Tuesday, 05.18.2021, 23:28\nیه‌كێتى و پارتى له ژێر ناوى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستاندا ماوه‌ى 29 ساڵه حوكمڕانى ئه‌م هه‌رێمه ده‌كه‌ن ، به‌ڵام له ڕاستیدا دوو حكومه‌تن له‌ناو یه‌ك حكومه‌تدا . دوو زونى جیاواز دوو حوكمڕانى جیاواز ، دوو سیسته‌مى جیاواز ، دوو دادگاى جیاواز . دوو هێزى پیشمه‌رگه‌ى جیاواز ، هه‌موو شتێكى جیاواز . ئه‌م دوو حیزبه هه‌ر یه‌كه‌یان له سنوورى ده‌سه‌ڵاتى خۆیدا ده‌ستى گرتوه به‌سه‌ر هه‌موو كه‌رتى گشتى و بۆخۆیانیان قۆرخ كردوه‌و بۆ به‌رژه‌وه‌ندى خۆیان به‌كارى ده‌هێنن .\nهه‌رچى زه‌وى و زارى به‌نرخ هه‌یه داگیریان كردوه‌و به ئاره‌زوى خۆیان مامه‌له‌ى پێوه ده‌كه‌ن . نه‌وتى كوردستانیان ده‌رهێناو هه‌ڕاجیان كرد . ده‌ستیان گرتوه به سه‌رداهاتى گومرگه‌كانداو پاره‌كه‌ى بۆخۆیان ده‌به‌ن . گرنگترین دوو كه‌رتى گشتى هه‌ر وڵاتێك له هه‌موو جیهاندا كه‌رتى په‌روه‌رده‌و كه‌رتى ته‌ندروستییه .\nله وڵاته پێشكه‌وتوه‌كاندا زوربه‌ى كه‌رته‌كان له ده‌ستى كه‌رتى تایبه‌تیدان ، به‌ڵام تا ئیستا كه‌رتى په‌روه‌رده‌و ته‌ندروستى له به‌ر گرنگییان هه‌ر له ژێر ده‌ستى حكومه‌تى ناوه‌ندان و ڕێگایان نه‌داوه ئه‌م دوو كه‌رته‌ش بكرێنه كه‌رتى بازرگانى . ئه‌گه‌ر ئه‌م دوو كه‌رته بكرێنه كه‌رتى تایبه‌ت جیاوازى چینایه‌تى دروست ده‌بێت و ته‌نها كه‌سانى ده‌وڵه‌مه‌ند كوڕو كچه‌كانیان ده‌توانن باشترین چاره‌سه‌رى پزیشكى وه‌رگرن و خوێندنى باڵا ته‌واو بكه‌ن و زوربه‌ى كه‌سه به‌هره‌مه‌ندو داهێنه‌ره‌كان له چینى خواره‌وه هه‌لیان بۆ ناڕه‌خسیت خوێندن ته‌واو بكه‌ن . بۆیه ئه‌و حكومه‌تانه به‌رده‌وام هه‌وڵ ده‌ده‌ن ناوه‌ندى خوێندنى تازه‌و مۆدێرن دروست بكه‌ن و گرنگى به خه‌سته‌خانه‌كان بده‌ن بۆ ئه‌وه‌ى ته‌ندروستى هه‌موان بی َجیاوازى بپارێزن . حكومه‌تى به‌ناو هه‌رێم دواى ئه‌وه‌ى ده‌ستى برد بۆ هه‌موو پیرۆزیه‌كانى ئه‌م گه‌ل و نیشتمانه ، دواجار ده‌ستیان كردوه به ڕاده‌ستكردنى كه‌رتى په‌روه‌رده‌و ته‌ندروستیش به كه‌رتى تایبه‌ت و ده‌توانین بڵێین شتێك نه‌ماوه ناوى حكومه‌ت بێت .\nئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ن به ده‌یان خه‌سته‌خانه‌ى ئه‌هلى كراونه‌وه‌و خه‌سته‌خانه حكومیه‌كان گرنگییان نه‌ماوه و ئێستا كار گه‌یشتۆته ئه‌وه‌ى له خه‌سته‌خانه حكومیه‌كانیش به پاره‌یه‌كى زۆر چاره‌سه‌رى نه‌خۆشه‌كان ده‌كه‌ن . ته‌نانه‌ت ئه‌و ئافره‌تانه‌ى مناڵیشیان له خه‌سته‌خانه حكومیه‌كان ده‌بێت ، پێویسته پاره بده‌ن . ژماره‌یه‌كى زۆر قوتابخانه‌ى ئه‌هلى كراونه‌ه‌و خه‌ریكه واى لێدێت ژماره‌ى قوتابخانه ئه‌هلیه‌كان زۆرتربن له حكومیه‌كان . هه‌رچى تواناى هه‌بێت مناڵه‌كانى ده‌نێرێته قوتابخانه‌ى ئه‌هڵى .\nله ئه‌نجامدا مه‌ترسییه‌كى زۆر گه‌وره له كۆمه‌ڵگادا دروست ده‌بێت و جیاوازى چینایه‌تى به‌رهه‌م دێنێت . مناڵى به‌هره‌مه‌ندو داهێنه‌ر له چینى فه‌قیر و هه‌ژاردا هه‌لى بۆ ناڕه‌خسێت له قوتابخانه‌ى باشدا بخوێنێت و خوێندنى باڵاته‌واو بكات . دواجار هه‌ر مناڵى ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان هه‌لیان بۆ ده‌ڕه‌خسێت خوێندنى باڵا ته‌واو بكه‌ن و هه‌ر ئه‌وانیش ده‌بنه كار به‌ده‌ست و ئه‌وه‌نده‌ى تر قوڕ ده‌كرێت به سه‌رى فه‌قیر و هه‌ژاردا .\nئه‌وه‌تا له ئێستادا ده‌نگۆى فرۆشتنى بڵاو بونه‌وه‌ى قوتابخانه‌و حه‌سته‌خانه‌و مومته‌له‌كاتى گشتى واته حكومه‌ت بڵاو بۆته‌وه . بۆ نمونه گوایه له هه‌ولێر بیناى پارێزگاى شاره‌كه‌و سایلۆى هه‌ولێر و خانوه‌كانى كارگه‌ى نه‌سیج ده‌فرۆشن . له سلێمانیش ده‌نگۆى فرۆشتنى بیناى 6 قوتابخانه‌و كه‌مپى كۆنى زانكۆى سلێمانى و خه‌سته‌خانه‌ى فێر كارى سلێمانى بڵاو بۆته‌وه . دادگاى سلێمانى به‌شێك له بیناكۆنه‌كه واته به‌شى عه‌ریزه نوسه‌كان كه بڕى 360 مه‌تره‌و هه‌ر مه‌ترى به 2000 دۆلار فرۆشتوه كه كۆى نرخه‌كه‌ى ده‌كاته 720هه‌زار دۆلار .\nبه‌ڵام وه‌كو بڵاوكراوه‌ته‌وه گوایه هه‌ر دادكا خۆى ئه‌و به‌شه‌ى فرۆشتویه‌تى له خاوه‌نه تازه‌كه‌ى به‌كرێ گرتۆته‌وه . سه‌یرى ئه‌م ساخته‌كارى و ڕه‌ده‌ڵ و به‌ده‌ڵ و دزیو فزیه‌ى ئه‌م حكومه‌ته بكه‌ن . باشه كه تۆ ئه‌وبینایه‌ت پێویسته بۆچى فرۆشتوته . خۆ ئه‌گه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌یه پاره‌تان پێویسته ، هه‌موو نرخى ئه‌و به‌شه‌ى فرۆشراوه ناكاته ئه‌و پاره‌یه‌ى ته‌نها به یه‌ك شه‌و له گومرگى باشماخ و په‌روێز خان ده‌دزرێت .\nوه‌كو ده‌زانین تا ئێساش زوربه‌ى قوتابخانه‌كان له‌به‌ر كه‌مى بینا 3 ده‌وامیان تێدایه . كه‌واته به‌دیل چییه بۆ ئه‌وقوتابخانانه‌ى بریارتان داوه بیانفرۆشن ، له كاتێدا ده‌بوایه بڕیار بده‌ن قوتابخانه‌ى نوێ دروست بكه‌ن . له لایه‌كى تریشه‌وه كێن ئه‌وانه‌ى بڕیارى فرۆشتنى قوتابخانه‌كان ده‌ده‌ن ؟ وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده چ ڕۆلێكى هه‌یه‌و به‌رنامه‌ى داهاتوى چیێه ؟ زۆر سه‌یره له‌م وڵاته‌ى ئێمه‌دا هه‌ر وه‌زێرێكى په‌روه‌رده ده‌ست به‌كار ده‌بێت به ئاره‌زوى خۆى سیسته‌مێكى نوێ پیاده ده‌كات .\nوه‌زیرێك دێت و سیسته‌مى خوێندنى سویدى پیاده ده‌كات . ئه‌مه له كاتێكدایه له سوید له به‌یانییه‌وه تا ئێواره ده‌وامى قوتابخانه هه‌یه ، به‌ڵام زوربه‌ى قوتابخانه‌كانى كوردستان 3 ده‌وامى تێدایه . له‌سه‌ر ده‌مى وه‌زیرێكى تردا ، بیناى قوتابخانه‌كان ده‌فرۆشرێت . به‌ڕاستى حكومه‌تێكى گاڵته‌جارَمان هه‌یه . به پێیى یاسا كاتێك موڵكو ماڵى حكومه‌ت ده‌فرۆشرێت ده‌بێ لیژنه‌ى خه‌مڵاندنى بۆ پێك بهێنرێت ، له ڕۆژنامه‌كاندا ئیعلان بكرێت و بخرێته كێبڕكێى ئاشكراوه‌و كه فرۆشرا پاره‌كه‌ى بخرێته خه‌زێنه‌ى حكومه‌ته‌وه .\nبه‌ڵام ئه‌مه‌ى ئێستا ده‌كرێت و فه‌رهودو تاڵانییه‌و جوت حیزب ژێر به ژێر ده‌یده‌نه كۆمپانیاو كه‌سه نزیكه‌كانى خۆیان و هیچى بۆ میلله‌ت نییه . ده‌ست بردن بۆ فیرۆزیه‌كانى گه‌لێك . ئه‌وه نیشانه‌ى ئیفلاسى حكومه‌ته .\nئه‌وه نیشانه‌ى كۆتایی هێنانه به ئه‌زمونى حوكمڕانى چه‌ند ساڵه‌ى ئه‌م هه‌رێمه ، له لایه‌ن دوو حیزبو دوو بنه‌ماڵه‌ى تاڵانچى نیشتمان فرۆشه‌وه . ئه‌مه نیشانه‌یه‌كى ڕون و ئاشكرایه كه ئه‌مانه هیچ ئومێدێكیان به مانه‌وه‌ى سه‌ربه‌خۆیی ئه‌م هه‌رێمه نه‌ماوه ، بۆیه بیریان له‌وه كردۆته‌وه په‌له بكه‌ن له‌وه‌ى زۆرترین پاره به‌ده‌ست بهێنن پێش ئه‌وه‌ى ئاشبه‌تاَڵێكى تریش بكه‌ن .\nئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ى من باسى ده‌كه‌م ڕاست نه‌بێتو بوختان بێت ، ئه‌ى چۆن ئه‌مانه ده‌ستیان برد بۆ هه‌ڕاج كردنى نه‌وتى كوردستان و دزینى پاره‌كه‌یی و هه‌ژار كردنى خه‌ڵك . ئه‌ى ئه‌گه‌ر وانییه چۆن بڕى 5 ملیار دۆلارى شیرینى نه‌وتیان وه‌رگرت و دزییان . ئه‌ى چۆن داهاتى گومرگه‌كان ده‌دزن و نایده‌ن به خه‌ڵك . ئه‌ى چۆن موچه به لێبڕینه‌وه دابه‌ش ده‌كه‌ن ، له كاتێكدا ته‌نها پاره‌ى داهاتى نه‌وت له پاره‌ى موچه زیاتره .\nئه‌گه‌ر وانییه بۆچى هه‌رچى زه‌وى وزارى ئه‌م هه‌رێمه هه‌یه تاڵانفرۆشى ده‌كه‌ن و ده‌ستیان به‌سه‌ردا گرتوه . ئه‌گه‌ر وانییه چۆن حكومه‌ت قاچاخچییه‌تى ده‌كات . ئه‌گه‌ر وانییه بۆچى كۆمپانیاكانى جوت بنه‌ماڵه ده‌ستیان گرتوه به‌سه‌ر كۆى بازرگانى گه‌وره‌ى ئه‌م وڵاته ، وه‌ك ده‌رمان و جگه‌ره‌و زۆر شتى تر بۆخۆیان .ئه‌ى چۆن سامانى وڵات تاڵان ده‌كه‌ن و یه‌ك دۆلار باجیش ناده‌ن .\nئه‌گه‌ر وانییه چۆن جورئه‌تى ئه‌وه ده‌كه‌ن ده‌ست به‌رن بۆ هه‌ردوو كه‌رتى په‌روه‌رده‌و ته‌ندروستى و بیانفرۆشن و بیان كه‌ن به كۆمپانیاى بازرگانى . ئه‌گه‌ر وانییه چۆن كۆنتڕۆڵى دادگاكان ده‌كه‌ن و دادوه‌رى كۆیله‌ى خۆیان داده‌نین و به ئاره‌زوى خۆیان نه‌یاره‌كانى خۆیانیان پی َحوكم ده‌ده‌ن و تۆمه‌ت ده‌ده‌نه پاڵ دۆسته‌كانى كورد و ئه‌وه‌تا خه‌ریكه هه‌رێمى كوردستان بخرێته لیستى ڕه‌شه‌وه . ئه‌گه‌ر وانییه چۆن ده‌بێ حكومه‌تێك دوو هێزى پێشمه‌رگه‌و دوو ده‌زگاى هه‌واڵ گرى هه‌بێت . ئه‌گه‌ر وانییه چۆن ژماره‌ى پاسه‌وانه‌كانى به‌رپرسه‌كان زیاتر ده‌بێت له ژماره‌ى ئه‌وپێشمه‌رگانه‌ى پاراستن و به‌رگریكردنى نیشتمانیان له ئه‌ستۆدایه.به بۆچونى خۆم هۆكارى هه‌موو ئه‌مانه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ :\n1-هه‌رێمى كوردستان له لایه‌ن یه‌ك حكومه‌تى یه‌كگرتوى نیشتمانیه‌وه ئیداره ناكرێت . كراوه‌ته دوو زون و هه‌ر زونه‌ى حیزبێك و بنه‌ماڵه‌یه‌ك به ویست و ئاره‌زوى خۆى به‌ڕێوه‌ى ده‌بات .\n2-ئه‌وانه‌ى ئێستا حوكمى هه‌رێمى كوردستان ده‌كه‌ن به هه‌ردوو زونه‌كه‌وه سیاسه‌تمه‌دارى شاره‌زاو به‌توانا نین وكه‌سانى بێ ئه‌زمزن و نه‌شاره‌زان . ئه‌وانه عه‌ره‌قیان نه‌ڕشتوه بۆ ئه‌م نیشتمانه به خۆڕایی هاتونه‌ته سه‌ر حازرى و بازرگانى به نیشتمانه‌وه ده‌كه‌ن . لاى ئه‌وان شتێك نییه به‌ناوى نیشتمان و میلله‌ت و موقه‌ده‌ساتیه‌وه .وه‌كو خۆیان وتویانه‌و به‌رده‌وام به كۆیله‌كانیان ده‌ڵێن : گوێ مه‌ده‌نه قسه‌و قسه‌ڵۆكى خه‌ڵك گرنگ ئه‌وه‌یه چه‌ند پاره په‌یدا ده‌كه‌ن . به دڵنیاییه‌وه ئه‌گه‌ر ئه‌م تیوریه‌ى ئه‌وانه ڕاست نه‌بێت ، هه‌رگیز ئه‌و هه‌موو كاره ناڕه‌واو بێوێژدانیه به‌رامبه‌ر به میلله‌ت ناكه‌ن .\n3- ناكۆكیه به‌رده‌وامه‌كانى هه‌ردوو بنه‌ماڵه‌ى ده‌سه‌ڵاتدار بۆته سه‌رچاوه‌ى مه‌ترسى گه‌وره بۆ سه‌ر ئه‌م هه‌رێمه . سه‌یركه‌ن چه‌ندین ساڵه ئه‌مه‌ریكاو ئێران دژایه‌تى یه‌كترى ده‌كه‌ن و له یه‌كترى له بۆسه‌دان . ئه‌مه‌ریكا دواى چه‌ندین ساڵ هه‌وڵدان به‌و هه‌موو تواناى ته‌كنه‌لۆجیه‌وه كه هه‌یه‌تى توانى قاسمى سڵێمانى له‌نه‌او برێت . سه‌یركه‌ن دژایه‌تى ئه‌م دو بمه‌ماڵه وێرانكه‌ره‌ى كورد گه‌یشتۆته ئاستێك كه كوشتنى قاسمى سڵێمانى ده‌درێته پاڵ یه‌كێتى . ئه‌مه له كاتێك دایه كه ئێرانیه‌كان خۆشیان ئه‌وه به‌ڕاست نازانن .به‌ڵام ئێرانیه‌كان ڕۆژێك له ڕۆژان ده‌توانن ئه‌مه بكه‌نه هه‌ڕه‌شه بۆسه‌ر یه‌كێتى ئه‌گه‌ر باش گوێرایه‌ڵىئێرا نه‌كه‌ن\n3-كاتى خۆى سه‌دام حوسه‌ین كوێتى داگیر كرد به ئینكارى به قسه‌ى خۆیه‌وه بو ، گوێی به هه‌ڕه‌شه‌ى هاوپه‌یمانان نه‌داو له كوه‌یت نه‌كشایه‌وه‌و دواجار به نه‌مانى خۆیی و ڕوخانى ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ى ته‌واو بوو . مه‌سعود بارزانى به قسه‌ى مه‌كگورگ نوێنه‌رى ئه‌مه‌ریكاى نه‌كرد كه ریفراندۆم ئه‌نجام نه‌داو دواجار هه‌ر ڕیفراندۆمى كرد . له ئه‌نجامدا كورد نیوه‌ى زیاترى خاكى كوردستانى له‌ده‌ستداو له ژێر فشارى ئه‌مه‌ریكاشدا ده‌ستى له پۆستى سه‌رۆكى هه‌رێم كشانده‌وه .\nئێستا مه‌سرورى كوڕى هه‌مان هه‌ڵه‌ى باوكى دووباره ده‌كاته‌وه‌و له نه‌زانیینه‌وه وه‌كو مناڵ یارى به ئاگر ده‌كات . دواجار خۆشى و میلله‌تیش به سوتاندن ده‌دات . ئه‌وه‌تا له ڕێگاى دادوه‌ره كۆیله‌كانى خۆیانه‌وه كه خانه‌شین بون و به نایاسایی هه‌ر له شوێنه‌كانى خۆیان ماونه‌وه ، هاتون 5 چالاكه‌وانى بادینانیان به‌هه‌ر یه‌كه‌ى به 6 ساڵ حوكم داون كه هه‌موو دنیا ده‌زانێت و هه‌رچى ڕێخراوى مه‌ده‌نى جیهانى و نه‌ته‌وه یه‌كگرتوه‌كانیش هاتونه سه‌رخه‌ت و داواى ئازاد كردنیان ده‌ده‌ن\nبه‌ڵام نه‌ك ئازادیان نه‌كردون به‌ڵكو هاتون هه‌ردوو قۆنسلیه‌تى ئه‌مه‌ریكاو ئه‌ڵمانیا كه زۆر ترین هاوكارى كوردیان كردوه ، تۆمه‌تبارن كردون گوایه ئه‌م حوكمدراوانه جاسوسییان بۆ ئه‌وان كردوه .ئه‌وه‌ش ماناى ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت كه ئه‌و دوو قونسلیه‌ته وه‌كرى جاسوسین له هه‌رێمى كوردستان و هه‌رێمى كوردستان ده‌خه‌نه به‌ر مه‌ترسییه‌وه .\nزوو یان دره‌نگ ئه‌مه‌ریكا وه‌كو مار پێوه‌ى ده‌ده‌ن و میلله‌تى كوردیش باجه‌كه‌ى ده‌دات . ئه‌وه‌تا له هه‌نگاوى یه‌كه‌مدا ئه‌مه‌ریكا دۆسییه‌ى فرۆشتنى 2000پیكابى ده‌بڵ كابینه‌ى به داعش جوڵاندوه كه كاتى خۆى به‌شێك له فه‌رمانده سه‌ربازیه‌كانى هه‌رێم و به‌رپرسانى تر كه زوربه‌یان سه‌ر به پارتى و بنه‌ماڵه‌ى بارزانى بون و له ناو ئه‌وانیشدا به تایبه‌ت ناوى مه‌سرور به‌رزانى هاتوه .به عه‌مدى دۆسیه‌كه‌یان داوه‌ته كازمى و له ئێستاوه ئیشى له سه‌ر ده‌كه‌ن .\n4-سه‌رانى هه‌رێم باش ده‌زانن كه هاوپه‌یمانان هیچ ئومێدێكیان به كوردى باشور نه‌ماوه چونكه تێگه‌یشتون كه هیچ نین و ئه‌هلى حوكمڕانى و دۆستایه‌تى و هاوپه‌یمانێتى نین . به‌ڵام بارودۆخى ئه‌مه‌ریكا له‌م ناوچه‌یه به جۆرێكه تا ئێستاش پێویستى به كورد هه‌یه و جارى زوه ده‌ستبه‌ردارى كوردببێت له‌به‌ر خاترى خۆى نه‌ك ئێمه . به دوور نازانرێت به‌یانى شه‌ر ِله‌م ناوه ده‌ست پی َبكاته‌وه‌و پێویستیان به هێزى پێشمه‌رگه بێت . ئه‌وكات وه‌كو له كاتى گرتنى موسڵدا ، هێزى پێشمه‌رگه‌یان به بڕى 400 ملیۆن دۆلار به‌كرى َگرت ، جارێكى تریش ئه‌وه دو باره ببێته‌وه .\nسه‌رانى جوت بنه‌ماڵه‌ش باش له‌و ڕاستییه گه‌یشتون . بۆیه به فرسه‌تى ده‌زانن ئێستا به هه‌موو شێوه‌یه‌ك خه‌رێكى تاڵانكردنى سامانى هاوڵاتیان بن و هه‌رچى ئه‌رزو مومته‌له‌كاتى گشتى هه‌یه بیفرۆشن و پێش ده‌ست پێكردنى ئاشبه‌تاڵى چاوه‌ڕوانكراو ، هه‌نارده‌ى هه‌نده‌رانى بكه‌ن . دڵنیان كه ئه‌مه‌رێكا له‌و تۆمه‌ت و سوكایه‌تییه‌ى مه‌سرور بارزانى خۆش نابێت .\nبۆیه باشترین چاره‌سه‌ر بۆ ئه‌م قه‌یرانه ئه‌مه‌یه :\nیه‌كه‌م : هه‌رچى زووه به‌ندكراوه‌كانى بادینان ئازاد بكه‌ن و داواى لێبوردن له هه‌موو ئه‌وانه بكه‌ن كه ناڕه‌زایه‌تیان تیشان داوه و ئه‌و دادوه‌رانه‌ش به زویی خانه نشین بكه‌ن كه بڕیارى حوكمه‌كه‌یان داوه .\nدووه‌م : هه‌رچى زووه مه‌سرور بارزانى ده‌ست له پۆستى سه‌رۆكى حكومه‌ت بكشێنێته‌وه‌و له ئَیستادا باشترین بژارده ئه‌وه‌یه كه جارێكى تر نێچیر بارزانى بكرێته‌وه به سه‌رۆكى حكومه‌ت چونكه كه‌سێكى زۆر میان ڕه‌وتره له مه‌سرورى ئامۆزایی . پێشم وایه هه‌موو لایه‌ك به‌وه ڕازیده‌بن ، جگه له مه‌سرور خۆیی و باوكى و به‌شێك له ده‌ست و پێوه‌نده‌كه‌ى نه‌بێت . به‌م هه‌نگاوه هه‌رێى مكوردستان له مه‌ترسى گه‌وره ڕزگارى ده‌بێت .\nسێیه‌م: هه‌رچى زووه هێزى پێشمه‌رگه‌ى كوردستان یه‌ك بخه‌ن و سامانى وڵات بۆ هاوڵاتیان بگیڕنه‌وه‌و ڕێگرى له هه‌موو كاره نایاسایی و تاڵانچیه‌تى و قاچاخچیه‌تى بكرێت .\nئاخر حكومه‌تێك بودجه‌و داهاتى خه‌ڵك بدزێت ، مومته‌له‌كاتى گشتى بفرۆشێت بۆخۆى . بتوانێت ده‌ست به‌رێت بۆ فرۆشتنى خه‌سته‌خانه‌و بیناى قوتابخانه‌كان و خاوه‌نى ئێداره‌یه‌كى باش نه‌بێت . موچه‌ى هاوڵاتیان نه‌دات . داهاتى نه‌وت له خه‌ڵك بشارێته‌وه ، به ده‌یان هه‌زار بندیوارى حیزبی هه‌بێت ، چۆن ده‌توانێت وڵات به‌ڕیوه‌به‌رێت وپێی بڵێن حكومه‌ت .\nماوه‌ته‌وه بڵێم :\nوه‌كوده‌ڵێن : ئه‌گه‌ر جارێك خه‌ڵه‌تاندیانم ، خوا بیانگرێـت . ئه‌گه‌ر بۆ جارى دووه‌م خه‌ڵه‌تاندیانم خۆا خۆم بگرێت . بۆیه ئه‌گه‌ر تا ئێستا به هه‌ر هۆكارێك بێـت بێده‌نگ بوبین تاوانه لێره‌به دواوه بێده‌نگ بین چونكه ئه‌وانه‌ى ئێستا خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاتن خاوه‌نى هیچ قیه‌مێكى ئه‌خلاقى و مرۆڤایه‌تى و ویژدانى و سیاسى نین . ده‌م ڕوتى سیاسین لاى ئه‌وان شتێك نییه ناوه نیشتمان بێت . ئه‌وان هه‌موو تاكێكى ئه‌م نیشتمانه به كۆیله‌و خزمه‌تكارى خۆیان ده‌زانن . ئه‌وه‌ى لاى ئه‌وان گرنگه پاره ، پاره ، پاره ، دواجاریش هه‌ر پاره‌یه و تێریش ناخۆن .\nئه‌ركى هه‌موو حیزب و لایه‌نه‌كانى ئۆپۆزسیۆن و خه‌ڵكانى ڕۆشنبیر و مامۆستایان و خه‌مخۆرانى ئه‌م هه‌رێمه‌یه بێنه سه‌رخه‌ت و ده‌نگى ناِره‌زایی به‌رزبكه‌نه‌وه‌و چیتر به لێبڕینى موچه ڕازى نه‌بن ، ئه‌گه‌ر ئه‌م جاره به لێبڕینه‌وه موچه‌یاندا ، موچه‌كه وه‌ر مه‌گرن و ڕاپه‌ڕن . ئه‌گه‌ر قوتابخانه یان خه‌سته‌خانه‌یان فرۆشت بڕژێنه سه‌ر شه‌قام و ڕیسوایان بكه‌ن و هه‌موو به یه‌ك ده‌نگ هاوار بكه‌ن ، نا بۆ ڕوخاندن و فۆشتنى قوتابخانه‌كان ، به‌ڵكو بۆنیاتنانى قوتابخانه‌ى تر و خه‌سته‌خانه‌ى تر . دڵنیابن كۆتایی ته‌مه‌نیان نزیك بۆته‌وه. ده‌ڵێن : كه بزن ئه‌جه‌لى هات ، نانى شوان ده‌خوات . ئه‌مانیش عه‌قَڵیان له ده‌ستداو ده‌ستیان بۆ بڤه‌كان برد . هیچ دیكتاتۆرێك به دیكتاتۆرى له دایك نابێت ، ئه‌وه بێده‌نگى من و تۆ و خه‌ڵكه به ده‌ستى خۆمان دیكتاتۆر دروستده‌كه‌ین . كوڕى خۆما ن به كوشت ده‌ده‌ین و كه‌سانێك ده‌هێنین له‌سه‌ر خوێنى نه‌وه‌كانمان خۆشترین ژیا\nنیان بۆ دابین ده‌كه‌ین . ئه‌وه عاقڵى و ئازایه‌تى ئه‌وان نییه ، ئه‌وه گه‌مژه‌یی و نه‌زانین و بێعه‌قڵى خۆمانه ئه‌وانمان كردۆته دیكتاتۆر . بێده‌نگى هاوڵاتیان گه‌وره‌ترین هۆكارى مانه‌وه‌ى ئه تاڵانچیانه‌یه .\nكۆتا قسه‌شم به لێدوانێكى چارڵى چاپڵن كۆتایی پێ دێنم كه له فیلمى دیكتاتۆه مه‌زنه‌كه‌دا ده‌ڵێـت: دیكتاتۆره‌كانى ئه‌مڕۆ هه‌مان شۆرشگێڕه‌كانى دوێنێن كه جه‌نگیان بۆ ئازادى ده‌كرد ، به‌ڵام ئازادیان بۆ خۆیان ده‌ویست و كۆیلایه‌تیش بۆ خه‌ڵك . ئه‌و قسه‌یه ڕێك وه‌كو ئه‌وه وایه بۆ میلله‌تى كورد و سه‌ركرده شۆرشگێڕه‌كانى وترابێت و پڕ به پێستى خۆیه‌تى . دواى یه‌ك سه‌دا خه‌بات و خوێن ڕشتن سه‌ركرده‌و نه‌وه‌كانیان ، بونه‌ته دیكتاتۆر و خه‌ڵكیش به كۆیله‌ى خۆیان ده‌زانن


--به‌شەکێ دیار بکه-- 12345678910111213141516171819202122\nپه‌رتوکا پیرۆز » ئاشكراكرن » به‌شێ 19\nدلخۆشی ل ئەسمانی\nپشتی ڤان تشتان، من دەنگەك بهیست وەكو دەنگەكێ بلند یێ جەماوەرەكێ مەزن ل ئەسمانی بوو، دگۆت:\nقورتالبوون و مەزناهی و هێز یێن خودایێ مەنە،\nچنكو حوكمێن وی د راست و دادپەروەرن.\nژ بەر كو وی لەشفرۆشا مەزن سزا دا،\nئەوا ب دەهمەنپیسیا خۆ ئەرد گەنی كری،\nهەروەسا وی تۆلا خوینا بەنیێن خۆ ژێ ڤەكر.»[a]\nجارەكا دی وان گۆت:\nدویكێلا وێ هەروهەر بلند دبیت.»[b]\nهەر بیست و چوار ریهسپی و هەر چوار ئافرندەیێن زیندی دەڤ و دەڤ خۆ هاڤێتە ئەردی و بۆ خودایێ روینشتی ل سەر تەختی سوجدە بر و گۆت:\nهنگی دەنگەك ژ تەختی هات و گۆت:\n«پەسنا[c] خودایێ مە بكەن، هەی هەمی بەنیێن وی،\nئەوێن ژ وی دترسن، ژ مەزن و بچویكان.»[d]\nپاشی من دەنگەك بهیست، وەكو دەنگێ جەماوەرەكێ مەزن و وەكو دەنگێ گەلەك ئاڤان و وەكو دەنگێ گڕگڕێن بهێز یێن عەوران بوو، دگۆت:\nچنكو خودان خودایێ مە، هێزدارێ هەر تشتی، پاشایەتی دكەت.[e]\nبلا ئەم دلخۆش و دلشاد ببین\nو مەزناهیێ بدەینێ!\nچنكو داوەتا بەرخی هات\nو بویكا وی خۆ ئامادە كریە.\nدەستهەلات بۆ وێ هاتە دان\nكو كتانەكێ نازك یێ شەوقدار و پاقژ بكەتە بەر خۆ.»\nئەو كتانێ نازك كارێن راستدار یێن پیرۆزكریانە.[f]\nپاشی فریشتەی گۆتە من: «بنڤیسە: ‹خوزیكێن وان یێن بۆ مێڤانداریا داوەتا بەرخی هاتینە داخواز كرن!›» و گۆتە من: «ئەو پەیڤێن خودێ یێن راستن.»[g]\nئینا من دەڤ و دەڤ خۆ هاڤێتە بەر پێیێن وی، دا سوجدێ بۆ ببەم، لێ وی گۆتە من: «وە نەكە! ئەز بەنیمە ل گەل تە و برایێن تە یێن شاهدەییێ بۆ عیسایێ مەسیح ددەن. سوجدێ بۆ خودێ ببە! چنكو شاهدەیی بۆ عیسای گەوهەرێ پەیاما خودێیە.[h] »\nسیارێ هەسپێ سپی\nپشتی هنگی من بەرێ خۆ دایێ ئەسمان ڤەبوو و ئەڤە هەسپەكێ سپی یێ ل وێرێ! سیارێ وی ب ‹دلسۆز› و ‹یێ راست› دهێتە بناڤكرن و ئەو ب دادپەروەری حوكمی دكەت و دجەنگیت.\nچاڤێن وی وەكو گوڕیا ئاگرینە و گەلەك تانج ل سەر سەرێ وینە. وی ناڤەكێ نڤیسای یێ هەی، كەس وی ناڤی نزانیت ژبلی وی.\nب كوركەكێ د خوینێ هەلاندی یێ راپێچای بوو و ب ‹پەیڤا خودێ› هاتیە بناڤكرن.[i]\nلەشكەرێن ل ئەسمانی یێن راپێچای ب كتانێ نازك یێ سپی و پاقژ ل سەر هەسپێن سپی ب دویڤ وی دكەفتن.\nژ دەڤێ وی شیرەكێ تیژ دەردكەڤیت، دا ب وی ل مللەتان بدەت و ‹ئەو دێ ب گۆپالەكێ ئاسنی حوكمداریێ ل سەر وان كەت.›[j] ئەو ب خۆ دێ ئویسلەیا شەرابا تۆڕەبوونا خودێ، هێزدارێ هەر تشتی، ب پێیان گڤێشیت.\nل سەر كوركێ وی و ل سەر رانێ وی ناڤەك یێ نڤیسای بوو: ‹پاشایێ پاشایان و خودانێ خودانان.›\nپشتی هنگی من فریشتەیەك دیت د چاڤێ رۆژێ دا یێ راوەستیای بوو، ب دەنگەكێ بلند كرە گازی و گۆتە هەمی باڵندەیێن د ناڤەڕاستا ئەسمانی دا دفڕن: «وەرن، ل سەر سفرا مەزن یا خودێ كۆم ببن،\nدا گۆشتێ پاشایان و گۆشتێ فەرماندەیان و گۆشتێ هێزداران و گۆشتێ هەسپان و سیارێن وان و گۆشتێ هەمیان، یێن ئازاد و یێن بەنی، یێن بچویك و یێن مەزن، بخۆن!»[k]\nپاشی من دیت، دڕندە و پاشایێن ئەردی و لەشكەرێن وان كۆم ببوون، دا ل دژی سیارێ هەسپی و لەشكەرێ وی بجەنگن.\nئینا دڕندە و پێغەمبەرێ درەوین ل گەل وی هاتنە گرتن، ئەو پێغەمبەرێ درەوین یێ ژ پێش دڕندەی ڤە نیشانێن حنێرانە دكرن و ب رێكا وان نیشانان ئەو خاپاندن یێن نیشانا دڕندەی قەبیل كری و یێن سوجدە بۆ وێنەیێ وی بری. دڕندە و پێغەمبەرێ درەوین هەردوو ب ساخی بۆ دەریاكا ئاگری یا ب كپریتێ هەل هاتنە هاڤێتن.\nیێن ماین ب شیرێ ژ دەڤێ سیارێ هەسپی دەردكەفت هاتنە كوشتن و هەمی باڵندە ژ گۆشتێ وان تێر بوون.\na. 19:2 بنێڕە: زەبوور 19:9؛ 119:37؛ گۆتارا مووسای 32:43؛ زەبوور 79:10\nb. 19:3 بنێڕە: ئیشایا 34:10\nc. 19:5 q پەسن مەدح و سەنا\nd. 19:5 بنێڕە: زەبوور 22:23؛ 134:1؛ 115:13\ne. 19:6 بنێڕە: دەركەفتن 15:18؛ زەبوور 22:28؛ دانیێل 7:14\nf. 19:8 بنێڕە: ئیشایا 61:10\ng. 19:9 مەتتا 22:2-14\nh. 19:10 دەقێ یونانی دبێژیت: شاهدەیی بۆ عیسای گیانێ پێغەمبەراتیێیە\ni. 19:13 یوحەننا 1:1\nj. 19:15 زەبوور 2:9\nk. 19:17-18 حزقیێل 39:17-20\nئاشكراكرن به‌شێ 18\nئاشكراكرن به‌شێ 20


پارتی کرێکارانی بەریتانیا دژ بەحکومەتە\n2019-07-07 [10:43 AM]\nیەکێک لە بەرپرسانی پارتی کرێکارانی بەریتانیا رایگەیاند، هەوڵدەدات بەشێک لە نوێنەرانی پارتی پارێزگارانیش رازی بکات دەنگ بە کابینە نەدەن و لە وه‌ها دۆخێکدا بابەتی دەنگدا بە حکومەت دەخرێتە بەرنامەی کاریی پەرلمانەوە.\nبەری گاردینێر، وزیری سێبەر بۆ بازرگانیی نێودەوڵەتی لە پارتی کرێکارانی بەریتانیا گوتی، ئەندامانی ئەم حزبە بۆ ئەم مەبەستە لەگەڵ نوێنەرانی پارتی پارێزگاران کە دژی درچوونی بێ رێککەوتن لە یەکێتیی ئەوروپان، خەریکی دانووستانن.\nبووریس جانسۆن یەکێک نوێنەرانی پارتی پاریزگاران کە بەرەو بە سەرۆ‌کوەزیران بوون هەنگاو دەنێت، پێشتر گوتبووی بە ڕێککەوتن بێت یان نا، دەبێ ئەم وڵاته لە ئەندامەتیی یەکێتیی ئەوروپا دەربچێت.\nوەک گاردینێر دەڵێت، هەندێک لە پارێزگاران گوتوویانە بە مەبەستی پێشگیری‌کردن لە دەرچوونی بێ‌رێککەوتن لە یەکێتیی ئەوروپا بۆ ئەوەی حکومەتی پارێزگاران هەڵبوەشێتەوە، ئامادەن هاوکاریی پارتی کرێکاران بکەن.\nئەم هەواڵە 5317جار خوێندراوەتەوە


ڕووسیا لە سوریا چۆن ئامادەکاریی بۆ سەردەمی بایدن دەکات\nلەکاتێکدا ناوەندە ڕووسیەکانی تایبەت بە سیاسەتی دەرەوە باسیان لەو هۆکارانە کردووە کە ئەگەری هەیە وابکەن ئیدارەی بایدن مەترسییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست زیاتر بێنیتە پێشەوەی لیستی کارە لەپێشینەکانی سیاسەتی ئەمریکا.\nکوردەکان بوار بۆ دامەزراندنی مۆدێلێکی درێژخایەنی پێکەوەژیان لەگەڵ دیمەشق دەهێڵنەوە.\nمۆسکۆ ئەو ماوەیە لاوازییەی سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترەمپ وەك دەرفەتێك دەبینێت بۆ زیاتر سەپاندنی پێگەکانی خۆی لە سوریا\nجیاوازیی نێوان پێشبینییەکانی شرۆڤەکاران و ئەجێندای ڕاستەقینەی کرێملین هێندە زۆر نیە. یەکێك لە ڕوواڵەتە سەرەکییەکانی داڕشتنی سیاسەتی ڕووسیا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پەرتبوونەکەیەتی، هەندێکیش پێیان وایە دەزگا ئەمنییەکان و ڕێکخراوە سەربازییە تایبەتەکان زۆرترین ڕۆڵیان هەیە. ڤلادیمێر پۆتینی سەرۆکیش باڵاترین دەسەڵات و سوودبەرترین کەسە لە ستراتیژیەتی ڕووسیا و لە سەرجەم بڕیارە چارەنووسسازەکاندا خاوەن دوایین قسەیە. لەم دۆخ و چوارچێوەیەدا، وا دانانرێت کۆمەڵەی شارەزایان ڕاوێژ بە کرێملین بدەن یان تەنانەت کردارەکانی ڕوون بکەنەوە. لەبری ئەوە، تاکە شت لە شارەزایان پێشبینی بکرێت بریتیە لە ڕەوایی پێدان و پاساو هێنانەوەی ڕاستییەکانی دوای بڕیارەکانی دەسەڵاتداران.\nبڕیاری سەربازیی ڕووسیا بۆ دانانی بنکە لە دەوروبەری شارۆچکەی عەین عیسا لە باکووری خۆرهەڵاتی سوریا ئاماژەیەکە بۆ چالاکیی مۆسکۆ لە ماوەی پاشاگەردانیی هەنووکەدا. ئەم هەنگاوە بووە سوپاسنامەیەکی ئەگەر لێکراو بۆ ئەو ڕێککەوتنەی ڕووسیا لەگەڵ هێزەکانی سوریای دیموکراتی هاوپەیمانی ئەمریکا ئەنجامی دا. ئامانجی ڕێککەوتنەکە ڕێگرتن لە هێرشی ئەو ناوچانەی دەوروبەرن کە لەلایەن تورکیا و ئۆپۆزسیۆنەوە کۆنترۆڵ کراون. بەڵام، کەمن ئەوانەی خەیاڵیان بەوە خۆشە کە بەلای ڕووسیادا دەشکێتەوە لە هێورکردنەوەی گرژییەکانی ناوچەکە. ڕووسیا و تورکیا هەوڵەکانیان یەکخستووە بۆ لاوازکردنی هێزەکانی سوریای دیموکرات تەنانەت دوای خستنەخوارەوەی فڕۆکەی SU-24ـی ڕووسیاش کاتێک گرژییەکانی نێوان هەردوو وڵات هەڵکشان. هاوکات مۆسکۆ لە چەندین پلاتفۆرمدا، لەنێویاندا لەڕێی جەزائیرەوە، ئاسانکاریی بۆ پەیوەندیی نێوان ئەنقەرە و دیمەشق کردووە لەبارەی پرسی کوردەوە.\nبەپێی سەرچاوەیەکی ئاگادار لە چالاکییە سەربازییەکانی ڕووسیا لە سوریا بە ئاژانسی "ئەلمۆنیتەر"ـی ڕاگەیاندووە، مۆسکۆ و ئەنقەرە ئەوپەڕی هەوڵی خۆیان دەدەن تا خۆیان لە قەرەی کوردەکان و ئەمەریکیەکان لە ناوچەکە بەدوور بگرن بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری ئاژاوە. لەبری ئەوە، بەشێوەیەکی دووفاقیانە دەجوڵێنەوە. بۆیە، هەر زوو دوای هەوڵەکانی تورکیا بۆ فشار خستنەسەر کوردەکان لە عەین عیسا، ڕووسیا پێشنیاری کرد هێزەکانی سوریای دیموکرات یان ناوچەکە چۆڵ بکەن یان بیگوازنەوە ژێر دەسەڵاتی بەشار ئەسەدی سەرۆکی سوریا. وێڕای ئەمەش، لە کۆتاییدا هەردوولا ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی هێزەکانی ڕووسیا لەو ناوچانە بوونیان هەبێت. هەمان سەرچاوە ڕاشیگەیاند، وا پێدەچێت ئەو شێوازەی یەکلاییکردنەوەی دۆخەکە بەلای ئەنقەرەوە جێگای ڕەزامەندیی بێت چونکە هێزی زیاتری پێ دەدات لە گفتوگۆکان لەگەڵ مۆسکۆ، هەرچەندە لەوانەیە جێگیرکردنی یەکە سەربازییەکانی ڕووسیا لە عەین عیسا ناکۆکیی نوێ لەنێوان هەردوولا بنێتەوە.\nجگە لەوە، مۆسکۆ هەڵوێستێکی چالاکانەتر دەگرێتەبەر لە خۆرهەڵاتی سوریا. هۆکاری ئەمەش بەشێکی زۆری پەیوەندیی بە بەشداریی ڕووسیا لە ئۆپەراسیۆنی بیابانی سپییەوە نیە، کە مەبەست لێی بەرەنگاربوونەوەی گروپە جوداخوازەکانی دەوڵەتی ئیسلامی بوو، بەڵکو پەیوەندیی بە خواستی سوریاوە هەیە بۆ خۆ بە دوورگرتن لەوەی تێوە بگلێت لەو تاکتیکە وێرانکەرانەی لەلایەن دەزگا هەواڵگرییەکانی سوریا لەو ناوچانەی لەژێر کۆنتڕۆڵی ئیدارەی ئۆتۆنۆمی باکوور و خۆرهەڵاتی سوریادان. وێڕای "ڕێگای جەنگی"ـیە ناوە ناوەکانی نێوان هێزەکانی ڕووسیا و ئەمریکا، بەڵام تا دێت زیاتر ئەوە ڕوون دەبێتەوە کە هۆکاری وەستانە ستراتیژییەکەی ڕووسیا بەهۆی دوودڵیی مۆسکۆوەیە لەوەی لەگەڵ ئەو وڵاتە تێوە بگلێت کە بۆ پاراستنی توانای خۆی وەک دەستێوەردەرێك ناوچە نیمچە ئۆتۆنۆمییەکەی فوڕات دادەخوات. وێڕای ئەمەش لەئێستادا تا دێت زیاتر ئەوە ڕوون دەبێتەوە کە بوونی هێزەکانی ڕووسیا بە یاوەری سوپای سوریا لە ناوچەی فوڕات فراوانتر دەبێت، بە تایبەتی بەهۆی زیادبوونی چالاکییەکانی داعشەوە. ئەوەش لەپێشوودا بۆتە هۆی سەپاندنی قەدەغەی هاتوچۆ بەدرێژایی ڕێگای M20.\nبەڵام ئەوە تەنیا مۆسکۆ و ئەنقەرە نین کە نیازیان وایە پێگەکانیان بەهێز بکەن و مەودای بژاردەکان لە دیالۆگ و دانوستانەکانیان لەگەڵ ئیدارەی داهاتووی ئەمریکا فراوان بکەن، ئیدارەی ئەمریکاش ڕوونی کردۆتەوە کە ناچێتە نێو دانوستانی ڕاستەوخۆوە لەگەڵ ئەسەدەوە یان وەك گۆڕانکاریی ڕاستەقینە دان بە بەرگە سیاسییەکەی سوریادا بنێت.\nتارانیش بەهەمان شێوە هیواکانی لەسەر تواناکانی ئیدارەی بایدن هەڵدەچنێت تا لاپەڕەیەکی نوێ هەڵبداتەوە و بەدوای شێوەیەکی نوێی سازشکردن لەگەڵ ئێراندا بگەڕێت. بەڵام، ئەو دێبلۆماتکارە ڕووسیانەی لە نزیکەوە ئاگاداری دۆخەکەن گەشبین نین لەبارەی ئەگەری گەڕانەوە بۆ ڕێککەوتنی ئەتۆمی ساڵی 2015. بەڵام پێشبینیی دانوستانگەلێکی بەجۆش و گشتگیر لەنێوان واشنتن و تاران لەبارەی کۆمەڵێك پرسەوە دەکەن. بەڵام وێڕای ئەگەری دانوستانیش لەگەڵ ئەمریکا، پێویستە ئێران لەوە تێبگات کە هەر هەوڵێک بۆ دووبارە دانوستان لەبارەی ڕێککەوتنە ئەتۆمییەکەی ساڵی 2015 لەوانەیە دەستەبەری سنووردارکردنی دەرفەتەکانی ئێران لە بەشدارییکردن لە سیاسیەتی سوریا لەخۆ بگرێت. بەپێی ئەم چوارچێوەیە، ئێران بەشێوەیەکی کاتیی هەوڵ دەدات پشکەکانی لە سوریا زیاد بکات، ئەوەش لەڕێی زیادکردنی بەسەربازگرتنی سورییەکان بۆ لقەکانی هێزە شیعییە نێودەوڵەتییەکان لە ناوچەی فوڕات. لە بنەڕەتدا، تاران ئەو چالاکییانە زیاد دەکات کە دەزانێت دواتر توانای گێڕانەوەیانی هەیە. سەرجەم ئەو هەلومەرج و چوارچێوانە توانای پێویستی گفتوگۆ بۆ دانوستانەکان و کۆمەڵێك شت بدەنە ئێران کە بتوانێت لە دانوستانەکاندا دەستبەرداریان بێت. لەماوەی ساڵانی دواییدا، ئێرانییەکان هێزێکی فرەچینیان لە سوریا جێگیر کردووە. جێگیرکردنی ئەو هێزە فرەچینە تەنیا بەهێزکردنی فەیلەقی چوار ناگرێتەوە، کە لەژێر فەرماندەیی ماهیر ئەسەد، برای بەشار ئەسەدی سەرۆکی سووریادایە، یان تەنیا زیادکردنی هەژموونی یەکەکانی ئێران لە چوارچێوەی گاردی کۆماری ناگرێتەوە، بەڵکو پڕۆژەکانی وەک بنیاتنانی وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا و تۆڕێکی گواستنەوەش دەگرێتەوە کە بگاتە سەرجەم پارێزگاکانی سوریا.\nئەو چالاکییەی لە ئیدارەی ئۆتۆنۆمی لە ناوچەی ڕووباری فوڕاتیش تێبینی کراوە گرنگی خۆی هەیە. گرنگیی ئەو کۆنگرەیەی لەلایەن باڵی سەربازیی هێزەکانی سوریای دیموکرات - ئەنجومەنی دیموکراتی سوریا - بەسترا لەوەدا نەبوو کە لەڕێی بەرزکردنەوەی دیدی چاکسازیی نوێوە هەوڵی ئیدارەکە بێت بەئامانجی بوون هێزێکی شەرعی، بەڵکو گرنگییەکەی لە ئامادەبوونی نوێنەرانی مۆسکۆ و قاهیرەدا بوو لە سەکۆیەکاندا هاوشانی ئۆپۆزسیۆنی ڕاستەقینەی سوریا. ئەم سەکۆیانە لەلایەن مۆسکۆوە وەك دەرفەتێكی پەلکێشکردنی کوردەکان بۆ نێو دانوستانە سیاسییەکان سەیر دەکرێن. لەهەمان کاتدا، قادری جەمیل، سەرۆکی بەرەی ئۆپۆزسیۆنی ڕووسیا وەك پشتیوانی سەرەکیی بەرژەوەندییەکانی ڕووسیا لە خۆرهەڵاتی سوریا سەیر دەکرێت. لە کۆنگرەکەی ئەنجومەنی دیموکراتی سوریادا، جەمیل لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ میدیای ڕووسیادا، بەر لەوەی ڕەخنە لە هەڵوەشانەوەی سوریا و هەڵوێستەکانی ئەمریکا بگرێت، ستایشی خۆگونجاندنی هێزەکانی سوریای کرد مۆدێلەکەی بە "زامنی ڕیشەکێشکردنی گەندەڵی لە سوریا" وەسف کرد.\nلەڕێی ڕێککەوتن لەگەڵ جەمیل و سەرکردەکانی دیکەی هاوشێوەیەوە، کوردەکان بوار بۆ دامەزراندنی مۆدێلێکی درێژخایەنی پێکەوەژیان لەگەڵ دیمەشق دەهێڵنەوە. هاوکات سەرچاوەکانی "ئەلمۆنیتەر"ـیش لەنێو دەزگا ئەمنییەکانی رووسیا دەڵێن مۆسکۆ هیوای زۆر لەسەر ئەگەری ڕێککەوتنی کوردەکان لەگەڵ ڕژێمی سوریا هەڵناچنن. دەکرێ ئەم گومانەش لەڕێی چەند هۆکارێکەوە ڕوون بکرێتەوە.\nیەکەم: سەرەڕای سەرجەم جیاوازییەکانیان، بەڵام هێشتا ئەمریکا و تورکیا دەتوانن خاڵی هاوبەشی درێژخایەن لەبارەی پرسی سوریاوە بدۆزنەوە. تورکیا تەنیا بەشداری نەخشەی فرۆشتنی نەوتی سوریا لەڕێی کوردستانی عێراقەوە و سوودمەندی پشتیوانیی ئەمریکا نیە لەبارەی کارەکانیەوە لە ئیدلیب، بەڵکو ئەکتەرێکی سەرەکییشە کە ئەمریکییەکان بۆ بەرپێگرتنی کردارەکانی ڕووسیا لە سوریا پشتی پێ دەبەستن، لە سەردەمی ئیدارەی ئۆبامادا ئەو ڕۆڵە بە یەکێتیی ئەوروپا درابوو.\nدووەم: وێڕای ئەوەی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی و میسڕ پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ڕژێمی ئەسەد درێژە پێداوە (بەپێی هەندێ سەرچاوەش, قاهیرە و عەبباس کامیل، بەڕێوەبەری دەزگای هەواڵگری گشتی میسڕ ئەوپەڕی هەوڵی خۆیان دەدەن تا سوریا بهێننەوە نێو خولی وڵاتانی عەرەب)، بەڵام دۆخەکە هەر ناسەقامگیر دەمێنێتەوە. بەپێی هەندێ سەرچاوەش، سعودیە هەوڵی زیادکردنی ڕۆڵ و هەژموونی خۆی دەدات لە سوریا، بەڵام بەشێوەیەك نا کە یارمەتیدەری ڕژێمی سوریا بێت. بەهۆی ناڕوونیی هەڵوێستی ترەمپیشەوە لەبارەی پرسی سوریاوە، شاندەکانی سعودیە هاوشان لەگەڵ شاندە ئیماراتی و میسڕییەکان لە چەندان بۆنەدا سەردانی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هێزەکانی سوریای دیموکراتیان کردووە. سەرەڕای ئەوەش، لەئێستادا ڕیاز هەماهەنگی لەگەڵ کوردانی سووریا و هۆزەکان وەك سیاسەتێکی دڵنیایی و هەوڵێك بۆ فراوانکردنی هەژموونیان بۆ دەرەوەی دیمەشق نابینێت، بەڵکو وەك پێویستییەك بۆ پشتیوانیکردن لە "تێڕوانینی جێگرەوەی سوریا"ـی دەبینێت.\nوێڕای دەنگۆ بەردەوامەکان لەبارەی کشانەوەی سعودیە لە پشتیوانی بۆ هێزەکانی سوریای دیموکرات، بەڵام بەپێی سەرچاوەیەکی نێو پارتی کرێکارانی کوردستان و سەرچاوەیەکی نزیك لە وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا، چەندان ئاماژە هەن کە ڕیاز چالاکیی خۆی لە خۆرهەڵاتی سوریا چڕ دەکاتەوە. هەروەها سعودیە هەوڵیش دەدات ڕێگری لە هەوڵەکانی دەزگای هەواڵگری ئێران و سوریاش دەکات لە بەدەستهێنانی هاوسۆزیی هۆزە عەرەبییەکان.\nهەوڵەکانی دیمەشق و مۆسکۆش بۆ بنیاتنانی پەیوەندیی نزیکتری بازرگانی لەگەڵ سعودیە و ئیمارات لەڕێی دەروازە سنوورییەکانی عێراق و ئوردنەوە دووچاری ئاستەنگ دەبنەوە. ئەگەر ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سەپاندنی سزاکان لەڕێی یاسای سیزار تووند بکات، ئەوا لەوانەیە تاڕادەیەکی زۆر هاوپەیمانەکانی سوریا ناچار بکات دووبارە بیر لە تاکتیکە هەنووکەییەکانیان لە خۆلادان لە سزاکان بکەنەوە. جگە لەوەش، لەوانەیە بە پلانەکانیاندا بچنەوە بۆ پڕۆژەکانی بنیاتنانەوە (کە وەك ئەوەی دەردەکەوێت، کە لەوانەیە لە کارەکتەری ئەواندا بەڕێژەیەکی زۆر عادەتیانە بێت).


ئەو ئاداب و مەرجانە چین كە پیاو لەیەكەم شەوى ژنهێنانى دا بیكات ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nژنهێنان و خێزانژنهێنان و شوکردنئەو ئاداب و مەرجانە چین كە پیاو لەیەكەم شەوى ژنهێنانى دا بیكات ؟\nئەو ئاداب و مەرجانە چین كە پیاو لەیەكەم شەوى ژنهێنانى دا بیكات ؟\nلە شەوى ژنهێنان دا هەندێ ئاداب و ئاكار و زیكر هەیە سوننەتە ژن و مێرد لەو شەوەدا ڕەچاوى ئەو شتانە بكەن لەوانە دوعا و پاڕانەوەى مێردەكە دواى ئەوەى دەستى دەخاتە سەر توێڵى خێزانەكەى و ئەم دوعایە دەخوێنێ: (اللهم اني أسألك خيرها وخير ما جبلتها عليه وأعوذ بك من شرَّها و شرَّ ما جبلتها عليه) رواه ابوداود و ابن ماجه (صحيح ابن ماجه 1/324) واتە: خوایە من داواى چاكەى ئەمە و ئەو چاكەیەت لێ دەكەم كە خستوتەسەرى و پەنات پێ دەگرم لە خراپەكەى و لەو خراپەیەى كە خستوتەتە سەرى. پاشان بەیەكەوە هەندێ خواردن بخۆن و بەیەكترى بدەن (خواردنى تایبەت بەو شەوە)وە گاڵتە كردن و نازكردن بەسەر یەكدا وە لە كاتى جوتبوون دا ئەم ویردە بخوێنن (بسم الله اللهم جنبنا الشيطان وجنب الشيطان ما رزقتنا) رواه البخاري ومسلم.\nواتە: بەناوى خوا ئەم كارە دەست پێ دەكەم خوایە شەیتانمان لێ دوورخەرەوە لە خۆمان و ئەوەى پێت داوین لە ژن و منداڵ كە پێمان دەبەخشى.\nبۆ زیاتر ئاشنا بوون بە باقى ئاداب و ئەركەكانى ترى ئەو شەوە كتێبى (آداب الزفاف) نووسینى شێخى ئەلبانى بخوێنەرەوە زۆر بەسوودە.\nدەمەوێ ژن بێنم بەڵام دەترسم سەركەوتوو نەبم و حەزم بە تەنهاییە ئایا به تەنها بم باشترە یان ژن بێنم؟ هاوسەرگیری نیوەی ئیمانە ئایا بەینی مارەكردن و گواستنەوە چەند بێت باشە؟ ئه‌و ووتانه‌ى له كاتى ماره‌بڕیندا ده‌گوترێن له‌نێوان مامۆستا و زاوا و كچ و وه‌لیدا چییه وچۆن ده‌ست پێ بكرێت؟ گەر کەسێکی گونجاو چووە داوای ئافرەتێک ، دایک و باوکی ڕازی نەبوو ، ئایا بەو کارەیان تاوان بار دەبن ؟\nسەردان: ٢,٧١١ بەش: ژنهێنان و شوکردن\nپرسیاری دواتركەی خۆشەویستی نێوان کوڕ و کچ حەڵاڵە ؟پرسیاری پێشترئێمە دەزانین هەر دەمرین جا چۆن پێشوازى لەم مردنە بکەین و چۆن خۆمانى بۆ ئامادەبکەین؟


ویکیپیدیا:سیاسەتی دەستکاریکردن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئەم پەڕەیە بە کورتی: دەتوانیت بە نووسینەوەی وتارەکان و چاککردنەوەی ھەڵەکان یارمەتی ویکیپیدیا بدەیت، بە مەرجێک لە سیاسەتەکان دەرنەچیت. ھەموو وتارەکان کە دەینووسیت پێویستە لەگەڵ سیاسەتەکان بگونجێن\nویکیپیدیا ماڵی ھەزاران لە نووسەر و بەکارھێنەرانە و لە ئێستادا ٤١٬٣٧٩ وتاری ھەیە. ھەموو ئەو وتارانە لە لایەن بەکارھێنەرانەوە بە شێوەیەکی خۆبەخشانە نووسراونەتەوە. ویکیپیدیا پارە بە بەشداربووانی پرۆژەکە نادات بۆ نووسینەوەی وتار. لەم پرۆژەیەدا، چەندین بەکارھێنەر پێکەوە کار دەکەن لە ژێر چاودێری بەکارھێنەرە پێشکەوتووترەکان بۆ چاکسازیکردن و پەرەوپێشبردنی پرۆژەکە. ویکیپیدیا بەخێرھاتنی ھەموو بەشداربووان دەکات و ھانی ھەمووان دەدات بە ھەر شێوەیەک بێت یارمەتی ئەم پرۆژەیە بدەن تا ببێتە ئامرازێک بۆ داھاتوویەکی گەشتر و پڕ زانیاری.\nزیادکردنی زانیاری بۆ ویکیپیدیا[دەستکاری]\nویکیپیدیا سەرچاوەیەکە کە پوختەی ھەموو زانیارییە زانستنامەییەکان دەخاتە ڕوو بە بێ بەرامبەر. ھەموو ئەو ناوەرۆکانەی لە ویکیپیدیا ھەن ئازادن و ھەموو کەسێک بە بێ پرسیارکردن لە ھیچ لایەنێک مافی بەکارھێنانیان پێ دراوە. دەتوانیت وەک زانستنامەیەکی ئازادی سەر ھێڵ سەیری ویکیپیدیا بکەیت. ویکیپیدیا داوا لە ھەموو بەکارھێنەران دەکات کە ئازا بن لە پەرەپێدان بە وتارەکان و بەشداریکردنیان، بەڵام ھەمیشە لەبیرتان بێت کە لەگەڵ ئازایەتییەکەتاندا، سیاسەتەکان مەشکێنن و یاری بە سیستم مەکەن. ھەمووان دەتوانن پەرە بە ویکیپیدیا بدەن، یان بە دروستکردنی وتاری نوێ، چاکسازیکردن لە وتارێکدا کە ھەیە، ئاگادارکردنەوەی بەڕێوەبەران لە کێشە تەکنیکییەکان، و ھتد. ھەزارەھا ڕێگە ھەیە بۆ پەرەپێدان بە ویکیپیدیا. ھەموو بەشداربووان بە بێ جیاوازی داوالێکراون کە لە کاتی نووسینەوەی وتار ئاماژە بە سەرچاوەکانیان بدەن و خۆیان لە دروستکردنی قسەی ناڕاست و وتەی بێسەرچاوە بەدوور بگرن. پێویستە ھەمووان بزانن کە توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە و ویکیپیدیا تەنیا پشت بە سەرچاوەی جێباوەڕ دەبەستێت. ئەو وتارانەشی کە بێسەرچاوەن یان سەرچاوەکانیان لاوازە، لەوانەیە بە خێرایی بسڕدرێنەوە، بە تایبەتی ئەگەر لەسەر ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان بوون. باشترین شێواز بۆ زیادکردنی سەرچاوە لە ڕیزی دەقە ھێنراوەکەیە بە بەکارھێنانی<ref> (وپ:ئبس ببینە بۆ تێگەیشتن و فێربوون لە چۆنێتی ئەنجامدانی ئەمە).\nشتێکی تر کە ھەموو بەکارھێنان پێویستە ئاگاداری بن مافی لەبەرگرتنەوەیە. ویکیپیدیا ناوەرۆکی ئازادە، واتە ناوەرۆکەکانی وەک وتار و دارێژەکان مافیان نەپارێزراوە و ھەمووان بە بێ جیاوازی مافی بەکارھێنانەوەی دەقەکانی ویکیپیدیایان ھەیە، بەڵام زۆرێک لە ماڵپەڕ و کتێبەکان و سەرچاوەکانی تر وا نین و مافی دەقە بڵاوکراوەکانیان پارێزراوە، واتە بە پێچەوانەی ویکیپیدیاوەن. بە ھۆی ئەمەوە ھەمووان دەبێت ئاگاداری لەبەرگرتنەوە و دانانەوە (کۆپی پەیست) بن و بە ھەموو شێوەیەک خۆیان لە ئەنجامدانی ئەمە لابدەن. کاتێک دەقێک وەک سەرچاوەیەک بەکاردێنیت، پێویستە گۆڕانکاری لە دەقەکەدا ئەنجام بدەیت. بۆ نموونە با بڵێین ئەو سەرچاوەیەی زانیاری لێ وەردەگریت ئەمەی نووسیوە: ویکیپیدیا بە ھەزاران وتاری ھەیە و سەرچاوەیەکی باشە بۆ دەرھێنانی زانیاری و کارکردنی بە کۆمەڵ. تۆ دەبێت ئاوای لێ بکەیت: بە پێی فڵان سەرچاوە، ویکیپیدیا ھەزاران وتاری ھەیە و دەتوانێت ببێتە سەرچاوەیەکی باش بۆ دۆزینەوە و دەرھێنانی زانیاری.\nوەک پێشووتر باسکرا، چەندین ڕێگە ھەیە بۆ پەرەپێدان بە ویکیپیدیا جگە لە نووسینەوەی وتار، وەک: بەسەرداچوونەوەی ئەو وتارانەی کە ھەن، دروستکردنی داڕێژەی بەسوود، دۆزینەوەی ھەڵە لە ئامراز و مۆدیوول و داڕێژەکاندا، خستنەڕووی کێشە تەکنیکییەکان بۆ کۆمەڵگە تا چارەسەر بکرێن، گەڕان و دۆزینەوەی سەرچاوە بۆ وتارە بێسەرچاوەکان و، ھتد.\nنایابی پێویست نییە[دەستکاری]\nویکیپیدیا بەردەوام لە پەرەسەندندایە. کاتێک وتارێک دەنووسیت، لە بیرت بێت پێویست ناکات کە نایاب و دووروودرێژ بێت. تەنانەت ئەو وتارانەشی کە کۆلکەن و کورتن ئەگەریان ھەیە بە تێپەڕبوونی کات چاک بکرێن و بگەیندرێنە ئاستێکی باش لە لایەن بەکارھێنەرێکی ترەوە. بەڵام، ھەتاکو باشتر بێت، سوودی زیاتر دەبێت. ئەو وتارانەی کە ئاستیان بەرزە دەبن بە وتاری ھەڵبژێردراو و وتاری باش؛ بەڵام تەنانەت ئەو جۆرە وتارانەش تەواو نین و جێگەی چاکسازی و باشترکردنیان بۆ کراوەیە. ھەرچۆنێک بێت، ئەمە واتای ئەوە نادات کە ئیتر ئاساییە وتارێکی خراپ بنووسرێتەوە، چوونکە وتارەکانی کە زۆر بە ھەژارانە نووسراونەتەوە و پابەندی سیاسەتەکان نەبوون، دەسڕدێنەوە. ھەرچەندە نایابی وتارەکان پێویست نییە، ھەندێک جۆری وتارەکان، وەک ئەوانەی لەبارەی ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکانەوەن، پێویستە بە توندی لەگەڵ سیاسەتەکانی ویکیپیدیا بگونجێن.\nھەوڵبدە کێشەکان چارەسەر بکەی[دەستکاری]\nکێشەکان چارەسەر بکە ئەگەر توانیت، دەستنیشانی بکە یان لای ببە ئەگەر نەتتوانی. ئەگەر ڕاستیەک یان بیرۆکەیەک لە ئینسایکلۆپیدیایەکدا ھەبن، ئەبێ لە ویکیپیدیادا بھێڵرێنەوە. ویکیپدیا ئینسایکلۆپیدیایە.\nبەھەمان شێوە، تا ئەوکاتەی ھەریەک لە ڕاستی و بیرۆکە نوسراوەکانی ناو بابەتێک "سەربە" بابەتێکی "تەواوکراو" بن، ئەبێ بھێڵرێنەوە ئەگەر ھاتوو سێ مەرجەکەی مانەوەیان تێدابوو: بیروو ڕای بێلایەن (مەبەست لەوە نیە ھیچ ڕایەکت نەبێ، ڕایەک ھەبێ کە بێلایەن بێت)، پشتڕاستکردنەوە و سێیەمیش توێژینەوەی ئەسڵی تێدا نەبێت.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:سیاسەتی_دەستکاریکردن&oldid=590051»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١١:١٧ی ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


لە روسیا وەرزی بـاران بـارین بـو. لە دێیـەکی روسـیادا، ئـاوی بـاران لە جـۆگـەیەکەوە سـەریکـرد و بەسـەر شەقـامەکـەدا دەڕۆیـی. بـاران لـێـیکـردەوە.\nدو کچۆڵەی بچـوکی هـاوڕێی یەکـتری، لەناو ئاوی باراناوی شەقـامەکەدا یارییان دەکرد. کاتی گێڕانی ئاهەنگـێک بو کە لە دێیەکەدا دەکرا، دو کچۆڵە بچکوکەکە بۆ ئەم ئاهەنگە، کـراسی تازەیـان لەبەر کردبـون. (مالاشـا) بچـوکەکەیان بـو،(ئاکۆلـیا) لەو گەورەتر بو.\nمالاشا پێیەکانی خستبونە ناو ئاوەکەوە. ئاوەکە کەمێک لێخن بو. یاری بە ئاوەکە دەکرد. کەمێک ئاو پرژانە سەر کراسەکەی ئاکۆلـیا. ئاکۆلیا خەریکی سڕینەوەی کراسەکەی بو. لـەم کاتـەدا دایـکی ئاکۆلـیا بـەم شەقـامـەدا هـات، سەیـری کـراسی کچـەکـەی کـرد.\nدایـکی ئاکۆلـیا:”چـۆن کـراسە تـازەکـەت پیـس کـردوە ؟”\nئاکۆلـیا:”دایـکە، مالاشـا شەپـە شـەپی بە ئـاوەکە کـرد و ئاو پـرژایە سەر کراسەکەم”\nدایـکی ئاکۆلـیا دو سێ چـەپـۆکی کێشا بـە پشـتی مالاشـادا. مالاشـا بەکـوڵ دەسـتی بـە گریـان کرد. دایـکی مالاشـا گـوێی لە گریـانی کچـەکەی بـو. یەکسەر لە مـاڵ دەرپـەڕی.\nدایـکی مالاشـا:” کچـەکـەم بـۆ دەگـری؟”\nمالاشـا:”دایـکی ئاکۆلـیا، بـە چـەپـۆک کـێشـای بـە پـشـتـم دا”\nدایکی مالاشا بە توڕەییەوە، بەرەو دایکی ئاکۆلیا چـو. هەڵمەتی بۆ برد. تێک بەربون و دەستیان خستە قـژەکانی یەکـتری، بو بە هات و هاوار. گەلێ قسەی ناشیرین و سوکیان بە یەکـتری وت. لێکـنەبـونەوە.\nهەندێ لە ژنانی خزمانی هەردولایان، بەدەم ئەم شەڕەوە هاتن و تێوەگلان. هەنـدێکیان لەسەر دایکی ئاکۆلیان دەکردەوە، هەندێکی کەشیان لەسەر دایکی مالاشایان دەکردەوە. شەڕ گەورە بۆوە. بون بە دو کۆمەڵەی شەڕکەرەوە، شەڕەکە گەورەتر و گەورەتر بۆە. پیـاوانیش هـاتـن و خـۆیـان تێهـەڵـقـورتـانـد. بـو بە شـەڕێکی گـەورە و لـێکـنابـونـەوە.\nلەم کاتەدا داپیرەی ئاکۆلـیا، لە ماڵ هاتە دەرەوە بە پیاوان و بە ژنانی وت:” شەڕمەکەن کـاتی دەستـپـێکـردنی ئاهـەنـگەکـەیە، نابێـت خەڵـکی شـەڕبکـات”\nکەسیان گوێیان لـێینەگرت و بە قسەیان نەکرد. لەم ساتەدا مالاشا و ئاکۆلیا شەڕەکەیان لەبیرکرد و دەستیان لە ملی یەکتری کرد، بونەوە بە هاوڕێ، لە شەڕکەران و لە شوێنی شەڕەکە دورکەوتنەوە. چـونە سەر جـۆگە ئاوەکە و بە بەلەمی کاغـەزی رەنگـاوڕەنگ، لەنـاو جـۆگـە ئاوەکـەدا، یـارییـان دەکـرد و قـاقـا پێـدەکـەنـین.\nلەم ساتـەدا، داپیـرەی ئاکۆلیا، بە شەڕکەرانی وت:”شـەرم و شورەیی لە خۆتـان ناکەن، سەیـرکەن منداڵەکـان شەڕەکەیـان لەبیـر کرد. وا دیسان پێکەوە یـاری دەکـەن. دوبـارە بونـەوە بە هـاوڕێی یەکتری. بەڵام مەخـابین، ئێـوەی پیاوان و ژنـان، هـێشتا خـەریکی شـەڕکـردنـن وازتـان نەهـێـناوە”\nپیاوەکان و ژنەکان کە سەیری هەردو كچۆڵە بچوکەکەیان کرد. کە پێکەوە یاری دەکەن و پێـدەکەنن، هـەستیان بە شەرمەزارییەکی زۆر کـرد و پەشـیمان بونەوە. بە هـێمنی و بە تەریقـیـیەوە گـەڕانـەوە بـۆ ماڵـەکـانیـان.\nمنـداڵان زۆر بـە ئاسـانی لـە یەکـتری دەبـورن و هـەمو شتـێک لەبـیر دەکـەن. چـونکە رق و بـوغـز و کـینە لـە دڵـە پـاک و قـنجـەکـانیـانـدا جـێگـایـان نـابـێـتەوە.\nگـەورەکـان ئـەم وانـەیـە لـە کچـۆڵـە بچـوکـەکـانـەوە فـێربـون.\n(*) ئەم چـیرۆکە لە نوسینی (لیـو تـۆڵستۆی) یە. لە زمـانی ئینگـلیزییەوە وەرمگـێـڕاوە بـۆ کـوردی.\n(*) (لیو تۆڵستۆی: ١٨٢٨ـ١٩١٠) رۆماننوس و چیرۆکنوسێکی بە ناوبانگی روسی و جیهـانییە. نوسـەرێکی ئاشتـیخـواز بـو. لـە شـاکـارە رۆمـانەکـانی “شـەڕ و ئـاشـتی” و “ئەنـا کارنیـنا” یە. گەلێ کورتە چـیرۆکـیشی نوسیوە، کە پشـکی منـداڵانیشـیان تێـدان.\n(*) چـیرۆکی “منـداڵان لە گەورەکـان ژیـرترن” ئەو مەبەسـتە دەردەخـات، کـە زۆر جار منـداڵان لە گەورەکـان ژیـرتـرن. منـداڵان دڵپاکـتر و لێـبوردەتـرن. ئەگـەرچی چـیرۆکەکە زادەی خەیاڵی تۆڵستۆی یە، دەشێ لە بیـنینی روداوێکی راستییەوە، بیرۆکە و ئیلهـامی بۆ نوسینی ئـەم چـیرۆکەی وەرگـرتـوبێـت.\n(*) پێـم جـوان بو، کە ناوەکانی دو کچۆڵەکەی چیرۆکەکە ” مالاشـا ، ئاکۆلـیا”، نەگۆڕم و لە وەرگـێڕانەکەم بـۆ کوردی، هەمـان دو نـاو دابنـێن، کە لیـو تـۆڵسـتۆی داینـاون.


مرۆڤ لە (70%) ی شیردەرەكانی لەناو بردووە\nHiwa 19/01/2019 - 09:14 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/هەمەڕەنگ\nڕاپۆرتە جیهانییەكان نیشانی دەدەن كە مرۆڤایەتی لەوەتەی ساڵی (1970) ەوە تاكو ئێستا، بەڕێژەی (70%) هەموو ئاژەڵی جیهانی لەجۆری شیردەر، ماسی، باڵندەو گیانەوەرەكانی دیكەی لەناوبردووە.\nئەوەش وەك مەترسییەكی گەورە لەسەر سروشت و چارەنووسی نەك ئاژەڵ بەتەنیا، بەڵكو كۆی ژیان لەسەر گۆی زەوی لێكدانەوەی بۆ دەكرێت و وەك بەشێك لە هۆیەكانی تێكچوونی هاوسەنگی زەوی و وەك هەڕەشەیەك لەسەر ژیان دادەنرێت.\nئەو داتایانە لە ئەنجامی توێژینەوەیەكی سندووقی جیهانی سروشت بەدەست هاتوون، كە (59) زانا لەسەرتاسەری جیهان بەشداریان تێدا كردووە.\n(مارك باریت) بەڕێوەبەری زانست و پارێزگاری لە ڕێكخراوەكە ئاشكرایدەكات، ئێمە لە لێواری هەڵدێرێكداین و داهاتووی خەڵك كەوتۆتە مەترسییەوە ئەوەش وەك ئاماژەدان بە مەترسییەكانی بەهۆی لەناوبردنی ئاژەڵەوە كەوتوونەتەوە.\nهەندێك لە زانایان پێیان وایە، ئەو كارەساتانەی لەسەر دەستی مرۆڤ ڕووبەڕووی ژینگەو سروشت دەكرێتەوە، ئەگەر هەر ئێستا كۆتاییان پێ بێت، ئەوە لەوانەیە پێنج تا حەوت ملیۆن ساڵ پێویست بكات بۆ ئەوەی سروشت جارێكی دیكە بۆ دۆخی ئاسایی خۆی بگەڕێتەوە.\n(مارك باریت) دەڵێ، ژیانی سەر ئەم هەسارەیە بەڕوونی دەریدەخات كە چاڵاكییەكانی مرۆڤ بەڕێژەیەكی نەگونجاو سروشت وێران دەكەن، ئەوەش هەڕەشەیەكە لەسەر ئێستا و نەوەكانی داهاتوو.


دابەزینی ئاستی خوێندنەوە لە کوردستاندا\nعەبدولغەنی کاکۆ / بەرلین\nکە دابەزینی ئاستی خوێندنەوە لە وڵاتی خۆماندا دەبینی، مانای وانیە کە ئیتر خوێندنەوە لە دونیادا ڕووی لە کزی کردووە و کتێب وەک کاڵایەک مۆدەی بەسەر چووە. زۆر کەس ئەم دیاردەیە دەگەڕێننەوە بۆ کاریگەریی پێشکەوتنی تەکنۆلۆژیای ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکان.\nهەڵبەتە ئەم پێشکەوتنە کاریگەریی خۆی هەیە بەڵام ئەوەی لە کوردستاندا دەگوزەرێ فاکتەری دیکەی لەپشتە. فاکتەری سیاسی، کە هەوڵ دەدا تاک لەڕێگەی کتێب و خوێندنەوەوە نەتوانێ ئاستی هۆشیاریی خۆی بەرز بکاتەوە و ببێتە خاوەن کەسایەتییەکی ڕۆشنبیر کە کاریگەریی لەسەر گۆڕینی ئاڕاستەی ڕووداوەکانەوە هەبێ. سیاسەتێک هەیە هەوڵ دەدا تاک نەبێتە خاوەنی ئەقڵێکی ڕەخنەگرانە کە گۆمی مەنگی هزر بشڵەقێنێ و کۆشش بۆ ئایندەیەکی باشتر و ڕووناکتر بکات.\nئەوانەی ئەو سیاسەتە پیادە دەکەن دەزانن کاراکردنی ئەقڵ چ مەترسییەک لەسەر پێگەی دەسەڵاتیان دروست دەکات بۆیە ڕێگرن لەبەردەم هەموو هۆکارێک کە پانتایی هۆشیاری تاکی کورد فراوانتر بکات..بۆیە دژایەتی کتێب و خوێندنەوە دەکەن..ئەگەر وانیە خۆ ئەم تەکنۆلۆژیایە هەموو دونیای گرتۆتەوە، بەڵام بۆچی نەیتوانیوە کتێب وەک مۆدێلێک لە ژیانی کۆمەڵایەتیی مرۆڤەکان داببڕێنێ؟ بۆچی نەیتوانیوە نەریتی خوێندنەوە لەژیانی کۆمەڵگا مۆدێرنەکان نەفی بکات؟ بۆچی بازاڕی کتێب لەو دونیایە هێندە گەرمە؟ بۆچی هێشتا کتێب لە کاڵا بەنرخەکانە؟ بۆچی سەر بە هەرکتێبخانەیەکی گشتی هەریەکە لەم وڵاتانە دەکەیت دەبینی جمەیان دێت لە خوێنەر؟ بۆچی ساڵانە دەیان و سەدان پیشانگای گەورە بۆ کتێب ساز دەکرێت؟ بۆچی هەتا ئێستاش بە دەیان و سەدان نووسەر لەم وڵاتانەدا بژێوی خۆیان لەسەر نووسینی کتێبان دابین دەکەن؟ بۆچی سەیری لاپەڕەکانی هەر گۆڤار و ڕۆژنامەیەکیان دەکەیت ئەگەر بە دوورو درێژی لەبارەی کتێبێکەوە نەدوابن ئەوا بەلای کەمەوە هەواڵی بڵاوبوونەوەی کتێبێکی تازەیان تیایە بۆ خوێنەران !\nالسليمانية تستعد لانطلاق مهرجان كلاويز الثقافي الثاني والعشرين\nدوای شێرکۆ بێکەس کۆستی ئەنفالیش کۆستی کەوت\nکورتەیەک دەربارەی بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ\nمهرجان كلاويز الثقافي الدولي الثاني والعشرين في مدينة السليمانية


گریانی پەیکەرەکان لەناو ژاوەژاوی مرۆڤایەتیدا | Denegkan\nHome ئەدەب گریانی پەیکەرەکان لەناو ژاوەژاوی مرۆڤایەتیدا\nگریانی پەیکەرەکان لەناو ژاوەژاوی مرۆڤایەتیدا\nPosted By: گۆرانon: June 05, 2014 In: ئەدەبNo Comments\nپێنج ساڵان بووم، ڕۆژێک لەگەڵ دایکم لە بازاڕەوە بەرەو ماڵ دەگەڕاینەوە. هەمیشە لەو ڕێگەیەی کە دەیبردینەوە ماڵ پەیکەرێک هەبوو، ئێستا نازانم ئەو پەیکەرە ماوە یان نا ڕەنگە ئەویش وەک زۆربەی شوێنە دێرینەکانی شار بۆ پڕۆژەی بازرگانی تەختکرابێ! نازانم پەیکەری کێ بوو بەڵام قاتێکی ئەفەندی لەبەردابوو و شوێنی ڕیباتەکەیشی تۆزێک ناڕێک بوو ئیتر نازانم پەیکەرتاشە ئەم بەشەی جوان دروستنەکردبوو یان ئەم ئەفەندییە هەر خۆی ڕیباتی وا بەستووە. بیرمە ئەو ڕۆژە زۆر گریام چونکە داوای جلوبەرگی تازەم کردبوو کە بۆم بکڕن، کە گەیشتینە بەردەم پەیکەرەکە دایکم وەستا و فرمێسکەکانی سڕیم و میهرەبانانە گوتی: بەسە هیچیتر مەگری، نابێ زۆر پارە بۆ جلوبەرگ خەرجبکەین ئەوەتا ئەم پیاوەش لەوەتەی دەیبینی هەر ئەم چاکەت و پانتۆڵەی لەبەرە. ئیدی بە لێڕامان و وردبوونەوە لە پەیکەرەکە و قسەکانی دایکم ژیربوومەوە. گێڕانەوەی ئەم چیرۆکە لێرەدا مەبەست لەو مێتافۆڕە بوو کە دایکم بۆ ژیرکردنەوەی من بەکاریهێنا، دواتر بۆ ڕۆچوونە ناو دونیای فەنتازی پەیکەرەکان لەوێشەوە بۆ ناو دونیای ئەبستراکستی پەیکەرەکان.\nمرۆڤ بۆ پەیکەر دروست دەکات؟ ڕەنگە ئەم پرسیارە زیاتر لە چەند وەڵامێکی هەبێ. ئەی بۆچی مرۆڤ هەرخۆی پەیکەرەکان دەشکێنێ؟ بۆ ئەمەشیان دەیان هۆکار. خۆت بێنە جێگای پەیکەرتاشێک کە بە زۆری پەیکەری دیکتاتۆرێکت پێ دەتاشن کە بزەیەکی کردبێ، بزەیەکی درۆیینە. ئەگەر پەیکەرسازی بەشێک بێت لە شارستانییەتی مرۆڤ و لەو ڕێگەوە مرۆڤ هەستەکانی بەجۆرێکی تر نمایش بکات، ئەوە هەمان ئەو هونەرە بەشێکی ترە لە دڕندەیی مرۆڤ بەرانبەر سروشت. ئایا پەیکەرتاشەکان گویان لە ناڵە و ئازاری ئەو بەردانە دەبێ کە لە هەموو لایەکەوە دەکەونە گیانی.\nپەیکەر و سەرۆک\nمێژوو ئەوەمان پێدەڵێ کە لەزۆربەی جەنگەکاندا دوای داگیرکرنی شارێک، هەنگاوی یەکەم شکاندنی پەیکەری سەرۆک و کەسایەتییەکانی ئەم شارە بووە. هەرگیز ڕێکنەکەوتووە دوای شکاندن و لابردنی پەیکەری دیکتاتۆرێک لە جێگاکەی پەیکەری هونەرمەندێک یان کارێکی هونەری دابندرێت، بەڵکو پەیکەری دیکتاتۆرێکی دی قیتکراوەتەوە کە لەسەرەتادا شۆرشگێڕ بووە! هەرگیز وێنەی ئەو منداڵەم لەبیرناچێ کە لە ڕۆژی ڕزگارکردنی بەغدا دوای ئەوەی کە پەیکەری سەدامی دیکتاتۆر بەردرایەوە و بەناو بەغدا ڕادەکێشرا ئەم منداڵە بە پێی پەتی بەدوای کەوتبوو و بە نەعلەکانی بە سەری پەیکەرەکەدا دەکێشا وەک ئەوەی کە ئەمە سەدامی ڕاستی و زیندوو بێ. سەرۆکەکان بەردەوام لەبیری ئەوەن کە لەزۆربەی کونج و کەلەبری وڵاتدا پەیکەرەکانیان دابندرێ، ئەمەش وەک نیشاندانی هێزێک یان وەک بەبیرهێنانەوەیەک بۆ خەڵکی کە ئەوەتا ئێمە لە هەموو شوێنێک هەین. لە جەنگە کۆنەکاندا سەدان کەس تەرخان دەکران کە پەیکەرە زەبەلاحەکانی سەرۆکەکان یان خوداکان بەرەو مەیدانی جەنگ بەرن، ئەمەش وەک ڕەمزێک بۆ پاڵپشتی یان هێز. دوای ئەوەی دووجار هێرش دەکرێتە سەر پەیکەرێکی (کیم جۆنگ)ی سەرۆکی کۆریای باکور، بڕیاردەدرێت کە پاسەوان بۆ ئەم پەیکەرە دابندرێ. کەسێک کە هێرش دەکاتە سەر پەیکەری سەرۆکێک نیشانەی ئەوەیە کە لەم ڕێگەیە زیاتر نادۆزێتەوە بۆ شکاندنی هەیبەتی سەرۆک یان دیکتاتۆر. بەڵام ئەوەی جێگای تێڕامانە ئەوەیە؛ سەرۆکێک کە هەموو شتێکی لەبەردەستدابێ، لە ڕێگەی پاسەوان دانان بۆ پاراستنی پەیکەرەکەی بیەوێ شکۆمەندی خۆی بپارێزێ!\nپەیکەر و ئایین\nئایینە زەوینییەکان زۆرترین خزمەتیان بە هونەری پەیکەرتاشی کردووە، لەوەی کە بە هەزاران پەیکەری جۆراوجۆریان بۆ خوداکانیان داتاشیوە. بەڵام ئایینە ئاسمانییەکان دێن و سەرلەبەری ئەم پەیکەرانە دەشکێنن. چیرۆکی ئیبراهیم لە قورئاندا چیرۆکێکی جوانە، لەو ڕووەوە نا کە لەڕێگەی پەیکەرێکەوە تەواوی پەکەرەکانی دی دەشکێنێت، بەڵکو ناڕاستەوخۆ هێز دەبەخشێتە پەیکەرێکی بێ گیان و هەست. هێزێک کە هەمووان چۆکی لەبەردا دەدەن. مرۆڤ لە قوڕ دروستکراوە، جۆرێکی پەیکەریش هەیە کە لە قوڕ دروستدەکرێت. ئایینی ئیسلام بۆیە زۆر دژی پەیکەرە چونکە وەک جۆرێک لە لاسایی کردنەوەی کاری خوا سەیری دەکەن کە ئەمەش بەهەموو جۆرێک دژی بیر و باوەڕی ئایینی ئیسلامە. کاتێک لەشکری مسوڵمانان فەتحی مەککە دەکەن بەرلە هەرشتێک خێرا دەکەونە سەر شکاندنی پەیکەرەکانی هوبەل و خواکانی تر بەرلەوەی بیر لەوە بکەنەوە کە ئەم شکاندنە دەبێتە هۆی توڕەکردنی بتپەرستەکان و دواتر زۆر بە ئەستەم دەتوانن وێنەی خوای خۆیان لەناو هزری بیتپەرستەکاندا بنیات بنێن. بەجۆرێکی تر مامەڵکردن لەگەڵ بێگیاندا لەبری کارکردن لەسەر ڕوحی زیندوواندا. ئەو ئیخوانە میسریانەی کە لە شاری منصورە لەچکیان خستە سەر پەیکەری ئوم کەلثوم ناڕاستەوخۆ ئەویان نیشاندا کە ناتوانن دەنگە ئەفسووناوییەکی (کوکب) لە هزری (شرق) بێنەدەرێ هەر بۆیە پەلاماری پەیکەرەکەیاندا. لێکردنەوەی سەری پەیکەری ئەبوعەلای مەعری لە سوریا بەڵگەی ئەو جەهل و نەزانینەیە کە ناتوانێ لە فیکر و شیعری ئەبوعەلا تێبگات. تەنیا ئەو کەسانەی کە هزر و بیرکردنەوەیان لە بەرد بێت بەگژ بەرددا دێنەوە. “فریشتە ڕووناکاتە ماڵێک سەگ و پەیکەری تێدابێ” ئەمە یەکێک لە وتەکانی پێغەمبەری ئیسلامە کە لەچەند شوێنی تریشدا دەرباری پەیکەرتاشی و نیگارکیشی پەیامی هەبووە. لە سورەتی (کهف)یشدا زۆر بە وردی باس لە وەفای سەگی یارانی ئەشکەوت کراوە تا ڕادەی ئەوەی کە زیاتر لە سێ سەد ساڵ لەهەمان ئەشکەوتدا لەگەڵیان خەوتووە. لە ئێستادا زۆربەی زۆری ماڵی مسوڵمانەکان پەیکەری خۆراوجۆری تێدایە هەر بۆنموونە پەیکەرەی گیاندارانی وەک ئەسپ و شێر، بەمەش زۆربەی زۆری ماڵی موسڵمانان خاڵییە لە هەناسەی فریشتەکان! ئا دەکرێ تەنیا و تەنیا یەک لێکدانەوەمان بۆ پەیکەر هەبێ؟ زۆر شت هەن تەنیا دەلالاتی جوانی و ڕازاندنەوە دەدەن نەک ئەوەی کە ڕۆبچنە ناو ئەندێشە و بیرکردنەوە. بۆ نموونە هەبوونی پەیکەرێکی چکۆلەی چەشنی پەیکەری ئازادی لە ماڵەکەت مانای ئەوەیە کە تۆ ئەم پەیکەرە دەپەرستی یان ئەوەتا دەتەوێ بڵێ با مرۆڤ ئازاد بێت لە هەموو شتێکی ژیانی خۆی، کە خوداش ڕێگەی لەمە نەگرتووە. کریستیانەکان کە بڕوایان بە تاک خوایی هەیە کەچی لەناو پەرستگاکانیاندا دەیان پەیکەر هەن، ئەمە جگەلەوەی کە پەیکەری بچووک بچووکی عیسا بە ملوانکەکانیانەوە دەخەن. ئەی ئەم پارادۆکسە لەم ئایینە ئاسمانییەدا چی! ساڵی ٢٠٠١ تالیبان بڕیاریدا هەرچی پەیکەری بودا لە ئەفغانستان هەیە نەیانهێڵێت. دیمەنی یەکێک لە سەرکردەکانی تالیبان کە بە ئارپیچییەک پەیکەرێکی بودا تێکدەشکێنێت، نموونەی جەهلی سەدەی بیست و یەکە.\nپەیکەر و کۆمەڵگەی کوردی\nکۆمەڵگەی کوردی لە هەموو ئەو بەرپەرچدانەوە جۆربەجۆرانەی بەرانبەر پەیکەر کە لەسەرەوە باسم کرد بێبەش نییە. ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ هەموو ئەو دیاردانە بەدرێژایی مێژوو و بەتایبەت لەم دوو دەیەی دوایی لەناو کۆمەڵگەی کوردی ڕوویانداوە. لە شەڕی ناوخۆدا کاتێک گوللەکان بە ئاڕاستەی زیندووەکان دەتەقێندران، بەر پەیکەر و تابلۆ و منارەی مزگەتەکانیش دەکەوت. ئیبن مستەوفی لەسەر قەڵای هەولێر بەدەم خوێندنەوەی کتێبەوە گوللەیەک بە لووتی دەکەوێت و تا ئەم دوایانەش بە لووتی شکاوەوە سەری خستبووە ناو کتێبەوە. کۆمەڵگەیەک ناتوانێ پێناسە و تێگەیشتینی تازە بەبەر شتەکاندا بێنێت و دەیەوێ هەمیشە لەسەر ڕەوت و بیری کۆن بەرەو داهاتوو لێبخوڕێت. ئەوەتا ئەندێشەیان ئەوەی هەرس نەکرد کە ئاساییە کەر پەیکەری هەبێ و وەک مرۆڤ خۆی پۆشتە بکات، نا دەبێ کەر تەنیا بۆ گواستنەوەی بار بێت، جارجاریش سێکس. لەبەرئەوەی زۆربەی زۆری کۆمەڵگە نازانێت چێژ لە سێکسی هاوسەرینەکانیان وەرگرن، هەر بۆیە بچووکترین دیمەن لەهەر کوێیەک بێت دەیانوروژێنێت. ئەوەتا ناتوانن بەرگەی بینینی ماچی دووبەرد بگرن و هەر بۆیە پەیکەری ماچ لەناو پارکی ئازادیدا لە سلێمانی دەسووتێنن. ناتوانیت چەند دەقەیەک لە پەیکەرەکانی شوێنە گشتییەکان ڕابمێنێت چونکە ئەوەندە میزیان لەپەنادا کراوە و زبڵیان لەبندا فڕێدراوە، بۆنی ناخۆش وڕوکاست دەکا. پەیکەرەکان لەناو کۆمەڵگەی کوردی زۆربەیان ڕەمزی و هێز و ئازایەتین. لەناو شارەکاندا بگەڕێ لەو شوێنەی پەیکەری شێرێکت بینی یان ئەسپێک دوو قاچی بەرزکردبێەتەوە بێ دوودڵی بزانە لەبەردەم بارەگای حیزبێکی سیاسی. پەیکەرەکان لەناو کۆمەڵگەی کوردیدا بێکەسن، بریندارن و خوێنیان لەبەر دەڕوا.\nدووباره بوونه‌وه‌ی دیارده‌ی ئه‌لحبوبی له كوردستان\nكۆمه‌ڵه شیعری (له‌به‌ر با له‌به‌ر باران)


گرنگییا زمانێ کوردی و ھەلوەستا سیاسەتمەدارا… - دارکا مازی\nگرنگییا زمانێ کوردی و ھەلوەستا سیاسەتمەدارا…\nپێدڤی ناکەت ئەم ب دوورودرێژی بەحسا زمانی بکەین و بێژین “زمان ناسنامە”یە. ھەلبەت زمان ناسنامەیە. نە تەنێ ناسنامە، جیاوازییا ناڤبەرا مرۆڤانە ژی. ھەکە نە ژ زمانی بیت، چ فەرقا من و یەکی ترک، ئالمان یان ژی سوێدی نامینیت. بەلکی ئەم ب سەر و سیمایێ خوە ژ ھەڤ بێینە جوداکرن، لێ نە ژ زمانی بیت فەرقا من و رەشپێشتەکێ ئەفریقایی ژی نامینیت. تشتێ کو مرۆڤان ژ ھەڤدو جودا دکەت و وان دکەتە نەتەوەیەک جودا، ھەلبەت زمانە.\nدەولەتێن داگیرکەرێن کوردستانێ، ب تایبەت ژی دەولەتا ترک، ب ڤێ زانینێ ھەردەم خواستیە کوردان ئاسیمیلە بکەن دا کو ناسنامەیا وان نەمینیت و وەک نەتەوە وان ژ دیرۆکێ راکەن. چاوا کو ب ئاسیمیلاسیۆنێ گەڵەک کێمنەتەوەیێن ل ترکیێ ئاسیمیلە کرن و ژ دیرۆکێ راکرن، ھەولەک مەزن دان کو ھەمان پەلوولێ ب سەرێ کوردان دا ژی داکەن و وان ژی وەک خوە بکەنە ترک. ھەر چەند پشتی کۆمکوژیێن سەرھلدانا شێخ سەعید، دێرسم و سەرھلدانێن دی ب ھەزاران کورد کۆچبەری باژارێن ترکیێ کرن و ئەو ئاسیمیلە کرن ژی، لێ پرانییا کوردان خوەدی ل زمانێ خوە دەرکەتن و ھەتا ب ئیرۆ ل سەر لنگان مان. ب ڤێ خوەدیلێدەرکەتنا زمانێ کوردی ھەستێن نەتەوی ژی نەمرن و کوردان ب زمانێ خوە ھەبوونا خوە پاراست. زمان ناسنامەیە، زمان ھەبوون و نەبوون، ستوون و چیمەنتۆیا نەتەوبوونێیە.\nھەگەر ئەم دەولەتا ترک دەینین ئالییەکی و ب چاڤەکێ دی ل ئاسیمیلاسیۆنێ بنێرین، ئەم دێ بینین کو مخابن پەکەکە ژی ژ ئالییەکی ڤە بوویە ئالیکارێ ڤێ ئاسیمیلاسیۆنا مالکامباخ. ب تایبەت کادرۆیێن کو ب ناڤێ چەپیتییێ کەتبوون و کەتنە ناڤا پەکەکێ، د ئاسیمیلەکرنا خۆرت و کەچێن کوردان دا رۆلەک مەزن و خراب لیزتن و ھینا ژی دلەیزن. ئەو کەسێن کو ھەتا ئیرۆ ژی بەلکی نکاربن چەند گۆتنێن کوردی بینن جەم ھەڤ، زمانێ ترکی کرە زمانێ سیاسەتا پەکەکێ و نە تەنێ کوردێن باکور، ھەروەھا کوردێن باشوور و کوردێن رۆژئاڤا ژی فێری زمانێ ترکی کرن، ترکی ل جەم وان کرە شیر و شەکر. ب ڤێ ڤە گرێدایی، سیاسەتمەدار و کادرۆیێن کو د قادا یاسایی دا سیاسەتێ دکەن، دیسا ب زمانێ دژمنێ خوە، ب زمانێ ترکی کوردایەتی کرن و ئەڤ ژی بوو سەدەما کو زمانێ ترکی باندۆرەک خراب ل کەچ و خۆرتێن کوردان بکەت و مەژیێ وان ژ کوردی و ھەستێن کوردەواری دوور بێخیت، وان پێتر ب ترکی و ترکان ڤە گرێدەت.\nل گۆرا لێکۆلینێن کو د ڤی واری دە ھاتنە کرن، ھەر کو دچیت زمانێ کوردی وەندا دبیت و ب تایبەت کوردێن باکور زێدەتر ب زمانێ ترکی دئاخڤن و رحەتتر دکارن ب ترکی مەرەما خوە بینن سەر زمان. ھوون دەست ژ باژاران بەردەن، ئێدی ل گوندێن کوردستانێ ژی زمانێ ترکی رەھێن خوە بەرا ناڤ دل و ھناڤێن کوردان ددەت و رۆژ ب رۆژ وان ژ کوردی و ھەستێن کوردستانی دوور تێخیت. چما؟ ژ بەر کو سەرۆک، کادرۆ و رێبەرێن کو پێشکێشییا وان دکەن ب ترکی دئاخڤن، د ھندەک تەلەڤزیۆنێن کوردی دا زمانێ ترکی ژ زمانێ کوردی زێدەتر دەردکەڤیتە پێش، زێدەتر پارە دکەت، زمانێ سیاسەتێ ترکییە و چ خێر و بەرژەوەندییا وان سیاسەتمەداران د زمانێ کوردی دا نینە. زارۆکێن پرانییا سیاسەتمەدارێن کو ئیرۆ پێشکێشییا جڤاکا کوردێن باکور دکەن، یان ب تەمامی کوردی نزانن، یان ژی وەک کەڕ و لالان نیڤ کوردی و نیڤ ترکی ل ناڤ ھەڤ تێکەل دکەن. ب کورتی؛ ل باکورێ کوردستانێ زمانێ کوردی د مەترسیێ دایە. ل گۆرا من سەرسەبەبێ ھەری مەزن ژی ھەلوەستا وان سیاسەتمەدار و پێشەوایانە کو ب مەژییێ ترکی، ب زمانێ ترکی و ب ناڤێ براتییا کورد و ترکان سیاسەتا کوردایەتییێ دکەن. ھەلبەت دەولەتا ترک ئاسیمیلاسیۆنێ دکەت، ئەڤ کارێ وێیە. لێ ئەو سیاسەتمەدار و پێشەوایێن کو گرسەیا کورد ددەنە دوو خوە و بەرێ کوردان ددەنە زمانێ ترکی، ژ ئاسیمیلاسیۆنا دەولەتێ خرابتر باندۆرێ ل جڤاکا کورد دکەن.\nبەلێ، رەحمەتی میر جەلادەت بەدرخان بلاسەبەب نەدگۆت:\n“کوردنۆ، ھەکە ھوون دخوازن خوە ناس بکەن، زمانێ خوە بخوینن و بدەنە خواندن. ھەکە ھوون دخوازن خوە بدەنە ناسکرن، دیسا زمانێ خوە بخوینن و بدەنە خواندن.”\nزمان نە تەنێ ناسنامەیە، ھەروەھا خوەناسکرن و خوەناساندنە ژی…


بنه‌ماڵه گه‌وراگان سیاسه‌ت و ئابووری جه‌هان كۆنترۆڵ كردنه – Rojapp\nHome/هەواڵنێرەکان/بنه‌ماڵه گه‌وراگان سیاسه‌ت و ئابووری جه‌هان كۆنترۆڵ كردنه\nبنه‌ماڵه گه‌وراگان سیاسه‌ت و ئابووری جه‌هان كۆنترۆڵ كردنه\nHooshyar April 23, 2015 هەواڵنێرەکان Leave a comment 92 Views\nوه‌گوره‌ێ داتا ئامارییه‌گان، شايه‌د هه‌ڵوژاردنه‌یل سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌مریكا بوونه مايه‌ێ ململانی له‌ناونی ئه‌و دو بنه‌ماڵه. بنه‌ماڵه‌ێ بۆش و بنه‌ماڵه‌ێ كلینتۆن. له‌ماوه‌ێ حه‌فت هه‌ڵوژاردن گوزه‌يشته، ك له ئه‌مریكا ئه‌نجام دريانه، له‌هه‌ر بنه‌ماڵه‌ێگ له‌و دو بنه‌ماڵه، دو كه‌س له كێبڕكيه‌گان به‌شدار بوينه.\nئمجا ئه‌گه‌ر هه‌ڵوژاردنه‌یل سه‌ره‌تایی ئه‌ڕا وه‌ده‌سهاوردن كارت دێموكراته‌گان وكۆمارییه‌گان بوونه مايه‌ێ دروس‌كردن كێبه‌ركی دو لايه‌نه له‌ناوبه‌ين كلینتۆن و بۆش، شايه‌د بڕێگ تويڕه بوون. وه‌لێ وه‌ل یاسايه‌یل ئامار گونجيه‌ن.\nبنه‌ماڵه‌گان حوكم جه‌هان كه‌ن\nئی پرسه ته‌نیا تایبه‌ت نیيه وه ئه‌مریكاوه. به‌ڵكو سه‌ركرده‌یل ئيسه‌ێ وڵاته‌یل جوور كۆریای باشور و ژاپۆن و فلیپین و به‌نگلادش، له‌هه‌مان بنه‌ماڵه‌ێ سه‌ركرده‌يل وه‌رينن. وه‌گوره‌ێ گۆڤار “ئكۆنۆمیست” به‌ریتانی: بنه‌ماڵه‌گان حوكم گشت وڵاته‌یل ناوڕاس ئاسیا كه‌ن وه‌بێ جیاوازی.\nئه‌ڕا نموونه: بنه‌ماڵه‌ێ گاندی له هندستان، بنه‌ماڵه‌ێ بۆتۆ له پاكستان خاوه‌ن هێزه‌يلێگ ئه‌وقه‌ره گه‌ورا‌ن ك كريه‌ێد له‌هه‌ر هه‌ڵوژاردنێگ بانه‌و ئه‌ڕا ده‌سه‌ڵات. له‌ئه‌فریقايش بنه‌ماڵه‌ێ كینیاتا له وڵات كینیا. له‌ئه‌مریكاێ لاتینیش له‌هه‌ڵوژاردنه‌یل پیرۆ، كه‌سێگ كاندید سه‌رۆكایه‌تییه وه‌ناو فۆجیمۆری، ك له‌بنه‌ماڵه‌ێ سه‌رۆك وه‌رين ئه‌و وڵاته‌سه. له‌كه‌نه‌دايش، كه‌سێگ تر له‌بنه‌ماڵه‌ێ ترودۆ گله‌وخوه‌ێد ئه‌ڕا ده‌سه‌ڵات. هاووه‌خت فره‌تر وه‌رپرسه‌يل باڵاێ پارت شیوعی چینی پۆسته‌یل خوه‌یان ئه‌ڕا كۆڕه‌یل خوه‌یان هيلنه جێ.\nقۆرخ كردن سیاسه‌ت\nله ئه‌ورووپا، زاڵده‌سی بنه‌ماڵه گه‌ورا و وه‌هێزه‌گان لێواكردگه، ووه‌جوورێگ ده‌ربكه‌فێد ك سیاسه‌ت له ئه‌وروپا قۆرخكرياس له‌بان چینێگ كه‌م. ئه‌ڕا نموونه: 57 ئه‌ندام په‌رله‌مان به‌ریتانیا له‌بنه‌ماڵه‌ێ چه‌ن سه‌رۆك وه‌زیرێگ وه‌رينن.\nسه‌رۆك فه‌ره‌نسا”فرانسۆ هۆڵاند” له هاوڕێيه‌گه‌ێ جارانێ”سیگۆلین ڕیاڵ” چوار مناڵ دێرێ، له‌وه‌ختێگ سیگۆلین كاندید هه‌ڵوژاردنه‌یل 2007 بوی. ئيسه‌يش 3 نه‌وه‌ێ بنه‌ماڵه‌ێ لۆبن هانه پێشبڕكی ئه‌ڕا كۆنترۆڵ كردن ڕه‌وت ڕاسڕه‌و. سه‌رۆك وه‌زیره‌یل به‌لژیكايش، كۆڕ وه‌زیر خارجيه‌ێ وه‌رين و دانوستانكار یه‌كيه‌تی ئه‌وروپاس. له یونانیش هه‌ردو بنه‌ماڵه‌ێ بۆباندریۆ و كرامنلیس خاوه‌ن هه‌ژمون فره گه‌ورا‌ن له‌بان سیاسه‌ت ئه‌و وڵاته.\nفره‌تر كۆمپانیايل گه‌وراێ جه‌هانیش بنه‌ماڵه‌یین\nگۆڤار “ئیكۆنۆمیستن به‌ریتانی” ئاماژه وه‌وه‌يش ئه‌كا ك كۆمپانیا بنه‌ماڵه‌ییه‌گان وه‌ره‌و گه‌شه‌كردن چن. ئاشكرايشێ كه‌ێده‌و ك 90% كۆمپانیايه‌یل جه‌هان له‌لایه‌ن بنه‌ماڵه‌گانه‌و وه‌ڕێه‌و بريه‌ن. ئه‌ڕا نموونه: كۆمپانیايه‌يل نیوز كورب. ك بنه‌ماڵه‌ێ مه‌ردۆخ خاونیه. ڤۆڵكس ڤاگن، ك ئيسه كێبركێیگ گه‌ورا له‌ناو ئه‌نجومه‌ن وه‌ڕێه‌و‌بردنه‌گه‌ێ هه‌س له‌ناونی دو گه‌ورا بنه‌ماڵه‌ێ دامه‌زرنه‌ر كۆمپانیاگه.\n“گرووپ ڕاوێژكاری بۆستن” ئويشێ: ” بنه‌ماڵه‌گان خاوه‌ن 33% كۆمپانیا ئه‌مریكییه‌گان و 40% كۆمپانیا فه‌ره‌نسی و ئه‌ڵمانییه‌گانن. داهات هه‌ر بنه‌ماڵه‌ێگيش له‌و كۆمپانیايله ساڵانه یه‌ك ملیار دۆلاره. له‌وڵاته تازه مۆدێرنه‌وبويه‌گان، ڕۆڵ بنه‌ماڵه‌گان له وڵاته‌يل پێشكه‌فتگ زیاتره.\nگه‌شه‌كردن ڕۆڵ ژن\nهه‌ڵكيشان ڕۆڵ بنه‌ماڵه‌گان له‌بازاڕه‌گان، نیشانه‌و ڕه‌نگه‌وداين گه‌شه‌س له ئاسیا، له‌ئاسیا بنه‌ماڵه‌گان ڕۆڵێگ سوننه‌تی دێرن. گه‌شه‌كردن ڕۆڵ ژنه‌يليش، بووده مايه‌ێ زیاتر زاڵ بوين بنه‌ماڵه‌گان له‌بان گه‌ورا كۆمپانیاگان ڕووژئاوا و وڵاته‌یل تریش. ئه‌ڕا نموونه: بانك “سانتاند” له ئسپانیا و كۆمپانیاێ هانكۆك بروسپیكتنگ له‌ئوستورالیا و، كۆمپانیاێ عه‌له‌یان له‌سعودییه، له‌لایه‌ن ژنه‌و وه‌ڕێه‌و بريه‌ن.\nهه‌ڵكيشان ڕۆڵ بنه‌ماڵه‌گان له‌جه‌هان سیاسه‌ت، به‌ڵگه‌ێ ئه‌وه نیيه ك هویچ حساوێگ ئه‌ڕا توانايی و كارامه‌یی كه‌سه‌گان ناكريه‌ێد.\nكوڕ سیاسه‌تمه‌داره‌گان شانسیان فره‌تره\nڕووژنامه‌ێ “نیویۆرك تایمز” جه‌خت له‌وه كه‌ێده‌و: ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌گ كۆڕ فه‌رمانڕه‌واێ ولایه‌ت بووده فه‌رمانڕه‌واێ ولایه‌ته‌گه 6000 جار زیاتره له‌ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌گ هاووڵاتییگ ساده‌ێ ئه‌مریكی بووده فه‌رمانڕه‌واێ ولایه‌ت. هه‌ميش ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌گ كۆڕ سناتۆرێگ بووده سناتۆر 8500 جار زیاتره له‌وه‌گ هاووڵاتییگ ساده بووده سناتۆر.\nوه‌يخاتره كۆنترۆڵ كردن سیاسه‌ت و ئابووری له‌لایه‌ن بنه‌ماڵه‌گانه‌و له‌گشت جه‌هان، پرسیار ورووژنێ له‌باره‌ێ شه‌رعییه‌ت ڕه‌سين ئه‌وان وه پۆسته سیاسییه‌گان.\nPrevious ده‌ق نامه‌گه‌ێ بارزانی ئه‌ڕا په‌رله‌مان و حزبه‌یل و ملله‌ت كوردستان\nNext زیادکراوەی ToUnicode | kurditgroup


ترامپ و کشانەوەی لە سوریا، کاردانەوەکان لە ئەمریکا - SAHAR KURDISH (Sorani)\nترامپ و کشانەوەی لە سوریا، کاردانەوەکان لە ئەمریکا\nDec 20, 2018 16:08 Asia/Tehran\nبڕیاری سەرۆکی ئەمریکا بۆ کشانەوەی هێزەکانی ئەم وڵاتە لە سوریا بەڕەوڕووی کاردانەوەی نەرێنی لە ئەمریکا بووەوە .\nڕۆژنامەی ئەمریکی نیۆیۆرک تایمز نووسی : وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و بەرپرسانی باڵای پنتاگون هەوڵ دەدەن دوناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە گرتنی بڕیاری هێنانەدەری هێزی سەربازی ئەمریکا لە سوریا، پەشیمان بکەنەوە .\nبڵاو کراوەی ئەمریکایی فارین پالیسی نووسی : بڕیاری ترەمپ بۆ چوونەدەرلە سوریا دەبێتە هۆی ئەوەی ئامادەبوونی لاوازی ئەمریکا لە سوریاش لە ناو دەبات .\nهەرلەم حاڵەدا کاربەدەستێکی باڵای ئەمریکی کە ناوی ڕانەگەیەندراوە دوای بڕیارەکەی دوناڵد ترەمپ بۆ کشانەوەی هێزەکانی لە سوریا وتی : فەرمانبەرێکی دژە تیرۆریزم لە ناوچەگەلێکی تری وەک لیبی و سارای سینا درێژەی دەبێت .\nسناتۆری لیندسی گراهام لە بەیاننامەیەک دا بڕیاری ترامپ سەبارەت بە سوریای هاوچەشن زانی لەگەڵ بڕیارەکەی ساڵی 2011 ئەمریکای سەرۆکی پێشووی ئەمریکا بۆ کشانەوە لە ئێراق و وتی بە جێبەجێ کرانی بڕیاری نوێی ترامپ دەوڵەتی ئێستای ئەمریکا هەڵەکەی ئوبامای دوو پات کردووەتەوە.\nئادام کینزینگر سناتۆری کوماریخوازی ئەیالەتی ئیلینویش ئیدیعای ترەمپ سەبارەت بە سەرکەوتنی ئەمریکا لەبەرامبەر داعشی ڕەت کردەوە و وتی ک ئیدیعای سەرۆکی ئەمریکا درۆیە.\nدوناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا ڕۆژی چوارشەممە وتی : شکستی داعش تەنیا هۆی مانەوەی هێزی سەربازی ئەم وڵاتە لە سوریا بووە .\nچەند کاتژمێر دوای ئەم قسانە میدیاکانی ئەمریکا بە گێڕانەوە لە کاربەدەستێکی دەوڵەتی باسی بڕیاری واشینگتۆن بۆ کشانەوەی هێزەکانی ئەم وڵاتە لە سوریایان کرد.\nکۆشکی سپیش بە دەرکردنی بەیاننامەیەک ڕایگەیاند ڕەوتی گەڕانەوەی هێزی ئەمریکی لە سوریا دەست پێکراوە.\nئەمریکا بە بیانووی بەرەنگار بوونەوەی تاقمەکانی تیرۆریستی بە شێوەی نایاسایی لەسوریا ئامادەیە. کاربەدەستانی سوری بە جاران پێداگرییان کردووە کردەوەی ئەمریکا لە سوریا بە نیشانەی داگیرکارییە.\nترەمپ: بە ئەسپایی لە سووریا دەکشێینەوە\nبەشار ئەسەد : وتووێژ لەگەڵ ئەمریکا بە فیڕۆ دانی کاتە\nنیگەرانیی ئەمریکا لە ئەنجامەکانی سەردانی سەروک کۆماری ئێران بۆ ئێراق


له‌پێناوى داكوكيكردن له خواستى سه‌ربه‌خۆيى كوردستانى عێراق … – hkkurdistan\nHome6ئەرشیفی بابەتەکان6له‌پێناوى داكوكيكردن له خواستى سه‌ربه‌خۆيى كوردستانى عێراق …\n(خستنه‌ڕووى به‌رايى باسه‌كه)\nهێزی سێیه‌م، هێزی يه‌كه‌م\nئه‌مڕۆ له كوردستانى عێراقدا قسه له زه‌رووره‌تى سه‌رهه‌ڵدانى هێزێکی سێیه‌م ئه‌کرێت. ئيفلاسى سياسی و بێ ئاسۆيى دوو ڕه‌وته سه‌ره‌كييه‌كه‌ى ناسیۆنالیزمی كورد له عێراقدا، یه‌کێتیی نيشتمانی و پارتى ديموكرات، بۆ جه‌ماوه‌رى فراوانی خه‌ڵک ئاشكرا بووه و نسيبى ئه‌وان چ له ”ده‌وڵه‌ت” و چ دواتر له شه‌ڕى ده‌سه‌ڵاتى ئه‌م حيزبانه‌دا، جگه له هه‌ژاری و بێبه‌شی و نائاسووده‌یی و بێمافی شتێكى تر نه‌بووه. له ڕوانگه‌ى زۆرێك له خه‌ڵکه‌وه، وه ته‌نانه‌ت له ڕوانگه‌ى خودى دوو حیزبه ناسیۆنالیستییه سه‌ره‌كييه‌كه‌وه، هه‌ر ئێستا هێزێکی سێیه‌م له مه‌يداندايه، ئه‌ويش حیزبى کۆمۆنیستی كريكاريى عێراقه.\nبه‌ڵام ده‌سته‌واژه‌ی هێزی سێیه‌م ده‌توانێ گومڕاكه‌ر بێت. ئه‌م وه‌سفه بۆ حیزبى ليبراڵ_ ديموكراتى به‌ریتانیا، يان ڕه‌وتى راس پرو له ئه‌مه‌ریکا گونجاوه. به‌ڵام له كوردستانى عێراقدا هه‌لومه‌رجێكى په‌رله‌مانی، وه يان كۆمه‌ڵگايه‌كى سه‌قامگير و نۆرماڵى پلۆراليستى به‌رقه‌رار نييه. هێزی سێیه‌م قه‌رار نييه به‌شێك له كورسييه‌كانى ئه‌م يان ئه‌و په‌رله‌مان له ده‌ستى دووانه‌كه‌ى تر ده‌ربێنێ. مه‌سه‌له‌كه له‌سه‌ر گۆڕينى نيزامێكى دوو حیزبی بۆ نیزامێکی فره حیزبی نييه. كوردستانى عێراق كۆمه‌ڵگايه‌كه كه مه‌وقیعييه‌تێكى ناجێگير و گوزارى هه‌يه. کۆمه‌ڵێک ڕووداوى گرنگ چاوه‌ڕێى ئه‌م كۆمه‌ڵگايه و ئه‌م خه‌ڵکه ده‌كات كه سه‌رتاپاى ئه‌م ديمه‌نه به خێرايى تێكوپێك ده‌دات. خه‌باتێك كه له نێوان هێزه سياسييه‌كان له ئارادايه خه‌باتێکه له‌سه‌ر ئه‌م داهاتووه. له‌سه‌ر وه‌ڵامێكه كه به هه‌لومه‌رجى ناديارى ئه‌مڕۆ ده‌درێته‌وه و ڕێگايه‌ك كه ده‌خرێته به‌رده‌م خه‌ڵکى. له‌گه‌ڵ هه‌ر ئایينده‌يه‌كدا، له‌بنه‌ڕه‌تدا ته‌نها يه‌ك هێز سه‌رئه‌كه‌وێ و له‌گه‌ڵ سه‌ركه‌وتنى هه‌ر هێزێكيشدا ته‌نها يه‌ك ئایینده دێته ئاراوه. هێزی سێیه‌م يان ده‌بێ ببێته هێزی يه‌كه‌م، يان ببێته ته‌ماشاكه‌رى ئه‌وه‌ى كه چاره‌نووسى كوردستانى عێراق، لانیكه‌م له‌م ده‌وره‌يه‌دا، بۆرژواكان ديارى بكه‌ن. ڕووى مه‌سه‌له‌كه بۆ حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق ئه‌مه‌يه. حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق ده‌بێ ڕێگای ده‌ربازبوون له بار و دۆخى ئه‌مڕۆ نيشان بدات و هێزی خه‌ڵکی و له سه‌روويانه‌وه چينى کرێکار بۆ وه‌ديهێنانى جۆش بدات.\nدوو گرێى سه‌ره‌كی\nهه‌لومه‌رجى ناسك و ترسناكى ئه‌مڕۆى كوردستانى عێراق له بناغه‌وه ده‌ره‌نجامى دوو واقیعييه‌تى سه‌ره‌كييه. يه‌كه‌م، مه‌سه‌له‌ى كورد، وه‌كوو مه‌سه‌له‌يه‌كى ميللیی چاره‌سه‌رنه‌كراو نه ته‌نها له عێراقدا، به‌ڵکوو له تێكڕاى ناوچه‌كه‌دا، وه دووه‌ميش، شه‌ڕى عێراق و ئه‌مه‌ریکا و به‌دواى ئه‌ويشدا نادياربوونى جێوشوێنى حوقووقی_ سياسی و ناسنامه‌ى وڵاتيى كوردستانى عێراق. ئه‌م دوو گرفته له كوردستانى ئه‌مڕۆدا به جۆرێك پێكه‌وه گرێيان خواردووه، كه لێك جيا ناكرێنه‌وه. هه‌ر بۆيه وه‌ڵامێك ده‌توانێ كارساز و واقیعى بێت، كه له هه‌مان كاتدا وه‌ڵامى هه‌ردوو گرفته‌كه بداته‌وه. به بڕواى من له هه‌لومه‌رجى ئه‌مڕۆدا، خواستى كردنى كوردستانى عێراق به وڵاتێكى سه‌ربه‌خۆ، ده‌بێ يه‌كێك له خاڵه ته‌وه‌ره‌یييه‌كانى پلاتفۆرمى سياسیی كۆمۆنيزمى کرێکارى بێت. ته‌نها ئه‌م خواسته وه‌ڵامى مه‌سه‌له‌ى ميللی و نادياريى سياسی و ئيداريى ئه‌مڕۆى كوردستانى پێيه. ته‌نها ئه‌م خواسته ده‌توانێ له جه‌رگه‌ى ئه‌م بێسه‌ر و سامانی و داڕوخانه ئابووری و كۆمه‌ڵايه‌تييه‌دا، ئاسۆيه‌كى ئه‌قڵانی بۆ ده‌ربازبوون له‌م هه‌لومه‌رجه بخاته به‌رده‌م خه‌ڵکى كوردستان. وه ته‌نها ئه‌م درووشمه ئيمكانى ئه‌وه ئه‌به‌خشێ، كه کۆمۆنیزمی کرێکارى، ڕه‌وته ناسیۆنالیستییه‌كان له‌نێو خه‌ڵکيدا ته‌ريك بكاته‌وه و وه‌كوو هێزی يه‌كه‌م ده‌ربكه‌وێ و به‌رنامه‌ى کرێکاری و سۆسیالیستیی خۆى بكاته به‌هێزترين ئاڵتێرناتیڤ له گشت كۆمه‌ڵگادا. مه‌به‌ستى من له‌م نووسينه كورته‌دا، خستنه‌ڕووى ئه‌م باسه و چوونه‌سه‌ر هه‌ندێ له لايه‌نه گرنگه‌كانێتى.\nمه‌سه‌له‌ى كورد یه‌کێکه له گرنگترين مه‌سه‌له ميللييه چاره‌سه‌رنه‌كراوه‌كان له جيهانى ئه‌مڕۆدا. خه‌سڵه‌تى ناوچه‌يى ئه‌م مه‌سه‌له‌يه و له‌نێودابوونى پێى سێ ده‌وڵه‌تى ئێران و عێراق و توركيا، يه‌كه‌م، به‌رجه‌سته‌یی و گيانسه‌ختييه‌كى تايبه‌تيى به مه‌سه‌له‌ى كورد به‌خشيوه، وه دووه‌م چاره‌سه‌ركردنى ئه‌م مه‌سه‌له‌يه‌ى ته‌نانه‌ت له چوارچێوه‌ى هه‌ر يه‌كێك له‌و وڵاتانه‌شدا زۆر دژوار و ئالۆز كردووه. ناوه‌ڕۆكى عه‌مه‌ليى مه‌سه‌له‌ى كورد له هه‌رسێ وڵاته‌كه‌دا، ڕێك وه‌كوو يه‌ك نييه. مه‌ودا و ڕه‌هه‌ندی سته‌مى ميللى، جێوشوێنى حوقووقیی خه‌ڵکى كوردستان له چوارچێوه‌ى هه‌ر وڵاته و په‌يوه‌ندى ئه‌وان له‌گه‌ڵ باقیی خه‌ڵکى وڵاتدا و له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تى ناوه‌نديدا، هه‌لومه‌رجى سياسی و ئابووریی كوردستان، جۆرى ڕژێمه سياسييه‌كان و … تاد. له هه‌ر يه‌كێك له‌م سێ وڵاته‌دا تايبه‌تمه‌ندى خۆى هه‌يه. له‌م نووسينه كورته‌دا ده‌رفه‌تى ئه‌وه‌مان نييه بچينه سه‌ر باسى جياوازييه گرنگه‌كانى نێوان لايه‌نه جياجياكانى مه‌سه‌له‌ى كورد له‌م سێ وڵاته‌دا. له‌باره‌ى عێراقه‌وه ده‌بێ ئاماژه بۆ چه‌ند خاڵێك بكرێت. له عێراقدا سته‌مى ميللی و جێوشوێنى ژێرده‌سته‌یی خه‌ڵکى كوردستان مه‌سه‌له‌يه‌كى سروشتی و ڕه‌سمييه. ناسنامه‌ى قه‌وميى كورد له ياساكانى عێراقدا نه‌ك ته‌نها حاشاى لـێ ناكرێ، به‌ڵکوو وه‌كوو يه‌كێك له پايه‌كانى کۆمه‌ڵگای عێراق به فه‌رمى ده‌ناسرێ. به‌ڵام ئه‌م به فه‌رمیناسينه له وڵاتێكدا كه به فه‌رمی و ئاشكرا وه‌كوو وڵاتێكى عه‌ره‌بی و به به‌شێك له جيهانى فراوانترى “عه‌ره‌ب” پێناسه ده‌كرێت، هاوتايه له‌گه‌ڵ پێناسه‌كردنى كورد وه‌كوو ئينتیمايه‌كى ميللى پله دووه‌م و هه‌ميشه‌يیكردن و ئيجباریكردنى ئه‌م جێوشوێنه پله دووه بۆ كه‌سانێك كه وه‌كوو “كورد” له‌دايك ده‌بن. كورد به‌پێى پێناسه له عێراقدا هاووڵاتیی پله دووه. ته‌نانه‌ت به پێچه‌وانه‌ى توركياوه، كه تيايدا ناسنامه‌ى قه‌وميى كورد له بنه‌ڕه‌ته‌وه حاشاى لـێ ده‌كرێ و خه‌ڵکی وڵات به‌پێى پێناسه به تورك ده‌ژمێردرێن، له عێراقدا، بۆ كه‌سێك كه مۆرى “كورد” له‌نێوچا‌وانى دراوه، ته‌نانه‌ت ڕێگاچاره‌يه‌كى فه‌رديش له‌ده‌ست ئه‌م ژێرده‌سته‌يييه قه‌ومييه له ئارادا نييه. “كورد”ێك له توركيادا ناچاره ببێته “تورك”، به‌ڵام له عێراقدا، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بشيه‌وێ ناتوانێ ببێته “عه‌ره‌ب”. سڕينه‌وه‌ى سنووره‌كانى ناسنامه‌ى قه‌ومی له عێراقدا ئيمكانى نييه، ئيمكانى پشتگوێخستن، يان فه‌رامۆشكردنى نييه. مه‌سه‌له‌ى كورد به حوكمى عه‌ره‌بیبوونى عێراق و قه‌ومیبوونى پێناسه‌ى “عه‌ره‌ب”، له چوارچێوه‌ى عێراقدا چاره‌سه‌رى مه‌حاڵه.\nڕژێمی عێراق ڕژێمێکی ناسیۆنالیستیی عه‌ره‌بییه و له‌گه‌ڵ هه‌موو دانيشتووانى ئه‌م وڵاته‌دا به كورد و عه‌ره‌به‌وه بێ ئه‌ندازه سه‌ركوتگه‌ر و هاره. خه‌ڵکى كوردستان به شێوه‌يه‌كى تايبه‌تى، چه‌ندين جار و به تراژيديترين شێوه، ئه‌م سه‌ركوت و دڕنده‌يييه‌يان تاقی کردووه‌ته‌وه. سه‌ره‌ڕاى هه‌موو كوێره‌وه‌ری و گرفته‌كانى ئه‌مڕۆ، يه‌كێك له كابووسه‌كانى خه‌ڵکى كوردستانى عێراق، گه‌ڕانه‌وه‌ى ده‌سه‌ڵاتى ڕژێمی به‌عسه. به‌ڵام ته‌نانه‌ت گۆڕانكارييش له ڕه‌فتارى سياسیی ڕژێمی عێراقدا ڕووى مه‌سه‌له‌كه ئه‌وه‌نده بۆ خه‌ڵکى كوردستان ناگۆڕێ. تا ئه‌و كاته‌ى كه ناونيشانى “كورد” به ماناى په‌یوه‌سته‌گیی تاک بۆ توێژێكى “كه‌مينه” و “پله دوو” له كۆمه‌ڵگادا بێت، مه‌سه‌له‌ى كورد له‌جێى خۆى ده‌مێنێته‌وه. ئه‌مه ئاكامى حه‌تميى به عه‌ره‌بى پێناسه‌كردنى عێراقه. له نیزامێکی وادا، به‌ده‌ر له خه‌ڵک و سرووشتی ده‌وڵه‌تى ناوه‌ندی له به‌غداد، به‌شێكى گه‌وره له کۆمه‌ڵگای عێراق هه‌ميشه له‌ژێر سووكايه‌تى، بێمافی، نائه‌منی و هه‌ڕه‌شه‌ى زه‌ربه‌خواردندا ده‌مێنێته‌وه.\nوه‌ڵامى گشتى، وه‌ڵامى دياريكراو\nمه‌سه‌له‌ى كورد له عێراقدا ده‌بێ وه‌ڵامى پێ بدرێته‌وه. سه‌ربه‌خۆيى كوردستانى عێراق له ڕوانگه‌ى کۆمۆنیزمی کرێکارييه‌وه بێگومان يه‌كه‌مين هه‌ڵبژاردن نييه. وه‌ڵامى يه‌كه‌مى ئێمه به مه‌سه‌له‌ى ميللى له گشت ناوچه‌كه‌دا، شۆڕشى کرێکارييه. شۆڕشێکی کۆمۆنیستی كه ئه‌و سنوورانه‌ى ئينسانه‌كان لێك جيا ئه‌كاته‌وه و به‌سه‌ر وڵات، قه‌وم، ميلله‌ت و ئایینی جياجيا دابه‌شيان ده‌كات و له‌به‌رامبه‌ر يه‌كتردا ڕايان ده‌گرێ، له‌نێو ده‌بات. شۆڕشێک كه ئينسانه‌كان له خورافه‌ى ميللی و له كۆتى ناسنامه‌ى ميللى ئازاد ده‌كات و به ماناى واقیعی ده‌يانكاته ئينسان. سه‌ربه‌خۆيى كوردستانى عێراق ته‌نانه‌ت دووه‌م هه‌ڵبژادنيشمان نييه. عێراقێكى غه‌يره قه‌ومى، عێراقێکی ئازاد كه تيايدا هاوڵاتيان به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنى قه‌ومييه‌ت و ئینتیمای ميللييان، له مافه مه‌ده‌نييه يه‌كسانه‌كان به‌هره‌مه‌ند بن، عێراقێک كه تيايدا نه پرسيار له قه‌ومييه‌تى هاوڵاتيان بكرێ، نه له هيچ شوێنێکدا تۆمار بكرێ و نه له هيچ ياسا و دانراوێكدا ناوى بێت، بێگومان له جيايى كوردستان باشتره. ئه‌م دوو ئامانجه هه‌ردووكيان، چ ڕێکخستن و به‌ديهێنانى شۆڕشێکی کرێکارى له عێراق و له گشت ناوچه‌كه‌دا و چ پێكهێنانى ڕژێمێکی سياسیی ئازاد و عه‌لمانی و غه‌يره قه‌ومى له عێراق، كه تيايدا “كورد” و “عه‌ره‌ب” و هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ى كه ئيتر ئاماده نين به‌م نازناوه قه‌ومييانه ده‌سته‌به‌ندى بكرێن، وه‌کوو هاووڵاتييانى خاوه‌ن مافى يه‌كسان به فه‌رمی بناسرێن، ئامانجى ڕاگه‌ياندراوى حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراقه. هه‌ڵوێستى حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق وه‌کوو حیزبێکى سه‌راسه‌رى، له‌به‌رامبه‌ر مه‌سه‌له‌ى كورددا به دروستى له‌سه‌ر دوو كۆڵه‌كه‌ى بنچينه‌يى وه‌ستاوه. يه‌كه‌م، شۆڕش له سه‌رتاپاى عێراقدا و به‌دیهێنانی کۆمه‌ڵگايه‌كى غه‌يره قه‌ومی و لابردنى سته‌مى ميللى، وه دووه‌م، به فه‌رمیناسينى مافى خه‌ڵکى كوردستانى عێراق بۆ جیابوونه‌وه و پێداگرتن له‌سه‌ر پرانسیپی ڕێفراندۆم. به‌ڵام ئه‌م هه‌ڵوێسته گشتييه ئه‌گه‌رچى له گۆشه‌نيگاى حیزبێکى سه‌رتاسه‌رييه‌وه كافی و مه‌بده‌ئييه، له گۆشه‌نيگاى کۆمۆنیزمی کرێکارييه‌وه له خودى كوردستانى عێراقدا هێشتا ده‌بێ کۆنکرێتتر بكرێته‌وه. پرسيار ئه‌وه‌يه: ئايا كاتى ئه‌وه نه‌هاتووه كه خه‌ڵکى كوردستانى عێراق له ڕێفراندۆمێکدا، ڕاى خۆيان له‌باره‌ى جيابوونه‌وه، يان مانه‌وه له چوارچێوه‌ى عێراقدا ده‌رببڕن؟ وه ئه‌گه‌ر وه‌ڵامه‌كه‌ى ئيجابييه، حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق چ وه‌کوو به‌شێک له‌م خه‌ڵکه و چ وه‌کوو نوێنه‌رى به‌رژه‌وه‌ندييه‌كانى چينى کرێکار له‌م کۆمه‌ڵگايه‌دا، كام هه‌ڵبژاردن پێشنیار ده‌كات؟ به بڕواى من وه‌ڵامى پرسيارى يه‌كه‌م بێ هيچ گومانێك ئيجابييه، به‌بێ يه‌كلاكردنه‌وه‌ى ده‌سبه‌جێى كوردستان له ڕووى حوقووقییه‌وه، ده‌ربازبوون له موسيبه‌ت و كوێره‌وه‌رييه‌كانى ئه‌مڕۆ و ده‌ربازبوون له‌م ته‌نگژه‌يه‌ى ئه‌مڕۆ ئيمكانى نييه. ئه‌م يه‌كلاكردنه‌وه‌يه ده‌بێ له‌سه‌ر ڕاو هه‌ڵبژاردنى خودى خه‌ڵکى كوردستانى عێراق ئه‌نجام بدرێت. دووه‌م، هه‌ڵوێستى حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق، ده‌بێ جیابوونه‌وه و پێکهێنانى ده‌وڵه‌تێکى سه‌ربه‌خۆ له كوردستانى عێراقدا بێت. به بڕواى من، ته‌نها ئه‌م هه‌ڵوێسته له‌گه‌ڵ هه‌لومه‌رجى موشه‌خه‌سى ئه‌مڕۆ، چ له ناوچه‌كه و چ له ئاستى نێونه‌ته‌وه‌ييدا، دێته‌وه. وه ئه‌مه ئێمه ده‌گه‌يه‌نێته گرێى دووه‌م له‌م باسه‌دا: بێ ناسنامه‌يى وڵاتی و سه‌رگه‌ردانيى سياسی_ ئيدارى كوردستانى عێراق.\n“كوردى عێراقى” هاووڵاتیى كوێيه؟\nکاتێک دوابه‌دواى جه‌نگى كه‌نداو، باسى پێکهێنانى ناوچه‌يه‌كى ئه‌منيى له باکوورى عێراقدا هێنرايه ئاراوه و له‌گه‌ڵ پێشوازى ڕه‌وته ناسیۆنالیسته‌كانى كورد به‌ره‌وڕوو بووه‌وه، هه‌ر ئه‌و كاته ئێمه له بڕیارنامه‌ى مه‌كته‌بى سياسیی ئه‌و كاته‌ى حیزبى کۆمۆنیستی ئێراندا زه‌نگى بێداريمان له ئاكامه کۆمه‌ڵایه‌تی و حوقووقييه‌كانى ئه‌م هه‌نگاوه لـێدا. وتمان به پێچه‌وانه‌ى ته‌بليغاتى ميلليگه‌رايانى كورده‌وه، پێکهێنانى ناوچه‌ى ئه‌منيى له كوردستانى عێراق، نه ته‌نها مه‌سه‌له‌ى دياريكردنى چاره‌نووسى خه‌ڵکى كوردستان ئاسان ناكاته‌وه، به‌ڵکوو كوردستانى عێراق له قه‌واره‌ى کۆمه‌ڵگايه‌ك ده‌ردێنێ و ده‌يكاته ئۆردووگايه‌كى فراوانى په‌نابه‌رێتى. ئۆردووگايه‌ك كه جم و جووڵ و ژيانى کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و فه‌رهه‌نگی تێدا نييه و ئۆردووگايه‌ك كه بۆ مانه‌وه‌ى خۆى موحتاجى كۆمه‌كى ماددی و شمه‌كيى ده‌ره‌وه‌یه. ئه‌م ڕووداوه ڕووى دا و ڕێك هه‌ر ئه‌م هه‌لومه‌رجه هاته پێشه‌وه. خه‌ڵکى كوردستانى عێراق باجێكى گه‌وره‌يان له‌به‌رامبه‌ر “ئه‌منييه‌ت”ى خۆياندا دا. خه‌ڵکى كوردستانى عێراق له‌م بڕگه‌يه‌دا، له ڕاستیدا سه‌ر به هيچ وڵاتێک نيين. كوردستانى عێراق بێ قانوون (هه‌ر قانوونێك) و بێ ده‌وڵه‌ته (هه‌ر ده‌وڵه‌تێک). بێ ناوه‌ڕۆكيى شانوگه‌ريى پێکهێنانى په‌رله‌مان له لايه‌ن پارتگه‌لێکه‌وه كه له لايه‌ن ڕۆژئاواوه بۆ پارێزگاریكردن له‌م ئۆردووگايه دانرابوون، زۆر زوو ئاشكرا بوو. په‌رله‌مان به‌بێ حه‌قى حوکمڕانی مانايه‌كى نييه. هه‌ر وه‌ك چۆن كه به‌رنامه‌رێژيى ئابوورى، به‌رهه‌مهێنان، ڕێکخستنى خزمه‌تگوزارييه کۆمه‌ڵایه‌تیيه‌كان، ته‌ندرووستی، فێركردن و په‌روه‌رده، نه‌زم و ئاسايش و به‌رقه‌راركردنى قانوون، به‌بێ يه‌كلاكردنه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌ى ده‌وڵه‌ت و حوکمڕانی مانايه‌كى نييه. تا ئه‌و كاته‌ى كه چاره‌نووسى كوردستان له ڕووى ناسنامه‌ى وڵاتیی و مه‌سه‌له‌ى حوکمڕانیيه‌وه موشه‌خه‌س نه‌بووه‌ته‌وه، تا ئه‌و كاته‌ى كه كوردستان نه‌ك کۆمه‌ڵگايه‌كى مه‌ده‌نى، به‌ڵکوو هۆڵێكى چاوه‌ڕوانيى چه‌ند مليۆنی بێت، نه ته‌نها ناكرێ قسه‌يه‌ك له باشبوونى ژيانى خه‌ڵکى، به‌ڵکوو ناكرێ ته‌نانه‌ت قسه له گێڕانه‌وه‌ى لانیكه‌مى ستاندارده نۆرماڵه کۆمه‌ڵایه‌تیيه‌كانيش بكرێت. له‌م نێوه‌دا ڕه‌وتى پاشه‌وپاشگه‌ڕانه‌وه‌ى فه‌رهه‌نگيى شتێكى حه‌تمييه. خه‌ڵکى كوردستان نه ته‌نها مافێكيان بۆ دياريكردنى چاره‌نووسى خۆيان به‌ده‌ست نه‌هێناوه، به‌ڵکوو ته‌نانه‌ت ئيمكانى ماددى كاريگه‌ریدانان له‌سه‌ر هه‌لومه‌رجى دابينكردنى گوزه‌رانى خۆشيان له‌ده‌ست داوه. ئاكامى حه‌تميى درێژه‌كێشانى ئه‌م وه‌زعه مه‌ينه‌تباره، داڕوخانى له جاران زياترى کۆمه‌ڵگايه له هه‌موو بواره‌كانى ئابووری و خۆشگوزه‌رانی و فه‌رهه‌نگيدا. چاره‌نووسى حوقووقیی كوردستانى عێراق ده‌بێ ڕۆشن بكرێته‌وه.\nئه‌وه كارێكى ساده‌يه كه ئوباڵى ئه‌م دژوارييانه بخه‌يته ئه‌ستۆى هه‌ردوو حیزبه ناسیۆنالیسته كورده‌كه. هه‌ڵبه‌ته ئه‌مانه ڕاسته‌وخۆ باعيس و مايه‌ى گه‌لێك له ده‌رده‌سه‌رييه‌كانى خه‌ڵکن. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ته‌نانه‌ت نوێنه‌رانى ڕاسته‌قینه و ڕاسته‌وخۆى خه‌ڵکيش له‌سه‌ر كاربوونایه، به‌بێ يه‌كلاكردنه‌وه‌ى چاره‌نووسى مه‌سه‌له‌ى جێوشوێنى حوقووقی و وڵاتيى كوردستانى عێراق، ئيمكانى مانورێكى زۆريان له قه‌ڵه‌مڕه‌وه‌كانى ئابوورى، به‌رهه‌مهێنان، خۆشگوزه‌رانیی کۆمه‌ڵایه‌تی، به‌رقه‌راركردنى قانوون، دابينكردنى ئه‌منييه‌تى هاووڵاتیان و … تاد. نه‌ده‌بوو.\nئه‌م هه‌لومه‌رجه هه‌ر وا نامێنێته‌وه\nئه‌م هه‌لومه‌رجه هه‌روا نامێنێته‌وه. ئه‌مه هه‌مووان ده‌يزانن. كوردستانى عێراق ده‌بێ بگه‌ڕێته‌وه بۆ قه‌واره‌ى کۆمه‌ڵگايه‌كى مه‌ده‌نيى خاوه‌ن هه‌ڵسووكه‌وتى ئابووری و سیاسی و سه‌رخانێکى حوقووقیی پێناسه‌كراو، وه‌کوو به‌شێک له وڵاتى عێراق، يان وه‌کوو وڵاتێكى سه‌ربه‌خۆ. ئه‌مه دووڕێيانێكى واقیعييه و وه‌ڵامێكى ده‌ستبه‌جێ و واقیعی له حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق و هه‌موو خه‌ڵکى ده‌خوازێت. هه‌ردوو حیزبى ميللی_ خێڵه‌کی كورد خه‌ريكن خه‌ڵکیی به چاوى به‌ستراو و ده‌ستى به‌ستراوه‌وه به‌ره‌و “ڕێگاچاره”ى يه‌كه‌م لـێئه‌خوڕن. ئه‌وه لاى هه‌مووان به‌ڵگه‌نه‌ويسته كه دره‌نگ يان زوو به چاره‌سه‌ربوونى مه‌سه‌له‌ى ئابڵۆقه‌ى عێراق، ڕژێمی به‌عس سه‌رله‌نوێ هێرش ده‌كاته‌وه سه‌ر كوردستان. هيچ که‌سێک حاشا له‌وه ناكات كه حیزبه ميللييه‌كان توانا، وه يان ته‌نانه‌ت مه‌يلى به‌رگرتن به‌م ئاسۆيه‌يان نييه. نه‌خشه‌ى ئه‌وان بۆ خه‌ڵکى كوردستان ئه‌مه‌يه: درێژه‌پێدانى ده‌وره‌ى گوزار هه‌تا ئيمكانى هه‌بێت، پاشانيش، هه‌ر کاتێک كه خۆيان پێيان باش بێت، ڕێگه‌دان به گه‌ڕانه‌وه‌ى حوکمڕانی ڕژێمی عێراق بۆ سه‌ر كوردستان. به‌ڵام به له‌به‌رچاوگرتنى تێكڕاى هه‌لومه‌رجه‌كه، ڕێگاچاره‌ى مه‌بده‌ئيى، هه‌وڵدانه بۆ به‌دیهێنانی حاڵه‌تى دووه‌م، واته جيابوونه‌وه له عێراق و پێکهێنانى وڵاتێكى سه‌ربه‌خۆ له كوردستاندا.\nهيچ یه‌کێک له‌م دوو حاڵه‌ته بێ ده‌ردیسه‌ری و بێ چه‌رمه‌سه‌رى نين. له‌باره‌ى ئاكامه‌كانى حاڵه‌تى يه‌كه‌مه‌وه، هيچ که‌سێک له كوردستانى عێراقدا ناڕۆشنييه‌كى نييه. به ڕاستى جێگاى سه‌رسووڕمانه، كه خه‌ڵکى كوردستان، له حاڵه‌تێكدا كه به واقییعی سه‌رپشك بكرێن، گه‌ڕانه‌وه بۆ ژێر سايه‌ى حوکوومه‌تى به‌عسى عێراقيان پێ باشتر بێت له پێکهێنانى وڵاتێكى سه‌ر‌به‌خۆ. ئه‌گه‌ر خه‌ڵکى چالاكانه و وه‌کوو ئاڵتێرناتیڤێك بير له جیابوونه‌وه و سه‌ربه‌خۆيى ناكه‌نه‌وه، له‌به‌رئه‌وه‌ی كه به نه شیاو، يان به مايه‌ى گيروگرفتى داده‌نێن. بۆ ژماره‌يه‌ك له خودى کۆمۆنیسته‌كانيش هه‌ندێ ناڕۆشنيى تيۆريى ديايكراو له‌مه‌ڕ مه‌سه‌له‌ى جيابوونه‌وه له ئارادايه. ده‌بێ به كورتى ئاماژه بۆ هه‌ندێک له‌م بۆچوونانه بكه‌ين.\n“ئه‌مه‌ریکا و ڕۆژئاوا نايانه‌وێ، توركيا و ئێران و عێراق نايه‌ڵن”\nئه‌مانه پاساوه كلاسيكييه‌كانى “ڕابه‌رانى ميللى”ی كوردستانى عێراق بوونه، بۆ خۆلادان له درووشمى سه‌ربه‌خۆيى. ئه‌گه‌ر ڕابه‌رانى ميللى ناچار بن له پێناوی قازانج و به‌رژه‌وه‌ندييه‌كانياندا خۆيان له چوارچێوه‌ى ئه‌و سیناریۆيانه‌دا قه‌تيس بكه‌ن كه دڵخوازى ده‌وڵه‌ت و هێزه‌كانه، ئه‌وا خه‌ڵکى كوردستان هيچ مه‌جبورى ئه‌م كاره نييه. نموونه مێژوويييه‌كانى ئه‌و خه‌ڵکانه‌ى كه توانيويانه ئيراده‌ى خۆيان به‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاته سه‌ركوتگه‌ره‌كاندا بسه‌پێنن كه‌م نين. به بڕواى من له‌باره‌ى تواناى واقیعيى ده‌خاڵه‌تى ئێران و توركيا، به‌تايبه‌ت له هه‌لومه‌رجى نێونه‌ته‌وه‌يى ئه‌مڕۆدا، موباله‌غه ئه‌کرێت. حه‌تمه‌ن هه‌وڵ و ته‌قه‌لاى سیاسی و سه‌ربازيى جۆراوجۆر له لايه‌ن ئه‌م ده‌وڵه‌تانه‌وه ئه‌درێت، كه هه‌ر ئێستاش هه‌يه، به‌ڵام هه‌ر له سه‌ره‌تاوه ئه‌وه ئاشكرا نييه كه خه‌ڵکى كوردستان له‌ژێر سايه‌ى ڕابه‌رايه‌تييه‌كى مه‌بده‌ئيدا، تواناى جڵه‌وكردن يان پوچه‌ڵكردنه‌وه‌ى ئه‌م جم و جووڵانه‌ى نه‌بێت. له ئاستێکی موشه‌خه‌ستردا، هيچ کاتێک وه‌کوو ئه‌مڕۆ هاوکێشه نێونه‌ته‌وه‌يييه‌كان و دابه‌شکارییه جيهانييه‌كان به‌م فراوانييه نه‌چوونه‌ته ژێر پرسياره‌وه و پێداچوونه‌وه‌یان تێدا نه‌كراوه. ئه‌گه‌ر له بنه‌ڕه‌ته‌وه بشێ بڕگه‌يه‌ك هه‌بێت، كه تيايدا ده‌رفه‌تێك بۆ داسه‌پاندنى ئيراده‌ى خه‌ڵکى كوردستان به‌سه‌ر ڕۆژئاوا و ده‌وڵه‌تانى ناوچه‌كه‌دا بڕه‌خسێت، ئه‌وا ئه‌و بڕگه‌يه ئه‌مڕۆيه. ئه‌مڕۆ له هه‌موو کاتێک زياتر ده‌رفه‌تى به فه‌رمیناسينى كوردستان له لايه‌ن ده‌وڵه‌تانى جياجياوه، به‌رقه‌راركردنى په‌يوه‌ندى بازرگانی و ئابووری و دیپلۆماسی له‌گه‌ڵ به‌شێک له جيهاندا، ته‌نانه‌ت به پێچه‌وانه‌ى مه‌يلى ڕۆژئاواشه‌وه هه‌يه. ئێرانيش له سه‌روبه‌ندى ئاڵوگۆڕێكى گه‌وره‌دايه، كه کۆماری ئيسلامى له‌پێ ئه‌خات و بێ تواناى ئه‌كات. ده‌ستى توركيا بۆ كارى سه‌ربازی زۆر ئاوه‌ڵا نييه و ده‌وڵه‌تى عێراقيش له ئاستى نێونه‌ته‌وه‌ییدا هه‌ر وا ته‌ريك ماوه‌ته‌وه. درێژه‌کێشانى ئه‌م دۆخه‌ی ئێستا و پاشانيش وێڵكردنى خه‌ڵکى ناڕێکخراو و هه‌ژار و جه‌نگزه‌ده‌ى كوردستان له‌به‌رده‌م سوپاى عێراقدا، واته ئه‌م سیناریۆيه‌ى ئێستا، ئاسۆيه‌كى زۆر تراژیدیتر نيشان ده‌دات وه‌ك له ده‌وڵه‌تێک كه له كوردستانى عێراقدا سه‌ربه‌خۆيى ڕاگه‌ياندووه و به ده‌نگى خه‌ڵک پشتئه‌ستووره و ده‌ستبه‌كارى بنياتنانه‌وه‌ى ئابووری و کۆمه‌ڵگايه و له ئاستى نێونه‌ته‌وه‌ییشدا به‌شوێن به‌ده‌ستهێنانی ئيعتیراف و ڕاكێشانى ئيعتیباراتى ئابووری و ئاڵوگۆڕى بازرگانی و به‌ده‌ستهێنانی زه‌مانه‌تى نێونه‌ته‌وه‌ییيه‌وه‌يه له دژى هێرشى وڵاته دراوسێكان.\n“ئايا كوردستانى سه‌ربه‌خۆ ناکه‌وێته ده‌ستى حیزبه ناسیۆنالیسته‌كان؟”\nئه‌مه نيگه‌رانييه‌كى واقیعيى چه‌په. ئايا سه‌ربه‌خۆيى كوردستان له هه‌لومه‌رجى ئێستادا به ماناى قبووڵكردنى حوکمڕانی تاڵه‌بانييه‌كان و بارزانييه‌كان نييه؟ به بڕواى من به‌پێچه‌وانه‌وه‌يه. كه‌شوهه‌واى ئه‌مڕۆ، كه‌شوهه‌واى ژيان و نه‌شونماى ئه‌وانه. ڕه‌وته میللی_ خێڵه‌کییه‌كانى كورد و سه‌ركوتى ڕژێمی به‌عس دوو ديوى يه‌ك پاره‌ن. مادام كه مه‌سه‌له‌ى ميللى وجودى هه‌يه و مادام ڕژێمێکی سه‌ركوتگه‌ر خه‌ڵکی كوردستان به هۆى ئینتیمای میللیيانه‌وه ده‌كوتێته‌وه، ئه‌م ڕه‌وتانه هه‌روا به پاڵه‌وانى سه‌ر گۆڕه‌پانی كوردستان ده‌مێننه‌وه. ئه‌مانه زۆر له کۆمه‌ڵگای كوردستان و پێکهاته‌ی چينايه‌تی و په‌يوه‌ندیی ئابووری و ئاستى فه‌رهه‌نگييه‌كه‌ى له‌دواترن. كوردستانى عێراق کۆمه‌ڵگايه‌كى له‌وه شاريتر، پیشه‌سازیتر، وه له ڕووى فه‌رهه‌نگييه‌وه له‌وه پێشكه‌تووتره كه ئه‌م هێزانه له هه‌لومه‌رجێكى نۆرماڵدا جێگا و شوێنێكيان له گۆڕه‌پانی سياسیی ئه‌ودا هه‌بێت. ته‌نها وجودى كۆنه‌په‌رستييه‌كى هار و “بێگانه”، خه‌ڵکی ناچار كردووه، مه‌يدانداريى ئه‌مانه قبووڵ بكات. ئه‌مانه ئاكامى زاڵبوونى خه‌باتى پێشمه‌رگانه‌ن به‌سه‌ر ژيان و ميتابۆليزمى سياسى له كوردستانى عێراقدا. به هه‌ر ڕاده‌يه‌ك كه ئه‌م شێوه‌يه مه‌وزوعييه‌تى خۆى له‌ده‌ست بدات و شاره‌كان ببنه مه‌ڵبه‌ندى سياسیی بنه‌ڕه‌تی، ئه‌مانه ته‌ريك ده‌كه‌ونه‌وه و نامۆ ئه‌بن. هێزهاوسه‌نگیی چينايه‌تى له خودى کۆمه‌ڵگای كوردستانى عێراقدا زۆر له دژى ئه‌وانه. نه ته‌نها چينى کرێکار و کۆمۆنیزمی کرێکارى له کۆمه‌ڵگادا ئاڵتێرناتیڤێكى واقیعی و به‌هێزه، به‌ڵکوو ته‌نانه‌ت به‌شێکى فراوان له خودى چينى ناوه‌نجيى كوردستان و ڕۆشنبيران و توێژه خوێنده‌وار و خاوه‌ن بڕوانامه‌كانيش، سه‌ره‌نجام بۆ به‌يانكردنى ئاره‌زووه‌كانيان، خوازيارى چوارچێوه‌يه‌كى سياسیی مودێرنتر و شاريترن. ئه‌م حیزبه كۆنانه له كوردستانێكى سه‌ربه‌خۆدا به خێرايى ده‌كه‌ونه په‌راوێزه‌وه. به پێچه‌وانه‌ى ئه‌م بۆچوونه‌وه، زيانێكى گه‌وره‌ى درێژه‌کێشانى هه‌لومه‌رجى ئێستا، وه يان گه‌ڕانه‌وه بۆ چوارچێوه‌ى عێراق ئه‌وه‌يه، كه ده‌سه‌ڵاتى ئه‌م حیزبه میللی_ خێڵه‌کییانه به‌سه‌ر ژيانى سياسیی خه‌ڵکی كوردستانى عێراقه‌وه به‌رده‌وام و سه‌قامگير ئه‌كات.\nئايا خواستى سه‌ربه‌خۆيى، خواستێکی ناسیۆنالیستی نييه؟\nله‌م حاڵه‌ته دياریكراوه‌دا و له زمانى چينى کرێکار و کۆمۆنیزمه‌وه، وه‌ڵام نه‌خێره. ئێمه له‌به‌ر خاترى سه‌ربه‌خۆیی خوازيارى سه‌ربه‌خۆيى نين. ئێمه يه‌كلاكردنه‌وه‌ى ده‌ستبه‌جێى چاره‌نووسى حوقووقیی كوردستانى عێراقمان ده‌وێت و له‌نێوان دوو ئاڵتێرناتیڤى مانه‌وه له‌گه‌ڵ عێراق و جيابوونه‌وه له عێراق، پێمان وايه ئه‌مه‌ى دووه‌م له به‌رژه‌وه‌نديى خه‌بات بۆ به‌خته‌وه‌ری و خۆشگوزه‌رانيى خه‌ڵک و ئازادی و سۆسياليزمدايه. درووشمى ئێمه پێکهێنانى “ده‌وڵه‌تێکی كوردى” نييه. درووشمى ئێمه ئه‌وه نييه كه “كورده‌كان” ده‌بێ ده‌وڵه‌تى “خۆيان” هه‌بێت. ئێمه خوازيارى پێکهێنانى ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆين له كوردستانى عێراقدا. ده‌وڵه‌تێکی غه‌يره قه‌ومی كه خه‌ڵکی كوردستان بتوانن تيايدا دوور له هه‌ر سته‌مێکی ميللى بژين. ئێمه پێمان وايه له‌باره‌ى چاره‌نووسى كوردستانه‌وه ده‌بێ ده‌نگى هه‌موو دانيشتووانه‌كه‌ى سه‌ربه‌خۆ له ئینتیمای قه‌ومييان وه‌ربگيرێت. ئێمه له هه‌وڵدانماندا بۆ ڕاكێشانى خه‌ڵکی به‌لاى ئه‌م درووشمه‌دا، په‌نا بۆ ناسنامه و خۆشباوه‌ڕی و ده‌رمارگيريى قه‌ومی و میللیيان نابه‌ين. ئێمه لاى خه‌ڵکی قسه له ئازادى، يه‌كسانى، خۆشگوزه‌رانی و ئينسانيیه‌ت ده‌كه‌ين و له‌ده‌ورى ئه‌م ئاڵايه كۆيان ده‌كه‌ينه‌وه. به‌ڵام هه‌موو ئه‌م باسانه به ماناى ئه‌وه‌يه كه ئێمه به هێنانه‌گۆڕى ئه‌م درووشمه، ئه‌چينه ناو قه‌ڵه‌مڕه‌وێكى هه‌ستیاره‌وه و ده‌بێ به وردى ئاگادارى سنووربه‌نديى خۆمان له‌گه‌ڵ ناسیۆنالیزمی كورددا بين. به هه‌ر حاڵ شێوازى دروست ئه‌وه‌يه كه پێ بنێینه ئه‌م مه‌يدانه‌وه، مه‌يدانى ڕێنيشاندانى واقیعی بۆ ده‌ربازبوون له گرفته‌كانى کۆمه‌ڵگا، وه به هۆشيارييه‌وه له‌گه‌ڵ مه‌ترسييه‌كانيدا به‌ره‌وڕوو بينه‌وه، نه‌ك ئه‌وه‌ى كه له ترسى تووشبوون، لـێگه‌ڕێين کۆمه‌ڵگا و چاره‌نووسه‌كه‌ى هه‌ر وا به ده‌ست هێزه دواكه‌وتوو و بيروباوه‌ڕه كۆنه‌په‌رسته‌كانه‌وه بێت.\n“یه‌کێتیی چينى کرێکارى عێراق چى به‌سه‌ردێ؟”\nبه‌ده‌سته‌وه‌گرتنى ئه‌م سياسه‌ته، نابێته مايه‌ى هيچ جیابوونه‌وه و که‌رتبوونێک له هيچ ڕێکخراو و كه‌مپينێكى کرێکاريدا كه به‌كرده‌وه له سه‌رتاسه‌رى عێراقدا هه‌يه. چونكه ئه‌مڕۆ ئه‌م يه‌كێتييه زياتر له‌وه‌ى كه واقیعييه‌تێكى هه‌نووكه‌يى بێت، ئامانجێكى سياسیی حیزبى خۆمانه. به بڕواى من سياسه‌تێك كه مه‌وقیعييه‌تى گشتيى بزووتنه‌وه‌ى کرێکارى به‌كرده‌وه باش بكات، خزمه‌تێكى زياتريش به‌م ئامانجه ده‌كات. به بڕواى من ئه‌م سياسه‌ته به ته‌واوى ئێمه به‌هێزتر ده‌كات، وه بێگومان تواناى ئێمه بۆ يه‌كگرتووكردنى هه‌ردوو به‌شى كوردی و عه‌ره‌بيى عێراقيش زياتر ده‌كات.\nله ڕووی عه‌مه‌لییه‌وه، به‌ده‌سته‌وه‌گرتنى ئه‌م سياسه‌ته به ماناى، به‌ڕێخستنى بزووتنه‌وه‌يه‌كى سه‌ربه‌خۆييخوازانه نييه. ئه‌م درووشمه ده‌بێ گۆشه‌يه‌ك له ئاڵتێرناتیڤى عه‌مه‌لیی حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاری و بزووتنه‌وه‌ى شوورايى له كوردستانى عێراقدا بێت، كه له وه‌ڵام به هه‌لومه‌رجى سه‌رگه‌ردان و نابه‌سامانى ئه‌مڕۆ ئه‌خرێته ڕوو. چوارچێوه‌ى عه‌مه‌لیی ته‌رحكردنى ئه‌م درووشمه له ڕوانگه‌ى ئێمه‌وه ئه‌وه‌يه، يه‌كه‌م، ڕێفراندۆم و گه‌ڕانه‌وه بۆ ڕاى خودى خه‌ڵکی. ئه‌م ڕێفراندۆمه ده‌بێ و وا باشتره كه به ڕه‌زامه‌نديى “ده‌زگا فه‌رمییه نێونه‌ته‌وه‌ییيه‌كان” ئه‌نجام بدرێت، بۆ ئه‌وه‌ى جێبه‌جێکردنی ئه‌نجامه‌كه‌ى زه‌مانه‌تێكى زۆرترى هه‌بێت. به‌ڵام ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ش عه‌مه‌لی نه‌بێته‌وه، ئێمه ده‌بێ هه‌ر خوازيارى به‌رپاكردنى ڕێفراندۆمێکى ئازاد له‌سه‌ر دياريكردنى چاره‌نووسى كوردستان بين. له ڕوانگه‌ى ئێمه‌وه، ڕاى خه‌ڵکی هه‌ر چييه‌ك بێت، ئه‌وه له‌به‌رچاو ئه‌گيرێ. له وه‌ها ڕێفراندۆمێکدا، ئێمه ده‌بێ پێکهێنانى وڵاتێكى سه‌ربه‌خۆ پێشنیار بكه‌ين. ده‌بێ لێره‌دا جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش بكه‌ين كه هه‌ر به‌ندوبه‌ست و په‌يماننامه و ڕێككه‌وتننامه‌يه‌ك له لايه‌ن هه‌ر هێزێكه‌وه كه مۆرى ڕاى ئازاد و ڕاسته‌وخۆى خه‌ڵکی پێوه نه‌بێت، له ڕوانگه‌ى ئێمه‌وه شه‌رعييه‌تى نييه. دووه‌م، ئه‌م خواسته ده‌بێ وه‌كوو ڕێگاچاره‌يه‌كى عه‌مه‌لی و ئاڵتێرناتیڤێكى قابيلى ته‌حه‌مولتر بۆ خه‌ڵکی ڕوون بكرێته‌وه. پرسيار ئه‌وه‌يه كه كوردستان به‌ره‌و كوێ ئه‌ڕوات. به درێژه‌کێشانى ئه‌م دۆخه‌ی ئێستا و سياسه‌تێك كه حیزبه میللی_ خێڵه‌کييه‌كانى كورد گرتوويانه‌ته به‌ر، تراژيديايه‌كى ترى مرۆیی چاوه‌ڕوانى خه‌ڵک ده‌كات. ئێمه ده‌بێ مه‌شخه‌ڵبه‌ده‌ستى دوورخستنه‌وه‌ى خه‌ڵکی له‌م چاره‌نووسه بين. ئه‌م درووشمه بۆ گێڕانى ئه‌م ڕۆڵه كۆمه‌كمان پێ ده‌كات. سێیه‌م، خواستى سه‌ربه‌خۆيى مه‌سه‌له‌يه‌كى ته‌م و مژاویی له زه‌ينى زۆرێك له خه‌ڵکيدا ڕۆشن ده‌كاته‌وه. هه‌ر بۆيه به‌ده‌ر له‌وه‌ى كه عه‌مه‌لی ئه‌بێته‌وه يان نا، خه‌ڵکی کرێکار و زه‌حمه‌تکێش به ئيمكانى ده‌خاڵه‌ت له چاره‌نووسى خۆيان گه‌شبين ده‌كات و ده‌يانهێنێته مه‌يدان. ئه‌م درووشمه بێ ئاسۆيى ڕه‌وته ناسيۆناليستييه‌كان و ناشايسته‌يييان له ڕابه‌رايه‌تیكردنى کۆمه‌ڵگای كوردستان و نوێنه‌رايه‌تیكردنى خه‌ڵکی كوردستان له ئاستى نێونه‌ته‌وه‌ییدا ده‌خاته ڕوو. له يه‌ك قسه‌دا، خواستى سه‌ربه‌خۆيى، چه‌قى قورسایی و قيبله‌نوماى هه‌ڵسووڕانى ئێمه له كوردستان نييه، به‌ڵکوو به‌شێکى گرنگ و زه‌رووريى ڕێبازى تاكتيكيى ئيمه له كوردستانى ئه‌مڕۆدایه و ده‌بێ هه‌ر به‌م جۆره و له‌م چوارچێوه‌يه‌شدا ته‌بليغى بۆ بكرێ.\nهه‌ر وه‌كوو باسم كرد، ئامانجى ئه‌م نووسينه، خستنه‌ڕووى عه‌له‌نیی باسه‌كه بوو. هێشتا ده‌كرێ لايه‌نى جياجياى ئه‌م باسه ته‌رح بكرێت، كه من بۆ چه‌قبه‌ستن له‌سه‌ر باسه سه‌ره‌كييه‌كه‌ى لێره‌دا نايانهێنمه‌وه و چاوپۆشييان لـێ ئه‌كه‌م. شايانى باسه كه ناوه‌ڕۆكى ئه‌م نووسينه و هه‌ندێ بابه‌تی ترى له‌م باره‌يه‌وه، له پلینۆمى سێیه‌مى كۆميته‌ى ناوه‌ندیی حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی ئێران، به ئاماده‌بوونى چه‌ند که‌سێک له ئه‌ندامانى كۆميته‌ى ناوه‌ندیی حیزبى کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق هينرايه گۆڕ و دواتريش پوخته‌ى ئه‌م باسانه خرايه به‌رده‌ستى ناوه‌ندی و كادره‌كانى حیزبى عێراق. به بڕواى من جێگاى خۆيه‌تى كه هه‌موو خاڵه‌كانى په‌يوه‌ست به‌م باسه، به وردی و به دوورودرێژى له نێو بزووتنه‌وه‌که‌مان له عێراق، بخرێته به‌ر باس. ده‌رفه‌تێكى زۆرمان بۆ يه‌كلاكردنه‌وه‌ى باسه‌كه به‌ده‌سته‌وه نييه، به‌ڵام له‌به‌ر گرنگی و تازه‌يى بابه‌ته‌كه، ده‌بێ ده‌رگا به ڕووى وردكرنه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌كان و بيستنى بۆچوونه جياجياكاندا كراوه بێت. من خۆم نه‌ك وه‌كوو ئه‌حكامێكى دۆگم و وشک، به‌ڵکوو وه‌كوو گه‌ڵاڵه‌یه‌كى سه‌ره‌تايى ڕێبازێكى تاكتيكيى گرنگ له عێراقدا، ده‌ڕوانمه ئه‌م تێزانه، كه ده‌بێ له درێژه‌ى قسه و باسه‌كاندا، ورد و قووڵ بكرێنه‌وه.\nوه‌رگێڕانی: سه‌عید ئه‌حمه‌د\n“انترناسيونال”، شماره 18\nتير 1373، ژوئن 1995


بەهمەن قوبادی بۆ نووری مالکی: تکایە واز لە کوردەکان بێنە جەنابی سەرۆک وەزیر! – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کۆمەڵایەتی / بەهمەن قوبادی بۆ نووری مالکی: تکایە واز لە کوردەکان بێنە جەنابی سەرۆک وەزیر!\nپێنج شه‌ممه 23 كانونی دووه‌م 2014\tکۆمەڵایەتی 104 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nجەنابی مالکی، سەرۆک وەزیرانی بەڕێزی عێراق\nبە زمانی فارسی نامەکەتان بۆ دەنووسم، چونکە دەزانم لە تەواوی ئەو ساڵانەی کە لەگەڵ هەڤاڵان و هاوبیرەکانتان لە ئێران ژیانتان بەسەردەبرد، بە باشی فێری ئەم زمانە بوون، بەکارتان هێناوە و ئێستاش هەر بەکاری دێنن.\nمن هەمووکات لە دنیای سیاسەت بێزاربووم و بەردەوام لە سیاسەتمەدارەکان دوورە پەرێز بووم، بەڵام هۆی ئەوەی کە ئێستاکە وازم لەم خووە بەدەر لە عادەتەم هێناوە و ئەم نامەیەم بۆ ئێوە نووسی، ئەوە بوو کە ئەمڕۆکە، بە شوێن کەوتنی هەواڵەکانی عێراق و ناوچەکە، بینیم کە بە زمانی هەڕەشە قسەدەکەن.\nکاتێک کە لە کوردستانی ئێران بووم دەمبینی کە لە گرمەی جەنگدا، پارەیەک کە لە لایەن دەوڵەتی ناوەندی دەبوو بۆ ژیان، ئەمنییەت، ئاسایش و کەلتووری ئێمەی کوردەکان سەرف بکرێت، بە بیانووی جۆراوجۆری سیاسی بۆ دابینکردنی خەرجە گەورەکانی ئێوە و کەسانێکی وەکوو ئێوە سەرف دەکرا. ئێستا دوای تێپەڕبوونی ئەم هەمووە ساڵە، وا دیارە خولیای نەوت و پارەی نەوت، وێڵی نەکردوون و بە شوێن تۆمارکردن و دەست بەسەرداگرتن و چاودێری بەسەر داهاتی نەوتی هاووڵاتیانی کوردی خۆتان لە بەرژەوەندی دەوڵەتیی ناوەندی عێراقن. ئەو هاووڵاتیانەی کە ـ بەڕاستی بڵێم ـ لە نیشتمان پەروەی ئێوەدا ڕەشبینن.\nلە تەواوی ئەو ساڵانەی کە کوردەکانی عێراق کۆمەڵکوژ دەکران، کیمیایی دەکران و یا ئەوەی کە چنگی خوێناوی ئەنفال، ڕوخساری خاوێن و ناسکی کوردستانی دەڕوشاند، ئێوە لە کوێی بوون؟ مەگە ئەوکات کوردەکان هاووڵاتی ئێوە نەبوون؟ ئێوە و هەڤاڵانتان لەم وڵاتە ڕۆیشتن و لە چاوەڕوانی ڕۆژانی خۆشی سەرۆک وەزیری، سووچێکی ئەمن و بێدەنگتان بۆ خۆتان هەڵبژارد. بەڵام کوردەکان لە وڵاتەکەیاندا مانەوە ولەگەڵ جەنگ و تاڵانکردن و توندووتیژی و هەژاری ڕۆژگاریان بەسەر برد و ئەویندارانە خزمەتی نیشتمانەکەیان کرد.\nئێستا، دروست کاتێک هەلوومەرجەکە ڕەخساوە تا پاش ئەو هەمووە بەڵا و نەگبەتییە، بتوانن بە فرۆشی نەوت، نیشتمانی دایکییان، ماڵە ڕووخاوەکەیان سەرلەنوێی بونیاد بنێنەوە، ئەو زەویانەی کە پڕ لە ئەڵغامن بۆ کشتووکاڵ ئامادەی بکەن و بۆ لەشە کەمئەندامەکانی خەڵکی ئەم نیشتمانە دەست و پێی دەستکرد دروست بکەن، دەتانەوێت رێگە لەوانە بگرن و لە پێکهێنانی بەهەشتێک لە باکووری وڵاتەکەتاندا بەرگری بکەن؟\nبە لەبەر چاوگرتنی ئەو هەمووە نەوتەی کە لە ناوەند و باشووری عێراق دەیفرۆشن، چ پێویستییەکتان بەم چەند بیرە نەوتییەی کوردستان هەیە؟ لەڕاستیدا بە پارەی ئەم هەمووە نەوتەی کە لە ماوەی 10 ساڵی ڕابردوودا فرۆشتووتانە، چ کارێکی ئەوتۆتان بۆ عێراقییە شیعە و سوننەکان کردووە کە کوردەکانیش دڵیان پێی خۆش بێت و متمانەیان بە لێهاتوویی و هاودڵیی ئێوە هەبێت و دەسەڵاتی فرۆشی نەوت بە ئێوە بسپێرن؟ نە شتێکتان بە ژێرخانی وڵاتەکە زیاد کرد و نە بە ئاسایش و سەقامگیرییەکەی. کاتێک کوردەکان ئێوە سەربەست لە هێزە بیانییەکان دانانێنن و لەو بڕوایەدان دەوڵەتی ئاڵۆز و بێ دەسەڵاتی ئێوە زیاتر لەوەی کە لە بیری خەڵکەکەیدا بێت لە بیری هاوڕێیی و هاودڵیی لەگەڵ هێزەکانی بیانی دایە، ئاشکرایە کە ڕووی خۆشی خۆیان نیشانی ئێوە نادەن. بۆچی دەبێت داهاتی دەستکەوتوو لە فرۆشی نەوتی هەرێمی کوردستان لە ڕێی سندووقی دەوڵەتی ناوەندییەوە تێپەڕێت؟ کاتێک مەترسی ئەوە هەیە کە بەشێک لەم پارەیە بڕژێتە گیرفانی دەڵاڵەکانی چەکەوە و بواری سەرکوتکردن و کوشتن لە بەشێک لەم وڵات یا ئەو وڵاتەی دیکە بڕەخسێت؟\nبەڕێز سەرۆک وەزیر!\nلە جیاتی پەرەپێدان بە ڕق و دوژمنایەتیی و دووبەرەکی نەتەوەیی و ئایینییەکان، وا باشتر نییە دەست بە کارێکی باش و ڕێکووپێک بکەن و بە دامەزراندنی دەوڵەتێکی فیدڕاڵ، پێکهاتوو لە شیعەکان، سوننەکان و کوردەکان لە ژێر یەک ئاڵادا، هەم ئاشتی و خۆشی و بەرەپێشکەوتن بۆ وڵاتەکەتان بە دیاری دێینن و هەمیش ناو و ناوبانگێکی باش لە خۆتان لە مێژوو تۆماردەکەن؟ ترسم لەوەیە کە بە درێژەپێدان ئەم ڕەوتە، ڕوخسارێکی ناحەز و ڕەش و لێل و ناوێکی خراپ لە خۆتان لە کتێبی مێژووی وڵاتدا هەڵدەکەنن.\nبەڕێز سەرۆک وەزیر! ئایا تا ئەم کاتە بەدەر لە پیشەی سیاسیەت و دنیای سیاسیەت، چاوتان لە خەریتەی عێراق کردووە تا ببینن کوردستان لە کوێی ئەم نەخشەیە دایە؟ دڵی عێراق نیشانەی خۆتان مەکەن بەڕێز سەرۆک وەزیر، کە ئاکامێکی باشی نییە، مەهێڵن بەهاری کوردی سەرهەڵبدات. چ گرفتێک دێتە پێشێی بێتوو بهێڵن عێراق لە ناو دڵیدا بەهەشتێکی تێدابێت؟\nتکایە واز لە کوردەکان بێنە جەنابی سەرۆک وەزیر!\nژنێک لە کرماشان مێردەکەی دایە بەر گوللە رۆژی شەممە ٩ی گەلاوێژی ساڵی ١٤٠٠ ھەتاوی، بەرانبەر …


ANF | "ئێم بی سی MBC"، پەخشی دراما تورکییەکان ڕادەگرێت\n"ئێم بی سی MBC"، پەخشی دراما تورکییەکان ڕادەگرێت\nکۆمەڵەی میدیایی عەرەبی"ئێم بی سی MBC"، بڕیاری ڕاگرتنی پەخشی سەرجەم دراما تورکییەکانیدا.\nدووشه‌ممه, 5 Mar 2018, 01:30\nبەگوێرەی بڕیارێکی کۆمەڵەی میدیایی عەرەبی"ئێم بی سی MBC"، پەخشێ سەرجەم دراما تورکییەکان لە کاناڵەکانیان ڕادەگیرێن. مازن حایاک، وتەبێژی فەرمی "ئێم بی سی MBC"، لە لێدوانێکدا بۆ ڕۆژنامەی "ئەلنەهار"ی عەرەبی بڕیارەکە پشتڕاست کردووە.\nبەپێی بڕیارەکە،" لە یەکی مانگی ئادارەوە تا کاتێکی نادیار، لە هەموو کاناڵەکانی "ئێم بی سی MBC"، لە ڕۆژهەڵاتی ناوین و باکوری ئەفریقا، ئیدی دراما تورکییەکان پەخش ناکرێن".\nکۆمەڵی میدیایی عەرەبی"ئێم بی سی MBC"، لە ساڵی ۲۰۰۷ وە پێشەنگ بووە لە دۆبلەکردن و پەخشکردنی دراما تورکییەکان لە وڵاتانی جیهانی عەرەبی و بەو هۆیەشەوە بینەرێکی زۆری لە خۆی کۆکردبوویەوە.\nبەڵام بەهۆی خراپی سیناریۆ و دیمەن و ناوەڕۆکی زۆربەی دراماکان، لە نێو خێزان و کۆمەڵگەی عەرەبیدا کێشەی زۆریان نابوویەوە و تا ڕادەیەکی زۆر کاریگەری نەیێنی لە سەر داب و نەریتیان دانابوو و بەتایبەتی توێژی جەوانانی بەلاڕێدا بردووە. هاوکات پاشەکشەش بە درما عەرەبیەکان کردبوو و ئاستی بەرهەهێنایانی زۆر دابەزاندبوو. هەر ئەوەش وای کردوە لە دژی دراما تورکییەکان ناڕەزایەتیەکان زیاد ببن و کەمپین لە دژیان ڕابگەیەندرێت.\nشایانی باسە، "ئێم بی سی MBC"ی عەرەبی ساڵی ۱۹۹۱، لە شاری لەندەنی ئایتەختی بەریتانیا دامەزرا و ئێستاش بارەگای سەرەکی لە شاری دوبەی میرنشینی ئیماراتە و ۱٨ کاناڵی تەلەفزیۆنی هەمەجۆر لە خۆدەگرێت.\nجێگای ئاماژەیە، بەڕاگرتنی دراما تورکیەکان لە "ئێم بی سی MBC" عەرەبی، گورزێکی گەورە لە کەرتی ئابووری هونەری تورکیا دەدرێت. چونکە لە ڕێگەی دراما تورکییەکان و ڕکلامی هونەرمەندانی تورکەوە لە کاناڵە عەرەبیەکاندا، ساڵانە دەیان ملیۆن دۆلار دەچووە خەزێنەی دەوڵەتی تورکیاوە.\nجێی وەبیرهێنانەوەیە، لە باشوری کوردستانیش چەندین ساڵە داخوازی ڕاگرتنی دراما تورکییەکان هەیە، بۆ ئەو مەبەستەش، کۆڕ و کۆبوونەوە و کۆکردنەوەی ئیمزا و ڕاگەیاندنی کەمپین، ئەنجامدراون. بەڵام تا ئێستا هیچ کام لە کاناڵەکانی ڕاگەیاندنی باشور، کە لێیانەوە بەردەوام دراما تورکییەکان پەخش دەکرێن، وەڵامی داخوازیەکەیان نەداوەتەوە و وەزارەتی ڕۆشنبیری حکومەتی هەرێمی کوردستانیش وەک نەدیو لێی دەڕوانێت.


✌ ئوگورجان دیندار (ڕوونی دەرویش) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 13 2019 1:17AM\nناسناو:ڕوونی دەرویش ناو وپاشناو: ئوگورجان دیندار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 94% ✍ ج.ع.ئـ. 13-10-2019 1:17:51\n📝 سوپای تورکی داگیرکەر کاروانێکی ئۆتۆمبیلی خەڵکی مەدەنی کردە ئامانج بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 13 2019 6:12PM\nسوپای داگیرکەری تورک کاروانێکی ئۆتۆمبیلی خەڵکی مەد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 91% ✍ ج.ع.ئـ. 13-10-2019 18:12:16\n📝 سەرێکانی: 7 چەتە کوژران، زرێپۆشێک تێکشکێنرا، فڕۆکەیەکی چاودێری خرایە خوارەوە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 13 2019 11:58AM\nلە شەڕ و پێکدادانی پێش نیوەڕۆی 13-10-2019، 7 چەتەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ ج.ع.ئـ. 13-10-2019 11:58:55\n✌ سەعید ئەحمەد شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 13 2019 5:59PM\nلەکاتێکدا کە ڕووماڵی سەردانی هاوڵاتیانی دەکرد لە ق [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 13-10-2019 17:59:29\n📝 لە سەرێکانی 75 چەتەی تورک کوژران، 19 برینداری سوپای تورک بەدیل گیران بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 13 2019 12:52AM\nشەڕڤانانی قەسەدە ڕۆژی 12-10-2019 لە دەرەوەی شاری س [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 93% ✍ ج.ع.ئـ. 13-10-2019 0:52:58\n📝 لە ماردین 7 سەربازی تورک کوژران بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 13 2019 1:07AM\nسوپای داگیرکەری تورک ڕۆژی 27-09-2019 لە ناوچەی دێر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ ج.ع.ئـ. 13-10-2019 1:07:51


سەرچاوەیەکی یەکێتی لە بەغداد: پارتی ڕێککەوتنی لەگەڵ ڕەوتی سەدرو سوننەکان واژۆ کرد - پەرەگراف\nسەرچاوەیەکی یەکێتی لە بەغداد: پارتی ڕێککەوتنی لەگەڵ ڕەوتی سەدرو سوننەکان واژۆ کرد\nکۆبوونەوەی شاندە ھاوبەشەکەی پارتی و یەکێتی لە بەغداد لەگەڵ عەممار حەکیم\nسەرچاوەیەکی باڵای یەکێتی نیشتمانی لە بەغداد کە ئاگاداری گفتوگۆکانە بە پەرەگرافی ڕاگەیاند، پارتی تاکلایەنە ڕێککەوتنی لەگەڵ ڕەوتی سەدرو سوننەکان واژۆکرد بۆ ھەڵبژاردنی دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان و پێکھێنانی حکومەت، بەوە وەفدە ھاوبەشەکەی پارتی و یەکێتی لە بەغداد "ھەڵوەشایەوە".\n"پارتی خۆی یەکلاییکردەوەو ڕێککەوتنی لەگەڵ سەدرو حەلبووسی واژۆکرد بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی پەرلەمان و پێکھێنانی حکومەت، بەڵام یەکێتی ھێشتا نەچووەتە ھیچ ڕێککەوتنێک و نایەوێت ببێت بە بەشێک لە ناکۆکییەکانی ناو ماڵی شیعەو ڕێککەوتن لەگەڵ ھیچ لایەنێک بکات" سەرچاوەکە وای وت.\nئەو سەرچاوەیە وتیشی "یەکێتی داوای لە پارتی کرد نەچێتە ڕێککەوتن لەگەڵ ھیچ لایەنێکی شیعیی، بەڵام پارتی ئەمشەو ڕێککەوتنەکەی واژۆکرد".\nھەرچەندە پارتی و یەکێتی بە شاندێکی ھاوبەش چوونەتە بەغدادو ئەمڕۆ پێکەوە مانۆڕی گفتوگۆیان لەگەڵ لایەنە عێراقییەکان کرد، بەڵام سوننەکان ئەمڕۆ ھاتنە لای مەسعود بارزانی بۆ کوردستان، ئەمشەویش بافڵ تاڵەبانی گەیشتە بەغداد بۆ گفتوگۆ لەگەڵ لایەنە عێراقییەکان.\nسبەینێ یەکەم دانیشتنی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەدەچێت و ھەڵبژاردنی دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان لە کارنامەی دانیشتنەکەدایە، سوننەکان کە پۆستی سەرۆکی پەرلەمانیان بەردەکەوێت لەسەر کاندیدێک ڕێککەوتن.\nھاوپەیمانیی تەقەدوم و عەزم کە نوێنەرایەتیی زۆرینەی سوننە دەکەن ئەمشو کۆبوونەوە، بەکۆی دەنگ خەمیس خەنجەر بە سەرۆکی هاوپەیمانییەکەیان هەڵبژێردراو محەمەد حەلبووسی بۆ پۆستی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق کاندید کرایەوە.\nشیعەکان لەناوخۆیاندا ڕێکنەکەوتوون و سەدر سوورە لەسەر حکومەتی زۆرینە، ئەوەش پێچەوانەی لایەنەکانی چوارچێوەی ھەماھەنگیی شیعەیە.\nپارتی و یەکێتی نیەتیان لێ ھێناوە بەشداریی لە حکومەتی عێراق بکەن، بەڵام ڕێککەوتنی ناوخۆییان نییە لەسەر ئەو پۆستانەی پشکی کوردن.\nنەوەی نوێ کە سێیەم بەھێزترین ھێزی کوردییە لە پەرلەمانی عێراق، ھاوپەیمانیی لەگەڵ بزووتنەوەی ئیمتیداد و ژمارەیەک کاندیدی سەربەخۆ پێکھێناوەو دەبنە ئۆپۆزسیۆن.