Diplomatic Magazine | با وەک بۆق بیر نەکەینەوە\nکە بە ئازادى دروستکراوین، با خۆمان نەکەینە کۆیلەى کۆت و بەندەکان\nجارێکیان، کۆترێک لەسەر لێوارى بیرێک وەستا تاکو ئاو بخواتەوە، بۆقێک لەناو بیرەکەدا پێى گوت: دیارە زۆر ماندوو هیلاک دیارى؟ کۆترەکە لە وەڵامدا گوتى: بەڵێ، چەند قارەیەکم بریوە و هێشتا ماومە، بۆقەکە پرسیارى ئەوەى کرد ئایا جگە لەم ناو بیرە تەسک و تاریکە هیچ شوێنێکى دیکە هەیە.!؟\nکۆترەکە پێى گوت: هاتاکو لەناو ئەم بیرەدا بیت و وەک بۆق بژیت، نەخێر هیچ شوێنێکى دیکە نییە، بەڵام وەرە دەرەوە با جیهان ببینى و بزانى ژیان تەنها ئەو چەند مەترە کەمەى لاى تۆ نییە.\nئەگەر پێت وابێت راستى و درووستى تەنها لەلاى حزبەکەى تۆ دەست دەکەوێت، ئەوە کێشەیەک لە بیرکردنەوەتدا هەیە.!\nکێشەى ئێمە لە کۆمەڵگەى کوردى ئەوەیە، زۆرجار وەک بۆقەکە بیر دەکەینەوە نەک کۆتر، وا دەزانین ژیان تەنها ئەو چەند مەترەیە کە بارەگاى حزبەکەمانى لەسەر دروست کراوە، یان وا دەزانین حەقیقەت تەنها لەنێو ئەو کەمە فکرو ئایدۆلۆژیایەدایە کە دواى کەوتووین.\nیان لەوە کارەساتبارتر ئەوەیە پێمان وابێت فڵان بەرپرس یان فڵان کەسایەتى هەرچییەکى گوت ئیدى ئەوەیە و نابێت کەس قسەى تێدا بکات.\nمرۆڤ کاتێک ئالودەى حزبێک یاخود فکرو دیوەخانێک بوو، ئیدى ناتوانێ جیاوازییەکان ببینێت، چونکە هەموو شتێک لە دەلاقەى دیوەخان یان بارەگاو ئایدۆلۆژیاکەى خۆیەوە دەبینیت، پێى وایە ئەگەر بێتە دەرەوە دەخنکێت.\nکت و مت وەکو ماسى، بۆ ئەوەى خۆى ببینێ دەبێت لەناو ئاودا بێتە دەرەوە، بەڵام ئەمە بۆ ماسى دەست نادات، چونکە بەهاتنە دەرەوەى لە نێو ئاو، دوا هەناسە دەدات.\nحەقیقەت پارچەیەک ئاوێنە بوو کەوتە سەر زەوى پارچە پارچە بوو، هەر پارچەى کەوتە شوێنێک.!\nئێمە دەکرێت لەناو حەوزێکدا مەلە بکەین، بەڵام ناکرێت بەتەواوى ببین بە ماسى، ئێمە دەکرێت لەناو بیرێکدا بیر بکەینەوە بەڵام ناکرێت وەک بۆق وابزانین ژیان تەنها ئەو بیرەیە، ئیدى لەدەرەوەى ئەوە شتێکى دیکە نیە و وەرەقەى کەس نەخوێنینەوە.\nدەکرێت هەڵگرى ئایدۆلۆژیایەکى تایبەت بین، بەڵام ناکرێت هەموو شتەکانى کۆمەڵگە بەو ئایدۆلۆژیایە بپێوین، لەوەوە سەیرى بابەت و پێشهاتەکان بکەین..\nبێگومان کە تۆ ژیانت بینى و ئەزمونت کرد، زیاد لە شوێنێک گەرایت، و بە زیاد لە فکرو بیرکردنەوەیەک ئاشنا بوویت، ئیدى ناچار دەبیت دان بەوەدا دەنێیت کە بێگومان ئەو وتەیە زۆر ناسک و راستە کە دەڵێت:\nحەقیقەت پارچەیەک ئاوێنە بوو کەوتە سەر زەوى هەرپارچەى کەوتە شوێنێک.\nبۆیە ئەگەر تۆ راستیت دەبێت قەناعەتت بەوە هەبێ راستى رەها لاى تۆ نییە، مەزهەبى چەپیش هەندێ راستى دیکەى لایە، ئەگەر تۆ سەلەفیت ئەوە بزانە سۆفیش هەیە، ئەگەر تۆ عەلمانیت بزانە ئیسلامییەکیش لەتەنیشتت دراوسێتە و خۆى بە راست دەزانێت.\nکاتێک قسە لەسەر بابەتێک دەکەین، باش بزانین ئەوەى ئێمە باوەڕمان پێى نییە، باوەڕى تەواوى کەسێکى دیکەیە.!\nئەگەر وەک بۆق بیر نەکەینەوە و ژیان تەنها بەو چەند مەترەى ناو بیرەکە نەبینین ئەوا وەک کۆتر دەبینە رەمزى ئاشتى و ئەزمون و پێکەوە ژیان.!\nو کۆمەڵگەى کوردیش لە زۆرێک لەو دەردانە رزگارى دەبێت، کە زۆرینەمان رێز لە راى بەرامبەر ناگرین و تەنها چاومان لە بەرژەوەندى گروپ و تاقمەکانى خۆمانە.


وه‌قفه‌كانی سوننه و شیعه، دامه‌زراوه‌ی گشتی یان په‌راوێزێك بۆ گه‌نده‌ڵی؟ | KURDPLAT\nوه‌قفه‌كانی سوننه و شیعه، دامه‌زراوه‌ی گشتی یان په‌راوێزێك بۆ گه‌نده‌ڵی؟\nکوردپلات 1/06/2021 06:52:00 م ليست هناك تعليقات\nدۆسێی ئه‌وقاف له عیراق یه‌كێكه له‌و دۆسێیانه‌ی كه ماوه‌یه‌كی كه‌مه له میدیادا دركی پێ كراوه، ساڵانێكی زۆره له‌لایه‌ن كه‌سانێكه‌وه به‌ڕێوه‌ده‌برێت كه وه‌ك ده‌وترێت دوور له وردبینیی چاودێریی دارایی و ده‌سته‌ی نه‌زاهه و میدیا و هاووڵاتییان و رای گشتی به به‌هانه‌ی پیرۆزییه‌وه گه‌نده‌ڵیی تێدا ده‌كرێت به‌جۆرێك كه ده‌وترێت داهاتی وه‌قفه‌كانی شیعه و سوننه نزیكه له داهات و ده‌ستكه‌وتی مادیی ده‌وڵه‌ته‌وه.\nئه‌م دۆسیه‌یه داهات و موڵك و ماڵێكی ئێجگار زۆر له‌خۆ ده‌گرێت، بۆیه‌ش كه‌م كه‌س توانیوێتی باس له گه‌نده‌ڵیی نێو وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف بكات، به‌تایبه‌تی دۆسێی وه‌قف.\nهه‌ر كه‌س و لایه‌نێك كه ده‌ست بۆ ئه‌م دۆسێیه ده‌بات، به دژ به ئایین و خوا و به لاده‌ر و كافر تۆمه‌تبار ده‌كرێت و چه‌ندین تۆمه‌تی تری بۆ هه‌ڵده‌به‌سترێت.\nله‌سه‌رده‌می فه‌رمانڕه‌وایی عوسمانییه‌كانه‌وه تا ئێستا، كه‌سانێكی زۆر دوای كۆچ كردنیان هه‌موو سامانه‌كانیان یاخود به‌شێك له سه‌روه‌ت و سامانه‌كانیان له رێگای خوادادا به‌خشیووه.\nئه‌م سه‌روه‌ت و سامانه له‌پێناو ئایین و رێگای خودادا وه‌قف كرابوون، به‌شێوه‌یه‌ك ژماره‌یان زیادیكرد كه حكومه‌ته‌كانی پێشووی ناچاركردبوو كه ئه‌وقاف له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌وه بكات به وه‌زاره‌تێكی تایبه‌ت به‌و بواره.\nله دوای ساڵی 2003 و پرۆسه‌ی ئازادكردنی عیراقه‌وه، هه‌موو داموده‌زگا و وه‌زاره‌ته‌كانی ده‌وڵه‌ت هه‌ڵوه‌شانه‌وه له ناویشیاندا وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف.\nئه‌م وه‌زاره‌تانه به رێنمایی نوێوه كه له‌لایه‌ن فه‌رمانڕه‌وایانی نوێوه بۆیان ده‌رچوو، سه‌رله‌نوێ بنیاتنرانه‌وه.\nوه‌زاره‌تی ئه‌وقاف به پێی رێنماییه نوێیه‌كه كرا به دوو به‌شه‌وه، دیوانی وه‌قفی شیعی و دیوانی وه‌قفی سوننی. لێره‌وه ئاژاوه و ئاڵۆزیه‌كان ده‌ستیانپێكرد.\nچۆنێتی دابه‌شكردنی ئه‌و سه‌روه‌ت و سامانه، بۆته گرفتێكی سه‌ره‌كیی تایفی. له‌لایه‌كه‌وه به‌رژه‌وه‌ندیی فیكری تایفی زاڵه به‌سه‌ریدا، له‌یه‌كیش پێگه‌ی سیاسی حزبه‌كان و له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه ته‌ماعی هه‌ندێك به‌ناو پیاوی ئاینی، واتا دابه‌شكردنی ئه‌م دۆسێیه ره‌هه‌ندی سیاسی و ئایینی و ئابووریی لێ كه‌وتۆته‌وه.\nهه‌رچی زانایانی سوننه‌ن له پارێزگاكانی به‌غدا و نه‌ینه‌وا و سه‌ڵاحه‌دین و ئه‌نبار له‌و بڕوایه‌دان كه له رێگه‌ی ئه‌و دۆسێیه‌وه هه‌وڵ ده‌درێت هه‌ژموونی شیعه مه‌زهه‌به‌كان زیاتر بكرێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌و وه‌فقانه‌ی له‌و پاریزگایانه‌دان به بۆچوونی ئه‌وان ده‌بێت سه‌ربه وه‌قفی سوننه بێت، به‌ڵام وه‌قفی شیعه به ئیستیحقاقی خۆی ده‌زانێت و داوای خاوه‌ندارێتیان ده‌كات.\nله دیوه سیاسییه‌كه‌شیه‌وه حزبه‌كان هه‌وڵ ده‌ده‌ن سامانی وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف و داهاته‌كه‌ی بۆ سه‌ركه‌وتنی خۆیان و بره‌ودان به ده‌سه‌ڵاتی حزبه‌كانیان به‌كار بهێنن.\nكه‌سانێكی هه‌لپه‌رست و پاره‌خواز له هه‌ردوو مه‌زهه‌ب له هه‌وڵی زیاتر خۆ ده‌وڵه‌مه‌ندكردندان له رێگای ئه‌م وه‌قفانه‌وه.\nله ده‌ستپێكی مرۆڤایه‌تیه‌وه هه‌وڵدراوه به ناوی ئایینه‌وه پاره و سه‌رانه له خه‌ڵك وه‌ربگیرێت و پیاوه ئاینییه‌كان خۆیانیان پێ ده‌وڵه‌مه‌ند كردووه، ئه‌م دیارده‌یه‌ش له هه‌موو ئاینه‌كاندا به‌دی ده‌كرێت.\nبۆنموونه ڤاتیكان و سه‌روه‌ته‌كه‌ی نموونه‌یه‌كی زیندوویی ئه‌و مێژووه‌ن كه تا ئه‌مڕۆش به‌رده‌وامه.\nداهاتی ڤاتیكان له داهاتی ئێتالیا زۆر زیاتره، ڤاتیكان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی له ئیتالیا و له رۆمای پایته‌ختی ئه‌و وڵاته‌دایه، به‌ڵام حكومه‌تێكی خۆجێیی خۆی هه‌یه و یاسای تایبه‌ت به خۆی هه‌یه. داهات و ئابووریی سه‌ربه‌خۆی خۆشی هه‌یه. هه‌روه‌ها سوپای تایبه‌ت به خۆی هه‌یه.\nله عیراقدا به هه‌مان شێوه هه‌وڵ ده‌درێت پارێزگاكانی كه‌ربه‌لا و نه‌جه‌ف تایبه‌تمه‌ندیی خۆیان هه‌بێت و داهاتی گه‌شتیاره ئاینییه‌كان بۆ خۆیانه و ناگه‌ڕێته‌وه بۆ خه‌زێنه‌ی ده‌وڵه‌ت.\nئه‌م جۆره هه‌وڵانه له ساڵی 2017 ه‌وه روو له‌زیادبوونن، وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف له هه‌موو عیراقدا موڵكی هه‌یه، موڵكی ئه‌م وه‌زاره‌ته ته‌نها مزگه‌وت و زه‌ویی و حوجره له خۆناگرێت، به‌ڵكو دوكان و مۆڵ و باڵه‌خانه‌كانیش له‌خۆده‌گرێت به داهاته‌كانیانه‌وه.\nهه‌ندێك له‌و موڵكانه‌ی كه وه‌قف كراون له نێوان وه‌زاره‌تی شوێنه‌وار و وه‌زاره‌تی ئه‌وقافدا كێشه‌یان له‌سه‌ره.\nوه‌زاره‌تی شوێنه‌وار له‌و بڕوایه‌دایه، ئه‌و بینایانه مێژووی عیراقن و موڵكی هه‌موو هاووڵاتییه‌كن و پاراستنیشیان ئه‌ركی ئه‌وانه.\nله‌و باره‌یه‌شه‌وه مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیران هه‌وڵی دا به بڕیارێك كۆتایی به‌و گرفت و ئاژاوه‌یه بهێنێت.\nحكومه‌تی عیراق بڕیاریدا بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی ئه‌و موڵكانه‌ی كێشه‌یان له‌سه‌ره له نێوان هه‌ردوو وه‌قفی شیعه و وه‌قفی سوننه، له رێگه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌وه یه‌كلایی بكرێنه‌وه.\nهه‌ركام له‌و دوو دامه‌زراوه‌یه ده‌نگی زیاتریان له‌و ناوچانه به‌ده‌ستهێنا كه موڵكه وه‌قف كراوه‌كانی تێدایه، ئه‌وا وه‌قفی كێشه‌له‌سه‌ر بۆ ئه‌و لایه‌نه ده‌بێت.\nئه‌م بڕیاره‌ی كازمی ناڕه‌زایی زۆری لێكه‌وته‌وه. چونكه خه‌ڵكانێكی زۆر به بڕیارێكی نادروست و بره‌ودان به تائیفیه‌تیان ناوزه‌دكرد.\nله ژێر گوشارێكی زۆری پیاوانی ئاینی و كه‌سایه‌تی و سیاسییه‌كان، كازمی بڕیاره‌كه‌ی خۆی سڕكرد و لیژنه‌یه‌كی دروستكرد بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان و دۆزینه‌وه‌ی تاپۆی ئه‌و موڵكانه و سه‌لماندنی خاوه‌ندارێتییان.\nئه‌م بابه‌ته بابه‌تێكی ئاڵۆز و پڕ ململانێی مه‌زهه‌بیه به‌هۆی ئه‌وه‌شه‌وه كه له شه‌قامی كوردستاندا كه‌مترین ئاگایی له‌باره‌یه‌وه هه‌یه، به‌پێویستم زانی تیشكی بخه‌مه سه‌ر.\nیاسای وه‌قفی شیعه له‌ساڵی 2012 له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراقه‌وه ده‌ركراوه، واته وه‌ك دامه‌زراوه‌یه‌كی یاسایی ناسراوه. سه‌رۆكی دیوانی وه‌قفی شیعه به پله‌ی وه‌زیر دانراوه به‌یاسا. له‌مه‌وه ده‌رده‌كه‌وێت چه‌ند گرنگی به پێگه‌ی ئه‌م وه‌قفانه دراوه.\nله‌به‌رامبه‌ردا وه‌ك ته‌وافوقێك، یاسای وه‌قفی سوننه‌ش له ساڵی 2013 له ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراقه‌وه ده‌ركراوه و سه‌رۆكی دیوانی وه‌قفی سوننه به پله‌ی وه‌زیر به‌پێی یاساكه دانراوه.\nده‌سه‌ڵاتی بڕیاردان و مامه‌ڵه‌كردن به موڵك و ماڵی ئه‌و وه‌قفه‌ی پێی دراوه، وه‌ك چۆن به وه‌قفی شیعه‌ش دراوه.\nكه‌م كه‌س و دامه‌زراوه تائێستا ده‌توانن ره‌خنه‌ی راسته‌وخۆ له‌م دوو دامه‌زراوه و خراپ به‌كارهێنانی ده‌سه‌ڵاته‌كانیان بگرن.\nبۆیه به‌بڕوای من نابێت بابه‌تی چاكسازیی و حوكمی قانون سڵ له هیچ سنوورێك بكاته‌وه. قورسترین جۆری گه‌نده‌ڵی و لادانی قانونی، به‌ناوی ئایین و مه‌زهه‌به‌وه‌یه.\nله عیراق به‌ئاشكرا به‌ناوی خودا و ئایین و مه‌زهه‌به‌كانه‌وه گه‌نده‌ڵی و یاسا شكاندن ده‌كرێت، ئه‌م بابه‌ته له عیراق كه‌مترین ره‌خنه و لێكدانه‌وه‌ی بۆ ده‌كرێت، چونكه هه‌ڕه‌شه‌ی له‌سه‌ره و له‌لایه‌ك هه‌ركه‌سێك ره‌خنه‌ی لێ بگرێت، به بێ ئاینی ته‌خوین ده‌كرێت و له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه به دژایه‌تیی پیرۆزییه‌كان ته‌خوین ده‌كرێت.\nئه‌م بابه‌ته له وردبوونه‌وه‌نه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت كه به‌ناوی ئایین و مه‌زهه‌به‌وه چه‌ندین گه‌نده‌ڵی و به‌هه‌ده‌ردان ده‌كرێت، له‌هه‌مان كاتدا له عیراقدا گه‌نده‌ڵی له‌سه‌ر حسابی موڵكی گشتی و داهاتی گشتی چۆن به قانونی كراوه.


موحه‌ره‌م ئینجه‌ی ركابەری ئەردۆغان بۆ سەرۆكایەتی كۆماری توركیا كێیە\nسەرەتا › باسنیوز › موحه‌ره‌م ئینجه‌ی ركابەری ئەردۆغان بۆ سەرۆكایەتی كۆماری توركیا كێیە\n(هەواڵ كوردستان)- ئه‌مڕۆ له رێوڕه‌سمێكی گه‌وره‌دا له ئه‌نكه‌را، پارتی گه‌لی كۆماری (جه‌هه‌په) به فه‌رمی موحه‌ره‌م ئینجه‌ی كرده كاندیدی خۆیان بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی.\nلەمبارەیەوە پرسیارێكی گەورە ورووژاوە كه بۆچی له‌ناو ئه‌و هه‌موو كه‌سایه‌تیه‌دا، ئینجه چانسی ئه‌وه‌ی هه‌بوو ببێته كاندیدی جه‌هه‌په و ئینجە كێیە؟\nموحه‌ره‌م ئینجه سیاسییه‌كی به‌ناوبانگی توركیایه، به هۆی ئه‌وه‌ی خزمه‌تێكی زۆری به شاری یۆڵه‌ڤا كردووه، بۆیه به‌رده‌وام له هه‌ڵبژاردنه‌كاندا ئه‌و شاره بۆ جه‌هه‌په یه‌كلایی بووه‌ته‌وه.\nبه‌گوێره‌ی نووسینێكی فاتیح ئاتاڵای نووسه‌ری دیاری رۆژنامه‌ی (قه‌رار)ی توركی، جه‌هه‌په بۆیه ئینجه‌ی كاندید كردووه، چونكه ئه‌و كه‌سایه‌تییه له‌ناو توركه پارێزگارەكاندا خۆشه‌ویسته، له هه‌مان كاتدا سیكۆلاریزمه‌كانیش خۆشیانده‌وێت.\nئه‌گه‌ر هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی بكه‌وێته گه‌ڕی دووه‌مەوە، ئه‌وكات كورد و پارێزگارەكانی توركیاش ده‌نگ به ئینجه ده‌ده‌ن، چونكه ئینجه پێشتریش له چه‌ندین میتینگدا گوتبووی پڕۆژه‌ی هه‌یه بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد.\nنابێت ئه‌وه‌ش باس نه‌كرێ كه پێشتر چه‌ند میدیایه‌كی توركیا ئاشكرایان كردبوو، ئه‌گه‌ر ئینجه ببێته ركابه‌ری ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، كاندیدێكی لاواز ده‌بێت و ئه‌ردۆغان به ئاسانی لێی ده‌باته‌وه.\nبه‌گوێره‌ی نووسینه‌كه‌ی ئاتاڵای، كه پشتی به راپرسییه‌كی ده‌زگاكه‌ی خۆیان به‌ستووه، ئه‌ردۆغان 56%ی ده‌نگه‌كان ده‌هێنێت و ئینجه‌ش 44% ده‌هێنێت.


گەڕانەوە بۆماڵ – سه‌رده‌م\nهەڵبژاردەیەك لە چیرۆكەكانی\nنوسینی: ولیەم سارۆیان\nوەرگێڕانی: فاروق هۆمەر\nسارۆیان كاتێك چیرۆكی “گەنجە ئازاكەی سەر جۆلانەكەی”دەنوسێت، ڕەوانەی “گۆڤاری چیرۆكی”دەكات كە مارسا فۆلی و واید بێرنێتی، نوسەری بەناوبانگی ئەمەریكی كاریان تێدا دەكرد. لە ساڵی 1943دا ئەو گۆڤارە بەو چیرۆكەوە بڵاودەكرێتەوە، ئیدی فولی و بێرنێت، پێیانوایە لەدوای جاك لەند و فراك نۆریسەوە، توانایەكی گەورە و بەهرەیەكی مەزنیان دۆزیوەتەوە. هەر وەكو فۆلی و بێرنێت لە پای ئەو چیرۆكەدا دەگێڕنەوە كە گەلێك نامەی پیرۆزباییان لەگەلێك نووسەرانی گەورەوە بۆ ڕەوانە كراوە. سارۆیان ڕۆژ لەدوای ڕۆژ لەگەڵ چیرۆكدا قاڵ دەبێت و ناوبانگێكی گەورە نەك هەر لە ئەمریكا، بەڵكو لە جیهاندا بەدەست دەهێنێت. سەرباری چیرۆك و شانۆ و ڕۆمان، یادەوەریش دەنوسێت و بە یەكێك لە نووسەرە پڕ لە نوسینەكانی ئەمریكا دەژمێردرێت. ئەو پاشخانە ئەرمەنییەی كە لە ڕێی باوانییەوە هەڵیگرتووە، دەبێتە كانیاوێك و لە ناونوسینەكانیا بەردەوام دەتەقینەوە.\nولیەم سارۆیان لە شاری فەریسنۆی کالیفۆڕنیا، لە دایک و باوکێکی ئەرمەنی بە ناوی ئەرمیناک و تاکۆهی سارۆیان، کە هەردووکیان خەڵکی شاری بەتلیس بوون، ساڵی ١٩٠٨ هاتووه‌تە دونیاوه و هێشتا تەمەنی سێ ساڵان بووە، باوکی کۆچی دوایی کردووە. ئەرمیناکی دایکی لەبەر هەژاری هەرچوار منداڵەکەی دەخاتە هەتیوخانەی ئۆکڵاند. ئەو پێنچ ساڵەی نێو ژیانی هەتیوخانە کاریگەرییەکی سەخت و پڕ لە پەژارەی لەنێو یادەوەریی سارۆیاندا جێهێشت و تا کۆچی دواییشی سارێژبوونی بەخۆوە نەبینی. ساڵی ١٩١٦ ئەرمیناکی دایک، منداڵەکانی کۆدەکاتەوە و لە هەتیوخانەیان دەردەهێنێ و دەیانگەڕێنێتەوە بۆ شاری فەریسنۆ و جارێکی دی لە چوارچێوەی خێزانێکا کۆدەبنەوە. بۆ یەکەم جار سارۆیان دەڕواتە قوتابخانە، بەڵام لە ژیانی خوێندن سەرکەوتن بەدەست ناهێنێ، ناچار دەبێ وازی لێ بهێنێ و ڕوو بکاتە کارکردن. لە زۆرینەی چیرۆکەکانیدا زۆر بە قووڵی بە منداڵیی خۆیەوە دەلکی و هیچ چیرۆکێکی ئەو نییە بەشێک لە دەرد و نەگبەتیی ژیانی منداڵیی خۆی تیا نەگێڕێتەوە. هەر لێرەشەوە کەم چیرۆکی سارۆیان هەیە کارەکتەری منداڵێکی تیا نەبێت. سارۆیان هەر لە منداڵییەوە ئارەزووی بۆ ئەوە هەبووە ببێتە نووسەر و ئەوەشی لەو دۆزینەوەوە بۆ دێت کە لەناو کەلوپەلەکانی خێزانەکەیدا ئەو نووسینانە دەدۆزێتەوە، کە باوکی کاتی خۆی نووسینی و لە نووسەربوونی باوکیەوە خەونی نووسین ئاوێتەی خەونەکانی داهاتووی دەبن. سارۆیان هێشتا تەمەنی حەڤدە ساڵان دەبێ ماڵەوە بەجێ دەهێڵێ و بەرەو لۆس ئەنجەلۆس هەڵدێت و لەوێ لە نزیک کتێبخانەیه‌کی گشتییەوە ژوورێک بە کرێ دەگرێ و لە دوکانێکدا کارێک دەدۆزێتەوە. بە ژیانی لۆس ئەنجەلۆس دڵی داناساکێ و لەوێوە بەرەو سانفرانسیسکۆ دەڕوات و لەوێش سەرەتا کاری دەفتەرداری و دواتر کلیلداری و لە کۆتاییشدا دەبێتە بەڕێوەبەری ئۆفیسێکی نامەگەیاندن و ئەو کارەشی دەبێتە سەرچاوەی یەکەمین کاری سیناریۆنووسینی بۆ فیلمێک بە ناوی (کۆمیدیای ئینسانی) و دواجار ڕۆمانێک بەو ناوەوە دەنووسێت.\nساڵی ١٩٢٨ کاتێک سارۆیان تەمەنی بیست ساڵان دەبێت، یەکەمین چیرۆکی خۆی دەنووسێت و ڕەوانەی گۆڤاری ئۆڤەرلاندی مانگانەی دەکات. ئەوەش هانی دەدات کە بۆ یەکجاری هەموو ژیانی خۆی بۆ نووسین تەرخان بکات. کاری نامەگەیاندن جێ دێڵێ و بە گەشتێکی پاسی دوورودرێژ، کە یادێکی زۆر پڕ تاموچێژی لە لای جێ دێڵێ، ڕوو دەکاتە نیۆیۆڕک و ئەو گەشتەشی لە زۆربه‌ی چیرۆکەکانیدا ڕەنگیان داوەتەوە. لە نیۆیۆڕک، ژوورێک دەگرێ و ئامێرێکی تایپکردنی دەستی دوو دەکڕێ و سەرلەنوێ لە ئۆفیسێکی پۆستەدا لەسەر شەقامی وارێن، کارێک پەیدا دەکات و هەوڵ دەدات بە باتی نووسینەکانی دەرگاکانی شاری نیۆیۆڕک لەسەر خۆی واڵا بکات. لەو کاتەدا نیۆیۆڕک بۆ ئەو یار نابێت و هەر وەکو خۆی ناوی لێ دەنێ؛ سارۆیان بۆ نیۆیۆڕک ساز و ئامادە نییە. لەوێ هیچ سەبر و ئارامی نامێنی و جارێکی دی بەرەو سانفرانسیسکۆ دەگەڕێتەوە. لەوێ دەڕواتەوە سەر هەمان کاری پۆستەچێتی و لە پاڵێشەوە خەریکی کاری نووسین دەبێ و شاخێک لە پەڕاو کە هەموویان دەرەنجامی ڕەتکردنەوەن، لە ژوورەکەیدا هەڵدەداتەوە، کە زۆر بە سادەیی ئاگردانی ژوورەکەی پێ گەرم دەکاتەوە. دواجار لە کۆتایی ساڵی ١٩٣٢دا لە بڵاوکراوەی هێنریکی ڕۆژانە، یەکەمین چیرۆکی خۆی بە ناوی ”شەڕەمستێک لە پێناوی ئەرمینیا” بڵاو دەکاتەوە و هەر بەدوای ئەوەشدا، چیرۆکی ”گالیسکەی شکاو” و چیرۆکی ”شاگردی سەرتاشەکە” هەر لە هەمان بڵاوکراوەدا بڵاو دەکاتەوە. دواتر سارۆیان گەورەترین ناوبانگی خۆی لە چیرۆکی ”گەنجە ئازاکەی سەر جۆلانەکە” بە دەست دەهێنێت.\nسارۆیان کاتێک چیرۆکی ”گەنجە ئازاکەی سەر جۆلانەکە” دەنووسێت، ڕەوانەی ”گۆڤاری چیرۆکی” دەکات کە مارسا فۆلی و وایت بێرنێتی، نووسەری بەناوبانگی ئەمەریکی کاریان تیا دەکرد. لە ساڵی ١٩٣٤دا ئەو گۆڤارە بەو چیرۆکەوە بڵاو دەکرێتەوە و ئیدی فۆلی و بێرنێت، پێیان وایە لەدوای جاک لەندەن و فراک نۆریسەوە، توانایەکی گەورە و بەهرەیەکی مەزنیان دۆزیوەتەوە. هەر وەکو فۆلی و بێرنێت لە پای ئەو چیرۆکەدا دەگێڕنەوە کە گەلێک نامەی پیرۆزباییان لە گەلێک نووسەرانی گەورەوە بۆ ڕەوانە کراوە. سارۆیان ڕۆژ لەدوای ڕۆژ لەگەڵ چیرۆکدا قاڵ دەبێ و ناوبانگێکی گەورە نەک هەر لە ئەمەریکا، بەڵکو لە جیهاندا بەدەست دەهێنێ. سەرباری چیرۆک و شانۆ و ڕۆمان، یادەورییش دەنووسێ و بە یەکێک لە نووسەرە پڕ لە نووسینەکانی ئەمەریکا دەژمێردرێت. ئەو پاشخانە ئەرمەنییەی کە لەڕێی باوانیەوە هەڵیگرتووە، دەبێتە کانیاوێک و لەناو نووسینەکانیدا بەردەوام دەتەقێنەوە. چیرۆکەکانی سارۆیان ئەوەندە تەڕ و پاراون، کاتێک دەیانخوێنینەوە، زۆر بە ئاستەم لە یادمان دەچنەوە. ئەو چیرۆکانەی کە لەم کتێبەدا هەن هەڵبژاردەیەکن لەو چیرۆکانەی کە بڕوا ناکەم لەگەڵ خوێندنەوەیان زۆر بە سادەیی دەمێک گریان و دەمێک پێکەنین، تێکەڵاو بە یادەوری و ڕۆحمان نەکەن. سارۆیان ساڵی ١٩٨١ کۆچی دوایی کرد و لەدوای خۆیەوە خەرمانێک کتێبی بۆ بەجێ هێشتووین.


کرێـکارانی فه‌ره‌نسـا مان‌ده‌گرن بۆ ده‌ربڕێنی ناڕه‌زایی به‌رامبه‌ر به ڕه‌وشی ئابووری\nڕۆژی پـێـنجشه‌ممه به سه‌دان هه‌زار کرێـکار له فه‌ره‌نسـا مانیانگرت تا فشـار بخه‌نه سه‌ر سه‌رۆکی فه‌ره‌نسـا نیکۆلا سـارکۆزی بۆ ئه‌وه‌ی کاری زیاتر بکات بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی ئه‌و قه‌یرانه ئابووریـیه‌ی ئه‌مڕۆ جیهان تێی‌که‌وتووه.\nله‌و باره‌یه‌وه لیسـا براینت له پاریسه‌وه ڕاپـۆرتی ناردووه و هاوکارمان شوان سه‌عید به کوردی ئاماده‌ی‌کردووه.\nفه‌ره‌نسـیـیه‌کان ئه‌م ڕۆژه به پـێـنجشه‌ممه‌ی ڕه‌ش ناوده‌به‌ن، له‌و ده‌مه‌ی که مانگرتنێـکی به‌رفراوان لایه‌کی وڵاته‌که‌ی په‌کخسـتووه.\nکرێکارانی فه‌ره‌نسـا نیگه‌رانی ده‌رده‌بڕن سه‌باره‌ت به قه‌یرانی ئابووری نێونه‌ته‌وه‌یی که فه‌ره‌نسـاشی گرتۆته‌وه و خسـتوویه‌ته سه‌ر قه‌راغی داڕماندنی ئابووری. هه‌روه‌ها کرێـکاران بێزاری ده‌رده‌بڕن سه‌باره‌ت به ڕه‌وشی خوێندن و چاکسـازیـیه‌کانی دیکه که له لایه‌ن حکومه‌تی ڕاسـتڕه‌وی ناوه‌ڕاستی سه‌رۆکی فه‌ره‌نسـایی نیکۆلا سارکۆزیـیه‌وه پـێشـنیازکراون.\nچوونه سه‌رکار له ڕێـگه‌ی پاس و شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌وه مایه‌ی گرفتێـکی گه‌وره بوو چونکه ته‌نها به‌شێـکی که‌م له شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌کانی پاریس و مارسـێلی دووه‌م شـاری گه‌وره‌ی فه‌ره‌سـا له‌کاردابوون.\nله ویزگه‌ی Val de Fontenay شه‌مه‌نده‌فه‌ری ده‌ره‌وه‌ی پاریس به بڵندگۆکان ڕاگه‌یه‌ندرا که شه‌مه‌نده‌فه‌ری داهاتوو 20 خوله‌کی تر ده‌گات.\nهارۆڵ جێثاتی خوێندکاری ته‌مه‌ن 16 سـاڵ به شه‌مه‌نده‌فه‌ر ده‌چێت بۆ خوێندنگا و ده‌ڵێت کارێـکی زۆر قورس بوو بۆ ماوه‌ی یه‌ک کاتژمێر چاوه‌ڕوانی شه‌مه‌نده‌فه‌ر بکات، به‌ڵام پـێی‌وایه کرێـکاران مافی خۆیانه مانبگرن.\nله لایه‌کی دیکه‌وه جۆفرێ چارتێ کارمه‌ندی بانک له‌و باوه‌ڕه‌دایه که مانگرتنه‌که ڕه‌وابێت. ده‌ڵێت هه‌رچه‌نده حکومه‌ت پاره‌ی لاداوه به‌ڵام بۆ بانکه گه‌وره‌کانه نه‌ک بۆ خه‌ڵـکانی ئاسایی.\nشـایانی باسه مانگرتنه‌که هێڵه‌کانی گواسـتنه‌وه‌ی ئاسـمانی و شه‌مه‌نده‌فه‌ری نیشـتیمانی په‌کخسـتووه له ده‌مێـکدا که به ده‌یان هه‌زار فه‌ره‌نسـایی خه‌ریـکی سـازدانی خۆپـیشـاندانن له سه‌رانسه‌ری وڵاتدا.


وانـەیـەکـی بـە سـوود. – WTARIKURD\nوانـەیـەکـی بـە سـوود.\nگۆڕینی: محەمەد بەرزی\nمنداڵە خۆشەویستەکان: ڕۆژێک لە ڕۆژان پیاوێکی بازرگانی زۆر دەوڵەمەند، کوڕەکەی لەگەڵ خۆیدا برد بۆ گەشتێک، مەبەستی باوکەکەش تەنها ئەوەبوو کوڕەکەی لە نزیکەوە چاوی بە ژیانی خەڵکی فەقیر و هەژار بکەوێت. پاش ماوەیەک ڕێگایان گەیشتە گوندێک و چەند ڕۆژێک لە ماڵی خێزانێکی ڕەنجبەری هەژاردا مانەوە، کە هەموویان لە ناو کێڵگەیەکدا سەرقاڵی جوتیاری و بەخێوکردنی مەڕوماڵات و ئیشوکار بوون.\nکاتێک لە گەشتەکەیان گەڕانەوە بۆ ماڵەوە، باوکەکە لە کوڕەکەی پرسیی: ئەم گەشتەت بە لاوە چۆنبوو؟.\nکوڕەکەی لە وەڵامدا وتی: زۆر زۆر خۆشبوو.\nئنجا باوکی وتی: خۆ بە چاوی خۆت بینیت ئێمە چۆن لەژیانێکی زۆر خۆشدا دەژین و خەڵکی هەژار و داماویش چۆن چۆنی دەژین؟.\nکوڕەکەشی زۆر لەسەرخۆ وتی: بەڵی بابە گیان.\nپاشان باوکی وتی: دەی باشە با بزانم چیی لـەو گەشتەوە فێربوویت؟.\nکوڕەکەشی لە وەڵامدا وتی: ئەوەی بینیم زۆر شتی فێرکردم. ئێمە تەنها یەک سەگمان هەیە، بەڵام ئەوان خاوەنی چوار سەگ بوون.. ئێمە لە باخچەکەماندا مەلەوانگەیەکی پچووکمان هەیە، بەڵام ئەوان چەمێکی درێژی بی کۆتاییان هەیە.. ئێمە خانووەکەمان بە گڵۆپ ڕازاندۆتەوە، بەڵام ئەوان بە ئاسمانەوە ئەو هەموو ئەستێرانەیان هەیە، کە بەشەو دەبریسکێنەوە و تا بەری بەیان بۆیان دەجریوێنن.. ئێمە کۆتایی حەوشەکەمان تا ئاستی دیواری دەرەوەیە، کەچی ئەوان هەموو ئاسۆی بێ سنور حەوشەیانە.. ئێمە لەسەر پارچە زەوییەکی پچکۆلانە دەژین، بەڵام ئەوان تــا چاو بڕکات کێلگەیەکی گـــەورەی بێ کۆتاییان لـەبەردەمدایە.\nئێمە خزمەتکارمان هەیە و خزمەتمان دەکەن، بەڵام ئەوان خزمەتی خۆیان و خەڵکیش دەکەن.\nئێمە دیوارەکانمان دەمان پارێزن، کەچی ئەوان هاوڕیێ کانیان دەیانپارێزن.\nباوکەکەی، هەرئەوەندەی گوێی لە قسەکانی کوڕەکەی بوو ، وا حەپەسا، ئیتر هیچی بۆ نە وترا . پاشان کوڕەکەی سەرلەنوێ بە باوکی وت: سوپاس بابە گیان، کە بۆت دەرخستم ئێمە چەند هەژارین.\nمنداڵە ژیرەکان ئەم چیرۆکە پێماندەڵێت: پارە و سامان و کۆشکوتەلار ، سەرچاوەی بەختیاری نیین، بەڵکو سەرچاوی ڕاستەقینەی کامەرانی بریتیین لە: خۆشەویستی، تێکۆشان، دڵنەرمی، ڕاستی، برایەتی، یەکێتی، یارمەتی، خێرخوازی و چاوتێری.\nتێبینی: ئەم چیرۆکەم لە ئینگلیزییەوە کردووە بە کوردی و ناوی نووسەری لەسەر نییە .\nمحەمەد بەرزی: خـائـن نیشتمانی نییە. - 2022-06-07\nمحەمەد بەرزی: گەندەڵی خۆرەی کۆمەڵگا. - 2022-03-31\nمەریوان حاجی ئەحمەد والە هەمەوەندی: داواكارییه‌كی ڕه‌وا بۆ حكومه‌تی هه‌رێم و داموده‌زگا به‌رپرسیاره‌كان له باره‌ی كه‌یسی ئه‌نفالكردنی هه‌مه‌وه‌نده‌كانه‌وه!\nئیبراهیم عەباس: مەکگۆڕک دۆست یان مۆتەکە؟!


بۆچی توندوتیژیی دەبێت بە خەسڵەتی ململانێ سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان؟ - ئاوێنه\nبۆچی توندوتیژیی دەبێت بە خەسڵەتی ململانێ سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان؟\n■ ئاراس فەتاح‌و مەریوان وریا قانع\nیەکێک لەو چەمکە تیۆرییانەی کە ڕەنگە بتوانێت ھاریکارمان بێت بۆ تێگەیشتن لە دونیای ئەمڕۆمان، چەمکی ”بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێیەکان“ە. مەبەستی سەرەکیی لە بەکارھێنانی ئەم چەمکەدا تێگەیشتنە لە کردەی ھەوڵدان بۆ بەرپاکردنی گۆڕانکاریی و بەھای کۆمەڵایەتیی نوێ، بۆ دەستکاریکردنی ئەو دونیا و پەیوەندییانەی کە باڵادەستن. ئەم چەمکە خەسڵەتێکی نوێ لە کولتووری ململانێی کۆمەڵایەتیی نیشاندەدات کە زۆرجار لەدەرەوەی ئۆرگان و بونیادی پارتی سیاسییدا، لە دەرەوەی دەزگا گشتیی و رەسمییەکاندا ھەوڵی دەستکاریکردنی پەیوەندییەکانی دەسەڵات و بەھا سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان دەدات. ئەم بزوتنەوانە فۆرمێکی نوێ لە ئەکتیڤیزمی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی دەھێننە ئاراوە کە سەر بە شێوە تەقلیدیی و سونەتییەکانی کردەی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی ناو پارت و ڕێکخراوە سیاسییەکان نین.\nلەڕووی مێژووییەوە لە شەستەکانی سەدەی بیستەمەوە زاراوەی ”بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێکان“ لە خۆرئاوا دەچێتە ناو ئەدەبیاتی سیاسییەوە، لەوێنەی بزوتنەوەی ٦٨ و پاشان بزوتنەوەی ئاشتیی و ژینگە و ژنان و دژە راسیزم و ھتد. ئەم زاراوەیە ھێمایە بۆ جیاکاریی لەگەڵ ”بزوتنەوە کۆن“ەکان کە بە پلەی یەکەم بە بزوتنەوەی کرێکاران ناسرابوو. ئەم بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێیانە لەسەردەمێکدا ھاتنەکایەوە کە بە قۆناغی ”جێگیریی ئابوریی“ و ”ئاشتیی کۆمەڵایەتیی“ و ”کۆتایی ئایدیۆلۆژیا“ لە خۆرئاوادا، ناودەبرا. ململانێی نێوان کار و سەرمایە و پەیوەندیی نێوان چینەکان ئەو ئاکارە دوژمنکارانەی جارانی نەمابوو، لەبری ئەمە باسی ”ڕێکەوتن“ یان ”لێکنزیکبوونەوەی چینایەتیی“ دەکرا لە چوارچێوەی ”دەوڵەتی خۆشگوزەرانیی“دا.\nبەشێوەیەکی گشتیی ئەم بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێیانە سێ خەسڵەتی سەرەکییان ھەیە: یەکەم، لەڕووی کۆمەڵایەتییەوە فرەبنکەن و تەعبیر لە بەرژەوەندیی چینێکی دیاریکراوی کۆمەڵایەتیی ناکەن. دووھەم، نابن بە رێکخراوی شاقووڵیی لە فۆرمی حیزبی سیاسیی یان سەندیکادا، بەڵکو وەکو رێکخراوێکی ئاسۆیی کاردەکەن و دەبن بە ھێزی فشار لەناو رووبەری گشتییدا. سێھەم، بەشێوەیەکی گشتیی خەبات بۆ بەھای مادیی و دەستکەوت ناکەن، بەڵکو بۆ بەھای سیاسیی و ئینسانیی و ژینگەیی و جێندەریی دەیکەن. پرسی سەرەکیی بۆ ئەوان بەتەنھا سەرلەنوێ دابەشکردنەوەی داھات و سەروەت و سامان نییە، بەڵکو بەرھەمھێنانی بەھای کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و فەرھەنگیی نوێیە.\nگرنگترین ھۆکار بۆ توانای سەرھەڵدان و چالاکبوونی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتیی نوێ بریتییە لە بوونی فەزایەکی دیموکراسیی و رێزگرتن لە مافی ڕادەربڕین و رێکخراو دروستکردن و کراوە بەڕووی پلورالیزمی سیاسیی و فەرھەنگییدا، ھتد. کەسانی سەر بەم بزوتنەوانەش سەر بە چینەکانی خوارەوە نەبوون، بەڵکو زۆرینەیان سەر بەچینی ناوەڕاست و خوێندەوار و گەنجبوون. ھەموو بزوتنەوەکەش لە پیاوان پێکنەھاتبوون، بەڵکو ژمارەیەکی گەورەی ژنان تیایدا ئامادە و چالاک بوون. ئاشکرایە بەشێکی زۆری ئەم ژینگە سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و فەرھەنگییەی دروستبوونی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتی نوێ لە کوردستاندا بوونی نییە، بەڵام ئەمە مانای ئەوە نییە ئەم چەمکە ناتوانێت ھاریکارمان بێت بۆ بینینی ھەندێک لە کێشە بنەڕەتیی و بونیادییەکانی دونیای ئێمە.\nبۆ نموونە لە ھەرێمی کوردستاندا چەند سەد رێکخراوێکی مەدەنیی بوونی ھەیە کە دەچنە خانەی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتیی نوێوە؛ چینێکی ناوەندی گەورەی خوێندەوار لە ئارادایە، شێوازی جیاوازیی ئەکتیڤیزمی کۆمەڵایەتیی سەریھەڵداوە، ھۆشیاریی بە پلورالیزمیی سیاسیی و فەرھەنگیی لە ھەمووکات بەرزترە، بەڵام کێشەکە لەوەدایە زۆرینەی رەھای ئەو ئۆرگان و ڕێکخراو و چالاکەوانانە لەلایەن دەسەڵاتەوە، یان کەسایەتییەکی سیاسیی سەر بە دەسەڵاتەوە، یان ئەندامانی خێزانە سیاسییە حوکمڕانەکانەوە ئاراستەدەکرێن و زۆرجاریش ئیملای کردە کۆمەڵایەتیی و ڕۆشنبیرییەکانیان دەکرێت. دەشێت لێرەدا دوو پرسیار بکەین. یەکەم، بۆچی ئەم رێکخراوانە ناتوانن ببن بە بزوتنەوەیەکی کۆمەڵایەتیی سەربەخۆ و ھێزی فشار بۆسەر دەسەڵات؟ دووھەم، بۆچی لە ھەرێمدا تەنھا دروستکردنی حیزبی سیاسیی دەبێت بە کەرەستەی خەباتکردن بۆ گۆڕانکاریی و بۆچی خۆپیشاندانەکان گەر لەلایەن حیزبەکانەوە رێکنەخرێن، ھەمیشە ڕوو لە توندتوتیژیی دەکەن؟\nوەڵامی پرسیاری دووھەمیان قورس نییە؛ خۆپیشاندان لەناو ئەم دەسەڵاتە سوڵتانییەدا ناچێتە خانەی کردەیەکی مەدەنییەوە، چونکە وەکو مافێک سەیرناکرێت، بەڵکو وەکو مەترسییەک دەبینرێت کە گوایە دەستێکی دوژمنکارانە، زۆرجار دەرەکیی، لەپشتەوەیە. دەسەڵاتی کوردیی دەسەڵاتی ھەڵھێنانی تیۆری پیلان و موئامەرەیە لە ھەموو وەرزەکانی حوکمڕانیکردنیدا و بەردەوام بەدوای دوژمنێکی ناوەکیی وەھمییەوەیە. جگە لەمە ئەوەی لە دونیای ئێمەدا دەستنیشانی بڕی ھەرەزۆری پەیوەندیی نێوان دەسەڵاتداران و کۆمەڵگا دەکات ترس و توندوتیژییە، چونکە ئەم دەسەڵاتدارێتییە نەک تەنھا باوەڕی بە ماف نییە، بەڵکو بە لۆژیکی ئاغا و رەعیەت مامەڵە لەگەڵ تاکەکەس و گروپەکاندا دەکات. رەعیەتش جگە لە گوێڕایەڵییەکی بەردەوام ھیچ مافێکی دیکەی نییە. خاڵێکی تر کە جێگای لەسەروەستانە ئەوەیە تێڕوانینێک لە دونیای ئێمەدا بووەتە باو کە پێیوایە ھەموو خۆپیشاندانێک دەبێت بە ڕاپەڕین یان شۆڕش دژ بە سیستەمە سیاسییەکە کۆتاییبێت. خۆپیشاندانی بزوتنەوە کۆمەڵایەتییەکان لە دونیادا تەنھا ئاشتیخوازانە نین، بەڵکو ھەندێجار پڕن لە توندتوتیژیی، بەڵام وەک خۆپیشاندانەکانی کوردستان نین کە لە پشتی زۆربەی خۆپیشاندانەکانەوە خواستی ڕاپەرینی ھەیە و ھەموو بەرخوردێکی دەسەڵاتیش لەگەڵیاندا توندوتیژییەکی بێسنوورە. خاڵێکی دیکە کە شتێکمان لەسەروی توندوتیژیی خۆپیشاندانەکان پێدەڵێت ئەوەیە ساڵانێکە کۆمەڵگای ئێمە زۆربەی رێگا ئاشتیی و مەدەنییەکانی تاقیکردۆتەوە، کەچی یەک داواکاریی جێبەجێنەکراوە کە خەڵک روبەڕوی دەسەڵاتیان کردبێتەوە. نەک ھەر ئەمە، بەڵکو لە دونیای ئێمەدا بازنەکانی دەسەڵات تا دێت بچووکتر دەبێتەوە و بەکردەوەش لەسەر چەند خێزان و کەسایەتییەکی ناو سیستمە سیاسییەکە و دەرەوەی سیستمەکە تاپۆکراوە.\nھاوکات جگە لە قەتیسمان و لۆکاڵییبوونی خۆپیشاندانەکان لەناوچەی سلێمانیی کە یەکێکە لە کێشە و خەسڵەتە ھەرە سەرەکییەکانی ململانێ و ناڕەزاییدەربڕین لە دونیای ئێمەدا، دەسەڵات لە ھەرێمی کوردستاندا خەسڵەتی جیوەی ھەیە، پێکھاتێکە نە دەگیرێت و نە لۆکالیزە دەکرێت. ھەر ئەمەشە وادەکات کە پێکدادان و توندوتیژیی ببێت بە دەرئەنجامێکی لۆژیکی ھەموو خۆپیشاندانێک، چونکە خەڵکی ئێمە شوێنێکی نییە بەرامبەری بوەستێت کە بەرجەستەکەری سەرەکیی دەسەڵات بێت و داخوازییەکانی ڕووبەڕووبکاتەوە، نە مەڵبەندەکانی یەکێتی و نە لقەکانی پارتی مەرکەزی دەسەڵاتن، بۆئەوەی خەڵک لە سلێمانی داواکانیان رووبەڕوو بکاتەوە و نە رێگەشیاندەدرێت بڕۆن بۆ ھەولێر بەرامبەر بە پەرلەمان و حکومەت ناڕەزایەتییەکانیان نیشانبدەن. تەنانەت ئەگەر ئەم کارەشیان بۆ ئەنجامبدرێت، دیسانەوە پەرلەمان و حکومەت ھەڵقە سەرەکییەکانی ئەم دەسەڵاتە نین و چەندان ھەڵقەی تری دەسەڵات لەدەرەوەی ئەواندا ھەن کە بەبێ توندوتیژیی زۆر خۆپیشاندەران نایانگەنێ. ئەم دۆخە وادەکات خۆپیشاندەران ھەم نەزانن ڕوو لە کوێ و کێ بکەن، بۆئەوەی وەک دەسەڵات بەرامبەری بوەستنەوە، ھەم ماندووشبن لە درۆ و بێباکیی و گەندەڵییە قووڵ و فراوانەکانی سیستەمی حوکمڕانیی لە وڵاتدا و ھەم نەبوونی گوێگر و بەرپرسیارێک بیەوێت گوێ بۆ داواکاریی و کێشەکانیان بگرێت و ھەوڵی چارەسەرکرنیان بدات. لەمەش بترازێت دەسەڵاتداران لە کۆمەڵگای ئێمەدا دونیایەکیان دروستکردوە کە ناتوانن دەستکاریی بکەن بەبێ ھەڵوەشاندنەوەی بڕێکی گەورە لە پایەکانی سیستمە سوڵتانییەکە. ئەم دەسەڵاتە گیری خواردوە بە دەستی چارەکەسەدەیەک حوکمڕانیکردنێکی خراپ و وێرانەوە، بەدەست زمان و مژدە و بەڵێن و خۆشیی و ناخۆشییەکانی خۆشییەوە، گیری خواردەوە بەدەست ئەو یاسایانەوە کە خۆی دەریکردون، بەدەست ئەو دەزگایانەوە کە تەنانەت گەر وەک دیکۆریش ئامادەبن ھەر گرفتیان بۆ دروستدەکەن، لەوانەش بۆ نموونە پەرلەمان.\nوەڵامی پرسیاری دووھەمیان ئاڵۆزترە و پێویستی بە تێڕامان و لێکۆڵینەوەی زۆر ھەیە، بەڵام ئێمە دەمانەوێت لێرەدا دەستنیشانی ھەندێک لەو ھۆکارانە بکەین.\nیەکێک لە خەسڵەتەکانی کۆمەڵگای ئێمە و بەتایبەت ناوچەی سلێمانی، بەرھەمھێنانی گروپی نوێیە کە دەتوانن ڕۆڵی ستراتیژیی لەناو کایەی رۆشنبیریی و ھونەریی و سیاسییدا بگێڕن. ئەم گروپانە بەشێوەیەکی گشتیی بەرھەمی شارن. شار بەمانای بوونی تۆڕێک لە پەیوەندیی دابەشکردنی کار و توانای نوێی خۆڕێکخستن و ئامادەگیی گروپی کۆمەڵایەتیی نوێ کە بزاوتی کۆمەڵایەتیی و رۆشنبیریی نوێی بەرھەمدەھێنن. ئەم گروپە نوێیانە لەم سەردەمی گلۆبالییەدا لەڕێگای چەندین کەناڵ و بە شێوازی جیاواز بەسەر دونیای دەرەوەی خۆیاندا کراوەنەتەوە و تەکنەلۆژیای نوێیان لەبەردەستدایە بۆ دروستکردنی گوتار و مۆدێلی خۆڕێکخستن و کەرەسەی ناڕەزاییدەربڕین.\nھەرچی پەیوەندی بە کایەی سیاسەتەوە ھەیە، گەر تەماشای نەخشەی سیاسیی ھەرێمی کوردستان بکەین دەبینین ھەر سەردەمەو ھێزێک تیایدا گوتارەکانی باڵادەستدەبێت و ئەوانی تر بەرەو لاوازیی دەچن یان لانی کەم نابن بە تاکە ھێز کە نوێنەرایەتیی ھەموو کۆمەڵگای ئێمە بکات. سەردەمانێک حیزبی شیوعیی بوو، پاشان پارتی دیموکرات دروستدەبێت و ھەیمەنەی خۆی لەناو کۆمەڵگای ئێمەدا دروستدەکات و ململانێی حیزبی شیوعیی دەکات، لە شەستەکاندا پارتی دابەشدەبێت بەسەر دوو گروپی ستراتیژیی مەلایی و جەلالیی و، پاش شکستی ٧٤یش لە ناوەڕاستی ھەفتاکاندا یەکێتی و دروستدەبێت و لەناو یەکێتیشدا کۆمەڵە، پێش ڕاپەڕینیش ھێزە چەکدارە سیاسییە بچووکەکان بەرە لەگەڵ پارتیی و یەکتێیدا دروستدەکەن. لە کۆتایی ھەشتاکان و سەرەتای نەوەدەکانیشدا چەندین گروپی سیاسیی نوێی چەپگەر و ئیسلامیی دروستدەبن. لەم مێژووە درێژەدا ململانێی توندوتیژ و جەنگ یەکێکە لە ئامرازە ھەرە سەرەکییەکانی بەلاداخستنی ململانێ سیاسییەکان. ئەمەش وایکردوە شەڕی ناوخۆ ببێت بە بەشێکی دانەبڕاو لە مێژووی سیاسیی ئێمە. لەڕاستیدا جەنگ ئەوەندەی دەرەنجامی دروستبوونی گروپ و ھێزی سیاسیی نوێیە، ئەوەندە پابەستی دووبارەبوونەوەی بونیادێکی دێرین نییە لە کۆنی کۆنەوە بۆ ئەمڕۆ درێژبووبێتەوە. لە دوای ڕاپەڕینیشەوە بزوتنەوەی کۆمەڵایەتیی و رۆشنبیریی و میدیایی نوێ و ڕەخنەیی سەرھەڵدەدەن، تا ئەو شوێنەی لە ساتێکدا بەشێکی زۆری ئەم گروپە ناڕازییانە دەچنە ناو بزوتنەوەی گۆڕانەوە و لەوێدا فۆرمێکی سیاسیی و ڕێکخراوەیی بە داواکارییەکانیان ئەدەن. ئەم قۆناغەش یەکێک بوو لە قۆناغە مەترسیدارەکانی ناو کۆمەڵگای ئێمە و فۆرمێکی تایبەت لە جەنگی ڕانەگەیەنراو رووبەڕووی بزوتنەوەی گۆڕان و ئەندامان و ھەوادارانی بووبوەوە، بەر لە دروستبوونی بزوتنەوەی گۆڕانیش ھەوڵدانی بەردەوام بۆ کڕین و بێدەنگکردن و تێرۆرکردنی کەسایەتی ئەندامانی بزوتنەوە ڕۆشنبیریی و میدیایی و کۆمەڵایەتییەکان بەبەرفراوانی لەئارادابوو.\nلە ئێستاشدا بێگومان گروپی جیاواز لە کۆمەڵگای ئێمەدا ھەن کە ھێشتا کردەی ستراتیژییان نییە و ناتوانن خۆیان رێکبخەن خۆیان لە ”گروپی ناڕازیی“ەوە بگۆڕن بۆ ”گروپی ستراتیژیی“، لە ھەمانکاتیشدا گروپی نوێ لەدایکدەبێت کە لەناو کایەی سیاسەتدا دەیەوێت رۆڵی ستراتیژیی بگێڕێت، ”نەوەی نوێ“ بە نموونە. دیارە ھەموو خۆڕێکخستنێکیش مانای دروستکردنی حیزب و لیست و جوڵانەوەی نوێ نییە، بەڵام کێشەکە لەوەدایە تا ئەم ساتەش لە کۆمەڵگای ئێمەدا ململانێی سیاسیی تاکە رێگایەکە بۆ دەستکاریکردنی پێکھاتی دەسەڵات. ئەم ھێزە نوێیانە چەندە ئاشتیخوازیش بن، ململانێکەیان لەکاتی رووبەڕوبونەوەدا لەگەڵ ئەم سیستەمە سیاسییەدا دەچێتە ناو خانەی ململانێیەکی توند و تیژەوە، چونکە ئەم مۆدێلە لە دەسەڵات نە ڕێگای ریفۆرمکردن دەدات و نە ئامادەشە ریفۆرمی ناوەوەی خۆی بکات. توندوتیژیش ئامرازی ژمارە یەکی حوکمڕانیکردنیەتی.\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 30-12-2017


» چاوپێکەوتن لە یانەی ڕۆژنامەنوسان “Pod Gruszką”\nشه‌م, 2 تەموز 2022 11:07\nچاوپێکەوتن لە یانەی ڕۆژنامەنوسان “Pod Gruszką”\nئایار 15, 2015,&nbsp12:05\nڕۆژی چوارشەممه 13ی مایس زیاد ڕەئوف نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە پۆڵۆنیا بانگهێشت کرا بۆ دیدارێك لە یانەی ڕۆژنامەنوسان “Pod Gruszką” لە شاری کڕاکۆڤ.\nدیدارەکە تەرخان کرابوو بۆ بارودۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هەرێمی کوردستان، هەروەها جەنگی دژ بە تیرۆریستانی دەوڵەتی ئیسلامی و دۆخی نالەباری ئاوارەکان و چارەنوسی کریستیانەکان لە هەرێمەکه.\nلە سەرەتای دیدارەکه زیاد ڕەئوف پێشەکیەکی خسته ڕوو لەبارەی مێژووی کورد و هەلومەرجەکانی سەرهەڵدانی حکومەتی هەرێمی کوردستان. گرنگترین زانیاری لەبارەی هەرێمی کوردستان وبارودۆخی ئێستای ناوچەکه نیشانی ئاماده بووان دا.\nلە بەشی دواتری دیدارەکه هەر سێ ڕۆژنامەنوسی پۆڵۆنیا: Maciej Grabys , Witold Gadowski و Michał Król باسی سەردانەکەی خۆیان کرد کە لە مانگی مارس و ئەپریلی ئەمساڵ بۆ هەرێمی کوردستان ئەنجامیان دابوو. ڕۆژنامەنوسانی ناوبراو یەکەم فیلمی دۆکومێنتاری ئاماده دەکەن لەسەر کریستیانەکان و دەربەدەر کردنیان لە لایەن دەوڵەتی ئیسلامی. ڕۆژنامەنوسان باسی گفتوگۆکان و دیدارەکانیان کرد، کە لەوێدا ئەنجامیان دابوو، ئازایی و دلێریی پێشمەرگەیان زۆر بەرز نرخاند، هەروەها ئەو خزمەت و سەرپەرشتیەی کە کریستیانەکان لە لایەن کوردەوه لێیان دەکرێت. ناوبراوان پێشتر زۆر گەشتیان بۆ وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووه، ئاماژەیان بەوەدا کە لەچاو وڵاتانی دراوسێ بارودۆخی کریستیانەکان لە کوردستان “شاهانەیە”.\nپاش وتەکانی ڕۆژنامەنوسان، گفتوگۆیەکی پڕ بایەخ بەڕێوه چوو لەبارەی داهاتووی کوردستان و ئەگەرەکانی بانگی سەربەخۆیی، هەروەها هۆکارەکانی سەرهەڵدانی گڕوپی تیرۆریستی دەوڵەتی ئیسلامی و گەشەکردنی.\nشایانی باسە چاوپێکەوتن لە یانەی ڕۆژنامەنوسان بە بایەخی زۆرەوه لە لایەن ئاماده بووانەوه سەیرکرا. ژمارەیەکی زۆر کەسایەتی کە ڕێژەیان زیاتر لە 80 کەس دەبوو، ئاماده بوون، زۆربەیان ڕۆژنامەنوس و کەسایەتی گۆڕەپانی زانست و کەسانی ئاسایی و ئەوانەی گرنگی بە بارودۆخی کوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کریستیانەکان دەدەن.


چالاکوانانی سوریا ده‌ڵێن له کوشـتنکاریـیه‌کدا له حومس 45 ژن و منداڵ کوژراون\nچالاکوانانی سوری ده‌ڵێن ته‌رمی 45 ژن و منداڵ له شـاری حومس دۆزراونه‌ته‌وه که ژماره‌یه‌کیان سه‌ربڕاون و هه‌ندێـک له ژنه‌کانیش ده‌سـتدرێژی نامووسیشیان کراوه‌ته سه‌ر. ده‌شڵێن هێزه‌کانی لایه‌نگری حکومه‌ت ئه‌م تاوانه‌یان ئه‌نجام‌داوه.\nکاربه‌ده‌سـتانی حکومه‌ت ڕوودانی کوشـتنکاریـیه‌که‌یان پـشـتڕاست‌کرده‌وه، به‌ڵام ده‌ڵێن ئه‌وه کاری چه‌کداره تێرۆرسـته‌کانه.\nهیچ سه‌رچاوه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ نیـیه باس له ڕاستی ڕووداوه‌که بکات.\nهه‌واڵی ئه‌م کاره دڕندانه‌یه له کاتێـکدا دێت که وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتانی ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش خۆیان بۆ کۆبوونه‌وه له نیویۆرک ئاماده ده‌که‌ن، پاش ئه‌وه‌ی کۆفی ئه‌نانی نێردراوی تایبه‌تی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و کۆمکاری عه‌ره‌ب بۆ سوریا شـکسـتی له هه‌وڵه‌که‌ی هێنا.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه به‌ریتانیا داوای سـازکردنی کۆبوونه‌وه‌که‌ی کردووه بۆ وتووێژکردن سه‌باره‌ت به ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له پاش سـاڵێـک له ڕاپه‌ڕینه‌کانی به‌هاری عه‌ره‌ب. به‌ڵام دیپـلۆماتان پـێشـبینی ده‌که‌ن توندوتیژی ناو سوریا باڵ به‌سه‌ر وتووێژه‌کاندا بکێشێت. وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا هێله‌ری کلنتن له نێو ئه‌و گه‌وره کاربه‌ده‌سـتانه‌دا ده‌بێت که ئاماده‌ی کۆبوونه‌وه‌که ده‌بن.\nجێی وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه ڕووسیا و چین ئه‌و پـرۆژه بڕیارانه‌ی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کانیان ڤیتۆکردووه که تیایدا سه‌رزه‌نشـتی حکومه‌تی سوریا کراون له‌سه‌ر سه‌رکوتکردنی خوێناویـیانه‌ی بۆ سه‌ر نه‌یارانی. ده‌ڵێن پـرۆژه بڕیاره‌کان داوای ده‌ستێوه‌ردان له کاروباری ناوخۆی سوریا ده‌که‌ن. ئه‌و ڤیتۆکردنانه جێی مه‌خابنن بۆ واشنتن که ده‌یه‌وێت کارمه‌ندانی فریاگوزاری بتوانن بچنه ناو سوریاوه و یارمه‌تی خه‌ڵـکی سیڤیل بده‌ن.\nکاربه‌ده‌سـتانی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان مه‌زه‌نده ده‌که‌ن 7500 که‌س له ماوه‌ی سـاڵێـکی توندوتیژی نێو سوریادا کوژرابن.\nڕۆژی یه‌کشه‌ممه کۆفی ئه‌نان سوریای به‌جێهێشت به‌بێ ئه‌وه‌ی بتوانێت به ڕێـکه‌وتنێـک بگات بۆ ڕاگرتنی ئه‌و خوێن ڕشـتنه.\nئه‌نان گوتی ڕاگرتنی توندوتیژیـیه‌که کارێـکی سه‌خت ده‌بێت، به‌ڵام گوتیشی ئه‌و دوو ڕۆژی وتووێژکردنه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رۆک به‌شـار ئه‌لئه‌سه‌د وه‌های لێـکردووه گه‌شبین‌بێت. ده‌ڵێت ئه‌و داوای له حکومه‌تی سوریا کردووه ده‌سـتبه‌جێ کوشـتنکاری ڕابگرێت و به سنگێـکی فراوانه‌وه قبوڵی گۆڕان و چاکسـازی بکات.\nبه‌شار ئه‌لئه‌سه‌دیش لای خۆیه‌وه ئۆباڵی توندوتیژیـیه‌کانی خسـتۆته ئه‌سـتۆی وه‌ک ده‌ڵێت کۆمه‌ڵه تێرۆریسـتانی بیانی پشـتگیریـیان ده‌کات. ده‌ڵێت چاره‌سه‌ری سیـاسی له‌گه‌ڵ ئه‌و جۆره کۆمه‌ڵانه شیانی نیـیه بـبێت.


بۆ دوو هەزار ساڵە مید و هەزەبانیەکان لە کێشمەکێشی ڕۆم و عەجەمدا چۆنیان گوزەراندووە؟ – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / مێژووی كۆنی كورد / بۆ دوو هەزار ساڵە مید و هەزەبانیەکان لە کێشمەکێشی ڕۆم و عەجەمدا چۆنیان گوزەراندووە؟\ndidar othman 2016-01-31\tمێژووی كۆنی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە بۆ دوو هەزار ساڵە مید و هەزەبانیەکان لە کێشمەکێشی ڕۆم و عەجەمدا چۆنیان گوزەراندووە؟ 5,701 Views\nکە منداڵ بووم کاتێک کە کتێبە کوردیەکانم دەخوێندەوە، زۆر جار وشەی ڕۆم و عەجەم دەهاتە بەرچاوم. دەمبینی شاعیرە کوردەکان هەتاوەکو سەدەی ڕابردووش تورک بەڕۆم ناو دەبەن. ئەو کات دەمویست تێبگەم، بۆ ئەوان تورکیان بە ڕۆمی ناوبردووە؟ ئەمڕۆش کاتێک کە شتێک هەر بڵێن دەبێت و نەبێت، دەڵێین “بوو بە هات هاتەکەی ڕۆم”. لەگەڵ ووردبوونەوەمدا لە مێژووی کورد، لە دێرنی بەکارهێنانی ئەو وشەیە تێگەیشتم و بۆم دەرکەوت کە کورد مێژوویەکی زۆر دێرینی لەگەڵ زلهێزەکانی وەک ڕۆم هەبووە.\nدوای ڕووخاندنی دەوڵەتی ئەخمینی لەلایەن ئەسکەندەری مەقدۆنیەوە، هاوسەنگی هێز لە ناوچەکەدا گۆڕا. دەوڵەتێکی دوور لە یۆنانەوە ڕووی کردە ناوچەکە و لە نزیکی ٣٣٠ پ.ز دا دەستیکرد بە حوکمڕانیکردن لە بەشێکی زۆری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. لەو سەردەمەدا و لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا تەنها ناوچەی ئازەربایجان (ئاتەرپاسیان)، کە لە ژێر دەستی کوردە میدەکاندا بوو، نیمچە سەربەخۆ و دوایی سەربەخۆی تەواو بوو. سەلۆکیە یۆنانیەکان لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا لاواز دەبوون و دەسەڵاتیان لە دەست دەچوو. بۆیە لە ناوچەی دوورە دەستی دەسەڵاتی یۆنانی و لە ڕۆژهەڵاتی وڵاتی ئەمڕۆی بە ناوئێراندا، دەسەڵاتێک دەرفەتی بۆ ڕەخسا کە گەورە ببێت و لە نزیکی سەدەیەک دوای هاتنی یۆنانەکانەوە، ئەو هێزە بەرەو هەڵکشان دەچوو. لە هەمان کاتدا دەسەڵاتێکی تر لە ڕۆژئاواوە ووردە ووردە شوێنی بە سەلوکیە یۆنانیەکانی لەق دەکرد، کە ئەویش دەسەڵاتی ڕۆمانەکان بوو، ئەوان وەک ئیمراتۆریەتێکی گەورە شوێنی ئەوانیان دەگرتەوە.\nبەو جۆرە دەسەڵاتە کوردیەکان زیاتر لە دوو هەزار ساڵ لەمەوبەرەوە کەوتبوونە نێوان دوو هێزی گەورەی نوێوە، ئەشکانی لە ڕۆژهەڵات و ڕۆم لە باکور و ڕۆژئاواوە. بۆ ماوەیەکی بەرچاویش ئەرمینیەکان توانیان وەک هێزێکی گەورە دەربکەون و هاوکێشەی هێز لە ناوچەکەدا بگۆڕن. کورد ئەو کاتە چەند ناوچەیەکی حوکمرانی هەبوو و هەر یەک لەو ناوچانە نیمچە سەربەخۆ و هەندێک جار سەربەخۆی تەواو بوون. سێ گرنگترینی دەسەڵاتی ناوچەیی کوردی لەو سەردەمەدا بریتی بوون لە ناوچەی دەسەڵاتی میدەکان (ئازەربایجان)، ناوچەی دەسەڵاتی هەزەبانیەکان (هەزەبان) و ناوچەی دەسەڵاتی کوردیان (جەزیرەی ئەمڕۆ). ناوچەی تریش هەبوون بەڵام ئەو سێ ناوچەیە گرنگترینیان بوون.\nئەم سێ ناوچەیە هەرچەندە هەر یەکەیان پاشای خۆی هەبوو بەڵام بەهۆی سنوورداری دەسەڵاتیان کاریگەری دوو دەوڵەتی سەرەکی ڕۆم و ئەشکانیان بە ڕوونی لەسەر بوو. ئەو کاریگەریە لە ئاین، زمان و زۆر ڕووی فەرهەنگیدا ڕەنگی دابووەوە. بۆ نموونە کوردستان ژمارەیەکی باش کڵێسای تێدا بوو؛ بە تایبەت شارەکانی وەک هەولێر و کەرکوک دوو ناوەندی گرنگی ئاینی کریستیان بوون و لە هەمان کاتدا ئاینی زەردەشتیش لە شارەکانی کوردستاندا لە ژێر کاریگەری ئەشکانیەکاندا بڵاوکرابوونەوە. زۆر جار ململانێی نێوان زلهێزەکانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای کوردستان لە ململانێی نێوان ئاینەکانی زەردەشتی و کریستیاندا دەردەکەوت. لەبەر ئەوەی وڵاتی کورد شوێنی ململانێی زلهێزەکان بوو، بۆیە چەندین هەوڵی ناوخۆیی کوردی هەبوون بۆ دۆزینەوەی خاڵی هاوبەشی نێوان ئەو ئاینانە. ئاینی مانی تا ڕادەیەکی باش نوێنەرایەتی ئەو بۆچوونە ناوەندیەی دەکرد کە دەیویست بە سوودوەرگرتن لە ئاینەکانی تر ئاینێکی تر دابمەزرێنێت کە خاڵی هاوبەشی هەموویان لەخۆ بگرێت. بۆیە پەیڕەوانی ئاینی زەردەشتی و کریستیان هەردووکیان بە تەواوی دژایەتیان دەکرد و کریستیانەکان بە لادەر لە دین دایان دەنا و پەیڕەوانی ئاینی زەردەشتیش دژایەتیان دەکرد کە لە دواییدا بووە هۆی کوژرانی ئەو پێغەمبەرە.\nبە گشتی کاریگەری سیاسی و ئابوری ئەشکانیەکان گەورەتر بوو لەسەر کورد وەک لە کاریگەری ڕۆم. زۆربەی جار دەسەڵاتە کوردیەکان دەبوو باج بە دەسەڵاتی ئەشکانی بدەن و زیاتر ئەوان ڕازی بکەن، بەڵام بە هیچ شێوەیەک دەسەڵاتی ڕۆمیش پشتگوێ نەخراوبوو. ئەو کاریگەریە لە پەیوەندیە دیپلۆماسیەکانیشدا دەردەکەوت. بۆ نموونە کاتێک کە لە نزیکی کۆتایی سەدەی یەکەمی پێش زایندا میدەکان بێزار بوو بوون لە کاریگەری دەسەڵاتی ئەشکانی، خۆیان دایە پاڵ ڕۆم و ڕێکەوتنامەی دۆستایەتیان لەگەڵ ڕۆم واژوو کرد کە لە سایەیدا کچی پاشای مید درا بە کوڕی سەرکردەی مەزنی سوپاسی ڕۆم، مارک ئەنتۆنی، کە دایکی ئەو کوڕە کلەیۆپاترای شاژنی میسر بوو. ئەوەبوو دوایی ئەشکانیەکان دەرکیان بە مەترسی ئەو ڕێکەوتنە کرد و پەلاماری وڵاتی مید (ئازەربایجان) یان داو پاشاکەیان لە ناوبرد و پاشایەکی دۆستی ئەشکانیان لەوێ دانا. لە هەمان کاتدا زلهێزەکانیش حسابیان بۆ دەسەلاتە کوردیەکان دەکرد. سەرنج دەدرێت کاتێک کە لە سەدەی یەکەمی زاینیدا تیریدادی پاشای ئەشکانی بانگهێشت کرا بۆ ڕۆم، کوڕی پاشای هەزەبانی و میدی وەک نوێنەری دوو دەسەڵاتی گەورەی ناوچەکە لەگەڵ خۆی برد بۆ ئەوێ.\nبە هەمان شێوەی میدەکان، هەزەبانیەکانیش دەبوو هەردوو ڕۆم و ئەشکانی ڕازی بکەن. لە سەدەی یەکەمی زاینیدا مەنوبازی هەزەبانی بەهۆی هەڵسوکەوتی ژیرانەیەوە و سەرەڕای هەڕەشەی پەلاماری ئەشکانیەکان، خۆی لە ئەشکانیەکان نزیک کردەوە و توانی ناوچەی دەسەڵاتی زۆر فراوانتر بکات. بەڵام زۆر جار نەتوانراوە ئەو هاوسەنگیە لەلایەن هەزەبانیەکانەوە ڕابگیرێت. بۆیە لە ساڵی ١١٦ ز دا تراجانی قەیسەری ڕۆم، بە سوپایەکی گەورەوە ناوچەی هەزەبان (هەولێر) ی داگیرکرد.هەروەها لە کۆتایی سەدەی دووەمی زاینیدا، کاتێک کە (ناسرای) پاشای هەزەبانی هاوکاریکردنی ئەشکانیەکانی لە جەنگدا لە دژی ڕۆم ڕەتکردەوە، دوای سەرکەوتنی ئەشکانیەکان، هێرش کرایە سەر ناوچەی هەزەبانیەکان و پاشاکەی لەلایەن ئەشکانیەکانەوە کوژرا. ئەم کاریگەریە لەسەر ناوچەی کوردیانیش هەبووە.\nزۆر جار ئەوە وایکردووە کە هەر وەک چۆن ئەمڕۆ هەندێک وشەی تورکی، فارسی و عەرەبی لە ناو زمانی کوردیدا خۆی چەسپاندووە، بە هەمان شێوە وشەی زمانی ئەشکانیەکان (پەهلەوی) و زمانی ڕۆمەکان (لاتینی و یۆنانی) بێنە ناو کوردیەوە. دوو وشەی “فەلاقە” و “بێگانە” دوو وشەی نموونەیی ئەو کاریگەریەن. وشەی “بێگانە” ی کوردی لە لە زمانی ئینگلیزیدا بە شێوەی pagan دەردەکەوێت، کە بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە “کەسێک کە بیروباوەڕێکی هەبێت لە دەرەوەی ئاینە سەرەکیەکانی جیهاندا بێت”. وشەکە لە بنەچەدا ئینگلیزی نیە و لە زمانی لاتینیەوە هاتۆتە ئینگلیزی ناوەراستەوە. لە زمانی لاتینیدا وشەی “paganus” بۆ ئاماژەکردن بۆ (خەڵکی لادێ، خەڵکی دەرەوەی شار) بەکارهاتووە. پێشتر لە سەرەتای بڵاوبوونەوەی ئاینی کریستیاندا کریستیانەکان خۆیان بە سەرباز ناو دەهێنا و paganus یان بەکاردەهێنا بۆ ئاماژەکردن بە خەڵکانی دەرەوەی ئاینەکە. وا دەردەکەوێت کە ئەم وشەیە لەگەڵ ڕۆمەکان و ئاینی کرسیتیاندا هاتبێتە ناو کوردەوە و کورد تۆزێک ماناکەی گۆڕیبێت بەڵام بێ ئەوەی لە مانا بنەچەییەکە لایدابێت. بەو جۆرە وشەکە بە تۆزێک گۆرانەوە کوردێنراوە و بووەتە “بێگانە”. وشەی ‘فەلاقە” ش لە زمانی ئینگلیزیدا بە شێوەی flog دەردەکەوێت بە مانای “لێدان”. فەرهەنگی ئۆکسفۆرد دەڵێت کە لەوانەیە لە وشەی flagellare ی لاتینەوە هاتبێتە زمانی ئینگلیزیەوە. وەک دەردەکەوێت ئەو دوو وشەیە کە زۆر لە کوردی دەچن، لە بنەچەدا بەهۆی کاریگەری ڕۆمانەکان و زمانی لاتینیەوە هاتوونەتە کوردیە.\nبەو جۆرە نزیکی دوو هەزار ساڵە کورد لە نێوان دوو زلهێزی زۆر گەورەتر لە خۆی دەیگوزەرێنێت، بۆیە کاتێک کە تورکەکان شوێنی دوژمنە کۆنەکەیان لە وڵاتی ڕۆمدا گرتۆتەوە، کورد ناوەکەی نەگۆڕیوە و بە تورکی گوتووە “ڕۆم” یان “تورکی ڕۆمی”. ئەم پێگە جوگرافیەی کورد وایکردووە کە دەسەڵاتە کوردیەکان هەتاوەکو ئەمڕۆش هەوڵ بدەن هاوسەنگیی نێوان ئەو دوو دەسەڵاتە ڕابگرن. هێزە کوردیەکانی ئەمڕۆی هەر چوار پارچەکەی کوردستان، کاریگەری و تورک و عەجەمیان لەسەر ئاشکرایە و ئەوەی کە گۆڕاوە ئەوەیە کە لە ڕابردوودا ئەو کاریگەریە لە شێوەی ڕۆم و ئەشکانیدا بووە. دیارە هیچ هێزێک ناتوانێت بمێنیتەوە ئەگەر خوێندنەوە بۆ هێزەکانی دەروبەری نەبێت و ئەوە بۆ زیاتر لە دوو هەزار ساڵە دەسەڵاتە کوردیەکان لەو ململانێیەدان، بەڵام لەم سەردەمەدا کە نەخشەی ناوچەکە خەریکە دادەڕێژرێتەوە، ململانێکە بە شێوەیەکی بەرچاو لە هەڵسوکەوت و ڕەفتاری حیزبە سیاسیەکانی هەر چوار پارچەکەی کوردستاندا دەردەکەوێت و زۆر جار لە شارەکانی وەک کەرکوک و نەینەواو و شنگاردا ئەو ململانێیە هەندێک ڕووی ناشرینی دەردەکەوێت.\nوەک ئاماژەی پێکرا، مێژووی ئەو دوو جەمسەرە ناوچەییە دێرینە و لە ڕابردوودا بە شێوەی ڕۆم و ئەشکانی و ئەمڕۆش بە شێوەی تورک و عەجەم دەردەکەونەوە. بەرژەوەندی جیهان لە سەقامگیری ناوچەکەدایە و هەتاوەکو ئێستا پاڵنەری وا بەهێز دەرنەکەوتووە کە بە هۆیەوە جیهان پشتگیری لە لەقکردن و هەڵوەشاندنەوەی هیچ کام لەو دوو جەمسەرە بکات لەبەر ئەوەی ئەوان پێیان وایە کە داهاتووی هەڵوەشاندنەوەی ئەو دوو زلهێزە ناوچەییە ڕوون نیە و مەرج نیە هەڵوەشاندنەوەشیان لە توانای ڕۆژئاوادا بێت. بە دڵنیایی هەتاوەکو دوو جەمسەری تورک و عەجەم یەکێکیان لەق نەبێت، بوونی کیانێکی گەورەی بەهێزی سیاسی سەربەخۆی کوردی ئەمڕۆش وەک ڕابردوو مەحاڵ دەبێت. زلهێزەکانی جیهان دەبێت هەست بە پێویستی هەڵوەشداندنەوەی یەکێک لەو دوو جەمسەرە یان هەردووکیان بکەن بەڵام یەکگرتوویی و وەلاخستنی بەرژەوەندی کاتیی هێزە سیاسیە کوردیەکان دەشێت بتوانێت ئەو هاوکێشە تەمەن زیاتر لە دوو هەزار ساڵە بگۆڕێت. مەخابن لە ئێستادا هیچ هیوایەکی لەو جۆرە لە هێزە سیاسیەکانی کوردستان ناکرێت. بەڵکو ئەوان دوور لە وتارە سیاسیەکانیان بە کردار زیاتر دابەشبوونی کوردستانیان قوڵتر کردۆتەوە و هەتاوەکو ئێستا تروسکاییەک نیە کە بتوانێت نەوەکانی دەوڵەتەکانی مید و هەزەبانی و کوردیان لە سایەیدا، ئەو ناوچەیە بخەنەوە ژێر دەسەڵاتی خۆیان و ئەو فەرهەنگە مێژووییە بپارێزن. بەو جۆرە ململانێی سەردەمی مید و هەزەبانیەکان لەگەڵ دوو جەمسەری هێزی ناوچەکەدا لەوە ناچێت لە داهاتووی نزیکدا کۆتایی بێت.\nتێبینی: هەموو زانیاریەکانی ئەم وتارە سەرچاوەیان هەیە و لە کتێبی “کورد کێیە؟” ی بەندەدا خراونەتە ڕوو.\nوێنەکان: لە ڕاستەوە، وێنەی سەلیم پاشای ئامێدیە لە ساڵی ١٨٤٣، وێنەی دووەم پیاوێکی ئێزدیە لە ساڵی ١٩٢٠ و وێنەی سێیەم پیاوێکی ئاینیی میدیە و وێنەی چوارەم فەرمانبەرێکی دەوڵەتی بابانە لە ساڵی ١٨٢٠ دا.\nPrevious ئەبی هیجای هەزەبانی\nNext ئایا کۆڕشی پاتشای فارس کچەزای هەستیاگی پاتشای مید بووە؟


ڕوونکردنه‌وه‌یه‌ک له ماڵپه‌ڕی تایبه‌تی کامه‌ران ئه‌حمه‌د – Denegkan\nڕوونکردنه‌وه‌یه‌ک له ماڵپه‌ڕی تایبه‌تی کامه‌ران ئه‌حمه‌د\nڕوونکردنه‌وه‌یه‌ک له ماڵپه‌ڕی تایبه‌تی کامه‌ران ئه‌حمه‌د http://www.kameran.nl\nله ڕۆژانی 25 و 26 ی ئابی 2008 چه‌ند کاسه‌لێس و چڵکاوخۆرێکی په‌روه‌رده‌بووی فه‌رهه‌نگی به‌عسی‌یه‌کان و به ئاڵای کوردستانه‌وه و له ژێر ناوی گروپی هاککه‌رانی کورد KHG ماڵپه‌ڕه‌که‌میان هاک کرد ، و ماندووبوون و ڕه‌نجی زیاد له دوو ساڵه‌ی به‌شێک له کاره‌کانم که له ڕاستای خزمه‌تکردن به خه‌ڵکی کورد و فه‌رهه‌نگی پێشکه‌تووخوازیدایه به فیڕۆ دا.\nئه‌م کاسه‌لێسانه‌ی په‌روه‌رده‌بووی سه‌ر ده‌ستی به‌عسی‌یه‌کان که‌سانێکی ترسنۆکن و ڕقیان له هه‌موو شتێکی جوانه. ته‌نها له پێناوی ئافه‌رینێکی گه‌وره‌کانیان و خواردنی چلکاوێکی مانگانه‌دا ده‌ستیان ئه‌چێته خنکاندنی هه‌موو ده‌نگێکی سه‌ربه‌خۆ و ئازاد .\nئه‌م کۆنه به‌عسیانه‌ی دوێنی و داپۆشراو به ئاڵای کوردستانی ئێستا شه‌رمیان نه‌کرد و ساڵنامه‌ی ئه‌نفالستان یان فڕی دا که ماوه‌ی دوو ساڵه له ماڵپه‌ڕ به‌شی تایبه‌تی بۆ کرابۆوه، شه‌رمیان نه‌کرد و وێنه‌کانی قوربانیانی چه‌کی کیمیایی به‌رده‌م دادگای لاهای و دادگاییکردنی فرانس فان ئه‌نراتیان فڕی دا له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆکیومێنته گرنگانه‌ی که ڕۆژگارێک له‌سه‌ر جینۆسایدی خه‌ڵکی کوردستان نووسرابوون و وه‌رمگێڕابوونه سه‌ر زمانی کوردی ، شه‌رمیان نه‌کرد وێنه‌ی خۆپیشاندانه‌کانی خه‌ڵکی هۆڵه‌ندایان دژ به له‌شکرکێشی تورک فڕێ دا… شه‌میان نه‌کرد چه‌ندین سکرپتی به‌کوردیکراویان فڕێدا که ته‌نها به‌عسی و تۆرانی‌یه‌کان خۆشی‌یان به زمانی کوردی نایه‌ت .\nلێره‌دا به فرسه‌تی ئه‌زانم به‌و چڵکاوخۆره به‌عسی‌یانه بڵێم که دڵنیابن به دواتاندا ئه‌گه‌ڕێم و ئه‌تاندۆزمه‌وه ! ئازارێک که له گیانی منا چاندتان نایه‌ڵم هه‌روا به سانایی به‌سه‌رمدا تێبپه‌ڕێت . ناوی گروپه تیرۆریسته‌که‌ی ئێوه‌م لای پۆلیسی هۆڵه‌ندام تۆمار کردووه و به دواتاندا ئه‌گه‌ڕێم .\nئیمه‌یڵه‌که‌م که به ناوی ( kameran.sorany@gmail.com ) بوو له ئێواره‌ی 24 -8 -2008 هاککراوه و چه‌ندین زانیاری له‌سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌کانی ناوه‌ندی چاک ، گروپی هونه‌ریی باران، هاوپشتی تێدایه . و چیتر ئه‌م ئیمه‌یڵه ناتوانم به‌کاربهێنمه‌وه.\nماڵپه‌ڕه‌که‌م له ڕۆژی 25-8-2008 هاککراوه .\nئاڵای گروپی کورده کۆنه به‌عسی‌یه‌کان به‌م شێوه‌یه‌یه :\nPrevious ئەڵێن ئەختیارێك گورگ خواردویەتیی و باوكیشم دیار نییە!\nNext کوردستان له‌گه‌ڵ بایکۆتی هه‌ڵبژاردندا تاجی سه‌ربه‌خۆیی ئه‌خاته سه‌ر سه‌ری


ڕێژەی ئەو منداڵانەی دووچاربووی نەخۆشی بهێەستین زیاد دەکات - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nوێنە: Malin Hoelstad / SvD / TT\nڕێژەی ئەو منداڵانەی دووچاربووی نەخۆشی بهێەستین زیاد دەکات\nلە سویددا نزیکەی ١٥٠ دووچار بوو بەم نەخۆشییە هەیە\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 17 november 2016 kl 10.04\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی کۆمەڵایەتی و نەخۆشەوانی ڕایگەیاندووە کە ڕێژەی ئەو منداڵانەی دووچاری نەخۆشی لە دەستدانی هەستی جەستەیی و دەروونی دەبن لە زیاد بووندایە.\nبەپێی دواین ئاماری بەڕێوەبەرایەتی گشتی کۆمەڵایەتی و نەخۆشەوانی (Socialstyrelsen) کە لەسەر داوایی بەشی هەواڵەکانی ئێکۆت بەردەستی خستووە ٥٨ منداڵ ساڵی ڕابردوو چارەسەریان بەهۆ نەخۆشی لەدەستدانی هەستی جەستەیی و دەروونی پێدراوە.\nجێگەی باسە ئەو منداڵانەی کە دووچاری ئەو نەخۆشییە دەبن پەیوەندیکردن پێوەیان زۆر زەحمەت دەبێ. واتە لە زۆربەی حاڵەتدا بەشەکانی جەستە لە کار دەکەوێت. بەتایبەت ئەو منداڵانەی کە پەنابەرن و لە چەندین حاڵەتدا لەکاتی بەڕێوەچوونی پرۆسەی پەنابەرییەکاندا دووچار بوون.\nیەکەم جارە کە ئامارێک سەبارەت بە ڕێژەی ئەو منداڵانە لە لایەن بنکەکانی تەندروستییەوە لە سویددان بەدەست ئەم نەخۆشییەوە دەناڵێنن بەردەست دەخرێ.\nساڵی ڕابردوو بەگشتی ٦٤ کەس چارەسەریان بەهۆی ئەو نەخۆشییەوە وەرگرتووە. لەو ڕێژەیە ٥٨ منداڵ بوون، واتە لەخوار ١٨ ساڵەوە بوون. ئەمەش بەراورد بە پێشووتر کە ئاماژەی پێکراوە زۆر زیاترە.\nدەستگەی کۆچی سوید پێشووتر باسی لە ٢٠ بۆ ٣٠ منداڵ کردووە دووچاربووی ئەو نەخۆشییەن، بەڵام بەهەمان شێوە نەتوانراو چارەسەریان پێبدرێ و لەو ڕووەشە لەنێو ئەو ئامارانەی کە بەفەرمی بەردەست دەخرێن ناویان تۆمار نەکراوە. ئەمەش ئەوە دەگەیەنێ کە ڕێژەکە لەوە زیاترە وەک ئاماژەی پێدەکرێ. سەرەڕایی ئەو ٦٤ کەسەی کە پێشووتر ئاماژەمان پێکرد، ٩٧ کەسی دیکە کە مافی پەنابەریان وەرنەگرتووە دووچاری ئەم نەخۆشییە بوون. لە ڕوانگەی ئەو ئامارە جیا جیانەی بەردەست دەکەوێ زیاتر ١٥٠ کەس لە سویددا ئەمڕۆ دووچار بووی نەخۆشێ لەدەستدانی هەستی جەستی و دەروونی بوون.\nمیکایل بیلینگ بنکەی تەندروستی کۆچبەران بەڕێوەبەری بەش دەروونناسی لاوان و منداڵانە و لە ساڵی ٢٠٠٣ وە لەم بوارەدا کار دەکات.\nمیکایل بیلینگ تیشکدەخاتە سەر هۆکاری هەڵکشانی ڕێژەی ئەو منداڵانەی کە دووچاری ئەو نەخۆشییە بوون و دەڵێ.\n- من گومان وایە کە هەڵکشانی ڕێژەی ئەو منداڵانەی نەخۆشییەیان هەیە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ڕێژەی پەنابەری ساڵی ٢٠١٥ لە سویددا زۆر زیادی کرد. لەو ڕوانگەیەشەوە ڕێژەی منداڵی دووچار بوو زیاد دەکات. منداڵی پەنابەر بیت ئەوا ئەوە دەگەینێ کە دووچاری سترێس و چەندین نەخۆشێ دیکە دەبی و لە ڕووەشەوە مەترسی تووشبوونی بە نەخۆشییە دەروونیەکان بەتایبەت زۆر زیاتر دەبێ.


ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک لەدانیشتنى ئەمرۆیدا ، داواى لەحکومەتى عێراق کرد کار بۆ ئەنجامدانى ریفراندۆم لەکەرکوک بکات، هەروەها بریارەکەى پەرلەمانى عێراقیشى بۆ داگرتنى ئاڵاى کوردستان لەو شارە رەتکردەوە.\nئەحمەد عەسکەرى ئەندامى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک ، ئاماژەى بەوەکرد لە کۆبونەوەکەى ئەمرۆى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوکدا دوو مەسەلە گفتوگۆى لەبارەوە کراوە، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"مەسەلەى یەکەم تایبەت بوو بەبریارەکەى پەرلەمانى عێراق بۆ داگرتنى ئاڵاى کوردستان لەکەرکوک، کە ئەنجومەن رەتیکردەوە."\nروونیشیکردەوە ، مەسەلەى دووەم تایبەت بوو بە داواکارى ئەنجامدانى ریفراندۆم لەکەرکوک و یەکلایى کردنەوەى چارەنوسى پارێزگاکە، کە داواکاریەکە ئاراستەى حکومەتى عێراقى کرا، وتى"گەر حکومەتى عێراق داواکاریەکەى جێبەجێ نەکردین لەداهاتودا هەنگاوى تر دەگرینە بەر."\nئەنجامدانى ریفراندۆم قۆناغێکە لەقۆناغەکانى جیبەجێکردنى مادەى 140 ى دەستورى عێراق ، کە پرسى یەکلایى کردنەوەى چارەنوسى ناوچە کێشەلەسەرەکان دەدرێتە دەست دانیشتوانى ئەو ناوچانە خۆیانەوە، بەوەى لەسەر عێراق بمێننەوە یاخود بخرێنە سەر هەرێم یان بکرێنە هەرێمێکى سەربەخۆ.\nشوان داودى ئەندامى پەرلەمانى عێراق ، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"ماوەیەکى زۆر بەسەر وادەى یاسایى جێبەجێکردنى مادەى 140 دا تێپەریوە و هێشتا ئەو مادە دەستوریە جێبەجێ نەکراوە، کە ئەنجامدانى ریفراندۆم دوا قۆناغى جێبەجێکردنى ئەو مادە دەستوریەیە."\nوتیشى"ئەنجومەنى پارێزگا داواى لەحکومەتى عێراق کردووە ریفراندۆم بکات ، گەر حکومەت نەیکات ئەو تەحەمولى بەرپرسیارێتى دەرئەنجامى جێبەجێ نەکردنى ئەو مادە دەستوریە دەکات."\nداواکاریەکەى ئەمرۆى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک لە حکومەتى عێراقى بۆ ئەنجامدانى ریفراندۆم، لەکاتێکدایە ساڵى 2008 ئەو ئەنجومەنە بریارى گەرانەوەى کەرکوکى بۆ سەر هەرێمى کوردستان داوە و ئەوکات نامەیەکى ئاراستەى هەرێم کرد ، بەڵام هەرێم وەڵامى نەدایەوە.


بڕیارێك بۆ پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی و فەرمانبەران دەركرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/07/08 - 3:28 PM\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی گەرمیان ڕایدەگەیەنێت، كە هەر پزیشك و كارمەند و فەرمانبەرێك لە پشكنین دەركەوێت تووشی كۆرۆنا بووە مۆڵەتی ئاسایی پێ دەدرێت.\nبەپێی نووسراوێكی بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی گەرمیان، كە وێنەی دراوە بە (خەڵك) ئاماژە بەوەكراوە، “هەر پزیشك و كارمەند و فەرمانبەرێك دەنگۆی تووشبوونی بە كۆرۆنا بڵاوبكاتەوە پێویستە پشكنینی كۆرۆنا لە تاقیگەكانی تایبەت بە كۆرۆنا بكات”.\nجەختیشی كردۆتەوە، كە ئگەر دەربكەوێت تووشی كۆرۆنا بووە ئەوا مۆڵەتی ئاسایی پێ دەدرێت و دەستلەكارهەڵگرتن و دەستبەكاربوونی بۆ دەكرێت.\nڕاشیگەیاندووە، هەر پزیشك و كارمەند و فەرمانبەرێك ئەوە نەكات خۆی بەرپرسیار دەبێت بەرامبەر بە ڕێكارە یاساییەكان.\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی گەرمیانپزیشكانفەرمانبەران


"زانا ئەتۆمیەکەی ئێران بە چەکی ئەلیکترۆنی کوژراوە"\nسکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران ڕایگەیاند، موحسین فەخریزادە "باوكی ئه‌تۆمی ئێران" بە چەکی ئەلیکترۆنی جۆری ( RCWS) كوژراوه و لە ڕێگەی مانگە دەستکردەکانیشه‌وه چاودێریكراوه.\nئاژانسی هه‌واڵی (بی بی سی) له راپۆرتێكی شیكاریدا له‌باره‌ی كوشتنی زانا ئه‌تۆمییه‌كه‌ی ئێرانه‌وه راپۆرتێكی بڵاوكردۆته‌وه به‌پێی ڕاپۆرته‌كه‌ی ئه‌و ئاژانسه، ئێران بڕوای وایە ئیسرائیل و ئۆپۆزسیۆنە ناڕازیەکان دەستیان لە کوشتنی زانا ئەتۆمەکەی ئێران موحسین فەخریزادە ھەیە كه "به‌باوكی ئه‌تۆمی ئێران" ناسراوه.\nهاوكات عەلی شەمخانی، سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران ڕایگەیاندووه، کوشتنی موحسین فەخریزادە بە چەکی ئەلیکترۆنی جۆری ( RCWS) ئەنجامدراوە کە لە ڕێگەی مانگە دەستکردەکانەوە چاودێریکراوە.\nله‌به‌رواری 27ی تشرینی دووه‌می 2020، موحسین فەخریزادە زانای ئەتۆمی ئێران، كه به‌باوكی ئه‌تۆمی ئێران ناسراوه، لە تارانی پایتەختی ئێران لە ڕوداوێکی پلان بۆ داڕێژراو لە ناو ئۆتۆمبێلەکەی خۆیدا کوژرا.\nفەخریزادە ناسراو بە باوکی ئەتۆمی ئێران لە سەرەتایی ساڵانی 2000 دا ڕۆڵێکی گەورە و سەرەکی لە بەرەوپێخشستنی پڕۆژە ئەتۆمیەکەی ئێراندا بە ناوی ( پڕۆژەی ئەمر) ھەبووە کەوا لە ساڵی 2003 دا پەکخرا.\nیه‌كه‌م لێدوانی تره‌مپ دوای جێهێشتنی كۆشكی سپی


ڕوسیا پشتیوانی لە دەستپێکردنەوەی وتووێژەکانی ئاشتی سوریا بە ڕێبەرایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات\nڕوسیا ڕۆژی یەکشەممە ڕایگەیاند کە پشتیوانی لە بەردەوامبوون لە وتووێژی ئاشتی سوریا دەکات لە ژێر چاودێری نەتەوە یەکگرتووەکان.\nدوواین خولی تووێژێژەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر سوریا بڕیار بوو لە 8 ی مانگی 2 لە ژنێڤ دەستپێبکاتەوە. بەڵام وەزیری درەوەی ڕەوسیا سەرگێ لاڤرۆڤ هەفتەی ڕابوردوو ڕایگەیاند کە دووا خراوە.\nدیپلۆماتان بە ئاژانسی ڕۆیتەرزیان ڕاگیاند ئێستا بۆ 20 مانگی 2 دانراوە. نوێنەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سوریا ستیڤان دیماستۆرا دەڵێت ئەو بڕیاری دا کۆبونەوەکە دووا بخات بۆ ئەوەی سود لە کۆبونەوەکانی نێوان حکومەتی سوریا و ئۆپۆزسیۆن لە ئستانا ببینێت.\nکۆبونەوەی ئەستانا مانگی ڕابوردوو کۆتاییپێهات لە کاتێکدا ڕوسیا تورکیا و ئێران کۆک بوون لەسەر پێداچوونەوە بەسەر گازندەکانی کردنی حکومەتی سوریا و ئۆپۆزسیۆن بۆ سەرپێچی کردن لە ئاگرتبەستەکەی کە لەلایەن مۆسکۆ و ئانکەرەوە ئەنجام درابوو.\nلاڤرۆڤ ڕۆژی یەکشەممە ڕایگەیاند وتووێژەکانی ئەستانای نێوان نوێنەرانی سەرۆکی سوریا بەشار ئەلئەسەد و گروپەکانی ئۆپزسیۆن هەنگاوێکی سەرتاسەری بوو لە هەوڵەکان بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی سوریا بەڵام جێگای وتووێژەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان ناگرێتەوە.\nلاڤرۆڤ گوتی " ئێمە بە نیاز نین کۆبونوەکانی ژنێڤ بە فۆرماتی ئەستانا بگۆڕینەوە".


ژیانی لە مەترسیدایە و بڕیاری ئازادکردنی بۆ دەرناچێت – بزاڤی خزمەت\nمامۆستایەکی زیندانی کراو بە ناوی عومەر شاملی لە زیندانێکی تورکیا ژیانی کەوتۆتە مەترسیەوە و ئازادیش ناکرێت.\nسەرەرای ئەوەی ڕاپۆرتە پزیشکیەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ژیانی ناوبراو لە زینداندا دەکەوێتە مەترسیەوە، بەڵام داواکاری گشتی سوورە لەسەر ئەوەی بەردەوامی بدات بە درێژکردنەوەی ماوەی دەستبەسەریەکەی.\nلە دوای هەوڵی کودەتا دەستکردەکەی ١٥ ی تەموزی ٢٠١٦ زیاتر لە ٥٠ هەزار هاوڵاتی دەستبەسەر کراون.\nزۆرینەی ئەوانەی دەستبەسەرکراون لە چینی مامۆستایان پێک دێت.\nیەکێک لەو مامۆستایانە بە ناوی عومەر شاملی، پێش مانگ و نیوێک دەستگیر کرا. شاملی دوو جار لە زینداندا ژیانی کەوتۆتە مەترسیەوە و گواستراوەتەوە بۆ نەخۆشخانە. سەرەڕای ئەوەی پزیشکەکان ڕاپۆرتی ئەوەیان بە کاربەدەستانی زیندان داوە، کە شاملی ناتوانێت لە زیندان بژی، بەڵام داواکاری گشتی سوورە لەسەر ئەوەی بە دەستبەسەر کراوی بیهێڵێتەوە.\nشاملی خاوەنی ٥ منداڵە و هاوسەرەکەی لە ڕوونکردنەوەیەکدا وتی” هاوسەرەکەم ماوەی مانگ و نیوێکە دەستبەسەر کراوە، ماوەی ١٨ ساڵە نەخۆشیەکی سەختی لەگەڵدایە، پەنجەکانی قاچی و دەستی ئاوی تێدا کۆ دەبێتەوە و دەتەقێت، هەروەها پێستەکەی بەردەوام توشی داخوران دەبێت. ئێستا نەخۆشیەکانی مێردەکەم گەشتووە بە سیەکانی و توانی قوتدانی خواردنی نەماوە. کاتێک سەرمای دەبێت لە هۆش خۆی دەچێت، لەبەر ئەوەی زیندانی شاری ئیزمیریش زۆر ساردە، هەتا ئێستا ٣ یان ٤ جار حاڵی تێکچووە و براوەتە ژێر چاودێری پزیشکەکانی گرتووخانە، دوو جار ئۆتۆمبیلی ئامبولانس بردوویانە بۆ نەخۆشخانە و لە نەخۆشخانە هاتۆتەوە سەر خۆی. زۆر سەختە مێردەکەم لە زینداندا بەردەوامی بە ژیانی بدات، چونکە ناتوانێت پێویستیە تایبەتەکانی خۆی ئەنجام بدات. ناتوانێت جلەکانی بشوات و خۆی بگۆڕێت، تەنانەت ناتوانێت کەوچکێک ببات بۆ دەمی. من دایکی ٥ منداڵم و بە تەنیا ڕووبەڕووی ژیان دەبمەوە، ئاستەمە مێردەکەم بتوانێت لە زیندان بژی”.\n“گەر نەیکوژن نابێت؟”\nسێزگین تانریکولو پەڕلەمانتاری پارتی کۆماری گەل(جەهەپە)، سەبارەت بە زیندانی کردنی شامڵی وتی” گەر بە بێ بڕیاری دەستبەسەرکردن دادگایی بکەن نابێت؟ گەر لە ماڵەوە لە ژێر چاودێریدا بێت و لە زینداندا نەیکوژن نابێت؟”\nتانریکولو لە پەیجی تویتەری خۆی وتی:” هەندێک هاوڵاتی دەستبەسەر کراو هەیە کە لە زینداندا گیان دەکێشن. ئەمڕۆ لە شاری بالککەسیر مامۆستا عومەر شاملی دانیشتنی دادگایی هەیە. ناوبراو هەموو جۆرە نەخۆشیەکی هەیە. ناوبراو قاچێکی لە دەستداوە و قاچی دەستکردی هەیە. پزیشکەکان ڕاپۆرتیان پێداوە کە ناتوانێت لە زینداندا بژی. لە سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران و وەزیری داد دەپرسم، ئەم پیاوە بۆمبی لە خۆی نەبەستوە تا بیتەقێنێتەوە، هیچ تاوانێکی بەسەردا ساغ نەبۆتەوە، پیاوی نەکوشتووە، چەکی پێ نیە، خۆ دەتوانن لە ماڵەکەی خۆیدا زیندانی بکەن، ئیتر بۆ لە زینداندا دەیهێڵنەوە. بۆ ئازادی ناکەن؟ با ئەم ماوە کورتەی ژیانی لەگەڵ خێزانەکەی بەسەر بەرێت. با لە ماڵەوە ئاگایان لێ بێت”.\nتانریکولو لە درێژەی قسەکانیدا باسی گیان لە دەستدانی هاوڵاتیەکی زیندانی دەکات و دەڵێت” لە ماوەی ڕابردوودا کوڕی مامۆستایەکی زانکۆ بە ناوی ئەحمەد توران ئۆنجەریت، چەندین ڕۆژ لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانی ئینتەرنێت هاواری کرد کە باوکی ئازاد بکرێت، ناوبراویش نەخۆشی شێرپەنجەی لەگەڵدا بوو، لە زانکۆی سەکاریا دکتۆر بوو، هەتا دوا ڕۆژ لە زینداندا هێشتیانەوە پاشان ئازادیان کرد، بەڵام بە داخەوە ئەمڕۆ وەفاتی کرد. با نەخۆشەکانی زیندان ئازاد بکرێن پێش ئەوەی بمرن. ژنێک بە ناوی سینە بینگۆل تەمەنی ٧٠ ساڵە و لە زینداندایە. ژنێک بەو تەمەنەوە بۆ لە زیندان بێت؟ ئەم ژنە نە بۆمبی تەقاندۆتەوە نە چەکی پێیە، نە کەسی کوشتووە، من لە هەموو شوێنێک ئەم پرسیارە ڕوو بە ڕووی وەزیری داد دەکەمەوە. من لێرە هەمیشە وتەبێژی زیندانیەکان دەبم”.\n"گەر بە بزاڤی خزمەت نەڵێیت گروپی تیرۆریستی، بە تۆمەتی بەرپرس لە گرووپی تیرۆریستی دادگایت دەکەم"


عیراق به‌ره‌و تونێله تاریكه‌كه\nبه شێوه‌یه‌كی كتوپڕ و چاوه‌ڕواننه‌كراو، خۆپیشاندانه توندوتیژه‌كانی عیراق له خۆپیشاندانی دژ به گه‌نده‌ڵی و كه‌میی خزمه‌تگوزاریی گشتی و بێكارییه‌وه بوونه خۆپیشاندان دژی ستراكچه‌ری یاسایی – ده‌ستووریی رژێمی عیراق و داواكردنی گۆڕینی سیستمی حوكمڕانی بۆ سه‌رۆكایه‌تی و هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌ستوور. ئه‌م پرسانه‌ش پرسی زۆر هه‌ستیارن و پشت ئه‌ستوورن به‌و گرێبه‌سته كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی كه له ساڵانی 2004 و 2005 دا له‌سه‌ر بنه‌ماكانی فیدراڵیزم و سیستمی په‌رله‌مانی و مافی كه‌مینه‌كان و مافی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری و پێكهێنانی هه‌رێمه‌كان هاتۆته كایه‌وه. بۆیه هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌م مافانه به‌مانای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گرێبه‌ستی كۆمه‌ڵایه‌تی دێت. وروژاندنی مه‌سه‌له‌ی گۆڕینی سیستمی فه‌رمانڕه‌وایی له په‌رله‌مانییه‌وه بۆ سه‌رۆكایه‌تی له وڵاتێكی وه‌ك عیراقدا، خۆی له‌خۆیدا كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌یه، چونكه هه‌موو ته‌نگژه‌كانی عیراق له‌ساڵی 1958 به‌دواوه ده‌رهاوێشه‌ی سیستمی سه‌رۆكایه‌تین. به وردبوونه‌وه له مێژووی هاوچه‌رخی عیراق، ده‌رده‌كه‌وێ كه عیراق دوو ئه‌زموونی دیموكراسیی به‌خۆیه‌وه دیوه. یه‌كێكیان 37 ساڵی خایاندووه و كه‌وتۆته ماوه‌ی 1921 – 1958 و ئه‌وه‌ی ئه‌زموونی پاش رووخانی رژێمی پێشووه و تا ئه‌مڕۆ به‌رده‌وامه. هه‌ردوو ئه‌زموون پشت ئه‌ستوورن به سیستمی په‌رله‌مانی و له‌نێوان ئه‌م دوو ئه‌زموونه‌دا ئه‌زمونی 46 ساڵه‌ی دیكتاتۆریای سیستمه سه‌رۆكایه‌تییه یه‌ك له دوای یه‌كه‌كان دێ كه عیراقیان وێران كرد و ته‌نگژه‌یه‌كی زۆریان بۆ ناوچه‌كه دروستكرد. بۆیه، هیچ شتێك گه‌ره‌نتیی ئه‌وه ناكات كه سیستمی سه‌رۆكایه‌تی، عیراق له دیكتاتۆریای تاك دوور ناخاته‌وه.\nئه‌مه یه‌ك. دوو، سیستمی سه‌رۆكایه‌تی به‌كه‌ڵكی وڵاته فره نه‌ته‌وه‌كان نایه‌ت، چونكه له سایه‌ی ئه‌م سیستمه‌دا نه‌ته‌وه‌ی گه‌وره ده‌توانێ ده‌ست به‌سه‌ر جومگه سه‌ره‌كییه‌كانی ده‌سه‌ڵاتدا بگرێ و لێره‌دا به‌شداریی گروپه‌كانی تر له به‌شدارییه‌كی رووكه‌ش به‌ولاوه هیچی تر نابێ، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر به‌چاوی سۆزیشه‌وه سه‌یری نه‌ته‌وه‌كانی تر بكرێ. له زۆربه‌ی سیستمه سه‌رۆكایه‌تییه‌كاندا سه‌رۆك له هه‌مان كاتدا سه‌رۆكی حكومه‌تیشه. ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌بێ، وه‌ك ئه‌وه‌ی له هه‌ندێ سیستمی سه‌رۆكایه‌تیدا هه‌یه، ده‌سه‌ڵاته‌كانی زۆرتر ئیدارین و سه‌رۆك خۆی سه‌رۆكی حكومه‌ت و وه‌زیره‌كانی داده‌نێ.\nله سیستمی سه‌رۆكایه‌تیدا سه‌رۆك بنچینه‌ی سیستم پێكدێنێ نه‌ك په‌رله‌مان، ئه‌مه‌ش به‌م واتایه دێت كه په‌رله‌مان له سیستمه سه‌رۆكایه‌تییه‌كاندا رۆڵێكی سه‌ره‌كیی نابێ، وه‌ك ئه‌وه‌ی له توركیای پاش هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سیستمی په‌رله‌مانی ده‌یبینین. له دۆخێكی وادا په‌ره‌سه‌ندنی سیاسیی عیراق پاشه‌كشه‌یه‌كی گه‌وره به‌خۆیه‌وه ده‌بینێ.\nله‌و كه‌ش و هه‌وا ئاڵۆزه‌ی كه تێیدا پێشنیاری هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌ستوور هاتۆته ئاراوه، هه‌مواركردنه‌وه‌كه هه‌ر به‌لای سه‌قامگیركردنی ده‌سه‌ڵاته ناوه‌ندییه‌كاندا داده‌شكێنێ كه ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری خراپی له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم و پارێزگاكان ده‌بێ، به‌تایبه‌تی سه‌باره‌ت به كاروباری داهات، سه‌رچاوه‌كانی وزه و په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه و به‌شداری له ده‌سه‌ڵاتدا.\nله‌لایه‌كی تره‌وه، داوای هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت به خۆڕایی نه‌هاتووه. هه‌ر هه‌ڵبژاردنێك له‌م هه‌لومه‌رجه‌ی ئێستادا به‌و سه‌ره‌نجامه ده‌گات كه گروپه‌كه‌ی موقته‌دا سه‌در و هاوپه‌یمانه‌كانی سه‌ركه‌وتنی یه‌كلاكه‌ره‌وه به‌ده‌ست بێنن. به‌دڵنیاییه‌وه ئه‌گه‌ر سه‌در سه‌ركه‌وتوو بێ له سه‌پاندنی ئه‌و گۆڕانكارییانه‌دا، ده‌بێته كه‌سی یه‌كه‌می عیراق. له هه‌ڵبژاردنی ساڵی 2018 دا فراكسیۆنی سه‌در پله‌ی یه‌كه‌می به‌ده‌ست هێنا. له‌و ژینگه‌یه‌شدا كه تێیدا سه‌در بۆته بزوێنه‌ری شه‌قام له دژی حكومه‌ت، هیچ گومان له‌وه‌دا نییه كه له هه‌ر هه‌ڵبژاردنێكی پێشوه‌ختدا سه‌ركه‌وتنی گه‌وره به‌ده‌ست دێنێ. ره‌نگه سه‌در چاوی له سه‌رۆكایه‌تی نه‌بێ، به‌ڵام ئه‌و ده‌یه‌وێ له ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات سه‌رۆكایه‌تییه‌كان دابنێ و سیاسه‌ته‌كانی ناوه‌وه و ده‌ره‌وه دابڕێژێ. رۆڵێك كه سه‌در بیری لێ ده‌كاته‌وه، نزیكه له رۆڵی خومه‌ینی له ئێرانی پاش رووخانی رژێمی شا، كاتێك خومه‌ینی وه‌ك رابه‌ری شۆڕش، ئه‌و ده‌ستووره‌ی سه‌پاند كه له‌كاتی ئاواره‌ییدا، له نه‌جه‌ف بیری لێ كردۆته‌وه و له چوارچێوه‌ی تیۆریی ویلایه‌تی فه‌قیهدا هێڵه بنه‌ڕه‌تییه‌كانی داڕشتووه. سه‌در له پشت په‌رده‌وه ده‌یه‌وێ كۆنترۆڵی هه‌موو شتێك بكات و زۆر گوێ به‌وه نادات كه سیستمه دڵخوازه‌كه‌ی ناوی ویلایه‌تی فه‌قیهی عیراقی بێت یان ناوێكی تری هه‌بێت.\nهه‌ر له سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی خۆپیشاندانه‌كانه‌وه گومان هه‌بوو كه جموجوڵه‌كه په‌یوه‌ندیی به ناكۆكی ناو ماڵی شیعه‌كانه‌وه هه‌بێ. دواتر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه له گومان ده‌رچوو و ده‌ركه‌وت شیعه‌كان به‌ڕاست له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا ناكۆكن و له كۆتاییشدا هه‌موو هێلكه‌كان له سه‌به‌ته‌ی موقته‌دا سه‌دردا كۆبوونه‌وه. ئیتر له كۆتا قۆناغدا سه‌در به‌ئاشكرا هاته مه‌یدان و تێكه‌ڵ به خۆپیشاندانه‌كان بوو و سه‌لماندی كه ئه‌و تاكه سه‌ركرده‌ی عیراقه كه ده‌توانێ كه‌موكوڕی و گه‌نده‌ڵییه‌كانی ده‌سته‌بژێری سیاسیی فه‌رمانڕه‌وا و مه‌ینه‌تی بێكاران و ده‌ستكورته‌كان بقۆزێته‌وه و شه‌قامی خرۆشاو به‌رداته گیانی ده‌سته‌بژێری گه‌نده‌ڵ و ده‌سته‌وسان.\nله‌م یارییه‌دا سه‌در سیستانی-شی تێپه‌ڕاندووه و به‌كرده‌وه ته‌نگی به سیستانی و پیاوە ئایینییەکانی تری نه‌جه‌ف هه‌ڵچنیوه. له هه‌لومه‌رجی عیراقدا چیتر فه‌توا خامۆش و هێوره‌كانی سیستانی گوێیان لێ ناگیرێ. ئه‌مه‌ش خۆی له خۆیدا سه‌ره‌تای پووكانه‌وه‌ی خوێندنگه‌ی نه‌جه‌فه. تا ئێستا سه‌در له پلانه‌كه‌یدا سه‌ركه‌وتووه. به‌ڵام مه‌ترسیدارترین خاڵی له‌م یارییه‌دا ئه‌وه‌یه كه سه‌در بیر له به‌ره‌نجامی هه‌نگاوه‌كانی ناكاته‌وه و هه‌ست به‌وه ناكات كه به‌م سه‌ركێشییه‌ی، عیراق به‌ره‌و تونێلێكی تاریك ده‌بات كه كه‌س له ئێستادا ناتوانێ پێشبینیی ئه‌وه بكات كه كه‌ی ده‌توانرێ تروسكاییه‌ك له كۆتاییه‌كه‌یدا ببینرێ؟.\n979 جار خوێندراوه‌ته‌وه


ڕاهێنەری شاڵكە هۆكاری پەیوەندی كردنی بەو یانەیە ئاشكرا دەكات\nكریستیان گرۆس ڕاهێنەری نوێی یانەی شاڵكە باس لە هۆكاری پەیوەندی كردنی بە یانە ئەڵمانییكەوە دەكات كە بەهۆی ئەنجامە خراپەكانییەوە ئەو یانەیە ڕاهێنەری تیپەكەی گۆڕی و ئەركەكەی بە گرۆس بەخشی.\nگرۆس لە كۆنفرانسێكی ڕۆژنامەیدا ڕایگەیاند سەرسامە بەو یانەیە كە پێی وایە یانەیەكی بەناوبانگ و ناسراوە، یانەیەكی تایبەتە بۆیە دەڵێت ئەوەی كە من كردوومە كارێكی تایبەتە.\nگرۆس دەشڵێت هەر لەو كاتەوەی كە ئەركی ڕاهێنانم بەرجەستە كردووە هەمیشە جەختم لەسەر ئەوە كردووەتەوە كە هیچ كات گرنگی بەوە نادەم كە لە ناوەڕاستی ڕیزبەندییەكان ڕوودەدات، لە جیاتی ئەوە هەڵوەستە لەسەر یاریكردن لە لوتكە دەكەم، ئەگەر بكرێت و نەشكرێت ئەوە بكەین. ئەو ڕاهێنەرە نمونەی ١٠ ساڵ لەمەوبەر دەهێنێتەوە كە وەك ئەوەی لە تۆتنهام و شتوگارت ڕوویدا.\nئەو ڕاهێنەرە باسی لەوە كرد پێویستی بە هاریكاری یانەكەی هەیە بۆ ئەوەی دانەبەزن، بەڵام وتیشی هێشتا ٥ مانگ ماوە لە بەردەمماندا بۆ ئەوەی ئەركەكەمان بە سەركەوتوویی تەواو بكەین. جەختیشی لەسەر ئەوە كردەوە بەو پەڕی بڕوا بەخۆبوونەوە كارەكانی ئەنجام دەدات.\nكریستیان گرۆس پێشی وایە ئەمەی ئێستا دەیكات گەورەترین بەرەنگاریی دەبێت لە ژیانی ڕاهێنەری خۆیدا بەڵام جارێكیتر ئەوەی دووپاتكردەوە كە یانەی شاڵكە تیپێكی تایبەتە و یانەیەكی بەناوبانگە كە لە تەواوی جیهان هاندەری هەیە.\n2 مانگ پێشتر - Dec 29 2020 11:25AM


Sunday, 11.09.2014, 12:00\nنزیک بە دوو مانگە سەردێڕی زۆربەی هەواڵەکانی جیهان کوبانێیەو لەهەر ناوهێنانێکی کوبانێشدا باس لە قارەمانێتیی شەڕوانانە. و گەلێکان ئەم پرسیارە لەخۆیان و خەڵکی تر دەکەن، کە لە ژێر کاریگەری کێهە فاکتەردا کچان و کوڕانی کوبانێ بەرخۆدانێکی وەها قارەمانانە دەنوێنن؟ وبەگشتیی چی وا لەمرۆڤەکان دەکات لەشوێنێک ترس لەخۆ نیشان بدەن و لەشوێنێکی تریش نەترسیی..؟ بۆچی سوپای عیراق، لە موسڵ و تکریت، بە مۆدێرنترین چەکوچۆڵی سەربازیی ئەمریکاییەوە بەفیرقەو فەیلەق خۆیان لەبەر داعش نەگرت، کەچی شەڕوانانی کوبانێ بەسادەترین چەکی سوکەوە ئەفسانەی داعشیان تێکشکاند؟ بۆچی کورد بەگشتی و بەدیرۆکی خۆی نەتەوەیەکی ئازاو شەڕکەرە، و لەناو کوردیشدا بۆچی گروپێک لەیەکێکی تر دلێرانەتر دەجەنگێت...؟\nمرۆڤی قارەمان، یان دلێرو نەترس، لەهەموو قۆناغەکانی دیرۆکی مرۆڤایەتی، و لەهەموو کۆمەڵگایەکدا، بەئاست و واتاو چەندایەتی جۆراوجۆر هەبووەو دەبێت. و بوون بەقارەمان شتێکی سروشتکرد نییە. بەڵکو لەژێر کۆمەڵێک فاکتەردا بەدیدێت. و هەرکات ئەم فاکتەرانە و بارودۆخی کاراییان لەئارادابێت، مرۆڤی قارەمان درووست دەبن.\nقارەمان، لەپێناسەی سادەی کۆمەڵگادا، بەمرۆڤی نەترس و لەخۆبردوو، گیان لەسەردەست... دەگوترێت. بەڵام لەپێناسە ڕاستەقینەکەیدا مرۆڤ بەتەنیا بە ئازایەتی نابێت بە قارەمان، هەروا هەموو قارەمانێکیش پێویست نییە ئازاو نەترس بێت، چونکە گۆڕەپانی قارەمانێتی تەنیا بەجەنگ و ڕوبەڕوبوونەوەی مەرگ سنووردار نابێت.\nئەندامی باندەکانی مافیا، زۆربەیان مرۆڤی شەڕکەرو نەترسن، بەڵام نابن بە قارەمان، چونکە بۆئەوەی نەترسی ببێتە سەرچاوەی قارەمانێتی، مەرجێکی تریشی پێویستە کە بەئامانجی ئەو ئازایەتییەوە گرێدراوە. بەم واتایەی خاوەن ئامانجێکی پیرۆزبێت. بەڵام ئامانجی پیرۆز، بۆخۆی چەمکێکی لاستیکییەو هەرکەس ئامانجەکەی خۆی پێ پیرۆزە. کەواتە لانیکەم کۆمەڵە تایبەتمەندییەکی پێویستە تا ئامانجێک بچێتە خانەی پیرۆزییەوە. بۆنموونە هیچ دەستدرێژکارێک ناتوانی خاوەن ئامانجی پیرۆزبێت. هەروا ئەوئامانجە مەزهەبیانەی لەسەر بنەمای خورافات، یان بەپشتبەستن بەتێکست و ڕێنمایی و فتوایەک کە هەرکەس دەتوانێ بۆخۆی دایانبنێت و سەرچاوەکەی بۆخواوەند بگێڕێتەوە ودژی لۆژیکی مرۆڤایەتیی بن، ناتوانن پیرۆزبن.\nلەگەڵ ئەمەدا مەزهەبیش دەتوانێ خاوەن پەیام و ئامانجی پیرۆزبێت و مەزهەبگەرایانیش بەپێوانەی مرۆڤایەتی ببن بەقارەمان. بەومەرجەی خۆی دەستدرێژکار نەبێت و لەپێگەی بەرگریی لەخۆی و خەڵک و خاک و ئابڕوومەندییەکانیدا بێت.\nقارەمان نازناوو پێگەیەکی مەعنەوی بڵندە کە کۆمەڵگا بەو مرۆڤەی دەبەخشێت کە خاوەن شایستەیی تایبەت بێت. ئەو شایستەییەش یان لەڕێگای نواندنی ئازایەتیی و بەختکردنی گیانی و یانیش بەدەستهێنانی ئامانج و دەستکەوتێک کە لەتوانای هەموو کەسدا نییەو بشبێتە مایەی سەرفرازیی و شانازی گەلونەتەوە.\nچەتەکانی داعشیش نەترسن، پێشیانوایە خاوەن پەیام و ئامانجی هەرە پیرۆزن و بەلای لایەنگرانی خۆشیانەوە قارەمانن. بەڵام ئەوان لەگەڵ ئەو مرۆڤە خۆفرۆشانەدا بەراورد دەکرێن کەلە فەرهەنگی کوردیدا بە جاش ناودەبرێن. بەجیاوازییەکی بچوکەوە: جاش، خۆی بەپارەو دەستکەوتی مادی دەفرۆشێت، کەدەستبەجێ، یان بەزوویی وەریدەگرێت. بەڵام چەتەکانی داعش و تەواوی ئەو مەزهەبگەرایانەی لەپێناوی بەهەشتدا ئازایەتی دەنوێنن، پێیانوایە پاشان (دوای مەرگ) وەریدەگرن. و ئەگەر ئەو باوەڕە ساختەیان نەبێ کە ئارەزووە مادییەکانی ئەم جیهانەیان لەبەهەشت دەستدەکەوێت، نەڕەزامەندیی خوا جێگای ڕێزو و نەمەرگیش لەپێناوی خوادا واتایەکی دەبێت.\nبەڵام جێگای خۆیەتی بپرسین، ئەگەر مۆتیڤی مەزهەبگەرایان لەقوربانیدان و نواندنی ئازایەتی، حۆری چاوگەشی ڕووتوقوتی بەهەشت و یانیش بەگشتیی پادەشتەکانی خواوەندیی بێت. ئەدی پاڵنەری ئەو مرۆڤانە چییە کەلەدەرەوەی باوەڕە مەزهەبییەکاندا دلێرانە و بەشادمانییەوە بەرەو مەرگ هەنگاودەنێن و هەندێ جاریش مەرگی حەتمی هەڵدەبژێرن؟\nشتێکی بەڵگە نەویستە کە مرۆڤ بەسروشتی خۆی هیچ کارێک بێ دەستکەوت و بەرابەری مادی یان مەعنەوی ئەنجام نادات. کەواتە قارەمانیش هەروا بەخۆڕایی بێ دەستکەوت، درووست نابێت. و لانیکەم دەبێ یەک یان چەندلەم پاڵنەرانەی خوارەوە ڕۆڵیان گێڕابێت:\n١- چیژی ویژدانی: کە بریتییە لەو چیژو خۆشیەی مرۆڤ بەر لەمەرگی دەگاتە ئەم باوەڕەی کە مەرگی ئەو لە پێناوی بایەخێکدایە. کەدەتوانێ بۆ پێشگرتن لەمەرگی ژمارەیەکی زۆرتر لەمرۆڤ یان لەناوبردنی زوڵم و ستەم، یان پاراستنی خاک و چارەنووسی خەڵک، یانیش بەگشتی بەدەستهێنانی بەختەوەری بۆخەڵکانی تر... کارییگەر بێت. و وەڵامدانەوەی ویژدانیش، هەمیشە بەپرسە سیاسییەکان و بەگۆڕەپانی جەنگ، یان زیندان و ژێر پەتی سێدارە سنووردار نەبووە. بەڵکو دەکرێ لەهەر بوارێکی ژیاندا. پزیشکێک، وپەرستارێک، کە لەڕێگای چارەسەری تووشبوانی ئیبۆلا، بۆخۆی نەخۆش دەکەوێت. ئاگرکوژێنەرەوەیەک کە بۆ ڕزگارکردنی ژیانی منداڵێک و هەندێجار ئاژەڵێکدا بۆخۆی دەسوتێت. تەنانەت فڕۆکەوانێک کەفڕۆکەکەی خەریکی کەوتنە، بەڵام ئەو لەبیری ئەوەدایە کە نەکەوێتە سەر شارێک یان گوندێک و لەشوێنێکی بەتاڵدا بەربێتەوە. مەلەوانێک کەخۆبەخشانە بۆڕزگارکردنی کەسێک کە لەئاودا خەریکی خنکانە، ژیانی خۆی دەخاتە مەترسییەوە... و چەندان نموونەی تر هەموو قارەمانن.\n٢- بیروباوەڕو پرەنسیپ: بیروباوەڕ ئەو فاکتەرە کاریگەرەیە، کە پێشتر مرۆڤ ئامادە دەکات و ڕایدەهێنێت لەسەر پابەندبوون بەکۆمەڵە پرەنسیپێکەوە، و تاکی مرۆڤ لەوەی موڵکی خۆی بێت، بەرەبەرە دەبێتە موڵکی شتێکی لەخۆی گەورەترو ئەگەر ئەوشتە گەورەیەش بیروباوەڕی مرۆڤدۆستی بێت ئەوە بە خۆشویستنی مرۆڤایەتیی گەشەدەکات و ئەم باوەڕە لەمێشکیدا دەچەسپێت کە ژیانی تاک بایەخدارترین شتێک نییە لەجیهانداو ژیانی زۆرینەو کۆمەڵگاو پاراستنی بایەخ و دەستکەوتەکانی، بەپلەی یەکەم دێن و هەرکات پێویست بێت، لەنێوان تاک و کۆمەڵگادا، یەکێکیان لەناو بچێت، هەمیشەو لەهەموو قۆناغەکانی دیرۆکی مرۆڤایەتیدا ئەوە تاک بووە کە پێویست بووە ببێتە قوربانیی. کەزۆربەی جارەکان ئەم کارە بەزۆر بووە، جاری تریش خۆبەخشانەو قارەمانانە. کە لێرەدا باسی ئێمە لەسەر لایەنە خۆبەخشانەکەیە. ئەوخۆڕاگرییەی خەباتگێڕان لەزیندانەکاندا لەڕووبەڕووبوونەوەی شکەنجەدا دەینوێنن، وبەرگەی شکەنجەدەگرن بەڵام واز لەباوەڕەکەیان ناهێنن، و یان نهێنییەکان ئاشکرا ناکەن و ناوی کەسانێک ناهێنن کە ژیانیان دەکەوێتە مەترسییەوە... لەئاکامی پتەوی بیروباوەڕ بەو کۆمەڵە پرەنسیپانەیە. کۆمۆنیستەکانی یەکیەتی سۆڤیەت، لەبەرانبەر سەربازانی نازیدا، جەنگاوەرانی ڤێتنام لەبەرانبەر سەربازانی ئەمەریکاییدا، ئازادییخوازانی ئیسپانیاو ئیتالیاو یونان لەبەرانبەر فاشستەکانداو ئەمڕۆش شەڕوانانی کورد لەکوبانێ لەژێر کاریگەریی ئەم فاکتەرەدا خۆبەخشانە دەجەنگن. ئەم شتەش کە قوربانیدان لەسنووری تاکەوە دەگوازێتەوە ناو سنووری گروپ و کۆمەڵ بریتییە لە ڕێکخستن و دیسپلینی بەرز.\n٣- ڕۆڵی ڕێبەرایەتیی: بەگشتی ڕۆڵی سەرکردایەتی لەئاراستەکردنی تاک و گروپ بەرەو ئامانجی دیارییکراو، و بەدەستهێنانی سەرکەوتن، حاشاهەڵنەگرە. و تا ئەو سەرکردایەتییە پتر مایەی خۆشەویستی و متمانەی خەڵک بێت، مرۆڤەکانی ژێر فەرمانی پتر ئامادەیی و شێلگیرییان تێدا دروست دەبێت کە بێ ئەوەی بیر لە پاراستنی ژیانی تاکەکەسی خۆیان و چێژە ئانییەکان بکەنەوە، خەباتکردن و قوربانیدان و هەوڵدان بۆ گەیشتن بەپلەی قارەمانێتی چ بەزیندوێتی یان شەهیدبوون بۆخۆی ببێتە ئامانجی هەرەگەورەو لەهەمان کاتدا لوتکەی چیژو خۆشیی دەروونی. چنکە نواندنی کاروچالاکی لەپێناو باوەڕێکی پتەودا چێژەکەی لەسەروی هەر چێژێکی ترەوەیە. و جێگای گوتنە کە مەرج نییە هەمیشە هەر سەرۆکێک خۆشەویستی خەڵک بێت و لەهەندێ قۆناغی دیرۆکیدا توانای بەدەستهێنانی سەرکەوتنی هەبێت، سەرکردەیەکی باش و خاوەن پەیامێکی ڕەوای مرۆڤانەبێت. هێتلەر، ستالین، سەدام حوسێن، ئەبوبەکربەغدادی... نموونەی ئەو سەرکردانەن، کەلەقۆناغێکی ژیانیاندا، توانای خڕکردنەوەی خەڵکێکی زۆریان لەدەوری خۆیان هەبووە. بەڵام لە هەرە دڕندەو خوێنڕێژەکانی دیرۆکیشن.\nهەروا بەدوور لەڕۆڵی باش یان خراپی سەرکردە، هەمیشەو لەهەموو قۆناغە دیرۆکییەکاندا، پاراستن، یان خۆشنوودی و پێزانینی سەرکردەو ڕێبەر، بۆگەلێکان لوتکەی قارەمانێتی بووە.\nفڕۆکەوانە ژاپۆنیەکانی سەردەمی جەنگی دووەمی جیهانی کە بە کامیکازی ناسراون بە خۆیان و فڕۆکەکانیانەوە هێرشی خۆکوژیان دەکردە سەر کەشتییە جەنگییە ئەمریکاییەکان، و ئەم کارەیان بەپلەی یەکەم بۆ ڕازەمەندیی و لەپێناوی ئیمپرتۆردا، کە پێگەی خواوەندیی هەبوو، دەکرد. و لەقۆناغە جیاوازەکانی ناو بزووتنەوەی سیاسیی کوردیشدا، خۆبەختکردن و مردن لەپێناو پاراستن، یان لەبەرخاتری ڕێبەرو بەڵکو تەنیا بۆ پێزانینی ئەو ڕێبەرە هەبووە. و لەحەفتاکان و هەشتاکانی سەدەی ڕابردووی سەردەمی بەعس، کاتێک ئەندام و پێشمەرگەکانی یەکیەتی نیشتمانی کوردستان حوکمی ئیعدامیان دەردەچو، وەسیەتیان دەکرد، و دەیانخواست کەمام جەلال لە ئیستگەکەیانەوە ناویان بهێنێت. ئەمە بۆخۆی مۆتیڤێک بوو بۆخۆڕاگریی بەڵام بێگومان ناتوانین وەک تاکە فاکتەر ناوی بهێنین. هەروا ساڵی ١٩٩٩ کاتێک عەبدوڵا ئۆجالان ناچارکرا سوریا جێبێڵێت و بێتە ئەوروپا، ومەترسی دەستگیرکرن و تەنانەت لەناوبردنی ڕۆژبەڕۆژ پەرەی دەسەند لایەنگرانی دەستیانکرد بەخۆسووتاندن. هەرچەندە ئوجالان تکای لێدەکردن ئەم کارەنەکەن، چونکە هیچ سوودو دەستکەوتێکی بەدواوە نییە، بەڵام ژمارەی ئەوانەی خۆیان دەسووتاند هەرڕۆژ پتر دەبوو. ئەوان دەیانخواست بۆسەرۆکەکەیانی بسەلمێنن و بەرلەوەی ئەو بگیرێت یان لەناو ببرێت بابزانێت کەئەوان تاکۆتایی بەوەفاداریی بۆئەو مانەوە. و ژیانی سەرۆکەکەیان پێ لەژیانی شەخسی خۆیان بایەخدارتربوو. بێگومان هەبوونی فاکتەرو هۆکاری تری وەک بێهیوایی، توڕەبوون، هەوڵدان بۆ پتر ڕاکێشانی سەرنجی جیهانیش لەم پرسەدا ڕەتناکرێتەوە.\n٤- ناوداربوون و بەدەستخستنی خۆشەویستیی خەڵک: مرۆڤ بەگشتی وەک سروشتێکی خۆی هەمیشە خولیای ناوبانگ و هەمیشە بۆی گرنگ بووە، کاروچالاکییەکانی ببنە مایەی سەرنج و ڕێزو پێزانینی خەڵک. و بەتایبەتیش لەم سەردەمەداو بەهۆی ئاسانبوونی پەیوەندییکردن لەڕێگای تەکنیکی جۆربەجۆرەوە، بڵاوبوونەوەی خێرای وێنەو فیلم و ڕیپۆرتاژو گواستنەوەی کاروچالاکییەکان، مرۆڤی قارەمان زووترو کارییگەرانەتر بە جیهان دەناسێنرێت و ئەمانە بۆخۆیان دەبنە هاندانێکی زۆر کارا بۆ ئەوەی والەمرۆڤ بکەن بەرەو قارەمانبوون هەنگاو هەڵێنێتەوەو بیرلەگەڕانەوە بۆدواوە نەکاتەوە. و بەواتایەکی تریش دەتوانین بڵێین پشتیوانی خەڵک بەشێوازێکی زۆر لەهەر کارو چالاکییەک، سەرچاوەو پاڵنەرێکی کاریگەرو هەندێجار یەکلاییکەرەوەیە لە ورەوەبەرنان و هاندان بۆ خۆڕاگریی و نەبەزین.\nسەرەڕای ئەمە، ڕیزگرتن لەشەهیدو خانەوادەکەی، بەناوکردنی کۆڵان و شەقام و گوندو قوتابخانە... پەیکەر بۆدروستکردن و ناوهێنانی شەهیدان لەسرودوگۆرانییەکاندا، وهاوکاریی هەمەلایەنەی خانەوادەکانیان... دەتوانن ڕۆڵیان لەهانداندا هەبێت. لەمڕووەوە باکور، وڕۆژئاوای کوردستان زۆر بەبایەخەوە مامەڵە لەگەڵ ئەم فاکتەرەدا دەکەن. بەڵام لەباشووری کوردستان، لەترسی ئەوەی نەوەک ورەی خەڵک بڕوخێت، ژمارەو ناوی شەهیدەکان دەشارنەوە. و تەنیا ئەو شەهیدانەش ناویان دەهێنرێت ویادیان دەکرێتەوە کە خاوەن پلەی بەرپرسیارێتی بوون. و ئەم کارانەش ئاکامی پێچەوانە دەدەن بەدەستەوە.\n٥- بەکارهێنانی قارەمانێتی وەک چەک: لەفەرهەنگی خۆرئاوایی و ئەمەریکاییدا، چەمکی قارەمان بەمجۆرەی لەناو ئێمەو کۆمەڵگاکانی هاوشێوەماندا هەیە، نییە. چونکە ئەو ئامانجەی کە ئێمە بەقوربانیدان و گیانفیدایی بەدەستی دەخەین ئەو لەڕێگای تەکنیک وچەک پێیدەگات. بۆنموونە، ئەگەر پێنج کەس لەشەڕڤانانی کورد بەچەکی سوکەوە بخوازن ڕووبەڕووی سەد چەتەی داعش بنەوە، ئەوە بێ قوربانیدان، ونواندنی قارەمانێتی ئەنجام نادرێت. بەڵام وڵاتێکی وەک ئەمەریکا بەئاسانی و لەڕێگای فڕۆکەوە بێ ئەوەی قوربانیدانی مرۆیی پێویست بێت دەتوانی کاریگەرانەتر هەمان کار، واتا پێشگرتن و لەناوبردنی ئەو سەد چەتەیە ئەنجام بدات. و بەواتایەکی تر هەتا چەک و تەقەمەنی قورسترو کارییگەرتر بەدەستەوەبن کەمتر پێویست بەنواندنی ئازایەتی دەبێت و پێچەوانەکەشی دەبێتە پێویستییەکی حەتمی و یانیش تێشکان و هەندێجاریش کارەسات. و کوردیش کە بەدرێژایی دیرۆکی خۆی ڕووبەڕووی گەلێک هێرشی داگیرکارانە بۆتەوەو زۆربەی هەرەزۆری جارەکانیش لەڕووی هێزی سەربازیی و چەکوچۆڵەوەو بەبەراورد لەگەڵ هێرشکاراندا لاواز بووە، ناچاربووە بەقوربانیدان و فیداکاریی و قارەمانێتی ئەم لاوازییە پڕکاتەوەو هەبوونی خۆی بەسەر خاکەکەیەوە بپارێزێت.\n٦- بەشدارییکردنی ژن: سەرەڕای ئەو فاکتەرانەی سەرەوە یەکێک لەتایبەتمەندییە گرنگەکانی کوبانێ سەبارەت بەرخۆدانی قارەمانانەی، هەبوونی فاکتەری ژنە. چ وەک، بەشدارییەکی ڕاستەوڕاستی خۆی، وەک فاکتەری مرۆیی، لەڕووی ژمارەوە، و یانیش وەک فاکتەری پشتیوانی و ورەوەبەرنان. کە ئەمە لەدیرۆکی مرۆڤایەتیدا بەم ئاست و کاریگەرییەوەوە بێوێنەیە. چونکە ڕۆڵی ژن بەشێوازە کلاسیکییەکەی، تائاستێک نێگەتیڤە لەجەنگ و خوێنڕشندا. و پیاو کاتێک بیری بەلای ژن و منداڵی خۆیەوە بێت، و هەمیشە لەلایەن خانەوادەوە لەبری هاندان، سارد بکرێتەوە، ورەی لاوازدەبێت، و شەڕی پێناکرێت. بەواتایەکی دیکە زۆربەی هەرەزۆری ژنان لەگەڵ ئەمەدان پیاوان قارەمانێتی و فیداکاریی بنوێنن و نەتەوە بگەیەننە لوتکەی سەرکەوتن، بەڵام بەو مەرجەی قوربانییەکان کەسوکارو پیاوە نزیکەکانی ئەوان نەبن. بەڵام کوبانێ ئەم نەریت و شیوازی بیرکردنەوەیەی لەناوبرد. لەکوبانێ، ژن ومێرد، خوشک و برا، باوک و کچ، وەک چەندان نموونەی زیندوو لە گۆڕەپانی شەڕ و لەسەنگەرەکانی هەرەپێشەوەدا پێکەوە شەڕیانکردو شەڕدەکەن. و لەمڕوەشەوە سەرکردەکان بەناردنی کچ و خوشک و هاوسەرەکانی خۆیان بۆ بەرەکانی شەڕ... بوونە دەستپێشخەر بۆئەوەی سەنگەرەکان ببنە گۆڕەپانی بەرخۆدانی گەل، نەک تەنیا پیاو.\nبەڵام گۆڕەپانی قارەمانێتی بواری تریش دەگرێتەوە کە مەرج نییە نواندنی ئازایەتی تێدا پێویست بووبێت. پشبڕکێ وەرزشیەکان، بوارەکانی داهێنان لەئەدەب و هونەرو زانستدا، بەهاناوەچونی لێقەوماوان، بنیاتنان... بەهەمان ئەندازەی گۆڕەپانەکانی شەڕ دەتوانن مرۆڤی قارەمان بەرهەم بهێنن و ببنە مایەی سەرفرازیی نەتەوەو دەستکەوتی بایەخداری وەهای بەدواوە بێت، کە بەڕێبازی جەنگ، لەتوانادا نابێت.\nوێنەکەی مەلا مستەفا لە پەرلەمان بهێننە خوارەوە...!\nتورکیا گەورەچەتەی ناوچەکەیەو پارتیش داردەستێکی ڕەزیل...!


هێرشی سایبری جیهان په‌یوه‌ندی به کۆریای باکووره‌وه هه‌یه - Mehr News Agency\n16 gulanê 2017 - 14:13\nNews Code 10044\nپاگه‌نده‌ی نوێی ئه‌مریکا؛\nهێرشی سایبری جیهان په‌یوه‌ندی به کۆریای باکووره‌وه هه‌یه\nچه‌ند شاره‌زایه‌کی ئینترنتی له‌سه‌ر ئه‌م باوه‌ڕه‌ن که گرووپێکی هه‌کری سه‌ر به کۆریای باکوور به‌رپرسن له‌و هێرشه ئینترنتییه‌ی که له چه‌ند ڕۆژی ڕابردوودا کراوه‌ته سه‌ر ۱۵۰ وڵاتی جیهان.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له بی بی سی، چه‌ند شاره‌زایه‌کی ئینترنتی له‌سه‌ر ئه‌م باوه‌ڕه‌ن که گرووپێکی هه‌کری سه‌ر به کۆریای باکوور به‌رپرسن له‌و هێرشه ئینترنتییه‌ی که له چه‌ند ڕۆژی ڕابردوودا کراوه‌ته سه‌ر ۱۵۰ وڵاتی جیهان و زیاتر له ۳۰۰ هه‌زار کۆمپیوتری جیهانیان قفڵ کردووه.\nبه پێی قسه‌کانی نیل مه‌هتا له بریتانیا، هه‌موو ئه‌و کۆدانه‌ی له‌م هێرشه ئینترنتییه‌دا به‌کار هاتووه زۆر له‌و کۆدانه ده‌چێت که گرووپێکی هه‌که‌ری له چین که‌ڵکی لیده‌بات، ئه‌مه گرووپه‌ش سه‌ر به کۆریای باکووره.\nگرووپه کۆریاییه‌که به‌رپرسی هێرش بۆ سه‌ر سۆنی پیکچر و بانکی ناوه‌ندی به‌نگلادش له ساڵانی ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ بووه.\nده‌وڵه‌تی ئه‌مریکا دوێنێ ڕایگه‌یاند که له هێرشه ئینترنتییه‌که‌ی دوێنێ هه‌م هه‌که‌ره‌کان و هه‌م ده‌وڵه‌تانی بیانی لێکۆڵینه‌وه‌یان بۆ ده‌کرێت.\nئه‌مه له حاڵێک دایه که به پێی لێدوانی شاره‌زایانی ئینترنت ئه‌م ویروسه له‌و خاڵه لاوازانه‌ی هه‌واڵگری ئه‌مریکا بۆ په‌ره‌دان به خۆی سوودی بردووه.\nشایانی باسه که له ڕۆژی هه‌ینیه‌وه زیاتر له ۱۵۰ وڵاتی جیهان له لایه‌ن جۆره ویروسێکی ئینترنتییه‌وه هێرش کرایه سه‌ریان، ئه‌م ویروسه کۆمپیوتره‌کان قفڵ ده‌کات و بۆ کردنه‌وه‌ی کۆمپیوتره‌کان داوای ۳۰۰ دۆلار باج ده‌کات.


کازمی بۆچی سەردانی ئەمریکا دەکات؟\n4456 جار خوێندراوەتەوە\nراوێژكارێکی سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق، ئامانجه‌كانی سه‌ردانه‌كه‌ی كازمی بۆ ئەمریکا ئاشكراكرد و دەڵێت، کازمی كارده‌كات بۆ گواستنه‌وه‌ى په‌یوه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵ واشنتن بۆ چوارچێوه‌یه‌كى ئابورى.\nحسێن عه‌لاوى راوێژكاری مستەفا کازمی سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق رایگه‌یاند، "سه‌ردانه چاوه‌ڕوانكراوه‌كه‌ی مسته‌فا كازمی بۆ ئه‌مریكا زۆر گرنگه و به‌شێكه له چوارچێوه‌ی دیالۆگی ستراتیژی عێراقی - ئه‌مریكی به‌قۆناغێكى نوێوه ده‌بێت، دواى سێ گه‌ڕى سه‌ركه‌وتوو له‌دیالۆگى ستراتیژى كه بووه هۆى كه‌مكردنه‌وه‌ى هێزه راوێژكاره‌كانى ئه‌مریكا له‌نێو هاوپه‌یمانى نێوده‌وڵه‌تى".\nئاماژەی بەوەشکردووە، به‌رده‌وامیدان به شه‌ڕى دژى داعش به هاوبه‌شى هه‌واڵگرى و پرۆگرامى ئاماده‌كردن و رێكخستن و مه‌شقپێكردنى هێزه‌چه‌كداره‌كانى عێراق دەبێت.\nحسێن عه‌لاوى دەشڵێت، ئه‌مریكا گرنگى عێراق ده‌زانێت له ستراتیژییه‌تەکانی له رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست و تواناى سه‌ركردایه‌تى عێراق و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى قه‌یرانه‌كان و رۆیشتن به‌ره‌و هه‌ڵبژاردنى ئازاد بە گرنگ دەزانێت.\nرۆژی شەممە، کۆشکی سپی بڵاویکردەوە، ٢٦ی تەمموز جۆ بایدن لە کۆشکى سپى پێشوازى لە مستەفا کازمى سەرۆکوەزیرانى عێراق دەکات و باس لە گفتوگۆى ستراتیژی نێوان ئەمریکا و عێراق و بوارەکانی رۆشنبیری و تەندروستی و وزە و روبەڕوبوونەوەی دژ بە داعشیش دەکرێت.\nئەوەش لەکاتێکدایە، ١٥ى ئەم مانگە، برێت مەکگۆرک رێکخەری ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتیمانی ئەمەریکا بۆ کاروباری رۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا لەگەڵ سەرۆکایەتییەکانى عێراق کۆبووەوە و باسى لە کشانەوەى هێزەکانى ئەمریکا لەو وڵاتە و ئامادەکارییەکانى هەڵبژاردن کرد.


هەموو شتێک ناوک یان دڵی لەناوەوەیە تەنها سیاسەت نەبێت . سیاسەت تەنیا کردەیەکە ناوک و دڵەکەی لە دیوی دەرەوەیە . چونکە هەموو کێشە سیاسیەکان کاریگەریەکانی لەدەرەوەیە ، ئەگەر خەبەری سەیری سیاسەت نەکرێت ! ئەوا دڵەکەشی هەر لەدەرەوە دەبینرێت . پێویست بە تێڕامانی قوڵ ناکات بۆ تێگەیشتن لە ئەنجامەکانی کردە و کێشە سیاسیەکان.\nلە ئێستادا ئەمریکا ، بە دیاری کراوی دۆناڵد ترامب ، غەزەبی لە هەردوو وڵاتی تورکیا و ئێران گرتووە. هەردوو وڵات سەرچاوەی گرفت و کێشەی سیاسی گەورەن لە ناوچەکە و لەبەردەم سیاسەتی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا . هەردوو وڵاتیش بە جیاوازیە مەزهەبیەکانیانەوە نەیاری سەرسەختی سعودیەی عەرەبی دۆست بە ئەمریکان . هاوکات لە میحوەرەکەی ڕوسیا - پوتیندا کاریگەر و سەرەکین . لەناو شەڕە گەردوونیەکەی سوریادا ڕۆڵ و دەستەی چەکدار و هێزی سەربازی تایبەت بەخۆیان هەیە . ترامپ ناتوانێت هەروا بە ئاسانی لەیەک کاتدا سزای یەکجاری و توندی هەردووکیان بدات . پێچە ڕێگایەکی دیکە وەک هەموو ئەو پێچانەی تر لە سیاسەتی ئەمریکیدا هەیە کە ئەویش شکاندنی بێ باجە لە ڕێگای لایەنی سێهەمەوە . ئەو خاوەن هێزەی کە ئێران و تورکیا پشتیان پێ بەستووە فلادیمیر پوتین - ڕوسیایە. ڕوسیا پێچە سیاسیەکەی ئەمریکایە کەدەیەوێت لە ڕێکەوتنێکدا ئێران و و تورکیاشی لەیەک کات لێ بکڕێتەوە . بەڵام داخۆ ڕوسیا ئامادەیە هەردووکیان بەیەکەوە بفرۆشێت بە ڕێکەوتنی نێوان مۆسکۆ و واشنتۆن ؟\nڕوسیا لەماوەی پێنج سەد ساڵی ڕابردوودا دەیان جەنگی سەختی لەگەڵ تورکیا - عوسمانیەکاندا کردووە . لە سەردەمی تورکیای کۆمارەوە ماوەی دۆستایەتیەکی کورت خایەن لەنێوان بەلشەفیکەکان ( سۆڤیەت ) و مستەفا کەمال ئەتاتورکدا هەبووە .دواتر هیچ کات تورکیا و ڕوسیا هاوسێیەکی بێ کێشە نەبوون . لەگەڵ ئەوەی تورکیا هەتا ئێستا ئەندامی ناتۆیە ، ڕوسەکان ناتوانن هەروا بەئاسانی چاوپۆشی لەو هەموو گرفتانە بکەن لە ڕێگای تورکیاوە بۆیان دروست بووە . بەڵام ئێران لە دیدی سیاسەتی ڕوسیەوە مەترسیەکی ئەوەندە گەورە نیە کێشەکانیان لەگەڵ ڕوسیادا ڕەگی مێژووی هەبێت وەک تورکیا . ئێران لە ڕووی ستراتیژ و ئەمنی قەومی ڕوسی یەوە نزیکترە بۆ ڕوسەکان بە جیهانی دەرەوە و سەرچاوەکانی وزەی جیهانی تا تورکیا . بۆیە لە نێوان ئێران و تورکیادا ڕوسیا لەدەستدانی تورکیای پێ باشترە تا لەدەستدانی ئێران .ئەگەر سەفقەیەکی ڕوسی - ئەمریکی بۆ فرۆشتنی یەکێکیان بە ئەمریکا لەئارادابێت ؟! روسەکان لەسەر بنەمای( پارەی قەڵب سەر بەساحێبێتی ) تورکیا دەبەخشن بە ترامپ لەبری ئێران .\nبەشداری کورد لە هەڵبژاردنەکانی ئەمدواییەی پارلەمانی عێراقدا هەمان ئەنجامی نابێت . پەیوەندیەکانی ناوچەی نفوزی تورکیا لە هەرێمی کوردستاندا بە ئەنقەرەوە بەرەو ئاسایی بوونەوە دەڕوات . هاوکات هەولێرلەگەڵ بەغداشدا کۆمەڵێک کەناڵی سیاسی دیکەی کردۆتەوە چاوەڕوانی رێکەوتنی نزیکی لێدەکرێت لەسەر چۆنیەتی پێکهێنانی حکومەتی نوێ ی عێراقی . بەڵام لەناوچەی نفوزی ئێراندا ئەگەرچی فراوانترە لە زەمانی پێش ڕیفراندۆم . ئێستاکە کەرکوک و هەموو ناوچە جێناکۆکەکانی نێوان هەرێم و بەغداشی گرتۆتەوە . بەڵام هێشتاکە ئێران وهێزە شیعە دۆستەکانی نەیانداوەتەوە بە یەکێتی نیشتمانی .\nعاجزی ئێران لە یەکێتی نیشتمانی ئەگەر لە ڕەواڵەتی سیاسیدا وا دەرناکەوێت بەڵام لە واقیعدا هێشتاکە بەهۆی بەشداری و پشتیوانی یەکێتی لە ڕیفراندۆم ئێران دڵشکاوە لە یەکێتی بەڵام داکەوتێکی تازە لەناوخۆی ئێراندا هاتۆتە پێش کە ناوچەی سەوز بۆ ئێران ببێتە بۆری هەناسە و ژیانە سەختە چاوەڕوانکراوەکەی ئێران .\nئەگەر ئابلۆقە ئابووریەکەی ئەمریکا لەسەر ئێران توند بکرێتەوە ، دەروازە سنوریەکانی نێوان ناوچەی سەوز و ئێران ( باشماخ ، پەروێزخان ، سەیران بەن ، خوسرەوی ) ڕۆڵی ئوردنی جاران دەبینین بۆ عێراق . لەسەردەمی ئابڵۆقەی ئابووری سەر عێراق ، دەروازەی ئوردن بۆری هەناسەی عێراق بوو . ئەم ڕۆڵە گرنگەی ناوچەی سەوز بۆ ئێران بێ باج نابێت لەلایەن ئەمریکیەکانەوە . بۆیە ئێران پێش چاودێری کردنی ئەمریکا پێدەچێت چاوی لە تەواوی دەروازەکانی نێوان خۆی و هەرێم بێت ، ئەویش بە بەستنەوەی ئیبراهیم خەلیل لەنێوان تورکیا و هەرێمدا بە هەموو دەروازەکانی هەرێم - ئێرانەوە بە حاجی ئۆمەرانیشەوە .\nسەردانی ئاشتەوایی ماڵی ئیبراهیم ئەحمەد و تاڵەبانی ( هێرۆخان و هەردوو کوڕەکەی ) ئەگەر بە گڵۆپی سەوزی ئێران بووبێت بەشێکی بۆ کردنەوەی ئیبراهیم خەلیل - حاجی ئۆمەرانە لە داهاتوودا لە دیدی سیاسەتی ئابووری ئێرانەوە . دیوێکی تری سەردانە ئاشتەواییەکە لە سیاسەتی نێوخۆی هەرێمدا ئەگەر گڵۆپی سەوزی ئێرانی لەسەر نەبووبێت !؟ ناردنی نامەیەکی داخراوە بۆ ناوخۆی ناوچەی سەوز و سەرکردە گۆڕان و یەکێتیەکانی تر کە جیاواز لەوان سیاسەتی ناوچەکە هەڵدەسەنگێنن .\nلە ئێستادا لەناو بزوتنەوەی گۆڕاندا ، گۆڕانێک هەیە یەکێتیانە و گۆڕانێکی تر حکومەتی هەرێمیانە و پارتیانەیە و گۆڕانی سێهەمیش گۆڕانە ڕادیکالە بێ ماڵ و حاڵەکەیە . بەهەمان شێوەش لەناو یەکێتی دا ، یەکێتیەک هەیە گۆڕانانەیە و یەکێتی یەکی دیکە حکومەتی هەرێمیانە - پارتیانەیە و یەکێتی سێهەمین یەکێتیەکی ڕادیکالانەی بێ سەروبەر و باڵە . ئەم سێ تەیارە لەناو ئەو دوو حیزبە سەرەکیەی ناوچەی سەوزدا بەناو یەکدا ژاوەیان دێت . بەبێ ئەوەی ئاگایان لە میزاجی سیاسی خەڵک بێت کە هیچکام لەو ڕەوت و تەیارانەی ئەوانیان بەلاوە پەسەندنی یە ، بێ خەیاڵیشن لە سیاسەتی نوێ ی ناوچەکە کە لە سەرەتاکانی حەشری پاش جەنگدایە . بە ڕێکەوتن و کڕین و فرۆشێکی چاوەڕوانکراوی نێوان ڕوسیا و ئەمریکا واقیعێکی سیاسی تازە ، زۆر تازەتر لە تەوەقوعی ئەوان دێتە پێشەوە کە ڕەنگە ئەمان بەرگەی نەگرن .


جەختی هادی عامری لە سەر چوونە دەرەوەی هێزەکانی تورکیا لە عێراق - Mehr News Agency\n12 kewçêrê 2018 - 16:13\nNews Code 22338\nلە دیدار لە گەڵ چاوش ئوغڵوو؛\nجەختی هادی عامری لە سەر چوونە دەرەوەی هێزەکانی تورکیا لە عێراق\nسەرۆکی هاوپەیمانی فەتح لە دیدار لە گەڵ وەزیری دەرەوەی تورکیا لە بەغدا، لە سەر زەروورەتی چوونە دەرەوەی هێزەکانی تورکیا لە خاکی عێراق جەختی کرد.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە کەناڵی سومرییە، سەرۆکی هاوپەیمانی فەتح ڕۆژی پێنجشەممە لە دیدا رل گەڵ مەولوود چاوش ئوغڵوو وەزیری دەرەوەی تورکیا لە بەغدا لە سەر زەروورەتی چوونە دەرەوەی هێزەکانی تورکیا لە خاكی عێراق جەختی کرد.\nنووسینگەی ئامری لە بەیانییەیەکدا ڕایگەیاند کە ناوبراو بە مەبەستی لێکدانەوەی پێوەندییە دوو لایەنەکان لە نێوان دوو وڵاتەکە لە گەڵ چاوش ئوغڵوو دیداری کرد.\nبە پێی ئەوم بەیانییە، هادی عامری بە وتنی ئەوەی کە تورکیا یەکێک لە وڵاتانی دۆست و پاڵپشتی عێراقە، هیوای خواست کە ئەنقەرە بەڵێنەکانی خۆی کە لە سەر ئاوەدان کردنەوەی بەشی عێراو لە ئاوی دیجلە داویەتی، کردەوەییەو بکاتەوە.\nوەزیری دەرەوەی تورکیاش بە وتنی ئەوەی کە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتە دەسخۆشی دەکات لە هێزە عێراقییەکان بۆ ڕووبەروو بوونەوەیان لە گەڵ تیرۆریزم، زیادی کرد کە دۆسیەی ئاو لە نێوان دوو وڵاتەنە بەم زوانە کۆتایی پێ دێت و لە سەر چوونە دەرەوەی هێزەکانی خۆی لە خاکی عێراقیش بڕایر دەدەین.


حەوزی ستراتیژی پەکەکە\nزۆر پرسی سیاسی و سەربازی هەیە ، نە بە هێز و جەبەروت ، نەبە مناوەرە و پێچولۆچی دیبلۆماسی یەکلادەکرێتەوە . بەڵکە جیوگرافیا حەسمی پرسە سەربازی یان سیاسیەکە دەکات . جیوگرافیا دەبێتە بەرگریکارێکی سەختی جەنگ و هێرشەکان . زۆربەی بردنەوە سەربازیەکانی ڕوس لە جەنگی تەتار و ناپلیۆن و نازییەکانیشدا دەگەڕێتەوە بۆ ڕووبەری جیوگرافیا فراوانە کەی ڕوسیا کە سروشت بەشێکە لە نەخشەی بەرگری ئەو وڵاتە .\nلە سیاسەتی هەر گەل و وڵاتێکدا ، ئەگەر لەبایەخی جیوگرافیا و چۆنیەتی بەکارهێنانی تێنەگات ، ئەو سیاسەتە شکستخواردووە و فڕی بەسەر چەمکی ئاسایشی نیشتمانی و نەتەوەییەوە نیە .\nلەپرسە سیاسی و نیشتمانیەکانی کورددا سادە و ساکار ، ڕێکەوت لەگەڵ سەردانی سەرۆک وەزیرانی تورکیادا بۆ هەرێمی کوردستان و پێداگری بنئەلی یەڵدرم لە بەغدا و لەهەولێر ، بۆ کشانەوەی هێزەکانی پەکەکە لە سنجار ، تێگەیشتنێکمان لادروست دەبێت کە ناخود ئاگا ئەو تێگەیشتنە وەڵامێکە بۆ ئەو پرسیارەی لەخۆمانی دەکەین : باشە بۆچی لەکاتێکدا داعش سنجاری داگیرکرد و هەزاران مرۆڤی ئێزیدی قەتڵوعام کرد ، تورکیا سەغڵەت نەبوو ؟ بۆچی وەها بەجدی هەوڵی بۆ کشانەوەی هێزەکانی داعش نەدا لە سنجار ؟ کەچی بەبوونی هێزەکانی پەکەکە یان دۆست و موالی بە پەکەکە سەغڵەتە ؟ هەموومان وەڵامەکەی دەزانین ! بەڵام پێویستمان بە شەرحکردن و دەربرینی تێگەیشتنەکەمانە .\nستراتیژی سیاسی نەتەوەیی و ئاسایشی نیشتمانی دوو شتن پێکەوە بەستراو لە لاشعوری هەر تاکێکی نەتەوەدا هەن . پێویستیان بە کەسانی تیئۆریست و ئەکادیمست نیە بۆیان دروست بکات یان دەرسیان بدات بەوەی ئەمە ئەمنی قەومیە و ئەوەیان ستراتیژی سیاسی مانەوەی گەلە . چونکە ئەمنی قەومی زۆر سادە ، لە هەست و نەستی هەر هاوڵاتیەکدا هەیە . لەکاتی مەترسیدا زەنگە ترسناکەکە لێدەدات .. لەوکاتەندا ئەرکی حکومەت و دەزگا ئەمنی و سەربازیەکان ئەوەیە ئەو مەترسیانەی خەڵک دڵنیابکاتەوە . ئەرکی پارێزگاری و پاراستنی ژیان و مانی خەڵک لە ئەستۆ بگرێت .\nئێمە پێمان وایە لە سۆز و عاتیفەی مانەوەی کوردبونمانەوەیە ، ئەگەر پەکەکەشمان خۆشنەوێت حەزناکەین زیانی پێبکەوێت !! بەڵام لە ڕاستیدا ئەمە عاتیفە نیە ، بەڵکە ئەو زەنگی مەترسی و ئالەرمەیە لە ناخودئاگاماندا پێمان دەڵێت ، لەبەین چوون و فەوت بوونی ئەو هێزە کوردیە مانای نزیکبوونەوەی خۆمان لە شکست . کیان و قەوارەی ژیانمان دەکەوێتە بەر هەڕەشەی راستەوخۆی نەیارانمان .\nجیوگرافیا بەقەد ئەوەی زەمین و نیشتمان و سروشت و مەڵبەندی ژیانمانە ، دوو هێندە ڕەهەندێکە پێوەری بەها و قەوارە و دڵنیایی و هەستکردنمانە بەشوێن . تا شوێنت نەبێت پرسی خۆت و کات و ناسینت لادروست نابێت . بۆیە هێندەی هەستکردنمان بە ئەمنە قەومیەکەمان ، هەستمان بۆ جیوگرافیا بەهێزدەبێت .\nپەکەکە ئەو هەستە نادیار و شاراوەی کوردی لەباوەش گرتووە . قەندیل لە ستراتیژی پەکەکەدا مجەرەد چیایەکی سەختی کوردستان نیە ، بەڵکە باوەشێکی جیوگرافیە کردوێتی بە هەستی شاراوەی ئێمەدا . بۆئەوەی ئەو باوەشە ستراتیژیە گەورەتر و ئەمینتربێت ، لەبەرانبەردا چیای سنجاری هەڵبژاردووە تا هەموو ئەمنی قەومی و سنووری باشووری تورکیا بە درێژایی ٩٠٠ کیلۆمەتر ، لە قەندیلەوە تێپەڕدەبێت بە سنجاردا ، لەوێوە دەگاتەوە بە حەلەب و ئەدلب . ئەو سنوورەی لەهەرسێ دەوڵەتی هاوسێ ی تورکیا ( ئێران ، عێراق ، سوریا ) سەندۆتەوە بەخۆی و خواست و جەماوەر و هێزەکەیەوە بەدرێژایی هەموو باشووری تورکیا دەستی لەسەر پەلەپیتکەی هەر ئەگەرێکە لە تورکیاوە ڕووبدات .\nئەمەش ترسە مەزنەکەی تورکیا و سەغڵەت بوونەکەیەتی . هەوڵی گەورە ئەدات بۆ شێواندن و تێکدانی حەوزی ستراتیژی پەکەکە بەهاوکاری داعش و هەندێ لە هێزە کوردیەکان .\nسەرەداوە مێژوویەکانی ئیخوانی تورکیا\nتابووتی گلۆبالیزەیشن - عەفرین\nکەرکوک و عەفرین ، کشانەوەی پارتی و هێرشی تورکی\nئێران ، دەوڵەتی قوڵ\nبۆ دکتۆرەکانی کوردایەتی!!\nڕۆڵی برازا و مام : قبوڵ و ڕەفز


دەسەڵاتی مەسعود بارزانی و سەدام حوسێن لە کوردستاندا.\nسەدام و بەعسەکەی لەگەڵ مەسعود و پارتییەکەی، لە دڕندەیی و سەکوتدا هێندە لەیەکئەچن دۆزینەوەی جیاوازی لە نێوانیاندا کارێکی ئاسان نییە.\nلێرەدا ئەتواندرێ هێما بەم جیاوازیانە بکرێ\nیەکەم: لەسەردەمی سەدامدا کرێکاران و فەرمانبەرانی مووچەخۆر، ئەو مووچەیەی وەریان دەگرت، بە ئاسانی بەشی کڕێی خانوو وە بەسەربردنی ژیانێکی ئاسایی دەکرد. بەڵام لەسەردەمی مەسعوددا بۆ زۆربەی خەڵک مووچە بەشی تەنها کرێی خانووش ناکات، بۆیە زۆر لە مووچەخۆران ناچارن دوو سێ ئیش بکەن تا پێداویستی ژیانی ڕۆژانەیان دابین بکەن.\nدووەم: سەدام لەداهاتی گشتی وڵات، بەناوی باوکی یان بەناوی گوووندەکەی و خێڵەکەیەوە، ڕێکخراوی خێرخوازی دروستنەکردبوو. بەڵام مەسعود بەناوی قەبیلەکەیەوە ڕێکخراوی خێرخوازی دامەزراندووە و بە پارەی دزراوی خەڵک خێرخوازی دەکات. لە کوردستاندا ئەگەر داهاتی خەڵکەکەی لەلایەن مەسعود و پارتییەکەی و هاوشێوەکانییەوە نەدزرێت، ئەوا ئەم وڵاتە هەژاری تیانابێت تا پێویستی بە خێری قەبیلەکەی مەسعود هەبێت.\nسێیەم: سەدام نەیارانی سیاسی خۆی بە ئاشکرا ئەگرت و ئەکوشت، هەرگیز ئینکاری لە زیندانیکردن و ئیعدامکردنی نەیارانی سیاسی خۆی نەدەکرد. بەڵام مەسعود و پارتییەکەی نەیارانی سیاسی خۆیان ئەدزن، پاشان لاشەکانیان فڕێدەدەن، بەردەوام ئینکاری لەتاوانەکانیان دەکەن وەیان ئەیدەنەپاڵ تاقم و گروپ و کەسانی تر.\nچوارەم: سەدام کە لێبووردنی گشتی دەردەکرد، هەموو جارێک چەندین نەیاری سیاسی خۆی و حیزبەکەی ئازاد ئەکرد، بەڵام مەسعود کە لێبووردنی گشتی دەردەکات، نزیک بەهەموو ئەوانەی ئازادی ئەکات ژنکوژەکانن لەبابەتی سالەموزەلی. ئەمە سەرەڕای ئەوەی کە لێبووردنی گشتی تەنها لەو وڵاتانەدا دەردەکرێ کە یاسا و دادگاکەی شانۆگەری ڕیسوایی دەسەڵاتە و دکتاتۆری وەک مەسعود و سەدام خۆیان سەپاندووە بەسەریدا و بەڕێوەیدەبەن.\nپێنجەم: لەسەردەمی سەدامدا جەندرمەی تورکیا مۆڵگەی نەبوو لە قووڵایی خاکی کوردستاندا و جەیشی تورکیا تەنها ئەیتوانی 5 کیلۆمەتر سنوری ئاسمانی ببەزێنێ بە پێی ڕێکەوتنی نێوانیان. بەڵام لەسەردەمی مەسعوددا فڕۆکەی تورکیا ئەگاتە قەزای ڕانیە و سۆران و ئاڵای تورکیا لەسەر ناقیلە و مۆڵگەی جەندرمە ئەشەکێتەوە لە قووڵایی خاکی کوردستاندا و پاراستن و زێرەڤانییەکانی مەسعود بارزانیش پارێزەریانن.\nشەشەم: سەدام باسی (دیموکراسی و هەڵبژاردن و مافی مرۆڤ و ئازادی سیاسی) هێندە نەدەکرد و خەڵکی زۆر ئیزعاج نەدەکرد. بەڵام مەسعود مێشکی سەری خەڵکی کوردستانی بردووە بە قسەکردنی زۆر و بێناوەڕۆک دەربارەی ئەم زاراوانەی سەرەوە. مەسعود و قەبیلەکەی کە تەمەڵ و تەوەزەل دانیشتوون و ئەدزن و یاری بە کێشە و چارەنووسی خەڵکی کوردستانەوە ئەکەن، هێندە منەت بەسەر خەڵکی کوردستاندا ئەکەن هەر ئەڵێی ڕۆژ تا ئێوارە ئەوان کرێکاری ئەکەن و کرێکەیان ئەدەن بە خەڵکی کوردستان.\nحەوتەم: لەسەردەمی سەدامدا لەیەکێک لەساڵەکانی دەیەی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، لە بانکی ڕەشیدی سلێمانی لە حیساباتی جەردی ساڵانەدا دوو فلس دیارنامێنێ، بۆیە سێ ڕۆژ هەموو فەرمانبەرانی ئەو بانقە مەشغوڵی بەسەرداچوونەوەی فایلەکان دەبن تا دەیدۆزنەوە لەکوێدا هەڵەکراوە. بەڵام لەسەردەمی مەسعوددا بە ملیۆن و بە ملیار لە دینار و لە دۆلار دیارنامێنی، هەر باسیشی ناکەن و هەر خۆیان دیزە بە دەرخۆنەی ئەکەن.\nهەشتەم: لە عێراقی سەردەمی سەدامدا موئەسەسات بەڕێوەدەبرا، تەنانەت ئێستا سەدام کە خۆی و ڕژێمەکەشی نەماوە بەڵام یاساکانی تا ئێستا لە کوردستانی سایەی مەسعود و عێراقدا کاری پێدەکرێ. بەڵام مەسعود ئەوە بیست ساڵە باسی دامەزراندنی موئەسەسات دەکات، بەڵام تا ئێستا یەک موئەسەساتیان نییە لە کوردستاندا، وە هەرگیز ناشتوانن دایمەزرێنن و هەیانبێت. تا ئێستا هێزەکانیان میلیشیایە و حکومەتەکەیان عەشیرەتییە.\nنۆیەم: مەسعود و حیزبە منداڵ کوژەکەی بۆ هەندێ لە تاوانەکانی ئەنجامی ئەدەن، لەژێر فشار و ناڕەزایەتی خەڵکی ناڕازی کوردستاندا زوو زوو لیژنەی لێکۆڵینەوە دروستئەکەن، بەڵام تا ئێستا ئاکامی لێکۆڵینەوەی هیچ لیژنەیەکیان نەیتوانیوە خەڵکی کوردستان قانع بکات. سەدام ڕاستگۆتربوو، لیژنە و شتی وای دروستنەدەکرد بۆ خۆ لێبەریکردن و پەردەپۆشکردنی تاوان و خۆڵکردنە چاوی خەڵک.\nدەیەم: لەسەردەمی سەدامدا شتی ئێکسپایەر نەدەفرۆشرا، دەوڵەت هەموو شتێکی ئێکسپایەری کۆدەکردەوە و تەعویزی تەواوی ئەدایەوە بە وەکیل و دوکاندارەکان، وە باشترین جۆری هەموو شتێک هاوردە دەکرا. بەڵام لە سایەی دەسەڵاتی مەسعوددا کوردستان بووە بە زبڵخانە، هەرچی شتی خراپ و ئێکسپایەرە ئەڕژێتە ناوی.\nیازدەیەم: لەسەردەمی سەدامدا وەک ئێستای سەردەمی مەسعود، بازاڕ و نرخ بەرەڵا نەبوو.


زیانی گیانی و مادیی زۆر بەهۆی بارانی بەخوڕ و لافاوەوە – Knwe.org\nسەرەکی » هەواڵ » زیانی گیانی و مادیی زۆر بەهۆی بارانی بەخوڕ و لافاوەوە\nبەهۆی بارانبارینی چەند رۆژی رابردوو، لەزۆربەی شارو ناوچەكانی هەرێمی كوردستان، زەرەروزیانی ماددیی زۆر تۆماركراوە. بەداخەوە لە سنووری ناحیەی سەنگاو كچێكی تەمەن 16 ساڵ بەهۆی لافاوەوە خنكاوە. لەئیدارەی گەرمیانیش چەند كەسێك رزگاركراون.\nیادگار عەلی پەیامنێرمان لەسنووری ئیدارەی گەرمیان، ئەوەی پێڕاگەیاندین كە بەهۆی بارانبارینی بەخوڕ و لافاوەوە، مەترسییەكی زۆر لەسەر سنووری دەربەندیخان‌و كەلارو كفری‌و بەشێوەیەكی گشتی لەسەر سنووری گەرمیان هەبوو، كە ژیانی چەندین هاووڵاتی كەوتبووە مەترسییەوە، بەو هۆكارەش بۆ پاراستنی گیانی خوێندكاران، بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەكانی كەلارو كفری؛ دەوامی خوێندنی گوندەكانیان راگرت. قائیمقامیەتی قەزای كەلاریش هۆشداریدایە ماڵەكانی نزیك رووباری سیروان ئاگاداری مەترسییەكان بەرزبوونەوەی ئاستی ئاوی رووبارەكە بن.\nبەڕێوەبەرایەتیی رێگاوبانی گەرمیانیش، بڵاویكردۆتەوە «پردی دەرەدۆین لەنێوان دەربەندیخان‌و كەلار، بەتەواوی رووخاوە». بەپێی لێدوانێكی رەحمان خانی بەڕێوەبەری بەنداوی دەربەندیخانیش «ئاستی ئاوی بەنداوەكە یەك مەتری ستوونی بەرزبۆتەوە». هەروەها ئاستی ئاوی بەنداوی دوكانیش زیاتر لەمەترێك بەرزبۆتەوە.\nهەر بەهۆی بارانی بەخوڕو لافاوەوە، لەچەند ناوچەیەك چەندین ئۆتۆمبیل ژێرئاوكەوتن‌و ژمارەیەك پردیش رووخاون‌و ژمارەیەكی زۆریش پەلەوەرو مەڕو ماڵات لەناوچوون.


یادداشتی بڵاوکراوە لە واشنتۆن پۆست؛ ئامادەیی ئێران بۆ هاوکاری سازێنەر لەگەڵ کۆمەڵگای جیهانی/ حەسەن ڕۆحانی | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nیادداشتی بڵاوکراوە لە واشنتۆن پۆست؛ ئامادەیی ئێران بۆ هاوکاری سازێنەر لەگەڵ کۆمەڵگای جیهانی/ حەسەن ڕۆحانی\nحەسەن ڕۆحانی، سەرۆک کۆماری ئێران بە بڵاوکردنەوەی یادداشتێک لە ڕۆژنامەی "واشنتۆن پۆست" باس لەو بابەتە دەکات کە ئێران بۆچی بەدوای هاوکاری سازێنەرە لەگەڵ کۆمەڵگای جیهانی.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، حەسەن ڕۆحانی، سەرۆک کۆماری ئێران لە سەروبەندی سەفەر بۆ نیۆیۆرک، بە مەبەستی بەشداریی لە کۆبوونەوەی ساڵانەی کۆمەڵەی گشتیی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان، یادداشتێکی لە گۆشەی ئازادی ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست بڵاوکردۆتەوە کە تێیدا وڵاتانی جیهان بانگهێشت دەکات بۆ هاوکاری سازێنەر.\nوەرگێڕاوی دەقی ئەم یادداشتە بە کوردی لە خوارەوە هاتووە:\nسێ مانگ لەمەوبەر ڕێبازی من بە ناوی "تەدبیر و ئومید" لەلایەن خەڵکەوە پێشوازی بەرفراوانی لێکرا. ئێرانییەکان ڕەوشی من لە کاروباری ناوخۆیی و نێونەتەوەییان هەڵبژارد، لەبەر ئەوەی کە، لەسەر ئەو باوەڕە بوون ماوەیەکی زۆرە، دوور بووینەتەوە لەم چەشنە سیاسەتە. من پابەندم بە جێبەجێ کردنی بەڵێنەکانم بە خەڵک و لەوانە، بەڵێنم بۆ هاوکاری سازێنەر لەگەڵ کۆمەڵگای نێونەتەوەیی.\nجیهان، گۆڕانی بەسەردا هاتووە. سیاسەتی نێونەتەوەیی ئیدی یارییەکی کۆ سفر نییە. بەڵکوو بۆتە گۆڕەپانێکی چەند ڕەهەندی کە تێیدا مومکینە هاوکاری و ڕکابەرایەتی لە یەک کاتدا ببێ. ئیدی قۆناغی دوژمنانی خوێنی بەسەرچووە، چاوەڕوانیی ئەوە لە سەرکردەکانی جیهان دەکرێت کە هەڕەشەکان بگۆڕن بۆ دەرفەت.\nکۆمەڵگای نێونەتەوەیی لەم جیهانە نوێیە، لەگەڵ زۆر کێشەدا ڕووبەڕووە لەوانە؛ تیرۆریسم، توندڕەوی، دەستێوەردانی سەربازیی بیانی، قاچاخی ماددە هۆشبەرەکان، تاوانەکانی بواری سایبێری و هێرشی کەلتووری، کە هەموو ئەمانە پەنابردن بۆ هێزی سەخت و سەربازیی زیاتر کردووە. ئێمە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی بەردەم، دەبێ سەرەنج لە ئاڵۆزبوونی ئەو کێشانە بدەینەوە.\nبگەڕێمەوە ئەو پێناسەیەی کە بۆ هاوکاری سازێنەر هەمە. لە جیهانێکدا کە ئیدی سیاسەتە جیهانییەکان یاری کۆ سفر نین، بەرەوپێشبردنی سیاسەتەکان بە ئاڕاستەی بەرژەوەندییەکانی یەک لایەن، بەبێ ڕەچاوکردنی بەرژوەندییەکانی لایەنەکانی دیکە، ئیدی جێگای قبوول کردن نییە.\nستراتژییەتی سازێنەر لە دیپلۆماسی، بە مانای لەبەرچاونەگرتنی مافی ئەویدی نییە. بەڵکوو بەو مانایە دێت کە بەبنەما گرتنی ڕێزگرتنی بەرانبەر و پێگەی وەک یەک، لەگەڵ لایەنی بەرانبەر بڕۆنە تەعامۆلەوە، بۆ ئەوەی بتوانن وەڵامی نیگەرانییە هاوبەشەکان بدەنەوە و بگەنە ئامانجە هاوبەشەکان. بە وتەیەکی دی، مسۆگەر کردنی ئەنجامی سەرکەوتنی هەردوولا، تەنیا ئامانجی خوازراو نییە، بەڵکوو ئامانجێکە کە دەکرێت بێتەدی. بیرۆکەی تاک ڕەهەندی و شەڕی ساردی، بە زیانی هەموو لایەنەکان دەشکێتەوە.\nمخابن مەیل بەلای ڕوانگە و سیاسەتی یەکلایەنە، پتر سێبەری خستۆتەسەر سیاسەتی سازێنەر. بڕیار دەرکردن و سیاسەت داڕشتن بۆ دابین کردنی ئاسایش لە بەرانبەر خستنە مەترسی ئاسایشی ئەویدی و بە بەهایەکی گران، پەیڕەو دەکرێت. زیاتر لە دە ساڵ بەسەر 11ی سێپتێمبێردا تێپەڕیوە، دوو شەڕ دوای ئەو ڕووداوە دەستیپێکردووە و ئەلقاعیدە و گرووپە توندڕەوەکانی دیکە بەردەوامن لە وێرانکارییەکانیان. سووریای نگینی شارەستانییەتی مرۆڤایەتی، ئەمڕۆکە توندوتیژیگەلیکی دڵتەزێن لەوانە، کەڵک وەرگرتن لە چەکە کیمیاییەکان بەخۆوە دەبینێ، کە ئێمە ئەوە بە توندی ئیدانە دەکەین. لە عێراقدا 10 ساڵ پاش هێرشێک کە بە سەرۆکایەتی ئەمەریکا ئەنجامدرا، هێشتاکە بە ڕۆژانە دەیان هاووڵاتی لە توندوتیژییەکاندا گیانیان لەدەست دەدەن. ئەفغانستانیش لەگەڵ خوێنڕشتنی هاوشێوە و ئەڵبەت تایبەت بە خۆی، دەست بە بەرۆکە.\nڕوانگە و سیاسەتی تاکلایەنە کە ستایشی کەڵک وەرگرتن لە هێزی سەربازی دەکات و لەگەڵ خۆی توندوتیژی دێنێ، بە ئاشکرا ناتەوانە لە دۆزینەوەی رێگەچارەیەک بۆ ئەو مەسەلانەی کە هەموومان لەگەڵیدا ڕووبەڕووین، لەوانە توندڕەوی و تیرۆریسم.\nلەم سۆنگەوە ئەم کێشانە بە گشتگیر دەزانم و لەسەر ئەو باوەڕەم کە هیچ کەس لە توندوتیژیی لە ئەنجامی توندڕەوی، پارێزراو نییە، تەنانەت ئەگەر بە هەزاران مایل دووربن لێ، ئەمەریکییەکان 12 ساڵ لەمەوبەر لەگەڵ ئەم ڕاستییە ڕووبەڕووبوونەوە.\nمن لە بەرنامە و ڕێبازم لە سیاسەتی دەرەوەدا بەدوای ئەوەوە دەبم کە ئەم کێشانە لە ڕێگای دیراسەی هۆکارە ڕیشەییەکانی دەرکەوتنیان چارەسەر بکەم. ئێمە دەبێ شانبەشانی یەکتر هەوڵ بدەین بۆ کۆتایی هێنان بە ڕکابەرایەتی ناتەندروست و ئەو دەستێوەردانانە کە توندتر بوونەوەی توندوتیژییەکانی لێ دەکەوێتەوە و ئێمە لەیەک دووردەکاتەوە.\nجگە لەمە، ئێمە دەبێ سەرنج بدەینە سەر بابەتی شوناسیش وەکوو هۆکارێکی سەرەکی لە دروستبوونی کێشە و ململانێی لە ڕۆژهەڵاتی ناڤین و دەرەوەی ئەم ناوچەیە.\nهەموو ئەو شەڕ و پێکادانەی کە لە سووریا، عێراق و ئەفغانستان هەیە، لە بنەمادا لەسەر شوناسی ئەو وڵاتانە و دەوریان لە ناوچە و جیهاندایە. پانتایی ناوەندێتیی شوناس، بەرنامەی ناڤۆکی ئێمەش دەگرێتەوە. بۆ ئێمە گەیشتن بە لێهاتوویی تەواو لە چەرخەی سووتەمەنی ناڤۆکی و وەبەرهێنانی توانای ناڤۆکی لە هەمان ئاست کە لە ڕووی گەیشتن بە جۆراوجۆریی لە سەرچاوەکانی وزە گرینگە لە ڕوانگەی گەلی ئێرانەوە، وەکوو هەوڵێک بۆ بەدەستهێنانی پلە و پایە، ڕێز و دەستڕاگەیشتن بە پێگەی ڕاستەقینە لە ئاستی جیهاندا، گرینگی هەیە. بەبێ دەرک کردن بە ڕۆڵی شوناس، زۆرێک لەو بابەتانەی کە لەگەڵیاندا ڕووبەڕووین بە چارەسەر نەکراویی دەمێننەوە.\nپێش هەرشتێک، ئێمە دەبێ لەپێناو هەوڵێکی سازێنەر بەمەبەستی هاتنەدی دیالۆگی نیشتیمانی چ لە سووریا و چ لە بەحرەین، پێکەوە کار بکەین. دەبێ کەشێک بڕەخسێنین کە تێیدا خەڵکی ناوچە بتوانن خۆیان بڕیار لەسەر چارەنووسیان بدەن، وەکوو بەشێک لەم گەڵاڵەیە من ئامادەیی دەوڵەتەکەم بۆ ئاسانکاریی بەمەبەستی بەڕێوەچوونی دانوستان لە نێوان دەوڵەتی سووریا و بەرهەڵستکاران ڕادەگەیێنم.\nپاشان دەبێ چارەیەک بدۆزینەوە بۆ ئەو نادادپەروەری و ڕکابەرێتییە بەرفراوانانە کە توندبوون و بەرفراوانبوونی توندوتیژی و ململانێکانی لێکەوتۆتەوە. لایەنێکی سەرکی لە بەڵێنی من بۆ کردەوەی بەرانبەری سازێنەر، هەوڵدان لەپێناو هاوکاری لەگەڵ دراوسێیەکان و گەلانی دیکەیە، بە مەبەستی گەیشتن بە ڕێکاری سەرکەوتنی دوولایە.\nئێمە و هاوبەشە نێونەوەییەکانمان کاتێکی زۆرمان تەرخان دا بۆ باس لەو شتانەی کە نامانەوێت، نەک ئەو شتانەی کە دەمانەوێت. ئەمە تەنیا تایبەت بە پێوەندییە دەرەکییەکانی ئێران نییە. لە بارودۆخێکدا کە سیاسەتی دەرەوە پاشکۆیەکی ڕاستەوخۆیە لە سیاسەتە ناوخۆییەکان، خۆسەرقاڵ کردن بەو شتانەی کە نامانەوێت، ئاسان ترین ڕێگایە بۆ چارەسەرکردنی بابەتە دژوارەکانی بەردەم زۆرێک لە سەرکردەکانی جیهان. هێنانە سەر زمانی ئەوەی کە کەسێک دەیەوێت، بوێرییەکی زۆرتری دەوێت.\nپاش دە ساڵ بەرەوە پێش و دواوە چوون، ئێستاکە ئەوەی هەموو لایەنەکان هاوپێوەند بە بەرنامەی ناڤۆکی ئێمە دەیانەوێت، دیاری بووە. بوونی جووڵێنەرێکی هاوشێوە لە ستراتژییە داڕێژراوەکان لەمەڕ سووریاش دەبینرێت.\nئەم ستراتژییە پێدەچێ وەڵامدەر بێ بە پێشگرتن لە گۆڕینی ململانێیە سیاسییەکان بۆ ململانێی سەربازیی. بەڵام بۆ دەربازکردنی ئەم بنبەستە لەمەڕ مەسەلەگەلیک وەکوو سووریا، بەرنامەی ناڤۆکی وڵاتەکەم و بابەتی پێوەندی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان، دەبێ ستراتژییەتیکی نوێتر و سەرووتر لەم ستراتژییەتە بگرینەبەر. لەجیاتی ئەوەی تەرکیز بکەینە سەر چۆنیەتی پێشگرتن لە خراپتربوونی بارودۆخ، دەبێ گفتوگۆ و بیر لەسەر ئەوە بکرێتەوە کە چۆن دەکرێت بارودۆخەکە باشتر بکرێت. لەم پێناوەدا ئێمە دەبێ بە شێوەی شەفاف، ورد و ڕاستبێژانە ئەوەی کە دەمانەوێت دیاری بکەین و ئیرادەی سیاسی بخەینە خزمەت هاتنەدییان. ئەمە چیەتی و سروشتی سەرەکی ستراتژییەتی من بۆ هاوکاری سازێنەرە.\nلەحاڵێکدا بۆ بەشداریی لە کردنەوەی کۆبوونەوەی ساڵانەی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بەرەوە نیۆیۆرک بەڕێ دەکەوم، ئەم ڕاسپاردە دەخەم بەردەم هاوتاکانم کە کەڵک لەو دەرفەتە ببینن کە هەڵبژاردنەکانی ئەمدواییانەی ئێران ڕەخساندوویەتی. پێیان ڕادەگەیێنم کە کەڵک وەرگرن لەو دەسەڵاتەی کە خەڵک بۆ تەعامول و هاوکاری پارێزەرانە بە منیان داوە و ڕاستبێژانە وەڵامی هەوڵەکانی دەوڵەتەکەم بدەنەوە بۆ دروستکردن و برەودان بە گوتار و وتمانەیەکی سازێنەر. زیاتر لە هەرشتێک پێیان ڕادەگەیێنم کە ڕوانگەیەکی سەرووتر لە نیگەرانییان ببێ و ئەوەندە بوێرییان ببێ کە نەک لەبەر بەرژوەندیی نەتەوەییان، بەڵکوو لانیکەم لەبەر میراتێک کە لەوانەوە بەجێ دەمێنێتەوە، لەبەر ڕۆڵەکانمان و لەبەر نەوەکانی داهاتوو بڵێن چییان دەوێت؟