مهدويت | Mahdawiyat : سووره‌تێ نسا‌ء، مه‌ده‌نی یه و 176 ئایه‌ته.\nسووره‌تێ نسا‌ء، مه‌ده‌نی یه و 176 ئایه‌ته.\n1- بناڤێ خودایێ ره‌حما وی پر و به‌رفره‌ھـ. خه‌لکینو، خوه ژ بێ ئه‌مری یا خودایێ خوه بپارێزن؛ ئه‌وێ هوون ژ یێک نه‌فسێ چێکرین و جووتا وێ (هه‌ڤژ‌ین) ژی ژ وێ چێکر و ژ وا هه‌ردووکا مێر و ژونێن زحفی [د عه‌ردێ د‌ا] بلاڤ کرن؛ و ته‌قواتی یا وی خودایێ هوون ب [ناڤێ] وی ژ هه‌ڤ دخازن بکن و های ژ مرووڤاتیێ بمینن. براستی خودێ چاڤدێره لسه‌ر هه‌وه.\n2- و مالێ یه‌تیما بدن وان و یا [خوه یا] پیس ب یا [وا یا] پاقژ نه‌گوهه‌ر (مالێ خوه‌یێ پیس و خراب شوونا مالێ وا یێ پاک و باش نه‌دن وا) و مالێ وا دگه‌ل مالێ خوه نه‌خون، چکو براستی ئه‌و گونه‌هه‌ک مه‌زنه.\n3- ده‌رحه‌ق [مه‌هرکرنا] یه‌تیمادا ئه‌گه‌ر طرسا هه‌وه ژ وێ بێ کو هوون نه‌کاربن عه‌داله‌تێ (دورستاهیێ) راگرن ڤێجا چقا لهه‌وه خوش بێ ژ [دیتر] ژنا لخوه مه‌هرکن، دوو دوو، سێسێ، چارچار. لێ ئه‌گه‌ر هوون ژ نه‌دورستی یێ طرسهان، ڤێجا یێک ته‌نێ، ئان ئه‌و جائێرێن هه‌وه [به‌سه ژ هه‌وه‌ره]. ئه‌ڤاهه (= نه‌ئانینا چه‌ند ژنا) نێزیکتره ژ وێ چه‌ندێ را کو هوون نه‌که‌ڤن سته‌مێ (= زولمێ. عیالمه ندی یا بێهووده).\n4- و مه‌هرا ژنا ب دلخوه‌شی بدن وا، ڤێجا ئه‌گه‌ر سه‌ر دلێ خوه تشته‌ک ژ وێ ژ هه‌وه‌را هێلان، هنگێ هوون ژی بخون، حه‌لال و نووشێجان بێ.\n5- و مالێ خوه کو خودێ ژ هه‌وه‌ره کریه وه‌سیلا خوه راگریێ [د ژیانێدا] نه‌دن سه‌فێکا (مرووڤێن عه‌قل سڤک). و [لێ] خارنا وا ژ وێ بدن و جلکێ وا بدن و ب خوه‌ش گووتنێ (= ب جامێری) گه‌ل وا باخڤن.\n6- و یه‌تیما بجه‌ربینن حه‌تا دگهێن [ده‌مێ] زه‌واجێ، ڤێجا ئه‌گه‌ر هه‌وه دورستی [یا فکری و عه‌قلی] د وادا د‌یت، هنگێ مالێ وا بدن وان و زێده‌گاڤیێ نه‌کن و ب له‌ز نه‌که‌ڤن ژ خارنا وێرا ژ به‌ری مه‌زنبوونا وان. و که‌سێ مالدار بلا دلێ خوه نه‌بتێ (حه‌قێ خویتیکرنا خوه ژێ رانه‌کێ)، و که‌سێ فه‌قیر بێ بلا گووره‌کی عه‌ده‌تێ (ژ وێ) بخوێ. ڤێجا ده‌ما هه‌وه مالێ وان ل وان زڤراند، شاهدا لسه‌ر وا بگرن. و خودێ ژ حه‌سابێ را به‌سه.\n7- ژبوونا مێرا به‌هره‌ک هه‌یه د وێ یا باب و دایکێ و ئه‌قربا پاش خوه‌ڤه هشتین (بویی میرات)، و ژ ژنارا ژی به‌هره‌کھه‌یه ژ وێ یا دایک و باب و فامیلان (ئه‌قربا) پاش خوه‌ڤه ھشتین. [ئه‌و مالێ پاش واڤه مایی] چ کێم بێ چ گه‌له‌ک، به‌هر، ڤه‌بریی یه.\n8- و ده‌ما ئه‌قربا و یه‌تیم و ژار لبال ته‌قسیمێ حازر بین، ڤێجا [هنه‌کی] ژ وێ بدن وان و ب جامێری گه‌ل وا خه‌به‌ر بدن.\n9- و که‌سێن کو ئه‌گه‌ر [بمران و] زارووکێن بێچاره پاشخوه‌ڤه بھشتان وێ ژ به‌ر وان د ترسێد‌ا بوونا، بلا بترسن (ژ زولما ل یه‌تیمێن خه‌لخێ ژی). ڤێجا بلا ژ خودێ بطرسن و گوتنه‌ک بنه‌جی بێژن.\n10- راستی ئه‌ڤه کو: که‌سێن مالێ یه‌تیما ب زولمی دخون، هه‌ما ئه‌و ئاگره‌کی دكن زکێ خوه‌دا. و ئه‌و وێ بکه‌ڤن ناڤ ئاگرێ شاراندی دا.\n11- خودێ ده‌رحه‌ق زارووکێن هه‌وه‌دا وه‌سیه‌تێ لهه‌وه دکێ: به‌هرا کور وه‌ک به‌هرا دو که‌چا یه، و ئه‌گه‌ر [میراتبه‌ر هه‌می] که‌چ [و] سه‌ر دووا را بن، به‌هرا وا دووسێکا میراتێ یه، و ئه‌گه‌ر یێک که‌چ تنێ بێ [کومیراتێ دبێ] ڤێجا نیڤی یا وێیه (ژ میراتێ)؛ و ژ هه‌ر یێک ژ دایک و با بێن وی [یێ مری] را شه‌شیێکه، ئه‌ڤ هنگێ یه کو [یێ مری] زارووکه‌ک هه‌بێ. لێ ڤێجا ئه‌گه‌ر زارووک تنه‌بن و [تنێ] باب و دایک میراتبه‌رێ وی بن، ژ دایکێ را سێیێکه [و یا مایی دگهێ باب]؛ و ئه‌گه‌ر ئه‌وی برا هه‌بن شه‌شیێک دگهێ دایکێ ئه‌ڤ هه‌می پشتی وێ وه‌صیه‌تێ یه کو وه‌صیه‌ت کری ئان [دانا] ده‌ینێ لسه‌ر هه‌یی یه. هوون نزانن کێژ یێک ژ بابێن هه‌وه ئان زارووکێن هه‌وه ژ هه‌وه‌را ب فه‌یده‌تره. [ ئه‌ڤ] فه‌رزه‌که ژ ئالیێ خودێڤه. براستی خودێ زانایێ شه‌هره‌زایه.\n12- و نیڤه‌ک ژ میراتا ژنێن هه‌وه ژ هه‌وه‌رایه ئه‌گه‌ر ئه‌وا زارووک نه‌بن، و ئه‌گه‌ر زارووک هه‌بن چاریێکا میراتێ یا هه‌وه یه، [ئه‌لبه‌ت] پشتی وه‌صیه‌تا کرین ئان ده‌ین [کو لازمه بێ دایین]؛ و چاریێکا میراتا هه‌وه یا وایه ئه‌گه‌ر هه‌وه زارووک نه‌بن، و ئه‌گه‌ر هه‌وه زارووک هه‌بن حه‌شتیێکا میراتا هه‌وه ژ وانرا یه، [ئه‌لبه‌ت] پشتی وه‌صیه‌تا کو وه‌صیه‌ت کری ئان ده‌ین [کو گه‌ره‌که بێ دایین]. و ئه‌گه‌ر مێر ئان ژنا کو میراتێ ژێ دبن، که‌لاله [= بێزارووک و بێ دایک و باب] بێ و برا ئان خویشک هه‌بێ ڤێجا ژبوونا هه‌ر یێک ژ وان دووا شه‌شیێکا میراتێ یه، و ئه‌گه‌ر ئه‌و زێده‌تربن د سێیێکێ [میراتێ] دا شریکن [هه‌لبه‌ت] پشتی بجی ئانینا وه‌صیه‌تا کری و ده‌ین کو بێ زیان بێ [ژ وارسا را]. ئه‌ڤه شیره‌تا خودێ، و خودێ زانایی بێهن فره‌ھه.\n13- ئه‌ڤێنهه سینوورێن (حوکمێن) ئلاهی نه، و که‌سێ گوهدار بێ ژ خودا و پێغه‌مبه‌رێ ویرا، وێ وی بێخێ د وا بهشتا دا کو رووبار د بنرا دهه‌رکن و ئه‌و هه‌ر وێ تێدابن و ئه‌ڤاهه‌یه سه‌رکه‌تنا مه‌زن.\n14- و که‌سێ نه‌گوهداری یا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی بکێ و ژ حودوودێن (سینوور) وێ ببوورێ، وێ ئه‌وی بێخێ د ئاگره‌کیدا کو هه‌ر تێدا دمینێ. و ژ ویرایه عه‌زابه‌ک سه‌رشوورکه‌ر (رزیلکه‌ر - شه‌رمه‌زارکه‌ر).\n15- و ژ ژنێن هه‌وه، ئه‌وێن دکه‌ڤن پیساتی یێ (زنایێ) چار که‌سا ژ خوه [موسلمانا] سه‌ر وان بکن شاهد، ڤێجا ئه‌گه‌ر شاهدی دان، ئه‌وا [= ژنا] د خانیاده راگرن. حه‌تا مرنا وا بگهێ ئان خودێ ژ وانرا رێکه‌کی ده‌ینێ.\n16- و ژناڤ هه‌وه، ئه‌و دوزه‌لامێن پیساتی یێ گه‌ل هه‌ڤدوو دکن (مێرگه‌ل مێرا) ئه‌وا بئێشینن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ته‌وبه کرن و دورست بین ده‌ستا ژ وا بکێشن، چکو براستی خودێ ته‌وبه قه‌بوولکه‌رێ بره‌حمه.\n17- ته‌وبه، لبال خودێ، تنێ ژ وا که‌سا را یه کو ب نه‌زانین خرابیێ دکن، پاشێ ژ نێزیکڤه لخوه دزڤرن (ته‌وبه دکن)، ڤێجا ئه‌ون کو خودێ ته‌وبا وا قه‌بوول دکێ، و خودێ پر زانایێ شه‌هره‌زایه.\n18- و ته‌وبا که‌سێن گونه‌ها دکن، حه‌تا وه‌ختێ کو مرنا یێک ژ وان دگهێ، دبێژێ: «نها ڤێگاڤێ من ته‌وبه یه» نه قه‌بووله، و [هه‌ر وها] که‌سێن لسه‌ر حالێ کوفرێ ژی دمرن [ته‌وبا وا نه‌قه‌بووله] ئه‌ون کو مه ژ وانرا عه‌زابه‌ک ب ئێش حازر کریه.\n19- ئه‌ی گه‌لی که‌سێن هه‌وه ئیمان ئانیی، ژ هه‌وه‌را نه حه‌لاله کو ب کووته‌کی هوون خوه بکن وارسێ ژنا؛ و طه‌نگی یێ ژ وانرا چێنه‌کن دا هوون هنه‌کی ژ وێ یا هه‌وه دایی وان ژ خوه‌ره ببن، خێنجی کو که‌تبن ناڤ پیساتیه‌ک ئه‌شکه‌ره ره؛ و ب جامێری گه‌ل وا بژین. ڤێجا ئه‌گه‌ر نه ب دلێ هه‌وه بین (هوون ژ وا حه‌زنه‌کن)، چێدبێ کو هوون ژ تشته‌کی حه‌ز نه‌کن، لێ خودێ باشیه‌ک زه‌حفی د وێدا ده‌ینێ.\n20- و ئه‌گه‌ر هه‌وه ڤیا هوون هه‌ڤژینه‌ک [دی] بینن شوونا ژنا خوه [یا پێشدا]، و هه‌وه ماله‌ک زه‌حفی دابێ یێک ژ وان، تشته‌کی ژ وێ نه‌گرن؛ ما هوونێ وێ (مال) ب بێ به‌ختی و گونه‌هه‌ک ئه‌شکه‌ره بگرن؟\n21- و چه‌وا هوونێ وێ (مه‌هر و مالێ دایی ژنا) بگرن حالحاله هه‌وه ژ هه‌ڤدوو خوه‌شی دیتیه و ئه‌وا (ژنا) ژ هه‌وه سووزه‌ک قه‌وی گرتیه؟\n22- و نه‌زه‌وجن گه‌ل وایێن بابێن هه‌وه مه‌هرا وا ژ خوه‌را کرین، خێنجی یا ده‌رباز بوویێ، راستی ئه‌ڤه کو ئه‌و [کار] قه‌باحه‌ت (پیساتی) و دوژمنی و پیس رێکه.\n23- [زه‌واجا ڤا] حه‌رام بویه لسه‌ر هه‌وه: دایکێن هه‌وه که‌چێن هه‌وه و خوشکێن هه‌وه و مه‌تێن هه‌وه و خاله‌تێن هه‌وه و که‌چێن برا و که‌چێن خوشکێ و دایکێن هه‌وه و نه‌ڤسیێن هه‌وه (زارووکێن ژنێ ژ مێره‌ک دی) ئه‌وێن ل مالێن هه‌وه‌دا ژ ژنێن هه‌وه یێن هه‌وه تێکه‌لیا وا کری، ڤێجا ئه‌گه‌ر هه‌وه تێکه‌لیا ژنمێرکی گه‌ل وا نه‌کربێ، هنگێ چ گونه‌ھ سه‌ر هه‌وه نینه (ژ به‌ر ل خوه مه‌هرکرنا که‌چا وان)؛ و حه‌لالێن (ژنێن) کورێن هه‌وه یێن ژ پشتا هه‌وه، و کووم کرنا دو خوهکا (خوشکا) دگه‌ل هه‌ڤ، خێنجی ژ وێ یا ده‌رباز بوویی (پێشیا هاتنا ئسلامێ)، راستی ئه‌ڤه کو خودێ لێبوور و بره‌حمه؛\n24- و ژنێن مێر هه‌یی (ژی ژ هه‌وه‌ره حه‌رامن) خێنجی ژنێن کو هوون بویین مالکێ وان؛ [ ئه‌ڤ] بریارا خودێیه لسه‌ر هه‌وه هاتیه نڤیسین. و خێنجی ژ وان [كو هاتن گووتن] ژ هه‌وه‌ره هاتنه حه‌لال کرن کو هوون ب مالێ خوه ئه‌وا بخازن د حاله‌کیدا کو هوون پاک داو بن، نه زناکار. نخوه ئه‌وا هه‌وه موتعه کر [له‌ززه‌ت و به‌هره‌یه‌ک ژێ هلدا] ڤێجا کرها وا ب ڤه‌بر بدن وان، و چ گونه‌ھ لسه‌ر وه نینه ژ به‌ر وێ یا هوون پێ رازی بن پشتی ڤه‌برینێ. براستی خودێ پر زانایێ شه‌هره‌زایه.\n25- و ڤێجا که‌سێ ژ هه‌وه، ژێ نه‌یێ کوگه‌ل ژنێن ئازاد و باوه‌ردار بزه‌وجێ، ئه‌ڤه که‌چێن جوانێن خوه‌ی ئیمان کوهوون مالکێ وانه [بلا گه‌ل وا بزه‌وجن]. و خود‌ێ زاناتره ب ئیمانا ھه‌وه، ھون ژ ھه‌ڤد‌وونه، ڤێجا ب ئزنا خوه‌یێن وان ئه‌وا لخوه مه‌هر بکن و مه‌هرا وان ب جامێری بدن وان [ب شه‌رتێ کو] پاک داو بن نه زناکار و یارکێن خه‌ف ژی نه‌بن. ڤێجا ده‌ما بین خودان مێر ئه‌گه‌ر پیساتیه‌ک نامووسی کرن، نیڤێ ئیزا یا ژنێن ئازاد ژ وانرا هه‌یه. ژناڤ هه‌وه ئه‌ڤاهه ژ وی که‌سی را یه کو ژ که‌تنا ناڤ گونه‌ھ طرسابێ. و ئه‌گه‌ر هوون خوه راگرن ژ هه‌وه‌ره باشتره. و خودێ لێبوور و پر بره‌حمه.\n26- خودێ دخازێ ژ هه‌وه‌را ئه‌شکه‌ره بکێ و رێبازا که‌سێن پێشیا هه‌وه‌دا نیشا هه‌وه بکێ و ته‌وبا هه‌وه قه‌بوول بکێ. و خودێ پر زانا و شه‌هره‌زایه.\n27- و خودێ لخوه زڤرینێ [ژ نه‌باشیا] ژ هه‌وه‌ره دخازێ و که‌سێن لپه‌ی خوه‌ستێن نه‌فسانی دخازن هون خوه‌هر ببن ب خوهربوونه‌ک مه‌زن.\n28- خودێ بارسڤکیێ ژ هه‌وه دخازێ؛ و [زانێ] مرووڤ بێ تاقه‌ت هاتیه چێکرن.\n29- گه‌لی كه‌سێن هه‌وه ئیمان ئانیی، مالێ هه‌ڤدو ب نه‌هه‌قی نه‌خون، تجاره‌ته‌ک کو ب رازی بوونا هه‌وه بێ ژێ ده‌ر. و خوه نه‌کوژن، براستی خودێ ژ هه‌وه‌را پر بره‌حمه.\n30- و که‌سێ ئه‌وێ بکێ ب زێده‌گاڤی و زولم، ڤێجا ئه‌مێ وی باڤێژن ناڤ ئاگر، و ئه‌و ژ خودێرا هێسانه (رحه‌ته).\n31- ئه‌گه‌ر هوون خوه ژ گونه‌هێن مه‌زن کو نه‌هیا هه‌وه ژێ هاتیه کرن بدین پاش ئه‌مێ ژ هه‌وه‌را ل خرابی یێن هه‌وه ببوورین و هه‌وه بێخین د جهه‌ک هێژاییڤه.\n32- نه‌وه‌بێ هوون خوه‌زیا وا تشتا بخازین کو خودێ پێ وا زێداهی ژ هنه‌کارا چێکری لسه‌ر هنه‌کا. ژ مێرا را به‌هره‌ک هه‌یه ژ وێ یا بده‌ست خوه‌ڤه ئانیین؛ ژبوونا ژنا ژی به‌هره‌ک هه‌یه ژ وێ یا بده‌ست خوه‌ڤه ئانیین. و بخازن ژ که‌ره‌ما خودێ، براستی خودێ ب هه‌می تشتی زانایه.\n33- و ژهه‌ر یێکی را (چ ژن چ مێر) مه وارس دانینه ژبوونا وێ یا دێ و باب و ئه‌قربا (فامیل - مرووڤێن مرووڤ) و که‌سێن هه‌وه سووز گه‌ل وا هه‌یی پاش خوه‌ڤه هشتین، ڤێجا به‌هرا وا بدن وا. براستی خودێ شاهده لسه‌ر هه‌ر تشتی.\n34- زه‌لام مالخوێ ژنانه، ژ به‌ر کو خودێ زێداهێ دایه هنه‌کا لسه‌ر هنه‌کا، و ژ به‌ر کو ژ مالێ خوه دانه (ل وا مه‌زخاندنه). ڤێجا ژنێن قه‌نج گوهدارن و ب پارازتنا خودێ پارێزه‌رێ ڤه‌شارتیێنه (خه‌فێن مالێ و مالخوێ خوه ئه‌شکه‌ره ناکن). و ئه‌و ژنێن هوون ژ نه‌گوهداری یا وا دترسن [جارا ئه‌ول] ئه‌وا شیره‌ت بکن و [د په‌یرا] د جهێ رازانا وادا خوه دوور بگرن ژ وا و [ئه‌گه‌ر ڤێ ژی فه‌یده نه‌کر] ل وا بدن، ڤێجا ئه‌گه‌ر گوهدارێ هه‌وه بین ئێدی ل چ رێکا نه‌گه‌رن [بو لوومه کرنێ]. براستی خودێ بلندێ مه‌زنه.\n35- و ئه‌گه‌ر هوون د ناڤبه‌ینا وا دا (ژن و مێر) ژ جداهی یێ طرسان، ڤێجا هوون حوکمده‌ره‌کی (دادوه‌ر - حه‌که‌م) ژ مرووڤێن وی و حوکمده‌ره‌کی ژ مرووڤێن وێ [ژبوونا قراردانێ] راکن؛ ئه‌گه‌ر ئه‌وا دورستبون بڤێ، وێ خودێ لهه‌ڤهاتنێ بێخێ د ناڤبه‌ینا وادا. براستی خودێ زانایێ ئاگه‌هداره.\n36- و به‌نده‌تی یا خودێ بکن و قه‌ت چ شریکا ژیرا چێنه‌کن؛ و قه‌نجی یێ دگه‌ل دێ و بابا و دگه‌ل مرووڤێن خوه و یه‌تیما و به‌له‌نگازا و جیرانێ مرووڤانی هه‌یی (فامیل) و جیرانێ خه‌ریب و هه‌ڤالێ بره‌خ هه‌وه‌ڤه و رێونگی و ئه‌وێن بنده‌ستێ هه‌وه. راستی ئه‌ڤه کو خودێ حه‌ژ مل هه‌ژێنێ خوه مه‌زنکه‌ر ناکێ؛\n37- هه‌ما ئه‌وێن به‌خیله‌تی یێ (قه‌لسیێ) دکن و ده‌ستوورا به‌خیله‌تی یێ ددن خه‌لکێ؛ و ئه‌وا خودێ ب که‌ره‌ما خوه دایی وان ڤه‌دشێرن (کتمان دکن). و مه ژ ئنکارکه‌رارا عه‌زابه‌ک رزیلکه‌ر حازر کریه؛\n38- و ئه‌وێن مالێ خوه ددن ژ نیشاندانا خه‌لکێرا و نه باوه‌ریێ تینن ب خودێ و نه ژی ب رووژا ئاخره‌تێ، و که‌سێ شه‌یطان هه‌ڤالێ وی بێ، ڤێجا چ پیس هه‌ڤاله.\n39- و ئه‌گه‌ر باوه‌ری ئانیبوونا ب خودێ و رووژا ئاخره‌تێ، و ژ وێ یا خودێ دایی وان بدان، وێ چ زه‌ره‌ر بگھا وان؟ و خودێ باش زانایه ب [حالێ] وان.\n40- راستی ئه‌ڤه کو خودێ قاسی زه‌رره‌یه‌کی زولمێ ناکێ، و ئه‌گه‌ر [ئه‌و زه‌ررا بچووک ڤێجا ] قه‌نجی بی ئه‌وێ دو به‌رابه‌ر د‌کێ، و ژ ئالیێ خوه‌ڤه خێره‌ک مه‌زن ددێ.\n41- ڤێجا وێ چه‌وابێ (حالێ وا) ده‌ما ئه‌م ژ هه‌ر ئوممه‌ته‌کی شاهده‌کی بێنین و ته‌ژی ل سه‌ر وا بكین شاهد؟\n42- وێ رووژێ که‌سێن ئنکارکرین و نه‌گوهداری یا پێغه‌مبه‌ر کرین، خوزیێ دخازن کوخوه‌زی: دگه‌ل عه‌ردێ راست ببینا. و نکارن قه چ گووتنه‌کی ژ خودێ ڤه‌شێرن.\n43- ئه‌ی گه‌لی که‌سێن هه‌وه باوه‌ری ئانیی، د حالێ سه‌رخوه‌شیێ دا نێزیکێ نمێژێ نه‌بن، حه‌تا وه‌ختێ هوون بزانن کانێ هوون چ دبێژن؛ و دحالێ جه‌نابه‌تێ دا ژی [نه‌که‌ڤن نمێژێ] حه‌تا هوون خوه بشوون، ئللا کو هون رێونگی بن. و ئه‌گه‌ر هون نه‌خوش بن ئان سه‌فه‌ری بن ئان یێک ژ هه‌وه ژ ده‌ستاڤێ هاتبێ ئان هوون تێکه‌ل ژنا بیبن، ڤێجا هه‌وه ئاڤ په‌یدا نه‌کربێ، هنگێ ب ئاخه‌ک پاک ته‌یه‌مموم بگرن؛ و [ده‌ستێن خوه] ب رووی و ده‌ستێن خوه‌ڤه بینن. براستی خودێ عه‌فووکه‌رێ لێبووره.\n44- ما تو نانێری ل وایێن به‌هره‌ک ژ کتێبێ ده‌س وا که‌تی؟ ل رێوندابوونێ دکرن و دخازن هوون ژی ل رێ و نداببن.\n45- و خودێ ب [حالێ] دوژمنێ هه‌وه زاناتره. و هه‌ر خودێ [بو هه‌وه] ژ مه‌زناهی یێ را به‌سه؛ و به‌سه خودێ ئاریکار بێ.\n46.- ژ جهویا هه‌نه کو که‌لیما ژ جیی وا ده‌رتینن (دگوهه‌رن – دگوهێزن) و دبێژن [ته]: مه بهیست و نه‌گوهداری کر، و ببهیزه خوه‌زکا تو که‌ر ببیای و پێ پێچانا زمانێ خوه [ب له‌هجا عبری] دبێژن: «راعنا» (د عه‌ره‌بیدا یانی: های ژ مه هه‌به، و د عبریدا یانی: پیسه‌کێ مه) و ده‌ربێ ل دین ددن. راستی ئه‌ڤه ئه‌گه‌ر ئه‌وا بگووتا: مه بهیست و گوهداری کر؛ و ببهیزه؛ و های ژ مه هه‌به (أنظرنا) بێ شک وێ ژ وانرا باشتر و بجی‌تر بویا، و لێبه‌لێ خودێ ژ به‌ر ئنکارا وا له‌عنه‌ت ل وان کر، ڤێجا خێنجی ژ کێمه‌كا ئیمانێ ناینن.\n47- گه‌لی که‌سێن کتاب ژ هه‌وه‌را هاتی، باوه‌ریێ بینن ب وێ یا مه رێکری (قورئان) کو پشته‌ڤانه ژبوو وێ یا دگه‌ل هه‌وه (کتێبا عه‌سمانی یا هه‌وه)، پێشیا وێ چه‌ندێ کو ئه‌م هنه‌ک رویا ژ ناڤ ببین (بپه‌رچقێنین) ڤێجا ئه‌وا پاشڤه بزڤرێنین [قه‌هقه‌رایێ]، ئان ئه‌م له‌عنه‌تێ ل وا بکین، چه‌وا کو مه له‌عنه‌ت ل «ئه‌صحابێ سه‌بت» کری، و ده‌ستوورا خودێ ئلله‌هـ پێک هاتیه.\n48- موحه‌قه‌ق خودێ لێ نابوورێ کو شریک ژێرا بین چێکرن، و خێنجی وێ دبوورێ ل وی که‌سێ ئه‌و بخازێ. و که‌سێ شریکا (هه‌ڤپشک) ژ خودێ را چێکێ، ڤێجا بیه‌قین ئه‌وی ب بێ به‌ختی گونه‌هه‌ک مه‌زن کریه.\n49- ما گه‌لوو تو نانێری وایێن خوه پاک دکن (په‌صنێن خوه ددن)؟ نه، به‌لکی خودایه کو پاک دکێ یێ ئه‌و بخازێ، و قاسی فتیله‌کی (تاکێ د جووکا به‌رکێ خورمێ دا) ژی زولم ل وا نایێ کرن.\n50- بنێره چه‌وا ب بێ به‌ختمی ده‌ره‌وا لسه‌ر خودێ چێدکن، و هه‌ر ئه‌و به‌سه کو گونه‌هه‌ک ئه‌شکه‌ره بێ.\n51- ما تو نانێری وایێن خوه‌ی به‌هر بوویین ژ کتێبێ؟ کو باوه‌ری هه‌نه ب « پووت» و «زووردارێن زالم» و دبێژن وایێن که‌تین کوفرێ: ئه‌ڤێنهه رێباز دورستترن ژ وا که‌سێن ئیمان ئانیین.\n52- ئه‌و ئه‌ون یێن خودێ له‌عنه‌ت ل وان کری، و ڤێجا که‌سێ خودێ له‌عنه‌ت لێ کر، تو قه‌ت ئاریکا را ژ وانرا نابینی.\n53- یان گه‌لوو ب ده‌ستێ وایه هنه‌ک ژ پادشاهی یێ؟ ڤێجا [ئه‌گه‌ر وه بیا] هنگێ قاس چالکا لسه‌ر پشتا به‌رکێ قه‌سپێ ژی نه‌ددان خه‌لکێ.\n54- یان ئه‌و حه‌سوود‌به‌رێن خه‌لکێنه ژ به‌ر که‌ره‌ما خودێ دایی وان؟ ڤێجا موحه‌قه‌ق مه کتێب و شه‌هره‌زایی دایه ئالێ ئبراهیم و مه پادشاهیه‌ک مه‌زن دا وان.\n55- ڤێجا ژ وا هه‌بین که‌سێن باوه‌ری پێ ئانین و هه‌بین ژ وا کو خوه ژێ دان پاش. و جه‌هنه‌ما شاراندی به‌سه [ژ وانرا].\n56- براستی که‌سێن ئنکارا ئایه‌تێن مه کرین، ئه‌مێ وا باڤێژن ناڤ ئاگردا، چڤاس کو بێن چه‌رم کرن (ژ به‌ر سووتنێ) ئه‌مێ شوونا وێدا چه‌رمه‌ک دی ده‌ینین، داکو عه‌زابێ بکێشن. براستی خودێ خوررتێ شه‌هره‌زایه.\n57- و یێن ئیمان ئانیین و دورستکاری کرین، ئه‌مێ وا ببین ژوورڤه‌یێ وا بهشتێن رووبار بنرا دهه‌رکنڤه، ئه‌و هه‌ر د وێدا دمینن؛ د وێدا ژبوونا وان هه‌ڤژینێن پاک و پاقژ هه‌نه؛ و ئه‌مێ وا بکین بن سیبه‌رێن به‌رده‌وامڤه.\n58- براستی خودێ‌ده‌ستوورێ ددێ هه‌وه کو هوون ئه‌مانه‌تا ل خوه‌یێ وا بزڤرینن، و ده‌ما هوون د ناڤ خه‌لکێ حوکم ددن (داوه‌ری دکن) هوون ب عداله‌ت (دورست) حوکم بدن. هه‌ما راستی چ خوه‌ش تشته کو خودێ پێ وێ شیره‌تێ لهه‌وه دکێ. براستی خودێ بھیسه‌رێ بینایه.\n59- ئه‌ی گه‌لی که‌سێن هه‌وه ئیمان ئانیی، گوهدارێ خودێ بن و گوهدارێ پێغه‌مبه‌ر و کاربده‌ستێن ژ خوه. ڤێجا ئه‌گه‌ر هه‌وه د تشته‌کی‌دا كر خره‌جر، ئه‌وێ ڤه‌گێرن بال [کتێبا] خودێ و [سوننه‌تا] پێغه‌مبه‌ر، ئه‌گه‌ر هه‌وه باوه‌ری ب خودێ و رووژا ئاخره‌تێ هه‌یه؛ ئه‌ڤاهه باشتره و دووماهیکاوێ خوه‌شتر.\n60- گه‌لوو ته نه‌نێریه وا که‌سێن گومان دکن کو هه‌ما براستی باوه‌ری ئانینه ب وێ یا ژ ته‌را هاتی و وێ یا پێشیاته دا هاتی خارێ [دیسا ژی] دخازن حوکم دانا د ناڤ خوه دا ببن بال طاغووت (زووردارا)، حالحاله بیه‌قین ده‌ستوورا ژ وانرا هاتی ئه‌وه کوئنکارا وی بکن، و شه‌یطان دخازێ ئه‌وا بێخێ د رێ وندابینه‌ک دویرو درێژدا.\n61- و ده‌ما ژ وانرا بێ گووتن ب ئالیێ وێ یا خودێ رێکری و ب ئالیێ پێغه‌مبه‌رڤه وه‌رن، تو منافقا دبینی کو گه‌له‌ک دژوار خوه ژ ته ددن پاش.\n62- ڤێجا چه‌وانه، ده‌ما ژ به‌ر کریارێن خوه یێن پێشدا به‌لایه‌ک سه‌ر وادا بێ، پشتی وێ بێن بال ته، ب خودێ صووند دخون کو مه ژ قه‌نجی و رێککه‌تنێ پێڤه تشته‌ک دی نه‌خوه‌ستیه؟\n63- ئه‌ڤ هه‌ما ئه‌ون کو خودێ یا دلێ وا زانێ، ڤێجا تو ده‌ڤ ژ وا به‌رده، و شیره‌تا ل وا بکه و گووتنه‌کی ژ وانرا بێژه کو بگهێ کووراتی یا دلێ وا.\n64- و مه چ یێک ژ پێغه‌مبه‌را رێنه‌کریه ئللا کو ب ده‌ستوورا خودێ گوهداری یا وی بێ‌کرن. و ئه‌گه‌ر ده‌ما ئه‌وا زولم ل خوه کرین بهاتان بال ته و داخازا لێبوورینێ ژ خودێ بکران و پێغه‌مبه‌ر ژی ژ وانرا داخازا لێبوورینێ بکرا، موحه‌قه‌ق وێ بدیتان کو خودێ ته‌وبه قه‌بوولکه‌ر و پر بره‌حمه.\n65- ڤێجا نه‌وه‌یه، ئه‌ز ب خودایێ‌ته‌کم، ئه‌و ئیمانێ ناینن حه‌تا نه ئه‌وبێ کو ته بکن حه‌که‌م (داوه‌ر) د وێ یا د ناڤبه‌ینا وادا جره کێش لسه‌ر هه‌یی، د په‌یرا ژی ده‌رحه‌ق [دورستیا] وێ یا ته حوکم پێ دایی د دلێ خوه دا نه‌کڤن ه‌حمه‌تێ و ته‌سلیمێ ته‌سلیم ببن.\n66- و ئه‌گه‌ر مه لسه‌ر وا نڤیسیبا کو خوه بکوژن ئان ژ وه‌لاتێ خوه ده‌رکه‌ڤن، خێنجی کێمه‌ک ژ وا ئه‌و نه‌دکران. و ئه‌گه‌ر ئه‌وا تشتاب وێ شیره‌ت ل وا هاتی کرن پێک بانیان، بیه‌قین وێ ژ وانرا باشتر بویا و ژ خوه‌راگریا وارا بجی‌تر (مه‌زبووتتر)؛\n67- هنگێ موحه‌قه‌ق مه ژی وێ ژ ئالیێ خوه‌ڤه کرهه‌ک مه‌زن بدا وان.\n68- و موحه‌قه‌ق مه وێ ئه‌و بێخستان سه‌ر رێکا راست.\n69- و که‌سێ گوهداری یا خودێ و پێغه‌مبه‌ر بکێ: ڤێجا ئه‌و دگه‌ل وا که‌سانه یێن خودێ نعمه‌ت ل وا کری، ژ: پێغه‌مبه‌ران و راستگووان و شه‌هیدان و دورستکاران، و ئه‌و چ خوه‌ش ھه‌ڤالن.\n70- ئه‌ڤاھه‌یه كه‌ره‌ما خودێ، و خودا به‌سه ژ زانینێ را.\n71- ئه‌ی که‌سێن هه‌وه باوه‌ری ئانیی، حازریا خوه بکن [چه‌کێ خوه وه‌رگرن] ڤێجا کووم و کوم [ژ جهادێ را] ده‌رکه‌ڤن، ئانژی پێکڤه بکه‌ڤن رێ.\n72- و راستی ئه‌ڤه کو موحه‌قه‌ق ژ ناڤ هه‌وه هه‌یه که‌سێ خوه گران (گیروو - سست) دکێ؛ ڤێجا ئه‌گه‌ر نه‌خوه‌شییه‌ک سه‌ر هه‌وه دا هات، دبێژێ: بیه‌قین خودێ قه‌نجی لمن کریه کو ئه‌ز دگه‌ل وا حازر نه‌بوومه.\n73- و بێ شك ئه‌گه‌ر زێد‌اھیه‌ك (فه‌ید‌ه) ژ خود‌ێ كه‌ت د‌ه‌ستێ ھه‌وه حه‌چوه‌كوو قه‌ت حه‌زكرن د ناڤبه‌ینا ھه‌وه و واد‌ا نه‌یی، موحه‌قه‌ق وێ بێژن: خوه‌زكا ئه‌ز گه‌ل وا بووما، ڤێجا ئه‌ز ب سه‌ركه‌تنه‌ك مه‌زن سه‌ر بكه‌تام.\n74- ڤێجا ئه‌وێن ژ به‌ر [ده‌ستڤه ئانینا] ئاخره‌تێڤه ژیانا دونیایێ دفرووشن، بلا د رێکا خودێ دا بکه‌ڤن شه‌ر؛ و که‌سێ د رێکا خودێدا شه‌ر بکێ، ڤێجا بێ کوشتن ئان سه‌ر بکه‌ڤێ، د په‌یرا ئه‌مێ خیره‌ک مه‌زن بدنێ.\n75- چبیه ژ هه‌وه کو هوون د رێکا خودێ و [خلاس کرنا] وایێن هاتین ژارکرندا ژ مێر و ژن و زارووکان، شه‌ر ناکین؟ ئه‌وێن کو دبێژن: ئه‌ی خویکه‌رێ مه، مه ده‌رێخه ژ ڤی باژارێ خه‌لکێ وێ زالم (مه‌که‌هێ) و ژ ئالیێ خوه‌ڤه مه‌زنه‌کی ژ مه‌را ده‌ینه و ژ ئالیێ خوه‌ڤه ئاریکاره‌کی بده مه.\n76- که‌سێن ئیمان ئانیین د رێکا خودێ دا شته‌ر دکن، و یێن ئنکار کرین د رێکا نه‌حه‌قێن زێده‌گاڤدا (طاغووت) شه‌ر دکن، ڤێجا دگه‌ل هه‌ڤالێن شه‌یطان شه‌ر بکن، براستی حیله‌پیلێن شه‌یطان بێ پشته‌که (زه‌عێف- لاواز).\n77- ما ته نه‌نێریه ل وا که‌سێن ژ وانرا هاتی گووتن: [نها] ده‌ستا [ژ شه‌ر] بکێشن، و نمێژێ بجی بینن و زه‌کاتێ بدن، ڤێجا ده‌ما جه‌نگ (شه‌ر) لسه‌ر وان هات نڤیسین، هه‌ما د جیدا برره‌ک (کوومه‌ک) ژ وان وه‌ک ترسانا ژ خودێ؛ به‌لکی ترسانه‌ک هێژ پتر ژ وان (موشرکێن مه‌که‌هێ) ترسهان. و گووتن: ئه‌ی خودا، ته چره جه‌نگ لسه‌ر مه فه‌رز کر؟ دێ بلا ته ده‌مه‌ک کورت موهله‌ت بدا مه! بێژه: به‌هره‌مه‌ند بوونا ژ دونیایێ کێمه، و ژبوونا که‌سێ های ژ ناڤبه‌ینا خوه و خودێ مایی ئاخره‌ت باشتره، و قاسی تاکێ به‌رکا خورمایێ ژی زولم لهه‌وه نایێ کرن.\n78- هوون لکوو بن وێ مرن بگهێ هه‌وه، هه‌رچه‌ند هوون د که‌لهێن ئاسێڤه بن. و ئه‌گه‌ر خوه‌شیه‌ک سه‌ر وادا بێ، دبێژن: ئه‌ڤاهه ژ خودێیه؛ و ئه‌گه‌ر نه‌خوه‌شیه‌ک سه‌ر وا دابێ، دبێژن: ئه‌ڤاهه ژ ته‌یه. [ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر] بێژه: هه‌می ژ ئالیێ خودێڤه یه ڤێجا چبیه ژ ڤی قه‌ومی کو نکارن (ئان: ناخازن) چ ئاخفتنه‌کی تێبگه‌ھن (فێهم بکن).\n79- ڤێجا ئه‌و خوه‌شیا سه‌ر ته دا بێ، ژ خودێیه، و نه‌خوه‌شیا سه‌ر ته دا بێژی ئه‌و ژ ته بخوه‌یه. و مه تو ب پێغه‌مبه‌ری ژ مرووڤا را هنارتی و خودێ ژ شاهدیێرا به‌سه.\n80- ڤێجا که‌سێ گوهدارێ پێغه‌مبه‌ر بێ موحه‌قه‌ق ئه‌وی گوهداری یا خودێ کریه؛ و که‌سێ به‌رێ خوه بزڤرێنێ، ڤێجا مه تو ژ نووبه‌داری یا وارا رێنه‌کریی.\n81- و دبێژن: ئه‌م گوهدارین، لێ ڤێجا ده‌ما ژ بال ته ده‌رکه‌تن، برره‌ک ژ وا شه‌ڤانه خێنجی وێ یا تو دبێژی ته‌یبیر دکن (ته‌یبیره‌ک دی ددن)، و خودێ ته‌یبیرا وا یا شه‌ڤانه دنڤیسێ. ڤێجا تو پشت بده وان و خوه ب خودێ بگره، و خودێ ژ پێگرتنێرا به‌سه.\n82- ما گه‌لوو ڤێجا ئه‌و د [مه‌عنا] قورئانێدا نافکرن؟ و ئه‌گه‌ر ژ بال خێنجی خودێ بویا، بیه‌قین وێ ئختلافه‌ک (نه‌وه‌هی – دژاتی) زه‌حفی تێدا بدیتان.\n83- و ده‌ما خه‌به‌ره‌ک یێ ئێمناهی یێ (ئاسایی) ئان ژ ترسێ بوو وان تێ، د گاڤێدا ئه‌وێ بلاڤ دکن؛ و ئه‌گه‌ر ئه‌و ب ئالیێ پێغه‌مبه‌ر و مه‌زنێن خوه یێن خوه‌یێ ڤی کاریڤه بدان، موحه‌قه‌ق د ناڤ واندا ئه‌و که‌س هه‌نه کو (دورستی و نه‌دورستیا) وێ تێبگه‌هن. و ئه‌گه‌ر نه‌که‌ره‌م و ره‌حمه‌تا خودێ لسه‌ر هه‌وه بویا، موحه‌قه‌ق خێنجی ژ کێمکا هوونێ بکه‌تان په‌ی شه‌یطان.\n84- ڤێجا د رێکا خودێدا شه‌ر بکه، ژ خوه پێڤه تو ژ كه‌سیرا نه که‌فیلی. و باوه‌ردارا هلێخه (راکه – مجد بکه ژ جهادێرا)، به‌لکی خودێ به‌رگریێ بکێ ژ زه‌ره‌رگهاندنا ئنکارکه‌ران؛ و خودێ دژوار جه‌نگ و دژوار ده‌ربتره.\n85- که‌سێ ناڤیجیتێی (مه‌هده‌رێ) بکی؛ ناڤیجتییه‌ک باش [و بجی]، ژبوونا وی به‌هره‌ک ژ وێ هه‌یه؛ و که‌سێ ناڤجیتیه‌ک نه‌باش بکێ، ژ ویراژی پشکه‌ک ژ وێ هه‌یه. و خودێ لسه‌ر هه‌ر تشتی ب ده‌ستهه‌لاته.\n86- و ده‌ما پێ باشیه‌کی قه‌نجی دگه‌ل هه‌وه هات کرن (سه‌لام، ئان هه‌دیه ئان هێژان و قه‌در و قیمه‌ته‌ک دان هه‌وه)، ڤێجا هوون پێ باشترێ ژ وێ، باشیێ بکن، ئان وه‌ک وێ ڤه‌گێرن. براستی خودێ حه‌سابکه‌ره لسه‌ر هه‌ر تشتی.\n87- خودایه کو خێنجی ژ وی چ مه‌عبوود نینن. موحه‌قه‌ق رووژا قیامه‌تێ کو چ شک تێدا نینه، وێ هه‌وه به‌ر هه‌ڤ بکێ، وکییه ژ خودێ خه‌به‌ر راستتر.\n88- ڤێجا چبیه ژ هه‌وه کو ده‌رحه‌ق منافقا دا هوون بوونه دوو به‌ند؟ حالحاله خودێ ئه‌و ژ به‌ر وێ یا کرین سه‌رنزم کرنه. ما گه‌لوو هوون دخازن که‌سێ خودێ ئه‌و د رێوندابوونێدا هشتی رێراست بکن؟ و که‌سێ خودێ ئه‌وی د رێوندابوونێدا بهێلێ، ڤێجا قه‌ت هوون ژ وی را چ رێکا په‌یدا ناکن.\n89- ئه‌و حه‌زدکن کو خوه‌زکا وه‌ک چه‌وا ئه‌وا ئنکار کری هه‌وه ژی ئنکار بکرا دا ڤێجا هوون وه‌ک هه‌ڤ لێ بهاتان. نخوه ڤێجا هه‌ڤالا ژ وا نه‌گرن حه‌تا د رێکا خود‌ێد‌ا هجره‌ت بکن؛ ڤێجا ئه‌گه‌ر به‌رێ خوه زڤرداندن، هه‌وه ئه‌و ل کیده‌رێ دیتن بگرن و بکوژن؛ و دووست و ئاریکارا ژ وان نه‌گرن؛\n90- خێنجی ژ وا که‌سێن کو گرێدان هه‌بن دگه‌ل وایێن سووزه‌ک د ناڤبه‌ینا هه‌وه‌دا هه‌یی؛ ئان ب سنگێ طه‌نگڤه ژ به‌ر شه‌رێ دگه‌ل هه‌وه ئان قه‌ومێ خوه هاتبن بال هه‌وه (حه‌زنه‌کن شه‌ر بکن). و ئه‌گه‌ر خودێ بخوه‌ستا موحه‌قه‌ق وێ ئه‌و سه‌ر هه‌وه بێخستان و بیه‌قین وێ گه‌ل هه‌وه شه‌ر بکران. ڤێجا ئه‌گه‌ر خوه ژ هه‌وه دان پاش و شه‌رێ هه‌وه نه‌کرن و پێکهاتن (صولح- لهه‌ڤهاتن) به‌رهه‌وه‌ڤه ئاڤێتن، هنگێ ئێدی خودێ چ رێک ژ هه‌وه‌ره لسه‌ر وان نه‌دانینه (کوهوون نه هه‌قی یێ بکن).\n91- هوونێ هنه‌ک دی ببینن کو دخازن هه‌وه پشتراست بکن و قه‌ومێ خوه ژی پشتراست بکن. چقا کو ل فتنێ تێن زڤراندن، دکه‌ڤن ناڤێ؛ ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و خوه ژ هه‌وه نه‌دن پاش و پێکهاتنێ (ئاشتی- صولح- لهه‌ڤهاتن) به‌ر هه‌وه‌ڤه نه‌ئاڤێژن و ده‌ستێ خوه نه‌کێشن [ژخرابی و فتنێ]، ھنگێ هه‌وه ئه‌و ل کووده‌رێ په‌یدا کرن ئه‌وا بگرن، و بکوژن. ئه‌ون یێن مه ده‌ستهه‌لاته‌ک ئه‌شکه‌ره ژ هه‌وه‌را لسه‌ر وا چێکری.\n92- و نابێ کو چ خوه‌ی ئیمانه‌ک باوه‌رداره‌کی بکوژێ، یا ژ خه‌له‌تیڤه ژێ ده‌ر. و که‌سێ ژ خه‌له‌تیڤه خوه‌ی ئیمانه‌ک کوشت گه‌ره‌ک عه‌ڤده‌کی باوه‌ردار ئازا بکێ و خوینبهایه‌ک ته‌مام بدێ مرووڤێن وی؛ ئللا کو ئه‌و ژێ ببوورن. و ئه‌گه‌ر [کوشتی] ژ قه‌ومه‌کی بێ کو دوژمنێن هه‌وه‌نه و ئه‌و [بخوه] باوه‌ردار بێ. هنگێ وێ [قاتل] عه‌ڤده‌کی باوه‌ردار ئازا بکێ (و نه‌لازمه خوینبهایێ بدێ وا). و ئه‌گه‌ر [مه‌قتوول] ژ قه‌ومه‌کییه کو د ناڤبه‌ینا هه‌وه و وادا سووز و قراره‌ک هه‌بێ، ڤێجا خوینبها یا ته‌مام وێ بدێ خوه‌یێن وی و عهڤد‌ه‌کی باوه‌ردار ژی ئازا بکێ، و که‌سێ [به‌نده - عه‌ڤد] ده‌س نه‌که‌ت، ڤێجا ته‌وبا وی ژ ئالیێ خودێڤه ئه‌وه دو مه‌ها لپه‌ی هه‌ڤ رووژی بگرێ. و خودێ پر زانایێ شه‌هره‌زایه.\n93- و ڤێجا که‌سێ باوه‌رداره‌کی ب قه‌ست بکوژێ، جه‌زایێ وی جه‌هنه‌مه کو وێ د وێدا بمینێ؛ و غه‌زه‌با خودێ لسه‌ره؛ و له‌عنه‌ت لێ کریه؛ و ژ ویرا عه‌زابه‌ک مه‌زن حازر کریه.\n94- گه‌لی که‌سێن هه‌وه باوه‌ری ئانیی، ده‌ما هوون د رێکا خودێدا (ژ جهادێ را) که‌تن رێ، ل رووناهی کرنێ بگه‌رن و بوو که‌سه‌کی كو ئسلامه‌تی یا خوه ژ هه‌وه‌را گووت، نه‌بێژن: تو نه باوه‌رداری د‌اكو ھون ھه‌ییا ژیانا د‌ونیایێ بد‌ه‌ستخوه‌ڤه بێنین(پێ کوشتنا وی)؛ چکو هه‌یینا زه‌حفی ئه‌وه لبال خودێ؛ هوون بخوه ژی پێشدا وه‌ره‌نگ بوون، ڤێجا خودێ منه‌ت لهه‌وه کر (هوون ئانین سه‌ر ئیمانێ) نخوه ڤێجا رووناهی بکن، براستی خودێ هه‌ر ئاگاهی هه‌بیه ب وێیا هوون دکن.\n95- یێن نه‌خوه‌شیه‌ک هه‌یین ژێ ده‌ر، [وه‌یدی] نه وه‌ک ھه‌ڤن باوه‌ردارێن روونشتی و یێن ب مال و جانێ خوه د رێکا خودێد‌ا خه‌باتێ دکن. خودێ خه‌باتگێرێن ب جان و مالێ خوه ب ده‌ره‌جه‌یه‌کی سه‌ر روونشتیا را گرتنه. و ژهه‌میا را خودێ سووزا باشیێ دایه. و [لێ] پێ کرهه‌ک مه‌زن خه‌باتگێر سه‌ر روونشتیارا گرتنه.\n96- [ ئه‌ڤ خێرا مه‌زن] ده‌ره‌جه‌نه ژ ئالیێ و یڤه؛ و لێبوورینه و ره‌حمه‌ته. و خودێ لێبوور و گه‌له‌ک بره‌حمه.\n97- ئه‌ڤ حه‌قیقه‌ته‌که کو که‌سێن زولم لخوه کرین، [ده‌ما] مه‌لائیکه‌ت جانێ وا دگرن، دبێژن [وا]: هوون د چ حالی دا بوون؟ دبێژن: ئه‌م د عه‌رێدا هاتبین ژار کرن (موسته‌ضعه‌ف بوون). دبێژن: ما عه‌ردێ خودێ نه فره‌ھـ بی دا ڤێجا هوون تێدا هجره‌ت بکن ؟ ڤێجا جهێ وا جه‌هنه‌مه و پیس جهه.\n98- خێنجی ژ وا مێر و ژن و زارووکێن هاتین بنده‌ستکرن (ژار کرن) کو چ چارا ژ خوه‌را نابینن و چ رێکا په‌یدا ناکن؛\n99- ڤێجا هێڤی ئه‌وه خودێ وا عه‌فوو بکێ؛ و خودێ عه‌فووکه‌رێ لێبووره.\n100- و که‌سێ هجره‌تێ بکێ د رێکا خودێدا وێ گه‌له‌ک جهێن ڤه‌حه‌وهانێ (ئان: گه‌له‌ک تشتێن نه‌خوه‌ش) و به‌رفره‌ھیێ ببینێ. و که‌سێ ب قه‌ستا هجره‌تا بال خودا و پێغه‌مبه‌رێ ویڤه ژ مالا خوه ده‌رکه‌ڤێ د په‌یرا مرنا وی بگهێ موحه‌قه‌ق کرها وی که‌تیه سه‌رخودێ. خودێ لێبوورێ پر بره‌حمه.\n101- و ده‌ما هوون د عه‌رد‌ێدا ب سه‌فه‌ر چوون، ئه‌گه‌ر هوون طرسهان ئه‌وێن که‌تین کوفرێ زه‌ره‌رێ بگهینن هه‌وه، چ گونه‌ھ لسه‌ر هه‌وه نینه کو هوون ژ نمێژێ کورت بکن. براستی ژ به‌رێدا ئنکارکه‌ر ژ هه‌وه‌را دوژمنێن ئه‌شکه‌ره‌نه.\n102- و ده‌ما تو د ناڤ واندا بی ڤێجا ته پێشمێژی ژ وانرا کر، بلا بره‌ک ژ وا ب چه‌ک و سلاحێن خوه‌ڤه گه‌ل ته [ژ نمێژێرا] راوه‌ستن، ڤێجا ده‌ما چوون سه‌جدێ [و مێژا خوه خلاس کرن] بلا لپش هه‌وه بسه‌کنن؛ و بره‌ک دی یێن نمێژ نه‌کرین بلا بێن و ب چه‌کێن خوه‌ڤه گه‌ل ته نمێژ بکن و های ژ خوه هه‌بن. چکو ئه‌وێن که‌تین کوفرێ وه‌لێ دخازن کو هوون بێ خه‌به‌ر ببن ژ چه‌ک و په‌رتالێن خوه دا ژ نشکێڤه قه‌ستا هه‌وه بکن (هێرشێ بینن سه‌ر هه‌وه). و ئه‌گه‌ر ژ به‌ر بارانێ هوون د زه‌حمه‌تێدا بن ئان هوون نه‌خوه‌ش بن، چ گونه‌ھ وه نینه کو هوون چه‌کێ (سلاح) خوه ده‌ینن، لێبه‌لێ های ژ خوه هه‌بن. براستی خودێ ژ ئنکارکه‌را را عه‌زابه‌ک رزیلکه‌ر حازر کریه.\n103- ده‌ما هه‌وه نمێژ خلاس کر، د حالێ راوه‌ستان و روونشتن و لسه کێله‌کێ، خودێ بینن بیر. ڤێجا ده‌ما هوون دلرحه‌ت بین، هنگێ نمێژێ بجی بینن، براستی نمێژ د وه‌ختێن کفشه‌دا لسه‌ر باوه‌ردارا هاتیه نڤیسین.\n104- و سستیێ نه‌کن د په‌ی که‌تنا کووما [دوژمنا] د‌ه. ئه‌گه‌ر هوون دئێشن. ڤێجا براستی ئه‌و ژی د ناڤ ئێشێدانه وه‌ک چه‌وا هه‌وه ئێشان هه‌یی، و حالحاله هوو ئه‌وێ ژ خودێ هێڤیدارن یا ئه‌و نه‌هێڤیدار. و ژ به‌رێڤه خودێ پر زانا و شه‌هره‌زایه.\n105- مه ئه‌ڤ کتێب بحه‌ق سه‌ر ته‌دا شاند، دا گووره‌کی وێ یا خودێ نیشا ته کری ناڤ خه‌لکێدا حوکم بکی. و نه وه‌بێ تو پشتیڤانێ خیانه‌تکارا بی.\n106- و لێبوورینێ ژ خودا بخازه، براستی خودێ لێبوورێ پر بره‌حمه.\n107- و به‌ره‌ڤانیێ نه‌که ژ وا که‌سێن خیانه‌تێ لخوه دکن، راستی ئه‌ڤه کو خودێ حه‌ژ چ خیانه‌تکه‌رێن گونه‌هکار ناکێ.\n108- [پیساتیێن خوه] ژ خه‌لکێ خه‌ف دکن و ژ خودێ خه‌ف ناکن (نکارن ژ خودێ ڤه‌شێرن. ئان: ژ خه‌لکێ شه‌رم دکن و ژ خودێ شه‌رم ناکن)؛ حالحاله خودا دگه‌ل وایه ده‌ما شه‌ڤانه ب ئاخفتنێن ئه‌وپێ نه‌رازی ته‌یبیرا ددنێ. و خودێ ب وێ یا ئه‌و دکن ئاگاهه.\n109- ئها، هوون ئه‌ڤێنهه ئه‌ون یێن د ژیانا دونیایێدا به‌ره‌ڤانی ژ وا کرێ، ڤێجا کییه د رووژا قیامه‌تێدا ل به‌رابه‌رێ خودێدا لاگریێ ژ وا بکێ؟ ئان کی هه‌یه کو ئه‌و خوه بسپێرنێ.\n110- و که‌سێ کارێ خراب بکێ ئان زولمێ لخوه بکێ، پاشێ داخازا لێبوورینێ ژ خودێ بخازێ، وێ ببینێ کو خودێ لێبورێ پر بره‌حمه.\n111- و ڤێجا که‌سێ گونه‌هه‌کی بکێ، ئه‌وی ئه‌و د زه‌ره‌را خوه‌دا پێک ئانیه. و خودێ پر زانایێ شه‌هره‌زایه.\n112- و ڤێجا که‌سێ خه‌له‌تی ئان گونه‌هه‌کی بکێ، پاشێ ئه‌وێ باڤێژێ سه‌ر یێ ئه‌و نه‌کری، موحه‌قه‌ق ئه‌وی بێبه‌ختی و گونه‌هه‌ک ئه‌شکه‌ره هلگرتیه.\n113- و ئه‌گه‌ر نه که‌ره‌م و ره‌حمه‌تا خودا بویا لسه‌ر ته، موحه‌قه‌ق برره‌ک (کوومه‌ک) ژ وا، بربین دلێ خوه کو ته ژرێ ده‌رینن، لێ خێنجی ژ خوه [که‌سی] ژ رێ ناده‌رینن؛ و قه‌ت چ زه‌ره‌رێ لته ناکن. و خودێ کتێب و حکمه‌ت سه‌ر ته‌دا شاند و تو هین کری (عه‌لماندی) وێ یا ته نه‌دزانی یا. و ئلله‌هـ که‌ره‌ما خودێ لسه‌ر ته گه‌له‌ک مه‌زنه.\n114- دگه‌له‌ک ژ خه‌ف خه‌به‌ردانێن وا دا خێر نینه، خێنجی کوکه‌سه‌ک [دڤێ خه‌ف خه‌به‌ردانێ دا] هایدانێ بکێ ژ خێراته‌کیرا ئان ژ باشیه‌کیرا ئان پێکهاتنه‌کی د ناڤبه‌ینا خه‌لکێدا. و ڤێجا که‌سێ ئه‌وێ ژ به‌ر ده‌ستڤه ئانینا رازیبوونا خودێ بکێ، ئه‌مێ خێره‌ک مه‌زن بدینێ.\n115- و که‌سێ پشتی کو رێکا راست ژێرا ئه‌شکه‌ره بی موخاله‌فه‌تا پێغه‌مبه‌ر بکێ، و ب رێکه‌کیڤه بچێ کو نه رێکا باوه‌ردارا بێ، ئه‌مێ وی د ناڤ وێ یا ئه‌وی به‌رێ خوه دایی یێ دا بهێلین و ئه‌وی باڤێژن جه‌هنه‌مێ؛ و چ پیس زڤرینگه‌هه.\n116- راستی ئه‌ڤه کو خودێ لڤێ چه‌ندێ نابوورێ کو شریک ژێرا بێن چێکرن؛ و یا بن وێرا ل وی که‌سی دبوورێ یێ بخازێ. و که‌سێ شریکا ژ خودێرا چێکێ، موحه‌قه‌ق ئه‌و که‌تیه رێ وندابینه‌ک دویر و د‌رێژ.\n117- [موشرک] شوونا ویدا خێنجی ژ مێ یا را (اُنثی- تشتێن گوهه‌رین دکه‌فتێ و ته‌ئسیر لێ تێ کرن) عباده‌ت ناکن؛ ئه‌و ناپه‌ره‌ستن ژ شه‌یطانه‌کی حێچ پێڤه؛\n118- خودێ له‌عنه‌ت لێ (شه‌یتان) کر؛ و [ئه‌وی] گووت: موحه‌قه‌ق ئه‌زێ ژ ناڤ عه‌ڤدێن ته به‌هره‌کی ڤه‌بریی بگرمه\n119- و صووندبێ، ئه‌زێ وا ژ رێ وندا بکم و خوه‌زیێن دویر و درێژ بێخم دلێ وا؛ و ئه‌زێ وا های بدم ڤێجا وێ گوهێ حه‌یوانا بکه‌لێشن (کو ژ پوتا را بێ ڤه‌قه‌تاندن)؛ و ئه‌زێ وا های بدم (ده‌ستوورێ بدم) دا گوهه‌رینێ بێخن چێکرنا خودێ. ڤێجا که‌سێ شوونا خودێدا شه‌یطان بکێ مه‌زنێ خوه، بیه‌قین ئه‌و خوسریه (زیان لێ بویه) ب خوسرینه‌ک ئه‌شکه‌ره.\n120- [شه‌یطان] سووزێ ددێ وان و خوه‌زی یا ژ وانرا چێدکێ، و ئه‌و سووزا شه‌یطان ددێ وا ژ خاپاندنێ پێڤه نه تشته‌ک دییه.\n121- ئه‌ون کو جهێ وا جه‌هنه‌مه، و رێکا ره‌ڤێ ژ وێده‌رێ په‌یدا ناکن.\n122- و ئه‌مێ وایێن باوه‌ری ئانیین و کارێن قه‌نج کرین ببین ژوورڤه‌یێ بهشتا، کو رووبار د بنر‌ا دهه‌رکن، ئه‌و هه‌روهه‌ر د وێدا دمینن. سووزا خودێ حه‌قه؛ و کی د خه‌به‌ردانێ دا ژ خودێ راستتره.\n123- [خێر د‌ان و جه‌زا كرن] نه پێ خوه‌زیا هه‌وه و نه پێ خوه‌زیا ئه‌هلێ کتابه؛ که‌سێ خرابیه‌کی بکێ وێ ب وێ بێ جه‌زادان؛ و خێنجی ژ خودێ ژ خوه‌را خوه‌یی و ئاریکاره‌کی نابینێ.\n124- و ڤێجا ئه‌وێن ژ ناڤ كارا کارێن قه‌نج بکن، چ مێر بێ و چ ژن، د حاله‌کیدا کو ئه‌هلێ ئیمانێ بێ، وێ بچن د بهشتێ دا و قاسی چالکا لسه‌ر پشتا به‌رکێ خورمێ ژی زولم ل وا نایێ کرن.\n125- و دینێ کی باشتره ژ [یێ] وی که‌سێ کو خوه ته‌سلیمێ خودا کری و قه‌نجکار بێ ژی و که‌تبێ په‌ی دینێ سه‌راستێ ئبراهیم؟ و خودێ ئبراهیم ژ خوه‌را کریه خوه‌شدڤێ (ددوست).\n126- وژ خودێرایه حه‌چی یا د عه‌سمانا و عه‌ردێد‌ا، و خودێ هه‌می تشت د‌اگیر كریه (هه‌ر تشت لبن زانینا و یدا یه).\n127- و ده‌رحه‌ق ژنا دا فکراته دپرسن. بێژه: ده‌رحه‌ق وادا خودێ ژ هه‌وه‌ره فه‌توایێ ددێ و [هه‌روها] ئه‌وا د قورئانێدا لسه‌ر هه‌وه تێ خوه‌ندن: ده‌رحه‌ق ژنێن یه‌تیم‌دا کو هوون حه‌قێ وا یێ ژ وانرا هاتی ڤه‌برین نادن وا و هوون حه‌ز دکن گه‌ل وا بزه‌وجن، و [ده‌رحه‌ق] زارووکێن به‌له‌نگاز دا و ئه‌ڤێ چه‌ندێ کو هون گه‌ل یه‌تیما ب عه‌داله‌ت رابن [جه‌وا با هه‌وه ددن]. و براستی چ کارێ قه‌نج کو هون دکن خودێ پێ زانێ.\n128- و ئه‌گه‌ر ژنه‌ک ژ ئداره نه‌کرن (حێچ بوون) ئان پشت دانا زه‌لامێ خوه طرسها، ڤێجا چ گونه‌ھ ژ وانرا نینه‌کو ب رێکا لهه‌ڤهاتنێڤه ب ئاوایه‌کی پێک بێن. و لهه‌ڤ خوه‌شبوون (ئاشتی) باشتره، و [لێ] به‌خیله‌تی (ژ خوه‌ره خوه‌ستن) د ناڤ نه‌فسا دا یه. ڤێجا ئه‌گه‌ر هون [زه‌لام] قه‌نجی یێ بکن و های ژ ناڤبه‌ینا خوه و خودێ هه‌بن [بزانن] خودێ ب وێ یا هوون دکن ئاگاهی هه‌یه.\n129- و هوون چقا خوه ره‌حت ژی بکن، قه هوون نکارن دورستیێ بێخن ناڤبه‌ینا ژنا، نخوه ب ته‌مامی مه‌یلا خوه نه‌د‌ن ئالیه‌کی، دا ڤێجا هوون [ژنا دی] هلاویستی بهێلن (کو چ ژ خوه نه‌زانێ). و ئه‌گه‌ر هوون دورستیێ د ناڤبه‌ینا خوه‌دا چێکن و های ژ خوه بمینن. ژ خوه خودێ لێبوور و پر بره‌حمه.\n130- و ئه‌گه‌ر هه‌ردو (ژن و مێر) ژ هه‌ڤ جدابین، وێ خودێ ژ به‌رفره‌ھیا خوه [بدێ وا و] ئه‌وا بێئحتیاج بکێ؛ و خودێ به‌رفره‌ھکه‌رێ شه‌هره‌زایه.\n131- وژ خودارایه ئه‌وا د عه‌سمانادا و یا د عه‌ردێدا؛ و مه بوو وا که‌سێن پێشیا هه‌وه‌دا کتاب ژ وانرا هاتی و ژ هه‌وه‌را وه‌صیه‌ت کر کو: های ژ ناڤبه‌ینا خوه و خودێ هه‌بن (ب ته‌قوا بن) و ئه‌گه‌ر هوون ئنکار بکن، ڤێجا براستی ژ خود‌ێرایه ئه‌وا د عه‌سمانا و یاد عه‌ردێدا. و خودێ بێ‌نیازێ خودان په‌صنه.\n132- و ئه‌وا د عه‌سمانادا و یا د عه‌ردێ ژ خودارایه، و خودێ به‌سه ژ خوه پێ گرتنێرا.\n133- ئه‌گه‌ر خودێ بخازێ وێ هه‌وه ببێ و هنه‌ک دی بێنێ، و خودێ کارایه ژ کرنا ڤی کاریرا.\n134- که‌سێ خێرا دونیایێ بخازێ، ڤێجا خێرا دونیایێ و ئاخره‌تێ (هه‌ردوو پێکڤه) لبال خودایه، و خودێ بهیسه‌رێ بینه‌ره.\n135- گه‌لی که‌سێن هه‌وه باوه‌ری ئانیی، دائیما عه‌داله‌تێ (دورستی) راگرن و ژ خودێرا شاهدیێ بدن هه‌ر چه‌ندب زه‌ره‌را هه‌وه بخوه بێ ئان (ب زه‌ره‌را) د‌ێ و باب و مرووڤێن ھه‌وه. ئه‌گه‌ر [یێك ژ ھه‌رد‌و ئالیێن د‌ه‌عوێ] ده‌وله‌مه‌ند ئان فه‌قیر بێ خودێ سه‌ر وارا یه، ڤێجا نه‌که‌ڤن پێ بایێ د‌لێ خوه کو هوون خوه‌هر ببن [ژ دورستی]. ڤێجا ئه‌گه‌ر هوون خوه‌هر ببن [د شاهدیێدا] ئان ته‌رک بدن، براستی خودێ ئاگاھه ب وێ یا هوون دکن.\n136- ئه‌ی گه‌لی که‌سێن هه‌وه ئیمان ئانیی، باوه‌ریێ بینن ب خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی و وێ کتێبا ژ پێغه‌مبه‌رێ خوه را رێکری و ئه‌و کتێبا کو ژ پێشدا شاندی. و که‌سێ ئنکارا خودێ و مه‌لائیکه‌تێن وی و کتێبێن وی و پێغه‌مبه‌رێن وی و رووژا ئاخره‌تێ بکێ، بیه‌قین ئه‌و [ژ رێ] وندا بیه، وندابوونه‌ک دویر و درێژ.\n137- براستی که‌سێن باوه‌ری ئانیین پاشێ ئنکارکرین، دیسا باوه‌ری ئانیین و پاشێ ئنکارکرین د په‌یرا سه‌ر کوفرا خوه‌ڤه زێده کرین، قه‌ت خودێ ل وا نابوورێ و قه‌ت چ رێکه‌کێ نیشا وا ناکێ.\n138- منافقا خه‌به‌ردار بکه کو موحه‌قه‌ق ژ وانرا یه عه‌زابێ بئێش [و ژان]؛\n139- هه‌ما ئه‌وێن شوونا خوه‌ی ئیمانا دا کافرا دکن مه‌زنێ خوه؛ ما لبال وا ل سه‌رفرازیێ دگه‌رن؟ ڤێجا [بلا بزانن کو] سه‌رفرازی پێکڤه یا خودێیه.\n140- و بیه‌قین [خودێ] د کتێبێدا ژ هه‌وه‌را رێکریه کو: که‌نگێ هه‌وه بهیست ئایه‌تێن خودێ تێن ئنکارکرن و دبن طه‌ڤزووک (قه‌شمه‌ری و ترانه پێ تێن کرن) هنگێ هوون دگه‌ل وا نه روونێن، حه‌تا مژوولێ خه‌به‌ردانه‌ک دی ببن ژ غه‌یری وێ، [ئه گه‌ر نه] هنگێ هوون ژی دبن وه‌ک وان. راستی ئه‌ڤه کو خودێ وێ کافر و منافقا پێکڤه د جه‌هنه‌مێدا کووم بکێ.\n141- ڤێجا ئه‌وێن خوه لبه‌رهه‌وه ڤه‌دایین (د که‌مینێ دا)؛ ئه‌گه‌ر ژ ئالیێ خودێڤه سه‌رکه‌تنه‌ک ژ هه‌وه‌ره هه‌بێ، دبێژن: ما ئه‌م نه دگه‌ل هه‌وه بین؟ و ئه‌گه‌ر کافر خودان به‌هر بن، دبێژن: ما نه ئه‌م لسه‌ر هه‌وه خورت بین و مه باوه‌ردار ژ هه‌وه دد‌ان پاش؟ ڤێجا وێ خودێ رووژا قیامه‌تێ ناڤبه‌ینا هه‌وه‌ده حوکم بکێ؛ و قه‌ت خودێ ل به‌رابه‌رێ باوه‌ردارا دا چ رێک (یێن سه‌رکه‌تنێ) ژ کافرا را نه دانینه.\n142- منافق لێهبا (خاپاندنێ) دگه‌ل خودێ دکن، حالحاله ئه‌و خاپینووکێ سه‌ر وا دا ددێ، و ده‌ما ژ نمێژێ را رادبن ب سستی رادبن، ریایێ دگه‌ل خه‌لکێ دکن و ژكێمه‌کی پێڤه خودێ نادن بیرا خوه.\n143- د وێ ناڤبه‌ینێ دا دودلن، نه ب ڤی ئالیڤه‌نه (ئالیێ موسمانا) و نه ب وی ئالیڤه (کافرا). و ڤێجا که‌سێ خودێ ئه‌وی ل رێ وندا بکێ، تو قه‌ت چ رێکا ژێرا نابینی؟\n144- ئه‌ی گه‌لی که‌سێن هه‌وه باوه‌ری ئانیی، شوونا باوه‌ردارا دا کافرا ژ خوه‌ره نه‌کن هه‌ڤال. ما هوون دخازن ب زه‌ره‌را خوه ده‌لیله‌ک ئه‌شکه‌ره ژ خودێرا ده‌نین؟\n145- براستی منافق د بنیا بنێ ئاگر دا نه، و تو قه‌ت چ ئاریکارا ژ وانرا نابینی.\n146- خێنجی ژ واێن ته‌وبه کرین و کارێن دورست بجی ئانین و خوه ب خودێ گرتین و دینێ خوه ژ خودێرا خوه‌ری کرین، ڤێجا ئه‌و گه‌ل ئه‌هلێ ئیمانێنه ووێ خودێ کرهه‌ک مه‌زن بدێ خوه‌ی ئیمانا.\n147- ئه‌گه‌ر هوون شوکردار بن و هه‌وه باوه‌ری ئانی، وێ خودێ چ ژ عه‌زابێ هه‌وه بکێ؟ و خودێ ئلله‌هـ قه‌درێ شوکرداری یێ زانێ و پر زانایه.\n148- خودێ حه‌ژ گووتنا خه‌به‌رێن پیس ب ده‌نگێ بلند ناکێ، خێنجی ژ که‌سێ زولم دیتی. و خودێ بهیسه‌رێ پرزانایه.\n149- ئه‌گه‌ر هوون خێره‌کی ئه‌شکه‌ره بکن ئان ڤه‌شێرن، ئان ل خرابیه‌کی ببوورن (عه‌فوو بکن) ڤێجا خودێ لێبورێ کارایه.\n150- براستی که‌سێن ئنکارا خودێ و پێغه‌مبه‌رێن وی دکن و دخازن جداهیێ بێخن ناڤبه‌ینا خودێ و پێغه‌مبه‌رێن وی؛ و دبێژن: مه باوه‌ری هه‌یه ب هنه‌کا و ئه‌م هنه‌کا ئنکار دکن، و دخازن د وێ ناڤبرێ دا رێکه‌کی بگرن به‌رخوه؛\n151- هه‌ما ئه‌ون کافرێن راسته‌راست، و مه ژ کافرا را عه‌زابه‌ک رزیلکه‌ر حازر کریه.\n152- و که‌سێن ئیمان ئانیین ب خودێ و پێغه‌مبه‌رێن وی و جداهی نه ئێحستین د ناڤبه‌ینا چ یێک ژ واده، ئه‌و ئه‌ون کو ئه‌مێ کرهێن وا بدین وان، و خودێ لێبوورێ پر بره‌حمه.\n153- ئه‌هلێ کتاب ژ ته دخازێ کو تو [جاره‌کیدا] کتێبه‌کی ژ عه‌سمانا ژ وانرا بینی خارێ، ڤێجا بیه‌قین ژ وێ مه‌زنتر ژ مووسا خوه‌ستن؛ گووتن: خودێ نیشا مه بکه ب ئه‌شکه‌ره‌هی. ڤێجا ژ به‌ر زولما وان بروسکێ ل وا دا. پاشێ پشتی ده‌لیلێن رووناهی ژ وانرا هاتی، گوولک (ژ په‌ره‌ستنێ را) گرتن، ڤێجا مه ئه‌وژی عه‌فووکر، ومه به‌لگه‌یه‌ک (ده‌لیل) ئه‌شکه‌ره دا مووسا.\n154- ومه [چیایێ] طوور ژ به‌ر سووز و قرارا وان ل راسه‌رێ وا بلند کر، و گووت وان: د حالێ سه‌جدێدا د ده‌ریرا هه‌رن ژوورڤه؛ و مه گووت وان: د رووژا شه‌میێدا زێده‌گاڤیێ نه‌کن؛ و مه سووزه‌ک قاهیم ژ وا سلطاند.\n155- ڤێجا ژ به‌ر شکاندنا سووزا خوه؛ و ئنکارا ئایه‌تێن خودێ؛ و کوشتنا پێغه‌مبه‌ران ب نه‌حه‌قی؛ و گووتنا وان [کو گووتن]: دلێن مه كالان کرینه [مه له‌عنه‌ت لوا کر]؛ به‌لکی خودێ ژ به‌ر کوفرا وان دلێ وا موهر کریه، ڤێجا خێنجی کێمه‌کا باوه‌ریێ ناینن؛\n156- و ژ به‌ر کوفرا وان و ژ به‌ر وێ بێبه‌ختی یا وا یا مه‌زن کو لسه‌ر مه‌ریه‌مێ گووتین؛\n157- و گووتنا وان کو: مه پێغه‌مبه‌رێ خودێ، مه‌سیح، عیسایێ کورێ مه‌ریه‌مێ کوشت. حالحاله ئه‌و نه‌کوشتنه و ل سێدارێ نه‌دانه، و لێبه‌لێ لبه‌ر وا وه‌لێهات. و که‌سێن ده‌رحه‌ق ویدا نه یێک گووتن، بیه‌قین د بارا ویدا د شکێدانه؛ خێنجی ژ په‌یکه‌تنا گومانێ ئه‌وا چ زانین نینه؛ و یه‌قینه کو ئه‌و نه‌کوشتنه.\n158- به‌لکی خودێ ئه‌و ب ئالیێ خوه‌ڤه بلند کریه، و خودێ خوررتێ شه‌هره‌زایه.\n159- و که‌س ژ ئه‌هلێ کتێب نینه ئللا کو موحه‌قه‌ق وێ پێشیا مرنا وی (عیسا) ئیمانێ پێ بێنێ، و رووژا قیامه‌تێ ژی وێ لسه‌ر وان شاهد بێ.\n160- ڤێجا ژ به‌ر وێ زولما ژ جهو یا چێبیی و ژ به‌ر به‌رگریا وا یا پر ژ رێکا خودێ، تشتێن پاک کو ژ وانرا حه‌لال بوون مه لسه‌ر وا حه‌رام کرن.\n161- و [ژ به‌ر] گرتنا وا یا ربایێ، حالحاله نه‌هیا وا ژێ هاتبی کرن؛ و خارنا مالێ خه‌لکێ ب نه‌حه‌قی. و ژ کافرێن وا ره مه عه‌زابێ بئێش حازر کریه.\n162- لێبه‌لێ ژ وان (جھو یا) ئه‌وێن گھایین کویراتیا زانینێ (د زانینێدا پژهایین) و باوه‌ردارا، ئیمان هه‌نه ب وێ یا ژ ته‌را هاتی و یا پێشیا ته دا هاتی خارێ. و ئه‌مێ کرهه‌ک مه‌زن بدن: نمێژکه‌ران و زه‌کاتده‌ران و باوه‌رکه‌رێن خودێ و رووژا ئاخره‌تى.\n163- براستی مه وه‌حی ژ ته‌را رێکر وه‌ک چه‌وا مه ژ نووح و پێغه‌مبه‌رێن پاش ویرا وه‌حی رێکری؛ و مه ژ: ئبراهیم و ئسماعیل و ئسحاق و یه‌عقووب و ئه‌سباط و عیسا و ئه‌ییوب و یوونس و هاروون و سوله‌یمان را ژی وه‌حی رێکر، و مه زه‌بوور دا داوود.\n164- و مه ژ پێشد‌ا به‌حسا هنه‌ک پێغه‌مبه‌را ژ ته را کر، و هنه‌ک پێغه‌مبه‌ر ژی مه به‌حسا وا ژ ته‌را نه‌کریه . و ب ئاوایه‌ک یێ خربه‌ردانێ خودێ گه‌ل مووسا ئاخفت.\n165- ئه‌و پێغه‌مبه‌ر مزگینده‌ر و ترسینه‌ر بین، دا پشتی ڤا پێغه‌مبه‌را ئێدی خه‌لکێ ل به‌ر خودێ چ ده‌لیل نه‌بن. و خودێ خوررت و شه‌هره‌زایه.\n166- لێبه‌لێ خودێ شاهدیێ ددێ ب [دورستیا] وێ یا ژ ته‌را رێکری؛ ئه‌و ب زانینا خوه هنارتیه، و مه‌لائیکه‌ت ژی شه‌هده‌یی یێ ددن؛ و خودێ ژ شاهدیێ را به‌سه.\n167- براستی ئه‌و که‌سێن که‌تین کوفورێ و به‌رگری ژ رێکا خودێ کرین، بیه‌قین ئه‌و وندا بوونه، وندابوونه‌ک دویر و درێژ.\n168- موحه‌قه‌ق ئه‌و که‌سێن که‌تین کوفرێ و زولم کرین، خودێ قه‌ت ل وا نابوورێ و ئێکجار چ رێکا ژی نیشا وا ناکێ،\n169- خێنجی رێکا جه‌هنه‌مێ، کو وێ هه‌رو هه‌ر تێدا بمینن، و ئه‌ڤاهه ژ خود‌ێرا هێسانه (رحه‌ته).\n170- مرووڤنوو! بیه‌قین ئه‌ڤه پێغه‌مبه‌ر ژبال خودایێ هه‌وه دورستی ژ هه‌وه‌ره ئانی، ڤێجا وه‌رن سه‌ر ئیمانێ کو ژ هه‌وه‌ره با شتره؛ و ئه‌گه‌ر هون ئنکار بکن، ژ خوه ئه‌وا د عه‌سمانا و عه‌ردێدا یا خودێیه، و خودێ ژ ئه‌ولڤه پر زانایێ شه‌هره‌زایه.\n171- ئه‌ی ئه‌هلێ کتێب، د دینێ خوه دا نه‌که‌ڤن زێده‌گاڤیا، و خێنجی ژ یا حه‌ق لسه‌ر خودێ نه‌بێژن؛ مه‌سیح، عیسایێ کورێ مه‌ریه‌مێ هه‌ما تنێ پێغه‌مبه‌رێ خودێیه. ئه‌و که‌لیما وی بی کو به‌ر مه‌ریه‌مێڤه ئاڤێت (گووتنا خودێ بی کو گووت: هه‌به = کن، هه‌ما د جیدا و بێ‌ی سه‌به‌به‌ک عه‌ده‌تی د زکێ مه‌ریه‌مێ دا چێبی)؛ و رحه‌که ژ ئالیێ ویڤه. ڤێجا ئیمانێ بینن ب خودێ و پێغه‌مبه‌رێن وی، و نه‌بێژن (خودێ) سسێ نه. به‌س بکن کو ژ هه وره باشتره. هه‌ما تنێ خودا مه‌عبووده‌ک ته‌که؛ دووره ژ وی کو زارووک هه‌بێ. حه‌چی یا د عه‌سمانادا و یا د عه‌ردێدا هه‌می ژ ویرا یه. و خودێ ژ خوه پێ گرتنێرا به‌سه.\n172- مه‌سیح قه‌ت حاشا ناکێ کو به‌نده بێ ژ خودا را و مه‌له‌کێن موقه‌رره‌ب ژی [هه‌ر وه‌ره‌نگ]. و حه‌چی که‌سێ خوه ژ به‌نده‌تیا وی پاشدا بگرێ و خوه مه‌زن بکێ، وێ هه‌میا ب ئالیێ خوه‌ڤه به‌رھه‌ڤ بکێ،\n173- ڤێجا هندیکه ئه‌ون یێن ئیمان ئانیین و کارێن قه‌نج کرین، وێ کرها وا ب ته‌مامی بدێ وا و ژ که‌ره‌ما خوه ژی ل وا زێده بکێ. و ئه‌ما که‌سێن خوه پاشدا گرتین [عه‌ڤدینی حاشا کرین] و خوه مه‌زن کرین، وێ ئه‌وا عه‌زاب بدێ ب عه‌زابه‌ک ب ئێش. و شوونا خودێدا ژ وانرا چ مه‌زن و ئاریکا را نابینن.\n174- مرووڤنوو! حه‌قیقه‌ت ئه‌ڤه کو ژ ئالیێ خودایێ هه‌وه‌ڤه ده‌لیله‌ک رووناهی هاتیه، و مه ژ هه‌وه‌را رووناهیه‌ک ئه‌شکه‌ره هنارت.\n175- ڤێجا که‌سێن باوه‌ری ب خودێ ئانیین و خوه ب وی پارازتین، وێ ئه‌وا بێخی د ناڤ ره‌حه‌ت و که‌ره‌مه‌کی ژ ئالیێ خوه‌ڤه، و لسه‌ر رێکه‌ک راست وێ ئه‌وا ب ئالیێ خوه‌ڤه ببێ.\n176- داخازا جه‌وابێ ژ ته دکن، بێژه: ده‌رحه‌ق که‌لاله یێ دا خودێ جه‌وابا هه‌وه ددێ کو: ئه‌گه‌ر مرووڤه‌ک بمرێ کو زارووک تنه‌بن و خوشکه‌ک یا وی هه‌بێ ڤێجا نیڤێ میراتا د جیدا هشتی ژ وێرایه، و ئه‌وژی میراتێ ژ وێ [خوشکێ] دبێ ئه‌گه‌ر وێ زارووک نه‌بن. ڤێجا ئه‌گه‌ر [میراتبه‌ر] دو خوشک بن ، دوسێکا میراتێ ژ هه‌ردوکارا یه. و ئه‌گه‌ر چه‌ند خوشک و برابن، هنگێ به‌هرا مێر قاس به‌هرا دو ژنا یه. خودێ ژ هه‌وه‌را رووناهی دکێ دا نه‌وه‌بێ کو هوون رێکا خوه شاش بکن، و خودێ ئاگاهه ژ هه‌ر


ساراماگۆ: ئێمه كوێرین یان شێتین؟ – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب و هونەر » ساراماگۆ: ئێمه كوێرین یان شێتین؟\nخوسێ ساراماگۆ (1922-2010) له گوندێكی بچووكی باكووری لیشبۆنه له خێزانێكی جووتیار له دایك بووه، له ته‌مه‌نی دوو ساڵیدا له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ی چوونه‌ته لیشبۆنه و له‌وێ خوێندنی ده‌ستپێكردووه، به‌ڵام له قۆناغی ئاماده‌ییدا له پێناوی دابینكردنی ژیان و گوزه‌راندا وازی له خوێندن هێناوه و جۆره‌ها كاری وه‌كو ئاسنگه‌ریی و فیته‌ری و كرێكاری كردووه، ماوه‌یه‌كیش له رۆژنامه‌ی ئۆرگانی حزبی كۆمۆنیستی پرتوگال نووسه‌ر و وه‌رگێڕ بووه. ئه‌گه‌رچی له ساڵی (1947) دا یه‌كه‌م رۆمانی به ناوی (وڵاتی تاوان) چاپكردووه، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی نه‌یتوانیوه قه‌ناعه‌ت به ناشری رۆمانه‌كه بكات چاپی دووه‌می بكاته‌وه، تووشی نائومێدیی بووه و وازی له رۆماننووسین هێناوه، له ته‌مه‌نی (54) ساڵیدا ده‌ستیكردۆته‌وه به رۆماننووسین و ساڵی (1977) رۆمانی (بنه‌ماكانی وێنه‌كێشان و خۆشنووسیی) چاپكردووه، به‌ڵام له ته‌مه‌نی (60) ساڵیدا (1982) به رۆمانی (باڵتازار و بلموندا) ناوبانگی په‌یدا كردووه و (1988) ته‌رجه‌مه كراوه بۆ ئینگلیزی. ساراماگۆ جگه له‌و سێ رۆمانه هه‌موو رۆمانه‌كانی له دوای ته‌مه‌نی (60) ساڵییه‌وه نووسیوه كه (11) رۆمانن، ساڵی (1998) له ته‌مه‌نی (76) ساڵیدا خه‌ڵاتی نۆبڵی وه‌رگرتووه و دوو ساڵ پێش مردنی رۆمانی (سه‌فه‌ری فیل)ی بڵاوكردۆته‌وه، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌مان پێده‌ڵێت كه داهێنان په‌یوه‌ندی به ته‌مه‌نه‌وه نییه و مه‌رج نییه پیریی چرای داهێنان بكوژێنێته‌وه. لێره‌دا ساراماگۆ باسی شێوازی نووسینی خۆی و رۆمانی كوێریی ده‌كات.\n*شێوازی كاركردنت چۆنه؟ ئایا هه‌موو رۆژێ ده‌نووسیت؟\n-كاتێ سه‌رقاڵی نووسینێكم كه پێویستی به درێژه‌دانه وه‌كو رۆمان، هه‌موو رۆژێك ده‌نووسم، هه‌ڵبه‌ته چه‌ند وه‌ستانێكی جیاوازی تێده‌كه‌وێ، چ ئه‌و كاتانه‌ی له ماڵه‌وه‌م یان له سه‌فه‌رم، به‌ڵام وێڕای ئه‌مانه زۆر كه‌سێكی سیستماتیكم. من زۆر له خۆم ناكه‌م كه له رۆژدا چه‌ند سه‌عاتێكی دیاریكراو بنووسم، به‌ڵام هه‌وڵ ده‌ده‌م رۆژی چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌كی دیاریكراو بنووسم كه ئاسایی دوو لاپه‌ڕه‌یه. دوو لاپه‌ڕه له رۆژێكدا زۆر نییه، به‌ڵام چه‌ند كارێكی تریش هه‌یه ده‌بێ بیانكه‌م بۆ نموونه یاداشتی تر و وه‌ڵامدانه‌وه‌ی نامه‌كان، وێڕای ئه‌مه‌ش رۆژی دوو لاپه‌ڕه بچێته سه‌ر رۆمانه‌كه‌م یانی له ساڵێكدا ته‌قریبه‌ن (800) لاپه‌ڕه. به كورتی، نووسینی من ته‌واو ئاساییه و عاده‌تی سه‌یر و سه‌مه‌ره و خۆنواندنم نییه. ئازار و ئه‌شكه‌نجه‌ی كاتی نووسین، ترس له لاپه‌ڕه‌ی سپی، كۆت و به‌ندی نووسه‌ر و ئه‌و شتانه‌ی له‌باره‌ی نووسه‌رانی تره‌وه بیستوومه، لای من هیچ ده‌نگ و باسی نییه و هیچ كام له‌م كێشانه‌م نییه، به‌ڵام رێك وه‌كو هه‌ر نووسه‌رێكی دیكه كه بابه‌تێكی تر ده‌نووسێت هه‌ندێ جار ئیشه‌كه وه‌كو من ده‌مه‌وێ به باشی ناڕوات له‌م كاتانه‌دا ناچارم ئه‌وه قبوڵ بكه‌م كه هه‌یه.\n*ئایا راسته‌وخۆ به كۆمپیوته‌ر ده‌نووسی؟\n-به‌ڵێ وا ده‌كه‌م. دوا رۆمان كه به تابیعه نووسیم (مێژووی گه‌مارۆدانی لیشبۆنه) بوو. راستییه‌كه ئه‌وه‌یه من تا ئێستا بۆ خۆگونجاندن له‌گه‌ڵ لاپه‌ڕه‌ی كۆمپیوته‌ر كێشه‌یه‌كم نییه، ئه‌و شته‌ی له‌سه‌ر شاشه‌ی كۆمپیوته‌ره رێك ئه‌وه‌یه كه به تابیعه ده‌منووسی له‌گه‌ڵ ئه‌و جیاوازییه‌ی كه خاوێنتر و ئاسانتر و خێراتره. كۆمپیوته‌ر هیچ كێشه‌یه‌كی له شێوه‌ی كاركردنمدا دروست نه‌كردووه هه‌روه‌كو چۆن له به ده‌ست نووسینه‌وه بۆ نووسین به تابیعه كێشه‌ی دروست نه‌كرد. من باوه‌ڕم به‌م جۆره گۆڕانكارییانه نییه، ئه‌گه‌ر كه‌سێك شێوازی وشه‌كانی خۆی دۆزیبێته‌وه چۆن ده‌بێ به كاركردن به كۆمپیوته‌ر هه‌موو شتێ بگۆڕێت؟ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هێشتا هه‌ستێكی به‌قوه‌تم بۆ كاغه‌زی چاپكراو هه‌یه، هه‌ر بۆیه هه‌ر لاپه‌ڕه‌یه‌ك كه ته‌واو ده‌كه‌م پرنتی ده‌كه‌م.\n*دوای ته‌واوكردنی دوو لاپه‌ڕه‌ی رۆژه‌كه گۆڕانكاری له ده‌قه‌كه‌دا ده‌كه‌یت؟\n-كاتێ ده‌قه‌كه ته‌واو بوو، سه‌راپای ده‌خوێنمه‌وه. به شێوه‌یه‌كی ئاسایی له‌و ماوه‌یه‌دا، هه‌ندێ گۆڕانكاریی بچووك له به‌شه تایبه‌ته‌كاندا ده‌كه‌م و ئه‌و ده‌سكارییانه‌ش ده‌كه‌م كه ده‌قه‌كه وردتر ده‌كات، به‌ڵام ئه‌و گۆڕانكارییانه هیچ كاتێ زۆرنین. ته‌قریبه‌ن له سه‌دا نه‌وه‌دی نووسینه‌كه له یه‌كه‌م جاردا ده‌بێت و باقییه‌كه‌ی ده‌مێنێته‌وه بۆ دوایی. رۆمانه‌كانی من وه‌كو رۆمان ده‌ست پێده‌كه‌ن و گه‌شه ده‌كه‌ن. حاڵی حازر (132) لاپه‌ڕه‌م له رۆمانه تازه‌كه‌م نووسیوه و هه‌وڵ ناده‌م بیكه‌م به (180) لاپه‌ڕه، هه‌رچی هه‌یه هه‌ر ئه‌وه‌یه. ره‌نگه هه‌ندێ گۆڕانكاری له‌م لاپه‌ڕانه روو بدات، به‌ڵام گۆڕانكاریی وا نا كه ئه‌وه‌ی یه‌كه‌مجار نووسیومه بكات به شتێكی دیكه له رووی قه‌باره و ناوه‌ڕۆكه‌وه، ئه‌و گۆڕانكارییانه‌ی پێویستن ته‌نیا به ئاراسته‌ی باشتركردنی ده‌قه‌كه‌ن نه‌ك شتێكی زیاتر له‌وه.\n*به‌م پێیه تۆ بیرۆكه‌یه‌كی جێگیر و دیاریكراوت هه‌یه ئینجا ده‌ست به نووسین ده‌كه‌ی؟\n-به‌ڵێ من بیرۆكه‌یه‌كی روونم هه‌یه هه‌روه‌كو چۆن كاتێ له جێگایه‌كه‌وه ده‌چم بۆ جێگایه‌كی دیكه، خاڵی سه‌ره‌تا و كۆتایی ئاشكرایه، به‌ڵام له نووسیندا ئه‌م به‌رنامه‌یه قه‌ت سفت و ئاسان نییه. له كۆتاییدا ده‌گاته جێگایه‌ك، به‌ڵام بۆ گه‌یشتن به ئامانج پێچ و په‌نا قبوڵ ده‌كه‌م.\n*كام له كاره‌كته‌ره‌كانی رۆمانه‌كانت خۆش ده‌وێ كه وه‌كو «كه‌سێك» حسابی بۆ بكه‌یت؟\n-له‌وانه‌یه له‌مه‌دا به هه‌ڵه‌دا بچم، به‌ڵام لێگه‌ڕێ با راستییه‌كه بڵێم. من پێم وایه هه‌موو كاره‌كته‌ره‌كانی رۆمانه‌كانم له وێنه‌كێشی (H) له رۆمانی «بنه‌ماكانی وێنه‌كێشان و خۆشنووسی»یه‌وه هه‌تا (سینور خوسێ) له رۆمانی «هه‌موو ناوه‌كان»دا تاكێتی خۆیان هه‌یه. به له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌م بابه‌ته كه هیچ كام له كاره‌كته‌ره‌كانی به‌رهه‌مه‌كانم كۆپی یان لاساییكردنه‌وه‌ی كه‌سێكی واقیعی نین، خۆیان به‌سه‌ر دنیای زیندووه‌كاندا ده‌سه‌پێنن، ئه‌مانه بوونه‌وه‌ری ناو چیرۆك و رۆمانن كه ته‌نیا به‌ده‌نی فیزیكییان نییه. ئه‌مه روانینی منه بۆ ئه‌وان، به‌ڵام خۆت ده‌زانیت هه‌میشه نووسه‌ران به بڕیاردانی لایه‌نگیرانه سه‌باره‌ت به كاره‌كته‌ره‌كانیان تاوانبار ده‌كرێن.\n*به‌لای منه‌وه ژنه‌كه‌ی دكتۆر له رۆمانی «كوێریی» دا كه‌سێكی زۆر تایبه‌ته. من وێنه‌یه‌كی تایبه‌تی ئه‌وم له‌به‌رچاوه، بۆ كاره‌كته‌ره‌كانی دیكه‌ی رۆمانه‌كه‌ش به هه‌مان شێوه. سه‌ره‌ڕای ئه‌و راستییه‌ی كه هیچ وه‌سفێكی وردی ئه‌وان نه‌كراوه.\n-به‌لای منه‌وه مایه‌ی خۆشحاڵییه كه وێنه‌یه‌كی تایبه‌تی ئه‌وت له‌به‌رچاوه كه بێگومان ئه‌نجامی راڤه‌ی فیزیكی ئه‌و نییه، چونكه له بێخه‌وه له رۆمانه‌كه‌دا شتێكی وانییه. من پێم وانییه ئه‌وه به‌های هه‌بێت كه روونی بكه‌مه‌وه لووتی یان چه‌ناگه‌ی چۆنچۆنییه. پێم وایه خوێنه‌ر ئه‌وه‌ی پێباشه ورده ورده خۆی كاره‌كته‌ره‌كان بهێنێتـه پێش چاوی خۆی. نووسه‌ر ده‌بێت به ئاسانیی ئه‌م ئه‌ركه به خوێنه‌ر بسپێرێت.\n*چۆن بیرۆكه‌ی «كوێرییت» به خه‌یاڵدا هات؟\n-وه‌كو هه‌موو رۆمانه‌كانی ترم، بیرۆكه‌ی كوێریی له‌ناكاو هاته مێشكمه‌وه. «ئه‌مه فۆرمه‌ڵه‌یه‌كی ورد نییه بۆ وه‌سفی ئه‌و شته به‌ڵام ناتوانم شتێكی له‌مه باشتر په‌یدا بكه‌م.» له رێستۆرانت دانیشتبووم و چاوه‌ڕێم ده‌كرد خواردنی نیوه‌ڕۆم بۆ بێنن یه‌كسه‌ر به‌بێ پێشه‌كی، ئه‌و بیرۆكه‌یه‌م به خه‌یاڵدا هات ئه‌گه‌ر ئێمه هه‌موومان كوێر بووینایه چی رووی ده‌دا؟ هه‌روا كه وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌ی خۆمم ده‌دایه‌وه، بیرم ده‌كرده‌وه ئێمه هه‌ر به‌ڕاستی كوێرین. ئه‌مه تۆوی سه‌ره‌تای رۆمانه‌كه بوو. پاش ئه‌وه ته‌نیا به دروستكردنی ئه‌و كه‌ش و هه‌وا سه‌ره‌تاییه و ئه‌نجامه‌كه‌ی بوارم دا رۆمانه‌كه له دایك بێت. خه‌یاڵێكی زۆر له كوێرییدا نییه ته‌نیا كاریگه‌ریی سیستماتیكی په‌یوه‌ندیی نێوان عیله‌ت و مه‌علوله.\n*تۆ گوتوته كوێریی قورسترین رۆمانه كه نووسیوته. سه‌ره‌ڕای زوڵم و زۆری ئاشكرای مرۆڤ له‌گه‌ڵ جۆره‌كه‌ی خۆیدا سه‌باره‌ت به په‌تای كوێریی سپی و ناخۆشیی نووسینه‌وه‌ی ئه‌و ره‌فتاره، كه‌چی له كۆتاییدا تۆ گه‌شبینی؟\n*من ره‌شبینم به‌ڵام نه‌ك تا ئه‌و راده‌یه‌ی گولله‌یه‌ك بنێم به سه‌ری خۆمه‌وه. ئه‌و بێڕه‌حمی و دڵڕه‌قییه‌ی كه تۆ وه‌كو زوڵم و زۆری رۆژانه باستكرد، له هه‌موو جیهاندا رووده‌دات نه‌ك ته‌نیا له رۆمانه‌كه‌ی مندا. ئێمه له هه‌موو ده‌قه‌یه‌كدا به كوێریی سپی گه‌مارۆ دراوین. كوێریی، خوازه‌یه‌كه بۆ كوێریی عه‌قڵی مرۆڤ، ئه‌و كوێرییه بوارمان ده‌داتێ به‌بێ هیچ خه‌مێك بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ی به‌ردێك له مه‌ریخ، كه‌شتی ئاسمانیی بنێرین بۆ ئه‌و هه‌ساره‌یه له كاتێكدا ملیۆنه‌ها مرۆڤ له‌سه‌ر زه‌وی خه‌ریكه له برسا ده‌مرن، ئێمه كوێرین یان شێتین!\n*ئایا رای ره‌خنه‌گران به‌لای تۆوه گرنگه؟\n-شتێك كه به‌لای منه‌وه گرنگه، ئه‌وه‌یه كه به پێی ستاندارده‌كانی خۆم باش كاره‌كه‌م بكه‌م كه بریتییه له نووسینی رۆمان به‌و شێوه‌یه‌ی كه ده‌مه‌وێ. پاش ئه‌وه له ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی منه، رێك وه‌كو هه‌ر شتێكی دیكه له ژیاندا. دایك، مناڵ ده‌هێنێته دنیاوه و ئاواته‌خوازی باشترین شته بۆی، به‌ڵام ژیانی مناڵه‌كه په‌یوه‌ندی به‌خۆیه‌وه هه‌یه نه‌ك به دایكییه‌وه. خۆی ژیان بۆ خۆی دروست ده‌كات یان كه‌سانی دیكه بۆی دروست ده‌كه‌ن، به‌ڵام كتومت ئه‌و شته نییه كه خه‌ونی دایكی بووه. سوودی نییه ئاواته‌خواز بم كتێبه‌كانم رووبه‌ڕووی پێشوازیی به شكۆی ژماره‌یه‌كی زۆر زۆر له خوێنه‌ران ببنه‌وه، چونكه خوێنه‌ران له كاتێكدا به دڵ حه‌ز بكه‌ن كتێبه‌كه‌م ده‌كڕن. من نامه‌وێ بڵێم رۆمانه‌كانم شایانی لوتفی خوێنه‌رانن، چونكه ئه‌مه به‌و مانایه دێت كه شایسته‌یی رۆمانێك یان كتێبێك په‌یوه‌سته به ژماره‌ی خوێنه‌رانییه‌وه، له كاتێكدا ئه‌مه پێچه‌وانه‌ی واقیعه و راست نییه.\nویكی‌پدیا دانشنامه آزاد


ئەلف و بێی ئەنارکیزم – www.facebook.com/sekoy.anarkistan ***** sekoy-anarkistani-kurdiy-zman@riseup.net\nئەلف و بێی ئەنارکیزم\nئەلێکسەندرا بێرکمان لە کتێبی ئەلف و بێی ئەنارکیزم کە زۆر سادە و بە زمانێکی ئاسان و ڕەوان دەیەوێت ئەنارکیزم لە خەڵکی بگەیەنێت. ئەم پرسیارەی خوارەوە یەكێكە لەو دەیەها پرسیارەی کە ڕووبەڕووی دەبێتەوە کە ئایا دەکرێت جیاوازی لە نێوانی خەڵکیدا بکرێت سەبارەت بە داهات و پێویستییان ؟\nتۆ زیاترت دەوێت و دەڵێیت” ئەگەر ئەمە ئاوابێت دەبێت هەموی وەکو یەك شەیری بکات؟ پیاوانی خاوەنمێشك، ئەوانەی کە کارەکانیان کاری مێشکییە نەك ماسولکەیی و جەسەدی لەگەڵ ئەوانەی کاری جەسەدی دەکەن، بەتوانا و بێ توانا هەموویان وەکو یەك؟ ئایا نابێت هیچ جیاوازییەك هەبێت ، هیچ پێزانینێکی تایبەت بۆ ئەوانەی کە بەتوانان، هەبێت؟”\nلێمگەڕێ برادەر نۆرەی منە پرسیارت لێبکەم: ئایا سزای پیاوێك دەدەین کە سروشت هاویاری نەبووە، سروشت ئەوەندە بەخشندە نەبووە وەکو لەگەڵ دراوسێکەیدا بووە، کە ئەو بەهێزترە و بەهرەدارترە؟ ئایا دەبێت زوڵمی زیاتر بۆ ئەو کەمئەندامە لە سەروو ئەوەشەوە کە سروشت داوێتی، زیادبکەین؟ ئەوەی کە دەتوانین لە هەر کەس چاوەڕوان بین بە شێوەیەکی ماقوڵ، هەوڵدانی جددی خۆیەتی – ئایا کەسێك دەتوانێت زیاتر لەوەی بۆیبکرێت، بیکات؟ ئەگەر باشترین هەوڵی ‘جۆن’ وەکو ‘جیمی’ برای نەبێت ، ئەوە بەدبەختیی کەمئەندامێکەی ‘جۆن’ ە، کەواتە لێرەدا هەڵەیەك نییە بۆ سزادان.\nشتێك نییە لە هەڵاواردن، [جیاوازی] مەترسیدارتر بێت، لەو چرکەیەوە کە لەگەڵتا دەست بە هەڵاواردن دەکرێت لەبەر ئەوەی کە کەمئەندامیت، ئیتر زەمینەی ناڕەزایی و بێزاریت لا دەخوڵقێت، ئیتر ئەوە دەعوەتی ئیرەیی و ناکۆکی و فتنەت دەکات. ئایا تۆ بیرناکەیتەوە کە گرتنەوەی ئاو و هەوا لە کەسانی کەمتوانا کە پێویستیانە، دڕندەییە؟. ئایا نا کرێت هەمان پرنسپڵ بەسەر پێویستیەکانی کەسانی دیکەدا جێ بەجێبکرێت؟ دوای هەموو شتێکیش مەسەلەی خواردن و پۆشاك و پەناگا و شوێنی حەوانەوە بۆ ئابوورییی جیهان کەمترین ئەرکە، خەرجییە.\nباشترین ڕێگا کە مرۆڤ ئەو پەڕی توانای خۆی بەکابهێنێت، نەکردنی جوداکارییە، بەڵکو مامەڵەیانە بەگوێرەی پێویستیان، یەکسانبوونیانە لەگەڵ ئەوانی تردا. ئەمە هاندان و پاڵنەرێکی کاریگەرانەی زیاترە کە ڕەوایانەیە و مرۆڤانەیە.\nPosted in كوردی - Kurdi، مشتومڕ، وه‌رگێڕان\nPrevious Postئایا دەزانیت تا ئێستاش منداڵ بە شوودان لە بریتانیادا هەیە و یاساخ نییە؟Next Postووتە


کتیٛبوٙ خەڵاتو پایزی پی زووانە گنوٙ بازار – هەورامان\nیانە هەواڵیٛ کتیٛبوٙ خەڵاتو پایزی پی زووانە گنوٙ بازار\nڕوٙمانەو خەڵاتو پایزی نویستەو خاتو ” ئامینە ڕحیمی ” ئەژناسیێ بە “ژوان ” پی زووانە چاپ کریوٙ و گنونە بازار ، چی بارەو سەرنجەو کاک سەباح جەباری سەرو ئی ڕوٙمانیٛ وزمیٛ وەرەچەمتان .\nزوان کەرەسەو ئەرەنماناو ویر و هەست و ئەندێشەین. پەی بەروستەی باوەڕەکانمان هیچ ڕایوە تەرەمان نیەنە جگەم کەڵک گێرتەی جە زوانی.دیارەن وەختەی باسوو زوانی مکریۆ.مەبەس تەنیا زوانوو واتەی( گفتاری) نیەن.زوانوو دیەی،ئەژنەویەی و لامێسەی جە نیشاندای هەستەکانمانە شۆنەماشا دیارەنە. فرەو وەختان بە ئەژنەویەی پارچێوە مووسیقی،چریکەو بۆڵبۆڵەی، قاسپەو ژەرەژەی یان دیەو دیمەن و وێنێوە دەسکردی،پەیامەی مگێرمێ کە ڕەنگەن بە وەنەو کتێبێوە نەگیریۆ. زوان نیشاندەروو کەسایەتی تاکی و فەرهەنگوو کۆمەڵگاین. گۆمانە نیەنە چانەی ئەوەمەنەو زوانەی پارێزنایش گەرەکەن و گرنگتەرین هەرمانە پەی پاڕیزنای نویستەین پا زوانیە. هەورامی چی سەردەمەنە کە فرەو زوانان ئینای تەرسەو فۆتیاینە ئەوەجەش هەن بە نویستەی.نویستێوە کە جیا بۆ جە زوانوو قسەکەردەی. نویستێوە کە بتاوۆ فرەو دەستوور و یاساکانوو زوانەکەی نیشانە بدۆ.\nیۆوەم جار ڕۆمانەو خەڵاتوو پاییزیم دیە، پەڕ بە دڵ وەشحاڵ بیان.وەشحاڵ ئەچینەی پەی یۆوەم کەڕەتی( تا ئاگە خەبەرم بۆ) کەسەی هەورامانەنە تاواش دوور جە تەعەسۆبی ناوچەیی شۆنەو زوانەی نویساری بۆ.زوانەی کە هەر سووچەی هەورامانینە بوانیۆوە بە هەڵە نەیاواشەنە. هەرچن ڕەنگەن شێوازوو نویستەو ئی ڕۆمانێ چێوەی ئاسایی نەوۆ دلێمانە، بەڵام متاوۆ شۆڵە چراوەی بۆ پەی ڕاو نەسری هەورامی. پەر بە دڵ دەس وەشی مکەروو جە دادە ئەمینێ(ژوان) پەی ئی هەرمانە بە نرخێشە و پیرۆزواییش پەنە ماچوو.\nچن خاڵێ وەرچەمێ دلێ زوانوو ئی ڕۆمانێ: بە شێوازەی ڕێک و پێک تاوانش ڕەگەرزی دلێ زوانەکەی نیشانە بدۆ،نیشانێ فێعلەکان ئینای سەروو یاگێ وێشانە- یۆوەم جارەن دلێ نەسری هەورامی ئی دوە تایوەیوەتمەندیێ وەرچەم گیریاینێ-،حاڵەتە سەرفیەکێ و نیشانێ دەستووریێ شێوازەی یەکدەسشان گێرتەن.\nئاواتوو سەرکەوتەی فرەتەری پەی دادە ئەمینێ.\nنویسیای وەڵین داستانەو مانگاوە زەردیٛ\nنویسیای دمایین وەننەن


پێنج ئامۆژگارى گرنگ دەڵێت\nئەنتۆنیۆ فاوچى، زاناى بوارى نەخۆشيە گواستراوەكان و ئەندامى شانەى كۆشكى سپى ئەمريكا بۆ بەرەنگاربونەوەى پەتاى كرۆنا هۆشدارى دەدات لە وەرزى پايزى داهاتوو و دەڵێت، ئەگەر ژمارەى توشبوان بەرەو كەمبوونەوە نەچن ئەوا "پايزى داهاتوو بارودۆخمان خراپ دەبێت".\nئەنتۆنيۆ فاوچى لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ گۆڤارى "جاما"ى پزيشكى باسى لەوەكردوە، "كەس نازانێت كە پايزى داهاتوو چى ڕوودەدات، بەڵام بارودۆخمان خراپ دەبێت".\nئاماژەى بەوەشداوە، پێويستە ئەمريكا هەڵسەنگاندن بۆ ژمارەى توشبوانى ڤايرۆسى كۆرۆنا لە وڵاتەكەدا بكات، بۆ ئەوەى بزانرێت كە ئايا پێويست دەكات چالاكيەكان بگەڕێنرێنەوە بارودۆخى ئاسايى ياخود پێويست دەكات ڕێوشوێنى تر بۆ رێگەگرتن لە بڵاوبونەوەى ڤايرۆسەكە بسەپێنرێت.\nئەو زانا ئەمريكيیە ئەوەشى ڕونكردوەتەوە، تائێستاش لە ناوەڕاستى شەپۆلى يەكەمى ڤايرۆسەكەين كە ڕۆژانە 50 بۆ 60 هەزار توشبوو و هەزار گيانلەدەستدان تۆمار دەكرێن.\nفاوچى هۆشدارى دەدات لە شوێنى داخراو و ئەو شوێنانەى تێياندا هەوا لەناو خۆياندا ئاڵوگۆڕ دەكەن كە لەوانەيە ڤايرۆسەكە تێياندا بگوازرێتەوە بۆ كەسانى تر.\nوتيشى، "تائێستاش فێرى ئەوە دەبين كە چۆن كۆرۆنا لەرێگەى هەواوە دەگوازرێتەوە لە شوێنە داخراوەكاندا و تەنانەت شوێنە كراوەكانيشدا".\nئەو پزيشكە ئەمريكيە پێنج ئامۆژگاريشى هەيە بۆ ڕێگەگرتن لە توشبوون بە ڤايرۆسى كۆرۆنا و باسى لەوەكردوە، ئامۆژگاريەكان زانستى موشەكيى نين بەڵام كاريگەرن.\nئامۆژگاريەكان بريتين لە، "بەستنى كەمامە، دوركەوتنەوەى كۆمەڵايەتى، خۆپاراستن لە چونە ئەو شوێنانەى خەڵكى زۆرى لێ كۆدەبێتەوە، بۆ ئەنجامدانى چالاكيەكانت ئەو شوێنانە هەڵبژێرە كە خەڵكى كەميان تێدايە، شوشتنى دەستەكانت و پاكژكردنەوەيان، ئەگەر پاراستنى زياتريشت ويست ئەوا دەتوانيت چاويلكەى خۆپارێزى ياخود ئەو ماسكە شەفافەى هەموو دەموچاو دەپارێزێت ببەسترێت".\nسەبارەت بە قسەوباسەكان لەسەر دوبارە كردنەوەى قوتابخانەكان وتى، گومانى تێدا نييە ئەو منداڵانەشى تەمەنيان لە 10 ساڵ زياتر ڤايرۆسەكە دەگوازنەوە بۆ گەورەكان و ئەوەش لە لێكۆڵينەوەكاندا سەلمێنراوە.\nسەبارەت بەوەى كە منداڵان كەمتر تووشى كۆرۆنا دەبن فاوچى دەڵێت " پێويستمان بە وەڵامى ئەوەيە كە ئايا جەستەيان ڤايرۆسەكە دەگوازێتەوە ياخود نا، دەبێت واى دابنێين كە دەتوانن بيگوازنەوە".\nولايەتە يەكگرتوەكانى ئەمريكا زەرەرمەندترين وڵاتى جيهانە بەهۆى ڤايرۆسى كۆرۆناوە و تائێستا نزيكەى 5 مليۆن توشبوو و نزيكەى 160 هەزار گيانلەدەستدانى بە ڤايرۆسەكە تۆمار كردوە.


چیرۆكی كوژرانی ژنە كوردێكی بەریتانیا دەكرێتە دراما\n13 ساڵ دوای رووداوەكە، چیرۆكی بەناز مەحموود كە بەدەستی كەسوكاری كوژرا، دەكرێتە درامایەكی تەلەفزیۆنی. چیرۆكی دراماكە لەبارەی لێكۆڵینەوە لە دۆسیەی كوژرانی ئەو ژنەیە، خوشكی بەناز پێیوایە ئەو درامایە باسی خوشكی ئەو ناكات.\nچیرۆكی دراماكە لەبارەی هەوڵەكانی لێكۆڵەرێكی پۆلیس بەناوی كارۆلین گوودە كە لە 2006 هەوڵی دۆزینەوەی ئەنجامدەرانی تاوانی كوشتنی بەنازی دابوو. كارۆلین لە لێدوانێكدا بۆ رۆژنامەی (زی سان)ی بەریتانی دەڵێ: "لە زۆربەی كەیسەكانی كوشتندا مەسەلەكە ئەوەیە دادپەروەری بۆ خێزانەكە بگەڕێنیتەوە، بەڵام لەو كەیسەیاندا دەمویست هەق بۆ بەناز بگەڕێنمەوە". ئەوەش سەرەڕای هەوڵەكانی خێزانەكەی بۆ پەردەپۆشكردنی رووداوەكە.\nهەواڵی دروستكردنی دراماكە لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا ناڕەزایەتی لێكەوتووەتەوە و بەرهەمهێنەرانی دراماكە لە تەلەڤزیۆنی (ITV)ی بەریتانی بە پەردەپۆشكردنی چیرۆكەكە تۆمەتبار دەكرێن، بەڵام بەرپرسانی تەلەڤزیۆنە بەریتانییەكە دەڵێن ئەوان لەگەڵ خوشكی بەنازدا قسەیان كردووە و رێگەیان پێدراوە.\nپاییز مەحموود، خوشكی بەناز، لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی (بی بی سی)ی بەریتانی دەڵێ: "بەڕاستی ئەوە لای من جێی قەبووڵ نییە كە دەبینم ئەوان ئەو گۆشەیەیان هەڵبژاردووە كاری لەسەر بكەن، چونكە ئەمە چیرۆكی بەناز نییە، ئەمە چیرۆكی كەسێكی دیكەیە".\nسیناریۆی درامای شەرەف (Honour) لەلایەن گوینیس هیوز، دەرهێنەر و سیناریۆنووسی بەناوبانگی بەریتانییەوە نووسراوە و ئەكتەری بەناوبانگی بەریتانی كیلی هیوز رۆڵی كارۆلین گوود دەگێڕێ. گوتەبێژی (ITV) بە رۆژنامەی (زی سان) دەڵێ: "گوینیس هیوز، كە سیناریۆی شەرەفی نووسیوە، بە درێژی لەگەڵ پاییزی خوشكە بچووكی بەنازدا قسەی كردووە"، بۆ ئەوەی رەزامەندییان بداتێ.\nپاییز كە هەڵمەتێكی دژی كوشتن لەسەر شەرەف دەستپێكردووە، پێیوایە "ئەوە چیرۆكی كەسێكە بەشێوەیەكی تراژیدی گیانی لەدەستداوە، نەك ئەوەی كەسێك بێت و چیرۆكی خۆی تێدا بگێڕێتەوە. پێموانییە ئەمە رێزلێنان بێ لە بەناز"، جەخت لەوەش دەكاتەوە كە ئەوانەی كاری لێكۆڵینەوەیان بۆ ئامادەكردنی دراماكە كردووە، پرس و راوێژیان بەوان نەكردووە و ئەوان لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان زانیویانە شتێكی وەها بەڕێوەیە.\nبەناز مەحموود، خەڵكی باشووری كوردستان، بە هاودەستیی باوك و مامی و دوو خزمی و بكوژێك، لە بەریتانیا كوژرا، دوای ئەوەی داوای تەڵاقی لە هاوژینەكەی كرد و پەیوەندیی لەگەڵ كوردێكی رۆژهەڵاتی كوردستان بەناوی رەحمەت سولەیمانی دانا. خێزانی بەناز لە ساڵی 1998 روویان لە بەریتانیا كردبوو، ئەوكات تەمەنی بەناز تەنیا 13 ساڵ بوو. پێنج ساڵ دوای ئەو رۆژە بەناز بە هاوسەگیرییەكی رێكخراو لەگەڵ پیاوێك كە 15 ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو، هاوسەرگیری كرد.\nپۆلیسی بەریتانی بە یەكێك لە هۆكارەكانی كوژرانی بەناز دەزانرێ، لە كاتێكدا ئافرەتە كوردەكە پێش كوژرانی بە لایەنی كەمەوە پێنج جار پەیوەندی بە پۆلیسەوە كردبوو بۆئەوەی بیپارێزن. بە گوێرەی (زی سان)، یەكەمجاریان لە 10ی تشرینی یەكەمی 2005 بوو، كاتێك ئافرەتێكی تەمەن 19 ساڵ خۆی كرد بە بنكەی پۆلیسدا و ئاگاداری كردنەوە كە هاوژینە 34 ساڵانەكەی دەستدرێژی دەكاتە سەری.\nئەوكات، بەناز لە گرتەیەكی ڤیدیۆییدا گوتی: "ئەو مێردێكی وشكە، هەر كاتێك سێكسی بوێ، دەبێ بە قسەی ئەو بێ، وەڵامی نەخێر قەبوڵ ناكات و دەستدرێژیم دەكاتە سەر". دوای دوو ساڵ بەناز چووەوە ماڵی باوكی و بە خێزانەكەی خۆی گوت كە دەیەوێ داوای تەڵاق بكات.\nبەناز پۆلیسی ئاگادار كردبووەوە كە كۆمەڵێك پیاو بە ئۆتۆمبێل بە شوێنیەوەن و هەڕەشەی لێدەكەن، هەتا ئێستاش دەرنەكەوتووە ئەو پیاوانە كێ بوون، بەڵام لەو سەروبەندەدا دەنگۆی پەیوەندیی نێوان بەناز و رەحمەت بە گوێی ماڵی باوكی گەیشتبووەوە. ئاری مامی و مەحموودی باوكی بەناز، بڕیاری كوشتنی ئافرەتە كوردەكە و رەحمەتیان دابوو. بەناز لە نامەیەكدا لە 12ی كانوونی یەكەمی 2005 پۆلیسی لەو مەترسییە ئاگادار كردبوو.\nلە دوایین رۆژەكانی 2005، بەناز لە هەوڵێكی كوشتن بەدەستی باوكی رزگاری بوو، بەڵام لە نەخۆشخانەوە جارێكی دیكە رەوانەی ماڵەوە كرایەوە. بەگوێرەی راپۆرتی رۆژنامە بەریتانییەكە، ئەو بە پەرستارەكانی گوتبوو ئەگەر بچێتەوە ماڵ دەكوژرێ. لە رۆژی 24ی كانوونی دووەمی 2006 ترسەكەی وەڕاستگەڕا، كاتێك محەممەد حەمە كە بۆ كوشتنەكە بەكرێ گیرابوو، دەستدرێژی كردە سەری و كوشتی.\nچیرۆكی درامای شەرەف لەو شوێنەوە دەستپێدەكات كە رەحمەت تەلەفۆن بۆ پۆلیس دەكات و ئاگاداریان دەكاتەوە لەوەی بەناز دیار نەماوە، بۆیەش فۆكەسی سەرەكیی بەرهەمەكە لەسەر ئەو لێكۆڵینەوەیەیە كە دوای ئەو تەلەفۆنە دەستپێدەكات و هەوڵەكانی لێكۆڵەر كارۆلین لەخۆدەگرێ.\nكیلی هیوز كە پێشتر خەڵاتی ئەكادیمیای فیلم و تەلەڤزیۆنی بەریتانی (BAFTA)ی وەرگرتووە، لەبارەی رۆڵگێڕان لەو درامایە دەڵێ "لە سەردەمێكدا كە كوشتن لەسەر شەرەف شتێكی باوە، زۆر گرنگە رووناكییەك بخرێتە سەر بابەتێكی ئەوەندە گرنگ".\nپاییز بە ماڵپەڕی (ڤایس)ی گوتووە "بەناز (لە ڤیدیۆكاندا) بە قەناعەتی تەواوەوە دەیزانی كە لە مەترسیدایە، پۆلیس چۆن ئەمەی نەبینیوە؟ كاتێك سەیری ڤیدیۆكان دەكەم كچێكی تۆقیو دەبینم. من خۆم ناتوانم گوێم لێبێ كەسێك وەك بەناز باسی مەترسیی بكات و جێی بهێڵم. ئەمە چۆن روویدا!".\nبەدواداچوونێكی سەربەخۆی ساڵی 2015 دەریدەخات تەنیا لە نێوان ساڵانی 2014 بۆ 2015 ژمارەی كەیسەكانی پەیوەندیدار بە توندوتیژی لەسەر شەرەف لە بەریتانیا 225 كەیس بووە، كە 96 كەیسیان هیچ حوكمێكی بۆ دەرنەچووە، هۆكارەكەشی ئەوەیە قوربانییەكە یان خێزانی قوربانییەكە ئامادەنین شایەتی بدەن یان لە سكاڵاكەیان پاشگەز دەبنەوە. خوشكەكەی بەناز پێیوایە: "هێزی پۆلیس لە داینامیكی خێزان تێناگات".\nكارۆلین بە رۆژنامەكە دەڵێ "لە كەیسی بەنازدا 50 ئەندامی كۆمەڵگەكە لە كوشتنەكەدا بەشدار بوون، چ وەك پلاندانان، كوشتن و لەناوبردنی تەرمەكە و چ وەك شایەتیدانی درۆ". یەكێك لە خوشكەكانی بەناز لە دادگا لە قازانجی باوكی شایەتی دابوو.\nپاییز بە (بی بی سی) دەڵێ: "ئێمە زۆر نزیك بووین، زۆر حەزی هاوبەشمان هەبوو. تاكە رێگە بۆ وەسفی دۆخی ژیانم لەو كاتەوە ئەوەیە بڵێم 13 ساڵی رابردووی ژیانم دۆزەخ بووە. هەموو رۆژێكم دۆزەخە. ناكرێ لە كەسێك ببووریت كە دەتوانێ كەسێكی دیكە بكوژێ. خوشكەكەم هاواری كرد بۆ ئەوەی یارمەتی بدەن، ئەو لەوە زیاتر هیچی لەدەست نەهات".\n341 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nکۆی سه‌ردان: 18838401


بۆ ماوەى دوو هەفتە\nبڕیاردەری تۆڕی قەیرانەکانی پەرلەمانی عێراق داوای گەڕانەوەى قەدەغەی هاتوچۆی گشتگیر و سەرتاسەری دەکات بۆ ماوەى دووهەفتە کە لە 10 ڕۆژی کۆتایی مانگی ڕەمەزانی پیرۆزەوە دەستپێبکات و تاوەکو کۆتایی جەژن بەردەوام بێت.\nجەواد موسەوی، بڕیاردەری تۆڕەکە لە ڕاگەیەنراوێکدا دەڵێت، بەهۆی پابەندنەبوون بە ڕێنماییە خۆپارێزییە تەندروستییەکان و زۆربوونی تێکەڵاوی و لەیەکترنزیکبوونەوەی زۆری هاوڵاتیان پێوستە قەدەغەی هاتوچۆ بۆ ماوەى 14 ڕۆژ دەستپێبکاتەوە.\nدەشڵێت، "بەڵام پێش ئەوەى دەبێت تەواو بەخشینە داراییەکان و موچە بدرێت بە هاوڵاتیان."\nلە لایەکی ترەوە، عەبدولغەنی سەعدون ساعیدی، بەڕێوەبەری تەندروستی کەرتی ڕەسافەی بەغدا لە پەیامێکدا هاوڵاتیان بە بەرپرسیار دەزانێت بە زیادبوونی حاڵەتەکانی توشبوون بە کۆرۆنا بەهۆی پابەندنەبوونیان و هەڵگرتنی نیمچەیی قەدەغەی هاتوچۆ.\nدوێنێ هەینی، وەزارەتی تەندروستی عێراق 60 حاڵەتی تری توشبوون بە پەتای کۆرۆنا ڕاگەیاند کە زۆربەیان لە بەغدا بوون.\nتاوەکو ئەمڕۆ شەممە، 9ی ئایاری 2020، دوو هەزار و 603 حاڵەت تۆمارکراون، 104 کەسیان بەهۆیەوە مردوون و هەزار و 656 کەسیش لە نەخۆشییەکە چاکبوونەتەوە.\nعێراق وادەى گەڕانەوەى قەدەغەى تەواوەتى هاتوچۆى دیاریکرد\n2020.05.10 - 20:24\nبازاڕى نەوت..دوبارەبوونەوەى سیناریۆى ڕەش یان گەڕانەوەى هاوسەنگى\n2020.04.28 - 15:26


رۆژی جیهانی دایک و ئه‌رکه‌کانمان! – Denegkan\nرۆژی جیهانی دایک و ئه‌رکه‌کانمان!\nدووهه‌مین یه‌کشه‌ممه‌ی مانگی مای هه‌موو ساڵێک، رۆژی جیهانی دایکه. رێزگرتن له دایک‌و ده‌ربڕینی ئه‌مه‌گناسی به‌رانبه‌ر به گه‌وره‌یی دایک، له کۆمه‌ڵگاو وڵاته جۆراوجۆره‌کاندا، له کۆنه‌وه به‌رێوه چووه‌و وه‌کوو نه‌ریتێک باو بوه.\nئه‌وه‌نده‌ی زانیارییه‌کان پێمان ده‌ڵێن، ئه‌م یاده له یونانی کۆندا له نێوه‌ڕاستی مانگی مایدا، جێژنێکی گه‌وره بۆ رێزلێنان له خودای باروه‌ری، هه‌روه‌ها له "رئا" دایکی "ژئوس"، خوای خوداکان پێکهاتوه.\nله وڵاتی بریتانیا یه‌که‌مین جێژنی رۆژی دایک یان یه‌کشه‌ممه‌ی دایک، Mothering Sundy))))، بۆ رێزگرتن له که‌نیسه وه‌کوو دایکی دین، له لایه‌ن شا هنری سێهه‌م له ساله‌کانی 1216_ 1239ی میلادی، به‌رێوه چووه. ناوبراو سێهه‌مین یه‌کشه‌مه‌ی مانگی مارس، واته کۆتایی وه‌رزی زستان‌و سه‌ره‌تای وه‌رزی به‌هار، بۆ ئه‌و جێژنه دیاری کردوه. به‌رێوه‌چوونی ئه‌م رێوره‌سمانه، تاکوو ده‌ورانی رێنسانس له ئورووپا به‌رده‌وام بوه.\nله‌و سه‌روبه‌نده‌دا، له تورینگینی ئاڵمانیش یه‌کشه‌ممه‌ی دایک به‌رێوه چوه، منداڵه‌کان به‌ساز کردنی شیرینی‌و چێشتی خۆش میوانداری دایک‌و بابیان ده‌کرد‌و رێزو ئه‌مه‌گناسی خۆیان بۆ دایک نیشان داوه.\nزانیارییه‌کان باس له‌وه ده‌که‌ن، پاش ساڵی 1644ی میلادی، ئه‌م جۆره رێوره‌سمانه به بێ ده‌ستتێوه‌ردانی که‌نیسه، به‌رێوه ده‌چوون‌و خزم‌و که‌س‌و کار له ده‌وری یه‌کتر کۆده‌بونه‌وه‌و دایکان رێزیان لێنراوه.\nخاتوو جولیا وه‌کوو خه‌باتگێرێکی ئاشتیخواز حه‌ولی ده‌دا، ژنان وه‌کوو قوربانیانی سه‌ره‌کی شه‌ڕ، ڕۆڵێکی مه‌زن بۆ به‌دیهێنانی ئاشتی‌و سه‌قامگیری ئاشتی بگێرن.\nله‌م رۆژه‌دا زۆرتر دایکی ئه‌و سه‌ربازه کوژراوانه له ده‌وری یه‌کتر کۆده‌بوونه‌وه که له شه‌ڕی نێوخۆیی ئامریکادا گیانیان له ده‌ست دابوو.\nپاش ناوبراو، خاتوو ئاننا جارویس (Anna Jarvis)، له ساڵی 1872، له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌مان بیرۆکه‌ی خاتوو جولیا، له دووهه‌مین یه‌کشه‌ممه‌ی مانگی مای ساڵی 1908ی زایینی، به ئامانجی رێزلێنان له ڕۆلی دایکی له ژیانی ناوبراودا، له رێوڕه‌سمێکی ئایینی‌دا، ئه‌و ڕۆژه‌ی جێژن گرت.\nئه‌و ژنه پاش رێوره‌سمه‌که کارێکی به‌ربڵاوی ته‌بلیغی به‌رێخست.\nئاننا جارویس، بۆ خۆی 11 مندالی به دونیا هێنابوو که ته‌نیا 4 دانه‌یان له ژیان‌دا مان. ناوبراو به وتاردان‌و رێکخستنی ژنان به مه‌به‌ستی پێشکه‌وتن له بارودۆخی کۆمه‌ڵایه‌تی‌دا، چالاکی خۆی له‌م بواره‌دا به‌شێوه‌یه‌کی به‌ربڵاوتر ده‌ست پێکرد.\nئه‌و له سالی 1858دا، "رۆژی کاری دایکان"ی دامه‌زراندو به رێخستنی ژنان خه‌باتی کرد بۆ ئه‌وه‌ی هه‌مووان بیرۆکه‌ی کاری به کۆمه‌ڵ گه‌شه پێبده‌ن‌و به به‌ره‌وژوور بردنی زانیارییه‌کانی خۆیان، ژیانی منداڵان له نه‌خۆشی‌و مه‌رگ له‌و سه‌رده‌مه‌دا، رزگار بکه‌ن.\nکارێکی دیکه‌ی ئه‌و ژنه خه‌باتگێڕه ئه‌وه بوو، پاش کۆتایی شه‌ڕه نێوخۆییه‌کانی ئامریکا، هه‌وڵی ده‌دا به کۆکردنه‌وه‌ی دایکان له ده‌وری یه‌کتر، وێرای به هێز کردنی هاودڵی‌و هاوپێوه‌ندی له نێو وان‌دا، تێده‌کۆشا به‌م چه‌شنه، دۆستایه‌تی‌و خۆشه‌ویستی له نێوان سه‌ربازه‌کانیش په‌ره پێبدات تاکوو به‌م جۆره ئاشتی نه‌ته‌وه‌یی هه‌رچی زۆرتر به‌هێز بێت‌و په‌ره بستێنێ.\nڕۆژی 9ی مانگی مای ساڵی 1905، ئاننا جارویس مالئاوایی له ژیان کرد‌و کچی ناوبراو که ئه‌ویش هه‌ر ناوی ئاننا بوو، خه‌باتی خۆی ده‌ست پێ کرد.\nکار گه‌یشته جێگایه‌ک، ویلسۆن سه‌رۆک کۆماری ئه‌و کاتی ئامریکا، له ساڵی 1914دا، رۆژی دایکی له سه‌راسه‌ری ئامریکا، وه‌کوو ڕۆژی نه‌ته‌وه‌یی ڕاگه‌یاند.\nئه‌م ڕووداوه بووه هۆکارێکی گه‌وره بۆ ئه‌وه‌ی ناردنی کارتی پیرۆزبایی به بۆنه‌ی رۆژی دایکه‌و بره‌و په‌یدا بکات.\nله‌م نێوه‌دا گۆڵفرۆشه‌کان، داهاتێکی زۆریان وه‌سه‌ریه‌ک ده‌نا‌و له‌و سه‌روبه‌نده‌دا نرخی گوڵه‌کانیان زۆرتر ده‌کرد. ئه‌مه وای له خاتوو ئاننا جارویس کرد به شێوه‌یه‌کی یاسایی دژی دیاری کردنی رۆژی دایک بوه‌ستێته‌وه. به‌ڵام سه‌رکه‌وتنێکی له‌م بواره‌دا وه‌ده‌ست نه‌هێنا.\nئاننا ماوه‌یه‌کی کورت به‌ر له مردنی له ساڵی 1948ی میلادی، به هه‌واڵنێرانی وت: "بریا رۆژی دایکم پێکنه‌هێنابا".\nپاش شه‌ڕی دووهه‌می جیهانی، رێوره‌سمه‌کانی رۆژی دایک له سه‌راسه‌ری ئورووپا به‌رێوه چوو. له‌م ڕۆژه‌دا به دانی گوڵ‌و دیاری تایبه‌ت رێز له دایکه‌کان ده‌گێڕا.\nئێستا رۆژی جیهانی دایک، له به‌شێک له وڵاتانی ئورووپایی، له ئوستوڕاڵیاو ئامریکا رێزی لێ ده‌گیردرێ.\nله‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌م سه‌ختیانه، دایکانی کورد هه‌رگیز ڕۆڵی دایکایاتی خۆیان، که بریتییه له سۆز، مێهره‌بانی، خۆشه‌ویستی بنه‌ماڵه‌و وڵات، هه‌ست کردن به به‌رپرسایه‌تی له ئاست چاره‌نووسی جگه‌ر گۆشه‌کانیان‌و تێکۆشان بۆ مسۆگه‌ر کردنی داهاتوویه‌کی ڕووناک بۆیان، غافڵ نه‌بوون‌و نابن، مافی بێئه‌ملاولای خۆیانه جیا له هه‌موو ڕۆژه‌کانی دیکه، ئه‌بێ له رۆژی جیهانی دایکدا رێزی تایبه‌تییان لێ بگیرێ‌و فیداکاری‌و خه‌باتیان نرخی بۆ دابندرێ.\nئه‌م رێزلێنانه له‌م سۆنگه‌یه‌شه‌وه ده‌کرێ شیاوی ئاوڕلێدانه‌وه بێ، کۆمه‌ڵی کورده‌واری به هۆی سیاسه‌تی زاڵی داگیرکه‌ران، زاڵکردنی قه‌یدوبه‌ندی کۆنه‌په‌رستانه‌و ناسه‌رده‌میانه، جیا له‌وه‌ی به‌رده‌وام هه‌وڵیان داوه ژنان له بازنه‌ی تێکۆشانی سیاسیی‌و کۆمه‌ڵایه‌تی دوورخه‌نه‌وه، به‌داخه‌وه ئه‌م سیاسه‌ته تا ڕاده‌یه‌ک له نێو ئێمه‌ومه‌مانیشدا ڕه‌نگی داوه‌ته‌وه‌و له هه‌ندێک ناوچه‌و ده‌ڤه‌ری جیاجیا به خه‌ست‌وخۆڵی هه‌ستی پێده‌کرێ.\nئه‌م دیارده بۆ خه‌ڵکی کورد به گشتیی، خه‌باتگێرانی رێگای ئازادی به تایبه‌تی، که ساڵانێکی دوورو درێژ دژی نیزامی نابه‌رانبه‌رو چه‌وسێنه‌ر تێکۆشاون‌و تێده‌کۆشن، بۆ به‌دیهێنانی ئازادی‌و دێموکراسی فیداکاریان کردوه‌وو له‌و رێره‌وه‌دا کوێره‌وه‌ری زۆریان دیووه، شایان نیه ئیزن بده‌ن دایکان‌و ژنانی کوردستان به‌هیچ بیانوویه‌ک زوڵمیان لێبکرێ‌و مافی ڕه‌وایان به بیانوگه‌لی پیاومه‌زنانه‌و کۆنه‌په‌رستانه پێشێل بکرێ.\nئه‌و داب‌ونه‌ریتانه‌ی، له هه‌موو سه‌رده‌مێکدا، له به‌رهه‌م هێنانه‌وه‌ی کولتووری پیاوسالاری‌و هێژموونی پیاودا، له کۆمه‌ڵ‌و خێزان‌دا ده‌ور ده‌بینێ، به‌داخه‌وه زۆرجار ژنان بۆ خۆیان بواری بۆ ده‌رخسێن‌و له ئاست نابه‌رانبه‌ری‌و ماف پێشێلکاریاندا، وه‌کوو پێویست ده‌نگی ناڕه‌زایه‌تیی هه‌ڵنابڕن.\nگومانی تێدا نییه ژنان به‌و بێده‌نگییه له ئاست پێشێلکارییه‌کانی مافی خۆیان‌دا، جیا له پێشلکردنی مافه‌کانیان، سته‌مێکیش له ته‌واویه‌تی ئه‌و خه‌باته ده‌که‌ن؛ له پانتایی کۆمه‌ڵگادا له لایه‌ن هه‌موو یه‌کسانی خوازانی کۆمه‌ڵگاوه بۆ ئازادی، دێموکراسی‌و پێکهێنانی کۆمه‌ڵیکی یه‌کسان‌و به‌رانبه‌ر له ئارادایه…\nبه‌رزو به‌رێز بێ رۆژی جیهانی دایک.\nسڵاو له هه‌موو دایکانی ده‌روه‌ست‌و به‌رپرسیار.\nPrevious ئێمه نه‌وه‌ی نوێمان هه‌یه یان گه‌نجی خوێنه‌ر ؟\nNext نه‌خوێنده‌واری و نه‌خوێندنه‌وه ….دیارده‌یه‌كی ده‌مامكداره


ڤیان مه‌جید فه‌ره‌ج - 3-07-2018 - 5678 جار خوێندراوەتەوە\nبه‌گشتی حزبه‌كان دو رۆڵی سه‌ره‌كیان هه‌یه له گه‌شه‌پێكردن و رێكخستنی كۆمه‌ڵگه‌دا\nیه‌كه‌م: نوێنه‌رایه‌تی كردن؛ كه له‌رێگای ئاراسته‌كردنی به‌رژه‌وه‌ندیه جیاوازه‌كان و كۆكردنه‌وه‌ی داواكاریه‌كانیان و ته‌رجه‌مه‌كردنی ویسته گشتیه‌كان بۆ سیاسه‌تی جیاواز به‌گوێره‌ی ئایدۆلۆجیاو پره‌نسیپه‌كانی حزبه‌كان خۆیان و ته‌وزیفكردنی ئه‌و سیاسه‌تانه له پرۆگرامه‌كانی حوكمڕانیدا . له‌م رێگایه‌وه حزب كۆمه‌ڵگه به سیسته‌مه‌وه ده‌به‌ستێته‌وه‌و بناغه‌یه‌كی به‌هێز بۆ ئه‌م پێكه‌وه‌گرێدانه دروست ده‌كا. چونكه كاتێك حزب ده‌نگ بۆ هاوڵاتیبون ده‌گه‌رێنێته‌وه له حوكمڕانیدا واتای وایه به‌ها ده‌داته ده‌نگی هاوڵاتیبون و حسابی بۆ ده‌كا.\nدوه‌م: حزب لۆژیك و عه‌قڵانیه‌ت ده‌به‌خشێته دامه‌زراوه‌كانی حوكمڕانی و رێكیان ده‌خا. جا ئه‌و حزبانه له حوكمڕانیدا بن یان نا، ده‌گه‌ڕێن به‌دوای ئه‌و سیاسه‌ت و به‌رنامانه‌ی كه خزمه‌ت به‌به‌رژه‌وه‌ندی ده‌نگده‌رانیان ده‌كاو له ئه‌نجامیشدا خزمه‌ت به كۆی سیسته‌مه‌كه ده‌كا له‌چوارچێوه فراوانتره‌كه‌دا.\nكاتێ ئه‌م دو رۆڵه له دیمۆكراسیه‌تی نوێدا ده‌توێنه‌وه‌و حكومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی دروست ده‌كه‌ن و حوكمڕانی و نوێنه‌رایه‌تی به‌م پێیه ده‌بنه دو روی یه‌ك دراو، ئه‌وا پرسه‌كانی به‌رپرسیارێتی و وه‌ڵامده‌رێتیش دێته كایه‌وه. به‌و واتایه‌ی كه له‌یه‌ك كاتدا حكومه‌ت هه‌م نوێنه‌رایه‌تی خه‌ڵك ده‌كاو له‌خه‌ڵكه‌وه شه‌رعیه‌تی وه‌رگرتوه‌و له‌هه‌مانكاتیشدا به‌رپرسیاره له‌به‌رامبه‌ر نوێنه‌رانی خه‌ڵك له پارله‌مانه‌كاندا، چونكه هه‌مان ئه‌و رێكخستنه‌ی كه حوكمڕانه به‌سه‌ر هاوڵاتیاندا و ده‌نگی پێ بڵندكردون له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌كان و ئه‌و رێكخستنه‌ش كه ئاراسته‌ی نوێنه‌رایه‌تیكردنی گرتۆته ئه‌ستۆ بونه‌ته یه‌ك یه‌كه‌و پێكه‌وه دامه‌زراوه‌كانی سیسته‌مه‌كه ده‌به‌ن به‌ڕێوه.\nله‌لایه‌ك له‌جێگای چه‌قی راكێشانی حزبه‌كان بریتی بێت له هاوڵاتی، ئه‌وان حكومه‌ت و ده‌وڵه‌تیان به چه‌قی تاودان و راكێشانیان به ئامانج گرتوه. ئه‌مه سه‌رباری ئه‌وه‌ی له جێگای ئه‌وه‌ی حوكمڕانێكی نوێنه‌رایه‌تی بن و دامه‌زراوه حكومیه‌كان رێوشوێنی گونجاویان هه‌بێ بۆ ئیحتواكردنی پرسه‌كانی رای گشتی، هاتون ته‌نها فشارو فۆكه‌سیان خستۆته سه‌ر حكومه‌ت و كابینه وزاریه‌كان. له كۆتایشدا حكومه‌ته‌كه گرنگ نیه نوێنه‌رایه‌تی راسته‌قینه‌ی خه‌ڵك ده‌كا یان نا، به‌ڵكو ئه‌وه‌ی گرنگه ئه‌وه‌یه كه هه‌بێت و بمێنێته‌وه یان راستر بۆشایی شه‌رعی و یاسای دروست نه‌بێ وه‌ك خۆیان باسی ده‌كه‌ن.\nئۆپۆزسیۆنه‌كانیش به به‌شداریكردنیان له حكومه‌تدا له دوای هه‌ڵبژاردنه‌كانی ٢٠١٣ه‌وه پاشه‌كشه‌یان له ئیحتواكردنی رای گشتی و چاككردنی خودی حوكمڕانیدا كرد. به‌واتایه‌كی تر ئه‌و جۆره له گه‌مه‌ی سیاسی كه دو هێزه‌كه‌ی حوكمڕان و ده‌ره‌وه‌ی ده‌یكه‌ن ته‌نها حكومه‌تی به ئامانج گرتوه نه‌ك هاوڵاتی. هه‌ربۆیه حزبه‌كان له‌م جۆره له بژارده‌دا له‌جێگای ئه‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ی گشتی بن بۆ رێكخستنی كۆمه‌ڵگه و رای گشتی، ده‌بنه دامه‌زراوه‌ی حكومه‌تی و وه‌ك ئه‌و ره‌فتار ده‌كه‌ن. به ئه‌سڵناسینی حكومه‌ت به‌م شێوه‌یه ده‌بێته هۆكاری ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ك هاوڵاتی و ده‌نگده‌ران فه‌رامۆش بكه‌ن و له‌لاكه‌ی تریشه‌وه رێكخستنی ناوخۆی خۆشیان فه‌رامۆش بكه‌ن.\nحكومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی وه‌ك كلیلی چاره‌سه‌ری قه‌یرانه‌كانی هه‌رێم:\nحكومڕانی باش (ره‌شید)و حكومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی هاوڵاتی به ئامانج ده‌گرێ له‌رێگای هاوڵاتی خۆیه‌وه. به‌و واتایه‌ی له‌جێگای ئه‌وه‌ی حزبه‌كان ببنه هه‌ڵبژێره‌ری پاڵێوراوه‌كانی كابینه‌ی وزاری و له پارله‌ماندا شه‌رعیه‌ت وه‌رگرن، بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و كابینه‌یه به فلته‌ری هاوڵاتیدا راسته‌وخۆ بڕوا، له حكومڕانی باشدا حكومه‌تی نوێنه‌رایه‌تی له‌و كه‌سانه پێك دێ كه بۆ خۆیان له پێشدا ده‌بنه ئه‌ندامی پارله‌مان و له‌لایه‌ن هاوڵاتیه‌وه هه‌ڵده‌بژێردرێن ئه‌وسا له نێو ده‌سته‌بژێری پارله‌ماندا ده‌پاڵێورێن و ده‌بنه به‌رپرسیار له‌به‌رده‌م رای گشتیدا.\nهه‌ربۆیه له‌م جۆره له حوكمڕانیدا به‌رپرسیارێتی زیاتر هه‌ڵده‌گیردرێت و له‌ده‌ره‌وه‌ی هاوڵاتی هیچ شتێكی تر ناكرێته سه‌رچاوه‌ی هێزو لێپرسینه‌وه‌و داهێنان.\nهه‌ڵبه‌ت ئه‌م مۆدێله‌ی دواین به‌رگر ده‌بێ له‌به‌رده‌م هه‌ر حكومه‌تێك و كه‌سێك كه پتر له ٨ ساڵ یان دو خوڵی هه‌ڵبژاردندا بمێنێته‌وه، چونكه لێره گرفتی یاسای بۆ دروست ده‌بێ به‌و پێیه‌ی ته‌نهاو ته‌نها ده‌بێ ئه‌ندامی پارله‌مان بێو له دو خول زیاتریش به‌گوێره‌ی یاساكه ناتوانێ ببێته سه‌ره‌ك وه‌زیران یان وه‌زیر. كه‌وایه ئه‌م مۆدێله‌ی حوكمڕانی چاره‌سه‌ری پرسی دكتاتۆریه‌ت و فه‌رزكردنی ئیراده‌ی حزب و حكومه‌تیش ده‌كا به‌سه‌ر ئیراده‌ی ئه‌نجومه‌نی هه‌ڵبژێردراو یان پارله‌ماندا.\nئالێره‌دا گرنگی وه‌زیفه‌ی ده‌نگدان ده‌ر ده‌كه‌وێ. هه‌ڵبه‌ت دو تێڕوانین هه‌یه بۆ ئه‌م باسه ، یه‌كه‌میان تێڕوانینی به‌دامه‌زراوه‌ناسه‌كانه (Institutionalists) كه تێڕوانینێكی ماكرۆییانه‌یه‌و جه‌غت ده‌كاته‌وه له‌وه‌ی وه‌زیفه‌ی سه‌ره‌كی ده‌نگدان دروستكردن و به‌رهه‌مهێنانی حكومه‌ته. ئه‌وی تر له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی گوزارشتكاری (Expressive) بونیاد نراوه‌و میكرۆییانه سه‌یری وه‌زیفه‌ی ده‌نگدان ده‌كا. پێی وایه وه‌زیفه‌ی ده‌نگدان خاڵی بونه‌وه‌ی ده‌نگده‌ره له‌رێگای په‌سه‌ندكردنی بژارده‌كان و به‌كارهێنانیه‌تی وه‌ك هه‌لێك بۆ خۆ به‌تاڵكردنه‌وه گوزارشتكردن له ئاره‌زوه سیاسیه‌كان.\nجا هه‌ركام له‌و دو وه‌زیفه‌یه بێ له‌دواجاردا حكومه‌ت پێك دێو ده‌نگده‌ریش ده‌ستی له‌و دروستكردنه‌دا به فعلی هه‌یه، به‌ڵام ئه‌ی ئه‌گه‌ر ده‌نگده‌ر توانی گوزارشت له رای خۆی بكا، به‌ڵام حزبه گوزارشتلێكراوه‌كان نه‌یانتوانی ئه‌و گوزارشتانه‌ی ده‌نگده‌ر هه‌ڵمژن و ته‌وزیفی به باشی بكه‌ن له پرۆسه‌ی سیاسیدا؟ به‌و واتایه‌ی به‌رهه‌می ئه‌و ده‌نگانه حكومه‌تێكی ناشایسته بو؟\nله وه‌ڵامدا هاوشێوه‌ی( پیته‌ر مه‌یر) ده‌ڵێم ئه‌وحكومه‌ته هیچ پێناسه‌یه‌كی لۆژیكی بۆ نامێنێ و ده‌نگه‌كان ده‌بنه كه‌ره‌سه‌یه‌كی له‌كاركه‌وتوهه‌ر بۆیه حكومه‌ته‌كه‌ش ده‌بێته حكومه‌تێكی له‌كاركه‌وتو نه‌ك نوێنه‌رایه‌تی و به‌مه‌ش دو رێگه له‌به‌رده‌م ده‌نگده‌ر ده‌مێنێ؛\nله حاڵه‌تی یه‌كه‌م شكستی دیمۆكراسی دروست ده‌بێ، چونكه ئه‌گه‌ر هه‌یه به‌ره‌و توندوتیژی و راپه‌ڕین مل بنێ، ئه‌مه له‌كاتێكدا حاڵه‌تی دوه‌م شكستی حزبه حوكمڕانه‌كانه. له‌هه‌ردو حاڵه‌تیشدا شتێك دێته به‌رهه‌م كه پێی ده‌وترێ دژه سیسته‌م (ئه‌نتی سیسته‌م) كه كۆی ئه‌و حزب یان بزاوتانه ده‌گرێته‌وه كه هه‌وڵی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌و كابینه‌یه ده‌ده‌ن كه شكستی خواردوه. بۆیه ئه‌وه‌ی ده‌بێ له زانستی سیاسی و سیسته‌مه سیاسیه‌كاندا پێی ده‌وترێ (Bipolarism) واتا جوت جه‌مسه‌ر چێ ببێو جێگه‌ی فره جه‌مسه‌ریی بگرێته‌وه. به‌و واتایه‌ی ئه‌نتی سیسته‌مگه‌راكان هه‌مویان بچنه یه‌ك تای ته‌رازوه‌كه‌وه حزبه‌كانی ده‌سه‌ڵاتیش (یه‌كێتی و پارتی به نمونه) له‌تاكه‌ی تردا بن.\nپرسیارێكی تر كه هه‌ر له‌م باسه‌دا قوت ده‌بێته‌وه ئه‌وه‌یه، ئه‌ی ئه‌گه‌ر به فعلی ئه‌و حكومه‌ته‌ی دروستكرا توانی حوكمڕانی بكا به‌ڵام نوێنه‌رایه‌تی پێ نه‌كرا؟ یان به پێچه‌وانه‌وه توانی نوێنه‌رایه‌تی بكا به‌ڵام حوكمڕانی پێ نه‌كرا؟\nدیاره له باری یه‌كه‌مدا مانای دروستبونی دكتاتۆریه‌ته، به‌ڵام حكومه‌تێك بتوانێ نوێنه‌رایه‌تی بكاو كه‌چی حوكمڕانی پێ نه‌كرێ ئه‌وا بێگومان نزیكه له حاڵه‌تی هه‌رێمی كوردستان، چونكه به‌نزیكی حزبه‌كان به‌شێكی زۆریان له‌و حكومه‌ته‌دان كه ئه‌مێستا ماوكه‌ی درێژكراوه‌ته‌وه، به‌ڵام ئه‌و حكومه‌ته شكستخواردوه‌و ناتوانێ حوكمڕانی بكا. له‌م حاڵه‌ته‌شدا مانای وایه كه‌ناڵه‌كانی حزبه‌كان سه‌ركردایه‌تیه‌كی لاوازو بێ به‌رهه‌میان به‌رهه‌م هێناوه به‌جۆرێ توانای هه‌ڵگرتنی باری قورسی حوكمڕانی و پرسه‌كانی هاوڵاتی نیه.\nلێره به‌رپرسیارێتی له‌به‌رامبه‌ر ده‌نگ ده‌بێته پرسێكی هه‌نوكه‌ی و داواكاری له‌سه‌ر نوێنه‌رایه‌تیكردن له‌گه‌ڵ داواكاری له‌سه‌ر هه‌ڵگرتنی به‌رپرسیارێتی ده‌بنه دو پرسی گرنگی حوكمڕانی و پێویستیان به به‌ڵانس كردنه. چونكه هه‌ر كات به‌ڵانس له‌نێوان به‌ركارێتی و دیمۆكراسیدا هه‌بو ئه‌وكات مانای وایه ئه‌و حكومه‌ته هه‌م شه‌رعی و هه‌م نوێنه‌رایه‌تیه‌كی باش ده‌كا، به‌واتاكه‌ی تر هه‌م به‌رپرسیاره‌و هه‌م شه‌رعیه‌تیشی له‌و به‌رپرسیارێتیه‌وه وه‌رگرتوه.\nله كۆتایشدا وه‌ك راسڵ باچ پێناسه‌ی ده‌كا، دامه‌زراوه‌ی به‌رپرسیار ئه‌و سیاسه‌ته سه‌ركه‌وتوانه دابین ده‌كا كه ده‌بنه چاره‌سه‌ری بۆ گرفت و كێشه‌كانی روبه‌ڕوی ده‌بنه‌وه . بنه‌مای به‌رپرسیارێتی بریتیه له خێرایی دابینكردنی سیاسه‌ته‌كه‌و به‌جێگه‌یاندنی، ئینجا كاریگه‌رێتی ئه‌و به‌جێگه‌یاندنه‌و ئاستی سه‌ركه‌وتنی كه زامنی ئاستی به‌رپرسیارێتین. هه‌ر بۆیه وه‌ختێ ده‌سه‌ڵاتێك یان حوكمڕانیه‌ك ده‌توانێ ئه‌م هه‌نگاوانه بنێ مسداقیه‌ت دروست ده‌كاو ده‌بێته وه‌ڵامده‌رێكی خێرا بۆ گرفته‌كان و ئه‌و گله‌ی و گازه‌ندانه‌ی كه هاوڵاتیان هه‌یانه. كاتێك هه‌ڵسه‌نگاندن بۆ ئه‌دای حكومه‌تێك ده‌كرێ ئاستی وه‌ڵام و به‌رپرسیارێتی ده‌كرێته پێوه‌ر تاچه‌ند ئه‌و حكومه‌ته سه‌رچاوه‌ی سیاسه‌ته‌كانی بریتی بوه له‌و گله‌یی و گازه‌ندانه‌ی هاوڵاتی رۆژانه هه‌یبوه‌و تاچه‌ند كاری له‌سه‌ر چاكسازیان كردوه.


چوار كێشەی پرۆستات پێویستە بیانزانیت\n:: PM:03:36:23/05/2019 \nگرنگیدان بە تەندروستی پرۆستات شتێكی پێویستە بۆ پیاوان و بۆ ئەوەش پێویستە زانیاریت لەبارەی كێشەكانی ئەو رژێنەوە هەبێت كە قەبارەكەی بەقەد دەنكە گوێزێكە و كەوتووەتە نێوان میزڵدان و ئەندامی نێرینەوە و كاریشی دەردانی شلەی تۆواوگە كە خۆراك بۆ سپێرمەكان دابین دەكات و دەیانپارێزێت، بۆیە لەكاتی پرۆسەی ئۆرگازمدا پرۆستات ئەو شلە لە رێگەی چووكەوە دەگوازێتە دەرەوە و بەشێوەی تۆواوگ دێتە دەرەوە. لە خوارەوە چوار كێشەی سەرەكی پرۆستاتن:\nیەكەم/ هەڵاوسانی ئاسایی پرۆستات، واتە زیادبوونی قەبارەی رژێنەكە كە ناگاتە ئاستی شێرپەنجە. ئەو حاڵەتە لەگەڵ چوونە ناو تەمەن زیاد دەكات و لە نیشانەكانی:\n*لاوازی و سستی لە میزكردن.\n*هەستكردن بە بەتاڵ نەبوونی میزڵدان دوای میزكردن.\n*دەستپێكردنێكی بەزەحمەتی میزكردن.\n*پێویستی میزكردنی دووبارەبووەوە و هەستانی شەو بۆ ئەو مەبەستە.\n*زیادبوونی مەترسی بە هەوكردنی بۆڕی میز.\n*ئەگەری تووشبوون بە بەردی میزڵدان.\n*بوونی خوێن لەناو میز و تووشبوون بە چۆڕەمیزكردن.\nدووەم/ شێرپەنجەی پرۆستات، لە جۆرەكانی بڵاوی شێرپەنجەیە لە پیاوان لەپاڵ شێرپەنجەی پێست و لەگەڵ بەتەمەنداچوون ئەگەری دروستبوونی زیاتر دەبێت، سەرەتای دروستبوونی هیچ نیشانەیەكی دیاری نییە، بەڵام دواتر ئەو نیشانانەی هەیە.\nكێشە لە میزكردن و لاوازی لە توانای فڕێدانی میز و بوونی خوێن لە تۆواوگ و هەستكردن بە نارەحەتی لە ناوچەی حەوز و ئازار لە ئێسقان و لاوازی لە رەقبوونی ئەندامی نێرینە.\nسێیەم/ هەوكردنی پرۆستات، تووشی پیاوانی تەمەن بچووكتر دێت خوار 50 ساڵ و لە نیشانەكانی، ئازار و سووتانەوە لەكاتی میزكردن و سەختی لە میزكردن رەنگی تێری میز و میزكردنی چەندبارەی شەوانە و بوونی خوێن لە میز و ئازار لە ناوچەی سك و خوار پشت و گون و ئەندامی نێرینە و ئازار لەكاتی فڕێدانی تۆ و نیبشانەی وەك تووشبوون بە ئەنفلەوەنزا.\nچوارەم، ئاوسان و قەتیسبوونی شلە لەناو پرۆستات كە دەبێتە هۆی چوونی زیاتری خوێن بۆی و لە نیشانەكانی، سووتانەوە لەكاتی میزكردن و هەستكردن بەبەتاڵ نەبوونی میزڵدان و خێرا پەڕین و بوونی خوێن لەناو تۆواوگ و ئازار لەكاتی جووتبوون و لاوازیی رەقبوونی ئەندامی نێرینە.


سەردەمی پاکڕەوشتیی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بەسەر چووە\nجەیمز تراوب و: کەماڵ حەسەنپوور\nڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست گۆڕستانی ئایدیالیزمی سیاسەتی دەرەوەی ئامریکایە. بۆ جیلی ڕابردوو، ویلایەتە یەکگرتووەکان بە هیوای دووبارە داڕشتنەوەی ناوچەیەکی سەرکێش و گەلێک گرینگ، گشت چەکوچۆڵێکی کە لە بەردەستی دابووە بەکاری هێناوە: گۆڕینی ڕێژیم، پشتگیریی لە دێموکراسی، دژەسەرهەڵدان، دەستوەردانی مرۆیی، باشوێژیی لە بارەی مافەکانی مرۆڤ و مافی چارەی خۆنووسین.\nویلایەتە یەکگرتووەکان چ شتێکی هەیە کە بۆ ئەو هەموو تێچووه‌ی گیانیی مرۆڤ، پارە، هیوا و فکرانە بتوانێ نیشانی بدا؟ لەمەش گرینگتر، دەبێ هاووڵاتی ئاسایی کە لە کۆتاییدا لە میسر، بەحرەین، لیبی، سووریە و عێراق چارەنووسی خۆیان گرتە دەست، چی نیشان بدەن؟ مردن، زیندانیبوون و ترس. ئاشتی زۆر بە دەگمەن ڕووی لە خۆرهەڵاتی ناوین کردووە، بڕوانە سووریە، یەمەن یا لیبی، بەڵام ئەو هەستەی کە داهاتوو لەوانەیە لە ڕابردوو باشتر بێ وەک زۆر شتی دی نێژراوە.\nمن کاتێک کە [کتێبی] «نەزمی دوای خۆڵەمێشان: بناخە نوێیه‌کانی تەناهی لە خۆرهەڵاتی ناوین»م خوێندەوە، کە کۆکراوەی چەند نووسراوەیە کە لەلایەن [چاپخانەی] سێنچری فاوندەیشن چاپ کراوە، خۆم ناچار کرد کە بیر لەم گۆڕستانە بکەمەوە. کتێبەکە بانگهێشتمان دەکا کە بڕوانینە داهاتوو، بەڵام خودی خوێندنەوەکەی ناچارت دەکا ئاوڕێک لە ڕابردوو بدەیەوە. بڕوانە ئەم سەردێڕە: «خۆڵەمێش»ەکانی کە باسیان لێوەدەکرێ گشت ئەو شتەیە کە پاشماوەی ئەم ئاگرانەیە کە ئامادە بوون لە ٢٠١١ جیهانی عەڕەب هەڵلووشن. لە کۆکراوەیەکی ٢٠١٧، سیاسەتی عەڕەب دوای سەرهەڵدانەکان: ئەزموونەکانی سەردەمی سەرهەڵدانەوەی دیکتاتۆری، سەدەیەک بڕوا وابوو کە ئەم ئاواتانە لەنێو چووبوون. ئێستا پرسیار دەکا کە ئاخۆ شتێک ماوە کە شایانی دروست کردنەوە بێ لە سەر ئەم مەیتخانەیە؟\nئەم شتە (نەزمە)، کە دەبێ بگوترێ نەزمێکی وێستفالیی دەوڵەتانێکە کە بە یەکەوە بەناوی ئاسایشی ناوچەیی هەنگاو دەنێن. ئەو شتەی کە گەلێک گاڵتەجاڕانەیە و بۆ بیر لێکردنەوە دەبێ، ئەوەیە کە ناوچەیەک کە لە سەرەتادا بە داگیرکاریی ئامریکا بۆ ڕووخاندنی دیکتاتۆرێکی بێزراو و ڕێخۆشکردن بۆ گەشەسەندنی دێموکراسی سەراوبن کرا، ئێستا ڕێگای پێ دەدرێ کە هەوڵ بۆ ئاشتییەکی دیکتاتۆرانە بدا. بەڵام ئێمە لە هۆیەکەی تێدەگەین: دیکتاتۆرەکان لە بەشێکی بەرچاوی ناوچەکە دەسەڵاتی خۆیان پتەو کردووە. لە هەموویان خراپتر، بەشار ئەلئەسەدی سووریە، لەوانەیە تەنیا چەند حەوتوو لە بەدەستەوەگرتنی کۆنتڕۆڵ بەسەر نزیکەی دوو لە سەر سێی ڕووبەری وڵاتەکەی دوور بێ و بۆیە دەتوانێ بانگەشەی شێوەیەک لە سەروەری بکا. جیهانی عەڕەب زۆر لە گەڕانەوە بۆ دۆخی باوی سەدەی بیستەم دوور نییە، بەڵام بە دابەشبوونی دەسەڵات بە شێوەیەکی گەلێک جیاواز لە نێوان یاریکەرە سەرەکییەکاندا. جگە لەمە، ئەو شتەی کە لە ناوچەکە بەرەوپێش دەچێ مافی تاکەکان نابێ بەڵکوو کێبڕکێی نێوان وڵاتەکانە.\nلێرە من وەک ئایدیالێستێکی مارانگەز قسە دەکەم بەڵام پێم وانیە بەتەنیا بم. من لە ٢٠٠٩ چوومە ئەفغانستان تا چالاکیی دژی بەرهەڵستکاران ببینم، ستراتێژییەک کە لە دەرەوەی قەنده‌هار کەڵکی لێوەردەگیرا. من پێم وابوو کە ئەم ستراتێژییە بیرۆکەیەکی باشە، ئەگەرچی لەوانەیە کاتی پێویست بۆ کاریگەریی نەبێ. بەڵام دوایە گەیشتمە ئەم ئاکامە کە ئەمە بۆ وڵاتێکی بە تەواوەتی جیاواز باش بوو. ئەفغانستانی فرەمەزن، سنوورەکان فرەئاواڵە و خەڵکەکەی زۆر کەم وڵامی دەسەڵاتی ناوەندیی دەدەنەوە. من پێم وایە کە سەرۆک کۆمار ئۆباما ئاواتی دەخواست کە بە قسەی جێگری سەرۆک کۆمار، جۆ بایدێنی کردبا کە ئامریکا بۆ پارێزگاری لە بەرژەوەندیی خۆی جەخت لەسەر دژایەتیکردنی تێرۆریزم بکا و ئەفغانستان بۆ خۆیان [ئەفغانستانییان] جێ بهێڵێ.\nکاتێک کە لە کۆتاییەکانی ژانوییەی ٢٠١١، گەرەدەلوولی بەهاری عەڕەبی گەیشتە میسر، من بێسەبرانە چاوەڕوان بووم کە ئۆباما لایەنی خەڵکی میسر بگرێ و داوا لە سەرۆک کۆمار حوسنی موبارەک بکا کە واز لە دەسەڵات بێنێ. لە کۆتاییدا ئەو ئەم کارەی کرد و کاتێک کە موبارەک ڕەزامەندیی دەربڕێ کە دەستبەجێ [لە پۆستەکەی] دەست هەڵگرێ، گشت میسر نوقمی شادی بوو. وێدەچوو ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ یەکەم جار لایەنی دروستی مێژووی لە خۆرهەڵاتی نێوەڕاست هەڵبژاردبێ. بەڵام ئاراستەی مێژوو بە لایەکیتردا چوو. وەزیری کاروباری دەرەوە، هیلاری کلینتۆن، سەری لە بێ دەسەڵاتیی ڕێبەرانی جووڵانەوە سوڕ مابوو و ئامۆژگاریی ئۆبامای کرد کە پشتگیریی لە دەستاودەست کردنی دەسەڵات بە شێوەیەکی ڕێکوپێک بکا. بە ئاوەڕدانەوە بۆ دواوە دژوارە ببینین کە چۆن ئەمە ئاکامێکی جیاوازی لێدەکەوتەوە. بەڵام دوودڵیی کلینتۆن ڕەوا بوو.\nئاخۆ ئەو ئاکامگیرییەی کە دەتوانین لەم بەفیڕۆدانە ترسناکە وەریگرین ئەمەیە کە باشتر دەبوو کە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە سەدەی ٢١، وەک چۆن لە سەدەی پێشتر کردی، پشتگیریی لە هاوپەیمانە دیکتاتۆرەکانی کردبا؟ بێگومان، کارەساتی عێراق، زۆر درەنگ، فێری ژیریی سیاسەتی بەسەبری پێشگیری و کۆنترۆڵی کردین، ئەگەرچی لەوانەیە نائومێدکەر و تەنانەت مەترسیدار بێ. ئاکامە وێرانکەرەکانی دەستوەردان لە لیبی جارێکیتر، فێری ئاکامە نەخوازراو و پێشبینینەکراوەکانی هەوڵی خێرخوازانەی کردین. بەڵام هەڵوێستی بە پرەنسیپی ئۆباما، وەک بۆخۆی وای سەیر دەکرد، لە یارمەتیی بەرچاو بە نەیارانی سووریە چی؟ سووریەیان بە تەنیا لە گێژاوی کارەساتی مەزنتر لە هی عێراق جێهێشت، نیشانیان دا کە ئاکامەکانی بێهەڵوێستیی بە قەد هەڵوێست گرتنە. هەرچەندە «واقیعگەرا» ش بن، ناتوانن لە ئاکامی سووریە ڕەزامەند بن.\nمێژووی ئەم دواییانە بەوە دڵخۆشمان ناکا کە چارەنووسی گشتیی مێژوو بەرەوە دادمەندییە، وەک ئۆباما زۆر جار دەیگوت. سەرەڕای ئەمە، من ئێستاش لەسەر ئەم بڕوایەم کە دەبوو بە هەمان شێوە هەڵسوکەوتمان کردبا. من لەمە پەشیمان نیم کە ئۆباما داوای لە موبارەک کرد کە واز لە دەسەڵات بێنێ و ئاواتم دەخواست کە ئەو لە ٢٠١٢ یارمەتیی نەیارانی سووریەی کردبا. دیسانیش وێرانەکان وەبیرمان دێننەوە کە ئێمە چەندە کەم دەتوانین چارەنووسی ئەم خەڵکانە بگۆڕین کە لەنێو وڵاتانی ستەمکاردا دەژین. ئێمە هەوڵی زۆرمان دا، و زۆر بەدوورە (ڕەنگبێ جگە لە سووریە) کە ئەگەر هەوڵی زیاتریشمان دابا جیاوازییەکی هەبا.\nنەزمی دوای خۆڵەمێشان بانگهێشتمان دەکا کە هێڵێک بە بن ئەو سەردەمدا بکێشین و بڕوانینە ئاکاری دەرەکیی ئەو دەوڵەتانەی کە دوای بشێوییەکە سەریان هەڵداوە. بەڕاستی، ململانێ هەنووکەییەکانی دەسەڵاتەکانی ناوچە وێدەچێ کە تەشەنە بکا. ڕەنگبێ، پاشان لە سەرەتای گەڕانەوەی کەشوهەوای وێستفالی لە خۆرهەڵاتی ناوین دەرفەتێک بۆ شێوەی نوێی هاوکاری لە نێوان دەوڵەتەکان بڕەخسێ. بەڵام یەکێک لە هۆکارەکانی ئەوەی کە بۆچی کێشەکە خۆماڵییە ئەوەیە کە وڵاتانی جیهانی عەڕەب ئەو شتەی کیسینجێریان قبووڵ نەکردووە کە لە کتێبی «نەزمی جیهان وەک پرەنسیپی سەرەکیی سیستەمی وێستفالی»ی باسی دەکا، واتە ویستی ڕێگادان بە گشت وڵاتێک کە چارەسەری نەزمی نێوخۆ بکا، هەروەک شازادە پرۆتێستان و کاتۆلیکەکان لە کۆتایی شەڕی سی ساڵەدا کردیان. لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست، لە هەردوو وڵاتی یەمەن و سووریە، نەزمێکی شیعی خەریکی پاکانە حیسابە دژی لایەنی سوننی بە ڕێبەرایەتی عەڕەبستانی سعوودی. ئەگەر سعوودییەکان بەڕاستی ڕیبەری مەزنی ئێران، ئایەتوڵڵا خامنەیی، لە بواری ئەخلاقییەوە هاوتای هیتلێر دەبینن، هەر وەک شازادەی جێگرەوەی سعوودی، محەممەد بین سەلمان بە [پرۆگرامی] ٦٠ چرکەی گوت، دەبێ چاوەڕێی شتی خراپتر بین.\nزۆربەی نووسەرانی کتێبی سێنچری [کە لەسەرەوە ئاماژەی پێکرا] چاوەڕوانییەکی دیکه‌یان نیە. هەندێکیان وێدەچێ بڕیاریان دابێ کە هەڵسوکەت لەگەڵ بابەتێک بکەن کە گریمانە پڕهیواکانی ئەویان قبووڵ نیە. بڕایان کاتولیس، پسپۆڕێکی بواری ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست لە ناوەندی گەشەی ئامریکا، باسی دوورەدیمەنی نەزمێکی نوێی ناوچەیی وەک شتێکی «لێڵ، ئەگەر هەر بوونیشی هەبێ» دەکا. کاتولیس بە وردی باسی ئەزموونەکانی هەوڵە شکستخواردووەکانی حەفتا ساڵی ڕابردوو بۆ دروستکردنی نەزم لە ناوچەکەدا دەکا: «کێبڕکێی جوگرافیای سیاسی (ژێئۆپۆلیتیک) بەسەر هاوکاریدا زاڵە»، «ترس لە باڵادەستیی جوگرافیای سیاسی پێش بە هاوکاریی ئاسایشی ناوچە دەگرێ»، «پێناسەکانی هەڕەشەی هاوبەش ئەولەوییەتەکان و بەرژەوەندییەکان دەشارنەوە.» بەڵام چونکە نەزمێکی ئەوتۆ «لە ڕاددەبەدەر گرینگە کە دەستی لێهەڵگیرێ،» هەر وەک لە مانشێتی نووسراوەکەی کاتولیس دەردەکەوێ، ئەو پێشنیار دەکا کە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەتوانێ هەنگاوی بەکردەوە بگرێتە بەر، لەنێویاندا پێشگرتن بە هاوپەیمانەکانی بۆ ئەنجامدانی «هەڵەی لەخۆڕا و کارەساتباری ستراتێژیک،» وەک شەڕی سعودی_ئیماڕاتی لە یەمەن.\nهەڵبەت ئەمە ئاڵوگۆڕێکی بەرچاو لە شێوازی بیرکردنەوە نە تەنیا لە خەلیج بەڵکوو لە واشینگتۆنیش دەخوازێ. لە شوێنێکی دیکه‌ی نەزمی دوای خۆڵەمێشان، پسپۆڕی پەیوەندییە نێونەتەوەییەکان بروس جێنتێلسۆن، پێشنیاری پێداچوونەوە بە سیاسەتی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەکا کە لەویدا ڕێگا بە دیپلۆماسی بەرامبەر بە ئێران و وەستاندنی پشتیوانی لە دیکتاتۆرێکی خاون کاریزما وەک محەممەد بین سەلمان و قبووڵکردنی ڕەوایی ئیسلامی سیاسی بدرێ. تا ئێستا بەڕێوەبەرایەتیی ترامپ دەستئاواڵەیی بێسنووری بە سعودییەکان هەم لە یەمەن و هەم لە کەمپەینی نێوخۆیی سوننە دژی قەتەر بەخشیوە، لە کاتێکدا کە ترامپ بۆخۆی وێدەچێ ئامادەی بەخشینی دیاریی هەرە نایاب بە سعودییەکان لە ڕێگای هەڵوەشاندنەوەی ڕێككەوتننامەی ناوکی لەگەڵ ئێران بێ. بۆ ماوەی چەند ساڵی داهاتوو، زۆرتر وێدەچێ ویلایەتە یەکگرتووەکان لە جیات یارمەتی، پێش بە یارمەتییدان بە هەوڵە لەرزۆکەکان بۆ دامەزراندنی نەزم دوای خۆڵەمێشان بگرێ.\nهێشتا، شتێکیتر هەیە کە دەیزانین: «نەزم کۆتایی بە سیاسەت ناهێنێ. کاتێک کە خەڵک تامی ئازادی و ڕێزدارییان چێشت، تۆ ناتوانی تا هەتایه لەوانی دوور بکەیەوە. ئەم ئاگرانە لە کۆتاییدا جارێکیتر سەرهەڵدەدەنەوە.»\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 261 جار بینراوە| بینێره| چاپ


وەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا دمیترۆ کولیبا\nوەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا دمیترۆ کولیبا سەرکۆنەی سیاسەتەکەی ئەڵمانیای کرد بۆ ڕەتکردنەوەی پێدانی چەک بە ئۆکرانیا، داوای لە بەرلین کرد چیتر " یەکگرتوویی نەخاتە مەترسییەوە و هانی سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمێر پوتن نەدا." ئەمەش لەنێوەندی ترس و نیگەرانیەکاندا سەبارەت بە داگیرکردنی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیاوە.\nلەکاتێکدا ڕووسیا دەیان هەزاران سەربازیی لەسەر سنوورەکانی ئۆکرانیا جێگیرکردووە، ترس و نیگەرانیەکانی وڵاتانی ڕۆژئاوا لەسەر هەڵگیرسانی جەنگێکی گەورە لە ئەوروپا زیادیکردووە.\nهەریەک لە ئەمەریکا و بەڕیتانیا و وڵاتانی بەڵتیک لەڕێی ڕەوانەکردنی چەکەوە بۆ کیێڤ وەڵامی داواکانی ئۆکرانیایان داوەتەوە بۆ پتەوکردنی تواناکانی بەرگریی وڵاتەکە، لەو چەکانەش کە ڕەوانەی ئۆکرانیا کراون موشەکی دژە تانک و موشەکی دژە فڕۆکەیان تێدایە.\nوەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا دمیترۆ کولیبا وتی لێدوانەکانی ئەڵمانیا لەسەر " مەحاڵی پێدانی چەک بە ئۆکرانیا " لەگەڵ " ڕەوشی ئێستادا ناگونجێت."\nکولیبا جەختی لەوە کردەوە " یەکگرتوویی ئێستای ڕۆژئاوا بەڕووی ڕووسیادا لەهەموو کات گرنگترە."\nکولیبا وتی " هاوبەشە ئەڵمانیەکانمان دەبێت چیتر لەڕێی ئەو جۆرە لێدوان و کردارانەیانەوە یەکگرتوویی نەخەنە مەترسییەوە و هانی سەرۆکی ڕوسیا ڤلادیمێر پوتن نەدەن هێرشێکی نوێ بکاتە سەر ئۆکرانیا."\nوتیشی " ئۆکرانیا سوپاسگوزاری ئەڵمانیایە لەسەر ئەو پشتیوانیەی پێشکەشی وڵاتەکەی کردووە، بەڵام لێدوانەکانی ئێستایان نائومێدکەرن."\nوەزارەتی دەرەوەی ئۆکرانیا لە بەیاننامەیەکدا ئاماژەی بەوەدا دەیەوێت " نائومێدی " خۆی دەرببڕێت سەبارەت بە " شکستی حکومەتی ئەڵمانیا لە دابینکردنی چەک بۆ ئۆکرانیادا."\nلە ماوەی ڕابردوودا وەزیری بەرگری ئەڵمانیا کریستین لامبرێخت وتی بەرلین ناوەندێکی تەندروستی کاتی لە ئۆکرانیا دەکاتەوە، هاوکات جارێکی دیکە داواکانی ئۆکرانیای بۆ چەک ڕەت کردەوە.\nوەزیری بەرگری ئەڵمانیا کریستین لامبرێخت بە ڕۆژنامەی وێڵت ئام سۆنتاگی وت بەرلین پێشتر ئامێری هەناسەدانی ڕەوانەی ئۆکرانیا کردووە و سەربازە برینداربووەکانی ئۆکرانیا لە ئێستادا لە نەخۆشخانەکانی ئەڵمانیا چارەسەر وەردەرگرن.\nوتیشی " ڕەوانەکردنی چەک لە ئێستادا سوودی نابێت. ئەوە بۆچوونێکی گشتیە لەناو حکومەتی ئەڵمانیادا."\nلە ماوەی ڕابردوودا گرتە ڤیدیۆیەکی سەرکردەی هێزی دەریایی ئەڵمانیا کەی ئاچیم شۆینباخ بڵاوبۆوە و تیایدا دەڵێت دەبێت ڕێز لە سەرۆکی ڕوسیا ڤلادیمێر پوتن بگیردرێت و ئۆکرانیا هەرگیز ناتوانێت نیمچە دورگەی کرێمیا لە مۆسکۆ وەربگرێتەوە.\nلەکاتێکدا سەبارەت بەو لێدوانە پرسیار لە وەزیری بەرگری ئەڵمانیا کریستین لامبرێخت کرا، لە وەڵامدا وتی داوای لێدەکرێت لەسەر ئەو لێدوانەی ڕوونکردنەوە بدات.\nشۆینباخ دواتر داوای لێبووردنی کرد و وتی لێدوانەکەی " بەبێ بیرکردنەوە بووە." ئاماژەشی بەوەدا " هەڵەی کردووە."\nوتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەڵمانیا بە دەزگای هەواڵی فرانس پرێسی وت لێدوانەکانی شۆینباخ بەهیچ شێوەیەک ڕەنگدانەوەی هەڵوێستی وەزارەتی بەرگری ئەڵمانیا نیە.\nوتیشی ئەدمیڕاڵ شۆینباخ دەبێت لەبەردەم سەرۆک ئەرکانی سوپادا ڕوونکردنەوە بدات.


وەك ئاشكرایە ژانری چیرۆك چونكە پەیوەندییەكی بنەڕەتی بە هونەری گێڕانەوەوە هەیە، بۆیە ژانری چیرۆك لە زۆربەی ژانرەكانی دیكەی نووسیندا بوونی هەیە. ئاخر لە ژیان خۆی چیرۆكێكی درێژە، یان ئەگەر بەڕوانگە ئایینیەكانەوە لە ژانری چیرۆك بڕوانین، ئەوە ژیان بە سەفەرێكی كورت دەچوێنن. دیارە ژیانی هەر یەكێكیشمان بۆ خۆی چیرۆكە، بۆیە لە چیرۆك لە زۆربەی ژانرەكانی دیكەی ئەدەبیاتدا هەیە و هەندێك ژانر تەنانەت بەبێ ڕەگەزی چیرۆك ناتوانێت بژیت. بۆ نموونە: كام شانۆنامە هەیە ڕەگەزی چیرۆكی تێدا نەبێت؟ ئایا دەچێت بیرەوەریی بنووسینەوە و ڕەگەزی چیرۆك بوونی نەبێت؟ ئایا كام ڕۆمان هەیە خوێنەر بەر چیرۆك نەكەوێت؟ ئاخر زۆرجاران شیعرێكی كورتیش چیرۆكێكی درێژی لە هەناوی خۆیدا هەڵگرتووە. كەواتە دەپرسین: چیرۆك چییە؟\nدیمانەی هەفتەنامەی رووداو؛ پاشکۆی ئەدەب و كولتوور، لەگەڵ رزگار ئەمین نژاد.\nسازدانی غەمگین بۆڵی\nغەمگین بۆڵی: چی یارمەتی چیرۆكنووس دەكات، تاوەكو بتوانێت چیرۆكێكی باش بنووسێت؟ مەرجی چیرۆكێكی باش بەلای تۆوە چییە؟\nرزگار ئەمین نژاد: پەیامی هەمیشەیی چیرۆک لە راستیدا ئەوەیە کە پێمان بڵێ ئێمە لە جێگای خۆمان نین، واتە ئەو شوێنە ئەخلاقییەی کە شیاوی مرۆڤە. کەوایە یەکێ لە مەرجەکانی چیرۆکنووسین ماملەکردنە لەگەڵ جیهانی دەرەوەی خۆی. کاری چیرۆکنووس لەراستیدا دۆزینەوەی لابڕ یاخۆ رێچکەیەکی گوونجاوە بۆ تەبایی نانەوە لە نێوان ئەم بوون و نەبوونە. مەرجی چیرۆکێکی باش بەلای منەوە دۆزینەوەی وەها سێنتێزێکە کە بێگوومان بە زمانی هوونەری خۆی دەردەخات.\nغەمگین بۆڵی: ئەوە زمانە یان تەكنیكە كە شێوازی چیرۆك دیاری دەكات؟ ئایا لە رێگەی زمانەوە بەر ئەزموونێكی نوێی تەكنیك دەكەوین؟\nرزگار ئەمین نژاد: هەڵبەت زمان لە چیرۆکدا شتکی سەربەخۆ نییە بەڵکە بەشێکە لە تەکنیک. لە سۆنگەی شێوازی چیرۆکەوە وا باشە باس لە ستروکتوور بکەین چوونکە ستروکتوور چوارچێوەیەکی بەرفراوانترە کە زمان، تەکنیک، شێوازی چیرۆک و تەنانەت چیرۆکنووسیش لە خۆی دەگرێ و هەروەها دوورنمای بەرهەمی هوونەریش دیاریدەکا. کەوایە کاتێ باس لە شێواز دەکەین پێویستە رەچاوی دیالێکتیکی “کولتوور/ سترووکتوور” بکەین.\nچیرۆکیش وەک گشت دیاردە مرۆییەکان بەرهەمی مامڵەی کۆمەڵایەتییە و زۆر سرووشتییە ئەویش گرفتاری چوارچێوە و نۆرمە کۆمەڵایەتییەکان بێ و چیرۆکنووس تووشی قەیرانی نیگای هوونەریی بکا. زۆرجار هەستدەکەین شێوازی چیرۆک تووشی نسکۆ یاخۆ دابڕانێکی هوونەریی بووە و لە خۆمان دەپرسین: گرفتەکە چییە؟ لە راستیدا گرفتی ستروکتوورە. ستروکتوور یەکێکە لەو پرسیارە کۆنانە کە لە سەرەتای هاتنە ئارای زانستی کۆمەڵایەتییەوە گرنگی پێدراوە و تەنانەت لە دونیای هوونەریشدا قورسایی خۆی هەیە. کۆمەڵناسەکان لە روانگەی جیاوازەوە مامڵەیان لەگەڵ ستروکتوور کردووە، بۆ نموونە مارکس بڕوای بە شکاندنی ستروکتوور و داهێنانی سترووکتوورێکی مۆدێڕن بوو، بەڵام کۆمەڵناسەکانی دوای مارکس پێیان وابوو ئەمە خوولانەوەیە بە دەوری بازنەدا چوونکە بەم چەشنە ناگەینە کۆتایی ستروکتوور. ئانتۆنی گیدێنز (١٩٨٦) پێی وایە ستروکتوور شتێکە کە مانا بە ژیانی کۆمەڵایەتی ئێمە دەدا وەک زمان کە لە کاتی نووسین و دەربڕیندا بە شێوەیەکی سینتاگماتیک دەردەکەوێ و ئەکتەرەکان لەو چاورچێوەیەدا گمەی کۆمەڵایەتی دەکەن، لەوەها دۆخێکدا مرۆڤ لە رێگای کولتوورەوە چاکسازی لە ستروکتووردا دەکا. لەروانگەی “دەسەڵات ـ تەوەری” مارکس و نیگای “کولتوورـ تەوەری” گیدێنز دا هۆکارێکی سەرەکی لەبەرچاو نەگیراوە کە دواتر مارگارێت ئارچێر (١٩٩٥) ئاماژەی پێدەدا، واتە هۆکاری مرۆیی. تاکەکان لەرێگای “پێوەندیی بەهەڵکەوت  ” رۆڵێکی چاکسازیانەیان لە ستروکتووردا بۆ دەرەخسێ. ئارچێر لەم پێوەندییەدا باس لە کاریگەریی “گفتوگۆی دەروونی  ” دەکا، هەڵبەت گفتوگۆی دەروونی جیاوازی هەیە لەگەڵ مۆنۆلۆگدا چوونکە گفتوکۆی دەروونی لەسەر بنەمای کۆگنێتیڤ دامەزراوە و مرۆڤ دەتوانێ لەم رێگایەوە زەمینەی کۆمەڵایەتی و بنەمای کولتووری خۆی بەباشی بناسێ و دواجار بڕیار لەسەر مانەوە یاخۆ چاکسازی لە ستروکتور بدا.\nزمان و تەکنیک لە چیرۆکدا وەک دیالێکتیکی ستروکتوور/کولتوور وایە، ئەو شتەی کە دەبێ شێوازێکی نوێ دیاری بکا لە راستیدا گفتوگۆی دەروونیی چیرۆکنووسە. چیرۆکنووس پێویستە چاوێکی وردبین و گوێیەکی هەستیاری هەبێ تاکوو دیاردەکان و وردەکارییەکانی جیهانی دەروە ببینێ و ببیسێ، دواتر لە هەناوی خۆیدا گفتوگۆیان لەسەر بکا و دواجار ئەم تەعاموولە کۆگنێتیڤییە، خۆی لە خۆیدا شێوازی چیرۆکیش دیاری دەکا.\nغەمگین بۆڵی: ئەگەر ئاوڕێك لە مێژووی چیرۆكی كوردی بدەینەوە، دەبینین هەندێك لە چیرۆكنووسان گوتە و ڕستەی تەمومژاوییان خستۆتە ناو چیرۆكەكانیانەوە كە زۆرجار هونەری گێڕانەوەی چیرۆكەكانی ئاڵۆز كردووە. ئایا تۆ ئەمە بۆچی دەگەڕێنییەوە؟\nرزگار ئەمین نژاد: ئاڵۆزی لە زماندا پێوەندییەکی راستەوخۆی هەیە بە ئاڵۆزی هزر و دەروونی نووسەر. یەکێک لە هۆکارەکانی ئەم ئاڵۆزییە لە وڵامی پرسیاری پێشوودا باسی لێکرا، واتە نەبوونی گفتوگۆی دەروونی. بەڵام میکانیزمی شەرم و وەهمی مێتافیزیک دەتوانن دوو هۆکاری دیکە بن کە من هەوڵدەدەم بە کورتی ئاماژەیان پێبدەم.\nکاتێ باس لە شەرم دەکەین بێگوومان باس لە رەوەندێکی سایکۆلۆژیانە دەکەین کە فرۆید لە تیۆری” ئێگۆ” و “سوپێر ئێگۆ”دا باسی لێکردووە. شەرم لە روانگەی فرۆیدەوە ئەو قۆناغەیە کە تاک لە نێوان “من” (ئیگۆ) و “بان من” (سوپێر ئێگۆ) دا رادەوەستێ. مەبست لە “بان من” ئیلتیزامە کۆمەڵایەتییەکانە کە لەسەرەتای منداڵییەوە لە هەناوی ئێمەدا رەگ دادەکوتێ، کاتێ لێکچوونەکان بە پێچەوانەی پێوەرەکانی “بان من” بن، ئەوا دیاردەی شەرم سەرهەڵدەدا. نۆربێرت ئێلیاس، کۆمەڵناسی ئاڵمانی کاتێ باس لە رەوەندی چێبوونی کەسایەتی لە کۆمەڵگای نەریتی دەکا، ئاماژە بە میکانیزمی شەرم دەدا و دەڵێ؛ کۆنترۆلی گرووپە کۆمەڵایەتییەکان بۆ بەهێزکردنی شەرم لەراستیدا سوپێر ئێگۆی کۆمەڵگای نەریتییە. مەبەست لە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان؛ بنەماڵە، گەرەک، شار، مزگەوت، قوتابخانە و تەنانەت دەسەڵاتی سیاسیشە. “من” لە کۆمەڵگای نەریتیدا دەبێ هەمیشە ئاگاداری ئەوە بێ کە لە سنووری ئەو شەرمانە لانەدا کە “بان من” بۆی دیاریی کردووە چوونکە دەرکەوتنی رەهەندە ناشرین و دژەباوەکان، “من” وێران دەکا و لە هەمان کاتیشدا دەبێتە هۆی هەرەشە بۆ سەر شەرافەتی خەلکانی دیکەش. بەم چەشنە یەکێک لە هۆکارەکانی ئاڵۆزی زمان لە چیرۆکدا رەنگە لە میکانیزمی شەرمدا خۆی ببینێتەوە، واتە نووسەر لەترسی شکاندنی شەرم پەنا بۆ شکاندنی چەمک دەبا.\nدونیای مودێڕن توانیویەتی تا رادەیەکی زۆر دوالیزمی ریئالیتی و فانتازی پێکەوە ئاشت بکاتەوە و لە ئەنجامدا ریئالیزمی ئەدەبی تێکەڵ بە تێگێشتنێکی ئیگزیستانسیالیستی بکا. لای ئێمە هێشتا چیرۆکنووسمان هەیە کە چاو و گوێی بەسەر جیهانی دەوروبەریدا داخستووە و چاوی لە تاریکستانەکانی ئاسمان بڕیوە و بە تێروانینێکی مێتافیزیکییەوە لەو بۆشستانەدا، لە دوای خۆی دەگەرێ. لە وەها دۆخێکدا زۆر سرووشتییە کە رستە و گوتەی چیرۆکەکانیان تەمومژاوی بن.\nغەمگین بۆڵی: ئایا ئەدەبی پۆستمۆدێرن كاریگەریی بەسەر چیرۆكی كوردی دروستكردووە، یان چیرۆكی كوردی چۆن خۆی ئاوێتەی ئەدەبی پۆستمۆدێرن كردووە؟\nرزگار ئەمین نژاد: با سەرەتا پرسیار لە خۆمان بکەین کە هوونەری پۆستمۆدێڕن بۆچی سەریهەلدا؟ هومێد پەیامێکی گرنگی مۆدێرنیزم بوو، بەڵام ئەم هومێدە جەهەندەمێکی ترسناکی بۆ مرۆڤ دروستکرد. زیگمۆند باومان (٢٠٠٥) دەڵێ: پەیامی مۆدێرنیتە ئەوە بوو کە جیهان لەو شتە ناپاکانە خاوێن بکاتەوە کە گرێ دەخەنە بەردەم “شارەستانیەت” و “پێشکەوتن”. هەڵبەت شارستانیەت و پێشکەوتن وەها تیۆریزە کرابوو کە وەک ئایدۆلۆژیای سەدەی بیستەم پێناسە دەکرا. پرسی سڕێنەوە ئامانجی نوخبەکانی سەدەی بیستەم بوو بۆ کۆتایی هێنان بە دژەکولتوور. ئەم رەوتە خزمەتێکی گەورەی بە پرۆسەی بەرهەمهێنانەوەی  ئەوتۆریتەی نوخبە کرد. پۆستمۆدێڕنیزم بۆیە سەریهەڵدا تاکوو کۆتایی بە کولتووری ئەوتۆریتاری نوخبە بێنێ و هوونەر دێمۆکراتیزە بکا، واتە کۆتایی بە ئایدیای دژەکولتوور هێنا و پارسەنگی نێوان کولتوری نوخبە و کولتوری گەلی  پاراست. ئەمە وایکرد کە ئەدەب چیدی لە دیوەخانی نوخبە و کولتوری باندەستدا نەژی، بەڵکە بەرەو شەقام و کۆڵانەکان داگەرێ و لەخزمەتی ئەو هاودژییەدا بێ کە چینی باندەست خەریکبوو دەیسڕییەوە. یەکەم شت کە هوونەری پۆستمۆدێڕن کردی ئەوە بوو کە لە جەغزی میکانیزمی شەرمدا نەما. دووهەم شت ئەوە بوو کە دیاردەگەلی نێو شەقامی گشتی کرد بە سووژە، واتە ئەو واقعە سادانە کە نوخبەکان وەک دیاردەی دژەکولتوور سەیریان دەکرد. سێهەم شت ئەوە بوو کە لە رێگای سادەکردنەوەی زمانەوە پاوانی زمانی نوخبەیان شکاند.\nلەباری فێمۆنۆلۆژییەوە چیرۆکی کوردی مەودایەکی زۆری هەیە لەگەڵ پۆستمۆدێرندا، چوونکە کۆمەڵگای ئەدەبی کوردی زەمینەی وەها هاودژییەکی کولتووری بۆ فەراهەم نەبووە کە لە وڵاتانی مۆدێرندا روویدا. بۆ نموونە چیرۆکی کوردی زۆر بە کەمی هەوڵیداوە خۆی لە میکانیزمی شەرم لادا و موعاناتێکی ئێگزیستانسیالیستی بۆ شەرم بەرهەم بێنێ. چیرۆکنووسی کورد هێشتا هەر گرفتاری کۆنترۆڵی گرووپە کۆمەڵایەتییەکانە و هەوڵی نەداوە کە بەستێنێک بۆ هاودژی کولتووری فەراهەم بکا. بەڵام لەباری فۆرمەوە ئێمە نیشانەکانی پۆستمۆدێڕن لە بەشێک لە چیرۆکەکاندا دەبین و ئەمەش زۆر ئاساییە، چوونکە فۆرمی چیرۆک وەک تێکنۆلۆژیا وایە و سەردەم بەسەرماندا دادەسەپێنێ.\nغەمگین بۆڵی: ئایا ڕەخنەی كوردی توانیویەتی لەگەڵ هەڵزنانی چیرۆك بە باڵای گێڕانەوەوە، هەنگاو بنێت؟\nرزگار ئەمین نژاد: جێگای بەتاڵی ناوەندێکی ئاکادێمی بۆ رەخنە و نرخاندن لای ئێمە زۆر دیارە. ئەمە قسەی من نییە، بەڵکە بۆچوونی زۆربەی هوونەرمەندان و ئەدیبانی کوردە. ئێمە وەک دیاردەیەکی کەسی ماملە لەگەڵ رەخنەدا دەکەین. یەکێ لە تەنزە سەیروسەمەرەکانی رەخنەی ئەدەبی ئەوەیە؛ کاتێ رەخنەگر چیرۆک یاخۆ رۆمانێک دەنرخێنێ، چیرۆکنووس ولامی دەداتەوە و تەنانەت لە هێندێ حاڵەتدا هەڵوێستی گرژی لێدەکەوێتەوە. نووسەری کورد فیرنەبووە کە کاتێ چیرۆک کەوتە دەست خوێنەر، ئیدی ئەو چیرۆکە هی چیرۆکنووس نەماوە بەڵکە هی خوێنەرە و، خوێنەریش مافی خۆیەتی چۆن ئەو چیرۆکە هەڵسەنگێنێ. ئەم چەشنە ماملەکردنە لەگەڵ رەخنەگردا پێوەندیی راستەوخۆی هەیە بە روانگەی ئێلیاس لەمەڕ میکانیزمی شەرم. نووسەری چیرۆک وەک بەشێک لە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، هەوڵدەدا هۆکارێک بێ لە میکانیزمی شەرمدا و، لە رێگای کۆنترۆڵی شەرمەوە دۆخەکە بەرەو ئەو ئاقارەدا ببا کە بەلای شەرافەتی ئەودا نەشکێتەوە.\nتێبینی: ئەم دیمانەیە لە ژمارە ٣٧ی پاشکۆی کولتوور و ئەدەب لە هەفتەنامەی رووداو دا بڵاو کراوەتەوە.


گردبوونەوەی کرێکارانی تراورسی لۆڕستان بەرانبەری بینای قایمقامەتی - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nسەر لە بەیانی ڕۆژی شەممە ۱۱ی ڕەشەمەی ۱۳۹۷، گرووپێک لە کرێکارانی کومپانیای تراورسی لۆڕستان لە بەرانبەر بینای قایمقامەتی لە شاری دروود کۆبوونەوە.\nهۆکاری گردبوونەوەی ئەم کرێکارانە پێنەدانی پاشەکەوتی حەقدەستی سێ مانگەی ڕابردوو و وەپاش خستنی جێژنانە و پاداشتنی کۆتایی ساڵ ڕاگەیەندراوە.\nڕێژەی کرێکارانی ئەم کومپانیایە سەرجەم ٤۰۰ کەس دەبن، ئەم کرێکارانە ساڵانێکە ڕووبەڕووی پاشەکەوت کردنی پاشماوەکانی حەقدەست و کێشەی تەئمینی دابین کاری و تەکمیلین. ئەم کێشانە چەنددین جار ناڕەزایەتی کرێکاران لێکەوتۆتەوە.\nکرێکارانی تراورس (پێگەی کۆنکرێتی و پۆڵایی یان چێوی کە خەتی ئاسنی لەسەر چفت دەکەن) لە بەشی هێڵ و بنگەی تەکنیک ئاسنە ڕێی لۆڕستان سەرقاڵی کارن.\n← دارستان و شینکایی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان/ بەشی یەکەم پارێزگای سنە\nبریندار بوونی دوو کۆڵبەر بەهۆی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران →