ته‌کنۆلۆژیای چاپی سێ ره‌ھه‌ندی چۆن دونیا ده‌گۆڕێت؟ | داهاتووتوێژی و لێکۆڵینه‌وه‌ی ئاینده‌کان له کوردستان\nHome/بابه‌تی کوردی/پرینتەری ٣-ڕەهەندی/ته‌کنۆلۆژیای چاپی سێ ره‌ھه‌ندی چۆن دونیا ده‌گۆڕێت؟\nبابه‌تی کوردیپرینتەری ٣-ڕەهەندی\nچاپی سێ ره‌ھه‌ندی به ته‌کنۆلۆژیایه‌کی تایبه‌ت ده‌وترێت که تێیدا ده‌مه‌پرژێنێک مه‌وادی لکێنه‌ر یان که‌تیره‌یی ده‌پرژێنێته سه‌ر چینێک تۆز و به دووپات کردنه‌وه‌ی به‌رده‌وامی ئه‌م کاره چین له‌سه‌ر چین، وێنه‌ی به‌رجه‌سته‌ی مه‌به‌ست پێک ده‌ھێنێت.\nبه واتایه‌کی دیکه چاپی به‌رجه‌سته ھه‌مان چاپی دوو ره‌ھه‌ندیه که چه‌نھا جار دووپات ده‌بێته‌وه.\nبۆ روون بوونه‌وه‌ی زیاتر ده‌توانین ئه‌م ته‌کنۆلۆژیا ھاوشێوه بکه‌ین له‌گه‌ڵ له‌سه‌ریه‌ک دانانی خشت بۆ درووستکردنی خانوو؛ ئه‌گه‌ر سه‌یری شێوازی ھه‌ڵچنینی دیواری خشت بکه‌یت ده‌زانیت وه‌ستا خشته‌کان، یه‌ک به یه‌ک له ریزێکدا داده‌نێت و پاشان تێکه‌ڵه‌یه‌ک ده‌ڕژێنێته سه‌ر ئه‌و رێزه و جارێکی دیکه، یه‌ک به یه‌ک خشتی له‌سه‌ر داده‌نێته‌وه و به‌رده‌وام ده‌بێت له‌م کاره تا گه‌یشتنی دیوار بۆ ئاستی به‌رزیی و شێوه‌ی مه‌به‌ست. کاری «ته‌کنۆلۆژیای چاپی سێ ره‌ھه‌ندی » ھاوتای ئه‌م شێوه دیوارھه‌ڵچنینه‌یه. مه‌واده‌کان توێ له‌سه‌ر توێ ده‌خرێنه سه‌ر یه‌ک و به شێوازی جۆراوجۆر توند ده‌کرێنه‌وه و پته‌و و قایم بوونی شیاو وه‌رده‌گرن.\nھه‌ندێک جار مه‌وادی پلاستیکی ده‌توێنرێنه‌وه و له رێگای ده‌مه‌پرژێنه‌وه له سه‌ر یه‌ک داده‌نرێن. ھه‌ندێک جاریش مه‌وادی «شله» یان تۆزی «به‌ستوو» توێ بۆ توێ داده‌نرێن و له رێگای تیشکی سه‌روو به‌نه‌وش یان لێزره‌وه یان به پرژاندنی مه‌وادی لکێنه‌ر، شێوه‌ی مه‌به‌ست درووست ده‌کرێت.\nخاڵه به‌ھێزه‌کانی ته‌کنۆلۆژیای چاپی سێ ره‌ھه‌ندی \nخێرایی له به‌رھه‌مھێناندا\nله چاپ کردنی سێ ره‌ھه‌ندی دا، به پێچه‌وانه‌ی شێوازی وه‌کوو داڕێژکاریی پێویست ناکات به درووستکردنی قاڵب و گۆڕانکاری له ھه‌موو ره‌وتی به‌رھه‌مھێناندا بۆ به‌رھه‌می نوێ! به‌ڵکوو به ساز کردنی یه‌ک سه‌رمه‌شقی سێ ره‌ھه‌ندی، کاری به‌رھه‌مھێنان ده‌ست پێ ده‌کات.\nبه ھۆی ئه‌وه‌ی پرینته‌ری به‌رجه‌سته له سفره‌وه ده‌ست پێده‌کات بۆ درووست کردن و چین له‌سه‌ر چین به ته‌نیا ئه‌وه‌ی پێویسته له‌سه‌ر یه‌کی دا ده‌نێت، فڕێدانێکی که‌متری مه‌وادی ھه‌یه له چاو دیکه‌ی شێوه‌کانه‌وه که له قه‌باره‌یه‌کی گه‌وره‌وه ده‌ست پێده‌که‌ن تا ده‌گه‌ن به شێوه‌ی مه‌به‌ست.\nھه‌موو ئه‌و خاڵانه‌ی سه‌ره‌وه ده‌بێته ھۆی ئه‌وه‌ی تێچووی به‌رھه‌مھێنان زۆر که‌متر بێت له چاو دیکه‌ی شێوه‌کانه‌دا.\nتوانایی به‌رھه‌مھێنانی شێوه ئاڵۆزه‌کان\nشێوازی چاپی سێ ره‌ھه‌ندی توانایی ھه‌یه بۆ به‌رھه‌مھێنانی قه‌باره و به‌رھه‌می زۆر تێکه‌ڵ که درووست کردنیان له دیکه‌ی رێگاکانی به‌رھه‌مھێنانه‌وه ئه‌سته‌م ده‌نوێنێت. بۆ نموونه سه‌رنجی شێوه‌ی خواره‌وه بده‌ن که پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی به ئاسانی درووستی ده‌کات به‌ڵام له دیکه‌ی شێوه‌کاندا زۆر دژوار یان ئه‌سته‌مه.\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی و کاراییه‌کانی\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی ژینی\nچاپی سێ ره‌ھه‌ندی ژینی، ره‌وتێکه بۆ نه‌خشه‌کێشان و پێکھێنانی بیناسازیه ئاڵۆزه‌کان. به شێوه‌ی گشتیی «پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی ژینی» که‌ڵک وه‌رده‌گرێت له شێوازی چین به چین بۆ رۆنانی مه‌وادێک که به ناوی «مه‌ره‌که‌بی ژینی»ه‌وه ناسراون بۆ داڕشتنی قه‌واره‌ی شێوه ته‌نراو.\nچاپی سێ ره‌ھه‌ندی ژینی، کارتریج یان کۆگایه‌کی ھه‌یه بۆ ھه‌ڵگرتنی مه‌ره‌که‌بی جۆراوجۆر و سه‌باره‌ت به درووست کردنی ئه‌ندامی جه‌سته‌ی مرۆڤه‌وه، مه‌ره‌که‌بی بایۆلۆژێکی تێدایه. پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی ژینی له رێگای ده‌رزیه‌کانی سه‌ر به‌سته‌ری چاپه‌وه و به پێی سه‌رمه‌شقی دیاری کراو، ده‌ست ده‌کات به چاپ کردنی یه‌کێک له ئه‌ندامه‌کانی جه‌سته‌ی مرۆڤ؛ وکوو گورچیله، گوێ، لووت، ئێسک و دڵ.\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی له چێشت لێناندا\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی مه‌وادی خوارده‌مه‌نی، به شێوه‌ی داگوشینی توێ له‌سه‌ر توێی خواردنه‌کان، به شێوه‌ی سێ ره‌ھه‌ندی خۆراک پێکدێنێت. جۆره‌ھا خواردنی وه‌کوو شۆکۆلاته، نوقڵۆکه، معکارونی و پیتزا ھه‌ڵبژارده‌یه‌کی باشن بۆ ئاماده کردن له‌م رێگایه‌وه.\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی له دیزاین و مۆده‌دا\nچاپی سێ ره‌ھه‌ندی به ده‌ستی دیزاینه‌ره‌کانی مۆده‌وه ھاته نێو جیھانی جلوبه‌رگه‌وه و به‌رھه‌می وه‌کوو پێڵاو و جلوبه‌رگ له رێگای پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی وه ساز کرا. کۆمپانیای «نایک» له به‌رھه‌می بازرگانیدا که‌ڵکی له پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی وه‌رگرت بۆ درووست کردنی نموونه‌ی یه‌که‌می پێڵاو بۆ یاریزانانی فتبۆڵی ئه‌مریکی.\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی له ئۆتۆمبێل سازیدا\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی له نه‌خشه‌کێشان و درووست کردنی ئۆتۆمبێل، کامیۆن و فڕۆکه‌دا به کار ھاتوه.\nله سه‌ره‌تای ساڵی ٢٠١٤دا کۆمپانیایه کی ئه مریکی رایگه‌یاند یه‌که‌مین ئۆتۆمبێلی چاپکراوی سێ ره‌ھه‌ندی به‌رھه‌م ھێناوه که زۆرینه‌ی پارچه‌کانی به پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی ساز کراون. ھه‌روه‌ھا له ساڵی ٢٠١٤ دا کۆمپانیای “لوکال موتورز” ئامێرێکی ھاتوچۆی به که‌ڵک گرتن له پلاستیک و فیبرۆکاربۆن خسته بازاڕه‌وه که به ته‌واوه‌تی له رێگای چاپی سێ ره‌ھه‌ندی به دیھێنرابوون. له ساڵی ٢٠١٥دا کۆمپانیا ئێرباس رایگه‌یاند فڕۆکه‌یه کی نوێ بریتی له یه‌ک ھه‌زار پارچه‌ی به‌رھه‌مھێنراو له رێگای پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی وه. ھه‌ر له‌م ساڵه‌دا فڕۆکه سه‌ربازیه‌کانی یۆرۆ فایته‌ری ھێزی ئاسمانی شاھانه، به پارچه چاپکراوه‌کانی پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی وه، ھاتنه فڕین.\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی بۆ نه‌شته‌رگه‌ری\nبه کارھێنانی پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی له نه‌شته‌رگه‌ریدا له ساڵه‌کانی ١٩٩٠ـه‌وه ده‌ستی پێ کرد که تێیدا بۆ داڕشتنی به‌رنامه‌ی نه‌شته‌رگه‌ری بۆ بنیات نانه‌وه‌ی ئێسک، که‌ڵکیان له نموونه‌ی شیکاریی وه‌رده‌گرت. درووست کردنی ئامێری تایبه‌تی چاندنی شانه‌ی زیندوو له نێو له‌شدا له ئاکامی گه‌شه‌ی به‌کارھێنانی ته‌کنۆلۆژیای چاپی به‌رجه‌سته له بواری پزیشکیدا فه‌راھه‌م کرا. له مانگی ئاداری ساڵی ٢٠١٤ دا پزیشکانی پسۆڕی نه‌شته‌رگه‌ریی له سوانسی، بۆ بنیات نانه‌وه‌ی روومه‌تی ماتۆڕسوارێک(که له رووداوێکی ھاتوچۆدا به سه‌ختی بریندار بووبوو) که‌ڵکیان له پارچه‌یه‌کی چاپکراو به پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی وه‌رگرت. له مانگی ئایاری ٢٠١٨دا چاپی به‌رجه‌سته به‌کارھێنرا بۆ چاندنی گورچیله بۆ رزگار کردنی کوڕێکی سێ ساڵان.\nپرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی و په‌روه‌رده\nچاپی سێ ره‌ھه‌ندی و به تایبه‌ت «پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی سه‌رچاوه کراوه» نوێترین ته‌کنۆلۆژیای به‌کارھێنراون له وانه وتنه‌وه‌دا. ھه‌ندێک له نووسه‌ران پێیان وایه پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی گۆڕانکاریه‌کی بێ وێنه‌یه له فێرکاریدا. زمانحاڵی ئه‌م جۆره بانگه‌شه‌یه توانای ھاوشێوه‌سازی له‌لایه‌ن قوتابیانه‌وه‌یه به تێچوویه‌کی که‌م و ئاستی به‌رزیی خێرایی له وانه‌کاندا و ھه‌روه‌ھا پێکھێنانی ئامرازی ھه‌رزان به‌ھا به کوالێتیه‌کی به‌رزه‌وه.\nئه‌مڕۆکه پرینته‌ری سێ ره‌ھه‌ندی زیاتر له زێڕ و فڕۆکه، بۆ درووست کردنی خانووی ھه‌رزان نرخ له وڵاتانی دواکه‌وتوودا به کارده‌ھێنرێت. داھێنه‌ران سه‌رقاڵی که‌ڵک وه‌رگرتنی ئه‌م ته‌کنۆلۆژیان بۆ چاپ کردنی سێ ره‌ھه‌ندی ھه‌موو شت؛ له چه‌کی رۆبۆتیکی زیره‌که‌وه بگره تا شوێنگره‌وه‌ی ئێسک و ته‌نانه‌ت ته‌نۆلکه‌یه‌ک به ئه‌ستووریی ئه‌تۆمه‌وه.\nکاراییه‌کانی راستیی گریمانه


مووسا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە پێغەمبەر مووساەوە)\nمووسا (بە عەرەبی: موسی، بە ئینگلیزی: Moses) لە ئایینەکانی جوولەکە، مەسیحییەت و ئیسلامدا پێغەمبەرێکی خودایە. مووسا لە فاقوس لە پارێزگای شەرقییەی میسر کە ناو دەبرا بە خاکی جاسان (Goshen) لەسەردەمی فیرعەونەکاندا، لەدایکبووە و ژیاوە. ناوی مووسا، لە عیبریدا بە מֹשֶׁה (بە لاتینی Moshe) ھاتووە، واتا لە ئاودا دەرھێنراو، چونکە لە ئاودا دۆزییانەوە و دەریانھێنا. جولەکە بە مووسای مامۆستا ناوی دەبەن و لە لایان گرنگترین پێغەمبەرە. مووسا لە قورئاندا ١٣٦ جار (زیاتر لە ھەموو پێغەمبەرانی تر) ناوی ھاتووە و یەکێکە لە پێغەمبەرە شکۆمەندەکان (اولی العزم) و نازناوی «کلیم الله»یە و کتێبەکەی تەوراتە. مووسا لە فەڵەستین کۆچی دوای کرد لەکاتێکدا کە تەمەنی ١٢٠ ساڵ بووە.\nڕزگارکردنی موسا لە ڕووباری نیل، لەلایەن Nicolas Poussin لە ١٦٣٨.\n١.٢ ژیانی سەرەتایی\n٢ لەڕوانگەی ئایینەکانەوە\n٢.٣.١ ژیانی پێغەمبەرایەتی\nلە نووسراوەی سەردەمی کۆندا ھاتووە، مووسا کوڕی عەمران کوڕی قەھات کوڕی لاوی کوڕی یەعقووب کوڕی ئیسحاق کوڕی ئیبراھیم کوڕی تارخ کوڕی ناحور کوڕی سروج کوڕی ڕەعو کوڕی فالج کوڕی عابر کوڕی شالح کوڕی ئەرفکشاد کوڕی سام کوڕی نووحە، دایکی ناوی یوکابد بوو، برایەکی ھەبوو بەناوی ھاروون کە ئەمیش یەک خوشکی ھەبوو بە ناوی مریەم.\nمووسا لە پێغەمبەرانی بەنی ئیسرائیل بووە کە یووسف پێشی خستن لە فەڵەستینەوە و لە زەوی (جاسانە) نیشتەجێ ی کردن (شاری الشرقیە) ی ئەمڕۆ لە میسر لەبەر پێویستیان بە شوێنێکی زۆر بۆ مەڕو ماڵاتیان. بەپێی پەڕتووکی پەیمانی کۆن و قورئان مووسا لەو ساڵەدا لەدایک بووە کە منداڵی ھۆزی ئیسرائیلییەکان دەکوژران لەکاتێکدا کە فیرعەونی میسر ڕەمسیسی دووەم کە ساڵێک فەرمانی کوشتنیانی دەرکرد و ساڵێک وازی لێھێنان ئەمەش لەترسی زۆربوونی ژمارەیان بوو ھەتا نەبنە یارمەتیدەرێک بۆ دوژمنەکانی، ھەندێکیش دەڵێن (ئەو ساڵە فیرعەون خەوێکی دیوە و بەپێی ئەوەی کە خەوەکەیان بۆ لێک داوەتەوە پێیان وتووە کە ئەم ساڵ منداڵێک لە دایک دەبێت کە تۆ لەناو دەبات بۆیە فەرمانی بەلەناو بردنی ھەموو منداڵێک کرد کە لەو ساڵەدا لەدایک دەبوون کە مووسا تێیدا لەدایک بووە). دایکی مووسا منداڵەکەی دەخاتە سندووقێکەوە و دەیخاتە ڕووباری نیل و لەم کاتەدا فیرعەون دۆزییەوە و خێزانەکەی خۆشی ویست و ئینجا مووسا لە کۆشکی فیرعەوندا ژیانی بەسەر برد.\nمووسا لەدوای کوشتنی یەکێک لەشوێنکەوتوانی فیرعەون و سەرخستنی ئیسرائیلییەک ڕای کرد بۆ مەدیەن و بۆ ماوەی ھەشت ساڵ لەوێ مایەوە و خێزانی ھێنا. خێزانەکەی سەفورا کچی شوعەیب بوو. لەدوای ئەمە کۆچی کرد بۆ کێوی (طور سیناء) و دوو پەرجۆی داردەستەکەی و دەستی، بە یارمەتیی ھارونی برای، گەڕایە بۆ لای فیرعەون. مووسا بە بەڵگە و موعجیزەکانی، فیرعەون و گەلەکەیی سەرسام و دەستەوەستان کرد. بەڵام فیرعەون لەسەر بێ باوەڕی خۆی بەردەوام بوو. قورئان:\nفَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ\n(زوخروف:٥٤) (کوردی: گەلەکەی کەوتنە ترسەوە لە فیرعەون وگوێڕایەڵیان کرد بەڕاستی ئەوانە گەلێکی لەسنوور دەرچوون.) [زوخروف: ٥٤]\nمووسا لەگەڵ بەنی ئیسرائیل بە نھێنی لە میسر چووەدەرەوە بۆ فەڵەستین و فیرعەون و ھامان و دەست و پێوەندەکانیان شوێنیان کەوتن و پێیان گەیشتن لە کەناری دەریای سوور لەسەر کەنداوی سویس، لەلای ڕۆژھەڵاتەوە ئینجا مووسا بە دارەکەی دەستی و بەفەرمانی خوا، دای بە ناو دەریاکەدا و دەریاکە پارچە بوو، فیرعەون و شوێنکەوتوەکانی نوقمی ئاوەکەبوون و خنکان.\nپوختەی ژیانی پێغەمبەرموسا\nکتاب معرفة الامام / المجلد العاشر\nبەسوود وەرگرتن لە ویکی عەرەبی - موسا\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە Moses تێدایە.\nناوی موسی لەچییەوە ھاتووە\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=مووسا&oldid=902543»\nدواجار لە ١٤:٢١ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٢١ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


پرسیارەکانی زۆر ڕووداو - FXOPAL\nپرسیارەکانی زۆر ڕووداو\nوەڵامی خێرا لە تیمی پشتیوانی هاوڕێ، ئاگادار و شارەزامان بگرن\nبازاڕی فۆرێکس بازاڕێکە کە لەوێ گۆڕینەوەی دراوە دەکرێت. لەم گۆڕانەوە هەمووی بانکەکانی جیهان، هێندەکانی ماڵی، شیرکەتەکانی گەورە، دەوڵەتەکان، شیرکەتەکانی وەبەرهێنان، شیرکەتەکانی بیمە، شیرکەتەکانی دەرکردە و ئیراد و … بوونیان هەیە. بۆ ئاشنایی لە گەڵ فۆرێکس هەر وەها کە دەزانن بازاڕی دراوە شوێنێکە کە لەوێدا دراوە مامەڵە دەکرێت. دراوەکان بۆ زۆربەی خەڵک لە جیهاندا گرنگن، دەسەڵاتیان لە سەر بێت یان نە، چلۆن کە بۆ کردنی بازرگانی یابانی دەبێت گۆڕینەوەی دراوە بکرێت. ئەگەر لە ئەمریکا ببن و بتانەوێت بەرهەم لە فەڕانسە بهێنن، دەبێت پارەی گرێبەست بە یۆرۆ بدەن. یەکێک لە ڕۆخسارەکانی تایبەتی ئەم بازاڕە جیهانیە کە فۆرێکسی ناوە ئەوەیە کە هیچ بازاڕێکی ناوەندی بۆ گۆڕانەوەی دراوەی یابانی نییە. لە جێگای ئەوەدا، بازرگانی دراوە بە شێوەی ئەلکترۆنی دەکرێت، واتا تەواوی مامەڵەکان لە ڕێگای تۆڕی کۆمپیۆتەری ناوەندی بازرگانان نە لە ڕێگای مامەڵەیێکی ئاورجەم بەڵکو لە تەواوی جیهاندا دەکرێت. بازاڕ بە شێوازی ٢٤ کاتژمێرە لە ڕۆژ، پێنج ڕۆژ و نیو لە حەفتەدا کراوەیە و دراوەکان لە ناوەندی لەندەن، نیۆیۆرک، تۆکیۆ، زووریخ، فرەنکفۆرت، هۆنگ کۆنگ، سەنگاپوور، پاریس و سیدنی لە تەواوی جیهان مامەڵە دەکرێت. هەر هەریمی کات، واتای ئەوەیە کە داخستنی بازاڕ لە ئەمریکا، بازاڕی فۆرێکس لە تۆکیۆ و هۆنگ کۆنگ دەست پێدەکات. لەوڕۆ بازاڕی فۆرێکس لە هەر کاتژمێری شەو و ڕۆژ چالاک بێت و نرخی دراوە یەکسەر دەگۆڕێت.\nچلۆن دەتوانن لە فۆرێکس پارە قازانج بکەن؟\nسەرەو چوون و خوار هاتنی دۆخی دراوەکان بە پێی یەکتر جێگایێک بۆ مامەڵەگەرانی تەواوی جیهان بەرهەم دێنێت تا بە گرتنی لەرینەوە، داهاتیان بێت. هەروەها کە لە بازاڕی ڕاستەقینە دەتوانن لە هەر کاتدا دۆلار (یان دیکەی دراوەکانی جیهان) بکڕن و لە کاتی مناسب بیفرۆشن و داهاتتان بێت، لە فۆرێکسیشدا دەتوانن بە زانیاری و بە کار هێنانی ئامرازەکان و شیکاریە تەکنیکاڵ و فاندامێنتاڵ، داهاتی خۆتان زیاد بکەن.\nپرۆسەی تۆمار کردن لە فۆرێکس چلۆنە؟\nبۆ چوونە سەر لە بازاڕەکانی جیهانی و ئیش کردن لە بازاڕی فۆرێکسدا، دەبێت سەرەتا برۆکەری مناسب و یاسایی هەڵبژێرن و هەژماری خۆتان بکەنەوە.\nبەڵگەنامەی پێویست بۆ کردنەوەی هەژماری فۆرێکس چییە؟\nبۆ کردنەوەی هەژمار ئەم بڕگانە پێویستە:\nناو و پاش ناوی ڕاستەقینەی خۆتان\nژمارە تەلەفۆنی چالاک\nوێنەیک لە پاسپۆرت، ناسنامە یان کارتی نیشتمانی\nئەرکی برۆکەر چییە؟\nکەسانێک کە لە بازاڕی بۆرسەیان هەیە، دەزانن کە کڕین و فرۆشتنی پشکەی شیرکەتەکان بە بێ فەرمانبەری یاسایی نەشیاوە. برۆکەر لە بازاڕی جیهانی (بریتین لە فۆرێکس) وەکوو فەرمانبەرە و ئەرکی ساکار کردنی مامەڵە کردنی ترەیدەرەکانە. برۆکەر بە دابین کردنی خزمەتە جۆربەجۆرەکان وەکوو پردێک لە نێوانی کڕیاران و فرۆشیارەکان ئیش دەکات.\nفۆرێکس لە کوییە؟\nفۆرێکس یەک سیستمی ئۆنڵاینی ناوەندی وڵاتەکانە بۆ دیار کردنی کاتی دۆخی دراوەکان بە پێی یەکتر. ئەم سیستمە ئۆنڵاینە، شوێنێکی فیزیایی نییە و لە سەرتاسەری جیهان لە بەر دەستە.\nچ کەسێک یان فەرمانگەیێک نرخی گۆڕینەوەی دراوەکان لە فۆرێکس دیار دەکات؟\nدۆخی دراوەکانی جۆربەجۆر بە پێی یەکتر یان Foreign Exchange Rate بە پێی پیشاندان و داوا کردنی کاتی دیار کراوە و هیچ دەزگایێک بەرپرسی دیار کردنی نرخ نییە. هەروەها کە نرخی دۆلار لە بازاڕ بە پێی قەدەری داخواز دەتوانێت زیاد یان کەم ببێتەوە، دۆخی دراوەی وڵاتەکانی جیهان بە پێی قەدەری داخواز، دەلەرێتەوە.\nکاتی کاری فۆرێکس چییە؟\nلە ٢٤ کاتژمێری شەو و ڕۆژدا ئەم ئیمکانەتان هەیە کە لە بازاڕدا مامەڵە بکەن. دەلیلی ئەوەیە لانیکەم یەک بانک لە شوێنێک لە دۆنیادا لە کاتی کاری خۆیە و لە حاڵی گۆڕانەوەی دراوەیە.\nمێتاترەیدەر سۆفت¬ڤێرێکە کە مامەڵەگەرەکان دەتوانن بە کاری بێنن، لە بازاڕی جیهانی (بریتین لە فۆرێکس) مامەڵە بکەن. ئەم سۆفت¬ڤێرە بە سێرڤێرە بە هێزەکانی برۆکەر پەیوەندیدارە و نرخەکان لە هەمان کاتدا ڕادەگەینن. ترەیدەرەکان بە زانینی نرخی کاتی جۆربەجۆر، لە کاتی گۆنجاو دەتوانن بچنە سەر مامەڵەکان و کڕین و فرۆشتن بکەن.\nلوومی مامەڵەکردن (Leverage) چییە؟\nلیڤرەیجی مامەڵەکردن ئەم ئیمکانەتان پێ ئەدەات کە زیاتر لە پارەی خۆتان مامەڵە بکەن. لیڤرەیج وەکوو شمشێری دوو دەڤەرە. ئەگەر درووس بە کاری بهێنن دەتوانن بە چاکی قازانج بکەن. بەڵام ئەگەر درووس بە کار نەیێت دەبێتە هۆی زەرەر. لەوێ کە گۆڕینی نرخی بەرامبەری دراوەکان لە بازاڕی فۆرێکس، ڕۆژانە دەوری سەدا یەکە ١٪، کە دەبێت مامەڵەگەران و وەبەرهێنەران ورد مەیلی مامەڵەکردنیان لە بازاڕدا نیەبێت. لە بەر ئەوەی کە ئەگەر بتوانن بە کردنە مامەڵەی مناسب لە ئانی خۆیدا تەواوی ئەم گۆڕینەوەی نرخە بە سووی خۆیان هەبێت لە ڕۆژدا لانیزۆر سەدا یەک سووی دەبێت کە بۆ سەرمایەی کەم نرخێکی زۆر کەمی هەیە. لەو ڕوو لە بازاڕی گۆڕانی ماناییک بە ناو ئیحتۆباری بەرازە یان Leverage باس دەکرێت.\nContract Size حەجمی گرێبەستی یەک مامەڵە لە بازاڕی گۆڕینەوەی دراوەیە. پیوانی گرێبەستەکان بە وشەی Amount یان Lot دەکرێت. لە Amount حەجمی مامەڵە بە دراوەی پایە یان ئەسڵی دەپێورێت و لۆت Lot یەکینەی حەجمی مامەڵەیە.\nڕێگولاتۆری برۆکەر چییە؟\nتەواوی وڵاتەکانی جیهان یاسای قۆرسیان لە بازاڕی ماڵیدا هەیە. لەوێ کە برۆکەرەکان ڕاستەوخۆ لە گەڵ دەسمایەی مامەڵەگەران ە پەیوەندیدان، دەبێت لە ژێر چاوی دەزگاکانی یاساییدا بن. هەروەها کە فەرمانبەرەکانی بۆرسەش دەبێت بڕوانامەی خۆیان لە دەزگاکانی ماڵی وەربگرن. بەم بڕوانامە ڕێگولاتۆری دەڵێین.\nئەندیکاتۆری فۆرێکس چییە؟\nیەکێک لە ڕێگاکانی شیکاری و پێش¬بینی ترێندی بازاڕ، بە کار هێنانی ئەندیکاتۆرەکانە. ئەندیکاتۆر لە ئامرازەکانی شیکاری تەکنیکاڵە کە هەر یەک بە پێی ڕێژەی ماتماتیکی تایبەت دابین کراوە. ترەیدەرەکان بە پێی ستراتێژی مامەڵەکردنی خۆیان و بە کار هێنانی یەک یان چەن ئەندیکاتۆر، ترێندەکان بناسن و لە کاتی گۆنجاو دەچنە سەر کڕین و فرۆشتن.\nکۆپی ترەیدینگ چییە؟\nهەندێک لە برۆکەرەکانی جیهانی، ئیمکانی کۆپی ترەید کردن بۆ بەکار هێنەرانی خۆ دابین کردوە. کاتێک کە لە مامەڵەکانی خۆتان شارەزا دەبن و سوو بەدەست دێنن، دەتوانن مامەڵەکانی ئەو کەسە بە کار بێنن و کۆپی ترەیدینگ بکەن و وەکوو ئەو بچنە سەر مامەڵەکان.\nکاڵ بوون واتای چییە؟\nکاتێک کە مامەڵەی کراوەتان دەچیتە ناو زەرەر لە ئیکویتی هەژمارەکەتان زیاتر بێت، برۆکەر هەژمارەکاتان دادەخات. بەم داخستنی هەژماری مامەڵەکردنە (سفر بوونی ئیکویتی) کاڵ بوون دەگۆترێت.\nلە بەر چی هەژماری ترەیدەرەکان کاڵ دەبێت؟\nکاڵ بوونی هەژمار بە هۆی دەسمایەی کەم یان بە کار هێنانی لیڤرەیجی سەرەوە ڕوو ئەدات. کاتێک کە گراف (جووت دراوەکان یان بەرهەمەکان) تووشی لەرینەوە دەبن، ئەگەر لیڤرەیجی سەرەوە بە کار بێنن، ئیکویتی بە خێرایی دەبێتە سفر و هەژمارەکەتان کاڵ دەبێت.\nمێتاترەیدەری ٥ چاکترە یان مێتاترەیدەری ٤؟\nمێتاترەیدەری ٥ ڤێرژنی نوێتری مێتاترەیدەری ٤. هەر دوو پلەتفۆرم لە ڕێگای شیرکەتی مێتاکۆت دابین کراوە. هەندێک لە ترەیدەرەکان وا دەڵێن کە MT4بۆ مامەڵە کردن چاکترە بەڵام لە ڕاستیدا MT5 نوێ ترە و ئیمکانی زیاتر ئەدات.


سلێمانی بەنزینخانەی گەڕۆك دەخاتە كار\nپارێزگای سلێمانی 2019-08-06\nپارێزگاری سلێمانی پرۆژەی بەنزینخانەی گەڕۆكی كردەوە، كە بۆ یەكەمجارە لە كوردستان و ناوچەكەدا پرۆژەی لەو شێوەیە بخرێتە بواری جێبەجێكردنەوە و نرخی بەنزین و خزمەتگوازرییش لەخۆ دەگرێت.\nئەمڕۆ سێشەممە 6/8/2019، د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی، لە بەردەم بینای پارێزگا و بەئامادەبونی كەناڵەكانی راگەیاند، پرۆژەی بەنزینخانەی گەڕۆكی كردەوە، وەك یەكێك لە پرۆژە خزمەتگوزارییەكانی كەرتی تایبەت و بۆ یەكەم جارە لە كوردستان و عێراق و ناوچەكەدا پرۆژەی لەو شێوەیە بكەوێتە كار.\nبەڕێز پارێزگاری سلێمانی لە وتەیەكدا ئاماژەی بەوەدا، بەنزینخانەی گەڕۆك بەوردی لەلایەن فەرمانگە پەیوەندیدارەكانەوە چاودێریی دەكرێت لەڕووی كوالێتی و نرخ و جۆری خزمەتگوزارییەكانەوە، وتیشی: نرخی هەر لیترێك بەنزین (50) پەنجا دینار لە نرخی بازرگانی كەمتر دەبێت.\nلە وەڵامی كەناڵەكانی راگەیاندن و رۆژنامەنوساندا پارێزگاری سلێمانی روونیكردەوە، ئامانج لە پرۆژەكە خزمەتی گشتییە و هەنگاوێكی شارستانییە بۆ دروستكردنی كێبركێ لە پێناو خزمەتكردنی هاوڵاتیان.\nدواتر بەڕێوەبەری جێبەجێكاری كۆمپانیای سپید فویل كە پرۆژەكە جێبەجێ دەكات باسی لەوە كرد، لە قۆناغی سەرەتادا پرۆژەكە 12 ئۆتۆمبێلی تایبەت لەخۆ دەگرێت كە لەژێر چاودێریی كوالێتی كۆنترۆڵ و بەرهەمە نەوتییەكان و لیژنەكانی قائیمقامیەتدا كار دەكەن.\nوتیشی: بێجگە لەوەی ئۆتۆمبێلەكان بەنزین دەگەیەننە ئەو شۆفێرانەی كە پێویستیان پێیەتی، لە هەمان كاتدا چەند خزمەتگوزارییەكی دیكە بەبێ بەرامبەر پێشكەش بەو شۆفێرانە دەكەن، كە دەبنە كڕیاری بەردەوامی بەنزینخانەی گەڕۆك.


Isaiah 21 NLT - ئیشایا 21 KSS | Biblica América Latina\nIsaiah 21 NLT - ئیشایا 21 KSS\n1سروشێک سەبارەت بە چۆڵەوانی نزیکی دەریا[a]:\nوەک گەردەلوول لە باشوور هەڵدەکات،\nلە چۆڵەوانییەوە دێت،\nلە خاکێکی ترسناک.\n2 ئەم بینینە ترسناکەم بۆ ئاشکرا کراوە:\nناپاک ناپاکی دەکات و تاڵانکەر تاڵان دەکات.\nسەربکەوە ئەی ئیلام! گەمارۆ بدە ئەی میدیا!\nکۆتاییم هێنا بە هەموو ئاخ هەڵکێشانەکەی.\n3 لەبەر ئەوە کەلەکەم پڕ بووە لە ئازار،\nژانێک منی گرت، وەک ژانی منداڵبوون،\nسەرسام بووم لە گوێگرتن،\nواقم وڕما لە بینین.\n4 سەرم لێ شێوا،\nترس منی لەرزاند،\nزەردەپەڕی خۆشی منی\n5 خوان ئامادە دەکەن،\nدەخۆن و دەخۆنەوە!\nهەستن ئەی میران!\nقەڵغان چەور بکەن!\n6 پاشان پەروەردگار ئەمەم پێ دەفەرموێت:\n«بڕۆ ئێشکگر بە پێوە ڕابگرە،\nئەوەی دەیبینێت با ڕایبگەیەنێت.\n7 کاتێک چەند گالیسکەیەک دەبینێت،\nلەگەڵ ئەسپ سوار جووت جووت،\nسواری گوێدرێژ یان سواری وشتر،\nبا بە تەواوی گوێی شل بکات،\nزۆر شلی بکات.»\n8 ئینجا ئێشکگرەکە هاواری کرد:\n«گەورەم، من بەردەوام بە ڕۆژ بە پێوە لەسەر قوللەی چاودێرییەکە ڕاوەستاوم،\nهەموو شەوان لە بنکەی پاساوانیێتیم، من دامەزراوم.\n9 ئەوەتا پیاوێک بە سواری گالیسکە هاتووە،\nلەگەڵ ئەسپ سوار جووت جووت.\nوەڵامی دەداتەوە و دەڵێت:\n”کەوتووە، بابل کەوتووە!\nهەموو وێنەی خوداوەندەکانی\nبەرەو زەوی شکان!“»\n10 ئەی خەڵکینە، کە لەسەر جۆخین جەنجەرکراون،\nئەوەی لە یەزدانی سوپاسالارەوە بیستوومە\nلە خودای ئیسرائیلەوە پێتان ڕادەگەیەنم.\nسروشێک سەبارەت بە ئەدۆم\n11 سروشێک سەبارەت بە دوما:\nلە سێعیرەوە هاوارم بۆ دەکرێت،\n«ئێشکگر، شەو چەندی ماوە؟\nئێشکگر، شەو چەندی ماوە؟»\n12 ئێشکگرەکەش[b] وەڵام دەداتەوە:\n«بەیانی دێت، هەروەها شەویش.\nئەگەر داواکارن، داوا بکەن،\nسروشێک سەبارەت بە عەرەبستان\n13 سروشێک سەبارەت بە عەرەبستان:\nئەی کاروانی دیدانییەکان،\nئەوانەی لەنێو دەوەنەکانی عەرەبستان شەو بەسەردەبەن،\n14 بەرەوپیری تینوو، ئاو بهێنن.\nئەی دانیشتووانی خاکی تێما،\nبە نانەوە بەرەو ڕووی هەڵاتوو بچن،\n15 چونکە لە ڕووی شمشێر هەڵاتوون،\nلە ڕووی شمشێری هەڵکێشراو،\nلە ڕووی کەوانی توندکراو،\nلە ڕووی سەختی جەنگ.\n16 پەروەردگار ئەمەم پێ دەفەرموێت: «دوای یەک ساڵی ڕەبەق، هەموو شکۆمەندی قێدار بەسەردەچێت و 17 پاشماوەی پاڵەوانە کەوان بەدەستەکانی نەوەی قێدار ژمارەیان کەم دەبن، چونکە یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل فەرمووی.»\n21:1 دەکرێت مەبەست لە ناوچەی خوارووی خاکی بابل بێت کە نزیکی کەنداوی فارس.\n21:12 مەبەست لە پێغەمبەر ئیشایایە.\nKSS : ئیشایا 21


Mama بێژەکردن: چۆن Mama بە ئینگلیزی, ئیسپانی, ئەڵمانی, فلەمی, پۆڵەندی, هەنگاری(مەجاری), کاتالانی, سویدی, سلۆڤاکی, سیربیایی, تۆکی پۆنا, کامپیدانی, هوڵەندی, سواحیلی, ئیرلەندی, دیڤەهی, سلۆڤێنی, فەڕەنسی, پالی, عەرەبی, Old Turkic, پۆرتووگالی, لۆمبارد, مەراتی, کچوایی, ئوتریشی, ئەندۆنیزیایی, یۆروبا, بۆسنی, پاپیامەنتۆ, ساردينی, تورکی, وەنیزی, ڕۆمانیایی, تۆک پیزن بێژە بکەن\nچۆن گۆ دەکرێ Mama\nبیستراوە: 115K جار\nMama بێژە کردن بە ئینگلیزی [en]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن dorabora (مێ لە بەریتانیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن oscine (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن tifroc (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن JettK (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن evelyneleanor (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ئینگلیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ئینگلیزی:\nMama نموونە لە دەستەوشەیەک\nDear Mama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Delian (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nMama بێژە کردن بە ئیسپانی [es]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Pablo2012 (نێر لە ئەرژەنتین)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن anntino (نێر لە مەکسیکا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن max_adam (نێر لە کۆلۆمبیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن arevalosp1 (نێر لە کۆلۆمبیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن urso170 (نێر لە ئانترەکتیکا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن DiegoJuan (نێر لە ئەرژەنتین)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن elena_luna (مێ لە شیلی)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن alexmadrid (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ئیسپانی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ئیسپانی:\nEstá el alma como un niño que aún mama, cuando está a los pechos de su madre, y ella sin que él paladee,échale la leche en la boca para regalarle. (Santa Teresa de Jesús) گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nLa Mama Negra es una tradición ecuatoriana en el país de Ecuador. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Popocatepetl (نێر لە مەکسیکا)\nQuien no llora, no mama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن bigl (مێ لە ئیسپانیا)\nDuerme, duerme ,mobila, que tu mama te va traer codornices, rica fruta, carne de cerdo, muchas cosas, para ti. (Mercedes Sosa, Duerme Negrito) گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nDuerme, duerme ,mobila, que tu mama te va traer codornices, rica fruta, carne de cerdo, muchas cosas, para ti. (Mercedes Sosa, Duerme Negrito) گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن DavidMe (نێر لە ئیسپانیا)\npecho گۆکردنی pecho [es]\nubre گۆکردنی ubre [es]\nseno گۆکردنی seno [es]\nbusto گۆکردنی busto [es]\nglándula گۆکردنی glándula [es]\npezón گۆکردنی pezón [es]\ntetilla گۆکردنی tetilla [es]\nchupa گۆکردنی chupa [es]\nSorbe گۆکردنی Sorbe [es]\nMama بێژە کردن بە ئەڵمانی [de]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Thonatas (نێر لە ئەڵمانیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ReinerSelbstschuss (مێ لە ئەڵمانیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mawis (نێر لە ئەڵمانیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن laMer (مێ لە ئەڵمانیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن chiyo_chan (مێ لە ئەڵمانیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wellenreiter (نێر لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ئەڵمانی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ئەڵمانی:\nHotel Mama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Bartleby (نێر لە ئەڵمانیا)\nMama ist doch nicht normal, oder? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ReinerSelbstschuss (مێ لە ئەڵمانیا)\nMutti گۆکردنی Mutti [de]\nMama بێژە کردن بە فلەمی [vls]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن liendw (مێ لە بەلژیکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە فلەمی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە فلەمی:\nMama بێژە کردن بە پۆڵەندی [pl]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن plejada (مێ لە پۆڵەندا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن stagos (مێ لە پۆڵەندا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wojtula (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Athienne (مێ لە پۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە پۆڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە پۆڵەندی:\nOjejku!!! Co narobiliśmy! Ale nas mama skrzyczy! (narobić = [tutaj] nabroić, narobić szkody, stłuc/złamać/rozlać) گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن rybcia (مێ لە پۆڵەندا)\nNasza mama, miesząc (od miesić) ciasto na stolnicy, opowiedziała nam swoją przygodę. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wojtula (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nNasza mama czasem zbyt ostro przyprawia zupy, a wtedy ich nie lubię. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن yloryb (مێ لە پۆڵەندا)\nOd jakiegoś czasu nasza mama nie czuje się najlepiej, co nas bardzo niepokoi. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Ch1mp (نێر لە پۆڵەندا)\n(Mama do dziecka) Niech ci się przyśni coś miłego. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wojtula (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nMama بێژە کردن بە هەنگاری(مەجاری) [hu]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن mester777 (نێر لە هەنگاریا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Goren (مێ لە هەنگاریا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن facefej (نێر لە هەنگاریا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە هەنگاری(مەجاری)\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە هەنگاری(مەجاری):\nMama بێژە کردن بە کاتالانی [ca]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن didace (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە کاتالانی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە کاتالانی:\nMama بێژە کردن بە سویدی [sv]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن SheLockHolmes (مێ لە سوێد)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە سویدی:\nMama بێژە کردن بە سلۆڤاکی [sk]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن cedko (نێر لە سلۆڤاکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە سلۆڤاکی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە سلۆڤاکی:\nMama بێژە کردن بە سیربیایی [sr]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Milan (نێر لە سربیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن lazarzivanac (نێر لە سربیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە سیربیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە سیربیایی:\nMama بێژە کردن بە تۆکی پۆنا [x-tp]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن epaolinos (نێر لە ڕووسیا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن LaPingvino (نێر لە هۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە تۆکی پۆنا\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە تۆکی پۆنا:\no olin e mama sina. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن wikaros (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nlupa meli li mama pi ijo ale. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن wikaros (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nMama بێژە کردن بە کامپیدانی [sro]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن SteviniCherchi (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە کامپیدانی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە کامپیدانی:\nMama بێژە کردن بە هوڵەندی [nl]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Meurthable (مێ لە هۆڵەندا)\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Ilari (نێر لە هۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە هوڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە هوڵەندی:\nMama بێژە کردن بە سواحیلی [sw]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن BreandannahEireann (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە سواحیلی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە سواحیلی:\nMama بێژە کردن بە ئیرلەندی [ga]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن BridEilis (مێ لە ئیرلەند)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ئیرلەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ئیرلەندی:\nMama بێژە کردن بە دیڤەهی [dv]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن swytaxoola (مێ لە مالدیڤ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە دیڤەهی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە دیڤەهی:\nMama بێژە کردن بە سلۆڤێنی [sl]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Urbanija (نێر لە سلۆڤێنیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە سلۆڤێنی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە سلۆڤێنی:\nMama بێژە کردن بە فەڕەنسی [fr]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن LuckyLuke (نێر لە بەلژیکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە فەڕەنسی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە فەڕەنسی:\nMama بێژە کردن بە پالی [pi]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sameeruddowlakhan (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە پالی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە پالی:\nMama بێژە کردن بە عەرەبی [ar]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن SaadChaaban (نێر لە لوبنان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە عەرەبی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە عەرەبی:\nMama بێژە کردن بە Old Turkic [otk]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Sham2019 (نێر لە ڕووسیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە Old Turkic\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە Old Turkic:\nMama بێژە کردن بە پۆرتووگالی [pt]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن thatra (مێ لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە پۆرتووگالی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە پۆرتووگالی:\npeito گۆکردنی peito [pt]\nseio گۆکردنی seio [pt]\núbere گۆکردنی úbere [pt]\nmãe گۆکردنی mãe [pt]\nmamãe گۆکردنی mamãe [pt]\nMama بێژە کردن بە لۆمبارد [lmo]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن teralibera (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە لۆمبارد\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە لۆمبارد:\nMama بێژە کردن بە مەراتی [mr]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Komal_K (مێ لە هیندستان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە مەراتی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە مەراتی:\nMama بێژە کردن بە کچوایی [qu]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن darwineqt (نێر لە پێروو)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە کچوایی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە کچوایی:\nMama بێژە کردن بە ئوتریشی [ast]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Malvarez (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ئوتریشی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ئوتریشی:\nMama بێژە کردن بە ئەندۆنیزیایی [ind]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن adid (نێر لە ئیندۆنیزیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ئەندۆنیزیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ئەندۆنیزیایی:\nMama بێژە کردن بە یۆروبا [yo]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن rreemmii (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە یۆروبا\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە یۆروبا:\nMama بێژە کردن بە بۆسنی [bs]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Zlaja94 (نێر لە بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە بۆسنی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە بۆسنی:\nMama بێژە کردن بە پاپیامەنتۆ [pap]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن carolinax (مێ لە کۆلۆمبیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە پاپیامەنتۆ\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە پاپیامەنتۆ:\nMama بێژە کردن بە ساردينی [sc]\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ساردينی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ساردينی:\nMama بێژە کردن بە تورکی [tr]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن confere (نێر لە تورکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە تورکی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە تورکی:\nMama sandalyeniz var mı? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن dilekc (مێ لە تورکیا)\nMama بێژە کردن بە وەنیزی [vec]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ness1 (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە وەنیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە وەنیزی:\nMama بێژە کردن بە ڕۆمانیایی [ro]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Lilianuccia (مێ لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە ڕۆمانیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە ڕۆمانیایی:\nMama بێژە کردن بە تۆک پیزن [tpi]\nMama گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Liliesbloom (مێ لە ئوسترالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی Mama بە تۆک پیزن\nهاوبەشکردنی بێژەی Mama بە تۆک پیزن:\nMama بێژە نەکراون لە:\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [eu] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [gl] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [ka] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [ln] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [sg] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [si] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [sq] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [tl] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [srn] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [kri] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [kmb] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [pjt] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [guz] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nMama تۆمارکردنی گۆکردنی Mama [tly] دەزانن چۆن "Mama" بێژە بکەن؟\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: Talysh Old Turkic ئالبانی ئەڵمانی ئەندۆنیزیایی ئوتریشی ئیرلەندی ئیسپانی ئینگلیزی باسکی بۆسنی پاپیامەنتۆ پالی پۆرتووگالی پۆڵەندی پیتجانتجاتجارا تاگالۆگ تورکی تۆک پیزن تۆکی پۆنا دیڤەهی ڕۆمانیایی ساردينی سانگۆ سرانان تۆنگۆ سلۆڤاکی سلۆڤێنی سواحیلی سویدی سیربیایی سینهالی عەرەبی فلەمی فەڕەنسی کاتالانی کامپیدانی کچوایی کریۆ کیمبوندویی گاسی گالیسی گورجی لۆمبارد لینگالا مەراتی هەنگاری(مەجاری) هوڵەندی وەنیزی یۆروبا


دووەم پاشایان 19 KSS - 4 Цар 19 CARST | Biblica América Latina\nدووەم پاشایان 19 KSS - 4 Цар 19 CARST\nدووەم پاشایان 19\nپێشبینی ڕزگاربوونی ئۆرشەلیم\n1کاتێک حەزقیای پاشا گوێی لەمە بوو، جلەکانی لەبەر خۆیدا دادڕی و بەرگی لە گوش دروستکراوی پۆشی و چووە ناو پەرستگای یەزدان. 2 ئینجا ئەلیاقیمی سەرپەرشتیاری کۆشک و شەڤنای خامەی نهێنی و کاهینانی باڵا کە هەموویان جلوبەرگی گوشیان پۆشیبوو ناردیانە لای ئیشایا پێغەمبەری کوڕی ئامۆچ، 3 پێیان گوت: «حەزقیا وا دەڵێت، ئەمڕۆ ڕۆژی تەنگانە و سەرزەنشت و سووکایەتییە، وەک کاتێک کە کۆرپە لە سکی دایکیدا ئامادەیە بێتە دەرەوە، بەڵام دایکەکەی هێزی پاڵدانی نییە بۆ ئەوەی منداڵەکەی ببێت. 4 بەڵکو یەزدانی پەروەردگارت گوێی لە هەموو قسەکانی فەرماندەی ناوچەکە بێت، کە گەورەکەی، پاشای ئاشور ناردی، هەتا سووکایەتی بە خودای زیندوو بکات، با یەزدانی پەروەردگارت سەرزەنشتی بکات لەسەر ئەو قسانەی یەزدانی پەروەردگارت گوێی لێبوو. ئیتر نوێژ بکە لە پێناوی ئەوانەی ماونەتەوە.»\n5 کاتێک خزمەتکارەکانی حەزقیای پاشا هاتنە لای ئیشایا، 6 ئیشایاش پێی گوتن: «بە گەورەکەتان بڵێن: ”یەزدان ئەمە دەفەرموێت: لەو قسانە مەترسە کە گوێت لێیان بوو، کە خزمەتکارەکانی پاشای ئاشور کفریان بەرامبەر بە من کرد. 7 گوێ بگرە! من وای لێ دەکەم هەواڵێک ببیستێت و بگەڕێتەوە خاکەکەی خۆی، لەوێش بە شمشێر لەناوی دەبەم.“»\n8 کاتێک فەرماندەی ناوچەکە بیستییەوە کە پاشای ئاشور لاخیشی بەجێهێشتووە، کشایەوە، بینی پاشای ئاشور لە دژی لیڤنا دەجەنگێت.\n9 سەنحێریب دەربارەی تیرهاقای پاشای کوش[a] هەواڵی پێگەیشت کە لە میسرەوە لە دژی ئەو سوپای جوڵاندووە. ئیتر گەڕایەوە و نێردراوی بۆ لای حەزقیا نارد، گوتی: 10 «بە حەزقیای پاشای یەهودا بڵێن: ڕێگا مەدە خوداوەندەکەت ئەوەی کە پشتت پێی بەستووە فریوت بدات بەوەی کە دەڵێت: ”ئۆرشەلیم ناکەوێتە دەست پاشای ئاشور.“ 11 بە دڵنیاییەوە تۆ خۆت بیستووتە کە پاشاکانی ئاشور چییان بە هەموو خاکەکان کردووە، بە تەواوی لەناویانبردوون. ئایا تۆ دەرباز دەبیت؟ 12 ئایا خوداوەندەکانی ئەو نەتەوانە فریای ئەوان کەوتن، ئەو نەتەوانەی باوباپیرانم لەناویانبردن، خوداوەندەکانی گۆزان و حەڕان و ڕەچەف و نەوەی عەدەن ئەوەی لە تێل‌ئەسار بوو؟ 13 کوان پاشای حەمات و پاشای ئەرپاد و پاشای شارەکانی سفەرڤەیم، هێنەع و عیڤا؟»\n14 حەزقیا نامەکەی لە دەستی نێردراوەکان وەرگرت و خوێندییەوە. ئینجا سەرکەوت بۆ پەرستگای یەزدان، لەبەردەم یەزدان ڕایخست. 15 حەزقیا نوێژی بۆ یەزدان کرد و گوتی: «ئەی یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل، تۆ لەسەر تەخت لەنێوان کەڕوبەکان دانیشتوویت،[b] تۆ بە تەنها خودای هەموو شانشینەکانی زەویت، تۆ ئاسمان و زەویت دروستکرد. 16 ئەی یەزدان، گوێ شل بکە و ببیستە، ئەی یەزدان، چاوەکانت بکەرەوە و ببینە، گوێ لە پەیامەکەی سەنحێریب بگرە کە ناردوونی، هەتا سووکایەتی بە خودای زیندوو بکات.\n17 «ڕاستە ئەی یەزدان، پاشاکانی ئاشور نەتەوەکان و خاکەکانیان وێران کردووە. 18 خوداوەندەکانیشیان لێ فڕێدانە ناو ئاگرەوە و لەناویانبردن، چونکە ئەوانە خودا نەبوون، بەڵکو تەنها دار و بەرد و دەستکردی مرۆڤ بوون. 19 ئێستاش ئەی یەزدانی پەروەردگارمان، لە دەستی ئەو ڕزگارمان بکە، تاکو هەموو شانشینەکانی زەوی بزانن کە بە تەنها تۆ، ئەی یەزدان، خودایت.»\nپێشبینی ڕووخانی پاشایەتی سەنحێریب\n20 ئینجا ئیشایای کوڕی ئامۆچ ناردی بۆ لای حەزقیا و گوتی: «یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل دەفەرموێت: گوێم لە نوێژەکەت بوو سەبارەت بە سەنحێریبی پاشای ئاشور. 21 ئەمە ئەو فەرمایشتەیە کە یەزدان لەسەر ئەو فەرموویەتی:\n«”سییۆنی کچە[c] پاکیزە[d]\nبێزت لێ دەکاتەوە و گاڵتەت پێ دەکات.\nکە تۆ هەڵدێیت پێت پێدەکەنێت.\n22 سووکایەتی و کفرت بە کێ کرد؟\nدەنگت بەسەر کێدا بەرز کردەوە و\nچاوەکانت بە فیزەوە هەڵدەبڕیت؟\nلەسەر خودا پیرۆزەکەی ئیسرائیل!\n23 لەسەر دەستی نێردراوەکانت\nسووکایەتیت بە پەروەردگار کرد.\n’بە زۆری گالیسکەکانمەوە\nمن سەرکەوتمە سەر بەرزایی چیاکان،\nهەتا ئەوپەڕی لوبنان.\nبەرزترین دار ئورز و\nباشترین دار سنەوبەرم بڕییەوە.\nچوومە ئەوپەڕی سنوورەکانی،\nناو چڕی دارستانەکانی.\n24 من لە خاکی بێگانەکان چەندین بیرم لێدا و\nئاوم لێیان خواردەوە.\nبە بنی پێیەکانم\nهەموو لقەکانی نیلم کوێر کردەوە.‘\n25 «”ئەی گوێت لێ نەبووە؟\nمن لەمێژە دیاریم کردووە،\nلە ڕۆژگاری کۆنەوە نەخشەم کێشاوە،\nئێستاش دەیهێنمە دی،\nکە تۆ بێیت شارە قەڵابەندەکان بڕووخێنیت،\nهەتا ببنە وێرانەیەک لە کەڵەکە بەرد.\n26 دانیشتووانەکانیان بێ دەسەڵاتن،\nڕەنگ زەرد و شەرمەزار بوون،\nبوونە گیای کێڵگە،\nهەڵبزڕکاو بەر لەوەی گەشە بکات.\n27 «”بەڵام من هەستان و دانیشتنت و\nکاتی هاتوچۆکەت دەزانم،\nهەروەها هەڵچوونت لە دژی من.\n28 لەبەر ئەوەی هەڵچوونت لێم و\nخۆبەزلزانیت گەیشتنە گوێم،\nقولاپەکەم دەخەمە لووتت و\nلغاوەکەم لە لێوەکانت و\nبەو ڕێگایەدا دەتنێرمەوە\nکە لێوەی هاتوویت.“\n29 «ئەی حەزقیا، ئەمەش نیشانەیە بۆ تۆ:\n«ئەم ساڵ دەغڵی خۆڕسک دەخۆن،\nساڵی دووەم ئەوەی لەوەوە بەردەگرێت،\nبەڵام لە ساڵی سێیەم دەکێڵن و\nدەدورنەوە و مێو دەچێنن و لە بەرەکەی دەخۆن.\n30 ئەوانەی لە بنەماڵەی یەهودا دەرباز بوون و ماونەتەوە،\nجارێکی دیکە لە ژێرەوە ڕەگ دادەکوتن و لە سەرەوەش بەر دەگرن.\n31 چونکە ئەوانەی ماونەتەوە لە ئۆرشەلیمەوە دێنە دەرەوە و\nدەربازبووانیش لە کێوی سییۆنەوە،\nدڵگەرمی یەزدانی سوپاسالار ئەمە دەکات.»\n32 «لەبەر ئەوە یەزدان لەبارەی پاشای ئاشورەوە ئەمە دەفەرموێت:\n«نایەتە ناو ئەم شارەوە و\nتیرێکیش بۆ ئەوێ ناهاوێژێت.\nبە قەڵغانیشەوە لێی نایەتە پێشەوە و\nسەنگەریشی لێ ناگرێت.\n33 نایەتە ناو ئەم شارەوە،\nبەو ڕێگایەدا دەگەڕێتەوە کە پێیدا هاتووە.\n34 بەرگری لەم شارە دەکەم و دەیپارێزم،\nلە پێناوی خۆم و لە پێناوی داودی بەندەم.»\n35 ئیتر لەو شەوەدا فریشتەی یەزدان هات و سەد و هەشتا و پێنج هەزار کەسی لەناو ئۆردوگای ئاشور کوشت، بەیانی زوو کە هەستان بینییان هەموویان لاشەی مردوون. 36 ئینجا سەنحێریبی پاشای ئاشور دەستی کێشایەوە و ڕۆیشت، گەڕایەوە و لە نەینەوا مایەوە.\n37 لەدوای ئەوە، کاتێک سەنحێریب لە پەرستگای نیسرۆخی خوداوەندی کڕنۆشی بردبوو، هەردوو کوڕەکەی، ئەدرەمەلەک و سەرئەچەر، بە شمشێر لێیاندا و ڕایانکرد بۆ خاکی ئارارات. ئیتر ئێسەرحەدۆنی کوڕی لەدوای خۆی بوو بە پاشا.\n19:9 ناوچەیەکە لە سەرووی ڕووباری نیل.\n19:15 لەنێوان کەڕوبەکان: جووتێک پەیکەری بوونەوەری ئاسمانی باڵدارە، لە شێوەی ئاژەڵ و مرۆڤدایە، بۆ پارێزگاریکردن لە سندوقی پەیمان دانرابوو، بڕوانە دەرچوون 25:22 و عیبرانییەکان 9:5.\n19:21 دەربڕینێکی خوازەیە بۆ پایتەخت، مەبەست لە هەموو دانیشتووانی شارەکەیە.\n19:21 پاکیزە: مەبەست لە وڵاتێکە کە داگیر نەکراوە.\nKSS : دووەم پاشایان 19


دیوانی دادی ئه‌ورووپا له‌باره‌ی شوناسی په‌که‌که حوکم ده‌رده‌کات\n08:24 PM IRAQ\nبه‌شی جیهان- بڕیاره دیوانی دادی ئه‌ورووپا له‌باره‌ی تیرۆریست بوون یان تیرۆریست نه‌بوونی په‌که‌که حوکم ده‌ربکات.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، ئه‌مڕۆ بڕیاره کۆبوونه‌وه‌ی دیوانی دادی ئه‌ورووپا به ئاماده بوونی سه‌رکرده‌کان و پارێزه‌رانی په‌که‌که به‌ڕێوه بچێت و دادگه پاش بیستنی لێدوانه‌کان حوکمی خۆی له‌باره‌ی تیرۆریست بوون یان تیرۆریست نه‌بوونی په‌که‌که ده‌ربکات.\nداوای ده‌رکردنی حوکمی دیوانی دادی ئه‌ورووپا له‌باره‌ی شوناسی په‌که‌که له‌سه‌ر داوای نووسینگه‌ی یاساییی Prakken d’Oliveira ئاراسته کراوه که له هۆڵه‌ندا جێگیره. حوکمی دیوانی دادی ئه‌ورووپا کاریگه‌رییێکی زۆری له‌سه‌ر سڕینه‌وه‌ی ناوی په‌که‌که له لیستی گرووپه تیرۆریستییه‌کانی یه‌کێتیی ئه‌ورووپا ده‌بێت.\nپارێزه‌رانی موراد قه‌ره‌یلان و دۆران کاڵکان سه‌رکرده‌کانی په‌که‌که ده‌ڵێن دانانی ناوی په‌که‌که له لیستی گرووپه تیرۆریستییه‌کانی یه‌کێتیی ئه‌ورووپا نادادپه‌روه‌رانه بوو و کارێکی سیاسی و له‌سه‌ر داوای تورکیا ئه‌نجام دراوه. له ساڵی 2002وه ناوی په‌که‌که له لیستی گرووپه تیرۆریستییه‌کانی یه‌کێتیی ئه‌ورووپا دانراوه.\nمه‌حموود ساکار پارێزه‌رێکی دۆسیه‌که ڕای‌ده‌گه‌یێنێت ئه‌نجومه‌نی یه‌کێتیی ئه‌ورووپا، کۆمیسیۆنی ئه‌ورووپا و به‌ریتانیا هه‌وڵه‌کانیان چڕ کردۆته‌وه بۆ نه‌سڕینه‌وه‌ی ناوی په‌که‌که له لیستی گرووپه تیرۆریستییه‌کان.\nڕۆژنامه‌ی مۆرنینگ ستار که نزیک له حیزبی کرێکاری به‌ریتانیایه زیاتر ده‌نووسێت: به‌م زوووانه دیوانی دادی ئه‌ورووپا حوکمی خۆی له‌باره‌ی شوناسی په‌که‌که ده‌رده‌کات.\nسه‌رچاوه: ڕۆژنامه‌ی مۆرنینگ ستاری به‌ریتانیا


مێژوو به سۆزی بنه‌ماڵه و حه‌فیدێت نانوسرێته‌وه ! – Denegkan\nمێژوو به سۆزی بنه‌ماڵه و حه‌فیدێت نانوسرێته‌وه !\nوه‌ڵامێك بۆ ناسر حه‌فید\nنووسینه‌وه‌ی مێژوو مانای بریاردانه له‌سه‌ر مه‌سه‌له و بابه‌تێكی گرنگ. مێژوونووسه‌كان چه نده‌ها بابه‌ت و جۆره ها شێوازی هه‌ڵبژاردنیان هه‌یه، ده‌ستنیشان كردنی بابه‌ته‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ گرنگی مێژووییان له‌سه‌ر بابه‌ته چاره‌نووسسازه‌كانی ئه‌و میلله‌ته. مێژوونووسه‌كان زۆر به وردی ئه‌و سه‌رچاوانه هه‌ڵده‌بژێرن كه بتوانن پشتی بێ ببه‌ستن له تۆژینه‌وه‌كه‌یاندا. له هه‌مان كاتدا ئه‌و دۆكومێنتانه‌ش هه‌ڵده‌سه‌نگێنن كه ده‌یانه‌وێ ببێته كۆڵه‌كه‌ی باسه‌كه. له‌وانه‌یه لای هه‌ندێ كه‌س مێژوونووسین كارێكی راسته‌وخۆو زۆر بێ ئازار بێ و هیچی تر. نوسینه‌وه‌ی مێژوو پرۆسێس و ئاقاره‌كانی به كۆمه‌ڵێ بڕیاری سه‌ختدا ده‌ڕوات له‌سه‌رو ئه‌وه‌شه‌وه ده‌بێ باشترین سه‌رچاوه و میتۆدی نوسینه‌وه‌ت هه‌بێت. كه‌چی له‌گه‌ڵا هه‌موو ئه‌مانه‌شدا، هه‌ندێ كه‌ڕه‌ت بۆ نوسینه‌وه‌ی بابه‌تێكی مێژوویی، له‌گه‌ڵا باشترین سه‌رچاوه و زانیاری ، وه‌كو ئه‌وه وایه كه محه‌له‌بی به دیواردا هه‌ڵبواسی. مێژوونووسه‌كان ئه‌و بابه‌تانه هه‌ڵده‌بژێرن كه په‌یوه‌ندیان به كێشه و ئاڵۆزیه‌كانی رۆژگاری ئه‌مڕۆوه هه‌بێت. مێژوونووسان به‌رده‌وام له هه‌وڵی ئه‌وه‌دان كه جۆره‌ها رێگای جیاواز به‌كاربهێنن بۆ گه شتنه ئاستی مه‌به‌ست. جیهان له‌لای میژوونووس زۆر گه‌وره‌یه و خۆی به ناوچه‌یه‌كی ته‌سكه‌وه نابه‌ستێته‌وه. كاتێك مێژوونووس بریاری دا مێژوو بنووسێته‌وه له‌سه‌ر بابه‌تێكی دیاریكراو، هه‌موو رێگاكان ده‌گرێته به‌ر كه ده‌یانباته سه‌ر نووسین و بۆچوونی هه‌موو مێژوونووسانی سه‌باره‌ت به‌و بابه‌ته. مێژوونووس كه‌سێكی بێلایه‌نه و راستگۆیه به‌رامبه‌ر خۆی و ئه‌و سه‌رچاوانه‌ی به‌كاریاندێنی.\nپێش ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌رو چه‌ند جارێكی تر له ده‌رفه‌تی جیا جیادا, ناسر حه‌فید خۆی له چه‌ند مه‌سه‌له‌یه‌كی مێژوویی تایبه‌ت به شێخ مه‌حموودی حه‌فیده‌وه هه‌ڵقورتاندووه له‌سه‌ر كێشه‌ی موشیری حه‌مه‌ی سڵێمان كه چۆن هاوكاری ئینگلیزه‌كانی كردووه. له‌وه ده‌چێ نووسه‌ر خۆی به خاوه‌نی ئه‌و كێشه‌یه بزانێ, ئه‌وه‌ش له‌به‌ر دوو هۆكاری گرنگ: ناسر حه‌فید وه‌كو تاكێكی ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه خۆی به كوری ئه‌وان ده‌زانێ و ده‌یه‌وێت پارێزگاری له حه‌فیدێتی خۆی بكات، نه‌ك وه‌ك نوسه‌رێك داكۆكی له بیروڕایه‌كی جیاواز بكات. هۆكاری دووه‌م: ئه‌وه‌ی ناسر حه‌فید ده‌یه‌وێ وه‌كو سۆزو ئه‌ندێشه‌ی بنه‌ماڵه‌یه‌ك یان كۆمه‌ڵێ خه‌ڵك كه به خۆیان ده‌ڵێن حه‌فید. چاره‌نووس و كێشه‌ی میلله‌تێك زۆر گه‌وره تره له سۆزی هه‌نسكی تاكێك بۆ بنه‌ماڵه‌كه‌ی. ناسر حه‌فید بڕیاری ئه‌وه‌ی داوه كه مشیری حه‌مه‌ی سڵێمان ناپاكی كردووه به رامبه‌ر شێخی گه‌وره و ئه‌وه فاكته لای ناسرو هیچ كه‌س ناتوانی بڕوای ئه‌و بگۆری.\nنووسینه‌كانی كه‌مال مه‌زهه‌ر ده‌رباره‌ی شێخ مه‌حموودو بزوتنه‌وه‌كه‌ی ته‌نها نووسینه‌وه‌ی راسته‌قینه و واقیعانه‌ی میلله‌تی كورده له‌و رۆژگارو سه‌رده‌مه‌دا. كه‌مال مه‌زهه‌رو هاوئاراكانی مێژوو ده‌نووسنه‌وه دوور له كاریگه‌ری سۆزو هیچی تر و ته‌نها پشت به‌ستن به به‌ڵگه و شاهدحاڵه‌كان. مێژوو نووسینه‌وه و پرۆسێسه‌كانی كۆمه‌ڵێ كارن به یه‌ك رۆژ بڕیاریان له‌سه‌ر نادرێ. بۆ نموونه كه‌مال مه‌زهه‌ر كاتێك له سۆفێت بوو, باوه‌ری به‌وه هێنابوو، كه موشیری حه‌مه‌ی سڵێمان به‌شدار بووه له‌و شكسته‌ی كه بزوتنه‌وه‌كه‌ی شێخ مه‌حموود دووچاری بووه له شه‌ڕی ده‌ربه‌ندی بازیاندا. به‌ڵام ئه‌و كێشه‌یه لای كه‌مال مه‌زهه‌ر كۆتایی نه‌هاتووه و بۆ ئه‌و به‌رده‌وام به دوای دۆكومێنت و به‌ڵگه‌ی تازه‌دا چووه.\nناسر حه‌فید ئازاد نییه له بیرو هۆشیدا، هێشتا نامه و نوسراوه‌كانی كه‌سوكاری شێخان كاریگه‌ریی خۆی به جێهێشتووه له سۆزو هه‌ندێشه‌كانیدا، نه‌ك وه‌كو مه‌سه‌له‌یه‌كی چاره‌نووسسازی بۆ میلله‌ته‌كه‌ی، به‌ڵكو وه‌كو سۆز و هیچی تر. گومانم له دڵسۆزی ناسر حه‌فید نییه به‌ڵكو گومانم له هه‌وڵه‌كه‌یه‌تی ده‌یه‌وێ چی به‌ده‌ست بێنێ!\nناسر حه‌فید ئه‌وه‌نده به هه‌ڵه‌دا چووه به جۆرێك كه ده‌ڵێ(هه‌وڵی ئه‌و نووسه‌رانه نرخی زانستیان نییه.) ئه‌وه مه‌سه‌له‌یه‌كی زۆر خۆشم دێنێته‌وه یاد، یه كێ له به رهه‌مه به نرخ و به سووده‌كانی كه‌مال مه‌زهه‌ر له ساڵی 1978 (تێگه یشتنی راستی ) بوو كه به هۆی كۆری زانیاری كورد به چاپ گه‌یشت، له باتی به‌رزنرخاندنی ئه‌و به‌رهه‌مه به‌رزه ،مامۆستا عبدولره‌قیب یوسف ، هه‌مان بۆچوونی ناسر حه‌فیدی دووباره كردبۆوه له كاتی خۆیدا. له راستیدا ئه‌و دوو نووسه‌ره هیچیان زه‌مینه‌ی ئه‌كادیمیان نییه له‌باره‌ی مێژووییه‌وه .\nناسر حه‌فید ده‌یه‌وێ ئه‌و باسه به گه‌نده‌ڵیه‌وه ببه‌ستێته‌وه، به‌جۆرێك كۆمه‌ڵێك هه‌ن بیانه‌وێ پاك بكه‌ن به ناپاكی و خیانه‌تیش بكه‌ن به نیشتمانپه‌روه‌ری! به‌راستی ئه‌وه له‌گه‌ڵا كێشه‌ی موشیردا زۆر دوورن.\nفا كته‌ری مێژوویی نه‌ك فاكته‌ری سه‌رده‌م\nسته‌مه بزانین چی رویداوه به ته‌واوه‌تی له رابوردودا به‌ڵام ئه‌وه مانای ئه‌وه نییه كه بمانوه‌ستێنێ له تۆژینه‌وه‌ی زیاتر له‌و رودا و كاره‌ساتانه‌ی كه به‌سه‌ر میلله‌تی كورددا هاتوون. تا ئێستا نه‌ك وورده‌كارییه‌كانی شه‌ڕی ناوخۆی ئه‌مریكا نه‌نوسراوه‌ته‌وه، به ڵكو له‌سه‌ر به ڵگه‌نامه‌كان و شتی تر وه‌كو ده‌ره‌نجامێك كورت نه‌كراونه‌ته‌وه. مێژوونووسی ئه‌مریكی ویتمان، ته‌نها له سه‌رچاوه‌كانی خۆیه‌وه، كۆمه‌ڵێ شیكردنه‌وه و ده‌ره‌نجامی له‌سه‌ر شه‌ڕی ناوخۆی ئه‌مریكا وه‌ده‌ستهێنا. له‌به‌رئه‌وه، ئه‌وه‌ی كه‌مال مه‌زهه‌ر و هاوئارایانی ده‌یكه‌ن، ته‌نها شان به‌رزكردنه‌وه‌یه‌ك نیه له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا، به‌ڵكو هه‌وڵێكی راسته‌قینه‌یه بۆ ده‌رخستنی لایه‌نه‌كانی ئه‌و رووداوه. كه‌مال مه‌زهه‌ر و … تیشكی زیاتریان خستۆته سه‌ر ئه‌گه‌ره‌كان و له‌وێوه ده‌ره‌نجامی تازه‌یان وه‌ده‌ست هێناوه. مێژوونووسی چاك ئه‌وه‌یه ده‌رئه‌نجام له كۆكردنه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و فاكته‌رانه بكات كه كاریان له‌و روداوه‌دا هه‌بووه. ده‌بێ ناسر حه‌فید ئه‌و راستییه باش بزانێ كه خوێنه‌ری راسته‌قینه ده‌یه‌وێ روداوه‌كان له چه‌ندین نوسه‌ری جیا جیاوه بخۆێنێته‌وه. به‌ڵام ناسر حه‌فید بڕیاری خۆی داوه و ئه‌وه‌ی (زانیار)ه له لای ئه‌و فاكته و كه‌س ناتوانێ بیگۆرێ. راستگۆیی له ده‌ستنیشانكردنی فاكتدا بۆ ناسر حه‌فید ئاسان نییه، له‌به‌رئه‌وه‌ی یه‌كه‌م خۆی به كۆڕی ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه ده‌زانێ، دووه‌م نایه‌وێ له راستیه‌كان تێبگات، له‌لای ئه‌و هه‌موو شتێ كۆتایی هاتووه. ده‌ره‌نجامه‌كان كاتێك ده‌ست پێده‌كات كه هه‌موو راستیه‌كان له به‌ر چاوبگرین نه‌ك ته‌نها یه‌كێك. هه‌ندێ راستی هه‌ن زۆر ئاسانه ده‌ست نیشان بكرێن، له هه‌مان كاتدا هه‌ر روو به رووی هه‌ندێ پرسیار ده‌بینه‌وه. هه‌ندێ نووسه‌ری یاخی بوو ده‌یانه‌وێ وه‌كو مێژوونووس سنگ ده‌رپه‌ڕێنن و زۆر ده‌ست قونجاون له راستی ووتندا.\nملیوێنه‌ها خه‌ڵك شاهیدی قه‌تل و عامی جووله‌كه‌كانی ئه‌وروپا بوون، ئه‌و راستیانه هه‌موویان دۆكومێنت كراون، كه‌چی له‌سه‌رو ئه‌وه‌شه‌وه، هه‌ندێ رێكخراوه هه‌ن، حاشا له‌وه ده‌كه‌ن كه هۆلۆكۆست روویدابێت. ئه‌و رێكخراوانه گۆڤاری خۆیان هه‌یه، كه بتوانن قه‌ناعه‌ت به خۆێنه‌ری خۆیان بكه‌ن. مێژوونووسی راسته‌قینه ئه‌و راستیانه هه‌ڵناپه‌سێرێ، كه گومانی لێبكرێ و له هه‌مان كاتدا كۆمه‌ڵێ راستی دروستناكات، بۆ قازانجی خۆی و گونجان له‌گه‌ڵا بیروبۆچوونی خۆی. هه‌موو كه‌سێ ئازاده له بیروبۆچوونی خۆی، به‌ڵام ئازاد نییه له خۆدی فاكت!\nفاكت هیچ نییه،ئه‌و گه‌ر نه‌گۆرێن به ده‌ره‌نجام، مێژوونوسه‌كان ته‌نها فاكت كۆناكه‌نه‌وه به‌ڵكو ده‌ره‌نجامی لێووه هه ڵده‌گرن. كێشه‌ی گه‌وره له نووسیینه‌وه‌ی مێژووه‌كه‌دایه نه‌ك كۆكردنه‌وه‌ی فاكت. لێره‌دایه كه ناسر حه‌فید وونبووه له راستیه‌كانی مێژوو نووسینه‌وه. هه‌تاكو له‌سه‌ردراماكانی سه‌رتی فی له پێشدا فاكته‌كان كۆده‌كرێنه‌وه و پاشان شیده‌كرێنه‌وه و تاقیده‌كرێنه‌وه. كه‌واته لێره‌دا مێژوونووسی سه‌ربه‌خۆ فاكته‌ری زه‌مه‌ن كاری تێنه‌كردووه و به‌ڵگه‌ی زیاتری مه‌یدانی و زانستی و سه‌ربازی هێناوه‌ته باسه‌كه‌وه. فاكته‌كانی زیاتر هه‌ڵسه‌نگاندو تاقیكردنه‌وه‌یان له‌سه‌ركردن، ئه‌وه مانای ئه‌وه نییه كه كه‌مال مه‌زهه‌ر كۆتایی به زیاتر لێكۆڵینه‌وه له‌و مه‌سه‌له‌یه‌ی موشیری حه‌مه‌ی سڵێمان هێناوه. به‌ڵام لای ناسر حه‌فید ئه‌و مه‌سه‌له‌یه فاكتێكه خۆشی نازانێ چۆن ده‌ره‌نجامی لێوه وه‌ربگرێ. نووسینه‌وه‌ی مێژوو به‌و شێوه ره‌مه‌كیه‌ی كه ناسر حه‌فید بۆی چووه, ئیفلاسیان كردووه تا ئه‌و راده‌ی كه ئه‌و ناتوانێت له‌و فاكته كه ئه‌و ناوی ده‌بات ده‌ره‌نجام هه ڵێنجن. ئاكامی ئه‌و هه‌موو گه‌نده‌ڵیانه‌ی له كوردوستاندا رویداوه له هه‌ژده ساڵی رابوردودا، ئه‌و نه‌وه تازه‌یه‌ی كورد زۆر به چاوی گومانه‌وه ده‌روانێته مێژووی كۆن و تازه‌ی سه‌ركرده‌كانی.\nچۆن فاكته‌كان چێك بكه‌یین\nهه‌ندێ جار، فاكته‌كان ئه‌وه نین كه تۆ ده‌یانبینیت، ناشتوانی خۆتی لێ دوربخه‌یته‌وه و بزانیت به شیكردنه‌وه‌كان كه‌ی ده‌ست پێده‌كات و كه‌ی كۆتایی دێت. بۆ نموونه له كۆتایی ساڵی 1960دا زۆربه‌ی زۆری مێژوونووسه‌كانی ئه‌وروپا باوه‌ڕیان وابوو كه پاپۆره گه‌وره‌كانی ئه‌وروپا، نزیكه‌ی 15 ملیۆن كۆیله‌ی ئه‌فریقایان هێناوه‌ته ئه‌و جیهانه تازه‌یه‌وه. چۆن ئه‌و ژمارانه بوون به راستی؟ بۆیه فیلیپ كۆرتینی مێژوونووس گومانی هه‌بوو له‌و ژمارانه و باوه‌ری وابوو كه راست نیین. فیلیپ كۆرتین له تۆێژینه‌وه‌ی زیاتردا بۆی ده‌ركه‌وت كه ئه‌و ژمارانه له ئه‌نجامی كۆمه‌ڵێ بۆچوونه‌وه بووه, كه په‌یوه‌ندی به‌و كه‌سانه‌وه هه‌بووه كه له ساڵه‌كانی 1850دا له‌و باره‌یه‌وه شتیان نووسیوه‌ته‌وه. بۆیه فیلیپ كۆرتین ده‌ستیكرد به تۆژینه‌وه‌ی خۆی و به دوای راستیه‌كاندا گه‌ڕا. له ئه‌نجامی تۆژینه‌وه مه‌یدانیه‌كه‌یدا بۆی ده‌ركه‌وت كه ته‌نها 9. 5 ملییۆن كۆیله هاتونه‌ته ئه‌وروپا. ئه‌وه باشترین نموونه‌یه كه ناسر حه‌فید لێوه‌ی فێربێت كه بوونی فاكت به بێ به‌ستنه‌وه به عه‌قلانییه‌ت، هیچ ده‌ره‌نجامێكی نابێت.\nناسر حه‌فید، سه‌ربه‌خۆ نییه له نوسینه‌وه‌ی مێژوودا، هه م سۆزی بنه‌ماڵه و هه‌م بیرو هۆشی توڕه‌یی له‌سه‌رده‌می ئه‌مڕۆی حوكمی كوردستان، وونیان كردووه له راستی. فاكت لای ناسر حه‌فید كۆمه‌ڵێ شتن، ناشێ بتوانی هه‌ڵیانبسه‌نگێنیت و شییان بكه‌یته‌وه . موشیری حه‌مه‌ی سڵێمان، مێژووی شه‌ڕی ده‌ربه‌ندی بازیان، لای ناسر حه‌فید كۆتاییان هاتووه. بۆچوون و میتۆدی كه‌مال مه‌زهه‌ر و هاوئاراكانی وه‌كو ناسر حه‌فید ناوی لێناون، رێچكه‌ی زانستی ئه‌كادیمییه، نه‌ك فاكته‌ری كات و سه رده م و عه‌شیره‌تگه‌ری. ئه‌وانه زۆر بوون كه حوكمی شێخ مه‌حموودیان لا په‌سه‌ند نه‌بووه و له هه‌مان كاتدا به شێیوه‌ی تر درێژه‌یان به رێگای كوردایه‌تی داوه. ئه‌وانه له مه‌یدانه‌كه‌دا بوون و ناڕازی بوون له حوكمی شێخ به‌و جۆره‌ی موشیری حه‌مه‌ی سڵێمان ته‌فسیری بۆ كراوه. ده‌بێ رۆڵی چه‌نده‌ها قه‌ڵه‌م به‌ده‌ستی وه‌كو ئه‌مین زه‌كی به‌گ و جه‌میل سا یب، جه‌مال عیرفان چۆن هه‌ڵسه‌نگێندرابن! ئه‌وانه كه‌م نه‌بوون كه له حوكمی شێخ ناڕازی بوون، به‌ڵام به‌مه پاساوی ئه‌وه ناهێنمه‌وه، كه سنووری نێوان نیشتمانفرۆشی و وڵاتپارێژی نه‌مابێ.\nPrevious له باره‌ى میدیاوه.. تیراژ…..محه‌مه‌د حاجى كه‌ریم\nNext گوێبگره.. جه‌نابی وه‌زیر…..باوكی لاس


کۆتا پەیامی کچە عێراقیەکە پێش کوژرانی – ته‌ڤگه‌ر\nسەرەکی/ژن/کۆتا پەیامی کچە عێراقیەکە پێش کوژرانی\nدوای ئەوەی لە بەغدا تەرمی نورزان شەمەریی دۆزرایەوە، روداوی کوشتنەکەی کاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا و لە ئێستادا سەرنج لەسەر هۆکارەکانی پشت روداوەکەیە.\n” لەپێناو خۆشبەختی خۆت جەنگێک بەرپا بکە” ئەمە کۆتا پەیامی نورزان شەمەرەیی بوو بەر لە کوژرانی کە بەرواری ١٦ی ئاب لە هەژماری ئینستاگرامەکەی لەپاڵ وێنەیەکی خۆی و هاوڕێیەکیدا بڵاویکردۆتەوە.\nچەند رۆژێکێس پێش ئەوە وێنەیەکی خۆی بڵاوکردۆتەوە و لە پاڵیدا نووسیویەتی ” ناچەمێمەوە تەنانەت ئەگەر شاخەکانیش لەسەر شانم بن.”\nنورزان کچێکی عێراقی تەمەن ٢٠ ساڵ بوو کە لە دوکانێکی دروستکردن و فرۆشتنی شیرینی کاری دەکرد، وەک دەردەکەوێت نورزان قوربانی توندوتیژی خێزانی بووە و پێشتر دووجار بەزۆر هاوسەرگیری کردوە و سێیەم جار مامی هەوڵیداوە زۆری لێبکات کە لەگەڵ کوڕەکەیدا هاوسەرگیری بکات.\nرۆژی پێنجشەممەی رابردوو، دوای ئەوەی لە بەغدا تەرمی کچێک بە ناوی نورزان شەمەریی دۆزرایەوە، وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاند، لیژنەیەکیان لەبارەی کوژرانی پێکهێناوە و دەردەکەوێت ئەو کارە لەلایەن سێ کەسەوە ئەنجامدراوە و چاوەڕوانی راپۆرتی کۆتایی پزیشکی دادوەرین، دواتر بەڕێوبەری فەرمانگەی پەیوەندی و راگەیاندنی وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاند، برای نورزان تۆمەتی کوشتنی خوشکەکەی بەهاوکاری دوو کەسیتر دراوەتەپاڵ و لە ئێستادا دەستگیرکراوە.\nگرفتی سەیارەی بێ ژمارە!


بەهرۆز جەعفەر : با !! – WTARIKURD\nبا: لە قوبرس بۆردمانی ئاوها بکات، چل ساڵە لە بن دەستی تورکیادا تەحەددا ئەکات و گازی سروشتیش دەرئەهێنێت و ناهێڵێت تورکیا بەشداری پێ بکرێت لە هاوکیشە سیاسیی و سەربازی و ئابورییە نوێیەکانی تەواوی دەریای سپی ناوەڕاست دا.\nبا: لە ئیسرائیل بۆردومانی ئاوها بکات، کە دەیان کەسی تورکی لە کەشتی مەڕمەڕە Mavi Marmara Flotilla دا لە (31ی ئایاری 2010) دا کوشت و، دەیان جاریشە تورکیا لەدەرگای ئیسرائیل ئەدات پەیوەندییە سیاسییەکانی لەگەڵ ئاسایی بکرێتەوە، وەڵامی نادەنەوە.\nبا: لە یۆنان وا بکات، تازە بەهێزترین بنکەی ئەمریکی لە مینای ئەلیکساندروبولیسی یۆنان کراوەتەوە، هەروەها لە دورگەی کریت-Crete بەهێزترین سیستەمی ڕادار هەیە. یۆنان بەهێزترین تەحەددای بەردەم تورکیایە لە یەکێتی ئەوروپا.\nبا: وا لە فەڕەنساو ئیتاڵیا بکات کە لەگەڵ قوبرس و یۆنان هۆکاری قەیرانە داراییەکانی تورکیان دەیان ساڵەو، وایان کردووە لە هەموو شوێنێکدا سزاو ئابڵوقە بکەوێتە سەر تورکیا.\nبا: هیچ نەبێت وا لە ئەرمینیا بکات کە بەهێزترین لۆبی یان هەیە لە واشنتۆن و تورکیایان بە دەوڵەتی تیرۆر ناساندوە لە ناوچەکەدا.\nبا: تورکیا بستە خاکێکی میسر بکاتە ئامانج و ئاوها شەش مەتر قووڵی بکات، خۆ میسرو هەموو ئەو ووڵاتانەی تریش جێگەی حوکمڕانی دەوڵەتی عوسمانی و تورکەکان بون.\nهەر هیچ نەبێت تورکیا با لە لیبیا وا بکات، هەموو ئەو ووڵاتانە سنوری ووشکانی و ئاوییان لەگەڵ تورکیا هەیە!. لە لیبیاش تورکیاو هێزە پرۆکسییەکانیان دەرکرد و ( 120 ) ملیار دۆلاریش زیان بەر تورکیا کەوت.\nلەهیچ شوێنێک بوار بە تورکیا نادرێت ( 82 ) بنکەی سەربازیی لە خاکەکەیدا دابنات و، لە قووڵایی جوگرافیاکەیدا زیاتر لە ( 20 ) فرۆکەی ف- 16 بەکاربهێنێت و هێرش بکات.\nئەم هێرش و هاتنانەی تورکیا بە ئاگەداری ئێران و عێراقە بۆ هەرێمی کوردستان. دەمێکە وەک یەکێک لە سیناریۆکان لای ئێمە تۆمارکراوە کە تورکیا ڕۆژێک تا خانەقین و مەرزی پێنجوێن بێت و دەبابەکانی جێگیر بکات.\nئا… دەبا گوللەیەک بگرێتە ئیمارات لەسەرانسەری دونیا دژی پرۆژەکانی تورکیایە.!. هەر تەنها دەستی بە خاکی کوردستان و خوێنی کوردستان نالەرزێت.\nئێرە کوردستانە، ئەمە پێنجوێنە 28000 خاڵی تیا کراوەتە ئامانج، پێویستە ئەوانەی لەو بەغدایە لە پۆستی باڵاو سیادیدا ملیارەها بەرژەوەندییان هەیە، ئیدانە نا، بەڵکو ( 5 جوێن) پێنج جوێن بدەن بە داگیرکەرانی کوردستان.\nئەمە تورکیایە، قووڵایی ستراتیجی لای ئەو یانی من کاتێک لە ئاسایش دا ئەژیم، کە دەست وەربدەمە کاروباری ئەوانی تر و لە داگیرکاریدا بم. تورکیا لە سەری سەرەوە پاڵی پێوەنراوە بۆ خوارەوە، ئەویش پاڵ بە کوردەوە ئەنێت و بەرەو خوار بۆ خۆی ئەکشێت!. کێ ئیدانەی بکات!؟. هێز بۆ گیانی یەکتری کۆئەکەنەوە!. بە لەشکرو بە ملیار دینار خەلک لە میدیاو سۆشیال میدیاوە ئەگلێنن، بەڵام چوار ناوەندی ڕێک و پێکیان نییە لە دونیادا دیراسات بکات و لۆبی بکات و هەڕەشەو مەترسییەکان لەسەر کوردستان و ئۆبشنەکانی ڕووبەڕووبونەوە دەستنیشان بکات.


شەڕی ئەهلی ڕوو دەدات؟ |\nHome بیروڕا شەڕی ئەهلی ڕوو دەدات؟\nهێشتا ساغ نەبووەتەوە كێ لە پشت سوتاندنی گەنمی جوتیارانی كوردە لە ناوچە ناكۆكی لەسەرەكان و هێشتا دووكەڵی ئەو ئاگرە نەنیشتووەتەوە، بەڵام ئاستی یەكدی تۆمەتباركردن لە لایەك و نووسینی كاڵوكرچ و بە مەبەست لە لایەكی ترەوە لە هەڵكشاندایە. بە پێی ئەدەبیاتی شەڕی ئەهلی دوو هۆكار لە پشت ئەم دیاردەیەوەیە ئەوانیش هۆی سیاسی و ئابووریین. هۆیە ئابوورییەكان زیاتر هۆكاری شەڕی ئەهلین لە وڵاتانی كەمدەرامەت و بێبەش لە سەرچاوە سروشتییەكان لە نموونەی وەك وڵاتانی ئەفریكا. بۆیە ئەم هۆكارە ڕەنگە بۆ ڕووداوەكانی ناوچە جێناكۆكەكان ڕاست نەبن بە پشتبەستن بەو فاكتەرەی عێراق وڵاتێكی دەوڵەمەندە و كێشەی داهات و دەستكەوت و سامانی سروشتیی نییە. مێژووی سیاسیی چەند دەیەی ڕابردووی كوردی عێراقیش دەری خستووە كە ململانێكانی كورد-عەرەب ڕەگوڕیشەی ئابوورییان نییە بە قەد ئەوەی سەرچاوەی كێشەكان سیاسین.\nلەم سۆنگەیەوە، بەو پێیەی سەرچاوەی ئەم كێشانەی ئێستا هۆی سیاسین نەك ئابووری كەواتە هەر دەبێت سیاسەتمەداران چارەی بكەن و شرۆڤەی سیاسی بۆ بكرێت نەك ئابووری. كەواتە هۆكاری پشت ئەم ڕووداوانە چین؟ دەكرێت باس لە سێ ڕەهەندی تیۆری بكرێت بۆ شرۆڤەكردنی ئەم دۆخە كە ئەوانیش بریتین لە مافی بەرایی، هەلی لەبار و بەهەڵەتێگەیشتن.\nیەكەم: هەم كورد و هەم عەرەبیش بەكارهێنانی ئەو خاكەی دەكەوێتە ناو چوارچێوەی ناوچە جێناكۆكەكان بە مافی خۆی دەزانێت. ڕقی بەردەوام و ئایدۆلۆژیا دوو لەو مۆتیڤانەن كە ئەم دوو نەتەوەیە لەو ناوچانە پشتی پێ دەبەستن. سەرچاوەی ڕقەكە دیارە كە پەیوەندیی بە عەرەب وەك نەتەوەی سەردەست و حوكمڕان و كورد وەك نەتەوەیەك هەیە كە بەردەوام چەوسێنراوەتەوە. ڕۆڵی زەقی ئایدۆلۆژیاش تا ئێستا كەم نەبووەتەوە بە تایبەت لە لای عەرەبی سوننە كە چەندین دەیە حوكمڕان بووە و شۆڤێنیزمی بەعسی لە ناویاندا ڕەگی داكوتاوە. بۆیە كاتێك ڕق و ئایدۆلۆژیا دەبنە هەڵسوڕێنەری مافی بەكارهێنانی خاك و كاتێكیش دامەزراوەی حكومی توانای ڕێگری لە پەرەسەندنی ململانێی نابێت ئەوا ئەگەری توندوتیژی زیاد دەكات. لە ڕاستیدا هۆی دەرەكیش لەم نێوەندەدا كەشوهەوای ناكۆكییەكان تۆختر دەكاتەوە. هەندێك سەرچاوە باس لە داعش دەكەن كە لە پشت سوتاندنی دەغڵودانی جوتیارانی كوردەوەیە كە ئەمەش لایەنگیریی پێوە دیارە لە بەرژەوەندیی عەرەبەكانی ئەو ناوچانە. كەوابێ چارەسەر بۆ ئەمە بریتییە لە دانوستان بۆ چارەسەرێكی ئەقڵانی كە تا پەلەی تێدا بكرێت باشترە.\nدووەم: ئێستا عەرەبەكانی ئەو ناوچە جێناكۆكانە لە دوو لاوە هەلی لەباریان بۆ ڕەخساوە بۆ ئەوەی دژی كورد لەو ناوچانە بووەستنەوە. نەمانی داعش دەستی ئاوەڵا كردوون و ترسی جارانیان نەماوە. ئەگەر ئەوكات هەموو توانای خۆیان بۆ بەرگری و وەستانەوە بە ڕووی داعشدا تەرخان كردبێت ئەوا ئێستا ئەم توانایە بۆ پەلهاویشتن و وەستانەوە بە ڕووی كورددا تەرخان دەكەن. لە لایەكی ترەوە، لاوازیی پێگەی كورد لە دوای ڕیفراندۆم و گەڕانەوەی حەشدی شەعبی بۆ ناوچەكە پشت ئەستوورتری كردوون بۆ ئەنجامدانی كردەوەكانیان. بە مانایەكی تر، لاوازیی كورد لە ڕووی سەربازییەوە لەو ناوچانە، بوونی حەشد كە پاڵپشتییەكی مەعنەویی گەورەیە بۆ ئەوان سەربەستی كردوون لەو ڕەفتارانەیان. گەڕانەوەی بارودۆخ بۆ پێش ئۆكتۆبەری 2017 یەكێكە لە فاكتەرە كاریگەرەكانی چارەسەركردنی دۆخی ئێستای ئەو ناوچانە و ڕێگرتن لە زیانگەیاندن بە بەروبوومی كوردەكانی ئەو ناوچانە.\nسێیەم: ئەو بارودۆخەی لە دوای ئۆكتۆبەری 2017ەوە لە ناوچە جێناكۆكەكان درووست بووە هەڵەتێگەیشتنی لای عەرەبەكانی هەمان ناوچە درووست كردووە. خاكی ئەو ناوچانە وەك بە ناوەكەیدا دیارە هێشتا ناكۆكییان لەسەرە. هەرچەند بەڵگە مێژووییەكان لە بەرژەوەندیی كوردن بەڵام ئەوان ئەمە ناسەلمێنن. كەوابێ ئەم بارودۆخەی دوو ساڵە لەو شوێنانە درووست بووە لە لایەن عەرەبەكانەوە بە هەڵە لێك دراوەتەوە. ئەوان پێیان وایە چیتر كورد مافی ئەوەی نییە لەو ناوچانە باڵادەست بێت. ئێستا بە هەڵە لێكدانەوەی پێگەی كورد و بێدەنگیی حزبە عەرەبییە سوننی و شیعەكان ڕەنگە سەربكێشێت بۆ ئەنجامدانی كردەوەی خراپتر لە دژی كوردی ئەو ناوچانە.\nئەگەر ئەم ڕەهەندانەی باس كران بە زوویی چارە نەكرێن ئەگەری شەڕی ئەهلی و نەتەوەیی ئەگەرێكی دوور نییە یاخو بە لایەنی كەمەوە شتی خراپتر بە دوای خۆیاندا دەهێنن. چارەسەری ئەمانەش پێویستی بە بڕیاری سیاسییە چونكە لە بنەڕەتدا ئەم دۆخەی ئێستا لەو ناوچانە دەگوزەرێ لە بنەڕەتدا كێشەی سیاسین.


کاردانەوەی هەدەپە بە دامەزراندنی بنکەی سەربازیی تورکیا لە هەرێم - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Ordibehesht ١٥ ٠٧:١٦\nNews Code 37149\nلە بەیاننامەیەکی فەرمیدا ڕایگەیاند:\nکاردانەوەی هەدەپە بە دامەزراندنی بنکەی سەربازیی تورکیا لە هەرێم\nهەدەپە لە کاردانەوە بە سیاسەتە شەڕخوزانەکانی حکوومەتی تورکیا، بانگهێشتی وتووێژ لە کەشێکی ئاشتیخوازانەی بڵاو کردەوە.\nبە پێی هەواڵی مێهر، پاش بڵاوبوونەوەی وتەکانی سولەیمان سویلو وەزیری ناوخۆی تورکیا سەبارەت بە بڕیاری ئەو وڵاتە بۆ دمەزراندنی بنکەی سەربازی لە عێراق، شاندی بەڕێوەبەرایەتی حیزبی دیموکراتیکی گەل بە دەرکردنی بڵاوکراوەیەک، کاردانەوەی بەم بڕیارە نیشان دا.\nلەم بڵاوکراوەدا کە لە لایەن ئەو شاندەوە واژۆ کراوە، نووسراوە:\nتورکیا لە ساڵی ١٩٨٣ەوە بە بیانووی "ئاسایشی سنوور" هەموو جۆرە ئۆپەراسیۆنێکی زەوینی و ئاسمانی لە خاکی هەرێمی کوردستان بەڕێوە بردووە. ئەوەش ڕوونە کە ئەم کارانە جگە لە شەڕ و پێکدادان ئاکامێکی نەبووە. سەرەڕای تێپەڕبوونی ٣٨ ساڵ بە سەر ئەو شەڕانە و بێ ئاکام بوونیان، تورکیا دیسانەوە درێژە بەو شەڕخوازی لە ناوچەکە ئەدات.\nئێمە جارێکیتر داکۆکی دەکەین کە سیاسەتە شەڕخوازانەکان هیچ بەرژەوەندییەکیان بۆ گەیشتن بە ڕێگاچارە نییە و تەنیا ڕێگا وتووێژ و دانوستان لە دۆخێکی ئاشتیخوازانە و دیموکراتیکە.\nئێمە وەکوو حیزبی دیموکراتیکی گەل کە ئەرکی پێشگری لە شەڕ و دابین کردنی ئاشتی لە ناوچەکەمان لە ئەستۆیە، جارێکیتر بە دەرکردنی بانگهێشت نامەیەک داوا لە ڕێکخراوەکان و خەڵک دەکەین کە سەبارەت بەم بابەتە هەستیار و وشیار بن.


زبڵ - Mehr News Agency\nکێشه‌ی زبڵ له پاکستان\nنزیک به نیوه‌ی ئه‌و ۲۰ میلیۆن تۆنه زبڵه‌ی که هه‌موو ساڵێک له پاکستان به‌رهه‌م دێت ده‌سووتێندرێت یان ده‌ڕژێته ناو ڕووباره‌کان و ئه‌مه‌ش بووه‌ته هۆی پیس بوونی ئاو و هه‌وا و په‌ره‌سه‌ندنی نه‌خۆشین.\nگەڕان بۆ زبڵە بەنرخەکان\nگەڕان بەدوای زبڵە بەنرخەکان هەمیشە یەکێک لە ڕێگاکانی وەدەستهێنانی داهاتە بۆ فەقیرەکانی گواتمالا.\nوێنه : محەمەد موهەیمنی\nئێرانییەکان ساڵانە نزیک بە ۲۰ میلیۆن تۆن زبڵ یان هەیە که ڕێژەیەکی دەچێتە ناو ئاوەکان.\nوێنە: ئەبولفەزل عەرەب جوادی\nچەند فریمی نزیک لە کرێکارانی زبڵدان\nکرێکارانی جیاکردنەوەی زبڵ لە قەرچەکی تاران ڕۆژانه 12 کاتژمێر زبڵ جیا دەکە نەوە.\nکاریگه‌ریی زبڵه لاستییه‌کان له سه‌ر جیهانی ئاژه‌ڵان\nبه بیانووی ڕۆژی جیهانی ژینگه و ڕۆژی جیهانی ئوقیانووسه‌کان کاریگه‌ریی زبڵه لاستییه‌کان له سه‌ر ژیانی ئاژه‌ڵان ده‌بینین.\nلەم ڕاپۆرتەدا دەبینین کە چۆن زبڵە لاستیکییەکان خەریکن گۆی زەوین لە ناو دەبەن.\nپیس کردنی ده‌ریاکان به زبڵی لاستیکی\nساڵانه چه‌ندین میلیۆن تۆن زبڵی لاستیکی ده‌ڕژێته ناو ده‌ریاکان و خه‌ساری زۆر گه‌وره له ژینگه ده‌دات و بوونه‌وه‌ران له ناو ده‌بات.\nوێنه: مه‌حموود ڕه‌حیمی\nزبڵ ئاوا له باکووری ئێران\nیه‌ک له سه‌ر چواری پاشماوه و زبڵی وڵات له پارێزگا باکوورییه‌کان به‌رهه‌م دێت و له زۆرناوچه‌ی شاره‌کانی باکووری ئێران و به تایبه‌ت رۆخه‌کانی ده‌ریا زبڵ وه‌ک کێوێک به‌رز بووه‌ته‌وه و خه‌ڵک و به تایبه‌تی هه‌ندێ له گه‌شتیاران ژینگه ناپارێزن.\nپیسی ئۆقیانووسه‌کان به زبڵی لاستیکی\nساڵانه چه‌ندین میلیۆن تۆن زبڵی لاستیکی ده‌ڕژێته ناو ده‌ریاکان و ئه‌م زبڵانه ژینگه له‌ناو ده‌به‌ن.\nوێنه؛ گیتی، ئه‌ی پی\nهه‌ره‌سهێنانی ته‌پۆڵکه‌یه‌کی زبڵ له ئیتیۆپی\nبه هۆی ڕۆچوونی زه‌وین و هه‌ره‌سهێنانی ته‌پۆڵکه‌یه‌کی زبڵ له په‌راوێزی پایته‌ختی ئیتیۆپی لانی که‌م ۳۵ که‌س کوژران و ده‌یان که‌سی دیکه بریندار بوون.\nپیسی ڕۆخه‌کانی که‌نداوی به‌نگالی هیند\nله وڵاتی هیند ڕۆژانه ۶ هه‌زار تۆن زبڵی لاستیکی له شاره‌کانه‌وه ده‌ڕژێته ڕۆخه‌کانی که‌نداوای به‌نگال.\nژیانی ناو زبلدانه‌کان\nله‌م ڕاپۆرته‌دا کارگایه‌کی جیاکردنه‌وه‌ی زبڵ له به‌نگلادش ده‌بینین که کرێکارانی ڕۆژانه ۱۲ کاتژمێر کاری تێدا ده‌که‌ن.


هێزی نه‌رم و دیپلۆماسیی گشتی له سه‌ده‌ی 21\nنووسەر: جۆزێف نای\n"جۆزێف نای" (Joseph Nye)، تیۆریسیه‌نی جه‌نگی نه‌رم و دیپلۆماسیی گشتی، له ڕێكه‌وتی 20ی ژوئه‌ن (حوزه‌یران)ی 2010 له یه‌كه‌م دانیشتنی په‌رله‌مانیی ئه‌نجومه‌نی بریتانیا به ناوی "هێزی نه‌رم و دیپلۆماسیی گشتی له سه‌ده‌ی 21" وتارێكی پێشكه‌ش كرد.\nله گه‌ڕانه‌وه بۆ له‌نده‌ن و دیداری دۆستانی دێرینم خۆشحاڵم. ده‌بێ بڵێم، له‌وه‌ی كه هه‌ندێكتان هاتنه لای من و گوتتان ئه‌گه‌ر باسی مشتومڕئامێز بهێنمه گۆڕێ، دانیشتنه‌كه به‌جێ دێڵن، تووشی شۆك بووم. پێویسته سه‌ره‌تا سوپاسی ئه‌و لوتفه‌تان بكه‌م كه له ناساندنی مندا نیشانتان دا. ئه‌مه ئه‌و ڕۆژگاره‌م وه‌بیر دێنێته‌وه كه منداڵانم كه‌مته‌مه‌ن بوون و، كاتێ كه كه‌سێك په‌یوه‌ندیی به ماڵمانه‌وه ده‌كرد و ده‌یپرسی: "به‌ڕێز نای له‌وێیه؟" ئه‌وان له وه‌ڵامدا ده‌یانگوت: "به‌ڵێ، به‌ڵام ئه‌و، ئه‌و شته نییه كه به كه‌ڵكی ئێوه بێت."\nحه‌زم ده‌كرد ئه‌مشه‌و سه‌باره‌ت به هێزی نه‌رم و دیپلۆماسیی گشتی قسه‌تان بۆ بكه‌م. بینینی چۆنێتیی به‌لووتكه‌گه‌یشتنی چه‌مكێكی ئه‌كادیمی، زۆر سه‌رنجڕاكێشه. ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌م كاتێ كه له ساڵی 1990 خه‌ریكی نووسینی په‌رتووكێك بووم، داڕشت؛ له‌و په‌رتووكه‌دا هه‌وڵم ده‌دا ڕوونی بكه‌مه‌وه كه بۆچی به ڕای من ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان به‌ره‌و نه‌مان نا‌چێت. هێزی سه‌ربازی و ئابووریم بۆ باسه‌كانم زیاد كرد، به‌ڵام وا هه‌ستم ده‌كرد شتێك كه‌مه. به‌شه ونبووه‌كه، توانای وڵاتێك بوو له گه‌یشتن به خواسته‌كانی خۆی له ڕێگه‌ی ڕاكێشكردن (جاذبیة)، نه‌ك به‌كارهێنانی زه‌بروزه‌نگ و سزادانه‌وه. من ئه‌م ڕاكێشكردنه‌م ناو نا "هێزی نه‌رم".\nهێزی نه‌رم چه‌مكێكی نوێ نییه و هه‌مان ڕه‌فتاری مرۆیییه. هه‌روه‌ك مارتین گوتی، ئه‌نجومه‌نی بریتانیا دۆزیویه‌تییه‌وه و له ساڵی 1934ه‌وه تاكوو ئێستا به‌باشی به‌كاری هێناوه و، ئێستاكه له حه‌فتا و پێنجه‌مین ساڵوه‌گه‌ڕی دامه‌زراندنی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌دا، ئاهه‌نگی بۆ ئه‌م سه‌ركه‌وتنه گێڕاوه. ئه‌وه‌ی كه هیلاری كلینتۆن هێزی زیره‌ك (Smart Power)، یان تێكه‌ڵه‌ی هێزی ڕه‌ق و نه‌رم به سیاسه‌تێكی نوێ ناو ببات، زۆر شتێكی سه‌رنجڕاكێشه. سه‌روه‌ختێك هۆ جینتائۆ، ڕووی كرده نوێنه‌رانی هه‌ڤده‌یه‌مین خولی كۆنگره‌ی چین و، گوتی كه پێویسته چین زیاتر له جاران له‌سه‌ر هێزی نه‌رمی خۆی وه‌به‌رهێنان بكات. ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر ئه‌م چه‌مكه‌دا هات، بۆ من زۆر سه‌رنجڕاكێش بوو.\nهێزی نه‌رم و ڕه‌خنه‌گره‌كانی\n١- چه‌ند حاڵه‌تێك له مێژووی سوپا: مرۆڤه ڕه‌شبین و به‌دگومانه‌كان، به بێناوه‌ڕۆك سه‌یری هێزی نه‌رم ده‌كه‌ن و، هه‌مووی له‌گه‌ڵ په‌یوه‌ندییه گشتییه‌كان، بابه‌تی بێكه‌ڵك و له‌م جۆره شتانه‌دا به یه‌ك شت داده‌نێن. به‌م دوایییه له په‌رتووكێكدا خوێندمه‌وه كه "هێزی نه‌رم یه‌كێكه له‌و بیرۆكه جوانه ئه‌كادیمییانه‌ی كه له زۆرێك له تاقیكردنه‌وه‌كانی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌دا، كه‌وتووه. هیچ كاتێك سوپاكان، ته‌نانه‌ت به هۆی قووڵترین ڕاكێشه‌رییه كه‌لتوورییه‌كانه‌وه نه‌وه‌ستێنراون." لێ ئه‌وه‌ی ڕاستی بێ، ئه‌م بانگه‌شه‌یه سه‌رله‌به‌ری هه‌ڵه‌یه. نموونه‌یه‌كی سه‌رنجڕاكێش له ساڵی 1762 هه‌یه. كاتێ كه فرێدریكی مه‌زن (Frederick the Great) گه‌مارۆ درا و، نزیك بوو بشكێت، سیزارینا ئێلیزابێت (Czarina Elizabeth) مرد و، سیزار پیتێر (Czar Peter)ی كوڕی، له شوێنی دانیشت. ئه‌و ڕێزێكی زۆری له پیتێری مه‌زن ده‌گرت. پیتێر سوپای ڕووسیای بانگ كرد و فرێدریكیش هه‌ڵهات. ئه‌مه حاڵه‌تێكه، كه تێیدا كاریگه‌ریی هێزی نه‌رم له‌سه‌ر سوپا به‌ته‌واوی دیاره.\nئه‌گه‌ر چاو له جه‌نگی جیهانیی یه‌كه‌م بكه‌ن، ده‌زانن كه یه‌كێ له‌و هۆیانه‌ی كه ئه‌مریكییه‌كان له جیاتی ئه‌ڵمانیا، بوونه هاوپه‌یمانی بریتانیا- و وۆدرو ویلسۆن له‌م ڕێگه‌یه‌دا زۆر هه‌وڵی دا- هێزی ڕاكێشه‌ریی بریتانیا بوو. ئه‌و مێژوونووسانه‌ی كه پڕژاونه‌ته سه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه، ڕاشكاوانه ڕایان گه‌یاندووه كه هێزی نه‌رم له‌و ڕۆژگاره‌دا كاریگه‌ریی له‌سه‌ر زۆرێك له سوپا گه‌وره‌كان هه‌بووه.\n٢- قۆرخنه‌بوون بۆ (تایبه‌تنه‌بوون به) ده‌وڵه‌ته یاریكه‌ره‌كان له په‌یوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا\nمه‌به‌ستی من له هێزی نه‌رم چییه؟\nهێز، توانای كاریگه‌ریدانانه له‌سه‌ر ئه‌وانی تر بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئاكامی خوازراو. ئێوه ده‌توانن له سێ ڕێگه‌وه هێز به‌كار بهێنن: له ڕێگه‌ی هه‌ڕه‌شه، له ڕێگه‌ی ته‌ماحكردن، له ڕێگه‌ی ڕاكێشكردنه‌وه كه ئه‌وانی تر ناچار ده‌كات ئه‌وه‌ی خۆشتان ده‌وێ، ئه‌وانیش خۆشیان بوێ. ئه‌گه‌ر ئێوه بتوانن ئه‌وانی تر وا لێ بكه‌ن كه داواكه‌تان قبووڵ بكه‌ن، ده‌توانن به‌شێكی گه‌وره له سیاسه‌تی نه‌خوازراوی "گۆچان و گێزه‌ر" لا به‌رن. بۆیه به ڕه‌چاوكردنی ئه‌م بابه‌ته، هێزی نه‌رم شتێك نییه كه به ده‌وڵه‌تێكی تایبه‌ت، یان په‌یوه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییه‌كانه‌وه تایبه‌ت و سنوورداركراو بێ. ئه‌م باسه، له هه‌ڵسوكه‌وتی مرۆڤه‌كاندا ڕه‌وانه. یه‌كێ له ڕێگه‌كانی پراكتیكبوونی، ئه‌وه‌یه كه هێزی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن و به‌لاڕێدابردن، جیهانییه.\n٣- به شێوه‌یه‌كی تایبه‌ت (قۆرخكراو)، هێزێكی ئه‌مریكی نییه\nهه‌ندێ كه‌س ڕه‌خنه‌ی ئه‌وه‌م لێ ده‌گرن كه هێزی نه‌رم تایبه‌ت به ئه‌مریكا ده‌زانم، به‌و هۆیه‌ی كه قسه له‌سه‌ر هێزی نه‌رم و جیهانیبوونی ئایدیا ئه‌مریكییه‌كان ده‌كه‌م. به‌ڵام ده‌قاوده‌ق پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌یه. من له نووسینه‌كانمدا هه‌وڵم داوه كه ئه‌مریكییه‌كان له‌وه ئاگادار بكه‌مه‌وه كه ئه‌گه‌ر به شێوه‌یه‌كی دروست سوود له هێزی ڕه‌قی خۆیان وه‌رنه‌گرن، له‌وانه‌یه هێزی نه‌رمی خۆیان بدۆڕێنن. جگه له‌وه‌یش، هێزی نه‌رم ته‌نیا له‌به‌رده‌ستی ئه‌مریكییه‌كاندا نییه. ئه‌م قسه‌یه‌یه‌ی من ڕه‌نگه ڕاچڵه‌كێنه‌ر بێت، به‌ڵام ڕاستییه‌كه‌ی، له‌و باوه‌ڕه‌دام "ئوسامه بن لادن" كه هه‌وڵی زۆر ده‌درێ بۆ ده‌ستگیركردنی (ئه‌م وتاره به‌ر له كوشتننی بن لادن نووسراوه- وه‌رگێڕ)، به ڕادده‌یه‌كی زۆر به‌رچاو خاوه‌نی هێزی نه‌رمه. ئه‌و، ئه‌و كه‌سانه‌ی ناچار نه‌كرد كه هێرش بكه‌نه سه‌ر دوو تاوه‌ره‌كه و، شتێكیشی نه‌دانێ. ئه‌و، ئه‌وانی ته‌نیا به په‌یامێكی تێكده‌رانه ڕاكێشا، كه به هه‌ر حاڵ به نموونه‌یه‌كی باش بۆ جه‌نگی نه‌رم دێته هه‌ژمار. هێزی نه‌رم، ئه‌مریكی نییه. ته‌نیا فۆرمێكی دیكه‌ی هێزه.\n٤- هێزی نه‌رم، هاوواتایه‌ك نییه بۆ كه‌لتوور\nهه‌ندێ كه‌س له‌و باوه‌ڕه‌دان كه له‌وانه‌یه هێزی نه‌رم هێزێك بێت، به‌ڵام ئه‌وه‌نده گرنگ نییه. بۆ نموونه نیال فرگوسن (Niall Ferguson)، هێزی نه‌رمی به‌رمه‌بنای كه‌لتوور وه‌سف كردووه و، پێی وایه كه ئه‌م هێزه، وزه‌یه‌كی نانه‌ریتییه؛ به بۆچوونی ئه‌و، ئه‌م هێزه "باش و نه‌رم" بووه، كه ئه‌م بانگه‌شه‌یه دروسته. ئه‌مه‌ی كه هه‌ندێ كه‌س پێڵاوی "نایك"یان له‌پێدا بێ و قه‌میسی "مایكڵ جۆرده‌ن"یان له‌به‌ر كردبێ، چه‌ك بگرنه ده‌ست و سێره‌تان لێ بگرن، خۆی له خۆیدا هێز دروست ناكات. ئه‌مه ڕه‌خنه‌یه‌كی په‌شۆكاو و بێ ئه‌سڵ و ئه‌ساسه كه فه‌یله‌سووفان به "هه‌ڵه‌بێژی (سه‌فسه‌ته)ی هه‌ڵگر" ناوی ده‌به‌ن.\nله نێوان هێز وه‌كوو سه‌رچاوه- ئه‌و شته‌ی كه ده‌توانین سوودی لێ وه‌رگرین- و هێز وه‌ك ڕه‌فتاردا، جیاوازی هه‌یه. ئه‌م هه‌قیقه‌ته كه كه‌لتوور وه‌ك سه‌رچاوه‌یه‌ك به شێوه‌ی ئۆتۆماتیكی له هه‌موو دۆخێكدا توانای به‌رهه‌مهێنانی هێزی نییه، شتێك نییه جگه له هه‌ڵه‌بێژیی هه‌ڵگر. ئه‌مه‌یان ته‌نیا په‌یوه‌ندیی به هێزی نه‌رمه‌وه نییه، به‌ڵكوو له‌باره‌ی گشت به‌شه‌كانی هێزه‌وه ڕاسته. بۆ نموونه له‌به‌رده‌ستدابوونی سوپایه‌كی گه‌وره له تانك، ڕه‌نگه سه‌ركه‌وتنی به‌دوادا بێت؛ هه‌ڵبه‌ت ئه‌گه‌ر جه‌نگه‌كه له بیابان هه‌ڵبگیرسێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ر له زۆنگاودا ڕوو بدات وای لێ نایه‌ت. ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ی كه به‌گشتی بۆ پێوانی هێز به‌كار ده‌هێنین، ڕه‌فتاری هێز دروست ناكات، ئه‌مه به نۆره‌ی خۆی، ئه‌و ئه‌نجامانه به‌رهه‌م دێنێ، كه ده‌مانه‌وێ.\nسه‌رچاوه‌ی هێزی نه‌رم\n١- گرنگیی ئه‌وه‌ی كه به‌رده‌نگ (موخاته‌ب)ی ئامانج بیر له چی ده‌كاته‌وه\nكاتێ كه سه‌روكارمان له‌گه‌ڵ هێزی نه‌رمدایه، به‌پێچه‌وانه‌ی هێزی ڕه‌قه‌وه، ئه‌وه‌ی كه چی به مێشكی به‌رده‌نگی ئامانجدا تێ ده‌په‌ڕێ، زۆر بایه‌خ په‌یدا ده‌كات. به هێزی ڕه‌ق، ئه‌گه‌ر بمه‌وێ پاره‌كه‌ت بدزم، ده‌توانم بتكوژم و ده‌سبه‌جێ پاره‌كه‌ت وه‌چنگ بێنم. ئه‌وه‌یش كه تۆ بیری لێ ده‌كه‌یته‌وه هیچ گرنگییه‌كی نییه. به‌ڵام به هێزی نه‌رم، ئه‌گه‌ر بمه‌وێ پاره‌كه‌ت بدزم، پێویسته قه‌ناعه‌تت پێ بهێنم كه من مامۆستایه‌كی ئایینیم و، ئه‌گه‌ر هه‌ژماری بانكییه‌كه‌ت بده‌ی به من، جیهان ڕزگار ده‌كه‌م. لێره‌دایه كه ئه‌وه‌ی تۆ بیری لێ ده‌كه‌یته‌وه بایه‌خ په‌یدا ده‌كات. له ئه‌نجامدا، هێزی نه‌رم وه‌ك سه‌مایه‌كه كه پێویستیی به یاوه‌ریی شه‌ریكێك هه‌یه. \nهێزی نه‌رم و ئه‌و میتۆدانه‌ی كه كه‌لتوور، ده‌توانێ له ڕێگه‌یانه‌وه ببێته مایه‌ی سوودلێوه‌رگرتنی هێزی نه‌رم، به ڕه‌چاوكردنی ناوه‌ڕۆك، به‌توندی گۆڕانی به‌سه‌ردا دێ. ساموێل هانتینگتۆن، هاوكاری پێشووی من له زانكۆی هارڤارد، به "پێكدادانی شارستانییه‌ته‌كان" گوزارشتی له دۆخی ئێستای جیهان كرد. بۆ نموونه ئه‌و، جه‌نگی نێوان ده‌وڵه‌تانی كۆنفوشیووسی له ڕۆژاوا، ئیسلام له ڕۆژاوا و، هاوشێوه‌ی ئه‌مانه‌ی پێشبینیی كرد. به‌ڵام من پێم وایه كه ئه‌مه ڕاڤه‌یه‌كی هه‌ڵه‌یه. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ ده‌یبینین، شتێكی جیایه له پێكدادانی شارستانییه‌ته‌كان. به‌ڵكوو ته‌نیا جه‌نگێكی ناوخۆیییه له شارستانییه‌تێكدا، واته شارستانییه‌تی ئیسلام. جه‌نگی ناوخۆیی له نێوان به‌شێكی گه‌وره له موسڵمانان كه دژی كوشتوبڕی ژنان و مناڵانن و، گرووپێكی بچووكی تردا، كه شوێنكه‌وتووانیان ناچار ده‌كه‌ن بگه‌ڕێنه‌وه بۆ بیروباوه‌ڕی سه‌ده‌ی حه‌وته‌م و، ئه‌وه‌ی كه چۆن ده‌بێت مه‌زهه‌بێك ڕێك بخرێت.\nله‌م حاڵه‌ته‌دا، ئێوه ده‌توانن بڵێن كه كۆمه‌ڵێك كات و شوێن هه‌ن كه هێزی نه‌رم، ڕه‌نگه كاریگه‌رییان تێدا هه‌بێت یان نه‌بێت. جاری وایه ئه‌م حاڵه‌تانه به شێوه‌ی جوگرافی دیاری ده‌كرێن. بۆ نموونه ته‌ماشای ئێران بكه‌ن. هه‌ندێ له خه‌ڵك وای بۆ ده‌چن كه به هێزی نه‌رم، ئێمه هه‌رگیز ناتوانین بۆ لای ئێران ڕابكێشرێین، چونكه مه‌ودایه‌كی كه‌لتووریی قووڵ له‌م به‌ینه‌دا هه‌یه. ئێوه هه‌رگیز توانای ئه‌وه‌تان نابێت بۆ لای پیاوانی ئایینی ڕابكێشرێن. به‌ڵام ده‌توانن بۆ لای توێژی گه‌نجتر ڕابكێشرێن. له‌م ڕووه‌وه ئه‌م بانگه‌شه‌یه‌ی كه هێزی نه‌رم ڕۆژاوایییه و، مه‌ودایه‌كی كه‌لتووریی چاره‌نه‌كراو هه‌یه، به‌ئاسانی ڕه‌ت ده‌كرێته‌وه.\n٣- سه‌رچاوه ئابوورییه‌كان\nسه‌رچاوه ئابوورییه‌كان ده‌توانن هه‌م هێزم نه‌رم و هه‌میش هێزی ڕه‌ق به‌رهه‌م بهێنن. ئابوورییه‌كی سه‌ركه‌وتوو و ڕووه‌و گه‌شه، ئامرازێك بۆ به‌كارهێنانی گه‌مارۆكان ده‌خاته به‌رده‌ستتان، به‌ڵام ده‌توانێ مۆدێلێك بێت و ئه‌وانی تر ڕابكێشێت.\n٤- هێزی سه‌ربازی وه‌ك سه‌رچاوه‌یه‌ك\nهه‌ر به‌م شێوه‌یه ده‌توانین بڵێین هێزی سه‌ربازی- كه وه‌كوو سه‌رچاوه‌ی هێزی ڕه‌ق گرنگیی هه‌یه- ده‌توانێت هێزی نه‌رمیش به‌رهه‌م بهێنێت. نموونه‌یه‌كی باش كه ده‌توانین له‌مباره‌یه‌وه ئاماژه‌ی بۆ بكه‌ین، هاوكاریی به‌په‌له‌یه به هایتی و ڕۆڵگێڕانی سه‌ربازه‌كانه تیایدا. نموونه‌ی تر سه‌باره‌ت به سۆنامیی ساڵی 2004ه له ئه‌ندۆنیسیا. ڕاپرسییه‌كان نیشانی ده‌دا كه له سه‌دا 75ی خه‌ڵكی ئه‌ندۆنیسیا، به چاوێكی ئه‌رێنی ته‌ماشای ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان ده‌كه‌ن. كاتێ هێرشمان كرده سه‌ر عێراق، ئه‌م ڕیژه‌یه بۆ له سه‌دا 15 دابه‌زی. دوای ئه‌وه‌ی یارمه‌تیی لێقه‌وماوانی سۆنامیمان دا، ئه‌م ئاماره گه‌یشته له سه‌دا 45 و، سوپا- له ئه‌سڵدا هێزی ده‌ریایی- بوو، كه ئه‌م یارمه‌تییانه‌ی وه‌ڕێ خست. كه‌واته سوپا، ده‌توانێ وه‌كوو سه‌رچاوه‌یه‌ك، ڕه‌فتاری هێزی ڕه‌ق، یان ڕه‌فتاری هێزی نه‌رم به‌رهه‌م بهێنێت.\n٥- ستراتیژیی حكوومه‌ت\nئێمه ده‌بێت له گرنگیی چۆنێتیی گۆڕینی هێزی نه‌رم بۆ ستراتیژییه‌كی حكوومی، تێ بگه‌ین. له هه‌ندێ ڕووه‌وه، ئه‌م كاره زه‌حمه‌تتره له هێزی ڕه‌ق و، كاتێكی زیاتری ده‌وێ. هێزی نه‌رم په‌یوه‌ندی به سه‌رچاوه‌گه‌لێكه‌وه په‌یدا ده‌كات، كه به‌ته‌واوی له ژێرده‌ستی حكوومه‌تدا نین. هه‌روه‌ها له هه‌ندێ بارودۆخدا، به‌ئاسانی ناتوانرێ سوود له‌م سه‌رچاوانه وه‌ربگیرێت. قه‌رار نییه به‌رنامه‌ی ئه‌تۆمیی كۆریای باكوور ڕابگرم و، كیم جۆنگ (Kim Jong ll) ڕازی بكه‌م به‌رنامه ئه‌تۆمییه‌كه‌ی بوه‌ستێنێت. له لایه‌كی تره‌وه ئه‌گه‌ر بمه‌وێ سه‌باره‌ت به باشتركردنی مافی مرۆڤ یان بازاڕی ئازاد، كارێك ببه‌مه پێش، بێ گومان هێزی نه‌رم له هێزی ڕه‌ق باشتر ده‌بێت. ئێمه له‌و په‌شیمانییه‌وه كه جه‌نگی عێراق هێنای، دركمان به‌مه كرد.\nچۆنێتیی كاركردنی هێزی نه‌رم\n١- مۆدێله ڕاسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆكان\nچۆنێتیی كاركردنی هێزی نه‌رم، له بنه‌ڕه‌تدا له‌ژێر دوو مۆدێلدا پێناسه ده‌كرێ: ڕاسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ. له مۆدێلی ڕاسته‌وخۆدا باسه‌كه له‌سه‌ر نوخبه‌كانه، وه‌ك حاڵه‌تی سیزار پیتێر و فرێدریكی مه‌زن. نوخبه‌یه‌ك بۆ لای نوخبه‌یه‌كی تر ڕاده‌كێشرێ و كارێكیان بۆ ده‌كات و، له‌م جۆره كارانه. له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌یشدا، زۆربه‌ی جاران كاركردنی هێزی نه‌رم له دوو مۆدێلی دوو قۆناغیدا ده‌دۆزینه‌وه. ئێوه تێ ده‌كۆشن، به مه‌به‌ستی كاریگه‌ریدانان له‌سه‌ر حكوومه‌تی وڵاتێك، كاریگه‌ری بخه‌نه سه‌ر ڕای گشتیی كۆمه‌ڵگه‌ی ئه‌و وڵاته. ئه‌مه میتۆدێكی ناڕاسته‌وخۆیه.\nچه‌ند نموونه‌یه‌ك له ژینگه‌یه‌كی ناكارامه‌دا\nهێزی نه‌رم ژینگه‌یه‌كی كارامه بۆ داڕشتنی سیاسه‌ت دێنێته كایه‌وه. ئه‌م مه‌سه‌له‌یه به نۆره‌ی خۆی، ئه‌گه‌ر بێت و به شێوه‌یه‌كی نه‌شیاو ئه‌نجام بدرێ، ده‌توانێ ژینگه‌یه‌كی ناكارامه دروست بكات. جه‌نگی عێراق له ساڵی 2003، ده‌توانێت نموونه‌یه‌كی باش بێت بۆ ئه‌م بانگه‌شه‌یه. بۆش به‌نیاز بوو تا چواره‌مین به‌شی هێزی پیاده له ڕێگه‌ی توركیا و باكووری عێراقه‌وه ڕه‌وانه‌ی ئه‌و وڵاته بكات. جه‌ماوه‌رێتی (شه‌عبییه‌ت)ی ئه‌مریكا له توركیا به‌توندی دابه‌زیبوو و، ئێمه هێزێكی نه‌رمی زۆرمان له‌كیس دابوو؛ تا ڕادده‌یه‌ك كه ته‌نانه‌ت به یارمه‌تیی زۆری هێزی ڕه‌قیش، نه‌مانتوانی له ڕێگه‌ی توركیا و باكووری عێراقه‌وه سوپا بۆ ئه‌وێ بنێرین. له‌م حاڵه‌ته‌دا ده‌بینین، نه‌بوونی هێزی نه‌رم و هاتنه‌دیی ژینگه‌یه‌كی ناكارامه، ده‌ستوه‌ردانی هێزی ڕه‌قی لێ ده‌كه‌وێته‌وه. هه‌ر له‌و ساته‌وه‌خته‌دا، بۆش هیوادار بوو كه هاوڕێكه‌ی، ڤیسێنت فاكس (Vicente Fox)، سه‌رۆككۆماری مه‌كسیك، له نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كاندا پشتی بگرێت، بۆ ئه‌وه‌ی هێرشكردنه سه‌ر عێراق شه‌رعییه‌ت وه‌ربگرێت. سه‌رۆككۆمار فاكس، هه‌ستی ده‌كرد له‌وێوه كه ئه‌مریكا به ڕادده‌یه‌كی زۆر هێزی نه‌رمی خۆی له مه‌كسیك دۆڕاندووه، ناتوانێ ئه‌و كاره بكات. ئه‌مه‌یشیان نموونه‌یه‌كی تر بوو له ژینگه‌ی ناكارامه، كه بایه‌خی ڕێڕه‌وه ڕاسته‌وخۆوه‌كه زیاتر له جاران تۆخ ده‌كات. \n٢- هێرشی پێچه‌وانه\nئیمڕۆكه پسپۆران و شرۆڤه‌كارانی سه‌ربازی، زیاتر له ڕابردوو له گرنگیی هێزی نه‌رم تێ گه‌یشتوون. دكتۆرینێكی به‌ناوبانگ كه ئێستاكه له سوپای ئه‌مریكادا هاتووه‌ته ڕۆژه‌ڤه‌وه، پێی ده‌گوترێ "هێرشی پێچه‌وانه". له‌م دكتۆرینه‌دا به مه‌به‌ستی دابینكردنی ئاسایش، هێزی ڕه‌ق به‌كار ده‌هێنرێ و، دوای ئه‌وه هێزی نه‌رم دێته مه‌یدان و درێژه‌ی كاره‌كه ده‌گرێته ده‌ست؛ له ڕێگه‌ی به‌رنامه‌ی وه‌ك هاوكاریی مرۆڤدۆستانه، یان دروستكردنی قوتابخانه و نه‌خۆشخانه‌كان و، له‌م جۆره هه‌نگاوانه. ئێوه ده‌توانن له ناوه‌ڕۆكی قسه‌كانی ژه‌نه‌ڕاڵ ده‌یڤید پترایوس (David Petraeus)دا ئه‌مه ببینن: "ئێمه له عێراق ڕاشكاوانه گوتمان كه ئێوه خه‌ڵك ناكوژن، یان به‌ره‌و شۆڕشێكی پیشه‌سازی ناڕۆن." له فیلمی دیكۆمێنتاریی "ژووری كۆنترۆڵ"، په‌یامنێرێكی ئه‌لجه‌زیره ڕای ده‌گه‌یه‌نێ كه هه‌ر ژه‌نه‌ڕاڵێك كه ستراتیژییه‌كی په‌یوه‌ندیكارانه‌ی نه‌بێت، هه‌ر له بنه‌ڕه‌تدا ستراتیژیی نییه. ئێمه له سه‌رده‌مێكدا به‌سه‌ر ده‌به‌ین كه ڕۆژ به ڕۆژ گرنگیی ڕۆڵی هێزی نه‌رم ته‌نانه‌ت له سوپادا، زیاتر ده‌بێت.\nبه‌كارهێنانی هێزی نه‌رم له ڕێگه‌ی دیپلۆماسیی گشتییه‌وه\n١- گرنگیی په‌یوه‌ندییه دوولایه‌نه‌كان\nمه‌ترسیی تێڕوانینی میلیتاریزمی له ڕادده‌به‌ده‌ر و مه‌ركه‌زییه‌تی حكوومی، هه‌موو كاتێك له ئارادایه. له سه‌رده‌می زانیارییه‌كان، هێز به شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو دابه‌ش بووه و، به به‌راورد له‌گه‌ڵ ڕابردوو له حاڵه‌ته هیراركی (زنجیره پله)یییه‌كه‌ی كه‌م بووه‌ته‌وه. ئه‌مه به‌و مانایه‌یه كه په‌یوه‌ندییه دوولایه‌نه‌كان له زۆر حاڵه‌تدا به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو، له فه‌رمانپێكردن كاریگه‌رتره. به‌شداربوویه‌كی گه‌نج له چیكۆسلۆڤاكیا له كۆنفڕانسی ساڵزبورگ له‌مباره‌یه‌وه قسه‌یه‌كی سه‌رنجڕاكێش ده‌گێڕێته‌وه. ئه‌و گوتی: "ئه‌مه باشترین ڕاگه‌یاندنه، چونكه ڕاگه‌یاندن نییه." من له‌و باوه‌ڕه‌دام نهێنیی سه‌ركه‌وتنی ئێمه له‌مڕۆدا، سه‌باره‌ت به‌وه‌ی پێویسته چۆن له‌باره‌ی دیپلۆماسیی گشتییه‌وه بیر بكه‌ینه‌وه، هه‌ر ئه‌مه‌یه.\nنموونه‌یه‌كی ساده‌م بۆ دیپلۆماسیی نه‌ریتیی كابینه خستۆته ڕوو. وای دابنێن ده‌وڵه‌تی ژماره 1، ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی ژماره 2دا په‌یوه‌ندیی هه‌یه. كاتێ ده‌وڵه‌تی ژماره 1 هه‌وڵ ده‌دات تاكوو ده‌وڵه‌تی ژماره 2 بخاته ژێر كاریگه‌رییه‌وه، ڕاستییه‌كه‌ی سوود له دیپلۆماسیی گشتیی نه‌ریتی وه‌رده‌گرێ. هه‌رچه‌نده ئه‌م ڕه‌وته به‌م ساكارییه نییه. ئیمڕۆكه كۆمه‌ڵێك فۆرمی جیاواز له په‌یوه‌ندیی نێوان كۆمه‌ڵگه‌كان هه‌ن، كه یه‌كجار ئاڵۆزن.\n٢- هه‌وڵدان بۆ وه‌ستاندنی به‌كارهێنانی مینه زه‌مینییه‌كان\nهه‌وڵدان بۆ به‌كارهێنانی مینه زه‌مینییه‌كان، ده‌كرێ وه‌ك نموونه‌یه‌ك تاووتوێ بكرێت. یه‌كێ له‌و كه‌سانه‌ی ده‌ستی له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا هه‌بوو، واته جۆدی ویلیامز (Jody Williams)، كه دواجار خه‌ڵاتی "نۆبل"ی برده‌وه، له ده‌ستپێكی ڕێگه‌كه‌دا ته‌نیا چالاكڤانێكی خوازیاری ئاشتی بوو. ئه‌وه‌ی تریان كه‌سایه‌تییه‌كی زۆر به‌ناوبانگ بوو به ناوی پڕێنسس دایانا (Princess Diana)، كه توانیی سه‌رنجی ڕۆژنامه و میدیاكان بۆ لای خۆی ڕابكێشێت و، گشت ده‌سه‌ڵات و ئیعتیباری خۆی له‌م ڕێگه‌یه‌دا خسته گه‌ڕ. هه‌روه‌ها له‌م ڕێیه‌دا هه‌ندێ ده‌وڵه‌ت هه‌بوون، كه ناتوانرێ به هێزه باڵاده‌سته‌كانی دونیا ناو ببردرێن: كه‌نه‌دا، نه‌رویج، سوودان و هتد. ئه‌م هاوپه‌یمانێتییه "تێكچنراو"ه له كۆمه‌ڵگه و ده‌وڵه‌تان، به‌هێزترین سیسته‌می بیرۆكراسی، تاكه هێزی باڵاده‌ستی جیهان، واته "پێنتاگۆن"ی تێك شكاند. ئه‌م حاڵه‌ته، شێوازێكی زۆر جێی سه‌رنجی له داڕشتنی سیاسه‌تدا وێنا كرد.\n٣- دیپلۆماسیی گشتیی "نوێ"\nبابه‌تێك هه‌یه كه به ناونیشانی دیپلۆماسیی گشتیی "نوێ" باسی لێوه ده‌كرێت و، به‌گشتی له ئاستی كۆمه‌ڵگه‌كاندا شیاوی تاووتوێكردنه. زۆر گرنگه كه فۆكو‌س بخرێته سه‌ر ئه‌م ئاسته، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ته‌نیا فۆكو‌س بخه‌نه سه‌ر ئه‌و ئاسته، له‌بیری ده‌كه‌ن كه ئه‌و شته‌ی كه گرنگه، وێنه‌ی گشتییه. دیپلۆماسیی گشتیی نوێ به‌شێكی گرنگه له‌و وێنه‌یه، به‌ڵام نه‌ك هه‌مووی.\n٤- ڕكابه‌ریی گێڕانه‌وه (حه‌كایه‌ت)\nله سه‌رده‌می زانیارییه‌كاندا له‌گه‌ڵ "پارادۆكسی فراوانی" (Paradox of Plenty) دا به‌ره‌وڕووین. زانیارییه‌كان به‌زیاده‌وه له‌به‌رده‌ستدان به‌ڵام سه‌رچاوه ده‌گمه‌نه‌كان، "سه‌رنج" و "ئیعتیبار"ن. ئه‌مه به‌و مانایه‌یه كه ئه‌مڕۆكه زۆرێك له سیاسه‌تداڕشتنه جیهانییه‌كان، له‌سه‌ر ئیعتیبار ڕكابه‌ری ده‌كه‌ن. له ڕووی نه‌ریتییه‌وه، هه‌میشه ده‌گوترا له سیاسه‌ته نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا یاریكه‌رێك سه‌ر ده‌كه‌وێ، كه سوپاكه‌ی سه‌ر كه‌وێت. ئه‌مڕۆكه‌یش ئه‌وه گرنگه كه كامه لایه‌ن سه‌ر كه‌وێ، به‌ڵام ئه‌وه‌یش كه سه‌ربورده و چیڕۆكی كامه لایه‌ن سه‌ر كه‌وێ، زۆر گرنگه.\nبه‌م پێیه به‌كارهێنانی هێزی نه‌رم، به شێوه‌یه‌كی تایبه‌ت سه‌خته. ئیعتیبار گرنگییه‌كی تایبه‌ت به خۆی هه‌یه و، ئه‌و ڕێگه‌یانه‌ی كه ئێوه ده‌توانن له‌م ڕكابه‌رییه‌دا بۆ سه‌رنجڕاكێشان، ئیداره‌ی ئیعتیباره‌كه بكه‌ن یاخود له‌ده‌ستی بده‌ن، تا ڕادده‌یه‌كی زۆر په‌یوه‌ندیی به تواناتانه‌وه هه‌یه بۆ دروستكردنی ئه‌و ئیعتیباره.\n٦- سێ ڕه‌هه‌ند له دیپلۆماسیی گشتی\nیه‌كێكی تر له شێوازه‌كانی بیركردنه‌وه له‌باره‌ی دیپلۆماسیی گشتی ئه‌وه‌یه، كه وه‌كوو سێ بازنه‌ی هاوناوه‌ند یاخود سێ ڕه‌هه‌ندی جیاواز، وه‌كوو بووكه‌شووشه‌كانی ماتریۆشكای ڕووسی (Russian Matryoshka dolls) لێی بڕوانین. ناوه‌ندیترین بازنه و ئه‌وه‌ی كه ده‌وڵه‌ت كۆنترۆڵێكی زیاتری له‌سه‌ر هه‌یه، په‌یوه‌ندییه‌كانی ڕۆژانه و په‌رچه‌كرداری خێرای له‌گه‌ڵدایه. ئه‌گه‌ر شتێك ڕوو بدات و ئێوه به‌خێرایی له سه‌ره‌وه‌ی ئه‌و حه‌كایه‌ته‌دا نه‌بن، كه‌سێكی تر ئه‌و فه‌زای زانیارییه پڕ ده‌كاته‌وه و، ئێوه تا هه‌تایه، ده‌بێ ڕۆڵی دۆڕاو بگێڕن. ئه‌گه‌ر ده‌نگۆیه‌كی پیس و چه‌په‌ڵ بره‌و بستێنێ، ده‌بێ هه‌میشه له دواوه بن، مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی بزانن چۆن وه‌ڵامی بده‌نه‌وه.\nڕه‌هه‌ندی دووه‌م، سه‌باره‌ت به په‌یوه‌ندیی ستراتیژییه كه به شێوه‌ی مانگانه و ساڵانه و نه‌ك ڕۆژانه، هه‌ڵده‌سه‌نگێندرێ. له سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌دا ئامانجه دیاریكراوه‌كان هه‌ن، له‌وانه: ڕێگه‌گرتن له بڵاو‌كردنه‌وه‌ی چه‌كی كۆكوژ، یان كۆنفڕانسی هه‌مواری په‌یمانی ڕێگه‌گرتن له چه‌كی كۆكوژ، یان كۆبوونه‌وه‌ی تاووتوێكردنی گۆڕانی كه‌شوهه‌وا. هه‌وڵ ده‌ده‌ن هه‌ندێ ڕێگه بدۆزنه‌وه تا له ده‌رگه‌یانه‌وه په‌یامێكی گونجاو و ناهاودژ ده‌ربهێنن. به‌شێك له‌وه له ده‌وڵه‌ته‌وه دێته ده‌ره‌وه، به‌ڵام به‌شێكی گه‌وره‌تری، له لایه‌ن یاریكه‌ره ناده‌وڵه‌تییه‌كانه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت.\nبازنه‌ی سێیه‌م، به‌ربڵاوترین بازنه‌یه. پێوانی، له‌سه‌ر بنه‌مای ساڵ و ڕۆژ ئه‌نجام نادرێ، به‌ڵكوو "ده‌یه" بنه‌مای پێوانییه‌تی. له‌م ڕووه‌وه زۆربه‌ی جار به‌زه‌حمه‌ت ده‌پێورێ، به‌ڵام له هه‌ندێ ڕووه‌وه له‌چاو حاڵه‌ته‌كانی تر گرنگتره. ئه‌م بینایه، په‌یوه‌ندیگه‌لێكی پته‌و ده‌نه‌خشێنێ كه به‌دیهێنانی هه‌لومه‌رجی گشتیی هێزی نه‌رم به‌رهه‌ڤ ده‌كات و، تێیدا گرتنه‌به‌ری بڕیاره‌كانی سیاسه‌تدانان مومكین ده‌كات. ئێدوارد ئار موورۆ (Edward R Murrow)، سه‌رۆكی ئاژانسی زانیاریی ئه‌مریكا، كه له هه‌مان كاتدا په‌خشكه‌ره‌وه (بڵاكه‌ره‌وه)یه‌كی ناوداریشه، گوتی: "ئه‌گه‌ر بیر له پڕۆسه‌ی په‌خش بكه‌نه‌وه، تێ ده‌گه‌ن كه گرنگترین به‌ش، سێ هه‌نگاوی كۆتایییه. له‌م نێوه‌نده‌یشدا ئه‌وه په‌یوه‌ندیی ڕووبه‌ڕووی مرۆڤه‌كانه كه زیاتر له هه‌مووی بایه‌خی هه‌یه." دڵنیابوون له‌وه‌ی كه له‌سه‌ر سێ هه‌نگاوی دوایی، وه‌به‌رهێنانێكی گه‌وره‌مان كردووه و وه‌ها په‌یوه‌ندیگه‌لێكیشمان ڕه‌خساندووه، زۆر ژیانییه.\n٧- گرنگیی دروستكردنی په‌یوه‌ندییه درێژخایه‌نه‌كان\nئه‌نجامدانی، كارێكی ئاسان نییه و ئێوه هه‌موو كات دڵنیا نابن كه چی ده‌كه‌ن. نموونه‌یه‌كی جوانم له په‌رتووكه‌كه‌مدا له‌باره‌ی هێزی نه‌رمه‌وه نیشان داوه. له ساڵی 1958، ئه‌مریكییه‌كان و ڕووسه‌كان (یه‌كێتیی سۆڤیه‌ت) به‌رنامه‌یه‌كی ئاڵوگۆڕی زۆر سنوورداریان خسته دانوستانه‌وه و، نزیكه‌ی 50 كه‌س، كه هه‌ر یه‌ك به ڕێگه‌ی خۆیاندا ده‌ڕۆیشتن، به‌شدارییان تێدا كرد. به‌رپرسانی ده‌وڵه‌تی ئه‌مریكا زۆر نیگه‌ران بوون، كه ئه‌وانه‌ی له‌وێن، نه‌كا سیخوڕی كه‌ی. جی. بی بن و، له‌م جۆره نیگه‌رانییانه. یه‌كێ له نوێنه‌رانی سۆڤیه‌ت، كه‌سێك بوو به ناوی ئه‌لیكسانده‌ر ئاكۆلێف (Alexander Yakolev). ئه‌و له زانكۆی كۆلۆمبیا، به یاوه‌ریی پڕۆفیسۆرێك به ناوی ده‌یڤید ترومه‌ن(David Truman)، یه‌كێ له دیارترین نوێنه‌رانی پلۆرالیزم، ده‌یخوێند. یاكۆلێف پشتگیریی ئه‌م بیرۆكانه‌ی كرد و له سیسته‌می بیرۆكراسیی وڵاته‌كه‌ی به‌سه‌ر كه‌وت و، كاتێ كه نه‌وه‌ی گورباچۆف گه‌یشته ده‌سه‌ڵات، ئه‌و بووه پنتی سه‌رنجی گورباچۆف و، بووه هۆی فۆرمگرتنی دوو سیاسه‌تی پرێسترۆیكا (Perestroika) و گلاسنۆست(Glasnost). ئای له‌و گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ی سه‌رمایه! گه‌رچی دوو ده‌یه‌ی پێ چوو. كام نوێنه‌رتان بینیوه كه بۆ دوو ده‌یه له پۆستێكدا بمێنێته‌وه؟ له ئه‌مریكا به‌ده‌گمه‌ن ئه‌مه ڕوو ده‌دات. هه‌روه‌ها ئێوه نازانن كام یه‌ك له‌و 50 كه‌سه، مرۆڤێكی ڕاسته و كامه‌یان ئه‌و نییه. كه‌سێكی تر له هه‌مان گرووپدا، ڕاستییه‌كه‌ی سیخوڕی كه‌ی. جی. بی بوو، به‌ڵام ئێستاكه هه‌ڵگه‌ڕاوه‌ته‌وه و لێره‌یه.\nئه‌مه نموونه‌یه‌كه كه دیاری ده‌كات كاتێ كه له‌مه‌ڕ دیپلۆماسیی گشتییه‌وه كاریگه‌رانه بیر ده‌كه‌ینه‌وه، بۆچی وه‌به‌رهێنان له بازنه‌ی سێیه‌مدا- سه‌رباری ئه‌وه‌ی پێوانی قورسه- زۆر ژیانییه. ئه‌مه‌یان تێڕوانینێكی جیاوازه بۆ ڕۆڵی دیپلۆماسیی گشتی. به‌م دوایییه به‌رپرسێكی پله‌به‌رزی پێشووی ئه‌مریكا پشتگیریی خۆی بۆ بۆردوومانكردنی ئێران ڕاگه‌یاندووه. ئه‌و گوتی: "تاكه ڕێگه‌یه‌ك كه ده‌توانێ به‌رنامه‌ی ئه‌تۆمیی ئێران ڕابگرێت، بۆردوومانكردنی ئه‌و وڵاته‌یه." هه‌واڵنێره‌كه له‌باره‌ی مه‌ترسیی به‌لاڕێداچوون و نامۆبوونی نه‌وه‌ی گه‌نجتری ئه‌و وڵاته پرسیاری كرد. ئه‌و له وه‌ڵامدا گوتی: "هیچ بایه‌خێكی نییه. ئێمه خه‌باتێكی دیپلۆماسیی گشتی ده‌گرینه به‌ر." ئه‌م شێوازی بیركردنه‌وه‌یه له‌باره‌ی دیپلۆماسیی گشتی، سه‌رله‌به‌ری هه‌ڵه‌یه.\n٨- تێڕوانینێكی جیاواز بۆ دیپلۆماسیی گشتی\nئێمه بۆ بیركردنه‌وه له دیپلۆماسیی گشتی، پێویستیمان به شێوازێكه كه ته‌واو جیاواز بێت. نابێت ته‌نیا له قاڵبی په‌یوه‌ندییه سه‌ربازییه‌كاندا بیری لێ بكه‌ینه‌وه. كه‌سێك له‌مباره‌یه‌وه گوتی: "ناچاركردنی سوپا به ئه‌نجامدانی په‌یوه‌ندییه ستراتیژییه‌كان، تا ڕادده‌یه‌ك وه‌ك ئه‌وه وایه كه داوا له كرێكارێك بكه‌ین سه‌ركردایه‌تیی هێرشێكی ئاسمانی بكات، یان داوا له دیپلۆماتێك بكه‌ین نه‌خۆشخانه‌یه‌كی بیابانی به‌ڕێوه ببات." پێویسته له ڕێگه‌ی په‌یوه‌ندییه كه‌لتوورییه‌كانه‌وه میدیای نوێ به دیپلۆماته‌كانمان بناسێنین، تا زانستێكی به‌ش به به‌ش و تێروته‌سه‌ڵ و خۆجێیی وه‌ده‌ست بهێنن و، چه‌ند ڕایه‌ڵه‌یه‌ك له په‌یوه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵ ئه‌و گرووپانه‌دا كه ئه‌وه‌نده دیار نین، دروست بكه‌ن. ئه‌مه شێوازێكی ته‌واو جیاوازه بۆ بیركردنه‌وه له‌باره‌ی دیپلۆماسیی گشتییه‌وه.\n٩- په‌خش و په‌یوه‌ندیی چڕوپڕ\nوه‌ها نییه كه په‌خش و په‌یوه‌ندییه چڕوپڕه‌كان گرنگ نه‌بن؛ به‌ڵكوو زۆر گرنگن. ئیعتیباری په‌خش زۆر گرنگه. ناوبانگ و ئیعتیباری بی.بی.سی بۆ ئینگلته‌را، مایه‌ی دڵخۆشییه. نازانم ئێوه چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ كیكوێت (Kikwete)، سه‌رۆككۆماری "تانزانیا"تان دیوه یان نه. له‌و چاوپێكه‌وتنه‌دا پرسیاریان لێ كرد كه به‌رنامه‌ڕێژیی ڕۆژانه‌ی چۆنه؟ ئه‌و گوتی كه ڕۆژه‌كه‌ی به گوێدان به هه‌واڵه‌كانی بی.بی.سی ده‌ست پێ ده‌كات و، دوای ئه‌وه گوێ بۆ هه‌واڵه‌كانی ئاژانسی هه‌واڵی تانزانیا ڕاده‌گرێت. ئه‌گه‌ر ئێوه بتوانن كارێكی له‌م جۆره بكه‌ن، ئه‌وا له به‌كارهێنانی هێزی نه‌رمی خۆتاندا زۆر سه‌ركه‌وتوو بوونه.\nكرداری په‌خش هێشتایش گرنگیی خۆی هه‌یه. به‌ڵام یه‌كێ له سنووردارییه‌كانی په‌خش – ته‌نانه‌ت كاتێ وه‌ك بی.بی.سی باش بێت- ئه‌وه‌یه كه هه‌روا له ناوه‌ندێكه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت. ئه‌م په‌خشه هێشتا به شێوه‌ی ڕووبه‌ڕوو و په‌یوه‌ندیی دوولایه‌نه نییه. ئاگام له كار و هه‌نگاوه‌كانی بی.بی.سی، بۆ نموونه ئه‌و ویبلاگانه‌ی دروستی كردوو‌ن هه‌یه، به‌ڵام ئه‌م ناوه‌ندێتی (مه‌ركه‌زییه‌ت)ه هه‌ر هه‌یه.\n١٠- په‌یوه‌ندیی ڕایه‌ڵه‌یی\nپه‌یوه‌ندیی ڕایه‌ڵه‌یی، به ده‌سته‌واژه‌یه‌ك، جادده‌یه‌كی جووتسایده. په‌یوه‌ندییه‌كی ڕووبه‌ڕووه.\nبه‌هاكان له هه‌ر دوو لاوه جووڵه ده‌كه‌ن. په‌یوه‌ندییه‌كان و ئامانجه‌كان له بنه‌ڕه‌تدا خواسته‌كانی هه‌ردووكیان ده‌نوێننه‌وه. ئه‌مه بۆ هێزی نه‌رم زۆر گرنگه. ڕێكخراوه ناحكوومییه‌كان له‌م دیپلۆماسییه گشتییه نوێیه‌دا، نه‌رمییه‌كی زیاتر له خۆیان نیشان ده‌ده‌ن. كاتێ كه سیاسه‌تداڕێژییه‌كانی حكوومه‌ت، ده‌توانێ كاریگه‌ر بێت- بۆ نموونه ده‌توانێ یارمه‌تیی بره‌وپێدانی تۆڕ و ڕایه‌ڵه‌كان به درێژاییی سنووره‌كان بدات- هه‌وڵدان بۆ كۆنترۆڵكردنیان زۆر ترسناكه.\nمن دڵنیام كه هه‌موومان كه‌سانێكین كه به عه‌ره‌بی وێبلاگمان نووسیوه و سوود له تویته‌ر وه‌رده‌گرین و، شتی له‌م بابه‌ته. ئه‌مانه هه‌موویان باشن، به‌ڵام كێشه‌یه‌كی زۆر گه‌وره بۆ دیموكراسییه‌كان له ئارادایه. ئه‌گه‌ر وێبلاگنووسان شتێك بڵێن كه له ده‌ره‌وه‌ی سیاسه‌ته‌كانی حكوومه‌تدا بێت، ئه‌وسا چی ده‌كه‌ن؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وان له وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌دا كه "له ئه‌فغانستان چی ده‌كه‌ین؟"، بابه‌تی ڕه‌خنه‌گرانه بنووسن، ئایا ئه‌مه نابێته هۆی كێشه‌یه‌ك له په‌رله‌مان یاخود كۆنگرێسدا؟ له ئه‌نجامدا حكوومه‌ت له نێوان ئه‌وه‌ی كه تا چ ڕادده‌یه‌ك گوشار بخاته سه‌ر جڵه‌وی كاروباره‌كان، یان تا كوێ به‌ڕه‌ڵڵای بكات، هه‌میشه له هاتوچۆدایه. خاڵی سه‌ره‌كی ئه‌مه‌یه: كاتێ كه ئه‌م پرسه بۆ سیاسه‌ته دیموكراتیكه ناوخۆیییه‌كان مه‌ته‌ڵ (لوغز)ێك بێت، ئه‌و به‌رژه‌وه‌ندییه نێوده‌وڵه‌تییانه‌ی لێیه‌وه به‌رهه‌م دێن، زۆر گه‌وره‌ن.\n١١- ڕه‌خنه‌گرتن له خۆ\nئه‌م ڕاستییه‌ی كه ئێمه ده‌توانین خۆمان بخه‌ینه ژێر ڕه‌خنه، به‌م واتایه‌یه كه ئیعتیبار به‌ده‌ست بهێنین. داهێنانی ئه‌م قه‌ڵه‌مڕه‌وه نوێیه، ئیعتیباره. ڕه‌خنه‌گرتن له خۆ، بۆ هێزی نه‌رم زۆر ژیانییه. كاتێ كه "هۆ جینتائۆ" گوتبووی كه چین حه‌ز ده‌كات، زیاتر له هێزی نه‌رمدا وه‌به‌رهێنان بكات، تا ئه‌و كاته‌ی كه په‌ره به‌م جۆره ئیعتیبار نه‌ده‌ن، له توانایاندا نابێت گشت ئامانجه‌كانیان بپێكن.\nبه‌م پێیه كۆمه‌ڵگه دیموكراتیكه‌كان خاوه‌نی ئه‌م خاڵه باشه‌ن، ئه‌گه‌ر ئێمه به قازانجی خۆمان یاری بكه‌ین. ئه‌مه به‌و مانایه‌یه كه ئێمه ده‌بێ ڕه‌خنه له خۆمان بگرین و، ڕێگه به گرووپه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بده‌ین ڕه‌خنه له حكوومه‌ته‌كانمان بگرن و، بیخه‌ینه پێش چاوی ئه‌وانی تره‌وه. له‌و دۆخه‌دا پارادۆكسی هه‌ڵقووڵاو له به‌كارهێنانی دیپلۆماسیی گشتی بۆ به‌رهه‌مهێنانی هێزی نه‌رم له سه‌رده‌می جیهانیی زانیارییه‌كاندا، ئه‌مه ده‌بێت كه لامه‌ركه‌زییه‌ت و كۆنترۆڵی كه‌مكراو، بۆ به‌رهه‌مهێنانی هێزی نه‌رم ڕۆڵی سه‌ره‌كییان هه‌یه. زۆر ئه‌سته‌مه كه له حكوومه‌تدا ڕۆڵێك بگێڕن و، قرار بێت دژایه‌تیشی بكرێت، به‌ڵام پێویسته بزانن كه ئه‌زموون سه‌لماندوویه‌تی كه نهێنیی سه‌ركه‌وتنتان، هه‌ر ئه‌مه‌یه.\nله ئه‌نجامدا هێز له چاخی جیهانیی زانیارییه‌كاندا، زیاتر له هه‌ر كاتێكی تر، به‌شێكی نه‌رمی ڕاكێشكردن له‌خۆ ده‌گرێ و، خاوه‌نی به‌شێكی ڕه‌قی هه‌ڕه‌شه و ته‌ماحكردنیشیه. ته‌نیا به‌شێكیان ناگرێته‌وه به‌ڵكوو هه‌ردووكی له‌خۆ ده‌گرێ. مه‌به‌ستی من له "هێزی زیره‌ك" (Smart power)، هه‌ر ئه‌مه‌یه. جاران وڵاتانی ئه‌تله‌سی، هێزی زیره‌كیان له ڕێگه‌ی جه‌نگی سارده‌وه و به موماره‌سه‌كردنی هه‌ر دوو هێزی ڕه‌ق و نه‌رم، به‌كار ده‌هێنا. هێزی ڕه‌قی ئێمه هێرشی سۆڤیه‌تی پووچه‌ڵ كرده‌وه، به‌ڵام ئه‌وه هێزی نه‌رمی ئێمه بوو كه پڕه‌نسیپه‌كانی كۆمۆنیزمی، له پشتی په‌رده‌ی ئاسنین ڕاگرت. ڕووخانی دیواری به‌رلین به هۆی تۆپخانه‌وه نه‌بوو، به‌ڵكوو به هۆی گورزی چه‌كوچه‌كان و بڵدۆزه‌ره‌كان بوو. ئه‌م ڕووداوه، نموونه‌یه‌كی زۆر گرنگه.\nئێمه له به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی تیرۆریزمی سه‌روونه‌ته‌وه‌ییدا، وه‌ك هه‌نگاوه باشه‌كانی ڕابردوو كار ناكه‌ین، به‌ڵام قه‌رار وایه فێر ببین. قه‌رار وایه فێره توانای سوودوه‌رگرتن له جه‌نگاوه‌رانی هێزی زیره‌ك بین. هێزی ڕه‌ق له هه‌ندێ حاڵه‌تدا به‌كه‌ڵك دێت، به‌ڵام كاتێ كه قسه دێته سه‌ر "دڵ و مێشك"ی جه‌ماوه‌رێكی زۆر، هێزی نه‌رم ده‌كه‌وێته كار. له‌و دۆخه‌دا جه‌نگاوه‌رانی هێزی زیره‌ك، پێویستییان به دیپلۆماسییه‌كی گشتیی زیره‌كانه ده‌بێت. دیپلۆماسیی گشتیی زیره‌ك، به نۆره‌ی خۆی پێویستیی به‌وه‌یه له گرنگیی ئیعتیبار و ڕه‌خنه‌گرتن له خۆ و ڕۆڵی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی له به‌رهه‌مهێنانی ئه‌م جۆره هێزه‌دا، تێ بگات.\nئه‌گه‌ر ئێمه بگه‌ڕێینه‌وه بۆ سه‌رده‌می به‌كارهێنانی پڕۆپاگه‌نده، نه‌ك به‌س له قه‌ناعه‌تپێهێناندا شكستمان هێناوه، به‌ڵكوو به‌ناچاری هێزی نه‌رمی خۆمان لاواز كردووه. هێزی نه‌رم، پشتی به تێگه‌یشتن له بیركردنه‌وه و زه‌ینییه‌تی ئه‌وانی تر به‌ستووه. باشترین دیپلۆماسیی گشتی ئه‌وه‌یه، كه له شه‌قامێكی جووتساید بچێت. زۆر سوپاس بۆ گوێگرتنتان.\nتێبینی: بۆ باشتر تێگه‌یشتنی خوێنه‌ر، هه‌ندێ هاوواتا و ڕوونكردنه‌وه‌م خستۆته نێو كه‌وانه‌وه. وه‌رگێڕ\nLast modified on سێ شەممە, 15 ئایار 2018 11:09\n« پێکهاتە سەرەکییەکانى دەوڵەتى یاسایی ڕۆژنامه‌وانیی ئاشتی چییه؟ »


پسپۆڕان هۆشداری ده‌ده‌ن له خواردنی چه‌ند جۆرێك خۆراك له‌ناو فڕۆكه‌دا چونكه ئه‌گه‌ری زۆره زیانی ته‌ندروستی به سه‌رنشینه‌كان بگه‌یه‌نێت.\nپێگه‌ی Express له‌ڕێی بابه‌تێكی پزیشكیه‌وه ڕێنموی ئه‌و كه‌سانه ده‌كات كه گه‌شت ده‌كه‌ن به‌رهه‌مه‌كانی شیر نه‌خۆن چونكه ڕه‌نگه پێش ئه‌وه‌ی پێشكه‌ش به گه‌شتیاره‌كان بكرێت خراپ بوبێت.\nهاوكات باشتر وایه له‌ناو فڕۆكه‌دا میوه نه‌خورێت چونكه چه‌ند كاتژمێرێك پێش گه‌شتكردن له‌ت كرابێت و مادده‌ی پارێزه‌ر ده‌كرێت به‌سه‌ریدا بۆ ئه‌وه‌ی خراپ نه‌بێت و له خواردنی شیرین و پڕچه‌وریش دوور بكه‌وه‌ره‌وه چونكه ئه‌مه ده‌بێته هۆی خراپ بوونی ته‌ندروستی.\nئه‌ی ده‌بێت چی بخورێت له كاتی گه‌شتكردندا؟\nخواردنه‌وه‌ی ئاو به ته‌نها به‌سه له ماوه‌ی گه‌شته‌كاندا و باشتریش وایه ئاوی ده‌به بخورێته‌وه له‌جیاتی ئاوی به‌لوعه چونكه ئه‌و ئاوه‌ی له‌ناو فڕۆكه‌دا هه‌یه خاوێن نییه و جگه له‌وه‌ش چا و قاوه و سه‌هۆڵی ناو فڕۆكه به‌كارمه‌هێنه.\nئه‌و كاته‌ی فڕۆكه ده‌چێته ئاستێكی به‌رز له ئاسمان ئه‌وه هه‌رسی گه‌ده خاو ده‌بێته‌وه و ئه‌مه‌ش واده‌كات مرۆڤ هه‌ست به دڵتێكهه‌ڵاتن و نائارامی گه‌ده‌ی بكات و پێش ئه‌وه‌ی گه‌شت بكه‌یت نان بخۆ و له‌ناو فڕۆكه‌دا هیچ شتێك مه‌خۆ.


ڕاپۆرتی به‌شێک له پێشێلکاریی مافی مرۆڤ له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان له وه‌رزی به‌هاری 1396 دا – چاونیوز\n۷ی پوشپەڕی , ۱۳۹۶\tبەڵگە و دۆکیومێنت, چاو نیوز, ڕاگەیەندراو, هەواڵ ناردنی کۆمێنت 1,266 جار سەردانی ئەو بابەتە کراوە\n((ڕاپۆرتی بەشێک لە پێشێلکاریی مافی مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەهۆی دەزگای قەزایی و ناوەندە ئەمنیەتی‌یەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران له ماوه‌ی سێ مانگی به‌هاری ساڵی ۱۳۹۶ دا))\nکوردستانی ئێران لە ساڵی نوێی ۱۳۹۶و لە وەرزی یەکەمی ئەمساڵەش‌دا بەشی شێری لە سەرکوتکاریی کۆماری ئیسلامی و پێشێلکردنی مافی مرۆڤ لە هەموو بەستێنەکانی سیاسی، مەدەنی، کۆمەڵایەتی و ئابووری‌دا پێ‌برا.\nبەپێی ئەو داتا و زانیاری‌یانەی ناوەندی مافی مرۆڤ بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان لای خۆی تۆماری کردوون، تەنیا لە ماوەی سێ مانگی بەهار و سەرەتای ئەمساڵ‌دا زیاتر لە ۲۴۰ حاڵەتی پێشێلکردنی مافی مرۆڤ لە کوردستان ڕووی داوە.\nلە ماوەی ئەم سێ مانگەدا ۳۷ کۆڵبەر و کاسبکاری ناوچە سنوورییەکانی کوردستان بوونەتە قوربانیی سیاسەتی پەرەنەسەندنی کوردستان لە ڕووی ئابووری و رەفتاری دوژمنکارانەی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەرحەق بە گەلی کورد. لەوەندە کەسە ۱۸ کاسبکار بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران کوژراون و ۱۹ کەسیش هەر بەو هۆیە بریندار بوون و دەیان سەر ئەسپ و ئێستری ئەو کاسبکارانەش بە کوشت چوون و دەست بەسەر چەندین میلیارد تمەن بار و کەلوپەلیان داگیراوە.\nهەر لە ماوەی ئەم سێ مانگەدا ۱۰۶ کەس لە خەڵکی ئاسایی و چالاکانی مەدەنی و سیاسی لەلایەن دەزگا ئەمنیەتییەکانەوە بە تۆمەتی چالاکیی ئەمنیەتی و سیاسی لە دژی کۆماری ئیسلامی و بەرژەوەندییەکانی ئەو ڕێژیمە گیراون. ژمارەیەک لەوان دوای لێکۆڵینەوە و لێپێچینەوەکانی ناوەندە ئەمنیەتییەکان تا کاتی دادگایی‌کرانیان بە دانانی بارمتە ئازاد کراون و ۹ کەس لەوان حوکمی ساڵێک تا ۱۵ ساڵ (سەرجەم ۴۹۷ مانگ) زیندان‌یان بەسەردا سەپاوە و بەندکراوێکی کوردیش سزای ئیعدامی بۆ بڕاوەتەوە. هەر لەو ماوەیەدا بەندکراوێکی کورد کە لە وڵاتی فینلاند ڕا سەردانی ئێرانی کردبۆوە و لەلایەن ناوەندە ئەمنیەتی‌یەکانەوە گیرابوو، بە شێوەی گوماناوی لە زیندان‌دا گیانی لە دەست داوە.\nلە ماوەی سێ مانگی بەهاردا ۱۵ بەندکراوی کورد کە بە تاوانەکانی پێوەندیدار بە ماددەی سڕکەر حوکمی ئێعدام‌یان بەسەردا سەپابوو، لە زیندانە جۆراوجۆرەکانی ئێران‌دا لەدار دراون؛ ئەوەش لە حاڵێک‌دا کە مەجلیس دەیەوێ بە پەسندکردنی قانوونێک سزای ئێعدام لەسەر ئەو تاوانانە هەڵبگرێ و سزای زیندان و جێگرەوەی دیکەیان لە بری ئەوە بۆ لەبەرچاو بگرێ. مەجلیسی شوڕای ئیسلامی بە ڕەسمی داوای لە دەزگای قەزایی کردوە هەتا یەکلابوونەوەی ئەو قانوونە دەست لە ئێعدامکردنی زیاتر لەو ۵ هەزار کەسە بپارێزێ کە لەو سۆنگەیەوە سزای ئێعدام‌یان بەسەردا سەپاوە؛ بەڵام دەزگای قەزایی بێ‌گوێدانە ئەو داوایە لە جێبەجێکردنی سزای ئێعدامەکان بەردەوامە.\nلە ماوەی سێ مانگی سەرەتای ساڵ‌دا تەقینەوەی مینە لەکارنەخراوەکان لە کوردستان زیاتر لە ۲۲ قوربانیی وەرگرتوە کە ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان شوناسی ۱۰ کەس لەوانی ئاشکرا کردوە. هەر لەو ماوەیەدا زیاتر لە ۲۵ کرێکاری کورد لە کوردستان و ناوچەکانی دیکەی ئێران بوونەتە قوربانیی ڕووداوی کار کە شوناسی ۱۲ کەس لەوان لەلای ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تۆمار کراوە. لەوەندە کەسە ۱۰ کەسیان بەهۆی جۆراوجۆری وەک بەربوونەوە لە بەرزایی، بڕق‌گرتن و کەوتنە بن داروپەردوو گیانیان لە دەست داوە و ۲ کەسیش بریندار و نقوستان بوون.\nئاماری خۆکوژی‌یەکانیش لە کوردستان بەهۆی کەمتەرخەمیی دامودەزگا دەوڵەتی و حکومییەکانەوە لە ماوەی ئەو سێ مانگەی بەهاردا دیار و بەرچاو بوو.\nلە ماوەی ئەو سێ مانگەدا هەر نەبێ ۳۵ کەس لە کوردستان خۆیان کوشتووە کە ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان شوناسی ۲۳ کەس لەوانی بە ڕوونی تۆمار کردوە.\nپێشێلکردنی مافی مرۆڤ، به‌هاری 1396، ناوه‌ندی مافی مرۆڤ بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان\t۱۳۹۶-۰۴-۰۷\nتاگەکانی بابەتپێشێلکردنی مافی مرۆڤ، به‌هاری 1396، ناوه‌ندی مافی مرۆڤ بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان


ئۆپێرای چوارەم و کۆتاییە لە زنجیرە ئۆپێرای موستیلەکەی نیبێلونگەکانی ڕیچارد ڤاگنەر. بە ڕای هەندێ لە توێژەران، ئەمە ئۆپێرای سێیەمی زنجیرەکەیە. ڤاگنەر ئەم ئۆپێرایەی لە پێشەکییەک و سێ پەردەدا داڕشتووە. ئەم ئۆپێرایە نزیکەی ٢٨٠ خولەکە.\nبوولێڵ وشەیەکی کوردییە، واتە ئەو دەمەی ئاسمان نیلییە، پێش خۆرهەڵهاتن، یان دوای خۆرئاوابوون. لێرەدا و لە ناوی ئەم ئۆپێرایەدا بە تایبەت مەبەستی لە دوای خۆرئاوابوونی خۆری خوداکانە، هەروەک لە ئۆپێراکانی پێشتردا چەند جارێک ئاماژە بەوە درا کە سەردەمی خوداکان بەسەردەچێ.\nهەر سێ كچەکەی ئێردا، کە پێیان دەڵێن: کچانی نۆرن، لە نزیك بەردەكەی برونهیلدەوە كۆ بوونەتەوە، ژێی چارەنووس دەلەرێننەوە، گۆرانی بەسەر ڕابردوو و ئێستا و داهاتوودا دەبێژن كە ڤۆتان بە مەبەستی كۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی خوداكان ئاگر بەردەداتە ڤالهالا و دەیسووتێنێ، بەڵام ژێکان دەپچڕێن و دەكەون، کچەکانیش گلەیی لەوە دەكەن كە چیتر دانایی لە دەستی ئەواندا نەماوە، پاشان دەڕۆن. بەرەبەیان زیگفرید و برونهیلدە لە ئەشكەوتەكەیان دەردەچن، برونهیلدە زیگفرید دەنێرێ بۆ هەندێ كار، بەڵام داوای لێ دەكا خۆشەویستیی ئەوی لە یاد بێ، ئەویش وەك هێمایەک بۆ خۆشەویستییەكەیان، موستیلەكەی دەداتێ و لە دەستی دەكا، برونهیلدەش ئەسپەكەی خۆی دەداتێ، ئەسپەكەی ناوی گرانییە، زیگفرید بەرەو ڕوباری ڕاین دەڕوا.\nلە دیوەخانی گیبیشونگەكان، كە گەلێكن لە دەوری ڕوباری ڕاین دەژین، گونتەر، كە پاشاکەیانە، لەگەڵ گوترونی خوشکی و نیوەبراكەیان کە ناوی هاگنە و خزمەتكاریانە، دانیشتوون. هاگن ئامۆژگاریی گونتەر دەكا ژن بهێنێ و مێردێكیش بۆ خوشكەكەی بدۆزێتەوە، پێشنیاری برونهیلدە بۆ گونتەر و زیگفریدیش بۆ گوترون دەكا. قایلیان دەكا كە دەتوانێ بە خواردنەوەیەك زیگفرید وا لێ بكا بكەوێتە داوی خۆشەویستیی گوترونەوە و هەر زیگفرید خۆی برونهیلدە بۆ تۆ بهێنێ. گوترون و گونتەر یەكسەر بە پیلانەكە ڕازی دەبن. زیگفرید دێ و گونتەریش پێشوازییەکی گەرمی لێ دەكا، گوترون خواردنەوەكە دەهێنێ و زیگفریدیش بێ هەستکردن بە پیلانەكەیان، بە خۆشیی برونهیلدەوە دەیخواتەوە و ڕاستەوخۆ برونهیلدەی لە بیر دەچێتەوە و دەكەوێتە داوی خۆشەویستیی گوترونەوە. پاشان زیگفرید پێشنیاری ژنێك بۆ گونتەر دەكا و ئەویش باسی برونهیلدەی بۆ دەكا كە لەسەر شاخێك دەژی، تەنها ئەوەی نەزانێ ترس چییە دەتوانێ پێی بگا، چونكە بە ئاگرێكی جادوویی دەورە دراوە. سوێندی برایانە دەخۆن و خوێنی خۆیان تێكەڵ دەكەن کە ئیتر لەوەوە ببن بە برای خوێنیی یەكتر. هاگن خوێنەكەی ئەوان دەخاتە پەرداخێكەوە، بەڵام خۆی بەشداری لەم سوێندخواردنەدا ناكا. ئینجا بەرەو بەردەكەی برونهیلدە دەڕۆن و هاگن بە جێ دەهێڵن. هاگن بەوە دڵخۆشە كە موستیلەكەی بۆ دەهێنن.\nڤالتراوت، کە خوشکە ڤاڵکیرییەکەی برونهیلدەیە، بە سەردانی هاتووە بۆ لای، باسی ئەوەی بۆ دەكا كە چۆن ڤۆتان ڕۆژێك لە ڕێبوارێتی گەڕاوەتەوە و ڕمەكەی شكاوە و ئێستا لەگەڵ كەسدا قسە ناكا و خەمبارە لەوەی دەسەڵاتی لە دەست داوە، هاوکات قەلەڕەشەكانی خۆی ناردووە لەسەر زەوی سیخوڕیی بۆ بكەن. داوا لە برونهیلدە دەكا موستیلەكە بداتەوە بە كچەكانی ڕاین تا جیهان لەو نەفرەتە ڕزگاری ببێ، بەڵام برونهیلدە ئەوە ڕەت دەكاتەوە و بە هێمای خۆشەویستیی زیگفریدی دادەنێ. ڤالتراوت بێئومێدانە بە جێی دەهێڵێ. زیگفرید دەگاتە برونهیلدە، بە کڵاوزرێ جادووییەکەی خۆی كردووە بە گونتەر و پێی دەڵێ كە دەبێ شووی پێ بكا، بەڵام پاش قڕەقڕێكی زۆر برونهیلدە ئەم فەرمانە ڕەت دەكاتەوە و دەیەوێ بە هێزی موستیلەكە لە ناوی ببا، بەڵام زیگفرید بە زۆر موستیلەكەی لێ دەستێنێ و دەیكاتە دەستی خۆی.\nهاگن لە كەنار لقێكی ڕوباری ڕایندا چاوەڕێ دەكا و وەنەوز دەدا، ئالبەریشی باوكی سەردانی دەكا، هاگن سوێندی بۆ دەخوا كە زیگفرید بكوژێ و موستیلەكە بۆ خۆی بباتەوە، پاشان باوكی دەڕوا. زیگفرید بە جادووی کڵاوزرێکە دەگەڕێتەوە، لە فۆڕمی ئاسایی خۆیدایە و برونهیلدە و گونتەری لە بەلەمەكەی خۆیاندا بە جێ هێشتووە، ئەوان پاشتر دەگەڕێنەوە. هاگن هەموو گیبیشونگەكان كۆ دەكاتەوە و ئاگاداریان دەكا ئامادە ببن، ئەوانیش وا دەزانن بۆ شەڕ دەچن، بەڵام كاتێك دێن سەرسام دەبن كە هاتنەكەیان بۆ ئەوەیە بەخێرهاتنەوەی پاشا و بووكەكەی بكەن. گونتەر و برونهیلدە دەگەن، بەڵام کە برونهیلدە زیگفرید دەبینێ موستیلەكەی لە دەستدایە و لەگەڵ ژنێکی تردایە، سەرسام دەبێ، ئینجا بەوە دەزانێ كە ئەو پیاوەی موستیلەكەی بە زۆر لێی سەند گونتەر نەبوو، بەڵكو زیگفرید بوو. درك بەم خیانەتە دەكا و لەبەرچاوی خەڵكەكەوە دەڵێ: «ئەم پیاوە مێردی منە و ئێستا حاشای لێ دەكا». هاگن ئەم هەلە بۆ کوشتنی زیگفرید دەقۆزێتەوە و بە ڕمەكەی خۆی سوێندیان پێ دەخوا کە ئەگەر دەرکەوت هەر كامێكیان سوێندی درۆی خواردبێ، ئەوا دەبێ بكوژرێ، زیگفرید سوێند دەخوا كە ئەو تۆمەتانەی برونهیلدە ڕاست نین، برونهیلدەش سوێند دەخوا كە ڕاست دەكا و ئەو پیاوە تەنانەت خیانەتی لە خۆیشی كردووە. پاشان زیگفرید قۆڵ بە قۆڵی گوتروندا دەكا و لەگەڵ خەڵكەكەدا بەرەو ئاهەنگگێڕانەكەی خۆیان دەڕۆن و برونهیلدە و هاگن و گونتەر لە كەنارەكەدا بە جێ دەهێڵن. گونتەر هەست بە شەرمەزاری و ئابرووچوون دەكا لە بەرانبەر ئەوەی برونهیلدە كردی، برونهیلدەش بەو خیانەتە تەواو ڕووخاوه. هاگن پێشنیار دەكا زیگفرید بكوژێ، بەڵام برونهیلدە پێی دەڵێ: «زیگفرید بە هیچ شێوەیەك لە شەڕدا نابەزێنرێ، تەنها دەبێ لە كاتی بێئاگاییدا لە دواوە ڕمەكەی بچەقێنێتە پشتی و بیكوژێ» هەرسێكیان لەسەر ئەم پیلانە ڕێکدەكەون، ئینجا پێشنیار دەكەن زیگفرید ببەن بۆ ڕاو و لەوێ بیكوژن.\nلە دارستانێكی كەنار ڕوباری ڕایندا سێ كچەكەی ڕاین پێكەوە بەرانبەر شوێنی زێڕە دزراوەکەیان دڵتەنگیی خۆیان دەردەبڕن. زیگفرید كە لە کۆڕی ڕاوچییەكان جیا بووەتەوە، دێتە نزیکیان، ئەوانیش داوای لێ دەكەن موستیلەكەیان بداتەوە و خۆی لەو نەفرەتە بپارێزێ، بەڵام زیگفرید زۆر بە فیزەوە شمشێرەكەی دەردەهێنێ و دەڵێ: «كەس ناتوانێ لە بەرانبەر شمشێرەكەمدا خۆی بگرێ» ئەوانیش بە مەلە لێی دوور دەكەونەوە و پێشبینیی ئەوە دەكەن كە زیگفرید دەمرێ و میراتگرێكی ئەو، كە ژنێكە، موستیلەكەیان دەداتەوە. زیگفرید دەگەڕێتەوه لای ڕاوچییەکان، گونتەر و هاگنیش لەوێن. هاگن لە كاتی پشوودانیاندا پێكێك خواردنەوەی دەداتێ و ئەویش باسی سەرگوزەشتەكانی گەنجێتیی خۆییان بۆ دەكا كە چۆن فافنەری ئەژدیها و میمێی كوشتووە و چۆن توانیویەتی لەگەڵ باڵندەی تەختەییدا بدوێ و لێی تێبگا. هاگن پێكێكی تری دەداتێ، بەڵام بەم پێکەیان ڕاستەوخۆ بیری برونهیلدەی دەكەوێتەوە و باسی ئەوەش بۆ ڕاوچییەكان دەكا كە چۆن شاخە ئاگرینەكەی بڕیوە و گەیشتووەتە بەردەكەی برونهیلدە و خۆشیویستووە و خواستوویەتی. هاگن ڕاستەوخۆ ڕمەكەی خۆی لە پشتی دەچەقێنێ و خەڵكەكە بەم كردەوەیه سەرسام دەبن. هاگنیش تەنها دەڵێ: «سوێندی درۆی خوارد» پاشان خەمساردانە بە جێیان دەهێڵێ. زیگفرید لە كۆتا قسەكانیدا كەمێك باسی برونهیلدە دەكا و دەمرێ، لاشەكەی هەڵدەگیرێتەوە و بە شێوەیەكی ڕەسمییانە دەگوێزرێتەوە.\nلە دیوەخانەكەی گیبیشونگەكاندا گوترون چاوەڕێی زیگفرید دەكا، بەڵام هاگن و گونتەر لەگەڵ بۆنەی پرسەكەی زیگفریددا دەگەڕێنەوه. كە گوترون لاشەكەی زیگفرید دەبینێ، بە جارێ دەڕووخێ و تۆمەتەكە دەخاتە پاڵ گونتەر، بەڵام گونتەر تۆمەتەكە دەخاتە پاڵ هاگن، كە ئەویش بەوە وەڵامیان دەداتەوە كە: «زیگفرید سزای سوێندە درۆکەی خۆی وەرگرت» و ماف بە خۆی دەدا كە ببێ بە خاوەنی موستیلەكه. بەڵام گونتەر لێی تووڕە دەبێ و پێی دەڵێ: «چۆن دەوێری دەست ببەی بۆ لاشەی زاواکەم؟» ئینجا هاگن پەلاماری گونتەر دەدا و بە ئاسانی دەیكوژێ، بەرەو لاشەكەی زیگفرید دەڕوا تا موستیلەكە لە دەستیدا دەربهێنێ، بەڵام دەستی زیگفرید سەرئاسا بەرز دەبێتەوە و هاگن لە ترسدا دەوەستێ.\nبرونهیلدە دێ و موستیلەكە دەخاتەوە دەستی خۆی، گوترونیش باسی پیلانەکەی هاگنی بۆ دەکا و ئینجا برونهیلدە تێدەگا چۆن زیگفرید بە ستەم كوژرا. برونهیلدە داوای ئاگرێكی گەورە دەكا بۆ سووتاندنی لاشەكەی زیگفرید بکرێتەوە، دەچێ موستیلەكە بە كچانی ڕاین دەداتەوە و ئەم هەواڵانەش بە قەلەڕەشەكانی ڤۆتاندا بۆ ڤۆتان دەنێرێتەوە، پاش سووتانی لاشەكەی زیگفرید سواری ئەسپەكەی دەبێتەوە و بە ناو ئاگرەكەدا تێدەپەڕێ. ئاگر بەردەبێتە دیوەخانەكەی گیبیشونگەكان و پاشان ڕاینیش لافاوێك دەنێرێتە سەر دیوەخانەكە و دەیكوژێنێتەوە. كچانی ڕاین بە موستیلەكەیانەوە بە مەلە دەڕۆن، هاگن دەیەوێ ڕێگرییان لێ بكا، بەڵام ئەوان سەری دەخەنە ژێر ئاوەكەوە و دەیخنكێنن. لەم كاتەشدا ئاگرێكی سوور لە ئاسمانەوە دەردەكەوێ، خەڵكەكە تەماشا دەكەن و ناوەوەی ڤالهالا دەردەكەوێ و خوداكان دەردەكەون لەناو ئاگرەكەدا دەسووتێن.\nNext دیدی هونەریی موزیکیم بۆ باری ڕامیاریی کوردی