یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لە ئەگەر و نەگەردایە تا کۆنگرەى خۆی ببەستێت، هۆکارەکەشی روون و ئاشکرایە، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کێشە ناوخۆییانەى ناو حزبەکە، رەنگە ئەمە بەشی سەرەکی بێت، بەڵام هۆکار گەلێکی تر زۆرن بۆ ئەوەى کۆنگرە لەم ساڵ بخرێتە ئەو ساڵ و لەم کۆبوونەوە بدرێتە دەست ئەو کۆبوونەوە و لەم قەیران رادەستی ئەو قەیرانەى دیکە بکرێت، هۆکارێکی دیکەی پەکخستنی کۆنگرەی چوارهەمی یەکێتی، نیگەرانی ئەو بەرپرسانەیە لەئەگەری دەرنەچوونیان بۆ سەرکردایەتی و مەکتەبی سیاسیی یەکێتی بۆ جارێکی دیکە، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەى ئەو چەترەى مام جەلال دروستیکردووە کاڵبوونەوەیەکی نەوعی بەخۆیەوە بینووە،. ئەمانە کێشە هەنووکەییەکانی نەبەستنی کۆنگرەى چوارهەمی ئەو حزبەیە ئاشبەتاڵی بە ئاش بەتاڵ کردووە و چەند دەیەیەک لەمەوبەر شەڕی سێ بەرەى جیاواز و بەهێزی لەشاخ کردووە.\nئەو چەترەى مام جەلالی رەحمەتی دروستیکردبوو، چەترێک بوو کۆکەرەوەى هەموو دەنگ و ڕەنگە جیاواز و باڵەکانی ناو یەکێتی بوو، لێ بەداخەوە ئەو چەترە ئێستا تەنها پایەکەى ماوە. ئەوەى لەسەر تۆ و هەڤاڵەکانت واجبێکی حەتمییە ببنبە دروستکەری چەترە کۆکەرەوەکە، تا ئاماژەت پێبدەن کە کۆکەرەوەى دەنگ و رەنگی جیاوازی. کە لەئێستادا ئەو ناوەت پێ بڕاوە لەشەقامدا. یەقینم وایە ئەگەر هەنگاوەکانت چڕتر بکەیتەوە چەترەکەت پێ دروستدەکرێتەوە. ئەگەریش نا ئەوە ئەنجامەکەى دەزانرێت.\nزۆر گوێمان لە وتارەکانت بوو لەبانگەشەى هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق و کوردستان. باسی روئیایەکی جیاوازت دەکرد، باسی شەپۆلی سەوز و ئاشتکردنەوەى ئەو هەڤاڵانەت دەکرد کە نیگەران بوون. بەڵام ئەوەى ئێستا پێویستە قۆڵی تاڵەبانی و مام ئاسای لێ هەڵماڵیت و هیچ بۆڵەیەک و قسەیەکی پاشملە لەدوای خۆت بەجێ نەهێڵی. دڵینام ئەم کارە پشوو درێژیی دەوێت. سەبری ئەیوب و تەحەموولی یوسفی دەوێت. هەنگاوێک بنێن و خەتاکە لەسەر خۆتان و یەکێتییە دڵسۆزەکان مەهێڵن. چونکە مێژوو دەنوسرێتەوە، دڵنیاشم لەپەرۆشیت بۆ یەکێتی و هەڤاڵە نیگەرانەکانت هەنگاوی پێویست دەنێیت.\nبەڕێز جێگری سەرکی حکومەت:\nئێستا دوای هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکەى کوردستان چی دیکە بیانوویەک لەبەردەم یەکێتی نیشتیمانی نەماوە بۆ نەبەستنی کۆنگرە، رەنگیشە جەنابتان زۆرترین رەخنەتان لێ بگیرێت لەسەر ئەوەى هەوڵەکانتان بۆ ئەو پرسە وەک پێویست نەخستۆتە گەڕ و ئەوەش هۆکاری ئەو دڵسۆزییەتە بۆ جەماوەری یەکێتی وەک لەبانگەشەکەدا بینیمان کە رەخنەت ئاڕاستە دەکەم.\nکاتێک پەنجەو قەڵەمی رەخنەم ئاڕاستەى قوباد دەکەم، دەکرێت زۆرێک لەپێش من و دوای منیش ئەو رەخنەیە بگرن لەبەر ئەوەى ئەم هەڤاڵە جگە لەوەى کوڕی مام جەلالە تاڕادەیەک کۆکەرەوەى دەنگە ناکۆکەکانی ناو یەکێتییە و بە ئەکتیڤەتی ئەم حزبە ناوی دەرکردووە. بەشێک لەوانەى سەری خۆیان لەناو یەکێتی سپی کردووە ئیعتیبارێکی باشیان بۆ قوبادی مام جەلال هەیە. بۆیە چالاککەری کۆنگرەى یەکێتی ئێستا لەدەست قوباد تاڵەبانی و بەشێکی دیکەى کەسایەتی ناو یەکێتییە.\nدەبێت ئەو برادەرەى لەسەرەوە باسمان لێوەکردووە، چیدیکە کورسی جێگری سەرۆکی حکوومەت نەکاتە ئەو بیانوویەی کاتی کەمی لەبەردەستە و کێشە و ئاریشەکانی حکوومەت هێندە زۆرن سەرقاڵی ناو پارتەکەى نەبێت. بەپێچەوانەوە کورسی حکوومەت و حوکمڕانی لەناو کابینەى نوێی هەرێم ئاستەنگێکی بۆ دروستناکات تا بیر لەئاییندە و قەیرانی حزبەکەى باوکی رەحمەتی نەکاتەوە. لەبەر ئەوانە دەبێت کوڕی گچکەى مام جەلال بیر لەداهاتووی خۆی و حزبەکەى بکاتەوە.\nکە باس دێتە سەر کۆنگرەى چوارهەمی یەکێتی. سەرجەم کەسایەتییە دیارەکانی یەکێتی یەک دەنگ و یەک هەڵوێستن، بەڵام داخی داخانم لەسەر ئەرزی واقیع یەکەمین خۆ دزیرەوەى ئەو پرسە هەنوکەیی و نەمانی قەیرانەکانی ناو یەکێتین.\nمن رەخنەکانم لەسەر قوباد ناوەستێنم چونکە پەنجە و ئاماژەکان بۆ ئەو دەڕۆن تا بتوانێت باوک سالاری خۆی لەم پرسە دەربخات. چونکە بانگەشە و سوپا سالاری هەڵبژاردنەکان تەنها بەس نیە کە جەماوەری حزبەکەى بەمامی بچووک ناو زەندی دەکەن. دەبێت ئەویش لەئاست ئەو ناونیشانە قورسە بێت کە پێی دەڵێن پیاوی یارییە گەورەکان و (کۆنگرەش یارییەکی گەورەیە). چونکە توانای ئیدارەدانی قەیرانی هەبووە. بەرگەی لەسەر کێشەکانی ناوخۆی یەکێتی گرتووە و لەسەرجەم باڵ و دەنگە جیاوازەکانی ناو حزبەکەى و لایەنە سیاسییەکانی دیکەوە نزیکە و رێز لەقسەکانی دەگیرێت.\nئیتر کاتی ئەوەش هاتووە ئەو هەڤاڵە قوڵی هەنگاو نان بەرەو نەمانی کێشەکانی یەکێتی لێ هەڵماڵێت و لەگەڵ بیرمەندان و ئاقڵمەندانی ناو حزبەکەى بگاتە ئەو بڕوایەی "کۆنگرەى چوارهەمی یەکێتی کۆنگرەیەک بێت بۆ نوێ بوونەوە و هەستانەوە و تەقلە لێدانی فیل بێت لەلایەن یەکێتییەکەى مام جەلالەوە، چونکە دواجار سەفین لە بن دێت و ئێوەش قۆڵی دڵسۆزی لێ هەڵنەماڵن یەکێتیش لەبن دێت".\nژمارەی خوێنەر  239\n9/30/2019 10:17:59 PM


كۆمسیۆنێك: 35,000 كه‌س خۆیان ده‌پاڵێون بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی سوریا\nنزیكه‌ی 35,000 كه‌س خۆیان پاڵاوتووه بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی شاره‌وانییه‌كان له مانگی داهاتوودا، له یه‌كه‌مین هه‌ڵبژاردندا له سوریا له‌وكاته‌وه‌ی شه‌ڕ له 2011 ده‌ستیپێكرد، ئاژانسی فرانس پرێس چوارشه‌ممه (8 ئاب) رایگه‌یاند.\nبه‌رپرسی لیژنه‌ی دادوه‌ری بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان، سوله‌یمان قائید، به وه‌ته‌نی وت: "لیژنه‌ی كاندیدكردن له پارێزگاكان 34,553 داواكاریی كاندیدكردنی بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی به‌ڕێوبه‌رێتی ناوخۆیی په‌سه‌ندكردووه ... له زیاتر له 55,164 داواكاری."\nبڕیاره هه‌ڵبژاردنه‌كان 18 ئه‌یلول به‌ڕێوه‌بچن.\nقائید به رۆژنامه‌كه‌ی وت، كه نزیكه له حكومه‌ته‌وه، كه 18,478 كورسی بۆ كاندیدكراوان هه‌یه، كه به‌ڕاده‌یه‌كی كه‌م زیاتره له 17,000 كورسییه‌كه‌ی ساڵی 2011.\nناوبراو وتی: "ژماره‌یه‌كی زۆر گوند بوونه‌ته شارۆچكه، ئه‌مه‌ش زۆربوونی ژماره‌ی كورسییه‌كان روونده‌كاته‌وه كه كێبڕكێی به‌ده‌سه‌تهێنانیان له‌سه‌رده‌كرێت."\nبه‌گوێره‌ی رۆژنامه‌ی وه‌ته‌ن، هه‌ندێك له پارێزگاكان هیچ داواكارییه‌كیان وه‌رنه‌گرتووه، له نێویاندا دیره‌زووری خۆرهه‌ڵات و حه‌سه‌كه له باكوری خۆرهه‌ڵات و ده‌رعا له باشور.\nهێزه‌كانی حكومه‌تی سوریا كۆنترۆڵی نیوه‌ی خۆرئاوای پارێزگای دیره‌زوور و پایته‌خته‌كه‌ی ده‌كه‌ن، به‌ڵام له حه‌سه‌كه ئه‌وان ته‌نها چه‌ند شوێنێكیان له شاره‌كانی قامیشلی و حه‌سه‌كه به‌ده‌سته‌وه‌یه.\nسه‌ربازانی رژێم مانگی رابردوو سه‌رجه‌می پارێزگای ده‌رعایان كۆنترۆڵكرده‌وه.\nده‌زگای هه‌واڵی زمانحاڵی ده‌وڵه‌ت، سانا، رایگه‌یاند كه حكومه‌ت چه‌ند ناوه‌ندێكی تایبه‌ت له شاری حه‌ما ده‌كاته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵكانی ناوچه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ژێرده‌سه‌ڵاتی رژێم -- باكوری خۆرئاوای ئیدلیب و باكوری ره‌قه -- وه‌ك كاندید خۆیان تۆماربكه‌ن.\nپێشبینیده‌كرێت ئه‌ركی ئه‌نجوومه‌نه ناوخۆییه نوێكان زیاتربێت.\nسكرتێری گشتیی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای دیمه‌شق، به‌شار حه‌فار، وتی: "ئه‌نجومه‌نه نوێكه ئه‌ركی زیاتری ده‌بێت."\nوتیشی: "كاره‌كان بریتیده‌بن له دانانی پلانی گه‌شه‌كردن، پێشنیاركردنی پرۆژه‌ی وه‌به‌رهێنان و ده‌ركردنی بڕیاری پراكتیكیی گونجاو بۆ قۆناغی بونیادنانه‌وه."\nهاوڵاتیان ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ عه‌فرین دوای چۆڵكردنی له‌لایه‌ن چه‌كدرانی سورییه‌وه


دەزگای هەڵبژاردنی پارتی ڕایگەیاند، بەڵگەیان هه‌یه ژمارەیەک پێشێلکاری تۆمارکراون لە دەنگدانی تایبەت، بەشێوەیەک لە سلێمانی و هەڵەبجە دەستوەردان لە کاروباری کۆمیسیۆن کراوە.\nھاوار محەمەد، بەرپرسی بەشی یاسایی لە دەزگای ھەڵبژاردنی پارتی دیموكراتی كوردستان (9ی تشرینی یەکەمی 2021) بە میدیای حزبەکەى ڕایگەیاند، بەڵگەیان ھەیە كە لە سنوری سلێمانی و ھەڵەبجە پێشێلكاری كراوە و دەستێوەردان لە كاروباری كۆمسیۆندا كراوە.\nئاماژه‌ی به‌وه‌ش كرد، "به‌ڵگه‌ی ڤیدیۆییمان لایه كه پێشێلكاری كراوه، ته‌نانه‌ت رێگه نه‌دراوه نوێنه‌رانی ئێمه سكاڵا تۆمار بكه‌ن و فۆرمی سكاڵایان پێنه‌دراوه، داوامان كردووه، پێویسته ئه‌و كه‌موكوڕییانه بۆ هه‌ڵبژاردنی گشتی نه‌مێنێت."\nلەلایەکی ترەوە کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق ڕایگەیاند، ئەنجامی ژماردنی دەستی دەنگەکانی دەنگدانی تایبەت 100% هاوشێوەی ژماردنی ئەلیکترۆنی دەنگەکان بووە.\nجومانە غەلای، وتەبێژی کۆمسیۆن لە ڕوونکردنەوەیەکدا (9ی تشرینی یەکەمی 2021) ڕایگەیاند، "لەدوای تەواوبوونی پرۆسەی دەنگدانی تایبەت و ئاشکرابوونی ئەنجامەکان و دابەشکردنی بەسەر بریکار و نوێنەرەکاندا، لە چەند بنکەیەکی دیاریکراویش دەنگەکان بە دەستی هەژمار کران."\nدەشڵێت، "دەرکەوت ئەنجامی ژماردنی دەستی دەنگەکان 100% هاوشێوەی ئەنجامی ژماردنی ئەلیکترۆنی بوون."\nدوێنێ هەینی (9ی تشرینی یەکەمی 2021) دەنگدانی تایبەت لە سەرانسەری عێراق بەڕێوەچوو، رێژەی بەشداری لە هەڵبژاردنەکەدا گەیشتە 69%.\nسبەینێ یەکشەممەش دەنگدانی گشتی بەڕێوەدەچێت، کاندیدەکان لەسەر 329 کورسی پەرلەمانی عێراق ڕکابەری دەکەن کە 83 دانەیەیان (25%) بۆ ژنان دەبێت، هاوکات نۆ کورسیش دابەشکراوە بەسەر کەمەنەتەوایەتییەکانی مەسیحی، شەبەک، سابئە، ئێزدییەکان و کوردی فەیلی.\nداخستنی سەرجەم دەروازە سنورییەکان و فڕۆکەخانەکانی هەرێم ڕاگەیەنرا\n2021.10.07 - 17:57


ره‌مزی شه‌عبان : ئەندامی یەدەگی مەکتەبی سیاسی پارتی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیانی لەدەستدا – ڕێژنه میدیا\nره‌مزی شه‌عبان : ئەندامی یەدەگی مەکتەبی سیاسی پارتی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیانی لەدەستدا\nنیسان 3, 2021\tكوردستان, هه‌واڵ 345 بینین\nره‌مزی شه‌عبان، ئەندامی یەدەگی مەکتەبی سیاسی پارتی دوای توشبوونی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئەمشەو لە ئەنقەرەی پایتەختی تورکیا کۆچی دواییکرد.\nره‌مزی شه‌عبان، ئەندامی یەدەگی مەکتەبی سیاسی و بەرپرسی مەکتەبی دارایی پارتی دیموکراتی کوردستان دوای تووشبوونی به ڤایررۆسی كۆرۆنا و تێكچوونی باری ته‌ندرووستی، ئەمشەو له نه‌خۆشخانه‌یه‌كی ئه‌نقه‌ره كۆچی دواییكرد.\nرەمزی شەعبان لە چلەکانی سەدەی رابردوو لە قەزای ئامێدی لەدایکبووە و خوێندنی لە ئەڵمانیا تەواوکردووە لە سەرەتا هەشتاکاندا پەیوەندی دەکات بە بەرەی کوردستانییەوە. هەر لەو ساڵانەشدا دەبێتە بەرپرسی لقی یەکی پارتی.\nعەلی حوسێن، بەرپرسی پەیوەندییە نیشتمانییەکانی پارتی رایگەیاند ، “رەمزی شەعبان بۆ کاری پێویست لەگەڵ هاوسەرەکەی سەردانی تورکیایان کردووە، هەر لەوێ تووشی کۆرۆنا بووە و دوای چەند رۆژێک مانەوە لە نەخۆشخانە ئەمڕۆ گیانی لەدەستداوە.”\nبڕیارە سبەی یەکشەممە 04-04-2021 تەرمەکەی بگەڕێندرێتەوە هەرێمی کوردستان.\nپێشوو راوێژکارێکی ئابوری پەرلەمان: پاشەکەوتی مووچە هەڵدەگیرێت\nدواتر پیاوانی سەرو 28 ساڵ ئەم جۆرە خانمانەیان لا پەسندە بۆ هاوسەرگیری


فەرماندە كوردەكەى حەشدى شەعبى كوژرا\nشەوى ڕابردوو لە ناوچەى نەفتخانەى سەربەقەزاى خانەقین ى پارێزگاى دیالە ، ئەبو كەرار خانەقینى فەرماندەى لیواى 110 ى حەشدى شەعبى كە كوردە كەوتوەتە بۆسەى ژمارەیەك چەكدارى داعشەوە و كوژراوە.\nعەمید نەبیل محەمەد رێكخەرى پەیوەندیەكانى نێوان پێشمەرگە و حەشدى شەعبى ، بەدەنگى ئەمەریكاى ڕاگەیاند"ئەو چەكدارانەى داعش كە بۆسەیان بۆ حەشدى شەعبى داناوە ژمارەیان 30 چەكداربووە ، دوو ئۆتۆمبێل و حەوت ماتۆر سكیلیان پێبووە."\nبەپێى وتەى رێكخەرى پەیوەندیەكانى نێوان پێشمەرگە و حەشدى شەعبى ، لەئەنجامى هێرشى چەكدارەكانى داعش دا ، ئەبوكەرار خانەقینى فەرماندەى لیواى 110 حەشدى شەعبى كەتەنها لیواى ئەو هێزەیە لەگەڵ شۆفێرەكەى و دوو پاسەوانیدا كوژراون.\nوتیشى"كاتژمێر 1 ى شەو حەشد فرۆكەى هەستاندووە و هێزى بردووەتە ناوچەكە و تەرمەكەى لەبن دەستى داعش دەرهێناوە."\nدەربارەى چۆنیەتى روداوەكە، عەمید نەبیل وتى"فەرماندەى لیوا كوردەكەى حەشد 5 ئۆتۆمبێل چەكدارى لەگەڵ بووە بەناوچەكەدا سوراونەتەوە ، چەكدارەكانى داعشیش ماتۆرسكیلێكیان ناردوەتە سەر رێگەكەى و ئەوان شوێنى كەوتوون، لەوكاتەدا كەوتونەتە بۆسەى داعشەوە."\nدەنگى ئەمەریكا ئەمەریكا پەیوەندى بە ئەبو مونتەزر فەرماندەى فەوج لەلیوا كوردەكەى حەشدى شەعبى كرد، بەڵام موبایلەكەى بەردەست نەبوو.\nلیواى 110 ى حەشدى شەعبى كە زۆربەى چەكدارەكانى كوردى فەیلى و كوردى خانەقینین ، بارەگاكەى لەشارۆچكەى سەعدیەى پارێزگاى دیالەیە ، دواى كوژرانى حەیدەر عەلى ئاغا ناسراو بە ئەبو كەرارى فەرماندەى لیواكە تەرمەكەى براوەتە بەغداو بریارە دواتر بهێنرێتەوە بۆ خانەقین و لەوێ بەخاك بسپێردرێت.


دووەم ساموئێل 20\n<< < دووەم ساموئێل 20 > >>\nیاخیبوونی شەڤەع لە دژی داود\n١ وا ڕێککەوت پیاوێکی گێرەشێوێن لەوێدا بوو، ناوی شەڤەعی کوڕی بیکری بوو، پیاوێکی بنیامینی بوو، فووی بە کەڕەنادا کرد و هاواری کرد:\n«ئەی ئیسرائیل، هیچ نزیکایەتییەکمان لەگەڵ داود نییە،\nهیچ میراتێکمان لە کوڕی یەسادا نییە!\nهەرکەسە و بۆ چادرەکەی خۆی!»\n٢ لەبەر ئەوە هەموو پیاوانی ئیسرائیل وازیان لە داود هێنا و بەدوای شەڤەعی کوڕی بیکریدا ڕۆیشتن. بەڵام پیاوانی یەهودا لە ڕووباری ئوردونەوە هەتا ئۆرشەلیم لەگەڵ پاشایاندا مانەوە.\n٣ کاتێک داود هاتەوە بۆ کۆشکەکەی خۆی لە ئۆرشەلیم، ئەو دە کەنیزەیەی بۆ پاراستنی کۆشکەکە بەجێی هێشتبوون، بردنی و لە ماڵی دەستبەسەریدا داینان و بەخێوی دەکردن، بەڵام لەگەڵیاندا پاڵ نەکەوت، بەڵکو هەتا ڕۆژی مردنیان بە تەنهایی دەستبەسەر کرابوون.\n٤ ئینجا پاشا بە عەماسای گوت: «لە سێ ڕۆژدا پیاوانی یەهودام بۆ کۆبکەرەوە و تۆش وەرە ئێرە.» ٥ عەماساش بۆ کۆکردنەوەی پیاوانی یەهودا چوو، بەڵام لەو کاتە دواکەوت کە بۆی دیاری کردبوو.\n٦ داود بە ئەبیشەی گوت: «ئێستا شەڤەعی کوڕی بیکری لە ئەبشالۆم خراپتر دەبێت بۆمان. لەبەر ئەوە تۆ خزمەتکارەکانی گەورەت ببە و دوای بکەوە، نەوەک چەند شارێکی قەڵابەند بۆ خۆی پەیدا بکات و لەبەرچاومان ون بێت.» ٧ ئیتر پیاوەکانی یۆئاب و کریتی و پەلەتی و هەموو پاڵەوانەکان بە فەرماندەیی ئەبیشەی بۆ ڕاونانی شەڤەعی کوڕی بیکری لە ئۆرشەلیمەوە هاتنە دەرەوە.\n٨ کاتێک لەلای بەردە گەورەکەی گبعۆن بوون، عەماسا بەرەو ڕوویان هات، یۆئابیش زرێیەکەی* پۆشیبوو و پشتێنێکیشی لەسەری بەستبوو، خەنجەرەکەشی لەناو کێلانەکەی* بوو، لە ناوقەدیەوە بەستبووی. ئینجا کە هاتە پێش، خەنجەرەکەی کەوتە خوارەوە.\n٩ یۆئاب بە عەماسای گوت: «برام، چۆنی؟» جا یۆئاب بە دەستی ڕاستی ڕیشی عەماسای گرت بۆ ئەوەی ماچی بکات. ١٠ عەماسایش ئاگای لەو خەنجەرە نەبوو کە لە دەستی یۆئاب بوو، کردی بە سکیدا و هەناوی ڕژایە سەر زەوی، دووبارەی نەکردەوە و مرد. یۆئاب و ئەبیشەی براشی لەدوای شەڤەعی کوڕی بیکری ڕۆیشتن.\n١١ یەکێک لە خزمەتکارەکانی یۆئاب لەلای عەماسا ڕاوەستا و گوتی: «ئەوەی یۆئابی دەوێت و ئەوەی سەر بە داودە با لەدوای یۆئابدا بێت!» ١٢ عەماساش لەناوەڕاستی ڕێگاکەدا لەناو خوێندا گەوزابوو، جا کاتێک خزمەتکارەکە بینی هەموو گەل ڕادەوەستن، عەماسای لەسەر ڕێگاکە گواستەوە بۆ ناو کێڵگەکە و پارچە جلێکی بەسەریدا دا، چونکە بینی هەرکەسێک بگاتە سەری ڕادەوەستێت. ١٣ کاتێک عەماسا لە ڕێگاکە گواسترایەوە، هەموو پیاوێک دوای یۆئاب کەوت بۆ ڕاونانی شەڤەعی کوڕی بیکری.\n١٤ شەڤەعیش بەناو هەموو هۆزەکانی ئیسرائیلدا تێپەڕی، هەتا ئابێلی بێت‌مەعکا و هەموو ناوچەی بیرییەکان، ئەوانیش هەمووان کۆبوونەوە و شوێنی کەوتن. ١٥ ئینجا ئەو لەشکرەی کە لەگەڵ یۆئاب بوو هاتن و لە ئابێلی بێت‌مەعکادا شەڤەعییان گەمارۆ دا، سەنگەریان لە دەوری شارەکە لێدا. شارەکە گەمارۆ درا، هەموو ئەو گەلەش کە لەگەڵ یۆئاب بوون سەرگەرمی ڕووخان بوون بۆ ڕووخاندنی شووراکە، ١٦ لەو کاتەدا ژنێکی دانا لە شارەکەوە هاواری کرد: «گوێ بگرن! گوێ بگرن! بە یۆئاب بڵێن، وەرە پێشەوە بۆ ئێرە، هەتا قسەی لەگەڵدا بکەم.» ١٧ ئەویش چووە پێشەوە بۆ لای، ژنەکەش پرسی: «تۆ یۆئابی؟»\nئەویش وەڵامی دایەوە: «من ئەوم.»\nژنەکە پێی گوت: «گوێ لە قسەی کارەکەرەکەت بگرە.»\nئەویش گوتی: «گوێم گرتووە.»\n١٨ ژنەکە گوتی: «پێشینان ئاوایان دەگوت: ”لە ئابێل دەپرسن،“ بەو شێوەیە کۆتاییان بە کێشەکە دەهێنا. ١٩ ئێمە لەنێو شارەکانی ئیسرائیلدا ئاشتیخواز و دڵسۆزین، تۆش هەوڵی لەناوبردنی شارێک دەدەیت کە لە ئیسرائیلدا دایکانەیە؟ بۆچی میراتی یەزدان هەڵدەلووشیت؟»\n٢٠ یۆئابیش وەڵامی دایەوە و گوتی: «لە من بەدوور بێت! لە من بەدوور بێت هەڵیبلوشم و تێکی بدەم! ٢١ شتەکە بەو شێوەیە نییە، چونکە پیاوێک لە ناوچە شاخاوییەکانی ئەفرایمەوە کە ناوی شەڤەعی کوڕی بیکرییە دەستی لە داودی پاشا بەرز کردووەتەوە، بە تەنها ئەو بدەن بەدەستەوە و لە شارەکە دوور دەکەومەوە.»\nژنەکەش بە یۆئابی گوت: «سەری ئەو لە شووراکەوە بۆت هەڵدەدرێت.»\n٢٢ ئینجا ئافرەتەکە بە داناییەکەی خۆی چوو بۆ لای هەموو گەل و ئەوانیش سەری شەڤەعی کوڕی بیکرییان لێکردەوە و بۆ یۆئابیان فڕێدا. ئەویش فووی بە کەڕەنادا کرد و لە شارەکە دوورکەوتنەوە، هەرکەسە و بۆ چادرەکەی. یۆئابیش گەڕایەوە بۆ ئۆرشەلیم بۆ لای پاشا.\n٢٣ یۆئابیش سەرکردەی هەموو سوپای ئیسرائیل بوو؛ بەنایای کوڕی یەهۆیاداعیش فەرماندەی کریتییەکان* و پەلەتییەکان بوو؛ ٢٤ ئەدۆنیرام سەرپەرشتیاری بێگاری بوو؛ یەهۆشافاتی کوڕی ئەحیلودیش تۆمارکار بوو؛ ٢٥ شێڤا خامەی نهێنی بوو؛ سادۆق و ئەبیاتاریش کاهین بوون، ٢٦ هەروەها عیرای یائیریش کاهینی داود بوو.


خۆپـیشاندان و پـێکدادان لە عێراق دەستپـێدەکەنەوە و دەیان کەس برینداردەبن\nپاش دەستپـێکردنەوەی خۆپـیشاندانەکانی دژ بە حکومەت کە بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک وەستابوو، جارێکی دیکە توندوتیژی لە نێوان خۆپـیشاندەران و هێزە ئاسایشیـیەکان ڕوویانداوە.\nسەرچاوە ئاسایشی و تەندروستیـیەکان لە عێراق دەڵێن ئەمڕۆ دووشەممە لە بەغدای پایتەخت و چەند شارێکی باشوری وڵاتەکە دەیان خۆپـیشاندەر برینداربوون.\nشەوی ڕابردوو لە گۆڕەپانی تەیەرانی بەغدا(ساحة الطيران) خۆپـیشاندەران و پـۆلیس داویانە بەیەکدا. خۆپـیشاندەران بۆمبی مۆلۆتۆف و بەردیان گرتووەتە پـۆلیس و پـۆلیسیش گازی فرمێسک ڕێژ و بۆمبی دەنگی لە دژیان بەکارهێناوە.\nئاژانسی دەنگ‌وباسی ئەسۆشیەتد پـرێس دەڵێت بەپـێی کاربەدەستانی تەندروستی و ئاسایشی لە نزیک پـردی سنەک و گۆڕەپاتی تەیەران تەقەش کراوە. کاربەدەستێکی ئاسایشی گوتویەتی دوای ئەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ڕێگەی بە هێزەکانی ئاسایش دا ئەو خۆپـیشاندەرانە دەستگیربکەن کە جادە سەرەکیـیەکانیان بڕیوە، 9 کەس دەستگیرکراون.\nپـۆلیسی بەغدا گوتی هێزەکانی توانیویانە ئەو جادانە بکەنەوە کە "گروپەکانی توندوتیژی" گرتبوویانن. ئاماژەی بۆ برینداربوونی 14 پـۆلیس کرد لە نزیک گۆڕەپانی تەحریر، هەندێکیان سەریان برینداربووە و ئێسکیان شکاوە.\nلە شارەکانی ناسریە و کەربەلا و عەمارە بە سەدان خۆپـیشاندەر تایەیان هێناوەتە سەر جادەکان و ئاگریان تێبەرداون. بەپـێی چالاکوانان ژمارەیەک چەکداری نەناسراو تەقەیان لە خۆپـیشاندەران کردووە و هێزەکانی پـۆلیس هیچ کاردانەوەیان نەبووە.\nلە شاری بەسرە، سەرچاوە ئاسایشیـیەکان گوتیان لە میانەی خۆپـیشاندانەکان، ئۆتۆمبیلێکی سیڤیل 2 پـۆلیسی کردووە بە ژێرەوە و کوشتوونی. گوتیشیان شۆفێرەکە هەوڵی دابوو بە خێرایی لە شوێنی پـێکدادانی نێوان خۆپـیشاندەران و هێزە ئاسایشیـیەکان دوربکەوێتەوە.\nلەوەتای مانگی دەی ساڵی ڕابردووەوە خۆپـیشاندانی ناڕەزایی بەغدا و شارەکانی باشوری وڵاتەکەی گرتووەتەوە. خۆپـیشاندەران داوادەکەن چاکسازی بکرێت لە سیستەمی سیاسی وڵاتەکە کە بەبۆچوونی ئەوان هۆکاری گەندەڵی و بەرزی ڕێژەی بێکاریـیە لە وڵاتەکەدا. بەپـێی ئامارەکان مەزەندەدەکرێت زیاتر لە 450 کەس لە میانەی خۆپـیشاندانەکاندا کوژرابن.


شاندێکی باڵای یەکێتی زانایان سەردانی کونسوڵگەری ئیماراتی عەرەبی لە هەولێر دەکات\nبه‌رواری دابه‌زاندن: 15/05/2022 : 18:14:44\nئەمرۆ 15ی5ی2022 بەرێز د. عبدالله مەلا وەیسی سەرۆکی یەکێتی زانایان بە یاوەری بەرێزان مامۆستا مەلا جەلال خەیلانی جێگری سەرۆک و د. عومەر مەلا حسن مرۆو مامۆستا مەلا حسن خۆشناو و مامۆستا مەلا دلشاد گەڵاڵی ئەندامانی مەکتەبی تەنفیزی یەکێتی زانایان سەردانی کونسوڵگەری میرنشینی ئیماراتی عەرەبی لە شاری هەولێر کرد.\nئامانج لەو سەردانە گەیاندنی پرسەو هاوخەمی یەکێتی زانایان بوو بە کونسوڵگەری وڵاتی ئیمارات و لەرێی ئەوانیشەوە بۆ گەلی ئیمارات، بۆ کۆچی دوایی میری سەرۆک شێخ خەلیفە بن زاید ئال نهیان سەرۆکی وڵاتی ئیمارات، کە لە رۆژی هەینی 13ی5ی2022 کۆچی دوایی کرد.\nلەلایەن خۆیەوە بەرێز شێخ ئەحمەد ئەلزاهیری سەرکونسوڵی گشتی ئیماراتی عەرەبی لەهەولێر سوپاسی خۆی ئاراستەی شاندەکەو زانایانی ئایینی لە کوردستان کرد، کە بەشداری پرسەو هاوخەمی ئیماراتیان کردووەو ئەمەش دەگەرێتەوە بۆ ئەو مێژوو و پەیوەندییەی لە نێوان هەرێمی کوردستان و وڵاتی ئیمارات هەیە.\nشایەنی باسە شێخ خەلیفە بن زاید ئال نهیان ماوەی 18 ساڵە سەرۆکی ئیماراتەو شەشەم حاکمی شازدەیەمی ئیماراتی ئەبو زەبی بووەو باوکیشی دامەزرێنەری وڵاتی ئیمارات بووە.\nژماره‌ی سه‌ردان : 10255925


كاروانێـكی له‌شـكری ڕوسـیا به‌ره‌و پایته‌ختی گورجسـتان به‌ڕێ ده‌كه‌وێت\nی مانگی هه‌شـت ١٣, ٢٠٠٨\nكاروانێـكی لۆری و زرێـپـۆشی له‌شـكری ڕوسـیا له شـاری سـتراتیژی گۆری به گورجسـتاندا تێـپه‌ڕبوون و به‌ره‌و تبلیسی پایته‌ختی گورجسـتان به‌ڕێـكه‌وتوون.\nڕاپـۆرته‌كانی خۆرئاوا له نزیـك كاروانه‌كه‌ی ڕوسـیاوه ده‌ڵێن هێزه‌كانی ڕوسـیا به خێرایی به‌ره‌و تبلیس له باشوری خۆرهه‌ڵات به‌ڕێـكه‌وتوون و تاكو ئێسـتا ڕووبه‌ڕووی هیچ جۆره به‌رگریـیه‌ك نه‌بوونه‌ته‌وه.\nسه‌رۆكی گورجسـتان میخائیل سـاكه‌شـڤیلی به تۆڕی هه‌واڵه‌كانی كه‌یبڵی ڕاگه‌یاند ڕوسـیـیه‌كان به‌نیازن ده‌وری پایته‌خت بده‌ن. گوتیشی هێزه‌كانی گورجسـتان ئاماده‌ن هه‌تاكو دوا دڵۆپه خوێن به گوته‌ی خۆی به‌رگری له گورجسـتان بكه‌ن.\nزووتریش سـكرتێری گشـتی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی گورجسـتان ئه‌لیگزانده‌ر لۆمایا گوتی نزیكه‌ی 50 تانك و زرێـپـۆشی ڕوسی چوونه‌ته شـاری گۆریـیه‌وه.\nهه‌روه‌ها گورجسـتان و ڕوسـیا قایل بوون له‌سه‌ر خاڵه سه‌ره‌كیـیه‌كانی پلانێـكی ئاشـتی كه فه‌ره‌نسـا سه‌رپه‌رشـتی ده‌كات و كه داوای كشـانه‌وه‌ی هێزه‌كانی له هه‌ردوو هه‌رێمه‌كه‌ی گورجسـتان كردووه، هه‌روه‌ها ڕێ به كارمه‌ندانی فریاگوزاری و مرۆیی بدرێت. ڕوسـیا سووره كه سه‌رپـێـچی ئاگربه‌سـته‌كه‌ی نه‌كردووه.\nده‌قی هه‌واڵه‌كه 157KB


ANF | گەریلاکانى یەژاستار: ٨ی ئادار خاڵی کۆتایى بەرخودانە\nگەریلاکانى یەژاستار: ٨ی ئادار خاڵی کۆتایى بەرخودانە\nگەریلاکانى یەژاستا لە سەنگەرەکاندا ٨ی ئادار لە ژنانی زەحمەتکێشى جیهان پیرۆز دەکەن و بۆ ئاژانسەکەمان دوان.\nشه‌ممه, 7 Mar 2020, 11:54\nگەریلاکان سەرەتا پێشەنگەکانى تێکۆشانى ئازادیى کورد و هەموو ژنانی جیهان و بەرخودانى سارا، زیلان، بێریتان، سەما و دەیان شەهیدی شۆڕشیان بەبیرهێنایەوە و یادیان بەرز راگرتن و باسیان لە واتاکانى ٨ی ئادار کرد.\nبەسێ ئانوش گەریلای یەژاستار وتی، ٨ی ئادار رۆژێکە لە ئەنجامی رووناکایى تێکۆشان لە دژی دیکتاتۆریی بەدیهاتووە. لە سایەى شەهیدانمان سارا، زیلان و بێریتان و پێشەنگەکانمان ئەمڕۆژە واتادارە. لەبەر ئەمڕۆژە هەموو ئەو ژنانەى جەستەى خۆیان لە دژی فاشیزم کردە ئاگر و بەرامبەریان وەستانەوە بە رێزەوە یادیان بەرز رادەگرین و سەرەتا لە رێبەر ئاپۆ و هەموو گەلای کوردستانی پیرۆز دەکەین. لە سایەى فەلسەفەى رێبەر ئاپۆ ئەمڕۆ بەشێوەیەکى ئازاد بۆ مافی ژیان تێدەکۆشین. لەگەڵ ئەوەشدا بەشی گەورەى پێشەنگەکانمان شەهیدانن. دەبێت هەموو ژنان لەم رۆژەدا لە دژی هەموو جۆرە گوشار و جیاکارییەک بوەستنەوە. دەبێت هەموو ژنانی جیهان هەست بە گرنگی و جیاوازیى ئەم رۆژە بکەن.\n'بۆ داهاتوویەکى ئازاد یەکێتیی خۆتان دروست بکەن'\nبە بۆنەى ئەمڕۆژەوە گرنگە ئەوەش بڵێین، بۆ ئازادیى جەستەیى رێبەر ئاپۆ ئەندازیاری تێکۆشانی ئازادیى ژن ئەرکی سەرەکی دەکەوێتە سەر شانی ژنان. لە هەر چوار پارچەى کوردستان ژن لە ناو تێکۆشاندان و ئیدی هەموو رۆژێک لەسەر شەقامەکان لە کار و چالاکیدان. بۆ ئازادیى گەلی کورد دەنگی خۆیان بەرزدەکەنەوە. دەبێت هەموو ژنانی کورد و جیهان دەستبخەنە ناو دەستى یەکتر و تێکۆشانی خۆیان گەورەتر و بەهێزتر بکەن و ئەمڕۆژە زیاتر مانادار بکەن. بە تێکۆشان لە دژی داگیرکەری و بۆ ئەوەى ئەنجامێک بەدەست بێت دەبێت دەست بە هەوڵەکانیان بکەن. ئیدی دەبێت هەموو ژنان لە دژی ئەو سیستمە داگیرکەرە بێدەنگ نەبن و دەنگی خۆیان بەرز بکەنەوە و دەنگی خۆیان بە جیهان بگەیەنن. بەو ئومێدەوەیەن، کە هەموو ژنان لە دژی سیستمی ئەشکەنجە و گوشاری سەر رێبەر ئاپۆ راپەڕن. داوامان بۆ ژنان لە ساڵی ٢٠٢٠ دا ئەوەیە، کە ببنە خاوەن هەڵوێستێک، کە یەکێتی بە بنەما بگرێت و هەنگاوی بڕیارمەندانە هەڵگرن بۆ ئەوەى دەنگی خۆیان بە هەموو جیهان بگەیەنن.\nگەریلای یەژاستا نازلیجان رێدور وتی، ٨ی ئادار بە مانای راوەستانە لە دژی سیستمى داگیرکەری و ئەشکەنجە و دەستدرێژی، کە سەدان ساڵة لە دژی ناسنامەى ژن ئەنجام دەدرێت، بۆیە مانای بەرخودان و بەرەنگاریە بۆ ژنان بە شێوەیەکى شکۆمەندانە. نەک تەنها ژنانى کورد، بەڵکو هەموو ژنانى رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دونیا وەک بەشێک سیستمی کاپیتالیست دەبینران، بەڵام بە رەنجی رێبەر ئاپۆ ژنان بۆ ئازادیی خۆیان دەستیان بە تیکۆشان کردووە.\n'شۆڕشی رۆژئاوا بووە ژیانەوەى نوێ بۆ ژن'\nتێکۆشانی ئازادیى ژن دواى شۆڕشی رۆژئاوا زۆر زیاتر بینرا. شۆڕشی رۆژئاوا بووە هۆیەک بۆ ئەوەى ژنان زیاتر بچنە سەر رێگای تێکۆشانی ئازادیی خۆیان، چونکە شۆڕشی رۆژئاوا ئەوەى سەلماند، کە چ هێزێکە و چۆن پێشەنگایەتى دەکات. ئەو شەڕەى لەوێ کرا ورە و ئیرادەى ژنی نیشاندا. ئەو رامانە بووە هۆی ئەوەى کە ژن بتوانێت لە دژی هەموو جۆرە داگیرکەرییەک خۆی بپارێزێت. بەتایبەت لە دژی داگیرکەریی دەوڵەتى تورک و چەتەکانی داعش، کە هەوڵیان دەدا بە هەموو شێوەیەک و بە هەموو توانایانەوە ورە و ئیرادەى ژن تێکبشکێنن. ئەو ورە و ئیرادەیەى لەوێ دەرکەوت هەمووی لەسایەى رێبەر ئاپۆدا بەدیهات. ئەمڕۆ سەیر دەکەین هەزاران ژن لە سەنگەرەکاندان، ئەوەش پێبەندبوونی ژنە بە تێکۆشانەوە. دروشم و سرودمان ئەوەیە 'ئەوەى خۆڕاگری و بەرەنگاری بکات جوان دەبێت'. ئەو سرودە تا دوا هەناسە لە تێکۆشانماندا دەمێنێتەوە.\n'دەبێت گۆشەگیری تێکبشکێرنێت و رێبەرایەتى ئازاد بکرێت'\nئەو گۆشەگیرییەی تاوەکو ئێستا لە دژی رێبەر ئاپۆ بەرێوەدەچێت، تەنها لە دژی شەخسی رێبەرایەتى نییە، بەڵکو هاوکات لە دژی گەلی کوردە، چونکە زۆر لە ئایدۆلۆژی و رامانى رێبەر ئاپۆ دەترسن و بۆ ئەوەیە بەو رادە زۆرە گۆشەگیری قورس دەکەن. بەڵام با ئەوە بزانن، ئێمە هەرگیز لە رێبەرایەتیمان دانەبڕاوین، ناشتوانن پارادیگمای رێبەرایەتیمان لەناو ببەن. تێکۆشانمان وەک تێکۆشانی رێبەرایەتیمان بەردەوامیی دەبێت. ئێستا لە چیا ئازادەکان هەزاران گەریلا نەک تەنها بۆ گەلی کورد، بەڵکو بۆ هەموو گەلانی هەژار و چەوساوە شەڕ دەکەن. سەرەتا بانگ لە ژنانى گەنج و هەموو ژنان دەکەین، بێن بۆ ئەوەى بژین تێبکۆشن. نەک تەنها بۆ خۆیان، بەڵکو بۆ وڵات و گەلی خۆیان شەڕ بکەن. پێکەوە لە دژی ئەو سیستمە دژ بە مرۆڤایەتییە بوەستینەوە و لەبەر یەکهەڵوەشێنین".


سەردار قادر 09, 10, 2021\n(هەوڵێک بۆ بینینى دیمەنە سیاسییەکان و پەیبردن بە چوارچێوەى کار لە زۆنێکی تەماویدا)\nئەگەرەکان هەڵوەستەیان گەرەکە\nحزبە سیاسییەکانى هەرێمی کوردستان تا ڕۆژى هەڵبژاردن ئەرکی حزبییان ئەنجام دەدەن؛ دواى بیست و چوار کاتژمێریش هەر یەکە و بەرەنجامى حزبەکەى چنگ دەکەوێ؛ ئەودەم قۆناغی نیشتمانى دەست پێ دەکات. لەو ساتەوە باس لە یەکڕیزی پێویستە، نەک ئێستا کە پێش هەڵبژاردنە. هەنووکە هەمووان بانگەشە بۆ پڕه‌نسیپە باڵاکان دەکەن و ڕکابەرییش لە ترۆپکەدایە، بەڵام ساتی تاقیکردنەوەى پراکتیکی دەکەوێتە دواى ڕاگەیاندنى بەرەنجامەکان؛ ئایا حزب و لایەنە سیاسییەکانى هەرێمی کوردستان تاچەند ئەو بابەتە بەهەند دەگرن؟ ئایا باس لە ڕێکكەوتنێک دەکەن لەسەر بنەماى ڕێژەی بەرەنجامەکان، یان سەرلەنوێ دەگەڕێنەوە بۆ زیهنییەتى "من ئاغا و تۆ ئاغا، ئەى کێ جێمان بۆ ڕاخا؟"؟ ئایا لایەنە سیاسییەکان، دان بە پێگەى خۆیاندا دەنێن یان سەرلەنوێ دەکەونەوە ململانێی بێهوودە و هەڵوێستى خۆیان لە بەردەم نەیارانى گەلی کوردستان لاواز دەکەن؟ یان هەندێک لەوانە سەرلەنوێ بە ماراسۆن پێش وەفدى هەرێمی کوردستان دەگەنە بەغدا و پەرتەوازەییی خۆمانیان بۆ یەکلایی دەکەینەوە؟ ئەمە ئەو پەندەیە کە پێش هەر سیناریۆ و بەرەنجامێک، دەبێ سەرکردایەتیى کورد لە پێش چاوى بگرێت.\nقۆناغى دواى هەڵبژارن گەلێک هەستیارە، تا ئەو بارودۆخەی کە هەرێمی کوردستان دەبێ خۆى بۆ هەموو ئەگەرەکان ئامادە بکات، بەڵام چۆن؟ بۆ ئەو مەبەستە دەبێ چەند هەنگاو و میکانیزمێک بگرێتە بەر، لەوانەیش:\nدەبێ هەماهەنگى لە ترۆپکەدا بێ. ئەو ڕایەڵەى هەماهەنگییەیش دەکەوێـتە ئەستۆى سەرۆکی هەرێم، چونکە تاکە ڕایەڵ کە لایەنە ڕکابەرەکانى هەرێم کۆ بکاتەوە و ئاڕاستەیان بکات سەرۆکی هەرێمە.\nدروستکردنى هۆبەیەکی بەڕێوەبردنى کاتیى قەیران بە سەرپەرشتیى سەرۆکی هەرێم بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە و شرۆڤەکردن و پێشنیار و گریمانە و... بۆ تەواوى دۆسیەى هەرێم لەگەڵ بەغدا و بەشداریى هەرێمى کوردستان لە حکوومەتى داهاتووی عێراق و بەرزکردنەوەى ڕاپۆرت لەو بارەیەوە.\nهەوڵدان بۆ ئامادەکردنى ئەجێندایەکی ڕۆشن و دیاریکراو بەرامبەر بەغدا و داکۆکیکردن لەسەر مافە دەستوورییەکان.\nدۆزینەوەى میکانیزمێک بۆ بەرجەستەکردنى یەکڕیزیی کورد دواى هەڵبژاردن لە بەغدا لە هاوپەیمانێتییەکى کوردستانى و ڕێککەوتن لەسەر بنەماکانى کارکردن لە بەغدا، ئەویش لە پێناو دووبارەنەبوونەوەى هەمان ئەزموونى خولی پێشوو.\nپێویستە سەرکردایەتیى کورد کار لەسەر ئەوە بکات کە لەم خولەى داهاتووى کارکردن، بەبەردەوامى ئامادەییی باشی لە بەغدا هەبێت، چونکە لە ساتی دروستبوونى هەر بۆشایییەک لەو بارەیەوە، گوتارەکانى دژە-هەرێم کێرڤیان لە بەرزبوونەوەدا دەبێ و پەرتەوازەییی کوردیش زێتر.\nسیناریۆکانى پێش پێکهێنانى حکوومەت\nبەڕێوەبەری فەرمانگەی ڕاگەیاندن و پەیوەندییە جەماوەرییەکان لە کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق دەڵێت، هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەلایەن هەزار و 700 چاودێری نێودەوڵەتی و 75 هەزار چاودێری نێوخۆیییەوە چاودێری دەکرێت؛ لە بەرامبەردا عێراق دابەش کراوە بۆ 83 بازنە و 8273 ناوەند و 55041 وێستگەى دەنگدان. هەر بۆیە بەپێی ئەو داتایانە هەر 5 ناوەندی دەنگدان یەک چاودێری نێودەوڵەتی و هەر وێستگەیەکیش 1.3 چاودێری ناوخۆییی بەر دەکەوێ، لەو ژمارەیە نەتەوە یەکگرتووەکان بێجگە لەوەى کە دەسەڵاتى زیاترى بە نوێنەرایەتییەکەى داوە لە عێراق، خۆی بە 130 چاودێری بەئەزموونى نێودەوڵەتی سەرپەرشتیى پرۆسەکە دەکات. یەکێتیى ئەوروپایش بە 274 چاودێر، ئەمریکایش سەرەڕاى ئەوەى بە 5.2 ملیۆن دۆلار بە مەبەستى باشتر بەڕێوەبردنى پرۆسەکە کۆمەکى حکوومەتى عێراقی کردووە، ئەویش بە چەندان چاودێرى بەئەزموون بەشدارى دەکات. لە لایەکی ترەوە 12 دەوڵەتى کاریگەر لەسەر سیاسەتى نێودەوڵەتى (ئەمریکا، ئوسترالیا، دانیمارک، فینلاند، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، هۆڵەندا، نیۆزیلاند، نەرویج، سوید، شانشینی یەکگرتوو)، پەیامێکی پشتیوانی و ئاگادارکردنەوە و هاندانى سەبارەت بە پرۆسەى هەڵبژاردنی پەرلەمانى عێراقییان بڵاو کردەوە. کەواتە پرۆسەکە لەلایەن سێ لایەنى سەرەکییەوە بۆ داننان بە شەرعییەتى بەرەنجامەکان دەورە دراوە: نەتەوە یەکگرتووەکان بە ڕاستەوخۆیی لەلایەن ئەنجومەنى ئاسایش بەپێی بڕیارى 2522 کە لە ڕێکەوتى 29/5/2020 دەرچووە، وڵاتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا، یەکێتیى ئەوروپا.\nئەگەر ئەو سێ لایەنە تانەیان لە بەرنجامەکانى هڵبژاردن دا، ئەوا تەواوى پرۆسەى سیاسی لە عێراق دەکەوێتە ژێر پرسیارەوە و بەرەو هەڵدێر و مەترسی دەچێت، چونکە ئەوەى ڕۆشنە، هەماهەنگیى دروست لە نێوان ئەو سێ لایەنە هەیە و، ڕێژەى جیاوازى و ناکۆکییان زۆر کەمە و، هیچ کاریگەرییه‌كی نابێت لەسەر هەڵوێستیان لەو بارەیەوە. ئەوەى کە گرنگە ئاماژەى پێ بدرێ، تەنیا ئەوەندە نییە کە ئەو سێ لایەنە نیگەران بن یان تانە لە بەرنجامەکان بدەن، بەڵکوو تا ئەو ئاستە سەر دەکێشێ کە ئەنجومەنى ئاسایش دەتوانێ دەسەڵاتى تەقدیریى خۆى بەکار بێنێ و بۆ کۆنترۆڵکردنى دۆزى عێراق ڕێوشوێن و هاوپەیمانیى نێودەوڵەتى پێک بێنێ؛ بەڵام گومان لەوەدا نییه کە بە هەمان شێوازى جەنگى یەکەم و دووەمی کەنداو نابێت، بەڵکوو ڕۆڵی پشتیوانی و کۆمەک و سەرپەرشتیار دەبینێ، بەڵام ڕۆڵی مەیدانى و پراکتیکی بۆ حکوومەتى عێراقى دەبێت.\nتەنیا ئەو سیناریۆیە لەبەرچاو نییە کە لەلایەن ئەو سێ لایەنە نێودەوڵەتییەوە ڕابگەیه‌نرێ، بەڵکوو سیناریۆکە کراوەیە؛ بەوەى دەشێ لەلایەن گرووپە هاوپەیمانەکانى ئێرانەوە تانە لە بەره‌نجامەکان بدرێ و پێی ڕازی نەبن. ئەودەمیش دوور نییە هەڵوێست وه‌رگرن و ڕووداوى نەخوازراو بکەوێتەوە، چونکە ئێران پاڵپشتیانە و خۆیشیان گرووپی چەکداریی بەهێزن. بەڵام ئەم سیناریۆیەیش تەنیا وەک گوشار و نازکردن وایە بەسەر پرۆسەیەکی دیموکراسییەوە و، دەڵێن: هەرچەندە بە ئەنجامەکان ڕازی نین (گرووپە چەکدارەکان) و، لەژێر سەرپەرشتیى نێودەوڵەتیدا ساختەکارى بۆ هەندێ لایەن کراوە، به‌ڵام ئێمە (گرووپە چەکدارەکان) لەبەر بەرژەوەندیی گشتیى گەلی عێراق، ئه‌و ئه‌نجامه قبووڵ دەکەین. بە هەر حاڵ ئەمە یەکەمین سیناریۆیە کە دەبێ سەرکردایەتیى کورد خۆى بۆ ئامادە بکات و لە بیست و چوار کاتژمێری یەکەمى دواى پرۆسەکە بەدەر دەکەوێ، کاتێک کە بەرەنجامە سەرەتایییەکان ڕادەگەیه‌نرێ.\nڕازیبوون بە ئه‌نجامەکان\nدەشێ ئه‌نجامەکان گرفت دروست نەکەن و لایەنەکان ڕازی بن، ئەویش لە پێناو بارودۆخە مەترسیدارەکە بەوەی کە ڕازی نەبن بارودۆخێکی مەترسیدار دێتە کایەوە، بەڵکوو گرفت و ناکۆکییەکان لە هاوکێشەى پێکهێنانى حکوومەت خاڵی دەکرێنەوە، ئەویش لە نێوه‌ندی چەند ڕەهەندێکەوە:\nکۆمارى ئیسلامی بۆ خۆشکردنى زەمینەسازی و ئاساییکردنەوەى پەیوەندییەکانى لەگەڵ وڵاتانى ناوچەکە، ئەو ئه‌نجامانە نەکاتە گرفت، چونکە گرووپەکانى سەر بەو هەر بەئەکتیفى لە واقعی سیاسیی عێراقیدا لەسەر هەردوو ئاستى سیاسی و سەربازى دەمێننەوە و هیچ هاوکێشەیەک بەبێ ئەوان بەئاکام ناگات؛ لە لایەکی تریشەوە نەفەسێکی دیموکراتی و گەش بۆ ئەوان تۆمار دەکات.\nهەوڵدان بۆ دروستکردنى فراکسیۆنێکی گەورە و کاریگەر لە پەرلەمان؛ بەوەى ئەگەر حکوومەت لە خۆیشیان نەبێت، بەڵام لەژێر ڕەحمەتى ئەوان دەرنەچێ؛ چونکە ئێستا چوار هاوپەیمانیى سەرەکیی شیعەى سەر بە ئێران لە پرۆسەکە بەشدارن: عەقدی وەتەنی بە سەرۆکایەتیى فالح فەیاز ( 6 حزب و 80 کاندید)، هێزەکانى دەوڵەتی نیشتمان بە سەرۆکایەتیى عەمار حەکیم ( 6 حزب و 78 کاندید)، فەتح بە سەرۆکایەتیى هادی عامری ( 6 حزب و 73 کاندید)، دەوڵەتی یاسا بە سەرۆکایەتیى نووری مالیکی ( 6 حزب و 72 کاندید). واتە بە هەر چواریان 24 حزب و 303 کاندید دەبن، کە 8%ی کۆى کاندیدانی بەشداربووى ناو پرۆسەکەن. هەر ئەوانیش بوون کە لە هەڵبژاردنى پەرلەمانى ساڵی 2018دا 133 کورسیی پەرلەمانیان وەدەست هێنا، کە دەکاتە 40.4%ی کۆى کورسییەکانى پەرلەمانى عێراق. ئاماژەکانیش سەبارەت بە پشکی لایەنەکان لە پەرلەمانى عێراقى 2021 بۆ لایەنەکان، هەر لەو ژمارەیەوە نزیکە و لاسەنگبوونى هاوکێشەى پەرلەمانى کارێكی ئاسان نییە.\nپێدەچێ گرووپە شیعییەکانى سەر بە ئێران گەیشتبنە ئەو قەناعەتەى کە ئەگەر به ئه‌نجامه‌كان ڕازی نەبن، زیاتر لێی زەرەرمەند دەبن نەک سوودمەند و، قەیرانی پەیوەندییان لەگەڵ کۆمەڵگەى عێراقی و هەرێمی و نێودەوڵەتی بۆ دروست دەبێ؛ ئەمە سەرەڕاى ئەوەى کە بە هەر چوار هاوپەیمانێتییەکەى کە لە سەرەوە باسمان کردن، ئەگەر لە حکوومەتیشدا نەبن، بەڵام کاریگەرن و هیچ بڕیارێکی سیاسیی وڵات لەسەر ئاستى حکوومەت و پەرلەمان بەبێ ئەوان نادرێ. هەر بۆیە گرنگ لایان ئەوەیە کە بەکاریگەری بمێننەوە، نەک لەبەر چەند کورسییەک تەواوى پرۆسەکە بەرەو هەڵدێر بەرن. چونکە ئەوەى کە لەگەڵیدا دەچنە شەڕەوە بە پلەى یەکەم گرووپە شیعییەکانى ترە؛ لە سەرووى هەموویشیانەوە ڕەوتى سەدر، نەک هێزەکانى ترى سیاسیی عێراقی.\nکەواتە ئەم سیناریۆیە سەبارەت بە قبووڵکردنى ئه‌نجامەکان لەلایەن ڕەوتى هاوپەیمان لەگەڵ ئێران، زیاتر لە واقعەوە نزیکە، چونکە لە تەواوى هاوکێشەکە تێ گەیشتوون کە ڕازینەبوونیان عێراق بەرەو واقعێکی بنبەست دەبات. بەڵام هەر قۆناغێکی ئەرێنی یان نەرێنی لە پرۆسەى سیاسیی عێراقی داهاتوو لە سیناریۆى پەسەندکردن یان ڕەتکردنەوەى ئه‌نجامەکانەوە سەر وەدەردێنێ.\nڕەهەندەکانى دواکەوتنى پێکهێنانى حکوومەت\nتەڵزمى کوتلەى گەورەترین\nئەمە ئەو گرفتەیە کە ڕاستەوخۆ لە دواى ڕاگەیاندنى ئه‌نجامەکانەوە سەر هەڵدەدا. ڕەوتى سەدر خۆى بۆ ئەوە داناوە کە کوتلەى گەورەترینە لە پەرلەمانى داهاتووى عێراق؛ سەرۆکوەزیرانی داهاتوویش هەر لە پشکی ئەو دەبێ. بەڵام چی دەبێ ئەگەر لەوانى تر کەمترى هێنا؟ ئەوە کارەساتبارە! ئەم هەڕەشانەى سەدر بۆ بەرگرتنە لە دروستنەکردنى کوتلەى گەورەترین لەلایەن فالح فەیاز و هادی عامری و نووری مالکی و ڕەوتى حیکمە، چونکە ئەگەر نەک هەرچواریان بەڵکوو سیانیش لەوان دەتوانن کوتلەى گەورەترین لە پەرلەمان پێک بهێنن. ئەگەر بەو شێوەیە بوو، لە لایەک ئاشوب دەکەوێتە پرۆسەکەوە و جەدەڵێکی دەستوورییش سەرلەنوێ دروست دەبێ، بەوەى "ئایا کوتلەى گەورە کێیە؟" بەپێی دەستوور ئەو کوتلەیەیە کە زۆرترین دەنگەکانى هەڵبژاردنى بردۆتەوە. بەڵام ڕاى دادگه‌ى دەستووری بە شێوەیەکی دییە، کە دەڵێ، ئەو کوتلەیە بە گەورەترین ئەژمار دەکرێ، کە لە پەرلەمان پێک دێ. بێ گومان ئەم سیناریۆیە وەک لەمپەر لە بەردەم سەدر دروست دەکرێ، تا بە داواکانیان ڕازی بێت و ڕێکكەوتنیان لەگەڵ بکات؛ چونکە ئەو چوار ڕەوتە هاوپەیمانەى ئێران هیچ مەبەستێکی ڕووبەڕووبوونەوەیان لەگەڵ سەدر نییە، بەڵکوو بەدواى ئەجێندایەکی هاوبەشەوەن. لەو حاڵەتەدا ئەگەر سەدر هاوسەنگییەکە بە بەشداریى ڕاستەقینەى کورد تێ هەڵنەهێنێتەوە، دۆڕاوە.\nئەمە سیناریۆیەکى ترە لە بەردەم پێکهێنانى حکوومەتى نوێ، كه لایەنەکان داواى هەماهەنگیى نیشتمانى و کاراکردنى بەڵگەنامەى چاکسازی دەکەن؛ ئەوەى کە پێش مانگێک لە پرۆسەى دەنگدان لایەنە شیعییەکانى سەر بە ئێران واژوویان لەسەر کردووە. ئەم بانگەشەیە دوو ئامانجى سەرەکی دەپێکێ: لە لایەک سەدر دەخاتە چوارچێوەیەکى کارکردنەوە کە ئەجێنداکەى لەلایەن ڕەوتەکانى سەر بە ئێران داڕێژراوە؛ لە لایەکی تریشەوە وابەستەکردنى حکوومەتى نوێ بۆ جێبەجێکردنى ئەو بڕیارانەى کە پێشتر لەلایەن پەرلەمانەوە بۆ گۆڕانکارى لە پرۆسەى سیاسیی عێراق دەرکراون، دیارترینیان: گۆڕینی سیسته‌مى حوکمڕانی، هەموارى دەستوور، یاساى نەوت و غاز و هتد. خۆ ئەگەر سەیرێکی بەڵگەنامەى چاکسازیی واژووکراو لەلایەن ڕەوتەکانى سەر بە ئێران بكه‌ین، ئەوەت بۆ دەردەکەوێ کە کارکردنە بۆ زیاتر چەسپاندنى قەڵەمڕەوى ئەوان و لەقاڵبدانی حکوومەتى هەرێم و هەرچی زیاتر کەمکردنەوەى دەسەڵاتەکانییەتى.\nئەم بانگەشەیە لە ڕووکەشدا، هەڵخەڵەتێنەرە بۆ ڕای گشتى و مەترسیدارە بۆ ڕەوتى سەدر و سوننە و کورد. هەر بۆیە دەبێ لە بەرامبەر ئەو سیاسەتە هەماهەنگیى باشیان هەبێت، چونکە بە سەرنەگرتنى، پەنا دەبەنە بەر سیناریۆى دیكه، وەک سەرۆکوەزیران.\nسەرەڕاى ئەوەى کە پێکهێنانى حکوومەتى عێراقی دوا دەکەوێ، بەڵام کێن ئەوانەى باس دەکرێن وەک پاڵێوراو بۆ پۆستى سەرۆکوەزیرانی داهاتووى عێراق؟ ئایا بە کازمى چۆڵ دەکەن؟ شه‌نسی مالیکی چەندە؟ ئایا کازمى تواناى مانەوەى چەندە؟ بۆ ئەو پۆستە چەند بەربژێرێکی جیاواز هەن، کە چواریان سەر بە ڕەوتى ئێرانین و دووانیان سەر بە ڕەوتى سەدر، هیچ بێلایەنێکیش تا ئێستا نییە، چونکە هەر سەرۆکوەزیرانێک دەبێ لەلایەن ڕەوتەکانەوە پەسەند بکرێ. پاڵێوراوەکانیش بریتین له: فالح فەیاز، هادی عامری، نووری مالیکی، حەیدەر عەبادی، جەعفەر سەدر، کازمی. بەڵام لە بەرەنجامدا دوو پاڵێوراو دەمێننەوە: نووری مالیکی و مسته‌فا کازمی.\nمسته‌فا کازمى: وەک پاڵێوراوێکی بێ بونیادی سیاسی و حزبی دەمێنێتەوە، بەڵام چاوی لەسەر پشتیوانیی ڕەوتى سەدر و کورد و سوننەیە. ڕەوتى سەر بە ئێرانیش بەنیگەرانییەوە لێی دەڕوانن، چونکە ڕەفتارە سیاسی و حکوومییەکانى لە ئاکامدا دژ بە کەمکردنەوەى نفووزى ئێرانن لە عێراق. کازمى لە سێ حاڵەتدا دەبێتەوە بە سەرۆکوەزیران: ئەگەر ئاشوب و بنبەست بکەوێتە ناوماڵی شیعە، نەبوونى پاڵێوراوى تر، پەسەندکردنى ئەو مەرجانەى کە ڕەوتى سەر بە ئێران بۆى دادەنێن؛ هەروەک چۆن لە کاتى بوون بە سەرۆکوەزیران له ساڵی 2019 قبووڵی کرد.\nنووری مالیکی: شه‌نسی زیاترە، بەڵام بە کێشەیەکی زۆرەوە. لەلایەن ئێرانەوە قبووڵکراوە، بەڵام لەلایەن کورد و سوننەوە کەمتر. ڕەوتە شیعییەکان لایان سروشتییە ببێتەوە سەرۆکوەزیران، بەو مەرجەى هاوپەیمانێتییان لەگەڵ ببەستێ و لە خولگەى ئێران دوور نەکەوێتەوە. پاڵیوراوبوونى فالح فەیاز و هادی عامری و حه‌یدر عه‌بادی، تەنیا سیناریۆیەکى زەمینەخۆشکردنە بۆ نووری مالیکی بۆ ئەوەى ببێتەوە بە سەرۆکوەزیران. چونکە هەرچی حەیدەر عەبادییە تا هەنووکە لەلایەن سوننە و کوردەوە قبووڵنەکراوە. هادی عامری و فالح فەیازیش لە لیستى تیرۆردان؛ ئیدی کارێکی زەحمەتە بۆ عێراق یەکێک بکاتە سەرۆکوەزیران کە له لیستى تیرۆردا بێ، به‌تایبەت لەلایەن وڵاتانى ئەوروپا و ئەمریکاوە، بەوەى نەتوانێ لە دەرەوەى عێراق هەنگاوێکى دیپلۆماسی بنێ و مەترسیی ئەوەى بەسەرەوە بێ، هەر دوو بست چووە ئەودیو سنوورى عێراق، لەلایەن وڵاتانى هاوپەیمانى ئەوروپا و ئەمریکاوە دەستبەسەر بکرێ.\nهەر بۆیە لەسەر ئاستى لایەنەکانى عێراق و زیاتر ڕەوتەکانى سەر بە ئێران، نووری مالیکی شه‌نسی باشترە، بەڵام پێویستە هەماهەنگى لەگەڵ سەدر بکا و کەمێک لە ئێران بەرەو عێراق دوور بکەوێتەوە و کوردیش لە ڕێگەى جێبەجێکردنى مافە دەستوورییەکانەوە ئاشت بکاتەوە؛ بەڵام لەسەر ئاستى کورد و سوننە و ڕەوتى سەدر و هەرێمی و جیهانەوە، مسته‌فا کازمى لەپێشترە. ئەو کێشمەکێشەیش دەبێ پەرلەمان یەکلاییی بکاتەوە؛ پەرلەمانى داهاتوویش لە بەرژەوەندیى مالیکییە نەک کازمى.\nلەو نێوەندە پڕ لەمپەر و ئەستەمەدا بەڕێوەبردنى بەرژەوەندییەکان کارێکی ئاسان نییە، بەڵام ئەوەى بەنیازە ببێتە سەرۆکوەزیران، دەبێ لایەنەکان لە ڕێگەى پشکەکانیانەوە ڕازی بکات. ئەمە خاڵی لاوازى سەدرە، کە ئه‌وه‌نده جەخت لەسەر پۆستى سەرۆکوەزیران ناکاتەوە، هێندەى بەشەکەى خۆى لا مەبەستە؛ ئەزموونەکانى پێشوویشی باشترین بەڵگەن. هەر کاتێکیش بەرژەوەندییەکانى کەوتنە مەترسییەوە، دێتەوە سەر شەقام و گوشار دروست دەکات؛ لە توانایشیدا هەیە ئەو کارە بکا.\nئەمە کارێکی سەرەکیی لایەنەکان نییە، تەنانەت خودى پێکهێنانى حکوومەتیش، چونکە لایەنە عێراقییەکان لەوە تێ گەیشتوون کە گۆڕانکاریى گەورە لە پارسەنگى هەڵبژاردن ناکەوێتەوە؛ حکوومەت بەلاوازى دەمێنێتەوە؛ بەرەوپێشچوونى ئاسان نییە و کۆسپ لە بەردەمیدا گەلێک زۆرن. ئەو توانایەى کە پێویستە بۆ چاکسازی دابین بکرێ، نه وەک ئیرادە هەیە نە وەک تواناى دارایی؛ ئەوەى کە دەمێنیتەوە لەبەرژەوەندیدانى لایەنەکانە، به‌تایبەت ڕەوتى سەر بە ئێران؛ کە ئەمەیش کارێکی پڕمەترسی و زەحمەتە، چونکە لە هەموو شوێنێک هەن: لە حکوومەت، پەرلەمان، سوپا، شەقام و هتد.\nلەو نێوەدا ئەوەى کە زیاتر باسی لێوە بکرێ وەک ئەجێنداى حکوومەتى داهاتوو، بەڵگەنامەى چاکسازیی نیشتمانییە، کە لەلایەن ڕەوتى سەر بە ئێران داڕێژراوە و داواى جێبەجێکردنى دەکەن. کەواتە لە حکوومەتى داهاتوو ئەگەرچی سەرۆکوەزیران سەر بە خۆیان نەبێت، بەڵام ئەو سەرۆکوەزیرانە ناتوانێ لەسەر ئاستى حکوومەت و پەرلەمان و سوپا و شەقام لە قەڵەمڕەوى ئەوان قوتار بێ و هەمیشە لاواز و لەژێر کاریگەریى ئەواندا دەبێت.\nسیناریۆکانى دواى پێکهێنانى حکوومەت\nکێ دەبێتە دەسەڵات و کێ دەبێتە ئۆپۆزیسیۆن؟\nئەم مشتومڕە زیاتر هێزە شیعییەکان دەگرێتەوە. هەنگاوى یەکەمی ئێران ئەوەیە هەماهەنگی لە نێوانیان دروست بکات، كه‌چی ڕاى مەرجەعییەت تەسلیمنەبوونە بە ئیرادەى ئێران؛ بەڵام کاریگەریى مەرجەعییەت لەسەر پرۆسەى سیاسیی عێراق لە بەرامبەر ئێران تەواو لاواز بووە. زیاتر مەبەستیش لە هاوپەیمانێتیى فەتح و سەدرە، چونکە هەر ئەو دووانەیش لە ساتی نەگەیشتنە ئەنجام، یەکێکیان ڕۆڵی ئۆپۆزیسیۆنی کارا و ڕاستەقینە دەبینێ، بەڵام تەواو مەترسیدار؛ خاوەنى لایەنگرن، خاوەنى هێزی چەکدارن، تواناى دارایییان هەیە. هەر بۆیە هەر یەکێک لەو دووانە ببنە ئۆپۆزیسیۆن، وڵات بەرەو ئاشوب و ناسەقامگیری دەچێت و لە لێوارى هەڵدێر نزیک دەبێتەوە. بەڵام تا هەنووکە هەوڵەکان بۆ حکوومەتێکی ئیئتیلافییە نەک زۆرینە.\nپەرلەمانى بەهێز و حکوومەتى لاواز\nهەمان ئەزموونى خولی چوارەم دووبارە دەبێتەوە: حکوومەتێکی لاواز و پەرلەمانێکی بەهێز. وێستگەى یەکلاییکردنەوەى کێشەکان پەرلەمانە. چەقی دەسەڵات لە دەسەڵاتى ڕاپەڕاندندا نییە، بەڵکوو لە پەرلەمانە. تەواوى ئەجێندا سیاسییەکان ڕەوانەى پەرلەمان دەکرێن، تا لەو نێوه‌ندەوە شەرعییەت وەربگرن و ئەو لایەنانەى کە سەرکەشن و مل بۆ داواکانیان نادەن، دووچارى گوشار و گەمارۆی سیاسی و زیانپێگەیاندن دەبنەوە، لەوانەیش کورد و سوننە. هەر بۆیە پێش ئەوەى پرۆژەیاساکان بێنە پەرلەمانەوە، ئەجێنداى سیاسین و ڕێکكەوتنیان لەسەر کراوە. پرۆژەیاساکان بۆ گەشەپێدانی وڵات داناندرێن؛ ئەوەى مەبەسته لێیان، پتەوکردنى شوێنپێی هێزە سیاسییەکانە. سیناریۆ مەترسیدارەکەیش لە چەند ڕەهەندێکدا جەم دەبێ:\nچەند هەماهەنگی لە نێوان ڕەوتى سەدر و هاوپەیمانێتیی فەتح زۆرتر بێ، ئەوەندە مەترسیی زیاتر لەسەر سوننە و کورد پتر دەبێ و وڵات بەرەو ئاشوب دەڕوات، چونکە وڵامدانەوە لەلایەن ئەو دووانەوە وەک پەرچەکردار دروست دەبێ و سێ دەسەڵاتەکە تەواو کۆنترۆڵ دەبێ بۆ نفووزى ئێران و بوار بۆ ئەوانى تر نامێنێتەوە.\nئەگەر سەرۆکوەزیران بونیادی سیاسی بەهێزى لە پەرلەمان هەبوو، ئەوا هەر سێ دەسەڵاتەکە بە تەواوکارى دەمێننەوەو بەربەستبوونى دەسەڵاتەکان (الردع السلطوی) نامێنێ.\nهەر بۆیە پەرلەمانى داهاتوو کار لەسەر یەکلاییکردنەوەى ڕیشەییی گرفتەکان دەکات و ئەو بەربەستانەى کە لە بەردەم ئەجێنداى شیعەدان، هەوڵی لابردنیان دەدرێت، بەڵام سەرۆکی وڵات هەر کورد دەبێت و حکوومەتیش ئیئتیلافی-هەماهەنگى دەبێت. دووریش نییە ئەگەر هەوڵەکانیان سەرکەوتوو بن: دواهەمین کوردبوونى سەرۆکی عێراق بێ، دواهەمین حکوومەتى تەوافوقی، کۆتا قۆناغی دەستوورى هەمیشەییی عێراق بێت و هتد.\nئەگەر هات و ئەوانەى کە باس کران، بگەنە بنبەست؛ ئاشوب ناوەڕاستى عێراق و باشوور دەگرێتەوە، مەترسیی سەرهەڵدانەوەى داعش لە ئارادایە، مەترسیی جه‌نگی ناوخۆ لەبەر دەرگه‌یە، هەوڵدان بۆ هێرشکردنە سەر هەرێم، بوونى دەبێ، دەستێوەردانی دەرەکی زێتر دەبێ؛ لەو بارودۆخەدا دۆزی حکوومەت بەرەو خراپترین دەچێ، قەیرانی ئابوورى پەرە دەسێنێ، هاتنە سەرشەقام بۆ ناڕەزاییدەربڕین برەوى دەبێت، پەرتبوون لە بونیادی سیاسیی عێراقدا ڕوو دەدات، لایەنەکان بەرەو خۆپڕچەککردن دەڕۆن، پشتیوانیی دەرەکی بۆ خۆیان پەیدا دەکەن، هەرێم مەترسیی دەکەوێتە سەر، چونکە شوێنی حکوومەتى عێراقی لە ڕووى دیپلۆماسیی نێودەوڵەتى و سیادییەوە دەگرێتەوە، دەوڵەتان لە هەرێمەوە سەرپەرشتى و بەڕێوەبردن بۆ بەرژەوەندى و سیاسەتەکانیان لە عێراق دەکەن؛ لە ئاکامیشدا وڵات بەرەو هەڵدێر دەچێ.\nئایا ناکرێ باری نائاسایی ڕابگەیه‌ندرێ؟ ئەگەر سەرۆکوەزیران لە ڕەوتى سەر بە ئێران نەبێ، ئەو کارە سەر ناگرێ لە دوو ڕووەوە: زەحمەتە هێزەکانى سەر بە ئێرانى پەرلەمان ئەو بڕیارە دژى خۆیان دەربکەن؛ دووەمیش ئەگەر پەرلەمانیش بڕیارەکە دەربکا، لە واقعی کرداریدا ڕەنگ ناداتەوە، چونکە لە دەرەوەى پەرلەمان بەهێزن و گۆڕەپانەکە دەکەوێتە بەردەستى ئەوان نەک حکوومەت.\nبەڵام ئەگەر سەرۆکوەزیران سەر بە ئێران بێت، بەڵێ دەکرێ و دەبێتە فورسەتێک بۆ زیاتر چەسپاندنى قەڵەمڕەوى ئەو ڕەوتانەى سەر بە ئێرانن، چونکە به نەمانى هەندێ هێزی شیعە و سوننە و کورد لە دەسەڵاتى یاسادانان، تەواوى گۆڕەپانەکە لە بێیاساییدا بۆ ئەوان دەمێنێتەوە و ئەوانیش بێجگە لە پەرلەمان لە هیچ شوێنێکی تر لە ڕووى سیاسی و کارگێڕییەوە بوونیان نامێنێ. ئیدی پەنا بۆ هێز دەبەن؛ وڵاتیش بەرەو ئاشوب دەچێ.\nهەرێم و حکوومەت\nلەو نێوه‌دا پەیوەندییەکانى هەرێم بەلەرزۆکی دەمێنێننەوە. هەرچەندە هیچیان دەستبەردارى ئەوى دی نابن، بەڵام پەرلەمان ڕۆڵی نەرێنی دەبینێ؛ بە هەمان ئەزموونى پێشووى خولی چوارەم، دۆسیەکان بەهەڵپەسێردراوى دەمێننەوە؛ گەیشتنە چارەسەر ئاسان نابێ؛ دەیانەوێ هەرێم دەستبەردارى هەوڵە دیپلۆماسییەکانى لەگەڵ بەغدا بێت و خۆى بەدەستەوە بدات، چونکە هەوڵە دیپلۆماسییەکانى هەرێم ڕای گشتى لە عێراق و کۆمەڵگەى نێودەوڵەتی بەئاگا دێنێتەوە و ڕەفتارى سیاسیی حکوومەتى فیدراڵ لەقاڵب دەدات. ناسەقامگیرییەکە بەرامبەر بە هەرێم لەلایەن حکوومەتەوە نابێت، بەڵکوو لە پەرلەمانەوە سەر دەکێشێ، به‌تایبەت لە سەروبەندی گفتوگۆ لەسەر بوودجەى عێراق. پێویستە سەرکردایەتیى کورد و وەفدى دانوستانى هەرێم خۆى گورج بکاتەوە و لێکۆڵینەوە بۆ هەموو ئەگەرەکان بکات؛ تەنانەت نابێ هیچ ئەگەر و گریمانەیەکیش پشتگوێ بخات، بەڵکوو دەبێ بچێتە قۆناغی "وادانان" لە گفتوگۆى ئەگەرەکاندا.\nپاشەکشەى هێزەکانى ئەمریکا لە عێراق\nبەپێی ئەو ڕێکكەوتنەى کە لە نێوان حکوومەتى عێراق و وڵاتە یەکگرتووەکانى ئەمریکادا هەیە، دەبێ هێزە بیانییەکان تا کۆتاییی ساڵ لە عێراق وەک هێزی شەڕکەر نەمێنن؛ بەو مانایەى هێزەکان، به‌تایبەتیش هی ئەمریکا دەکشێنەوە. ئەمەیش کەلێنی ئاسایشی لە عێراق پتر دەکات و لە هەیبەتى حکوومەتى عێراقیش لە بەردەم تیرۆریستان کەم دەبێـتەوە؛ چونکە حکوومەتى عێراقی ئەوەى سەلماندووە کە ناتوانێ مەترسیی تیرۆریستان بنبڕ بکات، بەڵکوو ڕۆژ دواى ڕۆژ بەهێزتر دەبن و مەترسیشیان زیاتر دەبێ.\nدواى کشانەوەى هێزەکانى ئەمریکا، ئایا کاروبارى حکوومەت بەتەواوى دەکەوێتە چنگی کێ؟ وەڵامەکەیش بەڵگەنەویستە: دەوکەوێتە دەست ڕەوتەکانى سەر بە ئێران. ئەودەمیش لەنێو گرووپە شیعییەکاندا ئاشوب دروست دەبێ و، سوننە و کوردیش بۆ بەرگریکردن لە خۆیان بەرەو لۆژیکی هێز دەچن، چونکە تا هێزێکی تر شوێنی ئەمریکا دەگرێتەوە، زۆری پێ ده‌چێت و تا بە دۆزی عێراق ئاشنا دەبێ کار لە کار دەترازێ؛ ئەمە سەرەڕاى ململانێی ئەمریکا و ئەوروپا لەگەڵ ئێران کە دەبێ وەک پێوەر هەمیشە ئاماژەى پێ بدرێ.\nئەم سیناریۆیە لەم چەند حاڵەتانەدا ڕوو دەدات:\nئەگەر لایەنەکان بە هیچ شێوەیەک نەگەیشتنە ئاکام و پرۆسەى سیاسی گەیشتە بنبەست، بۆ نەترازانى بارودۆخەکە بەرەو جه‌نگی ناوخۆ، پەنا بۆ جێبەجێکردنى بەڵگەنامەى چاکسازیی نیشتمانى دەبەن. بەمەیش لەو نێوه‌دا جێی هەموویان لە حکوومەتدا دەبێتەوە و سەرۆکوەزیرانێکی لاواز دروست دەبێ؛ شەقامیش لە خۆیان ڕازی دەکەن و بۆ قۆناغێکیش بێت سەقامگیری دێتە کایەوە.\nگوشارى نێودەوڵەتی، به‌تایبەت لەمەڕ بڕیارى 2522ی ئەنجومەنى ئاسایش. یۆنامی دەتوانێ دەسەڵاتەکانى بەکار بێنێ؛ ئەمە سەرەڕاى دەسەڵاتى تەقدیریی ئەنجومەنى ئاسایش بۆ کەیسی عێراق، بەڵام جیاواز لە ئەزموونەکانى پێشووى نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق.\nکورد پێویستە چی بکا؟\nبەو پەرتەوازەیییەوه کار ناکرێ! ئەگەر بانگەشەکانى هەڵمەتى هەڵبژاردن بکەینە پێوەر، لایەنە سیاسییەکانى هەرێمی کوردستان ئەوەندە لێکدوورن، زەحمەتە پێک بێن؛ چونکە پێدەچێ بڕیاریان دابێ کە "ڕێک کەوتوون لەسەر ئەوەى ڕێک نەکەون!" ئەگەر لە دووریشەوە سەرنجی هەڵمەتەکانت دابێ، واى بۆ دەچی کە هەڵمەتەکان لاى زۆرێک لە لایەنەکان- بێجگە لە پارتى دیموکراتی کوردستان- بۆ پەرلەمانى کوردستانه نەک پەرلەمانى عێراق.\nپێویستە سەرۆکی هەرێم بۆ چارەسەرکردنى خاڵی یەکەم، بوار بۆ کەلێنەکان نەهێڵێتەوە و ڕاستەوخۆ دواى پەسەندکردنى ئه‌نجامەکان لایەنە کوردستانییەکان کۆ بکاتەوە و سەرلەنوێ بیر لە یەکڕیزی بکرێتەوە بۆ بەغدا؛ چونکە لە ساتی پەرتەوازەبووندا، دەبێ سەرۆکی هەرێم مەرجەعییەتبوونى خۆى نەک هەر لەدەست نەدا بەڵکوو دەبێ بیسەلمێنێ؛ هەروەک چۆن پێشر سه‌لماندوویه‌تی.\nڕۆڵی میحوەرى دەکەوێتە ئەستۆى پارتی دیموکراتی کوردستان؛ کە دوور نییە ڕۆڵی یەکلاکەرەوە لە چەندان هاوکێشەى عێراق ببینێ. هەر ئەویشە چاوی بڕیوەتە پێشەنگى لیستەکانى کوردستان؛ بە 51 کاندید بەشداریی کردووە، کە 16 ئافرەتن ( 31.3%)؛ 19 کاندیدیان هەڵگرانی بڕوانامەى دکتۆرا (10) و ماستەر (9)ن، کە ده‌كاته (37.2%). لەبەر ئەوە، پێویستە خۆى ئامادە بکا و دیراسەى تەواوى ئەگەرەکان و وادانانەکان بکات لەلایەن دەستە و گرووپە تایبەتەکانییەوە.\nکام لە پاڵێوراوانى سەرۆکوەزیرانى داهاتوو، مافە دەستوورییەکانى هەرێم دابین دەکات، ئەو بوارى ڕێکكەوتنى زیاترى پێ بدرێ. بەڵام دەبێ سەرکردایەتیى کورد ئەوە بزانێ، کە هەموو ڕێکكەوتنەکان لەگەڵ حکوومەتەکانى عێراق لە بەردەم پەرلەمان هیچ به‌هایه‌كی ئەوتۆى نییە؛ هەر بۆیە دەبێ پەنا بۆ ڕێکكەوتن لەگەڵ لایەنە سیاسییەکان ببات.\nچەقی ململانێکان دەکەوێتە پەرلەمان؛ پێویستە ئەندام پەرلەمانەکانى داهاتوو پشتیوانییان لێ بکرێ، ستاقی ئەکادیمییان بۆ دابنرێ، ناوەندى لێکۆڵینەوەیان بۆ دروست بکرێ؛ دەبێ ئەندام پەرلەمانەکان دیدی پێشوەختەیان بۆ دۆزی یاسا و پەرلەمان هەبێت، نەک لە پڕتاوێکدا بەبێ ئاگایی بەسەر پڕۆژەیەکدا بکەون کە لایەنى بەرامبەر دای ناوە و بەشێکە لە ئەجێنداکەى!\nگرنگیدان بە دیپلۆماسییەت لەسەر هەموو ئاستەکان: حکوومەتى عێراق، لایەنە سیاسییەکان، هەرێمی، نێودەوڵەتی؛ چونکە ئەزموونەکان ئەوەیان سەلماند کە هەڵمەتی دیپلۆماسی، چەندان جار دواى دەرچوونى ئەمریکا لە عێراق له ساڵی 2011 کوردی لە مەترسییەکان قوتار کردووە؛ هەر بۆیە دەبێ حکوومەتى هەرێم پلانێکی دیپلۆماسیی هەمیشەییی هەبێ، نەک تەنیا بۆ بۆنەکان، بەڵکوو بۆ پرۆسەى پرسی ستراتیژیی هەرێمی کوردستان.\nهەوڵدان بۆ پڕکردنەوەى ئەو پۆستانەى کە لە پشکی گەلی کوردستانن لە حکوومەتى فیدراڵ و دروستکردنى هەماهەنگیی نێوانیان و کارکردن بە ڕۆحی تیم، تا پرۆسەى بەپەراوێزخستنى کورد کەمتر بکرێتەوە و بەشدارییه‌كی چالاک لە هەموو لیژنەکانى پەرلەمان هه‌بێت.\nدانانى پلانێکی ورد بۆ کەمکردنەوە و یەکلاییکردنەوەى کێشەکان لەگەڵ حکوومەتى فیدراڵ لە ڕوانگەى پێوەرە دەستوورییەکانەوە، چونکە حکوومەتى فیدراڵی هیچ نیازێکی جددیى نییە واقعه‌كه بگۆڕێ؛ پێویستە سەرکردایەتیى کوردستانى، خۆى جەخت لەو بابەتە بکاتەوە و خەمى لێ بخوا.


BackWild Carrot (ssp. carota), Carrot (ssp. sativus)\nLatin: - Daucus carota L.\nEnglish: - Wild Carrot (ssp. carota), Carrot (ssp. sativus)\nگێزه‌ر، یارکۆک، گه‌زه‌ر، گێزه‌ر، گه‌زه‌ر (Daucus carota) بنی گیایه‌كه به هه‌مان ناو كه یه‌كێك له‌و گیایانه‌یه زۆر له مێژه مرۆڤ به‌كاری دێنێ. هه‌ویچ گیایه‌كی دوو ساڵانه. لاسكه‌كه‌ی بێ كوركه. زۆری چێندراو و په‌روه‌رده كراوی هه‌یه به‌ڵام جۆرێ خۆڕسكیشی هه‌یه. به شێوه‌ی سروشتی هه‌ویج زه‌رده به‌ڵام به ره‌نگی دیكه‌ی وه‌ك سپی، زه‌رد، سوور، شین و به‌نه‌وشیش هه‌یه. هۆكاری ره‌نگه زه‌رده‌كه‌شی ماده‌یه‌كه به ناوی كارۆتین كه به‌و شێوه‌یه ده‌رده‌چێ، كاتێك مرۆڤ هه‌ویج ده‌خوا و پێستی زه‌رد ده‌بێ دیسان هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئه‌م ماده‌یه، هه‌روه‌ها ئه‌م ماده‌یه ده‌بێته هۆی پاراستنی پێست له به‌رامبه‌ر تیشكی هه‌تاودا. هه‌ویج ماده‌ی بێتاكارۆتینی تێدایه كه سه‌ره‌تا و ده‌ستپێكه بۆ پێكهێنانی ڤیتامین ئه‌ی (A). بێجگه له ڤیتامینی ئه‌ی، زۆر ماده و ڤیتامنی دیكه‌ی تێدایه بۆیه له مێژه بۆ ده‌رمان به‌كاری دێنن. سه‌لك و تۆوه‌كه‌ی بۆ ده‌رمانی زۆر نه‌خۆشی له‌وانه كه‌م كردنه‌وه‌ی راده‌ی شه‌كری خوێنی له‌ش، باوه‌سیری (بواسیر)، جۆش و زیپكه‌ی رووی پێستی ده‌م و چاو، بۆ ده‌رمانی سكچوونی منداڵان به‌كار دێ.\nكه‌روێشك و ئه‌سپ له‌و ئاژه‌ڵانه‌ن كه هه‌ویجیان زۆر پێخۆشه له‌به‌ر ئه‌مه‌یه كه له هێندێك كولتوری سكاندیناڤیا پێی ده‌وترێ گیای كه‌روێشك یان خواردنی ئه‌وسپ.\nئەم نووسینەی خوارەوەم لە رۆژی ١٦ی مانگی ٥ی ٢٠١٢ کاتژمێر ٦ و نیوی سەرلەبەیانی لە ویکیپێدیا [ http://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%DB%8E%D8%B2%DB%95%D8%B1 ] لەسەر سوودەکانی گێزەر وەرگرتوو کە لێرەدا وەک خۆی دایدەنێمەوە:\n"بەھای خۆراکی گێزەرcarrot بینایی چاو بەھێزدەکات و یارمەتی مێشک و گەدەدات، ھەروەھا پوکی ددان قایم دەکات، سوودی ھەیە بۆ ژنی سکپڕ، ئەگەر ڕۆژی بەرداخێک شەربەتی بخواتەوە تامنداڵەکەی ئەبێت، ئەوا منداڵەکەی ڕەنگی جوان و خوێن گەرم ئەبێت، ھەروەھا ئەگەر منداڵی تازە ددانی دەربێت گێزەری بدرێتێ ددانی زوو دەردێ و پوکی قایم دەبێت، گێزەر ماددەی گرنگی وەک ڤیتامین (B١،B٢،B٦،C،D،) ی تێدایە. ھەروەھا ئەگەر گوێزەر لەگەڵ ھەنگوین بکوڵێنیت سێ تا چوار جار بە کەوچکی زەلاتە بیخۆی ئەوا چالاکی سێکسی بەھێز دەکات، ھەروەھا خواردنی ئاوی گوێزەر بەبەردەوامی بۆ نەخۆشی شەکرە زۆر باشە."


بەشداریی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕ لە کۆنفڕانسی گشتیی "هاوپەیمانی پێشڕەو"\nڕۆژانی هەینی و شەممە ١٤ و ١٥ی نوامبر ڕێکخراوی "هاوپەیمانیی پێشڕەو" بە میواندارێتی حیزبی سۆسیال دێموکراتی سوئید لە ستۆکهۆڵم، کۆنفڕانسێکی لە ژێر ناوی "داهاتووی کار، بەردەوامیی و هاوپشتی" بە ڕێوە برد.\nپێش نیوەڕۆی ڕۆژی یەکەم بە کورتە وتارێک لە لایەن کۆردیناتۆڕی هاوپەیمانی پێشڕەو "کۆنستانتین وینهۆف" کۆنفڕانسەکە دەستی بە کارەکانی خۆی کرد پاش گۆڕینەوەی ڕا و بۆچوون لە لایەن بەشداربووانەوە دەستەی بەڕێوەبەریی بۆ سێ ساڵی داهاتوو لە لایەن زۆرینەی ئەندامانەوە هەڵبژێردران.\nیەکێتی نیشمانی کوردستان و هە.دە.پە دوو ڕێکخراوی کوردستانی بوون کە بۆ دەستەی بەڕێوەبەری دەنگیان پێدراو و بوونە یەکێک لە ئەندامانی دەستەی بەڕێوەبەری هاوپەیمانی پێشڕەو.\nهەروەها کۆردیناتۆڕی نویی دەورەی داهاتوو درایە دەست بەڕێز "کۆنی ڕۆتر" سکرتێری گشتی پێشۆی ڕێکخراوی سۆلیدار.\nدوای نیوەڕۆی ڕۆژی یەکەم تەرخان کرابوو بۆ وتار لە سەر بابەتگەڵی دیاریکراو بۆ سکرتێری حیزبەکان و چەند وەزیر و سەرۆک وەزیرانی سێ وڵاتی سوئید و فینلاند و پورتوگال وتاربێژیان کرد.\nکۆتایی ڕۆژی یەکەم بە میوانداری خانەخوێ (پارتی سۆسیال دێمۆکراتی سوئێد) کەش بۆ حەسانەوە، چاوپێکەوتن و لێک نزیک کردنەوەی میوانەکانی تەرخان کرابوو.\nڕۆژی دووهەمی کۆنفڕاسەکە تایبەت کرابوو بە سیمینار دەربارەی "مافەکانی ژن"، "دۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست"، "کێشەی فەلەستین و ئیسڕائیل" و چەند بابەتێکی دیکە کە لە لایەن چەندین پانێلیستەوە پێشکەش بە بەشداربووان کرا.\nشایانی باسە لە لایەن ڕێکخراوی هاوپەیمانیی پێشڕەو خەڵات بە ڕێزدار "سەلاحەدین دەمیرتاش" بەرپرسی یەکەمی هە.دە.پە بەخشرا و خەڵاتەکە لە لایەن هاوسەری ناوبرا خاتو "باشاک دەمیرتاش" وەرگیرا.\nسکرتێری نێودوڵەتی کۆمەڵە هاوڕێ "ناهید بەهمەنی" لە گەڵ هاوڕێیان "زاگرۆس خوسرەوەی"، "کەیوان فەرامەرزی" و "ماریکە باکر" بەشداریی ئەو کۆنفرانسە بوون.\nلە میانەی کۆنفڕانس هاوڕێیانی کۆمەڵەلە گەڵ میوانان و بەشداربووان چاپێکەوتن و گفتوگۆیان ئەنجامدا کە ناوەڕۆکی بابەتەکان دۆخی ئێستای کورد و ڕۆڵی کورد لە داهاتووی دیموکڕاتیزەکردنی ناوچەکە بوو هەروەها لە سەر داوای پاڕتی سۆسیال دیمۆکڕاتی سوئێد کۆبوونەوەیەک لە گەڵ بەرپرسانی حیزبی و پاڕڵمانتارانی پاڕتی حیزبی سۆسیال دیمۆکراتی سوئیدی ڕێکخرابوو کە لەم کۆبوونەوەیەدا دۆزی کورد و دۆخی ناوچەکە لێدوانیان لە سەر کرا.\nلە لایەن کۆمەڵەوە پیرۆزبایی پێشکەش بە بەرپرسی تازەی ڕێکخراوی هاوپەیمانی پیشڕەو و دەستەی بەڕێوەبەڕی نوی رێکخراوەکە کرا.\n١٧ی نوامبری ٢٠١٩\nئه‌م بابه‌ته 1302 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لێکۆڵەری باڵای نەتەوە یەکگرتوەکان داعش بە تاوانبارانی جەنگی نازی دەچوێنێت و داوای دادگاییكردنیان دەکات\nبكوژانی لاوی داعش ئامادەکاری ده‌كه‌ن بۆ تەقەکردن لە 25 سەربازی رژێمی سوریا لەبەردەم خەڵكدا لە تەدموری سوریا لە 2015. تاوانی لەوشێوەیە لە دادگاكانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا بە درێژی باس دەکرێن.\nسەرۆکی تیمی لێکۆڵەرانی تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ تاوانەکانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) داوای دادگایی هاوشێوەی سەرکردەکانی نازی لە نۆرمبێرگ کرد بۆ دڵنیاییدان لەوەی قوربانیانی توندڕەوان دەنگیان دەبیسترێت و ئایدۆلۆژیاكانیان "بێبایەخدەکرێت".\nبۆ ماوەی ساڵێك، پارێزەری بەریتانی, کەریم خان به عێراقدا گەڕاوە لەگەڵ تیمێكی نزیکەی 80 کەسیدا بۆ کۆکردنەوەی بەڵگە و شایەتحاڵان بۆ تیمی نەتەوە یەکگرتووەکانی ناسراو بە یونیتاد.\nوتی: "چیایه‌ك له‌به‌رده‌مماندایه پێیدا هه‌ڵگه‌ڕێین،" لەکاتێکدا تیمی لێکۆڵینەوە خەریکی شیکارکردنی نزیکەی 12,000 جەستەیە لە زیاد لە200 گۆڕی بەکۆمەڵدا، 600,000 ڤیدیۆی تاوانەکانی داعش و 15,000 لاپەڕە لە بیرۆكراتیه‌تی گروپەکەوە.\nدڕندەیی داعش 'تابوو' نییه\nپێنج ساڵ لەمەوبەر، کاتێك داعش کۆنترۆڵی بەشێکی گەورەی خاکی عێراق و سوریای کرد، گروپەکە فەرمانڕەوایی دڕندانەی خۆی سەپاند بەسەر حەوت ملیۆن کەسدا به کارگێڕیی خۆی و خوێندنگە و سەربازانی منداڵ و تەفسیرێکی تووندی ئیسلام و سزای سەدەکانی ناوەڕاست.\nوێنەیەك لە ڤیدیۆیەکی بڵاوکراوەی داعشەوە وه‌رگیراوە لە جەژنی قورباندا، چەند ساتێك پێشئەوەی یەکێك لە چەکداران قوڕگی چەند قوربانییەکی سوریی گروپەکە ببڕێت. [فایل]\nژنێکی ئێزیدیی عێراقی لە 15 ئازار سەیردەکات کاتێك کارمەندانی پزیشکی دادوەری ناوچەیەك دەپشکنن لەکاتی هەڵدانەوەی گۆڕێکی بەکۆمەڵی سەدان ئێزیدیی کوژراو لەلایەن داعشەوە لە گوندی کۆچۆ، قەزای شەنگال. [زەید عوبێدی/ئاژانسی فرانس پرێس]\nگروپە کەمینەکان كه لەلایەن داعشەوە لەقەڵەمدەدران بە "کافر"یان "شەیتانپەرست"، هەزارانیان لێ كوژران، ئەشکەنجەدران یان كرانه کۆیلە.\nخان لە بنکە هەرە ئەمینەکەی یونیتاد لە بەغداوە وتی داعش "گروپێکی شەڕی گەریلایی یاخود یاخیی گەڕۆك نەبوو... ئەوە یەکێكە لەو رەهەندانه‌ی ئاسایی نین" بۆ دادگای نێودەوڵەتی.\nوتی: "هیچ تابوویه‌ك نه‌بوو" بۆ داعش.\n"کێ بەبیریدا دەهات لە چەرخی 21 لەخاچدان یان سوتاندنی مرۆڤ بەزیندوویی لە قەفەسدا، بە کۆیلەکردن، کۆیلەی سێکسی، فڕێدانه خواره‌وه‌ی خەڵك لە باڵەخانەکانەوە و سەربڕین ببینین؟"\nهەموو ئەمانەش "بە کامێرای تەلەفزیۆن" وێنەگیران.\nوتی سەرەڕای تۆقێنەرییان، ئەم تاوانانە "نوێ نین". "ئەوەی نوێیە لە داعشدا رەنگە ئایدۆلۆژیاکەی بێت کە وزە دەداتە گروپەکە بەهەمان شێوەی فاشیزم کە وزەی دەدایە بەرنامە تاوانکارییەکانی [سەرکردەی ئەڵمانی نازی] هیتلەر."\nکەمبایەخکردنی ئایدۆلۆژیای داعش\nسەرکردە نازییەکان خرانە بەردەم دادگایی سەربازی لە 1945-1946 لە نۆرمبێرگی ئەڵمانیا، له‌سه‌ر کوشتنی نزیکەی شەش ملیۆن جولەکە لەکاتی جەنگی دووەمی جیهانیدا.\nلەمڕۆدا نزیکەی هەموو رۆژێك دادگاکانی عێراق ئەندامانی دەستگیرکراوی داعش سزادەدەن ، زۆرجار بە مەرگ، بەڵام قوربانیان لە دادگاکان ئامادە نین و تەنیا تاوان کە بخرێتە بەرباس ئەندامبوونیانە لە داعش.\nخان وتی تەنیا ئه‌و دادگاییانه کە تێیاندا بەڵگە و شایەتییه‌كان به‌رده‌ست بن بۆ هەمووان دەتوانن لاپه‌ڕه‌یه‌ك به‌سه‌ر داعشدا هه‌ڵبده‌نه‌وه\nبه ئاماژەکرن بەو ژیاننامەی هیتلەر وەك مانیفستێك نووسیبووی، خان وتی لە نۆرمبێرگ، "نەدەتوانرا کەس بەجددی وەربگیرێت گەر بنەماکانی 'خەباتی من'ی لەخۆبگرتایە".\nوتی: "راستیەکەی، زەنگی هۆشداری لەنێو خەڵکدا لێدەدرا گەر کەسێك باوەڕی وابوایە کە بنەماکانی فاشیزم فەلسەفەیەکی سیاسیی بەدیلن."\nبەگوێرەی خان، نۆرمبێرگ "ژەهری فاشیزمی لە لاشەی خەڵکی ئەڵمانیا جیاکردەوە".\nوتی له‌دوای داعش "عێراق و مرۆڤایەتی پێویستیان بە ساته‌وه‌ختی نۆرمبێرگی [داعشە]".\nخان وتی دادگاییەکی دادوەرانە بۆ داعش "کە دەتوانێت بەشداربێت لە جیاکردنەوەی ژەهری داعش لە کۆمەڵگەی سوننە "، گروپێکی کەمینە لە عێراق کە دوو لەسەر سێی دانیشتوانی وڵاته‌كه شیعەن.\nدادگاییەکی داعش دەکرێت "کاریگەرییەکی پەروەردەکارانەی هەبێت، نەك تەنیا بۆ ناوچەکە بەڵکو بۆ ئه‌و بەشانه‌ی دیکەی جیهانیش کە کۆمەڵگەکانیان دەکرێت هەسته‌وه‌ر بن له‌به‌رامبه‌ردرۆ و پروپاگەندەکانی داعشدا".\nخان وتی: "دەکرێت ئەو ئایدۆلۆژیایە کەمبایەخ بکرێت، تا ئەو خەڵكەی کە دەڕوانن... درك بەوە بکه‌ن کە راستییەکی حاشاهەڵنەگرە كه ناموسڵمانترین دەوڵەتمان بینی كه تا ئێستاکە هه‌بووبێت."\nلێپێچینەوە لە داعش لە هەموو شوێنێك\nیونیتاد کاردەکات بۆ ده‌رخستنی ئەوەی ئاخۆ کارەکانی داعش ده‌كرێت له‌قه‌ڵه‌مبدرێن به تاوان دژی مرۆڤایەتی، تاوانی جەنگ یاخود جێنۆساید، کە جددیترین تاوانەکانن له یاسای نێودەوڵەتیدا.\nخان وتی: "لە دوو مانگی داهاتوودا دەبینین کە ماددە دەبەخشینە چەند لێپێچینەوەیەك کە لە هەندێك دەوڵەت لەئێستادا له‌ئارادان."\nهەندێك دادگایی دەستیانپێکردووە، ناودارترینیان لە فەرەنسا، بەرامبەر ئەو هێرشانەی داعش لەئەستۆی گرتوون و هه‌روه‌ها لە میونخی ئەڵمانیا، کە ژنێکی ئەڵمانی تۆمەتبارکراوە بە جێهێشتنی کچێکی ئێزیدیی لاوی "کڕدراو" لە بازاڕێکی کۆیلەی داعشداتا لە تینواندا بخنکێت.\nخان وتی بەڵام "عێراق وەرگری سەرەکییمانە بۆ بەڵگە و زانیارییەکانمان".\nعێراق هەزاران لە هاوڵاتیانی دەستگیرکراوی خۆی دادگاییکردووە بە تۆمەتی پەیوەندیکردن بە داعشەوە و سەدانیانی بە مەرگ سزاداوە، جا شەڕیان بۆ گروپەکە کردبێت یاخود نا.\nخان وتی: "سه‌كۆكه هێنده گرنگ نییه" لەبەرئه‌وه‌ی ئەگەری دادگاییەکی نێودەوڵەتی له‌لایه‌ن هەندێكه‌وه باسی لێوە كراوه بەڵام وادیارە لە داهاتوویەکی نزیکدا روونادات.\nئەوەی گرنگە ئەوەیە کە "قوربانیان مافی ئەوەیان هەبێت دەنگیان ببیسترێت".\nداعش گه‌نده‌ڵییه‌كه له‌سه‌ر زه‌مین و به‌كتریایه‌كه كه به‌ره‌نگاریی چاره‌سه‌ری مرۆیی ده‌كات. دابڕانێكه له پێكه‌وه‌ژیانی ئاشتییانه له سه‌رانسه‌ری جیهاندا. هیچ ئایین و بڕوایه‌كیان نییه؛ ته‌نها بزوتنه‌وه‌یه‌كن كه پابه‌ندی هیچ یاسا و رێسایه‌ك نیین؛ ته‌نها كۆمه‌ڵێك تووندڕه‌وی مێشكشۆراوه‌ن.\nتیمێكی نێودەوڵەتی له 2019 دەستدەکات بە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکانی داعش\nتیمێکی لێكۆڵینەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە دامەزراوە، هاوکاری هەوڵەکانی عێراق دەکات بۆئەوەی داعش بە سزای تاوانەکانی بگات.\nعێراق پشتگیریده‌كات له تیمی لێکۆڵینەوەی تاوانەکانی داعش\nتیمە نێودەوڵەتیەکە دەستیکردووە بە کۆکردنەوەی بەڵگەی ئەو کارانەی دەچنە خانەی تاوانی جەنگ و تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی و جینۆساید.\nنەتەوە یەکگرتوەکان لە ستەمەکانی داعش لە عێراق دەکۆڵێتەوە


كفنی ماندوو …. كاروان محه‌مه‌د فه‌تاح – Denegkan\nbyکاروان\tJuly 18, 2013\tچیرۆک\nچێژی هیچ شتێك تا كۆتایی نییه و له قۆناغێكی تردا ئه‌و چێژه بۆ ئازار ده‌گۆڕێت. ساڵانێكی زۆر، پێش ئه‌وه‌ی ببمه پاسه‌وانی گۆڕستان و كارم دزینی كفنی مردووه‌كان بێت، چێژم له شتێك ده‌دی، كه ئێستا بۆم مایه‌ی ئازاره.\nناوم (مه‌ردان)ـه. خه‌ڵكی شار كاتێك بانگم ده‌كه‌ن، به (مه‌ردانی پاسه‌وان) ناوم دێنن. لێره، هه‌موو كه‌س به پیشه‌كه‌یدا ده‌ناسرێته‌وه، نه‌ك خۆی. پرسیار ناكرێ تۆ كێیت، به‌ڵكو پرسیار له‌وه ده‌كرێ تۆ چییت. منیش به پیشه‌ی پاسه‌وانی ده‌ناسرێمه‌وه و به‌وه ناوم ده‌ركردووه. خه‌ڵكی ئه‌م شاره منیان خۆش ده‌وێ و ڕێزی زۆرم ده‌گرن، بێ ئاگان له‌وه‌ی دزینی كفنی مردووه‌كانیان له هه‌ناومدایه. ناهه‌قیان ناگرم، چونكه ڕووخسارێكی فریوده‌رانه‌م هه‌یه و به بێده‌نگییه‌كه‌م چاویان له ئاست خراپه‌كانم كوێر ده‌كه‌م. هه‌ندێ مرۆڤی وه‌ك من گورگێكی پاشوقلده‌رن له پێستی مه‌ڕدا. هه‌ر من نا، زۆربه‌ی خه‌ڵكی وان، به تایبه‌ت ئه‌و زیندووانه‌ی بۆ ئه‌وه‌ی له جووڵه و زیندوویی خۆیان دڵنیا بن، بۆ مردووه‌كانیان ده‌گرین، تابووته‌كان ده‌نێنه ژێر شانیان و ڕێگای گۆڕستانه‌كان ده‌گرنه به‌ر، تا به‌و هۆیه‌وه خراپییه‌كان و درۆ و فێڵی خۆیان بشارنه‌وه.\nپاسه‌وانی گۆڕستانی (ئیمام محه‌مه‌د)م، ئه‌و گۆڕستانه كه‌وتۆته سه‌ر گردۆڵكه‌یه‌ك و له قه‌راغی شاردایه. له نزیكیه‌وه هه‌ندێ ماڵی زۆر كۆن هه‌یه، كه شێوه‌ی بیناسازییان له هیی سه‌رده‌مه كۆنه‌كان ده‌چێت، گومه‌زیان هه‌یه و له‌به‌ر كۆنیان درز كه‌وتۆته دیواری خانووه‌كان، هه‌ر به بینینیان ده‌توانیت له خانووه‌كانی ناوشار جیایان بكه‌یته‌وه.\nهه‌موو كاری من له شه‌ودا ده‌ست پێ ده‌كات، بۆ بڵێم هه‌موو كار، من ته‌نیا یه‌ك كار ده‌كه‌م، ئه‌ویش دزینی كفنی مردووه‌كان له شه‌ودا. به ڕۆژ ئه‌و كه‌سانه‌ی مردووه‌كانیان ده‌هێننه ئێره و ژێرخاكیان ده‌نێن، هاوكارییان ده‌كه‌م، له‌به‌ر ئه‌وه نا، تا وه‌ك كه‌سێكی باش و به كه‌ڵك ته‌ماشام بكه‌ن، نه‌خێر، به‌ڵكو له‌به‌ر شتێكی تر، كه تا ئێستا ته‌نیا خۆم ده‌یزانم و له‌م شاره‌دا كه‌س له مانای ئه‌و هاوكارییه‌م نه‌گه‌یشتووه. هاوكاریكردنم بۆ زانینی شوێنی مردووه تازه‌نێژراوه‌كانه، بۆ ئه‌وه‌ی شه‌و كاتێك ئاسمان ڕه‌نگی ڕه‌ش داده‌گه‌ڕێت، له‌ناو تاریكییه‌كی تۆخدا گۆڕی مردووه تازه‌نێژراوه‌كه هه‌ڵده‌مه‌وه، له‌به‌ر چی؟! له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كفنه‌كه‌ی له به‌ر دابماڵم و له ماڵه یه‌ك ژوورییه‌كه‌ی گۆڕستانه‌كه‌دا له‌به‌ری بكه‌م، ئه‌ویش بۆ گه‌یشتن به شتێكی تر و دۆزینه‌وه‌ی ونبوویه‌ك. مرۆڤ وایه، هه‌ر شتێك له پێناو گه‌یشتن به شتێكی تردا ده‌كات.\nمن (ئه‌ستێره)م، پورزای (مه‌ردان)، مه‌به‌ستم (مه‌ردان)ی پاسه‌وانی گۆڕستانه‌كه‌ی نزیك ماڵمانه. ئه‌و ئێستا زۆر پیر بووه، به‌ڵام هێشتا ڕه‌نگوڕووی منداڵی له ڕوویدا ده‌بریسكێته‌وه و ئێستاش وه‌ك منداڵێك به شه‌وقێكی زۆره‌وه ده‌ژی. جاران دزێكی خۆشه‌ویست و منداڵێكی چه‌توون بوو، له دزیندا زۆر هونه‌ری به كار ده‌هێنا. ته‌نیا من ده‌مزانی ئه‌و دز بوو. ماڵی خزم و دراوسێكانی هه‌موو تاڵان كردبوو، به‌ڵام ئێستا پاسه‌وانی گۆڕستانه، نازانم له‌و گۆڕستانه‌دا جگه له پاسه‌وانیی مردووه‌كان، هیچ كارێكی تر ده‌كات، یان نا؟ مردووان پاسه‌وانیان بۆ چییه؟ چ پێویست ده‌كات زیندوو چاودێریی مردوو بكات؟! بڵێی له گۆڕستاندا ژیانێكی تر هه‌بێت و ئێمه‌ی زیندوو هه‌ستی پێ نه‌كه‌ین؟! گوتم (ئێمه‌ی زیندوو؟!) به‌ڵێ، ئێمه‌ی زیندوو! (مه‌ردان) كاتێك منداڵ بوو كه‌ره‌سته و شتی زیندووه‌كانی ده‌دزی، به‌ڵام ئێستا له‌گه‌ڵ مردووه‌كاندا ده‌ژیێت، بڵێی بتوانێ دزیی له‌وانیش بكات؟\nماڵی ئێمه سه‌د مه‌ترێك له گۆڕستانه‌كه‌وه دووره. زۆر جار سه‌ر له (مه‌ردان) ده‌ده‌م و خواردنی بۆ ده‌به‌م. منی زۆر خۆش ده‌وێ، چونكه ده‌ڵێت: (((ئه‌ستێره) زۆر هاوكاریم ده‌كات و پێمه‌وه ماندوو ده‌بێت.)) گوتم زۆر جار سه‌ری لێ ده‌ده‌م؟ به‌ڵێ، به‌ڵام مه‌رجی چوونم بۆ لای ئه‌وه‌یه، كه ته‌نیا له ڕۆژدا بیبینم و خواردنی بۆ ببه‌م، یان ئه‌گه‌ر كارێكم پێی هه‌بێت، ده‌بێت له‌ژێر ئاسمانی ڕووندا بۆ لای بڕۆم. ئه‌ویش هه‌روا ده‌كات، ته‌نیا له ڕۆژدا سه‌ردانیمان ده‌كات، نازانم ئه‌مه بۆ ده‌كات.\nماوه‌یه‌كی زۆره ئه‌و گومانه له‌سه‌رمدا ده‌خوولێته‌وه و هه‌ڵهێنانی ئه‌و مه‌ته‌ڵه پڕ ئه‌فسوونه بووه‌ته ماخۆلانم، كه پورزاكه‌م بۆچی نایه‌وێ له شه‌ودا كه‌س ببینێت و كه‌س بیبینێت. به منداڵییش كچێكی بزێو و سه‌ركێش بووم، هه‌میشه ده‌مویست ئاگام له هه‌موو ئه‌و شتانه بێت، كه له ده‌وروبه‌رم ڕووده‌ده‌ن، ته‌نانه‌ت هه‌وڵم ده‌دا بزانم كێ كێی خۆش ده‌وێ و كێش ڕقی له كێیه. وام هه‌ست ده‌كرد به‌و كاره ده‌توانم خۆشه‌ویستیی هه‌مووان به ده‌ست بهێنم، بۆیه نهێنی زۆر له خزمه‌كانم لای من بوون، زۆر كات هانایان بۆم ده‌هێنا، منیش له پێدانی نهێنی باش و پێویست دڵفراوانیم ده‌كرد و پێم ده‌دان، به‌ڵام نازانم بۆ دوای ئه‌وه‌ی (مه‌ردان) كاتێك ته‌مه‌نی ته‌نیا بیست به‌هار بوو، بووه پاسه‌وانی گۆڕستانی (ئیمام محه‌مه‌د) و پێمانی گوت نامه‌وێ كه‌س له شه‌ودا سه‌ردانم بكا، زاتی ئه‌وه‌م نه‌كردبوو به دوای ئه‌و نهێنییه‌دا بگه‌ڕێم. ڕه‌نگه به هۆی ئه‌وه‌وه بێت، كه (مه‌ردان) ژیانێكی زۆر له‌وه ئاڵۆزتری هه‌بوو، من بتوانم به هه‌وڵێك دركی پێ بكه‌م. له‌وانه‌یشه له‌وه‌وه سه‌رچاوه‌ی گرتبێت، كه دایكم چیرۆكی سه‌یر سه‌یر و ترسناكی له‌باره‌ی ئه‌و گۆڕستانه‌وه بۆ ده‌گێڕامه‌وه و هه‌میشه پێی ده‌گوتم:((ئه‌ستێره گیان، شه‌وان مردووه‌كانی ئه‌و گۆڕستانه له گۆڕه‌كانیان دێنه ده‌ره‌وه و به‌ناو كۆڵان و شه‌قامه‌كانی شاردا ده‌گه‌ڕێن. هه‌ر كه‌س بیانبینێت، زه‌نده‌قی ده‌چێت، بۆیه هه‌رگیز نه‌كه‌ی شه‌وان بچیته ده‌ره‌وه.)) گوتم هه‌ر له منداڵییه‌وه كچێكی بزێو و سه‌ركێش بووم؟ به‌ڵێ، بۆ ئه‌وه‌ی بزێوی و سه‌ركێشیی خۆم بیسه‌لمێنم، وزه‌م دایه به‌ر خۆم و شه‌وێك له شه‌وه گه‌رمه‌كانی كۆتایی مانگی شه‌شی ساڵی (1988) فانۆسێكم هه‌ڵگرت و هێواش هێواش هه‌نگاوم به‌ره‌و گۆڕستانی (ئیمام محه‌مه‌د) نا. كاتێك به‌سه‌ر خاكه زبر و به‌رده‌ڵانه‌كه‌ی نێوان ماڵی خۆمان و گۆڕستانه‌كه ده‌ڕۆیشتم، به جۆرێكی وا هێمن پێم زه‌وییه‌كه‌ی ماچ ده‌كرد، هه‌ندێ كات هه‌ستم ده‌كرد قاچه‌كانم له هه‌وادا ده‌ڕۆن و له‌نێوان من و زه‌ویدا بۆشاییه‌ك هه‌یه، كه نایه‌ڵێت قاچی من و زه‌وی به یه‌ك بگه‌ن. بۆ ئه‌وه‌ی بزانم به ڕێگادا بۆ شوێنێك ده‌ڕۆم و دڵنیا بم له بۆشاییدا نیم، چه‌ند چركه‌یه‌ك هێزێكی زۆرم خسته سه‌ر پێڵاوه‌كانم و له زه‌ویم خشاندن. ده‌زانن بۆ وا هێمن و نه‌رم ده‌ڕۆیشتم؟ چونكه ده‌مگوت نه‌ك دایكم و مردووه‌كان بمبینن و نه‌یه‌ڵن كلیلی ئه‌و نهێنییه بدۆزمه‌وه. فانۆسه‌كه‌م به ده‌ستی ڕاست گرتبوو، تیشكێكی زۆر كزی هه‌بوو، ته‌نیا چه‌ند مه‌ترێك به‌رپێی خۆم ده‌بینی. تا گه‌یشتمه به‌رده‌م ده‌رگای گۆڕستانه‌كه چه‌ندین جار پێم هه‌ڵكه‌وت. له‌ترم ده‌دا و ده‌كه‌وتمه سه‌ر زه‌وی، پێیه‌كانم ده‌سووڕان و ئازاری زۆرم پێ ده‌گه‌یشت، به‌ڵام له‌به‌ر زانینی نهێنییه‌ك هه‌ستم به ئازاری كه‌وتنه‌كان نه‌ده‌كرد، ئه‌و نهێنییه‌ی، كه تا ئه‌و ساته ببووه مۆته‌كه‌یه‌ك و هه‌موو شه‌و ده‌هاته خه‌وم، بینی ده‌گرتم و هه‌ناسه‌ی ده‌بڕیم. مرۆڤ له ساتی گه‌ڕان به دوای نهێنییه‌كی گرنگدا هه‌ست به‌و ئازار و ناخۆشیانه ناكات، كه به هۆی زانینی نهێنییه‌كه‌وه دێنه پێشی.\nله په‌نادیوارێكی گۆڕستانه‌كه و له‌ژێر دارهه‌نجیرێكدا له‌نگه‌رم گرت. بۆ ئه‌وه‌ی (مه‌ردان) هه‌ست به بوونم نه‌كات، فوویه‌كی هێواشم له تیشكی فانۆسه‌كه كرد، كه‌وته سه‌ما و دواتریش كوژایه‌وه، تا فانۆسه‌كه‌م نه‌كوژانده‌وه، نه‌مزانی دنیا وا تاریك بووه. نزیكی كاتژمێر هه‌شت بوو. هیچ ده‌نگێكم نه‌ده‌بیست، گه‌ڵای داره‌كانی لێواری گۆڕستانه‌كه نه‌ده‌جووڵانه‌وه و خشه‌یان نه‌ده‌هات. بێده‌نگییه‌ك باڵی به‌سه‌ر شه‌ودا كێشا بوو، به‌رچاوم تاریك بووبوو، هیچ شتێكم به‌دی نه‌ده‌كرد. هه‌ستم كرد له شوێنێكم ته‌نیا تاریكی سه‌روه‌ره، دواتر ورده ورده چاوم له‌گه‌ڵ تاریكییه‌كدا ڕاهات و توانیم به ته‌ڵغی شته‌كان ببینم. له‌پڕ چاوم به تیشكێك كه‌وت، ته‌ماشای مه‌ترێك سه‌ره‌وه‌ی تیشكه‌كه‌م كرد و ڕووخسارێكی لێڵم به‌دی كرد، كه‌سێك بوو، له ڕۆیشتنیدا هه‌ستت ده‌كرد مرۆڤێكی پیر و ساڵداره، چونكه كاتێك به‌ناو گۆڕستانه‌كه‌دا ده‌ڕۆیشت، پشتی چه‌مابووه‌وه. ڕوونتر بینیم، جامانه‌یه‌كی ڕه‌شی ئاڵاندبووه سه‌رییه‌وه، كه خاڵی ورد وردی سپیی تێدا بوو. به ده‌ستێكی فانۆسێكی وه‌ك ئه‌وه‌ی من و به ده‌سته‌كه‌ی تری دارێكی درێژی وه‌ك خاكه‌نازی گرتبوو، یه‌كسه‌ر ترپه‌ی خێرا و به‌رز كه‌وته ناو دڵمه‌وه و جه‌سته‌م پڕ له ترس بوو. له دڵی خۆمدا گوتم:((ئه‌و كه‌سه كێیه؟ به‌و شه‌وه تاریكه له‌نێوان ئه‌و كێل و گۆڕانه‌دا چی ده‌كات و بۆ چیی ده‌گه‌ڕێت؟!)) له به‌رده‌م گۆڕێكدا نووشتایه‌وه، سه‌ری سووڕ دا و سه‌یری ده‌وروبه‌ری خۆی كرد، له تیشكی فانۆسه‌كه‌ی ده‌ستی نزیكتر بووه‌وه. ئۆو! ئه‌وه (مه‌ردان)ه، له‌سه‌ر ئه‌و گۆڕه چی ده‌كات؟! پێش ئێستا گوتم (مه‌ردان) زۆر پیر بووه؟ به‌ڵێ، كاتێك تیشكه كزه‌كه‌م له‌سه‌ر ڕووخساری بینی، لۆچه ئه‌ستووره‌كانی ده‌موچاوی به جوانی خۆیان نیشان ده‌دا.\nیه‌كێك له شه‌وه‌كانی سه‌ره‌تای مانگی نۆی(1930)ـه. منداڵان به قاووقیژ و داخستنی به‌هێزی ده‌رگای ماڵه‌كانیان، بۆ یاریی فڕیوه، گرتن و به‌ردان و چاوشاركێ ده‌چنه ده‌ره‌وه. هه‌ر كۆمه‌ڵه منداڵێك پێكه‌وه یاریی ده‌كه‌ن، هه‌ندێكیان فڕیوه، هه‌ندێكی تریان گرتن و به‌ردان، دوو منداڵیش به ته‌نیا و پێكه‌وه چاوشاركێ ده‌كه‌ن. ئه‌م كچۆڵه و كوڕیژگه‌یه جیاواز له منداڵه‌كانی تر چێژی زۆر له یاریی چاوشاركێ وه‌رده‌گرن و هه‌ر به ته‌نیا ئه‌و یارییه‌ش ده‌كه‌ن.\nكچۆڵه‌كه پێشنیارێك بۆ یاریی ئه‌مشه‌ویان ده‌كات و ده‌ڵێت:\n– هه‌موو شه‌وه‌كانی تر تۆ چاوی منت ده‌به‌ست و خۆتت لێم ده‌شارده‌وه، منیش جۆم ده‌كردی. حه‌ز ده‌كه‌م ئه‌مشه‌و من چاوی تۆ ببه‌ستم و خۆمت لێ بشارمه‌وه، تۆ من جۆ بكه‌ی، باش؟\n– ئاخر من زوو تۆ جۆت ده‌كه‌م، حه‌ز ناكه‌م یارییه‌كه‌مان زوو ته‌واو بێت.\n– ئه‌گه‌ر ڕازی نه‌بیت، من یارییت له‌گه‌ڵ ناكه‌م و ده‌ڕۆمه‌وه بۆ ماڵی خۆمان، ئیتر هیچ شه‌وێكی تریش بۆ یاریی نایه‌مه ده‌ره‌وه و چاوه‌ڕێم نه‌كه‌ی.\n– باش. ڕازیم، به‌ڵام توند چاوم ببه‌سته. بۆ شوێنی دووریش مه‌ڕۆ، ته‌نیا له‌و جێگایانه خۆت بشاره‌وه، كه من خۆم تیا شاردبووه‌وه.\n– باش، ده‌ی كوا پارچه‌په‌ڕۆ سپییه‌كه‌م بده‌رێ.\nكوڕیژگه‌كه ده‌ستی به‌ناو گیرفانی ڕاستی پانتۆڵه بچووكه‌كه‌یدا گێڕا، پارچه‌په‌ڕۆكه‌ی (كه هیی كچۆڵه‌كه بوو.) ده‌رهێنا و خستییه ناو ده‌ستی كچۆڵه‌كه‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی چاوی ببه‌ستێت. (مه‌هتاب) هه‌وڵی زۆری دا، تا توند له دواوه په‌ڕۆ سپییه‌كه گرێ بدا و نه‌كرێته‌وه. چه‌ند جارێك جه‌ختی لێ كرده‌وه، كه ئایا چاوی ده‌بینێت، یان نا، دوای ئه‌وه‌ی دڵنیا بوو كوڕیژگه‌كه هیچ نابینێت، خۆی شارده‌وه و پێی گوت:\n– ئێستا چاوت بكه‌وه!\nكوڕیژگه‌كه چاوی كرده‌وه، به هۆی ئه‌وه‌ی كچۆڵه‌كه گرێی توندی له په‌ڕۆكه دابوو، به خێرایی چاوی وه‌ك تیشكی مۆمی به‌ر هه‌وا ده‌پرتاند و سه‌ری بۆ چوارده‌وری خۆی ده‌سووڕاند. كه‌وته گه‌ڕان بۆ جۆكردنی كچۆڵه‌كه‌ی هاویاری. زۆر گه‌ڕا، كه‌لاوه تاریكه‌كان، كۆڵانه ته‌سك و شێداره‌كانی ئه‌و نزیكانه، ئه‌و كۆڵانانه‌ی ماڵه‌كانیان ته‌نیا یه‌ك گڵۆپی تێدا ده‌سووتا، هه‌تا ئه‌و ماڵه چۆڵه‌ش گه‌ڕا، كه پێش دوو ڕۆژ خاوه‌نه‌كه‌ی جێی هێشتبوو و ڕووی له شارێكی تر كردبوو، به‌ڵام له هیچ یه‌كێك له‌و شوێنانه هه‌واڵێك له كچۆڵه نه‌بوو، ئاخر ئه‌م ته‌نیا له‌م شوێنانه خۆی ده‌شارده و ڕووی له هیچ شوێنێكی تر نه‌ده‌كرد، ده‌بوو ئه‌ویش هه‌ر وای بكردایه، به‌ڵام وا دیاره وای نه‌كردووه. ڕۆیشته‌وه بۆ ناو منداڵه‌كان و به وردی چاوی به ناویاندا گێڕا، تا كچۆڵه‌ی هاوڕێی بدۆزێته‌وه، كه‌چی له‌ناو ئه‌وانیشدا نه‌بوو. پرسیاری له یه‌ك دوو منداڵی هاوڕێی كرد و ئه‌وانیش بێئاگایی خۆیان له بینینی (مه‌هتاب) ده‌ربڕی. هه‌ناسه‌ی سوار و ڕه‌نگی بزڕكا بوو، كاتێك لای منداڵه‌كان قسه‌ی ده‌كرد، تۆنی ده‌نگی وه‌ك كوڕه هه‌رزه‌كارێك گڕ ببوو. بیری كرده‌وه، كه ڕه‌نگه بۆ ماڵ ڕۆشتبێته‌وه، چونكه زۆر شه‌وی تر، بێ ئه‌وه‌ی ئه‌می جۆ كردبێت، ده‌ڕۆیشته‌وه ماڵ و تاقه‌تی یاریی نه‌ده‌ما، به‌ڵام هه‌رچه‌ندی كرد نه‌یتوانی بۆ ماڵیان بڕوات و هه‌واڵێكی (مه‌هتاب) بزانێت. ئێستا ئه‌و هه‌سته تیایدا سه‌روه‌ره، كه كچۆڵه‌كه‌ی ون كردووه، ونكردن وایه، مرۆڤ گه‌ر یه‌كجار كه‌سێك، یان شتێك ون بكا، ئیدی هه‌رگیز نایدۆزیته‌وه، گه‌ر ئه‌و كه‌س و شته‌ش ببینێته‌وه.\nماوه‌یه‌ك له شوێنی یارییه‌كه مایه‌وه و چاوله‌ڕێی هاتنه‌وه‌ی (مه‌هتاب) بوو، تا بگه‌ڕێته‌وه، بۆ ئه‌وه‌ی كۆتایی به یارییه‌كه‌یان بهێنن و هه‌ر یه‌كه‌یان بۆ ماڵی خۆی بڕواته‌وه، به‌ڵام كچۆڵه‌كه بۆ شوێنی یارییه‌كه‌ش نه‌گه‌ڕایه‌وه. نائومێدانه ڕێگای ماڵه‌وه‌ی گرته‌به‌ر، دایكی له‌سه‌ر سه‌كۆی حه‌وشه‌كه جێگای نووستنی بۆ ڕاخستبوو، ئه‌ویش بێ قسه و به دڵێكی منداڵانه‌ی ناسكه‌وه چووه ژێر جێگاكه‌ی و بیری له دیارنه‌مانی (مه‌هتاب) ده‌كرده‌وه. هیچ شتێك له‌وه ناخۆشتر نییه منداڵێك خه‌می هه‌بێت، له ناخه‌وه خۆی بخواته‌وه و به كه‌س نه‌ڵێت چ خه‌مێكم هه‌یه.\nله هه‌ڵدانه‌وه‌ی گۆڕه‌كاندا، له یه‌ككاتدا و بێ ویستی خۆم گومان و چێژ و ترسم تێكه‌ڵ ده‌بن و بۆم جیا ناكرێنه‌وه. زۆر ماندوو ده‌بم، تا خۆڵی سه‌ر گۆڕه‌كان لا ده‌به‌م، هه‌ڵیانده‌ستێنمه‌وه و پشتیان ده‌ده‌مه كێلی گۆڕه‌كه‌ی خۆیانه‌وه، دایانده‌نیشێنم، تا كفنه سپییه‌كه‌یان له به‌ر دابكه‌نم. هه‌رچه‌نده مردووه‌كان زیاتر له زیندووه‌كان ده‌مترسێنن، چونكه زۆریان دوای لابردنی خۆڵی سه‌ر گۆڕه‌كانیان، كاتێك تیشكی فانۆسه‌كه‌یان لێ ده‌ده‌م، ڕووخسارێكی ترسناك و پێستێكی ڕه‌ق و بێده‌نگییه‌كی دڵله‌رزێنیان هه‌یه، به‌ڵام چێژی زیاتریشم پێ ده‌به‌خشن. زیندووه‌كان نامترسێنن، به‌ڵام ئازارم ده‌ده‌ن و له چێژ بێبه‌ریم ده‌كه‌ن، هه‌موو چێژێك له‌ناو ترسی گه‌وره‌دایه، من تا نه‌هاتمه ئه‌م گۆڕستانه و مردووه‌كانم به چاوی خۆم نه‌بینی، نه‌مده‌زانی چێژ له كاری مه‌ترسیداردایه. ئه‌مه‌ی ئێستا خه‌ریكی هه‌ڵدانه‌وه‌یم (182)ـه‌مین گۆڕی مردووه، كه تا ئێستا له‌م گۆڕستانه هه‌ڵمداونه‌ته‌وه.\nدوای قۆناغی منداڵییم ئه‌مه یه‌كه‌مجارمه ئاوا به شه‌و بێمه ده‌ره‌وه، ماڵه‌وه و ترسی خۆم تا ئێستا ڕێگری ئه‌وه‌م لێ ده‌كه‌ن، به تایبه‌تی كاتێك ماڵی ئێمه نزیكی گۆڕستانێكی گه‌وره و ترسناكه. شه‌وانی هه‌ر چوار وه‌رزی ساڵ، كاتێك ده‌چوومه ژێر جێگای نووستنمه‌وه، سه‌ره‌تا زینده‌خه‌ونم به‌و كوڕه‌وه ده‌بینی، كه هاوپۆلم بوو، زۆر یه‌كدیمان خۆش ده‌ویست، به‌ڵام ماڵیان بۆ شارێكی گه‌وره‌تری دوور له‌م شاره بچووكه‌ی ئێمه گواسته‌وه و ئیتر هه‌رگیز نه‌مبینییه‌وه. دوای ته‌واوبوونی زینده‌خه‌ونی هه‌میشه‌ییم، بیرم له‌و نهێنییه ده‌كرده‌وه، كه بۆچی (مه‌ردان) نایه‌ڵێ به شه‌و كه‌س بیبینێت. دێمه‌وه سه‌ر خۆم و جووڵه‌ی (مه‌ردان) ده‌خه‌مه ژێر چاودێری ورده‌وه، ده‌بێ چ بكات؟ هه‌ستایه سه‌ر پێ، به هه‌ردوو ده‌ستی داری خاكه‌نازه‌كه‌ی گرت و كه‌وته لابردنی خۆڵی گۆڕێك، ئه‌وه چی ده‌كات؟! خۆ ئه‌وه گۆڕه‌كه‌ی هه‌ڵدایه‌وه. وای! مردوویه‌كی هێنایه ده‌ره‌وه، ده‌ستی بۆ كفنه‌كه‌ی برد و له به‌ری داماڵی، مردووه‌كه ڕووت بووه‌وه. له‌شم داهێزرا و له شوێنی خۆم وشك بووم، ئه‌مه یه‌كه‌مجارمه مردوویه‌كی ڕووت ببینم. له ڕووخساری (مه‌ردان)یشدا هه‌ستم به ترس و شڵه‌ژان نه‌كرد، پێده‌چێت له‌گه‌ڵ ئه‌م پیشه‌یه‌دا ڕاهاتبێت، وای! نازانم، بۆ هێنده له بینینی مردوو ده‌ترسم، له كاتێكدا زیندووه‌كان جێی ئه‌وه‌ن لێیان بترسم. چاوم داده‌خه‌م و ده‌مه‌وێ دیمه‌نی ڕووتی ئه‌و مردووه نه‌بینم، به‌ڵام هه‌وڵه‌كه‌م بێ ئاكام ده‌بێت، جارێكی تر و بێ ئه‌وه‌ی خۆم پێی بزانم چاوم ده‌چێته‌وه سه‌ر (مه‌ردان) و مردووه ڕووتكراوه‌كه. ده‌مه‌وێت چاو دابخه‌م، به‌ڵام هێزێك له ناوه‌وه پێم ده‌ڵێت: (ئه‌ستێره! نابێت بترسیت. تۆ! ئه‌مشه‌و بۆ زانینی نهێنییه‌ك هاتوویت، بڕۆ پێشه‌وه و پرسیار له (مه‌ردان) بكه، بزانه بۆچی ئه‌و گۆڕانه هه‌ڵده‌داته‌وه؟ بۆچی كفن له به‌ری مردووه‌كان داده‌ماڵێت؟ بۆچی…؟!)) ترس ئاره‌قی زۆری پێ كردبووم، وام هه‌ست ده‌كرد له‌به‌ر خۆری گه‌رمی هاویندا وه‌ستاوم و سه‌رم تاوه‌سووت بووه، ورده ورده چوومه پێشه‌وه و له‌شم نا، دڵم ده‌له‌رزی. (مه‌ردان) سه‌رێكی هه‌ڵبڕی و گوێی بۆ ده‌نگێك هه‌ڵخست، زانیم ئه‌ویش ترسی لێ نیشتووه. گه‌یشتمه لای و به ده‌نگێكی هه‌ڵبزڕكاوه‌وه سه‌ڵاوێكم لێ كرد، ئه‌ویش به هه‌مان ده‌نگی من و ڕه‌نگی تاساوه‌وه سه‌ڵاوه‌كه‌ی سه‌ندمه‌وه. وره‌م دایه به‌ر خۆم و گوتم:\n– (مه‌ردان)، بۆ ئه‌و مردووه‌ت له‌و گۆڕه ده‌رهێناوه و كفنه‌كه‌ی له به‌ر داده‌كه‌نییت؟!\n– ها؟ نا، ئه‌وه هیچ نییه، ته‌نیا كفنه‌كه‌ی پاك ده‌كه‌مه‌وه!\n– نا، ئه‌وه ڕاست نییه، تۆ ده‌ته‌وێ شتێك له‌و مردووه بكه‌ی. ده‌ته‌وێ تۆڵه له‌و مردووه بكه‌یته‌وه؟!\n– تۆڵه له زیندووه‌كان ده‌كرێته‌وه، نه‌ك مردووه‌كان!\n– تازه تۆ به هه‌موو شتێكت زانی. با بچینه ژووره‌وه هه‌موو شتێكت پێ ده‌ڵێم.\nكاتێك گوتی (هه‌موو شتێك)ـت پێ ده‌ڵێم، هه‌ستم ده‌كرد ئه‌و نه‌ك هه‌موو شتێكم پێ ناڵێت، بگره یه‌ك شتیشم له‌و هه‌موو شته بۆ باس ناكات، كه بڕیاری دابوو پێم بڵێت. (مه‌ردان) هه‌ستایه سه‌ر پێ و خۆی ته‌كاند. پێكه‌وه چووینه ژووره‌كه‌ی، كه كه‌وتبووه‌وه به‌شی ڕۆژئاوای گۆڕستانه‌كه.\nله ساتی چوونه‌ژووره‌وه‌دا (ئه‌ستێره) له دوای (مه‌ردان)ـه‌وه ده‌ڕۆیشت، بۆ ئه‌وه‌ی ته‌واو هه‌ست به‌و گۆڕانه له‌ناكاوه بكات، كه له ڕووخسار و جه‌سته‌ی پورزاكه‌یدا ڕووی دابوو. چوونه ژووره‌وه و دانیشتن، (ئه‌ستێره) بێ ئه‌وه‌ی چاوه‌ڕێی ئه‌و بكات، سه‌یری ده‌ماره سه‌وزه‌كانی ده‌ستی (مه‌ردان)ی كرد، كه له‌به‌ر تیشكی فانۆسه‌كه وه‌ك هێڵی لاری سه‌ر نه‌خشه‌كانی لێ هاتبوو. ده‌ستی به پرسیاره زۆره‌كانی كرد وگوتی:\n– مه‌ردان گیان، ئه‌مه یه‌كه‌مجارمه به شه‌و ده‌تبینم. له ڕۆژدا گه‌نجتر ده‌رده‌كه‌وی، به‌ڵام له شه‌ودا زۆر پیر دیاری.\nبێ ئه‌وه‌ی ئه‌و قسه‌یه‌ی (ئه‌ستێره)ی به‌لاوه گرنگ بێت، گوتی:\n– ئه‌ستێره گیان، خۆت ده‌زانی ماوه‌یه‌كی زۆره له‌م گۆڕستانه‌دا ده‌ژیم، له پێناوی یه‌ك شتدا، ئه‌ویش ڕاكردن له زیندووان. ماوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵا زیندوواندا ژیام، ئازاری زۆرم چه‌شت، بۆیه بڕیارم دا ئیدی له‌گه‌ڵ مردوواندا بژیم. ئه‌وه ئێوه‌ن له دووره‌وه وا تێده‌گه‌ن، كه ئه‌وانه‌ی لێره‌ن جووڵه‌یان نییه و ناتوانن بژین، به‌ڵام له ڕاستیدا وانییه، ئه‌وان جوانتر له زیندووه‌كان ده‌ژین، دنیایه‌كی ئارام و جیهانێكی بێده‌نگی پڕ له ژیانیان هه‌یه.\n(ئه‌ستێره) كه‌مێك بێزارانه خۆی نیشان دا و ویستی وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌ی ده‌ست بكه‌وێت. جارێكی دی لێی پرسییه‌وه:\n– (مه‌ردان)، پێم بڵێ، كفنی ئه‌و مردووه‌ت بۆ چی بوو؟! بۆ له به‌ریت داماڵی؟! چی لێ ده‌كه‌ی؟!\n– چونكه مردووه‌كان پێویستیان به كفن نییه. ئه‌وان جه‌سته‌ی ڕووتیان له‌گه‌ڵ خاكدا تێكه‌ڵ ده‌بێت و گه‌ر پارچه قوماشه سپییه‌كانی به‌ریان دانه‌كه‌نرێت، له‌ژێر خاكدا ده‌ڕزێن. كفن بۆ زیندووانه، نه‌ك مردووان، كفن بۆ ئه‌وه‌یه ناشیرینییه‌كان بشارێته‌وه. مرۆڤ، كه ده‌مرێت ڕۆحی بۆ ئاسمان و جه‌سته‌شی بۆ ژێرخاك ده‌چێت. كفن بۆ كه‌سێكه له‌سه‌ر خاك بێ و خراپه‌كانی خۆی پێ دابپۆشێت.\n(ئه‌ستێره) وه‌ك ئه‌وه‌ی بڕوای ته‌واو به قسه‌كانی پورزاكه‌ی نه‌كات، سه‌یرێكی بنمیچی ژووره‌كه‌ی كرد، دوو فه‌رده‌ی هه‌ڵواسراوی پڕ له شتی سپیی بینی، سه‌ره‌تا وایزانی لۆكه، یان په‌مووی تێدایه، به‌ڵام كاتێك وردتر ته‌ماشای كرد، بینی هه‌مووی كفنی مردووه. هه‌ناسه‌ی توند بوو، بۆی ده‌ركه‌وت، كه بۆچی به درێژایی ئه‌م هه‌موو ساڵه نه‌یهێشتووه كه‌س له شه‌ودا بێته ئه‌م گۆڕستانه و بیبینێت، چونكه كفنی زۆری مردووه‌كانی ئه‌م گۆڕستانه لێره‌ن، لای (مه‌ردان)، له‌به‌ر ئه‌وه‌ش نه‌یهێشتووه له شه‌ودا كه‌س بۆ لای بێت، بۆ ئه‌وه‌ی ئاشكرا نه‌بێت. بڵێی له‌ناو ئه‌و پارچه قوماشه سپییانه‌دا بۆ چی بگه‌ڕێت؟ جارێكی تر له (مه‌ردان)ی پرسی:\n– پورزاكه‌م، هه‌موو ئه‌مانه‌ی تۆ ده‌یڵێیت ڕه‌نگه ڕاستی بن، به‌ڵام تۆ وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی منت نه‌دایه‌وه. كفنی ئه‌و مردووانه‌ت بۆ چییه؟ ڕه‌نگه ڕۆژێك له ڕۆژان كه‌سوكاریان بێن و گۆڕه‌كانیان هه‌ڵده‌نه‌وه، گه‌ر ببینن مردووه‌كه‌یان كفنی له به‌ردا نه‌ماوه، یه‌كسه‌ر گومان له تۆ ده‌كه‌ن.\n– نا، خه‌می ئه‌وه‌م نییه، هیچ زیندوویه‌ك مردووی خۆش ناوێ. كاتێكیش دێنه سه‌ر گۆڕه‌كانیان و بۆیان ده‌گرین، له ڕاستیدا ده‌یانه‌وێ بزانن، كه تا ئێستا ده‌ژین و له سه‌ر زه‌وین، جیاوازن له مردووه‌كانی ژێرخاك.\n– ئه‌ی كاتێك گۆڕه‌كان هه‌ڵده‌ده‌یته‌وه ترس داتناگرێت؟\n– مرۆڤ هه‌موو كارێك بۆ چێژ ده‌كات، هه‌موو چێژێكیش ترسی خۆی هه‌یه، هه‌ر كارێك ترسی نه‌بێت، چێژیشی نییه. بردنی كفنی مردووه‌كان بۆ من چێژی زۆری هه‌یه، وه‌ك چۆن له‌گه‌ڵ داكه‌ندنی كفنی به‌ر هه‌ر مردوویه‌ك، خه‌ریكه ترس دڵم بۆ خۆی ده‌بات. ئه‌م چێژه، یان ڕوونتر بڵێم ئه‌م كاره ته‌نیا بۆ گه‌یشتن به شتێكی تر، یان بڵێم چێژێكی تر ده‌كه‌م.\n– ئه‌و شته چییه؟\n– شتێكه ده‌مه‌وێ پێی بگه‌م.\n– تا ئێستا پێی نه‌گه‌یشتوویت؟\n– نه‌خێر. ڕاستییه‌كه‌ی (ئه‌ستێره) گیان، ئه‌و كاته‌ی گه‌نجێتیی خۆم له‌ناو مرودووه‌كاندا پیر كرد، مانای وابوو منداڵیی خۆم ڕه‌تكردووه‌ته‌وه، كه بریتی بووه له ژیان له‌گه‌ڵ زیندووه‌كاندا.\n– ژیان له گۆڕستاندا و له‌گه‌ڵ مردوواندا چۆنه؟\n– یارییه‌كه، زیندووان ناچارت ده‌كه‌ن بیكه‌یت!\nدوای ئه‌و شه‌وه‌ی كچۆڵه‌كه یارییه‌كه‌ی جێ هێشت، ونبوون ڕووی دا و كوڕیژگه‌كه‌ش زوو گه‌وره بوو…\nفه‌رده‌كانی كفنیش كه‌مێكیان مابوو پڕ بن…\n+ ئه‌م چیرۆكه له ژماره (61)ی گۆڤاری (گه‌لاوێژی نوێ)دا بڵاو كراوه‌ته‌وه.\nPrevious سیناریۆی ( یاری ) …. دانا محمد عبدلله\nNext گۆڤاری گەلاوێژی نوێ … ژمارە 61


لە ڕۆژانی ڕابردوو، ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری مەهاباد، ڕۆژانە و بۆ ماوەی چەند کاتژمێر بنەماڵەی ئەندامانی حیزبە کوردییەکان بانگهێشتی ئەو ناوەندە حکوومەتییە دەکات و لێپرسینەوەیان لێ دەکات.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار لەو بارەیەوە بە ئاژانسی کوردپا ڕایگەیاندووە: "ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری مەهاباد بنەماڵەکانی ئەندامانی حیزبە کوردییەکانی بانگهێشت کردووە و دوای لێکردوون کوڕەکانیان کە ئەندامی حیزبە کوردییەکانن؛ بگەڕێننەوە بۆ ئێران".\nئەو سەرچاوەیە هەروەها ئەوەشی خستەڕوو، مەئموورانی ئیدارەی ئیتلاعات بەو بنەماڵانەی کە بانگهێشتی ئیدارەی ئیتلاعاتی کردوون، ڕایگەیاندووە: "ئیمە هەموو تێچووی ڕۆیشتن و هاتنەوەی ئێوە بۆ گەڕانەوەی کوڕەکانتان لەئەستۆ دەگرین".\nسەرچاوەی کوردپا هەروەها دەڵێت: "ئیدارەی ئیتلاعات بەو بنەماڵەلانەی وتووە ئێمە زەمانەتی کوڕەکانی ئێوە دەکەین کە هیچ جۆرە کێشەیەکییان، لەلایەن ناوەندە حکوومەتییەوەکانی دیکەوە بۆ دروست نەبێت".\nبە وتەی ئەو سەرچاوە، ئامانجی ناوەندە ئیتلاعاتی و ئەمنییەتییە حکوومەتییەکانی ئێران، لە کوردستان، دروستکردنی فەزای ئەمنییەتیی زیاترە.


گەنجانی گۆڕان و کورسیەکەی عومەری سەید عەلی..! … بەیان ئیبراهیم – Dengekan\nتێپەڕاندنی یەکەم تەجروبەی هەڵبژاردنی ڕێکخەری گشتی و ئەندامانی خانەی ڕاپەڕاندنی بزوتنەوەی گۆڕان وەها کەوتەوە کە هێڵێکی (گەنج )خواز… بزوتنەوەکەی دابەشی دووبەرە کردووە.\nتیمی گەنجانی بزوتنەوەکە کە بەهەر هۆیەکبێت نەگەیشتنە خانەی راپەڕاندن لە ئیستادا بیانوونیگەرانیەکانیان سنوری لۆژیک و ئارامی تێپەڕاندووە. بەجۆرێک لەهەڵەیەکی حەیاتیەوە گلاون کە دوورنییە دەرچەو روناکی دەربازبوون نەدۆزنەوە. ناکرێت تین و تاوی گەنجان لەبەردەم وەها پرۆسەیەکدا بەچۆکدابێ و جگەلە هێرش و بێ ئەرزشکردنی بزوتنەوەکە هیچ دەرچەو دەروازەو دیدێکی لۆژیکیان نەبێت بۆ مانەوەو بەردەوامی و کێبڕکێ هەم لەسەر ئاستی سیاسی و هەم لەسەر ئاستی ململانێی نەوە (گەنجە)ەکان.\nلەسەر ئاستی پلەو ئیمتیاز و فەراهەمکردنی دەرفەت بۆ گەنجان… لە ئاستەکانی (پەرلەمان و حکومەت و رێکخراوەیی) و لەلوتکەی هەرەمی ئۆرگانە حیزبی و حکومیەکاندا تا ئێستا زیاتر لە (٦۰٪)ی پێگەکانی بزوتنەوەی گۆڕان بە دەست گەنجانەوەن. ئایا وەها دەرەنجامێک کۆتایی بەشکۆی گەنج دەهێنێت لە بزوتنەوەکەدا.؟ کە بە بۆچونی من ئەمڕۆ بەشێک لەهەڵسوڕاوەکانی بزوتنەوەی گۆڕان کەوتنە هەڵەیەکی حەیاتی و ستراتیژیەوە. بەجۆرێک کە پارتە ڕکابەرەکانی گۆڕانیان پڕو سەرڕێژکرد بە بیانو و کارتی میدیایی. لەگۆشەیەکی تەسکی شکستی خۆیانەوە گەمەیان بەچاوەڕوانیەکانی خەڵک و شکۆی بزوتنەوەی گۆڕان کرد.\nئەندامانی خانەی ڕاپەڕاندن هەر کەس و هەرچی بن… لەسەرو جڤاتی نیشتمانیەوە نین، جڤات دەسەڵاتی هەیە هەر حەوت ئەندامەکەی خانەی راپەڕاندن بخاتە بەردەم (بانگێشت، لێپرسینەوە، لێ سەندنەوەی متمانە)ەوە. چڤات لە دەسەڵاتیا هەیە متمانە لەڕێکخەری گشتی بسەنێتەوە، گەنجە بەرهەڵستکارەکانی گۆڕان تا ئێستا ئەم هاوکێشەیە بە پێچەوانەوە تێگەیشتون.کە هاوکات زۆرینەی ئەندامانی جڤاتی نیشتمانی گەنجانن و دەبوو بۆ بەردەوامی ئەم تایبەتمەندیەی جڤات بە هەند وەربگرن.\nڕێکخەری گشتی ئێستای بزوتنەوەی گۆڕان… ئەگەر لە تواناو بیری سیاسی و ستراتیژیدا لە ئاستی کاک نەوشیرواندا نەبێت، ئەوا لە ماندوبون و تێکۆشان و قوربانیدان و خۆڕاگری و دەست و دەم و داوێن پاکی و جورئەت و سادەییدا وێنەی دوەمی کاک نەوشیروانە.\nلێرەوە ڕاگرتنی هاوسەنگی نەوە (گەنجە)ەکان دەست پێدەکات.\nعومەری سەید عەلی جگەلەوەی یەکێکە لە رەمزەکانی خۆڕاگری زیندان.. یەک جار بوە خاوەنی فڕۆکە بە موجازەفەیەکی خەیاڵی دەیان بریندارو بێ دەست و قاچی شۆڕشی گەیاندە کەنارەکانی ئارامی، بۆیە گەنجانی گۆڕان ناچارن دەرفەت بدەنە ئەندامانی خانەی راپەڕاندن و کاریان لەگەڵدا بکەن وەک چۆن جڤاتی نیشتمانی ئەو دەرفەتەی پێداون.\nلەکۆتاییدا پێموایە گۆڕان بزوتنەوەی نەوە(گەنجە)ەکان نییەو چارەنوسیشی پەیوەست نییە بە ململانێی نێوان نەوەکان، بەڵکو ئەمە بزوتنەوەی خۆڕاگیری و بەردەوامی و هەڵوێستە لوتکەییەکانە، چارەنوسی ئەم بزوتنەوەیە سەرکەوتن و شکستی پەیوەستە بە جورئەت و ئاستەکانی پێداگری و ململانێ و مساوەمە نەکردن لە ماف و ئازادیەکانی هاونیشتمانیان… وەک چۆن ڕێکخەری گشتی و ستافی خانەی ڕاپەڕاندنیش مەحکومن بەهەڵگرتنی ئاکارە سیاسی و کۆمەڵایەتیە مەزنەکانی کاک نەوشیروان.\nNext ئێمە کۆمۆنیستکان دژی دروسکردنی دەوڵەتین .؟ … سەروەرکەریم


وانەی یەکەمی ڕاسان، شەهید کاوە و شەهید سەرکەوت\nزایینی: ٠٩-٠٧-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٤/١٩ - ١٥:١٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nڕاسان قوتابخانەیێکی پڕ مانایە. پڕ مانا بەو واتایە کە وانەکانی بە بەرزترین مانا و باشترین شێوە بۆمان ئەڵێتەوە. شەهید کاوە و شەهید سەرکەوت مامۆستایانی یەکەمین وانەی قوتابخانەی ڕاسان بوون. یەکەمین وانەش وانەیێکە لە فەلسەفەی مێژوودا. شەهید کاوە و شەهید سەرکەوت دیسانەوە پێمانیان وتەوە کە لە مێژووددا ئەگەر بمانەوێ چارەنووسی نەتەوەکان پێوەندی بدەین بە هەندێک هۆکارەوە، دەتوانین هەموو ئەو هۆکارانە لە ژێر ناوی بڕیارە سەختەکان ناو بێنین. بۆیە هەموو کاتێک پێوەندیێک لە نێوان بڕیارە دژوارەکان و دەسکەوتە نەتەوایەتییەکان بەدی دەکرێت.\nئەمڕۆ گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان گەیشتۆتە ئاکامێک کە لە بەردەم بڕیارە دژوارەکاندایە. کە دەڵێین ڕۆژهەڵاتی کوردستان دیارە ناچارین مەبەستمان حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بێت. ئەمە نە لەبەر ئەوەی من حیزبم خۆش دەوێ، بەڵکوو لەبەر ئەوەی لەم ماوەی چەند مانگەی ڕابردوودا بۆ هەموو کەس دەرکەوت کە ڕۆڵی حیزبی دێموکرات لە پێکهێنانی جەرەیان لە ناو کوردستانی ئێران ڕۆڵێکی سەرەکییە. ئەمە ڕۆڵێکە کە وێڕای ڕێز بۆ فرەحیزبی و حیزبایەتی لە ئاکامی جایگاهێکە کە ئەو حیزبە هەیەتی.\nئەمە نەتەنیا فورمولێکە کە بنەمای نەزمی سیاسی لە کوردستانی ئێران پێک دێنێت، بەڵکوو ئاماژەیێکە بۆ ئەوەی کە ئەوە ئەرکی حیزبی دێموکراتە کە لەبەردەم بڕیارە دژوارەکانا ڕاوەستێت. هەر بۆیە شەهیدانی سەرکردەمان مامۆستا سەرکەوت و کاک کاوە بەو شەهیدبوونەی کە هەڵیان بژارد ویستیان لە یەکەمین وانەدا پوتانسیێل و توانایی بەدەنە و ڕێبەری حیزب بۆ ڕووبەڕوو بوونەوە لەگەڵ بڕیارە دژوارەکاندا بەرنە سەرەوە.\nلەم وانەیەدا مامۆستاکانمان هەندێ پرەنسیپی گشتیان بۆ ئێمە داڕشت کە لە چوارچێوەی ئەو پرەنسیپانە لە بەردەم بڕیارە دژوارەکانمانا ڕاوەستین.\nیەکێک لەو پرەنسیپانە ئەوەیە کە بە هۆی ئەو ڕۆڵە بنەڕەتییەی کە حیزبی دێموکرات لە نەزمی سیاسی لە کوردستانی ئێران هەیەتی، ئەوە ئەرکی ئەو حیزبەیە کە هەنگاو بۆ ئەو بڕیارانە هەڵێنێت و بە کردەوەییان بکات. واتە نەتەنیا خەباتی ڕزگاریخوازی گەلەکەمان لەو بەشە لە کوردستان پێویستی بەوەیە کە حیزبی دیموکرات ئەو هەنگاوانە هەڵێنێت، بەڵکوو کولتووری فرەحیزبی و کارکرد و مانەوەی حیزبەکانی تری کوردستانی ڕۆژهەڵاتیش پێوەندییان بەوەوە هەیە کە حیزبی دێموکرات ئەو بڕیارە دژوارانە بدات.\nپرەنسیپێکی تر کە وانەی شەهیدانی سەرکردە پێمان دەڵێتەوە ئەوەیە کە، لەم قۆناغە مێژووییەدا گرینگتر لە مانەوەی تاک ، مانەوەی ڕێکخستنە و گرینگتر لە ڕێکخستن، ڕۆحی نەتەوەیە. ئەوان ئەو وانەیانە بۆ ئێمە وتۆتەوە کە لەم هەلومەرجەدا ڕاسان ئەگەر بە شەهید بوونی تاک بە تاکی ئێمە بووبێت، ئەوا ڕاسانی ڕۆحی نەتەوەییە و ڕاوەستانی دەرکردنی ئەو ڕۆحەیە لەو جەستەیەدا.\nبۆیە ئەو پرەنسیپەمان پێویستە هەموو کات لەبەر چاو بێت کە ئەگەرچی ئازاری بڕیارە دژوارەکان گەورترینە، بەڵام ئەمە لە سروشتی ئەو بڕیارانە سەرچاوە دەگرێت و بە هۆی ڕۆڵە مێژووییەکەیانەوەیە کە وایە. بۆ وێنە ئێمەی تاکەکانی کورد کە لەم سەردەمە دەژین دوو بژاردەمان هەیە، یەکەمیان پەنا بۆ عەقڵی ئەبزاری و حەسابگەر بردنە و دانیشتن و بە هیوای گۆڕانکاری بوونە کە ئاکامەکەی دەبێتە ئەوەی کە نەنگی مێژوویی کوشتنی حیزب و نەتەوەکەمان وەئەستۆ دەگرین، یان پەنا بردنە بۆ عەقڵی شۆڕشگێڕ و چێشتنی ئازاری بڕیارە دژوارەکە و بەردەوام کردنی ڕاسانە.\nئەو شەهیدانە دیسانە وانەکەی شەهیدانی شۆڕشی ٤٦ یان بۆمان دووپات کردەوە کە ئەگەر ئەو شەهیدانە تەسلیمی عەقڵی بەهێزی ئەبزاری و مەنتێقی حەسابگەر بوونایا، ئێستا کورد لە کوردستانی ئێراندا بە تەواوی توابووەوە و لە ڕۆحی نەتەوایەتی داماڵڕابوو.\nبۆیە زۆر ڕوونە کە لەبەردەم بڕیارێکی دژوارداین، بڕیارێکی پڕ لە ژان و ئێش.\nبڕیارێک کە تەنیا گرێدراوی ژیانی خۆمان نیە کە بە ئاسانی بەرپرسایەتییەکەی وەئەستۆ بگرین و مەرگی خۆمان لە باوەش بگرین، بەڵکوو بڕیارێکە کە پێوەندی بە ژیانی هەموومان و مان و نەمانی نەتەوەکەمانەوە هەیە. بۆیە ئەو وانەیە کە ئەو شەهیدانە لە بەردەم ئەو قۆناغە سەختە بۆمان دووپات دەکەنەوە ئەوەیە کە؛ ئەگەر تاک بە تاکی ئێمە یەک لە دوای یەک لە سەر خاکی کوردستان خوێنمان بڕژێت و دوا نارۆنجکی حیزبی دێموکرات بە دەستی دوا پێشمەرگەی بە سەر خۆی دا بتەقێندرێتەوە و بەو شێوە ڕۆح بە جەستەی برینداری ئەو نەتەوە بکرێتەوە، ئەوە زۆر باشترە لەوەی تاک و ڕێکخستن و پێکهاتەیێکمان بۆ بمێنێتەوە کە شەرمەزاری مێژووی گەلێکی لەخاچ‌دراو بێت.\nلە کۆتایی‌دا دەمەوێ سەرەتاکەی ئەم وتارە بنووسم کە هێشتمەوە بۆ کۆتایی. ئەویش ئەوەیە کە لە ساتی بینینی هەواڵی شەهید بوونی کاوە و سەرکەوتدا، تا ئەو کاتەی کە توانیم یەکەم کاردانەوەم بۆی هەبێت و تا ئەو کاتەی کە توانیم هەستمەوە سەر پێ، چەند کاتژمێری خایاند. بە تەواوەتی وەکوو جەستەیێکی بێ ڕۆح بووم و هیلاک. چرکە بە چرکەی سەنگەرەکەیان لەو ساتەدا ئەبوو بە یەک کاتژمێری من و دەمخوێندەوە و بە فرمێسک دەمشۆردەوە. هەتا ئەو کاتەی کە لە یەکێک لە دووپاتبوونەوەی ئەو چرکانەدا لێوە بە بزەکانی کاوە پێمی وت؛ ئەوە وانەی ژیان و مەرگی شۆڕشگێڕییە. ئەو وانەیە کە منی هەستاندەوە سەر پێ و هەر ئەو وانەشە کە نەتەوەکەم هەڵدەستێنێتەوە سەر پێ. ئێستا ئیتر ئەو بزە تۆزاویانە نەتەنیا خەمگینم ناکەن، بەڵکوو قیبلەنمایێکن بۆم کە ڕێگاکەمی پێ دەدۆزمەوە.


صاڵح موسلیم، بەکەرە دێزەی کوردایەتیی، تەخوین دەکرێت - ئاوێنه\nصاڵح موسلیم، بەکەرە دێزەی کوردایەتیی، تەخوین دەکرێت\nموسلیم، چونکە لەقوتابخانەی فاشیلی کوردایەتیی، بەکالۆریۆسی وەرنەگرتووە، چونکە پەروەردەی ریتۆریکە بەتاڵ و پووچگەراییە سیاسییەکەی کوردایەتیی نییە، چونکە شەهادەی لە فاشیزمە ئابووریی و تاڵانییەکەی کوردایەتییدا وەرنەگرتووە، مێشکی فراوانتر، عەقڵی کراوەتر، فیکری خاراوتر، تێڕوانینی جەریئانەتر و روئیاشی بەرینترە. ئەم سیاسییە، لە ماوەی رابردوودا لەگەڵ رۆژنامەی عەرەبیی-عێراقیی ” الصباح الجدید” دا، چاوپێکەوتنێکی کردبوو. میدیای کوردایەتیی و موفەکیرە بێفیکرەکانی کوردایەتیی، لەهەموو لایەکەوە لەڕێگەی ئەو ماسمێدیایەی ساڵانە یەک بیلیۆن دۆلاری لەپارەی دزراوی خەڵکی کوردستان، بەقوڕگدا دەکەن، تەخوینیان کرد. بە ناسیۆنالیزمی گائیفیی، بەپیاوی ئێران‌و شیعە صەفەوییەکان، لە قەڵەمیان دەدا. بە بەکرێگیراوی حکومەتی عێراق، تەخوینیان دەکردو وەکو خائینیش بە ریزەکانی کوردایەتیی وێنەیان(وێنا، هەڵەیە) دەکرد.\nمیدیاکانی حیزبی رەسەن و سیمبۆڵی کوردایەتیی، بە دەستکارییەوە( نەک بە ئەمانەتەوە) تەرجەمەی ئەو چاوپێکەوتنەیان بۆ ئەجێندا گائیفیی، خێڵەکیی و بنەماڵەییەکانی کوردایەتیی کردبوو. مەبەستیان ئەوە بوو بە عەوامی رەشۆکیی و موهەڕیجەکانی کوردایەتیی، بڵێن، ئەها موسلیم، دەستی لەگەڵ نەیارانی گەلی کورددا، تێکەڵ کردووە. دەیانگوت، ئەو خەلانۆچکەیەی موئەسەسەی سەلەفیزمی کوردایەتیی بەتەمایە رۆی بنێت، بە ریفراندۆم دەست پێبکات و بە راگەیاندنی دەوڵەتی کوردیی! کۆتایی پێ بهێنرێت، ئەو، تێکیدەدات. موسلیم لەو چاوپێکەوتنەدا، هەندێ شتی باسکرد کە دەماری حەماقەتەکانی “دۆکترینی بەتاڵی کوردایەتیی” و فاشیزمە سیاسیی و ئابوورییەکەی کوردایەتیی، توند توند گرتبوو.\nئەو خاڵانەی کە کوردایەتیی، موسلیمیان پێ تەخوین دەکات، ئەمانەن:-\n1.موسلیم، بەعەرەبیی دەڵێت” “أن عصر بناء الدولة القومية قد ولّى”. بەکوردیی، دەبێتە” چەرخی چێکردنی دەوڵەتی نەتەوەیی، بەسەرچووە”. ئەگەر وردتر و پوختتری بکەینەوە، دەڵێ چەرخی دەوڵەتی کوردیی بەسەرچووە. تۆ وەرە، قووڵ لە ناسیۆنالیزم و فیکری دەوڵەتی نەتەوەیی، لە مۆدێرنیزم و سەرهەڵدانی ناسیۆنالیزمی نەژادیی- کوردیی، لە پاتریۆتیزم و خەبای نیشتمانیی، لە چەمکی هاووڵاتیی و پێکەوەژیان، وردبەرەوە، بزانە عەقڵی سیاسیی، جورئەتی سیاسیی، فیکری سیاسیی و “کوندە”کەی موسلیم لە کوێ کەوتووە و موفەکیر و ئینتێلێكچواڵە رەشوڕووتەکانی کوردایەتیی و کەرە دێزەکەی کوردایەتیی، لە کوێ کەوتووە؟\nکوردایەتیی، بەهەموو باڵ و ڤێرژنەکانیانەوە، بە هەموو حیزب و رێکخراوەکانیەوە، بە زۆربەی ئەو رووناکبیرە نەژادییانەی کوردستانی عێراق و کوردستانی ئێران کە لە تاراوگە دەژیەن و بوقی ناسیۆنالیزمی دایاسپۆرا لێدەدەن، غەم و ئەجێندای سەرەکییان، دەوڵەتی کوردییە( کەمیان عەقڵیان پێی دەشکی دەوڵەتی کوردستان، بەکاربهێنن). لە کاتێکدا، موسلیم، لە رەگوڕیشەوە، هەڵی دەتەکێنێت و هەر ئێستاش بە کردەوە، لە کانتۆنەکانی کوردستانی سوریادا، کار بۆ دەوڵەتێک دەکەن کە گەلی کورد، ئازاد بێت، خاوەنی ناسنامە، کەرامەتی مرۆیی و سیاسیی خۆی بێت. تەنانەت لەبەر حەساسییەتی قەومیی و نەژادیی، ئەوەی لە ئەدەبیاتی سیاسیی خۆیاندا پێی دەڵێن” رۆژئاوای کوردستان”، لە مامەڵەکردن لەگەڵ نێوەندە جیهانییەکاندا، تەنیا بە ” رۆژئاوا=رۆژاڤا” ئیکتیفایان کردووە و کوردستانەکەیشیان لێکردووەتەوە.\nهاوکات، وەکو عەقڵانییەتی سیاسیی، چەمکی ( کردستان سوریا= کوردستانی سوریا) بەکار دەهێنێت. هەموو ئەمانە لەچوارچێوەی عەقڵانییەتی کامڵی سیاسیی، جورئەتی سیاسیی و پانوپۆڕی لە “فیکر”ی سیاسییدا، جێکەوت دەبن. هەموو ئەوانەی ئەحبابی کوردایەتییش دەیکەن، لەغوبنی سیاسیی، بێفیکریی-سیاسیی‌و حەماقەتی سیاسییدا، لە تێنەگەیشتن لەهاوکێشە سیاسییەکان، پێوەندییە نێودەوڵەتییەکان و فڕوفیشاڵی ئابوورییە چەتەگەرییەکەی کوردایەتییدا، تەپاوتل دەکەن.\n2.لەتەشخیصی نەخۆشییە سیاسیی، ئایدیۆلۆژیی‌و مەژهەبییەکانی ئەردۆغانیشدا، دەڵێت” ئەردۆغان، نەخۆشیی “کوردۆفۆبیا” ی هەیە. بەزمانی شەعبییش، دەماری حەماقەتەکانی کوردایەتیی، جارێکی تر، توند گوشیوەتەوە. مەگەر کوردایەتیی، ئەردۆغان بەدیزاینەر، بە سپۆنسەری دەوڵەتی کوردیی‌و ویلایەتە نەوتییە مورتەزیقەکە، ئەژمارد ناکات؟ مەگەر موئەسەسەی فاشیلی کوردایەتیی، دەوڵەتانی تورکیا، قەگەرو سعودییە، بە سێکوچکەی هاوپەیمانە وەفادارەکانی خۆی ئەژمارد ناکات؟ مەگەر سیمبۆڵی سەلەفیزمی کوردایەتیی ( لە فاشیزمی کاژیک‌و ژێکافەوە، بە پارتیی و پاسۆکدا وەرە، تا بە ئینستیتیوتی مەحکەم‌و مکۆمی کوردایەتیی، ئێستا دەگات) هاوپەیمانی داعش نەبوو بۆ ئێپنۆسایدی Ethnocide ئێزیدییەکان؟ ئەی بەدەستوری سوڵگانی گەورە” ئەردۆغان”، شەنگاڵ، بۆ داعش، فاشیزمی عوروبەو فاشیزمە دینییەکەی ئەردۆغان، چۆڵ نەکرا؟\nکاتێ موسلیم، خەتە سوورە موقەدەسەکانی کوردایەتیی، دەبەزێنێت، بە فاشیزمی تورکیی و بە فاشیزمی ئەردۆغانیی دەڵێت، کوردۆفۆبیاتان بەرامبەر، چارەسەری سیاسییانەی کێشەی کورد هەیە، ئیتر موهەڕیجەکان، بوقەکانی کوردایەتیی و میدیا سێبەرەکانی حیلفی( سوننیی-عەرەبیی-تورکیی و کوردایەتیی) لە هەرێم و تاراوگەوە، تەخوینکردنی موسلیم، لە ئەستۆ دەگرن. باشترین لوقاحی ئەم ئیستیحمارییەش، ئەو ناسیۆنالیزمە دزوتاڵانییەیە کە دەیەوێ دەوڵەتی کوردیی! دروست بکات. دەوڵەتێکی وەهمیی کە فاشیزمە ئابوورییەکەی گەیشتووەتە ئەو رادەیەی پێشمەرگەکانی سەنگەری رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ داعش، لەتاو بێ پارەیی و بێ مەعاشیی، لەتاو هەژاریی و دەستەنگیی، خۆیان دەکوژن. لەبەردەمی کامێراکاندا زووخاو بەرامبەر کوردایەتیی هەڵدەهێننەوە و تف و لەعنەت لەو دەوڵەتسازییەی چەتەکانی کوردایەتیی دەکەن. ئەوە لە کاتێکدایە کە خێڵەکان وعەشیرەتەکانی کوردایەتیی، هیچ مێردمنداڵێکان، لە دەیان میلیۆن دۆلاری خەوتوو لەسەر بانکە جیهانییەکان و پشکە هەڵگیراوەکانیان، کەمتر نادۆزیتەوە.\n3.لەسەر هاوکارییکردنی پەیەدە، لەگەڵ حکومەتی عێراق، موسلیم بەر رەجمی کوردایەتیی کەوت.\nرۆژنامەکە لێی دەپرسێت” سروشتی هاوکارییەکانتان لەگەڵ حکومەتی عێراق، لەچییدایە؟ ئایا رێککەوتنێک یان هاوکارییەک هەیە کە شایەنی باسکردن بێت؟ لەوەڵامدا، موسلیم دەڵێت، “هناك امر يجب ان يدركه الجميع وخاصة ابناء الشعب الكردي وهو ان “بغداد هي المنفذ الاستراتيجي للكرد عامة في اجزاء كردستان الاربعة لانها العاصمة الوحيدة التي اعترفت منذ بداية الامر بالوجود الكرد والوضع القائم ولاحاجة للنضال للتعريف بحقوق الكرد فيها،….”\nبەکوردیی دەبێتە” مەسەلەیەک هەیە پێویستە هەمووان بیزانن، بەتایبەتیی گەلی کورد، ئەویش ئەوەیە کە بەغداد دەروازەیەکی ستراتیژییە بۆ کورد بەگشتیی، لە هەر چوار پارچەی کوردستاندا، لەبەرئەوەی تەنیا پایتەختە، هەر لەسەرەتاوە کە دانی بە بوونی کورد و دۆخی دیفاکتۆدا ناوە، پێویستیش بە خەباتکردن ناکات مافەکانی کورد، پێناسە بکەیت… دواتر درێژەی دەداتێ و دەڵێ دیمەشق و ئەنقەرە، هەر دان بەبوونی کورددا نانێن و هەروەها ئێرانیش، دانی خێر بە کورددا نانێت. تۆ لە داڕشتنە پووچەکانی کوردایەتیی بگەڕێ کە مالیکیی، عەبادیی و شیعەکانی لە تۆ کردووە بە دوژمن، مووچەبڕینەکەی کوردستانی لەکۆڵ خۆی کردووەتەوە و بەسەر ئەوانیدا دەهێنێت، دەیان عەلامەی سیاسیی و رۆشنبیرییش لە حیزبەکانی تردا، ئەم هەڕاجخانەیەیان، مۆبەڵایز دەکرد. بڕۆ بە عەقڵانییەتی سیاسیی، سەیری کێشەی کورد بکە. کێشەی سیاسیی کورد، لە ئێستای عێراقدا، دزەکانی کوردایەتیی ئاڵۆزیان کردووە و کارتەکانیان تێکەڵ کردووە.\nلەخاڵی سێیەمدا، موسلیم، لەهەموویان زیاتر، ستراکتۆرو عەقڵی کوردایەتیی ئازار داوە. ئاخر کوردایەتیی، وەکو مەئمورییەتێکی گائیفیی بۆ ئەردۆغان، حکومەتی بەغدادو شیعەکان، ئێران‌و هیلالی شیعیی، بەر بەرقی حەماقەتە سیاسییەکانی کوردایەتیی و ئیستیحمارییە ئابوورییەکانی کوردایەتیی داوە و دەدات. هاوکات، ئامادەیە تەواوی کێشەی سیاسیی گەلی کورد، بکات بە پاشکۆی کێشەیەکی گائیفیی و لە شەڕی نێوان سوننە و شیعەیەوە بگلێنێت. فاشیزمی کوردایەتیی، لە ماوەی ئەم ٥-٦ ساڵەدا، ئەوەندەی حیقد و کەراهییەت، ئەوەندەی تۆوی گائیفیی،نەژادیی و قەومچەویی چاندووە، خەریکە رووی رەشی فاشیزمی عوروبیی و قەومچەویی عوروبیی، بەتەوایی سپیی بکاتەوە. هەموو ئەمانەش تەنیا و تەنیا لە پێناوی ئەو دزیی، تاڵانیی و چەتەگەرییەدا دەکات کە لە کەرتی نەوت و غاز، لە دارایی و سامانە سروشتییەکاندا، درێژەی پێدەدات. ئەم پرۆژەی دزییە دەیان بیلیۆن دۆلارییە، مۆدێلێکی خەتەرناکە لە فاشیزمی ئابووریی کە لەلایەن موئەسەسەی فاشیزمی کوردایەتییەوە، ریعایەت دەکرێ و وێنەی لەهەموو دونیادا نەبووە و نییە.\nکاتێ سەیری عەقڵییەت، تێڕوانین و فیکری “رۆشنبیر”ی کورد و سیاسیی کورد لە هەرێمدا، دەکەیت، قوڕبەسەر بیت، پێدەکەنیت و لە قاقای پێکەنینیشدا بیت، دڵتەنگ دەبیت. ئافەرین موفەکیر و عەلامەی کورد، سیاسیی موخەچرەمی کورد، ئەو ئیجماعە کوردایەتییەی دژی لابردنی دزێکی گەورەی کوردایەتیی لە بەغداد کرا، ئەو هەڵتیزان و تۆرانە موراهیقانەیەی ئەندام پارلەمانەکانی کورد لە بەغداد، ئەو موهەڕیجخانەیەی ناوی نرا بوو ئیجماعی نەتەوەیی، تۆی نووسەر و سیاسیی کورد، بە هەموو قوەت و عەقڵی گەورەتانەوە، بە یەکڕیزیی نەتەوەیی گەلی کورد، بیناسێنن! لە راستییدا ئەو مۆتیڤی ئیجماعە نەژادیی و گائیفییە، کوردایەتیی چەتەگەریی رەسەن بوو. کوردایەتییش، ماک، مەغز و عەقڵی ناسیۆنالیزمی نەژادیی-تاڵانیی کوردییە.\nلەباری واقیعیی و عەقڵانییشەوە، راستە ئەو گەمە هەرزەکارانەیەی حیزبەکان‌و سیاسییەکانی کورد بەئەندام پارلەمانەکانیان کرد، ئەو نەوت دزیین و ریفراندۆمە شاعیرانەیە، ئەو میکانیزمانەی حیلفی سوننیی-عەرەبیی بۆ سەربەخۆیی کوردستانی! داناوە، مۆتیڤی هەموویان، ناسیۆنالیزم و کوردایەتیی بوو! سپۆنسەرەکانیشی، فاشیزمی (عوروبە، دینیی، سوننیی‌و ئەردۆغانیی) بوو. بەم پێودانگانەش، ناسیۆنالیزمی کوردیی یان کوردایەتیی، جگە لەو چەتەگەریی، تاڵانیی و باندە مافیایانەی کورد، جگە لە شەڕە گائیفیی و پرۆکسییەکانی، هیچ شتێکی تر نە بووە و نە دەبێت. کەسیش ناتوانێ ئەم سەلەفیزمە سیاسیی و کولتوورییەی کوردایەتیی، ئەم میراتە سیاسییە نەجیبزادەیە لە موئەسەسەی سەرەکیی کوردایەتیی و سیمبۆڵە بنەڕەتییەکانی کوردایەتیی، بسەنێتەوە.\nمیخائیل( یان مایکڵ) ئۆوکشۆت Oakeshot فەیلەسوفی بوارە جیاوازەکان( ئایین، مێژوو، قانون و پەروەردە…تاد)، لەسەر عەقڵانییەتی سیاسیی، بۆچوونی وابەستەی بەم باسەوە هەیە. ئەو پێیوایە، سیاسیی عەقڵانیی، پێوەندییەکی پتەوی بە باکگراوندی پەروەردە”education “ی سیاسیی، فیکر و مەعریفەی سیاسییەوە هەیە. هاوکات، پێیوایە، کەسی عەقڵانیی، مێشکێکی فراوانیشی بۆ هاوکێشە ئاڵۆزەکان، بەرژەوەندییە گشتییەکان و خوێندنەوەی واقیعی سیاسیی هەیە. هەموو ئەمانەش، راستەوخۆ پێوەندییان بە جورئەتی سیاسیی و روئیەی سیاسیی و روئیای ( لێرەدا وەکو خەونی سیاسیی) ئەوە پەروەردە سیاسییەوە هەیە کە مۆتیڤە سیاسیی یان ئایدیۆلۆژییەکانی لەسەر بونیاد دەنێت. ئەگەر بەراوردی صاڵح موسلیم بە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان بکەیت، ئاسمان و رێسمان، لەسەر عەقڵانییەت و جورئەتی سیاسیی، جیاوازییان هەیە. کوردایەتیی، هیچ پرۆژەیەکی بۆ کورد پێ نییە، جگە لە دزیی و تاڵانیی لە ئابووریی کوردستان،نەبێت. ئیتر عەقڵانییەتی سیاسیی لە کوێ و لە کێ بدزێت؟\nبۆ تێگەیشتن لە عەقڵی جەریئانە، سەلیم و راشکاوانەی صاڵح موسلیم، لە فیکر و روئیای سیاسیی ئەو، لە عەقڵانییەتی سیاسیی و تۆلێرانسی ئەو، پێشوەخت پێویستە، تەجاوزی حەماقەتە کولتووریی، سیاسیی و ئابوورییەکانی ناسیۆنالیزمی نەژادیی و کوردایەتییت کردبێت. تا ساتێک کوردایەتیی مەغزی بیرکردنەوەت بێت، ناتوانیت، نە لە صاڵح موسلیم، نە لە پەیەدە،نە لە خۆڕاگرییە بێوێنەکەی کۆبانێ، نە لە عەقڵی کراوە و تێزەکانی ئۆجەلانیش لەسەر دەوڵەتی نەتەوەیی ،ناسیۆنالیزم بە گشتیی و ناسیۆنالیزمی کوردییش بەتایبەتیی، بگەیت. ئەوان، وەکو کوردایەتیی نایەن بەرچەکردار بەرامبەر فاشیزمی عوروبیی و تورکیی بنوێنن. ئەوان وەکو پرەنسیپی سیاسیی( لای کەم لە قیادەی باڵایاندا و لەم ساڵانەی دواییدا)، مۆراڵی سیاسیی و فیکریی سیاسیی، ناسیۆنالیزمی کوردیی و کوردایەتییان، تەجاوز کردووە و پرۆژەی نوێی نیشتمانیی و پێکەوەژیانیان وەکو ئاڵتەرناتیڤ، جێکەوت کردووە. بەدڵنیاییشەوە، گوێ بە تەخوینەکانی ئینستیتیوتی ئیستیحماری کوردایەتیی، نادەن و کاری خۆیان، بە عەقڵانیی و بەجەرائەتەوە دەکەن.\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 26-06-2016


گڕكانەكان بریتین لە درزی هەبوو لە توێكڵ یان بەرگی ئەستێرەكاندا، وەكو زەوی،كە ڕێگە بە دەرچوونی پشكۆی گڕكانی یان خۆڵەمێشی گڕكانی دەدات یان دەرچوونی هەڵم و گازەكان لە ژوورە توێنەرەوەكان لە قوڵایی توێكڵی زەویدا ئەوەش ڕوودەدات لە دەرچەكان یان درزەكاندا.\nكەرەسە تواوەكان بەهۆی شلیانەوە دەجوڵێن بە پێی جۆرەكانی و شێوەی جیاواز لەسەر زەوی دروستدەكەن وەك گردۆڵكە قوچەكیەكان یان شاخە گڕكانیە بەرزەكان.\nلە جیهاندا نزیكەی 500 گڕكانی چالاك هەن كە 3/4یان پێیان دەوترێت بازنەی ئاگر لە زەریای هندیدا،و بەرزترین شاخی چالاكیش لە كیشوەری ئەمریكادا بریتیە لە شاخی ئاكونكاگوا لە ئەرجەنتین كە بەرزییەكەی دەگاتە 7 هەزار مەتر.\n• ناوی گڕكان Vulcano\nڕەنگە لە وشەی Vulcano ی ئیتالیەوە هاتبێت كە بەمانای ((شاخی گڕگرتوو)) یان وشەی Vulcanusی لاتینیەوە هاتبێت كە بەمانای ((خودای ئاگر))ی ڕۆمانی دێت.\n•بەشە سەرەكیەكانی گڕكانەكان:\n1.قوچەكی گڕكانی: بریتیە لە لاتەنیشتە داخوراوەكان لە ئەنجامی ژیلەمۆی گڕكانیەوە دروست بوون.\n2.دەرچە یان دەم: دەمی گڕكانە،كە ئاستی نزمترە لە سەر ڕووی زەوی و لە شێوەی دەفرێكدایە لەسەر ڕووی ئەستێرەكان لە كۆمەڵەی ڕۆژدا.\n3.دوكەڵكێش : بریتیە لەو بۆریە یان ڕێچكەیە لە نێوان ژووری توێنەرەوە لە ژێر زەویدا و دەرچەی سەر ڕووی زەوی.توخمە تواوەكانی لێوە بەرزدەبێتەوە.\n4.هەورە گازیەكان: بریتیە لە هەوری هەڵمەكان و گاز و خۆڵەمێشی گڕكانەكان.\n• توخمە گڕكانیەكان:\nلەكاتی تەقینەوەی گڕكانەكاندا،پاشماوەی بەردی ڕەق و توخمی تواوە و گازەكان دەردەچن:-\n1.پاشماوەی بەردی: لە ئەنجامی تەقینەوەی گڕكانی دەردەچێت لەسەر شێوە و قەبارەی جیاوازی ڕەق لە سەرەتای تەقینەوەی گڕكانەكاندا.و دووجۆرن،پیرۆكلاسیكی شكاوە و پیرۆكلاسیكی نەشكاوە.\n2.گازەكان : لەكاتی چالاكبوونی گڕكانەكاندا گازی هەڵمی ئاو دەردەچێت بەبڕی زۆر و جۆرە هەورێك دروست دەكات و دواتر ئەم هەورە چڕ دەبێتەوە و بارانێكی بەخوڕ دەبارێنێت لە چوار دەوری گڕكانەكە.\n3.پشكۆ: بریتیە لە بارستەی شل كە گڕكانەكان دەریدەكات ، كە پلەی گەرمیەكەی لە نێوان 800-1200 پلەی سەدیدایە،زۆر چڕ و خەستن و جوڵەیان كەمە،و كۆدەبێتەوە و گردۆڵكە و شاخی بەرز دروست دەكەن.دوو جۆری هەیە:\n•پشكۆی سووكی ڕەنگ كراوە\n•پشكۆی قورسی ڕەنگ تۆخ\n•توخمە گڕكانیەكانیش 3 جۆرن:\n1.ڕەق: بریتین لە بەشە بەردیەكان كە لە هەریەكە لە فڕێدراوە گڕكانیەكان و بەردی سووك و خۆڵەمێشی گڕكانی لەخۆدەگرێت.\n2.شل : بریتیە لە بەشە شلەكەی و دەجوڵێت لە دەرچەی گڕكانەكەوە بۆ ماوەی دوور.\n3.گاز : گرنگترین گازە دەرچوەكان،هەڵمی ئاو و پێكهاتە هایدرۆكاربۆنیەكان و دووەم ئۆكسیدی كبریتن.\n•دابەشبوونی جوگرافیای گڕكانەكان:\nدوو جۆر دابەشبوونی سەرەكی هەن بۆ گڕكانەكان:\n1. بەسەر دورگەی ئازور و كەناری تێپەڕ دەبێت و دواتر پێچ دەكاتەوە بۆ شاخی خۆرئاوا لە ئەمریكا و هەندێك لەو گڕكانانە:\n•مەكسیك: 10 گڕكانی تیادایە.\n•ئەمریكای باشوور: 2 گڕكانی تیادایە.\n•نیوزلەندا: 6 گڕكانی تیادایە.\n•جوانای نوێ: 30 گڕكانی تیادایە.\n•فلیپین: 20 گڕكانی تیادایە.\n•یابان: 40 گڕكانی تیادایە.\n2. ناوچەی تەوەری دەریای سپی ناوەڕاست:\nلەخۆرئاواوە بەرەو ڕۆژهەڵات:\n1.ئازور: 5 گڕكانی تیادایە\n2.كەناری: 3 گڕكانی تیادایە\n3.ئیتالیا: 15 گڕكانی تیادایە\n4.ناوچەی ئەدریاتیك:9 گڕكانی تیادایە\n5.ناوچەی عەرەبی و ئاسیای بچوك: 6 گڕكانی تیادایە.\n3.ناوچەی قەڕنی ئەفریقی :\n2.دورگەكانی گالاباگۆس:3 گڕكان\n4.ئەفریقیای ناوەڕاست:5 گڕكان\n5.ئەفریقیای خۆرهەڵات:19 گڕكان\n5.ناوچەی زەریای هندی:\n1. ئالاسكا:20 گڕكان\n•شێوەی گڕكانەكان :\n1.گڕكانی پاشماوە بەردیەكان\n3.گڕكانە چین چینەكان\n•پۆلێنكردنی گڕكانەكان: زاناكان گڕكانەكان دابەشدەكەن بۆ دوو جۆر:\n1.گڕكانە زیندوەكان: ئەوانەن كە ڕەنگە لە ئایندەدا بتەقنەوە.\n2.گڕكانە مردوەكان: ئەوانەن كە جارێكی تر بە هیچ شێوەیەك ناتەقنەوە.\nبەشێوەیەكی گشتیش لە ناوچە گڕكانیەكاندا و لە ئەنجامی تەقینەوەی گڕكانەكاندا بوومەلەرزە دروست دەبێت لە ئەنجامی هەڵچوون و تەقینەوە و لەرینەوەی توخمە تواوەكانی گڕكانەكان.\nزاناكان تەقینەوە گڕكانیەكان دابەشدەكەن بۆ 3 جۆر:\n1.تەقینەوەی هاوای: توخمە تواوەكان تەنك و شلن.\n2.تەقینەوەی سترۆمپولی: توخمە تواوەكان ئەستورترە لە جۆری هاوای.\n3.تەقینەوەی پلینی: توخمە تواوەكان زۆر ئەستورن.\n•پێشبینیكردنی ڕوودانی گڕكانەكان:\nبەپێچەوانەی بوومەلەرزەوە دەتوانرێت پێشبینی تەقینەوەی گڕكانەكان بكرێت پێش ڕوودانی بەهۆی:\n1.بەرزبونەوەی پلەی گەرمای جێگەی گڕكانەكە.\n2.دەرچوونی گاز و هەڵمی ئاو.\n3.دروستبوونی هەوری تۆز و خۆڵ.\nهەربۆیە دەكرێت كە ئامادەسازی بكرێت بۆ خۆپارێزی لە ڕێگەی:\n1.چۆڵكردنی ناوچەكە لە مرۆڤ و زیندەوەران.\n2.دروستكردن و دانانی دیواری ڕاگر و ڕێگریەكانی تر لەبەردەم هاتنە پێشی توخمە تواوە گڕكانیەكان.\n•ئاسەوارە زیانبەخشەكانی گڕكانەكان:\nگڕكانەكان زیان نەك هەر بە ناوچەكەی خۆیان دەگەیەنن بەڵكو زیانەكانیان دەگاتە ناوچە دوورەكانیش لەخۆیان كە بریتین لە:\n1.لەناوبردنی مرۆڤەكان: گڕكانەكان بەشێوەیەكی گشتی لەناوبەرن،ئەوەتا گڕكانی كراكانۆ لە نێوان جاوا و سۆمەترەی ئەندەنوسیادا 36 هەزار كەسی كردۆتە قوربانی.\n2.وێرانكردنی ئاوەدانی: هەموو ئاوەدانیەك لە گوند و شارۆچكە و شارە گەورەكانیش دادەپۆشێت و لەناویان دەبات بەتەواوەتی وەك ئەوەی لە شاری بۆمبی ئیتالیا لەساڵی 1979دا ڕوویدا و شارەكەی بەتەواوەتی داپۆشی.\n3.گۆڕینی سیمای سروشت: گڕكانێك لە كۆلۆمبیا پێش 15 ملیۆن ساڵ لافاوێكی گڕكانی دروستكرد كە گردۆڵكەیەكی بازلی دروستكرد كە ڕووبەرەكەی 500 هەزار كم2 بوو. لە هندستانیش هەمان شت ڕوویداوە.\n4.تێكدانی كەشوهەوا: دەبێتە هۆی دابەزینی پلەی گەرمی ناوچەكە بەهۆی بەرگرتنی تیشكی ڕۆژ بەهۆی هەورە تۆز و خۆڵیەكەوە.\n• سوودی گڕكانەكان:\nگڕكانەكان لە هەندێك كاتدا هەندێك سوودیان هەیە،بەڵام بەرامبەر زەرەر و زیانە مەترسیدار و گەورەكانیان سوودەكانی زۆر بچوكن كە بریتین لە:\n1.توخمە گڕكانیەكان دەوڵەمەندن بە كانزاكان كە دەچنە بواری پیشەسازی و كشتوكاڵ وەك توخمەكانی پۆتاسیۆم و ئاسن و كبریت،هەروەها ئەو خاكەی كە دەوڵەمەندە بە پاشماوە گڕكانیەكان بە پیتترینی خاكن.\n2.ئەو كانیاوە گەرمانەی كە لە ئەنجامی گڕكانەوە دەتەقن سوودبەخشن بۆ تەندروستی و لایەنی پزیشكی و نەخۆشییەكانی پێست و ڕۆماتیزم.\n3.ئەو ئاو یان گازانەی كە لە گڕكانەكانەوە دەردەچن وەكو وزە دەتوانرێت بەكاربهێنرێن.\n4.دەرچە و دەمی گڕكانەكان دەبنە دەریاچەی ئاو كە تیرەكانیان دەگاتە 3كم یان دەبنە دەریاچە ترشەكان كە وەك سەرچاوەیەكی سروشتیان لێدێت.\n6.لە توخمە گرنگە دەرچوەكانی گڕكانەكان بریتیە لە توخمی كبریت.\n• بەناوبانگترین كارەساتە گڕكانیەكان:\n1.گڕكانی فیرۆڤ: لە بۆمبای هیركۆلانیۆم لە ساڵی 79 پ.ز و قوربانیەكانی 16000 كەس بوون.\n2.گڕكانی ئیتنا: لە سەقلییە لە ساڵی 1169 و 15-20 هەزار قوربانی لێكەوتۆتەوە.\n3.گڕكانی هیكلا : لە ئایسلەندا لە ساڵی 1783 و 9 هەزار قوربانی لێكەوتۆتەوە.\n4.گڕكانی باڕۆڵی: لە ئەندەنوسیا لەساڵی 1815 و 90هەزار قوربانی لێكەوتۆتەوە.\n5.گڕكانی كراكانۆ لە ئەندەنوسیا لە ساڵی 1883 و 40 هەزار قوربانی لێكەوتۆتەوە.\n6.گڕكانی مۆنت پیلییە: لە مارتینگ لە ساڵی 1902 و 40هەزار قوربانی لێكەوتۆتەوە.\n7.گڕكانی شاخی كیلۆد: لە جاوە لە ساڵی 1919 و 3 هەزار قوربانی لێكەوتۆتەوە.\n1.زانینی پێكهاتەی بەشی ناوەوەی توێكڵی زەوی و بەشی دەرەوەش لە بەرگی زەوی.چونكە توخمە دەرچوەكان لە 450 كم وە دەردەچن.\n2.ئاماژەدەر و دەرخەری جێگەی فشارن لە بەرگی زەویدا.\n3.سەرچاوەی دروستبوونی هەندێك توخمی كانزایی بە سوودن.\n4.خۆڵەمێشی گڕكانەكان دەبنە هۆی بە پیتبوونی خاك.\n5.دەتوانرێت گەرمیەكەی بەكاربهێنرێت بۆ بەرهەمهێنانی وزەی كارەبا.\n•هەندێك زانیاری هەمەجۆر و سەرنج ڕاكێش دەربارەی گڕكانەكان:\n1.گڕكانی تامۆمسیف لەساڵی 2013 دۆزرایەوە كە زاناكان ڕایانگەیاند كە گەورەترینە لە جیهاندا و ڕەنگە لەهەموو كۆمەڵەی خۆریشدا هەر گەورەترین بێت.كە 60 جار گەورەترە لە گڕكانی مونالوا بەڕووبەری 120هەزار میلی چوارگۆشە كە بەهێندەی قەبارەی ولایەتی نیومەكسیكۆی ئەمریكا دەبێت.\n2.دوورترین ماوە كە پشكۆ و خۆڵەمێشی گڕكانی بڕیویانە گەیشتۆتە 70 كم كە گڕكانی لاكی بوە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئایسلەندا لە ساڵی 1873دا.\n3.گەورەترین تەقینەوەی گڕكانی لە 27/8/1883دا لە دورگەی كراكانۆ لە نێوان جاوا و سۆمەترەی ئەندەنوسیادا ڕوویداوە،كە 163 گوندی لەناوبرد و 40هەزار كەسی كردە قوربانی و پشكۆ ئاگرینەكانی بۆ بەرزایی 55كم هاویشتوە و ماوەی 10 ڕۆژی خایاندوە و تەپوتۆزەكەشی دووری 5330كم بڕیوە.\n4.فراوانترین دەمی گڕكانی بریتیە لە گڕكانی توبا لە دورگەی سۆمەترە كە ڕووبەرەكەی 1775كم2.\nلەكۆتاییدا،گڕكانەكان دیاردەیەكی سروشتی توڕە و بێئامانن و لەدێر زەمانەوە ڕوویانداوە و سەرنجی مرۆڤی بۆ خۆی ڕاكێشاوە و كاریگەری گەورەی كردۆتە سەر كرداری جیۆلۆجیا و پێشكەوتنی بەرگی زەوی و لەڕێگەی گڕكانیشەوە دەتوانرێت چەق و چاوگی بومەلەرزەكان دیاریبكرێن و لە ئێستادا زانستی گڕكانەكان بۆتە یەكێك لە لقە سەربەخۆكانی زانستی جیۆلۆجی بەناوی Volcanology.\nخۆشبەختانە لە كوردستاندا تائێستا گڕكان و تەقینەوەكانی ڕوویاننەداوە ، بەو هیوایەی هەموو مرۆڤایەتی و شارستانێتیە پێشكەوتوەكەشی سەلامەت و پارێزراوبن لە مەترسی و كاولكاریەكانی گڕكانەكان.