بەشار ئەسەد سەردانی کۆریای باکوور دەکات\n2018-06-03 [05:35 AM]\nئاژانسی هەواڵی حکومەتی کۆریای باکوور ئەمڕۆ ئاشکرای کرد، "بەشار ئەسەد" بەنیازه سەردانی "پیۆنگ یانگ" بکات و لەگەڵ "کیم جونگ ئون" سەرۆکی کۆریای باکوور کۆببێتەوه. دوای هاتنه سەرکاری کیم جونگ ئون، ئەمه یەکەم جاره سەرۆکی وڵاتێک سەردانی کۆریا دەکات.\nئاژانسی هەواڵی حکومەتی کۆریای باکوور له راپۆرتی خۆیدا وتەکانی چەند رۆژ پێشی ئەسەدی سەبارەت به نیازی سەردانی بۆ ئەم وڵاته باس کردووه.\nبەپێی راپۆرتەکه، ئەسەد رۆژی چوارشەممەی رابردوو له کاتی وەرگرتنی باوەڕنامەی باڵیۆز نوێی کۆریای باکوور له دیمەشق باسی ئەم سەردانەی کردووه، بەڵام نووسینگەی سەرۆکایەتیی کۆماری سووریا تاکو ئێستا سەبارەت بەم هەواڵه رای دەرنەبڕیوه.\nکۆریای باکوور و سووریا پەیوەندییەکی نزیکیان پێکەوه هەیه و بەپێی راپۆرتەکانی چاودێری نەتەوهه یەکگرتووەکان، ئەم دوو وڵاته له پەرەپێدانی چەکی کیمیایی هاوکاریی یەکتریان کردووه. هەرچەنده کۆریای باکووری ئەمەی رەت کردۆتەوه.


شاری هیتی پارێزگای ئەنبار شایەتی چەند پرۆژەیەکی بنیاتنانەوە و چاکسازیی ژێرخانە چوار ساڵ دوای دەرکردنی داعش [خاوەنی وێنە: شارەوانی هیت]\nدانیشتوانی هیتی خۆرئاوای پارێزگای ئەنبار لەمساڵدا ئاهەنگی چوارەمین ساڵیادی رزگارکردنی شارەکەیان لەدەست رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) بەشێوەیەکی جیاواز گێڕا بەهۆی پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-19)وە.\nئاڵای عێراقیان لە مەیدانە سەرەکیەکانی شارەکە بەرزکردەوە، تابلۆی قوربانیەکانی گروپەکەیان نیشاندا و باسیان لەو تاوانانە دەکرد کە لەلایەن گروپەکەوە ئەنجامدراون لەسەر رادیۆی ناوخۆیی شارەکە.\nلە 29 نیسان 2016 فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکانی عێراق لە بەغدا ئەنجامی "ئۆپەراسیۆنی پشیله كێویی بیابان"یان راگەیاند حه‌وت هەفتەیەك دوای دەستپێکی لە 12 ئازاردا.\nئۆپەراسیۆنەکە، کە لەلایەن هێزێکی هاوبەشی عێراقه‌وه بە پشتیوانی فڕۆکەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی ئەنجامدرا، بووە هۆی رزگارکردنی هیت و دەوروبەری و به‌تەواوی دەرکردنی چەکدارانی داعش دوای ئەوەی زیانێکی زۆریان بەرکەوت.\nشەقامەکانی هیت قیرتاودەکرێنەوە وەك بەشێك لە پرۆژەکانی بنیاتنانەوەی دوای داعش. [خاوەنی وێنە: شارەوانی هیت]\nلە چوارەمین ساڵیادیدا، چالاکوانان وێنەی ئەو ئەندامانەی هێزە ئەمنیەکانیان بەرزکردەوە کە لە شەڕەکاندا بۆ رزگارکردنی شارەکە کوژران و خەڵاتیان بەسەر خێزانەکانیاندا دابەشکرد.\nمزگەوتی قەلعەی کۆن سێ تەکبیر (ئەڵڵاهوئەکبەر)ی تێدا خوێندرا لەکاتی نوێژی نیوەڕۆدا لە 28 نیسان وەك ئاهەنگگێڕان بەهۆی بۆنەکەوە.\nتاوانە قێزەونەکان بیرناچنەوە\nقائیمقامی هیت موهەنه‌د عوبیدی بە دیارونای وت: "داعش کارەساتی نەگریس و تاوانی قێزەونی لە شارەکەدا ئەنجامدا و دانیشتوان ئەم رۆژە وەك رۆژێکی مەزن دادەنێن و سوپاسگوزاری هەموو ئەوانەن كه یارمەتی گەڕانەوەی ئازادییان دا بۆ شارەکە."\nچالاکوان عەلی نیمراوی بە دیارونای وت ئەوکاته ئەو لە کەمپێکی ئاوارەکاندا بوو، سەیری ڤیدیۆی شەڕەکانی دەکرد کاتێك وتەبێژی سەربازیی سوپای عێراق رزگارکردنی هیتی راگەیاند.\nوتی: "هیچ کەس ئەو رۆژەی لەبیرناچێتەوە."\nوتی ئەمڕۆ بنیاتنانەوە بەردەوامە، هه‌رچه‌نده بەشێوەیەکی خاو، وه شارەکە ده‌بوژێته‌وه.\nوتیشی: "ئەمە گرنگە، چونکە سەقامگیری گەڕاوەتەوە سەرەڕای برینی قوڵ کە لەلایەن داعشەوە جێهێڵراوە لەنێو دڵی خەڵکدا، لەنێویاندا هەتیوەکان، بێوەژنەکان، شه‌هیدان و کەمئەندامان."\nشێخ محەمەد نیمراوی، ریش سپییەکی هیت، وتی زیان و قوربانیەکان زۆر گەورەتر دەبوون گەر هەوڵەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی نەبوایە، کە فڕۆکە جه‌نگییه‌كانیان پێگەکانی گروپەکەیان ده‌کردە ئامانج و وایانکرد ئاسانتربێت بۆ هێزەکانی عێراق تا پێشڕەویی بەرەو شارەکە بکەن.\nبە دیارونای وت: "ئەوکاته ئەندامی ئەنجومەنە خێڵەکیەکان بووم دژی داعش و بەشداریمكرد له هێرشەکەدا و شانازی پێوە دەکەم. ئەم رۆژە وەك سیمبۆڵێکی گرنگ لە ژیانی دانیشتوانی هیت و دەوروبەریدا دەمێنێتەوە."\nوتی هێزەکانی عێراق و هێزە خێڵەکیەکان بەدووی داعش کەوتن لە گوندەکان و ناوچه كشتوڵییه‌كانی دەوربەری هیت. وتیشی: "برا و دۆستەکانمان لەدەستدا لەگەڵ ئاوێزەیەك لە خەڵكی عێراق کە بەشدارییان لە شەڕەکەدا کرد لەگەڵمان."\nبەڕێوبەری لیژنەی ئاسایشی ئەنجومەنی پارێزگای ئەنبار، نەعیم کەعود وتی دانیشتوانی هیت بەجۆرێك مامەڵە لەگەڵ ساڵیادی رزگارکردنی شارەکەیان دەکەن وەك دەستکەوتێك کە دەبێت یادی بکرێتەوە.\nوتی: "سەرەڕای قەیرانی تەندروستی و قەدەغەی سەپێنراوی هاتوچۆ لە هەموو شارەکانی ئەنبار، هەستدەکەین دەستپێشخەریی یادکردنەوە لەلایەن چالاکوانانەوە لەم ساڵیادەدا شتێکە شانازیی پێوە بکەین."\nبە دیارونای وت: "داعش چەندین تاوانی قێزەونی لە هیت ئەنجامدا و زیاد لە 2,000 قوربانیی لە هەموو توێژەکانی کۆمەڵگە بەجێهێشت، کە بەکۆمەڵ کوژران بەهۆی رەتکردنەوەی راگەیاندنی دڵسۆزییانه‌وه بۆ گروپەکە."\nوتی: "یادی ئەمانەش دەکرێتەوە و بۆنەیان بۆ دەگێڕدرێت وەك شەهید و پاڵەوان."\nپەرلەمانتاری عێراقی، محەمەد کەربولی وتی هەر شارێکی عێراق کە لەلایەن داعشەوە داگیرکرا لەئێستادا یادی رۆژی رزگارکردنی لەده‌ست ئه‌و گروپە تیرۆریستیە دەکاتەوە و یادی ئەو تاوانانە دەکاتەوە کە ئەنجامیداوە.\nبە دیارونای وت: "ئەمە گرنگە، بە بۆچونی من، چونکە مانای پارێزبەندییە لەدژی هەر گروپ یان ئایدۆلۆژیایەکی تیرۆریستی کە لە داهاتوودا بیر لە سەرهەڵدان بکاتەوە."\nمامۆستای ئامادەیی و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی منداڵان، مەدیحە عومەر هیتی وتی: "ساڵیادی رزگارکردنی شارەکە دەبێت یاوەری بکرێت بە سوپاسگوزاری و یادکردنەوەی هه‌موو ئه‌وانه‌ی یارمەتی رزگارکردنی شارەکەیان دا لە چنگی داعش."\nبە دیارونای وت: "لەئێستادا بەشداری دەکەین لەگەڵ رێکخراوە ئەمریکی و ئەوروپی و نێودەوڵەوتیەکان و رێکخراوەکانی نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ بنیاتنانەوەی چەندین کەرتی شارەکە، بەتایبەتی کەرتی پەروەردە."\nوتیشی چەندین وێرکشۆپ و خولیش بۆ قوربانیانی داعش سازده‌كرێن.\n"هه‌ستده‌كه‌ین شارەکە تاڕادەیەك ده‌بوژێته‌وه و زۆر جوانتریش بووە لە پێشتر له‌به‌ر یەك هۆکار: لەئێستادا ددان بە بەهای شارەکەماندا ده‌نێین و زیاتریش خۆشمانده‌وێت."


11 تەمموز 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 11 تەمموز 2013 13:47\nسەرکردەیەکی سەرکەوتو پێویستە ئازابێ، زیرەك بێ و بڕوای هەبێ ... درامای شاژنی چانسی\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 06 حوزەیران 2013 23:28\nکەسانێكی زۆر هەموو ئێوارەیەك بەدیار کەناڵی کوردسات بۆ تەماشاکردنی زنجیرە درامای شاژنی چانسی دادەنیشن و زۆر سەرنجڕاکێشانە دەچنە ناو بەسەرهاتەکانەوە. ئەگەر چی من بۆ خۆم لەسەرەتاوە زۆر لەو زنجیرانەم لەدەست چوو، بەڵام لەبەر ئەوەی هەستمکرد کە تابێ ڕۆ ئەبمە ناو بەسەرهاتەکانەوە، ئێستا منیش یەکێکم لەوانەی ڕۆژانە دەیبینم. بەڵێ وانەی زۆر جوانی تیایە لەوانیش: ئازایەتی، زیرەکی، دینداری. بۆ من ئەم تایبەتمەندیانە هاوکار و پاڵنەر بوون بۆ نوسینی ئەم بابەتە لەبەر ئەوەی وەك مێژویش بۆمان دەگێڕێتەوە ئەگەر یەکێك لەو تایبەتماندیانە لە سەرکردەیەکدا کەمی هەبوو ئەوا لەئایندەدا شکست ئەهێنێ.\nڕاهێنەری دەروونی عەبدوڵا تۆفیق لە بەرنامەی بنەوشە +ڤیدیۆ\nبڵاوكراوەتەوە لە چوار شەممە, 10 نیسان 2013 18:19\nڤیدیۆ: عەبدوڵا تۆفیق پسپۆڕی ڕاهێنانە دەروونیەکان لە بەرنامەی بنەوشەدا لە کوردسات پاش وتووێژێکی چەند خولەکی لەبەرنامەکەدا کارێکی پڕاکتیکی بۆ یەکەمجار ئەنجامدا، بۆ ئەوەی زۆر بەئاسانی دەروونی مرۆڤێك ئارامببێتەوە. تۆش بێبەش مەبە لەم ئارامبوونەوە. کلیك بکە بۆ بینینی فلیمەکە:\nئەگەر ئەتەوێ دڵخۆشیەکەت درێژخایەنبێ، ئەوا لەشت لەیاد مەکە!\n02 حوزەیران 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە یەک شەممە, 02 حوزەیران 2013 17:17\nعەبدوڵا تۆفیق/ ڕاهێنەری دەروونی:لەش و دەروون تەواوکەری یەکترن و مەحاڵە لەشێك بێ دەروون و دەروونێك بێ لەش بێ. بۆ ڕاگرتنی هاوسەنگی ئەو دووبەشە پێویستە مرۆڤ ژیرانە مامەڵە بکات لەگەڵ خۆیدا.\n19 ئازار 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 19 ئازار 2013 22:10\nئەم ساڵیش هەر وەك ساڵانی پێشو هەردوو ڕاهێنەری دەروونی کورد عەبدوڵا تۆفیق و چۆپی مەجید بەفەرمی لەلایەن سەرۆکی ڕاهێنانە دەروونیەکانی جیهان و زانکۆی سکاندینافیای نێودەوڵەتیەوە پ.د.لاش ئێریك ئونستۆڵەوە بانگهێشکران بۆ بەشداریکردنیان لە کۆنفرانسی بەهارەی ڕاهێنانە دەروونیەکان لە وڵاتی سوید لە ئۆرەبرو لە ١٦-١٧ ی ٣/ ٢٠١٣دا.\nکۆنفرانسەکە بە بەشداری ١٧٠ پسپۆر و پزیشکی دەروونی و شارەزا لە بوارە جیاجیاکاندا وەك بواری دەروونی، بەریەكکەوتن، وەرزش و بازرگانی کۆنفرانسەکە بەڕێوە چوو.\n19 ئایار 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە یەک شەممە, 19 ئایار 2013 10:48\nتێبینی: ئەم نوسینەم لە کتێبی( خۆت بناسەو باشتر بژی) کە لەنوسینی خۆمە دەرمهێناوە، لەگەڵ هەندێ دەسکاری.\nزۆرجار گوێمان لە ووشەی بەئاگایی و نائاگایی بووە بەتایبەت لە بواری دەروونناسیدا کە لەوێدا گرنگیەکی زۆری پێدراوە. ئەوەی شایانی باسە لە ڕاهێنانە دەروونیەکاندا بەشێکی گەورەی گرتووە، ئەویش لەبەر ئەوەی ئەوکەسانەی کە ڕاهێنانی دەروونی ئەنجام ئەدەن ئۆتۆماتیکی هەردوو بەشەکە بەشیوەیەکی پراکتیکی و ژیرانە بەکاردەهێنن.\nسی دیەکی نوێی دەروونی\n10 ئازار 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە یەک شەممە, 10 ئازار 2013 06:56\nدیسانەوە لە سی دیەکی نوێدا پسپۆڕی ڕاهێنانە دەروونیەکان عەبدوڵا تۆفیق هەشت پڕۆگرامی دەروونی بۆ چارەسەری (دوودڵی، نائارامی، ترس و دڵەڕاوکێ و کەم خەوی) بڵاوکردەوە.\nتۆش خۆت فێری خاوبوونەوە بکە\n09 ئایار 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 09 ئایار 2013 12:05\nخاوبوونەوەی لەش و دەروون دەرمانێکی سروشتیە و لە گەڵ لەدایکبوونماندا وەرمانگرتووە. هەتا مناڵین باشتر دەتوانین ئەو توانا سروشتیە بەکاربهێنین و هەرکات بمانەوێ یان لەڕێگەی خەوتنەوە یان دانیشتن و قسەو پێکەنین و بیرکردنەوە لە شتێکی خۆش خێرا خاوببینەوە و بچینە باری پشوو. بەڵام کاتێك کە دەچینە قۆناغی گەنجی و هەتا گەورەترببین کەمتر بارمان بۆ دەرەخسێ کە خاوببینەوە هەتا وامان لێدێت کە ئەو توانا سروشتیە لە دەست بدەین و لەشیش و دەرونیشمان بیر ئەچێتەوە، تەنها کاتێ کەهەست بەناساغیەك ئەکەین ئینجا دەزانین کە ئێمە هەڵگری لەشێکین و دەرونێك هەیە کە بەڕێوەی دەبات. کەواتە هەر بۆیە پێویستە سەرلەنوێ خۆمان فێری خاوبوونەوە بکەینەوە. خاوبوونەوە پێویستیەکی گرنگە بۆ ژیان وە ئەگەر پشتگوێی بخەین لەشمان کاردانەوەی نەرێنی پیشان ئەدات، لەبەر ئەوەی خاوبوونەوە کۆمەڵێ کاریگەری ئەرێنی لەگەڵ خۆیدا ئەهێنێ. خاوبوونەوە پشو خۆهێنانەوەت ئەداتێ، وزە پاشەکەوت ئەکات، بارێکی باشت بۆ ئەڕەخسێنێ هەتا باشر خۆت ببینی، کۆنتڕۆڵت بەسەر خۆتا هەبێ و کاربکەیتە سەر خۆت. کاتێ خۆت خاو دەکەیتەوە زۆرێك لە ماسولکەکانی لەشت خاو ئەبنەوە و بەدوایدا دەروونیشت خاو ئەبێتەوە هەتا ئارامیەك و دڵنیابوونێکی دەروونی هەست پێدەکەیت.\nخاوبوونەوەی لەش و دەروون تەکنیکێکی کاریگەرە کە هۆرمۆن ڕژێنەکانی سترێس ڕادەگرێت. بۆئەوەی ڕاهێنانی خاوبوونەوە بکەیت کارێکی باشە ئەگەر زانیارییەکت هەبێ لەسەر لەش، کە لەکاتی سترێس بووندا چ گۆرانکاریەکی بەسەردادێت. ڕاهێنانی خاوبوونەوە وەك هەموو ڕاهێنانێکیتر پێویستە مرۆڤ بە ڕاستی وەریبگرێت و بەردەوامبێت لە کردنی ئەگینا سەرئەنجامێکی وا نادات بەدەستەوە. ڕاهێنانکردن واتە کاتدان بەخۆت هەتا فێری شتێك ببیت یان باشتر ببی لەو شتەدا. ڕاهێنانی خاوبوونەوە لەش و دەروون هیچ جۆرە شێوازێكی ناڕەحەت یان جوڵەیەکی خوازیار بۆ لەش داواناکات، بەڵکو تەنها ئەوەندەیە کە خۆت فێربکەیت و بتوانی ئەو خاوبوونەوەیە وەربگریت کە بۆت دێت. مرۆڤ هەتا زیاتر ئەم ڕاهێنانە بکات فێر ئەبێت زووتر خاوبوونەوەکە وەربگرێت و قوڵتر بڕواتە ناو خۆیەوە و دەروونی خاوئەبێتەوە و زیاتر لەناو ئەو خاوبوونەوەیەدا ئەمێنیتەوە. هەموو کەس ئەتوانێ خۆی فێری خاوبوونەوە بکات بەڵام ماوەی فێربوونەکە زۆر جیاوازی هەیە لەکەسێك بۆ یەکێکیتر. خاوبوونەوە کاریگەرێکی ئەرێنی بەرچاویشی هەیە لەژیانی ڕۆژانەدا کاتێ کە گرژی کاروباری ڕۆژانەمان ئەبێ. لەو کاتەدا مرۆڤ خێرا ئەتوانێ ئاستێك لە گرژبوون پێشکەش بکات کە بۆ ئەو ئاستێکی مامناوەندیە و دوای تەواوبوونی کارەکەی دەتوانێ خۆی بهێنێتەوە دۆخی ئاسایی. لەسەرەتاوە خاوبوونەوە کەمێك گرانی خۆی تیایە، ئەمەش لەبەرئەوەیە کە ماوەی فێربوون جیاوازی هەیە لە نێوان مرۆڤەکاندا هەتا ئەو کاریگەریە ئەرێنیە هەست پێبکات. لەش و دەروونیش پێویستیان بەکات هەیە هەتا باری خاوبوونەوەی خۆیان بدۆزنەوە. بۆ نمونە لە بارێکی خاوبوونەوەی لەش و دەرووندا لێدانی دڵ و هەناسەدان لەسەر خۆ و بە جوانی لێدەدات، پەستانی خوێن نزمەو ماسولکەکان خاوبوونەتەوە. کۆ ئەندامەکانی ناوەوەی لەش بەپێی پێویست وزەیان بۆ دەڕوات و سوڕی خوێن باشە. کاتێك کە خاو ئەبینەوە هۆرمۆنی ئیندۆرفین کە کاریگەری هەیە لەسەر مەزاج و هەست و تەواوی باری تەندروستیمان ئەڕژێتە خوێنەوە. خاوبوونەوە تەنها کارێكی فیزیکی نیە، بەڵکو بارێکە لەوێدا هەستەکانمان ئارامە. کاتێ کە هەردووك لە لەش و دەروون خاوبوونەتەوە هەروەك ئەوەیە کە لە خەوێکی قوڵدابین، لەشمان تەندروست خۆی ڕادەگرێ کە بەرگری لەشمان بەهێز دەکات و پڕۆسەیەك ئەبێ بۆ چاککردنەوەی بەشە شکاو خراپەکانمان.\n05 شوبات 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 05 شوبات 2013 22:05\nعەبدوڵا تۆفیق/ ڕاهێنەری دەروونی: ئێمە زۆرجار ئەبیستین یان ئەبینین کە کەسێك هەستێکی ناخۆش ژیانی بێزاری کردووە، کە ئەویش هەست کردنە بەوەی کە ئەو وەك کەسێك لەناو خەڵك و دەوروبەریدا نادیارەو کەس نایناسێ. بەهۆی ئەو هەستەیەوە خۆی دوورە پەرێز ئەگرێت لەهەموو تێکەڵاوبوونێك.\nدەروون بەهێزبە کاتێك بێڕێزی هەست پێدەکەیت\n18 نیسان 2013\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 18 نیسان 2013 18:31\nعەبدوڵا تۆفیق/ ڕاهێنەری دەروونی: یەکێك لەو بەسەرهاتە تاڵانەی کە مرۆڤ هەندێجار ڕووبەڕووی ئەبێتەوە، ئەوەیە کە تۆ لەناخەوە وائەزانی کەسێك بەهەمان شێوەی تۆ کە ڕێزت گرتووە، ڕێزەکەت لێدەگرێتەوە. (ئەم نوسینەم وەڵامی چەند پرسیارێکە کە لێمکراوە و داوایان لێکردبووم بیکەمە بابەت).\nسوپاس گوزاری بەشێکە لە بەختەوەری\nبڵاوكراوەتەوە لە یەک شەممە, 06 کانونی دووەم 2013 17:48\nنوسراوە لە لایەن چۆپی مەجید\nچۆپی مەجید/ ڕاهێنەری دەروونی\nئێمەی مرۆڤ زۆربەی جار بێ ئاگاین لەو بەخشیشانەی کە خوای گەورە پێی بەخشیوین، کە ئەمەش وا دەکات زیاتر ڕەشبین بین بەرامبەر ژیان. یەکێك لەو هەڵانەی کە زۆربەمان ئەیکەین سەیرکردنی کەسانی دەوروبەرمانەو بەراوردکردنیانە بەخۆمان. ئەگەر هاتوو ئەو کەسانەی کە بەراوردیان ئەکەیت لەگەڵ خۆت لەتۆ باشتر بوون، ئەوە ناگەیەنێت کە تۆ کەسێکی باش نیت. یان وابزانیت ئەگەر ئەوان باری ئابووریان باشتر بوو لە تۆ ئیتر ئەوان باشتر و دڵخۆشتر و


لەچەند ساڵی ڕابردوودا کۆمەڵێک گۆڕانکاری گرنگ لەناو کایەی سیاسی کوردیدا دروستبووەو کۆمەڵێک پرۆسەی سیاسی ھاتوونەتەکایەوە، گەر بەردەوامبن‌و ڕێیان لێنەگیرێت، دەشێت دەرەنجامی بەسود‌و پۆزەتیڤیان لێبکەوێتەوە. ئەگەر کارەساتی سەرەکی دەیەی یەکەمی دوای ڕاپەڕین لە نەوەدەکانی سەدەی بیستەمدا دروستبوونی شەڕی ناوخۆ‌و دابەشبوونی کوردستان بێت بۆ دوو ئیمارەتی حیزبی لێکدابڕاوو سەربەخۆ، ئەوا کارەساتی گەورەی دەیەی یەکەمی دوای کەوتنی ڕژێمەکەی سەدام حوسەین، دروستبوونی ”ڕێکەوتنی ستراتیژی“ نێوان یەکێتی‌و پارتی بوو. شەڕی ناوخۆ کوردستانی بۆ ”ئیمارەتی ھەولێر“و ”ئیمارەتی سلێمانی“ دابەشکرد، ”ڕێکەوتنی ستراتیژی”ش ھەم درێژەی بەو دوو ئیمارەتییەی ناو کوردستان خۆی بەخشی، ھەم دابەشکردنێکی نوێشی خستەپاڵی: دابەشکردنی کوردستان لەنێوان ھەولێر‌و سلێمانی‌و بەغدادا. ئەگەرچی بەندە نهێنییەکانی ”ڕێکەوتنی ستراتیژی“ بۆکەس ئاشکرا نییە، بەڵام ھەموو ئاماژەکان پێماندەڵێن جەوھەری ئەو ڕێکەوتنە بەخشینی دەسەڵاتە سەرەکی‌و بنەڕەتییەکانی کوردستانە بەپارتی، لەپێناوی بوونی تاڵەبانی لە بەغدادا بە سەرۆکی عێراق. ئەم دۆخە بە کردەوە لەکوردستاندا کۆتایی بە ھەموو کردە‌و ململانێیەکی سیاسی بەسەمەر ھێنا‌و وڵاتەکەی تووشی ئیفلیجبوونێکی سیاسی کوشندەکرد. بەم مانایە ”ڕێکەوتنی ستراتیژی“ درێژەدانە بەھەمان لۆژیکی شەڕی ناوخۆ، بەڵام لە ئاست‌و ڕووبەر‌و ساتەوەختێکی دیکەدا.\nلەچەند ساڵی ڕابردوودا دوو گۆڕانکاری سەرەکی لە کوردستاندا ھاتنەکایەوە کە پێدەچێت ھاوکێشە سیاسییە باڵادەستەکان ھەڵوەشێنێتەوە‌و کۆمەڵێک سەرەتای نوێ دروستبکەن. ئەو دوو گۆڕانکارییەش بریتین لە دروستبوونی ئۆپۆزیسیۆن، بەتایبەتی دروستبوونی بزوتنەوەی گۆڕان. دووھەم نەخۆشکەوتن‌و پەککەوتنی تاڵەبانی. دروستبوونی ئۆپۆزیسیۆن بەھەموو نووقسانییەکانیەوە کایەی سیاسی کوردی بەسەر گوتار‌و بکەر‌و ئەگەری سیاسی نوێدا کردەوە. پەککەوتنی تاڵەبانیش یەکێتی ڕزگارکرد، یان ئەگەری ڕزگارکردنی یەکێتی ھەیە، لەو دابەشکردنە ناھاوسەنگەی دەسەڵات لەنێوان خۆیان‌و پارتیدا. دابەشکردنێک بەکردەوە ھەموو بڕیارە گرنگ‌و گەورەکانی کوردستانی خستۆتە دەستی پارتییەوە‌و لەناو پارتیشدا ناودەستی خێزان‌و بنەماڵەی بارزانییەوە. بەبۆچوونی من ئەوەی ئەمڕۆ لەبەردەمی ئەگەری گۆڕانکاریدایە، ھەم پەیوەندییە سیاسییەکان‌و ھەم ئەو ھاوکێشانەی دەسەڵاتە کە ئامادەن. ئەو دۆخەی کە جاران ھەبوو ئەمڕۆکە بنەما بابەتییەکانی بوونی خۆی لەدەستداوە، ھەم لەڕێگای دروستبوونی ئۆپۆزیسیۆن‌و ھەم لەڕێگای کۆتاییھاتن بە ژیانی سیاسی تاڵەبانی لەبەغدا.\nئەم دۆخە تازەیە گەر بە ھەستکردن بە بەرپرسیارێتی‌و بە شێوەیەکی عەقڵانی مامەڵەی لەگەڵدابکرێت‌و ململانێکانی بە عەقڵیەتێکی کراوەوە ئیدارەبدرێت، دەشێت دەرەنجامی ئیجابی لێبکەوێتەوە. دەشێت سەرەتایەکی نوێ بێت بۆ چاکسازی‌و بەرپاکردنی گۆڕانکاری ڕاستەقینە لە سیستمە سیاسییەکەی کوردستاندا. بەبۆچوونی من گۆڕانی سیاسی لە کوردستاندا دەروازەی ھەموو گۆڕانکارییەکی ترە، بەبێ گۆڕانی ”کایەی سیاسی“و لەوێوە گۆڕانی ”پەیوەندییەکای دەسەڵات“ لە کوردستاندا زەحمەتە ھیچ گۆڕانکارییەکی تر ئەنجامبدرێت. بەڵام گۆڕانی سیاسی مانای دروستبوونی خۆبەخۆی گۆڕانی کۆمەڵایەتی‌و فەرھەنگی‌و ڕەمزی نییە. ھاوکێشەکە لەکوردستاندا بەم شێوەیەیە: ”زەحمەتە لەھیچ ئاستێکی ژیانی سیاسی‌و کۆمەڵایەتی‌و فەرھەنگیدا گۆڕانی ڕاستەقینە ڕووبدات گەر سەرەتا کایەی سیاسی نەگۆڕێت‌و شێوازی کارکردن‌و دابەشکردن‌و پەیوەندییەکانی دەسەڵات گۆڕانانیان بەسەردانەیەت“. پرۆسەی گۆڕانکاری لەدونیای ئێمەدا بە پرۆسەی گۆڕانی سیستمی سیاسی‌و پەیوەندییەکانی دەسەڵات دەستپێدەکات، ئەم دووانە نەگۆڕێن، گۆڕانی کایەکانی تر‌و گۆڕانی ڕووبەرەکانی تری ژیانی کۆمەڵایەتی‌و فەرھەنگی‌و ڕەمزی زۆر زەحمەتدەبن.\nبێگومان دروستبوونی گۆڕان لەو ئاساتەنەدا ھەم براوەی دەبێت‌و ھەم دۆڕاو. براوەکان ئەو ھێزانەدەبن کە لە ئێستادا کەوتونەتە دەرەوەی بڕیاردانی سیاسی‌و دۆڕاوەکانیش ئەوانەدەبن کە ھەڵقە سەرەکییەکانی بڕیاردانی سیاسیان لەدەستدایە. بەحوکمی ئەوەی ئەو ھێزەی ئەمڕۆکە زۆربەی ھەرەزۆری دەزگا‌و پۆست‌و بڕیارە سیاسییە گرنگەکانی لەدەستدایە پارتی دیموکراتی کوردستانە، بۆیە گۆڕانی ئەو دۆخەی باسمکرد پارتی دەکاتە دۆڕاوی ژمارە یەک لە کوردستاندا. ئەمەش لەبەرئەوە نییە پارتی قورسایی جەماوەری‌و ژمارەی ھەوادارەکانی لە کوردستاندا کەمتربووبێتەتەوە، بەڵکو لەبەرئەوەیە ئەم ھێزە ھەر لەسەرەتاوە بڕ‌و ڕادەی ئەو دەسەڵاتەی بەدەستیھێناوە، ڕەنگدانەوەی قورسایی ڕاستەقینەی ئەو نییە لەناو نەخشەی سیاسی‌و واقیعی کۆمەڵایەتی کوردستاندا. دەسەڵاتی پارتی پەیوەندی بە قورسایی جەماوەری‌و ھێزی ئەم حیزبەوە لەناو کۆمەڵگای کوردیدا نییە، بەڵکو دەرەنجامی ڕێکەوتنێکی تایبەتی دابەشکردنی دەسەڵات‌و دۆخێکی سیاسی تایبەتە کە ئەمڕۆ بەرەو ئەوەدەچن بوونیان نەمێنێت. پارتی لە پەرلەمانی کوردستاندا خاوەنی ٣٠ کورسییە، ئەمە ئەگەر مەسەلەی تەزویر‌و گزیکردنەکانی ھەڵبژاردنی بخەینەپاڵ، ئەوا ژمارەی ئەو کورسییانە بۆخوار لە ٣٠ کورسی دادەبەزێت. ئەمەش لە باشترین دۆخدا مانای ئەوەیە جەماوەری پارتی لە بیست‌و پێنج لەسەدی، ٢٥%، ژمارەی دانیشتوانی ھەرێم تێپەڕناکات، کەچی لە بەرامبەر ئەمەدا پارتی نەک تەنھا سەرجەمی ھەڵقە گرنگەکانی دەسەڵاتی لەھەرێمدا لەژێر دەستی خۆیدا کۆکردۆتەوە، بەڵکو واش دەجوڵێتەوە وەک ئەوەی ھەم ھێزی سەرکردەی ھەر چوار پارچەکەی کوردستان بن‌و ھەم سەرۆکەکەشیان سەرۆکی ھەموو کورد‌و ھەر چوار پارچەکەی کوردستان بێت.\nمەسەلەکە لێرەدا تەنھا بەناھەق بەھێزبوونی پارتی لەناو ھاوکێشە سیاسییەکانی ھەرێمدا نییە، بەڵکو بەھێزبوونی ڕەھای دەسەڵاتی خێزانی بارزانیشە. یەکێک لەو شتانەی ئەمڕۆکە کۆمەڵگای ئێمەی ترساندوە ئاوسانی دەسەڵاتی ئەم خێزانە سیاسییە‌و ئاوسانی دەسەڵاتی ئەو ھێزانەیە کە لەژێر ڕکێفی ئەم خێزانە سیاسییەدان. ئەم بەخێزانیکردنەی دەسەڵات لەناوچەکەدا، لەڕاستیدا لەزۆر شوێنی تری دونیادا، جگە لە کارەسات‌و ڕق‌و تەقینەوەی کۆمەڵایەتی گەورە ھیچ ئەنجامێکی تری لێنەکەوتۆتەوە. نموونە بەرچاوەکانی ئاوسانی دەسەڵاتی خێزان‌و بنەماڵە سیاسیەکان لەناوچەکەدا، نموونەی خێزانەکەی سەدام حوسەین‌و تکریتییەکان‌و خێزانەکەی موبارەک‌و قەزافی‌و بن عەلی‌و عەلی عەبدڵا ساڵح‌و لە ئایندەشدا خێزانەکەی بەشار ئەسەدە.\nبەکورتی ئەوەی دەشێت لە ئەنجامی ململانێ تازەکانی ناو کایەی سیاسی لە کوردستاندا ڕووبدات سەرلەنوێ دابەشکردنەوەی دەسەڵات بێت، بەڵام بەتێپەڕین بەناو کەمبوونەوەی دەسەڵاتی پارتیدا. ئەم کەمبوونەوەیە ھەم لایەنی باش‌و ھەم لایەنی خراپی ھەیە، لایەنە باشەکانی ئەوەیە ئەگەری کرانەوە‌و چاکسازی‌و بەدیموکراسیبوونی دەسەڵات لە کوردستاندا گەورەتردەکات، لایەنە خراپەکانیشی ئەوەیە پارتی ھیچ جۆرە دۆڕانێک قبووڵنەکات‌و کۆمەڵگای ئێمە ڕووبەڕووی ئەگەری شەڕی ناوخۆ بکاتەوە. شەڕی دەستور، شەڕی سیستمی سەرۆکایەتی یان پەرلەمانی، شەڕی دابەشکردنێکی ڕاستەقینەی دەسەڵات، سەرەتاکانی دەرکەوتنی ئەو ململانێ سیاسییە تازانەن کە ھاتوونەتەکایەوە. تێگەیشتنی پارتی لە قەبارەی ڕاستەقینەی خۆی لە کوردستاندا‌و قبووڵکردنی ئەم قەبارەیە ھەنگاوێکی گرنگی دروستبوونێکی ھێمنانەی ئەو دۆخە تازەیەیە کە باسمکرد، تێنەگەیشتنیش لەم ڕاستییە دەشێت دەرگا لەسەر جەھەنەمێکی سیاسی بکاتەوە.\nنووسەری گۆشەی ئەودیوی شتەکان له رۆژنامه‌ی ئاوێنه


وەشانی ئەزموونی فایەرفۆکس بۆ ویندۆز ٨ بڵاوکرایەوە + وێنەی ڕووکارەکەی. – کەی ئای تی ئێن\nئینتەرنێت 5, تشرینی یه‌كه‌م 2012\nفایەرفۆکس میترۆ ئێستا بۆ ویندۆز ٨ لە پێگەی مۆزێلا ئامادەی داونلۆدە وەکو وەشانێکی ئەزموونی. سەر ڕوپەڕی یەکەمی فایەرفۆکسی ویندۆز ٨ وەکو لیستی میترۆی ویندۆز ٨ ڕازێندراوەتەوە و زۆرترن پێگەسەردانکراوەکان و bookmark و Sync لەوێ داناوە.\nشایەنی باسە ئەم وەشانە ئەزموونییە دوێنێ پێنج شەممە بڵاوکرایەوە و کۆمپانیاش تێبینی ئەوەی داوە کە بەنامەکە تا ئێستا تەواو نییەوە لەوانەیە هەندێک تایبەتمەنیدی و کێشەی چکۆڵەی هەبن. هەروەها ئەوەش باسکراوە کە ئەم وەشانە ئەزموونییە تا ئێستا لەسەر ئەم ئامێرانە کاردەکات کە وەشانی RTMی ویندۆز هەشتیان لەسەرە.\nلێرە دواین وەشانی فایەرفۆکس بۆ ویندۆز ٨ دابگرە:\nئەمانە چەند وێنەیەکن لە ڕووکاری فایەرفۆکسی ویندۆز ٨:\n[image src=”http://imgkurd.com/bwxcha/jpg/94a697673e-firefoxmetroawesomebarrs-620x.jpg” width=”600″ height=”388″ lightbox=”yes” align=”center”] [image src=”http://imgkurd.com/bwxcha/jpg/787fa76bbb-firefoxmetrosearchrs-620x.jpg” width=”600″ height=”388″ lightbox=”yes” align=”center”] [image src=”http://imgkurd.com/bwxcha/jpg/b0db882c54-firefoxmetrotabbarrs-620x.jpg” width=”600″ height=”388″ lightbox=”yes” align=”center”] [image src=”http://imgkurd.com/bwxcha/jpg/d4f97ac219-metropreviewhomescreenrs-620x.jpg” width=”600″ height=”388″ lightbox=”yes” align=”center”] [image src=”http://blog.mozilla.org/futurereleases/files/2012/10/metro-screenshot-2-small1.png” width=”600″ height=”388″ lightbox=”yes” align=”center”]\nسەرچاوە ZDNET و blog.mozilla.org


ڕۆژنامەنووسێک لە ئیلام دەسبەسەر کرا – چاونیوز\nچاونیوز: هاونیشتمانییەکی ڕۆژنامەنووس لە شاری ئیلام دەسبەسەر کرا.\nبەپێی هەواڵی چاونیوز(ناوەندی مافی مرۆڤ بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان)، ڕۆژی دووشەممە ٢٧ی بانەمەڕی ١٤٠٠، “ئەمین محەممەدی” ڕۆژنامەنووسی ناسراوی پارێزگای ئیلام لەلایەن دادسەرای ئەو شارەوە دەسبەسەر کرا.\nلەم پێوەندییەدا سەرچاوەیەک بە چاونیوزی ڕاگەیاند: دادسەرای ئیلام دوای دەسبەسەر کردنی ناوبراو بە تیمێکی پاسەوانی تایبەت و بە دەستووری قازی کێشکی ئەو دادسەرایە و بە بڕیاری دادگوستەری بۆ شاری سیروان گوازرایەوە.\n“ئەمین محەممەدی” ڕۆژنامەنووس و ئەندامی دەستەی بەرێوەبەرایەتی ماڵی چاپەمەنی ئیلام بەهۆی سکالای ئۆڕگانێکی حکومەتی لە شاری سیروان دەسبەسەر کراوە و هەتا ئێستا چارەنووسی نادیارە.\nامین، محەممەدی، ئیلام، ڕۆژنامەنووس، دەسبەسەر\t2021-05-18\nتاگەکانی بابەتامین، محەممەدی، ئیلام، ڕۆژنامەنووس، دەسبەسەر


ئاپۆکالیپس لە "سەرماو بەرد"ی دلاوەر قەرەداغیدا\nلەفیستیڤاڵی فیلمی ٢٠١٨ ی یۆتۆبۆریدا، چەترێک وەک ناونیشان کۆمەڵێک تەوەری ناوەرۆکی فیلمەکانی کۆدەکردەوە: (ئاپۆکالیپس‌و فیلم). بابەتەکانی وەک پەلاماری زۆمبی، بڵاوبوونەوەی پاندێمی، گەرانەوەی وەحشە گەورەکان، کاتێک مەکینەکان دەسەڵات بەدەستەوەدەگرن، دەسەڵاتە دیستۆپیەکان، کارەساتە سروشتییەکان، سروشت پەلامار دەداتەوە، پەلامار لە فەزاوە و جەنگە ئەتۆمیەکان، دەکرێ وەک کۆمەڵێک ناونیشان ئاماژە پێبدرێت بۆ ئەو بەرهەمانەی کە لە ڤیستیڤاڵدا نمایشکران. هەموو ناونیشانەکانی سەرەوەیش بە جۆرێک گێڕەرەوەی ئەوەیە کە کۆمەڵگا ڕووبەڕووی کۆتایی خۆی دەبێتەوە و کەمایەتییەک مێژووی دووبارە ژیانەوە و سەرلەنوێ دەستپێکردنەوەیەکی تر نمایشدەکات.\nچەمکی (ئاپۆکالیپس) لە سادەترین دەربڕینەکانی ماناکەیدا :بە کۆتایی دنیا دەکرێ سەرنجی بدرێتێ. وشەکە لە بناغەدا یۆنانییە و زانستی ئێستاکۆلۆجیا کە بەشێکە لە زانستەکانی لاهوت و فەلسەفە سەروکاری لەگەڵ ئەو بەشە لە حەکایەتی "کۆتاییەکان"دایە.\nچیرۆکی نوح و دروستکردنی کەشتییەک بۆ ڕزگارکردنی نەوەکانی بەشەرییەت و تۆفانی گەورە بە یەکێک لە حەکایەتە ئاپۆکالیپسییەکانی ناو ئایین لەقەڵەم دەدرێت. هەمووان دەمرن و کەمایەتییەکی کەم دەربازدەبێت و سەرلەنوێ دەستپێدەکردنەوەیەکی دیکە بەرێوەیە.\nیەکێ لەولقانەی فیلمەکانی ئاپۆکالیپس لەم دواییانەدا کاری لەسەر دەکات، بە فیلماتیزەکردنی ئەو چیرۆکانەیە کە سەر بە ئەدەبیاتی دیستۆپیایە. لقێک لە بواری نووسین کە نووسەر بۆ ڕەخنەگرتن لە کۆمەلگای ئەمڕۆ ، وێنەیەکی ئایندەییانە بۆ کۆمەلگایەک دەکێشی کە دەسەلاتی سیاسی تیایدا تۆقێنەرە.\nدیستۆپیا ڕێک پێچەوانەی یۆتۆپیایە و رۆمانە بەناوبەنگەکەی (مارگرێت ئەتوود) " حەکایەتی کارەکەرەکە" و "1984'ی "جۆرج ئۆروێل" دەچێتە خانەی ئەم بوارەوە.\nئەگەرچی (سەرما وبەردی) دلاوەر قەرەداغی دووبارەکێشانەوەی وێنەی ڕابردوویەکە لە ئیستاوە سەرنجی دەدرێتێ، بەلام گێرەرەوەی هەمان ناوەرۆکێکە کە حەکایەتە دیسپۆتییەکان باسیدەکەن. سەرنجڕاکێش ئەوەیە کە ئەدەبی دیستۆپیا لە زمانی عەرەبیدا بە (ادب المدینە الفاسدە) وەرگێردراوە.\nبۆیەش ئەو وێنەکێشانە رۆژانەیەی لە مەمەلەکەتی سەرما و بەرد دا دلاوەر دەستی بۆ دەبات، هێندەی وەسفکردنی شاریکی فاسدە، رەنگە ناونیشانێکی دیکە دروست نەبێت بۆ ئەم جیهانە.\nئەم پیشەکیییە کورتە سەبارەت بە ئاپۆکالیپس و دیستۆپیا، بۆمن گرنگە و لە شوێنێکی دیکەی ئەم نووسینەدا دەگەرێمەوە سەری.\nئەگەر گرتنەدەستی دەسەڵاتی سیاسیی لەلایەن کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە ئیلهامی (مارگەرێتا ئەتوود)ی ئەمریکییە بۆ نووسینی "حەکایەتی کارەکەرەکە"، ئەوا نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو و دەسەڵاتی سیاسی لە کوردستانی عێراقدا، ئیلهامبەخشی دلاوەرە بۆ نووسینی (سەرما و بەرد). بەڵام بە جیاوازییەک کە (مارگەریتا ئەتوود) لە ئیستاوە وێنەی کۆمەلگایەکی ئایندەییانەی ئەمریکا دەکێشێت کە کارەساتێکی سروشتی روویداوە و دەسەڵات کەوتوەتە دەست ڕاستی مەسیحی. بەڵام لای دلاوەر قەرەداغی، (سەرما و بەرد)، دووبارەگیرانەوەی مێژووی دابەزینی جەنگاوەرەکانی شاخە بۆ شار لە شیعردا.\nکاتێک جەنگاوەرەکان لەشاخەکان\nهاتنە خوارەوە و شۆڕش کۆتایی هات.\nمن شەوێکیان جلی پێشمەرگایەتیم لەبەر کرد و\nئەم چەند دێرەی سەرەوە، دەستپێکی یەکەمین دیرەکانی قەسیدەی (سەرماو وبەرد)ی دلاوەرە. خوێنەر لەم دەربڕینە کورتەدا لە بەرانبەر بەهێزترین بەشەکانی ئەم قەسیدەیەدایە. ئاخر کۆتایی شۆڕش و هاتنەخوارەوی جەنگاوەرەکان، دەکرێ بە دەستپێكی ئەو یۆتۆپیایە دەستپێبکات کە حەکایەتی شۆڕش لە چەند دەیەی رابردوودا کاری لەسەر کردووە و بە گوێی کۆمەلگادا دراوە. بەڵام رێک لەو سەرەتایەدا کە خەون و ئاوات و درەخشاوەیی ئایندەیەک کە خەریکە خۆی پیشانی هەمووان دەدا، شاعیری (سەرما وبەرد)، پشت لە شار و یۆتۆپیا و ڕوو لە شاخ هەڵدێ.\n"گابرێل گارسیا مارکیز" لە (سەجەلەی مردنێکی ڕاگەیاندراو)دا و لە یەکەمین دێرەکانی رۆمانەوە دەنووسێ:"ئەو رۆژەی ئەوان دەیانویست سانتیاگۆ ناسر بکوژن، ئەو پینج و نیوی بەیانی لە خەو هەستا تا خۆی بگەێنێتە لای ئەو کەشتییەی کە قەشەی پێ هاتبوو." ڕەنگە ئەمە جوانترین دەستپێکردنی رۆمان بێت کە بە کوشتنی پالەوانی سەرەکی دەست پێدەکات.\nدلاوەریش لە قەسیدەی سەرما و بەردا، لە رۆژی سەرکەوتنی شۆرشدا، لە شۆرش هەڵدێت. ئیتر خوێنەر دەبێ بە شوێن ناوەرۆکی ئەم شۆرشەوە، لە دیرەکانی دیکەدا بۆ کار و کردەوەکانی شۆڕش بگەرێ.\nبەوەی جەنگاوەرەکان بەشاخەوە بوون و کارییان لە شۆڕشدابوونێکی بەردەوامدا بووە، لە هاتنەخوەرەوەیاندا، کۆتایی بە شۆڕشییان دەهێنن و لەگەڵ زەماوەندی ئەم هاتنەخوارەوەیاندا، جەژنی سەرکەوتنی شۆڕش دەگیڕن.\nبەڵام ئەم جەژنگێرانەی شۆڕش لە شارەکاندا کە بە کۆتایی شۆڕش تەواودەبێت، بە دەستپێکی جەژنگێڕانێکی دیکەی شاخەکان دەستپێدەکات کە لە کاتی بوونی شۆڕشگێرەکاندا لە شاخ، دەرفەتی ئەم سەما بێدەنگییەی ناو شاخەکانی نەدەرەخساند. ئاخر\nئەو ڕۆژانە بەفرێکی سپیتر ئەباری\nبارانێکی نەرمتر بەسەر گووندەکاندا دای ئەکرد\nئەو ڕۆژانە هەموو شت لە شاخەکان\nکپ و ئارام\nوەک ئەوە وابوو\nدونیا دوای شەوانێکی درێژ پشێوییو خەوزڕان\nقوڵ قوڵ خەوی لێ بکەوێ\nبەڵام ئەم ئارامییە ئەفسووناوییەی شاخەکان لەدوای جێهێشتنی جەنگاوەرەکان و چوونەخوارەوەیان بۆ شارەکان، هاوکاتە بە پڕبوونی شارەکان لە دەنگەدەنگ و قەڵەباڵغی.\nبەڵام کاتێک دەنگی منی ناو شیعر کە لەگەڵ هاوڕێەکیدا بە جادەیەکی تەڕ و تاریکدا پیاسەیان دەکرد، بە دەنگێکی نزم کە بە تەنها هاوڕێکەی گوێی لێ بێ\nئەبینیت.. من لە دوورەوە تارمایی سەرما و زوقمێک\nکەوا خەریکە بەرەو ڕوومان هەڵ ئەکا!\nشاعیر لەناو کەڕنەڤاڵی شایی و زەماوەندی ناو شارەکاندا، هەوری سەرما و زوقمێکی سارد دەبینێ کە بەڕێوەیە.\nلێرەوەیە کە دەنگی گێرەرەوەی ناو شیعر، ئەو سەری کارەسات دەبینێت و پێی وایە شار ڕووبەڕووی تاعونێکی سەخت دەبێتەوە.\nبەڵام ڕێک لەو شەوانەدا کە شاعیر بای تاعوونی سەرما و بەرد دەبینێ\nشەوێکیان دەستێک جلی پێشمەرگایەتیم\nکە چیدی پێویستی پێنەمابوو\nنەک بۆ ئەوەی دژی هیچ بجەنگم\nبەڵکو بۆئەوەی لەگەڵ خۆمدا ئاشت ببمەوە.\nکاتێك شاعیردەداتە شاخ، ئەو بە ئەلفبێی زوبانێک کە خەریک بوو لەو زەمانی پێشمەرگایەتییەی دوای شۆڕشدا فێری دەبوو، دەکەوێتە یاداشتکردنی ئەو شتانەی کە دەیبینێ و دەیبیستێ. ئیتر خوێنەر کێشدەکرێتە ناو تۆماری ئەو ڕووداوانەی کە لە دوای کۆتایی شۆڕشدا ، شاعیر لە وێنەکێشانیدا نیشانماندەدات.\nئالێرەوەیە تەواوی ئەو لقە جۆراوجۆرانەی کە ئاپۆکالیپس دەکرێ لەخۆیدا کۆیبکاتەوە لەبواری ئەدەب و فیلماتیزەکردنی ئەو لە سینەمادا، دێنە ناو سەرماو بەردی دلاوەر قەرەداغییەوە.\nجەنگەکان دێنە ناو زمان و ماڵی ئینسانەکانەوە. لە جیاتی گۆدزیلا، وەحشی گەورە گەورە لە هەموو شکڵەکانی خۆیاندا پەیدادەبن، لە شیوازی خانووی گەورە گەورەدا، لە شێوازی زەلامی گەورەدا. ئینسانەکان وەک ئەوەی بەر پەلاماری زۆمبییەکان کەوتبن:\nهەر شت بوو لێمان ئەکەوت\nهەر شت بوو لە شوێنان بیرمان دەچوو\nهەرشت بوو لەملاو لا لێمان جێ ئەما\nوەک ئەوەی لە دوای کارەساتێکی سروشتییەوە رودەدات، ئینسانەکان لە کونج و کەلەبەری شارەکەیانەوە سەردەردێنن، هەتاو تەڵ تەڵ دەیدایە کزی، کۆلان عەموود عەموود دەیدایە کزی، شەوان تاریک و بێ ئەستێرە.\nریتمی ژیان وەک ئەوەی لە فیلمی خەیاڵە زانستییەکاندا لە لایەن رۆبۆتێکەوە قورمیشکرابێ و لە ژیانی ( مومو و خەبات لە پێناوی کات) ی "میشێل ئێندێ"دا بەرجەستەدەکرێتەوە، بە خێراییەکی لەرادەبەر تێدەپەڕێ. ئیتر ژنەکانی ئەم مەملەکەتە لە ناو قەسابخانەکانی سەربڕیندا لە هەموو شوێنێکدا سەردەبڕڕان. لە دەوڵەتێکی پۆلیسیدا، هەموو ئینسانەکان دەکرێن بە پۆلیس و لەسەرە درێژەکانی بوون بە پۆلیسدا، لە شار و دێوە، حەشاماتێکی زۆر ڕادەگیرێن.\nکارەساتە سروشتییەکان نەک هەر تەر و وشک دەسووتێنێ، بەڵکو وەک دارەکانی فیلمی "حەکایەتی ئەڵقەکە"ی "جەی ئار ئار تۆڵکین" زمانیان دەپژێ و دەقیژینن و دەترسن بکەونەوە بەردەستی باخەوانە دڵرەقەکان. ئیتر هەڵهاتنی خەلک دەستپێدەکات وبە کۆرەوی نیوان شار و شاخەکانەوە دەبینرێت. سەرما هەلدەکات و سروشت بە هەموو رقێکی خۆیەوە پەلاماردەدات و ئەم مەملەکەتەی سەرما و بەرد لە گرتنێکی دڵرەقانەدا یەخسیردەکات. ئەگەر کانیبالیزم و ونبوونی هەموو پێوەرە ئینسانییەکان لە ئاپۆکالیپسییەکانی ئەدەب و ئایین دا هەمیشە ئامادەیی خۆی هەیە، ئەوا لە سەرما و بەردا بە تەواوی هێزی خۆیەوە، نمایشدەکرێت. لەم حەکایەتانەدا ئینسان دەگەێنرێتە ئاستانەی فەنابوون (یوم الاخر)، بەڵام کەسانێکیش هەن دەبێ بجەنگن و مانایەک لەم کاوسەدا بدۆزنەوە و حورمەتی ئینسانی خۆیان لەدەستنەدەن. ئالێرەوەیە شۆڕش وەک یاخی بوونێکی لە سەرەتاوە تاکگەرایانە و دواتریش دەستە جەمعی دێتە ناو مێشکی ئەو ئینسانانەی کە دووچاری ئەم عەزابە گەورەیە ناو حەکایەتە ئاپۆکالیپسییەکان دەبنەوە.\nلە سەما و بەردا، ئەوە گێرەرەوەی چیرۆکی گەیشتن و دابەزینی شۆڕشگێرەکانە بە شار کە دەداتە شاخ و لەم کەش وهەوا زەهراوی بووەی شارەکاندا ، ئینسانییەتی خۆی دەپارێزێ و جار ناجار، لە ڕێگای نامەی هەندێک لە هاورێکانییەوە بەشێک لە جومگەکانی ژیانی دەمووچاودارانەی ژێر دەسەلاتی (سەرما و بەرد)مان پیشاندەدات.\nدلاوەر قەرەداغی لە سەرما و بەرددا، لە باسکردنی دوایین بەیانییەکانی کۆتری برا گچکەماندا، دەربرینێکی جوان و سادە بۆ ناونیشنای ئەم پۆرترێتە هەڵدەبژیرێ. ئەو بە "دۆکۆمێنتارییەکی شیعری رەش و سپی" ناوی دەبات و منیش زۆر سادە و سووپاسگوزارانە لە دەلاوەری قەرزدەکەم.\nبۆ من، هەموو قەسیدەی (سەرما و بەرد) دۆکۆمێنتارییەکی ڕەش و سپی ناشیرینترین زەمەنەکانی مێژوویەکە کە تا ئیستاش زوقمی ئەم بەستەلەکە و دڵرەقی ژیانی ناو ئەم مەملەکەتە درێژەی هەیە. بەلام لەگەل ئەوەیشی کە دلاوەر وەستایانە هەموو رەگەزەکانی ناو ئاپۆکالیپسێکی سیاسی کە لە یەکەمین وشەکانی دەستپێکی قەسیدەکەوە ئاماژە بە دەرکەوتنەکانی دەکات و بە دەربڕینی: کاتێک شۆڕش کۆتایی هات و ئەو شەوێکیان جلی پێشمەرگایەتی لەبەردەکات و دەداتە شاخ. لە کاتێکی وادا کە یۆتۆپیا دوای سەرکەوتنی شۆرش ، جەماوەرێکی گەورە مەستدەکات ، ئەو نەک هەر پێشبینی هەڵهاتنی خۆری دەسەڵاتێکی دیستۆپی دەکات ، بەلکو لە وێناکردنی بەشێکی گەورەی جومگەکانی ژیانی ناو ئەم دەسەلاتەدا ، وێنە دەگرێت و لە بەئەرشیفکردنی ئەم مێژووەدا لە بواری شیعردا، قەسیدەیەکی جوان دەخوڵقێنێ.\nبەلام هیشتاش هەستدەکەم دڕندەیی زەمەنەکە و کارەساتەکانی ناوی خاوەنی دەنگ و دەمووچاوێکی دیاریکراوی خۆیان نین تا خوێنەر بتۆقێنێت و هەست بە ساردی و گەرمی بێحورمەتییەکانی ئەو زەمەنە بکرێت کە (سەرما و بەرد) دەیەوێ بیگێڕێتەوە.\nقەسیدەی سەرما وبەرد، لە نیشاندانی فیلمێکی دۆکۆمێنتاری ڕەش و سپی دەچێت لە سەر مێژووی زەمەنێکی پڕ لە دڕندەیی، بەڵام بە بێ بوونی هیچ مۆسیقایەک لە باکگراوندی دیمەنەکاندا. ونبوونی دەنگ بە مانای تایبەتی وشەکە، وەک ئەو فیلمانەی لەسەر مەکینەی سینەما کۆنەکان پیشاندەدرێت کە تاکە دەنگێک دەبیسترێت، چکەچکی بەکرەی فیلمهەڵکردنەوەکەیە. وەک نیشاندانی فیلمەکانی ئاوشویتس بە کامێرای ڕەش و سپی کە تیایدا دەمووچاوەکان بە کۆمەڵ دەسووتێنرێن و ئاه و نزوولەیەکێان لێدەرنایەت.\n(ستیڤن سپێڵبێرگ) لە فیلمی "لیستی شیندڵەر"دا، بۆ ئەوەی لەم بێدەنگیی و بێدەمووچاوییەی چۆڵکردنی گەڕەکی جووەکانی یەکێک لە گیتۆکانی کراکۆڤدا لە پۆلۆنیا رزگارمان کات و زەبروزەنگی بەکارهاتووی زەمەنەکە بخاتە دڵی تەماشاچییانی فیلمەکەوە، لە کاتێکدا کە فیلمەکە لە سەرەتاوە تا کۆتایی بە رەش و سپی گیراوە، دیمەنی منداڵێک کە پاڵتۆیەکی سووری لەبەردایە و بۆ کەسێک دەگەرێ، دەخاتە ناو وێنە رەش و سپییەکانی سکێچەکەوە و بینەری فیلم، بیجگە لە منداڵی پالتۆسوور، هەموو ئەو جووڵە بێئەژمارانەی کە لە دیمەندا دەگووزەرێ لە بەرچاویدا وندەبێ و چاوی ئەو جگە لە منداڵی پاڵتۆسوور، ناچێتە سەر هیچ گۆشەیەکی دیکەی ناو دیمەنەکە.\nدلاوەر قەرەداغی لە سەرما وبەردا، بێجگە لە پۆرترێتی کۆتری برا گچکەمان و دوو نامەیەک کە دەکرێ دەنگ و رەنگ بە زەبرو زەنگ و دڕندەیی زەمەنەکە بدات و خوێنەر لە بەرانبەر سەرمای یەکێک لە دەمووچاوەکانی ژێر دەسەلاتی کوردیدا ڕابگرێت، دڕندەییەکانی زەمەنەکە و تووندوتیژی ڕۆژگارەکە لە دەرکەوتنیدا لەسەر دەمووچاوەکان جێناهێڵێ. بۆیەش دەنگ ورەنگ و زەبروزەنگی ڕۆژگاری ئینسانەکانی کۆماری سەرما و بەرد، وەک وێنەیەکی ڕەش و سپی دۆکۆمێنتاری بێدەنگ بەبەرچاوماندا تیدەپەرێ. هەربۆیەش سەرتاپای شیعرەکە لەسەر ریتمێکی ئارام دەچیتە پێشەوە کە خوێنەر لە خوێندنەوی دێرەکانیدا تووشی ماندووبوون و دڵەراوکییەکی دەروونی نابێت. بێگوومان ئەم دەربڕینە گشتیگەرانە نییە و هەندێ شوێنی قەسیدەکە راتدەگریت و جوولەت لێدەبڕێ.\nدیمەنی گۆرانیوتنی ماسییەکانی دەریای ئیژە بۆ منداڵە نووقومبووەکانی کۆچی کوردان، یەکێک لەو دیمەنانەیە کە لە پرسەیەکی ژێر ئاودا، بێ هەناسەدان بۆ ماوەیەکی درێژ ڕاتدەگرێت.\nماسییەکان قوڵپ قوڵپ لەبەرخۆیانەوە\nبە دیارییانەوە گریاون و\nشەڕە ئاویان لەگەل کردوون و\nهەی لێ لێ، هەی لۆلۆیان بۆ گوتوون.\nوەک چۆن لە هەموو حەکایەتە "ئاپۆکالیپس"ەکاندا گروپێک و چەند کەسانێک بەرەنگاربوونەوەیەک نیشاندەدەن، چیرۆکی مەرگی کۆتایی و دووبارە دەستپێکردنەوەیەکی دی سەرهەڵدەدات، بەڵام لە سەرما و بەرددا، ئاماژەیەکی لەم جۆرە بەدی ناکرێت. ئەمە نەک بەداوای ئەلتەرناتیڤکردن لە شاعیر لێکبدرێتەوە، بەڵکو وەک بەشێک و جومگەیەکی سادەی ناو ژیانی ئەم مەملەکەتەی کە دووچاری پەلاماری شۆرش و نەفرەتەکەی دەبێتەوە و بەستەلەکێکی دیستۆپییانە هاولاتیانی ئەم مەملەکەتە لە زستانێک و دڵرەقییەکی گەورەدا رادەگرێت، هاتنەدەرەی ئینساکان لە تاریکی و دووبارەدەستپێکردنەوەیەکی تر، لە سەرما و بەردا ، لە نادیاریدا هێڵراوەتەوە.\nبە جیا لە دەنگێكی یاخی کە دەنگی شاعیر خۆیەتی کە وەک چاوساغێک دەستمان دەگرێت و دەمانباتە ناو ئەم مەلەکەتەوە، خۆڕاپسکادنێکی سروشتی و بەئاگایانە لە بەرانبەر دەسەلاتی مەملەکەتی سەرما و بەردا، لە بێجوولەیەکی تەواونادیارو نەبینراودا، خۆی نمایشدەکات.\n|ئیلیزابێس فۆنسێکاس" لە تۆمارکردنی مێژووی قەرەجەکانی ئەوروپای خۆرهەڵاتدا، لە زمانی یەکێک لە قەرەجەکانی بوڵگاریاوە، دەربڕینێک وەردەگرێت و دەبێتە ناونیشانی کتێبە بەناوبانگەکەی. ئەو دەنووسێ: کاتێک ماڵەکەم جێهێشت، پیرەی ناو ماڵ دەستی گرتم و پییوتم: تۆیەک کە مێژووی ئێمە دەنووسیتەوە، دەمەوێت ئەم قسەیەم بۆ تۆمار بکەیت. بە پێوە بمنێژە، ئاخر هەموو تەمەنم لەسەر چۆک بووم!"\nئەم دەربڕینە غەمناکە کە فرمێسکی لێ دەڕژێ ، هاوکات ئاماژەی ملنەدانە بە ژێردەستەییەکی مێژوویی کە تیایدا قەرەجی تیا دەخرێتە سەرچۆک، بەڵام لە مەرگیدا دەیەوێ ئازاد بێت وبە پێوە بێت."\nلە قەسیدەی( سەرما و بەرد)دا، هێندە چاولەسەر ناشتنی دار و عەمود و باخچە و ئینسانەکانی ناو مەملەکەتی شۆڕشگێرە دابەزیوەکانە لە شاخە و بۆ شار کە بە لەسەرچۆکبوونەوە دەخرێنە گۆڕ، فرسەتی بینینی ناشتنی ئەو تەرمانەی دی نییە کە ناتوانرێت لە گۆرەکانیاندا رایانکێشن و بە ڕاوەستاوی و بە پێوە نەبن، چاویان لێکنانێن.\nبەلام کاتێکیش دەگەینە کۆتایی قەسیدەکە، هەستدەکرێت، وەرزی دەستپێکردنی سەرما، لە سەرەتای خۆیدایە و دەکرێ ئەم خۆڕاچلەکاندنەی کۆمەلگا، لە بەرگی کچێکی پاڵتۆسووری دەمووچاودیاری شاردا، یان لە سەفەری لووتێکی بڕاوی ناو کۆلاندا ، یان شیعاری نووسراوی سەردیواری کارگەی جگەرەدا، بەستەڵەکی ئەم وەرزە دڵڕەقە هێندە دی ساردتر نەکات.\nکۆتایی قەسیدەی سەرما وبەرد، لەوە دەچێت، سەرەتایەک بێت لە کۆتایدا. بۆیە دەکرێ وەک چۆن سەرەتای یۆتۆپیای کۆتاییهاتنی شۆڕش بە "شەوە"یەکی سیاسی دەستپیدەکات، هەر ئاواش کۆتایی قەسیدەکە، سەرەتای یۆتۆپیایەکی دیکە بێت کە کۆمەڵگای کوردی قەت نەیتوانیوە، ناوێکی بۆ بدۆزێتەوە.\n1 زرنگانەوەیەکی دوورەدەست لە ناو دێرەکانی "شیرم بە تووتک حەڵال بێ"وە\n2 کۆرۆنا و ئەدرێسی ماڵەکەت دۆخی سوید


دەروونناسیی مناڵان (٦) - قەڵەم\nدەروونناسیی مناڵان (٦)\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 20 تیر 1400 17:10\nهاوبەشکردنی کەسێکی تر لە حەز و سەرنجەکاندا هەنگاوێکی گرینگی گەشە و پێشکەوتنە. ئەمە نیشانەیێکی ئاشکرایە و پێمان دەڵێت کە مناڵ لە وەزعیەتی دەروونی مرۆڤەکانی تر بە ئاگایە. باسکردن لە حەزەکان و راکێشانی سەرنجەکان بەرەو لای شتەکانی جێگەی حەزمان، جۆرێک لە پەیوەندی سازکردن وئەزموونکردنە لەگەڵ یەکترە.\nدەروونناسی مناڵان (٦)\nلە سویدییەوە: رەسول سەفەریانی\nمناڵ هاوکات کە سەیری کرداری مرۆڤەکانی تر دەکات، لە بارەی پێوەندی هۆکارە دەروونناسییەکانیش، واتە رەبتی هۆکاری دەروونیی رەفتارەکان شت فێر دەبێت. توانای ئەوەی کە رەفتارو کرداری کەسانی تر لاسایی بکەیتەوە لە مرۆڤدا ئەبێتە هۆی دروستبوونی "وەک من"، یان لە من چوون. سیستەمی عەسەبی ئاوێنەیی و سێستەمە هاوتاکانی نێو مێشک تەنیا حەرەکات و کردارێک کە بە چاودەبینرێت پێکەوە وەسڵ ناکات، بەڵکو ئەم ئیتسالاتەش دروست دەکات کە دەڵێت "ئەوەی هەستی پێدەکەم، ئەوەیە کە دەیبینم". وا دیارە مناڵی ورد وای دادەنێت کە مرۆڤ هەدەفی لەکردارەکانی هەیە. کاتێ مناڵێک تێدەگات لە ئامانجی کەسێک، هەوڵ ئەدات رەفتارەکەی تەقلید بکات، تەنانەت ئەگەر لەو کارەشدا سەرکەوتوو نەبێت. نمونەی ئەوەیش تاقیکردنەوەیێک بوو کە پێشتر باسمان لێکرد ئەویش هەوڵی مناڵەکەیە بۆ ئەوەی ملوانکە مورووەکە بخاتە نێو ئەو قوتوەوە کە کابراکە نەیتوانیبوو بیکات. مناڵ هەروەها دەتوانێت بە گوێرەی بارودۆخ و شوێنی ئەنجامدان بە شێوەیێکی هەڵبژاردە و تایبەت، لاسایی بکاتەوە. لە خوێندنەوەیێکی بەناوبانگ کە ئەنجامدراوە، مناڵان سەیری گەورەساڵانێکیان کردووە کە کارگەلێکیان ئەنجامداوە کە ئەو مناڵانە پێشتر قەت نەیانبینیبوو. ئەم مناڵانەیان دانا لە بەردەم چەند گەورەساڵ دا کە مێزێکی دار لەبەردەمیانا بوو. لەسەر مێزەکە سەفحەیێکی تیا بوو کە دوگمەی کۆمەڵێک گڵۆپی لەسەر بوو. گەورەکان بە جێگەی ئەوەی بە دەست گڵۆپەکان هەڵبکەن، دائەنەوانەوە و بە ناوچاویان دوگمەی گڵۆپەکانیان هەڵدەکرد. دواتر کە مناڵەکانیان بردە بەردەم پانێلەکە (سەفحەی کلیلی گلۆپەکان) هەموویان هەوڵیاندەدا کە دانەونەوە و بەسەریان گڵۆپەکان هەڵکەن. بەڵام هاوکات بەشێک لە مناڵەکان کە لەلای گەورەساڵێک دانرابوون کە دەستەکانی بە قوماشێک داپۆشرابوو و بە سەریش گلۆپەکانی هەڵنەکردبوو، ئەم مناڵانە ئیتر هەوڵیان نەدابوو بە سەر ئیش بە پانێلەکە بکەن، بەڵکو بە دەست بە پانێلەکە یاریان کردبوو و لامپەکانیان هەڵکردبوو. ئەم ئەزمونانە و ئەزمونەکانی تر ئاماژە بەوە دەدات کە مناڵانی ساواش پێش گەیشتن بە ئاستی فێربوونی زبانیش دەتوانن لە نەتیجەی دەروونناسانەی ئامانجەکان تێبگەن.\nئەم چەشنە تاقیکردنەوانە ئەوەمان بۆ دەردەخات مناڵانی ساوا دەتوانن قەست و مەبەستی مرۆڤەکان لە کارەکانیان بخوێننەوە، جا بۆیە ئەوانیش لاسایی کردنەوەکەیان لە رووی مەبەستەکەی بەرانبەرەکەیان ئەنجام دەدەن. مناڵانی ساوا تەنانەت دەتوانن فەرق و جیاوازی دابنێن لە نێوان کارێک کە بە ئەنقەست دەکرێت لەگەڵ کردارێک کە بێ مەبەستە. ئەوان تەنیا لە کار و کردارێک تەقلید دەکەن کە قەست و مەبەستی تێدا بووبێت. بۆیە دەتوانن جیاوازی دابنێن لە نێوان ئەو کەسەی کە دەیەوێت ئەسبابی یارێێک لە قوتوەکە بۆ ئەوان دەربێرێت، بەڵام بۆی دەرنایەت، لەگەڵ ئەوکەسەی کە کەرەسەی یاریەکە دەردێنێت بەڵام بۆ مناڵەکە نێیە. یانی مەبەستەکان دەخوێننەوە. ئەمە ئاماژەیە بە تێگەیشتن لە وەزعیەتی شاراوەی ئەو رۆحییە کە کرداری گەورەکان دەخاتە ژێر کارکردی خۆیەوە. مناڵەکە لە هەر دوو حاڵەتی تاقیکردنەوەکەدا کەرەسەی یارییەکەی پێ نادرێت، بەڵام لەو حاڵەتەدا کە کابرا خۆی پێینادات مناڵەکە زۆرتر خۆی دەکێشێت بۆ وەسیلەی کایەکە و زۆرتر نائومیدانە و بێ دەسەڵات دەگری و دەکوتێت بە مێزەکەی بەردەمیدا، لە چاو ئەو حاڵەتەی کە کابرا بۆی دەرنەهاتووە. ئەمە نیشانی دەدات کە لە مناڵاندا بەشی ناسینەوەی هۆ رەوانییەکانی کردارەکان لە حاڵی گەشەکردندایە. ئەوەی کە مناڵ بتوانێت قەست و مەبەستی مرۆڤەکان بخوێنێتەوە زۆر گرینگە بۆ فێربوونێکی کاریگەر و چالاک لە مناڵدا. ئەگەر مناڵ تەنیا تەقلیدی کردار و رەفتارە عەمدییەکانی گەورەکان بکا دەبێتە هۆی ئەوەی لەباری کلتورییەوە زۆر شتی بەنرخ و مانادار لە خۆیدا کۆبکاتەوە و فێریان بێت.\nسەرنجی هاوبەش (دابەشکراو)\nتاقیکردنەوەکان لەسەر تەقلید نیشانیداوە کە مناڵانی کۆرپە "زەین کوێر" نین، واتە وا نین وەزعییەتی رۆحیی ئینسانەکان نەبینن. مەبەستمان ئەوەیە کە بە نیسبەت بارودۆخی مرۆڤەکانەوە کوێر نین و دەیبینن. ئەوان زۆریش بێخەبەر و نائاگا نین لە هۆ دەرونییەکانی رەفتار و کردارەکانی مرۆڤەکان. هەر چەند بڕێک لە پسپۆڕان و پشکنینکاران ئەم باسە دەخەنە ژێر پرسیار، بەڵام مناڵانی ساوا لە تاقیکردنەوەدا وایان پیشانداوە توانای بەدەروونی کردنیان هەیە، یانی ئەو بە ئاگایە لەوەی کە رەفتاری مرۆڤەکانی تر هۆی دەروونی هەیە. ئەوان ئەو کردارانە بە کرداری ئەنقەست لێکدەدەنەوە. مناڵ هەر لە تەمەنی ساواییەوە سەیری نیگاکانی مرۆڤەکان دەکات و بەدوایا دەچێت. وادیارە کە مناڵانی ساوا بە ئاگان لەوەی کە گەورەکان سەیری شتەکان دەکەن بۆ ئەوە زانیاری و تێگەیشتنی لێ وەربگرن. مناڵانێک کە کەوتوونەتە گاوەڵکێ، کاتێک دەبینن گەورەیێک سەیری شتێک دەکات کە لە مناڵەکەوە دیار نییە، هەوڵ ئەدەن بە گاوەڵکێ شوێنی خویان وا بگۆڕن کە چاویان لەو شتە بێت وا گەورەکە سەیری دەکات. لە تەمەنی ١٠-٨ مانگیدا کاتێ هێشتا مناڵەکە ناتوانێت قسە بکات هەوڵ ئەدات بە ئاماژە سەرنجی گەورەکان بۆ لای ئەو شتە وا خۆی حەزی لێیەتی، رابکێشێت. ئەم ئاماژە بە دوو مەبەست ئەنجام دەدرێت. یەکەم بۆ شتێکە کە مناڵەکە حەزی لێیەتی و داوای دەکات، دووهەم بۆ ئەوەیە بەم شێوە سەرنجی کەسانی تر بۆ ئەو شتەی خۆی پیخۆشە رابکێشێت و، بەم شێوە ئەوان لەو شتە ئاگادار دەکاتەوە. جۆری دووهەمی ئاماژەکان کە لە تەمەنی ١٠ مانگ و سەرووتر زیاد دەکات و عادی دەبێت بە مەبەستی تەئسیردانان لە سەر باری نەفسی و دەروونی مرۆڤەکانی تر ئەنجام دەدرێت. سەرنجراکێش ئەوەیە کە نەبوونی ئەم توانا لە مناڵدا نیشانەیێکی زوودەرکەوتووی ریسکی ئاوتیسمە.\nهاوبەشکردنی کەسێکی تر لە حەز و سەرنجەکاندا هەنگاوێکی گرینگی گەشە و پێشکەوتنە. ئەمە نیشانەیێکی ئاشکرایە و پێمان دەڵێت کە مناڵ لە وەزعیەتی دەروونی مرۆڤەکانی تر بە ئاگایە. باسکردن لە حەزەکان و راکێشانی سەرنجەکان بەرەو لای شتەکانی جێگەی حەزمان، جۆرێک لە پەیوەندی سازکردن وئەزموونکردنە لەگەڵ یەکترە. کاتێک مناڵێک ئاماژە بە شتێک دەکات و هەوڵ ئەدات سەرنجی کەسێکی تر رابکێشێت، ئەمە یانی مناڵەکە بە شێوەیێک قسە لە باری نەفسی خۆی بۆ ئەوکەسەی تر دەکات. ئەو دەڵێت من حەزم لەو شتەیە. واتە مناڵەکە بەم شێوە پیشانی دەدات کە بە ئاگایە لە نۆرمە رەفتارییەکان. وەک وایە بڵێت "ئەم جۆرە شتانە کە من حەزم لێیەتی لەو شتانەیە ئێمە گشتمان لە باری رەوانیەوە پێمان خۆشە، لەبەر ئەوەی هەموومان سەر بە گرۆپێکین."\nهەن کەسانێک کە تەنانەت دەڵێن باسکردن لە سەرنج و حەزەکان بۆ کەسی تر بناخەی "فێر بوون و راهێنانە" (تعلیم و تربیت) یانی سیستەمێکی کۆمەڵایەتیە بۆ فێر بوون کە زانیارییە کلتورییەکان دەگوازێتەوە. کاتێک گەورەساڵێک و مناڵێک سەرنجی یەک بۆلای شتێک رادەکێشن، بەم شێوە پەیوەندیێکی دوولایەنە لە نێوان ئەو دوو کەسەدا لە سەر ئەو بابەتە دروست دەبێت. لەو پەیوەندییە دوولایەنەدا زانیاری لەسەر ئەو شتە لە گەورەکەوە دەگوازرێتەوە بۆ مناڵەکە. ئەمە نمونەیێکی کردارییە لە ئەو شتەی کە باسمانکرد، واتە هۆشیار بوون و رەفتاری گونجاو و چاوەڕوانکراو لەگەڵ مناڵ کردن. بەم شێوە پەیوەندییە دوو لایەنەکە کە هەلی فێربوون دەرەخسێنێت، دەسپێدەکات. مناڵەکە عەلاقە بۆ شتێک پیشان دەدات و گەورەکە وەڵامی ئەو حەزەی مناڵەکەدەداتەوە. ئەوەی زۆر گرینگە کە دەسپێکی پەیوەندییە دوولایەنەکەمان بە شتێکەوە بێت کە مناڵەکە حەزی لێیەتی لەبەر ئەوەی ئەم حەزە کارئاسانی بۆ فێربوونی مناڵەکە بە شێوەیێکی کاریگەر دەکات. کەسێکی داهێنەر و زیرەک ئەتوانێت بارودۆخەکە وەها برەخسێنێت کە مناڵان بە تەمەنی جوراوجورەوە حەز و خولیا پیشان بدەن بۆ ئەو شتەی کە ئەو دەیەوێت. بەم کارە فێرکارییەکە لەسەر بناخەی "یاری سەنتەری" (بازی محوری) دادەمەزرێت و دەتوانێت زۆر بەهێز بێت. کەرەسەی یاری نوێ و شتی تازە هەمیشە سەرنجراکێش و خۆشە بۆ مناڵ. زۆر شتیش هەیە کە تەنانەت لە لای گەورەکانیش هەمیشە سەرنجراکێشە و حەزیان لییەتی، ئەمانە بۆ مناڵانیش خۆشە و سەرنجی ئەدەن (وەک موبایل و سویچی یان کلیلی ئوتوموبیل).\nلە رێگەی تاقیکردنەوەی جۆراوجۆروەوە تواندراوە بیسەلمێنن کە مناڵ خاوەن تێگەیشتنە لەسەر باری دەروونی مرۆڤەکانی تر و هەروەها خوێندنەوەی هەیە لە گەورەکان و مناڵانی تریش، کاتێک کە لە دوی نیشانە دەگەرێت بۆ زانینی رەتفێعلیان لە بەرانبەر شت یان دیاردەی نوێدا. ئەم دیاردە سەلمێندراوە بە "سەرچاوەی کۆمەڵایەتی" (مرجع اجتماعی) ناوزەد دەکرێت. لە چەندین تاقیکردنەوە لەسەر ئەم بابەتە بەڕێوەبەرانی تاقیکردنەوەکە لە روبۆتی "مایکی جادوگەر" ( Magic Maik) کەلکیان وەرگرت. بە دایکەکانیان وت کە بۆ پیشاندانی ترس و خۆشی لە وشەگەلێک کەڵک وەربگرن کە زۆر لە رواڵەتدا لەیەک نزیک بن و لەیەک بچن بۆ ئەوەی وشەکە لە لای مناڵەکە نامۆ بێت. بە دایەکانیان وت بۆ ترس بڵێن "چ دڵتۆقێنە" و بۆ خۆشی بڵێن " چ دڵرفێنە"، بۆ ئەوەی تاقیکاران بتوانن تێگەیشتنی مناڵەکان لە رەتفێعلی دایکەکانەوە ببینن و هەڵیسەنگێنن. بە دایکەکانیان وت ئەتوانن لەگەڵ دەرکەوتنی رۆبۆتەکەوە رەتفێعلی خۆیان پیشان بدەن و تۆنی دەنگیان بە گوێرەی ترس یان خۆشی بگونجێنن. کاتێ دایکەکان بە بینینی روباتەکە ترس و داچڵەکاندنیان لە خۆ پیشاندا و وشەی دڵتۆقێنیان بەکار هێنا، مناڵەکەش ترسا و نەیوێرا بچێت بۆ لای روباتەکە. بەڵام کاتێ دایکەکە بە خۆشی یان بە شێوەی خەمساردی و بێهەستانە روانییە رۆبۆتەکە، مناڵەکە لە هەر دوو حاڵەتدا وەک یەک رەفتاری کرد و چوو بۆلای رۆبۆتەکە و یاری پێکرد.\nیەکێک لە خوێندنەوە هەرە ناسراوەکان لە سەر "سەرچاوەی کۆمەڵایەتی" دەروونناسی مناڵان لە دەیەی ١٩٦٠ دا دەستی پێکرد و ناسراوە بە "بینایی لێژدار" کە وێنەکەی دەبینن لە لاپەڕەکەی تردا. لەم خوێندنەوەدا مناڵێک کە دەتوانێت گاوەڵکێ بکات، دەیخەنە سەر مێزێک کە بە رەش وسپی تەرحێکی چوارخانەی شەترەنجی کێشراوە و رووەکەی بە وەرەقێکی شوشەی پلاستیکی داپۆشراوە کە شوشەکە بڕێک لە لێوارەکانی مێزەکە دەرچووە. بۆ ئەوەی قوول بینی دیدی مناڵەکە تووشی هەڵە بکەن، چوارخانە رەش و سپیەکە بە قەست وا دروستکراوە کە ئەندازەکەیان دەگۆردرا و یەکسان نەبوون، ئەم حاڵەتە هەستێکی وا دەبەخشی بە مناڵەکە کە لەپڕدا خۆی لە لێوار و کۆتای مێزەکەدا دەبینی. چوارخانەکە تەنانەت لەسەر عەرزەکەش دەبیندرێت. مناڵە گاوەڵکێکەرەکە کە دەگاتە لێواری مێزەکە سەیری دایکی دەکات، ئەگەر دایکەکە ترسی پیشان بدایەت ئەوا زۆربەی مناڵەکان ئیتر رادەوەستان و نەدەهاتنە پێشەوە.\nدەروونناسی مناڵان (٨)\nدەروونناسیی منالان (٥)


نیشانی "لاوی کورد" ڕوونوێنی کرا\nتاريخ: ۱۳۹۶ جمعه ۱۲ خرداد ساعت ۱۲:۵۷ بازدید: 428 نظرات: 0 کد مطلب: 3918\nڕێوڕەسمی ڕێز گرتن له لاوانی ساڵی کوردستان له شاری سنه و به به‌شداری به‌رپرسانی پارێزگاکه به‌ڕێوه چوو.\nبه ڕاپۆرتی هاژە بە گێڕانەوە لە مێهر، عه‌بدول محه‌مه‌د زاهدی له ڕێوڕەسمی ڕێزگرتن لە لاوانی سەرکەوتووی کورد لە بوارە جیاوازەکان، وتی: ته‌نیا ڕێز گرتن له لاوان به‌س نییه و ئێمه ده‌بێت له دوای دۆزینه‌وه‌ی لێهاتووی و به‌هره نوێکان بین.\nئه‌و زیادی کرد: گه‌وره‌ترین سه‌رمایه‌ی هه‌ر کۆمه‌ڵگایه‌ک مرۆڤه‌کانی ئه‌و کۆمه‌ڵگایه‌ن و ئه‌گه‌ر به‌هره‌کانی نه‌دۆزرێته‌وه به خه‌سار ده‌چێت.\nپارێزگاری کوردستان وتی: گۆڕانکاری له کۆمه‌ڵگا به بێ به‌شداری هێزی لاوه‌کان ئیمکانی نییه، بۆیه ده‌بێت ئاوڕی زۆر له داواکارییه‌کانی ئه‌وان بده‌ینه‌وه.\nئه‌و جه‌ختی کرد: لاوه‌کان به هۆی ئه‌و سروشته پڕ له وزه‌ی که هه‌یانه به‌رده‌وام له دوای ئه‌وه‌ن که ریسک بکه‌ن و کاری نوێ تاقی بکه‌نه‌وه و ئه‌مه‌ش باشترین ده‌رفه‌ت بۆ پێشکه‌وتنه، هه‌ڵبه‌ت ئه‌م ڕیسک کردنه ده‌بێت له ڕێگه‌ی ته‌ندروستدا بێت تاکوو وزه‌ی لاوان به فیڕۆ نه‌چێت و هه‌ست به به‌رپرسیاریه‌تی له پێناو کۆمه‌ڵگاکه‌ی خۆیان بکه‌ن.\nشایانی باسه له‌م ڕێوڕەسمەدا له ۱۴ لاوی کوردستان ڕێز گیرا و نیشانی"لاوی کورد"یان پێشکه‌ش کرا. هه‌روه‌ها له کۆتایی ئه‌م فستیڤاڵه په‌رده له سه‌ر نیشانی لاوی کورد لابرا و بڕیار وایه که ئه‌م فستیڤاڵه هه‌موو ساڵێک درێژه‌ی هه‌بێت.\nبرچسب ها: سنه, لاوی کورد, هاژه, ڕوونوێنی


وەستا گیان موستەقبەلت فەوتاوە..\nسەدان ساڵە بە گوێی ڕۆڵەی کورد دا دەخوێنرێت: ڕۆڵە بخوێنە! ڕۆڵە زانا بە! ڕۆڵە فێر ببە! بخوێنە چونکە خوێندن بۆ دەفعی تیری دوژمنتان، هەر وەکوو قەڵغانە بۆتان! ڕۆڵە بخوێنن چونکە تەنها خوێندەوارییە چارەی گشت دەردان دەکات! ڕۆڵە ئەگەر بتخوێندبا، زاناو زیرەک و دانا دەردەچوویت، نەک وەک ئێستا دەسوپێ سپی و هیچ نەزان و دواکەوتوو!\nئەرێ هەر بەڕاست وایە؟ ئەگەر وایە ئەدی بۆچ کەسێ، دەزگەیەک، وەزارەتێک، کابینەیەک، تەنانەت حیزب و حیزبۆکەو ڕێکخراوو سەندیکایەکیش، ئیشی ناکەوێتە ئەو هەمووە قەڵغانە؟! بۆچی بۆ چارەی هیچ دەردێکمان، کە بەهەزارانن، پەنا بۆ ئەو دەرمان و چارەسەرە نەبرا؟! ئەدی بۆچی کاتێ کە بە پرۆژەو پێشنیازو دوو قسەی مەعقوولەوە ڕوو لەهەر حکومەت و حیزب و دەستەو ڕێکخراوێک دەکەیت، دەست وپێ سپی و نەزان و مێشک چەقبەستووەکانیان بلاک لیستت دەکەن و ڕیگریت لێ دەکەن، دەرگەو پەنجەرەکانیشت بەڕوودا دادەخەن!؟\nکە چاوێک بە مێژوودا دەخشێنیتەوە، بۆت دەردەکەوێت پیاهەڵدانی خوێندەواری و زانایی و دانایی لە ئەدەبیاتماندا، تەنها زادەی لێکدانەوەی چەند تاکە کەسێکی پەراوێزخراوو نەفرەت لێکراوی کۆمەڵگە داخراوە چەقبەستووەکەمان بووە، نەک بەرهەمی زەرورەت و ناچارییەکی مێژوویی! خواست و دەردەدڵی شاعیرە داماوو لەبرسا مردووە بێ جێ وڕییەکانمان بووە، نەک دەرهاویشتەی ئیرادەیەکی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی مێژووکردی بە بنەماو بە پلان و ڕاستگۆو بەردەوام! هەوڵی بڵاوکردنەوەی خوێندەواری و ڕۆشنکردنەوەی هزر و زەین و دڵ و دەروونی ڕۆڵەکانی میللەت، تەنیا سەرچڵی و موغامەرەیەکی تاکە کەسی بووەو تا ڕادەیەکیش جۆرێک بووە لە کاردانەوەیەکی رەمزیی واتادار لە بەرامبەر هەلومەرجی سەخت و نا ئینسانیی سیستمە کۆنە پەرستە دەرەبەگییەکەی وڵاتی کوردەواری. لەوە بەدواش، هیچ کاتێک و لە هیچ قۆناغێکدا هاندانی خوێندەواری و زانیین لەناو ڕۆڵەکانی میللەتدا، لەوە تێپەڕی نەکردووە کە تەقەلایەکە بۆ مسۆگەرکردنی وەزیفەیەکی هەمیشەیی حکومەتی، کە مووچەی خانەنشینییەکەی مسۆگەرە! ڕۆڵە هەزارجار پێمان گوتی: شەهادەیەک بێنە با دواڕۆژ تەقاعودییەکت هەبێ و موحتاجی دەسی ئەم وئەو نەبیت!\nبیهێنە بەر چاوی خۆت: هەموو مەبەست و ئامانجێک لە خوێندەواری و زانست و زانیین کورت بکرێتەوە لە کورسییەکی ڕەق وتەق و مێزێکی شڕی فەرمانگەیەکی حکومی کە 30 ساڵە لە خانوویەکی کرێدایە!! کارەساتە هەموو پاشەڕۆژ و ئایندەو هیواو ئاواتەکانی مرۆڤی "خوێندەوار" کورتبکرێنەوە لە چاوەڕوانیی خانەنشینییەکی مسۆگەری پاش 40 ساڵ خزمەتی گشتی!!\nبایەخ و گرنگیی خوێندەواری و زانست و زانین و ڕۆشنفکری لەناو ئێمەدا، هەرگیز لەو زەلکاوە نەپەڕیوەتەوەو پێ ناچێ بەم زووانەش لێی بپەڕێتەوەو جێگەو پێگەی شایستەی خۆی پێ بدرێتەوە!\nحەزرەتی نالی، تا سەری خۆی هەڵنەگرت و وڵاتی جێنەهێشت، نەک هەر ناوو ناوبانگی نەبوو، بگرە دنیایەک داخ وئازاریان پێ چەشت! پاش ئەوەی لە غوربەت سەری نایەوەو گۆڕ غەریب بوو، ئینجا کەوتنە پیا هە‌ڵدان و مەدح وسەنای!\nحەزرەتی مەحوی، لە داخی کۆمەڵگەو سیستم و داب ونەریت، چووە خەڵوەتێکی ئەبەدییەوە! دەیان ساڵ پاش کۆچی دوایی پڕ لە حەسرەت و ناڵەی دادو بێدادی، کەوتەوە بەر دیدو هزری خانەوادەیەکی خامەدارو خەمخۆری ئەدەب و شکۆو ڕێزی شایستەیان بۆ گێرایەوە!\nقانیع هەموو ژیانی بە دەردەسەری بردەسەر! کە مردیش لەوپەڕێ کوێرەوەری و نەداریدا بوو. چەندین ساڵ دواتر، شیعرەکانی لەسەر زاری زارۆکی کورد دەگوترانەوەو هانی دەدان بۆ خوێندەواری ! کام خوێندەواری گەورەم قانع!؟ ئەو خوێندەوارییەی خۆتی کردە قوربانی!؟\nنەجمەدین مەلایەک کە لە کەشتیی نووحەکەیدا هەزاران ڕۆڵەی فێری خوێندن و نووسین کردو بەهەزاران دەسنووسی کوردیی لەفەوتان ڕزگارکرد، تا لە ژیاندا بوو لە وەڵامی بەردەفڕکێێ نەیارانیدا هاواری دەکرد: ئەمە میللەتە یاخود عیللەتە!؟ چارەنووسیشی ئەوەند تراژیدی بوو کە ئینسان دڵی نایهێنێ بیگێڕێتەوە: لە پاش چەند ڕۆژ لە مردنی، لەناو کەشتیی نووحەکەیدا، جەستەی لەتوپەتکراوی دۆزرایەوە پشیلە خواردبووی! پاش چەندین ساڵیش شارێک بە پیرو لاوییەوە، بە ژن و پیاوییەوە، لە ڕێوڕەسمێکی کەم وێنەدا، ئێسکوپروسکیان گواستەوە بۆ سەر شاخی ئەزمڕ!\nئەوانە تەنها نموونەی دەیان ڕابەری خوێندەوارو ڕۆشنبیری کۆمەڵگەی ئێمەن ، کە بە ئێستایشەوە ژیان و چارەنووسیان لەوە باشتر نەبووەو نیەو پێ ناچێ بشبێ! دوایین نموونەی بەردەسوچاویش پرۆسەی پێکهێنانی حکومەت و هاتوچۆی ئاشکراو نهێنیی نێوانی حیزب و حیزبۆکەکانە! وا چەندین مانگە ئەم دێ و ئەو دەچێ! ئەو لووتەلایە و ئەمیان هەڵدەچێ! ئەو دێتە پێشێ و ئەم ناز دەکێشێ! کەچی تا ئەمڕۆ کەسێ بیری لەوە نەکردەوە بۆ جارێکیش بێ پرس وڕایەک بەم هەمووە زاناو پسپۆرو ئەکادیمی و نووسەرو خوێندەوارەی دەرەوی بازنەی حیزب بکەن! بۆ تەنها جارێکیش نەمانبینی حیزب و سەرکردەو وەزیرێک، پەنا بۆ دەرمانی هەزار دەردە ببات! لە گەرمەی گەمارۆو تیر باران و دەست نانە بینماندا، کەسێ خەیاڵی ئەوەی نەکرد ئەو قەڵغانە بداتە بەر تیری دوژمنان!\nئەو منداڵە شاگرد فیتەرە ناهەقی نەبوو، کە بە دوو خولەک سەری پاتریی ئۆتۆمبیلەکەمی لاداو بەستییەوە، داوای 10 هەزار دیناری لێکردم، کە پێم گوت: ڕۆڵە 10 هەزار زۆر نیە !؟ گوتی : نەخێر زۆر نیە! گوتم: من مامۆستای زانکۆم و بە دوو سەعات وانە گوتنەوە ئەو 10 هەزارەم پێ دەدەن! گوتی: ئینجا "وەستا گیان" کێ وتی شەهادە بێنیت و موستەقبەلی خۆت بفەوتێنیت!؟


١- سعودیە ساڵی 2018 نزیکەی 68 ملیار $ی لە بەرگریی سەرفکرد. دوای ئەمریکا و چاینا گەورەترین بودجەیە. تڕامپ پێناچێ بیەوێ هێرشبکاتە سەر ئێران، شەڕ لەپێش هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی خزمەتی ناکا. پڕۆکسییەکانی ئێران تا ئێستا نەبونەتە هەڕەشەی جدیی لەسەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا...٢- سعودیە دەزانێ شەڕ ماڵوێرانییە، دو هێرشی موشەکیی ئێران بۆ سەر کێڵگە نەوتییەکان بەتەواوی ئابوریی ئەو وڵاتە دەڕوخێنن. سعودیە بەو هەمو بودجە زەبەلاحەوە نەیتوانیوە کێڵگەکانی نەوتی بپارێزێت کە رۆحی ئابوریی ئەو وڵاتەن. بە هەمان شێوە، حکومەتی هەرێم بودجەیەکی زۆری لە پێشمەرگە سەرفکردوە\n٣- فەندی نێودەوڵەتیی و پشتیوانیی زۆریش کراون، کەچی هێزێکە هێشتا نەبۆتە میلیشیایەکی بەهێزیش چ جای ئەوەی نیشتیمانیی بێ، لە جینۆسایدی ئێزدییەکانیش دەرکەوت ئەو هێزە ناتوانێت پارێزەری هیچ هەڕەشەیەکی جدیی بێت. نە بودجەی زەبەلاح، نە رێتەریکی بێتام، ناتوانن سوپای نیشتمانیی دروستبکەن.\n٤- سوپا پێویستیی بە گوتارێک/ئایدیۆلۆژیایەکی نیشتیمانیی هەیە کە لەسەری پەروەردە بکرێت و بزانێت بۆچی چەکی هەڵگرتوە. دەبێت سوپا بڕوای بەوە بێت بەرژەوەندییە باڵاکانی نەتەوە و خاک دەپارێزێت نەک هی بنەماڵە و حیزبەکان. پێشمەرگە ئەو ئامانجەی دەمێکە لەدەستداوە کە بۆی دروستبوە.٥- بەرپرسانی کوردستان باسی هەڕەشەی جدیی دەکەن، کەچی پێمانناڵێن چۆن روبەڕوی ئەو هەڕەشانە دەبنەوە لەکاتێکدا ئابورییەکەی لەلایەن تورکیاوە هەرکاتێک دەکرێت وێران بکرێت و بۆتە بارمتەیەک، سوپاکەشی لاوازترین و گەندەڵ وەک زۆربەی میلیشیاکانی عێڕاق، بێ هەبونی هیچ پەروەردەیەکی نیشتیمانییشە.\n٦- هەر رۆژ عێڕاق لای ئەمریکا و ئەوڕوپا گرنگتر دەبێت، لە ٢٠١٧ەشەوە دوای شکستی ریفراندۆم دەبوایە بەرپرسانی هەرێم بیانزانیبوایە کە هەرێم چیتر هەرێمی دوای ٢٠٠٣ نییە کە ئەمریکا و ئەوڕوپا پشتیوانیی لە رادەبەدەریان دەکرد. ئەمریکاش ناتوانێت بەردەوام بێت لە پشتیوانیکردن بێ ئەنجامی باش.\n٧- بەرپرسانی حکومەتی هەرێم نزیکەی سێ ساڵە سەردانی ئەمریکایان نەکردوە، مەگەر بۆ گەشت و گەشتیاریی نەبێت، واتا رونە ئەمریکا وەک جاران هەرێم نابینێت.. لەو دۆخەدا، حکومەتی هەرێم و بەرپرسانی هیچ وەڵامێکیان پێنییە بۆ وڵاتییان کە ئەگەر هەرێم توشی هەڕەشەیەکی تر بویەوە، وەک داعش >>>>\n٨- چۆن دەمانپارێزن لەکاتێکدا پێشمەرگە ناکارایە، ئابوریی هەرێمیش لە هەر رۆژێك زیاتر ئەگەری داڕوخانی هەیە بە هۆی قەرزەکان، گەندەڵیی، بەبارمتەبونی لەلایەن تورکیاوە، رێکنەکەوتن لەگەڵ بەغداد و تاک-سەرچاوەیی دارایی هەرێم. حوکمڕانیی باش و سوپای نیشتیمانیی بە عەقڵییەتی خێڵ دروستنابن.\nكورد باجی كەباب ئەدات\nله‌به‌رامبه‌ر هاوسه‌رۆكه‌كانی یه‌كێتیدا ..!


ئەمریکایێ 2 کاروانێن لەشکری شاندن رۆژئاڤا کوردستانێ - دارکا مازی\nئەمریکایێ 2 کاروانێن لەشکری شاندن رۆژئاڤا کوردستانێ\nھاتە راگھاندن کو ھەڤپەیمانیا ناڤدەولەتی یا دژی داعشێ کو ئەمریکا پێشەنگیا وێ دکەت، ب دو کاروانێن جودا 59 بارهەلگرێن هاریکاریێن لەشکەری و لۆژیستیکی دەرباسی رۆژئاڤایێ کوردستانێ کرن. ھەروھا ل گۆری زانیاریان، ب رێیا ھەلیکۆپتەران 200 لەشکەرێن ئەمریکی ژی ل باژارێ حەسەکێ یێ رۆژئاڤایێ کوردستانێ ھاتنە داخستن.\nل گۆر نووچەیا سیریا عەرەب نیۆز، کاروانەکێ ژ 45 وەساییتێن لەشکەری کو تانکێر ژی د ناڤ وان دا ھەبوون، ل ھەرێما کوردستانێ دەرباسی رۆژئاڤایێ کوردستانێ بوونە و بەر ب ھەرێمێن ژێر کۆنترۆلا ھەسەدێ و ئەمریکایێ ڤە ب رێ کەتنە.\nئاژانسا فەرمی یا سووریێ سانایێ ژی پشتراست کریە کو کاروانێ ھەڤپەیمانیێ گھیشتیە ناڤ قامشلۆیێ.\nھاتە راگھاندن کاروانا دویەم ژی ژ 14 بارھلگران پێک دھات کو ئالاڤێن لەشکەری و لۆژیستیکی بارکری بوو و ژ دەریێ تانف یێ سنۆری دەرباسی رۆژئاڤایێ کوردستانێ بوویە.\nل گۆری زانیاریان پشتی دەست بکاربوونا جۆ بایدن وەکو سەرۆکێ ئەمریکایێ، حەتا نھا 2-3 کاروانێن لەشکەری دەرباسی رۆژئاڤایێ کوردستانێ ھاتنە کرن کو ھەری کێم 40 بارهەلگر ل ھەرێما کوردستانێ دەرباسی رۆژئاڤایێ کوردستانێ بوونە.\nل ئالیێ دین زانیاری ھەنە کو 200 لەشکەرێن ئەمریکی ژی ب ھەلیکۆپتەران بۆ باژارێ حەسەکێ یێ رۆژئاڤایێ کوردستانێ ھاتنە شاندن.


چەند کۆتەڵێکى جەنازەیى - قەڵەم\nهەر چیمان کرد\nشازادە تەنپەروەرەکانى نەکرد\nهەر چیمان کرد بۆ (سبەى)\n(ئەمرۆ) لەسەر شەقامە خوارەکانى سەدەى بیستەم\nوەک چۆلەکەیەکى سڕ یارى پێ دەکەن...\nوەرە با پەیمانێک لەگەڵ ئەشکەوتە کوێرەکان مۆر بکەین\nوەرە با لە کۆتەڵى بێ تاراى ئەبەدییەتدا بنووین.\nبۆ کۆتەڵى یادگاریى ئەوانە\nبۆ باخچە هەڵواسراوەکانى ئەوانە\nبۆ مەدارى بەتاڵى ئەوانە.\nدەتوانى بەرامبەرى دابنیشى\nیا لەگەڵى بئاخڤێى\nحیکایەت و سەربردەت بۆ بگێڕێتەوە\nمەگەر ئەو تەواوى چیرۆکى (پێشێل کردنى گوڵەکان)ت\nبۆ باس بکا.\nئەو هەموو چاووانە\nئەو هەموو گوێیانە\nئەو هەموو زمانانە\nدەستم بوو… خواردیان\nقاچم بوو… خواردیان\nچاوم بوو… کۆڵیان\nئەوەتا تەمەنى بێ کڵاوڕۆژانە و بێ پەنجەرە و بەژواریشم.\nشەڕى پێدا دێتە خوار\nئاژاوەى لەبەر دەڕوا\nئەم درەختە بەشێکە لە مێژووى\nدەستم بوو، خواردیان\nقاچم بوو، خواردیان\nچاوم بوو، کۆڵیان\nئەو هەموو چاوانە\nئەو هەموو زمانانە.\nلەم ئەلبومەدا یادگارى مناڵیتان کوشت\nلێرە، لەم سنوورەدا:\nلەشەڕێکى دەستەویەخەى نابەرابەردا تیاچوون\nلە تونێڵە تاریکەکانى ئەم پایتەختەدا\nشینیان بۆ پاڵەوانەکانمان گێڕا\nهەموو فریشتەو شەیتانەکانمان تۆراندووە\nتا لە ئەفسانەیەکى سیلاکبوودا دەرکەوین.\nگوڵەگەنمەکان پیر بوون\nدەم و چاو لۆچ … ماندوو\nوەک لەشکرێک لەشەڕدا\nبە دۆڕاوى گەڕابنەوە\nلە گوێى ڕووبارەکان کۆبونەتەوە\nنوێژ بۆ شاراى دزراو دەکەن.


زایینی: ١٨-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/٢٧ - ١٦:٥١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: دەورەی ٢٢٧ی سەرەتایی پێشمەرگە کۆتایی پێهات و جێژنی پەیوەست بوونی پۆلێکی نوێ لە لاوانی ڕۆژهەڵات بە ڕیزەکانی شۆرش لە شاخەکانی کوردستان بەڕێوەچوو.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا؛ ڕۆژی پێنج‌شەممە ڕێکەوتی ٢٥ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی پۆلێک لە کیژان و کوڕانی دەروەستی کورد پاش تێپەڕاندنی دەورەی سەرەتایی بەفەرمی بوونە پێشمەرگە و چەکی بەرگری لە کەرامەتی نەتەوەکەیان لە شان کرد.\nڕێوڕەسمەکە بە خوێندنی سروودی نەتەوایەتی ئەی ڕەقیب و ڕاگرتنی خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاکی شەهیدان دەستی پیکرد.\nلەم ڕێوڕەسمەدا کە بە ئامادەبوونی چەند کەس لە ئەندامانی ڕێبەری حیزب و بەشێک لە پیشمەرگەکانی هێزی تایبەت و بنەماڵەی شەهیدانی راسان لە شاخەکانی کوردستان بەڕێوەچوو، بەڕێز کەریم پەرویزی ئەندامی دەفتەری سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران چەند وتەیەکیان پیشکەش کرد.\nناوبراو لە سەرەتای قسەکانیدا وێرای پێرۆزبایی کردن لە لاوانی تازەپەیوەست‌بوو بە ڕیزەکانی پێشمەرگەی کوردستان باسی لە نەخش و شوێندانەری هێزی پێشمەرگەی کوردستان بە درێژایی مێژوویی گەلەکەمان و ئەرکی گرینگ و هەستیاری مێژووییان کرد و وتی: هۆکاری هەڵگرتنی چەک لەلایەن پێشمەرگەوە نەک شەڕفرۆشتن و ئاژاوەگێڕی بەڵکوو هەوڵدانە بۆ دوورخستنەوەی گەل و نیشتمان لە ئاژاوە و شەڕی داسەپاو.\nڕوو لە بەشداربووانی دەورەش وتی: کات کاتی کردەوە؛ کاتی ئەوەیە کە ئەو وانانەی لە فێرگەی حیزبدا فێری بوون بەکردەیی بکەن و لە کردەوەدا بینوێنن. لە بەشێکی دیکەی قسەکانیشیدا وتی: ئیوە وەک پێشمەرگەیەکی خاوەن‌هەست کە لەم قوتابخانەدا بار هاتوون دەبێ ببنە پێشمەرگەیەک کە بە ئیرادەی بەچۆکدانەهاتوو خزمەت بە گەل و نیشتمانەکەتان بکەن و کاتێک دەچنە نێو کۆمەڵگا، هەموو تاکەکانی کۆمەل لەگەڵ وانەکانی شۆرش و بەرخودان ئاشنا بکەن.\nپاش وتەکانی بەڕێز کەریم پەرویزی، چەندین سروودی شۆڕشگێڕانی و شێعر و هەڵبەست و هەروەها پەیامەکانی دەورەی سەرەتایی پێشمەرگە و دەورەی ئاموزشی دەورە پیشکەش بە بەشداربووانی رێوڕەسمەکە کرا.\nلە کۆتایی ئەم بڕگەیەشدا لەلایەن هاوژینی شەهیدان کەماڵ خزری و لوقمان شێخانی کە لە حەماسەی لەبیرنەکراوی قەرەسەقەڵدا گیانیان بەختی ئازادی نیشتمان کرد، خەڵات بە سەر سەرکەوتووانی دەورەی ٢٢٧ دابەش کرا.


ده‌سته‌یه‌کی گه‌وره‌ی سوێندخۆران له واشنتنی پایتەخت که پێکهاتووه له 23 که‌س، بڕیاری لەسەر کەیسەکەی مانگی پـێنجیان دا، ئەوەی تیایدا پاسەوانەکانی سەرۆکی تورکیا لە خۆپـیشاندەرانیان دا.\nدادگای ناوچەی کۆلۆمبیای واشنتن دوێنێ سێشەممە لە ڕاگەیاندنێـکدا بڕیاری دەستەکەی بڵاوکردەوە کە تیایدا 19 کەس بە تاوانکار دانران، لەوانە 15 کەسیان لە هێزی ئاسایشی تورکی بوون، ئەوانەی پاسەوانیان لە ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا دەکرد.\nدەستەکە دەڵێت ئەم کەسانە بە زانیاری و بە پـیلانگێڕی و بە کۆمەڵ هێرشیان کردووەتە سەر خۆپـیشاندەران و لە هێرشەکەیان کلکە دەمانچەیان بەکارهێناوە، ئەمەش پـێشێـلکردنی هەردوو ماددەی 22–402 و 22–404 ی یاسای واشنتنە. سزای پـێشێلکردنی ئەم دوو یاسایە دەگاتە هەتا 15 ساڵ زیندانی و هەروەها سزای دارایـیشی لەگەڵدا هەیە.\nجێی وەبیرهێنانەوەیە لە 16 ی مانگی پـێنجی ئەمساڵ ژمارەیەک خۆپـیشاندەر کە زۆربەیان کوردبوون، لە بەردەم شوێنی حەوانەوەی باڵیۆزی تورکیا لە واشنتن گردبوونەوە بۆ دەربڕینی ناڕەزایی بەرامبەر ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا لەو کاتەی بە سەردانێـک لە واشنتن بوو، بەڵام لە ناکاو لەلایەن پاسەوانانی ئەردۆغان و ئاسایشی باڵیۆزخانەکە لەگەڵ ژمارەیەک لە لایەنگرانی سەرۆکی تورکیا هێرشێـکی توند کرایە سەر خۆپـیشاندەران و لە ئەنجامدا ژمارەیەک خۆپیشاندەر برینداربوون.\nکامێرای دەنگی ئەمەریکا لە شوێنی ڕووداوەکە بوو و ڤیدیۆی هێرشەکەی گرت و تیایدا نیشان دەدرێت پاسەوانانی تورکی لەبەر چاوی ئەردۆغان لە خۆپـیشاندەران دەدەن.\nئەم ڕەفتارەی پاسەوانانی سەرۆکی تورکیا بووە جێی ناڕەزایی گەورە لە ئەمەریکا، بەوپـێـیەی خۆپـیشاندان و گردبوونەوە و ڕادەربڕین مافێـکی سەرەتایی هەموو کەسێـکە لە وڵاتەکەدا.\nتورکیا لای خۆیەوە ڕەتیدەکاتەوە پاسەوانەکانی هێرشیان کردبێت، دەڵێت ئەو خۆپـیشاندەرانە لایەنگری پەکەکە و گوڵەن بوون و سەرەتا ئەوان پەلاماری پاسەوانەکانیان دابوو.\nجێی ئاماژەیە لە سیستەمی دادوەری ئەمەریکا دەستەی سوێندخۆران Jury هەیە کە ئەندامەکانی لە هاوڵاتیانی ئاسایی پـێکدەهێنرێت تاوەکو بڕیار لە کەیسێـک بدەن و دادگا لەسەری کاربکات. بۆ کەیسی ئاسایی دەستەیەکی بچوک سوێندخواردن پـێکدەهێنرێت کە ژمارەیان لە 6 بۆ 12 کەس پـێکدێت، بەڵام بۆ کەیسی گەورە دەستەی گەورەی سوێندخۆران پـێکدەهێنرێت کە بە Grand Jury ناودێردەکرێت و ژمارەی ئەندامەکانی لە 16 بۆ 23 کەسە. دەستەکە بۆیە بە سوێندخۆران ناودێردەکرێن، چونکە بەر لەوەی دەستبەکاربن لە کەیسەکە لە دادگا سوێنددەخۆن کە دادپەروەرانە و بێ لایەنگیری بڕیاربدەن.\nڕاگەیاندنی دادگای واشنتن


دکتۆر جه‌بار قادر : چۆن دونیا ڕێگەیدا داعش ببێتە ئەم جانەوەرە ترسناکە ؟ – WTARIKURD\nدکتۆر جه‌بار قادر : چۆن دونیا ڕێگەیدا داعش ببێتە ئەم جانەوەرە ترسناکە ؟\nئەم پرسیارە بە هەزاران جار کراوە و سەدان کۆڕ و کۆبوونەوەی لە وڵاتانی دونیا بۆ ڕێکخراوە . سەدان کتێبیش لە بارەی داعشەوە بە زمانە جیاوازەکانی دونیا بڵاوکراونەتەوە . هەموو لایەکیش لە هەوڵی ئەوەدایە لەم مەتەڵە تێبگات : چۆن گروپگەلێکی سەرلێشێواوی بچووک توانیویانە ببنە ڕێکخراوێکی ترسناکی خاوەن سوپایەکی دەیان هەزار چەکداری دڕندەو هەزاران خۆکوژ ، کە بە کردەوە بێبەزییەکانیان ترس و نیگەرانیان لە سەرانسەری دونیادا لە دڵی مرۆڤەکاندا چاندووە ؟. وا پێدەچێ هێشتا خەڵک دڵی ئاو ناخواتەوە بەو باس و خواسانەی لە بارەی داعشەوە دەکرێن چونکە زۆربەیان بەتایبەتی لەو دەڤەرەی ئێمە لە چوارچێوەی لێکدانەوە و بۆچوون ، نەک زانیاری و فاکتی باوەڕ پێکراو دەخولێنەوە . ڕەنگبێ بۆ دەمێکی دوور و درێژ نهێنییەکانی سەرهەڵدان و هەڵکشانی بەرەو سەرەوەی داعش و هاوپەیمانییە ناپیرۆزەکانی لە گەڵ دەزگاکانی هەواڵگری دەوڵەتانی هەرێمەکە و دونیا لە دۆسێ نهێنییەکانی ئەو دەزگایانەدا بە شاراوەیی بمێننەوە ، ئەمە ئەگەر بۆ هەمیشە لە بەین نەبرێن . لە دونیای ئەمڕۆدا خەڵکێکی کەم کاتی ئەوەیان هەیە ئەو کتێب و توێژینەوانە بخوێننەوە کە لە بارەی داعشەوە بڵاسودەکرێنەوە . ئەوانەش زۆر نین گوێ لەو هەموو باس و خواستانە بگرن کە لە دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە لە بارەی داعشەوە دەخرێنە ڕوو . بۆ ئەوانەی کاتی خوێندنەوەی ئەم هەموو لێکدانەوە و کتێبانەیان نیە و دەشیانەوێ لەم پرسە تێبگەن ڕۆژنامەنووسێکی هٶڵەندی ، بە ڕەچەڵەک عەرەبی ، پێشنیاری سەیرکردنی فلیمی ڕێوڕەسمی ڕەش دەکات ( (The Black Mass، کە فیلمێکی ئەمریکییە و لە ساڵی ٢٠١٥ لە سینەماکان پیشاندرا . فلیمەکە نموونەیەکی زەقی هاوکاری و هاوپەیمانی ناپیرۆزی نێوان ڕێکخراوی تاوانکاری و دەزگای هەواڵگری و سیخوڕی پیشان ئەدات . ئەم فیلمە بە بۆچوونی ئەو ڕۆژنامەنووسە بۆ گێڕانەوەی چیرۆکی سەرهەڵدان و هەڵکشانی داعش و پەیوەندییە نهێنییەکانی مایەی سەرنج و تێڕامانە ، بۆیە لێرەدا ئەگەر بە کورتیش بێت دەبێ هەندێ باسی لێوە بکەین .\nئەم فلیمە بەسەرهاتی ڕاستەقینەی تاوانکارێکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئایرلەندی بە نێوی جەیمس یا وایتی بەڵگەر Whitey Bulger دەگێڕێتەوە . بەڵگەر تا بڵێی کابرایەکی بێبەزەیی و دڵڕەقە ، سەرپەرشتی گروپێکی تاوانکاری ئایرلەندی ئەمریکی دەکات لە باشوری بۆستن بە نێوی Winter Hill Gang. فلیمەکە لە دەرهێنانی سکۆت کوپەرە Scott Cooper . چیرۆکی فلیمەکە لە سەر بنەمای ڕۆمانێکە بە ناونیشانی ( ڕێوڕەسمی ڕەش : چیرۆکی ڕاستەقینەی هاوپەیمانییەکی ناپیرۆز لە نێوان بیرۆی لێکۆڵینەوەی فیدیرالی و گروپی تاوانکاری ئایرلەندی ) ، ( Black Mass : The True Story of an unholy Alliance Between the FBI and the Irish Mob) ، کە لە ساڵی ٢٠٠١ لە لایەن دیک لێر و جیرارد ئۆنێڵەوە بڵاوکراوەتەوە .\nوایتی بەڵگەر لە ساڵی ١٩٢٩ هاتۆتە دونیاوە و نێوە ئەسڵییەکەی جەیمسە ، بەڵام لەبەر سپێتی پێستی کابرایەک بە وایتی بانگی کردووە و ئیدی ئەو ناوەی بەسەرا دابڕاوە . وایتی بە وردە تاوانی وەک : دزی ، شەڕفرۆشی و سەرەڕۆیی کاروانی تاوانکاری خۆی دەسپێدەکات . چەند جارێک دەگیرێت و دەخرێتە زیندانەوە . لە گەڵ هەڵکشانی تەمەنیدا تاوانی گەورەتر و ترسناکتر ئەنجام دەدات . کوشتنی ڕکەبەران ، بازرگانی کردن بە مادەی هۆشبەرەوە ، پارە سپیکردنەوە ، دزی ، خەڵک ڕووتکردنەوە و خاوە وەرگرتن بەشێک بوون لە لیستی دوور و درێژی تاوانەکانی بەڵگەر . برایەکی بەڵگەر بە نێوی ولیەم سەرۆکی پێشووی سیناتی ماساچوستس بووە . دوای دەیان ساڵ لە تاوانکاری لە کۆتاییدا لە ٢٢ حوزەیرانی ٢٠١١ و لە تەمەنی ٨١ ساڵیدا دەستگیر کرا ، هەرچەندە دەمێکی دوور و درێژ بوو لە سەر لیستی تاوانکارە هەرە داواکراوەکانی ئێف بی ئای ((FBI بوو . لە ساڵی ٢٠١٣ بە دوو جار سزای هەتا هەتایی لە دادگا سزا درا . لە ماوەی زیاتر لە شەست ساڵ تاوانکاریدا چەندین ناوی هەبووە وه‌ک : تۆماس ف . باکسته‌ر ، تۆم هاریس ، تۆم به‌ڵگه‌ر ، مارک شه‌یپتۆن ، تۆماس مارشاڵ و چاڕلس گاسکۆ و … هتد . له دادگا به کوشتنی 19 که‌س و به‌شێک له‌و تاوانانه‌ی که ئاماژه‌مان پێکردن تۆمه‌تبار کرا .\nتا ئێره فیلمه‌که جیاوازییه‌کی ئه‌وتۆی له گه‌ڵ سه‌دان و بگره هه‌زاران فیلمی تاوانکاری دیکه‌دا نییه که بینه‌ران له سه‌رانسه‌ری دونیا له سینه‌ماکان و سه‌دان که‌نالی ته‌له‌فزیۆنیدا سه‌یریان ده‌که‌ن . ئه‌وه‌ی فلیمه‌که جیا ده‌کاته‌وه ئه‌وه‌یه که ئه‌م به‌ڵگه‌ره‌ی، ئه‌و هه‌موو ساڵه له سه‌ر لیستی تاوانکارانی هه‌ره داواکراوی ئێف بێ ئای بووه ، زیاتر له سی ساڵ هاوکار و سیخوڕی ئه‌و ده‌زگایه بووه ، له دژی دوژمنێکی هاوبه‌ش که گروپێکی مافیایی ئیتالی بوو له باشوری بۆستن و به Patriarca Crime Family ده‌ناسرا .\nبه‌ڵگه‌ر تا بڵێی تاوانکار و چه‌ته‌یه‌کی بێبه‌زه‌یی و به‌دڕه‌وشت و بێ پرینسپ بوو ، له گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا کاتێ جۆن کۆلۆنی ، کارمه‌ندی ئێف بی ئای ، هاوڕێی سه‌رده‌می هه‌رزه‌کاری ولاوێتی وایتی و ولیه‌می برای ، دوای لێده‌کات ببێته پیاوی ئێف بی ئای ، له دوای بێنه و به‌ره‌یه‌کی زۆر به‌ڵگه‌ر قایل ده‌بێت ، به‌ڵام به یه‌ک مه‌رج ، ئه‌ویش ئه‌وه بوو که له دژی سوپای کۆماری ئایرله‌ندی (IRA) ، هاوکاری ئێف بی ئای ناکات . به‌ڵگه‌رێکی تاوانکار و بێ ئاکار ، که ته‌نها به‌ڕه‌چه‌ڵه‌ک ئایرله‌ندی بوو و چه‌ند پشتێکی له ئه‌مریکا هاتبوونه دونیاوه ، ئاماده نه‌بووه له دژی ڕێکخراوێکی توند و تیژی ئایرله‌ندی که له دژی بریتانیا له جه‌نگدا بوو هاوکاری ده‌زگا سیخوڕییه‌کان بکات . به‌راوردکردنی هه‌ڵوێستی ئه‌م تاوانکاره له گه‌ڵ هه‌ڵس و که‌وتی ده‌یان هه‌زار جاشی کورد ، کۆنه به‌عسی ، پیاوی ئێران ، پاسه‌وانانی گوند ( کوێی قوڕوچیله‌ر ) له باکوری کوردستان ، هه‌زاران سیخوڕی ئاشکرا و ژێر به ژێری ئه‌م ده‌وڵه‌ت و ئه‌و ده‌وڵه‌ت و هاوبیرانی وه‌هابی ، حه‌شدی شه‌عبی ، قه‌ته‌ر ، ئاکه‌په و تا کۆتایی لیسته‌که ، مرۆڤ تووشی شه‌رمه‌زاری ده‌کات .\nبه‌ڵگه‌ر له به‌رامبه‌ر هاوکاریکردنی ئێف بی ئای گفتی ئه‌وه‌ی ده‌درێتێ چاو له چالاکی و تاوانه‌کانی بپۆشرێ ، به مه‌رجی ئه‌وه‌ی سنووری خۆی نه‌به‌زێنێت . پرسی مانه‌وه له چوارچێوه‌ی سنووردا له‌م جۆره هاوپه‌یمانیانه زۆر گرنگه و ده‌بێ دوو سێ خه‌تی به‌ژێردا بێنین ، چونکه له کێشه‌ی هه‌ڵکشان و به‌دێوه‌زمه بوونی داعشدا ڕۆڵێکی گه‌وره دهگێڕێت . هاوکاری و هاوپه‌یمانی داعش له گه‌ڵ ده‌وڵه‌تان و ده‌زگاکانی هه‌واڵگریدا له‌م باره‌وه که‌ره‌سته‌ی ده‌یان فلیمی له‌م جۆره ده‌خه‌نه به‌ر ده‌ستی ده‌رهێنه‌ران .\nئێف بی ئای به هاوکاری به‌ڵگه‌ر و هاوپه‌یمانی له گه‌ڵ ئه‌ودا مافیا ئیتاڵییه‌که‌ی بۆستن هه‌ڵده‌ته‌کێنێ و له به‌ینی ده‌بات . کێشه‌ی تاوانکاری له بۆستن به‌مه نه‌ک کۆتایی نه‌هات ، به‌ڵکو ڕۆژ له دوای ڕۆژ ئاڵۆزتر ده‌بوو و به‌ڵگه‌ر گۆڕه‌پانی چالاکییه‌کانی فراوانتر ده‌کرد و تاوانی ترسناکتری ئه‌نجام ده‌دا ، واتا ئه‌و هه‌موو سنوورانه‌ی به‌زاند که بۆی دیاری کرابوون . ئه‌و مافیاییه‌ی که ڕێگر بوو له به‌رده‌م دامه‌زراندنی ئیمپراتۆرییه تاوانکارییه‌که‌ی به‌ڵگه‌ر له ئارادا نه‌ما و چاوپۆشی ئێف بی ئایش باشترین هه‌ل بوو بۆ ئه‌وه‌ی به‌ڵگه‌ر ببێت به‌و جانه‌وه‌ره ترسناکه . به‌ڵگه‌ر بوو به مه‌ترسی له سه‌ر خودی ئێف بی ئایش و له کۆتاییدا ئه‌و ده‌زگایه ناچار بوو به‌ڵگه‌ر ده‌سگیر بکات و له زیندانی قایم بکات . له کاتی دادگایی کردنی یه‌کێک له هاوکاره نزیکه‌کانی به‌ڵگه‌ردا ، داواکاری گشتی داوای لێده‌کات ئه‌وه‌ی بۆ ڕوون بکاته‌وه ، چۆن به‌ڵگه‌ر له تاوانکارێکی بچوکه‌وه به‌و شێوه سه‌یره بوو به خاوه‌ن ئیمپراتۆرییه‌کی تاوانکاری له باشوری بۆستن . له وه‌ڵامدا پیاوه‌که‌ی به‌ڵگه‌ر پێیان ڕاده‌گه‌یه‌نێ که ئه‌و پێی سه‌یره ئه‌وان ، واتا ده‌زگاکانی قانون و دژه تاوان ، له‌وه تێنه‌گه‌یشتوون که به‌ڵگه‌ر له ده‌سپێکدا ته‌نها یاریکه‌رێکی بچووک بوو و به ته‌نها له باشوری بۆستن ته‌راتێنی ده‌کرد ، ئه‌و گه‌نجێکی توند و تیژ بوو ، به‌ڵام بچووک بوو. له ناکاو ته‌ونێکی ئاڵۆزی له تاوانکاران دروست کرد و به دادوه‌ر ده‌ڵێ : ده‌ته‌وێ بزانی ئه‌وه چۆن ڕوویدا ؟ ئه‌وه ده‌بێت له پیاوه‌که‌ی ئێف بی ئای بپرسیت چۆن ڕیه‌گه‌یان دا ئه‌وه ڕوو بدات .\nحه‌په‌سان و په‌شۆکانی ده‌وڵه‌تان و بڕیاربه‌ده‌ستان و گه‌لانی دونیا له به‌رامبه‌ر سه‌رهه‌ڵدان و هه‌ڵکشانی به تاو و له ناکاوی داعش له عیراق و سوریا و گه‌شه‌کردنی تا بوو به‌و دێوه‌زمه ترسناکه له سه‌ر دونیا له حه‌په‌سان و په‌شۆکانی ئه‌و داواکاره گشتییه ئه‌مریکییه ده‌چێت که ئه‌و پرسیاره‌ی ئاڕاسته‌ی هاوکاره‌که‌ی به‌ڵگه‌ر کرد . لێره‌وه کۆمه‌ڵێ پرسیار خۆیان ده‌سه‌پێنن : ئه‌وه چۆن بوو ڕێگه درا داعش ببێته ئه‌م دێوه‌زمه و جانه‌وه‌ره ترسناکه ؟، له به‌رژه‌وه‌ندی کێدا بوو ئه‌م گروپه چه‌تانه به‌و شیوه‌یه گه‌شه بکه‌ن و ببنه ئه‌م سوپا تاوانکاره به‌هێزه ؟، کێ داعش له دژی کێ به‌کار دێنێ ؟، ئه‌ی چۆن بوو، وا له ده‌ست ده‌رچوو و له هه‌موو لایه‌ک هه‌ڵگه‌ڕایه‌وه ؟.\nزۆر جار ده‌وترێت که‌س ناتوانێ به گروپه ئیسلامییه‌کان یاری بکات ، ئه‌وه ئه‌وانن یاری به هه‌موو لایه‌ک ده‌که‌ن و چاوه‌ڕێی چرکه‌ی گونجاو ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ڕووی ڕاسته‌قینه‌ی خۆیان ده‌ربخه‌ن و پلانه‌کانیان بخه‌نه وار ژیانه‌وه .\nکەرەستەکانی داعش لە عیراق و سووریا :\nلە١١ دیسەمبەری ٢٠١٥ ئاژانسی ڕۆیتەرز ڕاپۆرتێکی گرنگی بڵاوکردەوە ئەو بۆچوونەی پشت ڕاست کردەوە ، کە پیاوانی بەعس لە سوپای پێشوو ، دەزگاکانی هەواڵگری بە هەموو لق و پۆپەکانێوە ، بڕبڕەی پشتی سوپاکەی داعش پێکدێنن ، هەرچی پیداویستی لۆجیستی هەیە بۆی دابین دەکەن ، پلانی سەربازی بۆ دادەڕێژن و ئەرکی هەواڵگری بۆ ئەنجام دەدەن . ئەمانە ئەزموونی دەوڵەمەندی خۆیان لە تاوانکاری و شەڕ و وێرانکاری چل ساڵی ڕابردوویان خستووەتە خزمەتی ئەم ڕێکخراوەوە . لە هەندێ لەو فیلم و کەرەستە میدیایانەی داعش پەیتا پەیتا بڵاویان دەکاتەوە دەستەواژەکانی بەعس بە تایبەتی لە دژی کورد بە زەقی بە گوتاری داعشەوە دیارە . لە هەمان کاتدا داعش ئەزموونەکانی بەعس لە گۆڕی بەکۆمەڵ ، خەڵک سەربڕین ، خاپۆرکردنی گوند ، تاڵانکردنی ماڵ و سامانی خەڵک ، بە کەنیزەکردنی ژنانی کورد ، هەوڵی پاکتاوکردنی ڕەگەزی لە دژی کورد لە زۆر شوێن و تەنانەت سیاسەتی بەعەرەبکردنی ناوچە کوردییەکان بە بێ گۆڕانکارییەکی ئەوتۆ دووبارە دەکاتەوە .\nمەبەستی ئەم نووسینە لێکدانەوەی مێژووی بزووتنەوە ئیسلامییەکان و شێوازی کارکردنیان نیە ، چونکە ئەوە بابەتی توێژینەوەی زانستی هەمەلایەنەیە . ئەوەی لێرەدا مەبەستە ئاماژەکردنە بە کەرەستە سەرەکییە ئامادەکانی سەرهەڵدان و گەشەکردنی داعش لە عێراق و دوای ئەویش لە سوریا ، کە لە بەردەستدا بوون و گەڕان و کارێکی زۆری نەدەویست بۆ ئەوەی بخرێنە گەڕ و کاروانی پڕ لە تاوانی داعشی پێ بەڕێ بخرێ .\nلە سەر ئاستی بنەمای فکری و هزری توندڕەوەیی ئاینی دونیایەک نووسین، کەنالی تەلەفزیۆنی ، گوتاری ئاینی ، ناوەندی خوێندن و ڕاهێنان لە عەرەبستانی سعودیە ، وڵاتانی کەنداو ، میسر ، پاکستان و زۆر وڵاتی دیکە لە بەردەستدان و هەمیشە چاوەڕوانی ئەوەن کەسانێک پەیدا بن و لە سەر ئەرزی واقیع کاریان پێ بکات . ئەو چرکە ساتەی هەموو لایەک لە چاوەڕوانیدا بوون هاتنی سوپای ئەمریکا و لە نێوبردنی ڕژێمی بەعس بوو لە عیراق .\nلە لایەکەوە سوننەکانی عیراق ئامادە نەبوون دان بەو گۆڕانەدا بنێن و بەوە قایل بن کە بەشێکی دەسەڵاتیان بەردەکەوێت ، نەک هەموو دەسەڵات . لە لایەکی دیکەوە سوپایەکی گەورەی ئەندامانی بەعس ، ئەفسەرانی سوپای پێشوو و پیاوانی ئەمن و دەزگای هەواڵگری لە ئەنجامی تێکشکانی ڕژێم و هەڵهاتنی سەکردەکانیان بێ کار و دەسەڵات مابوونەوە و ترسی ئەوەیان هەبوو کاربەدەستانی نوێ تۆڵەی کۆن و نوێیان لێبکەنەوە . ئەمانە ئەو تٶڕە ڕێکخراوەییە ئامادەیە بوو کە هەموو ڕێکخراوە توندڕەوەکان لە ماوەی دوازدە ساڵی ڕابردوودا پشتیان پێ دەبەست . ژمارەیەکی زۆر لە مانە ئەزموون و شارەزاییەکی زۆری سەربازییان پەیدا کردبوو لە شەڕەکانی عیراق لە دژی کورد ، شەڕی ئێران و عیراق ، شەڕی ئازادکردنی کوەیت ، دامرکاندنی ڕاپەڕینی بەهاری ١٩٩١ و دوا شەڕی ڕژێم لە ٢٠٠٣ کە تێیدا سەری تێدا چوو . بە وتەیەکی دیکە ژێرخانێکی ڕێکخراوەیی حیزبی بەعس و شارەزایی ئەفسەران و سەربازانی سوپای پێشووی عیراق لە ناوچەیەکی فراوانی سوننەنشیندا ، کە بە درێژایی مێژووی عیراق شەر بە خۆوە لە سەر خاکەکەی نەدیبوو ، ئەو گەنجینەیە بوو کە هەموو ڕێکخراوێک خەونی پێوە دەبینێ . گەوجی ، نەزانی و چاوچنۆکی زۆربەی هەرە زۆری کاربەدەستانی نوێی عیراق گەورەترین خزمەتیان بەم ڕێکخراوە کرد بۆ ئەوەی لەو ناوچە فراوانە باڵا دەست و خاوەن دوا بڕیار بێت . بۆ چەک و تەقەمەنیش ئەم ڕێکخراوانە پەکیان نەکەوت . لە ڕێگەی ئەفسەرانی سوپاوە زۆربەی هەرە زۆری ئەو چەکانەیان دەسکەوت کە ڕژێمی سەدام و پیاوە دڵسۆزەکانی لە نێو ماڵان و دەزگاکانی دەوڵەت و لە ژێر زەویدا شاردبوویانەوە ، ئەمە بێجگە لەوەی لە ڕێگەی سوپای نوێی عیراقەوە بە دەستیان دەهێنا یا لە بازاڕی ڕەشی عیراق و هەرێمەکە و دونیا دەیانکڕی ..\nلە سەر ئاستی دارایش لە تەک ئەو پارانەی لە لای هەندێ لە کاربەدەستانی باڵای بەعس بوون و خرابوونە خزمەتی ئەم ڕێکخراوانەوە، پارەیەکی زۆر لە وڵاتانی کەنداو بە ناوی پشتگیری لە هێزە عیراقییەکانی دژ بە داگیرکاری ئەمریکی کۆدەکرانەوە و دەگەیشتنە دەستی ئەم ڕێکخراوانە. پارەیەکی زۆر لە هاتوچۆدا بوو و زۆربەی وڵاتان لە بەر هۆی جیاواز چاوپۆشییان لێدەکرد. تەنانەت وەزارەتی دارایی ئەمریکا نیگەرانی خۆی لەم بارەیەوە دەربڕیبوو، بەڵام تا کار لە کار نەترازا کەس گوێی بەم پرسە نەدا . لە شارە سوننەکاندا خەڵکێکی زۆر بە خۆبەخشی یا بە ناچاری پارەیەکی زۆریان بەو ڕێکخراوانە دەدا . کۆمەڵی دۆست و برادەر لە زانکۆی مووسڵ پێیان ڕادەگەیاندم کە هەموو خاوەن پیشە و کارێک لە مووسڵ ناچارە پارە بەو ڕێکخراوانە بدات ، دەیان چیرۆکیان بۆ گێڕاومەتەوە کە چۆن پارە لە دکتۆر، بازرگان ، خاوەن دەرمانخانە و هەموو پیشەکارێک وەرگیراوە و چۆن ئەوەی ئامادە نەبووبێ پارەیان بداتێ ڕفێنراوە و لە بەرامبەر پارەیەکی زۆردا ئازاد کراوە ، یا بە خوێن ساردی کوژراوە . کەس لە ئێمە نیە چیرۆکی دەیان و بگرە سەدان کەسی نەبیستبێ کە لە کاتی خۆیدا و تا ئێستاش دەڕفێندرێن و بەرامبەر بە پارەیەکی زۆر ئازاد دەکرێن ، یا دوای پارە دانیش بە کوژراوی و سەربڕاوی دەبینرێنەوە . ئەم ڕێکخراوانە لە بواری خۆخزاندنە نێو دەزگا ئەمنی و سەربازییە نوێکان عیراقیش دوانەکەوتوون و سەدان کردەوەیان لە نێو ئەو دەزگایانەوە ئەنجام داوە و بە هەزاران زیندانیان بەڕەڵا کردووە و بە سەدان و بەگرە هەزاران ئەفسەر و بەرپرسیان کڕیوە .\nسیاسەتی ڕاگەیاندراوی ئەمێریکا لە بارەی پرۆژەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دیموکراتیزەکردنی وڵاتەکانی و ئەوەی گوایە ڕووخاندنی ڕژێمی سەدام تەنها دەسپێکێکە بۆ ڕاماڵێنی ڕژێمە دیکتاتۆرییەکانی ناوچەکە، ترسی خستە دڵی هەموو دەوڵەتانی ناوچەکەوە و هاری کردنە گێان ئەمێریکا . ئەمانە کەوتنە خۆیان بۆ ئەوەی سوپای ئەمریکا لە زڵکاوی عیراقدا نغرۆ بکەن و وا لە ئەمێریکا بکەن جارێکی دیکە بیر لە کارێکی لەو جۆرە نەکاتەوە کە لە عیراق ئەنجامیدا . مایەی تێڕامانە کە تەنها نەیارانی ئەمێریکا نەکەوتنە گیانی سوپاکەی لە عیراق ، بەڵکو هاوپەیمانانی دێرێنیشی لە ناوچەکە هیچ سڵیان لەوە نەکردوەو هەرچیان پێدەکرێت درێغی نەکەن بۆ بەدیهێنانی ئەو ئامانجە . لێرەوە سیاسەتی هاوکاریکردنی دارایی عەرەبستانی سعودی ، وڵاتانی تری کەنداو ، سەدان ڕێکخراوی بە نێو خێرخوازی و سەدان هەزار پارەداری موسوڵمان لە سەرانسەری جیهان بۆ بەرهەڵستکارانی داگیرکاری ئەمریکا لە عیراق ، کە لە بنەڕەتدا بریتی بوون لە توندڕەوە سوننەکان بە کۆنە بەعسی ، پیاوانی دەزگای هەواڵگری و ئەفسەرانی سوپاکەی سەدام حوسێنەوە ، ڕۆلی گەورەی گێڕا لە دابینکردنی بەشێکی گرنگ لە پێداویستییە داراییەکانی داعش و لق و پۆپەکانی قاعیدە لە عیراق .\nلە تەک ئەم هاوکارییە داراییە زۆرەدا ، هاوردەکردنی شەڕکەرانی بیانیش کە ئامادە بوون خۆیان لە دژی سوپای ئەمریکا و هاوپەیمانە عیراقییەکانیان بتەقێننەوە دەستی پێکرد . پێکهاتەی بۆمبە مرۆییەکان ئەوە دەردەخات کە بەدەگمەن وڵاتی موسوڵمان هەیە خەڵکی وەهای لێوە نەهاتبێ بۆ عیراق و لە دواییشدا بۆ سوریا . لەم بوارەدا وڵاتانی عەرەبی بە سەرۆکایەتی عەرەبستانی سعودی پێشەنگ بوون . ڕژێمی ئەسەد ، کە زەندەقی چووبوو لە هەڕەشەکانی ئەمریکا ، دەستی کرد بە یاریکردن بەم بۆمبانە کە لە دواییا بە خۆی و ڕژێمەکەیدا تەقینەوە . ئەسەدی عەلەوی و عەلمانی سوریای کرد بە ڕێڕەوی سەرەکی ئەو تیرۆریستانە بۆ ئەوەی بگەن بە عیراق . لە گەشتەکانیاندا بۆ ” گۆڕەپانی جیهاد ” تۆڕێکی فراوانیان لە عەرەبە سوننەکانی سوریا دروست کرد و دوای چەند ساڵێک ئەو تۆڕە بۆیان بوو بەو ژێرخانەی پێویستیان بوو بۆ ئەوەی لە ڕژێمی ئەسەد هەڵبگەڕێنەوە . لە هاوپەیمانییەکانیدا داعش و دەوڵەتانی ناوچەکە تا بڵێی پراگماتین و گوێ بە ناکۆکییە ئایدیۆلۆژی و ئاینی و مەزەبییەکانیان نادەن . بینیمان داعش هاوپەیمانی لە گەڵ هێزگەلی عەلمانی و شیعە دەکرد بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی . ئەم بۆمبە مرۆییانە گەنجینییەکی لەبن نەهاتوو بوون بۆ داعش بۆ چاندنی ترس و تۆقاندن لە دڵی نەیارانیدا .\nڕووکردنە عیراق و سوریا و گۆڕەپانەکانی دیکەی “جیهاد ” و دەرچوونی ئەم گەنجە توندڕەوە سەرکێشانە لە وڵاتانی ڕۆژئاوا و گەلێ وڵاتی تر ، وا لێکئەدرایەوە کە لە کەسانێک ڕزگاریان دەبێت مەترسین لە سەر ئاسایشی نیشتمانیان . مردنیان لەو گۆڕەپانانە ڕزگار بوونە لێیان بێ ئەوەی ئەم دەوڵەتانە شتێکیان بەرامبەریان کردبێ . ئەمانە وەکو بۆمبێکی نراوە بوون ، نەدەزانرا کەی دەتەقێتەوە و بەکێدا دەتەقێنەوە . سەدان بەڵگە و زانیاری لە بەردەستدان کە باس لەوە دەکەن چۆن ئەو وڵاتانە و دەزگا هەواڵگرییەکانیان ڕێگەیان خۆش دەکرد بۆ ئەم گەنجانە بۆ ئەوەی بەبێ کۆسپ و تەگەرە ئەو وڵاتانە بەجێبێڵن و ڕوو لە گۆڕەپانەکانی چالاکیی گروپە تیرۆریستەکان بکەن . چاوپۆشییان لە دەرچوونیان کردووە و لەمپەریان لە بەردەمیان دروست نەکردووە . ئەوان وایان لێکداوەتەوە ، مادام لەوێ و لە دژی ڕژێمی ئەسەدن ، واتا لە سنووری دیاریکراودا شەڕ دەکەن و لە خۆیانەوە دوورن ، بۆیە پێویست ناکات ئەمان نیگەران بن . ئەمان لە مەدا بەهەڵەدا چووبوون ، چونکە داعش لە هاوپەیمانێتی تاکتیکی و چاوپۆشی ئەوان کەڵکی وەرگرت و بوو بە دێوەزمە و دواتر لێیان هەڵگەڕایەوە و بوو بە مەترسییەکی گەورە بۆ هەموو لایەک . هەر وەکو چیرۆکی فیلمی ڕێوڕەسمی ڕەش کە تاوانکارەکە نەک هەر لە دەستی ئێف بی ئای دەرچوو ، بەڵکو بوو بە مەترسیش بۆ سەر خودی ئەو دەزگایە .\nپسپۆرانی ڕۆژئاوایی لە بواری تیرۆریزمدا ئاماژە بەوە دەکەن ، کە لە گەڵ گروپە توندڕەوەکانی عیراق و سوریادا هەمان چیرۆکی موجاهیدینی ئەفغانستان ، کە لە دژی سۆڤیەت شەڕیان دەکرد و لە هەناویانەوە قاعیدە و تاڵیبان لە دایکبوون ، دووبارە کراویەوە . کەسانێ باسی ئەمە دەکەن کە خۆیان بە فەرمانی دەزگای هەواڵگری بریتانیا ، هەواڵگری سەربازی- بەشی ٦ ناسراو بە MI6 ئەو کارەیان کردووە . یەکێ لەوانە کە نێوی ئەلەستەیر کرۆکە دەڵێت ئەوانەی لێرەدا ڕۆڵی کارمەندەکەی ئێف بی ئای دەبینن، بریتین لە وڵاتە عەرەبییەکانی کەنداو و تورکیا لە گەڵ چاوپۆشی وڵاتانی ڕۆژئاوادا . کرۆک بۆ خۆی لە کۆتایی حەفتاکان لایەن دەزگای هەواڵگری بریتانیاوە نێردرا بۆ ئەفغانستان بۆ ئەوەی پەیوەندی لە گەڵ موجاهیدەکان دروست بکات . ئەو کاتە ئەوان لە دژی سوپای داگیرکەری یەکێتی سۆڤیەت شەڕیان دەکرد . لە کۆتاییدا سوپای سۆڤیەتیان ناچار کرد بکشێتەوە ، بەڵام گروپە توندڕەوەکان بۆ خۆیان بوون بە کێشە و مەترسی کە ئێستا نەک تەنها ئەفغانستان و پاکستان گیرۆدەی دەستیان بوونە ، بەڵکو لە عیراق ، سوریا ، یەمەن ، لیبیا ، میسر و گەلێ وڵاتی دیکەی ناوچەکە ڕۆژانە کارەسات دەخولقێنن و بوونەتە هەڕەشەش لە سەر ئارامی و ئاسایشی دونیا . لێرەشدا دیسان ڕکابەرەکە لە نێوبرا، بەڵام بۆ خۆی بوو بە کێشە و سنوورەکانی بەزاند .\nئه‌وانه‌ی له‌م بواره‌دا خاوه‌ن ئه‌زموونی ده‌وڵه‌مه‌ندن چ له کارکردنیان له گه‌ڵ ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌کان و زانیاری کۆکردنه‌وه له باره‌ی ئه‌م جۆره ڕێکخراوانه‌وه ، چ ئه‌وانه‌شی که ساڵه‌های ساڵه خه‌ریکی توێژینه‌وه و به‌دواداچوونن له باره‌یانه‌وه ، هاوبیرن له شتێکدا ئه‌ویش ئه‌وه‌یه ، که هه‌موو گروپێکی تیرۆریستی ده‌وڵه‌تێکی له پشته‌وه‌یه . ئه‌م شاره‌زایانه پێیان وایه هیچ ڕێکخراوێکی تیرۆریستی به بێ پشتگیری ده‌وڵه‌تێک یا زیاتر ناتوانی کرده‌وه‌ی ترسناک و گه‌وره ئه‌نجام بدات . داعش نه‌ک ده‌وڵه‌تێک به‌لکو ده‌رزه‌نێک ده‌وڵه‌تی له پشته‌وه‌یه . هه‌ر ئه‌و کرۆکه ئه‌مه ده‌ڵێت و بەرپرسی پێشووی MI6 یش ریچارد دیرلۆڤ ساڵی پار لە کۆڕێکدا بۆ تینکتانکی بریتانی RUSI ، ڕایگەیاند کە قەت نەدەکرا دەوڵەتی ئیسلامی وا گەورە ببوایە بە بێ یارمەتی دەرەکی . بە وتەی ئەو ئەم جۆرە شتانە هەر وا لە خۆیانەوە ڕوونادەن .\nبەکلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە دەگات بەهاوڕێکانت\nLatest posts by دکتۆر جەبار قادر (see all)\nدکتۆر جەبار قادر: چیرۆکی ئەردۆگان و ئەردۆگانیزم لە تورکیا. بەشی سێیەم. - 2017-03-17\nدکتۆر جەبار قادر: چیرۆکی ئەردۆگان و ئەردۆگانیزم لە تورکیا. بەشی دووەم. - 2017-03-14\nدکتۆر جەبار قادر: چیرۆکی ئەردۆگان و ئەردۆگانیزم لە تورکیا. بەشی یەکەم. - 2017-03-12\nشێرزاد شێخانی : بۆچی حزبەکان لەحکومەتی پارتی ناکشێنەوە ؟\nشیلان بیبانى : نه‌وت ، شه‌ر ، گه‌نده‌ڵى ، قه‌رزارى .


لیژنەی پەیوەندیەکانی دەرەوەی وڵات لە کۆنگرێسی ئەمریکا لیستێکی دروست کردووە بۆ سزادانی تورکیا و لە سزاکاندا ناوی ئەردۆغانیش هەیە.\nئاوێنه: لیژنەی پەیوەندیەکانی دەرەوەی کۆنگرێسی ئەمریکا لیستی ئەو کەس و لایەنانەی ئامادە کردووە لە تورکیا بۆ سزادانیان، جارێ دیار نییە کە کەی ئەو یاسایانە دەخرێنە بواری جێبەجێکردنەوە و کەی سزاکان بەسەر تورکیا دەنگی لەسەر دەدرێت و کەی دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nئەو لیستی سزایانە لە ئەنجومەنی نوێنەران لە کۆتاییەکانی مانگی تشرینی یەکەم دەنگی لەسەردرا و دوای ئەوەی لە ئەنجومەنی پیران بە بەڵی دەنگی لەسەر دەدرێت سزاکان دەخرێنە بەردەمی سەرۆکی ئەمریکا و ئەگەر سەرۆک واژۆی لەسەر بکات ئەوا سزاکان بەسەر تورکیادا دەسەپێندرێت.\nسەرۆکی لیژنەی پەیوەندیەکانی دەرەوەی وڵات جیم ڕیچ وتی دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا لە کاتی لێدوانێکیدا لەدوای کۆبونەوەی لەگەڵ ڕەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆکی تورکیا وتی کە نایەوێت سزاکان جارێ بسەپێندرێت لەکاتێکدا پەیوەندیەکانی نێوان ئەمریکا و تورکیا بەرەو دۆخێکی ناهەموار چووە لەدوای کڕینی سیستمی بەرگری ئێس-٤٠٠ لە ڕوسیا لە لایەن تورکیاوە.\nلە ٢ی مانگی کانونی یەکەم سیناتۆری کۆماریەکان لیندسی گراهام و سیناتۆری دیموکراتەکان کریس ڤان هۆڵێن نامەیەکیان نوسی بۆ مایک پۆمپیۆی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا. لە نامەکەدا دوو سیناتۆرەکە دەڵێن کە هیلاک بوون لە ئارامگرتن و دەبێت بە زووترین کات یاسا بسەپێندرێت ئەگەرنا دەبێت بە پەیامێکی خراپ بۆ وڵاتەکانی جیهان. هیچ ڕوونکردنەوەیەک لە وازرەتی دەرەوەی ئەمریکا نەکراوە دەربارەی ئەو نامەیەی دوو سیناتۆرەکە. پۆمپیۆ لە ٢٦ی کانونی دووەم وتی تورکیا نیگەرانی هەیە لەسەر تاقیکردنەوەی سیستمە بەرگریەکەی ڕوسیا و گفتوگۆکان لەگەڵ تورکیا بەردەوامە.\nسزاکان ئەردۆغان و خێزانەکەشی دەگرێتەوە\nبەپێی زانیاریەکان سزاکان ئەم سەرکردانە دەگرێتەوە:\nسەرۆک کۆماری تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان\nجێگری سەرۆک فواد ئۆکتای\nوەزیری بەرگری هولویس ئاکار\nوەزیری دەرەوە مەولوت چاوشئۆغڵو\nوەزیری خەزێنە و دارایی بێرات ئالبایراک\nوەزیری بازرگانی روهسار پێکجان\nوەزیری وزە فاتیح دۆنمێز\nسزاکانی بۆ چالاکیە سەربازیەکان بەم شێوەیەیە:\nسزاکان بۆ ئەو ولاتانە دەبن کە یارمەتی سەربازی دەنێرن بۆ تورکیا و بازرگانی سەربازی لەگەڵ تورکیا دەکەن. سزاکان فڕۆکەی جەنگی دەگرنەوە و بازرگانی فڕۆکەی جەنگیش دەگرێتەوە. سزاکان کەرەستەی ئۆتۆمبێلیش دەگرێتەوە. هەروەها ئەو کەرەستانەی لە لایەن سوپای تورکیاوە بەکاردێت.\nبەپێی خاڵی چوارەمی سزاکان سەربازانی ئەمریکا نابێت فیشەک بفرۆشن بە سوپای تورکیا و هەروەها نابێت کەرەستەی سەربازی تریش بفرۆشن بە تورکیا. هۆکاری تێکچوونی پەیوەندیەکانی نێوان تورکیا و ئەمریکا کڕینی سیستمی بەرگری ڕوسی ئێس-٤٠٠ بوو لە لایەن تورکیاوە. بەپێی خاڵی شەش لە سزاکان هاوکاری مرۆیی و هاوکاری تەندروستی لەناو سزاکاندا نابن.


دوایین پێداچوونەوەی ١٣:١١، ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ (بینینی سەرچاوە)\nPidgin ڕووکارێکی گرافیکییە بۆ libpurple بە بەکارهێنانی <tt>+GTK</tt><br />\nLibpurple پاڵپشتی فرە کۆنووسی (Protocols) پەیامکردنی دەستبەجێ دەکات. Pidgin پاڵپشتی فرە [[سیستەمی کارپێکردن]] دەکات ،لەناویاندا [[ویندۆز]] ،هەروەک بە باشترین شێوە سیستەمی هاوڕاکانی [[Unix]] وەکو [[Linux]] ,[[BSD ]] ,[[Mac OS X]] لەگەڵ [[AmigaOS]] (بۆناو بزوێنەری [[X11]] ). پاڵپشتی بنیادناوی هەیە بۆ [[NSS]]. بەخشینی کۆنووسەکانی نهێنیکردنی پەیامی دەستبەجێ کە ڕاژەخواز-بۆ-ڕاژە پاڵپشتی دەکات. نەرمەواڵەکە فراوانکراوە بەناو پێوەکراوەکاندا، لەناویاندا "Off-the-Record Messaging" و نهێنیکردنی Pidgin, پێدانی نهێنیکردنی پەیامی کۆتا-بۆ-کۆتا.\nLibpurple پاڵپشتی فرە کۆنووسی (Multi-Protocols) پەیامکردنی دەستبەجێ دەکات. Pidgin پاڵپشتی فرە [[سیستەمی کارپێکردن]] دەکات ،لەناویاندا [[ویندۆز]] ،هەروەک بە باشترین شێوە سیستەمی هاوڕاکانی [[Unix]] وەکو [[Linux]] ,[[BSD ]] ,[[Mac OS X]] لەگەڵ [[AmigaOS]] (بۆناو بزوێنەری [[X11]] ). پاڵپشتی بنیادناوی هەیە بۆ [[NSS]]. بەخشینی کۆنووسەکانی نهێنیکردنی پەیامی دەستبەجێ کە ڕاژەخواز-بۆ-ڕاژە پاڵپشتی دەکات. نەرمەواڵەکە فراوانکراوە بەناو پێوەکراوەکاندا، لەناویاندا "Off-the-Record Messaging" و نهێنیکردنی Pidgin, پێدانی نهێنیکردنی پەیامی کۆتا-بۆ-کۆتا.\nدوایین پێداچوونەوەی ١٣:١١، ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/wiki/w/index.php?title=Pidgin&oldid=2553»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:١١ی ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ نوێ کراوەتەوە.


پەناخوازێکی کورد لە ئەڵمانیا مەترسیی دیپۆرت کرانی لەسەرە\n11:47 - 10 July 2021\nهەنگاو: پەناخوازێکی کوردی خەڵکی نەغەدە کە سێ ساڵە لە ئاڵمان داوای مافی پەنابەریی کردووە، مەترسیی دیپۆرت کرانی لەسەرە.\nبە گوێرەی هەواڵی گەیشتوو بە رێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، پەنابەرێکی سیاسیی کورد با ناوی "شەهرام تاجگەردوون" خەڵکی گوندی "قاڕنێ"ی سەر بە شاری نەغەدە لە پارێزگای ئورمییە، لە پاش ڕەت کرانەوەی داواکاریی پەنابەرییەکەی لە وڵاتی ئەڵمانیا، مەترسیی جیدیی دیپۆرتکرانەوەی لەسەرە.\nشەهرام تاجگەردوون لە ساڵی ٢٠١٨ چووەتە ناو خاکی ئاڵمانیا و داوای مافی پەنابەریی کردووە. لە پاش چەند جار ڕەت کرانەوەی داواکەی، ئێستا لە ناوەندێکی تایبەت دیپۆرت لە شاری فۆرتسهایم، لە بەندی تاکەکەسیدا ڕاگیراوە و گوشارێکی دەروونیی زۆری لەسەرە.\nبە پێی زانیارییەکانی هەنگاو، بەرپرسانی ئاڵمانیا بەم پەنابەرەیان ڕاگەیاندووەڕۆژی چوارشەممە ٢٣ی پووشپەڕی ٢٧٢١ (١٤ی جولای ٢٠٢١) دیپۆرتی ئێران دەکرێتەوە.\nشەهرام تاجگەردوون، خەڵکی گوندی قاڕنێی سەر بە شاری نەغەدەیە کە سەرەتای دامەزرانی کۆماری ئیسلامی و لە پاش فەتوانی جیهادی خومەینی بۆ هێرش کردنە سەر کوردستان، لە لایەن هێزە سەربازییەکانی ئێرانەوە خەڵکەکەی کۆمەڵکوژ کران و نزیک بە ٧٠ کەس لە دانیشتووانی ئەم گوندە لە لایەن هێزە چەکدارەکانی ئیرانەوە کوژران.\nشایەدە بەجێماوەکانی ئەم کۆمەڵکوژییە لە پاش ئەم ڕووداوە، بە هۆی ترسی حکوومەت لە گێڕانەوەی ڕووداوەکە لە لایەن ئەوانەوە هەموو کات لە ژێر ئازار و هەڕەشەی هێزە ئەمنییەکاندا بوون. شەهرام تاجگەردوونیش هەر بەم هۆیە و بە هۆی ئەمنی و سیاسی ناچار بووە وڵاتی ئێران بەجێ بێڵێت.\nڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، هاوکات لەگەڵ دەربڕینی نیگەرانی سەبارەت بە ئەگەری دیپۆرت کرانەوەی شەهرام تاجگەردوون، داوا لە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دەکات، مەترسییەکانی گەڕاندنەوەی ناوبراو بۆ ئێران بخەنە بەر سەرنجی تایبەت.


ماکرۆن لەسەر هەوڵەکانی تورکیا بۆ دەستوەردان لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی هۆشداری ده‌دات\n2021-03-24 [11:55 AM]\nئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەڕەنسا لەسەر "هەوڵەکانی تورکیا بۆ دەستوەردان" لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی فەڕەنسادا کە لە ساڵی 2022 دا بەڕێوەدەچێت هۆشداری دا، بەڵام سەرەڕای ئەم لێدوانەی، دەرگاکانی بەڕووی باشکردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان پاریس و ئەنقەرەدا دانەخست.\nماکرۆن لەچوارچێوەی فیلمێکی بەڵگەنامەییدا کە کەناڵی " فرانس 5 "ی فەڕەنسی نمایشی کرد، لەمیانەی بەرنامەی "سی دان لیر" دا سەبارەت بە سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆگان وتی " بێگومان، هەوڵ دەبێت بۆ دەستوەردان لە هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا، ئەوە نوسراوە و هەڕەشەکان ئاشکران."\nلە ئاماژەیەکیدا بۆ ئەو مشتومڕەی دەکرێت لەسەر وتارەکەی پێشووی لەسەر توندڕەوی ئیسلامیی، سەرۆکی فەڕەنسا ڕەخنەی لەو " سیاسەتە درۆیینەیە گرت کە تورکیا پەیڕەوی دەکات و لەڕێی دەزگاکانی ڕاگەیاندنی سەر بە حکومەتەوە بڵاویدەکاتەوە، هەروەها لەڕێی کۆمەڵێک کەناڵی گەورەی دیکەشەوە کە قەتەڕ بەڕێوەیان دەبات."\nپێشتریش ئەردۆگان تۆمەتبار کرابوو بەوەی دەستی له پڕۆسەی دەنگدان لە ئەڵمانیا وه‌رداوه، کاتێک لە ساڵی 2017 دا داوای لە دەنگدەرانی ئەڵمانی – تورکی کرد دژی حیزبەکەی ئانگێلا مێرکڵ دەنگ بدەن.\nماکرۆن کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەردۆگاندا گرژیی تێکەوتووە، وتی " دەبێت زۆر ڕوون بین."\nوتی " لە سەرەتای ئەمساڵەوە تێبینی ئارەزووی ئەردۆگانم کردووە بۆ دووبارە پابەندبوونەوە بە پەیوەندییەکانی نێوانمانەوە، دەمەوێت بڕوا بەوە بکەم." ڕەتیشی کردەوە " هیچ دوژمنایەتیەکی بەرامبەر تورکیا " هەبێت.\nوتیشی " پێم وایە ناتوانیت دووبارە پابەندی پەیوەندییەکان ببیتەوە لەکاتێکدا خاڵی نادیارهەبێت، نامەوێت بگەڕێمەوە سەر پەیوەندییەکی ئاسایی بەڵام لە هەمان کاتیشدا لە پشتەوە بەردەوام فێڵکردن هەبێت."\nپەیوەندییەکانی نێوان تورکیا و فەڕەنسا لە مانگی 10 ی ساڵی 2019 دا گرژی تێکەوت، ئەوەش دوای ئەوەی تورکیا هێرشی کردە سەر هێزە کوردییەکان لە ڕۆژئاوای سوریا.\nهەروەها لە ساڵی 2020 دا دەستوەردانی تورکیا لە لیبیا و ڕۆژهەڵاتی دەریای سپی ناوەند و سیاسەتی فەڕەنسا بەرامبەر توندڕەوی ئیسلامی، ناکۆکییەکانی نێوان دوو وڵاتەکەی قوڵترکردەوە.\nماکرۆن جەختی لەوە کردەوە " فەڕەنسا زۆر ڕوون بووە. کاتێک کاری تاکلایەنانە لە ڕۆژهەڵاتی دەریای سپی ناوەند دەبیندرا ئێمە سەرکۆنەمان کرد و کەشتیگەلمان ڕەوانەکرد." ئاماژەشی بەوەدا " بەداخەوە هاوپەیمانێتی ناتۆ بەپێی پێویست ڕوون نیە لەگەڵ ئەنقەرەدا، دەبێت پێگەی تورکیا لە هاوپەیمانێتی ناتۆ ڕوون بکەینەوە."\nبەڵام لە هەمان کاتیشدا وتی " ئێمە پێویستمان بە گفتوگۆیە لەگەڵ تورکیادا و دەبێت هەموو شتێک بکەین تاوەکو تورکیا پشت لە ئەوروپا نەکات و بەرەو توندڕەوی زیاتری دینی یاخود بژاردەی جیۆسیاسیی زیانبەخش نەڕوات."\nلە ساڵی 2016 دا تورکیا و یەکێتی ئەوروپا ڕێکەوتنێکیان واژۆکرد، بەپێی ڕێکەوتنەکە تورکیا بەڵێنیداوە مامەڵە لەگەڵ کۆچی نایاساییدا بکات.\nماکرۆن هۆشیاریدا لەوەی دەبێت " لەسەر بابەتی کۆچ لەگەڵ تورکیادا کاربکەین، ئەگەر تورکەکان دەرگاکان بکەنەوە، ئەوا سێ ملیۆن پەنابەری سوریا دەگەنە ئەوروپا."


دامه‌زراندنی ئوبونتو له‌ناو ويندۆزدا به VirtualBox ( به‌شێوه‌ی ناوخۆيی) (په‌ڕه 3) - ئوبونتو Ubuntu و لینوکس بە گشتیی - مەکۆکانی وێبچن\nدامه‌زراندنی ئوبونتو له‌ناو ويندۆزدا به VirtualBox ( به‌شێوه‌ی ناوخۆيی) (په‌ڕه‌ی 3 له 4)\nمەکۆکانی وێبچن » ئوبونتو Ubuntu و لینوکس بە گشتیی » دامه‌زراندنی ئوبونتو له‌ناو ويندۆزدا به VirtualBox ( به‌شێوه‌ی ناوخۆيی)\nپه‌یام [ 41 بۆ 60 له 64 ]\n41 وه‌ڵامه‌كانی HUNERAHMED 2010-12-30 09:19:51\nمواسه‌فاتی كۆمپيوته‌ره‌كه‌ت چۆنه؟\nچه‌ندت داناوه له ناو ڤێرجواڵه‌كه بۆ دامه‌زراندنی لينوكس ؟\n42 وه‌ڵامه‌كانی هێدی سه‌رمۆردی 2010-12-31 11:21:05\nكارتى شاشة 256\n10 GB داناوە\n43 وه‌ڵامه‌كانی HUNERAHMED 2010-12-31 13:51:49\n44 وه‌ڵامه‌كانی هێدی سه‌رمۆردی 2010-12-31 15:01:27\n45 وه‌ڵامه‌كانی HUNERAHMED 2010-12-31 21:10:28\nبه‌داخه‌وه كه‌مه كاك هێدی\n46 وه‌ڵامه‌كانی هێدی سه‌رمۆردی 2010-12-31 21:45:05\nدەی كێشە نیە بۆ لاپ تۆپەكەمی دائەنێم Ram 2GB\n47 وه‌ڵامه‌كانی mhamad_kurd 2011-01-02 03:01:39\nهاورێان ده‌توانی ئه كاره بكه‌یت له ڕێگای\nبه‌رنامه‌ی VMware Workstation\nمن به‌م به‌رنامه‌یه له‌سه‌ر ویندۆز7 ویندۆزxp و Ubuntu داناوه\nوه یان به به‌رنامه‌ی Windows Virtual PC\nمه‌نـــازه به بـوون مه‌گـرى بؤ نه‌بــوون\nهيجيان تا سةر نابن هه‌بوون و نه‌بوون\n48 وه‌ڵامه‌كانی HUNERAHMED 2011-01-10 10:53:10\nبه‌ڕێز mhamad_kurd ئه‌و به‌رنامه منيش باسم كردووه هه‌مان شته !\nئه‌ويش Virtual ــه ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی من به به‌لاشه ! ئه‌وه‌ی جه‌نابت مايكرۆسۆفت درووستی كردووه ، خۆشت ئه‌زانی مايكرۆسۆفت به‌لاشی نييه\n49 وه‌ڵامه‌كانی xscene 2011-06-20 11:27:51\nده‌ستخۆش کاک هوونه‌ر بۆ ئه‌م بابه‌ته ماندوو بوونی پێوه دیاره من به‌شێوه‌ی ناوه‌خۆیی به‌هۆی VirtualBoxـه‌که‌وه به سه‌رکه‌وتوویی داممه‌زراند، به‌ڵام ئێستا ئوبونتوم داخستوه ته‌نها له ناو ویندۆزم ، چۆن دووباره سیسته‌مه‌که کار پێ بکه‌مه‌وه؟\n50 وه‌ڵامه‌كانی یاداشت 2011-06-20 11:32:24\nئوبونتوت سڕیوەتەوە یاخود تەنیا لە VirtualBox داتخستوە ئەتەوێت بیخەیتەوە گەڕ؟\n51 وه‌ڵامه‌كانی xscene 2011-06-20 11:42:01\nته‌نها داخستنێک، به‌ڵێ.\n52 وه‌ڵامه‌كانی یاداشت 2011-06-20 11:48:40\nVirtualBox بکەرەوە پاشان دامەزراوەکە هەلبژێرە و کرتەی Start بکە.\n53 وه‌ڵامه‌كانی xscene 2011-06-20 11:52:48\nدیاربوو ISO ـه‌که‌م له‌و شوێنه نه‌مابوو که له VirtualBox ده‌ستنیشانم کردبوو، دووباره ده‌ستنیشانم کرده‌وه.\n54 وه‌ڵامه‌كانی BrYaR_HawlerY 2012-09-07 07:32:06\nدەستخۆش کاک هونەر بژیت .\n55 وه‌ڵامه‌كانی rasha.koy 2013-07-28 15:12:21\nمن تاکو ئێستا نازانم جیاوازی ئەو دوانە چیە ؟ ئایا کامیان سیستەمە ؟\nکاتێك باسی ئوبونتو دەکەین لینۆکسیش دێتە بەرباس یان چەند شتێکی تر کە پێیان دەلێن وەشان .\nمن سەرم لەوە تێکچوە !\nلەسەرەتا بەدوای لینۆکس گەڕام بۆ ئەوەی داونلۆدی بکەمە سەر کۆمپیتەرەکەم بەڵام کە ئوبونتوم بینی نەمزانی کامیان داونلۆد بکەم .\nمن دەمهەوێ ببمە بەکارهێنەری لینوکس ، لەکوێ داونلۆدی بکەم و چۆن بتوانم لەسەر کۆمپیتەرەکەم تەنها لینۆکس هەبێت\nسوپاس بۆ یارمەتیدانتان .\n56 وه‌ڵامه‌كانی ئاسۆ نادری 2013-07-28 16:53:52\nلینوکس بناغەیەکە کە سیستەمەکانی وەک ئوبونتو و دێبیان و هتد.. لەسەر بنیاد نراوە. بە ئەو هۆکارەوە بە هەموویان دەڵێن جۆرێک لە لینوکس.\nواتە لە بناغەدا لینوکسن بەڵام لەسەر ئەو بناغەیە شێوازەکانی لینوکس بە بەرهەم هاتوون. ئیدی هەر شێوازێکیش بە دوور لە شێوازێکی دیکە پەرەی پێدەدرێت، بۆ نموونە گرووپێک کەس کار لەسەر پەرەپێدانی ئوبونتو دەکەن و کۆمەڵێکی دیکە کار لەسەر Mint دەکەن.\nوەشان واتە Version ی هەر شێوازێکی لینوکس، نوێترین وەشانی ئەمڕۆی ئوبونتو وەشانی ١٣ ـەیە.\n57 وه‌ڵامه‌كانی rasha.koy 2013-07-30 20:15:49\nزۆر سوپاس کاک ئاسۆ\nکەواتە وەک بەکارهێنەرێکی سەرەتایی بۆمن ئوبونتو وەشانی ١٣ گونجاوە ؟\nئەگەر گونجاوبێت لەکوێ داونلۆدی بکەم و چۆن بتوانم وەکو ویندۆز لەسەر کۆمپیتەرەکەم دابمەزرێنم\n58 وه‌ڵامه‌كانی ئاسۆ نادری 2013-07-30 20:57:20\nلە ئێرە دەتوانیت دایبگریت،\nبیسوتێنە سەر CD و دایبمەزرێنە.\n59 وه‌ڵامه‌كانی sherwan.sabr 2013-08-03 18:34:12\nده ست خۆش بیت\n60 وه‌ڵامه‌كانی محمد جاوشين 2014-01-10 10:17:29


✌ ئیبراهیم چۆبان - ئاتاکان ماهیر شهدا\n📅 زمان اضافه کردن Aug 15 2018 3:17PM\nلە شاری مەڕەش لە باکووری کوردستان لەدایکبوو و لەسڵ [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 90% ✍ هـ.ب. 15-8-2018 15:17:50\n✌ ئەلیف کولتوور - ڤەژین جودی شهدا\n📅 زمان اضافه کردن Sep 3 2018 10:54PM\n👁 این آیتم 1,419 بار مشاهده شده است\nناسناو: ڤەژین جوودی ناو و پاشناو: ئەلیف کولتوور [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ س.ئـ. 3-9-2018 22:54:14\n📊 بە هۆی قەیرانی ئابوورییەوە ڕۆژانە 38 کارگە لە تورکیا دادەخرێن آمار و نظرسنجی\n📅 زمان اضافه کردن Aug 11 2018 8:31PM\n👁 این آیتم 907 بار مشاهده شده است\nبە گوێرەی هەواڵی ڕۆژنامەی بیرگون، لە سەرەتای ساڵی [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 11-8-2018 20:31:16\n✌ بەسنا ڕەمۆ - ڕۆژبین دارا شهدا\n📅 زمان اضافه کردن Sep 3 2018 10:51PM\n👁 این آیتم 1,278 بار مشاهده شده است\nناسناو: ڕۆژبین دارا ناو و پاشناو: بەسنا ڕەمۆ ناو [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ س.ئـ. 3-9-2018 22:51:16\n📝 چالاکیی گەریلاکانی هەپەگە لە بارزان و چەلێ 11-08-2018 اسناد\n👁 این آیتم 1,873 بار مشاهده شده است\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنیی هێزەکانی پاراستنی گە [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 11-8-2018 20:34:24\n📝 چوار لایەنەکەی هەرێم ئەنجامی هەڵبژاردنەکان رەتدەکەنەوە اسناد\n📅 زمان اضافه کردن Aug 11 2018 8:40PM\n11-08-2018 [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 11-8-2018 20:40:23\n✌ زەکی ئۆگەر - زنار ڕۆنی شهدا\n📅 زمان اضافه کردن Sep 3 2018 10:48PM\n👁 این آیتم 1,321 بار مشاهده شده است\nناسناو: زنار ڕۆنی ناو و پاشناو: زەکی ئۆگەر ناوی [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ س.ئـ. 3-9-2018 22:48:54\n📊 نرخی بلۆک 50%ی بەهاکەی لەدەستداوە آمار و نظرسنجی\n📅 زمان اضافه کردن Aug 12 2018 8:36PM\n👁 این آیتم 689 بار مشاهده شده است\nدواڕۆژ، محەمەد مستەفا بەرهەمی کارگەکانی بلۆکی دەڤ [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 12-8-2018 20:36:07\n📝 هەوڵ و پرۆژەی چارەسەری نێوماڵی گۆڕان اسناد\n📅 زمان اضافه کردن Aug 12 2018 10:11PM\n👁 این آیتم 552 بار مشاهده شده است\nجەماوەر و کادر و هەڵسوڕاوە بەئەمەکەکانی بزووتنەوەی [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 12-8-2018 22:11:03\n✌ ڕیدڤان ئافشار - ڕەشید سەردار شهدا\n📅 زمان اضافه کردن Sep 3 2018 10:43PM\n👁 این آیتم 506 بار مشاهده شده است\nناسناو: ڕەشید سەردار ناو و پاشناو: ڕیدڤان ئافشار [ بیشتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 84% ✍ س.ئـ. 3-9-2018 22:43:49


قاچاخچێکانی مکزیک توانیویانه دیواری سه‌ر سنوری ئه‌مه‌ریکا ببڕن\nده‌سته‌کانی به‌دکاری قاچاخچی له مێکزیک ئه‌و دیواره سه‌خت و قایمه‌یان کون کردووه که سه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا دانۆڵد ترامپ له سنووری نێوان ئه‌مه‌ریکا و مکزیک خه‌ریکی سازکردنێتی.\nسازکردنی ئه‌و دیواره بۆ ئه‌وه‌یه نه‌هێڵێت کۆچبه‌ران و قاچاخچێکانی به‌نگ و موخه‌درات پێدا ده‌ربازبن، به‌ڵام تڕامپ ده‌ڵیت بۆ ئه‌و بابه‌ته نیگه‌رانی نیه.\nتڕامپ شه‌مه له کۆشکی سپی به په‌یامنێرانی گوت، "ئێمه دیوارێکی زۆر به‌هێزمان هه‌یه، به‌ڵام گرنگ نیه چه‌نده قایم بێت، مرۆڤ ده‌توانێت هه‌موو شتێک ببڕێت. به‌ڵام ئێمه خه‌ڵکێمان هه‌یه که سه‌یرمان ده‌که‌ن. ده‌زانی بڕینی دیوار شتێکه، به‌ڵام زۆر ئاسانه چاک بکرێته‌وه."\nتڕامپ دوای ئه‌وه‌ی ئه‌م قسانه‌ی کرد که ڕۆژنامه‌ی "واشنگتن پۆست" ئاشکرای کرد خرابکاران به‌رده‌وام له ئه‌م مانگانه‌ی دوایی دا مشاری دو لا به‌کاردێنن که بایی 100 دولاره و کرێنی ئاسانه.\nیه‌کێک له بابه‌ته‌کانی جێگای سه‌رنجی تڕامپ له هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردنی2016 دا ئه‌وه بوو که ئه‌و دیوارێک له سه‌ر سنووری نێوان ئه‌مه‌ریکا و مکزیکدا ساز ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی پێشی کۆچبه‌ری نایاسایی بگرێت و مکزیک پاره‌که‌ی ده‌دات.\nبه‌لام له ده‌مێکدا هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆ ساڵی 2020 ساڵێکی ماوه، دیواره‌که هه‌روا له ڕه‌وتی سازکردن دایه. ترامپ ده‌مێک پێش ده‌ستی له ئه‌و هه‌وڵانه هه‌ڵگرت که مکزیک پاره‌ی دروستی کردنی دیواره‌که بدات، به‌ڵام هه‌رگیزپه‌سندی کونگرێسی ئه‌مه‌ریکای بۆ ده‌یان میلیارد دوڵار وه‌رنه‌گرت که بۆ سازکردنی ئه‌و دیواره پێویسته.\nبه‌ڵام ترامپ له به‌رامبه‌ر بوونی ڕه‌خنه له کۆنگرێس ئاستێکی ته‌نگه‌تاوی له سنوری باشور راگه‌یاند و له پرۆژه‌کانی دیکه پاره‌ی گوازته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی دیواره‌که دروست بکات.\nبه‌شی گومرگ و پاراستنی سنور گوتی سه‌رجه‌م 9 ملیارد و هه‌شت سه‌د ملیۆن دوڵار له ئه‌م سێ ساڵه‌ی دوایی پشتڕاست کراوه بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر له 800 کیلومێتر بۆ "سیستمێكی نوێی دیواری سنوری" خه‌رج بکه‌ن.


نیشتیمان بۆ تۆ من پێڵاوەكانی خۆم پێیە - پەرەگراف\nنیشتیمان بۆ تۆ من پێڵاوەكانی خۆم پێیە\nكۆچبەرانی كورد لەسەر سنوری بیلاڕووسیاو پۆڵەندا/9-11-2021. وێنە؛ ئاریان زەڵمی/پەرەگراف\nپێموایە ئەگەر ئەمڕۆ ببینە دەوڵەت و كەس مانیع نەبێ، دوای پەنجا ساڵی دیكە ڕەنگبێ بگەینە ئاستی وڵاتێكی وەكو كۆسۆڤۆ‌و بێلاڕووس یان سلۆڤێنیا. بیست سی ساڵێك شەڕی ناوخۆ دەكەین، كودەتا دەكرێ، خۆپێشاندەر دەكوژرێ، ئابڵوقەمان دەخرێتە سەر و ھتد!\nدنیا لە چ قۆناغێكدایە خوا دەزانێ! تا دە پانزدە ساڵی دیكە بەنزین و سوتەمەنیی كلاسیك لە بەشێكی زۆری دنیا دەچێتە مێژووەوە و ڕەنگبێ ھێشتا مرۆڤی كورد لەسەرەی بەنزین بێت، خەڵك بیتاقەی مەریخی بڕیوە و ھێشتا مرۆڤی ئێمە بەدوای ڤیزای ئەوروپا یان كڕینی پاسپۆرتی دۆمێنیكایە! مۆڵەتی شۆفێری نەماوە و عەقڵی دەستكرد سەیارە و فڕۆكە شەخسییەكان لێدەخوڕن و مرۆڤی ئێمەش خەریكی واستەیە بۆ وەرگرتنی مۆڵەتی شۆفێری. ڕۆبۆتەكان دەبنە ھێزی پارێزەری وڵات و ھێشتا لە دەوڵەتی ئێمە پۆلیس و سەربازی بندیوار ماوە...\nتەسەوركردنی پەنجا ساڵی داھاتووی كورد زۆر ئاسانە، پەنجا ساڵ پێش ئێستا چۆن بووە، پەنجای دیكەش ھەروا دەبێ. ھیچ موعجیزەیەك ڕوو نادات. موسایەكیشمان لێ پەیدا نابێ، وەك جولەكە گاڵمان بدات بۆ سەرزەمینێكی دیكە.\nئەوەی ئەمڕۆ وایكردووە بە ھەزاران گەنج و پیری كورد ڕێی ھات و نەھات بگرێتەبەر، نیشانەی ئەوەیە كە ئیتر درۆ گەورەكە ئاشكرا بووە. یەك سەدە زیاترە كە بە ناوی شۆڕش و خەباتی نەتەوەییەوە، زومرەیەك فانتازیایەكی جەماعییان بۆ میللەت دروست كرد و دواییش ھەر خۆیان جیماعیان لەگەڵ كرد.\nنە دەوڵەتتان پێ دروست كرا و نە ھێشتتان لە چوارچێوەی دەوڵەتێكدا بژین.\nدوای ڕیفراندۆمی ٢٥ی ئەیلولی ٢٠١٧، ئەوەی پێیدەگوترا خەباتی نەتەوەیی گەیشتە دوا وێستگە یان دەبوو ببینە دەوڵەت یان دەبوو واز لە دەوڵەت بێنین. كورت و موختەسەر دەوڵەتمان پێ دروست نەكرا و بڕایەوە. ئەی ئێستا چی دەكەین؟ بە دوای چیدا دەگەڕێین؟ عێراق پارچە پارچە دەبێ؟ نەخێر ئەگەر عێراق لە ٢٠٠٣ پارچە پارچە نەبوو، تازە نابێ. كەواتا میللەتێك و خەونەكانی لە ڕەھنی ئەوەدان كە ھەندێك لە ھاوزمانەكانی خۆیان بە سەرابێكی دیكەوە حوكمیان بكەن. چۆن دەیكەین موھیم نییە، موھیم ئەوەیە ئەوان میللەتیان لە زوڵم و ستەمی داگیركەر ڕزگار كردووە!!!\nكۆتایی ئەم نەھامەتییەی ئێستا ئەوەیە كە كورد دوای ڕیفراندۆم بەخۆ ھاتبێتەوە و مەستی و نەشئەی ئەفیۆنی ناسیۆنالیزم بەری دابێت. لانیكەمی ئەوەی كە ھەیە ئەوەیە كە ئێمە ھەموومان ھاووڵاتیی عێراقین و كەسیش ناتوانێ ئینكاریی ئەوە بكات. بۆ ناچین دەست بەسەر بەغدادا بگرین؟ ئازەرییەكانی ئێران لە دوای ڕوخانی كۆماری ئازەربایجان و مھابادەوە وازیان لە ململانێی نەتەوەیی لەگەڵ فارس ھێنا و لە جیاتی ئەوەی بۆ حوكمی سێ چوار پارێزگا ھەوڵ بدەن، دەستیان بەسەر تاران و ھەموو ئێراندا گرت. ئەمڕۆ حوكم و سەرمایەی ئێران لە دەست توركی ئازەرییە و، تەنانەت لە مەسەلەی ئازەربایجان و ئەرمینیادا، پشتیوانیی ئەرمەنەكان دەكەن نەك ئازەرییەكان! كوردەكەش دڵی خۆشە كە گوگڵ زمانی كوردیی شێوەزاری سۆرانی! یشی بۆ وەرگێڕان زیاد كردووە.!!!\nھەڵبژاردنی ئەم دواییە نیشانی دا كە حزبەكانی كوردستان تێكڕای مەنزوومەی دنیابینی و حوكمڕانییان بەناوی ناسیۆنالیزمەوە، تووشی شێرپەنجە بووە و بە پارتیشەوە یەك لە دوای یەك دەمرن. بۆیە وەك ھەموو ئایدۆلۆژیایەكی دیكە ناسیۆنالیزمیش دەمرێ.\nلەم دنیا پێشكەوتووەدا، ئیتر شەڕی ناسنامە شەڕی خۆتڕێنە. بە كڵاشینكۆف شەڕی درۆن ناكرێ، بە دۆشكەش موشەكی بالیستیكی ناخرێتە خوارەوە. ئەوە لەوە بگەڕێ ئەگەر شەڕی ناوەكی دەست پێبكات، كونە مشكمان لێدەبێتە قەیسەری!\nكاری بەپەلە ئەوەیە كە كورد لە پێگەی ھاووڵاتی بوونەوە نەك ناسنامەی نەتەوەییەوە، دەست بەسەر حوكمڕانیی وڵاتی خۆیانەوە بگرن، لە عەرەبی شیعە و سوننە عێراقیتر بین، لە لاز و چەركەسی توركیا توركتر بین و دەست بەسەر توركیادا بگرین. ئەوە تەنھا ڕێگەی مانەوەیە وەكو تاك و كۆمەڵگا بۆ درێژەدان بە ژیان لە دنیای داھاتوودا. دەستپێشخەربین لە داھێنانی ناسنامەیەك بۆ گەلانی مێزۆپۆتامیا، دۆزینەوەی تەعریفێكی عادیلانە بۆ چەترێك كە ھەموان كۆبكاتەوە. جیاوازیی نەتەوەیی و مەزھەبیی گەلانی ئەوروپا و ئەمریكا دەیانجار ڕەنگبێ لە جیاوازییەكانی كورد و گەلانی دیكە زیاتر بن، بەڵام ئەوان توانییان و ئێمەش دەتوانین. ئەگەرنا دەبێ تاقیامەت پێڵاوەكانمان ھەر لە بن ھەنگڵمان بێت.