ANF | کەنەکە پەیامێکى سەرەخۆشی بە بۆنەی کۆچی دوایی جەلیل گادانی-یەوە بڵاوکردەوە\nدەستەى بەڕێوەبەریی کۆنگرەى نەتەوەیى کوردستان بە بۆنەی کۆچی دوایی جەلیل گادانی یەکێک لە رێبەرانی حیزبی دیموکراتی کوردستان پەیامێکى سەرەخۆشیی بڵاوکردەوە.\nپێنجشه‌ممه, 6 Aug 2020, 16:06\nلە پەیامەکەى کەنەکەدا هاتووە "جەلیل گادانی هەر لە سەردەمی کۆماری کوردستانەوەو هەتا ئێستا. لە ناو خەباتی رزگاریخوازانەی گەلی کوردستاندا بوو. لە سیاسەتی کوردستاندا جێگایەکی دیاری هەبوو. جەلیل گادانی بەهۆی خەبات و تێکۆشانی سیاسییەوە کەوتە بەر پەلاماری رژێمی ئێران و 13 ساڵ لە زینداندا بوو".\nئاماژە بەوەشکراوە "جەلیلی گادانی تەمەنی درێژی خۆی لە خەبات و تێکۆشانی کوردستاندا بەڕیکردو کاری زۆریشی بۆ یەکێتی و یەکڕیزیی نەتەوەیی کرد. چەندین جاریش بەشداری کۆنفرانس و کۆبوونەوەکانی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان-ك.ن.ك – بوو."\nدەقی پەیامی سەرەخۆشیی کۆنگرەى نەتەوەی کوردستان (کەنەکە)\nکۆچی دوایی رێبەرێکی حزبی دیموکراتی کوردستان، بەڕێز جەلیل گادانی\nخانەوادەی بەڕێز جەلیل گادانی\nبەداخێکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوایی بەڕێز جەلیل گادانی ئەندامی رێبەریی حزبی دیموکراتی کوردستانمان پێگەیشت. بەڕێز جەلیل گادانی هەر لە سەردەمی کۆماری کوردستانەوەو هەتا ئێستا. لە ناو خەباتی رزگاریخوازانەی گەلی کوردستاندا بوو. لە سیاسەتی کوردستاندا جێگایەکی دیاری هەبوو. جەلیل گادانی بەهۆی خەبات و تێکۆشانی سیاسییەوە کەوتە بەر پەلاماری رژێمی ئێران و 13 ساڵ لە زینداندا بوو. دوای رووخانی رژێمی شای ئێرانیش، لە ئاستی هەرە سەرەوەدا لە سەنگەرەکانی شۆڕشدا، چ لە ناوخۆو چ لە دەرەوەی نیشتمان، تێکۆشانێکی فراوانی بەڕیوەبرد.\nبەڕێز جەلیلی گادانی تەمەنی درێژی خۆی لە خەبات و تێکۆشانی کوردستاندا بەڕیکردو کاری زۆریشی بۆ یەکێتی و یەکڕیزیی نەتەوەیی کرد. چەندین جاریش بەشداری کۆنفرانس و کۆبوونەوەکانی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان-ك.ن.ك – بوو.\nکاک جەلیل خەمت نەبێ، ئێمە لەسەر رێی ئێوە بەردەوامین و وەسیەتی ئێوە بەدی دێنین.


کوردستانی ڕۆژهەڵات؛ کۆرۆنا یەک تریلیۆن و ٨٤٧ میلیارد تمەن زیانی بە کەرتی گەشتیاری گەیاندووە\n10:57 - 15 بەفرانبار 2721\nبە وتەی وەزارەتی میراتی کولتووریی ڕێژیمی ئێران، داهاتی ساڵانەی ئێران لە کەرتی گەشتیاریدا کە ١١ میلیارد دۆلار بووە، بەهۆی کۆرۆناوە نزیکەی ٥٠ لەسەد کەمی کردووە. ئەم پەتایە بووەتە هۆی چۆڵبوونی ناوچە گەشتیارییەکان، وەستانی چالاکیی دوو هەزار دامەزراوەی گەشتیاری و بێکاربوونی ٦٥ هەزار کارمەندی کەرتەکە.\nبەپێی ئاماری میراتی کولتووری، لە دوو ساڵی ڕابردوودا ٣٢ تریلیۆن تمەن زیان بە کەرتی گەشتیاری و شەش تریلیۆن و ٩٠٠ میلیارد تمەنیش زیان بە دامەزراوە گەشتیارییەکان گەیشتووە.\nلەم نێوانەدا یەک تریلیۆن و ٨٤٧ میلیارد تمەنی ئەو زیانە بە کەرتی گەشتیاریی کوردستانی ڕۆژهەڵات کەوتووە. بڕی ئەو زیانە لە هەندێک لە پارێزگاکانی ڕۆژهەڵات زۆرتر بووە، لەوانەش پارێزگای سنەیە کە خاوەنی زیاتر لە هەزار ناوچەی کولتووری و گەشتیارییە و یەکێکە لەو ناوچانەی زۆرترین ڕێژەی گەشتیار ڕووی تێ دەکەن.\n"یەعقووب گەوێڵیان" بەڕێوەبەری گشتیی گەشتیاریی سنە ڕایگەیاندووە: "پەتای کۆرۆنا لەنێوان ٦٥ بۆ ٨٠ لەسەد زیانی بە دامەزراوە گەشتیارییەکانی پارێزگای سنە گەیاندووە. نزیکەی دوو هەزار و ٥٠٠ کەس لەو کەرتەدا کارەکانیان لەدەست داوە و ٧٥٠ میلیارد تمەن زیانمان پێ گەیشتووە".\nدوای بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا و بڕیاری داخستنی شوێنە گشتییەکان لەلایەن ناوەندی بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنای ئێران، ڕێژیم بڕیاری دا قەرەبووی زیانلێکەوتووانی کەرتی گەشتیاری بکاتەوە؛ بڕی قەرزەکەشی بە پێدانی سێ تریلیۆن تمەن قەرزی بانکی بە خاوەن دامەزراوە گەشتیارییەکان ئەویش بە سوودی ١٢ لەسەد دیاری کرد.\nئەو بڕە هاوکارییەی ڕێژیمی ئێران جێگەی ڕەزامەندیی گەشتیاران نەبوو، چونکە زۆربەی بانکەکان یان مەرجی قورسیان دادەنا یان لە کاتی پێدانی پارەی قەرزەکە، قەرزی پێشوویان لە وەرگری قەرزەکە دەسەندەوە.\nبەهۆی سیاسەت و بەڕێوەبەریی هەڵەی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران، لە کاتی پەتای کۆرۆنایشدا بە بەراورد لەگەڵ وڵاتانی تر، خەڵکانی ئێران زۆرترین زیانی ماڵی و گیانییان بەر کەوت.


دوای 100 ساڵ لە دامەزراندنی حیزبی شیوعی چینی: چۆن حیزبی شیوعی چینی ڕێكدەخرێت؟\nئەم ساڵ هاوكاتە لەگەڵ سەدەهەمین ساڵیادی دامەزراندنی حیزبی شیوعی چینی. بە درێژای سەدەی ڕابردوو، حیزب كاریگەریەكی قوڵی لەسەر سیاسەتەكان و گەشەسەندنی چین هەبووە. بەڵام ئەم حیزبە سیاسیە چۆن بڕیارەكانی دەردەكات؟ بفەرموون با چاوێك بە پێكهاتەی ئەم حیزبە بخشێنین.\nلەسەر ئاستی نەتەوەیی، زیاتر لە 90 ملیۆن كەس ئەندامی حیزبن كە چەندین لێژنە پێكدەهێنن لە كۆمەڵگا شارستانیەكان و لادێ و ڕێكخراوە كۆمەڵایەتیەكان و كۆمپانیاكانی سەر بە دەوڵەت و كۆمپانیا تایبەتەكان لە چین. لە شار و ناوچە و هەرێمە ئۆتۆنۆمیەكان، بۆ تاوتوێكردنی كاروباری ناوخۆیی، چەندین كۆنگرە ئەنجام دەدرێت .\nزیاتر لە 2000 نوێنەر بەشداری لە كۆنگرەی نەتەوەیی حیزبی شیوعی چینی دەكەن كە هەر پێنج ساڵ جارێك دەبەسترێت. لێژنەی ناوەندی حیزبی شیوعی چینی زیاتر لە 200 ئەندام لەخۆ دەگرێت، كە هەر پێنج ساڵ جارێك لە ڕێگای كۆنگرەی نەتەوەیی دووبارە ڕێكدەخرێنەوە. هەروەها لە نێوان ئەندامانی لێژنەی ناوەندی حیزبی شیوعی چینی، 25 ئەندام مەكتەبی سیاسی پێكدەهێنن، و كە بە شێوەیەیكی ڕێكوپێك كۆدەبنەوە بۆ دەنگدان لەسەر بابەتە گرینگەكان. بەگوێرەی ڕێكخستنەكە، بڕیارەكانیان بە یەك دەنگ دەدەن. هەر كە گەیشتن بە دەنگی زۆرینە، بە یەك دەنگی یەكگرتوو قسەدەكەن. چەندین سیاسەتمەدار لە مەكتەبی سیاسی لێژنەی هەمیشەیی پێكدەهێنن. بەدرێژایی مێژووی حیزبی شیوعی چینی، ژمارەی ئەندامانی كۆمەڵەی باڵا كە ڕاپۆرتەكانیان بەرز دەكەنەوە بۆ مەكتەبی سیاسی لە نێوان پێنج بۆ یازدە ئەندام بووە. لە ئێستادا، حەوت ئەندامن. كێ كۆبوونەوەكان لە مەكتەبی سیاسی و لێژنەی هەمیشەیی ئەنجام دەدات؟ سكرتێری گشتی، كە لە ئێستادا بەڕێز شی جینپینگ لەم پۆستەدایە.


شەڕی مەزهەبی و تیرۆر لە عیراق بووەتە هۆی كوشتنی 430 هەزار كەس - باسنیوز\nشەڕی مەزهەبی و تیرۆر لە عیراق بووەتە هۆی كوشتنی 430 هەزار كەس\nئامارێك: لە ماوەی حوكمڕانی مالیكیدا 114 هەزار كەس كوژراون\nبەپێی هەندێك ئاماری رێكخراوی (هیومان رایتس ۆچ) كە دەست (باس) كەوتوون، لە ساڵی 2003 بۆ ساڵی 2017 زیاتر لە 430 هەزار عێراقی بەهۆی كردەوەی تیرۆرستی و شەڕ و ململانێی مەزهەبی و تایفییەكان گیانیان لەدەست داوە و كوژراون.\nكوژراوەكان بە پلەی یەكەم خەڵكی بەغدان، بە پلەی دووەم دیالە، بە پلەكانی تر ئەنبار و مووسڵ و سەڵاحەدین دێن.\nلە سەردەمی حوكمڕانیی نووری مالیكیدا لە 2006 بۆ 2014 زۆرترین کەس لە عێراق كوژراون، كە بریتی بوون لە 114 هەزار و 575 كەس.\nلە ساڵی 2003 بۆ 2017 زیاتر لە 58 هەزار كەس بە بێ سەروشوێن تۆمار كراون، 271 هەزار كەسیش خراونەتە زیندانەكانەوە، لەنێوانیاندا 187 هەزار كەس هەیە هەر دادگاییش نەكراون و لە زینداندان.\nبەپێی ئەو ئامارانە، 73 رێكخراو و گرووپی چەكداری میلیشیا لە عێراق هەیە، كە 117 هەزار چەكداریان هەیە و بەشێك لەو میلیشیایانە رۆڵی خراپیان گێڕاوە لە كوشتن و رفاندنی خەڵك، بە تایبەت لەسەر ناسنامە و مەزهەب.\nبەپێی ئامارەكان بێت، عێراق لە کوشتاردا بۆی هەیە بچێتە نێو پەرتووكی (گینس) بۆ ژمارە پێوانەییەكان.\nبەپێی ئاماری نەتەوەیەكگرتووەكان، ئامارەكانی كوشتن لە 13 ساڵدا بەم جۆرەن:\n- ساڵی 2003 ژمارەی كوژراوان 12 هەزار و 133 كەس بووە.\n- ساڵی 2004 ژمارەی كوژراوان 11 هەزار و 736 كەس بووە.\n- ساڵی 2005 ژمارەی كوژراوان 16 هەزار و 583 كەس بووە.\n- ساڵی 2006 ژمارەی كوژراوان 29 هەزار و 453 كەس بووە.\n- ساڵی 2007 ژمارەی كوژراوان 26 هەزار كەس بووە.\n- ساڵی 2008 ژمارەی كوژراوان 10 هەزار و 271 كەس بووە.\n- ساڵی 2009 ژمارەی كوژراوان 5 هەزار و 373 كەس بووە.\n- ساڵی 2010 ژمارەی كوژراوان 4 هەزار كەس بووە.\n- ساڵی 2011 ژمارەی كوژراوان 4 هەزار و 143 كەس بووە.\n- ساڵی 2012 ژمارەی كوژراوان 4 هەزار و 622 كەس بووە.\n- ساڵی 2013 ژمارەی كوژراوان 9 هەزار و 851 كەس بووە.\n- ساڵی 2014 ژمارەی كوژراوان 20 هەزار كەس بووە.\n- ساڵی 2015 ژمارەكە 17 هەزار و 500 كەس بووە.\nپێوەند بەم ئاوارە مەترسیدارانە، شاخەوان عەبدوڵا، ئەندامی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە پەرلەمانی عێراق، بە (باس)ی راگەیاند، گرتن و كوشتن لە عێراق بووەتە دیاردە. بەتایبەتی كوشتن لەسەر ناسنامە و مەزهەب، گوتی: ”لەدوای پرۆسەی ئازادیی عێراق، كوشتن لەسەر ناسنامە و مەزهەب سەری هەڵدا، دواتر جەنگ و خوێنڕشتن و تەقینەوە و کردەوەی تیرۆریستیی تری بەدوای خۆیدا هێنا“.\nلە ناوەڕاستی ساڵی رابردوودا، رۆژنامەی (نیویۆرك تایمز)ی ئەمەریكی لە ڕاپۆرتێكدا بڵاوی كردەوە (میلیشیا شیعەكان لە چەند پارێزگایەكی عێراق خەریكی ڕفاندن و كوشتنی هاووڵاتییانی سوننەن).\nشاخەوان عەبدوڵا ئاماژەی بەوە دا، دروستبوونی گرووپی ملییشایی و رفاندن و تیرۆر لە عێراق هۆكاری زیادبوون و هەڵكشانی ژمارەی قوربانییانە، گوتیشی: ”ئاماری كوشتن و قوربانییەكانی تر و دەستدرێژیی گرووپ و میلیشیاكان بە جۆرێكە، رێكخراوەكانی ماڤی مرۆڤی تووشی شۆك كردووە“.\nتاڤگە عومەر، چالاكوانی بواری مافەكانی مرۆڤ، ئەوەی بە (باس) راگەیاند، عێراق سەردەمێکی زۆرە کە شێوازەکانی کوشتن بەشێوەی جۆراوجۆر تیایدا ئەنجام دەدرێت، گوتی: ”ئەو کولتوورەی لەم جوگرافیایەدا هەیە کولتوورێکە بووەتە هۆی دروستبوونی دەسەڵاتێک دژی ژیان، مێژووی ئەم وڵاتە تەنیا لە ڕووداوی سیاسی و سەربازی و دەسەڵاتگەریدا خۆی بینیوە، لە کاتێکدا مێژوو روویەکی جوانی و فیکری و ڕەوشتیی ژیانە، کاتێک ئەمانە تێک دەشکێن جۆرێک لە زوڵم و ستەم و زۆرداری پەیدا دەبن، کە هەموویان هۆکارن بۆ کوشتن و ئەنجامدانی توندوتیژی و زەبر و زەنگ“.\nروونی كردەوە، لە لایەن دەسەڵاتە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق تاوان و كوشتن پەرەی پێ دراوە، گوتیشی: ”جەنگە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و وڵاتانی تر و ململانێ ناوخۆییەکان و گۆشکردنی هزری تاک بە تۆڵەسەندنەوە و بەردەوام بەکارهێنانی چەک و ئامێرەکانی کوشتن وەک پارێزگارێک لە خۆی و دەوروبەر و خراپیی رۆڵی راگەیاندن لە نماییشکردنی دیمەنە توندوتیژەکان و رووداوە نەخوازراوەکان و لاشە و ئێسک و پرووسکی کوژراوان، جگە لەوەش هاندان و سڕینەوەی تاک بۆ بەکارهێنانی چەک و خۆشەویستکردنی ئەم دیاردەیە لە بابەتەکانی خوێندندا هەمووی فاکتەری سەرەکیی پەیدابوونی ئەم جۆرە کولتوورەن“.\nئەو چالاكوانە پێی وایە: "پەیدابوونی گرووپە تیرۆریستییەکان و کوشتنی سەدان هەزار خەڵکی بێتاوان بە بەرچاوی گەنج و پیر و ژن و منداڵ وای کردووە کە ئەم تاوانە هێندەی تر بەئاسانی تێکەڵی ژیانی خەڵک بێت و زۆر بە ئاسایی وەربگرن، بۆیە سڕینەوەی ئەم جۆرە کولتوورە هەوڵێکی زۆری مرۆیی و مادیی پێویستە لەسەر ئاستی هەموو کەناڵە جیاوازەکان“.\nجەختیش دەكاتەوە، ئێستاش ئەم بارودۆخەی عێراق پێیدا تێپەڕ ئەبێت، بۆ زەمینە خۆشکردن بۆ چارەسەری ئەم کێشەیە زۆر ئەستەمە، چونکە ئیرادەی سیاسی ئێستاش بۆ خۆسەپاندن و فراوانکردنی دەسەڵات بەکار دێت، نەک بۆ دابینکردنی ژینگەیەکی پارێزراو بۆ هاووڵاتی.\nبەپێی ئامارێكی تۆڕی زانیاریی ویكیلیكس، لە سەرەتای ساڵی 2004 تا ساڵی 2009 زیاتر لە 65 هەزار تەقینەوە لە عێراق تۆمار كراون، كە بەهۆیانەوە 109 هەزار كەس كوژراون و زیاتر لە 176 هەزار كەسیش بریندار بوونە، كە زۆربەی ئەو قوربانییانەش هاووڵاتیی مەدەنی بوونە.\nئەشواق جاف، پەرلەمانتاری كورد لە پەرلەمانی عێراق بە (باس)ی راگەیاند، ئامار و داتاكانی كوشتن و تەقینەوە و تیرۆر زۆر مەترسیدارن و ئەوە دەردەخەن کە حكوومەتی عێراق نەیتوانیوە ئاساییش دابین بكات، گوتیشی: ”قوربانییان زۆرتری خەڵكی سڤیلن و بەرپرسانی عێراق زۆرتر خەریكی ململانێی سیاسین و تا ئێستا نەیانتوانیوە هێرش و تەقینەوە تیرۆرستییەكان و شەڕی مەزهەبی رابگرن".


ئەوکاتەی شکۆی په رلەمان دەشکێنرێت\nئەو کاتەی شکۆی پەرلەمان\nبە خودی پەرلەمان دەشکێنرێ!\nلە ساڵانی رابردوو هەوڵی زۆر هەبون بۆ بەمەرجەع بونی پەرلەمان و زاڵبونی ئیرادەی گەل بەسەر ناوەندە حزبیی و ناوچەیی و کەسیەکان.\nبەڵام بەداخەوە خول لەدوای خول بە پلان رۆڵی پەرلەمان لاوازکرا.\nبەتایبەتی میکانیزمی هەڵگرتنی پارێزبەندیەکە پرەنسیپەکانی سازان و کۆدەنگی و کاری هاوبەش و یەکدەنگی بخاتە بەردەم پرسیارەوە ژیرانە نیە.\nلەسەردەمی کەڵەکە بوونی قەیرانەکان و لاوازبوونی متمانەو کاری پێکەوەیی.\nکاتێک جیاکاری بکرێت لە هەڵگرتن و هەڵنەگرتنی پارێزبەندیەکان.\nدەبوو پەرلەمان لەم ساتەوەختەدا رۆڵی پێچەوانەی ببینیایە، دەبوو چاوکراوەتربوایە لەسەر کێشە گەورەکان لەعیراق و ناوچەکە، چاوکراوەربوایە لەسەر گرفتەکانی خەڵک و گوزەرانیان.\nتەماشای دیمەنەکانی پەرلەمانی عیراق بەو هەموو کێشە\nمەزهەبی و نەتەوەیی و قەیرانی عەقڵەوە دەتوانن کابینەی حکومەت بگۆڕن. وەزیر لەکار بخەن فشار دروست بکەن.\nبە ئەزموونی دووخولی پەرلەمان چەندەها پەرلەمانتاری بە ئیرادەو دەنگی بڵندم ناسی هەر یەکە بەپێگەی خۆی خاوەن ئیرادەو ئازایەتی بوون\nلەوانە دانا سەعید سۆفی و گۆران ئازاد و زانا رەوف و عەبدوڵامەلا نوری وشاهۆ سەعیدو ئەبوبەکر هەڵەدنی و سەروەر عەبدولرەحمان و ئەبوکاروان و ساڵح فەقێ و سۆران عومەریش یەکێک بوو لەو دەنگانەی لە خولی رابردوودا پێکەوە کارمان کردوە. هەڵوێستی لەبارەی چاکەو چاکەی گشتیەوە هەبوە.\nجێگری سەرۆک وەزیران چەپکە گوڵ پێشکەشی کاکەییەکان دەکات


تێنەگەشتن لە ئەنفال؟ | جینۆساید كورد\nئەم ووتارە، لە پاشكۆیەكی تایبەتی دەزگای لێكۆڵینەوە بۆ جینۆسایدو ئەنفال و رۆژنامەی كوردستانی نوێ، لە یادی 29 ساڵەی تاوانی جینۆسایدی ئەنفال، واتە ئەمساڵ بڵاوكرایەوەو لەم بارەشەوە كەناڵی كەی ئێن ئێن بۆ ماوەی 20 خولەك گفتوگۆی لەگەڵ ئێمە كرد. لەبەر ئەوەی ئەوكاتە ماڵپەڕی جینۆساید كورد كارا نەبوو، وا ئێستا ووتارەكە بڵاو دەكەینەوە.\n29 ساڵە لە سەر ئەنفال و ڕەهەندە ترسناكەكانی دەنوسین و و بڵاو دەكەینەوە، هەمووجارێكیش دەڵێین و دووبارەمان كردوەتەوە، كە كاركردن لەسەر ئەنفال مەرج نییە تەنها لە چواردەی چواردابێ، بەڵكو كاركردن لەسەر ئەم پرسە و تەواوی لایەنە جۆراو جۆرەكانی و باگراوەندە فەلسەفی و فیكری و سیاسییەكەی، پێداویستییەكی هەمیشەیی و یەكێكە لە ئەركە بنەڕەتییەكانمان.\nڕەوایە لێرەوە بپرسین ئایا درووست وامان كردوەو كارمان لە سەر ئەنفال كردوە لەسەر هەموو ئاستەكان؟ بۆ وەڵام بەم پرسیارەو قسەكردن لەسەر ئەو ناونیشانەی سەرەوە، ناچارین بە قسەیەكی نالۆژیكی هاوڕێیەكی بەڕێزم دەست پێبكەم كە ئێستا بەرپرسیارێتییەكی باڵای هەیە، كە لە گفتو گۆیەكدا لەسەر پرسی ئەنفال پێی وتین پێویست ناكا ئیتر قسە لە سەر ئەنفال بكەین نوسەرێكی دیاری كوردستان، وتارێكی باشی لەسەر ئەنفال لە یەكێك لە گۆڤارەكاندا نوسیوەو بڵاو كردوەتەوە!! بۆیە ئەو مافەم بە خۆماندا، ناو نیشانی ئەم ووتارە بەو شێوەیە ( تێنەگەیشتن لە ئەنفال) دابنەین؟ كەوایە كامەیە ئیشكالییەتی تێنەگەیشتنی ئێمە لە ئەنفال و بۆچی ئەم ئیشكالییەتە؟\nبە بڕوای ئێمە تێنەگەیشتن لە ئەنفال سەرەتای ئەم ئیشكالیەتەیە بۆ كۆمەڵگای ئێمە، بە هەموو چین و توێژەكانییەوە بە گشتی و توێژی ڕووناكبیرو خوێندەوارەكەی بە تایبەت. ئاخر تائێستا دیارترین ڕووناكبیر یان نووسەر، كاركردن لەسەر ئەنفال بە وەزیفەی خۆی نەزانێ و كەچی لە هەموو كات و ساتێكدا، قسەی لەسەر ئەوەبێ كە پێویستە كۆمەڵگایەكی تەندرووستمان هەبێ، ئەمە دەبێت چی بێدەربەستیەك بێت؟\nجومگەی سەرەتانی تێگەیشتن لە ئەنفال لە ڕوانگەی بەعس ناسییەوە، تووخمی بنەڕەتی دانەمەزراندن و بنیادنانی كۆمەڵگایەكی تەندروستە! چۆن دەتوانرێ كۆمەڵگایەكی تەندرووستمان هەبێ، ئەگەر لە ئەنفال و ڕەهەندە فەلسەفی، فیكری، سیاسی، ئابوری، كۆمەڵایەتی، دەروونییەكانی تێنەگەشتبێتین؟\nئەمە سەرەتای ئەو ئیشكالییەتەیە كە بە درێژایی سوڕەكانی مێژوو بەرۆكی ئێمەی گرتوەو هەمان تێنەگیشتن، لە لەبەرامبەر پرسێكی گەورەی وەك تاوانی ئەنفال كە هەوڵی سرێنەوەی شوناسی نەتەواتیمانە، یاخەمان دەگرێتەوەو دەبێتە هەڕەشەیەكی جیدی لەسەر ئایندەمان. ترسناكتر لەوە نییە، كە تاوانی ئەنفال و دۆسیەكەی بەم پەرش و بڵاوی و پەرتییەوە جێبێڵین و بمانەوێ لە ئایندەمان تێبگەین یاخود ئایندە بنیاد بنێین.\nئێستا و دوای تێپەڕبوونی بیست ونۆ ساڵ بەسەر تاوانی ئەنفالدا، كاركردنی ئێمە درووشمی سیاسی خوڕسكیانەی تێنەپەڕاندوەو رێ و شوێنە بنەڕەتییەكانی خۆی وەرنەگرتوە؟ كەوایە پێش هەموو شتێك پێویستمان بەوەیە ئەو فۆرمی كاركردنەی ئەو بیست و نۆ ساڵەی پێشوومان تێك بشكێنین و لە جێگایدا فۆرمێكی تر، كە پێش هەموو شتێك بتوانێ ئیشكالییەتی تێنەگەیشتنمان بەلاوە بنێ، بێنینە پێشەوەو كاری پێبكەین.


[ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزم پاش جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م - Actualité de l’Anarcho-syndicalisme] ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزم پاش جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م\nنووسینی: ڕودۆلف ڕۆکه‌ر\nپاش جه‌نگی جیهانی یه‌که‌م، دانیشتوانی ئۆروپا له‌ته‌ك بارودۆخێکی تازه ڕووبه‌ڕوو بوون. میرییه‌کانی پێشووتری ئۆروپای ناوه‌ندی ڕوخابوون. ڕوسیه له ده‌می شۆڕشێکدا بوو، که هیچ که‌س نه‌یده‌زانی سه‌ره‌نجامه‌که‌ی چی ده‌بێت. شۆڕشی ڕوسیه کارایی له‌سه‌ر هه‌موو کرێکارانی وڵاتانی تر دانابوو. ئه‌وان پێیان وابوو، که ئۆروپا له بارودۆخێکی شۆڕشگێڕانه‌دایه و ئه‌گه‌ر نه‌توانن ئه‌و شۆڕشه به سه‌ره‌نجامێکی یه‌کلاییکه‌ره‌وه بگه‌یێنن، بۆ ساڵانێكی دوورودرێژ هیوابڕاو ده‌بن. له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌وان به‌زۆری هیوایان به شۆڕشی ڕوسیه‌وه گرێدابوو و به ده‌ستپێکردنی سه‌رده‌مێکی نوێی مێژوویی ئه‌وروپایان ده‌زانی. ساڵی 1919 پارتی بۆلشه‌ڤیك، که له ڕوسیه ده‌سه‌ڵاتی گرتبووه ده‌ست، بۆ پێکهێنانی نێونه‌ته‌وه‌یه‌کی نوێ، هه‌موو ڕێکخراوه کرێکارییه شۆڕشگێڕه‌کانی جیهانی بۆ به‌شداریکردن له کۆنگره‌یه‌کدا له مۆسکۆ بانگه‌واز کرد. ئه‌و کات ته‌نیا له چه‌ند وڵاتێکدا پارتی کۆمونیست هه‌بوو، به‌ڵام ڕێکخراوه یه‌کێتیگه‌راکان له وڵاتانی ئیسپانیا، پورتوگال، فه‌ره‌نسه، ئیتالیا، هۆڵه‌ند، سوید، ئاڵمان، بریتانیا و وڵاتانی باکوور و باشووری ئه‌مه‌ریکا هه‌بوون و له هه‌ندێکیاندا زۆر کارا بوون. له‌به‌ر ئه‌وه یه‌کێك له گرنگترین به‌رنامه‌کانی لێنین و هامڕاکانی، گۆڕینی ئه‌و ڕێکخراوانه بوو، به ئاراسته‌ی به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان. به‌م جۆره بوو که نزیکه‌ی هه‌موو ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کانی ئۆروپا له هاوینی 1920دا بۆ یه‌که‌مین کۆنگره‌ی دامه‌زرێنه‌ری نێونه‌ته‌وه‌یی سێیه‌م میوانی کران.\nبه‌ڵام شتێك که نێردراوانی یه‌کێتیگه‌را شۆڕشگێڕه‌کان له ڕوسیه دیتیان، شتێك نه‌بوو، که هاوکاری له‌ته‌ك کۆمونیسته‌کان لواو یا ته‌نانه‌ت خوازراو وێنا بکرێت. دیکتاتۆری پڕۆلیتاریا ئه‌و کاتیش ناوڕۆکی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی نیشان ده‌دا. زیندانه‌کان پڕ بوون له سۆشیالیستانی سه‌ر به فێرگه‌کانی تر و زۆرێك له ئه‌نارکیسته‌کان و یه‌کێتیگه‌راکانیش زیندانی کرابوون. به‌ڵام له هه‌مووی گرنگتر، زۆر به ڕوونی دیار بوو، که فه‌رمانڕوا تازه‌کان به هیچ شێوه‌یه‌ك توانای نۆژه‌نکردنه‌وه‌یه‌کی سۆشیالیستی راستینه‌یان نییه. پایه‌ڕێژی دیکتاتۆرئاسایانه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی سێیه‌م و هه‌وڵدان بۆ گۆڕینی سه‌راپای بزاڤی کرێکاری ئۆروپا به ئامرازێك بۆ ڕامکارییه‌کانی ده‌وڵه‌تی بۆڵشه‌ڤیکی له په‌یوه‌ندییه ده‌ره‌کییه‌کاندا، به خێرایی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کانی تێگه‌یاند، که له نێونه‌ته‌وه‌یی سێیه‌مدا جێیه‌ك بۆ ئه‌وان نییه. له‌به‌ر ئه‌وه، له کۆنگره‌ی مۆسکۆدا پێشنیار کرا له پاڵ نێونه‌ته‌وه‌یی سێیه‌مدا یه‌کێتییه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یی له یه‌کێتییه پیشه‌ییه شۆرشگێڕه‌کانیش پێك بهێنرێت، که تێیدا هه‌موو ڕێکخراوه یه‌کێتیگه‌راکان، به هه‌ر روانگه‌یه‌که‌وه که هه‌یانه، جێی خۆیان هه‌بێت. نوێنه‌رانی یه‌کێتیگه‌راکان به‌م پێشنیاره ڕازی بوون، به‌ڵام کاتێك که کۆمونیسته‌کان ویستیان ئه‌و ڕێکخراوه پاشکۆی نیونه‌ته‌وه‌یی سێه‌م بێت، ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کان پێشنیاره‌که‌ی خۆیان کشانده دواوه.\nله دێسه‌مبه‌ری 1920دا، ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کان له کۆنفرانسێکی نێونه‌ته‌وه‌ییدا له به‌رلین کۆبوونه‌وه، تاوه‌کو له‌مه‌ڕ به‌رخوردیان له‌ته‌ك کۆنگره‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی سووری یه‌کێتییه پیشه‌ییه‌کان بڕیار بده‌ن، که بڕیار بوو ساڵی داهاتوو له مۆسکۆ به‌رپا بکرێت. کۆنفرانسه‌که له‌سه‌ر مه‌رجدانان بۆ به‌شداری یه‌کێتیگه‌راکان له‌و ڕێکخراوه‌دا ڕێککه‌وتن. گرنگترینی ئه‌و حه‌وت مه‌رجه ئه‌مانه بوون، که سه‌ربه‌خۆیی ته‌واوی بزووتنه‌وه‌که له پارته ڕامیارییه‌کان دابین بکات و په‌یگیری له‌سه‌ر ئه‌و ڕوانگه‌یه بکرێت، که نۆژه‌نکردنه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگه ته‌نیا له ڕێگه‌ی ڕێکخراوبوونی ئابوورییانه‌ی خودی چینی به‌رهه‌مهێنه‌وه له توانادا هه‌یه. له کۆنگره‌ی مۆسکۆی ساڵی دواتردا، ڕێکخراوه یه‌کێتیگه‌راکان که‌مایه‌تی بوون. یه‌کێتی ناوه‌ندی یه‌کێتییه پیشه‌ییه‌کانی ڕوسیه، به‌سه‌ر هه‌موو جولانه‌وه‌که‌دا زاڵ بوو و هه‌رچی ده‌ویست، په‌سه‌ندییان ده‌کرد. له ئۆکتۆبه‌ری 1921دا، کۆنگره‌ی یه‌کێتیگه‌راکان له دویسلدۆرفDüsseldorf ی ئاڵمان به‌رپا کرا و کۆبوونه‌وه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی تر بۆ ساڵی داهاتوو له به‌رلین به‌رنامه‌ڕێژی کران. کۆبوونه‌وه‌که له 25ی دێسه‌مبه‌ری 1922 تا 02ی جانیوه‌ری 1923 درێژه‌ی کێشا. ئه‌و ڕێکخراوانه‌ی که به‌شدار بوون، بریتی بوون:- ئه‌رژه‌نتین: فیدراسیۆنی هه‌رێمی ئۆبرێرای ئه‌رژه‌نتینFederacion Obrera Regional Argentina به نوێنه‌رایه‌تی 200.000 ئه‌ندام. چیلی: ڕێکخراوی کرێکارانی پیشه‌سازی جیهان Industrial Workers of the World به نوێنه‌رایه‌تی 20.000 ئه‌ندام. دانیمارك: یه‌کێتی پرۆپاگه‌نده‌ی یه‌کێتیگه‌رایی Union for Unionist Propaganda به نوێنه‌رایه‌تی 600 ئه‌ندام. ئاڵمانیا: یه‌کێتی کرێکارانی ئازادFreie Arbeiter Union به نوێنه‌رایه‌تی 120.000 ئه‌ندام. هۆڵه‌مده: سکرتاریاتی سه‌رتاسه‌ری کرێکارانNational Arbeids Sekretariat به نوێنه‌رایه‌تی 22.500 ئه‌ندام. ئیتالیا: یه‌کێتی سه‌ندیکایی ئیتالیاUnione Sindicale Italiana به نوێنه‌رایه‌تی500.000 ئه‌ندام. مه‌کسیكۆ: کۆنفیدراسیۆنی گشتی کرێکاران. نه‌رویژ: فیدراسیۆنی سه‌ندیکالیستی نۆرسك به نوێنه‌رایه‌تی 20.000 ئه‌ندام. پورتوگال: کۆنفیدراسیۆنی گشتی کرێکاران Confederacao Geral do Trabalho به نوێنه‌رایه‌تی 150.000 ئه‌ندام. سوید: ڕێکخراوی ناوه‌ندی کرێکارانی سوید به نوێنه‌رایه‌تی 32.000 ئه‌ندام. ئه‌سپانیا: له‌و کاته‌دا CNT به توندی سه‌رقاڵی خه‌باتێکی سه‌خت دژی دیکتاتۆری پریمۆ دێ ریڤێرا بوو و نه‌یتوانی نوێنه‌ری بنێرێت، به‌ڵام نوێنه‌رانی له کۆنگره‌ی نهێنی Saragossa له ئۆکتۆبه‌ری 1923دا به‌شدارییان کرد. له فه‌ره‌نسه، پاش جه‌نگ، له‌تبوون له CGT دا بووه هۆی پێکهاتنی CGTU، که دواتر به مۆسکۆوه په‌یوه‌ست بوو. به‌ڵام که‌مایه‌تییه‌ك تێیدا که پێکه‌وه له‌سه‌ر پێکهێنانی کۆمیته‌ی پشتیوانی له یه‌کێتیگه‌رایی شۆڕشگێڕانه Comite de Defence Unioniste Revolutionaire یه‌کیان گرت، نوێنه‌رایه‌تی نزیکه‌ی 100.000 کرێکاریان ده‌کرد و له دانیشتنه‌کانی کۆنگره‌ی به‌رلین‌دا به‌شداریان کرد. له پاریسه‌وه فیدراسیۆنی باتیمن Federation du Batiment به 32.000 ئه‌ندام و فیدراسیۆنی لاوانی Federation des Jeunesses de la Seine به‌شدار بوون. دوو نوێنه‌ری که‌مایه‌تی یه‌کێتیگه‌رایی کرێکارانی ڕوسیه، به‌شدارییان کرد.\nکۆنگره به زۆرینه‌ی ده‌نگ بڕیاری له‌سه‌ر پێکهێنانی یه‌کێتی نیونه‌ته‌وه‌یی به‌نێوی کۆمه‌ڵه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی کرێکاران International Workers Association IWA - Association Internationale des Travailleurs AIT ی نێوان ڕێکخراوه یه‌کێتیگه‌راکان دا. هه‌روه‌ها بڕیاری ڕاگه‌یاندنی گشتی بنچینه‌کانی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزم دا، که به‌م جۆره بوو: ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزم دژی هه‌موو شێوه ئابووری و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی پاوانگه‌رییه و ئامانجی بنیاتنانی کۆمه‌ڵگه‌ی یه‌کێتییه ئازاده‌کان و ڕێکخراوه‌کانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کرێکاران به‌سه‌ر کێڵگه و کارخانه‌کاندا له‌سه‌ر بنه‌مای سیستمی ئازاد و ئه‌نجومه‌نه کرێکارییه‌کان، که له پاشکۆیی هه‌ر جۆره میرریی پارتییه‌ك ئازاد بێت. سه‌ندیکالیزمی شۆڕشگێڕانه، به پێچه‌وانه‌ی ڕامیارییه‌کانی ده‌وڵه‌ت و پارته ڕامیارییه‌کان، له بری فه‌رمانڕاوایی به‌سه‌ر تاکه‌کاندا، خوازیاری ڕێکخستنی ئابوورییانه‌ی کرێکارانه بۆ به‌ڕێوه‌بردنی کاروباره‌کان. له‌به‌ر ئه‌وه، ئامانجی نه‌ك ته‌نیا ڕوخاندنی ده‌سه‌ڵاته، به‌ڵکو هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌موو جۆره کارکردێکی ده‌وڵه‌تییه له ژیانی کۆمه‌ڵدا. له‌و باوه‌ڕه‌دایه که هاوکاتی له‌ناوبردنی چه‌پاوڵگه‌ری دارایی، ده‌بێت پاوانگه‌ری ده‌سه‌ڵات و ڕیشه‌کانی سه‌رکوتیش له‌نێو ببرێن؛ ئه‌وه‌ی که هه‌موو شێوه‌کانی ده‌وڵه‌ت، له‌وانه‌ش دیکتاتۆری پڕۆلیتاریا، هه‌رده‌م دروستکه‌ری پاوانگه‌ری نوێ و به‌رته‌ریدانی نوێ ده‌بن، نه‌ك ئامرازێك بۆ گه‌یشتن به ئازادی.\nبه‌م کاره، سنووربه‌ندییه‌کی ته‌واو له‌ته‌ك بۆلشه‌ڤیزم و لایه‌نگرانی له وڵاتانی تر، ئه‌نجام درا. له‌و کاته‌وه IWA-AIT ڕێگه‌ی خۆی گرته‌به‌ر، کۆنگره نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانی خۆی به‌رپاکردن، بۆڵتنه‌کانی خۆی بڵاوکردنه‌وه و په‌یوه‌ندی خۆی له‌ته‌ك ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کانی وڵاتانی تر په‌ره پێدا.\nبه‌هێزترین و کاراترین ڕێکخراوی IWA-AIT، ڕێکخراوی CNT ی ئیسپانیا بوو، که گیانی خه‌باتکارانه‌ی سه‌ختی کرێکاران ئیسپانیا و دواتر ڕێکخه‌ری به‌رهه‌ڵستیان له دژی فاشیزم و نۆژه‌نکردنه‌وه‌ی سۆشیالیستی وڵاتی گرته ئه‌ستۆ. CNT تا پێش سه‌رکه‌وتنی فرانکۆ، نزیکه‌ی دوو ملیۆن و نیو کرێکار، جوتیار، کرێکاری هۆشی و ڕۆشنبیری ده‌گرته خۆ. سی و شه‌ش ڕۆژنامه‌ی ده‌رده‌کرد، له‌وانه ڕۆژنامه‌کانی وه‌ك سۆلیدارید ئوبررا Solidaridad Obrera له به‌رشه‌لۆنه، که یه‌کیك بوو له گه‌وره‌ترین ڕۆژنامه‌کانی ئیسپانیا و نزیکه‌ی 240.000 تیراژ چاپ ده‌کرا، کاستێلا لیبره، که یه‌کێك له گرنگترین ڕۆژنامه‌کانی مه‌درید بوو. CNT چه‌ندین ملیۆن په‌رتووك و نامیلکه‌ی چاپ کرد و زیاتر له هه‌ر بزاڤێکی تر له ئیسپانیا کاری بۆ په‌روه‌ده و راهێنانی جه‌ماوه‌ر کرد.\nله پورتوگال، کۆنفیدراسیۆنی گشتی کرێکاران CGT له ساڵی 1911 پێكهات، که به‌هێزترین ڕێکخراوی وڵات بوو و هه‌مان بنچینه‌کانی CNT له ئیسپانیا گرتبووه‌به‌ر. پاش سه‌رکه‌وتنی دیکتاتۆری، چالاکی ئاشکرای CGT قه‌ده‌خه کرا و ژێرزه‌مینانه درێژه به چالاکی ده‌دات.\nله ئیتالیا، باڵی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیستی (Confederazione del Lavoro)، له ژێر کارایی ئه‌ندێشه سه‌ندیکالیستییه‌کانی فه‌ره‌نسه، له‌و ڕێکخراوه جیابووه‌وه و یه‌کێتی سه‌ندیکاکانی ئیتالیا USI ی پێکهێنا. ئه‌م گروپه به‌رئه‌نجامی خه‌باتی بێوچانی کرێکاری بوو و له ڕوداوی هه‌فته‌ی سووری جونی 1914 و پاشان له ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی کارخانه‌کانی میلان و شاره‌کانی تری باکووری ئیتالیادا ڕۆڵێکی به‌رچاوی گێڕا. به ده‌سه‌ڵاتگه‌یشتنی فاشیزم له ئیتالیا، سه‌راپای بزاڤی کرێکاری و له‌وانه‌ش USI تێکشکان.\nله فه‌رنسه، ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کان له CGTU له 1922 دا ده‌رچوون و پاش ئه‌وه ڕێکخراوه‌که به ته‌واوی که‌وته ژێر ده‌ستی بۆلشه‌ڤیکه‌کان. ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کان Confederation Generale du Travail- CGT یان پێكهێنا، که به IWA-AIT وه په‌یوه‌ست بوون.\nله ئاڵمان، تا پێش ده‌ستپێکردنی جه‌نگ یه‌که‌می جیهانی، ئه‌وانه‌ی که به لۆکاڵیسته‌کان نێو ده‌بران بۆ ماوه‌یه‌کی دوورودرێژ هه‌بوون و ڕێکخراوه‌که‌یان ناوی FVDG بوو. له ساڵی 1897 دامه‌زراوه. له راستیدا ئه‌م ڕێکخراوه له‌سه‌ر ئه‌ندێشه‌ی سۆشیال-دیموکراتی دامه‌زرا بوو، به‌ڵام له بزاڤی یه‌کێتییه کرێکارییه‌کانی ئاڵماندا دژی ئاراسته ناوه‌ندگه‌راکان تێده‌کۆشا. ڕه‌نگدانه‌وه‌ی سه‌ندیکالیزمی فه‌ره‌نسی کاراییه‌کی زۆری له‌سه‌ر FVDG دانا و به‌ره‌و په‌سه‌ندکردنی ته‌واوه‌تی بنچینه‌کانی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزمی برد. له کۆنگره‌ی دویسلدۆف ی ساڵی 1920دا، ڕێکخراوه‌که ناوی خۆی گۆڕی به یه‌کێتی ئازادی کرێکارانی ئاڵمان Freie Arbeiter-Union Deutschlands- FAUD. ئه‌م بزاڤه خزمه‌تێکی زۆری له ڕێگه‌ی کرێکارانی ماندوونه‌ناسی بنکه‌ی چاپ و بڵاوکردنه‌وه‌ی خۆی له به‌رلین ئه‌نجام دا، که زۆربه‌ی کاره گرنگه‌کانی به تیراژێکی زۆر چاپ ده‌کرد. پاش به ده‌سه‌ڵاتگه‌یشتنی هیتله‌ر، بزاڤیFAUD له‌سه‌ر شانۆ نه‌ما. زۆرێك له ئه‌ندامان و لایه‌نگرانی له ئوردووگه‌کانی نازییه‌کاندا ئه‌شکه‌نده دران یا ناچار به ده‌رچوون له وڵات بوون.\nله سوید هێشتاکه بزاڤی یه‌کێتیگه‌رایی زۆرچالاك له ڕێکخراوی Sveriges Arbetares Centralorganisation - SAC بوونی هه‌یه. ئه‌م ڕێکخراوه، ته‌نیا ڕێکخراوێکی یه‌کێتیگه‌رای ئۆروپا بوو، که له چنگ کاردانه‌وه‌ی فاشیزم و هێرشی نازییه‌کانی ئاڵمان به درێژایی جه‌نگ ده‌رباز بوو. ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیسته‌کانی سوید له گشت خه‌باته گه‌وره‌کانی کرێکارانی وڵاتدا به‌شدار بوون و ساڵانێکی دوورودرێژ ئه‌رکی په‌روه‌رده و ڕاهێنانی سۆشیالیستی و ئازادیخوازانه‌یان پێکه‌وه ئه‌نجام دا.\nله هۆڵه‌ند، بزاڤی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیستی له Nationale Arbeids Secretariatدا کۆ بووبووه‌وه، به‌ڵام کاتێك که ئه‌م ڕێکخراوه به هۆی کارتێکردنی کۆمونیسته‌کانه‌وه له بزووتن وه‌ستا، نزیکه‌ی نیو ملیۆن له ئه‌ندامانی جیابوونه‌وه و Nederlandisok Syndikalistisch Vakverbondیان پێکهێنا، که به I.W.M.Aوه په‌یوه‌ست بوو.\nوێڕای ئه‌م ڕێکخراوانه، گروپه پاگه‌نده‌ییه ئه‌نارکۆسه‌ندیکالیستییه‌کان له نه‌رویژ، پۆلۆنیا و بولگاریا هه‌بوون، که به I.W.M.Aوه په‌یوه‌ست بوون. هه‌روه‌ها Jiyu Rengo Dantal Zenkoku Kaigiش له یابان به IWA-AITوه په‌یوه‌ست بوو بوو.\nله ئه‌رژه‌نتین، Federacion Obrera Regional Argentina-FORA که له ساڵی1891دا پێکهاتبوو، سالانێك ناوه‌ندی خه‌باتی گه‌وره‌ی کرێکایی ئه‌و وڵاته بوو. مێژووی وی یه‌کێكه له به‌شه هه‌ڵچوونییه‌کانی مێژووی بزاڤی کرێکاریی. ڕێکخراوه‌که بۆ ماوه‌ی زیاتر له 25 ساڵ بڵاوکراوه‌که‌ی خۆی به ناوی La Protesta وه بڵاو ده‌کرده‌وه و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه زۆر هه‌فته‌نامه‌ی له سه‌رتاسه‌ری وڵاتدا چاپ و بڵا ده‌کرده‌وه. پاش کوده‌تای جه‌نه‌راڵ ئوریبورو، F.O.R.A که‌وته ژێر چاودێری، به‌ڵام توانی چالاکی ژێرزه‌مینی خۆی درێژه پێ بدات و له سه‌رده‌می دیکتاتۆر پێرۆن Peron یشدا بارودۆخه‌که به‌م جۆره بوو. له مانگی ئایاری 1929دا، F.O.R.A بانگه‌وازێکی بۆ کۆبوونه‌وه‌ی بزاڤه‌کانی هه‌موو وڵاتانی ئه‌مه‌ریکای لاتین له کۆنگره‌یه‌کدا له Buenos Aires ڕاگه‌یاند. له‌و کۆنگره‌دا، بێجگه له FORA، پاراگوای: Centro Obrero del Paraguay ، بۆلیڤیا: Federacion Local de la Paz, La Antorcha and Luz y Libertad، مه‌کسیك: Confederacion General de Trabajo ، گواتیمالا: Comite pro Accion Sindical، ئوروگوای: Federacion Regional Uruguaya، به‌رازیل: trade unions from seven of the constituent states و کۆستا ریکا: organization Hacia la Libertad به‌شدار بوون. هه‌ر له‌و کۆنگره‌دا بوو که Continental American Workingmens Associatio (ACAT) له دایك بوو، که باڵی ئه‌مه‌ریکایی IWA-AIT پێکهێنا. یه‌که‌مین دانیشتنه‌کانی ئه‌م ڕێکخراوه له Buenos Aires به‌رپا کرا، به‌ڵام پاش ئه‌وه له‌به‌ر دیکتاتۆری، ناچار بۆ پاراگوای گوازرایه‌وه.\nئه‌مانه هێزگه‌لی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزم، پێش ده‌رکه‌وتنی فاشیزم و هه‌ڵگیرسانی جه‌نگی جیهانی دووه‌م بوون.\n* ئه‌م وتاره یه‌کێکه له بابه‌ته‌کانی په‌رتووکی ئه‌نارکیزم و ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزم، وه‌رگێڕانه فارسییه‌که‌ی له ماڵپه‌ڕی (http://khushe.ir)، وه‌رگێڕانی امید میلانی، وه‌رگیراوه. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که له وه‌رگێرانه فارسییه‌که‌دا، زۆربه‌ی ساڵ و هه‌ژماره‌کان نه‌هاتوون، ئه‌م وه‌رگێرانه کوردییه له‌ته‌ك ده‌قه ئنگلیزییه‌که‌ی به‌راورد کراوه‌ته‌وه و هه‌روه‌ها له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که ئه‌و ماڵپه‌ڕه هه‌نووکه له ئارادا نه‌ماوه، خوێنه‌رانی هێژا بۆ زانیاری زیاتر ده‌توانن به ئینگلیزی و ئاڵمانی له‌م دوو لینکه‌ی خواره‌وه‌دا ده‌قه ئینگلیزی و ئاڵمانییه‌که‌ی بخوێننه‌وه:\nSoþyalîzim û anarkosendîkalîzim le ferensee\nکار (خه‌بات)ی ڕاسته‌وخۆ (*Direct Action)\nئه‌گه‌ر ده‌نگدان به‌پاڵێوراوانی بۆرژوازی و نوێنه‌رایه‌تی پارله‌مانی شتێکی بگۆڕدایه، ئه‌وا ده‌مێك بوو قه‌ده‌خه‌کرابوو! *\nEwroke mangirtin lexiwardin le zîndanekanî allmanya û çalakî hawpiþtîyane le derewe destî pêkird


ناساندنى كتێبى «لیۆ ڤیگۆتسکی» نووسینی فایەق سەعید\n29/4/2020 10:29 AM\nناساندنى كتێبى «لیۆ ڤیگۆتسکی، تیۆریی سۆسیۆکولتووری و پەروەردەی هاوچەرخ» نووسینی فایەق سەعید\nڕەنگە ئەوەی ئەم کتێبە ببینێ، پرسیاری ئەوە بکات بۆ لە ئێستادا ڤیگۆتسکی؟ بە کورتی، دوای ژان پیاژێ، ئەو دووەم گرنگترین تیۆریزان و ڕابەری تیۆریی مەعریفییە و یەکێکە لەوانەی توانیی ڕەوتی پەروەردە لە جیهانی پێشکەوتوودا بگۆڕێت. لەگەڵ یەکەمین وەرگێڕانی کتێبی «بیرکردنەوە و زمان»دا بۆ ئینگلیزی، ناوەندە مەعریفییەکانی ڕۆژئاوا و بە تایبەت ئەمەریکییەکان، بڕیاری ئەوەیان دا لە ناوەندەکانی توێژینەوە و لێکۆڵینەوە زانستییەکاندا کاری لەسەر بکرێ، لە زانکۆکاندا بخوێندرێ و لە خوێندنگەکاندا پیادە بکرێ. ڤیگۆتسکی، کە دامەزرێنەری تیۆریی سۆسیۆکولتوورییە، توانیی لە ڕوانگەیەکی بەرفراوانی سۆسیۆکولتوورییەوە کۆی سیستمی پەروەردە لە ڕۆژئاوا بگۆڕێت و هەمیشە لە ناو خوێندنگەکاندا ئامادە بێت. بۆیە ئێمە پێویستمان بە ئاوڕدانەوەیەکی جیدی هەیە بۆ سەر ڤیگۆتسکی و دەبێ وردگەرایی بۆ ئەوەیش بکەین کە بۆ تاوەکو ئەمڕۆیش، ڤیگۆتسکی لە سیستمە پەروەردەییەکانی جیهاندا کاری پێ دەکرێ.\nبەر لە ڤیگۆتسکی، کۆی دەروونناسی و پەروەردەناسیی ڕۆژئاوا کاریان لەسەر سێ تەوەری بنچینەیی دەکرد، کە ڤیگۆتسکی توانیی بیانگۆڕێ. لەم ڕوانگەیەوە، ناودارترین پەروەردەناسی سەدەی ڕابردوو، ژان پیاژێ، پێداگیریی لەسەر ئەوە دەکرد کە ئێمە دەبێ واز لە منداڵەکان بێنین خۆیان کار بکەن (دەروونناسیی تاک)؛ ئەوان بەبێ مامۆستاکانیش دەتوانن کەشفی گەورە بکەن. ئەو پێی وابوو دیداکتیکی قوتابخانەکان ناتوانن گەشەکردنی منداڵەکان خێراتر بکەنەوە و زمانیش ناتوانێ بیرکردنەوە بۆ ئەو منداڵانە دروست بکات.\nکاتێک ئەمەریکاییەکان «ڤیگۆتسکی»یان خوێندەوە، درکیان بەوە کرد کە وەڵامی پرسیاری دەیەکانی داهاتوو لە لای ئەم دەروونناسەیە. ڤیگۆتسکی لەو سێ ڕەهەندەدا بە پێچەوانەی ژان پیاژێ کاری دەکرد، کە هەموو پەروەردەی ڕۆژئاوای ڕەنگڕێژ کردبوو. ئەو پێی وابوو دەبێ جەخت لەسەر دەروونناسیی کۆمەڵ بکەینەوە، نەک تاک؛ لە ڕێگەی دیداکتیکی قوتابخانەکانەوە دەتوانین گەشەکردنی منداڵەکان خێراتر بکەینەوە، زمان بە ڕادەیەکی زۆر دەتوانێ بیرکردنەوە دروست بکات، مرۆڤ نابێ واز لە منداڵەکان بێنێ بە تەنها گەشە بکەن، بەڵکو ئەوان لە ئەنجامی ژیانی پێکەوەیی و کارلێکی کۆمەڵایەتییەوە گەشە دەکەن و بۆ ئەم مەبەستەیش پێویستیان بە فێربوونی زمان دەبێت.\nبۆ گەیشتن بەو مەبەستانەیش، ڤیگۆتسکی دەیویست بایەخێکی بێوێنە بە پێگەی مامۆستاکان بدات. خولەکانی شیاندن و بایەخدان بە توانای مامۆستایان، لە دوای ڤیگۆتسکی ڕەوتێکی جیاوازیان گرتە بەر. ئەو لە ڕێگەی تیۆریی نزیکترین زوونی گەشەکردنەوە، توانیی هاوکاریی مامۆستاکان بکات کە چۆن بتوانن هاوکاریی خوێندکارەکان بکەن.\nبەبێ خوێندنەوەی ژان پیاژێ، ڤیگۆتسکی و تیۆریی سۆسیۆکولتووری، مامۆستاکان هەرگیز ناتوانن لە گەشەکردنی پەروەردی ١٠٠ ساڵی ڕابردوو تێبگەن و لەم ڕۆژگارەیشدا کار بکەن. بۆیە خوێندنەوە و کارکردن بە ڤیگۆتسکی، تا ئەم ساتەوەختەیش بەردەوامە.\nئەم لێکۆڵینەوەیە بە درێژایی ١١ بەش هەوڵی ئەوە دەدات شرۆڤەی زۆربەی ئەو بابەتە گرنگانە بکات کە بە درێژایی نیو سەدە، پەروەردەناسی و دەروونناسیی ڕۆژئاوایان سەرقاڵ کردبوو و بووبوونە هۆی ئەوەی سەدەها کتێب، هەزارەها لێکۆڵینەوە و توێژینەوەی زانستی لە ناوەندە باڵاکانی وڵاتە پێشکەوتووەکاندا، لە بارەیانەوە بنووسرێ و بڵاو بکرێنەوە.\nئێمە تا ئێستا هیچ لێکۆڵینەوەیەکی زانستیمان بە کوردی دەربارەی کارەکانی ڤیگۆتسکی نەدیوە و بەدەر لە کتێبە ناوازەکەی «بیرکردنەوە و زمان»، هیچ بەرهەمێکی دیکەی ڤیگۆتسکی بە کوردی بڵاو نەبووەتەوە. دەبێ ئەوەیش یادداشت بکەین کە لە نووسینی ئەم لێکۆڵینەوەیەدا، ئێمە ئەو لێکۆڵینەوانەی «ڤیگۆتسکی»مان پشتگوێ خستووە، کە باسی هونەر و ئەدەب دەکەن، یان بە حوکمی کات، کۆن بوون و ئێستا لێکۆڵینەوەی زانستیی باشتر لەئارادا هەیە. هاوکات ئەو نووسینانەیشمان پشتگوێ خستووە کە باس لە کارکردنی مێشکی مەیموونەکان و هەندێ ئاژەڵێ پێشکەوتوو دەکەن.\nپێشنیاری ئێمە بۆ تۆ ئەوەیە، بەر لە خوێندنەوەی کتێبەکە، چاوێک بە فەرهەنگی چەمکە زانستییەکاندا بگێڕیت، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا جێگیرمان کردووە، چونکە لە کاتی خوێندنەوەدا، ئەو فەرهەنگە دەتوانێ هاوکارییەکی باشت بکات بۆ تێگەیشتن لەو چەمکانەی لە کاتی خوێندنەوەدا تووشت دەبن.\nدواجار دەبێ ئەوەیش یادداشت بکەین کە ئەم لێکۆڵینەوەیە، چوارەمین بەشی کتێبی «تێکشکانی بەهاکانی خوێندکار» پێک دێنێ، کە ئێمە لێرەدا وەکو کتێبێکی سەربەخۆ کارمان لەگەڵدا کردووە.\nدواجار دەبێ سوپاسێکی بێ ئەندازەی وردگەرایی کاک هاوکار عەبدولڵا بکەم، کە زۆر بە وردی، بە ڕێنووس و خاڵبەندیی تەواوی کتێبەکەدا چووەتەوە و هەڵەچنیی بۆ کردووە.


دەربارەی ئێمە - Ruya Foundation For Contemporary Culture In Iraq\nرۆیا دامەزراوەیەکی تۆمارکراوی قازانج نەویست و رێکخراوێکی ناحکومی عێراقیە کە لە ساڵی ٢٠١٢ دامەزراوە بە ئامانجی هاوکاری کردن و پەرەپێدانی کلتوری عێراق، و دروست کردنی پردی کلتوری لەگەڵ جیهاندا. رۆیا بە فەرمی لەلایەن کۆمسیۆنی عێراق بۆ کۆمپانیاکانی کۆمەڵگای مەدەنی ( ژمارەی تۆمار. ١ب٧٥٤٦٨) تۆمارکراوە.\nئەندامانی دەستەی رۆیا بریتین لە:\nتەمارا چەلەبی (سەرۆک)،ريم شاذر كبه، شوان ابراهیم تەها.\nئامانجی سەرەکی رۆیا پەرەپێدانی کلتورە لە عێراق لە کاتێکدا کە پێشەنگئ سەرنجەکان لەسەر شتی ترە، و دروست کردنی سەکۆیەک بۆ توانا بەخشینی عێراقیەکان لە بواری هونەر، و بە تایبەت گەنجان، بۆ ئەوەی سوودی لێوەرگرن، و بەشداری لە بۆنە نێودەوڵەتیەکان بکەن. و هەروەها بۆ پشتگیری کردنی پرۆژە لۆکاڵیەکان، ئامانجی دروستکردنی تؤڕێک بۆ بۆنەی نێوان فەرهەنگەکانە بۆئەوەی هاوکاری پەرەپێدانی کۆمەڵگای مەدەنی لە ئێراق بێت. هاوکات پابەندە بە پەروەردەکردنی دیالۆگێکی فرەکلتور لەنێوان هونەرەکان.\nپرۆژەی سەرەکی رۆیا پاڤیلیۆنی نەتەوەیی عێراقە لە بیناڵی ڤێنیس. دامەزراوەکە کۆمیسیاری پاڤیلیۆنی ٥٥ مین و ٥٦ مین و ٥٧ مین بیناڵی ڤێنیس بووە لە ساڵەکانی ٢٠١٣، ٢٠١٥ و ٢٠١٧ یەک لە دوای یەک. پیشانگای پاڤیلیۆنی ٢٠١٥، ‘ جوانی شاراوە’، گواستراوە بۆ مۆزەخانەی هونەرە سەردەمیەکان، گێست (٢٠١٦) و قەڵای هەولێر، عێراق (٢٠١٧) و هەروەها هاوکات بوو لەگەڵ بڵاوکراوەی علی وێی وێی (٢٠١٥)، کە بە هاوکاری هونەرمەندی ناوداری سەردەم علی وێی وێی بەرهەمهاتووە. پیشانگای پاڤیلیۆنی ٢٠١٧ لەلایەن سەرۆک و دامەزرێنەری دامەزراوەی رۆیا تەمارا چەلەبی سەرپەرشتی کرا، و شوێنەواری عێراقی پیشاندا کە پێشترهەرگیز عێراقی جێنەهێشتووە.\nلە مایسی ٢٠١٥، رۆیا یەکەم پرۆژەی چارەسەری شانۆیی لە بەغدا دەستپێکرد، کە لەلایەن شازادە کلاوس پشتگیری و هاوکاری دارایی کرا. هەروەها رۆیا چەندین فلیمی لەلایەن فلیمسازی عێراقی تازەپێگەیشتوو و لاو بەرهەمهێناوە، وەکو شەوانی بەغدای فورات الجمیل، مۆسیقای چاخی دەوەن لەلایەن شێرکۆ عەباس و بەرهەمی ناساندن لەلایەن لوئەی فاضل. لە ساڵی ٢٠١٧ دامەزراوەکە دەستپێشخەریەکی نوێی بڵاوکراوەیی پەروەردەیی خستەڕوو، پەرتوکی رۆیا، و هەروەها نوسراوێکی تەواوکاری لە سەر کارەکانی وێنەگری عێراقی لەتیف الانی بڵاوکردەوە.\nلەگەڵ کارەکانی بۆ پشتگیریکردن و پەرەپێدانی کلتور لە نێو عێراقدا، رۆیا داتابەیسێکی بێ وێنەو فراوانی ئەو هونەرمەندانەی لە عێراق کاردەکەن دەکاتەوە، کە هەموو بەشێکی هونەری دادەپۆشێت وەکو هونەرەکانی بینراو و شانۆگەری و مۆسیقا و لە ساڵی ٢٠١٦ دامەزرا، ئەوە یەکەم داداپەیسی ئۆنلاینی هونەرمەندانی سەردەمیی عێراقی بەردەستەو دامەزراوەکە بەردەوامە لە پەرەپێدانی ئەو هونەرمەندانە لەرێگەی هەوڵ و کۆششی ئالیکاری لەگەڵ دامەزراوەی کلتوری لەسەر ئاستی جیهانی.\nلەگەڵ ئەوەشدا، بلۆگی رۆیا پلاتفۆرمێکی زیندوە بۆ هەنەر لە عێراقدا، بەبەردەوامی چاوپێکەوتن لەگەڵ هونەرمەندانی دامەزراو و تازەپێگەیشتوو لە عێراق و تاراوگە بڵاوکراوەتەوە بۆ هاندانی دیالۆگ، ئاڵوگۆڕی ئایدیاکان و پەرەپێدانی ئەگەری ئالیکاری.\nبۆ زانیاری زیاتە لەسەر چالاکیەکانمان یان هونەرمەندەکانمان، یان بۆ تەسلیم کردنی نمونەی کارەکان، تکایە پەیوەندیمان پێوەبکەن لەرێگەی [email protected]\nسپۆنسەر و پاڵپشتەکان\nئێمە وەکو دامەزراوەیەکی قازانج نەویست پشت بە هاوکاری دارایی دەبەستین. لیستی خوارەوە بریتیە لەو رێکخراو و کەسایەتیانەی کە سپۆنسەری چالاکیەکانی ئێمە بوونە.\nرێزدار نێچیرڤان بارزانی\nبەڕێز خالید خۆشناو\nهەروەها دەمانەوێ سوپاسی پاڵپشتی ئەو رێکخراوانەی خوارەوە بکەین:


بەوێنە و ڤیدیۆ؛ ئاگر لە كۆگایەكی كۆمسیۆنی هەڵبژاردن لە هەولێر كەوتەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەوێنە و ڤیدیۆ؛ ئاگر لە كۆگایەكی كۆمسیۆنی هەڵبژاردن لە هەولێر كەوتەوە\n2019/04/30 - 5:50 PM\nئاشگر لە كۆگایەكی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان لە شاری هەولێر كەوتەوە و تیمەكانی ئاگركوژێنەوە سەرقاڵی كۆنتڕۆڵ كردنی ئاگرەكەن و تا ئێستا زیانەكان نەزانراون.\nپەیامنێری (خەڵك) لە هەولێر ڕایگەیاند، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ سێ شەممە، ئاگر لە كۆگایەكی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق كەوتۆتەوە و تیمەكانی بەرگری شارستانی سەرقاڵی كۆنتڕۆڵ كردنی ئاگرەكەن.\nوتیشی، “لە كۆگاكەدا چەندین كەلوپەلی كۆمسیۆن سووتاوە و تا ئێستاش كۆنتڕۆڵ نەكراوە”.\n(خەڵك) بۆ وەرگرتنی زانیاری سەبارەت بە هۆكاری كەوتنەوەی ئاگرەكە چەند جارێك پەیوەندی بە وتەبێژی پۆلیسی هەولێر و بەڕێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی هەولێر و بەرپرسانی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان كرد، بەڵام پەیوەندییەكان بەردەست نەبوون.\nپەڕلەمانی عیراق ئەنجوومەنی پارێزگایەك هەڵدەوەشێنێتەوە\nمەرجەعێكی ئایینی یەكەم ڕۆژی ڕەمەزانی دیاریكرد


📅 01-09-2016 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 1 2016 11:15AM\n- جێگرانی سکرتێری گشتی بەپاڵپشتی ژمارەیەک لەئەندام [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 4 5 ✔ 98% ✍ هـ.ب. 1-9-2016 11:15:31\n👁 ئەم بابەتە 13,787 جار بینراوە\n👁 ئەم بابەتە 14,739 جار بینراوە\nباکووری کوردستان - سوپای تورک شەوی ڕابردوو لە چەل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 73 55 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 16-10-2017 0:00:00\n👁 ئەم بابەتە 50,792 جار بینراوە\n👁 ئەم بابەتە 5,649 جار بینراوە\n👫 ئاسۆ شێخ جەنگی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 30 2017 11:08PM\nنوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕووسیا. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 82% ✍ م.ب. 30-6-2017 23:08:43\n📝 بۆ دەبێت یادی خیانەتی 31ی ئاب بکەینەوە؟ بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 28 2021 3:25PM\nکاتێک یادی خیانەتی 31ی ئاب دەکەینەوە، بۆچی برادەرا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 28-10-2021 15:25:35\n📊 پاراستن و زانیاری: 160 گەنج لە هەرێمەوە بۆ جیهاد چوونەتە سوریا ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 8 2013 9:40PM\nلێپرسراوی ئاژانسی پاراستن و زانیاری هەرێمی کوردستا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 75% ✍ هـ.ب. 8-12-2013 21:40:31\n👫 پۆڵاد شێخ جەنگی - پۆڵاد تاڵەبانی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 3 2020 11:31AM\nبرازای جەلال تاڵەبانییە. سەرۆکی دەزگای دژەتیرۆری ی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 3-2-2020 11:31:10


چلچرایەک لە تەمتومانی مێژوودا. ... پشکۆنەجمەدین\nدوو ساڵ و دوو مانگ پێش ئێست ا، من لە ملانێیەکی سەختدا لەگەڵ نەخۆشیی خوێنبەربوونی مێشک ، دوور ئێجگار دوور لە کوردستان ، بە گازوگیر هاتبووم. زەنگی تەلەفوونەکەم لێی دا و بەسەر شەپۆلی شیعرەوە ، دەنگێک کە لە هیچ دەنگێکی تر نەدەچوو، پێی گوتم :\n(( کاکە پشکۆ ، دڵمان لای تۆیە و دڵنیاین تۆ لە نەخۆشی بەهێزتری. تۆ بە تەندروستییەکی باشەوە ، دێیتەوە لامان!)) ئەوە دەنگی کاک شێرکۆ بوو. دەنگێک لە ئاسۆ ڕوونەکانی نیشتمانەوە ، چەند هەزار میل ، بەسەر باڵی هومێدەوە ، دەهات و لە ناهومێدییەکانی کێڵگەی ڕووحمدا ، تۆوی گەشبینییەکانی ژیانی تۆو دەکردن. ئەوە دواجار بوو ، ئەو دەنگە ژیاندۆستە سیحراوییە بژنەوم!\nپێش سێ مانگان ، هاتمەوە کوردستان و (شێرکۆ) نەبوو. ئەو بۆ یەکلاکردنەوەی ئەفسانەی مەرگ و ژیان ، بۆ سوێد سەفەری کردبوو! ئێمە جێگۆڕکێمان کردبوو. لە سوێد ، نەمتوانی یانژی نەمویست لە دوا ساتەکانی ژیانیدا بیبینم. من نەمدەویست وێنە ڕەنگینەکانی ڕووخساری ئەو، ڕووخسارێک کە سیمای جوانییەکانی شیعر بوو لە هزرمدا، شوێن بۆ وێنەی تاڵییەکانی مردن چۆڵ بکەن.\nبە تەلەفوون، لە لەرەی دەنگی تەماویی ( نەسرین خان) ی هاوسەریدا ، تەپەی پێی مردنم دەبیست. مردن پەلەی بوو. مردن لە شاعیری ئێمە خێراتر بوو. ئەو زۆر زوو گەیشت!\nئێستا ، لەسەر مێزی نووسینەکەم ، ” شێرکۆ ” ی گەورە ، بە هەموو بەرهەمەکانییەوە ئامادەیە و بەیانیان ، بەیانیباشی لێ دەکەم!\nچ ئەستەمە ، تۆ لە پایینی چیایەک لە دەقی شیعریدا ، دۆش دامابیت و دەڕۆست هەڵکۆڵینی ئێستاتیکا و هەڵگەڕان بە بەرزاییی باڵای شیعردا نەیەیت!\nکۆبەرهەمی شیعری شێرکۆ ، لە زیاتر لە پەنجا ساڵدا ، خولقاندن و داهێنانی پڕ بەهرە و سازاندنی جوگرافیایەکی شیعریی ڕۆژهەڵاتگرە ، پانتایییەکە ، بە سەدان پەنجەرە و ڕۆژنەی پڕ تیشکەوە ، بۆ شیعر و ئەدەبیاتی کوردی کە ڕەنگاڵەی تاڵەکانیان ، لە ئەدەب و شیعری جیهان دەئاڵێن.\nئەدەبی کوردی ، لە درێژاییی مێژووی پڕ هاتی خۆیدا ، لە پرۆسەی گەشەکردن و تیشکدانەوەیدا ، چەندین ناوی گەورە و شاعیری داهێنەری خولقاندووە ، بەڵام بێ هیچ دوودڵییەک، دەشێ بێژین ، هیچ شاعیرێک هێندەی شێرکۆ ، پڕ بەرهەم و شاباڵی خەیاڵی قووڵ و بەرزەفڕ نەبووە.\nبەرهەمی شیعریی شێرکۆ ، هێند داهێنەرانەیە ، بەشی سەد ساڵی دیکەی کۆڵینەوە و تۆێژینەوەی ئەدەب و مێژووی خولقاندنی ئەدەبی داهێنراو دەکات.\nشیعری ” بێکەس ” ، لووتکەی ئەدەبی بەرگری و ئینسانیی کوردە و مەکۆیەکی کەموێنەیە بۆ تەوزیفکردنی کەلەپوور و مێژووی کورد ، لە هونەری داهێنانی شیعریدا. هیچ شاعیرێکی ئێمە ، هێندەی شێرکۆ ، دەستەڵاتی بە سەر خولقاندنی ئەم هونەرەدا نەشکاوە.\nشێرکۆ ڕۆیشت. شیعر ناڕوات. ” نیرۆدا ” گوتەنی( شیعر نەمرە. شیعر ڕووحی حەوت پشیلەی هەیە!)\nداستانە شیعرییەکانی شێرکۆ ، ( لە زمانی ” پابلۆنیرۆدا ” وە کە ” ڕۆفائیل ئەلبێرتی ” دەدوێنێت ، ئەو داستانانەی کە ” ئەلبێرتی ” ، لە سەربازگە و جەرگەی جەنگەکانی پارتیزانانی ئەسپانیادا دەیخوێندنەوە ) ، لە ڕووحی نەتەوەییی ئێمەدا ، هەمان سیحریان خولقاند!\nشێرکۆ ، سەرپاکی کێش و ڕیتمی شیعری کوردیی ، لە ستاییل و دەنگی تایبەتی خۆیدا ئەزموونکردن. مرواریی درەوشاوەی شیعری کوردی ، لە پەیمانەی بلوورینی ئەزموونی شیعریی شیرکۆ دەڕژێ !\nلە چلەی کۆچی گەورەترین شاعیری ئێمەدا ، چلچرایەک لەسەر تەختی ئیمۆراتۆریای شیعری کوردی، بۆ ئەبەد دەگڕیێ !


ئه‌مریکا ئاگاهی ده‌دات به عێراق\nی مانگی نۆ ٠٦, ٢٠١٢\nوڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا داوا له عێراق ده‌کات پشکنین بۆ هه‌موو ئه‌و فڕۆکه ئێرانیانه بکرێت که که‌ره‌سته و که‌ل و په‌ل ده‌به‌ن بۆ سوریا.\nکاربه‌ده‌ستانی وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا لێکۆڵینه‌وه له‌گه‌ڵ عێراقدا ده‌که‌ن له‌سه‌ر ئه‌و فڕۆکه ئێرانیانه‌ی به‌سه‌ر خاکی عێراقدا ده‌چن بۆ سوریا که گومان وایه چه‌ک به‌رن بۆ به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د سه‌رۆکی سوریا.\nئه‌م گومانانه له ده‌مێکدایه که مه‌ترسی و نیگه‌رانی هه‌یه له‌وه‌ی قه‌یرانی سوریا کاریگه‌ریه‌کی وه‌های هه‌بێت وڵاتانی دراوسێی بخاته نێو قه‌یرانێکی هه‌رێمییه‌وه.\nئاژانسی ده‌نگ و باسی ڕۆیته‌رز ده‌ڵیت حکومه‌ته‌که‌ی نوری ئه‌لمالیکی نزیکه له ئێرانی شیعه‌وه که هاوپه‌یمانی سه‌ره‌کی سه‌رۆکی سوریایه. ئه‌مه بێ له‌وه‌ی به‌غدا دژی داوای وڵاتانی سوننه بوو له که‌نداودا تا به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د ده‌ست له‌کار بکێشێته‌وه و کۆتایی به هه‌روادێ و قووڵبوونه‌وه‌ی قه‌یرانه‌که بێت.\nسێ سیناتۆری ناوداری ئه‌مریکایی جۆ لیبرمان، جۆن مه‌که‌ین و لیندسی گراهام ، له به‌غدا به نوری ئه‌لمالیکی سه‌ره‌ک وه‌زیری عێراقیان گوتووه ئه‌گه‌ر بێتوو حکومه‌ته‌که‌ی ڕێگه‌ی دابێت به ئێران تا ئاسمانی عێراق به‌کاربهێنێت بۆ گواستنه‌وه‌ی چه‌ک بۆ سوریا ئه‌وا زیان له په‌یوه‌ندیه‌کانی نێوان واشنتۆن و به‌غدا ده‌که‌وێت.\nله لێدوانێکدا بۆ ئاژانسی ده‌نگ و باسی ڕۆیته‌رز سیناتۆر جۆن مه‌ککه‌ین ده‌ڵێت له ڕاستیدا عێراق مافی هه‌یه فرمان به فڕۆکه‌کان بدات تا بنیشنه‌وه ئه‌گه‌ر زانرا پێشێلی به‌رامبه‌ر سنوری ئاسمانی عێراق کراوه.\nسیناتۆر مه‌ککه‌ین ده‌ڵێت سه‌ره‌ک وه‌زیری عێراق به سێ یاسا دانه‌ره ئه‌مریکاییه‌که‌ی گوتووه هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک نه‌خراوه‌ته به‌رده‌ستی بۆ ناردنی چه‌ک بۆ سوریا.\nڕۆژی چوارشه‌ممه پاتریک ڤێنترێڵ ده‌مڕاستی کۆشکی سپی گوتوویه‌تی عێراق به‌رپرسیارێتی له ئه‌ستۆیه بۆ گرتنه به‌ری ئه‌و ڕێ و شوێنانه‌ی پێویستن به‌مه‌به‌ستی ڕێگه‌گرتن له ئێران له‌وه‌ی چه‌ک بنێرێت بۆ سوریا.\nعێراق ترسی هه‌یه له‌وه‌ی په‌ره‌سه‌ندن و په‌لهاویشتنی قه‌یرانی سوریا ببێته مایه‌ی تێکدانی هاوسه‌نگیه له‌رزۆکه‌که‌ی له نێوان شیعه‌کان و سوننه‌کان و کورده‌کانی عێراقدا هه‌یه و ده‌ڵێت پشتیوانی له هیچ لایه‌کی قه‌یرانی سوریا ناکات.\nڕێبه‌رانی شیعه‌ی عێراق ترسیان له‌وه‌یه له‌پاش که‌وتنی ڕژێمه‌که‌ی به‌شار ئه‌لئه‌سه‌د حکومه‌تێکی سوننه‌ی توندڕه‌و ده‌سه‌ڵات بگرێته ده‌ست.


فـــەلـســەفـــەی ئـــەخـلاق – خەدەنگ\nنڤێسين: ســـەرکـەوت ڕسوڵ حسن\nماستەر لە فەلسەفەی مۆڕاڵ\nســـەرکـەوت ڕسوڵ حسن\nفەلسەفەی ئەخلاق لکێکی فەلسەفەیە و باس لە پرسیار و بڕیارە ئەخلاقیەکان دەکات. توێژینەوەو لێوردبونەوە لەپرسە ئەخلاقیەکان بەشێوازێکی بابەتیانەی ورد کارێکی ئاسان نیە، چونکە خودی مۆڕاڵ هەمیشە لە گۆران دایە و مرۆڤیش بلۆکێکێکی دانراوی نەگۆڕنیە و ئەویش وەک سیفەت و تایبەتمەندی بەردەوام بەرەو گۆڕان ئەکشێت، ئەمە وادەکات کە ڕەهایەتی بڕیاردان لەو پرسانەدا کە پەیوەستن بەخلاق کارێکی سەخت و نامومکین بێت، چون بڕیاری ڕەها بۆ گۆڕاو، دەبێتە هەڵەیەکی حەتمی چاوەڕوانکراو. زاڵبوونی مرۆڤ بەسەر تەواوی زیندەوارانی تر و تەحەکومپێکردنی سروشت لەلایەن مرۆڤ ئەرکێکی هەنوکەیبوو کە فەلسەفە لەڕێگەی فەلسەفەی ئەخلاقەوە هەوڵی تێگەیشتنێک بخاتە گەڕ تا بەر بەکۆمەڵێک بەریەکەوتنی گەورەبگرێت و خودی ئەم چەمکە قۆرغ نەکرێت بۆ جڵەوکردنی مرۆڤ لەڕوانگەی ئایدیۆلۆژیایەکی دیاریکراو. بۆیە”فەلسەفەی ئەخڵاق، بەکاری خۆی ئەزانێت دەخالەت بکات لەو پرسانەی پەیوەستن بەهەڵسوکەوتی تاک و کۆمەڵگە بەشێوازێکی بابەتیانەی ورد ولەپێناو تێگەیشتنێکی تەندروست.\nبەڕوانین لە کۆمەڵگە ڕۆژهەڵاتیەکان و کوردستانیش لەو ناوەدا وەک هەرێمێکی خود موختار لە سەر دوو بنەما پرسە ئەخلاقیەکان دیاریکراون وبڕیاریان لێدراوە ئەوانیش ” داب و نەریت و دیـن” ە، بۆیە بەهیچ شێوەیەک ناتوانرێ ئەو دوو بنەمایە وەک بنەمای ئەخلاق ئەژمار بکرێن. چونکە سنوری فەلسەفەی ئەخلاق زۆر فراوەنترو لۆژیکی ترە لە ئەخلاقی داب و نەریت و دین. ئەگەر بێت و ئێمە دین و داب و نەریت وەک بنەمای ئەخلاق وەرگرین ڕووبەڕووی کۆمەڵێک کێشەی مۆڕاڵی دەبینەوە، چونکە ڕاستەوخۆ دژ بەئازادی تاک دەوەستێت و ڕێگە نادات تاک مومارەسەی ئازادیەکانی خۆی بکات، لێرەوە دەمەوێ ئەو کەمێک ڕوونتر بکەمەوە داب و نەریت و دین بەو مانایە نیە کە خاڵییە لە ئەخلاق، بەڵکۆ دەکرێ کۆمەڵێک بنەمای هاوبەش هەبێ لە نێوان فەلسەفەی ئەخلاق و ئەخلاقی دینی و داب و نەریت. بەڵام ئەمە بەڕێژەیەکی دیاری کراو بوونی هەیە.\nفەلسەفەی ئەخلاق لە سەر بنەمای مرۆڤایەتی و لۆژیک و ئەقڵ هەڵچنراوە، نەک وەک ئەخلاقی داب و نەریتی و دینی کە بۆ کۆمەڵێک یان گروپێک دانرابێت، لە ناو فەرهەنگی دواکەوتوودا تیرۆرکردنی کەسێتی مرۆڤەکان, بۆتە رۆتینێکی رۆژانە. هەر ئەم ئەقڵیەتەش وایکردووە کەتاکەکان هەرکات کەرامەت و کەسیەتی یەکتریان تێک شکاند ئەوە بە سەرکەوتنێکی گەورەبۆخۆیان ئەژماری بکەن.\nئەگەر بەوردی لە ئەخلاق و رهەندەکانی ئەخلاق شارەزا بین و هەموو شتێک نەبەستینەوە بە رەسەنایەتی دین و داب و نەریت، ئەوە بێ گومان هیچ کەس و لایەنێک هەوڵنادات بەرانبەرەکەی بە شێوەیەکی نائەخلاقی لەکردار بکات، هەر ئەمەشە وای کرد کە ئەو پرسیارە ڕیشەییە بێتە ئاراوە کە بۆچی پێویستە شارازایی فەلسەفەی مۆڕاڵ بین کردارەکانمان لەسەر بنەمای فەلسەفەی ئەخلاق بێت؟ ووڵامی ئەو پرسیارە ئەوەیە کە فەلسەفەی مۆڕاڵ دەتوانێ تێفکرینی ئێمە لەبارەی مەسەلە بنچینەییەکانی ژیان بەتەواوەتی بگۆڕێت و بە وورد بونەوەیەکی زیاترەوە ڕووبەڕووی مەسەلەکانی ژیان ببینەوە. هه ڵبەتە ئەگەر بێت و بەنرخ و سوودە زانستیەکانی ئەم فەلسەفەیەلە بەر چاو نەگرین، ئیتر ناتوانین کەسێکی تێگەیشتوو بدۆزینەوە.\nکاتێک قوناغەکانی گەشەی ئەقڵی و زیهنی وردە وردە تێدەپەڕێنین، گەورەکان (باوان، مامۆستایان، دۆستان و کۆمەڵگا)مان چاک و خراپی کارەکانمان بۆ دیاری دەکەن و پێمان دە ڵێن چی بکەین و چی نەکەین؟ لە کۆتایدا دەبێ ئەم بەها کۆمە ڵایە تیانە ڕیز بەندی بکەین و باوەڕەکانمان لە م بە ستێنەدا نەش و نما پێبدەین.بەڵام چۆن دەتوانین ئەم کارە بەباشترین و ژیرانەتر ئە نجام بدەین؟ ووڵامی ئەم پرسیارە تەوەری سەرەکی فەلسەفەی مۆڕاڵە. بەم شێوەیە فەلسەفەی مۆڕاڵ فێری ئەوەمان دەکات چۆن بە باشترین شێوە بیر لە مەسەلە مۆڕاڵیەکان بکەینەوە. بەو مانایەی کاتێک بڕیارێکی مۆڕاڵی دەدەین، بەشێوەیەکی ناڕاستەو خۆ ڕێبازە مۆڕاڵیەکانمان لە بەر چاو گرتووە. بێ گوێدانە ئەو ڕێبازە باشە یان خراپە، بتوانرێ پاساوی بۆ بهێنرێتەوە یان نەتوانرێ، گۆشە نیگایەکی فکری و کردەیمان دەخاتە بەر دەست. لە لایەکی تریشەوە فەلسەفەی مۆڕاڵ دەتوانێت شێوازی تێڕامانمان باش و گونجاو تر بکات و ئاستی بیر کردنەوەمان لە مەڕ بابەتە مۆڕاڵیەکان فراوان بکات.\nلە کۆتایدا دەتوانین بڵێین مەبەست لە خوێندن و شارازابوونی فەلسەفەی مۆڕاڵ وورد بینی کردنی پڕۆسە گشتیەکانی بیر کردنەوەیە. لە ئان و ساتی فە لسەفە کاریدا. وە فێر دەبین چۆن لەبارەی مە سەلە بنچینەییەکانەوە زۆر بەووردی بیر بکەینەوە، تێڕامانە جیاوازەکانیش هه ست پێبکەین و هەڵیان سەنگێنین. هه‌روەها بیرکردنەوەمان بە ڕۆشنی دەر ببڕین و بە ووردی بەڵگە کاری ئەنجام بدەین.\nCategory: گۆتارTag: داب و نه‌ريتفه‌لسه‌فه‌گوهۆرينمۆرال by Diler Ahmed\nفـــەلـســەفـــەی ئـــەخـلاق (6,225)


6/4/2020 11:54 AM\nبێگومان هیند یەکێک لە سەرسوڕهێنەرترین وڵاتانی جیهانە و هەر سووچ و قوژبنێکی پڕە لە ئاسەواری سەیروسەمەرە. دیارە قسە کردن لەسەر یەک بە یەکی ئەم بابەتانە ئەگەرچی کارێکی سەرنجڕاکێشە بەڵام ئێمە لەم یادداشتەدا ناچارین باسی بەشێکیان بکەین.\n٣٢ تۆماری رێکخراوی میراتی جیهانیی یۆنسکۆ لە وڵاتیدا هیند جێگیر بوون\n"تاج مەحەل" یەکێک لە بەناوبانگترین شوێنەکانی هیندە بەڵام هیند ٣١ تۆماری دیکەشی لە لیستەی رێخراوی میراتی جیهانیی یۆنسکۆدا هەیە. ئەم ٣١ دانەیەش تەنها بەشێکی بچووکن لەو دەریایە فەرهەنگی-مێژوییەی ئەم وڵاتە.\nسەرجەم ئایینە سەرەکەییەکان لەم وڵاتەدا کۆبوونەتەوە\nئەگەرچی سەتا ٨٠ـی خەڵک هیند پەیڕەوی ئایینی "هیندۆ"ـن، بەڵام لەم وڵاتەدا ئایینەکانی دیکەش پەیڕەویان هەیە. لە ویلایەتەکانی "کرالا" و "گوا"ـدا پەیڕەوانی ئایینی کرستیانی و کڵێساکانیان بەرچاو ئەکەوێت. ئایینی یەهوودیش مێژوویەکی درێژی لە هیند هەیە کە شوێنەوارە ئەم ئایینە لە ناوچەی "فۆرت کۆچ"ـی ویلایەتی "کرالا" ئەبیندرێت. ١٤ـی خەڵکی هیند موسڵمانن بەڵام مزگەوت و مەزارگە و زیارەتگای موسڵمانان لە هەموو ناوچەکانی هیند بەرچاو ئەکەوێت.\nوڵاتی هیند مێژوویەکی کۆنی لە بواری مۆدە و فاشندا هەیە\nکاتی خۆی پارچەی هیندی لە سەرانسەری جیهاندا دەست دەکەوت و هەر لە کۆنەوە بە بەرهەمهێنەری باشترین جۆرۆ پارچە دەهاتە ئەژمار، بەڵام سیاسەتی کۆلۆنیالیزمی بەریتانیا ئەم پیشەیەی لاواز کرد. پیشەی مۆدە و فاشن لەم سەردەمەدا دووبارە خۆی گەیاندۆتەوە لووتکە و لە شارەکانیی "دێهلی"، "بومبای" و "بەنگلۆر" هەموو هەفتەیەک رێوڕەسمی مۆدە و فاشن بەرێوە ئەچێت.\nجێی ئاماژەیە کە ١٠١ ساڵ لەمەوبەر لە وەها رۆژێکدا گەلی هیندستان بە رێبەرایەتی "ماهاتما گاندی" لەدژی بەریتانیا راپەڕین.


ڕێبه‌ری دایه‌نگه ناحكومییه‌كان\nبۆ خستنه‌ڕووی زانیاریی ته‌واو له‌سه‌ر دایه‌نگه‌ناحكومییه‌كان، ئه‌م ڕێبه‌ره له چه‌ند ته‌وه‌رو خاڵێكدا ده‌خه‌ینه به‌رده‌ست هاووڵاتیانی خۆشه‌ویست له سنوری پارێزگای سلێمانی، به‌مجۆره:\nیه‌كه‌م/ پێناسه‌ی دایه‌نگه ناحكومییه‌كان:\nشوێنێك پێی ده‌وترێت دایه‌نگه كه ئه‌و مه‌رجانه‌ی تێدا هاتبنه دی كه له ڕێنمایی‌و سیستمی دایه‌نگه‌كاندا هاتووه‌و كارده‌كات بۆ ڕه‌خساندنی بارودۆخ‌و ژینگه‌ی گونجاو بۆ گه‌شه‌كردنی منداڵ گه‌شه‌كردنێكی سروشتی‌و ڕاست‌و دروست، هه‌روه‌ها به‌هێزكردنی بۆچوون‌و ڕه‌فتاریان له ڕێگه‌ی جێ به‌جێكردنی پرۆگرامی په‌روه‌رده‌یی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی هاوچه‌رخ له بواری ڕۆشنبیری‌و كات به‌سه‌ربردندا.\nدووه‌م/ دایه‌نگه ناحكومییه‌كان چۆن كارده‌كه‌ن‌و مۆڵه‌ت له كێ وه‌رده‌گرن؟\nدایه‌نگه ناحكومییه‌كان به پێی ڕێنمایی ژماره (1)ی ساڵی (2015) ی تایبه‌ت به دایه‌نگه‌كان له هه‌رێمی كوردستان، ده‌رچوو له وه‌زاره‌تی كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كه به‌نووسراوی ژماره (1907) له 28ی 4ی 2015 گشتاندنی پێكراوه مۆڵه‌تیان له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاودێری‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی له پارێزگای سلێمانی وه‌رگرتووه، بۆ زانیاریی زیاترو خوێندنه‌وه‌ی سه‌رجه‌م سیستم‌و ڕێنماییه‌كان سه‌ردانی ئه‌م لینكه‌ی خواره‌وه بكه: (كلیك بكه بۆ خوێندنه‌وه‌ی).\nله دایه‌نگه ناحكومییه‌كاندا، سه‌ره‌ڕای خاوه‌نی دایه‌نگه كه مۆڵه‌تی فه‌رمی به‌ناوه‌وه‌یه، به‌ڕێوه‌به‌ری به توانا هه‌ن كه كاریان به‌ڕێوه‌بردنی دایه‌نگه‌و ئاراسته‌كردنی توانا مادی‌و مرۆییه‌كانه له پێناو خزمه‌تكردنی منداڵدا به باشترین شێوه، توێژه‌ری به توانا ئاماده‌یی هه‌یه كه گرنگی به ژیانی منداڵان ده‌ده‌ن له رووی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ده‌روونیه‌وه، داده‌كان خزمه‌تی منداڵان ده‌كه‌ن‌و له ئامێزیان ده‌گرن‌و پاك‌و خاوێنیان ڕاده‌گرن‌و چاودێریان ده‌كه‌ن‌و به‌بێ جیاوازی سۆزو خۆشه‌ویستیان پێ ده‌به‌خشن، چێشتلێنه‌ره‌كان خوادرنی ته‌ندروست‌و پاك‌و خاوێنیان پێشكه‌ش ده‌كه‌ن، مامۆستاكان گرنگی به په‌روه‌رده‌و یاریده‌ده‌رانی پزیشكیش گرنگی به ته‌ندورستیان ده‌ده‌ن، باخچه‌ی دایه‌نگه له‌لایه‌ن باخه‌وانه‌وه سه‌وزو ئاماده ده‌كرێت بۆ دروستكردنی ژینگه‌یه‌كی جوانی دڵگیر له دایه‌نگه‌دا، به كورتی له دایه‌نگه هه‌موو شتێك له خزمه‌ت منداڵدایه.\nسێیه‌م/ دایه‌نگه‌كان چۆن سه‌رپه‌رشتی ده‌كرێن؟\nدایه‌نگه ناحكومییه‌كان له‌لایه‌ن لیژنه‌ی تایبه‌ت‌و توێژه‌ری به تواناو شاره‌زاوه به‌سه‌رپه‌رشتی به‌شی دایه‌نگه‌كان له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاودێری‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی سه‌رپه‌رشتیده‌كرێن‌و ڕێنمایی پێویستیان پێ ده‌درێت‌و به‌شێوه‌ی به‌رده‌وام چاودێری ده‌كرێن، ئه‌مه بێجگه له لیژنه‌یه‌كی تر كه له‌لایه‌ن قاقائمقامییه‌ته‌وه پێكهێنراوه‌و نوێنه‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیشی تێدایه‌و كاری چاودێری دایه‌نگه‌كانه له هه‌موو ڕووه‌كانه‌وه.\nچواره‌م/ نرخی له‌خۆگرتنی منداڵ بۆ مانگێك له دایه‌نگه ناحكومییه‌كان به‌مجۆره‌یه:\nنرخ له دایه‌نگه ناحكومییه‌كاندا به‌شێوه‌یه‌كی گشتی له نێوان 100 هه‌زار دینار بۆ 140 هه‌زار دیناردایه، به‌داشكاندنی له سه‌دا بیست به‌هۆی قه‌یرانی داراییه‌وه نرخه‌كان ده‌كه‌ونه نێوان 80 هه‌زار دینار بۆ 112 هه‌زار دینار، به‌ڵام زۆرینه‌ی زۆری دایه‌نگه ناحكومییه‌كان نرخیان دیاریكراوه‌و بریتییه له 80 هه‌زار دینار ته‌نها چه‌ند دایه‌نگه‌یه‌كی كه‌م نه‌بێت كه ڕێگه‌ی سه‌رو 80 هه‌زار دینار تا112 هه‌زار دیناریان پێدراوه ئه‌وه‌ش به‌هۆی به‌رزی ئاستی خزمه‌گوزارییه‌كانیانه‌وه.\nپێنجه‌م/ ده‌وام‌و كاتی كاركردنی دایه‌نگه‌كان:\nبه‌پێی ڕێنماییه‌كان، ڕۆژانی ده‌وامی دایه‌نگه له هه‌فته‌یه‌كدا 6 رۆژه، واته له رۆژانی شه‌ممه تا پێنجشه‌ممه، هه‌روه‌ها سه‌عاتی ده‌وام بریتییه له 7 سه‌عات كاركردن، واته له سه‌عات 7ی به‌یانی بۆ سه‌عات 2ی پاش نیوه‌ڕۆ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر دایكێك پێویستی به درێژكردنه‌وه‌ی كاتی دایه‌نگه هه‌بوو له دوای سه‌عات 2، ئه‌وه بۆ دایه‌نگه به ئاگاداری به‌شی دایه‌نگه‌كان له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ده‌توانێت سه‌عاتی ده‌وام درێژبكاته‌وه تا كۆتا كات كه بریتییه له 7.30ی شه‌و، پاش ئه‌و كاته مافی ئه‌وه‌ی نییه ده‌وام درێژ بكاته‌وه.\nشه‌شه‌م/ خزمه‌تگوزارییه‌كانی دایه‌نگه:\nخزمه‌تگوزارییه‌كانی دایه‌نگه بریتییه له پێشوازی منداڵ، خواردنی به‌یانیان‌و نێوانه ژه‌م‌و خواردنی نیوه‌ڕوان‌و ژه‌مێكی سوكی پاش نیوه‌ڕۆو میوه به پێی خشته‌یه‌ك كه له‌لایه‌ن لیژنه‌یه‌كی پسپۆڕو شاره‌زاوه له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی دانراوه، هه‌روه‌ها گه‌شه‌پێدانی توانای منداڵ له ڕووی قسه‌كردن‌و لایه‌نی هزریی‌و ره‌فتارییه‌وه، هه‌روه‌ها كات به‌سه‌ربردن‌و سه‌رقاڵی‌و یاری، ئه‌مه بێجگه له وانه‌ی په‌روه‌رده‌یی‌و وه‌رزشی‌و هونه‌ریی پێویست به پێی ته‌مه‌ن‌و پێویستی منداڵ.\nهێندێك خزمه‌تگوزاری زیاده هه‌ن كه پێشكه‌ش به منداڵان ده‌كرێن، یان بابه‌ته‌كانی په‌یوه‌ست به وه‌رزش‌و هونه‌ره‌وه بڕو ڕێژه‌و جۆریان له دایه‌نگه‌یه‌كه‌وه بۆ دایه‌نگه‌یه‌كی تر ده‌گۆڕێت.\nحه‌وته‌م/ پۆلێن‌و ئاستی دایه‌نگه ناحكومییه‌كان:\nله پێناو گه‌شه‌پێدانی توانای دایه‌نگه‌كان‌و دروستكردنی پێشبڕكێ بۆ خزمه‌تكردنی منداڵ له‌نێوان دایه‌نگه‌كان‌و بوونی پێوه‌رێك له‌لای به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی بۆ مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ دایه‌نگه‌كان‌و به‌رچاوڕوونی‌و دڵنیایی دایك‌و باوكی منداڵ بۆ دایه‌نگه، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاودێری‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی له پارێزگای سلێمانی ساڵانه دایه‌نگه ناحكومییه‌كان به‌هۆی هه‌ڵسه‌نگاندنێكی زانستیانه‌و بابه‌تیانه‌وه دابه‌ش ده‌كات به‌سه‌ر چوار گروپی (A, B, C, D) له به‌رزترین ئاست (A) بۆ نزمترین ئاست (D)، به‌ڵام له هه‌موو حاڵه‌تێكدا دایك‌و باوكی منداڵ دڵنیا ده‌كرێته‌وه كه دایه‌نگه‌كان شوێنێكی سه‌لامه‌تن بۆ ژیانی منداڵ‌و هه‌ركات سه‌رپێچییه‌ك هه‌بێت دایه‌نگه ڕووبه‌ڕووی لێپرسینه‌وه ده‌كرێته‌وه به پێی جۆری سه‌رپێچی‌و كه‌مته‌رخه‌مییه‌كه‌ی.\nهه‌شته‌م/ مه‌رجه‌كانی وه‌رگرتنی منداڵ له دایه‌نگه ناحكومییه‌كان:\n1ـ پێویسته ته‌مه‌نی منداڵ له نێوان (45 رۆژی سه‌ره‌تای له دایكبوون بۆ چوار ساڵ) بێت له ڕۆژانی پڕكردنه‌وه‌ی فۆرم.\n2ـ پێویسته منداڵ هیچ نه‌خۆشییه‌كی گوازراوه‌ی نه‌بێت، هه‌روه‌ها نابێت خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت بێت له جۆره‌كانی (ئۆتیزم، داون، فره جوڵه‌یی، ADHD و هاوشێوه‌كانیان).\nنۆیه‌م/ له سنوری پارێزگای سلێمانی چه‌ند دایه‌نگه هه‌یه؟\nله سنوری پارێزگای سلێمانی 11 دایه‌نگه‌ی حكومی‌و زیاتر له 49 دایه‌نگه‌ی ناحكومی مۆڵه‌تیان وه‌رگرتووه‌و كاری ڕۆژانه‌ی خۆیان ده‌كه‌ن.\nده‌یه‌م/ چ شتێك له دایه‌نگه قه‌ده‌غه‌یه؟\nله‌سه‌ر دایه‌نگه‌و ستافه‌كه‌ی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه قه‌ده‌غه‌ن:\n1ـ له‌سه‌ر دایه‌نگه‌كان‌و ستافه‌كانیان له به‌ڕێوه‌به‌ره‌وه هه‌تا توێژه‌رو مامۆستاو داده‌و كارمه‌ندو پاسه‌وان‌و شۆفێرو چێشتلێنه‌رو كارگوزارو باخه‌وان هه‌موو جۆره توندوتیژییه‌كی ده‌روونی‌و جه‌سته‌یی قه‌ده‌غه‌كراوه، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش هه‌موو كارمه‌ندێك به‌لێننامه‌یه‌كی له به‌شی یاسای به‌ڕێوه‌ه‌به‌رایه‌تی گشتی پڕكردووه‌ته‌وه كه به‌هیچ جۆرێك له هیچ دۆخێكدا هیچ جۆره توندوتیژییه‌ك به‌رانبه‌ر منداڵ نانوێنێت، له‌كاتی پابه‌ند نه‌بوونیشدا دایه‌نگه ڕووبه‌ڕووی سزاو لێپێچینه‌وه ده‌بێته‌وه به‌پێی سه‌رپێچی‌و جۆری توندوتیژییه‌كه.\n2ـ هه‌ر جۆره جیاكارییه‌ك له‌نێوان منداڵه‌كاندا له‌سه‌ر بنه‌مای ڕه‌گه‌زو چینایه‌تی‌و خزمایه‌تی‌و حزبایه‌تی به هه‌موو شێوه‌یه‌ك قه‌ده‌غه‌یه‌و پێویسته دایه‌نگه پابه‌ند بێت به پاراستنی مافه چون یه‌كه‌كانی منداڵ‌و پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری‌و چاودێری منداڵه‌كان به‌بێ جیاوازی.\n3ـ وه‌رگرتنی هه‌ر جۆره پاره‌یه‌كی زیاده‌و به‌رتیلێك له دایك‌و باوك له ده‌ره‌وه‌ی یاساو ڕێنماییه‌كان‌و به‌كارهێنانی دایه‌نگه بۆ كاری نایاسیی‌و سه‌رپێچی‌و خراپ سودوه‌گرتن له ناوبانگی دایه‌نگه‌كه‌ی.\nیازده‌یه‌م/ ناونیشان‌و زانیاریی له‌باره‌ی دایه‌نگه ناحكومییه‌كانه‌وه:\n١ـ دایەنگەی گەشە:\nناونیشان : سلێمانی- زەرگەتە.\nژمارە تەلەفوون : 053,3390045 – 07705057989.\nخاوەنی دایەنگە : درەخشان حەسەن موحەممەد.\nمۆلەت : ژمارە(4) لە14ی ٩ی 2006.\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی (2019) : گروپی (A).\n٢- دایەنگەی شاری نەورۆز :\nناونیشان : سلێمانی – ئاوبارە.\nژمارەی تەلەفوون : 07706941771 - 07730250148\nخاوەنی دایەنگە : كەژاڵ ئەبوبەکر مەولود.\nمۆلەت : ژمارە(157) لە21ی ١١ی 2018.\n٣- دایەنگەی ڕۆژ :\nناونیشان : سلێمانی – گردی زەرگەتە.\nژمارەی تەلەفوون :(053,3185409 - 07712236868)\nخاوەنی دایەنگە : بەیان موحەممەد ڕەحیم.\nمۆلەت: ژمارە(2) لە7ی 10ی 2018.\n٤- دایەنگەی جاف تاوەر :\nناونیشان: سلێمانی – سەرچنار.\nژمارەی تەلەفوون: 07701258199\nخاوەنی دایەنگە: كەژاڵ ئەبوبەکر مەولود.\nمۆلەت : ژمارە(104) لە20ی 4ی 2014.\n٥- دایەنگەی بەرزاییەكانی سلێمانی:\nناونیشان : سلێمانی – كۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی شاری بەرزاییەكانی سلێمانی.\nژمارەی تەلەفوون : 07717271073\nخاوەنی دایەنگە : پەیوەست ئەحمەد رەزا.\nمۆلەت : ژمارە(133) لە15ی 12ی 2015.\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی (2019): گروپی (A).\n٦- دایەنگەی قەیوان سیتی:\nناونیشان : سلێمانی – ڕاپەڕین.\nژمارەی تەلەفوون : ٠٧٥١١٣٣٠٥٩٩\nخاوەنی دایەنگە: سۆزان ئەبوبەکر مەولود.\nمۆلەت : ژمارە(89) لە29ی 8ی 2012.\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی(2019): گروپی (A).\n٧ـ دایەنگەی خەونی مناڵان:\nناونیشان : سلێمانی – شەهیدانی سەرچنار.\nژمارەی تەلەفوون: 07700440071- 07507171905\nخاوەنی دایەنگە: نەوشیراوان خەسرەو ڕەوف.\nمۆلەت : ژمارە(93) لە٧ی ١١ی 2012.\n٨- دایەنگەی سان:\nناونیشان : سلێمانی – پرۆژەی نیشتەجێبوونی دریم لاند.\nژمارەی تەلەفوون : 07701563203.\nخاوەنی دایەنگە : ڕووناک موحەممەد قادر.\nمۆلەت : ژمارە(80) لە1ی 2ی 2012 .\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی(2019) : گروپی (B).\n٩ـ دایەنگەی شنیار:\nناونیشان : سلێمانی – عەواڵ.\nژمارەی تەلەفوون : 07702213545\nخاوەنی دایەنگە : موژدە سەعید عەبدوڵڵا.\nمۆلەت : ژمارە(92) لە21ی 10ی 2012 .\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی (2019) : گروپی (B).\n١٠ـ دایەنگەی هەرەوەزی:\nناونیشان : سلێمانی – ڕزگاری.\nژمارەی تەلەفوون : 3190238053,\nخاوەنی دایەنگە : كۆمەڵەی هەرەوەزی.\nمۆلەت : ژمارە(107) لە11ی 10ی 2014 .\n١١ـ دایەنگەی مارگرێت:\nناونیشان : سلێمانی – ئاشتی.\nژمارەی تەلەفوون: 053,3290111.\nخاوەنی دایەنگە : كۆمپانیای مارگرێت.\nمۆلەت : ژمارە(141) لە4ی 10ی 2016 .\n١٢- دایەنگەی سۆزی دایك:\nناونیشان : سلێمانی – شێخ محیەدین.\nژمارەی تەلەفوون : 053,3208834.\nخاوەنی: سروە عەبدوڵڵا موحەممەد.\nمۆلەت : ژمارە(78) لە26ی 12ی 2011 .\n١٣- دایەنگەی تەوار:\nناونیشان : سلێمانی – عەقاری.\nژمارەی تەلەفوون :07708690258-07516600916\nخاوەنی دایەنگە : یەكێتی ژنانی کوردستان.\nمۆلەت : ژمارە(25) لە27ی 10ی 2008.\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی(2019): گروپی (B).\n١٤- دایەنگەی گوڵاڵە سورە:\nژمارەی تەلەفوون :07515014353- 07701424037.\nخاوەنی دایەنگە : بەرزان مەحمود موحەممەد.\nمۆلەت : ژمارە(91) لە9ی 9ی 2012.\n١٥- دایەنگەی ئەلەند:\nناونیشان : سلێمانی – شاری نیشتەجێبوونی لوبنان سیتی.\nژمارەی تەلەفوون :07703507010.\nخاوەنی دایەنگە : جوان عوسمان مەجید.\nمۆلەت : ژمارە(96) لە10ی 2ی 2013.\n١٦- دایەنگەی هەنگاوی بچوك:\nناونیشان : سلێمانی – مامۆستایان.\nژمارەی تەلەفوون: 0533271951.\nخاوەنی دایەنگە : كوێستان مەحمود سەعید.\nمۆلەت : ژمارە(145) لە7ی 5ی 2017.\n١٧- دایەنگەی كۆشكی منداڵ:\nژمارەی تەلەفوون :07701203104-07501369009\nخاوەنی دایەنگە : شاگوڵ ئیسماعیل فەرەج.\nمۆلەت : ژمارە(137) لە16ی 3ی 2016.\n١٨- دایەنگەی گەشاوە:\nناونیشان : سلێمانی – سەرچنار.\nژمارەی تەلەفوون :07703568899\nخاوەنی دایەنگە : لاڤە موحەممەد خدر.\nمۆلەت : ژمارە(116) لە21ی 10ی 2014.\n١٩- دایەنگەی شەنگین:\nناونیشان : سلێمانی – چوارباخ.\nژمارەی تەلەفوون :07725446982-07501852461\nخاوەنی دایەنگە : رۆژان بەهادین عەبدوڕەحمان.\nمۆلەت : ژمارە(108) لە17ی 1ی 2016.\n٢٠- دایەنگەی گوڵە مێخەك:\nناونیشان : سلێمانی – بەرانان.\nژمارەی تەلەفوون :3302177053,-07711511809\nخاوەنی دایەنگە : ئاشتی كاكە برا.\nمۆلەت : ژمارە(81) لە3ی 4ی 2012.\n٢١- دایەنگەی لالە:\nژمارەی تەلەفوون :07701550111\nخاوەنی دایەنگە : شەهلا سەیفەدین حەسەن.\nمۆڵەت: ژمارە(12) لە12ی 11ی 2007.\n٢٢- دایەنگەی بەرزاییەكانی قەیوان:\nناونیشان : سلێمانی – پرۆژەی شاری بەرزاییەكانی قەیوان.\nژمارەی تەلەفوون :07517923088\nخاوەنی دایەنگە : كۆمپانیای مایە.\nمۆڵەت : ژمارە(150) لە7ی 1ی 2018.\n٢٣- دایەنگەی مریەم:\nناونیشان : سلێمانی – پشت كە نیسەی ماریوسف.\nژمارەی تەلەفوو: 07707694565.\nخاوەنی دایەنگە : ئەیمەن عەزیز هورمز.\nمۆڵەت : ژمارە(151) لە9ی 1ی 2018.\n٢٤- دایەنگەی تەرزە :\nناونیشان : سلێمانی – عەلی ناجی.\nژمارەی تەلەفوون :07702467203\nخاوەنی دایەنگە : كاژاو موحەممەد.\nمۆڵەت: ژمارە(126) لە13ی 12ی 2017.\n٢٥- دایەنگەی هەنارە گوڵ:\nژمارەی تەلەفوون: 0533184589.\nخاوەنی دایەنگە : ڕۆشنا زاهیر حەمە ئەمین.\nمۆلەت : ژمارە(74) لە14ی 11ی 2011.\n٢٦- دایەنگەی شاری پزیشكان 2:\nناونیشان : سلێمانی –قڕگە ناو پڕۆژەی نیشتەجێبوونی شاری پزیشكان.\nژمارەی تەلەفوون :07501821001\nخاوەنی دایەنگە : سۆز سالار موحەممەد.\nمۆلەت : ژمارە(153) لە15ی 7ی 2018.\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی(2019) : گروپی (C).\n٢٧- دایەنگەی لانیا:\nناونیشان : سلێمانی – بەختیاری .\nژمارەی تەلەفوون :07701448148\nخاوەنی دایەنگە :بەهرە نەسرەدین حمە.\nمۆلەت : ژمارە(98) لە16ی 5ی 2013.\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی(2019): گروپی (C).\n٢٨- دایەنگەی هیرۆنی نوێ:\nناونیشان : سلێمانی – كۆمپانیای هیرۆن .\nژمارەی تەلەفوون :07713259292-07501342838\nخاوەنی دایەنگە :هۆگر قادر عەبدوڵڵا.\nمۆلەت : ژمارە(142) لە18ی 12ی 2016.\n٢٩- دایەنگەی دەنكە هەنارە:\nناونیشان : سلێمانی – ئیبراهیم ئەحمەد.\nژمارەی تەلەفوون :07701717872\nخاوەنی دایەنگە :چرۆ سەلام عەبدوڵڵا.\nمۆلەت : ژمارە(117) لە 2ی 11ی 2014.\n٣٠- دایەنگەی هێلانەی منداڵان:\nژمارەی تەلەفوون :07707706560\nخاوەنی دایەنگە :سۆنیا عەبدوڕەوف.\nمۆلەت : ژمارە(152) لە 25ی 2ی 2018.\n٣١- دایەنگەی گۆیژە:\nناونیشان : سلێمانی – شاری گۆیژە .\nژمارەی تەلەفوون :07701990697\nخاوەنی دایەنگە :سۆزان عەزیز ئەحمەد.\nمۆلەت : ژمارە(138) لە 8ی 5ی 2016.\n٣٢- دایەنگەی ساندیبێل:\nناونیشان : سلێمانی – ئیبراهیم پاشا .\nژمارەی تەلەفوون: 07709674604\nخاوەنی دایەنگە :هەڵاڵە موحەممەد صاڵح.\nمۆلەت : ژمارە(59) لە 30ی 9ی 2014.\nئاستی دایەنگە بۆ ساڵی(2019) : گروپی (D).\n٣٣- دایەنگەی فیردەوس:\nناونیشان: قەزای چەمچەماڵ.\nخاوەنی دایەنگە :سەلیم مارف عەزیز.\nمۆلەت : ژمارە(99) لەر17ی 7ی 2013.\n٣٤- دایەنگەی ئایندەی كوردستان:\nناونیشان : سلێمانی – تووی مەلیك.\nژمارەی تەلەفوون: 07501438890\nخاوەنی دایەنگە :سۆران عزەت صاڵح.\nمۆڵەت : ژمارە(154) لە 14ی 10ی 2018.\n٣٥- دایەنگەی ئەستێرەكان:\nناونیشان : سلێمانی – زێڕینۆك.\nژمارەی تەلەفوون :07501017976\nخاوەنی دایەنگە: هەرێس كەمال خدر.\nمۆڵەت: ژمارە(155) لە 21ی 10ی 2018.\n٣٦- دایەنگەی شار:\nناونیشان: سلێمانی – مامۆستایان.\nژمارەی تەلەفوون: 07701962623\nخاوەنی دایەنگە :شنۆ فەتاح عەبدوڵڵا.\nمۆلەت : ژمارە(156) لە 5ی 11ی 2018.\n٣٧- دایەنگەی مەلیك:\nناونیشان : سلێمانی – تووی مەلیك.\nژمارەی تەلەفوون: 07721057438\nخاوەنی دایەنگە :ئارەزوو ڕەحمان حەسەن.\nمۆلەت : ژمارە(158) لە 15ی 11ی 2018.\n٣٨- دایەنگەی ناز:\nناونیشان : سلێمانی – ئیبراهیم پاشا.\nژمارەی تەلەفوون :07511302188\nخاوەنی دایەنگە :ئازاد كەریم موحەممەد.\nمۆلەت : ژمارە(159) لە 9ی 12ی 2018.\n٣٩- دایەنگەی سۆزی باوك:\nناونیشان : ئیدارەی ڕاپەڕین – قەزای ڕانیە.\nژمارەی تەلەفوون :07508575247\nخاوەنی دایەنگە :مستەفا ئەبابەکر كاك ئەحمەد.\nمۆڵەت: ژمارە(160) لە 3ی 12ی 2018.\n٤٠- دایەنگەی ڕێبەری دوو:\nناونیشان : سلێمانی – دەربەندیخان.\nژمارە تەلەفوون : 07501318061\nخاوەنی دایەنگە: دڵشاد موحەمممەد عەلی.\nمۆلەت : ژمارە(161) لە3ی 12ی 2018.\n٤١- دایەنگەی چوارچرای نوێ:\nخاوەنی دایەنگە: سروە قادر سەعید.\nمۆلەت : ژمارە(162) لە 14ی 1ی 2019.\n٤٢- دایەنگەی میر:\nناونیشان : سلێمانی – كوردسات.\nژمارەی تەلەفوون :07702473235\nخاوەنی دایەنگە :شۆخان مەحمود حسەین.\nمۆڵەت: ژمارە(60) لە 6ی 2ی 2019.\n٤٣- دایەنگەی ئەژین:\nناونیشان: سلێمانی – هەوارە بەرزە.\nژمارەی تەلەفوون: 07511069897.\nخاوەنی دایەنگە: شاگوڵ ئەمین هادی.\nمۆڵەت: ژمارە(163) لە 24ی 4ی 2019.\n٤٤- دایەنگەی ژیكەڵە:\nژمارەی تەلەفوون :07501286365\nخاوەنی دایەنگە : ئەمیرە حەمید ئەحمەد.\nمۆلەت : ژمارە(164) لە 25ی 2ی 2019.\n٤٥- دایەنگەی كانی گوڵ:\nناونیشان : سلێمانی – بەكرەجۆ.\nژمارەی تەلەفوون: 07501203218\nخاوەنی دایەنگە :ڕووناك قادر سڵێمان\nمۆڵەت: ژمارە(167) لە 10ی 4ی 2019.\n٤٦- دایەنگەی میوە:\nناونیشان : سلێمانی – قرگە.\nژمارە تەلەفوون: 07721590163\nخاوەنی دایەنگە: بەناز ئەحمەد فەرەج.\nمۆڵەت: ژمارە(165) لە24ی 3ی 2019.\n٤٧- دایەنگەی ئانی:\nخاوەنی دایەنگە: ئەوین موحەممەد كەریم.\nمۆڵەت: ژمارە(166) لە 1ی 4ی 2019.\n٤٨- دایەنگەی گوندی ئەڵمانی:\nناونیشان : سلێمانی – پرۆژەی گوندی ئەڵمانی.\nژمارەی تەلەفوون :07701394140\nخاوەنی دایەنگە : سۆزان ئەبوبەكر مەولود.\nمۆڵەت : ژمارە(1٦8) لە 24ی 4ی 2019.\n٤٩- دایەنگەی باران:\nژمارەی تەلەفوون :07700367316\nخاوەنی دایەنگە :شناوە رۆوف حاجی سعید\nمۆڵەت: ژمارە(169) لە 28ی 4ی 2019.\nدوازده‌یه‌م/ دایك‌و باوكی منداڵ چۆن په‌یوه‌ندی بكات له كاتی بوونی كێشه‌دا؟\nسه‌باره‌ت به هه‌ر كێشه‌یه‌كی په‌یوه‌ندیدار به دایه‌نگه‌كانه‌وه، هاووڵاتیانی به‌رێزو دایكان‌و باوكانی خۆشه‌ویست ده‌توانن به‌م ناونیشان ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌و په‌یوه‌ندیمان پێوه بكه‌ن:\n1ـ ڕاسته‌وخۆ سه‌ردانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاودێریی‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی له پارێزگای سلێمانی :\nسلێمانی/ گردی جۆگه، خوار ئاماده‌یی هه‌ڵكه‌وتی كوڕان یان پشت پاركی دایك.\n2ـ ژماره ته‌له‌فوون :\nبه‌شی دایه‌نگه‌كان: 053,3232390\nبه‌داله: 053,3230318، 053,3230319\nنووسینگه‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی: 053,3230237\nیاریده‌ده‌ری به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بۆ كاروباری هونه‌ری: 053,3230527\nیاریده‌ده‌ری به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بۆ كاروباری كارگێڕی: 053,3200016\nبه‌شی یاسا: 053,3230314\n3ـ ناونیشانمان له تۆڕی ئینته‌رنێت (www.socialsuli.com).\n4ـ ناونیشانمان له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یس بووك : @socialsuli\n5ـ كاته‌كانی سه‌ردان‌و په‌یوه‌ندی:\nڕۆژانی یه‌كشه‌ممه، دوو شه‌ممه، سێ شه‌ممه، چوارشه‌ممه.\nسه‌عات 8.30 – 1.00 ی پاشنیوه‌ڕۆ .\nئاماده‌كردنی ڕاگه‌یاندنی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاودێری‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی له پارێزگای سلێمانی به‌هاوكاری به‌شی دایه‌نگه‌كان\n2017 ـ 2018\nڕێبه‌ری دایه‌نگه حكومییه‌كان...\nڕێبه‌ری په‌یمانگاو سه‌نته‌ره‌كانی منداڵانی خاوه‌ن پێداوی...\nفۆرمی سودودوه‌رگرتن له كورسی خوێندن بێ به‌رانبه‌ر له زا...\nڕێنمایی خێزانی جێگره‌وه، ژماره (1)ی ساڵی (2017)....\nیاسای مافی ده‌ستكه‌وتنی زانیاری له هه‌رێمی كوردستان...\nیاداشتی لێكتێگه‌یشتنی نێوان به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی‌و ڕێ...\nفۆرمی مۆڵه‌تی به‌خێوكار وه‌رگره...\nیاسای ماڵه‌كانی حكومه‌ت بۆ له‌خۆگرتنی منداڵانی بێ سه‌رپ...\nڕێنمایی شیاندن‌و ڕاهێنان‌و فێركردنی منداڵانی ئۆتیزم له ه...\nڕێنمایی ماڵی داڵده‌دانی ژنانی هه‌ڕه‌شه‌لێكراو، ژماره (2...


Diplomatic Magazine | پڕۆژەی ڕیفۆرمیستەكان لە ئێراندا كۆتایی هاتووە\nوەرگێڕانی: یادگار عبدول\nڕوداوەکانی ساڵێ ڕابردووی ئێران پیشانیاندا کە جوڵەی ڕیفۆرمیستەکان یارمەتی دەر نەبوو بۆ جێگرتنەوەی دیموکراسخوازەکان لە ئێران.\nئێران ڕووبەڕوی فشارێکی گەورەی نێودەوڵەتی و ناوخۆی بووەتەوە، وەک سزاکانی ئەمریکا بۆ سەر هەناردەی نەوت بە هەموو بارەکاندا و دەرکەوتنی ئەنجامەکان لە نێوان زیادبوونی بەرچاوی ناڕەزایی جەماوەرو و چینی دەسەڵاتدار.\nلە مانگی دوانزەی ساڵی ڕابردوو، شەپۆلی مانگرتن و خۆپیشاندان وڵاتیان گرتەوە، لە کاتێکدا حکومەتی ئێران هەوڵیدا بۆ خۆ دوورگرتن لە کاریگەریە خراپەکانی ئابووری و سیاسی کشانەوەی ئیدارەی ترەمپ لە رێکەوتننامە ئەتۆمیەکە.\nئێران کەمپینێکی گەورەی دیبلۆماسی دەست پێکرد بۆ بەدەستهێنانی پشتگیری یەکیەتی ئەورووپا، چین و ڕووسیا لە چارەسەرکردنی قەیرانەکە و تەنانەت فشارخستنەسەر ئەمریکا بۆ گەڕانەوەی بۆ ناو ڕێکەوتننامەکە. ئەم ئەرکە، هەرچۆنێک بێت نەیتوانی جڵەوی تیژی دابەزینی بەهای دراوی ئێران و بەرزبونەوەی خێرایی هەڵاوسان بگرێت کە وازهێنان لە کەلوپەلی بنچینەیی وبەدەست نەگەیشتنیان بۆ کەسانی ئاسایی.\nشارەزایان لە ڕۆژئاوا بەزۆری مشتومڕیانە لە ڕووبەڕوو بوونەوەی دوژمنانەی ئەمریکا، ئێرانیەکان کۆدەبنەوە بەدەوری کۆماری ئیسلامی و پێدانی دەسەڵاتێکی توندڕەو. هەرچەندە ئەمریکا لە ڕێکەوتننامەکە کشایەوە وە ئەمەش لێدانێكی ئابووریانەی گرت، ئێرانیەکان سەرزەنشتی سەرکردەکانی خۆیانیان دەکرد زیاتر لە وانەی بەدەوریاندا کۆدەبونەوە.\nئەو واقعەی لە ئێراندا هەیە جارێکی تر ئەو هەڵەیە دەردەخات لە هەڵسەنگاندنی ئاڵۆزیی ئەوەی کە بەهۆی بەریەککەوتنی توندئاژۆکان و میانڕەوەكان سەری هەڵداوە\nئەو واقعەی لە ئێراندا هەیە جارێکی تر ئەو هەڵەیە دەردەخات لە هەڵسەنگاندنی ئاڵۆزیی ئەوەی کە بەهۆی بەریەککەوتنی توندئاژۆکان و میانڕەوەكان سەری هەڵداوە ، ئەوەی کە زۆرێک لە شارەزایان و هێزە سیاسیەکان لێ ی تێناگەن ئەوەیە کە، سەرباری ئەوەی جێگرەوەیەکی دیموکرات خواز بە ڕواڵەت ماوەتەوە، ڕفۆرمیستەکان لە دوو دەیەی ڕابردوودا نەیان توانیوە هیچ گۆڕانکاریەکی گەورەی بەرچاوی ئەرێنی دروست بکەن.\nئەرکەکەیان بەگوێرەی پێناسە زامنکردنی کۆماری ئیسلامی بووە کە توانیویەتی بەرگەی گۆڕانکاری بچوک یان ڕیفۆرم بگرێت، بەڵام شەپۆلی ناڕەزایەتیەکانی ئەم دواییە ئەوە دەردەخات کە بوونی ئەم بزوتنەوەیە بەشێوازێکی لاواز و سنوردارە. جوڵەی ڕیفۆرمیستەکان بەخێرایی پەیوندی و ڕەوایەتی یاساییان لەدەستدا، وەک هاونیشتمانیان لە ئێستەدا وای دەبینن کە هیچ جیاوازیەک لە نێوان ئەوان و سەرکردە توندڕەوە ئێرانیەکاندا نیە. ئەم گۆڕنکاریە بە ئاگاییەی کۆمەڵەی ئێرانیەکان بەگشتی زاڵبوو لە دروشمی خۆپیشاندانەکانی ئەمساڵ: "توندڕەوەکان! ڕیفۆرمیستەکان! یاریەكە تەواو! "\nهیچ ئاماژەیەک نیە کە ڕیفۆرمیستەکان بتوانن جارێکیتر متمانەی گشتی لە حکومەت دا دروست بکەنەوە _چونکە ئەوان ئەوەیان هەڵبژارد کە خەڵکی ئێران ئەو ڕێیان نەگرتبوو. جیاوازی تێڕوانینی ڕیفۆرمیستەکان لێدوانی شکێنەری دروست کرد دەربارەی خۆپیشاندانەکان، وەک مەعسومە ئیبتخار جێگری سەرۆکی ئێران بۆ کاروباری ئافرەتان، وتی خۆپیشاندانەکان لە لایەن هێزێکی دەرەکیەوە ئاڕاستە دەکرێن، سەرکردەی ڕیفۆرمیست عەبباس ئابادی ناڕەازییەکانی بە " ناهۆشیارانەو ناماقوڵانە" ناوبرد، كۆمەڵەی ڕۆحانیە سەربازەكان: ئەو کۆمەڵەی لە لایەن ڕیفۆرمیستی پێشوو محمد خاتەمی بەڕێوەدەبرا، داوای "چەوساندنەوەی ئاژاوەچی و هەلپەرستەکانی" دەکرد بۆیان.\nهیچ ئاماژەیەک نیە کە ڕیفۆرمیستەکان بتوانن جارێکیتر متمانەی گشتی لە حکومەت دا دروست بکەنەوە _چونکە ئەوان ئەوەیان هەڵبژارد کە خەڵکی ئێران ئەو ڕێیان نەگرتبوو. جیاوازی تێڕوانینی ڕیفۆرمیستەکان لێدوانی شکێنەری دروست کرد دەربارەی خۆپیشاندانەکان،\nئاشکرایە کە ڕیفۆرمیستەکان شکستیان هێنا لە تێگەیشتنی نیگەرانیە قوڵەکانی گشتی.\nلە کاتێکدا ڕاپەڕینی سەوزی ٢٠٠٩، دوا شۆڕش بوو تا ڕادەیەکی گەورەتر لە چینی ناوەڕاست دا بوو، بەڵام شەپۆلی ناڕەزاییەکانی ئێستە زیاتر هەمەجۆرو فراوانترە لە هەردوو چینی شاری و لادێ ی دایە. یەکێک لە هۆکارە سەرەکیەکانی ئەم هەمەجۆریە بەهۆی کاریگەری قەیرانە ئابووریەکانە بۆ سەر هەموو بەشەكانی کۆمەڵگای ئێرانی ( بێجگە لە چینی دەسەڵادرا).\nکاتێک، لە ساڵی ٢٠١٥دا، ستافی ئۆباما هەندێک لە سزاکانیان هەڵگرت وەک بەشێک لە ڕێکەوتننامە ئەتۆمیەکە، ئێرانیەکان هیوایەکی گەورەیان هەبوو بۆ سەرکەوتنی ئابووریان، پاش ئەوەش، بەشێکی زۆریان دەنگیاندا بە سەرۆک حەسەن ڕۆحانی بۆ چوونە دەسەڵات بۆ یارمەتیدانی گفتۆگۆكردنەكانی ڕێکەوتننامەکە.\nهێشتا، گەشەی ئابووری و هەڵگرتنی سزاکان سودێکی وای بەرهەم نەهێنا: تەنها چینی سەربازی و سیاسی سوود مەندبوون لێ ی. لە ئەنجامدا، بە تێپەڕبوونی کات توڕەیی گشتی کەڵەکەبوو وە لە کۆتایدا شەپۆلی خۆپیشاندان دەدرەوشایەوە لە مانگی داونزەی ٢٠١٧، کە بڵاوەی کرد بە ناو ١٠٠ شاری وڵاتدا. بەتایبەتی کارەساتە بۆ چینی سیاسیە توندڕەوەکان کە "موستەزعەفان" (چینی بێبەری كراو) کە داوای بنەمای شۆڕشی ئیسلامی دەکرد، لە ناو دڵی ئەم ناڕەزایەتیانەدا بوو.\nلە هەمان کاتدا، هەرچەندە چینی ناوەڕاست، ڕیفۆرمیستە سیاسیەکان شەقامەکانیان گرتبوو، بە قوڵی نائومێد و توڕەبوون لە شکستی حکومەت بۆ ڕزگار کردنیان نەک بەتەنها لە ڕووی ئابووریەوە، هەروەها پەیماندان بۆ زیاتری ئازادیە شارستانیەكان.\nنزیکبوونەوەی نێوان ئەم دوو کەرتە گەورەیەی ئابووری کۆمەڵایەتی دەشێت بەزۆری ترسناکیەکی گەشەپێدان بێت بۆ کۆماری ئیسلامی لەم ساڵدا. دەردەکەوێت کە چیتر ئەم دوو گروپە ناتوانن لە دژی یەکتر یاری بکەن، یان دڵنیابوون لە پاراستنی هاوسەنگی لەڕێ ی هێما جیاوازەکانی نێوان توند ڕەوەکان و ڕیفۆرمیستەکان. دواتر بە ئاشکرا ئەوە پیشاندار کە چیتر هیچ ڕەوایەتیەکی سیاسی نابێت وەک جێگرتنەوەیەکی دیموکراتی درێژخایەن.\nکاریگەریی توڕەیی گشتی جەماوەر بە بێ جیاوزی لە ڕژێمی ئێراندا دەبێت و دەمێنێتەوە. ئەمە یەکەم جار نیە کە کۆماری ئیسلامی ڕووبەڕوی قەیرانێکی تایبەت بێتەوە و لە ڕابردوودا توانیویەتی بێتە دەرەوە بە زۆرکردن و زیادکردنی پێدانی خەرجی کۆمەڵایەتی. لە داهاتودا کات پێمان دەڵێت ئەگەر کەش و هەوای ئەم قەیرانە باش بێت.\nهەتاوەکو دەرکەوتنی ناڕەزایەتیەکانی مانگی ١٢ی ٢٠١٧، ئێران خۆی دادەنا بە وێنەیەکی باشی وڵاتێكی سەقامگیر لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. وە دەتوانین بەراوردی ئەمە بكەین بە مانگی یەکی ساڵی ١٩٧٨، ساڵێک پێش بەرپابوونی شۆڕشی ئیسلامی، کاتێک جیممی کارتەر پەرداخەکەی بەرزکردەوە بۆ شاو ناوی برد بە " دوورگەی ئارامی"\nئەگەر مێژوو شتێکی فێرکردبین ئەوەیە کە سیاسەتی ئێران پێشبینی نەکراوە، لەگەڵ ئەو ڕاستیەی کە واقعی سیاسی ئێرانی بەهیچ شێوەیەک چاک نابێت، بگرە واقعێکی ناجێگیرەو دەتوانێت کۆمەڵێک واقع بخوڵقێنێت کە لایەنە سیاسیەکان نەتوانن پێشبینی بکەن. سەرەڕای ئەوەش ئەو ڕاستیە وەک خۆی دەمێنێتەوە کە بزوتنەوەی ڕیفۆرمۆرم خواز چیتر وەک جێگرەوەیەکی دیموکرات خوازی بێ لایەن ڕەوایەتی نەماوە.\nنوسینی: ماڕاڵ كەریمی و وەحید یوسیسوی\nسەرچاوە: ئەلجەزیرە ئینگلیزی


ئێران لەلایەن دادگایەكی نێودەوڵەتی بە پێدانی 600 ملیۆن دۆلار سزا درا\n2021-09-29 651 جار\nدادگایەكی نێودەوڵەتی ئێرانی بە پێدانی 600 ملیۆن دۆلار سزا دا. كۆمپانیای دانەگازی ئیماراتی لایەنی بەرانبەری دۆسیەكەیە و گوتوویەتی، بەشی سەرەكیی دۆسیەكە ساڵی داهاتوو لە دادگایەكی پاریس بەدواداچوونی بۆ دەكرێت.\nسكاڵای كۆمپانیای دانەگاز لە كۆمپانیای نیشتمانیی نەوتی ئێران، بۆ چەندان ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە. دادگایەكی نێودەوڵەتی كۆتایی بە بەشی یەكەمی سكاڵاكە هێناوە و بەو هۆیەوە 607 ملیۆن و 500 هەزار دۆلار سزای بەسەر ئێراندا سەپاندووە، ئێران دەبێ ئەم پارەیە بە دانەگاز بدات.\nبەگوێرەی دۆیچەوێلە، لە راپۆرتەكەدا ئاماژە بە گرێبەستی 25 ساڵەی فرۆشتنی گاز لە نێوان ئێران و دانەگاز كراوە. دانەگاز گوتبووی كۆماری ئیسلامیی ئێران هەرگیز بەڵێنەكانی خۆی لەو گرێبەستە جێبەجێ نەكردووە و هیچ بڕە گازێكی رادەستی كۆمپانیاكە نەكردووە.\nدانەگاز هەروەها باسی لەوە كردووە، بڕی ئەو سزایەی دیاری كراوە هی هەشت ساڵ و نیوی قۆناغی یەكەمی گرێبەستەكەیە. تا ئێستە هیچ كام لە بەرپرسانی ئێران لەسەر ئەم سزادانە هەڵوێستیان نەبووە.\nگرێبەستی گازیی نێوان ئێران و دانەگاز، دەبوو لە ساڵی 2005 دەستی پێ بكردایە و حوكمەكەی دادگاش پێوەندی و چالاكییەكانی نێوان هەردوولایەنی لە 2005 تا 2014 لەخۆ دەگرێت.\nبەرپرسانی دانەگاز گوتوویانە، سكاڵا سەرەكییەكەیان لە ئۆكتۆبەری ساڵی داهاتوو لە دادگایەكی پاریس تاوتوێ دەكرێت، پێشبینی دەكرێ سزای ئەوێ زۆر زیاتر بێت.\n2نرخی زێڕ لە بازاڕەکانی ھەرێمدا\n3قوباد تاڵەبانی گۆڕینی ژمارەیەک بەرپرسی لە ناوچەکانی سنوری دەسەڵاتی یەکێتی ڕاگەیاند\n4تەندروستی جیهانی هەڵمەتێكی كوتانی بەبڕی 3 ملیۆن دۆلار لە عیراق راگەیاند\n5سەرۆكی پەرلەمان داوای ڕاگرتنی لێدوانی “فەرماندە ناشارەزاكان” دەكات\n6گه‌نده‌ڵی و به‌رتیل ته‌نگى به سعودیه هه‌ڵچنیوه\n7هێزێكی پێشمەرگە و سوپا گەیشتە لهێبان\n9د.شێركۆ جه‌وده‌ت: بەردەوام دەبیین لە ئاشكراكردنی ناوى ئه‌و كه‌سانه‌ی كه تێوه‌گلاون به گه‌نده‌ڵی


دیمانە لەگەڵ مەنسوری حیکمەت سەبارەت بە ڕێکخراوە جەماوەرییەکانی چینی کرێکار … بەشی پێنجەم و کۆتایی – Dengekan\nbyKawa Omar\tDecember 8, 2019\tGeneral, Opinion\nکۆمۆنیست: ئێمە هەتا ئیستا سەبارەت بەشورا وەک جۆرێک ڕێکخراو قسەوباسمان دەکرد بەڵام لەم بریار نامەیەدا بەڕۆشنی باس لە”بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتی” دەکرێت. مەبەست لە بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتییەکان چییە؟ ئەم بزوتنەوەیە بەچ تایبەتمەندییەک دەناسرێتەوە جگە لە شێوازێکی دیاریکراوی ڕیکخراوبوون، بەشوێن چ ئامانجێکی ترەوەیەو بڕیارە بەکوێ بگات؟\nمەنسور حیکمەت: بانگەشەی ئێمە لەبارەی کۆبونەوەی گشتی هەتا ئێستا هەڵدەگەڕێتەوە بۆ ڕوونکردنەوەی کارایی کۆبونەوەی گشتییەکان، وەکو ئامرازێکی خەباتکارانە، بۆ کرێکاران. ئەوەی ئەمڕۆ ئێمە دەیڵێین ئەوەیە کە ئەبێت لەبارەی بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتییەکان قسە بکەین. سەردەمانێک لە مێژووی خەباتی کرێکاریدا هەیە کە بەسەر پێکەوتنی بزوتنەوە دیاریکراوەکانەوە دەناسرێتەوە. بۆنمونە بزوتنەوەی کۆمیتەی کارگەکان لە ڕوسیە، بزوتنەوەی سەندیکایی لە سەرەتای ئەم چەرخەدا (سەدەی٢٠و:) لە ئێران، وەیان بزوتنەوەی شورایی لەماوەی شۆڕشی ١٩٧٨ دا، بزوتنەوەی کونترۆڵی کرێکاریی… تاد. جیاوازی بانگەشەکردن بۆ کۆبونەوەی گشتی وەک ئۆرگانێکی بەسود لەگەڵ هەوڵدان لە پێکهێنانی کۆبونەیەوەکی گشتی لەوەدایە کە لەم بابەتەی دواییەوە ئێمە ئەمانەوێت خەبات لە پێناو بەرپاکردنی ئەم کۆبونەوەی گشتیانەدا ببێت بەجەمسەری حەرەکەت و هۆی دەرکەوتنی تایبەتمەندییەکانی یەک سەردەمی خەباتی کرێکاریی و دەبێ خەباتی کرێکاریی بەبزوتنەوەی کۆبوونەوە گشتیەکانەوە جۆش بدرێت. وە هەرچی زیاتر ئەم ئۆرگانانە پێکبهێنرێت، هێز بگرن و لە ناڕەزایەتییە کرێکاریەکاندا دەوری سەرەکی بگێڕن. بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتی وەڵام دەم و دەست و عەمەلی ئێمەیە بەڕێکخراوکردنی ناڕەزایەتییە جەماوەری کرێکاران لەم سەردەمەدا. شوراکان وبزووتنەوەی بەتەواوی مانا شورایی تەنها دەتوانێ ئەنجامی پلەیەک لە پیشڕەوی بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتی بێت.\nئێمە بیرۆکەی کۆبونەوەی گشتیمان زۆر دەمێکە خستوەتەڕوو. لەوکاتەدا هەموو چەپ و ڕۆشنبیرانی کڵێشەیی خەڵکیەکان ئەم بیرۆکەیان بەخەیاڵی و نامۆ لەقەڵەم ئەدا. خەباتی چەند ساڵەی کرێکارانی ئێران ئاشکرای کرد ئەوەی کە زەینی ونامۆیە شێوەی بیرکردنەوەی سۆشیالیزمی خەڵکی ئێرانە سەبارەت بەبزوتنەوەی جەماوەری کرێکاری. کرێکاران نەک تەنها بەکردەوەو بەشێوەی سەرکەوتوانە ڕۆژانە ئەم کۆبونەوانەیان پێکهێناوەو لەخەباتی خۆیاندا پشتیان پێبەستوە، بەڵکو دروشمی کۆبونەوەی گشتی جێگەی خۆی لە زەینی کرێکارانی وشیاری پیشڕەوی ئیراندا کردۆتەوە. خۆش بەختانە ئەمڕۆ باسی کۆبونەوەی گشتیان قبوڵکردوە یان ملیان پێی داوە. ئێمە دەڵێین کرێکارانی کۆمۆنیست ئەبێت هەڵسوڕاوانی کۆبونەوە گشتییەکان بن، چونکە ئەمە تەنها ڕێگای واقعی ڕیکخراوکردنی کرێکارانە لەمەودایەکی فراواندا بۆ پڕکردنەوەی بۆشایی کاری ڕێکخراوی جەماوەری – ئاشکرای کرێکاری.\nچەپی خەڵکی و ڕۆشنبیر دەتوانن چاوپۆشی لە مەسەلەیە بکەن، دەتوانن ئەم سەرقاڵیەی ئیمە بە ئیکۆنۆمیست ناوببەن. هەموو شتێک بسپێرن بە دوای ڕوخاندنی ڕژێمی ئیسلامی. هاوشێوەکانی ئەکسەریەت وحیزبی تودە ئەتوانن پەیوەست ببن بە شورا ئیسلامیەکانەوە وە پاشان کەسانی سەربەخۆیان وەک نوێنەری نەبینراو و نەناسراوی کرێکارانی ئێران! ڕەوانە بکەنە کۆنگرەی هەژدەهەمی نەقابەکانی کار لە سۆڤیەت!. نەقابە سونەتیەکان دەتوانن چاوەڕوانی کاتێک بکەن کە دەوڵەتی ئیسلامی مۆڵەتی پێکهێنانی نەقابەکانیان پێبدات و نەقابە دروست بکەن. وە نەقابیە “نهێنیەکان” ئەتوانن جارێ چاو پۆشی بکەن لە ڕێکخستنی کاری جەماوەری کرێکاری. بۆ ئێمە کێشەکە بەشێوەیەکی تر لەئارادایە.\nئێمە لەو باوەڕەداین کۆمۆنیزم و بیرۆکە بنەڕەتیەکانی بزووتنەوەی شورایی، هەم ئەزمونی بەردەوامی کرێکارانی ئێران لە خەباتی ئەم چەند ساڵەی دواییدا، شێوە خەباتی جەماوەری کرێکاریی لەدڵی هەمان هەلومەرجی سەرکوتدا بەدەستەوە داوە. مرۆڤ تەنها دەبێ چاوبکاتەوەو ئەوە ببینێ. ئەمە شێوەی بەرپاکردنی بزوتنەوە گشتیەکانی کرێکارانە. خەباتی جەماوەری سەدان هەزار کەسی کرێکاران لەژێر هیچ بارودۆخێکدا ناتوانێت نهێنی بێت. ڕابەری سەرتاسەری کرێکاران دەتوانێت نهێنی بێت، بەڵام دەرکەوتنی جەماوەری کرێکاران کە پێوستی بەبەشداری بەردەوامی ڕابەرانی عەمەلی و ئاشکراو پێکهێنانی کۆبونەوەی جۆراوجۆری کرێکارانە، ناتوانێت لە مەودای ئاشکرادا نەیەتە دی. حیزبی کرێکاران ئەبێت ڕێگای واقیعی و بەکردەوە نیشانی کرێکاران بدات بۆ ڕێکخراوکردنی کاری جەماوەری کرێکاران. کۆبونەوە گشتی ئەو ڕێگە واقعیەیە.\nکۆمۆنیست: لە بڕیارنامەکەدا تەنها چەند ئەرکێک بۆ هەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتی دەستنیشانکراوە ئایا دەتوانیت وێنەیەکی بەرچاوترو هەلایەنەترمان لە ڕوخساری ناسراوی ئەم بزوتنەوە بدەیتە دەستەوە؟ بۆ ئەوەی بتوانرێت ڕابەرانی باش و ماندونەناس بۆ ئەم بزوتنەوەیە پەروەردە بکرێ، دەبێ فێربوون و تەبلیغی چ مەقۆلات و بابەتێک بخەینە دەستورەوە، جیا لە ئامانجە ڕاستەوخۆکانی خودی ئەم بزوتنەوەیە؟\nمەنسور حیکمەت: لەم بارەوە دەبێت بەوردی و بەردەوام قسە بکرێت. من سود لەم کاتە وەردەگرم بۆ ڕونکردنەوەی چەند خاڵێک.\nهەڵسوڕاوی بزوتنەوەی کۆبونەوە گشتی کەسێکە لە ئایدیایەکی مجەرەد “دابڕاو” وە دەربارەی کۆبونەوەی گشتی حەرەکەت ناکا، بەڵکو لە خەباتی بەردەوامی هەر ئێستای کرێکارانەوە دەجوڵێتەوە. باسی شوراو سەندیکا لەناو دەرونی چەپدا هەرچییەک بێت، ناڕەزایەتی کرێکاری هەر ئیستا لەئارادایەو ریکخراوی گونجاو، ڕابەری گونجاو ئاسۆی بەرەوپێشچونی خۆی داوا دەکات. ئەگەر خۆمان بخەینە شوێنی ئەوانەی (باوەڕیان بە شورا) هەیە، خۆمان بەکرێکاری پێشرەو بزانین، کەدەبێ وەڵام بداتەوە بەمەسەلەی ڕێکخراوکردنی نارەزایەتیەکی دیاریکراو لەچەند دەزگایەکی دیاریکراودا، ئەوکاتە باشتر دەرکی نرخی خەبات دەکەین بۆ پێکهێنانی کۆبونەوە گشتیەکان و بەجێهێنانی رۆڵی ئەوان. هەڵسوڕاوی کۆبونەوەی گشتی کەسێکە کە لە ناڕەزایەتییە هەر ئێستای کرێکاراندا بەکەڵک وەرگرتن لە کۆبونەوەی گشتی وەک ئۆرگانێکی خەباتی کاریگەر بانگەواز دەکا. هەوڵ ئەدا تا ئەو کارە لە زۆرترین یەکەدا دوبارە ببێتەوە، هەوڵ ئەدات ئەم کۆبونەوانە تایبەتمەندی کاری بەردەوام لە خۆبگرێت، بەیەکەوە ببەسترێتەوەو ڕابەری بەڕێوەبردن پێکبهێنن. جووتبوونی کۆبونەوەکان لەگەڵ یەک ئەلگۆی پێشوتر زانراو بووە بەلای هەڵسوراوێکی کۆبونەوەی گشتیەوە، ئەو بایەخەی نییە بەئەندازەی پێکهێنان و فراوانبوونی ڕۆڵی کۆبونەوەکان. هەڵسوراوی کۆبونەوەی گشتی کەسێکە کە هەمیشە لە پێگەی خۆی وەکو کرێکارێکی پێشرەو کەڵک وەردەگرێ بۆ ناچارکردنی کرێکاران و ڕابەرانی عەمەلیتا پشت ببەستن بەم دەزگایەوە، خاڵە بەهێزەکانی بە کرێکاران دەناسێنێ. وە هەوڵ ئەدات هەتا زۆرترین کەس وگروپ لە کرێکارانی پێشڕەو بۆ جوڵانەوەیەکی هاوبەش بۆ دامەزراندنی ئەم کۆبونەوانە ڕاکێشێت، بۆ پەروەردەی هەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی کۆبونەوە گشتییەکان، حیزب ئەبێت بەر لەهەر شتێک تەئکید لەسەر پەیوەندی ئەم بزوتنەوەیە بە خەباتی هەرئێستای کرێکارییەوە بکات، بەبۆچونی من ڕابەران و هەڵسوڕاوانی بزوتنەوەی کۆبونەوە گشتیەکان زیاتر لە دەرونی ڕابەرانی عەمەلی بزوتنەوەی ناڕەزایەتیەکانی ئیستادا پەیدا دەبن.\nیەکێک لەو بابەتانەی کە ئەبێت بەشێکی دانەبڕاو بێت لە بانگەشەی ئێمە، ئەو واقعیەتەیە کە تەنانەت لەناو دڵی سەرکوتیشدا دەتوانرێت کاری ئاشکراو جەماوەری کرێکاری ڕێکبخرێ. پەیوەندی شاراوەی کرێکارانی پێشڕەو، پەیوەندی حیزبی ونهێنی کرێکارانی کۆمۆنیست بە تەنها بۆ ڕێکخستنی خەباتی ئیستا بەس نییە. راستە حەیاتییە، بەڵام بەس نییە. ئەگەر بواری ناڕەزایەتی بەکۆمەڵ لە کرێکاران بسەنیتەوە، بزوتنەوەی کرێکاری هیچی نامێنێتەوە. کاسبکاران دەتوانن بە فتوای نادیاری فڵانە سەرچاوە رۆژی چوارشەممەیەک دوکانەکانیان داخەن. کرێکاران لە خەباتدا پێوستیان بە کۆبونەوەی فیزیکی و بەکارهێنانی هێزو توانای بەکۆمەڵە. تەنها بەو شێوەیە کرێکاران هەست بەهێزو توانایی دەکەن. تەنها بەو شێوەیە کرێکارانی پێشڕەو دەتوانن دەوری خۆیان لە ڕابەری ڕیزی کرێکاراندا بگێڕن.\nبەم پێیە دەبێ ئەو بیرۆکانە وەلابنێن کە پشت دەبەستن بە ناوەندی ون و نادیارو کرێکاران تاک تاکە پەیڕەوی لێ دەکەن. ئەبێت بواری خەباتی بەکۆمەڵ و شان بەشانی کرێکاران بهێنرێتە کایەوە. ئەوەی دەڵێت سەرکوت ڕێگەنادات، با بچێتە ماڵەوەو پشو بدات. ئێمە دەڵێین کۆبونەوەی گشتی مەودای تاقیکردنەوەیەکی دراوی ئەو خەباتەیە. بانگەشەی ئێمە ئەبێ پشتبەستن بە کۆبونەوە گشتی هێز و توانای ئەوان زیاد بکات.\nکۆمۆنیست: لە کۆتایدا دەتوانی کەمێک سەبارەت بە پەیوەندی حیزب یان هەڵسوڕاوانی حیزبی لەگەڵ ئەم ڕێکخراوە جەماوەریانەو ئەو کێشانەی کە ئەگەری هەیە لەکاتی کارکردنیاندا ڕووبەڕوویان بێتەوە قسەوباس بکەیت؟\nمەنسور حیکمەت: وەڵامی پڕاوپڕ بەو پرسیارەش تەنها دەتوانرێت بسپێردرێت بە داهاتو وە بەڕێڕەوی هەڵسوڕانی بەکردەوەی ئێمەوە. گەلێک پرسیاری پراکتیکی هێشتا بەشێوەی جدی نەخراونەتە ڕوو. بەوهۆیەوە لێرەدا تەنها ئاماژە بەهەندێک لایەنی گشتی مەسەلەکە دەکەم. کە بەشێوەیەکی واقیعی لەگەڵیاندا بەرەو ڕووین: جێخستن وفێرکردنی بیرۆکەی شوراکان، وەڕێخستنی بزوتنەوەیەکی واقیعی کۆبونەوە گشتیەکان و دامەزراندنی پەیوەندی سالم وداهێنەرانە لەگەڵ ئەوانەی بەرگری دەکەن، لە هەموو شێوەکانی ڕێکخراوبوونی جەماوەریەکان. لەبارەی ئەوەی یەکەمیانەوە هیچ شتێکی تێدا نییە ئاڵۆز بێت. ئەبێت ئێمە ڕەوایەتی شوراکان بنەماکانی بزوتنەوەی شورایی بە بەردەوامی و بەشێوەی زیندو ڕوون بکەینەوە، بە گەڕانەوە بۆ تایبەتمەندییە پایەییەکانی شورا (ڕێکخراوکردنی زۆرترین هێزی جەماوەری کرێکاران، ڕێگەدادان بە ڕابەرانی عەمەلی ئاشناو شارەزای کرێکاریی، دیموکراسی ڕاستەوخۆ، ئامادەیی بۆ بەدەستەوەگرتنی دەسەڵات و…تاد) ڕوون بکەینەوە.\nسەبارەت بە خاڵی دووهەم، بزوتنەوەی کۆبونەوە گشتییەکان، پێشتر قسەم کردووە. ئەبێت لەقاوغی بانگەشە رووت بێینە دەرەوە و دەست بەکاری سازدان، پەرەپێدان و پێکەوە پەیوەستکردنیان بێت. ئەنها ئەو خاڵەی بۆ زیاد دەکەم و جەختی لێدەکەمەوە. هەر وەکو وتم بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتی بزوتنەوەیەکە بۆئەوەی کاری جەماوەری و فراوانی کرێکاران، ممکین بکات، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە ئەم بزوتنەوەیە بەتەواوی پشت بەستوە بەکارو کاردانەوەیەکی ئاشکراو جەماوەری. پێویستە لەسەر کرێکارانی کۆمۆنیست و هەڵسوڕاوانی ئەم بزوتنەوەیە پەیوەندی نزیکترو لەباری جێبەجێکردنەوە پەیوەندی نهێنی خۆیان رێکبخەن بۆ ڕێنیشاندانی ئەم بزوتنەوەیە. لەپشت سەری بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتی، تۆڕە پێکەوە بەستراوە، کانونەکان و ئەڵقە کرێکارییەکان و ڕێکخراوە حیزبیەکانی کرێکارانی پێشڕەو وەستاوە.\nدەربارەی لایەنە جۆربەجۆرەکانی جۆرکردنی کاری نهێنی بەهەڵسوڕانی ئاشکراو جەماوەرییەوە پێشتر قسەمان کردووە (بگەڕێنەوە بۆ وتارە جیاوازەکان سەبارەت بە ئاژیتاتۆرکان، سیاسەتی ڕێکخستنی حیزب وه… هتد). تەنها جەخت لەوە دەکەمەوە کە ئەم خەباتە نهێنیە بۆ سەرکەوتنی بزوتنەوەی کۆبونەوە گشتیەکان و کۆمەکردنی ناڕەزایەتیە کرێکاریەکان لەڕیگەی کۆبونەوە گشتیەکانەوە چارەنوس سازە.\nسەبارەت بە خاڵی کۆتایی، واتە پەیوەندی ئێمە لەگەڵ بەرگریکارانی هەموو شێوازەکانی ڕێکخراوەبوونی جەماوەری، وەکو سەندیکاکان و ئەوانی تر، پێویستە هاوڕێیانمان بگەڕێنینەوە سەر باسەکانی پیشوتری حزب دەربارەی ڕەخنە لە سیکتاریزم.\nئێمە سەر بە تەیفی کرێکارانی کۆمۆنیست و رادیکاڵین و ئەندامی رێکخراو و هەڵسوڕاوی ئەو تەیفەین. پەیوەندی ناوخۆیی ئەو تەیفە لەگەڵ خۆی و پەیوەندی ئەو لەگەڵ هەموو مەیلەکانی ناو چینی کرێکار پەیوەندییەکە کە پشت دەبەستێ بە دەرکی بەرژەوەندییە بنەڕەتییەکانی هەموو چینەکەی خۆیان کە میحوەرە سەرەکییەکەی یەکگرتن و بەهێزکردنی ڕیزی کرێکارانە لەخەبات دژی بۆرژوازی. ئێمە بۆچوونەکانی خۆمان، سیاسەتەکانی خۆمان و ئەڵتەرناتیڤی خۆمان زۆر بەگەرمی تەبلیغ دەکەین، و هەوڵ دەدەین ببنە بۆچوون و سیاسەتی بەشی هەرچی فراوانتری کرێکاران و کۆڕ و کۆمەڵە پێشرەوەکانیان، بەڵام لەهەمان کاتدا لەهەر جێگایەک جوڵانەوەیەک بێتەکایەوە کە ئامڕازێک بۆ خەباتی کرێکاران پێک بێنێ، ئەگەر تەنها لەبەشێکیشدا یەکگرتنی ئەوان زیاد بکاو مافێک لەمافە پێشێلکراوەکانی کرێکاران وەربگرێ، خودی ئێمە یەکەمین کەسانێک دەبین کە بەرەو پیری دەچین و لەو جوڵانەوەیەدا بەشداری دەکەین.\nهیچ هەوڵ و کۆششێکی کرێکاریی نییە کە ئێمە گوێ نەدەینە چارەنووسی. ئێمە ئەڵتەرناتیڤی خۆمان بە بەشداری بەشی هەرچی زیاتر لە کرێکارانی پیشڕەو وە خەباتکار دادەمەزرێنین، ئێمە باشترین سیاسەتی عەمەلی خۆمان بەردەوام و لەهەموو هەلومەرجێکدا ڕوون دەکەینەوە، بەڵام لەهەمان کاتدا دەبینە ئەندامی هەڵسوڕاوی هەر سەنگەربەندییەکی واقعی کرێکاران. ئەوەی گرنگە ناسین و جیاکردنەوەی جوڵانەوە کرێکارییە ڕەسەنەکان بۆ یەکگرتن و خەبات (لەهەر شێوەیەکدا بێت) لەجوڵانەوە ناواقعیەکان، خەیاڵی و زیان بەخشەکان بەخەباتی کرێکاری. ناسین و جیاکردنەوەی ئەم مەسەلەیە لەهەر بوارێکدا بێت بۆ ئەو کۆمۆنیست و کرێکارە پێشرەوی کە لەنزیکەوە پەیوەندی هەبێ لەگەڵ جوڵانەوە کرێکارییەکان و بەرژەوەندی هەموو چینەکەی ڕەچاوکردبێ کارێکی دژوار نییە. بەو مەرجەی هەڵسوڕاوانی ئێمە لەهەر باسێکی دیاریکراودا بە هەستیاری و دڵسۆزی پیویست ئەم جوڵانەوەیە بخوێنەوەو شی بکەنەوە.\nسیاسەتی ئێمە بریتییە لە پەرەپێدانی بزوتنەوەی کۆبونەوەی گشتی و گەشەدان بە بزوتنەوەی شورایی. سیاسەتی ئێمە لاوازکردنی هەوڵەکانی مەیلەکانی تر نییە بۆ پێکهێنانی سەندیکاکان و ڕێکخراوە جەماوەرەکان. ئومێدمان ئەوەیە کە بەهەوڵی ئێمە بزوتنەوەی کۆبونەوە گشتی و بزوتنەوەی شورایی بەشێکی هەرچی زۆرتر لە هێزەکانی چینی کرێکار بۆ ڕێکخراوبون ویەکگرتن بەخۆیەوە کەنالیزە بکات.\nبڵاوکراوەی کۆمۆنیستی ژمارە ٣٧ ،مارسی ١٩٨٨\nکۆکراوەکان، جەڵدی ٦ ، لاپەڕەی ١٦٧ تا ١٨٨\nPrevious چاره‌نووسی داعشه زیندانی كراوه‌كان به‌ره‌و كوێ… ئه‌حمه‌د كامه‌ران\nNext ئیخوانی کوردیی یان لقی ئه‌که‌په‌ی کوردستان؟ … هیوا ناسیح


نێچیرڤان بارزانی: گوشارێکی زۆر خراوەتە سەر بەرهەم ساڵح\nسەرۆکی هەرێمی کوردستان راگەیەندراوێک لەبارەی گوشارخستنە سەر سەرکۆماری عێراق، بڵاو دەکاتەوە.\nلە راگەیەندراوێکدا، کە وێنەیەکی بۆ (باسنیوز) نێردراوە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان رایگەیاندووە، ”بە نیگەرانییەکی زۆر و لە نزیکەوە“ چاودێریی خۆپیشاندان و رەوشی عێراق و پێشهاتەکانی، دەکات.\nنێچیرڤان بارزانی هەروەها رایگەیاندووە، ”دوور لە میکانیزم و بنەمای دەستووری“، گوشارێکی زۆر خراوەتە سەر بەرهەم ساڵحی سەرکۆمار بۆ راسپاردنی جێگرەوەیەک بۆ عادل عەبدولمەهدی و مەترسیی ئاڵۆزبوونی زیاتری دۆخی عێراق و چووی بەرەو ئایندەیەکی نادیار، هەیە.\nسەرۆکی هەرێمی کوردستان بە پێویستی دەزانێ ”داوا رەواکان“ی خۆپیشاندەران لەبەرچاو بگیرێت.\nرۆژی پێنج شەممە 26-12-2019، بەرهەم ساڵح هەڕەشەی دەست لەکار کێشانەوەی لە سەرۆکایەتیی کۆماری عێراق کرد. هەڕەشەکەی بەرهەم ساڵح بەهۆی کاندیدکردنی کەسێک بوو لەلایەن کوتلەی بینا لە پەرلەمانی عێراق، کە خۆپیشاندەران رەتی دەکەنەوە و رازی نین بکرێتە جێگرەوەی عادل عەبدولمەهدی.\nخۆپیشاندانەکان لە رۆژی 1-10-2019ـەوە لە بەغدا و زۆربەی شارەکانی عێراق دژی گەندەڵی و نەبوونی خزمەتگوزاری، دەستیان پێ کرد.\nبەهۆی خۆپیشاندانەکان و کەوتنەوەی توندوتیژی تێیاندا، زیاتر لە 500 هاووڵاتی و کارمەندی ئەمنی گیانیان لەدەست داوە و زیاتر لە 16 هەزاری دیکەش بریندار بوون، جگە لە کەمئەندامبوونی 700 کەس و ژمارەکانیش بەردەوام لە بەرزبوونەوە دان.\n« دەستبەسەر کردنی سێ هاووڵاتیی کورد لە تاران باره‌گايێ بارزانى ده‌نگوباسه‌كى ره‌ت دكه‌ت »


سەرۆک وەزیرانی عێراق گەیشتە تاران\nسەرۆک وەزیرانی عێراق، مستەفا کازمی بە سەردانێک گەیشتە تاران پایتەختی ئێران و چاوەڕوان دەکرێت لەگەڵ ژمارەیەک لە بەرپرسە گەورەکانی ئەو وڵاتە کۆببێتەوە.\nنووسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە داوە کە ئەمڕۆ یەکشەممە، مستەفا کازمی بە سەرۆکایەتی شاندێکی باڵا گەیشتووەتە تاران.\nراشیگەیاندووە، مستەفا کازمی بەرلەوەی بەرەو ئێران بەڕێ بکەوێت رایگەیاندبوو، ئامانج لە سەردانەکەی بۆ ئێران، پتەوترکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و کردنەوەی ئاسۆی ھاریکارییە ھاوبەشەکانی نێوان ھەردوو وڵاتە لە سەرجەم بوارەکاندا.\nئەوەشی خستووەتەڕوو، مستەفا کازمی وتوویەتی: "عێراق سەرکەوتوو بووە لەوەی رۆڵێکی میحوەری بگێڕێت لە ناوچەکە لە رێگای پتەوترکردنی شەراکەتی ستراتیژیی لەسەر بنەمای پشتیوانیکردنی سەقامگیریی، ھاریکاریی و دۆستایەتی لەسەر بنچینەی ئاشتیی و گەشەپێدان".\nلە راگەیەندراوەکەدا باس لەوەش کراوە کە سەرۆک وەزیرانی عێراق، مستەفا کازمی لە چوارچێوەی سەردانەکەی بۆ تاران بە مەبەستی تاوتوێکردنی ژمارەیەک دۆسیەی گرنگ لەوانە ئاسایش و سەقامگیريی ناوچەکە، لەگەڵ ژمارەیەک لە بەرپرسە گەورەکانی ئێران کۆدەبێتەوە.


گاڵتەجاڕێ بە ناو «کورد ئایدڵ» | روزنامه روژان\nجمعه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۲۰:۱۵\nکد خبر : 2606\nگاڵتەجاڕێ بە ناو «کورد ئایدڵ»\nگه‌وره‌ترین هه‌ڵه‌ی هونه‌ریی لاوانی کوردستانی ئێران به‌شداریی لە بەرنامەی تەلەویزیۆنیی “کورد ئایدڵ” بوو کە لە کاناڵی ئاسمانیی “کورد سات” بڵاو کرایەوە. لە بەر ئەوەی کە لە لایەنی کاربەدەستان و ناوبژیوانانی ئەم بەرنامەیە، بێ‌ڕێزی زۆریان پێ کرا و ئەم بەرنامەیە پڕ بوو لە هەڵاواردن. “ئایدڵ” ئارمێکی گه‌ورە لە “ئەمریکن ئایدڵ” بوو کە بە کورد درا بەڵام […]\nگه‌وره‌ترین هه‌ڵه‌ی هونه‌ریی لاوانی کوردستانی ئێران به‌شداریی لە بەرنامەی تەلەویزیۆنیی “کورد ئایدڵ” بوو کە لە کاناڵی ئاسمانیی “کورد سات” بڵاو کرایەوە. لە بەر ئەوەی کە لە لایەنی کاربەدەستان و ناوبژیوانانی ئەم بەرنامەیە، بێ‌ڕێزی زۆریان پێ کرا و ئەم بەرنامەیە پڕ بوو لە هەڵاواردن.\n“ئایدڵ” ئارمێکی گه‌ورە لە “ئەمریکن ئایدڵ” بوو کە بە کورد درا بەڵام ئەو کەسانە کە لە لێژنە ناوبژیوانی (داوەری) دانرابوون لە ئەندازە و قەبارەی ئەو کێبەرکێیە جیهانییە نەبوون .\nبەشداریی لاوانی کوردستانی ئێران لە کورد ئایدڵ بە هۆی نەبوونی ئێسپانسێر و نەبوونی دەرفەتی بڵاو کردنی بەرهەمەکانیان بوو، نەک خۆ نیشاندان لەو بەرنامەیە.\nلێرەدا رووی پێنووسم لە لێژنەی ناوبژیوانیی کورد ئایدڵە:\nبەڕێزان بیژەن کامکار، عەدنان کەریم، نیزام ئارچ و خاتوو کانی!\nجگە لە خاتوو کانی، ئێوە ئەرک و زەحمەتی زۆرتان کێشاوە بۆ کۆمەڵگای هۆنەری کوردیی. من دەستتان ماچ ئەکەم بەڵام ئەوە بەو مەعنایە نیە کە بە خۆتان ئیجازە بدەن لە سەر لێژنە دانیشن و بە بێ زانیاریی لە سەر لەحنی خوێندنی زاراوەکانی زمانی کوردی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان بۆچوونی خۆتان لە سەر بەشداربوان رابگەینن. مادام کە هیچکامتان لە زاراوەی یەکتر تێ ناگەن و تەنیا لە لەحن و تەحریری ناوچەی خۆتان شارەزاییتان هەیە، شیاوی هەبوون لەو لێژنەیە نەبوون.\nئێوە ناتوانن و توانایی ئەوەتان نیە جیاوازیی تەکنیک و لەحن و تەحریری دەنگی وڵاتەکەتان بە یەک بناسێنن.\nهەر ناوچەیەک لە کوردستان لەحن و تەحریری تایبەتی خۆی هەیه، ئێوەی ئازیز بە عام لە سەر لێژنە دانیشتوون و بە مەیلی خۆتان دەنگتان ئەدا، نە بە شێوەی کارناسانە.\nیا ڕەنگە سیناریۆ بووبێت کە هەر وا بوو و هەیە چونکوو لە لایەنی خۆتانەوە ئاگادار بووین کە، تەنانەت ئایدڵی یەکەم لە پێش دانرابوو.\nئێوە هەروا کە خۆتان پێشتر وتتان بێدەسەڵاتن و ئەم کێبەرکێیە بەرهەمی دەستی تورکەکانە، ئەمەش خەیانەتێکی گەورەیە بۆ هونەری کوردیی بەتایبەت بۆ گەنجانی ئێستا و داهاتوو .\nئێوە هێشتا خۆتان نازانن سیستەم و ئامانجی کورد ئایدڵ چیه! ئایا “پاپ”تان دەوێ یان “مەقام”وێژ یان… چی؟\nلە ناو بەرنامەکەدا دەڵێن کەسانێ کە لاسایی گۆرانیبێژێ‌تر بکات حەزفی دەکەین تەنیا دەنگی نوێمان دەوێ و بەس…\nدەی ئازیزان ئێوە خۆیشتان نازانن چیتان ئەوێ؟\nهەر کەس بە لاسایی کردنەوەی دەنگ و کارەکانی خۆتان دەیخوێند بە زەوقی زۆر ئەتانوت بەڵێ و کەسێ کە بە دەنگی خۆی دەیخوێند بە تەئکید ئەتانوت نه!\nتەنانەت ئێوە لە گەڵ یەکترینیش (ئەندامانی لێژنە) مامڵەتان دەکرد کە تۆ بۆ ئەم کەسەی کە بە دەنگ و حەزی من دەخوێنێ بڵێ ئەرێ، منیش دوواجار بۆ حەزەکانی تۆ ئەڵێم بەڵێ. مەگەر ئەو بەشدارانە گاڵتەی دەستی ئێوەبوون؟\nوا بیر نەکەن مرۆڤی کورد لە مۆسیقا سەردەرچوو نین. بەپێچەوانه، مرۆڤی کورد چەن هزار ساڵە پێش لەوەی کە مۆسیقای رۆژارا لە کڵێسە سەر دەر بێنێت، بۆ شایی و شیوەن، بۆ شەڕ، ئاشتی، بۆ زکر، بۆ کشتوکاڵ، ئاژەڵ و… مۆسیقای تایبەتی خۆی بووە و گۆرانی و شێعری تایبەتی خۆی بووە و هەڵپەڕکێی تایبەتی خۆی بووه‌و بەمانە ئەژیان و ئەژین. کە وابوو بزانن مرۆڤی ئێمە باشتر لە ئێوە سەریان لە مۆسیقا دەرئەچێ.\nمن شەرمەزارم کە جیاوازیتان داناوە لە بەینی کوردەکان لەو کێبەرکێیەدا.\nمن شەرمەزارم کاک عەدنان کاتێ کە بە کچەکان دەتوت: “جلەکانت زۆر جوانه، خۆتیش زۆر زۆر جوانی، من ئەڵێم بەڵێ …” جەنابت دەبووا لە لێژنەگەریی مۆد بەشداریت بکردایێ.\nمن شەرمەزارم کاک عەدنان کاتێ کە هات بۆ سنە خەڵکی ئەم شارە رێزی زۆریان گرت، بەڵام لە ماڵ و خاکی خۆت بێڕێزیت کرد لەگەڵ ئێمە…\nمن شەرمەزارم خاتوو کانی کە جەنابتان بەس بە بۆنەی ڕێکلامەوە هەڵبژێردرای بۆ لێژنە چونکوو شارەزایی مۆسیقایت نەبوو…\nمن شەرمەزارم کاک بیژەن کامکار، بەو هەموو شانازیە کە گەلی کورد بۆ خۆت و بنەماڵەت دایئەنن لەوێ دەسەڵاتی دەنگدانت نەبوو.\nکاتێ ڕۆژهەڵاتیەکان بەو هەموو توانایی دەنگەوە کە بە هەموو زاراوەکانی زمانی کوردی شارەزاییان هەبوو و بەباشی ئەیانخوێند بەڵام کرمانجەکان تووڕەبوون و وتیان ناتوانین بێجگە لە کرمانجی بخوێنین.\nکاکە بیژەن ئەوە لە ئێوە و بنەماڵتان دوور بوو کە کاتێ بەشدارەکان ئەیانخوێند جه‌نابت ئەتانوت: له به‌ر ئەوەی کانی حەزت پێ ئەکات دانگی منیش بەڵیه… له به‌ر ئەوەی کاک عەدنان ئەیژێت بەڵێ منیش ئەیژم بەڵێ بەڵام بۆ مناڵەکانی خۆمان دمت قووچاند و هیچت نەدەوت.\nدوواجار لە جیاتی ڕۆژهەڵاتیەکان من شەرمەزارم کە بەیەکجاری هەموویانتان حەزف کرد، هەر وەها لە کرمانجەکان و سۆرانیەکان زۆر کەس بەتوانا بوون کە ئەوانیشتان حەزف کرد .\nمن شەرمەزارم کە سیاسەتی بەرنامەی کوردساتتان یەکەمجار لە گەڵ خۆتان و دواجار لە گەڵ هونەرتان تێکەڵ کرد.\nبەداخەوه ئێوە هێشتا نازانن کە وشەی “شانس” هەڵەیە بۆ نەزەر دان. دواجاریش لە تێستە گرووپیەکان کە شاکارترین ئابڕووچوونتانمان دی ئەمە ئیتر هەموو کوردستان بینەری ئەو شاکارەی ئێوەو سێناریۆی ناحەزی کەناڵی کوردسات بوون کە ۸۰ لە بەشداربووە باشەکانتان حەزف کرد.\n❖ دولت برای خروج از بحران اقتصادی نیازمند همدلی و پشتیبانی مردم است\n❖ مسوولان به جای کل‌کل در فضای مجازی به فکر رفع مشکلات مردم باشند\n: ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶ در ۰۰:۲۲\nزۆر بە داخەوە، وتارێکی پڕ لە رق و قین بوو و هەموو ڕوانگەکانی نووسەر بێ بنەما بوو…\nکورد ئایدل لە چاو بەرنامەی هاوشێوەی فارسەکان زۆریش بەقەوەتە.\nمامۆستایان وەک داوەری ئەم بەرنامە زۆر پایەبەرزتر لەوەن کە نووسەرێک ئاوا بە نەزانی باسیان بکات…\n: ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶ در ۱۲:۱۹\nزۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی به‌شدار بوون، بۆچونی جیاوازیان هه‌یه. به تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی که له سنه‌وه رویشتبوون. وه‌ک کارزان و…\nبا بێین له روانگه‌یه‌کی عیلمیه‌وه باس له سه‌ر بابه‌ته‌که بکه‌ین و چاومان له سه‌ر راستیه‌کان دانه‌خه‌ین.


عەبدوڵڵا پۆڵا/ سازانەكەی مام مرادی\nمام مرادی شاخەپیسكەی لەوانەیە زۆربەتان نەیناسن، بەڵام ئەوەی پێشمەرگایەتی ساڵانی زووی كردبێ، رێگای بەگوندی شاخەپیسكە كەوتبێ، لەدوای ساوارێكی خەستی خۆماڵی، تێرتێر چێژی شیعرەكانی مام مرادی شاخەپیسكەی لەوانەیە كردبێ.\nیەكەمجار وشەی سازانم لەماڵی مام مرادی گوێ بیست بوو، كاتێك كچێكی ژیكەڵە بەناوی سازان لەماڵیان دێ و دەچێ، ناوەكی جیا دەبێ، جیا لەهەموو ناوەكانی فاتم و رەعناو عەیشێ، بۆیە لەگەڵ مام مرادی دەكەوینە سازان.\nمام مراد لەگەڵ شەهید بڕیار* بەزمیان زۆر خۆشدەبێ، چەندین وتەی بەنرخی ئەو شاعیرە میللییەم هەر لەبیرماوە.\nبۆیە دوای رێكنەكەوتنی حزبەكان لەساڵی 1981 بۆگرێدانی كۆنگرەی نەتەوەیی كوردی، هەرزوو مامم مراد ئیعلانیكرد، حزبەكانی كوردی بەهۆی دابەشدوونیان بەسەر وڵاتانی ئیقلامی، سازان ناكرێ.\nبڕیار" مام مراد ئەوەی نەسازا چی لێبكەین؟\nمام مراد" بەمن دەستەكی تەڕی بگێین.\nساڵی 1983 مام مراد هەر لەگەڵ شەهید بڕیار دەبینمەوە، بەڵام لەلێواری شەڕی ناوخۆدا بووین. بڕیار" مام مراد تۆ قەولێكتدا، پێچەوانە دەرچوو، ئەوان بەپێوە دەیانەوێ میللەتی بگێن!\nمام مراد" بەسەری مام مرادی ئەوەی نەسازێ، پەشیمان دەبیتەوە.\nبڕیار" بەڵام سازان هەریەكەو تەفسیرەكی جیای بۆدەكا!\nهەڵشاخانی لایەنەكان و ئەجیندای ئیقلیمی، هەریەكەو بۆلای خۆی سازانی دەوێ! بەكارهێنانی ڤیتۆ لەلایەن هێزەكانی كوردستانی هەمان ئەو سەرچاوە دەگرێتەوە، نزیكەی 38 ساڵە بارگرژییەكانی ئەوكاتی و شەڕو ماڵوێرانی پیشاندەدات.\nهەردوای پێكهێنانی حكومەتی هەرێمی كوردستانی دیسان نەسازان بەرۆكی میللەتەكەمانی گرتەوە، هۆیەكانی دیارە هەمان نەسازانی نێوان هێزەكانی كوردستانی كۆن و ئێستاو داهاتوو نیشاندەدات، بۆیە ئەوەی سازانی دەوێ پێویستە راستییەكان بزانێ!.\nمام مراد: شاعیرێكی میللی خەڵكی گوندی شاخەپیسكەی رۆژئاوای كۆێی بوو.\nبڕیار: كاكل حەمەد ناسراو بەبڕیار شەهیدی دەستی خیانەتەكانی ناو هێزی پێشمەرگە بوو، لەگەڵ 17 پێشمەرگەی پاڵەوانی حزبی شیوعی لەناو شاری هەولێر ساڵی 1984 دەرمان خواردكران، بەدەسیسە نەگریسەكەی مەمۆ تەسلیمی دەزگاكانی ئەمن دەكرێن، لەساڵی 1985 لەمەحكەمەی بەناو سەورە لەلایەن عەواد ئەلبەندەر سەرۆكی ئەو دەزگایە حوكمی لە سێدارەیان بەسەردا دەسەپێت.


سەرما و بێ نەوتیی؛ خەڵكی كوردستان دەنێرێتە موسڵ\nبەشێك لە هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان، ڕودەكەنە شاری موسڵ و لەوێوە نەوتی سپی دەهێننەوە، چونكە نرخەكەی هەرزانتر و كوالێتیشی باشترە.\nحكومەتی هەرێم، ساڵانە بە چەند قۆناغێك بەشە نەوتی سپی بەسەر خەڵكدا دابەشدەكات و پڕۆسەكە ئەوەندە سستە، لە هەندێك ناوچە تا گەیشتنی نەوتەكە زستان لە كۆتایی نزیكدەبێتەوە.\n"لە موسڵ و دەوروبەری بەرمیلێك نەوتی سپی بە 95 هەزار دینارە، بەڵام لە بازاڕەكانی دهۆك یەك بەرمیل نەوت لە نێوان 130 تا 140 هەزار دیناردایە، جگە لەوەی نەوتەكەیشی باش نییە و دوكەڵ دەكات كاتێك دەكرێتە زۆپاوە" سیروان حامد بۆ پەرەگراف وای وت.\nئەو هاووڵاتییە دەڵێت، بۆ كڕینی نەوت لە دهۆكەوە چۆتە موسڵ، چونكە جگە لە گرانی نرخەكەی لە هەرێمی كوردستان، تا بەشە نەوتی حكومییان پێدەگات "لە سەرمادا ڕەنگە ڕەق ببینەوە".\nحكومەتی فیدراڵی عێراق، ساڵانە نزیكەی 50 ملیۆن لیتر نەوتی سپی ڕەوانە دەكات بۆ هاووڵاتیانی نیشتەجێی هەرێمی كوردستان و لەڕێی حكومەتی هەرێمەوە، هەر خێزانێك بڕی 200 لیتر وەردەگرێت، ئەوەش بە كۆبۆن و بە نرخی 40 تا 46 هەزار دینار بۆ بەرمیلێك.\nشیرین ئەمین، پەرلەمانتاری كوردستان، لەسەر زۆریی ئەو نرخە نوسراوێكی ئاڕاستەی ئەنجومەنی وەزیران كردووە و پرسیویەتی بۆچی هەر بەرمیلێك بە 46 هەزار دینار دەدرێتە خەڵك لە كاتێكدا نرخی هەر بەرمیلێك حكومەتی عێراقی بە 33 هەزار دینار دیارییكردووە.\nئەو پەرلەمانتارە نوسراوەكەی لە پەیجی خۆی لە فەیسبوك بڵاوكردەوە و هێشتا وەڵامی حكومەتی وەرنەگرتووە.\nبەشێك لە خەڵكی هەرێمی كوردستان، ساڵانە و لە گەرمای وەرزی هاویندا نەوت دەكڕن، لە ترسی گرانی و سستی دابەشكردنی نەوتی حكومی.\n"دوو زستانە حكومەت نەوتی پێنەداوین، هەر ساڵێك لە ناوچە شاخاوییەكانەوە دەستپێدەكات و تا بە ئێمە دەگات دەبێت بە وەرزی هاوین" عەبد ساڵح وادەڵێت.\nعەبد كە لە قەزای بەردەڕەش نیشتەجێیە ئەوەشی بە پەرەگراف وت "لەبەر ئەو سستیەیە هاوڵاتیان هیچ كاتێك چاوەڕێی وەرگرتنی نەوتی حكومی ناكەن، من تائێستا كە زستان نەهاتووە دوو بەرمیل نەوتم تەواو كردووە، هێشتاش حكومەت هەر لە ناوچە شاخاوییەكاندا نەوت دابەشدەكات".\nلە شاری موسڵ و ناوچەكانی تری ئەو پارێزگایە، لەوانە باشیك، لیترێك نەوتی سپی بە 450 دینارە، لە كاتێكدا لە هەرێمی كوردستان نرخی یەك لیتر نزیكەی 650 دینارە لە بازاڕدا.\nعەبد هاوشێوەی دەیان هاووڵاتی تر لە موسڵ نەوت دەكڕێت و پێیوایە كوالێتیشی زۆر باشترە لەو نەوتەی لە هەرێم هەیە.\nئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، لە ئەیلولی ئەمساڵدا، لایەنە پەیوەندیدارەكانی ڕاسپارد بەر لە هاتنی وەرزی زستان نەوت بەسەر تەواوی خەڵكدا دابەشبكەن، سەرەتاش لە ناوچە شاخاوییەكانەوە دەستپێبكەن، كە پلەكانی گەرما زۆر دادەبەزێت و لەژێر سفری سیلیزیدایە.\nعەبدولسەمەد تێلی، سەرۆكی لیژنەی سوتەمەنی لە ئەنجومەنی پارێزگای دهۆك بۆ پەرگراف وتی "قۆناغی دابەشكردنی سوتەمەنی لەناوچە شاخاویەكانی سنوری دهۆك بەرەو كۆتایی چووە و تەنیا دوو ناحیە ماوە، دواتر بەشە نەوتی ناوچەكانی تر دابەشدەكرێت، بەڵام بە گشتی پڕۆسەكە زۆر بە خاوی و سستی بەڕێوەدەچێت".\nهۆكاری ئەو سستییە بەوتەی تێلی، ئەوەیە لەڕێی حكومەتی عێراقییەوە ڕۆژانە 100 هەزار لیتر نەوتی سپی ڕەوانەی دهۆك دەكرێت لە پاڵاوگەی كارەوە، ئەوەش هەندێك ڕۆژ ناگات، لە كاتێكدا ئەگەر هەر خێزانێك 200 لیتر وەربگرن ئەوا سنوری دهۆك پێویستی بە دەیان ملیۆن لیتر هەیە.\nئەو دەڵێت، بۆ ئەو 200 لیترەی بە هەر خێزانێك دەدرێت بڕی تەنیا 42500 دینار وەردەگیرێت.\n"پاڵاوگەی كار نەوت بۆ پارێزگاكانی دیكەی عێراقیش دەنێرێت، بۆیە حكومەتی عێراقی تا پارێزگاكانی خۆی بمێنێت زۆر گرنگی بە پارێزگاكانی هەرێم نادات".\nسەرۆكی لیژنەی سوتەمەنی نەیشاردەوە بەهۆی ئەو كێشانەی لە دابەشكردنی نەوتەكەدا هەیە، ئەگەر پڕۆسەكە بەو سستییە بەردەوام بێت، ئەوا تا كۆتایی وەرزی زستان تەنیا سەدا 25ی دانیشتوانی پارێزگای دهۆك نەوت وەردەگرن.\nكەمیی و گرانی نەوتی سپی لە كاتێكدایە، كاتژمێرەكانی پێدانی كارەبای نیشتمانیش زۆر كەمبووەتەوە، بۆیە خەڵك ناتوانن هۆكاری تری گەرمكردنەوە بە كاربهێنن لە بری زۆپا، بە ناچاری، لە بازاڕەكاندا نەوت دەكڕن.\nوەزیرێكی گۆڕان بۆ پەرەگراف: پێداچوونەوە بە سێكتەری نەوتدا دەكرێت بە گرێبەستەكەی توركیاشەوە\n"حكومەتی هەرێم ئامادەیە هەموو نەوتی هەرێم(نەك تەنها داهاتی نەوت) ڕادەستی بەغداد بكات"


توندوتيژى دژ به ژنان ژن\nرۆژنامه‌ى (La Corriere Della Sera) بڵاويكرده‌وه، پۆليس به هه‌ڵكه‌وت ئه‌و پياوه‌ى ده‌ستگيركردووه.\nئه‌وه‌شى خستووه‌ته‌ڕوو، پۆليس تێبينى پياوێكى كردووه، كه له سه‌ر شه‌قامێكى گشتى منداڵێكى له‌گه‌ڵه و منداڵه‌كه رووخسارى زۆر ماندوو بووه شوێنه‌وارى چڵكى پێوه بووه و پۆليس گومانى بۆ درووست ده‌بێت و ده‌ست به لێكۆڵينه‌وه له‌گه‌ڵ پياوه‌كه ده‌كات.\nكاتێك ناونيشانى نيشته‌جێبوون و ماڵ و حاڵى خۆى به پۆليس ده‌ڵێت، تيمێكى پۆليس ده‌چنه ماڵه‌كه‌ى و هه‌ر له‌گه‌ڵ كردنه‌وه‌ى ده‌رگا بۆنى پيس و ناخۆشى ماڵه‌كه دێت به لوتياندا و ناچار ده‌مامك بكه‌ن و بچنه ماڵه‌كه‌وه.\nله ماڵه‌كه‌دا پۆليس ژنێكى ته‌مه‌ن 29 ساڵ ده‌دۆزنه‌وه كه به زنجير به‌ستراوه به قه‌ره‌وێڵه‌يه‌كى ئاسنين و منداڵێكى ته‌مه‌ن 3 ساڵى له‌گه‌ڵه.\nئه‌و ژنه رۆمانييه باسى له‌وه كردووه، ماوه‌ى چه‌ند ساڵێك وه‌ك خزمه‌تكارى ناو ماڵ كارى بۆ ئه‌و پياوه كردووه و دواى مردنى هاوسه‌ره‌كه‌ى ئه‌م ته‌مه‌نى 19 ساڵ بووه و له لايه‌ن خاوه‌ن ماڵه‌كه‌وه كراوه‌ته كۆيله‌ى سێكسى.\nله ماوه‌ى مانه‌وه‌ى له زيندانى ئه‌و پياوه‌دا، ئه‌و ژنه رۆمانييه كچ و كوڕێكى بووه.\nپۆليس ژنه‌كه و دوو منداڵه‌كه‌يان گواستووه‌ته‌وه بۆ دامه‌زراوه‌ى چاودێرى و راژه‌ى كۆمه‌ڵايه‌تى و پياوه‌كه‌شيان وه‌ك تاوانبار ده‌ستگيركردووه و تۆمه‌تى ده‌ستدرێژى سێكسى و هێشتنه‌وه‌ى ناڕه‌واو و ئه‌شكه‌نجه‌ى جه‌سته‌ييان داوه‌ته پاڵى.\nبڵاوبوونه‌وه‌ى ئه‌و بابه‌ته له ئيتاڵيا كاردانه‌وه‌ى جياجياى لێكه‌وتووه‌ته‌وه و داواكارى گشتى كه سه‌رپه‌رشتى دۆسييه‌كه ده‌كات رايگه‌ياندووه، له ماوه‌ى 30 ساڵى كاركردنيدا ئه‌وه يه‌كه‌مجاره رووبه‌ڕووى بابه‌تى له‌و جۆره ببێته‌وه.