ئابوری هەرێمی کوردستان، لە(30) ساڵی ڕابردودا، چەندین هەورازو نشێو و سەرووخواری کردووە، لەهەمانکاتدا بەدەست چەندین کێشە و دیاردەی گەورە و گرانەوە دەناڵێنێت.\nزاراوەی ئابوری کرێخۆر، لەسەدەی بیست بەربڵاو بوو، بە ئابوری ئەو وڵاتانە دەوترێت، کەدەوڵەمەندن بەسەرچاوەی زۆری دەرامەتە سروشتییەکانی وەک نەوت وغاز، کانزاکان.\nسەرچاوەی سەرەکی داهاتی وڵات، بەڕێژەیەکی زۆر لەیەک سەرچاوەوە دێت، وەک نەوت یان غازی سروشتی.\nلەم شێوازە ئابوریانەدا، چینێکی کەمی دەسەڵات، دەست دەگرن بەسەرداهات ودەستکەوتەکاندا، خێروبێری سامانەسروشتییەکە دەستەیەک لێ ی سوودمەند دەبن. هەروەها جیاوازی چینایەتی دروست دەبێت، ڕێژەی بێکاری و هەژاری بەئاشکرا لەهەڵکشاندا دەبێت. خزمەتگوزارییەگشتییەکان، سنوردار دەبن، بەتایبەتی ئاو وکارەبا و ڕێگاوبان و خزمەتگوزارییەشارەوانییەکان.\nلەدە ساڵی ڕابردوی ئابوری هەرێمی کوردستاندا، سەرچاوەی داهاتەکانی هەرێم، ڕێژەی سەرەکی پشتی بەنەوتی فرۆشراو بەستوە، سەرەڕای بوونی کەرتەکانی کشتوکاڵ و بازرگانی وگەشتوگوزار وتاڕادەیەک پیشەسازی، بەڵام هەر نەوت بەشادەماری داهاتەکان ئەژمار دەکرێت.\nداهاتی نەوتی فروشراوی هەرێم، سەرەڕای کەموکوڕییەکانی لەگرێ بەست و فرۆشتن و نرخەکەی، بەڵام پشکی شێری لەدابینکردنی مووچەدا بەردەکەوێت.\nهەرچەندە، ئامارێکی دروست و زانستی لەبەردەستدا نیە، بەڵام وا دەردەکەوێت، ڕێژەی بەشداری کەرتی پیشەسازی و کشتوکاڵ و گەشتوگوزار، لەنزمترین ئاستدایە، ئەمەش بەهۆی نەبوونی پلان و سیاسەتی ئابوری لەهەرێمدا.\nنەبوونی سیاسەتی ئابوری\nئابوری هەرێمی کوردستان، لەدوای ڕاپەرین وپێکهێنانی یەکەمین کابینەی حکومەتی هەرێمەوە، بەدرێژایی 30 ساڵی ڕابردوو، بەدەست نەبوونی سیاسەتی ئابوری دەناڵێنێت، تائێستاش دیار نی یە، پەیڕەوی کام لەجۆرەکانی سیاسەتی ئابوری دەکرێت!\nگواستنەوەی ئابوری هەرێم، لەسۆشیالیستیەوە بۆ بازاڕی ئازاد گەورەترین هەڵەی مێژووی ئابورییە لەهەرێمدا.\nتاپێش پرۆسەی ئازادی عێراق، هەرێمی کوردستان سەرەڕای گەمارۆی ئابوری و شەڕی ناوخۆ و بڵاوبونەوەی گەندەڵی ودوو ئیدارەیی، دەتوانین بڵێن، خاوەنی خۆژێنی سەربەخۆ بوو لەسەبەتەی خۆراک وخواردەمەنیەکاندا.\nبەدرێژایی تەمەنی کابینەکانی حکومەتی هەرێم، هیچ جۆرە پلانێکی زانستی دوورمەودا نەبووە بۆ بەڕەنگاربونەوەی مەترسییەکان و قەیرانەکان، ڕاستە هەندێ لەوەزارەتەکان پلانی پەرەپێدانی کەرتێک یان بەرهەمێکیان داڕشتوە، بەڵام لەواقیعدا خاڵ وبەندەکانی پلانەکە جێ بەجێ نەکراوە.\nهەربۆیە لە 15 ساڵی ڕابردودا، نەوت لەهەرێم، بەشادەماری داهاتەکان دانراوە، ڕێژەی(80%) داهاتی خەرجی ساڵانە لەنەوتی فرۆشراوەوە بەدەستهاتووە.\nهەرچەندە لێرەو لەوێ، حکومەت هەوڵی فرەسەرچاوەکردنی داهاتەکان دەدات، بەڵام وادەردەکەوێت هەر نوسراوی سەر کاغەز بێت، چونکە ئەم هەوڵانە، پێویستە بەپلانی زانستی و واقیعی بێت، کەلەگەڵ بارودۆخی ئابوری و کۆمەڵایەتی و سیاسی هەرێمدا بگونجێت.\nبەپێ ی هەندێ ئامار، لەساڵی 2003 ەوە نزیکەی 100 ملیار دۆلار هاتوەتە ناو هەرێمەوە، بەڵام بەهۆی گەندەڵی سیاسییەکان و نەبوونی پلان، بەفیڕۆدانی سەدان ملیار دۆلار، نەتوانرا هیچ یەکێک لەکەرتەکانی تری وەک کشتوکاڵ و گەشتوگوزارو پیشەسازی پەرەیان پێ بدرێت.\nبەپێ یاسای بودجەی ساڵانی پێشوو، لە(70%) تەرخان دەکرا بۆ خەرجی بەگەڕ(مووچە) و ڕێژەی (30%) بۆ بواری وەبەرهێنان بووە، لەساڵی 2014 حکومەتی هەرێم، یاسای بودجەی گشتی نی یە.\nنەوت وغازی سروشتی، لەئەولەویەتی کارەکانی حکومەتی هەرێمە و کەرتەکانی تری وەک کشتوکاڵ وپیشەسازی وگەشتوگوزار، پشتگوێ خراون. گرنگی دان بە نەوت وغاز دەدرێت، لەئاستی باڵادایە وهەرچی سێکتەرەکانی ترە پشتگوێ خراون، هەرئەمەش مەترسیەکە گەورەتر دەکات، چونکە هەرگۆڕانکارییەک لەنرخی نەوت، ڕووبدات راستەوخۆ داهاتەکانی هەرێم کەمدەبنەوە.\nهەروەها، کێشەسیاسیەکانی نێوان هەولێرو بەغدا، دیسان کاریگەری لەسەر داهات و بودجەی هەرێم دەبێت.\nلەئێستادا، حکومەتی هەرێمی کوردستان، لەهەوڵی هەناردەکردنی غازی سروشتی یە بۆ تورکیا و لەوێشەوە بۆ وڵاتانی ئەوروپی، بۆ ئەوەی ببێتە جێگرەوەیەکی خێرای غازی سروشتی رووسیا وئێران.\nئەم هەنگاوانە گرنگن بۆ ئابوری وداهاتی هەرێم، پێگەی ئابوری سیاسی هەرێم لەناوچەکەو جیهاندا بەهێزتر دەکات، بەڵام نابێت مەترسی و دەرئەنجامەکانی پشتگوێ بخرێن، بەتایبەت لەڕووی سیاسی و یاساییەوە.\nئەگەر بەم سیاسەتەی ئابوری بڕۆینە پێشەوە، ئەوا ئیتر بەتەواوەتی ئابوری هەرێم، دەبێتە ئابورییەکی کرێخۆر، بۆ نەوت وغازی سروشتی.\nکەرتەکانی تری هەرێم، تووشی داتەپین و داڕوخانی تەواوەتی دەبن، ناچار بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییەکانی ژیان، پشت بەهاوردە دەبەستین، ئاشکرایە، هاوردەکردنی شمەک وپێداویستیەکان، ئاسەواری خراپ بۆ ئابوری هەرێم دەهێنێت، وەک هەڵاوسان و چوونەدەرەوەی پارەو داهات، لەدەرئەنجامدا، ڕێژەی بێکاری زیاتر هەڵدەکشێت و کێشەی کۆمەڵایەتی و دەروونی و تەنانەت سیاسیش دەخوڵقێنێت.\nپێویستە لەسەر حکومەت ولایەنەسیاسیە باڵادەستەکانی هەرێم، لەهەوڵی ئەوەدا بن، ئەو داهاتانەی لەفرۆشتنی نەوت وغازەوە بەدەست دێن، بخرێنە خزمەت کەرتەکانی تری ئابوری وەک کشتوکاڵ و پیشەسازی و گەشتوگوزار. پەرەپێدانی بەردەوام پەیڕەو بکەن بۆ ئەوەی داهاتەکانی هەرێم فرە چەشن و فرەسەرچاوە بن، چونکە بەمێژوو سەلمێنراوە ئابوری کرێخوری وڵاتان، بەردەوام نابێت و مەترسی زۆر هەیە لەسەر ئایندەی وڵاتانی ئابوری کرێخۆر.\nبۆ ئەوەی ئاسایشی خۆراک دابین بکرێت، کەلەئێستادا هەرێم ئاسایشی خۆراک و خۆژێنی لەدەستداوە، پێویستە گرنگی زیاتر بەکەرتی کشتوکاڵ بدرێت، خوای گەورە نیعمەتی زەوی وزاری باش و سەرچاوەی ئاوی زۆر ودەستی کاری باشی بەخشیوە بەهەرێم، تەنها ئەوەی کەپێویستە پلان و سیاسەتی ئابوری و پاڵپشتی ئەم کەرتەستراتیژییە بێت.\nبۆ ئەوەی پشت بەستن بەهاوردە کەمبکرێتەوە، پێویستە پەرە بەکەرتی پیشەسازی گەورەو ستراتیژی بدرێت، هەلی کار بۆ دەستی کار لەهەرێمدا برەخسێنیت، بەتایبەت لەئێستادا ڕێژەی بێکاری لەوپەڕی ئاستدایە و ساڵ لەدوای ساڵ قەبارەی بێکاران زیاتر دەبن.\nبێ گومان، داهاتەکانی نەوت و غاز، گرنگن، شادەماری ئابوری هەرێمن، بەڵام مەترسییەکانیش کەم نین، هەر بۆیە پێویستە لەگەڵ دەستکەوتنی داهاتی نەوت وغازدا، پەرە بەکەرتەکانی تر بدرێت، بۆئەوەی مەترسییەکانی سەر ئابوری کرێخۆری کەمتر ببنەوە، وەک وڵاتانی کەنداو، بەپلان و بەرنامەی زانستی خۆیان لەمەترسییەکان بەدوورگرتووە و لەپاڵ دەستکەوتی داهاتی نەوت و غازدا، کەرتەکانی تری ئابوری وڵاتەکانیان پەرەپێداوە و لەگەشەسەندندان، وەک سعودیە وئیمارات و قەتەر.\nبۆ ڕزگاربوون لەئابوری کرێخۆر، زۆر گرنگە حکومەتی هەرێم، بەو داهاتانەی کەلەفرۆشتنی نەوت و غازەوە دەستی دەکەوێت، پەرە بەکەرتەکانی تری ئابوری هەرێم بدات. چیتر هەموو داهاتەکان نەڕۆن بۆ خەرجی بەگەڕ(مووچە).\nپەرەپێدان بەکەرتەکانی تر زامنی سەرکەوتنی ئابوری هەرێم دەکات، پێویستە زیاتر بیر لەوەبەرهێنان بکرێتەوە و هەلی کار برەخسێنرێت، تائابورییەکەمان بەرهەمدار بێت.\n1 زێدەڕۆیی وبەفیرۆدان، لەخواردن وخواردەمەنیدا\n2 ڕۆڵــــی خێرو سەرفیترەو زەکات، لەئــــابـوریدا\n3 هۆشیاری کڕیار، لەقەیرانەکاندا\n4 مووچەو نەورۆزو ڕەمەزان\n5 هەڵەبجە، پاش 34 ساڵ لەکارەساتی کیمیاباران.\n6 شەڕی روسیاو ئۆکرانیا، کاریگەری لەسەر ئابوری عێراق وهەرێم\n7 بەهای دۆلـــار، مۆتەکەی ئابووری عێراق\n8 عەشــــقی هــــاووردەکــــــراو!\n9 نرخی نەوت وهەڵاوسانی بازاڕ\n10 تیرۆری سپی، لە2021 دا\n11 هاوسەرگیری ناشەرعی، لەنێوان دەسەڵات وساماندا\n12 بــــەبێ یاسای بودجە، هەرێم دووکابینەی حکومەتی بەڕێکرد.\n13 لەکـــــام زانکۆ و کۆلــــێژە بخوێنم؟\n14 هەڵبژاردن و خەرجییە بێ سنورەکانی\n15 دەستپێکردنەوەی پرۆسەی خوێندن وکاریگەری لەسەر بازاڕ\n16 ئابوری ئەفغانستان، گرفتە گەورەکەی بەردەم تـــــاڵیبان\n17 جەژن و گەشتوگوزاری هەرێم\n18 دیدگای 2030 هەرێم، چەند سەرنجێک\n19 گــەشتوگوزار، لەسەردەمی کــــۆرۆنادا\n20 هەرێم و ئێران، بەرژەوەندی هاوبەش\n21 داهاتی زەکات، قەبارەی گەورەو کاریگەری بچوک\n22 زیـــــادەڕۆیی لــــەپێداویستیەکاندا\n23 بــــــــازاڕ و ڕەمـــــەزان\n24 گــــازی سروشتی، گرنگتر لەنـــــــەوت\n25 دۆلــــار یان دینــــــار\n26 هـــۆشیاری ژینـــــگەیی\n27 گەشتوگوزار، چاوی بوژانەوەی هەڵەبجەیە\n28 کۆتـــــاهەفتە، لــە نێوان هەولێرو بەغدا\n29 جارێکی تر، بودجەی هەرێم\n30 هەژاری، دەردێکی بەردەوام\n31 بچوککردنەوەی حکومەت..هەنگاوێک بۆ چارەسەر\n32 بودجەی 2021، پشکی شێر بۆ حەشدی شەعبییە!\n33 دابەزاندنی بەهای دراو مانای چییە؟\n34 بـــەرزبونەوەی بەهای دۆلار\n35 قردێلـــــە بڕینی بەرپرسان!\n36 لە 2020 بێزاریت؟ وادابنێ لەدایکبوی 1900یت\n37 ڤاکسین هیوایەک بۆ ئابوری جیهان\n38 نەوت بەرامبەر خزمەتگوزاری\n39 قـــــەرز بۆ مــــــووچە\n40 هەنــــاری هـــەڵــــەبـــجە\n41 عــێـراق لەلێواری داڕمــانی ئابوریـــدا\n42 گەندەڵــــــی وەک کلتور\nرونكردنەوەی حاكم شێخ لەتیف لەبارەی سكاڵاكەی لەسەر كامیار سابیرو دەستگیركردنی\nژمارەی ئەو پەنابەرانەی لە بەریتانیاوە دیپۆرتی هەولێر دەكرێنەوە زیادی كرد\nكامیار سابیر لە سلێمانی دەستگیركرا\nعەلی باپیر داوا لە نێچیرڤان بارزانی دەكا فشار لە حزبەكەی خۆی بكات بۆ چارەسەری كێشەكان\nقوباد تاڵەبانی: هەمو لایەنەکانم دەستکراوە کرد بۆ سزادانی توندی کەسانی زیادەڕەوكار\nلە سلێمانی تۆمه‌تبارێك ده‌ستگیركرا کە حەوت فەرمانی دەستگیرکردنی هەبوە\nبایدن: چین یاری بە ئاگر دەکات\nیەکەم گەشتی ئاسمانی لە سعودیە کە سەرجەم ستافەکەی ژن بوون ئەنجامدرا\nداعش پەلاماری گوندێكی كەركوكی داو ژمارەیەك جوتیاری كوشت \nنوێترین ئاماری حاڵه‌ته‌كانی توشبون‌و چاكبونه‌وه‌ی كۆرۆن... \nبەرەی تورکمانی سەرۆکێکی نوێی دیاریکرد \nعێراق ده‌یه‌وێت فرۆشتنی نەوتی هەرێم لەڕێگەی توركیاوە ڕابگی... \nتەرمی زەکی چەلەبی بەرەو شاری وان بەڕێکرا


کێشەی کلۆودفلاری Cloudflare (په‌ڕه 1) - Domain, DNS, SSL و پەیوەندیدار بە دۆمەین - مەکۆکانی وێبچن\nکێشەی کلۆودفلاری Cloudflare\nمەکۆکانی وێبچن » Domain, DNS, SSL و پەیوەندیدار بە دۆمەین » کێشەی کلۆودفلاری Cloudflare\n1 بابه‌ته‌كانی kurdhostia 2014-11-22 23:38:44\nبابه‌ت: کێشەی کلۆودفلاری Cloudflare\nسڵاو هاوڕێیان ئەم کاتەتان باش\nکێشەیەکم لەگەڵ کلۆودفلاری Cloudflare هەیە دۆماینەکانم کردوە بە Cloudflare بەڵام کە cPanel داغڵ ئەبم روکاری cPanel تێك چووە هەروەها ئەچیتە هەر بەشێك Logout ئەکات، ئەگەر هەر کەسێك چارەسەرەکەی دەزانێت هاوکاریمکەن سوپاستان دەکەم.\n2 وه‌ڵامه‌كانی Haw_lery 2014-11-23 11:37:35\nوه‌ڵام: کێشەی کلۆودفلاری Cloudflare\nلە DNS Settingی دۆمەینەکە لە کلاود فلەیر ئەمە زیاد بکە:\nپاشان بەم شێوەیە سی پانێل بکەرەوە:\n3 وه‌ڵامه‌كانی kurdhostia 2014-11-23 14:40:53\nمن ئەمەوێت لە ڕێگای پۆرتەکان بچێتە ژوورەوە بێ كێشە. ئەمەوێ کێشەکەی ئەوێ چارەسەر بکەم ئەوە چۆن ئەکرێت؟\n4 وه‌ڵامه‌كانی Kamaran.Han 2014-12-19 01:51:21\nبەکارهێنانی Cloudflare بۆ دەربازبوون لە DDoS. وەکو ئەوەیە مارێک بێت حەوشەکەتەوە تۆ بە پەیژە بچیتە سەربان و پەیژەکەش فڕێدەی. تاکو سەرنەکەوێت سەرەوە لات. تۆ هەر لەسەربان و ئەویش هەر لەوحەوشەکەتە بەردەوام.\nگەر سێرڤەرت هەیە بە ڕاوتەر و iptable و fail2ban عاسییان بکە. گەر نیشتە بڕۆ لای کۆمپانیایەک کە DDoS Protection بۆ بکەن و زۆرە و هەرزانیشە.\n5 وه‌ڵامه‌كانی kurdhostia 2015-01-19 01:52:07\nراستە کلاودفلەیر وایە. دەست خۆش بۆ بەڕێزت. کێشەکەم چارەسەر کرد بە دانانی فایروەڵ و DDos Protection وە لابردنی کلاودفلەیر\n6 وه‌ڵامه‌كانی Rega Web 2016-11-23 12:47:30\nمن کێشەیەکم هەیە لە کلاودفلەیر کاتیك دۆمەینەکەم داناوە لە کلاودفلەیر ئیمەیلم دروست کردووە بەناوی [email protected] بەلام هەرچەندە ئیمەیل دەنیرم نامە ناگات بە ئیمەلەکەم ئایە چارسەری هەیە


رۆی کین: هەرگیز لە فێرگسۆن خۆشنابم – یاریگانێت\nدەستپێك/ئینگڵته‌را/رۆی کین: هەرگیز لە فێرگسۆن خۆشنابم\nرۆی کین: هەرگیز لە فێرگسۆن خۆشنابم\nPHILADELPHIA - JULY 22: Footballer Roy Keane and Manager Sir Alex Ferguson stand together during a training session with Manchester United at the NovaCare Complex on July 22, 2004 in Philadelphia, United States. The USA tour will take in pre-season friendly matches in Philadelphia, Chicago and New York. (Photo by Phil Cole/Getty Images)\nیاریگا-رۆی کین کاپتنی پێشووی مانچستەریونایتد زامێکی کۆن هەڵدەداتەوە و دەشڵێت هەرگیز لە سێر ئەلێکس فێرگسۆن خۆشنابێت.\nکین یەکێک لە دیارترین کاپتن و ئەستێرە مێژووییەکانی پریمەرلیگە و لەگەڵ مان یونایتد حەوت ناسناوی پریمەرلیگ و ناسناوێکی چامپیۆنزلیگی بردەوە، تاوەکو لە ٢٠٠٨ بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ فێرگسۆن یانەکەی جێهێشت.\nکین بۆ Off The Ball رەتیکردەوە فێرگسۆن یەکێک بێت لە باشترین راهێنەرەکان و هەروەها وتی “هەرگیز لە فێرگسۆن خۆشنابم، لە میدیا وا لێکدرایەوە کە من هەمووان دڵتەنگ کردووە بەڵام بێ مانا بوو چونکە گرنگ نیە فێرگسۆن بێت یاخود پاپای ڤاتیکان، دەبێت بەرگری لە خۆت بکەیت. بێ مانایی بوو کە خەڵک دەیانوت فێرگسۆن دڵسۆزی مانچستەریونایتدە، وە هەڵەش بوون کە دەیانوت ئەو بەتەنها سەرکردایەتی یونایتد دەکات. کاتێک تەمەنم گەیشتە ٣٤ ساڵ بە ناشرینی مامەڵەی لەگەڵ کردم و بەڕێی کردم”.\nکین لە ١٩٩٣ لە نۆتینگهام فۆرێستەوە گوێزرایەوە بۆ یونایتد، لەوێ ١٣ ناسناوی بردەوە و بە خراپی لەو یانەیە رۆیشت. خودی فێرگسۆنیش لە پەرتوکی تایبەت بە ژیانی خۆ کە لە ٢٠١٣ بڵاوبووەوە، ئەویش رەخنەی لە رۆی کین گرتبوو.\nیەکەم دوو یاری لیدز لە پریمەرلیگ، دوو ژمارەی پێوانەیی بە خۆوە بینی


من منداڵم نیە ئێستا پەنام بردووە بۆ بۆ لاى مەرقەدە پیرۆزەكان ئایا تاوان نیە ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nبیروباوه‌ڕشیرک و جۆرەکانىمن منداڵم نیە ئێستا پەنام بردووە بۆ بۆ لاى مەرقەدە پیرۆزەكان ئایا تاوان نیە ؟\nمن منداڵم نیە ئێستا پەنام بردووە بۆ بۆ لاى مەرقەدە پیرۆزەكان ئایا تاوان نیە ؟\nسەردانی مەرقەد و گۆڕی شێخ فڵان و شەخس و ئیمام و دار بەرد بە مەبەستی منداڵ بوون بە هۆی ئەو سەردانەوە شیركە و هاوەڵ بۆ خوا ئەنجامدانە و هیچ سوودێكت پێ ناگەیەنێت بەڵكو تاوانبارت دەكات و ئیمانەكەت پووچەڵ دەكاتەوە و هەڵیدەوەشێنێوە چونكە منداڵ پێبەخشین كارێكە تەنها خوا نەبێت هیچ كەس و هیچ شتێك ناتوانێت ئەنجامی بدات وە لە قورئانی پیرۆزدا فەرموویەتی: [لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاء يَهَبُ لِمَنْ يَشَاء إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَن يَشَاء الذُّكُورَ (49) أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَن يَشَاء عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ (50) ] [سورة الشورى] .\nواتە: تەنها هی خوایە موڵكی ئاسمانەكانی و زەوی.. دروستی دەكات ئەوەی كە خۆی ویستی لێیهەبێت.. كچ دەیبەخشێت بە هەر كەسێك كە خۆی ویستی لێیهەبێت و كوڕیش دەیبەخشێت بە هەر كەسێك كە خۆی ویستی لێیهەبێت، وە یان كوڕ و كچ هەردووكیان پێكەوە دەیبەخشێت بە هەر كەسێك كە خۆی ویستی لێی هەبێت، وە یان هەر كەسێك كە خۆی ویستی لێیهەبێت نەزۆكی دەكات و بێ منداڵ دەبێت، بە ڕاستی ئەو خوایە زانا و بە توانایە.\nكەواتە خۆت لە ماڵەوە لە خوا بپاڕێرەوە و تەنها دوا لە خوای زانا و بە توانا بكە كەوا منداڵی چاك و صاڵحت پێببەخشێت.\nئێمەش داوا لە خوا دەكەین كەوا منداڵی چاك و ێاڵحت پێببەخشێت و بتپارێزێت لە تاوانی شیرك و هاوەڵ بڕیاردان بۆ خوا كە بەڕاستی گەورەترین و ترسناكترین تاوانە كە زۆرینەی خەڵك لە نەزانیدا تێیدەكەون، خوا پەنای ئێمە و تۆش بدات.\nحوکمی ئەو کەسانەی باوەڕیان وایە کە پێغەمبەر نورێکە لە نوری خوا و مرۆڤ نییە ئایا تا چەند ڕاستە کە ئەصڵى مرۆڤ مەیمونە؟ حوكمى دوعاكردن لە مردووى ناو گۆڕ شیرکی شاراوە چیە و کامەیە؟ ئایا دروستە داواكردن لە پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم بۆ هەر مەبەستێك بێت؟\nسەردان: ٢,٠٦٦ بەش: شیرک و جۆرەکانى\nپرسیاری دواترمن كە قسە دەكەم خۆم بۆى زیاد دەكەم و درۆ دەكەم تكایە چارەسەرى درۆكردن چیە؟پرسیاری پێشترخەوی زۆر خراپ دەبینم وەک ئەوەى زینا و داوێن پیسى بکەم زۆر بێ تاقەتم ئایا چارەم چیە ؟ وە ئایا تاوانبار نابم؟


بەراوردکردنی رۆمانێکی گابریل مارکیز لە نێوان دوو وەرگێڕدا.\nئەسراری کتێبی خەڵقی زانی - حاجی قادری کۆیی ١.\nمرۆڤ بە ھۆی وەرگێڕان لە مێژووی نەتەوەکان و شارستانیەتی (کۆن و نوێ) ئاشنا دەبێت. ئەگەر ئەم کارە پیرۆزە نەبێت ئێمە ناتوانین شاکارە جیھانییەکان بە زمانی شیرینی دایک بخوێنینەوە. وەرگێڕان وادەکان زانایان و فەیلەسووفان و ھزرو ئایدیاو کارو بەرھەمەکانیان بخاتە بەر چاوی ئێمە ، ھەر لە رێگای وەرگێڕانیشەوە ئێمە لەم نووسینە ، روودەکەینە دونیای رۆمان و ئاوڕێک لە بەرھەمێکی رۆماننووسی ئەمریکای لاتین (گابرێل گارسیا مارکیز) دەدەینەوە .ئەو رۆمانە باس لە کوشتنی گەنجێک دەکات بە بیانووی شەرەف کە لە لایەن دوو برای جمکەوە ئەم تاوانە ئەنجامدەدرێت، کاتێک بەوە دەزانن خوشکەکەیان بەجلی بووکینی رەوانەی ماڵەوە دەکرێتەوە وپێشتر کچینی لە دەستداوە و ئەوانیش ئەم تاوانە بە ئاشکرا ئەنجام دەدەن و شانازیش بەکارەکەیان دەکەن لە پێناو کرینەوەی نامووسی خۆیان و بنەماڵەکەیان!\nئەم رۆمانە بە ناوی (چیرۆکی مەرگێکی ئاشکرا ٢) لە وەرگێڕانی (ئەرخەوان) ، لە ساڵی ٢٠٠٠ چاپ کراوە،ھەمان رۆمان لەلایەن (حەمەقادر) بە ناونیشانی (راپۆرتی مەرگێکی پێشوەخت راگەیەندراو ٣،لە ساڵی ٢٠١٣ جارێکی تر وەرگێڕدراوەتەوە.زۆرجار ئەمە روودەدات کتێبێک لە لایەن دوو وەرگێڕِِ وەربگێردرێت، بۆنمونە رۆمانێکی خالید حوسێنی( ھەزار خۆری درەوشاوە) لەلایەن ئازاد بەرزنجی و بەناونیشانی (ھەزار ئەستێرەی پرشەنگدار )لە لای خاتوو (چراخان) وەرگێڕان بۆ ئەم شاکارە نایابە کرا ، لەیەک ماوەش کەوتە بازار. کەچی دەبینین ئەم رۆمانەی مارکیز ماوەیەکی زۆرە خوێنەری کورد پێ ئاشنا بووە. واباشە وەرگێڕِِِی کورد ئاگای لە بەرھەمە وەرگێڕدراوەکانی وڵاتی خۆی ھەبێت ، بەر لەوەی کتێبێک وەربگێرێت با زانیاری لە سەربەرھەمەکەو نووسەرکە وەربگرێت، بزانێ ئەو بەرھەمەی ئەو خۆی پێوە ماندوودەکات پێش ئەو وەرگێڕدراوە ، ئەگەر ھەبێت بۆچی خۆی بۆکارێکی تری وەرگێڕان خەریک ناکات کە کتێبخانەی کوردی پێویستی پێیەتی، زۆرکتێب ھەیە وەرگێڕانی بۆکراوە بە شێوەزاری سۆرانی و بادینی ، ھێشتا بزافی وەرگێڕانی کوردی ئەوەندە خێرا نییە وەرگێڕ ئاگای لێنەبێت ،دەکرێت لەمەودوا وەرگێڕان پتر گرنگی پێبدرێت و وەرگێڕیش ئاگادار بێت لەو بەرھەمەی وەریدەگێرێت .دوای خوێندنەوەی ئەم دوو رۆمانەو بەراوردکرنێکی ورد، چەند تێبینی و ھەڵەیەکم بەرچاوکەوت. منیش وەک خوێنەرێک تیشک دەخەمە سەر ئەم خاڵانەوبەراوردێکی ھەردوو رۆمانەکە لە رستەو دەستەواژەکان دەخەمە روو. ئێوەی خوێنەریش لە پەنجەرەی ئەم نووسینە بڕوانە دوونیا گەورەکەی وەرگێڕان ،بزانین چی باسە. سەرچاوەی ھەڵەو تێبینیەکانی ھەردوو وەرگێڕ، لە رستەو پەرەگراف و ئیدیۆم و پەند و واتای وشەکان و ھەڵەی چاپ و بە ھەڵە بەکارھێنانی مانگ وڕۆژو ژمارە وناوی شوێن وتەنانەت ناوی پاڵەوانیش بەراوردکردنیان دەخەینە بەرچاو .بۆ ئەوەی لەوەی تێبگەین وەرگێڕان کارێکی چەند قورسەو بەئاسانی و بەسادەیی ناکرێت ھەموو کەس خۆی لێ نزیک بکاتەوە ، دەبێ وەرگێڕ باگراوندێکی رۆشنبیری و مەعریفی و کەلتووری و ھەردووزمان(سەرچاوەو ئامانج)ی ھەبێت.\nنیومارک لەم باریەوە دەڵێت "وەرگێڕان شارەزایی و لێزانینەو ھەوڵدانە بۆ لێکدانەوەو گواستنەوەی پەیامێک یان نووسراوێک لە زمانێکەوە بۆ زمانێکی تر ٤".\nسەرەتا لە ناونیشانی رۆمانەکە دەست پێدەکەین ، یەکێکیان وشەی (چیرۆک) و ئەویتریان وشەی (راپۆرت)ی بەکارھێناوە. جیاوازی لەنێوان ئەم دوو وشەیە ھەیە .حەمەی وەرگێڕ، رۆمانەکەی بە ٥ بەش دیارکردووە بەڵام ئەرخەوان بەشەکانی دیارنەکردووە، لاینەکی باشی ئەم وەرگێڕە بایەخی بە پەراوێزداوەو گەلێک وشەو زاراوەی روون کردۆتەوە. ھەندێک لە پاڵەوانەکان لە رووی نووسین و ناوھێنانەوە زۆر لە یەک جیان ، جاری واھەیە خوێنەر سەری لێ سووردەمینێ کە ناوی کامە پاڵەوان ڕاسترە.لە بەراوردکردنی ئەم ناوانە بزانە لەرووی فۆنەتیک و گۆرینی وشەکە چەند جیاوازە.(سانتیاگۆ نازار -سنتیاگۆنەسار ، ئەنخێلا ڤیکتۆریا - ئەنجیلا فیکاریۆ ، کلۆتیلدا ئارمێنتا - کلۆتیلدی ئەرمینتا،خایم - جیم ، ڤیگتۆریا گازمەن -ڤیکتۆریا گوپمان،مارکۆ - مارگۆت ، ئۆرتنزیا بایۆتە - ھورتینسیا باوتی، بامیل شایۆم -جەمیل سایم ، میمی لویز- می می لۆئایسا....ھتد.ھەروەھا ناوی شوێنیش وەکو (کاساتار -کاساناری ترسوبیم ، کۆراسایۆ - کورتاپۆ، تاکارینکا -توکرینکا ، ئەل دیوینۆ - ئەلدیفینور روسترودا ، زانکۆی سالامانکۆ - زانکۆی سلمنکا... ھتد.\nلە خوارەوەش چەند رستە و دیالۆک و پەرەگراف ئاماژەیان پێدەدەین و تیشک دەخەینە سەر جیاوازی و ھەڵەکانیان.\n- مرۆڤ ئەتوانێ بەیانیەکی شوباتی ئەو دەمە بێنێتە بەرچاوی خۆی . ئەرخەوان .ل٨.\n- چاوەڕێ دەکرێت لە مانگی تەمموز لە ھەموو ڕۆژەکاندا بە باشی ھەڵبکات.حەمە .ل١٠.\nجیاوازی نێوان مانگی (شوبات) و مانگی (تەموز) کە یەکێکیان دەکەوێتە کۆتایی وەرزی زستان و ئەویتریان وەرزی ھاوین.\n- چوار تفەنگی ھەڵگرت ، یەکێکیان مالینشیر شوناور ٣٠٠٦ بوو. ئەرخەوان ،ل٩.\n- چەند چەکێکی دیکەشی وەک مانلیچەر شۆنار ٣٠/٦٠ . حەمە ،ل١١.\nلە نێوان ئەم دوو ژمارەیە ، ئەگەر ھەڵەی چاپ نەبێت ئەوە بێگومان یەکێکیان کەوتۆتە ھەڵەوە .ژمارەکە جیاوازی زۆرە.\n- لە دوا ھەفتەی کانوونی دووەمدا بیست و یەک ساڵ تەمەنی تەواو کرد.ئەرخەوان ، ل١٠.\n- ھەفتەیەک بەر لە کۆتایی مانگی ئازار تەمەنی بیست و یەک ساڵ بوو . حەمە ، ل١٣.\nکانوونی دووەم دەکاتە مانگی (١) و ئازار مانگی (٣) ئەوا یەک لەو دوو وەرگێڕە ئەم ھەڵەیان بە سەر دا تێپەریووە.\n- ھەر کە قوتابخانەی ئامادەیی تەواوکرد بە ھۆی مردنی باوکیەوە ناچار بوو واز لە خوێندن بێنێ.ئەرخەوان ، ل ١١.\n- سانتیاگۆ دوای مردنی باوکی درێژەی بە خوێندنی ئامادەیی نەدا .حەمە ،ل١٤.\nسانتیاگۆ دوای مردنی باوکی وازی لە خوێندن ھێناوە ھی یەکەم دەڵێت خوێندنی ئامادەیی تەواو کردووە ، کەچی لە ھی دووەم درێژەی بە خوێندنی ئامادەیی نەداوەو تەواوی نەکردووە.\n- نە ئەو رۆژەو نە سەرانسەری مانگی شوبات ئەو ساڵە باران نەباریووە . ئەرخەوان ، ل١٢.\n- سوور بوو لە سەر ئەوەی لە مانگی نیساندا بۆ جارێکیش باران نەباریووە . حەمە ، ل١٥.\nھەردوو وەرگێڕ دەڵێن باران نەباریووە، بەڵام یەکێکیان دەیباتەوە بۆ مانگی شوبات و ئەویتریش مانگی نیسان.\n- کە ئەیروانیە سەر دارمۆزەکانی گۆرەپانەکەوە. ئەرخەوان ، ل١٤.\n- کە لێواری دارچوالەکانی گۆرەپانی بەندەرەکە ، بە باشی دەبینرا .حەمە،ل١٨.\nلە نێوان (دارمۆز )و (دار چوالە) جیاوازی زۆر ھەیە ئێمە نازانیین بە کامەیان باوەربکەین.\n- ئەوە یەکەم چاو چوونە خەویان بوو لە ڕۆژی شەممەوە .ئەرخەوان ،ل١٨.\n- چاویان لێکنابوو و خەویان لێکەوتبووەوە.لە ڕۆژی یەکشەمەوە تا ئەو کاتە نەخەوتبوون .حەمە ،ل٢٣.\nچاو چوونە خەوەکەیان لە ھی یەکەم (شەممە) یەو لە ھی دووەمیش (یەکشەممە)یە.\n- قوتابیانی قوتابخانەی ڕەبەنەکان بە بەرگی تایبەتی ھەتیوانەوە بە ھەراو ھۆریاو پەلە پەل بە گۆرەپانەکەدا تێ ئەپەرین. ئەرخەوان ،ل١٨.\n- کچە بچووکەکانی کلێسا بە یەکپۆشییەکی تایبەتەوە ، لە سوچی مەیدانەکە دەرکەوتن .حەمە ،ل٢٤.\nدەکرێت قوتابیانی قوتابخانەی رەبەنەکان ھەردوو ڕەگەزی لە خۆگرت بێت ، رەبەنیش بن وەک لە ناوەکەوە دیارە کە بەرگی تایبەتیان لە بەر بووە، کەچی لە ھی دووەم تەنھا کچ دەبینرێت ئەویش بچووک کە سەر بە کلێسابووە.\n- مەتران بە سیپاڵێکی سپی یەوە وەستا بوو لە نێوان دەست وپێوەندە ئیسپانیەکانیدا .ئەرخەوان ،ل١٩.\n- ئەسقەف لە سەر ڕووتەختی سەرەوەی کەشتیەکە ، نزیک ژووری کاپتن بە ڕووپۆشێکی سپییەوە ، لە گەڵ ھاوڕێ و ھەڤاڵەکانی دا وەستا بوو .حەمە ، ل٢٥.\nلە ھی یەکەم ئاماژە بەوەی دەدا کە مەتران لە نێو دەست و ھاوڕێ ئیسپانیەکان وەستاوە . کەچی ھی دووەم ھیچ باس لە ھاوڕێ ئیسپانیەکان ناکات.\n- ئێستا سەعات چەندە؟ کاتژمێر شەش و بیست و پێنج دەقیقە بوو. ئەرخەوان ،ل٢١.\n- کاتژمێر چەندە ؟ پێیانگوت: شەش و پێنج خولەکە.حەمە ،ل٢٧.\nلە نێوان بەرسڤی ھەردوو کاتژمێرەکە بیست دەقیقەی جیاوازی ھەیە ، جانازانم کاتژمێری کامەیان ھەڵەیە!\n- بیاردوسان رومان ، ئەو پیاوەی ژنەکەی خۆی ناردەوە ، لە مانگی ئابی ساڵی پێشوودا بۆ یەکەم جار پێ ی نایە ئەم گوندە .ئەرخەوان ،ل٢٥.\n- بایاردۆ سان رۆمان ، ھەر ئەو زاوایەی کە بووکەکەی بۆ ماڵی باوکی گەڕاندەوە ، شەش مانگ پێش مەراسیمی ھاوسەرگیری ، واتە لە مانگی تشرینی یەکەمی مانگی ساڵی ڕابردوودا. حەمە ،ل٣٧.\nوەک لەم روونکردنەوەیە دەردەکەوێت ئەو ئەوکاتەی پێ ناوەتە ئەو گوندەی ، شەش مانگ پێش پرۆسەی ھاوسەرگیری بووە ،بۆیە جوانترە زاوا بەکاربھێنیت لە جیاتی پیاو بووکیش لە جیاتی ژن واتە زاوا بووکەکەی بۆماڵی باوکی گەڕاندەوە.\n- وەک نێرەمووک دیار بوو. ئەرخەوان ،ل٢٦.\n- لە یەکەم بینینیدا لە نێرباز دەچوو. حەمە، ل٣٧.\nنێرەمووک خاوەن ھەردوو رەگەزەو لە رووی جەستەوفیزیۆلۆجی جیاوازە لە مرۆڤی ئاسایی ، بەڵام نێرباز لە رووی کۆمەڵایەتی و ئەخڵاق و یاسا و دابو نەریت لای داوە یاخود تووشی لادانی سێکسی ھاتووە ، جانازنم مارکیز کام وشەی بەکارھێناوەو ئەم دوو وەرگێڕەش چۆن وەریان گێراوە.\n- لە کۆتایی مانگی ئەیلوولدا نیوەڕیەکیان بیاردوسان رۆمان لە سەر کورسیەکی لەرزۆک لە ھۆڵەکەدا خەریک بوو سەرە خەوێکیان ئەشکان.ئەرخەوان ،ل٢٨.\n- لە پاشنیوەرۆیەکی مانگی تشرینی دووەم ، باباردۆ لە سەر کورسیەکی بێشکەیی ، دوای خواردنی نانی نیوەرۆ ، سەرەخەوی دەشکاند حەمە ،ل٤٠.\nلای ھەردوو وەرگێڕەکە دیارە دوانیوەڕۆیە ، بەڵام نازانین نێوەڕۆیەکەی مانگی( ئەیلوول ) یا (تشرینی دووەم)ە.\n- "ئەھا ئەوە کچە پوورە گەوجەکەتە ، ھەر بۆ ئەوە باشەبە تەلێکەوە ھەڵی واسی " ئەرخەوان ،ل٣٢.\n- "کچە خاڵە گەمژەکەی تۆ ، وەک ماسیەکی وشکەوەکراو ، لەڕولاوازدەبێت. حەمە ، ل٤٥.\nھەروەھا جاریکی تر ئەم جیاوازییە بەدێدەکرێت . وەک لە رستەی:\n- کچە پورەکەت ھەواڵت ئەپرسێ . ئەرخەوان ،ل٨٠.\n- کچە خاڵەکەت سڵاوی بۆناردووی. حەمە ،ل١١٣.\nلە نێوان (کچە پوور) و (کچە خاڵ )جیاوازی ھەیە ،جانازانین کامە بە دروستی ئامانجەکەی پێکاوە.\n- لە گەنجێتی دا بە جوانترین کچ ھەڵ بژیررابوو لە نێوان دوو سەد جوانترین جوانەکانی ئەنتیل.ئەرخەوان ،ل٣٣.\n- لە کاتی گەنجیدا ، لە ناو بیست کچی جوان و ھەڵبژێردراوی ئەنتیل ، وەک شاجوان دیاریکرابوو. حەمە،ل٤٦.\nئەو کچەی دیارە بوویتە شاجوان لە کچە جوانەکانی ئەنتیل ، دەبینین لە ھی یەکەم لە نێوان (٢٠٠) و لە ھی دووەمیش(٢٠) ھەڵبژێردراوە .جانازانین لەم دوو وەڕگێرە کامە کێشەی سفرەکەی بۆدروستبووە.\n- دکتۆر سیوسی بێوە پیاو دوای دوو مانگ مرد.ئەرخەوان ،ل٣٧.\n- خیوس دوای تێپەرینی ساڵێک بە سەر ئەم رووداوە مرد. حەمە ،ل٥١.\nمردنی دکتۆردوومانگ لە گەڵ تێپەرینی ساڵێک زۆر دەکات لە ھی یەکەم ھێشتا کفنەکە زەرد نەبووە ، بەڵام ھی دووەم ساڵێک زۆرە وەک کورد دەڵێت ئێسک و پروسکیش نەماوە.\n- ناتوانێ مانگایەک سەر ببڕێ ئەگەر لەوەوبەر ناسیبێتی و بە تایبەتی ئەگەر لە شیرەکەی خواردبێتەوە .ئەرخەوان،ل٥٠.\n- ناتوانم گایەک سەرببڕم ، کە پێشتر بیناسم . بە تایبەت ئەگەر شیرەکەشی خوارد بێت .حەمە ،ل٧٠.\nلە رستەی یەکەم مانگا بەکارھاتووەو شیریش بەرھەم دەھێنێ ئەمەیان تەواوە، بەڵام لە ھی دووەم (گا)بەکارھاتووە ئەمەش بۆ ئاژەلّی نێر بەکاردێت نەمانزانیووە گا ، شیری بدات ، لەم باریووە وەرگێڕی دووەم پەندە کوردییەکەی (نێرە بیدۆشە!)ی سەلماندووە!\n- لە نێوان ئەو ھەموو برینە زەوەندەی بەلاشەکەوە بوون ، حەوتیان کوشندە بوون .... یەک برین بە پشتیەوە بوو ، ئەویش لە ئاستی بڕبڕەی سێیەمی . سێبەندەی دابوو گورچیلەی چەپی کون کرد بوو. ئەرخەوان ،ل٦٩.\n- لە ناو برینە بێشومارەکانی تەرمەکەدا ، پێنج دانەیان کوشندەتر دیاربوو .... بە تەنھا یەک لێدانی چەقۆ لە سێیەمین بڕبڕەی کەمەریدا دەبینرا و گورچیلەی لای راستی کون کردبوو .حەمە ،ل٩٨.\nبە گوێرەی وەرگێڕی یەکەم حەوت برینی کوشندەیە لە ھی دووەم پێنج دانەیە ، لە وەرگێڕی یەکەم باس لە گورچیلەی چەپ دەکات کوون کراوە ھی دووەم گورچیلەی ڕاست. ئاخر ئەم جۆرە جیاوازیە لە راپۆرتی پزیشکی و دادگا کاری پێدەکرێت .جانازانین زانیاری کامە وەرگێڕ لە سەر برینەکوشندەکان و گورچیلەکان راستە.\n- ژنەکە پێ ی َوتم " وەکو مشکە کوێرەی گەوج ئەیجوێ " . ئەرخەوان ،ل٧١.\n- دایکی پێ ی گوتم "وەک شێتەکان قەپاڵی لێدەگرێت ، ھەندێجار بە پەلەو ھەندێجار لە سەر خۆ" حەمە، ل١٠١.\nلەم دوو دێرەی سەرەوە ئەگەر ئیدیۆمە یان پەند نازانم چ مانایەک بە یەکتریان دەبەستێتەوە، باس لە کچێکی کچکە دەکات گەنمەشامی بەدەستەوەیە لە ھی یەکەم ئەم دیمەنەی بە مشکە کوێرەو ھی دووەمیش بە شێتی خستۆتە روو.\n- لە کاتژمێر شەشی ئێوارەدا لەو دەمەدا کە لاشەکەی سنتیاگۆنەساریان توێگەری ئەکرد.ئەرخەوان، ل٧٣.\n- لە کاتژمێر شەشی بەیانیدا ، کە توێکاریی جەستەی سانتیاگۆ نازار کۆتاییھات. حەمە ، ل١٠٣.\nبێگومان وەرگێڕێک لە نێوان کاتژمێر شەشی ئێوارەو شەشی بەیانیدا تووشی ھەڵە ھاتووە.\n- بابلۆ فیکاریۆ پێ ی وتم " لە ئاودا نقوم بووم"" نەمان توانی ئەوە لە سەرمان دەرکەین کە تورکەکان ئەمەیان کردووە" ئەرخەوان ل٧٣.\n- پابلۆ ڤیکاریۆ پێی گوتم : - بە تەواوی ترسابووم ، بیرکردنەوە لەوەی ئەو عەرەبە خوێریانە ئەم کارەیان کرد بێت ، ھەراسانیان کردبووم . حەمە ، ل١٠٤.\n(لە ئاودا نقووم بووم) ئەوکاتەی مرۆڤ دەکەوێتە ئاو مەترسی خنکانی لێدەکرێت ، بەڵام (بەتەواوی ترسابووم) حالەتێکی سایکۆلۆژیە لە رووی فاکتەرێکەوە تووشی شلەژانی دەروونی دەبێت ، ھی یەکەم باس لە تورکەکان دەکات و ھی دووەمیش عەرەبەکان.\n- ھۆ تورکی لێرەوە مەبە لە لای بەندەرەی کۆنەکەوە برۆ. ئەرخەوان ،ل١٠٣.\n- ھۆ کابرای عەرەب لە مەیدانەکە مەڕۆ!حەمە ل١٤٧.\nجاریکی تر عەرەب و تورک بەکارھاتوون.\n- نامەوێ کەس وەڕسم بکات ، ئەگەر لوقمانی حەکیم بووە بە خۆی و چارەسازییەکانەوە .ئەرخەوان ،ل ٧٨.\n- کەس بێزارم نەکات ، بە تایبەتی باوکم بەو جووتە گونە لە کار کەوتوانەی ! حەمە ،ل١٠٩.\nلەم دوو دەستەواژەیەی سەرەوە مانایەکی جیاواز دەبەخشێت لە ھی یەکەم لوقمان حەکیم و لە ھی دووەم جووتە گونی لە کار کەوتووی باوکم. دەبێت مارکیزیش ئەم دەستەواژەیەی چۆن نووسیبێت.\n- دکتۆر دیونیسیو ئەگواران بە سواری ئێسترەکەیەوە کە لە کاتی پەلەدا بەکاری ئەھێنا . ئەرخەوان ،ل٧٨.\n- دکتۆر دیۆنسیۆ ئیگواران بە خۆی و گوێدرێژێک کە سندوقی فریاکەوتنی سەرەتایی و لە ناکاوی لە سەر بوو ، گەیشتە لایان . حەمە ،ل١١٠.\nلەم دوو رستەیە دکتۆر یا (ئێستر یان گوێدرێژ) ھەبووە ، ئەمەش ئەگەربۆ سواری بێت یان بار یەکێکیان لە ئەویتر باشترە.\n- کاتژمێر نزیکی شەش بوو لە پەنجەرەکانەوە ھەتاوێکی ئاڵتوونی ھاتبووە ژوورەوە .... ھەمیشە وا راھاتبوو کە کاتژمێر شەش ھەستێ . ئەرخەوان ،ل٩٥.\n- ھێشتا کاتژمێر حەوت نەبووبوو و ڕووناکی زێرینی خۆر لە پەنجەرەکەوە دەھاتە ژوورەوە....لە کاتژمێر حەوتدا چاوبکاتەوە . حەمە ، ل١٣٥.\nلە ھی یەکەم دەڵێت کاتژمێر نزیکی شەش بوو ، ھەتاو لە پەنجەرە ھاتە ژوورەوە بەردەوامیش لە کاتژمێر شەش ھەڵدەستا ، کەچی وەرگێڕی دووەم دەڵێت حەوت نەببوو ، لە کاتژمێر حەوتیش لە خەو ھەڵدەستا . وەرگێڕێک تووشی ھەڵەی ئەم شەش و حەوتە ھاتووە.\n- دەمانچەی ماگنۆمی پێ یە کە دیوار ئەسمێ . ئەرخەوان ،ل٩٧.\n- سانتیاگۆ چەکی پێیە دەتوانێت بە ماگنۆمەکەی ، مەکینەی ئۆتۆمبێلیش کون کون بکات ! حەمە ،ل١٣٩.\nدەمانچە جۆرێکە لە چەک ، چەکیش سووک و قورسی ھەیە لە ھی یەکەم بە دەمانچە ناوی ھاتووەودیوار ئەسمێ ، لە ھی دووەم بە چەک ھاتووە باس لە کوون کردنی مەکینەی ئۆتۆمبێل دەکات .مەکینەودیوار بۆگوللە لێدان جیاوازی ھەیە.\n- لەم دێَ یەدا کە گشتیان نێرەمووکن پیاوێکی تێدا نییە. ئەرخەوان ،ل٩٨.\n- لە گوندێکدا ، کە ھەموو دانیشتوانەکەی نامەردن. حەمە،ل١٤٠.\nدەکرا وشەی نێرمووک ھەر بەکار نەھاتبوایە کەوتمان ئەو گوندە پیاوی تیدانییە ، واتە ھەموویان ترسنۆک و نامەردن.پیاوی ئازای تیدانییە.\n- لە لاپەرە ٣٨٢پێش نووسەکەدا . ئەرخەوان ،ل١٠١.\n- ئەو لە پەراوێزی لاپەرە ٣٢٨ی راپۆرتەکەیدا . حەمە،ل ١٤٤.\nئەگەر ئەمە ھەڵەی چاپ نەبێت ئەوا (٣٨٢) و(٣٢٨) ئەم ھەڵەشیان دەکەوێتە ئەستۆی وەرگێڕێک.\n- لە تووڕەییدا رەنگی سەوز ھەڵ گەڕابوو . ئەرخەوان ، ل١٠٢.\n- میگل لە تاو توڕەی دەمو چاوی شین ھەڵگەرابوو .حەمە،ل١٤٥.\nزۆر جار دەبیستین ئەم منداڵە لە تاو ئازاری شین ھەڵگەڕاوە ، پێستی شین و مۆر بووەویان ئەو پیاوە لەماندووتیان ئارەقەی شین و مۆری دەرداوە ، بەڵام نەمانبیستووە بڵێن لە تووڕەیدا سەوز ھەڵگەڕابوو .\nجانازانین رۆمانووسیش، سەوزی بەکار ھێناوە یاخود شین.\n- ئەوەی دوا جار ھاتە دەرەوە باوکی بوو ناھیر میگیل . ئەرخەوان ،ل١٠٢.\n- یەکەم کەس گەیشتە ئەوێ ، نەھیر میگێل باوکی فلۆرا بوو . حەمە ،ل١٤٥.\nلە ھی یەکەم دەڵێت ئەوەی لەدوای ھەموو کەسەکان ھاتە دەر ناھیربوو ،کەچی دووەم دەڵێت یەکەم کەس گەیشتە ئەوێ . جانازانم لە نێوان گەیشتن وەک یەکەم کەس و رۆیشتن وەک دواھەمین کەس کامە ڕاسترە.\n- یەکەم لێدانی بیدرو فیکاریو بگرێ کە لە لای چەپیەوە بە چەقۆیەکی ڕێک پەلاماری دا. ئەرخەوان ،ل ١٠٥.\n- تا یەکەم لێدانی چەقۆی پیدرۆ ڤیکاریۆ لە لای ڕاستەوە ڕابگرێت. حەمە ،ل ١٥٠.\nلە نیوان ھەردوو لێدانەکە ھی یەکەمیان چەپ و ھی دووەمیان ڕاست . دەبێت کامە وەرگێڕ راستیەکەی دەستنیشان کردبێت.\nئەم وردە سەرنج وھەڵانە و چەندانی تر لە ھەردوو رۆمانەکە داھەیە ، ئەمە بێجگە لەو وشانەی لە رووی شێوەی نووسینیان (دارێژراوو لێکدراو)کەموکوری بەرچاو دەکەوێت .بەومانایاش نا لە بەھای رۆمانەکەو ھەوڵ و ماندوو بوونی ھەردوو وەرگێڕەکە کەم بکەینەوە ، چونکە کاتی خۆیان بۆکارێکی پیرۆزو بەھادار تەرخاناکردووەو بە ھیوای بەرھەمی نایابتر و باشترو سەرکەوتنی بەردەوام.\n١. دیوانی حاجی قادری کۆیی، ھەرکوردە ، لێکۆڵینەوەو لێکدانەوەی : سەردار میران و کەریم شارەزا ، سنە ،٢٧٠٧، ل٢١٩.\n٢. گابرێل گارسیا مارکیز ، رۆمانی(چیرۆکی مەرگێکی ئاشکرا )وەرگێڕانی : ئەرخەوان ، بنکەی ئەدەبی و روناکبیریی گەلاوێژ ،چاپی دووەم ، ٢٠٠٠.\n٣. گابرێل گارسیا مارکیز ،(راپۆرتی مەرگێکی پێشوەخت راگەیەندراو) وەرگێرانی لە فارسیەوە: حەمەقادر،ناوەندی غەزەلنووس بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە ، چاپی یەکەم ، ٢٠١٣.\n٤. پەروین عوسمان مستەفا عەللاف ، واتاو وەرگێڕان ،دەزگای توێژینەوەو بڵاوکردنەوەی موکریانی ،ھەولێر ، چاپی یەکەم ، ٢٠٠٩ ، ل١٨.


ئایا ژن و پیاو دەتوانن تەنها "هاوڕێی ئاسایی" بن؟\n10/10/2020 06:14 PM\nئایا ژن و پیاو دەتوانن هاوڕێی ئاسایی بن؟ ئەمە لەوانەیە یەکێک لەو پرسیارە سەرنجڕاکێشانە بێ کە هەمیشە باسی لێکراوە. هەر ئەو جۆرەی کە لە فیلمە بەناوبانگەکاندا بۆ نموونە "کاتێک هاری سالی بینی/ When Harry Met Sally" یان درامای "دۆستان/ Freinds" هەوڵ دراوە بخرێتە روو، وادیارە ژنان و پیاوان لەکۆتاییدا هەستی خۆشەویستیان بۆ یەک دەبێ.\nهەر چەندەش هەوڵ بدەن هاوڕێیەتی لە خۆشەویستی جیا بکەنەوە، خەڵک هەمیشەی بە چاوی شک و گومانەوە سەیری ئێوە و رەگەزی بەرانبەرتان دەکەن. بەر لەوەی سەبارەت بەم بابەتە بکەونە مشت و مڕەوە. سەرەتا ئەم بابەتە بخوێننەوە.\nئەم بابەتە هەمیشە زەینی زانایانی بە خۆیەوە سەرقاڵ کردووە و ئەوان بەشوێن ئەو شتەوە بوون کە لە ناخی ژنان و پیاواندا روو دەدات. ئەگەرچی لەوانەیە ژنان لەسەر ئەو بڕوایە بن کە دوو رەگەزی بەرانبەر دەتوانن هاوڕێیەکی ئاسایی بن بەڵام پیاوان بۆچوونێکی دیکەیان هەیە.\n"ئاپریل بلسکی-ریچک" مامۆستای بەشی دەروونناسیی زانکۆی "ویسکانسین"ـی ئەمریکا دەستی بە توێژینەوەیەک کردووە سەبارەت بەوەی کە ئایا ژنان راکێشی هاوڕێ پیاوەکانی خۆیان دەبن یان نا. ئەم توێژینەوەیە لە چوارچێوەی راپرسییەکدا ئەنجام درا و دەرئەنجامی سەرنجڕاکێشی لێکەوتەوە.\nوڵامەکان بۆ ئەم راپرسییە بەپێی پێوەرێکی 10 خاڵی بوو و دەرئەنجامەکان دەریان خست کە پیاوان زیاتر راکێشی "هاوڕێ" ژنەکانی خۆیان دەبن، ئەوە لە حاڵێکدایە کە ژنان کەمتر راکێشی "هاوڕێ" پیاوەکانی خۆیان دەبن. هەڵبەت ئەمە بە هۆی ساردبوونی ژنانەوە نییە؛ بەگشتی ئەوە پیاوانن کە ناتوانن پەیوەندییەکەی خۆیان لە ئاستی هاوڕێیەتییەکی ئاساییدا رابگرن و دواجار هەستی خۆشەویستیان بۆ هاوڕێ ژنەکانی خۆیان دەبێ.\nلەڕاستیدا پیاوان لە زۆرینەی هەڵسوکەوتەکانی هاوڕێ ژنەکانیان بە هەڵە تێدەگەن. کەوابوو ئەگەر ژنێک لەگەڵ هاوڕێ پیاوەکەی خۆی مێهرەبان بێ، بەپێی ئەم توێژینەوەیە دوور نییە کە زۆر زوو لەگەڵ دانپێدانانە سۆزدارانەکەی ئەو پیاوە رووبەڕوو بێتەوە.\nئەوەی کە هاوڕێیەتی ئاسایی نێوان ژن و پیاو بابەتێکی نەگونجاوە کەم و زۆر لەلایەن زانایانەوە سەلمێندراوە و پەیوەندییەکی لەو چەشنە لەگەڵ سروشتی مرۆڤ تەبا نییە.


ژمارەیەک لەكچی به‌رپرسان تاتۆ له‌سه‌ر شوێنی هه‌ستیاری جەستەیان ده‌كه‌ن\nتاتۆ وه‌ك كردارێكى "مۆده" له ناو گه‌نجانى كوردستان بڵاو ده‌بێته‌وه و ئێسته چه‌ندان شوێنى نهێنى له سلێمانى و هه‌ولێر و كه‌ركووك بۆ تاوتۆكردن كراونه‌ته‌وه.\nلەمبارەیەوە راپۆرتێکی وشە بخوێنەرەوە: تاتۆ یا هێڵكاری و داكوتینی ڕه‌نگ به له‌شه‌وه له ڕێی بۆیه و ڕه‌نگی جۆراوجۆره‌وه یان ڕه‌ش و سپییه‌وه له‌سه‌ر له‌ش ده‌نه‌خشێنرێت، به ده‌رزی له‌ش كون ده‌كرێت و ده‌رمانه‌كه‌ی به‌گوێره‌ی نه‌خشه‌كه له‌سه‌ر ده‌ڕژێنرێ.\nجه‌زای تاتۆ یه‌كێكه له‌و كه‌سانه‌ی به گوته‌ی خۆی ماوه‌ی حه‌وت ساڵه وه‌ك "تاتۆكار" له سلێمانی كار ده‌كات راى گه‌یاند، زۆر له‌و كه‌سانه‌ى به‌مه‌به‌ستى تاوتۆكردن سه‌ردانى ده‌كه‌ن، له توێژی گه‌نجانن له ڕه‌گه‌زى مێ. زیاتر گوتی، "تاتۆكان جیاوازییان هه‌یه و به‌پێی جۆری نه‌خشه‌كان پاره له‌و كه‌سانه وه‌رده‌گرین كه تاوتۆ ده‌كه‌ن".\n"كچی به‌رپرس هه‌یه به‌رده‌وام ڕه‌نگ و نه‌خشه‌ى تاتۆ له‌سه‌ر جه‌سته‌ى دروست ده‌كات و گۆڕانكارییان تێدا ده‌كات، ته‌نانه‌ت هه‌ندێك له‌وانه له شوێنى هه‌ستیارى خۆیان تاتۆ دروست ده‌كه‌ن". جه‌زاى تاتۆ وا ده‌ڵێ.\nتوانا جه‌وده‌ت یه‌كێكی تره له‌و كه‌سانه‌ى تاتۆ له‌سه‌ر جه‌سته‌ى گه‌نجان ده‌نه‌خشێنێت و له كه‌ركووك داده‌نیشێت، ئه‌و بۆ "وشه" ئاماژه‌ی دا، "كچان زیاتر له كوڕ هۆگری تاتۆكردنن و ته‌نیا له ماوه‌ی ساڵێكدا زیاتر له هه‌زار و 200 كچ و ژن بۆ تاتۆكردن سه‌ردانیان كردووم".\nئه‌وه‌یشی روون كرده‌وه كه هه‌ندێك له كچان داواى تاتۆ دروستكردن له شوێنى هه‌ستیار ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌وان ناتوانن به‌هۆى كێشه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى و خێزانى تاتۆكانیان بۆ دروست بكه‌ن و به گوێیان ناكه‌ن.\nژینۆ كه‌ریم یه‌كێكه له‌و كچانه‌ى له سێ شوێنى جه‌سته‌یدا تاتۆى كردووه، ئه‌وه ده‌خاته ڕوو، "به‌پێى ئه‌وه‌ى ئاره‌زووى ده‌كه‌م په‌پووله و دڵ و گوڵ، وه‌ك تاتۆ له‌سه‌ر جه‌سته‌م نه‌خشاندووه و تاتۆكان به ڕه‌زامه‌ندى خێزانه‌كه‌م بووه".\nلای خۆیه‌وه شنۆ عه‌لى یه‌كێكى تره له‌و كچانه‌ى تاتۆى له جه‌سته‌یدا كردووه، ئه‌وه‌ی دركاند كه له ڕێى هاوڕێیه‌كیه‌وه ناونیشانى ماڵێكی وه‌رگرتووه له كه‌ركووك و دواتر به‌مه‌به‌ستى نه‌خشاندنى تاتۆ سه‌ردانی كرد. به‌ڵام وه‌ك شنۆ ده‌ڵێ "شوێنه‌كه پێ نه‌ده‌چوو هیچ مۆڵه‌تێكى ته‌ندروستى هه‌بێت".\nله‌باره‌ى زیانه‌كانى تاتۆ بۆ ته‌ندروستى، د. سه‌میر ڕه‌شید پسپۆڕی نه‌خۆشییه‌كانی پێست، روونی كرده‌وه، "تاتۆكردن كردارێكى ناته‌ندروست و نازانستییه و زیانی گه‌وره‌ی هه‌یه". دووپاتی كرده‌وه، "تاتۆ هه‌ندێك جار زیانی گه‌وره به جگه‌ر ده‌گه‌یه‌نێت و جۆره ڤایرۆسێكی كوشنده‌ی تێدایه كه هۆی دروستبوونی نه‌خۆشیی شێرپه‌نجه‌یه، به تایبه‌ت له شوێنی هه‌ستاریی وه‌ك مه‌مك و سمت و زۆر شوێنی تر".\nله به‌رامبه‌ردا د. خاڵس قادر گوته‌بێژى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان، رایگه‌یاند كه به‌پێى ڕێنوێنیى وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى، ده‌بێت ئه‌و شوێنانه‌ى تاتۆى تێدا ده‌كرێت، وه‌ك سه‌نته‌رى جوانكارى ئاشكرا بن و ڕێگه پێدراو بن له‌لایه‌ن ئه‌و وه‌زاره‌ته‌وه.\n"له ڕابردوو به‌شێوه‌یه‌كى گشتیی تاتۆ له ماڵان ده‌كرا یان له شوێنى شاراوه، به‌ڵام ئێسته ئه‌وه قه‌ده‌غه كراوه و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ڕێ نادرێت تاتۆ به‌بێ مۆڵه‌ت بكرێت و سزاى له‌سه‌ره" قادر وای گوت.\nئاماژه‌ى به‌وه‌ش دا، "وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى زانیاریی له‌سه‌ر هه‌ر شوێنێك هه‌بێت كه تاتۆى تێدا ده‌كرێت و مۆڵه‌تى ته‌ندروستى نییه، شوێنه‌كه داده‌خات، چونكه ته‌نیا سه‌نته‌ره رێپێدراوه‌كان بۆیان هه‌یه ئه‌و كاره بكه‌ن".\nئه‌م بابه‌ته 11782 جار خوێنراوه‌ته‌وه


هەڵبژاردن ئەو ساتەوەختە دەگمەنەیە، کە تیایدا خەڵک و دەسەڵات ڕوبەڕوی یەکتر دەبنەوە. جگە لە هەڵبژاردن یان هەڵنەبژاردن لە ڕوی سیاسییەوە، هەڵبژاردن چەندین رەهەندی تری ئابوریی و فیکریی و کۆمەڵایەتیمان بۆ ڕون دەکاتەوە. پێش هەموو شتێکی تر ڕۆژی هەڵبژاردن ڕۆژی نمایشی کۆمەڵگایە، بۆ خواستی، توڕەیی، ئومێد و هەورەها نائومێدیشیی. هەڵبژاردنەکانی عێراق زۆر خەسڵەت و ڕەهەندی کۆمەڵگاکانی ئەمڕۆی عێراقی بۆ دەرخستین.\nیەکەم، ئەم هەڵبژاردنە کەمترین ساختەکاری تیادابوو، بۆیە دەکرێت وەک پێوەر و پێوانەیەکی باش ببینرێت، بۆ زۆر ڕەهەندی سیاسی و کۆمەڵایەتی. ئەوەی پێش هەموو شتێک جێگای سەرنجە کە هێشتا هەڵبژاردن بەڕێوە دەچێت. چونکە دوای کۆتایی دیموکراسی لە تونس، هیچ وڵاتێکی تری عەرەبی نیە هەڵبژاردنی تیادا بەڕێوەبچێت. بەڵام بایکۆتی ئەو ژمارە زۆرەی خەڵک لە پرۆسەکە لە نێو هەموو پێکهاتەکانی عێراقدا، دەرخەری ئەو ڕاستیەیە کە چیدی هەڵبژاردن وەک ئامرازێکی گۆڕانکاری تەماشا ناکرێت لە لایەن زۆرینەوە. ئایا دەرئەنجامەکانی ئەم هەڵبژاردنە وەها دەکات کە خەڵکی ڕایان بگۆڕێت بەرامبەر هەڵبژاردن وەک ئامرازێکی گۆڕانکاریی؟ ئەمە لە سەر چۆنێتی بەڕێوەچونی حکومەتی نوێی عێراقی وەستاوە لە ساڵانی داهاتودا. ئەگەر بتوانرێت بە ئاسانی حکومەت پێکبهێنرێت.\nدووەم، لە کاتێکدا هەڵبژاردنەکە بە سیستەمێکی نوێی هەڵبژاردن بەڕێوەچوو، بەڵام سیستەمەکە هێندە سودی لێنەبینرا هەتا نوێنەری لۆکاڵ، لە سەر بنەمای خەم و پێداویستییەکانی لۆکاڵ هەڵبژێردرێت. ئەم تەرجەمە نەبونەی یاساکە بۆ واقیع، ڕەنگە پێویست بە چەند خولێکی تر بکات. تشیرینییەکان کاتێک داوی یاساکەیان کرد، ئامانجیان ئەوەبوو کە بتوانن لە دەرەوەی گروپ و حیزبە گەورەکانەوە لە سنورێکی تایبەتدا بۆ پێداویستی ڕۆژانە و ژیاری خەڵک بچنە پەرلەمان.\nلە زانستی نوێنەرایەتیدا بە ئەم جۆرە نوێنەرایەتییە دەڵێین دیلەگەیت. دیلیگەیت ئەو جۆرە نوێنەرەیە کە هەڵسوکەوتی ڕەنگدانەوەی ڕەفتاری بازنەی هەڵبژاردنەکەیەتی نەک پلان و بەرنامەی خۆی.\nبیرمەندی کورد مەسعود محمد، لە کتێبی گەشتی ژیانمدا، بە ناڕاستەوخۆیی ئاماژە بە ئەم پرسە دەدات. ناوبراو کاتێک نوێنەربوە لە بەغدا، ئەوەی بە باش زانیوە کە کارێک بۆ شارۆچکەیەک بکات، یان کەسێک لە زیندان ئازاد بکات، لە جیاتی ئەوەی باس لە کێشەی ئەوانیتر بکات لە جێگا دوورەکان.\nمن کە نایب بووم، دەبوو بزانم و لێشم بسەلمێندرێت، هەوڵدان و سەرکەوتنم بۆ کردنەوەی قوتابخانەیەک لە لادێیەکی کوردستان؛ هەزاران هەزار جار سوودمەندەرتر و بەشەرەفترە لە ناز و فیزی شانۆگەرانەی، قسەقەڵەوی پف هەڵدراوی تاوانبارکردنی پەیمانی ئەتلانتیک لە ئاست پەیمانی وارشۆدا. ئاکرێ کارەبای لێ هەڵکرابایە هەزاران هەزار ئەو قەسیدانەی دەهێنا بۆ کۆریای شیمالی و بوولبوولی ڕەش هەڵدەبەستران.\nدوو گەشتەکەی "گۆران" بۆ هەورامان و قۆپی هەموو ئەو بەشەی دەهێنا لە دیوانەکەی کە خەریکی چەپایەتییە. چوونم بۆ لای نووری سەعید- کەوا ڕەنگە بەلای چەپڕۆیەکەوە ناجایەز بێت- هەموو هەڵوەست و گوتار و دووانێکم دەهێنێت کە بە دڵگەرمی و بێ ئامانجی واقعی لە من کەوتوونەتەوە چونکە عەشرەتێکی کوردی گیڕایەوە بۆ شوێنی خۆی و کۆمەڵێ حەپسی چەند ساڵەی ڕەها کرد.) سەرچاوە: مەسعود محەمەد 'گەشتی ژیانم' لاپەڕە: ٤٤٤-٤٤٥\nئەم جۆرە نوێنەرایەتیە حیکایەتە گەورەکان دەکوژێت. عێراق کێشەی گەورەی هەیە لە گەڵ حیکایەتە گەورەکاندا. چەمکی حیکایەتی گەورە لە لیوتارەوە وەردەگرم، بەڵام بۆ مەبەستی خۆم. حیکایەتی گەورە، چ تایفێتی، ناسیونالیزمی مەدەنی، ئیتنی یان نەتەوەیی، هەموو بۆ خەڵکی سادە و ژاینی ڕۆژانەی خەڵ ڕەنگدانەوەیەکی ئەوتۆی نەبوو. هەرچەندە تشرینییەکان زۆرینەیان سەربە قوتابخانەی ناسیونالیزمی مەدەینین بڕوایان وایە عێراق دەکرێت ببێتە ماڵی هەموان، بەڵام پێداگرییان لە سەر عێراق، زیاتر لە وەڵامی ئێراندایە.\nدیارە ئەگەر هەموو بازنەکان کەسی تایبەت بە ناوچەی خۆیان هەڵبژێرن و تەنها خەمی ناوچەی خۆی بخوات ئەوا، حکومداری بە ئاسانی بەڕێوە ناچێت، چونکە دەبێت حکومەت هەبێت بۆ ئەوەی بتوانێت لە جێگایەک کارێک بکات. بۆیە خەمی گەورەش هاوشانی خەمی لۆکاڵی زەرورە.\nسێیەم، هەڵبژاردنەکە بە گشتی نێرانە بوو. هەرچەندە هەموو بازنەیەک کۆتای ئافرەتی هەبوو و زیاتر لە نەوەد ئافرەت دەچنە پەرلەمان، بەڵام لە بانگەشەدا پرسی ئافرەت بە تەواوی وون بوو. لە عێراقدا کۆمەڵێک یاسای چەوتی دژە ژن و ڕەفتاری دژە ئافرەت و نەرێتی کۆمەڵایەتی دژ بە مێینە بونیان هەیە. لە عێراقدا پیاو بە یاسا مافی سزادانی هاوسەرەکەی هەیە. بە دەربونی ئافرەت و خەمەکانی لە کایەی سیاسیدا نیشانەی دواکەوتیی زۆری ئەم کۆمەڵگایەیە. لە کوردستان و عێراقیشدا کاتێک دەتەوێت باس لە پرسی ئافرەت بکەی خێرا پیاتدا هەڵدەشاخێن و دەڵێن ئێمە کارەبامان نیە، پرسی ئافرەت با بوەستێت. ئەمە لە کاتێکدا ئافرەت زۆرینەی دانیشتوانی عێراقن، زۆرترین ئازار و نەهامەتی و دەردەسەری دەچێژن. هێشتا وەک ئاژەڵ دەبینرێن و وەها سەیر دەکرێن بۆ ئەوەی کێشەیان نەمێنێت هەر چەندێکیان بە سەر پیاوێکدا دابەش بکەن. لە کورستانیش پرسی ئافرەت پرسێکی سەرەکی هەڵبژاردنەکان نەبوو.\nچوارهەم، هەڵەیە بە ئەم هەڵبژاردنە بڵێین هەڵبژاردنی عێراق. ئەوەی ڕودەدات، چەند هەڵبژاردنێکە لە هەناو کۆمەڵگای جیاوازدا لە ناو خاکی عێراقدا. هەڵبژاردنی کوردستان، هیچ پەیوەندی بە هەڵبژاردنەکانی سوننەوە نیە، لە هەمانکاتدا هەردوو کورد و سوننە هیچ پەیوەندییان بە شیعەوە نیە. ئەمە بۆ کەمینە بچوکەکانیش ڕاستە. دابرانی هەڵبژاردنەکان و نەبونی خەمی هاوبەش و پرسی هاوبەش، دەرخەری ئەوەیە کە هەڵبژاردن و حکومەت دروستکردن پرسێکی هاوبەش نیە لە نێوان پێکهاتەکانی عێراقدا. بەڵکو هەریەکە و لە ڕوانگەی خۆیەوە حکومەت دروست دەکات، بۆ خۆی دروستی دەکات، بەڵام پاشان ناچاریی کۆیان دەکاتەوە. ئەم هەڵبژاردنە بە جودایی وەها دەکات پرسی ناسیونالیزمی مەدەنی لە بەردەم پرسی شوناسدا چۆک دابدات. ئەم دۆخە نادیموکراسییە وەها دەکات کە زۆرینە چەسپیوبێت و کەمیەنش چەسپیو. بۆیە دوبارەبونەوەی دۆخەکە ئەگەرێکی زۆرە.\nسەرباری ئەم خاڵانە هەڵبژاردن کۆمەڵێک دیاردەی تری بۆ دەرخستین. یەکێک لە زەقترین دیاردەکان کۆتایی پیرۆزی و کاریگەریی مەرجەعی شیعە و کەسێکی وەک سیستانییە لە ناو جەماوەری شیعەدا. سیستانی گەرچی داوای لە خەڵک کرد بڕۆن بۆ دەنگدان و زۆربەی چاودێران وەها دەبینی کە خەڵکی بەدەم بانگەوازەکەیەوە دێن، بەڵام بە پێچەوانەوە زۆرینە لە ماڵەکانیان مانەوە. لە هەمانکاتدا لە نێوان لاوانی باشوردا بێزاری بەرامبەر حیزبە ئیسلامییە شیعەکان بە ئاستێکە، کە ئەوان نەک داوی عەلمانیەت دەکەن، کە جوداکردنەوەی ئاینە لە دەسەڵات، بەڵکو داوای شێوازی فەرەنسی لە عەلمانیەت دەکەن کە لاییکە. لاییک ئاین لە پانتایی گشتی دەکاتە دەرەوە و بە تەواوی دەیکاتە پرسێکی تایبەت یان شەخسی.\nسوننە لەم هەڵبژاردنەدا یەکگرتووتر دەرکەوتن. ڕەنگە ئەمە وەهایان لێبکات کەسێک یان هێزێکی گەورە کۆیان بکاتەوە. لە کوردستان سەرباری دەنگنەدانی زۆرینە، بەڵام پارتی زیاتر بوو بە پارتی باڵادەست لە هەرێم. شکستی هەموو ئەوانیتر لە بەرامبەر پارتیدا ئەو خەیاڵەی پارتی دەکاتە حەقیقەت کە خۆی بە باڵادەست وخاوەن دەزانێت لە کوردستان.\nلە ئاستی هەرێمیدا ئێران لاواز بوو. ئەمەش دەرئەنجامێکی چاوەڕوان نەکراوبوو. ئایا میلیشیا چەکدارەکان چۆن مامەڵە لە گەڵ ئەم واقیعەدا دەکەم؟ ڕۆژانی داهاتوو بۆمان ڕون دەکاتەوە.


کۆڵبەرێکی خەڵکی مەریوان بە تەقەی هێزەکانی ڕێژیم بریندار بوو – چاونیوز\nکۆڵبەرێکی خەڵکی مەریوان بە تەقەی هێزەکانی ڕێژیم بریندار بوو\nبە تەقەی هێزە نیزامییەکانی ڕێژیمی ئێران کۆڵبەرێکی دیکەش بریندار بوو. ئەم کۆڵبەرە لەگەڵ ژمارەیەک لە کاسبکارانی ناوچەی مەریوان لە ملەی “تەتە” کەوتوونە بۆسەی هێزە چەکدارەکان و تەقەیان لێکراوە.\nدوانێوڕۆی ئەمڕۆ ٦ی خەزەڵوەر، لە ملەی تەتەی هێزە چەکدارەکانی ڕێژیم چوونەتە سەر ڕێگای کاسبکارانی کورد و تەقەیان لێکردوون، لەو دەستڕێژەدا کاسبکارێکی کورد بە ناوی “عوسمان” بریندار بووە. ناوبراو خەڵکی گوندی “تەرخانئاوا”ی شاری مەریوانە و گوللە بەر سینگی کەوتوە.\nبەردەوامیی تەقە لە کاسبکارانی کورد لە کاتێکدایە کە لە مانگی ڕەزبەریشدا لانیکەم ۳۳ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد بە تەقەی ڕاستەوخۆ، یان بەربوونەوە لە شاخ بەهۆی ڕاوه‌دوونانی هێزه چه‌کداره‌کانی کۆماری ئیسلامی کوژران و بریندار بوون.\nبەپێی ڕاپۆرتی چاونیوز، ئۆرگانی ناوەندی مافی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەو ۳۳ کاسبکارە ۲۸ کەسیان بریندار بوون و ۵ کۆڵبەریش کوژراون و گیانیان لە دەست داوە.


مارێۆسه‌عید دوای دابڕانێكی زۆر ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ یاری كردن. · Kurdsport\nدەستپێک/هونەرە بەرگریەكان/مارێۆسه‌عید دوای دابڕانێكی زۆر ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ یاری كردن.\nمارێۆسه‌عید دوای دابڕانێكی زۆر ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ یاری كردن.\n310 کەمتر لە خولەکێک\nمه‌ریوان سه‌عید ناسراو به مارێۆ له به‌رواری ٨/٨/٢٠٢٠ له ئیڤێنتی بره‌یڤ٣٨ له شاری ستۆكهۆڵمی سوید به‌رامبه‌ر یاریزانی فه‌ره‌نسی بێنوت ساینت دێنێس یارت ده‌كات. مارێۆ یاریزانی به‌توانای ئێم ئیێم ئه‌ی و دانیشتووی وڵاتی به‌ریتانیایه ته‌مه‌نی ٢٩ ساڵه و خاوه‌نی ١٣ بردنه‌وه‌و ته‌نیا ٤ شكسته.\nله‌ماوه‌ی پێشوودامارێۆ بریار وابوو یاری بۆ كۆمپانیای بێلاتۆری ئه‌مه‌ریكی بكات به‌ڵام به‌هۆی كێشه‌كانی كۆمپانیاكه به‌هۆی ڤایرۆسی كرۆنا ته‌واوی خشته‌ی یاریه‌كان هه‌ڵوه‌شایه‌وه.\nكۆمپانیای بره‌یڤ به چه‌ند ئیڤێنتێكی پر له یاری ئاست به‌رز گه‌رایه‌وه و بۆ سه‌ر كاره‌كانی ئه‌مه دووه‌م ئیڤێنتیانه كه ئه‌نجام بدرێت له‌دوای سه‌هه‌ڵدانی ڤایرۆسی كرۆناوه, وه كۆنتراكتیان پێشكه‌شی مارێۆ كرد تا یاری بۆ كۆمپانیاكه بكات له كۆ مه‌ین ئیڤێنتی ئه‌و شه‌وه‌دا.\nگواردیۆلا چاوەڕێی زیدانە\nكوردستاره‌كه په‌یوه‌ندى به‌یانه‌ى برۆندبى كرده‌وه و له‌سوپه‌ر لیگدا درێسى ژماره حه‌وت ده‌پۆشێت\nدە ساڵ لەمەوبەر چرایەك لەئاسمانی وەرزش و میدیای وەرزشی كوردی كوژایەوە\nنەیمار و ئەڵڤارۆ و دی ماریا.. كاتی سزاكەیە!!\nرۆژەکانی دێلی ئالی لەتۆتنهام نزیکە لەکۆتایی\nلاوانى عێراق دوو یاریزانى كوردى یانه‌كانى كریستاڵ پاڵاسى ئینگلیزى و برۆندبى دانیماركى پێویسته\nگۆڤاری فرانس فوتبۆڵ باشترین پێکهاتەى مێژووی راگەیاند


قەدەغەی هاتوچۆ لە ٢١ گوندی دیاربەکر\nسته رلین 7.5570\nگرام زێڕ 238.344\nقەدەغەی هاتوچۆ لە ٢١ گوندی دیاربەکر\nبه رواری داگرتن : 2019-02-12 09:21\nدیاربەكر - لە ٢١ گوندی شارۆچکەی لیجێی پارێزگای دیاربەکر قەدەغەی هاتوچۆ ڕاگەیەندرا.\nلە لایەن پارێزگاری دیاربەکر لە ٢١ گوندی شارۆچکەی لیجێ قەدەغە هاتوچۆ ڕاگەیەندرا کە تا ڕاگەیەندراوێکی تر بەردەوام دەبێت.\nلە ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا، لە گوندەوارەکانی شارۆچکەی لیجێ ئۆپڕاسیۆن لە بەرامبەر پەکەکە ئەنجام دەدرێت و بۆ ئاسایشی گیان و ماڵ هاوڵاتایان لە ٢١ گوندی شارۆچکەی لیجێ لە ١٢ی مانگی شوبات لە کاتژمێر ٠٦:٠٠ ڕادەگەینین کە تا ڕاگەیەندراوێکی تر بەردەوام دەبێت. (İLKHA)\nبليته كان دیاربەکر پەکەکە ئۆپڕاسیۆن قەدەغەی هاتوچۆ\nدایرەی خزمەتەکانی کۆمەڵایەتی ٥ منداڵیان لێیان ستاند\nلە شارۆچکەی ئەرزینی پارێزگای هاتای دایرەی خزمەتەکانی کۆمەڵایەتی ٥ منداڵی عەلی و سومەیرا ئالگول بە بەهانەی 'پێشگری پەروەردەیی' لێیان ستاند.\nوەقفی خۆشەویستانی پێغەمبەر سبەینێ لە ٥ پارێزگا بەرنامەی مەولوود دروست دەکات\nوەقفی خۆشەویستانی پێغەمبەر سبەینێ لە ٥ پارێزگا بەرنامەی مەولوود بە ناونیشانی "تێ گەشتن لە حەزرەتی موحەمەد و جێبەجێ سونەتەکەی" دروست دەکات.\nسەهیۆنیەکان هێرشیان کردە سەر فەلەستینیەکان: ٣٧ بریندار\nسەهیۆنیەکان تیرۆرست هێرشیان کردە سەر فەلەستینیەکانی کە خۆپیشاندانیان ئەنجام دەدا، لە ئەنجامی هێرشی سەهیۆنیەکانی داگیرکەری تیرۆرستدا ٣٧ فەلەستینی بریندار بوون.\nخوان گوایدۆ بانگێشت کرد تاکو لە ١ی ئەیار خۆپیشاندان ئەنجام بدرێت\nخوان گوایدۆی ئۆپۆزسیۆن کە ئەمریکا پشتگری دەکات، بانگێشتی کرد کە تاکو لە دژی نیکۆلاس مادورۆ سەرۆکی ڤەنزوێلا لە ١ی ئەیار خۆپێشاندان ئەنجام بدرێت.\nلە شەوی بەرائەت مزگەوتەکان پڕ بوون\nلە شاری باتمان بەهۆی شەوی بەرائەت گەورە و بچووک، گەنج و پیر چوونە مزگەوتەکانی شار و شەویان بە دوعا و عیبادەت و سەلەوات تێ پەڕاند.\n٤ سەرباز گیانیان لە دەست دا\nوەزارەتی بەرگری نەتەوەی تورکیا باسی لەوە کرد، لە ئەنجامی شەڕی کە لە سنوور ڕووی دا ٤ سەرباز گیانیان لە دەست دا و ٦ سەربازیش بریندار بوون.\nدایرەی خزمەتەکانی کۆمەڵایەتی بەڕێوبەری ناوەندی گشتی خزمەتی منداڵ مەدرەسە منداڵ


ده‌رباره‌ی ئێمه | Denegkan\nHome ده‌رباره‌ی ئێمه\nدەنگەکان.. ڕۆژنامەیەکی ڕۆژانەی ئەلکترۆنی سەربەخۆیە و تێدەکۆشێ لە پێناو دەستەبەرکردنی کەش و هەوایەکی ئازادانەی بڵاوکردنەوەو ڕاگەیاندن .\nدەنگەکان.. هەڵدەستێ بەبڵاوکردنەوەی هەموو ئەو بابەتە سیاسی و ڕۆشنبیری و هونەری یانەی کەدەرهاوێژی مۆدێرنەتن و دەیانەوێ بزووتنەوەی ڕۆشنبیری کوردی لەژێر باری دوواکەوتوویی دەرکێشن و ڕۆڵیان هەبێ لە داڕشتنی بناغەی کۆمەڵگەیەکی مۆدێرن.\nدەنگەکان.. وەک ڕۆژنامەیەکی ئەلکترۆنی سەربەخۆ، نەیویستووە و نایەوێ ببێتە بڵندگۆی هیچ لایەن و حیزب و دەسەڵاتێک .\nدەنگەکان.. تێکۆشاوە و تێدەکۆشێ خۆی لەو وتارە جنێوئامێزانە بپارێزێ و بڵاویان نەکاتەوە کە سووکایەتی و بێ ڕێزی بە خوێنەر دەکەن و بارێکن بەسەر شانی کاروانی ڕۆشنبیری و بێجگە لە زیان هیچ قازانجێکیان بۆ کۆمەڵگەی کوردی نییە.\nدەنگەکان.. تێدەکۆشێ نووسەرانی کورد ڕەها بن لە هەربەربەست و سانسۆرێک کە ڕێگرن لە بەردەم تەقینەوەی بەهرەو داهێنانیان.\nدەنگەکان.. دەنگی هەموو ئەو قەڵەمانەیە کەپێیان وایە کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی پێویستی بەئاستێکی باڵاترە لە شارستانیەت و دیالۆگ و ئاسایش. دەنگی هەموو ئەو قەڵەمانەیە کەدەنگێک بوونە و دەنگێکن لەڕووداوە کۆمەڵایەتی و سیاسی یەکانی جیهان و کوردستان. دەنگی هەموو ئەو مرۆڤانەیە کەبەشێوازی نوێ دەیانەوێ کێشە مرۆیی یەکان چارەسەر بکەن و پەیامی پێک هێنانی کۆمەڵگەیەکی مۆدێرن و پڕ لە ئاسوودەییان بۆ بەشەر پێیە.\nدەنگەکان.. وێڕای ئەنجامدانی ئەرکە فەرمی یەکانی خۆی لە باوەش گرتنەوە و بڵاوکردنەوەی هەموو ئەو بابەتە سیاسی و ڕۆشنبیری و هونەری یە هاوچەرخانەی کەبەرئەنجامی هزری مۆدێرنەتەن، دەیەوێت وەک ڕۆژنامەیەکی ئەلەکترۆنی سەربەخۆ ڕۆڵێکی شیاو ببینێ لەپێناو جێگیرکردن و پتەوکردنی پرەنسیپە سەرەکی یەکانی کاری ڕۆژنامەوانی و ببێتە پێشڕەوێک لە پیادە کردنی ڕۆژنامەیەکی ئازاد و سەربەخۆ . ئەمەش ئەو پەیامە مێژووییەیە کە “دەنگەکان” لەپێناویدا هاتۆتە بوون.\nدەنگەکان.. تەنها بەر پرسیاری خۆی لە بەرانبەر ئەو بابەتانە دەردەبڕێ کەلەژێر ناوی دەنگەکان بڵاودەبێتەوە .بەپێچەوانەشەوە ، نووسەران خۆیان بەرپرسیارن لە ناوەڕۆکی بابەتەکانیان.\nدەنگەکان.. وەک چۆن بە هاوکاری ئێوەی ڕێزدار چرایەکی هەمیشە داگیرساوی نێوەندی بزاڤی ڕۆژنامەگەری و ڕەوەندی بەرەو پێش چوونی کۆمەڵگای کوردی بووە،بەهاوکاری زیاترتان ئەم چرایەش هەر بەداگیرساوی ئەمێنێتەوە .\nهیوادارین بەم کارەمان خزمەتێکمان بە ئێوەی خۆشەویست و دۆزی مرۆڤ کردبێ.\n1. دەستەی بەڕێوەبەر بەرپرسیاری ڕاستەوخوَیە تەنیا لەو باباتانەی كە ئیمزای دەستەی بەڕێوەبەری بەسەرەوەیە.\n2. فیلتەرێك كە ئێمە دەیكەینە بەشێكی گەورەی ستانداری بژار كردنی بابەتەكانمان ، سوود بینینە لە پەیڕەو پڕوَگرامی ئەنجومەنی ڕوَژنامەوانی كەنەدا كە لە ساڵی 2000 دا پەسەند كراوە ، كە ئێمە لەم لینكەی خوارەوەدا بەزمانی كوردی خستومانەتە بەردەستی خوێنەران :-\nئه‌نجومه‌نی ڕۆژنامه‌وانی که‌نه‌دا\nله‌ساڵی 2000 له دانیشتنی ساڵانەی خۆیدا په‌سند کراوه\nبه ماف و کاری خۆمانی ده‌زانین، گه‌ران به‌دوایی ڕاستیه‌کاندا و ڕاپۆرتنووسین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که باوه‌ڕمان پێیه‌تی.هه‌روه‌ها به‌رگری له ئازادی ڕاده‌ربرین و مافی یه‌کسان بوون له ژێرسایەی یاسادا بکه‌ین،سه‌رنج بده‌ین له‌هه‌موو جۆره ده‌سکه‌وتێکی ئینسان، ببین به ده‌نگی ئه‌وانه‌ی ده‌نگیان نیه وه پشتگیری له ڕاو بۆچوونه شارستانیه‌کان بکه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگەیەکی تەندروست بنیات بنێن و خزمه‌ت به به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی بکه‌ین.\nبه‌ندی یه‌کسانی و ئازادییه‌کان له ده‌ستوری که‌نه‌دا گه‌ره‌نتی ئازادی ڕاده‌ربڕین و ئازادی ڕۆژنامه‌گه‌ری ده‌کات. دەست ڕاگەشتن و گواستنه‌وه‌ی زانیاریه‌کان به ئازادی، دیموکراسی به‌هیز ده‌کات و گەشەی پێدەدات، له‌به‌رئه‌وه‌ی تیگه‌یشتن له وگفتوگۆیه به گوڕانه وە سه‌رچاوه ده‌گریت که ئازادانە ڕاپۆرت ده‌کرین. که‌لتوری یاسایی ئیمه ماف به میدیا ده‌دات و پاریزگاری لیده‌کات. ده‌بیت ئه‌و باوه‌ڕه له ڕیگای ئه‌و پیشه‌یه ڕاست و پر سه‌روه‌ریه بگیڕینه‌وه که هه‌مانه.\nڕاپۆرته‌کانمان ده‌بیت ڕاست و پوخت و ڕه‌وان بن، کاتێک هه‌ڵه‌مان کرد ده‌بیت دانیان پیدابنێین و ڕاستیان بکه‌ینه‌وه. نابیت ڕاستییه‌کان له‌بیر بکه‌ین و پشت گوێیان بخه‌ین له به‌ر خاتری لایه‌نێک و خۆ لادان له ترس و سزادان.\nده‌بیت بابه‌ته‌کانمان دەوڵەمەندبن لە ڕوی به‌ها و جۆرایه‌تیەوە و پەیوەستبن بە خه‌ڵکەوە، هه‌روه‌ها ده‌ربڕی خواست و ئامانجه‌کانیان بن. ده‌بیت ئیمه له‌وه تیبگه‌ین که چۆن بنچینه‌ی بیرو باوه‌ڕمان ده‌توانێت هاوده‌م بێت له‌گه‌ڵ گوڕ و تینمان له ڕاپۆرت دان.\nخه‌لک مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه سه‌باره‌ت به سیسته‌مه خزمه‌تگوزارییه‌کان زانیاریان هه‌بێت، وه ده‌رباره‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی هه‌ڵبژیردراون بۆ ئەوەی خزمه‌تی ئه‌وان بکه‌ن. هه‌روه‌ها خەڵک مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه ژیانیکی تایبه‌ت به خۆیان به‌سه‌ر به‌رن ، ئه‌گه‌ر کاتێکیش تاوانبار کران ده‌بێت له دادگایەکی ئاشکرا و ڕاست دادگاکردنەکە به‌ڕێوه بچیت. گه‌لێک ته‌نگژەو ڕکابەری هه‌ن له نێوان مافی تایبه‌تی تاکه که‌س، مافی خه‌ڵک، مافی کۆمه‌ڵ که ده‌بیت هەریەک لەوانە بە ڕٶشنی ڕوون بکرینه‌وه. هه‌ر حاله‌تیک ده‌بیت له ژیر ڕوناکی هه‌ستیار و ئینسانی تاو و توێ بکرێت و مافی خه‌ڵکە ئاگاداری زانیارێکان بێت.\nده‌بیت ئازادی ڕاده‌ربڕین و ڕۆژنامه‌گه‌ری پاریزگاری لیبکریت له به‌رامبه‌ر هیزی داپلۆسینه‌ر هەرلایه‌نیک بیت تاک یان کۆمه‌ل، چونکه ئیمه خزمه‌ت به دیمۆکراسی و داخوازییە‌کانی خه‌لک ده‌که‌ین. ڕۆژنامه‌وانان ده‌بیت ئاگاداری ئه‌وه بن کاره‌کانی خه‌لک بەشێوەیەکی ئاشکرا دەچنەڕێوە. ئه‌و ڕۆژنامه‌وانه‌ی جێگاو ڕێگای خۆیان بە خراپی بەکاردێنن ، ئەوە دەبێتە ناپاکیکردن بەرانبەر بەرژەوەندییەگشتێکان.\nApproved at 2002 Annual General Meeting\nهه‌ڵوێستی ده‌نگه‌کان له مه‌ڕ کێشه جیاوازه‌کانه‌وه\nبۆ خوێندنه‌وه‌و ئاشنابوون به‌و هه‌ڵوێستانه کلیکی ئه‌م لینکه‌ی خواره‌وه بکه‌ن


ئایا دیموکراسی باشترینه؟\nدووشەممە, 24 کانونی یەکەم 2018 17:39\nلەسەرەتاکانی فەلسه‌فەوە، لە پلاتۆ و ئەڕیستۆ ڕا، دیموکراسی یەکێکە لە گەندەڵترین و خراوترین پێڕەوی فەرمانڕەوایی. تەنانەت لە پێڕەوە سیاسیەکانی سەردەمانی دووایدا، هەمیشە، دیموکراسی پەسەندترینی پێڕەوی فەرمانرەوایی نەبووە و نییه، چما؟\nئه‌گه‌رچی له سه‌رده‌می هاوچه‌رخدا زۆرترین بانگه‌شه‌ی بۆ كراوه، وه‌ك ئایدیالێك، كه بێژمار خه‌ڵكی خسته‌وه ژێرپێی و ته‌پاندنی. له ئێستادا گه‌نده‌ڵترین و زه‌بروزه‌نگترین سه‌ركرده و سه‌رئاغایه‌ك وشه‌ی دیموكراسی له‌سه‌ر زاره. ئه‌مریكا شاباڵه‌كانی به‌ناوی دیموكراسی و فره‌یی هه‌ڵده‌ته‌كێنێ.\nلەسەرەتادا، ئەگەر لەم سەردەمەدا بەهۆی ئاستەمی و ڕێتێنەچوویی کۆبوونەوەی خەڵک لە ئاگۆرایەک(بواری گشتی/مه‌یدانی گشتی)دا، هەنگاومان ناوە بەرەو دیموکراسی ناڕاستەوخۆ. وەلێ هێشتا گەلە نوێنەرانی هەڵدەبژێرێ، دەیان نێرێتە سەر کورسییەکانی پەرلەمان(ئەنجوومەنی نوێنەران). وەلێ ئایا ئەم پێودانگە لە دیاریکردنی فەرمانڕەوا و نوێنەران تاچەند دروستە، تا چەند ڕێی بەلارێداچوونی هەیە؟ ئایا گاڕان و ڕەشۆکی توانای درککردن بە نوێنەری ڕاستەقینە و فەرمانڕەوای شیاوی هەیە؟ ئایا خەڵکگەلێ کە ڕۆژانە بەدوای پارووە نانی ڕۆژە، چۆن دەتوانێ، بەدروستی، بیر لە پێڕەوی فەرمانرەوایی بکاتەوە؟ ئایا خەلکگەلێکی کە ڕۆژانە بە هەزاران سەرقاڵی بچووکەوە خەریکە، دەیپەڕژێتە سەر ئەوەی بیر لە ژیانی باش، ژیانی ڕاستەقینە، پێڕەوی هەرە دروست، چۆنیەتی فەرمانڕەوایی بکاتەوە؟ ئایا خەڵک دەتوانێ بەدەم داوا سەختەکانی دیموکراسیەتەوە بچێ؟ ئایا شەپۆڵ و خوولی ڕۆژانە بواری وەها پرسیار و تێهزرینێکی هەیە؟ ئایا چۆن دەکرێ دیاریکردنی نوێنەران بخرێتە دەست کەسانێکەوە کە ئەلف و بێی سیاسەت نازانن؟\nمەگەر بواری گشتی چییە جگە لە وەرگێڕانی خەمە کەسیەکانمان، بۆ سەر زمانی خەمێکی گشتی؛ ئاگۆڕا واری پراوەکردنی دیموکراسیە، وەلێ ئایا لە بڕی ئەوەی لە بەشەوە بۆ گشت بچین، لە گشتەوە لێژ دەبینەوە بۆ بەش. لە بڕی ئەوە نیگەرانی و کێشە ڕۆژانەییەکانمان وەرگێڕین بۆ خەمی گشتی، لە نێو بواری گشتیدا بیانهێنینە سەرزار، ئێمە خەمە گشتیەکانمان بە خەمە کەسیەکانمان بێزەوەر ناكه‌یین؟\nئایا مەگەر تەواوی بەرپرسیاریەتی کۆمەڵگە لە ئەستۆی کەمینە نیە؟ لێرەدا وشەگەلی وەک؛(نوخبە، دەستەبژێر) بەکارناهێنم، چونکە بارگاویکراون بە بۆچوونی هەڵە لەبارەی کەمینەوە. هەروەها، مەبەستیشم کەمینەی ئیتنی و نەتەوەیی نییە. بەڵکو کەمینەیەکە، تەواوی کاری زۆرینەی خەڵک بەرێوە دەبا. بۆ نموونە؛ لە شیعری کلاسیکی کوردیدا، تەنیا چوار ناو؛(نالی، مەحوی، وەفایی، کوردی) نوێنەرایەتی تەواوی ئەدەبی کلاسیکی کوردی دەکەن، تەواوی ئەرکی شێوەگیرکردنی ئەدەبی کلاسیکی ئەم چوارە پێیهەڵساون(لە باکووریشدا، مەلای جزیری و ئەحمەدی خانی). ئایا بۆ لەو هەموو نووسەرە کوردە و کوردینووسەی نیوەی دووەمی سەدەی بیست، تەنیا دەنگی (مەسعوود محەممەد) بەزایەڵداری دەمێنێتەوە؟\nلە گۆرانی کوردیدا، گۆرانیبێژە ڕەسەنەکان بە پەنجەی دەست هەژمار دەکرێن، کەچی تەواو گۆڕایبێژەکانی ئێستا لاسایکەرەوەی ئەوانن، گۆرانیەکانی وان دەڵێنەوە. هەمیشە کەمینەیە، ئەرکی زۆرینە لە ئەستۆ دەگرێ.\n"ته‌سكه ده‌رگا و ته‌نگه ئه‌و ڕێگایه‌ی به‌ره‌و ژیان ده‌چێت، كه‌م كه‌سیش ده‌یدۆزێته‌وه" مه‌تا 7:14\nکامە برادەر ناوی لە خۆ دەنێ فەیلەسوف، گەر ئەفلاتوونی نەخوێندبێتەوە. کامە فەیلەسوف لە دوای هیگڵدا، هیگل ناخوێنێتەوە؟ تەواوی مرۆڤایەتی پێیوابوو لە چەقی گەردوونە، یەک کەس نیشانیدان هەڵەن، نەک هەر لە چەقی گەردوون دا نین، بەڵکو پنتێکی بچووکن لەم گەردوونەدا. کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی لە ئەستۆی ئەم کەمینەیەدایە، ئەرکی شکاندنی بتە کۆنەکان، داهێنان و داتاشینی بەهای نوێ لە ئەستۆی ئەم کەمینەیەدایە. هەمیشە کەمینەیەک دادەهێنێ، زۆرینە دەبنە بەرخۆری بەری دەستی وان. ئایا کاتێک ئەفلاتون لە کۆماردا مافی فەرمانڕەوایی دا بە کەمینە، کەمینەیەکی بژێرکراو، کەمینەیەک کە دەتوانێ نەک هەر بەسەر خۆیدا، بەڵکو بەسەر دەوربەریشیدا زاڵ بێ هەمان مەبەستی نەبوو؟(ئه‌وه‌ی نه‌توانێ گوێڕایه‌ڵی فه‌رمانی خۆی بێ، مه‌حكوومه به گوێڕایه‌ڵی فه‌رمانی ئه‌وانیتر) بۆ تەنیا یەک کەس لە ئەشکەوتەكه ئازاد دەبێ؟ ئایا زیندانەکانی تری ئەشکەوت، ئەگەری رزگاربوونیان نەبوو؟. لە ئایینی ئیسلامدا بیرۆکەیەک هەیە، دەڵێ؛ هەموو سەد ساڵ جارێک نوێگەرێک دێ، ئایین دەبووژێنێتەوە. مەگەر مەبەستە لەوە چییە؟ جگە لە بەهای بوون و پێویستی بوونی کەمینەیەکی ئاوا، کە زۆربەی کات بە پەنجەی دەست هەژمار دەکرێن.\nبا ئێمە بگەڕێینەوە سەر بابەتەکەمان، ئایا پێویست نییە دیسانەوە لە دیموکراسی بڕوانینەوە؟ تا ئێرە بەڕه‌مان لە بنپێی دیموکراسی ڕاکێشا، بەڵام ئەم جارە لەسەر بنەمایەک دەوەستین، لەم بنەمایەوە دەست پێدەکەینەوە، ئەویش؛ دیموکراسی مرۆڤی ئازاد و پەرووەردەکراوی دەوێ. واتە داوامان لێدەکا لەوە زیاتر بین کە هەین، پەڕە بە بوونمان بدەین. دیموکراسی داوامان لێدەکا بەڵگە و ئەنجەت بهێنینەوە بۆ هەر شتێک کە بڕوامان پێیەتی بتوانین ئەوانیتریش ڕازی بکەین، یان هەر نەبێ بتوانین گفتوگۆیان لە تەکدا بکەین، هەر لەبەر ئەمەشە لە یۆنانی کۆندا هونەری ئەنجەتهێنانەوە و بەڵگاندن و ڕیتۆریك بایەخێکی گەورەی هەبوو بۆ هەر مرۆڤێکی ئازاد، تەنانەت مامۆستای تایبەتیشی هەبوو، سۆفیستەکان مامۆستای کارامەی ئەو بوارە بوون.\nواتە دیموکراسی هەر دەنگدانی چوارساڵانە نییە، بەڵکو بیرکردنەوە و بەڵگاندن و تێهزرینە لەوەی چۆن بژیم؟ چۆن بژین؟ فەرمانڕەوای چاک کێیە؟ فەرمانڕەوای زۆردار و خڕاپ و تایرانیکال کێیە؟ پێڕەوی باش و گونجاو بۆ فەرمانرەوایی چییە؟ کامە پێڕەو نەک هەر ئاسوودەیی بەڵکو ژیانێکی واتادار بۆ خۆم و ئەوانی تریش دابین دەکا؟ باشە ئازادی من لە ئازادی ئەوی تریشدا نییە؟ ئایا دەتوانم تەواوی کێشەکان بخەمە نێو کەوانەوە؟\nبەڵام هەمدیس ئایا خەڵک دەتوانێ بەدەم داواکاریە سەختەکانی دیموکراسیەوە بچێ؟ ئایا هەر لەسەرەتاوە داوامان لە کوێرێک نەکردووە، ببێتە ڕێنیشاندەرمان؟


ئایزۆ ١ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئایزۆ ١ (بە ئینگلیزی: ISO 1) پێوەرێکی نێونەتەوەیییە بۆ دیاریکردن و دڵنیابوونەوەی پلەی گەرمیی پێوانەیی بۆ بەرھەمە ئەندازەیییەکان. پلەی گەرمیی نەگۆڕ ٢٠°ی سیلیزییە، کە دەکاتە ٢٩٣٫١٥ی گلڤن و ٦٨ی فەھرەنایت.\nبەھۆی کشانی گەرمییەوە، پێویستە پێوانەی درێژی ورد بێت لە پلەیەکی گەرمیی دیاریکراودا. ئایزۆ ١ یارمەتی بەراوردکردنی پێوانەکان دەدات لەڕێگەی دیاریکردنی پلەیەکی گەرمیی دیاریکراودا، لە ١٥ی نیسانی ١٩٣١ لیژنەی نێونەتەوەییی کێش و پێوان پلەی گەرمیی پێوانەیی دیاریکردووە و لە ساڵی ١٩٥١ـدا ڕاسپاردەی ژمارە ١ی ڕێکخراوی نێونەتەوەیی پێوانەسازی بووە.\nدیاریکردنی پلەی ٢٠°ی سیلیزی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە گونجاو و کارپێکراوە لەکاتی کارکردندا.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئایزۆ_١&oldid=567500»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:١٨ی ٢٩ی ئازاری ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


ئایەڵتس - سێنتەری پەرەپێدان و زمان\nچۆن لە فشاری تاقیکردنەوەی ئایەڵتس ڕزگارت دەبێت؟\nھەروەک جارێک مامۆستایەکی ئەزموندار لە تاقیکردنەوەی ئایەڵتس وتی: ئەگەر گوشاری دەروونیت ھەبێت ئەوە تاقیکردنەوەکە نییە کە تێکتدەشکێنێت، بەڵکو ئەوە خۆتی کە هەر بەدەستی خۆت خۆت تێکدەشکێنیت. لە ڕاستیدا گوشاری دەروونی یاخود نیگەرانی تاقیکردنەوە دەکرێت ببێت بە خراپترین دوژمنی خوێندکار.\nپێویستە چەند کات تەرخان بکەم بۆ وانە خوێندن لە ئایەڵتس؟\nئەگەر لە زمانی ئینگلیزی زۆر لێهاتووی، لەوانەیە تەنها لە ماوەی یەک مانگدا یان کەمتر ئامادەبی بۆ ئایەڵتس. ئەوانەی ئینگلیزیەکەیان باشە و لێهاتوون تەنها پێویست سەرنج بخەنە سەر زانیاری لەسەر تاقیکردنەوەکە و ستراتجی تاقیکردنەوەکە لە کاتی ئامادەکاریاندا. دەتوانی فێری یاساکانی تاقیکردنەوەکە و باشترین ستراتیجیەکانی تاقیکردنەوەکە بیت زۆر بە خێرای.\n٨ ڕێگا بۆ بەرزكردنەوەی نمرەی تاقیكردنەوەی گوێگرتنی ئایەڵتس\n”بوەستە چی وت؟ ئۆهـ نا، بە تەواوی لە دەستم دا! "\nئایا ئەم بارودۆخە خۆتت بیر ناخاتەوە؟ ئایا پێویستت بەوە نیە كە نمرەی تاقیكردنەوەی ئایەڵتس بەرزبكەیتەوە؟ ئەگەر وەڵامەكەت بەڵێ بێت، كەواتە ئەم بابەتە بۆ تۆیە. ئەم خاڵانەی خوارەوە هەشت ڕێگان بۆ بەرزكردنەوەی نمرەی تاقیكردنەوەی گوێگرتن:\n١٣ ئامۆژگاری کە یارمەتیت دەدەن بۆئەوەی سەرکەوتووبیت لە تاقیکردنەوەی ئایەڵتس\nڕاھێنانی ئـایەڵتس بکە لەگەڵ فلیم و بەرنامەی تەلەفزیۆنی\nکۆمەڵێک هەڵەی باو لە بەشی ئاخاوتنی تاقیکردنەوەی ئایەڵتس IELTS


پوخته‌يه‌ك له ژيانی مامۆستا\n* محمدرافع عبدالقادر نادر.\n* لەدایکبووی ٦/٧/١٩٥٩ هەولێر.\n* بکالۆریۆس لە بەشی کیماء کۆلیژی پەروەردەی زانکۆی صلاح الدین. ١٩٨٢-١٩٨٣.\n* کانوونی دووەمی ٢٠١٠ دەستەی نووسەرانی گۆڤاری چارە.\n* لە تشرین یەکەم وکانون یەکەمى ٢٠٠٩، شوباطی ٢٠١٠بەشداری لە سێ خولی گیا دەرمانی سروشتی لە وەزارەتی تەندروستی عیراقی كردووه.\n* خاوه‌ن بڕوانامە لە کارگێڕی کار له ساڵى ٢٠١٠.\n* بڕوانامەی NLP بۆ ڕاهێنەران له ١٨/٧/٢٠١٢ لەبنکەی ڕاهێنانی کەنەدی.\n* بڕوانامە لە خولی لێکتێگەیشتنی هاوسەریی (٢٠٠٩).\n* بەشداری لە پێشانگەی نێودەوڵەتی هەولێر بە پلەی یەکەم، لە ساڵی ٢٠١٠.\n* مۆڵەتی یاسایی کارکردن بۆ پڕۆژە پیشەسازییەکانی کەرتی تایبەت لە ٢٠/٤/٢٠٠٨ لە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی.\n*بڕوانامه‌ى ئەکادیمی نێودەوڵەتی بۆ ڕاهێنانی کەسی و گەشەپێدانی سەرکردە لە بواری پلانی ستراتیژی تاکەکەسی.\n* یاریدەدەری ڕاهێنەری باوەڕپێکراوی پیشەگەریی٢٠١٢.\n* دكتۆرا له بوارى NLP، (كه‌نه‌دى) 2013.\n* سه‌رۆكى رێكخراوى چاره.\n* راوێژكارى كۆمه‌ڵايه‌تى و ئايينى كه‌ناڵى چاره.


مردنی نەوشیروان و سەرهەڵدانەوەی محەمەدی مەهدی … نەوزاد جەمال – Dengekan\nمردنی نەوشیروان و سەرهەڵدانەوەی محەمەدی مەهدی … نەوزاد جەمال\nbyNawzad Jamal\tJune 1, 2017\tGeneral, Opinion, Slider\nئەوەی ئەم دووناوە کۆدەکاتەوە ئەوەیە کە پاشمەرگیان دەبنە فریادرەسێکی پیرۆز. ئەمیان بەدیوەسیاسییەکەی و ئەویتریش بەدیوە ئایینەیەکەی. زۆرنییە کە یەکەمیان ماڵئاوایی کردووە، باسی دووەمیان لە کەناڵەکانەوە گەرمە! رێکەوتێکی سەیرە، بەڵام مایەی سەرنجیشە.\nئەگەرچی کەسمان پاڵەوانی فریادرەسی لێقەوماومان نیین، بەڵام زۆربەشمان دەستمان لەسازکردنی پاڵەوانەکاندا هەیە: هەر بەپێناسەکردن و ستایشکردن و باسکردن تا بڵاوکردنەوەی دەنگۆکانیان بەزارەکی و نوسراو. چونکە، ئێمە کۆمەڵگەیەکین ئەو کاتە دەپەرژێنە سەرمرۆڤەکان، کە ئاودیوی جیهانی زیندووان بوون. لەساتێکدا دەبنە مایەی رێزو دەربڕینی خۆشەویستی کەماڵئاوایی دەکەن. ئیتر لێرەوە شانازیان پێوەدەکەین. بەڵام، ئەم هەستە چەندە شاعیرانەو جوان و نمایشی وەفادارییە، کۆمەڵێک رەهەندی سایکۆلۆجی و ئایینی و کولتوری هەیە.\nبۆیە، هەمیشە دەپرسم ئاخۆ ئێمە پێویستمان بە “پاڵەوانە”، یا پاڵەوانەکان پێیوسیتیان بەباسوخواسەکانی ئێمەیە لەبارەیانەوە؟ پاڵەوان مانای چییە؟\nبەپیی فەرهەنگی ئۆکسفۆرد ‘ئەو کەسەیە کە بەهۆی بوێریی یا دەستکەوتە ناوازەکانیەوە یا خەسڵەتە نایابەکانیەوە پیی سەرسامین’. هەڵبەت، لەکاتی نەهامەتی و لێقەومان و لێکترازان و داتەپینەکاندا، مرۆڤەکان یا چاویان لەئاسمانە یا بکەرێکی پاڵەوان-ئاسا کە پارسەنگی هێزبگەڕێنێتەوە. کەسێک لەپێناوهەمواندا دۆخەکە بەلادابخات و لەجێگەی هەمووش بجەنگێت! ئیدی، رەواندنەوەی تەمی نائومێدی و تاریکستانی دۆخەکەیە کە وادەکات هەموو لەکانیاوی هەستونەستییەوە، وێنەی پاڵەوانێک بۆ سەکردەیەک دابتاشێت و لەدڵیدا بینەخشێنێت.\nرێکەوتێکی سەیرە کەناوی “نەوشریوان” لەمێژوودا ئاماژەیە بەشای شاهانی ئیمپراتۆریەتی ساسانی (٥٠١-٥٧٩)کە بە’کیسرای یەکەم’یا ‘خوسرەو’یش ناودەبرێت. کەسێکیشە کە بە “نەوشریوانی دادخواز” دەناسرێتەوە لەبەر خەسڵەتێکی تایبەت: خاکیەتی و چەسپاندنی ئەو بیرۆکەیەی کە نابێت فەرمانڕەوای وڵات تەنها لەخانەدان و ماقوڵانی کۆمەڵگەبن! جگەلەوەشی کە بە”شای چاکساز” پێناسەدەکرێت. چونکە، باجی لابردنی و بەربەستێکی دیوارینی لەدژی تیرەو خێڵەهێرشبەرە کۆچەرییەکانی تورک و عەرەب دژ بەئیمپراتۆریەتەکەی دروستکرد!\nهەروەها، ئەم کەسێتییە بەرجەستەکەری کەسێتی ‘شافەیلەسوفی ئەفلاتونی’بوو. بەهۆی رێزو بایەخدانی بەفەلسەفەو فەیلەسوفان و کردنەوەی فێرگەی گوندیشاپور (ئەگەرچی کاک نەوشریوان لەدانیشتنێکی رووبەروودا، کەمبایەخی فەلسەفەی درکاندو وتی فەلسەفە هێندە بابەتێکی گرنگ نییە کە وەک بەشێکی سەربەخۆو تایبەت لەزانکۆدا بخوێنرێ!). بەدەر لەپێداهەڵدان و ستایش، ئەم ناوە بۆ نەوشیروان مستەفاو رێکەوتێکە.\nپسپپۆڕی ئەفسانەناسی ‘جۆزیف کەمپێڵ’ لەکتێبی ‘هێزی ئەفسانە’دا، ئەرکی دەروونی ئەفسانە کە لەئەنجامی ئەو ئاڵوگۆڕانەی لەقۆناخی لەدایکبوون، رۆیشتن، هەرزەکاری، لاوێتی و پێگەیشتن و دایکوباوکایەتی و تامردن بەسەر مرۆڤدادێن، رووندەکاتەوە. پێیوایە، ئەفسانە نێوانبەرێکە لەنێوان ئەوەی کەدەبێت بیزانین و ئەوەشی کە هێشتا نایزانین. واتە، لەبەرئەوەی قۆناخی داهاتووی ژیانمان لەئێستاماندا هیچ کاریگەرنییە، بۆیە بەمیتافۆر- سیمبول و ئاماژە پێناسەی واقیعی نوێ و پێشهاتەتازەو ئاڵوگۆڕەکان دەکەینەوە. کەواتە، ئەفسانە ئەو رایەڵەیە کە لەنێوان زانراو نەزانراو، نادیاردایە. ئێمە دەزانین واقیع چۆنەو چییە، بەڵام لەوەدا بەرچاومان روون نییە کە ئاخۆ چیدەبێت و چیشمان بەسەردێت. بۆیە، لەم کەلێنەوە ئەفسانە سەرهەڵدەدات و لەرێگەی بەرهەمهێنانی سیمبول و پاڵەوانەوە دێتەئاراوە.\nبەڕێکردنی تەرمی نەوشیروان مستەفاو ئەسپەردەکنی بەخاک و کەفوکوڵی لاواندنەوەو ئامادەیی خەلکی ئاسایی تێیدا، ئەگەر نیشانەی رێزوخۆشەویستیش بێت، لەبنەڕەتدا دەرخەری بێهوایی و رەشبینی مرۆڤەکانی ئەم دەڤەرەیە. ژێدەرێکی ئاشکرای تینویەتی خەڵکەکەیە بۆ ئاڵۆگۆڕکردنی دۆخەکە. چەندە گریان و هاوارە بۆ نەوشریوان، ئەوەندەش شیوەنە بۆ دۆخەنالەبارەکە! وەسفکردنی بەهیوای هەژاران، خاکی، زانا، بیرمەند، هتد… دەلالەت لەو خودە دەکات کەپێویستی بەزانین و تێگەیشتن و رێگەی دەربازبوونە لەقەیرانەکانی.\nئاماژەیەکتریش لەنەفرەتکردنی سەرکردەسیاسیەکانیتر، تاڕادەی جنێودان، هوهاکێشان و تفکردنەوە سەردەردێنێت. لەهەمووی گرنگتر لێکدانەوەی رەهەندە سایکۆلۆجی و کولتوریەکە کە لەپشت ئەو ئەفسانەی مەرگی ئەو پیاوەوە ئامادەیە. بەجۆرێک لای خەڵکی ئاسایی و تەنانەت هەندێک رۆشنبیر، مردن و ژیانی نەوشیروان بووە (Übermensch) سەرومرۆڤەکەی “نیتشە”. لەکاتیکدا نەوشیروان هەمیشە لەوێنەو گرتەکانداو دژی خۆجیاکردنەوەبووە لەخەڵکی ئاسایی!\nدیارە، هەوڵێک هەیە کە دەیەوێت ئەو مرۆڤە بکات بەپاڵەوانێکی فریادڕەسی گەل. بۆیە، هەر لەئێستەوە دەنگۆی ئەوەی وەسیەتنامەی هەیە یا نییە چەندان نوقڵانەو فاڵی بۆ بگرینەوە. جگەلەوەی کە بەدوورناگیرێت بەناوییە زۆر شت بووترێت و بکرێت! ئاخر، پیرۆزکردن هەر لەئایینەکاندا نییە، بەڵکو کەسێتییە سیاسی و کۆمەڵایەتی و رۆشنبیریەکانیش دەبرێنەوە کەشکەڵانی فەلەک. هەروەک لەداستان و ئەفسانە دێرینەکانی رابوردوودا باسکراوە، جەنگی خوداو ئەهریمەن، زۆرانبازی دەعباو دەعەجانەکان لەگەڵ پاڵەوانەکاندا تۆماری سەیری بەجێهێشتووە. ئەمڕۆش هەمان میکانیزم دەخرێتەسەر وێنەی سەرکردەو ناودارەکان. بەو شێوە، نەوشیروان پاڵەوانە سەرەکیەکەیە، لای نەیارەکانیشی کاراکتەری دژەپاڵەوان و رۆحە ئەهریمەنەکەی هەڵگرتووە!\nشایەنی ووتنە کە پاڵەوان وەک مرۆڤیکی ناوزاەو هەڵکەوتوویەکی بێوێنەو دانسقە، دەردێکی کوشندەی رێکخراوەسیاسیەکانی ئێمەیە. پەتایەک کە دەیەوێت سەرکردەکانی بکاتە نەمر لەپۆست و بڕیارەکانیاندا. سەرکردەکانی ئێمە چیتر کار بۆ مانەوەی خۆیان ناکەن، چونکە ئەو ئامانجە بەدیهاتووە. بەڵکو، شەڕ لەسەر داهاتووی نەوەکانییان دەکەن! لەم رووەوە، پرسی جێگرەوەی سەرکردەکان لەلای زۆربەی حزبەکانی ئێمە، تابویەکی (حەرامێکی) سیاسییە.\nهەمیشە بەئەنقەست ئەو بابەتە پەکدەخریت. بەبیانوی ئەوەی سەرکردەکە کەموێنەیە و کەس نییە بتوانێ(لەراستیدا نابێت) جێی بگرێتەوە. ئەمە یەکێکە لەو ئەفسانەسازیانەی بزاڤی سیاسی کورد سەدساڵێکە سەکردەکانی کار لەسەر سایکۆلۆجیەتی جەماوەرو شتنەوەی مێشکیان دەکەن. هەمیشە خۆیان بەباوک و تاکەپەناو چاوساخ دادەنێن، وەکئەوەی بێئەوان بەلەمەکە سەرلەبەر نوقم بێت!\nراستە، هەموو مرۆڤێکی خاوەن کاراکتەری جیا، تاک و دانسقەیە لەخۆیداو کەس ناتوانێت ببێتەوە بە ئەو. بەڵام، لێرەدا قسەکە لەسەر پڕکردنەوەی ئەرک و پۆستەکەیە نەک خودی کەسەکە. لەبەرئەوەی حزبی کوردی هێشتا نەبۆتە دامەزراوە، هەموو ئەرک و روڵێکی رێکخراوەیی بەکەسیی کردووە. لەگەڵ مردنی بەرپرسە بڕیاردەرەکانیدا، کورسی و پێگەکانیشیان دەمرێندرێت!\nکاتێک کە هاوڵاتی بێدەرەتان بوو، ئیتر هەموو سیفەت و خواستە ناخەکییەکانی بەسەرکردەکانییەوە دەلکێنێت. خۆی بەبێدەسەڵات، کەمزان، کەمئەزموون، بێهیوا و بێکەس دادەنێت. لەبەرامبەردا هەموو سیفەتەگرنگەکانی وەک مانەوە، خۆشی و درێژەدان بەژیان و وەڵامدانەوەی پرسیارەکانی، دەخاتەسەر وێنەی سەرکردەو پێغەمبەر و پیاوچاک روناکبیرو بیرمەندەکانییەوە. لەکاتێکدا مەرج نییە ئەو سیفەتانە تێکڕا لەو کەسێتیانەدابن. بەڵام، لەبەرئەوەی بەدیاریرکراوی لەخۆیدانییە، ئیتر دەبێت کەسێک هەبێت ئەوانەی تێداببینرێتەوە!\nهەر کاتێک شەڕۆشۆڕو قەیرانی ئابوری و گرفتی دارایی هاتەئاراوە، پڕوپاگەندە باشترین راوکەری مێشکەکانە. چونکە لەو ساتانەدا، بیروهەست بۆ وەرگرتنی باش ئامادەیە. لەو دەمەی ناسۆرو نائومێدی باڵئەکێشێت بەسەر خەیاڵ و هەستدا، ئیتر مرۆڤ ناچارانە چاوەڕێی وەڵامی فریادڕەسە. بۆیە، کەسە دیارەکان لەسەر خواستی ناخی خۆیی و پێویستییەکانی بەباشبێت یا خراپ وێنادەکاتەوە.\nئیدی، تاچەندە نائومییدیی زاڵبێت، ئەوەندەش جاوەڕوانی پاڵەوان دەکرێت. هەڵبەت، لەو جێگەیەی ئایین و بیروباوەری سادەو نائەقڵانی زاڵ بێت، مرۆڤکانی زۆرترین ئامادەیی وەرگرتن و بیرۆکەی پاڵەوان و فریادرەسی نەمرن.\nPrevious بنەمایەکی ئۆنتۆلۆجی بۆ رەخنە … 1…. هه‌رێم عوسمان\nNext ڕیفڕاندۆم، ڕێڕەوەکان و هەڵوێست … نادر عبدالحمید.\nیه‌كه‌م دیدار: دكتۆر عزه‌دین مسته‌فا ڕه‌سووڵ … سه‌باح ڕه‌نجده‌ر\nبەندەرێکە چاوەکانت… شیعر / کاوە عوسمان عومەر\nلە قوولایی ستراتیژییەوە، بۆ قووڵایی کێشەی کورد -4 … سمکۆ عەبدولکەریم


شەپۆلەکانى خۆر چۆن دروست دەبن؟\nکانونی یەکەم 09, 2019\nزانایانى فیزیایى بوارى خۆرناسى توانیویانە بەهۆى کەشتى ئاسمانى "بارکەر"ەوە زانیاریى نوێ دەربارەى ئەو شەپۆلە هەتاوییانەى بەدەست بهێنن کە لە خۆرەوە دەردەچن و بە بەردەوامى بەر بەرگەهەواى زەوى دەکەون وکاردانەوەى بوارى موگناتیسییان لێ دەکەوێتەوە.\nساڵێک لەمەوبەر، مانگى دەستکردى "بارکەر سورلاب پرۆب"ى سە بە ئاژانسى ئاسمانیى ناسا، گەیشتە نزیکترین خاڵ لە خۆر کە تا ئێستا هیچ کەشتییەکى تر نەیتوانیووە پێی بگات. لەم گەشتەیشدا چەندین زانیاریى سەرسوڕهێنەرى دەربارەى شەبەنگى خۆر کۆکردۆتەوە کە پلەى گەرمییەکەى دەگاتە یەک ملیۆن پلەى سەدى و گەردەلول و شەپۆلەکانى خۆرى لێوە دەردەچن.\nئەم شەپۆلانە لە چەندین گەردى خێرا و بزۆز پێکهاتوون کە کارلێک لەگەڵ بوارى موگناتیسى زەویدا دەکەن، بەمەیش دیاردەى "شەفەقى جەمسەرى" لە ئاسماندا دروست دەبێت. ئەم شەپۆلانە دەتوانن تۆڕەکانى کارەبا و پەیوەندییە سلکى و ناسلکییەکان لەسەر زەوى لە کار بخەن و ببنە هەڕەشە بۆ سەر مانگە دەستکردەکانى دەورى زەوى و بگرە ببنە مایەى مەترسى بۆ گەردوونناسەکانى نێو فەزا.\nبۆیە زانا فیزیاییەکان هەوڵدەدەن زانیاریى زیاتر دەربارەى ژینگەى موگناتیسى زەوى و چۆنیەتى دروستبوونى شەپۆلە هەتاوییەکان، دەست بکەوێت تاوەکو بتوانن پێشبنیى وردتریان هەبێت و خۆیان لە زیان بپارێزن.\nستیوارت بیڵ لە زانکۆى کالیفۆرنیاى بێرکلى، کە یەکێکە لە نووسەرانى ئەو چوار وتارە زانستییەى وا گۆڤارى "نەیچەر"، لە ڕۆژى 24ى کانوونى یەکەمى ئەمساڵ، دەربارەى زانیارییەکانى "بارکەر" بڵاوى کردۆتوە، دەڵێت: ''ئێمە کۆمەڵگەیەکى ئێجگار تەکنۆلۆژیین، تۆڕەکانى پەیوەندیگیریى و وزە لەسەر زەوى ئێجگار ئاڵۆزن، لەبەرئەوە ڕەنگە ئەو شەپۆلە گەورانەى لە خۆرەوە دێن، مەترسییەکى زۆر گەورە بن''.\nهەروەها دەڵێت: ''ئەگەر بتوانن پێشبینیى کەشى فەزایى بکەین، ئەوا دەتوانن لەو کارتەدا کارکردن بەشێک لە تۆڕەکانى وزە بکوژێنینەوە یان ڕایان بگرین، یاخود سیستەمى مانگە دەستکردەکان دابخەین کە ڕەنگە ڕووبەڕووى مەترسى ببنەوە''.\nیەکێک لە ئامانجەکانى کەشتیى ئاسمانى "بارکەر"، کەشفکردنى سەرچاوەى زریانە هێواشە خۆرییەکانە و چۆنیس لە دەورى خۆر خێرا دەبن.\nئەوە سەلماوە کە زریان یان شەپۆلە خۆرییەکان لە گەردى پڕ لە وزە پێکدێن –زۆربەیان پرۆتۆنات و ناوکى هیلیۆمن- بە درێژایى هێڵەکانى بوارى بوارى موگناتیسیى خۆر، بە خێراییەکانى زۆر دەجوڵێن.\nهەروەها ئەم ڕەشەبا خێرایانە کە خێراییەکەیان لەنێوان 500-1000 کم لە چرکەیەکدا دەبێت، لە کونى زۆر گەورەى دەورى جەمسەرى باکور و باشوورى خۆرەوە دەردەچن. بەڵام سەرچاوەى زریانە هێواشەکان، کە چڕترن و خێراییەکەیان لە نیوەى خێرایى جۆرى یەکەمیان زیاتر نابێ، هێشتایش نەزانراو ماوەتەوە.\nلە هەموو گەڕێکى نزیکبوونەوەدا، کەشتییە ئاسمانییەکە لە یەک هەفتە زیاتر چاودێریى کونە ئیکلیلییەکانى کردووە و بە ئامێر و کەرەستەى تەواو نوێى ئاستبەرز تۆمارى کردووە کە چۆن گەردەکانى زریانە خۆرییەکان بە درێژایى هێڵەکانى بوارى موگناتیسى لێیانەوە دەردەپەڕن. ئەو زانایانە توانیویانە بەهۆى نەخشەى تیشکە سەروو وەنەوشەییەکانى خۆرەوە، چاودێری شەپۆلەکان بکەن تا دەگەن بە سەرچاوەکانیان (واتە کونە ئیکلیلییەکان)، بەم پێیەبێ کونەکان سەرچاوەى شەپۆلە هێواشەکانن.\nلەم میانەیەدا زاناکان کتوپڕ زنجیرەیەک هەڵگەڕانەوەیان لە بوارى موگناتیسیدا کەشف کرد، بە جۆرێک کە بوارەکە لە ناکاو بە ماوەى چەند چرکەیەک ئاراستەکەى بە ئەندازەى 180 پلە هەڵدەگەڕێتەوە و دواتریش دەچێتەوە سەر ئاراستەى ئاسایى خۆى.\nبە بڕواى توێژەرى توێژینەوەکە، ڕەنگە ئەمە دەرەنجامى جۆرێکى جیاوازى پاڵەپەستۆى پلازما بێت کە ڕەنگە هۆکارى دیاردەى گەرمبوونى زریانە خۆرییەکان بێت.\nسوپرایزى دووەم، ئەو تەپوتۆزەبوو کە لەسەر کەشتییەکە دەنیشت و هەتا زیاتریش لە مەدارە دیاریکراوەکەیدا لە خاڵى مەبەست نزیک بووایەتەوە، دیاردەکە چەند بارە دەبوویەوە.\nقەبارەى هەر گەردێکى ئەم تەپوتۆزە لە یەک میکرۆمەتر (یەک لەسەر هەزارى میلیمەترێک) زیاتر نییە، کە ڕەنگە سەرچاوەکەیان سووتان و بەتۆزبوونى ئەم هەسارۆکە و نەیزەکانە بێ کە لە دەورى خۆر تواونەتەوە و ئەم تەپوتۆزەیان لێ مابێتەوە کە ئێستا بە دەورى خۆرەوەن.


ئەرشیفی دلاوەر عەلائەدین - رۆژاڤا\nبە بڕیارێك و چەند تویتێكی لەناكاو، دۆناڵد ترەمپ نەك تەنیا زەلكاوەكەی سووریا و ناوچەكەی شڵەقاند، بەڵكو تەواوی دامەزراوەكانی حوكمڕانی وڵاتەكەشی هەژاند و خۆشی خستە بەر هەڕەشەی فشاری ناوەكی و دەرەكی. لەوانەیە، خەڵك و سیاسەتمەدارانی كوردی سووریا ئومێد لەسەر ئەو فشارانە هەڵچنن، بەڵام نەخێر، ئەگەری گۆڕینی بڕیارەكان زەحمەتە. ترەمپ زۆر لەوە سەرسەختترە كە خۆی تووشی شەرمەزاریی پەشیمانبوونەوە بكات. تەنانەت، رێگەی لەوەش گرتووە كە بەرپرسەكانی پێنتاگۆن فێڵی نوێ بدۆزنەوە بۆ خاوكردنەوەی كشانەوەی هێزەكان. بۆیە، تەنیا ئومێدێك كە لە ئارادابێ بۆ كوردی سووریا ئەوەیە بە هەوڵی خۆیان و دۆستەكانیان ئەڵتەرناتیڤێكی مامناوەندی بهێننە ئاراوە.\nدۆناڵد ترەمپ، وەك سەرۆك، دەسەڵاتی ئەوەی هەیە كە سەرجەم فشارەكان پشتگوێ بخات. خۆشی دوور لە سۆز و بەها ئەخلاقیەكان، زیاتر گوێی لەوەیە ئایا توركیا ئامادەیە لەجیاتی مووشەکی رووسیی زەمین- ئاسمانی S400، مووشەکی پاتریۆتی ئەمەریكی بە بەهای زیاتر لە سێ ملیار دۆلار بكڕێ. دەشزانێ كە دەنگدەرەكانی (بۆ دووبارە هەڵبژاردنەوەی) گرنگی بە كەمكردنەوەی خەرجیە دەرەكیەكان و گەڕاندنەوەی لەشكرەكەیان بۆ ناوماڵ دەدەن، نەك شەڕی داعش یان پاراستنی چارەنووسی هاوپەیمانێكی ناحكومی لە وڵاتێكی بیانی.\nبۆیەش، لە پەیوەندیە تەلەفۆنیەكەدا، سەرۆك ترەمپ وەك بزنسمانێكی خراپ هاتە پێش. سەرۆك ئەردۆگان میچی داواكارییەكانی بایی ئەوەندە بەرزكردبووەوە كە خۆشی بڕوای نەبوو ترەمپ بێ دوودڵی پێیان رازی بێ، وای دانابوو كە لە ناوەڕاستدا یەكتر دەگرنەوە و ترەمپ داوای سەبرگرتن و دواخستن یان رێكکەوتنی دیكەی لێ بكات. كەچی ترەمپ ئەردۆگانیشی تووشی شۆك كرد لەوەی كە، بە پێچەوانەی راوێژی راوێژكارەكانی، بە هەموو داواكارییەكان رازی بوو. تەنانەت ئەردۆگان ترسی لێ نیشت و ئامۆژگاری ترەمپی كرد لەوەی كە كشانەوەكە نابێ لەناكاو بێ. دیارە توركیاش هێشتا ئامادە نییە وا زوو هێرش بكاتە سەر رۆژئاڤا. بێگومان ئەوەش وا دەكات كە توركیا پەلە لە ئامادەباشیی سەربازی بكات، بەڵام مانای ئەوە نییە كە جارێ وازوو هێرش دەكات. هاوكات، رەنگە سیاسەتی توركیا ئەوە نەبێ كە هەتا قووڵاییەكی زۆر هێزەكانی پەیەدە بڕەتێنێ، بەڵكو تەنیا بە قووڵایی 20 هەتا 30 كیلۆمەتەر زنجیرەیەكی سنووری داگیر بكات و بە هاوكاریی (لەشكری سووریای ئازاد) ئیدارەیەكی هاوشێوەی عەفرین دابمەزرێنێ و پەناهەندەكانی ناو توركیا بگەڕێنێتەوە ناو سووریا. ئەوجا لە گفتوگۆیەكانی لەگەڵ ئێران و رووسیا بۆ نەخشەكردنی ئایندەی سووریا رۆڵی بڕیاردەرێكی سەرەكی ببینێ. ئەوەش بێجگە لەوەی دەتوانێ گورزێكی مەزن لە پەیەدە بدات و لەنێو دوو بەرداشی هێزی توركی لە باكوور و هێزەكانی داعش و رژێمی سووریا لە باشوور، بیگوشێ و زۆربەی خاك و سامانەكانی ناوچەكەیانی لەدەست دەربێنێ.\nبێگومان ئێران و رووسیا و رژێمی ئەسەد بە دەرئەنجامی ئەو كارانە سوودمەندن، چونكە دەمێكە هەرسێكیان كەمپەینیان بۆ وەدەرنانی ئامەریكا لە سووریا كردووە، بەڵام چاوەڕوان نەبوون كە توركیا وا بە ئاسانی بەدیاری بۆیانی مسۆگەر بكات. ئەگینا، هیچكام لەو سێ لایەنە لە دژی هێزە كوردیەكان نەبوونە. هەرسێك لەوانەش جیددیترن لە شەڕی داعش بە بەراورد لەگەڵ توركیا، چونكە دەزانن ئەو پازدە هەزار شەڕكەرەی داعش كە لە دیوی سووریا ناوچەكانیان لەدەستداوە، دەتوانن بەخێرایی ناوچەكانی وەك رەققە داگیر بكەنەوە. ئەوەش دەرگایەك بەكراوەیی بەجێدەهێلێ بۆ ئەوەی هێزی سووریای دیموكرات (هەسەدە) روو بكاتە ئەو سێ وڵاتە و دەست بە گفتوگۆی چارەنووسساز بكات. بێگومان ئەوەش باجی خۆی هەیە و هەسەدە مەجبوور دەكات كە چارەنووسی هەتا ئایندەیەكی نادیار بە رژێمی ئەسەدەوە ببەستێتەوە.\nلێرەدا، پێویستە ئاماژە بە رۆڵی ئەوروپیەكان بكرێت. ئەوانە نزیكترین دراوسێی ناوچەكەن كە ئامانجی هیجرەتی پەنابەران و لەگەڵیشیاندا ئامانجی تێرۆریستانن. بۆیەش ترسیان لەوەیە كە بە ئاڵۆزبوونی بارودۆخ و دواتر سەرهەڵدانەوەی داعش، دیسانەوە ژمارەیەكی زۆر لە پەنابەران روو لە ئەوروپا بكەن. دەشترسن كە ئەو هەزاران شەڕكەرەی داعش كە لە بنەڕەتەوە ئەوروپایین و لە ناوچەكەدا قەتیس ماون، یان لای پەیەدە زیندانین، دەرفەتی ئازادبوونیان دەستكەوێ و بگەڕێنەوە ئەوروپا. بەریتانیا و فەرەنسا بە ئاشكرا نیگەرانیی خۆیان لە بڕیارەكەی ترەمپ دەربڕیوە، بەڵام هێشتا نزیك نین لە بڕیارێك بۆ ئەوەی هێزی وڵاتەكانیان بنێرنە سووریا و بۆشایی هێزی ئەمەریكی پێ پڕ بكەنەوە. ئەوروپاییەكان هەتا ئێستا باجی سیاسەتەكانی ئەمەریكایان داوە بەبێ ئەوەی خۆیان بتوانن رۆڵی رابەر لە سیاسەتی ناوچەكەدا ببینن. دامەزراوەكانی یەكێتی ئەوروپا بە شێوازێك دروستكراون كە نەتوانن سیاسەتی دەستێوەردان یان هەنگاوی لەشكرکێشی بهاوێن، بۆیە رۆڵەكە بۆ ئەندامە گرنگەكانی یەكێتی ئەوروپا ماوەتەوە. ئەوان دەتوانن رێگە لە سەرهەڵدانی شەڕێكی قورسی نێوان هاوپەیمانێكی ستراتیژی وەك توركیا (ئەندام لە ناتۆ) و هاوپەیمانێكی تاكتیكیی لۆكاڵی (دژ بە داعش) بگرن. ئەوەش مانای وانییە كە توركیا بە قسەیان دەكات، بەڵام توانای فشاری نەرمیان لەسەر هەیە.\nجا لەو نێوەدا، ئایا كوردی رۆژئاڤا چی بكەن؟ جارێ زووە كاردانەوەی نێگەتیڤ بەرامبەر ئەمەریكا نیشان بدەن، یان تۆمەتی خیانەتیان بدەنە پاڵ، چونكە پرۆسەی بڕیاردان لە ئەمەریكا ئاڵۆزە و رۆژگاریش هێشتا زۆری پێوە ماوە. بە واتایەكی دیكە، لەوكاتەی كە ئامادەباشی بۆ رۆژی رەش دەكەن، هەوڵی كردنەوەی دەرگای زیاتر یان ئەلتەرناتیڤ بدەن.\nشاراوە نییە كە لە رابردوودا كوردی رۆژاڤا لە پاراستنی پارسەنگی پەیوەندیەكانیان لەگەڵ رۆژهەڵات و رۆژئاوا سەركەوتوو بوونە. لە چوارچێوەی شەڕی داعشدا، لە یەك كاتدا پەیوەندی باشیان لەگەڵ ئەمەریكا و ئەوروپا و سعودیە و ئێران و رووسیا و رژێمی ئەسەد هەبووە، بەبێ ئەوەی لە هەناودا متمانەی هاوبەش لەگەڵ هیچكام لەوانە پەیدا بووبێ. ئەو دەرەنجامەی ئێستا بۆ كورد هەموو كاتێك پێشبینیكراو بووە. هاوكات، هیچكام لە هێزە جیهانیەكان پەیوەندیەكانیان لەگەل هەسەدە نەپچڕاندبوو. ئێستاش، دیارە كە گفتوگۆی راستەوخۆ لەنێوان هەسەدە و توركیا كارێكی ئاسان نییە، بەڵكو بەلای توركیاوە مەحاڵە. بەڵام لە دوای كشانەوەی ئەمەریكا، رەنگە ئێران و رووسیا ئامادەبن پشتگیری لە كوردی رۆژئاڤا بكەن بە مەرجێك لەگەڵ رژێمی ئەسەد رێكبكەون. ئیمڕۆ كاتی بیركردنەوەی چڕو پڕ و زیادكردنی دۆست و كەمكردنەوەی نەیارە، سەركردەكانی رۆژئاڤا زیاد لە هەموو كاتێك پێویستیان بە حیكمەت و هونەری لۆبیكردنە.


چاودێریی نەک سەرپەرشتی\nکۆمسیۆنى باڵاى هەڵبژاردنەکانى عێراق داوای لە 52 باڵیۆزخانەى وڵاتانى عەرەبى و بیانى کردووە چاودێرى هەڵبژاردنەکان بکەن، ڕاوێژکارى سەرۆک وەزیرانیش دەڵێت، تەنها بۆ چاودێریکردنە نەک بۆ سەرپەرشتیکردن.\nلە لێدوانێکدا بۆ ئاژانسى هەواڵى عێراقییە کە "ناس کورد" بەدواداچوونى بۆ کردووە، عەبدولحوسێن هینداوى، ڕاوێژکارى سەرۆک وەزیرانى عێراق (10ى شوباتى 2021) ڕایگەیاندووە، ڕۆڵى نەتەوە یەکگرتووەکان لەڕێگەى هەڵسەنگاندنەوە چاودێرییە نەک سەرپەرشتیکردن و ئەوان دەستوەرنادەنە پڕۆسەکە و بەڕێوەشى نابەن.\nئاماژەى بۆ ئەوەشکردووە، عێراقییەکان خۆیان هەموو قۆناغەکانى هەڵبژاردنەکان بەڕێوە دەبەن و مەرجەعیەت باسى لە سەرپەرشتى و چاودێریکردنى هەڵبژاردنەکانى کردووە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە بەڵام ئەوە لەڕووى پڕۆسەکەوە وەزارەتى دەرەوە تەنها داواى چاودێرى کردووە.\nهنداوى دەشڵێت، لایەنى پەیوەندیدار بۆ بڕیاردان لە چاودێریکردنى هەڵبژاردنەکان ئەنجومەنى ئاسایشە لەبەر ئەوەى ئەو جۆرە بڕیاردانە دەبێت هەر دەربکرێن بەو پێیەى وەکو ئەو پێنج وڵاتە ئەندامەى ئەو ئەنجومەنە بڕیارەکە دەدەن.\nپێشتریش جەمانە گلاى، وتەبێژى کۆمسیۆنى باڵاى هەڵبژاردنەکان ڕایگەیاندبوو، یاسایى کۆمسیۆنى هەڵبژاردنەکان بەدەق ئەوەى تێدایە کە پشتدەبەستێتە سەر بەشداریپێکردنى چاودێرانى نێو دەوڵەتى لەپڕۆسەکە بەڵام نەک سەرپەرشتى پڕۆسەکە بکەن.\nئەنجومەنى وەزیرانى عێراق ( 19ى کانوونى دووەمى 2021) وادەیەکى نوێى بۆ ئەنجامدانى هەڵبژاردنى پێشوەخت دیارى کرد و بڕیاریدا لە 10ى تشرینى یەکەمى 2021، هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت.\nپێشتر کۆمسیۆنى باڵاى سەربەخۆى هەڵبژاردنەکانى عێراق پێشنیازی دواخستنى هەڵبژاردنى پێشوەختی کردبوو.


نرخی دۆلار و تمەن بەرزە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nیادگار حەسەن لە كۆمپانیای سەعید بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، نرخی دۆلار بۆ ئەمڕۆ شەممە 8-5-2021، بەپێی بازاڕی گۆڕینەوەی دراوی بیانی لە شاری سلێمانی 100 دۆلاری ئەمریكایی بە 148 هەزار 750 دینار مامەڵەی پێوە كراوە.\nئاشكراشیكرد، بەهۆی نزیكبوونەوەمان لە جەژنی ڕەمەزان و دەستپێكردنەوەی پشووەكان ئەگەر هەیە نرخی دۆلار زیاتر بەرز ببێتەوە.\nوتیشی”نرخی 100 دۆلاری ئەمریكی بە 2 ملیۆن و 155 هەزار تمەنی ئێرانی مامەڵەی پێوە كراوە”.\nنیشانەکانی شەوی قەدر چییە؟ پێویستە چ نزایەک بکەیت؟\nخەڵك- جێگری سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، پارێزگاری سلێمانی دەستلەكارناكێشێتەوە. (زیاتر…)\nخۆپیشاندانی سەرتاسەری دەستیپێكرد\n21 تشرینی دووهەم 2021 9.55 am\nخەڵك بەشێك لەخوێندكارانی زانكۆ و پەیمانگاكانی هەرێمی كوردستان لە شار و شارۆچكەكان خۆپیشاندانیان دەستپێكرد و…


بۆ مارف ئاغایی مامۆستام - قەڵەم\nبۆ مارف ئاغایی، ماموستام\nمارف ئاغایی (١٣٤٤-١٣٧٦ ک.ه) ڕۆژنامەنووس، وەرگێڕ، شاعیر، توێژەر، چیرۆک نووس. نەمر مارف ئاغایی لە نەسلی ئەو شاعیرانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە کە دوای سوارە کاریگەری لە سەر ڕەوتی نوێخوازی شیعری کوردیی هەبووە و ڕۆڵی گرینگ و بەرچاوی لە هێنانەئارای شێوازێکی تایبەت لە شێعری هەبووە. مارف شاعیرێکی پێشکەتوو هەست ناسک، دووربین، ورد و ناوەرۆکخواز و کورتبێژ بوو کە زمان و شێوازی تایبەت بە خۆی ھەبوو. ئەو کاتێک هاتە مەیدانی ئەدەب کە شۆڕەسوارانی وەک، سوارەی ئیلخانیزادە، فاتیح شەیخولئیسلامی (چاوە)، عەلی حەسەنیانی (هاوار)، قاسم موئەیەدزادە (هەڵۆ) و جەلال مەلەکشا مەیداندارایان دەکرد. ئەو هەوڵی دا وێڕای ئەوەیکە ڕێگا و ڕێبازی درەوشاوەترین کەسی ئەو قۆناخە نەمر کاک سوارە بگرێتە بەر و ڕێگای ئەو خۆشتر بکا، زمان و ناوەڕۆکی شێعرەکانیشی تایبەتیتر و فۆڕمیشیان کورتبڕتر بێ. ئەوەی کاتی خۆی سوارە کردی کە دەنگی وەک دەنگی شاعیرانی پێش خۆی وەک ماموستا گۆران نەچێ و جیاوازی دەگەڵ ئەوان هەبێ. مەودا و وردی ڕوانینی، دەقی هۆنراوەی دەکردە لەمپەڕێک بۆ بەگژداچوونەوەی زۆرداری و بەرگری نەتەوەیی بەجۆرێک شێعری بەرگری سپی و نوێ بەو دوو زاتە لەجۆری خۆیاندا دەگاتە سەرچڵەپۆپە.\nمارف جگەلە وەرگێڕانی كتێبی "ناسیۆنالیزمی كورد" كتێبی شێعر و کورتە چێرۆكەكانی بە نێوی "زەوی سەخت و ئاسمانی دور"پاش مەرگی بڵاو بۆتەوە كە لەلایەن رەخنەگر و شارەزیانی شێعری هاوچەرخی كوردی لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان بە كارێكی گرینگ و جۆرێك شێعری جیاواز لە قەڵەم داوە و چەندین لێكۆڵینەوەی لەبارەوە نووسراوە.\nمارف لە تراویلکەدا واز لە خوازە و ئیستعارە دێنیت و ئەوەی کاک سوارە لە خەوەبەردینەدا بە تەمولێڵی هۆنیەوە، ئەو بە زمانێکی ساکار، وشەگەلی سانا و بە دەنگێکی بەرز ناوی دێنێ و خەباتی لەپێناو دەکا(ئەوە ئەو سەردەمەیە کە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کەڵ بە موو بەند بوو.)


12:44 - 30 خەرمانان 2718\nهێز لە سیاسەتدا ڕۆڵیی سەرەکی و بەرچاو دەگێڕێت. هێز (Power) بە زمانێکی سادە یانی کاریگەریدانان لەسەر بڕیارەکانی لایەنی بەرانبەر. لە ڕووی زانستییەوە پێناسەیەکی سیاست بریتییە لە خوێندنەوەی هەمەلایەنەی هێز و چۆنیەتی پێکهاتنی هێز و بەشداربوون لەو هێزەدا. سیاسەت هەوڵ و تێکۆشانێکە بۆ وەدەستهێنانی هێز و کەڵکوەرگرتن لەو هێزە، هەر بۆیە زۆربەی بیرمەندان و زانایانی سیاسی لە سەر ئەو باوەڕەن کە زانستی سیاسی یانی خوێندنەوە و لێکدانەوەی چۆنیەتی وەدستهێنان، پاراستن و زیادکردنی ئاستی هێز. هەروەها ناسین و ناساندنی خودی هێز یەکێک لە ئەرکە سەرەکییەکانی زانستی سیاسییە. پێگە و گرنگی هێز لە سیاسەتدا لە ئاستێکدایە کە "هارۆڵد لاسکی" گەورە بیرمەندی سیاسی دەڵێت زانستی سیاسی بریتییە لە زانین و تێگەیشتن لەوەیکە "کێ دەیبات؟ چی دەبات؟ چۆن دەیبات؟ و بۆچی دەیبات؟". ئەو پێناسەیە ئەمڕۆکە هەم لە ناو خوێندکارانی زانستی سیاسی و هەم لە ناو کۆمەڵگەدا وەک مەتەڵۆکێکی لێ هاتووە. لە تیۆری و بیرۆکەی پەیوەندی و سیاسەتی نێودەوڵەتیشدا هێز، هەمان گرنگایەتی هەیە و تەواوی کارناسان و بیرمەندانی سیاسەتی نێودەوڵەتی لەسەر ئەو خاڵە هاودەنگن کە هیچ ئەکتەر یان دەوڵەتێک بە بێ بوونی هێز ناتوانێت ئاسایش و ئەمنیەتی خۆی بپارێزێت و مانەوەی(Survival) دەکەوێتە مەترسییەوە. جێگە و پێگەی ئەکتەرەکانیش بە پێی هێزی بەردەستیان دیاری دەکرێت و چەندە هێزیان هەبێت ئەوەندە دەتوانن بەرژەوەندی خۆیان دابین کەن و بیپارێزن. کەوابوو خوێندنەوەی سیاسەتی نێودەوڵەتیش بە بێ خوێندنەوەی هێز و ئاستی هێزی دەوڵەتەکان مانای نییە.\nهەر لایەنێک بڕیاری گفتوگۆ بدات و ئامادەیی خۆی بۆ چارەسەری کێشەکان لە ڕێگای گفتوگۆ و دانوستانەوە نیشان بدات پێویستە لە پێشدا توانا و هێزی خۆی بنوێنێت و بە لایەنی بەرانبەری بسەلمێنێت. ئاشکرایە کە ئەرکی گفتوگۆ درووست کردنی جۆرێک پەیوەندی دوو لایەنەیە بە مەبەستی دابینکردنی زیاترین بەرژەوەندی بۆ هەر دوولایەنە بەڵام ئەگەر یەکێک لە لایەنەکان خاوەن ئەوەندە هێزی بەرچاو نەبێت کە بتوانێت لایەنی بەرانبەر بکێشێتە سەر مێزی گفتوگۆ، نە دەسپێکردنی ئەو پرۆسەیە مومکینە و نە دابینکردنی بەرژەوەندی. لێرەدایە کە ڕۆڵی هێز لە گفتوگۆدا ئاشکرا دەبێت و ئەوەیش زۆر سەرسووڕێنەر نییە. هەروا کە لە دنیای واقێعدا گورگ لەگەڵ مەڕ و شێر لەگەڵ خەزاڵ گفتوگۆ ناکات لە دنیای سیاسەتیشدا بەهێز لەگەڵ بێهیز گفتوگۆ ناکات.\nبۆ دەسپێکردنی گفتوگۆ لەگەڵ لایەنی دوژمن یان بەرانبەردا کە لە چوارچێوەی بەرژەوەندی تۆدا ناجووڵێتەوە دەبێت یان توانای دڵگەرم کردن و تەشویق کردن و ڕازی کردنت هەبێت یان توانای ترساندن و تۆقاندنی. هەڵبەت توانای ترساندن بەو مانایە نییە کە بە ئەندازەی لایەنی بەرانبەرهێزت هەبێت یان لە ڕووی هێزەوە هاوسەنگ بن. هاوسەنگی هێز پێشمەرجی دانوستان و گفتوگۆ نییە. توانای ترساندن بەو مانایە دێت کە تۆ بە کردەوە هەڕەشەیەک بیت لەسەر لایەنی بەرانبەر و بیسەلمێنیت کە ئەگەر ناکۆکییەکان بە شێوازی گفتوگۆ چارەسەر نەکات ئەوا توانای بەرەنگاربوونەوە و درووست کردنی هەڕەشە بۆ سەر بایەخ و بەرژەوەندییەکانیت هەیە. لە هەموو دنیادا ئەو لایەنانەی کە لەسەر کێشە و ناکۆکییەکانیان گفتوگۆ و دانوستان دەکەن بایەخ و ڕۆڵی هێز لەبەرچاو دەگرن و ئەوە وەک بنەمایەکی گشتییە هەر بۆیە لە کوردستانیشدا بە گشتی و لە ڕۆژهەڵاتدا بە تایبەتی ئەو ڕاستییە ناگۆڕدرێت. بە واتایەکیتر هەر لایەنێک کە لە ڕۆژهەڵاتدا هەوڵ بدات کە لە ڕێگای وتووێژ و گفتوگۆوە کێشەی لەگەڵ دەوڵەتی ناوەندی چارەسەر بکات دەبێت پێش هەموو شتێک خۆی بەهێز بکات و بتوانێت خۆی وەک لایەنێکی لێهاتووی گفتوگۆ بناسێنێت و بە تایبەت توانای هەڕەشە کردن و ترساندنی هەبێت. دەبێت ئەوەندە توانستت هەبێت کە دەوڵەتی ناوەندی لە ئەگەری پشتگوێ خستنی خواست و داواکاریەکانتدا دڵنیگەرانی بەرپەرچ و کاردانەوەت بێت. تەنیا لەو کاتەدا گفتوگۆ سوودی دەبێت و لایەنی بەرانبەر ئامادەی بیستنی قسە و داواکاریت دەبێت.\nناسینی هێزی خۆ و لایەنی بەرانبەر فاکتەرێکی سەرەکییە بۆ دەسپێکردن و سەرکەوتن لە پرۆسەی گفتوگۆدا. ناکرێت و بێ مانایشە لە پێگەیەکی لاواز و بێهێزەوە چاوەڕوانی ئەوە بیت لایەنی بەهێز لەگەڵتدا دانوستان و گفتوگۆ بکات. گفتوگۆ لە حاڵەتی بێهێزی و لاوازیدا پێش هەموو شتێک هێرشێکە بۆسەر خۆت لەبەر ئەوەی کە لە دۆخیی بێهێزیدا تەنانەت ئەگەر دەرفەتی گفتوگۆیشت بۆ بڕەخسێننن دەسکەوتێکت نابێت. کەوابوو دەبێت پێش ئەوەی پێشنیاری گفتوگۆ بدەیت توانا و هێزی خۆت هەڵسەنگێنیت. با واز لە گفتوگۆی سیاسی بێنین، ئەمڕۆکە تەنانەت لە ژیانی تاکەکەسیشدا بە دەگمەن دەبینرێت کە پیاوێک کە توانای مارەیی دان و زەماوەندی نەبێت خۆی بخاتە پرۆسەی گفتوگۆی پڕ لە دەردیسەر و گرفتی خوازمەنییەوە. سیاسەت جێگای خۆی هەیە.\nبۆ وتووێژ و گفتوگۆ پێش هەموو شتێک لایەنی بەرانبەر دەبێت ڕێزت بگرێت. بۆ ئەوەی ڕێزت بگرێت دەبێت بە فەرمی بتناسێت. بۆ ئەوەی ناچاری کەیت بە فەرمی بتناسێت دەبێت هێزی بەرچاوت هەبێت. هەر ئەکتەرێکی سیاسی کە خاوەن هێزی کاریگەر و بەرچاو نەبێت نە بە فەرمی دەناسرێت، نە ڕێزی لێدەگیرێت و نە گفتوگۆی ڕاستەقینەی لەگەڵدا دەکرێت. دەبێت ئەوە لەبەرچاو بگرین کە لایەنی دوژمن تەنیا ڕێزی هێز دەگرێت نەک ڕێزی قسە و ڕووی خۆش. ئەگەر ڕێزت لێ نەگیراو و داوای گفتوگۆت کرد تەنیا خۆت و نەتەوەکەت بێڕێزتر و چکۆلەتر کردووەتەوە. کەوابوو بۆ گەورەکردنەوەی خۆت بەمەبەستی گفتوگۆ و گەیشتن بە ئامانجەکان لە ڕێگای گفتوگۆوە دەبێت لە پێشدا خۆت بەهێز بکەیت.


ئەم ماوەیە دڵگرانم بەم حاڵەتەی هەموومان تیا دەژین لەمسەر و ئەوسەری زەویدا. کاریگەریی ئەم حاڵەتە -ڤایرۆسەکە – یەک و دوو نین، کاریگەرییەکانی زۆرن، بۆ نموونە لە ڕووی ئابووریەوە لێدانێکی گەورەیە، هەروەهاش لە ڕووی سایکۆلۆجی یەوە نائارامی و ترس و دڵەڕاوکێ و تێکدانی نۆرمی ژیان دروست دەکات. لە هەموو ئەمانەش زیاتر، کاریگەریی ڤایرۆسەکە بەپلەی یەکەم لەناو جەستەدا و دروست کردنی نەخۆشی و چاکبونەوە یا مەرگ دروست دەکات؛ ئەمەیان گەورەترین کارەساتی مرۆییە و کۆتایی هێنانە بە ژیانی زۆر کەس لەناو هەموو ئەو کۆمەڵگانەی ڤایرۆسەکەیان بۆ گوازراوەتەوە. لەوەشەوە هەوڵەکانی دروستکردنی دەرمان و ڤاکسین بۆ کۆتایی هێنان بە مەترسی ڤایرۆسەکە زۆر گرنگە و لە ئارادایە، هەندێک لەوانەم لە دوو وتاریتریدا سەبارەت بە پلانەکەی (هێردڵ ئیمینوتی: بەکۆمەڵیی گرتنی ڤایرۆسەکە بۆ دروستبوونی مەناعە) حکومەتی بەریتانیا بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ڤایرۆسەکە لە ڕووە زانستیەکەیەوە تاووتوێم کردوە و ڕەتم کردەوە، زۆرمان لەوانەمان کە لە بواری زانست یان فەلسەفەی زانست دا ئیش دەکەین ئەو پلانەمان دەست بەجێ ڕەت کردەوە، سەرۆک وەزیرانیش لەماوەی ٢٤ سەعاتدا بایدایەوە و پلانەکەی خۆی بەتەواوی گۆڕی، ئەمانەم بە وردی باس کردوە، لە رۆژنامە کوردیەکانیشدا بڵاوکراونەتەوە، نامەوێت لێرەدا باسیان بکەمەوە.\nناچمە تاوتوێکردنی فەلسەفیەوە، تاکە پرسێک لای من کە سەرنجم ڕادەکێشێت و گرنگە لە ڕووی فەلسەفیەوە و ڕەنگە لەدواتردا سەرنجی بدەمێ، پرسی یەکێک لە نیشانەکانی ڤایرۆسەکەیە کە نەمانی هەستی تامکردن و بۆنکردنە - واتە کاریگەریی ڤایرۆسەکەیە لە سەر هەستەکان و ناو جەستەدا- گەر وەکو دەڵێن وابێت (بەڵام پشتڕاست نەکراوەتەوە لە ڕووی زانستیەوە ئەوە لە دروستکردنی ڤایرۆسەکەیە یان نەخۆشەکە). نەمانی هەستی تام و بۆنکردن گرنگە لام لەبەر ئەوەی لەنێوان ئەو پرسانەی کە گرنگییان پێ ئەدەم لە فەلسەفەدا، گرنگی هەبوون و بەکارهێنان و ئیشکردنی هەستەکانمانە لە ژیان و بیرکردنەوەماندا. لەو ڕوەوە ئەوەم بەلاوە گرنگ دەبێت، ئەگەر ئەوە ڕاست بێت و لەناو نیشانەکانی هەبوونی ڤایرۆسەکەدا نەمانی تام و بۆنکردن بن، لەوانەیە ئەوە هەندێک لێکۆڵینەوەی فەلسەفی بجوڵێنێت سەرەڕای لێکۆڵینەوەی زانستی؛ بەڵام وەک وتم دەبێت لە پیشدا ئەوە ساغ ببێتەوە کە وایە و یەکێکە لە نیشانەکانی.\nڕێژەی کاریگەرییەکانی ڤایرۆسەکە وەکو چۆن لەکەسێکەوە بۆ کەسێکیتر دەگۆڕرێت لە وەرگرتنی و چاکبوونەوە لێی، هەروەهاش کاریگەرییەکانی لەسەر دەرەوەی جەستەماندا جیاوازە لە یەکێکەوە بۆ ئەویتر. بە کورتی پەیوەندی هەیە بەوەوە لە کوێ دەژی و چۆن دەژیت. لە کوێ دەژی؟ مەبەستم لەو کەڵتورەیە کە تیا دەژیت، لە کۆمەڵگەکەتدا چەند لە پێکهاتەکانی خزمەتگوزاری و کەڵتوریی تیا دەست دەکەوێت و لە چ ئاستێکدان، بە نەمانیان چیت لەدەست چووە. چۆن دەژیت؟ مەبەستم لە ستایڵی ژیانە، ئەو ژیانەی بۆ خۆتت دروستکردوە و پلانی ستراتیجی درێژخایەنت بۆ داڕشتوە لەماوەی ژیانتا تا چەند داخستنی ڕووبەری گشتی کاریگەری هەیە لەسەری.\n*(تێڕوانینی نوسەر و لێکۆڵەری فەلسەفە، د. ساماڵ مانیی) ..


سانسۆر: بەرهەمی بیرێکی فاشیستانەیە … فەرهاد شاکەلی – Dengekan\nbyFarhad Shakali\tSeptember 28, 2020\tGeneral, Opinion\nئاگادارییەکە هەبوونی ژمارەی سپاردنی کردووەتە بیانوو بۆ زیندووکردنەوەی سانسۆر. ژمارەی سپاردن هیچ پێوەندییەکی بە نیشتمانپەروەری و بەهای باڵا و ڕەوشتەوە نییە، بەڵکە تەنیا کەرەستەیەکە بۆ ناسینەوەی کتێبێک و بۆ کۆکردنەوەی ئاماری فەرهەنگی و سەرژمێری ڕەسمیی وڵاتان. ژمارەی (سپاردن) لە هەموو جیهاندا یەک سیستەمی هەیە و بە جۆرێک داڕێژراوە کە هەر وڵاتێک ژمارەی تایبەتی خۆیشی هەبێت. ئەو سیستەمە دوو زنجیرە ژمارە بە کار دەهێنێت، یەکێک بۆ کتب و یەکێکیش بۆ گۆڤار و بڵاوکراوەی دیکەی هاوشێوە. ئەگەر وەزارەتی ڕۆشنبیری (!) دەیەوێ شتێک لەو ڕووەوە فێر ببێت با لە ڕێگەی گووگڵ یا ویکیپێدیاوە تەماشای ئەم دوو بابەتە بکات:\nPrevious دووكتێبی نوێی سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی چاپ و بڵاوكرانه‌وه\nNext پیرۆزبێت رۆژی جـیهانی مامۆستایان.. رەزا شـوان


عێراق، وڵاتی هەڵبژاردنە پێشوەختەکان - تۆڕی میدیایی خەڵک\nعێراق، وڵاتی هەڵبژاردنە پێشوەختەکان\nعێراق، هەر لە سەرەتای دروستبوونییەوە، بەهۆی ناجێگیری دۆخی سیاسی تیایدا، وابەستەی هەڵبژاردنی پێشوەختە بووە بەجۆرێک، لە ماوەی ساڵانی 1924 تا 1939، 10 جار هەڵبژاردن بەڕێوەچووە، کە دەبوو تەنیا 3 هەڵبژاردن بکرایە.\nساڵی 1937دا، لە مێژووی عێراقدا لەو ساڵانەیە کە دوو هەڵبژاردنی تێدا ئەنجامدراوە(شوبات و کانونی یەکەم).\nساڵانی 1943 تا 1958، حەوت جاری دیکە هەڵبژاردن بەڕێوەچووە.\nساڵی 1954 دوو جار هەڵبژاردن بەڕێوەچووە(کانونی دووەم و ئەیلول)\nلە ساڵی 1958تا ساڵی 1980، هیچ هەڵبژاردنێک لەعێراق بەڕێوەنەچووە.\nلە ساڵی 1980 بۆ ساڵی 1989 سێ هەڵبژاردن بەڕێوەچووە.\nلە ساڵی 1989 تا 1996 هیچ جۆرە هەڵبژاردنێک لە عێراق بەڕێوە نەچووە. لە ساڵی 1996جگە لە هەرێمی کوردستان، لە سەرتاسەری عێراق 689 پاڵێوراو پێشبڕکێیان کردووە بۆ وەدەستهێنانی 250 کورسی، لەم هەڵبژاردنەدا ڕژێمی پێشووی عێراق خۆی 30 کورسیی دیارییکرد بۆ نوێنەرایەتیکردنی هەرسێ پارێزگاکەی هەرێم.\nساڵی 2000 هەڵبژاردنێکی دیکە لە عێراق بەڕێوە چووە.\nدوای پرۆسەی ئازادی عێراق لە ساڵی 2003 کاتێک ڕژێمی بەعس ڕووخا، لە ساڵی 2005 یەکەمین هەڵبژاردنی ئینتیقالی لە 30 کانونی دووەم بەڕێوەچوو.\nلە یەکەم هەڵبژاردنی دوای پرۆسەی ئازادی عێراق لە 2005 ، کە شیوازی هەڵبژاردنی گواستراوە بوو، ژمارەی دانیشتوانی عێراق بە 27 ملیۆن کەس مەزەندە کرا، کە 14 ملیۆن و 200 هەزار کەس مافی دەنگدانیان هەبوو، ڕێژەی بەشداریکردن تێیدا 59% بووە، ئەم هەڵبژاردنە بووە بەرەنجامی نووسینەوەی دەستور و پێکهێنانی ئەنجوومەنی حکوم.\nدواتر لە کۆتایی هەمان ساڵدا و لە 15 کانونی یەکەمی 2005، هەڵبژاردنێکی دیکە بەڕێوەچوو بۆ پەرلەمانی عێراق و ڕاپرسی لەسەر دەستووری عێراق کە ئاستی بەشداربووان لە 63% بوو.\nلە ساڵی 2010 هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق بەڕێوەچوو، کە وادەکەی 7ی ئازاری 2010 بوو، لەم هەڵبژاردنەدا6281 پاڵێوراو کە 1813ژن بوون، بۆ 325 کورسی کێبرکێیان بوو، ڕێژەی بەشدارییکردن 62.4% بوو.\nهەڵبژاردنی دواتر لە 30 نیسانی ساڵی 2014 بەڕێوەچوو، 9039 پاڵێوراو کە سەر بە 277 قەوارەو پارتی سیاسی بوون، پێشبڕکێیان بوو بۆ بەدەستهێنانی 328 کورسی پەرلەمان، کە 22 ملیۆن کەس مافی دەنگدانیان هەبوو، بەڵام نزیکەی 12 ملیۆن کەس دەنگیان داو ڕێژەی بەشداریکردن تێیدا 60% بوو.\nهەڵبژاردنی 12ی ئایاری 2018، تێیدا 24 ملیۆن و 349 هەزار و 357 کەس مافی دەنگدانیان هەبوو لە سەرتاسەری عێراق، ژمارەی پاڵێوراوانیش شەش هەزار و 904 کەس بوون، کە کێبڕکێیان بۆ 329 کورسی پەرلەمانی بوو.\nهەڵبژاردنی 10ی ئۆکتۆبەر وێستگەیەکی تری هەڵبژاردنە پێشوەختەکانی عێراقە کە هەمووان چاوەرێی دەرەنجامەکانی دەکەین.\nبەپێی ئامارەکانی کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان، لەم هەڵبژاردنەدا، بۆ329 کورسی، 3243 کاندید بوونیان هەیە کە 951 یان ژنن.\nهاوکات،25 ملیۆن و 182 هەزار و 594 عێراقی مافی دەنگدانیان هەیە.\nنێچيرڤان بارزانی: هەڵبژاردنەكانی پەڕلەمانی كوردستان ئەنجام دەدرێت\nپەیمانگای واشنتۆن؛ چینی گەنجان بڕوایان بەوە نییە هەڵبژاردن دۆخی سیاسی ئێستا بگۆڕێت\nهەڵبژاردنی پەڕلەمانی عێراق\nخەڵک لە نوێترین ڕاپۆرتدا پەیمانگای واشنتۆن بۆ توێژینەوەکان ئەنجامی داوە لەسەر ئەوەی ئایا هەڵبژاردن لە عێراقدا کاریگەریی ماوە؟ یان کەس بڕوای…\nخەڵک ناوی هەندێک لە سەرۆكەكانی پەڕلەمان لەسەردەمی حزبی بەعسدا نەعیم حەداد: 1980-1983 سەعدون حەمادی: 1983-1990 سەعدی مەهدی ساڵح: 1990 -1996 سەعدون حەمادی: 1996-2003…\nخەڵک عێراقییەکان 10ی تشرینی یەکەم 329 ئەندامی نوێی پەرلەمان لە هەڵبژاردنی پێشوەختەدا، دەنێرنە پەڕلەمان، کە هاتنە ئارای ئەم هەڵبژاردنە، لەلایەن…\nخەڵك- پڕۆسەی دەنگدانی تایبەت لە پارێزگاكانی عێراق بەردەوامە و رێژەی بەشداری دەنگدان لە چەند پارێزگایەك بڵاوكرایەوە. (زیاتر…)\nخەڵك- پارێزگاری سلێمانی دەربارەی هەڵبژاردنی پەڕلەمانی عێراق چەند بڕیارێك دەردەكات و جەختدەكاتەوە، كە پێویستە هاووڵاتیان تا 5ی مانگی داهاتوو كارتی…\n10 تشرینی یەکەم 2021 2.56 pm\nخەڵک عێراقییەکان 10ی تشرینی یەکەم 329 ئەندامی نوێی پەرلەمان لە هەڵبژاردنی پێشوەختەدا، دەنێرنە پەڕلەمان، کە هاتنە…\n10 تشرینی یەکەم 2021 7.39 am\nخەڵک لە نوێترین ڕاپۆرتدا پەیمانگای واشنتۆن بۆ توێژینەوەکان ئەنجامی داوە لەسەر ئەوەی ئایا هەڵبژاردن لە عێراقدا…


گەڕەکێکە لە شارەدێی ناودەشتی سەر بە ناوچەی پشدەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 61 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 18-7-2019 21:09:08\nگەڕەکێکە لە شارەدێی ناودەشتی سەر بە ناوچەی پشدەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 61 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 18-7-2019 21:09:07\nگەڕەکێکە لە شارەدێی ناودەشتی سەر بە ناوچەی پشدەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 61 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 18-7-2019 21:09:12\nگەڕەکێکە لە شارەدێی ناودەشتی سەر بە ناوچەی پشدەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 61 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 18-7-2019 21:09:11\nگەڕەکێکە لە شارەدێی ناودەشتی سەر بە ناوچەی پشدەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 61 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 18-7-2019 21:09:06\n🏰 بایەوان شوێنەکان\nگەڕەکێکە لە شارەدێی ناودەشتی سەر بە ناوچەی پشدەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 61 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 18-7-2019 21:09:13\nگەڕەکێکە لە شارەدێی ناودەشتی سەر بە ناوچەی پشدەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 61 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 18-7-2019 21:09:14


Diplomatic Magazine | وردەكاری كۆبونەوەكەی ئەمڕۆی نێوان وەفدی دانوستانكاری بەغدا و پەڕلەمان\nحكومەت چ زانیاریەكیان لە پەڕلەمان ئاشكرا كرد\nلە كۆبونەوەكەی ئەمڕۆدا وەفدەكەی حكومەت بەسەرۆكایەتی قوباد تاڵەبانی چەند وردەكاریەكی گرنگی ڕێكەوتنەكەیان لە بەردەم لیژنەكەی پەڕلەمان ئاشكرا كردووە.\nبەپێی زانیاریەكانی دیپلۆماتیك،بەشی زۆری كۆبوونەوەكە تەرخانكراوە بۆ باسكردن لە ماندووبون و هیلاكی وەفدەكە و باسی ئەوەیان كردووە كە بەهۆی ئەم ڕێكەوتنەوە زۆر ماندوو بوون و هاتوچۆ و بێنەوبەردەی زۆریان كردووە.\nهەروەها وەفدەكە ئاماژەیان بەوە كردووە كە ئەوان سەركەوتووبوون لەوەدا كە خواستی حكومەتی عێراق و لایەنە شیعیەكانیان جێبەجێ نەبێت كە خوازیاری ئەوەبوون هەمووشتێك لە هەرێمی كوردستان بسێنن و بیخەنە ژێر ڕكێفی خۆیانەوە.\nوەفدەكە وتویانە بەغدا خواستی ئەوەی هەبووە دەستبگرێت بەسەر نەوت و دەروازە سنوریەكان و داهاتەكانی دیكەی هەرێنمدا، بەڵام ئەوان توانیویانە كارێك بكەن نەشیش بسوتێت نە كەباب.\nلە كۆبونەوەكەدا پەڕلەمانتاران زیاتر لە 100 پرسیاریان ئاراستەی وەفدەكە كردوە و ئەوانیش بەشێوەیەكی انتقائی وەڵامی هەندێك پرسیاریان داوەتەوە و وەڵامی هەندێ پرسیاری تریان نەداوەتەوە.\nبەپێی زانیاریەكانی دیپلۆماتیك وەفدەكە بە پەڕلەمانیان ووتووە بەپێی ئەم ڕێكەوتنە 11 ترلیۆن و 400 ملیار دینار لەلایەن بەغداوە ڕەوانەی هەرێم دەكرێت بە هەرسێ بودجەی بەكاربردن و وەبەرهێنان و چاودێری كۆمەڵایەتییەوە. لە بەرامبەریشدا حكومەتی هەرێم مانگانە 750 ملیار دینار ڕەوانەی بەغدا دەكات.واتە لەساڵەكەدا 9 ترلیۆن دینار دەداتە بەغدا و 11 ترلیۆنی لێوەردەگرێت.\nحكومەتی هەرێم وەكو ئەوەی كە وەفدەكە ئاماژەی پێداوە 2 ترلیۆن و 400 هەزار دۆلار قازانج دەكات.واتە لەدوای مەقاسە كردن، هەرێم مانگانە 200 ملیار دۆلاری لەبەغداوە پێدەگات لە هەرسێ بوارەكەی بودجەدا.\nلەبارەی شێواز و میكانیزمی پارەناردن و پارە ڕەوانەكردنەوە، وەفدەكە وتویانە بەپێی یاسای بودجە باسی ناردنی نەوتی تیا نییە بەڵكو باسی ناردنی پارەیە،لەوانەیە ناردنی پارەكەش بەشێوەی مەقاسە بێت واتە هەرێم ئەو پارەیەی كەدەبێت بیداتە بەغدا بە ژمارە رەوانەی دەكات،چەندی مایەوە بەغدا دەینێرێت بۆیان.\nوەفدەكە لە بەردەم لیژنەكەی پەڕلەماندا وەك سەركەوتوو براوە خۆیان نیشانداوە و وتویانە زۆر بە زەحمەت پەڕلەمانیان بەم ڕێكەوتنە رازی كردووە.\nلەبارەی كۆتایهێنان بە لێبڕینی مووچە، كە داواكاری و پرسیاری زۆرێك لە پەڕلەمانتاران بووە،وەزیری دارایی وتویەەتی ئەم مانگەش هەر بە لێبڕینی 21% مووچە دابەش دەكەین،ئەگەر بەغدا پارەكەی نارد ئەوا لە مانگەكانی ترەوە قسەی نوێمان دەبێت لەسەر مووچە.\nقسەكانی وەفدەكەی حكومەت تەنانەت باسی كەمكردنەوەی لێبڕینی مووچەی تێدا نەبووە و وەكوو مانگەكانی دیكە هەر بە 21% دەمێنێتەوە.\nوەفدەكەی حكومەت بە ئاشكرا وتویانە لێیڕینی مووچە بەردەوام دەبێت.\nیەكێك لە بەشدارانی كۆبونەوەكەی ئەمڕۆ بە دیپلۆماتیكی ووت ئەوەی تێگەیشتین لە حكومەت ئەوەیە كە ئەم كابینەیە نیازی نییە جارێكی تر مووچەی تەواو بدا ئەگەر داهاتیشی لەبەردەست بێت بەڵام لەوانەیە ئەگەر مانگانە 200 ملیار دیناریان لە بەغدا دەستبكەوێت رێژەكەی كەم بكەنەوە.\nیەكێك لە گەورەترین گرفتەكانی بەردەم ناردنی پارەی بەغدا و مەقاسەكردننی لەگەڵ ههرێم بریتییە لەو میكانیزمەی بۆی دانراوە.\nچونكە پێویستە دیوانی چاودێری دارایی هەرێم و بەغدا و لیژنەی نەزاهەی عێراق و وەزارەتی سامانە سروشتیەكان و سۆمۆ چێكی داتاكان و داهاتەكانی هەرێم بكەن ئەوكاتە پارە لە بەغداوە دەنێردرێت.


بوكوحەرام بڕیاری كوشتنی هەموو ژنانی دەركردووه – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / بوكوحەرام بڕیاری كوشتنی هەموو ژنانی دەركردووه\nسێ شه‌ممه 31 ئازار 2015\tجیهان, هەواڵ 79 جار خوێنراوه‌ته‌وه\n“ئەبوبەكر شكو” رێبەری گرووپی تیرۆریستی بوكوحەرام ساڵی رابردوو لە ناوچەی گووزا خەلافەتی خۆی راگەیاند. ئەرتشی نیجریە پێش لە دەسپێكی هەڵبژاردنەكانی سەرۆك كۆماریی رایگەیاندبوو، كە لە رۆژی هەینی 27ی مانگی مارس، ئەو شارەی ئازاد كردووە.\n“جووتكار عوسمان عەلی” 35 ساڵی تەمەنە، كە دەوترێ بە زۆرەملێ بە هێزەكانی بوكوحەرامەوە پەیوەست بووە، سەبارەت بە كۆمەڵكوژیەك كە خۆی بینەری بووە، لەگەڵ هەواڵنێریی فەرانسە وتووێژی ئەنجام داوە.\nعوسمان عەلی دەڵێ: ئەندامانی بوكوحەرام رێكەوتی 13ی مارس لە ئاوایی ئوو، كلیكاسا لە 55 كیلۆمتری شاری گووازا چوونەتە دەروەز\nناوبراو دەشڵێ: بوكوحەرام هەموو دانیشتووانی ئەو گوندە كە دەتوانن چەك هەڵبگرن كۆكردووەتەوە و پێیانی راگەیاندووە، كە رێگایەك جگە لە پەیوەست بوون بەو گروپەیان لەپێش نیە. ئەو دەڵێ كەسێك هەڵاتووە، بەڵام لە پێش چاوی هەمووان كوشتوویانە.\nعەسمان عەلی لە درێژەدا باس لەوە دەكات، كە رێكەوتی یەكشەممە 15ی مارس، شكو هەموو خەڵكی كۆكردووەتەوە و قسەی بۆ كردوون. پاش گەڕانەوەی بۆ گووزا رایگەیاندووە، كە هەموو ژنەكان دەبێ بكوژرێن. ئەگەر ژنەكان نەكوژن ناتوانن لە بەهەشت بیانبینین و پشان ئەویان بردووەتە گووزا و لە پێش چاوی هەمووان ژنەكانیان كوشتووە.\nعوسمان عەلی دەڵێ: ژمارەیەكی زۆر لە ژنانی كۆكردووەتەوە و لە پێش چاوی ئەوان گوللەبارانیان كردوون و یەكێك لەو ژنانە كە دووگیان بووە، ویستوویەتی تا كاتی لەدایكبوونی منداڵەكەی زیندوو بمێنێ، بەڵام ئەویشیان داوەتە بەر گوللە و كوشتوویانە.\nعەلی لە كۆتاییدا دەڵێ، رۆژی كوشتارە بەكۆمەڵەكە چووەتەوە گوندی كیلكاسا و لە كاتی تاریكاندا چووەتە ئاداماوا پایتەختی ولایەتێكی نزیكی ئەو گوندە و هەڵاتووە.\nبوكوحەرامیش وەكوو داعش دەستی داوەتە جینایەتی جەنگی و ژنان بۆ نكاح لەگەڵ ئەندامەكانی خۆی مەجبوور دەكات.


فه‌تحوڵڵا عیززه‌ت، هه‌ساره‌یه‌کی گه‌شی …. – Denegkan\nفه‌تحوڵڵا عیززه‌ت، هه‌ساره‌یه‌کی گه‌شی ….\nbyئه‌مجه‌د شاکه‌لی\tJuly 25, 2009\tگشتی\nفه‌تحوڵڵا عیززه‌ت، هه‌ساره‌یه‌کی گه‌شی ئاسمانی شاره‌که‌ی باوه‌گوڕگوڕ\nپاییزی 1973، یه‌کساڵه سه‌ربازییه‌که‌مم له که‌رکووک ته‌واوکرد و دواڕۆژه‌کانی ئه‌و ساڵه‌یش، له کارگێڕیی ئاماری که‌رکووک، ده‌ستم به کار کرد. له‌و ماوه‌یه‌دا، به هۆی خزمێکمه‌وه(کاک شێخ مه‌حموودی حاجی شێخ موحه‌ممه‌د)، تێکه‌ڵاوی و دۆستایه‌تی و هاوڕێیه‌تییه‌کی گه‌لێک باشم، له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵێک تورکمانی شیعه‌دا، په‌یداکرد. …….\nPrevious به‌رلین چڕترین پایته‌خته‌کانی شانۆی ئه‌وروپی\nNext چه‌ند تابلۆیه‌ک … شوکاک عه‌بدولستار


◄ نتیجه: Found 40, page 1 of 4 Items per page: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n🎵 8000 بارزانی کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 19 2011 3:18PM\n👁 اێ بەخشە 23,424 گل سئرکریائە(دێینە)\nشێوەکار: دارا ئارام [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 19-12-2011 15:18:24\n🎵 Destruction Of Wheels کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 19 2011 3:53PM\n👁 اێ بەخشە 13,432 گل سئرکریائە(دێینە)\nشێوەکار: دارا ئارام [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 19-12-2011 15:53:37\n🎵 Heading In Cave کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 19 2011 3:54PM\n👁 اێ بەخشە 12,611 گل سئرکریائە(دێینە)\nشێوەکار: دارا ئارام [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 19-12-2011 15:54:46\n🎵 Heading To Mountain کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 19 2011 3:55PM\n👁 اێ بەخشە 12,046 گل سئرکریائە(دێینە)\nشێوەکار: دارا ئارام [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 19-12-2011 15:55:57\n🎵 Interior-Exterior in Red کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 19 2011 2:06PM\n👁 اێ بەخشە 9,450 گل سئرکریائە(دێینە)\nهونەرمەند ئەزهەر شەمدین [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 19-12-2011 14:06:12\n🎵 Kurdish Man and Baby - Victims of Poison Gas کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 19 2011 2:05PM\n👁 اێ بەخشە 7,394 گل سئرکریائە(دێینە)\nهونەرمەند ئەزهەر شەمدین [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 19-12-2011 14:05:14\n🎵 Rooster With An Attitude کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 16 2011 11:08AM\n👁 اێ بەخشە 7,572 گل سئرکریائە(دێینە)\nهونەرمەند ئەزهەر شەمدین [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 16-12-2011 11:08:55\n🎵 Summer Rhapsody کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 16 2011 11:07AM\n👁 اێ بەخشە 7,515 گل سئرکریائە(دێینە)\nهونەرمەند ئەزهەر شەمدین [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 16-12-2011 11:07:21\n🎵 Symphony of Fire کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 16 2011 11:06AM\n👁 اێ بەخشە 6,670 گل سئرکریائە(دێینە)\nهونەرمەند ئەزهەر شەمدین [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 16-12-2011 11:06:01\n🎵 Torest People کارەل هؤنەری\n📅 زمان اضافه کردن Dec 19 2011 2:07PM\n👁 اێ بەخشە 7,543 گل سئرکریائە(دێینە)\nهونەرمەند ئەزهەر شەمدین [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 19-12-2011 14:07:42