◄ ئەنجام: 690 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 69 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📊 %80ی ژنان و کچانی ئێزدی لەدەرەوەی عێراق کڕدراونەتەوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 27 2017 1:26PM\n👁 ئەم بابەتە 8,404 جار بینراوە\nدواڕۆژ، ئاوارە حەمید زیاتر لە %80ی ژنان و کچانی ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 7/27/2017 1:26:00 PM\n📖 ‘Sincar’ın Melekleri’ne iki ödül کورتەباس\n👫 ناوی تۆمارکار سارا کامەلا\n📅 کاتی تۆمارکردن May 31 2022 6:37PM\n👁 ئەم بابەتە 99 جار بینراوە\nRÜŞTÜ DEMİRKAYA-MA/CENEVRE Bu yıl 20’ncisi düze [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ س.ک. 5/31/2022 6:37:30 PM\n📅 00-04-1980 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 5,234 جار بینراوە\n- جەلال تاڵەبانی، نامەیەکی بۆ خومەینی نارد، کە تێی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:20:40 AM\n📅 00-04-1994 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 6,453 جار بینراوە\n- لەم رۆژانەدا تورکیا 5 کیلۆمەتر چووە نێو خاکی باش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:20:53 AM\n📅 00-08-1993 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 5,879 جار بینراوە\n- گەڕانەوەی مەلا بەختیار و چەند ئەندامێکی تری ئاڵا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:20:51 AM\n📅 00-10-1992 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 4,987 جار بینراوە\n- بەستنی کۆنگرەی ئۆپۆزسیۆنی ئێڕاقی لە سەڵاحەدین، ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:20:49 AM\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 2 2013 9:57AM\n👁 ئەم بابەتە 14,805 جار بینراوە\nباشووری کوردستان - ژ ئەنجامێ شەرو پێکدادانێن دناڤ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 3/2/2013 9:57:58 AM\n📅 01-03-2019 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 2 2019 2:15PM\n👁 ئەم بابەتە 5,396 جار بینراوە\nباکووری کوردستان - بنەماڵەی ئۆجالان بۆ چاوپێکەوتن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 12 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 1/2/2019 2:15:28 PM\n📅 01-05-2015 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن May 1 2015 12:16PM\n- هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان هێرشێکی رێکخراوی تیر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 5 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 5/1/2015 12:16:00 PM\n📅 01-06-2018 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 1 2018 12:00AM\n👁 ئەم بابەتە 7,801 جار بینراوە\nرۆژهەڵاتی کوردستان - شەوی ڕابردوو، ژمارەیەک لە کۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 13 10 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 6/1/2018 12:00:00 AM\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 2.813 چرکە!


ره‌زا شـوان: دەبـم بە کـاکه. – WTARIKURD\nگـۆرانی چـوار سـاڵان، وا فـێرنەببـوو کە بابـەتـەکـانی یارییەکـانی بشکـێـنـێت. یا کـاری بشـێوی ئەنجـام بـدات. ئـەو بـە ئـارامی و هـێـمـنی راهـاتبـوو. لـەو کـاتـەوە کـە دایـکی پێـیـوت خـوشکـێکت دەبێـت. گـۆران لـە پـڕێـکـدا گـۆڕا و گـۆڕانکـاریی بەسـەردا هـات، بابەتەکانی یارییەکانیشی شکانـد و پەڕش و بـڵاوی کـردنەوە. لە سووچێکی ماڵەوەیاندا دانیشـت و گـۆشەگـیربـوو و دەگـریـا. دایـکی زانی کـە کـێـشـەی چـیـیە. ئـەو خـوشـکی نـاوێـت، کە بـە باتـەکـانی یارییەکـانی یـاری بکـات و شـوێـنی بگـرێتـەوە.\nگـۆران دەستە بچکـۆلە قـنجەکـانی خستە سـەر دەمی و ویستی زەردەخـەنە ناسکەکەی بشارێتـەوە، وتی: من دەبـم بە کـاکە.. دەبمە کـاکی نـێرگـز. ئاگـام لێیدەبێـت و دەیپارێـزم پێکەوە یاری دەکەین و پێکەوە دەخۆین و دەخۆینەوە. دیارییەکی جوانیشی بۆ دەكـڕم.\nتێبینی/ وێنەکە لەم سایتە وەرگیردراوە familie


2021-03-05 [07:55 AM]\nبە بۆنەی سییەمین ساڵڕۆژی ڕاپەڕینە مەزنەكەی گەلی كوردستانەوە پیرۆزبایی لە خانەوادەی سەربەرزی شەهیدان و پێشمەرگە قارەمانەكان و هەموو نیشتمانپەروەر و تێكۆشەر و ئازادیخوازان و سەرجەم چینوتوێژ و هاووڵاتیانی كوردستان دەكەم.\nڕاپەڕین، ڕەتكردنەوەی ستەم و داگیركاری بوو و، لە هەمانكاتیشدا هەنگاوێكی مەزنی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی كورد بوو بۆ دەستپێكی قۆناغێكی گرنگ لە خەباتی گەلەكەمان. ئامانجی ڕاپەڕین گەڕاندنەوەی خاك و ماف بوو بۆ گەلی كوردستان كە ماوەیەكی زۆر بوو بە زەبری ئاگر و ئاسن و زۆرداری لە خەڵكی كوردستان زەوت كرابوو. ڕاپەڕین بۆ ئەوە بوو گەلی كوردستان بتوانێ لەسەر خاكی خۆی و لە چوارچێوەی پڕۆسەیەكی دیموكراتی و دامەزراندنی دامودەزگەی شەرعی، ئازادانە مافەكانی خۆی پیادە بكات.\nلەو یادە پیرۆزەدا جەخت لەوە دەكەینەوە كە پێویستە ئامانج و بەهاكانی ڕاپەڕین بۆ تاهەتایە بەرز و بەرقەرار بمێننەوە و، بە هیچ شێوەیەك نابێ ئامانج و دەستكەوتەكانی ڕاپەڕین بە لاڕێدا ببرێن و لە بابەتی لاوەكی و سنوورداری تردا بچووك بكرێنەوە. گەلی كوردستان خەباتی كرد و خوێنی دا و ڕاپەڕی بۆ ئەوەی بە سەربەرزی بژیێت و، هەر كەس و لایەنێكیش بیەوێت لە بەها و ئامانجەكانی ڕاپەڕین كەم بكاتەوە لە ڕاستیدا ناپاكی لە خوێنی شەهیدان و دەیان ساڵ خەبات و قوربانیدانی گەلی كوردستان دەكات. لە بەرانبەریشدا بە سەدانهەزار ڕۆڵەی کوردستان ئامادەن بەرگری لە ئامانج و بەها بەرزەکانی ڕاپەڕین بکەن.


دەستبەسەرکردنی یەکێک لە ئەندامانی ئەجومەنی سێنفیی مامۆستایانی کوردستان لە سنە\n14:22 - 26 رێبەندان 2718\nئاژانسی کوردپا: یەکێک لە ئەندامانی ئەنجومەنی سێنفی مامۆستایانی کوردستان لە شاری سنه، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراوەتەوە.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو به ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی پێنجشەممە، ٢٥ی ڕێبەندان، موختار ئەسەدی، مامۆستای زمانی ئینگلیزی و ئەندامی کانوونی سێنفیی مامۆستایانی کوردستان لە بەرانبەر ماڵەکەیدا لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەستبەسەر کراوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، هێزە ئیتلاعاتییەکان به بێ هەبوونی مۆڵەتی یاسایی ئەم مامۆستا کوردەیان دەستبەسەر کردووە و بۆ شوێنێکی نادیار ڕایانگواستووەتەوە.\nئەم سەرچاوە هەروەها رایگەیاند: لە هۆکار یان هۆکارەکانی دەستبەسەرکردنی ئەم چالاکه سێنفییە زانیارییەک لە بەردەستدا نییە.\nچەند ساڵ لەمەوبەر، لقی ١٥ی دادگای ئینقلابی تاران، به بەرپرسایەتی قازی سەڵەواتی، ئەم چالاکە سێنفییەی به تۆمەتی \_"پڕوپاگەندە دژی نیزام\_" به ساڵێک زیندان مەحکووم کردبوو.\nچالاکیی کانوون و ئەنجومەنە سێنفییەکانی مامۆستایان بۆ وەدیهاتنی داخوازییەکانی مامۆستایان و خانەنشینکراوان، دەستبەسەرکردنی کۆمەڵێک لە چالاکانی ئەم دامەزراوانەی بەدواوە بووە.


دلێر محەمەد نوری: کورد لە نێوان دووبەرداش و دوو پەستانی یەکتربڕدا! – WTARIKURD\nدلێر محەمەد نوری: کورد لە نێوان دووبەرداش و دوو پەستانی یەکتربڕدا!\nپەستانی یەکتربڕ گوزارشتێکە، ئەکاتە (KRYSS PRESS)بە نەرویجی و (CROSS PRESS) بە ئینگلیزی. بەو پێناسە سادەیەی کە من لە گەڕانێکدا پێی گەیشتووم، بەو دۆخە نەخوازراوە دەوترێت کە مرۆڤ دەیگاتێ و دەبێت بڕیار بدات لە مەسەلەیەک کە چەندین پاڵنەر و ئارەزووی پێچەوانەی لە دەور کۆبۆتەوە و ئەستەمە هەموویان پێکەوە بە دەست بێنێت. ئەو دەبێت یەکێک هەڵبژێرێت لە نێوان دووان و لە هەموو حاڵێکیشدا شتێک زیانی لێدەکەوێت. لێرەدا باس لە وەرگرتنی هەندێ هەڵوێست دەکرێت کە پاڵنەرە بۆ بڕیاردانی پێچەوانە. وەکو ئەوەی کەسێک یان کۆمەڵێک بڕیارێک بدەن کە لە بارێکدا لە نائارامی و ستەمێک ڕزگاریان بکات، بەڵام گیرۆدەی ئازار و نائارامییەکی دیکەیان بکات.\nڕەنگە بڵێم تاکەکانی هیچ نەتەوە و میللەتێک، هێندەی کورد لە نێوان ئەم پەستانە پێچەوانەییە یان یەکتربڕە دۆشی دانەمابێت. بە جۆرێک کە دواتر دەتوانین بە چەند نموونەیەک ڕوونی بکەینەوە، دەست بۆ هەر چرکەساتێکی مێژوویی، هەڵوێستەیەکی سیاسی یان بڕیارێکی بەکۆمەڵی کورد ببەی، دەبینیت کە چۆن لە نێوان بیکەم و نەیکەم، گیری خواردووە. ئەگەر ئەمە بکەم ئەمەم ئەچێت و ئەگەر نەیکەم ئەوەم ئەچێت. ئارەزوو ئەکەم ئەمەیان بکەم لە بەر فڵانە هۆکار و ئارەزووش ئەکەم پێچەوانەکەی بکەم لە بەر فیسارە هۆکار. کۆمەڵگای کوردی هەمیشە ونی نێو ئەم چوون و نەچوونەیە. هەر بۆیەش ڕەنگە هۆکارەکەی هەر ئەم دۆخە ناهەموارە بێت کە بارێکی دەروونی دروست کردبێت، بەوەی کە کۆمەڵی کوردەواریمان، خاوترین مرۆڤەکانی دونیابن لە بڕیاردان. بە جۆرێک کە بڕیارە چارەنووسسازەکانی زۆر درەنگ پێدەگەن یان هەر ناگەن تا دەکەونە چەقی یەکتربڕینی پەستانەکان.\nلەم ڕۆژانەی دوایی، بە گشتی چاودێری سۆشیال میدیا و میدیای کوردیم کرد. چەندین ڕای پێچەوانەم لە ئەنجامی شیکردنەوەی کۆمێنتەکانی چالاکوانی نێو فیس بووک، بەدی کرد، لە مەڕ ڕووداوەکانی ئەفغانستان. بینیم زۆرێک لەوانەی کە بەدڵ ئاواتیان، بە هاتنەوەی داعش دەخواست، تا کۆتایی بەم حوکمە بە ناو عەلمانییە نادادپەروەرەی پارتی و یەکێتی بێنێ، بەڵام کاتێ بە پڕۆفایلەکەیاندا دەچوویتەوە دەتبینی کە زۆرینەی هەرە زۆریان هیچ پاکگراونێکی سەلەفی و ئیسلامیشیان نەبووە. زۆرێکیش لەوانەی کە مانەوەی گەندەڵترین وخراپترین حوکم داری سەر زەوی، پارتی و یەکێتی زۆر پێ باشتر بوو لە هاتنە سەر حوکمی هێزگەلی توند و تیژی وەکو تاڵیبان و داعش، لەو کەسانە بوون کە بە پڕۆفایلی زۆربەیاندا دەچوویتە خوارەوە بۆت دەردەکەوت نەک هەر کەسانی حزبی سەر بە پارتی و یەکێتی نین، بگرە زۆربەی پۆستەکانیان دژی ئەو دوو حزبە بووە.\nمن بۆ خۆم هیچ کاتێک لە گەڵ درێژ بوونەوە ئەو دەسەڵاتە ناجۆر و ناپەسەندەی کوردی نیم لە هەرێم. بەڵام ناتوانم بەوەش ڕازی بم کە داعش یان حەشدی شەعبی جێگەیان بگرێت. لە لایەک دڵنیام لە نا پەسەندی ئەم دەسەڵاتە کوردیە و حەز بە لە گۆڕینی دەکەم. لە لایەکیش دڵنیام لە دڕەندەیی داعش و دواکەوتووخوازی و ئاستی بەرزی شۆڤێنییەت و ڕق ئەستووری حەشدی شیعیش بەرانبەر بە هەر بوون و ڕەنک و بۆنێکی کوردی.\nگەر بگەڕێینەوە بۆ سەردەمی ڕێفراندۆم هەمان شتمان هەست پێ کرد. پرۆسەی ڕێفراندۆم کە پارتی خاوەنی بوو بە ئیمتیاز، زۆرینەی هەرە زۆری خەڵکی خستبووە نێو دوو بەرداش و دوو پەستانی یەکتربڕەوە. لە لایەک کزە لە جەرگتەوە ئەهات کە بڵێی نا بۆ سەربەخۆیی کوردستان، کە ئاواتی هەمووان بوو و لە لایەکیشەوە ئەتزانی خودی داهێنەران و پێشڕەوانی ئەو پڕۆسەیە دەیان جار دژ بە سەربەخۆیی و بەرژەوەندییە نەتەوەییەکان کاریان کردبوو و تا ئەو کاتەش دەیانکرد. کە تەنانەت دەرکەوت خودی پڕۆسەکە بۆ لە ناوبردنی ناوەڕۆکەکەی خۆی، بڕیاری لێ درابوو.\nئێستا لە بەردەم هەڵبژراردنێکی گرنگدایان لە عێراقدا. کە لەم هەڵبژاردنەی ئەم جارەدا سەنگی کورد لە ناوچە بەجێ هێڵدراوەکان پەیوەستە بە گەرم و گوڕی دەنگدەری شاری کەرکووک و ئەو ناوچانە. ئەوان کەوتوونەتە نێو چ جۆرە پەستانێکی یەکتربڕی کوشندەوە. کاتێ سەیری باشوری شار ئەکەن، تەنها بیری شۆڤێنی و تونڕەو و ناحەز بە کورد ئەبینن و ئارەزوویانە بە دە پەنجە دەنگ بۆ حزبە کوردییەکان بدەن و نەکەونە بەر تیغی ڤێرژنی نوێ شۆڤێنییەتی شیعی و عەرەبی کە بە حەوت ئاو شۆراونەتەوە لە چاو بەعسی سەددامی. کاتێکیش سەیری باکوری شار ئەکەن، ئارەزوویانە تۆڵەی هەرچی نەهامەتی و بەجێهێشتنەکانی کەرکووک و ناوچەکانی دیکە، لەو حزبە کوردییە بێ وەفایانە بکەنەوە. لە کوێی دونیا بووە، ناوچەیەکی فراوان لە سەدد ساڵی کۆتایی، بە بەردەوامی قوربانی بۆ حزبە کوردییەکان و کوردایەتی، لە سەر خاکێکی تەختی کاکی بە کاکی، بێ ئەشکەوت و بێ چیا و بێ پشت و پەنا دابێت. بەڵام ئەو حزبانە لە هەر تەنگەتاوێکی سەربازی و سیاسی، بێ خەم جێیان هێشتووە و پشتیان تێ کردووە.\nڕەنگە بۆ ڕزگارکردنی کۆمەڵگای کوردی لەم دۆخە نەخوازراوەدا، باشترین چارەسەر لە ناوخۆدا بێت. لە ناو خۆشدا لە نێو خودی حزبەکانی دەسەڵاتدا کۆبووبێتەوە. ئەوەش خۆی لە چاکسازی و پاکسازی ڕاستەقینە و بنبڕکەر و ڕیشەیی دەبینێتەوە. بەڵام کە دەبینی حزبەکانی دەسەڵات نەک هەر هەنگاوی سەرەتایی بۆ کارێ وەها چاکەخوازی نانێن، بگرە ئەوان ڕۆژ دوای ڕۆژ خراپتر لە دوێنی خراپەکاری دەکەن. ئەوان لە مڕۆڤێک ئەچن کە سەرتاپای لەشیان تووشی شێرپەنجە بووە، بەچ دەرمانێک و لە کوێی ئەم جەستەیەوە چاکسازی بکەن؟ جگە لە لە ناوبردن و دۆزینەوەی جێگرەوەیەک بۆ ئەم دەسەڵاتە نەخۆشە من هیچ شک نابەم! من نە لە خۆوە و نە بە بێ هۆکار ئەو گوزارشتەم نەدۆزوەتەوە (پەستانی یەکتربڕ) گەر دەسەڵات بە خۆیدا نەچێتەوە بە زوویی، ئەوا دەستپێشخەری (بوادر)ی گۆڕینەوەی نەک بە حەشد و حکومەت، تەنانەت بە داعشیش لە لایەن کۆمەڵگای کوردییەوە ئەگەرێکی زۆر کراوەیە.\nLatest posts by دلێر محەمەد نوری (see all)\nدلێر محەمەد نوری: پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان، لە نێو کوردانی تاراوگەدا. - 2022-05-24\nدلێڕ محەمەد نوری: ماتماتیکی سیاسی،، (+)×(-)=(-). - 2022-05-16\nدلێر محەمەد نوری: سەردەشت، دانتی ڕەخنەی سیاسی کوردی. - 2022-05-04\nمەحمود عەبدوڵا: بسکەی سمێڵی ئیسلامیەکان بۆسەرکەوتنی تاڵیبان.\nبەختیار نامیق: هەرێمی کوردستان و ئەفغانستان خاڵە جیاواز و لێکچوەکانیان.


هێزی زەبەڵاحی سەربازی ئەمرێكا لەگەڵ ئێران بەراورد ناكرێت | دەزگاى زارى کرمانجى\nهێزی زەبەڵاحی سەربازی ئەمرێكا لەگەڵ ئێران بەراورد ناكرێت\nلە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و چەند ماڵپەڕی فەرمی بەراوردێك لەنێوان هێزی سەربازی هەردوو ووڵاتی ئەمریكا و ئێران كراوەو بڵاو كراوەتەوە. هەر چەندە شارزایان پێیانوایە ئەمریكا هیچ كات زانیاری راستەقینەی هێزی سەربازی و جەبەخانە و جۆری چەكەكانی بە تەواوەتی ئاشكرا ناكات، هەروەها ئێرانیش هەروایە، بەڵام ئەم بەراورد كردنە لە راستییەوە نزیكە.\nلەڕووی بەهێزی سووپاوە لە كۆی 137ووڵات، ئەمریكا بە پلەی یەكەم دێت و ئێران بە پلەی 14هەیە.\nدانیشتوانی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا 327 ملیۆن كەسە و دانیشتوانی ئێران 83 ملیۆن كەسە.\nئەمریكا 119 ملیۆن كەس تەمەنی سەربازیان گونجاوە بۆ جەنگ، لە ئێران 39 ملیۆن كەس تەمەنیان گونجاوە بۆ سەربازی كردن .\nژمارەی هێزەكانی سوپای ئەمریكا ( 2.1 ) ملیۆن سەربازە كە 860 هەزار سەربازی یەدەگە، ژمارەی هێزەكانی سوپای ئێران 873 هەزار سەربازە و 350 هەزار سەربازی یەدەگە .\nبودجەی ساڵانەی وەزارەتی بەرگری ئەمەریكا 716 ملیار دۆلارە ، بودجەی ساڵانەی وەزارەتی بەرگری ئێران ( 6.3 ) ملیار دۆلارە .\nهێزی ئاسمانی ئەمەریكی پێك دێت لە : 13 هەزار فڕۆكەی جەنگی، كە 2300 فڕۆكەی بكوژی وێرانكەر، ( 2800 ) فڕۆكەی هێرشبەر ، ( 1300 ) فڕۆكەی گوێزەرەوەی كەل و پەلی جەنگ، ( 104 ) فڕۆكەی مەشق، ( 5700 ) هیلیكۆپتەر كە ( 970 ) یان هیلیكۆپتەری هێرش بردنن .\nهێزی ئاسمانی ئێران پێك دێت لە : ( 509 ) فڕۆكەی جەنگی، لەنێوانیاندا (142) فڕۆكەی وێرانكەر، (165) فڕۆكەی هێرشبەر، (89) فڕۆكەی گوێزەرەوەی سەربازی ، ( 104 ) فڕۆكەی مەشق ، ( 126 ) هیلیكۆپتەر كە ( 12 ) هیلیكۆپتەری هێرشبەرن .\nوویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا خاوەنی ( 13,500 ) فڕۆكەخانەی سەربازییە، ئێران خاوەنی ( 119) فڕۆكەخانەی سەربازییە .\nئەمریكا خاوەنی ( 6200 ) دەبابەی جۆراو جۆری شەڕە، ( 39 ) هەزار مودەڕەعە، ( 990 ) مەدفەعی لوولە جوڵاو، ( 864 ) مەدفەعی مەیدانی ، ( 1000 ) مووشەكی ڕاجیمەیە .\nئێران خاوەنی ( 1600 ) دەبابە و ( 2,345 ) مودەڕەعە و ( 570 ) مەدفەعی لوولە جوڵاو ،(2100 ) مەدفەعی مەیدانی و ( 1900 ) مووشەكی ڕاجیمەیە .\nئەمریكا خاوەنی ( 415 ) كەشتی جەنگییە، (24) یان كەشتی فڕۆكە هەڵگرن، (68) غەواسە و (22) كەشتی مووشەك هەڵگر، (68) كەشتی مودەمەر، (15) كۆرفیت، (13) كەشتی دەوری، (11) كەشتی پوچەڵكردنەوەی مین .\nئێران خاوەنی (319) كەشتی جەنگییە، (34) غەواسە، (6) كەشتی مودەمەر، (3) كۆرفیت، (88) كەشتی دەورییە، (3) پوچەڵكەرەوەی مین .\nئەمریكا خاوەنی (33) بەندەری جێگیرە، ئێران خاوەنی (3) بەندەرە .\nهێزی سەربازی ووڵاتە زلهێزەكان بەندە بە ڕێژەی یەدەگی نەوتی ووڵاتەكەیان، هەر چەندە ئەمەریكا پلەی یەكەمی جیهانی گرتووە لەڕووی بەهێزی سوپاوە، بەڵام یەدەگی نەوتی ( 36.5 ) ملیار بەرمیل نەوتە، لەكاتێكدا ووڵاتی ئێران خاوەنی ( 158.4 ) ملیار بەرمیل نەوتی یەدەگە .\nڕووبەری ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا(9.8) ملیۆن كیلۆمەتری چوارگۆشەیە، ئێران ڕووبەرەكەی (1.7) ملیۆن كیلۆمەتر چوارگۆشەیە.


CHRA.TV - زانکۆی سۆران و سێ دەسکەوتی زانستی و ستراتیجی تر\n11 شوبات 2014\nبڵاوكراوەتەوە لە سێ شەممە, 11 شوبات 2014 20:20\nبە پێی ئەم رێکەوتنە ھەردوو زانکۆی ناوبراو بە ھاوبەشی، سەنتەرێکی تایبەت بە توێژینەوەی سەرچاوە سرووشتیەکان و سەنتەرێکی تاقیکردنەوەی زمان (پێرسن) دادەنێن و ھاوکات بەرنامەو کارەکانی (سەنتەری کڵاد)یش، کە سەنتەرێکی تایبەتە بە زمان و گەشەپێدانی مرۆیێ، پەرەپێدەدەن و بەڕێوە دەبەن.\nلە سەرەتای ئەو رێورەسمەدا و دوای بەخێرھێنانی میوانەکان، بەڕێز"د. موسلیح مستەفا" وتارێکی پێشکەش کرد.\nدوای ئەوە گوتاری "زانکۆی لیستەر" کە لە لایەن "پرۆفیسۆر مارتن ھاڵی وێل"ەوە پێشکەش کرا. دواتر بەڕێز"نەوزاد ھادی" بە نوێنەرایەتی لە لایەن سەرۆکی حکومەتی ھەرێم، وتارێکی پێشکەش کرد.\nلە بەشێکی دیکەی رێوڕەسمەکەدا بەڕێز"د. ئامانج سەعید" گەورە راوێژکاری وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی، وتارێکی پێشکەش کرد.\nدوای قسەکانی ناوبراو ھەرسێ رێکەوتنەکان واژۆ کران و ئینجا ئامادەبوان تێکڕا سەردانی سەنتەری تاقیکردنەوەی (پێرسن)یان کرد.\nھەموو ئەوانەی لەم رێوڕەسمەدا وتەیان پێشکەش کرد، پڕۆژەکەیان بە پڕۆژەیەکی ستراتیژی و ژێرخانیی بۆ کاری زانستی لە کوردستان لە قەڵەم داو، دەستخۆشیان لە سەرۆکایەتی زانکۆی سۆران و کۆی ستافی زانکۆ کرد، لەھەمبەر بەدەستھێنانی ئەم دەسکەوتە مەزنە زانستییانە.


بە گوێرەی زانیاریی نوێ، بەرهەڵستداریی لە بەرانبەر ڤایرۆسی کۆرۆنا لەوانەیە چەند ساڵ بەردەوام بێ – Giareng\nنیویۆرک تایمز – ئاپوورڤا مانداڤیلی\nلە ئنگلیزییەوە: کەمال حەسەنپوور\nبەرهەڵستداریی لە بەرانبەر ڤایرۆسی کۆرۆنا چەندە بەردەوام دەبێ؟ بە گوێرەی توێژینەوەیەکی نوێ، لەوانەیە چەند ساڵ و تەنانەت چەند دەیە بەردەوام بێ. ئەوە یەکێک لە هیوابەخشترین جوابەکان بەو پرسیارەیە کە سێبەری خستۆتە سەر پلانەکانی لێدانی پێکوتە بە شێوەیەکی بەربڵاو.\nبە گوێرەی زانیاریی نوێ، ژمارەیەکی زۆر لەو کەسانە کە گیرۆدە بوون، هەشت مانگ دوای چاک بوونەوە هێشتا هێندە خانەی بەرهەڵستدار لە جەستەیاندا هەن کە بتوانن پێش بە ڤایرۆسەکە و نەخۆشی بگرن. کەم بوونەوەی لەسەر خۆی ڕێژەی ئەو خانانە، بە خۆشییەوە ئەوە دەسەلمێنێ کە ئەو خانانە تا ماوەیەکی دوورودرێژ لە جەستە دا بمێننەوە.\nتوێژینەوەکە کە بە شێوەی سەرهێڵ بڵاو کراوەتەوە، هێشتا لە لایەن توێژەری هاوشان پێداچوونەوەی بۆ نەکراوە و لە گۆڤارێکی زانستییدا بڵاو نەبۆتەوە. بەڵام ئەوە تا ئێستا گشتگرترین و بەربڵاوترین توێژینەوەی ئاسەواری بەرهەڵستداریی لە بەرانبەر فایرۆسی کۆرۆنایە.\nشاین کرۆتی، ڤایرۆس ناسێکی ئەنستیتۆی بەرهەڵستدارناسی لا جۆلا و یەکێک لە توێژەرانی ئەو لێکۆڵینەوەیە گوتی، “ئەو ڕێژەیە لە خانەی ئەزمووندار وێدەچێ زۆرینەی بەرچاوی خەڵک هەتا چەند ساڵان لە گرتنی نەخۆشییەکە بە چڕی یاخود بە شێوەیەک کە پێویستییان بە نەخۆشخانە بێ، بپارێزن.”\nئەو زانیارییە هەواڵێکی دڵخۆشکەرە بۆ پسپۆڕان چونکە ئەوان نیگەرانن کە لەوانەیە بەرهەڵستداریی دژی ڤایرۆسەکە کورتخایەن بێ و، پێویست بێ بۆ کۆنتڕۆڵ کردنی پەتایەکە،پەیتا پەیتا کەڵک پێکوتەوەرگیرێت.\nئەو توەێژینەوە زانیارییەکی نوێش پشتڕاست دەکاتەوە: ئەو کەسانە کە تووشی نەخۆشی سارس، کە هۆیەکەی ڤایرۆسێکی دیکەی بنەماڵەی کۆرۆنایە، بوون حەڤدە ساڵ پاش چاکبوونەوە، هێشتا بەشێکی گرینگ لە خانەی بەرهەڵستداریان لە جەستەدا ماوە.\nئەو زانیارییە لەگەڵ بەڵگەی هیوابەخشی دیکە کە لە لایەن تاقیگەی دیکەوە ئاشکرا دەکرێن یەک دەگرێتەوە. توێژەرانی زانستگەی واشینگتۆن، لە ژێر چاودێریی بەرهەڵستدارناس ماریۆن پێپەر، پێشتر نیشانی دابوو کە هێندێک خانەی “ئەزمووندار” کە دوای گیرۆدەبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا دروست ببوون، لانیکەم سێ مانگ دوای چاکبوونەوە هێشتا لە جەستەدا مابوون.\nبە گوێرەی دیپتا باتاچاریا، بەرهەڵستدارناسێکی زانستگەی ئاریزۆنا، “ئەو لێکۆڵینەوانە بە گشتیی هەمان وێنە نیشان دەدەن، واتە کاتێک لە چەند حەوتووی یەکلاکەرەوەی نەخۆشییەکە تێپەڕ دەبی، کاردانەوەی جەستە وێدەچێ وەک شێوەی باو بێ.”\nئاکیکۆ ئیواساکی، بەرهەڵستدارناسێک لە زانستگەی یەیل، گوتی سەری لەوە سوڕ نامێنێ کە جەستە وەڵامێکی درێژخایەن دەداتەوە چونکە “ئەوە شتێکە کە دەبێ ڕوو بدا.” لەگەڵ ئەوەشدا ناوبراو بەو توێژینەوە دڵگەرم بوو و گوتی: “ئەوە هەواڵێکی سەرنجڕاکێشە.”\nژمارەیەکی کەم لە گیرۆدەبووان کە لەو توێژینەوەدا بەشدار بوون دوای چاکبوونەوە بەرهەڵستداریی درێژخایەنیان نەبوو، ڕەنگبێ لەبەر جیاوازیی ڕێژەی ئەو ڤایرۆسانەی کۆرۆنا بێ کە ئەوان گیرۆدەی بوون، بەڵام بە گوتەی جێنیفێر گۆممەرمەن، بەرهەڵستدارناسێکی زانستگەی تۆرۆنتۆ، پێکوتە دەتوانێ بەسەر ئەو جۆراجۆرییانەدا زاڵ بێ. ئەو گوتی، “ئەوە یارمەتی دەکا کە جەخت بکرێتە سەر شێوەی بەرپەرچدانەوە، کەوابوو تۆ هەمان فرەلایەنییە نابینی کە لە نێو حەشیمەتێکی گیرۆدەبوودا چاوەڕوان دەکرێ.”\nلەو چەند مانگەی دواییدا، ڕاپۆرتەکانی پێوەندیدار بە دابەزینی پلەی دژەتەن بۆتە هۆی ئەو نیگەرانییە کە بەرهەڵستداریی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا لەوانەیە بە چەند مانگان لەناو بچێ و ببێتە هۆی لاوازیی دووبارەی خەڵک لە بەرانبەر ڤایرۆسەکە.\nبەڵام ژمارەیەکی زۆر لە پسپۆڕانی بەرهەڵستداریی باسی سروشتیبوونی دابەزینی پلەی دژەتەنیان کردووە. جگە لەوە، دژەتەن تەنیا باسکێکی سیستەمی بەرهەڵسدتداریی جەستەیە.\nئەگەرچی دژەتەنی ناو خوێن بۆ پێشگرتن لە نەخۆش کەوتنی دووبارە بە ڤایرۆسەکە پێویستن، دۆخێک کە بە بەرهەڵستداریی پاقژکراو ناسراوە و مەبەست ئەوەیە کە خانەکانی بەرهەڵستدار کە ڤایرۆسەکە “دەناسنەوە” زۆر جار بەرپرسن کە نەهێڵن مرۆڤ تووشی نەخۆشی جیددی بێ.\nئالێساندرۆ سێتی، بەرهەڵستداریناسێکی ئەنستیتۆی لاجۆلا و هاوبەشی توێژینەوەکە گوتی، “بەرهەڵستداریی پاقژکراو هێندە ئاسایی نیە، ئەوە شێوەی باو نیە.”\nزۆر جار خەڵک بۆ جاری دووهەم گیرۆدەی نەخۆشکەرێک دەبنەوە و، سیستەمی بەرهەڵستداریی جەستە داگیرکەرەکە دەناسێتەوە و دەستبەجێ هەوکردنەکە لەناو دەبات. بە تایبەتی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە زیانگەیاندن بەکاوەخۆیە، ئەوە کاتی پێویست دەدا بە سیستەمی بەرهەڵستداریی جەستە تا دەستبەکار بێ. دوکتور سێتی گوتی، “ئەو دەتوانێ هێندە زوو دەستبەکار بێ کە تۆ نەتەنیا نەخۆش ناکەوی، بەڵکو هەست بە نیشانەکانیشی ناکەی.”\nلە توێژینەوەی دوکتور سێتی و هاوکارەکانیدا ١٨٥ ژن و پیاو لە تەمەنی ١٩ تا ٨١ ساڵ، کە نەخۆشی کۆڤید-١٩یان گرتبوو و چاک ببوونەوە بەشدار بوون. زۆربەی بەشداران نەخۆشییەکەیان بە سووکی گرتبوو و پێویست نەکرابوو لە نەخۆشخانە بیانخەن و؛ زۆربەیان تەنیا یەکجار نموونەی خوێنیان دابوو، بەڵام ٣٨ کەسیان چەند جار نموونەی خوێنیان لە ماوەی چەند مانگدا بەخشیبوو.\nتیمەکە بەدوای چوار بەشی سیستەمی بەرهەڵستدارییدا دەگەڕان: دژە تەن، خانەی B کە کاتێک مرۆڤ پێویستی پێیە دژە تەنی زیاتر دروست دەکەن و؛ دوو جۆر خانەی T کە خانەی هەوکردوو دەکووژن. ئامانجەکە ئەو بوو کە بە چاودێریکردنی ئەو بەشانە، بۆیان دەرکەوێ کە سیستەمی بەرهەڵستداریی چۆن وەڵام دەداتەوە.\nدوکتور کرۆتی گوتی، “ئەگەر تەنیا چاو لە یەکێک لەوانە بکەی، تەواوەتی مەسەلەکە بە گشتی نابینی.”\nئەو و هاوکارانی بۆیان ئاشکرا بوو کە دژەتەنەکان خۆڕاگرن و، شەش تا هەشت مانگ دوای گیرۆدە بوونی مرۆڤ هێندێک کەم دەبنەوە، ئەگەرچی جیاوازیی ڕێژەکە لە نێو بەشادارندا ٢٠٠ هێندە بوو. خانەکانی تی تەنیا کەمیك کەمتر بببونەوە لە کاتێکدا کە ڕێژەی خانەی بی زیادی کردبوو، ئەوە ئاکامێکی چاوەڕوان نەکراوە کە توێژەرەکان ناتوانن بە تەواوی شی بکەنەوە.\nپسپۆڕان دەڵێن ئەوە یەکەم توێژینەوەیە کە بەو وردەکارییە لەبارەی وەڵامی سیستەمی بەرهەڵستداریی دژی ڤایرۆسێک دەکۆڵێتەوە. دوکتور گۆممەرمەن گوتی، “بە بۆچوونی من ئەوە یەکەم جارەبە پێی تێپەڕ بوونی کات، لە بارەی هێندێک لە ئاڵوگۆڕەکان لە نێو ئەو حەشیمەتەدا فێری شت دەبین.”\nنیگەرانییەکان لە بارەی ماوەی بەرهەڵستداریی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا زۆرتر لە توێژینەوەکانی پێوەندیدار بە ئەو ڤایرۆسانە سەرچاوەی گەرتبوو کە دەبنە هۆی هەڵامەتی ئاسایی. یەکێک لە توێژینەوەکان کە زۆر ئاماژەی پێدەکرێ لە لایەن جێفری شامان لە زانستگەی کۆلۆمبیا بەڕێوە چووە کە لەویدا گوتراوە بەرهەڵستداریی لەوانەیە خێرا کۆتایی پێبێ و لە ماوەی ساڵێکدا مرۆڤ دیسان تووشی هەوکردن بێت.\nدوکتور شامان گوتی، “ئەوەی پێویستە زۆر لێی وریا بین ئەوەیە کە ئاخۆ دووبارە گیرۆدە بوون جێگای نیگەرانییە یان نا. و دیتنی بەڵگە لەبارەی ئەوەی کە ئێمە بەرپەرچدانەوەی بەردەوام و پتەوەمان هەیە، لانیکەم بۆ ئەو ماوەیە، شتێکی گەلێک هیوابەخشە.” ئەو باسی کرد کە، لانیکەم تا ئێستا، دووبارە گیرۆدە بوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا زۆر دەگمەن بووە.\nئەوە شتێکی دژوارە کە پێشبینی بکەین ئاخۆ بەرهەڵستداریی چەندە خۆ دەگرێ، چونکە هێشتا توێژەران نازانن چ ڕادەیەک خانەی بەرهەڵستدار بۆ پارێزگاریی لەبەرانبەر ڤایرۆسەکەپێویستن. بەڵام توێژینەوە تا ئێستا ئاشکرایان کردووە کە تەنانەت ڕێژەیەکی کەم دژە تەن، خانەی تی یان بی لەوانەیە بەس بن تا لەو کەسانە کە چاکبوونەوە پارێزگاریی بکەن.\nبەشدارانی توێژینەوەکە تا ئێستا ئەو خانانەیان بە ڕێژەی پێویست دروست کردوون. دوکتور ئیواساکا گوتی، “هیچ بەڵگەیەک بۆ لەناوچوونی لەناکاوی خانەی خاوەن ئەزموون، کە شتێکی نائاساییە، لەبەر دەست دا نیە. ئەغڵەب ئەو کەم کردنە لەسەر خۆیە و چەند ساڵ دەخایەنێ.”\nبە گوتەی دوکتور باتاچاریا هێندێک بەڵگە لە بارەی دووبارە گیرۆدە بوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنای هەڵامەت، کە خەریکە ئاشکرا دەبن، ئاکامی جیاوازییە جینەتیکییەکانی ڤایرۆسانە، کەوابوو ئەو نیگەرانییانە لەوانەیە هیچ پێوەندییەکیان بە ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێوە نەبێ.\nئەو گوتی، “پێموابێ ئەوە پێشبینییەکی ناماقووڵانە نەبێ ئەگەر بڵێین ئەو بەشە خانەی ئەزموونداری بەرهەڵستدار تا چەند ساڵ دەمێننەوە.”\nماڵپەڕی بڵاوکەرەوەی توێژینەوەکە:


خۆپیشاندانەكانی غەززە بەردەوامی هەیە\nخۆپیشاندانەكانی غەززە بەردەوامی هەیە\nبه رواری داگرتن : 2018-04-06 17:50\nغەززه - دوو هەفتەیە خۆپیشاندان و چاڵاكی فەلەستن بەردەوامی هەیە.\nخەڵكی فەلەستین ئومۆر لە چادرەكانی سەر سنوری غەززە خۆپیاندان و چاڵاكیان ئەنجام دا بەناوی"هەینی سوتاندنی لاستك".\nبەپێی هەواڵەكانی فەلەستین، خۆپیشاندانەكان لەسەر سنوری غەززەو ئەو شوێنەی لە ساڵی 1994 داگیر كراوە لە خێمەكان بەردەوامی هەیە، لەهەمان كاتدا هەهیۆنیەكان ئەمڕۆ هێرشیان كردۆتە سەر بەژداربوان 4 كەس بریندار كراون بەهۆی گازی فرمێسك ڕێژ خەڵك ئازاری زۆری پێ كەوتوە.\nلەپێناو گەڕانەوەی خاكی داگیر كراو لەلایەن ئیسڕائیل چاڵاكی و خۆپیشاندانی ئەمڕۆ بەسوتاندنی تایەو لاستیك بو تاكو سەهیۆنیەكان نەتوانن بەژداربوان بكەن بە ئامانج. ئەوانەی برینداربوینە بەهۆی هێرشی سەهیۆنیەكان 3 گەنج دانیشتوی جیبالیە بون هەروەها یەكێكیتریش دانیشتوی غەززە بو دواتر بە تیمی فریاكەوتن گواسترانەوە بۆ بنكەكانی تەندروستی شایەنی بەپێی زانیاریەكانی ناوچەكە هاوڵاتیانی ناوچەكە بەردەوام لە دڵ ڕاوكێی دانە بەهۆی هێرشی چەتەكانی سەهیۆنی.\nهەروەها هێزێكی زۆری سەربازی سەهیۆنی لەوناوچەیە بڵاو كراوتەوە كە ساڵی 1948 داگیریان كردوە قەناس بەدەستەكانیان مسوڵمالنەكان دەكەن بەئامانج.\nتائستا ژمارەی شەهیدەكان گەشتۆتە 21 كە لەگەڵ هەزارو 500 بریندار. (İLKHA)\nبليته كان غەززە،فەلەستین،سەهیۆنی،هێرش


فۆتۆ / یوسف كەركوكی\nبریاڕ بوو لە كۆتاییەكانی ئەم مانگەدا قۆناغی دووەمی خولی پاسكیلسواری یانەكانی عێراق/ ناوچەی كوردستان بەریَِوەبچێت بەڵام دواخرا.\nلەو بارەیەوە سامان ڕەحمان، سەرۆكی لیژنەی كێبڕكێكان لە یەكێتی ناوەندی پاسكیلسواری عێراق بۆ (هەواڵ) وتی:” پاش ئەوەی قۆناغی یەكەمی خولەكە لە شاری هەولێر بەڕێوەچوو بڕیاردرا لە كۆتاییەكانی مانگی چوار لە شاری كەركوك بەڕێوەبچێت”.\nوتیشی:” بەهۆی خەرج نەكردنی بودجەی خولەكە لە لایەن لیژنەی ئۆڵۆمپی عێراقەوە بڕیارماندا بە دوا خستنی وادەی قۆناغی دووەمی خولەكە “.\nسامان رەحمان ئەوەشیخستەڕوو:” هەر كاتێ بودجەكە خەرج كرا بە رەچاوكردنی دۆخی پاسكیلسواری یانەكان خولەكە بەڕێوەدەچێت”.\nسەرۆكی لیژنەی كێبڕكێكان ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد:” بڕیاردرابوو قۆناغی دووەم لە شاری كەركوك بەڕێوەبچێت، بەڵام هەندێك لە یانەكان پێیان راگەیاندوون گەر ركابەرییەكان لە كەركوك ئەنجام بدرێن، ئەوە بەشداری ناكەن “.\n4/20/2018 11:24:58 PM


مەتا 18 | KSS الكتاب المقدس | YouVersion\n6«ئەوەی یەکێک لەم بچووکانەی کە باوەڕیان بە من هەیە تووشی گوناه بکات، باشترە بۆی بەرداشێکی گەورە بە ملیەوە هەڵبواسرێت و نوقومی بنی دەریا بکرێت. 7قوڕبەسەر جیهان لەبەر ئەو شتانەی کە خەڵکی تووشی گوناه دەکەن، چونکە گوناهکردن هەر دەبێت هەبێت، بەڵام قوڕبەسەر ئەوەی کە دەبێتە هۆکار بۆ کەوتنە نێو گوناه. 8ئەگەر دەستت یان پێت تووشی گوناهی کردیت، بیبڕەوە و فڕێیبدە.#18:8 لێرەدا مەبەست لە بڕینی ئەندامی لەش نییە بەڵکو مەبەستی ئەوەیە کە باوەڕدار ئامادەبێت ئەندامی لەشی خۆی ببڕێت بەڵام گوناه نەکات. بۆ تۆ باشترە بێ دەست یان بێ پێ بچیتە ناو ژیانەوە، لەوەی کە بە دوو دەست یان دوو پێوە فڕێبدرێیتە ناو ئاگری هەتاهەتاییەوە. 9ئەگەر چاوت تووشی گوناهی کردیت، دەریبهێنە و فڕێیبدە. بۆ تۆ باشترە بە یەک چاوەوە بچیتە ناو ژیانەوە لەوەی بە دوو چاوەوە فڕێبدرێیتە ناو ئاگری دۆزەخەوە.\n10«ئاگاداربن! بە سووکی مەڕواننە یەکێک لەم بچووکانەی کە باوەڕیان بە من هەیە، چونکە پێتان دەڵێم فریشتەکانیان لە ئاسماندا بەردەوام ڕووی باوکم دەبینن کە لە ئاسماندایە. ⌟ 11کوڕی مرۆڤ هاتووە بۆ ئەوەی ونبووان ڕزگار بکات.⌞\n15«ئەگەر خوشک یان براکەت خراپەی لەگەڵ کردیت، بڕۆ بە تەنها لەنێوان خۆت و خۆی گلەیی لێ بکە. ئەگەر گوێی لێگرتی، ئەوا براکەت بەدەستدەهێنیتەوە. 16خۆ ئەگەر گوێی نەگرت، یەک یان دوو کەس لەگەڵ خۆت ببە، تاکو [هەر بابەتێک لەسەر زاری دوو یان سێ شایەت ڕاستییەکەی بسەلمێنرێت.]#18:16 دواوتار 19:15 17ئەگەر بەگوێی نەکردن، بە کڵێسا بڵێ، ئەگەر بەگوێی کڵێساشی نەکرد، ئەوا بە بتپەرست و باجگری دابنێ.\n23«لەبەر ئەوە پاشایەتی ئاسمان لە پاشایەک دەچێت ویستی حیساب لەگەڵ خزمەتکارەکانی بکات. 24کاتێک دەستی پێکرد، یەکێکیان بۆ هێنا دە هەزار کیسە زێڕ#18:24 کیسە زێڕ: یۆنانی: تالنت، هەر تالنتێک نزیکەی 34 کگم بووە؛ یەک تالنت زێڕ دەیکردە کرێی 15 ساڵی کرێکارێک. قەرزار بوو. 25کە هیچی نەبوو بیداتەوە، گەورەکەی فەرمانی دا، خۆی و ژن و منداڵ و هەرچی هەیەتی بفرۆشرێت و قەرزەکە بداتەوە.\n28«ئەم خزمەتکارە ڕۆیشت، خزمەتکارێکی هاوکاری خۆی بینی کە سەد دینار#18:28 یەک دینار کرێی ڕۆژانەی کرێکارێک بووە. قەرزاری بوو، ملی گرت و گوتی: ”ئەوەی بەسەرتەوەیە بمدەرەوە!“


ئیسپانیا چاوەڕوانی ڕاپەڕینی بەرشەلۆنە دەكات | ئاژانس\nHome گشتی وەرزش ئیسپانیا چاوەڕوانی ڕاپەڕینی بەرشەلۆنە دەكات\nڕۆژنامەكانی ئیسپانیا وای دەبینن، كە دۆڕاندنەكەی ڕیاڵ مەدرید بەرامبەر سیڤیلیە، چانسی بەخشیوەتەوە بە بەرشەلۆنە تاكو بگەڕێتەوە بۆ ململانێكردن لەسەر بردنەوەی نازناوی ئەم وەرزەی لالیگا.\nڕۆژنامەی سپۆرت، كە لە كەتەلۆنیا دەردەچێت و نزیكە لە یانەی بەرشەلۆنەوە، ئاماژەی بەوەكردووە “دۆڕاندنەكەی ڕیاڵ مەدرید، هەلێكی باشە بۆ بەرشەلۆنە، وەكچۆن لە 2015دا كەوتە هەمان دۆخەوە، بەڵام دواتر و لەنیوەی دووەمی خولەكەدا ڕاپەڕی و توانی نازناوەكە بباتەوە”.\nپاش دۆڕاندنە دراماتیكییەكەی ڕیاڵ مەدرید بەرامبەر سیڤیلیە 2-1، جیاوازیی خاڵەكانی ریاڵ و بەرشە بۆ تەنها دوو خاڵ كەم بوونەوە، ئەگەرچی یانەی شاهانە یارییەكی دواخراوی هەیە.\nسپۆرت، لە ژمارەی ڕۆژی دووشەممەدا نوسیویەتی “دۆڕاندنەكەی یەكشەممەی ڕیاڵ مەدرید، گڕی بەردایەوە لالیگا”.\nیانەی بەرشەلۆنەی هەڵگری نازناو لە 2015دا كەوتە دۆخێكی هاوشێوەوە، بەڵام لە نیوەی دووەمی وەرزدا ڕاپەڕی و زۆربەی خاڵی یارییەكانی بەدەست دەهێنا، تاكو لە كۆتاییدا نازناوەكەی لە چنگی دوو یانەكەی مەدرید دەرهێنا.\nڕۆژنامەكانی كەتەلۆنیاش، ئەو یادەوەرییە دەخەنەوە بیر یاریزانانی بەرشەلۆنە، كە توانایان هەیە بگەڕێنەوە بۆ ململانێكان و پارێزگاریی لە نازناوەكە بكەن.\nهاوكات ڕۆژنامەی مۆندۆ دیپۆرتیڤۆ، كە هەر لە كەتەلۆنیا دەردەچێت، لە لاپەڕەی یەكەمیدا ئاماژەی بەو گۆڵە كردووە، كە ڕامۆس بە هەڵە تۆماری كرد، نوسیویەتی “لێدانێكی بەهێز بەر تیپەكەی ڕامۆس كەوت”.\nتەنها ڕۆژنامەكانی كەتەلۆنیا ئاماژەیان بە گەڕانەوەی ململانێكان بۆ لالیگا نەكردووە، بەڵكو ئەوانەی مەدریدی پایتەختیش قسەیان لەسەر كردووە.\nڕۆژنامەی ماركا، كە لە مەدرید دەردەچێت و نزیكە لە یانەی ڕیاڵ مەدریدەوە، نوسیویەتی “سیڤیلیە شۆڕشی بەرپاكرد و لە یەكێك لە یارییە خۆشەكانی لالیگادا لە ڕیاڵ مەدریدی بردەوە”.\nماركا ئەوەیشی نوسیووە “یۆڤیتیچ گۆڵێكی كوشندەی تۆماركرد و ژمارە پێوانەییەكەی ڕیاڵ مەدریدی وەستاند، كە 40 یاریی لەسەریەك تامی شكستی نەكردبوو”.\nڕۆژنامەی ئاس، كە ئەویش لە مەدرید دەردەچێت، دۆڕاندنەكەی ڕیاڵی بە “سزایەكی خودیی” وەسفكردووە. هەروەها لێدوانەكانی زینەدین زیدانی ڕاهێنەری بڵاوكردۆتەوە، كە پاش یارییەكە ڕایگەیاندبوو “تەنها پێنج خولەك لە بردنەوەی سێ خاڵی یارییەكە دوور بووین”.\nئاس، باسی لە گۆڵەكەی سێرجیۆ رامۆس كردووە و لێدوانەكانی سامپاولی خۆرخی ڕاهێنەری سیڤیلیەشی بڵاوكردۆتەوە، كە ڕایگەیاندبوو “نهێنیی بردنەوەی یارییەكەمان بریتی بوو لەوەی كە تادوایین خولەك تەسلیم نەبووین”.\nئه‌ردۆگان و 2023


نەتەوە یەکگرتووەکان بە جیدی داوا لە حکومەتی ئێران دەکات کە لە سێدارەدانەکان ڕابگرێت\nژنێڤ: ئافیسی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ بە کارێکی جیدی بۆ ئێران دەزانێت کە پێشی لە سێدارەدانی گەنجێک بگرێت کە کاتێک ساڵی ٢٠١٤ سزای بە سەردا سەپێندرا لە تەمەنی مێرمنداڵی دابوو.\nسەجاد سەنجاری ١٥ ساڵە بوو کاتێک دادگایەکی ئێران بە هۆی کوشتنی کەسێک بڕیاری مەرگی بۆ دا. لە ٢٠١٤، لە ژێر یاسایەکی نوێی سزادانی کۆماری ئیسلامی ڕیگای پێدرا سەرلە نوێ دادگایی بکرێتەوە، بەڵام ساڵی دواتر، دادگایەکی ئوستان بۆ پێڕاگەیشتن بە کاری تاوانکاری ئەم باسەی پەسند نەکرد کە سەجاد لە بەر ئەوەی دەسترێژی نامووسی بۆ سەر نەکرێت بەرگری لە خۆی کردووە و لایەنی بەرانبەری کوشتووە.\nگوتەبێژێک بۆ ئافیسی مافەکانی مرۆڤ، ڕووپێرت کۆلڤێل، دەڵیت ئێران یەکێک لە ئەو چەند وڵاتانەیە کە هێشتاش مێرمنداڵان لە سێدارە دەدات. ئەو دەڵێت بە کارهێنانی سزای مەرگ بۆ هەر کەسێکی ژێر تەمەن ١٨ ساڵی بە پێچەوانەی یاسای مافەکانی مرۆڤ لە پلەی نێونەتەوەیی دایە.\nکۆلڤێل گوتی: "پارەکە لە ئێران بە پێی ڕاپۆرت لانی کەم پێنج مێرمنداڵ لە سێدارە دران و لانی کەم هەر بە پێی ڕاپۆرت ٧٨ کەس بڕیاری مەرگیان بۆ دەرچووە لە سەریان بەڕێوەبچێت چونکە کاتێک ئەو تاوانانەی ئەوان ئەنجامیان داوە کە تەمەنیان لە ژیر ١٨ ساڵی دابووە، ئەگەرچی ئاماری ڕاستەقینە بۆی هەیە لە ئەمەش زیاتر بێت."\nکۆلڤێل بە دەنگی ئەمەریکای گوت کارێکی سەختە ژمارەی دروستی لە سێدارەدراوەکان لە ئێران دا بزانرێت، چونکە سیستەمی حکومەتیکی ناشەفاڤ لە گۆڕێدایە.\nکۆلڤێل هەروەها گوتی: " بە گوێرەی سەرچاوەکانی ڕێکخراوەکانی ناحکومەتی، ژمارەی کەسانی لە سێدارەدراو لە ٢٠١٦دا لە سەرووی ٥٠٠ بۆ ٥٣٠ بوو، و زۆرینەی ئەوان بە گوێرەی [حکومەتی کۆماری ئیسلامی] لە بەر تاوانەکانی بەنگ و موخەدەرات بوونە."\nبە گوێرەی یاسای نێونەتەوەیی، دەکرێت سزای مەرگ تەنیا بۆ هەرە تاوانەکانی جیدی وەک کوشتنەکانی بە ئانقەست بسەپێنرێت. کارناسانی مافەکانی مرۆڤ دەڵێن ئەو یاسایە تاوانکارانی پەیوەندیدار بە بەنگ و موخەدەرات ناگرێتەوە.\nنەتەوە یەکگرتووەکان داوا لە ئێران دەکات کە دەستبەجێ سزای مەرگ لە وڵاتدا ڕابگرێت چونکە ژمارەیەکی زۆر لە سێدارەدراون و نیگەرانە کە ئەو کەسانە ڕیگای دادگایی کردنی ڕەوایان پێنەدراوە.


Home›هەواڵ›کوردستان›وەزیری پلاندانان: سەرژمێری بۆ کۆتایی 2021 دواخراوە\nبازاڕى قه‌یسه‌رى له ناوه‌ندى هه‌ولێر | فۆتۆ: SNN\nوەزیری پلاندانانی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت: پڕۆسەی سەرژمێری لە هەرێم و عێراق بۆ كۆتايی ساڵی 2021 دواخراوە.\nلە راگەیەندراوێكی وەزارەتی پلاندانانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان ئەوە هاتووە: دارا ڕەشید وەزیری پلاندانان پێشوازی لە مەهدی عەلاق ڕاوێژكاری نیشتمانی سەرژمێری بۆ عێراق لەرێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكان بۆ دانیشتوان كردووە.\nلە کۆبوونەوەکەدا باس لە دواین هەوڵەكان بۆ بەڕیوەچوونی پرۆسەی سەرژمێری گشتی لەعێراق و هەرێم كرا لەو پێناوەش وەزیری پلاندانان رایگەیاند: پێویستە رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ سەرژمێری ڕۆڵی زیاتر بگێرێت بەتایبەت لە پاڵپشتی تەكنیكی و دارایی بەهۆی بارودۆخی دارایی عێراق.\nبڕیار بوو لە مانگی تشرینی یەكەمی 2020 سەرژمێری گشتی بكرێت و لە بودجەی ساڵی 2019 زیاتر لە 100 ملیار دینار بۆ سەرژمێری تەرخان كراوە و لە ماوەی ڕابردووشدا دوو كۆبوونەوە لە نێوان هەرێم و بەغدا لەسەر پرسی سەرژمێری ئەنجام دراوە، بەڵام بە بڕیارێکی نوێ بۆ کۆتایی 2021 دواخراوە.\nلە شەش مانگی رابردوو ئاستی ئاڵووگۆڕی بازرگانی لە نێوان هەرێم و توركیا زۆر ...


سەرۆکی ئەمەریکا: ڕێوشوێنی پـێویست لە دژی هەر حکومەتێـک دەگرینەبەر ئەگەر دەستوەربداتە هەڵبژاردنەکانمان\nسەرۆکی ئەمەریکا دەڵێت وڵاتەکەی ڕێوشوێنی پـێویست دەگرێتەبەر لە دژی ڕووسیا و هەرچ حکومەتێـکی بیانی کە بیەوێت دەستوەربداتە هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکاوە.\nسەرۆک ئۆباما لە چاوپـێـکەوتنێـکدا لەگەڵ ڕادیۆی NPR ی ئەمەریکایی گوتویەتی " پـێموایە بەبێ هیچ چەندوچۆنێـک کاتێـک هەرچ حکومەتێـکی بیانی هەوڵ بدات کاربکاتە سەر پاکی و بێ فرتوفێڵی هەڵبژاردنەکانمان پـێویستە ڕێوشوێنی پـێویست لە دژی بگرینەبەر، وە دەشیگرینەبەر."\nگوتیشی هەندێـک لەو ڕێگەیانەی دەیگرنەبەر ڕوون و ئاشکرا دەبن و هەندێـکیشیان نا.\nجێی ئاماژەیە دەزگای زانیاری ئەمەریکا CIA گەیشتووەتە ئەو ئەنجامەی هاکـکەرانی ڕووسیایی چوونەتە ناو چەندان کۆمپـیوتەری دیموکراتەکانەوە بە مەبەستی بردنی ئەو ئیمەیڵانەی بە بڵاوپـێکردنیان دەبنە مایەی ڕەخنەگرتن لە هەڵمەتی هەڵبژاردنی هێلەری کلنتن، ئەمەش بە مەبەستی یارمەتیدانی دۆناڵد ترەمپ لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیدا.\nڕادیۆکە کە ئەمڕۆ هەینی تەواوی چاوپـێکەوتنەکە بڵاودەکاتەوە، دەڵێت سەرۆک ئۆباما خۆی لاداوە لەوەی ئەم ئەنجامەی CIA پێی گەیشتووە، پـشتڕاستبکاتەوە.\nپـێشتر سەرۆک ئۆباما داوای لە CIA کرد پـیاداچوونەوەیەکی تەواوبکاتەوە بەو زانیاریـیانەی لەسەر هاکـکردنەکان هەن و پاشان ڕاپـۆرتێـکی لەم بارەیەوە پـێشکەش بکەن بەر لەوەی لە 20 ی مانگی یەکی ساڵی داهاتوو پـۆستەکەی وەک سەرۆکی ئەمەریکا جێبهێڵێت.\nکۆشـکی سـپی ڕۆژی پـێنجشەممە گوتی ڤلادیمیر پـوتن ڕاستەوخۆ لەو هاکـکردنانە بەرپـرسە.


کتێب نامە – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » کتێب نامە\nکوردستانی نوێ-ی هەفتە لەم دووتوێیەدا هەفتانە گوڵبژێرێک لە بیرەوەریەکانی کۆندۆلیزارایس وەزیری دەرەوەی پێشووتری ئەمریکا بڵاودەکاتەوە بە تایبەت ئەو باسانەی تایبەتن بە عیراق و کوردستان و مام جەلال. کە له ساڵی (2011)بیره‌وه‌رییه‌كانی به‌ناونیشانی\n(No Higher Honor) له‌دووتوێی کتێبێکی نزیكه‌ی (850) لاپه‌ڕه‌دا بڵاوكرده‌وه.\nعێراق: خولانه‌وه له‌ناو بازنه‌دا\nئای له‌م تێكۆشانه؟ هاوین كاتی پێداچونه‌وه بوو بۆ ئێمه، بۆ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌شه‌ڕی عێراقدا، به‌شدارییان له بڕیاری سه‌رۆكدا كرد. من هیچ گومانێكم له‌وه نه‌بوو كه ئێمه شكست قبوڵ ناكه‌ین، چونكه له‌دوای شه‌ڕی ڤێتنامه‌وه زیاتر له‌هه‌ر كاتێكی دیكه، راستگۆیی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان‌و هێزه‌كانی به‌شێوه‌یه‌كی ئازاربه‌خش پاشه‌كشه‌ی كردبوو. به‌سه‌رنجدان له گرنگیی رێژه‌یی رۆژهه‌ڵاتی ناوین، بێگومان زیانه‌كه قوڵتر ده‌بوو، زیاتریش ده‌مایه‌وه.\nكاتێك سه‌رۆك له‌باره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌وه كه ره‌خنه له بزاوتی شه‌ڕ ده‌گرن پرسیاری ده‌كرد، به‌رده‌وام ده‌یووت: منیش له‌نێو ئه‌و كه‌سانه بژمێرن. منیش هه‌ر هه‌مان هه‌ستم بۆ هات‌و لێبڕاوانه تێكۆشام بۆ ئه‌وه‌ی جێ پێیه‌ك بكه‌مه‌وه، تاوه‌كو بۆ هه‌نگاوی داهاتووم ببێته رووگه‌نمام.\nكشانه‌وه بژارده‌یه‌ك نه‌بوو ئێمه په‌سه‌ندی بكه‌ین، هێشتنه‌وه‌ی دۆخی هه‌نوكه‌ش بژارده‌یه‌كی په‌سه‌ند نه‌بوو. دۆخی ئێستا قبوڵكراو نه‌بوو، نه‌مانده‌توانی خه‌یاڵی رێگایه‌كی نوێش بكه‌ین، كه‌واته ده‌بوو چی بكه‌ین؟ ستیڤ هه‌مان پرسیاری كرد، بۆیه له‌ناو ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییدا ده‌ستی به پرۆسه‌سه‌كی پێداچونه‌وه‌ی نافه‌رمی كرد، تاوه‌كو سه‌رله‌نوێ به بژارده‌كانماندا بچینه‌وه. ژه‌نه‌راڵ پیته‌ر په‌یس (Peter Pace) سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ئه‌ركانی هاوبه‌ش، له‌سه‌ر راسپارده‌ی كۆمه‌ڵێك له كارمه‌ندانی سوپا، كارێكی هاوشێوه‌ی ئه‌نجامدا.\nبه‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی ده‌رویه‌ك بۆ رزگاربوون له‌و چاڵه‌ی تیایدا نغرۆ ببووین، داوام له فیل زیلیكۆڤ‌و جیم جیفری (Jim Jefrey) گه‌وره راوێژكاری تایبه‌ت به‌عێراق كرد تاوه‌كو «له‌ده‌ره‌وه‌ی سندوقه‌كه بیر بكه‌نه‌وه»، پاشان ده‌یڤید ساته‌رفێڵد شوێنی جێفری گرته‌وه.\nله‌میانی هه‌وڵه‌كانمدا بۆ دۆزینه‌وه‌ی ستراتیژیه‌تێكی جێگره‌وه، داواملێكردن هه‌ڵسه‌نگاندنێكی راشكاوانه بكه‌ن، به‌جۆرێك چاوپۆشی له‌هیچ شتێك نه‌كه‌ن، ته‌نانه‌ت گومان له گریمانه‌كانی ئێمه‌ش بكه‌ن. هه‌روه‌ها داوامكرد بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی داڕسانه سیاسییه‌كان‌و ئه‌و توندوتیژییه تایفیه‌ی كه هه‌ڕه‌شه‌ی پارچه پارچه‌كردنی وڵاتی ده‌كرد، بژارده‌ی نوێ پێشنیار بكه‌ن. ئه‌و كاره‌شم له‌به‌ر سێ هۆكار كرد.\nیه‌كه‌م: هه‌ندێ بیرۆكه‌م سه‌باره‌ت به‌وه‌ی پێش جه‌نگه‌كه روویدا بۆ ده‌هات. چونكه ئێمه چه‌ندان پلانمان دانا، پلانه‌كانیشمان له گه‌مه‌كانی شه‌ڕدا تاقیكرده‌وه، به‌ڵام بۆ بیركردنه‌وه له بابه‌ته چاوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كان، كاری پێویستمان ئه‌نجام نه‌دا.\nدووه‌م: متمانه‌یه‌كی بنجبڕم نه‌بوو به‌وه‌ی كه به‌مه‌به‌ستی دانان‌و جێبه‌جێكردنی ستراتیژیه‌تێكی نوێ، دامه‌زراوه‌ی سه‌ربازی سازو ئاماده‌بێت.\nله‌ماوه‌ی ئه‌و چه‌ند مانگه‌ی رابردودا كه له‌هه‌ڵسه‌نگاندنی بژارده نوێیه‌كاندا به‌ڕێمكرد، دڵنیا نه‌بووم له‌وه‌ی كه زیادكردنی ژماره‌ی سه‌ربازه‌كانمان ده‌ره‌قه‌تی مه‌به‌سته‌كه بێت. ئه‌مه‌ش مانای ئه‌وه نییه كه من ئاره‌زوی بڵاوكردنه‌وه‌ی سه‌ربازی زیاترم نه‌كردبێ، به‌ڵكو من پێم باشتر بوو ئاماده‌گییه‌كی گه‌وره‌ترمان هه‌بێت.\nكاتێك بۆمان روون بوویه‌وه كه دوای پاككردنه‌وه‌ی ناوچه‌كان له یاخیبوان، هێزه‌كانمان ناتوانن پارێزگاری له‌و ناوچانه بكه‌ن، پێموابوو- دیاره به‌گوێره‌ی هه‌مان ستراتیژییه‌تی هه‌ڵه-، ژماره‌یه‌كی زیاتری سه‌ربازانی ئه‌مه‌ریكی هه‌مان كار ده‌كه‌ن‌و جگه‌له زیادبوونی زیانه مرۆییه‌كان، هیچی دیكه‌ی لێناكه‌وێته‌وه.\nئه‌و كاته‌ی من راوێژكاری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی بووم، له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ده‌توانین له عێراقدا چی به‌ده‌ست بهێنن، به‌گوێره‌ی پێویست پێداگیرنه‌بوون، له‌وباره‌یه‌وه سه‌رۆك ته‌نها گریمانه‌كانی پینتاگۆنی په‌سه‌ند ده‌كرد. وه‌لێ ئێستا من وه‌زیری ده‌ره‌وه‌م‌و نامه‌وێت سه‌رله‌نوێ هه‌مان هه‌ڵه دووباره بكه‌مه‌وه.\nدواجار متمانه‌شم به‌وه نه‌بوو كه عێراقییه‌كان بۆ وه‌ستاندنی ئه‌و توندوتیژییه‌ی هه‌ندێكیان له‌دژی هه‌ندێكی دیكه‌یان ئه‌نجامیان ده‌دا، خۆیان ده‌توانن كاری پێویست ئه‌نجام بده‌ن. نه‌مده‌زانی عێراقییه‌كان له‌به‌ر نه‌بوونی توانا یان ئاره‌زووه -یان له‌وانه‌یه هه‌ردوكیان بێت پێكه‌وه- كه بۆ دانانی سنورێك بۆ خوێنڕشتن هه‌وڵناده‌ن. راشكاوانه ده‌مپرسی ئایا سه‌ركرده عێراقییه‌كان سوورن له‌سه‌ر خۆكوژی، ده‌یانه‌وێت وڵاته تازه ئازادكراوه‌كه‌شیان له‌گه‌ڵ خۆیاندا به‌ره‌و ئه‌و خۆكوژییه په‌لكێش بكه‌ن؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وان به‌و جۆره نین، كه‌واته بۆچی ئێمه سه‌ربازی ئه‌مه‌ریكی زیاتر ره‌وانه‌ی عێراق بكه‌ین، تاوه‌كو له‌پێناوی رێگرتن له مردنی ئه‌واندا، خۆیان به‌كوشت بده‌ن؟!\nبه‌درێژایی هاوین تاوه‌كو پایز، ئه‌م مشتومڕانه له‌ناو وه‌زاره‌ت‌و له‌نێوان وه‌زاره‌ته‌كانی ده‌ره‌وه‌و به‌رگری‌و ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییدا به‌رده‌وام بوون. سه‌رباری هه‌موو ئه‌و گومانانه‌ی كه له‌ناو مشتومڕه‌كانماندا هه‌بوون، ته‌نها شتێك روون بوو، ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو عێراق له‌سه‌ر لێواری خه‌ره‌ندێكی مه‌ترسیدار وه‌ستاوه. له‌چوارچێوه‌ی ئه‌م بیركردنه‌وانه‌دا، سه‌ردانێكی دیكه‌م بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئه‌نجامدا.\nدوای وچانێكی كورت له سعودییه، گه‌یشتمه قاهیره تاوه‌كو له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو (+2) كه میسرو ئوردن بوون كۆببمه‌وه. شێلگیرانه داواملێكردن پشتیوانی له دیموكراسییه تازه پێگه‌یشتوه‌كه‌ی عێراق بكه‌ن. هه‌مومان له‌سه‌ر خوانی ئێواره چاومان به‌یه‌كتر كه‌وت، كه ژه‌مێكی نه‌ریتیه‌و موسڵمانان له‌كۆتایی رۆژ ێكی درێژی به‌ڕۆژوبوندا له‌مانگی ره‌مه‌زاندا ده‌یخۆن. من ده‌مزانی ئه‌م كۆبونه‌وه‌یه بایه‌خێكی گه‌وره‌ی هه‌یه، چونكه ئه‌نجومه‌نی هاریكاری (+2) بریتی بوون له هاوپه‌یمانییه‌كی زۆر میانڕه‌وی دژه ئێران له رۆژهه‌ڵاتی ناویندا. په‌یوه‌ندییه‌كی متمانه‌دار له‌نێوانماندا چێ بوو. دیداره‌كانمان راشكاوانه بوون، له‌هه‌ندێك كاتیشدا له ركابه‌ری‌و ناكۆكی به‌ده‌رنه‌بوو. چونكه ئه‌وان رۆڵێكی زیاتر كاریگه‌رانه‌ی ئێمه‌یان ده‌ویست له گفتوگۆكانی ئاشتی نێوان فه‌له‌ستینی‌و ئیسرائیلییه‌كاندا. منیش وه‌ڵامم ده‌دانه‌وه كه سه‌ردانه‌كانم بۆ ئیسرائیل له‌سه‌ردانم بۆ هه‌ر وڵاتێكی دیكه‌ی جیهان زیاتره، ئێمه له‌بودجه‌ی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كاندا كۆمه‌كێكی راسته‌وخۆمان بۆ فه‌ڵه‌ستین دابینكردوه، به‌ئاشكراش ره‌خنه له‌سیاسه‌تی دروستكردنی نشینگه ئیسرائیلییه‌كان ده‌گرم. ئه‌وه‌شم بیرده‌خستنه‌وه پشتیوانی ئێوه له فه‌ڵه‌ستین له بودجه‌ی وڵاته‌كانتاندا هاوتای قسه‌و وتاره‌كانتان نییه. پاشان ده‌چووینه سه‌ر باسێكی دیكه.\nپاشان داوایانلێده‌كردم به»ئه‌نجامدانی شتێك له‌دژی فارسه‌كان». هه‌ستێكی وام له‌لا په‌یدابوو كه بیانه‌وێ بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه له‌گه‌ڵ تاراندا، ده‌ست به كه‌واكه‌مانه‌وه بگرن، به‌ڵام كه‌سیان جگه‌له شێخ خالید بن ئه‌حمه‌د ئال خه‌لیفه‌ی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی به‌حره‌ین، نه‌یانده‌ویست هیچ شتێكی له‌و بابه‌ته به ئاشكرا یان به‌نهێنی بڵێن. هه‌وڵمده‌دا مه‌ترسیه‌كانیان بڕه‌وێنمه‌وه‌و بۆیان روبكه‌مه‌وه كه ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان هیچ نیازێكی وه‌های نییه كه رێگه به ئێران بدات، تاوه‌كو ببێته هاوبه‌شێكی ئه‌تۆمی.\nپاشان جه‌ختم لێده‌كردنه‌وه كه ده‌بێت پشتیوانی دیموكراسییه جه‌وانه‌كه‌ی عێراق بكه‌ن. به‌ڵام ئه‌وان پێیانوابوو له‌به‌رئه‌وه‌ی نوری مالیكی شیعه‌یه كه‌واته لایه‌نگری ئێرانه. منیش وه‌ڵامم دانه‌وه: یه‌كه‌م ئه‌و عه‌ره‌به، پاشان زۆرینه‌ی ماوه‌ی دور وڵاتیه‌كه‌ی له سوریا به‌سه‌ربردوه، بۆیه ئێرانی خۆشناوێت. پێموتن ئه‌گه‌ر ناتانه‌وێت عه‌ره‌به شیعه‌كان له‌لایه‌ن سوننه‌كانه‌وه په‌راوێز بخرێن‌و بچه‌وسێنرێنه‌وه، ئه‌وا ده‌بێت پشتیوانی حكومه‌تی عێراق بكه‌ن، به‌پێچه‌وانه‌وه ئه‌گه‌ر شیعه‌كان به‌بێ پشتیوان بمێننه‌وه، ئه‌وا ئه‌وا ئێران به‌شێوه‌یه‌كی به‌هێز به‌لای خۆیدا كێشیان ده‌كات، ئه‌وكاته‌ش به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئێران ئه‌سته‌م ده‌بێت. هه‌روه‌ها پێموتن: ئێوه كه دان به ناسنامه‌ی عه‌ره‌بی بوونی عێراقدا نانێن، ئه‌وا ناچاری ده‌كه‌ن خۆی بهاوێته باوه‌شی ئێرانییه‌كانه‌وه». دواتر زۆر شه‌ن‌و كه‌وی ئه‌وه‌مان كرد كه ده‌وڵه‌ته عه‌ره‌بییه‌كان وه‌كو ده‌ستپێشخه‌رییه‌ك بۆ پشتیوانیكردن له عێراق، پێویسته باڵێوزی متمانه‌پێكراوی خۆیان ره‌وانه‌ی عێراق بكه‌ن.\nله‌قۆناغی دواترداو دوای ساڵ‌و نیوێك پاش ئه‌وه‌ی عێراق هاته ریزی ئه‌م كۆمه‌ڵه‌یه‌وه، ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو بووه (+3). له‌سه‌ر ئێمه پێویست بوو په‌یوه‌ندی جیهانی عه‌ره‌بی به عێراقه‌وه دابمه‌زرێنین، بڕواشمان وابوو ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو (+3) له تێپه‌ڕاندنی ئه‌م ناكۆكییانه‌دا یارمه‌تیده‌ر ده‌بێت‌و ده‌بێته هه‌نگاوێكی گه‌وره‌ی به‌ره‌و پێشچون. وه‌لێ ئه‌م ئه‌نجومه‌نه جگه‌له گروپێكی ده‌سه‌ڵاتداری سوننه‌ی نه‌ریتپارێز، هیچی تر نه‌بوون.\nله‌وانه‌یه هۆشیار زێباری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق راستی وتبێت، كاتێك پێیوتن: ئێوه به‌جۆرێك مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن، وه‌كو ئه‌وه‌ی ئێمه ڤایرۆسێك بین. من نازانم چی وای له‌ئێوه كردووه هێنده ره‌ق‌و توند بن: ئایا به‌هۆی ئه‌وه‌یه ئێمه دیموكراسیه‌تمان هه‌یه، یان به‌هۆی ئه‌وه‌یه شیعه‌كان سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌ت ده‌كه‌ن؟».\nبه‌رله‌وه‌ی خۆرئاوا ببێت گه‌یشتمه قاهیره، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی میسر ئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت پێشوازی لێكردم. ئه‌حمه‌د حه‌زی له پۆشینی جلی كه‌شخه‌و مه‌ی باش هه‌بوو، ئه‌وه‌ش ناونیشان بوو بۆ «میسرییه‌كی عه‌لمانی»، غه‌یت متمانه‌ی به ئیسلامییه‌كان نه‌بوو، شانازی به‌وه‌ده‌كرد ژماره‌یه‌كی زۆری فه‌رمانبه‌ره ژنه‌كان له وه‌زاره‌ته‌كه‌ی حیجاب ناپۆشن. وادیاربوو حه‌زیده‌كرد به‌شێوه‌یه‌ك خۆی ده‌ربخات كه حه‌زی له سایه‌داریكردنی ئه‌وانیتره، بۆیه ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه حوسنی موباره‌كی به‌ساڵداچوو ده‌ڵێت: وه‌كو كچی خۆم ته‌ماشای رایس ده‌كه‌م. منیش له‌ناخی خۆمدا ده‌موت: به‌دڵنیاییه‌وه، له‌وانه‌یه رقی له ئازاییه‌تیه‌كه‌م بێت، به‌هۆی ئه‌و قسانه‌ی له‌باره‌ی دیموكراسیه‌ته‌وه له میسر كردم .\nئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت دیبلۆماتكارێكی باش بوو، له‌باره‌ی هه‌موو بابه‌ته‌كانه‌وه، هه‌ر له پرۆسه‌ی ئاشتی عه‌ره‌ب ئیسرائیله بیگره تاوه‌كو به عێراق ده‌گات، په‌یوه‌ندییه‌كی كاركردنی به‌رهه‌مدارو باش له‌نێوانماندا دروستبوو. ته‌نانه‌ت میسر یه‌كه‌م ده‌وڵه‌ت بوو كه باڵێوزی خۆی ره‌وانه‌ی عێراق كرد، به‌داخه‌وه ئه‌م باڵێوزه رفێنراو پاشان له ته‌مموزی (2005)دا كوژرا. قاهیره له ناردنی باڵێوزێك بۆ شوێنگرتنه‌وه‌ی باڵێوزه كوژراوه‌كه‌یان ده‌ترسا، هه‌موانیش له‌و ترسه‌ی تێده‌گه‌یشتن.\nئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت به‌ره‌و نهۆمی خواره‌وه یاوه‌ری كردم، وه‌زیره‌كان بۆ ژه‌می رۆژوو شكاندن‌و سروته‌كانی كۆببونه‌وه، كه به‌خواردنی خورما ده‌ستی پێده‌كرد. پاشان چومه ریزی ئه‌وانه‌وه‌و به‌خواردنی چه‌ند پاروییه‌كی به‌تام به‌شداری خوانه‌كه‌یانم كرد، عه‌ره‌به كه‌نداوییه زۆر نه‌ریتپارێزه‌كان، چوون نوێژ بكه‌ن. یه‌كێكیان وتی: چاره‌كێكی دیكه ده‌گه‌ڕێینه‌وه، به‌ڵام ئه‌گه‌ر كه‌سێكی تیمه شیعه‌كه‌ت له‌نێوانماندا هه‌بوایه، ئه‌وا سه‌عاتێكمان پێده‌چوو. جه‌ختیكرده‌وه له «تیمه‌كه‌ت»، بۆ ئه‌وه‌ی بیسه‌لمێنێت كه مه‌به‌ستی له‌حكومه‌تی عێراقه كه ئه‌مه‌ریكا پشتیوانی ده‌كات.\nله‌و شوێنه‌دا له‌گه‌ڵ میسرییه‌ك‌و ئوردنییه‌ك وه‌ستام، چاوه‌ڕوانی ئه‌وانی دیكه‌مان ده‌كرد تا له نوێژه‌كه‌یان ده‌بنه‌وه. له‌ناخی خۆمدا وتم: ئای ئه‌م ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاسته چ شوێنێكی سه‌یرو سه‌مه‌ره‌یه، تژییه له دابه‌شبوون‌و لێكدژی. به‌رله‌وه‌ی زیاتر بیر بكه‌مه‌وه، نوێژه‌كه‌یان ته‌واوكرد‌و گه‌ڕانه‌وه‌و كه‌متر له چاره‌كه سه‌عاتێكیان پێچوو.\nچوینه ئه‌و هۆڵه‌وه كه خوانه‌كه‌ی لێ دانرابوو، دیاره له‌نێویاندا من ته‌نها ژن بووم. پرسیم چه‌ند سه‌یر ده‌بوو ئه‌گه‌ر وه‌زیرێكی ده‌ره‌وه‌ی ژنم له‌م به‌شه‌ی جیهاندا ببینیایه، چونكه ئه‌مان وه‌كو هاوڵاتی پله دوو ده‌ڕواننه ژنان- ئه‌گه‌ر مۆڵه‌تم بده‌ن بڵێم هاوڵاتی.\nبه‌ڕاستی ده‌ڵێم كاتێك ژنێك وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا بێت، هیچ كه‌سێك ئاره‌زوو ناكات به‌دڕه‌فتاری له‌گه‌ڵدا بكات، ئه‌ویش ته‌نها وه‌زیری ده‌ره‌وه. به‌ڵام هه‌ندێكجار كۆبونه‌وه‌كانم تایبه‌تمه‌ندییه‌كی باشتری ده‌بوو- به‌نمونه ئه‌و جاره‌یان كه دایكی سه‌رۆكی حاكمی ئیماراتم ناسی. هه‌ندێكجاریش ئه‌و ساتانه خۆشحاڵیان ده‌كردم، كه وه‌كو ژنێك پۆستی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌م وه‌رگرتوه.\nله دیدارێكمدا له‌گه‌ڵ كۆچكردو عه‌بدولعه‌زیز حه‌كیمی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی باڵای شۆڕشی ئیسلامی، ساتێكی هاوشێوه روویدا. ئه‌و ئه‌نجومه‌نه په‌یوه‌ندییه‌كی به‌تینی له‌گه‌ڵ ئێراندا هه‌بوو، حه‌كیم پیاوێكی ئاینی شیعه مه‌زه‌بی نه‌ریتپارێز بوو، ته‌نانه‌ت له‌به‌رئه‌وه‌ی من ژن بووم، ته‌وقه‌ی له‌گه‌ڵدا نه‌كردم. پاش خواردنی نانی ئێواره له ماڵی باڵێوزی ئه‌مه‌ریكا له به‌غدا، حه‌كیم پێیوتم: خزمه‌تێكم له تۆ ده‌وێت. له‌ناخی خۆمدا وتم: ده‌بێت چی بێت؟\nوتی: كچێكی كچه‌زام هه‌یه ته‌مه‌نی سیازده ساڵه‌و تۆی خۆشده‌وێ. ئایا نامه‌یه‌كی كورتی بۆ بنێرم‌و پێی بڵێم كاتێك ده‌گه‌ڕێیته‌وه بۆ ئه‌مه‌ریكا، له‌گه‌ڵ دایكیدا بێنه وه‌زاره‌ت‌و چاویان به تۆ بكه‌وێت؟ حه‌كیم كاتێك ئه‌و قسه‌یه‌ی كرد روخساری به‌شێوه‌یه‌ك گه‌شایه‌وه، هه‌ر جدییه‌تی لێده‌باری. حه‌یران بووم‌و به‌بێ دوودڵی له‌سه‌ر دیداره‌كه رازیبووم.\nدوای چه‌ند مانگێك، كچه‌كه‌زاكه‌ی حه‌كیم‌و دایكی هاتن بۆ وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه. كچێكی گه‌نجی زیره‌كی دوور له ئایین بوو، ملوانكه‌یه‌كی له مل بوو، تیشێرتێكی ره‌نگ په‌مه‌یی له‌به‌ركردبوو. به‌زمانێكی ئینگلیزی ره‌وان قسه‌ی له‌گه‌ڵ كردم. وتی: تۆم له ته‌له‌فزیۆنه‌وه بینیوه‌و ده‌مه‌وێت وه‌كو تۆ ببمه وه‌زیری ده‌ره‌وه. حه‌كیم هیوایه‌كی گه‌وره‌ی به‌م كچه‌زایه‌ی هه‌بوو. له‌وانه‌یه ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ك بێت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی درزێكی بچوك كه‌وتبێته ئه‌و دیواره‌وه، كه له‌م ناوچه‌یه‌دا به‌ره‌نگاری پێشكه‌وتنی ژنان ده‌بێته‌وه. چه‌ند جوانه كه ژن‌و به‌رپرسی دیبلۆماسیه‌تی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان بم، به‌تایبه‌تی له رۆژهه‌ڵاتی ناویندا.\nكۆبونه‌وه‌مان له‌سه‌ر ئێواره خوانه‌كه‌و له‌و شه‌وه‌ی میسردا، زیاتر له‌هه‌ر بابه‌تێكی دیكه، له‌ده‌وری باسی ئیسرائیل‌و فه‌ڵه‌ستین ده‌سوڕایه‌وه. هاوڕێكانم به ئاراسته‌ی ئه‌نجامدانی گفتوگۆی راسته‌وخۆ له‌نێوان هه‌ردولادا هانیانده‌دام، به‌تایبه‌تی له‌وكاته‌دا كه له لوبنان شه‌ڕ بوو. من ته‌نها به‌وه‌نده رازیبووم یاداشتێك بۆ سه‌رۆك بۆش بنوسم‌و پێشنیاری هه‌مان شتی تێدابكه‌م. چونكه ده‌توانین بۆ سه‌پاندنی چوارچێوه‌یه‌كی ستراتیژی بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، سود له كۆتایهاتنی شه‌ڕی لوبنان ببینین.\nله‌پێناوی پشتیوانیكردن له حكومه‌ته دیموكراسییه‌كانی لوبنان‌و عێراقدا، ده‌توانین هاوپه‌یمانه دژبه‌ره‌كانی ئێران كۆبكه‌ینه‌وه. به‌ڵێ هه‌ندێك شت سه‌یره، وه‌كو كۆكردنه‌وه‌ی فه‌رمانڕه‌وا ده‌سه‌ڵاتخوازه‌كان له‌پێناوی دۆزی ئازادییدا – سه‌ره‌ڕای ئه‌وه، من به‌وه پاساوم ده‌دا ئه‌گه‌ر له‌باره‌ی به‌هاكانیشمانه‌وه نه‌بێت، ئه‌وا ده‌بێت به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئێران له‌ده‌وری به‌رژه‌وه‌ندییه هاوبه‌شه‌كانمان كۆمان بكاته‌وه. چونكه ناوبانگ‌و ره‌فتاری ئێران ئاشكرابوو، كه خوازیاری ناكۆكی‌و پارچه پارچه‌كردنه.\nهه‌رچه‌نده رێگا به‌ره‌و ئه‌جێندای ئازادی به به‌یروت‌و به‌غدادا گوزه‌رده‌كات، وه‌لێ رێگا به‌ره‌و ئامانجی هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ عه‌ره‌به‌كاندا به قودسدا ده‌ڕوات. من ده‌مویست بازنه‌كه بكه‌مه چوارگۆشه –واته هانیانبده‌م به ئاراسته‌ی دروستكردنی ده‌وڵه‌تێكی فه‌ڵه‌ستینی كۆتایی به‌م ململانێیه بهێنرێت، به‌ڵام له‌هه‌مانكاتدا مكوڕ بووم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی فه‌ڵه‌ستینێكی دیموكراسی ده‌بێته بناغه بۆ «رۆهه‌ڵاتێكی ناوه‌ڕاستی نوێ». ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌م له چوارچێوه‌ی پرسی لوبناندا به‌كارهێنا، كاتێك جه‌نگه‌كه‌م به‌م جۆره ناساند «ژانی له‌دایكبونی رۆهه‌ڵاتێكی ناوه‌ڕاستی نوێیه». ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ش له سه‌رانسه‌ری ناوچه‌كه‌دا شه‌پۆلێك ره‌خنه‌و ناڕه‌زایی به‌دوای خۆیدا هێنا. به‌نمونه وێنه‌یه‌كی كاریكاتۆرییان كێشابوو، وێنه‌كه من بووم كه رۆهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستم هه‌ڵگرتوه‌و ددانه‌كانم خوێنیان لێدێت. من له په‌یامه‌كه تێگه‌یشتم، بۆیه ده‌ستبه‌رداری ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه بووم، دواتر له قسه‌كانمدا ته‌نها ده‌سته‌واژه‌ی «رۆژهه‌ڵاتێكی ناوه‌ڕاستی جیاواز»م به‌كارده‌هێنا. له‌م ناوچه‌یه‌دا وشه‌كان بایه‌خێكی گه‌وره‌یان هه‌یه، هه‌رچه‌نده حه‌زده‌كه‌ن قسه‌یه‌ك بكه‌ن‌و پێچه‌وانه‌كه‌ی جێبه‌جێ بكه‌ن.\nمرۆڤ ئه‌وه ده‌زانێت كه هه‌ندێك كات دێنه پێش زۆر سه‌خت ده‌بن، به‌تایبه‌تی كاتێك دۆزێكی وه‌كو پرسی فه‌ڵه‌ستین‌و ئیسرائیل له گه‌شتێكی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا ده‌بێته خاڵه روناكه‌كه. قودسم به‌ره‌و به‌غدا به‌جێهێشت. له‌م شاره‌دا ئه‌و هه‌ستی خه‌مۆكییه‌م قوڵتر بوویه‌وه كه له واشنتۆندا هه‌ستم پێده‌كرد. چونكه ئه‌م گه‌شته‌م –به‌بێگومان- له ته‌واوی ماوه‌ی ویلایه‌ته‌كه‌مدا وه‌كو وه‌زیری ده‌ره‌وه، خراپترین گه‌شتم بوو كه ئه‌نجامم دابێت.\nبارودۆخی سیاسی له‌عێراقدا له‌هه‌موو ئاسته‌كاندا به‌ڕه‌هایی له‌دۆخێكی دژورادا بوو، چونكه توندوتیژی تایه‌فی له‌نێوان سوننه‌و شیعه‌دا له‌لوتكه‌دا بوو. به‌ر له گه‌یشتنم به به‌غدا، به رۆژنامه‌نوسانم راگه‌یاند كاری ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان نییه برینه‌كان ده‌رمان بكات‌و چاره‌سه‌ریان بكات. وتیشم: پێویسته له‌سه‌ر عێراقییه‌كان خۆیان ئه‌م بابه‌تانه چاره‌سه‌ر بكه‌ن.\nكاتێك گه‌شتێكی مه‌كۆكیم بۆ كۆشكی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجامدا تاوه‌كو چاوم به‌سه‌رۆك وه‌زیران نوری مالیكی بكه‌وێت، بۆم رون بویه‌وه كه پێویسته له‌سه‌ر عێراقییه‌كان رێگایه‌كی درێژ ببڕن. كاتێك مالیكی لیستی تۆمه‌ته‌كانی له‌دژی سوننه خوێنده‌وه، وادیاربوو ئه‌م سه‌ركرده شیعه‌یه به‌رپرسیارێتی تایبه‌تی خۆی له‌یادكردبوو كه ده‌بێت گه‌له‌كه‌ی یه‌كبخات. من پێشبینییه‌كانم له‌باره‌یه‌وه گه‌وره‌ترو زیاتر له‌وه‌ش بوون، به‌تایبه‌تی پاش ئه‌وه‌ی سه‌رۆك له مانگی حوزه‌یراندا سه‌ردانێكی كتوپڕی به‌غدای كرد، له‌وكاته‌دا مالیكی چه‌ندین به‌ڵێنی به سه‌رۆك دا.\nله‌و كۆبونه‌وه‌یه‌دا كه هه‌ردوو سه‌رۆك‌و ئه‌ندامانی وه‌فدی هه‌ردولای له‌به‌رپرسانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌خۆگرتبوو- سه‌رۆك له‌گه‌ڵ عێراقیه‌كاندا كۆبویه‌وه، وه‌زیره ئه‌مه‌ریكیه‌كانیش له‌ڕێگه‌ی كۆنگره‌یه‌كی ڤیدیۆییه‌وه له كامپ دیڤیده‌وه به‌شداربوون- مالیكی ستراتیژییه‌تی خۆی له‌باره‌ی دابینكردنی سه‌قامگیری له وڵاته‌كه‌ی‌و دوباره بیناكردنه‌وه‌ی ئابوری عێراق خسته‌ڕوو، به‌وه‌ش سه‌رنجێكی نایابی لا به‌جێهێشتین. دوای ماوه‌یه‌كی كورت له‌و دیداره، له‌به‌رده‌م پارله‌مانی عێراقدا له‌باره‌ی ئاشتبوونه‌وه‌ی نیشتیمانی‌و چاره‌سه‌ركردنی دابه‌شبونه تایه‌فییه‌كانه‌وه، وتارێكی پێشكه‌شكردو باسی له پڕۆژه‌كه‌ی خۆی كرد.\nبه‌ر له كۆتایهاتنی هاوین، سه‌رۆك وه‌زیرانه شیعه‌كه ده‌ستی به خۆپێچانه‌وه‌ی كرد به عه‌بای تایه‌فی. حكومه‌تی مالیكی ده‌ستیكرد به گرتنه‌به‌ری رێكاری توند له‌دژی سوپای مه‌هدی سه‌ر به موقته‌دا سه‌در، ئه‌و رێوشوێنانه‌ش به‌دڵنیاییه‌وه لێكه‌وته‌ی سیاسی‌و نه‌هامه‌تی لێده‌كه‌وته‌وه، به‌تایبه‌تی ئه‌گه‌ر راوه‌دونانی هێزه‌كانی ئه‌و پیاوه‌ی به به‌هێزترین سه‌ركرده‌ی شیعه له‌عێراقدا داده‌نرا، به‌رده‌وام ببوایه. له‌بری ئه‌وه، بۆ مالیكی كارێكی ئاسانتر ده‌بوو ئه‌گه‌ر وازی له‌وه بهێنایه كه تانه‌و په‌ڵپه‌كانی له‌باره‌ی توندوتیژییه‌وه بخاته ئه‌ستۆی كه‌سانی دیكه. كه‌چی هه‌ندێك له راوێژكاره‌كانی مالیكی به‌ئاشكرا ده‌یانوت: ئه‌وه زاده‌ی خه‌یاڵی لایه‌نه سوننه‌كانه، كه ده‌ڵێن حكومه‌ت نه‌یتوانیوه تیمه‌كانی توندوتیژی شیعه له‌ناوببات.\nكۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵ جه‌لال تاڵه‌بانی له‌سه‌ر خوانی ئێواره له‌وه باشتر نه‌بوو. ئه‌م پیاوه كورده قه‌ڵه‌وه‌ی سه‌رۆكی عێراق، جه‌ختی له‌وه‌كرده‌وه هه‌موان هه‌ست به‌وه‌ده‌كه‌ن كه له بڕیاره گرنگه‌كاندا په‌راوێز خراون. وه‌لێ نان خواردن له‌گه‌ڵیدا، ئه‌زمونێك بوو ده‌ماری گرژ ده‌كردیت. ئه‌و به‌هه‌ردوو ده‌ستی نانی ده‌خوارد، پاروی گه‌وره‌ی گه‌وره‌ی ده‌ئاخنیه نێو ده‌می، هه‌روه‌ها كه‌وچكێكی گه‌وره‌ی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش به‌كارده‌هێنا، له‌هه‌مانكاتدا به‌هێزه‌وه پارچه‌یه‌ك له مریشكه‌كه‌و گۆشتی مه‌ڕه‌كه‌ی بڕی‌و له‌سه‌ر برنجه‌كه‌ی به‌رده‌مم داینا. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وه‌كو ده‌وڵه‌تمه‌دارو پیاوێكی باش ده‌ركه‌وت. له‌ناخی خۆمدا وتم: كاتێك بۆ یه‌كپارچه‌یی عێراق كورده‌كان باشترین هیوامان بن، ئێمه له ته‌نگژه‌یه‌كی قوڵدا ده‌بین. وه‌لێ به‌ڵێنم پێدا مالیكی رازی بكه‌م، تاوه‌كو له‌سه‌ر به‌شداریپێكردنی هه‌موان زیاتر پێداگربێت.\nكاتێك گه‌یشتمه شوێنی مانه‌وه‌ی خه‌لیلزادی باڵێوزمان له عێراق، به‌ڕاستی ماندو بوم‌و زۆر بێزاربوم له عێراقییه‌كان. باڵێوز كۆبونه‌وه‌یه‌كی له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك له سه‌ركرده‌كانی سوننه‌دا بۆ رێكخستبووم، كه له‌نێویاندا عه‌دنان دلێمی سه‌رۆكی قه‌واره‌ی سوننه‌كان له پارله‌مانی عێراق هه‌بوو. به‌دوایدا كۆبونه‌وه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك له به‌رپرسانی شیعه‌دا، تاوه‌كو بۆچونی ئه‌وان له‌باره‌ی توندوتیژییه‌وه بزانم.\nكۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵ سه‌ركرده سوننه‌كاندا به تێبینییه‌كی نامۆو ناپه‌سه‌ند ده‌ستی پێكرد. به‌تایبه‌تی ئه‌و كاته‌ی سه‌رۆكی پارله‌مانی عێراق مه‌حمود مه‌شهه‌دانی چیرۆكێكی گێڕایه‌وه كه له‌ڕوكه‌شدا وادیاربوو پیاهه‌ڵدانی منه، وه‌لێ وایكرد پێستی جه‌سته‌م سڕ ببێت. مه‌شهه‌دانی وتی: كاتێك له‌ساڵی (2003) شه‌ڕه‌كه ده‌ستی پێكرد، من له زیندان بووم. هاوه‌ڵه‌كانم چاودێری هه‌واڵه‌كانیان ده‌كرد كه باسیان له ئاماده‌سازی ئه‌مه‌ریكاو كۆكردنه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا ده‌كرد، هه‌روه‌ها گوێمان له قسه‌كانی تۆ بوو كاتێك هێرشت ده‌كرده سه‌ر سه‌دام حسێن. پاشان وتی: وێنه‌كه‌ی تۆمان له‌سه‌ر دیواره‌كه هه‌ڵواسی، ئێمه تۆمان خۆشده‌وێ. من نازانم ئه‌م چیرۆكه راسته یان نا، به‌ڵام شێوازێكی داهێنه‌رانه بوو، سه‌رۆكی پارله‌مان بۆ خۆناساندنی به‌كاریهێنا.\nسه‌ركرده‌كانی سوننه له‌باره‌ی كارو كرده‌وه‌ی گروپه توندڕه‌وه‌كانی شیعه، له‌دژی سوننه‌كان، وێنه‌یه‌كی گرافیكیان پیشاندام كه هێنده سامناك بوو بڕوای پێنه‌ده‌كرا. چونكه وێنه‌كه سه‌ری بڕاوو ئه‌ندامانی جه‌سته‌و جه‌سته‌ی خوێناوی شێوێنراوی تێدابوو، به‌جۆرێك ته‌واو له شێوه‌ی مرۆڤ دوربوو. من ته‌ماشای وێنه‌كه‌م كرد –راهاتبووم له‌سه‌ر بینینی خوێن- هاوسۆزی خۆمم بۆ ده‌ربڕین. تێگه‌یشتم له‌وه‌ی كه ده‌یانه‌وێت بڵێن، ئێمه كاتێك به‌شداریمان له حكومه‌ته‌كه‌ی مالیكیدا كردوه، گیانی خۆمان خستۆته مه‌ترسیه‌وه، به‌و هۆیه‌وه خێزانه‌كانمان بوونه‌ته ئامانجی هه‌ڕه‌شه‌كردن‌و كوشتن‌و هه‌وڵی تیرۆركردن، چونكه توندئاژۆكان وا هه‌ستیانكردوه ئێمه خیانه‌تمان له دۆزه‌كه‌یان كردووه.\nسه‌ركرده‌كانی سووننه قسه‌یان ده‌كردو منیش گوێم لێده‌گرتن، هه‌موو گازنده‌كانیان ده‌خسته ئه‌ستۆی شیعه‌كان، به‌بێ ئه‌وه‌ی دان به به‌رپرسیارێتی خۆیاندا بنێن، كه ده‌بوو فشار بخه‌نه سه‌ر نه‌وه‌كانی تایه‌فه‌كه‌ی خۆیان تاوه‌كو چه‌كه‌كانیان دابنێن. له‌ڕاستیدا ئه‌وان ئه‌و وێرانه گه‌وره‌یه‌یان له‌بیركردبوو كه خۆیان ببونه هۆكاری دروستبوونی. دوای ئه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی سه‌عاتێك گوێم له سكاڵاكانیان له‌دژی شیعه گرت، به ده‌نگێكی توند پێموتن: رێگه‌م بده‌ن شتێكتان پێ بڵێم، ئێمه له ئه‌مه‌ریكا قسه‌یه‌كمان هه‌یه ده‌ڵێت: ده‌كرێ به‌كۆمه‌ڵ یان به‌تاك تاك له‌سێداره بدرێین. ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه باش نه‌بێت، ئه‌وا كاتێك دوای شه‌ش مانگی دیكه ده‌گه‌ڕێمه‌وه، ئێوه به‌ستونی روناكی سه‌ر شه‌قامه‌كاندا هه‌ڵده‌واسرێن. ئێستا كاتی خۆیه‌تی تاوه‌كو له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا ئاشته‌وایی بكه‌ن.\nكاتێك سه‌ركرده‌كانی شیعه له پارله‌مان سه‌ردانیان كردم، هه‌مان په‌یامم پێگه‌یاندن، چونكه سكاڵاو تۆمه‌ته‌كانی ئه‌وانیش هاوشێوه بوون. بۆیه پێموتن: ئه‌مه‌ریكییه‌كان له به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی قاعیده تێده‌گه‌ن، ته‌نانه‌ت له‌وه‌ش تێده‌گه‌ین كه هه‌ندێك له عێراقییه‌كان بڕوایان وایه ئێمه عێراقمان داگیركردوه، ئێوه‌ش حه‌ز به‌وه ناكه‌ن. ئه‌گه‌ر عێراقییه‌كان یه‌كتر بكوژن – ئه‌وا هاوڵاتیانی ئه‌مه‌ریكا قبوڵی ناكه‌ن، ئێمه جه‌سته‌ی سه‌ربازه‌كانمان له‌نێو ململانێ خوێناوییه‌كه‌ی ئێوه‌دا دابنێین».\nدواتر له‌نزیك كاتژمێر ده‌ی شه‌و بوو، من له‌وپه‌ڕی ماندوێتیدا بووم، دووباره چاوم به مالیكی كه‌وته‌وه. پێموت: ناكرێت ئێمه به‌نوێنه‌رایه‌تی ئێوه ناكۆكییه ناوخۆییه‌كانتان چاره‌سه‌ر بكه‌ین. هه‌روه‌ها پێموت: من مه‌به‌ستم له ئاشته‌وایی ئه‌وه نییه كه هه‌ندێكتانم خۆشبوێت. پێویسته تۆ كۆنترۆڵی سوپاو پۆلیس بكه‌یت. بیستوومه كه‌سانێك هه‌ن له‌سه‌ر كوشتنی شیعه سزادراون، به‌ڵام له‌و شیعانه ناپێچیته‌وه كه سوننه‌كان ده‌كوژن. ناكرێت ئه‌م دۆخه به‌رده‌وام بێت. قسه‌كانت له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانت نایه‌نه‌وه. ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه باش نه‌كه‌یت، ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان ناتوانن لێره بمێننه‌وه. ئینزاره‌كه‌م بۆ دووباره كرده‌وه كه پێشتر ئاماژه‌م پێدابوو: ئه‌گه‌ر ئه‌م بارودۆخه باش نه‌بێت، ئه‌وا له‌ماوه‌ی شه‌ش مانگی داهاتودا به ستونی سه‌ر شه‌قامه‌كاندا هه‌ڵده‌واسرێن.\nنوستنی ئه‌و شه‌وه‌م له ماڵی باڵێوز خه‌لیلزاد به‌لاوه سه‌خت بوو، چونكه به‌هۆی بونی مه‌ترسییه‌وه له‌سه‌ر ناوچه‌ی سه‌وز، كۆپته‌ره‌كان به‌درێژایی ئه‌و شه‌وه به‌ئاسمانه‌وه بوون‌و له هاتن‌و چووندا بوون. سه‌ر له‌ئێواره چه‌ند گولله هاوه‌نێك ئاراسته‌ی ماڵی باڵێوزه‌كه‌مان كرا، ئیدی نازانم مه‌به‌سته‌كه من بووم یان ته‌نها بۆردومانێكی هه‌ڕه‌مه‌كی بوو، چونكه له‌وكاته‌دا ته‌قه‌كردنی هه‌ڕه‌مه‌كی له به‌غدا دا، كارێكی باوو بڵاو بوو.\nسه‌رله‌به‌یانی رۆژی دواتر به‌مه‌به‌ستی كۆبونه‌وه له‌گه‌ڵ مه‌سعود بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان، به‌فڕۆكه‌یه‌ك چووم بۆ باكوری عێراق، به‌پێداگرییه‌وه داوام له بارزانی كرد كاتێكی زیاتر له به‌غدا به‌سه‌رببات. له‌ڕابردودا په‌یوه‌ندییه‌كانی بارزانی له‌گه‌ڵ جه‌لال تاڵه‌بانی باش نه‌بوون، ئه‌م دوو سه‌ركرده‌یه دوو حیزبی ركابه‌ریان هه‌بوو، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ی له‌ساڵی (1998) به‌چاودێری‌و نێوه‌ندگیری ده‌یڤید وێڵش ئاگربه‌ستیان واژۆكرد، ناكۆكییه‌كانیان وه‌لاوه‌نا، تاوه‌كو به‌ره‌نگاری سه‌دام حسێن ببنه‌وه. ئێمه ده‌مانویست ئه‌وان توانای خۆیان له عێراقێكی یه‌كگرتوودا وه‌به‌ربهێنن، به‌دیاریكراوی ده‌مانویست بارزانی له سه‌ركوتكردنی پارتی كرێكارانی كوردستان (PKK)دا یارمه‌تیده‌ر بێت، (PKK) ئه‌و گروپه كوردییه چه‌كداره بوون كه له‌سنوره‌كانی عێراقه‌وه هێرشیان ده‌كرده سه‌ر توركیا.\nهه‌وڵمدا دنه‌ی شانازی‌و خۆهه‌ڵكێشانی بارزانی به‌ڕوخاندنی سه‌دام حسێن‌و به‌خۆنازینی بده‌م به‌وه‌ی پێمگوت كه: تۆ باوكی دامه‌زرێنه‌ری عێراقی دیموكراسیت. ئه‌و گوێیده‌گرت‌و به‌رده‌وام به‌ڵێنی ده‌دا له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كاندا له به‌غدا هاوكاربێت، به‌ڵام به كه‌می پابه‌ندی به‌ڵێنه‌كانی ده‌بوو، ئه‌و پێویستی به‌وه بوو كه هه‌ست به‌وه بكات ئه‌وانیتر رێزی ده‌گرن، ئه‌گه‌رنا ئه‌وا مه‌ودای نێوان خۆی‌و حكومه‌تی ناوه‌ندی عێراقی دورده‌خسته‌وه. له‌به‌رئه‌وه كۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵیدا پێویست بوو، ئه‌گه‌ر كاریگه‌ریش نه‌بووبێت.\nدوای ته‌واوبونی كۆبونه‌وه‌كه‌م له‌گه‌ڵ بارزانی رومكرده فڕۆكه‌خانه، پێمگوترا كه نابێ سواری فڕۆكه‌كه ببم، هه‌ستم به‌نیگه‌رانییه‌ك كرد به‌وه‌ی پێده‌چێت شتێك قه‌ومابێ. پاشتر ئاگاداریان كردم كه فڕۆكه‌كه توشی گرفتێكی میكانیكی هاتوه. وادیاربوو له شوێنی نیشتنه‌وه‌كه‌یدا، هه‌ندێك داروپه‌ردو كه‌وتبووه ناو بزوێنه‌ری فڕۆكه‌كه‌وه كه له جۆری (C17) بوو، به‌و هۆیه‌وه فڕۆكه‌كه له‌كاركه‌وتبوو.\nبڕیاربوو به‌ره‌و له‌نده‌ن بفڕم، تاوه‌كو له‌كۆبونه‌وه‌یه‌كدا چاوم به هاوڕێكانم بكه‌وێت، كه بایه‌خی بۆ گروپی (5+1)و سه‌رۆكی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا خافێر سۆلانا هه‌بوو. ئه‌و دیمه‌نه‌م به‌وروژاوی بینی، كاتێك به‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌یه‌كی دیكه، ئه‌ندامانی وه‌فده یاوه‌ره‌كه‌م‌و له‌گه‌ڵیاندا ژه‌نه‌راڵ ویڵ فریزه‌ر (Will Frazer)و ئه‌فسه‌ری هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ی هاوبه‌شی ئه‌ركان له ته‌له‌فۆنكردن نه‌ده‌كه‌وتن. له‌وكاته‌دا بۆم ده‌ركه‌وت ئه‌گه‌ر هه‌میشه ئه‌فسه‌رێكی سه‌ربازی پله‌به‌رزت له‌نزیك بێت، تاوه‌كو پینتاگۆن له دۆخێكی له‌م شێوه‌یه ئاگاداربكاته‌وه، كارێكی سودبه‌خش ده‌بێت.\nدوای دوو كاتژمێر، به‌فڕۆكه‌یه‌كی پشتیوانی سه‌ربازی له توركیاوه گه‌یشتمه شانشینی یه‌كگرتوو. بۆ ئه‌وه‌ی له‌كاتی دیاریكراویشدا بگه‌مه شوێنی كۆبونه‌وه‌كه كه له ناوه‌ڕاستی شاردا بوو، له فڕۆكه‌خانه‌ی هیسرۆ كۆپته‌رێكی پۆلیسی له‌نده‌ن چاوه‌ڕوانم بوو. دیمه‌نی پایته‌ختی به‌ریتانیا له ئاسمانه‌وه به‌ر له خۆرئاوابون، جوان‌و سه‌رنجڕاكێش بوو، ده‌رونی هێمن ده‌كرده‌وه.\nله‌ساڵی (2005)ه‌وه كه سه‌ردانه‌كانم بۆ عێراق ده‌ستیانپێكرد، ئه‌مه یه‌كه‌م جارم بوو كه بۆ جێهێشتنی عێراق، هه‌ست به‌دڵنیایی بكه‌م.\nبه‌گه‌یشتنه‌وه‌م به واشنتۆن، یه‌كسه‌ر چووم بۆ دیداری سه‌رۆك، تاوه‌كو له ناوه‌ڕۆكی دیدارو كۆبونه‌وه‌كانم له عێراق ئاگاداری بكه‌مه‌وه. هه‌ستم به كه‌مێك ئازار ده‌كرد، چونكه سه‌رباری هه‌موو ئه‌و چه‌رمه‌سه‌رییانه‌ی كه له‌عێراق توشمان هاتبوو، من به‌رده‌وام ده‌متوانی كه‌مێك بگه‌ڕێمه‌وه بۆ دواوه، تاوه‌كو بۆ بینینی بابه‌ته‌كان‌و خه‌مڵاندنی ئاستی گرنگییان پارێزگاری له توانای خۆم بكه‌م، هه‌روه‌ها پارێزگاریم له كه‌مێك له گه‌شبینیش ده‌كرد. من‌و سه‌رۆك‌و جێگری سه‌رۆك‌و ستیڤ هادلی پێكه‌وه بووین، من راشكاو بووم، به‌گوێره‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنی خۆم راستی بابه‌ته‌كانم به‌بێ رازاندنه‌وه‌و به‌گوێره‌ی توانا خسته‌ڕوو.\nپێموتن: عێراقییه‌كان كێشه‌ی بۆڵ كۆنه‌ر (Bull Conner)یان هه‌یه، وه‌كو ئاماژه‌یه‌ك بۆ ئه‌و پۆلیسه ره‌گه‌زپه‌رسته ئێشكگره‌ی شه‌قامه‌كانی شاری بێرمینگهام كه من لێی ده‌ژیام. له گه‌ڕه‌كه‌كه‌ی ئێمه، هه‌واڵی ده‌ركه‌وتنی پۆلیس هه‌واڵێكی خۆش نه‌بوو. ئێستا سوننه‌كان له‌هه‌مان دۆخدان، من متمانه‌م به‌وه نییه مالیكی بایه‌خ به‌م بابه‌ته بدات. ئه‌و بابه‌ته‌ش ته‌نها به‌مالیكیه‌وه په‌یوه‌ست نییه، به‌ڵكو په‌یوه‌سته به‌هه‌مویانه‌وه: به هاشمی‌و مه‌شهه‌دانی‌و دلێمی‌و و تاڵه‌بانییه‌وه. هیچ كه‌سێك نایه‌وێت كارێك بكات له به‌رژه‌وه‌ندی عێراق بێت –هه‌ریه‌كه‌یان بۆ خۆیان‌و به‌گوێره‌ی ئه‌جێندای كه‌سی‌و تایه‌فی خۆیان كارده‌كه‌ن.\nسه‌رۆك جۆرێك له نیگه‌رانی له ده‌نگیدا هه‌بوو، لێی پرسیم: چۆن ئه‌وه‌ت زانی؟\nپێموت: ئه‌وان ته‌نانه‌ت دان به‌كێشه‌كه‌شدا نانێن. هاوڵاتیه‌كی ئاسایی عێراقی متمانه‌ی به كه‌س نییه –متمانه‌ی به حكومه‌ت‌و به‌ئێمه‌ش نییه. ژیان له‌عێراق له‌دۆخی سروشتییه‌وه دووره، ته‌نانه‌ت لێشی نزیك نه‌بۆته‌وه، هه‌تا دۆخه ئه‌منییه‌كه باش نه‌بێت، ژیان ناگه‌ڕێته‌وه دۆخی سروشتی خۆی.\nجێگری سه‌رۆك‌و ستیڤ هیچیان نه‌وت. من‌و سه‌رۆكیش پێكه‌وه له گفتوگۆیه‌كی نیمچه هه‌ڵچوانه‌دا به‌رده‌وام بووین. سه‌رۆك به‌هۆی ئه‌و دۆخه‌و له‌باره‌ی عێراقیه‌كانیشه‌وه، بێ هیوا بوو، پێموابوو له‌و كاته‌دا به‌جدی بیر له‌زیادكردنی ژماره‌ی سه‌ربازه‌كان ده‌كاته‌وه. دواتر هه‌واڵی به مالیكی دا ئه‌گه‌ر دۆخه‌كه زیاتر په‌ره‌بستێنێ، ئه‌وا ئاماده‌یه هێزی زیاتر ره‌وانه بكات. من ماندوو هه‌ڵچوو گرژ بووم. راسته‌وخۆ ته‌ماشام كردو پێموت: جه‌نابی سه‌رۆك ئه‌وه‌ی ده‌یكه‌ین بێسوده، به‌ڕاستی بێسوده، به‌ڵكو شكسته.\nپرسی: كۆندی چی بكه‌ین؟ چۆن ده‌توانین وابكه‌ین كاره‌كه‌مان سودبه‌خش بێت؟\nله وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه به‌مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی وه‌ڵام بۆ ئه‌و پرسیاره ده‌ستم به‌كاركردن كرد. به‌قوڵی بیرم له دۆخی عێراق ده‌كرده‌وه. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئاره‌زوم نه‌بوو له‌و ساته‌دا خۆم به «چاره‌سه‌ره‌كانه‌وه» پابه‌ند بكه‌م. له‌وه‌ڵامدا به‌سه‌رۆكم وت: نازانم، رێگه‌م بده بڕۆم‌و بیر بكه‌مه‌وه. له‌و ساته‌دا بێزارییه‌كی زۆر قوڵم له‌باره‌ی ره‌وشی عێراقه‌وه هه‌بوو. نه‌مده‌زانی ئه‌گه‌ر وه‌ڵامێك بۆ پرسیاره‌كه‌ی سه‌رۆك هه‌بووبێت، به‌ڵام وه‌ڵامه‌كه‌ی خۆمم به‌لاوه ناپه‌سه‌ند بوو، چونكه من وه‌زیری ده‌ره‌وه بووم‌و یه‌كێك بووم له نزیكترین راوێژكاره‌كانی – منیش وه‌كو ئه‌وانیتر، له‌و رێڕه‌وه‌ی گرتبومانه‌به‌رو له‌و ته‌نگژه‌یه‌شی تێیكه‌وتبووین، به‌رپرس بووم.\nیاریكردن به دوا كارت\nئه‌و گوشارانه‌ی له پایزی ساڵی (2006)دا له‌سه‌ر سه‌رۆك بوون، تاوه‌كو ئاراسته‌ی ره‌وتی عێراق بگۆڕین، هی ئه‌وه نه‌بوون باس بكرێن. سه‌رله‌به‌یانییه‌ك كه به‌ڕێگاوه بووم بۆ كۆبونه‌وه‌یه‌كی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی، چومه نوسینگه‌ی هێلكه‌یی‌و هه‌ندێك قسه‌م له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا كرد، باسی ئه‌و گفتوگۆیه‌م بۆ كرد كه له باڵه‌خانه‌ی كاپیتۆڵ ئه‌نجاممدابوو. به‌سه‌رۆكم راگه‌یاند له‌وێ تێبینی ئه‌وه‌م كردوه ئه‌و كه‌سانه‌ی دژایه‌تی هه‌وڵه‌كانمان له‌عێراقدا ده‌كه‌ن، ژماره‌یان روو له‌زیادبونه، ئه‌و دژایه‌تیه ته‌نانه‌ت كۆمارییه‌كانیشی گرتۆته‌وه. پاشان گفتوگۆمان له‌باره‌ی راپۆرتی گروپی لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌باره‌ی عێراقه‌وه كرد، كه چاوه‌ڕوان ده‌كرا له‌و نزیكانه‌دا بڵاوبكرێته‌وه.\nگروپی لێكۆڵینه‌وه‌كه له‌هه‌ردوو پارته‌كه پێكهاتبوو، له‌لایه‌ن هه‌ریه‌كه له وه‌زیری پێشوتری ده‌ره‌وه جیمس بیكه‌رو لی هامڵتۆن ئه‌ندامی پێشوی كۆنگرێسه‌وه سه‌رۆكایه‌تی ده‌كرا. پێكهێنانی ئه‌و گروپه بیرۆكه‌ی پارله‌مانتاری ڤێرجینیا فرانك ۆڵف (Frank Wolf) بوو، كه ده‌یویست له‌باره‌ی شه‌ڕی عێراقه‌وه «زه‌مینه‌یه‌كی هاوبه‌ش» بدۆزێته‌وه.\nله‌سه‌ره‌تای ساڵی (2006)دا به‌مه‌به‌ستی تاوتوێكردنی ئه‌و پێشنیاره، فرانك هات بۆ لام، من پێشنیاره‌كه‌یم به‌بیرۆكه‌یه‌كی باش زانی، بۆیه پێموت له‌وباره‌یه‌وه له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا قسه ده‌كه‌م. هه‌رچه‌نده سه‌رۆك له‌وه ده‌ترسا قایلبوونی به پێكهێنانی ئه‌و گروپه وه‌ها لێكبدرێته‌وه كه بۆ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه، داوای یارمه‌تی له سه‌رچاوه‌یه‌كی ده‌ره‌كی كردووه، به‌ڵام به‌مه‌به‌ستی به‌دیهێنانی سه‌قامگیری‌و پشتیوانیكردنی هه‌وڵه‌كانمان له عێراق، –هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌ردوو حیزبه‌كه بۆ دانانی سیاسه‌تێكی نوێ «ناوچه‌یه‌كی ئاراممان بۆ دابه‌زین له‌سه‌ر وشكانی» پێ ببه‌خشن، باش له‌وه تێده‌گه‌یشت كه پێویستی به یارمه‌تی گروپێك هه‌یه كه چانسی ئه‌وه‌یان هه‌بێت له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه رێزێكی گه‌وره‌یان لێ بنرێت، بۆیه سه‌رۆك پێشنیاره‌كه‌ی په‌سه‌ند كرد.\nپه‌سه‌ندكردنی ئه‌و بیرۆكه‌یه، به‌لای ئێمه‌وه وه‌كو قوتدانی حه‌پێكی تاڵ وابوو. هه‌ر بۆ زانیاری، زۆرێك له قسه‌كه‌ران ئه‌و لیژنه‌یه‌یان به‌وه وه‌سفده‌كرد كه گردبونه‌وه‌ی شاره‌زایانی ئیداره‌ی سه‌رۆك جۆرج بۆشی باوكه، هاتوون تاوه‌كو كوڕه ده‌ستبڵاوه‌كه‌ی فێربكه‌ن، وانه‌یه‌ك یان دوو وانه له واقیعیه‌ت‌و لێهاتوویی له سیاسه‌تی ده‌ره‌وه وه‌ربگرێت.\nئێستا، من له نوسینگه‌ی هێلكه‌یی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا دانیشتوم، ئاماژه‌م به‌وه‌دا راپۆرته‌كه‌ی گروپی لێكۆڵینه‌وه، هاوشێوه‌ی پێشنیاره‌كه‌ی فرانك، بۆ «گه‌ڕاندنه‌وه‌ی پێگه‌مان» له‌عێراقدا هه‌لێكمان ده‌داتێ، هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شم زانی كه ستیڤ به‌و پێشنیاره قایله، به‌ڵام سه‌رۆك ئاماده‌نه‌بوو له‌باره‌ی سیاسه‌تی عێراقه‌وه چه‌كێكی سپی به‌هیچ كه‌سێك ببه‌خشێت. هه‌رچه‌نده سه‌رۆك ئه‌نجامه‌كانی راپۆرته‌كه‌ی ره‌تنه‌كرده‌وه –دواتر ده‌ركه‌وت به‌شێكی گه‌وره‌ی ئه‌نجامه‌كان له‌گه‌ڵ بیركردنه‌وه‌ی سه‌رۆكدا ته‌بایه، به‌ڵام رونیكرده‌وه رێگه‌ی تایبه‌تی خۆی بۆ به‌ره‌و پێشه‌وه‌چوون له‌عێراقدا ده‌دۆزێته‌وه. به‌جه‌ختكردنه‌وه وتی: من تائێستاش فه‌رمانده‌ی باڵام. ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ش به‌هه‌ڵواسراوی له بۆشاییدا مایه‌وه.\nدوای ده‌رچونمان له نوسینگه‌ی هێلكه‌یی، له ستیڤم پرسی: ئایا سه‌رۆك ده‌توانێ دان به‌ئاستی قوڵی ئه‌و چاڵه‌دا بنێ كه له عێراقدا تێیكه‌وتوین؟ هه‌ردوكمان هاوڕابوین كه ئه‌وه ده‌زانێ، به‌ڵام وه‌كو ستیڤ وتی: ئه‌و پیاوێكی كه‌ڕه‌په. منیش بۆچونه‌كه‌یم په‌سه‌ندكردو وتم: به‌ڵێ هه‌ر ئه‌وه‌یه.\nبه‌درێژایی وه‌زری هاوین گه‌وره راوێژكارانی ئه‌منی سه‌رۆك‌و ئاژانسه‌كانیان، به‌رده‌وام له پێداچونه‌وه‌دا بوون به دۆخی عێراقدا. به‌مه‌به‌ستی تاوتوێكردنی بژارده‌كانمان، كه هیچ شتێكی قه‌ده‌غه‌كراوی تێدانه‌بوو، ستیڤ‌و تیمی كاره‌كه‌یم بانگهێشتكرد تاوه‌كو پێكه‌وه له نێوه‌ڕاستی مانگی تشرینی یه‌كه‌مدا كۆببینه‌وه.\nكاربه‌ده‌ستانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی له‌سه‌ر بژارده‌ی «زیادكردنی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا»و دووباره راسپاردنه‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ی سه‌ربازی به‌مه‌به‌ستی دانانی پلانی «به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوون»، به‌ڕابه‌رایه‌تی هه‌ریه‌ك له: ج.د. كرۆچ (J.D. Crouch)و میگان ئۆسۆلیڤان (Meghan Osullivan)و ولیام لۆتی (William Luti)و پیته‌ر ڤێڤه‌ر (Peter Feaver)و بریت مه‌كگۆرگ (Breet McGurk) هاوڕابوون.\nله‌كاتی تاوتوێكردنی پلانه‌كاندا، باسمان له‌وه‌كرد له ژینگه‌ی ئه‌و شارانه‌دا كه دانیشتوانێكی چڕی هه‌یه، له نمونه‌ی شاری به‌غدا جیاكردنه‌وه‌ی یاخیبوان له هاوڵاتیان كارێكی زه‌حمه‌ته، چونكه هه‌ردولایان یه‌كجۆر جلیان له‌به‌ردایه، هه‌روه‌ها به‌كارهێنانی فراوانی چه‌كیش له‌لایه‌ن سوپاوه، زیانێكی زۆری له‌نێو هاوڵاتیاندا لێده‌كه‌وێته‌وه. ئه‌و جۆره كوشتاره‌ش له‌ڕابردودا رویدابوو، ببوه هۆی وروژاندنی ناڕه‌زایی دانیشتوان‌و نه‌هێشتنی پشتیوانی بۆ سوپاكه‌مان. له‌به‌رانبه‌ردا ستراتیژییه‌تی سوپا بۆ تێكشكاندنی دوژمن‌و به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوان ته‌نها كوشتنی یاخیبوه‌كان نه‌بوو، به‌ڵكو دابینكردنی سه‌قامگیریش بوو بۆ هاوڵاتیان.\nهێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له‌ڕێگه‌ی ئه‌نجامدانی ئێشكگری له شه‌قامه‌كانی شاره گه‌وره‌كان‌و پارێزگا دوره ده‌سته‌كاندا، هه‌روه‌ها له‌ڕێگه‌ی پارێزگاریكردن له پڕۆژه‌كانی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌وه، توانییان جه‌خت له پابه‌ندبونی خۆیان له‌هه‌مبه‌ر عێراقدا بكه‌نه‌وه، هه‌روه‌ك هه‌وڵیاندا بڕوا به عێراقییه‌كان بهێنن كه بۆ به‌دیهێنانی ئاینده‌یه‌كی گه‌ش، پێویسته چه‌كه‌كانیان راده‌ستی حكومه‌ت بكه‌ن.\nئه‌م جۆره لێك نزیكردنه‌وانه هێزه‌كانمانی ناچارده‌كرد له‌كاتێكدا سه‌ركێشی ده‌كه‌ن‌و له‌ناوچه ئارامه‌كان ده‌رده‌چن، رێكاری زه‌حمه‌ت بگرنه‌به‌رو خۆیان بخه‌نه مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌وه. له‌هه‌ندێك كاتدا ئه‌و بنه‌مایه رێگری له سه‌ربازه‌كانمان ده‌كرد ته‌قه بكه‌ن، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر هاتوو په‌لاماریش دران، به‌نمونه ده‌بوو له بازاڕه قه‌ره‌باڵغه‌كاندا خۆیان له ته‌قه‌كردن بپارێزن.\nله‌سه‌ره‌تادا بڕوام وابوو ستراتیژییه‌تی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوان، بۆ مه‌یدانی پێكدادانێكی فره ئاڵۆزی وه‌كو عێراق لێك نزیككردنه‌وه‌یه‌كی دروسته. بۆیه له‌مانگی حوزه‌یراندا یاداشتێكم ره‌وانه‌ی ستیڤ كرد، كه پێشنیارێكی له‌خۆگرتبوو بۆ دانانی بژارده‌ی «به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی تۆڵه‌كارانه له یاخیبون»، ئه‌و بژارده‌یه‌ش كرۆكی ئه‌و بنه‌مایه بوو كه ده‌بوو له ناوچه گرنگ‌و جه‌وهه‌رییه‌كانی وڵاتدا جێبه‌جێ بكرێت. ئه‌و پێشنیاره له‌لایه‌ن فیل زیلیكۆڤ‌و جیم جیفری باڵێوزی پێشوومان له عێراق دانرابوو، بۆ جێبه‌جێكردنی ئه‌و ستراتیژه‌ش، داوای به‌شدارییه‌كی كاتی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكایان ده‌كرد. به‌ڵام پاش هاوینێكی خوێناوی‌و هێورنه‌بونه‌وه‌ی توندوتیژییه تایه‌فییه‌كان، بڕوام به‌وه نه‌بوو كه بارودۆخه‌كه بۆ سه‌ركه‌وتنی ئه‌م ستراتیژه نوێیه پێگه‌یشتبێت –ئیدی له‌ناو پینتاگۆندا بێت یاخود له به‌غدا-.\nئه‌گه‌ر پلانی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی یاخیبوان بۆ ئه‌وه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتوانه جێبه‌جێ بكرایه، تاڕاده‌یه‌كی زۆر پشتی به‌توانای سوپا ده‌به‌ست، كه تاچه‌ند ده‌توانن خۆیان له‌گه‌ڵ بنه‌ماو بیروباوه‌ڕه‌كانیدا بگونجێنن. ئه‌نجامدانی گۆڕانكاری له‌ناو دامه‌زراوه‌یه‌كی زه‌به‌لاحی وه‌كو سوپادا له‌كاتی ئاشتیدا كارێكی ئاسان نه‌بوو، چ جای له‌كاتی ململانێیه‌كی تولانیدا. بۆیه ئه‌وه‌ی نیگه‌رانی ده‌كردم ئه‌وه‌بوو سه‌ركردایه‌تی پینتاگۆن، ئاماده‌نه‌بوون ئه‌م ستراتیژه نوێیه جێبه‌جێ بكه‌ن.\nئه‌وه‌ی زۆر گرنگ بوو، وه‌كو پێشتریش ئاماژه‌م پێدا متمانه‌م به پابه‌ندبوونی عێراقییه‌كان نه‌بوو. عێراقیه‌كانیش بۆ كوژاندنه‌وه‌ی بڵێسه‌ی ئه‌و توندوتیژییه تایه‌فیه، رۆڵی خۆیان نه‌ده‌گێڕا، ئیدی به‌هۆی بێتواناییانه‌وه بوبێت یاخود به‌هۆی ئه‌وه بێت كه ئاره‌زویان لێ نه‌بووبێت. ئه‌گه‌ر پاساوه‌كه‌یان بێ توانایی بێت، ئه‌وا هاوبه‌شیكردنی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له ریزه‌كانیاندا له‌ماوه كورتدا سودبه‌خش ده‌بێت. وه‌لێ ئه‌گه‌ر نه‌بونی ئاره‌زو بێت بۆ سه‌ركوتكردنی توندوتیژی له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه به‌سه‌رۆكایه‌تی شیعه‌كان – من واگومانم ده‌بردو به‌ڕاستم ده‌زانی- ئه‌وا به‌شداریكردنی زیاتری هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له‌نێوه‌ندی ئه‌م قه‌سابخانه‌یه‌دا، بۆچونێكی په‌سه‌ندكراو نه‌بوو.\nبه‌مه‌به‌ستی كۆتایهێنان به‌توندوتیژی‌و به‌خشینی ده‌رفه‌تێك به عێراقییه‌كان بۆ ئه‌نجامدانی كاری سیاسی، ستیڤ به‌دڵنیاییه‌وه زیادكردنی ژماره‌ی هێزه‌كانی به‌كارێكی باش ده‌زانی، به‌ڵام من به‌گومان بووم له بابه‌ته‌كه. فه‌رمانبه‌ره‌كانیشمان له‌و نێوانده‌دا ده‌هاتن‌و ده‌چوون، به‌نمونه بۆ كه‌مكردنه‌وه‌یه‌كی پله به‌پله‌ی ده‌ستوه‌ردانی ئه‌مه‌ریكی، فیل زیلیكۆڤ پلانێكی جیاوازی ئاماده‌كرد.\nدواجار به ئامانجی فه‌راهه‌مكردنی سه‌قامگیری له عێراقدا، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی به‌گوێره‌ی توانا ده‌ستوه‌ردانی به‌رده‌واممان بسازێنین، له‌لایه‌كی دیكه‌ش بۆ به‌هێزكردنی حكومه‌ت تاوه‌كو بتوانێت ململانێ تایه‌فییه‌كان جڵه‌وبكات، ئه‌و پێشنیاره‌ی له وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه ده‌رچوو، ته‌نها داوای به‌هێزكردنی هاوسه‌نگی هێزی له‌نێوان لایه‌نه عێراقییه‌كاندا ده‌كرد.\nبه‌گوێره‌ی ئه‌و ستراتیژه، ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان رایده‌گه‌یه‌نێت ئه‌گه‌ر حكومه‌تی عێراق له پشتیوانیكردنی توندوتیژی تایه‌فی به‌رده‌وام بێت، یاخود ئه‌گه‌ر هه‌وڵه‌كانی بۆ پاكتاوكردنی ره‌گه‌زی به‌گه‌ڕبخات، ئه‌وا ده‌ستده‌كات به‌كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی له‌شاره‌كاندا. ئێمه هیواداربوین ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌یه راستگۆییمان پێ ببه‌خشێت، تاوه‌كو به‌رپرسیارێتی كۆتایهێنان به كرده‌وه‌كانی توندوتیژی له‌ناوخۆدا، بخه‌ینه ئه‌ستۆی عێراقییه‌كانه‌وه. من بڕوام به‌وه نه‌بوو ئه‌م پلانه سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێت، هه‌روه‌ها بڕواشم به‌وه نه‌بوو كه زیادكردنی ژماره‌ی هێزه‌كانمان سودێكی ئه‌وتۆی هه‌بێت. وه‌لێ پێموابوو لانیكه‌م ده‌بێته هۆی كه‌مكردنه‌وه‌ی ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی، به‌هۆی شێوازه‌كه‌ی پێشوه‌وه سه‌ربازانی ئه‌مه‌ریكی ده‌كوژن.\nگه‌یتس ده‌روازه‌یه‌كی نوێ ده‌كاته‌وه\nچه‌ند رۆژێكی كه‌م پێش ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنه‌كانی نیوه‌ی خولی هه‌ڵبژاردن، سه‌رۆك په‌یوه‌ندی پێوه‌كردم‌و پرسیارێكی لێكردم، وایلێكردم هزری خۆم رێكبخه‌مه‌وه. سه‌رۆك پرسی: چی ده‌ڵێی ئه‌گه‌ر بۆب گه‌یتس (Bob Gates) بكه‌ینه وه‌زیری به‌رگری؟ نه‌متوانی خۆشحاڵی خۆم بشارمه‌وه‌و پێموت: كارێكی مه‌زنه، باشه بۆچی من پێشتر بیرم له‌م كاره نه‌كردۆته‌وه؟\nله‌گه‌ڵ گه‌یتسدا دۆستایه‌تیه‌كی دێرینمان هه‌بوو، سه‌ره‌تاكه‌ی ده‌گه‌ڕایه‌وه بۆ سه‌رده‌می ئیداره‌ی جۆرج بۆشی باوك، بۆ رۆژانی هه‌ڵایسانی توندوتیژی له‌كۆتاییه‌كانی شه‌ڕی سارددا. له‌وكاته‌وه دۆستایه‌تیمان به‌رده‌وام بوو، تاوه‌كو دواتر چه‌ندین رۆڵی ئه‌كادیمی له په‌یمانگای جۆرج بۆش بۆ كارگێڕی‌و خزمه‌تگوزاری گشتی له زانكۆی ته‌كساس وه‌رگرت، پاشان بووه سه‌رۆكی زانكۆكه.\nپێداگریم ده‌كرد له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه خۆم له قه‌ره‌ی بڕیاری په‌یوه‌ست به چاره‌نوسی رامسفێڵدا نه‌ده‌م، چونكه هیچ ژیرییه‌كی تێدانییه كاتێك ده‌ربكه‌وێت یه‌كێك له وه‌زیره‌كان، هه‌رچه‌نده پێگه‌شی له سه‌رۆكه‌وه نزیك بێت، هه‌وڵی زاڵبون‌و شكاندنی وه‌زیرێكی دیكه بدات. سه‌رۆك ئاگاداری ئه‌و هه‌سته‌م بوو. چونكه ئه‌و كاته‌ی له كامپ ده‌یڤید گفتوكۆیه‌كی سه‌رپێیانه‌مان ئه‌نجامدا، سه‌رۆك داوایلێكردم ببمه وه‌زیری به‌رگری. منیش له‌وكاته‌دا پێموت: نامه‌وێت تواناكانی خۆم له ململانێدا له‌گه‌ڵ دۆن به‌هه‌ده‌ر بده‌م، ده‌مه‌وێت سه‌ركردایه‌تی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان له ئه‌ستۆ بگرم، هه‌روه‌ها نامه‌وێت دۆنیش ده‌ستوه‌ربداته كاره‌كانم. سه‌رۆك رونكردنه‌وه‌كه‌می په‌ژراند، پێموایه ئه‌و قسه‌یه‌شم به‌لایه‌وه هه‌ندێك زبرو كتوپڕ بوو.\nده‌مه‌وێت لێره‌دا بۆ جارێكی دیكه جه‌خت له‌وه بكه‌مه‌وه، كه هیچ ناكۆكییه‌كی كه‌سیی له‌نێوان من‌و دۆناڵددا نه‌بوو. هه‌موو ئه‌و ناكۆكییانه‌ی هه‌بوون له‌سه‌ر ئه‌وه بوو من ده‌مویست ئه‌و له‌ده‌ره‌وه‌ی هێڵی دیبلۆماسی بێت.\nبه‌ڵێنم به‌سه‌رۆك دا په‌یوه‌ندی به گه‌یتسه‌وه بكه‌م‌و ئاگاداری بكه‌م كه چه‌نده به دامه‌زراندنی له وه‌زاره‌تی به‌رگری خۆشحاڵم. بۆب-یش به‌سه‌رۆكی راگه‌یاند كه هاوكاریكردن له‌گه‌ڵ مندا ئاسان‌و به‌رهه‌مدارو ئاسوده‌به‌خش ده‌بێت. ئه‌وه‌ی زۆر گرنگ بوو به‌لای منه‌وه ئه‌وه‌بوو متمانه‌یه‌كی زۆرم به‌وه هه‌بوو، له‌ئێستا به‌دواوه پینتاگۆن راسته‌وخۆو به‌شێوه‌یه‌كی داهێنانكارانه، به‌ره‌نگاری داڕسانه‌كانی عێراق ده‌بێته‌وه.\nله تشرینی دووه‌می (2006)داو به‌دیاریكراوی له‌رۆژی دوای هه‌ڵبژاردنه‌كاندا، سه‌رۆك بۆش رایگه‌یاند بۆبی كاندید كردوه تاوه‌كو ببێته وه‌زیری داهاتوی به‌رگری. كاتێك زانیم كه بۆب به‌نیازه ده‌یڤید پترایۆس (David Petraeus) بۆ شوێنگرتنه‌وه‌ی جۆرج كه‌یسی بپاڵێوێت، متمانه‌م زیاتر بوو كه سه‌ره‌تایه‌كی نوێ ده‌ست پێده‌كه‌ین. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سه‌رنج‌و تێبینی خۆم هه‌بوو له‌باره‌ی بژارده‌ی زیادكردنی هێزه سه‌ربازییه‌كان، مكوڕ بووم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ده‌بێت سه‌رۆك له بژارده‌ی دیكه بكۆڵێته‌وه. ستیڤ بۆچونی وابوو ئه‌گه‌ر هانك بۆڵسۆن به‌شداری له گفتوگۆكانماندا بكات كارێكی سودبه‌خش ده‌بێت – به‌مه‌به‌ستی ئه‌وه نا سود له شاره‌زاییه‌كه‌ی وه‌كو وه‌زیری گه‌نجینه وه‌ربگرین، به‌ڵكو بۆ ئه‌وه‌ی له‌باره‌ی ئه‌م كێشه‌یه‌وه «تێڕوانینێكی نوێ»مان لێیه‌وه ده‌ست بكه‌وێت. به‌ڕاستی بیرۆكه‌یه‌كی مه‌زن بوو.\nرۆژی یه‌كشه‌ممه‌ی پاش جه‌ژنی سوپاسگوزاری، تیمی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی‌و سه‌رۆك له‌ژورێكی به‌ر خۆره‌تاوی كۆشكی سپییدا كۆبوینه‌وه، دۆناڵد ئاماده‌بوو – چونكه هێشتا له‌كاره‌كانی وه‌كو وه‌زیری به‌رگری به‌رده‌وام بوو، چاوه‌ڕوانی كۆنگرێس بوو تاوه‌كو دامه‌زراندنی گه‌یتس په‌سه‌ند بكات- هه‌روه‌ها هه‌ریه‌كه له: جێگری سه‌رۆك‌و سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ئه‌ركانی هاوبه‌ش پیته‌ر پیس‌و بۆڵسۆن، هادلی‌و یاریده‌ده‌ره‌كه‌ی ج.د. كرۆش ئاماده‌ی كۆبونه‌وه‌كه بوون. ئه‌وه‌ی سه‌رسامی كردم ئه‌وه‌بوو ماوه‌ی شه‌ش ساڵ بوو نه‌چوبوومه ئه‌و ژوره‌وه.\nئه‌و ژوره له‌هه‌ر چوار لاوه په‌نجه‌ره‌ی هه‌بوو، له‌رۆژدا تیشكی خۆری لێوه ده‌هاته‌ژووره‌وه. دوای ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ی كتوپڕانه‌ی یه‌كێتی سۆڤیه‌ت به‌ده‌ستیهێنابوو، سه‌رۆك دوایت ئایزنهاوه‌ر له‌م ژوره‌دا به‌مه‌به‌ستی پێداچونه‌وه به ستراتیژییه‌تی جه‌نگی سارددا، سه‌رۆكایه‌تی كۆبونه‌وه‌یه‌كی كرد. من نازانم ئایا له‌هه‌ڵبژاردنی ئه‌م ژوره‌دا بۆ پێداچونه‌وه به ستراتیژییه‌تی عێراقدا، ئه‌و پێشینه مێژوییه له هۆشی سه‌رۆكدا هه‌بووه یان نا، یاخود سه‌رۆك ته‌نها ویستویه‌تی شوێنه‌كه بگۆڕێت. هۆكاره‌كه‌ی هه‌رچییه‌ك بووبێت، من هیوایه‌كی وام هه‌بوو كه له هرزی باو باپیرانی به‌ر له په‌نجا ساڵمانه‌وه، بیرۆكه‌یه‌كی نوێ هه‌ڵبهێنجین، چونكه ئێمه پێویستمان به‌هه‌ر هاوكارییه‌ك بوو كه به‌ده‌ستمان بگه‌یشتایه.\nله‌پڕێكدا ج.د.كرۆس پێشنیارێكی كرد كه هه‌موان پێمانده‌زانی، ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو كه ده‌سته‌ی فه‌رمانبه‌رانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئاره‌زوو ده‌كه‌ن ژماره‌ی هێزه‌كان زیادبكرێت. دووباره پرسیم: ئه‌م هێزه زیاده‌ییه چی ده‌كات؟ وتی: باشكردنی دۆخی ئه‌منی دانیشتوان. منیش به‌تانه لێدانه‌وه پرسیم: باشه، ئایا ئێمه له ئاسایشی دانیشتوانی عێراق به‌رپرسین؟ یاخود دابینكردنی ئاسایش ئه‌ركی حكومه‌ته‌كه‌یانه؟ پاشان به‌ڵێنه‌كانی پێشوی مالیكیم له‌باره‌ی دابینكردنی ئاسایش بۆ گه‌له‌كه‌ی به‌بیر ئاماده‌بوان هێنایه‌وه. پێموتن: ئێمه رێگه به سه‌ركرده‌یه‌كی عێراقی ناده‌ین، سوكایه‌تی به هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا بكات. كۆبونه‌وه‌كه پڕ له مشتومڕو توڕه‌یی‌و هه‌ڵچون بوو، بۆیه به‌بێ ئه‌وه‌ی بگه‌ینه دوابڕیار، كۆبونه‌وه‌كه كۆتایهات.\nرۆژی پاشتر له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا به‌ڕێكه‌وتین بۆ هه‌رێمی به‌ڵتیك، بۆ ئه‌وه‌ی له كۆبونه‌وه‌ی لوتكه‌ی ناتۆدا له لاتیڤیا ئاماده‌بین. له‌ناخی خۆمدا پرسیم: چ كه‌سێكی خه‌ونی به‌وه‌وه ده‌دیت كه رۆژێك له رۆژان سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا له ریگای پایته‌ختی لاتیڤیادا ئاماده‌ی كۆبونه‌وه‌یه‌كی لوتكه‌ی هاوپه‌یمانی ناتۆ بێت؟ ئه‌م لوتكه‌یه هه‌لێكی دیكه بوو، ره‌نگدانه‌وه‌ی كه‌وانه‌یه‌كی درێژی مێژوویی بوو- ده‌رفه‌تێك بوو بۆ دووباره جه‌ختكردنه‌وه له‌وه‌ی كه ده‌كرێت له‌كۆتایی رێگه‌كه‌دا بڕیاره قورسه‌كان ئاراسته‌ی كه‌وانه‌كه بگۆڕن.\nدوای دوو رۆژ ئه‌و كۆبونه‌وه‌یه‌و بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی ئه‌و گریمانه‌یه، له عه‌ممانی پایته‌ختی ئوردن چاومان به مالیكی كه‌وت. سه‌رۆك بۆ ماوه‌ی زیاتر له كاتژمێرێك كۆبونه‌وه‌یه‌كی دوو به‌دووی له‌گه‌ڵ مالیكیدا ئه‌نجامدا. له‌كاتێكدا ئه‌وان له‌كۆبونه‌وه‌دا بوون، من‌و ستیڤ‌و خه‌لیلزاد له‌گه‌ڵ راوێژكارانی مالیكیدا كه‌وتینه گفتوگۆ، له‌نێویاندا راوێژكاری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی مۆفه‌ق روبه‌یعی هه‌بوو.\nكاتێك روبه‌یعی وتی حكومه‌ت پشتیوانی له گروپه توندئاژۆكانی شیعه له‌دژی سوننه ناكات، سه‌رم سوڕما. له‌وكاته‌دا به‌توڕه‌بوونه‌وه پێموت: یان تۆ درۆمان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ی یان یه‌كێك درۆی بۆ كردویت. ستیڤ‌و خه‌لیلزاد هاتنه ناو گفتوگۆكه‌مانه‌وه‌و پشتیوانییان له من كرد، به‌ڵام به‌بۆچونێكی نه‌رم‌و هێمنتره‌وه. خۆشحاڵ بووم كه ئه‌وان هاتنه ناو گفتوگۆكه‌مانه‌وه، چونكه من سه‌رباری رێزو سه‌رسامیم به مۆفه‌ق، به‌ڵام ده‌مویست له‌كاتی خۆیدا قسه‌كه به‌نێو چه‌وانیدا بده‌مه‌وه. له‌خۆمم پرسی: تاكه‌ی ئه‌م خه‌ڵكانه كۆنترۆڵی كێشه‌كان بكه‌ن؟ له‌و ساته‌دا داوایانلێكردین راسته‌وخۆ بچینه ژوره‌وه‌و به‌شداری له‌كۆبونه‌وه‌كه‌ی سه‌رۆك‌و مالیكیدا بكه‌ین.\nبه‌مه‌به‌ستی كۆتایهێنان به توندوتیژی له به‌غدا، مالیكی پلانی خۆی پێشكه‌ش به سه‌رۆك كرد. سه‌رۆك پێیوت ئه‌گه‌ر ئاماده‌یت ئه‌و پلانه‌ت جێبه‌جێ بكه‌یت، ئه‌وا ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان ئاماده‌یه هێزی زیاتر ره‌وانه‌ی عێراق بكات. سه‌رۆك به‌ده‌ق وتی: ئه‌گه‌ر پێویست بكات ده‌یان هه‌زار سه‌ربازت بۆ ده‌نێرم. به‌ڵام پێویسته تۆ ئاماده‌بیت كاره قورسه‌كان ئه‌نجام بده‌یت. سه‌رۆك لیستێكی درێژی پێشكه‌ش كرد – زۆرینه‌یان په‌یوه‌ست بوون به‌كاركردن بۆ وه‌ستاندنی توندوتیژی، به‌بێ ئه‌وه‌ی لایه‌نگری لایه‌نێك بكات. له‌ناخی خۆمدا وتم: ژماره‌ی هێزه سه‌ربازییه‌كان زیاد ده‌كرێن. وه‌لێ به‌ر له‌و كاره، ده‌بێت سوپا ئه‌وه بزانێت كه پێویسته له‌سه‌ری رێڕه‌وه‌كه له‌سه‌ر زه‌وی بگۆڕێت. بۆب گه‌یتس ده‌توانێت ئه‌و كاره بكات. ئه‌وكات پشتیوان به‌خوا ئێمه له دۆخێكی باشتردا ده‌بین.\nبه‌مه‌به‌ستی ئه‌نجامدانی خولێكی نوێی گفتوگۆكانی ئاشتی له‌نێوان فه‌ڵه‌ستینی‌و ئیسرائیلییه‌كاندا، له سه‌رۆك جیابومه‌وه‌و به‌ره‌و ئه‌ریحاو قودس رۆیشتم. به‌ڵام هۆشم به‌بابه‌تێكی دیكه‌ی جیاواز له‌و ململانێیانه‌وه سه‌رقاڵ بوو- ئایا پاڵپشت به‌وه‌ی له‌عێراق ده‌گوزه‌رێ، ئێمه یان سه‌ربه‌رز ده‌بین یان سه‌رشۆڕ؟\nكاتێك له‌گه‌ڵ وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداوو وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی میسرو ئوردن (GCC+2) كۆبومه‌وه، ئه‌و بژارده‌یه‌م به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو بۆ روون بوویه‌وه. چونكه له‌وكاته‌دا ئه‌نجامگیرییه‌كانی راپۆرتی كۆمه‌ڵه‌ی لێكۆڵینه‌وه له‌باره‌ی عێراقه‌وه، ورده ورده دزه‌یكرده میدیاكانه‌وه‌و هه‌مو جیهان به ناوه‌ڕۆكه‌كه‌یان زانی. راپۆرته‌كه پێشنیاری كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانمانی له عێراق ده‌كرد – به‌ڵام كشانه‌وه‌كه ده‌بێت دوای لێكۆڵینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندن بێت، كه‌واته ده‌بوو هه‌ر بكشێینه‌وه. باشترین شت كه له‌وباره‌یه‌وه بیڵێم ئه‌وه‌یه تاوه‌كو قۆناغی به‌ر له كشانه‌وه، گۆڕه‌پانێكی كراوه‌و فراوان هه‌بوو –به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه ئامانجه‌كه به‌هه‌ر رێگه‌یه‌ك بوایه ده‌رچوون بوو له عێراق.\nله‌كۆبونه‌وه‌كه‌دا وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتانی هاریكاری كه‌نداوو میسرو ئوردن، نیگه‌رانی توندی خۆیان له كشانه‌وه‌ی ئێمه له عێراق‌و ده‌ستبه‌رداربوونمان له سوننه‌كان ده‌ربڕی. وه‌زیره‌كه‌ی میسر وتی: هه‌رچه‌نده وه‌كو عه‌ره‌بێك ئه‌م قسه‌یه ئازارم ده‌دات، به‌ڵام پێویسته ئێوه بمێننه‌وه‌و پێگه‌ی خۆتان له‌عێراقدا به‌هێزتر بكه‌ن‌و كاره‌كه به پایان بگه‌یه‌نن. ئه‌گه‌ر وانه‌كه‌ن، ئه‌وا (ئێرانییه‌كان) به‌سه‌رماندا زاڵ ده‌بن.\nوه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی كه‌نداو نیگه‌رانی توندی خۆیان له‌هه‌مبه‌ر ئه‌و پێشنیاره‌ی راپۆرته‌كه‌ش ده‌ربڕی كه به‌ئامانجی به‌شداریكردنی ئێران، پێشنیاری لڤینێكی نوێی دیبلۆماسی ده‌كات – ئه‌م هه‌نگاوه بۆ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێكی هه‌رێمیی بوو بۆ كێشه‌ی عێراق. ئه‌وان گومانی ئه‌وه‌یان هه‌بوو دوای ئه‌وه‌ی ئێرانییه‌كان ئه‌و پێگه دیبلۆماسییه به‌نرخه‌یان ده‌ستیانده‌كه‌وێت، له‌گفتوگۆكانیاندا له‌گه‌ڵ ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كاندا ده‌یقۆزنه‌وه‌و به ئامانجی فراوانكردنی هه‌ژمونی خۆیان له‌ناوچه‌كه‌دا به‌كاریده‌هێنن. ئه‌و وه‌زیرانه به‌ڵێننامه‌یه‌كیان له ئه‌مه‌ریكاوه ده‌ویست، كه له‌به‌رانبه‌ر كۆتایهێنانی شه‌ڕ له عێراقدا، به ئێران نافرۆشرێن. به‌دانپێدانانه‌وه پێموتن: ئێمه له‌ئێستادا له‌پێگه‌یه‌كی به‌هێزدا نین، وه‌لێ له دۆخێكی لاوازیشدا نین. ئێمه نیازمان نییه ئێران بانگهێشتی رۆژهه‌ڵاتی ناڤین بكه‌ین.\nبه‌م قسه‌یه وه‌ڵامی هاوڕێ وه‌زیره‌كانم له ئه‌نجومه‌نی هاریكاری كه‌نداو دایه‌وه: ئه‌وان (ئێرانییه‌كان) له ئاوی لێڵدا مه‌له ده‌كه‌ن، بۆنی خوێن هه‌ڵده‌مژن. بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی ئێران، پێویسته ئێوه له پێگه‌یه‌كی به‌هێزدا بن. پاشان به‌یاننامه‌یه‌كی گشتگیرمان ده‌ركرد، كه هیچ شتێكی له‌باره‌ی ئێرانه‌وه له‌خۆنه‌گرتبوو.\nرۆژهه‌ڵاتی ناڤین شوێنی چیرۆك‌و لێكدژییه‌كانه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هاوڕێ وه‌زیره‌كانم له‌سه‌ر حه‌ق بوون. ئێستا كاتی ئه‌وه نه‌بوو هه‌لێكی وا به تاران ببه‌خشین كه هه‌ست به‌وه بكات ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كان سازشی بۆ ده‌كات. ئه‌مه ئه‌و وانه‌یه بوو كه من له‌و گفتوگۆیانه‌وه فێری بووم، ئه‌و وانه‌یه‌ش له بابه‌تی زیادكردنی ژماره‌ی هێزه‌كانماندا، كاریكرده سه‌ر گۆڕینی تێڕوانینه‌كانم.\nوەرگێر: بارام سوبحی


2021/04/19 162 جار بینراوە\nئەشواق نەجیب - پارێزەری راوێژکار\nتاوانى كوشتن بە گوێرەی مادەکانی(٤٠٥ _ ٤٠٦) ى ياساى سزادانى عيراقى ژماره ١١١ ى ساڵی (١٩٦٩) سزاكەی بەندکردنە یان لە سێدارەدان. ئەمە لە کاتێکدایە لەهەمان یاسا مادەی تایبەت بە سزای کوشتنی بەهەڵە هەیە.\nلە کوشتنی ژنان سزاکە وەک خۆی جێبەجێ ناکرێت ئەمەش هۆکاری زيادبونى تاوانە لە کوردستان، دەبینن حکومەکان بە رێژەیەکی بەرچاو حکومی کۆمەڵگە و بیرکردنەوەی کۆمەڵگەیە کە بڕیاری لەسەرداوە، ئەمەش ناحەقیەکی تەواوە بەرامبەر ژنان.\n”شەریعیەتدان بە کوشتنی ژنان“\nلە تاوانەکانی کوشتنی ژنان دەبین هۆکار شتێکەو حکومی کۆمەڵگە شتێکی ترە بە بیانوی شەرەف شەریعیەت دەدەن بە تاوانەکە، بەمەش هەوڵدەدرێت بۆ دەربازبونی تاوانبار.\nخاڵێکی دیکە کە لە تاوانی کوشتنی ژنان هەوڵ بۆ دەربازبونی بوکوژ دەدرێت، دەبینین بەدەر لە تۆمەتی رەوشت کۆمەڵێک قسەدەدرێتە پاڵ قوربانیەکە لە وانە خۆی کوشتوە لەبەر ئەوەی کێشەی دەرونی هەبوە! یان هەڕەشەی کوشتن لەو کەسانە دەکرێت کە بیانەوێت راستیەکە ئاشکرابکەن.\n”لێکۆڵینەوە لە تاوانی کوشتن و دەستکاریکردنی بەڵگەکان“\nلێکۆڵینەوەکان بۆ تاوانی کوشتن لە کوردستان زۆرخراپە، لەگەڵ ئەوەشدا خەڵک هۆشیاری ئەوەی نیە کە نابێت دەستکاری ئاسەواری تاوان بکرێت، هەروەک دیارنەمانی بەڵگە یەکێکی ترە لە کێشەکان.\nهەروەها لێکۆڵینەوەکان لێرە دەگاتە ئاستێک دەستێوەردانی تێدا دەکرێت جا بەمەبەستبێت یان بێ مەبەست.\nخاڵێکی دیکە لە ماوەی لێکۆڵینەوە ئەو هەمو ئامێرە پێشکەتوە هەیە لە هەرێم، بەڵام لام سەیرە کە ناتوانن بەکاری بهێنن یان دەکرێت بەمەبەست ئەوە نەکەن. دانانی کامێرای چاودێری لە کۆڵان و شەقامەکان دابنێن یان بە ئامێرە زیرەکەکان بکوژەکان بدۆزنەوە هیچ قورسیەکی نیە بۆ هێزە ئەمنیەکان.\nبۆیە لێرە تاوانی کوشتن گەشتوەتە ئاستێک پێشوەخت پلانی بۆ دادەنرێت کە هەرکەس ئەنجامیدا چۆن خۆی دەربازبکات!\nئەوەی کێشەی حکومەتە تا ئەم کاتە نە پلانی کورت مەودای بۆ ئەمە هەیە نە درێژ مەودا!؟ بەمەش نەتوانراوە ئەو ئەقڵیەتەی کە رۆحی ژنی لەلا بێ بەهایە بگۆڕێت، یاساکانیش بەم هۆیانەوە نەبوە بەبەربەست بۆ کۆتایی هینان بەم تاوانانە.\n2021/04/20 - 03:50\nژمارەی سەردان 106,811 ژمارەی میوان 11


کاسبکارێکی شنۆیی لە کێلەشین بریندار کرا\n14:28 - 6 گەلاوێژ 2719\nئاژانسی کوردپا: کاسبکارێکی کورد بە تەقەی هێزە نیزامییەکانی حکوومەت، لە بەرزاییەکانی کێلەشیندا بریندار کرا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ئێوارەی ڕۆژی شەممە، ٥ی گەلاوێژ، کاسبکارێکی کوردی خەڵکی شاری شنۆ، بە ناوی \_"نەسیر مەعرووفی\_"، تەمەن ٢٧ ساڵ، خەڵکی گوندی \_"کانی ڕەشـ\_"ـی شاری شنۆ، بە تەقەی هێزە نیزامییەکانی حکوومەت، لە بەرزاییەکانی کێلەشیندا بریندار کرا.\nئەم کاسبکارە، پاش برینداربوونی ڕەوانەی ناوەندی دەرمانی کراوە و لە ئێستادا لەژێر چاوەدێریی پزیشکیدایە.\nهێزە نیزامییەکانی حکوومەت، بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوو، تەقەی لەو کاسبکارە کوردە کردووە.\n\_"نەسیر مەعرووفی\_"، بەهۆی بەرکەوتنی گولـلە لە لای پشت و ملیەوە، بریندار بووە و لە نەخۆشخانەی شاری ورمێدا خەوێندراوە.


یارمەتییەکانی گەڕانەوەی ئارەزوومەندانە بەپێی وڵاتەکان | Maahanmuuttovirasto\nدەکرێت یارمەتییەکە پشتیوانیکردن بە پارەی دەستی بێت یان پشتیوانیکردن بە شتومەك بێت. لە کاتی پێشکەشکردنی داواکارییەکەتدا، شێوەی پشتیوانییەکە هەڵدەبژێریت.\nپشتیوانی بە پارەی دەستی\nبڕی پشتیوانیکردن بە پارەی دەستی، پەیوەستە بەو وڵاتەوە کە بۆی دەگەڕێیتەوە:\n١٥٠٠ یوڕۆ یارمەتیی ئاسایی\n٧٥٠ یوڕۆ یارمەتیی منداڵ\nA/ ئا) ئەڤگانستان، ئەنگۆلا، بوروندی، بەنگلادش، بێنین، بهوتان، بورکینا، فاسۆ، جیبۆتی، باشووری سودان، ئەتیوبیا، ئەریتیریا، گامبیا، گینیا، گینیا-بیسساو، هایتی، عێڕاق، یەمەن، کەمبۆدیا، کۆماری ناوەڕاستی ئەفریکا، کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ، کۆماری گەلی دیموکراتی کۆریا، لاۆس، لێسۆتۆ، لیبیریا، ماداگاسکار، مالاوی، مالی، مۆریتانیا، مۆزەمبیق، میانمار، نیپاڵ، نێجەر، گینیای ئیستیوائی، ڕواندا، زامبیا، سینیگال، سیێڕە لێۆنێ، سۆماڵیا، سودان، سوریا، تەنزانیا، تۆگۆ، چاد، ئوگاندا و زیمبابوی.\n٨٠٠ یوڕۆ یارمەتیی ئاسایی\n٥٠٠ یوڕۆ یارمەتیی منداڵ\nB/ب) ئەرمینیا، بۆلیڤیا، میسر، ئێل سالڤادۆر، فیلیپین، گانا، گواتیمالا، گویانا، هۆندئڕاس، ئیندۆنێسیا، هیند، ئێران، ئوردن، کامیرۆن، کاپ ڤێردێ، كینیا، کیرگیرستان، کۆماری کۆنگۆ، کەناری ڕۆژئاوا، مەغریب، مۆڵدۆڤا، نیکاڕاگوا، نیگێریا، کەناری عاج، پاکستان، سریلانکا، سوازیلاند، تاجیکستان، تونس، ئوکڕاینا، ئوزبێکستان، ڤێتنام.\n٥٠٠ یوڕۆ یارمهتیی ئاسایی\n٣٠٠ یوڕۆ یارمهتیی منداڵ\nC/ج) جەزائیر، ئەرجەنتین، ئازێربایجان، بۆتسوانا، بڕازیل، چیلی، کۆستاریکا، کۆماری دۆمینیکان، ئێکوادۆر، باشووری ئەفریکا، گابۆن، گۆرجیا،جاماییکا، کۆڵومبیا، کووبا، چین، کازاکستان، لیبیا، لوبنان، مالیزیا، ماوریشیس، مەکسیك، نامیبیا، پەنەما، تایلاند، تورکیا، تورکمانستان،ئوڕوگوای، ڕووسیای سپی و ڤەنێزوێلا.\n٢٠٠ یوڕۆ یارمهتیی ئاسایی\n١٠٠ یوڕۆ یارمهتیی منداڵ\nD/د) ئەلبانیا، بۆسنیا و هەرزێگۆڤینا، باکووری مەکەدۆنیا، ئیسڕائیل، کۆسۆڤۆ، مۆنتێنێگرۆ، سێربیا، ڕووسیا و وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەوڕوپا.\nڕەزامەندی لەسەر پشتیوانیکردن لە گەڕانەوەی ئارەزوومەندانەی هاونیشتیمانانی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەوڕوپا، تەنها لە کاتێکدا دەدرێت، کە کەسەکە قوربانیی بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە بێت.\nئەگەر ناوی وڵاتەکە لەم لیستەدا نییە، فەرمانگەی کۆچ ئەوە دیاری دەکات کە وڵاتەکە سەر بە کام گرووپە.\nئەگەر بنەمایەك هەبێت بە هۆکاری تەمەن، خاوەنپێداویستیی تایبەت، نەخۆشی، بارودۆخی خێزانی یان هۆکارێکی کەسیی تر، دەکرێت یارمەتییەکە بە زیادکراوییەوە بدرێت.\nهەروەها دەکرێت ڕەزامەندی لەسەر یارمەتیی زیادکراو بدرێت بە قوربانییانی بارزگانیکردن بە مرۆڤەوە یان بەو کەسانەی کە تەمەنیان لەخوار تەمەنی گەورەساڵییەوەیە.\nدەکرێت کۆی بڕی پارەی پشتیوانیکردنی دەستی، لایەنی زۆر ئەم بڕە بێت:\n- ٢٠٠٠ یوڕۆ بۆ هەر گەورەساڵێك و\n- ١٠٠٠ یوڕۆ بۆ هەر منداڵێك.\nئەگەر داوای یارمەتیی زیادکراو دەکەیت، لە داواکارییەکەتدا بنەماکان بخەرە ڕوو، کە بۆچی پێویستیت بە پشتیوانیی زیاتر هەیە، لە دووبارە جێنشینکردنەوەتدا.\nئەگەر گومانی بە بنەما هەبێت، کە مەبەست ئەوەیە سیستەمی یارمەتی بە هەڵە بەکار بهێنرێت، دەکرێت ڕەزامەندی لەسەر یارمەتییەکە بە کەمکراوی بدرێت یان هەر نەدرێت. ئەگەر تۆ داهاتت هەبێت، یان سامان و پارەی وشکەت هەبێت، یان تەنها ماوەیەکی کەم لە وڵاتەکەت دوور کەوتبێتیتەوە، بڕی یارمەتییەکە کەم دەکرێتەوە.\nپشتیوانیکردن بە شتومەك\nدەتوانیت بۆ شێوەی پشتیوانییەکەت، پشتیوانیکردن بە شتومەك هەڵبژێریت. بڕی پشتیوانیکردن بە شتومەك، پەیوەستە بەو وڵاتەوە کە بۆی دەگەڕێیتەوە. پشتیوانیکردن بە شتومەك بۆ وڵاتانی بەشی A، بۆ گەورەساڵ ٥٠٠٠ یوڕۆ و بۆ منداڵ ١٥٠٠ یوڕۆیە. پشتیوانیکردن بە شتومەك بۆ وڵاتانی بەشی B, C, D، بۆ گەورەساڵ ٣٠٠٠ یوڕۆ و بۆ منداڵ ١٥٠٠ یوڕۆیە. پشتیوانیکردن بە شتومەك بۆ ئیتاڵیا نییە، بەڵام دەکرێت بۆ ئەوێ، پشتیوانیکردن بە دەستی وەربگیرێت.\nب، ج، د / D ,C ,B\nئا / A\n٣٠٠٠ یوڕۆ ٥٠٠٠ یوڕۆ یارمهتیی ئاسایی\n١٥٠٠ یوڕۆ ١٥٠٠ یوڕۆ یارمهتیی منداڵ


رەنگاى تائیسە ویرت چا بارودۆخى نەکەردەبۆوە\n12:14 - 8/6/2020\nرەنگاى تائیسە ویرت چا بارودۆخى نەکەردەبۆوە،\nبەڵام زارۆڵە رەفتارەکاش یاگێ سیقەى نیا پەوکاى پێویستا زانى چەنى مامەڵەکەرمێ ئەگەر زارۆڵەکەت ( نەوتە، بەنزین ، مادەپاککەرەوەکا، دەرمان و مادەى کحولیەکا) یش واردۆ.\nرەنگاى تائیسە ویرت چا بارودۆخى نەکەردەبۆوە، بەڵام زارۆڵە رەفتارەکاش یاگێ سیقەى نیا پەوکاى پێویستا زانى چەنى مامەڵەکەرمێ ئەگەر زارۆڵەکەت ( نەوت، بەنزین ، مادەپاککەرەوەکا، دەرمان و مادەى کحولیەکا) یش وارد ماڵەپەروو (aboutkidshealth) رانیشاندەر پەى ئەیاو تاتا وەڵاکەردەنۆ.\nیوەم: بەهیچ جۆرێوە مەشڵەژیە، هەوڵدە کۆنترۆڵو وێتکەرى.\nدووەم: ئەگەر زارۆڵەکەت هەرکامێوە چاماداشە وارد، چەمەڕوانى مەکەرە نیشانەش چەنە بەگنۆ، پەیوەندى کەرە بە فریاگوزاری ئەوەڵیوە، یان بەرەش پەى نەوەشخانەى.\nیەرەم: زارۆڵ’کەى بەرە یاگێوى کریاوەپەى ئانەى کە هەوا ورگێرۆ.\nچوارەم: بەهیچ جۆرێوە هەوڵو رشیایۆ زارۆڵ’کەیت مەیە، رەنگاى ماددەکە بلۆرە سیەکاشۆ مەتەسیش پەى سەرو ژیانیش دروست کەرۆ.\nپەنجەم: ئەگەر زارۆڵەکەت وێش رشیاوە هەوڵدە چەمنیشۆ پەى وەڵێ، یان سەرو لاو چەپى بنیەیشەرە سەرەش پەى وارى.\nششەم: جلو بەرگو زارۆڵەکەیت وەژە، ئەگەر نەوتە یان بەنزینیش واردەبۆوە و وەرو پۆسیش کەوتەبۆ، بەئاوى و سابون شۆرەش.\nحەوتەم: ڕامەیە زارۆڵەکەت هیچ چێوێ وەرۆ و وەرۆوە هەتاوەکو ئاکاتەى یاونیش خەسەخانە


Overgewicht Iraaks - Voorlichting Vertaald\nHome Diëtist Overgewicht Overgewicht Iraaks\nکێشی زیادە یان قەڵەوی (کێشی زیادەی لەڕادەبەدەر) کاتێک ڕوودەدات کە لە درێژخایەندا بڕی ئەو وزەیەی کە کەسێک لەڕێی خواردن و خواردنەوەوە وەری دەگرێت لەوەی کە جەستە دەیسووتێنێت زۆرترە. کێشی زیادە یان قەڵەوی کۆبوونەوەی چەوریی زیادە لە جەستەدا لەخۆ دەگرێت کە لە کۆتاییدا لەوانەیە کێشەگەلی تەندروستی لێبکەوێتەوە.\nقەڵەوی چۆن سەرهەڵدەدات؟\nچەندین هۆکار هەن کە دەتوانن ببنە هۆی پەرەسەندنی قەڵەوی و دژواری لە دابەزاندنی کێشدا. ئەمانە بریتین لە شوێنی زێدەکەری قەڵەوی، هۆکارە تاکەکەسییەکان و کاریگەرییە بۆماوەیییەکان.\nکاتێک خواردنی وزەبەخش لە هەموو شوێنێک و لە درێژەی ڕۆژدا بەردەستە، ئیشتیاش بۆ ئەوەی زۆر و لەسەریەک بخۆین و بخۆینەوە، زۆرە. هەروەها پێویستیی ڕاهێنانیش کەمترە چون گواستنەوەی گشتی بەردەستە.\nهەر کەسێک بە هۆکارگەلی جیاواز کیشی زیاد دەکات وەکوو خواردن و خواردنەوەی فرە زۆر (ناتەندروست):\nخواردنی بەشە خۆراکی زۆر گەورە.\nخواردنی خۆراک و/یا ژەمگەلی فرە زۆر بە چریی وزەی زۆرەوە.\nسووکەژەمگەلی ئێجگار زۆر\nخواردنەوەی یەکجار زۆری خواردنەوە شەکرییەکەن وەک خواردنەوە بێئەلکۆڵەکان و ئاومیوە\nخواردنەوەی یەکجار زۆری ئەلکۆڵ. خواردنەوە ئەلکۆڵییەکان جالۆری زۆریان تێدایە. کەوابوو ئەلکۆڵی فرە زۆر دەتوانی قەڵەوی بەدوادا بێت.\nخواردن لە کاتێکدا کە هۆشتان لای خۆتان نییە (وەک تەماشاکردنی تەلەفزوێن لە کاتی خوارندا) لەوانەیە ببێتە هۆی ئەوەی کە لەوەی کە جەستەتان پێویستی پێیەتی زیاتر بخۆن.\nڕاهێنان و وەرزشی کەمتر بۆ نموونە بەهۆی نەخۆشین، برینداربوون یان نەبوونی کات.\nگۆڕانەکانی شێوەی ژیان بەهۆی پێکەوەژیان، بوونی منداڵ، بێکاری یان خانەنشینی.\nتەرککردنی جگەرە. بەم حاڵەشەوە، ڕاگرتنی جگەرەکێشان بۆ تەندروستیتان زۆر گرنگە، بۆیە ئەگەر پێویست بێت پێشنیارمان ئەوەیە کە پاش ڕاگرتنی جگەرەکێشان، دەس بکەن بە دابەزاندنی کێش. پزیشکێکی گشتی دەتوانێت بتاننێرێت بۆ خولێکی تەرککردنی جگەرە.\nپاش دووگیانی لەوانەیە ئەستەم بێت کە بگەڕێنەوە بۆ ئەو کێشەی پێش دووگیانی تێیدا بوون، بەتایبەت ئەگەر ئەگەر زیاتر لە ڕادەی شیاو کێشتان زیاد بکات.\nهەندێ جۆری تایبەتی دەرمان هەن کە دەتوانن ببنە هۆی زێدەبوونی کێش.\nکێشەگەلی دەروونی وەک ئەزموونگەلی بیرلێنەکراوە و کۆستە دەروونییەکان دەتوانن ببنە هۆی زۆرخواردن. جیا لەمەش، وادیارە پەیوەندییەک لە نێوان خەمۆکی/نیشانەکانی خەمۆکی و قەڵەویدا هەیە.\nکێش بەشێکی بە ئامادەیی لە بنەماڵەدا دیاری دەبێت. ئەو کەسانەی کە بۆ قەڵەوی ئامادەیییان تێدایە ئەگەر زۆر بخۆن و کەمتر ڕاهێنان بکەن، ئاسانتر کێشیان بەرز دەبێتەوە. هەروەها لەوانەیە دژوارتر بێت بۆیان کە کێشیان دابەزێنن.\nڕۆڵی خەو و سترێس لە قەڵەویدا\nلە نێو شتەکانی تردا، نەبوونی خەو لەوانەیە پەیوەندی بە قەڵەوییەوە بێت چونکە نەبوون یان کەمیی خەو لەسەر وەرگرتنی وزە و دواتر قەڵەوی کاریگەری دادەنێت. سترێسی درێژخایەن (سترێسی کرۆنیک) لەڕێگای کۆبوونەوەی چەوریی زیادە لە زگدا و گۆڕینی تەرجیحەکانی خواردن و لەبەر ئەوەی کە سترێس دەبێتە هۆی جووڵەی جەستەییی کەمتر، لەوانەیە پەیوەندی بە قەڵەوییەوە ببێت. لە بەرانبەردا کێشی زیادە و قەڵەویش دەبنە هۆی سترێسی جەستەیی و دەروونی.\nکەی کێشی زیادەتان هەیە؟\nبیئێمئای پێوەرێکی کێشە بە نیسبەتی باڵا. بیئێمئای بە دابەشکردنی کێش بە کیلۆگرام لەسەر تەوان دووی باڵا بە میتر حەساب دەکرێت. وای دابنێن ئێوە کێشتا 80 کیلۆیە و باڵاتان 1.70 میترە. بەم شێوە بیئێمئای ئێوە دەکاتە 80/(1.70*1.70)=27.7\n(80/(1.70x1.70) = 27.7).\nسنوورگەلی جیاواز بۆ کێشی زیادە بەکار دەهێنرێت:\nمنداڵان، 18-2: بە بەراورد لەگەل گەورەساڵان، سنوورگەلی جیاواز بۆ کێشی زیادە و قەڵەویی منداڵان بەکار دەبرێت. منداڵان لە حاڵی گەورەبووندان و بەم پێیە باڵا، کیش و بیئێمئای بەسراونەتەوە بە تەمەنەوە. ڕادەگەلی نەتەوەییی خاڵی دابڕان بۆ کوڕان و کچان بۆ دەستەگەلی تەمەنیی 2 تا 18 ساڵ دانراوە.\nگەورەساڵان، 19 تا 70 ساڵ: کێشی زیادە بە بیئێمئای 29.9-25 پێناسە کراوە و قەڵەو وەک بیئێمئایەکی 30 یان سەرووتر. هەندێ حاڵەتی ئاوارتەش بوونی هەیە:\nخەڵکانی بەڕەچەڵەک ئاسیایی (باشووری ئاسیا، ئەندوونیزیا، چین و ژاپۆن) بە بیئێمئایەکی هاوشێوەوە تۆپەڵە چەوریی زۆرتریان هەیە. ئەم دۆخە هەروەها بۆ خەڵکی سوورینام و ئانتیل بە پێشینەی ئاسیایییەوە هەر ڕاستە. بەم هۆکارەیە کە بیئێمئای 25 بۆ ئەوان وەک کێشی زیادە و 27.5 وەک قەڵەو دێتە ئەژمار.\nئەگەر ئێوە کۆتاباڵا یان باڵابەرز بن، بیئێمئای وەها دەردەکەوێت کە جێمتمانە نەبێت.\nئەگەر ئێوە دووگیان بن یان شیر بدەن، بیئێمئای پێوەرێکی جێمتمانە نییە.\nخەڵكانی بەتەمەنی 70 ساڵان و بەرەوژوور: بیئێمئایەکی زیاتر لە 28 واتە کێشی زیادە.\nگرنگیی درێژاییی دەوری کەمەر لە دیاریکردنی مەترسییە تەندروستییەکاندا\nخاڵی لاوازی بیئێمئای ئەوەیە کە بڵاوبوونەوەی چەوری لە جەستەدا ناهێنێتە ئەژمار. کەوابوو، درێژاییی دەوری کەمەر پێوەرێکی زیادەی گرنگە بۆ هەڵسەنگاندنی مەترسیی تەندروستی.\nجیا لە بیئێمئای، درێژاییی دەوری کەمەر وەک پێوەرێک بۆ بڵاوبوونەوەی چەوری بەکار دێت. چەوری ناو و دەوری زگ بۆ تەندروستیی یەکلاکەرەوەیە. ئایا ئێوە کێشی زیادەتان هەیە بەڵام درێژاییی دەوری کەمەرتان تەندروستە؟ کەوایە ئێمە پێشنیارمان ئەوەیە کە بەس بۆ دڵنیایی بینینێک لەگەل پزیشک ساز بدەن بۆ تاوتوێکردنی مەترسیی نەخۆشی.\nدرێژایی دەوری کەمەری پیاوان درێژایی دەوری کەمەری ژنان\nزیادە درێژاییی بازنەیی لە نێوان 94 و 102 سانت درێژاییی بازنەیی لە نێوان 80 و 88 سانت\nزۆر بەرز درێژاییی بازنەیی زیاتر لە 102 سانت درێژاییی بازنەیی زیاتر لە 88 سانت\nمنداڵان، گەورەساڵانی 70 ساڵان و سەرتر و ئێتنیسیتی (ڕەگەزێتی)\nلە منداڵاندا، درێژاییی دەوری کەمەر تەنیا بۆ هەڵسەنگاندنی کاریگەریی هەر دەرمانێک بەکار دێت. بۆ گەورەساڵانی 70 ساڵان و پیرتر، بەڵگە هەیە کە ستانداردی خاڵەکانی دابڕان بۆ درێژایی دەوری کەمەر زۆر لە خوارەوەن و دەبێ بە پارێزەوە لێکبدرێنەوە. هاودەنگییەکی کەم لەسەر هەندێک خاڵی دابڕانی تایبەت لە بەساڵاچوواندا هەیە. هەروەک بیئێمئای، بەڵگەی نزمتربوونی خاڵەکانی دابڕان بۆ خەڵکانی بە ڕەچەڵەکی باشووری ئاسیا، چین و ژاپۆنەوە لە بەردەستدایە. بۆ ئەم کەسانە درێژایی دەوری کەمەری زیاتر لە 90 سانت بۆ پیاوان یەکجار بە زۆر دەزانرێت، بۆ ژنان ئەمە لە سەرووی 80 سانتە.\nمەترسییە تەندروستییەکانی کێشی زیادە چین؟\nبوونی کێشی زیادە مەترسیی دۆخگەلێک وەک ئەمانە زۆرتر دەکات:\nنەخۆشیی شەکرەی جۆری 2\nزەختی خوێنی سەرەوە و نەخۆشییەکانی سەربە دڵ و ڕەگەکانی خوێن\nجۆرە جیاوازەکانی شێرپەنجە\nسووتانەوە و سوانی جومگە\nشپرزیی سووڕی مانگانە\nلە بەساڵاچوواندا: ئەگەری زۆر بۆ لێکەوتنەوەی گەڕۆکیی کەمتر و سنوورداربوونەکان لە کارکردی ڕۆژانەدا\nخەڵکانێک کە کێشی زیادەیان هەیە بە بەراورد لەگەل کەسانێک بە کێشی تەندروستەوە، مەترسیگەلی تەندروستیی زیاتریان هەیە. تا قەڵەوی جددیتر بێت، کێشەکانی تەندروستی جددی و جددیتر دەبن. کەسانێک بە چەورییەکی زۆرەی زگەوە، مەترسیی تەندروستیی بانتری زیادەیان لەسەر. هەروەها بەڵگەگەلێک هەن کە نیشان دەدەن کە هەرچی بۆ ماوەیەکی زیاتر کێشی زیادەتان بێت، بۆ نموونە مەترسیی نەخۆشییەکانی سەر بە دڵ و ڕەگەکانی خوێن و نەخۆشیی شەکرەی جۆری 2 زۆرتر دەبێت.\nچۆن پێشگیری لە قەڵەوی دەکەیت؟\nخواردنی تەندروست و ڕاهێنان بەڕادەی پێویست ڕٶڵێکی بەرچاویان لە پێشگرتن لە کێشی زیادە و ڕاگرتنی کێشی تەندروستدا هەیە. بۆ ئەو کەسانەی کە کێشی خۆیان دابەزاندووە و دەیانەوێت کێشی خۆیان ڕابگرن، پێشنیار ئەوەیە کە ڕۆژانە لانیکەم 60 خولەک ڕا‌هێنانی لەسەرخۆ یان بەگوڕ ئەنجام بدەن. کەسێک کە کێشی دابەزاندووە دەبێ هاوسەنگییەکی نوێ بدۆزێتەوە کە کێشی لەجێی خۆی ڕاگرێت و ڕاهێنانی زیادەش بکات. وە ئەم شێوە بۆ باقی ژیانی درێژە پێبدات.\nکێشی زیادە (بیئێمئای 29.9-25) بەبێ کێشەگەلی تەندروستیی سەربارەوە\nگەورەساڵانی 69-19 ساڵان کە بە بێ کێشەگەلی تەندروستیی سەربار (وەک زەختی خوێنی لەسەرەوە، جۆلێسترۆلی سەر و (پێش)نەخۆشینی شەکرە)، نەختێک کێشی زیادەیان هەیە، دەتوانن هەوڵ بدەن کە کێشی خۆیان دابەزێنن و ئەو کێشە نزمترەی وا پێی گەیشتوون، ڕایبگرن. کێشەگەلی تەندروستیی کێشی زیادە دەکرێت بە دابەزاندنی 5 تا 10 %ی کێش، کەم بکرێنەوە.\nبنەمای دابەزاندنی تەندروستی کێش، کەمخۆری بە شێوەیەکی تەندروست تێکەڵ بە ڕاهێنانی زیاترە. ئەگەر ئەم کارە کەڵکی نەبێت یان لە ئەگەری گەڕانەوەدا، پێشنیارمان ئەوەیە لەبارەی باشترین ڕوانگە لەگەل پزیشکە گشتیییەکەتاندا ڕاوێژ بکەن.\nکێشی زیادە (بیئێمئای 9. 29-25) لەگەل کێشەگەلی تەندروستیی سەربار و قەڵەوی (30≥ بیئێمئای)\nگەورەساڵانی نێوان تەمەنەکانی 19 و 69 کە کێشی زیادەیان بەتێکەڵ لەگەل درێژاییی دەوری کەمەری زۆر، کۆلێسترۆلی بان، زەختی خوێنی زۆر، (پێش)نەخۆشینی شەکرە، نەخۆشیی سەر بە دڵ و ڕەگەکانی خوێن، بێهەناسەییی خەو و/یان ئاوسانی ئێسک و جومگە هەیە، پێشنیاریان پێدەکرێت کە خۆیان کێشێ خۆیان دانەبەزێنن و بەڵکوو لەگەل پزیشکە گشتییەکەیاندا ڕاوێژ بکەن. هەر ئەم شتە بۆ کەسانی قەڵەو (30≥ بیئێمئای) پێشنیار دەکرێت، بە بێ لەبەرچاوگرتنی ئەوەی تووشی کێشەگەلی تەندروستیی سەربار بن یان نا. لە ڕاوێژ لەگەل پزیشکی گشتیدا، هۆکارە ڕێتێچووەکان و هەنگاوەکانی دواتر ڕێکەوتنیان لەسەر دەکرێت.\nدەرمان و نەشتەرگەری\nبەکارهێنانی دەرمان هەمیشە بە ڕاوێژ لەگەل ئەو پزیشکە دەبێت کە لە ناو پرۆسەی چارەسەرکردندا دەخیلە و بۆ مەبەستی پاڵپشتیی دەرمانەکە دەبێت. نەشتەرگەری لە دەرمانی قەڵەویدا دوایەمین هەنگاوە. پێش ئەوەی نەشتەرگەری بکرێت، هەڵسەنگاندنێکی ورد بۆ شیاوبوونی نەخۆشەکە بۆ نەشتەرگەری ئەنجام دەدرێت.\nکیشی زیادە لە منداڵانی 18-2 ساڵدا\nکاتێک کە منداڵێک کێشی زیادەی هەیە یان قەڵەوە، گرنگە کە بۆخۆی دەس نەکات بە دابەزاندنی کێش. هەرچی بێت، منداڵەکان لە حاڵی گەورەبوون و گەشەسەندندان کە وزە و مادەی خۆراکیی پێویستی دەوێت. کەوابوو چارەسەرکردنی کێشی زیادەی منداڵان دەبێ هەمیشە کە لایەن پزیشکی بنەماڵە، ناوەندی چاودێری تەندروستیی منداڵ یان دوکتوری قوتابخانەوە ئانجام بدرێت کە دەتوانن یارمەتی دروستی پێ بناسێنن.\nقەڵەوی لە بەساڵاچووانی 70 ساڵ و بەرەوژووردا\nکەسانی بەتەمەنی 70 ساڵان و پیرتر تەنیا لە دۆخێکدا پێنیاردی دابەزاندنی کێشیان بۆ دەکرێت کە بیئێمئای 30 یان سەرتریان بێت یان دابەزاندنی کێش بتوانێت بۆ کەمکردنەوەی کێشە تەندروستییەکانیان یارمەتیدەر بێت. هەرچی بێت دابەزینی کێش هاوکاتە لەگەل کەمبوونەوەی تۆپەڵەی ماسوولکە. بە کەمبوونەوەی تۆپەڵەی ماسوولکە، هێزی ماسوولکەش لەدەست دەچێت. ئەمە دەتوانێت جموجووڵ دژوارتر بکاتەوە و مەترسیی کەوتن زیاتر بکات. ئەمە گرنگە کە کەسانی 70 ساڵان و سەرەوەتر بۆ دابەزاندنی کێش لە پزیشکە گشتییەکەیانەوە ڕێنوێنیی دروست وەربگرن. پزیشکە گشتییەکە دەتوانێت تاوتوێی ئەوە بکات کە ئایا دابەزاندنی کێش کارێکی ژیرانەیە یان نا و بیاننێرێت بۆ دابینکەری چاودێریی شیاو.


هێزەکانی عێراق حەویجەی قەڵای داعش دەگرن\nسەرەکوەزیرانی عێراق، حەیدەر عەبادی، ئازادکردنی ئەم شارەی پارێزگای کەرکوکی لە داعش راگەیاند لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لە پاریس.\nهێزەکانی عێراق پێشڕەویدەکەن بەرەو حەویجەی پێگەی بەهێزی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە 4 تشرینی یەکەم، رۆژیك پێشئەوەی سەرکەوتن لە گرتنەوەی شارۆچکەکەدا. [ئەحمەد روبەیعی/ئاژانسی فرانس پرێس]\nهێزەکای عێراق شاری حەویجەی پارێزگای کەرکوکیان گرتەوە لە دەست ڕێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) پێنجشەممە (5 تشرینی یەکەم)، دوای هێرشێکی دوو هەفتەیی.\nشارەکە یەکێکە لە دوایین دوو مەڵبەندی داعش لە عێراقدا.\n"ئازادکردنی شاری حەویجەتان پێڕادەگەیەنم،" سەرەکوەزیران حەیدەر عەبادی لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لە پاریس رایگەیاند. "هەموو ئەوەی ماوە هێڵێكه لەسەر سنوری سوریا."\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکە، فەریق عەبدولئەمیر رەشید یاره‌ڵا، پێشتر گرتنەوەی ناوەندی شارەکەی راگەیاند.\nحەویجە، 230 کیلۆمەتر لە باکوری بەغدا، لە ناوەڕاستی چەند شارۆچکەیەكدا بوو کە یەکێك بوون لە دوایین ناوچەكانی ئه‌و سنورەی لەلایەن داعشەوە دەستیبەسەردا گیرا لە 2014.\nهێزەکانی عێراق وازیان لێهێنا لە پێشڕەوییاندا لە باکورەوە بەرەو موسڵ ساڵی رابردوو کە بووە هۆی شکستی گروپەکە لەو شارەی پارێزگای نەینەوا لە تەمموزدا.\n'سەرکەوتن بۆ هەموو جیهان'\nحەویجە دەکەوێتە نێوان دوو رێگای سەرەکیه‌وه لە باکوری بەغدا -- بۆ موسڵ و بۆ شاری کەرکوك و هەرێمی کوردستان -- گرتنەوەشی هەم سیمبۆڵە و هەم سەرکەوتنێکی ستراتیژیشە بۆ حکومەت.\nعەبادی دوای وتوێژی لەگەڵ سەرۆکی فەرەنسا، ئیمانوێڵ ماکرۆن، وتی: "ئەمە سەرکەوتنێکە نەك تەنیا بۆ عێراقیەکان بەڵکو بۆ هەموو جیهان."\nفەرەنسا بەشێکە لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی کە پاڵپشتیی كه هەڵمەتی دژی داعش کردووە.\nهیچ قسەیەکی راسته‌وخۆ لەسەر چارەنوسی خەڵکی مەدەنی نەبوو لە حەویجە.\nنەتەوە یەکگتووەکان ئەم هەفتەیە رایگەیاند مەزەندە دەکرێت 12,500 کەس هەڵهاتبن لە دەستپێکی هێرشەکەوە بۆ گرتنەوەی شارۆچکەکە و ناوچەکانی دەوروبەری له مانگی رابردوودا.\nنوسینگەی کاروباری مرۆیی نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاند كه پێدەچێت زیاتر لە 78,000 کەس لە حەویجە بن. راشیگەیاند رێکخراوە مرۆییەکان خاڵی پشکنین و کەمپ و شوێنی فریاگوزارییان داناوە کە بتوانن پێشوازی لە زیاتر لە 70,000 کەس بکەن.\nرێکخراوی ئەنجومەنی ئاوارەکانی نەرویج (NRC) رایگەیاند كه زۆربەی ئەوانەی گەیشتوونەته کەمپەکان جگه له جلوبه‌رگه‌كانیان تەنیا شتێكی كه‌میان به‌كۆڵه‌وه‌بوو.\nبەڕێوەبەری رێکخراوەکە بە وەکالەت لە ناوچەکەدا، سیلڤیا بێکاچیچی، وتی: "سەرەڕای ئەو تیرۆرەی ئەزمونیانکردووە بۆ چەند ساڵێك لەژێردەستی داعشدا، زۆربەی خێزانەکان توشی بەدخۆراکی بوون."\nوتەبێژی هاوپەیمانان، رایان دیلۆن، ستایشی پێشڕەویی ئەمدواییەی کرد لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا، راشیگەیاند هێزەکانی عێراق بەردەوامبوون "بۆ تێکشکاندنی داعش لە ناوچەی حەویجە."\nوتیشی بەڵێنی عەبادی بۆ "ئازادکردنی هەموو خاكی عێراق و پاککردنەوەی لە تیرۆریستان" لە بەدیهاتن "نزیك" بوو.\nداعش لە زۆربەی ئەو ناوچانە وەدەرنراوه کە لە عێراق و سوریا دەستیبەسەرداگرتن لە هاوینی 2014.\nهەفتەی رابردوو لە عەنە وەدەرنرا کە یەکێك بوو لەو سێ شارۆچکەیەی هێشتا لەژێردەستی دابوون لە دۆڵی فورات و هێزەکانی عێراقیش لەسەرەوە ئامادەکاری دەکەن بەرەو هەردوو ناوچەكه‌ی تر، راوە و قائیم.\nبەرپرسی بەرگری شارستانی لە پارێزگاکە، فەریقی یەکەم فەوزی یاسین، وتی هەڵگرتنەوەی نزیکەی 1,000 مین و بۆمبی تەوقیتکراو تا پێنجشەممەی خایاند کە گروپەکە لە عەنە و دەوروبەری چاندبوونی.\nسەرۆکی ئەنجومەنی عەنە، عەبدولکەریم عەنی، وتی: "ئۆپەراسیۆنی پاککردنەوە بەردەوامە بۆ رێگەدان بە ئاوارەکان تا بگەڕێنەوە بۆ ماڵەکانیان."\nهێزەکانی عێراق ئازادکردنی هەموو حەویجە تەواودەکەن\nریزەکانی داعش تێکشکان هەرکە چەکدارانی بەڕەوە خۆیان رادەستی هێزەکانی عێراق و هێزه کوردیه‌كان کرد، بەرپرسان وتیان.\nهێزەکانی عێراق هێرشێك ئەنجامدەدەن بۆ گرتنەوەی ناوچەیەکی نزیك حەویجە\nهێرشی گرتنەوەی رەشاد لە باشوری رۆژهەڵاتی حەویجە بەشێکە لە قۆناغی دووەمی شەڕی وەدەرنانی داعش لە دوایین پێگە بەهێزەکانی لە عێراقدا.\nعێراق ئۆپەراسیۆنی گرتنەوەی حەویجە دەستپێدەکات\nهەزار چەکداری ناوخۆیی بەشداری ئۆپەراسیۆنەکە دەبن بۆ رزگارکردنی دوا شار کە قەڵای داعشە لە عێراق.


جیهاد موحەمەد: سەرمایەڕەمزیەکانی حوکمڕانان پوچ و ساختەیە. – WtariKurd\nجیهاد موحەمەد: سەرمایەڕەمزیەکانی حوکمڕانان پوچ و ساختەیە.\nلەم ماوەیەدا شتی سەیر و سەمەرە باس کرا لەسەر ژیانی تایەبەتی ژنە لەچکبەسەرە ئیسلامییە لە خواترسەکەی هاوسەری ئەردۆغان، کە چایەک دەخواتەوە کیلۆی بە دوو هەزار یۆرۆیە. دیسان بە جۆرێک باسی ژیانە پڕ لە نهێنیەکەی پۆتین کرا، کە هەر بۆ گاڵتەپێکردن باشە، تەنانەت ئەو ئاودەستەی گووی تێ دەکات، لە ئاڵتوونی عەیارە 24 دروستکراوە. ئێ خۆ بە چاوی خۆشمان بینیمان، ئاودەست و حەمام و دەستشۆر و تفەنگ و دەمانچەکانی سەدام حسەین، لە ئاڵتوون دروستکرابوون.