دەربارەی هەردوو فیلمی ''ئەزموون'' و ''زاڵاوا''.\n"ئەزموون" لە فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تیی فیلمی "بۆسان" له کۆریای باشوور نمایش ده‌کرێ.\nفیلمی سینەمایی "ئەزموون" لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد "شەوکەت ئەمین کورکی" لە به‌شی "په‌نجه‌ره‌یه‌ک به‌ره‌و سینه‌مای ئاسیا" له٢٦مین خولی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی "بۆسان" له وڵاتی کۆریایباشوور نمایش ده‌کرێ.\nفیلمی سینەمایی "ئەزموون" چواره‌مین فیلمی بڵندی سینەماکاری کورد "شەوکەت ئەمین کورکی"، لە بەرهەمهێنانی "مەمەد ئەکتاش"، بەرهەمی هاوبەشی هەرێمی کوردستان و وڵاتانی ئەڵمانیا و قەتەر؛ له سێیه‌مین به‌شداری نێوده‌وڵه‌تی خۆیدالە به‌شی"په‌نجه‌ره‌یه‌ک به‌ره‌و سینه‌مای ئاسیا" لە بیست و شه‌شه‌مینخولی فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی "بۆسان" له کۆریای باشوور نمایش ده‌کرێ.\n"ئەزموون" بەرهەمی کومپانیای "میتوس فیلم"ی بەڕلین و کومپانیای "مەستی فیلم"ی سلێمانی که بە پاڵپشتی وەزارەتی روشنبیری و لاوانی حکوومه‌تی هەرێمی کوردستانبه‌رهه‌مهاتووه، لە لایەن کۆمپانیای ئەڵمانی "ئاڕت هوود" لەجیهاندا بڵاودەبێتەوە.\nفێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی "بۆسان" که یه‌کێکه له گرینگترینفێستیڤاڵه‌کانی کیشوه‌ری ئاسیا و یه‌کێکه له ٢٢ فێستیڤاڵی باوه‌رپێکراویی ئه‌نجوومه‌نی به‌رهه‌مهێنه‌رانی جیهانی فیلم "فیاپف" له ئاستی دنیادا. ئه‌م ڕووداوه سینه‌ماییه به پشتیوانی وه‌زاره‌تی فه‌رهه‌نگ، شاره‌وانی و ئه‌نجوومه‌نی شاری بۆسان و ناوه‌ندی فیلمی کۆریا به‌ڕێوه‌ده‌چێ.\nفێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی فیلمی "بۆسان" به نمایشی کۆمه‌ڵێک فیلم لهسینه‌ماکارانی وڵاتانی جۆراوجۆری جیهان له چه‌ندین به‌شی پێشبڕکێی له‌وانه؛ به‌شی سه‌ره‌کی "سینه‌مای ئاسیا"، به‌شی "کورته فیلمه‌كان"، به‌شی "ڕه‌وته نوێیه‌کان"، به‌شی "خه‌ڵاتی کیم جیسێئوک"، به‌شی "گۆشه‌ی به‌ربڵاو"، به‌شی خه‌ڵاتی "مێکێنات"، به‌شی"به‌ڵگه‌فیلم"، به‌شی خه‌ڵاتی "سونجێ"، به‌شی "خه‌ڵاتی نێتپه‌ک"، به‌شی خه‌ڵاتی "فیپێڕشی" هه‌روه‌ها به‌شی ده‌ره‌وه‌ی پێشبڕکێی، له‌وانه؛ به‌شی "دیارده‌کان"Icons، به‌شی "په‌نجه‌ره‌یه‌ک به‌ره‌و سینه‌مای ئاسیا"، به‌شی "سینه‌مای سه‌ر ئاوه‌ڵا"، به‌شی ڤیترینی "به‌ڵگه‌فیلم"، به‌شی "فیلمه‌کانی ژنه له ڕاده‌به‌ده‌ره‌کان"، به‌شی "سینه‌مای جیهان"، به‌شی "سینه‌مای کۆریا"، به‌شی "ئاکادیمیای فیلمی ئاسیایی"، به‌شی "دیمه‌نی کراوه"، به‌شی "ده‌نگی نوێ ـ فیلمه چینییه‌کان"، به‌شی "نمایشی تایبه‌ت"، به‌شی "چاوخشاندنێک به به‌رهه‌می ده‌رهێنه‌ره داهێنه‌ره‌کانی سینه‌مای ئاسیا"، به‌شی "سندووقی سینه‌مای ئاسیا" و هه‌روه‌هابه‌شی "بازاڕی فیلمی ئاسیا" له ڕۆژانی ٦ تا ١٥ی ئۆکتۆبه‌ری ٢٠٢١ له سینه‌ما "بۆسان" و سینه‌ماکانی دیکه‌ی شاری بۆسانله وڵاتی کۆریای باشووربه‌ڕێوه‌ده‌چێ.\nرەخنەگری "ڤرایتی": "زاڵاوا" وەرچەرخانێکی نوێیە لە گرێبەستە ژانڕییەکانی سینەمادا.\n"ئالیسا سایمۆن" ڕخنەگری ناوداری سینەما لە ماڵپەڕی بەنرخ و گرینگی گۆڤاری سینەمایی "ڤرایتی" سەبارەت بە فیلمی سینەمایی "زاڵاوا" لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد "ئەرسەلان ئەمیری" نوسیوییەتی: "زاڵاوا" وەرچەرخانێکی نوێیە لە گرێبەستە ژانڕییەکانی سینەمادا.\n"ئالیسا سایمۆن" ڕخنەگری ناودار و بەئەزموونی سینەمای جیهان، دوای بینینی فیلمی سینەمایی "زاڵاوا" لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد "ئەرسەلان ئەمیری" لە بەشی پێشبڕکێی "هەفتەی ڕخنەگران" لە حەفتاوهەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی "ڤێنیز" لە شاری ڤێنیز لە وڵاتی ئیتالیا لە ماڵپەڕی بەنرخ و گرینگی گۆڤاری سینەمایی "ڤرایتی" سەبارەت بەم بەرهەمە کوردییە نوسیوییەتی: "ئەرسەلان ئەمیری" کە لە کوردەکانی ئێرانە لە یەکەمین فیلمی بڵندی خۆیدا وەرچەرخانێکی نوێی لە گرێبەستە ژانڕییەکانی سینەمادا بەدیهێناوە؛ فیلمێک کە بە شێوازی ورد و ژیرانەی خۆیەوە بە هێواشی بەرەو تڕاژیدیایەک دەڕوات و تیایدا باوەڕە زانستییەکان لە بەرانبەر کۆنەپەرەستیدا دەوەستن و ئەم بابەتەش لە دنیای ئەمڕۆکەشدا دەنگێکی بەهێزیی هەیە. یەکێک لە خاڵە بەهێزەکانی "زاڵاوا"، نواندنی "نەوید پوورفەرەج" ئەستێرەی قۆز، باڵابەرز، جوان چاک و سمێڵی ئەم چیرۆکە لە ڕۆڵی مڵازمێکی ژاندارمیری دایە.\nهەروەها نوسیوییەتی: لە سەرەتای فیلمەکەدا بۆمان دەردەکەوێت کە "زاڵاوا" سەدەیەک لەمەوپێش لەلایەن قەرەچەکان بەدیهاتووە و دانیشتووانی ئێستای پێستی ڕوخساریان پەڵەی پێوەیە و مووی سەریان سپی بووە و لە خەودا بەڕێگادا دەڕۆن.\nئەم ڕخنەگرە بەئەزموونە لە درێژەی وتارەکەیدا ئاماژەی بەوەشکردووە: "مەلیحە" بە نواندنی "هودا زەینوالعابدین" دکتۆرە جوانەکەی ماڵی تەندروستی ئاواییە و لەوبڕوایە دایە کە هۆی باروودۆخی سەرسووڕهێنەر و نامۆی گوندەکە، ترس و بیروباوەڕیی کۆنەپەرستی ئەوانە. ئەوە لە حاڵێکدایە کە زاڵاواییەکان لە بوونی جندۆکەیەکی نوێی لە ئاواییەکان ترس و دڵەڕاوکێی کەوتۆتە گیانیان، جنگرێک بە نواندنی "پووریا ڕەحیمی سام" پێیوایە کە ئەو جندۆکەیەی کە نابیندرێت، دەتوانێت بیخاتە ناو بتڵێکی شووشەوە.\nسایمۆن لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا نووسیوییەتی: ئەمیری و هاوکارە سیناریۆنووسەکانی واتە "ئایدا پەناهەندە" و "تەهمینە بەهرام" دیمەنی یەکەم واتە ڕووبەڕوبوونەوەی ئوستوار و جنگرەکەیان بە شێوازێکی سرنجڕاکێش نووسیوە کە تەواویی دیمەنەکە بۆتە زۆرەوانی چەندین ڕاندە کە براوەی ئەم شەڕە، ئوستوارەکەیە کە بە گرتنی "ئامەردان" دەبێتە هۆی تووڕەیی خەڵکی ئاوایی. لە بنکە سەربازییەکە، کامێڕا بە جووڵەی تایبەتی سینەمای تۆقینەرەوە، لە بتڵێکی بەتاڵ ترس و دڵەڕاوکێی دەخوڵقێنێت. بە هەڵاتنی "ئامەردان" و گەڕانەوەی مڵازم بۆ ئاوایی بە هاوڕێیەتی لەگەڵ سەربازەکەی بە ناوی "یۆنس" بە نواندنی کۆمیک و ئاست بەرزیی "باسیت ڕەزایی"، نووسەرەکان مامۆستایانە مەترسیی سات بە سات، زیاتردەکەن و لە ناخی دڵی ئەم دیمەنانەشدا بەشێکی کاریگەری ئەوینداریش لە نێوان مڵازم و مەلیحەدا داندراوە.\nلە درێژەی ڕخنەکەی گۆڤاری ئه‌مه‌ریکی "ڤرایتی"دا نووسراوە: بەڵام "ئامەردان" دەگاتێی و ئێستا تەورێکی بەهێزی پێیە بۆ لێدانی ڕیشەی مڵازم. ئەوە لە حاڵێدایە کە دەتوانین فیلمەکە بەناونیشانی بەرهەمێکی نوێی و تازە لە سینەمای ژانڕی ئێران ستایش بکەین، ناوەرۆکی کورتەچیرۆکی فیلمەکە یەگجار لەوە سرنجڕاکێشترە. نەگریسی دەتوانێت وێکچوونێک بێت لە نەخۆشی "کۆڤید ـ ١٩" واتە پەتای ڤایرۆسی "کۆڕۆنا" چونکە لە ئێستاشدا بەردەوام شەڕ لە نێوان زانست و کۆنەپەرەستیدا لە سەرتاسەری جیهان درێژەی هەیە.\n"ئالیسا سایمۆن" لە کۆتایی وتارەکەیدا نووسیوییەتی: بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە فیلمی "زاڵاوا" بە بڕی پارەیەکی کەم بەرهەمهاتووە، دەستکەوتنی تەکنیکی ئەو زۆر جێی ستایشە. سەرکەوتنی کامێڕا لە جادە پێچەڵاوپێچە کوێستانییەکان ئێمە وەبیر سینەمای "عەباس کیاڕۆستەمی" دەهێنێتەوە و هەڵبەت "محەمەد ڕەسووڵی" بەڕێوەبەریی وێنەگرتنی فیلمەکە باش دەزانێت چۆن بە کامێڕاکەی لە دیمەنە ترس و دڵەڕاوکییەکاندا ئێمە لە جێی خۆمان ویشک بکات. لەم حاڵەشدا مونتاژی "عیماد خودابەخش" و مۆسیقای کەش‌سازی "ڕامین کووشا"ش بە ڕاگرتنی گوشار و باری ڕۆحی لە تەواویی بەرهەمەکەدا زۆر بە شارەزاییەوە یارمەتیدەرن.


لیژنه هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تی سلێمانی چاودێری بازاڕ له‌ڕوی نرخ و كوالێتی كاڵاوشمەكەكان ده‌كات، نوێنه‌ری چاودێری بازرگانی له لیژنه‌كان ده‌ڵێت؛ سه‌رپێچیكارانی گرانفرۆشی روبه‌روی رێكاری یاسایی ده‌كرێنه‌وه.\nسالار مسته‌فا، نوێنەری چاودێری بازرگانی سلێمانی رایگەیاند؛ لیژنه هاوبه‌شه‌كان له‌ڕێی نوێنه‌ره‌كانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی چاودێری بازرگانی، رێگری له به‌رزكردنه‌وه‌ی نرخی كاڵاوشمه‌كه‌كان و گرانفرۆشی ده‌كات و هه‌رشوێنێك سه‌رپێچی بكات رێكاریی یاسایی به‌رامبه‌ر ده‌گیرێته به‌ر.\nده‌رباره‌ی دیاریكردنی نرخی كاڵاوشمه‌ك له‌مانگی ره‌مه‌زاندا وتی؛ نرخی مانگەكانی پێشوو كراوە بەبنەمای دیاریكردنی نرخ لە مانگی رەمەزانی پیرۆزدا، نرخەكانی هەریەك لە خواردەمەنیەكان وشەكە و گۆشت و چەرەسات و شیرینی و كاڵاو شمەكەكانی تر لەو مانگانەی پێشودا چۆن بووە، پێویستە لە مانگی رەمەزانیشدا هەمان نرخی بێت.\nوتیشی: هەر دوكان و بازرگانێك زانیاری سەركاڵاوشمەكەكان بگۆڕێت، دەستكاری لیبڵەكانیان بكات و ناوی كاڵایەك بگۆڕێت بۆ كاڵایەكی تری بەناوبانگ، فێڵی بازرگانیە و لە دادگا پەڕاوی یاسایی بۆ دەكرێتەوە.\nنوێنه‌ره‌كه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی چاودێری بازرگانی سلێمانی له لیژنه‌هاوبه‌شه‌كان داواله هاوڵاتیان ده‌كات، له‌كاتی هه‌بونی سه‌رپێچی، گرانفرۆشی و گۆڕێنی لیبڵی كاڵاوشمه‌كه‌كان له‌ڕێێ ژماره (07708677777) یاخود لاپه‌ڕه‌ی فه‌رمی (قائیمقامیه‌تی سلێمانی) لیژنه هاوبه‌شه‌كانی لێ ئاگادار بكه‌نه‌وه.


کوردیی | Радоје Домановић\nڕادۆئە دۆمانوویچ (16 فۆریە 1873 – 17 ئاگۆست 1908) نووسەر، ڕۆژنامەوان وە مامۆستای سیربیستانی بوو، بە ناوبانگترین چیڕۆکی کورتی ئینتقادی ئەو بوو.\nرادۆئە دۆمانوویچ لە گوندی ئوسیشتە لە سیربیستان ناوەراست لە دایک بوو. ئەو دەورانی مامناوەندی لە کراگۆئواچ وە کۆلێجی فەلسەفەی زانکۆی بیلگڕادی تێپەڕ کردوە وە لەوێ زمان وە مێژووی سیربی فێر بوو. لە ساڵی 1895 تا 1898 دۆمانوویچ لە باشووری سیربیستان مامۆستای زمان وە مێژووی سیربی بوو.\nلە دەورانی مامۆستایی دەستی کرد بە نووسین یەکەمین چیڕۆکی ڕێئاڵیستی. بە هۆی پشتگیری لە حیزبی بەرامبەر، کارەکەی لە دەست دا وە لەگەڵ بنەماڵەی چوون بۆ بیلگڕادی. لە بیلگراد، ئەو لە ڕۆژنامە جۆراوجۆرەکانی سیاسی و ئەدەبی، نووسینی مەقالەی سیاسی وە چیڕۆکی ڕەخنەگرانە دەستی بە کار کرد وە فێڵ و تەڵەکەکانی ڕژیمی حاکمی راستەوخۆ ئەخستە بەر هێرش. بە ناوبانگ بوونی رادۆئە بە بڵاوکردنەوەی بە ناوبانگترین بەسەرهاتەکانی وەکوو «ڕێبەر» (1901) وە «ئۆسترادیا» (1902) ڕووی دا. ئەو بە هۆی تێبینینی پێکنەهاتوو لەگەڵ حوکمەت، وەک یەکێک لە دژە راستەقینەکانی سیلسیلەی ئۆبرنۆیچ وە ڕژیمی زاڵمی ئەو ناسرا.\nبە دوا هێرشی ناوخۆی 1903 وە گۆرانی ڕژیم، دۆمانوویچ لە ویزارەتی پەروەردە، نامەیێکی وەرگرت وە حوکمەتی تازە ئیزنی پی دا بۆ یەک ساڵ تەخەسوس بۆ ئاڵمان بچێت، کە لە مونیخ ئەو کاتەی تێپەڕ کرد. لە دوا گەرانەوەی بۆ سیربیستان، رادۆئە خۆی وەکوو کەسێکی بێ ئومێد وە بێ هیچ شانسێکی راستەقینە بۆ ژیان لە کۆمەڵگا دۆزیەوە. ئەو ڕۆژنامەی حەفتانەی سیاسی خۆی بە ناوی «ئوسترادیا» رێک خست، کە لە ئەو ڕۆژنامە ئیدانەی بە ڕەخنە گرتن لە لاوازی دێمۆکراسی تازە دا، بەڵام نووسینی ئەو ئیتر وەک جاران قوەتی نەبوو.\nرادۆئە دۆمانوویچ لە دوا کاتێکی زۆر لە بەربەرەکانی لەگەڵ نەخۆشی خراپی ڕیخۆڵە وە سێل، نیو کاتژمێر لە دوا نیوەشەوی 17 ئاگۆستی 1908، لە تەمەنی 35 ساڵی گیانی لە دەست دا. بەرهەمە بەڵاونەکراوەکانی ئەو لە شەری جیهانی یەکەم لە بەین چوو. بە هۆی ڕۆڵی گرینگ لە شەڕ لەگەڵ هێزەکانی ئیستبدادی وە هەستی شۆخی بازی، باشترین نووسەر لە بواری پێکەنین لەڵسیربیستان لە سەرەتای سەدەی 21 ناسرا.\nهەندێک لە بە ناوبانگترین بەرهەمەکانی رادۆئە دۆمانوویچ بریتین لە:\n1898 ،شەیتان •\n1898 ،خەلاس بوونی هەستەکان •\n1901 ،ڕێبەر •\n1901 ،کرالۆیۆیچ ماڕکۆ بۆ دووهەمین جار لە ناو سیربەکان •\n1902 ،بەحری مردوو •\n1902 ،تێگەیشتوویی یەک مانگای سیربی مەعموولی •\n1902 ،ئۆسترادیا •\nپڕۆژەی «رارۆئە دۆمانوویچ» بە دەستی وڵادیمیر شیوانۆویچ، ئەندازیار کەیفی وە عەلاقەمەند بە ئەدەبیات، بە ئامانجی دیجیتاڵ کردنی بەرهەمە کامڵەکانی نووسەری سیربیستانی، ڕادۆئە دۆمانوویچ وە ئیمکانی دانان بۆ خوێنەران لە تەواوی وشەکان بۆ خوێندنی بەرهەمە راستەقینەکان وە وەرگیراوەکان، ئەنجام ئەبێت. بەسەرهاتی خواروو تایبەت بە پرڕۆژەی وەرگێراوەیە، وە بۆ یەکەم جار لێرە بڵاو ئەکرێتەوە.\nبۆ پڕۆژەی رادۆئە دۆمانوویچ وەرگێراوە بە زەمانی کۆردی وه بە دەستیئەحمەد ڕزا فازڵی کیا وه سەعدی رەسووڵی.


کەوتنە خوارەوی پەڕ و تۆپی بۆلینگ لە گەورەترین ژووری بۆشی جیهان دا | فیزیک\nبابەت / پرسیار و وه‌ڵام / فیزیکی کلاسیک / ڤیدیۆ / میكانیك / هەمەجۆر\nبڵاوکراوەتەوە لە لایەن muhsin burhan · 18/06/2015 · Updated 23/08/2016\nلەوانەیە ئێوەش لە کاتی موتاڵاکردنی کتێبەزانستیەکان دا یان لە کاتی گفتوگۆ لە گەڵ هاوڕێکانتان ئەنجامی ئەم تاقیکردنەوەتان بیستبێت. بەڵام ئایا بەتەواوی بڕواو متمانەتان هەیە بە ڕاستی و دروستی ئەو شتەی خوێندوتانەتەوە؟ ئایا دەگونجێت ئەمە ڕاست بێت؟\nگالیلۆ یەکەمین کەس بووە زانیویەتی ئەگەر دوو تەن لە بەرزاییەکەوە بەربدرێنەوە، بەیەکەوە دەگەن بەزەوی بەمەرجیک هێزی بەرگری هەوا فەرامۆش بکەین! تاودانی زەوی(g) بۆ هەموو تەنەکان بڕێکی یەکسانی هەیە، هەربۆیە لە بۆشایدا ئەنجامی ئەم تاقیکردنەوەیە بۆ هەموو تەنەکان یەکسان دەردەچێت.\nهەموومان لە ژیانی رۆژانەماندا چانسی ئەوەمان نەبووە ئەم دیاردەیە لە بۆشایدا ببینین و تاقیبکەینەوە، چونکە بە ئاسانی شوێنێکی بۆش و خاڵی ناتوانرێت دەست بکەوێت ئەمەش بەهۆی بوونی بەرگری هەوا لە هەموو شوێنەکاندا.\nباشترین تاقیکردنەوە بۆ بینین و سەلماندنی ئەم بابەتە، خستەنە خوارەوەی تۆپێکی بۆڵینگ و پەڕی باڵندەییەکە. بەهۆی بوونی ئەو باکگراوندەی کە لە ژیانی رۆژانەماندا دەستمان کەوتووە، پێش بینی ئاسایمان ئەوەیە تۆپەکە زووتر دەگات بە زەوی.\nبرایان کۆکس(brian cox) فیزیاناسی بەریتانی، لەم ڤیدیۆدا سەردانی گەورەترین ژووری بۆشی (biggest vacuum chamber)جهیانی کردووە، تاکو بتوانێت ئەم تاقیکردنەوەیە سەمەرەیە ئەنجام بدات. ئەم ژوورە دەکەوێتە ویلایەتی ئۆهایۆ لە ئەمریکا، لە ناوەندی ئاسانکاری هێزی فەزایی ناسا (NASA Space Power Facility). دوورییەکەی 30.5 بە 37.2 مەترە، و نزیکەی 22653 مەتر چوارگۆشە هەوا دەگرێت. چەند پەمێک هەن تایبەت بە خاڵیکردنی هەوای ژوورکە، لە کاتی پێکردنی ئەم پەمپانەدا نزیکەی 3 سەعات دەخایەنێت تاکو ٣٠ تەن هەوای ناو ژوورەکە دەکرێتە دەرەوە.\nبێگومان توشی سەرسوڕمان دەبین کاتێک بەراوردی نێوان کەوتنەخوارەوی پەڕ وتۆپەکە دەبینینلە بۆشایی و هەوایی ئاسایدا.\nوەرگێڕانی لە فارسیەوە: موحسین بورهان\nby muhsin burhan · Published 31/07/2015\nNext story ڤیدیۆ-گەردوون و فیزیا\nPrevious story لەبەرچی بوونەوەری ئاسمانی ناتوانن سەردانمان بکەن؟\n4 حوزەیران, 2017


لوقمان غه‌فوور: بۆڵتن ره‌نجی فه‌رهادی كێشا، به‌ڵام شكستی هێنا. – WtariKurd\nلوقمان غه‌فوور: بۆڵتن ره‌نجی فه‌رهادی كێشا، به‌ڵام شكستی هێنا.\nبۆڵتن ره‌نجی فه‌رهادی كێشا، كه‌نه‌خشه‌ی ئه‌مریكا له‌جه‌نگدا بێت، به‌ڵام بۆ به‌دبه‌ختی شكستی هێنا. ئه‌م شكستهێنانه‌ی له‌ناوه‌نده میدیاییەكانی ئه‌مریكادا قسه‌ی زۆری له‌سه‌ر ئه‌كرێت. چه‌ند جارێك ویستی ئه‌مریكا بخاته‌جه‌نگه‌وه. هه‌رچه‌نده له‌یه‌كه‌م گرژی نێوان ئێران و ئه‌مریكاوه تێبینی من له‌سه‌ر ئه‌و دۆخه ئه‌وه‌بووه‌و له‌زۆر چاوپێكه‌وتن و وتاریشدا وتوومه، سه‌رۆك تره‌مپ له‌م قۆناغه شه‌ڕ ناكات! كاتێك كه ئه‌مریكییه‌كان ئه‌دوێنێ به‌وردی، قسه‌ی ناو دڵی تره‌مپ ئه‌كه‌نه‌وه. ئه‌وه‌ی تری له‌میدیای عه‌ره‌بی و خۆرهه‌ڵات چی ئه‌وترێت و چ باسئه‌كرێت ئه‌وه له‌ده‌ره‌وه‌ی خولیا و خه‌یاڵی تره‌مپ و خه‌ڵكی ئه‌مریكایه.\nسه‌رۆك تره‌مپ رۆژی 10ی سێپتێمبه‌ر ئه‌و هێڵه‌ی بچڕاند له‌نێوان خۆی و جان بۆلتن راوێژكاریی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی، ئه‌ویش دوای 17 مانگ له‌هه‌وڵدان بۆ بڵاوه‌پێكردنی هێزی سه‌ربازی زیاتر له‌خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. كه‌وای پیشانده‌دا ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا به هێزی سه‌ربازی دژی حكومه‌تی فێنزویلا ده‌وه‌ستێت و ئه‌مریكا ده‌چێته ناو شه‌ڕی ئیرانه‌وه، به‌ڵام دواجار ئه‌میش وه‌ك ئه‌و ژماره كه‌سه‌ی تر وازیان هێنا له پۆسته‌كانیان.\nبه‌ر له‌وه‌ی بێمه سه‌ر راڤه‌ی ناكۆكی تره‌مپ و بۆڵتن، بۆئه‌وه‌ی له‌دنیای تره‌مپ بگه‌یت ئه‌بێت به‌شێكی زۆر له‌و كتێبانه بخوێنیته‌وه كه له‌سه‌ری چاپكراون. ئه‌وه‌ی من دیقه‌تم داوه تره‌مپ له‌ئێستادا ده‌یه‌وێت ئه‌و نووخبه سیاسی و سه‌ربازییه كۆنه‌ی هه‌یه‌و له‌هه‌شتاكانه‌وه سیاسه‌ت ده‌كه‌ن ورده‌ورده دووریان خاته‌وه، له‌بری ئه‌وه به‌شێك له‌نوخبه‌ی نوێ دێنێته پێشه‌وه‌و به‌شێكی زۆری راوێژكاره‌كانی خه‌ڵكی نوێن.\nله‌مانگی مه‌ی 2018، ته‌نیا دوای دوو مانگ له‌دامه‌زراندنی بۆڵتن له‌لایه‌ن سه‌رۆك تره‌مپ-ه‌وه، بۆڵتن به‌شێك بوو له‌هه‌ڵمه‌تی ئیداره‌ی تره‌مپ بۆ كشانه‌وه له رێكه‌وتنه ئه‌تۆمییه‌كه‌ی ئێران. به‌پێی راپۆرتێكی نیویۆركه‌ر، بڕیاره‌كه‌ی تره‌مپ بۆ ئه‌وه‌ی پاشه‌كشه له‌و رێكه‌وتنه ئه‌تۆمییه بكات، ئه‌ونده گرنگ بوو به‌لای بۆلتن-ه‌وه، كه كۆپییه‌كی له چوارچێوه‌گرتبوو، له‌نووسینگه‌كه‌یدا هه‌ڵیواسیبوو.\nوێرای ته‌سلیمبوونی دوژمنه‌كانی ئه‌مریكا له‌و ماوه كورته‌ی كه بۆڵتن راوێژكار بوو، به‌ڵام كاره ستراتیژییه‌كانی سنوودار بوو، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی به‌پێی راپۆرتێكی نهێنی سی ئای ئه‌ی كاره دیپلۆماتییه‌كانی ئه‌مریكای تووشی گۆشه‌گیری كردووه، هه‌روه‌ها ریتچارد كۆهن له‌نوسینێكدا له واشنگتۆن پۆست ئه‌وه‌ی ئاشكرا كردووه كه له دوای لوتكه‌ی جی 20-ه‌وه له مانگی جون، سه‌رۆك تره‌مپ هیچ راوێژێكی به‌بۆڵتن نه‌كردووه.\nبه‌ده‌ست بۆڵتن بوایه له‌مانگی دیسێمبه‌ری 2018-ه‌وه ئێران بۆمباران كرابایه، كاتێك دوای سه‌ردانه‌كه‌ی سه‌رۆك تره‌مپ بۆ عیراق، هه‌واڵگری ئه‌مریكا ئاشكرای كرد هه‌وڵێك هه‌بووه بۆ تیرۆركردنی تره‌مپ له‌لایه‌ن میلیشیا شیعه‌كانی سه‌ر به‌ئیران-ه‌وه. هه‌رچه‌نده ده‌شێت كه‌مێك زیاده‌ڕۆیی تێدا بێت كاتێك میدیا لیبرالییه‌كانی ئه‌مریكا ده‌ڵێن به‌هۆی ئه‌و هه‌مووی فشاره‌ی ئه‌مریكاوه بۆ سه‌ر ئیران، ئه‌و وڵاته‌ی خستۆته سه‌ر لێواری مه‌رگ كه‌سڵ له‌وه نه‌كاته‌وه بۆمبی ئه‌تۆمی دروستكات و به‌كاریشی بهێنێت.\nبه‌ڵام ئه‌وه‌ی جێگه‌ی ره‌خنه‌ی گه‌وره‌یه له‌سه‌ر بۆڵتن، هه‌ڵوێستی به‌رده‌وامی بووه له‌سه‌ر حكومه‌تی فێنزوێلا. هه‌میشه هیوای خواستووه ئیداره‌ی تره‌مپ كه‌رژێمه‌كه‌ی نیكۆلا مادۆر له‌سه‌ر حوكم لابه‌رێت و ته‌سلیمی خوان گوادادۆ-ی ئۆپۆزسیۆن بكات. چه‌ند جارێك له‌سه‌ر ئه‌و لێدوانه‌ی له‌لایه‌ن تره‌مپ-ه‌وه سه‌رزه‌نشت كراوه كه وتویه‌تی: سوپای ئه‌مریكا پێویست بكات ئاماده‌یه بچێت بۆ فنزوێللا له‌كاتێكدا له‌روانینی تره‌مپ-دا فێنزوێللا له‌پاشكۆی بابه‌ته‌كاندایه.\nكۆمپانیای ئه‌كسیۆس كه‌پێگه‌یه‌كی هه‌واڵی و زانیاریی ئه‌مریكییه، له مانگی جون ئه‌وه‌ی ئاشكراكرد كه‌تره‌مپ به‌راوێژكاره‌كانی وتووه‌كه شه‌ڕانگێزییه‌كه‌ی بۆڵتن-ه‌وه وایكردووه كه له پێگه‌و پۆسته‌كه‌یدا بمێنێته‌وه. كه‌واته به‌پێی ئه‌م لێكدانه‌وه‌یه بێت، ده‌شێت په‌یوه‌ندی نێوان ئه‌مریكا و ئێران له‌مانگی ئۆكتۆبه‌ری 2019 ه‌وه بچێته قۆناغێكی نوێ-ه‌وه.\nهه‌میشه سه‌رۆك تره‌مپ و بۆڵتن روانینی جودای سیاسیان هه‌بووه ده‌رباره‌ی ئیران و ئه‌فگانستان و كۆریای باكور. هه‌ر بۆیه چه‌ند جارێك له‌تویته‌كانیدا تره‌مپ نوسیویه‌تی: “له‌گه‌ڵ زۆر له پێشنیاره‌كانی نیم”. دۆناڵد تره‌مپ له دانیشتنێكدا له‌گه‌ڵ مایكل بۆمبیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا به‌پێكه‌نینه‌وه ئه‌وه‌ی به‌بۆمبیۆ وتووه:”نازانم بۆڵتن بۆ ئه‌وه‌نده حه‌زی له‌شه‌ڕه!”.\nكاتێك له‌مانگی جون ئیران فرۆكه‌یه‌كی بێ فرۆكه‌وانی ئه‌مریكی خسته خواره‌وه، بۆڵتۆن ئامۆژگاری تره‌مپ-ی كرد كه بۆ مبارانكردنی ئێران پێویسته. به‌ڵام تره‌مپ په‌رچه‌كرداری نه‌بوو بۆ قسه‌كه‌ی. به‌پێچه‌وانه‌وه پارێزه‌رێكی تر ئاگری شه‌ڕه‌كه‌ی كوژانده‌وه، جه‌نه‌راڵی فه‌یله‌قی پیاده‌ی ده‌ریایی جۆزیف دانفۆر رێگری له‌وه‌كرد كه‌هێرشی ئاسمانی بكرێته سه‌ر ئیران و قسه‌ی له‌گه‌ڵ كۆنگرێس و ته‌واوی كۆشكی سپی-دا كرد كه بڕیاره‌كه‌ی تره‌مپ هه‌ڵوه‌شێننه‌وه.\nچیرۆكی ئه‌و رۆژه‌ش كه‌سه‌رۆك تره‌مپ له‌گه‌ڵ كیم جۆنگ له‌هانوی پایته‌ختی ڤێتنام كۆبووه‌وه زۆر دورودرێژه كه‌به‌سەدان مایل، بۆڵتن له‌كۆبوونه‌وه‌كه دووركه‌وتبۆوه. به‌كورتی: تاكر كارلسۆن میدیاكارێكی به‌توانیایه، پێشینه‌یه‌كی زۆری له‌سیاسه‌تدا نییه، له بنه‌ڕه‌تدا ئه‌م پیاوه راوێژكارێكی ناڕه‌سمی تره‌مپ-ه، كاتێك پێشنیاری ئه‌وه‌ی بۆ ده‌كات په‌یوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ كۆریای باكور هێوركاته‌وه، هاوڕێیه‌تی تره‌مپ ده‌كات بۆ كۆریای باكور، هه‌ر بۆیه ئه‌و شه‌وه بۆلتۆن ته‌واو توڕه‌ئه‌بێت رووه‌و وڵاتی مه‌نگۆلیا ئه‌ڕوات. ته‌نیا مایكل بۆمبیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه له‌وه‌فده‌كه ئه‌مێنێته‌وه.\nبه‌ڵام وه‌ك بیرهێنانه‌وه‌یه‌ك كاتێك ساڵی 2005، بۆڵتن بووه سه‌فیری ئه‌مریكا له نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان له‌سه‌رده‌می جۆرج ده‌بلیو بۆش-دا هه‌مان رۆڵی خراپی گێڕا. هه‌ر به‌و هۆیه‌شه‌وه بوو له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی پیرانه‌وه ساڵی 2007 كۆتایی به‌كاره‌كه‌ی هێنرا. ئه‌و به‌ئاشكرا دژی هه‌موو كارێكی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كانه، قسه‌ی رون و ئاشكرای و بێ په‌رده‌یه ده‌رباره‌ی ئابروبردنی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان و یاسای نێوده‌وڵه‌تی هه‌یه. له‌كاتی پێشكه‌شكردنی وتاری 2018ی كۆمه‌ڵه‌ی فیدرالی بۆ توێژینه‌وه‌ی یاسایی و سیاسه‌تی گشتی، به‌ئاماده‌بوانی وت: ئامانجێكی نائاشكرامان هه‌یه تا راده‌یه‌كی زۆر، به‌ڵام به‌گشتی مه‌ركه‌زییه، دادگای تاوانی نێوده‌وڵه‌تی هه‌میشه رێگری دروستده‌كات بۆ ئه‌مریكا. هه‌روه‌ها به‌ڵێنیدا كه له‌ماوه‌ی كاركردنی له‌ئیداره‌ی تره‌مپ-دا ئه‌مریكا هه‌نگاوی ناوازه بنێت بۆ ره‌تكردنه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و بڕیارانه‌ی دادگای تاوانی نێوده‌وڵه‌تی. وتیشی، پاشه‌كشێمان كرد له‌ئه‌نجومه‌نی مافی مرۆڤی سه‌ر به‌نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان. ئیداره‌ی تره‌مپ به‌رده‌وامیش ده‌بێت له‌كه‌مكردنه‌وه‌ی ته‌مویل و هاوكارییه‌كانی سه‌ر به‌نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان.\nكاتێك دادگای تاوانی نێوده‌وڵه‌تی له‌ئه‌پرلی 2019 رایگه‌یاند كه‌ره‌تیان كردۆته‌وه داوای داواكاری گشتی ده‌رباره‌ی تاوانه‌كانی جه‌نگی ئه‌مریكا له‌ئه‌فگانستان. بۆڵتۆن له‌خۆشیدا شاگه‌شكه‌گرتی و له‌كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌نووسیدا وتی: ئه‌مه‌به‌ڵگه‌ی پاڵپشتیكردنی سه‌رۆكه بۆ سه‌روه‌ری ئه‌مریكا و ره‌تكردنه‌وه‌ی لێپێچینه‌وه له هاوڵاتی ئه‌مریكی له‌هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێكی تری جیا له دامه‌زراوه ده‌ستورییه‌كانی ئه‌مریكا.\nله‌دوای له‌سه‌ر كارلابردنی جۆن بۆڵتن، ئیداره‌ی تره‌مپ ئاشكرای كرد كه‌به‌شێوه‌یه‌كی كاتی چارلس كۆبرمان جێگری راوێژكاری سه‌رۆك تره‌مپ بۆ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی كاره‌كان به‌رێوه ده‌بات، به‌ڵام هه‌ریه‌ك له‌ستیڤن بیگان، نوێنه‌ری ئه‌مریكا له‌كۆریای باشور كه‌یه‌كێكه له‌و كه‌سانه‌ی ناكۆكی توندی هه‌بوو له‌گه‌ڵ بۆڵتن له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی كۆریای باكور. یاخود برایان هۆك كه‌راوێژكاری پێشووی مایكل بۆمبیۆ و ئێستا نوێنه‌ری تایبه‌تی ئه‌مریكا بۆ كاروباری ئێران. به‌هه‌مان شێوه ناكۆكی توندی هه‌بوو له‌گه‌ڵ بۆڵتن. ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌یان هه‌یه بچنه شوێنی بۆڵتن.


کورتە وەڵام! پەکەکە و شنگاڵ و پارتی.\nشنگاڵ، شارە بریندارەکەی کوردستان! لەجیاتی ئەوەی کسپەیەکبێ لەجەرگی ھەمو کوردێکدا، خەریکە ئەکرێتە زامێکی قوڵتر لەجەستەی کوردستاندا! ھاندەری ئەو زامەش، نەک ھەر لای من، لای داروبەردیش رونە کە ئەنکەرەو بەغداو تارانە.\nئێوە ئەی پەکەکەو پارتی: دەسم دامێنتان، دەس بۆ ئەو ئاگرە نەبەن کە خۆتان و نەتەوەکەشمانی پێئەسوتێ! لەجیاتی ئەوەی بەشەڕبێن لەسەر شنگاڵ، شنگاڵ بکەنە پشتوێنی یەکگرتنتان لەپێناوی بەرژەوەندیی گشتیی نەتەوە ستەمدیدەکەمان.\nئێوە ئەی گەریلاکانی پەکەکە، رۆژانە لەژیر تۆپبارانی ئەنکەرەدان، باکور بەئۆپراسیۆنەکانی جەندرمەی تورکەوە ئەناڵێنێ. ئەو موچەیەش کە لەبەغای وەرئەگرن، دانەی داوو ژاری کوشندەیە بۆتان!\nئێوەش ئەی پارتی دیموکرات، ھێشتا لەمەترسیی دائش و شەڕی چاوەڕوانکراوی ھەشدی شەئبیدان!. شنگاڵیش نە مڵکی ئێوەیەو نە ھی پەکەکەیە. شنگاڵ وەک شار، شاری برا یەزیدییەکانمانە. وەک خاوەندارێتی، ھی ھەمو نەتەوەی کوردمانە. وەبیرتانبێتەوە: بە رابەریی بارزانی مستەفا، لەشکری بارزان ١٩٤٦چونە کۆماری کوردستان لەمھادو بەگوڵ و رێھانە پێشوازییان لێکراو پلەو پایەی شیاویشیان پێدرا. ئەی ئەمڕۆ ئێوە بۆچی ھەمان جۆر پێشوازی لەپێنج ھەزار گەریلا ناکەن کە رژاونەتە باشورو بەرگری لەشنگاڵ ئەکەن؟ ئەشێ بیانوتان ئەوەبێ تورکیای دراوسێتان نیگەران ئەکەن و ئەبنە ھۆی ئەوەی دەرگای برایم خەلیل داخرێ و بۆرییە نەوتەکان سڕکرێن! یا ترستان لەوەبێ ئەوانە ببنە پاشکۆی ئیراک!؟ بەڵێ راستەو ھەمو ئەگەرێک چاوەڕوانکراوە، بەڵام چارەسەری ئەو ئەگەرانە بەشەڕی براکوژی ناکرێ، بەڵکو شەڕێکی لەوجۆرە، کێشەکە ئاڵۆزترئەکاو ئاواتەکەی ئەنکەرەو بەغداو تارانیش دێنێتەدی!! ئەی چار؟ چار:\n١- کشانەوەی گەریلاکانە بۆ قەندیل و بۆ باکورو بۆ رۆژئاوا.\n٢- لەئەگەری پێداگرتن لەسەر مانەوەیان لەباشور بەگشتی و لەشنگاڵ بەتایبەتی، چار: رێکەوتنێکی نھێنیە لەسەر نەکردنی شەڕی براکوژێ. بۆ دەمکوتکردنی ئەنکەرەو بەغداش، ئەگەر ئەو شەڕە ھەر ناچاریبێ، ئەوا با شەڕەکە بکرێتە شەڕی برادۆستی نەک براکوژی، بەمجۆرە: جارجار تەقە بەسەر یەکدابکەن، نەک تەقە لەیەکتر. بەڕاگەیاندنیش وایپیشاندەن کە ئەوەندە کوشتار لەملاو ئەوەندەش لەولا ھەیە. لەھەمان کاتا، بەو ھۆیەوە، ئەشتوانن چەک و یارمەتی لەو دو پایتەختە دوژمنە بکێشنەوە! پەیوەندیی برایانەی ئەو دو لایەنە کوردییەش لەگەڵ یەکدی بە نھێنی بەردەوامبێ. ئەم شێوازەش، پەیڕەوکرێ بۆ ھەر شەڕێکی ناچاری نێوخۆیی. ئاخر سەدان ساڵ داگیرکەرانی کوردستان، شۆڕشەکانی کوردیان بە کورد لەناوبردوەو پێمان پێکەنیون! با ئێمەش ساڵانێک بە ریشی ئەوان پێبکەنین. بەڵێ ئەبێ ئاوا سیاسەت بکەین.


قوتابخانەکان لە ئێران کرانەوە - هيوای کۆرد\nسبەی وەزیری دەرەوەی فڕەنسا سەردانی بەغدا و هەرێمی کوردستان دەکات 2كاتژمێر ago\nHome هەواڵ کوردستانی قوتابخانەکان لە ئێران کرانەوە\nقوتابخانەکان لە ئێران کرانەوە\nئەمڕۆ شەممە 2020/05/16 قوتابخانەکان لە ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان کە بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە داخرابوون، بەشێکیان بە رووی قوتابییاندا کرانەوە، بەڵام بەپێی راگەیاندنە ناوخۆییەکانی ئێران کەمتر لە 10٪ی قوتابییان چوونەتە پۆلەکانی خوێندن.\nهێشتا بەهۆی مەترسیی ڤایرۆسی کۆرۆناوە دایک و باوکی بەشێک لە قوتابییان ناوێرن منداڵەکانیان بنێرنە قوتابخانە. ئەوە لە کاتێکدایە کە وەزارەتی پەروەردەی ئێران هەوڵی زۆری دا بۆ ئەوەی لە رێگەی ئۆنلاینەوە قەرەبووی خوێندنی قوتابییان بکاتەوە، بەڵام وەک دایک و باوکی قوتابییان دەڵێن، ئەو پرۆژەیە سەرکەوتوو نەبووە و منداڵەکانیان هیچ فێر نەبوون.\nهاونیشتمانییەکی رۆژهەڵاتی کوردستان دەڵێت، “ئەمڕۆ بڕیاریان داوە قوباخانە بە رەچاوکردنی رێنماییە تەندروستییەکان بکرێتەوە”.\nبە پێی بڕیاری وەزارەتی پەروەردەی ئێران، کرانەوەی قوتابخانەکان بە مەبەستی چارەسەرکردنی کێشەکانی قوتابییانە. حکومەت لە رێگەی ئەپڵیکەیشنێکی شادەوە ویستبووی قەرەبووی دواکەوتنی قوتابیان لە وانەکانییان بکاتەوە، بەڵام بنەماڵەی قوتابیان دەڵێن ئەو ئەپڵیکەیشنە نەیتوانیوە هیچ فێری منداڵەکانییان بکات.\nباوکی قوتابییەک دەڵێت، “هیچ وەک قوتابخانە نییە. چوونە پۆل زۆر جیاوازە لەوەی لە رێگەی بەرنامەیەکەوە وانە بخوێنێت. بەرنامەکە گرفتی زۆری هەبوو، بەتایبەتی بۆ ئەوانەی دەسەڵاتی کڕینی هێڵی ئینتەرنێتیان نەبوو”.\nوەزارەتی پەروەردە داوای لە بنەماڵەی قوتابییان کردبوو کەلوپەلی پێویستی خۆپارێزی بۆ منداڵەکانییان جێبەجێ بکەن و فێری پابەندبوون بە رێکارە تەندروستییەکانییان بکەن، بەڵام بنەماڵەکان هەر نیگەرانن و دەڵێن منداڵان ناتوانن ئەو جۆرەی کە پێویستە پابەندی رێنماییەکان بن.\nبڕیاری کرانەوەی قوتابخانەکان لە ئێران لە کاتێکدایە کە دۆخی تەندروستیی زۆربەی پارێزگاکانی رۆژهەڵاتی کوردستان باش نییە و خەڵکی ئەو شارانەش کە لە راگەیاندنی حکومەتدا وەک دۆخی سپی دەستنیشان کرابوون، ئامادە نین منداڵەکانیان بنێرنەوە بۆ قوتابخانەکان.\nTags: ئێرانرۆژهەڵاتی کوردستانقوتابخانەکان\nوەزیری تەندروستیی عێراق لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا ستایشی حکومەتی هەرێم دەکات\nژمارەی توشبوانی کۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە نزیکەی پێنج ملیۆن کەس


بەسەركێشی دەزانێت.. هەرێم جەخت لەپرسی ئەنجامدانی ریفراندۆم دەكاتەوە\n02/08/2017 500 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nفەلاح مستەفا بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان جەختی لەپرسی ئەنجامدانی ریفراندۆم كردەوە، كە ئەو پرسەش بە "سەركێشی" دەزانێت.\nفەلاح مستەفا لەمیانی لێدوانێكی بۆ پێگەی ناشناڵ ریڤیۆی ئەمریكی راشیگەیاند، "بڕیاری راگەیاندنی سەربەخۆیی بڕیارێكی قورسەو پێویستی بەجدییەت‌و سەركێشی كردن هەیە، كە هەرێم ئامادەیە ئەوە بكات".\nلەبارەی رێگرییەكانی بەردەم پرۆسەكە، بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی هەرێم راگەیاندووە، "یەكگرتوویی لایەنەكانی هەرێم یەكێكە لەرێگرییەكان، كە دەبێت لایەنەكان یەكگرتوو بن، بۆ ئەوەی هەموو لایەك بڕیاری سەربەخۆیی بدەن".\nئەمە لەكاتێكدایە، بەشێك لەلایەنە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان‌و مەسعود بارزانی بڕیاریانداوە ریفراندۆم لە 25/9/2017 بەڕێوەبچێت، كە ئەمە كاردانەوەی جۆراوجۆری بەدواوە هاتووە.\nفەلاح مستەفا جەختیشیكردووەتەوە، كە هەولێر پەیوەندییەكانی لەگەڵ بەغدا بەردەوامدەبێت‌و هەوڵدەدەن، بەگفتوگۆ پرسی ریفراندۆم هەرێم یەكلابكەنەوەو وڵاتانی دراوسێش لەو پرسە ئاگاداربكەنەوە، كە زیانی بۆ هیچ لایەك نییە.


نرخی چارەسەری کۆرۆنا لە نەخۆشخانە تایبەتەکان کەمکرایەوە\nHome›هەواڵ›کوردستان›نرخی چارەسەری کۆرۆنا لە نەخۆشخانە تایبەتەکان کەمکرایەوە\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێم بڕیاریدا نرخی چارەسەری کۆرۆنا لە نەخۆشخانە تایبەتەکان (ئەهلییەکان) بەرێژەی 40% تا 50% کەمبکاتەوە و رایدەگەیەنێت: هەر کەسێک لەو نرخە زیاتر نەخۆش وەربگرێت سزادەدرێت.\nلە فەرمانێکی وەزاریدا کە واژووی وەزیری تەندروستیی هەرێمی لەسەرە، ئەوە خراوەتەڕوو، نرخی چارەسەری نەخۆشانی کۆرۆنا لە نەخۆشخانە تایبەتەکان سنووردار و یەکسان دەکرێت بە رەچاوکردنی مەترسی لەسەر ژیانی پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی.\nسەبارەت بە نرخی چارەسەری کۆرۆناش وەزارەتەکە رایگەیاندووە: “نرخی خزمەتگوزارییەکانی تایبەت بە چارەسەرکردنی نەخۆشانی کۆرۆنا لە نەخۆشخانە تایبەتەکان بە رێژەی 40% تا 50% لە کۆی گشتی خزمەتگوزارییەکان بە گوێرەی جۆرەکانی چارەسەری کەمدەکرێتەوە”.\nوەزارەتەکە رایگەیاندووە: “نرخەکانی پشکنینی پزیشکانی پسپۆڕ لەلایەن سەندیکای پزیشکان دیاریدەکرێت، هاوکات تیمی پزیشکی گەڕۆک بۆ ماڵان بەبێ رەزامەندی وەزارەت قەدەغەیە”.\nوەزارەتەکە داوای لە هاووڵاتییان کردووە پەیوەندی بە هێڵەکانی گەرم بکەن بۆ هەر سکاڵایەک و سەرپێچی و کەمتەرخەمی بەدەر لە نرخەکانی بڕیاردراوە، سەرپێچیکاران رێکاری یاسایی دژی دەگیرێتەبەر.\nوەزارەتی شارەوانی مانگانە تەنیا 6 ملیۆن دینار دەداتە شارەوانی هەڵەبجە\nدۆخی تەندروستی تووشبوانی کۆڕۆنا لەراپەڕین جێگیرە پلازمای خوێنیش لە رزگاربوانی ڤایرۆسەکە وەردەگیرێت


ئەندامێکی ئەنجومەن: بارێک هێلکەى بەسەرچوو لەلایەن پۆلیسی کەلارەوە گیراوە بەڵام بەڕێوەبەرەک\nدەستبەسەرداگرتنی بارێک هێلکە و دواتر ئازادکردنی لە سنوری گەرمیان کاردانەوەی لێکەوتووەتەوە و ئەندامێکی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی دەڵێت، هێلکەکان بەسەرچووبوون و پۆلیسی کەلار ئازادی کردووە، سەرچاوەکیش لە لیژنە هاوبەشەکانی قائیمقامییەتی کەلار ئەوە پشتڕاستدەکاتەوە.\nبەڵام بەڕێوەبەری پۆلیسی کەلار ئەوە ڕەتدەکاتەوە کە کارێکی نایاساییان کردبێت و دەڵێت، بارەکە لە هەولێرەوە هاتووەتە کەلار، پۆلیسی گەرمیانیش لێکۆڵینەوەی لەوبارەیەوە دەستپێکردووە بۆ دەرخستنی "ڕاستییەکان".\nمحەمەد وەهاب، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بە ناس کوردی وت، کاتژمێر 10ی شەوی ڕابردوو لیژنەکانی قایمقامیەتی قەزای کەلار دەستیانگرت بەسەر بارهەڵگرێکی هێلکەی بەسەرچوودا.\nوتیشی، دوای ڕادەستکردنی بە بۆلیسی کەلار، لەلایەن بەڕێوەبەری بەشی پۆلیسی کەلارەوە بەبێ هیچ لێکۆڵینەوەیەک ڕێگەی پێدراوە و دەربازبووە.\nئەو ئەندامەی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوە جێگەی قبوڵ نییە و پەیوەستە بە ژیانی خەڵکەوە، لەم دۆخەدا هەموو خەڵک بەدەست ڤایرۆسێکەوە دەناڵێنێت، ناکرێت خواردنی ماوە بەسەرچوو دەرخواردی هاوڵاتیان بدرێت.\n"هیچ بەروار و مۆرێکی بەسەرەوە نەبووە"\nهاوکات، سەرچاوەیەکی ئاگادار لە لیژنەکانی قائیمقامییەتی قەزای کەلار بە ناس کوردی وت: "هێلکەکە لەلایەن پۆلیسەوە دەستیبەسەردا گیرابوو، دواتر ئێمە ئاگادار کراینەوە و چووین، ئەوەی بینیمان هێلکەکان هیچ بەروار و مۆرێکی پێوەنەبوو، تەواو نایاسایی بوو".\nئەو سەرچاوەیە کە لەبەر هەستیاری بابەتەکە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت جەختیکردەوە: "هێلکەکان هیج مۆڵەتێکی لەگەڵدا نەبوو و ئێرانی بوون، بەهیچ شێوەیەک نەدەبوو ئازاد بکرێت".\nلە بەرامبەردا، ئومێد مەجید، بەڕێوەبەری پۆلیسی کەلار ئەوە ڕەتدەکاتەوە کە کاری نایاسایی کردبێت و پێیوایە کێشەی شەخسیان لەگەڵی هەیە، دەشڵێت، سکاڵا لەسەر ئەو کەسانە تۆمار دەکات.\nئومێد مەجید، بەڕێوەبەری پۆلیسی کەلار بە ناس کوردی ڕاگەیاند: "ئەو ئەندامەی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ڕقی لە منە و ئەو شتانە دژی من بڵاودەکاتەوە، ئەگەرنا هەمووی دوورە لە ڕاستییەوە".\nوتیشی: "ئێمە خۆمان گرتومانە و دواتر کە لیکۆڵینەوەمان لەگەڵ شۆفێرەکە کردووە، مۆڵەتی پێبووە و هیچ کێشەیەکی یاسایی نەبووە و بارەکە لە هەولێرەوە هاتووە بچێت بۆ ناوچەکانی خواروی عێراق، بۆیە ڕێگەمان داوە بڕوات".\nبەڕێوەبەری پۆلیسی کەلار ئاماژەی بەوەشکرد، سکاڵای یاسایی لەسەر ئەو ئەندامەی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانیش تۆماردەکات.\nهاوکات هەر لەوبارەیەوە، محەمەد حاجی فایەق، بەڕێوەبەری پۆلیسی گەرمیان بۆ ناس کورد ئاماژەی بەوەکرد: "ئاگادارکراوینتەوە لەو پرسە و لیژنەیەکی دەرخستنی ڕاستییەکانمان دروستکردووە و لێکۆڵینەوە دەکەین لەوبارەیەوە، بۆ ئەوەی بە وردی ڕاستیی ڕووداوەکە بزانین و ئاشکرای بکەین".\n2020.04.06 - 14:30\nلە نەخۆشخانەی گشتیی کەلار دەستبەسەر خواردنی ماوە بەسەرچوودا گیرا\n2020.04.30 - 17:24\nبارزانی لەسەر دەستدرێژیکردنەسەر ژنێکی کورد لەلایەن حەشدی شەعبییەوە لە پردێ هاتەدەنگ\n2020.04.10 - 16:55


ڕێككەوتنی ئەمریكا و توركیا بۆ كشانەوەی یەپەگە لە منبج شكستدەهێنێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/10/11 - 9:32 AM\nسەرۆكی توركیا رەجەب تەیب ئەردۆغان ڕایگەیاند، تا ئێستا ڕێككەوتن لەگەڵ واشنتن لەبارەی مەنبجی سوریا نەچووەتە بواری جێبەجێكردنەوە و دواخراوە.\nئەردۆغان بۆ ڕۆژنامەی حوڕییەت لە دوای گەڕانەوەی لە هەنگاریا ڕونیكردەوە، ڕێككەوتنی نێوان توركیا و وڵاتە یەكگرتووەكان دەربارەی شارۆچكەی منبجی سوریا جێبەجێكردنەكەی دواكەوتووە و تا ئێستا نەكراوە.\nوتەبێژی سەرۆكایەتی توركیا ئیبراهیم كاڵن بەرلەماوەیەك ئاشكرایكردبوو، وڵاتە یەكگرتووەكان كشانەوەی یەپەگەی لە منبج دواخستووە و پلانی هاوبەشی واشنتن و ئەنقەرە دەربارەی منبج شكستیهێناوە.\nسەرۆكی توركیا رەجەب تەیب ئەردۆغان وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكای تۆمەتبار كرد بە پابەندنەبوون بە خشتەی دیاریكراوی ڕێككەوتن لەسەر كراوی واشنتن و ئەنقەرە بۆ كشانەوەی یەپەگە لە شارۆچكەی منبج.\nلە مانگی حوزەیرانی ڕابردوودا واشنتن و ئەنقەرە گەیشتن بە ڕێككەوتن لەسەر نەخشەڕێگایەك بۆ كشانەوەی یەپەگە لەشارۆچكەی منبج.


شه‌ڕكه‌رێكی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات پێشوازیده‌كات له مه‌ده‌نیه‌كانی ره‌ققه كه له ده‌ست "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) هه‌ڵدێن. [خاوه‌نی وێنه: هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات]\nله‌كاتێكدا هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات چوونه‌ناو گوندێكه‌وه له ناوچه گوندنشینه‌كانی ره‌ققه‌ی ژێرده‌ستی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش)، مه‌ده‌نیه‌كان هه‌لیان بۆهه‌ڵكه‌وت تا له‌ده‌ست ئه‌م گروپه تێرۆریستیه هه‌ڵبێن.\nبه‌ڵام چه‌كدارێكی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات به دیارونای وت كاتێك چه‌كدارانی داعش بۆیانده‌ركه‌وت گوندنشینه‌كان هه‌ڵدێن، ده‌ستیانكرد به ته‌قه‌كردن لێیان و له‌هه‌مان ساتدا ئه‌ندامانی ئۆپۆزسیۆنی هاوپه‌یمانی عه‌ره‌بی-كوردی هاتنه‌ناوه‌وه بۆ رزگاركردنیان.\nئه‌م رووداوه له‌كاتێدا بوو كه ئۆپه‌راسیۆنی توڕه‌یی فورات پێده‌نێته قۆناغی سێهه‌میه‌وه ، كه له 4 شوبات ده‌ستیپێكرد و پێشڕه‌ویی زیاتری به‌ده‌ستهێنا به‌ره‌و ناوچه گوندنشینه‌كانی ره‌ققه و ده‌رپه‌ڕاندنی چه‌كدارانی داعش له هه‌وڵێكدا بۆ دابڕانی شاری ره‌ققه.\nله‌م هه‌ڵمه‌ته‌دا ئه‌ندامانی نوێ له ناوچه رزگاركراوه‌كانی ره‌ققه‌وه په‌یوه‌ندییان كردووه به هێزه‌كانی سوریای دیمۆكراته‌وه كه پێشڕه‌وییه‌كی خێرایان به‌ده‌ستهێناوه به‌ره‌و شاره‌كه له‌گه‌ڵ پشتگیریی ئاسمانیی هاوپه‌یمانان.\nمه‌ده‌نیه‌كانی ناوچه‌كانی ژێرده‌ستی داعش هۆشدارییان پێدراوه له ناوه‌نده‌كانی داعش نزیكنه‌بنه‌وه و به‌ره‌و ناوچه ئه‌مینه‌كان برۆن له‌گه‌ڵ نزیكبوونه‌وه‌ی هێزه رزگاركه‌ره‌كاندا.\nفه‌رمانده‌ی یه‌كه‌یه‌كی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات، عادل فه‌تاح نه‌سره‌دین، وتی: "شه‌ڕه‌كانی ئێستا ده‌كرێن بۆ دابڕانی ره‌ققه و ئه‌و ناوچه گوندنشینانه‌ی ماونه‌ته‌وه."\nنه‌سره‌دین به دیارونای وت ئه‌مه به رزگاركردنی ناوچه گوندنشینه‌كانی خۆرهه‌ڵاتی ره‌ققه ئه‌نجامدرا، كه به‌ته‌واوی شاره‌كه له به‌شه‌كانی تری سوریا داده‌بڕێت، له‌كاتێكدا چه‌كدارانی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات له دوو قۆڵی سه‌ره‌كیه‌وه، مه‌كمه‌ن و سلوك، پێشڕه‌ویده‌كه‌ن.\nوتی له هه‌ر قۆڵێكه‌وه 20 كیلۆمه‌تر چوونه‌ته‌ناوه‌وه و ئێستا له ده‌وروبه‌ری شاری ره‌ققه نزیكده‌بنه‌وه. وتیشی: "شه‌ڕه‌كه له هه‌ستیارترین قۆناغیدایه بۆ دابڕانی شاره‌كه له ئاماده‌كاریدا بۆ رزگاركردنی."\nهه‌روه‌ها وتی تائێستا سێهه‌مین قوناغی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه سه‌ركه‌وتوبووه له رزگاركردنی "گوند و كێڵگه‌كانی ئه‌بو ناتالی، هادی، بیر سه‌عید، بیر فه‌واز، عاید عه‌لی، حه‌داد، بره‌ییج، غه‌زال، تورشان و هه‌جان."\nنه‌سره‌دین وتیشی له‌هه‌مان ماوه‌دا، زیاتر له 50 ئه‌ندامی داعش كوژراون و چه‌كدارانی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات ته‌رم و چه‌ك و ئۆتۆمبیلیان دۆزیوه‌ته‌وه كه هه‌ندێكیان موشه‌كی دژه-تانکیان له‌سه‌ربووه و گروپه‌كه به‌جێیهێشتبوون له‌كاتێكدا هه‌ڵهاتبوون.\nدانیشتوی ره‌ققه و چه‌كدارێكی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات، ئه‌نه‌س موزهیر، وتی داعش هێشتا دانیشتوانی گوند و كێڵگه‌كانی له‌ژێر كۆنترۆڵی خۆیدا گلداوه‌ته‌وه "له ماڵه‌كانیاندا وه‌ك قه‌ڵغانی مرۆیی له كاتی شه‌ڕه‌كاندا".\nموزهیر به دیارونای وت دانیشتوان چاوه‌ڕوانی هێزه رزگاركه‌ره‌كان ده‌كه‌ن تا نزیكببنه‌وه و بتوانن گونده‌كانیان به‌جێبهێڵن و به‌و پێیه‌ش هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات بتوانن پێشڕه‌ویی زیاتر بكه‌ن.\nوتیشی كاتێك چه‌كدارانی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات نزیكبوونه‌وه و گه‌مارۆی گوندی عه‌لوه‌شیان دا، "دانیشتوانه‌كه‌ی پێكه‌وه كه‌وتنه‌ڕێ و گونده‌كه‌یان به‌جێهێشت به‌ره‌و ناوچه ئه‌مینه‌كانی ژێرده‌ستی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات".\nبه‌ڵام چه‌كدارانی داعش ئاگاداربوونه‌وه له ده‌رچوونیان و ده‌ستیانكرد به ته‌قه‌لێكردنیان به‌چڕی و ناچاریانكردن له ده‌روازه‌ی گونده‌كه‌دا خۆیان حه‌شاربده‌ن.\nموزهیر وتی: "بەختیان هه‌بوو، چونكه ئه‌ندامانی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات نزیك بوون و توانییان به‌رپرچی داعش بده‌نه‌وه و مه‌ده‌نیه‌كان به‌ره‌و ناوچه ئه‌مینه‌كان بگوێزنه‌وه."\nوتیشی له پێكدادانیدا له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات، داعش هه‌وڵیدا مه‌ده‌نیه‌كان بكاته ئامانج به ئۆتۆمبیلێكی بۆمبڕێژكراو، به‌ڵام هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات ته‌قاندیانه‌وه پێشئه‌وه‌ی بگاته لای ئه‌وان.\nئه‌ندامێكی تیمی لابردنی مین كه هه‌واداری یه‌كینه‌كانی پاراسنی گه‌ل (یه‌په‌گه)یه، مسته‌فا جه‌یلان، وتی له‌كاتێكدا هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات له شاری ره‌ققه نزیكده‌بنه‌وه، مینه‌كان پاكده‌كرێنه‌وه له ناوچه رزگاركراوه‌كانی ده‌وروبه‌ریدا.\nجه‌یلان به دیارونای وت ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی لابردنی مین هاوكات له‌گه‌ڵ رزگاركردنی هه‌ر گوند یان كێڵگه‌یه‌كدا ئه‌نجامده‌درێت، به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ تیمه ته‌كنیكیه‌كانی ئه‌و هێزانه‌ی به‌شداریده‌كه‌ن له ئۆپه‌راسیۆنی توڕه‌یی فوراتدا.\nوتیشی ئه‌م هه‌وڵانه كۆمه‌كی مه‌ده‌نیه‌كان ده‌كه‌ن بۆ گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ ماڵه‌كانیان "به‌زووترین كات" و ئه‌وه مسۆگه‌رده‌كه‌ن كه ئازارنه‌درێن یان بكوژرێن به‌هۆی "ته‌قه‌مه‌نی و مین یان ئامێره‌كانی ته‌قاندنه‌وه‌وه".\nهه‌روه‌ها وتی ئه‌م هه‌وڵه پێویسته چونكه چه‌كدارانی داعش "هه‌موو ئه‌و ناوچانه‌یان بۆمبڕێژكردووه كه لێی كشاونه‌ته‌وه".\nجه‌یلان وتی ئه‌و هێزانه‌ی ناوچه گوندنشینه‌كانی ده‌وروبه‌ری ره‌ققه رزگارده‌كه‌ن نزیكه‌ی 200 پارچه ته‌قه‌مه‌نییان دۆزیوه‌ته‌وه له‌ماوه‌ی رۆژانی سه‌ره‌تای سێهه‌مین قۆناغی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌دا و زیاتر له 500 مین و بۆمبی ده‌ستكردیشیان پوچه‌ڵكردۆته‌وه.\nوتیشی: "وره‌ی هێزه‌كانی سوریای دیمۆكرات زۆر به‌رزه به‌هۆی چه‌ندین فاكته‌ره‌وه، له‌نێویاندا په‌یوه‌ندیكردنی سه‌دان لاوی خه‌ڵكی ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری ره‌ققه."\nهه‌روه‌ها وتی ئه‌م ئه‌ندامه نوێیانه له‌و شارۆچكه و گوندانه‌وه دێن كه له‌كاتی یه‌كه‌م قۆناغی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌دا رزگاركراون یان له‌و ناوچانه هه‌ڵهاتوون كه هێشتا له‌ژێرده‌ستی داعشدان.\nوتی هه‌روه‌ها پشتگیریی خێڵه‌كان و سه‌ره‌كخێڵانی ناوچه گوندنشینه‌كانی ره‌ققه‌ش وره‌ی بەرزكردوونه‌تەوە.\nسوێند دەخۆم بەخودا دەبێت هێشتا سیخوڕی داعش لەوێ مابێت


دوو شاخه‌وانه ئه‌مه‌ریکایـیه‌که چاوه‌ڕێی گه‌ڕانه‌وه‌ی دادوه‌ره‌که‌ن\nپارێزه‌ری دوو شاخه‌وانه ئه‌مه‌ریکایـیه‌که‌ی له ئێران زیندان‌کراون ده‌ڵێت هێشتا چاوه‌ڕوانی گه‌ڕانه‌وه‌ی دادوه‌ری دووه‌م ده‌کات، که پێویسته واژۆی فرمانی ئازادکردنی هه‌ردوو شاخه‌وانه‌که بکات.\nپارێزه‌ر مه‌سعود شه‌فیعی گوتویه‌تی ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه چۆته دادگا به مه‌به‌ستی ته‌واوکردنی دۆسێی ئازادکردنی دوو ئه‌مریکاییه‌که (جۆش فه‌تال - شه‌ین باوه‌ر) به متمانه‌ی دارایی یه‌ک ملیۆن دۆلار ، به‌ڵام وه‌ک ده‌ڵێت دادوه‌ره‌که هێشتا نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه.\nشه‌فیعی پارێزه‌ر ده‌ڵێت ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری پێیان گوتووه چاوه‌ڕوانی په‌یوه‌ندی ته‌له‌فونی بێت که دادوه‌ره‌که گه‌ڕایه‌وه، به‌ڵام به ئاژانسی ده‌نگ و باسی ڕۆیته‌رزی گوتووه پێی وانییه به‌م زووانه ئه‌و په‌یوه‌ندیه ته‌له‌فونیه‌ی پێوه بکرێت.\nڕۆژی شه‌ممه یه‌کێک له دادوه‌ره‌کان دۆسێکانی ئازادکردنی هه‌ردوو ئه‌مریکاییه‌که‌ی واژۆ کردووه.\nپێشتر شه‌فیعی گوتبووی وا چاوه‌ڕوان ده‌کرێت دادوه‌ری دووه‌م ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه بگه‌ڕێته‌وه سه‌ر کار.\nله مانگی ڕابردوودا ئێران بڕیاری هه‌شت سال زیندانی کردنی دا به‌سه‌ر (باوه‌ر و فه‌تال)دا به تاوانی سیخوڕایه‌تی کردن و هه‌روه‌هاش به‌تاوانی چونه ناوه‌وه‌ی نایاسایی ئێرانه‌وه.\nڕۆژی 31 ی 7 ی ساڵی 2009 ئه‌م دوو ئه‌مریکیه و سارا شۆرد که له‌گه‌ڵیان بوو ده‌ستگیرکران، به‌لام ساڵی پار خانم شۆرد به متمانه‌ی دارایی 500 هه‌زار دۆلار به‌ربوو.\nهه‌رسێکیان ڕایده‌گه‌یه‌نن که بێتاوانن و ده‌ڵێن بۆ شاخه‌وانی له ده‌می پشووی خۆیاندا چونه‌ته شاخه‌کانی باکوری عێراق بۆ شاخه‌وانی و ده‌شڵێن ئه‌گه‌ر ئه‌و سنوره‌یان به‌زاندبێت که هیچ نیسانه‌یه‌کی لێ نییه ، ئه‌وا به هه‌ڵه بووه.


گفتوگۆ لەگەڵ فەیلەسووفی فەڕەنسی (کلیمۆن ڕوسی) – KurdRawm\nگفتوگۆ لەگەڵ فەیلەسووفی فەڕەنسی (کلیمۆن ڕوسی)\nوەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: سامان عەلی\nدەقی تەواوی ئەم وەرگێڕانە، گۆڤاری “فەلسەفە”، هاوینی ساڵی ٢٠١٦، لەگەڵ فەیلەسووفی کۆچکردووی فەڕەنسی؛ کلیمۆن ڕوسی سازی داوە، بە بۆنەی تێپەڕبوونی دە ساڵ بەسەر دامەزراندنی گۆڤارەکەدا، بێگومان ناونیشانی ئەم ژمارەیە لە گۆڤارەکەیش بەم جۆرە بوو: “فەلسەفە چییە؟”، بەشداریی کیلمۆن ڕوسی لەم ژمارەیەدا، کە سەرلەنوێ ئەرکەکانی فەلسەفەی ڕاستەقینەی دەستنیشانکرد، ئەوە بوو کە فەیلەسووف پێویست نییە خەباتگیڕ یاخود ڕۆشنبیرێکی پابەند بێت..\nڕۆژنامەنووس: “فەیلەسووفەکان هیچ شتێکی تریان نەکرد تەنها لێکدانەوەی جیهان نەبێت بە بڕێک شێوازی لە یەکدی جیاواز، بەڵام ئەوەی کە لەوە گرنگترە گۆڕینێتی”، دەربارەی ئەم وتەیە، کە دەدرێتە پاڵ هەریەک لە مارکس و ئەنگڵس، چی دەڵێیت؟\nکلیمۆن ڕوسی: بەشی یەکەم و دووەمی ئەو وتەیە هەردووکیان چەوتن. سەبارەت بە زۆرێک لە بیرمەندان، مەرجی فەلسەفە گۆڕینی جیهان نییە، هەروەها لێکدانەوەیشی نییە، بەڵکو مەرجی ڕاستەقینەی فەلسەفە دەستکردنە بە گەڕان لەپێناوی دانایی و شادییدا. بەم شێوەیە، فەلسەفە گەڕانە بە دووی هاوئاهەنگیی لە نێوان قەوماو و خۆماندا. بەڵام من، تا ڕادەیەکی زۆر، پێموایە دوو مارکس هەن. دانەیەکیان بە شوێن گۆڕینی جیهاندا دەگەڕێت- شایانی باسە، مارکس بەتایبەتی لەم خاڵەدا، ئەفسانەی شاری چاکەخوازی-ی تۆماس مۆر (١٤٧٨-١٥٣٥) لە نێو کتێبەکەیدا؛ یۆتۆپیا، بەرهەم دەهێنێتەوە و- پێشبینیی ئەوە دەکات کە شۆڕشگێڕان لە داهاتوودا دەتوانن لە توالێتی لە زێڕ دروستکراودا دەست بە ئاو بگەیەنن. لەم ڕووەوە مارکس لە یۆتۆپیستێکی تر بەولاوە زیاتر نییە. لەلایەکی ترەوە مارکسێکی تر هەیە زۆر جێی سەرنجی منە چونکە خوێندنەوەیەکی ورد بۆ ڕاستیی کۆمەڵایەتی-سیاسی دەکات. ئەو خزمەتەی کە مارکس بە ئابووریی کرد، هاوتای ئەو خزمەتەیە کە نیتچە بە دەروونناسیی کرد، واتە ئەو ئامانجە داپۆشراو و شاردراوەکانی ئابووریی پەیدۆزی کرد و ڕووتکردەوە. نیتچە ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئاکار هیچی تر نییە بێجگە لە بەهانەیەک لەپێناوی پەردەپۆشکردنی هەستە جیاوازەکانی لاوازیی و قین و زەلیلیدا. بە هەمان شێوە مارکس ئەوەی ڕوونکردەوە کە لە پشت ڕووکاری سەرنجڕاکێشی دامەزراوە سیاسییەکان و بتی کاڵادا، بەرژەوەندییە داراییەکان خۆیان شاردووەتەوە. بە بڕوای من ئەم شێوازە لە ڕۆشنایی خستنە سەر میکانیزمە شاراوەکانی هەر دیاردەیەک، شوێندەست و کاریگەریی فەیلەسووفێکی گەورەی بەسەرەوەیە.\nڕۆژنامەنووس: هەموو فەلسەفەکەت لە دەوری گەڕان بە شوێن ڕاستییدا دەخولێتەوە. ئاخۆ ئەمەیە ئەو شتەی کە وات لێ دەکات لە یۆتۆپیست و چاکسازییخوازان زۆر بەگومان بیت؟\nکلیمۆن ڕوسی: بێگومان… لە کۆتایی کتێبەکەمدا؛ “ڕاستیی و کۆپییەکەی” بە شێوازێکی ڕوون گوزارشتم لەوە کردووە، لەم چوارچێوەیەیشدا تەنها دەتوانم ئەو بڕگەیە بدەمەوە بە گوێتدا کە بۆ هەموو ئەو ئایدیۆلۆژییانەم تەرخانکردووە کە دەیانەوێت وێنای جیهانێکی جوان و نموونەییمان بۆ بکەن: “دواجار دەمێنێتەوە ئەوەی هەموو وەهمەکان ئاشکرا بکەین- واتە هەموو ئەو سەرگەردانییانە – کە لە نێو هەموو ئەو پڕۆژە ئایدیۆلۆژییانەدا هەن کە جیهان لە کۆن و نوێدا بەخۆیەوە بینیون و، کاریگەرییان لەسەر دەروونی دەستەجەمعی زۆر بوو؛ بۆ نموونە لە شێوە جیاوازەکانی ڕەتدانەوەی قەوماوی زیندوودا.. بەڵام ئەم ئاشکراکردنە پشتئەستوورکراوە بە بڕێک بەڵگەی بەهێز، ڕەنگە بەرەو هەندێک مشتومڕی بێسوودمان بەرێت و، لە باشترین دۆخدا، دواجار هیچ ئەنجامێکی تری نابێت تەنها جەختکردنەوە لەسەر بڕێک ڕاستیی بەڵگەنەویست نەبێت. ئەم چەشنە لێکدانەوە وردە ئاسانە، بەڵام بێزارکەرە هەر بۆیە بڕیارمدا خۆمی لێ بپارێزم”.\nڕۆژنامەنووس: بێجگە لەو چەند دێڕە، لە نێو کتێبەکانتدا باسی سیاسەتت نەکردووە.\nکلیمۆن ڕوسی: نەخێر… گوێ بە سیاسەت نادەم و سیاسەتم لا گرنگ نییە.\nڕۆژنامەنووس: ئەوە، سەبارەت بە فەیلەسووفێک کە قوتابیی لویس ئاڵتۆسێر بووە، شتێکی سەیرە. بەتایبەتی ئەگەر ئەوەمان لە یاد بێت کە هەموو بیرمەندانی نەوەی تۆ؛ میشێل فوکۆ، کە بەرەوڕووی دەسەڵات و بەتایبەتی سیستەمی بەندیخانەکان بووەوە و، پییەر بۆردیۆ، کە بەتوندیی ڕەخنەی سیستەمی قوتابخانەیی کرد کە بەرپرسیارە لە بەرهەمهێنانەوەی جیاوازییە چینایەتییەکان و، ژاک دێریدا، کە لە ساڵی ١٩٨١دا پشتیوانیی لە یاخیبووانی سیاسی لە پراگ کرد. ئەی تۆ، هیچ، تەنانەت شەڕێکیشت نەکردووە؟\nکلیمۆن ڕوسی: نەخێر هەرگیز، ئەو بیرۆکەیە هەرگیز سەرنجی ڕانەکێشاوم، لەبەرئەوە سەیرم لێ دێت کاتێک کە دەبینم کتێبەکانم ساڵ لەدوای ساڵ برەوی زیاتر پەیدا دەکەن. من باسی دەنگوباس و هەواڵی ڕۆژانە ناکەم و، ڕۆڵی ڕۆشنبیری گشتی ناگێڕم. بە بڕوای من، فەلسەفە کۆششێکی ناوەکییە لەپێناوی تێگەیشتن و پەسەندکردنی ڕاستیی یاخود پێکهاتنەوە لەگەڵیدا، ڕێگایەکە لە هەردوو گوێیەکەیدا شادیی و بەختیارییەکی زۆر دەبینین. بەوپەڕی ڕاستگۆیی، ئەوەی کە وزەی خۆم لە زانینی ئەوەدا خەرج بکەم کە ئایا نرخی بلیتی شەمەندەفەر گران دەبێت یان نا، ئەوە شتێکە هیچ ڕۆژێک لە ڕۆژان بە مێشکمدا نەهاتووە.. بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا، من ئەوەت وە بیر دەهێنمەوە کە لایەنی کەم دەقێکم دەربارەی سیاسەت نووسیوە؛ “چەند سەرنجێک دەربارەی دەسەڵات”، کە لە دەستپێکی کتێبەکەمدا؛ “فەیلەسووف و هونەری جادوو” بڵاوکراوەتەوە.\nڕۆژنامەنووس: ئەمە، بە بەراورد بەو سی کتێبەی کە نووسیوتن، هیچە. پێشتر لە هیچ پارتێکی سیاسیدا کارت کردووە؟\nکلیمۆن ڕوسی: هەرگیز.. کاتێک کە ڕۆژنامە و گۆڤارەکان دەخوێنمەوە، تووشی داخورپان دێم کە دەبینم تیایاندا ژیاننامەی کەسانێکی “پابەند” دەخەنەڕوو. ئەم بابەتە دەمخاتە پێکەنین. هەر ئەوەندە بەس نییە کە ئەندازیار یاخود پیانۆژەن بیت. بەڵکو پتر لەوە پێویستە پابەند بیت. من، بەسادەیی، دەمەوێت کەسێک ئەوەم بۆ ڕوونبکاتەوە مەبەست چییە کاتێک کە ژنە گۆرانیبێژێک بە پابەند ناودێر دەکەین. ئەم مەزەندەکردنە لەڕادەبەدەرەی ئەو شتەی کە بە “پابەندبوون” ناوزەد دەکرێت، زێدەڕۆیی تێدا کراوە؛ وەک دەبینن ئێستا بووین بە هاوڕێی ئاشپەزە پابەندەکان و وەرزشکارە پابەندەکان… شتەکە بووەتە شتێکی بێزارکەر.\nڕۆژنامەنووس: ئەم هەڵوێستەت دەشێت زۆر کەس تووشی داخورپان بکات؛ ئایا بڕێک ڕاستیی داخورپێن، ژمارەیەک بەستێنی مێژوویی یاخود بڕێک شێوە لە ناچارکردن بوونیان نییە کە پەسەندکردن یاخود پێکهاتنەوە لەگەڵیاندا دژوارە.\nکلیمۆن ڕوسی: گومانی تێدا نییە. بەڵام من خۆم ئەو شتەی کە بە پلەی یەکەم لەلام گرنگە، شادیی ژیانە، شادیی ئەفسوناویی ئەوەی کە بەڕاستیی بوونم هەیە. وەک هاونیشتمانییەک بڕێک بۆچوونی دیارییکراوم هەن و، دەچم بۆ دەنگدان بۆ سەر سندوقەکانی دەنگدان. بەڵام وەک فەیلەسووفێک گوێ بەوە نادەم و، ئەو بۆچوونانە بیرکردنەوەم سەرقاڵ ناکەن. تەنها شادیی سەرقاڵم دەکات و، هەر ئەویش ڕێگام ڕۆشن دەکاتەوە. ئەم هەستەم لە منداڵییەوە لەگەڵ بوو. بەردەوام و بەبێ وچان ئەم دەستەواژەیەم دەگوتەوە: “چەند جوانە ئەوەی کە مرۆڤ بوونی هەبێت”. لەو سۆنگەیەیشەوە کە لە ساڵی١٩٣٩دا لە دایک بووم، ئەم بابەتە باوکم و دایمی بە خۆیەوە سەرقاڵ کردبوو، چونکە ئەوان بڕوایان وا بوو کە ئەم دەربڕینە ئاهەنگئامێزە، لە سای داگیرکاریی ئەڵمانەکاندا، لە شوێنی خۆیدا نییە.\nڕۆژنامەنووس: لەم شتەوە ئەوە تێدەگەم کە فەلسەفە لە دیدی تۆدا بوێریی ڕوانینە لە ڕووخساری قەوماو هەرچۆنێک بێت، دڵڕەق بێت یاخود جوان.\nکلیمۆن ڕوسی: زۆربەی هەرە زۆری فەیلەسووفەکان بیرۆکەیان لە قەوماو لا پەسەندترە، لێکدانەوەی ڕووتیان لەوە پێ باشترە کە لە پێش چاویانە. ئەم شێوازە بونیادنراوە لەسەر بنەمای دوورخستنەوەی سەرنج لەسەر ڕاستیی، لای هەموو فەیلەسووفە ئایدیالییەکان دەبینین، لە پێش هەموویشیانەوە لای ئەفلاتون. لە ڕوانگەی ئەفلاتوندا، کێ زیاتر مافی بوونی هەیە؟ وەڵامەکەی ئەمەیە: بیرۆکەی کورسی، کورسیی دروستکراو لەلایەن دارتاشەوە لە پێچەوانەبوونەوە یاخود ڕەنگدانەوەی بیرۆکەی کورسی بەولاوە زیاتر نییە. کورسیی نیگارکێشراویش لەلایەن ئەو نیگارکێشەوە کە ئەوەی وەک نموونەیەک وەرگرتووە کە دارتاشەکە دروستیکردووە، لە ڕەنگدانەوەیەکی دوو هێند بەولاوە زیاتر نییە (ڕەنگدانەوەی ڕەنگدانەوەیە). بەڵام ئەم چەشنە ڕوانینە بۆ شتەکان، چەوتییەکی زۆری تێدایە. ئێمە، جارێکی تر، لە سەدەی بیستدا، لای لیڤیناس، لەگەڵ هەمان ڕوانگەدا ڕووبەڕوو دەبینەوە: “باشترین شێواز بۆ دیداری ئەویتر، تەماشانەکردنی تەنانەت ڕەنگی چاوەکانیشێتی”. بە بڕوای لیڤیناس، لە پشت ئەویترەوە، ئەویتر بە واتا بەرین و فراوانەکەی خۆی شاردووەتەوە، واتە خودا یاخود هەر شتێکی لەو جۆرە. ئەوە چ گەمەیەکی غەمناکە. واتە تەنانەت ئەو ژنەی بەیدەستی دەستبازییەکانمان دەبێت، دواجار ژن نییە و، ئەو مەیەیش کە دەیخۆینەوە و تامی دەکەین، لەڕاستییدا مەی نییە. توانایەکی سەیرە ئەم توانا لەڕادەبەدەرەی کە فەیلەسووفەکان هەیانە و وایان لێ دەکات چاوپۆشی لەو شتە بکەن لە قەوماوە و لە بەر دەمیاندا هەیە.\nڕۆژنامەنووس: ڕاستیی، بە بڕوای تۆ، هەر شتێکە کە قەوماوە و هەیە.\nکلیمۆن ڕوسی: بەڵێ، من بەو جۆرە دەیناسم. قین و بێزێکی زۆر لەو شێوازەدا هەیە کە بە هۆیەوە لەدایکبوونی فەلسەفە لای گریکەکان دەخەینەڕوو. سەبارەت بە کۆپییە فەڕمییەکە، هەموو شتێک لە دژبەریی نێوان هیراکلیتس-ی بیریاری گۆڕان و، پارمنیدس-ی بیریاری چەسپاوییەوە دەستیپێکرد. هیراکلیتس سروشپێبەخشی هەموو ئەو بیرمەندانەیە کە پێماندەڵێن جیهان ناسەقامگیر و بزواوە، بیرمەندانێکی لە نموونەی ئیپیکۆر و لۆکریس و منتاییەکان. بەڵام پارمنیدس بە دامەزرێنەری ئەو فەلسەفە ئایدیالییە دادەنرێت کە گرنگیی بە شێوە ئەزەڵییەکان و، چەسپاویی و ڕاستیی لە وێنە تاهەتاییەکەیدا دەدات. بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا، کاتێک کە هەڵبەستێکی پارمنیدس دەخوێنینەوە کە بە لەمێژینترین ڕانانی فەلسەفی لەقەڵەم دەدرێت، دەبینین گوتارەکەی مۆرکی ماتەریالی بەسەریدا زاڵە؛ وردبوونەوە لە هەندێک لە بڕگەکانی ئەم هەڵبەستە ئەو شتە بەڕوونیی دەردەخات.\nئەم بەدحاڵیبوونە هۆکارەکەی بۆ کۆتایی هەڵبەستەکە دەگەڕێتەوە کە سەبارەت بە سنووری جیاکەرەوەی نێوان بوون و نەبوون ئاڵۆزیی و ناڕۆشنیی بەسەریدا زاڵە. گەورە فەیلەسووفەکان فریوی ئەو شتەیان خوارد: نیتچە و هایدێگەر پێیانوابوو پارمنیدس بیرمەندی بوونە لە شێوە ئایدیالییەکەیدا نەک لە شێوە قەوماوەکەیدا. ئەفلاتون ئەو هەڵەیەی لە لێکدانەوەدا نەکرد؛ هەر بۆیە دەبینین سوکرات لە نێو ئەو گفتوگۆیەدا کە ناوی “سۆفستائی”یە، دەڵێت؛ سەبارەت بە فەیلەسووفەکان، کاتی ئەوە هاتووە باوکی خۆیان بکوژن، مەبەستی لە پارمنیدس-ـە. بەم پێیە لای هیراکلیتس و لای پارمنیدس-یش وەکو یەک، بابەتەکە پەیوەندیی بە ژمارەیەک فەلسەفەی ڕاستەقینە و قەوماوەوە هەیە کە تاکە ئامانجیان پاراستنی مرۆڤە لە کەوتنە نێو وەهمە جیاوازەکانەوە. بە دەربڕینێکی تر؛ ئەمە ئەو شتە یاخود ئەو بابەتەیە کە پتر لە سیاسەت بیرکردنەوەی من سەرقاڵ دەکات.\nمنداڵ لە چەقی کۆمەڵگەدا\nمۆدێرنیزم و پۆست مۆدێرنیزم (بەشی یەکەم)\nسۆسیالیزاسیونى منداڵ تا پێش قۆناغى هەرزەکارى (بەشی دووەم)\nسایبه‌ر سپه‌یس؛ له‌به‌رگرتنه‌وه‌ی زڕه وێنه


ڤیزای ئەوروپا بۆ هاونیشتمانیانی کوردستان\nلەلایەن د. دلاوەر ئاژگەیی 7/9/2017\nئەمڕۆ داواکاری ڤیزای وڵاتان بە تایبەتی وڵاتانی ئەوروپی بۆ هاونیشتمانیانی کوردستان پرسێکی گرنگە بە تایبەتی بۆ ئەو کەسانەی کە بۆ وەرگرتنی چارەسەری پزشکی یا کاری بازرگانی یا خوێندن و گەشتوگوزار نیازی سەفەریان هەیە بۆ دەرەوەی وڵات.\nبیگومان وەرگرتنی ڤیزا بە تایبەتی ڤیزای شنگن کارێکی ئەستەمە و رۆژانە خەڵکانێکی زۆر داواکاری پێشکەشی کۆنسوڵی وڵاتان دەکەن و چاوەڕوانی وەرگرتنی ڤیزای ئەوروپان و لە زۆر حاڵەتدا داواکارییەکانیان رەتدەکرێنەوە.\nچارەسەری بنەڕەتی بۆ ئەم کێشەیە رێککەوتنی نێوان کوردستان و وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا و وڵاتانی دیکەیە بە شێوازیک کە رێککەوتن بکرێت تا لە داهاتوودا هاونیشتمانیانی کوردستان بە ئاسانی ڤیزایان پێ بدرێت بۆ ئەوەی بتوانن بە ئاسانی سەفەرەکانیان ئەنجام بدەن.\nئەو جۆرە رێککەوتنەش ناکرێت کاری لە سەر بکرێت تاوەکو ئەو کاتەی کوردستان وڵاتێکی سەربەخۆ نەبێت و بە پێی یاسایی نێودەوڵەتی مافی واژۆکردنی رێککەوتنامەکانی نێودەوڵەتی نەبێت.\nئەم بابەتە لە زۆر کۆبوونەوە لە گەڵ لایەنە دەرەکییەکان باسی لێوەکراوە و وەڵامەکە ئەوە بووە کە کوردستان ئەگەر وڵاتێکی سەربەخۆ و خاوەن پاسپۆرتی خۆی با دەیتوانی ئەو داواکارییە پێشکەش بە وڵاتان بکات و رێککەوتنی لە سەر بکات.\nلەلایەکی دیکەوە کۆمپانیا فڕۆکەوانیە بیانییەکان بە رێژەیەکی بەرچاو سەفەر بۆ کوردستان زیاد دەکەن و هێڵی ئاسمانی ئەو وڵاتانەی کە تاوەکو ئیستا گەشتیان بۆ کوردستان دەست پێنەکردووە، گەشتەکانیان دەست پێ دەکەن و ئەمەش دەبێتە هۆی دابەزینی نرخی بلیتی سەفەر بۆ هاونیشتمانیان.\nبە واتایەکی دیکە سەربەخۆیی کوردستان دەرگاکانی دەرەوە بەڕووی هاونیشتمانیانی کوردستان دەکاتەوە و بوار بۆ سەفەرکردن بە رێژەیەکی بەرچاو ئاسانتر دەکا.\n*دلاوەر ئاژگەیی، نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە یەکێتی ئەوروپا\n14 1 Dlgash | 8/9/2017\nانشاالله اول ده وله ت به پاسبورتي كوماري كوردستان سه فه ري بو بكه م ائيسرايل بيت\nنیشانەکردن : کوردستان , گشتپرسی ,\n21202 ژمارەی بینین


راپۆرتی مەیدانیی تیمی رووداو لە بەنگلادیش لەبارەی موسڵمانانی بۆر\nراپۆرتی مەیدانیی تیمی رووداو لە بەنگلادیش لەبارەی موسڵمانانی بۆرما\nلەلایەن رۆژ عەلی زاڵە 19/9/2017\nرۆژ عەلی زاڵە، نێردراوی رووداو لەنێو ئاوارەکانی بۆرما\nرووداو - بەنگلادیش\nتیمی میدیایی رووداو لە سەردانێکدا بۆ نێو ئاوارە موسڵمانەکانی بۆرما لە راستی و دروستی دۆخی موسڵمانانی بۆرما لە بەنگلادیش دەکۆڵێتەوە. سەردانکردنی رووداو بۆ بەنگلادیش و سنووری بۆرما، دوای ئەوە هات کە دەوڵەتی بۆرما دەرگای بەڕووی رۆژنامەڤاناندا داخست و، تائێستا تەنها یەک گرووپی رۆژنامەنووسان سەردانی ئەو وڵاتەیان کردووە، ئەوانیش لەژێر کۆنترۆڵی تەواوەتی سوپای بۆرمادا بوون. بۆیە ئەو زانیارییانەی دەستی رووداو کەوتوون، زۆربەیان لەسەر زاری ئاوارەکانەوە وەرگیراون و، رووداو ناتوانێت سەربەخۆ پشتڕاستیان بکاتەوە.\nموسڵمانانی بۆرما کێن؟\nموسڵمانانی بۆرما، بە رۆهینگا ناسراون، گرووپێکی ئیتنی هیندۆ-ئاری بێ دەوڵەتن، لە باکووری هەرێمی راخاین دەژین. نەتەوە یەکگرتووەکان بە چەوساوەترین گرووپی سەر رووی زەوی ناویان دەبات. رۆهینگاییەکان 86%ـیان موسڵمانی سوننی سەر بە مەزهەبی حەنەفین و، ژمارەیەکی کەمیان هیندۆسن. خۆیان دەڵێن چەندین نەوەیان لەو هەرێمەدا ژیاون، لە رابردوودا پێش دروستبوونی دەوڵەت و سەربەخۆبوونی میانمار (بۆرما)، ئەوان خاوەنی دەسەڵات و بەڕێوەبردنی کاروبارەکانی خۆیان بوون. پێش تووندوتیژییەکانی ئەم دواییانە، ژمارەی رۆهینگاییەکان لە یەک ملیۆن زیاتر بوون لە میانمار. لە چەند وڵاتێکی دیکەدا ژمارەیەکی بەرچاوی رۆهینگایی دەژین، لەوانە 900 هەزاریان، بە ئاوارەکانی دوای 25-9-2017ـەوە لە بەنگلادیش، نزیکەی 200 هەزار رۆهینگایی لە پاکیستان، نزیکەی 100 هەزار لە تایلەند، نزیکەی 40 هەزار لە مالیزیا، هەروەها 40 هەزاریان لە هیندستاندا دەژین، هەفتەی رابردوو حکومەتی هیندستان بڕیاری دا ئەو ئاوارانە دیپۆرت بکاتەوە، بەڵام تاوەکو ئێستا بڕیارەکە جێبەجێ نەکراوە و لە دادگای باڵای هیندستان تانەی لێدراوە.\nحکومەتی بۆرما، رۆهینگاییەکان وەکو کۆچبەری نایاسایی لەقەڵم دەدات. ئەوان پێیان وایە رۆهینگاییەکان بە رەگەز خەڵکی بەنگلادیشن. لە دەستووری بۆرمادا رۆهینگاییەکان وەکو گرووپێکی ئیتنی بۆرما نەناسێنراون و، لە هەمواری ساڵی 1982دا هاووڵاتیبوون لە رۆهینگاییەن سەندرایەوە. میانمار و بوودیەکانی ئەو وڵاتە لە زۆربوونی دانیشتووانی موسڵمانەکان دەترسن و وەکو هەڕەشە بۆ سەر میانمار دەیبینن. چوار ساڵ لەمەوبەر هەرێمی راخاین یاسایەکی دەرکرد کە بەپێی ئەو یاسایە؛ دانیشتووانی شارە موسڵمانەکان بۆیان نەبوو زیاتر لە دوو منداڵیان هەبێت، بەڵام یاساکە هەڵوەشێنرایەوە و جارێکی دیکە هەموارکرایەوە، ئێستاش روون نییە یاساکە بەتووندی جێبەجێدەکرێت یان نا. خێزانە رۆهینگاییەکان زۆریان ژمارەی منداڵیان زۆرە و، بەجۆرێک زۆربەی خێزانەکان نزیکەی 8-10 سەرخێزان دەبن. وین مایانگ، گوتەبێژی هەرێمی راخاین لەکاتی دەرکردنی بڕیاری سنووردارکردنی رێژەی منداڵدا گوتی "زۆربوونی رێژەی موسڵمانەکان 10 هێندەی زۆربوونی بوودیەکانە. بۆ ئەوەی تووندوتیژی نێوان بودی و موسڵمانەکان کەمبێتەوە، پێویستە سنوورێک بۆ زۆربوونی منداڵ و فرەژنی لەنێو موسڵمانەکان دابنرێت". هەروەها یاسای هاوسەرگیری رۆهینگاییەکان ناچار دەکات مۆڵەت لە حکومەت وەرگرن پێش ئەنجامدانی هاوسەرگیری. هەندێکجار ئەو رەزامەندیە نزیکەی دوو ساڵی پێدەچێت و لەکاتی وەرگرتنی رەزامەندیشدا ژن و مێردی نوێ پێویستە بەڵێن بدەن دوو منداڵ زیاتریان نەبێت. ئەم یاسایە وای کردووە ئافرەتان بە رێگەی ناتەندروست و مەترسیدار، منداڵی سێیەمیان لەبارببەن.\nرۆهینگاییەکان بە هەمان زمان و زاراوەی ناوچەی کۆکس بازاڕی بەنگلادیش قسە دەکەن و لە بۆرما حکومەت بە بەنگالییەکان ناویان دەبات. لە لیستی گرووپە ئیتنیەکاندا، کە 135 گرووپن، ناوی رۆهینگاییەکان نەهاتووە و نکۆڵی لە بوونیان وەکو گرووپێکی ئیتنی دەکرێت.\nیەکەمجارە رۆهینگاییەکان کۆڕەو دەکەن؟\nلەدێر زەمانەوە هەرێمی ئاراکان و ناوچەی موسڵمانە بۆرماییەکان جێگەی ململانێی ئایینی و ئیتنی بووە. تاوەکو ئێستا چەندجارێک رۆهینگاییەکان بە گرووپی گەورە کۆچیان کردووە و، لە دەستی کوشتاری وڵاتەکەیان هەڵهاتوون. رێکخراوی هیومان رایتس وۆچ مێژووی هەڵهاتنی رۆهینگاییەکان بۆ کۆتاییەکانی ساڵانی 1700ـەکان و، سەرەتای 1800ـەکان دەگەڕێنێتەوە. هەروەها لە 1940 و 1978یشدا جارێکی دیکە ژمارەیەکی زۆر رۆهینگاییەکان ئاوارە بوون. لە ساڵی 1991 -1992 رۆهینگاییەکان کۆڕەوێکی دیکەیان ئەنجامدا، بەڵام هیچیەک لەو کۆڕەوانە، هێندەی کۆڕەوەکەی 25-8-2017 گەورە نەبووە.\nلەماوەی دوو هەفتەدا دوای رووداوەکانی 25ـی 8، نزیکەی 270 هەزار رۆهینگایی ئاوارەی بەنگلادیش بوون. ئەم ژمارەیە بەردەوام و رۆژانە زیاددەکات. دوا راپۆرتی سەنتەری رێکخستنی هاوکارییە مرۆییەکان لە شاری کۆکس بازاڕی بەنگلادیش، ژمارەی ئاوارەکان بە 415 هەزار کەس دەخەمڵێنێت. ئەو راپۆرتە لە 17ـی 9ـی 2017 بڵاوبووەتەوە. هاتنی ئاوارەی نوێ هێواشتر بووەتەوە، بەڵام بەردەوامە.\nدوا کۆڕەوی رۆهینگاییەکان بۆ دروست بوو؟\nلە 25-8-2017 گرووپی چەکداری حەرەکەی یەقین، کە ئێستا بە ئارسا ناسراوە، هێرشی کردە سەر 24 بارەگای پۆلیس و سەربازی بۆرما. لە بەرامبەردا سوپای بۆرما و هەندێ گرووپی رادیکاڵی بۆرمایی، هێرشیان کردە سەر گوند و هاووڵاتیانی مەدەنی رۆهینگایی. لە پێکدادانەکەدا، بۆرما دەڵێت 400 کەس کوژراون و زۆربەی کوژراوەکان هاووڵاتیانی موسڵمانن، بەڵام نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت "ئەگەر بڵێین هەزار کەس کوژراون، کەممان گوتووە". دوای ئەو تووندوتیژییانە، زۆر هاووڵاتی دیکە بەهۆی ماندوویی لەسەر رێگە، نەبوونی خواردن و سەختی برینەکانییانەوە کوژراون. ژمارەی دروستی کوژراوەکان و ژمارەی دروستی ئاوارەکان نازانرێت.\nناوچەی سەر سنووری بۆرما بە درێژایی چەندین کیلۆمەتر ئاوارەی بۆرمای لێکەوتووە، ژمارەیەکی زۆر لەو ئاوارانە ناوی خۆیان لای حکومەتی بەنگلادیش تۆمار نەکردووە. دوا راپۆرتی حکومەتی بەنگلادیش لە 9-9-2017 بڵاوبووەوە ژمارەی ئاوارەکان بە 294 هەزار کەس دەخەمڵێنێت. حکومەتی بەنگلادیش داوای 77 ملیۆن و 100 هەزار دۆلار دەکات بۆ ئەوەی بتوانێت مامەڵە لەگەڵ دۆخەکەدا بکات.\nگرووپی ئارسا (حەرەکەی یەقین) کێن و چیان دەوێت؟\nگرووپی ئارسا، لە لایەن کەسێکی رۆهینگایی بە ناوی عەتائوڵاوە سەرکردایەتی دەکرێت. عەتائوڵا لە کاراچی، پاکستان لەدایک بووە و لە شاری مەککە لە سعودیە گەورە بووە. بەشێکی زۆری ئەندامانی سەرکردایەتیی گرووپەکە، ئەو رۆهینگاییانەن کە لە سعودیە ژیاون. حکومەتی بۆرما دەڵێ ئاراسا شەڕ بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی ئیسلامی بۆ رۆهینگاییەکان دەکات و بەوە تۆمەتباریان دەکات کە پەیوەندییان بە گرووپی جیهادیی بیانییەوە هەیە. حکومەتی بۆرما ئەو گرووپە وەکو گرووپێکی تیرۆریست دەناسێنێت. ئاراسا ئەو ناولێنانە رەتدەکاتەوە، خۆی بە بەرگریکاری مافی مرۆڤی رۆهینگایی دەناسێنێت. ئاراسا پێشتر بە حەرەکەی یەقین دەناسرا، بەپێی راپۆرتی گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتی، ئاراسا لە ساڵی 2012 و، دوای هەندێک خۆپیشاندان و پێکدانانی نێوان موسڵمانان و بوودییەکان دروست بوو، دواتر لە مانگی سێی ئەمساڵدا لەژێر ناوێکی نوێ بە ناوی سوپای پاراستنی رۆهینگاییەکانی ئاراکان (ئاراسا) پەخشنامەیەکی بڵاوکردەوە، تێیدا رایگەیاند ئەوان شەڕ بۆ ئازادی و مافی مرۆڤی رۆهینگاییەکان دەکەن و دوورن لە کاری تیرۆریستی.\nدوایین پەخشنامەی ئەو گرووپە لە 14-9-2017 بڵاوبووەوە، تێیدا دەڵێن ئەوان بەهیچ شێوەیەک پەیوەندییان بە ئەلقاعیدە و داعش و سوپای ئیسلامییەوە نییە و ناشیانەوێت چەکدارانی ئەو گرووپانە هاوکارییان بکەن. هەروەها دەڵێن ئەوان ئامادەی هاوکاریکردنی وڵاتانی ناوچەکەن بۆ رێگەگەرتن لە چوونی گرووپی و چەکداریی تیرۆریستی بۆ ناوچەی ئاراکان.\nدوای هێرشەکەی ئارسا، سوپا و گرووپە تووندەڕەوە بوودییەکان بەشێوەیەکی هەڕەمەکی نزیکەی هەزار کەسیان کوشت و گوندی موسڵمانەکانیان سووتاندن.\nدوای ئاوارەبوونی موسڵمانەکان، گرووپی ئارسا لە 10-9-2017 ئاگربەستێکی تاکلایەنانەی راگەیاند و، داوای لە میانمار کرد رێز لەو ئاگربەستە بگرێت تاوەکو رێکخراوەکان بتوانن بەهانای ئاوارەکانەوە بچن، بەڵام حکومەتی میانمار داواکەی رەتکردەوە.\nئاوارە موسڵمانەکان چی دەڵێن؟\nلەگەڵ هەر خێزانێکی ئاوارە قسەمان کرد باسیان لەوە دەکرد منداڵێکیان یان زیاتریان کوژراوە، باوک، برا، ژن و تەنانەت ئاژەڵەکانیان بە دەستی ئەنقسەت بەدەستی سوپا و گرووپی تووندڕەوی بوودییەوە کوژراون تاوەکو وەدەربنرێن. هەرچەندە رووداو ناتوانێت تاکلایەنانە و سەربەخۆیانە ئەم چیرۆکانە پشتڕاست بکاتەوە، بەڵام دووبارەبوونەوەی هەمان سەرگوزشتە لەلایەن چەندین کەسەوە، گەواهی دروستی هەندێک لەو چیرۆکانە دەدەن.\nژمارەیەکی زۆری ئاوارەکان بە رووداویان دەگوت "خانووەکەمان سووتێنرا"، یان "کە بینیمان خانووەکانی گوند گڕیان تێبەربوو، ئێمەش هەڵاتین". تیمی میدیایی رووداو توانی لەنزیکەوە گوندێکی سەر سنوور ببینێت، کە ئاسەواری سووتاندنی پێوە دیاربوو. هەروەها هیومان رایتس وۆچ لەڕێگەی مانگە دەستکردەکانەوە وێنەی 60 گوندی سووتاوی بینیوە، کە زۆربەی گوندەکان پاش کاردانەوەی سووپا گڕیان تێبەردراوە. هەروەها ئەو تیمە رۆژنامەوانییەی سوپای میانمار لەژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بردیاننە هەندێک ناوچە، دەڵێن گرووپی بوودیی تووندڕەویان بینیوە، کە لە گوندە سووتێنراوەکان هاتوونەتە دەرەوە.\nحکومەت و سوپای میانمار دەڵێن گرووپی ئاراسا و موسڵمانەکان بۆ خۆیان گوندەکانیان دەسووتێنن بۆ ئەوەی بۆرما بەو تاوانانە تۆمەتبار بکەن.\nدۆخی ئاوارەکان چۆنە؟ هاوکاری دەکرێن؟\nزیاتر لە 161 هەزار ئاوارە لەسەر شەقامەکان و بێ شوێن و خێوەت ماونەتەوە، بەپێی راپۆرتی سەنتەری ریکخستنی هاوکارییەکان کە 17-9-2017 بڵاوبووەتەوە؛ خواردن و خواردنەوە بە ئەستەم دەست دەکەوێت. دەبێت چەند کاژێرێک لەریزدا بووەستن، یان لەنێو پاڵەپەستۆیەکی زۆردا خواردن لەو ئۆتۆمبیلانەوە بگرنەوە، کە خواردنیان بۆ فڕێ دەدەن. لەکاتی وەرگرتنی هاوکارییەکاندا، هەفتەی رابردوو دوو ئافرەت و منداڵێک کەوتنە ژێر پێ و گیانیان لەدەستدا. ئەو هاوکارییانەی هەن، بێسەروبەرن، هەماهەنگی لەنێوان رێکخراوەکاندا نییە. 18-9-2017 پارتی ئۆپۆزیسیۆنی بەنگلادیش، پارتی نەتەوەیی بەنگلادیش (BNP) داوای لە حکومەتی وڵاتەکەی کرد، سوپا چاودێریی هاوکارییە مرۆییەکان بکات.\nتیمی میدیایی رووداو زیاتر رێکخراوە ناوخۆییەکان و خۆبەخشە بەنگلادیشیەکانی بینی، کە خواردن و پێداویستییان بۆ ئاوارەکان دەهێنا. هەروەها رێکخراوێکی ئیتاڵی بڕێک خواردنی کەمی هێنابوو، بەڵێنی گەیشتنی هاوکاری دا لەکۆتایی مانگ. رێکخراوی تیکای تورکی و ئای ئۆم لە کامپەکاندا هەن و وردە ورردە رێکخراوی دیکە دێنە ناوچەکە بۆ پێشکەشکردنی هاوکاری بۆ ئاوارەکان.\nتائێستا مالیزیا و تورکیا بە شێوەیەکی سەرەکی هاوکاری بەنگلادیش بوون، هیندستانیش بڕێک هاوکاری ناردووە و بەڵێنی هاوکاری زیاتر دەدات.\nبیرە ئاوەکانی نێو کامپەکان، زۆرجار نۆرەی دوورودرێژیان لەسەر دروست دەبێت، ئاوارەکان دەبێت ماوەیەکی زۆر رێ بکەن تاوەکو دەگەنە سەر بیرە ئاوەکان. ژمارەیەکی زۆری ئاوارەکان، بەتایبەتی ئەوانەی خێوەتیان نییە لە رووبارەکانی نزیک کامپەکان خۆیان دەشۆن؛ پیاو بە رۆژ و ئافرەتیش بە شەو. ئاوی رووبارەکە قوڕ و لیتەیەکی زۆری تێدایە و زۆر پیس دیارە. ترسی بڵاوبوونەوەی نەخۆشی پێست و نەخۆشی دیکە لەنێو ئاوارەکان و شار و گوندەکانی دەوری کامپەکان بڵاوبووەتەوە. هەروەها ترسی تاوان و دەستدرێژیکردنە سەر ئاوارە نوێیەکان لای بەشێکی زۆری ئاوارەکان دروست بووە، لەنێو کامپەکاندا دەنگۆی دەستدرێژیکردنی سێکسی بۆ سەر ئاوارە نوێیەکان بڵاوە.\nهەڵوێستی بەنگلادیش سەبارەت بە دۆخەکە\nلە سەرەتای دەستپێکردنی کۆڕەوەکە و لە رابردوودا، پۆلیسی سنووری بەنگلادیش رێگەیان لە ئاوارەکان دەگرت بێنە نێو خاکی بەنگلادیشەوە. هەروەها رێگەیان لە بەلەمە بەنگلادیشییەکان دەگرت بۆ ئەوەی نەچنە نێو سنووری بۆرما و ئاوارە نەهێنن، بەڵام دواتر پۆلیسی بەنگلادیشی سنوورەکانیان کردەوە. پۆلیسێکی سنوور، بەومەرجەی ناوی بڵاونەکرێتەوە، بە رووداوی گوت "ئەوکاتە و ئێستاش، هەندێکمان کە ئاوارەکانمان دەبینین، چاوی خۆمان وەردەگێڕا، رێگەمان دەدان بێن. ئەوان لە مەرگ هەڵدێن، ناکرێت بگەڕێنرێنەوە".\nئێستا حکومەتی بەنگلادیش هەموو ئاوارەکانی لە ناوچە سنوورییەکانی وڵاتەکەی قەتیس کردووە، ئاوارەکان بۆیان نییە بچنە نێو شارەکانی بەنگلادیشەوە. بڕیارە حکومەتی بەنگلادیش دەوری کامپەکان بە تەلە دڕکینە (تەلدڕوو) بگڕێت بۆ ئەوەی ئاوارەکان لەنێو کامپەکاندا بمێننەوە.\nشێخە حەسینە، سەرۆکوەزیرانی بەنگلادیش دەڵێ حکومەتەکەی بەردەوام دەبێت لە هاوکاریکردنی ئاوارەکان. داوای لە حکومەتی میانمار کرد دان بە مافی هاووڵاتیبوونی رۆهینگاییەکاندا بنێت و بیانگەڕێنێتەوە سەر زێدی خۆیان.\nهەروەها هەڵوێستی بەنگلادیشی لەسەر گرووپی ئارسا راگەیاند و گوتی "هێرشی گرووپێک چ کارەساتێکی مرۆیی دروستکردووە". سەرۆکوەزیران گوتی ئەوان بەردەوامدەبن لە گەشەپێدانی پەیوەندیی دراوسێیانە لەگەڵ بۆرما و دژی بەکارهێنانی خاکی بەنگلادیشن لەلایەن هەر گرووپێکی چەکداریەوە.\nبەنگلادیش هەشتەم وڵاتی سەر ئاستی جیهانە لەڕووی زۆری ژمارەی دانیشتووانەوە، لەبەرئەوە زیادبوونی نزیکەی نیو ملیۆن ئاوارە لەماوەی دوو هەفتەدا، ترسی لای حکومەت و خەڵکی بەنگلادیش دروستکردووە. نرخی هەندێک خواردن لەماوەی دوو هەفتەدا لە ناوچەی کۆکس بازاڕ دووهێندە بەرزبوونەتەوە و شارۆچکەکانی دەوربەری کامپەکان، ترافیکیان زۆربووە.\nوەڵامی حکومەت و سەرۆکی بۆرما\nدوای شەڕ و ئاڵۆزییەکانی 24-8-2017 ئۆفیسی ئان سان سوکی، راوێژکاری دەوڵەتی بۆرما رایگەیاند بارودۆخەکە ئاڵۆزە و پێویستی بە چارەسەری درێژخایەنە. ئان کە خاوەنی خەڵاتی نۆبێڵی ئاشتیە، بەشێوەیەکی گشتی تاوەکو ئێستا بێدەنگی هەڵبژاردووە لە بەرامبەر کوشت و بڕی رۆهینگاییەکان، بەڵام لە وەڵامی پرسیاری رۆژنامەنووسێکدا ئۆپەراسیۆنی سەربازی وڵاتەکەی، بە ئۆپەراسیۆێکی یاسایی و دروست ناوبرد و، رایگەیاند هەواڵی نادروستی زۆر لەسەر کێشەکە بڵاودەبێتەوە، ئەمەش دۆخەکەی خراپتر کردووە. دوای ئەوەی جێگری سەرۆکوەزیرانی تورکیا، مەهمەت شیشمەک لە توویتێکدا داوای راگرتنی کوشت و بڕی موسڵمانەکانی کردبوو، بە هەڵە وێنەی شەڕێکی دیکەی بڵاوکردبووەوە، حکومەت و سوپای میانمار رایانگەیاند، هەواڵی نادروست خزمەتی گرووپی تیرۆریستی دەکات و، شەڕ و ئاڵۆزییەکان قوڵتردەکاتەوە. دەوڵەت و سوپای میانمار رەتیدەکەنەوە ئەوان هاووڵاتیانی سڤیلیان کردبێتە ئامانج و، باس لەوە دەکەن ئەوان تەنها تیرۆریستان دەکوژن، بەڵام تیمی رووداو چەند ژن و منداڵێکی برینداری بینیوە و ژمارەیەکی زۆری ئاوارەکان باس لە کوژرانی کەسانی منداڵ و سڤیل دەکەن.\nئان سان سوکی، بڕیار بوو 18-9-2017 بەشداری کۆبوونەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بکات، بەڵام سەردانەکەی بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان هەڵوەشاندەوە و، رایگەیان دۆخی هەرێمی راخاین دەخوازێت لە وڵاتدا بمێنێتەوە و تەرکیز لەسەر ئەو کێشەیە بکات. بڕیارە ئەمڕۆ (19-9-2017) ئان گوتارێک بۆ خەڵک و میدیای میانمار بخوێنێتەوە و، باسی کێشەی موسڵمانە ئاوارەکان بکات. ئەمەش دەبێتە یەکەمجار کە ئان لەسەر ئەو دۆخە قسە بکات. بەشێکی زۆری شرۆڤەکاران و چالاکوانانی مافی مرۆڤ، بەهیوان ئان هەڵوێستێکی باشتر لەسەر کێشەکە نیشان بدات.\nفشارێکی زۆر لەسەر ئان سان سوکیە لەلایەن خاوەن خەڵاتەکانی نۆبڵەوە و، تەنانەت هەندێک داوا دەکەن خەڵاتی نۆبڵی لێبسەنرێتەوە. ئان لەساڵی 1991 خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی بۆ وەستانەوە دژی رژێمی سەربازی میانمار وەرگرت. لە بەرامبەر کارەکانی و ئۆپۆزیسیۆنبوونی، رژێمی سەربازی بۆرما ئان-ی بۆ ماوەی 15 ساڵ لە ماڵەکەی خۆیدا دەستبەسەر کرد.\nتائێستاش سوپای بۆرما گوێ بۆ دەسەڵاتی مەدەنی ناگرێت و، فەرمان لە حکومەت وەرناگرێت، بۆیە هەندێک لە شرۆڤەکاران پێیان وایە ئان سان سوکی، بە مەبەست بێدەنگی هەڵبژاردووە و دەزانێت قسەی ئەو، کاری لەسەر سوپا نابێت. هەندێکی دیکە پێیان وایە بێ دەنگی ئان لەبەرئەوەیە ئەو و پارتەکەی، کە ناوی کۆمەڵەی دیموکراسیی نەتەوەییە، خەمی هەڵبژاردنی داهاتوویانە و دەیانەوێت لەڕێگەی بردنەوەی دەسەڵات و گۆڕانکاری بچووکەوە، دۆخەکە بۆ رۆهینگاییەکان باشتر بکەن، بەڵام ئەمجۆرە لێکدانەوەیە کەمتر رێی تێدەچێت، چونکە ئان لە رابردوودا بە قسەکانی لەسەرئەوەی کارەکانی سوپا یاسایی و دەستووریە لایەنگیری سوپای نەشاردووەتەوە. هەروەها لەڕێگەی ئەو گوتەیەی "هەواڵی کوشت و بڕی موسڵمانان پڕە لە ساختە"، ئان نیشانیداوە کە لایەنگیری ئەو بە چ ئاراستەیەکدایە.\nنیشانەکردن : بۆرما , میانمار , بەنگلادیش , موسڵمان , بوودی\n4135 ژمارەی بینین


پێنجوێن… ئەشکەنجەی ڕۆژنامەنووسێک دەدرێت | Peshang Press\nده‌ستپێك لێكۆڵینه‌وه پێنجوێن… ئەشکەنجەی ڕۆژنامەنووسێک دەدرێت\nلە پێنجوێن ژمارەیەك چەكداری نەناسراو هێرش دەكەنە سەر ماڵی رۆژنامەنوسێك و لە ژێر فشاری ئەشكەنجەدان و وێنەگرتنی هاوسەرەكەی بەرووتی ناچاریانكردوو زانیاری لەبارەی چالاكوانەكانی رۆژهەڵاتی كوردستانەوە بدات.\nرێكخراوی نێودەوڵەتی پاراستنی رۆژنامەنوسان (CPJ) داوا لە بەرپرسانی هەرێمی كوردستان دەكات لێكۆڵینەوەیەكی خێرا لەسەر ئەم رووداوە بكەن.\nعەدنان رەشیدی کە رۆژنامەنوسێکی خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستانەو ئێستا لە شاری پێنجوێن نیشتەجێیە، دەڵی ژمارەیەک چەکداران هێرشیانکردوەتە سەری لە ماڵەکەی خۆیدا .\nعەدنان قسەی بۆ لیژنەی نێودەوڵەتی پاراستنی رۆژنامەنوسان کردووەو وتویەتی:” رۆژی ۱۱ی ئەم مانگە، سێ بۆ پێنج کەس کە دەموچاویان هەڵبەستووە، چونەتەسەر ماڵەکەی لە پێنجوێن و لێیانداوە”.\nعەدنان رەشیدی کار بۆ سایتی رێکخراوی مافەکانی مرۆڤ لە کوردستان دەکات، کە سایتەکە پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بڵاودەکاتەوە.\nهێرشبەرەکان خۆیان بە ئاسایشی هەرێمی کوردستان ناساندووەو دەست و قاچەکانی رەشیدییان بەستوەتەوەو بە دار لێیان داوە تاوەکو دەستیان شکاندووە، ئەوان داوای کەلوپەلی ئەلیکترۆنی و سیدی ناوی ئەو کەسانەیان لە رەشیدی کردووە کە لە رۆژهەڵاتی کوردستان چالاکوانن.\nرەشیدی بە رێکخراوە نێودەوڵەتییەکەی وتووە، هێرشبەرەکان هاوسەرو کچەکەیان گرتووە، هاوسەرەکەیان روتکردوەتەوەو وێنەیان گرتووە، لەژێر ئەم فشارەدا ئەو ناچار بووە زانیارییەکانی بەو کەسانە بدات.\nکەسە دەمامکدارەکان دوای ئەوەی کەلوپەل و زانیارییەکانیان لە عەدنان وەرگرتووە، ماڵەکەیان بەجێهێشتووە، رێکخراوی نێودەوڵەتی پاراستنی رۆژنامەنوسان داوا لە دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان دەکات لێکۆڵینەوەیەکی گشتگیرو خێرا لەو رووداوە بکەن.\nرۆژی ۱۷ی ئەم مانگە ئاسایشی سلێمانی رایگەیاندووە دوو کەسی دەستگیرکردووە کە گومان دەکرێت لەو هێرشەدا تێوەگلابن.\nئێستا عەدنان لە نەخۆشخانەیەکی شاری سلێمانی چارەسەر دەکرێت، بەهۆی کۆرۆناوە وەکو پێویست دەستی بە پزیشک و پشکنینی ئەشیعە ناگات.\nژووری حكومەت و پەرلەمانی بزووتنەوەی گۆڕان داوا دەكەن نوێنەرەكانیان لە بەغداد بەرپرسیارانە مامەڵە بكەن


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | 15-08-2018\n$باکووری کوردستان$ - سەر لەبەیانیی ئەمڕۆ لە ناوچەی جزیر لە پارێزگای شرنەخ لە هەڵکوتانە سەر ماڵاندا چەندین کەس دەستگیرکران. کەسە دەستگیرکراوەکان براون بۆ بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی تورک لە جزیر. ناوی چەند کەس لە دەستگیرکراوەکان بڵاوبووەتەوە کە بەم شێوەیەین: نورەدین بایک، حەنیفە ساکین، عادل چۆملەک و فاروق جیلاسون. - #سەڵاحەدین دەمیرتاش#، لە زینداندا چاوی بە خێزان و کەسوکارەکەی کەوت. $رۆژهەڵاتی کوردستان$ - هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی مووسا مەحموودی، تەمەن 45 ساڵ، خەڵکی گوندی گوندەوێڵەی شاری #شنۆ#، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر کرا. - #فەرهاد سەحراپەیما# زیندانیی سیاسیی کورد لە زیندانی شاری #ورمێ#، کە شەشەمین ساڵی زیندانبوونی لەو زیندانەدا تێدەپەڕێنێ، لە هەمبەر ڕەزامەندنەبوونی دادگا بۆ ئازادکردنی و بەڕێوەنەبردنی مادەی 134 کۆکراوەی حوکمەکان دەستی داوەتە مانگرتن لە خواردن. $باشووری کوردستان$ - کاتژمێر 17:00ی ئەمڕۆ فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیای داگیرکەر دەستیان بە بۆردومانی هەرێمی #شەنگال# کرد. فڕۆکە جەنگییەکان دۆڵی شیلۆ-ی شەنگال و دەوروبەریان کردووەتە ئامانج.=KTML_Photo_Begin=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/152215/0011.JPG=KTML_Photo_Alt=فڕۆکەکانی تورکیا گەلی شلۆی رۆژئاوای چیای شنگالیان بۆردوومانکرد=KTML_Style=width:30%;height:20%;float:right;=KTML_Photo_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/152215/0011.JPG=KTML_Photo_End= - هەندێک سەرچاوە لە بۆردومانەکەی ئەمڕۆی شنگالدا باس لەوە دەکەن کە سەرپەرشتياری دەڤەری شنگال و ئەندامی کۆمسيۆنی گەل – #پەکەکە# ئيسماعيل فەرمان ناسراو بە #زەکی شنگالی# و حەربۆ خدر مردۆ هەماهەنگکار لەنێوان حکوومەتی عێراق و پەکەکه و مەزلووم رۆس، فەرماندەی چەکدارانی يەبەشە- ئەندامی پەکەکە کە خەڵکی ئەرمينيایە و هەرەوها ژمارەيەک #شەڕڤان#ی تر  گيانيان لەدەستدا و برينداربوون. - سوپای تورکیای داگیرکەر کە لە باکووری کوردستان بە ئۆپەراسیۆنی سەربازی ئاگر لە دارستانەکان بەردەدات، لە دەوروبەری گوندی دەشتی کافیە و گوندی گوزوێ-ی سەر بە هەرێمی گارا-ی باشووری کوردستانیش ئاگری لە دارستان بەردا. - لە هەولێر، بە تۆمەتی قاچاخچێتی دەرمان شەش کەس دەستگیرکران و چوار دەرمانخانەش داخران، قایقمامی ناوەندی #هەولێر#یش دەڵێت بەدواداچوون بەردەوامی دەبێت. - یەکەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتیی جینۆسایدی کوردانی ئێزدی لە هۆتێل دیڤانی هەولێر بەڕێوەدەچێت، کۆنفرانسەکە لەلایەن ناوەندی لێکۆڵینەوەی رووداو و ئۆفیسی رزگارکردنی رفێندراوە ئێزدییەکان رێکخراوە و تۆڕی میدیایی رووداو سپۆنسەری کۆنفرانسەکەیە. - ئەمڕۆ تەرمی ئەو چوار کەسەی، کە لە دەریای ئیجەدا خنکان، گەڕێندرانەوە شارۆچکەی #خورماتوو#ی سەر بە پارێزگای سەلاحەدین و لە گۆڕستانی شەهیدان بەخاک سپێردران. - لە ڕێگەی دانانی بۆمبێکی موگناتیسی بەئۆتۆمبێلەکەیەوەو تەقاندنەوەی، فەرمانبەرێکی وەقفی سونی لە #کەرکوک# کوژرا و سەرنشینێکی دیکەی نێو ئۆتۆمبێلەکەش برینداربوو. - لە سنووری شارەدێی سەرگەرانی سەر بە شارۆچکەی دوبز (رۆژئاوای کەرکوک) بۆمبێکی چێنراو بەئۆتۆمبێلێکی جۆری پیکاب تەقیوەتەوە و بەهۆیەوە چوار سەرنشینی ئۆتۆمبێلەکە برینداربوون کە ئەندامی یەک خێزانن. $رۆژئاوای کوردستان$ - سوپای تورکیای داگیرکەر و چەتەکانی لە گوندی قەستەل کشکێ-ی سەر بە ناوچەی شەرا-ی #عەفرین# 15 هاوڵاتیی سیڤیلیان ڕفاند. $دەرەوەی کوردستان$ - واشنتن هۆشداریدەداتە عەبادی و رایدەگەیەنێت، پێشێلکردنی سزاکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران، وادەکات عێراق دوچاری هەمان سزا ببێتەوە. - رۆژنامەی قودسی عەرەبی لە راپۆرتێکیدا ئاشکرایکردووە، حکومەتی هەرێم لە دوای کەوتنی رژێمی پێشووی عێراقەوە لە ساڵی 2003، بەهۆی چەند پێشێلکارییەکەوە نیو تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی قەرزاری بەغدادە. - میدیاکانی تورکیا، بڵاویانکردەوە، حکومەتی تورکیا باج لەسەر بەرهەمە هاوردەکانی ئەمریکا زیاددەکات لە نێوانیاندا ئۆتۆمبێل و خواردنەوە کحولییەکان و جگەرە. - لەپاش ئەوەی ئەمڕۆ دادگای تورکیا رەتیکردەوە ئەندرۆ برۆنسۆن قەشەی ئەمريکی ئازاد بکات کۆشکی سپی ئه و وڵاتە بەتوندی وەڵامی ئەنقەرەی دایەوە. کۆشکی سپی رایگەیاند تورکیا کێشەی ئابوری و سیاسی هەیە و نیگەرانین لە هەنگاوە نوێکانی تورکیا دژ بە ئەمریکا. وتیشی تورکیا وەک تۆڵە باج دەخاتە سەر هەناردەی ئەمریکا و ئه و هەنگاوانە بەئاڕاستەیەکی هەڵەدایە.


ناسر هەرکى، پەرلەمانتارى پارتى لە پەرلەمانى عێراق وردەکاریی شەڕەکەى خۆى لەگەڵ پەرلەمانتارێکى سەربەخۆی شیعەکان گێڕایەوە و دەڵێت، هێرشى کردووەتە سەر و بێدەنگى کردووە.\nئەمشەو دواى تەواونەبوونى ڕێژەى یاسایی بۆ دەستپێکردنى کۆبوونەوەى پەرلەمان بۆ دەنگدان لەسەر پڕۆژەیاساى دادگاى فیدراڵى، سەرۆکى پەرلەمان ویستى لەگەڵ فراکسیۆنە کوردییەکان کۆبێتەوە بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتن، بەڵام گرژى و ئاڵۆزى لەنێوان هەردوو پەرلەمانتار ناسر هەرکى و یوسف کلابی روویدا.\nناسر هەرکى، پەرلەمانتارى پارتى لە لێدوانێکیدا بۆ "ناس کورد" ڕایگەیاند، سەرۆکى پەرلەمان ویستویەتى لەگەڵ سەرۆکى فراکسیۆنە کوردییەکان کۆبێتەوە بۆ گەشتن بە رێککەوتن، بەڵام هەندێک لە پەرلەمانتاران دژى کورد وەستاونەتەوە.\nوتیشى، "یوسف کلابی لەگەڵ یەکێک لە پەرلەمانتارانى ئێمە کێشەى هەبوو، بەدەنگى بەرز هاواریکرد و بێڕێزى بە قەوارەى هەرێم و سمبولەکانى هەرێم کرد، بۆیە هێرشم کردە سەر و بێدەنگم کرد، دواتر زۆربەى سەرۆکى کوتلە شیعییەکان هاتن داواى لێبوردنیان کرد و کێشەکە کۆتایی هات".\nتا ئێستا یوسف کلابی کە پەرلەمانتارى شیعەیە و پیشتر لە هاوپەیمانێتی نەسری عەبادی بووە و ئێستا خۆی بە سەربەخۆی دەناسێت هیچ قسەیەکى لەو بارەیەوە نەکردووە.\nکلابی پێشتر هەرێمى کوردستانى تۆمەتبارکردبوو بەوەى رێگرە لەبەردەم تێپەڕاندنى پرۆژە یاساى دادگاى فیدراڵى کە فراکسیۆنەکان ناکۆکن لەسەرى.


ئەنجلینا جوولی:زارۆكێن رزگاربوويێن ئێزدى ژ دەستێ داعش تووشی فشارێن دەروونی بوون - رۆژناما بنگەهێ لالش\nئەنجلینا جوولی:زارۆكێن رزگاربوويێن ئێزدى ژ دەستێ داعش تووشی فشارێن دەروونی بوون\nالتاريخ: ته‌مموز 18, 2020\nئەنجلینا جوولی، ئەکتەری بەنێوبانگی هۆڵیوود کە هاوکات نێردەی تایبەتی کۆمیسیۆنی نەتەوە یەکگرتووەکانە بۆ پەنابەران، لە ڤیدیۆکۆنفرانسێکدا داوای لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیی کرد بەڵێنەکەی بۆ سزادانی ئەو کەسانەی تووندوتیژی سێکسی لە دژی منداڵان ئەنجامدەدەن جێبەجێبکات. باسی کوردانی ئێزدیشی کرد و دەڵێت، ژن و منداڵانی رزگاربووی دەستی داعش تووشی گوشاری دەروونی بوون.\nجوولی باسی لەو منداڵە کوردە ئێزدییانە کرد کە ساڵی 2014، دوای کوشتنی ئەندامانی خێزانەکانیان، لە لایەن داعشەوە رفێنران، دەستدرێژی سێکسییان کرایە سەر و هێشتاش لە گوشارە دەروونییەکانی ئەو تراژیدیایە رزگارنەبوون.\nلە مانگی ئابی 2014 دا داعش هێرشیکردە سەر شنگال و دەوروبەری و شەش هەزار و 417 کوردی ئێزدی رفاند. لە رۆژی 3-8-2019 پەرلەمانی کوردستان بە بڕیارێك رۆژی 3ـی ئابی وەکو رۆژی جینۆسایدی کوردانی ئێزدی ناساند.\nجوولی دەڵێت، داعش هەزاران ژن و منداڵیان رفاند و بەکۆیلەکردن و ئەشکەنجەدان. “ژمارەیەکی زۆری منداڵ کوژران، بەڵام نزیکەی دوو هەزاریان گەڕاونەتەوە. زۆریان هێشتا لەژێر گوشاری دەروونیدان و هەست بە خەمۆکی و دڵەڕاوکێ دەکەن.. ژمارەیەکی زۆر لەو منداڵانە کوشتنی کەسوکارەکانیان و دەستدرێژیکردنە سەر دایکەکانیان بە چاوی خۆیان بینیوە”.\nئەنجلینا جوولی پێیوایە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نەیتوانیوە ئەنجامدەرانی ئەو تاوانانە بە سزا بگەیەنێت و داوادەکات ئەنجوومەنی ئاساییش بەڵێنەکەی بباتە سەر بۆ دۆزینەوە و دادگاییکردنی تاوانباران و قەرەبووکردنەوەی قوربانیان. “”هەروەک هەموو ئەندامانی ئەم ئەنجوومەنە دەزانن، هەروەک هەموو دایک و باوکان دەزانن، هیچ شتێک لەوە خراپتر نییە بۆ منداڵ کە بەڵێنێکیان پێبدەیت و جێبەجێی نەکەیت”.\nلە نیسانی ساڵی 2019، ئەنجوومەنی ئاساییش پرۆژەبڕیاری ژمارە 2467ی پەسندکرد کە تایبەتە بە دۆزینەوە و سزادانی ئەو کەس و لایەنانەی کە لە دەستدرێژیکردنە سەر منداڵان تێوەگلاون. ئەنجلینا جوولی ئاماژە بەوە دەکات، جگە لە نەبوونی هاوکاری دارایی پێویست، ئیرادەیەکی سیاسی بە هێز لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی نییە بۆ هاوکاریکردنی قوربانیان و سزادانی تاوانکارانی دەستدرێژی سێکسی، لەبەر ئەوەی کەمتر لە 1%ـی هاوکارییە مرۆییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئەو مەبەستە تەرخانکراون.\nالسابق: گەشتێن ئەسمانی دێ ل فرۆکخانێن هەرێما کوردستانێ دەستپێکەن\nالتالى: ئاوارێن ڤه‌دگه‌رنه شنگال كێشا ئاڤ و كاره‌بێ هه‌يه


به‌هێز بوونی کۆماری ئیسلامی دروشم نییه/ گەمارۆکانی ئەمریکا دەشکێنین - Mehr News Agency\n4 kewçêrê 2018 - 09:29\nNews Code 22158\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی هه‌واڵی مێهر، که‌مێک پێش ئێستا ڕێبه‌ری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران له کۆبوونه‌وه‌ی سه‌دهه‌زار که‌سی به‌سیجیه‌کان له یاریگای ئازادی تاران ئاماده‌بوون.\nڕێبه‌ری له سه‌ره‌تای وته‌کانیاندا ئاماژه‌یان دایه گه‌وره‌یی ئێران و هه‌ستیاریی دۆخی ئێستای وڵات و جیهان.\nڕێبه‌ری جه‌ختیان کرد: هه‌ستیار بوون و جموجووڵ کردنی بلیمه‌ته‌کانی وڵات، دوژمنی ڕاناوه تا هه‌وڵی فیکری و کرده‌یی بدات.\nئێستا وڵات به هۆی بوونی کێشه و گرت، له مه‌ندی ده‌رهاتووه و زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی پێشتر ته‌نیا سه‌یریان ده‌کرد ئێستا کرا ده‌که‌ن.\nوتیشیان: ئه‌مه دروشم و ڕه‌جه‌ز خوێنی و قسه‌ی پڕوپووچ نییه، به‌ڵکوو گه‌وره‌یی ئێران ڕاستیه‌که که دوژمنانی ئێران ئاوات ده‌خوازن له‌وان غافڵ بین . هه‌ر که‌سێکی دادپه‌روه‌ر ناچاره دان به گه‌وره‌یی ئێراندا بنێت. ئه‌م قسانه ڕوونتره له‌وی که‌سێک بیه‌وێت نکۆڵی لێ بکات و گه‌وره‌یی ئێران بابه‌تێکی مێژووییه.\nئایه‌توڵڵا خامنه‌یی ئاماژه‌یان دا: ئێران توانیویه‌تی له بواره‌کانی زانست، سیاسه‌ت، هونه‌ر و مێژوودا له ناو گه‌لانی موسڵمان خۆی به باشی نیشان بدات. هه‌ر که‌سێکی دادپه‌روه‌ر و عادڵ ناچاره دان به‌م هێز و توانایی و گه‌وره‌ییه‌دا بنێت.\nهه‌روه‌ها به‌هێزی کۆماری ئیسلامی یه‌کێک له نیشانه‌کانی ، ڕزگارکردنی وڵات له شه‌ڕی حکوومه‌تی چه‌وسێنه‌رییه.\nبۆ یه‌که‌م جار گه‌لی ئێران له شه‌ڕی سه‌ۆێندراودا، به‌ره‌ی به‌رفراوان و زۆرینه‌ی دوژمنانی شکست دا و یه‌کپارچه‌یی وڵاتی پاراست و ئه‌مه به مانای به‌هێزی و تواناییه.\nبه هێزی واتا کۆماری ئیسلامی ئێران ته‌نیا خۆی توانی له به‌رانبه‌ر به‌ره‌ی چه‌وسێنه‌ریدا بوه‌ستێت.\nڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی جەختیان کرد: پشتیوان بە خوا، گەمارۆکان دەشکێنین و شکست دانی گەمارۆکان بە مانای شکستدانی ئەمریکایە و ئەمریکا دەبێ بەم شکست دانە، زلـلەیەکی تری لە لایەن گەلی ئێرانەوە لێبدرێت.


گالینا توفەکچی: ١٢ منداڵیان بێسەرپەرشت بەجێهێشت… – بزاڤی خزمەت\nگالینا توفەکچی: ١٢ منداڵیان بێسەرپەرشت بەجێهێشت…\nلە بەرواری ٦ ی ئەیلولدا لە حەوت ناوچەی جیاواز لە مۆڵدۆڤا بە هاوار و گریانی منداڵانی بێتاوان ڕۆژ بووەوە. بەڕێوەبەر و مامۆستایانی خوێندگەکانی هۆریزۆنت کە ماوەی چەندین ساڵە لەو خوێندگەیانەدا خزمەت دەکەن، بە شێوەیەکی دوور لە بنەما یاسایی و مرۆڤایەتییەکان دەستگیر دەکرێن و بەرەو ئەو فڕۆکەیە دەبرێن کە لە فڕۆکەخانە چاوەڕێی دەکرد. بە بێ ئەنجامدانی هیچ ڕێکارێکی فەرمی بەرەو تورکیا گەڕێندرانەوە. بە گوێرەی وتەی زۆردار و دیکتاتۆرەکان سنورداش کرانەوە.\nحەوت مامۆستا هاوسەر و منداڵ و خوێندکارەکانیان لە دوای خۆیان بە چاوی پڕ لە فرمێسکەوە بەجێهێشت. ئەندامانی خانەوادەکانی ئەو مامۆستانەی کە ڕفێندرابوون نەیاتوانی بە تەواوی ئەو شۆکە گەورەیە تێبپەڕێنن، بۆیە هەندێکیان بەرەو وڵاتانی ڕۆژئاوا و هەندێکی دیکەیان بەرەو دوورتر ڕۆشتن. بەڵام گالینا توفەکچی کە هیچ شوێنێکی نەبوو بۆی بڕوات، لەو وڵاتە مایەوە کە تێیدا لەدایکببوو، وە تێیدا گەورە ببوو، وە ببووە هاوڵاتی ئەو وڵاتە.\n١٢ منداڵ بێسەرپەرشت مانەوە\nگالینا توفەکچی پسپۆڕی زمانی ڕووسییە و لە شاری کۆمرات لەو خانووە کۆنەدا دەمێنێتەوە کە لە باوکییەوە بۆی ماوەتەوە، وە هەم دایکایەتی و هەم باوکایەتی بۆ دوو منداڵەکەی دەکات. گالینا توفەکچی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ ماڵپەری moldova.org ئەنجامدا و لەو چاوپێکەوتنەدا دەخی دڵی خۆی هەڵڕشت و بە زۆردار و دیکتاتۆرەکانی وت: “١٢ منداڵتان بێسەرپەرشت بەجێهێشت.”\nباوکم کەی دەگەڕێتەوە؟\nگالینا توفەکچی لە چاوپیکەوتنەکەدا ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە ئەو شتەی زۆر بووەتە هۆی ناڕەحەتبوونی بریتییە لە نەبوونی وەڵامێک بۆ پرسیاری منداڵەکانی کە هەموو بەیانییەک دەپرسن: “باوکم کەی دەگەڕێتەوە؟”\nخاتوو گالینا ٢٥ ساڵ پێش ئێستا لەگەڵ مامۆستا فەریدون لە مانگی تشرینی یەکەمدا یەکتریان ناسیبوو. مامۆستا فەریدون لە چاوی خاتوو گالینای هاوسەریدا مرۆڤێکە کە “پێگەشتوو، پارێزەر و خاوەن متمانەیە”. خاتوو گالینا هەرچەندە بە پێی توانای خۆی هەوڵ دەدات مندالەکانی هەست بە بێ باوکی نەکەن. بەڵام لە هەموو کەس زیاتر ئەو بیری دەکات و لە دووری هاوسەرەکەی هۆنراوەکەی بۆ نووسیوە و تێیدا لە باسی هاوسەرەکەیدا دەڵێت: “هیچ کەسێکی لەو ڕاست و درووستترم نەبینیوە”.


سەفوان قوسەى، شارەزاى ئابوريى و دارايى عێراقى دەڵێت، ئەوەى باس دەكرێت گوايە عێراق لە مايەپوچبون نزيكبووەتەوە ڕاست نييە.\nسەفوان قوسەى لە ميانەى بەشداريكردن لە بەرنامەيەكى تەلەفزيۆنيدا باسى لەوەكردوە، عێراق خاوەنى يەدەگێكى گەورەيە لەسەر ئاستى بانكى ناوەندى، شكستێكى گەورە لە پرۆسەى ئيدارەدانى سياسەتى ئەو دارايیەدا هەيە.\nوتيشى، حكومەتى ئێستا لەگەڵ گرتنەدەستى ئيدارەى دەوڵەت دەستيكردن بە دابينكردنى پارە بۆ خەرجييە بەردەوامەكان، هەروەها ڤايرۆسى كۆرۆنا و دابەزينى نرخى نەوت حكومەتيان ناچار كرد كە بڕيارى "ياساى قەزى ناوخۆيى" بدات كە گەيشتووەتە 15 ترليۆن دينار.\nئەو شارەزا ئابورييە ڕونيشيكردووەتەوە، وەزارەتى دارايى بەردەوام بوو لە خەرجيەكانى لەماوەى چەند مانگى ڕابردوودا بۆ گرێبەستەكانى بەدەر لە قەرەبووكردنەوەى فەرمانبەران، پێويست بوو ئەو وەزارەتە هەموو پارە نەختينەكانى كۆت و بەندبكردايە كە لە فرۆشى نەوتەوە دەهاتن و تايبەتى بكردنايە بە موچەى فەرمانبەرانەوە.\nپێشى وايە، بەرەوامى خەرجيەكان لە دەرەوەى موچەى فەرمانبەران بووە هۆى ئەوەى حكومەت بە خێراييەكى زۆر قەرزە ناوخۆييەكە تەواو بكات، داواش دەكات سود لە بارودۆخى ئێستا وەربگيردرێت و ئابورى عێراق لە پشتبەستنى تەواو بە نەوتەوە بگۆڕدرێت بۆ ئابورييەكى هەمەجۆر.\nداڕمانی ئابوری تورکیا قورستر بوو.. لیرە هاڕەی کرد\n2020.09.22 - 21:43\nبەرەی توركمانی لە كازمی توڕەیە..هۆکارەکەى چییە؟\n2020.10.04 - 22:09


پرسی کۆڵبەرکوژی لە دیمانە لەگەڵ پارێزەر “حوسێن ئەحمەدی‌نیاز″دا – چاونیوز\nحوسێن ئەحمەدی‌نیاز: بێهەڵوێستیی پارێزەران و نوێنەرانی مەجلیس و نەبوونی یەکیەتی لە بەرگری لە کۆڵبەران هۆی سەرەکیی بەردەوامیی کۆڵبەرکوژییە.\nپێشێلکرانی مافی مرۆڤ و کارەساتی کۆڵبەرکوشتن چەندین ساڵە بووەتە یەکێک لەو دیاردانەی لە کوردستان خەریکن دەبنە شتێکی ئاسایی. بەداخەوە ڕۆژ نییە هەواڵێک لە تەقەی کەوکوژیی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی لە کاسبکارانی کورد بڵاو نەبێتەوە و برینیکی دی لە جەستە و هەناوی ئەم کۆمەڵگەیە نەخا. بۆ باسکردن لەسەر پرسی کۆڵبەرکوژی بە گشتی و لایەنی حقووقی و یاسایی ئەو پرسە، «کوردستان» وتوێژێکی لەگەڵ حوسێن ئەحمەدی‌نیاز، پارێزەری چەندین کۆڵبەری قوربانیی تەقەی هێزە چەکدارەکانی ڕێژیم پێک هێناوە.\nبە لە بەرچاوگرتنی پرسی کۆڵبەری و کوشتنی کۆڵبەران، تەنانەت ئەگەر کۆڵبەری تاوان و یاساییشی هەبێت، ئایا ئەو شێوە هەڵسوکەت و سزادانە، واتە کوشتن و بریندارکردن و تاڵانکردنیان بە دەستی هێزە چەکدارەکان لە ڕادەی تاوانەکە زیاتر و له هه‌مان کات نایاسایی نییە؟\nئەمن باسەکەم ئاوا دەست پێدەکەم کە کۆڵبەری لاپەڕەیەکی ڕەشە لە مێژووی هەژاری و داماوی و هەتیوی گەلی کورد لە ئێران. ئێمە گەلێکی هەژارین و حکوومەتێکی سەربەخۆمان نییە و بەهۆی نەبوونی دەسەڵات، هەرکەسە و بەجۆرێک دەمانکوژێ و ئەمەش واقعییەتێکی تاڵە لە ڕابردوو، لە ئێستا و بگرە لە داهاتووش. ئەمن لە دیدار و چاوپێکه‌وتنەکانمدا لە دەرەوەی وڵات کە باس لە دیاردەی کۆڵبەری دەکەم بەڕاستی پێیان سەیرە کە چون نیزیک بە ٥٠٠ هەزار کۆڵبەری کورد لە سنوورەکانی کوردستان کۆڵبەری دەکەن.\nدەتوانین بڵێین کۆڵبەری ڕەشترین و نائینسانیترین کارێکە کە لە مێژوودا نموونەیمان بینیوە و بە داخەوە ئێستاش بەردەوامە و دەبینین کەسانێک هەن کە ناچارن بۆ پارووە نانێک خۆیان بکەنە سیبڵی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی و بەکوشت بچن. قسەکە ئەمەیە کە لایەنی بەرامبەری ئێمەی کورد حکوومەتێکی دڕندەیە کە ڕشتنی خوێنی کورد بە حەڵاڵ دەزانێ! کوشتنی کۆڵبەرانیش سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئیدئۆلۆژیی ئەوان کە وەکوو ئاوخواردنەوە کۆڵبەر دەکوژن و گیان لەو خەڵکە دەستێنن.\nئێمە هەمیشە ئەو پرسیارەمان کردووە کە ئەرێ کۆڵبەر چ مەترسییەکی درووست کردووە بۆ ئەمنیەتی میللی؟ ئەرێ کۆڵبەر بۆ ترس دەبێ یان زۆر شتی دیکە کە لە کۆمەڵگەدا دەیبینین؟ داستانی کۆڵبەر لە هیچ کتێب و نامیلکەیه‌کی حقووقیدا نییە، کۆڵبەری هەژار تەنانەت کرێکاریش نییە، چون ناتوانێ سەندیکای هەبێ، چونکە کارفەرمای نییە، چونکە بیمەی “خدماتی”ی نییە، کۆڵبەری هەژار ئەگەر تەنانەت نەشیکوژن، ئەگەر نەشکه‌وێتە سەر مین و نەکەوێتە دا و بۆسەی پاسدارەکان، دوای ماوەیەک جەستەی لە نێودەچێ و، تووشی نەخۆشی و ئێشی جۆراوجۆر دەبێ و کەنفت دەبێ. ئەمن کە چاو لە ژیانی خەڵکانی دیکە دەکەم و ژیانی کۆڵبەری کوردیش دەبینم، ئینجا دەزانم چ کارەساتێکە ژیانی کۆڵبەری کورد.\nکاک حوسێن کوردبوون ئەگەر لە سەردەمی ئێستا کارەسات بێ، دۆخی کۆڵبەری کورد کارەساتبارترە، مادام وایە و هەر به‌پێی فەرمایشەکانی خۆت و باس لە پێشێلکرانی مافەکانیان کە کردت، بەڕێزت وەکوو پارێزەری دادگا و مافناس چۆن دەڕوانیتە ئەو باسە؟ ئایا لە یاسای بنەڕەتیی ئێراندا ڕێگە و شوێنێک بەدی ناکرێ بۆ پێشگرتن لە کۆڵبەر کوشتن؟\nدەیان یاسا و قانوون لە ئێراندا هەیە کە لە ڕواڵەتدا دژی ئەم دۆخەن. بۆنموونە بەپێی ئەسڵی سێی قانوونی بنەڕەتیی ئێران، یەکێک لە ئامانجەکانی ئینقلابی ئیسلامی سڕینەوەی هەڵاواردن و دووچاوەکییە، ئەسڵی نۆزدە دەڵێن هەموو پێکهاتەکانی خەڵکی ئێران هەموویان یەکسان و بەرابەرن و نابێ هیچ جیاوازییەک لە نێوانیاندا هەبێ. لە ئەسڵی ٢٤دا هەرچەشنە دەستدرێژییه‌ک بۆ سەر گیان و ماڵ و حاڵی هاونیشتمانیان قەدەغە کراوە. لە ئەسڵی ٣٤دا سکاڵا بەرزکردنەوە مافی هەموو تاکێکی ئێرانییە. ئەمانە نموونەگەل لە یاسای بنەڕەتیی ئێرانە و لە یاساکانی دیکەش بە هەمان شێوە. ئەمن وەکوو خۆم پارێزەری چەند کۆڵبەر بووم و دەبێ بڵێم لە پێوەندیی لەگەڵ داکۆکیکردن لە کۆڵبەر لە ئێران چەند بەربەست و کێشەی گەورە هەیە: یەکەم؛ لە یاسای بنەڕەتی و قەزایی ئێراندا هیچ پێناسەیەک بۆ کۆڵبەری نەکراوە هەتا یاسای بۆ دانرابێ.\nدوویەم؛ ئەوە کە هەنگی مەرزی سەرەڕۆییانە تەقە لە کۆڵبەر دەکا لە هیچ کام لە سەرچاوە و کتێبەکانی یاسای ئێراندا ڕێگە بەو کارەی نەدراوە.\nسێیەم؛ بێخاوەنییەک بە ئێرانەوە دیارە لە دامودەزگا حکوومییەکان، وەک چۆن جارێک خودی ڕێبەری کۆماری ئیسلامی گوتی کە کۆڵبەر قاچاخچیەتی نییە، بەڵام دەبینی کاربەدەستێکی دیکە واناڵێ. ساڵی ڕابردوو کە بەهۆی هەرەسهێنانی بەفر لە ناوچەی سەردەشت چەند کۆڵبەر گیانیان لە دەست دا، دوای بەدواداچوونی پارێزەران و نوێنەرانی کورد لە مەجلیس هەیئەتێک لە تارانەوە سەردانی سنوورەکانی کوردستانیان کرد و بەڵێنیان دا کە ” کۆڵبەران بیمە” بکەن و گەرنتیان پێ بدرێ کە تەقەیان لێ نەکرێ، بەڵام هەموو ئەو قسانە هەر لە ئاست وادە و بەڵێنیدا ماونەتەوە.\nبێسەروبەره‌ییەک بە ئێرانەوە دیارە و کەس ناتوانێ لێپرسینەوە لە هێزە ئینتیزامییەکان بکا، کە هیچ کات یاسای تەقەکردنیان (کە لەو بارەوە یاسا هەیە)، ڕەچاو نەکردووە. ئه‌من لە چەندین دادگای نیزامی شارەکانی کرماشان و سنە و سەقزدا بۆ بەرگریکردن لە کۆڵبەران ئامادە بووم و هەموویان تەنیا بەرژوەندیی هێزەکانی خۆیان و دەزگا ئەمنییەکانیان لەبەرچاو بوو. بڕوانن ماوەیەک لەمەوپێش حوسێن زوڵفەقاری، جێگری ئەمنیەتیی وەزیری نێوخۆ و فەرماندەیەکی سپای پاسداران ئاشکرا باسیان لەوە کرد کە کۆڵبەران دەبێ بکوژرێن، ئێمە (پارێزەران) نازانین قسەی ئەوان یاسایە، یان ئەسڵ و مادەکانی یاسای بنەرەتیی کۆماری ئیسلامی؟ ڕاستە لە یاسادا ناوێک لە کۆڵبەر نەهاتووە، بەڵام هەر بەپێی ئەو یاسایەش دەتوانین بەرگری لە مافی کۆڵبەران بکەین. بەپێی ئەسڵی ٣ی یاسای دادگاکانی کۆماری ئیسلامی، دادگاکان دەبێ سەربەخۆبن لە بڕیارداندا و ڕەچاوی مافەکانی تۆمەتبار بکەن، بەڵام لە پرسی کۆڵبەراندا هیچ کام لە یاساکان لەبەرچاو نەگیراون و لەبەرچاو ناگیرێن. دەردی ئێمە (پارێزەران) لە ئێران ئەوەیە نازانین ڕوو لە کام دادگا بکەین و بڵێین کوشتنی کۆڵبەران نایاساییە! بەپێی یاسا کوشتنی کۆڵبەران قەدەغەیە، بەڵام گەرنتی جێبەجێ کردنی یاسا لە ئێراندا نییە.\nهه‌روه‌ک ئاگادارن سەرەڕای هەوڵ و چالاکییەکان بۆ ڕاگرتنی کۆڵبەر کوشتن، کۆمەڵێک کار کراوە، مانگرتنی خەڵکی شاری بانە و شارەکانی دیکە، ئیعتڕازی رۆژنامەنووسان و هەوڵی پارێزەرانێک وەکوو بەڕێزت بۆ بەرگریکردن و تەنانەت مەحکوومکردنی لەلایەن هێندێک لە بەرپرسانیشەوە، کەچی ئەم پرسە هەر لەجێی خۆیەتی. دەگوترێ کۆڵبەری بەشێک لە مافیای سپای پاسدارانە چەندە ئەوە ڕاستە؟\nبڕاونن لەم ڕۆژانەدا خەڵکی فەڕانسە بۆ گرانبوونی چەند سێنت نرخی سووتەمەنی، وڵاتیان شڵەژاند. ڕاستە جیاوازی زۆرە لە نێوان وڵاتی ئێمە و فەڕانسەدا، بەڵام ئەگەر ئێمە یەکڕیزیمان هەبا زۆر کار دەکرا. بەڕاستی ئێمە شەرمەزارین کە نەمانتوانی کارێک بۆ کۆڵبەران بکەین.\nئەگەر پارێزەرانی کورد بێدەنگی هەڵنەبژێرن، ئەگەر نوێنەرانی کورد لە مەجلیس ئازایه‌تیی به‌رگری له مافی کۆڵبه‌رانیان هه‌بێ و، پێکەوە هەوڵ بدەن و ئیتعتڕاز بکەن؛ بەڕاستی دەتوانن زۆر شت بکەن. لە کوردستاندا زیاتر لە ١٠٠٠ پارێزەرمان هەیە، بەڵام بەداخەوە تەنیا چوار پێنج کەسیان ئامادەن کە داکۆکی لە مافی کۆڵبەران بکەن!\nیەکێک لە گرفتەکان ئەوەیه که ئێمە خەمساردین بەنیسبەت کۆڵبەرکوژی و “قوبح”ی کوشتنی کۆڵبەر لە ئێران ئاسایی بووه‌تەوە، لە چەند مانگدا ٢٥ تا ٥٠ کۆڵبەر دەکوژرێ و دەیان کەس بریندار و سەدان بنەماڵە تووشی گرفتی جیدی دەبن. دەتوانم بڵێم پرسی کۆڵبەری لە ئێران جینایەت بەدژی مرۆڤایەتییە! پێویستە پارێزەرانی دیکە، ناوەند و دامەزراوەکانی مافی مرۆڤ و هەروەها خۆپێشاندانی خەڵک پێکەوە هەوڵ بدەن بۆ پێشگرتن و ڕاگرتنی کارەساتی کۆڵبەرکوژی. ئەگەر چوارمانگرتنی سەرانسەریی هاوشێوەی ٢١ی خەرمانان بەڕێوە بچێ، کۆماری ئیسلامی تەسلیمی ئیرادەی خەڵک دەبێ.\nباشە مادام ئاگادار کردنەوەی ڕای گشتی، کاریگەریی هەیە لەسەر پرسەکانی مافی مرۆڤ، بۆ نموونە لە جەریانی خۆپێشاندانی کرێکارانی “هەفت تەپە” ٢٥ پارێزەری ئێرانی یەک لەوان بەڕێزت بەیاننامەی پاڵپشتیتان دەرکرد، ئایا هەوڵی هاوشێوە دراوە کە کۆڵبەری و کارەساتی کۆڵبەرکوژی، لە ئاستی ئێراندا ببێتە پرسێکی ڕۆژەڤ؟\nبەڵێ ئەو بەیاننامەیە بەدەستپێشخەریی ئەمن بوو و چەندین پارێزەری دیکەش ئیمزایان کرد و نموونەی واش هەبووە پێشتر، به‌ڵام لە داهاتوودا بڕیارە دیسان بەیاننامەیەک دەربکرێ بۆ پشتیوانیکردن لە کۆڵبەران و لە دەرەوەی وڵاتیش لە شاری ئامستێردامی هولەند، ڕۆژی ١٠ی دیسامبر بانگهێشت کراوم بۆ کانوونی پارێزەرانی هولەند و لەسەر دۆخی مافی مرۆڤ لە ئێران و کوردستان قسە دەکەم و بێگومان تەوەرێک لە قسەکانم باس لە کۆڵبەری کوردە. هەروەها ئەو باسە قەرارە لە پاڕلمانی ئورووپاش بخرێتە بەرباس و دامانناوە لە شاری لاهەی هولەندیش یەکیەتییەک دابمەزرێنین بۆ پارێزه‌رانی کورد سەبارەت بە مافی مرۆڤ بۆ کوردستان و پرسی کۆڵبەری. بەو هیوایه لە دەرەوە ئەو کارانە بکەین و لە نێوخۆی وڵاتیش بەرنامەمان هەیە بۆ گرینگیدانی زیاتر بە پرسی کۆڵبەران.\nبە لەبەرچاو گرتنی ئەو چالاکییانە کە بڕیارە لە دەرەوە بکرێ، ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ نێوخۆ، مادام کۆڵبەر کوشتن سەرەتا پرسێکی ئینسانییە، بەڕای بەڕێزت ئەو خەمساردیانە کە باست کرد چ لە نێو نوێنەران و چ ئەوەی کە گوتت نیزیک بە ١٠٠٠ پارێزەری کوردمان هەیە، ئەمە بۆچی دەگەڕێتەوە؟ ئایا قه‌دەغەیەکی ئەمنیەتیی لەسەرە؟ یان هەر بۆ خۆیان کەمتەرخەمن؟\nکێشەی ئێمە کەمتەرخەمییە، دەردی ئێمە نەبوونی یەکیەتییە، ئەگەر هەزار پارێزه‌ر داکۆکییان لە کۆڵبەران بکردایە و نوێنەرانی مەجلیسیش ئیعتڕازیان بکردبا، کەی کۆڵبەر کوشتن ئاوا ئاسان دەبوو؟! ئەگەر ئیعتڕاز هەبێ کۆماری ئیسلامی دەوڵەتێکی ترسەنۆکە و کۆڵ ئەدا و تەسلیمی ویستەکانمان دەبێ، بەڕای من سەرەتا کەمتەرخەمیی خۆمان و دوویەم جێبەجێنەکرانی یاسا لە ئێران هۆکاری سەرەکیی بەردەوامیی کوشتنی کۆڵبەرانە.


زاناکان ده‌ڵێن له‌وانەیه بتوانن ڕیشاڵی مرۆڤ چاپ بکه‌ن\nی مانگی شه‌ش ٠٧, ٢٠١٦\nدوو کۆمپانیای ئیسرائیل ده‌ڵین ده‌توانن ژینگه‌یه‌کی 3 دووریی تایبه‌ت به‌چاپکردن دروستبکه‌ن خانه بنه‌ڕه‌تیه‌کانی مرۆڤ تێدا نه‌شونما بکات و ببێته ڕیشاڵی تایبه‌ت.\nله داهاتوویه‌کی نزیکدا ئەم ته‌کنه‌لۆجیا له‌وانەیه به‌کاربێت بۆ به‌رهه‌مهێنانی ده‌رمانی نوێ، هه‌روه‌ها توانا بخاته به‌رده‌ست بۆ گۆڕینی ئۆرگانیکه‌کان.\nله‌ساڵی 2006دا زانای ژاپۆنی شینیا یاماناکا و تیمی یاریده‌ده‌ری بۆیان ده‌رکه‌وت خانه‌ی هاوبه‌شی مرۆڤ، وه‌ک خانه‌ی پێست، ده‌توانریت بۆ خانه‌ی بنه‌ڕه‌تی بگۆڕدرێت، که پێشتر له ئاوڵه‌مه Embryo وه‌رده‌گیرا.\nله‌گه‌ڵ بوونی مه‌ترسی مۆراڵی ده‌رباره‌ی به‌کارهێنانی خانه‌ی ئاوڵه‌مه، ژماره‌یه‌ک له‌توێژه‌ره‌وان له‌سه‌رانسه‌ری جیهاندا تاقیکردنه‌وه‌یان ده‌ستپێکرد بۆ نوێ کردنه‌وه‌ی ریشاڵه‌کان، ئه‌وه‌ی ناسراوه به‌خانه‌ی بنه‌ڕيتی هانده‌ر Induced pluripotent stem cell یاخوود IPS ،له‌ئێستادا به‌کاردێت بۆجێگرتنه‌وه‌ی ڕیشاڵه ساناکانی له‌شی مرۆڤ ئه‌وانه‌ی به‌هۆی نه‌خۆشی و برینداربوونه‌وه له‌ده‌ستدراون.\nکاره‌که هێشتا له‌سه‌رخۆ ده‌روات، به‌ڵام کۆمپانیای 3 دوری ئیسرائلی، ئه‌وه‌ی نانۆ چاپه‌که‌ی دروستکردوه و کۆمپانیای Accellta ئه‌وه‌ی خانه‌کانی IPS دروستده‌کات، ده‌ڵێن له‌ئێستادا چاپه 3 دوریه‌که‌یان تاقیکردوه‌ته‌وه، ده‌توانێت خانه‌ی بنه‌ڕه‌تی مرۆڤ به‌خێرایی به‌رهه‌م بێنێت.\nده‌رباره‌ی مه‌ره‌که‌به‌که‌ی ده‌ڵێن، خانه‌ی بنه‌ڕه‌تی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته به‌کاردێنین تێکه‌ڵاو له‌گه‌ڵ هه‌ندێک که‌ره‌سته کارئاسانی ده‌کات بۆ به‌ده‌ستهێنانی ژینگه‌ی نه‌شونمای خانه‌کان.\nزاناکان ده‌ڵین وزه‌ی "بایۆنیک لیف" واته به‌رهه‌مهێنای وزه تیشکی خۆره‌وه له‌وانه‌یه فشاری سه‌ر کێلگه کشتوکاڵیه‌کان که‌مکاته‌وه.\nتوێژه‌ره‌وانی زانکۆی هارڤه‌رد ده‌ڵین ته‌کنه‌لۆجیای نوێی خاوێن بۆ وه‌رگێڕانی تیشکی خۆر بۆ سوته‌مه‌نی شل له‌وانیه پێویستی به‌کێڵگه‌ی که‌وره و ڕواندنی به‌رفراوان بۆ به‌رهه‌م هێنانی وزه له‌زینده‌وه‌ر که‌مکاته‌وه.\nتویژینه‌وه‌که‌ی له گۆڤاری زانستی بڵاوکراوه‌ته‌وه و ناوی لێنراوه "bionic leaf 2.0" ته‌کنه‌لۆجیایه‌که سیسته‌مه‌ی گۆڕینی وزه‌ی خۆر به‌کاردێنێت بۆ شیکردنه‌وه‌ی وردیله‌کانی ئاو بۆ ئۆکسجین و هایدرۆجین.\nکاتێک جیاکردنه‌وه ڕوویدا، هایدرۆجین ده‌گوازرێته‌وه بۆ جێگایه‌که‌ی تایبه‌ت له‌لایان به‌کتریا و مه‌تریاڵی هانده‌ر و دووهه‌م ئۆکسیدی کاربۆنی تایبه‌ت برۆسه‌ی به‌رهه‌م هێنانی وزده‌ی شل ده‌ستپێده‌کات.\nبه‌پێی توێژینه‌وه‌یه‌ک له زانکۆی ڤیرجینیا له‌مانگی 3ی ڕابردوودا بڵاوکرایه‌وه، 4%ی خاکی کشتوکاڵی له‌جیهاندا به‌رهه‌می کشتوکاڵی به‌کارده‌هێنێت بۆ به‌رهه‌مهێنانی وزه‌ی خاوین.\nزاناکان په‌یوه‌ندی باێۆلۆجی له‌نێوان دایکانی جگه‌ره‌کێش و پشێوی به‌ئاگا ده‌دۆزنه‌وه.\nتووشبوون به شێرپه‌نجه، شێرپه‌نجه‌ی سیه‌کان، نه‌خۆشیه‌کانی دڵ، له‌دایکبوونی ئاوڵه‌مه به‌مردویی، نه‌زۆکی و که‌می کێش له‌کاتی منداڵبووندا هۆکارن بۆ وازهێنان له‌جگه‌ره‌کێشان.\nزاناکانی زانکۆی یاڵ Yale University بۆیان ده‌رکه‌وتوه جگه‌ره‌کێشان له‌کاتی دووگیانیدا له‌وانه‌یه ببێته هۆی گۆڕانکاری بۆماوه له‌داهاتوویه‌کی دووردا بۆ ئه‌و منداڵانه‌ی هێشتا له‌دایک نه‌بوون.\nئه‌م گۆڕانکاریه نوێیه‌ی له‌جیناتدا دۆزراوه‌ته‌وه یارمه‌تی ده‌دات بۆ ڕاڤه‌کردنی هۆکاری جگه‌ره‌کێشانی دایک و په‌یوه‌ندی به کۆمه‌ڵیک نه‌خۆشی هه‌ڵسوکه‌وت ناسراو به Attention deficit hyperactivity disorder .\nنیکۆتین و زانستی بۆماوه.\nتویژنیوه‌کانی له‌کۆمه‌ڵگاکاندا کراون ده‌ریخستوه "پێده‌چیت مندڵانی له‌خانمانی دووگیان و جگه‌ره‌کێش له‌دایکبوون، مه‌ترسی پشێوی و که‌می به‌ئاگابوون و زیادڕه‌ویان له‌جمووجۆڵدا هه‌بێت".\nئه‌م توێژینه‌وه‌یه نوێیه بۆیه‌که‌م جاره بۆ زاناکن ده‌رده‌خات ڕه‌وتی باێۆلۆجی ده‌بێته هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی نه‌خۆشی ADHD .\nتوێژینه‌وه‌که له‌لایان زانکۆی یاڵ کراوه و له‌کۆڤاری زانستی هه‌سته‌ده‌مار و سروشتدا بڵاوکراوه‌ته‌وه.\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجی


راگه‌یه‌ندراویPAK سه‌باره‌ت به لێشاوی گرتنی رۆڵه‌كانی رۆژهه‌ڵات | نوێنەرایەتی ئوروپا پارتی ئازادیی کوردستان\nراگه‌یه‌ندراویPAK سه‌باره‌ت به لێشاوی گرتنی رۆڵه‌كانی رۆژهه‌ڵات\nرەشبگیریی دەوڵەتی داگیرکەر لەکوردستان، ئیرادەی کورد لە تێکۆشان بۆ سه‌ربه‌خۆیی ناشكێنێ! ده‌وڵه‌تی داگیرکەری ئێران ، لە زۆربەی شارو دەڤەرەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، شەپۆلی گرتن و راوەدوونان و سەرکوت و کوشتاری ڕۆڵەکانی کورد و خەڵکی کوردستانی به‌رینتر کردووه.\nبەجۆرێک کە لەماوەی كەمتر لە مانگێکدا نزیک بە 100 رۆڵه‌ی كورد له چین و توێژی جیاواز، گیراون و له زیندان توندكراون. ئەم ڕەشبگیرییە هاوکاتە لەگەڵ په‌ره‌سه‌ندنی هه‌وڵه‌كانی تاران بۆ تێکدانی باری دیمۆگرافی بەشێک لە دەڤەرەکانی کوردستان ؛ شێواندنی ناسنامه و کلتور و که‌سایه‌تی کورد؛ گیرۆده‌كردنی زیاتری كچان و كوڕانی كورد به ماده هۆشبه‌ره‌کان و تێكدانی باری ده‌روونی به‌شێكی زۆر له لاوانی كورد؛ پیلانگێڕیی بۆ پچڕاندنی شیرازه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیی كورده‌واریی؛ سووتاندنی دار و دارستانه‌كانی كوردستان و زیادبوونی کوشتاری بێ ڕەحمانەی کۆڵبەرانی کورد و سەپاندنی حوکمی زیندانی درێژخایەن و ئێعدامی زیندانیانی دیکە، هەروەها كوشتنی ژماره‌یه‌ك زیندانی له ژێڕ ئه‌شكه‌نجه‌ی تاقه‌تپڕووكێن. هەر لەم ماوەیەدا رێكخراوی ئیتلاعاتی سپای پاسداران، تێکۆشەرێکی پارتی ئازادیی کوردستانی لە کرماشان تێرۆر كرد. هەموو ئەم تاوان و پێشێلکارییانەی دەوڵەتی داگیرکەر له دژی ڕۆڵەکانی کوردستان ، تەنیاله‌سه‌ر کورد بوون و كوردستانی بوونە.ڕۆڵەکانی كوردستان لەبەر جیاوازیی ناسنامە و سوور بوونیان له سه‌ر پاراستنی ناسنامه‌ی نەتەوەیی، تووشی ئه‌م په‌لامار و كوشتاره هاتوون. ئه‌گه‌رچی تاران ئه‌م تاوان و جینایه‌تانه به نیشانه‌ی ئیقتیداری خۆی له سه‌ر كوردستان داده‌نێ، به‌ڵام به رووكاری ئه‌و دیویدا بریتییه له شكستی یه‌ك سه‌ده پیلان و پڕۆژه‌ی ئاسمیلاسیۆن و ته‌فریس و ته‌تریكی كوردستان . پارتی ئازادیی کوردستان، داوا لە رۆڵه‌كانی نه‌ته‌وه‌كه‌مان له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌كا، هه‌ر تاك و گرووپێك له لای خۆیه‌وه، دژی گرتن و به‌ند كردنی لاوانی رۆژهه‌ڵاتی داگیركراو، ده‌نگ هه‌ڵبڕن. هه‌روه‌ها داوا له ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێكخراوەكانی مافی مرۆڤ دەكات به هانای خه‌ڵكی به‌ر په‌لامار كه‌تووی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه‌وه بێن و به فشار خستنه سه‌ر تاران، رێ له درێژه‌ی ئه‌و ره‌شبگیرییه بگرن و تاران بۆ به‌ردانی گیراوه‌كان بخه‌نه ژێر گوشاره‌وه. سه‌ره‌ڕای ئه‌و مه‌ینه‌ت و ئازارانه‌ی تاران به سه‌ر كوردستان و رۆڵه‌كانیدا دێنێ؛ كوردستان و ڕۆڵەکانی هەر به سه‌ربه‌رزی ده‌مێننه‌وه و بە خۆراگری و بەرخۆدانی یەکگرتووانە ، خەون و پیلانەکانی داگیركه‌ر گۆڕ ده‌كه‌ن. ئیراده‌ی رۆڵه‌كانی كوردستان بۆ ئازادیی و سه‌ربه‌خۆیی، به گرتن و كوشتن له شكان نایه‌ت.\n3ی رێبه‌ندانی 2720ك\n22ی ژانویه‌ی 2021ز


قسەكانی روحانی لەبارەی ڤایرۆی كۆرۆنا ترس دروست دەكات\n30/03/2020 2780 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nحەسەن روحانی سەرۆكی ئێران پێیوایە ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ، كە هەموو جیهاندا بڵاوبووەتەوە لەماوەی هەفتەیەك بۆ ١٠ رۆژی داهاتوودا پاشەكشە ناكات، بەڵكو رەنگە ڤایرۆسەكە ساڵێك بۆ دوو ساڵی تر بەردەوام بێت.\nئەو قسانەی حەسەن روحانی لەئێران ترسی دروست كردووەو رەخنەشی لێگیراوە، كە بەشێك لە رەخنەگران باس لەوە دەكەن، حكومەتی تاران شكستی هێناوە لەڕووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنا، بۆیە ئەو قسانە دەكەن.\nرەخنەگران باس لەوەش دەكەن، كە دۆخی ئێران لەوە دەرچووە كۆنتڕۆڵ بكرێت‌و حكومەتی ئەو وڵاتەش هیچ شتێكی پێناكرێت‌و تەنیا رۆژانە ئەو قسانە دەكەن، تا خەڵك زیاتر بترسن.\nروحانی لەكاتی كۆبوونەوەی حكومەتی ئێراندا هانی خەڵكی ئێرانیدا خۆیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەكە ئامادە بكەن و لەوبارەیەوە وتی: دەبێت وا بكەین كۆمەڵگا ئامادە بێت بەجۆرێك لەجۆرەكان بەرەنگاری ڤایرۆسی كۆرۆنا ببێتەوە.\nسەرۆكی ئێران ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەهەندێك لە پارێزگاكان گەیشتووەتە ئەوپەڕی خۆی لەهەندێك پارێزگاش بەپێچەوانەوەیە.\nجەختیشیكردەوە، كە رەنگە ڕێكارە توندەكانی بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەكە دوو هەفتەی تر بخایەنێت هەروەك وتی: پرسیاری ئەوەمان كردووە ئایا ڤایرۆسی كۆرۆنا لە ئێران گەیشتووەتە كوێ؟ ئایا دۆخە هەرە سەختەكەمان تێپەڕاندووە و بەرەو باشتر دەڕۆین؟ لەوەڵامدا پێیان وتووین لەهەندێك لە پارێزگاكان دۆخە هەرە سەختەكەمان تێپەڕاندووە و نەخۆشییەكە دەستی بە پاشەكشە كردووە، بەڵام لە پارگاكانی تر ناتوانین لەوە دڵنیا بین.\nهەروەها ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، كەسانی شارەزا پێیان وایە دەبێت تا كۆتایی پشووەكانی نەورۆز چاوەڕوان بكەین تا دۆخەكە روون دەبێتەوە و دەزانین لەكوێداین.\nلەو وەڵامی پرسیاری رۆژنامەنووسانیشدا سەرۆكی ئێران وتی: دەسەڵاتداران لە دەستنیشانكردنی نەخۆشییەكە دواكەوتن، بۆیە راگەیاندنی بڵاوبوونەوەی دوكەوت، هەروەك وتی: لەو ماوەیەدا نەخۆشییەكە لە چەند شارێكدا بڵاوبووەتەوە.


ژنه‌كانى ناو كۆشكه‌كان\nبۆچوون / بیروڕا :: 25/11/2018\nله بیره‌وه‌رییه‌كانیدا كه به‌م دواییانه چاپى كردووه، میشێل ئۆباما ده‌نووسێت، به‌درێژایى ئه‌و ده ساڵه‌ى كه له كۆشكى سپى-دا ماوه‌ته‌وه، په‌نجه‌ره‌یه‌كى نه‌كردووه‌ته‌وه. نه بۆ خۆى و نه بۆ دوو كچه‌كه‌ى نه‌ده‌گونجا په‌نجه‌ره‌كان بكه‌نه‌وه و سه‌یرى ده‌ره‌وه بكه‌ن، چونكه به‌رده‌وام چاوى كامێراكانیان له‌سه‌ر بووه و چاوه‌ڕێى كردوون بۆ ئه‌وه‌ى وێنه‌یه‌كیان بگرن. دواییش كه ویلایه‌ته‌كه‌ى مێرده‌كه‌ى كۆتاییهاتووه كۆشكى سه‌رۆكایه‌تى جێهێشتووه و چووه له خانوویه‌كى ئاسایى واشنتۆن-دا ژیاوه.\nئیتر بۆخۆى چووه‌ته باخچه‌ى ماڵه‌كه‌وه و چێژى له‌و خۆشییه بینیوه كه خه‌ڵكه ئازاده‌كه ده‌یزانن. گوێى له سه‌گوه‌ڕى ماڵه دراوسێكان بووه كه له‌دووره‌وه حه‌په‌یان هاتووه و هه‌ستى به ئاسووده‌یى كردووه. ده‌ڵێت ئاوڕى له دوو سه‌گه‌كه‌ى خۆى (بو) و (سانى) داوه‌ته‌وه و دڵى پێیان سووتاوه له‌به‌رئه‌وه‌ى پێشتر گوێیان له ده‌نگى سه‌گى تر نه‌بووه.\nكتێبه‌كه‌ى میشێل ئۆباما به‌سه‌ر زارى هه‌موانه‌وه‌یه. زۆربه‌ى ئه‌و كه‌سانه‌ى كه پێگه و شوێنه به‌رزه‌كان جێدێڵن و به په‌له ده‌كه‌ونه نووسینه‌وه‌ى بیره‌وه‌رییه‌كانى رۆژانه‌یان، ملیۆنه‌ها دۆلاریان ده‌ستده‌كه‌وێت. زۆرجاریش په‌ناده‌به‌نه‌به‌ر كه‌سانى تر بۆ نووسینه‌وه‌ى بیره‌وه‌رییه‌كانیان.\nبرنادێت شیراك، كاتێك له باره‌گاى سه‌رۆكایه‌تى چووه‌ده‌ره‌وه نه‌یده‌زانى جانتاكانى بنێرێته كوێ. ئه‌و چاره‌كه سه‌ده‌یه‌ك له ماڵه ده‌وڵه‌تییه‌كانى فره‌نسادا ژیا بوو. كاتێك مێرده‌كه‌ى عومده‌ى پاریس بوو ئه‌و له كۆشكێكى ناوازه‌ى مێژوویى سه‌ر به شاره‌وانیدا ده‌ژیا، وه‌ختێك شیراك بوو به سه‌رۆك وه‌زیران ژنه‌كه‌ى چووه كۆشكى (ماتینیۆن) و كه مێرده‌كه‌ى بوو به سه‌رۆكى كۆمار ئه‌ویش گواستیه‌وه بۆ كۆشكى (ئێلیزێ) و زیاتر له ده ساڵ له‌و كۆشكه سه‌رۆكایه‌تیه‌دا مایه‌وه. دواى كۆتایى دوو خولى سه‌رۆكایه‌تیى شیراك، ژنه‌كه‌ى بۆى ده‌ركه‌وت كه ماڵێكى له‌و پایته‌خته‌دا نییه كه چه‌ند رۆژێك پێشتر خانمى یه‌كه‌مى بووه. رازیى بوو به‌وه‌ى له‌گه‌ڵ مێرده‌كه‌یدا ببنه دوو میوانى ئال ئه‌لحه‌ریرى و چوونه شوققه‌یه‌كى كه‌نار رووبارى سین-ه‌وه. ئینجا ده‌یتوانى په‌نجه‌ره‌كان بكاته‌وه. له‌وێیش، به‌یانییه‌ك كامێراى وێنه‌گرێك نزیك له شوققه‌كه‌یه‌وه وێنه‌یه‌كى چركاندووه كه خه‌ریكى ئاودانى گوڵ و رووه‌كه‌كانى ناو باڵكۆنه‌كه‌یه. برنادێت-یش وه‌ك میشێل ئۆباما گه‌ڕایه‌وه بۆ ژیانى رۆژانه‌ى خه‌ڵكه ئاساییه‌كه.\nدانیاڵ-ى هاوسه‌رى سه‌رۆك میته‌ران، ژنێكى ژیر بوو، رقى له گۆڕانكارییه‌كانى كه‌شوهه‌وا بوو، بۆیه له ماڵه كۆنه‌كه‌ى خۆیدا مایه‌وه و نه‌چووه كۆشكى سه‌رۆكایه‌تى. له ئاهه‌نگ و مه‌راسیم و ئێواره‌خوانه فه‌رمییه‌كاندا، پێش میوانه‌كان ده‌چووه كۆشك و به‌شانى مێرده‌كه‌یه‌وه ده‌وه‌ستا و به‌خێرى ده‌هێنان.\nكارلا ساركۆزى-یش هه‌مان كارى كرد. ئه‌ویش ماڵێكى شایسته‌ى هه‌بوو، رازیى نه‌بوو بچێته ئه‌و به‌شه‌ى كه ژنى پێشووى تێدابوو. سه‌رۆك خۆى رۆژانى كۆتایى هه‌فته‌كان (ئێلیزێ)ى جێده‌هێشت و ده‌چوو له ماڵه‌كه‌ى كارلا ده‌مایه‌وه. ئه‌م حاڵه‌ته له عێراق پێى ده‌وترێت (قعێدى) واتا ئه‌و كه‌سه‌ى لاى كه‌سوكارى ژنه‌كه‌ى ده‌مێنێته‌وه.((ئه‌مه له كورده‌واریدا-زاوا رێوى-ى پێده‌وترێت.ل)).\nله هه‌ندێك له وڵاته‌كانى خۆماندا، دارا و ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان ئه‌و گه‌ڕه‌ك و بانانه جێدێڵن كه تێیدا گه‌وره‌بوون و ده‌چنه كۆمه‌ڵگه نیشته‌جێبوونه چوارده‌وره‌گیراوه‌كانه‌وه كه پاسه‌وانه زه‌به‌لاحه ئه‌منییه‌كان پاسه‌وانێتیى ده‌كه‌ن، ئه‌وانه‌ى سه‌ماعه‌كان به كونى چاكه‌ته‌كانیانه‌وه‌یه، له‌سه‌رده‌مى ئێمه‌دا به‌وانه‌یان ده‌وت (توكى ووكى) ئامێرێكى كه‌سه گه‌وره‌كان بوو له‌پڕ گۆڕا بۆ یاریى منداڵان.\nمنداڵانى (كۆمپاونات)ه‌كان گه‌وره‌ده‌بن بێ ئه‌وه‌ى گوێیان له ده‌نگى فرۆشیاره گه‌ڕۆكه‌كانى كۆڵان و لووره‌لوورى ئۆتۆمبێلى پۆلیس بێت و شه‌ڕه‌كانى كۆڵانه میلـلییه‌كان ببینن. چاوه‌كانى ئێمه به زنجیره ته‌له‌فزیۆنییه میسرییه‌كان كرانه‌وه و یه‌كه‌مجار زنجیره‌ى (بنت الحته)مان بینى. دوایى كوچه و كۆڵانه‌كان هه‌ڵوه‌شان و خه‌ڵكه دانیشتوانه‌كه‌ى رۆیشتن بۆ شوێنى تازه‌ى نیشته‌جێبوون یاخود په‌ت و بڵاوبوونه‌وه. نووسه‌ر و دانه‌رانى زنجیره ته‌له‌فزیۆنییه‌كان به حه‌سره‌تى رۆژانى حلمیه و زیزینیا و عابدین و شه‌برا-وه‌ن.\nبه‌ڵام په‌یوه‌ندیى خاتوو میشێل ئۆباما به گه‌ڕه‌كى شه‌برا-وه چییه؟ له بیره‌وه‌رییه‌كانیدا ده‌ڵێت كه له گه‌ڕه‌كێكى میلـلیى هه‌ژارنشینى شیكاگۆ په‌روه‌رده بووه و كۆشش و ئاواتى گه‌وره‌ى هه‌بووه. باراك-ى گه‌نج و قۆزى خۆشویست و گره‌وى له‌سه‌ر كردووه. بووه یه‌كه‌م خانمى ره‌شپێستى ئه‌مریكى و چووه كۆشكى سپى. ره‌نگه هه‌ر ئه‌مه‌یش هۆكارى ئه‌وه‌بێت كه كتێبى بیره‌وه‌رییه‌كانى ناوناوه (بووم به‌وه) (BECOMING).\nجیهان سادات و نور حسێن، وه‌ك خانمه ئه‌مریكییه‌كانیان كرد و هه‌ر یه‌كه‌یان كتێبێكى ده‌رباره‌ى ئه‌زموونه‌كانى خۆیان له كۆشكه‌كانى ده‌سه‌ڵاتداریدا ده‌ركرد. هه‌ندێكیش له كۆشكه‌كانه‌وه ده‌رچوون و روویانكرده تاراوگه. فه‌ره‌ح په‌هله‌وى هه‌تا ئێستایش به‌م زه‌وییه فراوانه‌ى خوادا ده‌گه‌ڕێت و دێت و ده‌چێت و خه‌ون به‌وه‌وه ده‌بینێت كه كوڕه‌كه‌ى بگه‌ڕێته‌وه بۆ عه‌رشى شاهه‌نشاهى. ئه‌و عه‌رشه‌ى كه ئیمپراتۆر ژنى تێدا هێنا بۆ ئه‌وه‌ى جێگره‌وه‌یه‌كى بۆ بخاته‌وه. دنیا چاره‌نووس و به‌خته.\nئەنعام کجەچی:: 25/11/2018\nنه‌زیهه دلێمی، یەکەم وەزیرى شیوعى ژن لە عێراقدا\nئەنعام کجەچی:: 03/04/2016\nئەنعام کجەچی:: 02/04/2016\nسه‌عید زارا:: 3 رۆژ پێش ئێستا