ئایا غوسل و خۆشۆردنی ڕۆژی هەینی پەیوەندی بەڕۆژی هەینیەوە هەیە یاخود بەنوێژی هەینیەوە؟ وە ئایا ئافرەتانیش واجبە خۆیان بشۆن؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nنوێژنوێژى هەینىئایا غوسل و خۆشۆردنی ڕۆژی هەینی پەیوەندی بەڕۆژی هەینیەوە هەیە یاخود بەنوێژی هەینیەوە؟ وە ئایا ئافرەتانیش واجبە خۆیان بشۆن؟\nئایا غوسل و خۆشۆردنی ڕۆژی هەینی پەیوەندی بەڕۆژی هەینیەوە هەیە یاخود بەنوێژی هەینیەوە؟ وە ئایا ئافرەتانیش واجبە خۆیان بشۆن؟\nئایا غوسل و خۆشۆردنی ڕۆژی هەینی پەیوەندی بەڕۆژی هەینیەوە هەیە یاخود بەنوێژی هەینیەوە؟\nپێغەمبەری خوا صلَّى الله عليه وسلَّم کە فەرموویەتی : «غُسْلُ يَوْمِ الجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ»(١)\nواتە : خۆ شوشتنی ڕۆژی هەینی واجبە لەسەر هەموو کەسێکی باڵغ .\nجا ئایا ئەو خۆشوشتنە لەبەر نوێژی هەینی یە یاخود لەبەر ڕۆژی هەینی یە ؟\nگەر لەبەر نوێژی هەینی یە ئایا ئەو خۆ شوشتنە واجبە لەسەر ئافرەتان و ئەو کەسانەش کە عوزریان هەیە وناتوانن بچن بۆ نوێژی هەینی ؟ وجزاكم الله خيرًا.\nخۆ شوشتنی ڕۆژی هەینی لەبەر نوێژی هەینی یە و لەبەر چوونە بۆ مزگەوت ، لەبەر ئەم فەرموودەیەیی پێغەمبەر صلَّى الله عليه وسلَّم: «مَنِ اغْتَسَلَ يَوْمَ الجُمُعَةِ غُسْلَ الجَنَابَةِ ثُمَّ رَاحَ فَكَأَنَّمَا قَرَّبَ بَدَنَةً»(٢) الحديث،\nواتە : هەر کەسێک لەڕۆژی هەینیدا خۆی بشوات هەروەک چۆن خۆی دەشوات بۆ لەش گرانی پاشان بچێت بۆ مزگەوت ئەوا وەک ئەوە وایە حوشترێکی کردبێتە خێر .\nوەهەروەها لەبەر فەرموودەیەیی کە ابنِ عُمَرَ رضي الله عنهما گێڕاویەتیەوە ودەڵێت : گوێم لە پێغەمبەری خوا صلَّى الله عليه وسلَّم بوو دەیفەرموو : «مَنْ جَاءَ مِنْكُمُ الجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ»(٣).\nواتە : هەر کەسێک لەئێوە هات بۆ نوێژی هەینی با خۆی بشوات .\nئا ئەم دوو فەرموودەیە هەموو کەسێکی باڵغ دەگرێتەوە جا پیاو بن یاخود ئافرەت وکەسی ئازاد بن یاخود بەندە (٤).\nپاشان ئافرەت لایەنی کەم پێویستە حەفتەی یەک جار خۆی بشوات ، و باشتر وایە ئەو خۆشوشتنە لەڕۆژی هەینیدا بێت ؛ لەبەر ئەم فەرموودەیەیی کە ئیمامی النسائيُّ بەم لەفزە گێڕاویەتیەوە : «عَلَى كُلِّ رَجُلٍ مُسْلِمٍ فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ غُسْلُ يَوْمٍ وَهُوَ يَوْمُ الجُمُعَةِ»(٥).\nواتە : پێویستە لەسەر هەموو موسوڵمانێکی پیاو لەهەر حەوت ڕۆژێکدا جارێک خۆی بشوات ، ئەوەش ڕۆژی هەینی یە .\nجا فەرموودەکە هەرچەند باسی پیاوی کردووە ، بەڵام ئافرەتیش دەگرێتەوە لەبەر ئەم فەرموودەیەیی پێغەمبەر صلَّى الله عليه وسلَّم : «النِّسَاءُ شَقَائِقُ الرِّجَالِ»(٦)\nواتە : ئافرەتان هاوشێوەی پیاوانن .\nواتە : لەحوکمێکدا کەبەڵگەیەک نەبێت لەسەر تایبەتی بەپیاوانەوە .\nجا ئەو فەرموودەیە بەچەند شێوازێکی تر هاتووە کەتایبەتی نەکردووە بەپیاوانەوە حەتمەن ئەوە ئەوەی لێ دەخوێندرێتەوە کەئافرەتیش هەمان حوکمی هەیە وتایبەت نی یە بەپیاوانەوە ، لەوانە : ئەو فەرموودەیەیی کە ئەبو هوڕەیڕە رضي الله عنه گێڕاویەتیەوە ودەڵێت : پێغەمبەر صلَّى الله عليه وسلَّم فەرمووی : «للهِ تَعَالَى عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ حَقٌّ أَنْ يَغْتَسِلَ فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ يَوْمًا»(٧).\nواتە : خودا واجبی کردووە لەسەر هەموو موسوڵمانێک لەهەر حەوت ڕۆژێکدا ڕۆژێک خۆی بشوات .\nئا ئەم فەرموودەیە ئافرەت و عەبد و موسافیر و ئەو کەسانەش دەگرێتەوە کەعوزریان هەیە ونایەن بۆ نوێژی هەینی ، جا تایبەت کردنی بەڕۆژی هەینی یەوە بۆ چاکی وفەزڵەکەی دەگەڕێتەوە .\nبەڵام ئافرەت وجگە لەویش ئەوانەی کەدەیانەێت بچن بۆ نوێژی هەینی وئامادەی نوێژی هەینی دەبن ئەوا پێویستە لەسەریان خۆیان بشۆن ؛ چونکە ئەو خۆشوشتنە پەیوەندی بەچوون بۆ مزگەوتەوە هەیە نەک خودی نوێژی هەینی(٨) ـ هەروەک لەفەرموودە سەحیحەکاندا ئاماژەی پێ دراوە .\nئەم فەرموودەیە کە ئیمامی أبو داود وجگە لەویش گێڕاویانەتەوە ئەو بۆچوونە بەهێز دەکات وپشت ڕاستی دەکاتەوە : «عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ رَوَاحٌ إِلَى الجُمُعَةِ، وَعَلَى كُلِّ مَنْ رَاحَ إِلَى الجُمُعَةِ الغُسْلُ»(٩).\nواتە : خۆ شوشتن پێویستە لەسەر هەموو کەسێکی پێگەیشتووی باڵغ کەدەچێت بۆ مزگەوت ، وەهەروەها لەسەر هەموو ئەوانەی دەچن بۆ نوێژی هەینی .\nوەڵامى زاناى پایەبەرز : شێخ محمَّد علي فركوس ـ حفظه الله ـ\nئایا نوێژى جومعە لەسەر کێ فەرزە؟ وە تاوانى ئەو کەسە چیە کە بە بێ عوزر ناڕوات بۆ نوێژى جومعە؟ ئایا جومعە یەك بانگی هەیە یان دوو بانگ؟ وه ئایا دوو ڕكاتی سوننەت لە پێش جومعەوە هەیە؟ ئایا لە ئیسلام دا چ ڕۆژێک پیرۆزە ؟وە چ بۆنە و موناسەبەیەک گەورەیە ؟ ئایا نوێژى جمعە فەرزە ؟ زەحمەت نەبێ بەبەڵگەوە وەڵاممان بدەنەوە. ئایا نوێژى نیوەڕۆ دەكرێتەوە لە دواى نوێژى جمعە بەبەڵگەى تەواوەوە وەڵاممان بدەنەوە\nسەردان: ٢,٧٦٧ بەش: نوێژى هەینى\nپرسیاری دواترچ کاتێک سەرتاشین واجبە؟ چ کاتێک حەرامە؟ چ کاتێک بیدعەیە؟ ئادابەکانى سەرتاشین چیە؟پرسیاری پێشترئەگەر ئافرەتێک چوار ڕۆژ لە عادە بێ پاشان چوار ڕۆژ خوێنى نەیەت پاشان دوبارە خوێن هاتەوە ئەوە بە خوێنى (حیض) حساب دەکرێ؟


بەرپرسانى کورد لە کەرکوک ، داگرتنى ئاڵاى کوردستان لەسەر فەرمانگە حکومیەکانى کەرکوک رەتدەکەنەوە و دەڵێن ئاڵاى کوردستان لەسەر هیچ فەرمانگەیەکى حکومى لەکەرکوک هەڵنەکراوە تا دابگیرێت.\nجوان حەسەن ئەندامى ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک ، رەتیکردەوە ئاڵاى کوردستان لەسەر فەرمانگە حکومیەکانى کەرکوک هەڵکرابێت تا دابگیرێت، بە دەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"ئاڵاى کوردستان تەنها لەسەر بیناى پارێزگاو ئەنجومەنى پارێزگا هەڵکراوە و داشنەگیراوە ."\nبەپێى زانیاریەکانى دەنگى ئەمەریکا، لەئێستادا پارێزگاو ئەنجومەنى پارێزگا بەرنامەیان بۆ هەڵکردنى ئاڵاى کوردستان لەسەر فەرمانگە حکومیەکانى تر نیە جگە لەبیناى پارێزگاو ئەنجومەن کەئاڵایان لەسەر هەڵکراوە، لەکاتێکدا بەپێى بریارى ئەنجومەن دەبێت دەسەڵاتى جێبەجێکردن بودجە بۆ کرینى ئاڵا بۆ فەرمانگەکان تەرخان بکات.\nکامیل ساڵەیى قایمقامى ناوەندى کەرکوک، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"ئاڵاى کوردستان لەسەر بیناى قایمقامیەت دەشەکێتەوە، بەڵام لەسەر پەروەردە وتراوە گوایە داگیراوە ، ئێمە پەیوەندیمان پێوەکردن وتیان داگرتنەکە تەنها بۆ مەراسیم بووە و هیچى تر."\nوتیشى"پارێزگا پەیوەندیان بەفەرمانگە حکومیەکانەوە کردووە و پێیانوتوون ئاڵا هەڵمەکەن ، تا خۆمان لیژنە پێکدەهێنین و بریارتان بۆ دەنێرین."\nهەڵکردنى ئاڵاى کوردستان تەنها لەنێو کەرکوکدا کاردانەوەى دروست نەکردووە، بەڵکو لەنێو پەرلەمانى عێراقیش دا مشتومڕى دروستکردووە.\nمحەمەد عوسمان ئەندامى پەرلەمانى عێراق، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"لەسەر هەڵکردنى ئاڵاى کوردستان لەکەرکوک، نزیکەى 100 پەرلەمانتارى عەرەب و تورکمان ئیمزایان کۆکردووەتەوە بۆ لەکارخستنى پارێزگار و ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک."\nوتیشى"خەیاڵیان خاوە و هەوڵەکەیان سەرناگرێت."\nمانگى رابردوو ئەنجومەنى پارێزگاى کەرکوک بریارى هەڵکردنى ئاڵاى کوردستانى لەسەر فەرمانگە حکومیەکانى کەرکوک پەسەند کرد و رۆژى پەسەند کردنى بریارەکەش، ئاڵا لەسەر بیناى پارێزگاو ئەنجومەنى پارێزگا هەڵکرا.


ئه‌لبه‌تات له میانه‌ی گفتوگۆیه‌کی ته‌له‌فونیدا له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌ی حه‌یات گوتوویه‌تی نابێت کورد لاوازی حکومه‌تی ناوه‌ندی و مالیکی بۆخۆی بقۆزێته‌وه بۆ فراوانکردنی هه‌رێمه‌که‌یان به ئاڕاسته‌ی پارێزگاکانی که‌رکوک و موسڵ و دیاله و سه‌ڵاحه‌دین. ده‌ڵێت ده‌بێت به‌م سـنووره‌ی ئێسـتای هه‌رێمی کوردسـتان قایل بن، ئه‌گه‌ر نا ئه‌وا ته‌نانه‌ت سێ پارێزه‌گاکه‌شیان له‌ده‌ستده‌ده‌ن.\nئه‌لبه‌تات که بۆخۆشی دامه‌زرێنه‌ری میلشیای " جه‌یش ئه‌لموختاره" گوتوویه‌تی له ئێسـتادا ژماره‌ی له‌شـکره‌که‌ی له ملیۆنێـک تێپه‌ڕی کردووه و نزیکه‌ی 100 هه‌زاریان سووننه ئاینزان.\nئاماژه‌ی به‌وه‌ش کردووه ئه‌م له‌شـکره‌ی بۆ لێدانی عێراقیـیه سووننه‌کان نه‌کراوه، به‌ڵـکو بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌لقاعیده و به‌عسیـیه‌کان.\nبه‌ڵام گوتووشیه‌تی له لاوه چاودێری خۆپـیشـاندانه‌کانی ناوچه‌کانی ڕۆژئاوای وڵاته‌که ده‌که‌ن و ئه‌گه‌ربێت و بـبنه خۆپـیشـاندانی چه‌کداری، ئه‌وا به گوته‌ی خۆی وه‌ڵامدانه‌وه‌یان کاره‌سـاتاوی ده‌بێت.\nبه‌پـێی ڕۆژنامه‌که ئه‌لبه‌تات ئاماژه‌ی به‌وه‌ش کردووه که سه‌ر به ئێرانه و گوتوویه‌تی ئه‌و بریکاری هه‌رێمی ئایه‌توڵـڵا محه‌مه‌د عه‌لی جرجانیـیه که باره‌گاکه‌ی له قومه و ئه‌ویش به‌ڕێوه‌به‌ری ئۆفیسه‌که‌یه‌تی له نه‌جه‌ف.\nگوتووشیه‌تی ئه‌و باوه‌ڕی به ڕێبازی ویلایه‌تی فه‌قێ هه‌یه که عه‌لی خامه‌نه‌ئی ڕابه‌ری ئێران نوێنه‌رایه‌تی ده‌کات و ئه‌وان خامه‌نه‌ئی به ڕابه‌ری خۆیان داده‌نێن و له مه‌سه‌له له‌شـکری و سیاسیـیه‌کاندا گوێ ڕایه‌ڵی ده‌بن.


بەڵاو گیانوو هەورامانی – هەورامان\nیانە ئەدەب و هونەر بەڵاو گیانوو هەورامانی\nئارۆ ترمیناڵ سەقزنە ڕوو بە شاروو مەریوانی شارێو کە ” کلوودیووس جەیمز ڕیچ” جە سەفەرنامەکەشنە کە ساڵەو 1820 میلادیش نویستەن و نامێوەش چەنە نمەبەرۆنە، حەرەکەتمان کەرد. شۆنەو چن دەیێقارە یاوایمێ قشڵاق. زیایمێ دیاروو پۆمپ بەنزینەکەی وەحشەتمان کەرد، ڕاو ڕاڐاری نەبێ. قەتارەو ماشینان مەحشەرێوش خێزنا بێ. گورج لوایمێ سەروو سەفێ و پەرسامان ئانیشانە ئەپا دەور و بەرەنە بێنێ. واتشان” قەرارەن سەوای بەنزین گران بۆنە و خەڵک فورسەتش مەینە وەنە.” چەمێم ترووکناینە و وەحشەتم کەرد. ئینێ ئێتر کێنێ؟ نمەزانوو، گاهەز وێشان جوابیش بزانا. داخوم دەی جوابیش بزانا؟ جواب بە نەزەرەم کەمێو سەختەن.\nپاڵم دا سەکۆیێویوە و ماڵام تەوێڵەمەرە و ئارامێو واتم؛ ئێحساسوو گێجی مەکەروونە.\nدنیاو وێمەنە گم بیەبێنا و جار جار بێ هاگا پیزۆکڵەکەو پاڵوو گۆشی ڕاسیم مەکڕنێنا. ئەچی عانەنە سەروازێوی خرتڵە ئامانە پاڵم و بە کوردی واتش؛ ـ خەڵکوو کۆگەینی؟\nدیانیش پۆرە و بە کوچێو ئێحساساتوە واتم؛ ـ هەورامان تەخت.\nزوو کەردشوە جواب و واتش؛\nـ کۆگەو هەورامان تەختی؟\nزەردە خوێوی لاو وێشوە شیرین و لاو منیچوە تاڵش کەرد و واتش؛\nـ مەگەر هەوراماناتەنە ئەچینە دەگایێوەیچمان هەنە؟\nـ بەڵێ کاکە.\nدیا پەولانە و ئەجا واگێڵ بیوە ڕوو بە ڕووم. واتش؛\nـ من ئەڐام هەورامیەنە و خەڵکوو نیەرینە.\nزوو کەردم هەورامی و واتم؛\nـ هەورامی نمەزانی؟\nئی قسێمە بە لەفزێوی ئامێتە چەنیو تەمەسخۆری کەردە. بێ ئانەیە خرووکش بەینە وەنە، بێ خیاڵ واتش؛\nـ حاڵیم مەبۆنە بەڵام نمەزانوو قسێ بکەروونە.\nدڵم خاو بیوە و ئێشێو پێکاشنە عەنناموو گیانیم. نەتاوام هیچتەرش چەنە بپەرسوونە. یۆترینمان بە بێ هیچ قسێوە ئاست جیای. گۆشێوەنە کزم کەرد و کۆڵێو\nدڵورکێم داینە وەروو وێم:\nـ سێکس بیەن بە بەڵاو گیانوو هەورامانی. خەریکەن هەورامیێ مەبای مەبانە بە مێللەتێوی بێ هەدەف. وێشان مەسپارانە دەسوو هەر ئەندێشێویوە تا بواچان خەریکێو ژیواینمێ بێ ئانەیە ئایێندە نگەریشان چن یەسێ جە وێشان دوور کەوتەبۆوە. خەریکەن گردچێوەنە ئەفرات و تەفریت مەکەرمێنە؛ سێکسەنە، دینەنە، ماشین ساناینە، قسە کەردەی بە زوانێوتەرەنە، کۆچ کەردەینە، حەمام کەردەینە، واردەینە، نۆشاینە، وە تا هەر یاگێو کە من جە نویستەیش بێزارەنا.بێزارەنی؟ ئەچینەینە شکەت نەبۆ. سەرە ئێشەو وێم کەم نیەن ئی جامێعە بێ باوڕەیچە بیەن بە ئاهەنێوی زەوب کریا و هەر سات تکێوێش مەتکنۆنە ملمەرە. ئەرێ ڕوێو مەتاویەووە و ئینە حکمێوی حەتمین. مەگەر قەلبوو ” حەمەی موستەفازادەی” کێ مدرنا؟ جواب ئینا وەروو چەمانوە؛ من و تۆ. ئێمە بیێنمێ بە تکێوەی داخە و نۆخبەکامان ئازار مەڐەیمێنە. ویژدانمان دلێو قلووجە بەلواننە وێش ئاشار دان و زاتش نیەن بزیۆرە. جۆرج لۆکاچ ڕاس مەواچۆنە؛ زەمانێو کە نیروە موتەزادەکێو دەروونی کەم ڕەنگێ بیێنە هەر ئەدەبیاتێوی عەزیم سەرە مەنیۆوە و جەبەین مەلۆنە. کابرای سەرواز ئەننە ڕەحەت ئێحساسوو بێ ئاگاهیش جە زوانی هەورامی مەدرکنۆنە بەشەر دڕنیکی مەزنۆنە. هەر ئینە نیەن، ئەی ئا پیا گەڐە زلەتە ویر شیوە چەنیو ژەن و زاڕۆڵەکەیش هەر ئەچی ڕاو سەقز مەریوانینە واتیش پەنە خەڵکوو دەگاو سەرگەتێن و هەورامی نمەزانۆ. تۆ واتت پەنەش چی هەورامی نمەزانی؟ئاڐیچی واتش تاتەم ژەنیش کوردە بیێنە و هەورامش نیشانە نەڐاینمێ. کناچەکێ وێچش هەورامی نمەزانێ. بێ ئانەیە هیچکام نسبەت بە ئی مەسەلێ ئێحساسێوشان بۆ. هەر ئینە نیەن. ئەی کابراکەت هۆش شیوە هەر ئەچی ڕاو مەریوان سەقزینە سوارش کەردی و واتش هەورامین و هەورامی نمەزانۆ. تۆیچ واتت\nدەی چی؟ واتش؛ ژەنیش کوردە بیێنە و ئی جۆرە قسێ.\nخاسەن دڵە زامی کۆنە و نۆم تازە مەکەرەوە. نە بە گیانوو تۆ، ئەپا پیر خڐروو شاهۆی کە جە سۆتەی نەجاتش بی مەشۆم تا ڕا هەنە بلوونە و زامەکانم بژماروونە. ئەی ئا پیاتە ویر شیوە مەواتش سلێنینا و هەورامی نمەزانوو. ئینێ هەمیشەی جە وێشان و هەورامی قسە نەکەردەیشان دیفاعە مەکەرانە. بەهانێ مەیۆزاوە و مەخوانە. مەواچان بەرابەری، گردمان ڕامان بەهەشتەن و ئی جۆرە خیاڵێ. واقێعەن وەختێو ئینانێ لاشانە ئێحساسوو پووچ گەرایی مەکەروونە ئەگەر چێش ئاڐێ وەرمشاننە بەهەشتشان دیەن.\nویژدان ئینا قلووجە بەلوێوەنە و پەناش گێرتێنە.وتەن، شیرین وەرمت بۆ.\nنویسەر: مەحموود قادری\nسەرباسەکە بەنامیٛ(سێکس بەڵاو گیانو هەورامانی) من کەلیمیٛ یوەمەم لابەردە، چون خەڵک ئەوەلجار پەی سەرباسی مڎیونە، وەڵێ ئانەی بوانوٙوە،، وەڵاوگاو هەورامانی.. چەنی داواو چەنەویەردەی ئەو نویسەری\nنویسیای وەڵین هوٙرپڕای هەورامیانە\nنویسیای دمایین ساڵێو تەڵاقوو تاتەو فەتەی کەوتەبێ!\nگوٙرانیەی هەورامیە، پاپ، ڕەپ ئاخر و ئوٙخرو ساڵەو شەسی بیٛ کە بڕیٛو ئازیزیٛ جە شارەو تەشریف…\nسیٛڵت و گوٙران\nسیٛڵت و گوٙران نویسەر:مەحمود قادری ماریو بارگاس یوسا ڕوٙمان نویسی گەورە ئەچی ئاخرانوە ڕوٙم…\n خودٚا جە سولتان مەحمودٚی گەورەتەرا زەمانو پادشاهی سولتان مەحمودٚی ( ۳۸۸ – ٤۲…


دوو منداڵ لە شاری دومای ناوچەی غوتەی خۆرهەڵاتی ژێردەستی ئۆپۆزسیۆن لە دەرەوەی دیمەشق چارەسەریان پێدەگات به‌هۆی هه‌ڵمژینی ئه‌وه‌ی گومانده‌كرێت گازی ژەهراوی بێت. [خاوەنی وێنە: محەمەد بەیك]\nئه‌و رێکخراوی چاودێرییه کە کاردەکات بۆ بنەبڕکردنی چەکی کیمیایی، دووشەممە (9 نیسان) رایگەیاند کە لێکۆڵینەوەده‌كات لەو راپۆرتانەی باس لە هێرشێکی گاز دەکەن لە شاری دومای سوریا لە هه‌رێمه‌كه‌ی ژێردەستی ئۆپۆزسیۆن لە غوتەی خۆرهەڵات.\nروانگەی سوری بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ رایگەیاند هێرشێکی ئاسمانی رژێم رۆژی شەممە لە دوما 42 کەسی کوشت و هەینیش 30 کەس، له‌كاتێكدا یەکشەممەش هێرشە ئاسمانیەکان بەردەوامبوون.\nبەگوێرەی روانگەکە، رۆژی شەممە 70 مەدەنی تووشی تەنگەنەفەسی بوون و 11یان، لەنێویاندا منداڵ، مردن.\nرێکخراوی فریاگوزاری کڵاو سپییەکان، جەیش ئیسلام و هێزە سەرەکیەکانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا وتیان گوایە دوما بە چەکی کیمیایی لێیدراوە.\nدانیشتوانی شاری دومای غوتەی خۆرهەڵات چارەسەردەکرێن لە بنکەیەکی پزیشکی دوای به‌ركه‌وتنی ئه‌وه‌ی گومانده‌كرێت گازی ژەهراوی بێت. [خاوەنی وێنە: محەمەد بەیك]\nیەکشەممە سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتوەکان ئەنتۆنیۆ گوتێرێس وتی "بەتایبەتی نیگەرانە" لەوەی دەوترێت چەکی کیمیایی لە سوریا دژی مەدەنیەکان بەکارهاتووە.\nگوتێرێس وتی "زۆر نیگەرانە" لە دەستپێکردنەوەی توندوتیژی لە دوما و باسی لەو راپۆرتانە کرد کە باس لە بەردەوامی هێرشی ئاسمانی و تۆپبارانه‌كان دەکەن کە مەدەنیان کوشتووە، ژێرخانیان تێکداوە و دەزگا تەندروستیەکانیان روخاندووە.\nگوتێرێس دەنگی خۆی خستە پاڵ سەرکردە جیهانی و ئایینیەکان، لەنێویاندا پاپا فرانسیز و رێکخراوە مرۆییەکان، لە سەرکۆنەکردنی هێرشەکەدا.\nتیمی دۆزینەوەی راستیەکان لە کاردا\nبەڕێوەبەری گشتی رێکخراوی قەدەغەکردنی چەکی کیمیایی، ئەحمەد ئوزومجو، وتی رێکخراوەکە "شیکارییه‌كی سەرەتایی ئەو راپۆرتانەی کرد کە دەڵێن گوایە چەکی کیمیایی بەکارهاتووە دەستبەجێ و دوای ئەوەی بڵاوکرانەوە".\nوتی لەئێستادا تیمێکی دۆزینەوەی راستیەکان زانیاری كۆدەکاتەوە دەربارەی هێرشەکەی شەممە "تا بزانێت ئایا چەکی کیمیایی بەکارهاتووە" و "نیگەرانی قوڵ"ی خۆی دەربڕی دەربارەی دۆخەکە.\nئوزومجو وتی پسپۆڕان "لە هەموو سەرچاوە بەردەستەکان"ەوە لە زانیارییەکانیان دەکۆڵنەوە و ئەنجامەکانیان دەدرێتە 192 وڵات کە جاڕنامەی چەکی کیمیاییان واژۆکردووە.\nئەو رێککەوتننامەیەی 1993 دەوڵەتانی ئەندام ناچارده‌كات به یارمەتیدانی لەناوبردنی چەکی کیمیایی و قەدەغەكردنی بەکارهێنان و بەرهەمهێنان و کەڵەکەکردنی ئەو چەکە.\nسوریا لە 2013 پەیوەندییكرد بە رێککەوتنەکەوە و رێکخراوەکە له‌سه‌دا 100 چەردەی راگەیەنراوی وڵاتەکەی لەنابرد، بەڵام ئوزومجو چەند جارێك وتوویەتی کە بۆشایی هەیە لەوه‌ی رژێمی سوریا داوێتی به‌ده‌سته‌وه.\nلەمیانه‌ی "گومانه بەردەوامه‌كان" له بەکارهێنانی چەکەکە له سوریا، رێکخراوەکە تیمێکی سەربەخۆی خۆی بۆ دۆزینەوەی راستیەکان پێكهێنا لە 2014. لەوکاتەوە ئەو تیمە لە زیاتر لە 70 حاڵه‌تی کۆڵیوەتەوە کە گوایە هێرشی چەکی کیمیایی بوون لە سوریا.\nلە 2015، رێکخراوەکە پەیوەندییکرد بە نەتەوە یەکگرتوەکانەوە بۆ پێکهێنانی تیمێکی لێکۆڵینەوەی هاوبەش، کە ناسراوە بە جیم و ئەرکی دەستنیشانکردنی ئەوانه‌یه کە لەپشت هێرشەکانی چەکی کیمیاییەوە بوون لە سوریا.\nروسیا لە تشرینی دووەمدا دووجار مافی ڤیتۆی بەکارهێنا بۆ رێگرتن لە نوێکردنەوەی کاری تیمەکە.\nئەگەری وەڵامی سەربازیی ئەمریکا\nوەزیری بەرگری ئەمریکا جیم ماتیس دووشەممە ئاماژەیكرد بە رۆڵی روسیا لە هێرشە گازییە گومانلێکراوەکەدا و وتی وەڵامی سەربازی ئەستەم نیە.\nلە ئەیلولی 2013، روسیا دەبوو گه‌رەنتی لەناوبردنی چەردەی چەکی کیمیایی سوریا بدات.\nماتیس لە پێنتاگۆن و لە کۆبوونەوەیدا لەگەڵ هاوتا قەتەرییەکەی وتی: "یەکەم شت کە دەبێت تاوتوێی بکەین ئەوەیە بۆچی هێشتا چەکی کیمیایی بەکاردەهێنرێت لەکاتێکدا روسیا گه‌رەنتیکاری لەناوبردنی هەموو چەکە ئەتۆمیەکان بوو [لە سوریا]."\n"بەکارکردن لەگەڵ هاوپەیمان و هاوبەشەکانمان لە ناتۆوه بۆ قەتەر و ئەوانیدی، بەنیازین کێشەکە تاوتوێبکەین ... لەئێستادا هیج شتێك ئەستەم نیە."\nساڵێك لەمەوبەر لە 4 نیساندادەیان کەس مردن دوای ئەوەی هێرشی فڕۆکە جەنگیەکانی رژێم لە شارۆچکەی خان شێخونی ژێردەستی ئۆپۆزسیۆنیان دابەجۆرێك سەرچاوە پزیشکیەکان باسیان لە نەخۆش دەکرد کە نیشانه‌كانی بەرکەوتنیان هه‌بوو بە چەکی کیمیایی.\nلە وەڵامی هێرشەکەدا، سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ بە موشەکی تۆماهۆك هێرشیکرده سه‌ر فڕۆکەخانەی شەیراتی رژێم دەستبەجێ لە شه‌وی 6 له‌سه‌ر 7 نیسان.\nنائومێدی بەربڵاو لە دوما\nچالاکوانێكی ناوچەکە محەمەد بەیك بە دیارونای وت دووشەممە ترس لە دوما بڵاوبووه‌وە، دوای هێرشەکان، كه لەنێو بەرکەوتواندا دانیشتوانی شارەکە و ئاوارەکانی بەشەکانی دیکەی غوتەی خۆرهەڵات هه‌بوون.\nوتی بە دەیان هێشتا لە نەخۆشخانە مەیدانیەکان و بنکە پزیشکی و کلینیکەکاندا چارەسەر وەردەگرن و ئاماژەشیکرد بەوەی بۆی هەیە ژمارەی مردووان بەرزببێتەوە، چونکە هێشتا دەستیان نەگەیشتووە بە هەموو ئەوانەی پەنایان بردۆتەبەر په‌ناگه و حەشارگە و ژێرزەمینی بیناکان.\nوتیشی بەگوێرەی سەرچاوە پزیشکیەکان، "قوربانیەکان بەر گازی ژەهراوی کەوتوون و راپۆرت دەربارەی زۆر کەیسی تەنگەنەفەسی دراوە".\nبەیك وتی: "شەممە، كه‌مێك دوای 9ی شەو، شارەکە بەر هێرشێکی کۆپتەر کەوت و خەڵکەکە تووشی تەنگەنەفەسی بوون بە بڵاوبوونەوەی بۆنێکی ناخۆش لە ناوچە تۆپبارانکراوەکاندا."\nوتی گازی ژەهراوی دزەیکردە نێو په‌ناگه‌كانی بۆمب و حەشارگەکان و وتیشی بۆمبارانەکە بە هێرشی ئاسمانی یاوەریکرا کە رێگەی لە بەرگری شارستانی گرت دەستیانبگات بە قوربانیەکان تا چارەسەریان بدەنێ.\nهه‌روه‌ها وتی تا نیوەڕۆی دووشەممە، هێشتا جەستەی مردووەکان لەسەر شەقامە سەرەکیەکان بوون، چونکە بەرگری شارستانی ناتوانێت دۆخەکە بەڕێوەببات بەهۆی ژمارەی زۆری قوربانیان و بەردەوامیی هێرشە ئاسمانیەکانەوە.


خەڵاتی سۆشیاڵ میدیای ڕووداو بوو بە درۆیەکی زرت و زەبەلاحی لەبیرنەکراو – کەی ئای تی ئێن\nبابەتی گرینگ 10, ئازار 2018\nپێویست ناکات بگەڕێینەوە بۆ ئەوەی کەی و چۆن بوو ئەو خەڵاتە بە ناو خەڵاتەیان ڕاگەیاند و ماوەیەکی درێژ خەڵکیان بەخۆیانەوە سەرقاڵکرد. بەڵکو دەمانەوێت ئاماژە بەوە بکەین کە جگە لە خۆهەڵکێشان و گاڵتەکردن بە بەشداربووان چیتر نەبوو. لە ڕاستیدا بەزەبر و زۆری چەند جارێک هێناوماننەتەوە سەرخەت و پێمان گوتون درۆمان لەگەڵ مەکەن ئێوە بەناو خۆتان بەبێ ڕکابەر و زەبەلاح هەژمار دەکەن! بەڵام دواجار بێ دەنگیان لێکردوو و دوای چەند جار پەیوەندیکردن و وەبیرهێناوە بە بیانوی جیاجیا بەشداربووانیان قایل دەکرد. تا گەیشتە ئەم چەند ڕۆژە ئێمەش هەر دانمان بەخۆمان داگرتبوو هیچ نەنوسین بەڵام ئێستا کاتی ئەوەیە پەردە لەسەر خۆهەڵکێشان و لاف و گەزافەکانی تۆڕی بەناو بێ ڕکابەر و بەزەبری پارە گەورەکراو هەڵبدەین و ئەو درۆیەتان بەخەڵکی بگەیەنین تا ئێمە و ئەوانەی تریش کە بەشداربوون ئاسودە بین و خەڵکیش باشتر بتان ناسێت!\nبەڕێزان لەو چەند ڕۆژە ڕووداو بەخۆی دەزانێت و لاف و گەزاف لێدەدات گوایە بوونەتە یەکەم سۆشیاڵ میدیا لەڕووی ئینگەیجمێنت واتە کارلێک و تێکەڵابوونی بەکارهێنەرانەوە و هەواڵی بۆ پۆست دەکەن دەڵێن “شتێکی گەورە ڕوودەدات” کاتێک خەڵکی ئەم هەواڵەیان بینی وایان زانی موچە وەکو خۆی لێدێتەوە؟ نا خەڵکی وایان زانی سەربەخۆیی کوردستان بوو بەڕاستی؟ نەء هەڵەنەبین موشەکێکی کوردی بەرەو ئاسمان بەڕێ دەکرا؟ بەڵام دواتر چی ڕوویدا؟ وەڵا بووین بە یەکەمی سۆشیاڵ میدیا و خەڵاتمان وەرگرت! خەڵات وەرگرتن کاتێک خەڵات وەرگرتنە کە بە مانای وشە لە هۆکارێکەوە سەرچاوەی گرت بێت کە شایەنی ئەوە بێت خۆتی پێ هەڵدەیتەوە و لاف و گەزافی پێ لێ بدەیت!\nلێتان نەشارینەوە ئێمەی گەنجانی کەی ئای تی ئێن و مەیکەنەوە بەهۆی نەبوونی بودجەیەکی زرت و زەبەلاح تەنها ئەوەندە گەورەبووین کە لە پاش خوا بە هزر و هەوڵدان و خۆبەخشی تیمەکانمان گەشتووینەتە ئەمڕۆ نەک لەسەر حسابی خەڵکانی تر خۆمان هەڵبدەینەوە و کەشکە درۆ لەگەڵ خەڵکی بکەین! پەشیمانین کە ڕێگەمان بەخۆماندا بەشداری خەڵاتێکی درۆینەی تۆڕێکی خۆهەڵکێشی بێزراوی وەکو ئێوە بکەین! هەرگیزا و هەرگیز دان بە ئیشێک دا نانێین کە لەسەر حسابی خەڵک بێت بەڵکو ئیشێک ئیشە کە بە واتا ئیش بێت! هێز و بازووی تێدا بەکارهات بێت! دووبارە دەیڵێین هەرگیزا و هەرگیز ئێوە شایەنی ئەوە نین بەرزبنرخێندرێن!\nلەکۆتاییدا بێ ڕێزی ئێوە لەبیرناکرێت و دەشمانەوێت ئەم پەیامە بەهەموو لایەک بگات کە پێویستە ئەمە ببێتە خاڵێک و پەڵەیەکی ڕەش ڕەش بەنێوچاوانتانەوە و لەمێژووی خۆتان و تەواوی میدیای کوردی لەبیرنەکرێت و تۆمار بکرێت! ئینجا ئەوەی کە شتەکە قێزەونتر دەکات ئەوەیە کە هەرگیز خۆیان بەخەبەر نەهێنا و تەنانەت داوای لێبوردنێکیش بکەن و بڵێن ببورن کە هیچ خەڵاتێک نادەین و کێشەیەک لە ئارادایە و داوای لێبوردنتان لێ دەکەین! نەک ئەوەیان نەکرد بەڵکو بێ دەنگی لێکراو و چەند جاریش پێیان وترا. ئەوەتا لەکۆتایدا خەڵاتەکە بەڕاستی بوو بە درۆیەکی شاخدار و لەبیرنەکراو. بەهیواین هەرگیز لەبیرنەکرێت!\nپەیامی دەستەی بەڕێوەبەران و تیمەکانی: مەیکەنەوە – کەی ئای تی ئێن Kitn.Net\nتاگەکان RudawAwardLie RudawSocialMediaDro


کورد و هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکەى تورکیا\nکۆمیسیۆنى هەڵبژاردنى پارتى دیموکراتیکى گەلان (هەدەپە) لیستى پاڵێوراوەکانى حزبەکەى بۆ (٢٥)ەمین هەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا بڵاوکردەوە.\nلە تورکیا حەوت هەزار کەس لەلایەن ٣١ پارت و لیستى جۆراوجۆرەوە، خۆیان بۆ پەرلەمانى تورکیا پاڵاوتووە. لەو حەوت هەزار پاڵێوراوە، ٥٥٠ کەسیان پاڵێوراوەکانى پارتى دیموکراتیکى گەلان (هەدەپە)ن.\nئەوەش لەکاتێکدایە کورد یەکەمجارە لە مێژووى تورکیادا بە لیست بەشداریى هەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا دەکات.\nپێشتر کورد بە هۆى بەربەستى ١٠% هەڵبژاردنەکانەوە نەیتوانیوە بە لیست یان وەک حزب بەشدارى لە هەڵبژاردنەکانى تورکیادا بکات، چونکە تێپەڕاندنى بەربەستى هەڵبژاردن لە تورکیادا پێویستى بە پێنج ملیۆن دەنگ هەیە.\nبڕیارەکەى هەدەپە بۆ بەشداریکردن لە هەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا وەک حزب بڕیارێکى چارەنووسسازە بۆ کورد لە باکوورى کوردستان و تورکیا. ئەگەر هەدەپە نەتوانێت بەربەستى هەڵبژاردن تێپەڕێنێت، ئەوا کورد هیچ پەرلەمانتارێکى لە پەرلەمانى تورکیادا نابێت.\nلیستەکەى هەدەپە لەلایەن دەتەکە، دەبەپە و هەدەکە و ١١٥ سەرۆکایەتیى شارەوانى لە باکوورى کوردستان و تورکیا پشتیوانیى لێدەکرێت.\nلە هەڵبژاردنى خولى پێشووى پەرلەمانى تورکیادا و لە ساڵى ٢٠١١ (ئاکەپە) ٣٢٤ کورسى، (جەهەپە) ١٣٥ کورسى، (مەهەپە) ٥٣ کورسى بەدەستهێنابوو. کوردیش بە پاڵێوراوى سەربەخۆ بەشداریى هەڵبژاردنەکەى کرد و توانى ٣٦ پەرلەمانتار بەدەست بهێنێت. دواتریش لە پەرمانى تورکیادا فراکسیۆنیان پێکهێنا. کورد تاوەکو ئێستا لە باکوورى کوردستان بەشێوەى پاڵێوراوى سەربەخۆ بەشداریى هەڵبژاردنەکانى پەرلەمانى تورکیاى کردووە.\nلە هەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا لە ساڵى ٢٠١١ ڕێژەى سەدیى لایەنەکان بەم شێوەیە بوو: (ئاکەپە) ٤٩.٩%، (جەهەپە) ٢٥.٩%، (مەهەپە) ١٢.٩% و سەربەخۆکانیش ٦.٥٨%ى دەنگى دەنگدەرانیان بەدەستهێنابوو.\nسەرکەوتنى هەدەپە دەبێتە هۆى ئەوەى کە ژمارەى پەرلەمانتارەکانى کورد لە پەرلەمانى تورکیا لە ٣٦ پەرلەمانتارەوە بۆ دوو هێندە بەرز ببێتەوە. بەشداریکردن وەک حزب لە هەڵبژاردندا دەبێتە هۆى ئەوە دەنگى زیادەى پەرلەمانتارەکان بەر پاڵێوراوەکانى دیکە بکەوێت و هیچ دەنگێک بە فیڕۆ نەڕوات. لە هەڵبژاردنەکانى پێشوودا هەر پەرلەمانتارێکى سەربەخۆ دەنگە زیادەکانى هەر بە ناوى خۆیەوە بووە نەچووە بۆ هیچ پاڵێوراوێکى دیکە.\nهەدەپە لە ساڵى ٢٠٠٩ دامەزراوە. سەڵاحەدین دەمیرتاش و فیگەن یوکسەکداغ هاوسەرۆکایەتیى دەکەن. هەروەها بە گەورەترین پارتى یاسایى کورد لە تورکیا دەناسرێت.\nدوو پارتى دیکەى کورد بە ناوەکانى هەق پار و هودا پار بەشداریى هەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا دەکەن، بەڵام ئەگەرى ئەوەى ئەو دوو پارتە بتوانن بەربەستى ١٠% هەڵبژاردنى پەرلەمان ببڕن زۆر لاوازە.\nهەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا لە حەوتى حوزەیرانى ٢٠١٥ بەڕێوە دەچێت. ئەوەش دەبێتە (٢٥)ەمین هەڵبژاردنى پەرلەمان لە تورکیا.\nبەپێى ڕاگەیاندراوى کۆمیسیۆنى باڵاى هەڵبژاردنەکانى تورکیا تورکیا لە هەڵبژاردنى ئەمساڵدا ٥٦ ملیۆن و ٦٣٢ هەزار و ٦٥٨ کەس لە تورکیا مافى دەنگدانیان دەبێت. لەو ژمارەیە ٥٣ ملیۆن و ٧٦٥ هەزار و ٢٣١ کەس لە ناوخۆى تورکیا مافى دەنگدانیان دەبێت، هەروەها دوو ملیۆن و ٨٦٧ هەزار و ٦٥٨ هاووڵاتیش لە دەرەوەى تورکیا، کە تەمەنیان لە سەروو ١٨ ساڵەوەیە مافى دەنگدانیان دەبێت بۆ هەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا لە هاوینى ئەمساڵدا.\nبۆ هەڵبژاردنى پەرلەمانى تورکیا ١٧٢ هەزار و ٦٨٧ سندوقى دەنگدان ئامادە دەکرێت، تاوەکو دەنگدەران بتوانن لە ڕێگەى ئەو سندوقانەوە دەنگ بە پاڵێوراوەکان بدەن.\nلە هەڵبژاردنى سەرۆکایەتى کۆمار لە تورکیا، کە لە ٣ى ئابى ٢٠١٤ بەڕێوەچوو، سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆکى هەدەپە پاڵێوراوى کورد بوو. لەو هەڵبژاردنەدا سەڵاحەدین دەمیرتاش نۆ پۆینت هەشتى دەنگى دەنگدەرانى تورکیاى بە دەستهێنابوو. ئەوەش بە ئاماژەیەکى گرنگ دەزانرێت بۆ تێپەڕاندنى بەربەستى ١٠% هەڵبژاردن لەلایەن هەدەپەوە.\nبەپێى ڕاپرسییەکى دەزگاى سۆنڕاى تورکیا، لێدوانێکى بولەند ئارینج جێگرى سەرۆک وەزیرانى تورکیا و دامەزراوەى گەزیجى، هەدەپە دەتوانێت بەربەستى ١٠% هەڵبژاردن تێپەڕێنێت.\nبەگوێرەى ڕاپرسییەکەى دامەزراوەى گەزیجى "لە هەڵبژاردنى ساڵى ٢٠١١دا بۆ پەرلەمانى تورکیا، ٧٥% دەنگدەرانى کورد دەنگیان بە ئاکەپە دابوو، بەڵام بە پێى ئەنجامى توێژینەوەکانمان لە ئێستادا ئاکەپە نزیکەى ٢٢%ى دەنگى دەنگدەرانى کورد بەدەست دەهێنێت".\nپەرلەمانى تورکیا ٥٥٠ کورسى هەیە. هەڵبژاردنەکان لە ٨١ پارێزگاى ئەو وڵاتەدا بەڕێوە دەچێت. هەدەپەش بۆ هەر کورسییەکى پەرلەمان کەسێکى لە لیستەکەیدا پاڵاوتووە.\nلیست و ناوى ٥٥٠ پاڵێوراوەکانى هەدەپە لە ٨١ پارێزگاى تورکیا و باکوورى کوردستان بەمشێوەیەى خوارەوەیە.\nڕیدڤان تورهان، مەڕاڵ دانش بێشتاش، ڤەدات ئۆزجان، بەیهان گیونەلى، توگات بێک، خەدیجە کاڤران، بارش کارابایک، فەریدە پەینیرجى، ئیسماعیل باشاران، نەفیسە بالیمەنەز، ڕەشید ئەرتاش، قادر دومان، حەیدەر کۆلومان، فەیروز گوموش.\nبەهجەت یڵدرم، یاسین تەها، ئایتەن یڵماز، فەرهاد تەمەل، بیرسەن تونچ.\nڕەمزى یاشار دیکمەنى یڵدز، جاویدان نیزام ئۆغڵو، مستەفا کۆچەر، موگە یامان یڵدز، حەسەن کۆچاک.\nلەیلا زانا، بەردان ئۆزتور، دیرایەت تاش دەمیر، محەمەد ئەمین ئیلهان.\nچیغدەم ئاتالاى، نوورەدین ئاڵکان، مستەفا ئیرماک.\nئەنکەرە – بازنەیى یەکەم:\nسڕى سورەیا ئۆندەر، سەرکان ئۆزکان، سۆنگول ئەروڵ ئابدیل، پەریخان کیراز، فیردەوس کانتار، جەلال دەمیر، زەلال دەنیز دەمیر، محەمەد تەکین، ئیسمیخان سارا تاش، بورجو یڵدرم، بولەند دوروکان، نوورسەل گیوڤەندەمیر، ئەمین چاربۆگا، سوندوز کەلەش، حسێن ئاتەش، ئەحمەد دەمیرەڵ، نازک کلیچ، عەبدولکانى تاتڵیس.\nئەنکەرە – بازنەى دووەم:\nمحەمەد مەدندوح ئویان، گولسەن ئولکەر، ئایدن چوبوکچو، نوورسەل ئۆزتورک، ڕەمزییە گوچلو، عیسمەت یاڵچین کایا، ئیلک نوور یڵماز، کامبەر ئاتاش، مەهتاب ئۆزکان دەلی دومان، ئۆهان چەلەبى، مونیبە کۆچ، گوڵستان ئایدۆغدوو، شەریف ئۆتى، دیلەک ئەرتورک.\nسارۆخان ئۆلوچ، دەنیز یڵدرم، نوورییە ئەرچاگان، هادى جین، ئایسەل ئیبیلى، ئیحسان قەهرەمان، گولکیز تورک دۆغان، ئاتالیا مەتە، ئیلکین مانیا، حەسەن کیافەت، لەیلا ڕووکەن یۆڵجو، ساواش سەزگین، سۆنگول شارکلى.\nتاشکین ئاکتاش، ئارەزوو مۆجۆ.\nڕەجەب دەمیرجى، جەلال عوسمان ئاگاوگولو.\nفیلیز کۆچالى، موزەفەر یۆندەم، سەڤیا ئاکان ئاچیجى، نازلى بۆزا کیبرا، مەحمود ناجار، دەروێش پەکەر، ئایفەر دەمیرەر.\nجەلال دۆغان، مەحمود تۆغلروڵ، گولسەرەن کۆجار، فاتۆش چەتین کایا، بەریڤان ئۆزپۆڵات، عوسمان دەمیرجى، توغجە ئۆزسۆى، مەحمود فەرمان ئۆغڵو، گێوزەل کۆچ، دیلەک بویوک کایا، ماجید بۆزکورت، م.نوورى دەنەک.\nبیرجان دومان، ئیسماعیل دۆیگون.\nدیرەن جەواهیر شەن، سینان چۆک سو.\nجەعفەر چەلیک، بەدرى ئاریک، ئەسەنگیول بەشلى، زەکى ئاچێک گۆز، عایشە ئیشیک، شوعەیب چەتین، خەیرەدین شەن، فاروق نەفیز ساین.\nعەبدولقادر جانالیر، مەرجان جەواهیر.\nعەلى ئاتالان، سعادەت بەجەریکلى، عایشە ئاجار باشاران، حەسەن یاگیز.\nپەریخان کاراکۆچ، عومەر ئەگە.\nهیشیار ئۆزسۆى، سەرحەد گوموش، سەڤگى ئۆگونچ.\nمزگین ئیرگات، مەحمود جەلادەت گایدالى، عوسمان فاتیح شانلى.\nنەوزاد ساناجاک، نوور تورک، گیونەر یاوز.\nجەلال چەلیک، بەتول تایلان، تانەر تاش.\nئاسیە کۆلچاک، مەتین کلیچ، حسێن ئارماگان، جەیلان ئەروڵ، شاهین ئاکن، فاتمە ئۆزەن چەرەنچى، محەمەد دەنیز بویوک، ڕۆستەم ئاڤجى، خەدیجە ئاتەش، عەلى داغ، بیرگول ئاسەنا خەزاڵ، شەنۆل گیول، مونسەرا گەچیملى، بەرتال جامکیران، غوربەت چەلیک، ڕەحیم دەدە، نوورى بایندەر، محەمەد ئەردۆغان.\nئۆزلەم ئەرگیون ئاچانال، میهریمان شاە، ئەرگیون فیدان، لەیلا یاوز.\nسەلفیناز گۆچمەز، حسێن کاراکاش.\nموحەڕەم ئۆزونەل، ئومید کۆچوک بایات لى، مەلیحە ئوشوندور، حەسیبە بەیاز.\nپەریخان ئوگە، ئەحمەد تورهان، ئەمینە یاڵچن، دلاوەر سەنەم، ئایفەر ئینان، یونس ئۆزدەمیر، ئۆزگور چاوش ئۆغڵو.\nعەلى جان ئۆنلو، عەبیدە شاهین.\nئیدریس بالوکەن، نوورسەل ئایدۆغان، نیعمەتوڵا ئەردۆغموش، فەلەکناس ئۆجا، ئاڵتان تان، چاغلار دەمیرەڵ، زیا پیر، ئیمان تاش چەر، سیبەل یغى تالیب، عەدنان چەنگیز، نەسرین خەلیل شانلى.\nیوکسەل بوداک، عەلى شەکەر، عەبدولڕەحمان ئۆگوز.\nهولیا یەر، حەسەن شیمشەک، سەدات زیمبا.\nئۆرهان دەمیرباغ، تورکان بیگۆل، عەلى جەمال زولفەقار، عەبدوڵا کاراهان.\nئەرۆڵ ئاغداش، فاتمە تورهان.\nسەحەر ئاک چنار باها، کامیل ئایدن، شیار ئاسلان، دیلین بینگۆل، هێلین ئاکین، جانشا چەلیک.\nمەتەر گیورسۆى، ڕوقییە گیوڤەن، حەسەن حسێن کارا بولوت، گولسەر شەنشافاک، جەرەن گۆکچە، بارش سولو.\nفیلیز چاکر، نالان جۆشکون، کازم یامان، مستەفا یوسف ئۆغڵو.\nسەلما ئیرماک، نیهات ئاکدۆغان، عەبدوڵا زەیدان.\nنیهایەت ئەراسلان، کەرەم نالباتن، عارف ئایماز، شەفیق فرنجى، حیلمیە کیزالى، سەیهان نووراڵ، شیرین نوور ڤوراڵ، بەکر سۆیلو، عەبدولکەریم ئاسلان، پەریى چفتچى.\nمحەمەد ئەمین ئادیامان، کیزناس تورکالى.\nخەزنە ئەرسەلان، عومەر کارتاڵ، گۆزدە کایا، هاجەر ئەرتورک.\nئەستەنبوڵ – بازنەى یەکەم:\nسەلاحەدین دەمیرتاش، هودا کایا، ئەرداڵ ئاتاش، سەرپیل کەمال باى، عەبدوڵا بولەند ئولور، حەسەن گیولوم، نوورییە ئاڤشار، نیلگون ئۆنگان، کەمال پەکۆز، سەزین ئوچار، موراد مەهچى، سەمرا گیوڤەن ئاڵکان، موسا پیر ئۆغڵو، حوڕییەت ئۆزچەلیک، چاغداش کوچوک باتال، ئومیدە ئایسو، عەبدولباقى بۆگا، سوهەیلا ئینان، ئاڵتان ئاچکدیلى، نوورهان یڵدرم، جەمال چۆبان، فیلیز یالچین، عومەر ئاشکارا، نەجمییە گیونەش، ئەحمەد ئایدن، سەمیحە عایشە ئۆکتەن ستول توهۆف، حەسەن حسێن کوچوکداى دن، بەستە کاپڵان، فاتمە سایگلى، عایشە ئۆغڵو شەرەفخان ئۆغڵو، ئەرمان ئاسومان ئەرگین.\nئەستەنبوڵ – بازنەى دووەم:\nتورگوت ئۆکەر، فیلیز کەرەستەجى ئۆغڵو، سەزین تەمەلى، شەریفە ئەرباى، ساڵح شاهین، عاریفە چنار، تەحسین یەشیلدەرە، گوڵستان ئاگا ئۆغڵو، دەنیز زاراکۆڵو، فلۆر ئولوک بەنەلى، ئەمینە گیونگۆر ئۆزتورک، ئەیوب گیونەى سەل، فاتمەر ئۆزدەمیر، عەبدوڵا باران، مەلیحە ڤارشلى، محەمەد ساڵت ئۆغڵو، ئەلیف شاهسێن سرلى ئۆغڵو، حەیدەر کاراداش، ئینجەسەل ئاڵپ تەکین، سەبرى گیول، سایمە ئۆگیوزهان، فەریدە ئەلچین، بارش کۆچاک، دڵبەر کۆچاک، مەلتەم تۆکەر.\nئەستەنبوڵ – بازنەى سێیەم:\nپەروین بوڵدان، گارۆ پایلان، لەوەند توزەل، عەلى کەنعان ئۆغڵو، بەیاز ئوستون، عایشە بەرکتاى، کەمال پارلاک، عەبدولحەکیم داش، زەهرا شاهین، شەفیقە گوربوز، حەلیمە یاوز، ئەیوب ئەرسۆن مەز، هولیا ئیماک، فرات ئەپۆزدەمیر، فاتمە بەیهان ئەرۆگلو ئەر ئەیوب ئۆغڵو، محەمەد شەریف ئۆنەر، نەزیرە گیونەش، یەعقوب ماڤزەر، ئەلیف بولوت، سەڤگى یاڵچین، سونەر ساکچى، دیلەک سوڵتان نایمان، ئەرکان مەتین، نێرگز واسفى ئۆغڵو، ئەرهان داشکایا، بورجو دەمیرباش، عەبدولجەلیل ئۆزتەکین، جەمیلە ئاک گیون، هولیا بایرام، محەمەد تۆروش، خەلیل ساڤدا.\nئیزمیر – بازنەى یەکەم:\nئەرتوغلروڵ کورکچو، فەرحان ئادەم خان، پنار ئایدنلار، مستەفا یاڵچین ئەر، عایشە ئەرکەک، بەهائەدین جان بەیلى، ئەحمەد ئۆنەرجە، هولیا گیولگۆر، مەلیکە ئارى، بایرام ئەرجان، ئولکو پاڵچین کایا، عایشە فرتنا ئۆزەن، کامیل ئاگائۆغڵو.\nئیزمیر – بازنەى دووەم:\nموسلم دۆغان، ئەیلەم یڵدز، زەکى گیول، پنار تورک، ئیبراهیم ئاکین، سەمرا ئوزونۆک، بەڕین ئەسین کایا، سولەیمان گیوندوز، دیلەک باکش، ئۆزەر ئاکدەمیر، سینان ئوگور، شاناز بابا ئاکتاش، حەمدى ئۆزتورک.\nئایهان بیلگەن، شەفەق ئۆزانلى، ئۆندەر فیدان ڤایا.\nهەمزە ئۆزکان، حسێن گۆک ئۆغڵو، زەینەب ئۆزکان.\nسوڵتان گیونەش ئۆزجان، داغستان بوداک، نووران ئەرگەن، حەسەن داشکن، گیوزەل ئۆزدەن، کەنعان ماراشلى، سولەیمان گۆک ئاڵپ، دەروێش کاباک، ئەدهەم کاڤاک.\nئەمینە نیلوفەر ئاتامان، محەمەد بۆزتەمیر، موزەفەر کایا.\nئۆنوور شاهین، عایشە مەروان ئایتەمور.\nعەلى حەیدەر کۆنجا، ئایفەر کۆچاک، گیونەر کیزیر، دڵبەر ئۆرنەک، ئیبراهیم ئەرگین، سەڤدا ئۆزەر، سنان ئۆدا باشى، ئایتەن یڵماز، حەسەن ئاڤشین، ئەدهیا سالهان، ئەحمەد ئۆکویو جولار.\nئەحمەد تۆپراک، نەرمین بیرگیول هاکان، مەتین ئۆجە، ئایسون چەلیک.\nباتالا ئۆدا باشى، سەراپ کایا، حسێن ئۆزکان، شازیە شەنەر، نیهال ئالاى دن، دانا سەیهان، ئەیلەم ئەڵماس، کامەران تەکین، گوڵچین کۆنەش، ئیبراهیم جان، گیوناى ساغر، سامى ئاجار، عوسمان چەلیک، بولەند ئۆرونچ.\nحسێن مەرت ئەغڵو، سیبەل چەلیک.\nعەبدوڵا کۆچ، فولیا ئالیکۆچ، عایشە دورموش.\nموشه‌ڕه‌ف سه‌راپ یۆلجو، سادق ئوچال.\nقاسم كسا، تولای سار كابادای.\nعەزیز تونچ، عایشه نوور ڤایز ئۆغڵو، ئیبراهیم چیچه‌ك، سیبه‌ل شك، ئە‌مره گه‌نچ، مه‌ریه‌م یلدز، ئیبراهیم شاهین دال، سوله‌یمان ده‌پره‌م.\nئایدن ئە‌ردۆغان، په‌ریهان یوجه كایا، ئەحمەد ئاكار، لەتیفه ئولوتاش، به‌تول كورناز كلچ، نه‌جده‌ت بالی.\nعەلی ئافاتل، سیبه‌ل گه‌نچ، مه‌ژده‌ل ئاجار، محەمەد تارلا بۆله‌ن، عابیدین باشبۆگا، گولسه‌ره‌ن ئونگیون، مستەفا یلدرم پۆلات، جومالی یڵدز، ئێحسان چاچا.\nمیدحەت سانجار، گولسه‌ر یڵدرم، ئە‌رۆل دۆرا، محەمەد عەلی ئاسلان، ئە‌نیسه گونه‌یلی، نووروڵا گۆرهان.\nده‌نگیر میر محەمەد فرات، چیله‌م كوچوك كه‌له‌ش عوز، عەلی تانرڤه‌ردی، عوزله‌م شه‌ن، نوورسه‌ل ده‌میر، مەحمود كارابولوت، هیلال كاراهان، نازم ئاسلان، محەمەدج تاشچ، شیلان ئایدن ئوزگه‌چ، موسلم تانك.\nحوڕییەت کارا دەنیز، محەمەد پۆڵات، نوور حەیات تەکگول، كامەران ره‌سول ئۆغولارى، ئایلا ئاپ له‌یلا، محەمەد ئە‌مین گه‌رس.\nبورجو چه‌لیك، ئەحمەد یڵدرم، مه‌نسور ئیشك.\nمه‌ته پاك، فوندا ته‌مه‌ل، به‌كر فواد ئاكبال.\nجەعفه‌ر كلچ، ئیپه‌ك ئە‌كره‌م.\nئەحمەد جه‌ڤات گونه‌ی، جاهید، ئۆنگون یورت، گونگۆر ئاتاش، توران بایراك، گوڤه‌ن ئاتابه‌ی.\nئەحمەد شاكیر، یوكسه‌ل ته‌جیك، سینان كۆركماز، فاتمە سه‌ره‌زلی.\nنەجمەدین دورموش، سه‌لدا كارافازل كورشون، تورگای كۆسه.\nنه‌سلین گوموش، چه‌نگیز تۆپ باشلى، له‌یلا كزل، جومهور ئاتای، عایشه‌گول ئالتینتاش، ئایدن كنای، تولای ده‌میرتاش.\nئاڵپ ئاڵتن ئۆرس، مەقبوڵه ئە‌فه بایسال، ئیلهان جوره، سەعید كۆجامان، ئەحمەد چاگن، ئە‌مینه چه‌پنی، تاریق تۆپچو، سالیحە ئاڵاجا، ئە‌رداڵ یوكسه‌ل.\nقەدری یڵدرم، خەدیجە سه‌ڤیم ته‌كین، ئیسماعیل ئایدن.\nجه‌میل یڵدز، عایشه‌گول كافكاس.\nدورسون یڵدز، شاە تورنا ئاگداشان، مه‌ولوده ئاجار، جه‌واد ئاكتاش، یاشار ڤوراڵ.\nفەیسەڵ سارى یلدز، له‌یلا بیرلیك، فه‌رهاد ئە‌نجو، ئایجان ئیرمه‌ز.\nئە‌رداڵ ئاڤجى، سه‌ڤگی ئە‌ڤره‌ن، سابری تۆپ چو، هیلال جیڤیل، ئە‌لیف گوله‌ر، لوقمان ته‌كین.\nموراد تۆپراك، باهارئۆزه‌ر، ئە‌ركان كه‌سكین، گوڵجان گوموش.\nحسێن تاكا، موعەمەر جه‌له‌پ، محەمەد مستەفا ئۆڵجایتۆ، توران چاوش ئۆغڵو، نووره‌دین كاراده‌نیز.\nعوسمان بایده‌میر، دیله‌ك ئۆجەلان، ئیبراهیم ئایهان، له‌یلا گیوڤه‌ن، زیا چاڵشكان، یاسین باتان، گوڵجان ئاڤجى، سه‌رحەد دیجله یوكسه‌ل، عادیله ئوگور، ڕاسیم چاكماك، یاغمور ئاكای، ئایشه دۆغان.\nئە‌سه‌نگیول ده‌میر، مستەفا قزلداغ، سه‌ید خان یه‌تكین.\nفیگه‌ن یوكسه‌كداغ، له‌زگین بۆتان، یوردوسه‌ڤ ئۆزسۆك مه‌نله‌ر، ئاده‌م ئۆزجانه‌ر، توبا هه‌زه‌ر، موسا ئیتاه، ڕه‌مزی ئۆزگۆكچه، یه‌لیز یڵدرم.\nنیزامه‌دین ئۆزتورك، ئاینوور ئە‌ربای.\nعەلی ئالبۆستان لى، شوكرو ئاڵماز، چیگده‌م سارۆگلو، ئۆزگور شه‌ره‌ف.\nعەلی تۆپال ئۆغڵو، سۆنگول زوڵەیخا تاتلى، فەخری بۆزباش، ئیسماخان تۆپراك یاشار، به‌درخان گونه‌ش.\nسه‌رچاوه: ماڵپه‌ری NRT


لەشکری ئەمەریکا گەیشتە ئامانجی کەمکردنەوەی ژمارەی سەربازانی لە ئەفغانستان بۆ نزیکەی دوو هەزارو 500 سەرباز هەتا ڕۆژی هەینی، کە ڕەنگە ئەم کەمکردنەوەیە پێشێلکاریبێت لە بڕیاری کۆنگرێس.\nسەرۆک دانۆڵد ترامپ، کە فەرمانی کەمکردنەوەی هێزەکانی لە مانگی 11 دا، ڕۆژی پێنجشەممە ڕایگەیاند ژمارەی سەربازانی ئەمەریکا لە ئەفغانستان گەیشتۆتە کەمترین ئاست لە ماوەی 19 ساڵی ڕابردوودا، هەرچەندە ئاماژەی بە هیچ ژمارەیەک نەکرد.\nلە مانگی 2 ی ساڵی ڕابردوو بەڕێوەبەرایەتییەکەی ڕێککەوتنێکی لەگەڵ تالیباندا کرد بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی سەربازانی ئەمەریکا قۆناغ بە قۆناغ هەتا لە مانگی 5 ی ساڵی 2021 تەواوی هێزەکە لە ئەفغانستان بکشێنەوە. هەرچەندە ڕوون نییە بەڕێوەبەرایەتی داهاتووی بایدن چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم بابەتەدا دەکات.\nسەرۆکی هەڵبژێردراو جۆو بایند، کە پشتیوانی لەوە کردبوو هێزێکی کەمی دژە تیرۆر لە ئەفغانستان بمێننەوە بۆ ئەوەی دڵنیابن گروپە توندڕەوەکانی وەکو ئەلقاعیدە نەتوانن لەوێوە هێرش بکەنە سەر ئەمەریکا، ڕووبەڕووی چەندین پرسیار لەسەر ئەفغانستان دەبێتەوە. یەکێک لەوانەش ئەوە چۆن مامەڵە لەگەڵ کەمکردنەوەی ژمارەی سەربازەکاندا دەکات.\nترامپ لە لێدوانە کورتەکەیدا خواستی لەمێژیینەی خۆی بۆ دەرچوونی تەواو لە ئەفغانستان نیشان دا و گوتی " هەمیشە پابەندم بە وەستاندنی شەڕە بێکۆتاییەکان". مەبەستی لە شەری ئەمەریکایە لە ئەفغانستان کە لە ساڵی 2001 وە دەستیپێکردووە و شەڕی عێراق کە لە 2003 وە دەستیپێکردووە.\nهەرچەندە بەرپرسانی باڵای لەشکری هۆشداری دژ بە کەمکردنەوەی خێرای هێزەکانیان لە ئەفغانستان داوە، بەڵام کریستۆفەر میلەر، وەزیری بەرگری بە وەکالەت، ڕۆژی 17ی مانگی 11 ڕایگەیاند، کە ئەو فەرمانی ترامپ جێبەجێ دەکات.\nلە ئەنجامدا سەرکردە لەشکرییەکان لە چەند هەفتەی ڕابردوودا زیاتر لە 1500 سەربازیان لە وڵاتەوە کشاندەوە. بە فەرمانی ترامپ، سەرکردەکان هەروەها لە هەمان ماوەدا ئاستی هێزەکانی ئەمەریکایان لە عێراق بۆ لە نزیکەی 3 هەزارەوە بۆ 2 هەزارو 500 کەمکردەوە.\nبڕیارەکەی ئەفغانستان هەندێک کەس بە هەنگاوێکی ناپێویستی دەزانن و دەڵێن بڕیارەکانی بەڕێوەبەرایەتی داهاتوو لەسەر ئەفغانستان ئاڵۆز دەکات.\nترامپ لەو کاتەدا ئامادە نەبوو دانبەوەدا بنێت کە لە هەڵبژاردنەکاندا دۆڕاوە و لە 20 ی مانگی1 دا دەسەڵاتەکانی بۆ بایدن دەگوازرێتەوە. لە کۆنگرێسیش ژمارەیەک لە یاسادانەران لە ناویاندا چەند کۆمارییەکیش دژی ئەو بڕیارەی ترامپن.\nبە پێی بڕیاری دوو هەفتەی ڕابردوو بۆ بەرگری نیشتمانی کە لە لایەن کۆنگرێسەوە پەسەند کرا، بە ڕوونی ڕێگە لە پەنتاگۆن گیراوە بودجەی ئەم ساڵ یان ساڵی ڕابوردوو بەکاربهێنێت بۆ کەمکردنەوەی ژمارەی سەربازەکان بۆ کەمتر لە 400. تراپ ئەو بڕیارەی ڤیتۆ کرد بەڵام هەردوو ئەنجومەنی نوێنەرانی و سیناتیش بڕیاری ڕەتکردنەوەی ڤیتۆکەیان دا.


26/10/2021 05:02 PM\nکاتێک باسی چرچبوونی پێست دەکەن بەگشتی بیر لە چرچیی دەموچاو دەکەینەوە بەڵام نابێ ئەوەمان لەبیر بچێت کە چڕچبوونی دەستیش رواڵەتی مرۆڤ پیرت دەردەخات. کەوابوو ئاگاداری کردن لە پێکهاتەی پێست بەگشتی زۆر گرنگە. لەدرێژەدا بەشێک لەو رێکارانەی کە دەتوانن رەوتی چڕبوونی پێستی دەست خاو بکەنەوە دەخەینە روو.\nتێکەڵەی ئاوی لیمۆ و شەکر: ئەم تێکەڵەیە توێژهەڵگرێکی بەهێزە. لیمۆ بۆ لەناوبردنی پەڵە پێستییەکان زۆر بەسوودە. شەکریش خانە مردووەکانی پێست لادەبات و بەم جۆرە پێستی دەست نەرم دەبێتەوە.\nشیر: شیر باشترین نەرمکرەوەی پێستە، شیریش دەوڵەمەندە بە شێداری و ئەنتی ئۆکسیدەنت یارمەتی پرۆسەی لەنابردنی چرچی پێست دەکەن. ١٠ بۆ ١٥ خولەک لەدوای شۆردنی دەست بە تێکەڵەی ئاوی لیمۆ و شەکر، دەستتان بخەنە ناو شیرەوە.\nمۆز: مۆز پڕاوپڕە لە ڤیتامین و مەوادی کانگەیی کە لەگەڵ چرچیی پێست کەم دەکاتەوە. هەندێک مۆزی پانکراوە بخەنە سەر دەستتان و بوەستن تا وشک دەبێتەوە و پاشان دەستتان بە ئاوی گەرم بشۆنەوە. هەفتەی دوو جار ئەم کارە ئەنجام بدەن بۆ ئەوەی بە دەرئەنجامێکی باش بگەن.\nزەیتی زەیتوون: زەیتی زەیتوون تەنها ل چێشتخانە بەکار نایەت. بەر لە خەوتن کەمێک زەیتی زەیتوون بخەنە سەر دەستتان و مەساجی بکەن. دەستکێشێکی ناسک لە دەستتان بکەن و ئیزن بدەن تا بەیانی پێوەی بێت. بەیانی کە لە خەو هەستان بە ئاوی گەرم بیشۆنەوە.


بۆ ھێور بوونەوەت بۆنی کراسی ھاوسەرەکەت بکە\nپێویستت بە ھێوربوونەوەیە؟ زانست دەڵێت بۆنی بلوسی ھاوسەرەکەت بکە.\nبەپێی توێژینەوەکانی زانکۆی British Columbia بۆنکردنی کراسی ھاوسەرەکەت بەشێوەیەکی بەرچاو دڵەڕاوکێ کەم دەکاتەوە بەھۆی کەمکردنەوەی ئاستی ھۆرمۆنی دڵەراوکێ کۆرتیزۆڵ.\nتوێژینەوەکان دەڵێن باری دەروونی و ھەستەکان بەپێی ھەندێک بۆن کاریگەر دەبێت و ھەندێک توێژینەوە دەڵێن زیادبوونی کێش پەیوەندی بە بۆنکردنی خواردنەوە ھەیە چونکە ڕۆڵێکی گرنگ لە فرمان و کارەکانی سیستەمی دەماریماندا دەبینێت.\nلە توێژینەوەکەدا ٨٦ ژن و مێرد بەشداربون و داوا لە پیاوەکان کرا بلوسێکی پاک بۆ ماوەی ٢٤ کاتژمێر لەبەربکەن، پاشان ژنان بە بۆنکەرەکان دانران بەبێ ھۆکار بێجگە لەوەی ژنان ھەمیشە بۆنکەرێکی باشترن لە پیاوان.\nژنەکان ٣ بلوسیان پێدرا: یەکێکی پاک، یەکێک کە لەلایەن کەسێکی نەناسراوەوە لەبەرکراوە، لەگەڵ ئەو بلوسەی ھاوسەرەکانیان لەبەری کردووە. ڕاستەوخۆ دوای بۆنکردن ژنەکان بە چەند تاقیکردنەوەیەکی سترێسدا تێپەڕبوون وەک ھەندێک پرسیاری بیرکاری و جاوپێکەوتنی ئیش و پاشان لیکی خانمەکان بۆ تاقیکردنەوە برا بۆ زانینی ئاستی کۆرتیزۆڵ.\nئەنجامەکان ئەوەی پشاندا کە بۆنکردنی بلوسی ھاوسەرەکانیان ھەستی دڵەڕاوکێ و ڕێژەی کۆرتیزۆڵی تێدا کەمکردنەوە، ھەروەھا ئەگەر بەدروستی بلوسی ھاوسەرەکانیان ناسیبێتەوە ئەوا ڕێژەی دڵەڕاوکێکە کەمتر دەبۆوە.\nئەوەی جێگەی سەرسوڕمان بوو بۆنکردنی بلوسی کەسێکی نەناسراو لەلایەن خانمەکانەوە ڕێژەی دڵەڕاوکێکەی زیاد دەکرد، ڕەنگە ئەمەش بەھۆی ئەوەی پێویستە خۆمان لە کەسانی نەناسراو بپارێزین.\nبەپێی ووتەی مارلیس ھۆفەر نووسەری بەڕێوەبەری توێژینەوەکە "لە تەمەنێکی منداڵەوە مرۆڤەکان لە کەسە نەناسراوەکان دەترسن بەتایبەت نەناسراوی نێر، بۆیە چاوەڕوان کراوە کە بۆنی پیاوێکی نەناسراو ھەستی 'شەڕکردن یان ڕاکردن' دروستبکات و ڕێژەی ھۆرمۆنی کۆرتیزۆڵ بەرزبێتەوە"\nئەنجامێکی تری توێژینەوەکەش پێشنیاز دەکات کە کاتێک ھاوسەرەکان دوورن لەیەکتر پارچەیەک یان جلی یەکتر ببەن بۆ ئەوەی لە کاتی سترێس و دڵەڕاوکێ بۆنی بکەن. ئەم توێژینەوەیە تەنھا لەسەر بلوس یان کراس کرا بەڵام بەپێی زانست بۆ ھەر پارچە جلێکی تریش دەبێت.\n11 مانگ پێشتر - Jan 9 2018 8:34PM\n٥ رێگا بۆ بەدەستھێنانەوەی متمانە...\nھۆکاری دڵەراوکێ و گۆشەگیری زستان دۆزرایەوە...\nباشترین رێگا بۆ دڵی پیاو قاچیەتی ...\nبەم جۆرە متمانەی ھاوسەرێتی بەدەست دەھێنیتەوە ...\nئەمانە بەلای پیاوانەوە سەرنجراکێش نین ...\nھۆکارەکانی دواکەوتنی زمانگرتنی منداڵ ...\nدەبێ تا ٣ ساڵی منداڵ لەنێو بێشکە بخەوێت ...\nلەبەر ئەم ھۆکارانە ھاوسەرێتی بخەرە زستانەوە ...\nئەم وشانە پەیوەندییت بەھاوسەرەکەتەوە بەھێز دەکات ...\n٥ جیاوازی مێشکی ژن و پیاو ئاشکرابوو ...\nزیانی تەماشاکردنی تەلەفزیۆن بۆ منداڵ ئاشکرابوو ...\nھەستە نەرێنییەکان لەشوێنی کاردا بە٣ رێگا نامێنێت ...\nلەبەر ئەم ھۆکارەیە دەڵێین لەمنداڵ مەدەن ...\nگیانلەبەری ماڵی ئەم ٤ وانەیەت فێر دەکات ...\nلەبەر ئەم گرفتە دەست لەکارەکەت بکێشەرەوە ...\nنابێ ئەم ٥ ووشەیە بەمنداڵ بوترێ ...\nدرۆکردن لوت بچوک دەکاتەوە...\nئەو شتانەی مافی ژنانە لەپەیوەندیی ھاوسەرێتیدا ...\nبەڤیدیۆ: ریکلامی فیلمێکی نوێ دەنگی دایەوە...


ئیسرائیل به شـێوه‌یه‌كی كاتی به‌ربه‌سـته‌كانی سه‌ر كه‌رتی غه‌ززه هه‌ڵـده‌گرێت\nئیسـرائیل به شـێوه‌یه‌كی كاتی به‌ربه‌سـته‌كانی له‌سه‌ر كه‌رتی غه‌ززه هه‌ڵـگرت تا ڕێ بدات به گواستنه‌وه‌ی هه‌ندێـك كه‌ره‌سـته‌ی سـووته‌مه‌نی و نه‌وتی چـێشـت لێنان به‌ره‌و ناوچه‌كه‌ی ژێـر كۆنتڕۆڵی حه‌ماس.\nژماره‌یه‌ك له لۆریـیه‌كانی سـووته‌مه‌نی كه یه‌كێتی ئه‌وروپا مه‌سه‌رفی ده‌كات كه‌ره‌سـته‌یان بۆ ده‌زگای سه‌ره‌كی وزه‌ی غه‌ززه هه‌ڵـگرتبوو له خاڵی سـنووری ناهال ئۆزه‌وه په‌ڕینه‌وه. به‌رپـرسـانی ئیسرائیل ده‌ڵێن ئه‌مه یه‌كه‌مین جاره كه‌رسته‌ی سـووته‌مه‌نی بگوێزرێته‌وه له‌وه‌ته‌ی له هه‌فته‌ی ڕابردووه‌وه ناوچه‌كه‌یان داخستبوو و به گوێره‌ی پـێویست ده‌بێت ده‌زگاكه تا هه‌فته‌یه‌ك بخاته گه‌ڕ.\nكه‌موكوڕی ســووته‌مه‌نی غه‌ززه‌ی ناچار كرد كه ده‌زگای وزه له ڕۆژی یه‌كشـه‌ممه‌دا دابخات و سه‌ده‌ها خه‌ڵـكی بێ وزه‌ی كاره‌بایی جێهێشتبوو.\nوه‌زیری به‌رگری ئیسرائیل ئێهود باراك ڕۆژی دووشه‌ممه بڕیاری دا به‌ربه‌سـته‌كه به شـێوه‌یه‌كی كاتی هه‌ڵـبگرێت به‌هۆی ڕه‌خنه‌ی نێوده‌وڵه‌تی و هه‌ڕه‌شه‌كانی كه غه‌ززه دووچاری كاره‌سـاتێـكی مرۆیی ده‌بۆوه.\nكۆمه‌ڵه‌ی میلیشـیا ئیسلامیـیه‌كانی حه‌ماس له مانگی شه‌شه‌وه كۆنتڕۆڵی غه‌ززه ده‌كه‌ن، وه ئیسرائیل ده‌ڵێت به‌ربه‌سته‌كه به مه‌بستی فشـارخسـتنه سه‌ر میلیشـیا فه‌له‌سـتینیـیه‌كانه تا هێرشه موشـه‌كیـیه‌كانیان بۆ سه‌ر ئیسرائیل ڕابگرن.


ژنان چییان دەوێت...!؟ | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nپاككردنه‌وه‌ى دڵ و ده‌روون (20,923)\nمورتەزا ئیلاهی قومشەیی\nئارتوورشا بە تۆمەتی دەستدرێژی بۆ سه‌ر ژنێکی لادێنشین، یەکێک لە پاڵه‌وانه‌كانی وڵاتەکەی به سێدارە سزا دەدات. بەڵام شاژن به‌زه‌یيی به قارەمانەکەدا هاته‌وه و داوای لە پادشا کرد ده‌رفه‌تێكی پێ بدات، قارەمان بۆ ماوەی ساڵێك مۆڵەت درا، بە مەرجێک وەڵامی پرسیارێك به‌ده‌ست بهێنێت، ئەگەر وەڵامی دەست کەوت، ئازاد دەکرێت، بە پێچەوانەوە سزاكه‌ی به‌سه‌ردا جێبه‌جێ ده‌كرێت.\nپرسیارەکەیش ئەمە بوو: "ژنان چییان دەوێت؟!"\nپاڵەوان بە درێژایيی ساڵێک بە دوای وەڵامدا گفتوگۆی لەگەڵ هەرچی زانا و دانادا بوو کرد؛ بەڵام هیچ کەسێک وەڵامێکی باوەڕپێکراوی نەدایەوە، لە کۆتاییدا گه‌ییشت به‌و شه‌وه‌ی بۆ سبەینێ لە سێدارە بدرێت. سێداریان لە ناوەڕاستی شاردا ساز و ته‌یار کرد، خەڵک بە نائومێدییەوە چاوەڕوانی گزنگی خەماویی بەیانییان دەکرد.\nپاڵەوان لە کۆتا کاتژمێرەکانی شەودا، بە ده‌ڵه‌دێوێکی مڕومۆچی ناشرین گەییشت و بە بێزارییەوە پرسیارەکەی لە ئەویش کرد، ده‌ڵه‌دێو وتی: من وەڵامی پرسیارەکەت دەزانم؛ بە مەرجێک هاوسه‌رگیریم له‌گه‌ڵ بكه‌یت، قارەمان بە ناچاری پەیمانی هاوسەرگیریی له‌گه‌ڵ به‌ست، ده‌ڵه‌دێو وەڵامی دایه‌وه:\n"ژنان دەیانەوێت خۆیان لە کاروبارەکانیاندا بڕیار بدەن."\nپاڵەوان پێش هەڵهاتنی خۆر وەڵامەکەی دەداتەوە و لە مردن ڕزگاری دەبێت. بەیانیی هەمان ڕۆژ، کەشیش دێنن و ژنە لە قارەمان مارە دەکەن، پێش بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە ده‌ڵه‌دێو و پاڵەوان دەچنە ژووری هەنگوینییەوە، ژنه لە ژوورەوە بە پاڵەوانەکە دەڵێت: "ئازیزم، با من ڕازێکت بۆ ئاشکرا بکەم، من سیحرم لێکراوە، نیوەیەک لە شەووڕۆژ پیر و ناشرینم ونیوەکەی تر گەنج و جوانم، ئەگەر دەتەوێت، شەوان لە باوەشتدا گەنج و جوان بم و به ڕۆژ هاوسەره‌كه‌ت پیر و ناشرین دەبینرێت، یان بە پێچەوانەوە، ڕۆژ گەنج و جوان بم، تا ئابڕووت لای خەڵک پارێزراو بێت، بەڵام شەوان پیر و ناشرینم، کامیانت دەوێت؟"\nئەگەر تۆ بوویتایە کام بژاردەت هەڵدەبژارد؟\nقارەمان لە لایەک خانه‌دان و ئابڕوودارە، نایەوێت ژنێکی ناشرین بە ناوونیشانی هاوسەری ژیانی بە هاوڕێ و دۆسته ژنه نزیکه‌كانی بناسێنێت، لە لایەکی تر نایەوێت هاوسەری ده‌ڵه‌دێوێك بێت، هەرچۆن بێت دەڵێت: هەرچی تۆ بتەوێت، من بە جێت دەهێڵم، خۆت بڕیار بدەیت.\nژنە جادوویی خۆشحاڵ دەبێت و دەڵێت: "مادام له هاوسه‌ره‌كه‌ت گه‌ییشتی، تەلیسمەکە به‌تاڵ دەبێتەوە هەر بۆیە لە ئێستاوە بۆ هەمیشە بە شەو و بە ڕۆژ دەبمە کچێکی گەنجی جوان."\nئەم ئەفسانەیه که – بە شێوازی جیاواز لە ئەدەبیاتی ئینگلیزدا دەبینیدرێ– داواکارییەکی گرنگ پێشنیار دەکات، دەتوانێت کێشەیەکی بنەڕەتیی ئێمە چارە بکات. بابەتێک كه لە هەموو کۆمەڵگه‌یەکی مۆدێرنەدا ڕووبەڕوومان دەبێتەوه، لەبەینچوونی تێگەییشتنه لە نێوان ژن و پیاو. بەشێک لە کۆمەڵناسان باوەڕیان وایە؛ ئاریشەی نەبوونی تێگەییشتن لە نێوان شارستانەتییەکان و وڵاتانی جیهاندا، ڕیشەکەی بۆ لێکنەگەییشتنی ژن و پیاو لە زمانی یەکتری ده‌گه‌ڕێته‌وه.\nئەی بۆچی ده‌ڵه‌دێو هەڵبژاردنی دا بە قارەمانەکە؟ بۆچوونی داستانەکە ئەوە نییە ژن خۆی ئەنجامگری بکات یان نا، بەڵکو گرنگ ئەوەیە پیاو تێ بگات؛ ژن مافی هەڵبژاردنی هەیە. کێشەی قارەمانه‌كه لەوێوە دەستی پێکرد کە دەستدرێژی بۆ سەر کچێکی گوندنشین کرد، لە زمانی ئەفسانەدا، ئەوە پیاوسالارییه بەرانبەر ژن. چی زیادەڕۆییەک لەوە زیاترە هەڵبژاردن لە کەسێک زەوت بکەیت؟!\nیەکێک لە یەکترناسینەکانی ئێمەی ئێرانی ئەوەیە بە یەکتری دەڵێین "اختیار دارید=به ئاره‌زوی خۆت"، هەروەها لە زمانەکانی دیکەیشدا ئەم یەکترناسینە بڵاوە. لە ئینگلستان دەڵێن: "بەو جۆرەی تۆ دەتەوێت". بە گشتی په‌یڤ و قسان کاتێک لە دڵ دێنە دەر، زمان بڵاوی دەکاتەوە. ئەفسانەکان بۆ ئەوەن ئێمە لە دڵەکان نزیک ببینه‌وه.\nبەڵام ژنان چییان دەوێت و لە کام کاروباره‌یاندا دەیانەوێت ئەنجامگری بکەن؟ ئەفسانەی ئارتوورشا ئاماژەی بەوە داوە، ژنان دەیانەوێت لەو کاروبارانەی پەیوەستە بە ئەوانەوە، خۆیان بڕیار بدەن و ئەنجامگری بکەن، بەڵام پرسیار ئەوەیە چ کاروبارێک پەیوەستە بە ژنانەوە؟ ئەگەر لە هەندێک پیاوی بەتەمەن بپرسیت، دەڵێن: کاروباری پەیوەست بە ژن، منداڵبوون و بەخێوکردن و پاکوخاوێنکردنەوەی ماڵه.\nلە زەمەنێکدا کە ئاریشەکانی کۆمەڵگه بە شمشێر و گورز و کەمان چارەسەر دەبوو، دەیانگوت بۆ "ڕوودابە" ئەوەندە بەسە کوڕێکی وەک "ڕۆستەم"بهێنێتە دنیاوە و بەرگری لە ناو و نامووس و سنوور و نیشتیمان بکات. هەڵبەتە ئەم قسە بۆ ئەو سەردەمە و ئێستەیش دروست نییە، چون ئەگەر ڕوودابەکان هەموو کاروباره‌کانیان ڕاده‌ستی ڕۆستەم نەکردایە، پێ دەچوو کوشتن و خوێنڕێژیی کەمتر ڕوویان بدایە.\nنە لە ڕابروودا ئاریشەکان بە شمشێر و گورز، نە لە ئێسته‌یشدا بە تۆپ و تەیارە چارەسەر دەکرێن، هەروەتر هەموو ئەو بۆمبانەی لە جەنگی جیهانیدا تەقێنران، ئایا بەڕاستی هیچ کێشەیەکیان چارەسەر کرد؟ لە زۆرینەی کۆمەڵگه کۆنەکاندا کاری ڕوودابە تەنها منداڵبوون بووە. لەم جۆرە هۆنراوەمان زۆر بیستوە:\nزنان را همین بس بود از هنر *** نشینند و زایند شیران نر\n(باشترین هونه‌ری ژن، هێنانه‌دنیای پیاوێكی پاڵه‌وانه)\nلە حاڵێکدا دایکبوون، یەکێکە لەو کارانه‌ی سروشت بۆ ژنی هەڵبژاردووە؛ هەروەها ژنان ڕۆڵی گرنگیان بەسەر شارستانەتییەکانەوە جێ هێشووە، لە شانامەی (فیردەوسی)دا ئاماژەی زۆر بە داناییی ژنان کراوە. له زۆرێک لە چیرۆکەکانی شانامەدا، ئەگەر گوێ بۆ قسەی ژنان بگیرایه، جەنگ ڕووی نەدەدا. "ئەسفەندیار" پێش ئەوەی بۆ جەنگی ڕۆستەم به‌ڕێ بكه‌وێت، ده‌چێت بۆ لای "کەتایون"ی دایکی، ئەو بە زمانێکی زۆر ڕۆشن دەیهەوێت کوڕەکەی تێ بگەیەنێت کە بۆ جەنگی ڕۆستەم نەچێت؛ بەڵام پاش بیستنی ئامۆژگاریی دایکی ئه‌م شیعره ده‌ڵێت:\nچنین گفت با مادر، اسفندیار *** كه: نیكو زد این داستان هوشیار\nمكن هیچ كاری به فرمانی زن *** كه هرگیز نبینی زنی رایزن!\n(به دایكی گوت پیاوی عاقڵ پرسی ژن ده‌كات و به‌گوێی ناكات)\nبەداخەوە لە کۆندا بایەخیان بە ڕاوێژی ژنان نەدەدا، بەم جۆرە ئەگەر "سیاوەش" گوێی بە قسەی "فەرەنگیس"ی هاوسەری بدایە، دەیتوانی گیانی خۆی ڕزگار بکات و ڕێگری لەو هەموو جەنگ و خوێنڕێژییەی پاش توڕه‌بوونی "سیاوەش" بکات. "تەهمینە"ی دایکی سۆهراب هەوڵی دەدا کوڕەکەی لەسەر لەشکرکێشی بۆ ئێران پەشیمان بکاتەوە، بەڵام سۆهراب بەتوندی وڵامی دایکی دەداتەوە و بە گوێی ناکات. هەروەها "گردافرید" لە سنووری ئێران هەوڵ دەدات سۆهراب لە جەنگ دوور بخاتەوە، بەڵام سۆهراب زمانی ئەو تێ ناگات.\nله زۆربەی کاروباره‌كانی شانامەدا، بەم جۆرە گوێ بە ڕاوێژی ژنان نەدراوه، ناچار خۆیان کارەکەیان دەگرتە دەست و ڕێگریان لە خوێنڕێژی دەکرد. كاتێك سەرکێشیی داواکردنی ڕوودابە بۆ زاڵ دەخوێنینەوە، "سام"ی باوکی لە ڕوودابە زۆر توڕە دەبێت، کەچی "سیندوخت"ی دایکی ڕوودابە خۆی کارەکە دەگرێتە دەست و لەگەڵ زاڵدا دەست بە گفتوگۆ دەکات و جەنگ لە بەرژەوەندی و تێکەڵبوونی خێزان کۆتایی پێدەهێنێت.\nلە ڕۆژاوادا تا ڕادەیەک ژنان ئازادییان دەست کەوتووە، بەڵام ئەم ئازادییە بە زۆری لەو ڕووەوە بووە وەک کەتایون و سیوندۆخت بتوانن وەک ئەسفەندیار و سام، گورز و شمشێر بەدەستەوە بگرن و بۆ جەنگ بچن؟! بەڵام ژنانی ڕۆژاوایی تا ئێستە ئەم ئازادییەیان پێ نەدراوە تا گورز و شمشێری پیاوان بگرنه ده‌ست و بڵێن: ڕق و یەکتر کوشتن بەس بکەن. سروشت جگە لە "ئه‌دریناڵین و تێستۆستیرۆن"، هۆرمۆنی تری بە ئێمەی مرۆڤ داوە. تەنانەت ئاژەڵەکانیش هەموو ئاریشەکانیان بە شاخ و چڕنووک چارە ناکەن.\nلەم قسانەدا ئێمە بە دوای ئەوەوەین تا بزانین ڕوودابەکان جگە لە منداڵبوون چ کارێکیان بۆ گەشەسەندنی کۆمەڵگای مرۆڤایەتی کردووە، بەتایبەتی دەگەڕێین، ژنان چۆن دەتوانن، بە زانایی و سۆزیان، ببنە ڕێگه‌یەک بۆ بابەتە ئاڵۆزەکانی کۆمەڵگه‌ی مرۆڤایەتی؟\nلەم ڕێبازەدا زیاتر بە دوای پێداچوونەوەین بە ڕۆڵ و بیری ژنانە لە عیرفان و فەرهەنگی ڕۆژهه‌ڵاتیدا؛ لەم ڕووەوە ڕابوونی فیکریی سەردەمی پۆستمۆدێرن، زۆر لە عیرفانەوە نزیکە و عیرفان زیاتر پەیوەستە بە نیوەی خەیاڵی مرۆڤه‌وه؛ هەمان ئەوەی بیرمەندان لای ڕاستی مێشکی بۆ داده‌نێن. لێرەدا مەبەستی ئێمە بەرجەستە دەبێت، عیرفان لە ژیانی ئەمڕۆماندا، هەوڵ دەدەین عیرفان لە داڵانی مێژوو بەرەو ژیانی کلتووریی ئەمڕۆمان بهێنین، لێرەوە سوود ببینین و کێشە پێچخواردووەکانی سەدەی بیست و یەکی پێ چارەسەر بکەین.\nڕابوونی ژنان لە ڕۆژاوادا، خەریکە ڕێگەی دەگۆڕێت، بزووتنەوەی ئازادیخوازانەی ژنان لە کۆتایی سەردەمی مۆدێرنێتەدا، دووچاری سەرگەردانی بوو، زۆرینەی ژنانی گەنجی ئەمڕۆ ناتوانن بەو شوێنپێیانه‌ی دایکیان لە ڕابوونی ژنان کێشاویانە بڕۆن. بزووتنەوەی ساڵانی ۱۹۷۰ و ۱۹٨۰ لە ڕۆژاوا، دەیانەویست ژنانیش وەک پیاوان بن، بەڵام ئێستە زۆرینەی ژنان دەیانەوێت ژن بن بە پاراستنی سۆز و زانایی خۆیان مافی خۆیان داوا بکەن.\nژنانی سەردەمی پۆستمۆدێرن تێدەکۆشن کەسایەتیی واقیعی و سروشتیی ژن كه له سەردەمی مۆدێرنێتەدا شێواوه، دووبارە بنیاد بنێنەوە و ڕابوونی خۆیان بە شێوازێکی ژنانە، نەک پیاوانە، دروست بکەن.\nلە کۆتاییدا هەندێک لە ژنانی ڕۆشنبیری ڕۆژاوا و ڕۆژهەڵات، لەمە زیاتر چوونەتە پێش و دەڵێن: ڕابوونی ژنان لە سەردەمی پۆستمۆدێرنێتەدا، ڕابوونێکی ژنانە یان پیاوانە نییە، بەڵکوو هەستانەوەیەکی ئینسانی و مرۆڤانەیە، بۆ ئەم گرووپە، عیرفان دەتوانێت دووبارە زانایی ژنان ( لە ڕۆژاوا تا ڕادەیەک لە بیرکراوە) ڕێبەری بکات.\nلەم قسانەدا که بۆچوونی نوێ لە ئەدەبیات و عیرفاندا هەبوو، خستمانە ڕوو. عیرفان لە دانایی ژنانەوه سەرچاوە دەگرێت. ئەم داناییە نەک تەنها لە ژنانی عاریفی وەک "ڕابیعەی عەدەوییه‌وه" دەست پێدەکات، بەڵکوو ئەمە لە ژنانی بێناوونیشانی داستانەکانی ناو خەڵکیشەوە سەرچاوە دەگرێت.


عوسمان عومەر: ژن، هاوسەر لە نیمچەدورگەى عەرەب پێش هاتنى ئیسلام/ بەشى یەکەم. – WTARIKURD\nپرۆسەى هاوسەرگیرى کۆنەو هاوبەشە لەنێوان مرۆڤەکان دا. لەسەردەمى جەهالەتیش دا هەر هاوسەرگێرییان کردوە,شتێکى نامۆ نەبوە لایان. بەلام کۆمەلگاى سەردەمى جاهیلیەت وەک کۆمەلگاکانى دیکە بەردەوام ئاژاوەى خێزانى تێدا بووە، ئەویش بەهۆى جۆرەکانى هاوسەرگیریەوە بووە.\nبەپشتبەستن بەمێژووى عەرەب پێش ئیسلام ى(محەمەد قطوشى)لوبنانى جۆرەکانى هاوسەرگیرى لەکۆمەلگاى جاهیلیەت دەخەینە ڕوو، بەلام پێش ئەوە پێویستە سەرنجى خوێنەرى بەرێز بۆسیماو رۆڵ و شوینى ژن یا هاوسەر لەکۆمەلگاى جاهیلیەت بەرچاو ڕونیەکى هەبێ.\nپێش ئەوەی کور بەناوى باوکیەوە بناسرێ لە نیمچە دورگەى عەرەب، پێش هاتنى ئیسلام نزیکایەتى بەهۆى بەکوردیەکەى خۆمان سیلەى رەحم واتە کور بەناوى دایکیەوە بانگ دەکرا. ئەوێ ڕۆژێ ژن چەند هاوسەرێکى هەبوو،کەسیان خاوەنی نەبوون. واتە پیاو لەگەل یەکێ هاوسەرگیرى دەکرد و دواتر بەجێى دەهێشت و یەکێکى ترى دەهێنا.گەر رێک بکەوتایە پیاو ژنێکى ئاوسى بهێنایە و لاى ئەو منالەکەى ببوایە، ئەوا بەناوى دایکیەوە دەبوو. ئەوە بەکوردیەکە بەڕەلایی خێزانیە قورەکەى زیاتر خەست دەکردەوە بەلۆژیکى پەلاماردان، سەرکەوتو بەئارەزوى خۆى خراپەکارى و دەست درێژى کردنە سەرژنان و… هتد.\nژنان زاوزێی زۆریان دەکرد، منداڵەکانیان باوکیان نەدەناسرایەوە، بۆیە بەناوى خۆیانەوە ناودەنران. زۆرێک لەهۆزەکانى نیمچەدورگەى عەرب بەناوى دایکیانەوە بون وەک بەنو خندف، بەنومەزینە، بەنو بەجیلە، بەنو روقیە و… هتد، بەرە بەرە سیستەمى دایکایەتى بەرەونەمان رۆیشت. سیستەمى باوکایەتى جێی گرتەوە. دەتوانم بلێم لەناو کوردانیش هەندێ جار بەناوى دایکیانەوە بانگ کراون، بەلام بەو سیستەمەى جاهیلیەت و بەرەڵاییە نا بەرێکەوت مندالێک باوکى هەر لەمنالیەوە وەفاتى کردوە و دایکى لەسەرى دانیشتوە، بۆیە هەر لەناو هاورێکانى بەناوى دایکیەوە بانگکراوە، وەک: خولە ئامێ، خولە پیزە. بەلام وەکو تر باوکى دیاربووە و شوناس نامە بەناوى ئەوەوەبوە.\nژن لەسەردەمى جاهیلیەت جۆرێک لە ئازادى هەبووە لەڕووى پیگەو پایەو خاوەن سەرمایە و زۆر کارىکردوە و هەندێ جاریش مشورەتى پێکراوە لە کاروبارەکان دا، خەدیجەى کچى خویلد پێش ئیسلام گەورە بازرگانێک بووە، ئەوەش هۆکارەکەى دەگەرێتەوە ئەو کات پیاو بەکاروبارى هۆزەکەی،کارەکۆمەلایەتیەکانەوە سەرقال دەبوو، هەروەک مێژونوسى لوبنانى محەمەد طقوش لە کتێبى میژوى عەرەب پێش ئیسلام ئاماژەى پێداوە.\nلەسیستەمى باوکایەتى نوێ، باوک دەسەلاتى ڕەهاى بەسەر خێزانەوە هەبوو. لەبەرامبەردا مانەوەى ژن لەماڵ و کارى ماڵداریى، بۆیە گوتراوە الرجال قوامین على النساء..\nبەگشتى کۆمەڵگاى جاهیلیەت دو جۆر ژن هەبووە (ئازادەکان بەعەربى پێى دەگوترێ الحرائر) جۆرى دووەم دەگوترێ (إماء)دژى ئازادە و واتە کۆیلە کەنیزەیە, ژنە ئازادەکە شوین پێگەى تایبەتى هەبوە لەکاتى جەنگ و لەئاشتی دا, جێگەى رێزبوە لەلایەن پیاوانەوە تەنانەت پادشاکانیش وەک مونزیرى کورى ماء السماءپادشاى حیرە پێى نەنگى نەبوە کە بەناوى دایکیەوە بانگى بکەن.\nکارى ژنە ئازادەکان لەئاشتى دا بریتى بووە لە هاوکارى کردنى هاوسەرەکەى لەکاروبارى کشتوکاڵ گەر خەریکى کشتوکال بونایەو، کارى ناوماڵ وەک خواردن دروستکردن و دۆشینى مەرومالات و حوشترو برینەوەى ئاژەلەکان و تەشى رشتن و چنین و هەندێ جاریش کارى بازرگانى و دایەندارى و دروستکردنى رم بەوکارانەى دەبوە خاوەن سەروەت و پارەى خۆى بۆبژێوی ژیانی بەکاریی دەهێنایەوە. بەلام لەکاتى جەنگ,جەنگاوەران هاوسەرەکانیان لەگەل خۆیان دەبرد تاکو پاسەوانى ئەو شوینە بکەن کە خوداوەندەکانیانى تیایدا دادەنرا و ئالاى جەنگیش بەسەریەوە دەشەکایەوە. هانى جەنگاوەرانیان دەدا بۆ هەلمەت بردن و سرودى حەماسە خۆلقینیان دەگوتەوە. ئاویان پێدەدان و تیمارى زامدارنیان دەکرد و تەنانەت هەندێجار بەشدارى جەنگیشیان دەکرد. بۆنمونە هاوسەر گرنگى زیاترى پێدەدرا و ئاگادارى دەبوو، گەر بکوژرایە، خەمبارو پیایدا هەلدەگوت، زیاتر لەخزم و کەسەکانى ترى بۆى غەمباردەبوو. نمونەش بۆ ئەوەکاتێ ئاگادارى حیمنەى کچى جەحش کرا کە همزەى خالى کورى مامى پێغەمبەر کوژراوە, دواتر کوژرانى براکەى عەبدولا لەهەردوو بارو دۆخ، گوتویەتى إنا للە وإناالیە راجعون، خوا لێىخۆش بێت و شەهادەى پیرۆز کرد، بەلام کاتێ هەوالى کوژرانى هاوسەرەکەى موسعەبى کورى عومەیری پێگەیشت، گوتى ئاى خەمبار خۆم. ئەوێ رۆژى پێغەمبەر فەرموى إن للزوج من المرأة مكانا ما هو لأحد… واتە هاوسەر پیگەى کەسى تر نایگرێتەوە.\nسەبارەت بە جۆرى دوەمی ژنانیش کە کەنیزەو کویلە جۆرى زۆربوە، هەندێکیان تەنها کاریان سێکس بووە، هەندێکیان کارەکەریى مالان بون، بەپێى کتیبى مێژووى عەرەب پێش هاتنى ئیسلام، واتە ئەوانە دانراون. هەندێ ژنیش هەبون دواى مردن یا کوژرانى هاوسەرەکەى وەفاداربوە بوى و، دواى ئەو هاوسەرگیرى نەکردۆتەوە وەک هیندى کچى نوعمانى کورى مونزیر، کە بەبیوەژنى مایەوە دواى کوژرانى هاوسەرەکەى بەناوى عودەى کورى زەید لە دێریک خۆى هێشتەوەو هەرگیز شوى نەکردەوە.\nلەکۆمەڵگاى جاهیلیەت دا لەپاڵ ژنە ئازادەکان, ژنە ئازادە ئابرودارەکان هەبون کە شوین و پێگەى بەرزبوە، خۆى هاوسەرى بۆخۆى هەلدەبژارد، هەرخۆشى گەر هاوسەرەکەى مامەڵەى خراپى لەگەڵ بکردایە جێى دەهێشت و بەویستى خۆى دەیهیناو دەیبرد. هەندێجاریش مشورەتیان پێدەکرد. ئەوە پایەى بەرزبوو هەرکەسى پەناى ببردایەتە بەر پارێزگارى لێدەکرد و ئازادى دەکردەوە گەر داواى شەفاعەتى لێبکردایە.\nلەکۆتایی ئەم بەشە دەگەینە ئەوەى ژنە ئازادەکان لەسەردەمى جەهالەت پێگەو پایەیەکى باشیان هەبووەو پشتگوێ نەخراون، زۆر ئازادى هەبوە و زۆرجار مشورەتى پێکراوە و بەشدارو هاوبەشى پیاوان بوە لەکارو چالاکى و زۆر بابەت دا، بەپێچەوانەوە ژنە کۆیلەو کەنیزەو کارەکەر ئەوانە مالەگەورەکانیان خزمەت دەکرد، هەندێکیان وەک پێشتر گوترا کاریان هەر لەش فرۆشى بووە تەنانەت ئالاى تایبەتى خۆیان هەبوە. عەرەب گەر منالیان لەو جۆرە ژنانە ببوایە نەیادەکرد بەناوى خۆیانەوە تەنها لە حالەتێک کە ئازایەتیەکى باشى بنواندایە وەک عەنترەى کورى شەداد باوکى نەیدەکرد بەناوى خۆیە تا ئەوکاتەى ئازایەتیەکى بێ وینەى لێبینیى.


پارێزگای سلێمانی 2020-07-26\nبەسەرپەرشتیی پارێزگاری سلێمانی كۆبوونەوەیەكی تایبەت بەڕێوەدەچێت بەمەبەستی چارەسەركردنی هەر كێشە و گرفتێكی پەیوەست بەجێبەجێكردنی پرۆژەی شاڕێی بابان و خێراكردنی جێبەجێكردنی پرۆژەكە.\nڕۆژی هەینی 24/7/2020، بە سەرپەرشتیی د. هەڤاڵ ئەبوبەكر پارێزگاری سلێمانی و بە ئامادەبوونی بەڕێز نوێنەری سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیران و فەرمانگا پەیوەندیدارەكانی تایبەت بە شاڕێی بابان و كۆمپانیای جێبەجێكار، كۆبوونەوە.\nلە كۆبوونەوەكەدا لەسەر ڕەزامەندیی بەڕێز وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزار، بڕیاردرا بە پێكهێنانی لیژنەیەكی باڵا بە سەرۆكایەتیی پارێزگاری سلێمانی و ئەندامێتیی فەرمانگا پەیوەندیدارەكان بۆ چارەسەركردنی خێرای هەر كێشە و گیروگرفتێكی پەیوەست بە شاڕێی بابان.\nلیژنەكە هاووڵاتیانی بەڕێز دڵنیا دەكاتەوە، كە مافی یاسایی هەموو كەسێك پارێزراو دەبێت و ڕێكاری پێویست بۆ چارەسەركردن و قەرەبووكردنەوەی هەر كێشەیەكی زەوی و زار و موڵك و ماڵ دیاریكراوە. لیژنەی ناوەندییش لە هەر فەرمانگەیەك پەیوەست بەم بابەتە پێكهێنراوە بۆ نەهێشتنی هیچ ڕۆتین و دواكەوتنێك لە كارەكاندا.


هه‌ر بۆ ناوی كوردی – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » د.عیزه‌دین مسته‌فا » هه‌ر بۆ ناوی كوردی\nهه‌ر بۆ ناوی كوردی\nمن هه‌ر ده‌نووسم. جا كێ ده‌یخوێنێته‌وه سوپاسی ده‌كه‌م و ده‌توانم بڵێم ئه‌وه‌ش كه نایخوێنێته‌وه گه‌ردنی ئازاد بێ – به‌ڵام ڕه‌نگه نووسینه‌كان بۆ نه‌وه‌كانی داهاتوو ببنه به‌ڵگه – ئه‌مه خۆزگه‌یه و ده‌یخوازم – خۆ ڕێی ئه‌وه‌م لێ ناگرن.\nله (كونج)ێكی پێشوودا باسی ناوی خۆمم كرد كه تانووتی ئه‌وه‌م لێدرابوو كه ناوه‌كه‌م عه‌ره‌بی یه. ڕه‌نگه بڵێم چ ناوی من و چ ناوی زۆر كه‌سیتر – به‌ڵێ عه‌ره‌بین – به‌ڵام زیاتر ده‌توانم بڵێم – ئیسلامین – به كارتێكردنی ئیسلام – ناوی عه‌ره‌بیش هاتۆته ناو كورده‌وه، با وه‌ك جارێكیتر نووسیم – یه‌كه‌م كورد له ژیانی پێغه‌مبه‌ری مه‌زندا گه‌یشتۆته (مه‌دینه‌ی مونه‌وه‌ره) و له‌سه‌ر ده‌ستی خۆیدا موسوڵمان بووه – ناوی (گاڤان) واته (گاوان) ی كوڕی (مه‌یموون) بووه – ڕه‌نگه ناونان به ناوی زیره‌كترین گیانله‌به‌ره‌وه كه (مه‌یموون)ه لای كورد (شه‌رم نه‌بووبێ، یا عه‌ره‌ب ناوی (میمون)ی عه‌ره‌بی یان لێ نابێ – كه مانای (پیرۆز)ه. ئیتر پاش ئه‌وه ناوی عه‌ره‌بی یا ئیسلامی له‌ناو كورد و هه‌موو موسوڵماناندا بڵاوبۆوه – فه‌رمووده‌یه‌ك هه‌یه ده‌ڵێ: (خیر الاسما‌ء ما حمد و عبد) واته: باشترین ناو ئه‌وانه‌یه كه به (حه‌مه‌د) و (عه‌بد) ده‌ستپێبكه‌ن – وه‌ك (حمد الله) و (حمیدالدین) و (حمید الملك) كه له ناو هه‌موو گه‌لانی موسوڵمانی (نا عه‌ره‌ب) دا باوون. به‌ڵام سه‌یر ئه‌وه‌یه كورد زۆرجار (عه‌بد)ه‌كه له‌ناو ده‌كاته‌وه و هه‌ر به ناوه‌كه‌ی خۆیه‌وه – كه له ئیسلامدا به ناوه پیرۆزه‌كانی خوا (اسما‌ء الله الحسنی) ناوده‌برێ – منداڵ ناوده‌نێن – واته (بێ عبد)ه‌كه: نموونه‌م زۆر له بیردا یا له به‌رده‌مدایه: با بڵێم: مه‌جید – حه‌مید – قادر – ره‌ئووف – ڕه‌حیم – غه‌فوور – كه‌ریم – عه‌زیز – جه‌لیل. ئه‌وه‌تا (عبدالرحمن)یش ئه‌بێ به (ئه‌وڕه‌حمان) و كورد دێڕی فۆلكلۆری لێ دروست ده‌كا ( ئه‌وڕه‌حمانه – … ده‌رمانه – ئاگر بێنه سه‌رمامانه) (عه‌بدوڵڵا)ش ده‌بێ به (ئه‌وڵا) (عبدالرزاق)یش ده‌بێ به (ڕه‌زاق) یا (ڕه‌زا) – كاك بیمار لێم زویر نه‌بێ – خۆ (عبدالناسر)یش بووه به (ناسر) و (عبد الباسط)یش بووه به (باسیت) – (عبد الباسط)ی قورئان خوێنی (كوردی) گه‌وره‌ی میسر نه‌بێ – كه هه‌روه‌ك خۆیه‌تی – خۆ (عبدالوهاب)یش ده‌بێ به (وه‌هاب) و (عبدالواحد و عبدالجواد و عبدالحكیم)یش به جواد و واحید و حه‌كیم بانگ ئه‌كه‌ین – ئه‌مه درێژدادڕی یه كه ڕه‌نگه زۆر كه‌س لایان بێ سوود بێ – به‌ڵام مادام ده‌ستم دایه. با (حافظ و باقی و مه‌جید و خالق و سه‌لام و له‌تیف و جه‌ببار)م له‌بیر نه‌چێ – خۆ (مه‌عرووف) (ماله)یه و (اسماعیل) (سمه)یه و\nمن جیاوازی له نێو ژن و پیاودا ناكه‌م. له‌به‌ر ئه‌وه با باسێكی ژنانیش بكه‌م. فاتمه (فاطمة) ده‌بێت به (فاته)، (عائشه) ده‌بێت به (ئایشێ)، (آمنه) به (ئامه)، (حلاوة) به (حه‌لاو)، (حلیمة) به (حه‌لیم).\nئه‌وه‌تا كورد به (په‌لكه زێڕینه) (قوس و قزح) ده‌ڵێ: (پرچی ئایشێ و فاتمه).\nپه‌لكه زێڕینه‌ی پاش بارانی زۆر\nئه‌چه‌مێته‌وه به‌رامبه‌ر به خۆر\nئه‌م باسه زۆر درێژه ده‌كێشێ – با لێی گه‌ڕێم. به‌ڵام ئه‌م گۆڕینانه هه‌ر لای كورد نی یه. به‌ڵكو ناوی عه‌ره‌بی یا ئیسلامی لای (پاكستانی)ی هیندی و ئه‌فغانی حه‌شرێكی پێ ده‌كرێ – ده‌بێ عه‌ره‌ب به‌زه‌ییان به خۆیاندا بێته‌وه.\nئه‌وه بۆ (ئه‌نده‌نوسیا)و هه‌ندێ ووڵاتیتر هه‌ر لێگه‌ڕێ. خۆ لای ئێمه (محمد)ه‌كه بووه به (حه‌مه) – هه‌ر له‌و حه‌مه‌یه ده‌یان ناو دروست كراوه. (حه‌مه عه‌لی) – (حه‌مه نووری) – (حه‌مه وه‌یس)…هتد.\nوابزانم درێژه‌م دایه – هیوام وایه زاناكانمان ئه‌م نموونه و زانینانه بكه‌نه كه‌ره‌سه‌ی زانستی و جارێكیتر هیوام وایه وه‌ڕسم نه‌كردبن.


حەمەسەعید حەسەن/ لە کەناری چەمی شیعردا\nشاعیر ئەوەندە بە سرووشت و ئەوەندە بە هێوررییەوە پێوەستە، هەر دەڵێیت بەشێکە لە سرووشتێکی هێمن. ئەو چیرۆکە کورتانەی شاعیر دەیانگێڕێتەوە، زۆر جار لە ڕۆمان کاریگەرترن. شاعیر زۆربڵێ نییە، کەمدووە، بەڵام چەمی زمان لە ناخیدا هەمیشە خوڕەی دێت. شاعیر کەسێکی بێفیزی بێدەنگە، گوێگرێکی چالاکە و خۆی لەو قسە و باسانە هەڵناقورتێنێت کە ناچنەوە سەر هەواری شیعر. شاعیر دەستخوێنەوە نییە، ڕۆح دەخوێنێتەوە و لەنێو تەمومژدا، ترووسکە بەدی دەکات. شاعیر قسە فڕێ نادات، ئەو وشە یاخییانە کەویی دەکات کە بە کەسانی دیکە ماڵیی ناکرێن. شاعیر کەسێکە ئەوە دەخوێنێتەوە کە نابینرێت و ئەوە دەنووسێتەوە کە دەرکی پێ نەکراوە. شاعیر با شەوەزەنگیشی بە میراتی بۆ مابێتەوە، هەر ڕووناکی دەبەخشێتەوە، ئاخر مل بۆ نائومێدی کەچ ناکات.\nلە غەیری شیعر، کە ملکەچی هیچ یاسایەک نییە، هیچ ڕێسایەکی دیکە ڕەچاو ناکەم، ئاخر شیعر لە هەوڵی ئەوەدایە مانایەکی قووڵ بە ژیانم بدات. شیعر مەشخەڵێکە لە ناخمدا دەگڕێت و لێ ناگەڕێت، کوانووی ساردوسڕی ڕۆژگار، نائومێدم بکات. شیعر سروەیەکە لە یادگەمەوە هەڵدەکات، بەڵام بۆنی داهاتوو بە ڕوومدا دەدات. شیعر لە شوێنێکەوە دێت، بەڵام هەواڵی هەموو شوێنێکی پێیە. شیعر هەرچەندە زادەی زمانە، بەڵام بە درێژایی عومری بە دوای زماندا وێڵە. شیعر با چیرۆکی (بێهوودەیی)یش بگێڕێتەوە، بەڵام دووگیانە بە هیوا، با کێش و سەروایشی نەبێت، بەڵام تژییە لە موزیک. شیعر دەنگێکی بڵند شک نابات، بەڵام چرپەکانی هەڵگری مانای بەرزن. شیعر تا ئاسانتر بێت، سەنگینترە بە دەربڕینی زەنگین، تا ڕوونتر بێت، قووڵتر بە دونیادا ڕۆ دەچێت. دوژمنێکی شیعر، درێژدادڕییە، بۆیە هەمیشە لە کورتی دەیبڕێتەوە و گوتەکانی بە تەرازووی زێر دەکێشێت، ئەوە نەبوو تۆماس ترانسترێومەر بە سێسەد لاپەڕە، نۆبێڵی لە (شیعر)دا وەرگرت.\n(شیعر ڕامانێکە، لێ ناگەڕێت خەو بمانباتەوە و چاومان بە کراوەیی دەهێڵێتەوە. شیعر هاتنەخوارەوەیە، لە ئاسمانی خەونەوە بۆ زەمینی واقیع.) شیعر داوێکە لە ڕووناکی، ڕێمان ڕۆشن دەکاتەوە و کڵپەیەکە ناخمان دەکات بە هێلانە و بوار نادات، لە درێژەدان بە ژیان، سارد ببینەوە و ئەو هەستەمان لە کن دروست ببێت کە لە مردن نزیک دەبینەوە. شیعر خەونێکی بێدارە، بە شێوازێکی ئاسان کە لە گوتەی ناخی کەسێکی ساکار دەچێت، نەک لە هی فەیلەسووفێک، جریوەی چاوی گەشی ئەستێرە دەگێڕێتەوە. شیعر کە وردەکارییەکانی ژیانی ڕۆژانە بەسەر دەکاتەوە، مرواریی داستان و ئەفسانە دەبینێتەوە، ئاخر شیعر سەرنجدانی واقیعە لە پەنجەرەی خەیاڵەوە. شیعر پێمان دەڵێت: تا لەنێو فانتازیادا بزر نەبین، ناتوانین لە واقیعدا خۆمان بدۆزینەوە. شیعر هەر لەو منداڵە دەچێت کە ماڵی باوکی جێ هێشتووە و پشتی بە خۆی بەستووە. شیعر با باس لە پووچیی بوونیش بکات، بەڵام هانا بۆ بێهیوایی نابات، با خەمناکیش بێت، بەڵام هەر بەسەر واقیعدا کراوەیە و خۆی دوورەپەرێز ڕاناگرێت.\nشیعر دەربڕینێکە سەرساممان دەکات، بەدەم خوێندنەوەیەوە، سەرنجمان لە کوتوپڕی هەڵدەنووتێت و تووشی وێنەی وا دەبین، هەر لە کشانی لە ناکاوی ئەستێرە دەچێت. ئەوە ڕاست نییە کە شیعر خۆڕسکانە لە دایک دەبێت، ئاخر هەر ڕستەیەکی شیعری بگرین، وەختێکی زۆری ویستووە، تا پێگەییشتووە. (شیعر نووسینە بە تەباشیری سپیوسۆڵی ژیان، لەسەر تەختەڕەشی مردن. شیعر پەڕە پەڕە هەڵدانەوەی کتێبەیلی، دارستان و بیابان و ئاسمان و زەریای نێو ناخی شاعیرە. وەک چۆن لەنێو قەدی هەر درەختێکدا، ئەڵقەکانی گەشەکردنی هەیە، لە هەر دیوانێکیشدا، قۆناغەکانی ژیانی شاعیر، هەر لە منداڵییەوە تا پیری، هەیە.)\n(وەک چۆن لەژێر ئاسماندا هیچ شتێک لە ئاو نەرم و نیانتر نییە، بەڵام هیچ شتێکی ڕەق و سەختیش خۆی لەبەر هێزیدا ڕاناگرێت،) لە دونیای نووسینیشدا زمانی هیچ ژانرێک لە هی شیعر، تەڕوبڕتر نییە، بەڵام هیچ بەرهەمێکی دیکەی ئەدەبی، هێندەی شیعر بەرگەی تێپەڕبوونی زەمان ناگرێت. زمانی شیعر نەرم و نیانە، بەڵام سیحرەکەی لەوەدایە، پتەویشە، بێ ئەوەی سەخت بێت. کە شیعرێک دەبینین، سەرمان لە جوانییەکەی سووڕ دەمێنێت، ئەوە ئەو جوانییەیە وا دەکات، پڕبێت لە چێژی هونەری. ئەوە شیعرە، خەونمان شیرین و خەیاڵمان زەنگین ودڵمان بەرین و بەرچاومان ڕۆشن دەکاتەوە. شیعرمان ڕوون و ڕەوان نابێت، ئەگەر هەستمان ناسک و دەربڕینمان قووڵ و چڕ نەبێت. ئەو شیعرە ئاسانەی سەرساممان دەکات، بەرهەمی کۆششێکی دژوارە، هەر وا بە سانایی لە دایک نەبووە. شیعر دوژمنی زۆرە، بەڵام دوژمنە سەرسەختەکەی، سانسۆرە، سانسۆری سیاسەت و هیی ئایین، بە تایبەتی کە ئەو دوو دەسەڵاتە، هەردوو لایان دەکەونە هەمان سەنگەرەوە.\nشیعر لە هەمان ساتەوەختدا فۆرم و ڕیتمی خۆی دەبینێتەوە، ئاخر شێوەی شیعر و وموزیکی شیعر، دووانەیەکی لە جیابوونەوە نەهاتوون. موزیک ڕۆحی شیعرە، ڕۆحێکی ناوەکی و دەرەکی، ناخر موزیکی ناوەوەی شیعر، خۆڕسکانە دەڕژێتە دەرەوەی شیعرەکەیش و تەنانەت مانایش لە شیعردا، لە شێوەی موزیکدا خۆی نمایش دەکات. شیعر نە ڕەدووی کەسێک دەکەوێت، نە فیکرێک، دوای دڵی شاعیر کە ڕێنیشاندەری هەواری خۆشەویستییە دەکەوێت و بەس، ئاخر ئەوە تەنیا دڵە کە شاعیر نائومێد ناکات. شیعر ڕێگەچارەیەکە بۆ هەڵاتن لە دەستی ترس، شیعر با سەرچڵییەکیش بێت بۆ رزگاربوون لە مەترسیی مردن، بەڵام هیچ گەرەنتییەک نییە، ئەنجامی ڕیسکەکە دڵخۆشکەر بێت.\nداهاتوو گەشتر نابێت، ئەگەر ژیان لە گۆڕاندا نەبێت، گۆڕانێک کە دەروونمان ئاوەدان بکاتەوە، نەک گۆڕانێک بمانکاتە کۆیلەی قازانجی ماددی، ئاخر ئاسوودەیی، زادەی قازانجی ماددی نییە و دەشێت سامانێکی زۆر شک ببەین، وەلێ وەک ڕۆح هەژار بین و هەست بکەین ناخمان پڕە لە بۆشایی. هەژاری ئەوە نییە، خاوەنی هیچ نەبین، ئەوەیە گوێ بە ئازار و خەمی ئەوانی دیکە نەدەین. کاتێک زەنگینین کە لە ناوەوە، نەک بە ڕووکەش، هێمن و ئاسوودە بین. ئاسوودەیی زادەی ئەوەیە، بایەخ بە چلۆنایەتی بدەین، نەک بە چەندایەتی. ئەوە مایەی شانازییە، خاوەنی خودی خۆمان بین، نەک خاوەنی کۆشک و دراو. دەوڵەمەند کەسێک نییە کۆیلەی هەژموونی وەخت بێت، کەسێکە وەختی جڵەو کردبێت و فێری هونەری ژیان بووبێت.\nئەوە شیعرە، هەم دەروونمان ئاوەدان دەکاتەوە و هەم لێ ناگەڕێت خودی خۆمان لە کیس بچێت، هەم بە هونەری ژیان ئاشنامان دەکات و هەم دەمانداتە بەر ڕێژنەی بارانی ئاسوودەیی. شیعر دەروونمان لە ڕق پاکژ دەکاتەوە، تووڕەبوونمان بنبڕ دەکات و لێ ناگەڕێت هەڵبچین. شیعر هێورییمان پێ دەبەخشێت و فێری ڕامانمان دەکات. شیعر فێرمان دەکات ڕەخنە لە خۆمان بگرین و هەندێک جار پێکەنینمان بە خۆمان بێت. شیعر دەرمانێکە، لێ ناگەڕێت ژاری چاوچنۆکی، ژیانمان لێ تاڵ بکات. شیعر فێرمان دەکات، (ئەو دونیایەی خەونی پێوە دەبینین، لە ناخماندا ڕۆی بنێین.)\nخەم بەشێکە لە شاعیر، خەمێکی ڕۆمانتیکی دەرەکی نا، خەمی قووڵی ئینسانێکی تەنیا و غەریب لەم گەردوونە بەردینەدا. کێشەی شاعیر ئەوەیە، ئەو کاتەی لەنێو خەڵکدایە، تەنیاتر و نامۆترە. شاعیر نە بەرگەی تەنیایی و غەریبی دەگرێت، نە توانای ئەوەی هەیە لەنێو قەڵەباڵغیدا بژی و زیاتر کەسێکی دوورەپەرێزە، وەک لەوەی کۆمەڵایەتی بێت. لای شاعیر ئیمان گرنگە نەک ئایین، ئاخر ئیمان پێوندییەکی ئازادانەیە لە نێوان شاعیر و خوادا، بەڵام ئایین ئینسانەکان پەرت دەکات و دەبێتە هەوێنی بەرپابوونی جەنگ لە نێوانیاندا. شاعیر قەت بڕوا بەوە ناکات، خودا ئەوەی پێ خۆش بێت، ئەو هەموو خوێنە لە پێناوی ئەودا بڕژێت. ئەوە عیشقە بۆ ئازادی، کە شاعیر دەستپاکانە، هەست و بیری خۆی دەردەبڕێت، نەک گەڕان لە دووی ڕووناکی و خەوبینین بەوەوە وەک قارەمان ناوی بڕوات. شاعیر کەسێک نییە ترسی لە دڵدا نەبێت، کەسێکە لە ئەنجامی هەستکردن بە مەترسییەوە، باس لە ئازادی و داهاتووی گەش دەکات. شاعیر ئەوە دەنووسێت کە ناخی داوای لێ دەکات، نەک ئەوەی هیزێکی دەرەوەی ناخی دەیخوازێت. شاعیر کەسێکە ژیانی بۆ نووسین تەرخان کردووە و لە دەرەوەی دونیای نووسین، هەست بە بوونی خۆی ناکات.\n(١) إدغار مورین، ما زلنا برابرة، ترجمة: مدني قصري ١٠ أبریل ٢٠١٥ ألإتحاد الثقافي، دبي.\n(٢) جیل برسنیتزار، توماس ترانستومر، خبیر الخیوط الفضیة الی متاهات الأرواح، ترجمة: أحمد حمیدة، الإتحاد الثقافي ٩ أبریل ٢٠١٥ دبي.\n(٣) زهرة مرعي، ألإیمان علاقة حرة بین ألإنسان و اللە، حوار مع عبدە وازن ٣ أبریل ٢٠١٥ القدس العربي، لندن.\n(٤) جمال الساعاتي، ملاحظات حول الروح الشعري ٢٧ مارس ٢٠١٥ إیلاف.


داعش دەستی بەسەر شارێكی دیكەی عێراقدا گرت – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / داعش دەستی بەسەر شارێكی دیكەی عێراقدا گرت\nداعش دەستی بەسەر شارێكی دیكەی عێراقدا گرت\nهه‌ینی 15 ئایار 2015\tجیهان, سیاسی, هەواڵ 104 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nڕێكخراوی داعش دەستی بەسەر شاری ڕومادیدا گرت و ئاڵای خۆی بەسەر ناوەڕاستی شارەكەوە هەڵكرد. پێشڕەوی داعش بەرەو ناوجەرگەی ڕومادی ل دوای تەقاندنەوەی دوو ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراو ئەنجام درا.\nبەرپرسانی عێراقی كەمێك لەمەوبەر بەكەناڵی “سی.ئێن.ئێن”یان ڕاگەیاند: ” پاش زنجیرەیەك تەقینەوەی خۆكوژی، هێرشی بەربڵاوی داعش بۆ ناوجەرگەی ڕومادی دەستی پێكرد. بەمەبەستی داگیركردنی تەواوی ناوچەكانی ڕومادی”.\n“سوهەیب ئەلڕوای” پارێزگاری ڕومادی بەكەناڵەكەی ڕاگەیاند: ” ژمارەی كردەوە خۆكوژییەكانی داعش لە دوێنێ ئێوارەوە تاكو كەمێك لەمەوبەر گەیشتە 13 تەقینەوە. لەدوای ئەوەش هێرشێكی فراوان دەستی پێكرد”.\nئەو بەرپرسە عێراقییە وتی: ” خۆكوژەكان ژمارەیەك ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراویان بەكارهێنا.لەدژی چەندین ناوچەی شارەكە، بەتایبەتی لەدژی ناوچەی ئەلبوعەلوان. هاوكات داعش هەڵمەتێكی بۆ ڕەشەكوژیی ئەندامانی عەشیرەتی ئەلبوعەلوان دەست پێكرد و، بەدەیان كەسی لێ كوشتن و گوللەبارانی كردن”.\nشاری ڕومادی كە نزیكەی 113 كیلۆمەتر لە ڕۆژئاوای بەغداوە دوورە، گەورەترین شاری پارێزگای ئەنبارە، كە گەورەترین پارێزگای سوننەنشینە و ئەمڕۆ هەینی داعش نزیك بە هەموو ناوچەكانی ئەو شارەی بەدەستەوە گرتووە.\nهێزەكانی عێراق ماوەیەك پێش ئێستا، توانییان بەشێك لەناوچەكانی ڕومادی لەدەستی داعش دەربهێنن.هاوكات ئەمڕۆ فڕۆكەكانی هاوپەیمانان مۆڵگەكانی داعشیان لەشاری ڕومادی بۆردوومان كرد.


هاککەرێک لە کوردستان دەستگیرکرا - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nعەبدوڵڵا شەو تا بەیانی سەری لەسەر مۆبایل و كۆمپیوتەر بوو، تا وای لێهات بووە كەسێكی شارەزا لە بوارەكانی تەكنەلۆژیا بەگشتی و جۆرەكانی هاككردن بەتایبەتی، بەڵام تواناكەی بووە بەڵا بۆ چەندین كچ و پەیجی گشتی و تایبەتی.\nعەبدوڵڵا ئەحمەد تەمەن 22 ساڵ كە ناوی خوازراویەتی، خەڵكی دەوروبەری شاری هەولێرە، بۆ (رووداو)ی باس دەكات كە چۆن پەیوەست بووە بە مۆبایلەوە “وەك تلیاك گیرۆدەی مۆبایل بووم، دوای ئەوەی ناوم لە پەیمانگا دەرچوو، كە خواستی من نەبوو. دەمویست بچمە كۆلێژ. زیاتر ئاڵوودە بووم، بەجۆرێك لەماوەی ساڵێكدا توانیم لەڕێگەی یوتوب تەواو خۆم فێربكەم و داونلۆدی هەموو بەرنامە هاككەرەكان بكەم. شەوان دوو بۆ سێ سەعات دەنووستم، ژیانم بوو بە هاككردن”.\nعەبدوڵڵا هۆكاری بوون بە هاككەر بۆ ئەوە دەگێڕێتەوە كە هیچ كارێكی نەبووە بیكات و سەرەتا وەك حەزێك بووە “تەنیا حەزم لە دەستگرتن بوو بەسەر پەیجەكاندا، چێژم لەوە دەبینی كە تكام لێبكەن تا بۆیان بگەڕێنمەوە، بۆیە چەندین ئینستاگرامی كچم هاك دەكرد، بەڵام دوای ئەوەی داوایان دەكرد و دەگریان، دەمدانەوە”. عەبدوڵڵا دەشڵێت “ئەو گەنجانەی خەریكی دروستكردنی باند و هاككردنن، ئەگەر وەك من زیندانی نەكرێن واز ناهێنن، چونكە تێكەڵی خوێنمان بووە”.\nعەبدوڵڵا باس لە جۆرەكانی هاككردن دەكات “هاك باك ئارچ و هاك باك تراك كە یەكەمیان بۆ شكاندنی كۆدی ئینتەرنێت و دووەمیشیان بۆ پارازیت خستنە سەر كەناڵ و دەزگاكانە، ئەگەرچی بەهەزاران كۆدی تێدایە و ئیشی كەم نییە، بەڵام ئاسانە ئەگەر مێشكێكی فراوانت هەبێت. جۆری سێیەمیش هاككردنە لەڕێگەی ئیمەیڵی كەسەكانەوە كە كارێكی زۆر ئاسانە لەلای من. ئەویش بە ناردنی لینكێك كە خاوەن پەیجەكە یاخود كەسەكە وادەزانێت لە كۆمپانیاكانی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە بۆی هاتووە”.\nعەبدوڵڵا خۆی دەكات بە خاوەنی یەكێك لەو كۆمپانیایانە و داوای لێدەكات لەماوەی 24 كاژێر ئینستاگرام كۆمفێرن بكە، ئەگینا پەیجەكەت دادەخرێت، كەسەكەش دەچێتە نێو لینكەكە و پاسۆردی خۆی لێدەدات، راستەوخۆ بۆ ئەو دەچێت. عەبدوڵڵا دەڵێت “ئەوە كاری من بوو، حەزی خۆم بوو، پێم خۆش نەبوو كەسێك لە تەكنەلۆیا نەزانێت و ئیشی پێبكات، چونكە هەر كەسێك تەكنەلۆژیا بزانێ، دەبێت بزانێت هاككەر چەندە فێڵی هەیە”.\n(ش) یەكێكە لە خاوەنی وێنەگرە بەناوبانگ و ناسراوەكانی هەرێمی كوردستان. كە زیاتر لە 330 هەزار لایك بۆ ئینستاگرامەكەی هاتووە، كە تایبەتە بە ئاهەنگی بووكگواستنەوە و ماوەی چوار رۆژە ئەكاونتەكەی نەماوە.\n(ش) لەبارەی نەمانی ئەكاونتەكەیەوە دەڵێت “بەیانی بوو ئەكاونتەكەم نەما، دواتر بۆ شەو هاتەوە، بەڵام دوای 10 كاژێر دووبارە نەمایەوە، لینكێك هات بەناوی ئینستاگرام، ئێمەش كە خاوەن فۆڵۆیەكی زۆرین وامانزانی كۆمپانیای ئینستاگرام ناردوویەتی، بەڵام لەڕێگەی هاوڕێكانمەوە ئاگاداركرامەوە كە ئەكاونتەكە هەر بە ناوی خۆمان كراوەتەوە، ئێمەش دایرێكتمان بۆ كرد و نووسیمان تۆ كێی، ئەویش گوتی من ئەم ئەكاونتەم لە كەسێكی خەڵكی سلێمانی كڕیوەتەوە بە 410 دۆلار، منیش پێمگوت ئەمە هی ئێمەیە و ناكرێت دەستی لێبدەی، چونكە وێنەی هەزاران كەسی تێدایە، كە لای ئێمە ماونەتەوە، بۆیە هیچكام لەم وێنانە بڵاونەكەیتەوە و كێشەمان پارە نابێت. ئەویش گوتی من ئیشم بەم پەیجە نییە، تەنیا پارەكەم بدەنەوە و هیچی دیكەم ناوێت”.\n(ش) دەشڵێت “زۆر هەوڵمدا لەگەڵی دابنیشم، بۆیە دوای چەند رۆژێك رازی بوو بیبینم و ئەكاونتەكەی لێبكڕمەوە بە 500 دۆلار، بۆیە رۆژی 12/3/2017 هاتم بۆ هەولێر، سەرەتا ناونیشانێكی پێدام، بەڵام كە چووم لەوێ نەبوو، بە تەلەفۆن ئاگاداری كردمەوە كە بچمە ناونیشانێكی دیكە، بەڵام لەوێش نەبوو، دواتر پێیگووتم كە بڕۆمە ناونیشانێكی دیكە، كە چووم لەوێ عەبدوڵڵام بینی، بۆیە پێموایە كە عەبدوڵڵا بەتەنیا نییە و ئەوان باندن، چونكە ناونیشانی یەكەم و دووەمی پێ گۆڕیم، دیارە كەسی لەو ناونیشانانە داناوە و بۆ ئەوەی دڵنیابێت كە كەسم لەگەڵ نییە، چونكە دەیزانی بەتەنیا نیم”.\nعەبدوڵڵا شارەزا بووە لە هاككردن، بەڵام سەرەڕای گۆڕینی چەندین ناونیشان. نەیتوانیوە شارەزایانە لە دوای هێزە ئەمنییەكان خۆی دەرباز بكات.\n(ش) گوتی “عەبدوڵڵا لەو ماوەیە بە زیاتر لە 10 ژمارە پەیوەندی پێوەكردم. دوای ئەوەی ناونیشانی سێیەمی پێدام بە تەنیا چوومە شوێنەكە. هاوڕێكانم و پۆلیسی شارەوانی كە پێشتر ئاگادارم كردبوونەوە, لە دوورەوە چاودێریان دەكرد، دوای ئەوەی كە بینیم و رێككەوتین، لەكاتی مامەڵەكە و پێدانی پارەكە بە سوپاسەوە لەلایەن پۆلیسی شارەوانییەوە دەستگیركرا”.\nمقەدەم فەخرەدین نوری، بەڕێوەبەری پۆلیسی شارەوانیی هەولێر لەبارەی ئەم كەیسەوە بە (رووداو)ی گوت “پاش ئەوەی لەلایەن هاووڵاتییەكی شاری سلێمانی ئاگادار كراینەوە كە كەسێك لە هەولێر پەیجەكەیانی كە تایبەتە بە وێنەگرتن هاككردووە و لە بەرامبەر دانەوەیدا داوای پارە دەكات، ئێمەش لەڕێگەی پۆلیسی شارەوانییەوە لەكاتی مامەڵەی رادەستكردنی پارەكە لەلایەن خاوەن پەیجەكەوە، توانیمان كەسی تۆمەتبار دەستگیربكەین”.


ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە ویکیپیدیا:بڕەوە)\nبێلایەنانەبوونی ڕوانگە یەکێکە لە ڕێبازە سەرەکییەکانی ویکیمیدیا و بناغەیەکی ویکیپیدیایە. ھەموو وتارەکانی ویکیپیدیا دەبێ لە ڕوانگەیەکی بێلایەنانەوە نووسرابێتن، و بەڕوونی و تەواوی تا ئەو ڕادەیەی دەکرێ ھەموو ئەو کەرستە گونجاوەی، لە سەرچاوە بڕواپێکراوەکەدا ھاتووە بێتە ناو وتارەکانەوە. بەھیچ شێوە نابێ لەم باسە چاو بپۆشرێ و ئەمە بۆ ھەموو وتارەکان و لە ھەموو بەکارھێنەران چاوەڕوان دەکرێت.\n«بێلایەنانەبوونی ڕوانگە» لەگەڵ دوو ڕێبازی تری «سەلماندنیبوون» و «لێکۆڵینەوەی خۆیی نەبوون»، سێ ڕیبازی سەرەکیی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا پێکدێنن؛ بەکارھێنەران دەبێ سەرجەم ئەم سێ وتارە پێکەوە بەرچاوبگرن. ئەمانە ڕێبازانە پێکەوە نیشان دەدەن کە چ کەرستەیەک بە چ شێوەیەک بێت، تا لە ویکیپیدیا وەربگیرێت. ھیچ ڕێبازێکی دیکە نابێ ئەم سێ ڕێبازە بشێوێنێت و ڕێککەوتنی بەکارھێنەران ناتوانێ گۆڕانێک لەمەدا درووست بکات.\n١ شیکردنەوەی بێلایەنانەبوونی ڕوانگە\n١.١ فۆرمولەیەکی ساکار\n٢ گەیشتن بە بێلایەنانەبوون\n٢.١ سەردێڕی بابەتی وتار\n٢.٢ پێکھاتەی وتار\n٢.٣ بایەخی گونجاو و نەگونجاو\n٣ کێشەکانی بێلایەنانەبوون و چارەسەکردنیان\n٣.١ دیاریکردنی وتە لایەنگرانەکان\nشیکردنەوەی بێلایەنانەبوونی ڕوانگە\nڕوانگەی بێلایەنانە بە مانای ھەڵسوکەوت لەگەڵ بۆچوونە جیاوازەکانە لەسەر بابەتەکان، بەو شێوەی لە سەرچاوەکاندا ھاتوون. ئەوە پێویست دەکات ھەموو زۆرینە و کەمایەتییە بەنرخەکان بە شێوەیەکی دادوەرانە، بێ بەرچاوگرتنی مەبەستێکی تایبەت یا بیستراوەکان، لە سەرچاوەوە بێتە ناو وتارەکە. بۆیە کەرستەکان نابێ بسڕینەوە تەنھا بەھۆی «ڕوانگە»؛ دەکرێ کورت بکرێنەوە، گواستنەوە بکرێن بۆ وتارێکی نوێ، یان تەنانەت بە تەواوی بسڕێتەوە بە ھۆی نرخی زیادان بە ڕوانگەیەکی بێ بایەخ، وەک ئەوەی باسی کرا لە سەرەوە.\nڕوانگەی بێلایەنانە، ھاوڕێیی بابەت ناکات و ھەروا دژایەتیشی ناکات؛ پێشنیاری وەرگرتنی بۆچوونێکی تایبەت ناکات. ھەروا کە لە ناوەکەی ئاشکرایە، ڕوانگەی بێلایەنانە خۆی ڕوانگەیەکی تایبەتە و ھەوڵی ڕاستاندن یا ڕەدکردنەوەی ڕەوانگەکانی دیکە نادات. وتارەکان دەبێ شی بکەنەوە ھەرکەس چ بڕوایەکی ھەیە و بۆچی بڕوای وای ھەیە و کام بڕوا باوترە. لەوانەیە بابەتێک ژمارەیەکی زۆر بیر و بڕوا و بۆچوونی لەسەربێت و وتارەکەی پێویست بێ ھەموو ئەوانە لەخۆ بگرێت. کاتی بەکارھێنانی سەرچاوەکان، ئاگاداری پێویستە؛ تاکوو لایەنگرانەبوونی سەرچاوە نەبێتە ھۆی لایەنگرانە بوونی وتار. ھەموو بەکارھێنەران و سەرچاوە بڕواپێکراوەکان، ھۆگری ڕوانگەیەکی تایبەتن؛ بەڵام گرینگ ئەوەیە چۆن بە بەکارھێنانی ھەموو سەرچاوەکان، وتارێکی بێلایەنانە بنووسرێت کە ھەموو ڕوانگەکان لەخۆ بگرێت.\nڕوانگەی بێلایەنانە بە مانای ھەڵسوکەوتی گونجاو لەگەڵ دوو یا چەن ڕوانگەی دژ بە یەک، ھاوکات لەیەک وتاردایە. ئەوە پێویست دەکات ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان، بە ئاماژە بە سەرچاوەوە، بێنەناو وتارەکەوە. بۆیە نابێ وتارێک بەھۆی ڕوانگەی لایەنگرانە بسڕێتەوە؛ لەوانەیە لەم جۆرە وتارەدا بایەخی نەگونجاو درابێت بە ڕوانگەیەک؛ ڕێگە چارەی ئەوە کورت کردنەوە و گواستنەوەیان بۆ وتارێکی سەربەخۆیە.\nفاکت و ڕاستییەکان بەکاربێنن بۆ سەلماندن، تەنانەت ڕاستییەکان سەبارەت بە ڕوانگەکان، بەڵام نە خۆی ڕوانگەکان. لە وشەی «فاکت و ڕاستی» مەبەستمان «بەشێکی لە زانیارییەکانە کە گومانێکی بەرچاو نییە سەبارەت بەوانە». بۆ نموونە زەوی ھەسارەیە، یا ئەفلاتوون فەیلەسووف بووە، فاکت و ڕاستین کە گومانێکیان تێدانییە (یان گومانێکی بەرچاو و گرینگ نییە).\nلەلایەکی دیکەوە، لە وشەی «ڕوانگە» مەبەست «بابەتێکە کە ڕێککەوتن نییە لەسەری». ئەوەی کە دزیکردن کردەوەیەکی خراپە، ڕوانگەیەکە. ئەوەی کە تاھیر تۆفیق گەورەترین گۆرانیبێژی کورد بووە، ڕوانگەیەکە. ئەوەی کە ئەمریکا تەنھا وڵاتێ بووە لە شەڕدا چەکی ئەتۆمی بەکارھێناوە، فاکتە، ڕاستییە؛ بەڵام ئەوەی کە ئەو کردەوە باش بووە یا خراپ، دەبێتە ڕوانگە. ئەگەرچی زۆربەی کاتەکان سنووری ڕاستی و ڕوانگە ئاشکرایە، بەڵام ھێندێ جاریش لێکناکرێنەوە.\nکاتێ وتووێژ دەکەین لەسەر ڕوانگەیەک، ئەو ڕوانگە دەبێ بچەسپێنین بە کەسایەتییەک یان سەرچاوەیەک و ئەوەی کە ئەو کەسایەتییە ئەو ڕوانگەی ھەیە دەبێتە ڕاستی. بۆ نموونە بە جێگەی ئەوەی «تاھیر تۆفیق گەورەترین گۆرانیبێژی کورد» وەک ڕاستی بزانین و لەو ڕوانگەوە باسی بکەین، باشتروایە سەرچاوەیەک وەک ماڵپەڕی گۆرانیبێژانی مەزنی کورد بدۆزینەوە کە دەڵێت: «تاھیر تۆفیق گەورەترین کەسایەتی لە بواری گۆرانیی کوردی» و ڕوانگەکە بلکێنین بەو سەرچاوە. ھەڵبەت لەوانەیە ڕوانگەی «ناودارترین گۆرانیبێژی کوردی لای دانیشتوانی سڵیمانی، تاھیرتۆفیق» بە سەرچاوەیەک کە ئەوە بسەلمێنێت، ببێتە ڕاستی. کۆی ئەم باسە، وتەی ئەوەڵ ڕوانگەیەکی بێسوود، و وتەی دووھەم ڕوانگەیەک بە سەرچاوە کە ھاوتایی فاکت دەکات.\nکاتێ بۆ نموونە باسی دوو ڕوانگەی دژ بە یەک دەکەین لە باسێکدا، دەبێ ئاگاداربین تاکوو ئاستی لایەنگرانی ھەردوو ڕوانگە بەقەد یەکبن. بۆ نموونە کاتێ باسی ھۆلۆکاست دەکەین و وتەیەک لە شارەزایەکی بوارەکە وەک سەلماندن دەگێڕینەوە، لە ڕەتکردنەوەشدا دەبێ وتەی شارەزایەکی بوارەکە یان کەسێک لەو ئاستەدا بگێڕینەوە.\nکاتی باس لەسەر ڕوانگەکان، بەکارھێنانی «ھێندێ خەڵک پێیان وایە…» یا «ڕای گشتیی ئەوەیە کە…»، گونجاو نییە. تەنانەت کاتێ سەرچاوەی بڕواپێکراو دەڵێ کە کۆمەڵێک لە خەڵک بڕوایان بە ڕوانگەیەکە، دەبێ ڕوونی بکاتەوە کە ئەو کۆمەڵە چەندە گەورەیە. ھێندێ لە ڕوانگەکان پێویستیان ھەیە بە شیکردنەوە، تاکو خوێنەر لێی بگات؛ لەم کاتانەدا دەبێ پێناسەیەک لە ڕوانگەکە بدرێت یا شی بکرێتەوە بۆ بەشی بچووکتر و ھەر بەشە بلکێندرێ بە ھۆگرانییەوە.\nھەڵبژاردنی تەواو لە سەرچاوەکان، زۆر گرینگە بۆ ئامادەکردنی وتارێکی بێلایەنانە. کاتێ لەسەر ڕاستییەکانی بنەمای ڕوانگەیەک باس دەکرێ، باشتر وایە ڕاستییەکانی ڕوانگەی بەرامبەریشی باس بکەین تاکوو خوێنەر خۆی ھەڵسەنگاندن بکا و ڕاستی و درووستی بدۆزێتەوە.\nگەیشتن بە بێلایەنانەبوون\nسەردێڕی بابەتی وتار\nوتارەکانی ویکیپیدیا دەبێ یەک شیکردنەوەی سەردێڕی بابەتیان ھەبێت. بەرگریی گشتیی، دژ بە کێشەکانی ڕوانگە، سەردێڕی بابەتی وتارەکانیش لەخۆ دەگرێت. ئەگەر سەردێڕێک ھەبێت کە کێشەی لەسەر بێت، و پەیوەندی ھەبێ بە ناوەڕۆکی وتارەکە، دەبێ سەبارەت بەوە لە وتارەکەدا، بە ئاماژە بە سەرچاوە بڕواپێکراوەکان، باس کرابێت. بە زمانێکی دیکە، بۆ دژایەتی کردن یان وەڵام دانەوەی وتارێکی لایەنگرانە، نابێ وتارێکی لایەنگرانەی دیکە بە سەردێڕێکی ھەر وەک ئەو یان شتێکی دیکە دابنرێت. ھەروا دانانی سەردێڕی بابەتی وتار بە شێوەیەک کە دوو ڕوانگەی دژ بە یەک لەخۆ بگرێت گونجاو نییە؛ وەک ئەم سەردێڕە: زەوی تەخت\_زەوی گرد یا زەوی تەخت (زەوی گرد).\nھێندێ جار سەردێڕی بابەتی وتار خۆی دەتوانێ ببێتە سەرچاوەی کێشە. ئەمە بە تایبەت کاتێ ڕووئەدات کە سەردێڕەکە "بۆ" یا "دژبە" بەکاردێت. بێلایەنانەبوونی سەردێڕی وتار زۆر گرینگە لەبەر ئەوەی نیشان ئەدات ناوەڕۆکی وتارەکە لە چوارچێوەی پەسندکراودا ھەیە یا نا؛ بۆیە سەردێڕ دەبێ لە بەرزترین ئاستی بێلایەنیدا بێت. بۆ نموونە سەردێڕی "ڕەخنە لە توندوتیژی" ئەگەر بە "ڕوانگەی کۆمەڵگا بۆ توندوتیژی" بێت، مەرجەکان ڕاگیراوە و لە ناوەڕۆکی وتاردا تا ڕادەیەکی باش دەکرێ شیکردنەوەی بابەتەکە بکرێت.\nلە سەردێڕی وتارەکاندا، تا بکرێ دەبێ لە ناوە فەرمییەکان بەکاربێت. ناوی فەرمی ئەو ناوەیە وا لە سەرچاوە بڕواپێکراو و فەرمییەکان بەکارھاتووە. ھەڵبەت ھێندێ جار لە سەرچاوە بڕواپێکراوەکاندا لەسەر ناوێکی غەیری فەرمی ڕێککەوتن دەکرێت و بەکاری دێنن. بەکارھێنانی ئەو ناوانە لە سەردێڕی وتارەکاندا گونجاوە.\nھێندێ جار پێکھاتەی وتار، پێویستی بە ئاگاداری زیاتر ھەیە بۆ بەرگری لە لایەنگرانەبوون. بەشکردنی وتار بە سەرەکی و «بەشەکانی دیکە» بە شێوەیەک کە بەشی سەرکیی ڕوانگەیەکی دژ بە بەشەکانی دیکەی تێدا بێت، دەتوانێ ببێتە ھۆی گەیاندنی پەسندکراوتربوونی ئەو ڕوانگە، کە ئەمە دەبێتە ھۆی لایەنگرانەبوونی وتار. ئەمە بۆ سەردێڕەکان، بەشەکان، ژێربەشەکان، پەراوێزەکان و ھتد ھەروایە.\nبایەخی گونجاو و نەگونجاو\nلە وتاردا نابێ بایەخی تایبەت بدرێ بە ڕوانگەیەک، مەگەر ئەوەی ڕوانگەکە پێوەندییەکی نزیکی ھەبێت لەگەڵ بابەتی وتاردا. ھەرچەن لە سەرچاوەکاندا زیاتر باسی ئەو ڕوانگە کرابێت، دەکرێ ھەر بە ھەمان شێوە لە وتارەکەدا زیاتر باسی بکرێ.\nبۆ ڕاگرتنی بێلایەنانەبوونی وتار، دەبێ ھەموو ئەو ڕوانگانەی لە سەرچاوە بڕواپێکراوەکەدا ھاتوون، بە بەرچاوگرتنی ئاستی گرینگی، لە وتارەکەدا ھەبن. مەبەست لە بەرچاوگرتنی ئاستی گرینگی ئەوەیە کە ڕوانگەیەکی کەم بایەخ نابێ وەھا بە وردی فراوانی باس بکرێت کە خوێنەر وا تێبگات کە ئەوە بیرۆکەیەکی باوە؛ ڕوانگە بێ بایەخەکان ھەر نابێ بێنە ناو وتارەکەوە. بۆ نموونە لە وتاری زەویدا، نابێ وەھا باسی ڕوانگەی «تەختبوونی زەوی» بکرێ کە خوێنەر بیرکاتەوە کە، ئەوە ڕوانگەی باوی ئەمڕۆکەیە.\nلە وتارەکەدا دەبێ سنووری ڕوانگەکان بۆ خوێنەر ئاشکرابێت، بە شێوەیەک کە دیاربێت کام ڕوانگە ھینی زۆرینەی کۆمەڵگایە و کام ڕوانگە ھین کەمایەتی. ئاستی چوونەناو وردەکارییەکانی ھەر بابەتێک پێوەندی ھەیە بە بایەخداربوونی ئەو ڕوانگە. بۆ زانیاری زیاتر دەتوانن ویکیپیدیا:تیئۆریا قەراغییەکان بخوێننەوە\nجیمبۆ وەیلز سەبارەت بەم بابەتە لە ٢٠٠٣دا دەڵێت:\nئەگەر ڕوانگەیەک زۆرینەیە، ئەوە بە ئاسانی دەکرێت بە سەرچاوەکانەوە سەلماندنی بکرێت؛\nئەگەر ڕوانگەیەک ھینی کەمایەتییە، لەوانەیە بە ئاسانی بکرێت کەسایەتییە ناودارەکانی ھۆگری ئەو ڕوانگە ناو ببرێ؛\nئەگەر ڕوانگەیەک ھینی دەستەیەکی زۆرزۆر بچووکە، ئەوە ھیچ شوێنێکی نییە لە ویکیپیدیادا؛ چ بسەلمێت چە نا؛ چ ڕاست بێت چ نا.\nلەیادتان بێت کە مەرجی بایەخداربوونی ڕوانگەیەک، ئاستی بڵاوبوونەوەی ئەو ڕوانگە لە سەرچاوە بڕواپێکراوەکاندایە؛ نەک لەنێوان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا یا جەماوەری گشتی.\nکێشەکانی بێلایەنانەبوون و چارەسەکردنیان\nدیاریکردنی وتە لایەنگرانەکان\nھەرکات وتەیەک وەک ڕوانگەیەک ناسێندرا کێشەیەک نییە. بەڵام کاتێ وتەکە وەک فاکت و ڕاستی یان درووستیی نیشان بدرێت، ئەوە دژایەتی یاسای بێلایەنانەبوون دەکات. بۆ ناساندنی ڕوانگەکان دەبێ تا ئەو ڕادەی دەکرێ بسەلمێندرێت و ئاماژەی بۆ بکرێت لە سەرچاوەکاندا.\nبۆ نموونە «ڕۆناڵدۆ باشترین یاریزانە»، ڕوانگەیەک پێشکەش دەکات، ھەربۆیە ناتوانێ وەک ڕاستییەک بێتە ناو ویکیپیدیاوە. ڕێگەیەک بۆ گونجاوکردنی ئەم ڕوانگەیە بۆ ئەوەی بێتە ناو ویکیپیدیاوە، ئەوەیە کە ئاماژە بکەین کە کەسایەتی یان جەماوەرێک وەھا ڕوانگەیەکیان ھەیە: «بە بڕوای پلە، ڕۆناڵدۆ باشترین یاریزانە»؛ کە ھەڵبەت بۆ سەلماندی ئەوە، پێویست بە ئاماژەبە سەرچاوە ھەیە. پوختە: ئامانج ئەوەیە کە ئەو ڕوانگەیە بلکێندرێ بە کەسایەتییەکی شارەزای بوار، نەک ھەوڵ بدرێت بۆ سەلماندنی ڕاست و درووستبوونی.\nڕێگەیەکی دیکە ئەوەیە کە وردە زانیارییەکانی کەوا فاکت و ڕاستین سەبارەت بە بابەتەکە کۆ بکرێتەوە و باس بکرێت: «ڕۆناڵدۆ تا کۆتایی ئەم وەرزە، ٢٥ گۆڵی تۆمارکردووە»، «ڕۆناڵدۆ خەڵاتی ھەڵسوکەوتباشی وەرگرت». بەڵام نابێ ھیچ ھەوڵێک بدرێ تاکو ڕاستبوونی ڕوانگەکە بچەسپێت.\nئێستا ڕوانگەیەک باس دەکەین و دەبینین ناساندنی ڕوانگەکان وەک فاکت چۆن کێشە سازدەکات. کەسێک دەلێت: "جەماوەرێکی زۆر پێیان وایە ڕۆناڵدۆ باشترین یاریزانە". خوێنەر لە وەڵامی ئەمەدا دەلێت: "بەڵێ، بەس تەنھا جەماوەری حۆل" یا "جەماوەرکی زۆر یانی چەندە؟ پێموایە کەمکەس بڕوای وای ھەبێ". بەڵام ئەگەر وتەکە وەک ڕوانگەی کەسایەتییەک پێشکەش بکرێ، کێشەی وەھای لێ نابێتەوە.\nلە وتارەکانی سەبارەت بە ئایین، نابێ تەنھا باسی ئەوە بکرێت کە کێ چ بیڕ و ڕا و ئایینێکی ھەیە، بەڵکوو دەبێ شێوەی پێکھاتنی ئەو بیر و ڕایەش شی بکرێتەوە. دەق و کتێبەکانی ھەریەکە لە ئایینەکان دەتوانێ سەرچاوەیەکی باش بێت بۆ ئەم مەبەستە و ھەڵبەت دەکرێ سەرچاوە زانستی و نوێکانی دیکەش بەکاربێت.\nھێندێ لە ھۆگرانی ئایینێکی تایبەت لەوانەیە ناڕەزاییان ھەبێت سەبارەت بە کۆڵینەوە مێژوویییەکان سەبارەت بە ئایینەکەیان و بەبیر و ڕای ئەوان ئەوە سوکایەتیکردن بە ئایینەکەیان بێت؛ دەبێ ڕای ئەوانیش بەرچاو بگیرێت؛ ئەم دوو باسە دژ بەیەک نین. بە پیڕەویی لە بێلایەنانەبوونی ڕوانگە، نموونەیەک لە وتە سەبارەت بە ئایینێک، وەھای لێدێت: "..... ڕای ھۆگرانی ئەم ئایینە وایە کە ***. دۆزراوەکانی کۆڵینەوەکان دەریخستووە کە ***. ھەڵبەت ھۆگرانی ئەم ئایینە سەبارەت بەوە دەڵێن ***....".\nھێندێ لە وشەکان وەک ".." و ".." لە نووسراوەکان سەبارەت بە ئاییندا دەبنە خاوەن چەن مانای جیاواز. باشتر وایە کاتی بەکارھێنانی ئەم وشانە ھەمیشە مانای ئاشکرا و فەرمیی ئەم وشانە بەرچاو بگیرێت. بەجۆرێک کە نەبێتە سووکایەتیکردن. بەشێوەی گشتی وتارەکان سەبارەت بە ئایینەکان دژواری تایبەتی خۆیان ھەیە. چ کاتی دانان و چ لە دەستکارییەکاندا.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:بێلایەنی_ڕوانگە&oldid=706357»\nپەڕە نیوەپارێزراوە بێسنوورەکانی ویکیپیدیا\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٣٣ی ٩ی ئابی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


وەزیری بەرگری ئەمریكا: لەگەڵ (ناتۆ) ئۆپەراسیۆنەكانمان لە عیراق فراوانتر دەكەین – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/13 - 9:00 PM\nوەزیری بەرگری ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، لەگەڵ هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی (ناتۆ) لەبارەی ئۆپەراسیۆنەكان لە عیراقدا ڕێككەوتوون.\nمارك ئەسپر، وەزیری بەرگری ئەمریكا لە كۆنفرانسێكی ڕ‌وژنامەوانی لە برۆكسل ڕایگەیاند”لەگەڵ (ناتۆ) لەبارەی فراوانكردنی ئۆپەراسیۆنەكانیان لە عیراقدا ڕێككەوتوون”.\nپێشتر هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی (ناتۆ) ڕایگەیاندبوو، ئەركی مەشق و ڕاهێنانەكانیان لە عیراق فراوانتر دەكەن، ئەمەش وەك بەجێگەیاندنی داواكارییەكی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بۆ كاركردنی زیاتر لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست.\nبە وتەی ستۆلتنبێرگ”ناتۆ هەندێك چالاكی مەشق و ڕاهێنان لەئەستۆ دەگرێت كە پێشتر هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بەسەركردایەتی ئەمریكا ئەنجامى دەدا، ئەمەش مانای زیادكردنی ژمارەی هێزە خۆرئاواییەكان ناگەیەنێت لە عیراق، بەڵام بە ڕەزامەندی حكومەتی عیراقی دەكرێت”.\nئەمریكاحكومەتی عیراقیعيراقهاوپەیمانی ناتۆهاوپەیمانی نێودەوڵەتی


دوو نه‌خۆشخانه ده‌كرێنه‌وه له خۆرئاوای وێرانبووی موسڵ\nدوو نه‌خۆشخانه یه‌كشه‌ممه (9 ئه‌یلول) له به‌شی وێرانبووی خۆرئاوای موسڵ، زیاتر له ساڵێك دوای ئه‌وه‌ی هێزه ئه‌منییه‌كانی عێراق "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی" (داعش)یان له پارێزگای نه‌ینه‌وا به‌ده‌رنا، ئاژانسی فرانس پرێس رایگه‌یاند.\nنه‌خۆشخانه‌كان -- كه یه‌كێكیان ناوه‌ندێكی فریاگوزاریی خێرایه و ئه‌وه‌ی تریان په‌یوه‌ندیداره به ژنان و منداڵبوونه‌وه -- له بیناكانی خۆیان گواستیانه‌وه كه له شه‌ڕی ده‌رپه‌ڕاندنی گروپه‌كه‌دا له شاره‌كه له ته‌موزی 2017 داڕمان.\nناوه‌ندی فریاگوزارییه‌كه 75 قه‌ره‌وێڵه و ئه‌وه‌ی دیكه 50 قه‌ره‌وێڵه له‌خۆده‌گرن، ئه‌مه‌ش كۆی گشتی ژماره‌ی قه‌ره‌وێڵه‌كان له پارێزگای نه‌ینه‌وا ده‌گه‌یه‌نێته 1,000 دانه.\nدكتۆرێك كه سه‌رۆكی كه‌رتی ته‌ندروستیی پارێزگاكه‌یه، فه‌لاح تائی، رایگه‌یاند كه ئه‌م ژماره‌یه هێشتا له‌ژێر ئه‌و 6000وه‌یه كه پێش كۆنترۆڵكردنی موسڵ له لایه‌ن داعشه‌وه له 2014 له نه‌خۆشخانه‌كاندا هه‌بوون.\nناوبراو وتی: "كه‌رتی ته‌ندروستیی پارێزگاكه زیانی زۆری به‌ركه‌وتووه." وتیشی له‌گه‌ڵ بایه‌خپێدانی كه‌می حكومه‌تی فیدراڵیشدا، رێكخراوه مرۆییه‌كان ئه‌و كه‌لێنه‌یان پڕكردۆته‌وه.\nبینا نوێكان یه‌كه‌ی پێشوه‌خت دروستكراو بوون، كه له شوێنی بینا كۆنه‌كانی دوو نه‌خۆشخانه‌كه دانران.\nرێكخراوی چاودێری مافی مرۆڤ هۆشداریده‌دات له دوورباره روودانی قه‌یرانی ئاوی به‌سره


خەڵک گلەییان هەیە، بەڵام لە پشت حکومەت و شۆڕش وەستاون - Mehr News Agency\n18 reşemiyê 2018 - 14:06\nNews Code 16987\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، لە ساڵوەگەری سەرهەڵدانی ۲۹ی ڕێبەندانی ۱۳٥٦ی خەڵکی تەبرێز لە دژی شای ئێران، تاقمێک لە خەڵکی ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات لە ئێران لەگەڵ ئایەتۆڵا خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران دیداریان کرد.\nلەم دیدارە ئایەتوڵا خامنەیی ڕا و بۆچوونی خۆیان سەبارەت بە بابەتەکانی ئەمڕۆی ئێران و ناوچەکە خستە ڕوو.\nگرنگ ترین قسەکانی ڕێبەری بریتی بوون لە:\n- بەڕاستی ۲۲ ڕێبەندانی ئەمساڵ لە سەرتانسەری ئێران، ڕۆژێکی جیاواز بوو. دوای ۳۹ ساڵ ئەم هاتنەی خەڵک وەک موعجیزە بوو.\n- لە هیچ شوێنێکی جیهان شتی وەها نییە کە دوای ٤۰ ساڵ خەڵک بەو ورە بەرزە بێنە مەیدان و شەقامەکان پڕ بکەن و لە شۆڕشەکەی خۆیان پشتیوانی بکەن، ئەمە تەنیا لە ئێران ڕووی داوە و لە هیچ شۆڕشێکی جیهاندا شتی وەها نەبووە.\n- ٤۰ ساڵە خەڵک لە سێبەری ئەمنی شۆڕش دەژین و ئاسودەن، ئەمەش سەرەڕای ئەوەی کە خەڵک لە برێک بابەتی وڵات ڕەخنەیان هەیە. ئێمە تەواو ئاگاداری گلەیی و سکاڵاکانی خەڵک هەین. پێمان دەوترێت، بەڵام کاتێک باسی شۆڕش و وڵات دێتە پێش، خەڵک بەم شێوەیە دێنە گۆڕەپانەکان و سەر شەقامەکان.\n- هۆشیارییەک و کەماڵێکی گەورە لە خەڵکی ئێراندا هەیە کە دەتوانێت لە نێوان سیستمی شۆڕشی ئۆمەت و ئیمامەت لەگەڵ سیستمی ئیداری جیاوازی دابنێت؛ لە شوێنک ڕەخنەشی هەبێت، لە بەرانبەر ئەساسی حکومەتەکەی و شۆڕش خۆڕاگری دەکات.\nخزمەتەکانی شۆڕش بە خەڵک یەکجار زۆرە، بەڵام گرنگ ترین کاری شۆڕش گۆڕینی حکومەتی شاهەنشاهی ستەمکار بۆ خەڵک سالاری بوو، ئەویش بە ڕێنوێنی لە ئیسلام و قورئان.\n- ئاسەواری خەڵک سالاری زیندوو کردنەوەی لێهاتوویەکانیشە. کاتێک خەڵک هاتە گۆڕەپانەکە و متمانەیان پێکرا بەم شێوەیە بڕوا دروست دەبێت و ئەو کات گەشەی زانستی و پیشەیی دروست دەبێت و لە سەر ناوچەکەش کاریگەریان دەبێت و دەسەڵاتی سیاسیان بەسەر ناوچەکەدا دەشکێتەوە. ئەمەش هەمووی بە هۆی بوونی خەڵک لە گۆڕەپانەکەیە.\n- دەرەنجامی خەڵک سالاری گەشەی وڵاتە. ئێمە ساڵەکانی تەمەنی ۳۰ شۆڕشمان ناو نا پێشکەوتن و داد، پێشکەوتن بە مانای دروستی لە ئێران ڕووی دا. لەسەر داد قسە ناکەم، سەبارەت بە داد دواکەوتووین، خۆشمان دانی پێدا دەنین.\n- لە هەموو ڕووەکانەوە پێشکەوتن ڕووی داوە بەڵام لە ڕووی دادپەروەرییەوە دەبێت کار بکەین و دەبێت لە خەڵک و خودا داوای لێبوردن بکەین. سەبارەت بە عەداڵەت کێشەمان هەیە، ئینشااڵا لەم ڕووەشەوە سەرکەوتوو دەبین.


ڕۆژی 28ی كانونی دووەم\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1479ی زایینی، پەیماننامەیەك لە نێوان دەوڵەتی عوسمانی و كۆماری بوندوقییە واتە (ڤینیسیا)دا مۆر كرا بۆ ئاڵوگۆڕی بازرگانیی، ئەو پەیماننامەیەش بە یەكەم هەنگاوی عوسمانییەكان دەژمێردرێت لە بواری سیاسیی ئابوریدا كە لەگەڵا وڵاتانی ئەوروپادا ئەنجامی دابێت.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1788، بەریتانیا یەكەم كۆلۆنیالی خۆیی لە كیشوەری ئوسترالیا و لە ناوچەی (بۆتانی بای) دامەزراند.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1846، شەڕێكی گەورە لە نێوان سوپای بەریتانیا و چەكدارەكانی (سیخ)ی هیندیدا ڕوویدا كە بە جەنگی (ئەلیوال) ناسراوە و لە ئەنجامدا سوپای بەریتانیا سەركەوتن بەو هۆیەشەوە ئینگلیزەكان دەستیان بەسەر هیندستاندا گرت.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1871، كۆتایی بەو جەنگە هات كە ماوەیەكی زۆر بوو لە نێوان بروسییەكان و فەرەنسییەكاندا هەڵگیرسابوو ئەنجامەكەشی بە خۆبەدەستەوەدانی فەرەنسا كۆتایی هات.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1887، لە فەرەنسا دەست بە بنیاتنانی بورجی (ئیڤڵا) كرا كە بە یەكێك لە حەوت شتە سەرسوڕهێنەرەكەی جیهان ئەژمار دەكرێت.\n- دوای ئەوەی لە ئەنجامی شەڕی نێوان ئیسپانیا و ئەمریكادا بۆ ماوەی 11 ساڵا كوبا كەوتە ژێر دەستی ئەمریكییەكان، ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1909 هێزەكانی سوپای ئەمریكا لە خاكی كوبا پاشەكشەیان كرد.\n- دوای سەركەوتنی شۆڕشی بەڵشەوی لە ڕوسیا، ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1919 سوپای سور لە ڕوسیا پێكهێنرا بە مەبەستی پاراستنی سیستمی سیاسی و پارێزگاریكردن لە سنورەكانی یەكێتیی سۆڤێت لە هەر هەڕەشەیەكی دەرەكی.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1924، (سەعد زەغلول) یەكەم كابینەی وەزاریی لە میسر پێكهێنا.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1942، هێزەكانی سوپای ژاپۆن پەلاماری شاری (شانگهای) چینیان دا و پاش شەڕێكی سەخت داگیریان كرد.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1950، (حەمەد بن عیسا ئال خەلیفە)ی پاشای بەحرەین لە دایك بووە كە ساڵی 2002 لە پاش مردنی باوكی چووەتە سەر كورسیی دەسەڵات.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1955، (نیكۆڵا ساركۆزی) سەرۆك كۆماری پێشووی فەرەنسا لە دایك بووە كە لە نێوان ساڵانی 2007 بۆ 2012 پۆستی سەرۆكی وڵاتی لە دەستدا بووە.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1956، یەكەم ئاژانسی هەواڵا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا دروستكرا كە ئەویش ئاژانسی هەواڵی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بوو، بارەگاكەشی لە شاری قاهیرەی پایتەختی میسر بوو.\n- دوای مۆركردنی پەیماننامەی ئاشتی لە نێوان ڤێتنامییەكان و ئەمریكادا، بەرەبەیانی ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1973 شەڕكردن لە بەرەكانی جەنگدا لە ڤێتنام بە یەكجاریی ڕاگیرا.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1986، كەشتیی ئاسمانیی (چالنجەر) ڕەوانەی بۆشایی ئاسمان كرا بەڵام بە هۆی هەڵەیەكی تەكنیكییەوە لە پاش هەڵدانی بۆ ئاسمان تەقییەوە و سەرجەم سەرنشینەكانی گیانیان لە دەست دا.\n- لە پاش سەركەوتنی ڕاپەڕینە جەماوەرییەكەی گەلی كوردستان لە دژی ڕژێمی بەعس، ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1992 بە بڕیارێكی بەرەی كوردستانی دادگای باڵای كوردستانی هەڵوەشێنرایەوە.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1994، فڕۆكەكانی سوپای توركیا هێرشیان كردە سەر ئۆردوگای ناوچەی زەڵێ كە بە هۆیەوە نزیكەی 30 كەس گیانیان لە دەست دا و ژمارەیەكی زۆیش بریندار بوون.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1996، ئەدیب و شاعیری ناوداری ڕوسیا (یوسف ئەلكسەندەرۆفیچ برۆدسكی) كۆچی دوایی كردووە كە لە ساڵی 1987دا خەڵاتی نۆبڵی بۆ بواری ئاداب پێبەخشراوە.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 1999، كۆمپانیای فۆردی ئەمریكی بۆ بەرهەمهێنانی ئۆتۆمبێل كۆمپانیای ڤۆڵڤۆی سویدی كڕییەوە و هەردوو كۆمپانیاكە یەكیان گرت.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 2006، بومەلەرزەیەكی بەهێز بە گوڕی 5 پلە بە پێوەری ڕێختەر لە باشوری دورگەی سۆمەترەی ئیندۆنیزیا ڕوویدا كە بووە هۆی تسنۆماییەكی بچوك بەڵام بێجگە لە چەند زیانێكی مادیی و دارایی لە كەناراوەكاندا هیچ زیانێكی گیانیی بەدواوە نەبوو.\n- لە پاش هەڵگیرسانی ڕاپەڕین و شۆڕشی گەلی میسر لە دژی دەسەڵاتەكەی (حوسنی موبارەك)، ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 2011، ڕاپەڕین سەرجەم ناوچەكانی میسری گرتەوە و خۆپیشاندەران هێرشیان كردە سەر بنكەكانی پۆلیس و بارەگاكانی پارتی دەسەڵاتداری ئەو وڵاتە.\n- ڕۆژی 28ی كانونی دووەمی ساڵی 2012، لە شاری هەولێری پایتەختی هەرێمی كوردستان كۆنگرەی نەتەوەیی پارت و كەسایەتییەكانی خۆرئاوای كوردستان دەستی بە كارەكانی كرد كە 11 هێز و لایەنی سیاسی و نزیكەی 200 كەسایەتیی سیاسی بەشدارییان تێدا كرد، بە مەبەستی دۆزینەوەی میكانیزمێكی هاوبەش بۆ گۆڕانكارییەكانی سوریا و یەكخستنی هەڵوێستەكان.\n- ئەمڕۆ لە جەزائیر بە ڕۆژی بازرگانی ناسراوە، هەر ئەمڕۆش لە كوردستان وادەی ناشتنی نەمامە بەردارەكان دەست پێدەكات.


"ئەوەی بەسەر ڕوهینگییەکان دێت ئاپارتایدە"\nڕاپۆرتێکی نوێی ڕێکخراوی نێونەتەوەیی ئامنێستی پێشێلکارییەکانی دژ بە کەمەنەتەوەی ڕوهینگییەکان لە بورما نیشان دەدات.\n- بریتیس ئێدمان بەرپرس لە ڕێکخراوی ئامنیستی لە سوید دەڵێت ئەو جیاکارییەی بەرامبەر بە ڕوهینگییەکان دەکرێت هێندە بە شێوەیەکی ڕێکخراو و بەردەوام بەڕێوە دەچێت و لە ئاستێکی مەترسیداری وا دایە کە جگە لە ئاپارتاید هیچیتر نییە.\nجێی باسە ئەمڕۆ کۆبوونەوەی (ASEM) لە نێوان یەکییەتیی ئەورووپا و چەندین وڵاتی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا لە بورما کۆتایی هات، پرسی ئاوارەبوونی کەمەنەتەوە و ئاینیی ڕۆهینگییەکان لە بورما لە پێشەنگی گفتوگۆکانی ئەو کۆبوونەوەیە بوون.\nکۆتاییهاتنی ئەو کۆبوونەوانە هاوکاتە لە گەڵ ڕاگەیاندنی ڕاپۆرتێکی نوێی ئامنێستی کە دوو ساڵە کاری لەسەر دەکەن تێیدا بارودۆخی روهینگییەکان وەک ئاپارتاید واتا جیاکاری ڕەگەزی وەسف دەکات.\nلەو کۆبوونەوانەدا مارگۆت ڤاڵسترۆم وەزیری دەرەوە وەک نوێنەری سویدی بەشدار بوو. ڤاڵسترۆم لەم ڕۆژانەی دواییدا سەردانی کامپی پەنابەرە ڕوهینگییەکانی لە بەنگلادش کردوو و ئەمڕۆش بەنیازە چاوی بە سەرۆکی بورما بکەوێت.\nئامنێستی لەو ڕاپۆرتەی ئەمڕۆیاندا ئاماژە بەو پێشێلکارییانە دەکەن کە دژ بە گرووپی ڕوهینگییەکان لە نێو بورمادا ئەنجام دەدرێت و چۆن ژیانیان لێ تاڵ کراوە.\nبریتیس ئیدمان لە ڕێکخراوی ئامنیستی لە سوید دەڵێت بۆ نموونە ڕوهینگییەکان پەڕاوێز خراون و بۆیان نییە هەندێک ڕیگەی وشکانی بەکار بهێنن، ئەو ناوچانەی تێیدا دەژین جگە لەوەی پەرژین کراون خزمەتگوزاریی تەندروستی و فێرگە بۆ منداڵان تێیدا بەردەست نییە و دابینکردنی بژێوی کارێکی سەختە.\nڕوهینگیییەکان بۆیان نییە ئەو لادێ پەڕاوێزە بێخزمەتگوزارییانە بەجێ بهێڵن و گەر بە نیازی کارێکی وا بن ئەوا بۆیان هەیە بگوێزنەوە لادێیەکی دیکەی هاوشێوە کە موسوڵمانە ڕوهینگییەکانی تێدا دەژین. ئەمە جگە لە و سەدان هەزار روهینگییەی کە ناچار کراون بورما بەجێ بهێڵن و بەرەو سنوورەکانی بەنگلادش بەڕێ بکەون.\nجا گەر بە نیاز بین ئەو پێشێلکارییانەی دژ بە مافەکانی مرۆڤ لە ڕاخاین کە شوێنی نیشتەجێبوونی ڕوهینگییەکانە لە بورما، بوەستێنین ئەوا دەبێت ئەو جوداکاری و پەڕاوێزکارییەی کە دەیان ساڵە دژ بە ڕوهینگییەکان پەیڕەو دەکرێت کۆتایی پێبهێنرێت، بەڕای ئامنسێستی ئینتەرناشناڵ.\n1329 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nکۆی سه‌ردان: 17392818


رینۆ ساڵانە لە ئێران 150 هەزار ئۆتۆمبێل دروست دەكات\n:: PM:03:11:01/10/2016 \nكۆمپانیای فڕەنسیی رینۆ ئاشكرای كرد، لەگەڵ ئێران گرێبەستێكی نوێی ئیمزا كردووە كە بە گوێرەی ئەو گرێبەستە، ساڵانە ١٥٠ هەزار ئۆتۆمبێل لە ئێران بەرهەم دێنێت. گرێبەستەكە لەگەڵ دامەزراوەی پەرەپێدان و بنیاتنانەوەی ئێران ئیمزا كراوە.\nلە ئاگادارییەكدا كە كۆمپانیای رینۆ بڵاوی كردەوە، لەمەودوا ئەو كۆمپانیایە سەنتەری فرۆشتنی دەبێت و هاوكات بەشی تایبەت بە خزمەتگوزاری و خستنەڕووی ئامێری یەدەگیشی دەبێت.\nدوای رێككەوتنی ناوكی لەگەڵ ئێران، دووبارە كۆمپانیای رینۆ گەڕاوەتەوە ئێران و دوو جۆری ئۆتۆمبێلی "سومبۆل و داستەر." دەبێتە یەكەم جۆری ئۆتۆمبێلی ئەو كۆمپانیایە كە لە ساڵی ٢٠١٨ دەخرێتە بازاڕەوە. داستەر لە وڵاتانی ئەوروپی بە داچیا ناسراوە.\nگرێبەستەكە دوێنێ هەینی لە تاران ئیمزا كرا و پێشتریش رینۆ بۆ ماوە ١٢ ساڵ لە ئێران چالاكی هەبووە.\nهێشتا ئەو جۆرە ئۆتۆمبێلانە لە ئێران دەفرۆشرێن كە لە لایەن كۆمپانیای رینۆوە هاوردەی ئێران دەكرێن. هەر دوێنێ كۆمپانیای بیجۆش ئاشكرای كرد لە بەرنامەیدایە ساڵی داهاتوو لە ئێران ٣٠٠ هەزار ئۆتۆمبێل بفرۆشێت.\nبە گوتەی پسپۆڕانی ئابووری، پێشتر رینۆ و بیجۆ باڵیان بەسەر بازاڕی ئۆتۆمبێلی ئێراندا گرتبوو و رەكابەریان نەبوو، بەڵام ئێستە كۆمپانیا چینییەكان ركابەری ئەو دوو كۆمپانیایە دەكەن چونكە لە كاتی گەمارۆ ئابوورییەكان، ئێران رێگەی بۆ كۆمپانیاكانی چین دا لە ئێران چالاكییان هەبێت.\nوشە/بی بی سی_و:سلێمان تاشان