لە مەڕ مافە بنەڕەتییەکان ،\n-بە لەبەرچاوگرتنی مادەی ٤٦ی پەیماننامەی ئورووپا لە مەڕ مافی مرۆڤ (ECHR)، کە ڕادەگەیێنێ واژۆکارانی ئەو پەیماننامەیە داوەریی کۆتایی دادگەی ئوڕووپایی مافی مرۆڤ (ECtHR) لە سەر هەر کەیسێک کە پای ئەوان بگرێتەوە ڕەچاو دەکەن،\n-بە لەبەرچاو گرتنی بیروڕاکانی شووڕای ئوڕووپا لە کۆمیسیۆنی وێنیز، بە تایبەتی ئی ١١ -١٠ ی مارسی ٢٠١٧ سەبارەت بە ئەوەی کە لە مەڕ مادەی زیاد کراو لە قانوونی بنچینەیی دا ڕێفراندۆم بکرێ، هەر وەها سەبارەت بەو هەنگاوانەی هەڵێنرانەوە سەباەرت بە قانوونەکانی ئەم دواییانەی باری نائاسایی لە پێوەندیی لە گەڵ ئازادیی مێدیا لە مەڕ ئەرک ، لێوەشاوەیی و هەڵسووڕانی داوەرێتیی لە مەڕ تاوانکاری لە سەردەمی ئاشتی دا ، ئەوانەی لەمەڕ ٧-٦ی ئۆکتۆبری ٢٠١٧ لە مەڕ مادەکانی فەرمانی قانوونی ژمارە ٦٧٤ سەبارەت بە بەکارهێنانی دێمۆکڕاسی خۆجێیی، ئەوانەی وا لە ١٠-٩ ی دیسامبری ٢٠١٦ پەسند کران لەمەڕ فەرمانی نائاسایی قانوونەکانی ژمارە ٦٧٦ -٦٦٧ کە بە دوای کودەتای سەرنەکەوتووی ١٥ی ژووییەی ٢٠١٦ پەسند کران ، و هەر وەها ئی ١٥-١٤ ی ئۆکتۆبری ٢٠١٦ لە مەڕ هەڵپەساردنی پاڕاگڕافی دووەمی مادەی ٨٣ی قانوونی بنچینەیی ، کە جەخت دەکا لە سەر سیانەتی پارڵمانی.\n-بە لەبەرچاو گرتنی داخویانی کۆمیسەری مافی مرٶڤی شووڕای ئوڕووپا لە ٢٦ی ژووییەی ٢٠١٦ لەمەڕ ئەو هەنگاوانەی کە لە کاتی داسەپاندنی باری نائاسایی لە تورکیا هەڵهێندراونەتەوە،\n-بە لەبەرچاوگرتنی دۆزینەوە و ئەنجامەکانی OSCE/ODIHR میسیۆنی هەڵسەنگاندنی پێویستییەکان لە مەڕ هەڵبژاردنە پێشووەختەکانی سەرۆکایەتی کۆمار و پارڵمانی ٢٤ی ژووەنی ٢٠١٨،\n-بە لەبەرچاو گرتنی بڕیارنامەی ٢١٥٦ ی ئەنجومەنی پارڵمانی شووڕای ئوڕووپا (PACE) بە ناوی ' هەڵسووڕانی ئەنیستیتووە دێمۆکڕاتیکەکان لە تورکیا، ئی بەرواری ٢٥ی ئاوریلی ٢٠١٧ ، کە گەیشتە دیسان کرانەوەی پێواژۆی چاوەدێری ،\n-بە لەبەرچاوگرتنی داخویانی یەکێتیی ئوڕووپا –تورکیا لە ١٨ی مارسی ٢٠١٦،\n-بە لەبەرچاوگرتنی پێوەندیی کۆمیسیۆن لە ٢ی مارسی ٢٠١٧ لە گەڵ پارڵمانی ئوڕووپا و لەگەڵ شووڕا سەبارەت بە یەکەم ڕاپۆرتی ساڵانە سەبارەت بە هاسانکاری بۆ پەنابەران لە تورکیا 0130)((COM(2017 ، بۆ پێوەندیی گرتنی کۆمیسیۆن لەگەڵ پارڵمانی ئوڕووپا و شووڕا لە ١٤ی مارسی ٢٠١٨ سەبارەت بە دووەم ڕاپۆرتی ساڵانە سەبارەت بە هاسانکاری بۆ پەنابەران لە تورکیا 0091)(COM(2017 ) ، و سەبارەت بە پێنجەمین ڕاپۆرتی کۆمیسیۆن لە ٢ی مارسی ٢٠١٧ بۆ پارڵمانی ئوڕووپا ، شووڕای ئوڕووپا و شوورا ، سەبارەت بەو پێشوەچوونانەی کراون لە مەڕ جێ بە جێ کردنی داخویانی یەکێتیی ئوڕووپا – تورکیا 0130 )(COM (201)،\n-بە لەبەرچاوگرتنی ئامۆژگاری کۆمیسیۆن لە ٢١ی دیسامبری ٢٠١٦ لە مەڕ بڕیارێکی شووڕا کە ئیزن دەدا بە دەسپێکردنەوەی موزاکەرە لەگەڵ تورکیا لەمەڕ ڕێکەوتن لە سەر درێژ کردنەوەی شەریکایەتی دوولایەنەی بازرگانی و لەمەڕ تازە کردنەوەی یەکێتیی گومرگی ،\n-بە لەبەر چاو گرتنی ڕاپۆرتی تایبەتی " یارمەتی یەکێتیی ئوڕووپا بە تورکیا بەر لەئەندامەتی: تا ئێستا ئاکامی بەرتەسک وەرگیراوە" لە لایەن دادگای لە حیساب کۆڵینەوەی ئوڕووپا بەرواری ١٤ی مارسی ٢٠١٨،\n-بە لەبەرچاو گرتنی ئەو ڕاستییەی کە کۆمیتەی هاوبەشی پارڵمانی یەکێتیی ئوڕووپا – تورکیا (JPC) ٧٧ هەمین کۆبوونەوەی خۆی لە ٢٨ی ئاوریلی ٢٠١٨ لە بروکسێل پێک هێنا کە لە مێژبوو چاوەڕاون دەکرا، و دوای ٣ ساڵ ڕاگیرانی پێوەندیی نێوان پارڵمانەکان ،\n-بە لەبەرچاو گرتنی ئیندێکسی ئازادیی چاپەمەنی جیهان لە ساڵی ٢٠١٨ کە ڕۆژنامەنووسانی بێ سنوور بڵاوی کردووەتەوە ، و تێیدا تورکیا لە کۆی ١٨٠ ووڵاتان لە ڕێزی ١٥٧ دایە ،\n-بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ڕاستییەی کە ڕێز گرتن لە حوکمی قانوون و مافە بنەڕەتییەکان ، لەوانە جودایی دەسەڵاتەکان ، دێمۆکڕاسی ، ئازادیی بەیان، مافی مرۆڤ، مافی کەمایەتییەکان و مافی دینی، مافی کۆبوونەوە و ئعترازی ئاشتییانە ، مووڕەگەی پێواژۆی موزاکەرەن ،\n-بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ڕاستییەی ، کە لە مانگی نۆامبری ٢٠١٦ دا، پارڵمان داوای لە کۆمیسیۆن و دەوڵەتانی ئەندام کرد کە بە شێوەی کاتی ئەو موزاکەراتەی کە لەمەڕ ئەندامەتی تورکیا لەگەڵی دەکرا ڕابگرن تا ئەوەی کە بەرعۆدە دەبێ بە هەڵوێستی خۆی دابێتەوە لە مەڕ ئەوهەنگاوە زیادەڕۆییانەی کە لە ژێر باری نائاسایی دا لە تورکیا هەڵێندراونەتەوە و لایان دەبا،\n-بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ڕاستییەی کە لە ژووییەی ٢٠١٧ دا پارڵمان داوای لە کۆمیسیۆن و دەوڵەتانی ئەندام کرد ، کە بەپێی چوارچێوەی موزاکەرە ، بە ڕەسمی موزاکەرە لە مەڕ ئەندامەتی تورکیاهەلبپەسێرێ بەبێ وەخران، بێتوو ناواخنی سەوەتەی ڕێفۆرم لە قانوونی بنچینەیی دا بە بێ گۆڕان جێ بەجێ نەکرێ،\n-بە لەبەرچاو گرتنی ئەو ڕاستییەی کە تورکیا گەورەترین حەشیمەتی پەنابەری جیهان دەحاوێنێتەوە ، کە زیاتر لە ٣ میلیۆن پەنەبارن لە سووریا، عێڕاق و ئەفغانستانەوە، و بە پێی ئیدارەی کۆمیسەری بەرزی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ پەنابەران (UNHCR)ناویان قەید کراوە ،\n-بە لەبەرچاوگرتنی ڕێوشووێنی ژمارە ٥٢ لە ڕێوشووێنەکانی پرۆسێدوور،\n-بە لەبەرچاوگرتنی ڕاپۆرتی کۆمیتەی کاروباری دەرەوە ( A8-0000/2018) ،\n١.پێشوازی دەکەین لە بڕیاری ١٩ی ژووییەی ٢٠١٨ بۆ لابردنی باری نائاسیی ، کە دوای کودەتای ساڵی ٢٠١٦ ڕاگەیێندرا و ٧ جار درێژ کرایەوە؛ ئاماژەی پێ دەکەین کە درێژبوونەوەی باری نائاسایی بووە هۆی بن پێ کردنی حوکمی قانوون و خراپ بوونی مافی مرۆڤ لە تورکیا ؛ جەخاری خۆمان دەردەبڕین لە پەسند کردنی پێشنیاری قانوونی بۆ پاراستنی زۆر لەو دەسەڵاتە سەرەڕۆیانەیانەی دراون بە سەرۆک کۆمار و کەرتی جێ بەجێ کەر لە کاتی ڕاگەیاندنی باری نائاسایی دا و بەوشێوەیە هەموو جۆرە کاردانەوەیەکی ئەرێنی نەهێشتنی باری نائاسایی کەم دەکاتەوە؛\n٢.بە بیر دەهێنینەوە کە بە سەرکوتکردنەکانی دوای کودەتا ١٥٠٠٠٠ کەس خرانە بن چاوەدێری و ٧٨٠٠٠ کەس لە سەر بنەمای وەپاڵ دانی تاوانی تێڕۆریسم گیران، لە کاتێکدا ئێستا زیاتر لە ٥٠٠٠٠ هەزار کەس لە زیندان دا ماونەتەوە؛ نیگەرانی خۆمان دەردەبڕین سەبارەت بە ڕاگرتنی درێژ خایەنی خەڵک لە زیندان دا بەر لە دەسپێکردنی پێواژۆی حقووقی، ئەو ڕاستییەی کە لە مەڕ چەندین پەروەندە هێشتا داوای هیچ سزایەک نەکراوە ، و هەر وەها سەختی و ناخۆشی هەلومەرجی ڕاگرتنی خەڵک لە زیندان دا ، بە تایبەتی لەو ڕاستییە نیگەرانین کە ئەو گرتنانە وێدەچێ ئامانجیان کپ کردنی دەنگی ڕەوا و مەشرووعی نارازی یان ئەندامانی ئۆپۆزیسیۆن بێ؛ زۆر نیگەرانین لە بیستنی ئیدیعای خراپ جووڵانەوە و ئەشکەنجە بە نیسبەت ئەوانەی لە زیندان دان ، بەو چەشنەی لە لایەن چەندین رێکخستنی مافی مرۆڤەوە گوزارش کراوە؛\n٣.ئاماژەی پێ دەکەین کە لەوەتا ڕاگەیاندنی باری نائاسایی زیاتر لە ١٥٢٠٠٠ کارمەند – لەوانە مامۆستایان، دوکتوران ، ئاکادێمیسیەنانی ( ئاشتی) ، حاکم و داواکاران – لە کار دەرکراون؛ ئاماژەی پێ دەکەین زیاتر لە ١٢٥٠٠٠ هەزار کەس داوخوازیان بەرەو کۆمیسیۆنی لێکۆڵینەوەی هەنگاوەکانی بارو دۆخی نایاسایی بەرز کردووەتەوە (CoSEM ) کە ئەرکی پێ ئەسپێردراوە لە ماوەی دووساڵان دا بەو سکاڵایانە دا بێتەوە و بڕیاریان لە سەر بدا لە پێوەندی لەگەڵ ئەو هەنگاوانەی کە لە کاتی بوونی باری نائاسیی دا هەڵێندراونەتەوە و ئەو فەرمانانەی دەرکراون ، و ٨٩٠٠٠ لەو کەسانە هێشتا چاوەڕوانی بڕیار دەکەن؛ نیگەرانی خۆمان دەردەبڕین سەبارەت بە دەسەڵاتی بەرتەنگی ئەو کۆمیسیۆنە؛ سەربەخۆ نەبوونی و لە بەر ئەو ڕاستییەی کە ئەو کۆمیسیۆنە لێکۆلێنەوەکانی تەنێ بە پێی ئەو بەڵگانە دەکا لە دۆسییەکە دان ، بە بێ بەشداری ئەو کەسەی کە لێی دەکۆڵدرێتەوە ؛ ئاماژە بەوە دەکەین کە ئەم دەرکردنانە کاردانەویەکی توندیان هەبوو لە سەر ئەو تاکوتەرایە و بنەماڵەکانیان، لەوانە لە ڕووی ئابوورییەوە ، و ئەو دەرکردنانە پەڵەیەکی هەمیشەیی کۆمەڵی و پیشەیی لە تەک خۆیاندا دێنن؛ بانگەوازی دەکەین لە حکوومەتی تورکیا دەستەبەر بێ کە تاکوتەرایان مافیان بدرێتی لە کەیسەکانیان بکۆڵدرێتەوە لە لایەن دادگەیەکی حقووقی سەربەخۆ ڕا کە بتوانێ دەستەبەر بێ بۆ پێدانی قەرەبووی مادی ، ساڕێژ کردنەوەی سەدەمەی ئەخلاقی لە بەر ئەو دەرکرانە سەرەرۆیانەیانە ؛\n٤.کۆنتڕۆڵی لە زێدەی دەسەڵاتی جێ بە جێ کەر و دەستێوەردانی سیاسی ئەو دەسەڵاتە لە کاروباری حاکمان و داواکاران دا مەحکووم دەکەین؛ جەخت دەکەینەوە کە رێفۆرمێکی جیدی پێویستە لە لقەکانی قانوونی وحقووقی تورکیا دا بۆ ئەوەی خۆی بگونجێنێ لەگەڵ ئەو بەرعۆدییانەی هەیەتی لە ئاست قانوونی نێونەتەوەیی مافی مرۆڤ ؛ لەو بارەیەوە، چاوەڕوانی پلانی کردەوەی گرووپی کاری رێفۆڕم دەکەین لە مەڕ ڕێفۆرمە حقوقییەکان ،\n٦.نیگەرانی جیدی دەردەبڕین سەبارەت بە هەنگاوی زێدەڕۆیانە و سەرەڕۆیانە بۆ کەمکردنەوەی ئازادیی بەیان ، ئازادیی میدیا و دەست ڕاگەیشتن بە زانیاری ؛ داخرانی زیاتر لە ١٦٠ دەستگای میدیایی و گیرانی ژمارەیەکی زۆر لە ڕۆژنامەنووسان مەحکووم دەکەین لە دوای حەولی کودەتا؛ پێکێشی دەکەین لەگەڵ تورکیا بۆدەستەبەر کردنی ئازادیی میدیا وەکوو مەسەلەیەک کە دەبێ سەرەتی پێ بدرێ و داوای ئازادیی و بەڕائەتی دەستبەجێی گشت ئەو ڕۆژنامەنووسانە دەکەین کە بە شێوەی ناقانوونی گیراون ؛\n٦.نیگەرانی خۆمان دەردەبڕین لە بەرتەنگ کردنەوەی فەزای کۆمەڵگەی مەدەنی و هەڵکشانی ماف و ئازادییە بنەڕەتییەکان ؛ ئاماژەی پێ دەکەین کە ژمارەیەکی زۆر لە تێکۆشەران، لەوانە پارێزەرو لایەنگرانی مافی مرۆڤ گیران و خۆپیشاندانەکان پەیتا پەیتا قەدەغە کران لە ماوەی باری نائاسایی دا؛ بانگەوازی دەکەین لە تورکیا مافە بنەڕەتییەکانی کەمایەتییان ، وەک خەڵکی LGBTI بپارێزێ ؛\n٧.گرتنی سەرەڕۆیانەی عۆسمان کاڤاڵا ، کەسایەتییەکی سەرەکی و جێی ڕێزی کۆمەڵگەی مەدەنی لە تورکیا مەحکووم دەکەین، کە تا ئێستا زیاتر لە سالێکە لە زیندان دا ڕاگیراوە بە بێ ئەوەی داوای سزای بۆ کرابێ؛ بەڵێن دەدەین دۆسییەکەی لە نزیکەوە بشۆپێنین و داوای ئازادیی دەستبەجێ و بێ شەرتومەرجی دەکەین.\n٨.زۆر نیگەرانین لە بارودۆخی باشووری ڕۆژهەڵات و ئیدیعای جیدی سەبارەت بە پێشێلکرانی مافی مرۆڤ؛ بە تایبەتی لەوەتا هەڵوەشانی پێواژۆی چارەسەریی کورد لە ساڵی ٢٠١٥؛ مەحکووم کردنی توندی خۆمان دادەگرینەوە بۆ دەسپێکردنەوەی توند و تیژی لەلایەن پارتیی کرێکارانی کوردستان ( PKK ) ەوە، کە لە ساڵی ٢٠٠٢ وە لە لیستی ڕێکخستنە تێرۆریستەکانی یەکێتیی ئوڕووپا دایە؛ جەخت دەکەینەوە لە سەر دەسپێکردنەوەی جێی باوەڕی پێواژۆی سیاسی کە بگاتە چارەسەرییەکی ئاشتییانە سەبارەت بە دۆزی کورد؛ بانگەوازی دەکەین لە تورکیا دەستبەجێ لەو ئیدیعا جیدییانە بکۆڵێتەوە سەبارەت بە پێشل کردنی مافی مرۆڤ و کوشتنەکان و ڕێگا بدا بە چاوەدێرانی نێونەوتەوەیی لێکۆلینەوەیەکی سەربەخۆ لەو ڕوویەوە بکەن ؛\n٩.بە نیگەرانییەوە ئاماژە دەکەین بەوەی کە لە ماوەی باری نائاسایی دا ژمارەیەکی زۆر لە شارەدار و هاوشارەدارانی باشووری ڕۆژهەڵات لە کار دەرکران یان گیران و ئەوەی کە حکوومەت بە جێی ئەوان قەیومی دیاری کردن کە جێیان بگرنەوە؛ پێمان وایە هەڵبژاردنی شارەدارییەکان لە مانگی مارسی ٢٠١٩ دا دەبێ دەرفەتێکی گرینگ بڕەخسێنێ بۆ ئەوەی پرێنسیپی مانداتی دێمۆکڕاتیکی ڕاستەوخۆ بە تەواوی دابمەزرێندرێتەوە ؛\n١٠.ئاماژەی پێ دەکەین کە باری نائاسایی توانای مەجلیسی گەورەی میللی تورکیای ئەوەندەی تریش بەرتەنگ کرد بۆ ئەوەی دەوری بنەڕەتی خۆی بە جێ بێنێ سەبارەت بە چاوەدێری دێمۆکڕاتیک و ووڵامدانەوە؛ بە نیگەرانی زۆرە ئاماژە دەکەین بە گیرانی دوو نوێنەری پارڵمانی سەر بە پارتیی جەهەپە و بەو شێوەیەی کە پارتیی دێمۆکڕاتیکی گەڵان (HDP) بە تایبەتی دە پەراوێز خراوە و زۆر لە پارڵمانتارەکانی گیراون بە هۆی ئیدیعای گۆیا پشتیوانی لە چالاکی تێرۆریستی؛\n١١.درێژەکێشانی گیرانی سەلاحەدین دەمیرتاش ، رێبەری ئۆپۆزیسیۆن و کاندیدای سەرۆک کۆماری مەحکووم دەکەین ؛ بەڵێن دەدەین بۆ درێژە دان بە شۆپاندنی کەیسەکەی زۆر لە نزیکەوە و داوای ئازادیی دەستەبەجێ و بێ شەرتومەرجی دەکەین؛ چاوەڕوان دەکەن دادگەی مافی مرۆڤی ئوڕووپا بێ وەخران دوایین بریاری خۆی لە مەڕ دۆسییەی دەمیرتاش ڕابگەیێنێ ؛\n١٢.بە بیر دەهێنینەوە کە کۆمیسیۆنی ونیز هەموارکردنەکانی قانوونی بنچینەیی هەڵسەنگاند، لە پێوەندی لەگەڵ ڕاگەیاندنی سیستمی سەرۆکایەتی و بەو ئاکامە گەیشت ، ئەوە سیستمە چاوەدێری و کۆنتڕۆڵی تەواوی تێدانییە و هەر وەها جودایی دەسەڵاتەکان لە نێوان بەشی جێ بەجێ کەر و بەشی قەزایی دەخاتە مەترسییەوە و لەوەش دەرچێ بە بیر دەهێنینەوە کە چۆن پارڵمانی ئوڕووپا بانگەوازی کرد لە حکوومەتی تورکیا کە گۆڕانەکان لە قانوونی بنچینەیی و چلۆنایەتی باری قەزایی و ڕێفۆرمەکان دا بە هاوکاری لەگەڵ کۆمیسیۆنی وێنیز جێ بە جێ بکا؛ دایدەگرینەوە کە پارڵمانی ئوڕووپا ساڵی ڕابردوو داوای هەڵپەساردنی موزاکەرەی ئەندامەتی کرد ئەگەر ڕێفۆرمەکان لە قانوونی بنچینەیی دا بێ دەستێوەردان جێ بەجێ نەکرێن ، چونکە ئەوە لەگەڵ پێوانەکانی کۆپنهاگ ناگونجێ .\n١٣.بەلەرچاوگرتنی گشت ئەوشتانەی لە سەرەوە دا باس کران، بانگەوازی لە کۆمیسیۆن و دەوڵەتە ئەندامەکان دەکەین، بەپێی چوارچێوەی موزاکەرە کردن بە ڕەسمی موزاکەرەی ئەندامەتی لەگەڵ تورکیا هەڵپەسێرن ؛ لەگەڵ ئەوەشدا، لە سەر بەرعۆدەیی خۆمان دەمێنینەوە بۆ دیالۆگی دێمۆکڕاتیک لەگەڵ تورکیا ؛ داوا لە کۆمیسیۆن دەکەین لەماوەی هەڵپەساردنی موزاکەرەکانی ئەندامەتی دا، هەموو ئەو پارانەی کە بە پێی IPAII و IPAIII داهاتوو تەرخان کراون ، بە ڕێگای پاکەتێک بەکار بهێنێ کە ڕاستەو ڕاست لە لایەن یەکیتیی ئوڕووپا و کۆمەڵگەی مەدەنی تورکیاوە بەڕێوە بچێ و دەرفەتی زیاتری تێکەڵاوی و پێوەندی ڕووبەڕووی خەڵک لە گەڵ خەڵک ، دیالۆگی ئاکادێمێک ، دەستڕاگەیشتنی خوێندکارانی تورک بە زانکۆکانی ئوڕووپا و پلاتفۆڕمی میدیایی بۆ ڕۆژنامەنووسان بڕەخسێنێ.\n١٤.ئاماژە دەکەین لەکاتێکدا پێواژۆی هاتنە ناو یەکێتیی ئوڕووپا لە سەرەتاوە ئەنگیزەیەکی بەهێز بوو بۆ ڕێفۆرمان لە تورکیا ، بەڵام لەو دەمییەوە داکشانی قایم دەبیندرێ لە بواری حوکمی قانوون و مافی مرۆڤ لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوو دا ؛ بە بیر دەهێنێتەوە پارڵمانی ئوڕووپا پەیتا پەیتا بانگەوازی کردووە بۆ کردنەوەی بەندی ٢٣ سەبارەت بە دەسەڵاتی قەزایی و مافە بنەڕيتییەکان و بەندی ٢٤ لەمەڕ عەداڵەت ، ئازادی و ئەمنییەت ئەو کاتەی حکوومەتی تورکیا بەڵێنی دا بوو بۆ ئەنجام دانی ڕێفۆرمی جیدی؛ جەخاری قووڵی خۆمان دەردەبڕین کە ئامرازەکانی لەگەڵکەوتن نەکرا بەکار بهێندرێن تا ڕادەیەی تەواو لە بەر درێژەکێشانی بلۆکە کردنیان لەلایەن شووڕاوە ؛\n١٥. لەوباوەڕە داین دەرگایەک دەبێ بە ئاواڵەیی بهێڵدرێتەوە بۆ تازە کردنەوە و نووژەنکردنەوەی یەکێتیی گومرگی ساڵی ١٩٩٥ لە نێوان یەکێتیی ئوڕووپا و تورکیا کە ئەوەش بواری پێوەندیدار وەک کشتوکاڵ، خزمەتەکان و تەداروکاتی گشتی وەبەر بگرێ ، کە ئێستا ئەوانە ناگرێتەوە ؛ وەبیر دەهێنێتەوە کە دوو لە سێی سەرمایەدانانی ڕاستەوخۆی بێگانە (FDI ) لە تورکیا لە لایەن دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئوڕووپاوە دەکرێ و ئەوەیکە تورکیا بازاڕێکی پەرەسەندنی گرینگە بۆ یەکێتیی ئوڕووپا؛ لەو باوەرە داین کە نووژەنکردنەوە دەرفەتێکی بە نرخ دەڕەخسێنێ بۆ هەلومەرجایەتی دێمۆکڕاتیک ، هێزێکی فشاری دێمۆکڕاتیک و دەرەتانی نەخشەیەکی ڕێ کە نووژەنکردنەوەی یەکێتیی گومرگی دەکرێ شانبەشانی بەرعۆدەیی کۆنکرێت لە لایەن تورکیاوە بۆ ڕێفۆڕمی دێمۆکڕاتیک بەڕێوەبچێ؛\n١٦.ئاماژە دەکەین کە ئازادیی سەندیکای کرێکاری و دیالۆگی کۆمەڵی گرینگن بۆ بەرەوپێشچوونی کۆمەڵێکی پلورالیستی ؛ جەخاری خۆمان دەردەبڕین لە کەموکوورییە حقووقییەکان سەبارەت بە مافی کار و سەندیکای کرێکاری و دای دەگرینەوە کە مافی خۆ ڕێکخستن، مافی چەنەلێدانی هەرەوەزی و مافی مانگرتن مافی بنەڕەتی کرێکارانن ؛ زۆر بە جیدی نیگەرانین سەبارەت بە هەلومەرجی کار بۆ کرێکاران لە ماوەی دروست کردنی فرٶکەخانەی نوێی ئەستەنبووڵ کە وەک گوزارشت کراوە لە وەتا دەسپێکردنی ساز کردنی ئەو فڕۆکەخانەیە لە مانگی مەی ٢٠١٥ ، ٣٨ کرێکار لە ڕووداوی کار دا گێانیان لە دەست داوە و ٣١ کەس ، لەوانە ڕێبەرێکی سەندیکای کرێکاری زیندانی کراون لە بەر ئعتراز بە هەلومەرجی خراپی کار؛ بانگەوازی دەکەین لە کاربەدەستانی تورکیا بۆ لە نزیکەوە ڕاوێژ کردن لەگەڵ سەندیکا کرێکارییە پێوەندیدارەکان سەبارەت بە هێمنایەتی پێویستیی شوێنی کار بۆ کرێکاران، و ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەیەکی هەموو لایەنە لەمەڕ مردنەکان و بریندارییەکان و ڕێگا دان بە سەندیکا کرێکارییەکان بۆ دەستڕاگەیشتنی تەواو بە کرێکاران ؛\n١٧.ئاماژە دەکەین کە تەرخان بوون لە ویزا وەرگرتن گرینگییەکی گەورەی هەیە بۆ شارومەندانی تورکیا، بە تایبەتی بۆ خوێندکاران، ئاکادێمیسیەنان، نوێنەرانی تەجاڕەت و بازرگانی، و خەڵکی ئەوتوی کە پێوەندیی خێزانییان هەیە لەگەڵ دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئوڕووپا؛ ئێمە حکوومەتی تورکیا تەشویق دەکەین بە تەواوی خۆی لە تەک پێوەری ٧٢ دا بگونجێنێ کە لە نەخشەی ڕێی تەرخان کردن لە ویزا وەرگرتن دا دەستنیشان کراوە ؛ مەسەلەی پێداهاتنەوە و چاو پێداخشاندنەوەی قانوونی دژی تێڕۆریزمی تورکیا دادەگرینەوە وەکوو شەرتێکی سەرەکی بۆ دەستەبەر کردنی ماف و ئازادییە بنەڕەتییەکان ، و تەرخان بوون لە ویزا وەرگرتن کاتێک مەیسەر دەبێ کە گشت ناوەرۆکی پێوەرەکە لە بەر چاو گیرابێ ؛\n١٨.دەوری گرینگی تورکیا بە بیر دەهێنینەوە بۆ ووڵامدانەوەتی قەیرانی موهاجەرەت لە ئاکامی شەڕی سووریا دا؛ لەو باوەڕە داین کە خەڵکی تورکیا میواندارییەکی گەورەیان لە خۆیانەوە نیشان داوە بە دانی سەرپەنا و شوێنی حاواندنەوە بە زیاتر لە سێ میلیۆن پەنابەری سووریایی؛ بانگەوازی دەکەین لە یەکێتی ئوڕووپا و دەوڵەتە ئەندامەکانی کە بەڵێنی خۆیان بە جێ بگەێێنن بۆ دامەزرانی پەنابەران بە رادەی بەربڵاو و دەستەبەر بن بۆ دانی سەرچاوەی ماڵی پێویست بۆ پشتیوانی درێژخایەن لە پەنابەرانی سووریایی لە تورکیا ؛\n١٩.پێشوازی دەکەین لە کۆڕی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دەسپێکردنەوەی موزاکەرە سەبارەت بە یەکگرتنەوەی قیبرس ، پێشتیوانی دەکەین لە چارەسەرییەکی عادڵانە، هەموو لایەنە و مانا بە پێی بڕیارنامە پێوەندیدارەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی کۆڕی نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆقانوونی یەکێتیی ئوڕووپا؛ بانگەوازی خۆمان لە تورکیا دادەگرینەوە بۆ بەرعۆدە بوون و یارمەتیکردن بە چارەسەرییەکی هەموو لایەنە ، بە کێشانەوەی سەربازەکانی لە قیبرس ، دانەوەی ناوچەی دەستنیشانکراوی فاماگوستا بە نەتەوە یەکگرتووەکان ، و دەستگێڕانەوە لە کردەوەی ئەوتۆی کە پارسەنگی دێمۆگڕافیک لە دوڕگەکە دا بگۆڕێ ؛ پەسنی کاری کۆمیتەی خەڵکی بزر بوو دەدەین ؛ مافی جمهووری قیبرس بە ڕەسمی دەناسین کە ڕێکەوتنی دوولایەنە بکا سەبارەت بە ناوچەی ئابووریی تایبەتی ؛ پێکێشی دەکەین لەگەڵ تورکیا بۆ دۆزینەوەی چارەسەری ئاشتییانە بۆ کێشەکان ، و دەستگێڕانەوە لە هەموو جوورە هەڕەشە یان کردەوەیەک کە شوێنی نێگاتیڤ دا بنێ لە سەر پێوەندیی دراوسێیەتی باش ؛\n٢٠.ئامۆژگاری سەرۆک دەکەین بۆ دانی ئەم بڕیارنامەیە بە شووڕا، کۆمیسیۆن، جێگری سەرۆکی کۆمیسیۆن / نوێنەری بەرزی یەکێتیی بۆ کار وباری دەرەوە و سیاسەتی هێمنایەتی ، دەوڵەتەکانی ئەندام، حکوومەتی تورکیا و پارڵمانی تورکیا\nبەرواری بڵاو بوونەوە : ١٤ی نۆڤامبری ٢٠١٨\nوتووێژی بەدران دەرە لەگەڵ مەسعوود تەک سەرۆکی پارتیی سۆسیالیستی کوردستان\nسەبارەت بە پلاتفۆرمی زمان و هاوکاری پارتی و ڕێکخستنەکانی باکووری کوردستان لەوبارەیەوە\nبەرنامەی نووچەیێ شەوێ ، شەمە ١٠ی نۆڤامبری ٢٠١٨ ، ستێرک تیڤی\nبەدران دەرە: سەبارەت بە پلاتفۆڕمی زمانی کوردی بەڕێز مەسعوود تەک لە سەر خەتی تەلەفۆنی ئێمەیە بەڕێز مەسعوود تەک شەو باش .\nمەسعوود تەک: شەوباش، برا\nبەدران دەرە: ئێستا ئەوە ٩ پارتی کورد لە دەوری یەکدی کۆ بوونەتەوە ، ئێوە پڵاتفۆڕمی زمانی کوردیتان ساز کردووە، خێری پێوە بێ. بەڕێز تەک چۆن بوو ئێوە لە وەختێکی ئاوا دا بڕیارێکی ئەوتۆتان دا ؟ داخودا مەترسی لە سەر زمانی کوردی زیاتر هەست پێ دەکرێ ؟\nمەسعوود تەک: بێگومان مەترسی لە سەر زمانی کورد، مەترسی بۆ نەهێشتنی زمانی کوردی هەمیشە هەبووە، لە دامەزراندنی دەوڵەتی تورکەوە هەتا ئەمڕۆ هەبووە. دەوڵەتی تورکیا هەوڵی داوە بەهەموو شێوەیەک کوردان بتوێنێتەوە و زمانی کوردی کوێر کاتەوە و لە بیری بەرێتەوە.لەو دواییانە دا بێگومان حەولی تورکیا زۆر زیاتر بووە. هەرچەند لە سەر دەمی حوکمی ئاک پارتی لەمەر زمانی کوردی هێندێک هەنگاویش هەڵگیرابێ ، وەک دامەزراندنی هێندێک ئەنیستیتوویان لە هێندێک زانکۆیان و دەست بەکار کردنی تەڕەتە شەش یان خوێندنی زمانی کوردی وەکوو دەرسێکی بژاردە ، لەگەڵ ئەوانەشدا مەترسی لە سەر ئەو زمانە هەر هەبووە و ئەو مەترسییانە کارێکی وایان کرد پارتییە کوردستانییەکان زیاتر حەول بدەن بۆ پاراستنی زمانی کوردی و بۆ پەرەپێدانی کاروخەباتی خۆیان لەو بوارە دا\nدەرە: بەڕێز تەک ، لە نێو ئامانجەکانی پلاتفۆڕم دا دوو بڕیاری گرینگ هەن یانی کوردی ببێتە زمانی ڕەسمی ، کوردی ببێتە زمانی پەروەردە. داخودا ئێستا حکوومەتی تورک ، ئاکەپە چەندە ئامادەیە بۆ ئەوە؟\nتەک: مەسەلە ئەوە نییە کە ئەو چەندە ئامادەیە و چەندە ئامادە نییە. مەسەلە ئەوەیە ئەوە داوخوازێکی ڕەوایە، مافی گەلی کوردە، مافی خۆزایی یە، مافی سروشتی یە ، مافی بنەڕەتی یە ، بۆیە ئێمە دەبێ کارو خەباتی خۆمان بکەین. ئەو مەسەلەیە واتە مەسەلەی کوردی و مەسەلەی پەروەردەی زمانی کوردی و بوونی کوردی وەکوو زمانی ڕەسمی خەباتێکی دوور و درێژی دەوێ و تا ئەو کاتەی گەلی کورد لە ووڵاتی خۆی، لە باکووری کوردستانێ ستاتوسێکی سیاسی بە دەست دێنێ هەر بەردەوام دەبێ.\nدەرە: ئەو شتانەی کە ئێوە وەکوو پێش کەوتن باستان کرد بۆ وێنە کرانەوەی تێلێڤیزیۆنی کوردی لە تەڕەتە دا و هێند شتی دیکە کە زمانی کوردی لە هێندێک جێ قسەی پێ دەکرا، داخودا ئاکەپە ئەو شتانەی بۆ بەرژەوەندی خۆی کرد یان لە ڕاستیدا و بەدڵ ئەوەندە پێشوەچوونەی ڕەخساند، ئەگەر مرۆڤ بتوانێ ناوی پێشوەچوونی لێ بنێ.\nتەک: بێگومان هەموو حکوومەتێک وەختێک شتێک دەکا، بێگومان بەرژەوەندییەکانی پارتی خۆی لە بەر چاو دەگرێ. ئەو شتانەی کە من باسم کردن تەنێ هەر بۆ بەرژەوەندی ئاک پارتی نەبوون، بەڵکوو نەتیجەی خەباتی پارتییە کوردییەکان بوو لە پێناو زمانی کوردی دا و هەر وەها لە بەر پێواژۆی داوخوازی تورکیا بۆ ئەندامەتی لە یەکێتی ئورووپاش لەو ڕووەوە بێ تەئسیر نەبوو. ئەوانە هەموو لە سەر یەک کارێکی ئاوای کرد ئاک پارتی هەنگاو هەڵێنێتەوە و بێگومان سەبەبی بنەڕەتی، هۆکاری بنەڕەتی خەباتی گەلی کورد و خەباتی ڕووناکبیر و نووسەری کوردە کە سەرەڕای ئەو حەمووە زۆر و زۆردارییە ، لەگەڵ ئەو هەموو تەحەدایەش دیسان بۆ بەرەوپێشبردنی زمانی کوردی ، بەرەوپێشبردنی فەرهەنگی کوردی کارو خەباتیان کردووە.\nدەرە: دیارە ئەو هەڵوێستەی ئێوە گرینگە. ئێوە دەڵێن حکوومەتی تورکیا هەڵوێستی هەرچی دەبێ بڵاببێ ئێمەی کورد دەبێ زمانی خۆمان وەپێش خەین بۆ ئەوەی ببێتە زمانی پەروەردە ، و ئەوەی کوردان دەناو خۆیاندا قسەی پێ بکەن. بەڵام ئەو پرسیارە دێتە پێشێ داخودا بۆ وەدی هاتنی ئەو ئاواتە زەمینەی ئەوە لە باکووری کوردستان دا چەندە ئامادەیە ؟ وشانخانەی کوردی، مامۆستا، پرۆفێسۆر، کتێب ، یانی ئامراز بۆ پەروەردەی کوردی چەندە هەیە ؟ بنچینەی ئەوە چەندەیە ؟\nتەک: بێگومان لە بەر ئەوەی کورد خاوەنی ستاتووسێکی نەتەوەیی نین و خاوەنی ستاتوسێکی سیاسی نین ئەوان دەبێ خۆیان ؛ پارتی سیاسی ، هونەرمەند، ڕووناکبیر و نووسەری کورد دەبێ بۆ خۆیان و بە هیمەتی خۆیان کاری خۆیان بکەن. ئەو ئامرازانەی کە ئێوەی بەڕێز باسی دەکەن دەبێ ئێمە خۆمان ئامادەیان کەین ، یانی لەگەڵ ئەوەشدا کە حکوومەتی تورکیا پێشی هێند تێلێڤیزیۆنی کوردی دەگرێ و ناهێڵی و قەدەغەیان دەکا و ڕۆژنامەی کوردی قەدەغە دەکا و ئەو سازییانەی کە بۆ پێوەچاران بە زمانی کوردی کار دەکەن قەدەغە دەکا ، بەڵام ئەو خەباتە هەر بەردەوام بووە و بەردەوامیش دەبێ و وەک ئەوەێ من ئێستا گوتم هەڵویستی دەوڵەتێ هەرچی دەبێ بڵا ببێ ، بەر لە هەموو شت ئەرکی ئێمەیە خاوەنداری لە زمانی خۆمان بکەین. لە ناو خەڵک دا، لە نێو پارتییەکانی خۆمان دا ، لە ناو کۆڵان و بازاڕ دا ، بە زمانی خۆمان قسە بکەین و حەول بدەین میللەتی خۆشمان تەشویق بکەین بۆ ئەوەی بە زمانی خۆی قسە بکا. ئەوە لایەنێکی مەسەلەیە، لایەنێکی دیکە بێگومان ناسینی زمانی کوردییە وەک زمانی ڕەسمی ، زمانی فەرمی و بەکارهێنانی زمانی کوردی لە هەموو قۆناغەکانی پەروەردە دا. هەر وەها ئەوە داوخوازێکی سیاسییە ، هەر لە بەر ئەوەشە پارتی و ڕێکخستنە کوردستانییە سیاسییەکان دەبێ زیاتر خەبات بکەن بۆ گەیشتن بەو ئامانجە . بۆیە ئەو ۆرک شۆپەی ئێستا لە دیاربەکر هەنگاوێکی زۆر گرینگە ، گەلێک گرینگە و دەسپێکێکی باشە و ئەمن هیوادارم ئەو دەسپێکە بۆ وەدەست خستنی مافە دێمۆکڕاتیکەکانی گەلی کورد ببێتە زەمینەیەکی باش.\nدەرە: بەڕێز مەسعوود تەک، دیارە پاراستنی زمانی کورد تەنێ دەردی کوردەکانی باکوور نییە. پڕۆژەی ئاواتان هەیە سەبارەت بەو مژارە لەگەڵ کوردیی پارچەکانی دیکەی کوردستانیش پێوەندی بکەن یان لەگەڵ ئەو ڕووناکبیرانەی کە لە دەرەوەی ووڵاتن پێوەندیی دامەزرێنن بۆ ئەوەی یارمەتیتان بدەن ؟\nتەک: بێگومان وەک گوتم ئەوە دەسپێکە. وەکوو هەموو دەسپێکێک ئەو کارەش کەموکووڕی خۆی هەیە و تەواو نییە. مەسەلەکە لە هەموو ڕەهەندێکەوە نەکەوتووەتە بەر موناقەشە. تا ئەو جێ من دەزانم ئێستا پێوەندی کردن لەگەڵ پارچەکانی دیکەی کوردستان دا مومکین نییە. بەڵام لە ۆرک شۆپ دا باسی ئەوە کراوە هێندێک ڕووناکبیر و پسپۆڕ کە لە دەرەوەی ووڵاتن دەبوو بەشدارییان کرد با. بەشداریی نەکردنی وان وەکوو کەمایەسییەک دەستنیشان کرا و دوای ماویەکی دی کۆنفڕانسێکی زۆر گەورەتر و بەرفرەوانتر دەبەسترێ بۆ ئەوەی ئەو پسپۆڕانەی لە دەرەوەی کوردستانن ئەوانیش بێن و ببن بە بەشێک لەو خەباتە.\nدەرە: بەڕێز تەک ئایا ڕێکخستن و کۆمەڵەی کوردستانی ئاوا هەبووە کە ئێوە پێوندیتان پێوە کردبن ، بەڵام نەهاتبن و لەو کارەی ئێوە دا بەشدارییان نەکرد بی؟ بۆ وێنە ئەو پارتییەی کە پێشتر لە ئێوە نزیک بوو. داخودا حەق پار لەو ۆرک شۆپە دا تا چەندە جێ دەگرێ، بەشداری دەکا؟\nتەک: ئەو جۆرەی گوتراوە و لە مێدیای کوردیش دا بڵاو کراوەتەوە حەق پار نەهاتووە و بەشدار نەبووە و ئەو کۆمیتەیەی کە چووە و دانوستاندنی لەگەڵ کردوون بۆ ئەوەی ئەوانیش بەشدار بن ، بەڵام نەهاتوون و سەبەبی نەهاتنیان چییە چ نییە باشترە لە وان خۆیان پرس بکرێ. و ووڵامی ئەو پرسیارە لای وانە، ووڵامی ئەو پرسیارە لای من نییە.\nدەرە: مەبەستم بوو ئەوە بزانم ئێوە وەک خاوەنی دەستپێشخەری ، ئەو رێکخستنانەی کە پێوەندیتان لەگەڵ کردن و نەهاتن و ئەوە ناوی ئەوان هاتە گۆرێ.\nتەک: دیارە وەکوو پارتیی سۆسیالیستی کوردستان پێوەندی لەگەڵ ئەوان نەکراوە.ئەگەر پێوەندییەک گیرا بێ ئەو کۆمیسیۆن یان کۆمیتەیەی کە بۆ ئامادە کردنی ئەو ۆرک شۆپە پێک هات پێوەندی پێوە کردوون. چەندێک لەوە پێش لە کۆنفڕانسێکی چاپەمەنی دا ڕۆژنامەوانێک هەمان پرسیاری ئێوەی کرد بوو بەرپرسی ئەو کۆمیتەیە ووڵامی دابووەوە و گوتبووی پێوەندییان لەگەڵ کراوە و ئەوان گوتوویانە ئێمە بەشدار نابین.\nدەرە: بەڕێز مەسعوود تەک سەرۆکی پەسەکە مادام ئێوە لە سەر خەتن با پرسیارێکی دیکەشتان لێ بپرسم لە سەر بابەتێکی دی بەر لەوەی ماڵاوایتان لێ بکەین. ئێستا هەڵبژاردنی هەرێمی لە ڕۆژەڤ دایە . ئێوە وەکوو پارتیی سۆسیالیستی کوردستان هەڵوێستتان لەو بارەیەوە چییە؟\nتەک: ئێمە بە کاندیدای سەربەخۆ لە هەڵبژاردن دا بەشداری دەکەین.\nدەرە: باشە ، ئێوە کاندیدای سەربەخۆتان دەبێ و پارتییەکەتان بڕیارێکی داوە. سپاستان دەکەین بۆ بەشداریتان لەو وتووێژە تەلەفۆنییە دا.\nتەک: ئەمنیش گەلێک سپاستان دەکەم کاک بەدران ، ماڵتان ئاوا بێ.\nدەرە: زۆر سپاس، شەو باش\nکردنە کوردیی سۆرانی : حەسەن قازی\nژێدەر: نووچەیێ شەوێ، شەمە ١٠ی نۆڤامبری ٢٠١٨، سەعات ٩ی شەو. ستێرک تیڤی\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 7:26 PM 0 comments Links to this post\nدیوانی عەداڵەتی یەکێتیی ئوڕووپا بە قازانجی پارتیی ...\nڕەشنووسی ڕاپۆرتی کۆمیسیۆن لە مەڕ تورکیا بۆ ساڵی ٢...\nوتووێژی بەدران دەرە لەگەڵ مەسعوود تەک سەرۆکی پارتی...


هاککەرە بەریتانییەکە دانی بەوە دانا کە زانیارییەکانی پنتاگۆنی دزیووە - ئاگاپرێس | Aga Press\nشه‌ممه 17 حوزه‌یران 2017\nهاککەرە بەریتانییەکە دانی بەوە دانا کە زانیارییەکانی پنتاگۆنی دزیووە\nبەروار : 17 حوزه‌یران 2017\nهاککەری بەریتانی، شیان کافرەی دانی بەوە دانا کە زانیارییەکانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا (پنتاگۆن)ی دزیووە.\nلە دانیشتنی دادگای سزاکانی بیرمینگهامدا کافرەی تەمەن ٢٥ ساڵ دانی بەوە داناوە کە لە حوزەیرانی ٢٠١٤ هێرشی سایبەری ئەنجام داوە و بەپێی یاسای خراپ بەکارهێنانی کۆمپیوتەر بە تاوانبار لەقەڵەمدرا.\nدادگا رایگەیاند کافرەی جگە لە وەی توانیوویەتی دەستی بگات بە زانیارییەکانی زیاتر لە ٨٠٠ بەکارهێنەری سیستەمی مانگی دەستکردی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا (پنتاگۆن) هەروەها دەستیشی گەیاندووەتە زانیارییەکانی نزیکەی ٣٠ هەزار تەلەفۆن و زانیاری ئەو کەسانەی دزیووە.\nبەڕێوەبەری ئاژانسی تاوانی نەتەوەیی بەریتانیا NCA، جانەی یۆنگ لەبارەی پێشهاتەکانەوە ئاماژەی بەوە دا کە بەڵگەی روون و باوەڕپێکەر هەن دەیسەلمێنن کە کافرەی تاوانی ئەنجام داوە، گوتی: “با کەس بیر لەوە نەکاتەوە کە دەتوانێت لە تاوانی ئەنجامدانی هێرشی سایبەر رزگاری دەبێت”.\nپێدەچێت جۆری سزاکەی کافرەی لە مانگی ئاب رابگەیەندرێت.\nکافرەی نۆ مانگ دوای کۆکردنەوەی زانیارییەکان لەسەری لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی ئاژانسی تاوانی نەتەوەیی بەریتانیا NCA دەستگیرکرا. پۆلیسی پشکێنەری NCA سیدی دۆزیبوونەوە کە دەیسەلمێنێت کافرەی زانیارییەکانی دزیووە.\nپنتاگۆن لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەدا ئەو زیانەی لە ئاکامی هاککردنەوە پێی گەیشتووە بە نزیکەی ٥٠٠ هەزار پاوەند دەخەمڵێنرێت.\nئاگاپرێس زانست و تەکنەلۆجیا کوردستان ,


کات، لە نێوان واقیع و هونەردا.\nجوانیى و سیحرى ئەدەب و هونەر لەوەدایە، کە دەتوانن کات ڕام بکەن و دەسەڵاتیان بەسەریدا بشکێت. کات لە واقیعدا دەسەڵات و هەژموونى بەسەر هەموو شتێکدا هەیە، تێدەپەڕێت، کەسەکان و شتەکان لەگەڵ خۆیدا دەبات، هەندێ جار بە ئاڕاستەى ونبووندا و هەندێ جارى تریش بە ئاڕاستەى دۆزینەوەدا دەیانبات. شوێنەکان دەگۆڕێت و دەستکاریى سیماى مرۆڤەکان دەکات، هیچ شتێک لە جێى خۆیدا ناهێڵێتەوە و ئاڕاستەیەک لە بەردەوامبوون دەبەخشێت، بەردەوامییەکى نزیک لە ناچارى. لە واقیعدا کات بۆتەیەکە، هەموو شتەکانى دەرەوەى خۆى لەناو خۆیدا جێ کردووەتەوە، بە کورتى کات لە واقیعدا باڵادەستە، بەڵام لە ئەدەب و هونەردا ئەو باڵادەستییەى نامێنێت و هێزى خۆى لەدەست دەدات.\nهەموو خۆشەویستەکانمان، ئەوانەى لە واقیعدا لەدەستیان دەدەین و لێمان دەڕۆن و دەمرن، تەنیا برێتییەکمان بۆ هێنانەوە و زیندووکردنەوەى ئەو کەسانە هەیە، ئەویش ئەدەب و هونەر، کە لە کاتە هەستیارەکاندا دەتوانن بە هانامان بێن و بە کارى سەرەکیى خۆیان هەستن، ئەویش بە گێڕانەوەى زەمەن، زەمەنێکى هونەریى ناواقیعى، زەمەنێک، کە کەسەکان بوونى واقیعى خۆیان لەدەست دەدەن و دەبنە بوونێکى هونەرى. لە ئەدەب و هونەردا کات ئارەزوومەندانە تێدەپەڕێت، واتا چیتر کات دەسەڵاتى نامێنێت و دەکەوێتە ژێر ڕکێفى کەسەکانەوە، یان ڕاستتر بڵێم دەکەوێتە ژێر دەسەڵاتى دانەرانەوە (نووسەران، دەرهێنەران، نیگارکێشان و موزیکزانان.).\nفیلمى (ئامێرى کاتەکە - the time machine) گوزارشتى دەسەڵاتى هونەرە بەسەر کاتدا.\nساڵى (١٨٩٩) مامۆستایەک بە ناوى (ئەلێکساندەر هارتدیگن) لە نیۆرک دەژى و لە زانکۆى کۆڵۆمبى مژووڵى وانەوتنەوەیە، ژیانێکى چالاک و خۆشبەختانەى هەیە. لە یەکێک لە ڕۆژەکانى ساڵى (١٨٩٩)دا بڕیار دەدات لەگەڵ دەستگیرانەکەى، کە ناوى (ئیما)یە، بڕواتە دەرەوە و پیاسەیەکى پڕ لە خۆشەویستیى بکەن، پیاسەیەک لە پێناوى ئەوەدا بۆ یەکترى بسەلمێنن ئەوان چەند شیاوى یەکترن، چەند پێکەوە گونجاون و دەتوانن داهاتوویەکى چەند جوان دروست بکەن. لەناو کەشێکى ڕۆمانسیدا بە یەکێک لە شەقامەکاندا دەڕۆن. لەوبەرى شەقامەکە دووکانێکى گوڵفرۆشیى هەیە، (ئەلێکساندەر) دەچێتە دووکانەکەوە و گوڵێک دەهێنێتەوە، لە پڕ گالیسەیەک، وەک هەوایەکى خێرا، شێت و تیژڕەو بە لای (ئیما)دا دەڕوات و لەگەڵ خۆیدا دەبات، کەشى ڕۆمانسییەت بە خێرایى بۆ کارەسات دەگۆڕێت. (ئەلێکساندەر) بڕیار دەدات ئامێرێک بۆ گەڕانەوەى (ئیما) دروست بکات، بۆ ئەو مەبەستە چوار ساڵى ژیانى خۆى بۆ دروستکردنى ئەو ئامێرە تەرخان دەکات، ئامێرى کات، بۆ ئەوەى کات بگەڕێنێتەوە ئەو کاتەى لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا دەستیان لەناو دەستى یەکتریدا بوو، بەو کارەى دەیویست خۆشەویستەکەى لە مردن بپارێزێت و بیگەڕێنێتەوە ناو ژیان. (ئەلێکساندەر هارتدیگن) بەناو ڕابووردووە زۆر دوورەکاندا دەڕوات و (ئیما) نادۆزێتەوە، دەچێتە داهاتووە تەماوییەکان و (ئیما) هەر دیار نییە.\n• فیلمەکە لە بنەڕەتدا لە ڕۆمانى خەیاڵى (the time machine - ئامێرى کاتەکە)ى نووسەرى ئینگلیزى (هێربێرت جۆرج وێڵز) وەرگیراوە و لە ساڵى (٢٠٠٢)دا کراوەتە فیلم، هەرچەندە بەشێکى زۆر لە ڕۆمانەکە لە فیلمەکەدا باس نەکراوە و گۆڕانکاریى تێدا کراوە.\nماڵپەڕی کاروان محەمەد فەتاح


ئەمڕۆ دەرگاى فڕۆکەخانەکانى هەرێمى کوردستان بەرووى گەشتە ئاسمانییەکاندا کرانەوە، دواى نزیکەى پێنج مانگ لە راگرتنى گەشتەکان بەهۆى بڵاوبوونەوەى ڤایرۆسى کۆرۆناوە.\nفڕۆکەخانەى نێودەوڵەتى هەولێر لە ڕاگەیەنراوێکدا ڕایگەیاند، ئەمڕۆ فڕۆکەخانەکە بە رووی گەشتیاراندا کرایەوە. پێویستە گەشتیارانی چوون و ھاتن دەمامک و دەستکێش بەکاربھێنن لە تێرمیناڵی فڕوکەخانە.\nئاماژە بەوەشکراوە، بەپێی ئەو شوێنەی کە گەشتی بۆ ئەنجام دەدەن، گەشتیاران پێویستییان بە پشکنینی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە جۆری (PCR). پێویستە گەشتیاران، بەر لە ھاتنیان بۆ فڕۆکەخانە، پەیوەندی بە ئەو ھێڵە ئاسمانییەوە بکەن کە گەشتەکەیان لە رێگەیەوە ئەنجام دەدەن، بۆ دڵنیا بوون لە جێبەجێکردنی رێنماییە تەندروستییەکانی ئەو شوێنەی کە بۆی دەچن.\nبەپێی رێنماییەکان، ئەو گەشتیارانەی کە دێنە ھەرێمی کوردستان، پێویستە یان پشکنینی ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە جۆری (PCR) بەر لە 48 کاتژمێر بەر لە ھاتنیان ئەنجام بدەن، یاخود لە کاتی گەیشتنیان بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر پشکنینەکەیان بۆ ئەنجام دەدرێت و تێچوویەکەی دەکەوێتە سەرشانی گەشتیار.\nهەر بەپێی رێنماییەکان، پێویستە سەرجەم گەشتیارە ھاتووەکان بەڵێننامەیەک پڕبکەنەوە کە بۆ ماوەی 14 رۆژ خۆیان کەرەنتین بکەن، لە دوای گەیشتنیان بۆ ھەرێمی کوردستان. ھەریەک لە شاندی فەرمی، خاوەنکار و ئەو گەشتیارانەی بۆ ماوەیەکی کورت دێنە کوردستان، ئەم خاڵەی سەرەوە (خۆ کەرەنتینکردن بۆ ماوەی 14 رۆژ) نایانگرێتەوە.\nلاى خۆیەوە، فڕۆکەخانەى نێودەوڵەتى سلێمانى لە ڕاگەیەنراوێکدا ڕایگەیاند، پێویستە پێش (48) کاتژمێر لە ئەنجامدانی گەشتەکە گەشتیاران پشکنینی (PCR) ئەنجام بدەن بۆ ئەو مەبەستە نەخۆشخانەی شەھید تاھیر علی والی بەگ لە سلێمانی - سەرچنار دیاری کراوە بۆ ئەنجامدانی پشکنینەکە.\nداواشى لە ھاوڵاتیان کردووە ئەوانەی کە گەشتەکانیان نزیکە پەلە بکەن لە ئەنجامدانی ئەو پشکنینەبە پێچەوانەوە بەبێ ئەنجامدانی پشکنین گەشتیار ڕێگەی پێنادرێت گەشت بکات .


عومه‌ر مه‌رزوق؛ ژیاننامه‌ی كه‌سی و فیكری بلیمه‌تی بلیمه‌ته‌كان و فه‌یله‌سوفی فه‌یله‌سوفه‌كان – سه‌رده‌م\nعومه‌ر مه‌رزوق؛ ژیاننامه‌ی كه‌سی و فیكری بلیمه‌تی بلیمه‌ته‌كان و فه‌یله‌سوفی فه‌یله‌سوفه‌كان\nبه‌م دواییانه له پاریس، كتێبێكی گرنگ به‌م ناونیشانه “ئیبن سینا یان ئیسلامی ڕۆشنگه‌ر” بڵاوبووه‌ته‌وه، نووسه‌ره‌كه‌ی توێژه‌رێكی به ئه‌سڵ جه‌زائیرییه و ناوی “عومه‌ر مه‌رزوق”ه، من ددانی پێداده‌نێم، پێشتر هه‌رگیز گوێم له ناوی نه‌بووه. له‌مه‌دا ناته‌واوی و كه‌مته‌رخه‌مییه‌كه بۆ خۆم ده‌گه‌ڕێته‌وه، هه‌ر بۆیه سه‌ركۆنه و سه‌رزه‌نشیتی خۆم ده‌كه‌م. چونكه ئه‌و پیاوه، به پله‌ی یه‌كه‌م، بیرمه‌ندێكی ڕاسته‌قینه‌یه. له زانكۆی سۆربۆن بڕوانامه‌ی دكتۆرای له فه‌لسه‌فه‌دا وه‌رگرتووه، به‌شێوه‌یه‌كی گشتی پسپۆڕه له فیكری سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست. هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، زۆر به وردیی و تۆكمه‌یی ئاگاداری فیكری مۆدێرنه. پێشتر كتێبێكی به‌م ناونیشانه بڵاوكردووه‌ته‌وه: “ئایا فه‌لسه‌فه‌یه‌كی ئیسلامی بوونی هه‌یه؟” له بڵاوكراوه‌كانی ده‌زگای “دفاتر الاسلام” ساڵی 2018.\nعومه‌ر مه‌رزوق له ماوه‌ی حه‌وت ساڵدا، له په‌یمانگای ئیمام غه‌زالی سه‌ر به مزگه‌وتی گه‌وره‌ی پاریس، مامۆستای فه‌لسه‌فه و شارستانییه‌تی ئیسلام بووه. هه‌نووكه ئه‌و كتێبێكی قه‌باره گه‌وره‌ی بڵاوكردووه‌ته‌وه كه زیاد له چوارسه‌د لاپه‌ڕه‌یه، كتێبه‌كه ده‌رباره‌ی یه‌كێكه له گه‌وره‌ترین فه‌یله‌سوفه‌كانی عه‌ره‌ب و ئیسلام: شێخی گه‌وره ئه‌بو عه‌لی ئیبن سینا. ئه‌م كتێبه، كتێبێكی چێژبه‌خشه، چونكه هه‌ندێكجار شێوه‌ی ڕۆمان یان ته‌نانه‌ت شێوه‌ی داستانێكی چیرۆكئامێزی خۆش، وه‌رده‌گرێت. به‌ڵام له هه‌مانكاتدا، كتێبێكی زانستی ئه‌كادیمییه، به‌و مانایه له خۆڕا و هه‌ر وا، قسه فڕێنادات. به‌ڵكو بۆ یه‌كه‌مجاره ژیاننامه‌ی كه‌سی و فیكری، بلیمه‌تی بلیمه‌ته‌كان و فه‌یله‌سوفی فه‌یله‌سوفه‌كان پێشكه‌ش ده‌كات. به‌ڕاشكاوی ئێمه زۆر پێویستمان به كتێبی له‌م جۆره‌یه و چاوه‌ڕوانیكردنی درێژه‌ی كێشا. ئه‌و پرسیاره‌ی كتێبه‌كه ده‌یخاته‌ڕوو ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌یه: ئایا ده‌كرێت موسڵمانێكی ئیمانداربیت و له‌گه‌ڵیدا، موماره‌سه‌ی ڕۆحی ڕه‌خنه‌یی خۆت له‌سه‌ر كه‌لتور بكه‌یت؟ به مانایه‌كی دی، ئایا ده‌كرێت له یه‌ككاتدا، موسڵمانێكی ڕاسته‌قینه بیت و فه‌یله‌سوفێكی ڕۆشنگه‌ریش بیت؟ وه‌ڵامه‌كه به‌ڵێیه. به‌ڵێ ده‌كرێت، به‌مه‌رجێك له ئاستی ئین سینا دا بێت.\nئاشكرایه ئه‌م بیرمه‌نده، به ته‌نها پزیشكێكی مه‌زن نه‌بووه كه به درێژایی حه‌وت سه‌ده‌ی به‌رده‌وام، كۆنترۆڵی زانكۆكانی ئه‌وروپای كردبوو. به‌ڵكو له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، فه‌یله‌سوفێكی زه‌به‌لاح بووه و ئاگاداری سه‌رجه‌م زانسته‌كانی سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆی بووه، به‌تایبه‌ت ئاگاداری به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌فلاتون و ئه‌رستۆ و ئه‌بیقۆر و به‌تلیمۆس و گلیلۆ… هتد بووه. ئا له‌به‌ر ئه‌م هۆكاره‌یه، ویستوویه‌تی عه‌قڵ و لۆژیك و فه‌لسه‌فه، بهێنێته نێو جیهانی ئیسلام و چیتر ئه‌م جیهانه، به ته‌نها به فیكری نه‌ریتی و عه‌قڵیه‌تی ته‌سكبین، قه‌تیس نه‌كرێت. ئه‌و ده‌یویست ئه‌و ئامرازه مه‌عریفییانه پێشكه‌ش به موسڵمان بكات؛ كه وا ده‌كات موسڵمان ڕزگاری بێت له تاریكییه‌كانی ئاین. ناونیشانی كتێبه‌كه‌ش ئا لێره‌وه دێت: “ئیبن سینا یان ئیسلامی ڕۆشنگه‌ر”. ئه‌م كتێبه به‌سه‌رهاتی ئیبن سینا-مان بۆ ده‌گێڕێته‌وه، یان ڕاستتر داستانی كه‌سایه‌تییه‌كمان بۆ ده‌گێڕێته‌وه كه ئامانج لێی، ڕیفۆرمی فیكری عه‌ره‌بی و ئیسلامی و ڕۆشنكردنه‌وه‌ی و فراوانكردنی ئاسۆكانییه‌تی، له جیهانێكی تێكه‌ڵ و پێكه‌ڵ و بارودۆخێكی شپرزه و ناجێگیر و پڕ له دڵه‌ڕوكێ.\nئه‌و شته‌ی له كه‌سایه‌تی ئیبن سینا دا، سه‌رنج ڕاكیشه، بریتییه له بلیمه‌تییه زۆر زووه‌كه‌ی كه هاوسه‌رده‌مه‌كانی خۆی، دووچاری سه‌رسوڕمان و شۆك كردبوو. ئه‌و “هه‌ر به ئاسمانه‌وه ده‌یزانی چییه” ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌ربڕینه گونجاوبێت. ئه‌وه‌ی خه‌ڵكانی دیكه چه‌ندین ساڵیان ده‌ویست بۆ ئه‌وه‌ی لێی تێبگه‌ن، ئیبن سینا له چه‌ند ڕۆژێكدا لێی تێده‌گه‌یشت. ئه‌و هه‌ر به منداڵی و له ته‌مه‌نێكی كه‌مدا، له قورسترین تیۆره زانستی یان پزیشكی یاخود فه‌لسه‌فییه‌كان تێده‌گه‌شت. له‌م باره‌یه‌وه، دانه‌ری كتێبه‌كه پێمان ده‌ڵێت: “باوكی هه‌ر هێنده‌ی ئه‌م به‌هره پشكوتووه‌ی بۆ ده‌ركه‌وت، ده‌ستیكرد به دابینكردنی باشترین مامۆستا بۆ په‌روه‌رده‌كردنی و خوێندنه‌كه‌ی. به‌ڵام كێشه‌كه ئه‌وه بوو، ئیبن سینا به‌و منداڵییه، دوای ماوه‌یه‌كی كه‌م و زۆر به‌خێرایی، به‌سه‌ر خودی مامۆستاكانیدا سه‌رده‌كه‌وت! بگره بێده‌نگی ده‌كردن، بگره ته‌نانه‌ت ده‌یترساندن. ئاخر چی له‌گه‌ڵ منداڵێكی له‌م جۆره‌دا ده‌كریت؟. ئه‌و تازه له‌ده‌ست ده‌رچوو بوو/ فلتة الفلتات”. له‌و بڕوایه‌دام ئیبن سینا له‌م لایه‌نه‌وه، له باسكاڵی فه‌ره‌نسی یان نیتچه‌ی ئه‌ڵمانی یان له‌وانه‌یه له خودی ئه‌نشتاین بچێت. بۆ نا؟ خۆشبه‌ختانه ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی ئیبن سینا تێیدا له دایكببوو- به پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی به هه‌ڵه تێگه‌یشتووین- كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی داخراو نه‌بوو، كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك نه‌بوو ڕقی له مه‌عریفه بێت. سه‌رده‌مه‌كه سه‌رده‌مێك نه‌بوو دژ به فه‌لسه‌فه و زانست نامۆ بێت كه له ده‌ره‌وه‌ی خاكی ئیسلام له‌دایكبووه: وه‌ك زانستی لۆژیك و زانستی ده‌روونشیكاری و فه‌لسه‌فه… هتد. ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه بوو، سه‌رده‌می ئیبن سینا، درێژكراوه‌ی سه‌رده‌می زێڕین بوو، له نێوان هه‌ر دوو سه‌ده‌ی هه‌شته‌م و نۆیه‌می زاینی. هه‌رچی ئیبن سینایه، له سه‌ده‌ی ده‌یه‌مدا هاتووه‌ته دویناوه و له‌سه‌ده‌ی یانزه‌هه‌م كۆچی دوایی كردووه. هێشتا توندڕه‌وییه گه‌وره‌كه‌ی فیكر ڕووینه‌دابوو. هێشتا ده‌رگای ئیجتیهاد دانه‌خرابوو، به‌خته باشه‌كه‌ی ئیبن سینا ئا لێره‌دا بوو.\nله‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا دكتۆر عومه‌ر مه‌رزوق، پێمان ده‌ڵێت گه‌وره‌ترین كیشه كه له ژیانیدا، روبه‌ڕووی ئیبن سینا بوه‌وه و تا كۆتایی ژیانی به‌دوایه‌وه بوو، بریتییه له‌وه‌ی فوقه‌ها توندڕه‌وه‌كان، دژی بوون و به‌رده‌وام چاویان له‌سه‌ری بووه و ژیانیان لێ تاڵ كردبوو. كاردانه‌وه‌ی پیاوانی ئاینی، له‌سه‌ر ئیبن سینا و بیركردنه‌وه و كتێبه‌كانی، زۆر نه‌رێنی بووه. ئه‌م كێشه‌یه به درێژایی ژیانی له‌گه‌ڵیدا بوو. سه‌رباری هه‌مو ئه‌وانه، به‌هۆی به‌هره گه‌وره‌كانی له سه‌رجه‌م بواره‌كان و زیره‌كییه له ڕاده‌به‌ده‌ره‌كه‌ی، ئیره‌یی و به‌غیلییان پێده‌برد. ته‌نانه‌ت دوای مردنیشی، ناو و ناوبانگ و سومعه‌ی ئیبن سینایان له‌كه‌دار كردو جنێوی ناشرین و سووكیان پێده‌وت! گه‌وره‌ترین نمونه بۆ ئه‌وه غه‌زالی بوو،غه‌زالی هه‌رچه‌نده سودی له زانسته فراوانه‌كه‌ی ئیبن سینا بینی و هه‌ندێك له بیركردنه‌وه‌كانی ئه‌وی بۆ خۆی برد، بێ ئه‌وه‌ی به‌ڕاشكاوی ددانی پێدابنێت، كه‌چی ته‌كفیری ئیبن سینای كرد. غه‌زالی هیچی ئه‌وتۆی له فه‌لسه‌فه‌كه‌ی ئیبن سینا نه‌ده‌بینی، ته‌نها ئه‌وه نه‌بێت كه لاسایكردنه‌وه‌یه‌كی كرچ و كاڵی ئه‌رستۆ و ئه‌فلاتون نه‌بێت، ئه‌مه له كاتێكدا بوو ئیبن سینا داهێنه‌رێكی ڕاسته‌قینه بوو.\nفوقه‌هاكان بۆ تێكشكاندنی سومعه‌ی و بێده‌نگكردنی ده‌نگی كه‌سێكی بلیمه‌ت و به‌هره‌داری وه‌ك ئیبن سینا، خاوه‌نی چه‌كێكی كاریگه‌ر و كوشنده‌بوون. ئه‌و چه‌كه چی بوو؟ تۆمه‌تباركردنی بوو به كوفر و بێ باوه‌ڕی/ الالحاد! پێویسته ئه‌وه بزانین هه‌ڵمه‌تی پڕوپاگه‌نده و ناوزڕاندن كه زاناكان و بیرمه‌نده ڕاسته‌قینه‌كانی كردبووه ئامانج، چه‌ندین ڕه‌هه‌ندی گه‌وره و مه‌ترسیداری له‌خۆگرتبوو. ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵێ زانا هه‌بووبن فوقه‌هاكان ڕقیان لێیان بووبێته‌وه، ئه‌وا به پله‌ی یه‌كه‌م فه‌یله‌سوفه‌كان بوون. ئا له‌به‌ر ئه‌م هۆكاره‌یه كیندی و ئیبن ڕوشد و سه‌هره‌وه‌ردی و زۆرێكی دیكه‌یان ده‌چه‌وسانده‌وه. به‌دوایانه‌وه بوون، بگره هه‌ندێكیان تیرۆر كرد، له‌وانه سه‌هره‌وه‌ردی و ئیبن موقه‌فه‌ع و ئیبن باجه…هتد.\nدانه‌ری كتێبه‌كه دكتۆر عومه‌ر مه‌رزوق پێیوایه، ئه‌و جۆره له ڕه‌فتار و هه‌ڵسوكه‌وت، تا ڕۆژی ئه‌مڕۆشمان به‌رده‌وامه. نه‌سر حامد ئه‌بو زێد له‌لایه‌ن زاناكانی ئه‌زهه‌ره‌وه چه‌وسێنرایه‌وه و به كافر و هه‌ڵگه‌ڕاوه تۆمه‌تباریان كرد. ئه‌مه له كاتێكدا بوو نه‌سر حامد ئه‌بو زێد، موسڵمانێكی ڕاسته‌قینه بوو. به‌ڵام به عه‌قڵیه‌تێكی فه‌لسه‌فی ڕۆشنگه‌ر. له‌لایه‌كی دیكه‌وه دانه‌ری كتێبه‌كه پێیوایه، سیفه‌تی سه‌ره‌كی ئیبن سینا، بریتییه له تونیه‌تی ئه‌و بۆ مه‌عریفه‌یه‌ك كه تێر ئاو نابێت و برسییه‌تی بۆ فیكر كه تێرناخوات. فزوڵی مه‌عریفی ئیبن سینا، هه‌مو شتێكی گرتووه‌ته‌وه: فیزیا، زانستی گه‌ردون، كیمیا، سیاسه‌ت، پزیشكی، ده‌رونشیكاری، زانستی لۆژیك، زانستی ماتماتیك، بێگومان فه‌لسه‌فه‌ش. ئه‌و به مانای ته‌واوی وشه، بیرمه‌ندێكی ئینسایكلۆپیدیی بوو. بگره پێویسته شیعریشی بۆ سه‌ربار بخه‌ین! ئه‌و به‌ڕاستی شاعیرێكی به‌هره‌داری گه‌وره بوو. له هه‌ردوو لاوه نه‌مری بۆ خۆی كۆكردبوه‌وه، یان به یه‌ك كه‌ڕه‌ت نه‌مری له هه‌مو لایه‌كه‌وه بۆ خۆی كۆكردبوه‌وه.\nدواتر نووسه‌ری كتێبه‌كه پێمان ده‌ڵێت، فیكری ئیبن سینا، له‌یه‌ككاتدا فیكرێكی ڕه‌خنه‌یی و كراوه بوو. مه‌به‌ستمان له كراوه، ئه‌وه‌یه ئیبن سینا ئه‌و فیكرانه‌ی له ده‌ره‌وه ده‌هاتن، وه‌رده‌گرت. به‌ڵام دوای سه‌رله‌نوێ داڕشته‌نه‌وه‌ی و ده‌ستكاریكردنی و زیادكردن بۆی، فیكره‌كانی وه‌ك ئه‌وه‌ی ئاماده‌كرابوو، وه‌رنه‌ده‌گرت. ئاخر بلیمه‌تێكی وه‌ك ئه‌و، ناكرێت به‌شێوه‌یه‌كی حه‌رفی، لاسایی ئه‌وانی دیكه بكاته‌وه. ئه‌مه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌و زانسته‌ی ده‌رونشیكارییه كرد كه له ئه‌رستۆوه به میرات مابوه‌وه. هه‌موی وه‌ك خۆی وه‌رنه‌گرت، به‌ڵكو به‌شێكی وه‌رده‌گرت و پاشان بۆی زیاد ده‌كرد. فیكری ئیبن سینا، فیكرێكی ڕه‌خنه‌یی بوو، چونكه فیكری فه‌یله‌سوفه‌كانی پێش خۆی، له بێژنگی ڕه‌خنه ده‌دا و زۆر به وردی شه‌نوكه‌وی ده‌كرد. ئه‌وه‌ی به‌رگه‌ی بگرتایه، ده‌یبرد و ئیشی له‌سه‌ر ده‌كرد، ئه‌وه‌ی به‌رگه‌ی نه‌گرتایه، لێده‌گه‌ڕا بكه‌وێت و ده‌ستبه‌رداری ده‌بوو. ئه‌مه سیفه‌تی بلیمه‌ته‌كانه له وه‌رگرتن: هه‌زمكردن و ئیستیعابكردن و تێپه‌ڕاندن. به‌ڵام ئاخۆ هه‌ڵوێستی ئیبن سینا، ده‌رباره‌ی عه‌قڵ و نه‌قڵ، ده‌بێ چی بووبێت؟\nئا لێره‌دا دكتۆر عومه‌ر مه‌رزوق، كێشه‌كه ده‌خاته نێو چوارچێوه فراوانه‌كه‌ی و شتیكی ئاوامان پێده‌ڵێت: له‌م ڕۆژگاره‌ی ئه‌مڕۆماندا، تێزێكی هه‌ڵه هه‌یه كه به‌ربڵاوه و ده‌ڵێت: له نێوان ئیسلام و عه‌قڵدا دژیه‌كێك هه‌یه. هه‌ندێك به هه‌ڵه تێگه‌شتوون له‌وه‌ی فه‌لسه‌فه به‌ره‌و كوفر ده‌مانبات یان له خودا دوورمان ده‌خاته‌وه یاخود ئیمان و په‌رستن له ده‌ست ده‌ده‌ین. له‌به‌ر ئه‌وه، داوا له موسڵمان ده‌كرێت له نێوان دوو شتدا یه‌كێكیان هه‌ڵبژێرێت: یا فه‌لسه‌فه یاخود ئاین. هه‌ڵمه‌تی هێرشكردنه سه‌ر فه‌لسه‌فه بۆ ماوه‌ی چه‌ندین سه‌ده‌ی به‌رده‌وام، به‌داخه‌وه ئه‌و ده‌رئه‌نجامه نه‌خوازراوه‌ی لێكه‌وتووه‌ته‌وه. وه‌لێ چاره‌سه‌ری ڕاسته‌قینه بریتییه له سازانی نێوان فه‌لسه‌فه و ئاین یان نێوان عه‌قڵ و ئیمان، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئیبن سینا ئه‌نجامیداوه، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئیبن ڕوش دوای ئیبن سینا ئه‌نجامیدا. هه‌روه‌ها وه‌ك ئه‌وه‌ی ته‌ها حسێن و محه‌مه‌د ئه‌ركون و عه‌بدالنور بێدار له‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستاماندا ئه‌نجامیانداوه. ئێمه كه ئه‌م قسانه ده‌كه‌ین، هه‌ست به ئێش و ئازار ده‌كه‌ین. به‌ڵام هه‌روه‌ها هه‌ست به توڕه‌یی ده‌كه‌ین له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ی له جیهانی ئیسامیدا، ئیدانه‌ی فه‌لسه‌فه‌یان كرد و ئێمه‌یان گه‌یاند به‌م ده‌رئه‌نجامه كاره‌ساتاوییه؛ كه بووه‌ته هۆی پاشه‌كشه و دواكه‌وتنمان له كاروانی شارستانییه‌ت و پێشكه‌وتن.\nئێمه به تایبه‌ت ئه‌وه ده‌ڵێین، چونكه ئه‌وه عه‌قڵانییه‌تی فه‌لسه‌فه بوو، وایكرد خۆرئاوا له چركه‌ساتی دیكارت-ه‌وه و له ڕووی شارستانییه‌ته‌وه پێشبكه‌وێت و زاڵبێت به‌سه‌ر كۆی جیهانی عه‌ره‌بی و ئیسلامیدا. ئه‌و بیرمه‌نده عیملاقه-دیكارت- كلیله‌كانی مه‌نهه‌جییه‌تی خسته ده‌ستی خۆرئاواوه، تاكو له زنجیر و كۆت و به‌نده‌كانی سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست، ڕزگاریان ببیت و شارستانییه‌تی عه‌قڵانی و ته‌كنه‌لۆژی گه‌وره دروست بكه‌ن، ئه‌و شارستانییه‌ته دواتر بوو به شارستانییه‌تی گه‌ردونی به قه‌باره‌ی جیهان.\nالشرق الاوسط، پێنج شه‌ممه، 11 تشرینی دووه‌م 2021\n2021-11-29 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2021/11/Untitled-1-4.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2021-11-29 16:27:152021-11-29 16:27:15عومه‌ر مه‌رزوق؛ ژیاننامه‌ی كه‌سی و فیكری بلیمه‌تی بلیمه‌ته‌كان و فه‌یله‌سوفی فه‌یله‌سوفه‌كان


20:37 - 27 پووشپەڕ 2719\nئاژانسی کوردپا: لاوێکی کورد، بەهۆی دەستکورتی و بێکارییەوە، ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی دووشەممە، ٢٤ی پووشپەڕ، لاوێکی کوردی خەڵکی کامیاران و دانیشتووی ئیسفەهان، بە ناوی \_"سامان باجەلانی\_"، کوڕی شاتر یارئەحمەد، تەمەن ٢٨ ساڵ، بەهۆی بێکاری و دەستکورتی، لە ڕێگای خۆسووتاندنەوە، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nسەرچاوەیەک لەو بارەوە ڕایگەیاندووە کە ناوبراو خێزاندار و خاوەن دوو منداڵیشە.\nهەر لەم پەیوەندییەدا، ڕۆژی سێشەممە، ٢٥ی پووشپەڕ، هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی \_"موختار قەوامی زروان\_"، کوڕی عەبدولقادر، خەڵکی گەڕەکی \_"کانی کووزەڵە\_"ی شاری سنە، بەهۆی دەستکورتی و هەژاری، لە ڕێگای خۆکوژییەوە کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار لەو بارەوە وتوویەتی: \_"ناوبراو کە کرێکار بووە، خێزاندار و خاوەن کچێکی تەمەن چوار ساڵانە\_".


مار بەدەیان هەزار کەس دەکوژێت - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nمار بەدەیان هەزار کەس دەکوژێت\nبڵاو کرایه‌وه fredag 11 september 2015 kl 17.31\nبەدەیان هەزار کەس ساڵانە لەجیهاندا بەهۆی مارپێوەدان یان مارگەزینەوە ساڵانە گیان لەدەست دەدەن.\nلەبەر ئەم هۆکارە ڕێکخراوەی پزیشکانی بێسنوور هۆشیار دەدەن کە ئەگەر دەرمانی دژە ژەهر وەبەرهەم نەهێنرێت ئەوا ڕێژەی گیان لەدەستان بەهۆی پێوەدانی مارەوە لەنێو هاوڵاتییەکای زۆر زیاتر دەکات. دەیڤید ۆرڵ پرۆفیسۆر لەبواری وەبەرهەم هێنانی دەرمان و پسپۆڕ لەبوار پێودانی ماردا. دەڤید ۆرڵ ئاماژە بەمەترسییەکان دەکات.\n- دەیڤید ۆرڵ دەڵێت. ئەوانەی کەمەترسی پێوەدانی ماریان زۆرر زۆر لەسەرە جوارتیار، شوان و کۆچەرە، هەروەها خێزان و منداڵانی ئەم کەسانە کە لەسنوورە مەتیسدارەکانی وەک ئاسیا، ئەمەریکای باشوور یان لاتین ئەمەریکا و ئەفەریقادا دەژین.\nدەیڤید ۆرڵ پرۆفیسۆرە لەبواری وەبەرهەم هێنانی دەرمانی تایبەت بەگەرمەسێری و پسپۆڕە لەبوار پێودانی ماردا. ۆرڵ چەندین ساڵە لەهەڵمەتی بڵاوکردنەی زانیاریدا لەسەر پێودانی مار کە مەترسیدارەو بەردەوەام ئەم بابەتە بەپرسێکی گرنگ ناساندووە. بەڵام گرنگی پێنەدراوەو پشتگوێ خراوە. بەتایبەت لە ڕوانگەی ئابوورەیە، ئەمە لەکاتێکدا کە چارەسەری دەرمانی لەبەردەستدا بووە بۆ ئەوەی گەشەی پێبکرێت.\nلە ئێستادا یەکێک لە کۆمپانیا گەرەکانی بەبەرهەم هێناندی دەرمانی دژە ژەهری پێوەدانی مار بڕیاریداوە کە ئیدی ئەو دەرمانانەی بەبەرهەم نەهێنێت. لەو ڕووەشەوە مەترسی زیاددەکات. جێگەی باسە ساڵانە زیاتر لە ١٠٠٠٠٠ هەزار هاوڵاتاتی لەجیهاندا بەهۆی پێوەدانی مارەوە لە جیهاندا گیان لەدەست دەدەن، ئەمە بەپێی ڕێکخراوە پزیشکانی بێ سنوور (Läkare utan gränser). هەر هەمان ڕێکخراوە ڕایگەیاندەووە کە ڕێژەی ئەو کەسانەی مار پیوەیداو هەتا دێت لە کۆماری ئەفەریقای ناوەنڕاست و باشووری سودان زیاد دەکات. ئەمە لەکاتێکدا کۆمپانییای بەبەرهەم هێنانی سانۆفی (Sanofi) کە بەتایبەت دەرمانی دژە ژەهر وەبەرهەم دێنێت و لەکاتی بێوەیدانی ماردا بەکار دەهێندراێت بڕیاریداوە ئیدی ئەم جۆرە دەرمانانەی کە تایبەتن بەدژە ژەهری گیاندارن بەرهەم نەهێنێت. لەپاش بیستی ئەم هەواڵە نیگەرانی لە لەلایەن ڕێکخراوی پزیشکانی بێسنوورەوە سەرچاوەی گرتەوە. پێوەدانی مار لەزۆربەی کاتدا لەنێو گژوگیاوە روودەدات. پاشان زۆر زەحمەت دەبێت مرۆڤ بزانێت کە چی جۆرە مارێک بووە پێوەیداوە بۆ ئەوەی بەزووی چارەسەر وەربگرێت.\nجێگەی باسە لەداهاتوودا بێگومان کۆمپانیایەکی دیکەی وەبەرهەمهێنانی دەرمانی دژە ژەهر ئەم بەرپرسیارییەتییە دەگرێتە ئەستۆ، بەڵام بەپێی پسپۆڕانی ئەم بوارە دوو ساڵی پێدەچێت هاتاوەکو دەرمانێکی نوێی هاوشێوە دێتە ئاراوە. ئانا خوێبێری ڕاوێژکاری دەمانییە لە ڕێکخراوی پزیشکانی بێ سنوور. خوێبێری ئاماژە دەرئەنجامی ئەو بۆشایە دەکات کە لەنێوان ئەو دوو ساڵەدا دروست دەبێت و دەڵێت.\n- ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە مرۆڤ لە داهاتوودا نوتاونێت چارەسەر وەرگرێت کاتێک مار پێوەیدا. لەم ڕوانگەیشەوە ڕێژەی گیان لەدەستادن بەهۆ پێوەیدانی مارەوە زیاددەکات.\nهاوکات دەیڤید ۆرڵ تیشکدەخاتە سەر بەرفراوانی کێشەکە کە تەنها بریتی نییە لە دژەدەمانەکە، بەڵکو سێڕومە یان زارداوی خوێنە کە کاردانەوەی بەهێزی لەکاتی پێوەداندا هەیە و ئەو سێڕومەش لەڕوانگەی جوگرافیاوە لە بەشەکانی ئەفەریقادا زۆرە. هاوکات ئەو دەمانانەش کە بۆ چارەسەر بەکار دێن لە ڕووی ئابووریەوە گرانە. ئەوانەش کە هەرزانن یان کارکاریگەریان کەمە یان ئەوتا نەهاتوونەتە بەرهەم هێنان. بگرە لە ئەمڕۆدا دەستکەوتنی دەرمان دژەهر و زانیاری سەبارەت بەچۆنێتی بەهار هێنانی کەمە. وەک ئاماژەمان پێکرد ساڵانە ١٠٠٠٠٠ هەزار کەس لە جیهاندا بەهۆی پێوەدانی مارەوا گیان لەدەست دەدەن و زیاتر لە ٤٠٠٠٠٠ هەزار کەسی دیکەش کە مار پێوەیاندەدات زیانی جەستەییان بۆ هەتا هەیایی بەردەکەوێت.\n- دیڤید ۆرڵ دەڵێت. ژەهری مار لە کاتی پێوەدان بەجارێک زنجیرە زیانێکی جەستەی دەگەیەنێت. بۆ نمونە لە هەندێک حاڵتدا ئەگەر بە پێتەوە بدات دەبێت لاق یان قاچت ببڕنەوە. ڕێژەیەکی زۆر لەو کەسانەی کە لەو ناوچانەی ناومان هێنا کاردەکەن بەهۆی پێوەدانی مارەوە کەمئەندامی جەستەیی بووم.


دڵدار - دڵدار؛ شاعیری ڕەسەنایەتی زمان و شیعرو هزری نەتەوەیی\nیوونس ڕەئووف (١٩١٨- ١٩٤٨) ناسراو بە دڵدار، شاعیر و پارێزەر و چالاکی سیاسیی کورد بوو. بەناوبانگترین شیعری دڵدار، ئەی ڕەقیبەکە لە تەمەنی ٢٨ ساڵییدا و ٢ ساڵ پێش مردنی، کرا بە سروودی نیشتمانیی کۆماری مەھاباد و تا ئێستاش ھەر لە لایەن زۆربەیکوردەکانەوە وەک سروودی نیشتمانی دەناسرێتەوە.\nشیعرەکانی نالی، لە گۆڕەپانی دڵداریدا و حاجی قادری کۆیی، لە نەتەوایەتی و کۆمەڵایەتیدا کارگەرییان لەسەری بووە. لە بارەی خولیای ھۆنراوەی و چێژ لێ وەرگرتنی خۆیەوە دەڵێت: «ھێشتا لە قوتابخانەی سەرەتاییدا بووم، کە دیوانی حاجی قادری کۆییم زۆرتری لەبەر کردبوو، ھەمیشە بە وردی سەرنجم لەھەڵبەستەکانی عەونی و راجی و عاسی و حسێنی وھیرانی دەدا و لەبەریشم دەکردن، بەوانەش دابین نەبووم ھەڵبەستی ھەرکەسێکم دەستبکەوتایە دەمنووسیەوە و لەبەریشم دەکردن. بەتایبەتی ھەڵبەستی وەفایی، کوردی، فایەق بێکەس، پیرەمێردم زۆر لەبەرکردن و ھەر لەو ساڵەدا ھەستم بەوە دەکرد، کە چێژ لە ھەڵەبەست وەرگرم و زۆر گیرۆدەی بووم.»


دادگەی سزا قورسەكانی مالمۆ لە سوێد بە تاوانی كوشتن و سپیكردنەوەی پارە سزای زیندانیكردنی هەتاهەتایی بەسەر یەكێك لە مەترسیدارترین مافیاکان دەركرد كە پێشتر لە ئیسپانیا دەستبەسەركرابوو.\nئەو گەورە مافیایە ناوی سەلام شیبانییە، تەمەنی 29 ساڵە، بە "ئێل پاترۆن" El Patron ناسراوە و ناوی لە لیستی داواكراوانی نێودەوڵەتیدا هەبوو، بەر لەوەی لە ئیسپانیا دەستبەسەر بكرێت. سەلام شیبانی تۆمەتباربوو بە ئەنجامدانی تاوانی زۆر مەترسیدار و رێكخراو.\nداواكاری گشتیی مالمۆ تۆمەتنامەی دژی شیبانی ئامادەكردبوو كە لیستێكی دوور و درێژی تاوانی لەخۆگرتبوو، كە بریتیبوون لە كوشتن، فەرمان دەركردن بۆ كوشتن، هاندان و راهێنانی ئەندامانی تۆڕە مافیاییەکەی بۆ كوشتن، دزیكردن و سپیكردنەوەی پارە.\nیەكەم تاوانی كوشتن بۆ رۆژی 30ی ئاداری 2017 دەگەڕێتەوە، كاتێك دوو چەكداری دەمامكدار بە سواری ماتۆرسكیلەوە لە مالمۆ دەستڕێژی گوللـەیان لە گەنجێك کرد و چەندین گوللـە بەر سەر و لاشەی کەوتن.\nدواتر روونبووەوە سەلام شیبانی فەرمانی كوشتنی ئەو گەنجەی دابوو. شیبانی نامەیەكی دەستنووسی خۆی بۆ بكوژانی گەنجەكە نارد و تێیدا نوسیبووی، "بەڕاستی سەرتاشینێكی نایاب بوو. سوێند بە خودا ئەم كارەتان زۆر دڵخۆشتان دەكات".\nلە پرۆسەی دادگاییكردنەدا، دادوەر ئیما ریگینز لەبارەی ئەو تاوانە گوتی، "ئەنجامدانی ئەم تاوانە لە شوێنێكی گشتی، پێشتر پلانی بۆ داڕێژراوە و هاوشێوەی لەسێدارەدان بووە".\nیەکێکی دیکە لە تۆمەتەکان کە ئاراستەی شیبانی کرا ئەوەبوو کە رۆژی 2ی شوباتی 2018، فەرمانی كوشتنی بازرگانێكی تەمەن 52 ساڵی دابوو لە ناوچەیەكی مالمۆ؛ لە كاتی دەستڕێژیكردن لە بازرگانەكە، كەسێكی دیكە بەرکەوت و دەستبەجێ لە شوێنی هێرشەكە گیانی لەدەستدا و بازرگانەكە لە مردن رزگاری بوو. ئێستا ئەو بازرگانە لەلایەن پۆلیسەوە دەپارێزرێت و پاسەوانی بۆ دامەزراوە و وەك شایەتحاڵ بەشداریكرد لە دادگاییكردنی شیبانییدا.\nمیوانی سه‌رهێڵ: 323\nکۆی سه‌ردان: 23529010


بەشێکی دیکەی هێزەکانی ئەمریکا کە بەشدارن لە هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتی لە ڕۆژئاوای کوردستان بەرەو هەرێمى کوردستان کشانەوە، گروپە چەکدارەکانى سەر بە تورکیاش چونە ناو سنورى سەرێکانییەوە.\nڕوانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، لە نیوە شەوی ڕابردووەوە بەشێکی دیکەی هێزەکانی ئەمریکا کە لە نزیک قامیشلۆن دەستیانکردووە بە کشانەوە لەو ناوچەیە و لە سنورى سێمالکاوە دەکشێنەوە و ئەو ناوچانە جێدەهێڵن.\nئاماژەی بەوەشکردووە، بەشێک لە هاوڵاتییانی قامیشلۆ بە هێزەکانی ئەمریکایان وتووە، بۆچی کوردەکان جێدەهێڵن، لە وەڵامدا ئاماژەیان بەوەکردووە “ئێمە بە فەرمانی ئەمریکا و بەگوێرەی ڕێککەوتنی ئەمریکا و تورکیا لەم ناوچانە دەکشێینەوە”.\nبەگوێرەی ڕوانگەی سوری هاوڵاتییەکی کورد پێی وتوون “لە داهاتوودا ئێوە چۆن بە منداڵەکانتان دەڵێن کە ئێمە هاوپەیمانە کوردەکانمان بەتەنها جێهێشت بۆ ئەوەی بەدەستی تورکەکان بکوژرێن”.\nکشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە قامیشلۆ لەکاتێکدایە، پێشتریش لە چەند ناوچەیەکی دیکەی ڕۆژئاوای کوردستان کشانەوە، کە دواینیان چۆڵکردنی فڕۆکەخانەی سیرین بوو لە کۆبانی.\nڕوانگەى سورى ئاماژەى بەوەشکردووە، هاوکات لەگەڵ کشانەوەى هێزەکانى ئەمریکادا، گروپە چەکدارەکانى سەر بە تورکیا بەرەبەیانى ئەمڕۆ چوونە ناو سنورى سەرێکانى یەوە، دواى ئەوەى شەوى ڕابردوو هێزەکانى هەسەدە کشانەوە.\n11:03 شه‌ممه 02 تشرینی دووه‌م 2019\nتره‌مپ: ده‌نگده‌رى توڕه‌م له‌پشته، بەسەر دیموكراته ته‌مبه‌ڵه‌كاندا سه‌رده‌كه‌وم


ئاکۆ برایم: موچەو ئاو و کارەبا، ببێت بەقوربانى هەیفا. – WTARIKURD\nئاکۆ برایم: موچەو ئاو و کارەبا، ببێت بەقوربانى هەیفا.\nئەوا ئیدى لەسایەى خواو و دەسەڵاتەوە، ئێمەش بوینەتە حکومەت . وەک ئەبینن پەیتا پەیتا سۆزانى و رووتە کانى وەک (میریام کلینک) و هەیفا و نانسى ،روو لەم وڵاتە دەکەن. خەریکن کەلتور و داب نەریت و جل و بەرگى هاوشێوەى خۆیانمان بۆدێنن بەدیارى ، کچانمان فێرى رووت بونەوە و خۆ دەرخستن و سمت و هین بادان ئەکەن.ئەوەش کارێکى ناوازە و پر ِبایەخەوە و وامان لێدەکات کەشان بەشانى وڵاتان هەنگاو بنێن، لە جیهانى فاشن و راپ ودانس فیلمى سیکسى دوانەکەوین. ئەمەش بۆ حکومەتە قەیراناویەکەمان لەم بارو دۆخە هەستیار و مایە پوچییەدا، زۆر ئەکەوێت و ئەبێت پارەیەکى باش و موفتیان پێبدەن ئەوجا رازى دەبن بێنە وڵاتمان، ئەگەر نا کێ خوائەیداتێ خانمێکى لەشو لار ماسى و لوس و نەرم ونیانى وەک خوشکەکەى هەیفا بێتە میوانى؟! وڵاتان چەندین تەکلیف و داواکارى و پرۆتۆکۆل و پەیوەندى سیاسى ئەبەستن تا قەناعەت بەدەوڵەتەکەیان بکەن کە کەسێکى وەک رۆلا سەعد رازى بکەن سەردانیان بکات و ئاهەنگیان بۆ بگێڕێت، ئەى باشە گەر ئەوە هەوڵ وتەقەلا و ئەرکى بەرپرسان و پێشکەوتن و ناوبانگى سەرۆکایەتى حکومەت و گەورەکانى وڵات نەبێت، لەکوێ ئەوانە بێزیان دێت سووکە مەرحەبایەکیشمان بکەن!؟. بۆیە هەقى خۆیەى سوپاس و رەحمەت بۆ دەوڵەت و دەسەڵات بنێرین، کە زوو زوو ئەو جوانکیلەو خانمە سیکسیانەمان بۆدێنن. ئەگەر مرۆڤ بێ نمەک نەبێت و تۆزێک هەستى نیشتیمانى هەبێت، ئەوە بەگەورەترین دەستکەوت شانازیى بۆ خۆى و وڵات و دەسەڵاتى ئەزانێت، بەڵام ئەڵێى چى لەگەڵ میللەتى سپڵەو بێ نمەکى وەک کورد،کە گاڵتەیان بەو کارانە دێت و،هەمیشە بیر و خەیاڵیان هەر لاى مووچەو ، ئاو و کارەبا و، نەوت و، غازە.\nتو شەرەفتان تەشریف هێنانى ئەو خانمە رووت و قوتانە گرنگە یان مووچە و کارەبا و نەوت؟! بڕوا بکەن بەس دەرخستنى لایەکى سنگیان و تۆزێک سمت بادان و مەلەکردنیان بە مایۆ و ستیانى ئاڵو واڵاوە، نەک موچەو نەوت و کارەبا، بڕوا بکەن ئیمان و قیامەت وخۆشمان لەبیر ئەچێتەوە. ئیدى عەیبە میللەتى لەهیچ ناڕازیى و بێ وەفا، حکومەت بەشتى لاوەکى و بێ بایەخەوە سەرقاڵ مەکەن. ئەزانن ئەو زاتانە چەنێک بەئێمەوە ماندون و، چەنێک پێمانەوە سەرقاڵن و خەم خەفتمان بۆدەخۆن، لەتاو ئێمە عەیش و نۆشیان لێ بۆتە ژەهرى مار. شەو و رۆژ هەر لەبیرى ئێمەدان و بۆ خۆشى و شادى و ژیانێکى شایستە بۆمان، هەموو قوربانى و زەحمەتێک ئەدەن. نابین چ دەستەکەوت داهات و خێر و خۆشى یان بەسەردا باراندوین؟! لەچیمان کەمە ها راست بڕۆن بۆخوا قسە بکەن؟! جا ئیتر چى تیایە گەر بۆ ئەوەى تۆزێک مێشک ودڵیان ئاسوودە بێت، بیر لەوە بکەنەوە کە خزمەتى زیاترمان بکەن و، بۆ ساتێکش رەزاى تاڵى مۆزەفى گیرفان بەتاڵ و، هەتیوى باوک شەهید و،پیرەژنى جگەر سووتاو لە بیر وهۆشیان بچێتە دەرەوە با شەوان ئەو کەیف و سەفایە بکەن، یان بۆ تەبدیل هەوا سەرێک لەو تورکیا ولوبنان و یۆنان و جۆرجیایە بدەن. دەبڵێن بەخۆشى و عافێتتان بێت، ئیشەلڵا هەر مەحفوز دوور لەبەڵا ئەبن. مێزتان رازاوە و شەوتان سور و سورتر و پڕ لە نەشئە بێت.\nماڵتان ئاوابێت میللەت، ئێوە زۆر بێ شعورن بە رەواى نابینن کاک فڵان وکاک فیسار، تۆزێک بەزم و رەزم بکەن و، چەند سۆزانى و گۆرانیبێژێک داوەت بکەن و بۆخۆیان چەند شەوێکى خۆش و پڕ لە کەیف و سەفا بەسەر بەرن و، بۆ چەند ساتێک لە کێشەو خەم و مەراقى ئێوە بەدوور بن، چى تیایە گەر بۆ ئەو خانمە رووتانە سەدان دەفتەر دۆلار خەرجبکرێت؟ خۆ کابە کەچ نابێت ،گەر پرۆژەى وەبەرهێنان و دۆنمە زەوی بدرێت بەجوانکەیەکى وەک حەسنا مەتەڕ و هەیفا ونانسى؟ بۆ پێتان ناخۆشە، چى لەئێوە کەم دەبێتەوە؟ باشە گریمان ئەو سنگ و بەرۆک رووتانە، هەروا بەدەست بەتاڵى بگەڕێنەوە بۆوڵاتى خۆیان و، بڵین حکومەتى هەرێم رەزیلەو، لەپاى ئەو هەموو شەوە سوور و پڕ لە بەزم و بادە نۆشینەى بۆمان سازکردن، کەچى هیچیان پێنەداین، ئایا ئەمە نابێتە عەیبە و لەکەو خاڵێکى رەش بەنێو چەوانى گشتمانەوە؟! لەسەرشانى حکومەتەکەمان زۆر ناکەوێت و، ناو و ناوبانگى لەجیهاندا نازڕێت؟؟!. کەواتە ئەبێت بۆ ئەو کارانە خۆمان عەقڵمان پێ بشکێت، نەک حکومەت پێمان بڵیت و داوامان لێ بکات. مەفروزە کوللى یەکێکمان لە دەمى خۆمانى بگرینەوە، مەسرەفى زیادە نەکەین، خەرجى ماڵ مناڵ بکەین بەنیوەى جاران و نیوەکەى دیکەى بیدەین بەحکومەت، تا شکۆ و ناوبانگى هەبێت. بۆیە گەر باج و رسوماتى هاتوچۆ لەسەرتان زیاد بوو، گەر پارەى خۆڵ و خاشاکیش لەسەرتان دانرا، گەر پسولەى نەوتیان پێ فرۆشتن و نەوتەکەتان نەبینى، دڵتان بەقەدر ڤێلاکەى کاک وانێک گەورە و بەرین بێت و، بە رۆحى ریازییەوە وەریبگرن، چونکە خۆتان باش ئەزانن ئەو سۆزانى و روتەڵانە مەسرەفیان قورسە، ئێ خۆ حکومەتیش خەزنەى لێنەداوە، تا ئەو پارەمۆڵەیان لەحسابى خۆى بداتێ، ئەبێت ئێوەش هەست و شعورتان هەبێت و، کۆمەک و هاوکارى حکومەت بکەن. بارى سەرشانى سووک بکەن.\nئا بیریشتان نەچێت ئەوا بەخێرێ گۆێمان لەبەیت و بالۆرەو دەهۆڵى سەربەخۆییە، کە بەنیازن لەنەورۆزا لەگەڵ ئاگرەکەیا ئیعلانى بکەن، بۆ ئەوەش زۆرێک لە سەرانى وڵاتان و، کەسایەتى و هونەرمەند و بیرمەند و میوانى قەبە و گرانمان دەبن، مەعلومى جەنابشتانە بۆ ئەو رۆژە مێژووییە ئەبێت ئاهەنگى شاهانە و بێ هاوتا ساز بکەین، رەنگبێت هونەرمەندى وەک ( فیفى عەبدە و ئیلهام شاهین بنەماڵەى کارداشیان) داوەت بکەین، کە ئەوەش زۆر زۆر لەسەر حکومەت دەکەوێت، نەپارەى نەوت ،نەپارەى گومرگ، نەداهاتى ناوخۆ، ناتوانێت بچنە ژێرئەو مەسرەفە گەورە وگرانەوە، بۆیە گەر حکومەت و دەسەڵات مووچەى کردە شەش مانگ جارێک، بە دووساڵیش نەوتى پێنەدان، کارەبا وئاوى لێگرتنەوە، باج وسەرانەى رۆیشتن بەسەر جادەو، چوونە تەوالێت و، هەڵمژینى هەواو، کرێى لەسەر پێکەنین و گریانتان دانا، لاتان سەیر و عەجیب نەبێت، چونکە تەواوى پارەکەى لەلایەن لیژنەیەکى ئەمین و دەست پاک و نەزیهەوە کۆدەکرێتەوە دەخرێتە خزمەتى ئەو مەراسیمەوە.\nدکتۆر محەمەدئەمین عەلی: کەلاوەیەک پڕ لەجەهل و گومان ـ پیشەسازى نەزانى و گومان.\nهاوکار حوسەین: رکابەریی بە خوێن.


مه‌سرور بارزانی: هه‌موو هه‌وڵێك ده‌ده‌ین بۆ ئه‌وه‌ی کۆمەڵگایەکی خۆشگوزەران بۆ کوردستانیان بنیات بنێین\nTUE, 13 APR 2021 07:42 Erbil, GMT +3\nTHU, 8 APR 2021 15:27 | KDP.info\nھەولێر-KDP. info- ده‌قی گوتاری مه‌سرور بارزانی، سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، له ئیڤێنتی 30 ساڵه‌ی یادی ده‌رچوونی بڕیاری 688ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی سه‌ر به نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، بۆ دیاریكردنی نوای ئارام و ناوچه‌ی دژه فڕین له عێراق:\nشەرەفمەندم لێرە بەشدارم کە یادی 30 ساڵەی نوای ئارام و راگەیاندنی ناوچەی دژە فڕین دەکەینەوە. من لەوە تێدەگەم لەو کاتە بۆ پشتگیری کورد چەند گرنگ بوو، ئەمە بۆ من ئەزموونێکی کەسی بوو، من چوومە چیاکانی کوردستان کاتێک راپەڕین کورد لە ئارادابوو، ئێمە بۆ چەند رۆژێک ئاهەنگمان بۆ کۆتاییهێنان بە ستەمکاریی و دەیان ساڵ سەرکوتکاریی گێڕا، دواتر کاتێک سوپای عێراق گەڕایەوە و فشاریان خستە سەر ئۆپۆزسیۆنی کوردی، ملیۆنەها هاووڵاتی چوونە چیاکان و وڵاتانی درواسێ، ئەمەش ئەو کاتە بوو کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بوونە یەکدەنگ بۆ پشتگیریی کورد، دەستێوەردانی مرۆییان کرد.\nدەمەوێت سوپاسی سێر جۆن (جۆن مه‌یجه‌ر، سه‌رۆك وه‌زیرانی ئه‌وكاتی به‌ریتانیا) بکەم بۆ ئه‌و رۆڵەی كه گێڕای ئه‌وكاته، دەمەوێت تیشک بخەمە سەر گرنگی ئەو کارە، بە هاوکاری ئەمەریکا، فەرەنسا و بەریتانیا و ئەوانی دیکەش. بێگومان لەوکاتە ئەوە گەورەترین ئەرکی مرۆیی بوو کە پێداویستیی سەرەتایی درایە ملیۆنان کەس کە لە چیاکان گیریان خواردبوو. دەستێوەردانەکە خستینیە دۆخێکەوە داهاتوومان بنیادبنێین و لەو کاتەوە خۆمان بەڕێوەبەرین؛ بناغەیەک بوو بۆ دروستکردنی هاوبەشییەکی هەمیشەیی لەگەڵ ئەمەریکا، فەرەنسا و بەریتانیا و ئەوانی دیکە.\nئۆپۆزسیۆنی عێراق لە دوای دروستکردنی نوای ئارام، هاتن بۆ کوردستان و تاوەکو 2003 بەشداربوون لە رووخانی رژێمی سەددام. ئێمە لەسەر بەهاکانی خۆمان و بەها هاوبەشەکانمان لەگەڵ ئێوە (هاوپه‌یمانانی رۆژئاوا) ماوینەتەوە. ئێمە لە کەمینەیەکی سەرکوتکراوە گۆڕاوین بۆ پەناگەیەک بۆ ئەوانەی لەدەست کوشتن و سەرکوتکاریی هەڵدێن لە عێراق و سووریا. کورد، عەرەب، موسوڵمان، کریستیان و ئێزدی. ئەوان ئێستا کوردستان وەک ماڵی دووەمی خۆیان دەبینن. کوردستان وەک پەناگەیەکی ئارام بۆ خۆیان دەبینن کە تێیدا پارێزراون. ئەمەش به روونی به‌دیار كه‌وت، كه پاپا فره‌نسیس سەردانی کوردستانی کرد.\nئێمە دەزانین رێگایەکی درێژمان لە پێشە. ئێمە ئەوەی لە دەستمان بێت دەیکەین تاوەکو کۆمەڵگایەکی خۆشگوزەران بۆ کوردستانیان و بۆ هەموو ئەوانەی کوردستان وەک پەناگەیەکی ئارام بۆ خۆیان دەبینن، بنیات بنێین. رێگاکەمان کۆتایی نەهاتووە، ئێمە هێشتا پێویستیمان پێتانە، هێشتا پێویستیمان بە هاوکاری نێودەوڵەتییە، ئێمە هێشتا پێویستمان بە هاوکاری ئەمەریکا، فەرەنسا و بەریتانیا و هەموو ئەوانەیه هاوکاریان کردین، ئەم هەرێمی کوردستانە بنیاد بنێین کە سیمبۆلی ئازادی و سەرکەوتنە. ئێمە لە ماوەکانی رابردوو چەند کاتێکی دژوارمان هەبووە. دوایینیان ساڵی 2014 بوو کە خاڵێکی وەچەرخێنەربوو بۆ کوردستان، تاوەکو ئەوە بزانرێت کوردستان چەند گرنگە، وەک ئەوەی ئێوە لە ساڵی 1991 کردتان، پێشمەرگەی کوردستان و خەڵکی کوردستان ئەفسانەی داعشیان تێکشکاند، گرووپێکی تیرۆرستی کە هەڕەشەی لە ئازادی خەڵک و سەقامگیریی جیهان دەکرد. خوێنی پێشمەرگە بوو کە بە هاوکاری هاوپەیمانان داعشی تێکشکاند، ئەوەشمان لە یاد بێت کە تیرۆریزم هێشتا لێرەیە و گرووپە تیرۆرستییەکان لە هەوڵی خۆڕێکخستنەوەدان. هەربۆیە بۆ رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر، ئێمە پێویستمان بە هاوکاری یەکترە.\nلە سەرەتای دەرکەوتنی گرووپە تیرۆریستییەکانه‌وه تا ئێستا، کوردستان سەدان هەزار ئاوارەی لە ناوچە جیاوازەکانی عێراق و سووریا لەخۆ گرتووە، ئێمە ئێستا دوو ملیۆن کەسمان لە خۆ گرتووە. یەک ملیۆن پەنابەر ئێستاش لە کامپەکان دەژین، حکومەتی هەرێمی کوردستانیش بە تەنها دەبێت خزمەتگوزراییە سەرەتاییەکانیان بۆ دابین بکات، کە ساڵانە بەهاکەی سەدان ملیۆن دۆلارە. ئێمە پشتگیریی گەڕانەوەی خۆویستانە ئەوان دەکەین بۆ ماڵەکانیان، بەڵام بۆ ئەوەی بتوانین ئەمە بکەین، دەبێت ژینگەیەکی ئارامیان بۆ دروست بکەین و بە ئارامیش بتوانن بگەڕێنەوە. بەبێ هاوکاری کۆمەڵگای نێودەوڵەتی ناتوانین ئەو کارە بکەین.\nئێمە لە نزیکەوە کار لەگەڵ بەغدا و سەرۆک وەزیران کازمی دەکەین تاوەکو بتوانین ئەو ژینگە ئارامە پێشکەش بکەین. دوایین هەوڵ، رێککەوتنی شنگال بوو؛ بە داخەوە ئەو رێککەوتنە وەکو خۆی جێبەجێنەکراوە. ئێمە هیوادارین حکومەتی عێراق هەوڵەکانی بخاتەگەڕ بۆ ئەوەی ژینگەیەکی ئارام بۆ پەنابەران دروست بکات تاوەکو بگەڕێنەوە شوێنەکانی خۆیان. لەبارەی پەیوەندییەکانمان لەگەڵ شانشینی یەکگرتوو، ئێمە ئەو پەیوەندییە بە ستراتیژی و مێژوویی دەبینین، ئامادەییشمان هەیە پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانمان لەبواری بازرگانی و وەبەرهێنان لەگەڵ شانشینە یەکگرتووەکان پەرەپێبدەین و پەرەش بە پەیوەندییە سیاسی و ئەمنییەکانمان بدەین. هەروەها پەرە بە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ تەواوی هاوپەیمانان بدەین کە لە ماوەی چەند ساڵی رابردوو هاوکاریان کردووین. ئێمە چاومان لەسەر ئێوەیە بەڕێزان، هەمووتان، بەوەی تێدەگەین ئێوە هاوڕێی کوردستانن. داواتان لێدەکەم ببنە هاندەری کوردستان، دەمانەوێت پشت بە ئێوە ببەستین تاوەکو پشتگیریی دۆزی کورد لە پەرلەمان، حکومەت و کەرتی بازرگانیی بەریتانیا بکەن. سوپاستان دەکەم.


پەردەی شەست و دووەم: پاشای ڕزگاركەری - پاشای شکۆمەندی\nبۆ به‌جێهێنانی پلانه‌كه‌ی خودا، مه‌سیح هه‌موو كه‌موكوڕی و گوناهه‌كانی ئێمه‌ی خسته سه‌ر شانی خۆی. له‌بری ئێمه نه‌فره‌تی لێكرا. ئه‌و سزایه‌ی ئێمه شایه‌نی بووین ئه‌و له ئه‌ستۆی خۆی گرت.\nئه‌و ڕۆژەی ئاده‌م فه‌رمانی خودای شكاند، یه‌زدان ڕایگه‌یاند ڕۆژێك دێت مه‌سیح سه‌ری ماره‌كه پان ده‌كاته‌وه. یه‌زدان به شه‌یتانی گوت،\n«نه‌وه‌ی ئه‌و سه‌رت پان ده‌كاته‌وه و تۆش پاژنه‌ی پێی ده‌كوتیت.» (په‌یدابوون ٣: ١٥)\nئه‌و پێشبینییه‌ی ده‌رباره‌ی شه‌یتان گوترابوو، چۆن پاژنه‌ی پێی مه‌سیحی ڕزگاركه‌ر ده‌كوتێ، ئاماژە بوو بۆ ئه‌و هه‌موو شه‌رمه‌زاری و ئازاره‌ی به‌رخی خودا له‌سه‌ر خاچ چێژتی، كاتێك «ئه‌و له‌به‌ر یاخیبوونه‌كانمان بریندار بوو» (ئیشایا ٥٣: ٥).\nئه‌وانه‌ی عیسایان له‌خاچ دا هیچیان له‌باره‌ی پلانه نهێنییه‌كه‌ی خوداوه نه‌ده‌زانی.\nهیچ كام له ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌م دنیایه تێنه‌گه‌یشتن، چونكه ئه‌گه‌ر تێبگه‌یشتنایه، مه‌سیحی خاوه‌ن شكۆیان له خاچ نه‌ده‌دا.\nپه‌یامی خاچ بۆ له‌ناوچووان گێلایه‌تییه، به‌ڵام بۆ ئێمه‌ی ڕزگاربووان هێزی خودایه.\n(یه‌كه‌م كۆرنسۆس ٢: ٨، ١: ١٨)\nعیسا له‌گه‌ڵ دوو تاوانباردا له خاچدرا، خاچه‌كه‌ی مه‌سیح له ناوه‌ڕاستدا بوو.\nیه‌كێك له تاوانباره هه‌ڵواسراوه‌كان، كفری له دژی ده‌كرد و ده‌یگوت: «ئایا تۆ مه‌سیح نیت؟ ده‌ی خۆت و ئێمه‌ش ڕزگار بكه.»\nبه‌ڵام ئه‌وی دیكه وه‌ڵامی دایه‌وه و سه‌رزه‌نشتی كرد: «له خودا ناترسی، كه تۆش هه‌مان سزات به‌سه‌ردا دراوه؟ سزای ئێمه دادپه‌روه‌رانه‌یه، له جیاتی كرداره‌كانمان وه‌ریده‌گرین، به‌ڵام ئه‌مه هیچ هه‌ڵه‌ی نه‌كردووه.» ئینجا گوتی: «عیسا منت له‌یاد بێت كاتێك وه‌ك پاشا دێیته ناو شانشینه‌كه‌ته‌وه.»\nپێی فه‌رموو: «ڕاستیت پێ ده‌ڵێم: ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ من له به‌هه‌شتدا ده‌بیت.» (لۆقا ٢٣: ٣٩-٤٣)\nتاوانباری یه‌كه‌م ته‌نها ڕزگاربوونی له ئازاری جه‌سته‌یی ده‌ویست. باوه‌ڕی به‌وه نه‌بوو كه پێویستی به ڕزگاركه‌رێكه له‌بری ئه‌و بمرێت.\nتاوانباری دووه‌میش شوێنكه‌وته‌ی عیسا نه‌بوو. به‌ڵام له كاتێكدا ڕووبه‌ڕووی مردن ده‌بووه‌وه دڵی گۆڕا. ده‌یویست په‌روه‌ردگار له پاشایه‌تی شه‌یتان ڕزگاری بكات. خوازیاربوو ببێته هاوڵاتی پاشایه‌تییه‌كه‌ی خودا، ئه‌گه‌ر خواستی پاشای له‌سه‌ر بێت. وه‌ڵامه‌كه‌ی عیسا گومانی تاوانباره‌كه‌ی ڕەوانده‌وه:\n«ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ من له به‌هه‌شتدا ده‌بیت.» (لۆقا ٢٣: ٤٣)\nئێواره‌ی ئه‌و ڕۆژە هه‌ردوو تاوانباره‌كه مردن. یه‌كێكیان چووه دۆزه‌خ. ئه‌وه‌ی دیكه‌یان چووه به‌هه‌شت. هۆی ئه‌م جیاوازییه چی بوو؟\nیه‌كێكیان باوه‌ڕ و متمانه‌ی به پاشای ڕزگاركه‌ر هه‌بوو. ئه‌وه‌ی دیكه‌یان به پێچه‌وانه‌وه.


سیستمی ساردكردنه‌وه‌ی بزوێنه‌ر چییه؟\n:: AM:09:42:20/11/2021 \nله ئه‌نجامی سووتانی به‌نزین و هه‌وا له‌ناو ژووری سووتان و لێكخشانی پارچه‌كانی تری بزوێنه‌ر، پله‌ی گه‌رمی له بزوێنه‌ره‌كه‌دا به‌رز ده‌بێته‌وه، بۆیه ده‌بێ سیستمێك هه‌بێ ئه‌م گه‌رمییه كه‌م بكاته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی بزوێنه‌ر گڕ نه‌گرێت.\nله‌باره‌ی سیستمی ساردكه‌ره‌وه‌ی بزوێنه‌ره‌وه دانا كه‌ریم ئه‌ندازیاری میكانیكی ئۆتۆمبێل، بۆ ''وشه'' گوتی، ئه‌گه‌ر بزوێنه‌ر له‌كاتی كاركردندا گه‌رم بوو، پێویستی به‌وه هه‌یه ئه‌م پله گه‌رمییه زۆره بكرێته ده‌ره‌وه، چونكه بوونی پله گه‌رمیی به‌رز، هۆكاری سه‌ره‌كی ده‌بێت بۆ له‌كاركه‌تنی بزوێنه‌ر.\nئه‌وه‌یشی خسته ڕوو، به‌رزترین پله‌ی گه‌رمی له ژووری پستۆن له نێوان ''2200 پله‌ی سلیزی بۆ 3300 پله‌ی سلیزی ده‌بێت''، هه‌روه‌ها ڕێژه‌ی تێكڕای پله‌ی گه‌رمی له‌ناو ژووری پستۆن ده‌بێ ''650 پله‌ی سلیزی بۆ 925 پله‌ی سلیزی'' بێت.\nئەم سیستمە گرنگییەکی زۆری هەیە بۆ بزوێنەر\n''بۆیه سیستمی ساردكردنه‌وه‌ی بزوێنه‌ر، ده‌توانێ ''سێ یه‌كی'' گه‌رمیی بكاته ده‌ره‌وه، ئه‌و بڕه گه‌رمییه‌ی تر كه ده‌مێنێته‌وه، له ڕێی ئه‌گزۆس و ده‌كشنی گه‌رمه‌وه ده‌توانرێ بكرێته ده‌ره‌وه''، دانا وای گوت.\nئه‌و به‌شانه‌ی یارمه‌تیده‌رن له كه‌مكردنه‌وه‌ی گه‌رمیی بزوێنه‌ر، ''واته‌ر په‌مپ، قایشی كرانك شه‌فت یان كرانك شه‌فت خۆی، پانكه‌ی فێنككه‌ره‌وه و ڕادێته‌ر.\nروونی كرده‌وه، ئه‌گه‌ر كێشه له هه‌ر به‌شێك له‌مانه‌ی باسمان كرد هه‌بێ، ئه‌وا 100% حه‌ماوه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه به‌رز ده‌بێته‌وه و گرفت بۆ بزوێنه‌ر دروست ده‌بێت.


پایزی ئەمساڵی هەرێمی كوردستان جیاواز دەبێت\nهەواڵ / کوردستان :: 04/08/2019 :: 5561 جار بینراوە\nشارەزایەكی كه‌شناسی عێراقی رایدەگەیەنێت "عێراق و هەرێمی كوردستان پایزێكی باراناویی دەبێت و لەهەمانكاتدا وشكەساڵیی ئەوروپا دەگرێتەوە".\nسادق عەتیە پێشبینیكاری دیاری عێراقی بۆ كەشوهەوا پێشبینی كردووە، به‌گوێره‌ی پێشبینییه‌كان ناوه‌ڕاست و رۆژئاوای ئه‌وروپا دووچاری وشكه‌ساڵی ده‌بێت.\nسادق عه‌تیه، كه‌شناسی ناسراوی عێراقی له پۆستێكدا له په‌یجی تایبه‌تی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك پێشبینی ده‌كات، پایزی ئه‌مساڵ رێژه‌یه‌كی زۆری بارانبارین عێراق و سه‌رانسه‌ری ناوچه‌كه بگرێته‌وه.\nعه‌تییه ئاماژه به‌وه‌شده‌دات: ئێستا هەڵكشان و داكشانی كه‌شوهه‌وا له باكووری ئه‌تڵه‌سی "NAO" له دۆخی سالبدایە و پێشبینی ده‌كرێت ئه‌و دۆخه له وه‌رزی پایزیش به‌رده‌وام بێت.\nروونیشی كردووەتەوە، بەهۆی ئەو دیارەدەیەوە باشووری ئەوروپا شێیەكی زۆر دەیگرێتەوەو نزمە پاڵەپەستۆیەكیش هاوتای دەبێت، بەمەش ناچار ئەو نزمە پاڵەپەستۆیە بەرەو ناوچەكانی ئێمە دێن كە بەبەرزاییەكانی ئازۆری دەناسرێت لە رۆژئاوا و ناوەڕاستی ئەوروپا.\nئه‌و كه‌شناسه عێراقییه له پۆسته‌كه‌یدا نووسیویه‌تی، "ئه‌گه‌ر ئه‌و سیناریۆیه به‌رده‌وام بێت، ئه‌وا ناوچه‌كه‌مان ده‌كه‌وێته ناو پایزێكی پڕ له باران، ئه‌مه وێڕای له‌به‌رچاوگرتنی سه‌رجه‌م هۆكاره‌كانی دیكه‌ی كه‌شوهه‌وا، كه گرنگترینیان فاكته‌ری جه‌مسه‌ری ئۆقیانۆسی هندی "IOD"یه و به یه‌كێك له دیارترین هۆكاره‌كانی چڕكردنه‌وه‌ی شێ به‌ره‌و حه‌به‌شه داده‌نرێت و ده‌بێته‌هۆی تێركردنی شێ و هێزێكی گه‌وره بۆ پاڵپێوه‌نانی نزمه پاڵه‌په‌ستۆ به‌ره‌و سوودان و دوورگه‌ی عه‌ره‌ب".


پێکهێنانی دەوڵەت لە یاسای نێودەوڵەتیدا “چۆنیەتیی پێکهێنانی دەوڵەتی کوردستان” بەشی سێیەم | جینۆساید كورد\n3/حکومەت: سێیەمین پایەی پێکهێنانی دەوڵەتە. پێویستە حکومەتێک هەبێت فەرمانڕەوای دانیشتوان و هەرێم بکات. لە یاسای نێودەوڵەتیدا مەرجی دانەناوە کە سیستەمە سیاسیەکەی چۆن بێت. پەڕلەمانی، ئەنجومەنی، سەرۆکایەتی یان تێکەڵاو بێت. بەڵام ئەوە یەکلای بووەتەوە کە دەوڵەت بەبێ حکومەت پێکناهێنرێت. هەرچی دەربارەی حکومەتی سەقامگیر و بەهێزە لە یاسای نێودەوڵەتی کلاسیکدا پایەیەکی بنچینەی دەوڵەتە. بەڵام لە یاسای نێودەوڵەتی هاوچەرخدا لە هەندێ کەیسی دیاریکراودا بەگرنگی دانەناوە کە حکومەتەکە بەهێزو سەقامگیر بێت. بیرمەندی یاسای نێودەوڵەتی (براونلی) لە چاپی شەشەمی پەرتوکەکەیدا «پرەنسیپەکانی یاسای نێودەوڵەتی گشتی» ئاماژەی بۆ ئەوە کردووە کە حکومەتی سەقامگیر و بەهێز دژی پرەنسیپی مافی چارەی خۆنووسینە لەبەر ئەوە حکومەتی ناسەقامگیر لە هەندێ کەیسی دیاریکراودا نابێتە ئاستەنگ و ڕێگری وەک پایەیەک لە پایەکانی دەوڵەت.\n٤/ توانای بەستنی پەیوەندی لەگەڵ دەوڵەتانی تر دا: ئەمەش چوارەمین پایەی پێکهێنانی دەوڵەتە. دەبێت ئەو حکومەتەی کە سەروەری بەسەر هەرێم و دانیشتوانەکەیدا هەیە توانای بەستنی پەیوەندی هەبێت لەگەڵ دەوڵەتانی تردا. گەرچی ئەمە زۆر کات بووەتە جێگای ڕەخنەی یاسا ناسانی نێودەوڵەتی بەوەی کە هەندێک لە هەرێم و کانتۆنە فیدراڵیەکان لە لایەن حکومەتە ناوەندیەکانیانەوە ڕێگایان پێنادرێت بە بەستنی پەیوەندی لەگەڵ دەوڵەتانی تردا، یاخود بەستنی پەیوەندی لەگەڵ دەوڵەتانی لە دەستوری هەندێ لە وڵاتاندا لە تایبەتمەندی حکومەتی ناوەندیدایە و ئەو مافە بە حکومەتی هەرێم و کانتۆنە فیدراڵیەکان نەدراوە.\nئەم چوار پایە کە لە ڕێککەوتننامەی مۆنتیڤیدۆ دا هاتووە بۆ کیانە سیاسیەکان بۆ ئەوەی دەوڵەتی سەربەخۆ ڕابگەیەنن و وەربگیرێن وەک کەسێک لە کەسەکانی یاسای نێودەوڵەتی، گەرچی ئەمە لە ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتی و تیۆرییەوە بابەتێکی تەواو یاساییە بەڵام لە پراکتیکدا سیاسیەو پەیوەندی و بەرژەوەندیە سیاسی و ئابوریەکان مامەڵەی پێوەدەکەن. بۆیە دەتوانین بڵێین سروشتی پایەکانی دەوڵەت لە نێوان ڕەوش و دۆخی یاساو سیاسەتدا جۆلانی دەکات.\nلە ژێر ئەو ڕوناکیە یاساییانەی سەرەوەدا نەتەوەی کورد لە باشوری کورستان خاوەنی هەر چوار پایەکەی دەوڵەتە دانیشتوان، هەرێم، حکومەت و توانای بەستنی پەیوەندی هەیە لەگەڵ دەوڵەتانی تردا. دانیشتوانێکی هەیە کە دەتوانێت پێکەوە بژین و کاروبارەکانیان ڕێکبخەن، خاونی هەرێمێکە، گەرچی هەرێمەکە سنورەکەی دیاریکراویش نەبێت ئەوا نابێتە کێشەیەکی یاسای وکۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ناتوانن گومان لە نەبونی پایەیەک لە پایەکانی دەوڵەتی کوردی بکەن. چونکە وەک ئاماژەمان بۆ کردووە چەندین دەوڵەت هەبوون کە دانیان پێدانراوەو سنورەکەشیان دیاریکراو نەبووە لەگەڵ دراوسێکانیانداو چەندین دەوڵەتی تریش هەن تا هەنوکە کێشەی سنوریان هەیە لەگەڵ دەوڵەتانی دراوسێیانداو کەچی نەک هەر دانیان پێدا نراوە وەک دەوڵەت لە هەمانکاتیشدا ئەندامن لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان. باشوری کوردستان خاوەنی حکومەتێکە کە بۆ ماوەی بیست و دوو ساڵە فەرمانڕەوای دەکات و سیستەمە سیاسیەکەشی پەڕلەمانی کۆماری دیموکراسیە. سەرەڕای ئەوانەش پەیوەندی دیپلۆماسی و ئابوری لەگەڵ ژمارەیەک دەوڵەت بەستووە و جیاواز لە زۆربەی هەرێم و کانتۆنە فیدراڵیەکانی تری جیهان گەر سەرۆکی دەوڵەتێک سەردانی بەغداد پایتەختی عیراق بکات سەردانی هەولێر پایتەختی باشوری کوردستانییش دەکات. یاخود کاتێک سەرۆکی هەرێمەکەی بەسەردان دەچێتە دەوڵەتانی تر سەرۆکی دەوڵەتەکە پێشوازی لێدەکات نەک هاوتاکەی خۆی. واتە ئەمڕۆ باشوری کوردستان لە چاوی زۆربەی دەوڵەتانەوە وەک نیمچە دەوڵەتێک مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت و وەک دەوڵەتێکی دیفاکتۆ سەیر دەکرێت.\nلە یاسای نێودەوڵەتیدا بۆ ئەوەی دەوڵەتێک وەربگیرێت بە ئەندام لە خێزانی نەتەوەکان دەبێت دانیپێدابنرێت. هەربۆیە گرنگی یاسایی دانپێدانان ئەوەیە کە پەیوەندی نێوان دەوڵەتان بە هۆی پرۆسەی دانپێدانانەوە بەڕێوە دەبرێت و ماف و ئەرکەکان بۆ دەوڵەتی دانپێدانراو دەستەبەر دەکرێت و جێگیر دەبێت. کە دەوڵەتی دانپێدا نەنراو ئەو مافانەی نیە کە یاسای نێودەوڵەتی بە دەوڵەتی دانپێدانراوی دەبەخشێت. ماددەی (٦) ی ڕێککەوتننامەی مۆنتیڤیدیۆ دەڵێت: (گرنگی دانپێدانان ئەوەیە کە کەسێتی یاسایی دەچەسپێت و ماف و ئەرکەکان دیاریدەکرێت. هەروەها دانپێدانان بێمەرجەو گەڕانەوەی تێدا نیە).\nتاگەکان پێکهێنانی چۆنیەتیی دەوڵەتی کوردستان  لە یاسای نێودەوڵەتیدا


کوردیپێدیا - لە رۆژهەڵاتی کوردستان 120 کەس بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە\n📊 لە رۆژهەڵاتی کوردستان 120 کەس بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە | پۆل: ئامار و راپرسی | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nلە رۆژهەڵاتی کوردستان 120 کەس بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە\nرۆژ بە رۆژ ژمارەی تووشبووان بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە کوردستان و جیهان لە بەرزبوونەوەدایە، بەپێی دوایین ئامارەکان تاوەکو ئێستا 120 کەس لە رۆژهەڵاتی کوردستان گیانیان لەدەستداوە. لە23-03-2020دا تووشبوونی 123 کەسی دیکە بە ڤایرۆسەکە راگەیێندرا.\nلە 22-03-2020دا، لە پارێزگای #ورمێ#، سێ کەس بە کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە و 33 کەسیش تووشبوون.\n- لە ورمێ و #بۆکان# زۆرترین رێژەی تووشبوون هەیە و بەمشێوەیەی لای خوارەوەیە:\n- پارێزگای لۆڕستان، گیانلەدەستدانی دوو هاونیشتمانی دیکە بەهۆی کۆرۆنا راگەیێندرا و ژمارەی ئەو کەسانەی تاوەکو ئێستا گیانیان لەدەستداوە بۆ 32 کەس بەرزبووەوە. هەروەها ئەنجامی تێستی کۆرۆنای 35 کەسی دیکەش پۆزەتیڤ دەرچوو.\n- نپارێزگای #سنە#ش کەسێکی دیکە گیانی لەدەستدا و بە تووشبوونی 31 کەسی دیکە ژمارەی تووشبووانیش گەیشتە 265 کەس. پشکنینی کۆرۆنا بۆ 47 کەسی دیکەش کراوە و هێشتا ئەنجامەکەی نەگەڕاوەتەوە.\n- پارێزگای #کرماشان#، کەسێکی دیکە گیانی لەدەستدا و حەوت کەسی دیکەش تووشبوون. بەوەش، ژمارەی قوربانییان 17 کەس و ژمارەی تووشبووانیش گەیشتە 182 کەس.\nگوتەبێژی زانکۆی پزیشکیی کرماشان دەڵێت، 64 کەسیان چاکبوونەتەوە و 101 کەسیش لە نەخۆشخانەن.\n- پارێزگای #، هاونیشتمانییەکی دیکە گیانی لەدەستدا و 17 کەسی دیکەش تووشی ڤایرۆسەکە بوون. لەو پارێزگایە تاوەکو ئێستا تووشبوونی 200 کەس پشتڕاستکراوەتەوە و 11 کەس بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە. چوار پزیشک و سێ پەرستار لەنێو تووشبووەکاندا هەن.\n2. 👁 داشبۆردی تۆمارەکانی کۆرۆنا (COVID-19) لە باشووری کوردستان\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Mar 23 2020 7:38PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 19 2020 8:52AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Apr 19 2020 8:52AM باشترکراوە


کۆمپانیای HP چاپگەرێکی بەردەست خستووە کە بە قسەکردن کاردەکات – کەی ئای تی ئێن\nڕۆژ بە ڕۆژ تەکنەلۆژیا لە گەشەدایە بە بێ وەستان، کۆمپانیاکان چەندین کار دەکەن بۆ سوود گەیاندن بە مرۆڤ لە ڕێگای تەکنەلۆژیاوە هەروەک لەم کاتانەدا کۆمپانیای HP دەستپێشخەری بۆ کارێکی نوێ و قسەکردن لەگەڵ ئامێرەکان کرد.\nدەتوانیت قسە لەگەڵ هەموو چاپگەرەکانی HP بکەیت کە دۆخی وێبگەڕیان هەیە و بە قسەی تۆ فرمانەکان ڕادەپەرێنێت، ئەمەش بە یارمەتی قسەکەرە زیرەکەکان (Smart Speakers) و ئەپێکی یارمەتیدەری نێو مۆبایل دەبێت چونکە تەکنەلۆژیای ئێستا نەگەیشتوەتە ئاستێکی وا ڕاستەوخۆ قسە لەگەڵ چاپگەرەکە بکەیت.\nهەروەک لە سەرەوە ئاماژەمان پێکرد ڕاستەوخۆ ناتوانرێت کارەکە ئەنجام بدرێت و پێویستیت بە قسەکەرێکی زیرەک دەبێت، ئەو قسەکەرە زیرەکانەش کە بۆ ئەم مەبەستە بە کار دێن لە ئێستادا ٣ جۆری سەرەکین، کە ئەمانەن: Google Assistant, Alexa و Cortana. دەتوانیت سوودیان لێ وەربگریت و تەنها پشتگری زمانی ئینگلیزیی دەکەن، واتە گەر بتەوێت کاغەزێکی هێڵکاری چاپ بکەیت پێویست ناکات هیچ کرتەیەک بکەیت لە ڕووکار و دوگمەی چاپگەرەکە بەڵکو بە تەنها وتنی: “print graph paper” چاپگەرەکە بە کار دەکەوێت و کارەکەت بۆ ئەنجام دەدات. وە هەروەها دەتوانیت دەستکاریی هەموو شتەکان بکەیت و لە ڕێگای دەنگەوە کۆنتڕۆڵیان بکەیت.\nسوودی ئەم تایبەتمەندییە چییە؟\nئەم تایبەتمەندی دەنگ و قسەکردنە گرنگە بۆ ئەو کەسانەی کە کاتێکی زۆریان نییە و سەرقاڵن، چونکە بڕێک لە کاتیان بۆ دەگەڕێتەوە و دەتوانێت کارەکەی بکات و قسەش لەگەڵ چاپگەرەکە بکات بێ ئەوەی خۆی ڕێکی بخات.


3/8/2021 02:53 PM\nوانگاری موتا ماسایی،\nدایکی دارەکانی ئەفریقا\nوانگاری موتا ماسایی ژنێکی کینیاییە کە لە ساڵی ١٩٧٠ـەوە بینەری کۆمەڵێک کاریگەریی بەربڵاو و نەرێنی دارستان‌سڕینەوەیە لەلایەن حکومەتی کینیاوە. پلانی دارستان‌سڕینەوەی حکومەت بە گۆڕینی دارستان بۆ زەوی کشت و کاڵ و بیناسازی، داڕمانی ژینگەیی کینای قووڵتر کردەوە و ئەم کارە هۆکار بوو بۆ وشکەساڵی، پوانی خۆڵ و لەناوچوونی زەوییە کشت و کاڵییەکان. ئەم گۆڕانکاریانە، ژمارەیەکی زۆر لە گوندەکانی لە سەرچاوە زەروورەکان بێ‌بەش کرد. ژنان کە رۆڵی نەریتیی ئەوان بەردەوام دۆزینەوەی ئاو و ئاوردوو بوو، بە خەستی کەوتنە ژێر کاریگەریی لەناوچوونی ئەم سەرچاوە سروشتیانەوە. کەوابوو، وانگاری موتا ماسایی لە رۆژی زەوی لە ١٩٧٧ـدا بزووتنەوەی پشتێنەی سەوزی وەکوو رێکخراوەیەکی خەڵکیی ژینگەیی و ناحکومی لە کینیا دامەزراند. ماسایی بە بونیادنانی بزووتنەوەی پشتێنەی سەوز، خەباتێکی ماندوونەناسانەی بۆ راگرتنی کارەساتێکی ژینگەیی و دەستدرێژی بۆ مافی کەسەکان لەمەڕ بوونی ژیانێکی تەندروست و سەقامگیر دەست پێکرد.\nئامانجی سەرەتایی ماسایی، تەنیا پاراستنی ژینگە بوو. ئەو لەهەمانکاتدا دەیویست ژنان بەهێز بکات، هیوا و متمانەبەخۆییان پێبەخشێت بۆ ئەوەی بتوانن لەبەرامبەر هەر چەشنە ئاڵۆزییەک لە شێوەی ژیان و ژینگەی سروشتیدا بوەستنەوە. ماسایی لە قۆناغە سەرەتاییەکانی بزووتنەوەدا، جووتیارانی کە ٧٠٪ـیان ژن بوون، هان دا کە بە چاندنی دار، «پشتێنەیەکی سەوز» دروست بکەن بۆ ئەوەی بەرگیری لە پوانی خۆڵ بکات و سەرچاوە سروشتییەکان بژیێنێتەوە. رێکارەکەی ئەو سادە بوو: چاندنی چەند دانە دار وەکوو هەنگاوی یەکەم و بەدوایدا بەربڵاوکردنەوەی بەرەبەرەی گۆڕانکارییەکان. بە واتەیەک «ئەو ژنانەی چاندنی دار لە زەوییەکانی خۆیاندا دەست پێدەکەن، کاریگەریان لەسەر درواسێکانیان دەبێت. دراوسێکانی ئەوانیش دواجار دەست بەکار دەبن. ئێستا بینەری دژکردەوەی حکومەتین».\nبەڵام چالاکیی بزووتنەوەی پشتێنەی سەوز، تەنها لە چاندنی داردا کورت نابێتەوە. بزووتنەوەی پشتێنەی سەوز دەستی کردووە بە بەهێزکردنی ژنانی کینیایی. گروپی ماسایی بە هاوکاری کردن لەگەڵ ئەنجومەنی نەتەوەیی ژنانی کینیا، کۆمەڵێک خزمەتگوزاریی دیکەشی ئاراستەی ژنان و گوندنشینانی کینا کرد، بۆ نموونە رێکارەکانی رێکخستنی خێزان، خورد و خۆراک و شارەزاییەکانی رێبەری. بزووتنەوەی پشتێنەی سەوز هەزاران ژنی کەم‌داهاتی لە بواری دارستانڤانیدا داوەتە بەر فێرکاری و نزیەکەی ٣٠٠٠ پیشەی نوێی دروست کردووە.\nوانگاری موتا ماسایی، ساڵی ١٩٤٠ لە کینیا لەدایک بوو. ئەو سەر بە پێکهاتەی ئەتنیکی "کیکۆیۆ"ـیە. ماسایی بەپێچوانەی دایک و باوکە جوتیارەکەی، خوێندەواریی سەرەتایی و ناوەندی هەبوو. ئەم بابەتە بۆ زۆرینەی ژنانی کینیایی ئەو سەردەمە، بە دەسکەوتێکی دەگمەن دەهاتە ئەژمار. لەدوای تەواوکردنی خوێندنی دواناوەندی ، ماسایی ئەفریقای جێهێشت و لە ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئەڵمانیا لە بواری بایۆلۆجیدا دەستی کرد بە خوێندن. ئەو یەکەم ژن بوو لە ئەفریقای رۆژهەڵات و ناوەندی کە پلەی دوکتۆرای وەرگرت. ماسایی لە ماوەی سەرۆکاتیی خۆی لە ئەنجومەنی نەتەوەیی ژنان لە کینیا سەرەتا لەگەڵ پرسەکانی ژینگە ئاشنا بوو. ژنە گوندی و شارییەکان بە کۆمەڵێک چیرۆکەوە سەبارەت بە خەباتی خۆیان لەدژی کاریگەرییە نەرێنییەکانی گۆڕانی کەشوهەوا دەهاتنە لای ماسایی. دژکردەوەی ماسایی لەبەرامبەر ئەم چیرۆکانەدا، دامەزراندنی بزووتنەوەی پشتێنەی سەوز بوو کە وای دەکرد ژنان، لە ریزی پێشەوەی رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ کێشە ژینگەییەکاندا چالاکی بنوێنن.\nکارەکەی ئەو ئیلهامـبەخش بوو بۆ ژنان بۆ ئەوەی وەکوو مافێکی جەوهەریی مرۆڤ سەیری تەندروستیی ژینگە بکەن، نەک وەکوو پوانێکی حاشاهەڵگر. ماسایی بەخێرایی سەرنجی سەرجەم ژنانی ئەفریقای بۆ لای خۆی راکێشا و بە «دایکی دارەکانی ئەفریقا» بەناوبانگ بوو. ماسایی لە دیسامبەری ٢٠٠٢ـدا بە زۆرینەی سەرسوڕهێنەری ٩٨٪، وەکوو ئەندام پەرلەمانی کینیا هەڵبژێردرا. مووائی کیباکی، سەرۆکی کینیا، ماسایی وەکوو جێگری وەزارەتی ژینگە هەڵبژارد. دوو ساڵ دواتر «بە هۆی رۆڵی ئەو لە بواری پەرەسەندنی سەقامگیر، دیموکراسی و ئاشتی»، خەڵاتی ئاشتیی نۆبڵی ٢٠٠٤ـی پێ بەخشرا.\nکینیا لەو کاتەوەی سەربەخۆ بوو لە بەریتانیا لە ساڵی ١٩٦٣ـدا لەگەڵ تاعوونی سەرکوتی سیاسی بەرەوڕوو بووە. بە دەسەڵات گەیشتنی سەرۆک دانیەل ئاراپ مویی لە کۆتاییەکانی ١٩٧٠ـدا، هاوکات بوو لەگەڵ هەرەسهێنانی دەسەڵاتی سیاسیی پێکهاتەی ئەتنیکی کیکۆیۆ و سەردەست بوونی پێکهاتەی ئەتنیکی ئاراپ مویی، کالێنجین. لەو کاتەوە، کیکۆیۆ تۆمەتبار بوو بە لاوازکردنی حکومەت لە رێگەی چالاکیی سیاسییەوە و لە زۆرینەی حاڵەتەکاندا، بووەتە قوربانی بێ‌بەزەییەتی پۆلیس. تا کاتی سەرکەوتنی بەرەی کۆلکەزێڕینەی نەتەوەیی وەکوو لایەنی ئۆپۆزیسیۆن لە هەڵبژاردنەکانی ٢٠٠٢ـدا، حکومەتی کینیا بەناوبانگ بوو بە بەکارهێنانی سەرکوتی سیاسی، پشتگیر لە لاینگرانی خۆی، کۆنتڕۆڵکردنی میدیاکان، فێڵبازیی لە هەڵبژاردن و هاندان بۆ توندوتیژی لەدژی پێکهاتەی ئەتنیکی کیکۆیۆ. تەنانەت لەدوای گۆڕانێکی دیموکراتیکی سەرکەوتوودا، کینیای سەدەی بیست و یەکەم لەگەڵ زیانەکانی فێڵبازی لە هەڵبژاردن، توندوتیژیی ئەتنیکی و گەندەڵی رووبەڕووە.\nزۆرینەی کێشە مەدەنییەکانی کینیا بە چالاکییەکانی ماسایی دەرکەوتوون. ماسایی لە ١٩٨٩ لەگەڵ گرووپێکی بچووک لە ژنان، خۆپیشاندانێکی ئارامیان لەدژی شێواندنی پارکی ئوهوروی نایروبی رێکخست. کۆمپانیا بیناسازییەکان بەتەما بوون بینایەکی بازەرگانی ٦٢ نهۆمی کە بریتی بوون لە کۆمەڵێک یەکەی نیشتەجێ‌بوون، نووسینەگەی ناوەندیی نوێ بۆ حزبی دەسەڵاتدار و پەیکەرەیەکی گەورە لە سەرۆک‌کۆمار دانیەل ئاراپ مویی، لەو پارکەدا دروست بکەن. ماسایی و لاینگرانی بە هاودەنگی لە بەرامبەر شێواندنی ئەم پارکەدا بەرگریان کرد و بە هۆی توندوتیژیی پۆلیسەوە، بزیندار بوون. بەم حاڵەوە بێدەنگ نەبوون و سکاڵایان تۆمار کرد. ئارگیۆمێنتی ئەوان ئەوە بوو کە ئەم پارکە هی خەڵکە و داگیرکردنەکەی نادادپەروەرانەیە. ئەگەرچی ناڕازیان لە دادگا سەرکوتوو نەبوون بەڵام دۆخەکە لە کۆتاییدا کەوتە بەرژوەندی ئەوانەوە؛ سەرمایەگوزارانی پرۆژەی شێواندنی پارکی ئوهورو، بەهۆی ناڕەزایی گشتیی خەڵک بەنیسبەت ئەم پرۆژەیە، سەرمایەگوزارییەکی خۆیان راگرت.


وتەبێژی كازمی داوا لە ئەمریكا و ئێران دەكات ڕێز لە سەروەریی عێراق بگرن.\nلیوا- یەحیا ڕەسوول، وتەبێژی مستەفا كازمی فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكانی عێراق، باسی لە تواناكانی سوپای عێراق كرد و وتی، “ئێستا تواناكانی سوپای عێراق لە ئاستێكی زۆر باشدان، بەڵام سوپا پێویستی بە بەهێزكردنی تواناكانی بەرگریی ئاسمانی هەیە.”\nوتەبێژی مستەفا كازمی فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكانی عێراق، ئەمڕۆ یەكشەممە 3ی كانونی دووەم لێدوانی بۆ میدیای فەرمیی حكومەت داوە و ڕایگەیاندووە، “بەردەوام لەگەڵ سوریا لە پەیوەندیداین بۆ پاراستنی سنوورەكان، ناشمانەوێت عێراق ببێتە سەكۆیەك بۆ لێدانی وڵاتانی دراوسێ.”\nئاماژەی بۆ ئەوەشكرد كە زۆرێك لە ئاوارەكانی شنگال، گەڕاونەتەوە زێدی خۆیان و كاردەكەن بۆ گەڕاندنەوەی ئاوارەكانی تر.\nلیوا- یەحیا ڕەسوول وتیشی، “دەبێت ئەمریكا و ئێران، ڕێز لە سەروەریی عێراق بگرن، سەروەریی عێراق بەلای هێزە چەكدارەكانەوە هێڵی سوورە.”\n(ڤیدیۆ) میلان بە بردنەوە لە بینیڤێنتۆ گەڕایەوە لوتکە و ئینتەری گەڕاندەوە پلەی دوو\nنایجیریا.. 100 كەس كوژران


لێدوانی بەکارھێنەر:Aziz hayni - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلێدوانی بەکارھێنەر:Aziz hayni\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا Aziz hayni!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٥٬٨٢٩ وتار و ١٣٨ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n-- > kushared (لێدوان) ٢٠:٤٨، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Aziz_hayni&oldid=660207»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:٤٨ی ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


ANF | یەنەکە ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی لە هەولێر رەت کردەوە\nیەنەکە ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی لە هەولێر رەت کردەوە\nیەکێتی نیشتیمانی کوردستان ئاماژەی بەوەکرد، ئەنجامەکانی دەنگدان لە هەولێر دەستکاریی کراون و تەواوی پرۆسەکە ڕەتدەکەنەوە.\nدووشه‌ممه, 11 Oct 2021, 17:06\nلە هەولێر لیژنەی باڵای هەڵبژاردنی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسییان ئەنجامدا.\nلە کۆنگرەکەدا د.مەجید ئەحمەد ڕاگەیەندراوی لیژنەکەی خوێندەوە.\nلە راگەیەنراوەکەدا هاتووە، هەر چوار کاندیدەکەی یەکێتی دەنگی پێویستیان هێنابوو، سەرباری فشار و ئەنجامەکان دەستکاریی کراون. لە هەر چوار بازنەکە دەنگی هاوپەیمانیی و بەشێک لە کاندیدەکانی دیکە سووتێندراون و کەمکراونەتەوە ئامێرەکان دەستکاریی کراون.\nلە بەشێکی دیکەی راگەیەنراوەکەدا باسی ئەوە دەکرێت، هێزی چەکدار بەکارهێندراوە لەکاتی گواستنەوەی سندوقەکان، چاودێرەکانی ئێمە دەرکراون و دوورخراونەتەوە. بە وردبوونەوە لە ئەنجامەکان دەردەکەوێت ئەم دەنگانە ڕاستیی نین و بە ئەلکترۆنیی داخل کراون.\nلە کۆتاییدا یەنەکە رایگەیاند، وەکو یەنەکە تەواوی پرۆسەی هەڵبژاردن لە هەولێر ڕەت دەکەینەوە و چاوەڕێی ئەنجامی سکاڵاکانین. لیژنەی هەڵبژاردنی یەنەکە، جەختیکردەوە” بە ڤیدیۆ لامانە، ئامێری دەنگدان و سندوقی دەنگدان لە هەولێر براونەتە دەرەوەی بنکە و هێندراوەتەوە”.


قادر قاچاخ: پێویستە خەڵکی شنگال تێکەڵ بە شەڕی پەکەکە و تورکیا نەکرێن\nباسنیوز 16/01/2020 - 09:46 بڵاوکراوەتەوە لە كوردستان\nبەرپرسێکی پارتی دیموکراتی کوردستان هۆشداری بە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) دەدات کە خەڵکی شنگال تێکەڵ بە شەڕی نێوان خۆی و تورکیا نەکات.\nقادر قاچاخ، به‌رپرسی لقی ١٧ی شنگالی پارتی بە (باسنیوز)ی راگەیاند، دوێنێ چوارشەممە ١٥ی ١ی ٢٠٢٠، فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا بنکە و بارەگاکانی پەکەکەیان جارێکی دیکە لە شنگال بۆردومان کرد و بەهۆیەوە چەندان کەس گیانیان لەدەست دا و بریندار بوون.\nئەوەشی نەشاردەوە کە دوور نییە تورکیا لە هێرشەکانی بە بیانووی پەکەکە بۆ سەر ئەو ناوچانە بەردەوام بێت، بۆیە “هیوادارم و ده‌بێت په‌که‌که له شنگال بکشێته‌وه، چونکه وا بڕوات دۆخه‌که مه‌ترسیدارتر ده‌بێت”.\nباسیشی لەوە کرد کە پەکەکە لە ترسی هێرشی تورکیا، بارەگاکانی بردووەتە نێو خەڵکی سڤیلی شنگال، لەمەدا هەم دەیەوێت تورکیا بۆردومان نەکات، هەمیش ئەگەر تورکیا بۆردومانەکەی کرد،”بڵێت ئەوەتا تورکیا خەڵکی سڤیل دەکاتە ئامانج”.\nقادر قاچاخ جەختی کردەوە کە پەکەکە مەیدانی خۆی جێهێشتووە و لە شنگال بارەگای دامەزراندووە. بۆیە داوای کرد، خەڵکی شنگال تووشی شەڕی تورکیا و پەکەکە نەکرێت و کارەساتێکی دیکە بەسەر دەڤەرەکە نەهێندرێت.\nمەسرور بارزانی: نەخۆشخانەی تایبەت بە چاره‌سه‌رى کۆرۆنا لە هەموو شارەکان تەرخان کراوە\nوه‌زاره‌تی ئه‌وقاف: ئەم هەینییە مزگەوتەکان نوێژی بە کۆمەڵیان تێدا دەکرێت\nسەرکردەیەکی یەکێتی ”گرفتێکی گەورەی“ نێوخۆی حزبەکەی ئاشکرا کرد