نەبەز جەلال: حاڵی مام حاجی.! – WTARIKURD\nئەگێڕنەوە لە سەردەمی شەڕی ئێران، عێراق دا. تۆپخانەکانی ڕژێمی فاشی عێراقی بە تۆپی دوورهاوێژ تۆپبارانێکی خەست تووندی شارۆچکەیەکی هەرێمی کوردستان دەکەن.\nناو شارۆچکەکەیان ئەشڵەقێ و خەڵکەکە هەراسان دەکەن و ترسی کیمیاویی ڕەشتنیش ئەخەنە دڵی خەڵکەکەوەو ناچاریان دەکەن کونە تەیارە و ژێرزەمینەکانیش چۆڵبکەن و بە ناچاری بەرەو بەرزی و شاخەکانی نزیک لە خۆیان بەڕێبکەون.\nحاجییەکی تۆزێ تەمەن هەڵکشاوی بە ئەزمون و سەرکێش؛ پەروەردەی ژیانی ئازاری پڕ شەڕە بۆماوەکانی کورد و دوژمنانی.\nبە هێمنییەکەوە چاو دەگێڕێ و سەرنجی چواردەوری خۆی ئەداو بەهێواشتر لە ھێواشی دەڕوا، لە ژێرەوە بە ئاهێکەوە سکاڵای ناشوکرانەی دڵی خۆی لای خوا دەکاو دەڵێ دەک ھەزار جار بە قوربانی بەشتبم، تۆ ئەزانی چەند ساڵە ئێمە دەربەدەرین و ڕائەکەین و پێی ناگەین.!\nدەزانی چەند ساڵە ئازار ئەچێژین و ناگەینە مەنزڵ ، دەزانی بەشمان ھەر ڕاکە ڕاکەو کەس بە ھانامانەوە نایە؛ لەو غایلەو لێکدانەوەو سکاڵاو گلەیی و سەرنجانەدا دەبێ.\nئەویش بە کاوەخۆ، هەڵوێستەیەکی کورتی بۆ دەکاو سەرێکیان بە کزۆڵەیی بۆ ئەلەقێنێ و بەسەرنجێکی کورتەوە لێیان دەڕوانێ و بە هێواشی دەکەوێتەوە سەر نەرمەڕێ.!\nتا دوا جار دۆستێکی نزیک و ئازیزی داوای لێدەکا کە پێ هەڵبگرێ و دوا نەکەوێ لەگەڵ پێی ئەواندا پێنەبڕێ و بکەوێتە ڕێ و خۆی دوا نەخا، بەڵام ئەو لە نێو ئەو زرمە زرمی دەنگی تۆپ و، تۆپ کەوتنانەدا هەر بەهێواشی لەسەر نەزمی خۆی دەڕوا و هیچ خۆی تێکنادا.\nئەمەش دەبێتە بێزاری دۆستەکەی و لێی دێتە دەنگ و بە توڕەیی پێی دەڵێ: دە بکەوەرەڕێ بێ قەزابی، ئەڵێی پێ ئەنێی بە هێلکەدا، تۆزێ گورجبە گورج!.\nخۆ تۆ لاخۆی دنیا دییەی بۆ وا حەپەساوی و، لە جوڵە کەوتووی ئەڵێی ئەترسی؟!.\nئەویش زۆر بە هێواشی و بە پێکەنییەوە سەیرێکی دۆستەکەی دەکاو دەڵێ: سێ بەسێ تەڵاقم کەوتبێت کەس نازانێ بە خێرایی بڕۆی باشە یان ئاوا وەک من خاو، دە تۆ سەیرێکم بکە با ئەوەندەی تۆزقاڵێک تێتگەیەنم، بە ئیمانم لەوانەیە وەک تۆ بە خێرایی بڕۆم و خۆم بەم بە تۆپێکی قورسا و بمرم، یان بەو خاوییەی خۆم لەسەرەخۆ تۆپێکی بچوک بگرمەوە.\nبە بزیەکەی ناخ پڕ لە ئازارەوە دەڵێت: دە ئیتر وازم لێبێن و بڕۆن، هەرچییەک بووبو بەنسیب با ئەوەبێ و خۆتان لەگەڵ من ماندو مەکەن.\nجا بە کورتی دۆخی ئێستای ئێمەی کورد لەم دەڤەرە ئاڵۆزکاو و ئاڵۆزەدا هەمان دۆخ و حاڵی مام حاجی لێهاتووە.!\nسوێند بە هەموو شتە پیرۆزەکان؛ هەمووی واقی وڕ ماوە، نازانێ عێراق و ئێران باشە یان ئەمریکاو شوێنانی تر.!.\nبۆیە زۆر بە کورتی و بەبێ گومان دەڵێم: ئەی کوردینە دەسا بیکەن ھەموو “هیمەتێ” ؛ تا ھەموومان نەمان چەشتووە دەردی قورس و ” نەعلەتێ”!.\nعوسمان عومەر: خیانەت و مێژوو.


چـیرۆک بۆ منـداڵان. . کـەو و رێـوی. . نووسینی - رەزا شـوان\nرێـوییەکە: بەیـانیت باش، ئەی کـەوی دەنگخـۆش، ئەی شاهـونەرمەنـدی باڵنـدەکـان، بە راستی خـاوەنی دەنگـێکی نـاوازە و ئەفـسوونـاویت. مـن زۆر سەرسامی جـوانی و دەنـگە زوڵاڵ و خۆشـەکـەتـم.\nرێـوییەکە: ئەوەشم بیستووە، کە تۆ بەهـرەیەکی زۆر باشیشت لە نوانـدن و لە لاسایی کـردنەوەدا هـەیە. بەڵام مـن بە چـاوی خـوم هـیچ نـوانـدنێکم لێـت نەبیـنیوە. دەتـوانی ئـەم تـوانـایەت و راستیـیەشـم بـۆ بسەلـمـێنی؟\nکـەوەکە: چـی بکـەم تـا بـۆتی بسـەلـمـێـنم؟\nکـەوەکە زانی تێکەوت و کـۆتـایی ژیانێتی و رێـوییەکە دەیخـوات. کەوتە بیرکـردنەوە. . بیـرۆکەی فـێڵـێکی باش بە خەیـاڵیـدا هـات. دوا تروسکەی هـیوای بوو بۆ رزگـاربوون لە مـردن.\nکـەوکە:رێـوی گیان دەزانـم دەمخـۆیت. لەوانەیە بە خواردنی من تێر نەبیـت. بەڵام من لەم نزیکانە کـونە کەروێشکـێک دەزانـم لە کوێیە. . پێش ئێستا دوو کەروێـشکی قـەڵەو و خرپنـم بینی چـوونە کونەکەیـانەوە. . لە ئێستادا نووسـتوون. گەر کونەکـەیانت پێشان بـدەم، بە ئاسانی دەتـوانیـت هەردووکیـان بگـریت و خـۆت مەسـتی گـۆشت کەروێـشک بکەیـت. بەڵام بە مەرجـێک پیێشانـت دەدەم، کـەبە دەنگـێکی بەرز و بە خێرایی هـاوار بکەیـت و بڵـێی:"لاولاو".\nرێـوییەکە بە قسەکـانی کـەوەکە بـڕوای کرد و لـە دڵـی خـۆیـدا وتی: دوو کـەروێـشکی قـەڵـەو بەشی دوو رۆژم دەکـەن. ئـای کە گـۆشـتی کـەروێـشک خـۆش و بەتـامە. خـۆ ئەگەر هەردووکیانیش نەگـرم یەکێکیان هـەر دەگـرم. چی تـێ دەچـێت کە بە دەنگـێکی بەرز هاواربکەم و بڵـێم " لاولاو ". دەمی کردەوە کە بڵێت "لاولاو". کەوەکە لە دەمی بەربـوو و رزگـاری بـوو و هـەڵـفـڕی. . چـوو لەسەر لـووتکەی چیـایەکەدا نیشـتەوە.\nکـەوکەش(لەبەرخۆیەوە): نازانـم چـۆن بـڕوام بە قسەکانی ئەو رێـوییـە کـرد؟رێـوی هـەر رێـوییـە، گـەر کەوڵـەکـەشی بگـۆڕێـت. . ئـەی کـورد نـاڵـێت:\n"رێـوی بـە فـێـڵ نـاوەسـتێ . . . مـەگـەر تـەڵـە بیـبەسـتێ"\n(*) بیـروکەی ئـەم چـیرۆکـەم لـە چـیرۆکـێکی (عـەبـدولـمەجـید ئیـبراهـیم قـاسـم) ەوە وەرگرتووە. کە چیرۆکنووس و نووسەرێکی ناسراوی کوردە لە بواری ئەدەبی منداڵان. لە شاری "قـامیشـلـو" لە رۆژئـاوی کـوردسـتان دەژی. بە زمـانی عـەرەبی دەنـووسێ.\n(*)مەبەستم لەم چیرۆکە، کەسانی فـێڵباز لە ناو کۆمەڵدا زۆرن. کە دەیانەوێ بە فـێڵ و بە زمـانـلـووسی، کەسـانی خـۆشــباوەڕ بـۆ مەبەسـتی خـۆیـان هـەڵـبخـەڵـەتێـنن. بـەڵام هـەمـوو جـارێـک سـەرکـەوتـوو نابـن و لـەوان زیـرەکـتر هـەیە. پێـویسـتە وریـابیـن و نەکـەوینـە داوی ئـەم فـێـڵـباز و قـۆڵـبڕانـەوە، کـە لە رێـوی رێـویتـرن.


گشتپرسیی و یەکڕیزیی نەتەوەیی\nڕۆژی سێشه‌ممه‌ی ڕێککه‌وتی (18. 7. 2017)، واتە (2) مانگ و (7) ڕۆژ پێش گشتپرسەکە، ڕادیۆی (ده‌نگی گه‌لی کوردستان)، ده‌مه‌ته‌قێیه‌کی ڕاسته‌وخۆیان، له‌سه‌ر (کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی و ڕیفرانده‌م) بۆ سازکردین، من له ستودێو و به‌ڕێز دوکتۆر (مه‌حموود عەلی عوسمان)یش، به تێلیفۆن لە (هەولێر)ەوە به‌شداریمانکرد.\nپوختەی بۆچوونەکانم ئەمە بوو: پێش ئەوەی گشتپرسیی بکەین، پێویستە، چەن خاڵێکی گرنگ لەبەرچاوبگرین:\nڕیزەکانی گەل یەکگرتووبێ. ئاشکرایە، ئێمە یەکگرتوونین، ناکۆکیی و دووبەرەکیی، لە نێوان پارتەکاندا هەیە.\nئابوورییەکی بەهێزی هەبێ. بەڵام ڕەوشی ئابووریی هەرێم، لاواز و دواکەتووە. گەر چوار دەوڵەتە داگیرکەرەکە، دەرگەی سنووریان لێ داخستین، بەلانی کەمەوە دەبێ، یەک ساڵ بەرگەبگرین و بژیویی خۆمان دابینکەین.\nخەباتی دیپلۆماسیی. پێش ئەوەی گشتپریی بکەین، پێویستە، هەڵمەتێکی دیپلۆماسیی باش بەڕێوەبەرین.\nبڕیاری گشتپرسیی دەبێ، لە پەرلەمان، میریی هەرێم یا بەرەی گەلەوە بدرێ، نەک پارتێکی دیاریکراو، یا سەرکردەی پارتێ بە تەنیا بڕیاری لەسەر بدا.\nچۆن ئەم گشتپرسە سازکرا؟!\nبڕیاربوو، ساڵی (2014) گشتپرسیی سەربەخۆیی بکرێ، چونکە ناکۆکیی و دەمەتەقێیەکی زۆر، لە نێوان دەسەڵاتی هەرێم و (بەغدا)دا هەبوو. بەڵام لەبەرئەوەی (داعش) دەرکەوت و هێندێ شوێنی گرنگی، وەک (مووسڵ)ی داگیرکرد، هێزەکانی (عێراق)یش، لە هێندێ نێوچە پاشەکشەیانکرد و هێزی پێشمەرگە دەسیبەسەراگرت. پڕۆسەکە دواخرا، پاشان هێزەکانی پێشمەرگە، لەگەڵ سوپای (عێراق)، بەشداریان لە ڕزگارکردنی (مووسڵ)دا کرد.\nلە مانگی (4)ی ساڵی (2017)دا، هەردوو پارتی سەرەکیی (پارتیی) و (یەکێتیی) ڕێککەوتن و رایانگەیاند، گشتپرسیی دەکەن و گشتپرسەکەش، بۆ سەربەخۆیی هەرێم دەبێ! لەبەرئەوە (مەسعوود بارزانیی)، ڕۆژی (7. 6. 2017)، جگە لە بزووتنەوەی (گۆران)، کۆبوونەوەیەکی فراوانی، لەگەڵ (8) پارتی کوردستانیی، (3) لیست و پارتی توورکمانیی، (3) لیست و بزووتنەوەی ڕامیاریی ئەرمەنیی، ئاسووریی و کلدانیی سازکرد. واتە (14) پارت و بزووتنەوەی ڕامیاریی بەشدارییان تێدا کرد. هەموو پارتەکانی هەرێم (سیکیۆلار و ئیسلامیی)، لەگەڵ پارتەکانی دیکەی کەمەنەتەوەییەکان، جگە لە (بەرەی توورکمانیی عێراق) ڕازیبوون، گشتپرس بکرێ. لە کۆبوونەوەکەدا (مەسعوود بارزانیی)، کاتی گشتپرسەکەی دیاریکرد و بڕیاریاندا، ڕۆژی (25. 9. 2017)، گشتپرسەکە لە هەموو نێوچەکانی باشووری (کوردستان)دا بکرێ. هەڵمەتی پڕوپاگەندەکردنی گشتپرسەکەش، ڕۆژی (5. 9) دەسیپێکرد.\nدەنگدەران دەیانتوانی، بە زمانەکانی (کوردیی، عەرەبیی، توورکمانیی، سریانیی) دەنگبدەن. لەسەر کارتی دەنگدانەکەش، ئەم پرسیارە نووسرابوو: (ئایا دەتەوێ، هەرێمی کوردستان و نێوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێم، ببێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ؟)\nلە سەردەمی (بەعس)دا، لە هەموو ئەو نێوچانەی بە عەرەبکرابوون و لە باشووری (کوردستان) دابڕابوون، وەک (کەرکووک، شەنگال، خانەقین، بەعشیقە)، دەسەڵاتدارانی هەرێم بڕیایاندا، دانیشتووانی ئەو نێوچانەش، لە گشتپرسەکەدا بەشداربن. ئەوە بوو، تەنیا پارێزگەی (کەرکووک) نەبێ، لە (41) ئەندامی ئەنجوومەنی پاریزگەکە، (23) ئەندامیان دەنگیاندا، بەشداریی لە پڕۆسەکەدا بکەن. ئەو (18) ئەندامەی دیکەی بەشداریی دەنگدانیان نەکرد، عەرەب و توورکمانەکان بوون. یەک ئەندامیش بە دژ دەنگیدا.\nبۆچی (مەسعوود بارزانیی)، گشپرسییی کرد؟!\nلە ڕاستیدا، دوو هۆ پاڵی بە (مەسعوود بارزانیی)ەوە نا، پەنا بۆ گشتپرسیی بەرێ.\nکاتێ هێزەکانی (داعش)، مانگی (8)ی ساڵی (2014)، دەسیان بەسەر زۆربەی نێوچەکانی خۆراوا و باکووری (عێراق)دا گرت، بە تایبەتی شاری (مووسڵ)یان داگیرکرد، ئیدی دەوڵەتی (عیراق)، دەسەڵاتی لە ئەو نێوچانەدا نەما. هێزەکانی پێشمەرگەش هەلیان قواستەوە،هەموو نێوچە بەعەرەبکراوەکانی سەردەمی (بەعس)یان رزگارکرد. گرنگترین شوێنیش (کەرکووک) بوو. ئەوە بوو، ڕۆژی (1. 7. 1914)، سەرۆکی هەرێم (مەسعوود بارزانیی) ڕایگەیاند، گشتپرس دەکەین و هەرێم سەربەخۆ دەبێ!\nیەکێ لە ئەو هۆ گرنگانەی، سەرکردایەتی لەسەر گشتپرسەکە سووربوو، پتر هەڵوێست و کارە شۆڤێنیستییەکانی (نووری مالکی) بوو. چونکە زۆر دژایەتی هەرێمی دەکرد. تەنانەت مانگی (6)ی ساڵی (2014)، لەسەر پێشنیازی (عادل موراد) ئەندامی پەلیتبیرۆی (ی. ن. ک.)، مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی بڕی! بەلام (مالکی) مانگی (9)ی ساڵی (1914) لابرا و (حەیدەر عەبادی) دەسەلاتی وەرگرت. سەرکردایەتی هەرێمێش قایلبوون، گشتپرسەکە دوابخەن و هەموو هەوڵەکانیان بۆ لەنێوبردنی (داعش) بەگەربخەن.\nکاردانەوەی نێودەوڵەتیی پێش دەنگدان\nبێگومان، کۆمەڵێ دەوڵەتی گەورە و گچکە، چوار دەوڵەتە داگیرکەرەکەی (کوردستان) و دۆستەکانیشمان، هەر یەکەیان بەپێی بەرژەوەندیی تایبەتیی خۆیان، دید و بۆچوونیان لەسەر گشتپرسەکە دەربڕی.\nهێندێکیان دژبوون، وەک (توورکیا، ئێران، عێراق، سعوودیە، سپان، ئەمێریکا ...). هەرچەندە وەک دەڵێن: (سعوودیە) بە نهێنیی پشگیرییکردووە!\nڕۆژی (16. 8. 2017)، جیگری سەرۆکی بەڕێوەبەری ئەرکانی گشتیی هێزە چەکدارەکانی ئێران (موحەممەد باقری) و سەرۆک کۆماری توورکیا (ڕەجەب تەیب ئۆردووگان) کۆبوونەوە و چەن دانیشتنێکی گرنگیان کرد. لە ئەنجامدا بڕیاریاندا، بە هەموو شێوەیە، دژایەتی گشتپرسەکە بکەن.\nهێندیکی دیکەیان دژنەبوون، وەک (بەلچیکا، سوید، کەنەدە، گرێکلاند، ئیتالیا، پۆڵەند، ئەمارات، ئیسرایل ...).\nهێندێکی دیکەشیان میانڕەوبوون، پتر ئامۆژگاریی و پێشنیازیان کردووە، وەک (رووسیا، چین، بریتانیا، فڕەنسە، هۆڵەند، بولگاریا، ئووردوون ...). ئەم گرووپە پێیان وابوو: کاتەکەی لەبار نییە. چونکە:\n* جەنگی (داعەش) لە ئارادایە. پێویستە هەموو تواناکان یەکخرێ، دژی ئەو جەنگە بووەستنەوە.\n* سەرکردایەتی هەرێم، پرسی بە (عێراق) نەکردووە.\n* نەتەوە یەکگرتووەکان قایل نەبوون و چاودیری نێودەوڵەتی نانێرن، تا سەرپەرشتیی پڕۆسەکە بکەن.\nهەر دوای گشتپرسەکە، سەرکردایەتی هەرێم گوتیان: ئێمە دەمانەوێ، سەبارەت بە ئەنجامی گشتپرسەکە، گفتوگۆ لەگەڵ لێپرسراوانی دەوڵەتی (عێراق) بکەین. بەڵام دەسەڵاتدارانی دەوڵەت، ئەنجامی گشتپرسەکەیان ڕەتکردەوە و دەرگەی گفتوگۆشیان داخست! *\nکاردانەوەی نێودەوڵەتیی دوای دەنگدان\nهەموو ئەم دەوڵەتانە، (ئێران، توورکیا، عێراق، پاکستان، ئەمێریکا، بریتانیا، میسر)، هەروەها (مەرجەعییەی باڵای ئایینیی شیعەکان، حیزبوڵڵای لوبنانیی و زانکۆی ئەزهەر)، بە شێوەیە لە شێوەکان، دید و بۆچوونی خۆیان دەربڕی، دژی ئەنجامەکانی گشتپرسەکە وەستانەوە و سزای هەرێمیان دا. بۆ نموونە:\n(ئێران) لەسەر داوای دەوڵەتی (عێراق)، گەشتی ئاسمانیی لە (کوردستان)ەوە و بۆ (کوردستان) وەستاند. (توورکیا) خاڵە سنوورییەکانی داخست، هەناردەکردنی نەوتی وەستان. بزووتنەوەی فڕۆکەوانیی ڕاگرت. لەسەر سنوورەکانی نزیک (کوردستان)، لەگەڵ سوپای (عێراق) دەسیان بە جموجۆڵکرد. بەڵام هەڵوێستی (بریتانیا)، لە هەموویان باشتربوو، چونکە ئامادەیی وڵاتەکەیانی دەربڕی، گفتوگۆ لە نێوان (عێراق) و هەرێمدا سازکەن.\nلەنێو کوردیشدا، تەنیا هەر کوردێکی عێراقچیی (رابوون مەعرووف)، ئەندامی پەرلەمانی (عێراق) داوایکرد: ئەنجامی گشتپرسەکە پشگویبخرێ!\nتەنانەت دوکتۆر (فوواد مەعسووم)، سەرۆک کۆماری (عێراق)یش گوتی: گشتپرسەکە پرۆسەیەکی دەستوورییە، بەڵام جیابوونەوە دەستووریی نییە!\nبە شێوەیەکی گشتیی، ئەو کارانەی (عێراق) و هێندێ دەوڵەتی نێوچەکە، دژی ئەنجامی گشتپرسەکە کردیان، ئەمانە بوون:\nهەستان و فڕینی فڕۆکەیان قەدەغەکرد.\nناردنی نەوت بۆ دەرەوەی ولاتیان ڕاوەستاند.\nگەلەکۆمەکەی سەربازیی لەسەر سنوورەکانی باشووری (کوردستان) کرا.\nئەندامێتی ئەندامانی لیستە کوردییەکانی پەرلەمانی (بەغدا)یان هەڵواسی.\nکاروباری پارەشیان ڕاوستان.\nپەرلەمانی (عێراق)، داوای لە دەسەڵاتی دەوڵەت کرد، لێپرسراوانی بەڕێوەبردنی گشتپرسەکە بە گشتیی و (مەسعوود بارزانیی) بە تایبەتی، ڕەوانەی دادگە بکەن و دادگاییانبکەن.\nوشیار زیباریی)، ئەندامی پەلیبیرۆی (پارتیی)، هەر زوو و پێش گشتپرسەکە گوتی: گشتپرس دەکەین، بەڵام ئەمە ئەوە ناگەیەنێ، بە شێوەیەکی فەرمیی و یەکسەر سەربەخۆیی هەرێم رابگەیەنین!\nلەبەرئەوە (مەسعوود بارزانیی)، بە شێوەیەکی فەرمیی، داوای لە دەوڵەتی (عێراق) کرد، گفتوگۆ دەسپێبکەن. بەڵام (عەبادی) قایل نەبوو، گوتی: پێویستە، بە شێوەیەکی فەرمیی، ئەنجامی گشتپرسەکە هەڵوەشێننەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، (عەلی سیستانیی) دەسەڵاداری باڵای شیعەکانی (عێراق)، داوای لێ کردن، گفتوگۆ دەسپێبکەن!\nلەنێو گێژاوی ئەم دژایەتیکردن و سووربوونەی (بەغدا)، لەسەر پاشگەزبوونەوە لە ئەنجامی گشتپرسەکە، میریی هەرێم ڕۆژی (25. 10. 2017)، بڵاوکراوەیەکی دەرکرد، دژی سڕینەوەی ئەنجامی گشتپرسەکە بوو، لە هەمان کاتیشدا، پێشنیازیکردبوو، ئەنجامەکە سڕبکرێ. جەنگ لە هەموو بەرەکان بووەستینرێ و گفتوگۆیەکی کراوە، لەگەڵ دەوڵەتی (عێراق)، بەپێی دەستوور بکری. بەڵام (عەبادی) ئەمەشی ڕەتکردەوە و پەسەندی نەکرد. کەچی وتەبێژێکی (توورکیا) گوتی: بڕیارێکی باشە، بەڵام هەر هێندە بەس نییە!\nڕۆژی (20. 11. 2017)، دادگەی فیدراڵیی بەرزی (عێراق)، ئەم بڕیارەی دەرکرد: گشتپرسەکە دەستووریی نەبوو، لەبەرئەوە ئەنجامەکەی پەسەند نییە.\nلە کۆتایی ئەم باسە گرنگەشدا، منیش وەک کوردێکی نەتەوەیی نیشتمانپەروەر، کە دەنگم بۆ سەربەخۆیی (کوردستان) داوە، لەگەڵ (وەلید جونبوڵات)، سەرۆکی (حیزبی ئەللقائی دێمۆکراسیی لوبنان) دەڵێم: (ئەنجامی گشتپرسەکە، بە بڕیارێکی دادگەی فیدراڵیی هەڵ ناوەشێتەوە.) پاشان گوتوویەتی: باشتروایە، ڕێککەوتنێکی ڕامیاریی، لە نێوان (بەغدا) و هەرێمدا بکری، بۆئەوەی چارەسەرێکی گونجاو بدۆزنەوە و بە ئەوە ڕازیبن، گشتپرسێکی دیکە بکرێ، ئەنجامی گشتپرسەکەی یەکەم رەتکاتەوە. جەخت لەسەر شێوەی عێراقێکی فیدراڵیی یەکگرتوو بکا.)\nگەرچی کاتی گشتپرسەکە، زۆر گونجاو نەبوو، چونکە ئامادەکارییەکی باش و پێویستی بۆ نەکرابوو. ڕەوشی نێوچەکە و جیهانیش، زۆر لەبار نەبوو. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، زۆر سەرکەوتوووانە بەڕێوەچوو. ئەنجامی دەنگەکانیش ئەوەی سەلماند، لە (73. 92%) ڕۆڵەکانی گەل، بە خۆشیی و هەستێکی قووڵی پیرۆزی کوردانەوە، بە دەم داواکارییەکەوە چوون، وەک ئەرکێکی نەتەوەیی سەرشانی خۆیان، بەشدارییان لە پڕۆسەکەدا کرد و دەنگیان بۆ سەربەخۆیی نیشتمانەکەیان دا. گەر ئەمەش شتێ بسەلمێنێ، تەنیا هەر ئەوەیە: ڕۆڵەکانی گەلی باشووری (کوردستان)، زۆر بەتەنگ گشتپرسەکەوە بوون، دوای نزیکەی (100) ساڵ داگیرکردنی باشووری (کوردستان)، هێشتا خۆیان بە عێراقیی نازانن! بۆیە بە پەرۆشەوە، باوەشی دڵسۆزییان، بۆ سەربەخۆیی نیشتمانەکەیان کردەوە، هەر لە (زاخۆ)وە تا (خانەقین)، ڕیزەکانی گەلی یەکخست، گوتاری نیشتمانپەروەریی و سەربەخۆیی نیشتمانیش گەشەیکرد. ئاخر مەگەر هەر جاشبیر و ناپاکەکانی کورد، دژی سەربەخۆیی (کوردستان) و ئازادیی نەتەوەی کورد بن، ئەگینا ئەوە ئامانجی گەورە و پیرۆزی، هەموو کوردپەروەر و نیشتمانپەروەرێکی دڵسۆزە!\nئەو کەسانەی دوای ئەنجامی گشتپرسەکە، رەخنەیان گرت و ئێستەش هەر لەسەر رەخنەگرتن بەردەوامن، یا قسەی سارد و سووک، بەرانبەر گشپرسەکە و بەڕیوەبەرانی دەکەن، بە هیچ شێویە گوێیان لێ ناگیرێ، چونکە دەبووایە، ڕەخنە و تێبینییەکانیان، پێش ئەوەی گشتپرس بکری، دەربڕیایە، نەک دوای ئەوەی ئەنجامی گشتپرسەکە، بە ئەو شێوەیەی لێهات و شکستیهێنا. بۆ نموونە: باڵەکەی نێو (یەکێتیی)، خەوش و تاوانەکانی (16. 10. 2017)ی خۆیانی، پێ پەردەپۆشدەکەن، هەموو هەلە و ئەنجامەکانی ئەو ناپاکییە گەورەیە، لەدەسدانی لە (51%)ی ڕووبەری خاکی نیشتمانەکەمان، لە ملی گشتپرسەکەوە دەئاڵێنن!\nئەوە ئەنجامی ریفراندەمیش نەبوو، لە (51%)ی خاکی باشوورمان لەدەسدا، بەڵکوو ئەنجامی ناپاکیی ئەو گرووپە تاوانبارەی نێو (یەکێتیی) بوو، هاوکارییان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی (ئێران) و (عێراق) کرد، تا ئەو مەرگەساتە، بەسەر گەلەکەی خۆیاندا بێنن. ئەو کوردەی خۆشی لە ئەو ڕاستییە گێلدەکا، کوردێکی بەکرێگیراو و ترسنۆک نەبێ، هیچی دیکە نییە!\nلە کۆتاییشدا دەڵێم: ریفراندەم وەک بەڵگەنامەیەکی مێژوویی دەمێنێتەوە و بە گەلانی جیهان ڕادەگەیەنێ، کورد چیتر ژێردەسيی قەبووڵ ناکا و داوای مافی چارەنووسی خۆی دەکا.\nاستفتاء انفصال كردستان العراق 2017، من ويكيبيديا، الموسوعة الحرة.*


سه‌رمایه‌ی کەرتی تایبەت له توركیا دابەزینی بە خۆیەوە بینیوە\nبە پێی چەند ئامارێک کە هەڵاوسانی ئابوری تورکیا دەردەخات دەردەکەوێت کە ئابوری تورکیا بە بەراورد بە ساڵی پار بەرەوپێشچونی بە خۆیەوە بینیوە. بەڵام هەتا ئێستا چارەسەرێکی تەواوەتی بۆ قەیرانی ئابوری لە ئارادا نیە، نیگەرانیەکان بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لە زیادبوندان.\nلە سەرەتایی ئەم هەفتەیەدا چەند زانیاریەکی ورد دەربارەی ئابوری تورکیا بڵاوکرایەوە، ئەوزانیاریانە بوونە هۆی ئەوەی کە سەقامگیریەکی کاتی بۆ بازاڕی تورکیا دابین بکەن بەڵام هەتا ئێستاش نازانرێت کە ئابوری تورکیا لە داهاتودا چی بەسەردا دێت.\nلە کاتێکدا لە ٤ مانگی سەرەتای ئەمساڵدا دۆخی ئابوری تورکیا هەڵاوسانی بە خۆوە بینی بوو، هەڵاوسانەکەش ٪١،٥ بوو بەڵام لە چارەکی دووەمدا هەلاوسانەکە ٪١،٢ کەم بوەوە.\nلە کاتێکدا کە سەرمایەی حکومەت ٪٣،٣ زیادی کردوە بەڵام کەرتی تایبەت مانگانە ٪٧،٤ و ساڵانە ٪٢٢،٨ کەم دەکات. ئابوری تورکیا لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٨ دا ٪٣ بووە بەڵام وا چاوەڕوان دەکرێت لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٩ دا بۆ ٪٢،٦ کەم ببێتەوە ئەمەش دەریدەخات کە ئابوری تورکیا بەرەو بەهێز بونەوە دەڕوات.\nبە پێی ئەو زانیاریانەی بڵاو کراونەتەوە لە کۆتا سێ مانگی ڕابردودا دۆخی ئابوری لە تورکیادا بەرەو باشبوون چووە.\nئایا ئەم چارەسەرانە چارەسەری بنچینەین و دەتوانن چارەسەری دۆخی ئابوری تورکیا بکەن.\nناتوانرێت بەردەوامی بەم دۆخە ئابورییە ئەرێنییە بدرێت\nمامۆستایەک لە زانکۆی کۆچ پڕۆفیسۆر د. سێلڤا دەمیر ئاڵپ وەڵامی ئەم پرسیارەی دایەوە و ڕایگەیاند، زووە بۆ ئەوەی وەڵامی ئەم پرسیارە بە بەڵێ بدەینەوە.\nڕاستە لە ئێستادا ئابوری تورکیا ٪١،٢ بەرز بونەوەی بە خۆیەوە بینیوە. لەبەر ئەوەی لە سەرەتایی ساڵدا بڕێکی زۆر پارە بۆ هەڵبژاردنەکان خەرج دەکرێت ئەمەش بە هۆی ئەوەی زیان بە ئابوری تورکیا بگەێنێت. بەڵام پاش کۆتایی هاتنی هەڵبژاردنەکان هەمان بڕی پارە لە تورکیادا لە لایەن حکومەتی تورکیاوە خەرج نەکراوە ئەمەش ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر ئابوری تورکیا دروست کردووە هەروەها لەو کاتەدا بوجە کەم هێنانی بە خۆیەوە بینی بەڵام بانکی ناوەندی هەوڵیدا لە ڕێگەی زیادکردنی باج و سەپاندنی زیادە لەسەر بەرهەمەکان ئەم کێشەیە چارەسەر بکات. لە ئێستادا کەرتی تایبەت هیچ وەبەرهێنانێک ناکات، ئەمەش بوەتە هۆی ئەوەی کە خەرجیەکانی حوکمەت ڕوو لە زیاد بون بکات، ئەمەش بە شێوەیەکی نەرێنی کاریگەری لەسەر ئابوری تورکیا دروست دەکات.\nهەڵاوسانی ئابوری لە ساڵی ٢٠١٩ دا ٪٠ بووە\nکەرتی تایبەت لە ڕوی سەرمایەوە ٪٢٢،٨ سەرمایەکەیان دابەزینی بە خۆیەوە بینیوە ئەمەش بووەتە هۆی ئەوەی کە بە شێوەیەکی ئەرێنی سەیری داهاتووی خۆیان نەکەن.\nڕاستە لە ئێستادا ئابوری بەرەوپێشچونی بە خۆیەوە بینیوە بەڵام ئەو باجانەی کە لەسەر کارتی وزە دروست کراون بوەتە هۆی ئەوەی کە تواناکانی کەرتی تایبەت سنوردار بکات، کۆمپانیا تایبەتەکان نەتوانن بە شێوەیەکی فراوان وەبەرهێنان بکەن. دەمی ئاڵپ پەێی وایە هەتا ئێستا تەمومژەکانی سەر ئابوری لانەچون و نازانرێت کە دۆخەکە بەرەو کوێ دەڕوات. لە ئێستادا کۆمپانیا تایبەتەکان بڕی ٥٠ ملیار دۆلار قەرزارن حکومەتیش هیچ هەنگاوێکی ئەرێنی لەم بابەتەوە نەناوە ئەمەش داهاتوی ولاتەکە داخاتە ژێر مەترسیەوە.\nوڵات پێویستی بە پلانێکی ستراتیژی هەیە\nیەکیک لە پڕۆفیسۆرە بەناوبانگەکانی بواری ئابوری ئێلهان ئەسڵان ئۆغڵو کە یەکێک بووە لەو کەسانەی کە پلانی چارەسەرکردنی قەیرانی ٢٠٠١ داناوە چارەسەری کێشەی هەلاوسانی ئابوری لەو ماوەیەدا کرد ناوبراو پێشبینی کرد بوو کە لە ساڵی ٢٠٠١٩ دا هەڵاوسانی ئابوری بەەرەو کەمبونەوە بچێت و هەندێک لە کێشەکان چارەسەر بکرێت.\nئابوری ناسەکە باسی لەوە کرد ئەگەر تورکیا بیەوێت بنبڕی کێشەی ئابوری بکات ئەوا پێویستە پلانێكی ستراتیژی درێژخایەن بۆ چاکردنەوەی ئابوری وڵاتەکەی دابڕێژێت.\nلە وەڵامی پرسیاری ئایا پێشبینی تۆ بۆ دۆخی ئابوری لە ساڵی ٢٠٢٠ دا چۆنە؟ ناس پڕۆفیسۆر د. سەیفەدین گورسێل ڕایگەیاند،” دۆخی ئابوری لە ساڵانی داهاتودا بەرەو باشبوون دەچێت چونکە وەبەرهێنان لە تورکیادا زیاد دەکاتەوە و بەرهەمی ناوخۆ بەرەوپێشچون بە خۆوە دەبینێت ئەمەش بە شێوەیەکی ئەرێنی کاریگەری لەسەر دۆخی کارگەکانی تورکیا دەکات.\nسەیفەدین گورسێل باسی لەوە کرد کە قەیرانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٨ بە نوێ کردنەوەی وەبەرهێنان چارەسەر کرا. ئەگەر تورکیا بیەوێت هەڵاوسانی ئابوری چارسەر بکات دەبێت سەرلەنوێ وەبەرهێنان و بەرهەمی ناوخۆ زیاد بکاتەوە، گورسێل باسی لەوە کرد کە لە مانگی ١٠ دا هەڵاوسان بەرەو کەمبونەوە دەڕوات بەڵام لە مانگی ١١ و ١٢ دا سەر لە نوێ هەڵاوسان بەوەر زیاد بونەوە دەڕواتەوە. گورسیل ساڵی ٢٠٢٠ بە ساڵی تاقیکردنەوە ناو دەبات و پێشبینی ئەوە دەکات کە ٪١٣ هەڵاوسانی ئابوری زیاد بکات. بەڵام ئەوەی لێرەدا جێگای سەرنجە ئەو مامەڵەیە دەبێت کە بانکی ناوەندی لەگەڵ هەڵاوسانی ئابوری ساڵی ٢٠٢٠ دا دەیکات.\nئاڵبایراک: بە ئامانجەکانمان دەگەین\nوەزیری دارای و ئابوری تورکیا بێراد ئاڵبایراک لە پێگەی فەرمی تویتەری خۆیەوە نوسراوێکی بڵاو کردوەتەوە،” هەمو ئەو پلانانەی کە بۆ چارەسەری هەڵاوسانی ئابوری دامان نابوو لە کۆتایی ئەمساڵدا پێیان دەگەین”.\nبانکی ناوەندی لە ٣١ی تەموزی ٢٠١٩ دا ڕاپۆرتێکی بڵاو کردوەتەوە لە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژەی بەوە داوە کە هەڵاوسانی ئابوری ٪١٤،٦ بۆ ٪١٣،٩ کەمی کردوەتەوە.


مەرگی دڵداری شاعیر لە شیعرێکی زەینەب خاندا.\nلااوندنەوەو شینگێڕان وەک دۆخێکی دەروونی و ھەستێکی غەمگین، کەدەرەنجامی ڕووداوێکی دڵتەزێن یان کۆست و خەمێکە، ڕەگێکی درێژی لەنێومێژووی گەلی کوردھەیە و سەرەتاکانی دەگەڕێتەوە بۆ داستان و گێڕانەوەو حیکایەتە میللی و فۆلکلۆرییەکان. کەتیایدا مرۆڤ لەبەرامبەر کۆستی لەدەستدانی ئازیزێکیدا، لاواندنەوە و شینی کردوەو لەڕێگەی ئەودەربڕینانەوە،گوزارشتی لەوھەستە غەمگینییەی خۆی کردووە. کوردبەدرێژایی مێژوو ڕووبەڕووی نەھامەتی و چەوسانەوەی زۆربۆتەوە. ئیدی تاڕادەیەکی زۆرئەدەبەکەشی ڕەنگدانەوەی ئەوکارەساتانەبووە. بۆیە دەبینین لەئەزموونی شیعری کوردیدا، گوزارشت کردن لەکارەساتەکان و ڕەنگدانەوەی ناخۆشییەکانی ژیان، وەک گوتارێک ئامادەیی ھەبووە. کەبێگومان شین و لاوانەوەش وەک ھونەرێک دەچنە چوارچێوەی ئەو گوزارشتکردنەوە. ئێستاش ھونەرەکانی شین و لاواندنەوەی ئازیزەکانییان لەلایەن ئافرەتانەوە لە بۆنەو پرسەکان دەبینرێت. کەڕەنگە لەئاستی ھونەری و بونیادی واتاییدا، لەئاستێکی سادە دابن. وەلێ لەناوەڕۆکدا گوزارشت لەوکۆستە دەکەن. بەتایبەتیش شینی خوشک بۆ براکەی. لەوڕوانگەیەشەوە یەکێک لەوشیعرانەی ھەڵگری ئەوگوتارەیە، شیعرێکی (زەینەب خان)ی ژنە شاعیری دیاری کوردە کەبۆ مەرگی دڵداری شاعیری نووسیوە. لەڕاستیدا نەک تەنھا ئەوشیعرە، ھەموو شیعرەکانی نێو ئەودیوانە شایستەی لەسەر وەستانن. چونکە شیعرەکان لەئاستی فۆڕم وناوەڕۆکدا، گوتارو مانا، شیعری جوانن. خوێنەر کاتێ ئەوشیعرانە دەخوێنێتەوە، بەرتوانای شیعری شاعیرێکی ژن دەکەوێت کەلەسەرەتاکانی سەدەی ڕابردوودا، شیعری نووسیوە وتوانای شیعری لەشاعیرە پیاوەکان کەمترنەبووە. بەڵکوبەشیعر گوزارشتی لەبارودۆخی کۆمەلگای ئەوکات کردووەو پەیامێکی کۆمەڵایەتییانە لەشیعرەکانی دەبینرێت.کەئامانج لێی پێشخستنی کۆمەلگایە. بێگومان ئەمەش زادەی ئەو ژینگە کۆمەڵایەتی و پەروەردەیەی ئەوشارەیە کە ئەو شاعیرە تیایدا ژیاوە کەبەشاری ئەدیبان و ڕۆشنبیران ناسراوە. بۆیە کۆکردنەوەی ئەوشیعرانە و چاپکردنیان لەدیوانێکدا، دەروازەیەکی گرنگ دەکاتەوە بۆخوێنەران بەڕووی شاعیرێکی گومناوی ژن، کەتوانایەکی شیعریانەی جوانی ھەبووەو ئەمەش لەشیعرەکانیدا دەبینرێت.\nلە شیعری (شیوەنی دڵدار)دا زەینەب خان شیوەن بۆمەرگی دڵداردەکات و لەشیعرێکدا کەتەنھا لەدەدێڕ پێکھاتووە، گوزارشتی لەھەست وسۆزی خۆی کردووەلەدوای مەرگی براکەی. مردنی دڵداری شاعیر نەک تەنھا بۆ بنەماڵەکەی، بەڵکو بۆگەلی کوردیش جێگەی نیگەرانی و پرسیاربوو. چونکەلەلایەکەوە مردنەکەی کتوپڕبوو، لەلایەکی تریشەوە بەداخەوە دڵدارلەتەمەنێکی یەکجارگەنجی ماڵئاوایی لەژیان کردوو گەرمەرگ مەودای دابوایە، دەیان شیعری دیکەی ھاوشێوەی(ئەی ڕەقیب)و(خەندەکەی بای)دەنووسین. ھەمیشەش مەرگی ئازیزان لەتەمەنێکی زوودا، پترمایەی خەم و کەسەری قوڵە. بۆیە مەرگی دڵداریش بۆزەینەب خان وەک شاعیرێک شۆکێکی دەروونی گەورە بووە. کەتیایدا لەڕێگەی ئەو شیعرەوە گوزارشتی لەوخەمەی خۆی کردووە.لەودەقەدا، پەیوەندی شاعیر بەمەرگی دڵدار، پەیوەندی خوشک و برایەک نییە.بەڵکوپەیوەندی دوو مرۆڤە. ئەمەش دەلالەت لەوەدەکات کەشاعیر شین بۆ مەرگی مرۆڤێک دەکات بەرلەبراکەی. واتە دنیابینی شاعیردنیابینییەکی مرۆڤانەیە. ڕووداوەکە لێرەدا مەرگی مرۆڤێکە، کەلەتەمەنێکی گەنجی دەمرێت.بەڵام مرۆڤێک بەمردنی ھەر لە خۆی و خوشکەکەی ناچێت، بەڵکو لەگشت توێژەکانی دیکەش دەچێت. چونکە دڵدار شاعیر و ھاوکات دەرچووی کۆلیژی مافیش بووە. ئەمەش ئەو شوناسە بەومرۆڤە دەبەحشێت کەئەوەی مردووە کەسێکی ئاسایی نییە، بەڵکو ڕۆشنبیرێک مردووە. بەتایبەتیش لەزەمەنێک کەزەمەنی دواکەوتوویی کۆمەلگە بووە.بۆیە لەسەرەتای شیعرەکەیدا شاعیر دەڵێت:\nشەھسواری عەرشی کوردو یونسی دڵدارم ڕۆ...\nقەلەمی عیلم وئەدەب و شکۆفەی بەھارم ڕۆ..\nبێگومان، وەک دیارە دڵدار لە ھەڕەتی گەنجیەتیدا کۆچی دوای دەکات. لێرەوەش شاعیر مەرگی دڵداردەبەستێتەوە بەشکۆفەی بەھار. ساتی کرانەوەی شکۆفە، ساتێکی کورت و ڕاگوزەرە. بەھاریش وەک یەکێک لە چواروەرزەکانی ساڵ، گەرچی جوانترین وسەرنجراکێشترین وەرزی ساڵە لای مرۆڤ لەڕووی ڕوحی و دەروونییەوە، بەھەمان شێوە ئەویش تەمەنی کورتە. واتە وەرزێکە، بەزوویی دەست پێدەکات و بە خێراییش کۆتایی دێت. لەڕوانگەی زەینەب خانی شاعیر، مەرگی براکەی ھاوشێوەی شکۆڤەی بەھاربووە. بەڵام جیاوازییەکە لێرەدا لەوەدایە، کەدوای کۆتایی ھاتنی ھەروەرزێکی بەھار، بەھارێکی دیکە دێتەوە. بەڵام مردنی مرۆڤ، کردارێکی حەتمییەو ئیدی تاھەتایە ون دەبێت.بەڵام وەک ئاماژەمان پێدا ئەوەی لێرەدا دەمرێت ھەر تەنھا مرۆڤێک نییە، بەڵکو لەگەڵیشدا قەڵەمێک دەمرێت. دیارە قەڵەمیش ھێمایە بۆ خوێندەواری و فێرکردن و ھوشیارکردنەوی کۆمەڵگە. کەواتە بەمەرگی دڵدار کورد ھەرتەنھا مرۆڤێک لەدەست نادا، بەڵکو ڕۆشنگەرێک و نوێخوازێک و کەسێکی ھوشیاریش لەدەستدەدا. لێرەوەش ئەوەی دەمرێت ھەرتەنھا جەستەو بوونی مرۆڤێک نییە، بەڵکو شوناسی ھزریشە. بەمانایەکی تر، ئەوەی وندەبێت تەنھا جەستە وژیانی مرۆڤێک نییە، بەڵکو لەگەڵیشدا قەڵەمێک و پەیامێک وندەبن، کەڕەنگە ھەزاران خۆزگەیان لەناخدا بێت. بەڵام پرسیارلێرەدا ئەوەیە کەئەرکی ئەو قەڵەمە ھەرتەنھا بۆ ناسینەوەی شوناسی کەسێک بووە کەناوی دڵداربووە؟ یاخود ھەڵگری ماناو دەلالەتی تربووە؟ بەدەربرینێکی تر، شاعیر بۆچی بۆمردنی شکۆفەی ئەوبەھارەو ئەوقەڵەمە دڵ پڕ لەحەسرەتە؟ھەرتەنھا لەبەر ئەوەی برابچووکی بووە؟ یاخود پەیوەندی بەپرسی تریشەوە ھەیە؟\nلە دوونیوە دێڕی دوای ئەو دوودێرٍەی یەکەمدا، خوێنەر ئەرکی ئەو قەڵەمە دەبینێت کە مردووە. بۆیە ئەمجارەیان شاعیر دەڵێت:\nسوورەتی قەومی خۆی کێشا بۆ ئەجیالی پاشی خۆی..\nدڵ بەرەحم ومیھرەبان و سوارچاکی نازدارم ڕۆ..\nلێرەدا ئێمە ئەرکی ئەو قەڵەمەمان بۆ دەردەکەوێت، کەلە سەرەتای شیعرەکەدا شاعیر بەحەسرەتەوە باسی لەدەستدانی دەکرد.ئەویش کێشانی سووڕەتی قەومی خۆی بووە. ئەرکی شاعیر ناساندنی نەتەوەو مێژووی گەلەکەی بووە، بەنەوەی دوای خۆی. بۆیە کاتێ ئەو قەڵەمە دەڕوات، ئەوناساندنەش لێرەدا کۆتایی دێت.بەمەش ھەموو ئەو خەونانەی شاعیریش کۆتاییان دێت کەدەشَ لەوتەمەنە گەنجییەی خۆیداخەونی پێوە بینیبن. بەڵام ئاخۆ مردن وەک دواچارەنووسی ھەمووبوونەوەرێک، ڕێگە دەدا بەو ھەمووخەونانەمان بگەین؟ شاعیر لەنیوە دێڕی دووەمدا، وەسفی لایەنی کۆمەلایەتی و مرۆیی دلدار دەکات. بۆیە بەکەسێکی دڵ بەڕەحم و میھرەبان دەیناسێنێت. دیارە زەینەب خان خوشکی گەورەی شاعیر بووە. وێرای ئەمەش بەمنداڵی سەرپەرشتی و چاودێری دڵداری کردووە. بۆیە دەشێ لەنزیکەوە لە سایکۆلۆژیەت و ژیانی کۆمەڵایەتی دڵدارشارەزابێت.ئەو پەیوەندییە نزیکیەش بۆتە ھۆکاری ئەوەی کەدوای مردنی بەو شیعرە لاونەوە و شین بۆمەرگی براکەی بکات. گەرسەرنج لەمێژوو و زەمەنی نووسینی شیعرەکەش بدەین، دەبینین ئەوشیعرە لەساڵی ١٩٤٨ نوسراوە. خودی دڵداری شاعیریش لەمانگی تشرینی دووەمی ھەمان ساڵ کۆچی دوای کردووە. واتە نووسینی شیعرەکە دەکەوێتە چەند ڕۆژێکی کەمی دوای مەرگی دڵدار. ئەمەش ئاست و ئەندازەی کاریگەریەتی مەرگی براکەی بەسەرژیانی زەینەب خانی شاعیردەردەخات.بەوەی کەڕووداوەکە بۆ ئەوھێندە کاریگەربووە، لەماوەیەکی کورتدا و لەژێرکاریگەریەتی ڕووداوەکە، ئەوشیعرە دەنووسێت کەشین و لاوانەوەیە. دوای ئەمە، شاعیر فاکتەرەکانی مردنی دڵدار باسدەکات.\nئەگەر مردن دوا وێستگەی ژیانی ھەموومان بێت و ھەڵبەتە ھەموو بوونەوەرێکیش دواجار مردن دواچارەنووسیانە، ئەوا لەڕوانگەی شاعیر مردنی دڵدار پەیوەندی بەھۆکای ترەوە ھەبووە.واتە ھەر ئەوە نییە مرۆڤێک کۆتایی بە ژیانی دێت و دەمرێت. بۆیە شاعیر لەوێنەیەکی دیکەی شیعریدا،مردنی براکەی دەبەستێتەوە بەجەھل و نەبوونی دەوڵەت. کاتێک دەڵێت:\nلە حەسرەت جەھالەت و لەقەھری بێ دەوڵەتی کورد..\nسەحەت و روحی خۆی دانا..\nفەخرە بۆئەو غەرقی حوببی نیشتمان بوو..\nدڵدار، لەسۆنگەی خەم خواردنی بۆ بوونی جەھل و ھاوکات نەبوونی دەوڵەتی کوردی، سەرەتا تەندروستییەکەی و دواجار ڕوحی خۆشی دانا. نەبوونی دەوڵەت و دیاردەی نەخوێندەواری و ناھوشیاریی و دواکەوتوویی کۆمەلگە، دەبنە ھۆکاری ئەوەی دڵدار بمرێت. ئەو چونکە کەسێکی ھوشیارو خوێندەواربووە، ئیدی لەھەموو کەسێک زۆرتر درکی بەدیاردە کۆمەڵایەتیەکانی کۆمەڵگەکەی کردووە. ھەمیشە بۆ ڕۆشنبیران و ڕووناکبیران، دیاردەکانی کۆمەلگە جێگەی ڕەخنە گرتنن. ئەمە وێرای ئەوەی کەنەبوونی دەوڵەتیش ھەر تەنھا خەونی دڵدار نییە لەسەردەمی خۆی، بەڵکو ئێستاش خەونی ملیۆنان مرۆڤی کوردە کەبەداخەوە ھەزارانیان ھاوشێوەی دڵدار ئەو خەمە لەگەڵ خۆیان دەبەنە ژێر گل.بەڵام ئەوەی بۆ دڵدار ماوەتەوە دوای مەرگی، سەرمایەکی یەکجار گەورەیە ئەویش نعرۆبوونیەتی لە خۆشەویستی نیشتمان. شاعیرێک دوای ئەوەی ھێندە نیشتمانەکەی خۆی خۆشدەوێت، بەداخەوە بەو ئاواتە ناگات و دەچێتەژێر گڵ.بەڵام شانازییەکی گەورە دوای خۆی جێدێڵێت، کەغەرق بوونیەتی لە حوببی نیشتمان.ئەم خۆشەویستییەش دەبێتە شوناسێک بۆ ناسینەوەی دڵداری شاعیر دوای مەرگی.\nلە دوا کۆپڵەی شیعرەکەشیدا، زەینەب خان ڕووداوی مەرگی دڵدار، بەخەمێکی گەورە دائەنێت. خەمێک کەوەک تیرێک جەرگ و قەلبی کون کون کردییە.ھەروەک خۆشی دەڵێت:\nجەرگ و قەلبی کون کون کردم جەفای تیری ھیجرانی ئەو..\nھەر بە قسە و گوفتار خۆشە بڵێم خەونی ھەزارم ڕۆ...\nشاعیر مەرگی براکەی لەوە قوڵتر دەبینێت کە بەوشە بتوانێ گوازرشتی لێبکات. بەبڕوای ئەو ئەوە کارەساتێکە زمان ناتوانێت وەسفی بکات. بۆیە ئەندازەی ئەو خەمە گەورەیە تەنھا لەناخی خۆیدایە. ئەو بەھۆی ئەو مەرگەوە، جەرگ و دڵی کون کون بووە. ھاوکات نەک خەونێک ھەزاران خەونیشی لەگەڵ کۆچی براکەیدا ھەڵدەوەرن. دیارە زەینەب خان، ھەم خوشکە گەورەی دڵدار و ھەمیش سەرپەرشتیارو بەخێوکەری بووە. بۆیە لەنزیکەوە پەیوەندییەکی ڕوحی لەگەڵدا ھەبووە کە دواجار بەمەرگی، ئەو کاریگەریەتە قوڵە جێدەھیڵێت. لەکۆتاییدا دەستخۆشانە لەمامۆستا عەبدوڵا زەنگەنە دەکەم بۆ کۆکردنەوەو ئامادەکردنی ئەو دیوانە جوانەی ژنەشاعیرێکی کوردی گومناو...


بەراوردێک لەنێوان ژەهرخواردکردنم و هەوڵی تیرۆرکردنم 25/10/2005، مەلا بەختیار – PMNews\nهەموو مرۆڤێک هەر دەمرێ مردنیش بەگشتی تەمەنی بۆنیە. هەموو مرۆڤایەتی هاوقەبرین. بەڵام کەسانی سیاسی، پێشمەرگە، فەرماندە و بەرپرس، دەبێ چاوەڕوانی مردنی نائاسایش بکەن.\nحکومەت بەردەوام هەوڵی کوشتنی داوم. چەندجارێکیش هەوڵەکانیان جێ بەجێ کردوە. بەڵام ڕێکەوت پاراستومی. لەشەڕی ناوخۆدا ، کە قەت نەدەبوو ئەوەندە درێژە بکێشێت (1976 -1998) دووجار پارتی هەوڵی لەناوبردنی داوم. ئنجا هێزەکانی قاعیدە و داعشیش چەندجارێک هەوڵیانداوە تیرۆرم بکەن. لە سلێمانی، فڕانکفۆرت و دوزخورماتوو، دیسان دەرباز بووین.\nئێمەش کە تاوانەکەمان بەرامبەر ئەنجام دراوە، لەبەر دابونەریتی کوردەواری و شکۆی مام جەلال، ئارام ، عەلی عەسکەری، شیهاب، دکتۆر خالد ، شێخ حسێنی یەزیدی، سەعدی گچکە، ڕەوف بەگ، ڕەسول مامەند ، سەید کەریم ، ملازم تایەر علی والی، تاد…. ناتوانین بەدڵی خۆمان باسیشی بکەین.


se بێژەکردن: چۆن se بە فینلاندی, فەڕەنسی, ئیتالیایی, ئیسپانی, سویدی, دانمارکی, ئەڵمانی خوارین, وەنیزی, پۆرتووگالی, ژوانگ, ناپلی, لاتینی, ڤیەتنامی, لوکسەمبورگی, سلۆڤێنی, ئالبانی, چیکی, کرواتی, ئافریکانس, ڕۆمانیایی, ئینتەرلینگوا, ئوتریشی, ئۆکسیتان, گالیسی, دیملی, ژاپۆنی, ئیسپرانتۆ, هەنگاری(مەجاری), نەرویژی بۆکماڵ, بۆسنی بێژە بکەن\nچۆن گۆ دەکرێ se\nبیستراوە: 58K جار\nse بێژە کردن بە فینلاندی [fi]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن galamare (نێر لە فینلاند)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sannajo (مێ لە فینلاند)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە فینلاندی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە فینلاندی:\nse نموونە لە دەستەوشەیەک\nSe riittää. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Veera (مێ لە فینلاند)\nSe riittää. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sannajo (مێ لە فینلاند)\nSopiiko se sinulle? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Aarnenaatos (نێر لە فینلاند)\nSopiiko se sinulle? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sannajo (مێ لە فینلاند)\nse بێژە کردن بە فەڕەنسی [fr]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Domigloup (مێ لە فەڕەنسا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ixindamix (مێ لە فەڕەنسا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gwen_bzh (نێر لە فەڕەنسا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە فەڕەنسی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە فەڕەنسی:\nExcusez-moi, où se trouvent les toilettes ? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن loulou77ls (مێ لە ئەڵمانیا)\nQu'ils aillent se faire foutre گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hono (مێ لە فەڕەنسا)\nse بێژە کردن بە ئیتالیایی [it]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Heracleum (نێر لە ئیتالیا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Zentech (نێر لە ئیتالیا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Villigattone (نێر لە ئیتالیا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئیتالیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئیتالیایی:\nNon se ne dimenticò. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Villigattone (نێر لە ئیتالیا)\nSe ne dimenticava fin troppo spesso. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Villigattone (نێر لە ئیتالیا)\nse بێژە کردن بە ئیسپانی [es]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن pleitecas (نێر لە ئیسپانیا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن DonQuijote (نێر لە مەکسیکا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kris12 (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن nick26 (نێر لە بەریتانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئیسپانی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئیسپانی:\nPor la portada se conoce la casa. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nHablando se entiende la gente. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nDe ilusión también se vive. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\nDe ilusión también se vive. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن lectorborgia69 (نێر لە مەکسیکا)\nEl movimiento se demuestra andando. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Covarrubias (نێر لە ئیسپانیا)\n¿Dónde se puede aparcar? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن joseangel (نێر لە ئیسپانیا)\n¿Se acepta Mastercard aquí? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن joseangel (نێر لە ئیسپانیا)\nse بێژە کردن بە سویدی [sv]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن OziX (نێر لە سوێد)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە سویدی:\nSe dig för vart du går, ditt fyllo! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gilbertroland (نێر لە سوێد)\ndu kommer att se en skylt på din vänstra sida گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن pernys32 (نێر لە سوێد)\nse بێژە کردن بە دانمارکی [da]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Stum (مێ لە دانمارک)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە دانمارکی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە دانمارکی:\nMå vi se menuen? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن CMunk (نێر لە دانمارک)\nHvornår kan jeg se en læge? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن annelenejens (مێ لە دانمارک)\nse بێژە کردن بە ئەڵمانی خوارین [nds]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Bartleby (نێر لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئەڵمانی خوارین\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئەڵمانی خوارین:\nse بێژە کردن بە وەنیزی [vec]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ness1 (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە وەنیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە وەنیزی:\nse بێژە کردن بە پۆرتووگالی [pt]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن aimae (نێر لە کینیا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Daninhah (مێ لە بەڕازیل)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Telperien (نێر لە بەڕازیل)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Sirasp (مێ لە بەڕازیل)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە پۆرتووگالی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە پۆرتووگالی:\nAlemãzinha se escreve com o til. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن carlosaquila (نێر لە بەڕازیل)\nBesteira rapaz, não se importe com isso não! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن cgalindo (نێر لە بەڕازیل)\nse بێژە کردن بە ژوانگ [za]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن blambin (نێر لە چین)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ژوانگ\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ژوانگ:\nse بێژە کردن بە ناپلی [nap]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fernymax (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ناپلی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ناپلی:\nse بێژە کردن بە لاتینی [la]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن sicerabibax (نێر لە فەڕەنسا)\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ScottScheule (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە لاتینی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە لاتینی:\nse بێژە کردن بە ڤیەتنامی [vi]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن lonngoc (نێر لە ڤیەتنام)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ڤیەتنامی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ڤیەتنامی:\nse بێژە کردن بە لوکسەمبورگی [lb]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن piral58 (نێر لە لوکسەمبورگ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە لوکسەمبورگی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە لوکسەمبورگی:\nse بێژە کردن بە سلۆڤێنی [sl]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن whitelion (مێ لە سلۆڤێنیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە سلۆڤێنی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە سلۆڤێنی:\nIgrajmo se s kroglami. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن whitelion (مێ لە سلۆڤێنیا)\nse بێژە کردن بە ئالبانی [sq]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Albana (مێ لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئالبانی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئالبانی:\nse بێژە کردن بە چیکی [cs]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Zababa (نێر لە کۆماری چێک)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە چیکی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە چیکی:\nTo se mi zamlouvá گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن evca (مێ لە کۆماری چێک)\nKde se setkáme? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن angel333 (نێر لە کۆماری چێک)\nKde se setkáme? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن evca (مێ لە کۆماری چێک)\nse بێژە کردن بە کرواتی [hr]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن teapot (مێ لە کرواتیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە کرواتی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە کرواتی:\nLijepo se provedi. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن teilki (مێ لە ئەڵمانیا)\nVidimo se kasnije گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن teilki (مێ لە ئەڵمانیا)\nse بێژە کردن بە ئافریکانس [af]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن BrummieSaffer (مێ لە ئەفریقای باشوور)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئافریکانس\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئافریکانس:\nse بێژە کردن بە ڕۆمانیایی [ro]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Metabaron (نێر لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ڕۆمانیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ڕۆمانیایی:\nAșa se pare. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن elenaterezia (مێ لە ڕۆمانیا)\nȚi se pare cunoscut? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن smeraldin (مێ لە مۆلدۆڤا)\nse بێژە کردن بە ئینتەرلینگوا [ia]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gmaranca (نێر لە ئەرژەنتین)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئینتەرلینگوا\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئینتەرلینگوا:\nse بێژە کردن بە ئوتریشی [ast]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Malvarez (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئوتریشی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئوتریشی:\nse بێژە کردن بە ئۆکسیتان [oc]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن fabre (نێر لە فەڕەنسا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئۆکسیتان\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئۆکسیتان:\nse بێژە کردن بە گالیسی [gl]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن galician (مێ لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە گالیسی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە گالیسی:\nSe ben me queres, trátame como debes گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن manuif (نێر لە ئیسپانیا)\nse بێژە کردن بە دیملی [zza]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن serhat213 (نێر لە تورکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە دیملی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە دیملی:\nse بێژە کردن بە ژاپۆنی [ja]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Mikage (نێر لە ژاپۆن)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ژاپۆنی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ژاپۆنی:\nse بێژە کردن بە ئیسپرانتۆ [eo]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Vortarulo (نێر لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە ئیسپرانتۆ\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە ئیسپرانتۆ:\nse بێژە کردن بە هەنگاری(مەجاری) [hu]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن diamia (مێ لە هەنگاریا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە هەنگاری(مەجاری)\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە هەنگاری(مەجاری):\nse بێژە کردن بە نەرویژی بۆکماڵ [no]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Enea (مێ لە نۆرویژ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە نەرویژی بۆکماڵ\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە نەرویژی بۆکماڵ:\ndu vil se et skilt på venstre side گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن tinti (مێ لە نۆرویژ)\nse بێژە کردن بە بۆسنی [bs]\nse گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Zlaja94 (نێر لە بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی se بە بۆسنی\nهاوبەشکردنی بێژەی se بە بۆسنی:\nGdje se nalazimo? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن grbo (نێر لە بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا)\nVidimo se گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن grbo (نێر لە بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا)\nVidimo se گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن KaticaSt (مێ لە کرواتیا)\nVidimo se گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Lexic (نێر لە بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا)\nse بێژە نەکراون لە:\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [br] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [ku] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [ne] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [sm] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [sr] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [tg] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [pms] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nse تۆمارکردنی گۆکردنی se [szl] دەزانن چۆن "se" بێژە بکەن؟\nوشەی: talouskomissaari, tuli, ravintola, isä, vanha\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: ئافریکانس ئالبانی ئەڵمانی خوارین ئوتریشی ئۆکسیتان ئیتالیایی ئیسپانی ئیسپرانتۆ ئینتەرلینگوا برەتۆنی بۆسنی پۆرتووگالی پیەدمۆنتی تاجیکی چیکی دانمارکی دیملی ڕۆمانیایی ژاپۆنی ژوانگ ساموايی سلۆڤێنی سویدی سیربیایی سیلیزیایی فەڕەنسی فینلاندی ڤیەتنامی کرواتی کوردی گالیسی لاتینی لوکسەمبورگی ناپلی نەرویژی بۆکماڵ نیپاڵی هەنگاری(مەجاری) وەنیزی


چەند زانیاری یەکی بە سوود\nجاوه روانى توم في الأربعاء يونيو 08, 2011 5:39 am\nپرسیار وه‌ڵام و له‌وانه‌یه هه‌ندێکی ئه‌وه بۆ یه‌که‌م جاره گوێت لێی بوو بێت\nپ١ چی شتێك بوو یه‌که‌م جار خوا دروستی کرد؟؟؟\nوه‌ڵام : قه‌ڵه‌م (پێنووس).\nپ ٢ قابیل به چ شتێك هابیلی برای کوشت ؟؟؟\nوه‌ڵام : به شه‌ویلگه (شه‌ویلاگ)ی که‌ر (شه‌ویلگه‌ی که‌لله‌سه‌ری که‌ر (گوێ‌درێژ)\nپ ٣ : پێغه‌مبه‌ر نوح (خوای لێ ڕازی بێت) به درێژایی ژیانی چ گوناهێکی کردوه ؟؟؟\nوه‌ڵام : ئه‌و سـه‌یری سـه‌گێکی کرد و له‌به‌ر خۆیه‌وه گووتی ئه‌و سـه‌گه چه‌ند ناشـیرینه خوای گه‌وره وه‌ڵامی دایه‌وه (ئایا ده‌توانی تۆ له‌وه باشتر دروست بکه‌یت).\nپ ٤ : ئه‌و شته چی‌یه که له به‌رد دروستکرا بوو یان له‌ناو به‌رد پارێزراو بوو یان به به‌رد مرد و له‌ناوچوو ؟؟؟\nوه‌ڵام : ئه‌و شته‌ی له به‌رد دروستکرا بوو حوشتره‌که‌ی ساڵح بوو …ئه‌وه‌ی له‌ناو به‌رد پارێزراو بوو خه‌ڵکی ئه‌شکه‌وت واتا (أهل الکتف) بوو وه ئه‌وه‌ی به به‌رد مرد و له‌ناوچوو بریتی بوو له له‌شکری حه‌به‌شـه.\nپ ٥ : کام میلله‌ت یان نه‌ته‌وه له هه‌موویان به‌د ڕه‌وشـت تر و خراپتر بوون ؟؟ که هه‌ر بیریان له خراپکاری(فاحشة) ده‌کرده‌وه ؟؟؟\nوه‌ڵام : میلله‌تی یان نه‌ته‌وه‌ی پێغه‌مبه‌ر لوت(لوط) بوون که وازیان له‌ژنه‌کانیان که حه‌ڵاڵی خۆیان بوون هێنابوو و خه‌ریکی نێربازی بوون .\nپ ٦ : ئه‌و سێ درۆیانه چی بوون که پێغه‌مبه‌ر ئیبڕاهیم (ڕه‌زای خوای له‌سه‌ر‌بێت) کردبوویانی وه ده‌ترسا که به‌هۆی ئه‌و درۆیانه‌وه بچێته ناو ئاگری دۆزه‌خه‌وه هه‌رچه‌ند نزیکی خوا (خليل الله) بوو ؟؟؟\nوه‌ڵام : یه‌که‌میان ئه‌وه بوو که درۆی له‌گه‌ڵ براده‌ره‌کانی کرد و پێی گووتن که ناتوانم له‌گه‌ڵتان جه‌ژن بکه‌م چونکه نه‌خۆشم تاکو به‌هۆی خۆ نه‌خۆش کردنی بتوانێ بیان خڵه‌فێنێ(بیان خافڵێنێ) تاکوو بچێ بـتـه‌کان بشکێنێ.\nدرۆی دوه‌میش ئه‌وه بوو که کافره‌کان واتا بت په‌رسته‌کان لێ‌یان پرسی کێ ئه‌و بـتـانه‌ی شکاندوه ؟ پێی گووتن بـتـه هه‌ره گه‌وره‌که وایکردوه.\nدرۆی سێ‌یه‌میش ئه‌وه بوو کاتێ که له‌گه‌ڵ ژنه‌که‌ی که‌ناوی سـارا بوو له‌خاکی نه‌مروود بوو وه یه‌كێك له پاسـه‌وانه‌کان لێی پرسـی که ئایا سـارا خێزانی تۆیه ؟ ئه‌ویش گووتی نه‌خێر خوشکمه(چونکه نه‌مروود گووتبوی ئه‌و ئافره‌ته‌م بۆ بێنن و ئه‌و پیاوه‌ش که له‌گه‌ڵیدایه جا ئه‌گه‌ر مێردی بوو ئه‌وا بیکوژن و ئه‌گه‌ر برای بوو یان باوکی بوو ئه‌وا وازی لێ‌بێنن).\nپ ٧ : ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌کێ بوو گووتی سوێند به‌خودا ده‌بێ ژیان له‌گه‌ڵ په‌نجا ژنه‌که‌م به‌رمه سه‌ر و په‌نجا کوڕم ببێ و هه‌موویان خواپه‌رستی بکه‌ن …. به‌ڵام خوا ته‌نها کوڕێکی (بێ ده‌ست و قاچ)ی پێ به‌خشی ؟؟؟\nوه‌ڵام : پێغه‌مبه‌ر سوله‌یمان بوو خوای لێ ڕازی بێ ، ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی نه‌یگووت ئه‌گه‌ر خوا حه‌ز بکا(إنشاءالله).\nپ ٨ : ئه‌و پێغه‌مبه‌ره کێ‌یه تا ئێستاش هه‌ر له ژیاندا ماوه و نه‌مردوه ؟؟؟\nوه‌ڵام : پێغه‌مبه‌ر عیسـا خوای لێ ڕازی بێت که نه‌مرد به‌ڵکو به‌رزی کرده‌وه بۆ ئاسمان ….\nپ ٩ : ئه‌و پێغه‌مبه‌ره کامیانه که گیانی یاخود ڕوحی له ئاسمان کێشرا ؟؟؟\nوه‌ڵام پێغه‌مبه‌ر ئیدریس خوای لێ ڕازی بێت.\nپ ١٠ : ئێمه ده‌زانین که په‌یڕه‌و کردنی حه‌ج په‌یوه‌سته به ژیانی پێغه‌مبه‌ر ئیبڕاهیم ڕه‌زای خوای لێ‌بێت که له کاره‌کانی چی کردوه جا ئایا چیرۆکی به‌رد هاویشتن (رمي الجمرات) ی بچووك و مام ناوه‌ند و گه‌وره چی‌یه ؟؟؟\nوه‌ڵام : کاتێ ئیبڕاهیم له‌گه‌ڵ کوڕه‌که‌ی که ئیسماعیل بوو ده‌ڕۆیشتن بۆ جێ‌به‌جێ کردنی ئه‌و فه‌رمانه‌ی که خوا به‌سه‌ریدا کرد بوو بۆ سه‌ربڕینی ئیسماعیل ئه‌وا شه‌یتان هاته به‌رده‌م ئیبڕاهیم بۆ ئه‌وه‌ی تووشی دڵه ڕاوکێی بکات فه‌رمانی خوا جێ‌به‌جێ نه‌کات و کوڕه‌که‌ی له‌به‌رچاوی شیرین بکات ، جا هه‌ر جاره‌ی شـه‌یتان له پێغه‌مبه‌ر ئیبڕاهیم په‌یدا ده‌بوو به‌ردێکی بۆ ده‌هاویشت له جاری یه‌که‌م و دوه‌م و سێ‌یه‌م و ئیتر چی تر ده‌رنه‌که‌وته‌وه بۆی.\nپ ١١ : ئه‌و شته چی‌یه که خوا خۆی دروستی کردوه و پێی ناخۆش و نه‌ویسته ؟؟؟\nوه‌ڵام : ده‌نگی که‌ر


13/06/2019 1020 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nرۆژنامەیەكی ئەمەریكی باسی ئەوە دەكات، زڕبرای سەرۆكی كۆریای باكور كیم جونگ ئون، سیخوڕی ئاژانسی هەواڵگری ناوەندیی ئەمەریكا (CIA) ی بووە.\nكیم جونگ نام، زڕ برای سەرۆكی كوریای باكوور، لە هێرشێكدا بۆ سەر فرۆكەخانەی پایتەختی مالیزیا كوالالمبور لەساڵی 2017 دا تیرۆر كرا.\nرۆژنامەی "وۆل ستریت جۆرناڵ" لە سەرچاوە بەدواداچووەكانەوە گواستویەتییەوە، كیم جۆنگ نام هەواڵدەری ئاژانسی هەواڵگری ئەمەریكا بووە، لە شوباتی 2017 دا رۆیشتووە بۆ مالیزیا تاكو چاوی بە نمایندەی ئاژانسی ناوبراو بكەوێت.\nرۆژنامەكە ئاماژەی بەوەش داوە هەندێك لە بەرپرسەكانی پێشووی ئەمەریكا بەگوێرەی زانیارییەكان بروایان وایە كیم جونگ نام لەكوزریای باكوور هەڵاتووە دوای ئەوەی براكەی سەركردایەتی وڵاتی گرتووەتە دەست، پێش ئەوەش پەیوەندی لەگەڵ دەزگا ئەمنییەكانی وڵاتانی تر هەبووە بەتایبەتی وڵاتی چین.\nپۆلیسی مالیزیا دەڵێت : كیم جۆنگ نام لە فرۆكەخانەدا چاوەڕوانی فرۆكەكەی كردووە، كە ئاراستەكەی رووەو ماكاو بووە، لەو كاتەدا ژنێك پارچە قوماشێكی تەڕی ژەهراوی كراوی بەسەردا كردووەو بووەتە مایەی سوتاندی چاوەكانی.\nكیم جۆنگ نام، ناوی جۆراوجۆری لە پاسپۆرتەكانیدا بەكارهێناوە و پۆلیسی مالیزیا دووپاتیكردووەتەوە ئەو كەسەی لە فرۆكەخانە بۆتە قوربانی، بەراستی ئەو بووە.


له عێراق كۆتایى داعش نزیكبووه‌ته‌وه\nدواى داعش چى ده‌گوزه‌رێت؟ ره‌نگه یه‌كێك پێمبڵێت: هێواش، هێشتا كۆتایى نه‌هاتووه. ئه‌مه راسته، به‌ڵام كۆتایى تیرۆرى داعشى نزیكبووه‌ته‌وه، له عێراق له دواهه‌ناسه‌یدایه و له سوریا-یش هه‌مان چاره‌نووسى ده‌بێت.\nهیوادارم هیوام زاڵ نه‌كردبێت به‌سه‌ر واقیعه تاڵه‌كه‌دا، به‌ڵام من وایده‌بینم كه تیرۆر له هه‌موو بنه‌مایه‌ك لایداوه و به‌شێك نییه له هیچ بنه‌مایه‌ك.\nهێزه عێراقیه‌كان و میلیشیا ناوخۆییه‌كان خۆرهه‌ڵاتى موسڵیان ئازادكردووه و ئێستا ئه‌ركه‌كانیان له خۆرهه‌ڵاتى شاره‌كه‌دا ته‌واوده‌كه‌ن. جه‌نگه‌كه بۆ ژه‌نراڵه‌كان جێدێڵم و باس له‌و شتانه ده‌كه‌م كه ده‌یانزانم. دواین هه‌واڵێك كه ده‌رباره‌ى موسڵ ده‌یزانم دۆزینه‌وه‌ى چاڵێكى سروشتییه كه تیرۆریسته‌كان ته‌رمى كوژراوه‌كانى خۆیانیان تێكردووه و به هه‌زاران كه‌س مه‌زه‌نده‌كراون.\nده‌سه‌ڵاتدارانى عێراق ژماره ناڵێن، به‌ڵام ئه‌وه سه‌لمێنراوه كه ده‌یان گۆڕى به‌كۆمه‌ڵ دۆزراونه‌ته‌وه، زیاتر له 10 هه‌زار لاشه‌ى پیاو و ژن و منداڵیان تێدان. پێشتریش، به‌ر له سێ ساڵ، گۆڕێكى به‌كۆمه‌ڵ له سه‌ربازگه‌یه‌كى ناوچه‌كه‌دا دۆزراوه‌ته‌وه كه ته‌رمى 1700 سه‌ربازى تێدابووه.\nگروپێكى چاودێرى مافه‌كانى مرۆڤ ده‌ڵێت ده‌یان گۆڕى به‌كۆمه‌ڵ، ته‌نیا له باكورى عێراقدا هه‌ن كه یه‌كێكیان ناوى (خفصه) یه و ره‌نگه هه‌زاران ته‌رمى تێدابێت.\nباس له گۆڕه به‌كۆمه‌ڵه‌كان ده‌كه‌م بێ ئه‌وه‌ى تیرۆرى دژى ئێزیدیه‌كانم له بیربچێت كه تایه‌فه‌یه‌كى بچوكى داخراو به‌سه‌ر خۆیاندان و داعشه‌كان سه‌دان پیاویان لێكوشتن و ژنه‌كانیان و كچه پێنه‌گه‌یشتووه‌كانیانى سه‌بى كردن.\nهه‌روه‌ها كوژراوه‌كانى جه‌نگى ئازادكردنى موسڵ-یشم له‌بیره، شه‌ڕه‌كه‌ى ئه‌وێ پێش پێنج مانگ له‌مه‌وبه‌ر ده‌ستیپێكردووه و خۆرهه‌ڵاتى شاره‌كه و فڕۆكه‌خانه‌كه‌یى رزگاركردووه، خه‌ریكه له خۆرئاواى شاره‌كه‌یش، واتا به‌شى نزیك له رووبارى دیجله، كۆتاییدێت، ئه‌م ناوچه‌یه 750 هه‌زار كه‌سى تێدایه و خوێندوومه‌ته‌وه كه 50 هه‌زاریان له ناوچه‌ى شه‌ڕه‌كه هه‌ڵاتوون، ئێستایش ئه‌وه ده‌خوێنمه‌وه كه هه‌ڵاتووه‌كان ده‌ستیانكردووه به گه‌ڕانه‌وه بۆ ماڵه‌كانیان و گه‌ڕه‌كه وێراكراوه‌كانیان.\nتاوانێك نه‌ماوه تیرۆریسته‌كان نه‌یانكردبێت، ئه‌ڵێى له رۆژگارى ته‌ته‌ردا ده‌ژیین نه‌ك سه‌ده‌ى بیست و یه‌ك. نه‌خۆشخانه‌ى ئیبن ئه‌سیر-یش له موسڵ له وێرانه‌یى ده‌ربازى نه‌بوو، ئه‌گه‌رچى تایبه‌ته به منداڵانى تووشبوو به نه‌خۆشیى شێرپه‌نجه، ئێستا ئه‌وه ده‌خوێنمه‌وه كه نزیكه‌ى 400 منداڵى نه‌خۆش ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ نه‌خۆشخانه‌كه و پزیشكه‌كانیشى گه‌ڕاونه‌ته‌وه سه‌ر كاره‌كانیان كه سڵاو بۆ مرۆڤایه‌تییان ده‌نێرم.\nله ژیانمدا نه‌چوومه‌ته به‌غدا چونكه هه‌ر له یه‌كه‌م رۆژیه‌وه دژى رژێمى سه‌دام حسێن بووم. هه‌موو هاوڕێكانیشم له باكورى عێراق له كورده‌كان بوون، له‌وانه مام جه‌لال تاڵه‌بانى كه هیواى چاكبوونه‌وه‌ى بۆ ده‌خوازم، هه‌روه‌ها برام مه‌سعود بارزانى. پشتیوانى له ده‌وڵه‌تى سه‌ربه‌خۆى كوردستان ده‌كه‌م له ئێران و عێراق و توركیا پێكبێت، ئه‌مه‌یش ماناى وایه كه من له‌گه‌ڵیاندام دژى جه‌نگى ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان له دژیان، ده‌كرا ئاشتى له‌گه‌ڵیاندا به‌رده‌وامبوایه ئه‌گه‌ر توندڕه‌ویى (سوڵتان) ئه‌ردۆغان نه‌بوایه.\nده‌گه‌ڕێمه‌وه بۆ دۆخى ئه‌منى له عێراق، دوا لێدوانى فه‌رمیى هێزه عێراقیه‌كان له موسڵ كه بیستوومه ئه‌وه‌یه،كۆنترۆڵى سێیه‌كى ناوچه‌ى خۆرئاوایان كردووه، واتا گه‌ڕه‌كه كۆنه‌كانى شاره‌كه و له ماوه‌ى چه‌ند رۆژێكدا بوونى داعش له‌وێش ده‌سڕنه‌وه.\nدوو دۆخى سیاسى هه‌ن كه بێگومان كاریگه‌رییان له‌سه‌ر بارودۆخى عێراق ده‌بێت. یه‌كه‌م: سووربوونى دۆناڵد تره‌مپ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى كه فه‌رمانده‌دات به بۆردوومانه‌كان بۆ له‌ناوبردنى ده‌وڵه‌تى ئیسلامى كه له عێراق و سوریاوه سه‌ركردایه‌تى ده‌كرێت. ره‌نگه ئه‌مه ئامانجێك بێت كه هه‌ر به‌راست تره‌مپ بیه‌وێت، به‌ڵام من وایده‌بینم ده‌یه‌وێت جێگه‌ى ئێران له عێراقدا بگرێته‌وه بۆ دزینى پترۆڵه‌كه‌ى. دووه‌م: سه‌ردانى شاندێكى وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى عێراق بۆ ریاز و ئه‌نجامدانى دانوستان، ده‌بێته هۆى پێكهێنانى ئه‌نجومه‌نێكى هه‌مئاهه‌نگیى نێوان هه‌ردوو وڵات و كردنه‌وه‌ى ده‌روازه‌كانى سنوور و ده‌ستپێكردنى گه‌شته فڕۆكه‌وانیه‌كان. ئه‌م كاره سوودى بۆ عێراق و شانشینى عه‌ره‌بیى سعودیه و هه‌موو وڵاتانى كه‌نداویش هه‌یه. تكا ده‌كه‌م هه‌ردوو لایان به‌پیریه‌وه بچن و كارى له‌سه‌ر بكه‌ن و به‌رده‌وامیش بن، چونكه سعودیه وه‌ك تره‌مپ چاوى نه‌بڕیوه‌ته عێراق به‌ڵكو ترسى چاوتێبڕینى ئه‌وانى ترى هه‌یه.\nد. عه‌لی حه‌داد:: 20 کاتژمێر پێش ئێستا


بۆ هاورێم؛ ڕامانی گەل. ن: نامۆ کوردستانی\nتۆ نامری، هەروەکو چۆن دارستان و ئاوو بوونی مرۆڤ قەت نامرن. هەروەکو چۆن رۆڵەکانی رۆژگاری تاڵ وشێرن قەت نامرن. هەروەکو چۆن دەنگی ئازادی و بەهاری\nسەربەخۆیی قەت نامرێ.\n"ئەوان" لە تۆ ترسیان هەبوو. چونکە "لە وەڵاتی کورتە باڵایان" یان دەبێ قاچەکانی مرۆڤی وەکوو تۆ ببرن تاکو باڵات وەکو "ئەوان" نزم ببێت، یانکو دەبێ سەری لادەن بەڵکو ئیتر سەوداسەری سەرهەڵدان و "ئازاد" نەبێت.\nتۆ بەربەستی، تۆ لەمپەری بەردەم رێگای "کوندەبۆیانی کەلاوەنشینی"،چونکە تۆ وەکو"سەدای"یەکەی ناو حەیرانی مامە خدری قادری بوی کە بەشوێن خۆیدا وێڵ بوو.تۆ لە کانگای ئەوینێکا هەڵقوڵیوی کە بۆتە ماکەی ئازادی. تۆ "ئازادی".\nتۆ نامری، تۆ رامانی گەلێکی زیندووی کە تازە ئیتر تێک ناشکێت، موڵکی ئەبەدی وەچەکانی لە دوای خۆتی، ئەتۆ مۆرک و هێمای نەتەوەێیەکی راساوی، ئەتۆ زمانی، زمانی هاواری ئەوانەی سەرهەلداون، خۆراگری و نەبەردی ئەو کەسانەی دڵی تاریکی شەق دەکەن. ئەتۆ هەرگیز لە ناو ناچی، بیر و هزرت کازیوەیە، تیرۆژی بەردەم توومانە. مەرگی ئازیزت هاورێ گیان خەسار نیە، بەڵکو رێگە پێشاندەرە، دڵتەزێن نیە بەڵکو پتەو کەری خۆراگری و سەرهەڵدانە، ئەتۆ هاورێم قەت نامری چونکە رێبازت لە هیچ "ئازاد" ێک وون نیە.\nرامانی گەل، تۆ نامری، چونکە هزر قەت نامرێ. گرینگ نیە لە چوارچێوەی وێژەدا بێت یانکو مێژو، بەڵکو گرینگە وەک پەشێوی مەزن فەرمووی "روو لە کرێوەو پشت لە ئەنوا بیت" زۆر گرینگە رۆڵەی رۆژگاری خۆت بیت. ووشەکانت، نوسینەکانت، ژیانت ترسێنەرن چونکە وەک حەڵلاجی زەمانە نەتدەتوانی بێدەنگی بکەی لە درکاندی "حەقیقەت". چونکە مرۆڤە ئازادەکان، ئازاد دەژین و راوەستاو دەمرن. ووتەکانت بەرەو خوڵقاندنی مرۆڤی سەربەخۆ و بیردۆز و تاک بوون بۆیە تۆ هەردەم کاروپیشەت "خەو" بینین بوو، "خەونی مەخمەری خاسەرەنگ، خەونی تیژرەو وەک تیشک ودەنگ". ئەگەرچی ئەو خەونانە بۆ مرۆڤی وەکو تۆ مانای بە راوەستاوی مردنە. بەڵام ئێوە بە مردن کۆتاییتان نایەت بەڵکو وەک هێمنموکریانی فەرمووی:\n"بە مردوویش نیشانەی گوللەیە ئەم کەللە پر شۆرە\nئەوێستاش دەرسی سەربازی دەڵێ ئەو شاعیرە رەندە".


سواڵکەرێک بەسێ رۆژ 13 ملیۆن دیناری پەیدا کردووە\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەولێر ڕایگەیاند، لەماوەی شەش مانگی سەرەتای ئەمساڵدا نزیکەی شەش هەزار تاوانی جۆراوجۆ لەسنوری پارێزگاکە ئەنجامدراون، دەشڵێت، 751 سواڵکەریشیان دەستگیرکردووە کە یەکێک لەوانە لەسێ ڕۆژدا 13 ملیۆن دیناری پەیدا کردووە.\nئەمڕۆ (دووشەممە، 21ی ئەیلولی 2020)، لەڕاگەیەندراوێکدا بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هەولێر ئاماژەى بەوە کرد : "لە شەش مانگی سەرەتای ئەمساڵدا پێنج هەزار و 992 تاوان لە سنوری پارێزگای هەولێر تۆمارکراون و لەو ژمارەیەش پێنج هەزار و 558 تاوانیان ئاشكراکراون، واتە بەڕێژەی %92".\nئاماژەی بەوەشكرد :"لەماوەی ئەو شەش مانگەدا 655 تۆمەتباریان دەستگیرکردووە لەهەموو تاوانە جیاجیاکان کە باندی (دزی، کوشتن، ساختەکاری، سپیکردنەوەی پارە، ماددە هۆشبەرەکان و چەندین دیکە)یان تێدا بووە".\nهەر بەگوێرەی ڕاگەیەندراوەکەی پۆلیسی هەولێر، 751 سواڵکەریشیان دەستگیرکردووە و ڕادەستی یاسایان کردوون، بەشێوەیەک زۆرکات خۆیان بەنەخۆش و کەمئەندام نیشانداوە، بەڵام لەڕاستیدا هیچ کێشەکەیان نەبووە، لە نمونەیەکدا، سواڵکەرێک لەماوەی سێ ڕۆژدا بڕی 13 ملیۆن دیناری کۆکردبووەوە.\nلەڕاگەیەندراوەکەدا ئەوەش هاتووە، هەر لەشەش مانگی سەرەتای ئەمساڵدا، 28 تۆن دەرمانی ماوە بەسەرچوو و خراپ دەستی بەسەرداگیراوە و هەزار و 284 شوێنیش بەهۆی پابەندنەبوون بەڕێنماییە تەندروستییەکانەوە داخراون.\nدەوڵەتى یاسا: سەرەتایەکى مەترسیدار بۆ دەستکاریکردنى ئەنجامى هەڵبژاردنەکان لەئارادایە\n2020.09.07 - 13:23\n2020.09.28 - 16:33


ڕۆڵی چەواشەکارانەی میدیای "نائەهلی" و "نا ئۆپۆزسیۆن" لە دروستکردنی فەزای جەنگی خەیاڵی نێوان مالیکی و بارزانیدا\nبە دوای ڕووداوەکەی دوزخورماتوودا، بارزانی هەوڵی ئەوە دەدات فەزایەکی سیاسیی جەنگی لە کوردستاندا دروستبکات و خەڵکی کوردستان لە دڵەخورپێ و نیگەرانیدا ڕابگرێت. ئەم هاش و هوشی جەنگ و بە ناو بەرگریکردنەی بارزانی لە بەرامبەر جوڵەی هێزەکانی دیجلەی مالیکیدا، تەنها بەو مەبەستەیە کە جارێکی دیکە لە سەر ئاستی کوردستاندا خۆی وەک بەرپرسی یەکەمی کێشەی کورد لە عێراقدا بە خەڵک بناسێنێتەوە.\nبۆ ماوەی چوار ساڵە کە ناڕەزایەتییەکی گشی لەسەر ئاستی کوردستاندا لە دژی دەسەڵاتی دیکتاتۆرانەو گەندەڵی بنەماڵەی بارزانی ڕووی هەڵکشانکردووە. بۆ داپۆشین و خەفەکردنی ئەو ناڕەزایەتییە، مەسعود بارزانی هەر بە چەند مانگ جارێک کێشەیەک لەسەر ئاستی عێراق یان دەرەوەدا دروستدەکات و سەرنجی گشتی لە کوردستاندا بەرەو ئەو کیشەیە ڕادەکێشێت تا لەو ڕێگایەوە هەم خۆی بکاتە قارەمانی بەرگریکردن لە کێشەی کورد و هەم ناڕەزایەتییە گشتییەکانیش دژ بە دەسەڵاتە گەندەڵ و دیکتاتۆرەکەی لەناو تەپ و تۆزی ئەو کێشەیەدا کە سازیکردووە نوقم بکات. دوایین کێشە کە مەسعود بارزانی دروستیکردووە، کێشەیە لەگەڵ مالیکیدا. کێشەی بارزانی لەگەڵ مالیکدا، کێشە نییە لەسەر بە ناو ناوچە جێ ناکۆکەکان، بەڵکو کێشەیە لەسەر نۆکەرایەتتیکردن بۆ ئەو دەوڵەت و هێزانەی کە لەپشتی بارزانی و مالیکییەوە وەستاون.\nمالیکی سیاسەتەکانی ڕژێمی ئێران لە عێراقدا جێبەجێدەکات و بارزانیش سیاسەتەکانی دەوڵەتی تورک، سعودیە، قەتەر و ئەمریکا دژ بە مالیکی جێبەجێ دەکات. ناکۆکی نێوان مالیکی و بارزانی هیچ پەیوەندییەکی بە کێشەی کوردەوە نییە و " کێشەی کورد و پابەند بوون و نەبوون بە دەستوری عێراق " تەنها هۆکارێکە بە دەست مالیکی و بارزانییەوە بۆ یەکاڵاکردنەوەی کێشە و سیاسەتە نێودەوڵەتییەکان لە عێراقدا. ئەوەی کە نابێت خۆی بخاتە ناو ئەو کێشەیەوە و ببێتە قوربانی سیاسەت و کێشە نێودەوڵەتییەکان و ناکۆکی نێوان مالیکی و بارزانی، خەڵکی کوردستانە. خەڵکی کوردستان دەبێت لەو کێشەیەدا لە پشتی هیچ یەک لە بارزانی و مالیکییەوە ڕانەوەستێت و پێویستە دژی ئەو فەزا جەنگییە خەیاڵییە، کە بارزانی و مالیکی دروستیانکردووە و دەیانەوێت خەڵکی کوردستان و عێراقی پێوە سەرگەرم بکەن، بووەستێتەوە. پێویستەخەڵکی عێراق و کوردستان یەخەی بارزانی و مالیکی بگرن لە سەر ئەوەی کە داهاتی نەوت و سەرچاوە ئابورییەکانی دیکە بۆ خوشگوزەرانی خەڵکی کوردستان و عێراق بەکار بهێنن و دەست لە دزی، گەندەڵی و بەهەدەردانی سەرمایەو داهاتی عێراق هەڵبگرن. ئەرکی هەر میدیایەکی سەربەخۆ و ئەهلی ئەوەیە ئەو ڕاستییە ئاشکرا بکات و بۆ خەڵکی ڕوونبکاتەوە، نەک وەک میدیاکانی بارزانی و مالیکی سەرنجی خەڵک لەسەر کێشە سەرەکییەکانی وەک گەندەڵی و دیکتاتۆری لەعێراقدا بەرەو شانۆگەرییەکی خەیاڵی و لابەلا ڕابکێشن، کە ئەمەش هیچ شتێک نییە جگە لە خزمەتکردن بە بەهێزکردنی دەسەڵاتی دیکتاتۆری و گەندەڵی بارزانی و مالیکی. ئەوەی کە لە چەند هەفتەی ڕابردوودا لەسەر کار و هەڵوێستی میدیای بە ناو ئۆپۆزسیۆن و ئەهلی بینیمان، وەک پیشەی هەمیشەییان، تەنها بریتی بوو لە ئاوکردن بە ئاشی دەسەڵاتە دیکتاتۆر و نەوت دزەکەی بارزانیدا و بەگشتی چەواشەکردنی جەماوەر بوو بۆ ئەو دەسەڵاتە.\nئایا جەنگێک لە نێوان ملیشیاکانی بارزانی و مالیکیدا ڕوو دەدات؟\nبارزانی لە ڕاگەیاندنەکەی ١٧-١١-٢٠١٢ یدا، وەک پیشەی هەمیشەیی خۆی، بە ناوی خەڵکی کوردستانەوە جەخت لەوە دەکات کە گوایە خەڵکی کوردستان ئامادەی هەموو ڕووبەڕوو بوونەوەیەکە لەگەڵ میلشیاکانی مالیکی ناسراو بە هێزەکانی دیجلەدا!. بارزانی بەو راگەیاندنە فەزایەکی جەنگی خوڵقاند. میدیای ئۆپۆزسیۆن و ئەهلیش، لەباتی ئەوەی ئەو کەش و هەوایەی بارزانی خوڵقاندی بگۆڕن بۆ کەش و هەوایەکی دژ بە شانۆگەرییەکانی بارزانی، کەچی ئەوانیش سوک و ئاسان چوونە ژێر ساباتە شڕەکەی بارزانییەوە و زیاتر فویان بە زوڕناکەداکرد بۆ ئەم خۆگیڤکردنەوەیەی بارزانی بەرامبەر بە مالیکی. ئەوان فەزای ترساندن و دڵەڕاوکێی خەڵکی کوردستانیان لە هەڵگیرسانی جەنگدا زیاتر فراوانکردەوە، جەنگێک کە بەرپاکردنی لە ئێستادا نە لە توانای بارزانیدایەو نە لە توانای مالیکیدایە. مالیکی لە بارودۆخێکی ئەو تۆدا نییە کە بتوانێت جەنگ لە دژی بارزانی ڕابگەیەنێت، بە هەمان شێوە بارزانیش لە تونایدا نییە شەڕێک لەدژی مالیکی ڕابگەیەنێت. کەواتە ئەم فەزای جەنگ دروستکردنە بۆچی ؟ ئامانجەکە بۆ بارزانی تەنها لە سێ خاڵدا بەرجەستە دەبێتەوە: یەکەم/ جوڵاندنی هەستی نەتەوەپەرستی کوێرانەی خەڵکی کوردستان و دامرکاندنەوەی ناڕەزایەتییە گشتییەکان لە کوردستاندا دژ بە دەسەڵاتەکەی لە کەش و هەوایەکی جەنگی و ترس و تۆقاندندا. دووەم/ هێز نواندن بەرامبەر بە مالیکی بەوەی گوایە خەڵکی کوردستان هەمووی لە پشت سەرۆکەوە ڕاوەستاون و لەململانێی ئێستای لەگەڵ مالیکیدا بەرگری لێدەکەن!. سێیەم/ دووبارە هێزنواندنەوەی سیاسیی بارزانی بەرامبەر بە حیزب و لایەنەکانیتر بەوەی کە کێشەی کورد لە عێراقدا تەنها بارزانی قسەکەر و نوێنەریەتی و هەموو لایەنەکانی دیکە [ بە تایبەتی یەکێتی ] لەپەراوێزی کێشەکەدایە.\nمیدیای بە ناو ئۆپۆزسیۆن و ئەهلیش تەنها خزمەتیان بەو ئامانجەی بارزانیکرد و بوونە زوڕناژەنی ئەو سیاسەتە چەواشەکارانەی بارزانی.


کێ ڕۆژنامه‌نووس(سه‌رده‌شت عوسمان)ی تێرۆرکرد؟\n"به‌به‌رچاوى هێزه ئه‌منیه‌کانى هه‌رێمی کوردستانه‌وه، له‌کۆلێژى ئادابى زمانى ئینگلیزى له‌ناو پایته‌ختى هه‌رێمى کوردستان، له رۆژی 4/5/2010دا خوێندکارى ڕۆژنامه‌نووس(سه‌رده‌شت عوسمان)یان ڕفاندو دواتریش له‌موسڵ به‌تیرۆرکراوى ته‌رمه‌که‌ی دۆزرایه‌وه".!\nئه‌مه دیسان تاوانێکی گه‌وره‌یه‌و ده‌رهه‌ق به هه‌موو رۆژنامه‌نووسان ونه‌قابه‌که‌مان و، له‌دژی ئاسایشی گه‌لی کوردستان وله‌دژی چه‌مکه دیموکراسییه‌کان، ئه‌نجامدرا.\nرۆژنامه‌نووسان به‌درێژایی ئه‌م ساڵانه‌ی دوایی چه‌ندان ده‌ستدرێژییان کراوه‌ته‌سه‌رو، توندوتیژی و بێ یاساییان به‌رانبه‌رکراوه، بێ ئه‌وه‌ی وه‌ک پێویسته ده‌ستی یاسا بگاته تاوانباران و به‌سزای خۆیان بگه‌ن.\nهۆکاری ده‌ستدرێژی بۆ سه‌ر رۆژنامه‌نووسان تا راده‌یه‌کی زۆر ئاشکراو دیاره‌و له‌پێش هه‌موو شتێکدا ئه‌وه‌یه که ئه‌م توێژه رۆشنبیره ئه‌رکی رۆژنامه‌نووسی خۆیان به‌چاکی ئه‌نجامده‌ده‌ن و، به شێوازو گیانێکی سه‌رده‌مییانه ره‌فتارده‌که‌ن بۆ ئاشکراکردنی هه‌موو دیارده دزێوو  نێگاتیڤه‌کانی ناو کۆمه‌ڵگا به‌هه‌موو دامه‌زراوه شارستانییه‌کانیه‌وه‌و، ریسواکردن و ئاشکراکردنی گه‌نده‌ڵکارییه‌کان و، پشتگیری و راوه‌ستان له پاڵ مه‌سه‌له‌کانی گه‌لداو، ره‌خنه گرتن له‌دژی ناته‌واوی و که‌موکورتییه‌کان و پێشێلکارییه‌کانی ده‌سه‌ڵات. مه‌رجیش نییه رۆژنامه‌نووسان یان هه‌ندێکیان، به‌تایبه‌تی لاوه چالاکه‌کانیان هه‌ڵه‌نه‌که‌ن و که‌م و کوڕییان نه‌بێ و له هه‌موو شتێکدا نیشانیان پێکابێت، له ئاست هه‌ر دیارده‌یه‌کی له‌م چه‌شنه‌دا. به‌ڵام شتێکی ئاشکرایه که له هه‌موو بواره‌کاندا یاسای ئاشکرا هه‌ن بۆ لێپێچینه‌وه و سزادان و، نابێ هیچ که‌س و لایه‌نێک په‌نابه‌رێته به‌ر کارو کاردانه‌وه‌ی نایاسایی و تۆڵه سه‌ندنه‌وه‌وه‌و، لێدان و هه‌ڕه‌شه‌و فڕاندن وجۆره‌کانی تێرۆریستی و شتیوا.\nبێگومان سه‌رژمێره لای نه‌قابه‌ی رۆژنامه‌نووسانه که چه‌ندان رۆژنامه‌نووس، وێڕای جیاوازیی ره‌وت و رێبازیان نایاساییان له‌دژکراوه‌و، که‌وتوونه‌ته به‌ر جۆره‌ها کاروکرده‌وه‌ی توندوتیژی.\nکارێکی زۆر ناڕه‌واو دزێوه خه‌ڵکی ئه‌م وڵاته‌و به‌تایبه‌تی که‌سانی سه‌ربه توێژی رۆشنبیران و نووسه‌ران و ئه‌وانیتر، دوای ئه‌وه‌ی له رژێمی ئه‌نفال و جینۆسایدو کیمیایی و رافڕاندن و ره‌شه‌کوژی رزگاریان بووه، له‌هه‌ڵومه‌رجی ده‌سه‌ڵاتی کورددا دیسان بکه‌ونه‌وه به‌ر کرداری توندوتیژی و، نه‌توانرێ ژیانی ئه‌وخه‌ڵکه پارێزگاری بکرێ و تاوانباران بدۆزرێنه‌وه‌و سزابدرێن! ئه‌ێ کوا ئه‌نجامی کاری ئاسایشه‌کان و دام و ده‌زگای پۆلیس و دامه‌زراوه فه‌رمییه‌کانه‌تر؟ ئه‌ێ کوا لیستی گومانلێکراوان لای ئه‌و ده‌زگایانه که ده‌شێ ئه‌م چه‌شنه تاوانه ئه‌نجامبده‌ن؟\nهه‌ڕه‌شه‌کردن له‌نووسه‌رانی وه‌ک شاعیرانی ناسراوی گه‌له‌که‌مان شێرکۆ بێکه‌س و حه‌مه‌سه‌عید حه‌سه‌ن و له رۆژنامه‌نووسان و سیاسه‌تمه‌داران وهۆنه‌رمه‌ندانی په‌یکه‌رتاش و شێوه‌کاران و موزیک و گۆرانیبێژان و شانۆکاران و ئارتیست و ئه‌کته‌ران و ئه‌وانیترو، دواجارتێرۆرکردنی (سه‌رده‌شت عوسمان) و فڕێدانی ته‌رمه‌که‌ی له موسڵ به هه‌رمه‌به‌ستێکی ونداکردن و شاردنه‌وه‌بێ، له‌لایه‌ن هه‌ر جۆره نامه‌ردو تێرۆریستێکه‌وه‌بێ، کارێکه جێگه‌ی داخه‌و چه‌ندان پرسیاری گرنگ به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت: چۆن ئه‌م تاوانه‌کرا؟ کێن ئه‌وانه‌ی له‌دوایه‌وه‌ن؟ چۆن له‌ناوجه‌رگه‌ی پایته‌ختدا بڕفێندرێ و به‌چ مه‌به‌ستێک بگه‌یه‌ندرێته موسڵ؟ ئه‌م هه‌موو بازگانه‌ی رێگا ئه‌رکیان چییه؟ له‌سه‌رچی ئه‌مه‌کراوه؟ که‌ی تاوانکاران و داووتۆڕیان ئاشکرا ده‌کرێن؟\nبه‌هه‌رحاڵ ئێمه به‌توندی پرۆتێست و بێزاریمان له‌دژی ئه‌م تاوانه ده‌رده‌بڕین و، داواکارین کاربه‌ده‌ستان له‌م هه‌ڕه‌شه‌و گوڕه‌شانه‌و، له‌م تاوانه بێده‌نگ نه‌بن و به‌زووترین کات ئه‌نجامه‌کانی لێکۆڵینه‌وه‌کانیان بخه‌نه به‌رده‌ست جه‌ماوه‌ر‌ی گه‌ل.\nبه‌ره‌و پاراستنی گیان و ئاسایش و ژیانی هاونیشتیمانان! به‌ره‌و سزای ره‌وای تاوانکاران! به‌ره‌و رێگه‌بڕینه‌وه له هه‌موو جۆرێکی تێرۆریستی! به‌ره‌و به‌رینکردنی ئاستی پڕۆتێست و بێزاری و ریسواکردن و شه‌رمه‌زارکردنی تێرۆریستان! به‌ره‌و هاوپشتی و هاوکاری له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌نووسان و نووسه‌ران و هونه‌رمه‌ندان! سه‌رکه‌وتنیش هه‌ر بۆ به‌ره‌ی گه‌ل و ئازادیخوازانه!


حوکمی لێدانی ٧٤ زەربە قامچیی هاووڵاتییەکی کورد جێبەجێ کرا\n17:38 - 6 گەلاوێژ 2720\nڕۆژی دووشەممە ٦ی گەلاوێژ، حوکمی لێدانی ٧٤ زەربە قامچی لە هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی "فواد عینایەتی" لەلایەن لقی ١ی بەڕێوەبەریی سزای کەیفەریی شاری سنە جێبەجێ کرا.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، هاودۆسیەکانی فواد عینایەتی دەبێ بۆ جێبەجێکردنی لێدانی قامچی سەردانی لقی ١ی بەڕێوەبەریی سزای کەیفەریی شاری سنە بکەن، ئەگەرنا لە ئەگەری سەرپێچیکردن، حوکمی دەسبەسەرکردنیان بۆ دەردەچێت.\nمانگی ڕەشەمەی ساڵی ٩٨، لقی ١٠٤ی دادگای کەیفەریی دووی شاری سنە بە سەرۆکایەتیی دادوەر "ئومیدی"، ٨ هاووڵاتی بە ناوەکانی "پوویا فەیزی" کوڕی "مەحیەدین"، "فواد قارەمانی" کوڕی "تۆفیق"، "فواد عەنایەتی" کوڕی "عەلادین"، "ئیبراهیم ئاقایی" کوڕی "عەبدولقادر"، "محەممەد شەهبازی" کوڕی "خوسرەو"، "فەرهاد تاری مواردی" کوڕی "حوسێن"، "ئەحمەد مورادی" کوڕی "عەبدوڵڵا" و "ڕەزا ڕەجایی" کوڕی "عەلی ئەکبەر" بە ٨٠ مانگ زیندان و ٥٩٢ زەربە قامچی مەحکووم کرد.\nئەو ٨ هاووڵاتییە بە "تێکدانی نەزم و ئاسایشی گشتیی لە ڕێگای بەشداری لە کۆبوونەوەی نایاسایی" تۆمەتبار و هەر کامەیان بە ١٠مانگ زیندان و لێدانی ٧٤ قامچی مەحکووم کرابوون.\nئەو ٨ هاووڵاتییە مانگی ڕەزبەری ساڵی ٩٨، لە کۆبوونەوە ناڕەزایەتییەکانی ڕۆژئاوا لە شاری سنە دەسبەسەر و پاش تەواوبوونی ماوەی لێپرسینەوەکەیان بە دانانی بارمتە بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوون.\nلەو دۆسیەیەدا، "محەمەمد شەهبازی" خەڵکی شاری سەمیرەم سەر بە پارێزگای ئیسفەهان و "ڕەزا ڕەجایی" خەڵکی شاری ئیسفەهانن.\n"فواد عەنایەتی" لەو دۆسیەیەدا بە ١٠مانگ زیندانی و لێدانی ٧٤ زەربە قامچی مەحکووم کرابوو، مانگی ڕەزبەری ٩٨ دەسبەسەر و پاش سێ مانگ لە دەسبەسەری، مانگی بەفرانبار هەمان ساڵ بە دانانی بارمتەی ٣٠٠ ملیۆن تمەنی بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوو.


پۆلیسی مالمۆ وێنەی گومانلێکراوان لە ئینتەرنێتدا بڵاو دەکاتەوە\nپۆلیسی مالموێ لە ئێستاوە وێنەی ئەو کەسانەی بەدوایاندا دەگەڕێت کە لە کامێرەکانی چاودێریدا دەرکەوتوون لە ئینتەرنێتدا بڵاوی دەکاتەوە. ئەمەش لەبەر ئەوە کە لەلایەن هاوڵاتیانەوە هاوکاری بکرێن.\nبڵاو کردنەوەی ئەو وێنانە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە پۆلیس بتوانێت لێکۆڵینەوەی تەواو لەسەر تاوانە گەورەکان ئەنجام بدات. پۆلیسی مالموێ رایگەیاندووە کە ئەوان ئومێدەوارن لەو ڕێگەیەوە ئەو کەسانەی پۆلیس بەدوایاندا دەکەڕێت دەستگیریان بکات و لێپرسینەوەیان لەگەڵدا ئەنجامدات هەتاوەکو بەتوانن لێکۆڵینەوەکانیان بەشێوەیەکی باش ئەنجام بدەن.\nهەوەها ئاماژەیان بەوە کردووە کە تەنها وێنەی کەسە داواکراوەکە بڵاو دەکرێتەوە، نەوەک گرتەی فیدیۆی. جێگەی باسە پۆلیس بە ڕوونی دەڵێت کە ئەوان تەنیا یەک وێنە، ناوی ئەو کەسەی بەدوایدا دەگەڕێن و گومانی لەسەر کە داوای دەستگیریکردنی دەچووە و ئامادە نییە بڵاو دەکاتەوە.\nئەمەش یەکەم جار نییە پۆلیسی مالموێ بۆ دۆزینەوە کەسانی گومان لێکراو ئەم هەنگاوە دەنێت. ساڵی ٢٠٠٩ پۆلیس لەو شارە هەستا بە بڵاو کردنەوەی وێنەی ١٠ کەیس کە وێنەکان لە کامێرای چاودێرییەوە گیرا بوو. پۆلیس لە سێ حاڵەتیاندا توانی بەڵگەی دەست بکەێت و لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ئەنجام بدات. لەپاش ئەوە کار پۆلیسی مالموێ سکاڵایانە لەلای چاودێری بەرزی پەرلەمان لە بواری دادپەروەریدا لەسەر تۆمار کرا. پاشان پۆلیس وێنەکانی تەنها لە ئینته‌رانێتی پۆلیس، واتە مەڵپەڕی به‌ستراوی بۆ ناوخۆی پۆلیس بڵاو دەکردەووە.\n2413 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nمیوانی سه‌رهێڵ: 153\nکۆی سه‌ردان: 16877105


چین و ئەمریكا ڕێككەوتنی بازرگانی واژۆدەكەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nچین و ئەمریكا ڕێككەوتنی بازرگانی واژۆدەكەن\n2020/01/01 - 10:16 PM\nبۆ كۆتاییهێنان بەو جەنگە بازرگانییەی لە نێوان ئەمریكا و چیندا هەیە، بڕیارە 15ی ئەم مانگە ڕێككەوتنی بازرگانی لە نێوان ئەو دوو وڵاتە واژۆبكرێت.\nدۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاندووە، قۆناغی یەكەمی ڕێككەوتنی بازرگانی نێوان واشنتۆن و بەیجینگ لە 15ی ئەم مانگەدا لە كۆشكی سپی، واژۆدەكرێت.\nبەوتەی ترەمپ، ڕێككەوتنەكە لەگەڵ نوێنەرانی باڵای چین واژۆ دەكرێت و دواتر خۆی سەردانی (بەیجینگ)ی پایتەخت دەكات و قۆناغەكانی داهاتوو لەگەڵ لێپرسراوانی ئەو وڵاتە تاووتوێ دەكات.\nهاوكات، ستیڤن منوچن وەزیری گەنجینەی ئەمریكا لەبارەی ئەو ڕێككەوتنەوە دەڵێت، ڕێككەوتنەكە ئامادەیە و تەنها پێداچوونەوەی بۆ دەكرێت.\nپێشتر، پیتەر ناڤارۆ ڕاوێژكاری بازرگانی كۆشكی سپی بە میدیاكانی وڵاتەكەی ڕاگەیاندبوو، ڕێككەوتنەكە تایبەتە بە لابردنی ئەو باجە گومرگییەی لەلایەن هەردوو وڵاتەوە خراوەتە سەر كاڵا و شمەكی یەكتر. ئاماژەی بەوەشدابوو: بەم نزیكانە ڕێككەوتنەكە ئاشكرا دەكرێت و پێناچێت هیچ ئاستەنگێكی بۆ دروست ببێت.\nبازرگانیبەیجینگچینستیڤن منوچنكۆشكی سپیواشنتۆنوەزیری گەنجینەی ئەمریكا\nپنتاگۆن بۆ ئەندامانی كۆنگرێس: سەردانی عیراق نەكەن\nئەمریكا كارەكانی باڵیۆزخانەكەی لە بەغدا هەڵپەسارد\nعیراق مەرزێكی سنوری لەگەڵ ئێراندا دادەخات\nچین داوای لە ئەمریكا كردووە یەكێك لە كونسوڵخانەكانی لە وڵاتەكەی دابخات\nداوای داخستنی كونسوڵخانەیەكی چین دەكرێت\nپەیوەندییەكانی نێوان چین و ئەمریكا گرژتر دەبێت\nڕۆحانی تەوەری گفتووگۆكانی لەگەڵ كازميدا ئاشكرا دەكات\n2020/08/08 - 1:09 PM\nیادگار حەسەن لە كۆمپانیای سەعید كاكی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، نرخی دۆلار بۆ ئەمڕۆ شەممە 8-8-2020، بەپێی بازاڕی گۆڕینەوەی دراوی بیانی لە شاری سلێمانی 100 دۆلاری ئەمریكایی بە 123 هەزار و 800 دینار مامەڵەی پێوە كراوە.


ئەمریکا: ئەگەر ڕووسیا ئەم وڵاتە داگیربکات سزای قورسی دەدەین | KURDPLAT\nئەمریکا: ئەگەر ڕووسیا ئەم وڵاتە داگیربکات سزای قورسی دەدەین\nکوردپلات 1/10/2022 06:01:00 م ليست هناك تعليقات\nبەرپرسێکی باڵای رووسیا رایدەگەیێنێت کە گفتوگۆیەکی "قورس"ـی لەگەڵ هاوتا ئەمریکییەکەی لە کۆبوونەوە سەرەتاییەکەی رۆژی یەکشەممەدا هەبووە، ئەوەش لەکاتێکدایە کە کۆبوونەوەکان لەبارەی پرسی ئۆکراینا و ترسی داگیرکردنی لەلایەن رووسیاوە لە ئارادان.\nرۆژی یەکشەممە 9-1-2022 ئاژانسی هەواڵیی ئیتەرفاکسی رووسی لەسەر زاری سێرگی ریابکۆڤ، جێگری وەزیری دەرەوەی رووسیا رایگەیاند، گفتوگۆکە قورس بووە، بەهیچ شێوەیەک ئاسان نەبوو. ئەوەش دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ وێندی شێرمان، جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە ژنێف هات.\nبڕیارە رۆژی دووشەممە 10-01-2022 کۆبوونەوەی نێوان ئەمریکا و رووسیا لەسەر ئاستی باڵا بەردەوامبێت. رابکۆڤ لەبارەی کۆبوونەوەی رۆژی دووشەممەوە گوتی، کات بەفیڕۆ نادەن، گوتیشی، "هەمیشە گەشبینم."\nئەوە لەکاتێکدایە کە ئەمریکا و رووسیا لەسەر پرسی ئۆکراینا هەڵوێستی تووندیان لە بەرامبەر یەکدی نواندووە و ئەمریکاش دەڵێت، ئەگەر بێتو رووسیا نیازی داگیرکردنی ئۆکراینای هەبێت، "سزای قورسی" دەدەن.\nپێشتریش، ئەنتۆنی بلینکن، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا داوای لە رووسیا کرد بۆ ئەوەی لە گرژی دووربکەوێتەوە، رێگەچارەی دیپلۆماسی هەڵبژێرێت. لای خۆشیەوە، رووسیا کە رووبەڕووی گوشارێکی زۆر بووەتەوە بۆ کشانەوەی هێزەکانی لەسەر سنووری ئۆکراینا، داوای گەرەنتیی ئەمنی لە رۆژئاوا دەکات و داوا دەکات رێگە نەدەن ئۆکراینا ببێتە ئەندامی ناتۆ.\nلەدوای کۆبوونەوەی ریابکۆڤ و شێرمەن، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا راگەیێندراوێکی بڵاوکردەوە و گوتی، شێرمەن، "جەختی لە پابەندیی ئەمریکا بە پرەنسیپە نێودەوڵەتییەکانی سەروەری، ئاسایشی ناوچەکە و ئازادیی وڵاتە خاوەن سەروەرییەکان بۆ هەڵبژاردنی هاوپەیمانەکانیان کردەوە."\nپێش ئەوەی کۆبوونەوەکە دەستپێبکات، ریابکۆڤ بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاند، مۆسکۆ لەو ئاماژانەی لە واشنتن و برووکسلەوە دێن بێهیوا بووە.\nکۆبوونەوە دیپلۆماسییەکانی نێوان ئەمریکا و رووسیا لە ماوەی یەک هەفتەدا کۆتایی دێن و تێیدا بەرپرسانی رووسیا لەگەڵ نوێنەرانی ناتۆ و رێکخراوی ئاسایش و هاوئاهەنگیی ئەوروپا کۆدەبنەوە، واشنتنیش جەخت لەوە دەکاتەوە کە هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی پشتی بەرنادەن.\nرۆژی یەکشەممە 9-1-2022 ئەنتۆنی بلینکن، بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاند، رێگەچارەیەکی دیالۆگ و دیپلۆماسی بۆ چارەسەرکردنی بەشێک لە جیاوازییەکان هەیە. باسی لەوەش کرد، رێگەچارەی دیکە، بەرەنگاربوونەوە و دەرهاوێشتەی گەورەیە ئەگەر بێتو رووسیا داگیرکارییەکانی لە بەرامبەر ئۆکراینا دووبارە بکاتەوە.


کاندیدێکی موسڵمانی ئەمەریکی هیوادارە مێژوو تۆمار بکات\nی مانگی سێ ١٣, ٢٠١٦\nویلایەتی ئیلینیۆی چلهەمین کۆمەڵگەی شیکاگۆیە لە باکوری ڕۆژئاواوە، ئەو شوێنەی کە پاوڵ ساک ناوی دەنێت نیشتیمان، هەرچەند ئەو دەڵێت ئەو شێوازی دەربڕینەی کە سیاسییەکان لەو ناوچەیەدا کاری لەسەر دەکەن بە دڵی نییە.\n"دەبوایە ئێمە هەزاران سیاسیمان هەبوایە کە نوێنەرایەتی ئێمەیان بکردایە لە شارەکەدا، لە وڵاتەکەداو ئاستی ویلایەتەکەو کۆمەڵگەکانی دیکە، بەڵام لەڕاستیدا تەنها چەند کەسێکن ئەو کارەیان گرتۆتە ئەستۆ".\nبەڵام ئەم لەدەرگادانەی باڵەخانەیە لە ساڵی پێشوودا هیوایەکی تازەی پێبەخشی.\n"ڕێکخەرانی کەمپینەکە شتی کەمیان لەبارەی ئەوەوە پێیوتم کە وا دەردەکەوێت ئەو باوەڕی بە شتێکە کە من باوەڕم پێیەتی. لەگەڵ ویلایەتەکەو فەوزاکانی ناویدا، ئەمە وادەرئەکەوێت کە کاتێکی گونجاو بێت بۆ من بۆئەوەی بەشداری شتێک بکەم"\nلەبەرئەوە لە 15 ی ئەم مانگەدا، لوتکەی هەڵبژاردەنە بۆ کۆمەڵگەی گشتی موسڵانە کۆچبەرەکانی ئەمریکا کە ئەوانە هەرگیز لە پێشوودا ئۆفیسێکی گشتی لەم جۆرەیان رێکنەخستووە.\nهاریش پاتێڵ خۆی دەرخستووە کە دیمۆکراتێکی سەربەخۆیە- کەسێکە کە سەربە حیزبی ویلایەتەکە نییە.\n"ویلایەتەکەم رێز یان وەڵامی پێداویستییەکانی کۆمەڵگەکەی من ناداتەوە. لەبەرئەوە لە ناوچەکەدا وا هەست دەکەم کە دیموکراسی لە قەیراندا بێت."\nکاتێک کە پاتێڵ لەساڵی 1999 ەوە لەگەڵ دایکە بێوەژنەکەیدا دێت بۆ ئەمریکا، لەوکاتەدا بە هیچ شێوەیەک نەیدەتوانی بە ئینگلیزی قسەبکات. بەڵام سوپاس بۆ پرۆگرامە گشتییەکان کە بەهۆیانەوە دەخوێنێت و کۆلیژ تەواو دەکات. ئێستاش دەیوێت ئەو چاکەیە بداتەوە.\nشیکاگۆ یەکێکە لەچلهەمینی ئەو ویلایەتانەی کە زۆرترین هەمەچەشنی نەژادی تیادایە، هەروەها نیشتیمانی سێ مزگەوت و کۆمەڵگەیەکی گەورەی موسڵمانانی ئەمریکایە.\nهەر لە سەرەتاوە پێشبڕکێکە لەنێوان دوو پیاودایە یەکێکیان پاتێڵە و ئەوی دیکەشیان نوێنەرەکەی خانەی نوێنەرانە جەیم ئەندریەید. هەرکامێکیان بیبەنەوە کە لەوە دەچێت هەڵبژاردنە گشتییەکە لەمانگی نۆڤەمبەردا ببەنەوە چونکە وا دەردەکەوێت کە ئێستادا هیچ رکابەرێکی کۆمارییەکان لەئارادا نییە.\nئەگەر پاتێڵ بردییەوە، ئەوا ساتەوەختێکی مێژوویی تۆماردەکات وەک یەکەمین کۆچبەری موسڵمانی ئەمریکی هەڵدەبژێردرێت بۆ نوێنەرایەتی گشتی کۆمەڵگەی ئیلینۆی، شتێک کە پاوڵ ساک هیوازخوازێتی وەک شاهیدحاڵێک نەک وەک دەنگدەرێک، بەڵام وەک ئەندامێکی نوێی کەمپینەکەی پاتێڵ.\n"ئەمە شتێکی مەزنە کە کەسێک خەڵکی وڵاتێکی دیکەیە، کەسێک کە تا تەمەنی 14 ساڵی هیچ فێری زمانی ئینگلیزی نەبووەو کەچی ئێستا رەنگە ببێتە نوێنەری من".\nرەنگە بردنەودەی هەڵبژاردن کارە ئاسانەکە بێت، بەڵام نوێنەرایەتی گشتی لە ساڵی داهاتودا گرفتاری چەندین گرفت دەبێتەوە، لەوانە چۆن چارەسەری ئەو 9 بلیۆن دۆلارە دەکەن کە لە بەشە بودجەی ویلایەتەکە کورتی هێناوە.


رینیشتیڤانێن باژێرۆكێ ئه لتویسه دترسن ئاڤ و خوارنا خۆ جهی بخون و ڤه خون ژ ترسێت هندێ دا كو چێ دبێت پیس بیبن بماددێن تیشكدار - 2003-06-09\nی مانگی شه‌ش ٠٩, ٢٠٠٣\nباژێرۆكێ كشتوكالیێ توێسه 20 كیلۆمه تران ژ باشورا به غدا دوره. لوێرێ بسه دان كه سان ری دكه نه باژه رۆكێ بۆ كرینا فێقیێن تازه و كه سكاتیێ و گوشتی. لێ لڤان حه فتیان خه لكه كێ كێمتر روی دكه نه وی جهی.\nئه ڤه ژبه ر ترسێن به ڵاڤه بونا ماددن تیشكدار لوێ ده ڤه رێ پشتی تالانا سازیا لێڤه كۆلینا ناڤۆكی لئه لتویسه پشتی نه مانا سه دام حسینی.\n500 ته نن یورانیۆما سروشتی و نزیكی 2 ته نێن یورانیۆما زاخ كری لناڤه ندا ئه لتویسه بین لده مێ تاڵان كرنێ، و باوه ره ئه و به رمیلێن تژی بماددن تیشكده ر هاتبینه خالی كرن و پشتی هنگی هاتبینه فرۆتن بۆ رینشتیڤاننن خوجهی، و وانژی ئه و به رمیل بكار ئانینه بۆ شوشتنا جل و به رگان. و جێ بینێ یه هنه ك ل رینیشتیڤانان ئه و به رمیل لناڤ ریبارێ دیجله ی شویشتبین. ئه وه تاڵانكرنێ نزیكی 100 به رمیل هاتینه ڤه گه راندن.\nحامد عه باس لتویسه مه زن بیه و په تاتا دفرۆشێت، ئه و دبێژت هه می كه س دترسن ئاڤێ ڤه خون ئان خارنێ بخون.\nرێزدار عه باس دبێژت هه می كه س دترسن، لێ ئه و دپرسه مه رج یێ ۆێ بیه ئه و تڤیا ئاڤێ ڤه خون و خارنێ بخون. ئه و دبێژن هه می كه س پشت راستێن كو خارن پیس بییه بمادێن تیشكدار.\nرێزدار عه باس دبێژت شوله كێ باشه شاره زایێن ئاژانسا هێزا ئه تومیا جیهانی لێڤه كۆلینێ لسه ر سازیێن لێڤه كۆلینن ناڤۆكی لتویسه دكه ن. لێ ئه و دبێژن ئه و تڤیه بهێن و لێڤه كۆلینێ لسه ر سازیێن لێڤه كۆلینن ناڤۆكی لسه ر خارن و ئاڤێ باژه رۆكێ بكه ن.\nنه هه می كه س ئاڤ و خارنێ باژه رۆكێ به غدا و خارنێ لوێرێ دكرن. و لده مێ كو رێزدار عه باس ستایشا هێزێن هه ڤالبه ندی دكه ن بۆ لادانا سه دام حسێنی، وی گۆت خه لك دترسن كو كێشه یه كا ژینگه یێن ل توه یسه ی چێ بیه.\nڕۆژێن شۆڵێن شاره زایێن ناڤوكیا جیهانی بۆ لێڤه كۆلینێ لناڤه ندا لێڤه كۆلینا نافۆكیا تویسه نه هاتیه ئه شكره كرن. و شۆلێ وان زۆر بنێزیكی ژ لایێ كاربده ستێن هه ڤالبه ندی د هێته چاڤدێری كرن.\nشۆلێ وانا د دوو حه فتیا كێشێت و نه هاتیه ئاشكرا كرن كو ئه و د گه ل رینیشتیڤانن خۆ جهی كۆم بن ئان نه و كا ئاڤا كرنن راددیلۆجی لباژێرۆكێ تویسه ی كه ن ئان نه.


داعش جەنگێكی "نهێنی" بەرپا دەكات\nراپۆرتێكی هەواڵگیریی هۆڵەندا ئابڕووی توركیا دەبات\n7202 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nڕاپۆرتێكی هەواڵگیری هۆڵەندا ئاشكرایكرد، كە ڕێكخراوی داعش لە ئێستا خاكی توركیادا وەك بنكەیەكی ستراتیژی بەكاردەهێنێت بۆ دووبارە گێڕانەوەی هێزی ڕیكخراوەكەی و هەڵگیرساندنی جەنگێكی نهێنیش لە ئەوروپا.\nئەو هەڵسەنگاندنەش لە میانەی ڕاپۆرتێكدا هاتووە، كە بۆ یەكەمجار فەرمانگەی هەواڵگری گشتی و ئاسایشی هۆڵەندا (ئیفید) بە زمانی هۆڵەندی لەسەر پێگە ئەلەكترۆنییەكەی خۆی بە ناونیشانی "میراتی سوریا؛ جیهادی جیهانی هیشتا هەڕەشەیە بۆ ئەوروپا" بڵاویكردەوە.\nڕاپۆرتەكە كە لە 20 لاپەڕە پێكهاتووە دەڵێت، "حكومەتی توركیا پێی وانییە گروپە توندڕەووەكانی وەك ڕێكخراوی قاعیدە و داعش مەترسییەكی ئەمنی و نەتەوەییەكی هەنووكەین".\nلە بری ئەوەش "فەرمانگەكانی ئەمنی توركیا زۆر لە گروپە تیرۆرستەكان زیاتر گرنگی بە یاخییبووە كوردەكان دەدات كە پارتی كرێكارانی كوردستان لە توركیا و یەكینەكانی پاراستنی گەلن لە سووریا".\nهەرچەندەش دەسەڵاتدارانی توریكا هەندێك كات ڕیزشزێنیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش و قاعیدە گرتۆتەبەر – بە گوێرەی ڕاپۆرتەكە، بەڵام "بەرژوەندییەكانی توركیا هەمیشە لەگەڵ كاری لەپێشینەی ئەوروپییەكان لە بواری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا ناسازێت".\nبە هۆی ئەو جیاوازی بەرژەوەندییەشەوە، "توركیا بووەتە بنكەیەكی گەورە بۆ پەڕینەوەی دەیەها هەزار لە شەڕكەرانی بیانی كە هاتونەتە سوریا بۆ جەنگان لە ریزەكانی ڕیكخراوە توندڕەووەكان لە گەرمەی شەڕی ناوخۆیی سوریادا".\nڕاپۆرتە هەواڵگرییەكە ڕاشیگەیاندووە، نزیكەی 400 هەزار چەكداری داعش و قاعیدە توركن و هەڵگری رەگەزنامەی توركین.\nبوونێكی چوست و چالاك\nبەپێی راپۆتەكە، سەرباری ئەوەی توركیا بووەتە لانە و پەناگەی دەیەها هەزار لە هەوادارانی قاعیدە و داعش، ئەو دوو ڕێكخراوە چالاكییەكانی خۆیان لە توركیادا گەرموگوڕتر كردووە.\nڕاپۆرتەكە جەختی لەسەر ئەوەش كردووەتەوە، كە "میتۆدی دەستتێوەرنەدان كە حكومەتی توركیا پیادەی دەكات" جوغزێكی فراوانی زۆر باش بۆ ئازادی هاتووچۆی ئەو ڕێكخراوانە دەرەخسێنێت كە كار لەو وڵاتەدا بكەن.\nئەو گروپە تیرۆرستییانە سەقامگیرییە ڕێژەییەكەی توركیا دەقۆزنەوە لە پێناو داڕشتنی پلان بۆ هێرشكردنەسەر ئامانجە ڕۆژئاواییەكان بە گوێرەی ووتەی هەواڵگری هۆلەندا.\nئاماژەی بەوەشكردووە، داعش" پلان بۆ ڕێكخستن و ئاڕاستەكردنی جەنگێكی نهێنی لە كەرتەی ئەوروپا دادەڕێژێت".\nگورزە یەك لە دوای یەكەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیش دژ بە داعش لە سوریا و عێراق، تا ڕادەیكی ئێجگار زۆر بووەتە هۆی قەتیسبوونی ڕێكخراوەكە لە ڕووی جوگرافییەوە.\nلەگەڵ ئەوەشدا ، شوێن بزربوونی هەزارەها لە چەكدارانی ریكخراوەكە گفتوگۆیەكی گەورەی هێنایەكایەوە سەبارەت بە ئەو لایەنانەی پەناگەیەكی ئارامیان بۆ دابین دەكەن، لەسەرووی هەمووشیانەوە وڵاتی توركیایە كە وێستگەی پەڕینەوەی سەرەكی ئەو تیرۆرستانەیە لە خاكی عێراق و سوریاوە بەرەو ئەوروپا.


تابلۆ هونەرییەكەی هەورامان لە لیستەكەی یۆنسكۆدا\nهەورامان ناوچەیەكی دێرینی جوان و ڕازاوەی كوردستانە، بەشێكی جوگرافیاكەی دەكەوێتە كوردستانی باشوور و بەشەكەی دیكەی دەكەوێتە كوردستانی ڕۆژهەڵات، لە پارێزگای سنە و كرماشانیشدا؛ هەورامان لە چەند بەش پێک ھاتووە کە بریتین لە: ژاوەرۆ، گاوەرۆ، ڕەزاو و کەمەرە، لهۆن، دزڵی، هەورامانی تەخت.\nچەند ڕۆژێك لەمەوبەر ڕێكخراوە پەروەردەیی و زانستی و فەرهەنگییە جیهانییەکەی سەر بە رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان (یۆنسكۆ)، هەورامانی ژاوەرۆ و تەخت و لهۆنی، بە 12 گوندەوە خستە ناو شوێنەوارە دێرینە كولتوورییەكانی جیهانەوە. لە بەشێكی بەیاننامەكەی یونسكۆدا هاتووە: «ناوچە دوورەدەست و شاخاوییەکانی هەورامان لانکە و گەواهیدەری کولتووری خەڵکی هەورامانن. هەورامییەکان وەک هۆزێکی کورد لە 3000 ساڵ پێش زایینەوە لەو ناوچەیەدا دەژین، کاری باداری و کشتوکاڵ و ئاژەڵداری دەکەن. لەناو دڵێ چیاکانی زاگرۆسدا، لە پارێزگای سنە و کرماشان، بە درێژایی سنوورەکانی ڕۆژئاوای ئێران، لە دوو بەشی سەرەکی پێک هاتووە: لە ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتەوە ژاوەرۆ و تەخت (لە پارێزگای سنە). لە ڕۆژئاوایشەوە لهۆن (لە پارێزگای کرماشان).»\nبەیاننامەکە باسی سروشتی ناوچەكە و شێوازی سەرنجڕاكێشی ژیانی هەورامییەكانیش دەكات كە خۆیان لەگەڵ سروشت و ئەو ناوچە سەختەدا گونجاندووە. چاندنی دار و درەخت لەسەر بەرد و ناوچە شاخاوییەکان، شێوازی بەخێوکردنی ئاژەڵ و گەرمێن و كوێستانکردن یاخود ئێڵاخ و قشڵاخ، جیاوازییەکی هەرە گەورەی ژیان و کولتووری هەوارمییەکانە، کە ساڵانە بە گوێرەی وەرزی سەرما و گەرما لە بەرزایی و پێدەشتەکاندا ژیان دەکەن.\nبە گوێرەی بەیاننامەكە چەندین شوێنەواری دێرینی ئاوەدان لە هەوراماندا ماونەتەوە و لە كۆنەوە پارێزگارییان لێ كراوە، ئەو شوێنەوارانە هەڵکۆڵراوی سەر بەرد، ئەشکەوت، پەناگە، چیاکان، پاشماوەی شوێنە کاتی و هەمیشەییەکانی نیشتەجێبوون، شوێنکار، گۆڕستان، رێگا، گوند، قەڵا و زۆر شتی دیکەدا نەخشێنراوە و دەردەكەون «ئەو 12 گوندەی لە پرۆژەکەدان، گەواهیدەر و سەلمێنەری ئەوەن، خەڵکی هەورامان سەرەڕای نەبوونی خاکی بەپیت لە ناوچە شاخاوییەکانیان توانیویانە وەڵامێکی باشی سروشت بدەنەوە و خۆیانی لەگەڵ بگونجێنن». هەر لە بەیاننامەكەی یونسكۆدا ئاماژە بە شێوازی دەگمەنی بیناسازی و دروستكردنی ماڵەكان كراوە كە ڕەنگە بۆ زۆرینەمان وەك دیمەنێكی جوانی هونەری دەربكەوێت. ڕۆنانی خانووەكان لەسەر یەكتری لە ناوچە لێژەکان، پتر لە دیمەنێكی هونەری یان شارۆچكەی هەڵواسراو دەچن و ڕەنگە مرۆڤ وا هەست بكات یەكێك لە شارە نادیارەكانی ئیتالۆ كالڤینۆ دەبینێت.\nشایانی باسە گەلی كورد بە گشتی بەم بڕیارەی یونسكۆ خۆشحاڵی خۆیان دەربڕی، بە تایبەتی كە، جگە لە هەورامان، هاوكات "گردی مەلد"یش لە نزیک شاری مەلاتیێ باکووری کوردستان بە هەمان شێوە خرایە نێو لیستی شوێنەوارە جیهانییەکانەوە.\nیونسکۆ لە ١٩٦٥ەوە کۆمیتەی شوێنەوارە جیهانییەکانی دامەزراند و لەو کاتەوە ساڵانە چەند ناوچەیەكی گرنگ دەخاتە نێو لیستی ناوچە پارێزراوەکانەوە بە سامانێکی جیهانییان دادەنێت.


لە سەرتاسەری هەرێم خوێندكاران لە خۆپیشانداندان؛ پەرلەمان و ئەنجوومەنی وەزیران چی دەكەن؟ - پەرەگراف\nلە سەرتاسەری هەرێم خوێندكاران لە خۆپیشانداندان؛ پەرلەمان و ئەنجوومەنی وەزیران چی دەكەن؟\nلە هەر چوار پارێزگاكەی هەرێم خوێندكاران خۆپیشاندانی بەرفراوانیان ئەنجام دا. هێزە ئەمنییەكان توندوتیژیی زیاتریان بۆ دامركاندنەوەی ناڕەزایەتییەكان بەكار هێنا و ژمارەیەك خوێندكار بریندار و دەستگیر كراون. لە پەرلەمان گفتوگۆی گەرم لەسەر بایەتەكە بەڕێوە چوو. سبەینێش ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم لەبارەی دەرماڵەی خوێندكارانەوە "بڕیار دەدات".\nئەمڕۆ لە زانكۆ و پەیمانگاكانی (هەولێر، سلێمانی، دهۆك، هەڵەبجە، ڕانیە، كەلار، سەیدسادق، پێنجوێن و دەربەندیخان) خوێندكاران درێژەیان بە خۆپیشاندان دا. جەختیان كردەوە كە دەرماڵە مافێكی سەرەتایی خۆیانە و هیچ پاساوێك بۆ پێنەدانی لەلایەن حكومەتەوە نەماوە.\nلە سلێمانی لە هەردوو كەمپی كۆن و نوێی زانكۆ خۆپیشاندان بەڕێوە چوو. دواتریش خوێنكاران بەرەو سەنتەری شاری سلێمانی بەڕێ كەوتن و لەبەردەم مەڵبەندی یەكی یەكێتی گرژی و پێكدادان لەگەڵ هێزە ئەمنییەكان دروست بوو، دواتریش خوێندكاران هێرشیان كردە سەر مەڵبەندی یەكێتی و بەشێک لە بیناکەیان سووتاند. لە چەند شوێنی دیكەش گرژی و ئاڵۆزی دروست بوو.\nبەپێی ئەو گرتە ڤیدیۆییانەی بڵاوكراونەتەوە، لە چەندین شوێن هێزە ئەمنییەكانی سلێمانی توندوتیژییان دژی خوێندكاران بەكار هێناوە، بە تایبەت گرتەی ڤیدیۆیی شەقهەڵدان لە سەری خوێندكارێك لەلایەن كارمەندێكی ئەمنییەوە، كاردانەوەی توندی لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان بەدوادا هات.\nلە هەوڵێكدا بۆ كۆتاییهێنان بە ناڕەزایەتییەكان، ئێوارەی ئەمڕۆی میدیاكانی یەكێتی لە زاری سەرچاوەیەكەوە ڕایانگەیاند، لە سەرجەم زانكۆ و پەیمانگاكانی سنووری پارێزگای سلێمانی لە سبەینێوە پشووە بۆ ماوەی شەش ڕۆژ.\nلەناو بەشەناوخۆیی پەیمانگای تەكنیكیی كۆیەش بە بڵندگۆ بە خوێندكاران وترا "هەر خوێندكارێك بەشداریی خۆپیشاندان بكات، لە داخلی دەردەكرێت".\nلە هەولێریش خوێندكاران چوونە بەردەم وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، دواتر لەلایەن هێزە ئەمنییەكانی هەولێرەوە بەشێك لە خۆپیشاندەرەكان دەستگیر كراون. هەروەها لە دهۆك ژمارەیەك لە خوێندكاران لەبەردەم زانكۆی شارەكە گردبوونەوەیان ئەنجام دا.\nلە زۆربەی ئەو شوێنانەی كە خۆپیشاندان بەڕێوەچوون، ڕێگای سەرەكیی شارەكان بۆ دەرەوە داخران.\nسەبارەت بە داواكارییەكانیان، خوێندكارانی زانكۆی گەرمیان و كۆلێژی تەكنیكیی كەلار دەڵێن "حكومەتی هەرێم خاوەنی داهاتی پێویستە و بیانووی باوەڕپێكراوی نییە بۆ نەدانی دەرماڵە، بۆیە دەبێت بە زووترین كات داواكارییەكانمان جێبەجێ بكات".\nداواكارییەكی دیكەیان پێدانی بەشەناوخۆیی بێبەرامبەرە بە خوێندكارانی سیستەمی پارالێڵ و ئێواران.\nسبەینێ ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم كۆبوونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجام دەدات. دانا عەبدولكەریم، وەزیری ئاوەدانكردنەوە و نیشتەجێكردنی حكومەتی هەرێم، بە میدیای حیزبەكەی ڕاگەیاندووە "بەشێكی گرنگی ئەجێندای كۆبونەوەكە تایبەت دەبێت بە خۆپیشاندانەكانی چەند ڕۆژی ڕابردوی خوێندكارانی زانكۆ و پەیمانگاكان".\nئەو وەزیرەی گۆڕان ئاماژەی بەوەش كردووە كە "هەموو هەوڵەكان بە ئاڕاستەی ئەوەن ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم لە بەرژەوەندیی خوێندكاران بڕیار بدات، كە داواكاریی سەرەكییان خەرجكردنی دەرماڵەی خوێندنە".\nلە پەرلەمانی كوردستانیش هەرچەندە بابەتی خۆپیشاندانی خوێندكاران نەخرابووە بەرنامەی كارەوە، بەڵام هەر لە سەرەتای كۆبوونەوەكە گفتوگۆی گەرمی لەسەر دروست بوو.\nلیژنەی پەروەردە و خوێندنی واژووی 71 ئەندامی پەرلەمانی كۆكردووەتەوە تا دانیشتنێكی پەرلەمانی كوردستان بە ئامادەبوونی وەزیرانی دارایی و خوێندنی باڵا تایبەت بكرێت بە گەڕاندنەوەی دەرماڵە بۆ خوێندكاران.\nپیشتر 48 ئەندامی پەرلەمان یاداشتێكیان پێشكەش بە دەستەی سەرۆكایەتیی پەرلەمان كردبوو كە بابەتی دەرماڵەی خوێندكاران بخرێتە كارنامەی دانیشتنی ئەمڕۆ پەرلەمانەوە، بەڵام لە كارنامەدا نەبوو.\nعەلی حەمەساڵح، ئەندامی پەرلەمانی كوردستان، لە دانیشتنی ئەمڕۆدا وتی "دەرماڵەی خوێندكاران 10 ملیار دیناری پێویستە، بەڵام تەنیا قاچاخچێتیی جگەرە مانگانە 10 ملیار دینار زیان لە داهاتی هەرێم دەدات، شەش كۆمپانیان ئەمساڵ لە توركیاوە سێ هەزار تەن مەشروبیان داخڵ كردووە و یەك سەنت گومرگیان نەداوە".\nهەروەها عومەر گوڵپی، ئەندامی پەرلەمانی كوردستا، وتی "حكومەت پارەی هەیە بۆ فێستیڤاڵی فیلم، بەڵام دەڵێت پارەی نییە بۆ منداڵە هەژارێك".\nسەبارەت بە بڕی بوودجەی پێویست بۆ دەرماڵەی خوێندكاران زانكۆ و پەیمانگاكان، ئاشنا عەبدوڵڵا، ئەندامی لیژنەی پەروەردە و خوێندنی باڵا، پێشتر بە پەرەگرافی وت "پێویستی بە داتایەكی ورد هەیە. لە پەیمانگا و زانكۆكانی هەرێمدا 130 هەزار خوێندكار هەن، دیار نییە چەندیان خوێنكاری بەشەناوخۆییەكان كە دەرماڵەیان 100 هەزار دینارە و چەندیان خوێندكاری ناو شارەكانن كە دەرماڵەیان 60 هەزار دینارە، بەڵام لە هەموو حاڵەتێكدا 10 ملیار دیناری پێویستە".\nدەرماڵەی خوێندكارانی زانكۆ و پەیمانگاكان لە ساڵی 2014ـەوە بە پاساوی شەڕی داعش، دابەزینی نرخی نەوت و بڕینی بەشەبوودجەی هەرێمەوە بڕدراوە، بەڵام خوێنكاران و بەشێك لە پەرلەمانتاران پێیان وایە ئێستا حكومەت توانای گێڕانەوەی ئەو مافەی بۆ خوێنداران هەیە، بە تایبەت كە بوودجەیەكی كەمی پێویستە.


پیروۆبایی یه‌كێتی لاوانی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان به بۆنه‌ی ساڵوه‌گه‌ڕی دامه‌زراندنی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان\nبه بۆنه و یادی پیرۆز و مێژوویی دامه‌زراندنی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان، خوه‌مان به به‌خته‌وه‌ر ده‌زانین كه له یه‌كه‌م هه‌نگاودا به‌شێكین له‌و رێكخراوه و له چوارچێوه‌ی ئه‌ودا تێكۆشانی ڕه‌وا و ئه‌ركی نه‌ته‌وه‌ییمان راده‌په‌ڕێنین و دواتر، خۆشحاڵین به بۆنه‌ی ئه‌م رۆژه شادبه‌خشه كه له‌ودا یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان چاوی به دنیا هه‌ڵێناوه.\nبه‌م بۆنه‌وه پیرۆزه‌بایمان ئاراسته‌ی هه‌مووی ئه‌ندامان و كادرانی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان له هه‌ر كوێ ی جیهاندان ده‌كه‌ین و ئه‌م یاده پیرۆزه‌ش وه‌ك یه‌كێتی لاوان پیرۆز راده‌گرین و دواتر پیرۆزباییشمان پێشكه‌ش به هه‌موو گه‌له‌كه‌مان ده‌كه‌ین.\nهاوكاریكردن و كاركردن به‌یه‌كه‌وه لامان به‌نرخه و یه‌كتر قبووڵكردن به لامانه‌وه گرنگتر. هه‌وڵ ئه‌ده‌ین له رێكخراوه‌كانی هاوچه‌شنی خوه‌مان نزیك بینه‌وه و له چوارچێوه‌ی یه‌كێتی لاوانی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان هاوكاریمان به‌یه‌كه‌وه هه‌بێ.\nله كۆتاییشدا به خۆشحاڵییه‌وه پیرۆزباییمان به‌م بۆنه پیرۆزه، ئاراسته‌ی هه‌موو لایه‌ك ده‌كه‌ینه‌وه.\nیه‌كێتی لاوانی یه‌كێتی دیموكراتی كوردستان\n20ی مه‌ی ساڵی 2009


چەگینی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nچەگینی یان چەگەنی ناوی عەشیرەتێکی کوردی دانیشتووی پارێزگای لوڕستان لە وڵاتی ئێرانە . هەروەها لکێک لەم عەشیرەتە لە پارێزگای قەزوینی ئێران دەژین، جگە لەوەش لە باشووری کوردستان چەگینییەکان لە پارێزگای سلێمانی و کەرکووک هەنە. ئینسایکلۆپدیای ئێرانیکا و وشەنامەی دێهخودا چەگینی وەک یەکێک لە عەشیرەتە کوردەکان لە ئێران دەناسێنن.<ref>\nچەگینی لە سەردەمی سەفەوییەکان دەسەڵاتیان بوو و عەشیرەتەکەیان کاروانە بازرگانییەکانی ئەو دەڤەرەیان تاڵان دەکرد. ئەمەش بوو بەهۆی سکاڵا بردنی بازرگانان بۆ لای شا تاماسبی یەکەم و ئەویش بەشێک لەم عەشیرەتەی بۆ قۆچان لە خۆراسان دوور خستەوە. پاش کۆتایی پێ هاتنی دەسەڵاتی سەفەوییەکان زۆرێک لەو چەگینییە گەڕانەوە بۆ لوڕستان.\nبەشێک لە عەشیرەتی چەگینی لە باشووری کوردستان بەتایبەت لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی شاری سلێمانی دەژین. بە پێی ژمارەی ئەم خێڵە لە باشووری کوردستان، بەشێکی بچووک لە خێڵەکانی چەگینی لە ئێران و پارێزگای لوڕستان و ناحیەی وەیسیان دەژین. جگە لەمانە چەگینەکان لە پارێزگای خۆراسان، پارێزگای قەزوین، پارێزگای گێڵان، پارێزگای خووزستان، هەمەدان و پارێزگای فارس دەژین. هەروەها لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان پارێزگای ئیلام و شاری ئیلام ژمارەیەک چەگینی هەن.\nپیەر ئۆبەرلینگ. «ČEGĪNĪ». ئینسایکلۆپدیای ئیرانیکا.\n^ نووسەر =پیەر ئوبرلینگ |ناونیشان = http://www.iranicaonline.org/articles/cegini-or-cegani-a-tribe-that-originated-in-northwestern-persia-but-is-now-scattered-in-luristan-the-qazvin-region-and-fa |سەردێڕ =ČEGĪNĪ | بڵاوکار =ئینسایکلۆپیدیای ئیرانیکا |کات =۱۵ دیسەمبەر ۱۹۹۰ |ڕێکەوتی سەردان = ۳۱ ژانویه ۲۰۱۵}}\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=چەگینی&oldid=522110»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٢١ی ٢٠ی ئایاری ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


بایدن ده‌ڵێت کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا له عێراق سه‌ره‌تای قۆناغێـکی نوێی په‌یوه‌ندیـیه‌کانه\nی مانگی یازده ٣٠, ٢٠١١\nجێـگری سه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا جۆ بایدن به ڕێبه‌رانی عێراقی له به‌غدا گوت له‌و ده‌مه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا خۆیان بۆ کشانه‌وه‌ی ته‌واو له وڵاته‌که‌دا ئاماده ده‌که‌ن، قۆناغێـکی نوێ له په‌یوه‌ندیـیه‌کانی نێوان هه‌ردوو وڵات ده‌سـتپـێـده‌کات.\nبه‌ڕێز بایدن ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه له میانه‌ی کۆبوونه‌وه‌یه‌کیدا له‌گه‌ڵ سه‌رۆک وه‌زیری عێراق نوری ئه‌لمالیکی ئه‌م لێـدوانه‌ی دا. گوتیشی ئه‌مه‌ریکا له‌سه‌ر به‌جێ‌گه‌یاندنی ئه‌و به‌ڵێنه‌ی ماوه که له ڕێـکه‌وتنـنامه‌ی سـاڵی 2008 دا له‌گه‌ڵ عێراق داویه‌تی بۆ کشـانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مه‌ریکا به‌ر له کۆتایی سـاڵی 2011 .\nله ئێسـتادا نزیکه‌ی 13 هه‌زار سه‌ربازی ئه‌مه‌ریکایی له عێراق ماونه‌ته‌وه. جۆ بایدن به نوری مالیکی گوت ته‌واوکردنی کشانه‌وه‌ی هێزه‌کان له به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ریکا و عێراقه و قۆناغێـکی نوێ ده‌بێت له په‌یوه‌ندیـیه‌کانی نێوان " دوو وڵاتی خاوه‌ن سه‌روه‌ری."\nجێـگری سه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا هه‌روه‌ها گوتیشی هه‌ردوو حکومه‌تی ئه‌مه‌ریکا و عێراق په‌یوه‌ندیـیه‌کانیان بنیاتده‌نێن به هاوکاریکردن له بواره ئاسایشیـیه‌کان، وه‌کو مه‌شق و ڕاهێنان و هه‌واڵگری و شه‌ڕی دژه تێرۆرزم.\nپـێشتر ئه‌مسـاڵ دانوسـتاندنی نێوان عێراق و ئه‌مه‌ریکا بۆ هێشتنه‌وه‌ی هه‌ندێـک له ڕاهێنه‌رانی ئه‌مه‌ریکایی شـکسـتی هێنا پاش ئه‌وه‌ی عێراق ڕه‌تی کرده‌وه مافی په‌ناپارێزی له یاسای عێراقی بدات به‌و ڕاهێنه‌رانه.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه ئه‌مه هه‌شته‌مین سه‌ردانی جۆ بایدن بوو بۆ عێراق له‌وه‌تای له سـاڵی 2009 وه پـۆستی جێـگری سه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکای گرتۆته‌ده‌ست. چاوه‌ڕوان‌ده‌کرێت ئاماده‌ی ڕێوه‌ڕه‌سمێـک بێت که سـازده‌کرێت بۆ ڕێزلێنان له‌و سه‌ربازه ئه‌مه‌ریکایی و عێراقیـیانه‌ی له ماوه‌ی هه‌شت سـاڵی شه‌ڕ له‌و وڵاته‌دا کوژران.


مەهاباد؛ ئەرەستوو مەلاڕەحیمی بۆ جێبەجێکردنی حوکمەکەی ڕەوانەی زیندان کرا\n15:43 - 30 خەزەڵوەر 2721\nڕۆژی شەممە ٢٩ی خەزەڵوەر، "ئەرەستوو (ڕەسووڵ) مەلاڕەحیمی"، چالاکی مەدەنیی خەڵکی مەهاباد، بۆ جێبەجێکردنی حوکمەکەی، دەسبەسەر و ڕەوانەی زیندانی ئەو شارە کرا.\nمانگی گەلاوێژی ئەمساڵ، حوکمی زیندانیی ئەو چالاکە مەدەنییە لە لقی ١٣ی دادگای پێداچوونەوەی ورمێ کەم کرایەوە.\nئەو چالاکە مەدەنییە لە تۆمەتی "ئەندامبوون لە یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی ئۆپۆزیسیۆنی حکوومەتی ئێران" بێتاوان ناسێندرا و بە تۆمەتی "پڕوپاگەندە دژی نیزام" بە تێپەڕاندنی ٧ مانگ و ١٦ ڕۆژ زیندانی تەعزیری مەحکووم کراوە.\nلقی ١ی دادگای ئینقلابی مەهاباد ئەو چالاکە مەدەنییەی بە تۆمەتی "ئەندامبوون لە یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی ئۆپۆزیسیۆنی حکوومەتی ئێران"، بە ٣١ مانگ و ١٦ ڕۆژ زیندانی تەعزیری و هەروەها بە تۆمەتی "پڕوپاگەندە دژی نیزام"، بە ٧ مانگ و ١٦ ڕۆژ زیندانی تەعزیری بە هەژمارکردنی ڕۆژانی پێشووی دەسبەسەرییەکەی مەحکووم کردبوو.\nحوکمی دادگای سەرەتایی دژی ئەرەستوو مەلارەحیمی، ٢٧ی ڕەشەمەی ٩٩ لەلایەن لقی ١ی دادگای ئینقلابی مەهاباد بەسەر ناوبراو سەپێندرابوو و ئەو حوکمە ٧ی خاکەلێوەی ئەمساڵ بەو چالاکە مەدەنییە ڕاگەیەندرابوو.\nڕۆژی شەممە ١١ی ڕێبەندانی ٩٩، ئەو هاووڵاتییە بە دانانی کفاڵەت لە زیندان ئازاد کرا.\nئەو چالاکە مەدەنییە، ڕۆژی شەممە ٤ی ڕێبەندانی ٩٩، پاش بانگهێشتکردنی بۆ ستادی خەبەریی ئیدارەی ئیتلاعاتی ئەو شارە، دەسبەسەر کرابوو.\nئەو چالاکە مەدەنییە پاش چەند کاتژمێر لێپرسینەوە، ڕەوانەی زیندانی مەهاباد کرابوو.\nهێزە ئەمنییەتییەکان، ئەرەستوو مەلاڕەحیمییان پاش بڵاوکردنەوەی وتارێک لەبارەی ساڵڕۆژی دامەزراندنی کۆماری کوردستان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە بانگهێشت و دەسبەسەریان کردبوو.\nئەو چالاکە مەدەنییە لە ناوەندی یاریدەدەرانی مەهاباد و کەمپەینە خەڵکییەکان لەو شارەدا، لە یارمەتیدان بۆ خەڵکی لافاولێدراوی لوڕستان و هەروەها بوومەلەرزەلێدراوانی کۆتۆل و کرماشان ڕۆڵی کارا و چالاکی گێڕاوە.


شانەی ئەمنی عێراق؛ چوار سەكۆی موشەك لەپارێزگای دیالە پوچەڵ كرایەوە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nشانەی ئەمنی عێراق ڕایدەگەیەنێت، دەستیان بەسەر سەكۆیەكی مووشەكی گرتووە، كە ئاڕاستەی سەربازگەی بەلەد كراوە لە سەلاحەدین.\nشانەی ڕاگەیاندنی ئەمنیی عێراق ئەمرۆ هەینی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاشكرایكرد، هێزە ئەمنییەكان توانیویانە چوار سەكۆی تایبەت بە ئاڕاستەكردنی موشەك لە پارێزگای دیالە پوچەڵ بكەنەوە، كە ئامادەكراوە بۆ هێرشكردنە سەر بنكەی ئاسمانی بەلەد.\nئاماژەبۆ ئەوەشكراوە، كە ئەو سەكۆ و مووشەكانە لە نێو یەكێك لە دارستانەكانی ناوچەی زەنبور لە پارێزگای دیالە دۆزراونەتەوە، كە ویستراوە ئاڕاستەی سەربازگەی بەلەد بكرێن لە سەلاحەدین.\nشانەی ئەمنی عێراق


شەقامەکان لەنێوان کەوتن یان هەستانی جەماوەریدا\nلەشاری(کەرەج)، ژنێک لەسەر شەقامی گشتی (نبووەت)دا کەوتە سەر زەوی.\nپێش ئەوەی رۆژنامەی کەیهان و ماڵپەڕی میهر بیکەنە مانشێتێکی کارەساتباریی کۆرۆنا، رۆژنامەی (واشنتۆن پۆست)ی ئەمەریکی نوسیی: خەڵک لەسەر شەقامەکانی ئێراندا کەوتوون.\nدوواتر رۆژنامەنوسێک رووماڵی راستەقینەی هەواڵەکەی کرد. ژنەکەی دۆزییەوەو لێیپرسی:\n+ ئایا کۆرۆناتە؟\n+ ئەی بۆچی کەوتییەسەر زەوی و خەڵکی دەترسان و نەدەهاتن بەلاتدا؟\n- بەڵێ لەخۆشیدا کەوتمە سەر زەوی، چون هەواڵیان پێدام براکەم لە (دش)ەکەم جودابووەتەوە!\nدەربڕینێک، دەیانجار لە زاری ناوەندە فەرمییەکان و میدیا فەرمییەکانەوە دەیبیستین. دەربڕینێکی تاڵ و تراژیدیی، تابلۆیەکی توڕە دەخزێنێتە زیهنمانەوە. هەرکەس لە شوێنی خۆیەوە، بیردەکاتەوەو خەیاڵ دەیباتە جێژوانی سەردەمی مەرگ. هەرکەس لە کوچەو کۆڵانی خۆیەوە دەرودراسێ دێنە پێشچاوی، دەبینێ چلۆن بەسەر شۆستەو شەقامەکاندا لە گیانەڵادان.\nدەمێکە میدیاکان مژوڵی مەشقێکی میراتین، گەرەکیانە کەلتورە کارەساتبارەکە کاڵنەبێتەوە.\nلەراستیدا هۆشیاریی و هێزی خۆپارێزیی خەسڵەتێکی لۆژیکی و زانستی دەوێ، نەک بڵاوکردنەوەی ترسوتۆقین.\nلەیادەوەریی مێژووی سەدساڵی ئێمەدا، لەو جێگانەی جەنگی جیهانی یەکەم پێیتێنابوون، بەتایبەتی رووسەکان، لە خانەقین ورەواندوز و چەند شوێنێکی رۆژهەڵاتی کوردستاندا دەستیان نەدەپاراست و خەڵکێ بە هۆی قاتی و قەیرانی جەنگەوە لە جادەوبانەکاندا کەوتن و جارێکیتر هەڵنەسانەوە.\nئەم مەشهەدە مەرگاویانە زۆرو زەبەندن وزەمەنێکە زیڕەیان لە خەڵکە بندەستەکە هەڵساندووە.\nئیتر وایەو لێرەو لەوێی ئەم کیشوەرەدا هەرجارەی جێگەیەک داخنراوە بەسەر دڵییەوە.\nئەوڕۆ هەرێمەکەمان لەبەردەم پەتایەکی گشتگیردایە. پەتایەک لەهیچ شوێنێکی دونیا، نەیتوانیوە دەستی مرۆڤی شەقامەکان بشکێنێتەوەو بیانخات.\nوردە وردە ئەوروپا زاڵدەبێت بەسەریداو دەزانێ چۆن مامەڵەی لەتەکدا بکات.\nراستە، رەنگە لێرە خرابتر لە ئەوروپا چاوەڕێمان بکات. بەڵام هەرگیز هەرێمەکەی ئێمە نابێتە ناوەندێکی ترسناکی وا کە کەوتنی سەر جادەوبانەکانی لێبکەوێتەوە.\nرۆحە کۆمەڵایەتییەکەی ئێرە ئیرادەیەکی ئاسنینی هەیە، راستە جارناجارێ لێشاوی سەر سۆپەرمارکێت و بازاڕ و بەنزینخانەکان دەبینرێ. راستە پشێوییەکی بێپێشینە روویکردووەتە خەستەخانەکان و وەختە شتێک بەناوی حەرەمی حکومەتەوە بوونی نەمابێ.\nئەوەتا تێکپژانی ئۆتۆمبێلی دوڕیانەکان و بایکۆتی پۆلیس و داخرانی ناوەندەکانی خوێندن و دادگاو پەرلەمان و غیابی ناغەریبی موچەو بوجە، هەموو ئەمانە جێگەی مەترسیین.\nبەڵام ئەوەی تاوەکو ئێستاو لەداهاتویشدا ژینگە کۆمەڵایەتییەکەی راگیرکردووەو راگیریدەکات، ئەوە ئێوەنین، ئەوە تایبەتمەندیی کەلتوریی کوردەوارییەو گەر دەوڵەتیش بوونی نەبێت، رایەڵە رەسەنە کۆمەڵایەتییەکە بۆخۆی دەوڵەتێکە.\nئێوە تا ئێستا ئامێرێکی هەناسەدانی دەستکردتان دابیننەکرد، وەلێ خەڵکەکە بۆخۆی لەهەر شارو شارۆچکەیەکدا خەستەخانەیەکی خاسکرد.\nهێشتا سورملەسەر ئەوەی کەوتن لەسەرشەقامەکان، دەربڕینێکی درۆزنانەو دەستکردی دەسەڵاتێکی بێفەرهەنگە. دەربڕینێکە خاوەنەکەی نازانێ چی دەڵێ، یاخۆ ناتوانێ بیهێنێتە پێشچاوی چی دەقەومێ. دەربڕینی وەزیرو بەڕێوەبەرێ نییە، دەربڕینی شاعیرێکی کۆن کۆنەو کردویەتییە سەر شوێنێکی بەرزو ئیرتیجالی هاواردەکات.\nئەسڵەن جادەوبانت هەیە تا مرۆڤی لەسەر بکەوێ. گەر بوترایە خەڵکی لە چاڵوچۆڵییەکانی شەقامەکاندا دەکەون، ئەمەیان دروستبوو. چوون لۆژیکییە مرۆڤ کەوێتە نێوچاڵ، بەتایبەتی ئەو چاڵوچۆڵانەی کە نیانە تەمەنی سی دانە ساڵی رەبەق کەمتربێت.\nبەڵێ خەڵکی لەسەر شەقامەکان دەکەون، دەربڕینێکی بێمانای باوە، باوێکی برینداری باڵادەستەکان، شتێکە قابیلی قەبوڵی لۆژیک نییەو هیوادارم ئیدی وەزیری تەندروستی یان هەروتەبێژێکی تر تێبگات، ئەو دەربڕینە، زیاتر زەمینەی خەیاڵی رۆمانێکە.\nپێویستە وەزیر تێبگات پەنجەکانی چەندە دەکەوتن بەسەر دوگمەو دوکانی کیبۆردەکەیدا و هەر لەدوورەوە پیشانی دەدان، بۆیە خەیاڵیشیخاوە، خەڵکێکیش هێندەی پەنجە سیناریستەکانی ئەو، بەسەر جادەو بانەکانەوە دەکەون.


ئەمریکا لە ساڵی دووهەزار و هەژدەدا لە ڕێککەوتنە ناوکییەکەی کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی لەگەڵ ئێراندا مۆری کردبوو کشایەوە.\nدوابەدوای ئەو کشانەوەیەش واشنتۆن ژمارەیەک سزای توندی سەپاندە سەر کۆماری ئیسلامی ئێران. ئاماژەکان لە ئێستادا وەها نیشان دەدەن کە ئابوری ئێران بە شێوەیەکی بەرچاو خراپ بووە و ئاستی هەژاری و ڕێژەی بێکاری زیاتر بوون.\nمەبەستی ئەمریکا لەو سزایانە گۆڕینی ڕەفتارەکانی ڕژێمی ئێرانە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.\nکاوە ئاهەنگەری، چالاکوانی سیاسی دەڵێت ساڵی 2018 بۆ ئێران ساڵێکی پڕ لە کێشە و گرفت و ئاڵۆزی بووە بۆ ئێران و لە زۆر لایەنیشەوە ئێران پاشەکشەی کردووە و ئەم دیاردەیەش لە کۆتایی ساڵی 2018 نیشانەکانی دەرکەوتوون و قەیرانەکان لەناوەوە زیاتر و زیاتر تەنگیان بە ڕژێمی کۆماری ئیسلامی هەڵچنیوە.\nلە میانەی وتووێژەکەیدا لەگەڵ بەڵێن ساڵح، بەڕێز ئاهەنگەری ئاماژەش بەوە دەکات کە ساڵی 2018 بۆ دژەبەران و ئۆپزسیۆنەکانی ئێران ساڵێکی باش بووە، وەک دەڵێت ئەو سیاسەتانەی ئەمریکا هەیبووە بەرامبەر ئێران وەهایان کرد ئۆپزسیۆنەکان زیاتر بکەونە گفتوگۆ و دیالۆگ لەگەڵ یەکتردا.\nوتووێژ لەگەڵ کاوە ئاهەنگەری


ئامارەكانی كۆرۆنا هەڵدەكشێن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nپڕۆسەی خوێندن بەردەوامە\nوەزارەتی پەروەردە پرۆسەی خوێندنی لە هەرێمی كوردستان دەستپێكردووەتەوە بە مەرجی لە حاڵی زیادبوونەوەی ئامارەكانی كۆرۆنا پرۆسەی خوێندن رادەگرنەوە.\nچەند رۆژێكە ئامارەكانی كۆرۆنا رویان لە هەڵكشان كردووەتەوە، لەگەڵ دەركەوتنی نەوەی نوێی كۆرۆنا لە عێراق، بۆیە چاوەڕێ دەكرێت لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا رێوشوێنی نوێ رابگەیەنێت.\nنزیكەی مانگێكە پڕۆسەی خوێندن لە هەرێمی كودستان دەستیپێكردووەتەوە، هەرچەندە دەوامی خوێندكاران و مامۆستایان كەم كراوەتەوە، بەڵام ڕێژەی تووشبووانی كۆرۆنا زیاد بووە، بەرپرسانی تەندروستیش ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، پڕۆسەكە لەژێر چاودێریدایە و لەكاتی پێویستدا بڕیاری نوێ دەدەن.\nمەهدی مەحمود ئەندامی لیژنەی پەروەردە لە ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، كۆمەڵێك كێشە هەیە چارەسەری پێویستی بۆ دەدۆزینەوەو چارەسەر هەیە، بەتایبەت ئێستا خوێندكارێكی زۆر هەیە و خوێندنگە كەمە و لەم كاتەدا كە پۆلەكان دابەشكراون پێویستمان بە قوتابخانەی زیاتر هەیە.\nوتیشی”حكومەت بەرپرسە لەوەی لەبەردەم دەرگای خوێندنگەكان، ماسك دابەش بكات و خۆپارێزی هەبێت و خوێندن بەردەوام بێت”.\nراشیگەیاند پێویستە خوێندن بەردەوام بێت، بەڵام بە خۆپارێزی و ئامادەكاردنی ئەو هۆكارانەی كە خوێندكار دەپارێزێت.\nبەپێی دواین ئاماری وەزارەتی تەندروستی هەرێمی كوردستان تاكو ئێستا ١٠٧١٨٦ تووشی ڤایرۆسەكە بوون و ١٠٢٥٤٥ كەس چاكبوونەتەوە و ٣٥٠١ كەسیش گیانیان لەدەستداوە.


لە زۆرینەی دامودەزگا تەندروستییەکان پرۆژەی سیستەمی چاودێری تەندروستی کارا دەکرێت\nبەمەبەستی بەرەو پێشبردن و چاکسازی کردن لە کەرتی تەندروستی لە ڕێگەی دابینکردنی ئامار و زانیاری دروست، وەزارەتی تەندروستی كار بۆ كاراكردنەوەی سیستەمەكە دەكات.\nلە کۆبوونەوەیەکدا کە بە چاودێری د. سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی، و تیمی پرۆژەی سیستەمی چاودێری تەندروستی KRG-HIS و تیمی وەزارەتی تەندروستی و زانکۆی ڕۆما - تۆر ڤێرگاتا لە دیوانی وەزارەتی تەندروستی بەڕێوەچوو، باس لە بەرەو پێشبردن و چاکسازی کردن لە کەرتی تەندروستی لە ڕێگەی دابینکردنی ئامار و زانیاری دروست بەلایەنی پەیوەندی دارکرا، كە تێیدا ئامانج لە پرۆژەكە بەرەو پێشبردن و چاکسازی کردنە لە کەرتی تەندروستی وكاراكردنەوەی پرۆژەكەیە.\nئەم پرۆژەیە بە هەماهەنگی و هاوکاری وەزارەتی دەرەوەی ئیتاڵیا بەڕێوە دەچێت و بڕیاردرا بە کاراکردنەوەی پرۆژەکە لەو سەنتەر و نەخۆشخانە و بنکانەی کە سیستەمەکەی تێدایە و لە هەمانکاتیشدا فراوانکردن و کردنەوەی سەنتەر و بنکەی زیاتر لە سەرتاسەری هەرێمی کوردستان و دابینکردنی تیمی تایبەت و پێداویستتیەکانیان بەمەبەستی تۆمارکردن و زانیاری وردی چاودێری نەخۆشان و هاووڵاتیان .\nلە كۆبونەوەكەدا تیمی وەزارەتی تەندروستی ئامادەیی خۆیان پیشاندا بۆ هەموو هاوکارییەک و بەرەوپێشبردن و سەرکەوتنی پرۆژەکە.\nلەلایەن خۆشیانەوە تیمی زانکۆی ڕۆما و نوێنەرانی وەزارەتی دەرەوەی ئیتاڵیا جەختیانکردەوە لە پاڵپشتی تەواوی پرۆژەکە و ئامادەیی خۆشیان نیشاندا کە لەبابەتی ڤاکسین و ڤاکسین فیزا هاوکارو هەماهەنگبن.\nجێگەی وەبیر هێنانەوەیە لە ساڵی 2015، ئیتاڵیا و حكوومەتی هەرێمی كوردستان هەماهەنگیانكرد بۆ دروستكردن و دەستپێكی سیستمەێكی، تەندروستی. وە پرۆژەكە لە ساڵی 2018 كەوتە بواری جێبەجێكردن.\nئەم پرۆژەیە سەروەتێكی بەنرخە بۆ سیستەمی تەندروستی، چونكە دڵنیایی تەواو دەداتە هاووڵاتیان كە بارودۆخی تەندروستی بەشێوەیەكی، ستاندارتە پزیشكییەكان لە سەرەوە بۆ خوارەوە چاودێری دەكرێت.\nهاوكات دۆزینەوەی ئامار و داتا پزیشكییەكان زۆر ئاسان دەكات و تۆمارەكان بە ئاسانیی بەردەست دەبن.\nهەروەها مەبەستی سەرەكی سیستەمی تەندروستی بەدەستگەیشتن و زانیاری دروستە لەسەر ئاستی وەزارەت و بەڕێوبەرایەتییەكان و سەنتەر و بنكە تەندروستییەكان دەربارەی هەریەك لە (دەستنیشانكردنی نەخۆشی، وردەكاری نەخۆشییەكان، بارودۆخی دایك و منداڵ، لەدایكبوون و مردن).\nپێشتر ئەم سیستەمە لە 60 نەخۆشخانە و بنكە و سەنتەرەكان كاری پێكراوە، لە هەرسەنتەرێكیش دووكەس ڕاهێنراون بۆكارپێكردنی سیستەمەكە.\nئەم سیستەمە دەبێتە هۆكارێك بۆ گۆڕانكاری سیستەمی تەندروستی و كاریگەری دەبێت لە هەر گۆڕانكارییەك.


هەلومەرجی کرێکارانی هاتوو بۆ عەرەبستانی سعودی … – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 هەلومەرجی کرێکارانی هاتوو بۆ عەرەبستانی سعودی …\nهەلومەرجی کرێکارانی هاتوو بۆ عەرەبستانی سعودی …\nئامادەکردنی ئاراس رەشید\nمارکس دەڵێت” کرێکاران نیشتمانیان نییە” ئەمەش بەڵگە نەویستە، لەهەرکوێیەک بن؛ لە وڵاتی خۆیان یا لەهەندەران، لەژێر چەوسانەوەی چینایەتیدان، ئەی ئەگەر لە عەرەبستان سعودیە بن!\nڕاپۆرتی ( چاوگەی ئەورۆی ناوین بۆ مافەکانی مرۆڤ) دەڵێت: هەزاران لە کرێکاری بیانی ئەو وڵاتەیان جێهێشت بەهۆی بڕیارێکی دەرکراو لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە کە تیایدا پێشێلکاری دیاری بەبەرنامەی تێدایە لە بەرامبەرمافەکانی کرێکاران، ئەمەش پێچەوانەی ڕێکەوتنە نێودەوڵەتیەکانە.\nئەو ناوەندە کە بارەگا سەرەکیەکەی لە جنێفی سویسڕایە، لە ڕاپۆرتەکەیدا بە ناونیشانی( کرێکاری لە سعودیە لە نێوان چەکوش پێشێلکاریەکان و دەزگای پێویستی)، پێشێلکاریە داڕێژراوەکان خراپبوونی هەلومەرجی ئینسانی و گوزەرانی کرێکاران، پاڵی بە هەزاران کریکاروە نا بۆ بەجێهێشتنی کارەکانیان و ڕۆیشتن لەو وڵاتە.\nدەزگای ئاماری حکومەتی سعودی دەریخست، کە پاشەکشەیەکی زۆر هەیە ژمارەی کرێکارانی هاتوو، لە ١٢ ملیۆن لە ساڵی ٢٠١٧ دابەزیوە بۆ ١٠ملیۆن لەم ساڵدا.\nڕاپۆرتی ئەنجومەنی ماف دەریخست، ئەو بڕیارانەی کە زیادبوونی لە نرخی ڕسوماتی مانەوە بۆ کرێکار و ئەندامانی خێزانەکەی دەگرێتەوە، و سیاسەتی کۆچی زۆرەملێی پەیڕەودەکرد، یارمەتیدەر بوو لە خراپترکردنی هەلومەرجی ئینسانی و گوزەران و مافەکان بۆ ئەو کرێکارانە. ئاماژەی بەوەدا کە ئەو کرێیەی کرێکارێکی بیانی لە سعودیە لەوماوەیەدا وەریدەگرت، جگە لە نرخی ڕسوماتی مانەوە و پێداویستیە سەرەکیەکانی بۆ خۆی و خێزانەکەی بەشی شتی تر ناکات. جەختیشی لەوەکردەوە کە نەبوونی چاودێری یاسایی دەسەڵاتی سعودی لەسەر ئەو دامودەزگایانەی کە کرێکاری بیانی بەکاردەخەن وایکردووە” ئەو پێشێلکاریانە زیاد بن، و وایشی لێکردوون ببنە نێچیرێک بۆ لایەنی جێبەجێکار لەناو سعودیە”.\nڕاپۆرتەکە سەرنجی خستۆتە سەر ئەوەی کە کرێکاران بۆ چەند مانگی دوورودرێژ مووچەیان پێنەدرێت، ئەوە سەرەڕای سیاسەتی” کەمتەرخەمی بەئەنقەست” لەلایەن خاوەن کار بۆ” دانی وەرەقەی دەرکردن و دیپۆرتکردنەوەیان بۆ دەرەوەی وڵات”. ڕاپۆرتەکە تیشکی خستە سەر هەلومەرجی گرتن و دەرکردنی کارێکارانی نا یاسایی، ئەوانەی مافی کارکردنیان لەسعودیە لە دەستداوە بەهۆکارێک کە پەیوەندی بەوانەوە نییە، بەڵکو پەیوەندی بەوانەوە هەیە کە کەفالەتیان کردوون بۆ تازەکردنەوەی کاروبارەکانیان و ڕێکخستنی کارە یاساییەکانیان.\nناوەندی ماف ڕوونیکردەوە کە سەدان کرێکار گیراون لە شوێنی ناشایستە، و بێبەشکراون لە سەرپەرشتی تەندروستی، سەرەڕای گرنگی نەدان بە هەلومەرجی تەندروستی بەساڵاچوان و منداڵ و نەخۆشەکان، سەرەڕای ئەوانەش خێزانەکانیان لەیەکتر جیاکردوونەتەوە.\nڕاپۆرتەکە بەکورتی دەڵێ: دەسەڵاتدارانی سعودی پەیوەستە بەجێبەجێکردنی سزادان بەمافی کرێکارانی بیانی- تەنانەت ئەگەر سەرپێچی ئەو ڕێسایانەشیان نەکردبێت. بەبێ ئەوەی پۆلێنیان بکات و مافەکانیان بەپێی ئەو ڕێسایانە پێبدات کە لە ناوەندە نێودەوڵەتیەکانەوە پێشتر لەسەری ڕێکەوتوون، کەتێیدا پەیوەستکراون بە مافی کرێکار لە مووچە و هەڵسوکەوتکردنی باش و نەگرتنیان و مافی چوونە بەردەم دادگا وبوونی پارێزەر بۆیان.\nلەسەر ئاستی ژنان؛ ئەو ناوەندەی مافە، دەستەیەک لە پێشێلکاری دەستنیشانکردووە کە ژنان ڕووبەڕووی بوونەتەوە لەناو سعودیە، بەتایبەت ئەوانەی خزمەتگوزاری ناوماڵان دەکەن. بەجۆرێک ڕووبەڕووی ئەشکەنجە و تەعەدای فیزیکی بوونەتەوە لەلایەن خاوەن ماڵەکانەوە.\nناوەندی ئۆرۆی ناوین بۆ مافی مرۆڤ داوای کردووە کە پێویستە ئەو پێشێلکاریانەی کە کرێکرانی هاتووی کردۆتە ئامانج رابگیرێت، لەسەروی هەموویانەوە سیستەمی کەفالە، کە ڕسوماتێکی زۆر بەرز دەخەنە سەر کرێکار کەبەرامبەر نییە لەگەڵ ئەو کرێیەی وەریدەگرێت. لەهەمان کاتدا داوای لە دەسەڵاتدارانی سعودیە کردووە کە سیستەمی شکاتکردن کارابکەنەوە سزای خاوەن کارە سعودیەکان بدرێت کە پێشێلکاری مافی کرێکاری بیانی دەکەن کە لەلایان کار دەکەن.