له‌م گفتوگۆ هه‌ژێنه‌ره‌دا، ئالان بادیۆ باسی هه‌ندێ پرسی شۆڕشگێره‌كان له ته‌نگوچه‌ڵه‌مه سیاسییه‌كان ده‌كات. بۆ نموونه چه‌پ چۆن ئه‌توانی وه‌ڵامی ئیسلافۆبیا (islamphopia) و راسیزم بداته‌وه.\nئه‌م گفتوگۆیه له دیسه‌مبه‌ری 2014 پێش رووداوه‌كه‌ی چارلی هیبدۆ و سوپه‌رماركێته‌كه‌ی جوله‌كه ئه‌نجامدراوه، بادیۆ له وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و رووداوانه بابه‌تێكی له رۆژنامه‌ی لۆمۆندی فه‌ره‌نسیی به ناونیشانی (سوور و سێ ڕه‌نگ) بڵاوكرده‌وه و، تیایدا دووڕوویی ناسیۆنالیزمی فه‌ره‌نسیی به‌وردی خستۆته ڕوو. ئه‌و پێیوایه سوڕی زه‌بروزه‌نگ له‌نێوان ئیمپریالیزم و ته‌وژمی په‌ڕگیری ئیسلامیزم ته‌نیا ئه‌توانێ ببێته هۆی یونیڤێرسالیزمی راسته‌قینه‌ی سیاسه‌تی تازه‌ی كۆمۆنیست.\nپرسیار: ڕێگه‌بده له سیاسه‌ته‌وه ده‌ستپێبكه‌ین. دواجار شاهێدی پرۆتێستێكی به‌رفراوان بووین كه پاڵنه‌ره‌كه‌شیان كوشتنی ئه‌فریكی-ئه‌مریكییه‌كانه له ولایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا له‌لایه‌ن پۆلیس و به‌خشینی پۆلیس له سزای ئه‌و تاوانه. هه‌ر له زوه‌وه، به‌روون و ڕه‌وانی نه‌یاری ڕاسیزم و زه‌بروزه‌نگی پۆلیسی له فه‌ره‌نسا بوویته؟ ئاخۆ ڕه‌وشه‌كه له‌نێوان ئه‌م دوو وڵاته به‌ته‌ریبی به‌رێوه ده‌چن؟\nئالان بادیۆ: به‌دڵنیاییه‌وه له نێوان ئه‌م دوو وڵاته، چه‌ندان لێكچوونی زۆر هه‌یه، چونكه له فه‌ره‌نساش ئه‌ركی پۆلیس ڕه‌هه‌ندێكی ڕاسیستیانه‌ی هه‌یه. له په‌راوێزی ده‌ره‌وه‌ی شاره گه‌وره‌كان، كرێكارانێكی زۆر له‌گه‌ڵ خێزانه‌كانیان ده‌ژێن كه له ئه‌فریكاوه هاتوون، ئه‌وانیش ڕه‌شپێست و عه‌ره‌به‌كانن كه له ڕووی ئاماره فه‌رمییه‌كانه‌وه ئه‌وه سه‌لمێنراوه ئه‌گه‌ر ڕه‌شپێست یان عه‌ره‌ب بیت، زۆرجار ئه‌گه‌ری ده‌ستگیركردنت به‌هۆی تۆمه‌تێكی دیاریكراوه شه‌ش بۆ حه‌وت جار زیاتره له به‌راورد به ده‌ستگیركردنی سپیپێستێك به‌هه‌مان تۆمه‌ت. له بواره‌یلی زۆریش پۆلیس له په‌راوێز و قه‌راغی شاره‌كان كه‌سانێكی كوشتووه. هه‌روه‌ها به‌ر ئه‌م ڕاستییه ده‌كه‌وین كه له بنه‌ڕه‌تدا له هیچ یه‌ك له‌م بوارانه له ئاسته فه‌رمییه دادوه‌رییه‌كاندا، په‌رچه‌كردارێك به‌رامبه‌ر ئه‌م ئه‌ركه‌ی پۆلیس دروست نه‌بووه. هه‌موو ئه‌مانه بێگومان وه‌ك ئه‌و شته وایه كه لێره ڕووده‌دات. بێجگه له‌وه‌ی كه له ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان گرفته‌كه بۆ سه‌رده‌مانێكی پێشتر ده‌گه‌ڕێته‌وه، بۆ سه‌رده‌می كۆیلایه‌تی و، گرفتێكی بنه‌ڕه‌تی و به‌شێك له مێژووی ئه‌م وڵاته هه‌ر له‌سه‌ره‌تاكانییه‌وه.\nچه‌ند تێبینیه‌ك: سه‌رۆك كۆماری وڵاته‌كه‌تان (مه‌به‌ستی ئه‌مریكایه.و) ڕه‌شپێسته. هیچ په‌یوه‌ندییه‌ك له نێوان ئۆباما و كوشتنه‌كانی ئه‌مدواییه‌ی پۆلیس بوونی نییه. منیش شتێكی له‌م چه‌شنه ناڵێم. وا به‌رچاوده‌كه‌وێ كه ڕه‌نگه په‌یوه‌ندییه‌كی ڕه‌مزی (له‌نێوان ئه‌م دوانه‌دا) هه‌بێت، به‌ڵام پارادۆكس و لێكدژیش هه‌یه. له لایه‌ك، ئه‌كرێ ئه‌م ڕاستییه‌ی كوشتنه‌كانی ئه‌مدواییه‌ی پۆلیس، له‌ژێر سه‌رۆكایه‌تی كۆماری ڕه‌شپێستێك ڕوو ده‌دات به ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ڕاسیزمێكی ڕاسته‌قینه دژی خه‌ڵكانی ڕه‌شپێست بخوێنرێته‌وه، له‌لایه‌كی تریش، شتێكی له‌م چه‌شنه ڕاست نییه، هه‌ڵبژاردنی ئۆباما ڕاستییه‌كی جیاواز ده‌خاته ڕوو. له ئه‌نجامدا، به بۆچوونی من، پێویستییه‌كی زۆر و تۆكمه‌مان به خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تیی گه‌وره هه‌یه بۆ بزاوت و كوده‌تا دژی ئه‌م زه‌بروزه‌نگه. وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌م زه‌بروزه‌نگه له فه‌ره‌نسا زۆر لاواز بووه. هیواخوازم له ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان په‌رچه‌كرداره‌كان به‌هێزتر بێت. ئه‌مه هه‌مان ئه‌و شته‌یه هیوای بۆ ده‌خوازم.\nپرسیار: ڕه‌هه‌ندێكی تر له ڕاسیزمی هاوچه‌رخ له هه‌ردوو وڵاته‌كه‌دا،ئیسلامفۆبیایه. ئه‌م پرسه له فه‌ره‌نسا هه‌م فۆرمێكی یاسایی هه‌یه و، هه‌م فۆرمێكی سیاسی. بۆ نموونه، یاسای قه‌ده‌غه‌كردنی حیجاب كه له ساڵی 2010 تێپه‌ڕێنرا، و دواجار، له مانگی ئایاری ڕابردوو، ده‌نگێكی به‌رچاوی ڕاستی توندڕه‌وی به‌ره‌ی نه‌ته‌وه‌یی له هه‌ڵبژاردنه‌كانی پارله‌مانی ئه‌وروپا به‌ده‌ستهێنا. ڕوانگه‌ی ئێوه له‌م بواره‌دا چییه؟ ئێوه به‌ره‌ی نه‌ته‌وه‌یی به مه‌ترسییه‌كی جددی داده‌نێن؟\nئالان بادیۆ:ته‌ماشاكه، هه‌بوونی ڕه‌وتێكی به‌هێزی سه‌ره‌كیی دژی موسڵمانه‌كان له فه‌ره‌نسا، به‌هۆی كۆمه‌ڵێك فاكته‌ره‌یه‌وه. یه‌كه‌مین فاكته‌ر كۆڵۆنیاڵیزمه. ڕۆژگارێك نه‌ك زۆر دوور، جه‌نگی جه‌زائیرمان هه‌بوو، جه‌نگێكی كۆڵۆنیاڵی دژی خه‌ڵكی ئه‌و وڵاته. كه‌واته یه‌كه‌مین هۆكاری هه‌بوونی ڕاسیزم دژی عه‌ره‌به‌كان و موسڵمانه‌كان چییه‌تێكی ئایدۆلۆژیكی هه‌یه. ئه‌كرێ شوێنپێی ڕاسیزم له كۆڵۆنیاڵزمدا ببینیت، ئه‌م هه‌ستی باڵاتری جیهانی خۆرئاوا و به‌م چه‌شنه، باڵایی خه‌ڵكی ڕه‌سه‌ن به‌سه‌ر كۆچبه‌رانه‌وه، له فه‌ره‌نسا ڕه‌هه‌ندی باڵایی مه‌سیحییه‌كان به‌سه‌ر موسڵمانه‌كانیشه‌وه بوونی هه‌یه و، ڕۆشنبیرانی فه‌ره‌نسی، له چه‌شنی ڕۆشنبیره ناسراو و به‌ناوبانگه فه‌ره‌نسییه‌كان، له كه‌مپینی دژی موسڵمانه‌كان به‌شدارییان هه‌یه. ئه‌م ڕه‌واته ڕۆشنبیرییه ئه‌كرێ له فیگارۆ (Figaro) ببینیت. ئه‌و یاسایانه‌ی باستكرد به دیدی من ناڕه‌وان، چونكه یاساكان په‌یوه‌ستن به چه‌پاندن، جیاكردنه‌وه و ئاپارتاید. ئه‌م یاسایانه به‌رهه‌می ڕه‌وتێكی ئایدۆلۆژیكیی به‌هێزن كه له پێشینه‌ی كۆڵۆنیاڵیستی و، هه‌روه‌ها به‌هۆی په‌شێوی و شپڕزه‌یی ئایدۆلۆژیكیی ساڵانی ئه‌مدواییه‌ی فه‌ره‌نسایه.\nبه‌ڵام شتێكی تریش له ئارادایه: ئه‌ویش نه‌یاری كۆمه‌ڵایه‌تییه. پاش جه‌نگ، كرێكارانێكی زۆر هاتنه نێو كارگه‌كانی فه‌ره‌نساوه كه زۆربه‌یان عه‌ره‌ب و موسڵمان بوون. به‌شێكی سه‌ره‌كیی له كرێكارانی عه‌ره‌ب و ئه‌فریكی ئه‌و خه‌ڵكه هه‌ژارانه‌ن كه له هه‌لومه‌رجێكی زۆر دژوار له قه‌راغی شاره‌كان ده‌ژێن. ئه‌وان جیا بونه‌ته‌وه له‌به‌رئه‌وه‌ی زۆربه‌ی كرێكارانی سپیپێست نه‌یانه‌وێ له گه‌ڕه‌كێكی وه‌ها بژێن. له ئه‌نجامدا به‌ر تێكه‌ڵه‌ی شتێك به چییه‌تیه‌كی ڕاسیستی-ئایدۆلۆژیكی و، شتێك به چییه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌كه‌وین: تێكه‌ڵه‌ی نه‌ریتی ئایدۆلۆژیكیی له مانایه‌كی كۆنه‌په‌رستانه و، ئه‌وشته‌ی كه فۆرمی كلاسیكی خه‌باتی چینایه‌تی به‌خۆیه‌وه ده‌گرێت. ئه‌م تێكه‌ڵه‌یه ڕه‌وشه‌كه بۆ عه‌ره‌ب و موسڵمانه‌كان دژوار ده‌كات. له ئه‌نجامدا، به دیدی من، ڕێكخستنی به‌رگرییه‌كی به‌هێز نه‌ك ته‌نیا دژی ده‌وڵه‌ت، به‌ڵكو دژی ڕه‌وته ئایدۆلۆژیكییه‌كان، له چه‌شنی به‌ره‌ی نه‌ته‌وه‌یی، كارێكی پێویسته.\nله‌مه‌ڕ به‌ره‌ی نه‌ته‌وه‌یی، پێموایه ئه‌وانه پتر ئه‌نجامی كێشه‌كه‌ن نه‌ك هۆكاری كێشه‌كه. به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی، ئه‌ندامانی ئه‌م به‌ره‌یه به هه‌ر شێوه‌ك كه ئه‌توانن، چالاكی ئه‌نجام ده‌ده‌ن، به‌ڵام ئه‌مرۆ، ته‌وژم و هێزه‌كه‌یان ئه‌نجامی ساڵانێك كه‌مپینی فه‌رمییه دژی موسڵمانه‌كان: یاسایه‌ك دژی حیجاب، هه‌لومه‌رجێكی جیاكراوه بۆ زۆربه‌ی خه‌ڵك، و به‌م چه‌شنه، كه‌میپن دژی موسڵمانه‌كان، و له‌وه‌ش زیاتر، ئه‌م وێناكردنه‌ش هه‌یه كه جیهانی خۆرئاوای «ئازاد» باڵاتره به‌سه‌ر «به‌ربه‌ره‌كانه‌وه».\nپرسیار: ئاخافتنێكی تایبه‌ت له نێوان ڕاسیزم و شۆڤینیزمی ئایینییش له فه‌ره‌نسادا هه‌یه، ئاخۆ به‌م چه‌شنه نییه؟ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی، بۆ ڕه‌وایه‌تی پێدان پشت به نه‌ریتی كۆماری ده‌به‌سترێت.\nئالان بادیۆ: به ڕه‌هایی. ئه‌م پرسه، به‌دیاریكراوی په‌یوه‌سته به فه‌ره‌نساوه. تێرمی فه‌ره‌نسیی (لایستێ) (laicite)، له نه‌ریتی كۆماریی، نه‌ریتی ڕۆشنگه‌ریی سه‌ده‌ی هه‌ژده، له فۆرمه كلاسیكییه‌كه‌ی له دژی ئایین سوودی له‌م وشه‌یه وه‌رگیراوه. ئه‌مرۆ، بۆ بیناكردنی هه‌ڵویستێكی سكۆلاری بێلایه‌ن سوودی لێوه‌رده‌گیردرێ. به‌ڵام بێگومان به‌هیچ شێوه‌یه‌ك بێلایه‌ن نییه، چونكه دژی موسڵمانه‌كان به‌كارده‌هێنرێ. هیچ یاسایه‌كی هاوشێوه نییه كه مه‌سیحییه‌كان یان یه‌هودییه‌كان بیكه‌نه ئامانج، به‌ڵام، یاساكان، ڕێسا و بڕیاری به‌رفراوانن كه ئامانجیان به‌دیاركراوی دژی موسڵمانه‌كانه، ئه‌وه‌شت له یاد بێ كه ئیسلام له وڵاته‌كه‌ماندا ئایینی هه‌ژاره‌كانه. ده‌بێ له به‌رامبه‌ر ئه‌م خراپ سوودوه‌رگرتنه شایه‌ن به قبوڵ نه‌كردنه، به‌رگری له نه‌ریتی حه‌قیقی كۆماری بكه‌ین. ده‌بێ پێداگری له‌سه‌ر ئه‌م ڕاستییه بكه‌ینه‌وه كه په‌روه‌رده بۆ هه‌موانه. بێگومان ئه‌كرێ په‌روه‌رده‌ی ئایینی هه‌بێ، به‌ڵام یه‌كه‌مین بنه‌چه ئه‌مه‌یه كه په‌روه‌رده ده‌بێ هه‌مووه‌كی بێت. به‌م چه‌شنه، ئه‌وه‌ی له نه‌ریتی كۆماری بۆ بێبه‌شكردنی ژنانی گه‌نج له هه‌ر فۆرمێكی په‌روه‌رده سوودی لێ وه‌رده‌گیردرێ، بنجبڕانه شایه‌نی قبوڵكردن نییه. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر نه‌ریتی كۆماری له مانا ورده‌كه‌یدا له‌به‌رچاو بگرین، بێبه‌شكردنی [ئه‌م ژنانه[ له په‌روه‌رده، ڕسوابوونه. ئه‌و یاسایه‌ی كه ژن یان كچێك به هۆی پۆشاكه‌كه‌ی كه ده‌یپۆشێت، ڕه‌ش ده‌كاته‌وه، به‌گوێره‌ی ئه‌م بنه‌مایه‌ی كه ئه‌م پۆشاكه په‌روه‌ده ئیفلیج ده‌كات یا ده‌ڕوشێنێ، ده‌توانێ نه‌ریتی كۆماری بێت؟ نه‌خێر، ئه‌م یاسایه، یاسای ئاپارتاید و چه‌پاندنی كۆمه‌ڵایه‌تییه.\nپرسیار: ساڵی ڕابردوو كتێبێكت نووسی به ناونیشانی (فه‌لسه‌فه بۆ خه‌باتگێڕان) كه به‌زمانی ئینگلیزی بڵاوبۆوه. له‌به‌رچی چالاكیی سیاسیی ڕادیكاڵ ده‌بێ ئه‌مرۆ بایه‌خ به فه‌لسه‌فه بده‌ن؟\nئالان بادیۆ: ته‌ماشاكه، مێژووییه‌كی دوورودرێژی هه‌یه. ئه‌گه‌ر ڕه‌وشی سه‌ده‌ی نۆزده له‌به‌رچاو بگریت، زۆربه‌ی فه‌یله‌سوفه‌كان، ڕۆشنبیران ناسراو بوون، كه له زۆربه‌ی بواره‌كاندا هه‌ڵوێستێكی دیاریان وه‌رده‌گرت: دژی ئه‌شكه‌نجه و چه‌پاندن، له به‌رگری له زیندانییه‌كان، و زۆر بواری له‌م چه‌شنه. كه‌واته ئه‌م وێناكردنه‌ی كه په‌یوه‌ندییه‌ك له نێوان بۆچوونه فه‌لسه‌فییه‌كان و كرده‌ی سیاسیی هه‌یه، له سه‌ده‌ی نۆزده تاوه‌كو هه‌نوكه ڕاستی تیایه. له میراتی ماركسیستیدا، په‌یوه‌ندیه‌ك له نێوان فه‌لسه‌فه‌ی دیالێكتیك –كه بۆ هێگڵ و ماركس ده‌گه‌ڕێته‌وه- و ویستی سیاسی بوونی هه‌بووه، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر هه‌ندێ كات دژوار و مشتومڕئامێز بووبێ. پێموایه ئه‌م پرسه به تایبه‌ت ئه‌مرۆ شایه‌نی بایه‌خپێدانه، له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌م ساته‌وه‌خته‌دا، بۆچوونی شۆڕشگێری دووچاری لاوازی گشتیی بۆته‌وه. له ئه‌نجامدا، كاتێ ئه‌مرۆ ژنان و پیاوان خه‌ریكی كاری سیاسی ده‌بن، به‌دوای لایه‌نگیریی سیاسییه‌وه‌ن.\nئه‌مرۆ لایه‌نگیریی سیاسی چییه؟ به شكستی كۆمۆنیزمی كۆن، به په‌ره‌سه‌ندنی نیۆلیبرالیزم، به گه‌شه‌سه‌ندنی چینی سته‌مكار-سه‌رمایه‌دار، ئه‌م پرسیاره بێ وه‌ڵام ماوه‌ته‌وه. ئه‌مرۆ جه‌نگه تازه‌كان، ئیشی ئیمپریالیستیی عێراق و ئه‌فغانستانیش ئاڵۆزن- هیچ ڕوونییه‌ك له «باشه‌وه» دژی «شه‌ڕ» بوونی نییه. له‌م ڕه‌وشه‌دا، دۆزینه‌وه‌ی چاره‌نووسێكی ڕوون، دۆزینه‌وه‌ی پره‌نسیپه هاوبه‌شه‌كانی كاری سیاسیی، پێویسته. به‌م هۆیه‌یه كه زۆربه‌ی كه‌سه‌كان به فه‌لسه‌فه‌وه په‌یوه‌ستن، ئه‌مرۆ به‌دوای لایه‌نگیرییه‌كی گشتییه‌وه‌ن به‌ره‌و ژیانی سیاسی و، جێی سه‌رسوڕمان نییه كه ئه‌م پرسی لایه‌نگیرییه گشتییه ئاڵۆز و ناشه‌فاف بێت.\nپرسی خه‌باتی ڕاسته‌وخۆ كه پێویست نییه زۆر ئاڵۆزه. له زۆربه‌ی بواره‌كاندا، به‌م چه‌شنه نییه. بۆ نموونه، ئه‌وه‌ی ده‌بێ به‌رامبه‌ر زه‌بروزه‌نگی پۆلیسی ڕاسیست ململانێ بكرێ، ڕوون و ڕه‌وانه، به‌ڵام بێگومان، له ماوه‌یه‌كی دوورودریژدا، به‌رگری له گرژییه‌كی نه‌رێنی به‌س نییه. ده‌بێ چه‌ندان پره‌نسیپ و خواستی ئه‌رێنی و، ویستێكی كاریگه‌رت هه‌بێ. دواجار، له ڕه‌وشی ئاڵۆزی ئێستا، گه‌ڕان به دوای ڕۆشنایی له ڕێگه‌ی فه‌لسه‌فه ئاساییه. بێگومان، بۆ فه‌لسه‌فه دژواره كه وه‌ڵامێكی ڕوونی ئه‌م پرسیاره بداته‌وه، به‌ڵام ئه‌مه كێشه‌ی خودی فه‌لسه‌فه‌یه.\nپرسیار: له‌باره‌ی بابه‌تی لایه‌نگیریی سیاسی، باسی بوژانه‌وه‌ی ئایدیای كۆمۆنیزم و سیاسه‌تێكی كۆمۆنیستیی تازه‌ت كردووه. به‌سه‌ره‌نجدان له پێكدژییه‌كان، له ڕاستیدا، چه‌ندان تاوانی سامناك به‌م تێرمه‌وه په‌یوه‌ست ده‌بێت، بۆچی تێرمێكی له‌م چه‌شنه‌ت هه‌ڵبژاردووه؟\nئالان بادیۆ: بێگومان له كه‌موكوڕی و نه‌نگییه‌كانی وشه‌ی كۆمۆنیزم ئاگادارم. به‌ڵام له لایه‌ك، كۆمۆنیزم ته‌نیا هه‌وڵی مێژوویی بۆ یه‌كخستنی ئاسۆیه‌كه بۆ داهاتوو، به‌شێوه‌یه‌كی ڕوون و بنجبڕ، دژی سه‌رمایه‌داری بووه. دواجار، جیهانی ئه‌مرۆ له‌ژێر سه‌روه‌رێتی سه‌رمایه‌دارییدایه، سه‌رمایه‌داری بۆته جیهانی، به‌و چه‌شنه‌ی كه ده‌زانین، هه‌موو فۆرمه هه‌مه‌چه‌شنه سیاسییه‌كان له‌م جیهانه‌دا، له چه‌شنی ده‌وڵه‌ته دیموكراته‌كان، له‌ژێر سه‌روه‌ریی سه‌رمایه‌داریدان. من له‌م نه‌نگییانه ئاگادارم، به‌ڵام ته‌واوی ناوه سیاسییه‌كان به‌یه‌ك مانا سازان و ڕێككه‌وتن. دوایینیان كه بێ بایه‌ختر له‌وانیتر نییه، دیموكراسییه. جۆرج بۆش خۆی به دیموكرات له قه‌ڵه‌م دا. ساركۆزی دیموكرات بوو، هه‌موویان وا ده‌رده‌كه‌ون كه دیموكراتن. كه‌واته دیموكراسی له مانا په‌سه‌ندكراوه‌كه‌ییدا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ڕوونتر له كۆمۆنیزم نییه، به‌ڵام بوژانه‌وه‌ی كۆمۆنیزم، واته سه‌ره‌تای بوژانه‌وه‌ی ئۆپۆزیسیۆنێكی سیاسییه دژی سیسته‌می سه‌رمایه‌داری. كۆمۆنیزم بۆ شتێكی ئاوا ناوێكی ڕاسته.\nشتێك هه‌یه كه من ئه‌وه‌م به سێ قۆناغه‌كه‌ی مێژووی كۆمۆنیزم له قه‌ڵه‌م داوه. قۆناغییه‌كه‌م؛ داهێنانی ئه‌م چه‌مكه و دروستبوونیه‌تی به گه‌شه‌سه‌ندنی ماركسیزم. قۆناغیدووه‌م؛ مێژووی ده‌وڵه‌ته كۆمۆنیستییه‌كانی سه‌ده‌ی ڕابردوو –شۆڕشی ڕووسیا و شۆڕشی چینه-. پێشنیاری من ئه‌مه‌یه كه بڵێین له سه‌ره‌تای قۆناغیسێیه‌می كۆمۆنیزمداین، كه نه له‌دایكبوونی ئایدیای كۆمۆنیستیدایه، نه شكستی هه‌وڵه به‌راییه‌كان بۆ به‌دیهاتنی به‌م ئایدیایه. كاتێ ده‌ڵێین كۆمۆنیزم، زۆر كه‌س یه‌كسه‌ر ده‌ڵێن: ئه‌مه یانی ستالینیزم!. دووباره پرسی ناو سازان و ڕێككه‌وتنه‌كان! سه‌رۆك كۆماری فه‌ره‌نسا خۆی به سۆسیالیست له قه‌ڵه‌م ئه‌دا، به‌ڵام تا ئه‌و شوێنه‌ی كه ئه‌زانین به‌ره‌هایی هیچ شتێكی ئه‌و سۆسیالیستی نییه. گرفت و نه‌نگییه‌كانی وشه‌ی كۆمۆنیزم له‌وه‌ش زیاتره، واته شكستی ڕادیكاڵی هه‌وڵه‌كانی ڕابردوو، به‌ڵام ته‌نانه‌ت له شكسته‌كه‌یشدا، شپڕزه‌یی نێوان كۆمۆنیزم و سه‌رمایه‌داری نه‌كرده‌یه و، من وشه‌یه‌كی تر ناناسن كه ئاماژه به شتێكی وه‌ك ئه‌مه بكات. به‌م چه‌شنه، ئه‌م ناوه وه‌ك لایه‌نگیرییه‌كی گشتیی پێشنیاز ده‌كه‌م، كه له فۆمه جیاوازه‌كانی كاری سیاسیی پێكدێت، ئه‌و فۆرمانه‌ی كه له ژێر یاسای خاوه‌ندارێتیی تایبه‌تی، ئۆلیگاریشی دارایی و بوارگه‌لی له‌م چه‌شنه نین. ڕیسك ده‌ناسم. ئه‌گه‌ر كه‌سێك ناوێكی باشتر پێشنیاز ده‌كات، كێشه نییه. ئه‌گه‌ر ئه‌م ناوه به‌مانای بزوتنه‌وه‌یه‌ك له نه‌یاری ته‌واو به سه‌رمایه‌داریدا بێ، په‌سه‌ندی ده‌كه‌م.\nپرسیار: نه‌ریتێكی دابڕاو و نه‌یاری كۆمۆنیستیی سۆسیالیست و شۆڕشگێریش هه‌یه كه به‌رده‌وام هه‌م له نه‌یاری به سه‌رمایه‌داریی خۆرئاوایی و هه‌م به ستالینیزم له فۆرمه جیاوازه‌كانیی، هه‌ڵویستگیرییه‌كی بنه‌ڕه‌تی هه‌بووه. پێتوایه ئه‌م نه‌ریته دابڕاو و نه‌یاره ده‌توانێ ئه‌مرۆ یارمه‌تی بوژانه‌وه‌ی سیاسه‌تی شۆڕشگێری بدات؟\nئالان بادیۆ: بێگومان. به دیدی من ئه‌گه‌ر بڕیار بێت ئه‌مرۆ بیر له پێناسه‌یه‌كی تازه بۆ كۆمۆنیزم بكه‌ینه‌وه. به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی به‌ر هه‌وڵه‌كان له ڕابردوو ده‌كه‌وین كه له ژێر ناوی كۆمۆنیزم دروستبووه -و دواجار، به ته‌واوی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه به ده‌زگا كۆمۆنیستییه‌كان په‌یوه‌ست ببوون- و مانایه‌كی تر به كۆمۆنیزم ده‌به‌خشن، مانایه‌ك پتر له‌وه‌ی نه‌ریتی ستالینیستی پێی داوه. بۆ نموونه، له فه‌ره‌نسا ده‌زگای (سۆسیالیزم یان به‌ربه‌ریه‌ت)ـمان هه‌بوو، هه‌روه‌ها ترۆتسكیزم، و هه‌ندێ تێگه‌یشتنی ماویستی، به‌و چه‌شنه‌ی چه‌ند سیمایه‌كی ئه‌نارشیست له به‌رامبه‌ر نه‌ریتی زاڵی كۆمۆنیستیی سه‌ده‌ی بیسته‌م به‌رگرییان كردووه. هه‌موویان له پانتایی باسه‌كانمان خۆیان گونجاندووه.\nپرسیار: ئه‌مرۆ، كه‌سانێكی ڕادیكاڵی زۆر، به‌تایبه‌ت گه‌نجان، به‌رامبه‌ر سیاسه‌ت گومانیان هه‌یه، ته‌نانه‌ت به‌رامبه‌ر شێوه‌ی حزبی، و نوێنه‌رایه‌تیی سیاسیی و سه‌ركرده‌یی. وێڕای ئه‌وه‌ش، بۆ زۆر كه‌س ڕوونه كه پێویستمان به ستراتیژێكی گه‌وره‌تر و ته‌باییه‌كی تاكتكیی له ناو بزوتنه‌وه‌دا هه‌یه. چۆن ئه‌كرێ به‌سه‌ر ئه‌م كێشه‌یه زاڵ بین؟\nئالان بادیۆ: ئه‌وه ده‌زانم! پرسیاره‌كه هێشتا بێ وه‌ڵامه، به‌ڵام ئه‌كرێ وێنایه‌كی ڕوون له كێشه‌كه بخه‌ینه ڕوو. ئه‌مرۆ، كێشه‌كه پرسی شۆڕش یان بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری بۆ خودی خۆی نییه. به‌درێژایی ئه‌م ساڵانه‌ی دوایی، شاهێدی چه‌ندان یاخیبوون، شۆڕش و بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری زۆربووین. له میسر و چه‌ند شوێنێكی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، كۆریای باشوور، توركیا، به‌رازیل و چین، ته‌نانه‌ت ئه‌مرۆ له ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان. ڕه‌وشه‌كه، ڕه‌وشێكی تازه‌یه له سه‌رتاسه‌ری جیهان. بۆ من وه‌ك ده‌یه‌كی شه‌سته: واته ساڵانی یه‌كه‌می ده‌یه‌ی شه‌ست. بزوتنه‌وه‌ی دژه جه‌نگی ڤێتنام، بزوتنه‌وه‌ی مافی مه‌ده‌نی، مانگرتنه به‌راییه‌كان له كارگه‌كان و ..هتد. ئه‌و كاته‌ش وه‌ك ئـێستا وا هه‌ست ده‌كه‌ین شۆڕشه مه‌زنه‌كان و بزوتنه‌وه جه‌ماوه‌رییه‌كان، كرده‌نییه. دژواری سیاسه‌ت ئه‌مرۆ ئه‌مه نییه كه خه‌ڵك هیچ كارێك ناكه‌ن: ئه‌مه ڕاست نییه. بێگومان، هێشتا له سه‌رده‌مێكی كۆنه‌په‌رست و دواكه‌وتووی به‌رفراوان ده‌ژێین، به‌ڵام له‌مانایه‌كی سه‌ره‌كی، گوتنی ئه‌وه‌ی كه هه‌موو مرۆڤه‌كان بێ كرده‌ن، قسه‌یه‌كی ڕاست نییه. چه‌ندان بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ریی واقعی له ئارادابوون. به‌م چه‌شنه، ئه‌مرۆ پرسه‌كه‌مان، پرسی شۆڕش و یاخیبوون دژی جیهان و ڕه‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌یه، نییه. نه‌وه‌ی گه‌نج، به‌تایبه‌ت، ئه‌وه‌یان خستۆته ڕوو كه توانای ئه‌نجامدانی كارێكی له‌م چه‌شنه‌یان ده‌بێت. كێشه‌كه لێره‌وه‌یه كه «سیاسه‌ت» له مانا كلاسیكییه‌كه‌ی له قه‌ڵه‌م ئه‌ده‌م، واته جیهانی حزب و دامه‌زراوه كلاسیكه سیاسییه‌كان كه به‌تایبه‌ت له دیدی گه‌نجان، په‌یوه‌سته به جیهانی كۆنه‌وه و، له دنیای هه‌نووكه به‌و چه‌شنه كار ناكات. ئه‌م پرسه دوو كێشه دێنێته پێشه‌وه. یه‌كه‌م ئایدۆلۆژیا. ئێمه ئایدیایه‌كی ڕوون و هاوبه‌شمان له‌وه‌ی ده‌مانه‌وێ نییه. ئه‌وه‌ی نامانه‌وێ، بۆمان ڕوونه، ئه‌وه‌ی ده‌مانه‌وێ هێنده ڕوون نییه. كه‌واته باسی چییه‌تی ئایدۆلۆژیی له نێوان فه‌لسه‌فه و ویستی سیاسیی، له نێوان پره‌نسیپه ئیتیكییه‌كان و په‌یمانی سیاسیی دێته پێشه‌وه. ئه‌م باسه زۆر هاوشێوه‌ی ئه‌و باسه‌یه كه له سه‌ده‌ی نۆزده خرایه ڕوو. ڕه‌وشه‌كه به بۆچوونی من پتر وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی ناوه‌ڕاسته‌كانی سه‌ده‌ی نۆزده‌یه تا ئاخروئۆخره‌كه‌ی. له‌م زنجیره یه‌ك له دوای یه‌كه‌دا، پێویستمان به چه‌ند ئایدیایه‌كی سیاسیی تازه و ئامرازی تازه بۆ شیكرده‌نه‌وه‌ی ڕه‌وشه‌كه هه‌یه. ئه‌مه یه‌كه‌مین خاڵه. پێویستمان به توێژینه‌وه‌ی تازه له بواری ئابووری و ئیكۆلۆژیی هه‌یه، به‌ڵام ئاخۆ باسێكی له‌م چه‌شنه ڕۆشنایی بۆ ئه‌م سه‌رده‌مه تاریكه دێنێت، من له‌م ڕووه‌وه ڕه‌شبینم.\nخاڵی دووه‌م په‌یوه‌سته به فۆرمی ده‌زگای سیاسیی. هه‌ندێ خه‌ڵك كۆكن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه پێویستمان به ده‌زگایه‌ك هه‌یه كه له بزوتنه‌وه (نزیك) بێت، ده‌زگایه‌كی سیاسیی و ئه‌م ده‌زگایه نه‌ك ته‌نیا شۆڕش كه سه‌رده‌م، سه‌رده‌مێكی تازه‌ی سیاسی ڕێكده‌خات. له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت له‌به‌رامبه‌رمان ڕاوه‌ستاوه و، به‌مانایه‌ك، ده‌وڵه‌ت هه‌موو ئه‌وه‌ی سه‌رده‌مه‌كه كه ده‌یه‌وێ له‌به‌رده‌ستیدایه. كه‌واته پرسیاری گرنگیی ئه‌مرۆ ئه‌مه‌یه: چۆن ئه‌كرێ سه‌رده‌مێكی سیاسیی تازه ڕێكبخرێ؟\nپرسیار: له كتێبی «فه‌لسه‌فه بۆ خه‌باتگێڕان» وابه‌رچاوده‌كه‌وێ بایه‌خ به‌وه ناده‌یت كه به «نه‌ریتی شۆڕشگێریی كلاسیك» له قه‌ڵه‌می ئه‌ده‌یت، به‌ڵام ئایا ئه‌مرۆ ئه‌مه ئه‌ركی شۆڕشگێره‌كان نییه واز له‌م نه‌ریته بهێنن، كه ئامانجی ڕه‌شكردنه‌وه‌ی سه‌رمایه‌داری و ده‌وڵه‌ت بووه، له باتی ئه‌وه به‌رگێكی تازه به به‌ر هه‌ردوو ئاستی تیۆریی و پراكیتیكی بكه‌ن؟\nئالان بادیۆ: پرسی ده‌زگا به‌راستی ئاڵۆز و دژوار ده‌رده‌كه‌وێ. به‌م مانایه‌ی كه چۆن كرده‌نییه، له‌ودیو شۆڕش و یاخیبوونی بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری، هاوشان به ویستی ئه‌م بزوتنه‌وانه پشتئه‌ستوور به بونیاده ئاسۆییه‌كان و په‌یوه‌ندییان به خڕبوونه‌وه مه‌زنه‌كان، ململانێ به‌ره‌و ڕێكخستنی سه‌رده‌مێكی سیاسیی، به‌ره‌و ئه‌م توانایه‌ی كه بزانین چۆن ده‌بێ له كایه‌ی سیاسیی پێشڕه‌وی بكرێ، درێژه‌ی پێ بدرێ؟\nپرسی ده‌زگای سیاسی له هه‌نووكه دژوارترین پرسه له پانتایی سیاسه‌تدا و پێده‌چێ به‌رده‌وام به‌م چه‌شنه بووه. ئه‌كرێ مێژوویش بخوێنرێته‌وه. مێژووی شۆڕشه خۆڕسكه‌كان، مێژوویی حزبه كلاسیكه‌كان، ئه‌و حزبانه‌ی كه بۆ ڕزگاریی نه‌ته‌وه‌یی ده‌جه‌نگن و هتد. كاتێ له نه‌ریتی شۆڕشگێریی كلاسیك ده‌ده‌وێین، به‌گشتی، بیر له‌مه ده‌كه‌ینه‌وه كه ناواخنی هه‌ر چالاكییه‌كی سیاسی له ڕاستیدا شۆڕشه. واته به‌ده‌سته‌وه‌گرتنی ده‌سه‌ڵات بۆ وێرانركردنی ده‌سه‌ڵاته كۆنه‌كه.\nپرسیار: كه بۆ چه‌پ ئه‌مرۆ بۆته شتێكی ناباو.\nئالان بادیۆ: به‌ڵێ! هه‌نوكه ده‌زانین، به‌ڵام له كۆتایی سه‌ده‌ی نۆزده نامانزانی، كه كێشه‌كه نه‌ك له خودی شۆڕشدایه، به‌ڵكو له‌و شته‌دایه كه له دوای ئه‌وه‌وه دێت. ئه‌مه وانه‌یه‌كی قووڵ و دیاریكه‌ره. كاتێ من نه‌ریتی شۆڕشگێری كلاسیك ده‌خه‌مه به‌ر ڕه‌خنه‌وه، له‌م گۆشه‌نیگاوه نییه كه به‌ده‌سته‌وه‌گرتنی ده‌سه‌ڵات و تێكشاندنی توانای دوژمن خراپه، به هیچ شێوه‌یه‌ك. به‌ڵام ده‌زانم كه كێشه‌كه له دوای ئه‌وه په‌یدا ده‌بێت، تێكشاندنی گشتیی بینای ویستێكی سیاسیی تازه به ئامرازی په‌تیی سیاسیی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی. به‌شێوه‌یه‌كی گشتی، ئێمه له سه‌رده‌می واقیعێكی تازه ده‌ژێین: شۆڕشه‌كان بوونیان هه‌بووه، چه‌ندان شۆڕش سه‌ركه‌وتوو بوونه، گومانێك له‌م باره‌یه‌وه نییه، به‌ڵام ئه‌مه‌ش ده‌زانین كه بینای كۆمه‌ڵگایه‌كی تازه به هۆی فۆرمه تازه‌كانی ده‌سه‌ڵات به‌شێوه‌یه‌كی مێژوویی شكستی خواردووه.\nناكرێ ڕابردوو دوباره بكرێته‌وه. ئه‌ركی ئێمه ئه‌مه‌یه كه جارێكی تر بیر له كێشه‌یه‌كی هاوشێوه بكه‌ینه‌وه: چۆن ئه‌كرێ ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی دوژمن تێكبشكێنرێ و ده‌سه‌ڵاتێكی تازه بینا بكرێ؟ ئه‌مه له ڕاستیدا فۆرمه‌ڵه‌به‌ندییه‌كی سه‌ره‌كیی ئایدیای ماركسیستییه و، له به‌رهه‌مه‌كانی خودی ماركسیش ده‌دۆزرێته‌وه، كه ده‌بێ ده‌سه‌ڵات به‌ده‌سته‌وه بگرین، به‌ڵام دوای كۆمۆنه‌ی پاریس، خودی ماركس ده‌یگووت ده‌بێ ته‌واوی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی تێكبشكێنرێت، نه‌ك ته‌نیا ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تیی دوژمن به‌ڵكو ته‌واوی فۆرمه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی. كه‌واته ئه‌كرێ ڕه‌شكردنه‌وه و وێرانكردنی ده‌وڵه‌ت ڕێكبخرێته‌وه. هه‌نووكه ئه‌وه فێربووین كه ڕێكخستنی كۆتاییه‌كی پێشكه‌وتوو به هۆی ده‌وڵه‌ت كرده‌نی نییه. هه‌نووكه، نه‌ك دواتر، ده‌بێ وێنای ده‌سه‌ڵاتێكی تازه بكه‌ین.\nشتێكی له‌م چه‌شنه هاوشێوه‌ی چییه؟ ده‌سه‌ڵاتی تازه ده‌بێ په‌یوه‌ندییه‌كی داخراوی نێوان ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی و بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری بهێنێته كایه‌وه، شتێكی وه‌ك ئه‌مه. ئه‌م فۆرمه تازه‌یه‌ی دیالێكتیكی پۆزه‌تیڤی نێوان ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی و بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری پرسی ده‌زگایه‌كه. بۆ به‌دیهاتنی، سیاسه‌تی داهاتوو سێ تێرم هه‌یه، ده‌وڵه‌تی حزبی كلاسیك ته‌نیا یه‌ك تێرمی هه‌بوو: ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی، به‌ڵام سیاسه‌تی داهاتوو ده‌بێ سێ تێرمی هه‌بێ: ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی، بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ریی، ده‌زگای سیاسیی كه نه شایه‌نی كورتبوونه‌وه بۆ بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌رییه -له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌بێ سه‌رده‌مێكی سیاسیی تازه دروست بكات- نه شایه‌نی كورتبوونه‌وه‌یه بۆ ده‌وڵه‌ت.\nبه‌م چه‌شنه، به‌دیدی من، ده‌بێ ڕه‌وشێكی سیاسیی بهێنینه كایه‌وه كه تیایدا بتوانین یه‌كێك له‌م سێ تێرمه، بزوتنه‌وه‌یه‌ك، بزوتنه‌وه‌ی دیالێكتیكمان هه‌بێت. من گوومانم له هه‌موو فۆرمه سیاسییه‌كان هه‌یه كه یه‌كێ له‌م سێ تێرمه كورت بكه‌نه‌وه. بۆ نموونه، بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ریی بێ ده‌وڵه‌ت ده‌بێته هۆی ئه‌نارشیی كلاسیك، یان ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌ت بۆ شتێك جگه له بزوتنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری كورت بكرێته‌وه، دووباره «حزبی كلاسیك»ـمان ده‌بێت. كه‌واته پرسه‌كه به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی ئه‌مه‌یه كه چۆن دیالێكتیك بهێننه پێشه‌وه نه‌ك دیالێكتیكی نێوان یه‌ك یان دوو تێرم، به‌ڵكو دیالێكتیكی نێوان سێ تێرم له پانتایی سیاسییدا بێت.\nپرسیار: له كتێبی«ژیانێكی نائارام» یاده‌وه‌رییه نائاساییه‌كانی هاوڕێكه‌ت دانێل به‌ن سه‌عید، ئه‌و به‌م پرسه‌وه سه‌رقاڵ ده‌بێت كه چۆن له فه‌ره‌نسا كه‌مپینێكی سیاسیی دژی میراتی ڕادیكاڵی ئایاری 68 چه‌كه‌ره‌ی كردووه، هه‌وڵێك بۆ به‌دناوكردن و به‌كاریكاتێركردنی ڕووداوه‌كانی ئه‌و ساڵه. به بۆچوونی تۆ، میراتی حه‌قیقی 68 چییه؟ بۆچی ئه‌و كه‌سه ڕادیكاڵانه‌ی كه له داهاتوو ده‌ڕوانن، ده‌بێ به‌رگری لێبكه‌ن؟\nئالان بادیۆ: ده‌توانم وه‌ڵامێكی بێ په‌رده‌ی ئه‌م پرسیاره بده‌مه‌وه. تازه‌یی 68 ته‌نیا هه‌بوونی بزوتنه‌وه به‌هێزه‌كانی نێوان خوێنه‌وه‌ران (په‌روه‌رده‌كراوه‌كان) و گه‌نجان نه‌بوو. له‌به‌رئه‌وه شتێكی له‌م چه‌شنه له‌و سه‌رده‌مه‌دا له ته‌واوی وڵاته‌كان بوونی هه‌بوو. پرسی هه‌بوونی مانگرتنه سه‌رتاسه‌رییه‌كانی كرێكاران له‌م وڵاته‌ش نه‌بوو، بۆ نموونه، له‌به‌رئه‌وه شتێكی له‌م چه‌شنه له ساڵی 1936ـیش له فه‌ره‌نسا بوونی هه‌بوو، تازه‌یی 68 په‌یوه‌ندیی نێوان ئه‌م دووانه بوو. ئه‌م ڕووداوه به ته‌واوی تازه‌ده‌ركه‌وتوو بوو له‌به‌رئه‌وه‌ی حزبی كۆمۆنیست نه‌یار بوو به‌رامبه‌ر پێكه‌وه‌ژیانی ئه‌م دوو بزوتنه‌وه‌یه. له حزبی كۆمۆنیستدا، كرێكاران به ته‌واوی جیا له ڕۆشنبیره ڕادیكاڵه‌كان ڕێكده‌خرێن، ته‌نیا حزب ده‌یتوانی نێوه‌ندگیری نێوان ئه‌م دووانه بێت.\nپرسیار: به‌شداریتان له‌م بزوتنه‌وه‌یه به مانای دابڕان له حزب و ئامۆژگاره‌كه‌تان لویس ئاڵتوسێر بوو.\nئالان بادیۆ: بێگومان. ئه‌وه جوداییه‌كی زه‌بروزه‌نگاوی بوو. تازه‌یی 68 له توانای ڕێكخستن و ده‌ركه‌وتن په‌یوه‌ندیی ڕاسته‌وخۆ له نێوان ئه‌و دوو بزوتنه‌وه‌یه‌دا بوو. من به‌شێوه‌یه‌كی دیاریكراو له هه‌ردوو ڕووداوه‌كه‌دا به‌شداریم كرد. به‌م مانایه‌ی كه ده‌چینه كارگه‌كان، له‌گه‌ڵ كرێكاران قسه ده‌كه‌ین و، فۆرمێكی تازه له یه‌كێتیی جه‌ماوه‌ری ده‌هێنینه كایه‌وه كه له‌م وڵاته بێهاوشێوه بووه. پاش ئه‌وه، چه‌ندان هه‌وڵ بۆ هێنانه‌كایه‌وه‌ی فۆرمێكی تازه له سیاسه‌ت، به‌گوێره‌ی ئه‌م توخمه تازه‌یه، دروستبوو كه ڕێگه‌ی به حزب نه‌ده‌دا به‌و فۆرمه مۆنۆپۆلی په‌یوه‌ندیی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌به‌رده‌ستدا بێت. به پێچه‌وانه‌وه، هه‌وڵه‌كانمان بۆ فه‌راهه‌مكردنی ئه‌م توانایه بوو كه په‌یوه‌ندیی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌گوێره‌ی فۆرمێكی تازه له ده‌زگا بێت.\nدواجار، هه‌موو ئه‌م كارانه‌مان به گڕوتینه‌وه ئه‌نجامدا، به‌ڵام له ڕووی مێژوویی سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو، به‌ڵام دواجار كێشه‌كه لێره نییه. بۆ نموونه له سه‌ره‌تاكانی سه‌ده‌ی نۆزده، ئه‌م ئه‌زموونه، ئه‌زموونێكی بنه‌ڕه‌تی بوو. من هێشتا له‌و بڕوایه‌م. ئه‌گه‌ر ده‌مانه‌وێ ڕێگه‌ی نوێی ده‌زگا بدۆزینه‌وه، ئه‌م چاره‌نووسه نه به ئامرازی ڕۆشنبیریی په‌تی، نه به ئه‌ركی جودای گه‌نجانی خوێنده‌وار، نه به كوده‌تای گه‌نجانی گشتیی په‌راوێزی شاره‌كان و نه به مانگرتنی كرێكاری به‌ده‌ست دێت، ئه‌م چاره‌نووسه ده‌بێ به نێوه‌ندگیری نێوان هه‌موو ئه‌م ململانێیه كۆمه‌ڵایه‌تییانه بینا بكرێ و، ده‌بێ دڵنیا بین كه به هۆی ئه‌م په‌یوه‌ندییانه، ئه‌كرێ فۆرمێكی تازه‌ی سه‌رده‌می سیاسیی و ده‌زگا دابهێنرێت.


داخویانیا کەنەکێ یا دو روو و ئەرکێ وێ یێ راست چییە ؟ - دارکا مازی\nداخویانیا کەنەکێ یا دو روو و ئەرکێ وێ یێ راست چییە ؟\nرێخستنا پەکەکێ یا ئەورۆپا کەنەکێ، دەربارێ ئێریشا چەتەیێن داعشێ یا ل سەر گوندێ خدرجە یێ سەر ب مەخموورێ ڤە کو 10 پێشمەرگە و 3 ھەمولاتییێن سڤیل تێدا جانێ خوە ژ دەست دا بوون، داخویانییەک بەلاڤ کرن. د داخویانیێ دا ژ کوردان ھات خواستن کو ل دژی ئێریشێن چەتەیێن داعشێ ببن یەک و بەرژەوەندیێن خوەیێن حیزبی ل ئالیەکێ بھێلن.\nدەما کو ئەم د چارچۆڤەیا گشتی دا ل داخویانیا کەنەکێ دنێرین، ئەڤ داخویانیە راستە، لێ ئەگەر ل گۆری کەسێن کو داخویانی دایە، پەیوەندی و خەباتێن وان کەسان داخویانیێ بنرخینین، دهێتە دیتن کو ئەڤ داخویانیە ب سەرێ خوە داخویانییەکا دو روویە. ژ بەر کو د داخویانیێ دا تەنێ یەک ژ دژمنێ کوردان وەکە دژمن دهێتە بەحس کرن. داعش نە تەنێ دژمنێ کوردانە. د راستییێ دا حەشدا شەعبی ژی نوسخەیەک ژ داعشێ یە لێ ب ناسنامەیا شیعەیان. حەشدا شەعبی ژی ب قاسی داعشێ ژ بۆ کوردان تووندرەو و مەترسیدارە. گەلۆ کەنەکە حەشدا شەعبی وەک دژمن دبینیت؟\nمە قەد نە بھیستییە کو کەنەکە د دەربارێ ئێرشێن حەشدا شەعبی بۆ سەر ھەولێرێ داخویانیەک بەلاڤ کر بیت. و ھەمان دەم بانگ نەکریە و نە گۆتییە “گەلی حیزبێن کوردان، دەست ژ بەرژەوەندیێن خوە بەردەن و ل دژی حەشدا شەعبی ببنە یەک و تەکۆشینێ بکەن” کەسێن کو دیرۆکا کەنەکێ و رێخستنا وێ یا ئەساسی دزانن ژی ڤێ یەکێ باش فێم دکەن. ژ بەر کو کەنەکە ئاڤابوونەکە کو ژ بۆ بەرژەوەندیێن پەکەکێ ھاتیە رێکخستن. ژ بەر ڤێ سەدەمێ نە مومکنە کو ل ئیراقێ ل دژی ھەڤالبەندێ پەکەکێ ئانکو حەشدا شەعبی ب کاریت داخویانیێ بدەت. ژ بەر کو ئەڤ ھەلوەست بەرەڤاژی سیاسەت و ئەرکێ کەنەکێ یە.\nکەنەکە خوەدی دیرۆکەکا درێژە کو پێدڤی لێکۆلینێ دکەت. ئەڤە نە مژارا سەرەکی یا نڤیسینا مەیە. لێ ئەم دزانین کو ئەو رێخستنەکە کو پەکەکێ ژ سالێن 1990ێ ڤە ئاڤا کرییە. د دەسپێکا دامەزراندنێ دا ھندەک شەخس و دەردۆرێن وەلاتپارێز دناڤا وێ دا جی دگرت. لێ ب بۆرینا دەمێ کەنەکە بۆ رێخستنەکا گرێدایی پەکەکێ و ژ ئالیێ ھندەک سیاسەتمەدارێن بەرێ کو کادرۆیێن پەکەکێ بوون ڤە ھاتە برێڤەبرن.\nھەر چەند کەنەکە نەتەوا کورد و یەکیتیا نەتەوی یا کورد ژ بۆی خوە وەکە مەرتال ب کار تینیت ژی لێ د راستییێ دا، پەکەکە ڤێ رێخستنێ وەکە سەرباز ژ بۆ خوە ددەتە کارپێکرن. ژ ئالییێ کادرۆیێن پەکەکێ یێن ئەورۆپا نیلووفەر کۆچ، ئادەم ئووزون، زوبەیر ئایدار، رەمزی کارتال ڤە دهێتە برێڤەبرن. ناڤەرۆکا کۆنگرەیێ، رێڤەبەریا کۆنگرەیێ، ھەڤسەرۆکێن وێ و ھتد. ھەمی راستەراست ژ لایێ قەندیلێ ڤە تێنە دەستنیشانکرن. پەکەکە ئەندامێن کەنەکێ ل گۆری بەرژەوەندیێن خوەیێن دەمکی وەک سەرباز چەپ-راست، پێش و پاش دگەرینیت. پەکەکە، کەنەکێ وەکە سازییەکا بێ باندۆر و تەنێ ژ بۆ ئارمانجێن پێشاندانێ بکار تینیت.\nد ڤان سالێن داوی دا وەزیفەیا سەرەکی یا کەنەکێ بوویە “قولبا دژبەرێن حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ و پەدەکێ”، د ناڤا پێڤاژۆیێ دا ھەموو کەسێن ژ پەدەکێ سل بوویی و نەیارییا پەدەکێ دکەن ل کەنەکێ کۆم بوونە. یێن کو ھەری زێدە ل سەر ماسەیێن بارەگەھا کەنەکێ ل بروکسلێ روونشتینە، ئێریشی بارزانی دکەن و ژ بۆ پەکەکێ دبنە ئەندامێن کەنەکێ یێن ئیدەئال. هندەک جاران ژ بۆ کەیفا ڤان کەسان کۆنفەرانس، کۆمخەبات و ھتد تێنە لدارخستن. ب ئۆرگانیزەکرنا جڤینان ڤە رەنگڤەدانا پچووک د دەتە ژیانا وان خەباتکارێن خوە.\nخەباتێن کەنەکێ یێن ل باشوورێ کوردستانێ گەلەک سەیرترن. کەنەکێ ل ھەرێما کوردستانێ ھەموو ھەڤالبەند و جەحشێن سەددام وەکە “رەوشەنبیر” ل دۆرا خوە کۆم کرنە. ژ بۆ رێڤەبەرییا بارەگاھێ کەنەکێ یێ ھەولێرێ ژی ئەندامێن ئیستخباراتا پەکەکێ تێنە وەزیفەدار کرن. ل ڤێرە ژی کارێ سەرەکی یێ ڤان ملیتانان دژایەتییا پەدەکێ و بارزانی یە. چ دز و بێ ئەخلاقەک ھەبیت تەنێ ببێژیت ئەز دژی بارزانی مە دناڤا کەنەکێ دا دکاریت جیهـ بگریت. پیڤانێن ئەندامەتییا کەنەکێ دژاتییا ھەرێما کوردستانێ و ب تایبەت دژبەرییا پەدەکێ یە.\nھەر چەند دهێتە زانین کو کەنەکە جامخانەیا پەکەکێ یە و ئارمانجا وان خەراب کرنا ھەرێما کوردستانێ بیت ژی، لێ دیسا ژی حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ب خوینساری نێزیکاتیێ لگەل وان دکەت و رێک دا خەباتا کەنەکێ. د بن ناڤێ نوونەراتیا باشوورێ کوردستانێ یا کەنەکێ دا، کادرێن وەکە نیلووفەر کۆچ تەنێ ل دژی دەستھلاتداریا ھەرێما کوردستانێ خەبات مەشاند. ل باشوور دو ژ وان کەسێن ژ پەکەکێ سل بوویی و نها ب دژبەرێن سەرەکی یێن پەدەکێ دهێنە ناسکرن ژ بۆی ئەندامەتیا کەنەکێ هاتنە هەلبژارتن کو ئەو ژی کامیران بەرواری و هندرین ئەشرەف ئامێدی نە.\nب کورتی، کۆنگرەیا کو ناڤەکێ مەزن وەک کۆنگەرا نەتەوا کوردستانێ ھەیە، تەنێ ژ بۆ ڤالاکرنا تێگەھا نەتەوایەتی و خزمەتکرنا بەرژەوەندییێن پارتییا پەکەکێ ھاتیە ئۆرگانیزە کرن. د ھەمان دەمی دا ڤێ ئۆرگانزاسیۆنا پەکەکێ، رێ ل بەر “کۆنگرەیا نەتەوەیی یا کورد” یا راست ژی گرتییە. کەنەکە ب ڤێ رەوشا خوە دڤێت بهێتە تەشھیر کرن. پێویستە پەکەکە دەست ژ “کەنەکێ وەکە گۆپال” ل دژ ھەرێما کوردستانێ بکارئانینێ بەردەت. بەریا ھەر تشتی دڤێت رەوشەنبیرێن باشوورێ کوردستانێ ماسکەیا کەنەکێ دەربێخن و راستییا وێ یا پەکەکە بوونێ ببینن. پشترا حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ د بن ناڤێ یەک رێزییێ و تێکلیێن د ناڤبەرا کوردان دا چ لێبۆردەئییێ پێشکێشی ڤێ رێخستنا پەکەکێ نەکەت. وەکە مخاتابەکیێ دیپلۆماسی نەبینیت و لگەل وان دا د ھەڤدیتن کرنێ دا ھشیار بیت.


Home›ژینگە›لە ئيسپانيا کارەبا لە پرتەقاڵ بەرهەمدەهێنرێت\nلە شاری سيڤيلی ئيسپانيا کە بە داری پرتەقاڵ بەناوبانگە، رۆژانە بە سەدان تەن پرتەقاڵ کۆدەکرێتەوە وزەی کارەبای لێبەرهەمدەهێنرێت.\nبينگۆن لۆپێز بەڕێوبەری بەشی ژينگە لە کۆمپانيايەکی بەرهەمهێنانی کارەبا لە پرتەقاڵ دەڵێت “پرۆسەيەکی زۆر ئاسانە، لە %50ی پرتەقاڵ شەربەت ياخود ئاوە، لەڕێگەی ئەو شەربەتەوە گازمان دەستدەکەوێت کە دەوڵەمەندە بە ميسان لەوڕێگەيەشەوە دەتوانين وزە بەرهەمبهێنين”.\nباس لەوەشدەکات: “ئەو شەربەتی پرتەقاڵە پێويستی بەوەنييە هيچ ماددەيەکی کيميای تێكەڵبکرێت، ئەو پرۆسەيەش وادەکات گۆڕانی کەشوهەوا کەمتربێتەوە ئەوەش بەهۆی وزەی نوێبووە”.\nتاقيکردنەوەکان دەريانخستووە، يەک تەن پرتەقاڵ دەتوانرێت 50 کيلۆوات کارەبای لێبەرهەمبهێرێت، واتا دەتوانرێت کارەبای پێنج ماڵی پێدابينبکرێت لە رۆژێکدا، کۆمپانيايەکی ئەو بوارەش دەڵێت ئەگەر پرتەقاڵی تەواوی شارەکە کۆبکەنەوە، دەتوانن بۆ ماوەیەک کارەبای 73 هەزار ماڵ دابین بکەن.\nشاری سيڤيلی ئيسپانيا بە داری پرتەقاڵ بەناوبانگەو لە زۆربەی شەقامەکانيدا داری ئەو ميوەيە بونی هەيە و نزيکەی 50 هەزار درەخت دەبن، دەیڤد گیڤارا، ئەندامی ئەنجوومەنی شاری سیڤلیا دەڵێت: “پرتەقاڵ گوزارشت لە شارەکەمان دەکات، هۆکاری سەرنجڕاکێشانی گەشتیارانیشە”.


هاتووچۆی سلێمانی و هەولێر لەسەر دەوام و مامەڵەی هاوولاتیان ڕوونكردنەوە دەدەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nفرسەت سۆفی: بەرهەمهێنانی چارەسەری كۆرۆنا لە هەولێر دەستكەوتێكی مەزنە بۆ مرۆڤایەتی\nمەزڵوم كۆبانێ لەگەڵ فەرماندەیی هێزەكانی ڕوسیا لە سوریا كۆبووەوە\nقەدەغەی هاتووچۆهاتووچۆی سلێمانی\nلە هەولێر دواین بڕیار لەسەر قەدەغەی هاتووچۆ درا\nبەوێنە..قەدەغەی هاتوچۆ لە هەولێر بەردەوامە\nكارمەندانی هاتووچۆی سلێمانی؛ بڕینی مووچە قبوڵ ناكەین\n2020/07/08 - 9:37 AM\nتووشبوویەكی كۆرۆنا لە دەڤەری ڕاپەڕین گیانی لە دەست دا كە پیاوێكی تەمەن 63 ساڵە.\nبە پێی زانیارییەكان ئەو هاووڵاتییە ماوەی 10 لە نەخۆشخانە مابووەوە بۆ چارەسەركردن، بەڵام بە كاریگەری ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانی لە دەست دا.\nبەوەش ژمارەی حاڵەتەكانی مردن بە كۆرۆنا لە ڕاپەڕین گەیشتە 10 كەس كە پێنج ژن و پێنج پیاون.\nتا ئێستا 287 حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا لە ئیدارەی ڕاپەڕین تۆمار كراوە کە 176یان پیاوە و 104 کەسی دیکەیان ژنن و حەوتیشیان منداڵن.\n2020/07/08 - 9:11 AM\nهێزێكی لیوای 61ی سەر بە سەرۆك وەززیرانی عیراق چوونە سەر بارەگای بارەگایەکی تورکمانەکان و داوای سڕینەوەی دروشمێکی سەر دیواری بارەگاكەیان لێدەكەن كە نووسویانە “كەركوك توركە و هەر توركیش دەمێنێتەوە”.\nدرەنگانێكی شەوی ڕابردوو هێزێكی سەر بە لیوای 61 كە ئەركی پاراستنی ئاسایشی كەركوكی لەسەرشانە، چوونە سەر بارەگای پارتێكی توركمانەكان داوایان لێكردن ئەو دروشمە بسڕنەوە كە لەسەر دیواری بارەگاكەیان نووسیویانە.\nلە دروشمەكەدا نووسراوە “كەركوك توركە و هەر بە توركیش دەمێنێتەوە”.\nبە پێی زانیارییەكان، بۆ ڕێگرتن لە دروستبوونی گرژی ئەرشەد ساڵحی سەرۆكی بەرەی توركمانی دەستوەردانی كردووە و هێزە عیراقییەكە كشاونەتەوە، بەڵام سوورن لەسەر ئەوەی دەبێت دروشمەكە بسڕنەوە.\nبارەگاکە شوێنی گروپێکی توندڕەوی تورکمانەکانە و لە ئاڵاکەیاندا وێنەی گورگەبۆرەکانی تێدایە کە تورکە ڕەگەزپەرستەکان وەك دروشمی خۆیان بەرزی دەکەنەوە، لە نێویشیاندا بزووتنەوەی ڕەگەزپەرستی “مەهەپە” لە تورکیا، کە بەردەوام نکوڵی لە بوونی کورد دەکات و لە ڕابردووشدا داوای کردبوو ئاڵای تورك لەسەر قەندیل هەڵبکرێت.\nجیهان42 خولەک پێش ئێستا\nی.سلایدەر50 خولەک پێش ئێستا\nئەنجومەنی وەزیران دەربارەی یاسای چاكسازی كۆدەبێتەوە\nخەڵك – بەشی هەواڵ تووشبوویەكی كۆرۆنا لە دەڤەری ڕاپەڕین گیانی لە دەست دا كە پیاوێكی تەمەن 63 ساڵە. بە پێی...\nخەڵك – بەشی هەواڵ هێزێكی لیوای 61ی سەر بە سەرۆك وەززیرانی عیراق چوونە سەر بارەگای بارەگایەکی تورکمانەکان و داوای سڕینەوەی...


ANF | ژمارەی ئەو کەسانەی لە ئێران بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە گیانیان لەدەستداوە گەیشتە ١٦ کەس\nسێشه‌ممه, 25 Feb 2020, 16:19\nلە ئێران ژمارەی ئەو کەسانەی بۆ هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە گیانیان لە دەستداوە، گەیشتە ١٦ کەس. هاوکات ژمارەی ئەو کەسانەی تووشی ڤایرۆسەکە بوون و لە ژیر چاودێری وردی پزیشکیدان گەیشتووەتە ٦٠ کەس.\nلە ناوچە جیا جیاکانی ئێران لە دوو رۆژی رابردوودا ٤ کەسی دیکەش بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە گیانیان لەدەستداوە و بەم پێیەش ژمارەی قوربانییانی ئەو ڤایرۆسە گەیشتە ١٦ کەس و ژمارەی ئەو کەسانەش کە تووشی ئەو ڤایرۆسە بوون گەیشتووەتە ٦٠ کەس. بە پێی سەرچاوە نافەرمییەکان ژمارەی ئەو کەسانەی بە هۆی ئەو ڤایرۆسەوە گیانیان لە دەستداوە و تووشی بوون، زیاترە لەو ژمارەییەی راگەیێنرداوە.\nبە پێی ئاژانسی ئیلنا جێگری وەزیری تەندروستیش تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە.\nلە لایەکی دیکەوە فڕۆکەیەک لە کە ئێرانەوە دەچوو بۆ تورکیا، بە هۆی گۆمانی ڤایرۆسەکە لە ئەنکەرە نیشتووەتەوە. بە پێی زانیارییەکان، گومان لە یەکێک لە گەشتیاران کراوە و لە ئێستادا ئەو کەسە لە ژێر چاودێری پزیشکیدایە.\nلە ئێران لە ماوەی هەفتەیەکدا بەهۆی لافاوەوە ١٩ کەس گیانیان لەدەستداوە\nلە ئێران بەهۆی کۆرۆناوە تا ئێستا ٢ هەزار و ٧٥٧ کەس گیانیان لەدەستداوە


ئەنفال و ئەنفالی قەرەبوو – سنور میدیا\nژمارەی بینین: 751\n14/4، ساڵ رۆژی مەرگەساتی ئەنفالە. ئەنفال، لە دێرزەمانەوە، تیزاب ئاسا، مێژووی نەژاد و رەچەڵەكی كورد، تا زەمانی بەعس، خستۆتە ناو ژانی هەمیشەییەوە.\nسەركردایەتی سیاسیی كوردستان، خوێندنەوەیەكی زانستییان بۆ بنەچەی چینایەتی بەعس و شوناسی ئایدۆلۆژیان، هەرگیز نەبووە. كە بنەچەی ناسیۆنالیزمی شۆفێنی دواكەوتووی عەرەبە، لەسەر بنجی ئایین- مەزهەب روابون. ئایدۆلۆژیەكەشیان باڵادەستێتی نەژادی عەرەب و پەیامی ئیسلامی عروبەوی بەعسیانە بوو. كاتێك، ئایین- مەزهەب، ئاوێتەی ئایدۆلۆژیەتی نەتەوەیی گۆشەگیر دەكرێ، لەسەر دەسەڵاتدا و بۆ پاراستنی دەسەڵات، بەرە بەرە بەرەو فاشیەت دەخزێن. بۆیە زۆر زۆر گرنگە ئایین و دەسەڵات لێك داببڕێن.\nنەناسینی بنەچەی چینایەتی و شوناسی ئایدۆلۆژی بەعس، لەسەرەتای دامەزراندنیانەوە، كێشەی گەورەی حیزبە سیاسیەكانی عێراق- سوریا، ئینجا هی وڵاتانی دیكەی عەرەبی بووە. تارادەیەك بە چەپەكانیشەوە. بۆیە، یان لەكاتی ئۆپۆزسیۆندا، زۆربەی لایەنە سیاسیەكانی ناوچەكە دۆستایەتییان كردون، یاخود لە هاتنە سەر حوكومڕانیاندا، چونەتە ناو بەرەی سیاسیەوە، لەگەڵیاندا. ئەمە لەكاتێكدا ئەگەر بەقوڵی ئایدۆلۆژیەتی بەعس لێكبدرایەتەوە، نەدەبوو هەر لەسەرەتاوە، بواری پەرەسەندنی ئەم ئایدۆلۆژیەتە فاشیستیە درابا.\nتائێستاش، تێگەیشتنی زانستی، بۆ رەگەزە كۆمەڵایەتی و سیاسیەكانی فاشیەتی رۆژهەڵاتی دواكەوتوو، لە ناو هێزە سیاسیەكاندا دیاری نەكراوە. بۆیە، لەقۆناغە جیاوازەكاندا، یان ناسیۆنالیزمی دواكەوتوو، بەناوی دەوڵەتی نەتەوەیی و یەكێتی نەتەوەییەوە، رای گشتی لە خشتە دەبەن، یاخود، بزوتنەوەی سەلەفی دەتوانن بەناوی ئایین- مەزهەبەوە، بزاڤێكی فاشی بسەپێنن. یاوەكو بەناوی خەباتی نیشتیمانییەوە، لەسەركوت كردنی دیموكراسیدا، رەفتاریان فاشیستیانەیە.\nئەو راراییە، لە ناسین و ناساندنی رەگەزەكانی فاشیزمی دواكەوتوو، تا هەنوكەش، لەناو لایەنەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەردەوامە. بە كوردستانیشەوە. هەر بۆیە، تێزی بێ پێزی سیاسی – تیۆری جۆراوجۆر لە لایەن سەركردە و سەركردایەتی لایەنەكانەوە دەهۆنرێتەوە، هەتا ئەنفال نەكرێتە پرسێكی سیاسی- نەتەوەیی، لە سەر هەموو ئاستەكاندا. بە ئاستی سزادانی تاوانبارانی كوردیشەوە!\nبەڕای بەندە، ئەم كوردە، پێویستی بەوەیە ئامادەكاری بۆ كۆنگرەیەكی زانستی لەسەر ئەنفال بكات.. تیایدا، كەیسی ئەنفالكراوان، لەبەزەیی مرۆییەوە بگۆڕدرێ بە پرسێكی نەتەوەیی ستراتیژی. پرسەكە، ناكرێ تەنها لە دەستی حیزبە سیاسیەكاندا بمێنێتەوە. چونكە ئەم حیزبانە دوای (33) ساڵ نەیانتوانیبێ پرسەكە بكەنە پرسێكی ستراتیژی، تازە، دوای لە دەستدانی ئەو ساڵانە.. بەتایبەتی لەدوای روخانی بەعس و لە نوسینی دەستوری هەمیشەیی عێراقدا، نەیان توانیبێ، پرسەكە بكەنە ستراتیژی، لەمەو دواش پێیان ناكرێ.\nهەقوایە، خەمخۆرانی مەدەنی و نوسەرانی ئەكادیمی و سەربەخۆ، خەمێكی كۆنگرەی بەستراتیژیكردنی پرسی ئەنفال بخۆن.\nدیارە، ئەنفال و كیمیاباران كردنی كوردستان، دوانەی تراژیدیای نەتەوەكەمانن.. جوێ ناكرێنەوە. ئیتر كاتێتی فشاری رای گشتی دروست بكرێ، بۆ بەستنی كۆنگرەیەكی ئەنفال.. كۆنگرەیەك تیایدا، لەهەموو بارێكی ئابوری، سیاسی، كۆمەڵایەتی، كلتوری، سایكۆلۆژی و یاسایی، پرسەكە هەڵبسەنگێندرێ.. بەرەنجامەكەشی بەو ئاراستەیەدا گەڵاڵە بكرێ كە ئەركی یەكەمی گەلەكەمان و حكومەتی كوردستان و لایەنە سیاسیەكان، داكۆكی بێ لە سیاسەتی قەرەبووكردنەوەی زیانە مادی و روحیەكانی ئەنفال، قەرەبووكردنەوەكەش، بەشێكی بۆ قوربانیەكان بێ، وەكو كەسوكار و میراتگرانی ئەنفال.. بەشێكیشی بۆ بوژاندنەوەی ناوچە ئەنفالكراوەكان بێ.. لە سۆرانەوە بۆ بادینان. دەمێنێتەوە بڵێین: هەقوایە، مەترسیەكانی فاشیەت و دژایەتی دیموكراسی، بكرێتە وانەیەك و لە خوێندنگاكاندا بخوێنرێت.\nسەرنج: ئەم وتارە لە رۆژنامەی (پرس) بڵاوکراوەتەوە، کە رۆژنامەیەکە تایبەت بە پرسی ئەنفال و جینۆساید


دۆناڵد تڕەمپ و مەزلوم کۆبانێ پەیوەندیەکی تەلەفۆنی ئەنجام دەدەن\nسەرۆکی ئەمریکا لەڕێگەی پەیوەندی تەلەفۆنییەوە قسەی لەگەڵ مەزڵووم کۆبانێ، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سووریای دیموکرات کردووە و باسیان لە چەکدارە دەستگیرکراوەکانی داعش کردووە.\nمایک پێنس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا رۆژی دووشەممە 14-10-2019 لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەڤانیدا رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لەڕێگەی تەلەفۆنەوە قسەی لەگەڵ مەزڵووم کۆبانێ، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سووریای دیموکرات کردووە و لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەدا باسیان لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکەی تورکیا و هەروەها چەکدارە دەستگیرکراوەکانی داعش لەلایەن هەسەدە کردووە.\nهاوکات، ترەمپ هەر هەمان رۆژ پەیوەندی بە رەجەب تەییب ئەردۆغان، سەرۆکی تورکیاشەوە کردووەو پێی راگەیاندووە، کە ئەم ئۆپەراسیۆنە سەربازییە لە ئەمریکاوە دەستکەوتەکانی شەڕی داعشی خستووەتە مەترسییەوە و هەروەها لە کۆتاییدا سوود بە ئێران دەگەیێنێت.\nترەمپ راستەوخۆ داوای لە سەرۆکی تورکیا کردووە کە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکەی بۆسەر باکووری رۆژهەڵاتی سووریا بووەستێنێت.\nشەوی رابردوو (دووشەممە 14-10-2019) سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە راگەیێندراوێکدا ئاماژە بەوە دا، بەمنزیکانە بڕیاری سزادان بۆ بەرپرسانی ئێستا و پێشووی تورکیا دەردەکات و سزاکە ئەو کەسانەش دەگرێتەوە کە ”هاوکاری چالاکییە ناسەقامگیرەکانی تورکیا لە سووریا دەکەن”.\nسەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکات “دانوستاندنەکانمان لەگەڵ تورکیا لەبارەی رێککەوتنی بازرگانییەکەمان بە بەهای 100 ملیار دۆلار لەگەڵ تورکیا دەوەستێنین. هاوکات باجی سەر پۆڵا 50% زیاددەکەینەوە”.\nسەرچاوە : هەتاو میدیا\nلێدوانی وەزیری دارایی لەبارەی دابەشکرنی مووچە پێش جەژن\nئاواتی شێخ جەناب، وەزیری دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، بە مەرجێک دەتوانین م…


نرخی یەک بەرمیل نه‌وتى خاوی برێنت به 29 دۆلار و 51 سه‌نته\n13/5/2020 - 12:23\nجارێكی تر نه‌وت دابه‌زیه‌وه\n- به‌هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی نه‌وتی عه‌مبارکراو لە ئه‌مریكا و بوونی نیگه‌رانیی له‌باره‌ی شه‌پۆلی دووه‌می ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ (Covid-19)، نرخی نه‌وت له جیهاندا دابه‌زیوه.\nنرخی یەک بەرمیل خاوی برێنت له بازاڕه نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا، به ٢٩ دۆلار و ٥١ سه‌نت مامه‌ڵه‌ی پێوه‌ده‌كرێت.\nدوێنێ نرخی خاوی برێنت گه‌یشته ٣٠ دۆلار و ٧٣ سه‌نت و رۆژه‌كه‌ی به ٢٩ دۆلار و ٩٨ سه‌نت ته‌واوكرد. ئه‌مڕۆش له كاتژمێر ٠٩:٢٩ه‌وه، نرخه‌كه‌ی به‌راورد به كاتی داخستنی بازاڕ به‌ڕێژه‌ی سه‌دا ١،٥١ دابه‌زیوه و به ٢٩ دۆلار و ٥١ سه‌نت مامه‌ڵه‌ی پێوه‌كرا.\nله‌هه‌مان كاتدا نرخی یه‌ك به‌رمیل خاوی رۆژئاوای تێكساس (WTI)، به ٢٥ دۆلار و ٥٩ سه‌نت كڕیاری هه‌بوو.\nبه‌پێی زانیارییه‌كانی په‌یمانگای نه‌وتی ئه‌مریكا (API)، نه‌وتی خاوی عه‌مبارکراو لە ئه‌مریكا له هه‌فته‌ی رابردوودا، حه‌وت ملیۆن و ٦٠٠ هه‌زار به‌رمیل زیادی كردووە و به‌رزبووه‌ته‌وه بۆ ٥٢٦ ملیۆن و ٢٠٠ هه‌زار به‌رمیل.\nبه‌هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی نه‌وتی عه‌مبارکراو لە ئه‌مریكا و بوونی نیگه‌رانیی له‌باره‌ی شه‌پۆلی دووه‌می ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ (Covid-19)، نرخی نه‌وت له جیهاندا دابه‌زیوه.\nپسپۆڕان باس له‌وه ده‌كه‌ن كه راگه‌یاندنی هه‌ندێ وڵات له‌باره‌ی زیاتر كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت، هۆكاری رێگریكردنه له‌وه‌ی نرخی نه‌وت زۆر زیاتر دابه‌زێت.\nسعوودیه رایگه‌یاندبوو كه وه‌ك زیاده‌یه‌ك بۆ هه‌ڵمه‌تی كه‌مكردنه‌وه‌ی به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت كه له یەکی ئایاره‌وه ده‌ست پێ ده‌كات، یه‌ك ملیۆن بەر‌میلی دیكه كه‌م ده‌كاته‌وه، هاوكات هه‌ندێک له به‌رهه‌مهێنه‌رانی دیكه‌ش ئاشكرایانكردبوو كه هه‌نگاوی هاوشێوه ده‌گرنه‌به‌ر.\nله لایه‌كی دیكه‌وه، نرخی نه‌وت له بازاڕه‌كاندا به‌گوێره‌ی ئه‌و راپۆرته ده‌بێت كه ئه‌مڕۆ ئۆپیك بڵاوی ده‌كاته‌وه و زانیارییه‌كانی مانگی نیسان له‌خۆ ده‌گرێت.\nره‌نگه لەڕووی تەکنیکییەوە، خاوی برێنت لەنێوان ٢٩ دۆلار و ٥٥ سه‌نت بۆ ٢٩ دۆلار و ٨٣ سه‌نت بەرهەڵستی بنوێنێت و نرخه‌كه‌ی له‌نێوان ٢٩ دۆلار و ٢٧ سه‌نت بۆ ٢٨ دۆلار و ٩٩ سه‌نت بمێنێته‌وه.


بەهێزکردنی ئافرەتان بۆ کارسازیی لە دۆخە ناجێگیرەکاندا | بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان لە عێراق\nڕاوێژکار لە بواری ڕەگەز\nئەمساڵ 20 هەمین ساڵیادی یاسای 1325 ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانە، کە یارمەتیدەرە لە دڵنیابوون لەوەی ئافرەتان لە هێڵی پێشەوەی بەدەستهێنانی سەقامگیری و ئاشتین لە عێراقدا. بە ڕەچاوکردنی ئەم لایەنە، هەماهەنگی كرا لەلایەن تاقیگەی خێراكردن سەر بەرنامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ پەرەپێدان لە عێراق و بەشی یەكسانی ڕەگەزیی هاوبەشیکرد لەگەڵ باڵیۆزخانەی فەرەنسا لە عێراق، وێستگەی کارسازیی، و دەزگایی نێودەوڵەتی فرەنكفونیە، و کۆمپانیای پەیوەندی زەین عێراق بۆ پەیوەندیەكان، و بانکی ئاشورى تایبەت، بۆ پێشبڕكێی پشتیوانیکردنی ئافرەتانی کارساز لە عێراقدا.\nپێشبڕكێی "رائیدات" هانی ئافرەتان دەدات بۆ پەرەپێدان و گەشەپێکردنی کارسازیی خۆیان. سەرباری فشاری دارایی و دڵەڕاوکێی بڵاوبوونەوەی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا لە عێراقدا، ئەم دەستپێشخەریە جۆشی ئافرەتانی عێراقی بۆ خۆی ڕاکێشا کە خوازیارن چۆنیەتیی فراوانکردنی کارەکانی خۆیان فێربن.\nبۆ دەستپێك، سەرۆکی 20 پڕۆژەی کارسازیی بەشداربوون لە خولی ڕاهێناندا پەیوەندیدار بە پلاندانان و بەڕێوەبردنی کارسازی و بابەتی تری پەیوەستدارەوە کە لەلایەن کۆمپانیای پەیوەندی زەین لە عێراقەوە خرابووە ڕوو. حەڤدە پڕۆژە چوونە قۆناغی داهاتووی ڕکابەریەکەوە، سەرۆکەکان بەشداریان کرد لە ڕاهێنانی بوجەدانانی داراییەوە کە لەلایەن تاقیگەی خێراكردن سەر بەرنامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ پەرەپێدان لە عێراقەوە ئەنجامدرا. ئەم ڕکابەریە هێشتا بەردەوامە، لەم حەڤدە پرۆژەیە، پێنج پڕۆژەیان دەچنە قۆناغی کۆتایی و یەکێکیان براوە دەبێت کە بڕی 10,000 دۆلار وەردەگرێت بە شێوەی لەخۆگرتن بۆ ماوەی شەش مانگ و پشتیوانیی ڕاوێژکاری و تێچوونی خستنەسەرکار و کڕینی کەلوپەلی پێویست بۆ پەرەپێدانەکان. هەروەها خەڵات بە شێوەی پارەش دابین دەکرێت.\nڕاهێنانەکەی بەرنامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ پەرەپێدان لە عێراق ڕێبازێکی گشتگیرانەی پێشکەش بە بەشداربووان کرد دەربارەی بەهێزکردنی لایەنی ئابووریی ئافرەتان بە شێوەیەك پێی دەڵێت 'پرۆسەیەك کە تیایدا ژیانی ئافرەتان و کچان لە دۆخی سنوردارێتیی دەسەڵات و گەشتن بە لایەنی ئابووریەوە دەگۆڕێت بۆ دۆخی ئەزمون کردنی بەرەوپێشچونی ئابووری'. هەروەها ئەو هۆکارانەشی خستە ڕوو کە بەهێزبوونی ئابوری ئافرەتان سنوردار دەکات لەگەڵ هۆکارەکانی بەهێزکردنیان، ئەمە لە کاتێدا بیرکردنەوەی دیزاین و میتۆدی تێڕامانی ڕەفتارەکی بەکاردێت بۆ ڕێنماییکردنی کارەکان.\nبەرنامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ پەرەپێدان لە عێراق شارەزایانی دابینکرد بۆ بەرچاوخستنی گرنگیی بەهێزکردنی ئابووریی ئافرەتان و تەکنیکەکانی بوجەدانانی دارایی بۆ بەهێزکردنی ئافرەتانی کارساز تا بە شێوەیەکی کاریگەر ڕکابەری بکەن لە بازاڕدا. ڕاهێنانەکە لەسەر ئینتەرنێت ئەنجامدرا بە بەکارهێنانی تێكەڵەیەك لە میتۆدی کارلێککردن بۆ دابینکردنی ئامانجی پێویست. تاقیگەی خێراكردن لە عێراق ڕێبازی بنەماکراو لەسەر مرۆڤ بەکاردێنێت بۆ داڕشتنی بابەتی ڕاهێنانەکان و دەستکردن بە دانیشتنی هەڵسەنگاندنی پێویستیەکان پێش پلاندانان بۆ ئەو سێ وانەیەی دوا بەدوای ئەم دانیشتنە دێت.\nڕکابەریەکە گرنگ بوو بۆ بڵندکردنی دەنگی ئافرەتان کە دەڵێن "دەمەوێت خۆم بسەلمێنم، من هەم و مافی بەشداریکردنم هەیە لە بەهێزکردنی ئابورویی وڵاتەکەمدا". ئەمە وتەی بەشداربوو (نادیە) یە. بەلای بەرنامەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ پەرەپێدان، ئەم وتەیە کرۆکی کاری ڕێکخراوەکەیە.\nهەروەها یاسای تاقیگەی خێراكردن باشتر دەکات بۆ ئەنجامدانی هەماهەنگی لەگەڵ هاوبەشانی ناوخۆ و نێودەوڵەتی بۆ چارەسەرکردنی کێشەی دیدی تەسکی خستنەسەرکار کە لە عێراقدا هەیە، واتە ئەو فشارانەی لەسەر گەنجانە بۆ بەدەسهێنانی کار. ئەم ڕکابەریە بووە هۆی دۆزینەوەی 17 چارەسەری ناوخۆیی شاردراوە و کرانەوەی دەرگا بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم چارەسەرانە.\nبۆ دڵنیابوون لە بەردەوامیپێدراوێتی پڕۆژەکە، تاقیگەی خێراكردن لە عێراقدا بەشێك دەبێت لە خەمڵاندنی ڕاهێنان و ڕکابەریەی ئەنجام دەدرێت لە پاش پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ. ئەمەش دڵنیایی دەدات لە بەهێزکردنی ئافرەتان لە بەئەولەویەتکردنیان لەگەڵ درکپێکردن و پشکنینی چارەسەری داهێنەرانەی ناوخۆیی.


بەهۆی كێشەی دو دراوسێوە لە سلێمانی ژنێك كوژرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/08/02 - 2:19 PM\nشەوی ڕابردوو بەهۆی دروستبونی شەڕی نێوان دو دراوسێوە لەگەڕەكی هوڵوبەی شاری سلێمانی ژنێك كوژرا و تۆمەتبارێكیش لەلایەن هێزەكانی پۆلیسەوە دەستگیركرا.\nپۆلیسی سلێمانی لە ڕاگەیەندراوێكدا نوسیویەتی”پاش گەیشتنی هێزەكانی پۆلیس بۆ شوێنی ڕوداوەكە، كەشف و هێڵكاریی بۆ شوێنی ڕوداوەكە ئەنجامدراو لێكۆڵینەوەكان دەستیانپێكرد.”\nهەر لە ڕاگەیەندراوەكەدا هاتووە”لەهەمانكاتدا توانرا تۆمەتبارێك بەناوی (ش، ق، ئـ) لەدایكبوی ساڵی 1997 دەستگیربكرێت و لەئێستادا بەبریاری بەرێز دادوەور و بەپێی ماددەی 405 ڕاگیراوە. هاوكات تەرمی ژنەكە (ك، ح، ف) لەدایكبوی ساڵی 1993 ڕەوانەی پزیشكی دادوەری كرا، بەمەبەستی ئەنجامدانی پشكنین‌و توێكاریی.”\nلە كۆتایی ڕاگەیەندراوەكەدا هاتووە”لەلایەن بنكەی پۆلیسی چوارچراوە پەڕاوی لێكۆڵینەوە بۆ ڕوداوەكە كراوەتەوەو بەبڕیاری بەڕێز دادوەر فەرمانی دەستگیركردن بۆ تۆمەتبارێكی دیكە دەرچووەو لێكۆڵینەوە لەڕوداوەكە بەردەوامە.”


هەڵاواردنی هەمە لایەنە لەشارەکانی ڕوژهەڵاتی کوردستــان - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\nبەپێی ڕاپۆرتێکی کورتی کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان، هەڵاواردنی سەپێنراو لە شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، نەتەنیا لە بەرز بوونەوەی نرخی بێکاری، لە سێدارەدان، کوشتنی کۆڵبەر، تەقینەوەی مین، بوونە قوربانی خەڵک و بەگشتی لە ڕوخساری ئەمنی کوردستان دا بوونی هەیە، بەڵکوو لە شوێن و کەرەستە گەشت و گوزارییەکانیش دا بە زەقی دەبیندرێت.\nبۆ وێنە شاری “ســــــــنە” بە ٤۱٤۰۰۰ حەشیمەتەوە و سەرەڕای ئەوەی ناوەندی پارێزگایە، شاری یاری نییە. وێنەیەکی تر شاری “مەهاباد”ە کە وێڕای بوونی جەماوەری ۱٤۷۲۳٨ کەسی، سینەمای تێدا نییە و ئەوە لە کاتێکدایە کە لەسەردەمی ڕژێمی پێشوو و ٤۰ساڵ لەوەپێش خاوەنی ۲ سینەما بووە. چەرخ و فەلەکی شاری یاری مەهابادیش بەهۆی ناستانداردبوونی چەند ساڵ پێش تێکقرماوە و چەند کوژراوێکیشی لەپاش خۆی بە جێهێشتووە.\nشاری سەقزیش هەر چارەنووسی شاری مەهابادی هەیە.\nنەبوونی سینەما لەشاری “ئەیوان” وێنەیەکی تر لەو هەڵاواردنانەیە. شاری ئەیوان لەکاتێکدا کە دووهەمین شاری پڕ دانیشتووی پارێزگای ئیلامە، بە ۷۰۰۰۰ جەماوەرەوە و بوونی زۆرترین ڕێژەی بێکاری بەشێوەیەکە کە لە پێش شۆڕشی گەلانی ئێران، بەهۆی هەبوونی باخ و باخاتێکی زۆر و بەپیتبوونی زەوییە کشتوکاڵییەکانی و هەبوونی زۆرترین سفرەی ئاوی ژێر زەوی، بە باخی “شـــــــــا” دەناسرا.\nبەڵام ئێستا بەهۆی لێدانی چاڵی قووڵ بۆ کەڵک وەرگرتن لە پێترۆکیمیای ئیلام و پلان ڕێژی هەڵە، تەواوی سفرە ئاوییەکانی ئەو شارە ویشک بووە و چیدیکە ئەو باخاتە بوونیان نییە. ئەو شارە کە ۱۰۰%ی دانیشتووانەکەی کورد و ۹۵%ی خەڵکەکەی خوێندەوارن و کەمترین پارەی بۆ تەرخانکراوە، زۆرترین ڕێژەی خۆکوشتنی لە هەموو ئێران دا هەیە و زیاتر لە ۱/۳ی مردووەکانی ئەوشارە خۆیان کوشتووە. خاڵی سەیر ئەوەیە کە هەتا ساڵی پار، لە تەواوی پارێزگای ئیلام دا کە هەژارترین پارێزگای ئێرانە، یەک سینەماش بوونی نەبوو و تەنیا سینەماکەی ببوو بە شوێنی ڕاگرتنی ماشێن و ئەوساڵ تازە بەتازە، سینەما فەرهەنگ لەو شارە کراوەتەوە.\nکەلووپەلی شاری یاری ئیلام ستاندارد نین و نیزیک مانگێک لەوە پێش، کارەساتیان خوڵقاندووە. ئەوە تەنیا بەشێکی بچووک لە هەڵاواردن لە بەشی شوێن و کەرەستەکانی حەسانەوەن لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان.\n← ئاگر کەوتنەوە لە دارستانەکانی زنجیرە چیایی شاهۆ بەر دەوامە\nبانگهێشتی بنەماڵەی چالاکێکی سیاسی بۆ دادگای شۆڕشی شاری “سەردەشت” لەڕۆژهەڵاتی کوردستان →


بەسێ خۆزات: هەدەپە تاکە حیزبە بۆ تێکشکاندنى فاشیزمى ئاکەپە-مەهەپە – هەواڵی سۆرانی\nبەسێ خۆزات: هەدەپە تاکە حیزبە بۆ تێکشکاندنى فاشیزمى ئاکەپە-مەهەپە\nله ژوئن 4, 2018\nبەسێ خۆزات هاوسەرۆکى دەستەى بەڕێوەبەریى کەجەکە داواى لە دەنگدەرانى ئەوروپا کرد، بەشداریى هەڵبژاردن بکەن و وتى “تاکە حیزبێک، کە دەتوانێت دەسەڵاتداریى فاشیستى ئاکەپە – مەهەپە تێکبشکێنێت، هەدەپەیە\nوتیشی ئەو دیکتاتۆری دەیەوێت پاکتاوکردن و سڕینەوەى گەلی کورد بە بەسەرگەلی کورد دا بێنێت پێویستە تێکبشکێندرێت.\nبەسێ هۆزات هاوسەرۆکى دەستەى بەڕێوەبەریى کۆما جڤاکێن کوردستان لە لێدوانێکیدا بۆ رۆژنامەى یەنی ئۆزگیور پۆلیتیکا رایگەیاند، کورد، عەلەوی و رۆشنبیران، کە بە ناچاری کۆچیان بۆ ئەوروپا کردووە دەتوانن پلانى فاشیزمى ئاکەپە – مەهەپە تێکبشکێنن.\nهۆزات بۆ ئەکادیمیسییەنەکان و رۆشنبیران لە ئەوروپا وتى “لە هەر شوێنێکى ئەم جیهانەدا بن، تێکۆشان، خاوەنداریکردن لە بەها مرۆی و دیموکراسییەکان، ئەرکی سەرەکیى ئێوەی رۆشنبیران و سیاسەتمەدارانە بۆ دروستکردنى تورکیایەکى ئازاد و دیموکراتیک”.\nبەسێ هۆزات ئاماژەى بە میکانیزمەکانى فاشیزمى ئاکەپە – مەهەپە کرد و وتیشى، ئەو دیکتاتۆرییەتە دەیەوێت پاکتاوکردن و سڕینەوەى گەلی کورد بە تەواوەتى ئەنجام بدات.\nهۆزات داواى لە دەنگدەرانى ئەوروپا کرد و رایگەیاند “ئەگەر ئەو دیکتاتۆریەتە فاشیستە لە هەڵبژاردنى ٢٤ى حوزەیراندا سەربکەوێت، ئەوە پێش هەموان کورد، عەلەوی و ژن و هەروەها هەموو مرۆڤایەتى زیانێکى زۆر گەورەى بەر دەکەوێت، چونکە ئەو رژێمە فاشیستە کۆمەڵکوژکارە پەلوپۆى خۆى بڵاودەکاتەوە و دەسەڵاتەکەى و ئەوەى دەیەوێت لە دژی هەموان ئەنجامى دەدات.\nبۆیە ئەگەر لە هەڵبژاردنى ٢٤ى حوزەیراندا هەدەپە بەربەستەکە تێپەڕێنێت ئەوا رژێمى فاشیستی ئاکەپە – مەهەپە لە مێژوودا گەورەترین زیانى بۆ تێکچوون و تێکشکاندن بەردەکەوێت و لەسەر تەختەکەیەوە بە تەوقى سەرەوە دەدات بە زەویدا. ئەو دۆخە دەرگا بەڕوویى دیموکراسیدا دەکاتەوە و دەبێتە سەرەتای قۆناغێکى نوێ.\nبۆیە دەنگەکانى ئەوروپا گرنگ و چارەنووسسازن. بۆ ئەوەى هەدەپە بەربەست تێپەڕێنێت پێویستی بە دەنگى گەلەکەمان لە ئەوروپا، پێویستى بە دەنگى ئەو دۆستانە و هاووڵاتییانى تورکیا هەیە، کە لایەنگرانی بە دیموکراتیکردنى تورکیان.\nجا ئەوانەى لە ئەوروپا دەژین و هەر مرۆڤێک کە دەیەوێت تورکیاى ئازاد، یەکسان و دیموکراتیک دروست بێت، دەنگ بە هەدەپە بدەن. ژمارەى هاووڵاتییانى کورد و عەلەوی لە ئەوروپا زۆرە. رژێمى فاشیستى ئاکەپە – مەهەپە کوردان و عەلەوییەکان رووبەڕووى کۆمەڵکوژى دەکاتەوە. ئەگەر لە هەڵبژاردندا سەربکەوێت، دەیەوێت ئەو کۆمەڵکوژییە تاوەکو سڕینەوەى تەواوەتى درێژە پێبدات. لەبەر ئەوەشە کە دەبێت بە پێداگرییەوە مرۆڤی کورد وعەلەوی بچنە سەر سندوقەکانى دەنگدان و دەنگ بە هەدەپە بدەن و ئەرکى خۆتان بۆ هەڵوەشاندنەوەى دەسەڵاتدرایى فاشیزم جێبەجێ بکەن.\nژنێکی سەردەشتی بەهۆی هەڵەی پزیشکەکان لە تەورێز گیانی لەدەستدا\nزیندانییانی گرتووخانەیەکی شاری ئامه‌د ڕاپه‌ڕین


یەشوع 18 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nیەشوع 18 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nدابەشکردنی ئەو زەوییانەی کە ماوەتەوە\n1ئینجا هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل لە شیلۆ کۆبوونەوە و لەوێدا چادری چاوپێکەوتنیان هەڵدا، خاکەکەش خرایە ژێر ڕکێفیانەوە. 2بەڵام حەوت هۆز لە نەوەی ئیسرائیل مابوونەوە کە هێشتا میراتەکەی خۆیان وەرنەگرتبوو.\n3جا یەشوع بە نەوەی ئیسرائیلی گوت: «هەتا کەی خاو دەبن لە چوونە ژوورەوە بۆ دەست بەسەرداگرتنی ئەو خاکەی کە یەزدانی پەروەردگاری باوباپیرانتان پێیداون؟ 4لە هەر هۆزێک سێ کەس بۆ خۆتان هەڵبژێرن، بۆ ئەوەی بیاننێرم و بچن و بە خاکەکەدا بگەڕێن، بەگوێرەی میراتەکەیان ڕووپێو بکەن، پاشان بگەڕێنەوە بۆ لام. 5بۆ حەوت بەش دابەشی بکەن. جا یەهودا لەسەر سنوورەکەی خۆی لە باشوور دەمێنێتەوە و بنەماڵەی یوسفیش لەسەر سنوورەکەیان لە باکوور دەمێننەوە. 6ئێوەش خاکەکە بۆ حەوت بەش ڕووپێو بکەن و پاشان بیهێننەوە ئێرە، لێرە لەبەردەم یەزدانی پەروەردگارمان تیروپشکتان بۆ دەکەم. 7بەڵام لێڤییەکان لەنێو ئێوەدا بەشیان نییە، چونکە کاهینیێتی یەزدان میراتی ئەوانە. گاد و ڕەئوبێن و نیوەی هۆزی مەنەشەش میراتی خۆیان لە بەری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری ئوردون وەرگرت، ئەوەی کە موسای بەندەی یەزدان پێیدان.»\n8کاتێک پیاوەکان بۆ ڕووپێوی خاکەکە بەڕێکەوتن، یەشوع فەرمانی پێکردن و گوتی: «بڕۆن و بە خاکەکەدا بگەڕێن و وردەکارییەکانی بنووسن. پاشان وەرنەوە بۆ لام و منیش لێرە لەبەردەم یەزدان لە شیلۆ تیروپشکتان بۆ دەکەم.» 9ئینجا پیاوەکان ڕۆیشتن و بەناو خاکەکەدا گەڕان، بەگوێرەی شارۆچکەکان کردیان بە حەوت بەش، وردەکارییەکەیان تۆمار کرد، پاشان هاتنەوە بۆ لای یەشوع بۆ ئۆردوگاکە لە شیلۆ.\n10یەشوعیش لە شیلۆ لەبەردەم یەزدان تیروپشکی بۆ کردن، لەوێ خاکەکەی بۆ نەوەی ئیسرائیل بەگوێرەی بەشەکانیان دابەش کرد.\n11ئینجا تیروپشک بۆ هۆزی نەوەی بنیامین بەگوێرەی خێڵەکانیان کرا. سنووری تیروپشکەکەیان لەنێوان نەوەی یەهودا و نەوەی یوسفدا بوو.\n12سنوورەکەیان لەلای باکوورەوە لە ڕووباری ئوردونەوە دەستی پێکرد و لە بناری ئەریحا لەلای باکوورەوە تێدەپەڕی، پاشان بە ناوچە شاخاوییەکەدا بەرەو ڕۆژئاوا دەچوو، هەتا نزیک چۆڵەوانی بێت‌ئاڤن. 13ئینجا سنوورەکە لەوێوە بەردەوام بوو بۆ باشووری بناری لوز کە بێت‌ئێلە و لەوێوە هاتە خوارەوە بۆ عەتەرۆت ئەدار لەسەر چیاکەی باشووری بێت‌حۆرۆنی خواروو.\n14ئینجا سنوورەکە درێژ بووەوە و سووڕایەوە بەلای ڕۆژئاوای باشوور، لەو کێوەی کە بەرامبەر بێت‌حۆرۆنە لە باشوور و گەیشتە قیریەت بەعل کە قیریەت یەعاریمە، شارۆچکەیەکی نەوەی یەهودا بوو. ئەمە لای ڕۆژئاوا بوو.\n15لای باشووریش لەوپەڕی قیریەت یەعاریمەوە دەستی پێکرد و سنوورەکە بەرەو ڕۆژئاوا چوو بۆ سەرچاوەی ئاوەکانی نەفتۆوەح. 16سنوورەکە بۆ دامێنی کێوەکەی بەرامبەر بە دۆڵی بەن‌هینۆم کە لە دۆڵی ڕفایمە لەلای باکوور دابەزی، لەوێشەوە دابەزی بۆ دۆڵی هینۆم بەلای بناری یەبوسییەکاندا لەلای باشوورەوە، ئینجا دابەزی بۆ کانی ڕۆگێل. 17ئینجا لە باکوورەوە ڕووەو کانی شەمەش درێژ بووەوە و بەردەوام بوو هەتا گەلیلۆت کە بەرامبەر بە ڕێگای هەورازی ئەدومیمە و ئینجا دابەزی بۆ بەردی بۆهەنی کوڕی ڕەئوبێن. 18بەردەوام بوو بۆ بنارەکەی بەرامبەر بە بێت‌عەراڤا بەلای باکووردا، ئینجا دابەزی بۆ دەشتایی عەراڤا. 19سنوورەکە بەردەوام بوو بۆ لای بناری باکووری بێت‌حۆگلە، لە کەنداوی باکووری دەریای مردوو18:19 دەریای مردوو: عیبری: دەریای خوێ. کۆتایی هات، لە کۆتایی ڕووباری ئوردون لە باشوور. ئەمەش سنووری باشوورە.\n20سنووری لای ڕۆژهەڵاتیش ڕووباری ئوردون بوو.\nئەمە میراتی نەوەی بنیامین بوو لەگەڵ سنوورەکەی بە چواردەوریدا بەگوێرەی خێڵەکانیان.\n21شارەکانی هۆزی نەوەی بنیامینیش بەگوێرەی خێڵەکانیان ئەمانە بوون:\nئەریحا، بێت‌حۆگلە، عێمەق قەچیچ، 22بێت‌عەراڤا، چەمارایم، بێت‌ئێل، 23عەڤیم، پارا، عۆفرا، 24کەفەر عەمۆنی، عۆفنی و گەڤەع، واتە دوازدە شارۆچکە بە گوندەکانیانەوە.\n25گبعۆن، ڕامە، بئێرۆت، 26میچپا، کەفیرا، مۆچە، 27ڕاقەم، یەرپەئێل، تەرەلا، 28چێلەع، هائەلەف، شاری یەبوسی کە ئۆرشەلیمە، گیڤعا و قیریەت، واتە چواردە شارۆچکە بە گوندەکانیانەوە.\nئەمە میراتی نەوەی بنیامین بوو بەگوێرەی خێڵەکانیان.\nKSS : یەشوع 18


ڕه‌وتی په‌یوه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا-چین\nنوسینی: یون یون ئانگ\nهیچ په‌یوه‌ندییه‌كی دیپلۆماسی له‌وه‌ی نێوان ئه‌مریكا‌و چین گرنگتر به‌دیناكرێت، كه به‌ته‌نها كاریگه‌ری به‌سه‌ر ئه‌و دوو وڵاته‌وه نیه، به‌ڵكو كاریگه‌ره به‌سه‌ر گشت مرۆڤایه‌تییه‌وه. ئێستاش ئاینده‌ی ئه‌و په‌یوه‌ندییه به‌نده به‌وه‌ی له ساڵانی داهاتوودا كێ هه‌ر یه‌ك له‌و دوو وڵاته به‌ڕێوه ده‌بات.\nله ئه‌مریكا ته‌نها دوو مانگ ماوه بۆ ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی، ئه‌گه‌ر دۆخه‌كه‌ش ئاڵۆز نه‌بێت، ئه‌وا له 20/كانونی دووه‌م/2021دا، یا سه‌رۆكی ئێستای سه‌ر به پارتی كۆماری دۆناڵد تره‌مپ، یاخود كێبڕكێكاره‌كه‌ی له پارتی دیموكراتییه‌كان جۆ بایدن سوێندی ده‌ستوری ده‌خوات. چین-یش واچاوه‌ڕوان ده‌كرێت، كه شی جین پینگ تا كاتێكی نادیار پارێزگاری له جڵه‌وی ده‌سه‌ڵات بكات. به‌ڵام گه‌رچی ڕوودانی گۆڕانكاری له سه‌ركردایه‌تی باڵای چیندا ئه‌گه‌رێكی دووره، به‌ڵام كارێكی مه‌حاڵ نیه، به‌م پێیه‌ش پێویسته ده‌رباره‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی چین-ئه‌مریكا بیر له چه‌ند سیناریۆیه‌كی لێكجودای پێشبینی كراو بكه‌ینه‌وه.\nیه‌كه‌م، با وایدابنێین بایدن هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی بردۆته‌وه‌و چین-یش بۆ ماوه‌یه‌كی دوور له‌ژێر سه‌ركردایه‌تی شی جین پینگدا ده‌مێنێته‌وه. له لێدوانێكدا، كه گۆڤاری فوڕین ئه‌فێرس له‌مساڵدا بڵاویكردۆته‌وه، بایدن به‌ڵینی داوه، كه كاری له‌پێشینه‌ی له سیاسه‌تی ده‌ره‌كیدا، گێڕانه‌وه‌ی هاوپه‌یمانێتییه دیموكراتییه‌كان‌و سه‌ركردایه‌تییه جیهانییه‌كه‌ی ئه‌مریكا بێت. ئه‌و كاندیده ده‌یه‌وێت وه‌به‌رهێنان له ژێرخانی بنه‌ڕه‌تی، فێركردن، توێژینه‌وه‌و په‌ره‌سه‌ندندا ئه‌نجام بدات. له ژێر فه‌رمانڕه‌وایی بایدندا ده‌كرێت مرۆڤ پێشبینی كه‌مترین بڕی دراما‌و گوتاری زبر دژی چین بكات.\nبه‌ڵام ڕێكاره یه‌كلاكه‌ره‌وه‌كان دژی سیاسه‌ته ده‌ره‌كی‌و پیشه‌سازییه‌كانی چین هه‌ر له‌به‌ر باسدا ده‌مێنێته‌وه. هاوكات ته‌نها به دووباره پابه‌ندبوونه‌وه‌ی ئه‌مریكا به به‌رگریكردن له سستمی لیبڕاڵی جیهانییه‌وه، هه‌وڵی سه‌ركرده‌كانی چین بۆ به‌ده‌ستهێنانی سه‌ركردایه‌تی جیهانی لاواز ده‌بێت. ئه‌گه‌ر ئه‌جێنداكه‌ی بایدن-یش جێبه‌جێ بكرێت، ئه‌وا ئه‌مریكا ئارامتر ده‌بێت، هاوكات كه‌متریش له هه‌ڵكشانی چین دوودڵ ده‌بێت.\nله سیناریۆی دووه‌مدا، تره‌مپ سه‌ركه‌وتنێكی له ناكاوی دیكه به‌ده‌ست ده‌هێنێته‌وه، ئه‌مه‌ش لێكه‌وته‌ی قوڵی بۆسه‌ر په‌یوه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا-چین ده‌بێت. له‌و كاته‌ی سه‌ركه‌وتنه شڵه‌ژێنه‌ر‌و پێشبینی نه‌كراوه‌كه‌ی ساڵی 2016ی تره‌مپ به‌شێوه‌یه‌كی فراوان وه‌ك گره‌وی به‌خت ته‌ماشای ده‌كرا، ئه‌وا به‌دڵنییاییه‌وه ده‌بێت بردنه‌وه‌ی بۆ جاری دووه‌م، وه‌ك پاڵپشتییه‌كی كرداری بۆ هزره نه‌ته‌وه‌ییه دیماگۆجییه‌كه‌ی‌و ڕقی ئه‌و سه‌رۆكه له بیانییه‌كان سه‌یر بكرێت. له وڵاتێكی نائارام‌و زۆر په‌رتبوودا، دژایه‌تی چین تاكه پرسه، كه ئه‌ندامانی پارته په‌رتبووه‌كان ده‌توانن بیگرنه‌به‌ر. له‌گه‌ڵ هه‌شت ساڵ فه‌رمانڕه‌وایی كردنی تره‌مپ-یشدا، ئه‌و زیانانه‌ی به‌ر پێگه جیهانییه‌كه‌ی ئه‌مریكا ده‌كه‌وێت درێژخایه‌ن ده‌بێت، ئه‌گه‌ر هه‌میشه‌یش نه‌بن.\nڕاسته ڕه‌نگه چاودێری گه‌شبین پێی وابێت، تره‌مپ دوای هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی ڕووده‌كاته كاڵكردنه‌وه‌ی هه‌ڵوێسته‌كانی‌و له‌بری هه‌ڵگیرسانی ئاگری دوژمنایه‌تی له‌گه‌ڵ چیندا، جه‌خت له‌سه‌ر به‌ستنی گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ ئه‌و وڵاته‌دا ده‌كاته‌وه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر چوار ساڵی ڕابردوو ته‌نها شتێكی بۆ خستبینه‌ڕوو ئه‌وه‌یه، كه گه‌مه‌كانی تره‌مپ ته‌نها بۆ ڕاگرتنی دڵی جه‌ماوه‌ره‌كه‌یه‌تی، ئه‌وانه‌ی به‌بانگه‌وازه هه‌ست بزوێنه‌ره‌كانی كاریگه‌ر ده‌بن، نه‌ك به تاوتوێكردن‌و شیكردنه‌وه‌ی ژیرانه. بردنه‌وه‌ش بۆ جاری دووه‌م ڕه‌نگه بوێری ئیداره‌كه‌ی تره‌مپ له سه‌ركۆنه‌كردنی چیندا تا ئه‌و په‌ری سنور زیاد بكات.\nئه‌م سیناریۆیه له دیدی چیندا ترسناكه، به‌ڵام له هه‌مان كاتدا بۆ شی جین پینگ وه‌ك خه‌ڵاتێكی سیاسی وایه. چوونكه هه‌تا ئه‌مریكا له لۆمه‌كردن‌و ناشرینكردنی چیندا ڕۆبچێت، هاوڵاتی زیاتری چینی(ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌شی له هه‌ژموونه دیكتاتۆرییه‌كه‌ی جین پینگ بێزارن) له پشتی ئه‌و سه‌رۆكه خڕده‌بنه‌وه. هه‌ركه‌سێكیش له‌ناوخۆی پارتی كۆمۆنیستی چینییه‌وه بوێرێت ڕه‌خنه له پینگ بگرێت، ئه‌وا به هاوكاری دوژمنه بیانییه‌كان تۆمه‌تبار ده‌كرێت، به‌مه‌ش به‌كرداری نه‌یاره‌كانی بێده‌گ ده‌كات.\nله‌ڕاستیدا ناتوانین ڕوودانی گۆڕانكاری له‌سه‌ر ئاستی سه‌ركرده باڵاكانی چین به‌دور بزانین. به‌ڵام له‌گه‌ڵ سه‌ركه‌وتنی چین له به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا(كۆڤید-19)دا، له‌و كاته‌ی ئه‌مریكا-ش به‌رده‌وامه له شكستهێنان له ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌و په‌تایه‌دا، پێده‌چێت به‌ڕاستی شی جین پینگ گه‌مه‌كه‌ی بردبێَته‌وه. له‌دوای ئه‌وه‌شی خۆی له كۆته ده‌ستورییه‌كانی یاسای سه‌رۆكایه‌تی ڕزگار كرد، ڕه‌نگه تا مردن وه‌ك ڕابه‌ری باڵای چین بمێنێته‌وه.\nبه‌ڵام له‌پشتی ماسكی سه‌ركرده‌یه‌كی نه‌به‌زه‌وه، پێویسته شی جین پینگ هه‌ست به نائارامی بكات، هه‌روه‌ك ئه‌و هه‌سته‌ی تره‌مپ دوای بڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تاكه هه‌یبوو. چوونكه له‌گه‌ڵ دڵنیابوونیان له‌وه‌ی به‌ر سزا ده‌كه‌ون، به‌ڵام له‌م دواییه‌دا گه‌وره ئه‌ندامانی پارتی كۆمۆنیست لێدوانیان دژ به سه‌رۆكی چین داوه. ده‌رباره‌ی پرسه سه‌ره‌كییه ئابوورییه‌كانیش، هه‌ڵوێسته‌كانی جین پینگ له‌گه‌ڵ هه‌ڵوێستی سه‌رۆك وه‌زیرانه‌كه‌یدا به‌ڕوونی دژبه‌یه‌كبوون، ئه‌مه‌ش له سیاسه‌تی چینیدا به لادان ته‌ماشا ده‌كرێت. له سیاسه‌تی ده‌ره‌كیشدا، ڕه‌وته زێده شه‌ڕه‌نگێزه‌كه‌ی شی جین پینگ دوژمنی زیاتری بۆ چین هێناوه‌ته ئاراوه، هاوكات ئه‌و سه‌رۆكه فشاری ناوخۆیی جیاوازیشی له‌سه‌ره.\nبۆ ده‌سته‌به‌ركردنی سه‌قامگیری پێویست بۆ گه‌شه‌سه‌ندنی ئابووری، دینگ شاو پینگ، ئه‌و سه‌ركرده ناوداره‌ی له كۆتاییه‌كانی سه‌ده‌ی بیسته‌مدا پڕۆسه‌ی (چاكسازی‌و كرانه‌وه)ی ڕاگه‌یاند، به‌مه‌به‌ستی چه‌سپاندنی سه‌ركردایه‌تی به‌كۆمه‌ڵ‌و سستمی دامه‌زراوه‌یی هه‌وڵی گه‌وره‌یدا. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی شی جین پینگ به‌پلان ئه‌و بنه‌مایانه‌ی هه‌ڵوه‌شانده‌وه، بۆیه ئێستا پارتی كۆمۆنیستی چینی له دۆخێكدایه، كه چاوه‌ڕوانی ڕوودانی هه‌موو ئه‌نجامێكی سیاسی ده‌كات: ڕه‌نگه شی جین هه‌تا ماوه له‌و پۆسته‌دا بمێنێته‌وه، یاخود له‌ساڵی 2022دا، ناچاربكرێت پۆسته‌كه‌ی ڕاده‌ست بكات، یا له ناكاو به كوده‌تایه‌ك لاببرێت. بۆیه نابێت وا بێته ئاوه‌زمان، كه نه‌بوونی هه‌ڵبژاردنه خولییه‌كان، واتا سیاسه‌تی چینی له سیاسه‌تی ئه‌مریكا، یاخود وڵاته دیموكراتییه‌كانی دیكه سه‌قامگیرتره.\nله سیناریۆیه‌كی دیكه‌شدا، ئه‌گه‌ر بڵێین سه‌ركرده‌یه‌كی نوێ له چین بڕیاری دانوستان له‌گه‌ڵ بایدن، یاخود تره‌مپدا ده‌دات. ئه‌وا له سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی بایدندا، لانی كه‌م مرۆڤ ده‌توانێت پێشبینی دیپلۆماسێتێكی كارامه له ئه‌مریكا بكات. به‌ڵام ئه‌گه‌ر شڵه‌ژانی سیاسی له چین هاوكاتی خولێكی دیكه‌ی سه‌رۆكایه‌تی تره‌مپ بێت، ئه‌مه واتا وه‌ستانی گشت گره‌وه‌كان.\nله ڕاستیدا پێشبینی كردن كارێكی ئاسان نیه، هیچ كه‌سیش ناتوانێت به‌دڵنیاییه‌كی ته‌واوه‌وه بزانێت چه‌ند مانگ‌و ساڵی داهاتوو چی ڕووده‌دات، چوونكه ئه‌گه‌ره چاوه‌ڕوانكراوه‌كان به كرده‌ی ڕووداوێكی له ناكاوی، وه‌ك په‌تا‌و لافاوه‌كان ده‌گۆڕێن. ته‌نانه‌ت ئه‌و پلانانه‌ی به‌وپه‌ری وریایی‌و وردییه‌وه داڕێژراون ڕه‌نگه به‌هۆی گۆڕانكارییه‌كی چاوه‌ڕوانه‌كراوه‌وه هه‌ڵبوه‌شێنه‌وه. به‌ڵام ئه‌وه‌ی بڕیار به‌ده‌سته‌كان ده‌توانن بیكه‌ن‌و ئه‌وه‌ی پێویسته ئه‌نجامی بده‌ن، خۆی ده‌بینێته‌وه له ڕه‌چاوكردنی ئه‌و سیناریۆ جیاوازانه‌ی پشت ده‌به‌ستن به تایبه‌تمه‌ندی‌و ڕه‌وته‌كانی ئێستاوه.\nله‌ڕاستیدا به‌ستنه‌وه‌ی گشت هیواكان به‌و ئه‌نجامه‌ی ئه‌گه‌ری ڕوودانی زۆره، یاخود خوازراوتره له‌وانی دیكه، سه‌ركێشی‌و له خۆڕازیبوونه. كاتێكیش بابه‌ته‌كه په‌یوه‌ست بوو به پرسی یه‌كلاكه‌ره‌وه له په‌یوه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكا-چیندا، ئه‌وا ڕه‌وتی دانایانه، بریتییه له ڕوانین بۆ ئاینده‌و پێشبینی گشت ئه‌گه‌ره‌كان، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌شی له ئێستادا چاوه‌ڕواننه‌كراون.


لەگەڵ ڕووداوەکاندا: شەپۆلی ناڕەزایی یان ڕاپەڕینێکی تر لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا\nی مانگی دوازده ١٠, ٢٠٢٠\nخۆپیشاندانەکان لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا دەستیانپێکردەوە. جارێکی تریش ناڕەزایی خەڵک دەگۆڕدرێتەوە بۆ توندوتیژی، هەوڵەکان بە ئاڕاستەی قڕوقەپ پێکردنی دەنگی ناڕازییە، هەرچەندە ئەم شەپۆلی ناڕەزایەتییە نەبۆتە شەپۆلێکی سەرتاسەری بەو ئەندازەیەی بگوترێت تەواوی هەرێمەکەی گرتۆتەوە.\nخۆپیشاندەران بارەگای هەموو لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان ئاور تێبەردەدەن، وەک بڵێی ئیتر ئەو بڕوایەی پێشتر بە حزب هەبووە بەرەو هەڵوەرین دەڕوات و ئاماژەیەکیشە بەوەی لای خەڵک هەر تەنها دوو لایەنە سەرەکییەکەی هەرێم، پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان، ئامانج نین بەڵکو بە ئامانج گرتنی هەموو ئەو ڕەنگانەن کە بوونەتە ناسنامەی لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان و هەروەهاش دەکرێت بخرێتە خانەی ڕەتکردنەوەی پیرۆزکردن و بە ئەفسانەکردنی حزبەکان.\nلەهەمان کاتیشدا ژمارەیەک پرسیار هەن پێویستە بکرێن و ناکرێت نادیدە بگیرێن، لەوانە؛ ئایا ئەم شەپۆلی ناڕەزاییە درێژەی دەبێت و دەبێتە فشاری ڕاستەقینە بۆ چاکسازی و کردنەوەی دەروازەی نوێ بۆ ژیان و گوزەرانێکی باشتر؟ یان ئایا ئەم شەپۆلی ناڕەزایەتییە جوگرافیای پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە و دەڤەرەکانی گەرمیان و ڕاپەڕین تێدەپەڕێنێت؟\nلەگەڵ ئەوەشدا کە ئەمە یەکەم جار نییە خەڵک بۆ دەستەبەرکردنی مافەکانیان بڕژێنە سەر شەقامەکان، بەڵام هێشتاش نازانرێت بە چ ئاڕاستەیەکدا دەڕوات و لەناو ئەم هەموو بێزاری و ناڕەزایەتیەدا ڕێبەرایەتیکردنی ئەم شەپۆلە لە ئەستۆی کێدا دەبێت.\nدکتۆر هەردی مێد\nپسپۆڕی کاروباری سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە زانکۆی سۆربۆن، فەڕەنسا\nدەسەڵاتداران لە هەرێمی کوردستان دەڵێن دەستێوەردان لەم شەپۆلی ناڕەزاییەی خەڵکدا دەکرێت.\nدواترین لێدوانیش، لێدوانەکەی مەسرور بارزانی، سەرۆکی کابینەی 9ی هەرێمی کوردستانی عێراق بوو کە دەڵێت "ئەوەی ئەم چەند ڕۆژە بینیمان ئاڕاستەی خۆپیشاندان گۆڕدرا و چەند کەسێک هاتوونەتە ناو خۆپیشاندانەوە و ئاڕاستەکەیان گۆڕی و کردیان بە توندوتیژی و فەرهود و تێکدانی دۆخی کوردستان، ئەوانە دوژمنی ئەم قەوارەیەی هەرێمن، ئەگەرنا حکومەت پشتیوانی خۆپیشاندان دەکات، بەڵام سەقامگیریش ئەرکی ئێمەیە، پێویستە لەوەش ئاگاداربن."\nبەلانیکەم 8 خۆپیشاندەر کوژراون، دەیان خۆپیشاندەری تریش بریندارن بەهۆی تەقەی هێزە ئاسایشییەکانەوە و دەیان کەسیش دەستگیرکراون.\nداواکارییەکانی خۆپیشاندەران لە چوارچێوەی ئەرک و مافی هاوڵاتیبووندان.\nچەندان جاری تریش خۆپیشاندان کراون و خەڵک داوای هەبووە، بەڵام دەسەڵاتدارانی هەرێم هەنگاوێکی کۆنکریتییان نەناوە و کێشەکان و داواکارییەکان کەڵەکە بوون بەسەر یەکدا و زۆربەی هەرە زۆریشیان بەبێ چارەسەر هێڵراونەتەوە.\nدەسەڵاتدارانی هەرێم هەر یەکە و بە شێوازێک لۆمە دەخاتە ئەستۆی لایەنی تر، لۆمەکردنەکان دوو جۆرن، یەکەمیان لۆمەکردنی پارتی کرێکارانی کوردستانە، وەک دەڵێن پەکەکە هەوڵی نانەوەی ئاژاوە و گێرەشێوێنی دەدات لە هەرێمی کوردستاندا، ڕای دووهەمیشیان لۆمەکردنی بەغدایە بەوەی مافە دەستورییەکانی کورد لە عێراقدا دابین ناکات، ڕای سێهەمیش ئەوەیە لە یەک کاتدا لۆمەکە لە ئەستۆی پەکەکە و بەغداش دەنێت.\nوەک چۆن دەگوترێت داهاتەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق نادیارن، ئاوەهاش دەگوترێت ئەگەر ئەم ڕەوشە بەم شێوەیە بەردەوام بێت ئەوا داهاتووش وەک داهاتەکەی نادیار دەبێت.\nئایا ئەزمونی نزیکەی 30 ساڵی فەرمانڕەوایەتی کورد لە عێراقدا چۆن ناودێر دەکرێت؟\nئایا خۆپیشاندانەکانی هەرێمی کوردستان هیچ مانایەکی بۆ شەرعییەتی شۆڕشگێڕی هێشتۆتەوە؟\nئایا چارەسەری کێشەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق لە بەغدایە؟\nدکتۆر هەردی مێد، پسپۆڕی کاروباری سیاسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە زانکۆی سۆربۆن، فەڕەنسا، لە بەرنامەی ئەم هەفتەیەی لەگەڵ ڕووداوەکاندا وەڵامی ئەم پرسیارانە و ژمارەیەک پرسی تریش دەداتەوە:


زانکۆی ڕاپەڕین - بەشی بیرکاری\nپوخته‌یه‌ك ده‌رباره‌ی به‌شی بیركاری\nئەم بەشە یەكێكە لەبەشە زانستییەكانی کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەتی زانكۆی ڕاپەڕین كە بۆساڵی خوێندنی (٢٠١٢-٢٠١٣) كراوەتەوە. ئەم بەشە دەرچووانی پۆلی(١٢)ی بەشی زانستی وەردەگرێت بەشێوازی (قبوڵ مەركەزی) لەناوەندی وەرگرتنی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی.\nخوێندن لەم بەشەدا (٤) ساڵە و سیستەمی خوێندنی ساڵانە پەیڕەو دەكرێت، دەرچووانی بەشەكە هەڵگری بڕوانامەی بەكالۆریۆس (B.Sc) دەبن لەبەشی بیركاری (ماتماتیك) لە کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، دەرچووانی ئەم بەشە دەتوانن بەپیشەی مامۆستا دابمەزرێن لەخوێندنگا بنەڕەتیەكان, هەروەها دەتوانن لەدامودەزگا حكومییەكان و كەرتی تایبەت دابمەزرێن و كاربكەن.\nبیرکاری بەشێکی گرنگە لە ژیانی رۆژانەی کارکردندا و بناغەیەکە بۆ زانستەکانیتر. یارمه‌تی ده‌ره بۆ بیرکردنەوەیکی ژیرانە. بەشی بیرکاریی پەروەدەی بنەرەت هەوڵدەدات کە ئاستی خوێندن و زانستی بەشەکە بەرزبکرێته‌وه بە شێوازێک، کە لەگەل ڕەوتی خوێندنی سەردەمیاندا بگونجیت. ئەمەش پێویستی بە گۆڕین و پەرەپیدانی شیوازی وانەوتنەوەو بابەتی نوێ و تازە هەیە کە بەشەکە لە ئامانج و بیرکردنەوەیدایە.\nبە مەبەستی فراوانکردنی ئاستی وانەبێژی و گەیاندنی یەکەکانی بابەتەکانی بیرکاری، دیدی بەشەکەمان بریتییە لە :\n• زیادکردنی وانەی رێگەکانی وانەوتنەوەی بیرکاری بۆ هەر چوار قۆناغی خوێندن زیاد بکرێت. ئەوە بۆ مەبەستی بەرزکردنەوەی ئاستی وانەبیژی.\n• زیادکردنی زمانی کوردی لەپاڵ زمانی ئینگلیزیدا لە ناو یەکەکانی سەرچاوەکانی خوێندن، کە دەبێتە هۆی خێرایی تێگەییشتن.\n• کردنەوی بەشی تایبەت بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بیرکاری سەرجەم خوێندکارانی زانکۆمان، کە راستەوخۆ لەلایەن بەشی بیرکاریوە چاودێری بکرێت. ئەمە لە هاوشێوەی (MathScop) کە لە زۆرێک لە زانکۆکانی بریتانیادا سودی لێوەردەگرن.\n• بەشی بیركاری لێکۆلینەوەدەکات لەسەرئەوەی کە نیزامی کۆرسات بهێنرێتە ناو خوێندنی.\n• بەدەستهێنانی مامۆستایەکی سەرکەوتوو، کە بتوانێت وانەکانی بیرکاری بڵێتەوە، تاوەکو قۆناغی ٩ی بنه‌ڕه‌تی.\n• بە دەستهێنانی کادری سەرکه‌وەتو لەڕوی تێگەیشتن بۆ لێکۆڵینەوەی زانستی.\n• ئامادەکردنی خوێندکاران بۆ قۆناغەکانی تری خوێندنی باڵا وەکو ماستەرو دکتۆرا.\n• بەرزکردنەوەی ئاستی تێگەیشتن لە بەکارهێنانی بابەتەکانی بیرکاری لە ژیانی رۆژانەیاندا، تاوەکو بتوانن جگە لە بەشە پەروەردەیەکاندا بتوانن لە بازاری کاردا سودی لیوەربگن.


سەنتەری میترۆ: هێزێک دەستی گرت بەسەر تۆڕی هەواڵی ژیان – لڤین پرێس\nسەنتەری میترۆ رایگەیاند، هێزێک دەستیگرتووە بەسەر تۆڕی هەواڵی ژیان و داوا دەکات مافی رۆژنامەنووسەکانی ئەو دەزگایە پارێزراوبێت.\nلە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا سەنتەری میترۆ بۆ داکۆکی لە رۆژنامەنووسان رایگەیاند: لە چەند رۆژی رابردوودا سەرلەنوێ، پرسی گەڕانەوەی هەندێك میدیای نزیك لە هاوسەرۆكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لاهور شێخ جەنگی، بۆ سەر مەكتەبی راگەیاندنی ئەو حزبە، سەریهەڵدایەوە. تازەترین رێوشوێن، (تۆری هەواڵی ژیان)ی گرتەوە، هێزێك دەستی بەسەردا گرتووە.\nسەنتەرەکە رایگەیاندووە، ئەم تۆرە زیاتر لە 70 كارمەند كاری تێدا دەكەن و دەشڵێت هەمان هەڵوێستی پێشووی خۆی كە لە كۆبونەوەیدا لەگەڵ جێگری سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران قوباد تاڵەبانی، دەربارەی ئەم پرسە دوبارە دەكاتەوە، كە جەختكردنەوە بوو لە پاراستنی مافی ئەو كارمەندانەی كە لە میدیای رەسمی هاوسەرۆكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لاهور شێخ جەنگی، كاریان كردوە، وەك ئای پڵەس و ئەوانی تر.\nسەنتەرەکە ئەوەسی وتووە “یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئازادە لە شێوازی رێكخستنەوەی ئەو دەزگایانەی كە بە بودجەی حزبەكەی بەرێوەدەبرێن، بەڵام نابێت بەندەكانی یاسای رۆژنامەگەری دەربارەی مافەكانی ئەو كارمەندانە، ببەزێنێت”.\nبەبیری هێناوەتەوە: ئەو كارمەندانەی لە میدیاكانی هاوسەرۆكی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لاهور شێخ جەنگی، كاریان كردووە، درك بەوە دەكەن كە سیاسەتی میدیایی گۆرانكاری بەسەردا دێت.


راگەیەنراوی هاوبەشی بەشێک لە کۆمپانیا گەورەکانی جیهان سەبارەت بە قەیرانی زانیاری هەڵە!\n17/3/2020 01:22 PM\nبڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا کێشەوگرفتێکی زۆی بۆ خەڵکی سەرانسەری جیهان دروست کردووە و یەکێک لەم کێشانه زانیاری هەڵەیە. لەم دواییانەدا کۆمەڵێک کۆمپانیا بۆ نموونه فەیسبووک، گووگڵ، لینکدین، تویتەر، یوتوب، مایکرۆسۆفت و رێدیت لە راگەیەنراوێکی هاوبەشدا باس لە رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ زانیاری هەڵە ئەکەن و هەروەها داوایان لە کۆماپانیاکانی دیکە کردووە پەیوەست بن بەم ریزەوە.\nلەچالاکییەکی ناوازەدا، گەورەترین کۆمپانیاکانی بواری تەکنەلۆژیا لەجیهان لەراگەیەنراوێکی هاوبەشدا، بڕیاریان داوە لەگەڵ ئەو زانیارییە هەڵانەی کە سەبارەت بە نەخۆشی کۆڤید-19 بڵاو ئەبنەوە، رووبەڕوو ببنەوە. ئەم راگەیەنراە بەم شێوەیەیە: "ئێمە لەبواری کۆڤید-19ـدا هاوکارییەکی نزیکمان هەیە. ئێمە بۆ پەیوەندی سەدان ملیۆن کەس هاوکاریی یەکتر ئەکەین و لەهەمان کاتدا بەشێوەی هاوبەش بەرەوڕووی پیلانگێڕی و زانیاریی هەڵە سەبارەت بە ڤایرۆسی کۆرۆنا ئەبینەوە. ئێمە هەوڵ ئەدەین لەپلاتفۆرمەکانی خۆماندا بابەتی بڕواپێکراو و زانیاری نوێ و بەکەڵک بڵاو بکەینەوە. داوا لە کۆمپانیاکانی دیکەش ئەکەین بێنە ناو ریزەکانی بەرنگاربوونەوە لەگەڵ داتا و زانیاری هەڵە سەبارەت بە کۆرۆنا."\nهەفتەی رابردوو، "مایکڵ کراتسۆس"ـی بەرپرسی باڵای بەشی تەکنەلۆژیای وڵاتی ئەمریکا، دانیشتنێکی لەگەڵ نوێنەرانی کۆمپانیاکانی بواری تەکنەلۆژیا رێک خست و سەبارەت بە بەرەنگاربوونەوە لەگەڵ ڤایرۆسی کۆرۆنا و ئەو زانیارییە هەڵانەی لەم بوارەدا بڵاو ئەبنەوە قسه و گفتوگۆیان کرد. بەپێی راپۆرتی "واشینتۆن پۆست" و "پۆلیتیکۆ"، کۆشکی سپی داوای یارمەتی لە کۆمپانیاکانی گووگڵ، فەیسبووک، ئامازۆن، ئەپڵ، IBM، سیسکۆ، تویتەر و مایکرۆسۆفت کردووە.\nئەم کۆمپانیانە جگه لە بەرەنگاربوونەوە لەگەڵ ئەو زانیارییە هەڵانەی کە خەڵک بەگشتی بڵاوی ئەکەنەوە، لەگەڵ زانیارییە هەڵەکانی "ترەمپ"ـیش رووبەڕوو ئەبنەوە، چونکە لەناو تویتەکانی سەرۆکی ئەمریکادا کۆمەڵێک زانیاری هەڵە سەبارەت بە کۆرۆنا دێتە بەرچاو.


پارتی لە بارەی لامەركەزیەوە وەڵامی یەكێتی دەداتەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهه‌ینی، 18 حوزه‌یران، 2021\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، سێ تووشبووی دیكەی كۆرۆنا لە سلێمانی گیانیان لە دەست دا 14 توشبووی نوێش داخڵی نەخۆشخانەكان كران، كۆیی گشتی نەخۆشانی ماوەەش 94 نەخۆشە . بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی ئەمشەو ئاماری 24 كاتژمێریی تایبەت بە دۆخی كۆرۆنای بڵاوكردەوە و رایگەیاندووە، كە سێ تووشبووی دیكە گیانیان لە دەست داوە. روونیشیكردەوە كە 14 تووشبووی نوێ داخڵی نەخۆشخانەكان كراون و 14 حاڵەتیان لەسەر ئامێری cpap و 7 نەخۆشیش چاكبوونەتەوە. لە راگەیەندراوەكەدا هاتووە كە ئێستا 94 توووشبووی كۆرۆنا لە نەخۆشخانەكاندا چارەسەر وەردەگرن.\nخەڵك- وەزارەتی پەروەردەی عێراق ڕایدەگەیەنێت، كە بابەتی داخڵبوونی گشتی بۆ پۆلە كۆتاییەكان (6ی سەرەتای و 3ی ناوەندی و 6ی ئامادەیی) بەجێ هێڵراوە بۆ دەستەی ڕاوێژكاری وەزارەت و ئەوان بڕیاری لێ دەدەن. فەلاح قەیسی، بریكاری وەزارەتی پەروەردەی عێراق بۆ ئاژانسی فەرمی (العراقییە) ئاماژەی بەوەكردووە، تا ئێستا هیچ بڕیارێك نییە بۆ بەشداری كردن و داخڵبووونی گشتی خوێندكاران لە تاقیكردنەوەكان، چونكە ئەو بابەتە بەجێ هێڵراوە بۆ دەستەی ڕاوێژكاری وەزارەت و ئەوان بڕیاری لێ دەدەن. ڕاشیگەیاندووە، ساڵی نوێ و داهاتووی خوێندن لە سەرەتای مانگی 10ی ئەمساڵ دەستپێدەكات و لە ناوەڕاستی مانگی ئەیلول (9)ش سەرجەم مامۆستا و فەرمانبەرانی كەرتی پەروەردە دەستبەكاردەبنەوە. ئاشكراشی كردووە، كە لە ماوەی ئەمساڵدا سەرجەم كارمەند و مامۆستایانی پەروەردە بە ڤاكسینی دژی كۆرۆنا دەكوترێن. سەبارەت بە مامۆستایانی وانەبێژ وتویەتی، "زیاتر لە 14 بەڕێوەبەراییەتی گشتی لە پارێزگاكان ناوی وانەبێژانیان ڕەوانەی وەزارەتی دارایی كردووە و پارەی پێویستیان بۆ تەرخان كراوە جگە لە 4 بۆ 5 بەڕێوەبەرایەتی، كە ژمارەی وانەبێژانیان زۆر بووە".\nخەڵك- بەرپرسێكی تەندروستی عێراق پێشبینی دەكات، كە شەپۆلێكی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنا تەواوی وڵات بگرێتەوە، كە بە شەپۆلی سێیەم دادەنرێت. د.نەبیل فازڵ، بەڕێوەبەری بەشی تەندروستی گشتی لە دیالە لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاندووە، لە چوارچێوەی پێشبینی بۆ دۆخی پەتاكان، پێشبینی ئەوە دەكەن، كە شەپۆلێكی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەسەر ئاستی جیهان و عێراق دەستپێبكات. ڕاشیگەیاندووە، بە دڵنیاییەوە لە كۆتایی ئەم مانگە یان مانگی داهاتوو شەپۆلی نوێی كۆرۆنا عێراق دەگرێتەوە. ئاماژەی بەوەشكردووە، ئامۆژگاری و ڕێنمایی هەمووان دەكەین پەلە بكەن لە وەرگرتنی ڤاكسینی كۆرۆنا، كە ئێستا لە نەخۆشخانەكان بەردەستە و دەبێتە پارێزەرێكی بنچینەیی لە نەخۆشی و پەتا، چونكە ئێستا هاووڵاتیان پابەند نین بە خۆپارێزییەوە. هەرچەندە بەشێكی زۆری ژیان و كاروباری هاووڵاتیان ئاسایی كراوەتەوە، بەڵام هێشتا ڕۆژانە زیاتر لە 5 هەزار كەس لە عێراق و هەرێمی كوردستان تووشی كۆرۆنا دەبن و بە تەنها ئەمڕۆ 23 كەس گیانیان لەدەستداوە.\nخەڵك- ئەندامێكی لیژنەی دارایی لە پەڕلەمانی عێراق ئاشكرای دەكات، لیژنەیەكی وردبینی لە بەغدادەوە سەردانی ھەرێمی كوردستانی كردوە، كە وردبینی لە داھاتی نانەوتی دەكات و پەڕلەمانتارێكی دیكەش دەڵێت: "چەند ناكۆكیەك بۆتە هۆی دواكەوتنی مووچەی فەرمانبەران". حەسەن ئاڵی، پەرلەمانتاری كورد لە پەڕلەمانی عێراق، بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، گفتووگۆ و وتوێژەكان بەردەوامن، هەندێك كێشەی تەكنیكی هەن، كە پەیوەندییان بە مافی كۆمپانیا بەرهەمهێنەكانی نەوتەوە هەیە لە هەرێم و ئەم ناكۆكیانە بونەتە مایەی دواكەوتنی ڕەوانەكردنی مووچەی فەرمانبەران و جێبەجێكردنی بڕگەكانی بودجەی تایبەت بە هەرێمی كوردستان. وتیشی، "ڕێككەوتنی عێراق و هەرێم دووچاری شكست نەبووە و شاندی هەرێمی كوردستان لە چەند ڕۆژی داهاتوودا سەردانی بەغدا دەكاتەوە". لای خۆشیەوە، شیروان میرزا، ئەندامی لیژنەی دارایی پەڕلەمانی عێراق ئاشكرای كردووە، لیژنەیەكی وردبینی لە بەغدادەوە سەردانی ھەرێمی كوردستانی كردووە، كە وردبینی لە داھاتی نانەوتی ھەرێم (دەروازە سنووریەكان و فڕۆكەخانەكان) دەكات. وتیشی، "ئەو بڕە پارەیەی لە ئێستادا حكومەتی فیدڕاڵی عێراق بەنیازە بۆ حكومەتی هەرێمی بنێرێت وەك سلفەیەكە تا كارەكانی ئەو لیژنەیە تەواو دەبێت". جەختیشی كردەوە، ئەو بڕە پارەیەی، كە بەغدا بە تەمایە بینێرێت بۆ هەێم، هیچ جۆرە نایاساییەكی تیا نییە و پێچەوانەی یاسای بودجە نییە.\nخەڵك- بەهۆی كەمبوونەوەی كاریگەری نەخۆشی كۆرۆنا لەسەر ئابووری جیهانی و دەستپێكردنەوەی چالاكییە ئابوورییەكان، بەهای ئاڵتون ڕووی لە دابەزین كرد. دانا وەرتی، خاوەنی زێڕنگەری ئازوورا لە هەولێر بۆ (خەڵك) ئاماژەی بەوەكرد، دوای ئەوەی نرخی زێڕ گەیشتە بەرزترین ئاست لە هەفتەی ڕابردوودا، دەستی بەدابەزین كردۆتەوە و ئەوەش بەهۆی كاریگەری هەڵئاوسانی ئابووری لە ئەمریكا و بەرزی ڕێژەی سوود. ڕاشیگەیاند، ئەمڕۆ بەهای یەك ئۆنسە دابەزیوە بۆ 1785 دۆلار و نرخی یەك مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 374 هەزار دینارە و عەیارە 18 بە 320 هەزار دینارە. ئاماژەی بەوەشكرد، دابەزینی بەهای زێڕ كاتییە و بەرزدەبێتەوە. ئەمە لەكاتێكدایە، كە هەفتەی پێشوو نرخی یەك ئۆنسەی زێڕ لە سەرووی 1800 دۆلارەوە بوو، بۆیە بەراورد ببە هەفتەی پێشوو نرخی یەك مسقاڵ زێڕ زیاتر لە 20 هەزار دینار شكاوە.\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی كۆیە ئاشكرای دەكات، كە بارهەڵگرێك بەهۆی تیژڕۆییەوە مقەستی كردووە و بەهۆیەوە شۆفێری تەكسییەك بریندار بووە. بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی كۆیە لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كاتژمێر 6ی ئێوارەی ئەمڕۆ ڕووداوێكــی ھاتووچۆ لەنێوان ئۆتۆمبێلێكــی بارھەڵگر و تاكسیەك لە ڕێگای دەشتی كۆیە ڕوویدا. ئاماژەی بەوەشكردووە، بەھۆی خێرا لێخوڕینـەوە، ئۆتۆمبێلی بارھەڵگر كۆنتڕۆڵی لەدەستداوە و مقەسی كردووە. ئاشكراشی كردووە، لە ئەنجامدا بووە ھۆی برینداربوونــی شۆفێری تاكسیەكە.\nخەڵك- زاوایەكی سەدام حسێن، كە هاوسەری كچە بچووكەكەی بووە دوای 18 ساڵ لە زیندان لەلایەن عێراقەوە ئازادكرا. بەپێی نووسراوێكی وەزارەتی دادی عێراق، كە لە 15ی ئەم مانگە دەرچووە و واژۆی مافپەروەر صادق عبد حسین، بەڕێوەبەری بەشی پێشوازی و بەردانی زیندانیانی لەسەرە، بڕیار دراوە بە ئازادكردنی (جەمال مستەفا عەبدوڵڵا سوڵتان) و هەڵوەشاندنەوەی ئەو تۆمەتەی ئاڕاستەی كراوە بەپێی یاسای تیرۆر بەهۆی ئەوەی بەڵگەی پێویست لەسەری نەبووە. جەمال مستەفا عەبدوڵڵا سوڵتان هاوسەری (حەلا)ی كچە بچووكی سەدام حسێن-ی سەرۆكی لەسێدارەدراوی ڕژێمی پێشووی عێراقە و یەكێك بووە لەو كەسانەی ناوی لە لیستی تیرۆری ئەمریكادا هاتبوو، كە لیستێكی 52 كەسی بوو، ئەمیش ناوەكەی بە ژمارە 20 هاتبوو. ئەو زاوایەی سەدام حسێن لە 20ی نیسانی 2003 دەستگیر كرا و لە ئێستاشدا دوای 18 ساڵ زیندانی ئازادكرا.\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی پارێزگای هەولێر ئاشكرای دەكات، كە گەنجێك لەكاتی مەلەكردن لە زێی گەورە خنكاوە. بەڕێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی پارێزگای هەولێر لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بەداخەوە ئێستا گەنجێك لە زێی گەورە لەكاتی مەلەكردن خنكا و تیمەكانمان بەدوای تەرمەكەی دەگەڕێن. ڕاشیگەیاندووە، گەنجەكە تەمەنی 30 ساڵە و دانیشتوی هەولێر، گەڕەكی تەیراوەیە.\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری چۆمان ئاشكرای دەكات، كە چەند شۆفێرێك بە ئۆتۆمبێلی بەرزی بێ تابلۆ سروشتی باڵەكایەتی و ناوچە گەشتیارییەكان دەشێوێنن. بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری چۆمان لە ڕاگەیەنراوێكدا هۆشداری دەداتە شۆفێران لەسەر تێكدان و شێواندنی ناوچە گەشتیارییەكان و دەڵێت: "بەم جۆرە هەڵسوكەوت كردن لەگەڵ سروشت ڕێگە پێدراونیە". گەشتوگوزاری چۆمان لە هەژماری فەرمی خۆی لە فەیسبووك بڵاویكردەوە، بەداخەوە هەندێك شۆفێر بە ئۆتۆمبێلی بەرزی بێ تابلۆ شوێنە سروشتیەكانی باڵەكایەتی دەشێوێنن و دەبنە هۆكاری مەترسی و بێزار كردنی گەشتیاران و تێكدانی سروشت. ئاماژەی بەوەشكردووە، داوا دەكەین هاوكارمان بن لە ناساندنی شوفێری ئەم ئۆتۆمبێلانەی بەم شێویە هەڵسوكەوت دەكەن بۆ ئەوەی سزای یاسایی بدرێن.\nخەڵك- تۆری پاراستنی تەندروستی گشتی كەمپینێك بۆ ڕزگاركردنی نەخۆشخانەی هیوا لە سلێمانی ڕادەگەیەنێت و بەڕێوەبەری نەخۆشخانەكەش دەڵێت: "هیوا دەگەڕێنینەوە بۆ بێ هیواكان". تۆری پاراستنی تەندروستی گشتی لە بەیاننامەیەكدا، كە لە هەژماری فەرمی خۆی لە فەیسبووك بڵاویكردۆتەوە، ئاماژەی بەوەكردووە، تۆڕەكەمان بە توندی دژی مردنی نەخۆشخانەی هیوایە، چونكە نەخۆشخانەی هیوا تاكە پەناگەی نەخۆشەكانی شێرپەنجەیە لە سلێمانی و كوردستانیش. ئاماژەی بەوەشكردووە، نەخۆشخانەكە یەكێكە لەو دەزگا تەندروستیە باشە كەمانەی، كە لە كەرتی گشتی خاپوركراوی تەندروستی ماوەتەوە و پێویستە بە هەموومانەوە پارێزگاری لێ بكەین. تۆڕی پاراستنی تەندروستی گشتی بۆ ئەم مەبەستە كەمپینێك ڕادەگەینێت و جەختدەكاتەوە، كەمپینەكە چەندین چالاكی لە خۆی دەگرێت و بەم زووانە وردەكارییەكەی بڵاودەكرێتەوە. لای خۆشیەوە، د. یاد نەقشبەندی، بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی هیوا لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك بڵاویكردەوە، هیوا هەمیشە مڵكی هەمووانە و هیوا دەگەڕێنینەوە بۆ بێ هیواكان. دەشڵێت: "بەڵێن دەدەین نەهێڵین تووشبووانی شێرپەنجە بێ هیوا بن و هەمیشە لەخزمەتیاندا دەبین بەبێ جیاوازی".\nپارتی لە بارەی لامەركەزیەوە وەڵامی یەكێتی دەداتەوە\nسكرتێری مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، موبادەرەكەی عەممار حەكیم بۆ پێكهێنانی هاوپەیمانێتیەكەی زۆرینەی كورد و سوننە و شیعەكانە بۆ ئەوەی دوای هەڵبژاردن عیراق تووشی كێشە نەبێت، دەشڵێت: “لامەركەزی تەنها بۆ سلێمانی نیە، بەڵكو بۆ هەموو هەرێمە”.\nفازڵ میرانی، سكرتێری مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان لەدوای تەواوبوونی مەراسیمی یادی ڕۆژی شەهیدانی نیشتمان لە هەولێر بە ڕۆژنامەنوسانی ڕایگەیاند، لامەركەزیەت هی سلێمانی نیە بەتەنها بۆ هەموو هەرێمە و لەكارنامەی كابینەی نۆیەمدا هاتووە، بەڵام شێوەی لامەركەزیەت قسەی لەسەر دەكرێت ئەوەش لە لایەن لیژنەیەكی یاسایی لەهەموو لایەنەكان كاری لەسەر دەكەن، كە ئایا لامەركەزیەتی ئیداری یان دارایی یان ئایا فیدڕاڵیەتێك لەناو فیدڕاڵەیەتێكی دیكەدا هەیە، بۆیە هێشتا شتی زۆری ماوە.\nوتیشی، “پەیوەندیەكانی نێوان هەرێم و عیراق، ئەوەیە بگەنە ڕێككەوتن باشترە و هیچ بەهانەیەك نیە بۆ ڕێكنەكەوتن، مەگەر ئەوەی برادەرانی بەغدا بەچاوێكی زڵ تەماشای خۆیان بكەن، كە وا نین یان بەچاوێكی كەم سەیری كورد و كوردستان بكەن، كە كەم نین”.\nڕاشیگەیاند، ئەو عیراقەی ئێستا وای بەسەر هاتوو هۆكارەكەی ئەوەیە هاوپەیمانی لەنێوان پێكهاتەكانی نەماوە، موبادەرەكەی عەممار حەكیم بۆ پێكهێنانی هاوپەیمانێتیەكەی زۆرینەی كورد و سوننە و شیعەكانە بۆ ئەوەی دوای هەڵبژاردن عیراق تووشی كێشە نەبێت، ئێمە پێمان باشە، بەڵام هێشتا ماوە دراسەی بكەین.\nئاشكراشیكرد، پەیوەندیەكانی نێوان حزبەكەی و یەكێتی بەو شێوەیەش نیە، كە ناحەزانی باسی دەكەن، واتە نە ئەوەندە باشە بە دڵی ئێمە بێت و نە ئەوەندەش خراپە بە دڵی ناحەزانی ئێمە بێت.\nئەو فۆڕمەی لە خوێندنگەكان بە مامۆستایان پڕدەكرێتەوە بۆ چییە؟\nپارتی: لەگەڵ بەغدا دەگەینە چارەسەرێكی مامناوەندی\nخەڵك- پەرلەمانتارێكی پارتی دیموكراتی كوردستان لە پەرلەمانی عیراق، گەشبینی خۆی دەخاتەڕوو بەرانبەر بە گەیشتن بە ڕێكەوتن لەگەڵ حكومەتی فیدراڵ لەبارەی…\nمەسعود بارزانی هەڵوێستی خۆی لەبارەی هێرشەكانى ئیسرائیل بۆسەر كەرتی غەززە ئاشكرا دەكات\nخەڵك- مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان، هەڵوێستی خۆی بەرانبەر هێرشەكانی ئیسرائیل بۆسەر كەرتی غەززە ئاشكرا دەكات و پشتیوانی لەگەلی…\nخەڵك- پارتی دیموكراتی كوردستان پێیوایە گەر كێشەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و حكومەتی فیدراڵ بەمشێوەیەی ئێستا بمێننەوە، پێناچێت بەشداری لە هەڵبژاردنی…\nبڕیارە ھەرسێ شارۆچكەی ئاكرێ و سۆران و زاخۆ بكرێنە ئیدارەی سەربەخۆ. (زیاتر…)\nهونەرمەند هەیفا وەهبی پاش ماوەیەکی زۆر دابڕان لە کاری هونەری، بەرهەمێکی نوێی بڵاوکردەوە. بەرهەمەکەی هەیفا بەشێوازی…\nئەمەی خوارەوە ٤ جۆری ستیانە کە خراپە بۆت و نابێت لەبەری بکەیت، هاوکات بۆ بەرچاوڕوونی ٧ جۆری دیکەی ستیانمان داناوە…\nپسپۆڕی جوانكاری ڕولا گیراوه‌یه‌كی نوێ بۆ خانمان ده‌خاته به‌رده‌ست كه ده‌توانن بۆ ڕوخساریان به‌كاری بهێنن…\nهەندێک وەرزش هەیە کە بە دوو کەسی دەکرێت و زۆر بەسوودە بۆ تواندنەوەی چەوری، ئەمەی خوارەوە بەشێکە لەو وەرزشانە کە…\nخەڵك- بەرپرسێكی تەندروستی عێراق پێشبینی دەكات، كە شەپۆلێكی نوێی ڤایرۆسی كۆرۆنا تەواوی…\nخەڵك- ئەندامێكی لیژنەی دارایی لە پەڕلەمانی عێراق ئاشكرای دەكات، لیژنەیەكی وردبینی…\nخەڵك- زاوایەكی سەدام حسێن، كە هاوسەری كچە بچووكەكەی بووە دوای 18 ساڵ لە زیندان لەلایەن…\nخەڵك- میدیاكانی ئێران بڵاویانكردەوە، كە دەنگدانی ئەلیكترۆنی لە هەڵبژاردنەكانی ئێراندا…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه حوزه‌یران 2021 (926) ئایار 2021 (1622) نیسان 2021 (1647) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (983) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\nبارزانی: ناوچەی ئارام كوردستانی كردە پەناگەی ئارام بۆ عێراقیەكان\n28 نیسان 2021 5.31 pm\nخەڵك- سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان لە “ئیڤێنتی تایبەت بە یادی 30 ساڵەی ڕاگەیاندنی ناوچەی ئارام بۆ هەرێمی…


هەولێر.. لەسەر کێشەی زەوی و زار 5 کەس کوژران\nوێنەی 4 لە کوژراوەکان\nلە قەزای خەبات لە هەولێر شەڕ لەنێو چەند ئەندامێکی یەک بنەماڵە روویدا و بەهۆیەوە پێنج کەس کوژران و دوو کەسی دیکەش بریندار بوون.\nپۆلیسی هەولێر رایگایەند شەڕە تەقە لەنێو ئەندامانی یەک بنەماڵە روویداوە و بەو هۆیەوە کەسێک برایەکی خۆی و سێ برازای کوشتووە، هەروەها لایەنی بەرامبەریش وەڵامیان داوەتەوە کوڕێکی ئەمیان کوشتووە.\nبە وتەی پۆلیسی هەولێر شەڕەکە لەسەر کێشەی زەوی و زار بووە و لە گوندی کەوڕەبەن لە شارۆچکەی رزگاری لە قەزای خەبات لە پارێزگای هەولێر روویداوە.\nموقەدەم هۆگر عەزیز، گوتەبێژی پۆلیسی هەولێر لە روونکردنەوەیەکدا لەبارەی رووداوەکە رایگەیاند، رووداوەکە کاژێر 7:30 خولەکی ئێوارەی رۆژی هەینی روویداوە و دواتر بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای هەولێر لە رووداوەکە ئاگادارکراونەتەوە.\nموقەدەم هۆگر عەزیز راشیگەیاند ئەو دوو کەسەی لە رووداوەکەدا برینداربوون بڕیاری دەستگیرکردنیان بۆ دەرچووە و دەستگیرکراون.\nموقەدەم هۆگر عەزیز گوتیشی "شەڕەکە لە نێوان دوو برا بەناوەکانی (ا. ر. پ.) و (ح. ر. پ.) بووە، دواتر دەرکەوتووە کێشەکە لەسەر زەویوزار بووە لە نێوان مام و سێ برازا بەناوەکانی (ا. ر. پ.) و (ن. ح.) و (ف. ح.) و (ف. ح.)، دواتر دەبێتە دەمەقاڵێ و لەم نێوەندەدا لە لایەنی یەکەم (ا. ر. پ.)، (ا. ا. ر.) ، (ز. ا. ر.) و (س. ا. ر.) و لەلایەنی دووەم (ف. ح.) کوژراون، دوو تۆمەتباریش بەناوەکانی (ف. ح.) و (ن. ح.) کە برینداربوون لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیرکراون."


وەرارا بلەزا شۆرشا تەکنۆلۆژیایێ&ئەقلێن کەڤنار ل هەمبەر ترسا رۆبۆت و رووتبوونێ – Malame\nوەرارا بلەزا شۆرشا تەکنۆلۆژیایێ&ئەقلێن کەڤنار ل هەمبەر ترسا رۆبۆت و رووتبوونێ\nد. شه‌عبان مزوری 29 كانونی یه‌كه‌م، 2021\n148 ئێك خوله‌ك\nگەلۆ ئەو تێگەهێ ئەم ب “ئێتیک/ ئەخلاق” ب ناڤ دکەین، دکاریت دگەل پێشکەتنا بلەزا تەکنۆلۆژیا خوە بگونجینیت؟ ئەرێ ئێتیکا دوهی بۆ ئیرۆ چ واتە هەیە؟ گەلۆ چەوا ئەڤ ئەقل و تیتالێن دەرگرتی، دکارن دگەل گوهەرین و پێشکەتنێن بلەزێن تەکنۆلۆژیا خوە بگونجینن؟\nل گۆر ڤەکۆلینێن جڤاکی/ دیرۆکی، “ل ئورۆپا شۆرشا جوتیاری ل سەدێ پازدێ، تا سەدێ هەژدێ وەرارکر، پاش رێکا شۆرشا پیشەسازی خوەشکر”. ئێدی مرۆڤ ل شۆرشا جوتوکێلی خوەجهبوویە و ل شۆرشا پیشەسازی گوهەرینێن مەزن ئێخستینە ئەردی، لێ بەلێ شۆرشا دیرۆکیا سێهەم د جیهانا زانست و تەکنیکێ دا سەردەستبوویە. ئەلڤین تۆفلەر ــ Alvin Toffler، د پەرتووکا خوە “سنگەپێیا پاشەرۆژێ ــ Future Shock/ 1974” دا، ڤێ شۆرشێ/ شۆرشا زانیاری و گەهاندنێ، ب “پێلا سێهەم” ب ناڤ دکەت. ئەگەر شۆرشا یەکەم، کۆچەر/ شڤانی گوهەری جوتیاری و ل شۆرشا دووهەم جوتیاری گوهەری کارکەری، پا گەلۆ سەروسیمایێن مرۆڤێ شۆرشا سێهەم چەوا خویا دکەن؟ هەروەکو دیار مەژی/ هزر، رۆلێ سەرەکی د ڤێ شۆرشێ دا دبینیت.\nئێریک فرۆم د پەرتووکا خوە “رەڤین ژ ئازادیێ/ 1941” دا، ب سایا وارێن سایکۆلۆژی و فەلسەفی، سێ میکانیزمێن بەرەڤانیێ “دەسەلاتداری، ژ ناڤبرن و رۆبۆتبوون”ێ بەرچاڤ دکەت. کۆنتێکستێن گلۆبالێ قەبخوازیەکا تیۆری ل هەمبەر تەڤ تێگەهان، کو ب ئاوایەکی درست دگەل دوورهێلی نەگونجن، کریە، چونکو ڤان سالێن داویێ جیهانێ گەلەک گوهەرینێن چر ب خوەڤە دیتن. ل چاخێ گلۆبالێ، مرۆڤ وەک هژمارا هەڤکێشەکا ماتماتیک دهێتە دیتن، لەورا هاڤیا مرۆڤی وەک تاکەکەسی ل هەمبەر پێشکەتنا گلۆبالێ، وەکریە مرۆڤ خەونێن کوور ب ژیانا تەباییا جاران ڤە ببینیت. ڤی بوونەوەری، بهایێ خوە وەک مرۆڤ ژ دەستدایە و مینا مرۆڤەکێ رۆبۆت ژ هەموو هەستان هلوەریایە. ب ئەنجام، بوونەوەرەکێ رۆبۆت درست دبیت. ئها ئەڤێ پێشکەتنا تەکنۆلۆژیایێ، مرۆڤەکێ یەک رەهندی و بەرخوەر درستکر، کو خوە ل هەمبەر وەرارا گلۆبالێ وەک رۆبۆت و هاڤی ببینیت.\nئەڤ بەزین و پێشکەتنا تەکنۆلۆژیا بلەز، ئەنەرگیا مرۆڤی لاواز دکەت، چونکو مرۆڤ بێی وەک خوەیاتی یێ بەرهەڤ بیت، هەرتم راستی گوهەرینا دهێت. سەرباری نەزانەبوونا مە یا هەمبەر کولتورێ پێشکەتنا تەکنۆلۆژیا، کورەتیا مە د کارئینانا ئالاڤێن سەرەدەریێ دایە. ب ئەنجام، مرۆڤ نکاریت گڤراندنێ دگەل ڤێ پێشکەتنێ بکەت، ژ بەر هندێ ڤەدگەریتە هزر و خوەزیێن بەرێ، کو ب “نۆستالگیا ــ Nostalgia” دهێتە بناڤکرن.\nژ بەر گوهەرینا بلەزا تەکنۆلۆژیا و پێشهاتان، ئەڤ رەوشە دخوازیتە دوبارە رۆهنکرن و پێناسا تێگەهان، داکو مرۆڤ بکاریت ڤان ئالاڤ و مێتۆدان ل گۆر کاودانێن ئیرۆ بکاربینیت، چونکو ئەڤە دبنە ئەلەمێنتێن راڤەکرنا بوویەران. ئانکو شۆرشا ئیرۆیا هژماری، هەرۆژ رەوشەکا نوو دئافرینیت، چونکو دیگیتال ب خوە شۆرشەکا گشتالیە ــ Gestall. ئێدی حەز و خەونا تەکنیکی، ژ حەزا مرۆڤ، گرۆپ و حکوومەتان بهێزترە، چونکو حەزا تەکنیکێ حەزەکا گلۆبالە، ژ بەر هندێ “چ رێکخراوێن مرۆڤاتی نینن، شیانێن برێڤەبرنا ڤێ قووناغا دیرۆکێ هەبن”.پێشکەتنا بهێزا ئالاڤێن تەکنۆلۆژیایێ، دخوازنە گوهەرین و نووکرنا ئەقلی، داکو بکارن دگەل پێشهاتێن بلەزێن سەردەمی بژین، چونکو وەرارا تەکنۆلۆژیایێ بوونەوەرەکێ دی، ب ناڤێ “رەوشەنبیرێ سۆسیال مەدیایێ” ئافراند، کو ب “رەوشەنبیرێ ئۆرگانێ نوو” دهێتە بناڤکرن. وەرارا تەکنۆلۆژیایێ ل جڤاکێن پاشڤەروو، جورەکێ “رەوشەنبیریا ڤالا” ئافراندیە، چونکو ئەڤ گەلە د ناڤبەرا “دەنگ و رەنگ/ وێنەیێ” کەنالێن گەهاندنێ دا مالقبوویە. ئەڤە هەموو رێگریێ ل وەرارا ئەقلی دکەن، چونکو رەوشەنبیریا کەڤنەشۆپ وەک “رەوشەنبیریا برینێ”، ل سەر ئەقلی هاتەکرن.


لە چوارەمین ساڵیادی کۆچی دوایی شێرکۆ بێکەس دا ئاوڕدانەوەیەکی کورت لە ژیان و بەرهەمەکانی شێرکۆ بێکەس - جام کوردی\n04 ئاب 2017\nچوار ساڵ پێش ئێستا لەرۆژێکی وەک ئەمڕۆدا، شاعیری ناوداری کوردستان، شێرکۆ بێکەس لەنەخۆشخانەیەکی شاری ستۆکهۆڵم و بە هۆی تووشبون بە نەخۆشی شێرپەنجەوە لەتەمەنی 73 ساڵیدا بۆ هەمیشە ماڵئاوایی لە ژیان کرد تاکوو لەوێ بە دواوە دێری شیعر و پەنای وشە سیحراوییەکانی ببێتە تەنیا ناونیشانی ئیمپراتۆری شیعری جێهان.\nشێرکۆ بێکەس کوڕی شاعیری ناوداری سەدەی بیستی کوردستان فایەق بێکەسەو لە 2ی ئایاری 1940 لەشاری سلێمانی لەدایکبووە.\nیەکەمین بەرهەمی شیعری خۆی بەناوی “تریفەی هەڵبەست” لەساڵی 1968 بڵاوکردوەتەوەە لەسەرەتای حەفتاکانی سەدەی رابردودا لەگەڵ چەند هاوڕێیەکیدا “بزوتنەوەی ڕوانگە”ی دامەزرداند‌و گۆڕانکاریی ڕیشەییان لەفۆڕم‌و ناوەڕۆکی شیعری کوردیدا ئەنجامدا.\nشێرکۆ بێکەس لەتەمەنێکی گەنجییەوە پەیوەندی بەشۆڕشی کوردەوە کردوەو لەوێشەوە لەساڵی 1986 چوەتە دەرەوەی وڵات‌و لەسوید نیشتەجێ بوەو لەساڵی 1987 لەو وڵاتە خەڵکی ئەدەبیی تۆخۆلسکی لەلایەن سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتی سویدەوە پێبەخشراوە.\nلەساڵی 1992 گەڕایەوە کوردستان‌و لەیەکەمین کابینەی حکومەتی هەرێمدا پۆستی وەزیری رۆشنبیریی پێ بەخشرا، بەڵام دوای ماوەیەکی کەم دەستبەرداری پۆستەکەی بوو.\nلەساڵی 1998ەوە دەزگای چاپ‌و بڵاوکردنەوەی “سەردەم”ی دامەزراند‌و تا لەژیاندابو وەک بەڕێوەبەری ئەو دەزگایە کاری دەکرد.\nشێرکۆ بێکەس خاوەنی زیاتر لە40 بەرهەمی کتێبی شیعرییەو لەساڵی 2008 کۆی بەرهەمە شیعرییەکانی لەدو توێی هەشت بەرگدا لەوڵاتی سوید چاپکرا. لەدوای کۆچی دوایی خۆیشی، یادەوەرییەکانی لەژێر ناونیشانی “نوسین بەئاوی خۆڵەمێش” بڵاوکرایەوە.\nلەدوای ئەو کۆبەرهەمەش چەند دیوانێکی دیکەی بڵاوکردۆتەوەو بەهەموی خاوەنی نزیکەی 8 هەزار لاپەڕە شیعرو نووسینە.\nپاش دوچاربونی بەنەخۆشی شێرپەنجە، لەرۆژی 4ی ئابی 2013 لەنەخۆشخانەیەکی شاری ستۆکهۆڵم کۆچی دوایی کردو دوای هەفتەیەک تەرمەکەی هێنرایەوە کوردستان‌و لەسەر وەسیەتی خۆی، لەپارکی ئازادیی شاری سلێمانی بەخاک سپێردرا.\nوەسیەتنامەی شیرکۆ بێکەس\nبڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ هەینی لە پارکی ئازادی شاری سلێمانی کاتژمێر 7:00 لەلایەن خانەوادەکەی لەسەر گڵکۆی شاعیرێکی گەورەی کۆچکردوی کوردستان چواره مین ساڵیادی کۆچی دوای بەبەشداری لێپرسراوان و ڕۆشبیران و ڕۆژنامەنوسان ئەنجام بدرێت.\nدواجار ھەر من و تەنیایی\nلەبەر چاومە وەک قەلەباچکەی بێتاقەت\nسەرم ئەخەمە ژێر باڵی ڕووتاوەی و\nئیتر خەونی پچڕ پچڕ\nبە یادگاری پچڕاو و\nھەڵفڕینی پچراوەوە ئەبینم\nشێرکۆ بێکەس ستۆکهۆڵم فایەق بێکەس شیعر کوردستان


کێشه ی ریگیستیر/register (په‌ڕه 1) - PHP-Fusion - مەکۆکانی وێبچن\nمەکۆکانی وێبچن » PHP-Fusion » کێشه ی ریگیستیر/register\n1 بابه‌ته‌كانی کارێزه 2007-04-09 02:21:16\nبابه‌ت: کێشه ی ریگیستیر/register\nسڵاو به ڕێزانم!!!\nله دوای دروستکردنی ماڵپه ڕه که م به php-fusion، به ڵام ئێستا که که سێک ده ته وێت خۆی تۆمار بکات ئه وه ده کات به سه ر که وتوه ی. به ڵام کێشه که ی من له کاتی ئێمایڵ ناردنه که یه !!\nوه ڵامی ئێمایڵ:\nخۆش هاتیت بۆ . ئه‌مه زانیاری‌یه‌کانی\nناوی به‌کارهێنه‌ر: Kareze.net\nووشه‌ی تێپه‌ڕبوون: ................\nتکایه هه‌ژماره‌که‌ت به کرته کردن\nله‌م به‌سته‌ره‌ی خواره‌وه چالاک بکه:\nhttp://www.amoza.nl/register.php?activa … b64ae658d8\nبه ڵام کێشه که ی من ئه م لینکه یه که ئه م لینکه دێت ناتبات بۆ به شی ئه کتیڤ کردنی ناوه که!!!! واتا که س ناوی تۆ مار نا بیت!\nتێبینی: من تێکڕای سکردپته کانم له فۆڵده ری web داناوه!! واتا فۆلده رێکم بۆ جیا کردۆته‌وا له فتپ!\n2: www.amoza.nl/web ئه گه ر ئه رکنیه خۆشتان تاقی بکه نه وه!!\nبه ربژین و زۆر زه ڕوری وه ڵامم!\n2 وه‌ڵامه‌كانی ئاسۆ نادری 2007-04-09 08:55:56\nوه‌ڵام: کێشه ی ریگیستیر/register\nله Site URL دا، له‌باتی http://www.amoza.nl, ئه‌مه‌یان دابنێ،\n* باشتر وانیه سه‌رچاوه‌ی هه‌واڵه‌کانی ئه‌و ماڵپه‌ره بنووسن؟\n3 وه‌ڵامه‌كانی کارێزه 2007-04-09 10:24:48\nسۆپاس مامه ئاسۆ گیان!!!\nبێگومان هه ر بابه تێک ئه گه ر خۆماڵی نه بێت ئه وه سه رچاوه ی بۆ دادنێن!!! به ڵام ئه م 2 بابه ته واک تێستێک وایه له داهاتودا !!\n4 وه‌ڵامه‌كانی ئاسۆ نادری 2007-04-09 10:50:38\n5 وه‌ڵامه‌كانی shadi 2008-05-14 23:33:30\nslawtan ly bet mn kishaek zor gawram haya qat bom chara sar nabet bawr bekan 8 jar malprkam la tazwa damzrandwa har chara sari nabet hewdarm charikm le bekan katik kasik xoi regster akat codi chalki eshnakat har x nishan adat chara sar chya hawryan amash winkaya ... zor sopastan akam agr yarmtem ban barsti hilak bom bam kishwa\n6 وه‌ڵامه‌كانی kuri-germyan 2008-05-15 05:41:44\nبه‌ڕێزم ئه‌وه کێشه نییه به‌لای ڕاستی ماوسه‌که کلیک بکه ئینجا نوسراوه وێنه‌که پیشان بده\nئه‌گه‌ر زمانی ویندۆسه‌که‌ت ئینگلیزی بێت وا بزانم ڤیوو پیک لای من ئه‌ڵمانییه ده‌نوسرێت بیلد تسایگن واتا وێنه پیشان بده\n7 وه‌ڵامه‌كانی shadi 2008-05-15 13:01:55\nslaw sopas kuri germyan bo wlamkat bas aweshm kerd har nabo wa am kisha tanha lay xom nya am kisha lay hamo kasika ?\nlam 7alia kas natwani nawe xoiy regster bekat chonka codi chalki esh nakat agr kasik walmi am kishayi mni la bet sopas akam\n8 وه‌ڵامه‌كانی کارێزه 2008-05-15 14:14:54\nسه‌ره‌تا برۆ بۆ کۆنتڕۆك پانێل ئینجا ڕێکخستنه‌کانی ماڵپه‌ڕ ئنجا ڕێکخستنه‌کانی چوونه ژوور ئنجا شێوه‌ی ده‌رخستنی کۆدی دڵنیابوونه‌وه: وێنه‌یه بیکه به ده‌ق! وه پاشه‌که‌وتی بکه و ئنجا سێری register بکه بزانه ته‌واو؟\nوه تکایه شادی به‌ڕێز به جوانی له مه‌کۆ بگه‌ڕێ چونکه جارێکی تریش ئه‌م په‌یامه‌م نووسیوه‌ته‌وه!!!\n9 وه‌ڵامه‌كانی shadi 2008-05-16 12:32:45\nslaw ..zor sopas bo walmakt kak karezh kishkam chak bo zor sopas\nmn zor dawy ly burden akam la bareztan bburen baxwa wam zani kishkam la shuni xoiya nosewa chonka wa nosrwa کێشه ی ریگیستیر/register\nmnish boya lera nosem wam zani har eraya paiwndi ba kishaki mn daya hewdarm bem buren agr hala boma rez u xoshwestim bo eway barez katiki xosh\n10 وه‌ڵامه‌كانی کارێزه 2008-05-16 13:57:48\nکێشه نیه بۆ په‌یه‌مه‌کانی دیکه‌ت!;)


جەژنی نەورۆزی ئەمساڵ لەکاتێکدایە، کە داگیرکەران بەدوای بیانوودا دەگەڕێن کە هەستی شوێنیستی هێزە چەکدارەکانی خۆیانی پێ هان بدەن بۆ پەلاماردانی دەستکەوتەکانی خەڵکی کوردستان و بزوتنەوە ڕزگاریخوازانەکەی.\nلەساڵی ڕابردوودا لە ژێر سێبەری شوومی کۆماری ئیسلامییدا، خەڵکی ئێران، بەتایبەتی خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان زیاتر لە ساڵانی ڕابردوو تووشی ناخۆشیی لە دوای ناخۆشیی بوونەوە و لەپاڵ سێدارە و شکنجەدا، گرانیی و بێکاری بەشێوەیەکی ئێجگار زۆر پەرەی سەند، بۆیە بەشێکی زۆر لەخەڵکی کوردستان بۆ دابینکردنی بژیوی ژیانیان زیاتر لەجاران پەنایان بۆ هەموو جۆرە کارێکی گران و پڕمەترسیی لە چەشنی کۆڵبەریی بردووە و کۆماری ئیسلامییش نەک دارێکی لەسەر بەرد دانەناوە بۆ سووککردنی باری گرانی ژیانی ڕۆژانەی خەڵک، بەڵکو بە ڕۆژی ڕووناک و لە نزیکەوە کۆڵبەرانی داوەتە بەر دەستڕێژ بە فیشەک و زیندان و شکنجە وەڵامی داخوازییە ڕەواکانی خەڵکی داوەتەوە و زیندانەکانی پڕ کردووە لە کەسانی ڕوناکبیر و چالاکانی مەدەنی و خەڵکی ناڕازیی و بێتاوان.\nلە باکوری کوردستان هێزە داگیرکەرەکانی تورکیا بەتاوانی کوردبوون بیانوو بەخەڵکی سڤیل و چالاکوانانی مەدەنی دەگرن، لەکاریان دەردەکەن و دەیانگرن و لە بەندیخانەکان ئازاریان دەدەن. دەستەڵاتدارانی تورکیا تەنها بە سەرکوتکردنی خەڵکی باکوری کوردستان دڵیان ئاو ناخواتەوە و بە بیانوی جۆراوجۆرەوە بەردەوام پەلاماری خەڵکی باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان و دەستکەوتەکانی داوە.\nلەعێراق ئەو هێزو لایەنانەی لەپشت پەردەوە دەستەڵات بەڕێوە دەبەن لە بەڵێنەکانی پێشوو پەشیمان بوونەوە، هەر ڕۆژە بە بیانویەک ئاستەنگیی بۆ خەڵکی باشووری کوردستان دروست دەکەن، چاوەڕوانی کاتێکی گونجاو دەکەن پەلاماری کۆی دەستکەوتەکانی خەڵکی باشووری کوردستان بدەن.\nدەستەڵاتدارنی سووریا کە پێشتر توانای بەرگری لەخۆ کردنیان نەمابوو، بەڵام بە هاوکاری ڕووسیا و ئێران لە لێواری گۆڕ گەڕیندرانەوە ناو کایەی ڕامیاری، بەوحاڵەشەوە دان بە لانی کەمی مافی ڕەوای خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان دانێن، بەڵکۆ لە هەوڵی خۆگیفکردنەوە دان و چاوەڕوانن هەڵێکیان بۆ بڕەخسێ و پەلاماری خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان و دەستکەوتەکانیان بدەن.\nبەو شێوەیە بە بەرچاوی هەموو دنیاوە ساڵێکیتر بەسەر زوڵم و زۆری داگیرکەران لە خەڵکی کوردستان تێپەری. لە بەرامبەردا ئەزموونی ساڵێکی دیکەی خەبات تێکەڵ بە ئەزموونی چەندین ساڵ تێکۆشان لە پێناو ڕزگاری نیشتمانیمان بوو. پێویستە باشترین وانەی شۆڕشگێڕانە لەو ئەزموونە زۆرەی خەباتکارانی کوردستان فێربین کە چەندین ساڵە بۆ گەیشتن بە مافە ڕەواکانی خەڵکی کوردستان بەردەوام لە مەیدانی خەباتدا بوون، بەڵام هێشتاش خەڵکی کوردستان ژێردەستەیە و مافەکانی پێشێل دەکرێن. بۆیە لەئێستادا کە قۆناغی ڕزگاری نیشتمانیە، جێگای خۆیەتی بەمەبەستی بنبڕکردن بەدوای ئەو کەموکۆڕیانەدا بگەڕێن کە لەشێوەکانی خەباتی ڕزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستاندا بوونیان هەیە. ئەرکی تاک بە تاکی خەڵکی کوردستانە بە گیانی پیرۆزکردنی نەوڕۆز لە پێناو پوچەڵکردنەوەی پیلانەکانی داگیرکەران تێبکۆشن، خۆیان بە خاوەنی دەستکەوتەکانی خەڵکی کوردستان بزانن و هەوڵبدەن بۆ پاراستن و گەشەپێدانیان.\nدووبارە جەژنی نەوڕۆز و سەری ساڵی تازە لە هەمووان پێرۆز بێت.\nهیوادارین ساڵی ٢٧٢١ی کوردی ساڵی یەکێتی خەڵکی کوردستان بێت. ساڵی سەرکەوتنی بزوتنەوەی ڕزگاریخوازانەی کوردستان بێت. ساڵێکی پڕ لە دستکەوتی مادی و مەعنەوەی بۆکرێکاران، زەحمەتکێشان، ژنان و خەڵکی کوردستان بەگشتی بێت.\nسەرکەوێ خەباتی ڕزگاریخوازانەی خەڵکی کوردستان لە پێناو پێکهێنانی کۆمەڵگایەکی سەربەخۆ و یەکسان.\n١ی خاکەلێوەی ٢٧٢١


نامەیەکی ماستەر و توێژینەوەیەکی ئاکادیمی لەبابەت: شێعرەکانی مامۆستا مەلا عەبدوڵڵا ئەحمەدیان | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\nمحەممەد عوسمان محەممەد\nکۆڕی بەرگری لە نامەی ماستەر (=پایاننامەی فەوقی لیسانس)ـی ڕێزدار محەممەد عوسمان محەممەد، قوتابی قۆناغی ماستەر لە ڕشتەی زمان و ئەدەبی کوردیی کۆلێجی ئەدەبیات، بەشی کوردیی زانستگای هەولێر، کە مژاری نامەی ماستەری ئەو ڕێزدارە لە ژێر سەردێڕی: "شێعرییەت لە هۆنراوەکانی مامۆستا مەلا عەبدوڵڵا ئەحمەدیان دا"، به‌ڕێوه چوو.\nلەو ڕۆژانەدا لە زانستگای هەولێر و بەبەشداری لێژنەی مامۆستایانی بەشی زمان و ئەدەبی کوردی ئەو زانستگایە و هەروەها تاقمێکی زۆر لە قوتابیان و بەردەنگان، بە سەرکەتنەوە بەرگری لێ کراوە.\nدیارە شێعر بابەتێکى گرنگى دونیاى ئەدەبە، بەتایبەتى ئەدەبى کوردى کە ساڵانێکى زۆرە نەتەوەى کورد ڕووى کردووەتە بابەتى شێعرنووسین و بڵاوکردنەوەى لە کتێب و گۆڤار و ڕۆژنامەکاندا. شێعرییەتیش هەموو ئەو لایەنانە دەگرێتەوە کە دەبنە هۆى بەرهەمهێنان و جوانکردن و ڕازاندنەوەى شێعر. وشەى شێعرییەت(= بوطیقا= Poetics) لە کۆندا لە لایەن ئەرستووە بەکار هاتووە، پاشان نووسەرانى ترى وەکوو (جان کۆهین و تۆدۆرۆف و یاکۆبسن)یش بەکاریان هێناوە. مامۆستا مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیان یەکێکە لەو زانا و ناودارانەى کە ڕۆڵێکى گرنگى هەبووە لە بوارى ئایینى و زانایه‌کی ناودار و بەناوبانگ بووە، لەگەڵ ئەوەشدا شاعیرێکى لێهاتوو و بەهرەمەند بووە و دەستێکی باڵاى هەبووە لە نووسینى شێعر و کارى ئەدەبى. شێعرەکانى ڕەنگدانەوەى ئەو واقیعە بوونە کە خۆى ساڵانێکى دوور و درێژ لە ناویدا ژیاوە. شێعرى ئایینى و کۆمەڵایەتى و دڵدارى بە شێوەیەکى بەرچاو لەناو دیوانەکانیدا دەبینرێت.\nکاتێک شێعرەکانى مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیانم بەدەست گەیشت و خوێندمەوە، هەستم بەوە کرد پێویستە ئەم شاعیرە پشتگوێ نەخرێ و ئاوڕێکى جددى لێ بدرێتەوە بۆ ئەوەى شێعرەکانى بە زیندوویى بمێنێتەوە و بە خوێنەرانى کوردى باشوورى ئاشنا بکەم. بۆیە بڕیارم دا توێژینەوەى نامەى ماستەرەکەم تەرخان بکەم بە شێعرەکانى ئەم شاعیرە و ناونیشانى نامەکەم ناونا (شێعرییەت لە هۆنراوەکانى مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیاندا)، چونکە ئەو شێعرانە پڕیەتى لە هونەرەکانى ڕەوانبێژى و لادان و هەڵبژاردن و مۆسیقایەکى بەهێزى هەیە لە ڕووى کێش و سەرواوە، هەروەها سۆز و بیر و خەیاڵ بە شێوەیەکى سەرەکى تێایدا دەبینرێت، بۆیە شێعرییەتى هۆنراوەکانى مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیانیان بەهێز کردووە.\nئەم توێژینەوەیە وەکو بەشێک لە بەدەستهێنانى پلەى ماستەر لە ڕۆژى ٥/١٠/٢٠٢٠ سیمینارى لە بارەیەوە کراو لە لایەن لێژنەى زانستى بەشى کوردى کۆلێژى زمانى زانکۆى سەڵاحەددین پەسەند کرا، بۆماوەى شەش مانگ کارم تیادا کرد و شەونخونیم تێدا کرد تا بە ئەنجامەکەى گەیشتم و پێشکەشى سەرۆکایەتى بەشى زمانى کوردیم کرد. پاشان لێژنەى گفتۆگۆى لەسەر پێکهات و لە ٢٧/٥/٢٠٢١ گفتوگۆى نامەى ماستەرەکەم ئەنجام دراو لە لایەن لێژنەى گفتوگۆوە کە پێکهاتبوون لە پرۆفیسۆر دکتۆر (پەخشان سابیر حەمەد) سەرۆکى لێژنە و دکتۆر (مەولوود ئیبڕاهیم حەسەن) ئەندام و دکتۆر (موحسین ئەحمەد عومەر) ئەندام و دکتۆر (ئیدریس عەبدوڵڵا مستەفا) ئەندام و سەرپەرشتیار پاش گفتوگۆیەکى گەرم و گوڕ و ئەکادیمییانە بە شێوەیەکى زانستى بە پلەى (زۆرباشەوه) پەسەند کرا. شایەنى باسە لەم گفتوگۆیەدا کۆمەڵێک مامۆستا و قوتابى ماستەر ئامادەبوون و لە کۆتاییدا دەستخۆشیان لە ستافى لێژنەى گفتوگۆ کرد بۆ بەڕێوەچوونى ئەم گفتوگۆ ئەکادیمییە.\nناوەڕۆکى نامەى ماستەرەکە جگە لە پوختەیەک و پێشەکى و دەروازەیەک بۆ ژیان و بەرهەمى مامۆستا مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیان، پێکهاتووە لە دوو بەشى سەرەکى. بەشى یەکەم بە ناونیشانى (لە بارەى شێعرییەتەوە) تایبەتە بە لایەنى تیۆرى، لە پێنج تەوەر پێک دێت: تەوەرى یەکەم بەناونیشانى (مەبەست لە شێعرییەت) تیایدا زاراوەى شێعرییەت و چەمک و پێناسەى شێعرییەت و گرنگى شێعرییەت باس کراوە. لە تەوەرى دووەمیشدا باسى هۆکارە بنیاتنەرەکانى شی ێعرییەت کراوە, وەکو: (بیر و سۆز و خەیاڵ و فۆڕم). تەوەرى سێیەمیش بەناونیشانى هۆکارە جوانکارییەکانى شێعرییەتە. تیایدا شێعرییەتى (کێش و سەروا و وێنە و ڕەوانبێژى) لەخۆ دەگرێت. لە تەوەرى چوارەمدا هۆکارە تەکنیکییەکانى شێعرییەت خراوەتە ڕوو، وەکو: (لادان و هەڵبژاردن). تەوەرى پێنجەمیش باسى هۆکارەکانى سەرووى تەکنیکى شێعرییەت کراوە کە (بارى دەروونى و بارى سیاسى و قۆناغ و دید و فەلسەفە) دەگرێتەوە.\nبەشى دووەمى ئەم توێژینەوەیە بە ناونیشانى (شێعرییەت لە هۆنراوەکانى مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیان)ە لە چوار تەوەرى سەرەکى پێکهاتووە.\nلە تەوەرى یەکەمدا هۆکارە بنیاتنەرەکانى شێعرییەت لە هۆنراوەکانى مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیان خراوەتە ڕوو، وەکو: (بیر و سۆز و خەیاڵ و فۆڕم).\nتەوەرى دووەمیش بە ناونیشانى هۆکارە جوانکارییەکانى شێعرییەت لە هۆنراوەکانى مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیانە. باسى کێش و جۆرەکانى کێشى شێعر وەکوو (کێشى عەرووز و کێشى خۆماڵى و کێشى ئازاد) کراوە. هەروەها سەروا و جۆرەکانى سەروا وەکوو (سەرواى ستوونى و سەرواى مەسنەوى) خراوەتە ڕوو و دەنگەکانى سەرواى کوردى کە لە هۆنراوەکاندا هەیە باس کراوە. خاڵێکى ترى ئەم تەوەرەیە بریتییە لە وێنەى شێعرى و ئەرک و بەهاى وێنەى شێعرى لەگەڵ جۆرەکانى وێنە، هەروەها لایەنە ڕەوانبێژییەکان وەکوو: (واتاناسى و ڕوونبێژى و جوانکارى) بابەتى سەرەکى ئەم تەوەرەیەیە.\nتەوەرى سێیەمیش بەناونیشانى هۆکارە تەکنیکییەکانى شێعرییەتە کە هەردوو بابەتى (لادان و هەڵبژاردن) لەخۆ دەگرێت. تیایدا جۆەرکانى لادان لە شێعرەکاندا باس کراوە و شی کراونەتەوە، لەگەل جۆرەکانى هەڵبژاردن.\nلەتەوەرى چوارەمیشدا ئەو بار و دید و هەڵومەرجانەى شێعرەکانى مامۆستا مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیانیان تیادا بەرهەم هاتووە، وەکو (بارى دەروونى و بارى سیاسى و قۆناغ و دید و فەلسەفە) خراونەتە ڕوو و شیکردنەوە بۆ هەموو شێعرەکان کراوە لەم بەشەدا.\nلە کۆتایى توێژینەوەکەدا گرنگترین ئەنجامەکان و لیستى سەرچاوەکانى ئەم توێژینەوەیە و پوختەى توێژینەوەکە بە زمانى ئینگلیزى پیشان دراوە. ئامانجى توێژینەوەکە ناساندنى گرنگترین هۆکارەکانى بەرهەمهێنانى شێعرییەتە و تیشک خستنە سەر ئەو هۆکارانەیە کە ڕۆڵى سەرەکییان هەیە لە دروستبوونى شێعرییەت و بەرزکردنەوەى ئاستى ئەدەبى کوردى، بەتایبەتى بەهۆى ئەو لایەنانەى لە شێعرەکانى مامۆستا مەلا عەبدوڵڵاى ئەحمەدیاندا بەدیار دەکەوێت کە بوونەتە هۆى جوانى و ڕازاوەیى دەقەکان.


لە ڕووداوێکی هاتوچۆدا ٥ کەس بوونە قوربانی | مرۆڤایه‌تی , Mirovayeti\nHome ڕووداو لە ڕووداوێکی هاتوچۆدا ٥ کەس بوونە قوربانی\nلە ڕووداوێکی هاتوچۆدا ٥ کەس بوونە قوربانی\nبەرپرسی پۆلیسی کرماشان، باسی لە گیانلەدەستدان و بریندار بوونی ٥ کەس بەهۆی ڕووداوی هاتوچۆ لەم پارێزگایەدا کرد.\n“سەرهەنگ “فەزڵۆڵڵا شیری”، لە وتووێژێکدا ڕایگەیاندووە کە؛ “پاش‌نیوەڕۆی ڕۆژی سێ‌شەممە ٩ی سەرماوەز، بارهەڵگرێک لەگەڵ ئۆتۆمبێلێکی جۆری پراید لە ڕێگەی گیلانغەرب بۆ سۆمار، تووشی پێکدادان هاتوون، و ٥ کەس لەم ڕووداوەدا بۆ نەخۆشخانە گوازراونەتەوە”.\nناوبراو هەروەها ڕایگەیاندووەکە؛ ” بەداخەوە شۆفێری ئۆتۆمبێلی پراید، لە کاتی گواستنەوەیدا بۆ نەخۆشخانە، بە هۆی سەختیی برینەکانیەوە، گیانی لەدەست داوە”.\nبەهۆی کەمتەرخەمی شۆفێرەکان لە کاتی هاتوچۆ و لەبەرچاو نەگرتنی یاساکانی هاتوچۆ و هەروەها، کەمتەرخەمیی بەرپرسانی پێوەندیدار، و ناستاندارد و خراپ بوونی ڕێگاوبان و جادەکان، ڕۆژانە شاهێدی کارەساتی دڵتەزێن لە جادەکانی کوردستان دەبین.\nPrevious articleکرێکارێکی کورد تووشی ڕووداوی کار بوو\nNext articleعفو بین الملل درخصوص اعتصاب غذای آرش صادقی هشدار داد\nرفتار ضدانسانی و غیرقانونی نیروهای نظامی و انتظامی ایران با کولبران...


ANF | لە ڤییەنا و نورنبێرگ و مانهایم و دارمشتاد و بۆردویکس ٨ی ئادار پیرۆز کرا\nلە ڤییەنا و نورنبێرگ و مانهایم و دارمشتاد و بۆردویکس ٨ی ئادار پیرۆز کرا\nلە شاری ڤییەنای نەمسا و لە شارەکانی نوربنێرگ و مانهایم و دارمشتادی ئەڵمانیا و لە شاری بۆردویکسی فەرەنسا ٨ی ئادار رۆژی جیهانیی ژنانی زەحمەتکێش پیرۆز کرا.\nسێشه‌ممه, 9 Mar 2021, 12:13\nلە شاری ڤییەنای پایتەختی نەمسا و لە شارەکانی نوربنێرگ و مانهایم و دارمشتادی ئەڵمانیا و لە شاری بۆردویکسی فەرەنسا ٨ی ئادار رۆژی جیهانیی ژنانی زەحمەتکێش پیرۆز کرا.\nژنانی چالاکوان لە شاری ڤییەنا بۆ بەرزراگرتنی ٨ی ئادار لە گۆڕەپانی یاپینپلاتز کۆبوونەوە و دواتر بە رێپێوانێک تاوەکو ناوەڕاستی شاری ڤییەنا رۆیشتن.\nهاوکات لە شاری نورنبێرگی ئەڵمانیش ٤ چالاکی ئەنجامدرا. لە چالاکییەکاندا هەوڵی رادەستکردنی دکتۆر بانو بویوک ئاڤجی بە دەوڵەتى تورک ئیدانە کرا. چالاکوانانی ژن رێگای هاتوچۆیان داخست و یادی ئیڤان هۆفمانیان بەرز راگرت.\nگۆکبای ئاکبولوت پەرلەمانتاری حیزبی چەپی ئەڵمانیا (دی لینکە) لە چالاکیی ٨ی ئادار لە شاری مانهایم وتەیەکی پێشکەشکرد و وتی، دەبێت تێکۆشانێکی تایبەت لە دژی دەستدرێژیکردنە سەر ژن و کۆمەڵکوژکردنی ژن لە تورکیا بەرێوەبچێت و وتیشی، "تاوەکو دادپەروەری بەدی نەیەت دەبێت درێژە بە تێکۆشانەکەمان بدەین".\nهاوکات نوێنەرانی بزووتنەوەى ژنانی کورد لە ئەوروپا یادی شەهیدانی پاریسیان بەرز راگرت و لەو چوارچێوەی کەمپەینی "١٠٠ هۆکار و ١٠٠ هەزار ئیمزا بۆ دادگایکردنی دیکتاتۆر" ئیمزایان کۆکردەوە. لە چالاکییەکەشدا وێنەکانی رۆزا لوکسەمبورگ، کلارا زێتکین و ساکینە جانسز بەرکرابوونەوە و باس لە گرنگیی تێکۆشانی هاوبەش لە دژی سیستمی باڵادەستیی پیاو کرا.\nبزووتنەوەی ژنانی کورد بە بۆنەی ٨ی ئادارەوە لە شاری دارمشتادی ئەڵمانیا رێپێوانێکیان رێکخست. توندوتیژییەکانی دژ بە ژنان لە تورکیا و جیهان خرانەڕوو.\nهەروەها لە بۆ ئازادیی جەستەیی عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد داوا لە لە نەتەوە یەکگرتوەکان کرا، کە بە ئەرک و بەرپرسیاریی خۆی هەستێت. چالاکوانان لەو چوارچێوەیەشدا نامەیان بۆ نەتەوە یەکگرتوەکان نارد.\nرێکخراوەکانی ژنان لە بەردەوامیی چالاکییەکان بۆ یادی ٨ی ئادار لە شاری بۆردویکسی فەرەنسا رێپێوانێکیان رێکخست. رێپێوانەکە بە زۆربەى شەقامەکانی شاردا و بە وتنەوەى دروشم بەڕێوەچوو.