سلێمانی: ژینگە لە مەترسیداییە – ته‌ڤگه‌ر\nسەرەکی/پرسی رۆژ/سلێمانی: ژینگە لە مەترسیداییە\n4 هەفتە لەمەوبەر\tپرسی رۆژ, ژن کۆمێنت بنوسە\nلە چیای گۆیژە ٧٠٠ درەخت لە ڕەگەوە هەڵکەندران\nشارەوانی سلێمانی لە ٦/٦/٢٠٢٢ لە بناری گۆیژە زیاد لە ٧٠٠ درەختی لە ڕەگەوە هەڵکەند، ئەمەش بۆ دروست کردنی پڕۆژەی نیشتەجێبوون، دوای هەڵکەندنی درەختەکان نارەزای خەلکی بە گشتی لێ کەوتەوە.\nلە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک، ژینۆ ڕەشید ئەندامی ڕێکخراوی ژنانی ئازادیی کوردستان-ڕەژاک سەبارەت بە برینەوەی درەختەکان رایگەیاندووە: تاوانی جەنگ، کۆمەڵکوژی مرۆڤەکان، سوتانی دارستان و بڕینەوەیان و ئەم تاوانەی کە لە بناری گۆیژە، کرا جیاوازی نیە. بۆ بەرزکردنەوەی باڵەخانە و تەلارەکانیان و ناشیرین کردنی سیمای شار و بناری گۆیژە، درەختەکان دەبڕنەوە، شار بێ ئۆکسجین دەکەن، ژینگەوێران دەکەن، سەوزایی ناهێڵن، تا باڵەخانەکان بەرز بکەنەوە ئەقڵ بچوکتر دەبێتەوە، هەناسەی شار نامێنێ، وشکە ساڵی زیاد دەبێت، گەرماو پەتا زۆرەبێت.\nهەروەها لە قسەکانیدا ئاماژەی بەوەشکردووە: ئێستا ئەبوو ژینگە دۆستان و خەڵکی شارو ئەوانەی کە خۆیان بەدڵسۆزی شار دەزانن و بەشانوباڵی گۆیژەدا هەڵدەدەن ڕێک ناڕەزایەتی و دەربڕن و نەهێڵن ئەوتاوانە گەورەیە ئەنجام بدرێت.\nهەتا درەختێک دەچێنیت و کەورەی دەکەی ودێتە بەرهەم ڕەنجێکی زۆری دەوێت ئاوا بەئاسانی وێرانی دەکەن چ واتای هەیە؟\nچ جیاوازی هەیە لەگەڵ زەیتونەکانی ئەفرین؟\nڕۆژێکی ڕەشتر لەرەش


ئەندامێکی هێزەکانی سوریای دیموکرات لە شەقامێکی داڕووخاودا رێده‌کات لە رەققە، چوارشەممە (18 تشرینی یەکەم). [بولەنت کیلیچ / ئاژانسی فرانس پرێس]\nهێزەکانی سوریای دیموکرات کێوماڵی پاشماوەکانی رەققەیان کرد بۆ رزگاربووان و بۆمبه‌كان، چوارشەممە (18 تشرینی یەکەم)، دوای دەرکردنی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) و وەشاندنی زەبرێکی کوشندە لە خەونی بوون به دەوڵەتی.\nهێرشێکی خێرای کۆتایی سێشەممە لەلایەن هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە وایکرد بەرگرییه‌كانی گروپەکە دابڕمێن، خێراتر لەوەی پێشبینیدەکرا و رێیدا بە هێزە رزگارکەرەکان سەرکەوتنێکی بەرچاو بەدەستبهێنن لە شەڕی سێ ساڵەیاندا دژی داعش.\nچەکدارانی هێزەکانی سوریای دیموکرات گروپەکانی داعشیان لە نەخۆشخانەی سەرەکی رەققە و یاریگای شارەوانی دەرکرد و کۆتاییان هێنا بە هێرشێکی چوار مانگە بۆ دەرکردنی گروپەکە لە پایتەختی دیفاکتۆی بەناو "خەلافەت"ەکەی.\nهێزەکانی سوریای دیموکرات سێشەممە ئاهەنگی سەرکەوتنیان گێڕا لە مەیدانی نەعیم، کە ناسراوە بە "گۆڕەپانی دۆزەخ"، کە داعش بەکاریدەهێنا بۆ له‌سێداره‌دانه جەماوەرییه‌كانی.\nچەکدارێكی هێزەکانی سوریای دیموکرات، حازم کۆبانێ، وتی "ئەمە ئەو ساتەیە کە چاوەڕێی بووین،" کە ئاڵای هێزەکانی سوریای دیموکرات هەڵبکەین لە گۆڕەپانەکە، کە داعش سه‌رده‌مێك چەندین سەری بڕاوی رکابەرەکانی پێوەده‌کرد و لەوێ کتێب و به‌سته جگەرەكانی ده‌سوتاند.\nهه‌چه‌نده دووریش بوون لە هێڵی پێشەوە، خەڵکی رەققە زۆر هەستیان جوڵا کاتێک زانییان نەعیم گیراوەته‌وه.\nئوم عەبدوڵا، 44 ساڵ، کە سێ ساڵ لەمەوبەر لەدەست داعش هەڵات وتی: "برازاکەیان سەربڕیم. چوار جار شێلاقەم لێدرا لەسەر نەبەستنی نیقاب بە دروستی."\nلەکاتێکدا بیری لەو چەند مانگە کردەوە کە لەژێر فەرمانڕەوایی داعشدا بوو، دەستیکرد بە گریان.\nوتی: "بەهیوام سەری هەموو چەکدارانی داعش بەهەمان ئه‌و په‌رژینه ئاسنانه‌دا هەڵواسرێت."\nئەحمەد حەسەن، ئەندامێکی هێزەکانی سوریای دیموکرات کە خەڵکی رەققەیە، وتی گرتنه‌وه‌ی گۆڕەپانەکە یادەوەری ستەمکارییەکانی داعشی هێنایەوە بیر.\nبەڵام هێشتا بیری یادەوەرییەکانی نەعیمی ماوە پێش ئەوەی داعش لە 2014 شارەکە بگرێت.\nله‌كاتێدا حەسەن ئاماژه‌یدا به گۆرانبێژێکی لوبنانی کە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا ناسراوە، وتی: "پڕبوو لە رێستۆرانت، قاوەخانە، باشترین حانوتیش کە هۆڵی مۆسیقایان هەبوو، فەیروزیان لێده‌دا، بە دەنگی بەرز بەجۆرێك لەهەموو رەققەدا گوێت لێی دەبوو."\nوتی هێشتا بیری ماوە مۆزی لە عەرەبانەیەك دەکڕی لەوێ و کێکی لە دوکانێکی بچوك دەکڕی کە پیاوێك بەڕێوەیدەبرد ناوی ئەبو محەمەد بوو.\nئەو کە لە عەین عیسای باکوری رەققەوە قسەیدەکرد، وتی: "بەهیوام بتوانین هەموویان بگەڕێنینەوە، گەر هێشتا لە ژیاندا مابن."\nچوارشەممە، تیمه‌كانی چەکدارانی هێزەکانی سوریای دیموکرات جێگیرکران لەنێو داروپەردووی شەقامەکاندا بۆ گەڕان بۆ تەقەمەنییه نەتەقیوەكان و بۆمب کە لەلایەن گروپەکەوە جێهێڵراون.\nوتەبێژی هێزەکانی سوریای دیموکرات مستەفا بالی وتی: "دەیانەوێت دڵنیابن لەوەی چیتر شانەی نوستوو نەماوە."\nبالی وتی "ئۆپەراسیۆنی پاککردنەوەی مین و کردنەوەی شارەکە بەردەوامە" و وتیشی کە هێزەکانی سوریای دیموکرات تەنیا کاتێک رزگارکردنی شارەکە رادەگەیه‌نن كه ئۆپه‌راسیۆنه‌كه ته‌واوبوو.\nهاوکات، هێزەکانی سوریای دیموکرات و دەزگای هەواڵگریی کوردی رێنمایی روونیان بڵاوکردۆتەوە کە رێگرییان لە خێزانە ئاوارەکان کردووە هەوڵی گەڕانەوە بدەن بۆ نێو ماڵەکانیان.\nئاسایش، کە دەزگای ئەمنی ناوخۆی کوردە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: "تکا لەو خەڵکە دەکەین کە لەکاتی فەرمانڕەوایی داعشدا هەڵاتن نەگەڕێنەوە بۆ شارەکە لەبەر سەلامەتی خۆیان تا بۆمب و تەقەمەنی ناهێڵین."\nلەکاتێکدا رەققە رزگارکراوە، رێکخراوی منداڵپارێزی جیهانی سێشەممە هۆشداری دا کە قەیرانی مرۆیی لە ناوچەکە هێشتا پەرەدەسێنێت.\nبەڕێوەبەری سوریای ئەو رێکخراوی کۆمەکە، سۆنیا خوش، لە بەیاننامەیەکدا وتی: "هێرشی سەربازی بۆ رەققە رەنگە کۆتایی بێت، بەڵام قەیرانی مرۆیی هێشتا لەهەرکات گەورەترە."\nرێکخراوی منداڵپارێزی جیهانی هۆشداری دا کە ئەو "نزیکەی 270,000 کەسەی لە شەڕی رەققە هەڵاتون هێشتا زۆر پێویستیان بە کۆمەکە و کەمپەکان زۆر جەنجاڵ و پڕن" و وتیشی زۆربەی خێزانەکانی رەققە ماڵیان نیه بۆی بگەڕێنەوە.


رۆناڵدۆ كاتی وازهێنانی لە یاریكردن ئاشكرادەكات\n10/1/2019 12:08:00 PM 11200 جار خوێندراوەتەوە\nكریستیانۆ رۆناڵدۆی پورتوگالی و یاریزانی یانەی یۆڤانتۆسی ئیتاڵی باس لە داهاتوی یاریكردنی خۆی دەكات و كاتی وازهێنان و پیشەی داهاتوشی ئاشكرادەكات.\nیانەی یۆڤانتۆس لە یارییەكانی خولی یانە پاڵەوانەكانی ئەوروپا ئەمشەو بەرامبەر یانەی بایەر لێڤەركۆزنی ئەڵمانی یاری دەكات لە دوەمین یاریی خۆیدا.\nرۆناڵدۆ لە ساڵی 2018 لە یانەی ریاڵ مەدریدەوە پەیوەندی بە یانەی یۆڤانتۆسی ئیتاڵییەوە كرد بە بەهای 105 ملیۆن یۆرۆ، كە ئامانجی یانەی یۆڤانتۆس بۆ گواستنەوەی ئەو یاریزانە لە پێناو بەدەستهێنانی نازناوی خولی یانە پاڵەوانەكانی ئەوروپا.\nپێش ئەنجامدانی یارییەكە رۆناڵدۆ چاوپێكەوتنێكی لەگەڵ رۆژنامەی (سپۆرت بیبڵ) ئەنجامداو باس لە داهاتوی خۆی و كاتی وازهێنانی یاریكردنی خۆی دیاریكرد.\nرۆناڵدۆ وتی.. "من هێشتا تۆپی پێم خۆش دەوێت، ئەوەی پەیوەندی بە هاندەرانی تۆپی پێ وە هەبێت من خۆشمدەوێت، سەرجەم ئەو كەسانەم خۆشدەوێت كە كریستیانۆیان خۆش دەوێت، گرنگ نیە خۆشەویستییەكەیان چەندە، گرنگ ئەوەیە دەرونیەن ئەوان منیان خۆشدەوێت".\nكریستیانۆ لە بارەی كاری داهاتوی وازهێنانی لە یاریكردن وتی.. "من چێژ دەبینم لەو كارانەی لە دەرەوەی یاریگە ئەنجامی دەدەم، پێدەچێت ببمە پیاوی كار، لە بارەی وازهێنانیەوە رۆناڵدۆ وتی.."كێ دەزانێت ساڵی داهاتو یاخود دو ساڵی چی رودەدات،".\n#کریستیانۆ #لێدوانی یاریزان #یۆڤانتۆس


كورتهێنانی بودجەی ئەمساڵی ئەمریكا گەیشتە 3.13 ترلیۆن دۆلار\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمریكا رایگەیاند: بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناو لێكەوتەكانیەوە، كورتهێنانی بودجەی ئەمساڵی ئەمریكا گەیشتۆتە 3 تریلیۆن و 132 ملیار دۆلار، ئەو ژمارەیەش سێ هێندەی كۆرتهێنانی ساڵی 2019یە.\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمریكا لە بەیاننامەیەكدا رونیكردۆدتەوە: ئەو كورتهێنانەی كە لە بودجەی ساڵی 2020دا دووچاری بوونەتەوە، ژمارەیەكی پێوانەیی لە مێژووی وڵاتەكەیان تۆماركردووە و دوو هێندەی كورتهێنانی ساڵی 2009یە كاتێك كە ئەمریكا رووبەڕووی قەیرانی دارایی بۆتەوەو تریلۆنێك‌و 400 ملیار دۆلار كورتهێنانی هەبووە.\nئەوەش لە كاتێكدایە حكومەتی ئەمریكا پێشبینی كردبوو، بەهۆی لێكەوتەكانی ڤایرۆسی كۆرۆناوە لە ساڵی 2020دا كورتهێنانی بودجەی وڵاتەكەی بگاتە 2 تریلیۆن دۆلار.\nپێشتریش جیرۆم باوڵ سەرۆكی ئەنجومەنی یەدەگی فیدراڵی ئەمریكا رایگەیاندبوو: بانكی ناوەندی ئەمریكا پابەندە بەوەی هەموو میكانیزمێك بگرێتەبەر بۆ ئەوەی یارمەتی بوژانەوەی ئابووری وڵاتەكەی بدات، بەهۆی ئەو شۆكەی لەرێگەی لێكەوتەكانی ڤایرۆسی كۆرۆناوە بەریكەوتووە.\nئەوەشی خستبووەڕوو: هەرچەندە ئاماژەكان ئەوە دەردەخەن كە ئابووری ئەمریكا تا رادەیەك بەرەو باشبوون رۆشتووە، بەڵام تائێستاش ناڕوونیەك لەبەردەم داهاتووی دووری ئابووری وڵاتەكەمان هەیە.\nپۆلیسی كرواتیا مامەڵەیەكی توند لەگەڵ كۆچبەران دەكەن


پەڕە 2 | شانۆنامەی شا لیر | شانۆڤان\nشانۆڤان > وێژە > شانۆنامەی شا لیر\nکۆردیلیا لە کۆشکی شا لیر | شێوەکار: سێر جان گیلبەرت، ۱۸۷۳\nشا لیر شانۆنامەیەکی توندووتیژانەیە؛ پڕ لە توندووتیژی و دڵڕەقی، پڕ لە کارەسات و نامرۆڤایەتی. بە چوونە بەرەوەی شانۆنامەکە و ڕووداوە کارەساتاوییەکان ئەم پرسیارە بۆ کەسایەتییەکان دێنێتە پێشێ کە ئایا ئەم جیهانە هیچ دادێکی تێدا هەیە یان جیهانێکە بە گشتی کەمتەرخەمە بەرانبەر مرۆڤ یان تەنانەت دژیەتی. کەسایەتییەکان بیر و ڕای خۆیان دەردەبڕن:\n“مێشەکان بۆ کوڕە چەتوونەکان چۆنن، ئێمەش واین بۆ خوداکان؛ ئەوان ئێمە دەکوژن بۆ ڕابواردنی خۆیان.” (پەردەی ۴ دیمەنی ۱) گلۆستر ڕادەمێنێ و تێدەگات کە گەمژانەیە مرۆڤ پێی وا بێت سرووشتی جیهان تەریب لەگەڵ کۆمەڵگادا ئیش دەکات یان ئەوەی کە بیرۆکەیەکی ساکار و ئاسانی لە دادوەری هەبێت. بەڵام ئێدگار پێداگرە کە “خوداکان دادوەرن” و پێی وایە کەسەکان ئەو شتەیان بە سەر دێ کە شایەنیانە. (پەردەی ۵ دیمەنی ۳) بەڵام لە کۆتایدا ناڕوونیێکمان بۆ دەمێنێتەوە؛ لە گەڵ کەسایەتییە نەگریس و بێئەخلاقەکاندا کەسایەتییە باش و چاکەکەش دەمرێ، بە وێنەیەکی دڵتەزێنەوە کە شا لیر تەرمی کۆردیلیای لە باوشدایە. چاکە لە نێو جیهانی شانۆنامەکەدا بوونی هەیە، هەروەها کە شێتی و مەرگیش بوونیان هەیە، بەڵام ئەستەمە بڵێین لە کۆتاییدا کامیان سەردەکەون.\nدەسەڵات بەرانبەر بە ئاژاوە\nشانۆنامەی شا لیر چەندە سەبارەت بە دەسەڵاتی سیاسییە هەر ئەوەندەش سەبارەت بە هەڵسووکەوتی بنەماڵەیە. لیر بەس باوکێک نیە، ئەو شایشە و کاتێ دەسەڵاتی خۆی ڕادەستی دوو کەسایەتی بێنرخ و نەگریسی گۆنریل و ڕیگن دەکات، نەک هەر خۆی و بنەماڵەکەی بەڵکوو تەواوی بریتانیا تووشی کێشە و ئاڵۆزی و نەهامەتی دەکات. کاتێ دوو خۆشکە نەگریسەکە ئارەزوویان بۆ هێز و دەسەڵات دەورووژێنن و ئێدمۆند دەست دەکات بە بەرز کردنەوەی پلە و پایە و دەسەڵاتەکانی، وڵاتەکە تووشیاری ئاڵۆزی و کێشەگەلێکی کۆمەڵایەتی دەبێت و تێدەگەین کە لیر نەک هەر دەسەڵاتی خۆی بەڵکوو هەموو دەسەڵاتی بریتانیای ڕووخاندووە. ڕووخاندنە یەک لە دوای یەکەکان دەست پێ دەکەن و ئاڵۆزی و شێوانشێوی هەموو وڵاتەکە دادەگرێ.\nڕووخانی دەسەڵات لە بەرانبەر ئاژاوەکاندا لە کاتی زریانەکە و سەرگەردانی لیر لە بیاباندا دیسان ڕوو دەداتەوە. لیر بە دیتنی هێزەکانی سرووشت تێدەگات کە ئەویش وەکوو مرۆڤەکانی دیکەیە لەم جیهانەدا و هیچ جیاوازیێکی نیە. ئەم تێگەیشتنە لە تێگەیشتنەکەی لە ڕووخان و لە دەس دانی دەسەڵاتە سیاسییەکەی گرینگترە و وا دەکات بیر لە نرخ و تایبەتمەندییەکانی بکاتەوە و ببێت بە کەسێکی میهرەبان و بێفیز. بەم تێگەیشتنە نوێیەی لە خۆی، لیر هیوادارە بتوانێ بەرانبەری ئاڵۆزی و هەڵەژانە سیاسییەکەشی بێتەوە.\nخەم و تاریکی شانۆنامەی شا لیر دادەگرێ و پەردەی خەماوی و دڵتەزێنی پێنجەم یەکێک لە تراژیدییترین و خەماویترین داوییەکانی نێو وێژەیە. هەڵبەت شانۆنامەکە پێوەندییە سەرەکییەکە، واتە ئەو پێوەندییەی نێوان لیر و کۆردیلیا، وەکوو نموونەیەکی مەزن لە خۆشەویستیێکی ڕاستەقینە و فیداکارانە پیشان دەدات. ئەگەرچی لیر بێبەزەییانە کۆردیلیا دوور دەخاتەوە بەڵام ئەو هەر وا سۆزی دەمێنێت بۆ باوکی، تەنانەت لە دوورەوە و لە کۆتایدا سوپایەک لە وڵاتێکی بیانییەوە دەهێنێ بۆ ڕزگار کردنی باوکی لە دەست ئەشکەنجەدەرەکانی. لەم نێوانەدا لیر وانەیەکی گرینگ فێر دەبێت و تێدەگات چ هەڵەیەکی کردووە، ئەو کاتەی بە دیداری کۆردیلیا بە خۆشەویستی و لێبووردەیەوە شاد دەبێتەوە. تێگەیشتنی لیر لە هەڵەکانی بەشێکی هەرە گرینگی یەکگرتنەوەی لیر و کۆردیلیایە، نەک بۆ پێزانین بە دڵڕەقی و هەڵەکەی بەرانبەر کچەکەی، بەڵکوو بۆ تێگەیشتنی لیر لە ئەو خۆشەویستییە ڕاستگۆیانە و قووڵەی کە کۆردیلیا بۆ باوکی هەیەتی. ئەو تێگەیشتنەی وا دەکات دیسان ئەو خۆشەویستییە باوکانەیە بگەڕێتەوە، کە ئەمە بەڵگەیەکە بۆ توانای خۆشەویستی بۆ گەشە کردن تەنانەت ئەگەر لە دەرفەتێکی کورتدا بێت، ئەویش لە نێوان ئەو هەموو ترس و ئاژاوەدا کە پاشماوەی شانۆنامەکە گەمارۆ دەدات.\nشانۆنامەی شا لیر وێنەیەکی سارد و ناخۆش لە جیهانێکی بێمانا پیشان دەدات. شا لیر لە سەرەتادا نرخ دادەنێ بۆ داد و ئاسایشی کۆمەڵایەتی و پاشایەتی بەڵام بە چوونە بەرەوە و بە ئەزموونەکانی، ئەم نرخانە لاواز دەبنەوە. لە کۆتایدا لیر بەو ئاکامە دەگات کە دادپەروەری و ئاسایش و پاشایەتی بەس هەر ناوگەلێکی خەڵەتێنەرن بۆ دەسەڵاتێکی دڕندە و کێوی. کۆرنۆل ئەو ڕوانگەی لیرە پەسند دەکات کاتێک دان بەوەدا دەنێت کە تەنانەت سزادانی گلۆستر بە بێ دادگایی کردن، بڕیارێکی نادادگەرانەیە. دەسەڵات ئەو ئازادییەی پێ دەبەخشێ ئەو کردەوەیەی هەبێت کە دەیەوێ. گلۆستریش جیهان وەکوو ڕێكەوت دەبینێت، وەکوو شوێنێکی دڕندە و دڵڕەق و پڕ لە تاوان کە ئاکاری خوداکان بەرانبەر مرۆڤەکان وەکوو ئەوەی کوڕە قوتابیەکانە لە گەڵ مێشەکان. شانۆنامەی شا لیر لە هیچ شوێنێکیدا ژیان پیشان نادات و مانا یان ئەگەری ڕزگاری ناخاتە ڕوو. کۆتاییە تراژیدییەکەی شانۆنامەکە هیچ وانەیەک ناڵێتەوە. کۆردیلیا بە بێ هیچ هۆیەک دەمرێ؛ فەرمانی لە سێدارە دانی هەڵوەشاوەتەوە. ئەو ژمارە کەمەی کە زیندوو دەمێننەوە خەفەتبارن لەو شتەی کە بینیویانە.\nتێگەیشتن لە خود\nشانۆنامەی شا لیر ئەوە پیشان دەدات کە تێنەگەیشتن لە خود دەتوانێ ببێتە هۆی ساز بوونی کێشە و ئاژاوە و تراژیدی، بەڵام هەروەها شانۆنامەکە ئاماژە بەوەش دەکات کە تێگەیشتن لە خود ئازار بەخشە و ڕەنگە نرخی ئەو هەوڵ و ماندوو بوونەی نەبێت کە بۆ گەیشتن پێی پێویستە. هەڵەی تراژیدی لیر نەبوونی تێگەیشتنیە لە خود. ڕیگن لە پەردەی سەرەتایی شانۆکەدا لەو هەڵەیە تێدەگات کاتێ دەڵێ: “ئەم قەد بە باشی خۆی نەناسیوە” (پەردەی ۱ دیمەنی۱). لیر دەگات بە تێگەیشتن بە خود بەڵام بە نرخی سامان و دەسەڵات و هۆشمەندیەکەی. ئەو شتەی کە سەبارەت بە خۆی تێدەگات، تێگەیشتنێکی دڵخۆشکەر نیە:\nتکاتان لێ دەکەم پێم ڕامەبوێرن\nمن جگە لە پیرێکی کەنەفت و گەلحۆ هیچی تر نیم\nهەشتا ساڵ تەمەن و زیاتریش… نە کاژێرێ کەمتر و نە کاژێرێ زیاتر.\nگەر بێ پێچووپەندا بدوێم دەڵێم من لە سەر عەقڵی خۆم نیم\nلەوانەیە تۆ بناسم… ئەو کابرایەش\nبەڵام هەر بە گومانم… ئێستا من دەزانم ئێرە کوێیە…\nبە هەموو توانا و ئاوەزی خۆم نازانم ئەم جلانەی بەرم چین و کێ لە بەری کردووم.\nناشزانم دوێنێ شەو لە کوێ مامەوە\nپێم پێمەکەنن… ئەوەندەی بزانم و ئاوەزم بێ ئەوەیە ئەم خانمە کۆردیلیای کچم بێ\nپەردەی ۴ دیمەنی ۷\nتێگەیشتن لە خود، لیر لەو چارەنووسە تراژیدییەی ڕزگار ناکات و قەد ناتوانێت لەو چارەنووسە ڕا بکات. لە ڕاستیدا تێگەیشتن لە خود وا دەکات ئازارەکەی چڕترەوە بێت. لە کۆتایدا تێدەگات کە کۆردیلیای کچی چەندە خۆشی دەوێت و ئەمە مەرگی کۆردیلیا ئازاربەخشتر و دڵتەزێنتر دەکات. بەسەرهاتی ئێدمۆندیش ئەوە پیشان دەدات کە تێگەیشتن لە خود نرخێکی سنوورداری هەیە. بە پێچەوانەی لیرەوە، ئێدمۆند هەر لە سەرەتاوە بە ڕوونی خۆی دەبینێت، بەڵام تێگەیشتن لە خود سوودێکی وەهای بۆی نیە: ئەو بەر لە مەرگی لیر دەمرێت.\nجێی متمانە نەبوونی قسەکان\nشانۆنامەی شا لیر ئاماژە بەوە دەکات کە قسە و وتەکان هەمیشە جێگەی متمانە نین. ڕووداوە تراژیدییەکانی شانۆنامەکە بۆیە دەقەومن کە لیر بڕوا بە قسە جوانەکانی گۆنریل و ڕیگن دەکات، لە کاتێکدا بە ڕوونی دیارە کە خەریکن فێڵبازانە دەدون. گۆنریل دەڵێ خۆشم دەوێی پتر لەوەی کە قسە دەری ببڕێ. (پەردەی ۱ دیمەنی ۱) کە بێمانایە چونکە لە نێوان قسە و باسێکی دوور و درێژدایە. کێنت دەڵێ کە قسەیەکی ساکار و سادە وەکوو هی کۆردیلیا جێگەی متمانە و باوەڕە:\nخۆشەویستی کچە چکۆلانەکەت لە هی ئەوان کەمتر نییە\nئەو کەسانەش بە دڵسارد مەزانە کە بە چرپە بۆت دەدون…\nچونکێ چرپە، لە بۆشایی، بێ سەدایە.\nپەردەی ۱ دیمەنی ۱\nبەڵام کۆرنۆل پێوایە کە قسەی ساکار و کورت هەر وەکوو مەرایی کردنێکی دوور و درێژ جێگەی متمانە نیە. ئێدگار پێیوایە کە زمان قەد ناتوانێ هەست و ئازارەکان بە تەواوی ڕابگەینێت. لە کۆتایی شانۆنامەکەدا ئاکاری لیر پیشاندەری ئەوەیە کە ئێدگار ڕاست بووە؛ کاتێ کە کۆردیلیا بە مردوویی دەبینێت بە یەکجاری دەسبەرداری زمان دەبێت و دەست دەکات بە هاوار کردن.\nسەرچاوە: Spark Notes\nلاپەڕەی 2 لە 2 پێشوو\tپاشوو\nتراژیدیی شانۆنامە شێرزاد حەسەن ویلیام شێکسپیر\nتێبینیێک لە سەر شانۆنامەی ئەنتیگۆنە\nچاوەڕوانی گۆدۆ: گۆدۆ


ژمارەیەک بیركردنەوەی هەڵە لەسەر هەڵامەت بزانە\nهەڵامەت یەکێکە لەو نەخۆشیانەی توشی مرۆڤ دەبێت بەتایبەت ئەو کەسانەی کەتوانای بەرگریکردنیان لە لەشدا کەمە و توشی ڤایرۆس دەبن.\nھەوکردنێکی کاتی بۆشاییە ھەوایەکانی دەوروبەری لووتە و لە ھەوکردنی کاتیدا، بۆشاییەکانی دەوروبەری ڕێڕەوی لووت ھەو دەبن و ئەستوور دەبن. ئەمە کاردەکاتە سەر دەرچوونی ئەو لینجە ماددەیەی کە دروستی دەکەن. لە ھەوکردنی کاتیی بۆشاییەکان، ھەناسەدان بە کەپوو گران دەبێت. دەوردوبەری چاوەکان و ڕووخسار ئەستوور دەبن، لەوانەیە تۆ ئازاری دەم و چاو و کەللەی سەرت ھەبێت (دەم و چاو و کەللەی سەر وەک لێدانی دڵی لێدەدات). زۆربەی جار ھەوکردنی کاتی بۆشاییە ھەوایەکان لە ئەنجامی ھەڵامەتەوە دەبێت.\nهۆكاری تووشبوون بە هەڵامەت چییە؟\nسایتی healingdaily دەڵێ ٦٠%ی خەڵكی ئەمریكا وا دەزانن هۆی هەڵامەت بەكتریایە، ٤٠% یشیان وا دەزانن سەرما تووشی هەڵامەتمان دەكات. لە ڕاستیدا ئەو دوو بۆچوونە ڕاست نین. هەڵامەت تەنها بەهۆی ڤایرۆسەوە ڕوودەدات و ڤایرۆسەكە دوور و نزیك كاری بە سەرماوە نییە، بەڵكو لە ئەنجامی كۆنتاكت لەگەڵ كەس یان شتێكی پیسبوو بەم ڤایرۆسە تووشمان دەبێت.\nتەنها بەركەوتنی كۆكە و پژمەی كەسی توشبووش تووشمان ناكا، بەڵكو لە دەم و چاو و لووت و دەستی ئەوەوە تووشمان دەبێت.\nباشترین چارەسەریش بۆ هەڵامەت چارەسەری سادە و ساكار و سروشتییە. ئەنتی بایۆتیكەكانی وەك ئەمۆكیسیلین بە هیچ جۆرێ پێویست ناكات، چونكە ئەمە دژی بەكتریایە و كاری بەسەر ڤایرۆسەوە نییە. پاراسیتۆڵیش بەكار مەهێنە هەتا پلەی گەرمیت لە ٣٩ پلە تێدەپەڕێ و زۆر لاواز دەبێت و تووشی ئازاری ماسوولكە دەبیت، چونكە بەرزبونەوەیەكی كەمی پلەی گەرمی لەش پێویستە، هەم بۆ ڕێگاگرتن لە زۆربوونی ڤایرۆسەكە و هەم بۆ دروستكردنی دژەتەنی لەش كە بەرگری لەشت لە دژی ڤایرۆسەكە بەهێز دەكات.\nکەواتە پێویست بە سەردانی دکتۆر ناکات وەختێ تووشی هەڵامەت دەبن، بەڵکو بۆ خۆتان دەتوانن لە ماڵەوە چارەسەری بکەن؛ دەستەكانت زوو زوو بشۆ. كلینیكس بەكاربێنە نەك دەستەسڕ. ڕۆژانە ١٠ پەرداخ ئاو بخۆرەوە. لیمۆ و سەرچاوەكانی تری ڤیتامین سی بخۆ. دوور بکەوەرەوە لە کەسانی تووشبوو و جگەرەکێشانیش.\nئاو یان شەربەتی لیمۆی سروشتی Lemon Juice وەكو سەرچاوەیەیكی دەوڵەمەندی ڤیتامین C سوودی لێ وەردەگیرێت، ئاوا یان لەگەڵ زەڵاتە و خۆراكی تردا تێكەڵ دەكرێت. شەربەتی لیمۆ بەوە ناسراوە كە لەش لە میكرۆب و هەوكردنەكان دەپارێزێت. رێژەییەكی بەرزی لە ترشی میوە Citric Acid تێدایە كە یارمەتی لەش دەدات بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەكان بەتایبەتی ڤایرۆسی هەڵامەت.\nبۆ ئەوەی تووشی هەڵامەت نەبیت:\n١. هەوڵ بدە ماچکردنی کەسانی دەوروبەرت کەم بکەیتەوە بەتایبەتی تووشبووەکان.\n٢. هەوڵ بدە تەوقەکردن و دەستگرتن کەم بکەیتەوە ئەگەر کردت پاش ئەوە دەستەکانت پاک بشۆ.\n٣. رۆژانە چەند جارێک دەستەکانت پاك بشۆ بەتایبەتی لە کاتی ڕۆشتن بۆ شوێنە گشتییه‌کان و گرتنی دەسکی ده‌رگاکان.\n٤. ئەگەر لە ماڵەکەتدا کەسی توشبوو هەبوو هەوڵ بدە کەرەسەکانی بەکارنەهێنیت.\n٥. خواردنی میوەکان ڕۆژانە بە بەردەوامی بە تایبەتی پرتەقاڵ و لیمۆ.\n٦. دوورکەوتنەوە لە خواردنی ساردەمەنییەکان.\n٧. ئەگەر کۆئەندامی بەرگریی لەشت لاوازە هەوڵ بدە ڤیتامین وەربگریت.\nئەگەر توشی نەخۆشییەکە بوویت ئه‌وا بەم ڕێگا سرووشتییانە خۆت چارەسەر بکە:\n١. حەسانەوە: لەم کاتەدا باشترین شت بۆ تۆ حەسانەوەیە دەبێت ئارام بیت و ماوەیەکی زۆر لە جێگادا بیت تاکو ماندوێتیت نەمێنێت.\n٢. وەرزش کردن : زۆرکەس لەم کاتەدا وەرزش کردن بە باش دانانێت بەڵام ئەمە چارەسەرێکی سرووشتییە و پێویستە ئەنجام بدرێت، بەیانیان لە پاش لەخەوهەڵسان.\n٣. خواردنەوەی خواردنە گەرمەکان بەتایبەتی شیر.\n٤. خواردنەوەی ئاو بە بەدەوامی چونکە ئاو سوودێکی زۆری هەیە و هەوڵی لابردنی ڤایرۆسەکە دەدات.\nبیرکردنەوە هەڵەکان لە هەڵامەت:.\n1:نەخۆشییەكە بە ئارەقكردنەوە لە جەستە دەردەچێت: زۆر كەس كاتێك هەڵامەت دەگرێـت دەچێتە نێو جێگەیەكی گەرم و جلی زۆر لەبەر دەكات تاوەكو ئارەق بكاتەوە ، بەڵام لە ڕاستیا ئەمە هەڵەیە و تەنهال لەبەر ئەوەی جەستەت گەرم دەبێتەوە هەست بە باشی دەكەیت.\n2: ڤاكسینی ئەنفلۆنزا دووچاری نەخۆشیەكەت ئەكات: بە بڕوای هەندێك كەس كاتێك كوتانی وەرزی ئەنفلۆنزای دەكرێت پێی وایە یەكسەر دووچاری نەخۆشیەكە دەبێتەوە بەڵام لە ڕاستیا بیركردنەوەیەكی هەڵەیە و دووچاری نابیتەوە.\n3: سیستەمی پارێزگاری جەستە لاوازە: ئەگەر سیستەمی پارێزگاری جەستە لاواز بێت بەرامبەر نەخۆش كەوتن ئەوە هیچ پەیوەندی بە هەڵامەتەوە نیە چونكە كەسێكی نەخۆش و كەسێكی سەلامەت وەكو یەك دووچاری هەڵامەت دەبنەوە.\n4: ڤیتامین سی: هەندێك بیروبۆچوون هەیە كە زۆر خواردنی ڤیتامین سی دووچاری ئەنفلۆنزات دەكەنەوە ، ئەمە هەڵەیە و بەكارهێنانی ڤیتامینەكان سودی زۆر دەگەیەنێت بە جەستە.\n5: ئەنفلۆنزای زستان: زۆرینەی خەڵك پێی وایە سەرمای زستان دووچاری ئەنفلۆنزات دەكاتەوە، بەڵام لە ڕاستیا پایز و بەهار وەرزی گونجاوی ئەنفلۆنزان.\n6: شیر نەخوادرنەوە: خەڵكانیك دەڵێن نابێـت لە كاتی ئەنفلۆنزادا شیر بخورێتەوە چونكە شیر نەخۆشیەكەت قورس دەكات، بەڵام لە ڕاستیا تاوەكو دەتوانیت شیر بخۆنەوە و هیچ رێگریەك نیە بۆ چاك بونەوە.\n7: سەرما دەبیتە هۆی ئەنفلۆنزا: هەمیشە گەورەترەكان پێمان دەلێن پۆشاكی زیاتر لەبەر بكەن با نەخۆش نەكەون بەڵام ئەمە هەڵەیە و ئەنفلۆنزا ڤایرۆسیكە لەو وەرزانەیا لە هەوادا بڵاو دەبنەوە كاتێكیش دووچاری دەبیت گەرمات بێت یا سەرما هیچ جیاوازی نیە بوی.\n8: لەكاتی بوونی( تا) نابێت خواردن بخۆیت: دەڵین تووش بووی ئەنفلۆنزا لەكاتی بوونی تا دا خواردن نەخوات باشترە بەڵام بە پێچەوانەوە ئەمە زۆر هەڵەیە چونكە نەخۆش لەو كاتانەدا خواردنە شلەمەنیەكان بخوات تاوەكو زوتر چاك ببێتەوە.


نەفرەتکردن لە شەڕی خۆکوژیی ئەرکێکی نیشتمانیە و لەگۆڕنانی خەونی داگیرکەرانە\nهەر وەک هەموو لایەک ئاگادارن، دەستەڵاتدارانی تورکیا چەندین جار بە بیانووی لێدانی گەریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستانەوە پەلاماری باشووری کوردستانیان داوە.\nماوەی دوو مانگە هەوڵەکانی خۆیان چڕ کردۆتەوە و لە چەندلاوە بە ڕێگای ئاسمانی و زەویدا بە هەموو چەک و فڕۆکە کەرەسەی پێشکەوتووی شەڕهێرش دەکەنە سەرباشووری کوردستان، بەڵام خۆشبەختانە تا ئێستا نەیانتوانیوە بە ئامانجی خۆیان بگەن و بە سەرئیرادەی گەریلاکاندا زاڵ بن و بەسەر شۆڕی گەڕاونەوە.\nدوای نائومێد بوون لە هاتنەدی خەونەکانیان، کەوتنە بیری تەڵەدانان و پیلانیان داڕشت کە شەڕی ناوخۆیی کوردکوژیی لە نێوان گەریلا و پێشمەرگەدا هەڵگریسێنن، تا بەتەقینی تەڵەکە، ئەوان بە ئامانجە داگیرکاریەکانیان بگەن. بەو هیوایە کاربەدەستانی ئێستای کوردستان لەوە وریاتر بن و نەکەونە داوی پیلانگێڕیی داگیرکەرانی کوردستان.\nلە کاتێکدا خەباتی ڕەوای خەڵکی کوردستان لە پێناو مافی دیاریکردنی چارەنووسی خۆیدا گەلێک هەورازو نشێو و قۆناغی سەختی بڕیوە، کەوتن و هەستانەوەی زۆری بەخۆوە دیوە، بە ماڵوێرانیی و بە ڕژانی دەریایەک لە خوێنی خەڵکی کوردستان و گیانبەختکردنی هەزاران گەریلا و پێشمەرگە و شەڕڤانی قارەمان، کاروانی خەباتی ڕزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستان پێشکەوتووە و گەیشتۆتە ئەم قۆناغەی ئێستا، کە خاوەنی کۆمەڵێک دەستکەوتی بەنرخە.\nئەو دەستکەوتانە مڵکی هەموو خەڵکی کوردستانن. هەر لایەک لە پێناو بەرژەوەندی کەسیی و حیزبیی زیان بەو دەستکەوتانە بگەیەنێت، تاوانبارە و لە داهاتوودا باجی ئەو تاوانە دەدات.\nچەندین بەڵگەی زیندوو هەیە کە شەڕی کوردکوژیی لە هەر شوێنێک و لە ژێر هەر ناوێکدا کرابێت، هیچ لایەک براوە نەبووە و زیانی بە کۆی بزوتنەوەی ڕزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستان گەیاندووە و ڕەوتی بەرەوپێشچوونی خەباتی ڕزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستانی دواخستووە. بە تایبەت لەم سەردەمە هەستیارەی ئێستادا، شەڕی ناوخۆیی ڕاستەوخۆ خزمەت بە بەرژەوندی داگیرکەران دەکات و پیلانە دووژمنکاریەکانیان بە ئاسانی جێبەجێ دەکەن وخەڵکی کوردستانیش بۆ ماوەیەکی نادیار ئەو هەلە زێڕینەی ئێستایان لە دەست دەچێ. لە دەرئەنجامی تراژیدیایەکی لەو شێوەیەدا دەبێ ماوەیەکی زۆر چاوەڕوان بین تا هەلێکی دیکەی وەک ئێستامان بۆ دەڕخسێتەوە. لەوانەیە کاربەدەستانی ئێستای کوردستان لەتەمەنی خۆیاندا ئەوهەلە بەچاوی خۆیان نەبیننەوە.\nبۆیە پێویستە هەموو ئێمەی کوردستانیی نەفرەت لەشەڕی ناوخۆیی کوردکوژیی بکەین و کێشە ناوخۆییەکان بە دیالۆگ و لێکتێگەیشتن چارەسەر بکەین و پاراستن و گەشە پێدانی ئەو دەستکەوتانەی ئێستامان بە ئەرکی سەرشانی خۆمان بزانین و هەر لایەک هەوڵی لەباربردنیان بدات، دەبێ بە نەیاری خۆمانی بناسین.\nپێویستە پارتی کرێکارانی کوردستان و پارتی دێموکراتی کوردستان لە هەمووان زیاتر هەست بە بەرپرسیاریەتی بکەن. پێویستە لە ڕوانگەیەکی خەسارناسییەوە بە خۆیاندا بچنەوە و بە لێکتێگەیشتن کۆتایی بەو بارگرژیەی نێوانیان بێنن و بوێرانە پیلانی شۆڤێنیستیی داگیرکەران پووچەڵ بکەنەوە.\nپێویستە لایەنە سیاسیەکانی کوردستان هەڵوێستێکی نیشتمانپەروەرانەی وەک یەکیان هەبێت و ڕێگە لە ڕوودانی شەڕی ماڵوێرانکەری ناوخۆیی بگرن.\nپێویستە خەڵکی کوردستان بە گشتی فشار بۆ دوو لایەنی ناکۆک بێنن تا کێشەکانیان بە دیالۆگ چارەسەر بکەن و پەنا نەبەنە بەر شەڕی خۆکوژیی.\nپێویستە شەڕڤان و پێشمەرگە و گەریلا وەک هێزی ڕزگاری کوردستان ناوی پێرۆزیان لەکەدار نەکەن و بەشداری شەڕێک نەکەن کە لەزیان زیاتر هیچ دەستکەوتێکی بۆ ئەوان و خەڵکی کوردستان نیە. بەڵکو ئەوان وەک پێشەنگی خەبات و وەک هێمایەکی ڕێز لێگیراوهەوڵبدەن، ئەو بارودۆخە ناهەموارەی ئێستا پێچەوانە بکەنەوە و تا بەخێر بەسەر خەڵکی کوردستاندا بشکێتەوە، جیا لەوەش هیچ کردەوەیەکی قێزەون لە گەریلا و شەڕڤان و پێشمەرگەی کوردستان ناوەشێتەوە.\nپێویستە دەزگاکانی ڕاگەیاندن هەست بە بەرپرسیاریەتی بکەن و ڕۆڵی ئەرێنییان هەبێت، بە تایبەت تیڤیەکان بە وردبینیی و دووربینیی هەڵسوکەوت بکەن و هەوڵبدەن ئەو بارودۆخە نەخوازراوەی ئێستا هێوەر بکەنەوە و ترش و خوێ بە هەواڵەکانی پەیوەندیدار بە ناکۆکی نێوان لایەنە سیاسیەکاندا نەکەن.\nپێویستە هەموو لایەک ئەو ڕاستیە باش بزانن کە لەشکرکێشیی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان تەنیا بۆ لێدانی پارتی کرێکارانی کوردستان نیە، بەڵکو پیلانەکە زۆر لەوە گەوەرەترە و ئەگەر بوار بە جێبەجێکردنی بدرێت، زیان بە هەموو بەرژەوەندیەکانی خەڵکی کوردستان دەگەیەنێت.\nئێستا کاتی ئەوەیە کە خەڵکی کوردستان و کوردانی تاراوگە، بەرامبەر بەو پەلاماردانەی تورکیا ناڕەزایەتی گشتی دەرببڕن. داوا لە هاوپەیمانان بە ڕێبەرایەتی ئەمریکا بکرێت چاو لە ئاست ئەو سنووربەزاندن و سەرەڕۆییانەی تورکیا نەنوقێنن و بە ئاشکرا هەڵوێستی فەرمیان دەرببڕن. داوا لە ووڵاتانی پێشکەوتوو و یەکێتی ئەوروپا بکرێت فشار بۆ دەستەڵاتدارانی تورکیا بێنن کە پەلاماری وڵاتانی دەوروبەر و خەڵکی کوردستان نەدەن و ڕێز لە سەروەری دراوسێکانی بگرێت. پێویستە داوا لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بکرێت، بێدەنگی بشکێنی و بۆپێشگرتن لە سنوو بەزاندن و پێشێلکردنی مافی مرۆڤ و سوکایەتی کردن بە یاسا نێونەتەوەییەکان لە لایەن تورکیاوە، بە ئەرکی سەرشانی خۆی هەستێت.\nلەم قۆناغەی ئێستادا واباشترە کە پارتی دێموکراتی کوردستان هەوڵبدات کە حکومەتی هەرێمی کوردستان بە ئاگاداری ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە سەر بنەمای یاسای فیدڕاڵی لە گەڵ حکومەتی عێڕاق ڕێکبکەوێت و چێتر لە پێناو بەرژەوەندی کاتیی ئەوفشارو سووکایەتی پێکردنەی دەستەڵاتدارانی تورکیا قەبووڵ نەکات و خۆی لەوبارودۆخە تەمومژاویی و نەخوازراوە ڕزگار بکات.\n٢٦ی جۆزەردانی ٢٧٢١ی کوردی


سوید هاوسەرگیری مناڵان پەسەند ناکا\nحکومەت تەنها دوو هەفتە بەر لە هەڵبژاردنەکانی ئەمساڵ بڕیاریدا کە گرێبەستی هاوسەرگیری لەگەڵ منداڵ کە لەدەرەوەی وڵات ئەنجامدراوە لە سویددا پەسەند نەکرێت.\nئەمە لە کاتێکدا کە ئەنجوومەنی یاسایی سوید (Lagrådet) ئەم پێشنیازە ڕەتدەکاتەوە، بەڵام وەزیری کۆچی سوید هیلێن فریتزون سوورە لەسەر ئەم بڕیارە و دەڵێ.\nئەم بڕیارە مافەکانی منداڵان بەهێز دەکات و حکومەت لەم ڕووەوە زۆر جدییە، لەبەر ئەوەی منداڵ دەبێ منداڵ بێت.\nلە سویددا ئەو کەسەی تەمەنی لە خوار ١٨ ساڵەوە مافی هاسەرگیری کردنی نییە و قەدەغەیە. بەڵام لە چەندین وڵاتی دیکە یاساکان سەبارەت بەم پرسە جیاوازن.\nبۆیە هەتاوەکو ئێستا ئەو هاسەرگیریانەی لە دەرەوەی وڵاتی سوید ئەنجامدراون ئەگەر کەسەکەش لە ژێر ١٨ ساڵەوە بوو بێت، لە سویدیشدا گرێبەستی هاوسەرگیرییەکەی پەسەند کراوە.\nبەڵام بەپێی ئەم پرۆژە یاسایەی حکومەت بڕیاری لەسەرداوە، ئەگەر یەکێک لە کەسەکانە تەمەنیان لەکاتی ئەنجامدانی هاوسەرگیرییەکەدا منداڵ بوو،وە کاتێک هاتبێتە سوید تەمەنی هەر لە خوار ١٨ ساڵەوە بوو بێ، ئەوا ئەو گرێبەستی هاوسەرگیرییە لە سویددا لە داهاتوودا پەسەند ناکرێت.\nئەگەر تەمەنی یەکێک لەو کەسانەی لە وڵاتەکانی خۆیان بە شوودرابن یان ژنیان بۆ هێندرابێت و تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵەو بێت، بەڵام لە کاتی هاتنیان بۆ سوید تەمەنیان ١٨ ساڵی پڕ کردبێتەوە، ئەوا ئەم یاسا ئەوان ناگرێتەوە.\nکۆی سه‌ردان: 18044210


سەدیق سەعید ڕواندزی/ نوێژی دەریا لاوانەوەیەك بۆ ئایلانی كوردی\nلە ژیانی مرۆڤدا، هیچ ڕووداوێک وەکو شەڕ، مایەی ترس و نائومێدی و نەهامەتی نییە. لەهەر شوێنێک بڵێسەی جەنگ هەڵگیرسا، دەبێ چاوەڕوانی هەموو کارەساتێکیش بین. مێژووی مرۆڤایەتی، هێندەی مێژووێکە لە شەڕ و کوشتن، هێندە مێژووی داهێنان و جوانترکردنی ژیان نییە. هەمیشە خوێن، شەڕ و ئاشووب، بەشێک بوونە لەو مێژووە. بە تایبەتیش لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کۆمەڵگا خێڵەکی و دواکەوتووەکاندا. دەشێ ئەوەی بەدەیان و سەدان ساڵ بینای دەکەین، لە چەند خولەکێکدا، شەڕ وێرانی بکات و هەزاران ساڵ بیگێڕێتەوە دواوە. لە شەڕدا، هەر تەنیا مرۆڤەکان نا، بەڵکو سروشت و ژینگە و نیشتمانیش وێران دەبن و سیمای ڕاستەقینەی خۆیان نامێنێت. کە شەڕیش هەڵدەگیرسێ، خەونی گەورەی مرۆڤ ئەوەیە چۆن پەنایەکی ئارام بدۆزێتەوە و لەو شەڕەدا خۆی ڕزگار بکات، بەڵام گەلێک جار مرۆڤەکان لە مەرگێک ڕادەکەن، بێ ئاگا لەوەی بەرەو مەرگێکی دیکە و چارەنووسێکی دیکەی نادیار دەچن. چوار ساڵ لەمەوبەر، بەهۆی مەرگی ئایلانی کوردی کە لە شەڕ ڕایکردبوو، وێنەیەکی تراژیدی گەورە لە دەرهاوێشتەکانی شەڕ و نەهامەتییەکانی دەرکەوت. کاتێ ئەو منداڵە لەگەڵ خێزانەکەی بەمەبەستی گەڕان بەدوا ژیانێکی دیکە و هەڵاتن لە دۆزەخی شەڕ لەوڵاتەکەی ڕێگەی هەندەرانیان گرتەبەر، کەچی شەپۆڵە بێ ڕەحمەکانی دەریا لوولیدان. گەرچی دیمەن و چیڕۆکە دڵتەزێنەکانی ڕێگەی هەندەران و پەناهەندەیی، هەمیشە بەشێک بوونە لە گێڕانەوەکانی ژیان. وەلێ مەرگی ئایلان بە شێوەیەک بوو، کە مرۆڤایەتی شەرمەزارکرد. بەوەی کە چۆن لەو جیهانە گەورەیەدا، سووچێکی ئارام نەبێت تاکو منداڵێک دنیای پاکی منداڵییەتی خۆی تیادا بباتە سەر. (نوێژی دەریا) ناوی کتێبێکی (خالید حوسێنی)یە و ماوەیەک لەمەوبەر چاپ و بڵاو کرایەوە. ناوەڕۆکی ئەم کتێبە، لاوانەوەیەکە لە شێوەی پەخشانێکی هونەری لە بارەی مەرگی ئەو منداڵەوە کە ویژدانی مرۆڤایەتی هەژاند. نووسەر بە زمانێکی ئەدەبییانە، گوزارشت لەو ڕووداوە دەکات و مەبەستیەتی لە شێوەی پانۆڕامایەک، نەهامەتییەکانی جەنگ بەگشتی و شەڕی سوریاش بەتایبەتی پیشان بدات. کە چەند ساڵێکە بەردەوامە و سەدان ساڵ ئەم وڵاتەی گێڕایەوە دواوە بەبێ ئەوەی کەس براوە بێت لە شەڕەکە. نووسەر لە چەند دیمەنێکددا، وەسفی ژیان و دواتر دروستبوونی شەڕ و پاشان کۆچ و مەرگی ئەو منداڵە دەکات. لە دیمەنی یەکەمیان، هێشتا شەڕ هەڵنەگیرساوە و هەمووان ژیانێکی ئاسایی و بەختەوەرانە دەژین. هێشتا شەڕ حمێ و ئیدلبی وێران نەکردووە. لەو دیمەندا، هێشتا ئایلان نەبوویەکە و نەهاتۆتە ناو ئەو وەیشوومەی کە ژیانە کاتێک دەڵێت:\nلە هاوینە درێژەکانی مناڵیدا..\nمن و مامەکانت\nلە سەربانی خانووە دێهاتەکەی باپیرەتدا دۆشکمان ڕادەخست..\nبەیانیان وەختی شنەی شەماڵ دار زەیتوونەکانی دەلەراندەوە..\nنووسەر لێرەدا، لە سەردەمی باوکی مەروان، واتا ئالان دەگەڕێتەوە مێژووی شاری حمێ و ئەو ساتانەی ژیان تیایدا ئاسایی بوو. سەردەمانێک کە هێشتا ئەو شارە، شەڕ وێرانی نەکردبوو. ئایلان بە ژینگە و شارێک ئاشنا دەکرێت کە بەشێکە لە مێژووی باو و باپیرانی خۆی، گەڕانەوە بۆ ئەو کاتانە، ئاماژەیەکە بەوەی کە شەڕ چۆن ژیان وێران دەکات و جوانییەکان دەسڕێتەوە. ئەوەی دەمێنێتەوە، تەنیا یادگارییەکانن کە لە ڕێگەیەوە جارێکی تر بە خەیاڵ بگەڕێینەوە ئەو کاتانە. لەو وێنەیەدا، نووسەر باس لە قۆناغی پێش هەڵگیرساندنی شەڕ دەکات و بەردەوام دەبێت لە نیشاندان و گێڕانەوەی جوانییەکانی ژیانی دوێنێ کە ئێستا شەڕ هەمووی لە ناوبرد. بۆیە لە وێنەیەکی دیکەدا دەڵێت:\nلەو شارە کۆنە جەنجاڵەدا..\nمزگەوتێک بۆ ئێمەی موسڵمان هەبوو...\nکلێسایەک بۆ مەسیحییەکان..\nبازاڕێکی گەورەش بۆ هەمووان..\nئەو شارەی ئێستا جەنگ وێرانیکردووە، سەردەمانێک هەڵگری هەموو ئەو هێما جوانانە بووە کە باوکی مەروان بینیویەتی و دەیانگێڕێتەوە. ئەو وەک گێڕەڕەوەیەک مێژووی ژیان لەو شارەدا باس دەکات و ساتەکانی بەختەوەری و ئاسوودەیی ژیانیان بۆ مەروان دەگێڕێتەوە. خۆزگەی ئەوەش دەخوازێت کە ئەوکات مەروان ئەو جوانییانەی ببینیایە، نەک ئێستا بەهۆی شەڕەوە ناچار بێت شارەکە و وڵاتەکەشی جێبێڵێت. بەڵام کە شەڕ دروست بوو، کوا جوانییەکان دەمێنن؟ بۆیە ئەمجارەیان لە وێنەی دووەمدا، نووسەر دیمەنەکانی شەڕی ناوخۆی سوریا و سەرەتاکانی هەڵگیرسانی ئەو شەڕە باس دەکات کە بۆ ماوەی هەشت ساڵە بەداخەوە ئەم وڵاتەی گرتۆتەوە و چەندین سەدە، جوانییەکان و مێژوو، شوێنەوارەکانی ئەو وڵاتەی وێرانکرد و گێڕایەوە دواوە. ئەمجارەیان باوکی مەروان بە کوڕەکەی دەڵێت:\nسەرەتا ناڕەزایی و ئۆپۆزسیۆن پەیدابوو..\nئاسمانەکان بۆمبیان دەباراند\nبرسێتی و قات و قڕی\nمردووناشتن لە گۆڕستان..\nدەشێ ئەوەی مرۆڤ بە دەیان ساڵ بینای دەکات، جەنگ لە چەند چرکەیەکدا وێرانی بکات و هیچ ئاسەوارێکی ژیان نیشان نەدات. تا ئەو ڕادەیەی مرۆڤ گومان بکات لەوەی کە ئاخۆ پێشتر ئێرە شوێنی ژیان بووە. لەوێنەی دووەمدا، ئەو چرکەساتانە دەبینین کە شەڕ هەڵدەگیرسێت و هەموو شتێک وێران دەکات. مرۆڤەکان بۆ ئەوەی لە شەڕ هەڵبێن و پەنایەکی ئارام بدۆزنەوە، کۆچ دەکەن. زۆرجار لە ترسی مەرگ هەڵدێن و کەچی دەچنە باوەشی مەرگێکی دیکە. دوای ئەوەی شەڕ دروست بوو، ئیدی مەروان و باوکی ناچارن وڵات جێبێڵن و بەرە و هەندەران کۆچ بکەن. لەوێنەی سێیەمدا، باسی ئەو کۆچە دەکات و دەڵێت:\nلەم کەنارە ساردەی بەر تریفەی مانگە شەو..\nهەموومان ترسمان لێ نیشتووە..\nهەموومان بە دوای نیشتمانێکدا دەگەڕێین..\nئەوان لەشەوێکی بەر تریفەی کەنار دەریادا، سەرنجی شەپۆڵەکان دەدەن و چاوەڕوانی بڕینی ئەو ڕێگایەن کە مەرگێکی شاراوەی هەڵگرتووە. مەروان و باوکی بە دوای ژیاندا وێڵن و لە ترسی مەرگ ڕادەکەن، بێ ئاگا لەوەی شەپۆڵە بێ ڕەحمەکانی دەریا ژیان لە مەروان دەسێنێتەوە و باوکیشی نائومێدانە نزا دەکات کە خودا و دەریا چاویان لە کوڕەکەی بێت، بەڵام ئیدی هەموو شتێک کۆتایی دێت. ئەو بەدەم چاوەڕوانییەوە دەڵێت:\nئەوەی شکی دەبەم تەنیا نزایە و هیچی تر..\nلەدەریاکە دەپاڕێمەوە لە مە تێبگات..\nبەڵام بەداخەوە، دواجار دەریا گوێی لە پاڕانەوەکانی باوکێک نەگرت کە شەڕ چارەنووسیانی بە ڕێگایەکی وێڵ سپاردبوون و بە مەرگی مەروان، خەونەکانی ئەویش لە ناوچوون. ئەم کتێبە، وێڕای لاوانەوەیەکی کورت، هاوکات بەچەند وێنە و نیگارێکی ڕەنگاوڕەنگیش ڕازێنراوەتەوە کە بە وێنە گوزارشت لە دیمەنەکانی ئەو شەڕە دەکات کە هەشت ساڵە سوریای گرتۆتەوە و بەداخەوە دیاریش نییە کەی کۆتایی دێت و بڵێسەکەی دادەمرکێتەوە...\n*پەراوێزک؛ نوێژی دەریا، نووسینی؛ خالید حوسێنی، وەرگێڕان؛ ئازاد بەرزنجی، بڵاوکراوەی ناوەندەی ئەندێشە؛ 2019.


👁 ئەم بابەتە 4,691 جار بینراوە\n📊 25 حاڵەتی پێشێلکاری بەرانبەر رۆژنامەنوسان کراوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 10 2015 12:48PM\n👁 ئەم بابەتە 9,724 جار بینراوە\nئەمین ئەحمەد لە سنووری سۆران و دەوروبەری لە ماوەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 10-2-2015 12:48:00\n📊 60 کۆمپانیا گەشتیاریان هێناوەتە سۆران ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 18 2018 9:40AM\nدواڕۆژ، ئاکۆ حەمەد رابی بەڕێوەبەری گەشتوگوزاری س [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 18-6-2018 9:40:09\n📊 داخستنی دەروازەی حاجی ئۆمەران زیانی سێ ملیۆن دۆلاری بەهەرێم گەیاندوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 28 2017 8:41AM\nدواڕۆژ، ئاکۆ حەمەد رابی بەهۆی داخستنی مەرزی نێود [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 28-10-2017 8:41:23\n📊 داخستنی مەرزی حاجی ئۆمەران 30 هەزار کەسی بێکارکردووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 25 2017 1:10PM\nدواڕۆژ، ئاکۆ حەمەد رابی بەهۆی داخستنی مەرزی نێود [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 25-12-2017 13:10:08\n📊 داخستنی مەرزی حاجی ئۆمەران 900 بازرگانی کورد بێکار دەکات ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 14 2017 11:27AM\nدواڕۆژ، ئاکۆ حەمەد رابی بەهۆی داخستنی مەرزی حاجی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 14-11-2017 11:27:33


پۆلیسی هەڵەبجە زانیاریی لەسەر کوشتنی فەرمانبەرەکە ئاشکرادەکات - RojNews\nڕۆژنیوز- جیهاد هەورامی\nوتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەڵەبجە ڕایدەگەیەنێت، کە ڕووداوی کوشتنەکەی شەوی ڕابردوو بەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتییەوە بووە و بکوژەکەش دەستگیرکراوە.\nئەمڕۆ کاتژمێر ١٠:٤٠ خولەک، بەرزان عوسمان، وتەبێژی پۆلیسی هەڵەبجە لە بارەگای بەڕێوبەرایەتی پۆلیس کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیی سەبارەت بە ڕووداوی کوشتنەکەی شەوی ڕابردوو بەست.\nبەرزان عوسمان، ڕایگەیاند:"کاتژمێر ١٠ی شەوی ڕابردوو لە گەڕەکی جولەکەکانی هەڵەبجە هاوڵاتییەک بەناوی (ئیدریس عومەر) بەچەقۆ بەسەختی بریندارکراوە و پاش گەیاندنی بەنەخۆشخانەی فریاکەوتنی هەڵەبجە بەهۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستداوە".\nبەرزان، وتیشی:"ڕووداوەکە بەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتییەوە بووە و و بکوژەکەش دەستگیرکراوە".\nبەرزان، وتیشی:"ئیدریس عومەر، فەرمانبەر بووە لە بەڕێوەبەرایەتی ڕێگاوبان و تەمەنی ٤٧ ساڵ بووە، هەروەها خێزاندارە و باوکی حەوت منداڵە، تۆمەتبارەکەش پیشەی مامۆستایە و تەمەنی ٣٤ ساڵە".\nبەڕێوبەری پۆلیسی هەڵەبجە، ڕاشیگەیاند: لەسەره‌تای ئەمساڵەوە ئەمە سێیەمین حاڵەتی کوشتنە لەهەڵەبجە ڕوودەدات، کە بەهۆیانەوە هەشت کەس کوژراون.\nناوبراو، نیگەرانیی نیشاندا لەبارەی زیادبوونی تاوانی کوشتن و سەبارەت بە ئەرکی پۆلیس-یش وتی:"ئەرکی ئێمە دەستگیر کردنی تاوانباران و ڕادەستکردنیان بەدادگا و پاراستنی ئاسایشی هاوڵاتیانە، تا ئێستاش توانیومانە بکەرانی ئەو تاوانانە دەستگیر بکەین".\nبەگوێرەی ئامارێک، کە ڕۆژنیوز لای خۆی کۆیکردووەتەوە، تەنیا لە سەرەتای ئەمساڵەوە هەتا ئێستا ٦٣ هاوڵاتی باشوری کوردستان کوژراون و خۆیان کوشتووە.


بۆچی توندوتیژی دەبێت بە خەسڵەتی ململانێ سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان؟\nیەکێک لەو چەمکە تیۆرییانەی کە رەنگە بتوانێت ھاریکارمان بێت بۆ تێگەیشتن لە دونیای ئەمڕۆمان، چەمکی ”بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێیەکان“ە. مەبەستی سەرەکیی لە بەکارھێنانی ئەم چەمکەدا تێگەیشتنە لە کردەی ھەوڵدان بۆ بەرپاکردنی گۆڕانکاریی و بەھای کۆمەڵایەتیی نوێ، بۆ دەستکاریکردنی ئەو دونیا و پەیوەندییانەی کە باڵادەستن. ئەم چەمکە خەسڵەتێکی نوێ لە کولتوری ململانێی کۆمەڵایەتیی نیشاندەدات کە زۆرجار لەدەرەوەی ئۆرگان و بونیادی پارتی سیاسییدا، لە دەرەوەی دەزگا گشتیی و رەسمییەکاندا ھەوڵی دەستکاریکردنی پەیوەندییەکانی دەسەڵات و بەھا سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکان دەدات. ئەم بزوتنەوانە فۆرمێکی نوێ لە ئەکتیڤیزمی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی دەھێننە ئاراوە کە سەر بە شێوە تەقلیدیی و سونەتییەکانی کردەی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی ناو پارت و رێکخراوە سیاسییەکان نین.\nلەڕوی مێژوییەوە لە شەستەکانی سەدەی بیستەمەوە زاراوەی ”بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێکان“ لە خۆرئاوا دەچێتە ناو ئەدەبیاتی سیاسییەوە، لەوێنەی بزوتنەوەی (68)و پاشان بزوتنەوەی ئاشتیی و ژینگە و ژنان و دژە راسیزم و ھتد. ئەم زاراوەیە ھێمایە بۆ جیاکاریی لەگەڵ ”بزوتنەوە کۆن“ەکان کە بە پلەی یەکەم بە بزوتنەوەی کرێکاران ناسرابو. ئەم بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێیانە لەسەردەمێکدا ھاتنەکایەوە کە بە قۆناغی ”جێگیریی ئابوریی“ و ”ئاشتیی کۆمەڵایەتیی“ و ”کۆتایی ئایدیۆلۆژیا“ لە خۆرئاوادا، ناودەبرا. ململانێی نێوان کار و سەرمایە و پەیوەندیی نێوان چینەکان ئەو ئاکارە دوژمنکارانەی جارانی نەمابو، لەبری ئەمە باسی ”رێکەوتن“ یان ”لێکنزیکبونەوەی چینایەتیی“ دەکرا لە چوارچێوەی ”دەوڵەتی خۆشگوزەرانیی“دا.\nبەشێوەیەکی گشتیی ئەم بزوتنەوە کۆمەڵایەتییە نوێیانە سێ خەسڵەتی سەرەکییان ھەیە: یەکەم، لەڕوی کۆمەڵایەتییەوە فرەبنکەن و تەعبیر لە بەرژەوەندیی چینێکی دیاریکراوی کۆمەڵایەتیی ناکەن. دوھەم، نابن بە رێکخراوی شاقوڵیی لە فۆرمی حیزبی سیاسیی یان سەندیکادا، بەڵکو وەکو رێکخراوێکی ئاسۆیی کاردەکەن و دەبن بە ھێزی فشار لەناو روبەری گشتییدا. سێھەم، بەشێوەیەکی گشتیی خەبات بۆ بەھای مادیی و دەستکەوت ناکەن، بەڵکو بۆ بەھای سیاسیی و ئینسانیی و ژینگەیی و جێندەریی دەیکەن. پرسی سەرەکیی بۆ ئەوان بەتەنھا سەرلەنوێ دابەشکردنەوەی داھات و سەروەت و سامان نییە، بەڵکو بەرھەمھێنانی بەھای کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و فەرھەنگیی نوێیە.\nگرنگترین ھۆکار بۆ توانای سەرھەڵدان و چالاکبونی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتیی نوێ بریتییە لە بونی فەزایەکی دیموکراسیی و رێزگرتن لە مافی رادەربڕین و رێکخراو دروستکردن و کراوە بەڕوی پلورالیزمی سیاسیی و فەرھەنگییدا، ھتد. کەسانی سەر بەم بزوتنەوانەش سەر بە چینەکانی خوارەوە نەبون، بەڵکو زۆرینەیان سەر بەچینی ناوەڕاست و خوێندەوار و گەنجبون. ھەمو بزوتنەوەکەش لە پیاوان پێکنەھاتبون، بەڵکو ژمارەیەکی گەورەی ژنان تیایدا ئامادە و چالاک بون. ئاشکرایە بەشێکی زۆری ئەم ژینگە سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و فەرھەنگییەی دروستبونی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتی نوێ لە کوردستاندا بونی نییە، بەڵام ئەمە مانای ئەوە نییە ئەم چەمکە ناتوانێت ھاریکارمان بێت بۆ بینینی ھەندێک لە کێشە بنەڕەتیی و بونیادییەکانی دونیای ئێمە.\nبۆ نمونە لە ھەرێمی کوردستاندا چەند سەد رێکخراوێکی مەدەنیی بونی ھەیە کە دەچنە خانەی بزوتنەوەی کۆمەڵایەتیی نوێوە؛ چینێکی ناوەندی گەورەی خوێندەوار لە ئارادایە، شێوازی جیاوازیی ئەکتیڤیزمی کۆمەڵایەتیی سەریھەڵداوە، ھۆشیاریی بە پلورالیزمیی سیاسیی و فەرھەنگیی لە ھەموکات بەرزترە، بەڵام کێشەکە لەوەدایە زۆرینەی رەھای ئەو ئۆرگان و رێکخراو و چالاکەوانانە لەلایەن دەسەڵاتەوە، یان کەسایەتییەکی سیاسیی سەر بە دەسەڵاتەوە، یان ئەندامانی خێزانە سیاسییە حوکمڕانەکانەوە ئاراستەدەکرێن و زۆرجاریش ئیملای کردە کۆمەڵایەتیی و رۆشنبیرییەکانیان دەکرێت. دەشێت لێرەدا دو پرسیار بکەین. یەکەم، بۆچی ئەم رێکخراوانە ناتوانن ببن بە بزوتنەوەیەکی کۆمەڵایەتیی سەربەخۆ و ھێزی فشار بۆسەر دەسەڵات؟ دوھەم، بۆچی لە ھەرێمدا تەنھا دروستکردنی حیزبی سیاسیی دەبێت بە کەرەستەی خەباتکردن بۆ گۆڕانکاریی و بۆچی خۆپیشاندانەکان گەر لەلایەن حیزبەکانەوە رێکنەخرێن، ھەمیشە ڕو لە توندتوتیژیی دەکەن؟\nوەڵامی پرسیاری دوھەمیان قورس نییە؛ خۆپیشاندان لەناو ئەم دەسەڵاتە سوڵتانییەدا ناچێتە خانەی کردەیەکی مەدەنییەوە، چونکە وەکو مافێک سەیر ناکرێت، بەڵکو وەکو مەترسییەک دەبینرێت کە گوایە دەستێکی دوژمنکارانە، زۆرجار دەرەکیی، لەپشتەوەیە. دەسەڵاتی کوردیی دەسەڵاتی ھەڵھێنانی تیۆری پیلان و موئامەرەیە لە ھەمو وەرزەکانی حوکمڕانیکردنیدا و بەردەوام بەدوای دوژمنێکی ناوەکیی وەھمییەوەیە. جگە لەمە ئەوەی لە دونیای ئێمەدا دەستنیشانی بڕی ھەرەزۆری پەیوەندیی نێوان دەسەڵاتداران و کۆمەڵگا دەکات ترس و توندوتیژییە، چونکە ئەم دەسەڵاتدارێتییە نەک تەنھا باوەڕی بە ماف نییە، بەڵکو بە لۆژیکی ئاغا و رەعیەت مامەڵە لەگەڵ تاکەکەس و گروپەکاندا دەکات. رەعیەتش جگە لە گوێڕایەڵییەکی بەردەوام ھیچ مافێکی دیکەی نییە. خاڵێکی تر کە جێگای لەسەروەستانە ئەوەیە تێڕوانینێک لە دونیای ئێمەدا بوەتە باو کە پێیوایە ھەمو خۆپیشاندانێک دەبێت بە راپەڕین یان شۆڕش دژ بە سیستەمە سیاسییەکە کۆتاییبێت. خۆپیشاندانی بزوتنەوە کۆمەڵایەتییەکان لە دونیادا تەنھا ئاشتیخوازانە نین، بەڵکو ھەندێجار پڕن لە توندتوتیژیی، بەڵام وەک خۆپیشاندانەکانی کوردستان نین کە لە پشتی زۆربەی خۆپیشاندانەکانەوە خواستی راپەرینی ھەیە و ھەمو بەرخوردێکی دەسەڵاتیش لەگەڵیاندا توندوتیژییەکی بێسنورە. خاڵێکی دیکە کە شتێکمان لەسەروی توندوتیژیی خۆپیشاندانەکان پێدەڵێت ئەوەیە ساڵانێکە کۆمەڵگای ئێمە زۆربەی رێگا ئاشتیی و مەدەنییەکانی تاقیکردۆتەوە، کەچی یەک داواکاریی جێبەجێنەکراوە کە خەڵک روبەڕوی دەسەڵاتیان کردبێتەوە. نەک ھەر ئەمە، بەڵکو لە دونیای ئێمەدا بازنەکانی دەسەڵات تا دێت بچوکتر دەبێتەوە و بەکردەوەش لەسەر چەند خێزان و کەسایەتییەکی ناو سیستمە سیاسییەکە و دەرەوەی سیستمەکە تاپۆکراوە.\nھاوکات جگە لە قەتیسمان و لۆکاڵییبونی خۆپیشاندانەکان لەناوچەی سلێمانیی کە یەکێکە لە کێشە و خەسڵەتە ھەرە سەرەکییەکانی ململانێ و ناڕەزاییدەربڕین لە دونیای ئێمەدا، دەسەڵات لە ھەرێمی کوردستاندا خەسڵەتی جیوەی ھەیە، پێکھاتێکە نە دەگیرێت و نە لۆکالیزە دەکرێت. ھەر ئەمەشە وادەکات کە پێکدادان و توندوتیژیی ببێت بە دەرئەنجامێکی لۆژیکی ھەمو خۆپیشاندانێک، چونکە خەڵکی ئێمە شوێنێکی نییە بەرامبەری بوەستێت کە بەرجەستەکەری سەرەکیی دەسەڵات بێت و داخوازییەکانی روبەڕوبکاتەوە، نە مەڵبەندەکانی یەکێتی و نە لقەکانی پارتی مەرکەزی دەسەڵاتن، بۆ ئەوەی خەڵک لە سلێمانی داواکانیان روبەڕو بکاتەوە و نە رێگەشیاندەدرێت بڕۆن بۆ ھەولێر بەرامبەر بە پەرلەمان و حکومەت ناڕەزایەتییەکانیان نیشانبدەن. تەنانەت ئەگەر ئەم کارەشیان بۆ ئەنجامبدرێت، دیسانەوە پەرلەمان و حکومەت ھەڵقە سەرەکییەکانی ئەم دەسەڵاتە نین و چەندان ھەڵقەی تری دەسەڵات لەدەرەوەی ئەواندا ھەن کە بەبێ توندوتیژیی زۆر خۆپیشاندەران نایانگەنێ. ئەم دۆخە وادەکات خۆپیشاندەران ھەم نەزانن رو لە کوێ و کێ بکەن، بۆ ئەوەی وەک دەسەڵات بەرامبەری بوەستنەوە، ھەم ماندوشبن لە درۆ و بێباکیی و گەندەڵییە قوڵ و فراوانەکانی سیستەمی حوکمڕانیی لە وڵاتدا و ھەم نەبونی گوێگر و بەرپرسیارێک بیەوێت گوێ بۆ داواکاریی و کێشەکانیان بگرێت و ھەوڵی چارەسەرکرنیان بدات. لەمەش بترازێت دەسەڵاتداران لە کۆمەڵگای ئێمەدا دونیایەکیان دروستکردوە کە ناتوانن دەستکاریی بکەن بەبێ ھەڵوەشاندنەوەی بڕێکی گەورە لە پایەکانی سیستمە سوڵتانییەکە. ئەم دەسەڵاتە گیری خواردوە بە دەستی چارەکەسەدەیەک حوکمڕانیکردنێکی خراپ و وێرانەوە، بەدەست زمان و مژدە و بەڵێن و خۆشیی و ناخۆشییەکانی خۆشییەوە، گیری خواردوە بەدەست ئەو یاسایانەوە کە خۆی دەریکردون، بەدەست ئەو دەزگایانەوە کە تەنانەت گەر وەک دیکۆریش ئامادەبن ھەر گرفتیان بۆ دروستدەکەن، لەوانەش بۆ نمونە پەرلەمان.\nوەڵامی پرسیاری دوھەمیان ئاڵۆزترە و پێویستی بە تێڕامان و لێکۆڵینەوەی زۆر ھەیە، بەڵام ئێمە دەمانەوێت لێرەدا دەستنیشانی ھەندێک لەو ھۆکارانە بکەین.\nیەکێک لە خەسڵەتەکانی کۆمەڵگای ئێمە و بەتایبەت ناوچەی سلێمانی، بەرھەمھێنانی گروپی نوێیە کە دەتوانن رۆڵی ستراتیژیی لەناو کایەی رۆشنبیریی و ھونەریی و سیاسییدا بگێڕن. ئەم گروپانە بەشێوەیەکی گشتیی بەرھەمی شارن. شار بەمانای بونی تۆڕێک لە پەیوەندیی دابەشکردنی کار و توانای نوێی خۆڕێکخستن و ئامادەگیی گروپی کۆمەڵایەتیی نوێ کە بزاوتی کۆمەڵایەتیی و رۆشنبیریی نوێی بەرھەمدەھێنن. ئەم گروپە نوێیانە لەم سەردەمی گلۆبالییەدا لەڕێگای چەندین کەناڵ و بە شێوازی جیاواز بەسەر دونیای دەرەوەی خۆیاندا کراوەنەتەوە و تەکنەلۆژیای نوێیان لەبەردەستدایە بۆ دروستکردنی گوتار و مۆدێلی خۆڕێکخستن و کەرەسەی ناڕەزاییدەربڕین.\nھەرچی پەیوەندی بە کایەی سیاسەتەوە ھەیە، گەر تەماشای نەخشەی سیاسیی ھەرێمی کوردستان بکەین دەبینین ھەر سەردەمەو ھێزێک تیایدا گوتارەکانی باڵادەستدەبێت و ئەوانی تر بەرەو لاوازیی دەچن یان لانی کەم نابن بە تاکە ھێز کە نوێنەرایەتیی ھەمو کۆمەڵگای ئێمە بکات. سەردەمانێک حیزبی شیوعیی بو، پاشان پارتی دیموکرات دروستدەبێت و ھەیمەنەی خۆی لەناو کۆمەڵگای ئێمەدا دروستدەکات و ململانێی حیزبی شیوعیی دەکات، لە شەستەکاندا پارتی دابەشدەبێت بەسەر دو گروپی ستراتیژیی مەلایی و جەلالیی و، پاش شکستی (74)یش لە ناوەڕاستی ھەفتاکاندا یەکێتی و دروستدەبێت و لەناو یەکێتیشدا کۆمەڵە، پێش راپەڕینیش ھێزە چەکدارە سیاسییە بچوکەکان بەرە لەگەڵ پارتیی و یەکتێیدا دروستدەکەن. لە کۆتایی ھەشتاکان و سەرەتای نەوەدەکانیشدا چەندین گروپی سیاسیی نوێی چەپگەر و ئیسلامیی دروستدەبن. لەم مێژوە درێژەدا ململانێی توندوتیژ و جەنگ یەکێکە لە ئامرازە ھەرە سەرەکییەکانی بەلاداخستنی ململانێ سیاسییەکان. ئەمەش وایکردوە شەڕی ناوخۆ ببێت بە بەشێکی دانەبڕاو لە مێژوی سیاسیی ئێمە. لەڕاستیدا جەنگ ئەوەندەی دەرەنجامی دروستبونی گروپ و ھێزی سیاسیی نوێیە، ئەوەندە پابەستی دوبارەبونەوەی بونیادێکی دێرین نییە لە کۆنی کۆنەوە بۆ ئەمڕۆ درێژبوبێتەوە. لە دوای راپەڕینیشەوە بزوتنەوەی کۆمەڵایەتیی و رۆشنبیریی و میدیایی نوێ و رەخنەیی سەرھەڵدەدەن، تا ئەو شوێنەی لە ساتێکدا بەشێکی زۆری ئەم گروپە ناڕازییانە دەچنە ناو بزوتنەوەی گۆڕانەوە و لەوێدا فۆرمێکی سیاسیی و رێکخراوەیی بە داواکارییەکانیان ئەدەن. ئەم قۆناغەش یەکێک بو لە قۆناغە مەترسیدارەکانی ناو کۆمەڵگای ئێمە و فۆرمێکی تایبەت لە جەنگی رانەگەیەنراو روبەڕوی بزوتنەوەی گۆڕان و ئەندامان و ھەوادارانی بوبوەوە، بەر لە دروستبونی بزوتنەوەی گۆڕانیش ھەوڵدانی بەردەوام بۆ کڕین و بێدەنگکردن و تێرۆرکردنی کەسایەتی ئەندامانی بزوتنەوە ڕۆشنبیریی و میدیایی و کۆمەڵایەتییەکان بەبەرفراوانی لەئارادابو.\nلە ئێستاشدا بێگومان گروپی جیاواز لە کۆمەڵگای ئێمەدا ھەن کە ھێشتا کردەی ستراتیژییان نییە و ناتوانن خۆیان رێکبخەن خۆیان لە ”گروپی ناڕازیی“ەوە بگۆڕن بۆ ”گروپی ستراتیژیی“، لە ھەمانکاتیشدا گروپی نوێ لەدایکدەبێت کە لەناو کایەی سیاسەتدا دەیەوێت رۆڵی ستراتیژیی بگێڕێت، ”نەوەی نوێ“ بە نمونە. دیارە ھەمو خۆڕێکخستنێکیش مانای دروستکردنی حیزب و لیست و جوڵانەوەی نوێ نییە، بەڵام کێشەکە لەوەدایە تا ئەم ساتەش لە کۆمەڵگای ئێمەدا ململانێی سیاسیی تاکە رێگایەکە بۆ دەستکاریکردنی پێکھاتی دەسەڵات. ئەم ھێزە نوێیانە چەندە ئاشتیخوازیش بن، ململانێکەیان لەکاتی روبەڕوبونەوەدا لەگەڵ ئەم سیستەمە سیاسییەدا دەچێتە ناو خانەی ململانێیەکی توند و تیژەوە، چونکە ئەم مۆدێلە لە دەسەڵات نە رێگای ریفۆرمکردن دەدات و نە ئامادەشە ریفۆرمی ناوەوەی خۆی بکات. توندوتیژیش ئامرازی ژمارە یەکی حوکمڕانیکردنیەتی.\nسەرجەم وتارەکانی مەریوان وریا قانع و ئاراس فەتاح\nمەرگی نەوشیروان مستەفا و ماناکانی سیاسەت...\nدیسانەوە دەوڵەتی کوردیی، دیسانەوە درۆی گ...\nدوازدە تێز لەسەر دۆخی ئەمڕۆکەی کوردستان...\nدیسانەوە شەڕی دەستەویەخە...\nبارزانی دوای ھەشت ساڵ...\nلەرێككەوتنی ستراتیژییەوە بۆ ستراتیژی بەئ...


دۆخی تاریک (Dark Mode) بۆ وەشانی داهاتووی WhatsApp لە Android زیاد دەکرێت – کەی ئای تی ئێن\nڕێکەوتی فەرمی بەردەستبوونی Android 9 Pie بۆ هواوەی P20 و Mate 10 ئاشکرا کرا\nوەشانە نوێکەی ویندۆز ١٠ بەناوی Creators Update ئێستا بەردەستە\nئایا سەرکەوتنی دۆناڵد ترامپ کاریگەری لە کۆمپانیای ئەپڵ دەکات؟\nبە فەرمی هێدسێتی نوێی بێتەلی Xbox نمایش کرا\nڤیڤۆ بە فەرمی مۆبایلی Vivo Y95ـی بە Snapdragon 439 و دوو کامێراوە ڕاگەیاند\nگۆگڵ و ئاشكراكردنی كۆگای میوزیك بۆ كێبه‌ركێكردنی كۆگای ئايتونسى كۆمپانیای ئه‌پڵ!\nشاومی کۆتایی بە ڕەوانەکردنی وەشانە تاقیکارییەکانی ڕووکاری MIUI دەهێنێت\nئەپڵ بە نیازە لە پایزی ئەمساڵ سیری بۆ سیستەمی ماك جێگیربکات.\nیەکەمین مۆبایلی سۆنی بە کامێرای دوانە هاوێنەیی دەرکەوت\nئەپ و نەرمەکاڵا 23, كانونی دووه‌م 2020\nدۆخی تاریک (Dark Mode) بۆ وەشانی داهاتووی WhatsApp لە Android زیاد دەکرێت\nکۆمپانیای فەیسبووکی خاوەن خزمەتگوزاری نامەبەری WhatsApp، دۆخی تاریکی بۆ دواین وەشانی تاقیکاری WhatsApp لە Android زیاد کردووە.\nئەو وەشانە تاقیکارییەی WhatsApp کە دۆخەکەی بۆ زیاد کراوە، وەشانی ژمارە 2.20.13 ـە و دۆخەکە بە ناوی “Dark Theme” ـەوەیە. دۆخەکە دەتوانرێت لە ڕێگەی لیستی ڕێکخستنەکان لە بەشی Chats کارا بکرێت یاخود ناکارا بکرێت، هاوکات توانای هەیە لەگەڵ سیستەمدا مامەڵە بکات و لەگەڵ کارابوونی دۆخی تاریکی سیستەم، دۆخی تاریکی ئەپەکەش خودکارانە کارا ببێت.\nدۆخە تاریکەکەی WhatsApp بە تەواوی ڕەش و تاریک نییە و ڕەنگەکەی نزیکە لە خۆڵەمێشی تۆخەوە، بەڵام بە لایەنی کەمەوە لە پاشبەندە سپییەکەی تاریکترە.\nدۆخی تاریک پاشبەندی ئەپەکان دەگۆڕێت بۆ ڕەنگی ڕەش بە مەبەستی تاریک کردنی لە شەودا و ئازار نەگەیاندن بە چاوەکانی بەکارهێنەر، هەروەها وزەیەکی زیاتری پاتری لە ئامێرە خاوەن ڕوونما OLED ـەکاندا پاشەکەوت دەکات.\nلە ئێستادا دۆخی تاریکی ئەپەکە لە Android تەنها بۆ دواین وەشانی تاقیکاری بەردەستە، هەروەها وا دیارە پڕۆسەی تاقیکاری WhatsApp هیچ کەسێکی نوێ وەرناگرێت، بەڵام دەتوانیت لە ئەستۆی خۆت لێرەوە وەشانی تاقیکاری ئەپەکە بە شێوەی APK دابگریت. چاوەڕوان دەکرێت دۆخەکە بۆ وەشانی گشتی داهاتووی ئەپەکە زیاد بکرێت.\nسەرچاوە The Verge9To5Google\nتاگەکان ئەپ و نەرمەکاڵا ئەندرۆید Dark Mode Facebook whatsapp دۆخی تاریک فەیسبووک واتسئەپ


چـیرۆک بۆ منداڵان.. گوڵێکی سووری لەخۆبـایی … و: رەزا شـوان – Dengekan\nbyRaza Shwan\tAugust 4, 2020\tGeneral, Kids Literature\n() بە دەستکارییەوە ئەم چیرۆکەم لە زمانی ئینگلیزییەوە وەرگێڕاوە. ناوی نووسەری لەسەر نییە. نـاوی رووەکی (گـوێـچکەفـیل) یا (گـوێـچکەی فـیل) لە هـاوڕیی دڵسـۆزم، نووسـەر و شاعـیر کاک (محەمـەد بـەرزی) یەوە وەرگـرت. کە بەرانبەر بە وشەی (کاکـتۆس) ئینگـلیزی و (الصـبار) ی عـەرەبییە.. نازانـم بە کـوردی ناوێـکی تـری هـەیە یا نیـیە؟ () منـداڵە ژیـر و ژیکەڵەکـانی کوردسـتان، ئێـوەی خوێنـەری ئەم چـیرۆکە.. بیـربکەنەوە.. کە چـی سـوود و وانەیـەک لـەم چـیـرۆکـەوە فـێـردەبـن؟\nPrevious ھەسارەی زەوی ساڵی سێ ھەزار(٣٠٠٠)… ھۆزان اسماعیل کەریم\nNext كازمی و به‌رهه‌م صاڵح خه‌ریكی چین؟ … عیماد عه‌لی


لەناو ئەم کۆمەڵگایەدا باوك دەسەڵاتی تەواوەتی هەبوو بەسەر خێزاندا، ئەگەر مناڵێکی نەخۆش یاخود کەم ئەندامی هەبوایە ئەوا باوك دەیتوانی مناڵەکەی بکوژێت، لەو نێوەندەدا ئافرەتان زیاتر دەکوژران.\nچونکە لەکاتی بەشودانی دا پێویستی بە پێداویستی ناو ماڵ دەبوو کە دەبوو بۆی بکرایە.\nباوک دەیتوانی کچەکەی بفرۆشێت، یاخود پیاو پەیدا بکات بۆ ژنەکەی کاتێك لێی جیا ببوایەتەوە.\nلە ئەسینا ئافرەتان لەماڵەکەی خۆیاندا دەیانخوێند لەلای دایکەکانیان، یاخود لای دایەنەکانیان فێری نوسین و خوێندنەوە و ڕستن و چنین و سەماو ئاواز و مۆسیقا دەبوون، لەوە زیاتر نەیان دەتوانی لە قوتابخانەکان بخوێنن، چونکە پێیان وابوو ئافرەتانی ئابڕودار ناچێتە دەرەوەی ماڵ، کۆمەڵێکی کەم لە ئافرەتان خوێندنی باڵایان تەواو دەکرد بە چاوی سوك تەماشا دەکران.\nئەم کۆمەڵگایەش هەمان کۆمەڵگا بوو کە چەندان زاناو بیرمەندی تیا هەڵکەوتووە وەك سوقرات، ئەفلاطون و ئەرەستۆ.\nئامادەکردنی کچەکانیان بۆ بەشوو دانیان لەلایەن دایك و باوك یاخود کەسانی لێهاتووە وە بوو کە دەبوایە کوڕێکی دەوڵەمەند و خاوەن خانەوادەیان بۆ بدۆزیایەتەوە، دەوڵەمەندی گرنگترین خاڵ بوو بۆ ئەوان نەك خۆشەویستی و ڕێزگرتن لە کچەکانیان.\nئەرکی باوك ئەوە بوو لەکاتی دان بە شووی کچەکەیدا دەبێت مەبلەغێك پارەو هەندێك جلوبەرگ و کەمێك لە خشڵ و موتوموورو وە هەندێك جاریش چەند بەندەیەك کە هەموویان موڵکی کچەکە بوون، لەگەڵ کچەی بنێرێت، ئەگەر پیاوەکە بیویستایە کچەکە تەڵاق بدات دەبوایە هەموو موڵك و ماڵەکەی بۆ بگێڕایەتەو، ئەمەشیان بۆیە وا دانابوو تا پیاوان هیچ کات بیر لە تەڵاق دانی ژنەکانیان نەکەنەوە.\nئەگەر کچێك ماڵی باوکی دەستکورت بونایە و نەیان توانیایە پێداویستی بۆ ئامادە بکەن لەکاتی دان بەشو دا، دەبوایە خزم و کەسەکانی پێداویستیەکانیان بۆ دابین بکردایە تا نەمایەتەوەو شوی بکردایە.\nلەناو ئەو کۆمەڵگایانەدا ژن هێنان و شوو کردن لەڕێگای کڕین و فرۆشتنەوە بوو، کە دەبوایە ئافرەتەکان پیاویان بۆخۆیان بکڕیایە.\nلە نمایش نامەی تراژیدیای "میدیا" دا کە "ئەریپیدوس" نوسیویەتی باس لە ئافرەتێك دەکات کەلەناو ئەو کۆمەڵگایەدا ژیاوە و ڕەخنەی گرتووە لەو فەرهەنگانەی کە لە کۆمەڵگاکەیاندا باوبووە، کە هاوسەرگیری بە خۆشەویستی بووە وەنە ڕێز لەیەکگرتن بوو.\nچونکە هەمیشە باس لە ناڕەحەتیەکانی ئەو پرۆسەیە کراوە نەك لە خۆشیەکانی.\nپیاوانی یۆنانی دەیانتوانی بەبێ هۆکار و هەرکات بیان ویستایە ژنەکانیان تەڵاق بدەن، بەڵام ئەگەر پیاوەکە نەزۆك بوایە نەدەبوو ژنەکەی تەڵاق بدات، بەڵکو پیاوانی خزم و نزیکەکانی دەهاتن بۆ یارمەتی و ژنەکەیان بە قەرز دەبرد تا لەڕێگای ئەوانەوە ببێتە باوك و خاوەنی مناڵ، ئەم کارەش لە قانونی دەوڵەتدا نوسرابوو کە دەیان توانی بەپێی یاسا ئەو کارە بکەن.\nئافرەتانی یۆنانی زۆر مەزڵوم و مەحروم بوون، چونکە نەیدەتوانی هیچ پەیمان نامەیەك ئیمزا بکات بۆ کڕین و فرۆشتن وە لە دادگاکانیشدا هیچ مافێکیان نەبوو بەهیچ شێوەیەك حیسابیان بۆ نەدەکردن.\nتەنانەت ئەگەر حەقیش لای ئەو بوایە.\nلە دوای مردنی مێردەکەی ئافرەتان هیچ بەشێك لە میراتییان بەر نەدەکەوت، مناڵیش تەنها بۆ باوکەکەی بوو، چونکە ئافرەت تەنها ئەرکی بەخێوکردنی مناڵ بوو.\nیەکێکی کە لە هۆکارەکانی بەکەم سەیرکردنی ئافرەت لەلایەن مێردەکانیانەوە ئەوە بوو کە دەبوایە پیاوەکان تەمەنیان دوو بەرابەی ئافرەتەکە ببوایە لەکاتی هاوسەرگیریدا ئەمەش وای دەکرد کە پیاوان زۆر بەئاسانی بتوانن فیکری خۆیان فەرز بکەن بەسەر ژنەکانیاندا.\nپیاوانی ئەسینا ئازاد بوون لەوەی کە لەگەڵ ئافرەتانی تردا جووت بن لەکاتێکدا کە خۆیان خاوەنی خێزان بوون، کچ و ژنەکانیان نەدەبوو لەماڵ بێنە دەرەوە ئەمەش ئازادی زیاتری دابوو بە پیاوان وە ئەرکی خزمەت کردن و بەخێوکردنی مناڵ و خێزان لەئەستۆی ئەودا بووە.\nئەم ئازادیەش نەدەبوو لە سنوری ماڵەکەی خۆی بچوبایەتە دەرەوە.\nهەر چوار ساڵ جارێك لەمانگی چوارەمی یۆنانی دا جەژنێکی گەورەیان دەگێڕا، بەناوی "تەسموفری" کەلەو جەژنەدا ئافرەتان ڕێزیان لە قانونگوزارانی وڵاتەکەیان بە شێوەیەکی زۆر سەیر دەگرت کە دەبوو ئافرەتەکان لەبەرچاوی پیاواندا قسەی نەشیاو بەیەکتری بڵێن و پیاوان بە جوامێر و کامڵ باس بکەن.\nلەدوای مردنی باوك موڵك و سەروەت دابەش دەکرد بەسەر کوڕەکانیدا، بەڵام دەبوو کوڕی گەورە بەشی لەهەمووان زیاتر بێت.\nلەکۆمەڵگای سپارتادا تەنها کوڕی گەورە بوو کە میراتی دەبرد، باقی مناڵەکانی تر نەیان دەتوانی بەشیان هەبێت.\nلە سەدەی (٨) پێش زایندا کاتێك شاعیری گەورەی یۆنانی"هەسیۆ" باس لەوە دەکات کە لەناو خێزانەکانی ئەسینا بوبوە باو کە نەهێڵن مناڵی زۆریان ببێت، چونکە لەوە دەترسان کە نەوەك ماڵەکەی دابەش بکات بەسەر کوڕەکانیدا و باوکەکە خۆی هیچی بۆ نەمێنێتەوە.\nئەوەمان بیر نەچێت کە ئافرەتان هیچ مافێکیان نەبوو لە وەرگرتنی میرات، تەنها ئەوە نەبێت کە باوکیان بۆی دابین دەکردن لەکاتی بەشودانیان دا.\nئافرەتان لە شارستانێتی ڕۆما\nلە ڕۆمدا پیاو حاکمی یەکەم بوو لە خێزانەکەیدا وە کەس بۆی نەبوو قسە لە قسەیدا بکات، بەڵکو ئەو دەیتوانی مەرگ و ژیان بۆ ژنەکەی هەڵبژێرێت!\nئەگەر منداڵێك لە منداڵەکانی یان ژنەکەی تووشی تاوانێك ببونایە ئەوا باوکەکەیان یاخود مێردەکەی دەیتوانی حوکمیان بدات خۆ ئەگەر حوکمی لەسێدارەدانیش بێت.\nهەر لەسەر ئەم بنەمایە یەکێك لە رۆمیەکانی سەدەی دووەمی پێش میلاد بەناوی "کاتون" دەڵێت: پیاوان حاکمی گەورە بوون بەسەر ژنەکانی خۆیانەوە، کە دەسەڵاتی تەواوەتی هەبوو بەسەریدا، ۆخ ئەگەر تاوانێکی وەکو مەی نۆشینی بکردایە ئەوا سزای دەدا، خۆ ئەگەر خیانەتی لێ بکردایەو لەگەڵ پیاوی تردا بوایە ئەوا دەیکوشت.\nئافرەت لە ڕۆمدا وەك کەنیزێکی بێ ئەرزش سەیر دەکرا کە هیچ ڕێز و قەدرێکی نەبوو، لەسەر ئەساسی قانون بەکەسێکی کەم ئەقڵ و نوقسان سەیر دەکرا. هەمیشە ئاغاو حاکمی هەبوو، ئەگەر مێردی هەبوایە ئەوا مێردەکەی بوو، ئەگەر مێردیشی نەبوایە ئەوا کوڕە گەورەکەی حاکم و دەسەڵات دار بوو بەسەریەوە.\nئامانجی ژن و ژنخوازی تەنها بۆ خستنەوەی نەوە بوو، ژن و منداڵ لای پیاو وەك موڵك و ماڵ حسابی بۆ دەکرا. لە هەڵبژاردنی هاوسەر بۆ منداڵەکانیان لە ئەستۆی دایك و باوك دا بوو، هەندێك جار هەر بەمنداڵی دەدرانە یەکتری وە هیچ کات بەبێ ڕازی بوونی باوك هاوسەرگیری ئەنجام نەدەدرا، لە قانونی ڕۆم دا ژنهێنان و شو کردن بەزۆر بوو تا ساڵی (٤١٣)ی پێش زاین کاتێك کە "کامیلیۆس" موچەی بڕیەوە بۆ پیاوانی تەنها ئەو قانونی بەزۆر هاوسەرگیری کردنە هەڵوەشێنرایەوە.\nلەناو ڕۆمەکان دا ژنهێنان دوو جۆر بوو:\nجۆری یەکەم: دانی کچە و ماڵ و سامانێکی زۆر بوو بە کوڕەکە.\nجۆری دووەم: بە شودانی کچەکە بوو بەبێ سەروەت و سامان.\nجۆری یەکەم دەبوو کوڕو کچەکە ماوەی ساڵێك پێش هاوسەرگیرییان پێکەوە بژیانایە بۆیە دەبوو باوکە کە ماڵو موڵکیش بدات بەکوڕەکە تا کچەکەی بوێت و هاوسەرگیری لەگەڵ بکات.\nبە مەراسیمەکەشیان دەووت نان و شیرینی خواردن، بەڵام جۆری دووەمی ژنهێنان پێویستی بە زەماوەند نەبوو، بەڵکو دایكو باوکی کچەکە، کچەکەیان دەفرۆشت کە یەکێك لە فەرمان ڕەوایان دەبوو ئامادە بێت.\nکوڕەکە پارەیەکی مسی دەدایە فەرمانڕەواکە ئەویش ترازویەکی دادەنا بۆ کێشانی بەهای ئافرەتەکە.\nپرۆسەی هاوسەرگیری لەڕێگای کڕین و فرۆشتنەوە لەسەرەتای مێژووی ڕۆمی ئەو سەردەمەوە رەونەقی نەما و پێچەوانە بوەوە، بەجۆرێك ئافرەتان ئەو ماڵ و سامانەی کە بەریان دەکەوت لەماڵی باوکیان پیاویان پێ دەکڕی، دەبوو ئەو ماڵ و سامانەش لەژێر ڕکێفی پیاوەکەدا بوایە، بەڵام لەگەڵ مردن یاخود جیابوونەوەی ژن و مێردەکە هەموو موڵکو ماڵەکە دەگەڕایەوە ژێر دەستی ئافرەتەکە.\nبۆ ئەو پرۆسەی هاوسەرگیریانەی کەلە ڕێگای نان و شیرینی خواردنەوە دەگیرا جیا بوونەوە تیایدا زۆر دژوار بوو، چونکە پیاوان بەهۆی موڵکی ژنەکەوە کە لە ماڵی باوکی هێنابوی نەیدەویست ژنەکە تەڵاق بدات.\nلەو دوو جۆرە هاوسەرگیریەی کە باسمان کرد لە جۆری یەکەمدا جیابونەوە تەنها لەدەستی پیاوەکەدا بوو، بەڵام جۆری دووەم هەردولا هەرکات بیان ویستایە جیادەبونەوە بەبێ ئاگادار کردنەوەی یەکتری.\nلە کۆمەڵگای ڕۆم دا باوك دەیتوانی کچەکەی لە هاوسەرەکەی بسێنێتەوە، تەنانەت ئەگەر کچەکەش ڕازی نەبوایە.\nکاتێك ئیمپراتۆری مەسیحی ڕۆم قانونی "ژوستین"ی دامەزراند کە قانونەکە بەم شێوەیە بوو، ئەگەر ژن و مێردێك لەیەك جیا بونایەتەوە ئەوا بۆیان نەبوو جارێکی تر ژیانی هاوسەرگیری پێك بهێننەوە تا ساڵێك بەسەر جیابونەوەکەیاندا تێنەپەڕیایە.\nبەڵام ئەگەر ژن یاخود پیاوەکە بمردنایە ئەوا ئەوی کەیان نەیدەتوانی تا دوو ساڵ دوای مردنەکەی دووبارە هاوسەرگیری بکاتەوە.\nکاری زینا کردن ئەوەندە باوبوو لایان کە کەس گوێی بە خیانەت کردن نەدەدا، مەگەر لەناو فەرمانڕەواکانیاندا ئەگەر پێی بزانرایە کە زینای کردوە ئەوە تەنها شەرمەزار دەکرا لەناو سیاسەتمەدارانی دەوڵەتدا.\nلەدوای ئەوەی کە قانوی تەڵاق هەڵوەشێنرایەوە کە ئەبوایە ژنەکە ماڵ و سامانی خۆی وەربگرێتەوە، بەڵکو لەقانونی نوێدا موڵکو سامانەکە بۆ پیاوەکە بەجێ دەما، ئیتر وای لێهات پیاوان تەنها بە هۆکاری ئەو سەروەت و سامانەی وەریان دەگرت ژنیان دەهێنا.\nلەناو کۆمەڵگاکەیاندا باوبوو کە دەبوایە ئافرەتی دەوڵەمەند بەلایەنی کەمەوە لە ژیانی هاوسەرگیریدا جارێك تەڵاق بدرایە.\nیەکێك لە پیاوە ناودارەکانی کۆمەڵگای ڕۆم بەناوی "کاتۆ" دەڵێت: ئیمپراتۆری ڕۆم وای لێهاتبوو کە زیاتر لە نوسینگەی ژنهێنان و ژن تەڵاق دان دەچو تا لە ئیمپراتۆریەتی گەورەی دەسەڵاتدار.\nوای لێهاتبوو کە پیاوێك ژنێکی دەهێنا و ماڵ و سەروەتی وەردەگرت خێرا دەچوو تەڵاقی دەداو ژنێكی کەی دەهێنا تا ماڵو و سەروەتی زیاتری دەست بکەوێت.\nئەم جۆرە هاوسەرگیریە زیاتر سیاسی بوو تا پێکەوە ژیان کە لەسەر بنەمای ڕێز و خۆشەویستی دابمەزرێت.\nلەناو ڕۆمیەکاندا هەندێك پیاویش هەبوون کە هەرگیز ژنیان نەدەهێنا، هۆکارەکەشیان دەگەڕاندەوە بۆ کەم ئەقڵی و ناتەواوی ئافرەت.\n"متلۆس مادینۆس" یەکێك لە گەورە پیاوانی ڕۆم لەساڵی (١٣١) دەیوت دەبێت هەموو پیاوان ژن بێنن، چونکە ژنهێنان خزمەتە بەدەوڵەت، هەرچەندە ئافرەتان مایەی ئازارو ئەشکەنجەن بۆ پیاوان، بەڵام کەس گوێی بۆ قسەی "مادینۆس" نەگرت بۆیە ڕۆژ بە ڕۆژ پیاوانی تەنها و دایکو باوكی بێ منداڵ ڕوو لە زیاد بوون بوو.\nلەدوای هەموو لەدایك بوونێك ترسی ئەوە هەبوو کە ڕوداوێك ڕوو بدات، چونکە ئەگەر بهاتایەو منداڵەکە کەمئەندام بوایە یاخود کچ بوایە، ئەوا باوکەکە بەپێی ئاداب و تەقالیدی ئەو دەمە دەیتوانی مناڵەکەی بکوژێت، بەڵام ئەگەر منداڵەکە کوڕ بوایە ئەوا دەیان ووت پێ بەخێرە، هەرچەند کۆمەڵگای ڕۆم ڕێیان لە زۆربونی منداڵ دەگرت، لەگەڵ ئەوەشدا حەزیان بە کوڕ دەکرد.\nلەلای ڕۆمەکان ئەگەر ژن و پیاوێك منداڵیان نەبوایە ئەوا بە چاوی سوك سەیر دەکران. پیاوە دینیەکانیان وایان لە خەڵکی گەیاندبوو ئەگەر کەسێك منداڵی نەبێت و بمرێت ئەوا بۆ هەتا هەتایە لەناو گۆڕەکانیاندا ئەشکەنجە دەدرێن!\nخەڵکیان هان دەدا تا ببنە خاوەنی مناڵ زیاتر دەیان ووت کە هەوڵ بدەن ببنە خاوەنی کوڕ، چونکە ئەوان تەنها کوڕیان بە مایەی ئارام بەخشی ڕۆحی باوك دەزانی نەك کچ.\nلەناو ماڵدا باوك دەوری سەرۆکی کۆماری دەبینی، چونکە تەنها ئەوبوو کە کاروباری خێزانەکەی ڕاپەڕێنێت وە تەنها ئەویش بۆی هەبو کاری کڕین و فرۆشتن بکات.\nلەو سەردەمەدا پیاوان خاوەنی ماڵوموڵکی خێزانەکانیشیان بوون، ئافرەتان بۆیان نەبوو لە دادگاکان ئامادە بن ئەگەر بۆ شاهیدی دانیش بوایە. ئەگەر مێردەکەی بمردایە ئەوا هیچ مافێکی نەبوو لەوەرگرتنی میراتی لەماڵی مێردەکەی، لەو سەردەمەدا ئافرەتان لەهەر تەمەنێکدا بوایە دەبوو لەژێر سایەی پیاوێکدا بونایە، جا ئەو پیاوە دەبوو باوك، برا، مێرد یاخود کوڕی ئافرەتەکە بونایە.\nبەبێ ئیزنی ئەو سەرپەرشتەی نەیدەتوانی هیچ کارێك ئەجام بدات.\nئەگەر ئافرەتێك تووشی تاوانێک ببوایە ئەوا سەرپەرشتیارەکەی بوو کە حوکمی بەسەردا دەدا نەك قازی، تەنانەت دەیتوانی حوکمی کوشتنیشی بدات.


شێخ و مورید\nپەیوەندی نێوان سەرکردەکانی کورد و گەلەکەیان پەیوەندییەکە لەسەر بناغەی وەلائەت و ئیتاعەت بنیاتنراوە. شێخە سیاسییەکانی کورد نە گەلێکیان دەوێت خاوەن سەروەریی خۆی بێت و نە تاکێکیشیان دەوێت خاوەن بیرکردنەوە و کردەی ئازادانەی خۆی بێت. ئامانجی شێخە سیاسییەکانی کوردستان بریتییە لە بنیاتنانی مۆدێلێک لە تەکییەی سیاسیی، کە تیایدا پەیوەندی نێوان تاک و سەرکردە لەسەر بناغەی کەسایەتییەکی پیرۆز و دەروێشەکانی بنیاتنراوە. پەیوەندیی نێوان حیزب و کۆمەڵگا لە هەرێمی کوردستاندا لەسەر بناغەی کارامەیی و توانا و لێهاتوویی پێکنەهاتووە، بەڵکو لەسەر بناغەی ملکەچیی ڕەهای موریدەکان بۆ شێخە سیاسییەکان بونیادنراوە. پەیوەندی نێوان شێخ و مورید پەیوەندیی نێوان هاونیشتیمانیی و حکومەتی مەدەنیی نییە، بەڵکو پەیوەندیی نێوان سەرۆکی ڕوحیی و ڕەعییەتەکەیەتی. نەدانی موچە و بێڕێزییکردن بەرامبەر بە خانەنشیینان و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان و پزیشکان و مامۆستایان و گروپە کارمەندەکانی تری هەرێم و مامەڵەکردنیان وەک سواڵکەری دەوڵەت، ئەو پەیوەندییە نامرۆڤانەیە کە دەسەڵاتدارە سوڵتانییەکانی پارتیی و یەکێتیی لەگەڵ هاونیشتیمانیانی کوردستان و موچەخۆرانی هەرێمدا بونیادیانناوە.\nلەناو حیزبی کورییدا فیکری سیاسیی بوونی نییە و جیهانبینییش هیچ بەهایەکی سیاسیی نییە، چونکە لە حیزبی کوردییدا سیاسەت بە فیکر داناڕێژرێت، بەڵکو بە ئارەزووی موتڵەقی شەخسی سەرۆک و شێخی حیزب بڕیاری لەسەردەدرێت. حیزبی کوردیی ئەوەندی سەرقاڵی ریفۆرمی ناوخۆیی خۆیەتیی، ئەوەندە بیر لە ریفۆرمی دەسەڵاتەکانی ناکاتەوە، چونکە ترسی قووڵی لە وەلائەتی موریدەکانی هەیە. لابردنی کەسەکان و دانانی کەسانی تر پەیوەندی بە شیاویی توانا و مەعریفییانەوە نییە، بەڵکو هەم پەیوەندی بە دوورونزیکیی کەسەکانەوە هەیە لە تەکییە سیاسییەکە و هەم پەیوەندی بە چەشنی وەلائەتەکەیانەوە هەیە بۆ شێخە سیاسییەکە.\nسیاسەتی سوڵتانیی سەروکاری بە پرۆسەی بڕیارەوە نییە لە خوارەوە بۆ سەرەوە، بەڵکو پەیوەندی بەو بازنە تەسکەوە هەیە کە بڕیارەکانی تێدا لەدایکدەبێت. لەناو حیزبی کوردییدا یەک کەس خاوەنی دەسەڵاتی ڕەهایە ئەویش شێخی سیاسییە. ئەم کاریزمایە هەچ بڕیارێکی بوێت، دەتوانێت بەتەنها دەریبکات و بیسەپێنێت، گەرچی ئەو بڕیارە بۆ حیزبەکەی، یان بۆ گەلەکەی هەڵە و ناڕاست و کارەساتباریش بێت. ئەم کولتووری خۆبەهەڵە نەزانینە زیاد لە حەفتا ساڵە لەناو حیزبی کوردییدا کاردەکات بەبێئەوەی سەرۆکە کاریزمییەکان بچوکترین باجی سیاسەتە هەڵەکانیان دابێت یان بچووکترین لێپرسینەوەیان لەتەکدا کرابێت.\nلە دونیای سیاسیی کوردییدا نموونەییترین ئەزموونی سوڵتانیزم کە توانیبێتی پەیوەندی شێخ و مورید لە مێژووی دەسەڵاتدارێتیی سیاسیی لە شاخ و لە شار بنیاتبنێت و بەردەوامیی پێبدات، ئەزموونی پارتی دیموکراتی کوردستانە لەگەڵ شێخەکانی بارزان. پارتی وەک حیزبی مورید و بارزانییەکان وەک شێخی سیاسیی، توانیویانە چوار دەسەڵاتی گرنگ لای خۆیان کەڵەکە و پاوانبکەن. دەسەڵاتی یەکەم ئابوورییە، کە لەسەردەمی سوڵتانییەتدا پێیان دەگوت مەخزەن. مەخزەنی هەرێم بەشێوەیەکی ڕەها لەژێر دەستی پارتی و لەناو پارتییشدا لەژێر کۆنترۆڵی بنەماڵەی بارزانییدایە. دەسەڵاتی سیاسیی لە هەرێمی کوردستاندا بە ئارەزووی شەخسیی شێخە سیاسییەکان پارەی مەخزەن دابەشدەکات. بۆ دابەشکردنی پارە و سامانی هەرێم، پارتی و بارزانییەکان نە پێویستیان بە حکومەت و نە پێویستیان بە پەرلەمان هەیە. نوخبەی سیاسیی پارتیی نە پێویستی بە بوجەیە کە لە پەرلەمانی هەرێمەوە دەنگی لەسەر درابێت، نە پێویستی بە ئەنجومەنی وەزیرانە بۆئەوی گفتوگۆی لەسەر بکرێت. پارتی لەسەردەمی مەسعود بارزانییدا دەرگای پەرلەمانی هەرێمی کوردستانی بەتەواوی قفڵدەکرد و لەسەردەمی مەسرور بارزانییشدا بەتەواوی دەمی پەرلەمانتارانی داخستووە، چونکە پەرلەمانی وەک دەزگایەک بەچەشنێک سووک و بێبەهاکردووە، کەس بیری وەزیفە سەرەکییەکانی ناکات، کە یاسادانان و گفتوگۆکردن و چاودێریی کارەکانی حکومەتە.\nدووهەم دەسەڵات کە شێخە سیاسییەکان پاوانیانکردووە، دەزگای پێشمەرگەیە. پێشمەرگەی هەرێم هێزێکی چەکداری مونەزەمی نیشتیمانیی نییە، بەڵکو هێزێکی چەکداری مونەزەمی حیزبییە کە بە ئەمر و نەهی شێخە سیاسییەکان دەژیی و دەجوڵێنرێت. هێزی پێشمەرگە لەسەردەمی شاخەوە تا دەگات بە سەردەمی حوکمڕانیی لە شار کۆڵەکەیەکی گرنگی پاراستنی تەکییەی سیاسیی و (دار المُلك)ی پارتیی و یەکێتیی بووە.\nدەسەڵاتی سێیەم بریتییە لە میدیا. میدیای حیزبیی کە بەشەوەیەکی نایاسایی سەرمایەیەکی گەورەی لە داهاتی گشتیی بۆ تەرخانکراوە، تەنها پروپاگەندە بۆ دار المُلك ناکات، بەڵکو هەم وێنایەکی پیرۆزی بۆ بەرهەمدەهێنێت و هەم چیرۆک و ئەفسانەی بۆ دروستدەکات و پاساوی هەڵە ستراتیژیی و کارەساتە نیشتیمانییەکانی دەکات.\nدەسەڵاتی چوارەمیش دەسەڵاتی یاسا و دادگایە. نە پێگەی سەرەکیی ئەم دەسەڵاتە لە سەرووی ماڵی شێخە سیاسییەکانەوەیە، نە وەزیفەشی سزادانی ناعەدالەتیی و گەندەڵەکانی نوخبە سوڵتانییەکەیە. وەزیفەی ئەم دەزگا گرنگەی کۆمەڵگای سیاسیی کورتبووەتەوە بۆ بەیعەتدان بە سوڵتان لەکاتی پێویستدا و سزادانی چالاکوان و کەسانی کۆمەڵگای مەدەنیی.\nلە ئێستادا یەک کاریزمای سیاسیی سەدەی بیستەم لەژیاندا ماوە کە سەرۆکایەتیی حیزبەکەی دەکات، ئەویش مەسعود بارزانییە. تاکە کەسێک کە رێگر بوو لەوەی بارزانی ببێت بە رەمزێکی نیشتیمانیی و تاکە کاریزمای سیاسیی دوای مردنی مام جەلال و نەوشیروان مستەفا، خودی بارزانی خۆی بووە. بارزانی سەرۆکی هەموو کوردان نییە و نەیتوانی ببێت بەو کاریزما سیاسییەی کە وەکو چەتر هەموو هێزە کوردستانییەکان کۆبکاتەوە، بەپێچەوانەوە، بارزانیی خۆی بەردەوام بووە بە هۆکارێک بۆ دابەشبوونی زیاتری جڤاتی کوردیی و وێرانبوونی پرسی کورد. پارتی و بارزانییەکان لە دوو قۆناغی گرنگیی مێژووییدا دوو شکست و نسکۆی گەورەیان بۆ پرسی کورد و هەرێمی کوردستان بەرهەمهێنا. لەکاتێکدا مەلا مستەفای بارزان بە شکستی سەربازیی کۆتایی بە شۆڕشەکەی هێنا، ئەوا مەسعود بارزانیی بە شکستی سیاسیی کۆتایی بە سەرۆکایەتیی خۆی لە هەرێمی کوردستاندا هێنا. کۆتاییهێنان بە سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، مانای دەستبەرداربوون نییە لە هەیمەنە و دەسەڵات. وەکو هەموو سیستەمە سوڵتانییەکانی دونیای ئیسلامیی و عەرەبیی، بارزانییش (دار المُلك)ی خۆی بەناوی بارەگای بارزانییەوە دروستکردووە، کە تیایدا وەک شێخێکی سیاسیی پێگەیەکی پیرۆزی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی بەخۆی بەخشیوە، چونکە لەسەرووی هەموو دەزگا رەسمییەکانی حکومەت و پەرلەمان و چاودێریکردنێکی یاساییەوە. (دار المُلك)ی بارزانیش وەکو (دار المُلك)ەکانی تر لەسەر دوو بنەما بەندە، یەکەمیان شەرعییەتی ئایینییە، کە پیرۆزێتییەک بە پێکهاتی سەرۆک و حیزبەکەی دەدات و تاک و گروپەکانی کۆمەڵگاش وەک مورید و ڕەعییەت مامەڵەدەکات، دووهەمیان شەرعییەتی مێژووییە، کە حەفتا ساڵە سەرۆکایەتیی گەورەترین حیزبی کوردیی دەکەن کە نوخبەی شاریی کوردیی بۆی دروستکردن.


Friday, 09.24.2021, 18:00\nوتەیەکی زانای بەناوبانگ نیکۆلای تێسلا هەیە دەڵێت\n" If you only knew the magnificence of the 3, 6 and 9, then you would have the key to the universe "\nواتە ئەگەر بزانیت گەورەیی ئەم ژمارانە ٣،٦ وە ٩ چیە ئەوا کلیلی گەردونت دەبێت..\nکەواتە ئەم سێ ژمارەیە زۆر گرنگە ، ئێستا با بزانین گرنگی ئەم سێ ژمارەیە چیە؟\nدەمەوێت نیشانی بدەم هەموو گەردون لە ژێر کۆنترۆڵی ژمارە ٣،٦،٩ دایە، ئەم سێ ژمارەیە هەمیشە دوبارە دەبنەوە.. ژمارەکانی تر وەک ١،٢،٤،٥،٧،٨ ئەمانە ئەو ژمارانەن کە لە دایمێنشنی سێدان. بەڵام هەموو ژمارەکان کۆنترۆڵ دەکرێت لە لایەن ژمارە ٩ وە، ژمارە نۆش یەکسانە بە سفر..وەک پێشتر لە بابەتێکدا باسم کرد سفر واتە هیچ و ئەم گەردون لە خاڵی سفرەوە سەرەتاکەی دەستی پێکردوە.\nئەم کەونەی ئێمەی تێدا دەژین لە ماتماتیک و فەرکوێنسی و وزە پێک هاتووە.. تەواوی پەترۆنەکان دەبینرێت لە خواردنی ڕۆژانەدا لە گژو گیا لە گوڵ یاخود گیانلبەرەکاندا.\nخانەکانیش هەمووی بە ژمارەی ماتماتیکی خۆیان نیشا دەدەن، یەک خانە دەبێتە دوان دوان دەبێتە چوار چوار دەبێتە هەشت هەشت دەبێتە شازدە بەمشیوە دەبڵدەبێتەوە...\nئێستا دێمە سەر باسی ژمارەکان و گرنگی ژمارەکان و چەند زانیاریەکی سەرسوڕهێنەر.\n٢٥٦= ٢+٥+٦=١٣= ٣+١=٤\nکەواتە ژمارەکان کۆ بکەرەوە هەمان ئەو ژمارانەت دەست دەکەوێت کە لەسەرەتاوە هەتبون..کەواتە هەرچی ئەو ژمارانە هەیە تۆ دەبڵی بکەرەوە تەنها ئەو ژمارانەت دەداتێ وەک ١،٢،٤،٥،٧،٨\nئێستا لە بری ئەوەی ژمارەکان دەبڵ بکەینەوە ژمارەکان دەکەینە نیوە بزانین ئەنجامەکەی چی دەبێت.\nکەواتە ئەمجارەش ژمارەکان هەمان ئەنجامیان هەبوو ١،٢،٤،٥،٧،٨\nدەزانیت چی جێگای سەرسوڕمانە لە هەردو حاڵەتەکەدا بۆ یەک جاریش ژمارە ٣،٦یان ٩ نابینیت..ئەو ژمارانەی کە بە زەرد دیاریم کردوە. ئایا نهێنی ئەمە چیە کە ژمارەی ٣ و ٦ یان ٩ نابینیت لە وەڵامدا.. لێکۆڵەرەوان دەڵێن کە گوایە ژمارەکانی ١،٢،٤،٥،٧،٨، ئەو ژمارانەن کە لە دیمێنشنی ٣ دا بونیان هەیە.. بەڵام ژمارەکانی وەک ٣، ٦ یان ٩ ئەمانە لە دیمێنشنی باڵاترن..\nبا ئێستا ژمارەکانی وەک ،٣ ٦ و ٩ دەبڵ بکەینەوە بزانین چیمان دەداتێ؟\nلێرەدا ئەنجامەکەی تەنها دوو ژمارەیە ئەویش سێ و شەشە.. ئەم جارە ئەو ژمارانەی کە لە بلۆکی یەکەمدا هەبوو بە ژمارەکانی دیمێنشنی سێ ناوم بردن لەم بلۆکەدا بونی نیە..\nئێستا بەهەمان شیوەی جەدۆلی پێشو ژمارە ٣ بچوک دەکەینەوە هەر جارەو نیوەی ئەو ژمارەیەی کە هەمانە، بەهەمان شێوە ئەنجامەکەی هەر ژمارە سێ و ژمارە شەش دەبێت..\nكەواتە ئێستا بۆمان دەرکەوت ژمارە سێ دەبڵ بکەینەوە یان دابەشی بکەین هەمان ئەنجاممان دەداتی ئەویش ژمارە سێ و ژمارە شەشە. بەڵام ئەم جارە ژمارە نۆ دیار نیە لە ناو هاوکێشەکەدا..\nجاری پێشو ژمارە سێ و شەش و نۆ دیار نەبو ئەمجارە تەنها ژمارە نۆ دیار نەما، ئەویش پەیوەندی هەیە بەوەی کە ژمارە نۆ ژمارەی سێ و شەش کۆنترۆڵ دەکات.\nژمارە یەک دوو چوار کۆنترۆڵ دەکرێت لە لایەن ژمارە سێ، ژمارە پێنج حەوت هەشت کۆنترۆڵ دەکرێت لە لایەن ژمارە شەش..ژمارە نۆ ژمارەی شەش و سێ کۆنترۆڵ دەکات. کەواتە ژمارە نۆ هەموو ژمارەکان کۆنترۆڵ دەکات..\nئێستا ژمارە نۆ دەبڵ دەکەینەوە بزانین کام ژمارەیەمان دەست دەکەوێت..\nلێرە دەبینیت ئەنجامی ژمارەکان هەمیشە ژمارە نۆ دەبێت.\nئێستا ژمارە نۆ دابەشی دوو دەکەین بەرەو خوارەوە..دەبینیت ئەمجارە هەموو ئەنجامەکان تەنها ژمارە نۆیە.\nئێستا بینیمان کە ژمارە نۆ بەرپرسە لە خۆی بەتەنها ، ئێستا نیشانتانی دەدەم کە ژمارە نۆ چەند گرنگە لەم کەونەدا.\nئەمە وێنەی بازنەیەکە ٣٦٠ پلەیە..دەبینیت ژمارە نۆ کۆی ژمارەکانە.\nنیوەی بازنەکە دەبێتە ١٨٠ دەرەجە ١٨٠ بەهەمان شیوەی دەکاتە ٠+٨+١=٩\nچارەکی بازنەکەش بە هەمان شیوە دەکاتە ٩٠ دەرەجە ٠+٩=٩ ئەمیش هەر دەکاتە ژمارە نۆ.\nنیوی چارەکی بازنەکە دەبێتە ٤٥ دەرەجە ئەویش هەر دەکاتە ٤+٥=٩\nهەتا بازنەکە بچوک بکەینەوە ژمارەکە هەر کۆی گشی دەکاتە نۆ.\nئایا ئەم ژمێریاریە بۆ ژمارە نۆ تەنها لە بازنەدا دەدۆزرێتەوە؟ با ئێستا سەیری سێ گۆشەیەک بکەین.. سێ گۆشە بریتیە لە ١٨٠ دەرەجە بۆ هەر گۆشەیەکی..\nئەگەر لاکێشەیەک تاقی بکەینەوە هەمان ئەنجامی سێ گۆشەو بازنەکەمان دەبێت؟ وەڵامەکەی بەڵێ..\nوێنەی پێنج گۆشە وەک بینای پەنتاگۆن..ئەیوش دەبێت بە ٥٤٠ دەرەجە کۆی گشتی دەکاتە ٩\nهەر گۆشەیەکی تر بگرین ژمارە نۆ دوبارە دەبێتەوە وەک ئەنجامی کۆتایی.\nکەواتە هەموو ئەنجامەکان ژمارە نۆ بون واتە ژمارە نۆ بۆ کۆتا دەڕوات بۆ بۆشایی ئاسمان.. ئێستا چەند نمونەیەکی ترتان دەدەمێ کە ژمارە نۆ لە هەموو کەوندا بونی هەیە.\n١٨٦٢٨٢ مایل لە چرکەیەکدا\n١+٨+٦+٢+٨+٢=٢٧ = ٢+٧=٩\nتیرەی خۆر یەکسانە بە\nتیرەی زەوی یەکسانە بە ٧٩٢٠ مایڵ\n٧+٩+٢+٠=١٨ = ١+٨=٩\nتیرەی مانگ یەکسانە بە ٢١٦٠ مایڵ\nژمارەی هەسارەکانی خۆی خۆمان ٩ هەسارەیە\nئایا ژمارە نۆ هیچ پەیوەندی هەیە بە کاتەوە؟\nبەڵێ فەرموو سەیری ئەم ئەنجامانە بکەن:\n٣٦٠٠ چرکە یەک سەعاتە ٣+٦+٠+٠=٩\nڕۆژێک یەکسانە بە ٨٦٤٠٠ چرکە ٨+٦+٤+٠+٠= ١٨ = ١+٨=٩\nهەفتەیەک ٦٠٤٨٠٠ چرکەیە ٦+٠+٤+٨+٠+٠= ١٨ = ١+٨=٩\nساڵێک پێک دێت لە ٣١٥٣٦٠٠٠ چرکە ٣+١+٥+٣+٦+٠+٠+٠= ١٨ = ١+٨=٩\nڕۆژێک پێک هاتوە لە ١٤٤٠ خولەک ١+٤+٤+٠=٩\nهەفتەیەک پێک هاتوە لە ١٠٠٨٠ خولەک ١+٠+٠+٨+٠=٩\nمانگێک پێک هاتوە لە ٤٣٢٠٠ خولەک ٤+٣+٢+٠+٠=٩\nساڵێک پێک هاتوە لە ٥٢٥٦٠٠ خولەک ٥+٢+٥+٦+٠+٠= ١٨ = ١+٨=٩\nکەواتە ئەمە ئیسپاتە کە ژمارە نۆ لە کات و بۆشایدا بونی هەیە.. ئەمە هەموی نیە\nلە دیانەتی هیندویزمدا لە چەند شوێنێک ژمارە نۆ هاتوە.\nزاناکان سەلماندویانە کە زەوی لەسەر شەپۆلی ٤٣٢ هێرتز دەلەرزێت ٤+٣+٢=٩\nسیمبۆڵی ئۆم لەسەر شەپۆی ٤٣٢ هێرتز دەلەرزێت ئەمیش هەمان ئەو شەپۆلەی زەویە..\nشێوەی سیمبۆڵی ئۆم لەسەر شیوەی ژمارە سێ شەش نۆ دروست کراوە.\nژمارە پیرۆزکەی دیانەتی هیندویزم ١٠٨ ئەمیش هەر دەکاتە ١+٠+٨=٩\nژمارەی چاپتەرەکانی شریماد بهاگڤاد گیتا ١٨ چاپتەرە ١٨=١+٨=٩\nجەنگی ماهابهاراتا ١٨ ڕۆژی خایاند ١٨=١+٨=٩\nژمارەی ئەو جەنگاوەرانە لە ژیاندا مابون دوای جەنگی ماهابهاراتا ١٨ کەس بون ئەمی هەر دەکاتە ١+٨=٩\nئێستا ئیسپاتی دەکەم کە ژمارە نۆ هەموو شتێکەو هیچیش نیە..\nکەواتە دەتوانین بڵێین ژمارە نۆ یەکسانە بە ژمارە سفر ٩=٠\nلە زۆربەی ژمارەکاندا ئەگەر شوێنی سفر بگۆڕیت بە ٩ هیچ لە ئەنجامی ژمارەکە ناگۆڕێت\n٧٠٨ = ٧+٠+٨=١٥ = ١+٥=٦\nئێستا جێگای سفر دەگۆڕین بە ژمارە ٩\n٧+٨+٩=٢٤ = ٢+٤=٦\nکەواتە ئەنجامی ٧٠٨ و ٧٩٨ هەمان ئەنجام بوو ژمارە ٦.\nئێستا ئەم ژمارانە زەربی ٩ یان سفر دەکەین بەهەمان شێوە هەمان ئەنجامی دەبێت یان سفر یان ٩.\nکەواتە سفر یەکسانە بە نۆ و نۆ یەکسانە بە سفر..نۆ هەمو شتێکە و نۆ هیچیش نیە.\nئەگەر ژمارەکان لە سفرە بۆ هەشت کۆ بکەینەوە چیمان دەست دەکەوێت؟\n٠+١+٢+٣+٤+٥+٦+٧+٨=٣٦ ٣٦= ٣+٦=٩ ئەم ئەنجامەش دوبارە دەکاتەوە ژمارە نۆ. کەواتە ژمارە نۆ بەرامبەری هەموو ژمارەکانی ترە لە تای تەرازویەکدا..ژمارە نۆ وەک پاشای ژمارەکانە و کۆنترۆڵی تەواوی ژمارەکان دەکات..کۆنترۆڵی ژمارەکان و کات و بۆشایی دەکات.\nئەمە نهێنی ژمارەکان بوو ، پێشتر لە بابەتکدا باسی ئەوەم کردبوو کە ژمارە سفر سەرەتای دروست بونە و هیچ سەرەتای ژیانە بۆ بەدەست هێنانی هیچ هیچت ناوێت..ئێستا دوبارە بینیمان کە ژمارە نۆ پاشای ژمارەکانە و ژمارە نۆ لەگەڵ ژمارە سفر هەمان سەنگیان هەیە..\nکەواتە ئێمە لە دونیایەکی ماتماتیکیدا دەژین و ئەم ژیانە پێک هاتوە لە سیمولەیشن و دوبارە بونەوەی کۆمەڵێک کۆدو ژمارە...\nلینکی بابەتی هیچ سەرەتای ژیانە


سەردانکەرێکی سعودی ئاڵای نیشتیمانی وڵاتەکەی لە یارییەکی تۆپی پێی نێوان عێراق و سعودیەدا پێیە لە بەسرە له 28 شوبات. [وێنەکە وه‌رگیراوه لە پەیجی فەیسبوکی وەزارەتی وەرزش و لاوانی عێراق]\nسعودیە و ئیماراتی عەرەبی هەوڵەکانیان چڕکردۆتەوە بۆ باشترکردنی پەیوەندییان لەگەڵ عێراق، بەجۆرێك هەردوو وڵاتەکە بەڵێنی پاڵپشتی داراییان داوە بۆ ئەو پرۆژانەی نیشانەی نیازپاکین، پسپۆڕان بە دیارونایان وت.\nدوای یارییەکی دۆستانە لەنێوان عێراق و سعودیەدا لە 28 شوبات، شا سەلمانی سعودیە پێشنیازیکرد یاریگایەك لە بەغدا دروستبکات.\nپێشنیازەکە، کە لە تەلەفۆنێکدا کرا بۆ سەرەکوەزیرانی عێراق حەیدەر عەبادی، دوای یارییەکی دۆستانە هات لەنێوان دوو وڵاتەکەدا، کە لە یاریگایەکی 60,000 کورسیدا کرا لە شاری وەرزشیی بەسرە.\nیارییەکە یەکەمین بوو لەسەر خاکی عێراق لەنێوان دوو وڵاتەکەدا بکرێت لە ماوەی دوو دەیەدا و به‌ڕاده‌یه‌كی زۆر له‌قه‌ڵه‌مدرا وه‌ك موژده‌ی قۆناغێكی ئاشتەوایی.\nسەرۆکی بەشی پەیوەندیە رۆژنامەوانیەکانی وەزارەتی وەرزش و لاوانی عێراق عەلی عەتوانی وتی: "ئەو یاریگایەی سعودیە پێشنیازیکردووە لە بەغدا دروستیبکات گەورەترینە لە وڵاتەکەدا و دەتوانێت 100,000 کەس لەخۆبگرێت."\nعەتوانی بە دیارونای وت دەبێتە بەشدارییەکی گرنگ بۆ ژێرخانی وەرزشیی عێراق.\nدروستکردنەوەی مزگەوتی نوری\nهاوکات ئیماراتی عەرەبی پێشنیازی دروستکردنەوەیمزگەوتی گەورەی نوری لە موسڵ و منارە مێژووییەکەی حەدبای کرد، کە لە تەمموزی 2017 لەلایەن رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)ەوە روخێنرا، تەنیا چەند رۆژێك پێش شکستی گروپەکە.\nبەگوێرەی بەیاننامەیەکی حکومەتی عێراق، پێشنیازەکە بەناوی شێخ محەمەد بن زایدەوە کراوە لە کۆبوونەوەیه‌كدا له 11 ئازار له‌نێوان باڵیۆزی ئیمارات بۆ عێراق حەسەن شاهی و سەرەکوەزیران حەیدەر عەبادیدا.\nشازادەی ئەبو زەبی پێشنیازی دروستکردنەوەکەی کردووە وەك ئاماژەیەکی نیازپاکی نێوان دوو وڵاتەکە و پاڵپشتیكردنی عێراق لە شەڕی دژی داعشدا.\nبەرپرسی دەسەڵاتی ئارکیۆلۆژی لە نەینەوا، موسعەب محەمەد جاسم، وتی پێشنیازەکەی ئیماراتی عەرەبی زۆر گرنگه بەهۆی "پەیوەندی مێژوویی و عاتفی ئەو مۆنۆمێنتە بە خەڵکی موسڵەوە".\nجاسم بە دیارونای وت ئەو جۆرە پرۆژانە رێخۆشدەکەن بۆ دووبارە په‌یوه‌ندیكردنه‌وه‌ی عێراق لەگەڵ دراوسێ عەرەبەکانیدا.\nکەمکردنەوەی فراوانخوازیی ئێران\nعەلی جبوری کە وانه‌ی زانستی سیاسیی لە زانکۆی بەغدا دەڵێتەوە، وتی سعودیە و وڵاتانی دیکەی عەرەبی ستراتیژێکی نوێ دادەنێن کە مەبەستی کەمکردنەوەی فراوانخوازیی ئێرانە له عێراق و ناوچەکەدا.\nجبوری بە دیارونای وت: "دەرفەتی نوێی ئابوری نێوان عێراق و دراوسێ عەرەبەکانی دەتوانێت هەموو کێشەکانی رابردوو بسڕێتەوە و پەیوەندییەکی دۆستانەی نوێ دروستبکات."\nكرانه‌وه‌ی دۆستانەی وڵاتانی عەرەبی دوای بڕیارێکی کوەیت دێت بۆ بەستنی کۆنفرانسی نێودەوڵەتی بەخشەرانلە 12 شوبات کە تیایدا وڵاتانی عەرەبی بەڵێنی پاڵپشتی داراییان دا بۆ پشتیوانیكردنی بنیاتنانەوەی عێراق.\nوڵاتانی کەنداوی عەرەبی پێکەوە بەڵێنی 5 ملیار دۆلار وەبەرهێنان و قەرز و داراییان دا بۆ هەناردەکانیان.\nکوەیت بەشداریکرد بە 2 ملیار دۆلار لە وەبەرهێنان و قەرز، دوای ئەویش سعودیە بە 1.5 ملیار دۆلار لە قەرزی بانکی و وەبەرهێنان، لەگەڵ بەشداریکردنی وڵاتانی دیکەی عەرەبی.\nبرا عەرەبەکانمان خۆشدەوێن و هیوای تەندروستییان بۆ دەخوازین. ئێمە، گەنجانی موسڵ، بەهیواین لەو کۆمپانیایانەی وەبەرهێناندا کاربکەین کە دێنە عێراق، بەتایبەتی موسڵ.\nسڵاوتان لێبێت! دەمەوێت هەواڵی نوێ بزانم.\nزۆر باشە کە سعودیە و ئیمارات هەماهەنگی لەگەڵ عێراق دەکەن. عێراق رووبەڕووی بارودۆخێکی سەخت بۆتەوە و ئێمە نامانەوێت قسە له‌باره‌ی سەدام حسێنه‌وه بکەین.


پاشەکشەی سەرمایەداری لەژێر گوشاری ڕاستییەکان و خەباتدا – په‌یام\nلە ماوەی چوار دەیەی ڕابردوودا بورژوازی و دەوڵەتانی خزمەتکاری، لە ڕێگەی ریازەتی ئابووری وەک پایەی نێئۆلیبرالیسمی ئابووری، باری قەیرانی دەیەی هەشتا و قەیرانی مەسکەنی ٢٠٠٨-٢٠٠٧یان خستە سەر شانی چینی کرێکار. بارگرانیی ئەم قەیرانە لە ئەمریکا لە سەرەتادا خرایە سەر شانی کرێکارانی ڕەشپێست و کۆچبەرانی ئەمریکای لاتین و لە ئۆرووپا و شوێنەکانی دیکەی دنیاش هاوکات و بەر لە هەمووان خرایە سەر شانی کۆچبەران. لە ئەنجامی ئەم کردەوە سیاسی و چینایەتییەی بۆرژوازیدا، نابەرابەریی بەرینی ماڵی لە نێوان کرێکاران و سەرمایەداراندا سەری لە ئاسمان داوە. بۆ نموونە لە ئەمریکا لە ماوەی چوار دەیەی ڕابردوودا بەرهەمهێنانی هێزی کار (لە ئاکامی لێهاتوویی زیاتر و سەعاتی کاری درێژماوەی کرێکاران و گەشەی تێکنۆلۆژی) ٤٠٠ لەسەد چووەتە سەرێ، بەڵام حەقدەستی کرێکاران کەمتر لە ٦ لەسەد زیادی کردووە. جیاوازیی ئەم نابەرابەرییە لە پەنا تریلیۆنها دۆلار یارمەتیی دەوڵەت، نەدان و یان دانی نیوەچڵی ماڵیات، بڕینی یارمەتییەکان و بیمەی دەوڵەتی و کۆمەڵایەتی، قومار کردن لە بازاڕەکانی بورس و هاوشێوەکانی، چووەتە گیرفانی سەرمایەردان و بەتایبەت یەک لەسەدی سەرووی ئەوانەوە.\nبە پێی هەواڵێک کە لە سایتی ئابووریی “بلومبێرگ” کە بە پێی داتاکانی بانکی ناوەندیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، لە نیوەی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٠دا، دابەشکاریی سەوەت لە ئەمریکا یەکجار ناهاوسەنگ بووە. لەم هەواڵەدا هاتووە کە: سەروەت و دارایی ئێستای دەوڵەمەندترینەکانی ئەمریکا کە تەنیا یەک لەسەد لە جەمعییەتی ئەم وڵاتە پێکدێنن، ٣٤ تریلیۆن و ٢٠٠ ملیارد دۆلارە و دارایی هەژارترین توێژی خەڵک، کە ٥٠ لەسەدی جەمعییەت پێکدێنن، بڕێک لە ٢ تریلیۆن دۆلار زیاترە. لەم هەواڵەدا وێڕای ئاماژە بەوەیکە دارایی ٥٠ کەسی دەوڵەمەندی ئەم وڵاتە بەرابەرە لەگەڵ دارایی ١٦٥ ملیۆن کەس کە نزیک بە نیوەی جەمعییەتی ئەم وڵاتەیە، ڕاگەیەندراوە کە سەروەتی ٥٠ دەوڵەمەندی ئەم وڵاتە لە دەستپێکی ساڵی ٢٠٢٠ەوە تا ئێستا ٣٣٩ ملیارد دۆلار زیادی کردووە. هەروەها لەم هەواڵەدا باس لەوە کراوە کە نەخۆشیی کۆویدی ١٩، بەشێکی زۆر لە مرۆڤەکانی بەرەو هەژاری پاڵ پێوەناوە بەڵام توێژی چکۆلەی ملیاردێرەکان بەشێوەیەکی سەرسووڕهێنەر دەوڵەمەندتر بوون.\nلە وەها باروودۆخێکدا کرێکارانی ئەمریکا بۆ پاراستنی توانای کڕینیان لەم ساڵانەی دواییدا تریلیۆنها دۆلاریان وام وەرگرتووە کە توانای دانەوەیان نییە. لە ئاکامدا زێدەبەرهەمی کێوئاسا خوڵقاوە و بووەتە توندبوونەوەی قەیرانێک کە بە قەولی بانکی ناوەندیی ئینگلیس لە ماوەی ٣٠٠ ساڵی ڕابردوودا وێنەی نەبووە. چینی کرێکار لە ناڕەزایەتی بە باروودۆخی زاڵ خەباتی بەرینی بەڕێوەبردووە کە بەرچاوترینیان خەبات دژبە ڕەگەزپەرستی و ناڕەزایەتی لەئاست مەرگی جۆرج فلۆید لە مەی ٢٠٢٠دا بوو. لەم خەباتەدا کە لە ڕاستیدا دژەسەرمایەداری بوو، ٦٠ ملیۆن کەس لە پتر لە هەزار شاری ئەمریکا و شارە گەورەکانی جیهان، زیاتر لە دوو حەفتە دستیان دایە ناڕەزایەتی و دنیای سەرمایەیان وەلەرزە خست.\nخەباتی کرێکاری و جەماوەری و قەیرانی زێدەبەرهەم، بوو بەهۆی ئەوەیکە بورژوازی لە ئەمریکا و وڵاتانی دیکە ناچار بێت تا گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە سیاسەتە ئابوورییەکانیدا پێکبێنێت. ئەوان ریازەتی ئابووری، خسووسی سازی، فریزی حەقدەستەکان، چکۆلە کردنەوەی دەوڵەتەکان، کەم کردنەوەی ماڵیاتی سەرمایەدارە گەورەکان و کۆمپانییە زەبەلاحەکان و گشت بازاڕی بەناو ئازادیان بەشێوەی کاتی وەلا نا. بۆ نموونە جۆو بایدێن، سەرۆک کۆماری ئەمریکا، ناچار بوو تا داواکاریی چەپەکان بە ڕێبەریی بێرنی ساندێرز جێبەجێ بکات. چەپەکان بەتایبەت لاوان کە زۆربەیان لە ئامارەکاندا دژایەتیی خۆیان لەگەڵ نیزامی سەرمایەداریی ئەمریکا نیشان داوە، خوازیاری بردنەسەرەوەی ئاستی حەقدەستەکان لە ٧ دۆلار و ٢٥ سێنتەوە بۆ ١٥ دۆلار بوون و داوایان لە بایدێن کردووە کە دەست لە ریازەتی ئابووری هەڵبگرێت و بەشێوازی جۆراوجۆر یارمەتیدەری کابینەکەی بێت لەپێناو خوڵقاندنی کار و یارمەتیدانی بنەماڵە ئەمریکاییەکان و هەروەها خەرجیی گەڵاڵەکانی لەڕێگەی زیادکردنی ماڵیاتی خاوەنانی داهاتی سەرووی ساڵانە ٤٠٠ هەزار دۆلار دابین بکات.\nبەدوای ئەمریکادا وڵاتانی دیکەی سەرمایەدرای سیاسەت گەلێکی هاوشێوەیان گرتەبەر کە بۆ نموونە دەتوانین ئاماژە بە دوو وڵاتی بریتانیا و ئۆسترالیا بکەین.\nبۆریس جانسۆن، سەرۆک وەزیرانی پارێزکاری بریتانیا، بەڵێنی داوە کابینەکەی لەپنێاو خوڵقاندنی کار و باشتر کردنی حەقدەست و باروودۆخی کرێکاران زۆرترین دەورونەخشی بێت. کابینەی پارێزکاری ئینگلیس کە بەردەوام داکۆکیکاری هێنانە خوارەوەی ماڵیاتی خاوەنانی سەرمایە و کۆمپانییەکان بووە، لە ئێستادا بە ناچار لەجیات ریازەتی ئابووری، بودجەبەندییەکەی لەسەر بنەمای بردنەسەرەوەی ماڵیاتی دەوڵەمەندەکانە. هەڵبەت کابینەی پارێزکار کە بە دەیان جار لەگەڵ ڕاپەڕینی هەژاران و لاوانی وەگیان هاتوو بەرەوڕوو بووەتەوە، لەم مەیدانەدا تەواوەن پارێزکارانە دەجووڵێتەوە.\nهاوشێوەی ئەم پڕۆسەیە لە ئۆسترالیاش لە ئارا دایە. بە پێی ڕاپۆرتی ڕوویتێرز لەسەر زاری وەزیری خەزێنەی ئۆسترالیا، کابینە لە سیاسەتی کۆنەی دەخاڵەت نەکردنی دەوڵەت لە ئابووری دەستی کێشاوەتەوە و بە وەرگرتنی ماڵیات لە دەوڵەمەندەکان و وەرگرتنی وام لە ڕێگەی کارخوڵقاندن و بێمەی بێکارییەوە، یارمەتیدەری بێکاران، نەخۆشانی کۆرۆنایی و پێشگێری لە ویرووسی کۆرۆنا دەبێت.\nشارەزایانی ئابووریی چەپ نووسییان کە گۆڕانکاریی لە سیاسەتی ئابووریی دەوڵەتەکان، کە لە لایەن گرووپێک لە پسپۆڕانی ئابووریی سندووقی نێونەتەوەیی پارەوە پێشنیار کراوە، دەبێتە هۆی بەهێز بوونی چینی کرێکار. بێگومان باشتر کردنی بژێو و باروودۆخی کاری کرێکاران لە کورت ماوەدا بە قازانجی ژنان و پیاوانی کرێکارە، بەڵام لە درێژماوەدا دەتوانێ بەمجۆرە نەبێت. ئەزموونی دەیەکانی پێشوو نیشانی داوە کە لە هەر شوێنێک چینی سەرمایەدار ناچار بووە بەجۆرێک ملکەچی دەوڵەتی ڕێفاه بێت، لە ڕێگەی ڕێفۆرمیسمەوە کرێکارانی کردووەتە دیلی موناسباتی کار و سەرمایەی زاڵ.\nلە سەردەمی ئێستادا کە نیزامی سەرمایەداری لە بەرامبەر ویرووسێکدا چۆکی داداوە و نەیتوانیوە دەسەڵاتە دەستی ڕاستە توندئاژۆکان بۆ نموونە لە ئەمریکا بپارێزێت، تەنیا لە ڕێگەی خەباتی ڕێکخراوی چینی کرێکار کە ئاسۆی سۆسیالیسمی لەپێش بێت دەکرێ هیوادار بین کە پاشەکشەکانی بورژوازی لە بواری ڕێفۆرمە ئابوورییەکان سەرەنجام شۆڕشی ئابووریی کرێکاران و ڕزگاریی ئەم چینەی لە دیلیەتیی کاری بەکرێگرتە لێدەکەوێتەوە.\nتوسط payaam · Published فوریه 21, 2021\nتوسط payaam · Published آگوست 10, 2020\nبعدی گیان له ده‌ست دانی ٨ كه‌س به هۆی ته‌قه‌ی هێرشبه‌رێك له زانكۆی “پێرم”ی ڕووسیه\nقبلی كۆبوونه‌وی ناڕه‌زایه‌تی كرێكارانی ڕێگه‌ی ئاسنی تاران


کام یەکێتیم دەوێت؟ – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » کام یەکێتیم دەوێت؟\nکام یەکێتیم دەوێت؟\nدەمەوێت بە چاوێکی هەڵسەنگاندن و رەخنەگرانە بڕوانمە رابردوو و دیدم بۆ داهاتوو دەخەمە روو.\nیەکێتی لە پاش سەختترین هەرەس و داڕوخانی گەورەترین جووڵانەوەی چەکداری، بڵاوبوونەوەی نائومێدی و رەشبینی دامەزرا. ئەوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە مێژووی کورددا. تەنانەت تێکۆشەرانی رابردووش کە دەڕۆیشتینە لایان گاڵتەیان پێدەهات.\nبڕینی قۆناغە سەختەکان\nلە رێڕەوی کارکردندا، یەکێتی سەرکەوتنی بەدەستهینا، شکستیشی خوارد، تووشی هەڵەش بوو، هەموو چین و توێژەکانی تێدا کۆببۆوە و بە رەسمیش لە سێ رەوت پێکهاتبوو. کۆمەڵەش چەندین تێزی تێدا بوو. بەرنامەیەکی دیاریکراوی نووسراوی نەبوو پەیڕەو بکرێت، بۆیە ئاراستەی(نەهج) ی دیار نەبوو و ئیجتهاداتی کەسایەتی رۆڵی تێدا دەبینی، زۆر لە کادرەکان رادیکاڵ بوون و بەرامبەریان پەسەند نەدەکرد، بۆیە هەم لەناو خودی کۆمەڵە و هەم لەگەڵ باڵەکانی تردا ناکۆکییەکان کەڵەکە دەبوون و چەندین لێکترازان دروستبوو. مەبەستی پارتی پێشڕەو(کە دەستەواژەیەکی لینینی و زیاتر ستالینییە) لەناو کۆمەڵەدا چەسپی بوو.\nمام جەلال لەگەڵ گۆڕانکارییەکان هەنگاوی گونجاوی دەنا\nئەگەر ئەوکاتە زیرەکی و شارەزایی و پشوودرێژیی مام جەلال نەبوایە، رەنگە یەکێتی زوو لە یەک بترازایە، تەنها کەسایەتی ئەو هاوسەنگیی ناو یەکێتییەکی لەو شێوە پێکهاتەیەی راگرتبوو.\nمام جەلال و کاک نەوشیروان زانیان ئەو بارە هەروا ناڕوات، بۆیە پڕۆژەی بە سۆشیال دیموکرات بوونی یەکێتییان خستەڕوو، بەڵام بە داخەوە هەر لەسەرەتاوە وەک پێویست ئامادەکاریی بۆ نەکرا.\nلەبەرئەوەی زۆرێک لە سەرکردە و کادرەکان لەگەڵ سۆشیال دیموکرات نەبوون، بۆیە زۆرینە هەر بە ئەقڵییەتە کۆنەکەوە هاتنەوە ناو ئەو یەکگرتنە کەئەو یەکگرتنە زیاتر رواڵەتی بوو، بەڵام بە ئاراستە و رەوتی جیاجیاوە.\nئەوەشی بە راستی بۆ یەکێتییەکی سۆشیال دیموکرات کاری دەکرد و بڕوای پێ بوو، وەک پێویست بەدەنگەوە هاتن نەبوو بۆی ئەگەر ئاستەنگیشی نەخرایەتە رێگەی.\nشەڕی ناوخۆ ئەوەندە زوو لە دوای یەکەمین کۆنگرە هەڵگیرسا، مەودا و دەرفەتی ئەوەی نەدا بیری سۆشیال دیموکرات لەناو کادرەکاندا لەڕووی سەرەتاوە بچەسپێت و بەرنامەیەکی وا جێگیر ببێت کە ببێتە بنەمای کارکردن لەسەر ئەو رێبازە.\nململانێی گروپەکانیش لەناوەوە هەندێک جار وا سەخت دەبوو، کە ئەگەر مام جەلال نەهاتبایە ناو کێشەکانەوە، بەزووی کێشەکان دەتەقینەوە. دوای ئەوەی شەڕی ناوخۆ نەما، ململانێکان هەر بەردەوام بوو.\nچاکسازی دروشمێکی لاستیکی\nلە دوای قۆناغی شەڕی ناوخۆ و دووەمین کۆنگرەوە چەندین دەستەو گروپ لەناو یەکێتییەوە بەناوی چاکسازییەوە سەریان هەڵدا، کە دەشێت خەڵکانێک هەبووبن بەراستی لە خەمی چاکسازیدا بووبن، بەڵام ئەو دروشمە بووە دروشمێکی لاستیکی و هەموو ئەوانە کە رەنگە دژی ئاراستەی یەکتریش بووبن، ئەو دروشمەیان زەقدەکردەوە و ئەوەش دۆخی ناوخۆیی یەکێتی ئەوەندەی تر ئالۆز کرد و ململانێکانی قووڵتر کردەوە، ئەو جارەش حیکمەتی مام جەلال نەیهێشت یەکێتی لە یەک بترازیت.\nیەکێتی لەبن نەهات و لەبن نایەت\nپاش مام جەلال یەکێتی جارێکی تر ئالۆزیی گەورەی تێکەوت کە نەیارانی پێیان وا بوو هەوڵیشیان دەدا لە یەک بترازێت، بەڵام هەموو لاکانی ناو یەکێتی دەرکیان بە مەترسییەکە کرد، بۆیە کە یەکێتی کۆنگرەشی بەست لە یەک نەترازا، بگرە بە تین و گوڕێکی ترەوە کەوەتەوە کار.\nئێستا یەکێتی لە بەردەم دووڕیانێکدایە، یەکەم هەوڵ بدات بە راستی بەرنامەیەکی سۆشیال دیموکراتیانە پەیڕەو بکات و ئۆرگانەکانی و بەشداربوونی لە حکومەت و هەموو کارەکانی بەو ئاراستەیەدا ببات، کادرە دوورەپەرێزە بە هەڵوێستەکانی ئاشت بکاتەوە، جەماوەر بە راستی و لەسەر بناغەی دروست ئاشت بکاتەوە و هەوڵ بۆ دابینکردنی داواو پێداویستییە رەواکانیان بدات، دەبێت یەکێتی بە توندی دژی گەندەڵی و هەموو جۆرە قۆرخ کردنێک بووەستێتەوە، هەڵسەنگاندی تەواوی کادرەکانی بکات و کەسە بە هەڵوێست و شارەزا و بەتواناکانی کاندیدبکات بۆ پەرلەمان و هەموو کار و ئەرکێکی گرنگی تر، پەیوەندییەکانی لەسەر بناغەی واقیعی سەردەمییانە دابڕێژێتەوە، بێگومان بەوە سەرکەوتنی مەزن بە دەست دەهێنێت و بڕوای زیاتری جەماوەر بە لای خۆیدا رادەکێشێتەوە و متمانەیان وەردەگرێت. یان تەنها بەشداریی لە حکومڕانی و دەسەڵاتی رواڵەتی لا مەبەست بێت، کە متمانەی جەماوەرەکەشی لە دەست دەدات و ناچار دەبێت هەموو شت لە لایەنی دووەم قبووڵ بکات و دەبێتە پاشکۆی ئەو لایەنە.\nبا قۆناغێک لە حوکم نەبێت ئەگەر کورسی پێویستی نەهێنا، خۆ زۆر لە حزبە گەورەکانی جیهان بە قۆناغی وادا تێپەڕبوون و بەهێزتر بوون. ئەو رێکەوتنەش لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕاندا بە کارێکی زۆرباش دەزانم ئەگەر بنەماکانی وردتر دیاری بکرێت و لەدوای هەڵبژاردن فراوانتر و گشتگیرتر بکرێت.


هێزه‌کانی ئه‌مریکی و عێراقی به‌رده‌وامن له ڕاونانی یاخیبوان له نزیک سامه‌را\nهێزه‌کانی ئه‌مریکی و عێراقی بۆ دووه‌م ڕۆژه به‌رده‌وامن له ڕاونانی یاخیبووه گومانلێکراوه‌کان و دۆزینه‌وه‌ی چه‌که‌کانیان له ناوچه‌یه‌کی نزیک سامه‌را.\nژه‌نه‌ڕاڵ پیته‌ر چیاره‌ڵی دووه‌م فه‌رمانده‌ی ئاست به‌رزی له‌شکری ئه‌مریکی له عێراق ڕۆژی هه‌ینی له به‌غدا گوتی ئه‌و هێزانه‌ی به‌شداری ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه ده‌که‌ن تاوه‌کو ئێستا دووچاری به‌رهه‌ڵستی کردن نه‌بونه‌ته‌وه.\nڕۆژی پێنج شه‌ممه، له‌شکری ئه‌مریکی زیاتر له 1500 سه‌ربازی ئه‌مریکی و عێراقیان ڕه‌وانه‌ی ناوچه‌یه‌کی باکوری ڕۆژهه‌ڵاتی سامه‌را کرد و توانیان ده‌یان یاخیبوی گومانلێکراو بگرن و ده‌ست به سه‌ر شه‌ش حه‌شارگه‌ی چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نیدا بگرن.\nله‌شکری ئه‌مریکی ده‌ڵێت ئه‌م ئۆپه‌راسیۆنه گه‌وره‌ترین په‌لاماردانه له دوای هێرشکردنه سه‌ر عێراق له سێ ساڵ له‌مه‌وبه‌ره‌وه ئه‌نجام درابێت.\nژه‌نه‌ڕاڵ چیاره‌ڵی گوتیشی هێزه‌کانی ئاسایشی عێراقی له ماوه‌ی یانزده مانگی ڕابردوودا به‌ره‌وپێشچوونێکی به‌رچاوی به‌خۆوه بینیوه و باوه‌ڕی وایه له‌شکری عێراقی ده‌توانێت له ماوه‌ی چه‌ند مانگی داهاتوودا کۆنتڕۆڵی ڕه‌وشی ئاسایشی له سه‌دا 75 ی عێراق بکات.


دەستبەسەر کرانی ٤١ هاووڵاتیی کورد لە مانگی نۆڤەمبری ٢٠١٨ دا\n19:25 - 1 December 2018\nهەنگاو: لەماوەی مانگی ڕابردووی زایینی دەیان هاووڵاتیی کورد لەلایەن ناوەندە ئەمنییەکانی ئێرانەوە بە تۆمەتی چالاکی سیاسی، مەزهەبی، مەدەنی و کرێکاری دەستبەسەر کراون و زیاتر لە ٥٧٪ی ئەو کەسانەش کە دەستبەسەر کراون لە پارێزگای ئورمیە بوون.\nبە پشتبەستن بە ئاماری تۆمارکراو لە ناوەندی ئاماری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، لە ماوەی مانگی نۆڤەمبری ئەمساڵی زایینیدا (مانگی ١١)، لانیکەم ٤١ هاووڵاتیی کورد لەلایەن ناوەندە ئەمنییەکانی ئێرانەوە دەستبەسەر کراون.\nبە پێی ئەم ڕاپۆرتە، ١٨ هاووڵاتی بە تۆمەتی چالاکی مەزهەبی، ١٥ هاووڵاتی بە تۆمەتی چالاکی سیاسی و هاوکاری لەگەڵ حیزبە کوردستانییەکانی دژبەری ئێران، ٦ هاووڵاتی بە تۆمەتی چالاکی مەدەنی و دوو کەسیش بە تۆمەتی چالاکی کرێکاری و کۆڵبەری دەستبەسەر کراون.\nزۆربەی ئەو کەسانەی کە دەستبەسەر کراون واتە ٢٣ حاڵەتی کە دەکاتە ٥٧.٥٪ی کۆی دەستبەسەر کراوەکان، خەڵکی پارێزگای ئورمیە بوون. ١٧ کەسیش واتە ٤١.٥٪ خەڵکی پارێزگای سنە و هاووڵاتییەکیش لە پارێزگای کرماشان دەستبەسەر کراوە.\nدوو کەس لەو دەستبەسەر کراوانە ژن و ٣٩ کەسیان پیاو بوون.\nهەروەها، منداڵێک، ٣ مامۆستای قوتابخانە و مامۆستایەکی زانکۆش لە نێو دەستبەسەرکراوانی مانگی نۆڤەمبری کوردستان بوونیان هەیە.


وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا ڕێكه‌وتوون له‌سه‌ر سزادانی توركیا\nی مانگی دوازده ١١, ٢٠٠٦\nوه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا له بروكسڵ كۆبونه‌وه و ڕێكه‌وتن له‌سه‌ر ڕاگرتنی كاتی ووتوێژه‌كانی تایبه‌ت به ئه‌ندامێتی توركیا له یه‌كێتی‌یه‌كه‌یاندا. ئه‌م هه‌نگاوه‌ش به مه‌به‌ستی سزادانی توركیا بوو به‌هۆی شكستهێنانی له هێوركردنه‌وه‌ی ڕه‌وشی بازرگانی له‌گه‌ڵ قوبرس‌دا.\nژماره‌یه‌ك له وه‌زیره‌كان به ڕۆژنامه‌وانانیان گوتووه كه‌وا له‌سه‌ر پێشنیارێكی كۆمسیۆنی ئه‌وروپی ڕێكه‌وتوون بۆ ڕاگرتنی ووتوێژه‌كان سه‌باره‌ت به 8 له 35 ی به‌نده‌كانی ڕێبازی ڕێكخراوه‌كه‌یان كه تایبه‌تن به به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌م ووتوێژانه. هه‌روه‌ها گوتیان حكومه‌تی قوبرسی ژێر ده‌سه‌ڵاتی یۆنانیه‌كان كه له‌سه‌ر ئاستی نێوده‌وڵه‌تی پێناسین كراوه، ڕێگه‌یان له ڕێكه‌وتنه‌كانی دوایین گرتووه بۆ ئه‌نجامدانی بازرگانی ڕاسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگای قوبروسی‌یه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی توركه‌كان.\nتوركیاش سووره له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی نابێت په‌یوه‌ندی له نێوان ئه‌ندامێتی یه‌كێتی ئه‌وروپا و ده‌رچوونی بڕیارێك سه‌باره‌ت به مه‌سه‌له‌ی قوبرس هه‌بێت. ئه‌نكه‌ره‌ش به‌ڵێنی داوه به كردنه‌وه‌ی به‌نده‌ره‌كانی بۆ قوبرس ئه‌گه‌ر هاتوو كاربه‌ده‌ستانی یه‌كێتی ئه‌وروپا كۆتایی به فه‌رامۆشكردنه‌كه‌یان بۆ قوبرسی ژێر ده‌سه‌ڵاتی توركه‌كان بهێنن.


ترەمپ: ئەمریکا هەشت تریلیۆن دۆلاری خەرج کردووە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەراست\nسەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند چوونی ئەمریکا بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست خراپترین بڕیاربووە دراوە و تا ئیستا وڵاتەکەی هەشت تریلیۆن دۆلاری لە ناوچەکەدا خەرج کردووە.\nئەمڕۆ چوارشەممە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تویتێکدا رایگەیاند، "ئەمریکا هەشت ترلیۆن دۆلاری خەرجکردووە بەشەڕکردن و سیاسەت کردن لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. هەزارەها سەربازی ئازامان لەدەستداوە و ملیۆنەهاش لەلایەنەکانی بەرامبەر کوژراون."\nهەروەها ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە چوونی ئەمریکا بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست "خراپترین بڕیاربووە درابێت لە مێژووی وڵاتەکەماندا" بۆیە ئیستا کاتی ئەوەیە "بەلەسەرخۆیی و وریاییەوە سەربازە ئازاکانمان بگەڕێنینەوە بۆ نیشتمان".\nسەرۆکی ئمریکا ئاماژەشی بەوە کرد ئەمریکا لەسەر بەڵگەی هەڵە و بێ بنەما چووە جەنگەوە ئەویش هەبوونی "چەکی کۆمەڵکوژی بوو" کە ئێستا ساغبووەتەوە "هیچ بوونی نەبووە"، ئەمەش وەك ئاماژەیەك بۆ ئەو بەڵگانەی ساڵی ٢٠٠٢ خرانە روو لە نەتەوە یەکگرتووەکان لەلایەن بەرپرسانی ئەمریکاوە کە "عێراق خاوەنی چەکی کۆمەڵکوژییە".\nتویتەکەی ترەمپ لەکاتێکدایە ماوەی چەند ڕۆژێکە رووبەڕووی رەخنەی توند بووتەوە هەم لەناوخۆی ئەمریکا و هەم لەسەر ئاستی نێودەوڵەتیش بەوپێیەی ناپاکی بەرامبەر کوردی هاوپەیمانی کرد لە سوریا و فەرامۆشیکردن بۆ پەلاماری تورکیا.\nهاوکات دوێنێ لەژێر فشارە زۆرەکاندا، ترەمپ لە زنجیرە تویتێکدا نکۆڵی لەوە کرد کوردەکانی فەرامۆش کردبێت و بە "شەرکەری ناوازە" وەسفی کردن و هۆشداریشیدایە تورکیا کە ئەگەر پەلاماری باکوری سوریا بدات ئابوریەکەی "تێکدەشکێنێت".\nبەڵام دوێنێ وەزارەتی بەرگری تورکیا ئاماژەی بەوەکرد هەموو ئامادەکارییەکان بۆ لەشکرکێشی باکوری سوریا تەواو بووە.


دەرونناسیی مناڵان (١٣) - قەڵەم\nدەرونناسیی مناڵان (١٣)\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 05 دی 1400 12:39\nزیادەرەویی لە ریتمی بوون و عەروزی کردنی (پارچە پارچە) زمانی ئاخافتنی روو لەمناڵ خۆی چەندین باشی و تایبەتمەندی هەیە کە لە فێربوونی زمان بۆ مناڵ ئاسانکاری دەکات. یەکەم ئەوەی کە پارچە پارچە قسەکردن دەبێتە هۆی ئەوەی کە بە دەنگەکەدا کە مناڵەکە گوێی لێدەگرێت تێدەگات کە لە کوێ وشەیێک دەستپێدەکات و لە کوێدا کۆتایی دێت.\nزمان فاکتۆرێکی گرینگە بۆ گەشەی مناڵ. مناڵ بێ گومان زۆر شت لە سەر دونیا لە رێگەی شتەکان و پشکنینیانەوە فێر دەبێت، بەڵام ئەم پشکنینە هەمیشە و بە تەواوەتی لە بێ دەنگیدا روونادات. مناڵانی ساوا و تۆزێ گەورەتریش کاتێک خەریکی کەرەسەیێکی یاری، یان شتێک دەبێت هەر لەبەر خۆیەوە دەنگی دێت و کاتێکیش شتەکەی دەستی بەرەو گەورەکان یان مناڵی تر رادەکێشێت، دەنگی دێت. لە نێو بارودۆخی یاریکردنیش لەگەڵ مناڵدا لە لایەن گەورەکانەوە نێوی شتەکە دەهێنرێت و، زۆر جاریش جۆرێک لە زانیاری لەو پێوەندیەدا دەدرێتە مناڵەکە. مناڵ زۆر خێراتر فێری وشەکان دەبێت، کاتێ گەورەیێک ئاماژە بە شتێکی نوێ دەکات و هاوکاتیش دەڵێت ئەمە نێوی ئەوەیە. راستییەکەی وا دیارە کە مێشکی مناڵی ساوا زۆر دەوڵەمەند و بە توانایە و، وشەی نوێ زۆر خێرا دەگرێت و فێری دەبێت. بۆ مناڵانی پازدە مانگ تەنیا یەک جار بیستنی وشەیێک بەسە بۆ ئەوەی فێری بن و رایبگرن لە میشکیاندا. لە بڕێک لە خوێندنەوەکاندا دەرکەوتووە کە مناڵانی دوو ساڵە توانای ئەوەیان هەیە کە رۆژانە تا دە وشەی نوێ فێر بن. ئەمەش لە توانای بێوێنەی مێشکیانەوە ئەنجام دەگرێت.\nئاخافتنی روو لە مناڵ\nدەلیلێک کە مناڵ بە ئاسانی فێری زمان دەبێت ئەوەیە کە ئێمەی گەورەساڵ بە شێوەیێکی تایبەت دەیاندوێنین. ئێمە زمانی روو لەمناڵ بۆ ئاخافتن لەگەڵیان بەکار دێنین. هەرو وەکو لە کاپیتاڵی ١ باسمان کرد وا دیارە کە ئەم شێوازی قسەکردنە لەگەڵ مناڵ شتێکە کە لە وجودی ئێمەدا بە شێوەی بایولۆژیکی لە دەروونی ئێمەدا وەک نەوع، داڕێژراوە و لە لایەن هەموومانەوە، مناڵ و گەورە، بەکار دەهێنرێت. لە ئاخافتنی روولەمناڵ دا جۆرێک لە مێلۆدی و ریتمێکی گۆرانی ئاسای تێدایە کە وشەکان دەکێشرێنەوە و بە شێوەیێک درێژ دەکرێنەوە و تۆنی دەنگمانی بۆ دەگۆڕین وبە کێش و وەزنەوە بەیانی دەکەین. تەنانەت باس لەوە دەکرێت کە ئەم حاڵەتی ریتم داربوونە بە جۆرێک وەک مەرجێکی پێویست بۆ گەشەی زمان دادەنرێت. زمانە جۆراوجۆرەکان شێواز و تایبەتمەندی خۆیان هەیە و لە زمانێکەوە بۆ ئەوی تر ریتمەکە دەگۆڕدرێت. بۆ نمونە ریتمی زمانی عەرەبی لەگەڵ فەرانسە فەرقی هەیە و ریتمی فەرانسەش بەتەواوەتی جیاوازە لەگەڵ ئاڵمانی. لە تاقیکردنەوەیێکدا لە سەر رەفتاری مژینی مناڵ ئەنجامدراوە دەرکەوتووە کە تەنانەت مناڵی ساوا کە تەنیا چوار رۆژ تەمەنی بووە توانیویەتی فەرق دابنێت لە نێوان زمانی فەرانسە و ئاڵمانی لە رێگەی رێتمەکانیانەوە .\nزیادەرەویی لە ریتمی بوون و عەروزی کردنی (پارچە پارچە) زمانی ئاخافتنی روو لەمناڵ خۆی چەندین باشی و تایبەتمەندی هەیە کە لە فێربوونی زمان بۆ مناڵ ئاسانکاری دەکات. یەکەم ئەوەی کە پارچە پارچە قسەکردن دەبێتە هۆی ئەوەی بە دەنگەکەدا کە مناڵەکە گوێی لێدەگرێت تێدەگات کە لە کوێ وشەیێک دەستپێدەکات و لە کوێدا کۆتایی دێت. ئێمە خۆمان کە گوێمان لە قسەکردن دەبێت، هەر چەند ئێمە قسەکردن وەک زنجیرە هەست پێدەکەین بەڵام لە ئەساسدا وەک رووبارێک لەدەنگە و وشەکان دەسپێک و کۆتاییان زۆر دیار نییە. ئەمە کاتێک بۆمان بە ڕوونی دەردەکەوێت کە گوێمان لە زمانێکی نامۆ بێت و لێی تێنەگەین. ئەوکاتە هەمووی وەک دەنگێکی بێ پچڕان و یەکپارچە دەبیسین. بەڵام کە بە زمانی خۆمان قسەدەکەین لەبەر ئەوەی دەزانین رستەکە لە چەند پارچە دروست بووە و وشەکان دەناسین هەست بەو حاڵەتی یەکنەواختی و دەنگێکی بێبڕاننەوە ناکەین. بۆ نمونە ٩٠ لە سەدی نێوە دوو هێجاییەکانی شتەکان لە ئینگلیسیدا لە دوو بەشی درێژ و کورت یان بەهێز و لاواز پێکهاتوون. وەک BA-by، BOTT.le..(لە کوردیشدا ئەم حاڵەتی درێژ و کورتە لە وشەکاندا هەیە، نمونە: خا.نوو، هێل.کە). لە ئاخافتنی روو لە مناڵ دا ئەم شتە تۆختر و بەرجەستەتر دەبێتەوە بۆ ئەوەی مناڵەکە تیبگەێنین کە ئەم وشە لێرە دەسپێدەکات. لە رێگەی ئەم تەرحی درێژ/ کورتەوە مناڵەکە فێر دەبێت کە وشە دوو هجاییەکان لەیەک جیابکاتەوە . بەوجۆرە مناڵەکە چاوەڕوانە کە لە رێگەی کێشاننەوە و تەکید لەسەر وشەکە لە کاتی دەربڕینیاندا رایبگەیێنین کە وشەیێک دەست پێدەکات. کاتێک وشەیێک لەو فۆڕمە دەردەچێت و ئاهەنگەکەی ناگونجێت لەگەڵ ئەو تەرحەدا، مناڵەکە توشی هەڵەی دابەشکردن دەبێت، بۆ نمونە لە زمانی ئینگلیسیدا تاقیکاریێکیان ئەنجامداوە لەسەر ئەم بابەتە و ئەم رستەیان بۆ مناڵەکە بەکار هێناوە (Her guiTAR is fancy) لێرەدا مناڵەکە لە دابەشکردنی وشەکاندا taris ی کردوە بە وشەیێکی نوێ لە رستەکەدا. مناڵی تەمەن دەمانگە ئیتر توشی ئەو هەڵەی دابەشکردنە (تقطیع) نابن.\nچاکیێکی تری زمانی ئاخافتنی روو لە مناڵ ئەوەیە کە مناڵانی تازە لە دایک بوو حەزیان لەو شێوە قسەکردنەیە تا ئاخافتنی گەورەساڵانە. هەر بۆیە سەرنجی زۆرتر ئەدەن کاتێک وا دەیاندوێنیت. ئێمە تەنانەت کاتێک لەگەڵ کەسانی بێگانەش کە زمانی ئێمە باش نازانن قسەدەکەین، تا رادەیێک بەرز و تۆندار قسە دەکەین بەڵام ئەوەندە زیادە لە حەد وەک زمانی منالانە نایکێشینەوە. کاتێکیش روو لە حەیواناتی ماڵی قسە دەکەین هەوڵ ئەدەین بە شێوازێکی تایبەت ئاخافتنیان لەگەڵ بکەین بەڵام ئەویش ناگاتە ئاستی زمانی مناڵان. لە زمانی مناڵاندا بڕێک زیادە عەروزی و کێشدار دەدوین و دەنگەکان بڕێک بەرچاوتر دەکەین. واتە ئاخافتنی روو لە مناڵ جیا لە پێخۆشبوونی مناڵەکان، جۆرێک لە رێنوێنی بەرەو ئاسانکاری بۆ گەشەی زمانیشی تێدایە.\nزمانی ئاخافتنی روو لە مناڵ بۆ زانیاری نویش بەکار دەبردرێت. لە تاقیکردنەوەیێکدا کتێبێکی وێنەیان دەدا بە دایکەکان کە بیخوێننەوە بۆ مناڵە ساواکانیان. هاوکات کە ئەوان دەیانخوێندەوە، لێکۆڵەرەکان چاودێریان دەکرد کە بزانن لە کوێدا بە هێزتر وشەکانیان بەیان دەکرد. دەرکەوت کە کاتێ دایکان وشەیێکی نوێیان بۆ یەکەم جار دەخوێندەوە رادەی بەهێزییەکەی دەچووە ٧٦ لە سەد، هەر ئەو وشە بۆ جاری دواتر دەچووە ئاستی ٧٠ لە سەد. بەڵام کاتێک هەر ئەم دایکانە ئەو وشانەیان بۆ گەورەساڵان دەخوێندەوە ئەو حاڵەتی تەئکیدەیان بەکار نەدەبرد.ئەم کاریگەرییە لە کەلتورەکانی جۆراوجۆردا هەیە و دەبیندرێت. دایبابان و کەسانی تری دەوروبەری مناڵان بە بێ ئەوەی خۆیان ئەگادار بن لە ئاخافتن لەگەڵ مناڵەکاندا کاتی پێدانی زانیاری نوێ شێوە ئاخافتنی روو لە مناڵ بەکار دێنن.\nجوتیارێک و هاوسەرەکەی\nژنەکە چوو بۆ مەزرا. پیاوەکەیش لە ماڵەوە مایەوە. سەتڵێکی هەڵگرت بچێ مانگاکە بدۆشێ. لە کاتی دۆشینی دا مانگاکە لەقەیەکی لێدا. ئەوسا چوو بۆ لای بەرازەکان، سەری درا بە لێواری سەرەوەی درگاکەدا. دانی بە مریشکەکان دا، بەڵام رستنەکەی لەبیرچووەوە.


چاودێری بەسەر نەورۆز لە کوردستان‌دا دەستی پێکرد\nزایینی: ٢٢-٠٢-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٥/١٢/٠٤ - ١٨:١٣ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: بەبیانووی پاراستنی یاسا و ڕێسا، بەڕێوەبردنی ڕێوڕەسمی نەورۆزی ٩٥ لە لایەن حکوومەتی ئێرانەوە کوت و بەندی لەسەر دانرا.\nماڵپەڕە حکوومەتییەکان لە ئێران بڵاویان کردەوە کە هەموو شار و گوندەکانی کوردستانی خۆرهەڵات ڕێوڕەسمی نەورۆزی ئەمساڵ بە وەرگرتنی مۆڵەت لە فەرمانداری و ئیدارەی فەرهەنگ و ئیرشاد بەڕێوە دەبەن.\nکامیاران و گوندەکانی سەر بەو شارە لەمەوبەدوا دەبێ ڕێکاری یاسایی بۆ بەڕێوەبردنی ئەو جێژنە بگرنەبەر و داوای وەرگرتنی مۆڵەت بکەن.\nهەواڵدەریی ئیرنا لەزاری فەرمانداری کامیارانەوە ڕایگەیاند: لەپێناو دابینبوونی تەناهی و بەڕێوەچوونی باشتری نەورۆز لە چوارچێوەی یاسا، بڕیارمان بە وەرگرتنی مۆڵەت لە ئۆرگانە پەیوەندیدارەکان دا.\nمەسعوود ڕووحانی سەبارەت بە دێهیارەکان وتی: "دانی ڕاپۆرتی پرس و کێشەکان، ڕەچاوکردنی قازانجی گشتی و هاوکاری لەگەڵ ناوەندە دەوڵەتییەکان"، ئەرکی ئەوانە.\nشارستانی کامیاران لە پارێزگای سنە بە حەشیمەتی ١٢٠ هەزارکەسی، ١٢٠ گوندی لەسەرە.\nلە چەند ساڵی ڕابردوودا ڕێوڕەسمی نەورۆز لە شارەکانی کوردستان بەشێوەی بەرین لەلایەن خەڵکەوە بەڕێوەدەچێ و لە ساڵی پارەوە کە "ڕاسان" ڕاگەیەندراوە، گوشارهێنان بۆ هاووڵاتییان بەتایبەتی لاوان زیادی کردووە.


جولیان ئاسانج دەستگیر کرا – پۆدکاست و ماڵپەری چاوگ\nسەرەتا\tهەواڵ\tجولیان ئاسانج دەستگیر کرا\nلەلایەن Daban Abbas نیسان 11, 2019\nنووسراوە لەلایەن Daban Abbas نیسان 11, 2019\nدامەزرێنەری ویکیلیکس جولیان ئاسانج کەمێک پێش ئێستا لە سەفارەتی ئیکوادۆر لە وڵاتی بەریتانیا لە لایەن پۆلیسی ئەو وڵاتەوە دەستگیر کرا بە تۆمەتی خۆدزینەوە لە دادگا، هەرچەندە ئەمە تۆمەتێکی قورس نییە. هەرکەسێکی ئاسایی بە پێدانی کەفالەت و پێدانی غەرامە ئازاد ئەکرێت، بەڵام بۆ ئاسانج دیارە شکاندنی یاساش ڕێگر نییە تا وەکو بێدنگی بکەن و کەسانی هاوشێوەی ئەو چاوترسێن بکەن. پێشتر بە تۆ مەتی دەستدرێژی سێکسی تۆمەتبار کرابوو لە وڵاتی سوید، بەڵام ئەوتۆمەتانە پێئەچوو دروستکراوبن هەر بۆیە سەرجمیان کشێندرانەوە.\nئاسانج پێنچ ساڵە مافی مانەوەی سیاسی لە وڵاتی ئیکوادۆر وەرگرتوە و لەناو سەفارەتەکەیاندا ئەژی، بەڵام ئەومافەی لێسەندرایەوە لە لایەن ئیکوادۆرەوە.\nئاسانج رۆژنامەنووس، هاکەر و پرۆگرامەرە و دامەزرێنەری سایتی بەناوبانگی ویکلیکسە کەچەندین مەلەفی نهێنی دەزگا هەواڵگریەکانی بڵاوکردۆتەوە، بەتایبەت دەزگای هەواڵگری ئەمریکا. سەرجەم داتاکانی بۆ نێردراوە نەک خۆی کاری هاککردنی ئەنجام دابێت. لەساڵی ٢٠١٠ ەوە تائێستا هەموو ساڵێک پاڵێوراو بووە بۆ بردنەوەی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی.\nنوێکردنەوە: تۆمەتی شکادنی یاساکانی رۆژنامەوانی ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمەریکا دراوتە پاڵ ئاسانج و لەلایەن ئەو وڵاتەوە داواکراوە.\nنوێترین: تۆمەتی هاوکاری کردنی (چێڵسی مانین) بۆ شکادنی تێپەڕەووشەی بانکی زانیاری دەزگای هەواڵگری ئەمریکا دراوەتە پاڵ ئاسانج.\nخوێندنیەوەی تۆمەتە ئاڕاستە کراوەکان لێرەوە\nدواین وێنەی ئاسانج لە کاتی بردنی بۆ دادگا\nکاتی دەستگیر کردنی ئاسانج