سەرۆکی فڕاکسیۆنی کۆمەڵی ئیسلامی کوردستان:\nکۆمەڵکوژی خەڵکی فەلەستین بە بەرچاوی جیهانەوە ئەنجام دەدرێت\nسه‌رۆكی فراكسیۆنی كۆمه‌ڵی دادگه‌ریی له په‌رله‌مانی كوردستان راگه‌یه‌ندراوێكی له‌باره‌ی هێرشه‌كانی ئیسرائیل بۆسه‌ر كه‌رتی غه‌ززه بڵاوكرده‌وه.\nزەریف بەرەو سووریا کەوتە ڕێ\nوەزیری دەرەوەی ئێران بە مەبەستی دیدار و گفتوگۆ سەبارەت بە پرسی دوولایەنە و ناوچەیی و هەروەها لێکدانەوەی دوایین گۆڕانکارییەکانی ناوچە داگیرکراوەکان بەرەو سووریا کەوتە ڕێ.\nڕاپۆرتی هەواڵنێری مێهر سەبارەت بە دۆخی فەلەستین\nهەواڵنێری ئاژانسی هەواڵی مێهر لە فەلەستینەوە ڕاپۆرت دەدات و شرۆڤەی دۆخی مزگەوت ئەقسا ئەکات.\nئەندامێکی باڵای حەماس:\nهێرشەکانی بەرخۆدان تا کۆتایی دەستدرێژی دژی قودس ڕاناگیرێت\nئەندامێکی باڵای حەماس داکۆکی کرد: تا کاتێ کە زایۆنییەکان کۆتایی بە دەستدرێژییەکانی خۆیان دژی قودس نەهێنن، هێرشی مووشەکیی بەرخۆدان ڕاناگیرێت.\n346 مووشەکی بەرخۆدان ئیسرائلییەکانی گرتوە;\nشەهادەتی دوو ڕێبەری بزووتنەوەی جەهادی ئیسلامی\nله پێکادانی نێوان ڕژیمی زایۆنی و هێزەکانی بەرەی بەرخۆدان لە غەززە دوو ڕێبەری بزووتنەوەی جەهادی ئیسلامی شەهید کران.\nئۆپراسیۆنی زەوینی ئیسرائیل دژی فەلەستین دوور لە چاوەڕوانی نییە\nهیدای زیلبرمەن وتەبێژی سوپای ئیسرائیل ڕایگەیاند کە لە سێبەری گۆڕانکارییەکانی ئەم دواییەی کەرتی غەزە، ئەنجامی ئۆپراسیۆنی زەوینی دوور لەچاوەڕوانی نییە و ئەگەری هەیە پێکدادانەکان چەند ڕۆژ بخایێنێت.\nوەزارەتی تەندروستی فەلەستین:\nشەهیدەکانی هێرشی ئیسرائیل بۆ سەر غەزە بۆ 24 کەس بەرز بووەوە\nوەزارەتی تەندروستی فەلەستین لە بەرز بوونەوەی ژمارەی شەهیدەکانی هێرشی ئیسرائیل بۆ سەر کەرتی غەزە بۆ 24 کەس هەواڵی دا.\nدوایین هەواڵ لە فەلەستین:\nهێرشی ڕژێمی زایۆنی بۆ سەر بنکەی هێزەکانی بەرخۆدان لە خان یۆنس و ڕەفەح\nشەڕی خەستی نێوان داگیرکارانی زایۆنیستی لە گەڵ نوێژخوێنە فەلەستینییەکان لە مزگەوتی ئەقسا و برینداربوونی 741 کەسی لێکەوتووتەوە.\nڕۆژنامەیەکی زایۆنی ڕایگەیاند:\nبڕیاری بەرپرسانی ئیسرائیلی بۆ موشەکباران کردنی غەززە\nسوپای زایۆنی هاوکات لە گەڵ موشەک هاویشتنی بەرخۆدانی فەلەستین بهرەو شارۆچکەکانی کەرتی غەززە, سیستەمی موشەکی خۆی لە چەندین ناوچە جێگیر کرد.\nبەرخۆدان ئیسرائیلی موشەکباران کرد\nکەتیبەکانی قودس لە هاویشتنی 30 مووشەک بەرەو شاری سەدیرۆت لە دەڤەری غەززە هەواڵی دا.\nرۆژی خوێناویی قودس\nشەڕی خەستی نێوان داگیرکارانی زایۆنیستی لە گەڵ نوێژخوێنە فەلەستینییەکان لە مزگەوتی ئەقسا و برینداربوونی 278 کەس و شەهادەتی یەک فەلەستینی لێکەوتەوە.\nچرکە بە چرکە لە گەڵ گۆرانکارییەکانی فەلەستین؛\nهاویشتنی دەیان مووشەک بەرەو ڕژێمی زایۆنی/ بەرەی بەرخۆدان هاتە سەر خەت\nشەڕی خەستی نێوان داگیرکارانی زایۆنیستی لە گەڵ نوێژخوێنە فەلەستینییەکان لە مزگەوتی ئەقسا و برینداربوونی 331 کەس و شەهادەتی یەک فەلەستینی لێکەوتەوە.\nلە گفتوگۆ لەگەڵ ئەلجەزیرە؛\nمستەفا کازمی: ئێران پاڵپشتی دەوڵەتی عێراقە\nسەرۆک وەزیرانی عێراق لە لێدوانێکدا وتی کە ئێرانییەکان ڕاستبینن و هەوڵ دەدەن پاڵپشتی بکەن لە دەوڵەتی عێراق.\nداوای هەڵوێستی پتەو له جیهانی ئیسلام دەکات;\nنامەی "هەنیە" بۆ ئایەتوڵڵا خامنەیی سەبارەت بە ڕووداوەکانی قودسی داگیرکراو\nسەرۆکی نووسینگەی سیاسی بزووتنەوەی حەماس لە نامەیەکدا بۆ ئایەتوڵڵا خامنەیی وێڕای شرۆڤەی ڕووداو و گۆڕانکارییەکانی قودسی داگیرکراو، داوای هەڵوێستی پتەوی جیهانی ئیسلام بۆ پاڵپشتی لە دانیشتووانی قودسی کرد.\nئێران بەهێزترین وڵاتی بەرەی بەرخۆدانە/ لە پاڵ گەلی فەلەستینین\nسەید حەسەن نەسروڵڵا ئەمینداری گشتی حزبوڵڵای لوبنان لە لێدوانێکدا بە بۆنەی ڕۆژی جیهانی قودس وتی: گەلی فەلەستین شیاوی پاراستنی قودس و نیشمان و مافی خۆی هەیە.\nڕەوتی سڕانەوەی ڕژێمی زایۆنی دەستیپێکردووە و ناوەستێت\nڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران جەختیان کرد: کە بەرەنگاریی ڕژێمی زایۆنی واتا بەرەنگاریی تیرۆریزم و ئەرکی هەموانە.\nهەڵکردنی ئاڵای فەلەستین لە ئێران\nبە بۆنەی ڕۆژی قودس لە قوم ئاڵای فەلەستین هەڵکرا و لە هەمەدان ئاڵای نەخشێندراو بە ڕستەی "القدس لنا".\nبزووتنەوەیەک بۆ راگرتنی ئیسرائیل\nلە گەڵ بزوتنەوەی نێودەوڵەتی BDS کە ئامانجەکەی ڕاگرتنی ڕژێمی زایۆنییە، ئاشنا بن.\nئێحسان زەڵمی لە گفتوگۆ لە گەڵ مێهر:\nکارناسی پرسە سیاسییەکانی ناوچە وتی: هەندێک وڵاتی عەرەبی هەیە لە بەر بەرژەوەندی خۆیان و بە هۆی قوول بوونەوەی دەسەڵاتی ناو ڕیزەکانی موسڵمانان چوونەتە بەرەی ئیسرائیل و ئەمریکاوە؛ کە بەرەی ئیسرائیلیش واتا بەرەی دژە دین.\nهۆشمەند عەتا مامۆستای زانکۆ لە هەرێمی کوردستان:\n"گه‌لی كورد گه‌لێكی چه‌وساوه و سته‌ملێكراوه، به دڵنیایه‌وه زۆر باش له گه‌لانی تر له ئازاره‌كانی گه‌لی فه‌له‌ستین ده‌گات، له‌سه‌ر گه‌لانی چه‌وساوه پێویسته داكۆكی له مافه‌كانی یه‌كتربكه‌ن چونكه سته‌مكاری یه‌كفۆرمی هه‌یه له هه‌رشوێنێك هه‌بێت."\nسوپای قودس، فەلەستینییەکانی لە باری هێزەوە سەربەخۆ کردووەتەوە\nفەرماندەی گشتی سوپا بە وتنی ئەوەی کە سوپای قودس بەرانبەر دوژمن وەستاوەتەوە، وتی: هێزی قودس توانی لە لوبنان و فەلەستین هێزێکی بەتوانا ڕێکبخات و فەلەستینییەکان لە باری هێزەوە سەربەخۆ بکاتەوە.\nکارناسی پرسە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان بۆ مێهر:\n"كاتێك كە جیاوازی نەتەوەی لە پرسی قودسدا دەخرێتە لاوە ئەوكات قودس بۆ كوردێك و عەرەبێك و فارسێك و ئینگلیزێكی موسڵمان وەك یەكە."\nشێخ قەیس خەزعەلی:\nشەوی ڕابردوو ڕووی دا؛\nپێکدادانی توند لە قودسی داگیرکراو/کوشتوبڕی بەربڵاوی فەلەستینییەکان\nشەقامەکانی قودسی داگیرکراو بۆ چەندەمین شەوی بەردەوام پێکدادانی توندی نێوان ئیسرائیل و فەلەستییەکان بە خۆوە دەبینێت بە شێوەیەک کە بە شێوەیەکی نامرۆڤانە فەلەستینییەکان دەکوژرێن.\nجەنایەت دژی خەڵکی فەلەستین و دانیشتووانی بەیتولموقەدەس ڕابگرن\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە لەسەر زەروورەتی دەنگ هەلێنانی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بە مەبەستی ڕاگیرانی هەوڵە دژە مرۆڤییەکانی ئیسرائیل هەمبەر خەڵکی فەلەستین و دەستدرێژی بۆ سەر شوێنە پیرۆزەکانی قودس جەختی کرد.\nگرووپەکانی بەرخۆدانی فەلەستین:\nقودس و مزگەوتی ئەقسا هێڵی سوورمانن/ داڕووخانی هەیبەتی زایۆنیستەکان\nژووری هاوبەشی گرووپەکانی بەرخۆدانی فەلەستین لە بەیاننامەیەکدا لە کاردانەوە بە دەستدرێژییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر فەلەستییەکان جەختی کرد: قودس و مزگەوتی ئەقسا هێڵی سوورمانن.


ڕاستییەکانی ١٧ی کانونی یەکەم کە لە ماوەی ٥ ساڵدا نەتوانرا بشاردرێتەوە – بزاڤی خزمەت\nڕاستییەکانی ١٧ی کانونی یەکەم کە لە ماوەی ٥ ساڵدا نەتوانرا بشاردرێتەوە\nبەخامەی: ئیلکەر دۆغان\nڕووداوەکانی ١٧ی کانوونی یەکەم بێ هیچ مشتومڕێک گەورەترین لێپێچینەوە بوو لە دۆسییەی گەندەڵی لە مێژووی کۆماری تورکیادا. بە بڕیاری دادگا هەنگاو بە هەنگاو گەندەڵی و بەرتیل وەرگرتن وێنە دەگیرا و تۆمار دەکرا، وە هەموو قۆناغێکی لێکۆڵینەوەکە دەکرا بە بەڵگە. بەڵام ئەو دەسەڵاتە سیاسیەی کە بەسەر تاوانەکە گیرابوو، لەبری ئەوەی بێتە بەردەم دادگا و بەرگری لەخۆی بکات، هات و بە هاوارێکی بەرز یاسای تەختی زەوی کرد. ئاکەپە، پارتی دەسەڵاتداری تورکیا دەرفەتی ‘بەرگری لەخۆ کردنی’ لە ناو تورکیادا لەدەستدا، لەبەر ئەوە لە ئێستادا ناچارە باجی بەرتیل و گەندەڵییەکانی بە هەموو دونیا بدات. هەموو دانپێدانانێکی ڕەزا زەڕاب کە لە ئەمریکا دادگایی دەکرێت وەک کابوسێکە بۆ بەرپرسانی پارتی دەسەڵاتدار. بەرپرسانی ئاکەپە هەتا دوێنێ ڕەزا زەڕابیان بە ‘بازرگانێکی خێرخواز’ دەناساند بەڵام ئەمڕۆ بە هەموو شێوەیەک قسەی پێ دەڵێن.\nکاتێک گەورەترین و گشتگیرترین ئۆپەراسیۆن لە دەژی گەندەڵی و بەرتیل وەرگرتن لە تەواوی مێژووی کۆماری تورکیادا بەڕێوەدەچوو ڕۆژمێرەکە بەرواری ١٧ی کانوونی یەکەمی پیشاندەدا. لە ڕاستیدا لێکۆڵینەوەکە لە بەرواری ١٣ی ئەیلولی ٢٠١٢ وە لە ڕێگەی ڕاپۆرتێکەوە دەستی پێکردبوو. بە پێی بەڵگەنامەکان گروپێکی مافیایی بە سەرکردایەتی ڕەزا زەڕابی تەمەن ٢٩ ساڵ کە هاوڵاتییەکی ئێرانییە، لە ڕێگەی کۆمەڵێک بەڵگەنامەی ساختەوە (ئەو پارانەی بە هۆی سزاکانی ئەمریکاوە نەیدەتوانی لە وڵات دەری بکات) دەیهێنێتە تورکیا و دواتر ڕەوانەی دەرەوەی دەکات. بۆ نمونە لە شوێنێکی وەک دوبەی کە گەنم تێیدا ناڕوێت کۆمەڵێکی بەڵگەنامەی ساختەی درووست دەکرد و هەزاران تۆن گەنمی هاوردە دەکرد. کێشەکە لەوەدا بوو کە ئەو سیستەمەی لە پێناو فڕاندنی پارەی ئێراندا بنیاد نرابوو، ملیۆنان دۆلار زیانی بە تورکیا دەگەیاند. ئەگەر لە هەلومەرجی ئاساییدا و بە پێی بەڵگەنامەی ڕاستەقینە و لە ڕێگەی بانکەوە بڕە پارەکە بنێردرایە، ئەوا تورکیا پشکی خۆی لەو پارەیە وەردەگرت و سوودێکی باشی بۆ تورکیا دەبوو، بەڵام لە بری ئەوە ئەو بڕە پارەیە دەچووە گیرفانی ٣ بۆ ٥ سیاسی تورکیاوە. وەزیرەکانی ئەوکات کە بریتیی بوون لە هەریەک لە زەفەر چاڵەیان و موعەمەر گیولەر و ئێگەمەن بارش، وە سولەیمان ئاسلان بەڕێوەبەری ئەوکاتی هاڵکبانک.\nلە ترسی ئاشکرابوون ئۆپەراسیۆنەکە پێشخرا\nلە ڕاستیدا بڕیار وابوو ئۆپەراسیۆنەکە لە ساڵی ٢٠١٤ ئەنجام بدرێت، بۆ ئەوەی هەموو ئەندامانی گروپە مافیاییەکە ئاشکرا بکرێت. بەڵام موعەمەر گیولەر وەزیری ناوخۆی ئەوکات، ئەو پۆلیسانەی لێکۆڵینەوەیان لە گروپە مافیاییەکەی ڕەزا زەڕاب دەکرد لە ڕێگەی چەند پۆلیسێکی دیکەوە خستبووە ژێر چاودێرییەوە. کاتێک مەترسی ئەو درووست بوو ئۆپەراسیۆنەکە ئاشکرا ببێت، بەرواری ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنەکە پێشخرا، وە بەرەبەیانی ڕۆژی ١٧ی کانوونی یەکەم ئۆپەراسیۆنەکە دەستی پێکرد. لە ئۆپەراسیۆنەکەدا ژمارەیەکی زۆر خەڵک دەستگیر کران کە لە نێویاندا کوڕی چەند وەزیرێک و ڕەزا زەڕاب و پیاوەکانی هەبوون. لە کاتی پشکنینی ماڵی بەڕێوەبەری هاڵکبانک لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا، لە ناوی کارتۆنی پێڵاو و پلاستیکی گەرماودا نزیکەی 2.5 ملیۆن دۆلار دۆزرایەوە. جگە لەوە 1.2 ملیۆن دۆلار لە ماڵی کوڕەکە وەزیری ناوخۆدا دۆزرایەوە. بەڵام بە هۆی ئەوەی ئەو خانووەی کوڕەکەی زەفەر چاڵەیان تێیدا دەمایەوە بە ناوی باوکییەوە بوو، وە باوکی وەزیر بوو نەتوانرا بپشکنرێت.\nبڕی بەرتیلەکە بریتیی بوو لە 63.5 ملیۆن دۆلار\nبە پێی ئەو بەڵگەنامەیەی لە لایەن بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسەوە ئامادەکرابوو، وەزیرەکان و منداڵەکانیان لە بەرامبەر بڕە پارەیەکدا هاوکاری سپی کردنەوەی پارەکانی ئێرانیان دەکرد. ئەوەش لە ڕێگەی درووستکردنی بەڵگەنامەی ساختەوە ئەنجام دەدرا. لە ڕێگەی بڕیاری دادگاوە سەرجەم پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی ڕەزا زەڕاب و وەزیرەکان خرابوونە ژێر چاودێرییەوە، وە تەواوی تۆمارە دەنگییەکان لە بەڵگەنامەکە بوونیان هەبوو. ئەو کەسەی کە گوێی لێ دەگیرا ڕەزا زەڕاب بوو، بەڵام وەزیرەکان بە هۆی ئەوەی قسەیان لەگەڵ ڕەزا زەڕاب دەکرد دەنگیان تۆمار دەکرا. بە پێی بەڵگەنامەکان زەفەر چاڵەیان لە کۆی ٢٨ جار ٥٢ ملیۆن دۆلار، وە موعەمەر گیولەر لە کۆی ١٠ جار ١٠ ملیۆن دۆلار، وە ئێگەمەن بارش لە کۆی ٣ جار ١،٥ ملیۆن دۆلاریان وەک بەرتیل وەرگرتبوو. ئەو بڕە بەرتیلەی بارش ئەگەمەن لە کارتۆنی پێڵاودا وەریگرتبوو، سات بە ساتی وێنەگیرابوو. هێزەکانی پۆلیس بە مەبەستی کۆکردنەوەی بەڵگەی تەواو لەسەر بەرتیل وەرگرتنەکە سات بە ساتیان خستبووە ژێر چاودێرییەوە.\n“پارەم زۆر گواستۆتەوە بۆ ئەنقەرە”\nخۆی لە خۆیدا ئەو کەسەی پارەکانی ڕەزا زەڕابی دەگواستەوە لە وتەکانیدا لە بەردەم لیژنەی لێکۆڵینەوەی گەندەڵییەکان لە پەرلەمانی تورکیا دانی بە بەرتیلەکاندا نا. ئەو کەسە ناوی موحەمەد سادق بووە و لە وتەکانیدا ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە چەندین جار ملیۆنان دۆلاری گواستووەتەوە بۆ ئەنقەرە. ئەو کەسە لە کاتی گواستنەوەی دوو ملیۆن دۆلار و دوو ملیۆن یۆرۆ لە ناو جانتای شاندا لە فڕۆکەخانەی ئەستەمبوڵەوە بۆ فڕۆکەخانەی ئەنقەرە وێنەی گیراوە و وێنەکان لە ناو دۆسییەکەدا بوونیان هەیە. بە پێی بەدواداچوونەکان ئەو پارانە دواتر ڕادەستی کوڕە گەورەکەی زەفەر چاڵەیان کراوە.\nداواکاری گشتی: ئێردۆغان یەکەم کەس بوو\nجەلال کارا ئەو داواکارە گشتییەی سەرپەرشتی دۆسییەکەی دەکرد، دوای ٤٠ ڕۆژ لێکۆڵینەوە لە دۆسییەی ئۆپەراسیۆنی ١٧ی کانوونی یەکەم دۆسییەکەی لێ سەندرایەوە. جەلال کارا لە ساڵی ٢٠١٥ لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ ڕۆژنامەی جومهورییەت ڕایگەیاند یەکێک لەو ژمارە گومانلێکراوانەی لە پەیوەندییە تۆمار کراوەکاندا هەبوو ڕەجەب تەییب ئێردۆغان سەرۆک وەزیرانی ئەوکاتی تورکیا بوو. جەلال کارا وتی: “بە هیچ شێوەیەک ناکرێت ئەو کارانە بە بێ ئاگاداری و بە بێ زانیاری و هەواڵی سەرۆک وەزیران ڕوو بدات. ئەو دۆسییەیە دانەخراوە و هەرگیز داناخرێت. تاکە ڕێگە بۆ داخستنی ئەو دۆسییەیە بریتییە لە چوونە بەردەم دادگای ئەو تاوانبارانە.”\nپارتی دەسەڵاتدار هەڵوێستی زۆر توند بوو بەرامبەر بە ئۆپەراسیۆنەکە. ئەوکات ئێردۆغان ئۆپەراسیۆنەکەی بە ئۆپەراسیۆنێکی سیاسی ناوبرد کە حکومەتی تورکیا و ئابوری تورکیای کردووەتە ئامانج. ئەمە لە کاتێکدا کە یەکەم دەزگای میدیایی کە پارە قاچاغەکانی ئێرانی ئاشکرا کرد ڕۆژنامەی یەنی شەفەق بوو کە سەر بە ئاکەپەیە. سەرەتا ئەو پۆلیسانەی ئۆپەراسیۆنەکەیان ئەنجامدا، وە دواتر داواکاری گشتی و دادوەرەکان کە سەرپەرشتی ئەو دۆسییەیان دەکرد لە کارەکانیان دوور خرانەوە. وەک ئەوەی ئەوەندە بەس نەبێت زۆرێکیان خرانە زیندانەوە، وە هەندێکی دیکەیان بە مەبەستی پاراستنی ژیانیان ناچار بوون تورکیا جێبهێڵن.\nدواتر دۆسییەی لێکۆڵینەوە لە ئۆپەراسیۆنی ١٧ی کانونی یەکەم ڕادەستی داواکارێکی گشتی نوێ کرد بە ناوی ئەکرەم ئایدنەر، وە ئەوەی چاوەڕوان دەکرا ڕوویدا. ئایدنەر دوای تێپەڕبوونی ١١ مانگ بەسەر لێکۆڵینەوەکەدا لە بەرواری ١٧ی تشرینی یەکەم بڕیاریدا دۆسییەکە دابخرێت و بەدواداچوونی بۆ نەکرێت. لە بڕیارەکە ئاماژە بۆ ئەوە دەکرێت کە بە شێوەیەکی ئوسوڵی بەڵگەکان کۆنەکراوەتەوە، هیچ گروپێکی مافیایی لە ئارادا بوونی نییە لەبەر ئەوە بڕیاری داخستنی دۆسییەکە دراوە. ئەو ملیۆنان دۆلارەی لە لایەن پۆلیسەوە دەستی بەسەردا گیرابوو، دوای داخستنی دۆسییەکە درایەوە بە خاوەنەکانیان کە وەک بەرتیل وەریان گرتبوو.\nچەند ڕۆژێک دوای ئۆپەراسیۆنی ١٧ی کانوونی یەکەم ژمارەیەکی زۆر تۆماری دەنگی دەربارەی ئەو دۆسییەیە لە ماڵپەرەکانی ئیتەرنێتدا بڵاوکرایەوە. یەکێک لەو تۆمارە دەنگییانە بریتیی بوو لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی نێوان ئێردۆغان و بیلالی کوڕی. ئەو پەیوەندییە تەلەفۆنییە لە کاتێکدا ئەنجامدرا کە ئێردۆغان بە مەبەستی ئەنجامدانی کۆبوونەوەیەکی جەماوەری سەردانی شاری کۆنیای کردبوو، بەڵام ئێردۆغان کاتێک هەواڵی ئۆپەراسیۆنەکە دەبیستێت ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە بیلالەوە دەکات و ڕێنمایی ئەوەی دەداتێ کە پارەکانی ماڵەوە سفر بکاتەوە. کاتێک بیلال بە تەواوی لە بابەتەکە تێناگات، ئێردۆغان پێی دەڵێت “سومەیە (کچی ئێردۆغان) دەنێرم بۆ لات”. هەر ئەو بەیانییە کاتژمێر ٩ سومەیە بە فڕۆکەیەکی هێڵی ئاسمانی تورکی بەرەو ئەستەمبوڵ بەڕێ کەوت. بیلال ئێردۆغان لە هەمان ڕۆژدا بۆ جاری چوارەم پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ باوکیدا ئەنجامدا و پێی وت کە هەتا ئێستا بە تەواوی نەمانتوانیوە پارەکانی ماڵەوە سفر بکەینەوە و هەتا ئێستا نزیکەی ٣٠ ملیۆن یۆرۆمان پێماوە، وە دەکرێت ئەوە لە ڤێلاکانی شەهریزار بشارینەوە.\nڕەزا زەڕاب: سەرۆک وەزیران ڕەزامەندی نیشاندا\nهەرچەندە دۆسییەی ١٧ی کانوونی یەکەم لە تورکیا بە بڕیارێک داخرا، بەڵام پاش ئەوەی ڕەزا زەڕاب چووە ئەمریکا و لەوێ دەستگیر کرا بووە هۆکاری ئەوەی هەموو دونیا لە دۆسییەی گەندەڵی ١٧ی کانوونی یەکەم ئاگادار بێت. ڕەزا زەڕاب بە مەبەستی بەسەربردنی پشووەکانی چووە ئەمریکا، بەڵام لە بەرواری ١٩ی ئازاری ٢٠١٦ لە ئەمریکا دەستگیر کرا، دواتر بە تۆمەتی شکاندنی گەمارۆکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران و هەڵخەڵەتاندنی ئەمریکا و فێڵکردنی لە سیستەمی بانکی و سپی کردنەوەی پارە خرایە زیندانەوە. دواتر زەڕاب لەگەڵ داواکاری گشتی گەیشتە ڕێکەوتن و یەک یەک دانی بە هەموو تاوانەکانیدا نا. ڕەزا زەڕاب لە دانپێدانانەکەیدا ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە هەموو شتێک بە ڕەزامەندی ئێردۆغان بەڕێوەچووە و وتی: “لە سەر ڕەزامەندی و ڕێنمایی بەڕێز سەرۆک وەزیرانی ئەوکات ئەو کارانە دەستی پێکرد. دەمەوێت ئەوە بڵێم کە ڕەجەب تەییب ئێردۆغان سەرۆک وەزیرانی ئەوکات و باباجان بڕیاریاندا ئەو بازرگانییە دەستپێ بکات.”\nڕەزا زەڕاب لە دانپێدانانەکانیدا دەربارەی ئەو بەرتیلەی دراوە بە زەفەر چاڵەیان بۆ ئەوەی ڕۆڵی هەبێت لە دەستپێکردنی ئەو کارانە لەگەڵ هاڵکبانک دەڵێت: “لە ساڵی ٢٠١٢ پەیوەندییەکانم لەگەڵ هاڵکبانک دەستیپێکرد بەڵام لەگەڵ ئەو کەسانەی لە ڕێگەی ئەوانەوە پەیوەندیم درووست کربوو پەیوەندییەکەمان کۆنتر بوو. زەفەر چاڵەیان بە مەرجی ئەوەی ٥٠بە ٥٠ هاوبەش بێت لە قازانجدا ڕازی بوو ببێتە نیوەندگیر لەو نێوانەدا بۆ ئەوەی بازرگانییەکە سەربگرێت. من بڕی ٤٥ بۆ ٥٠ ملیۆن یۆرۆ بەرتیلم داوەتە زەفەر چاڵەیان.”\nگالینا توفەکچی: ١٢ منداڵیان بێسەرپەرشت بەجێهێشت...\nکۆشکی سپی وتەکانی چاوشئۆغڵو بە درۆ دەخاتەوە


📅 28-06-1969 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن May 26 2019 5:35PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 26-5-2019 17:35:24\n📕 چەردەیەک لە مێژووی ئێران: لە کۆچی ئاریاییەکانەوە تا کۆتایی زنجیرەی بنەماڵەی پەهلەوی پەڕتووکخانە\nنوسینی:حەسەن نراقی وەرگێڕانی: ڕێبوار سەرتیپ زەندی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 73% ✍ هـ.ب. 10-6-2012 16:51:49\n📕 حەمە رەشید خانی بانە 1898-1974 پەڕتووکخانە\nکەیوان ئازاد ئەنوەر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 10-6-2012 16:51:49\n📕 دەنگی خاک بەرگی 1 پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 14 2018 10:21AM\nناوی کتێب :دەنگی خاک بابەت: بیرەوەری ناوی نووس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ ز.س. 14-10-2018 10:21:57\n📕 مانیزم: لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی ئایینییە پەڕتووکخانە\nکەیوان ئازاد ئەنوەر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 60% ✍ ب.ج. 10-6-2012 16:51:49\n📕 مێژووی ئایینەکان پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 16 2013 11:04AM\nنووسەر: د. کەیوان ئازاد ئەنوەر ژمارەی لاپەڕە: 224 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 64% ✍ هـ.ب. 16-8-2013 11:04:32\n📕 مێژووی دەرکەوتنی ئاینەکان؛ ئێزدی و کاکەیی پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 6 2018 2:07PM\nنووسەر: د. کەیوان ئازاد ئەنوەر  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 88% ✍ ز.س. 6-12-2018 14:07:15\n📕 کاریگەریی سیاسەتی ئیقلیمی لەسەر حکومەتی هەرێمی کوردستان پەڕتووکخانە\nکەیوان ئازاد ئەنوەر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✖ 58% ✍ ب.ج. 10-6-2012 16:51:49\n📕 کورد لە چەند تۆمارێکی مێژووییدا پەڕتووکخانە\nد.کەیوان ئازاد ئەنوەر سلێمانی-2010 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 60% ✍ ب.ج. 31-3-2014 0:40:07\n📕 کورد و مێژووی جەژنی نەورۆز پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 8 2018 11:09PM\nد. کەیوان ئازاد ئەنوەر دەزگای ئایدیا بۆ فکر و لێک [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 8-3-2018 23:09:57


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: پەسنی نەتەوەی کورد و قەسەدە لە پارڵمانی بریتانیا . بەشێک لە پرسیار و ووڵامەکانی وەزیری کاروباری دەرەوەی بریتانیا لەو بارەیەوە\nپەسنی نەتەوەی کورد و قەسەدە لە پارڵمانی بریتانیا . بەشێک لە پرسیار و ووڵامەکانی وەزیری کاروباری دەرەوەی بریتانیا لەو بارەیەوە\nپەسنی نەتەوەی کورد و قەسەدە لە پارڵمانی بریتانیا\nبەشێک لە پرسیار و ووڵامەکانی وەزیری کاروباری دەرەوەی بریتانیا لەو بارەیەوە.\nدووشەمە ١١ی شوباتی ٢٠١٩\nئێوارەی دووشەمە ١١ی شوباتی ٢٠١٩ جێرمی هانت وەزیری کاروباری دەرەوەی بریتانیا کورتە ڕاپۆرتێکی پێشکێشی کۆبوونەوەی پارڵمان کرد سەبارەت بە خەبات دژی داعش و لە قسە کردن سەبارەت بەو کورتە ڕاپۆرتە دا ئەو قسانەی خوارەوە لە مەڕ نەتەوەی کورد و قەسەدە و پێشمەرگە هاتە گۆڕێ.\nجێرێمی هانت ( وەزیری دەرەوەی بریتانیا)\nبەڕێز سەرۆکی پارڵمان ئەگەر ڕێگام بدەی پێم خۆشە دوایین زانیاری لە بەر دەست ئەم پارڵمانە بنێم سەبارەت بە هەڵمەتی دژی داعش،کە یەکێک لە ڕێکخراوە هەر بێ بەزەیی و هەر دڕندە تێرۆریستییەکانە کە دنیا بەخۆیەوە دیتبێ.لەوەتا حوکمی تێڕۆری داعش دەستی پێکرد ، لێکۆڵینەوەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان زیاتر لە ٢٠٠ گۆڕی بە کۆمەڵیان دۆزیوەتەوە لەو ناوچانە عێڕاق کە سەردەمێک لە ژێر کۆنتڕۆڵی ئەو تێرۆریستانە دا بوون و لە گۆڕانە دا لە نێوان ٦٠٠٠ تا ١٢٠٠٠ مەیت دۆزراونەتەوە. ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بەو ئاکامە گەیشتووە کە پەلاماری داعش بۆ سەر کەمایەتی ئێزیدی لە باکووری عێڕاق گەیوەتە جێنۆساید ، هەر وەک شاهیدی دانی تاکوتەرای ئازا و سەرنجڕاکێش دەیسەلمێنێ ، وەکوو بەرەوەی خەڵاتی ئاشتی نۆبێل نادیا موراد. داعش سەردەمایەک حوکمی تێڕۆری خۆی بە سەر سەرزەوەییەک کە ئەندازەی بە قەد شانشینی یەکگرتوو دەبوو زاڵ کرد بوو ، بەڵام ئێستا ڕەپاڵ نراوە و لە قولنچکێک لە ڕۆژهەڵاتی سووریا پەستێوتراوە. لەگەڵ ئەوەشدا، پارڵمان نابێ هەڵە بکا و شکانی زەوینی داعش بە تێکشکانی یەکجارەکی ئەو دابنێ. کردەوەی نیزامی لە لایەن زۆر نەتەوانەوە ، شانشینی یەکگرتووش لەگەڵ، دەستەڵانی داعشی بە سەر بەهەزاران میلی چوارگۆشە لە سووریا وعێڕاق دا ، شکاندووە – و دەکرێ ئەو سەرکەوتنە بە پشت گەرمی بۆ خۆمان بزانین ، لە هەمان کاتدا ئێمە سڵاو دەکەین لە ئازایەتی ئەوپەڕ ئاسایی هێزە چەکدارەکانی ئیتیلاف کە ئەو هەلەیان ڕەخساند - بەڵام لەکاتێک دا خەریکین داعش لە شوێنە سەرەکییەکانی ڕادەماڵین ، دەبینین کە تفەنگ بەدەستەکانی ڕوو لە تاکتیکی گریلایی دەکەن و تۆڕی تێرۆریستی نەریتی پێکەوە دەنێن. جا بۆیە ئێمە دەبێ درێژە بدەین بە هەڵمەتی عەسکەریی خۆمان ، تەنانەت کاتێک کە هەموو جۆرە ئامرازێکی دیپڵۆماتیک و ئینسانی خۆمان دەکار دەکەین بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئەو هەلومەرجانەی دا کە بە دەرەجەی یەکەم بوون بە هۆی لە دایکوونی داعش.\nئەمڕۆ، ئەمن باسی ئەو هەنگاوانە دەکەم کە بریتانیا هەڵیان دەهێنێتەوە بۆ خۆ پاراستن بە دژی سەرهەڵێناوەی داعش لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و لە پێناو پاراستنی خەڵکی خۆمان لێرە لە ووڵات. ئەمن لە بارودۆخی هەنووکەوە دەست پێ دەکەم. قەسەدە ( هێزە دێمۆکڕاتەکانی سووریا) ناوچەیەکی گەورەی لە دۆڵی فراتی لە داعش پاک کردووەتەوە ولە ناوەندی گرینگی جێی نێشتەجێی خەڵک ڕەپاڵی ناوە و شەڕکەرەکانی لە ناوچەیەکی پچووک لە سنووری عێڕاق پەستاوتووە. کردەوەکانی قەسەدە ، لەتەک حەولەکانی هێزە چەکدارەکانی هەموو ووڵاتانی ئەندامی ئیتیلافی جیهانی بە میلیۆنان خەڵکی لە چنگ سەرەڕۆیی ڕزگار کردووە. هەڵبەت ئێمە بە تایبەتی شانازی دەکەین بە ئازایەتی و کارلێهاتوویی پیاوان و ژنانی ئەندامی هێزە چەکدارەکانی بریتانیا و ئەمن وا بزانم هەموو ئەندامانی ئەم پارڵمانە پیرۆزبایی دەکەن لە سیتوانی هەوایی توماس هانسفۆرد، فڕۆکەوانێکی تایفوون ، سەر بە گەلە فڕۆکەی ١ ، کە لە مانگی نۆڤامبری ساڵی ڕابردوو خەڵاتی تایبەتی درایە دوای ئەوەی چوار بارهەڵگری بۆمب ڕێژکراوی داعشی لە ڕاسپاردەیەکی تاقانە دا لە سووریا لە ناو برد.\nلە ١٩ی دیسامبری ساڵی ڕابردوو، پرێزیدێنت تڕامپ کشانەوەی دەستبەجێی سەربازە ئەمریکاییەکانی لە ڕۆژهەڵاتی سووریا ڕاگەیاند، کە لەوێ ٢٠٠٠ پیرسۆنێلی ئەمریکایی دامەزرێندرابوون. بە پێچەوانەی ئەوەی زۆر کەس ئەو دەمی چاوەڕوانیان دەکرد، هیچ پەلەیەکی ئەوتۆ و لەپڕ بۆ ئەو دەرچوونە نەکراوە. هەر وەک ئەوەی کە وەزیری کاروباری دەرەوەی ئەمریکا ، مایک بۆمپێئۆ لای من دایگرتەوە کاتێک مانگی ڕابردوو لە واشنتن چاوم پێی کەوت. ئیدارەی ئەمریکا لە گرینگی ئەوە تێدەگا کە ئەو هێز کشاندنەوەیە دەبێ بەشێوەیەکی ئاوا ئەنجام بدرێ کە بکرێ ئەو پێشوەچوونە زۆرەی کە بە دژی داعش دەست کەوتووە بپارێزدرێ. ئێمە هەر وەها دەبێ ئەوەی لە هێزمان دا هەیە بیکەین ووڵامی ئەو هەلومەرجانە بدەینەوە کە بووە هۆی سەرهەڵێنانی داعش ، کە ئەمن ئێستا دێمە سەری. واتە پێداویستی سەرەکی بە پێشوەچوونێکی سیاسی لە عێڕاق و لە سووریا دا. حکوومەتی تازەی عێڕاق . لە ژێرڕێبەرایەتی پڕێزیدێنت ساڵح و سەرۆکوەزیر عەبدولمەهدی لە گرینگی ئەوە تێگەیشتوون کە ئاشتی بە ڕێگای سیاسەتی دێمۆکڕاتیک و ڕێفۆرمی ئابوورییەوە دەبردرێتەوە ، و حکوومەتی شانشینی یەکگرتوو ئەوەی لە دەستی بێ دەیکا بۆ یارمەتیدانیان. دۆستی بەڕێزم سەرۆکوەزیر لە مانگی نۆڤامبری ساڵی ٢٠١٧ سەری لە عێڕاق دا و لەوێ پێشنیاری شەراکەتێکی درێژخایەنی کرد لە بواری ئەمنییەتی دا. دۆستانی بەڕێزم وەزیری کارو باری بەرگری و بەرپرسی هێزە چەکدارەکان لە وەزاڕەتی بەرگری لەو دەمییەوە چوونە عێڕاق و ئەو بەڵێنەیان بەرەو پێشەوە بردووە ، و لەو دواییانە لە مانگی ژانڤییە دا دۆستی بەڕێزم وەزیری بەرپرسی کاروباری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە وەزاڕەتی دەرەوە سەردانی بەغدای کرد ، و لەوێ چاوی بە سەرکۆمارو سەرۆکوەزیر کەوت و لەوێ پاکەتێکی یارمەتی ٣٠ میلیۆن پاوەندی ڕاگەیاند. شانشینی یەکگرتوو بە پەروەردە کردنی نزیکەی ٩٠٠٠٠ کەس لە هێزە ئەمنییەتییەکانی عێڕاق یارمەتی کردووە . ئێمە بەردەوام دەبین لە سەر ئەو کارە گرینگە ، لەوانە دامەزراندنەوەی ئاکادێمی نیزامی.\nلە سووریا ، شەڕی ناخۆیی ، کە دەرفەتێکی گەورەی دا بە داعش ئەوە نزیکەی ٨ ساڵە درێژە دەکێشێ. پارڵمان چیرۆکی ئەو کێشە دەرداوییە دەزانی. هەر لە سەرەتاوە ، ئێمە ئەو پەڕی حەولی خۆمان داوە بۆ چارەسەرییەکی سیاسی، بەڵام حەولەکانمان لەگەڵ بڕیاری ئەسەد بۆ ژێردەستە کردنی ووڵاتەکەی بە هەر نرخێک دەبێ بڵا ببێ تێکهاڵاوە و بە مێتۆدگەلی هەرە دڕندانەوە . ئێمە درێژە دەدەین بە کار کردن بۆ پێشخستنی چارەسەرییەکی ئاشتییانە. لە هەمان کاتدا، ئێمە ووڵامی هەرە گەورەمان داوەتەوە بە تاقە قەیرانێکی ئابووری. حکوومەت بەڵینی دانی زیاتر لە ٢ میلیارد و حەسەدهەزار پاوندی داوە وەک یارمەتیی ئینسانی بۆ قەیرانی سووریا و زیاتر لە ٢٧ میلیۆن جەمە خۆراکی لە بەر دەست ناوە و هەر وەها ١٠ میلیۆن ڤاکسین لە ساڵی ٢٠١٢وە . ئێستا کە ڕووبەرێکی گەورەی سووریا لە داعش پاک کراوەتەوە. پێداویستییەکی دەستبەجێ هەیە بە یارمەتیی ئینسانی لەو هەرێمانە دا. لە لایەن دۆستی بەرێزم وەزیری کاروبارەی بەرەوپێشبردنی ناونەتەوەیی ئەمن دەتوانم ڕابگەێێنم کە (UK Aid) ٢٠ میلیۆن پاوندی دیکەی یارمەتی کردووە بەو ناوچانەی سووریا کە لە دەست داعش دەرهێندراون . لەوانە ڕەقە، کە بە گشتی ئەو یارمەتییە لەم ساڵی داراییە دا دەگاتە زیاتر لە ٤٠ میلیۆن پاوند.\nحکومەت هێشتا لەو بڕوایە دایە کە داعش بەتەنێ گەورەترین هەڕەشەی تێڕۆریستی یە لە سەر ئەم ووڵاتە. و لە کۆتایی دا ئەمن باسی ئەو هەنگاوانە دەکەم ئێمە هەڵیان دەهێنینەوە بۆ پاراستنی ساخ و سڵامەتی خەڵکی خۆمان لەم ووڵاتە. ئێمە زنجیرەیەک ئامراز دەکار دەکەین بۆ کەمکردنەوەی هەڕەشەی تواناییەکی لە لایەن ئەو شەڕکەرانەی لە عێڕاق و سووریاوە دەگەڕێنەوە ئێرە.\nئەو کەسانەی کە دێنەوە شانشینی یەکگرتوو دەبێ چاوەڕوان بن لێرە لێیان بکۆڵدرێتەوە ، و ئەگەر بەجێ بوو، ڕاوەدوو بنرێن. ئەو شەڕکەرانەی کە بەدەست هێزەکانی شەریکەکانمان لە هەرێمەکە دا گیراون ئەوانیش دەبێ چاوەڕوان بن بێنە بەر عەداڵەت بۆ هەر تاوانێکی کە کردبێتیان ، بە پێی پێواژۆی قانوونی ، بێ لەبەرچاوگرتنی نەتەوایەتییان .\nلە سەر دەمی ئینترنێت دا ، داعش حەوجێی بەوە نییە خاک کۆنتڕۆڵ بکا بۆ ئەوەی پڕۆپاگاندە ژاراوییەکەی بڵاو بکاتەوە. پشتیوانانی لە چوارقوڕنەی دنیا هەتا دێ لە زێدە پڕۆپاگاندەی خۆیان بەرهەم دەهێنن، هەر وەها ناوەرۆکی دەستگاکانی پڕۆپاندەی ئەو گرووپە تێرۆریستییە لەگەڵ یەکتر بەش دەکەن . وەزاڕەتی کاروباری دەرەوە میوانداریی دەکا لە بنکەی ستڕاتێژیی پێوەندیی ئیتیلافی جیهانی ، کەلەگەڵ شەریکە ناونەتەوەییەکان کار دەکا بۆ ڕووبەڕوو بوونەوە لەگەڵ پڕۆپاگاندەی داعش. حکوومەتی ئێمە هەر وەها دەستی کردووە بە ئۆپێڕاسیۆنی سایبری بەربڵاو بۆ تێکشکاندن و لەناو بردنی تواناییەکانی ئانڵاینی داعش.\nئەو کاتەی بریتانیا لەگەڵ هەڵمەتی دژ بە داعش کەوت ، ئێمە دەمانزانی دەست بە خەباتێکی درێژخایەن دەکەین بە دژی بزووتنەوەیەک کە خۆی تەرخان کردووە بۆ بارباریزمێکی لەگوێن سەدەی ناوەڕاست و تاریکیی. ئەگەرچی تێکشکاندی داعش و خاک لە دست دەرهێنانی دڵ قایمییمان دەداتێ ، بەڵام خەبات بە دژی ئیدێئۆلۆژییەکەی زۆر ماوەیەکی درێژتر دەخایەنێ و زۆری ماوە بە کۆتا بێ. تا ئەو کاتە، ئێمە دەبێ ووشیار بین ، و حکوومەت بەردەوام دەبێ لە سەر ڕاپەڕاندنی ئەرکی یەکەمی بە ئەنجام دانی هەرچییەکی کە پێویست بێ بۆ پاراستنی خەڵکی بریتانیا. ئەمن ئەم داخویانییە پێشکێشی پارڵمان دەکەن.\nئێمیلی تۆرنبێری ( وەزیری سێبەری کارو باری دەرەوە لە پارتیی لەیبر)\n....ئایا دەکرێ لە وەزیری کارو باری دەرەوە بپرسم چۆنێتی پێوە چاران چ دەبێ بە شارو شارۆچکە کوردەکان لە باکووری سووریا؟ ئایا ئەو لەگەڵ قسەی من ڕێکە ، کە دوای ئەو هەموو فیداکارییەی هێزە کوردییەکان کردیان لە شەڕ بە دژی داعش دا ، و هەر ئێستاش و ئەمڕۆش لەسەر ئەو فیداکارییە بەردەوامن ئایا ئەوە نەنگ و ڕیسواییەک بۆ ئەمریکا و دنیا نابێ ئەگەر ئێستا ئەوان جێ بهێلرێن و بخرینە بەر بەزەیی تورکیا و میلیشیاکانی ؟ ئایا وەزیری کاروباری دەرەوە بە ڕوونی دەڵێ نرخی چ دەبێ ببێ حەوڵ دەدرێ پێش بە دۆخێکی ئاوا بگیرێ؟ .......\nیای بەڕێز باسی شەرڤانانی کوردی قسەدەی کرد. ئەمن دەمەوێ ئازایەتی بەرز و جێی سەرسووڕمانی ئەو شەڕڤانانە بە ناوی ئەو پارڵمانەوە تۆمار بکرێ. ئەمن ئێستا لە بەر دەم پارڵمان ڕاوەستام و باسی ئەوە دەکەم کە پێم وایە زۆربەی ئەندامان پێیان وایە ئەوە کارێکی ئەوپەڕ سروشتی یە و – دەوێرم بڵێم – سەرکەوتنێکی نەدیتراوە لە سیاسەتی دەرەوەیی دا کە بکرێ ڕێکخستنێکی پیس هەر سێبەرێک لە ڕابردووی لێ مابێتەوە . و ئەوەش هەڵنەدەسووڕا و موومکین نەبوو بە بێ ئازایەتی سەرسووڕهێنەری شەڕڤانانی قەسەدە نەبێ. بە گردبڕی بە هیچ جۆر جێگای قەبووڵ نییە بۆ ئەو پارڵمانە ، حکوومەت یان ووڵات لەوێ بن و ئەوە ئاکامی دوژمنانەی هەبێ بۆ ئەو شەڕڤانانە لەلایەن دەستەڵاتە هەرێمییەکانەوە. ئەمن لەو بارەیەوە لەگەڵ دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا قسەم کردووە کاتێک لە ٢٤ی ژانڤییە سەرم لەوێدا ، و ئەمریکاش بۆ چوونی وەک دیتنی ئێمە وایە. لە ڕاستییدا ، تورکیاش لە بۆچوونی ئێمە سەبارەت بەو بابەتە ئاگادارە. تورکیا حاڵی حازر دەورێکی گەورە بۆ ئێمە دەگێڕێ، چونکە ژمارەیەک لە شەڕکەرانی گیراوی بێگانەی لە لایە و ئاگادارییان لێ دەکا. ، جا بۆیە دەوری وی درێژە دەکێشێ تابڵیی گرینگ بێ بۆ ماوەیەک.\nکریسپین بلانت ( پارتیی کۆنسێرڤاتیڤ ، ڕایگەیت)\nئەمن سپاسی قسەکانی وەزیری کاروباری دەرەوە دەکەم بۆ دەربڕینی پێزانی تەواو لە ئاست قەسەدە لە شەڕکردنی لە پێناو بەرژەوەندییەکانی ئێمە، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەئ ئەوان ٨٠٠٠ عەسکەریان بەخت کردووە ، چ ژن چ پیاو ، و ٥٠٠٠ کەسیان بۆ هەمیشە سەقەت بوون. وەزیری کاروباری دەرەوە دەلێ ئەوان لە کاتێکدا هەموو خاکەکەیان ڕزگار کردووە دوایە بە هەزاران شەڕکەری بێگانەشیان دەردەست کردوە و ئێستا بەرپرسیارن بۆ لێکۆڵینەوە لەو گیراوانە. بە دڵنیاییەوە ئەو دەوڵەتانەی کە ئەو جۆرە گیراوانە لە ووڵاتەکانی ئەوانەوە هاتوون دەبێ قورسایی لێکۆڵینەوە و ڕاوەدوونانی شارومەندانی خۆیان بە ئەستۆوە بگرن کە ئێستا ئاگادارییان لێ دەکرێ. کەنگێ وەزیری کارو باری دەرەوە کاربەدەستانی ڕادەسپێرێ بۆ ئەوەی دەست بکەن بە موزاکەرە لەگەڵ هێزەکانی فێدراسیۆنی دێمۆکڕاتیکی باکووری سووریا بۆ ناردنەوەی ئەو جۆرە گیراوانە بۆ شانشینی یەکگرتوو و لێکۆڵینەوەی تەواو و ڕاوەدوونانی شارومەندە بریتانیاییەکان کە بریتیین لە خەڵکی تەواو بێ گوناه تا کەسانی نائاسایی و تا دەگاتە خەڵکانی بکووژی بەمەترسی، کە ئەوانە دەبێ لە زیندانی بریتانیا دا بن هەرچەندی زووی کە لە ڕووی پراتیکییەوە هەڵبسووڕێ؟\nئەمن سپاسی دۆستی بەڕێز دەکەم بۆ قسەکانی. یەکەم، سەبارەت بە ئازایەتی ئەو خەڵکەی کە شەڕی داعشیان کردووە لە سووریا، گرووپێک هەیە کە تا ئێستا باسمان نەکردوون ، و ئەوانیش بریتین لە کڵاو سپییەکان، کە کاری ئەو ئەوپەرسروشتییان کرد لە سووریا – نەک هێندە لە کێشەی تایبەتی بە دژی داعش دا، بەڵام دەکرێ ئێمە شانازی بکەین کە ووڵاتەکەمان ٢٩ بنەماڵەی لە کڵاو سپییەکان لەم ووڵاتە دامەزراندووەتەوە و دەوری سەرەکیمان بوو بەرەو کۆتایی ساڵی ڕابردوو بۆ هێنانە دەری ٤٠٠ کڵاو سپی لە سووریا.\nئەو مەسەلەی دی کە دۆستی بەڕێزم هێنایە گۆڕێ – ئەمن هیچ گومانم لەوەدا نییە کە ئەو بە زانیارییەکی یەکجار زۆر لەمەر هەریمەکەوە قسە دەکا – هەتا بڵیی ئاڵۆز و پێچەڵپێچە. هۆکاری ئاڵۆز بوونی ئەوە نییە کە ئێمە نامانەوێ بەرپرسیارەتی ئەو تاکوتەرایانە بە ئەستۆوە بگرین ، ئەگەرچی چت لێت بشارمەوە ئێمە پێی خۆشحاڵ دەبین کە ئەوان قەت نەگەڕێنەوە، چونکە ئەوان چوونەتە ئەوێ بۆ شەڕ کردن لە ڕیزی دوژمنێک دا کە جینایەتی هەرە دڵتاوێنی ئەنجام داوە. ئەوەی لە سەر شانی ئێمەیە ئەوەیە کە ئەو جۆرە کەسانە ڕووبەرووی عەداڵەت بکرێنەوە ، و جار و بار تەنێ ئەوە هاسان نییە کە ئەوان بهێندرێنەوە ئێرە. جا بۆیە ئێمە لە سەر ئەوە کار دەکەین ئەوەندە گورج و خێرا کە ئێمە بتوانین چارەسەرییەکی دروست بدۆزینەوە بۆ ئەوەی بکرێ چاو لە چاوی ئەو قوربانییانە بکەین کە ئازاریان چێشتووە و پێیان بڵێین کە ئێمە بکەرانی ئەو جینایەتانەمان هێناوەتە بەردەم عەداڵەت .\nباب ستوارت ( پارتیی کۆنسێرڤاتیڤ ، بێکن هام )\nبە لەبەر چاو گرتنی ئەوەی لە دادگەی تاوانکاری شەڕ دا شاهیدیم داوە ، تێ گەیشتنی من ئەوەیە ئەو کەسانەی تاوانبار دەکرێن بە تاوانی جێنۆساید یان تاوان بە دژی مرۆڤایەتی دەبێ لەو ووڵاتە دا دادگایی بکرێن کە تاوانکارییەکانیان تێدا ئەنجام داوە . ئایا ئەو کەسانەی کە بە دژی ئێزیدییەکان جێنۆسایدیان کرد لە عێڕاق دادگایی دەکرێن یان ئەوەی کە دادگای تاوانکاری ناونەتەوەیی لەو بارەیەوە هێندێک بەرپرسیارەتی هەیە بۆ ئەوەی بەو مەسەلەیەوە بچارێ ؟\nدۆستی بەڕێزم قسەکەی ڕاستە؛ یەکەم مەبەستی ئێمە ئەوەیە کە ئەوان دەبێ لە عێڕاق دادگایی بکرێن ئەگەر هەڵبسووڕێ کە لە عێڕاق عەداڵەتیان لە سەر تەتبیق بکرێ. و هێچ هۆیەک لە گۆڕێ دا نییە ئەوە نەکرێ، بە لە بەرچاوگرتنی هاتنە سەر کاری حکوومەتی تازەی عێڕاق. هەڵبەت کەیسی ئاوا هەیە کە لەواندا خەڵک ناتوانن عەداڵەتیان بەر بکەوێ لەو ووڵاتەی دا کە جینایەتەکەی تێدا کراوە. ئەوە دۆخێکی وایە کە ICC واتە دادگای تاوانکاری ناونەتەوەیی دەتوانێ دەور بگێڕێ ، و هەر بۆیەش ئێمە پشتیوانی لەو دادگەیە دەکەین . ئەو دادگەیە دەورێکی زۆر گرینگی هەیە کە لە ڕووی ناونەتەوەییەوە بیگێڕێ، سەڕەرای ژمارەیەک ئالنگاری کە هەنووکە ڕووبەڕووی بوونەتەوە.\nجەک لۆپرێستی ( پارتیی کۆنسێرڤاتیڤ ، فیلتن و برادلی ستۆک)\nدۆستی بەڕێزم دەزانێ کە هەرێمی کوردستانی عێڕاق و پێشمەرگەی دلێر هاوپەیمانانی سەرەکی و گرینگ بوون لە تێکشکانی داعش لە مەیدانی نەبەرد دا. ئێمە هەموومان پێمان وایە و پێی لێ دەنێین کە ئیدێئۆلۆژی داعش هێشتا تێک نەشکاوە. بە لەبەرچاوگرتنی دەوری گرینگ و پۆزیتیڤی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئاڵنگاری و ڕووبەڕووبوونەوەی ئێدێئۆلۆژییە تیژپەڕە بەردەوامەکان و پاراستنی ئەمنییەت لە هەرێم دا ، ئایا جەنابی وەزیر حەولەکانی زیاتر دەکا بۆ ڕاهێزاندنی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە عێڕاق دا و یارمەتییان دەکا بۆ وەدەستهێنانی چارەسەرییەکی سیاسی تەواو و عادڵانە لەگەڵ بەغدا ؟\nدۆستی بەڕێزم ئاماژە دەکا بە خاڵێکی گرینگ. ئێمە لە حاڵی حازر دا یارمەتی دەکەین بۆ پەروەردەی پێشمەرگە. دۆستی بەڕێزم وەزیری بەرپرسیار بۆ کاروباری ڕۆژهەڵاتیی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا هەر نزیکەی دوو حەوتوو لەمەوبەر لە بەغدا و هەولێر بوو ، و لەوێ چاوی کەوت بە سەرکۆمار ساڵح وسەرۆکوەزیر عەبدولمەهدی بۆ ئەوەی قسە بکا سەبارەت بە ئەو ئاشتبوونەوە گرینگە و جێکردنەوەی کوردەکان لەو پێواژۆی ئاشتبوونەوەیە دا،\nمارک پریچارد ( پارتیی کۆنسێرڤاتیڤ ، ورێکین )\nوەزیری کارو باری دەرەوە دەزانێ کە ڕێژیمی خۆسەر و ئیتیلافی عەڕەب – مەسیحی لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا لە ژێر گوشارێکی زۆری ڕێژیمی ئەسەد دان . دوایین بیر کردنەوەی حکوومەت چییە سەبارەت بە نەخشەی ناوچەی هێمنی\nسەرکۆماری تورکیا ئەردۆغان؟\nئێمە لە نزیکەوە چاو لەو نەخشەیە دەکەین. و ئێمە لەو بارەیەوە لەگەڵ هاوپەیمانەکانمان لە دەوڵەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا خەریکی قسە کردنین. ئێمە لە هۆی ستڕاتێژی تێ دەگەین کە بۆچی سەرکۆمار تڕامپ دەیەوێ سەربازە ئەمریکاییەکان بکشێنێتەوە، بەڵام دەغدەغە و غەمی ئێمە ئەوەیە دەستەبەر بین ئەوە ئاکامی مەبەست نەبووی بە دواوە نەیە. جا لەبەر ئەوە ئێمە پێمان وایە ئەوە جێی دڵخۆشییە ، لەگەڵ ئەوەشدا کە لە ڕاگەیاندنی سەرەتایی دا گوترابوو کە ئەو پاشەکشەیە زۆر بە خێرایی دەست پێ دەکا ، بەڵام دەوڵەتە یەکگرتووەکان بە کردەوە بە پراگماتیسمێکی جێی سرنج جووڵاوەتەوە.\nفیلیپ هۆلۆبۆن ( پارتیی کۆنسێرڤاتیڤ ، کێتێرینگ)\nوەزیری کاروباری دەرەوە ، دۆستی بەڕێزم سیاسەتمەدارێکی ناونەتەوەییە. سەد ساڵ لەوە پێش ، ئەو کەسەی لەم پلەیەی ویدا بوو نەخشەی سنوورەکانی گشت ئەو ووڵاتانەی کێشاوە کە ئێمە ئێستا قسەیان لە سەر دەکەین لەم دوای نیوەڕۆیە دا . لە پەیماننامەی ڤێرسای لە ١٠٠ ساڵ لەمەو بەر ، گەلی کورد بە کردەوە لە لایەن هێزە ڕۆژئاواییەکانەوە چاوی لێ هەڵبواردرا و لای لێ نەکراوە. سەد ساڵ دواتر ، دوای حەولە دلێرانەکانیان بە دژی داعش ، داخودا دۆستی بەڕێزم دڵنیایی دەدا بە پارڵمان کە دیسان پشتی کوردەکان بەر نادا و یارمەتییان دەکا بۆ دەستخستنی ئەگەر سەربەخۆێیش نەبێ ، بەلانی کەمەوە بۆ وەدەستهێنانی ئۆتۆنۆمی لە سووریا ، عێڕاق ، تورکیا و ئێران دا ؟\nجگە لە نرخی ئەو قسانەی کە ئەندامی ڕێزدار کردی سەبارەت بە ستاتووی وەزیری کارو باری دەرەوە وەکوو سیاسەتمەدارێکی ناونەتەوەیی ئەو ڕێزدارە بە گشتی خاوەن ڕوحێکی گەورەیە و باوکێکی هەتا بڵێی چاوکراوەیە لەتەک منداڵان دا .\nئەمن تاڕادەیەک سەرەم لێ تێکچووە ، بەڵام کەسێک ڕوونم دەکاتەوە سەبارەت بە دەرگاکانی حیکمەتی ئێوە. ئەمن پێم وایە ئەوەی دۆستی بەڕێزم دەیڵێ نرخی ئەوەی هەیە بەجیدی بیری لێ بکرێتەوە. ڕاستی ئەوەیە ئێمە بینیومانە کوردەکان چ هاوپەیمانێکی گرینگمان بوون لەو نەبەردە دا بە دژی داعش. ئەگەر ئێمە ئێستا پشتیان بەردەین ، ئەوە سیگناڵێکی گەلێک خراپ دەنێرێ سەبارەت بە بەرعۆدەییەکانی ئێمە لە ئاست هاوپەیمانەکانمان لە هەر کێشەیەکی داهاتوو دا کە لەوانەیە ئێمەی تێوە بگلێین . لە پێوەندی لەگەڵ کاردانەوە نیشان دان لە ئاست ئەوەی کە هاوپلەکانی من سەد ساڵ لەمەو بەر کردوویانە ، ئەوە لە سەر شانی هەموو وەزیڕێکی کاروباری دەرەوەیە کە پێویستی بەوەیە بە دەرەجەیەک لە دڵنەزمی لە پیشەکەی نزیک ببێتەوە.\nجاناتان ئێدواردس ( پارتیی پلاید کامری ، کارماردنی ڕۆژهەڵات و دینەفۆر)\nوەک زۆرێک لەو کەسانەی لەم گۆتوبێژە دا بەشداریان کرد ئاماژەیان پێ کرد . کوردەکان کارە خراپەکەیان بۆ ئێمە کردووە لە سەر زەوی لە باکووری سووریا بە دژی داعش ، لەگەڵ ئەوەشدا ، بە پیی قسەی لێکدەرەوەیەکی بارودۆخی بەرگری ، ئەوان لەگەڵ قەسابییەکی توانایەکی ڕووبەڕوون بە دەست ئەڕتەشی تورکیا. حکوومەتی بریتانیا چ دەکا بۆ ئەوەی پێش بەو خەیانەتە پیسە بگرێ و کوردەکان لە ئاست هێرش و دەستدرێژی تورک بپارێزێ و دەرفەت بدا بە کوردەکان بۆ ئەوەی کارەکە تەواو کەن لە دوایین پێگەی داعش لە ئەستانی دەیرەزۆر لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا ؟\nئێمە لەوە تێ دەگەین کە تورکیاش ، مافی هەیە سەبارەت بە یەکپارچەیی خاکی خۆی ، بەڵام ئێمە زۆر نیگەرانین لەوەی کە دەکرێ ڕووبدا لە پێوەندی لەگەڵ ئەو بابەتەی ئاغای بەڕێز هێنایە گۆڕێ بێتوو پاشە کشەی ئەمریکا زۆر بە پەلە و تاڵووکە بێ، و ئەگەر ئەوە ڕوون نەبێ کە چ ئاکامێک هەم بۆ ئەمریکا و هەم بۆ ئێمە قابیلی قەبووڵ نابێ. هەر لەبەر ئەوەشە گۆتوبێژێکی زۆر هەبووە لە نێوان تورکیا، ئەمریکا، شانشینی یەکگرتوو، و هاوپەیمانەکانمان ، بە ووردی بۆ پێشگرتن لەو ئاکامەی ئەو بەڕێزە باسی لێوە دەکا.\nوەرگێڕان : حەسەن قازی\nسەرچاوە: ویبنووسی ڕوانگە\nڕاگواستنی ئەو وەرگێڕانە بە ئاماژە بە سەرچاوە ڕەوایە\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 8:24 AM\nپەسنی نەتەوەی کورد و قەسەدە لە پارڵمانی بریتانیا ....


بۆچوون / بیروڕا :: 29/09/2018\nئه‌م كتێبه خۆش و به‌سووده ده‌كرێت وه‌ك رۆمانێكى پۆلیسیى تامه‌زرۆ بخوێنرێته‌وه. كتێبه‌كه دانراوى دوو توێژه‌رى به‌ناوبانگى فره‌نساییه، یه‌كه‌میان جان لاكۆتێر-ى خاوه‌نى كتێبه زانراوه‌كانه ده‌رباره‌ى جیهانى عه‌ره‌بى به مه‌غریب و مه‌شریقیه‌وه، به‌تایبه‌تى میسر. به‌ڵام دووه‌میان جان كلود غیبۆ-ى قاڵبووى بوارى فه‌لسه‌فه و پسپۆرى ره‌خنه‌ى نوێگه‌ریى فره‌نساییه به هه‌موو به‌دبه‌ختى و توندڕه‌وییه‌كانیه‌وه، بێئه‌وه‌ى لایه‌نه ئه‌رێنیه‌كانى له‌بیر بكات.\nراسته كتێبه‌كه به‌هاوبه‌شى نووسراوه، به‌ڵام به‌دوو قه‌ڵه‌مى ته‌واو له‌یه‌كجیا، نه‌ك پێكه‌وه. هه‌ر یه‌كه‌یان راسپێردراوه بۆ نووسینى چه‌ند به‌شێك به وردییه‌كى جیاواز له‌و به‌شانه‌ى كه ئه‌ویتریان نووسیوویه‌تى. بۆ نموونه: جان لاكۆتێر ئه‌و به‌شانه‌ى نووسیون كه په‌یوه‌ستن به تیرۆركردنى هه‌ر یه‌ك له جۆن كه‌نه‌دى و رۆبێرت كه‌نه‌دى-ى براى و ئه‌نوه‌ر سادات و ئۆلۆف پاڵمه و محه‌مه‌د بوزیاف و ئیسحاق رابین و ره‌فیق حه‌ریرى. به‌ڵام جان كلود غیبۆ ئه‌و به‌شانه‌ى نه‌خشاندووه كه په‌یوه‌ندییان هه‌یه به تیرۆركردنى بێنه‌زیر بۆتۆ و مارتن لۆسه‌ر كینگ و ئه‌لدۆ مۆرۆ و ئه‌ندێرا غاندى و به‌شیر جه‌میل و ئه‌وانیتر. ناونیشانى كتێبه‌كه‌یش به‌مجۆره‌یه "ئایا له‌پێناوى هیچدا مردن؟ نیوسه‌ده له تیرۆرى سیاسى".\nله پێشه‌كیى كتێبه‌كه‌دا، هه‌ردوو نووسه‌ر مه‌به‌سته‌كانى خۆیان باس ده‌كه‌ن و ده‌نووسن: ئه‌وه‌ى لێره‌دا ده‌مانه‌وێت روونى بكه‌ینه‌وه ته‌نیا هه‌ر هۆكارى تیرۆركردن و هه‌لومه‌رجه‌كه‌ى و ورده‌كارییه‌كانى نییه و به‌س، به‌ڵكو به پله‌ى یه‌كه‌م كاریگه‌رى و ره‌نگدانه‌وه‌یه‌تى له‌سه‌ر سیاسه‌تى ناوخۆیى و هه‌روه‌ها جیهانى-یش. چونكه ئامانجى هه‌ر كرده‌وه‌یه‌كى تیرۆركردنى كه‌سێتیه‌كى دیاریكراوى سیاسى، ئه‌نجامدانى گۆڕانكاریى یاخود راستكردنه‌وه‌ى سیاسه‌تى باو و په‌یڕه‌وكراوه، ئه‌گه‌رنا بكوژه‌كانیان ئه‌و كاره‌یان ئه‌نجام نه‌ده‌دا و نه‌یانده‌كوشتن. با ئه‌م پرسیاره بكه‌ین: ئه‌و گولـله بكوژانه‌ى دالاس تا چ ئاستێك بوونه هۆى گۆڕینى سیاسه‌تى ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان و ئینجایش مێژووى هه‌موو جیهان؟ هه‌مان پرسیار ده‌كرێت ده‌رباره‌ى ئه‌و فیشه‌ك-انه‌ى بوونه هۆى گیانله‌ده‌ستدانى فه‌رمانده‌ى تێكۆشه‌ر و هه‌ڵكه‌وتوو مارتن لۆسه‌ر كینگ، دواى چوار ساڵ له رووداوه‌كه. به‌هه‌مانشێوه ده‌رباره‌ى سه‌رۆك سادات-یش به‌ده‌ستى توندڕه‌وه ئیسلامیه‌كان.\nبا لێره‌دا ئیستێك بكه‌ین ئه‌گه‌ر بۆ ساتێكیش بێت، له‌و به‌شه‌دا كه جان كلود غیبۆ به ناونیشانى "مارتن لۆسه‌ر كینگ: مه‌رگى خه‌وبینێكى مه‌زن و سه‌ركه‌وتنى" نووسیویه‌تى، پێیوایه دواى ته‌نیا چل ساڵ، مارتن لۆسه‌ر كینگ به‌سه‌ر جه‌لاده‌كانى یاخود به‌سه‌ر بكوژه‌كانیدا سه‌ركه‌وت، چۆن؟ به‌وه‌ى كاتێك له ساڵى 2008 دا ئه‌مریكا یه‌كه‌م سه‌رۆكى ره‌شپێستى له مێژووى خۆیدا هه‌ڵبژارد. ئه‌و سه‌ركرده مه‌زنه ره‌شپێسته‌ى كه ساڵى 1968 كه‌وته به‌ر گولـله‌ى رقى كوێرانه‌ى ره‌گه‌زپه‌رستى، راسته‌وخۆ بووه هۆى هه‌ڵبژاردنى باراك ئۆباما له ساڵى 2008 دا. ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌یان نه‌بوایه ئه‌مه‌یشیان نه‌ده‌بوو. ئه‌گه‌ر خه‌بات و تێكۆشانه‌كانى مارتن لۆسه‌ر كینگ نه‌بوایه ملیۆنه‌ها ره‌شپێست مافه مه‌ده‌نى و كۆمه‌ڵایه‌تى و ته‌ندروستى و په‌روه‌رده‌یى و له‌كۆتاییشدا سیاسییه‌كانیان به‌ده‌ستنه‌ده‌هێنا. هیچ شتێكى مه‌زن له مێژوودا به‌بێ خه‌بات و تێكۆشان و قوربانیدان به‌دینایه‌ت. ئه‌مه فه‌لسه‌فه‌ى مێژووه، من واى تێیده‌گه‌م و بڕوام پێیه‌تى. ئه‌و فه‌لسه‌فه‌یه شتێك ده‌ڵێت به ماناى: راسته سته‌م و زۆرداریى له جیهاندا هه‌یه. راسته هه‌ندێك جار ئه‌وه‌نده زۆر و قورسه كه بێئومێد ده‌بیت له رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى یاخود بووێریى ئه‌وه‌ت نابێت رووبه‌ڕووى ببیته‌وه، به‌ڵان پیاوه مه‌زنه‌كان، له نموونه‌ى مارتن لۆسه‌ر كینگ، له به‌زه‌یى خوا نائومێد نابن و ده‌سته‌مۆ دانانیشن. چونكه له دڵى ئه‌واندا باوه‌ڕێكى وه‌ك كێو خۆڕاگر هه‌یه و ئه‌مه‌یش هانیان ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ى قوربانیى به هه‌موو شتێك بده‌ن و ته‌نانه‌ت ژیانى خۆیشیان ببه‌خشن له‌پێناو راستى و ره‌وایى و دادپه‌روه‌ریدا.\nله‌به‌ر ئه‌مه پێویسته هه‌موو ره‌شپێستێك سوپاسى بكات. ده‌بێت كڕنۆش به‌رن بۆ لاشه خوێناویه‌كه‌ى رۆژى 4ى نیسانى ساڵى 1968ى ژێر گولـله‌ى غه‌در و ناهه‌قى. ئه‌و به‌گیانى خۆى قوربانییدا له‌پێناو كه‌سانى تردا، له‌پێناو ئه‌و كه‌سانه‌دا كه له‌به‌ر ره‌نگى ره‌شى قژیان یان پێست و رووخساریان، سته‌میان لێده‌كرا و سووكایه‌تیان پێده‌كرا. یه‌كێكیان له پاریس پێیوتم: براكه‌م، من ره‌نگم ره‌شه به‌ڵام رۆحم ره‌ش نییه! رۆح نه سپییه و نه ره‌ش. به‌م قسه‌یه‌ى سه‌رسام بووم و سه‌رم سوڕما.\nئینجا با بچینه سه‌ر چیرۆكى تیرۆركردنه‌كه‌ى سه‌رۆك ئه‌نوه‌ر سادات. ئایا ئه‌و تاوانه ره‌وتى مێژووى عه‌ره‌ب و جیهانى گۆڕیى؟ هه‌رگیز نه‌خێر. چونكه رێككه‌وتننامه‌ى كامپ-ده‌یڤید تا ئه‌م ساته‌یش به‌ركاره. ئاشكرا كابرا به‌هۆى واژۆكردنه‌كه‌یه‌وه كوژرا و خه‌ڵتانى خوێنكرا، به‌ڵام ئه‌وه‌ى رێڕه‌وى مێژووى گۆڕى سه‌ركێشیه‌كانى خودى سادات و رۆیشتنى بوو بۆ كنێستى ئیسرائیلى و پێشكه‌شكردنى وته مێژووییه‌كه‌ى بوو له‌وێوه، به به‌رچاوى ئه‌و جیهانه‌وه كه هه‌ناسه‌ى له‌خۆى بڕیبوو و بڕواى به‌وه نه‌ده‌كرد كه ده‌گوزه‌را. ئه‌م رووداوه بوو كه ئه‌نوه‌ر ساداتى كوشت. هه‌ر له‌و ساته‌وه وه‌ك نیوه مردوویه‌كى لێهاتبوو. ئه‌و ژیانى خۆیى كرده قوربانى ئه‌و به‌ره‌نگاربوونه‌وه شێتانه‌ییه‌ى كه بووه هۆى پێچكردنه‌وه‌یه‌كى گه‌وره له مێژووى ناوچه‌كه‌دا. ئێمه چ به هه‌ڵه یان به راست حوكمى له‌سه‌ر بده‌ین هیچ له مسه‌له‌كه ناگۆڕێت. سادات چووه مێژووه‌وه چونكه گه‌وره‌ترین قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانى مێژووى به‌زاند. پێشێلكردنى قه‌ده‌غه‌كراوه‌كان یان (موحه‌ڕه‌ماته مه‌زنه‌كان)یش، به زۆریى باجه‌كه‌ى خوێن یان فرمێسكه. ئه‌مه هه‌روه‌ها یه‌كێكه له یاساكانى فه‌لسه‌فه‌ى مێژوویش. به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان ده‌كرێت بگوترێت، كه سادات به‌و كرده‌وه غافڵگیر و ترسناكه‌ى كون و كه‌له‌به‌رێكى كرده دیوارى هه‌ڵچنراوى مێژووى عه‌ره‌بییه‌وه. چۆن وێراى بیكات؟ چۆن خۆى فڕێدایه باوه‌شى نادیارییه‌وه؟ چۆن وێراى ئه‌و دیواره سایكۆلۆژیه قورسه بڕووخێنێت كه عه‌ره‌ب و جووله‌كه له‌یه‌كتر جیا ده‌كاته‌وه؟. كه‌یركیگارد-ى فه‌یله‌سوف ئه‌م گوزارشته جوانه‌ى هه‌یه: چركه‌ساتى یه‌كلاكردنه‌وه‌ى بڕیار چركه‌ساتێكى شێتانه‌یه! به‌ڵام باجه‌كه‌ى هه‌موان ده‌یده‌ن.\nشرۆڤه‌یه‌كى تریش هه‌یه ده‌ڵێت: ره‌نگه سادات له كه‌سێتیه مه‌زنه قاره‌مانێتیه‌كه‌ى جه‌مال عه‌بدولناسر-ه‌وه تووشى گرێ بووبێت، هه‌روایش بوو. بۆ ئه‌وه‌یش كه له‌و حاڵه‌ته ئاڵۆزه و له سایه و له‌ژێر پاڵتۆكه‌ى ئه‌و ده‌ربچێت، هه‌رده‌بوو كارێكى وا بكات كه عه‌قڵ بڕواى پێنه‌كات.\nئه‌وه‌ى نه‌كردایه له‌ژێر پاڵتۆكه‌ى جه‌مال عه‌بدولناسر رزگاریى نه‌ده‌بوو. واینه‌كردایه به سه‌رۆكێكى بچووك یان ده‌توانم بڵێم كورته‌بنه ده‌مایه‌وه، به‌راورد به سه‌رۆكه‌كه‌ى نه‌ته‌وه‌ى عه‌ره‌ب. ته‌نانه‌ت دواى ئه‌وه‌یش كه مه‌ترسیدارترین جۆره‌كانى قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانى به‌زاند به‌ڵام هه‌ر نه‌گه‌یشته‌وه به به‌ژنى جه‌مال عه‌بدولناسر، به‌ڵام له‌وه‌دا چووه هاوشانى و خه‌ریك بوو تێیشیپه‌ڕێنێت كه بووه سه‌رۆكێكى راسته‌قینه و توانیى ترسناكترین بڕیار بدات له مێژووى سیاسیى میسر و عه‌ره‌ب-یشدا. كه‌واته چووه مێژووه‌وه، به‌ڵام چۆن چوونێك! ده‌ڵێن له ناشیرینترین ده‌رگاكانیه‌وه چووه ناو مێژووه‌وه، ره‌نگه وابێت، به‌ڵام چوو. تا ئێستایش سیاسه‌تى عه‌ره‌ب له‌و رێبازه ده‌رنه‌چووه كه ئه‌و دایناوه و شوێنیكه‌وتووه و كاریگه‌ربووه.\nئینجا مۆڵه‌تم بده‌ن تا بچمه سه‌ر چیرۆكێكى تر كه وه‌ك بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك جیهانى هه‌ژاند. مه‌به‌ستم تیرۆركردنه‌كه‌ى سه‌ركرده‌ى ئیتاڵى و پزیشكى خۆشه‌ویست ئه‌لدۆ مۆرۆ-یه. جان كلود غیبۆ-ى فه‌یله‌سوف پێیوایه كه ئه‌لدۆ مۆرۆ سه‌ركرده‌یه‌كى مێژوویى پێشكه‌وتووخوازى دیموكرات مه‌سیحییه‌كانى ئیتاڵیا بوو، یه‌كێك بوو له‌و كه‌سێتیانه‌ى كه له دواى دووه‌مین جه‌نگى جیهانییه‌وه زۆرترین بایه‌خ و گرنگیى له ئه‌وروپادا هه‌بوو، زۆرترین رێز و پێزانینى بۆ ده‌رده‌بڕدرا. ئه‌و پێش رفاندنى، له قۆناغى گه‌یشتنه چاره‌سه‌رى مێژوویى نێوان حزبى دیموكرات مه‌سیحى و حزبى شیوعى-دا بوو. رفاندنه‌كه‌ى رووداوێكى یه‌كجار مه‌ترسیدارى مێژووى سیاسیى ئیتاڵیا بوو. ئه‌و چاره‌سه‌ره به‌ره‌و ئه‌وه بوو كه بۆ یه‌كه‌مجار له مێژووى ئیتاڵیادا چه‌ند وه‌زیرێكى شیوعى بچنه حكومه‌ته‌وه. به‌ڵام ئه‌و ده‌ستپێشخه‌رییه كه خۆى كردى و خۆیشى به‌رپرسیارێتیه‌كه‌ى له‌ئه‌ستۆگرت، له گه‌رمه‌ى جه‌نگى سارد-دا بوو، ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانى زۆر نیگه‌ران كرد. له‌وه‌یش مه‌ترسیدارتر ئه‌وه‌بوو كه هه‌واڵگریى ناوه‌ندى ئه‌مریكاى زیاتر هه‌راسان كرد. نابێت لێره‌دا ناڕه‌زایى و دژایه‌تى توندى پاپا پۆڵسى شه‌شه‌م-یش له‌بیر بكه‌ین. به‌مه‌یش رووبه‌ڕووى دوو زلهێزترین هێزى جیهانى وه‌ستایه‌وه: ئه‌مریكا و ڤاتیكان. له‌و ساته‌وه ئیتر چاره‌نووسى ئه‌و كه‌وته ناوده‌ستى دێو-ه‌وه و گورزیكى له‌خۆى گه‌وره‌ترى وه‌شاند و هه‌موو هێڵه سووره‌كانى به‌زاند. باجێكى قورسیشى دا. هێنرى كێسنجه‌ر (خاوه‌نى خه‌ڵاتى نۆبڵى ئاشتى!) زیاد له جارێك هه‌ڕه‌شه‌ى ئه‌وه‌ى لیكرد كه له شیوعیه‌كان نزیك نه‌بێته‌وه. به‌ڵام ئه‌و ده‌ستبه‌رداریان نه‌بوو.\nرفاندنه‌كه‌ى ئه‌لدۆ مۆرۆ 55 رۆژ درێژه‌ى كێشا، به‌ته‌واوه‌تى له 16ى ئازارى 1978 ه‌وه هه‌تا 9ى ئایارى 1978. به‌درێژایى نزیكه‌ى سێ مانگ میدیا گه‌وره‌كانى جیهانى به‌خۆیه‌وه سه‌رقاڵكرد، ئینجایش كرایه زنجیره‌ى به‌شبه‌شى رۆژانه‌ى ته‌له‌فزیۆنى. هه‌موو جیهان كه‌وته هه‌له‌كه‌سه‌ما به‌دواى هه‌واڵه‌كان و دوا گۆڕانكارى و پێشهات و ده‌ره‌نجامه‌كانى رووداوه‌كه‌وه وه‌ك جۆره تراژیدیایه‌ك له‌ڕێى كوشتنێكى تاوانكاریى قێزه‌ونه‌وه. ئه‌ى ئه‌نجامى كرده‌وه‌كه چى بوو؟ ئامانجى كرده‌وه‌ى تیرۆركردنى كه‌سێتیه گه‌وره‌كان، وه‌ك وتمان، روودانى گۆڕانكارییه‌كى دیاریكراوه له سیاسه‌تى جیهانیدا. له‌ڕاستیدا، تیرۆركردنى ئه‌لدۆ مۆرۆ به‌رهه‌مى خۆى هه‌بوو، ئه‌گه‌ر گوزارشته‌كه ره‌وا بێت، چونكه "چاره‌سه‌ره مێژوویه‌كه" كه ده‌یویست له‌گه‌ڵ حزبى شیوعى-دا سه‌ربگرێت، له‌باربرا، ئه‌مه‌یش ئه‌وه‌بوو كه دڵى ئه‌مریكاى ئاودا و فێنكى كرده‌وه. به‌ڵام به‌رهه‌مێكى ترى، كه گرنگیى و بایه‌خه‌كه‌ى زۆره و كه‌م نییه، له‌ده‌ستدانى متمانه‌ى چه‌پى توندڕه‌و بوو نه‌ك ته‌نیا له ئیتاڵیا به‌ڵكو له هه‌موو لایه‌كى جیهاندا. راسته ئه‌مه راسته‌وخۆ یاخود به‌یه‌ك كه‌ڕه‌ت رووینه‌دا و ورده‌ورده و به‌شێنه‌یى بوو، به‌ڵام هه‌ر روویدا. دواى ئه‌وه، ئیدى شیوعیه‌ت لیستى نه‌ما و دیوارى به‌رلین رووخا و هه‌موو جیهانى شیوعیه‌ت هه‌ره‌سیهێنا، ئه‌مه‌یش له دواى ته‌نیا ده ساڵ له تاوانه‌كه‌ى ئه‌لدۆ مۆرۆ. یه‌كێك له (ژنه تێكۆشه‌ره‌كان)ى سوپاى سوور، دواتر دانى به راستییه‌كه‌دا ناو وتى:"ئه‌و ئایدیۆلۆژیا كوێره ئێمه‌یشى كوێركردبوو. كردبووینى به دڕنده‌یه‌كى راسته‌قینه. له مرۆڤ و مرۆڤایه‌تیى ده‌ركردبووین".\nدوا خاڵ كه ماوه‌ته‌وه ئه‌وه‌یه، هه‌موو به‌ڵگه‌كان ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن كه هه‌واڵگریى ناوه‌ندى ئه‌مریكا به‌شێوه‌یه‌كى راسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ یاریى به رفێنره‌كان كردووه، ئه‌گه‌رچى ئه‌وان دوژمنى مێژووییان بوون. به‌ڵگه‌ى ئه‌مه‌یش ئه‌وه‌یه كه خودى ئه‌لدۆ مۆرۆ خۆى، ئه‌م قسه تۆقێنه‌ره‌ى به رفێنه‌ران و بكوژه‌كانیى وتووه "ئایا ئه‌مریكاییه‌كان داوایان لێكردوون كه له‌ناومبه‌رن؟". ته‌ماشا چۆن چه‌پى توندڕه‌وى شیوعى گۆڕاوه بۆ ئامێرێك به‌ده‌ستى ئیمپریالیزمى ئه‌مریكییه‌وه! ئاى چ گاڵته‌جاڕییه‌كه... ئایا ئه‌وه فێڵ و ته‌ڵه‌كه‌بازیى مێژووه، وه‌ك هیگڵ ده‌ڵێت؟!


مەرگنامەی فەلسەفەی ستۆیسیزم (ڕواقی) لە ساتەوەختی پەتادا … ئازاد حەمە – بەشی 19 – Dengekan\nمەرگنامەی فەلسەفەی ستۆیسیزم (ڕواقی) لە ساتەوەختی پەتادا … ئازاد حەمە – بەشی 19\nbyAzad Hama\tOctober 9, 2020\tGeneral, Opinion, Slider\nترس لە مەرگ نەبایە نە فەلسەفە دەبوو نە ئاین\nپێشەكی: لەبەرایی ئەم بەشە هێما بۆ ئەوە دەکەین، بەو شێوە شرۆڤەكردنە قایلیین کە پێیوایە فەلسەفە لە گشت سەردەمەكانا پێویستیبووە. هەر فەلسەفە ڕێگایەكیشبووە بۆ گەیشتن بە چارەسەری كێشە سەرەكییە ڕۆژانەییەكانی مرۆڤ و بەرچاوڕوونی بەم مرۆڤەش تا ئەو جێگایە داوە کە ناهەموارییەكان تێدەپەڕن. ڕاستە فەیلەسوفەكان لە بەرەی پێشەوەی پەتای كۆڤید-19 نیین، لێ جۆرە ڕۆڵێكیان هەیە كە دەكارن بیگێڕن. لە هەموو دۆخێكدا فەلسەفە شتێكی بۆ وتن هەیە، لەم ساتەوەختە پەتایاویە فەلسەفەی ستۆیسیزم (ڕواقی) Stoicism گونجاوترین شتە. هەر زووش سێنێكا Senecaی گەورە بیریاری ڕۆمانی و یەكێک لە ڕابەرانی فەلسەفەی ستۆیسیزم ئەوەی بە گوێمانا چرپاندووە كە ناشێت سەبارەت بە شتگەلێك ڕاڕابین سەروی توانا و ویستی ئێمە بێت. داوا لە خواوەندیش دەكات ئارامیی پێببەخشێت، بوێری پێبدات بۆ گۆڕینی ئەوەی لە توانایدا نییە، دانایش تا بكارێت شتەكان لێكدیبكاتەوە. ئەوەش بۆ ئەوەی ئەو شتانە پەسەندبكات توانای گۆڕینیانی نییە.\nزۆربەی بیریاران وایدەبینن، فەلسەفەی ستۆیسیزم لەناو زانینگا فەلسەفییەكانا تاكە فێرگەیە مرۆڤەكان ڕادەهێنێت لەسەر ڕووبەڕووبوونەوەی هەستی خراپ و لاواز، لەسەر سنوردانان بۆ ترس لەكاتی تەنگژەكانا. لەم حاڵەتەی ئێستادا، كە پەتای كۆرۆنا داگیریكردوین، ترسەكان ئاقاریان لێبوەتەوە، گەڕانەوە بۆ خوێندنەوەی تێكستی فەلسەفی و بەتایبەت فەلسەفەی ستۆیسیزم (و فەلسەفەی ئێپیكۆریزم Epicureanism ) لە هەڵكشاندایە. سەرباری ئەوە، زانینەكانی فەلسەفەی ستۆیسیزم لە مێژووی فەلسەفە هەمیشە جێی تێڕامان بوونە و بەشێكیش لە بزاڤ و ئاقارە فەلسەفییەكانی ڕۆژئاوا خۆیان لە پەنای ئەم فەلسەفەیەدا مەڵاسداوە و پەیتا پەیتا دید و ڕوانینیان لێوەقەرزکردووە.\nلەم بەشە جگەلەوەی مانای فەلسەفەی ستۆیسیزم بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئێش، ناساغی و مەرگ بەكورتی بەرباسدەخەین، كە ئەوەش وێنەیەكمان لەسەر ئەم فەلسەفەیە پێدەبەخشێت كە هەڵگری جۆرە بنەمایەكی فەلسەفی تایبەتە، ئاوڕێكی خێراش لە “تێڕامانەكان”ی ماركۆس ئۆرێلیۆس Marcus Aurelius دەدەینەوە، كە تاكە ئیمپراتۆر و فەیلەسوفە لە شارستانی ڕۆمانی و ئەوروپایی. ماركۆس ئۆرێلیۆس ئەو تاكە سیاسییەیە كە فەیلەسوفی شاریشە. ئەو جۆرە كەسەیە پێشتر ئەفلاتون لە دیالۆگی”كۆمار” پێیوتوین: كارگێڕی سیاسییانەی شار پێویستە بەدەست فەیلەسوفەوە بێت. ئەوەی ئێمە لەم بەشەدا گەرەكمانە قسەهێنانەئارایە لەبارەی مانای فەلسەفەی ستۆیسیزم لە ساتەوەختی پەتای كۆرۆنا، كە لەنێو ڕوناكبیر و هزرەڤانانی جیهان گرنگی بۆ گەڕایەوە (لە ڕاستیدا ئەو گەڕانەوەیە بۆ فەلسەفەی ئێپیكۆریزمیش بوو، كە سەرچاوە لە دیدگا فەلسەفییەكانی ئێپیكۆر Epicurus ەوە هەڵدەگرێت). هەر لەم بەشەشدا بەلای باسی ترس لە مەرگ تێدەپەڕین کە دروستکەری خەمۆکییە و یەكێكیشە لە جۆرە دیارەكانی ترس. فەلسەفە کە وتنی خۆی لەبارەی ترس لە مەرگ هەیە لە ئاستێك ئەو وتنە بۆ ڕەواندنەوەی ترسەکە دەخەینەگەڕ کە مەرگنامەی فەلسەفەی ستۆیسیزم لەخۆبگرێت.\nفەلسەفەی ڕواقی (ستۆیسیزم) هەڵگری چ بنەمایەكی فەلسەفییە؟\nفەلسەفەی ستۆیسیزم لە سەدەی سێی پێش زایین هاتۆتەكایەوە و پێنج سەدە بەردەوام بووە. ئەم پێنج سەدەیە بەم جۆرە بووە: سێ سەدە لە كۆتای سەدەكانی پێش زایین لە یۆنانی كۆن و دوو سەدەكەی تر لەناو شارستانی ڕۆمانی ،كە سەدە زایینەكانن، پەرەی بەخۆیداوە. دواتر لە سەدەی پێنجی زایین لە شارستانی رۆمانی، كە شوێنی نەشونمای فەلسەفەی ڕواقی بووە، فێرگە فەلسەفییە ڕواقییەكان لەم شارستانیە بەرەو داڕمانڕۆشتوون، ئەمەش دوای گەشەی تووندی تەوژمی مەسیحایی كە لەو دەمەدا ئەم تەوژمە لەتەك بیری بیریارە ڕواقییەكان یەكینەگرتوەتەوە.\nفەلسەفەی ستۆیسیزم، كە لەژێركاریگەریی زانینەكانی زێنۆنی ڕواقی Zeno of Citium، پاش ئەریستۆ ،لە ژینگەیەكی ئەسینای، هاتۆتەكایەوە تا دوای ڕوخانی ئیمپراتۆریەتی یۆنانیش، واتە پاش زاین، بە چەند سەدەیەك هەر بەردەوام بووە. ئەڵبەتە گەشە و داڕمانی ئەم فەلسەفەیە پەیوەندیەكی زۆری بە هەل و مەرجی سیاسی و كۆمەڵایەتی ئەو دەمەی یۆنانەوە هەبووە: بڵاوبوونەوەی جەنگ، ناساغی، هەژاری و ناهەمواری. شایانی زانینە، شارستانی یان چاخی هێلێنیستی Hellenistic Age لەگەڵ مەرگی ئەلێكسەندەری گەورە دەستپێدەكات، 323 پێش زاین، و لەگەڵ هێرشی ڕۆمانی بۆسەر یۆنان كۆتایدێت و لەوێوە چاخێكی تر بەناوی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی سەرهەڵدەدات. مەبەست چاخی هێلێنیستی لەدەوروخولی 323 ی پێش زایین تا پێش دەركەوتنی زایین بە نیو سەدە بەردەوامدەبێت. بەمە ئەم شارستانیە كاتێك ئاوادەبێت كە یۆنانی كۆن لەناو ئیمپراتۆریەتی رۆمانی دا دەتوێتەوە، كە ئەوەش دەكاتە 146 پێش زایین، واتە دوای داگیركردنی یۆنان لەلایەن رۆمانەكانەوە. شایانی باسە، شارستانی هێلێنیستی كە دەوڵەمەند و ناسراو بووە تایبەتمەندی شارستانی خۆی هەبووە و خۆشی تەنیا لەناو یۆنان گەمارۆنەداوە و هەوڵی چوونەنێویەكدیشی لەتەك كولتوورەكانی تر داوە و ، قۆناغی داگیركاری یۆنانیش لە ئاسیا و ئەفەریقا و ئەوروپا هەر لێرەوە دەستیپێکردووە. لەم ساتەوە كولتووری پووختی یۆنانی ووردە ووردە بەرەو نەمان دەچێت و بە كولتووری بێگانە تێكەڵدەبێت. بەمجۆرە لەم قۆناغەدا كولتووری یۆنانی لە دەرەوەی یۆنان بڵاودەبێتەوە و كاریگەری ئەم كولتوورە سنوری یۆنانی تێدەپەڕێنێت. ئەمەش بەردەوام دەبێت تا دەركەوتنی ئیمپراتۆریەتی رۆمانی. لەو دەمەدا جگەلەوەی پەرەسەندنی هزری لەبواری زانست (بیركاری، فەلەكناسی، فیزیا) و هونەرە جوانەكان شوێنپێیدیاردەبێت خەرمانەی فەلسەفیش دەگاتە ئاستێكی بەرز. هەر لەم قۆناغەدا، لە چاخی هێلێنیستیدا، هەندێك ڕەوتی فەلسەفی (ستۆیسیزم، ئێپیكۆریزم، سینیزم Cynicism) سەرهەڵدەدەن كە تائێستاش كاریگەریان لەسەر فەلسەفەی جیهان بێسلەمینەوە دیارە.\nفەلسەفەی ڕواقی (ستۆیسیزم) ڕەوتێكی فەلسەفیی بووە بۆ بایەخدان بە عەقڵ وەك شتە سەرەكیەكەی ژیانی بوونی مرۆڤ. باوەڕی سەرەكی ئەم فەلسەفەیە خۆی لەوەڕا پووختدەكاتەوە كە خۆشی مرۆڤەكان ئەو دەمە دەستپێدەكات باوەڕ بەوە بهێنن کە رووداوەكان لە دەرەوەی توانای ئەوانە و ئەوەش كە لە سروشت دا هەیە بەهۆی عەقڵەوە پێیدەگەین. مرۆڤ بەپێی ئەم فەلسەفەیە پێویستە لە هارمۆنیدا بێت لەتەك سروشت، چونكە ئەوە عەقڵە دادوەری بەسەر سروشتی مرۆڤەوە دەكات و خواوەندیش لەناو ئەم جیهانەدایە كە ئێمەی تەنیوەتەوە و عەقڵیش كار لەسەر جیهانەكەمان دەكات. خواوەند لەناو جیهانی ئێمەدایە. جیهانی ئێمە لە دەرەوەی ئەم خواوەندە نییە. بەم جۆرە بێت بەختەوەری لای فەیلەسوفەكانی ئەم فێرگە فەلسەفییە (ئێپیكتێتۆس، سێنێكا، ماركۆس ئۆرێلیۆس و ..هتد ) دوا ئامانج نییە، تەقەلایەكە بۆ گەیشتن بە ڕاستی. بەپێی تێگەیشتنە فەلسەفییەكانی ئەم فێرگە فەلسەفییە، بەتایبەت زێنۆنی سیتۆمی Zeno of Citium ، (كە دامەزرێنەری فەلسەفەی ستۆیسیزمە، لە 334 ی پێش زاین هاتۆتەدونیا و هاوڵاتیەكی فینیقی بووە و دواتر بەرەو ئەسینا كۆچیكردووە و لەوێ فەلسەفەیكردووە) مرۆڤی باش ناشێت بكەوێتە ژێركاریگەری هەڵچوونەكانی و شەیدای چركە خۆشەكانی بێت. كۆنترۆڵكردنی سۆز و هەڵچوونەكان دەمانگەیێنێتە زانین. فەلسەفەش لەسەر دەستی ئەم بیریارە، زێنۆنی سیتۆمی، بەرەو مەشقكردن لەسەر ژیان دەچێت. لێرەوە فەلسەفە بەشێوەیەک خۆی نمایشدەکات کە خۆشی نییە، هەڵبژاردنی شێوازێكە بۆ ژیانكردن. هاوکات دوركەوتنەوە لە ترس، لە ئازار و لە بەدەستهێنانی چێژ بەشێكە لە فێربوونە فەلسەفییەكانی ئەم ڕەوتە فەلسەفییە. ئەوەش کە فەیلەسوفە ڕواقییە رۆمانییەكان پاكڕەوشتی دەكەن بە بناغە بۆ بەختەوەری. لە دیدی ئەم فەلسەفەیەوە مرۆڤ بۆئەوەی بگات بە پاكڕەوشتی (فەزیلە Virtue) ، كە باشە بەرهەمدەهێنێت، ئەم مرۆڤە پێویستی بەوەیە خۆی لە ترس، بەغیلی، ئەڤینێكی شێتانە بەدووربگرێت. هەرچی چێژ، تەندروستی و دەوڵەمەندییشە، ئەڵبەتە، بەو مەرجە باشە پێكدەهێنن كە پاكڕەوشتی بكارێت بەكاریبهێنێت. پاكڕەوشتی پێش ئەوەی پەیوەندی بە مرۆڤەوە بێت ویستی یەزدانە (ستۆسیزم). مرۆڤی باش ئەو مرۆڤەیە ڕەفتارەكانی باشە نەك قسەكانی.\nبەواتایەكی دی، بۆچوونەكانی بیرمەندانی ستۆیسیزمی رۆمانی ڕەهەندی فەلسەفی خۆیان هەیە: ئەوەتا سێنێكا دەڵێت: جەغت لەوەمەكە نیتە، بەختەوەربە بەوەی هەتە یان گەیشتن بە ڕێگری ئاماژەیە لەسەر سەركەوتن، بوونیش بە مرۆڤی پاكڕەوشت مەرجە ببێتە ئامانج بۆ مرۆڤەکان بەپێی ماركۆس ئێرۆلیۆس. لێرەوە بەو تێگەیشتنە فەلسەفییە ئاشنادەبین کە، زانینەكانمان سەبارەت بە جیهان، پێگەی ئێمە لەو جیهانە، لە ئاگامەندیماندا بەشێوەیەك بەرجەستەدەكەن كە پەی بە بوونی خۆمان بەرین. ئەوەش بەمەرجێک ئەو پەیپێبردنە لە پەشێواوی و پەشۆكاوی بەدەربێت. بۆ؟ چونكە دانا ڕواقیەكان خۆیان و خەڵكیشیان لەسەر خۆڕاگری و ڕووبەڕووبوونەوەی ئێش، ناساغی و بەڵاسروشتییەكان ڕادەهێنا. نەك هەر ئەوە بگرە بەپێی بینینی ئەم فێرگەیە بەدەستنەهێنانی چێژ و خۆشیەكان وادەكەن مرۆڤەكان ئازار بچێژن و ئەوەش دووچاری خەمۆكییان دەكات کە لای خوارەوە دێینەوەسەری.\nپێگەی فەلسەفەی ستۆیسیزم لە بەرەنگاربوونەوەی ئێش، ناساغی و مەرگ\nلە فەلسەفەی ستۆیسیزمەوە فێری ئەوە دەبین، خۆدابڕان لە جیهانی دەرەكی چارەسەرە بۆ زاڵبوون بەسەر ئێش، خەمۆكی و پەشێوی. ئەمە وادەكات بەختەوەری بە جیهانی دەرەكییەوە نەبەسترێتەوە. گرێدانەوەی تەندروستی، خۆشەویستی و پلەوپایە بە بەختەوەرییەوە وادەكات بەختەوەری پابەندی جیهانی دەرەكی مرۆڤ بێت نەك خودی كەسەكان. هەچ گۆڕانێكیش بێتەسەر ئەو جیهانە كاردانەوەی لەسەر بەختەوەری دادەنێت. كێشەكە لێرەوە دەستپێدەكات كە فاكتەری دەرەكی بەختەوەری دیاریدەكات نەک شتێکی تر. بەپێی بۆچوونی فەلسەفەی ستۆیسیزم ئێمە دەسەڵاتمان بەسەر ئەو فاكتەرانەوە، جیهانی دەرەكییەوە، نییە. هەژاری، ناساغی، ئێش، ئاوارەیی، جیابوونەوە یان خیانەتی خێزانی و زۆر شتی تر دەكرێت ڕووبدەن و سەرلەبەری بەختەوەری مرۆڤ تێكدەن، لێ ناشێت پێمانوابێت دەكارین ئاقاری شتەكانی دەرەوەی خۆمان بگۆڕین. ئێپیكتێتۆس Epictetus ، كە لە سەدەی یەكی زایین ژیاوە و یەكێكە لە بیرمەندە دیارەكانی فەلسەفەی ڕواقی یۆنانی- ڕۆمانی، پێیوابووە ئەوەی پاڵپشتی بەختەوەری مرۆڤدەكات ڕۆحە (ناخە) نەك شتە دەرەكییەكان. هاوكات ڕاشكاوانە فێری ئەوەشمان دەكات تەنیا سەبارەت بەو شتانە ڕاڕابین لە چوارچێوەی قەڕاڵستانی (دەسەڵاتی) خۆمان دێتەروودان. ئەوەش كە روودەدات گرنگە، لێ لەوە گرنگتر چۆنیەتی ڕووبەڕووبونەوەی رووداوەکانە. ئازار دێت، چونكە هەیە. ئازار گرنگە، بەڵام زاڵبوون بەسەر ئازار گرنگترە. پەتا كە بڵاودەبێتەوە یان جەنگ كە هەڵدەگیرسێت لە دەرەوەی ویست و تواناكانی ئێمەوەیە، بۆیە خۆپارێزی لە پەتاكە یان جەنگەكە گرنگە. لافاوێك، بوركانێك، هەرەسێكی بەفر هەموو ئەمانە لە دەرەوەی دەسەڵاتی ئێمە دێنە روودان و كاری ئێمەش خۆدەربازكردنە لێیان. بۆیە سەرەكیترین تەوەرەی فەلسەفەی ناوبراو ئەوەیە كە مرۆڤەكان بەوە قایلبن ڕێبەدیدەكەن. لەبەرئەوەی تەندروستی و بەختەوەریمان پەیوەندی بە خودی خۆمانەوەیە ئەمە وادەکات هەموو ڕووبەڕووبوونەوەیەكی خەم و پەژارەیی سەرئێشەمان بۆ دروستبكات. بەدییەكان بە بۆچونی ئەم فەلسەفەیە شتێكی ناوەكەییە و لە بیركردنەوەماندا ئامادەیە. بیركردنەوەمان وایدەبینێت ئێمە هەژارین و پێویستمان بە سامانێكی زۆرترە. واتە بیركردنەوەمان پێماندەڵێت بەدی هەیە و لە كوێ ژیانیشماندا ئەو بەدییە خۆی مەڵاسداوە. بەدیوەكەی تری، ئەم فەلسەفەیە پێیباشە مرۆڤ ئەوە بكات كە پێدەكرێت. بیركردنەوە لەوەی کە پێیناكرێت چاترە دەستبەرداری بێت ئەگەرنا پەرێشانی و شەكەتی بۆدەهێنێت.\nبوون بە ڕواقی (stoic) واتە هەڵبژاردنی شێوازێكی تر لە ژیان. باشە ئەو جۆرە ژیانەی ڕواقیەكان هەڵیانبژارد لەتەك ژیانی مۆدێرن، كە ژیانی ئێستامانە، دەگونجێت؟ بۆ هەمووان ڕوونە كە شتێكی سانا نییە ژیانی ئێستامان مۆركی ژیانی ڕواقیەكان لەتەكخۆیڕا هەڵبگرێت، لێ گومانیشیناوێت خودی ژیانە ڕواقیەكە گەلێك تەندروستە. گۆڕینی ژیان بەرەو ژیانێكی ڕواقیانە چەند پێویستە هێندەش سەختە. بوون بە كەسێكی ڕواقی لەلایەك هەڵبژاردنی شێوازێكی ترە بۆ (ژیان، خۆشەویستی، بیركردنەوە)، لەلایەكی دی نزیكبوونەوەشە لە ژیان، لە ژیانە ڕاستەقینەكە، كە لەتەك وڕێنە لە دابڕاندایە. ئەمەش لەو سەرەوە دەبێت بە هەڵبژاردنی ژیانێكی ئاواڵە و سەرەتایەك بۆ پەیمانبەستن لەتەك خودی خۆدا. ئەم پەیمانبەستنە سانای دەخاتە ناو ژیانەوە و بەختەوەریش لەتەكخۆیڕا دەهێنێت. لێرەوە لە ناگرنگەوە بۆ گرنگ دەچین. خۆدەربازكردن لە ناگرنگ سەرەتای ژیانێكی ڕواقییە. ڕەنگە هەموو بپرسین ژیانی ناگرنگ چ جۆرە ژیانێكە؟ ئەو جۆرە ژیانەیە لە چێژ، سانایی و خۆشی لێوانلێوە. چۆنیەتی باشژیان غەمی گەورەی ئەم بزاڤە فەلسەفییە بووە، لێ باشژیانیان بەو جۆرە ڕاڤەكردووە كە ڕێگاچارەیە و دەشكارێت ئاسایشی دەروونی بۆ مرۆڤەكان دروستبكات. بەمە ئامانجی ئەم فەلسەفەیە هەر لە سەرەتاوە خۆشبەختی و ڕۆحخاوێنی مرۆڤ بووە، ئەڵبەتە توانای ئەم مرۆڤەش لە زاڵبوون بەسەر بێهیوای و خەمۆكییەكانی.\nڕەنگە هەموو بپرسین كە هەڵوێستی ڕواقیەك لە ساتەوەختی ئێستادا دژ بەم پەتایە چۆنە؟ دیارە ئەم پەتایە ترس و شڵەژانی لەتەك خۆیڕاهێناوە، فەلسەفەی ڕواقیەكانیش بەوە ناسراوە كە شێوازی خۆی لە مامەڵەكردن لەتەك ترس و شڵەژان هەبووە. بیرمەندە گەورەكانی ئەم فەلسەفەیە ڕۆڵەی ساتە تەنگژاوییەكان بوونە و خورپە و مەترسیەكانیان بینیوە و بەداناییەكانیان خۆیان و خەڵكیشیان لێبەدوورگرتووە. هاوکات بیرمەندە بەتەمەنەكانی ڕێبازی فەلسەفەی ڕواقی (سێنیكا ، ئێپیكتێتۆس، ماركۆس ئۆرێلیۆس) فێربوونەكانیان ڕاستەوخۆ سەبارەت بە ئازار و ناخۆشیەكانی مرۆڤ بووە و کاریشیان لەسەر ئەوە کردووە ئەم مرۆڤە لە نەداری، درم، جەنگ و ئاشووب حاڵیبێت و ، هەچ کارێکیش کە دەستی دەداتێ وەک دوا کاری خۆی تەماشایبکات.\nدیدی ڕواقییانەی ماسیمۆ پیگلیۆچی سەبارەت بە كۆڤید-19\nنوسەری ئیتاڵی ماسیمۆ پیگلیۆچی Massimo Pigliucci بەخێرهاتنماندەكات بۆ سەدەی كۆڤید-19 لەکاتێکا ئێمە پێمانوایە ئەم پەتایە ناشێت وەک سەدە ببینرێت، ئەوەش بەگوێمانا دەچرپێنێت كە ئەم پەتایە بەجۆرێك هاتووەتەناو ژیانمان خۆی لێکردووین بە واقعێکی نوێ. ڕاستە هەر لەم ساتەدا گەلێك بۆچوونی پووچ تایبەت بەم ڤایرۆسە وترا، بەشێك لە پیاوانی دەوڵەت پێیانوابوو پێویست بە ترس ناكات، بەڵام لەڕاستیدا هۆكاری ڕواقیStoic سەبارەت بە بوونی پەتای كۆڤید-19 لە ئێستا و وەكی تر بۆ هەموو جۆرە پەتایەكی تر لە ئایندە لەئارادایە. لەم بارەیەوە ئەم ڕوناكبیرە ئیتالییە ڕێڕەوێكی ڕواقی سێ لایەنە (فیزیا، لۆجیك و ڕەوشت) بۆ ڕاڤەکردنی ئەم پەتایە دەخاتەڕوو. وشەی فیزیا لای ڕواقییەكان دەمانباتەوە ناو لێكدانەوەیەكی فراوان بۆ تێگەیشتن لە جیهان. هەر ئەوەیە كە ئێستا بە زانستە سروشتیەكان و مێتافیزیك هاتۆتەناساندن. هەرچی لۆجیكە فەلسەفەی ستۆیسیزم تێگەیشتنێكی فراوانتری لەسەر هەیە لە چاو فیزیا. لۆجیك هەموو ئەو تێگەیشتنانە دەگرێتەوە كە گونجاون. هەرچی ڕەوشتە لە دیدی ڕواقیەكان شتێك لە فیزیا و لۆجیك فراوانترە. لەبەرئەوەی ڕەوشتی ڕواقی تەنیا ڕاست و هەڵە ناگرێتەوە، ئەوەی بەلای ئەم فەلسەفەیەوە گرنگە ژیانێكی باشژیانانەی مرۆڤەكانە.\nلەسەر بنەمای تێگەیشتنی فەلسەفی دیۆجین Diogenes ئەم بیریارە ئیتالیییە پێماندەڵێت: لە هزری فەلسەفی ڕواقی دا ڕێباز doctrine ی فەلسەفی سێ كوچكەییە: فیزیا، ڕەوشت و لۆجیك. فەلسەفە دەشێت بە ئاژەڵێك بشوبهێنرێت. لۆجیك ئێسك و دەمارەكانیەتی. ڕەوشت گۆشتەكانی لەشیەتی. فیزیاش بریتیە لە ڕۆحی. هەندێكی تر فەلسەفە بە هێلكە دەشوبهێنن. توێكڵكەی ئەم هێلكەیە لۆجیكە. سپێنەكەی ڕەوشتە. زەردێنەكەشی فیزیایە. هەشە فەلسەفە بە كێڵگەیەكی بەپیت دەشوبهێنێت. لۆجیك سیاجی كێڵگەكەیە. ڕەوشت بەروبوومەكەیەتی. فیزیاش خاك یان دارەكانە. بەپێی ئەم هێڵكارییە فەلسەفییەی ڕواقیەكان بێت ڕەوشتی گونجاو لەژێرسایەی لۆجیك و فیزیای باشدا شیاوە. ئەو دەمە ژیانێكی باش، گونجاو، دەژیین كە عەقڵ و گەواهی بەكاردەبەین.\nئەم بیرمەندە ئیتاڵییە، ماسیمۆ پیگلیۆچی، كۆڤید-19 لە ڕوانگەی هێلكارییەكی فەلسەفی ڕواقییانەوە سێکوچکەی (فیزیا، ڕەوشت و لۆجیك) ڕاڤەدەكات. سەرەتا فیزیای كۆڤید-19 باسدەكات. لەو ڕوەشەوە هێما بۆ ئەوە دەكات كە ئەم ڤایرۆسە سەر بە خێزانی Coronaviridae یە ( واتە ڤایرۆسە كۆرۆنادارەکان). ئاشکرایە وشەی كۆرۆنا corona وشەیەكی لاتینیە. ڤایرۆسەكە ئەو فۆڕمە وەردەگرێت كە كۆرۆنا(تاج) هەیەتی. كۆرۆناڤایرۆسەكانی تر، مێرس MERS (Middle East respiratory syndrome ) و سارس، شتی هاوبەشیان هەیە. ئەم نوسەرە پێیوایە ئەنفلۆنزای باو كۆرۆناڤایرۆس نییە، چونكە سەر بە خێزانێكی ترە كە پێیدەوترێت Orthomyxoviridae . ئەم دەستنیشانكردنە بۆ ئەم نوسەرە ئیتالییە مانای خۆی بۆ دیاریكردنی كۆنتێكستی بایۆلۆجی كۆڤید-19 هەیە.\nبەشێك لەو ڕاستیانەی ئەم فەیلەسوفە ڕواقییە سەبارەت بە كۆڤید-19 دەیخاتەڕوو بریتیین لە: تائێستا ڤاكسین بەرهەمنەهاتووە. چارەسەرێكی كارا لە هەنووكەدا بوونی نییە. گەلێك شتی پراكتیكی هاتەگۆڕێ كە پێویستكرا بكرێن: دەستشتنی بەردەوام، بەتایبەت كە لە پەیوەندیدا بین بە كەسێكەوە یان لە دەرەوە بووبێتین. مانەوە لە ماڵەوە و پیادەكردنی دووری كۆمەڵایەتی. شلەمەنی زۆر خواردنەوە. پێویست بە ماسك ناكات تەنیا كە نەخۆش بین یان لە پەیوەندی بین بەوی ترەوە. ماسك ڤایرۆس لەناونابات، لێ شیاوی پێوەبوون كەمدەكاتەوە. ئەم نوسەرە گومانناكات كە كۆڤید-19 پتر لە ئەنفلۆنزای وەرزی، سارس، هەڵاوسانی جگەر یاخود HIV تەشەنەكەرترە، بەڵام كەمتر لە سورێژە، دڕكە و مێكوتە یان سیل تەشەنەكەرترە. ڤایرۆسە باوەكان لە ماوەی 3 ڕۆژێك نیشانەكانیان دەردەكەوێت هەرچی كۆڤید-19 یە لە ماوەی 5 بۆ 7 دەردەكەوێت. نیشانەكانی زۆر گشتین و لەتەك ڤایرۆسەكانی تر هاوشێوەییان هەیە: كۆكە، بەرزبونەوەی پلەی گەرما، سكچوون تادەگاتە گرفتكەوتنە هەناسەدانەوە. ئەوەی بۆ ئەم بیریارە ڕواقیناسە گرنگە ئەوەیە كە ڕواقییە كۆنەكان بەم جۆرە ناساغییانە ئاشنا نەبوونە، لێ لە دەمی خۆیاندا مامەڵەیان لەتەك نەخۆشییە تەشەنەكەرەكان کردووە. ئەو ماوەیەی سوكرات لە شاری ئەسینا ژیاوە شارەكە دووچاری تاعون بووە، ئەوەش ساڵی دووەمی شەڕی پێلۆپۆنیسی Peloponnesian (شەڕی نێوان ئەسینا و سپارتا) بووە. ماركۆس ئۆرێلیۆسی ئێمپراتۆری رۆما، كە فەیلەسوفێكی ڕواقی بووە، توانیویەتی ئێمپراتۆریەكەی لە تاعونی ئەنتۆنی بپارێزێت كە ئەوكاتە تاعونی ناوبراو زۆرترین كەسی لەناو ئیمپراتۆریەكە كوشتووە. بەواتایەکیتر، تاعون یەكێك بووە لەو هەڕەشانەی سەدە كۆنەكانی ماندووكردووە.\nلەسەر قسەی ئەم ڕوناكبیرە ئیتالییە گرنگە بزانین لۆژیكی ڕواقییانەی كۆڤید-19 لە چی خۆی پووختدەكاتەوە؟ ئایا پێویستە لە كۆڤید-19بترسین؟ترس تێپەڕاندنێكی سۆزئامێزانەی ژیرییە كە لەتەك ڕواقیەكی دونیادیدە و هۆمانییەكی سێكولاردا یەكناگرێتەوە. دۆزەكە شایانی ئەو ترسە گەورەیە نییە کە بەرۆکمانی گرتووە. توشبوون بە ڤایرۆسەكە ئەو ترسە گەورەیە ناهێنێت هیچ نەبێت لەبەر ئەوەی كە ڕێگای چارەسەر زۆرە و ئەوجار كاتێك تەندروستین بێ كێشە تێیدەپەڕێت. ڕواقییانە مامەڵەكردن لەگەڵ ئەم ترسە بە بۆچوونی ئەم نوسەرە ئیتالییە بریتییە لە بەكاربردنی ژییری و زێدەڕۆینەكردن لە مەترسی. ڕاستە ڤایرۆسەكە سەرچاوەی ڕاڕاییە، بەس چاترە مامەڵەیەكی میانەڕەوانە لەتەك ئەو ترسە بكرێت لە ڤایرۆسەكەوە دێت و زێدەڕۆی بە زانیارییەكانەوە نەكرێت. شێوازە ڕواقیەكەی ئەم بیرمەندە ئیتالییە سەبارەت بە ترس لەم ڤایرۆسە بریتییە لە خۆبەدوورگرتن لە زێدەڕۆیی و بەكابردنی ژییری بۆ زاڵبوون بەسەر ئەو ترسەی ڤایرۆسەكە بڵاویدەكاتەوە. هەرچی ڕەوشتی ڕواقییانەی كۆڤید-19ە بەوە پێناسەدەكات كە ڕواقییبون تایبەتمەندی گەردووناویبوون بە مرۆڤ دەبەخشێت. واتە تۆ گرنگی بە گشت مرۆڤایەتی دەدەیت نەک تەنیا بەخۆت. لێرە نووسەر نموونەیەك لەسەر ئەو جۆرە ڕەوشتە دەهێنێتەوە: پێویستناكات ماسكێكی زۆر لە ماڵەوە خەزنبكەین، چونکە ئەوە دەبێتە هۆی كەمبوونی ماسك و ئەوەش کە ئەوانیتر پێویستیان بەو ماسكە هەیە، بەتایبەت كارمەندانی تەندروستی. لایەنێكی تر كە بۆ ئەم بیریارە ڕواقییە شایانی سەرنجە ئەوەیە كە هەوڵدەین لە خەڵك دووربكەوینەوە، ڤایرۆسیان بۆ نەگوازینەوە و تاپێشمانبكرێت ترس لەسەر ڤایرۆسەكە بڵاونەكەینەوە. گەر بتوانین هاریكاری مادیش بۆ ئەو شوێنانە كۆبكەینەوە پێویستیان پێیەتی، بەتایبەت وڵاتانی هەژار (ئەفەریقا بۆ نموونە). ئەو دەمەش دووچاری ڤایرۆسەكە دەبین پێویستمان بەوەیە ڕێكاریەكان پێڕەوبكەین و خۆمان لە ترس بەدووربگرین. تەنانەت كە ناساغیش دەبین دەبێت زۆر بە لوتفەوە مامەڵە لەتەك كارمەندانی پێشیپێشەوەی تەندروستیدا (پزیشكەكان و سستەرەكان) بكەین. گرنگ لە كاتە سەختەكانا پاكدامێنی ڕەوشتی خۆمان نیشاندەین. ئەم جۆرە هەل و مەرجانە، لەژێرسایەی ڤایرۆس، گومانی ناوێت دووچاری سەختی، شپرزەیی، چەرمەسەری و ئازارێكی زۆرماندەكات. كۆتا ئەوەش دەڵێت كە كۆڤید-19 رووداوێك نییە بۆ كۆتایهێنان بە شارستانی ئێستامان. ژیان لە گۆڕاندایە، ئەمە ئەو وانەیەیە كە فەلسەفەی پێش سوكرات لەسەر دەستی هێراكلیتس بۆیبەجێهێشتووین. بەم جۆرە ئەم بیریارە ئیتالیە دەیەوێت بڵێت: جیهانی پاش پەتاكە گۆڕانی دێتەسەر بەس نەك بەجۆرێك كە نەیناسینەوە. پێویستیشە ئیش لەسەر سەرلەنوێ بنیاتنانەوەی بكەین تا ببینە خاوەنی جیهانێكی باشتر لە ئێستا و لە پێش كۆرۆناش.\n“تێڕامانەكان”ی ماركۆس ئۆرێلیۆس:\nكاتێك فەیلەسوفەكان حوكمدەكەن یان پادشاكان فەلسەفەدەكەن\nماركۆس ئۆرێلیۆس ئەنتۆنیۆس Antoninus Marcus Aurelius ڕێك وتنەكەی ئەفلاتونی بەسەریڕا پێڕەودەكرێت كە پێیوایە ئەو میلەتانەی فەیلەسوفەكانیان حوكمیان ناكەن یان پادشاكانیان فەلسەفەناكەن بەكەڵكی هیچ نایەن. ماركۆس ئۆرێلیۆس پادشا و فەیلەسوفێكی ڕواقیی ڕۆمانییە كە لە ساڵی 121 ی زایین، واتە لە سەدەی دووی زایین، هاتوەتەدونیا. لەماوەی ساڵانی 161 بۆ 180 ی زایین دوا ئیمپراتۆری رۆمانی و فەیلەسوفی ڕواقی ڕۆمانی بووە و یەكێكیش بووە لە شاگردە فەلسەفییەكانی ئێپیكتێتۆس. ماركۆس ئۆرێلیۆس لە نێوان ساڵانی 166-180ی زاییندا ئیمپراتۆریەكەی دووچاری تاعونە گەورەكە بووە، تاعونی ئەنتۆنی، کە بەناوی ئەم ئیمپراتۆرەوە ناونراوە و پتر لە 5 میلیۆنی ئیمپراتۆرەكەی كوشتووە و بەشێكی زۆریش لە مردووەكان لەناو لەشكری ڕۆمانی دا بوونە. جگەلەوەی ماركۆس ئۆرێلیۆس ئیمپراتۆر بووە، سەرقاڵی كاری سیاسی، سوپا و جەنگیش بووە و خاوەنی بیركردنەوەیەكی بەهێزی فەلسەفیش بووە. زۆربەی بۆچوونەكانی لە نووسینێكا بەناوی “تێڕامانەكان Meditations”كۆكردۆتەوە، كە لە 12 بەش پێكهاتووە، بە چۆنیەتی ڕووبەڕووبوونەوەی ئازار، نەخۆشی و مەرگ تایبەتكراوە و بناغەیەكی فەلسەفیشی بۆ فەلسەفەی ستۆیسیزم داناوە. جێی سەرنجە “تێڕامانەكان” لە ناو شارستانی ڕۆمانی بە زمانی یۆنانی نوسراوە. لە “تێڕامانەكان” دا پایەداری ڕەوشتی و هزری دەبینین كە دواتر دەبن بە ڕێچكەی فەلسەفی فەلسەفەی ستۆیسیزم. شاتێڕامانی ئەم فەیلەسوفە خۆی لە چەند تێگەیشتنێكدا پوختكردۆتەوە: چۆنیەتی مامەڵەكردن، زاڵبوون بەسەر ئێش، دانبەخۆداگرتن و هەڵنەچوون. ئەم فەیلەسوفە پادشایە بۆچوونە فەلسەفییەکانی لە ساتی كێشە و ڕووداوەكان هۆنیوەتەوە و كاری لەسەر ئاسوودەكردنی ڕۆح و دەروونی کردووە. پێشیوابووە کە خۆ بەدوورگرتن لە مەترسیەكان بە دووركەوتنەوە لە خودی ترس دەستپێدەكات. پەتاكە كە ترسی بڵاوكردۆتەوە لەتەك وشەی مەرگ خۆی هاوتاكردووە. لەو ساتەوەختەش كە پەتاكە لەناو سوپا و شارەكانی ئیمپراتۆریەتی رۆمانی بڵاوبووەتەوە ئەم پادشایە سەرقاڵی نوسینی تێڕامانە فەلسەفییەكانی بووە، کە بۆ خودی خۆی و كەسە نزیكەكانی سودی زۆریان هەبووە.\nئەم بیریارە لە تێكڕای تێڕامانەكانیدا، كە قووڵ و ناڕووكەشن، وەدووی خودێك دا وێڵە كە لە پەشێویی و شپرزەیی بەدوورە. تێڕامانەكان لەوێوە دەستپێدەكەن كە مرۆڤ بۆ ئەوەی بکارێت بڕیاری باش بدات پێویستی بەوەیە دەستبەرداری شڵەژانەكانی بێت، زەمینە بۆ تێڕامان بسازێنێت و لەناو تێڕامانەكانیشیدا جێیەك بۆ گفتوگۆی ناكۆتا و كۆتا بدۆزێتەوە. بەپێی “تێڕامانەكان” بێت ئەوەی لە سروشتدا ئامادەیە لە خۆڕا بوونی نییە. هاوكات پێویستی بۆ بیركردنەوە لە سروشت، پەیوەندی مرۆڤ بە سروشتەوە گرنگی خۆی لە “تێڕامانەكان” دا هەیە.\nهێزی هزری “تێڕامانەكان” لە هەندێك دێڕدا بەرجەستەدەكەین كە مۆركی دونیابینی ئەم بیریارە پادشایە بە سەلیقەوە دەردەخەن: خۆر یەك ڕوناكی هەیە. گشت جیهانیش، بەهەموو شتەكانییەوە، بوونەوەرێكی زیندووی تاكە. شتەكانی ناو جیهان بۆ هەمیشە نامێننەوە. ئەوەی لە جیهاندا، لە سروشتدا، هەیە لە شوێنی خۆیدا نامێنێتەوە، شتەكان لە گۆڕانن و شتی نوێ جێگای ئەوی پێشو دەگرێتەوە. ئێمە وەك بەشێكیش لە ژیان پێویستمان بەوەیە كاتی خۆمان بژین، تەمەنی خۆمان تاقیبكەینەوە و لە چاوەڕوانیدا نەژین. ئەم تەمەن و كاتەی ئێستا بەدەستمانەوەیە دەڕوات و چیدی دووبارەنابێتەوە. ئێستاكێ كە هەیە، با داگیربكرێت، چاترە وەدووی دواتر و ئەڵبەتە ڕابردووش نەكەوین. خواوەند شیاوییەكانی خستۆتەبەردەستمان، ئەوەی كە پێویستمانە باش بەكاربردنی ئەو شیاوییانەیە، ئەڵبەتە بێ لەدەستدانی كات. چاترین شتێك لەم حاڵەتە مەرجە بكرێت بەكاربردنی عەقڵە لەگەڵ بوونی ئامانج و دوركەوتنەوەش لە ڕیاكاری و تۆڵە. با ئەوەش بكەین كە پێویستە بكرێت و كە دواتر بەختەوەریمان پێدەبەخشێت. با بەختەوەریمان نەخەینە چنگ ئەوانیترەوە. گەر عەقڵ، عەقڵێكی تەندروست ، نەخەینەگەڕ ناكارین ئەوە بكەین كە دەبێت بكرێت. ژیانمان بەرهەمی بیركردنەوەمانە، عەقڵیشمان ئەو بیركردنەوانە دروستدەكەن. بەدیهێنانی ژیانێكی بەختەوەر بۆ مرۆڤ پەیوەندی بە شێوازی بیركردنەوەی ئەو مرۆڤەوە هەیە، كە ئەوەش لە ناخیدایە.\nمەرگنامەی فەلسەفەی ستۆیسیزم\nفەلسەفەی ستۆیسیزم زۆری لەسەر مەرگ وتوە. مەرگ دێت و وەستانی نییە. پێشوازیكردنیش لە مەرگ بۆ ئەم فەلسەفەیە لە دەرەوەی دوودڵییدایە. سەرگوزشتە فەلسەفییەكانی سێنیكا و ماركۆس ئۆرێلیۆس و ئەوانیتر شاكارە فەلسەفییەكان لەمەڕ مەرگ پێكدێنن. ئەوی ئەوان لەوبارەیەوە نوسیویانە مەرگنامەی فەلسەفەی ستۆیسیزم پێكدێنێت. ماركۆس ئۆرێلیۆس “تێڕامانەكان”ی كە 19 ساڵێكی خایاندووە لە شێوەی سەرنج نوسیونی بۆخۆی. بەشێك لە تێڕامانەكانی لە كاتی جەنگ و ناو لەشكركێشی نوسیوە و هەقایەتی ئەزموونی خۆین بۆ خودی خۆی. لەناوجەرگەی شەڕ كە مەرگ ڕاوی ئەم پادشا هزرەڤانەی كردووە ڕۆژانە بەدەم سوپاسالارییەوە تێڕامانە ووردەكانی خۆی تۆماركردووە. تێڕامانەكانی ئەم فەیلەسوفە ڕواقییە لەسەروبەندی مەرگیدا زۆرتر كاریانكردووە و سروشتی مرۆڤیشی بە جۆرێك ڕاڤەكردووە كە جەستەی ئەم مرۆڤە ئاساییە نەخۆشی و ئێش پەلاماریدات و مەرگیش بكاتە دەرئەنجام. ئەو فێربوونانەی لە “تێڕامانەكان” ەوە هەڵیدەهێنجێنین بەوەمان دەگەیێنن کە مەرگ هەر هەیە تەنانەت بەبێ نەخۆشیش.\nجگەلەوەی ئایدیای مەرگ لە “تێڕامانەكان” یان لە هزری ماركۆس ئۆرێلیۆس جێی تێڕامانە هاوكات بابەتی مەرگ بەشێكی سەرەكیش لە نوسینی فەلسەفی ڕواقییەکان داگیردەكات. گشت هەوڵی فەلسەفەكەشیان بۆ ڕەوینەوەی ترس بووە لە مەرگ. ڕواقییەکان مەرگ بەو مەرگە دەبینن كە ئێپیكۆرەكان Epicureanism بینیویانە. ئێپیكۆریەكان زرنگانە لەتەك مەرگا دواون. ئەوەتا خودی ئێپیكۆر ئێژێت: مەرگ پێویستە و ناشێت لێیبەدووربین. جا بۆ كوێندەرێ بچین تا لێیبەدوربین؟ هەروەك وتمان ماركۆس ئۆرێلیۆس زۆر شتمان لەسەر مەرگ پێدەڵێت: ئەوەی لە مەرگ بترسێت دەترسێت هەست لەدەستدات. كە هەستیشی لەدەستچوو هەست بە زەرەرمەندی ناكات. گەر جۆرێكی تر لە هەستیشی بەدەستهێنا دەبێتە جۆرێكی تر لە بوونەوەر و لە ژیان ناوەستێت. وەكیتریش، ئایدیای مەرگ لە هزری ماركۆس ئۆرێلیۆس لەوێوە دەستپێدەكات كە مەرگ دوا كردە سروشتییەكەی هەمووانە. هیچ یەكێك لە مەزنەكان (سوكرات، هێراكلیتس، ئەلێكسەندەی گەورە و…) لە مەرگ دەربازیان نەبووە. مەرگ وەك هەموو نەشونماكانی تر، كە دێنەسەر جەستە و گەشەی مرۆڤ، پێویستە سروشتی وەربگیردرێت. بە مەرگمان دەگەڕێینەوە بۆ شتە گشتەكەی لێوەیهاتووین. هەر وەك سەرەتا چۆن بەشێك بووین لە گشت، جیهان، ئاواش بووینەوە بە بەشەكە. پاش مەرگیش ڕۆح ناژێتەوە، گەردوون ئەم ڕۆحە لەخۆیدا بەرجەستەدەكات. لێرە ئەم بیریارە مەرگ وەك گەڕانەوەیەك دەبینێت. ئەو پزیشكانەش دەمرن خەڵكی لە مەرگ ڕزگاردەكەن. فەیلەسوفەكانیش كە بەردەوام قسە لە مەرگ دەكەن هەر دەمرن. كەواتە مەرگ دوا بەختی هەمووانە، ئەو قەدەرەیە پێویستە هەموو بێ دوودڵی پەسەندیبكەین.\nسەرئەنجام ئەم پادشا بیریارە لە ڕێگای تێڕامانەكانیەوە دەیەوێت پێمانبڵێت: ترس لە مەرگ دەمانخاتە ناو دۆزێك لە تالوكە و پەرێشانییەوە. مەرگ هاتنی شتێكی بێسلەمینەوەیە. دێت و کاری خۆیدەکات لە هەچ ئانوساتێكدا بێت. گرنگە ئێمە بە مرۆیبوونی خۆمانەوە سەرقاڵبین. مەرگ، لە ڕابردوو و ئێستا و دواڕۆژیش دا، هەقە و هەڵهاتن لێشی دەبەنگییە. هەست یان سۆزە وێرانكارەكانیش سەرچاوەی هەڵە و پەشێویەكانن. ڕۆحمان هێمنترین داڵدەمانە، ڕۆح ڕەنگی هەیە. ڕەنگەكانی پەیوەندی بە بیركردنەوەكانی ڕۆحەوە هەیە. كردەی ڕاستئامێز و وتنی ڕاستئامێزانە پێویستە مەبەستی هەمووان بێت، گفتوگۆی مرۆڤی باش مەكە کە چ جۆرە مرۆڤێکە ببە بەو مرۆڤە باشە. مرۆڤی بێ هەڵە هێشتا بوونی نییە. هێزی باش گەردوون دەباتەڕێوە، مرۆڤەكانیش بۆ یەكتركراون یان بۆ ئەوە هەن كە هاریكاری یەكدی بن. لێرەوە بەوە دەگەین کە: ژیان بۆ داناكان كێشەیە و بۆ دەبەنگەكانیش چارەسەرە.\nMassimo Pigliucci. On COVID-19 and pandemics: a Stoic perspective\nEpiktetos . Anders Håkansson. övers. red. Handbok i livets konst. Lund: Bakhåll.2000.\nMarcus Aurelius. Ellen Wester övers.; Vera Silverstolpe. red. Självbetraktelser. Stockholm: Forum.1967.\nMeditations / Marcus Aurelius:\nMassimo Pigliucci. Fieser, James; Dowden, Bradley, red., ”Stoicism”, Internet Encyclopedia of Philosophy.2006.\nJohn Sellars. Stoicism. Ancient philosophies; 1. Chesham, Bucks: Acumen Pub.2006.\nPrevious کچه هه‌ژاره‌كان خه‌ون به‌چییه‌وه ده‌بینن؟! ..نووسینی: ئه‌میل زۆلا وەرگێڕانی له عه‌ره‌بییه‌وه: ئه‌رده‌ڵان عه‌بدوڵڵا\nNext دەرکەوتنی”بەیان”لە وەرزی خەزانی ڕۆژنامەگەریی کوردیدا … هۆمەر نۆریاوی\nئاسۆی چاكسازی له په‌روه‌رده‌وه هه‌ڵدێ .. مه‌عروف حه‌مه‌د سه‌عید\nجیهانی ته‌كنه‌لۆژیا له‌سه‌ده‌ی ئه‌مڕۆدا … ئه‌حمه‌د كامه‌ران\nبۆ (ڕاسا) ی بچکۆلە.. عەلی حەمەڕەشید بەرزنجی\n“دواهـەمیـن ڕێگـا، ئەو ڕێـگەیەی نامگەیەنێ بەتۆ … عــزیــز حـــسێن


پارتی: كاندیدمان بۆ پۆستی سەرۆك كۆماری عیراق نابێت\n2022-01-10 17:08 494 جار بینراوە کۆمێنت\nپارتی دیموکراتی کوردستان رایدەگەیەنێت: کاندیدیان بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق نابێت.\nھۆشیار زێباری ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان بەمیدیای حزبەکەی راگەیاند: دوای دانیشتنی یەکەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بابەتی تریش ماوە و بە سەرکەوتنی کاندیدێکیان نابێت مەغرور بن، دەبێت ھاوکار بن و ئاگایان لە یەکتر بێت و پابەندبن.\nوتیشی، پێویستە لەگەڵ لایەنە کوردستانییەکانیش ھەوڵ بدەن زیاتر لەیەک نزیک ببنەوە، چونکە ئەوە باشترە. سەبارەت بە بوونی کاندیدی پارتی بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق، ھۆشیار زێباری رایگەیاند، کاندیدیان نابێت و بۆ ئەو بابەتەش لەگەڵ لایەنەکان قسە دەکەن.\nھەرێم کەمال ئاغا سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتیش لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بە بڕیاری سەرکردایەتی، یەکێتی کاندیدی بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق دەبێت و لە کاتی خۆیدا کاندیدەکەیان ئاشکرا دەکەن.


ڕۆژی 4ی كانونی یەكەم\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 756ی زایینی، ئیمام (جەعفەری سادق) شەشەم ئیمامی شیعەی دوانزدە ئیمامی كۆچی دوایی كردووە، كە یەكێك بوە لە كەسایەتییە دیارەكانی سەردەمی دوای كۆچی دوایی پێغەمبەری ئیسلام و بەرگرییەكی زۆری لە بنەماڵەی پێغەمبەر كردوە.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 1110ی زایینی، لە میانی یەكەم شاڵاوی مەسیحییەكان لە دژی وڵاتانی موسڵماننشین كە لەسەر داوای پاپای ئایینی كریستیانەكانی ئەوروپا دەستی پێكرد، شاری سەیدا لە ناوچەی شام لەلایەن سوپای مەسیحییەكانەوە داگیر كرا.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 1123، (عومەر خەیام)ی شاعیر و زانای گەردوونناسی و بیركاریی ئێرانی كۆچی دوایی كردووە، خەیام بەوە ناسراوە كە شیعرەكانی بنەمایەكی فەلسەفییان هەیە و باس لە كێشەكانی ژیان دەكەن و مرۆڤ هاندەدەن لە خۆی ڕابمێنێت.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 1918، (ودرۆ وڵسن)ی سەرۆكی ئەمریكا بەرەو ئەوروپا بەڕێكەوت بە مەبەستی دانوستانی وڵاتان لە بارەی كۆتاییهێنان بە جەنگی یەكەمی جیهانی.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 1954، بە تۆمەتی هەوڵدان بۆ تیرۆركردنی (جەمال عەبدولناسر)ی سەرۆكی پێشووتری میسر دادگای شۆڕشی ئەو وڵاتە سزای لە سێدارەدان و زیندانیكردنی هەتاهەتایی بۆ 13 سەركردەی كۆمەڵی ئیخوان موسلمین دەركرد.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 1990، لە پاش ماوەی حەفتا ساڵا یەكێتیی سۆڤێت كە لە هەڵوەشانەوە نزیك ببووەوە، بۆ یەكەمجار ڕێگەیدا كەرتی تایبەت كار بكات و بتوانێت ببێتە خاوەنی موڵكییەت.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 1992، سەدان پەنابەری كورد لە پاكستان بە هۆی مامەڵەی خراپەوە لەو وڵاتەدا مانیان لە خواردن گرت، لە بەرامبەریشدا هێزە ئەمنییەكانی پاكستان پەلاماری كەمپی پەنابەرانیان دا و دەستگیریان كردن بەڵام پەنابەرەكان لە ناو گرتووخانەشدا لە مانگرتن بەردەوام بوون تا سەرئەنجام حكومەت بڕیاریدا ئازادیان بكات.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 1994، كۆمەڵەی هاوكاریی ئەڵمانیا نامەیەكی ناڕەزایەتییان دایە (پوترس غالی) سكرتێری پێشووتری ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان بە هۆی ئەوەی كە حكومەتی توركیا چەند پەرلەمانتارێكی كوردی باكوری كوردستانی دەستگیر كردبوو.\n- بەرەبەیانی ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 2002، پێكدادان لە نێوان گروپێك لە چەكدارانی ئەنسارولئیسلام و هێزێكی یەكێتیی نیشتمانیدا لە نزیك هەڵەبجەی شەهید ڕوویدا و لە ئەنجامدا ژمارەیەك كوژراو و برینداری لە هەردوولا لێكەوتەوە.\n- ڕۆژی 4ی كانونی یەكەمی ساڵی 2011، یاریزانی هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەرازیل (سوقرات) كۆچی دوایی كردووە، لە هەمان ڕۆژ و ساڵیشدا هونەرمەند و ئەكتەری هندی (دیڤ ئەناند) كۆچی دوایی كردووە.\n- ئەمڕۆ لە هندستان بە ڕۆژی دەریایی ئەژمار دەكرێت، هەر ئەمڕۆش یادی شاڵاوی یەكەمی مەسیحییەكان بۆ سەر موسڵمانان دەكرێتەوە كە ساڵی 1095ی زایینی (ئۆبارنۆسی دووەم)ی پاپای ڤاتیكان لە وتارێكدا هانی مەسیحییەكانی دا بۆ هێرشكردنە سەر وڵاتانی موسڵماننشین و دەرهێنانی شاری قودس لە دەستی موسڵمانەكان.


نامەیەکی کراوە بۆ ئەحمەدی مەلا – كولتور مه‌گه‌زین\nڕوناکبیران لەژێر هێڵی هەژاری و زەبونی دا\n30/10/2020 4 min read0\n01/01/2021 2 min read0\nکاکە مەلا سڵاو: کۆی بەرهەمە شیعرییەکانتم خوێنده‌وه، واتە: (خۆڵەمێش و بەرد)، کۆکراوەی هەشت کتێبی شیعریتە، ناوه‌ندی ڕۆشنبیریی ئه‌ندێشه هه‌فته‌ی پێشوو، له حه‌فسه‌ت لاپه‌ڕه‌دا چاپ و بڵاوی كرده‌وه، ئەگەر چیتر شیعریش نەنووسیت، مێژووی داهێنانی لە شیعری هاوچەرخی کوردیدا، ئه‌زموونێكی ته‌واو هه‌ستی و مه‌زنی شیعر ده‌پارێزی. بێ هیچ گومان و دڵ لە دڵدان و چاو ترووكانێك، له هه‌قیقه‌تێك ده‌ڕوانم و بینین و تێگه‌یشتنم ده‌كه‌مه تابلۆیه‌ك بۆ بینین و تێگه‌یشتنی داهێنان، به مووچڕكێكی كامڵه‌وه هاوار ده‌كه‌م: بەشی زۆری شیعری ئێستای کوردی درێژبووەوەیە، گۆڕانکار نین، یان شیعری میللین. ئەگەر وەک شێوازیش میللی نەبن، وەک هەست میللین، له‌م جۆرانه‌مان وه‌ك به‌ردی ده‌م جۆگان زۆرن، له ئاڕاسته‌یه‌كدا وه‌ستاون.\nوا ده‌مه‌وبه‌یانه، به‌ره‌به‌ره تاریكی ته‌نك ده‌بێ. له‌خوێندنه‌وه‌ی دیوانه‌كه‌ت ته‌واوبوویمه و خۆم بۆ پێشوازی باڵنده چاوه‌ڕوانه‌كان ئاماده ده‌كه‌م. به‌جریوه و جووكه‌وه باڵیان به‌سه‌ر ماڵه‌كه‌م لارده‌كه‌نه‌وه و دێنه حه‌وشه‌كه‌مه‌وه. ئاویان بۆ داده‌نێم و دانیان بۆ ڕۆده‌كه‌م. ئه‌گه‌ر زستان بێت ئاویان بۆ گه‌رم ده‌كه‌م، هاوینیش سارد. جارجار ده‌نگیان تێكه‌ڵ به‌شمشاڵی قاله‌مه‌ڕه ده‌بن. نه‌وای شمشاڵیش وه‌ك شیعری پڕ ڕووناكی نهێنی، خاڵی به‌هایه و له‌گه‌ڵم دێت و ده‌چێت و مووم لێ ده‌بزوێنێ.\nدیوانەکەت ڕووبەرێکی مەحاڵ نییە، پانتاییەکی هەستەوەر، وەک تەکنیک ناسیم. بەها و توانایی زمان لە ئێستێتیکای تەکنیکدا ئاسۆ و دوورییەکان وەردەگرێ و پێوانەی بۆ دەکرێت. بە قووڵاییەکان تێدەپەڕێ و پشت بە پێکهاتە زمانەوانییەکان دەبەستێت، تۆڕی زمانێکی دووربینانە دەچنێت، وه‌ك كه‌سی بیركه‌ره‌وه زاده‌ی كولتوری هاوچه‌رخه. لەگەڵ ژیان دەگۆڕێ و بەرەو پێش دەچێت و تۆڕەکە زیاتر دەکرێتەوە، ئێستا داده‌مه‌زرێنێت و له به‌ها ئه‌زه‌لییه‌كان ده‌ڕوانێ و ده‌بێته ڕه‌گه‌زی هه‌مه‌ڕه‌نگی بوون.\nکۆکاری شیعری – ئەحمەدی مەلا – خۆڵەمێش و بەرد – دەزگای چاپ و بڵاوکراوەی ئەندێشە – ٢٠٢٠\nگۆڕینی پانتایی و بینا لە ڕۆحی گەرم و ته‌واو پارێزراوی داهێنەردا نەخش و نیشتەجێیە. لە دۆخی هۆشیاریی تەندروستی گۆڕانکارییەکاندا، تەلیسمی نووسینی داهێنەرانە و زه‌ینیه‌تی گه‌ردوونی دەکاتەوە.\nزمان بۆ داهێنەر وەک قۆناغی منداڵیی وایە. زمان و منداڵیی دوو قۆناغی بوون و دروستبوونن، بۆ نووسینیش بابەتن. ئەو شتانەی لەم قۆناغەدا دەیانبینی و هەستیان پێ دەکەیت، لە ناخدا لەنێوان زمان و ئاماژە و شێوازی بینینی ڕووناکییەکی تازەدا دەبێتە هێزی ده‌روونی و شێوە زۆرانبازییەک، هەندێک جار بە تووڕەییەکی توند، هەندێک جاریش بە نەرمونیانی لە (گونجانە هەستییەکان) و شوێنی جیاجیادا لەدایک دەبن. پەیوەندییەکان ڕایەڵ دەکەن و به‌كارایی ئاسۆ و دوورییەکان دەبڕن، ئاسۆ و دووری تر ده‌هێننه ناو زه‌ینه‌وه. پرسیارێکە تەواو لەگەڵ خۆماندایە و لە بیرماندا ون نییە. بە ڕۆح کارلێکی لەگەڵ ئەزموونمان کردووە و لێمان دەپرسێتەوە. من چی بووم و ڕۆڵم چییە لە کردەی نووسینتدا، کە کردەی پەیوەندی بەردەوام بوویمە لە گەشەی خودیتدا. ناتوانی واز لەو دنیابینییە بهێنیت، كه لە منداڵییدا وه‌رتگرتووه و وەریدەگریت.


نووسه‌ر حه‌مه سـاڵح فه‌رهادی باس له ئاستی ئه‌ده‌بی كوردی منداڵان ده‌كات\nی مانگی هه‌شـت ٢٥, ٢٠٠٧\nله به‌رنامه‌ی فه‌رهه‌نگ و تۆره‌ی كوردی ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا باس له ده‌قه تایبه‌ته‌كانی منداڵان له شیعر، چیرۆك و ته‌نانه‌تیش ڕۆمان و ژانره ئه‌ده‌بـیـیه‌كانی تریش ده‌كرێت، تا بزانین له‌كوێی ئه‌ده‌ب و فه‌رهه‌نگی كوردیدان.\nئایا ده‌كرێت بگوترێ میلله‌تی كوردیش وه‌كو میلله‌تانی تری ناوچه‌كه خاوه‌نی ئه‌ده‌بێـكی تایبه‌ته به منداڵان؟ پـره‌نسیبه‌كان بۆ نووسینی تایبه‌ت به منداڵان چین؟ ئایا هه‌ر ته‌نها له‌چوارچێوه‌ی زمانێـكی ساده و سـاكاری گێڕانه‌وه‌دایه یان چیدی؟\nكه قسه له‌سه‌ر ئه‌ده‌بی منداڵان ده‌كه‌ین ده‌شـبێت هه‌ڵوه‌سـته‌یه‌ك له به‌رده‌م ڕۆژنامه‌گه‌ری كوردیدا بكه‌ین و بزانین ئه‌میان تا چ ڕاده‌یه‌ك به‌شـداره له به‌ره‌و پـێـشچوون یان به‌ره‌و دواوه‌چوونی ئه‌ده‌بی منداڵان؟\nبۆ قسه‌كردن له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته هاوكارمان به‌ڵـێن سـاڵح میوانداری نووسه‌ر حه‌مه سـاڵح فه‌رهادی كردووه.\nده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی به‌رنامه‌كه بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیه‌ی سه‌ره‌وه، ماوه‌كه‌ی 9 خوله‌كه.


بێلایەنیی ئۆجالان لە هەڵبژاردنی ئیستەنبوڵ | ROJnews\nبێلایەنیی ئۆجالان لە هەڵبژاردنی ئیستەنبوڵ\nشەممە, 22 يون 2019 - 15:06\nکەمال چۆمانی، ڕۆژنامەنووس دەربارەی دوواین پەیامی عەبدوڵا ئۆجالان ڕێبەری پەکەکە، کە تایبەتبوو بە هەڵبژاردنەکانی سبەینێی ئیستەنبوڵ، شرۆڤەیەکی بڵاوکردەووەتەوە، ئەمەی خوارەوە دەقەکەیەتی:\nبێلایەنیی ئۆجەلان لە هەڵبژاردنی ئیستانبوڵ\nبەڕێز ئۆجەلان سەرکردەیە؛ سەرکردە دەبێت عەقڵانییەت پێش سۆزەکانی بخات، هەرگیز کەسێکی تۆڵەسێن نابێت، هەمیشە بیر لە نیشتیمان و گەل دەکاتەوە بەر لەوەی بیر لە خۆی بکاتەوە. سەرکردەی راستەقینە بەدوای چارەسەرییە ریشەیییەکان دەچێت نەک چارەسەرییە کورت-مەودواکان. سەرکردە سازشکەر نییە بەڵام بۆ بەدەستهێنانی ئامانجی گەورە هەمیشە ئامادەیی دانوستانە، سازشیش ئەگەر ئامانج نەکاتە قوربانیی پێویستییەکی شۆڕش و سەرکردایەتییە. ئۆجەلان بیر لە رۆژئاڤا دەکاتەوە هێندەی بیری لای باکورە.\nئۆجەلان ناسراوە بە ستراتیجی 'رێگای سێیەم،' ئێستاش بەردەوامیی دەدات بە رێگای سێیەمی خۆیی و هیچ شتێک نەگۆڕاوە. هەر بۆیە، بەڵێ ئۆجەلان لە پەیام و نامەکانیەوە وەک مانگی چواردە دیارە داوای بێلایەنیی دەکات. ئۆجەلان ئاشتیی دەوێت، پڕۆژەیەکی دیموکراتیکی هەیە بۆ بەدەستهێنانی ئاشتیی و پڕۆژە دیموکراتیکەکە و چارەسەریی پرسی کورد و پرسیی دیموکراسیی لە تورکیا، هەموان پێویستن، ئەکەپە و جەهەپەش. راستە بێلایەنیی ئۆجەلان خزمەت بە ئەکەپە دەکات، بەڵام ئۆجەلان دەزانێت ئەردۆغان و ئەکەپە جارێ حوکمڕانی تورکیان، هێشتاش زۆر لە گەلی تورکیا ئەردۆغان و ئەکەپەیان دەوێت. ئۆجەلان لە سەردەمی حوکمڕانیی ئەکەپەدا پڕۆسەی ئاشتیی دەستپێکردوە، ئەوە خەباتی ئازادیخوازیی کوردە دەوڵەتی تورکیا و ئەکەپە و هەموانی ناچارکردوە کە راستیی خەباتی کورد و گەلی کورد ببینن و ناتوانن بەردەوامیی بە چەوساندنەوە و سڕینەوەی کورد بکەن نەک ئەکەپە و دەوڵەت گۆڕا بن.\nئۆجەلان پێویستی بەوەیە رۆژئاڤا سەرکەوێت، بۆ سەرکەوتنی رۆژئاڤا لەو دۆخەدا لایەنگریی باش نییە، بۆیە ئۆجەلان وەک قسەکەری یەکەمی پرسی کورد لە تورکیا داوای بێلایەنیی کردوە، بەڵام بە هیچ شێوەیەک داوای نەکردوە دەنگ بۆ ئەکەپە بدرێت. ئۆجەلان نایەوێت نە ئەکەپە و نە جەهەپە ئەو بە نەیار ببینن لەو دۆخەدا کە تەواوی ناوچەکە دەکوڵێت.\nنامەکانی ئۆجەلان ئازادیی بە هەموان بەخشیوە چۆن تەرجەمەی پەیامەکانی بکەن، هەموانیش ئازادن لە وەرگرتنی هەر هەڵوێستێک و ئۆجەلان داوای هەڵوێستی نەکردوە بۆ پشتیوانییکردنی هیچ لایەک، بەڵام بەدڵنیایی ئۆجەلان بێلایەنە.


هەولێر، شارێکی تەسلیمنەبوو - پرس میدیا\nHome وتار هەولێر، شارێکی تەسلیمنەبوو\nهەولێر، شارێکی تەسلیمنەبوو\nپرس میدیا 8/14/2020 05:01:00 pm وتار,\nهەولێر شارێکە بەوە ناسراوە هەموان لەخۆدەگرێ، بەڵام هەرگیز پارتیی لەخۆنەگرتوە .\nئێوارە لە وەتسئاپەوە تەلەفۆنم بۆ برادەرێکی هەولێرێ کرد. وەڵامی نەبوو ئێستا وەڵامیداومەتەوە و دەڵێت: "کەمال ببورە. لەو خۆپیشاندانەی دوێنێی هەولێر وەک چالاکوانێک و وڵاتییەک بەشداربوم. لەوێ گیرام. زۆریان ئەزیەتداین و لێیان داین و ئەو شتانە. کە هاتمەوەش میوانمان هەبون و مۆبایلم لای خۆم نەبو. سبەی تەلەفۆن دەکەمەوە."\nناوی ئەو برادەرەم نانوسم تا سبەی وەڵامدەداتەوە ئاخۆ رازییە ناوی بنوسم یا نا. ئەو لەو چالاکوان و ئازادیخواز و خەمخۆرانەیە کە بە تەواوی بڕواوە خەبات بۆ ئازادیی و عەدالەتی کۆمەڵایەتیی و ئابوریی و دیموکراسیی دەکات، هەربۆیە هەمیشە دەیەوێت فۆکەسەکە لەسەر خەباتەکە بێت نەک کەسەکان.\nپارتی و مەسرور بارزانی بەو حوکمڕانییە تاکڕەویی و دڵڕەقە ناتوانێت شتێک بەدەستبێنێت. لە ٣١ی ئابی ١٩٩٦ەوە ئەزیەتی هەولێر و هەولێرییەکان دەدەن، بەڵام نەتانتوانیوە رۆحیەتی دژە-ستەمکاریی هەولێر بکوژن. سەرەڕای ئەو هەمو ئەزیەتدان و چەتەگەرییە، هەولێرییەکان هاواردەکەن "بڕوخێ دز."\nلە هەڵبژاردنەکان گەورەترین بایکۆت لە هەولێرە. هەولێر حوکمڕانیی پارتیی قبوڵنەکردوە، هەربۆیە هیچ دەزگایەکی پارتیی و هیچ دونیابینییەکی پارتیی نەبۆتە هی هەولێرییەکان. ئەگەر لای زۆر خەڵک بێدەنگیی هەولێر ترس و خۆپاراستن بێت، ئەوا لای من گەورەترین روبەڕوبونەوەی چەتەگەرایی حوکمڕانیی بنەماڵەیی و لۆردانی شەڕ و نەوتە. هەولێر بێدەنگ بوە، بەڵام هەرگیز تەسلیم نەبوە. ئەو بێدەنگییە لە هەڵبژاردنەکان باش وەڵامی دڵڕەقیی پارتیی داوەتەوە، شکانی ئەو بێدەنگییەش زۆر بەهێزتر دەبێ لە شکانی بێدەنگیی شوێنەکانی تر.\nپارتی میوانێکی رەزاقوڕسە لە هەولێر، هەر بۆیە نە مەسعود بارزانی، نە نێچیرڤان بارزانی و نە مەسڕوڕ بارزانییش ئاشنانین بە دو گەڕەکی دێرینی هەولێر و دو چایخانە و دو مەتعەمی شەعبیی هەولێرێ.\nدوای ٢٤ ساڵ لە حوکمڕانیی هەولێرێ، هێشتاش جورئەت ناکەن چایەک لە ئیسکان یان بن قەراتێ بخۆنەوە. زۆر کۆمیدییە، پارتی دۆخێکی دروستکردوە هەموان لە میلیشیاکانی پارتیی بترسن، کەچی بۆ خۆیان شارەکە سەلامەت نابینن. ئێستاش کە لە سەری رەشەوە دێنە هەولێرێ، لە مەسیفەوە تا ناو ئەنجومەنی وەزیران یان ئەو شوێنەی بۆی دەڕۆن، هەر دو سەد مەترێک و چەکدارێک دادەنێن.\nپارتی بە چەکوش حوکمی هەولێری کردوە و دەکات، هەربۆیە هەرگیز دڵی هەولێرییان ناباتەوە. هەولێر نامۆیە بە پارتیی، پارتی هێشتاش میوانێکی رەزاگرانە. هەولێر شارێکە بەوە ناسراوە هەموان لەخۆدەگرێ، بەڵام هەرگیز پارتیی لەخۆنەگرتوە.\nBy پرس میدیا at 8/14/2020 05:01:00 pm


یەکێتی لە فەوزادا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەمیشە کە بەراوردی نێوان زۆنی سەوز و زەرد دەکرێت ، باسی فەوزا دێتە پێشەوە . دەڤەری یەکێتی زۆنێکی پڕ لە فەوزا و بێسەروبەریە ، دەڤەری پارتیش زۆنێکی ئارامی بێ کێشە و گرفتە !!\nیەکێتی لە دروستبوونیەوە تا ئەمڕۆی حیزبێکە لەناو کلتوری فەوزادا خولقاوە و بە فەوزادا گەورە و بچوکبۆتەوە . بەبێ فەوزا ناژی و لەفەوزاشدا هەمیشە تەحجیم دەکرێت و ناهێڵرێت لەوەی هەیە زیاد و کەمبکات . بەڵام کەلتوری سیاسی پارتی لەدروستبوونیەوە بەناو تەقلیدێکی محافزکارانەی حسابکردن بۆ سەرگەورە و گوێڕایەڵی بچوک لە گەورە خولقاوە . بۆیە بەتانەوە بە یەکێتی دەڵێن بێ سەرگەورەیە ، چونکە سەرگەورە لە پارتیدا قسەی ئەوەڵ و ئاخیری لایە .\nئەو کلتورەی پارتی کە ئیمکانیەتی یەکدەنگی نێوخۆی پێداوە ، لەهەمان کاتدا توانای گەورەکردن و بچوکردنەوەی فەوزاکانی ناو یەکێتیشی پێبەخشیووە کە بەپێ ی بەرژەوەندی خۆی فەوزای ناوچەی یەکێتی گەورە و بچوکبکاتەوە .\nلەکاتی نزیکبوونەوە لە هەڵبژاردن و فشارە ناوخۆیی و دەرەکیەکانی سەر حکومەتەکەی پارتی بەهۆی زیندانکردنی چالاکوانەکان و پشتیوانی لە تورکیا لە دژی پەکەکە ، پارتی پێویستی بە خۆ خاڵی کردنەوەیە . باشترین و گونجاوترین فەزاش بۆ خاڵی کردنەوەی فشارەکان ، دەڤەرە پڕ لەفەوزاکەی یەکێتی یە .\nئەو پەندەی دەڵێت بە بەردێک دوو چۆلەکە دەپێکێت ، لەم دۆخەدا لە توانای پارتیدایە چەندین چۆلەکە نیشانە بکات .\nلەلایەک لەڕێگای لێدان لە غالبی پارلەمانتاری بەغداوە، هەڕەشە و هێرشێکی راستەوخۆی کردە سەر فراکسیۆنی هیوا ، بۆ ئێستا و بۆ داهاتووش عەزەڵاتی خۆی نیشاندان کە دەتوانێت لەهەر کوێ بن زەفەر بە نەیارەکانی بەرێت . لەهەمان کاتدا فرسەتی لە فەوزاکانی ناو یەکێتی گرتەوە کە بەئاسانی کەرتیان بکات و دابەشیان بکاتەوە بەسەر خۆی و نەیارەکانیدا . بەنەیارەکانیشی لەناو یەکێتیدا گوت کەی بمەوێت لە کردەیەکدا ناکۆکتان دەکەمەوە کەلەسەر من شەڕ لەنێوان خۆتاندا بکەن، ئەوەشی بە نەیارە نایەکێتیەکانی گوت لەناو زۆنەکەی خۆی و دەرەوەی خۆشیدا ، لە هەرکوێ بن دەستم پێتان دەگات ، لە نزیکترین کاتیشدا خەڵاتی ڕێزلێنان لە چەقۆکێشەکان دەکات .


پوتن: دەبێت گرەنتی ئاسایشی پیۆنگ یانگ بكرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/04/25 - 10:25 PM\nكۆبوونەوەی لوتكەی نێوان ڤلادیمیر پوتن سەرۆكی ڕوسیا و كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكور لە شاری ڤلادیڤۆستۆك بەڕێوەچوو.\nئەمڕۆ پێنجشەممە 25/4/2019 ڤلادیمیر پوتن لە كۆشكی فیدراڵی ڕوسیا، پێشوازیی لە كیم جۆنگ ئون كرد و دوای ئەوەی بۆ ماوەی 3 كاتژمێر و نیو گفتوگۆیان كرد پوتن لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، ئەم لوتكەیە سودی بۆ پەیوەندییەكانی نێوان پیۆنگ یانگ و مۆسكۆ دەبێت و ڕاوبۆچوونیشیان بۆ باشكردنی دۆخی نیمچە دوورگەی كۆریا ئاڵوگۆڕ كردووە.\nسەرۆكی ڕوسیا گەشبینیی خۆشی بە ئەنجامی دانوستانەكان لەگەڵ ھاوتا كۆرییەكەی دەربڕی و ڕایگەیاند: جگە لە ڕێگەچارەی ئاشتییانە ھیچ ڕێگە چارەیەكی تر بۆ نیمچە دوورگەی كۆریا نییە.\nپوتن وتیشی: بەرژەوەندییەكانی ڕوسیا و ئەمریكا لەبارەی كۆریاوە ھاوبەشن و ھەردوو وڵاتیش نایانەوێت چەكی ئەتۆمی بە جیھاندا بڵاوببێتەوە.\nهەروەك سەرۆكی ڕوسیا ئاماژەی بەوەدا: دەبێت گرەنتی ئاسایشی پیۆنگ یانگ بكرێت و بەرژەوەندی لایەنەكان بپارێزرێت، ئاشكراشیكرد: كیم داوای لێكردوون ئەنجامی دانوستانەكانیان بە لایەنی ئەمریكی ڕابگەیەنن.\nلایخۆیەوە، كیم جۆنگ ئون ڕایگەیاند: دانوستانەكانیان چڕ و بنیاتنەر بووە لەسەر تەواوی دۆسییەكان و دۆخی نیمچە دوورگەی كۆریا جێی گرنگیپێدانی كۆمەڵی نێودەوڵەتییە.\nجێی ئاماژەیە، كۆبوونەوەكەی كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكور و ڤلادیمیر پوتن سەرۆكی ڕوسیا یەكەمین لوتكەی نێوان پیۆنگ یانگ و مۆسكۆیە لە دوای ساڵی 2011ەوە.\nئەمریكاپیۆنگ یانگڕوسیاڤلادیمیر پوتنكۆریای باكوركیم جۆنگ ئونمۆسكۆ


لالە بە دەستان – ماڵپەڕی فەرمیی ماملێ\nماڵه‌وه پەڕتووک لالە بە دەستان\nکتێبی لالە بە دەستان بەشێکی زۆری شێعرەکانی خوالێخۆشبوو باوکی زێدە\nئازیزم ناسراو بە حاجی هاشمی نانەوای لە خۆی گرتووە کە بۆ هونەرمەندانی نەتەوەکەمان ئامادە کرابوون.بەشێکی زۆر لەو شێعرانەش بۆ مامۆستا محمد ماملێ نووسرابوون کە بە درێژایی ساڵانێکی زۆر خەڵکی کورد لە ڕێگەی گۆرانییەکانی مامۆستا محمد ماملێوە دەگەڵیان ئاشنا بوون. مەخابن لە ناوخۆی نیشتمان بوار نەرەخسا تا سەرجەم شێعرەکانی کۆ بکرێنەوە و بە چاپ بگەیێندرێن. دەمێک بەر لەوە کە باوکم کۆچی دوایی بکا، لە کاتێکدا کە نەخۆشی دڵ ئازاری دەدا، دەستم بە کۆکردنەوەی بەشێکی شێعرەکانی باوکم کرد. چەند جارێک ئەو شێعرانەی کە کۆم کردبوونەوە ناردمەوە مەهاباد و پێداچوونەوە و هەڵەگری کردن. سەرەڕای ئەوە کە باوکم زەحمەتێکی زۆری بۆ ساخکردنەوەی شێعرەکان کێشا، لە بەر ئەوە کە بۆ چاپی کتێبەکە پەلەمان کرد، هەندێک هەڵە لە کاتی چاپکردندا ڕەنگی داوە و هاوکات بەشێکیش لە شێعرەکانیش لە چاپ کەوتن.\nبە دوای ئەوەدا کە ٥٠٠ بەرگ لەم کتێبە بە چاپ گەییشت، توانیمان بەرگێکی بە دەستی باوکم بگەیێنین. باوکم بە بینینی کتێبەکە زۆر دڵخۆش بوو و هەر چەند کە کەم و کوڕی پێوە دیار بوو بەڵام بەوە گەشابۆوە کە شێعرەکانی لە فەوتان رزگار ببوون. باوکم ساڵێک پاش ئەو ڕووداوە، ڕێک لەو ڕۆژەدا کە کتێبەکەی بە چاپ گەییشتبوو، کۆچی دوایی کرد. لە پرسەی باوکی ئازیزمدا کتێبەکەییم دانابوو و لە ناو ئەو بەڕێزانەی کە بە هاتن و سەرەخۆشیکردنیان گەورەیان کردین، بڵاومان کردەوە. مەخابن هەندێک دۆستی زۆر خۆشەویستیش گلەییان لە سەرمان بوو کە کتێبیان وە بەر نەکەوتبوو. بەردەوام لە ساڵانی ڕابردووشدا داوای ئەو کتێبە کراوە بەڵام بەداخەوە لە چاپ نەدراوە. بەرگێک لەو کتێبە لە لام بوو کە لەم ڕۆژانە گەیاندمە دەستی هاوڕێی خۆشەویستم کاک سۆران کەرباسیان تا بە شێوەی ئێلێکترۆنی بۆ بڵاوکردنەوەی ئامادە بکا. بڕیار درا کە ئەم کتێبە لە ڕێگەی ماڵپەڕی مەڵبەندی هونەری ماملێ ڕا وەک دیارییەک پێشکەش بە هاونیشتمانانی خۆشەویستمان بکرێ.\nهیوام وایە کە کەڵکی بۆ خوێنەران و ئەویندارانی ئەم ڕێبازە هەبێ. باوکم هەر وەک لە پێشەکی کتێبەکەدا نووسیوێتی، هیچ مەبەستێکی ماددی بۆ هۆنینەوە و نووسینی شێعر و هەڵبەست نەبوو و تەنیا ئامانجی خزمەت بە هونەر و ئەدەبی کوردی بوو. لیرە وێڕای سپاس لە کاک سۆران و کاک وریای ماملێی خۆشەویست کە زەحمەتی ئامادەکردن و بڵاوکردنەوەی ئەم کتێبە دەکێشن، ڕەزامەندی خۆم بۆ بلاوکردنەوەی کتێب دەردەبڕم.\nهیوای سەرکەوتن بۆ گەلە چەوساوەکەمان\nهەر بژین و سەرکەوتوو بن\nبۆ خوێندنەوەی پەرتووکەکە تکایە کرتە لەسەر وێنەی پەڕتووک بکەن.


ANF | ئێشکگریی داداپەروەریی بنەماڵەى شەنیاشار لە ١٣٥هەمین رۆژدایە\nئێشکگریی داداپەروەریی بنەماڵەى شەنیاشار لە ١٣٥هەمین رۆژدایە\nبنەماڵەى شەنیاشار بۆ داوای دادپەروەری ١٣٥ رۆژە لە چالاکیی ئێشکگریدان. بنەماڵەى شەنیاشار بۆ راوەستاندنی زوڵم بانگەوازیان بڵاوکردەوە.\nچوارشه‌ممه, 21 Jul 2021, 11:57\nئەمینە شەنیاشار هاوسەرەکەى و دوو کوڕی لە ساڵی ٢٠١٨دا لەلایەن خزمانی خەلیل ئیبراهیم یڵدز پەرلەمانتاری ئاکەپەوە کوژران. ئەمنیە شەنیاشار لەگەڵ فەریدی کوڕیدا، کە فەریدیش لەو هێرشەدا بریندار بوو، ماوەی ١٣٥ رۆژە بەردەوامن لە چالاکیی ئێشکگرییان بۆ دادپەروەری.\nچالاکیی ئێشکگریی بنەماڵەى شەنیاشار لە ٩ی ئاداری ٢٠٢١ەوە دەستپێکردووە و ماوەى ١٣٥ رۆژە بەردەوامە، کە هاوکاتە لەگەڵ رۆژی دووەمی جەژنی قورباندا. بەهۆی جەژنەوە بنەماڵەکە دوو رۆژە لە ماڵەکەى خۆیاندا لە پرسوس چالاکییەکەیان بەڕێوەدەبەن.\nبە ناوی بنەماڵەکەوە لەسەر تویتەر پەیامێکیان بڵاوکردەوە و تیایدا بانگەواز بۆ راوەستاندنی زوڵم کرابوو.\nلە پەیامەکەى بنەماڵەى شەنیاشاردا هاتووە، "وەرن یەک بگرین. ئەگەر لە شوێنێک زوڵم هەبێت، زوڵمەکە لەلایەن هەر کەسێکەوە بێت، دەبێت ئێمە پێکەوە لە دژی زوڵم بوەستینەوە. بێدەنگ نەبن. ئێمە ریزی خۆمان دیاری بکەین. جەژنتان پیرۆز بێت...".


کۆلارەی بێ دەزوو … و: محەمەد بەرزی\nمنداڵە ژیرەکان : جارێکیان باوکێک منداڵەکەی خۆی برد بۆ باخچەیەکی گەورە ، بۆ بینینی پێشبڕکێیەکی هەڵدانی کۆلارە . منداڵەکە ، کە ئەو هەموو کۆلارە ڕەنگاوڕەنگانەی بە ئاسمانەوە بینی ، زۆر شاد و کامەرانبوو ، هەر بۆیە بە ڕوویەکی خۆشەوە داوای لە باوکی کرد کۆلارەیەکی بۆ بکڕێت و خلخلۆکەیەکی پڕ لە دەزووشێ بۆ پێوە ببەستێتەوە ، تا ئەویش وەک منداڵەکان کولارەیەک هەڵبدا . باوکێشی خێرا چوو لە دوکانێکی ناو باخچەکەدا کۆلارەیەکی جوانی کلک درێژی ڕەنگاوڕەنگی بۆ کوڕەکەی کڕیی و زۆر بە چاکیش دەزووەکەی بۆ پێوە بەستەوە .\nکوڕەکەی گورج کەوتە هەڵدانی کۆلارەکەی و وردە وردە کۆلارەکەش کەوتە بەرزبوونەوە ، پاش ساتێکی کەم کۆلارەکە گەیشتە ئاستێکی زۆر بەرزی ئاسمان و لەو بەرزاییەشدا ڕاوەستا و مایەوە . پاشان کوڕەکە بە باوکی ووت : ( بابە گیان : لەوە دەچیت تەواو بوونی دەزووەکە ، ئیتر ڕێگا نەدا لەوە زیاتر کۆلارەکەم بەرزببێتەوە ، بەڵام ئەگەر ئەم دەزووە بپچڕێنم ، ئەوا کۆلارەکەم ئازاد دەبێت و لەوانەشە زۆر زیاتر لە ئاسماندا بەرزبێتەوە ، ئایا دەکرێت ئــەم دەزووە بپچڕێنین ؟ ) . باوکەکەشی بە قسەی منداڵەکەیکرد و گورج دەزووەکەی بۆ پچڕاند و کۆلارەکەش کەمێک بەرزبۆوە ، کوڕەکەشی بە مە زۆر دڵی خۆشبوو … بەڵام ئەوەی سەیر بوو پاش تۆزێک ، کۆلارەکە لە ئاسماندا دەستیکرد بە دابەزین و نزمبوونەوە و لە ئەنجامیشدا لەسەر سەربانێک کەوتە خوارەوە . کاتێک منداڵەکە ئەو دیمەنەی بینی زۆر سەرسامبوو . لە دڵی خۆیدا ووتی : ( باشە دەبوو پاش قرتاندنی دەزووکە باشتر کۆلارەکە بەرزببێتەوە ، کەچی لە جیاتی ئەوەی بەرزتربێتەوە ، نزمبۆوە و کەوتیشە خوارەوە ) . ئنجا پرسیاری لە باوکی کرد و ووتی : ( بابە گیان : من وامئەزانی دوای پچڕاندنی دەزووەکە ، کۆلارەکەم زیاتر بەرزدەبێتەوە ، باشە بۆچی لە جیاتی ئەوەی بەرزتر بێتەوە ، کەچی نزمبۆوە و کەوتیشە خوارەوە ؟ ) .\nباوکیشی ویستی ئەمەی بە جوانی بۆ ڕوونبکاتەوە ، تا وانەیەکی زۆر بە نرخی فێربکات ، بۆیە لە وەڵامدا ووتی : ( گیانەکەم : لە گەرمەی ئەم ژیانەدا ، کە ئێمە تێیدا دەژین ، زۆر جار وا هەستدەکەین ، کە زۆر شت وەک ئەو دەزووە ، ئێمەیان بە خۆیانەوە بەستۆتەوە و ڕێگا نادەن بکەوین و تووشی شکست بین . دەزووەکە هۆکاری بەرزبوونەوەی زیاتری کۆلارەکە نەبوو ، بەڵکو تەنها یارمەتی کۆلارەکەی دەدا بە بەرزیی بمێنیتەوە و نەکەوێتە خوارەوە ، کاتێکیش هەوا هەڵی دەکرد ، تۆ لە ڕێگای دەزووەکەوە یارمەتی کۆلارەکەت دەدا بە شێوەیەکی جوان بەرزببێتەوە ، بەڵام کاتێک دەزووەکەمان قرتاند ، ئەوەبوو کۆلارەکە بەبێ یارمەتی تۆ مایەوە ، کە لەڕێگای دەزووەکەوە کۆلارەکەت بە بەرزی ڕاگرتبوو ، هەر بۆیە کەوتە خوارەوە ) . منداڵەکە لە قسەکانی باوکییەوە هەڵەکەی خۆی زانی و زۆر سوپاسی باوکیشی کرد .\nجا منداڵە ژیرەکان : ئەم چیرۆکە پێماندەڵێت : هەندێکجار وا هەستدەکەین ، ئەگەر بە خێزان و مامۆستا و کەسە نزیکەکانمانەوە نەبەسترێینەوە ، ئەوا دەتوانیین بەبێ یارمەتی ئەوان ، بە خێرایی پێشبکەوین و لە ژیاندا بگەینە ئاستێکی بەرز . بەڵام ئەوە لە یاد دەکەین ، کە تەنها کۆمەک و پشتگیریی و هاندانی خێزان و کەسوکار و مامۆستا و هاوڕیێ خۆشەویستەکانمانە ، کە لە کاتی کێشە و تەنگانەدا یارمەتیدەری مانەوەی ئێمەن ، تا لە ژیاندا سەربکەوین و بگەینە ئـاستێکی بـەرزتر و لەو بەرزییەشدا بمێنینەوە . ئەوان خاوەنی ئێمە نیین ، بەڵام یارمەتیدەری بەرزی و سەرکەوتنی ئێمەن . جا هەر بۆیە پێویستە بەردەوام هەوڵبدەین ئەو پەیوەندییە گەرموگوڕ و گـرنـگانـــە نەپچڕێنین .\nتێبینی : ئەم چیرۆکە بە دەستکارییەکی زۆر کەمەوە کراوە بە کوردی و ناوی نووسەری لەسەر نییە .


زانکۆی ڕاپەڕین - ڕاگەیاندنى دەرفەتى (٤٠) زەمالەى خوێندن لە وڵاتى ڕوسیا\nبڵاوکراوەتەوە لە 19 ئازار 2015 . سەردانەكان: 712\nدانیشتوان و مامۆستایان و فەرمانبەرانی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی ئاگادار دەکەین، کە وڵاتی کۆمارى ڕوسیایى فیدرال (٤٠)چل زەمالەی خوێندنی پیشکەش بە هەرێمی کوردستان کردوە، بەمەبەستی خوێندنی (بەکالۆریۆس، ماستەر، پسپۆرى پزیشکى، دکتۆرا) لە زانکۆکانی ئەو وڵاتە، به‌ش و پسپۆڕی و مەرجەکانى پێشکەشکردن بۆ بەدەستهێنانى کورسیەکانى خوێندن لەو وڵاتە بەم شێوەیەى خوارەوەیە:\nدەبێت پێشکەشکار دەرچوی خوێندنی زانستی یان وێژەیی بێت بە پێیی تایبەتمەندی بەرنامەکە.\nدەبێت تەمەنی لە ٢٥ ساڵ زیاتر نەبێت.\nکاندیدی سەرکەوتو لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستىتەنها مۆڵەتی خوێندنی پێدەدرێت واتا بە مووچەی بنەڕەتی و دەرماڵە جێگیرەکان.\nکاندیدی سەرکەوتوو لەلایەن ووڵاتی کۆماری ڕوسیایی فیدرال مانگانە بڕی (٢٥٠) دۆلاری ئەمریکی وەک دەرماڵەی مانگانە پێدەدرێت. هەروەها کرێی خوێندن و بەشی ناوخۆیی لە زانکۆ بۆ دابین دەکرێت. بەڵام سەبارەت بە خەرجی بیمەی تەندروستی و کرێی هاتووچۆ دەکەوێتە سەر ئەستۆی خوێندکار.\nدوا مۆڵەت بۆ پێشکەشکردن لە ڕێگەی ئەم فۆڕمەی خوارەوە بریتیە لە ١/٤/٢٠١٥\nکۆی گشتی 19\nپێشکەشکار دەبێت مامۆستا یان فەرمانبەر بێت لە دامەزراوەکانی وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی.\nپێشکەشکار دەبێت بە لایەنی کەم دوو ساڵ خزمەتی هەبێت لە پاش بە دەستهێنانی دوایین بڕوانامە.\nیەکەم و دووەم و سێیەمی سەر ئاستی بەشەکان لە زانکۆکانی کوردستان لە ساڵی خوێندنی (٢٠١٣-٢٠١٤) لە مەرجی دوو ساڵ تێپەربوون بەسەر دەرچونیان دەبەخشرێن.\nدەبێت کۆ نمرەی بەکالۆریۆسی لە ٪٦٥ کەمتر نەبێت.\nدەبێت تەمەنی لە ٤٥ ساڵ زیاتر نەبێت. (ئەمە مەرجی لایەنی ڕوسیایە).\nکاندیدی سەرکەوتوو لەلایەن وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەى زانستىتەنها مۆلەتی خوێندنی پێدەدرێت واتا بە مووچەی بنەڕەتی و دەرماڵەی جێگیرەکان.\nکاندیدی سەرکەوتوو لەلایەن ووڵاتی کۆماری ڕوسیایی فیدرال مانگانە بری (٢٥٠) دۆلاری ئەمریکی وەک دەرماڵەی مانگانە پێدەدرێت و هەروەها کرێی خوێندن و بەشی ناوخۆی لە زانکۆ بۆ دابین دەکرێت. بەلام سەبارەت بە خەرجی بیمەی تەندروستی و کرێی هاتووچۆ، ئەوا دەکەوێتە سەر ئەستۆی کاندیدەکە.\nدوا مۆلەت بۆ پێشکەشکردن لە ڕێگەی ئەم فۆڕمەی خوارەوە بریتیە لە ١/٤/٢٠١٥ .\nکۆی گشتی 16\n- ئەو بەڕێزانەی ئارەزوی پێشکەشکردنی داواکاری دەکەن، پێویستە لە ڕیگەی ئەم لینکەی خواره‌وه فۆرمی پێشکەشکردنی ئەلکترۆنی پڕ بکەنەوە، دواین كات ڕێكه‌وتی (١/ ٤/ ٢٠١٥)ه.\nلیستی پسپۆڕییه‌كان بۆ به‌ده‌ستهێنانی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆس و ماسته‌ر\nپسپۆڕییه‌كان بۆ به‌ده‌ستهێنانی كورسی خوێندنی باڵا/ دکتۆرا\nمه‌رج و ڕێنماییه گشتیه‌كان به‌زمانی ئینگلیزی


وەزیرێ ساخلەمیا هەرێمێ ڕاگەهاند، حکومەتا هەرێمێ ئامادەیا خۆ نیشاندایە ل دەما گەهشتن لهەڤهاتنێ بۆ کڕینا ڤاکسینا کۆرۆنایێ بوودجەیا پێتڤی بۆ دابینبکەت.\nسامان بەرزنجی وەزیرێ ساخلەمیا حکومەتا هەرێمێ ل کۆنفرانسەکێ رۆژنامەڤانیدا ڕاگەهاند، دگەل گەهشتنا ڤاکسینا کۆرۆنایێ بۆ بەغدا پشکا هەرێما کوردستانێ دیارکریە و دێ گەهیتە دەستێ وان و ژ ئالیێ لژنەیەکا بسپورڤە پلەبەندی بو وان کەسان کریە، کو دێ ڤاکسینێ دەنێ.\nزەلالژیکر، دگەل چەند کومپانیێن بەرهەمهێنەرێن ڤاکسینێ د دانوستاندنێ دا نە بۆ کڕینا راستەوخۆ یا ڤاکسینێ، لێ بساناهی نینە ژبەرکو بەرهەمئیینانا ڤاکسینێ زێدەیا یا سنوردارە و بتنێ چەند کومپانیێت ناڤدەولەتی سەرکەفتن یا بدەستڤەئینای.\nوەزیرێ ساخلەمیا هەرێمێ ئاماژە ب وێیەکێ ژی کر، بڕیارە داویا مەها دوو بەشێ ئێکێ یێ ڤاکسینا دژی کۆرۆنا بگەهیتە عێراقێ، لێ هەیا نها ئاشکرا نینە وی دەمی دێ گەهیت یان نە.\nئەو ژی د دەمەکی دایە، لدیڤ ئامارێن وەزارەتا ساخلەمیا هەرێمێ، ١٠٥ هزار و ٣٣٩ کەس توشی ڤایرۆسێ کۆرۆنایێ بوونە و ژ وێ ژمارێ ژی ٨٩ هزار و ٧٠٤ تووشبوو چێبووینەڤە و سێ هزار و ٤٤٨ توشبووان ژی ژیانا خۆ ژدەستدایە.\nئاری هەرسین پوستەکێ نوی د پارتیدا وەرگرت


خوناو : ژنی به‌خشنده . – WTARIKURD\nله‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك بنه‌ما په‌روه‌رده كراين ، كه‌له‌گه‌ڵ سروشتى مرۆڤايه‌تيدا نه‌ده‌گونجا . په‌روه‌رده كراين له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى ، كه‌خۆبه‌ختكردن و نكۆڵي له‌بوونى خود ئه‌مانكات به كه‌سێكى نمونه‌يى . په‌روه‌رده كراين ، له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى ، كه‌دايكى ميهره‌بان ئه‌بێ قوربانى بدات بۆ هه‌موو شتێك .\nكۆمه‌ڵێك قسه‌ى جوان ، به‌ڵام ده‌رئه‌نجامێكى ئازار به‌خش و ناخۆش و غه‌مگين له‌ده‌وروبه‌رماندا ، له‌واقيعدا ، بێگومان به‌خشين باڵاترين ديمه‌ن و سيماي خۆشه‌ويستيه . به‌ڵام زياده ڕۆيى له‌به‌خشين و خۆبه‌ختكردن و خۆ له‌بير كردن ته‌نها و ته‌نها بريتيه له مردنێكى له‌سه‌رخۆ ، له‌به‌رئه‌وه‌ى سروشتى مرۆڤ وايه كه‌راهاتن له‌سه‌ر شتێك له‌وه كه‌متريان پێ قبوڵ ناكرێ .\nجياوازى زۆره له‌نێوان به‌ختشين له‌ڕوانگه‌ى هێز و به‌خشين له‌ڕوانگه‌ى ترسى له‌ده‌ستدان هه‌يه ، كه‌ناو ده‌برێت به‌به‌خشينى لاواز ياخود بێهێز ، ده‌ڵێن ئه‌و به‌خشينه‌ى كه‌هه‌ميشه ئه‌تگه‌يه‌نێته ئه‌و ئاسته‌ى كه‌ده‌ست هه‌ڵبگرى له‌يه‌كيێك له‌پێويستيه‌كان له‌به‌رژه‌وه‌ندى پێويستيه‌كى لاوه‌كى ، كه‌له به‌رژه‌وه‌ندى ده‌وورووبه‌ر هيچ نيه جگه له‌به‌خشينێكى لاواز نه‌بێت .\nئه‌ى ژنى مه‌زن هيچ كاتێك زمان شيرينى و خۆش دوانى ، وات لێنه‌كات ڕووگير بيت و شه‌رم بتگرێ له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و شتانه‌ى كه‌پێت ناكرێ ، چونكه له‌به‌رامبه‌ر بچوكترين ئه‌رك و ئيشدا تۆ شايه‌نى سوپاس و ده‌ست خۆشيت . هه‌رگيز شه‌رم مه‌كه له داواكردنى مافه‌كانت ، زۆربه‌ى كێشه‌كانى ژنان له‌وه‌وه ده‌ست پێده‌كات ، كه‌خۆيان پشتگوێ ده‌خه‌ن . كه ماندوى , كه‌بێزارى شه‌رم مه‌كه له‌وه‌ى كه ئه‌ركه‌كانت به جێ نه‌هێناوه ، چونكه له‌كۆتاييشدا تۆش مرۆڤى و هيچ كه‌سێكيش بێكه‌موكوڕى نيیه ، منال و مێردت ڕابێنه له‌وه‌ى كه‌تۆ پێويستت به‌كات هه‌يه ، كه‌ئاره‌زوه‌كانى خۆتى تێدا ئه‌نجامبده‌ى ، چونكه دڵنيابه له‌وه‌ى كه‌كه‌س هه‌ست به‌هه‌سته‌كانى تۆ ناكات . ئه‌گه‌ر خۆت باسی نه‌كه‌ى ، چونكه باس نه‌كردنى و پشتگوێ خستنت وات لێده‌كات هه‌ميشه له ڵه‌ڕاوكێ و نيگه‌رانيدا بيت و چاوه‌ڕوانى مردن بكه‌ى . تۆ پێويسته هه‌ست به‌ژيان بكه‌ى ، پێويسته هه‌ست به‌هه‌موو ورده‌كاريه‌كانى ده‌وورووبه‌رت بكه‌ى ، چونكه خۆشبه‌ختى به‌شێكه‌له‌م دونيايه، كه‌مافى هه‌موو كه‌سێكه .\nله‌كۆتاييدا ئه‌ڵێم ببه‌خشه به‌لام خۆت له‌بير مه‌كه .\nئەنوەر قادر ڕەشید : حەجی ئیمساڵ لە ئەنقەرەیە .\nمیران محه‌مه‌د: بۆ وا بێ نازو غه‌مباری؟ سه‌ری ماری دوژمن تۆقێن، ئه‌ی شای شاران، سلێمانی!


لەو دونیاش بۆ كورد تێهەڵدەچێتەوە – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » شوان کەریم کابان » لەو دونیاش بۆ كورد تێهەڵدەچێتەوە\nلە یادی مامی خۆشەویستمدا\nنیوەڕۆی 28/1/1981، مفەوەز مەجید مفەوەزی ئەمنی بەلدەی سلێمانی، دەچێتە دوكانەكەی قادر كابان – سەرتاشخانەی دەرسیم لە شەقامی كاك ئەحمەدی شێخ، تەنیشت دەرگای دووەمی سینەما سیروان و بە قادر كابان دەڵێ: كاك قادر تا بەر مزگەوتی گەورە دەچین و دوو قسە دەكەین، هەر دوو دەقەمان پێدەچێ «مزگەوتی گەورە لە سەرتاشخانەی دەرسیم-ەوە هەر پەنجا مەترێكیان بەین دەبێ». لەبەردەم مزگەوتی گەورەدا سەیارەیەكی پیكابی پۆلیس (موسەلەحە) وەستاوە و قادر كابان سوار دەكەن و ئیتر لەو رۆژەوە سۆراغی نییە. قادر كابان جگە لەوەی هونەرمەندێكی گۆرانیبێژی ناسراوی كوردستان و شاری سلێمانی بوو، مرۆڤێكی نیشتمانپەروەر و كەسایەتییەكی بە ئەمەك بوو. لە گەنجییەوە چۆتە مەیدانی سیاسەتەوە، سەرەتا دەبێتە ئەندامی پارتی دیموكراتی كوردستان، دواتر لە جیابوونەوەی باڵی مەكتەبی سیاسی، پەیوەندی بەوانەوە دەكات.\nئیبراهیم جەلال لە كتێبی عەشق و خەبات و ئازادی، لە لاپەڕە 74، دێڕی 18، دەڵێ: شەهید قادر كابان مانگی جارێك بە شەو دەهاتە لامان، پێویستیی سەرتاشینی لەگەڵ خۆیدا دەهێنا. كاك قادر كابان خۆی یەكێك بوو لە ئەندامانی رێكخراوی ناو شار و پەیوەندی بە رێكخستنەكانی ناو شارەوە هەبوو. لە سەرەتای شەستەكاندا كە شیعری هەر كوردم-ی هەژار موكریانی دەكاتە گۆرانیی سیاسی كە بە دەربەدەری ناسراوە، دەنگدانەوەیەكی گەورەی دەبێ و دەچێتە سەر زاری بەشێكی زۆری خەڵكی كوردستان.\nلەو گۆرانییەدا و لەو شیعرەی هەژار-دا، دوو كۆپلەی تیایە دەڵێ:\nبە كوردی دەژیم بە كوردی دەمرم\nبە كوردی دەدەم وەڵامی قەبرم\nبە كوردی دیسان زیندوو دەبمەوە\nلەو دونیاش بۆ كورد تێهەڵدەچمەوە\nرۆژێكیان فەریق-ی رەحمەتی، كە بە فەریقە كوێر ناسرابوو، پیاوێكی خۆشەویست و قسە خۆش بوو، خۆی دەكا بە دوكانەكەی قادر كابان-دا و بێ پێشەكی دەڵێ: قایەرە فەنی لەم دونیا زۆرمان تەواو كردووە، وا لەو دونیاش بۆ كورد تێهەڵدەچیتەوە؟\nپاش دروستبوونی كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان و یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، قادر كابان درێژە بە خەبات و تێكۆشان دەدات و شان دەداتە بەر ئەركی نوێ. دوكانەكەی بە تایبەت سەر لە ئێواران، جێی كۆبوونەوە و بەیەكگەیشتنی دەیان تێكۆشەر و خەباتگێڕی كوردایەتیی بوو، كە دواتر بەشێكیان ئازایانە چوونە بەر پەتی سێدارە و شەهیدبوون و هەندێكیشیان لە ریزەكانی شۆڕشی نوێی گەلەكەماندا بوونە پێشمەرگە و فەرماندە و سەركردە و خۆشبەختانە بەشێكی زۆریان لە ژیاندا ماون.\nقادر كابان وەك هونەرمەندێكی گۆرانیبێژ، لەگەڵ تیپەكانی موزیكی، مەولەوی، سلێمانی و هەولێر كاریكردووە. لە گۆرانییە بە ناوبانگەكانی؛ بە دەربەدەری، ئەی شەمی شەوان، لە درزی پەچەوە – جادە چۆڵ و سێبەر بوو، بە جارێ ماڵی وێرانم، چاوەڕوانیی بێهودە.\nقادر كابان مرۆڤێكی خۆشەویست بوو، كەسێكی رۆح سووك و خاوەن كەسایەتییەكی تایبەتی خۆی بوو. لە شەستەكانی سەدەی رابردوودا هاوسەرگیریی لەگەڵ خاتوو نەسرین حاجی كەریم دەكات، كە كچی خێزانێكی كوردپەروەر و تێكۆشەر بوو. بەرهەمی ئەو هاوسەرگیرییە دوو كوڕ و كچێكە. كاروان، كاوان، كوێستان. كاروان كابان هونەرمەندێكی شێوەكاری دیاری كوردستانە. بە داخەوە ئەم هونەرمەندە تێكۆشەر و نیشتمانپەروەرە، لە تەمەنی 44 ساڵیدا و بەر لە 40 ساڵ، لەلایەن پیاوانی رژێمی بەعسەوە دەستگیر دەكرێ و بێسەر و شوێنی دەكەن.\nهەزاران سڵاو لە یاد و یادەوەری و مێژووی پڕ لە سەروەری هونەرمەند قادر كابان.