تۆلیستۆی له ڕۆمانی "ئانا كارنینا" نووسیویه‌تی: خێزانه ئاسووده‌كان هه‌موویان وه‌ك یه‌كن، به‌ڵام خێزانه پڕكێشه‌كان له یه‌ك ناچن، هه‌ریه‌كه‌یان به شێوه‌ی خۆی نه‌گبه‌ته.\nئه‌مه‌ی تۆلیستۆی نووسیویه‌تی، پێچه‌وانه‌ی گوته‌یه‌كی پێشتری خۆیه‌تی كه سه‌ره‌تاكانی ڕۆماننووسینیدا نووسیبووی: ئاسووده‌یی ڕاستی له ژیانی خێزانی دروست ده‌بێ. به‌ڵام ئایا تۆلیستۆی نه‌گبه‌ت بوو به ڕێی خۆی، وه‌ك چۆن ده‌ڵێ: خێزانه پڕكێشه‌كان هه‌ریه‌كه‌یان به ڕێی خۆی نه‌گبه‌ته؟ یان به پێچه‌وانه‌كه‌ی ڕاسته، نه‌گبه‌ته‌كان هه‌موویان له یه‌ك ده‌چن، ئه‌ی ئه‌وه نییه خاڵی هاوبه‌شی زۆربه‌ی داهێنه‌ره‌كان، نه‌گبه‌تی بووه له ژیانی هاوسه‌رگیریدا! ئه‌م ژیانه ئاڵۆزه‌ی باری خێزانییان، ئایا كاریگه‌ری له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌كانیان كردووه، به تایبه‌تی به‌رهه‌مه نه‌مره‌كانیان؟\nساڵی 1862، لیۆ تۆلیستۆی، هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ سۆفیا ئه‌ندریۆنا پێرس ده‌كات، ئه‌و هاوسه‌رگیرییه‌ی دواتر له‌ناو ئه‌دیباندا به نه‌گبه‌ترین هاوسه‌رگیری پێناسه ده‌كرا. سۆفیا ده‌ڵێ، هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی له پێناو به‌رژه‌وه‌ندیی ئاسووده‌یی مرۆڤایه‌تی تۆلیستۆی نووسیونی، ته‌نیا توانیویانه هێنده‌ی تر ژیان ئاڵۆز بكه‌ن، به شێوه‌یه‌ك ئه‌سته‌مه بتوانی له‌گه‌ڵیدا بژیت.\nسۆفیا، 16 ساڵ له تۆلیستۆی بچووكتر بوو، له ته‌مه‌نی هاوسه‌رگیرییه‌كه‌یاندا 13 منداڵیان بوو، پێنج منداڵیان هه‌ر به كۆرپه‌یی مردن. تۆلستۆی له سه‌ره‌تای ژیانی هاوسه‌ریدا پێی وابوو، ئاسووده‌یی هه‌میشه‌یی له ڕێی خێزانێكی سه‌قامگیره‌وه دروست ده‌بێ، ئه‌مه‌ش مانای وایه سه‌ره‌تای هاوسه‌رگیرییه‌كه‌یان وه‌ك كۆتاییه‌كه‌ی نه‌گبه‌تی نه‌بووه.\nتۆلیستۆی به‌وه ناسراو بووه، كه‌سێكی ئایدیالیست بووه و وه‌ك قه‌شه ژیاوه، له‌سه‌ر خۆشه‌ویستی و چاكه گوتاری داوه، به‌ڵام خۆی قوربانیی ده‌ستی هاوسه‌رێكی زۆردار و هه‌ڵه‌شه بووه، هه‌رگیز له ئامانج و كاره‌كانی حاڵی نه‌بووه، هه‌ڵسوكه‌وته هه‌ڵه‌شه و هیستیرییه‌كانی ژنه‌كه‌ی، ناچاری كردووه له ساڵی 1910 ماڵ به‌جێ بهێڵێ و به هیوایه‌ی ئیتر ژیانێكی تر به‌ڕێ بكات و ده‌ڕواته كه‌پرێكی پاسه‌وانیی هێڵی شه‌مه‌نده‌فه‌ر، به‌ڵام ته‌نیا چه‌ند ڕۆژێك له ژیانی ئارامیدا به‌بێ هاتوهاواری ژنه‌كه‌ی به‌سه‌ر ده‌بات و كۆچی دوایی ده‌كات. له‌و كاته‌شدا چوارده‌وری هه‌مووی ڕۆژنامه‌نووس بوون و ده‌بینن یه‌كێك له گه‌وره‌ترین نووسه‌رانی مێژووی ئه‌ده‌ب له دنیادا، وا به‌و شێوه كاره‌ساته له به‌رده‌میان ده‌مرێ و ئه‌وانیش تا پێیان بكرێ، ژنه‌كه‌ی وه‌ك دڵڕه‌قێكی نه‌مر تۆمار ده‌كه‌ن.\nساڵی 1981، ئانا ئیدواردز كتێبێكی له‌سه‌ر ژیانی سۆفیای هاوسه‌ری تۆلیستۆی نووسی كه پشتی به یاداشته‌كانی به‌ستبوو، له‌وێدا ڕوویه‌كی تری ئه‌و هاوسه‌رگیرییه پیشان ده‌دات، جیا له‌و ڕووه‌ی پێشتر ئاشنای خه‌ڵك بوو. تێیدا پیاوێكی دڵڕه‌قی توندی ناقایل، بێ حه‌وسه‌ڵه، بێ بایه‌خ به‌رانبه‌ر خێزانه‌كه‌ی و ڕه‌خنه‌گر به‌رانبه‌ر هه‌موو ورده‌كارییه‌ك پیشان ده‌دات كه تۆلیستۆیه و ژنه‌كه‌ی ناچار كردووه هه‌ر 13 منداڵه‌كه‌ی خۆی شیریان بداتێ، تا ئه‌و كاته‌ی بێزار ده‌بێ.\nئیدواردز دوای 71 ساڵ له مردنی تۆلستۆی و بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌و چیرۆكانه‌ی له‌سه‌ر ژنه دڵڕه‌قه‌كه‌ی بڵاو كراوه‌ته‌وه، وه‌ك پارێزه‌رێكی سۆفیا كتێبه‌كه‌ی نووسیوه و هه‌وڵ ده‌دات ئه‌و ناسنامه‌یه‌ی مێژوو پێی بڕیوه، چاكی بكاته‌وه. جگه له یاداشته‌كانی سۆفیا، هه‌ندێ نموونه‌ی نووسینی تۆلیستۆی وه‌ك به‌ڵگه هێناوه‌ته‌وه بۆ نموونه ده‌ڵێ: "سۆفیا دایكێكی نموونه‌ییه و ژنێكی وه‌فاداره" و نووسه‌ری كتێبه‌كه هه‌ڵوێستی خۆی ده‌رده‌بڕێ و ده‌ڵێ: سۆفیا، هه‌موو به‌رهه‌مه‌كانی تۆلستۆی به ده‌ستی خۆی نووسیوه‌ته‌وه، ته‌نانه‌ت ڕۆمانی "جه‌نگ و ئاشتی" كه حه‌وت جار نووسراوه‌ته‌وه و یه‌كێك له جاره‌كاندا سۆفیا تووسی تایه‌كی به‌رز ده‌بێ و نه‌خۆشی زۆری بۆ ده‌هێنێ، به‌ڵام ئه‌م له خه‌می ئه‌وه‌دا بووه، ئه‌م نه‌خۆشییه‌ی ئه‌م ڕێگر بێت له به‌رده‌م نووسینی مێرده‌كه‌یدا. ئه‌مه‌ش وه‌ك نموونه‌یه‌كه نووسه‌ر هێناویه‌ته‌وه، تۆ بڵێی كه‌سێكی ئاوا دڵسۆز، شایه‌نی ئه‌و هه‌موو سه‌ركۆنه‌یه بێت؟\nسۆفیا له‌و كاتانه‌ی سه‌رقاڵی منداڵه‌كانی نه‌بووه، سكرتێری تایبه‌تی مێرده‌كه‌ی بووه و به هه‌موو شێوه‌یه‌ك خزمه‌تی كردووه و تۆلیستۆی له ژووره‌كه‌ی خۆیدا ته‌نیا خه‌ریكی نووسین بووه و ئه‌ویش له‌سه‌ری بووه منداڵه‌كانی بێده‌نگ بكات بۆ ئه‌وه‌ی باوكیان له كاتی نووسیندا سه‌ری لێ نه‌شێوێ.\nهه‌ردوو چیرۆكه‌كه ڕاستییان تێدایه. دوای هه‌ڵسه‌نگاندن و به‌راوردی نێوان چیرۆكه‌كان به شیكاریكردنی به‌ڵگه و یاداشته‌كانی تۆلیستۆی و سۆفیا، ده‌رده‌كه‌وێ سه‌ره‌تایه‌ی ئاسووده‌یان هه‌بووه و دواتر ورده ورده پێوه‌ندییه‌كه‌یان بووه به كینه و چاره‌ی یه‌كیان نه‌ویستووه.\nتۆلستۆی ئه‌و ئه‌دیبه مه‌زنه، سۆفیا له یاداشته‌كانیدا به كه‌سێكی سارد و بێ هه‌ست ناوی ده‌بات. له‌و كاتانه‌ی نه‌خۆش بووه و له‌سه‌ر جێ كه‌وتووه، هه‌رگیز ئاماده نه‌بووه بۆ ساتێك له ته‌نیشتی بێت و دڵی بداته‌وه. به چاوێكی خۆبه‌زلزان سه‌یری خه‌ڵكی كردووه. هاوسه‌رگیری نێوانیان وه‌ك جه‌نگێكی هه‌میشه‌یی بێ ئاشتی بووه و ژنه‌كه‌ی شێت كردووه، ئه‌ویش مێرده‌كه‌ی ناچار كردووه ماڵ به‌جێ بێڵێ.\nكورته‌یه‌ك له ژیانی تۆلستۆی\nلیۆنكۆی لایویچ تۆڵستۆی له نۆی سێپتێمبه‌ری ساڵی 1828 له گوندی یاسنا یاپا لیناغ له شاری تولا له‌دایك بووه. شاره‌زای زمانه‌كانی ئینگلیزی، فڕه‌نسی، ئه‌ڵمانی و ئیتاڵی بوو. له منداڵییه‌وه دایك و باوكی مردوون و خزمێكی باوكی به‌خوێوی ده‌كات. له سالی 1844 له زانكۆی غازان خوێندوویه‌تی و له ساڵی 1847 وازی لێ هێنا و گه‌ڕایه‌وه شوێنی له‌دایكبوونه‌كه‌ی و زۆربه‌ی كاته‌كانی ته‌رخانی خوێندنه‌وه كردووه. له ساڵی 1852 له‌سه‌ر داخوازیی خۆی چووه بۆ قه‌فقاز و له شه‌ڕه‌كانی ئه‌و ناوچه‌یه‌دا به‌شداریی كردووه.\nتۆڵستۆی چیرۆكه‌كانی سه‌رده‌می منداڵی، سه‌رده‌می لاوێتی و هه‌ێندێك له چیرۆكه‌كانی تریشی له‌باره‌ی رووداوه‌كانی شه‌ڕی قه‌فقاز نووسیوه.\nله كۆتایی ساڵی ١٨٥٦ وازی له خزمه‌تی سوپا هێنا و دوای دوو مانگ چوو بۆ وڵاتانی فڕه‌نسا، سویسرا و ئیتاڵیا. له ساڵی ١٨٥٩ له شوێنی له‌دایكبوونه‌كه‌ی خوێندنگه‌یه‌كی بۆ فێركردن دامه‌زراند. له ساڵی ١٨٦٩ دیسانه‌وه هاوڕێ له‌گه‌ڵ خوشكه‌كه‌ی به‌ره‌و ناوه‌ندی ئه‌وروپا چوو. له‌و سه‌فه‌ره‌دا زیاتر خۆی به بارودۆخی فێركردن خه‌ریك كرد. له سێپتێمبه‌ری ١٨٦٣ دا له‌گه‌ڵ "سۆفیا ئه‌نده‌ریونا" هاوسه‌رگیری كرد. له كۆتایی ئه‌و ساڵه‌دا ده‌ستی دایه نووسینی گه‌وره‌ترین به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی خۆی. به‌ناوی "شه‌ڕ و ئاشتی" له سێپتێمبه‌ری١٨٨١ له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌كه‌ی چوو بۆ مۆسكۆ خه‌ریكی فێركردن و راهێنانی لاوان بوو. له دواین ساڵه‌كانی ژیانیدا به هه‌وڵێكی ماندوونه‌ناسنه كاری ده‌كرد و سه‌ره‌ڕای ئه‌و نه‌خۆشییه‌ی كه له ساڵی ١٩٠١ تووشی بووبوو، هه‌ر به‌رده‌وام بوو، له حه‌وتی نۆڤه‌مبه‌ری ساڵی ١٩١٠ماڵئاوایی له ژیان كرد.


بەهرۆز جەعفەر: مجتمع الكراهية. – WTARIKURD\nبەهرۆز جەعفەر: مجتمع الكراهية.\nهەریەکە لە نیۆرک تایمز و حوڕییەت و ڕۆیتەرز هەواڵێکیان لە دەیلی سەباح وەرگرتووە (دەیلی سەباح: نزیکە لە ئەردۆگان و لەسەر ئەو حیسابە). گوایە جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە کۆبونەوەیدا لە ئەنقەرە باسی لە بەتیرۆریست ناساندنی سێ سەرکردەی پەکەکە کردووەو، (12) ملیۆن دۆلاریش بۆ دەستگیرکردنی هەر سێکیان تەرخان ئەکات!.\nیەکەم: ئەو هەواڵە جارێ سەرچاوەیەکی فەرمی نیە (هەرچەندە باڵوێزخانەی ئەمریکا لە تورکیا ئاماژەیەکیشی پێکردووە).\nدووەم: مەینەتباری گەلێکی سەرلێشێواو دەرئەخات، کە سەرقاڵن بە پاسکیلەکەی جەلال پەرێشان و وێنەی خێزانەکەی کاوە گەرمیانییەوە لە پەرلەمان.!.\nسێهەم: کورد 27 ساڵە لەدەرەوە یەک ئۆفیسی نییە، یەک کێڵگەی بەیاری نەکێڵاوە. لەگەڵ دوو توێژەری بیانی چوینە لای دوو لە ئەندامانی ئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم هەردوکیان ئەیانگوت «وامانزانی بارزانی لە دەرەوە هەموو شتێکی بڕاندۆتەوە، ویستمان لە ناوەوە هاوکاری بین، لەسەر ئەو بنەمایەش خەڵک دەنگی پێداین!». لەبەرئەوە لە هەر کاتێکدا لەتوانادا هەیە بە دوو پەرەگراف هەموو سیاسەتێکی ئابوریی و نێوخۆیی گەلی کورد تێکو پێک بشکێنرێ.\nچوارەم: لە دونیادا ئەوە ساخ نەبۆتەوە ئایا گروپە نەتەوەییە چەکدارەکان تیرۆریستن؟. ئەمە ئەرگیۆمێنتێکە ئەکرێت کورد بەدەم لۆبی کردنەوە لەدەرەوەی خۆی ئیشی لەسەر بکات، ئەگەر وایە ئایا بزوتنەوەی رزگاریخوازی فەلەستین PLO و بەرەی ڕزگاریخوازی نیشتیمانی جەزائیری و گروپەکانی تر لە ئەمریکای لاتین و ئەوانەی کۆماری مۆز و فەنزەوییللیەکانی سەردەمی شاڤێز، حیزبی شیوعی ڤێتنامی و، یەکێتی نیشتیمانی ئەفریکی لە زیمبابۆی و… هەتادوایی… هەموو ئەمانە تیرۆرستن؟. کام تیۆرە پاڵپشتی ئەمەیە؟. ئایا ئەوەی سۆراخی ناسنامەکەی بکات تیرۆریستە؟. هەموان ئەڵێن نەخێر. ئەی بۆ تورکیا پاڵپشتی خالید مەشعەل ئەکاو لە زارگەلی و ڕۆبۆسکی کورد ئەکوژێت بە بیانوی پەکەکەوە؟. کەواتە لێرەدا تیرۆری دەوڵەت هەیە… ئا ئەمەیە کورد ئەبێت لە ڕێگەی دروستکردنی ئەکتەری نا- دەوڵەتیەوە لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا کاری لەسەر بکات.\nپێنجەم: خەڵکی کورد سەریلێشێوێندراوە، بەهۆی بونی باکگراوەندێکی عەقائیدی ناوچەیی لە ململانێکاندا، ئەوە لە ئاینی عەلەوییەکاندا هاتووه کە «دوو کوێر» دەرئەکەون لە باکورو باشوری سوریاوە شەڕێکی کاولکاری دروست ئەبێت!. ساڵی (1967) کاتێک «ئەمین حافز» سەرۆکی سوریابو، لە ئیسرائیل «موشیە دایان» وەزیری بەگری بو، کە موشیەدایان پیاوێک بو یەک لە چاوەکانی کوێر بو، یەکسەر سەرۆکی سوریا «جۆلان» ڕادەستی ئیسرائیل ئەکا ئەڵێ بەخوا ئەمە پیاوە کوێرەکەیە کە لە باکورەوە دێت!. ئینجا ئەوکاتانە «سەعد جومعە» سەرۆکوەزیرانی ئەردەن ئەبێت کتێبێکی نوسیوە بەناونیشانی «مجتمع الكراهية» واتە کۆمەڵگای خراپەکار یان پڕ ڕق و کینە، زۆر بە کۆمیدی باسی ئەم کۆمەڵگانەو بڕیارەکەی سەرۆکی سوریا ئەکات.\nئەوجا ئەو میللەتی کوردە سەری لێشێوێنراوە، نازانێ کێ دوژمنیەتی، ڕۆژێ بەغدا دوژمنە، ڕۆژێ داعش، ڕۆژێ حەشدی شەعبی، ڕۆژێ ئەڵێ خۆمانین، ڕۆژێ ئێرانە، ئینجا ئەڵێ دونیاکە خۆی خراپە.\nئێ بێگومان دونیاکە خراپە، ئەفسەرێکی ئاسایش بە لۆری پارە کۆبکاتەوە و خۆی سەربەخۆیانە بۆڕی کون بکاو نەوت بفرۆشێ، پەرلەمان پڕ بکرێ لە هەڕەج و مەڕەج، بێگومان دونیاکە خراپە میللەتێ ئۆقیانوسێک خوێنی ڕشتووە بۆ سەربەخۆیی کەچی کێبڕکێیانە بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە باوەشی دوژمنەکەیان!. هەمویان گەندەڵی ئەکەن و هەموشیان هاوپەیمانی ئەبەستن بۆ بەگژاچوونەوەی گەندەڵی و داوای بنبڕکردنی ئەکەن…هەروا ئەبێت چ نییە.!.\nعیماد عه‌لی: مه‌لابه‌ختیار و هه‌ڵوێستی ئه‌مریكاو سه‌ركرادیه‌تی په‌كه‌كه.


CHRA.TV - مارا ساد لە نێوان خوێندنەوە و نمایشدا .. بەشی چوارەم\nئامادەبووانى ئێستا 32 میوان\nبڵاوكراوەتەوە لە پێنج شەممە, 02 ئازار 2017 08:26\nدیکۆر و سینۆگرافیای ئەم کارە لەلایەن هونەرمەند "شیروان خان" ەوە دیزاینی بۆ کرابوو. هەرچەند ڕوناکی کەمترین ئامادەیی هەبوو، بەڵام سەرباری ئەوەش، ئەو دیزاینەی شیروان سەرنجی بینەرانی بەلای خۆیدا ڕادەکێشا.\nلە نمایشی مارا ساد دا سەر شانۆ دابەشکرابوو بەسەر چەند پانتاییەکی سەربەخۆدا، بە جۆرێک ئەگەر هەر یەك لەو پانتاییانە بە جیا وەر بگرین دەتوانین وەك ڕووبەرێکی سەربەخۆ ئاماژەیان بۆ بکەین، بەڵام بە هەمووشیان ڕووبەرێکی گشتی و فراوانی نمایشەکەیان پێکدەهێنا.\nلای ڕاستی شانۆکە بە پەردەیەکی شینی تەنك جیا کرابووەوە، لەودیو پەردەکەوە کۆمەڵێك قەرەوێڵە دەبینران و کرابووە شوێنی ژیانی نەخۆشەکان. ئەو ڕووبەرە نیمچە داپۆشراوە بیرهێنانەوەیەکی بەردەوام بوو بۆ بینەران کە ئێرە نەخۆشخانەیەکی دەروونییە و ئەوانەی چیرۆکەکانمان بۆ دەگێڕنەوە نەخۆشەکانن. لە نێوان پێرفۆرمانس و ژیانی ڕاستەقینەی نەخۆشخانە زیندانئاساکەدا، تەنیا ئەو پەردە شینە زۆر تەنکە هەیە کە زۆر جار هەستت بە تێکەڵبوونی هەردوو جیهانەکە دەکرد. جگە لەوەی لە ساتی یەکەمەوە وەك شێوازێکی هۆشیارانە بۆ سوود بینین لە تەکنیکی "پێش- نمایش" بە دەنگە دەنگێکی هێمن ئامادەکارییەکی لە کۆ نەستی بینەرەکاندا دروستدەکرد، بە جۆرێك تا کۆتایی نمایشەکە ئەوەیان بیر نەچێت نەخۆشەکان لەو گۆشەیەدا ژیان بەسەر دەبەن، تەنانەت ئەو کاتانەش کە ئەو گۆشەیە لە تاریکییەکی تەواودا بوو، یان هیچ کردارێکی تێدا ئەنجا نەدەدرا.\n"پێش- نمایش" تەکنیکێکی زیرەکانەیە، مێشکی بینەران ئامادە دەکات بۆ گەیشتن بە ئامانجێکی دیاریکراو، جگە لەوەی یارمەتی بەرەو پێشبردنی نەخشە و پیلانەکانی دەرهێنەر دەدات. لەم نمایشەدا، جگە لە دروستکردنی ئەتمۆسفێری خەستەخانەکە لەودیوی پەردەکەوە، هەر لە سەرەتادا دوو جاریش ڕوناکی دادەگیرسا و ساد هاواری لە جێبەجێکاری ڕوناکی دەکرد بیکوژێنێتەوە چونکە هێشتا ئامادە نین. ئەمەش دیسان وەك "پێش- نمایش" ئامادەکارییەکی باشە بۆ وریا کردنەوەی بینەران لە ڕووبەڕوو بوونەوەی تەکنیکی شانۆ لەناو شانۆ و یارمەتییان دەدات لە یاریەکانی نمایش نزیکتر ببنەوە.\nبەشی سەرەوەی لای ڕاستی شانۆ تەرخان کرابوو بۆ جامخانەیەکی گەورە بە ڕەنگی سەوز و لە ناویشەوە مەقسەلەیەکی جێگیر کە بەردەوام لەبەر چاوی بینەراندا بوو. بەشی سەرەوەی لای چەپی شانۆش تەرخان کرابوو بۆ پلیکانەیەك و لەسەریەوە پەیژەیەك بەرەو بالکۆنییەك و لەوێشەوە دەچووە سەر دەرگایەك کە ئاشکرا نەبوو ئۆفیسی دکتۆرەکەیە، شوێنی خۆگۆڕینی سادە، یان تەنیا پارچە دیکۆرێکی ستەیجی نەخۆشخانەکەیە. حەوزێکیش لە ناوەڕاستی پێشەوەدا بە شێوەیەکی لاکێشەیی گەورە دروست کرابوو هەندێک جار بۆ سزادانی نەخۆشەکان بەکار دەهات، جارێك، لەو کاتەدا ساد باسی ماسیگر دەکات، هەموو دەستەکان (مجامیع) لە بەردەم حەوزەکەدا دەچنە سەر دەم و وای پێشان دەدەن ماسی دەگرن. لە کۆتاییشدا کۆردی بەو حەوزەدا دەپەڕێتەوە تا مارا بکوژێت. لە ڕاستیدا حەوزەکەش و مەقسەلەکەو سەبەتەی کەللە سەرەکان پێشتر لە نمایشی تری مارا ساد دا بەکار هێنراون و لێرەدا دووبارە بوون، بەڵام وەك پێویستیش نەخرابوونە خزمەت ئەم نمایشەوە.\nپەیوەندی بینەر و نمایش:\nبرووك لە پانتایی بەتاڵدا باسی ئەوە دەکات کە تەنیا شتێكی هاوبەش لە نێوان هەموو شێوازە شانۆییەکاندا ئەوەیە کە هەموویان پێویستیان بە بینەرە.\nزۆربەی شانۆکارانی ئەم نەوەیە بۆ برەودان بە پەیوەندی نێوان نمایش و بینەران فۆکەس دەخەنە سەر چەمکی "هۆگربوون"" intimacy " و "بەشداری بینەران" . لەم ڕووەوە گرووپە شانۆییەکان ڕێچکەی جیاواز جیاواز تاقی دەکەنەوە تا باشترین ڕێگەی گەیشتن بە بینەرەکانیان بدۆزنەوە، دیارە ئەمەش پەل دەهاوێت بۆ دووبارە خوێندنەوەی جوگرافیای شانۆ و پرسیارە گرنگەکانی ئەو نێوەندە سۆسیۆ- ڕۆشنبیرییە لەو ساتە مێژووییەدا. بە درێژایی مێژووش ئەم گەڕان و لێکۆڵینەوانە شێوازە کارکردنی تایبەت بەو قۆناغانەیان هێناوەتە ئاراوە. ئاخۆ هێنانی بینەران بۆ سەر تەختەی شانۆ، دابەزاندنی شانۆ بۆ ناو هۆڵەکە، گەمارۆدانی بینەران بە نمایش، یان دوورخستنەوەیان لە یەك باشترین ڕێگای گەیشتنە بەو هۆگربوون و بەشداری پێکردنە؟ شانۆی خاوەن ستەیجی بەرز یارمەتی دروستکردنی ئەو دوورییە دەدات لەنێوان ئەکتەر و بینەراندا، ئەکتەرەکان لە ڕوناکیدا نواندن دەکەن و بینەرەکان لە تاریکییەوە تەماشا دەکەن. دواتر لە هەندێك شانۆی سەدەی بیستدا ئەوەی پێی دەگوترێت "دیواری چوارەم" ڕوخێندرا و لەو ڕێگایەوە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆتر و گەرموگوڕتر لەنێوان ئەکتەر و بینەرەکانیدا دروست دەکرا. ئێستاش پرسیاری گرنگی شانۆ هێشتا ئەوەیە ئاخۆ پەیوەندی لەگەڵ بینەرەکانیدا چۆن ببەستێت، یان چۆن کاریگەرییان لەسەر دابنێت. لە نمایشی مارا ساد دا جگە لە چەند ساتێکی کەم، ئەو دوورییەی نێوان بینەر و ئەکتەر پارێزرابوو. شێوازی گێڕانەوەو ڕیتمی هونەری و دایەلۆگەکان هۆکاری گرنگ بوون بۆ دروستکردنی ئەو ئاوێتە بوون و لێک نزیکبوونەوەیە، بەڵام هاتنی مارا بۆ ناو بینەران و داوای ساد لە بینەران بۆ کچێکی خۆبەخش ، جۆرێك لە پچڕانی دروست دەکرد، چونکە تێکڕای نمایشەکە لەسەر وەهماندن Illusion بنیاد نرابوو، بەڵام وەهماندن بە شێوازی شانۆ لەناو شانۆ، وەك ئەوەی دەقەکەی پێنوسراوە و نمایشەکەیشی لەسەر بینا کراوە. شانۆ لەناو شانۆش بە خۆی دوو ئاستی وەهماندن بەسەر کارەکەدا دەسەپێنێت ( ١/ خودی نمایشەکە ٢/ نواندن و بەرجەستەکردنی چیرۆکی دووەمی ناو نمایشەکە) هەندێك دەرهێنەر بە مەبەستی کاریگەریدانان لەسەر بینەر، یاری وەهماندنەکە دەبەنە ئاستی سێیەم. لەو حاڵەتەدا جگە لە گەمەی دەربڕینی کارەکتەرەکان لەناو شانۆکەدا و شانۆی ناو شانۆکەدا، ئەکتەرەکان وەك خۆشیان ئامادەییان دەبێت. لە مارا ساد دا یاری وەهماندنەکە وەك گەمەی شانۆ لەناو شانۆ کاری پێکرابوو، وەك تێکستەکەی ڤایس خۆی. بینای ئاستی سێیەمی وەهماندن وەك گەمەیەکی شانۆیی لەم نمایشەدا کاری پێ نەکرابوو، بۆیە بینەر هەستی بە پچڕانێك دەکرد لەو ساتاندا کە پێشتر باسم کردن. جگە لەوەی دایەلۆگی کۆتایی دکتۆر : با کتێبی مێژوو داخەین و بگەڕێینەوە بۆ ئێستا کە ساڵی ١٨٠٨ە.... چونکە ئێمە لە چاخێکی تازەداین، ئەمڕۆ جیاوازە لەگەڵ دوێنێ، ئیمڕۆ نە چەوسێنەر ماوەو نە تاوانی گەورەو نا بەجێ...هتد) گۆڕینی ئەو مێژووە بۆ٢٠١٦ نەك خزمەتی بە نمایشەکە نەکرد، بەڵکو وەك کۆنکلوژن و دەرەنجامی نمایشەکەی لێهات. وەك ئەوەی هەموومان هاوڕا بین لەسەر ئەوەی ئێستا نە چەوسێنەر ماوەو نە تاوانی گەورە. کە من دڵنیام ئەوە نە گوتاری دەرهێنەرەو نە هی بەشداران.\nساتە زۆر تایبەتەکانی نمایش:\n١/ ئەو دیمەنەی مارا قسەی بۆ کۆمەڵەی نیشتمانی دەکرد و توانیبووی جڵەوی دەسەڵات بەسەریاندا بگرێتە دەست و زۆرینەی دەنگەکان بەلای خۆیدا ڕا بکێشێت، بە جۆرێك وردە وردە کۆنترۆڵی هەموویانی دەکرد و دەیکردنە هاو بۆچوونی خۆی، ساد لای مەقسەلەکەوە بێ جووڵە وەستابوو تەماشای دەکرد، وەك ئەوەی بەهێز بوون و سەرکەوتنی مارا کۆتایی بە جیهانەکەی ساد بهێنێت. جگە لە خوێندنەوەی ماناکانی ئەو ساتە، لە ڕووی ئیستاتیکیشەوە وێنەیەکی شانۆیی زۆر سەرنجڕاکێش بوو، بە جوانی کار لەسەر ڕێکخستنی دووری کرابوو.\n٢/ جەللادەکەی لای مەقسەلەکەوە کاتێك سەری قوربانییەکانی دەپەڕاند دەمامکێکی بەستبوو. دواتر لە کۆبوونەوەی کۆمەڵەی نیشتمانی و سەرکردەکاندا، هەموویان دەمامکیان بەستبوو. وەك دەلالەتێکی ئایکۆنی " کە لەم نمایشەدا زۆربەی ئاماژەکان بە خوێندنەوەیەکی سیمۆلۆجی، بە دەلالاتی ئاکۆنی بارکرابوون" ، ئەمەش گواستنەوەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ بەستنەوەی مەدلوولی ڕستەکان بە وێنە کردەییە شانۆییەکەوە، ئەویش لەو گۆشەیەی دەقەکەوە کە باس لە شۆڕشگێرەکان دەکات چۆن بوونەتەوە بە جەللاد.\n٣/ بینینی ئاکام تایەر لەم نمایشەدا ئاسوودەییەکی زۆری دەبەخشییەوە، نەك تەنیا لە بەرزی ئاستی ئەدای کارەکتەری ساد دا، کە بە بڕوای من توانرابوو تواناکانی بتەقێنرێنەوەو بەتەواوی بخرێنە خزمەتی ئەم نمایشەوە، بە تایبەتیش کاتی لێدانەکە، بەڵکو توانایەکی مەعریفی بەرزیشی نمایش دەکرد، ئەدای ئەکەترێکی هۆشیار بە وردەکاری هێڵە فەلسەفیەکانی کارەکتەرەکە.\n٤/ ئامادەیی نەوا ( پیانۆژەنەکە) لە سەرەتاوە تا کۆتایی توانیبووی ڕیتمی نمایشەکە دەستنیشان بکات و کۆنترۆڵی پانتایی گشتی شانۆکە بکات. نەوا لەم کارەدا بە دەنگ و پیانۆ ژەنین و نواندن وەك ڕۆحی نمایشەکە دەبینرا.\n٥/ هەرچەندە لەم کارەدا تەها محەمەد بەشێکی زۆری قورسایی کارەکتەرەکەی کورت کردبووەوە بۆ دەنگێکی بەرز و تا ڕاددەیەك هاوار کردن، کە ئەمە زۆر زیانی بە نواندن و بەرجەستەکردنی کارەکتەری "مارا" گەیاندبوو، بەڵام لە گۆڕینی کارەکتەرەکاندا، لە مارا وە بۆ نەخۆش، توانای ڕاستەقینەی تەها دەبینرا، بە تایبەتیش ئەو کاتەی تووشی ترس دەبوو وە خۆی تێکەڵی نەخۆشەکانیتر دەکرد.\n٦/ سیمۆن "نوا" وەك ئەکتەرێکی وریا لەناو دەستەکاندا( مجامیع)، بەتایبەتی ئەو کاتەی پاڵیان پێوە دەنان بگەڕێنەوە لای قەرەوێڵەکان، زۆر بە نەرمی بە بزەیەکی جوانەوە دەیویست بەرەو بینەرەکان بڕوات، کە سستەرەکانیش ڕێگرییان لێ دەکرد، بێزاری خۆیی پیشان دەدا و لە هەمان کاتدا تەماشای بینەرەکانی دەکرد و بۆیان پێدەکەنی. زۆر زیرەکانە و بە وریایی ئەکتەرێکی لێهاتووەوە حاڵەتە دەروونییە زۆر شڵەژاوەکانی کارەکتەرە نەخۆشەکەی بەرجەستە دەکرد\n٧/ جاك- رۆ " تاهیر عەبدولواحید" وەك پێشتر باسمانکرد، بە جووڵە گرژەکانی و هاوارەکانی هەوڵیدەدا کارەکتەری قەشەیەکی ڕادیکاڵی هەڵگەڕاوەی تووڕە بەرجەستە بکات. یەکێك لە ساتە زۆر سەرنجڕاکێشەکانی ئەو کاتە بوو دەستی دەخستە پشتیەوە و بە شێوەیەکی تێکەڵ لەنێوان کارەکتەری نەخۆشێك و کارەکتەری جاك رۆ بەرەو پێشی شانۆکە دەگەڕایەوە بۆ تەواوکردنی دایەلۆگەکانی.\n٨/ حیکایەتخوان: (شاد شەوکەت) جەستەیەکی ئامادە بۆ کارکردن، هەرچەندە هەندێجار لە دایەلۆگەکانیدا پەلەی دەکرد و بینەر فریای ووشەکانی نەدەکەوت، بەڵام بە جەستە توانیبووی سەر تەختەی شانۆ داگیر بکات، بەتایبەتی لەو شوێنەدا کە یەکێك لە نەخۆشەکان بەملاو بەولادا هەڵیدەدات، زۆر هونەریانەو ەك ئەکتەرێکی بەتوانا ئەو ساتانەی بەرجەستە دەکرد.\nبەگشتی نمایشەکە و ئەکتەرەکان ووزەیەکی زیندوویان پێشکەش کردین ، هیوادارم ستافی ئەم کارەش لە گەڕان و پرسیار و ڕاڤە و ڕاهێنانەکانیان شانبەشانی هونەرمەندە چالاکەکانی تری ئەو بوارە بەردەوام بن و هەمیشە دۆزینەوەی تازەترمان پێشکەش بکەن.


بەشی چواره‌م: هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث الی الاول) - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nبەشی چواره‌م: هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث الی الاول)\nهەمەڕەنگ Feb 14, 2020\nسه‌رۆكی سه‌نگاپوره، به‌و هه‌موو تواناو لێهاتوییه‌ی هه‌یبووه، كه‌چی له لاپه‌ڕه (87-88)دا ده‌ڵێ:\n"دوای ئه‌وه‌ی سیاسه‌تی گونجاوم بۆ روبه‌ڕووبونه‌وه‌ی زه‌ره‌ره‌كانی تێچوی سه‌ربازیی به‌ریتانیا دانا، پاییزی (1968) به مۆڵه‌ت چومه زانكۆی (هارفارد) چونكه دوای (9) ساڵ له ده‌سه‌ڵات، هه‌ستم كرد كه باتری مێشكم پێویستی به شه‌حنی نوێ هه‌یه، هه‌تا بیروباوه‌ڕی تازه فێر بم‌و باشتر بیر له پاشه‌ڕۆژ بكه‌مه‌وه. خوێندنگای (كه‌نه‌دی) نازناوی هاوڕێی شه‌ره‌فی پێبه‌خشیم".\nمن له‌په‌راوێزی هه‌مان لاپه‌ڕه‌دا، ئه‌مه‌م نوسیووه:\n"سه‌رۆك بووه، كه‌چی هۆگری فێربونی زیاتر بووه. فێربونی كردۆته سه‌رچاوه‌ی پێشكه‌وتن. نه‌ك گه‌نده‌ڵی‌و تاكڕه‌وی.." تاد.\nئه‌شڵێ.. چاووم به زاناو پسپۆڕی زۆر كه‌وت، له‌ڕێی گۆڕینه‌وه‌ی بۆچونه‌كانمانه‌وه، زۆر شت له‌سه‌ر كۆمه‌ڵ‌و ئابوری ئه‌مریكا فێر بوم.. له‌درێژه‌ی ئه‌م قسانه‌دا، به‌جوانیی، رونیده‌كاته‌وه كه‌وا:\n"له‌سه‌ردانی ره‌سمیی یه‌كه‌ممدا (1967) له‌گه‌ڵ (50) سه‌رمایه‌داردا له شیكاگۆ دانیشتم‌و بۆم رونكردنه‌وه كه سه‌نگاپوره چۆن له گوندێكی بچوكه‌وه كه ته‌نها (120) ماسیگری ساڵی (1819) تیا بووه، بۆته وڵاتێكی متروپۆڵ. كه دوو ملیۆن هاوڵاتی هه‌یه. ئه‌مه‌ش به‌هۆی فه‌لسه‌فه‌ی (شمه‌ك‌و خزمه‌تگوزاری باش، به‌ڵام هه‌رزان) به‌دیهاتووه".\n"به‌و قسانه‌م كاریگه‌ریم له‌سه‌ر ئاماده‌بوان هه‌بوو، چونكه داوای هاوكاریم لێنه‌كردن، چونكه ئه‌وانه‌ی هاتبون، خه‌ڵكی وڵاتانی تازه رزگاركراو، داوای هاوكارییان لێبكات".\nئه‌م بۆچونانه‌ی سه‌رۆكی سه‌نگاپوره، قوڵ كاریگه‌ری له‌سه‌ر سه‌رمایه‌دارانی ئه‌مریكا داناوه. بۆ ساڵێك دوای ئه‌وه، كه سه‌ردانی نیویۆركی كردووه‌و له‌گه‌ڵ باشترین (800) بڕیارسازانی یانه‌ی ئابوری كۆبۆته‌وه. بۆچونه‌كانی له‌سه‌ر ئابوری‌و سیاسه‌ت‌و جه‌نگی ئه‌مریكا له ڤێتنامدا، به‌چاكیی گوێی لێگیراوه.\nله بۆچونه گوێ لێگیراوه‌كانی، وایلێكردون، وڵاته‌كه‌ی كه‌ره‌سه‌ی خاوی نه‌بووه، هه‌تا كۆمپانیاكان به‌هه‌رزان بیكڕن، به‌ڵام ده‌ستی هه‌رزانی كاری هه‌بووه. بۆیه، گوێیان له‌و كه‌سانه نه‌گرتووه كه هه‌ر خه‌ریكی هه‌ڵوێست فرۆشتن بون‌و به دروشم دژی كۆمپانیا فره ناسنامه‌كان بون. ده‌رگایان بۆ كردونه‌ته‌وه‌و هانیان داوون وه‌به‌رهێنان بكه‌ن. به‌مه، ژێرخانیان به‌هێز كردووه‌و بێكارییان كه‌مكردۆته‌وه‌و به‌م سیاسه‌ته‌ش، توانیویه‌تی، مه‌ڵبه‌ندێك له‌ناوچه‌ی جیهانی سێهه‌مدا بكاته جیهانی یه‌كه‌م. ده‌ڵێ: "ئه‌گه‌ر سه‌نگاپوره، له مه‌یدانه‌كانی ئاساییشی گشتی‌و تایبه‌تی، ته‌ندروستی، فێربون، په‌یوه‌ندیه‌كان، هاتوچۆ، خزمه‌تگوزاری، سه‌ركه‌وتو بێ، ده‌بێته بنه‌مای ده‌ستبه‌كاربونی سه‌رمایه‌دارو خاوه‌نی پرۆژه بازرگانیه‌كان".\nبه‌م سیاسه‌ته ئابوری‌و به‌رهه‌مهێنان‌و متمانه خوڵقاندنه، ئه‌م سه‌ركرده‌یه توانیویه‌تی، وڵاته‌كه‌ی بكاته نمونه‌یه‌كی كه‌موێنه له پێشكه‌وتن.


“حکومەتی عێراق کار لەسەر ھەڵوەشاندنەوەی ھەرێم و ھەوڵی چەسپاندنی حوکمی زاتی پارێزگاکانی ناوچەی شیمال عیراق دەدات” | PUK CENTRAL COUNCIL\nچوار شه‌ممه, تشرینی دووه‌م 1, 2017 10:54 am\nئەندامێکی لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەران رایدەگەیەنێت حکومەتی عێراق کار لەسەر ھەڵوەشاندنەوەی ھەرێمی کوردستان دەکاتەوە وەکو ھەرێمێکی فیدراڵی و ھەوڵی چەسپاندنی حوکمی زاتی پارێزگاکانی ناوچەی شیمال عیراق ئەدات.\nلەوبارەوە مەسعود حەیدەر لە نوسینێکیدا بەناونیشانی (حکومەتی عێراق بە نیازی چیە لەگەڵ ھەرێم لە رێگای یاسای بودجەی سالی ٢٠١٨ ؟) ، تێدا ژاماژەی بۆ ئەوەکردوە: کە بۆ لە ماوەی رابردوو ئاماژەم بەوەکرد کە حکومەتی عێراق کار لەسەر ھەڵوەشاندنەوەی ھەرێمی کوردستان دەکاتەوە وەکو ھەرێمێکی فیدراڵی و ھەوڵی چەسپاندنی حوکمی زاتی پارێزگاکانی ناوچەی شیمال عیراق ئەدات. لە مسوەدەی پرۆژەیاسای بودجەی ساڵی ٢٠١٨ کە لەبەردەستمە ھەموو ئەوانەی پێشتر باسم کردوە نووسراوەو دەخرێتە پێش سەرۆک وەزیران و ئەنجومەنی وەزیران بۆ موناقەشەو دەنگدان . بە عەمەلی ھەرێم دەکەنە دوو زۆن و دەسەڵاتی جێبەجێکردن دائەبەزێنن بۆ ئاستی پارێزگارو ھەڵوەشاندنەوەی رۆڵی پەرلەمان و حکومەتی ھەرێم. لەوانەیە ئەم ھەنگاوە لە رووی داراییەوە بۆ کورت مەودا باش بێت بۆ ھەرێم، وەلێ لە رووی ستراتیژیەوە لێدانی ئامانجی نەتەوەیی کوردەو ھەڵوەشاندنەوەی قەبارەی فیدراڵی ھەرێمەو چەسپاندنی دەوڵەتی مەرکەزیە، رێژەی ١٧% ھەرێم کەم کراوەتەوە بۆ ١٢،٦٧% بە پێ ی رێژەی پارێزگا دابەش دەکرێت و لێرەوە ئامانجەکانیان دەپێکن. بودجەکەی عێراق جارێکی تر ھانای بردۆتەوە بەر قەرزی دەرەکی و ناوخۆ و بۆ نەوەکانی داھاتوو بارگرانی زیاتر دروست دەکات. سەرەڕای کۆتایھاتنی شەڕی تیرۆر، حکومەتی ئیتحادی قورسایی سەرشانی مووچەخۆران و خانەنشین زیاتر دەکات بە بڕینی ٤،٨% لە مووچەکانیان.\nئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی کۆژی گشتی بودجەی عێراقی ئاشکراکردوە ، کۆی گشتی بودجەی عێراق ; ١٠٨ ترلیۆن و ١١٣ ملیار و ٩٠٦ ملیۆن ٥٠٦ ھەزار دینارە ، کۆی داھاتی عێراق; ٨٥ ترلیۆن ٣٣١ ملیار دینارە، داھاتی نەوت; ٧٢ ترلیۆن و ٩٩٨ ملیار دینار، داھاتی دیکە ; ١٢ ترلیۆن و ٣٣٣ ملیار دینار، کۆی کورتھێنان لە موازنە; ٢٢ ترلیۆن و ٧٨٣ ملیار دینارە کە دەکاتە ١٩،٣% لە کۆی بودجە.\nلەبارەی پشکی ھەرێمیشەوە رایگەیاند: ١٢،٦٧% پشکی هەرێمە لە ئینفاقی فعلی دوای دەرھێنانی نفقات سیادی کە ھەرێم سوودمەند نەبووە لێ ی و ساڵانە لیستەکە زیاتر دەبێت. بەم پێیە پشکی ھەرێم بە رێژەیەکی بەرچاو کەم دەکات، ھەمووی بەستراوەتەوە بە رادەستکردنی گشت داھاتی نەوت و داھاتەکانی تری ھەرێم .


پێشانگای پرۆژەی بچوکی قوتابیان تایبەت بە خوێندکارانی ئامادەییە پیشەییەکان – بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی سلێمانی\nپێشانگای پرۆژەی بچوکی قوتابیان تایبەت بە خوێندکارانی ئامادەییە پیشەییەکان\nئەمڕۆ سێشەممە ٢٠٢١/٥/٢٥ مامۆستا دڵشاد عومەر بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەی سلێمانی بە ئامادەبوونی نوێنەری وەزارەتی پەروەردە و بەڕێوەبەری پەروەردەی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا و بەڕێوەبەری ڕێکخراوی PAO، سەردانی پێشانگای پرۆژەی بچوکی قوتابیانی کرد لە ئامادەیی پیشەسازی سلێمانی کچان.\nئەم پێشانگایە لەلایەن ڕێکخراوی فریاکەوتنی میللی بە هاوکاری ڕێکخراوی پەرەپێدانی کاری نەرویجی و وەزارەتی پەروەردە/ بەڕێوەبەرایەتی گشتی فێرکردنی ئامادەیی و پیشەیی ڕێکخرابوو کە چەندین خوێندنگەی پیشەیی تیایدا بەشدار بوون.\nئامانج لەم پێشانگایە ئەوەیە کە خوێندکاران بتوانن توانا پیشەییەکانیان پشانبدەن و پڕۆژەو بیرۆکەکانیانی تیادا نمایش بکەن، وە ڕەخساندنی هەلی کارە تا هانی خوێندکاران بدرێت بۆ ئەوەی لە و ڕێگەیەوە بژێوی ژیانیان دابین بکەن. هەروەها لە لایەن لیژنەیەکی تایبەتەوە هەڵسەنگاندن کرا بۆ پڕۆژەکان و خەڵاتی یەکەم و دووەم و سێهەم دابەش کرا بەسەر خوێندکارە سەرکەوتووەکاندا.\nبەڕێز بەڕێوەبەری گشتی دەستخۆشی لە ڕێکخراوی ناوبراوو مامۆستایان کردو هیوای سەرکەوتنی بۆ خوێندکاران خواست.\nبۆ / گشت ناوەندەكانی خوێندن ( حكومی و ناحكومی)


گەشتە ئاسمانییەکانی کوردستان دەوەستن - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nگەشتە ئاسمانییەکانی کوردستان دەوەستن\nبڵاو کرایه‌وه fredag 29 september 2017 kl 15.06\nبەڕێوەبەری گشتیی فڕۆکەخانەی نیودەوڵەتیی هەولێر ڕای گەیاند لەمڕۆوە گەشتە ئاسمانییە دەرەکییەکانی کوردستان دەوەستن.\nنووسینگەی هەواڵی فەڕەنسی (AFP) لە زاری بەڕێوەبەری گشتیی فڕۆکەخانی هەولێر تەلار فایەقەوە نووسیویەتی کە ئەمڕۆ ڕۆژی هەینی هەموو گەشتە ئاسمانییەکانی نێوان کوردستان و وڵاتانی دیکە دەوەستێت.\nبەڵام گەشتە ناوخۆییەکان لەنێوان کوردستان شارەکانی دیکە عێراق بەردەوام دەبێت، هەروەها ئەم بڕیارە فڕۆکەی جەنگی و دیبلۆماسی هەروەها فڕۆکەی هاوکارییە مرۆییەکان ناگرێتەوە.\nبەڕێوەبەری فڕۆکەخانی سلێمانیش ڕای گەیاندووە ئەو کەسانە دەیانەوێت بەرەو وڵاتانی دیکە گەشت بکەن دەبێت بچنە بەغداد و لەوێوە گەشت بکەن. ئەمە لە کاتێکدایە کە بە سەدەها کوردستانییانی سوید بە گەشت یاخود بە مەبەستی بەشداریی لە ڕیفراندۆم بۆ پرسی سەربەخۆیی کوردستان، ئێستا لە کوردستانن.\nلە پەیوەندیی بەشی کوردیی ڕادیۆی سوید ئەم پاشنیوەڕۆیە لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتیی دیوانی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن ئازاد عومەر موسا ڕای گەیاند کە چاوەڕێی وەڵامی حکوومەتی عێراقن و تا ئێستا نازانرێت چی ڕوو دەدات.\nئەو هەروەها وتی کە پێشبینی دەکرێت کە گەر بڕیارەکەی بەغداد جێبەجێ بکرێت ئەوا ڕاگرتنی گەشتەکان چەند ڕۆژێک بخایەنێت و دواتر ئاسایی دەبێتە لەبەرئەوەی ئەمە پرسێکە خەڵکی مەدەنی و لایەنی زۆر دەگرێتەوە و ناتوانرێت درێژەی پێ بدرێت.\nبەو شێوەیە کاتژمێر شەشی ئێوارەی ئەمڕۆ هەینی، بە کاتی کوردستان، مۆڵەتە سێ رۆژییەکەی حکومەتی عێراق بۆ راده‌ستكردنی فڕۆكه‌خانه‌كانی هەولێر و سلێمانی کۆتایی دێت.\nهەر بەو هۆیەوە چەندین هێڵی ئاسمانی لە دوێنێوە پابەندبوونی خۆیان بەبڕیارەکەی حکومەتی عێراقەوە ڕا گەیاندووە کە گەشتەکانیان بۆ کوردستان دەوەستێنن.\nبەڵام کۆمپانیای فڕینی وەک لوفتهانسا (Lufthansa) ڕایان گەیاندووە کە گەشتەکانیان بۆ کوردستان و لە کوردستانەوە بەردەوام دەبێت.\nزانیاریی زیاتر لە لینکی هاوپێچدا بدۆزەرەوە!\nکوردەکانی سوید نیگەرانی داخستنی هێڵە ئاسمانییەکانن


بیره‌وه‌ری ٤٠ ساڵه‌ی (١٩٦٨-٢٠٠٨) راپه‌ڕینی ئایاری ١٩٦٨ ی فه‌ره‌نسا:\nوانه‌ی گرنگ له‌ڕووداوه‌كانی ئایاری ١٩٦٨ له‌فه‌ره‌نسا.\nنووسینی: تۆنی كلیف\nئیلهام و ئاگاداركردنه‌وه.\nسۆسیالیسته‌كان له‌سه‌رتاسه‌ری جیهاندا ئیلهامیان له‌ڕووداوه‌كانی فه‌ره‌نسای ئایاری ١٩٦٨ وه‌وه‌رگرت. خۆپیشاندانی خوێندكاران و داگیركردنی زانكۆكان كه‌له‌ڕۆژانی ١٠، ١١ ی ئایار – كه‌ناسراوه‌به‌شه‌وی Barricades ڕوویدا، له‌گه‌ڵ ڕووبه‌رووبوونه‌وه‌یه‌كی فراوان له‌نێوان هه‌زاران خوێندكار به‌یارمه‌تی ژماره‌یه‌كی زۆری كرێكاره‌لاوه‌كان و دانیشتووانی گه‌ڕه‌كی لاتین له‌گه‌ل CRC – پۆلیسی دژه‌ئاژاوه‌كه‌سه‌ركه‌وتوانه‌زاڵ بوون به‌سه‌ر خۆپیشانه‌كان دا.\nپارتی كۆمۆنیستی فه‌ره‌نسا كه‌لایه‌نگری یه‌كی به‌هێز و به‌ربڵاوی له‌پشته‌وه‌بوو، له‌دژی چالاكی یه‌كانی خوێندكاران بوو تاكو (شه‌وی باریكه‌یدز)، لێره‌وه‌ئیتر بڕیاریان دا كه‌باشترین ڕێگا بۆ ڕووبه‌رووبوونه‌ی ئه‌م شه‌پۆلی سه‌رهه‌ڵدانه‌ده‌ست گرتنه‌به‌سه‌ر رابه‌رایه‌تی یه‌كه‌ی دا. سه‌ركرده‌كانی پارتی كۆمۆنیست و فیدراسێونی نه‌قابه‌ی CGT به‌هیوای ئه‌وه‌بوون كه‌مانگرتنێكی یه‌ك رۆژه‌و خۆپیشاندان ببێته‌ده‌روازه‌یه‌ك بۆ ئارامكردنه‌وه‌ی هه‌لومه‌رجه‌كه. له‌به‌ر ئه‌وه‌بانگه‌وازی مانگرتنێكی یه‌ك رۆژه‌یان كرد بۆ ڕۆژی ١٣ ی ئایار، وایان چاوه‌رێ ده‌كرد كه‌ئه‌مه‌ش وه‌ك مانگرتنه‌كانی پێشووتر مانگرتنێكی كۆنترۆل كراو بێت. به‌ڵام به‌هه‌ڵه‌دا چووبوون . كرێكارانی سه‌ربازگه‌ئه‌م سه‌ره‌تایه‌یان قۆسته‌وه‌بۆ درێژه‌پێدان به‌مانگرتنه‌كه. له١٤ ی ئایار دا كرێكارانی (سود ئاڤیاسۆن) له‌شاری نانت بانگه‌وازی مانگرتنێكی بێ سنووریان دا و كارخانه‌كانیان داگیر كرد. بۆ ڕۆژی دوایی واته‌له١٥ ی ئایاردا Renault –Cleon داگیر كرا، له١٦ ی ئایاردا مانگرتن و داگیركردن سه‌رانسه‌ری كارخانه‌كانی ڕینۆی گرته‌وه. ئه‌مه‌ش مانگرتن و داگیركردنی هه‌موو كارخانه‌ئه‌ندازه‌یی دامه‌زراوه‌كانی دروست كردنی سه‌یاره‌و فڕۆكه‌ی به‌دوای خۆیدا هێنا، له١٩ ی ئایار شه‌مه‌نده‌فه‌ره‌كان له‌خووڵه‌كه‌وتن شانبه‌شانی خزمه‌تگوزاری یه‌كانی پۆست و تێلێگراف، خزمه‌تگوزاری یه‌كانی میترۆ و پاس له‌پاریس دا په‌كیان كه‌وت. مانگرتن كانه‌كان و پاپۆره‌كان و فرۆكه‌كانی هێڵی ئاسمانیی فه‌ره‌نسای گرته‌وه. له٢٠ ی ئایار مانگرتن بوو به‌گشتی و ١٠ ملیۆن كرێكاری له‌خۆ گرت، ئه‌و خه‌ڵكه‌ی كه‌هه‌رگیز له‌وه‌وپێش مانیان نه‌گرتبوو چوونه‌ناو مانگرتنه‌كه‌وه. سه‌ماكه‌ران، یاریزانانی فوتبۆل، ڕۆژنامه‌نووسان، ژنانی كۆگاكان و ته‌كنیكاران هه‌موویان به‌شداربوون. ئاڵای سوور هه‌موو شوێنه‌كانی كاری رازاندبووه‌وه.\nله‌خۆپیشاندانی ڕۆژی ١٣ ی ئایاردا یه‌ك ملیۆن كرێكار و خوێندكار به‌شداریان كرد. دیگۆلی سه‌رۆك به‌ته‌واوی بێ پشت و په‌نا مایه‌وه‌كاتێ له‌ڕۆژی ٢٤ ی ئایاردا بانگه‌وازی كرد بۆ ڕیفراندۆمێك نه‌یتوانی ته‌نها دوكانێكی چاپكردن له‌سه‌رانسه‌ری فه‌ره‌نسادا بدۆزێته‌وه‌بۆ چاپكردنی بانگه‌وازه‌كه‌ی كاتێكیش به‌ناچاری په‌نای برد به‌ه‌ر چاپخانه‌كانی به‌لجیكا بۆ چاپكردنی ئه‌و به‌یاننامه‌یه، كرێكارانی به‌لجیكا بۆ ده‌ربڕینی هاوپشتی له‌گه‌ڵ برایانیان له‌فه‌ره‌نسا داواكه‌یان ڕه‌تكرده‌وه. له٢٥ ی ئایاردا دیگۆل فه‌ره‌نسای به‌جێهێشت بۆ ئه‌وه‌ی په‌ناگه‌یه‌ك له‌سه‌ربازگه‌فه‌ره‌نسی یه‌كانی ناو ئه‌ڵمانیا بدۆزێته‌وه.\nله٢٧ ی ئایاردا ڕابه‌رانی سه‌ندیكاكان ڕێكه‌وتننامه‌ی (گرۆنێل) یان مۆركرد كه‌له‌باره‌ی چاككردنی باری ئابووری كرێكارانه‌وه‌بوو- وه‌كو به‌رزكردنه‌وه‌ی كرێی لانی كه‌می كرێكاران به‌ڕێژه‌ی٣٥٪ - به‌مه‌ش كۆتایی به‌مانگرتن هات و باڵی ڕاستره‌و هه‌لی بۆ ره‌خسا و كه‌وته‌كاركردن. له٣٠ ی ئایاردا خۆپیشاندانێكی گه‌وره‌ی باڵی ڕاستره‌و به‌ڕێخرا. پۆلیس ده‌ستی به‌سه‌ر وێستگه‌كانی ڕادیۆ و ته‌له‌فزیۆن دا گرت و كۆتایی به‌داگیر كردنی كارخانه‌كان له‌لایه‌ن كرێكارانه‌وه‌هێنا و هێرشیشیان ده‌كرده‌سه‌ر هه‌ر خۆپیشاندانێكی به‌رده‌وام، سه‌رئه‌نجام دوو كرێكار و خوێندكارێكی قوتابخانه‌شیان كوشت.\nخوونه‌ریتی نه‌وه مردووه‌كان وه‌كو مۆته‌كه‌یه‌ك خۆی به‌مێشكی زیندووه‌كانه‌وه‌هه‌ڵواسیوه (ماركس).\nله‌سه‌روبه‌ندی بزاوتنی ڕوو له‌پێشی كرێكاران پاشماوه‌قورسه‌كه‌ی ستالینیزم هێشتا هه‌ر هه‌ست پێكراو بوو. كرێكارانی فه‌ره‌نسا ئه‌مه‌كێكی زۆریان هه‌بوو بۆ پارتی كۆمۆنیست، سه‌رباری هه‌ر شتێك ... نه‌وه‌یه‌ك له‌كرێكاران له‌لایه‌ن ئه‌م پارته‌وه‌خوێنده‌وار كرابوون و ڕاهێنراوبوون. ده‌سه‌ڵاتی پارتی كۆمۆنیست به‌سه‌ر كرێكاراندا له‌م ڕووداوه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت: كاتێ سوپاكانی ئه‌مه‌ریكا و به‌ریتانیا به‌سه‌ر سوپای ئه‌لمانیادا سه‌ركه‌وتن، پاریس له‌لایه‌ن ماكی Maqui وه‌ڕزگار كرا، ماكی بزووتنه‌وه‌یه‌كی به‌ره‌نگاری بوو له‌لایه‌ن پارتی كۆمۆنیسته‌و ڕابه‌رایه‌تی ده‌كرا. كرێكارانی چه‌كدار كۆنترۆلی پاریس یان كرد. له‌كۆتاییشدا مۆریس سۆرێ سكرتێری پارتی كۆمۆنیستی فه‌ره‌نسا له‌مۆسكۆ گه‌رایه‌وه‌پاریس و بانگه‌وازی بۆ ( یه‌ك پۆلیس، یه‌ك سوپا، یه‌ك ده‌وڵه‌ت ) دا. ئه‌و پۆلیسه‌ی كه‌سۆرێ ئاماژه‌ی بۆ ده‌كات هه‌مان ئه‌و پۆلیسه‌یه‌كه‌له‌سه‌رده‌می جه‌نگدا هاوكاری نازییه‌كانی ده‌كرد. سه‌ره‌رای ئه‌مه‌ش كرێكارانی پاریس قسه‌كانی (سۆرێ) یان قه‌بووڵ كرد و چه‌كه‌كانیان دانا.\nله‌ئایاری ١٩٦٨ دا كاركردنی پارتی كۆمۆنیست تاڕاده‌یه‌كی زۆر جه‌ماوه‌ری بوو. پێشتر ئاماژه‌مان به‌و ملیۆن كرێكار و خوێندكارانه‌كرد كه‌له‌پاریس دا خۆپیشاندانیان ئه‌نجام دا. ڕابه‌رانی پارتی كۆمۆنیست نه‌یان ده‌ویست كرێكاران و خوێندكاران تێكه‌ل به‌یه‌ك ببن. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خوێندكاران دوور بوون له‌كاریگه‌ری پارتی كۆمۆنیست. ئه‌وان بیروباوه‌ڕه‌سیاسیه‌كانیان زۆر تر به‌لای باڵی چه‌پی پارتی دا ده‌شكایه‌وه. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ش بوو ڕابه‌رانی پارتی كۆمۆنیست پشتێنه‌یه‌كیان له٢٠ هه‌زار پاسه‌وان ڕێكخست بۆ جیاكردنه‌وه‌ی ڕیزی كرێكاران له‌ڕیزی خوێندكاران. هه‌روه‌ها ئاماژه‌مان به‌داگیركردنی كارخانه‌كان دا كه‌له‌م بواره‌شدا ڕۆلی بیروكراتی یانه‌ی پارتی كۆمۆنیست و نه‌قابه‌ی CGT له‌به‌رچاوه: ٨٠ -٩٠ ٪ ی كرێكاران نێردرانه‌وه‌ماڵه‌وه، له‌به‌ر ئه‌وه‌له‌داگیركردنه‌كاندا ته‌نها كه‌مایه‌تی یه‌ك چاڵاك بوون. ئه‌و كرێكارانه‌ی چوونه‌ماڵه‌وه‌ئه‌و هه‌ڵه‌یان له‌ده‌ست دابوو به‌شداری گفتوگۆكردن بكه‌ن له‌سه‌ر تاكتیكه‌كان و ستراتیژییه‌ت، كه‌ئه‌مه‌ش دڵی بزووتنه‌وه‌كه‌پێك ده‌هێنێت.\nمانگرتنه‌كان كۆمیته‌ی خۆیان هه‌بوو، به‌ڵام له‌لایه‌ن كرێكارانه‌وه‌هه‌ڵنه‌بژێردراون، به‌ڵكو سه‌ندیكاكان دیاری یان كردبوون. بۆ ئاسان كردنی كاری كۆتایی هێنان به‌مانگرتنه‌گشتی یه‌كه‌به‌كرێكارانی یه‌كێ كه‌كارخانه‌كانیان راگه‌یاند كه‌وا كرێكاران له‌كارخانه‌یه‌كی تردا چوونه‌ته‌وه‌سه‌ركار....ئه‌م تاكتیكه‌ش له‌زۆر شوێن دووباره‌كرایه‌وه. له‌به‌رئه‌وه‌ی هیچ هێڵێكی په‌یوه‌ندی كردن له‌نێوان كارخانه‌كان دا نه‌بوو سه‌ربه‌خۆیی له‌وانه‌ی سه‌ندیكا، ئه‌م تاكتیكه‌سه‌ر گرت.\nشۆڕشی شوباتی ١٩١٧ له‌ڕوسیا.\nبۆ تێگه‌یشتن له‌و ناكۆكیانه‌ی له‌هۆشیاری كرێكاران دا هه‌بوو له‌فه‌ره‌نسا ئایاری ساڵی ١٩٦٨، له‌گه‌ڕانه‌وه‌بۆ ئه‌زموونی شۆڕشی شوباتی ١٩١٧ ی ڕوسیا باشتر ده‌ست ناكه‌وێت، ئه‌و شۆڕشه‌ی كۆتایی به‌تزاریزم هێنا. پۆلیس به‌ته‌واوی توانه‌وه، كرێكاران له‌هه‌موو شوێنێك له‌شوراكان دا خۆیان ڕێكخست، له‌سوپاشدا كۆمیته‌كانی سه‌ربازان سه‌ری هه‌ڵدا.\nلینین له‌و كاته‌دا "ده‌سه‌ڵاتی دوولایه‌نه" ی وه‌كو حاله‌تێكی زاڵ به‌سه‌ر هه‌لومه‌رجه‌كه‌دا پێناسه‌كرد. ڕاسته‌شوراكان به‌هێز بوون، به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ر شوراكان حكومه‌تی كارسازی بۆرژوازی هه‌بوو. ڕاسته‌كۆمیته‌كانی سه‌ربازان هه‌بوو، به‌ڵام هێشتا جه‌نه‌ڕاڵه‌كان سوپایان به‌رێوه‌ده‌برد. ڕاسته‌شوراكان خولیای ملیۆنان كه‌سی بۆ ئاشتی ده‌رده‌بڕی ، به‌ڵام جه‌نگی ئیمپریالیستی هه‌ر به‌رده‌وام بوو. ڕاسته‌كۆمیته‌به‌هێزه‌كانی كرێكاران له‌هه‌موو كارخانه‌یه‌ك هاتنه‌كایه‌وه، به‌ڵام هێشتا هه‌موو كارخانه‌كان موڵكی سه‌رمایه‌داران بوو. ڕاسته‌ملیۆنان جوتیار له‌شوراكاندا ڕێكخرابوون، به‌ڵام هێشتا ئاغاكان ئه‌ك مه‌تری چوار گۆشه‌یان له‌زه‌وی یه‌كانیان له‌ده‌ست نه‌دابوو. ڕابه‌رانی شوراكان- مه‌نشه‌فی یه‌كان و سۆسیالیسته‌شۆڕشگێره‌كان – پشتگیری یان له‌حكومه‌ته‌بۆرژوازی یه‌كه‌و سیاسه‌ته‌كانی ده‌كرد.\nشۆڕشی شوبات دابڕانێك بوو له‌ڕابردوو، به‌ڵام دابرانێكی ناته‌واو، ناكۆكی یه‌كان له‌دامه‌زراوه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌و هۆشیاری ملیۆنان خه‌ڵك به‌ده‌ركه‌وت.\nشورای پترۆگراد دامه‌زراوه‌یه‌كی نوێ ی سه‌رنج راكێش بوو، به‌ڵام له‌لایه‌ن به‌ڵشه‌فیكه‌كانه‌وه‌ڕابه‌رایه‌تی نه‌ده‌كرد و باڵی ڕاست به‌سه‌ریدا زاڵبوو. بۆ ملیۆننان كه‌س كه‌تا دوێنی لایه‌نگری یان له‌تزاریزم ده‌كرد – نه‌مانی تزاریزم و وه‌رچه‌رخان به‌ره‌و چه‌پ – هه‌روا سانا نه‌بوو یه‌كسه‌ر ڕووبكه‌نه‌به‌ڵشه‌فیزم و له‌جێی ئه‌وه‌بوونه‌لایه‌نگری ڕاستره‌وه‌كان- مه‌نشه‌فیزم و سۆسیالیسته‌شۆڕشگێره‌كان، چه‌ندین هه‌فته‌و مانگ له‌خه‌باتی درێژ خایه‌ن پێویست بوو بۆ به‌ڵشه‌فیه‌كان تا شوراكانی پترۆگراد و مۆسكۆ به‌ده‌ستبهێنن- كه‌ئه‌مه‌ش له‌ئه‌یلولی ١٩١٧ دا هاته‌دی. ئێمه‌لێره‌دا ئه‌و بواره‌مان نی یه‌جیاوازی ڕووداوه‌كان له‌نێوان شوبات و تشرینی یه‌كه‌مدا بخه‌ینه‌ڕوو. به‌لام ڕێره‌وی به‌ڵشه‌فیه‌كان هه‌روا ته‌خت نه‌بوو، كاریگه‌ری به‌ڵشه‌فیكه‌كان له‌سه‌ر پترۆگراد ڕوو له‌زیادبوون بوو هه‌تا كۆتایی مانگی حوزه‌یران. له‌سه‌ره‌تای مانگی ته‌مموزوه‌درانه‌دواوه، پارت به‌پراكتیكی نایاسایی كرا و چاپخانه‌كانی تێكشكێندران و لینین ناچاركرا ڕوو بكاته‌حه‌شارگه‌و ترۆتسكیش زیندانی كرا مانگی ته‌موز – هه‌روه‌ك ترۆتسكی نووسیویه‌تی – مانگی به‌دناوكردن بوو، بڵاوكراوه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی هستیرییانه(لینین) یان وه‌كو سیخوڕێكی ئه‌لمانی تاوانبار كرد. وه‌رچه‌رخان به‌ره‌و ڕاست بووه‌هۆی ئه‌وه‌ی ڕاستره‌وه‌كان باوه‌ڕیان به‌خۆیان پته‌وتر بێت. له٢٧- ٣٠ ی ئابیشدا جه‌نه‌ڕال كۆرنیلۆڤ ی سه‌ركرده‌ی ڕوسیا كوده‌تایه‌كی به‌رپاكرد. گه‌ر بهاتایه‌سه‌ربكه‌وتایه‌ئه‌وا ووشه‌ی فاشیزم ووشه‌یه‌كی ئیتالی نه‌ده‌بوو، به‌ڵكو ڕوسی ده‌بوو. له‌زیندانه‌وه‌ترۆتسكی به‌رگریكردنی له‌پترۆگراد گرتبووه‌ئه‌ستۆ له‌به‌رامبه‌ر كۆرنیلۆڤ دا. شكستی كۆرنیلۆڤ به‌شێوه‌یه‌كی به‌ربڵاو به‌ره‌و پێش چوونی به‌ڵشه‌فیزمی به‌گوڕتر كرد.چه‌ند ڕۆژێك له‌دوای ئه‌مه‌به‌ڵشه‌فیكه‌كان زۆرینه‌یان له‌شوراكانی پترۆگراد و مۆسكۆ به‌ده‌ست هێنا و چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك دواتر شۆڕشی ئۆكتۆبه‌ر هه‌ڵگیرسا.\nشۆڕش كاری شه‌و و ڕۆژێك نی یه، به‌ڵكو پرۆسه‌یه‌كه‌كرێكاران ده‌بێ له‌بیروباوه‌ره‌زاڵه‌كانی بۆرژوازی دابڕێن، به‌ڵام ئه‌م دابڕانه‌له‌شه‌و و ڕۆژێكدا نایه‌ته‌دی. بۆ سه‌رده‌مانێك هۆشیارییه‌كی ناكۆك له‌نێو كرێكاراندا سه‌رهه‌ڵده‌دات. گومانی تیانی یه‌دروشمی (زه‌وی، نان، ئاشتی – هه‌موو ده‌سه‌ڵاتیك بۆ شوراكان) كه‌له‌لایه‌ن به‌لشه‌فیكه‌كانه‌وه‌به‌رز كرابووه‌وه‌یه‌ك دروشمی جیگیر بوو بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشانه‌ی ڕووبه‌ڕووی جوتیاران ده‌بێته‌وه‌كه‌داوای زه‌وی ده‌كه‌ن ڕووبه‌رووی ملیۆنان برسی ده‌بێتته‌وه‌كه‌پێویستی یان به‌نانه. ڕووبه‌رووی ملیۆنان كه‌گیرۆده‌ی جه‌نگ بوون. به‌ڵام بۆ سه‌رده‌مانێكیش كرێكاران ده‌یان ووته‌وه‌كه(باشه‌گومانی تیا نی یه‌ئێمه‌زه‌ویمان ده‌وێ ده‌بێ چاوه‌رێ ی كۆتایی هاتنی جه‌نگ بین و په‌رله‌مان یاسایه‌ك ده‌ربكات و زه‌ویمان بداتێ). گومانی تیا نی یه‌ئاشتی مان ده‌وێت به‌ڵام با له‌سه‌ركه‌وتوانی جه‌نگ ئه‌و كاته‌ئاشتی به‌ده‌ست ده‌هێنن.\nپارتی به‌ڵشه‌فیك له‌ئازاری ١٩١٧ دا ٢٣ هه‌زار ئه‌ندامی هه‌بوو، لایه‌نگرانیشی به‌ڕێژه‌ی ٢ ٪ له‌شوراكاندا و لێره‌شه‌وه‌خاڵێكی ده‌ست پێكردنی به‌هێزیان هه‌بوو بۆ ئه‌وه‌ی ڕووه‌و سه‌ركه‌وتن به‌ره‌و پێشه‌وه‌بچن.\nبۆ پارتی كۆمۆنیستی فه‌ره‌نسا ئه‌ڵته‌رناتیڤه‌چه‌پڕه‌وه‌كه‌له‌ڕووی ژماره‌وه‌بچووك بوو، سه‌رجه‌م ژماره‌ی ترۆتسكی یه‌كان له‌فه‌ره‌نسا له‌ئایاری ١٩٦٨ دا ٤٠٠٠ هه‌زار كه‌س بوو. ژماره‌ی ماوییه‌كان هه‌روا بوو. ئه‌وه‌زۆر له‌وه‌كه‌متر بوو كه‌بتوانن به‌ره‌نگاری ستالینی یه‌كانی پێ بكه‌ن. ئه‌گه‌ر ترۆتسكی یه‌كان ده‌یان هه‌زار ئه‌ندامیان هه‌بوایه‌ئه‌وا ده‌یانتوانی به‌شێوه‌یه‌كی كاریگه‌ر له‌خۆپیشاندانی ١٣ ی ئایاردا قسه‌بۆ یه‌ك ملیۆن كرێكار و خوێندكار بكه‌ن و پێیان بڵێن ده‌ست له‌ناو ده‌ستی یه‌ك بنێن تا ئه‌و ته‌وقه‌بشكێنن كه‌بیست هه‌زار پاسه‌وان دروستیان كردبوو. ده‌ست پێشخه‌ری له‌ده‌ست خۆیاندا بێت. ده‌یان توانی قسه‌له‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنی كۆمیته‌كانی مانگرتن بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی جێگای كۆمیته‌ی پاشكۆ بگرێته‌وه. ده‌یان توانی په‌یوه‌ندی له‌نێوان كارخانه‌كان دروست بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی بیروكراسی كه‌توانایاندا نه‌بێت سیاسه‌تی ( په‌رت بكه، تاكو حوكم بكه‌یت) به‌كاربهینێت و بۆ ئه‌وه‌ی باس له‌كۆتایی هێنانی مانگرتنه‌كه‌بكات.\nڕووداوه‌كان له‌پێشوازی ئایاری ١٩٦٨ .\nته‌قینه‌ی جه‌ماوه‌ری له‌داهاتوودا كارێكی له‌چاره‌نه‌هاتوو. گومانیشی تیدا نی یه‌كه‌كه‌س ناتوانێ به‌وردی پێشبینی ئه‌وه‌بكات كه‌ی ئه‌مه‌ڕووده‌دات، سه‌رباری هه‌موو شتێك – سێ هه‌فته‌به‌ر له‌شۆڕشی شوبات – لینین قسه‌ی بۆ كۆمه‌ڵێك سۆسیالیستی گه‌نج له‌سویسرا ده‌كرد و وه‌سف و شیكردنه‌وه‌ی بۆ شۆڕشی ١٩٠٥ به‌وه‌كۆتایی پێهێنا كه‌له‌وانه‌یه‌ئه‌و گه‌نجانه‌شۆڕشی ڕوسیا ببینن به‌ڵام نه‌وه‌ی كۆن كه‌ئه‌ویش یه‌كێك بوو لێی ئه‌مه‌نابینن، چه‌ند ڕۆژێك به‌ر له‌شۆڕش (له٧ ی شوباتدا) لینین به‌م شێوه‌یه‌بۆ هاوڕێ كه‌ی (ئه‌نیسا ئارمه‌ند) ده‌نووسێت: (دوێنی كۆبوونه‌وه‌یه‌ك هه‌بوو (كۆبوونه‌وه‌كه‌شه‌كه‌تی كردم، باری ته‌ندروستیم باش نه‌بوو سه‌رم ده‌هێشا و پێش ته‌واو بوونی كۆبوونه‌وه‌كه‌م جێ هێشت) ئه‌گه‌ر بیزانیایه‌دوای چه‌ند ڕۆژێكی تر شۆڕش ده‌ست پێده‌كات، هه‌رگیز به‌م شێوه‌یه‌نیگه‌رانی خۆی ده‌رنه‌ده‌بڕی.\nخاڵی وه‌رچه‌رخانه‌گه‌وره‌كان هه‌رگیز پێشبینی ناكرێت، له‌به‌ر چه‌ند هۆیه‌كی ئاشكرا، بۆ ماوه‌یه‌كی دوورو درێژ مێژوو له‌سه‌رخۆ ڕێی ده‌كرد، له١٠ یان ٢٠ ساڵدا ته‌نها گۆڕانێكی زۆر بچووك ڕووی ده‌دا...له‌پڕێكدا، له‌ڕۆژێك یان هه‌فته‌یه‌كدا گۆڕانی گه‌وره‌ی وا ڕووده‌دات كه‌چه‌ندین نه‌وه به‌خۆیانه‌وه نه‌دیووه.\nناكۆكی یه‌كانی ناو سه‌رمایه‌داری ئه‌مڕۆ زۆر له‌وانه‌ی ساڵی ١٩٦٨ توندتره. ساڵی ١٩٦٨ گه‌یشته‌كۆتایی درێژترین ته‌قینه‌وه‌له‌مێژووی سه‌رمایه‌داری دا. له١٩٧٣ به‌دواوه(ركود) ێك به‌دوای ئه‌وی تردا دێت. ناجێگیری سه‌رمایه‌داری له‌هه‌موو كاتێك زیاتره. چه‌وسانه‌وه‌و دڵنیانه‌بوونی كرێكاران، ڕۆژ به‌ڕۆژ ڕوو له‌زیادبوونه. ته‌قینه‌وه‌ی زۆر گه‌وره‌مه‌حاله‌ڕووده‌دات، به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م ته‌قینه‌وانه‌به‌سه‌ركه‌وتنێكی پرۆلیتاریانه‌كۆتایی بێت، پێویستی بوونی پارتێكی شۆڕشگێر له‌گشت كاتێك زیاتره. سه‌رجه‌م كرداره‌خۆبه‌خۆیی یه‌كانی كرێكاران وه‌كو هه‌ڵم وایه‌و پارتی شۆڕشگێریش وه‌كو پستونێكه. پستون به‌ته‌نها شتیكی بێ كه‌ڵكه. هه‌ڵمیش به‌ته‌نها په‌رش و بڵاو ده‌بێته‌وه‌و بێ ئه‌نجام ده‌كه‌وێته‌وه. بۆ سه‌ركه‌وتنێكی پرۆلیتاریانه‌مه‌سه‌له‌ی ڕابه‌رایه‌تی زۆر گرنگه....بۆیه‌ئایاری ١٩٦٨ ده‌بێ هه‌م ئیلهام به‌خش و هه‌م ئاگاداركردنه‌وه‌ش بێت.\nله بڵاوکراوه‌کانی سۆسیالیسته‌کان ئه‌نته‌رناسییونال


ترسی ڕەژیم، ڕەشبگیری و ناردنی بە زۆرە ملی بۆ سەربازیی لێکەوتەوە | Roji Kurd ڕۆژی کورد\nماڵەوە ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ئێران ترسی ڕەژیم، ڕەشبگیری و ناردنی بە زۆرە ملی بۆ سەربازیی لێکەوتەوە\nترسی ڕەژیم، ڕەشبگیری و ناردنی بە زۆرە ملی بۆ سەربازیی لێکەوتەوە\nڕۆژی کورد: هاوکات لەگەڵ دەستپێکردنی قۆناغی نویێ خەباتی خەڵکی کوردستان دژی ڕەژیمی ئیسلامیی ئێران، جێگری بەرپرسی دابین کردنی هێزی مرۆیی یەکە چەکدارەکانی ڕەژیمی ئیسلامیی ئێران باسی لە دەستبەسەر کردنی کەسانی “هەڵهاتوو” لە سەربازی کرد.\nمووسا کەماڵی ڕۆژی هەینی لە لێدوانێکدا بە ماڵپەڕی “تەسنیم”ـی سوپای تیرۆریستی پاسداران، ڕایگەیاندووە کە ساڵانه ٣٠ هەتا ٣٥ هەزار کەس کردووە کە بە شێوەی زۆرەملی سەربازییان پێ دەکرێت و ڕەوتی دەستبەسەر کردنەکانیش درێژەی دەبێت.\nئەو لێپرسراوەی ڕەژیمی ئیسلامیی گوتوشیەتی بە پێی پلانی لەپێشدا داڕێژراو پرۆسەی شناسایی و دەستبەسەر کردنی کەسانی هەڵهاتوو جێبەجێ دەکرێ و بەوپەڕی شێلگیرییە ئەو کەسانه لەهەموو شتێک بێبەش دەکرێن.\n“ڕێگری کردن لە پێدانی وامی بانکی”، “دانەمەزراندن لە ئیدارەکان”، “پێنەدانی مۆڵەتی ئاژووتنی ئۆتۆمبێل” سێ خاڵی ئاماژە پێکراو لەلایەن موسا کەماڵی ـیەوە بووە کە ئەو کەسانەی لەژێر ئاڵای ڕەژیمی ئیسلامیدا ئامادەی سەربازی کردن نین، بەربەستیان بۆ درووست دەکرێت.\nجێگری بەرپرسی دابین کردنی هێزی مرۆی ـی هیزە چەکدارەکانی ڕەژیمی ئیسلامی گوتووشیەتی: “ئەگەر خاوەن کارگە و کارخانەکان ئەو کەسانەی سەربازییان نەکردووە بۆ کار کردن وەربگرن، پێنج ملیۆن تمەن پارە دەبێ وەکوو سزا بخەنە حیسابی ڕەژیمەوە.”\nئەو لێپرسراوەی هێزە تیرۆریستییەکانی ڕەژیم ئاماژەی بەوەش کردووە، ئەگەر هەر خاوەن کارگەیەک سەرپێچی لەو بڕیارە بکات، بۆ جاری یەکەم پێنج ملیۆن کە تێچووی کەسێکە بۆ ماوەی دوو سال لەژێر ئاڵای ڕەژیمدا و ئەگەریش دووپاتی کردەوە بە ١٥ ملیۆن تمەن سزا دەدرێت.\nلە کۆی ١ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار کەس کە چوونە سەربازییان وەدوا کەوتووە، زیاتر لە ٣٠٠ هەزار کەس بۆ خوبواردن لە چوونە ژێر ئاڵای ڕەژیمی ئیسلامیی ئێران، ئامادەی کڕینەوەی سەربازییەکەیان بوون.\nدوابەدوای لابردنی یاسای کڕینەوەی سەربازی لە ساڵی ١٣٧٧دا، ژمارەی ئەو کەسانەی ئامادەی چوونە ژێر ئاڵای ڕەژیمی ئیسلامیی ئێرانیان نەبوو، بەشێوەیەکی بەرین زیادی کردووە.\nبەپێی بڕیاری پەسندکراوی ساڵی ١٣٩٤ ئەو کەسانەی کە ماوەی ٨ ساڵ بەسەر نەچوونە سەربازییەکەیاندا تێپەڕ بووە، بە کڕینەوەی سەربازییەکەیان لە چوونە ژێر ئاڵای ڕەژیم، ڕزگاریان دەبێت.\nبەپێی ئەو بڕیارنامەیەی ڕەژیم، کەسانی ژێر دیپلۆم ١٠ ملیۆن، دیپلۆم ١٥ ملیۆن، فەوقی دیپلۆم ٢٠ ملیۆن، لیسانس، ٢٥ ملیۆن و فەوقی لیسانس ٣٠ ملیۆن، دوکتورا ٣٥ ملیۆن و دوکتورای پزیشکیش بەدانی ٤٠ ملیۆن لە چوونە ژێر ئاڵای ڕەژیمی تیرۆریستیی ئیسلامی ڕزگاریان دەبێت.\nبابەتی پێشوولە واشنگتۆن کۆنفرانسی تەنگژەی پلۆرالیسم لە ئێران بەڕێوە چوو\nبابەتی دواترسۆران پاڵانی: شەهیدبوونی پیشمەرگەکانی حدکا ئێمەشی خەمبار کرد


30 میلیۆن هاوڵاتیی ئێرانی لە ژێر هێڵی هەژاریدان – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / 30 میلیۆن هاوڵاتیی ئێرانی لە ژێر هێڵی هەژاریدان\n30 میلیۆن هاوڵاتیی ئێرانی لە ژێر هێڵی هەژاریدان\nیه‌ك شه‌ممه 31 ئایار 2015\tئێران, کۆمەڵایەتی, هەواڵ 532 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبە پێ وتەی قائیم مەقامی وەزیری ئاسایش و كاروباری كۆمەڵایەتیی 12 میلیۆن خەڵكی هەژار لە ئێران بوونی هەیە، ئەمەش لەحاڵێكدایە كە ئابوورییناسێ لەمبارەوە دەڵێ: 40% لە خەڵكی ئێران لە ژێر هێڵی هەژاریدان. ئەم ئامارە تا پێش لە ساڵی 84ی هەتاویی لە ژێر 30% بوو.\n“ئەبولقاسم فیروز ئابادی” قائیم مەقامی وەزیری ئاسایش وتی: هیچ پیلانێك بۆ هەژاری لە ئێراندا نیە بەڵام 12 میلیۆن كەس پێویستیان بە یارمەتییە. فیروز ئابادی هیچ پێناسەیەكی لە هەژاری و رۆڵی هەژاری باس نەكردووە، بەڵام “حسێن راغفەر” ئابوورییناس لە دژكردەوە بە وتەكانی ناوبراو رایگەیاند: هیچ بەرنامەیەكی تایبەت لە لایەن دەوڵەتەوە بۆ بنەبڕكردنی هەژاری بوونی نیە.\nئەو كارناسە، هێڵی هەژاریی بۆ بنەماڵەیەكی 5 كەسی لە تاران دوو میلیۆن و 700 هەزار تمەن دیاریی كردووە و دەشڵێ: هێڵی هەژاریی لە پارێزگایەكەوە بۆ پارێزگایەكی دیكە دەگۆڕدرێت و سەرسوڕهێنەرە.\nراغفەر لە وتووێژ لەگەڵ رۆژنامەی شەرق باسی لەوە كردووە، كە رەوتی پێوەرەكان بۆ باشتر كردنی دۆخی ئابووریی ئێران دیار نیە و ئەگەر دەوڵەت بۆ ئەو هەژارانەی كە رێژەیان 40% دەبێت بەرنامەیەكی نەبێ، ئامارەكە زۆرتریش دەبێت.\nراغفەر كە رۆژنامەی شەرق بە “داڕێژەری نەقشەی هەژاریی ئێران” ناولێبردووە، بەشی شاری تاران لە بەراوەرد لەگەڵ باقی پارێزگاكانی دیكە لە بواری هەژارییەوە 30% راگەیاندووە.\nشایانی باسە، كێشەی هەژاریی و دەسكورتیی لە ئێران بە ئاستێكی زۆر زەختی خستووەتە سەر ژیانی هاوڵاتییان و لە هەمان كاتدا بووەتە هۆی سەرهەڵدانی جۆرەها لادان و كێشەی كۆمەلایەتی مەترسیدار بۆ گیان و ژیانی هاوڵاتییان.


بیرکردنەوە لەسەردەمی کۆرۆنادا\nشادمان ئەحمەد مەحمود\nئامانجی ئەم بابەتە هەوڵدانێکە بۆ ڕووناکی خستنەسەر (ڕووناکی وەک چالاکیی فیکر) لە زەمەنی کۆرۆنادا. بە هیچ شێوەک نە دەمانەوێ لە گرنگیی ئەم بابەتە کەم بکەینەوە، نە لە خۆی گەورەتری بکەین، بەڵکو هەوڵ دەدەین ئەوەندەی ئەم کورتە بابەتە بوار بدات، ”حەقی خۆی” بدەینێ، بە ئاواتی ئەوەی فیکر تووشی کۆرۆنا نەبێت؛ واتا نە پشتگوێی بخەین و نە لە ترسان بمرین!\nسەیرە، پەیوەندییەکی پێچەوانە لە نێوان ترس و بەرەنگاریدا هەیە: هەتا ترس زۆرتر بێت، بەرەنگاریی مرۆڤیش کەمتر دەکات. لە کاتێکدا لە ماڵەوە دانیشتووین، کاتێکی باشمان لە بەردەم ئاوەڵە بووە بۆ بیرکردنەوە. دەرفەتێکیشە بۆ ئەو کەسانە تا ئێستا لە ترسی بیرکردنەوە، هەڕاهەڕایان بووە بە دوای ئیشدا، ئەمڕۆ ڕووبەڕووی ئەو ڕاستییە دەبنەوە کە هیچی تر ناتوانن تاهەتاهەتایە خۆیان لە بیرکردنەوە بدزنەوە.\nگرنگیی ئەم بابەتە لەوەدایە کە کەم بوار هەیە لەم پەتایە نەدوێین، بەڵام بۆ خوێنەری وریا کە بیەوێ تێبگات ”چ باسە؟” لەوەیە سەری لێ تێک بچێ، لەبەر ئەوەی هەموو لایەنێک لەسەری دەدوێ، لە کاتێکدا زۆربەی زانیارییەکان کافی نین لە شکاندنی تینوویەتیی حەز و مافی بیرکردنەوە و زانین.\nهەموومان دەزانین، واقیعی دیاردە کۆمەڵایەتییەکان، دوو لایەنیان هەیە: لایەنی یەکەم، دیاردەکە خۆی و لایەنی دووەم، باسکردنی دیاردەکە. باسکردنێک، کە بەپێی بەرژەوەندیی کەسەکان و شوێن و کات، لە گۆڕاندایە. لە لایەکەوە، ڕوانگەی تایبەنمەندیی بواری تەندروستی، وەکو ئەوە وایە لە دارستانێکدا لە نزیکەوە سەیری درەختێک بکەیت و بیرت بچێتەوە لە دارستان چ باسە. گرنگیی باسکردنی ئەم پەتایە پێویست بەوە دەکات لە کاتێکدا لێرە بیری لێ دەکەینەوە، لە هەمان کاتدا لەسەر ئاستی جیهان بیر لە بابەتەکە بکەینەوە. هەروەها ڕوانگەی گشتگیریش، وەکو سەیرکردنی دارستانێکە لە دوورەوە، بەڵام یەک درەخت نەبینیت. بۆیە، بۆ تێگەیستن، گرنگە ڕوانگەی لە هەردوو گۆشەنیگاکانەوە تێبڕوانین، کاتێک سەیری درەختێک دەکەین بیرمان نەچێ لە دارستانداین و لە هەمان کاتدا کە سەیری دارستان دەکەین، بیرمان نەچێ لە درەخت پێک هاتووە و هەر درەختێکیش، هەرچەندە لەوانی تر دەچێ، لە هەمان کاتدا تاقانەیە.\nبە هەمان بۆچوون، ئێمە لە کڵاوڕۆژنەی کۆمەڵناسییەوە باسی کۆرۆنا دەکەین، کە وەک مێتۆدی تێگەیشتنی دیاردەیەک، پێویست دەکات بە بەستنەوەی بەلایەنی کەمەوە بە دیاردەیەک یا زیاتری کۆمەڵایەتییەوە. مامەڵەی کۆمەڵناسی، وەک هەر دیاردەیەکی تری کۆمەڵایەتی، مامەڵەی کایەی تەندروستی وەک بوارێکی دانەبڕاو لە بیروبۆچوونی ئابووری و کۆمەڵایەتی و سیاسی و دەروونیدا دەکات، وەک نموونە. هەروەها لەم سەردەمەی پێی دەڵێین بەجیهانیبوون، ”دارستانەکە” لە هەمان کاتدا بیرمان لای لۆکاڵیبوون بمێنێ. چۆن دارستان بێ درەخت بێمانایە، بە هەمان شێوە بەجیهانیبوون بێ ئاگاداربوون لە لۆکاڵ، بێمانایە.\nقۆرخکاریی بواری تەندروستییش تەنها بۆ تایبەتمەندکاران بەرتەسککردنەوەی فیکرە لە ئاست حەز و مافی زانیندا. بێگومان، کاری تایبەتمەند جێگەی دانپێدانراوی خۆی هەیە، بەڵام زانیاریی تەواومان پێ نادات. بۆ نموونە، کاممان ئەگەر متمانەمان بە دکتۆرەکەمان نەبێت، دەچین بۆ لای بۆ چارەسەر؟ کاتێ باسی بڕوابوون دێتە پێش، ڕاستەوخۆ بواری تەندروستی دەخلیسکێتە ناو بواری کۆمەڵایەتییەوە. بڕوابوونی کۆمەڵ بە دکتۆر، زۆربەی کات دەگەڕێتەوە بە سومعەی کۆمەڵایەتیی دکتۆرەکە. تێکهەڵچوونی بواری تەندروستیی ئابووری و سیاسی و ئایینی و… هتد، چەند نموونەیەکی تری بواری کۆمەڵایەتین، کە ڕاستەوخۆ کار دەکەنە بواری تەندروستی و ئەم بوارە تەنها دکتۆر بڕیاردەری کۆتایی نییە. سەیرە، هەندێ حەب هەیە سومعەی کۆمەڵایەتیی لە هەندێ حەبی تر زیاترە، لە کاتێکدا حەبەکان بێدەنگن.\nئەمڕۆ پێداویستیەکانی گواستنەوەی هەواڵ لەمسەری دنیا تا ئەوسەری بە ئاسانی، لەمیانەی چەند خشتەیەکەوە، پیشانمان دەدەن چەند کەس بەم پەتایە نەخۆشە و چەند کەس مردوون. بەپێی خشتەکان، تا کاتی ئەم نووسینە، نزیکەی هەشت هەزار کەس بەم پەتایە مردوون. بەڵام هۆکاری مردنی هەر نەخۆشییەکی تر لە ئاستی دنیادا ناخرێتە بەرچاو. لە کاتێکدا کە نەخۆشیی هەڵامەتیش، چاری بۆ نەدۆزراوەتەوە، بووەتە هۆکاری مردنی لە و ژمارەیە زیاتر. باشە بۆ لەم کاتەدا، ئەم پەتایە هێندە ترسی بڵاو کردەوەوە و هەموو دنیا قسەی لەسەر دەکا؟\nیەکێک لەو بوارانەی باس لەم دیاردەیە دەکەن، میدیایە، ئەو شوێنەی پێ دەگوترێ دەسەڵاتی چوارەم. لەم زەمەنەدا، لەگەڵ خێرایی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، باسکردنەکان لە هەموو دنیادا بڵاو دەبنەوە. ڤایرۆسەکە چەند خێرایە، بڵاوبوونەوەی هەواڵەکانی هێندە خێرا. وەلێ خوێنەری وریا درک دەکات کە ئەرکی میدیا ئەوە نییە ڕوونکردنەوەمان دەربارەی دیاردە کۆمەڵایەتییەکان بداتێ، هەر وەکو هەموو دەسەڵاتەکانی تر، ئەمیش هەوڵ دەدات ژمارەی هەواداران بۆ خۆی زیاد بکات، دەنا دەبێ لە ماوەیەکی کەمدا کەناڵەکە دابخەن و بێکار دەبن. سەیرە، لە کاتی بڵاوکردنەوەی هەواڵەکاندا، ڕۆژنامەوانەکان دەکەونە کێبڕکێ لەسەر ئەوەی کامیان زیاتر بینەریان پەیدا کردوووە لەوی تر، بۆ شرۆڤەکرنی هەمان هەواڵ. بۆ نموونە، لە دوای مردنی کەسێک لە ڕووداوێکی هاتوچۆدا، ئەو وێنەیە هەڵدەبژێردرێ کە لە هەموویان سەرنجڕاکێشترە، واتا لە هەموویان زیاتر تۆقێنەرترە.\nلێدان لە وەتەری دڵی بەکارهێنەر (بینەر یان بیسەر) ئامانجی میدیاکارانە، بە جۆرێک زیاتر شاز بێ، سەرنجڕاکێشتر بێ، زەوق و هەستورووژێنەر بێ، یا ترس بخاتە دڵی بەکارهێنەرەوە. بیرکردنەوە ئامانج نییە. هەروەها ئەگەر بابەتەکە خۆیشی ترسهێنەر بێ، وەک بابەتی شەڕ، ئەوا بابەتەکە هێندەی تر شاز دەخرێتە ڕوو. بۆ نموونە، ڕووداوی تۆقێنەری ۱۱ی سێپتێمبەر لە ئەمەریکا، بە باشترین بابەتی میدیا دادەنرێ.\nدیارە میدیایش وەڵامدەرەوەی یەکێک یان زیاتر لە پێداویستییەکانی کۆمەڵگەیە. کاتێ بەیانی ڕادیۆ دەکەیتەوە و باسی ڕووداوی لێکدانی چەند سەیارەیەک و مردن و برینداربوونی سەرنشینەکانی دەکات، ئەگەر گوێگر خۆشییەک لەم جۆرە هەواڵانە نەبینێ، پێویست ناکات هەموو ڕۆژێ بۆ گوێگرتن لە هەواڵ ڕادیۆکە بکاتەوە. لەوەیە خۆشیی ئەوەی ئەو لە سەیارەکەدا نەبووە و بەسەر ئەم نەهاتووە، چێژبەخش بێ، ئەم چێژەیش هەموو ئازارەکان و ترسەکانی خۆی لە بیر بباتەوە.\nلەم ڕۆژانەدا، ساڵیادی شەڕی سووریا بوو، لەژێر هەواڵەکانی کورۆنادا بە کورتی بۆ چەند ساتێک باس کرا. شەڕێک کە زیاد لە دە ملیۆن کەسی ئاوارە کردووە و نزیکەی چوارسەد هەزار کەسی مەدەنیی تێدا کوژراون. لە ساڵی یەکەمیدا، شەڕی سووریا یەکەم هەواڵ بوو، سەرنجی خەڵکی ڕادەکێشا. دوای ئەم چەند ساڵی شەڕە، هەموو زلهێزەکان نەیانتوانی چارەیەی ئاشتیخوازانە بدۆزنەوە و بۆیان دەرکەوت دەستەوسانن لە دۆزینەوەیدا. ئەمڕۆ گوێگرتن لە باسی شەڕی سووریا زەوقی بینەر کەم ڕادەکێشێ، تازە نییە، باسی شەڕ بوو بە بەشێک لە ژیانمان. شەڕی سووریا هێندەی کۆرۆنا سەرنجی دنیای ڕانەکێشا. لەوەیە یەکێک لە هۆکارەکانیش ئەوە بێ، هەندێ لە بینەرەکان ئەو شەڕەیان تەنها بۆ بیرچوونەی خەمەکانی خۆیان سەیر کردبێ و تەنها وەک خەمی سوورییەکان سەیریان کردبێ، دوور لەوان !\nهەواڵەکانی کۆرۆنا وەک گێژەڵووکەیەک وان، چەندین هەواڵی تری لە جۆری سووریا دەکەن بە ژێرەوە. بە جۆرێک کۆرۆنای میدیا و ”خۆشیی ترس”، وای لێ کردووین دنیامان تەنها لێ ببێتە خەم یان خۆشیی ژیان. چەند کورتبینانەیە ئەو بیرۆکانەی باسی ژیانمان بە مان و نەمان بۆ دەکەن، کە هەوڵ دەدەن هەموو ڕەنگەکانی ژیانمان بیر بەرنەوە و تەنها ڕەنگی ڕەش یان سپیمان پێ دەڵێن !\nلە لایەکی تر، سیاسەتمەداران باسی کۆرۆنامان بۆ دەکەن. ئەمانیش بەپێی فیکری و بەرژەوەندیی سیاسی و شوێنی خۆیان. سروشتی ململانێکان هاوئاوازە لەگەڵ ئاستی دەسەڵاتیان لە هاوکێشە سیاسییەکاندا، وەک هەموو بابەتێکی تری سیاسەت. کاتێک ئەمان خولیایان دەسەڵات بن، هیچ ڕوونکردنەوەیەکیان لێ چاوەڕێ ناکرێ. تەندروستی و دەسەڵات کەم پێکەوە دەگونجێن. لە لایەک ژمارەی تووشبوان دەشارنەوە و قەوانی سواوی ”نەزەریەی موئامەرە” بە خەڵکی ساکار دەفرۆشنەوە بە ئامانجی کۆکردنەوەی هەواداری زیاتر بۆ بەرنامەکانیان، لە لایەکی دی ماسولکە با دەدەن لە دروستکردنی گەورەترین خەستەخانە لە کەمترین کاتدا و زاڵبوون بەسەریدا، لە لایەکی دی ناوی وڵاتی دوژمن لەجیاتیی کۆرونا دەڵێن، لە لایەک باسی پچڕانی پەیوەندیی پچڕاو دەکەن. خۆپارێزی، جووڵەی زۆربەی دانیشتوانی سەر گۆی زەوی، سنووردار کردووە (چ سەفەری دەرێ، یان هیی وڵات)، کە بە یەکێک لە کۆڵەکەکانی ژیان دادەنرێ.\nسیاسەتمەداران کەمتر لە میدیاکاران کار بۆ بڵاوکردنەوەی ترس لە میدیا ناکەن. تۆبڵێی ئەمانیش ترسی شاراوەی خۆیانمان پێ نەفرۆشنەوە، ئەویش لە بێدەسەڵاتییاندا بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنی ئاشتییانە لە چەند ساڵی کاریاندا، یان ترسی خۆیان لەوەی کەسیان نەمر نین. کە باسیش دێتە سەر دیموکراسی، کورۆنا بیری هەموو لایەکی دەخاتەوە کە هەموو کەس دەشێت تووش ببن؛ چ هەژار چ دەوڵەمەند و هەموومان لەم گوندەدا یەکسانین لە بەردەم مردندا.\nخاوەندارانی میدیا و دەسەڵاتداران، بە ئاگایی بێت یا نائاگاییان، هەوڵ دەدەن لە بیرمان بەرنەوە، کە پێش مردن، چەندەها هۆکار هەن دەبنە هۆی درێژدان بە تەمەنی مرۆڤ. واتا، هەرچەندە کۆرۆنا لە دنیادایە، بەڵام لە هەندێ شوێن، پارێزگاری لێی ئاسانترە وەک لە هەندێ شوێنی تر، هەروەها بۆ هەندێ کەس وەک لە هەندێ کەسی تر ئاسانترە. بۆ خۆپاراستن، پێمان دەڵێن دەستشتن یەکەم هەنگاوە. وەلێ دەیانەوێ، لەژ ێرناوی شەڕی بایۆلۆجیدا، لە بیرمان بەرنەوە کە چەندەها کەس و گیاندار هەن زۆر دەمێکە و ئێستایشی لەگەڵ بێ، ئاوی پاکیان دەست ناکەوێ بۆ خواردنەوە. ئەو ڕێنماییە ساکارانە لە هەموو دنیادا بە یەکسانی دەست ناکەون. ئەوەی وتی جیهان بووە بە گوندێک، باسی یەکسانی و نایەکسانیی لەو گوندەدا نەکرد، لە کاتی خۆپاراستن لە مردن. ڕێژەی درێژیی تەمەنی مرۆڤەکان بەرزترە لە هێندێ شوێنی دی. ئەم گێژەڵووکەی پەتای میدیای کۆرۆنایە هەواڵی ژیان و مردنی هەزارەها زیندەوەری سەر ئەم زەمینەی کردووە بە ژێرەوە. بیرکردنەوە، واتا مافی زانین، ئەوەیە مرۆڤ تەنها لە دووی ئەو باسانە نەگەڕێ کە دێتە پێش، بەڵام لە دووی ئەو باسانەیش کە پەتای میدیا هەوڵ دەدات بیانکات بە ژێرەوە و خەریکن بیر دەچنەوە؟\nزۆربەی دەسەڵاتدارانی میدیا و سیاسەت و ئایین، بە تایبەتی لە وڵاتە دەوڵەمەندەکانی بواری ئابووری، هەوڵ دەدەن ئەم ئەزمەیە بقۆزنەوە بۆ بەدەستهێنانی قازانجێکی ئابووری، پەراوێزخستنی زیاتری وڵاتە هەژارەکان. ڕاستە هەندێکیان چەندین ملیار دۆلار تەرخان دەکەن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم دیاردەیە، لە هەمان کاتدا، نرخی نەوت لە دابەزیندایە، کە وڵاتە هەژارەکان هێندەی تر هەژارتروو بێدەسەڵاتتر دەبن. وا زلهێزەکانیش مشتومڕی ئەوەیانە کامیان بتوانێ قۆرخی دەرمانێک بکات، کە هێشتا نەدۆزراوەتەوە. بەستنەوەی بواری ئابووری و تەندروستی، زۆر زیاتری پێویستە، بەڵام لێرەدا دەمانەوێ تەنها گرنگیی ئەو پەیوەندییە بخەینە ڕوو کە چۆن لە سیستمی ئابووریی نیولیبڕاڵ هێندەی تر هەوڵ دەدات ئیستیحقاقی ژیان تەنها بۆ دەوڵەمەند و بەهێزەکان بڕوانێت. لێرەوە، ئەم سیستەمە ئابوورییە هێندەی تر کولتووری ڕەگەزپەرستی و خۆپاراستن لەوی تری جیاواز لە خۆ، پتەو دەکاتەوە. لە پشتەوەی ئەم کولتوورە، ”فەلسەفەی ژیان وەک جەنگەڵ” پیادە دەکرێ. پێمان دەڵێن، لەم جەنگەڵەدا تەنها بەهێزە ئابوورییەکان دەتوانن مافی ژیانیان هەبێ.\nڕاستە هەموو کەس دەمرێت. بێگومان ئەم فیکرەیە تازە نییە، بەڵام تازەییەکە لەم سەردەمەدا ئەوەیە، هەموو مرۆڤەکان، هەژار یان دەوڵەمەند، لێرە یان لەوێ، فیکرەیەکی کۆنیان دێتە بەرچاو کە مردن لە ڕێی هەموومانە. ئایا بە ڕاستی ترس لە مردن هەستێکی تازەیە بۆ مرۆڤایەتی؟ یان ترسی تازەی کۆمەڵێ خەڵکی گوندە لە بەرژەوەندییەکانی داهاتوویان؟ ترس ئەوەیە ئەو باسانەی لە سەردەمی پێش کۆرۆنادا بەلامانەوە گرنگ بوون، دوای سەردەمی کۆرۆنا خەریکن لە بیر دەچنەوە و بە هەڵواسراوی ماونەتەوە.\nبەرژەوەندخوارانی ترساو لە کۆرۆنا، خەریکە بەروارێکی تر دەخەنە هۆشمانەوە بۆ دابەشکرنی سەردەم و مێژوو: پێش کۆرۆنا و دوای کۆرۆنا. ئەگەر وا دەرچوو، لەوەیە ڕاستتر بێ بڵێن: سەردەمی پێش بڵاوبوونەوەی ترسی کۆرۆنا و دوای بڵاوبوونەوەی ترسەکە .\nئەو پڕوپاگەندانەی مۆدێرنە دەیکردن دەربارەی توانای مرۆڤ، جارێکی دی دەچنە ژێر پرسیارەوە. شانبەشانی ئەو نەخۆشییانەی مۆدێرنە دەستەوستان ماوە بۆ چارەسەرکردنیان، ئەم پەتایەیش جارێکی تر بیرمان دەخاتەوە کە مرۆڤایەتی بڕیاردەری هەموو چەندوچوونەکانی ژیان نییە و لە چەند ساتێکدا ئەگەری هەیە زۆربەی زانراوەکان بچنە ژێر پرسیارەوە. مرۆڤی مۆدێرن بۆی دەردەکەوێ توانای بڕیاردانی سەدی سەدی نییە بۆ پلاندانانی پاشەڕۆژ. تۆبڵێی ئەم ترسەیش ترسی مرۆڤی مۆدێرن نەبێ لە ڕۆژگاری داهاتووی نەزانراو؟\nکاتێک باس دێتە سەر داهاتووی نەزانراو، وەک بەشێک لە ژێرخانی بیری مرۆڤ، ئایین ڕۆڵێکی گرنگ دەبینێ بۆ دامرکاندنەوەی ترسی مرۆڤ. مەبەست لێرەدا، ڕاستی و ناڕاستیی هیچ ئایینێک نییە، بەڵکو هاتنەپێشەوەی کاراکتەرە ئایینییەکانە لێرەولەوێ. هەرسێ ئایینە ئاسمانییەکان، بە ڕێگەی خۆیان، باسیان لەم پەتایە کردووە لەپێناوی دڵدانەوەی بڕواداراندا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم ترسە. میدیاکانیان لە دنیادا وانەکانیان دەڵێنەوە و نزا بۆ خوداوەند دەکەن، چۆن لە ماوەیەکی هێندە کورتدا، شتێکی نەزانراو ئاوا بووە هۆی ئەم بەڵایە. لە نامەکانیاندا دەیڵێنەوە کە ئەمڕۆ دیسانەوە فرسەتێکی گەورەیە بۆ بڕواهێنان بە گەورەیی خوداوەند. ئەگەر ئایینەکەیشیان بڕوای بە خودا نەبێ، ئەوا ڕێگای تر لە ئایینەکەیاندا دەبیننەوە، وەکو چۆن زووتر بۆ پرسیارەکانی تر وەڵامی ئارامکەرەوەین، هەبووە بۆ ترسەکانیان.\nلە کۆتاییدا، هیوادارین لەم سەردەمەدا، هەر وەکو چۆن مرۆڤایەتی لە کاتی نەخۆشییەکانی تردا، کە چارەسەری هەبووبێت یان نا، نموونەی سەردەمی هەڵامەت، بیرکردنەوە لەو مرۆڤانەی نایەکسانی لە گوندەکەیاندا بووەتە ڕێگر لە هەوا و ئاوی پاک، زەوت نەکرێ. نەوەک سەرەڕای نایەکسانی، تووشی ترس ببن و ئەو هێزی بەرگرییەی هەیانە، بۆ ئەمڕۆ کەم نەکات؛ وەکو سبەی و سەردەمی کۆرۆنا، فرسەتێک بێت بۆ بیرکرنەوە لە ژیان، دوور لە ترسی مردن.


ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: كانونی یه‌كه‌م 19, 2013 بۆچوون نەنووسراوە\nلەگەڵ بڵاوبوونەوەی یەکێک لە شیعرە پۆست مۆدێرنەکانی فەرهاد پیرباڵ بەناوی ‘ دەمگوت با، دەیگوت نا’١، شەپۆلێک کاردانەوەی هەستیاری و دژکردەوەی گاڵتەئامێزانەم بەرامبەر بەو شاعیرە مەزنەی کورد بینی، کە لەڕاستیدا سەرجەمیان بەدوورن لە راڤەو شرۆڤەیەکی ڕەخنەیی و ئەدەبی. لێرەدا من نامەوێت خوێندنەوەی تایبەتی خۆم بۆ ئەم شێعرەی پیرباڵ بکەم، کە تیایدا پەیامە شێعریەکەی خۆی لە پشت ”یاریکردن بە وشە وەک تایبەتمەندیەکی ئەدەبیاتی پۆست مۆدێرنیزم” داڵدەداوە، بەڵکو تەنیا گەرەکمە ئاماژەیەکی کورت و خێرا بە دوو نووسەری ناسراوی نەرویجی بکەم، کە زۆر لە کارو کەسایەتیاندا لە پیرىاڵی کورد نزیکن.\n- داگ سولستاد: نووسەری ناسراوی نەرویجییە و خاوەن چەندین رۆمان و چیرۆکە کە دەنگدانەوەی نێونەتەوەیی هەبووەو زۆربەی بەرهەمەکانی وەرگێردراونەتە سەر زمانەکانی دیکەوە. ئەم نووسەرە بەیەکێک لەکەڵە نووسەرە پڕکارو کاریگەرەکانی دوێنێ و ئەمڕۆی نەرویج دادەنرێت، کە کەسایەتی هەرگیز لەگەڵ بەرهەمە ناوازەکانیدا بەراورد ناکرێت. سولستا کەسایەتیەکی تایبەت و شێتیەکی ئەدەبی جوانی هەیە، ڕێک وەک پیرباڵی کورد، بەڵام ئەمان ڕێزی زۆری ئەو گەورەیی و لێهاتوویەی دەگرن و لە مەکتەب و زانکۆکانیاندا بە خۆیان و ئێمەمانانی دەناسێنن. ” لێگەرێن قاوەچێکەر، قاوەچێکەر بێت! ” یەکەک لە کورتە جیرۆکەکانی ئەم ئەدیبەی نەرویجە، کە کاتێک دەقی چیرۆکەکە دەخوێنیتەوە، بەڕووکەش بێماناو پوچ و گاڵتەئامێزە بەڵام بەنێوەڕۆک پڕهێزو پێزە.\n- یان ئێریک ڤوڵد: ئەمیش نووسەرێکی بەناوبانگ، بەرهەمدارو کاریگەری نەرویجە. شێتیە ئەدەبیەکەی ئەم کابرا لەیاریکردن بە وشەدا بە ڕوونی لە فیلمە ڤیدیۆکاندا دەتوانی ببینیت “2″ ، کە تیایدا یاری بە وشە یان واژەی کولتور دەکات.\nمن لێرەدا لینکی ڤیدئۆیی هەرسێکیان دادەنێم. بەو هیوایە چالاکان و هۆگرانی بواری ئەدەبی کوردی, خوێندنەوەی خۆیان بۆ ئەم شێعرەی پیرباڵ و ئەوانەی بیانی بخەنەروو، بەتایبەت ئەوانەی هەردوو زمانی کوردی و نەرویجی تێدەگەن.\nلە چەند ڕۆژی ڕابردوودا چوار گەنجی گۆرانیبێژ بە ناوەکانی\nمحەمەد جاف:سەد هەزار سڵاو لە بۆ سەرماوەز\nوتـم پـێـشـمـەرگـە بـۆ نـاوت وایـە، فـەرمـوی بـۆ گـەلـم زۆر\nدەنگە جیاوازەکان بەرنامەیەکی هونەری نوێیە لە شاری جوانڕۆی ڕۆژهەڵاتی


KHABAT media - وتووێژی ماڵپەری "رۆژی كورد" لەگەڵ جەلال خۆشكەلام ئەندامی دەفتەری سیاسی سازمان\nئێستا 69 میوان سه‌یری ماڵپه‌ڕه‌که‌مان ده‌که‌ن. 0\nوتووێژی ماڵپەری "رۆژی كورد" لەگەڵ جەلال خۆشكەلام ئەندامی دەفتەری سیاسی سازمان\nمێژووی ناردن : Wednesday, May 17 @ 07:09:05 UTC\nخەباتمێدیا: ماڵپەڕی "رۆژی كورد" سەبارەت بە هەڵبژاردنەكانی 29ی بانەمەڕی سەرۆك كۆماری و شۆراكانی شار و دێ وتووێژێكی لەگەڵ جەلال خۆشكەلام ئەندامی دەفتەری سیاسی سازمانی خەبات ئەنجام داوە كە لێرەدا دەقی ئەو وتووێژە بڵاو دەكرێتەوە.\nوتووێژی تایبەتیی ناوەندی ڕۆژی کورد لەگەڵ “جەلال خۆشكەلام ئەندامی دەفتەری سیاسیی سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران” لەمەڕ هەڵبژاردن لە ئێرانی ژێر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی.\nڕۆژی کورد: بە پێناسەیەک لە سیستەمی کۆماری ئیسلامیی ئێران، هەڵبژاردن لەو سیستەمەدا دەکرێ چۆن چاوی لێبکرێت؟ ئایا دەتوانین بڵێین لەو سیستەمەدا هەڵبژاردن بۆ هەڵبژاردنەو ئەنجامەکان ئە وئەنجامانەن کە خەڵک دەنگی پێداون یان نا ڕەوت و ئاسۆیەکی تری لەبەرە؟\nخۆشکەلام: هه‌ڵبژاردن و دیاریکردنی به‌ڕێوبه‌ران و نوێنه‌ران له‌لایه‌ن خه‌ڵکه‌وه  یه‌کێکه له پایه و بنەما سه‌ره‌کییه‌کانی دیموکراسیه‌ت. ته‌نانه‌ت ده‌وڵه‌ت و سیستەمه دیکتاتۆرییه‌کانی دنیاش به درێژایی مێژوو نه‌یانتوانیوه به ئاشکرا له‌گه‌ڵ ئه‌م ڕه‌وته دژایه‌تی بکه‌ن. ڕژیمی ئاخوندی له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی زۆرێک له به‌ربه‌ست و شێواز و میکانیزمی تایبه‌ت به خۆی و ده‌سه‌ڵاتی خۆی دامه‌زراندووه بۆ فیلته‌رکردن و ڕێگرتن و شیکاریکردنی دیکتاتۆرییانه، هه‌ڵبژاردنی کردۆته پرۆسیه‌کی فۆرمالیته و موهه‌ندیسی کراو که پێچه‌وانه‌ی بنامه سه‌ره‌کییه‌که‌ی هه‌ڵبژاردن و دیموکراسیه‌ته.\nله‌وه‌ها سیستمێک دا که ڕژیمی ئاخوندی هه‌یه‌تی، هه‌ڵبژاردن تەنیا کارکردنه بۆ وه‌ڕێخستنی شانۆیه‌ک به‌و ناوه‌وه. له سیستەمی ویلایه‌تی فه‌قیه‌دا، چه‌ندین ناوه‌ند و ده‌زگای وه‌ک شۆڕای نیگابان و سوپای پاسداران و وه‌زاره‌تی ئیتلاعات بوونیان هه‌یه که چاودێری و فیلته‌ری هه‌ڵبژاردنیان له ئه‌ستۆیه و ته‌نیا که‌سانێک ده‌توانن خۆیان به‌ربژێر بکه‌ن که له‌لایه‌ن ئه‌م ناوه‌ندانه‌وه ته‌ئید بکرێن.\nله‌م شانۆیه‌دا ڕژیمی ئاخوندی زۆر شێوه‌ی سیناریۆ و ئه‌کته‌ری جۆراوجۆر به‌کاردێنێ که هه‌ر یه‌کێک له سه‌رچاوه‌ی ئه‌و سیناریۆ و ئه‌کته‌رانه، ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌رچاوه ئه‌سڵیه‌که‌ی سیستەم و نیزامی ئاخونده‌کان. که‌وایه به‌شداریی خه‌ڵک له‌و پرۆسه‌ی به‌ناو هه‌ڵبژاردنه‌دا ده‌وری له ئاڵوگۆڕکردن دا نابێ، به‌ڵکو ده‌بێته سه‌رچاوه‌ی به‌هێز بۆ ڕه‌وایی دان به‌و ڕژیم و نیزامه‌ی که ئه‌وان زیاتر له ٣٨ ساڵه به‌سه‌ر خه‌ڵکیان دا سه‌پاندوه.\nڕۆژی کورد: بەپێناسەیەک کە هانا ئارێنت لەسەر توتالیتێری دەکا، کۆماری ئیسلامی توتالیتێرێکی مەزهەبیە، لەلایەکی تریشەوە بەو پێیەش کە دەنگ دان یەکێک لە فاکتەرەکانی دیموکراسیە، ئێوە هەبوونی دەنگدان لە ناو ئەو سیستەمە فاشیستە مەزهەبییەدا چۆن پێناسە دەکەن؟\nخۆشکەلام: بێگومان ده‌کرێ له‌زۆر ڕوانگه‌وه پێناسه بۆ پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن له‌ناو ڕژیمی ئاخوندی دا که ڕژیمێکی فاشیزمی مه‌زهه‌بییه بکرێ. هه‌ر یه‌کێک له‌و پێناسه و چه‌مکانه ڕاسته‌وخۆ کاریگه‌ریی نێگه‌تیڤیان  له‌سه‌ر ڕه‌وت و شێوازی هه‌ڵبژاردن له‌ناو ڕژیمدا هه‌یه. ڕژیم هه‌وڵ ده‌دا به‌و پێناسه تایبه‌تانه‌ی خۆی، خه‌ڵک بۆ سه‌ر سندووقه‌کانی ده‌نگدان ڕابکێشێ به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌وه خه‌ڵکی ئێران به‌گشتی و کوردستان پێیان وایه تەنیا ده‌توانن له پرۆسه‌یه‌ک دا به‌شدار بن که هه‌م ده‌نگه‌کانیان کاریگه‌ر بێ و هه‌میش ئه‌وانه‌ی که ئه‌وان ده‌یانهه‌وێ هه‌ڵیبژێرن.\nبه‌کارهێنانی دین و مه‌زهه‌ب، به‌ئامانجی سه‌رخستنی ویستی ئاخونده‌کان بووه و وه‌ک چه‌ک و چه‌مکێکی به‌هێز به‌کاریان هێناوه بۆ ده‌سته‌مۆکردنی جه‌ماوه‌ری ئێران. که‌ڵک وه‌رگرتن و به‌کارهێنانی مه‌زهه‌ب له‌لایه‌ن ئاخوندانه‌وه ئامرازێکی ئاسان بوه بۆ چه‌سپاندنی بنه‌ماکانی دیکتاتۆری و ڕه‌وایه‌ت دان به کرده‌وه تاوانکاری و جینایه‌تکاریه‌کانیان به‌رامبه‌ر به گه‌لانی ئازادیخوازی ئێران.\nئه‌گه‌رچی وه‌لی فه‌قی وا نیشان ده‌دا که له‌لایه‌ن ئاسمانه‌وه ڕه‌وایه‌تی پێدراوه، له هه‌ڵبژاردنیشدا لە به‌شداری کردنی خه‌ڵک که‌ڵک وه‌رده‌گرێ بۆ ڕەوایی دان به‌سیستم و نیزامه‌که‌ی. ده‌نگدان له‌و بارودۆخه‌دا تەنیا ڕۆڵی ڕووتین و بێ بنه‌ما ده‌بینێ و ده‌بێته شانۆیه‌ک بۆ به‌ڕواڵه‌ت نیشاندانی ده‌ربڕینی ویست و خواستی به‌ناو دیموکراسییانه‌ی ده‌سه‌ڵات بۆ ده‌نگده‌ران و دنیای ده‌ره‌وه.\nڕۆژی کورد: تا چەند لاتان وایە دەنگدان لە کۆماری ئیسلامیدا، ئامرازێکە بۆ وەرگرتنی ڕەوایی بۆ درێژەپیدان بە ژیانی سیاسیی خۆی؟ ئایا دەکرێ بڵێین دەنگدانی خەڵک، متمانە و بەڵێن پێدانەوەی دووبارەیە بەو ڕژیمە؟\nخۆشکەلام: ئامانجی ڕژیمی ئاخوندی له ده‌نگدان تەنیا و تەنیا ئامرازێکه بۆ درێژه پێدان و پته‌وکردنی ئه‌و سیستم و نیزامه نادیموکراسیه‌ی که دایانمه‌زراندووه و کاری بۆ ده‌که‌ن. له‌هه‌مان کاتیش هه‌ڵبژاردن و ده‌نگی خه‌ڵک بۆ مه‌شروعیه‌ت و ڕەوایی دان به خۆی و دام و ده‌زگا داپڵۆسێنه‌راکانی به‌کاردێنێ. به‌ڕای من د‌ه‌نگدانی خه‌ڵک تاکو ئێستا خزمه‌تی به ڕژیم و سیاسه‌ته‌کانی کردوه. ڕژیم ئه‌و هه‌موو شانۆ و سیناریۆیانه‌ی که ده‌یانکا، فریودان و هێورکردنه‌وه‌ی خه‌ڵکه. له‌سه‌ره‌تایی دامه‌زرانی ڕژیمی ئاخوندی و زه‌وتکردنی ده‌سه‌ڵات تاکو ئێستا ژیان و گوزه‌رانی خه‌ڵک سه‌ختر و دژوارتر بوه. به‌ڵگه‌کان ئه‌و ڕاستیانه ده‌ر ده‌خه‌ن که خه‌ڵکی ئێران ڕۆژ به‌ڕۆژ له‌گه‌ڵ هه‌ژاری و بێکاری و چه‌وسانه‌وه و بێ مافی زیاتر به‌ره‌و ڕوو ده‌بن. ڕژیمی ئاخوندی ده‌رگاکانی پێشکه‌وتن و دنیای ده‌ره‌وه‌ی له کۆمه‌ڵگه‌ی ئێران داخستوه. چین و توێژو و نه‌ته‌وه و مه‌زهه‌به جیاجیاکان له‌لایه‌ن ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌وه به ته‌واوی مانا پێشێل ده‌کرێ. که‌وابوو ده‌نگدانی خه‌ڵک تەنیا ده‌که‌وێته خانه‌ی هاوکاریکردن به‌و ڕژیم و ده‌سه‌ڵاته.\nڕۆژی کورد: حیزبە کوردییەکان و زۆربەی ئۆپۆزیسیۆنی نیوەگیانی ئێرانیش، لەگەڵ تەحریم هاودەنگن، پێتان وایە ئەو هاودەنگییە چ کاریگەرییەکی دەبێ؟ ئەگەر خەڵک بە دەنگیانەوە نەهاتن (بەو پێیە کە ڕژیم ئامراز و میکانیزمی هاندان و سزادانی زۆری لەبەر دەستە)، ڕێگاچار چیە و چۆن دەکرێ ئەو خەسارە بەری پێ بگیردرێت؟\nخۆشکەلام: کۆمه‌ڵگه‌ی ئێران زوڵمی لێده‌کرێ و به‌زۆر ده‌سه‌ڵات و سیستمێکی به‌سه‌ردا سه‌پاوه که خۆی نایهه‌وێ. ئۆپزیسیۆنی ئێرانی تاکو ئێستا به‌داخه‌وه نه‌یتوانیوه له ئاست ڕژیم دا یه‌ک ده‌نگ بێ. بێگومان گه‌لێک هۆکار هه‌ن که ناکرێ لێره ئاماژه‌ی پێ بکه‌م . من پێم وایه ئه‌و ئه‌و یه‌ک هه‌ڵوێستیه‌یی ئۆپزیسیۆنی ئێرانی بۆ ته‌حریم و پشتیوانی خه‌ڵک، سه‌ره‌تایه‌کی نوێیه و ده‌توانرێ ببێته هێز و هه‌ڵوێستێکی گرنگ به‌رامبه‌ر سیاسه‌ت و ده‌سه‌ڵاتی ڕێژمی ئاخوندی. پێویسته ئۆپۆزیسیۆن کار به یه‌ک هه‌ڵوێستی و یه‌ک گوتاری بکا و به‌هاوبه‌شی بۆ ئازادکردنی گه‌لانی ئێران تێبکۆشن و سیستم و نیزامێکی دیموکراسی دابمه‌زرێنن. ڕاسته ڕژیم هه‌موو هه‌وڵێکی ده‌خاته گه‌ڕ بۆ سزادان و هاندانی خه‌ڵکی تا ده‌نگ بده‌ن، به‌ڵام ده‌بێ خه‌ڵک باوه‌ڕی پته‌وی به هێزی خۆی بێ و به‌ده‌م هیچ پرۆسه‌و به‌رنامه‌یه‌کی ڕژیمه‌وه نه‌چێ. بێگومان ئه‌مه ئه‌رکی ئۆپۆزیسیۆن قورستر ده‌کا و ده‌بێ بیر له هه‌موو که‌ناڵ و میکانیزمێک بکه‌نه‌وه بۆ داڕمان و ڕوخانی ڕژیمی ئاخوندی.


ئەزموونی شوراکان – admin\nئەزمونی شوراکان گرنگە و پێویستە لێکدانەوەیەکی واقعی و دروستی بۆ بکەین، نەک تەنیا وتنەوەی ئەو دروشمەی کە شوراکان گرنگ بوون. دەبێ بزانین شوراکان چیبون؟ چ دەورێکیان هەبوو؟ کۆمۆنیستەکان لەڕیگای شوراوە چیانکرد؟ ڕای من بەکورتی ئەوەیە کە ئەمە یەکەمین تەجروبەی کاری جەماوەری کۆمۆنیستەکان بوو و لەم بارەوە دەبێ جارێکی تر دەرسەکانی باس بکەین.\nسێیەم؛دەبێ بزانین کە بۆچی شورا نەبوە بزوتنەوەیەکی جەماوەری و نەیتوانی گۆڕانکاری لە ئاستی ڕیکخراوبونی کرێکاران و فەرمانبەراندا دروست بکا. ئەمە بەشێکی لەوانەیە کە بە کورتی تەمەنی ڕاپەڕین و دیسانەوە سەرکوتی بەعس و ئاوارەیی پاساوبدەین. هەروەها داخرانی هەموو کارگە و فەرمانگەکان و دەوام نەکردن ئەمانە هەموو فاکتەربوون. بەڵام فاکتەری سەرەکی نەبونی پەیوەندی و ڕیشەی کۆمۆنیستەکان بوو لە نێو کرێکاران و فەرمانبەراندا.\nئێمە وەک کۆمۆنیستەکان دەچوین خەڵکمان کۆدەکردەوە و داوامان دەکرد کە نوێنەری خۆیان هەڵبژێرن لەگەڕەکدا و مودیرە بەعسیەکان لابەرن. بەڵام شورا ئەو پەیوەندیەی کە نوێنەری شورا بە خەڵکەوە هەیبێ و بزانێ دەبێ چی بکا و بەرنامەی چی بێ لە ئارادا نەبوو. دوای چەند کۆبونەوەیەکی گشتی بنکەکانی شوراکان و دوای ئەوەی یەکێتی دژی شورا ڕاوەستا و دەچوە سەر هەندێ بنکە، کاری ئێمە بوە کۆبونەوەی هەڵسوڕاوان و لەو کۆبونەانەدا نوینەری کرێکاران و فەرمانبەران و گەڕەکەکان نەبون و هەر گروپە باسی لە دروشمەکانی خۆی دەکرد.\nهەربۆیە باسی ئەزمونی شوراکان دەبێ لەم واقعیەتەوە دەست پێ بکا کە ئێمە بزوتنەوەیەکی شورایی جەماوەریمان نەبوە و تەنیا هەوڵێکی سەرەتاییمان هەبوە بۆ چونە ناو جەماوەر و ڕێکخستنی ئەوان لە شوراکاندا لە دەوری نەبونی دەسەڵاتێکی حکومیدا ، لێرەوە دەبێ بچینە ناو ئەو باسەی کە ئایا لە ئێستادا چۆن بزوتنەوەی شورایی دەتوانین جارێکی تر بەڕێبخەین؟ بۆ ئەم کارە پیویستمان بە تیكەڵاوبونە لەو ناڕەزایەتیانەی کە ئێستا هەیە تا بتوانین شێوازەکانی ڕیکخراوبون لە کارگە و فەرمانگەکاندا دروست بکەین و لێرەوە بتوانین شیوازی ڕیکخستنی شورایی پەرەپیبدەین تا بتوانرێ بزوتنەوەیەکی جەماوەری شورایی بەڕیبخەین. ئەم کارە بە بانگەواز نابێ بەڵکو پرۆسەیەکە کە لە دروستکردنی ڕیکخراوە جەماوەریەکانەوە دەست پی دەکا و ئەمەش لە مەیدانی کار و بەرهەمهێناندا دەتوانێ پێشڕەوی بکا و تا دواتر لە ناوەندەکانی تردا دەتوانرێ پێک بێت و ببێتە بزوتنەوەیەکی سەراسەری. کۆبونەوەی هەڵسوراوان بەتەنیا ناتوانێ ناوبنرێ شورا و بزوتنەوەی شورایی و دەبێ ئەوەش بزانین کە شورا لەگەڕەکدا لە دەورانی ئاساییدا دروست نابێ لە کاتێکدا گەرەک تێکەڵاوێکە لە خەڵکی جۆراوجۆری چینەکان کە بەرژەوەندی جیایان هەیە و پەیوەندی ڕۆژانەیان لە شوێنێکی ترەوە ڕیکدەخرێ. هەربۆیە دەبێ لەو جۆرە شیعاردانە ناواقعیانە دورکەوینەوە کە بەبۆنەی هەڵبژاردنەوە بێ یان کێشەی ناوخۆی حزبە دەسەڵاتدارەکان پێمان وایە بە بانگەوازێک شورا پێک دێت! کرێکاران و فەرمانبەران لە پرۆسەی ڕیکخراوکردنی ناڕەزایەتیەکان و لە شوێنەکانی کارکردنیاندا دەتوانن ڕیکخراوی شورایی دروستبکەن. کۆمۆنیستەکان دەبێ لەم پرۆسەیەدا بەشداربن و دەوری سەرەکی بگێڕن تا بتوانن بزوتنەوەیەکی سەراسەری شورایی بەگەڕبخەن.\nئاسۆکمال: بێگومان دەستپێشکەری ئێمە لە کاتی ڕاپەڕیندا و دروستکردنی شوراکان لەو بۆشایی دەسەڵاتەدا هێزێکی باشی بەدەوری شوراکاندا کۆکردەوە.بەڵام بۆ ڕاگرتنی ئەو هێزە پیویستی بە ڕاگرتنی ئەو پەیوەندیە جەماوەریە هەیە و ئەویش پیویستی بە کەوتنە پێشی خەلکە بۆ کاری شۆڕشگێڕانە. لەو کاتەدا پیویست بوو کە ئێمە هێزی چەکداری هەزاران کەسی دروست بکەین بۆ بەرگری و ئیدارەکردنی کوردستان. شوارکان بکەینە ڕیکخراوێکی تۆکمە و جێگیری سیاسی و چەکداری. ئێمە تەجروبەی ئەم کارە و ئامادەیی و هێزو نفوزی پیویستمان نەبوو بۆ بینینی ئەم ڕۆڵە. ئێمە میراتگری چەپ و کۆمۆنیستێکی نا کۆمەڵایەتی و نهێنی کار بوین و ئەمە یەکەمین تەجروبەی کاری سیاسی جەماوەری و ئاشکرامان بوو. یەکێتی و پارتی نیوسەدە لە تەجروبەی سیاسی و سەربازی و حزبیان هەبوو و لە چۆنیەتی سەرکوت و خۆسەپاندندا دەستی باڵایان هەبوو. نفوزی سیاسی و توانای ڕیکخراوەیی و کۆکردنەوەی خەڵکیان هەبوو. خەڵک خۆشباوەری بەناسیونالیزم لەوپەڕی خۆیدا بوو و خەلک یەکێتی و پارتیان وەک بەدیلی بەعس پشتیوانیان لێ دەکردن و کۆمۆنیزم بەدیلێکی سیاسی نەبو لای خەڵک.\nئاسۆکمال: دەستەی بەرەوپیش بردنی بزوتنەوەی شورایی هەڵسوراوانی کۆمۆنیست و چەپ و ئازادیخواز بوون. لە گروپی جیاجیا و کەسایەتی جیاجیا پیکهاتبوو. هەموو وەک هەڵسوراوی شواریی کاریان دەکرد. سەرەتا لە بنکەی ئاوات لە گەرەکی علی کمال لە سلێمانی پیکهات. من ئاگاداری کاری یەک دوو ڕۆژی یەکەمی نەبوم بەڵام لە ڕۆژەکانی تردا هەندێ کاری پاکردنەوەی شاری دەکرد و شوینی کۆبونەوەی هەلوسوراوانی شورایی بوو و خەریکی دروستکردنی ناسنامە و بڵاوکراوەی شورا بوو. هێزی چەکداری ڕیکدەخست و و شوراکانی گەرەک و فەرمانگەکان سەردانی ئەو بنکەیەیان دەکرد. ئەو ناوانەی من لەبیرم بێت مامۆستا محمد و سەفین محمدی کوڕی ، خەسرەو سایە و ئەکرەم میهرداد و جەمال چاوشین و ئەمەل عوسمان و فوئاد و سازان علی و ڕێنوار جبار و یەک دوو دکتۆر یان یاریدەدەری پزیشک و سۆران غەریب و زۆر هاوڕیی تر بوون .ڕیکخستنی ڕۆژی هەلەبجە و دواتر ڕوبەڕوبونەوەی بەرەی کوردستانی لەو کارانەی تری ئەو دەستەیە بوو. بەلام دوای فشارەکانی یەکێتی چەند ئەندامێکی ئەو دەسەتەیە لە بنکەی ئاوات ناکۆکیان لەگەڵ کۆمۆنیستەکاندا هەبوو و وە داوای بنکەکەیان کرد و دواتریش تەسلیمی حزبێکی بەرەی کوردستانیان کرد وابزانم پارتی بوو. باقی دەستەکە درێژەی بەکارەکانی خۆی لە بنکەی مەجیدبەگ و بنکەی سەرشەقامدا. ئەم دەستەیە لەناو شوراکاندا چالاک بوو و دوای ئاوارەیش لەگەڵ هەڵسوراوانی تری شوراکاندا بونە گروپێک بە ناوی “هەستەی کریکارانی سۆشیالیست”.


جەنگاوەران - قەڵەم\nشانۆگەرییەکی یەک پەردە\nموهەنەد خەڵکی بەغدایە\nعوزیر خەڵکی هەولێرە\nشوێن / هێڵی پاشەوەی بەرەکانی جەنگ، پەرژینێکی خۆڵین دروست کراوە، چەند سارۆخێکی ڤۆلگای روسی لە ئامادەباشی دانراون، خەیوەتێک هەڵدراوە تیایدا موهەنەدو عوزیر دانیشتوون، دوور لەیەک لەحاڵەتی پشوو دان، موهەنەد گۆڤاریکی عەرەبی بەدەستەوەیە بە نێوی پارێزەرانی نیشتمان، عوزیریش پەرداخێکی چایی بەدەستەوەیە خەریکی چا خواردنەوەیە، دەنگی گڕە گڕی هەلیکۆپتەرو توپ باران دێتە بەر گوێ کە فەزای جەنگ بەرجەستە دەکەن .\nموهەنەد / کەی ئەم شەڕە کۆتایی پێ دێ ئێمەش وەک خەڵکانی دی خاوو خێزان پێک دێنین و ژیانیکی هاکەزایی بەسەر دەبەین، نەفرەت لەشەڕ کە رێگا لە پێش خەونەکانمان دەگرێ.\nعوزیر / شەڕ بەم نزیکانە کۆتایی پێ نایی، دەبێ خۆمان بۆ شەڕی درێژ خایەن ئامادە بکەین، دەبێ داکۆکی لەم خاک و نیشتمانە بکەین، نازم حیکمەت دەڵێ، ئەگەر تۆ نەسووتێ، من نەسووتێم، کێ ئەم رێگا تاریکە رووناک بکاتەوە.\nموهەنەد / بەلاش نییە تۆ پیاوێکی بەعسی، قسەکانی سەدام حوسەین دووبارە دەکەیتەوە بەڵام نازم حیکمەت شیوعی بوو، لە کوێ گوێت لەم قسەیە بووە ؟\nعوزیر / وەک دەزانی ماڵمان لە گوندە، جاروبار یاخی بووەکان بۆ نان خواردن سەردانمان دەکەن، لە شیوعیەکان گوێم لە وتەیە بووە .\nموهەنەد / خۆت ئەزانی من کابرایەکی وجودیم بڕوام بە مارکسیەت نییە بڕوام بە خاک و نیشتمان و خۆکوشتن لە پێناوی دا نییە، من بەهەڵە لەم وڵاتە لە دایک بووم، بەهەڵەش ئێستا لە ریزی سوپام و داکۆکی لێ دەکەم .\nعوزیر / مادام وجودییت وەرە بتبەم بۆ نێو شیوعیەکان .\nموهەنەد / شیوعیەت و وجودییەت دوو چەمکی جودان، من لەگەڵ شیوعیەکان دان و دۆم ناکوڵێ، ئەوان تاک ئەخەنە پێناوی کۆمەڵەوە، کەچی ئێمەی وجودی جەخت لەسەر خودی ئازادی دەکەین بۆ تاک .\nعوزیر / کەواتە دەبوایە لە فەرنسا لە دایک بوایە نە لەبەغدا !\nموهەنەد / ئێستا رێگای هەندەران واڵا بێ، یەک و دووی لێ ناکەم ئەچم بۆ هەندەران .\nعوزیر / ئێستاش دەتوانی لە رێگای یاخی بووەکانەوە بچی بۆ ئیران لەوێش بچی بۆ دەرەوە .\nموهەنەد / ئەم هەویرە ئاو زۆر دەکێشی، خۆت دەزانی من رەفزی حکومەتی ئیران دەکەمەوە چجا بچم بۆ ئەوێ !\nعوزیر / کەواتە بەم ساروخە ڤوڵگەیانە توڵەی خۆت لێیان بکەوە .\nموهەنەد / بڕوام بە کوشتنی خەڵک نییە تەنانەت بروام بەکوشتنی سەربازی دوژمنیش نییە، هەموو بەستەزمانن بە توبزی هێنراون بۆ شەڕ، خەڵک تاوانی چی یە من ساروخی ڤوڵگای روسی پێوە بنێم !\nعوزیر / خۆزگە کولیجی ئەندازیاری کارەبامان تەواو نەدەکرد وەکو پیادەڕەوەکان ئەچوین بۆ هێڵی پێشەوەی بەرەکانی جەنگ یان شەهید دەبووین یان بەدیل دەگیراین !\nموهەنەد / کابرایەکی بەعسی وەکو تۆ بڕوای بە شەهید بوون هەیە بەڵام گرفتی من ئەوەیە بڕوام بەشەهید بوون نییە تەنانەت زاراوەی شەهید زاراوەیەکی ئاینی یە بۆ ئێمە ماوەتەوە، شەڕ شەڕە ڕەواو ناڕەوای نییە ئەوانەی لە ئاکام دا دەکوژرێن دەبنە تڕی بن گۆم!\nعوزیر / بۆ دەبینە تڕی بن گۆم، ئەوە نییە ئۆتۆمبیل و پارە ئەدەنە کەس و کارمان دوای شەهید بوون.\nموهەنەد / من کە لە نێوچووم پارەو ئۆتۆمبیل بەر باوکم دەکەوێ، من تەنانەت ڕقم لە باوکیشم دەبێتەوە، ئەگەر ئەو نەبوایە من لەدایک نەئەبووم سارتەر گوتەنی من بەرێکەوت لە دایک بووم بە ناچارییش دەژێم بە زەرورەتیش ئەمرم. بەڵام کوژرانی پێش وەخت لەم شەڕە نگریسە هیچ مانایەک بۆ نادۆزمەوە.\nعوزیر / ژیان بریتی یە لە هەڵویست، لە داکۆکی کردن لە خاک ونیشتمان، داکۆکی کردن لە شوناس، لە قوربانی دان.\nموهەنەد / لە ڕاستی دا خاک ونیشمان و شوناسی تۆ جیاوازە عوزیر، تۆ خەڵکی کوردستانی، یاخی بووەکانیش نوێنەری ڕاستەقینەی ئێوەن.\nعوزیر / تکایە باسی یاخی بووەکانم بۆ مەکە، لەڕاستی دا لە رقی ئەوان بوومەتە بەعسی، ئەو یاخی بووانە دەستیان بڕوا رەفتاری خراپ ئەکەن ئەگەر باسی کەم و کوڕی یاخی بووەکانت بۆ بکەم پێویستمان بە گێرانەوەیەکە لەچەشنی چیرۆکی هەزارو یەک شەوەیە.\nموهەنەد / نە عوزیر تۆ هەڵەیت یاخی بووەکان داوای ئازادی زیاترو زۆرتر دەکەن، بە قسەی خۆیان داوای دادپەروەری کۆمەڵایەتی دەکەن .\nعوزیر / دەنگی دەهۆڵ لە دوور خۆشە، تۆ لە دوورەوە گوێت لە دروشمە بریقەدارەکانیان بووە، سارتەریش عاشقی جیڤارە بوو پێگووت ئەوەی ئێمە بیری لێ دەکەینەوە تۆ بە کردەوە ئەنجامی ئەدەیت.\nموهەنەد / تۆ بەعس مێشکی شووشتیتەوە، شوناسی خۆت ون کردووە، ئەگینا من لە باتی تۆ بوومایە یەک دەقە ڕانەدەوەستام لە بەرەکانی جەنگ، دەچوومە ریزی یاخی بووەکانەوە یان لە گوندەکەی خۆمان بە فیراری دەمامەوە.\nعوزیر / تۆ دەزانی کولیجم لە بەغدا تەواو کرد، تازە من فێری ژیانی شارستانی بووم زەحمەتە لە گوند بحەوێمەوە، وەک دەزانی دەرچووی کۆلیجی ئەندازیاری کارەبام ئێستا (تطوع) بکەم وەک خۆبەخش یەکسەر دەبمە نەقیب بەجاڕێ سێ ئەستێرەم پێ ئەدەن .\nموهەنەد / قسەکەت ڕاستە منیش بەعسی بوومایە ئێستا سێ ئەستێرە لەسەر شانم دەبریسکایەوە بەڵام من بڕوام بە ئەستێرە و ئەفسەرایەتی و دیسپلین نییە، من مرۆڤێکم دەمەوێ هەوای ئازادی هەڵمژم بە ئازادی قسە بکەم و بنووسم، خەونەکانی خۆم بەدی بهێنم، من کە کۆلیجی ئەندازیاری کارەبام هەڵبژارد دەمویست فێری چاککردنی تەلەفزیون و کۆمپیوتەر بم، لەبەر ئەوەی بەهەژاری ژیایین وەکو خێزان، دەمویست پێشەیەکم هەبێ لە رێگایەوە پارە پەیدا کەم بە شەرافەتمەندانە لە لا کۆڵانێک دا دوکانێکی بچکۆڵانەم هەبێ، من نەمزانی لە سەردەمی تەواو کردنی کۆلیج دەکەوینە ناو شەڕەوە لەگەڵ ئیران وەک وڵاتێکی گەورەو پان و پۆڕ ئەو پەندەت نەبیستووە کە دەڵی (ئەگەر ئیراق چاوی گایەک بێ ئیران لەشەکەیەتی).\nعوزیر / ئەگەر شەڕەکە درێژ بخایەنی دەبم بە خۆبەخش با سێ ئەستێرە لەسەر شانم بدرەوشێتەوە ئەو دەم وەک ئەفسەر دەمرم نە وەک سەرباز!\nموهەنەد / خۆزگ بە خۆت دونیایەکی بچوکت هەیە، خەونەکانت بچوکن، لە چوارچیوەی حزبێک دا جێگات بۆەتەوە تاڕادەیەک بڕوات پێیەتی، من چی بکەم ئەگەر ئەستیرەکانی ئاسمان لەسەر شانم بێ یەک زەڕە دڵم پێ خۆش نابێ، من بەهیچ شێوەیەک بیر لە دوای مردن ناکەمەوە، بیرناکەمەوە بە ئازایی بمرم یان بەترسنۆکی، بیرناکەمەوە بەشەهید بمرم یان بە کوژراو، من بڕوام بە بەهەشت و دۆزەخ نییە .\nعوزیر / خۆت دەزانی مەسەلەی خواو پەیغەمبەر لای من خەتی سوورە، من بڕوای تەواوم بەو دونیا هەیە، ئێستاش کە نوێژ ناکەم لە حاڵەتی جەنگ داین.\nموهەنەد / منیش ئاتەئیستێکی تەواو نیم ئەتوانم بڵێم ئەگنوستیسکم بەواتای نازانم وەک بروتاجوراسی فەیلەسوفی یونانی، هەندێ جار بڕوام بە قەدەر هەیە، هەندێ جار کە تەنگاو دەبم چەند ئایەتێک دەخوێنم، کیر کیغاردیش وجودی بوو بەڵام وجودێیەکی ئایدیالیستی کەچی سارتەر ئاتەئیست بوو، من زیاتر وجودییەکی کیرکیغاردییم.\nعوزیر / گرنگە بڕوات بە هێزێک هەبێ هێزێکی نادیار کەمن پێ دەڵیم خواو پەیغەمبەر، تۆیش لای خۆت ناوێکی لێ بنێ .\nموهەنەد / ڕاستە دەبێ جاروبار بڕوامان بە هێزی نادیار هەبێ بەڵام دەبێ خۆمان چارەنووی خۆمان دەستنیشان بکەین، جڵەوی رەفتارمان بگرینە دەست، مرۆڤ لە گەردوون سەردارو سەروەرە.\nگرنگ ئەوەیە من بڕوام بەشەڕو جەنگاوەر بوون و خاک و نیستمان نییە، بڕوام بەوە نییە قوربانی بدەم لە پێناویان دا.\nعوزیر / ڕاستە من بەعسیم بەڵام حزبایەتی بۆ من وەک خۆ هەڵخەڵەتاندن وایە هەندێ جار واهەست دەکەم پانتایی خاک و نیشتمان چەمکێکی وەهمیە، ئاین جۆرێکە لە وەهم بەڵام کێشەی من ئەوەیە لەززەت لەو وەهمانە وەردەگرم.\nموهەنەد / تۆیش بە جۆرێک لە جۆرەکان وجودیی بەڵام جورئەتت نییە ڕاستیەکان دەرببڕی.\nعوزیر / منیش لەسەر وجودیەت چەندین پەرتووکم خۆیندۆتەوە بەڵام هەمیشە خۆم پاڕاستوە کە لە دونیای واقیع دانەبڕێم، پەرتووکەکان کاریگەریی لەسەرم دانەنین .\nئێمە هەرچەن رۆشنبیر بین بەڵام کوڕی واقیعی دیاریکراوین، بۆیە من دەمەوێ تۆیش هۆشت بێتەوە بەر خۆت واقیعیانە بیر بکەرەوە.\nموهەنەد / من تازە لە دەریای فەلسەفەی وجودی دا خنکاوم بە هیچ کلۆجی ناتوانم بێمەوە دەرەوە چونکە هێچ کەنارێکی ئارام شک نابەم.\nعوزیر / لێمان گەڕی لە فەلسەفە، من هیچ ئاسۆیەک شک نابەم بۆ کۆتایی هینان بەم شەڕە بەڕاستی شەڕێکی ماڵوێرانی یە کەس قازانجی تیا ناکا جگە لە وڵاتانی ئیمپریالیستی کە چەک دەفرۆشنە هەردوو دەوڵەتەکە.\nموهەنەد / تۆیش مرۆڤێکی هوشیاری هەست بە بێهودەیی شەڕەکە دەکەیت هەروا ئاماژە بە وڵاتانی ئیمپریالیستی دەکەی کە شەڕ هەڵدەگیرسێنن بۆ گەرم کردنی بازاڕی خۆیان .\nعوزیر / گەرچی من بەعسیم بەڵام پەرتووکی لاوەکی زۆرم خوێندۆتەوە، دەبێ ئەو هەقیقەتە بزانی کە ئەندامانی بەعس هوشیارن بایەخ بە بەرز کردنەوەی ئاستی رۆشنبیری خۆیان ئەدەن وا نەزانیت من هەر پەرتووکی سەوز دەخوێنمەوە بەڵکو پەرتووکە سوورەکانیش دەخوینمەو ئەگەر بەر دەستم کەوێ.\nموهەنەد / ئینسان دەکرێ لە دەرەوەی حزبیش خۆی پەروەردە بکا بەڵام هەندێ جار پەروەردەی هەڵە دوور لە ئامۆژگاری دەوروبەر.\nعوزیر / خەڵکی حزبی گەر چی ئەدیبیش نەبن بەڵام زۆربەی ئەدەبی جیهانی دەخوێننەوە هەڵسەنگاندنی خۆیان هەیە بۆ هەموو بەرهەمێک و بۆ راڤە کردنی هەموو دیاردەیەک .\nموهەنەد / عوزیر گەرچی من وجودی و تۆ بەعسی بەڵام تا ڕادەیەک بۆچوون و تێڕوانینەکانمان لە یەکەوە نزیکە بۆ نموونە لەم جەنگە ناڕازیین بەڵام دەبێ نەفرەتی لێ بکەین و بیر لە رزگارکردنی چارەنووسمان بکەینەوە.\nعوزیر / من ناتوانم هەڵ بێم ئیلتزامی حزبیم هەیە هەموو هەفتەیەک کۆبوونەوەمان هەیە، دەبێ هەڵویستی خۆمان دەڕبڕین، بۆیە من لە ئیزدواجیەتێکی کوشندە ئەژێم لە لایەک ئیلتزامی حزبیم هەیە لەلایەکی دی منیش وەک تۆ بۆچوونی تایبەتی خۆم هەیە .\nموهەنەد / (لەگەڵ سەر گوشین دا) کەواتە دەبێ خۆم بە تاقی تەنها بیر لە هەڵهاتن بکەمەوە بەڵام عوزیر دەبێ تۆ یارمەتیم بدەی لە دیاریکردنی چارەنووسی خۆم.\nعوزیر / (دوا چوڕەی چایەکەی خۆی خواردەوەو) بە دڵنیاییەوە ئێمە چەندین ساڵە هاوڕێیین، دەستبەردارت نابم.\nلەنزیکیان تۆپێک تەقییەوە هەردووکیان لە نێو خەیوەتەکە بەپەلە لەسەر ئەرزەکە ڕاکشان.\nبەم شیوەیە کۆتایی بە پەردەکە دێت.\n٢٠ / ٩ / ٢٠٢١


عه‌بدوڵا که‌ریم مه‌حمود: گریانه به کوڵه‌که‌ی کیژه. – WTARIKURD\nسه‌یرانی خوشکم، په‌پوله‌یه‌کی پاک و بێ گه‌رده، له خۆشه‌ویستیدا باوکم ناوی ناوه کیژه.\nکیژی خان و مانی خانه‌واده‌که‌مان و چرای ماڵه‌که‌مانه, نه‌ک ته‌نیا خۆشه‌ویستی ئێمه، هاوڕێی خۆشه‌ویستی دراوسێ و هه‌موو خزمانه. هه‌ر که‌س له نزیکه‌وه بیبینێ ده‌بێت به هاوڕێی و خۆشی ده‌وێت، هه‌ندێک که‌سیش به چه‌ند وشه‌یه‌کی نه‌شیاو په‌ڕه‌ی ناسکی هه‌ستی وه‌ک گوڵی بریندار ده‌که‌ن.\nله 20- 05- 2013 باوکم ماڵئاوایی له‌ژیان کرد، دوای پرسەکه‌ی کیژه رووی ده‌کرده ژووره‌کان، ژوور به ژوور به دوای باوکم دا ده‌گەڕا، هیچ سۆراخێکی بۆ نه‌کرا. ئێواره‌یەکیان له به‌رده‌رگای ده‌ره‌وه وه‌ستا، هه‌ر چاوه‌ڕوانی باوکمی ده‌کرد، به‌ڵکو بگه‌ڕێته‌وه، باوکم دیار نه‌بوو، تا به‌ته‌واوی له شوێنی خۆی ماندوو بوو، دوایی رووی کرده هه‌موو‌مان و وتی:کوا باوکه؟. باوکه گیان که‌ی د ێته‌وه؟\nله ناکاو ده‌ستی کرد به گریانێکی زۆر به‌کوڵ، تا خه‌و به‌لای دا هێنا.\nله 25- 04- 2018 دایکم ماڵئاوایی له ژیان کرد، کیژه له ماڵی ئیسماعیلی ئامۆزامان بوو، له گوندی دێکۆنی خورماڵ، دوای پرسه‌که‌ی گه‌ڕایه‌وه بۆ ماڵه‌وه، هه‌موو ژووره‌کان به دوای دایکم دا ده‌گه‌ڕا، نه‌یبینی یه‌وه، رووی پرسیاری کرده هه‌موومان:کوا دایە؟؟ دایه گیان که‌ی دێته‌وه؟\nده‌ستی به گریان کرده‌وه.گریانێک ژیر بوونه‌وه‌ی بۆ نه‌بوو.\nکیژه به به‌رده‌وامی به‌دوای باوکم و دایکم دا ده‌گه‌ڕێت.\nبڵێی به ده‌باشیرەکه‌ی ده‌ستی له‌سه‌ر ئه‌و ته‌خته‌یه‌ی تابلۆکه‌ی تیاکێشاوه\nدایکم و باوکم ی به رۆح دۆزیبێته‌وه؟


ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان بەیانـنامەیەکی ڕاگەیاند و تیایدا نیگەرانی خۆی دەربڕی لە بەرامبەر ئەو ڕیفراندۆمەی هەرێمی کوردستان بە نیازە لە 25 ی ئەم مانگەدا ئەنجامی بدات.\nئەنجومەنەکە پاش نیوەڕۆی پـێنجشەممە بە دەنگی هەر 15 ئەندامەکەی بەیانـنامەکەی پەسەندکرد و پاشان لە لایەن تێکێدا ئەلێمو باڵیۆزی ئەثیوپیا بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ئێستادا سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشە بڵاوکرایەوە.\n"ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایش نیگەرانی خۆیان دەردەبڕن لە بەرامبەر شیانی ڕوودانی ناسەقامگیری لە ئەنجامی پـلانی یەک لایەنەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆمێک لە هەفتەی داهاتوودا.\nئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایشی ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن ڕیفراندۆمەکە لە کاتێکدا پـلانی بۆ دانراوە سازبکرێت کە ئۆپەراسیۆنی دژی داعش بەڕێوەدەچێت و هێزە کوردیـیەکان ڕۆڵێـکی گرنگی تیادا دەبینن، وە ڕەنگە کارێکی خراپـیش بکاتە سەر ئەو هەوڵانەی دەدرێن بۆ ئەوەی زیاتر لە 3 ملیۆن ئاوارەی ناوخۆ بە شێوەیەکی سەلامەت و ئارەزوومەندانە بۆ سەر ماڵ‌وحاڵی خۆیان بگەڕێنەوە.\nئەندامانی ئەنجومەنەکە بەردەوامی ڕێزی خۆیان دەربڕی بۆ سەروەری و یەکپارچەیی خاکی عێراق. داواشیان کرد هەموو کێشە هەڵپەسێردراوەکانی نێوان حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی کوردستان هەن، چارەسەربکرێن لە ڕێگەی وتووێژ و ڕێکەوتن بەپـێی دەستوری عێراق و پشتیوانی کۆمەڵی نێودەوڵەتی. ئەندامانی ئەنجومەنەکە پشتیوانی تەواوی خۆیان دەربڕی بۆ هەوڵەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان دەیدات لەپـێناو ڕێگەخۆشکردن لەبەردەم ئەنجامدانی وتووێژ لە نێوان لایەنە عێراقیـیەکاندا."\nجێی ئاماژەیە ئەنجومەنی ئاسایش لە 5 ئەندامی هەمیشەیی و 10 ئەندامی ناهەمیشەیی پـێکدێت. (ئەمەریکا، ڕووسیا، چین، بەریتانیا، فەڕەنسا) هەمیشەیین و لە ئێستادا (بۆلیڤیا، میسر، ئەثیوپیا، ئیتالیا، ژاپـۆن، کازاخستان، سێنیگال، سوید، ئوکرانیا، ئوروگوای) ئەندامی ناهەمیشەیین.


پارتى دیموکراتى کوردستان کاندیدى پارێزگارى هەولێرى یەکلایى کردەوە و ئومێد خۆشناو دەکرێتە پارێزگار.\nسەرچاوەیەکى ئاگادار لە پارتى کە نەویست ناوەکەی ئاشکرا بکرێت (2ی شوباتی 2021) بە "ناس کورد"ی ڕاگەیاند، کاندیدی پارێزگاری هەولێر یەکلایی کراوەتەوەو ئومێد خۆشناو کە ئێستا سەرۆکی فراکسیۆنی پارتییە لە پەرلەمانی کوردستان وەک تاکە کاندیدی پارێزگاری هەولێر دیاریکراوە.\nناس کورد پەیوەندى بە ئومێد خۆشناوەوە کرد، بەڵام رەتیکردەوە کە هیچ قسەیەک لەو بارەیەوە بکات.\nئومێد خۆشناو ئەمڕۆ لەسەر لاپەڕەى خۆى لە فەیسبوک کە "ناس کورد" بینیویەتى نوسیویەتى ئەمڕۆ لەگەڵ مەسعود بارزانى سەرۆکى پارتى کۆبووەتەوە و وێنەکەشى بڵاوکردووەتەوە.\n(ڕۆژی 26ی کانونی دووەمی 2021) کەنعان خەیلانی سەرۆکی فراکسیۆنی پارتی لە ئەنجومەنی پارێزگای هەولێر لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ"ناس کورد" ڕایگەیاند "خۆ کاندیدکردن بۆ پۆستەکە بە دوو ڕێگا دەکرێت، یەکێکیان یاساییە و بەهەموو هاوڵاتییەکی هەولێر و ئەندامانی ئەنجومەن دەدرێت خۆیان کاندید بکەن، دووەمیشیان دیاریکردنی پارێزگارە لەلایەن پارتی یەوە بەو پێیەى پشکی ئەو حزبەیە".\nوتیشی "لە ئێستادا چاوەڕێی سەرکردایەتی پارتی دەکەین بۆ دیاریکردنی کەسێک بۆ وەرگرتنی پۆستەکە، پێشبینی دەکەین لە ڕۆژانی داهاتوودا ئەو پرسە یەکلایی بکرێتەوە".\nجەختیشیکردەوە "لەبەرئەوەى هەولێر پایتەختە و شارێکی گەورەیە، دەبێت بەوردییەوە ئەو بابەتە یەکلایی بکرێتەوە ئەوەش ئەرکی سەرکردایەتی پارتی و سەرۆکایەتی حکومەتە".\nعەلى رەشید سەرۆكی ئەنجومەنی پارێزگای ھەولێر (23ی کانوونی یەکەمی 2020) رایگەیاندبوو، ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆكایەتیی ھەرێم و پارتی کاندید بۆ پۆستى پارێزگارى شارەکە دیاریدەکەن وهەر کاندیدێک پارتى پشتیوانى نەکات سەرناکەوێت.\nپارتى ئەگەرى رێککەوتن لەگەڵ بەغدا دەخاتەڕوو\n2021.01.31 - 17:40\n2021.01.25 - 23:36\n2021.01.25 - 20:30\nپۆلیسی سلێمانی ڤیدیۆی ڕووداوێکی تەقەکردنی بڵاوکردەوە\n2021.02.09 - 18:00


سامسۆنگ پەرە بە کامێرای 600 مێگاپێکسڵی تایبەت بە مۆبایلە زیرەکەکان دەدات – Rojapp\nHome/agnews/سامسۆنگ پەرە بە کامێرای 600 مێگاپێکسڵی تایبەت بە مۆبایلە زیرەکەکان دەدات\nسامسۆنگ پەرە بە کامێرای 600 مێگاپێکسڵی تایبەت بە مۆبایلە زیرەکەکان دەدات\nماکوان بەرزان April 21, 2020 agnews Leave a comment 420 Views\n21, نیسان 2020\nکۆمپانیای سامسۆنگ بۆ ماوەیەکی درێژە لە مەیدانی پەرەپێدان و بەرهەمهێنانی کامێرا دیجیتاڵییەکاندایە بۆ ئامێرە هەمەجۆرەکان. سامسۆنگ یەکەم کۆمپانیا بوو کە بۆ یەکەم جار کامێراکانی بە ڕوونی 64 و 108 مێگاپێکسڵ بۆ مۆبایلەکان ڕاگەیاند.\nبەڕێز Yongin Park، ڕابەری تیمی بازرگانییە باڵاکانی کۆمپانیای سامسۆنگ ئاشکرای کرد کە کۆمپانیاکەیان کار لەسەر پەرەپێدانی کامێرایەک دەکات بە ڕوونی 600 مێگاپێکسڵ تایبەت بە مۆبایلە زیرەکەکان و لە داهاتوودا لەسەر ئەو ئامێرە جێگیر دەکرێت. جێگەی باسە ڕوونی ئەم کامێرا لە توانای بینینی چاوی مرۆڤ زیاتر دەبێت.\nبە پێی Park بێت، چاوی مرۆڤ توانای بینینی دیمەنەکانی تاوەکو ڕوونی 500 مێگاپێکسڵ هەیە، بەڵام ئەم کامێرا نوێیەیان ئەو سنوورە تێدەپەڕێنێت.\nکامێراکانی ISOCELL Bright HM1 ـی مۆبایلی Samsung Galaxy S20 Ultra و ISOCELL Bright HMX ـی مۆبایلی Xiaomi Mi Note 10 کە ڕوونییان 108 مێگاپێکسڵە، بڕی 12 بۆ 27 مێگاپێکسڵ لە وێنەکان کەم دەکەنەوە و ناتوانن هەموو توانایان بەکاربهێنن. بەڵام ئەم کامێرا 600 مێگاپێکسڵییەی سامسۆنگ توانای دەبێت تەواوی توانای خۆی بەکاربهێنێت و یەک مێگاپێکسڵیش کەم نەکات. وە هەروەها قەبارەی 0.7 مایکرۆمەتر دەبێت.\nبەڕێز Park هیچ زانیارییەکی دیکەی ئاشکرا نەکرد، بەڵام وا دیارە لە داهاتوویەکی زۆر نزیکدا ئەم کامێرایە لەسەر مۆبایلە زیرەکەکان دەبینین.\nPrevious کۆمپانیای LG دیزاینی مۆبایلی LG Velvet ـی ئاشکرا کرد – کەی ئای تی ئێن\nNext ئەمساڵ لەبەر دۆخی كۆرۆنا نەمانتوانی بە شێوەیەکی شایستە یادی شەهیدانی كیمیاباران و ئەنفال بكەینەوە، بەڵام ئەوان لەگەڵ شەهیدانیتری رزگاری كوردستان سەرچاوەی هێز و تاجی سەرمانن و بۆ هەتاهەتایە یادیان لە دڵماندایە. ئەمڕۆ بە یاوەری بەڕێزان وەزیرانی تەندروستی و رۆشنبیری پارێزگای هەڵەبجە و قەزای سەید سادقمان بەسەر کردەوە، نەخۆشخانەیەکی تایبەت بە نەخۆشییە گوازراوەکانمان لە هەڵەبجە كردەوە كە بەهاوكاری خێرخوازان و سەرمایەداران پێشكەش كراوە بە هەڵەبجە. ستایشی پزیشكان و تەندروستكاران و یەكە كارگیڕییەكان و لایەنە پەیوەندیدارەکانی و ئاسایش و هێزەكانی ناوخۆمان كرد لەبەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا. #پابەندین…


جۆراوجۆر – مالپه‌رێ خابير\nدێ چاوا خوه ژ ته‌نگبینا جلكێن جه‌ژنێ پارێزی؟\n2019-06-01\tجۆراوجۆر 0\nدێ چاوا خوه ژ ته‌نگبینا جلكێن جه‌ژنێ پارێزی؟ مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ ئه‌رێ كێشا تا د رمه‌زانێ دا زێده‌بیه و جلكێن ته یێن جه‌ژنێ بۆ ته یێن ته‌نگ بین؟، ئه‌رێ تو بێژی ژبه‌ر هنده‌ك نه‌ریتێن خه‌له‌ت یێن زیانبه‌خش بن ته دره‌مه‌زانێ دا ئه‌نجام دابن بت؟ ئاستێ بكارئینانا خارنێ د ره‌مه‌زانێ …\nل یابانێ خارنێ د جادده‌یی دا بخوی دێ هێیه سزادان.\n2019-05-13\tجۆراوجۆر 0\nل یابانێ خارنێ د جادده‌یی دا بخوی دێ هێیه سزادان. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ باژێرێ كاماكورا یێ یابانی مه‌رسومه‌ك ده‌رئێخست و تێدا داخاز ژ گه‌شتیارێن باژێری كر خارنێ ل ده‌مێ رێڤه‌چوونێ د جادده‌یان دا نه‌خون، داكو خوه ژ به‌رمایكێن خارنێ و هاڤێتنا زه‌رف و كه‌ره‌سته‌یێن خارن دناڤ دا ب پارێززن، …\nل به‌رلین ناڤێ “موحه‌مه‌د” به‌ربه‌لاڤترینه.\n2019-05-06\tجۆراوجۆر 0\nل به‌رلین ناڤێ “موحه‌مه‌د” به‌ربه‌لاڤترینه. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ ناڤێ “موحه‌مه‌د” لسه‌رێ لیستا به‌لاڤترین ناڤ هات د ژدایكبوویێن سالا بوری دا ل به‌رلین. ل دویڤ ڤه‌كولینێن ئاماری یێن ژ لایێ ده‌سته‌یا زمانێ ئه‌لمانی (Gfds) ڤه هاتینه ئه‌نجامدان، ژماره‌یا ره‌گه‌زێ نێر یێن ل سالا 2018 ل به‌رلینێ هاتینه سه‌ر دنیایێ، 22 …\nب فه‌رمانا ماموستایی ته‌له‌فون ب چه‌كیچی شكاند.\n2019-05-02\tجۆراوجۆر 0\nب فه‌رمانا ماموستایی ته‌له‌فون ب چه‌كیچی شكاند. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ ماموستایه‌كێ چینی فه‌رمان ل قوتابییه‌كێ ته‌له‌فونا خوه ب چه‌كیچی بشكینت، پشتی ل ده‌مێ بكارئینانێ د پولێ ڤه قوتابی گرتی. د پارچه‌ڤیدیویا كورت دا زه‌لامه‌ك دیاردبت كو دهێته پێشبینیكرن ماموستا بت، چاڤدێرییا قوتابییه‌كێ دكت كو ته‌له‌فونا خوه ب چه‌كیچی ل …\nشێف نوسره‌ت دهێته دادگه‌هكرن و سزادان.\nشێف نوسره‌ت دهێته دادگه‌هكرن و سزادان. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ دادگه‌هه‌كێ ل باژێرێ ئیسته‌نبول غه‌رامه لسه‌ر شێفێ تورك “نوسره‌ت گوكچه” فه‌رزكر، پشتی هاتیه ئیدانه‌كرن ب گه‌فێن كوشتنێ ل فه‌رمانبه‌ره‌كێ خوه. دادگه‌هێ ل رۆژا سێ شه‌مبێ نوسره‌ت، خودانێ براندێ “نوسره‌ت ئێت” و ناڤدار ب ره‌شاندنا خوێ لسه‌ر گوشتی سزاكر ب دانا …\nرێكه‌كا ب سانه‌هى بۆ بەرهەڤكرنا (نوك ب تەحینێ):\n2019-05-01\tجۆراوجۆر 0\nرێكه‌كا ب سانه‌هى بۆ بەرهەڤكرنا (نوك ب تەحینێ): مالپەرێ خابیر / زاخۆ (نوك ب تەحینێ) پێخارنەكا گەلەك خوەشە و ل پتریا خارنگەهێن بناڤ و دەنگ لگەل خارنێ بۆ مێهڤانان دهێتە دەینان. دبت گەلەك ژ مە حەز ژێ بكن و مە دڤێت ل مال ژی لگەل خارنێ بخوین ، بەلێ ئەم …\nتره‌مپی پتر ژ 10 هزار دره‌وان كریه.\n2019-04-30\tجۆراوجۆر 0\nتره‌مپی پتر ژ 10 هزار دره‌وان كریه. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ راپورته‌كا رۆژنامه‌یا “واشنتون پوست”دیاركر كو سه‌رۆكێ ئه‌مریكی دونالد تره‌مپی به‌ربه‌ستێ 10 هزار “دره‌و”ـان ل ده‌مێ هه‌بینا وی مالا سپی دا. راپورتێ رۆهنكر كو تره‌مپی پتر ژ 10 هزار دره‌و یان سه‌ردابرن ل ده‌مێ وی یێ سه‌رۆكایه‌تیێ (827 رۆژانه)، و …\nداهێنان د بانگدانێ دا ل بورسایێ.\n2019-04-29\tجۆراوجۆر 0\nداهێنان د بانگدانێ دا ل بورسایێ. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ بانگدێرێ مزگه‌فتا كه‌سك ل بورسا داهێنان د شلوڤه‌كرن و بانگدانا بانگی دا كریه، كو هه‌ر نڤێژه‌كا مه‌قاما خوه یا تایبه‌ت هه‌یه. پارچه‌ڤیدیویێن “ره‌جه‌ب ئویار”ـی ب شێوه‌یه‌كێ مه‌زن د تورێن جڤاكی دا به‌لاڤبووینه، كو ژ لایێ گه‌شتیارێن مزگه‌فتا كه‌سك ل باژێرێ …\nئوستورالیا دوو ملیون پشیكان دێ كوژت.\n2019-04-28\tجۆراوجۆر 0\nئوستورالیا دوو ملیون پشیكان دێ كوژت. مالپه‌رێ خابیر / زاخۆ حكومه‌تا ئوستورالیا گروپێن مافێن گیانه‌وه‌ران ب بریارا كوشتنا دوو ملیون پشیكان ب هاتنا 2020 ئازراندن، هه‌روه‌كی مالپه‌رێ مه‌یل ئونلاین یێ بریتانی به‌لاڤكری. راپورتان د سالێن بوری دا ئاماژه ب وێ چه‌ندێ كر كو پشیك سالانه نێزیكی 377 ملیون بالنده‌یان و …\nكه‌ناله‌ك ب ئه‌گه‌رێ ئێك رسته 100 دولاران هاته غه‌رامه‌كرن.\nكه‌ناله‌ك ب ئه‌گه‌رێ ئێك رسته 100 دولاران هاته غه‌رامه‌كرن. مالپه‌رێ خابیر/ زاخۆ “بوكسه‌كا بهێز یا ترسنوك” ئه‌و رسته‌یا بی ئه‌گه‌ر كه‌ناله‌كێ ته‌له‌ڤزیونی ل ئوستورالیا 100 دولاران وه‌ك غه‌رامه بدت گه‌شتیاره‌كێ بیانی، چونكی دناڤه‌رۆكێ دا ب خه‌له‌تی هاته شلوڤه‌كرن، كو گه‌شتیاره‌كێ بریتانی تومه‌تبار بی ب هێرشكرنێ لسه‌ر ستێره‌كا وه‌رزشی یێ به‌رنیاس …


میلیشیا عێراقییەکانی سەربە ئێران رێگای چوونە ناوچە رزگارکراوەکان دەگرن\nهەندێك لەو میلیشیایانه‌ی لەژێر چەتری حەشدی شەعبیدان لەدوای داعش رەتیدەکەنەوە هێزەکانیان بکشێننەوە لە ناوچە رزگارکراوەکان.\nبەگوێره‌ی بەرپرسانی عێراق، شارۆچکەی جەرف ئەلسەخر لە پارێزگای بابل یەکێكه لەو لانیكه‌م 20 شارۆچکە و نزیكه‌ی 300 گونده‌ی راگەیندراون کە کەس ناتوانێت بگەڕێتەوە بۆیان بەهۆی بوونی میلیشیاکانی سەر بە ئێرانه‌وه تێیاندا. [خاوەنی وێنە: حەسەن عوبێدی/دیارونا]\nدوای ئەوەی هێزەکانی عێراق ناوچەکانیان رزگارکرد لە "رێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و سوریا" (داعش)، حکومەت بەرنامەیەکی بەرفراوانی دەستپێکرد بۆ بنیاتنانەوەیان تا دانیشتووانە ئاوارەکەی بگەڕێتەوە.\nلە هەندێك شار و شارۆچکەکان، کە چوار ساڵ تێپەڕیەوە بەسەر دەرکردنی داعشدا لێیان، هێشتا دانیشتووانەکە نەگەڕاونەتەوە بەهۆی ئەو میلیشیا چەکدارانەوه كه بەشدارنبوون لە شەڕەکانی "رزگاری" و لە دوای ئەوەشەوە رەتیدەکەنەوە بکشێنەوە.\nبەگوێره‌ی بەرپرسان و چالاکوانانی عێراقی، 900,000 مەدەنی هێشتا لە کەمپی ئاوارەكاندا دەژین، هەرچەندە خانووەکانیان ماون و شارەکانیان رزگارکراون.\nده‌كرا بگڕێنەوە وەکو هەموو هاونیشتمانییەکی دیکە له‌فەلوجەو موسڵ کە چەند ساڵە دەگەڕێنەوە، بەڵام میلیشیاکان رێگرن.\nتابلۆی سەر رێگایەك ئاماژەده‌كات بۆ شارۆچکەی جەرف ئەلسەخر لە پارێزگای بابل بەڵام دانیشتووانە ئاوارەکەی رێگەیان پێنادرێت بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵیان. [خاوەنی وێنە: حەسەن عوبێدی/دیارونا]\nمیلیشیاکان لەم دواییانەدا رێگرییانکرد لە تیمەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان و رێکخراوە مرۆییە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان و نەیانهێشت بچنە شارەکەوە بۆئەوەی ئاستی خراپی رەوشەکە هەڵسەنگێنن و بزانن چی پێویستە بۆ بنیاتنانەوە.\nئاوارەکان ناتوانن بگەڕێنەوە\nبەگوێره‌ی بەرپرسە عێراقییەکان، لانیکەم 20 شارۆچکە و نزیکەی 300 گوند راگه‌یانراون كه ئاوارەکان ناتوانن بگه‌ڕێنه‌وه بۆیان.\nله‌نێویاندا شارۆچکەی جەرف ئەلسەخر و جەنابیەن لە پارێزگای بابل لەگەڵ شارۆچکەکانی یه‌سریب و سەلمان بەگ و عەزیز بەله‌د لە پارێزگای سەڵاحەدین و جه‌دیده و خەمس بیوت و عوه‌یسات لە ئەنبار لەگەڵ شارۆچکەی رەشاد لە پارێزگای کەرکوك.\nهەروەها دانیشتووانەکە ناتوانن بگەڕێنەوە بۆ شارۆچکەکانی شیشان، جەمیلات، سەنسال، باز شەخە، نەهر ئەلئیمام، مەکیشە، ئەبی سەیدا، شێروین کەبیرە، تەباج و بەندوای عوزێم لە پارێزگای دیالە.\nناشتوانن بگەڕێنەوە بۆ 300 گوند لە ئەنبار و سەڵاحەدین و نەینەوا، وەك ئەوانەی لە دەشتەکانی نەینەوان، له‌نێویاندا شەنگال و تەلعفەر و ئەوانەش کە ناگەڕێنەوە پێکهاتوون لە موسڵمان و مەسیحی و ئاشوری و شەبەك.\nئەو ناوچانە دەکەونە ژێر کۆنترۆڵی چەندین میلیشیای سەر بە ئێرانه‌وه، محەمەد عەلی وتی، کە سەرۆکی رێکخراوێکی مافی مرۆڤە بۆ چاودێریكردنی بێسەرپه‌رشتان و قوربانیانی توندوتیژی و تیرۆریزم.\nناوبرا لە لێدوانێكدا بۆ دیارونا کە لە هەولێرەوە لەسەر تەلەفون ئەنجامدرا، وتی ئەو چەند میلیشیایەش بریتین لە کەتائیب حیزبوڵا و عەسائیب ئەهل ئەلحەق و حەرەکه‌ت نوجه‌با و کەتائبی ئەنسار ئەلحیجە و فەوجی توفوف.\nوتی رێکخراوە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان وتویانە خوازیارن پشتگیری ئەو شارانە بکەن و خزمەتگوزارییەکانیان بۆ بگەڕێننەوە "بەڵام بەداخەوە میلیشیکان کشانەوە رەتدەکەنەوە".\nوتی میلیشیاکان "ئێستا ئەم شارانە وەك بنکەی سەربازی داخراوی گەورە بەکاردەهێنن". هه‌روه‌ها وتی: "بڕوامان وایە شوێنی هەڵگرتنی چەکی خۆیان هەیە، جگە لە بەندکراوان، کە نایاساییە."\n'به‌رده‌وامیدان به ناسه‌قامگیری'\nلە ئایاری 2017، سەره‌وەزیرانی پێشووتری عێراق ئەیاد عەلاوی وتی کاروبارەکان راوەستاون له‌و ناوچانەی ئێران پێدەچێت تیایاندا باڵادەستبێت.\nعەلاوی وتی هەوڵیداوە رێخۆشبکات بۆ گەڕانەوەی دانیشتووانە ئاوارەکە لە جەرف ئەلسەخر بەڵام سەرکردەکانی میلیشیاکانی حەشدی شەعبی سەربە ئێران، هادی عامری و ئەبو مەهدی موهەندیس، پێیان راگەیاندووە ئەو کارە لە دەستی ئێراندایە.\nئەندام پەرلەمانی پێشووی عێراق، کەریم عەبتان بە دیارونای وت "شەرمەزارییە و نامرۆڤانەیە و نائەخلاقییە خەڵكی نەتوانن بگەڕێنەوە شارە رزگارکراوەکانیان".\nناوبراو پرسی: "چۆن کەسێك کە خانووەکەی چەند کیلۆمەترێك دوورە دەبێت لە بیاباندا بژی و رێگری لە گەڕانەوەی دەکرێت؟ داعش رۆشتووە ئیتر بۆ هێشتا لە بیاباندان؟"\nئاماژەی بۆ ئەوە کرد كه "چەنەد لایەنێك هەن هەوڵدەدەن به‌رده‌وامیبده‌ن به رەوشی نیگه‌رانی و ناجێگری لە عێراق و بەرپرسیارن لەم رەوشە".\nئەندامی کۆمیتەی ئاشتەوایی نیشتمانی له کابینەی حکومەت، محەمەد روبەیعی وتی چارەکردنی ئەم پرسە ئەولەویەتی کارەکانی حکومەتی نوێی عێراق دەبێت .\nبە دیارونای وت: "حکومەتی تازه پێکهێنراوی عێراق مانگێكە دەستبەکاربووە و چەندین پرس لە بەرنامەیدایه، له‌وانه گەڕانەوەی سەقامگیری و ئەمنییەت بۆ شارە رزگارکراوەکان."\nوتی ئەوەش گەڕانەوەی دانیشتووانە ئاوارەکان لەخۆدەگرێت.\nبەرزراگرتنی سەروەریی عێراق\nئەندامی ئەنجومەنی خێڵەکی پارێزگای سەڵاحەدین، عەلی جبوری وتی: "نێوەندگیری پێشتر شكستی هێناوە بۆ دڵنیابوونەوە لە گەڕانەوەی 80,000 دانیشتووانی گوند و شارۆچکەکان لە پارێزگاکە کە لەژێر کۆنترۆڵی گروپە چەکدارەکاندان."\nبە دیارونای وت: "چەندین سەرکردە و بەرپرسانمان له‌وێ بینیووه کە پێشتر وتیان ئەو ناوچانە تێکچوون و هێشتا بۆ ژیان ناشێن، لەکاتی دیکەشدا باسیان لە مین و تەقەمەنیەکان ده‌كرد وەك هۆکارگەلی دیکە."\nوتی ئێستا ئەوان دەڵێن: "کەی فه‌رمانمان پێکرا دەکشێینەوە."\nجبوری حکومەتی پێشتری تۆمەتبارکرد بەوەی پەیوەندی گەرمی هەبووە لەگەڵ گروپە چەکدارەکان و پێشنیاری بۆ سەرۆکی حکومەتی نوێ کرد دەسەڵاتی یاسا جێبەجێبکات بۆ بەرزراگرتنی سەروەریی عێراق و "رێدان بە گەڕانەوەی هاوڵاتیان بۆ سەر ماڵ و حاڵیان".\nئاوارەیەکی گوندی ئەبی سەیدا لە پارێزگای دیالە، بیلال تاڵیب بە دیارونای وت له‌كاتێكدا زستان بەڕێوەیە، ئەو ئێستا لە شوێنێكدا ژیان به‌سه‌رده‌بات كه "بۆ جرجیش شیاو نیە".\nوتی ئەوەش لەکاتێکدایە خانووە بەرفراوانەکەی لەلایەن میلیشیایەکی چه‌كدارەوە داگیرکراوە کە رێگره لە گەڕانەوەی ئەو و گوندنشینەکانی دیکە بۆ سەر ماڵەکانیان.\nتاڵیب وتی ئێستا لە ژێرزەمینی باڵەخانەیەكدا لە بەغدا دەژی بەبێئەوەی هیچ بژێوییەکی دەستکەوێت بۆ ژیانێکی ئارام و دەیەوێت بگەڕێتەوە ماڵەکەی کە لە باوکیەوە بۆی ماوەتەوە و لەوێ لەدایك بووە و هەموو ژیانی لەوێدا بەسەربردووە.\nوتی تائێستا نەیتوانیوه هەر سەردانێکی شارەکەش بکات بۆئەوەی بزانێت ماڵەکەی ماوە یان نا، وتیشی ئامانجی ئەو میلیشیایانەی سەربە ئێرانن پێدەچێت گۆڕینی دیموگرافیای ناوچەکە بێت بۆ ژێرپێنانی پێکەوەژیان.


لەگەڵ ڕووداوەکاندا: توخمە ژینگەییەکان لە شەڕەکانی ئایندەدا\nی مانگی چوار ١٥, ٢٠٢١\nهەر کاتێک باس لە ژینگە و پاراستنی ژینگە دەکرێت، فاکتەری پەیوەندی مرۆڤ بە ژینگەوە دەبێتە بابەتی سەرەکی ئەم باسە گرنگە.\nلەم چەند سەد ساڵەی ڕابردوودا وەک زۆرێک لە لێکۆڵەرەوە ژینگەییەکان جەختی لێدەکەنەوە"مرۆڤ وەها سەروسەودا لەگەڵ ژینگەدا دەکات، بەتایبەتیش لەگەڵ خاک و ئاودا، کە ئیتر ژیان پاش ئەم نەوەیە کۆتاییپێدێت و هیچ پێویست بە پاراستنی ژینگە ناکات."\nلەم دوو یان سێ دەیەی ڕابردوودا بەهۆی کار و چالاکی ڕێکخراو و کەسە ژینگە پارێزەکانەوە هەوڵێکی زۆر دەدرێت تا پاراستنی ژینگە ببێتە بەشێک لە ئەرکی هەموو مرۆڤێک لەم جیهانەدا و بەتایبەتیش دەرکەوتنێکی ئاشکرای مەترسییەکانی پیسبوون یان ناسازی ژینگە، لەوانە، گۆڕان لە پلەی گەرمیدا، توانەوەی جەمسەرە بەستەڵەکەکانی باشور و باکوری گۆی زەوی، دروستبوونی چینی ئۆزۆن لە ئاسماندا و ئاگرکەوتنەوە لە دارستانەکاندا و چەندان دیاردەی تری ژینگەیی، وەهایان کردووە ئاستی نیگەرانییەکان لە زیادبووندا بن.\nئەم مەترسیانە وەهاشیان کردووە لە چەندان وڵاتی پێشکەوتوودا پارتی سیاسی و ڕێکخراو دروستبن، ململانێی ئاڵۆز بێتە ئاراوە و چەندان بڕیاری یاسایی و سیاسی بدرێن؛ بەڵام لەگەڵ هەموو ئەو ڕیکار و هەوڵانەی دەدرێن، هێشتا ناتوانرێت بگوترێت هێندەی ئەوەی پێویستە و پێویست دەکات هەنگاوی گەورە لەم بوارەدا نراون، بە بەراورد لەگەڵ هەروادێ و زیاتر بوونی ڕێژەی دانیشتوان لە جیهاندا و کەمبوونەوەی بەرچاوی سەرچاوەکانی خواردن و خواردنەوەش.\nخالید سولەیمان، نوسەر و لێکۆڵەری بواری ژینگە\nئاو، توخمە سەرەکییەکەی ژینگە و ژیان، کە ئەمیش بەهۆی زیادبوونی بەرچاوی ژمارەی دانیشتوانەوە فشارێکی گەورەی لەسەرە و کراویشەتە چەکێک بۆ ناچارکردن و ملپێدان، هەرچەندە ڕێککەوتنێکی زۆریش مۆرکراون بۆ دەستڕاگەیشتن و بەکارهێنانێکی یەکسانانەی ئەم سەرچاوەیەی ژیان، بەڵام ئەم ڕێککەوتنانە نەبوونەتە مایەی ڕەواندنەوەی قەیرانەکانی بەهۆی ئاوەوە سەرهەڵدەدەن.\nقەیرانی ئاو دەشێت بگوترێت بەهۆی دۆسێی نەوتەوە وەک کێشەیەکی بنەڕەتی و سەرەکی دەرنەکەوتووە و بۆ کۆنترۆڵکردن، یان هەر هیچ نەبێت سنوردارکردنی کاریگەرییەکانی ئەم قەیرانە پێویست بە داراییەکی زەبەلاح و هەروەهاش بە تەکنەلۆژیاش هەیە.\nکەم نین ئەو وڵاتانەی گوتار و فشاری ئاو لە سیاسەتەکانیاندا بەکاردەهێنن و نمونەش زۆرن لەسەر ئەو وڵاتانەی جیهان کە ئاو، نەک هەر تەنها وەک کارتێکی فشاری دەرەکی بەکاردەهێنن، بەڵکو بۆ گورز وەشاندنی ناوخۆییش کراوەتە کارنامە.\nپسپۆڕ دەڵێن قەیرانی ئاو لە جیهاندا بۆتە بەشێکی سەرەکی لە کێشە سیاسییەکاندا و نەک هەر بە دوور نازانرێت بەڵکو لەو بڕوایەشدان شەڕ و ئاشوبیش بە دوای خۆیدا دێنێت.\n*بۆچی هەتا ئێستا ئەو دۆسێیانەی پەیوەندییان بە ژینگە پارێزییەوە هەیە وەک دۆسێیەکی پلە دوو یان پلە سێ لە ڕووی گرنگییەوە سەیر دەکرێن؟\n*ئایا پاراستنی ژینگە ئەرکی کێیە؟\n*ئایا دەکرێت وەها سەیری دۆسێی ئاو بکەین کە هۆکارێکە بۆ شەڕە نەخوازراوەکانی ئایندە؟\nخالید سولەیمان، نوسەر و لێکۆڵەری بواری ژینگە، لە بەرنامەی ئەم هەفتەیەی لەگەڵ ڕووداوەکاندا، وەڵامی ئەم پرسیارانە و ژمارەیەک پرسیاری تریش دەداتەوە.


-\tسەرۆكی هەرێم یەك جێگری ئەبێت‌و لە بزوتنەوەی گۆڕان ئەبێت.\n-\tجێگری سەرۆكی هەرێم لە پەرلەمانەوە هەڵئەبژێردرێت.\n-\tسەرۆكی حكومەتی هەرێم دو جێگری ئەبێت، یەك لە یەكێتی‌و ئەوی تر لە بزوتنەوەی گۆڕان، لەبەر موراعاتی یەكێتی پێشنیاز وایە ناوی جێگر نەبێت، رەنگە یاریدەدەر یان ناوێكی تری بۆ بدۆزینەوە، بەڵام هەمان دەسەڵات‌و پلەو ئیمتیازی جێگری سەرۆكی حكومەتی ئەبێت.\n-\tبزوتنەوەی گۆڕان 6 وەزیری لە كابینەكەدا ئەبێت، دوان سیادی، دوان خزمەتگوزاری، دوانی تریش وەك سەرۆكایەتی دو دەستە (وەبەرهێنان، ناوچەدابڕاوەكان)، رەنگە ئەمەی ناوچە دابڕاوەكان بگۆڕین بە دەستەیەكی تر.\n-\tلە 12%ی پۆستەكانی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوە لە حكومەتی هەرێم لەناوخۆو نوێنەرایەتییەكانی دەرەوەی وڵات بۆ بزوتنەوەی گۆڕان ئەبێت، دو نوێنەرایەتی لەدەرەوەی وڵات پشكی گۆڕان ئەبێت.\n-\tلە ئەنجومەنی ئاسایش، ئاسایشی گشتی، هێزەكانی ناوخۆ، پشكی 12%ی پۆستەكان بۆ بزوتنەوەی گۆڕان ئەبێت.\n-\tچوار بریكاری وەزیر، دوان سیادی‌و ئەوانی تر خزمەتگوزاری، بۆ بزوتنەوەی گۆڕان ئەبێت.\n-\tلە وەزارەتی پێشمەرگە، ئەمینداری گشتی وەزارەت وەك پۆستێكی سیادی بۆ بزوتنەوەی گۆڕان ئەبێت.\n-\tهەمو ئەو بریكاری وەزیر، راوێژكارو بەڕێوەبەرە گشتیانەی لەگەڵ سەرۆكی پەرلەمان‌و وەزیرەكانی كابینەی پێشودا سزادران‌و دەركران، ئەگەڕێنەوە سەر كارەكانی خۆیان.\n-\tبەرێوەبەرە گشتییەكان، راوێژكارەكان بە پشكی 12% لەهەمو سێكتەرەكانی حكومڕانی وەرئەگیرین، دوای باسكردن‌و حسابكردنێكی ورد، زیاتر لە (48) پۆستمان بەرئەكەوێت، رەنگە زیاتریش بێت.\n-\tلە پەرلەمانی كوردستان پۆستێكی سیادی وەرئەگرین.\n-\tهەمو ئەمانە لەگەڵ پێكهێنانی حكومەتدا دەستبەكارئەبن، جگە لە بەڕێوەبەری گشتی‌و راوێژكارەكان، كە پارتی داوایكردووە مۆڵەتی سێ مانگیان بدەینێ تا جێگیریان ئەكەن.


نرخى نه‌وت زیاتر به‌رزبووه‌وه\nنرخى نه‌وت به‌رزبوونه‌وه‌ى زیاترى له بازاڕه‌كاندا تۆماركرد و نرخى هه‌ر به‌رمیلێكی له 85 دۆلار نزیكبووه‌وه.\nئاژانسی ڕۆیته‌رز بڵاویكرده‌وه، دوای بڕیاره‌كه‌ى ڕێکخراوی ئۆپیک پڵەس بۆ زیادكردنى به‌رهه‌مێنانى 400 هەزار بەرمیلى ڕۆژانە و كه‌مبوونه‌وه‌ى مه‌ترسییه‌كانى گۆڕاوى ئۆمیكرۆن، خواست له‌سه‌ر نه‌وت زیادیكردووە.\nباسی له‌وه‌شكردووه، ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ كردنه‌وه‌ى بازاڕه‌كاندا نرخی نه‌وتی خاوی برێنت به 84.55 دۆلار مامه‌ڵه‌ی پێوه‌كرا.\nنرخى بەرمیلێك نه‌وتى خاوی خۆرئاواى ئه‌مریكاش گه‌یشته 82.44 دۆلار.\nڕێکخراوی ئۆپیک پڵەس\nیەك پژمەی تووشبوویەكی ئۆمیكرۆن چەند كەس تووشدەكات؟\nلە سلێمانی تووشبووی ئۆمیكرۆن تۆمارنەكراوە\nتوركیا بە پشتبەستن بە باكووری كوردستان دەیەوێت بەرهەمهێنانی زێڕ زیاد بكات\nوەزیری وزەی توركیا ئاشكرایكردووە، لەماوەی پێنج ساڵی ڕابردوودا پلانیان هەیە بەرهەمهێنانی زێڕ بۆ 100 تۆن لە ساڵێكدا بەرزبكەنەوە.…\nسودان.. فڕۆكەخانەی خەرتوم دەكەوێتەوە كار و ناڕەزایەتییەكان بەردەوامن\nئەمڕۆ فڕۆكەخانەی خەرتوم-ی پایتەختی سودان دەخرێتەوە كار، پاش بڕیاری هەڵپەساردنی سەرجەم گەشتەكان تا كۆتایی ئەم مانگە، لە ئاكامی…\nكۆرۆنا لە جیهان.. 72 ملیۆن توشبوو و زیاتر لە 1.6 ملیۆن گیان لەدەستدان\nپەتای كۆرۆنا بەردەوامە لە بڵاوبوونەوە و خستنەوەی قوربانیان، دوای ئەوەی ژمارەی توشبووان بە ڤایرۆسەكە گەیشتە 72 ملیۆن و…\nئیڵەن مەسك دەیەوێت پارچەی كۆمپیوتەری بخاتە مێشكی مرۆڤەوە\nئیڵەن مەسك سەرۆكی جێبەجێكاری كۆمپانیای “تێسلا” و خاوەنی كۆمپانیای نیورالینك ئاشكرایكرد، پارچەی كۆمپیوتەریی بچووكیان دروستكردووە و دەیخەینە مێشكی…


كه‌ركوك و نه‌ینه‌وا له ساڵێكدا؛ 50896 هاوسه‌رگیری و 6280 جیابوونه‌وه تۆماركراون\nته‌نیا له ساڵی رابردوودا، نزیكه‌ی 51 هه‌زار هاوسه‌رگیری تۆماركراون له پارێزگاكانی كه‌ركوك و نه‌ینه‌وا، له به‌رامبه‌ردا زیاتر له شه‌ش هه‌زار جیابوونه‌وه هه‌بووه، ئه‌وه‌ش به‌پێی ئاماره‌كانی ئه‌نجومه‌نی باڵای دادوه‌ری.\nبه‌پێی ئه‌و ئامارانه كه به (كه‌ركوك ناو) دراوه، ساڵی 2019 له پارێزگای كه‌ركوك 14 هه‌زار و 802 هاوسه‌رگیری تۆماركراون له‌گه‌ڵ دوو هه‌زار و 155 جیابوونه‌وه.\nله كانونی دوه‌می 2020یشدا له هه‌مان پارێزگا هه‌زار و 190 هاوسه‌رگیری و 99 حاڵه‌تی جیابوونه‌وه هه‌بووه.\nله پارێزگای نه‌ینه‌وا، ساڵی رابردوو 36 هه‌زار و 94 هاوسه‌رگیری هه‌بووه له‌گه‌ڵ چوار هه‌زار و 125 حاڵه‌تی جیابوونه‌وه، له كانونی یه‌كه‌می ئه‌مساڵیشدا، دوو هه‌زار و 883 گرێبه‌ستی هاوسه‌رگیری و 169 جیابوونه‌وه تۆماركراون.\nهه‌ر به‌پێی ئاماره‌كان ساڵی 2019 له پارێزگای دیاله، 15 هه‌زار و 769 گرێبه‌ستی هاوسه‌رگیری تۆماركراون له‌گه‌ڵ چوار هه‌زار و 651 جیابوونه‌وه.\nله كانونی دوه‌می 2020یشدا هه‌ر له دیاله، هه‌زار و 513 هاوسه‌رگیری و 364 جیابوونه‌وه تۆماركراون.\nله پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین ساڵی رابردوو ئاماری هاوسه‌رگیری گه‌یشتۆته 14 هه‌زار و 108 حاڵه‌ت، له به‌رامبه‌ردا هه‌زار و 692 حاڵه‌تی جیابوونه‌وه هه‌بووه، له مانگی یه‌كه‌می ئه‌مساڵیشدا هه‌زار و 404 هاوسه‌رگیری و 203 جیابونه‌وه تۆماركراون.