هۆشدار و هەڕەشەی کاربەدەستانی ئیجرایی رژیم لە کوردستان لە کام نیگەرانیەوە سەرچاوە دەگرێت؟؟ – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nهۆشدار و هەڕەشەی کاربەدەستانی ئیجرایی رژیم لە کوردستان لە کام نیگەرانیەوە سەرچاوە دەگرێت؟؟\nآگوست 18, 2015 آگوست 18, 2015\nرۆژی جومعه ٢٣ی مانگی گەلاوێژ، بەبۆنەی بەڕێوەچونی شانۆگەری هەڵبژاردنی مەجلیس کە لە مانگی ڕەشەمەی ئەمساڵدا بەڕێوەدەچێت، کۆبونەوەیەک بە ئامادە بوونی “عەلی پورعەلی موتڵەق” دەبیری ستادی هەڵبژاردنی وڵات، ئۆستانداری ئوستانی کوردستان، جێگری سیاسی ئەمنیەتی ئۆستانداری، فەرماندارەکان، جێگرە سیاسیەکانیان و بەخشدارەکانی ئوستان لە شاری سنە بەڕێوەچوو. لەم کۆبونەوەیەدا عەبدولحەمید زاهدی ئوستانداری ئوستانی کوردستان وتی: “نابێ ئیجازە بدرێت هیچ کاندیدێک بەخاتری بەرژەوەندی فەردی و یان قازانجی قەومی و مەزهەبی ئەمنیەت و مەسڵەحەتی گشتی بکاتە فیدای کارە تەبلیغاتی و ئینتیخاباتیەکانی. بەداخەوە هێندێک کەس ئاگاهانە یان نا ئاگاهانە دەیانەوێ فەزای سیاسی هەڵبژاردن نائەمن نیشان بدەن.بەرپرسانی پێوەندیدار دەبێ لەمبارەوە زۆر وشیار بن.” “عەلیرەزا ئاشناگەر” جێگری سیاسی ئەمنیەتی ئوستانداری کوردستانیش بە ئاماژە بەوەیکە ژمارەیەک بەشوێن بێ هیوا کردنی خەڵکەوەن و جیاوازی نییە کە ئەوەی لە سندوق دەرئەچێ کێیە وتی: “دەوڵەت وەک بەرپرسی بەرێوەبردنی هەڵبژاردن کۆمەڵێک ئەرکی گرنگی لە ئەستۆیە کە یەکەمیان دەستەبەر کردنی بەشداری زۆربەی خەڵکە لە هەڵبژاردندا.”\nبە بیستنی ئەم قسانەدا دیارە کە، نیگەرانی ئوستاندار و جێگرە سیاسی ئەمنیەتیەکەی ئەبەدەن سەبارەت بەوە نییە کە گۆیا کەسانێک چاویان بڕیوەتە کورسیەکانی بەهارستان، ویست و داواکاریەکانی خەڵکی کورستان دەکاتە مێحوەری چالاکیەکانی. لەبەر ئەوەیکە، زاهدی گومانی نییە لەوەی ئەو کەسانەی کە لەم یاریەدا بەشداریان پێکراوە، لە کەسانی سەربە ڕژیمن و ئیلتیزامی بەکردەوەی ئەوان بە ویلایەتی فەقیە و قانونی ئەساسی کۆماری ئیسلامیەوە بەفەڕز گیراوە. کەسانێک کە دەبنە سەحنەگەردانی ئەم گاڵتەجاڕیە تێکراریە، لە هێڵەگی دەزگا ئیتلاعاتیەکانی سپا دەرچون و نەتەنیا هەڕەشەیەک نین بۆسەر ئەمنیەتی ڕژیم، بەڵکو کەسانی سەرسپوردەی سوێندخواردوی کۆماری ئیسلامین. زاهدی ئەمە دەزانێ کە نە بەساتی ئەم گاڵتەجاڕیە جێگای تەرح کردنی ویست و داواکاریەکانی خەڵکی کوردستانە و نە جیرەخۆرانی سەناگوو لە بەهارستان خاوەنی ئەم زەرفیەتەن. کەسانێکی ئاوا نە لە ڕابردودا و نە لە داهاتودا هیچ داواکاریەکی خەڵکی کوردستان لە هیچ ئاستێکدا نوێنەرایەتی نەکردوە و نایکەن. نزیکەی ٥٠ لەسەدی بێکاریی لاوان، زۆر بوونی خەڵکی ژێر هێڵی هەژاریی، پەرەسەندنی ئیعتیاد بە مادەی هۆشبەر، ئاستی لەخوارەوەی خزمەتگوزاری شاری و ئاماری بەرزی نەخوێندەواری، بەشێک لە کارنامەی ئەمجۆرە بەناو نوێنەرانەی خەڵکە کە بە زەبری هەڕەشە و زیندان و ئەشکەنجە و ئێعدام بەکردەوە دەرهاتوە.\nبەمجۆرە گرفتی ئوستاندار و کاربەدەستانی کیشوەری و ئەمنیەتی کۆماری ئیسلامی تەرحی متالباتی خەڵکی کوردستان لە لایەن بەناو کاندید و تەبلیغاتەکانیانەوە نییە بەڵکو، خودی داواکاری و ناڕەزایەتی خەڵکە کە کێشەیان لەگەڵیدا هەیە. پێشوازی رۆژ لە رۆژ زیاتر لە بەڕێوەچونی ئەم شانۆگەریە لە کوردستان ئەساسەن بازاڕگەرمی و هەوڵدانە بۆ ڕاکێشانی خەڵک بۆ بەردەم سندوقەکانی دەنگدان بۆ نیشاندان لە ڕاگەیەنەرەکاندا و لە هەمانحاڵدا هەڕەشە و هۆشداریشە بە خەڵک. ئەم ڕاستیە بە روونی لە قسەکانی جێگری سیاسی ئەمنیەتی ئوستانداری کوردستاندا دەبیستین. بۆ ئەوان گرنگ نییە کە دەرچوانی سندوقەکان کێن. گرنگ ئەوەیە کە خەڵک بە هەر شگرد و فێڵێک بێت بکێشرێنە پای سندوقەکانی دەنگدا و وێنە و فیلمیان لێ بگیرێت. گرنگ ئەوەیە کە لەم رۆژەدا خەڵک ئامادەبن تا دەستکاری کردنی ئامارەکان بە ئاسانی ئیمکانپەزیر بێت. هەمان تەقەلوب و تەڕدەستی کە لە جەریانی سەفەری حەسەن رۆحانی بۆ شاری سنە ئەنجامدرا. لە حاڵێکدا کە وەرزشگای ئیستقلال بەتاڵ بوو لە جەمعیەت و “ئاره‌ش حسێن پەناهی” بەڕێوەبەری مەڕاسمی پێشوازی کردن بەردەوام داوای لە ئامادەبوان دەکرد کە بچنە پێشترەوە تا بە باشی ببیندرێن، بەڵام کاربەدەستانی ئیجرایی ئۆستان لە بێشەرمیەکی ڕەسانەییدا، بایکۆتی حوزوری رۆحانیان لە لایەن خەڵکەوە ناو نا “پێشوازی پڕشور.”\nئەولەویەتی کۆماری ئیسلامی لە کوردستان نە وڵامدانەوە بە داواکاری خەڵکی کوردستان و نە تەوسعە و عومرانە. ئاخرین سەفەری بالاترین مقامی ئیجرایی وڵات بۆ کوردستان شاهیدێکی ترە لەسەر ئەم ئیدیعایە. نە کولینگێک لە زەوی درا و نە وەعدەی ڕەخساندنی هەلی کار درا. ئەولەویەتی کۆماری ئیسلامی لەو چەند مانگەی ماوە بۆ بەڕێوەچونی ئەم شانۆگەریە، دەکرێ لە گرتنەپێشی دوو ئاڕاستەدا کورت بکرێتەوە. گرتنە پێشی سیاسەتێکی شەیادانە بۆ ڕاکێشانی خەڵک بۆ بەردەم سندوقەکانی دەنگدان و هۆشدار و هەڕەشەی سەرکوت لە ئەگەری هاتنە گۆڕی داواکاریەکان لەسەر ناوەرۆکی فەزایەک کە ڕەنگە دەرفەتی مەتڕەح کردنیان فەراهەم بکات.\nئوستاندار و کاربەدەستانی ئیجرایی وەزاڕەتی نێوخۆ هۆشدار ئەدەنە خەڵکی کوردستان کە ئەگەرچی فەزایەکی بەڕواڵەت ئینتیخاباتی لە کوردستان دروست ئەبێت بەڵام، خەڵکی کوردستان نابێ لەبیریان بچێتەوە کە ئەم فەزایە بۆ هێنانەگۆڕی داواکاریەکانیان نییە. کەشێکە بۆ دابین کردنی ئەمنیەتێکی سەقامگیر.” ئەولەویەتی کۆماری ئیسلامی لە کوردستان دامەزراندنی ئەمنیەتێکی پایەدارە لە ڕاستای پاراستنی ڕژیم، چەوساندنەوەی هێزی کار لە لایەن سەرمایەگوزارانی سپای پاسداران، کومیتەی ئیمداد، بێهزیستی و بەسیجەوە و وێران و تاڵان کردنی سەرچاوە سروشتیەکان.\nخەڵکی کوردستان بایەخێک بۆ بەڕیوەچونی ئاوا شانۆگەریەک دانانێن. ئەوان سەرەرای تەبلیغاتی پۆچ و بێ ناوەرۆکی ڕژیم سەبارەت بە “حوزوری پڕشور و بوونی ئەمنیەتی بەردەوام”، لەهەر دەرفەتێک کەڵک وەردەگرن بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتیەکانیان لەدژی رژیم و هێنانە گۆڕی داواکاریەکانیان. گاڵتەجاڕی هەڵبژاردنی مەجلیس خۆی لە خۆیدا هیچ پێوەندیەکی بە ویست و داواکاری کرێکاران، لاوان، ژنان و توێژە هەژار و بێبەشەکانی کۆمەڵگای کوردستانەوە نییە. خەڵکی کوردستان گوێ نادەنە هۆشداری ئوستاندار و ئەم شانۆگەریەش بایکۆت دەکەن.\nPrevious Article به رنامه كاني پیش نیوه رؤی ئه مرؤ 2015/08/18\nNext Article مردن لە رێگادا، سوکایەتی لە مەقسەد، چارەنووسی پڕ ئازاری پەنابەران


بەعس و ئێوە چ جیاوازیەکیان هەیە ؟ – ماڵپەڕی ئەڵتەرناتیڤی شورایی\nدارودەستەکەی بەعس نەماوە بەس هەر بەهەمان یاسای بەعس خەڵکی نارازی دادگای دەکەن . بەراست بەعسیەکان ئەم جلوبەرگەیان لەبەر خۆپیشاندەرانی نارازی بە دەسەڵاتەکەی ئاوا لێ دەکرد ؟ هەرکەس ئەم وێنانە ببینێت واهەست دەکات گوانتانمۆیەو تیرۆریستەکان گیراون . هەرکەس ئەم وێنانە ببینێت واهەست دەکات داعشن .\nئەمانە تەنها تاوانیان ئەوەیە کە کتێبخانەو باڵەخانەی حکومیان سوتاندوە .\nکۆشک و تەلارەکانتان بەقوتی خەڵک دروست کردوە کەچی لەسەر کۆشکەکانتان کە بەدزی بەرزتان کردۆتەوە خەڵکی بەم جۆرە لێدەکەن تا چاو ترسێنیان بکەن نارەزایەتی دەرنەبڕن نەیەنە مەیدان . دیمەنی دانپێنانی ئەم کۆمەلە گەنجە ئەو راستیە دەسەلمێنێت هەم بۆ چاو ترساندنی خەڵکی نارازیەو هەم بەعس ئاسایەو بەیاسای بەعس ئەم حوکمەیان بەسەردا دەدەن .\nبەراست شەرم لەخۆتان دەسەڵاتتان ناکەن ؟ ئەی مەگەر ئێوە نەبوون ئیدانەی حوکمدراوانی بادینانتان دەکرد ؟ خۆ ئەوەی ئێوە کردتان وبەم جۆرە جلی پرتەقاڵیتان لەبەری دەنگی نارازی خۆپیشاندەران کرد پارتی ئەمەی نەکرد کە دڵنیام هەردولاتان بەیاساو قانونەکانی بەعس خەڵکی نارازی دادگای دەکەن .\nبیرتانە دۆست ولانەگران و ئەندامانی حیزبەکانی خۆتان بەعس بەم جۆرە دادگای دەکردنو دواتریش حوکمی هەتا هەتایی یان حوکمی چەند ساڵە یان حوکمی ئیعدامیان بەسەردا دەدان .\nئەم کردەوەیەتان تەمەنی دارودەستەی نەگریستان و سەرکوتگەریتان کەم دەکاتەوەو دەنگی نارەزایەتی زیاتر قوڵپ دەدات .\nنیشانی دان ئەم جۆرە وێنەو ڤیدیۆیانە بۆ چاوترساندنە کە ئیوە پیشانی خەڵکە نارازیەکەی دەدەن کە ئێوە قوتیتان داگیر کردوە و خەریکی دزی و تاڵانین . ئێ ئێوە خەریکی دزی و تالانچێتی بن داهاتیان بدزن بێگومان خەڵک تورەیەو دێتە سەر خیابان و لەتورەیدا باڵەخانەو کتێبخانەش دەسوتێنێت .\nباڵەخانەو کتێبخانە هێندە نرخیان نیە تا ئێوە گەنجەکان بەم جۆرە لێ بکەن . داوەشین و داڕزینە دەسەڵاتێک بەم جۆرە خەڵکی هاوزمانی ئاوا لێ بکات . ئێ بۆ لۆمەی دوژمنەکانتان دەکەن ئێوە دوژمنی خەڵکی کوردستانن و رووی بەعس دەوڵەتانی ناوچەکەتان سپی کردۆتەوە .\nئەم کارە قێزەونەتان سیمای دزی وتالانچێتی و سەرکوتگەریتان ئەوەندەی دیکە ناشرین دەکات . داهات و قوتی خەڵک دەدزن کە دێنە سەر خیابانیش یان بەم جۆرەیان لێ دەکەن یان بەڵتەچیەکان وەک سەگی هار بەردەدەنە گیانیان و خوێنیان دەڕژن . هەر بەراست بەعس وەک ئێوە نەبوو ؟\nپرسیارتان کردوە لەخپتان کە ئەم جۆرە کارانە بێجگە لەکورت کردنەوەی تەمەنتان هیچی دیکە نیە ؟. بیرتانە بەعسی هارو درندە ئەم جۆرە کارانەی ئێوەی دەکرد دواجار ، رقی پەنگخواردوی جەماوەری تەفروتونای کردن . چارەنوستان لەوان باشتر نابێت درەنگ بێت یان زوو .\nخەڵکی ئازادیخوازو ئینساندۆست و جەماوەری ناڕازی کوردستان ، لەبەرامبەر ئەم کردەوە ناشرینەی یەکێتی و ئاسایشەکەی وەرنە دەنگ بێنە مەیدان ودەنگی نارەزایەتی دەرببڕن . ئەم کردەوەیە ئەگەر بۆیان جێبەجێ بکرێت ئەوە سبەینێ هەریەک لە ئێمە بێتە سەر شەقامەکان بەم جۆرەمان لێ دەکەن .\nسەرانی دوو بنەماڵەی دزو تاڵانچی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان شان بەشانی یەکتر حوکمی بەعسیانە بەسەر خۆپیشاندەران و رۆژنامەنوسان چالاکواناندا دەسەپێنن .\nرێگە مەدەن ئەم حوکم و نمایش ترساندنە جێبەجێ بکەن . ئەمانە هەربەهەمان یاسای بەعس مامەڵە لەگەڵ دەنگی نارازیدا دەکەن . هەرکی هەر ئینسانێکە دڵی بۆ ئازادی ژیانێکی باشتر لێ دەدات لەئاست ئەم نمایشە ترسناکە قێزەونەی ئاساشی سلێمانی بێ دەنگ نەبێ نارەزایەتی دەرببرێت. با شارو شارۆچکەو گەرەک و شوێنی کارو ژیانمان چ لە دەرەوەو ناوەوەی کوردستان بکەینە مەیدانی نارەزایەتیمان .\nکاتێک گیراوانی بادینان زیندانی کران و حوکم دران هەندێک کەس پێیان وابوو یەکێتی نیشتیمانی کوردستان باشترە ، ئەوسا ئێمە وتمان هیچ جیاوازیان نیە هەردوکیان سەربە یەک خانەوادەی بورجوازی کوردین سەربەیەک قوتابخانەی کوردایەتین . رەنگە ئێستا بۆیان دەرکەوتبێت هیچ جیاوازیان نیە هەردوکیان دوو حیزب و دوو بنەماڵەی سەرکوتگەرن ..


نا بۆ شەرێ براکوژی! ئا بۆسەربەخۆیی! / حەسەن ماوەڕانی – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / نا بۆ شەرێ براکوژی! ئا بۆسەربەخۆیی! / حەسەن ماوەڕانی\nهه‌ینی 17 ئازار 2017\tوتار 94 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئەوەی لە شنگاڵ ڕوویدا، وەک پیلانێکی داگیرکەرانی کوردستان، بۆ زۆربەی ئەوکەسانەی کە لەئالقەی دەروێشیی حیزبەکاندا نین و راستی ڕووداوەکان بە چاویلکەی حیزبایەتی تەماشا ناکەن ئاشکرایە.\nحیزبەکان بەپێی پێوەندییەکانیانەوە یەکلایەنە دەڕوواننە ڕووداوەکە و هەر لایەنێکیان تەنیا باسی پێوەندی لایەنەکەی تر بە داگیرکەرێک دەکا و بە پیلانی ئەوی دەزانێت. لەهەمان کاتیشدا بۆ نووقاندنی چاوی کۆمەڵانی هەراوی خەڵک، بەدەنگی بەرز پێویستی یەکێتی ریزەکانی گەلی کورد و ئاستەم بوونی هەلی ئێستا هاوار دەکا. بەڵام بە خێشکەیی بە لانی پێوەندیداری خۆیدا تێدەپەڕێ و وەک کەو سەر بن بەفر دەنێ و دەوری ئەو داگیرکەرە کە پێوەندی پێوە هەیە لەبیر دەباتەوە. بەڵام مێژوو ئاوا لێیان خۆش نابێ. هەروەک مێژوو لە هیچکام لەو میرایەتیە کوردانەش خۆش نەبوو کە خۆیان لەپاڵ عوسمانلی و عەجەم دەهاویشت و لەیەکتریان دەکوشت، ئەمانەش چ بیان هەوێ و نەیان هەوێ خۆیان و گشت کەین و بەینەکانیان هەر لەڕووی بەڵگەکانی پشتیوانەکانی ئێستایان لە قاو دەدرێن.\nلە ٤٠ ساڵ لەمەو بەر کێ دەیزانی کە ساواکی ئێران لە ١٩٥٨ دا، واتا ئەوساڵەی کە قارەمانەکانی گەلی کورد لە رۆژهەڵات، کاک عەزیز یۆسفی و مامە غەنی بلوریان و هاوڕێکانیان لە بەندیخانەکانی ساواک و لە ژێر هەڕەشەی ئیعدامکردندا بوون پێوەندی بە برایم ئەحمەدەوە گرتووە؟! کێ دەیزانی کە بەڕێز مام جەڵال و شەهید عەلی ئەسکەری و شەهید زەبیحی لە لایەن پارتیەوە لە بەغدا لەگەڵ پژمان سەرۆکی ئەوکاتی ساواک لە بەغدا دانیشوون و داوای یارمەتیان لە شای قاتڵی پێشەوای شەهید و دوژمنی کورد کردووە؟! بەڵام ئێستا بەڵگەکان وەدەرکەوتوون.\nدەبێ بەڕێوەبەرانی حیزبەکانی ئێستاش ئەوەی باش بزانن کە هەموو پێوەندییەکانیان بە داگیرکەرەکانی کوردستانەوە پاش تەواو بوونی ماوەی بەکارهێنانیان دەخرێنە روو.\nلەم پێکهەڵپڕژانەی شەنگاڵ دا کە بۆ ماوەی ٢٤ کاتژمێر شایی لەدڵی داگیرکەران گێڕا و تووڕەیی هەموو نەتەوەپەروەرانی کوردی بەدواوە بوو، دەستی ئێران و تورکیا هەرچەند کە شاراوەش بێ، ڕاستەوخۆ بێ یان ناڕاستەوخۆ، دیارە.\nبۆ داگیرکەرەکان مەسەلەکە هەر شنگال نییە. مەسەلەکە قەندیلیش نییە. ئەوان بە کارتی کورد کایە دەکەن بۆ داپلۆساندنی بزاڤی کورد. ئەوان نە چاوی دیتنی پارتی یەکێتی دیمۆکراتیکی ڕۆژئاوایان هەیە، نە ئەنەکەسە. ئەوان هەم دژی پ. ک .کان و هەم دژی پارتی. دەستیان بروا هەم بەڕێز جەمیل بایک لەسێدارە دەدەن و هەم بەڕێز مەسعود بارزانی. ئەوان بە زاری خۆیان و بە ئاشکرا هاوار دەکەن کە بە هەموو توانایانەوە، سنوورە دەسکردەکانی کۆنە کۆڵۆنیالیستەکان دەپارێزن. واتا کورد لەبندەستیدا دەهێڵنەوە و گەر بتوانن دەیفەوتێنن.\nئێران و تورکیە دژ بەیەکن، بەڵام یەکیش دەپارێزن. هەردووکیان لەیەک بابەتدا هاودەنگن ئەویش چەوساندنەوەی نەتەوەی کورد و تاواندنەوەی نەتەوەی کوردە. سوریە و عێراق ئێستا بوونەتە کلکەی ئێران و لاوازن، بەڵام لە ئاست نەتەوەی کورددا بربرەی پشتی ئێران و تورکیەن.\nهەر لەسەردەمی کۆنی خەلیفە عەرەبەکانەوە عەجەم مێشکی داگیرکەری و تورک شەمشیری خەلیفەکان بوون. ئەو تایبەتمەندیەش پاش هەزار ساڵ هەروا ماوە و ئێران مێشکی داگیرکەرانی کوردستانە و تورک گۆپاڵ. هەربۆیەش هەر کە دەنگی سەربەخۆیی کوردستان لە باشور بەرز بۆوە و ناوی ڕۆژئاوا هاتەگۆڕێی، بەئاشکرا هەردوو لایەن بە ڕێگای خوو پێگرتوویان واتە پیلان و شەڕ بەرەنگاری کورد بوونەوە و رایەڵەی داویان چنی و دانوولەیان بۆ دەستەمۆکانیان رۆکرد. ئەوان بەتەمای کاتی لەبارن بۆ سەوداکردن لەسەر کوردان. بەتایبەتی خنکاندنی دەنگی سەربەخۆیی.\nسەربەخۆیی ئەو ئاواتەی نەتەوەی کوردە کە تێکۆشەرێکی کوردی لە عەبدوالا ئۆجالانەوە کردە ئاپۆی رێبەری کاریسماتیک. سەربەخۆیی مافی رەوای نەتەوەیەکە کە پتر لە پێنجسەد ساڵە راوڕووت و کوشتار دەکرێ و پارچەپارچەکراوە. بۆیەش هەر هەنگاوێک کە لەپێناو ئەو مافەدا هەڵگیرێ هەزار پیڵانی لەدژ چێدەکرێ. شەری شنگاڵیش یەکێکە لەو پیڵانانە کە پێشان دەدا پیلانێکی مەترسیداری لە پشتە بۆ سازکردنی شەڕی کوردفەوتاندن بەدەستی کورد!\nبەڕێز جەمیل بایک لە ئاخافتنی خۆیدا لەسەر ئەو شەڕە لە گەل بنکەی خەبەری فورات دەڵێ:\n” گەلی کورد هەرچەندە بەهێز بێت، لەبەرانبەردا مەترسی گەورەتریش رووی تێدەکات، ئەو مەترسیانەی کە ئێستا لەسەر گەلی کورد هەن ئەوەندە بەهێز نین کە بتوانن گەلی کورد لەناو ببن، ئەوەی کە هێشتاش ئەو مەترسیانە خۆیان گەورە پێشان دەدەن بە هۆی هاوکاری هەندێک لە هێزە کوردیەکانە لەگەڵ دوژمناندا، ئەگەر گەلی کورد یەکێتی نەتەوەیی دروستبکات و کۆنگرەی نەتەوەیی پێک بێنێت، داگیرکەران ناتوانن هیچ مەترسیەک بخەنەسەر گەلی کورد.”\nبەڵێ ڕاستە. بەڵام ئایا هەر هێندێک لە هێزەکانی کورد هاوکاری دوژمنان دەکەن؟ ئایا هاوکاریی لەگەڵ دوژمنان هەر پێوەندیی پارتی و تورکیەیە؟ ئایا ئێران و سوریە و عێراق دوژمنانی گەلی کورد نین؟ ئایا بەرێزیان حاشا لە پێوەندی لەگەڵ ئێران و حەشدی شەعبی دەکەن کە دامەزراوەی ئێرانە؟ ئایا بەرپرسەکانی یەبەشە درۆ دەکەن کە دان بەوەدادەنێن کە لەلایەن حەشدی شەعبی و دەوڵەتی عێراقەوە دابین دەکرین و پڕچەک دەکرین و وەعدەی پاراستنی تەواوەتی ئەرزی عێراق و دژایەتی سەربەخۆیی دەدەن؟ دژایەتی پ.ی.د لەگەڵ ئەنەکەسە و بەرگری لە خەباتی دژ بە ئەسەد لە عەفرین و قامیشلو و پێوەندی لەگەڵ ئەسەد چۆن هەڵدەسەنگێندرێ؟\nپارتی حاشا لە پێوەندی لەگەڵ تورکیە ناکا و لەچوارچێوەی پێوەندیی دێپلۆماتیکی هەریمدا ئەوە باس دەکات و سوراوسپیاوی دەکات و منیش لەوباوەڕەدام کە ئەو پێوەندیانە لەوچوارچێوەیە ترازاون. رەخنەشم لەسەر ئەو پێوەندیە زۆرە. ئەنەکەسەش بە ئاشکرا نوینەر دەنێرێتە تورکیە و پێوەندی بە تورکیەوە گرتووە.\nبەڕێز مەسعود بارزانی پێی لەسەر ریفراندۆم و سەربەخۆیی داگرتووە و ئەوەش ویستی نەتەوەی کوردە. هەربۆیەش سەرجەمی مێدیاکانی سوپای کوردکوژی پاسدارانی ئێران لەسەر یەبەشە وەجواب هاتن و بەدنەدانی ئەوان و دژایەتیی ڕاسەوخۆیی کەسایەتیی بەڕێز بارزانی هەستان و وەلایەتی کە پێست و رەگی دژی کوردە و ئیزەدیەکان بە شەیتانپەرست دەناسێ بوو بە دایەی دڵسۆزی ئیزەدیەکان!!!\nئایا بەڕێز بایک ئاگاداری ئەو هەواڵانە نییە؟\nبەڕێز مەسعود بارزانی پاش شەرەکە پەیامی دا وەزعەکە ئەهوەن کەنەوە و پێشی پەرەپێدانی شەڕەکە بگرن. بەڵام بەڕێز جەمیل بایک دەڵی کە پێویستە خەڵکی ئیزەدی بزانن کە بەتەنیا نین و ئێمە لەبەرانبەر هەر هێرشێک بۆ سەریان داکۆکیان لێدەکەین. ئایا چوونی پێشمەرگەی کوردستان بۆ سەر سنوری سوریە و عێراق لە خاکی هەریمی کوردستاندا هێرش بردنە بۆ سەر ئیزەدیەکان؟ ئایا ئەوە بەرگری کردن نییە لە ئیمکانی هاتووچۆی پێشمەرگەی ئەنەکەسە بۆ ناو ڕۆژئاوا؟ ئایا پ.ک.ک ئیزن بە پ.ی.د دەدا کە هاوکاریی حیزبەکانی دیکەی رۆژئاوا بە تایبەت ئەنەکەسە بکا هەتا ماڵی کورد لە ڕۆژئاوا یەککەنەوە؟ ئایا ئەو وتانەی بەڕێز بایک ڕاگەیاندنی شەڕ نین لەدژی پارتی؟\nپارتی پ.ک.ک بە گۆێڕایەڵی تاران تاوانبار دەکا و پ.ک.ک پارتی بە بەشداریی پێلانی تورکیەدەکا. ئایا کاتی وەی نەهاتووە کە بە دیالۆگ هەردوولا بەو نەخۆشیەی خۆیاندا بێنەوە، بەرلەوەی کە ببێتە شێرپەنجە و ژیانیان و بوونیان تێکبدا ؟\nکۆنگرەی نەتەوەیی بەو هەڵوێستانەوە خەیاڵە و گەر پێکبێ تەنیا کۆکردنەوەی چەند حیزبە لە ژێر فەرماندەیی حیزبێکی بەهێزدا. نە پ.ک.ک رازی بە بەڕێوەبەرایەتێک دەبێ کە خۆی فەرمانی پێنەدا و نە پارتی. هۆیەکەشی هەر ئەو زۆرانبازییەی هێزە نەک بەرژەوەندیی نەتەوەیی.\nئێستا کات کاتێکی هەستیارە و بەپێچەوانەی بۆچوونی بەڕێز بایک مەترسی هەرەگەورە بەورووی کورد بۆتەوە. ئەویش مان و نەمانی دەستەڵاتە ناتەواوەکانی باشور و کانتۆنەکانە کە بەداخەوە لەلایەن هەڤاڵانی بەڕێزیانەوە ناوی باکوری سوریەیان پێداوە. هەربۆیەش پێشگرتن لەهەر چەشنە پێکهەڵپڕژانێک ئەرکی نیشتمانیە.\nبەرێز بایک ڕایدەگەیەنێ کە دەبێ دیالۆگ لە نێو هێزەکانی کورددا هەبێ. ئەوەش پیرۆزە، بەڵام بەبێ مەرج بۆ یەکتردانان و بە ئامانجی یەکگرتنەوە و یان لێک تێگەیشتن، نەک بە ئامانجی خۆداسەپاندن بەسەر یەکتردا.\nهەموو هێزە کوردستانیەکان ئەوەی دەزانن کە کۆمەڵانی هەراوی نەتەوەی کورد پشتگری لەو لایەن و کەسە دەکەن کە سەربەخۆیی بۆ کوردستان دەخوازێ. هەموو ئاگاداریشن کە هیچ دروشم و ئامانجێک هەرچەندەش رەنگی شۆڕشگێڕی تێهەلسوون و لە خوینیش سوورتری کەن جێگای ئەو دروشمە ناگرێتەوە. بەتایبەت پ.ک.ک ئەوەی ئەزمون کردووە و بەڕێوەبەرەکانی بە ئاشکرا دەبینن کە ڕێژەی پاڵپشتەکانیان لە ناو کۆمەڵانی سەرانسەری کوردستاندا لەپاش گۆڕانی ئەو دروشمە سەرەکیە زۆر دابەزیوە. ئایا کاتی وەی نەهاتووە کە بەخۆیان دابێنەوە؟\nئێستا ڕاستی رووداو ئەوەیە کە سەرجەمی خەڵکی کوردستان دەڵێن نا بۆ شەڕی براکوژی. لەهەمانکاتدا هاوار دەکەن ئا بۆسەربەخۆیی!


٩ ڕێگەی ئاسان بۆ پاراستنی زانیارییەکانت لە سەرهێڵ – کەی ئای تی ئێن\nئاسایشی ئەلیکترۆنی 22, حوزه‌یران 2018\nلەم ڕۆژانەدا دەکرێت وا هەست بکرێت ئینتەرنێت لە شوێنە مەترسیدارەکانە – وە بە چەند هۆکارێکیش ئەم هەستە دروستە، چونکە لە هەر چرکەیەکدا ٤ بەرنامەی زیانبەخش گەشەی پێدەدرێت. لەم دواییانەدا کۆمپانیای بواری نەرمەکاڵای ئاساییش “کاسپەرسکای” دزییەکی ئەلکترۆنی ڕاگەیاند لە بانکەکانی ئەوروپا کە زیانەکەی زیاتر لە ملیارێک دۆلار بوو، لە هەڵوێستێکیشدا بۆ ئەم دزییە باراک ئۆباما ڕایگەیاند بواری ئاسایشی ئەلکترۆنیلە بنچینەگرنگەکانە و ئەم کێشەیەش چارەسەر دەکەین.\nهەموو ئەم شتە خراپانە نەک تەنیا بانکەکانی حوکومەت دەگرێتەوە بەڵکو خەڵکی ئاساییش دەگرێتەوە یان کەسە بەناوبانگەکان. ئەم بابەتە نوسینی زۆر هەڵدەگرێت و ئێمە دێینە سەر ٩ کاری گرنگ کە دەکرێت لەو کاتەی سەرهێڵیت بتپاریزێت.\nتێپەڕەوشەی دژەهاک دروست بکە\nلەوانەیە پێشتر ئەمەت گوێ لێبووبێت بەڵام هێشتا لە باشترین ڕێگەکانی خۆپاراستنە. تێپەرەوشەیەکی بەهێز دەتوانێت ببێتە هۆکارێکی قورس بۆ هاککردنی زانیارییەکانت.\nئەگەر هەمیشە هەمان تێپەڕەوشە دروست بکەیتەوە، بۆ هاککەران ئاسان دەبیت هێرش بکەنە سەر هەژمارەکانی ترت و تەنانەت پێناسی کەسیت بدزن. نەرمەکاڵایەکی بەڕێوەبەرایەتی تێپەڕەوشەکان دابگرە، تێپەرەوشەیەکی بەهێز دروست بکە و لە نەرمەکاڵاکەدا بیانپارێزە. بۆ نموونە نەرمەکاڵای LastPass بۆ مۆبایل و کۆمپیوتەر کە لە باشترین ئامڕازەکانە بۆ ئەم کارە. کرتە لە ناوەکە بکە و تایبەتمەندییەکانی بخوێنەوە و دایبگرە.\nچەند ڕێنماییەک بۆ دروستکردنی تێپەڕەوشەیەکی دژەهاک:\nبۆ هەموو هەژمارەکانت هەمان تێپەڕەوشە دروست مەکە.\nئەو وشانە مەکە بە تێپەڕەوشە کە ژمارەی کاتی لەدایکبوونتی تێدایە.\nتێکەڵەیەک لە پیتی گەورە و بچووک وە هێماکان و ژمارەکان دروست بکە.\nهەمیشە هەوڵ بدە لە ٨ پیت کەمتر نەبن.\nچەند مانگێک جارێک تێپەڕەوشەکەت بگۆڕە.\nهیچ کات تێپەڕەوشەکەت بە کەس مەدە کە متمانەی تەواوت پێی نییە.\nنەرمەکاڵای LastPass بە خۆڕایی بەکاربێنە.\nتێپەڕبوونی ٢-هەنگاو بەکاربێنە\nئێستا ئەم هەنگاوە لە پاراستنە ئاستبەرزەکانە کە تەنانەت هەموو دەزگا گوەرەکانی جیهان بۆ پاراستنی زانیارییەکانی خەڵک بەکاری دێنن. ئەمە واتا تیپەڕبوون بە ٢ هەنگاو، لە کاتێکدا هاککەران تێپەڕەوشەی تۆیان لایە پێویستییان بە هەنگاوێکی ترە بۆ چونە ناو هەژمارەکەت و ئەو هەنگاوەی تریش لەوانەیە لە ڕێگەی ئیمەیڵەکەت یان ژمارەکەتەوە بێت.\nدیواری ئاگرین بەکاربێنە (Firewall)\nتێپەڕەوشەیەکی بەهێزت دروستکردووە و بەڵام ئەمجارە پێویستە دەستگەیشتن بە تۆڕەکەت بلۆک بکەیت بەهۆی دیواری ئاگرینەوە. دیواری ئاگرین یان فایەرۆڵ دڵنیاییمان دەداتێ لەوەی ئەو تۆڕەی کە ئامێرەکەمان پێوەی پەیوەستکردووە پارێزراوە نموونە کامێرا و تەلەفزیۆن و مۆبایل تا دوایی.\nدیواری ئاگرین گرنگە چونکە زۆرێک لە ئامێرەکان بە تۆڕی پارێزراوەوە پەیوەست نەبوون. کە ئەمەش مانای وایە هاککەران دەتوانن ڕێگەیەکی خۆشییان هەبێت بۆ گەیشتن بە زانیارییەکانت. هەرچۆنێک بێت کۆمپانیاکان وەک Bitdefebder دیواری ئاگرینی بۆ ئامێرەئینتەرنێتەکانی خۆی داناوە لەوانە ڕاوتەر. تۆش دەتوانیت لە کۆگای فرۆشتنی سەرهێڵی ئەمازۆن ئەم ڕاوتەرانە بکڕیت.\nبە وریایی کرتە (کلیک) بکە\nزانیارییەکی نوێ نییە بەڵام ئەمەش لە پاراستنەگرنگەکانە. هەمیشە دڵنیابەرەوە و بزانە؛ ئەو شتەی کە دایدەگریت ئەو شتەیە کە دەتەوێت؟ پێویستە لە بارەی ئیمەیڵە ساختەکانیشەوە بزانین. هاککەران زانیاری بە دەستدەخەن لە رێگەی تەکنیکێک کە پێی دەوترێت پیشینگ. پێش ئەوەی کرتە لە هەر لینکێک بکەیت لە ئیمەیڵەکەت لەو کەسە دڵنیابەرەوە کە ئیمەیڵی بۆ ناردوویت.\nئەگەر لینکێکت کردەوە و داوای زانیاری کەسی کرد یان داوای تۆماربوون بە هەژمارەکانەوە کرد، تۆمار مەبە تا ئەوکاتەت ١٠٠٪ دڵنیا دەبیتەوە. چونکە ئامڕازی زۆر و ئاسان هەن لە ڕێگەی پەڕی ساختە و فۆڕمی ساختەی هەژمارەکان زانیاری کەسەکان دەدزرێت.\nوایفای خۆڕایی بەکارمەهێنە\nئەو کاتەی کە وایفایەکی خۆڕایی بەکاردەهێنرێت ئێمە ڕاستەوخۆ ئینتەرنێتەکەی خۆمان دەگۆڕین بۆ خۆڕاییەکە بە مەبەستی پاشەکەوتی باڵانس. هەرچۆنێک بێت، وایفای گشتی شوێنێکی باشە بۆ تاوانبارەکانی ئینتەرنێت کە دەیانەوێت زانیاری و تێپەڕەوشەی بەکارهێنەر بدزن. ئەگەر دەتوانیت واز لە وایفایە گشتییەکان بێنە.\nزۆر گرنگە سیستەم و نەرمەکاڵانت – وەک تەلەفزیۆن و مۆبایل و کۆمپیوتەر و هەموو ئامێرەکانی تر نوێبکەیتەوە، چونکە ئەو کاتەی هاککەران تەکنیکی نوێ بۆ هاککردن دەدۆزنەوە، کۆمپانیای سیستەمەکان بە نوێکردنەوەی سیستەمەکانیان و ناردنی ئەم نوێکردنەوانە بۆ تۆ هەموو تەکنیکەنوێیەکانی هاککەران پوچەڵ دەکاتەوە. هەر ئێستا سیستەمی ئامێرەکانی نوێبکەرەوە!\nخزمەتگوزاری VPN بەکاربێنە\nئامڕازەکانی VPN لە ئامڕازەگرنگەکانە بەهێزکردنی ئاسایشت لەسەر ئینتەرنێت. تۆڕی VPN ئەو تۆڕەیە کە تۆ تێیدا بە شێوەیەکی نەناسراوانە دەتوانیت ئینتەرنێت بەکاربێنیت و سەردانی ماڵپەڕەکان بکەیت. وە هەروەها دەتوانیت خزمەتگوزاری وڵاتانی تر کە لە وڵاتەکەی تۆدا بەردەست نییە بەکاربێنیت. https://kitn.net/babat/31967\nتاگەکان ئاسایشی ئەلیکترۆنی پاراستن چۆنیەتی کۆمپیوتەر گەرمترین مۆبایل هاک هاککردن\nریکلام کردن[email protected]mail.com


’’كتومت حزبوڵڵای لوبنان’’\nراپۆرتێكی ڕۆژنامەی ئەلعەرەبی چاپی لەندەن ئاماژە بەوە دەكات، خواستی زۆركردنی بژاردە ئێرانییەكان لە عێراق لە پشت راگەیاندنی بزوتنەوەیەكی نوێیە بەناوی عەهدوڵڵا كە گوتارەكەی كتومت هاوشێوەی حیزبوڵڵای لوبنانە.\nراپۆرتەكە كە ئەمڕۆ (7ی تشرینی دووەمی 2020) بڵاوبووەتەوە و "ناس كورد" بەدواداچوونی بۆ كردووە باس لەوە دەكات، پاش تەڵخبوونی هێزە شیعە حوكمڕانەكانی ئێستا و لەپاش پەرەسەندنی توڕەیی گەنجە خۆپیشاندەرەكانی شیعە، ئێران لە هەوڵی زۆركردن و جۆراوجۆركردنی بژاردەكانییەتی لە عێراق لە رێگەی دروستكردنی گروپ و كۆمەڵی نوێوە كە دواترینیان بزوتنەوەی عەهدوڵڵایە.\nعەهدوڵڵا لەماوەی رابردوودا بەناونیشانێكی نوێ و پێكهاتەی "رۆڵەكانی خامنەیی" و "رۆڵەكانی هێڵی خومەینی" لە بەغدا لەسەروبەندی ئامادەكاریی بۆ هەڵبژاردنە پێشوەختەكەی عێراق راگەیەنرا و سەرۆكایەتییەكەشی سپێردرا لە پیاوێكی ئاینی نیشتەجێی كازمیە بەناوی هاشم حەیدەری.\nلە راگەیاندنەكەیدا حەیدەری جەختی لەوەكردەوە ئیسلامی محەمەدی پەیوەست نییە بە سنورێك و دەوڵەتێكەوە، خومەینیش زیندووكەرەوەی ئیسلامە لەم سەردەمەدا.\nهەروەها جەختی كردەوە ئەوان بەشداری هەڵبژاردنەكانی عێراق ناكەن، بەڵام هانی جەماوەرەكەیان دەدەن خەڵكانی پاك هەڵبژێرن.\nڕاگەیەندراوى کارەباى سلێمانى لەبارەى دانانى پێوەرى زیرەکى کارەبا\n2020.11.17 - 09:28\nداهاتى دەروازەکانى عێراق بەڕێژەیەکى گەورە زیادیکردووە\n2020.11.17 - 09:16\nسێ هۆکار کێشەو گرفتى بۆ بودجەى ٢٠٢١ عێراق دروست دەکەن\n2020.11.16 - 15:55


ھەردوو سەرۆک وەزیرانی عێراق و ھەرێم لە ھەولێر کۆبوونەوە\nسەرۆک وەزیرانی عێراق لەگەڵ شاندێکی باڵای سەربازی گەیشتە ھەولێر و لەگەڵ سەرۆکی حکومەتی ھەرێم کۆبوونەوەیەکیان ئەنجامدا.\nئەمڕۆ چوارشەممە، مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق لەگەڵ شاندێکی باڵای سەربازی کە جومعە عیناد وەزیری بەرگری عێراقیشی لەگەڵدابوو گەیشتە شاری ھەولێر و لەگەڵ مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی ھەرێم لە کۆبوونەوەیەکیان ئەنجامدا.\nلەلایەن خۆیەوە، حکومەتی ھەرێمی کوردستان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا ھاتووە، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە مستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانی عێراق بە یاوەری شاندێکی سەربازیی بە سەردانێکی فەرمی گەشتوەتە ھەولێر و لەلایەن مەسروور بارزانی سەرۆکوەزیرانی ھەرێمەوە پێشوازی لێکرا.\nبەگوێرەی راگەیەندراوەکەی حکومەتی ھەرێم، لە کۆبوونەوەکەدا ھەردوولا دوا پێشھات و گۆڕانکارییەکانی عێراق دوای سەرکەوتنی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانیان تاوتوێ کردووە، ھاوکات، جەختییان لە گرنگی سەقامگیربوونی دۆخی عێراق و گەشەپێدانی بارودۆخی ئابووری کردووەتەوە.\nلەبارەی کێشەکانی نێوان بەغدا و ھەولێریشەوە، لەمیانەی کۆبوونەوەکەیاندا، مستەفا کازمی و مەسروور بارزانی جەختیان لە چارەسەرکردنی بنەڕەتی کێشە ھەڵپەسێردراوەکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی کرد.\nلەبەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، ھەردوو سەرۆکوەزیران گفتوگۆیان دەربارەی ھێرش و پەلامارەکانی ئەم دواییەی چەکدارانی داعش کردووە. ھاوکات، ئاماژەیان بە گرنگی چڕکردنەوەی ھەوڵ و تواناکان و بەھێزکردنی ھەماھەنگی نێوان پێشمەرگە و سوپای عێراق لە پێناو کۆتاییھێنان بە ھەڕەشە و مەترسییەکانی داعش کردووە.\nسەردانەکەی سەرلەبەیانی ئەمڕۆی سەرۆکوەزیرانی عێراق بۆ ھەرێم دوای ئەوەدێت، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ ئۆپەراسیۆنی ھاوبەشی نێوان وەزارەتی پێشمەرگە و حکومەتی عێراق لە ھەردوو میحوەری گەرمەسێر و قەرەتەپە بۆسەر حەشارەگەکانی گرووپی چەکداری داعش دەستپێکرد.


خالید ڕەشید - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nخالید ڕەشید (بە بەدرخانی: Xalîd Reşîd) گۆرانیبێژ، نووسەر، شوێنەوارناس و موزیکزانێکی کوردە.\nخالید ڕەشید لەدایکبووی باشووری کوردستانە؛ بنەماڵەیەکی نیشتیمانپەروەری ھەبووە، باوکی پیاوێکی دڵگەورە و ھەقبێژ بووە و لە حەفتاکاندا بەڕێوبەری ناوەندی پۆلیسی خانەقا بووە. ساڵی ١٩٨٠ کوردستانی جێ ھێشتووە و کۆچی کردووە بۆ سوید و ھەنووکەیش لەوێ نیشتەجێیە. دەرچووی پەیمانگای باڵای ھونەرە لە ڤێسترباری سوید، ھەروەھا دەرچووی بەشی شوێنەوارناسییە لە زانکۆی ستۆکھۆڵم لە سوید (ساڵی ١٩٩١ ماستەری وەرگرتووە). ساڵی ١٩٩٩ لە بواری میوزیکدا لە ڕووسیا دەستی بە خوێندن کردووەتەوە و دوکتۆرانامەکەی لەسەر کولتور و شوێنەواری کوردستانە لە زانکۆی سانکتپیتەربورگ لە ڕووسیا ھەروەھا چەندین گۆرانیی فۆلکلوری کوردیشی لەوێ تۆمار کردووە. ساڵی ١٩٩٦ وەکوو سەرۆکی کۆنگرەی ھونەرمەندانی کورد لە ئەورووپا ھەڵبژێردراوە و دامەزراندنی ئۆرکێسترای نەتەوەیی کوردییان پێ سپاردووە. خالید ڕەشید ھونەرمەندێکی خاوەن ھەڵوێستە و لەسەر ڕووداوەکانی کوردستان وەدەنگ دێت و خاوەنی چەندین بەرھەمی سیاسی و نیشتمانیشە.\nخالید ڕەشید دوای چەندین ساڵ ھەوڵ و چالاکی بۆ یەکەم جار سروودی نەتەوەیی کوردستانی کرد بە مارشی نیشتیمانی و لە پەرلەمانی کوردستان بە یاسا چەسپاندی.\nخالید ڕەشید یەکەم کەس بووە کە ساڵی ١٩٩٨ یونسکۆی ناردووەتە کوردستان بۆ ڕاگرتنی تێکدانی شوێنەوارەکان و قەڵای ھەولێری خستتووەتە ناو شوێنەوارە پارێزراوەکانی جیھان لە ڕێگەی یونیسکۆوە.\nنووسەری دوو کتیبە بە زمانی سویدی کە یەکیان لێکۆڵینەوەیەکە لەسەر شوێنەوارناسیی کرماشان و ئەوەی تریان باسینیاندەرتاڵەکانی کوردستانە.\nخالید ڕەشید باڵەبانی وەک ئامێرێکی کوردی ھێناوەتە ناو خەڵک و وای کردووە کە تەنیا بۆ ئاھەنگ و شاییەکان دەکار نەکرێت. خاوەنی بیرۆکەی شانۆی ڕۆمانییە لە سلێمانی و ساڵی ١٩٩٢ کە گەڕاوەتەوە کوردستان تیپی موزیکی فۆلکلۆری ساز کردووە و ھەروەھا خاوەنی پرۆژەی ئینستیتیوتی کەلەپووری کوردە و ھەر ھەمان ساڵ پێشکەشی پارێزگاری ئەوکاتی سلێمانی کردووە.\nخالید ڕەشید لە ڕێگەی موزیک و ئاواز و ڕیتمەکانییەوە گۆرانیی کوردی بە جیھان ناساندووە و جگە لەوەش شیعری گۆرانییەکانی وەرگێڕدراوەتە سەر زمانگەلێکی وەکوو ئینگلیزی و فەڕانسەوی.\nخالید ڕەشید خاوەنی حەوت ئەلبوم و زیاتر لە پەنجا گۆرانییە؛ کە ئاوازی زۆربەی گۆرانییەکانی ھی خۆیەتی و شیعرەکانیشی لە شاعیرانێکی وەکوو: عەبدوڵڵا پەشێو، لەتیف ھەڵمەت، ساڵح بێچار، حەمە سەعید حەسەن، حەمە ڕەزا و ھتد وەرگرتووە، خۆیشی شیعری چەند دانە لە بەرھەمەکانی ھۆنیوەتەوە.\nئەمان: ساڵی ١٩٩٥ لە ئەڵمانیا تۆمار کراوە.\nغوربەت: ساڵی ١٩٩٧ لە سوید تۆمار کراوە.\nباڵەبان: ساڵی ١٩٩٧ لە پاریس تۆمار کراوە.\nخەڵوەت: ساڵی ١٩٩٨ لە سوید تۆمار کراوە.\nClasik Mosko: ساڵێ ٢٠٠٢ لە مۆسکۆ تۆمار کراوە.\nئەشک نەما: ساڵی ٢٠٠٤ تۆمار کراوە.\nبووکی ئێوارە: ساڵی ٢٠٠٥ لە ھەولێر تۆمار کراوە.\nجگەرگۆشەکەم: لە سلێمانی تۆمار کراوە.\nخەڵاتی ستیپیندۆمی وەزارەتی فەرھەنگی سوید بۆ ساڵەکانی ١٩٩٧ و ١٩٩٨\nخەڵاتی زانستیی ماکس ڤێبەری ئەڵمانی (بۆ مۆسیقا و نووسین)، ساڵی ٢٠١٧ لە پەیمانگای مێژووی زانست لە مۆسکۆ، ڕووسیا\n^ www.rudaw.net https://www.rudaw.net/sorani/culture/220720164-amp. Retrieved 2022-02-05. Missing or empty |title= (help)\n^ "خالید ڕەشید بەرھەمێکی نوێی بڵاو کردەوە". westganews.net.\n^ "تیشکێک لەسەر ئەلبومەکەی خالید ڕەشید و قسەیەکیش لەبارەی ئەنفالی ھونەری کوردی". www.chra.tv.\n^ ئێوارە باش کوردستان، نەورۆز تیڤی، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥\n^ "خالید ڕەشید: ئەگەر ھۆنراوەکانی عەبدوڵا پەشێوم شیرینتر نەکردبێت، تاڵیشم نەکردووە". diplomaticmagazine.net.\n^ خالید ڕەشید ئەو فرمێسکەی بەردەوام بۆ نیشتمان دەڕژێت، دیمەن تیڤی، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠\n^ خالید ڕەشید، کوردیپێدیا\n^ "خالید ڕەشید نوێترین بەرھەمی بە ناوی "دەنگی ئاسمان" بڵاو کردەوە - پرس میدیا". www.prsmedia.net.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=خالید_ڕەشید&oldid=910559»


ساعەت 8:50 دەقەێ شەوەکی ئمڕووژ 17 مانگ سییەێ 1400 مینی بووس سرویس مەدرەسەێگ لە ڕێگەوبان هەڵەشی وەڕەۊ ماێەشت وەمدووێ تەقیاێن کامیوونێگ لە پێشت سەر وەقەێ مینی بووسەگە چەپە کریاس و لانکەم 20 مناڵ خوەندەوان سەرنشین مینی بووسەگە زامدار بۊن ک 2 کەسیان وە ناوەیل «موبینا مرادی» و «عەسەڵ ئەفوڤەت» تا ڕەسین ئامبولانس و بریان وە ناخوەشخانە گیان خوەیان لە دەس دان و بارودووخ دو کەس ترەکیش خراو ئێعلام کریاس.\nیەکێگ لە خوەندەوانەیل زامدار وە هەواڵدەری «ئیسنا» وەتیە ک دوکوت مینی بووسەگە وەهووکار تەقیان وە قەێ کامیوونەگە تلیاس و 20 متر نواتر چەپ کردیە و دو کەس لە دووسەگانی ک لەی ڕۊداوە گیان خوەیان لە دەس دانە، لە سەندەڵی نوا پاڵ شوفێرەگە نیشتبۊنە.\nیووسێف نووری وەزیر پەروەردەێ ڕژیم ئسلامی ئێران ک چەن ڕووژ پێش لە پارلمان کوومار ئسلامی ڕای متمانە وە پێ دریاس، ئێعلام کردیە ک وەخت نەیرێ ئەڕاێ سەرکیشی وەی ڕۊداو و ئامادەبۊن لە پرس و پووێ ئەی خوەندەوانەیلە تا کرماشان باێد!\n«دەسغەیب» سەرووک پۆلیس ڕێگایل پارێزگاێ کرماشان تەمتەمەلۊلان و نێاشتن دید وە جادە لەلایەن شوفێرە کامیوونەگە مدووێ سەرەکی ئەی کارەسات مەرگبارە ئێعلام کردیە.\nیە لە حاڵێگە ک دوچەوەکی و نایەکسانی فرە قۊل و دەرنەبڕێن ئمکانات ئەڕاێ شارستانەیل و ناوچەیل پەراوێزی لە ساڵەیل وەرین کارەساتەیل مەرگبار فرەێگ وە دی هاوردیە و خەوەرەیل فرەێگ لەباوەت قوومیاێن وە مدووێ ئەپرۊنگ بۊن سرویس مەدرەسەیل، ئاگرکەفتن وە مدووێ گەرمەوکردن کلاسەیل وە بوخاری نەفتی و تەنانەت مردن وە هووکار سەرما و هێرش گیانەوەرەیل وەحشی وە مناڵەیل ئاواییەیل لە ڕێگەێ مەدرەسە بڵاو کریاس.\nناو زامدارەیل و گیانباختکردییەیل کارەسات ڕێیەگەێ هەڵەشی-ماێەشت بریتی لە ژێرە: زامدارەیل: ۱. زەینەب ڕیزەوەندی، ۲. تارا ڕیزەوەندی، ۳. ستارە نامداری، ۴. دنیا قەمەری، ۵. نەرجس کەریمی، ۶. هانا ڕیزەوەندی، ۷. نیلۊفەر ڕیزەوەندی، ۸. مەهدیە تاماسبی، ۹. ستارە ئەفوڤەت، ۱۰. یەزدان فەتاحی، ۱۱. هانیە مەحموودی، ۱۲. ستاره ئەیوانی، ۱۳. سارینا جەمشیدی، ۱۴. پەریا لوتفی، ۱۵. زارا ڕیزەوەندی، ۱۶. ستاره ئەکبەری، ۱۷. سپێهر ئەیارە، ۱۸. نگین سەفەری\nگیانباختکردییەیل: ۱. موبینا مرادی و ۲. عەسەڵ ئەفوڤەت\nPrevious کشته شدن دو دختر دانش آموز کورد کرماشانی در تصادف سرویس مدرسه\nNext هۆرام : شەهید بیەو ئارگەش زاگرۆس جە ئەرەمەرزنەراو پڵاتفۆرموو یارسانی خەسارێ گەورەن


خوێنەر و کتێب: خەیاڵی پیاوێکی گاڵتەجاڕ » DidiMn\nسەرەتا / خوێنەر و کتێب/کتێب / خوێنەر و کتێب: خەیاڵی پیاوێکی گاڵتەجاڕ\nخوێنەر و کتێب: خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی شازادە چکۆل\nخوێنەر و کتێب: دەربارەی کورتە چیرۆکی تیمساح\nخوێنەر و کتێب: خوێندنەوەیەک بۆ ڕۆمانی هاوزا\nخوێنەر و کتێب: دەربارەی ڕۆمانی دزێکی ڕاستگۆ\nخوێنەر و کتێب: خەیاڵی پیاوێکی گاڵتەجاڕ\nکتێب: پیاوێکی گاڵتەجاڕانە\nدۆسۆیڤسکی لە ڕێگەی ئەم کارەکتەرەوە هەوڵ دەدات پێمان بڵێت مرۆڤ لە بنەڕەتدا پاک و بێگەرد بووە، بەڵام بە تێپەڕینی ڕۆژگار تەواوی چەمکە باش و خراپەکان فێر بوون و ڕەفتاری پێ دەکەن، بەڵام گەر بتەوێت کۆی ڕەفتاری خەڵکی بگەڕێنیتەوە بۆ یەکەم خاڵ کە بێگەردییە کارێکی قورسە و هەوڵی خۆی دەوێت. یانی بە جۆرێک کە مرۆڤەلان وا هەست ناکەن سەرەتا خاڵی بوون لە هەر لایەنێکی قێزەونی ژیان، بەڵکو بڕوا بە شتێک دەکەن کە گوایە مرۆڤ هەر لە بنەڕەتدا بە هەندێک لایەنی خراپ ژیاوە و نەک بە پاکی. لێرەدا کارەکتەرە سەرەکییە خۆی دەکات بە تاوانبار کە دەڵێت من کە خەونم بینی و ڕۆیشتم بۆ بەهەشت کۆی ڕەفتاری تاکەکان خاڵی بوو لە هەر لایەنێکی نادروست بەڵام من کە لەسەر زەوییەوە ڕۆیشتم بۆ لایان بە کۆمەڵێک ڕەوشتی جیاجیا ئەوانم فێری شتی تر کرد، بەڵام تەواوی مەبەستەکەی ئەوەیە کە مرۆڤ دەبێت تێبگات مرۆڤەکان کاری نادروست نەکەن، یان بۆ نموونە کارێک ئەنجام نەدەن کە پەیوەندیی بە کۆی ژیانی ئەوانەوە نییە.\nبەشێکی کەمی ڕۆمانەکە باس لە دیمەنێک دەکات کە کارەکتەری سەرەکی لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی دانیشتوون کە ئەوان گفتوگۆ دەکەن و ئەمیش گوێیان لێ دەگرێت. لە کۆتاییدا دەپرسێت: ”ئەوەی باستان کرد هیچ پەیوەندیی بە ئێوەوە هەبوو؟” دەڵێن: ”نەخێر.” دەڵێت: ”ئەی کەواتە بۆ باسی دەکەن؟” دواجار ئەوان گاڵتە بەو دەکەن کە گوایە نەزانە، بەڵام لە بنەڕەتدا ئەم وردەکارە و درکی بە کۆی ژیان کردووە و واقع وەکو خۆی دەبینێت.\nکاتێک کارەکتەرەکە خەو بە بەهەشتەوە دەبینێت کە مرۆڤەکانی وەک مرۆڤی سەرزەمین نین، مەبەستی لەو بەهەشتە نییە کە لە دوای مردن ڕووبەڕووی دەبیتەوە، مەبەستی لە سەرەتای بوونی مرۆڤە کە خاڵی بووە لە زۆر چەمکی جیاجیا. کارەکتەری ڕۆمانەکە ئەو ئێوارەیەی کە ویستی خۆی بکوژێت، منداڵێک بە گریانەوە داوای یارمەتیی لێ کرد، بەڵام ئاوڕی لێ نەدایەوە و بەجێی هێشت، چونکە دەیگوت: ”من خۆم دەکوژم، پێویست ناکات کاری باش بکەم.” بەڵام لە دوای ئەو خەوەوە پەشیمان بووەوە لە خۆکوشتن هەوڵی دا كە ئیتر گوتار پێشکەش بە خەڵک بکات کە هۆشیار بن لە چۆنیەتی ژیاندا نەک گەمژە و کاڵفام . دواتر ناونیشانی منداڵەکەی دۆزییەوە و بڕیاری دا یارمەتیی بدای، بەڵام ئەم دیالۆگەی ڕۆمانەکە کە کارەکتەرەکە لەگەڵ خۆیدا کردی، دیالۆگێکی جوان بوو کە باسی ناخی خۆی بۆ خۆی دەکرد و دەیگوت ژیان ئەوە نییە کە بیری لێ دەکەینەوە و هەموو شتەکانی ژیان بەو شێوەیە ئێجگار گرنگ نین. یانی گەر ژیان هەبێت یان نەبێت جیاوازییەکی نییە، بەڵام کاتێک بوونی هەیە دەبێت واقع ببینین نەک شتی تر، چونکە مرۆڤ پێویستی بە گەمژەیی نییە بەڵکو پێویستی بە هۆشیارییە، پێویستی بە بینینی واقعی ژیانە.\nچەند دێڕێک لە ڕۆمانەکەوە:\n”تێگەیشتن لە ژیان گەورەترە لە خودی ژیان، ناسینی یاساکانی خۆشبەختی گەورەترە لە خودی خۆشبەختی.”\n”ئەگەر ڕۆژێک هەموو خەڵک لە دژی ئەم بیروبۆچونە یەک بگرن، ئەو کاتە گەیشتوون بە ئامانج.”\n”چەندە سەختە کە تەنیا تاکێک بوویت و هەقیقەت بزانیت.”\nDarya Salah, Dostoevsky, XwenerWKteb,


قرکرنا گەلێ دێرسیم و بیرانینەک – Sibehî سبەھی\nقرکرنا گەلێ دێرسیم و بیرانینەک\nBergeh Kurdistan On 05/05/2022 / ھەمەرەنگ\nبه‌ری ۸٥ سالان (٤ێ گولانا ۱۹۳۷)، سه‌رۆکێ ده‌وله‌تا کۆلۆنیالیست یێ دیکتاتۆر ئەتاترک و سه‌رله‌شکه‌ر فه‌وزی چاکماک، ژ بۆنا کو ل دژی ده‌رسیمێ ئێریشه‌کا له‌شکه‌ری پێک بینن، بریار گرتن.\nگرێدایی ئه‌ڤێ بریارا دژمناتیا نه‌ته‌وه‌یا کورد، ده‌وله‌تا ترک ب له‌شکه‌رێ خوه د ۱۲ێ گولانا ۱۹۳۷ێ دا ده‌رسیما ئۆتۆنۆم داگیر کر.\nد بریارا ئەتاترک و سه‌رله‌شکه‌ر فه‌وزی چاکماک ده دهات گۆتن:\nگه‌لێ هه‌رێمێ دڤێ بێ جڤاندن و ژ بۆ ده‌ڤه‌ره‌کا دن بێ ڤەگوهاستن، د ڤێ ئۆپه‌راسیۆنێ دا، هێزێن له‌شکه‌ری دێ بگرن سه‌ر گوندان، دێ هەم چه‌کان بجڤینن و هەم ژی ب ڤێ فرسه‌ندێ که‌سێن کو هاتنه جڤاندن بهێنە ڤەگوهاستن”.\nهه‌گه‌ر ئه‌م ته‌نێ ب ئێریشێ قیما خوه بینن، دێ چاڤکانییێن سه‌رهلدانێ د شوونا خوه دا بمینن. لۆما پێوسته، ئه‌و که‌سێن کو چه‌ک ب کارئانینه و بکارتینن دڤێ ئه‌م د جهدا وان ژناڤ ببن، گوندان ب ته‌ڤاهی هلوه‌شینن و مالباتێن وان دوور بێخین”.\nئه‌ڤ بریار ژی دیار دکه کو ل ده‌رسیمێ سه‌رهلدانه‌کا نه‌ته‌وه‌یی یا چه‌کدار نینە. ده‌وله‌تا ترک دخوازه ب هه‌ر ئاوایی ده‌رسیمێ و گه‌لێ ده‌رسیمێ ژ هۆلێ راکه.\nده‌وله‌تێ ل گۆر وێ بریارێ پلانا خوە دەست پێ کر:\n۱- د ده‌ستپێکێ دا چه‌کێن گه‌لێ ده‌رسیمێ جڤاندن.\n۲- پشت را ژی، ژ بۆنا کو بریارا خوه جیبجی بکن گه‌له‌ک ده‌رسیمی مه‌جبور کرن ببن له‌شکه‌ر. ب ڤی ئاوایی خستن بن کۆنترۆلا خوه‌دا.\n۳- ئه‌و که‌سێن ره‌وشه‌نبیر، سه‌رۆک عه‌شیر و سه‌رۆک ئۆلدار، ئاخا، به‌گ، جڤاندن، پەیوه‌ندیێن وان ب هه‌ڤ را و ب مالباتێ وان را قه‌تاندن. پشت را ژی ئه‌و سورگونی رۆژاڤا باژارێن ترکان کرن.\n٤- ده‌وله‌تێ پشتی ئه‌ڤ کارێن خوه پێک ئانین، حه‌ره‌که‌تا ژناڤبرن و قرکرنا گه‌لێ ده‌رسیمێ ده‌ست پێ کر. فه‌رقه‌ک نه‌خستن ناڤبه‌ینا چو ده‌رسیمییەکی، هه‌ر ده‌رسیمییه‌ک کووشتن و قرکرن.\nدنیایێ ژ ڤێ قرکرنا گه‌لێ ده‌رسیمێ را، وه‌ک هه‌ر قرکرنێن کوردان یێن بوری، چاڤێن خوه گرتن. ل هه‌مبه‌ری ده‌وله‌تا کۆلۆنیالیست یا ترک نه‌ته‌وه‌یێن یه‌کگرتی و پلاتفۆرمێن دن یێن ئینسانی یێن دنیایێ ژ جهێن خوه نه‌لڤین. ژ قرکرنارا گه‌لێ کورد و گه‌لێ مه یێ ده‌رسیمێ تا بوون شه‌ریک.\nقرکرنا گه‌لێ ده‌رسیمێ به‌شه‌ک ژ سیاسه‌تا ترک یا ژناڤبرنا نەتەوەیا کورد بوو. ئه‌ڤ پێڤاژۆ، ب ئاڤابوونا ده‌وله‌تا ترک یا که‌مالیست ب ئینکارکرنا نه‌ته‌وه‌یا کورد ده‌ست پێ کر، د سالا ۱۹۲۱ێ دا ب شکاندنا به‌رخوه‌دانا قۆچگیرییێ، قرکرنا سالا ۱۹۲٥ێ، قرکرنا ئاگریێ-زیلانێ، د ۱۹۳۷-۳۸ئان ب قرکرنا دێرسمێ به‌رده‌وام کر. ده‌وله‌تا کۆلۆنیالیست یا ترک، هه‌موو گوند، باژار، وارێن به‌رخوه‌دانا نه‌ته‌وه‌یا کورد یه‌ک ب یه‌ک هاتن ژاناڤبرن و هاتن داگیر کرن.\nواته‌یا بیرانینا ژه‌نۆسیدان…\nهێژا شه‌یموس ئۆزه‌نگین ده‌ربارێ واته‌یا بیرانینا ژه‌نۆسیدان دا و هه‌لوه‌ستا ده‌رسیمیان گه‌له‌ک نێرینێن زه‌لال بەر چاڤ کرنە. ئه‌ز ژی به‌شه‌ک ژ نێرینێن وی د وەشینم. له‌ورا تشته‌کی کو ئه‌ز ل سەر زێده بکم نینە.\nهێژا شه‌یموس ئۆزه‌نگین دبێژه: “بیرانینا ژه‌نۆسیدان، ژ بۆنا کو جاره‌ک دن نه‌یێن دووباره‌کرن، دڤێ ده‌رکه‌ڤه ئاسته‌ک زانستییێ و نه‌یێن ژبیر کرن!\n“ژه‌نۆسیدا ده‌رسمێ، تام عەکسێ ڤێ رۆله‌کی پر خه‌راب لیستییه.\n“نشته‌جهێن ده‌رسمێ (کوردێن عه‌له‌وی یێن ده‌رسمێ) ئه‌ڤ ژه‌نۆسید ده‌رنه‌خستنه ئاسته‌ک زانستییێ و ب نه‌ته‌وه‌بوونا خوه ڤه گرێ نه‌دانه.\n“ئۆلا خوه، ژ نه‌ته‌وه‌تییا خوه، چاندا خوه و ئاخا خوه قوەتر کرنه. ته‌نێ ب ئۆلێ ڤه گرێدانه. لێ تایبه‌تییا ئۆلا خوه ژی ژ بیر کرنه و بوونه ئه‌سیرێ کلیجێ ئیسلامێ و عه‌لی.\n“کوردێن عه‌له‌وی یێن ده‌رسمێ، بوونه حه‌یرانێ کوژه‌رێن خوه، د مالێن خوه دا پۆسته‌رێ کوژه‌رێن خوه هلاویستنە و ئه‌و وه‌ک “که‌سه‌کی پێشڤه‌روو” دیتینه و خوه ب ڤێ خاپاندینه.\n“ژ بۆنا کو جاره‌ک دن ژه‌نۆسیده‌ک ب ڤی ره‌نگی چێنه‌به، ژه‌نۆسیدا ده‌رسمێ ده‌رنه‌خستنه ئاسته‌ک زانستییێ و د بیردانکا دیرۆکی دا قه‌ید نه‌کرنه. تام عەکسێ وێ ژ بۆنا کو ژبیر بکن هه‌ول دانه کو ژبیر بکن و ژ کوژه‌رێن خوه حه‌ز بکن، جاره‌ک دن ژه‌نۆسید دوباره نابه.\n“گه‌لێ ده‌رسیمێ باوه‌ر کرنه کو ئەتاترک و جمهوورییه‌تا ترکان لایێقی وانە و وێ وان بپارێزه. لێ فه‌رمانا ده‌رسمێ نانینه بیرا خوه.\n“…… ئیرۆ، ده‌رسمی، ب قاسی کو ژ کوردێن مسلمان نه‌فره‌تێ دکن، ژ جمهوورییه‌تا ترکان، ژ که‌مالیستان نه‌فره‌تێ ناکن!\n“ل ده‌رسمێ به‌رخوه‌دان چێنه‌بوویه. ل ده‌رسمێ ژه‌نۆسیده‌ک پیلانکری، ب قانوون و یاسایان هاتییه مه‌شاندن.\n“ده‌رسمییێن کو ژ به‌ر قرکرنێ ره‌ڤییانه چیا، ده‌وله‌تێ ئه‌و وه‌ک „سه‌رهلدان“ێ دایه نیشان و ژه‌نۆسیدا خوه مه‌شاندییه.\n“دڤێ د ناڤ گه‌لێ مه یێ ده‌رسیمێ دا ئه‌ڤ زهنیه‌تە بێ گوهه‌رتن.”\nئه‌ز ژی پشتی کو به‌شداری جڤینا داوی یا بیرانینا سه‌رۆکێ کوردستانێ سه‌یید ڕزا و شه‌هیدێن ژه‌نۆسیدا ده‌رسیمێ، ئه‌ز ژی د وێ نێرینێ دا مه کو دڤێ گه‌لێ مه یێ ده‌رسیمێ و ب تایبه‌تی ژی سیاسه‌تڤان و ره‌وشه‌نبیرێن ده‌رسیمێ ئه‌ڤێ زهنیه‌تا خوه بگوهه‌رن.\nبیرانینه‌که دن یا ب پرسگرێک\nل ده‌رسیمێ هه‌ر سال ب ڤێ زیهنیه‌تێ ژه‌نۆسیدا ده‌رسیمێ تێ ب بیرانین.\nئیسال ژی جڤین، ل به‌ر په‌یکه‌رێ سه‌رۆکێ کوردستانێ سه‌یید رزا هات ل دارخستن. هه‌زار مخابن ب ترکی ده‌ست پێ کر، دۆماند. وێ ده‌مێ من ده‌نگێ خوه بلند کر کو “سه‌یید رزا، هه‌ڤالێن وی، شەهیدێن ده‌رسیمێ نه ترک بوون. ترکان ئه‌و کووشتن. ب کوردی، ب کوردیا زازاکی دڤێ هوون قسه بکن و شهیدێن ده‌رسیمێ ب بیربینن”\nلێ دیاره کو هه‌لوه‌ستا من به‌س بالا چه‌ند ئینسانێن جوان کشاند. ب من را ئه‌له‌قه‌دار بوون. ب ترکی ئاخاڤتنا خوە بەردەوام کر.\nل سه‌ر ناڤێ پەکەکە/هەدەپێ میتهات سانجار هاتبوو، ده‌ما کو من ئه‌و ل ور دیت، وێ ده‌مێ جن هاتن سه‌رێ من و ئه‌ز دین بووم. من جاره‌کا دن بریار دا کو ل سه‌ر ناڤێ کوردان دژمنێن کوردان د مه‌یدانێ دا نه.\nوه‌ک تێ زانین میتهات سانجار گه‌له‌ک جاران هارتیە نڤیساندن و وی ب خوه ژی د مه‌جلیسا ترکان دا دیار کریه کو سەرده‌ما رژیما دیکتاتۆریا ئەتاترک، گه‌له‌ک ده‌مۆکراتیک بوویه. یانی گۆری باوه‌ریا وی قرکرنا ده‌رسیمیان و ته‌ڤایی کوردان ره‌وا یه و د جهدایه.\nئه‌و که‌سێ که‌مالیستپارێز و ئاتاترکحه‌زکه‌ر تێ ژ بۆنا قه‌رکرنا ده‌رسیمیان و سه‌رۆکێ کوردستانێ سه‌یید رزا و هه‌ڤالێن وی یێن هاتنه دارڤه‌کرن و شه‌هیدێن ده‌رسیمێ قسه دکه. ب ترکی قسه دکه. ب خوه ژی نه کوردە و عه‌ره‌به.\nهه‌زار هاوار چ هاتیه سه‌رێ مه کوردان!!!\nد بیرانینان دا و د هه‌موو پارڤه‌کرنا ده‌رسیمیان دا قرکرن و ژه‌نۆسید ژ ئالیێ کی/کێ ڤه چێبوویه نایێ دیار کرن.\nمن د ده‌ستپێکێ دا دیار کر، قرقرنا گه‌لێ مه یێ کورد و ده‌رسیمی ب بریارا سه‌رۆککۆمارێ دیکتاتۆر یێ ده‌وله‌تا کۆلۆنیالیست یا ترک ئەتاترک پێک هات.\nهه‌زار مخابن یێن کو قرکرنا ده‌رسیمێ ب بیرتینن پارتیا ئەتاترک جەهەپە، پارتیا که‌مالیست هەدەپە و ڤه‌رسیۆنێن دن یێن که‌ماڵیست و چه‌پن. بێگوومان ئه‌و ژی نکارن قاتلێن ده‌رسیمێ دیار بکن. دیار ژی نه‌بوون، ئه‌و خال دیسا تاری ما.


سزای تەمەلی: هەدەپە تورکیا ڕزگار دەکات – هەواڵی سۆرانی\nدواین هەواڵ لەرێکەوتی مه 12, 2018\nهاوسەرۆکی گشتی هەدەپە سەزای تەمەلی لە میانەی چالاکی بۆ هەڵبژاردنی مانگی حوزەیران لە بارەگای هەدەپە لە ئیزمیر چاوپێکەوتنێکی لەگەل ڕۆژنامەوانان ئەنجامدا. لەو چاوپێکەوتنەدا ژمارێکی زۆر ڕۆژنامەوان ئامادە بوون.\nتەمەلی وەڵامی ڕۆژنامەوانانی دایەوە و دەربارەی هەڵبژاردنەکانی ٢٤ی حوزەیران ڕاوبۆچونی خۆی دەربڕی.\nتەمەلی ئاشکرای کرد کە هەڵبژاردنی مانگی حوزەیران زۆر هەستیارە و وتی:”ئەمە یەکەمجارە کە هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار و پەرلمان پێکەوە ئەنجام دەدرێت. هەڵبژاردنەکانی پەرلمان ئازادی و دیموکراسی دیاری دەکات.\nتەمەلی ئەوەی هێنایە سەر زمان کە بوونی هەدەپە لە پەرلمان بۆ دیموکراتیک بوون وئازادی تورکیا گرنگە و هەروەها وتی: بەربژێری ئێمە بۆ سەرۆککۆماری سەلاحەدین دەمیرتاش نە تەنیا بۆ هەدەپە بەڵکو بۆ هەموو تورکیایە.\nئە تەنیا بۆ هەدەپە نییە. بەڵکو هەمو پیکهاتەکانی دیکەش ئەو داواکاریەیان هەیە. ئێمە هیوا دەکەین کە لە خولی یەکەم و دوویەم دا دەمیرتاش سەر بکەوێت. هەروەها چاوەڕوان دەکەین کە هەدەپە لە هەڵبژاردنی پێشو دەنگی زۆرتر بەدەسی بهێنێت.\nتەمەلی باسی لەوە کرد کە هەرێمی ئیق-ی وشاری ئیزمیر لە بورای ناسنامەی گەلاندا هەرێمێکی گرنگە و وها درێژەی بە قسەکانی دا: ” هیوای ئێمە بە گەلی ئیزمیر زۆرە. ئیزمیر شاری دیموکراسییە. بۆیە کاتی ئەوەیە کە جوڵانەوەی دیموکراسی زۆرتر بێت.دەبێت ئێمە پێکەوە ئەو سەدەی کە لەبەردەم دیموکراسی دروستکراوە تێک بدەین. ئەو بەربەستە نەتەنیا لە پێش هەدەپەیە. بەڵکو لە پێش یەکیەتی و هاوپەیمانی گەلاندایە.لە پێش دیموکراسی تورکیادایە. لەپێش هاوپەیمانی گەلاندایە. ئێمە هاوپەیمانی گەلان پێک بهێنین. ئێمە هیوادارین هەمو باوەڕە جیاجیاکان، ناسنانە جیاجیاکان پێکەوە لە ناو یەکیەتیێکدا ژیان بکەین.\nهەدەپە لە ٧ی حوزەیران/٢٣ پوشپەر و ١ی مژدار/٢٠ سەرماوەز ئامانجەکانی خۆی پێکا. دەبێت لە ٢٤ی حوزەیران-شدا هەمان سەرکەوتن بەدەست بهێنێت. ئێمە هەموو گەلی تورکیا پێکەوە دیموکراسی لە تورکیا سەر بخەین.\nتەمەلی دەستنیشانی کرد کە بەربەستی گەورە لە پێش دیموکراسیدا دروست بووە و وتی: ئەگەر دیموکراسی سەر نەکەوێت ئەوە تورکیا بکەوێتە ناو تاریکستانیک. گەلی تورکیا لە ١٦ نیساندا لە هەمبەرسیاسەتەکانی سەرۆککۆماردا خۆیان نیشاندا . ئێمە باوەڕمان وایە جارێکی دیکە ئاوەها هەڵویستێک نیشان بدەن.\nگەل جارێکی دیکە وتی ” تەمام” و هەڵوێستی خۆی نیشاندا. ئێمە دەڵێین کات کاتی گۆڕانە.\nئێمە دەڵێین کە دەگؤڕدرێت و تۆ دەتوانی بیگۆڕی، ئێمە داوا لە هەر کەسێک دەکەین کە بچنە پای سەندوقەکانی دەنگدان و دەنگ بدەن.\nتەمەلی دەستنیشانی کرد بەرنامەی پارتەکەی خۆیان ڕۆژی دووشەممە لە ڕێکەوتی ١٤ی گوڵان /٢٤ی بانمەڕ لە بارەگای سەرەکی پارتەکەیان لە ئەنقەرە بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکەن و ئەوە ڕێگە چارە وپلانی چارەسەری تورکیایە.\nتەمەلی ئەوەی هێنایە سەر زمان کە ئەوان دەیانەوێت کە ئەو پرۆژەیە بگۆڕن وناڕەزایین و وتی: کە تورکیا پیویستی بە پەیمانێکی نوێی کۆمەڵایەتی هەیە. دەبێت هەموو گەلی تورکیا پێکەوە ئەو پەیمانە کۆمەڵایەتییە قبول بکەن. پێویستی بە پەیمانێکی نوێ هەیە. ئێمە دەڵێین وەڵاتێکی هاوبەش ودیموکراتیک دابمەزرێنین.\nتەمەڵی وتی کە حکومەتێک کە تورکیای خستووەتە ناو قەیرانی ئابووری ئیستا دەیهەوێت بەوە بانگەشە بۆ خۆی بکات وەک ئەوەی کە ئەوان بەرپرسی ئەو قەیرانە نین.\nتەمەلی ئاماژەی بە دەستگیرکردنی سەلاحەدین دەمیرتاش کرد و وتی: گرتنی دەمیرتاش ئابڕووچوونە بۆ تورکیا. تەمەلی ئاشکرای کرد کە ئەم هەڵبژاردنە لەناو باری نائاساییدا ئەنجام دەدرێت و هەمیش لەسەر هەدەپە و بەربژێرەکەی هەدەپە دەمیرتاش باری نائاسایی هەیە.\nتەمەلی ئەوەی خستە ڕوو کە هاوپەیمانی ئاکەپە و مەهەپە هاوپەیمانیێکی قیزەونە و بەم جۆرە کۆتایی بە قسەکانی هێنا:” ئەو هاوپەیمانییە زیاتر مامەڵیکی قیزەونە.\nعەبادی داوایکرد ‘ئەنجامی دروستی’ هەڵبژاردنەکان بەخێرایى ئاشکرا بکرێت


ڕاپۆرتی ڕێکخراوی ڕۆژنامەوانانی بێسنوور لەسەر ئازادی ڕاگەیاندن – Rojapp\nHome/هەواڵنێرەکان/ڕاپۆرتی ڕێکخراوی ڕۆژنامەوانانی بێسنوور لەسەر ئازادی ڕاگەیاندن\nڕاپۆرتی ڕێکخراوی ڕۆژنامەوانانی بێسنوور لەسەر ئازادی ڕاگەیاندن\nHooshyar April 20, 2021 هەواڵنێرەکان Leave a comment 14 Views\nڕێکخراوی ڕۆژنامەوانانی بێسنوور ڕاپۆرتی ساڵانەی خۆی لەسەر ئازادی ڕاگەیاندن لە سەرانسەری جیهاندا بڵاو کردۆتەوە و تیایدا نیشان دەدات لەو کاتەوەی پەتای کۆرۆنا بە جیهاندا بڵاوبووەتەوە ڕەوشی ئازادی ڕاگەیاندن بە شێوەیەکی بەرچاو تێکچووە.\nڕاپۆرتە نوێیەکەی گروپەکە لەسەر ئازادی ڕۆژنامەگەری جیهان کە لە ڕۆژی سێشەممە بڵاو کرایەوە، ڕەوشی ئازادی ڕۆژنامەگەری لە 180 وڵاتانی جیهاندا هەڵدەسەنگێنێت و دەڵێت %73 وڵاتانی جیهان کێشەی گەورەیان لەگەڵ ئازادی میدیادا هەیە.\nڕاپۆرتەکە دەڵێت بەشێک لە وڵاتانی جیهان پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنایان وەکو بیانویەک بەکارهێناوە بۆ ڕێگەگرتن لە دەستڕاگەیشتنی ڕۆژنامەوانان بە زانیارییەکان و سەرچاوەکان و دەڵێت ئەم جۆرە حاڵەتانە بە تایبەتی لە وڵاتانی ئاسیا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەورپا ڕوویانداوە.\nڕاپۆرتەکە پەلەی وڵاتەکانی بە پێج بەش پۆلێن کردووە، وڵاتە زۆر باشەکان، باشەکان، خراپەکان، زۆر خراپەکان و هەرە خراپترین.\nپێنج باشترین وڵاتی جیهان لە ڕووی ئازادی ڕۆژنامەگەری ئەم وڵاتانەن نەرویژ کە بە پەلەی یەکەم هاتووە و پاش ئەوەیش فینلاند، سوید، دانیمارک و کۆستاریکا.\nپێنج هەرە خراپترین وڵاتیش بریتین لەمانە ئیریتیریا کە بە پەلەی 180 هەمین هاتووە پێش ئەوەشی کۆریای باکور، تورکمانستان، چین و جیبۆتی.\nئێران و سوریا و عێراقیش دەکەوتنە خانەی وڵاتە هەر خراپەکان بۆ ئازادی ڕاگەیاندن، ئێران لە پلەی 174 هەمین وڵاتدایە سوریا 173 و عێراقیش 163 .\nسەبارەت بە ئێران ڕاپۆرتەکە دەڵێت ” ئێران هێشتا یەکێکە لە وڵاتە هەرە سەرکوتکارەکانی جیهان بۆ ڕۆژنامەوانان، بەلانی کەم 860 ڕۆژنامەوان و هاووڵاتی – ڕۆژنامەنووس دادگایی کراون ، دەستگیر کراون ، زیندانی کراون و لە هەندێک حاڵەتدا کە لە دوای شۆڕشی 1979 ەوە لە سێدارەش دراون. کۆماری ئیسلامی ئێران هیچ ئاماژەیەکی بۆ کەمکردنەوەی هەراسان کردنی ئازادی ڕۆژنامەگەری و دەزگا ڕاگەیاندنەکان نیشان نەداوە. ڕۆژنامەنووسانی ئێران هێشتا بەردەوام لەژێر مەترسی دەستگیرکردنی هەڕەمەکی و سزای زیندانی درێژخایەندان کە لەلایەن دادگاکانی شۆڕشەوە بە ناڕوایانە بەسەریاندا دەسەپێندێت. هەروەها دەسەڵاتداران شەڕی خۆیان لە دژی ئازادی ڕاگەیاندنی درەوەی سنوورەکانی ئەو وڵاتەش دەکەن و فشارێکی زۆر لەسەر ڕۆژنامەنووسانی ئێرانی دروست دەکەن کە بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندنی نێودەوڵەتی کار دەکەن. هەروەها بەردەوامنلە هەراسانکردنی کەس و کاری ڕۆژنامەوانە زیندانیکراوەکان بە هەڕەشەکردن لێیان و تەنانەت دەستگیرکردنیان و حوکمدانیان بە سزای زیندانی درێژخایان .”\nسەبەرەت بە سوریا ڕاپۆرتەکەی ڕێکخراوی ڕۆژنامەوانانی بێسنوور دەڵێت ” مەترسی دەستگیرکردن، ڕفاندن و کوشتن ڕۆژنامەوانانی لە سوریا خستۆتە ڕەوشێکی ئێجگار مەترسیدارەوە. لە ساڵی 2018 دا دە ڕۆژنامەوان کوژران کەسیانیان قوربانی کوشتنی بارودۆخێکی ناڕون بوون کە هەرگیز ڕوون نەکرایەوە. نوێکردنەوەی تۆماری سڤیلی پشتڕاستی کردەوە پێنج ڕۆژنامەوانیش لەم چەند ساڵەی دوواییدا لە زیندانەکانی ڕژێمی بەشار ئەسەد مردوون. لە سەرەتای ساڵی 2018 وە دەیان ڕۆژنامەوان ناچاربوون بەهۆی پێشڕەوییەکانی هێزەکانی حکومەت هەڵبێن، بەتایبەتی لە باشوری ڕۆژهەڵاتی غوتە و ناوچەی دەرعە چونە لەوە دەترسان دەستگیر بکرێن. ڕۆژنامەوانان ئامانجی هەمو لایەنەکانی ناکۆکییەکەن ئەوان ئامانجی هەڕەشەکانی لەشکری سوریا و هاوپەیمانانی و هەروەها چەندین گروپی جیاوازی ئۆپزسیۆنن لە ناویاندا هێزەکانی سەر بە تورکیا، هێزە کوردییەکان و گروپە ئیسلامییەکانی وەکو داعش و هەیئەت تەحریر ئەلشامیشن. لەو دەزگایانەی میدیای کە لەلایەن ڕۆژنامەوانی هاووڵاتییەوە دروست کراون تەنها بەشێکی کەمیان ماوەن. حکومەتی سوریا لە مانگی ئازاری 2018دا بە دروستکردنی دادگای تایبەتی تاوانی سایبەر، ئامرازێکی نوێی بۆ سەرکوتکردنی ئازادی ڕاگەیاندن بۆ خۆی دروستکرد.”\nسەبارەت بە عێراق دەڵێت ” ڕۆژنامەنووسانی عێراق ژیانی خۆیان دەخەنە مەترسییەوە کاتێک ڕووماڵی خۆپیشاندانەکان دەکەن یان لێکۆڵینەوە لە گەندەڵی دەکەن. ئەو مەترسییانە لە مانگی 10 ساڵی 2019 و دەمی شەپۆلێکی بێپێشینەی خۆپیشاندانەکانی دژە حکومەت زیاتریان کردووە. ئەو ڕۆژنامەوانانەی دەوێرن ڕاپۆرت لەسەر داواکاری خۆپیشاندەران بکەن دەبنە ئامانجی هەراسانکردن، ڕفاندن، هێرشی جەستەیی و تەنانەت کوشتنیش لەلایەن چەکدارە نەناسراوەکانەوە. هەڕەشەکان لە هەمولایەکەوە بۆ ئەوەیە ڕێگری بکرێت لە ڕۆژنامەوانان لێکۆڵینەوە بکەن یان ڕاپۆرت لەسەر ئەنجامی لێکۆڵینەوەکانیان بڵاو بکەنەوە. ناوهێنانی کەسایەتییە سیاسییەکان یان ئاینییەکان بابەتێکە کە دەستی بۆنابرێت و دەشێت ببێتە هۆی دادگاییکردن و داخستنی دەزگای ڕاگەیاندن بۆ بێڕێزی کردن بە ‘ سیمبولە نیشمانی یان ئاینییەکانەوە’. کەسوکاری قوربانیان دەڵێن کوشتنی ڕۆژنامەنوسان بێ سزا دەڕوات چونکە لێکۆڵینەوەی لەسەر ناکرێت یان ئەگەر لێکۆڵینەوەش بکرێت ناگات بە هیچ شوێنێک.بێدەسەڵاتی دەوڵەت مەترسیەکان زیاتر دەکات و وادەکات نەزانرێت گروپە چەکدارەکان چۆ ئەم کارانە دەکەن،یان ئایا حکومەت ئەو هێزەی پێیداون ، یان هیچ کۆنترۆڵێکی بەسەر بارودۆخەکەوە نییە. بەڵام دەسەڵاتداران راپۆرتی زیندوویان لەنێو خۆپیشاندانەکاندا قەدەغە کردووە، ئینتەرنێتیان پچڕاندووە و لە بڕیارێکی کۆمسیۆنی رێکخستنی میدیادا، 10 دەزگای راگەیاندنیان قەدەغە کردووە لە ڕووماڵکردنی خۆپیشاندانەکان.”\nلە بەشێک لە بابەتەکەی لەسەر عێڕاق ڕاپۆرتەکەی ڕۆژنامەوانانی بێسنوور باس لە هەرێمی کوردستانیش دەکات و دەڵێت ” لە هەرێمی کوردستانی نیمچە سەربەخۆی باکوری عێراقدا، وا دیارە هیچ سنوورێک بۆ سزادانی ئەو ڕۆژنامەوانانە نییە کە ڕەخنە لە خێزانە فەرمانڕەواکان دەگرن. ئەوان زیندانی دەکرێن بە تۆمەتەکانی سیخوڕی کردن یان ئاسایشی وڵات خستنە مەترسییەوە لەسەر بنەمای ئەو دانپیانانانەی لە ژێر ئەشکەنجە یان هەڕەشە وەرگیراون. هەندێک لە ڕۆژنامەنووسانی هەرێم لە دۆخی ناڕووندا گیانیان لەدەستداوە و ئەو گومانەی کە دەسەڵات بەرپرسیاربووە دووپاتبووەتەوە بەهۆی نەبوونی هیچ لێکۆڵینەوەیەکی جدی لەسەر مردنیان.”\nپەلەی ئەم وڵاتانە گۆڕانکارییەکی ئەوتۆی بەسەردا نەهاتووە بە بەراورد لەگەڵ ڕاپۆرتی ساڵی ڕبردووی ڕێکخراوەکە، لە ساڵی 2020 ئێران بە پەلەی 173 هاتبوو، سوریا 174 و عێراقیش 162.\nڕاپۆرتەکەی ئەم ساڵ تورکیای لە پلەی 153 داناوە کە دەکەوێتە وڵاتە زۆر خراپەکانەوە وە لەسەر تورکیاش دەڵێت “\nئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی تورکیا بەدرێژایی سنووری سوریا و لە هەرێمی ئیدلب، دەستێوەردانی سەربازیی لە لیبیا، دەستێوەردانی سیاسی قەیرانی پەنابەرانی سوریا و مامەڵەکردنی لەگەڵ پەتای کۆڤید-19 هەمووی بۆ زیاتر چەسپاندنی دەسەڵاتی تاکڕەوانەی بەکارهێناوە دژ بە میدیا ڕەخنەگرەکان و بەکارهێنانی سسیتمی دادوەری بۆ مەبەستی سیاسی. تەنانەت ئەگەر تورکیا چیتر گەورەترین زیندانی ڕۆژنامەوانانی جیهان نەبێت ، مەترسی زیندانیکردن و ترسی ئەوەی کە لە ژێر هەڕەشە کۆنترۆڵی دادوەریدا بێت هەر هەیە. حکومەت %90 ی میدیای نیشمتانی کۆنترۆڵ دەکات. سانسۆرکردن و کۆتبەندی ڕاگەیاندن گەیشتۆتە ئاستێکی بێپێشینە. لێپرسینەوە لە دەسەڵات و باڵادەستییەکانی مەحاڵە.”\nPrevious هەوڵی زیادكردنی هەلی كار لەكەرتی تایبەت دەدرێت\nNext Hevrikîya Herêmî li Ser Desthilatê Û Kurd


کوردیپێدیا - 22-12-2004\n📅 22-12-2004 ℹ | پۆل: رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا) | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n- سەردانی رەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرەک وەزیرانی تورک بۆ سووریا، شایانی باسە تەوەری کۆبوونەوەی ئەم دوو داگیرکەرە لەسەر هەرێمی فیدڕاڵیی باشووری کوردستان و چالاکییەکانی پکک یە.\n- خۆپیشاندانێک لە کەرکوک بۆ ناڕەزایی لە دژی تیرۆرکردنی ئەو 4 لاوەی کە هەفتەی رابردوو لە شارۆچکەی حەویجە.\n- فیلمی کیسەڵەکانیش دەفڕن لە سینەمای سیروانی شاری سلێمانی لە نمایشێکی تایبەتیدا پیشاندرا و هونەرمەند بەهمەنی قوبادی و چەند ئەکتەرێکی فیلمەکە لەلایەن وەزارەتی رۆشنبیریی سلێمانییەوە خەڵاتکران.\n- هەڵکەوت عەبدوڵڵا و فەوزی ئەتروشی و 5 ئەندامی تری بزووتنەوەی ریفراندۆم لە نیۆڕک 2 ملیۆن ئیمزای کوردیان پێشکەشی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد.\n- دەستبەکاربوونی پڕۆژەی ئینیستیتوتی کەلەپووریی کورد لە سلێمانی.\n- نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیۆڕک چاوی کەوت بە شاندی بەرەو ریفراندۆم و نزیکەی 2 ملیۆن ئیمزایان پێشکەشی ئەو رێکخراوە کرد، شاندەکە بریتی بوو لە هەڵکەوت عەبدوڵڵا، فەوزی ئەتروشی، لوقمان محەمەد، د.نەجمەدین کەریم، کەمال میراودەلی، ئەردەشیر رەشیدی و د. سامان شاڵی.\n- تا 23-12: کۆنفڕانسی 3یەمی پڕۆژەی ژنی کورد لە سلێمانی.\n2. 👁 کەمال میراودەلی


چەمك و مێژووی سۆشیال دیموكراسی:\nئەم رێبازە وەكو ناو لەدو بەش پێك هاتوە كەئەمانەن: وشەی سۆشیال بەمانای كۆمەڵایەتی بۆیەكەمجار لەئیتاڵیا لەنوسێكدا لەساڵی 1803بەكارهێنراوە ولەبەریتانیا لە 1827 لەلایەن گۆڤاری هاوكاری كەسەربەتاقمی رۆبەرت ئۆین بون بەكارهاتوە لەفەرەنساش لە ساڵی 1832لەگۆڤاری گلۆب بەكارهێنراوە كەسەربەسان سیمۆن بون. هەردو وشەكەش بەسەریەكەوە مانای چارەسەری كێشەو گرفتی كۆمەڵایەتی دورلە توندو تیژی بزوتنەوەی چەكدارانە. هەندێ جار زاراوەی سۆشیالیزمی ریفرۆمیستانە لە بری سۆشیال دیموكرات بەكاردێت كەئەم زاراوەیە لەنێو سۆشیال دیموكراسەكانی ئەڵمانیادا گەشەی كرد كەبە پێویستیان زانی بژار لە ماركسدا بكەن و بەماركسدا بچنەوە یەكەم بژاردە خوازیش ئێدوارد بێنرشتاین بو لای بژاردە خوازەكان چەمكی كرێكارو چینی كرێكار لای ئەمان واتایەكی تیۆری نیە هەروەكو ماركسیە كلاسیكیەكان و كۆمۆنیستەكان هەیەتی. ئەمانە كەوتنە سڕینەوەی چەمكی چینایەتی و چەمكی ئاپۆرەیان خستە جێی و ئێستاش پتر چەمكی گەل جێگیرە. وەهەروەها ئەمانە مۆدێلی دیالێتكیانەی گۆرینی كۆمەڵگە رەت دەكەنەوە. تەمەنی سۆشیال دیمو كراتەكان پتر لە سەد ساڵ زیاترە ڕەگ و ریشەی سۆشیال دیموكراسەكان دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای ساڵی 1800 بەتایبەتی خەباتی سۆشیال دیموكراتی ئەڵمانیا. هەندێ سەرچاوە باس لە سیاسەتی كۆمەڵایەتی بەریتانیا دەكەن (social politik) كەوا رۆڵی گرنگ و سەرەتای گێراوە لە دەستپێكردنی ئایدیاو بزوتنەوەی سۆشیال دیموكراتدا. بەڵام وەكو پارتی سیاسی ئەم بزاوتە لەناوەراستی سەدەی نۆزدەهەمەوە دەست پێدەكات. زۆرێك لەسەركردەو رێبەرە سیاسیەكان خۆیان بە سۆشیال دیموكرات دەزانی تەنانەت رێبەری ناسراوی روسی فلادمێر ئیلج لینین خۆی بە سۆشیال دیموكرات دەزانی بەڵام پاشتر سۆشیال دیموكرات جیاكرایەوە بۆ چەپ و ڕاست و میانڕەو بەم شێوەیە سۆشیال دیموكراس لەنێو منداڵانی بزوتنەوەی سۆشیالیستەوە لەدایك بوە. بۆیە لێرەدا بەگرنگی دەزانین كورتە باسێكی سۆشیالیزم بكەین:\nسۆشیالیزم خوازیاری جێگیربونی سیستەمێكە لەبری سەرمایەداری تیایدا قازانجی گشتی بەسەر قازانج و بەرژەوەندی تاكە كەسدا زاڵ بێت. بۆجێگیربونی ئەم ئامانجەش دەبێ بەرنامەیەكی وادابڕێژین بۆبەرهەم هێنان قازانجی هەموان لەبەرچاوبگرێت. ئەم بەرنامەیەش بۆجێگیركردنی دەسەڵاتی ئابوری لەدەستی كەمینەیەك سەرناگرێت بەڵكو پێویستیەكەی چاودێریەكی دیمو كراتیانەو كاریگەر بەسەر ئابوریدا. بانگەشەی ئەوەی دەكرد كەسۆشیالزم بەبێ دیموكراسی بەدی نایەت بەسۆشیالیست ناوبردنی هەندێ لەو وڵاتانەی كەبە سیستەمی تۆتالیتاری بەرێوەدەبرێن بەهەڵە دەزانی. بۆزیاتر یەكسانی دەرفەتەكان پێویستمان بەرێو شوێنی حكومەت و شارەوانیەكان و كۆمەڵگەی مەدەنی هەیە. حكومەت سیاسەتی كۆمەڵایەتی بۆمسۆگەر كردنی دەرفەتی ژیانێكی باشتر بۆتاكەكەس بەكاردێنێ. كۆمەڵگەی مەدەنی لەلایەن خۆیەوە رۆڵێكی گرنگ دەگێڕێت لەگەشەپێدانی كۆمەڵدا. لەوەتەی لەناو كۆمەڵگەی مرۆڤایەتیدا زوڵم و زۆرداری و خوێنمژین پەیدابوە دژایەتی زۆردارو خوێنمژەكانیش پەیدابوە بۆیە لەناو هەر گەلێكدا كەسانێك پەیدابون داوای بەهەشتی سەرزەمینیان بۆ خەڵك كردوە داوای ئەوەیان كردوە هەمومرۆڤەكان پێكەوە كاربكەن و وەك یەكیش بەخۆشی بژین بێ ئەوەی كەس زوڵم لەكەس بكات و خوێنی یەكتر بمژن كۆمەڵێكی یەكسان پەیدابێت ئەوان ویستویانە مرۆڤ لە (كۆمیۆن) واتە كۆمەڵ رێك بخەن و هەرلەم وشەیەشەوە وەشەی كۆمۆنیزم پەیدابوە یان شیوعیەت. شیوعیەت سەرەتا زۆر خەیاڵ پڵاو بوە چەند ساڵێ پێش ماركس وئەنگلس باسی كراوە. بەتایبەتی لە كتێبی یۆتۆپیای تۆماس و شاری رۆژی گامپانێلا كەلە سەرەتای سەدەی شانزەو هەڤدەدا نوسراوە. هەروەك بیر و بۆچونی ئاشكرای شیوعیەت لەلایەن موریلی و مایلیەوە دەربڕاوە. ئینجا بیرو باوەڕی یەكسانی و وەك یەكی هاتە كایەوە پاشان سێ تۆپاویە زل هێزەكە پەیدابون كە ئەوانیش (سان سیمۆن و رۆبەرت ئۆین وفۆریە كەبەكورتی لێیان دەدوێین :\n- رۆبەرت ئۆین: سەرپەرشتی كارگەیەكی گەورەی پەمۆی گرتۆتە ئەستۆ لە ئوسكولەندا. خەڵكەكەی لەكەسانی جیاواز پێكهاتبون 2500كەس دەبون زۆریان لات و گێل بون كەچی توانی بیان كات بە كۆمیۆنێكی نمونەی هیچ كێشەیكی بۆ دروست نەبێت. خەڵكەكەی رۆژی لەبری 14 سەعات 10 سەعات كاریان دەكرد و ژیان و گوزەرانیان دابینكرابو لەكاتی بێئیشیدا موچەیان وەردەگرت منداڵەكانیان باخ و خوێندگەی تایبەتیان هەبو. ئۆین پێی وابو سەرمایەداری بەو پێیەی باس لەبەرژەوەندی تایبەتی و مل ملانێی ئازاددەكات ئەواناكۆكە لەگەڵ دۆخی سروشتی و لەگەڵیدا ناگونجێت.\n- سان سیمۆن: رۆڵەی شۆرشی فەرەنسایە پێی وابو كەشۆرش سەركەتنی چینی سێیەمە كە پیشەوەرەكانن بەسەر دوچینەكەی تر كە خانەدانان و شازادەكان بەڵام زۆری نەخایاند كەسەركەوتن هینی چینی سێیەم نەبو بەڵكو بەڵكو هی بەشێكی بچوك بو كەئەویش بۆرژوازیەكان بون. كەچی سان سیمۆن پێی وابو ناكۆكیە كە لەنێوان ئیش كەرو ئیش نەكەرەكاندایە كەدەكاتە چینی سێەم لەگەڵ دوچینەكەی تركە بێكارن و سودیان دەست دەكەوێت. بەڵام سان سیمۆن لەهەمو شت زیاتر پەرۆشی چینی هەرەوەزو هەژارەكان بو. ئەوەی رەتدەكرتەوە كە موڵكایەتی تایبەتی مافێكی سروشتی بێت هەروەها هێرشی كردە سەر میرات و هەمودەسكەوتێكی بەنارەوا دەزانی كەتاك بەبێ هەوڵ دەستكەوێت.\n- فۆریە: رەخنەیەكی توندی لە رژێمی ئەوسادەگرت رەخنەیەك كەبە چاكی یەخەی بۆرژوازیەت دەگرێت ودەچێت بەگژ چڵكاو خۆرو پارێزەرەكانیدا. هەمودرۆو دەلەسەو چاوبەستەكانی دنیای سەرمایەداری دەداتە بە رەخنەو گاڵتە پێكردن فرتو فێڵەكانی بازرگانەكان و قۆڵبرینەكانی بازار و چەوسانەوە جۆر بەجۆرەكان ریسوا دەكات. دەچێتە سەر ئەو شێوە بۆرژوازیەی پەیوەندیەكانی ژن و پیاو وەزعی ژنانی كۆمەڵگەی بۆرژوازی دەگاتە ئەوئەنجامەی (كە رادەی رزگاری گشتی لە رادەی رزگاری ژناندا خۆی دەونوێنێت ). داوای دەكرد فیدراسۆ نێكی فراوان دروست بكرێت ئەم فدراسۆنە بكرێت بەچەند گروپێكەوە بەناوی(phalansteres) كەهەریەكەیان 1620 ئەندام بن. نیوەیان پیاو نیوەكەی تر ژن بن لەسەر حەز و ئارەزوی كەسەكان كار رێكبخرێت بۆی تواناو بەرهەمیان زیاد بێت.\nمێژوی سەرهەڵدان و گەشەو وەرچەرخانی سۆشیال دیموكراسی تاكاتی جەنگی جیهانی یەكەم لەگەڵ مێژوی ئەنتەرناسیۆناڵی دوەم (1889 - 1914) ئاوێتەیە. ئەمەش بەو مانایە دێت كەسەر هەڵدان و گەشەو ئاستەنگی ئەم بزوتنەوەیە لەگەڵ پەیدابون و پاشە كشێی ئەم رێكخراوە جیهانیەی سۆشیالیزم و بزوتنەوەی كرێكاری هاوبەشە. سەردەمی ئینتەر ناسیۆناڵی دووەم دەتوانین بەسەردەمی زێڕینی ماركسیزم بخوێنینەوە بیرو راو ئامۆژگاریەكانی ماركس بەو رادەیە رۆشن بوە كەبتوانین وەك پەیرەوێكی فكری و سیاسی و فەلسەفی چاوی لێبكەین و هاوكات بزافی سۆسیالیستی و كرێكاری كاریگەر بەماركسیزم وەكو بزوتنەوەیەكی جیهانی هاتە سەر شانۆی سیاسی و كۆمەڵایەتی لەجیهاندا. بەڵام دەبێت ئەوەش بزانین كەهێشتا رێبازو بیررای ماركسیزم چوارچێوەیەكی بەرهەم نەهێنابو كەباس و گفتو گۆو جیاوازی ناو ئەم بزافە جیهانیە نەیەڵێت و هێشتا ئەو كَاتەی ئەنتەرناسیۆناڵی دووەم پەیرەوی كردن لەدیدگاو رێگە چارەی جیاواز بۆپرسەكانی تیۆری و تاكتیكی لەناو نەچوبو . ئەنتەر ناسیۆناڵی دوەم رێكخراو ئۆرگانێكی ناوەندی و یەكپارچە نەبو هەروەها سەرەرای بەهێزی و كاریگەری ماركسیزمیش هێشتائامۆژگاری و پلانی وردو رۆشنی نەبو كەمایەی پەسەند كردنی هەمو ئەندامانی بێت. ئەنتەر ناسیۆناڵی دوەم زیاتر وەكو فراكسیۆنێكی نامەركەزی پارت و سەندیكاو بزوتنەوە كرێكایەكان بو. كەجیا لەیەك كارو چالاكیان دەكرد بەڵام باوەری هاوبەش بە سۆشیالیزم ئەوانی یەك پێگرتبو. ئەگەر ئەنتە رناسیۆنالیستی یەكەم ناوەندێكی ئایدۆلۆجی بو بۆبزافی كرێكاری و سۆشیالیستی ئەوا ئەنتەرناسیۆناڵی دوەم كۆبونەوەی ئەو پارت و سەندیكاو یەكێتیانە بو كەبەراستی نوێنەری جەماوەری فراوانی خەڵك و كرێكاران بون.\nئەتنەر ناسیۆنالیستی دووەم كۆمەڵیك دەسكەوتی گرنگی هەبو لەو كاتەدا لەروی ئازادی یەكسانی و دادپەروەری. بۆیە لەو كاتەدا ماركسیەت و سۆشیالیست ئەوكەسانەبون كەئەم بیرو باوەڕانەی خوارەوەیان هەبێت :\nیەكەم: رەوت و مەیلەكانی كۆمەڵگەی سەرمایەداری بەتایبەتی كەڵەكەبونی سەرمایە رەوت و مەیلی سروشتی مێژو بەرەو سۆشیالیزم بەهێزتر دەكات و سەرەنجام سۆشیالیزم ئەنجامی ناچار یان شیاوترین رەهەندی كەڵَەكەو بەهێزبونی سەرمایەیە.\nدووەم: سۆشیالیزم و خاوەندارێتی گشتی و هۆیەكانی بەرهەم هێنان دەبنە هۆی لەنێو چونی چەو سانەوە دەرامەتی مفت و بێكاری نەمانی ئیمتیازات و نایەكسانی ئابوری لە ئەنجامی دابەشكردنی ناداد پەروەرانەی سامانەوە پەیدا دەبێت.\nسێیەم: سۆشیالیزم بە سودی هەمو مرۆڤایەتیەو تەكامولی جیهانی و فەرهەنگ و خۆشگو زەرانی گشتی دەستەبەر دەكات. ئاڵاهەڵگری خەبات و هێنانەدی سۆشیالیزمی چینی كرێكارە لەبەرئەوەی كرێكار ئەو چینەن كەراستە خۆ بەهاو نرخە سەرەكیە كان بەرهەم دەهێنن و هەم ئەو چینەشن كەزیاتر لەهەموان بەشێوەی راستەخۆ سودمەند دەبن لەنەهێشتنی سیستەمی كاری كرێگرتە.\nچوارەم: پێشرەوی بەرەو سۆشیالیزم پێویستی بە خەباتی ئابوری و سیاسی و فەرهەنگی چینی كرێكارە. ئەم چینە دەبێت بۆریفرۆم و چاكسازی ژیان و رەوشی خۆی لە چوار چێوەی سەرمایەداریدا سود لەهەمو شێوەكانی خەباتی سیاسی و بەتایبەتی شێوە خەباتی پەرلەمانی وەربگرێت.\nپێنجەم: سەرمایەداری لەرێگەی كۆمەڵێك ریفرۆم و چاكسازی بەشێوەی ریشەی لەناو ناچێت پەیامە مەرگ هێنەرەكانی ئاستەنگی ئابوری و سیاسی. هەژاری و بێكاری بەشێكە لەخودی سروشتی ئابوری و چینایەتی سەرمایەداری.\nشەشەم: سیستەمی سەرمایەداری سەرەنجام لەلایەن شۆرشی سۆشیالیستیدا لەناو دەچێت. ئەمەش ئەو كاتە دەبێت كەهەلو مەرجی ئابوری و رەوشی هوشیاری چینی كرێكار و پرۆلیتاریا بۆئەم كارە ئامادەبێت. ئەم شۆرشە نەكودەتاو نەئاڵو گۆری سیاسی كتو پڕە كەهەندێك رابەری شۆرش گێر یان پیلان گێڕ بەئەنجامی بگەیە نن. بەڵكو كارو شۆرشی زۆرایەتی مەزنی جەماوەری زەحمەت كیێشە یان وەكو ماركس دەڵێت شۆرش و گۆرانی سیاسی نیە بەتەنیا بەڵكو كارو خەباتی كۆمەڵایەتی و چینایەتی مرۆڤایەتی زەحمەت كێشە.\nحەوتەم: :بەرژەوەندی پرۆلیتاریا لەسەرئاستی هەمو جیهان هاوبەش ویەكسانە. شۆرشی سۆشیالیستی بەشێوەی روداوی جیهانی یان لایەنی كەم گۆرانكاری لەكۆمەڵگەی پیشەسازیە پێشكەوتوەكاندا دێتەدی.\nهەشتەم: سۆشیالیزم تەنیا بەرنامەیەكی سیاسە نیە. بەڵكو جیهان بینیەكە كەبە هۆیەوە دەكرێت شیكردنەوەی راستی زانستی بەدەست بهێنین تەنها لێكۆلینەوەی ئەقڵانیەتی سروشت و جیهان و مێژوو دەتوانێت مانای ژیان و خەباتی مرۆڤایەتی شیبكاتەوە. لە ئەنتەر ناسیۆ نالیستی دوەمدا كۆمەڵێك پرس بونە هۆی رای جیاواز لەنێوان ئەنتەرناسیۆنالیستی دوەم و بزافی سۆشیال دیموكرات لەوانە:\n1. پرسی ماتریالیزمی مێژووی و پەیوەندی نێوان ژێرخان و سەرخان.\n2. ئایا سۆشیالیزم پرسێكی حەتمی و سروشتیە یان لەنێو مەیل و خەباتی مێژوی سەرمایەداریدا لایەنی ئەگەرو لەوانەی هەیە.\n3. خەبات بۆ هێنانەدی ریفرۆم لەخۆیدا بەسودی كرێكارومرۆڤایەتیە یان تەنها خۆئامادەكردنە بۆشۆرشی ئایندە.\n4. دەسەڵاتی تاكانەو بێ ئەملاو ئەولای پارتی سۆشیالیست پەسەند دەكرا. یان هاوكاری و یەكێتی لەگەڵ بزوتنەوە ناسیۆنالیستەكان رەوابو.\n5. چۆن تەماشای شۆرش دەكرا كەتە نهاجە نگێكی ناوخۆییە یان كودەتایەكی سیاسیە یان شۆرش و فشارو كاریگەری ناتوندو تیژی كرێكاران و جەماوەری زەحمەت كێش و ستەم دیدەیە بۆگۆرانكاری رادیكاڵ\n6. ئایا جیهان بینی سۆشیالیستی و ماركسی وەڵامی هەمو پرسە گرنگەكانی فەلسەفەی تێدایە یان دەربارەی ئەو شتانەی كەدیدی تایبەتیان نیە دەكرێت ئازادانە سود لەبیرو ئەندێشەكانی پێش و دەرەوەی ماركسیزم وەربگیرێت.\nلە دامەزرێنەرانی بنەما سەرەكیەكانی سۆشیال دیموكرات بریتی بون لە ئیدوارد بیرنشتاینی ئەڵمانی و1854بۆ 1938كەوا ڕەخنەی لە بیرو راكانی ماركس و ئەنگلس گرت سەبارەت بەلە ناوبردنی ڕژێمی سەرمایەداری لەرێگەی شۆرشی خوێناوی پرۆلیتاریاوە بڕوای وابو كرێكاران لەروی تواناو بیركردنەوەو خواست و روانیان بۆ ژیان یەكسان نین. لەبەر ئەو دیكتاتۆری پرۆلیتاریا هیچ پێویست نیە لەبری شۆرشی خوێناوی پرۆلیتاریا پێشنیاری مۆدێلی دیموكراسی و دەنگدان و سیستەمی پەرلەمانتاری كرد.\nیەكێكی تر لە تیۆردارێژە گەورەكانی سۆشیال دیموكراتی ئەڵمانیا كارل كاوتسكیە لەساڵی 1891 پارتی سۆشیال دیموكراسی ئەڵمانی ستراتیژی خۆی لە سەر بنەمای ئایدۆلۆژی ماركسی رێكخست. كاوتسكی و بێرنشتاین لەكەسە دیارەكانی ئەم بەرنامەیەبون ئەم بەرنامەیە بەبەرنامەی ئیرفۆت ناوی دەركرد لەم بەرنامەیە دیكترینی تێپەرین لەموڵكداری تاییەتەوە بۆ موڵكداری گشتی جێكرایەوە. سەركەوتنی سۆشیال دیموكراسی:\nلە ئیتاڵیا پارتی سۆشیالیست هەرلە سەرەتای بەرپابونی جەنگی جیهانی یەكەم هەڵوێستی سەرسەختی لەدژی جەنگ هەبو وپارتی سۆشیالیست یەكێك بو لەو پارتە جەماوەریانەی كەپێشوازی و پشتیوانی كرد لەشۆرشی ئۆكتۆبەر ی روو سیا و لەساڵی 1919 پەیوەست بو بە كۆمێنترین لە فەرەنسا پارتی سۆشیالیست یەكسەر نەبوە ئەندامی كۆمێنترێن بەڵام ساڵی1920 بوە ئەندام و ناوی خۆشی گۆری بۆ پارتی كۆمۆنیست. لەبەریتانیا پارتی كرێكار هەرچەندە لەگەڵ پارتە سۆشیالیستەكانی ئەو روپادا جیاوازبو تەنانەت خۆشی بە سۆشیالیست نەدەزانی بەڵام لەساڵی 1919بەپەسەند كردنی بەرنامەیەكی تازە لایەنگری لە ریفرۆمە سەرەكیەكانی ناو كۆمەڵگە كردو سۆشیالیزمی راگەیاند. سۆشیال دیموكراسی ئەوروپا لەنێوان ساڵانی 1917 تا 1921گۆرانكاری لەم جۆرەی لەوڵاتانی دیكەش بە خۆوە بینی.\nسەرهەڵدانی قەیرانی ئابوری جیهانی سەرمایەداری 1929 ودەركەوتنی فاشیزم وەكو هێزێكی ئەوروپی هەلومەرجی نایابی سۆشیال دیموكراسی خستە مەترسیەوە سۆشیال دیموكراسی لەبەرامبەر ئەم هەلومەرجە تازەیەدا هیچ سیاسەتیكی كارای نەبو حكومەتەكانی سۆشیال دیموكراتی ئەڵمان و بەریتانیا كەلەو ساڵانەا لەسەركاربون نەیان توانی بەرگەی ئەو هەل و مەرجە بگرن و هەرەسیان هێنا لەفەرەنساش حكومەتی هاوكاری سۆشیالیستەكان لە 1936 بۆ 1938 هەمان هەلومەرجی ئەڵمانیاو بەریتانیای بە نسیب بو. تەنها پارتی سۆشیال دیموكراتی سوید بەگرتنەبەری بەرنامەی ئابوری كەتیایدا دەوڵەت لەئابوری و گەشەكردنی كەرتی دەوڵەتیدا نەخشەی سەرەكی هەبێت. جگەلە پارتی سۆشیال دیموكراتی نەمسا كەلە ساڵی 1934دا لەبەرامبەر فاشیزمدا راپەڕینیان كرد هیچكام لەپارتە سۆشیال دیموكراسەكانی ئەوروپا هەڵوێستیان نەبو بۆیە تادەهات لەهێرش و پەلاماردابوو. سۆشیال دیموكراسی تاكۆتای جەنگی جیهانی دووەم لەمەیدانی سیاسەتی ئەوروپادانەما بەڵام لەدوای زیاتر لەیەك دەیە سیاسەتی گەرانەوەی خۆیان بەخێرای بەدەستهێنایەوە وپەسەندكردنی هەلومەرج و ئەركی تازەیان گرتە ئەستۆ سەلەنوێ لەدوای جەنگ هاتنەوە مەیدانی كارو كاریگەری.\nئەو هۆكارانە چین كە سۆشیال دیموكراسیان بەهێزكردەوە. چۆن هێزەكانی سۆشیال دیموكراسی لەساڵانی جەنگدا بێ هێزبون هیچ نەخشەو كاریگەریەكیان لەدژی فاشیزم نەبو بەڵام دوای جەنگ بونەوە بەبە هێزترین رەوتی ناو بزوتنەوەی سۆشیالیستی ؟بۆچی پارتە كۆمۆنیستەكان وەكو سۆشیال دیموكراسەكان بەهێزنەبون ؟وەڵاكی ئەم پرسیارانە لەم خاڵانەدارون دەكەینەوە.\n1. بێهێزی رێكخراوەی بون هێماو بەڵگەنیە بۆ بێهێزی مەیل و هێزی كۆمەڵایەتی بەتایبەتی ئەگەر بێهزبونی رێكخراوەی لەهۆكارەكانی دەرەوەی ئەو بزافە بێت نمونەی جەنگ و داگیركردنی سەربازی و سەركەوتنی پۆلیس.\n2. رەوتی گۆرانكاری كۆمۆنیزمی روسی و سیاسەتی فەرمی كۆمینترێن و پارتی كۆمۆنیستی سەربە سۆڤیەت بەو شێوەیە نەبو كە ببێتە ئەڵتەر ناتیڤی سۆشیال دیموكراسی. خودی كۆمۆنیزمی روسی كەوتە داوی ناسیۆنالیزم و سیاسەتی پابەند بونی پارتە كۆمۆنیستە كان وەكو پاشكۆی بەرژەوەندی سۆڤیەتی و هەژمونی دیكتا تۆری بۆلشەویەكان. 3. سۆشیال دیموكراسیەكان دیدگای ناسیۆنال ریفرۆمیستیان هەبو بەڵام جیاوازی سەرەكی لەوەدابو كەلەو وڵاتانەی سۆشیال دیموكراس تیایدا هێزی حكومەتی یان هێزی كاریگەربون چەندین ریفرۆم و چاكسازی لەژیانی كرێكارو هەژارەكاندا بەدیهات.\n4. لەوڵاتانی رۆژئاوا پرسەكانی ئازادی وماف و خۆشگوزەرانیە ئابوری و كۆمەڵایەتیەكان بۆ هەموان دابین كرابو. ئەم هەلومەرجە لەلایەك سۆشیال دیموكراسی بەهێزو شایستە كرد لەلایەكی ترەوە ئۆردوگای بەناو سۆشیالیستی وپارتە كۆكۆنیستەكانی سەربەو ئۆردوگایەی لاوازكرد.\nسۆشیال دیموكراتەكان ناونیشانی دەوڵەتی خۆشگوزەرانیان داهێنا(الدولە رفا) لەمێژودا بەكارو كاریگەری ئەوان دەناسرێت ئەمان زەمینەی تیۆری ئابوری دەوڵتی رەفایان لەدوسەرچاوەوە وەرگرت یەكەمیان تیۆرو بیرو باوەڕەكانی بیرمەندی ئابوری ئینگلیزی (كینز) دوەمیان هەلومەرجی ئابوری و زەمینەی گەشەی ئابوری دوای جەنگ بونە هۆكارێكی سەركەوتو بۆ پاراستنی بەر ژەوەندی عەمەلی وفكری بۆ سۆشیال دیموكراتەكان. لەم تیۆرەدا كینز رۆڵی دەوڵەتی لە ئابوری و ئاراستەكردنی ئابوری بەهاو بەشی كەرتی تایبەت بەرێگەیەكی گونجاو دەزانێت. كەئەمەش لەگەڵ بیركردنەوەو ریفرۆم و خەباتی یاسای و پەرلەمانی سۆشیال دیموكراتدا بەتەواوی گونجاو بوو.\nتایبەت مەندیەكانی سۆشیال دیموكراسی:\nسۆشیال دیموكرات بەگشتی پێك دێت لەو كرێكارو كەس و گروپانەی كەلایەنگری لە سۆشیالیزم دەكەن لەگەڵ دیموكراسی بەتایبەتی بەكارهێنانی خەباتی پەرلەمانی و سۆشیالیزمی بەیەكەوە. وەدژایەتی شۆرشێ دەكەن كەدژی دیموكراسی هەڵبژاردن بێت.\nبۆ گرنترین تایبەتمەندیەكانی سۆشیال دیموكراسی دوبۆچون هەیە:\n- یەكەمیان ئەم رەوتە بەباڵی راست ئەشوبهێنن. لەبەرئەوەی بە پێچەوانەی توند رەوەكان سیاسەت دەكەن. ئەم پارتە وێرای پشتگیری لە كرێكاران بەڵاباوەڕی بەگۆرانكاری هەنگاو بە هەنگاو هەیە. كەلەم خاڵەد پێچەوانەی سۆشیالیستی شۆرشگێرە. هەروەها پێیان وایە كەكرێكاران تەنیا لەرێگەی چاكسازیەوە دەتوانن بگەن بە ئاواتەكانیان نەك شۆرش.\nـ دوەمیان: سۆشیال دیموكرات بە پێكهاتەی سەندیكای دەزانێت لەم دیدگایەدا بزافی سەندیكاڵیزم زاڵە پێیان وایە كەئەندامی سەندیكاكان رێژەی هەرەزۆری ئەندامی پارتە سۆشیال دیمو كراتەكان پێك دەهێنن.\nسۆشیال دیموكراتەكان لەكۆنگرەی ساڵی 1895 كەلە لەندەنی پایتەختی بەریتانیا بەسترا 335 نوێنەر بەشدابون تیایدا گفتو گۆی گرنگ لەسەر چەندین بواری سیاسی و كۆمەڵایەتی كرا. لەوانەگراتنە دەستی دەسەڵات و لابردنی دیكتا تۆری پرۆلیتاریا وسەعاتی كار كەمبكرێتەوە بۆ هەشت كاتژمێر و گەلان بەمافی چارەنوسی خۆیان بگەن بەشداری لە هەڵبژاردنەكاندا بكەن و دژی سیاسەتی داگیركاری بن. سۆشیال دیموكراتەكان پارتێكی نەگۆرنین هەڵگری كۆمەڵێك ئایدیاو باوەڕی وشكی جێگیر نین ئەندامانی كوێرانە پەیرەوی ئاید یاو سیاسەت ناكەن. فرە مینبەری یەكێكە لە هۆكارەكانی گەشەكردنی سۆشیال دیموكراتەكان لە جیهاندا. سەرەرای جیاوازی سەرچاوە هزریەكانیان بەڵام بەگشتی هەڵگری دروشمەگرنگەكانی شۆرشی فەرەنسین كەبریتین لەئازادی و یەكسانی و برایەتی.\nبەهاكانی سۆشیال دیموكرات:\nسۆشیال دیموكرات چ وەكو بزوتنەوەیەكی سیاسی وئابوری و كۆمەڵایەتی چ فەلسەفەش. ئایدۆلۆجی ئەو رێكخراو پارت و بزوتنەوانەیە كەلەمەیدانی هەڵبژاردن و سیاسەتی دور لە توندو تیژی كاریان كردوە وهەوڵیان داوە لە پەرلەمانی وڵاتاندا رۆڵیان هەبێت بەرێگەی دەستوری بگەنە ئەو ئامانجانەی كەلە پەیرەو پرۆگرامە ناو خۆیەكانیاندا ڕەنگیان داوەتەوە.\nئازادی لای سۆشیال دیموكراتەكان چەمكێكی فراوانە گوزارشت لە ئازادیە تاكەكە سیەكانی وەك ئازادی بیرو راو مافەكانی وەك هەڵبژاردنی پیشەو خوێندن و ئازادی هاتو چۆ لەناوەوە بۆ دەرەوەی وڵات. . . . . . ، مل ملانێی ئازادی و دەسەڵات تاكۆتای ژیان بەردەوامە ئازادی بیركردنەوە بەتەنها گرنگ نیە بۆ مرۆڤ بەڵكو دەبێت پارێزگاریشی لێبكرێت. لای سۆشیال دیموكراتە كان دەرفەت رەخساندن بۆ چەند كەسێك گرنگ نیە تاكو لەهەژاری و ستەم رزگاربن بەڵكو دەبێت ستەم و هەژاری بەیەكجار بۆهەموان بەتەواوەتی بنەبڕبكرێت. نابێت ئازادی تاكێك لەسەر حسابی ئازادی تاكێكی تربێت ئەمەش پێچەوانەی فەیلەسوفی بەناو بانگی بونگەرایە جان پۆل سارتەرە كەدەڵێت ئازادی من لەو كاتە دەست پێدەكات كە ئازادی تۆ سنورداربكەم. سارتەر وای دادەنێت كەناتوانرێت ئازادی بۆ هەموكەس بەیەكسانی دابەش بكرێت. دەبێت یەكێ مافی هەبێ یەكێكی تر مافی پێشێل بكرێت.\nسۆشیال دیموكراتە كان هەوڵ دەدەن سامانی سروشتی بەشێوەیەكی داد وەرانە دابەش بكەن بەسەر سەرجەم گەل و نەتەوەكانی جیهاندا چونكە پێیان وایە مرۆڤەكان لەژیاندا وەك یەكن و هەمان نرخی مرۆڤایەتیان هەیە. هەمو جۆرە جیاوازیەكی چینایەتی نێوان نێرومێ ، نەژاد، خوێن رەت دەكەنەوە. لەلای كۆنسرە ڤاتیزەكان هەردو چەمكی ئازادی یەكسانی پێچەوانەی یەكن بەڵام سۆشیال دیموكراتەكان دەڵێن ئازادی و یەكسانی تەواو كەری یەكترن تەنها لەكۆمەڵگەیەكی یەكساندا دەتوانرێت دەرفەت بۆ هەموان برەخسێنرێت كەوابەئازادی بژین. یەكسانی لای سۆشیال دیموكراتەكان ئەوە ناگەیەنێت كەوا هەموان بەیەك شێوە بژین و بخۆن و بیربكەنەوە.\nسۆشیال دیموكراسەكان داوا دەكەن وڵاتە دەوڵەمەندەكان یارمەتی وڵاتە هەژارەكان بدەن تاكو ئاشتی و برایەتی لە نێوان گەلاندابەر قەرار بێت لەكتێبی سۆشیال دیموكرات چیە لەنوسینی ئینگڤار كارلسۆن و ئان ماری لیندگرێن سەبارەت بە چەمكی برایەتی دەڵێن زاراوەی سۆڵیداری لە وشەی لاتینی سۆڵیدۆسەوە هاتوە بەمانای جێگیر ، چڕ. یەكێك لەدروشمە كۆنەكانی بزوتنەوەی كرێكاران دەڵێت (یەك بەرە بین دەوستین ، پەرش و بڵاوبین دەكەوین\nلای سۆشیال دیموكراتەكان مۆدێلێكی ترە لە ئابوری ئەویش ئابوری تێكەڵە. كەمێژوەكەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی بیستەم كە ئەگەر دەسەڵات لە خاوەندارەكانەوە گوێزرایەوە بۆ كرێكاران ئەوا ئامانجەكانی وەك ئازادی، یەكسانی، ئاسایشی ئابوری، دادپەروەری كۆمەڵایەتی دێتەدی.\nرێكخراوە نێو دەوڵەتیە سۆشیال دیموكراسیەكان :\nـ سۆشیالیست ئینتەر ناسۆناڵ(si):\nبەپێی دەربڕینەكەی بریتیەلە هاوپەیمانێتی جیهانی حزبەكانی سۆشیال دیموكراسی ، سۆسیالیست و كار كەلە ساڵی 1951 دامەزرا. ئەندامەكانی پێكدێن لە 161پارت یان رێكخراوی سیاسی. سەرۆكی سۆشیالیست ئینتەرناسیوناڵ جۆرجپاپاپندرۆیە. سكرتاریەتەكەی لە لەندەنە.\nـ حزبی سۆسیالیستەكانی ئەوروپا :(pes) :\nحیزبی سۆشیالیستەكانی ئەوروپا لەساڵی 1992و لەكۆنگرەی ئەوروپیدا كەلە لاهای بەسترا دامەزرا. ئەم پارتە هەنوكە 33ئەندامی هەیە كەپارتی سۆشیال دیموكراتن لە 25 ئەندامی یەكێتی ئەوروپا. بەنەرویج و رۆمانیاو بولگاریا. پێنج ئەندامی بەشدارن و پێنج ئەندامی تر هەن بە پلەی چاودێرن. ئامانجەكانی (pes) :\n1. بەهێزكردنی بزوتنەوەی سۆشیالیست و سۆشیال دیموكراس لەناو یەكێتی ئەوروپاو لە سەرانسەری جیهان.\n2. گەشە پێدانی هاوكاری نزیك لەنێوان حزبە نەتەوەی و فراكسیۆنە پەرلەمانیە نەتەوەیەكان ونوێنەرەكانی سۆشیال دیموكرات لەپەرلەمانی ئەوروپا.\n3. بەرقەرار كردنی سیاسەتی هاوبەش بۆ یەكێتی ئەوروپا بۆ بەرهەم هێنانی مانفێستێك بۆ هەڵبژاردنە كانی ئەوروپا.\nـ مەكۆی ئەوروپی بۆ دیموكراسی و هاوكاری:\nلەساڵی 1993دا پارتە سۆشیال دیموكراتەكان و دامەزراوە گەلێكی سیاسی وڵاتانی ئەوروپا مەكۆی ئەوروپی بۆدیموكراسی و هاوكاری دامەزرا. كەپێك دێت لە11دامەزراوەی سۆشیال دیموكرات و18پارتی سۆشیال دیموكراتی كۆكردۆتەوە كەلە ژێر سەرپەرشتی دەستە یەكدایە بەناوی كۆمیتەی رێبەرایەتی.\nشۆرشی فەرەنسی و شۆرشی پیشەسازی كاریگەری گەورەیان كردۆتە سەر سۆشیال دیموكراسی :\nـ شۆرشی فەرەنسا:\nساڵی 1789روداوێكی گرنگی سیاسی و كۆمەڵایەتی و مرۆڤایەتی بو قۆناغێكی نوێی مێژوی مرۆڤایەتی دەستی پێكرد ئەویش قۆناغی سەرهەڵدان و دەركەوتنی چینی بۆرژوازی ولاوازبونی چینی دەرەبەگ و دەسەڵاتی كڵێسە ودەركەوتنی چینی كرێكار وەكو چینێكی كاریگەر. دوای ئەوەی ئەم شۆرشە بەكۆرپەی زیندە بە چاڵ كراو نەیتوانی بەتەواوی بگاتە ئەو ئامانجەی كەلە پێناویدا بەرپابو كەدروشمی ئازادی و یەكسانی و برایەتی بو. دوژمنانی شۆرش و كۆمۆنی پاریس جارێكی تر هاتنەوە سەر حوكم وكاروباری دەوڵەتیان گرتە دەست. لەئەنجامی ئەم بۆ دواوە گەرانەوەیەی كۆنە پەرستیدا كۆمەڵ دوچاری چەندین گرفت و تەنگ و چەڵەمەی ناهەمواری ئابوری و كۆمەڵایەتی وسیاسی بو. جالێرەوە ئەم بارودۆخە ناهەموارەی فەرەنساوئەوروپا وای لەسیاسی و كۆمەڵناس و ئابوری و فەیلەسوفان كرد بەپێی بیرو بۆچونی خۆیان وبەپێی سود وەرگرتن لەلایەنی باش و خراپی شۆرشی فەرەنسی وسەركەوتن و شكانی بارودۆخی كۆمەڵ و وڵاتەكەیان هاتبوە كایەوە ڕەنگی چەند پرۆژەیەكی جیا جیای سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتی بڕێژن وبەمەستی چارەسەری كێشەو گرفتەكان ئەو پرۆژانە ناوی ریفرۆمی كۆمەڵایەتیان لێنرا. ئیتر لێرەوە زاراوەی دیموكراتی كۆمەڵایەتی هاتەكایەوە بەمەستی چارەسەری كێشەو گرفتەكان.\nـ شۆرشی پیشەسازی: هۆیەكی تری هەژاندنی شیرازەی كۆمەڵ و نەخشەی سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتی بەریتانیاو سەرانسەری ئەوروپای سەدەی هەژدەیەم بو. كەئەم ئەنجامانەی لێكەوتەوە :\n1. ئەو ئامێرو هۆیانەی بەرهەم هێنان كەجاران بەدەست و بازو هەڵدەسوڕان بون بەمەكینەو ئامێر.\n2. پتربونی بەرهەم و گەورەبونی بازاڕوبازرگانی و كۆبونەوەو گردبونەوەی سەرمایەی چینی كاربەدەست و زیادبونی ژمارەی بۆرژوازی و فراوانبونی دەسەڵات و نفوزی سەرمایەدار دەركەوتنی كرێكارە پیشە سازیەكان. بەم پێیە كۆمەڵگەی ئەوروپی لە سەدەی هەژدە لەكۆمەڵگەیەكی كشتو كاڵیەوە پێیان نایە قۆناغی كۆمەڵگەی پیشەسازی و بەرهەمی زۆرو زەبەند و كارگەی گەورەو زەبەلاح. ئەم بارو دۆخە تازەیە بوە هۆە هەوێنی چەند تیۆرێكی ئابوری كەبە ئابوری كلاسیك ناودەبرێن.\n1.oxfordpolitics، iainmelean and alistairmemillan، universitypress، thirdedition.\n2. ئەكرەم میهرداد، سۆسیال دیموكرات (مێژوو، تیۆر، رەخنە )، چاپخانەی حەمدی ، سلێمانی.\n3. حەمە گۆپاڵە ، چەپ و دیموكراسی ، چ1، چوارچرا، هەولێر، 2013.\n4. و. كارزان كاو سێن ، ئاشنابون بە سۆسیال دیموكرات ، چ1، حەمدی، سلێمانی، 2008.\n5. و. كارزان كاوسێن، لێپرسراوێتی و خۆشگوزەرانی هاوبەش، چ1، حەمدی، سلێمانی، 2008.\n6. د. حمید عزیز، فلسفە الدیموقراگیە اڵاجتماعیە، ترجمە. محسین بن ولیس ، حمدی ، سلیمانیە ، 2011.\n7. زانا ، پوختە باسێك دەربارەی سۆسیال دیموكرات ، چ1، حمدی ، سلێمانی ، 2007.\n8. ئەحمەد شەبانی، فەرهەنگی زانستی سیاسی، چ1، دانشگاە كردستان، سنە، 2010.\n9. د. كمال پۆلادی، مێژووی هزری سیاسی لە رۆژئاوا لەسوكراتەوە تاسەدەی بیستەم، و:ئازاد وەڵەدبەگی، سیروان زەندی بەرگی سێیەم، چ2، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر، 2011.\n10. ڕەیدارلاشۆن، ئایدۆلۆژیی سیاسی هاوچەرخ، و:ئاسۆس شەفیق، چ2، چاپخانەی كتێبی هەرزان، سلێمانی، 2010.\n11. د. موساإبراهیم، معالم الفكرالسیاسی الحدیپ والمعاصر، گ1، مۆسسە عزالدین، بیروت، 1994.\nجار خوێندراوه‌ته‌وه | Wednesday, June 17, 2015


کۆبونه‌وه‌ی فراوان له مه‌ڵبه‌ندی شاره‌زووری حزبی سۆسیالیست ئه‌نجامدرا\nدوا نیوه‌ڕۆی ئه‌مرۆ 25ى ئابى 2018 کۆبونه‌وه‌ی فراوانی مه‌ڵبه‌ندی شاره‌زووری حزبی سۆسیالیست ئه‌نجامدرا به سه‌رپه‌ره‌شتی به‌ڕێز عه‌بدوڵڵا حاجى مه‌حمود، به‌رپرسى ده‌سته‌ى کارگێڕى مه‌کته‌بى سیاسى و به ئاماده‌بونی هه‌ریه‌که له به‌ڕێزان مامۆستا ڕه‌فعه‌ت محه‌مه‌د، به‌رپرسى ئه‌نجومه‌نى ڕێکخستنى ناوه‌ندى و ئه‌حمه‌د حه‌مه نوری، ئەندامی مەکتەبی سیاسی و مامۆستا ئیبراهیم مه‌حمود، بەرپرسی مەڵبەندی شاره‌زوور و ژماره‌یه‌ک له ئه‌ندامانى مەڵبەند .\nده‌ستپێکى کۆبونه‌وه‌که به‌ساتێک وه‌ستان بۆ گیانى پاکى شه‌هیدانى ڕیگاى ڕزگارى کوردستان ده‌ستى پێکرد.\nپاشان باس له ساڵیادى دامه‌زراندنى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان کرا و گرنگی پێدانی ئەو یادە لەلایەن مەڵبەندی شاره‌زوور بەرز نرخێندرا لەلایەن شاندی مەکتەبی سیاسیەوە سوپاسی مەڵبەند کرا لەبەرامبەر ئەرک و ماندوبونیان لەڕاپەڕاندنی ئەرکه‌کانیان.\nله‌ته‌وه‌رێکى ترى کۆبونه‌وه‌که‌دا جه‌خت له‌سه‌ر کارکردنى زیاتر کرایه‌وه له‌پێناو فراوانکردنى رێکخستنه‌کانى حزب و کارکردن بۆ سه‌رخستنى حزبى سۆسیالیست له‌هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى کوردستان که‌به‌شدارى پرۆسه‌که‌ى کردووه له‌چوارچێوه‌ى (لیستى سه‌رده‌م).\nله کۆونه‌وه‌که‌دا ته‌ئکیدکرایه‌وه له‌سه‌ر پێشخستنی پرۆسه‌ی دیموکراسی له هه‌رێمی کوردستان له‌م قۆناغه‌دا و ئه‌وه‌شخرایه‌ڕوو حزبی سۆسیالیست له‌گه‌ڵ ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه له واده‌ی خۆیدا.\nدواتر دەرگای گفتو گۆ بەڕوی ئامادە بوندا کرایەوەو سەرنج و پێشنیاری ئەندامانی حزب وەرگیرا و وەڵامی ڕەخنەو پێشنیارەکانیان درایەوە له لایه‌ن به‌رپرسی ده‌سته‌ی کارگێڕی حزبی سۆسیالیست و ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی سیاسی.


كاردانەوە جیهانییەكان دوای كودەتاكەی سودان : چاوی گەل\nكاردانەوە جیهانییەكان دوای كودەتاكەی سودان\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : نیسان - 12 - 2019\nدوێنێ پێنج شەممە پاش چەندین رۆژ لەخۆپیشاندان و ناڕەزایەتی بەردەوام، عەوز بن عەوفی وەزیری بەرگری سودان دورخستنەوەی عومەر بەشیری سەرۆكی وڵاتەكەی لەكورسی دەسەڵات راگەیاند.\nوەزیری بەرگری دروستكردنی ئەنجومەنێكی سەربازیشی بۆ پێپەڕاندنی قۆناغی راگوزەر راگەیاند كە بۆماوەی دو ساڵ بەردەوام دەبێت و خۆشی كردە سەرۆكی ئەنجومەنەكە.\nدواتر خەڵكی سودان دروستكردنی ئەنجومەنی سەربازیان رەتكردەوە و داوایانكرد دەسەڵات رادەستی خەڵكی مەدەنی بكرێت.\nهەنگاوەكەی وەزیری بەرگری و دورخستنەوەی عومەر بەشیر كاردانەوەی زۆر جیهانی بەدوادا هات و یەكێتی ئەوروپا و نەتەوە یەكگرتوەكان و چەندین وڵاتی دیكە هەڵوێستی خۆیان لەوبارەیەوە راگەیاند.\nوەزارەتی دەرەوەی میسر لەراگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەکرد بەوردی چاودێری دۆخی سودان دەکەن و پشتیوانی خەڵکیش دەکەن بۆ هەر بریارێک کەلەبارەی ئایندەی خۆیانەوە دەیدەن.\nهەڵوێستی توركیاش لەسەر زاری رەجەب تەیب ئۆردوغانی سەرۆكی ئەو وڵاتەوە نیشاندراو رایگەیاند هیوادارن گەلی میسر بەئاشتیانە كێشەو گرفتە سیاسییەكانی خۆیان چارەسەربكەن، وتیشی هیودارن ئاشتەوایی نیشتیمانی راگەیەنن و بەرەو پرۆسەیەكی دیموكراسی ئاسایی هەنگاوبنێن، ئاشكراشیكرد ئەنقەرە بەردەوام دەبێت لەدرێژەدان بەپەیوەندییە مێژووییەكەی خۆی لەگەڵ خەرتوم.\nجێرمی هەنتی وەزیری دەرەوەی بریتانیاش رای گەلی وڵاتەكەی لەوبارەیەوە خستەڕوو رایگەیاند سەپاندنی دو ساڵ دەسەڵاتی سەربازی وەڵامدەرەوەی داواكارییەكانی خەڵك نیە، هیواخوازن بەلەسەرخۆیی و بەبێ توندوتیژی دەسەڵات رادەستی خەڵكی مەدەنی ئەو وڵاتە بكرێت.\nلای خۆشییەوە ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا هەڵوێستی خۆی لەوبارەیەوە راگەیاند و داوای لەئەنجومەنی سەربازی كرد كەدەسەڵاتی مەدەنی هاوبەشی پێبكەن لەبەرێوەبردنی وڵاتدا و دو ساڵ حوكمی سەربازیشی بەزۆر زانی. پێشیانوابو كە خەڵكی سودان داوای رادەستكردنی دەسەڵات دەكەن بۆ خەڵكی مەدەنی و پێویستە داواكارییەكانیشیان لەبەرچاوبگیرێت.\nهاوكات ئەمریكا داواشیكردوە تاوان توندوتیژییەكانی دارفۆر لەیاد نەكرێت، بەبێ ناوهێنانی عومەر بەشیر وەك كاراكتەرێكی بەرپرس لەو روداوە.\nلەسەروبەندی توندوتیژی و تاوانەكانی هەرێمی دارفۆردا، عەوز بن عەوف كە دورخستنەوەی عومەر بەشیری لەكورسی دەسەڵات راگەیاند بەرپرسی دەزگای هەواڵگری و ئاسایشی سودان بوە.\nلەلایەكی ترەوە بەرپرسێكی كۆشكی سپی بەسكای نیوزی راگەیاندوە عەوز بن عەوف خۆی هێشتا لەلیستی سزادراوانی ئەمریكادایە.\nرێكخراوی یەكێتی ئەوروپاش بەناوی 28 ئەندامەكەیەوە رایگەیاند دروستكردنی ئەنجومەنێكی سەربازی وەڵامدەرەوەی داخوازییەكانی خەڵكی سودان نیە.\nبەڵكو تەنها پرۆسەیەكی سیاسی رولە خەڵك و بێ توندوتیژی وەڵامدەرەوەی داواكارییەكانی خەڵكە كە بەهۆیەوە بتوانێت دەسەڵات رادەستی خەڵكی مەدەنی بكات.\nئەنتۆنیۆ گویتەرزی رێكخەری گشتی نەتەوە یەكگرتوەكانیش رایگەیاند پێویستە ئاڵوگۆڕی دەسەڵات وەڵامدەرەوەی داواكارییە دیموكراسییەكانی خەڵكی سودان بێت.\nهاوكات وتەبێژی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكانیش رایگەیاند پێویستە بەهێمنی كۆنترۆڵی دۆخەكە بكرێت.\nدواتر هەریەك لە ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا و پێنج ئەندامی یەكێتی ئەوروپا لە ئەنجومەنی ئاسایش داوای كۆبونەوەی لوتكەی نەتەوە یەكگرتوەكانیان كرد لەبارەی دورخستنەوەی عومەر بەشیری سەرۆكی سودان.


لێره‌دایت : په‌ڕه‌ی سه‌ره‌تا » پرۆگرام سازی » زانستی زمان » پرۆگرام نووسین بەزمانی جاڤا\nپێنج شەممە ، 09 / 07 / 2015 17:28\n1 - فێربوونی ئاسانە بە بەراورد بە زمانەكانی تری ئەم بوارە و پێویست بە ماوەیەكی دورو درێژ ناكات تا شارەزایی تێدا پەیدا بكەیت .\n2 - هەر لەسەرەتای ئاشنابوونی فێرخواز بە كۆدەكانی بەرنامەكە دەتوانێت پرۆژەی جۆراو جۆر بنیات بنێت و هیچ ئاڵۆزیەكی بۆ نایەتە پیش .\n3 - پرۆگرام سازەكان بە ئاسانی دەتوانن باری كاریان لە زمانێكی ترەوە بگوازنەوە بۆ زمانی جاڤا بە تایبەتی ئەو كەسانەی شارەزای زمانی سی سی پلەس پەلسن .\n4 - لە زۆربەی هەرە زۆری سیستەمەكاندا زمانی جاڤا كارایەو بەگەردەخرێت تێیدا بەهۆی بوونی ئامرازێكی تایبەتمەند كەلە زۆربەی سیستەمەكاندا بەردەستە هەڵدەستێت بە ناسینەوەی فرمانەكان كە ناودەبرێت بە (java virtual machine) .\n5 - نوسینەوەی كۆدەكان كەمترن بە بەراورد بە كۆدەكانی زمانێكی تر ، چونكە لە جاڤادا كورتبڕی كراوە لە نووسینەوەی فرمانەكاندا و پێویست بە نووسینی ژمارەیەكی زۆر لەكۆد ناكات.\n6 - نووسینەوەی بەرنامەكان تا ڕادەیەكی زۆر لەڕوی تواناوە بەهێزترن بەهەر زمانێكی تر و بەتەواوی پارێزراوە و كەسانی ئاست مام ناوەند و پێسكەوتویش بائاسانی ناتوانن كۆدەكانی هەڵبوەشێنن بۆ پێكهاتە بنەڕەتەكانی .\n7 - ئەو بەرنامانەی كە بە زمانی جاڤا داڕێژراون لەكاتی بەگەرخستنیاندا لەسەر سیستەمە جیاوازەكان ئێجگار خێران و بەكارهێنەر دەتوانێت هەست بەو جیاوازیە بكات لەكاتی بەكارهێنانیدا.\n8 - لەكاتی نوسینەوەی كۆدەكاندا ئەگەر هەڵەیەك بكرێت بە ئاسانی دەتوانرێت هەڵەکە بدۆزرێتەوە و شوێنی هەڵەكە لەلایەن خودی بەرنامەی پرۆگرام داڕشتنەكەوە پیشان دەدرێت بە تێبینی.


ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەردەوام دەبێت لە پشتیوانیکردنی عەفرین – هەواڵی سۆرانی\nهاوڵاتیانی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە مەبەستی دەربڕینی پشتگیری بۆ بەرخۆدانی سەردەم لە عەفرین، ڕژانە سەر شەقامەکان، بڕیارە ئەمڕۆش ناڕەزاییەکان بەردەوامییان هەبێت.\nئێوارەی دوێنێ سەرەڕای هەموو ئاستەنگییەکانی حکومەتی ئێران، هاوڵاتیانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران خۆپیشاندان و چالاکییان ئەنجامدا و هێرشی حکومەتی تورکیا بۆ سەر عەفرینیان شەرمەزارکرد، بڕیارە ئەمڕۆش خۆپیشاندان بەڕێوەبچێت.\nبەپێی باگەوازییەک کە کۆمیتەی ڕێکخەری خۆپیشاندانەکان ڕایگەیاندبوو، وابڕیاربوو خۆپیشاندانەکان لە سەرتاسەری شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کاتژمێر ٠٤:٠٠ دەست پێبکات، هێزەکانی حکومەتی ئێران بۆ رێگری لە ئەنجامدانی خۆپیشاندان پێشوەخت شەقامەکانیان داگیرکرد.\nسەرەڕای ئەوەش هاوڵاتیانی کورد بە ورەی بەرزەوە چالاکییان ئەنجامدا و بە وتنەوەی دروشمی “بژی بەرخۆدانی عەفرین” و “مەرگ بۆ ئەردۆغان” پشتگیریی بەرخۆدانی عەفرینیان کرد.\nڕاگەیەندرا، کە هەزاران هاوڵاتی لە شارەکانی بۆکان، مەریوان، کامیاران، سەقز، سنە، مەهاباد و سەلماسی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و، تارانی پایتەخت خۆپیشاندانیان ئەنجامداوە.\nهەروەها سەرچاوە خۆجێییەکان لە مەریوانەوە ڕایانگەیاند، کە ژنان لەو شارەدا پێشەنگایەتی خۆپیشاندانیان کردووە و چەند چالاکوانیش بە ناوەکانی عەدنان حەسەن پوور، ئارمان غەفوری، محەمەد دانش، فەرامەرز محەمەدی، ناسح بەخشی، دیار یەزدانی و ئەحمەد ئیران پەناه دەستگیرکراون.\nجێگای ئاماژەیە، کە کۆمیتەی ڕێکخەری چالاکییەکان بۆ عەفرین لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ڕایگەیاندووە، کە ئەمڕۆ بە بۆنەی چوارشەممە سوورییەوە دەڕژێنە سەر شەقامەکان و پشتگیریی بەرخۆدانی سەردەم لە عەفرین دەکەن.


jabar, Author at Sarbast - Page 3 of 8\nئێستا دەتوانی ببیت بە خاوەنی مولەتنامەی شۆفێری جیهانی\nBy jabar 2020-10-13\nئێستا دەتوانی ببیت بە خاوەنی مولەتنامەی شۆفێری جیهانی ئێستا دەتوانی ببیت بە خاوەنی مولەتنامەی شۆفێری جیهانی لە زۆربەی ولاتاندا بە ئازادی ئۆتۆمبێل لێبخوڕیت پرسیار: ئەم مۆڵەتنامەیە بۆ ماوەی چەند ساڵ بەکاردیت؟ وەلام : چەند…\nداوای ئیقامەی بەریتانیا بکە بۆ ئەورۆپیەکان\nژنێکی هۆڵەندی کە تەمەنی لەهەشتا ساڵیدایە بوە یەکەم کەس لەجیهاندا کە بەهۆی دوبارە توشبونەوەی بەکۆرۆنا گیانیلەدەستدا. ژنێکی هۆڵەندی کە ناوی نەناسێنراوە، تەمەنی 89 ساڵە و باوەڕوایە…\nهەواڵی کامپە تازەکەی بەریتانیا چی یە؟ تاکەی خەڵک لەوێ دەبێت؟ کێ دەبەن بۆ ئەو کامپە؟\nBy jabar 2020-10-10\nهەواڵی کامپە تازەکەی بەریتانیا چی یە؟ تاکەی خەڵک لەوێ دەبێت؟ کێ دەبەن بۆ ئەو کامپە؟ https://www.youtube.com/watch?v=9eCHUCB26jk\nفۆرمی کارتی ئیش داوا بکە لێرە\nBy jabar 2020-10-09\nBy jabar 2020-10-08\nئێستا دەتوانی ببیت بە خاوەنی مولەتنامەی شۆفێری جیهانی لە زۆربەی ولاتاندا بە ئازادی ئۆتۆمبێل لێبخوڕیت پرسیار: ئەم مۆڵەتنامەیە بۆ ماوەی چەند ساڵ بەکاردیت؟ وەلام : چەند جۆریکی هەیە لەوانە ١ ساڵ،…\nکوردێک لە درامایەکی نەرویجیدا بەشداری دەکات\nتەلەڤزیۆنیی فەرمیی نەرویج زینجیرە درامایەکی بە ناوی “وەکو نەرویجی” بەرهەم هێنا کە کوردێکی رۆژهەڵاتی کوردستان تێیدا بەشدارە. هەمزە ئاگۆشی، ئەکتەری کورد، بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند،…\nتەرمی شەجەریان لەتووس بەخاك دەسپێردێت\nدوای ئەوەی ئێوارەی ئەمڕۆ محەمەد رەزا شەجەریان خەسرەوی میوزیكی ئێران لەنەخۆشخانەی جەم لەتاران كۆچی دوایكرد، وابڕیارە لەناوچەی تووسی مەشهەد بەخاك بسپێردرێت. ئاژانسی هەواڵی فەرارو بڵاویكردوەتەوە:” لەبەهەشتی…\nلە وڵاتێكی عەرەبی، لە هەندێك حاڵەتدا ناردنی “ئیمۆجی” دەبێتە هۆی سزادان و لەوانەیە بگاتە زیندانیكردنیش. لە هەندێك كاتدا دەبێتە هۆی سزادانی بەكارهێنەر و هەندێكجاریش زیندانیكردنی لێدەكەوێتەوە…\nبڵاوكردنەوەی ژمارەیەك وێنەی ناوازە و دەگمەن، لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان دەنگۆیەكی گەورەی بەدوای خۆیدا هێناوە، بەهۆی بەرزیی كوالیتی و رونییەكەیەوە، كە بە كامێرایەكی ناوازە چركێندراون. بەكارهێنەرانی تۆڕە…


وه‌رزی ته‌نیایی و چه‌ندین خه‌ونی شیرین – Denegkan\nوه‌رزی ته‌نیایی و چه‌ندین خه‌ونی شیرین\nbydengekan\tDecember 23, 2010\tئەدەب\nبه دووری مه‌ودای نێوانمان سڵاو…خوازیارم باشبیت\nنازانم..! مه‌ودای ته‌نیایی تۆ كه‌ی و له كوێ كۆتایی دێت !\nئه‌مه چ قه‌ده‌ریكه تۆی خستوه‌ته ئه‌م دۆخه خۆت ئه‌م ژیانه‌ت هه‌ڵبژاردوه یا !!!\nئه‌زانم ! عه‌یامێكی زۆره له‌گه‌ڵ تاڵی و شیرینی ته‌نیاییدا ئه‌ژیت !\nبه سۆزی نه‌غمه‌ی شه‌وانی ته‌نیایی و ئه‌ندێشه‌ی قوڵ و هه‌ناسه‌ی سارد بۆ ڕابردوو.تۆ له چ سه‌فه‌رێكدایت ئه‌م ڕێگا، سه‌فه‌رییه‌ت بۆ هێنده دژواره ! ئاسان نییه مرۆ ڕابردووی خۆی له بیربكات. تۆ ته‌نی بوویت له ته‌نیایی !\nئاسان نییه مرۆ به بێ هاوسۆزو هاوخه‌می ژیان بژیت ئه‌ی كوێ داڵده‌ی ته‌نیاییت بدات و ته‌نیاییت بیر به‌رێته‌وه !\nئه‌زانم ! به‌خه‌یاڵی ڕۆژگارانی به‌سه‌ربردووی ته‌منتا ژیاویت و ئه‌ژیت. به‌دوای خه‌ونه‌كانتا بڕۆ با چیتر خه‌ون و هیواكانت تێ نه‌په‌ڕن. به‌ڵام بیرت نه‌چێت له خه‌یاڵ سنوور نییه ! ئاخر ئه‌وه‌نده له گه‌ڵ ته‌نیاییدا ژیاویت ئیسته بۆنی ته‌نیاییت لێ نیشتووه. ڕوخسار وتاڵه قژی خاوت ئه‌م واتایه به ئاشكرا ده‌رئه‌خه‌ن. چاوه بێ نازه‌كانت هه‌میشه فرمێسكی تاڵی و شیرینی تێكه‌ڵ به بیره‌وریه‌كانت ئه‌كه‌ن به‌شێكی بیره‌وه‌ریه‌كانت ڕه‌نگه تاڵ بێت به‌شه‌كه‌ی تر ئێكجار شیرین ساته‌و سات خه‌نده‌یه‌ك بخاته سه‌ر لێوه‌كانت و غه‌مه‌كانت بیر به‌رێته‌وه. ئه‌ته‌وێت هه‌تاكه‌ی له گه‌ڵ ته‌نیاییدا بژیت؟\nئاگات لێ بێ ! ته‌نیایی غافڵت ئه‌كات به بێ ئه‌وه‌ی هه‌ست به تێپه‌ر بوونی ته‌مه‌نت بكه‌یت ورده ورده ته‌منت ئه‌خوا. ته‌نیایی هاورێیه‌كی بێ ویژدانه سه‌فه‌رێكی غه‌ریبه. ئه‌و خه‌ونه‌ی تۆ به‌دوایه‌تی كه سیماو نه‌خشت بۆی كێشاوه ڕه‌نگه ئێكجار سه‌خت بێ به‌ڵام دیسانیش ڕه‌نگه ئاسان بێت چونكه جار وایه سه‌خت ترین شت ئاسان ئه‌بێت !\nنازانم له به‌رچی كه‌وتویه‌ته داوی ته‌نیایی؟\nئه‌م قه‌ده‌ره چییه به‌رۆكی تۆی گرتوه؟\nبوونی منیش به هی تۆ ئه‌چێ به‌ڵام بوونی تۆ له هی من زۆر غه‌ریب تره.! به‌ڵام مه‌ودای ته‌نیایی تۆ سه‌فه‌رێكی زۆر درێژه ژیان له نێو ئه‌م هه‌موو ته‌نیاییه‌دا ئیدی به‌س نییه !\nئه‌رێ پێم ناڵێیت چی وای له تۆ كردووه ئه‌م ژیانه هه‌ڵبژێریت؟\nئه‌زانم زۆر ئاشنای به وه‌رزی پایز ئه‌رێ ئێسته له گه‌ڵ وه‌رزی پایز چۆنی؟\nله شه‌وانی پرته‌نیایی و سه‌رمای زستان و هه‌ناسه پڕكین پڕكین له ژوورێكی پڕ له بۆنی ته‌نیاییدا ده‌مێك به ده‌م ڕامان و ساتێك ، له گه‌ڵ گۆرانییه‌كی غه‌ریبی و ساتێكی تر به سه‌ر پێخه‌فتا ڕا ئه‌كشێت و ده‌سته‌كانت به پشت سه‌رته‌وه، ڕوو له ئاسمان و به خه‌یاڵی هه‌زاراها خه‌ونی شیرین قوڵ ئه‌بیته‌وه.خه‌ونه‌كانت وه‌ك په‌رشی ئه‌ستێره‌كانی ئاسمان. ده‌رئه‌كه‌ون و كه هه‌ریه‌كه‌وه گێرانه‌وه‌ی ڕابردوویه‌كی تاڵی و شیرینی خۆیان ئه‌گێرنه‌وه !مرۆڤ ئه‌شێ ته‌نیا بێ ! به‌ڵام من ئه‌پرسم بۆ ئه‌بێ ته‌نیا بێت؟ له كاتێكدا ئه‌كرێت كه ته‌نیاش نه‌بێت ! ڕاسته ته‌نیایی زۆر شت ئه‌به‌خشیت پێمان .به‌ڵام زۆر حه‌زیشمان لێ ئه‌سێنیته‌وه؟ تكایه باچیترخه‌ونه سه‌وزه‌كانت پایز نه‌بنه‌وه !ئیدی نازانم قه‌ده‌ر تۆ به‌ره‌و كوێ ئه‌با. دیسان نازانم ڕه‌نگه تۆ قه‌ده‌ر له خۆت جیا بكه‌یته‌وه !خۆت نه‌خه‌یته به‌ر ده‌ستی قه‌ده‌ر ئه‌و هه‌رگیز جێگای متمانه نییه! ئاگات لێ بێت ! ئه‌زانم ! خه‌ون و خه‌یاڵ لێت جیا نابێته‌وه هه‌ندێ جار ئه‌تگه‌رێنێته‌وه سه‌ره‌تای منداڵی ئه‌م حه‌زه‌ش ته‌نیا له خه‌ون و خه‌یاڵدا هه‌یه جاری واش بردنه‌وه‌یه بۆ وه‌رزی شومی نه‌هاتی پایزیی له نیوان ژین و مردندا. ئه‌زانم ! ڕۆحت له گه‌ڵ پایزدا شاد ئه‌بێت پایز هێزو تواناییت پێ ئه‌به‌خشێت ئاشنایه‌تی به وه‌رزی پایز ئاشنایه‌تی بوونه به ژین و مردن یان مردن و ژیانه‌وه. له نێوان بوون و مردندا شتێ هه‌یه ئه‌ویش ژیانه دوو شتی له یه‌ك جیاوازو ئاڵۆزه هێنده ئاڵۆز ئیسته‌ش فه‌لسه‌فه نازانێ بوون و مردن چییه!مردن ئیمرۆ یا سبه‌ی هه‌ر دێت هه‌ر بۆیه هه‌موومان خه‌ون به مردنی خۆمان ئه‌بێنین ! ئیدی به جارێك په‌شۆكی باڵ به‌سه‌رتا ئه‌گرێت و له خه‌وه قوڵه‌كه‌تدا ته‌رزه ئاسا به ئاگا ئه‌بیته‌وه ژیان له نێو ته‌نیایی و خه‌ون و خه‌یاڵدا چه‌ند دژواره. ئێمه خه‌ونه‌كانیشمان ئاسایی نین. هه‌ر تۆ نا هه‌موومان خه‌ون به ئاینده و ڕابردوومان ئه‌بێنین كه‌چی خه‌ونه‌كانیشمان به‌شێك نین له شیرینی ئه‌سته‌مه خه‌ون به جوانییه‌وه ببێنین هه‌ندێ خه‌ونه ناخۆشه‌كان له‌خه‌وی قووڵ به‌خه‌به‌رمان دێنێته‌وه! ئه‌رێ له گه‌ڵ شه‌وانی ته‌نیاییدا چۆنی؟ ئه‌زانی شه‌و پڕه له بێ ده‌نگی كتێبێكه تژییه له پرسیاری بێ وه‌ڵام و ڕامانی قوڵ ؟ ئه‌ی له گه‌ڵ فرمێسكه‌كانی شه‌وان چۆنی شه‌وان رازو سۆزی خۆت بۆ كێ هه‌ڵئه‌رێژی كێ فرمێسكه‌كانت ئه‌سرێته‌وه.\nئارامبه تۆ دنیای خۆت هه‌یه مرۆڤ ئه‌توانێ له ته‌نیاییدا دنیای تایبه‌ت به خۆیه‌وه دروستبكات. به‌ڵام نازانم ئه‌و دنیایه‌ی تۆ چییه؟ مه‌گه‌ر به‌شێك نییه له تێروانینی سروشت و دنیای فه‌لسه‌فه. ئه‌رێ تا ئێره به‌س نییه ! ئه‌مرۆ كه ئێستایه هه‌ر ئیسته ته‌نیایی خۆت بگوژه تاكو چیتر ته‌نیا نه‌بێت ! بیریشت نه‌چێت هه‌رگیز درنگ نییه؟ هیچ شتێك ئه‌سته‌م نییه ئه‌گه‌ر مرۆڤ هه‌وڵی بۆ بدات.\nرۆژێكی خۆش بۆ تۆ\nPrevious نائومێد ….. حه‌سه‌ن مسته‌فا\nNext بـه‌ره‌و تـاریكی …. داستان به‌رزان


ژمارەی کورژاوانی تەقینەوەی سومالی هەروا زیاتر دەبن\nئەلشەباب گرووپی ئیسلامی توندڕەو کە لە ئافریکادا چالاکە بەپرسایەتی ئەو تەقینەوەی وەئەستۆگرتووە.\nکاربەدەستانی پولیس لە پێتەختی سومالی دەڵێن ژمارەی کوژروانی تەقینەوەی هەینی شەو لە هۆتێلێک لە ئەو شارەدا زیاتر لە ٥٠ کەسە. ژمارەی بریندارەکان بە پێێ ڕاپۆرت لە ١٠٠ زیاترن.\nکاربەدەستێکی پولیسی شاری موگادیشۆ بە ئاسۆشێتدپرێسی گوتوە برینی ژمارەیەکی لە برینداران زۆر قورسە و ئەو نیگەرانیە هەیە کە رادەی زیانەکە لە ئەوەش زیاتر بێت و هەروەها دەشڵێت هەندێک لە کوژراوەکان لە بەر ئەوەی سوتاوان نەتوانران کە بناسرێنەوە.\nئەحمەد یوسف پەرەستاری بیمارستانی "مەدینە" لە مۆگادیشو دەلێت ڕۆژی شەمەش بریندارێکی زۆریان بۆ نەخۆشخانە گواستونەوە.\nئاسۆشێتیدپرێس ڕاپۆرتی کرد هەینی شەو سێ ئوتوموبیلی بۆمبکراو لە لایەن ئیسلامێکانی توندڕەو لە بەرامبەر هوتێلی "سەحافی" تەقیەوە و کاتێک هێزەکانی فریاگوزاری لە ئەو شوێنە ئامادەبوون تەقینەوەی چوارم ژمارەی زیانی گیانی زیاتر کرد.\nئەو گرووپە چەکدارە لە ساڵی ٢٠١١ لە لایەن پێتەخت و ناوچە گەورەکانی نزیک شارەکان لە لایەن هێزەکانی سومالی و هێزەکانی فرەنەتەوەیی یەکیەتی ئافریکا دەرکرا، بەڵام هەروا درێژە بە بومبدانانەوە و هێرشەکان لە موگادیشۆ و شوێنی تر دەدات.


بەغدا 2500 پۆلیس لە شنگال بڵاودەكاتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/11/20 - 7:55 PM\nئەمڕۆ هەینی دوو لیوای هێزەكانی پۆلیسی فیدراڵی عێراق گەیشتنە سنوری ناوچەی شنگال.\nماڵپەڕی شەفەق نیوز لەزاری سەرچاوەیەكی ئەمنییەوە بڵاویكردەوە، ئەو دوو لیوایەی پۆلیسی فیدراڵی عێراق ژمارەیان 2500 پۆلیسە بڵاوەیان پێ دەكرێت لە سنوری شنگال لە ناوچە سنورییەكانی سوریا.\nگەیشتنی ئەو دوو لیوایەی پۆلیسی فیدراڵی عێراق لە كاتێكدایە چەند رۆژی رابردوو لە هەولێر شاندی هەرێمی كوردستان و بەغدا كۆبوونەوە لەسەر دانانی میكانیزمەكانی جێبەجێكردنی رێككەوتنەكەی نێوانیان لەسەر ئاساییكردنەوەی رەوشی شنگال.\nحكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتی عێراق رێككەوتن لەسەر ئاساییكردنەوەی رەوشی شنگال و هەردوولا بە هاوبەشی لەروی ئیداری و ئەمنیەوە ناوچەكە بەڕێوەدەبەن.\nلە دوای گرتنەوەی شنگال لە بندەستی داعش،گرووپە چەكدارەكانی نزیك لە پەكەكە ئیدارەی شنگالیان بەدەستەوە گرت.\nپەكەكە وەك پشتیوانی سەرەكی گرووپە چەكدارەكانی لە شنگال لەسەر زاری بەرپرسەكانیەوە چەند جارێك دژایەتی خۆی بۆ ئەو رێككەوتنەكەی هەرێمی كوردستان و بەغدا نیشان داوە.\nباشورى كوردستانباكورى كوردستانشنگالعيراق\nلەڕووداوێکی هاتوچۆدا سێ کەس سووتان و گیانیان لەدەستدا


کۆمه‌ڵێک چالاکی به بۆنه‌ی 8 ی مارس ڕۆژی جیهانی ژنان – Denegkan\nbyهۆزان\tMarch 30, 2008\tژنان\nهۆزان مه‌حمود نوێنه‌ری ده‌ره‌وه‌ی ریکخراوی ئازادی ژن له عیراق له کۆمه‌ڵێک چالاکی دا به بۆنه‌ی 8 ی مارس ڕۆژی جیهانی ژنان\nله ڕۆژی 7ی مارس له سه‌رداوای ڕێکخراوی ئازادی ژن له ئێران هۆزان مه‌حمود به‌شداری کرد له کۆنفڕانسێکی جیهانیدا تایبه‌ت به( مافی ژنان، سێکیولاریسم و ئیسلامی سیاسی) وه شه‌وی هاوپشتی له‌گه‌ڵ خوێندکارانی زیندانی له ئێران. کۆمه‌ڵێک له وتار بێژانی کورد و ئێرانی و سویدی و فه‌ڕه‌نسی به‌شداربوون له‌م کۆنفڕانسه‌دا له‌وانه: ئیره‌جی جه‌ننتی عه‌تایی ، دیبا عه‌لیخانی، ڕه‌سوڵ عه‌وڵڵا، سارا محه‌مه‌د، ماریا هاگبیرگ، ئازه‌ر ماجیدی، هوما ئه‌رجومه‌ند و که‌سانێکی تر. هۆزان له‌م کۆنفڕانسه‌دا ئاماژه‌ی به بارودۆخی ئێستای ژنانی کوردستان و عێراق و عه‌قڵیه‌تی مه‌زهه‌بی، پیاوسالاری وه خێڵه‌کی که ژنانی ئه‌م ناوچه‌یه‌ی له دواکه‌وتوویی و بێمافی یه‌کی زۆردا ڕاگرتووه کرد.\nله ڕۆژی 8 ی مارس دا له‌سه‌ر داوای که‌مپینی ژنانی ئێران له دژی یاسا دواکه‌وتووه‌کان و دژه ژنان، هۆزان به‌شداری له ڕێ پێوانێکدا کرد له شاری برۆکسلی پایته‌ختی به‌لجیک به دژی چه‌وسانه‌وه‌ی ژنان له ئێران، و نا بۆ جه‌نگ.\nهۆزان وتاریکی پێشکه‌ش به ئاماده‌بووان کرد و پشتیوانی ڕێکخراوی ئازادی ژن له عێراقی بۆ هه‌وڵه‌کان و خه‌باتی ژنانی ئێران له دژی ئیسلامی سیاسی و یاسا ئیسلامیه‌کان و هه‌روه‌ها له دژی خه‌ته‌ری جه‌نگی ئه‌مریکا بۆ سه‌ر ئێران دووپات کرده‌وه.\n-له‌سه‌ربانگهێشتی ڕێکخراوی ناوه‌ندی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بۆبه‌رگری له مافه‌کانی ژنان و ڕێکخراوی ژنانی په‌نابه‌ری کوردستان هۆزان مه‌حمود به‌شداری کرد له‌سیمینارێکدا که له 1مارس دا به‌ڕێوه چوو،. له وتاره‌که‌یدا ئاماژه‌ی به به‌ها دینی و پیاوسالاری و دواکه‌وتوه‌کان کرد که ژنانی کوردستانی کۆیله کردوه و ڕۆژانه ژنان ناچار به خۆکوشتن ده‌بن بۆ ده‌رباز بوون له‌م بارودۆخه ناهه‌مواره. شایانی باسه کۆمه‌ڵێک وتاربێژقسه‌وباسیان کرد له‌وانه نوێنه‌ری پۆلیس، نوێنه‌ری حکومه‌تی هه‌رێم به‌یان سامی، وه ئاسۆ که‌مال، سه‌وسه‌ن سه‌لیم، کورده عارف، گۆنا سه‌عید، ده‌شتی جه‌مال، دیانا نامی،و هه‌روه‌ها نوێنه‌ری یه‌کێتی ژنان.\n-له ڕۆژی 10 ی مارس دا له‌سه‌ر داوای ڕێکخراوی دژی هه‌ڵاواردنی ژنانی ئێران هۆزان مه‌حموود به‌شداری کرد له سیمینارێکدا که له کۆنوه‌ی هاڵی له‌نده‌ن به به‌شداری نزیک به سه‌د که‌س به‌ڕیوه‌چوو.\nئه‌م سیمیناره له ژیر ناونیشانی ( ئیسلام، مافی ژنان و حیجاب) به‌ڕێوه چوو. هۆزان محمود یه‌که‌م ووتاربێژی ئه‌م سیمیناره بوو که به شێوه‌یه‌کی گشتی له‌سه‌ر بێ مافی و بێ حورمه‌تی کردن به ژنان له جیهاندا و به‌تایبه‌ت ژنای خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌ژێر سایه‌ی دین و یاسا دینی یه‌کاندا قسه‌وباسی کرد. ووتاربێژانی تری ئه‌م سیمیناره بریتی بوون له مه‌ریه‌م نه‌مازی قسه‌که‌ری ریکخراوی ئیکس موسلم و ریکخراوی دژی هه‌ڵاواردن له به‌ریتانیا، مینا ئه‌حه‌دی قسه‌که‌ری ریکخراوی ئیکس موسلم و ریکخراوی دژی هه‌ڵاواردن له ئه‌لمانیا، لویس کاولین سه‌رۆکی کۆمیته‌ی سه‌راسه‌ری ژنانی یو‌نیسون. هه‌روه‌ها به‌ریوه‌بردنی کۆنفرانسه‌که‌ش له لایه‌ن هانا ئیستینسون به‌ریوه‌به‌ری کۆمه‌لگای هیومانیسته‌کانی به‌ریتانیا به‌رێوه‌برا.\nئه‌مه‌ش لینکی ڤیدیوی قسه‌کانی هۆزانه:\nشایانی باسه کورته‌یه‌ک له وتاره‌که‌ی هۆزان مه‌حمود له سایتی ئۆپن دیمۆکراسی بڵاوکراوه‌ته‌وه:\nهه‌روه‌ها له ئێواره‌ی 8 ی مارس دا هۆزان محمود له سه‌ر داوای ڕێکخراوی هاوپشتی کرێکاران له شه‌وێکی هاوپشتی دا وتارێکی خوێنده‌وه و ئاماژه‌ی کرد به ناهه‌مواری بارودۆخی ژنانی کوردستان و عێراق و خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌گشتی له ژێر سایه‌ی دین و یاسا پیاو سالاری یه‌کاندا. وه هۆزان جه‌ختی له‌سه‌ر گرنگی خه‌باتی نیو نه‌وه‌یی ژنان کردوه.\nڕێکخراوی ئازادی ژن له عیراق-نوێنه‌رایه‌تی ده‌ره‌وه\nPrevious چالاکی به بۆنه‌ی 8 مارس رۆژی جیهانی ژنان\nNext تیرۆرپەیمانى بەجیهان داوە بەردەوامبێت


فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان پێنجشەممە (13 حوزەیران) رایگه‌یاند ئەنجامدەرانی ئەو شەش تەقینەوەیەی پارێزگای کەرکوکیان هەژاند لە 30 ئایار دەستگیرکران.\nفەرماندەییەکە لە بەیاننامەیەکدا رایگه‌یاند: "هێزە ئەمنییەکانمان بە کارکردن لەسەر زانیارییە هەواڵگرییەکان دوو تیرۆریستی رێکخراوی 'دەوڵەتی ئیسلامی' (داعش)یان دەستگیرکرد کە چەند تەقەمەنییەکی دەستکردیان لە کەرکوك چاندبوو شەوی 30 ئایار."\nوتی گومانلێکراوی یەکەم، کە دانیشتووی گوندی قەهارەیە لە ریاز، لەبەردەم دادوەری لێکۆڵینەوەدا ددانیناوە بە چاندنی تەقەمەنی دەستکردا لە شەقامی قودس و لەسەر رێگای خێرای بەغدا بە بەکارهێنانی توێتایەکی لاندکرۆزەر، ئەمەشی لەگەڵ گومانلیکراوی دووەمدا کردووە کە لە دوای ددانپێدانانی گومانلێکراوی یەکەم دەستگیرکرا.\nبه‌گوێره‌ی بەیاننامەکە هەردووکیان ددانیاننا بەوەدا کە سەر بە داعش بوون و کاریان بۆ گروپەکە کردووە لە دوای 2014ەوە.\nراشیگه‌یاند: "هێزە ئەمنییەکان بەردەوامن لە لێکۆڵینەوەکانیاندا بۆ دەستگیرکردنی هەموو ئەوانەی بەشدارییانکردووە لە هێرشەکاندا، جا ئەوانەبن کە هاوکاریانبوون یان ئەوانەی راستەوخۆ تەقینەوەکانیان ئەنجامداوە."\nپۆلیسی ئەستەنبوڵ زیاد لە 62 کەس دەستگیردەکات بە گومانی پەیوەندی له‌گه‌ڵ داعش


ئەستێرەی سڕبی-ی تێنسی سەرزەوی، نۆڤاک دیۆکۆڤیچ ئەوپەڕی هەوڵی خۆی دەدات لەپێناو چنینەوەی ناسناوی پاڵەوانێتی تۆرینۆ.\nنۆلیتۆ لە دوایين ڕیزبەندیی یاریزانە پیشەگەرەکان لە پلەی یەکەمدا جێگیربووە، یەکەمین یاریزانە لە مێژووی تێنسی سەرزەوی حەوت وەرز لە لوتکەی ڕیزبەندییدا کۆتایی بە وەرز هێناوە، دوایین ناسناویشی ماستەرزی پاریس بوو بەدەستیهێنا، پاشان لە پاڵەوانێتی کۆتایی (WTP) بەشدارییکرد.\nلەبارەی پاڵەوانێتییەکانی کۆتایی وەرزەوە، دیۆکۆڤیچ دەڵێت، “هەمووان دەزانن شاری لەندەن بۆ من زۆر ناوازەبوو، بەڵام دڵنیام شاری تۆرینۆی ئیتاڵی بەهەمان شێوە ناوازە دەبێت، لە ئیتاڵیا گوڕوتینێکی زۆر بەهێز بەدیدەکەم، تێنسی سەرزەوی خەریکە لەو شارە وەک گڕکانێک دەتەقێتەوە، لەساڵانی ڕابردوودا فۆنینی و بیریتینی و سینەر (یاریزانانی ئیتاڵی) ئاستیان نایاب بووە، ئەوەش دەیسەلمێنێت هاندەرانی ئەو شارە گرنگی بە تێنس دەدەن، بۆیە منیش هەوڵێکدەدەم بە بەشداریکردنم ناسناوەکە مسۆگەربکەم”.\nبڕیارە ڕێکەوتی 21ی تشرینی دووەمی 2021 پاڵەوانێتی نیتۆ لە شاری تۆرینۆی ئیتاڵی دەستپێبکات، کە دەبێتە کۆتا پاڵەوانێتی وەرزی 2021 لە یاریگاکانی تێنسی سەرزەوی تیایدا یاریزانە گەورەکان بەشداریدەکەن.\nواریەرز و واشنتن ویزاردس یارییەکانی گەڕی (13)یان بردەوە\nمیلان و ئارسیناڵ کێبڕکێ بۆ جێنشینی پوشکاش دەکەن\nیانەکانی ئەی سی میلانی ئیتاڵی و ئارسیناڵی ئینگلیزی هەوڵەکانیان بۆ گواستنەوەی گەوهەرێکی هەنگاری دەستپێکردووە. دۆمینیک سوبۆزلای لاوێکی بەهرەداری…


کاری باڵیۆزخانەکە بەردەوامدەبێت؟\nباڵیۆزخانەى ئەمریکا لە عێراق لەسەر کشانەوەى بەشێک لە کارمەندانى لە باڵیۆزخانەکە ڕونکردنەوە دەدات و جەختلەوەدەکاتەوە، باڵیۆز دەمێنێتەوە و کارى باڵیۆزخانەکە بەردەوام دەبێت.\nنوسینگەى ڕاگەیاندنى باڵیۆزخانەى ئەمریکا لە وەڵامى پرسیارێکى ڕۆژنامەوانیدا (پێنجشەممە 3ى کانونى یەکەمى 2020) ڕایگەیاند، وەزارەتى دەرەوەى ئەمریکا بەردەوام گۆڕانکارى دەکات لە نێردە دبلۆماسى و باڵێۆزخانە و قونسوڵەکانى لە سەرتاسەرى جیهاندا.\nڕونیشیکردووەتەوە، "ئەوەش بەپێى ئەرکە دبلۆماسیەکانیان و بارودۆخى ئەمنى ئەو وڵاتانە و بارودۆخى تەندروستى و تەنانەت ڕۆژەکانى پشوو، گرەنتى سەلامەتى کارمەندانى ئەمریکى و هاوڵاتیانمان و پاراستنى دامەزراوەکانمان لە سەرووى کارەکانمانەوەیە."\nنوسینگەکە هێماى بۆ ئەوەشکردووە، وردەکارى گۆڕانکاریەکان ئاشکرا ناکەین بەڵام پابەندین بە هاوبەشى دبلۆماسى بەهێز لەگەڵ عێراق، ماسیۆ تۆلەرى باڵیۆز هەر لە بەغدایە و کاردەکات و نێردەى دبلۆماسى ئەمریکا لە عێراق بەردەوام دەبێت لەکارەکانى.


ئاسایش لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند " حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕۆژی شەممە ڕایگەیاند کەمتر لە هەفتەیەک پاش هێرشەکە ئەو پیاوەی دەستگیر کردووە کە پلانی کوشتنی دیپلۆماتێکی تورکیای لە نێو ڕێستورانتێکی هەولێردا داڕشتبوو."\nناوی گومانبارەکە نەهێندراوە بەڵام بەیاننامەکە دەڵێت "ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوەدەکەن" خوشکەکەی ئەندامێکی کوردی پەرلەمانی تورکیایە.\nبەیاننامەیەکی هێزێکی تری ئاسایشی کوردستانی عێراق، دەزگای دژە تیرۆر، ناوی گومانبارەکەی بە مەزڵوم داغ ڕاگەیاندووە.\nبەلایەنی کەم سێ کەس لەناویاندا جێگری کۆنسوڵی تورکیا لە هەولێر ڕۆژی چوارشەممە کوژران کاتێک چەکدارێک لە ناو ڕێستورانتێکدا تەقەی کرد لە کاتێکدا دیپلۆماتە تورکەکان لەوێ خەریکی نانخواردن بوون. دوو کاربەدەستی ئاسایش و گەواهیدەرێک ڕایانگەیاند پاشان هێرشبەرەکە بە ئۆتۆمبێلێک کە کەسێکی تر دەیهاژوو هەڵات.\nتوندوتیژی بە شێوەیەکی گشتی دەگمەنە لە هەرێمی کوردستان کە ئەو شەڕە ناوخۆ و ئاینزاییانەی لە ساڵێ 2003 وە لە عێڕاق ڕوویانداوە ئەوێی نەگرتۆتەوە.\nئەم هێرشە چەند هەفتەیەک پاش دەستپێکردنی هەڵمەتێکی نوێی لەشکری تورکیا بوو بۆ سەر پەکەکە کە بارەگاکانیان لە باکوری عێراقە.