دوو وێنەی مردن ، وێنەك لە نیفاقی ناو كۆمەڵگە بەكر عەلی و قادری حاجی عەلی بەنمونە\nدوو وێنەی مردن ، وێنەك لە نیفاقی ناو كۆمەڵگە بەكر عەلی و قادری حاجی عەلی بەنمونە\nساڵی ١٩٩١ داوەتی كۆڕێك بووین لای كۆمەڵەی هونەرەجوانەكانی چەمچەماڵ. ئەو پاسەی بۆمان گیرابوو، شوێنی زیادەی مابوویەوە، منیش سەربەخۆ بە بەكر عەلیم گوت: جێگە هەیە، تۆش وەرە پێكەوە دەڕۆین. تا رۆشتین و شەوێك ماینەوە و رۆژی دواتر گەڕاینەوە، نیوەیان ناڕازی بوون بەو هێنانەی بەكر، مۆڕەی بێزاریان لێدەكردم . لەلاوە پێیان دەگوتم : ئەم كابرایە چیە هێناوتە لەگەڵ خۆتدا ؟!\nلەڕوسیا بووم كە بەكر كوژرا بوو. لەو سەروبەرەدا كۆمەڵێك گۆڤار و بڵاوكراوەم لە كوردستان و ئەورپاوە بۆ هاتبوو . ئەوانەی سەرزەنشتی منیان دەكرد بۆچی ئەو بەكرە نەخوێندەوارەت لەگەڵ خۆتدا هێناوە، ئەو قەڵەمانە بوون كە لە كوشتنەكەی بەكردا ، گوتار وشیعر و شانامەیان بۆ نووسیبوو و بڵاویان كردبوویەوە !!\nئەمڕۆ نوسین و گوتار و پرسەنامەی زۆرمان بینی بۆ كۆچی دوایی قادری حاجی عەلی . ئەوەی زۆر عەزیەتی دام ، نووسین و پیاهەڵدانی ئەو برادەرانەیە كە زۆر نییە، هەمووی چەند مانگێك لەمەوپێش بوو ، بە گوێی خۆم لێم بیستوون كە شتی سەیروسەمەرەیان سەبارەت بە قادری حاجی عەلی دەگوت . كەچی ئەمڕۆ شانامەی بۆ دەهۆننەوە !!\nنیفاقی كۆمەڵگەی كوردی لە شەرمیش تێپەڕی كردووە بەتایبەتی لەناو خەشەڵی پۆست سیاسیەكاندا (پۆست سیاسی، ئەوانەی سیاسەت بە حیزبایەتی تێگەیشتوون و حیزبایەتیش لەپێناو دەستكەوتنی پۆستدا دەكەن).


شەریف هەژاری - 24-01-2020 - 2810 جار خوێندراوەتەوە\nسەرەتا ئەمەوێت ئەوە بڵێم: تا شیعەکان دژی ئەمریکا بن، لە سودی کورد دایە و، عێراق زیاتر و خێراتر ڕوەو دابەشبون دەچێت!\nئەم دەرفەتانەی بۆ کورد ھەڵ دەکەون، ھیچ نەتەوەیەک لە مێژودا نەبوە کە وەک کورد لە دەستی دابن!\nئەمریکا ئێستا زۆر پێویستی بە کارتی کوردە لە بەرانبەر شیعەدا. چونکە ھەرێمی کوردستان ھەم ھەرێمێکی سەقامگیرە، ھەمیش پێکھاتەیەکی سەرەکی ناو دەوڵەتی عێراقە و، هه‌م له قه‌باره گشتییه‌که‌شی دا کورد ڕه‌گه‌زێکی سه‌ره‌کی هاوکێشه‌کانی ناو (ئێران، تورکیا، سوریا و عێراق)یشه.\nبۆ نمونه: ھیچ سەرکردەیەکی کورد لە مێژودا نەبوە کە ھێندەی مەلا مستەفا پەیوەندی نزیکی لەگەل ئەمریکا و ئیسرائیل دا ھەبوبێت. بە تێفکرینی خۆم ئەوە بە یەکێک لە خاڵە ئەرێنییەکانی مەلا مستەفا دەزانم!\nهه‌زاران لاپه‌ڕه‌ی نهێنیی (سی-ئای-ئه‌ی) ئه‌مریکا و به‌ڵگه‌نامه نهێنییه‌کانی به‌ریتانیا باس له په‌یوه‌ندییه چڕه‌کانی مه‌لا مسته‌فا و ئه‌مریکا-ئیسرائیل، ده‌که‌ن.\nبەڵام نەبونی ڕێکەوتنی نھێنیی لە نێوان مەلا مستەفا و ئەمریکادا وایکرد کە دواتر ئەمریکا بێ باک بێت لە ئاست ڕێکەوتنی جەزائیری نێوان عێراق و ئێران بۆ لەناوبردنی شۆڕشی کورد!\nمام جەلال و مەسعود بەرزانی دو سەرکردەی تری دیاری کوردبون کە لە کۆشکی سپی پێشوازیان لێ کرا. مام جەلال وەک سەرۆککۆماری عێراق کە بە ڕەگەز کورد بو. مەسعود بەرزانیش وەک سەرۆکی ھەرێم. تەنانەت مام جەلال بە زمانی کوردی لە نەتەوەیەکگرتوەکان وتاری پێشکەش کرد و، مەسعود بەرزانییش بە جلوبەرگی کوردییەوە لە کۆشکی سپی لەگەل جۆرج دەبلیو بۆش کۆبوەوە.\nبەڵام بێ-ھەڵوێستیی ئەمریکا بەرانبەر ڕوداوەکانی دواتر، ھەر لە بڕینی موچەی فەرمانبەرانی کوردستان لەلایەن بەغداوەو، ھێرشەکانی شانزەی ئۆکتۆبەر و، ھێرشەکانی ئەردۆگان بۆ خۆراوای کوردستان، دیسانەوە ئەم ئایدیایەم دەسەلمێنێت کە کورد دەبو هه‌ر له 2003 وه، ڕێکەوتنی نھێنیی لەگەل ئەمریکادا ھەبێت!\nئێستا کە دەرفەتێکی زێڕینی تر بۆ کورد ھەڵکەوتوە بەھۆی ئەوەی شیعەکان داوای دەرکردنی هێزه‌کانی ئەمریکا لە عێراق دا دەکەن، تەنیا کارتی بەھێزی ئەمریکا کورد و پێگەی جیۆپۆلەتیکی ھەرێمە لە بەرانبەر (ناوەندی عێراق) و ئێران دا.\nسەرکردایەتی سیاسیی کورد له هه‌رێم زۆر گرنگە لە کۆبونەوەکانیان لەگەل ئەمریکا دا، داوای ڕێکەوتنی نھێنیی بکه‌ن و واز لە ستایشکردنی ئەمریکا و پیاھەڵدان بھێنن. چونکە ئەمریکا لەم تەوقیتەدا لە ھەمو کاتێک زیاتر پێویستی بە کورد بەگشتیی و، ھەرێمی کوردستانە بەتایبەتی!\nسەرکردایەتی سیاسیی کورد دەبێت بەنھێنیێ داوای ڕێکەوتنێک بکات کە دو ڕەھەندی ھەبێت:-\nیەکەم: ڕەھەندی ستراتیژی-سیاسیی. لە ستراتیژی سیاسیی دا پێویستە کورد داوای پشتیوانی ئەمریکا بۆ (کۆنفیدراڵی)ی بونی ھەرێمی کوردستان و، یەکلاکەردنەوەی پرسی ناوچە چێ ناکۆکەکان بە نوێنەرایەتی یوئێن و، کردنەوەی چەند بنکەیەکی ستراتیژیی ئەمریکا لە ھەرێم و، دامەزراندنی سیستمی دژە-موشەکی تۆکمەی ئەمریکا لە ناو خاکی ھەرێم، بکات!\nدوەم: ڕەھەندی ستراتیژی-ئابوری. لە ستراتیژی ئابوری دا پێویستە کورد داوای ھاتنی کۆمپانیا ئەمریکییەکان بۆ بنیادنانی ھەرێمی کوردستان بکات. ئیتر کۆمپانیای پاڵاوگەی نەوت بێت، یان کۆمپانیای ڕێگاوبان، یاخود کۆمپانیای سەد لێدان و دروستکردنی به‌نداو و هتد. بۆچی!؟ چونکە گەر کۆمپانیای ئەمریکیی بێتە کوردستان، ئەوا ئەمریکا ھێزیش لەو خاکەدا دادەنێت بۆ پاراستنی کۆمپانیاکانیی و گەشە بە پێشکەوتنی ئەو ناوچەیەش دەدات.\nکورد به‌بێ ڕێکه‌وتنی نهێنیی، له هه‌ر شه‌ڕ و میحوه‌ربه‌ندییه‌کدا به‌شدار ببێت، ئاکامه‌که‌ی ئه‌وه‌یه هیچ به ده‌ست ناهێنێت و، دواتر له ئه‌گه‌ری هه‌ر مه‌ترسییه‌ک دا پشتی تێ ده‌که‌ن. هه‌ربۆیه: گرنگترین ساته بۆ هێنانه‌دی ڕێکه‌وتنێکی نهێنیی کورد له‌گه‌ڵ ئه‌مریکادا.\nخۆپیشاندەرانی عێراق و ئه‌مریكا چییان دەوێت؟\nکورد چۆن (وەبەرھێنانی سیاسیی) بەو موشەکانەوە دەکات کە ئێران پێوەی ناوە؟


کاک عەلی بچکۆل کە ناوی ئەسڵی خۆی عومەر محەمەد قادرە لە بیرەوەرییەکانی دا لە کتێبی (سەختە ڕێ) دا نوسیویەتیەوە، باسی ئەشکەنجەدانی عومەری سەید عەلی دەکات لە زیندانەکانی بەعس دا.\nئەو باسی ئەوە دەکات کە شەوێکیان پۆلیسی سجنەکە دێ و بۆ ئەوەی ئیعترافی پێ بکەن دەیانەوێت بیبەن بۆ ئەشکنجە دان. پێشتر عەلی بچکۆل بۆ کاک عومەر و هاورێکانی باس کردوە کە ئەو پێی خۆشترە هەر لە سجندا بمێنێتەوە نەک ئەشکەنجەی بدەن.\nشەوێک پۆلیسێکی سجن دێ و هاوار هاوار بانگی عومەر محەمەد قادر دەکات (واتە عەلی بچکۆل) و کاک عومەری سەید عەلی کە دەشزانێت بۆ ئەشکەنجەدانە کەچی خۆی دەکات بە عەلی بچکۆل و لەگەڵ پۆلیسەکەدا دەچێت بۆ ژوری ئەشکەنجەدان.\nرۆژی دواتر بە برینداری و سەرتاپای خوێن و بە شەکەتی دەیهێننەوە. دوای ئەوەی هەناسەیەک ئەدات بە عەلی بچکۆل دەڵێت: (برا گیان ئەم شەو تا بەیانی لە جیاتی تۆ لێیان داوم و ئەشکەنجەیان داوم).\nپێش ئازادبونیشیان نوێنەرێکی کۆشکی کۆماری دەچێت بۆ لایان بۆ زیندان و داوایان لێ دەکات کە دەبێت ئەوان دوای ئازاد بونیان پاکانە بکەن زانیاری و هەواڵ لەسەر هاوڕێ و ناوچەکانی خۆیان کۆ بکەنەوە و بینێرن بۆ حکومەت.\nکاک عومەر بە توندی وەڵامی نوێنەرەکە دەداتەوە و دەڵێ ئەوە قبوڵ ناکەین و ئازادبونی وا پڕ سەرشۆڕیمان ناوێت. دواتر هاورێکانیشی بەهەمان شێوە مەرج و داواکارییەکانی نوێنەرەکەی کۆشکی کۆماری رەت دەکەنەوە، بەڵام دواتر سەربەرزانە هەر ئازاد دەکرێن.\nهەڵبەتە عومەری سەید عەلی و ئاوات عەبدولغەفور و عەلی بچکۆل و فەرەیدون عەبدولقادر و ئەرسەلان بایز لەگەڵ شێخ شیهاب و ئەنوەر زۆراب و جەعفەر عەبدولواحید دا لە لایەن رژێمی شاهنشاهی ئێرانەوە دوای نسکۆکی شۆڕش لە (١٩٧٥)دا تەسیلم بەعێراق کرانەوە.\nرژێمی عێراقیش بە تۆمەتی ئەندام بون و سەرکردایەتیکردنی کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان، شیهاب و ئەنوەر زۆرابی لە سێدارەدا و عومەری سەید عەلی و ئاوات عەبدولغەفور و عەلی بچکۆل و فەرەیدون عەبدولقادر و ئەرسەلان بایزیش حوکمی زیندانی کردنیان لە نێوان (15بۆ 20) ساڵ بۆ دەرچو.\nئەوان دواتر و لە ساڵی (1979) دا بەر لێبوردنی گشتی کەوتن و هەر لە داوی ئازادبونیان پەیوەندیان بە هێزی پێشمەرگەوە کرد.


د.قاسملوو: تیپۆلۆژی دوکتۆر قاسملوو لە حیزبایەتی، کوردایەتی و خەبات و سیاسەتدا\nتیپۆلۆژی دوکتۆر قاسملوو لە حیزبایەتی، کوردایەتی و خەبات و سیاسەتدا\nسەرچاوەی وەرگیراو ماڵپەڕی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران ـ نرویژ\nکوردستان لە دونیای سێیەمدایە، لە دونیای ئیسلامدایە، لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدایەو لە دونیای عەرەبیش دایە.\nهەرکام لەوانە پێناسەی سیاسی خۆیان هەیە. دونیای سێیەم یانی هەژاری و بێنەوایی و بێعەداڵەتی، دونیای ئیسلام یانی دژایەتی مۆدێرنیتە و پێشکەوتن، ڕۆژهەڵاتی نێوەڕست و دونیای عەرەب یانی دوژمنایەتی ڕۆژئاوا و زەینکوێری سیاسی و ڕادیکالیزم و تیڕۆڕیزم. قاسملوو دەیگووت کورد و کوردستان ئەگەر لە باری جوگرافیشەوە ناتوانن لەو ناوچەیە بێنەدەر، دەبێ لەباری سیاسی و فەرهەنگی و مینتاڵیتەوە خۆیان لەو چاڵانە ڕزگارکەن.\nدەیگووت مۆدێلی ئێمە ئورووپایە كە چڵەپۆپەی گەشەسەندن وپەرەسەندنی کۆمەڵگای ئینسانیە. ئەوجی پێشکەوتنی ئابووری وسیاسی وفەرهەنگی و تکنۆلۆژی ئینسان ئەوەیە کە لە ئورووپاهەیە. بۆیە دەبێ بەرەو ئەو مۆدێلە بڕۆین. زۆر دڵی بەوە خۆش بوو کە تورکیە بێتە نێو ئوروپاوە. دەی گووت ئەودەم بەشێک لە کوردستان دەبێتە ئورووپا و تەئسیری لەسەر پارچەکانی تری کوردستانیش دەبێ. هەرئەو رێگەی کە تورکیە هەڵی بژاردوە یانی هەوڵدان بۆ چوونە نێو ئورووپا. دەیگووت ئیسلام دینی ئێمەیە، بەڵام نابێ ببێتە شێوەی ژیانمان. بۆیە دەبێ لەو چاڵانە خۆمان قوتاربکەین. تورکەکانیش موسوڵمانن، بەڵام هەموو هەوڵیان ئەوەیە بڕۆنە نێو ئورووپا. ئەو ستڕاتیژیەی تورکیەی نەک هەرلەبەر قازانجی کێشەی کورد، بەڵکوو لە بەر مەسەلە کۆمەڵایەتی و ئابووری و فەرهەنگیەکانیش، تەقدیردەکرد. یانی ئەو دەیگووت کورد و کوردستان دەبێ خۆی لە گەڵ دونیای مۆدێرن و پێشکەوتوو هاوئاهەنگ بکا. تەنیا لەو حاڵەتەدایە کە دەچینە ئاستی میللەتانی دونیا. نەوەی نوێی کوردستان، موشتاقی چوونەدەر لەو چاڵانەیە کەباسم کردن. هەربۆیە پەیامی قاسملوو بە ئاسانی وەردەگرن. قاسملوو ژیانی خۆشدەویست. هەژاری تەقدیس نەدەکرد. هەموو هەوڵی ئەوەبوو ژیانێکی بەختەوەرانە بۆ نەتەوەکەی بنیات بنێ. ئەو لە مەزڵوومنمایی بێزاربوو. هەمیشە دەیگوت کوردستان شانسی ئەوەی هەیە ببێتە بەشێکی گرنگێ بازاڕ و ئابووری ناوچە. کوردستان مەکۆی نەوت و گاز و ئاوە. بۆیە ئەگەر شانسێ بدرێتێ و سەرکوتی نەتەوەیی لەسەر لاچێ زوو دەبێتە ئۆکۆنۆمیەکی گەورە. بەڵام دەی گووت بۆ گەیشتن بەو ئامانجە، کورد دەبێ ئاڵوگۆڕی فەرهەنگی بەسەردابێ. ئەو دەی گووت پێشکەوتنی فەرهەنگی خەمیرمایەی پێشکەوتنی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتیە. ئەو پێشکەوتنی زانستی و فەرهەنگی و کولتوری بە هەوێنی پەرەسەندن دەزانی، هەر بۆیەشە هێندە لە نەوەی نوێی کوردستان نزیکە.\nقاسملوو نێوەرۆکی ناسیۆنالیسمی هاوچەرخی کوردی فۆڕمەڵەکرد. یانی کوردایەتیەک کە لە نێوەرۆکدا دێموکراتیک و ئازادیخوازە، دوورە لە بەرچاوتەنگی و دەمارگرژی و مەزهەبی گەری. لەو ناسیۆنالیسمەدا خاکی کوردستان کاکڵی کێشەکەیە و کورد حەساسیەتی زۆر بە خاک نیشاندەدا. لەو ناسیۆنالیسمەدا، بەرژەوەندیە نەتەوەییەکان دەکەوەنە سەرووی هەموو ئیعتیبارێکی دیکەوە.لەو مۆدیلە لە کوردایەتیدا ئامانج گەیشتنە بە مۆدێڕنیتە، نەک دژایەتی مۆدێرنیتە. لەو ناسێۆنالیسمەدا،دین لە دەوڵەت و حکومەت جیایە. یانی پێوەندیە سیاسی وحقوقیەکان سکۆلاریزە دەکرێن نەک کۆمەڵگا. زۆر جار دەی گووت حیزبی ئێمە لائیکە. یانی ئێمە نامانەوێ دین لە کۆمەلگای کوردستان وەدەرنێین. بەڵکودەمانوێ دین وەک نیهادێکی کۆمەڵایەتی ئەو نەخشەی هەبێت کە دەبێ بە شێوەیەکی سرووشتی لێی چاوەڕوان دەکرێت. لەو مۆدیلە لە کوردایەتیدا مافەکانی مرۆڤ و مافەکانی ژنان و منداڵان و کەمایەتیەکان و کەمئەندامان، دەبنە بەشێک لە جەوهەری بەرنامەی ڕزگاری نەتەوەیی و شۆڕش وخەبات. بەمجۆرە قاسملوو ناسیۆنالیسمی کوردی خستەسەر جادەیەکی ڕاست و درووست. کۆتوبەندی مەزڵوومنمایی لە دەستوپێ کوردکردەوە. دەیگووت کورد دەبێ بۆخۆی ئەرک و مەسئولیەتی ڕزگاری و ئازادی خۆی بگرێتە ئەستۆ. نابێ چاوەڕوان بین سەربازی ئەمریکی و رووسی و فەڕانسەوی بێن لە جیاتی کوڕوکچی کور لە سنە و کەرکوک وورمێ بۆ ئازادی کوردستان شەڕبکەن. سیاسەت و کوردایەتی لە کوردستانی ئێران لە داوی کۆتوبەندی عەشیرەتگەری و تایفەیی دەرهێنا. ئەو ناسیۆنالیسمی کوردی کردە بەشێک لە بزووتنەوەی ئازادیخوازی ناوچەکە. ئەو لە کاتی ڕاوەستانی شەڕی ئیران و عێراقدا رای گەیاند کە شەرتی سەقامگیربوونی سوڵح و ئاشتی لەوناوچەیەدا، ئەوەیە کەکورد وکوردستانیش بگرێتەوە. بەبێ چارەسەری عادڵانەی کێشەی کورد، ئاشتی لەو ناوچەدا قەت دانامەزرێ. ئەسڵەن ئاشتیەکی ئاوا بۆ کورد وەک خامۆشی قەبرەستانی مەترسیدارە و کورد تەحەمولی ناکات. ئەو خەباتی کوردی لە کەوتنە داوی دژایەتی کردنی ئیسڕائیل، یەهودیەت و مەسیحیەت و هەر چەشنە دین و مەزهەبێکی دیکە پاراست. بەو جۆرە ناسیۆنالیسمی کوردی کردە پاڕامیتریکی جدی بە قازانجی ئازادی و دیموکڕاسی لە ئێران و ناوچەکەدا.ئەو بە هەموو تواناوە تێکۆشا خەبات بۆ ڕزگاری کوردستان، بزووتنەوەی کوردستان نەکەونە داوی تیرۆریزم و ڕادیکالیزم و بنیاتگەرایی مەزهەبی و سیاسی و ئیدۆئۆلۆژیک و بیروباوەری کۆنەپەرستانە . یانی ناسیۆنالیسمی کوردو خەباتی کوردی لە گەڵ دێموکڕاسی و لیبڕالیزم و ئوسوڵە نێونەتەوەییەکان وعورفی نێودەوڵەتی هاوئاهەنگ کرد. لەخۆڕانیە ئێستا دەبینین کە بزووتنەوەی کورد فاکتۆرێکی پۆزەتیڤە لە ناوچەکەدا. ئەو دەیگووت بزووتنەوەی کورد ئەگەر ئاوا نەڕواتە پێش، ناتوانێ پشتیوانی نێونەتەوەیی بۆ لای خۆی ڕاکێشێ. بەرهەمی ئەو سیاسەتە ئەوەیە کە ئێستا بزووتنەوەی کورد هەڕەشەیەکی جدیە لە سەر دیکتاتۆری و سەرەڕۆیی و مژدەی بەهاری ناوچەکەشی لە هەناوی خۆیدا هەڵگرتوە.هەربۆیە ئەگەر لە مێژووی هاوچەرخی کوردا کەسێکمان بوێ قاسملووی لە گەڵ موقایەسەبکەین، کەسمان دەست ناکەوێ و ئەو بێ هاوتایە. ئەوتەنیا لەگەڵ خۆی یانی قاسملوو موقایەسەدەکرێ. ئەو قەت سۆزو رق و کینەی نەدەکردە بناخەی سیاسەت گوزاری و هەلوێستی سیاسی. واقعبین بوو. بڕوای بە تواناکانی لاوانی کوردستان هەبوو. تێدەکۆشا کورد فێری بەرزەفڕی بکا و هانی دەدا توونتر و بەرزتر لەوەکە هەیە بفڕێ. شوێنەواری قاسملوو لەسەر خەباتی کورد لە چوارچێوەی زەمان و مەکانی سەردەمی خۆی تێپەڕیوە. بۆیەشە لە نێو کورداندا هەروا بەرز و بێ هاوتایە.ئەو مەسئولیەتی وەردەگرت. دەیوت چ وەک تاک و چ وەک نەتەوە دەبێ بەرپرسایەتی قبووڵبکەین بۆ ئەوەی لەو دۆخەیکە تێی داین بێینەدەر. دەیگووت ئەگەر نەوەکانی ڕابردوو چاک کاریان کردبا ئێمە ئەوە حاڵمان نەدەبوو. دژی ئیمام زادە سازی بوو. بۆ ئەو ئیمام زادە سازی یانی ڕاوەستان لە مێژوودا،یانی بە بارمتە گرتنی داهاتوو بوو. دژی ڕووحیەی کەربەلای بوو لە حیزبایەتی و سیاسەتکردندا. لایەنگری عەقڵ و کردەوەی سیاسی هەلسەنگێنراوبوو. دژی بەهرەبەرداری لە شەهیدان بوو. بۆ ئەو سست عونسوڕی و کورتبینی و خۆپەرستی و ڕووحیەی دژی کۆمەڵایەتی و تا سەری لووت دیتن گەورەترین نیشانەکانی دواکەوتوویی بوون. لایەنگری سەرسەختی پلۆرالیزمی سیاسی و حیزبی و فەرهەنگی بوو. پێی وابوو پلۆڕالیزم و دیسانتڕالیزم دەبنە مایەی سەرهەڵدانی ئابووری و پێشکەوتن و خەلاقیەت و ئینێرژیەکان ئازادە دەکەن. هەر بۆیە دەیگووت ئێرانی دەبێ دیسانتڕالیزە و پلۆڕالیزە بکرێ. لە سیاسەتدا جرمی بنتام بۆ قاسملوو سەرمەشق بوو. واتە کارکردن بۆ دابینکردنی خێری گشتی. خێری گشتی لەوەدایە کە مرۆڤ قازانجی کورتخایەنی خۆی فیدای قازانجی درێژخایەنی گەل و وڵات بکا. لە جیاتی هەڵاواردن و خۆویستی ڕووت، ڕێگای سازش و هاوڕایی بگرێتەبەر.\nلەسیاسەتدا دووربین وستراتیژیکبوو. ئێمە کە لەسەری لوتی خۆمانمان بەولاوەنەدەدی جارێک لە پلونۆمێکدا باسکرا کە هەرکەس کە لە ئۆردووگای ڕوومادیەوە دێتە دەورەی فێرگە نەیەڵین دایکەکانیان بێن و بیان بینن چونکە دەیان بەنەوە. لە وەڵامی ئەو پێشنیارەدا وتی ئەوە هەڵەیە. ئەو خەڵکە سەرمایەی شۆڕش و خەباتن و باشترین ماتڕیاڵن لە دەستی حیزبدا کە دەتوانین کاریان لەسەر بکەین و لە رێگای ئەوانەوە حیزب بەرەو ناوچەکانی کرمانشان و ئیلام کۆچ پێبدەین. تا ژمارەیەکی زۆرتر لەوانە بێنە فێرگە و لە گەڵ حیزب ئاشنابن، باشترە چوونکە ئێمە لەو ڕێگایەوە دەتوانین ژمارەیەکی زۆر کادر بۆ حیزب پەروەردەکەین کە لە داهاتوودا دەتوانن نەخشی گەورە بە قازانجی حیزب ببینن. جیا لەوە دەچنەوە لە نێو کەس وکاری خۆیاندا دەبنە کادری حیزب ئەوە چ زەرەرێکی تێدایە کە ئێمە دەبێ لێرە ئەو مەسەلە ئاوا باسکەین. ئێستا دەزانین کە بەڕاستی ئەو قسەی کاک دووکتۆر چەندە درووست بووە. مەبەستم ئەوەیە ئەو زۆر درێژخایەن بیری دەکردوە.جارێکی تر لە کۆبوونەوەیەکدا وتی بە خەڵکی گوندەکان بڵێن ئەگەر هەر دەچنە شار بڕۆن لە ورمێ خانوو بکڕن و نیشتەجێبن. ئەو بەراستی ستراتیژیک بوو. جارێکی دیکە وتی شەشمانگ کارم لەسەر ئەوە کردوە کە فرانسوا میتران سەرکۆماری فەڕانسە لە وتاری ساڵانەی خۆیدا لە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان لە کاتی باس لە سەر مەسەلەکانی دونیادا، وەک نموونە باسی کوردیش یانی کێشەی کوردیش بکا.لە نوسین و وتارو باسەکانیدا دیدی زانستی و ئینسانی زاڵە. شعوری بەرزی سیاسی و واقعبینی سیاسیان تێدایە. ئەوە لە وڵاتێکدا کە خەڵک نە هەوا و لەسەر ئەساسی سۆز و عاتیفە کاردەکەن، کارێکی دەگمەنە. ئەو لە بەیان کردنی مەبەستە سیاسیەکانیدا زۆر ڕەوان بوو. ئاڵۆزترین مەسەلەکانی بەزمانێکی زۆر سادە دەر دەبڕین.لە سیاسەتدا ئایندەنگەر بوو. خۆ بەزلزان نەبوو. متوازن بوو. دیدێکی ئاواڵای هەبوو. خاوەن نەزەر و هەڵسەنگاندنی خۆی بوو. بۆیە لە لایەن هەموو ئەکتەرە کانی سەر شانۆی سیاسەتی ئێران و کوردستان تەنانەت موخالیفەکانیشی بە جدی وەردەگیراو جێی رێزبوو.\nزۆریان هێرشکردەسەری. بە پیاوی ناتۆ و ئیمپڕیالیزم و دواتە بە پیاوی بەحس و تەجزیەتەڵەب و دژی شۆڕش و دوژمنی خواو چی و چی لە قەڵەمیاندا. بەڵام ئەوە زەڕەیەک کاری لێنەکرد و لە خەباتی سارد نه‌کردەوە. قەتیش شەڕە جنێوی نەکرد. هەمیشە دەیگوت دەبێ ئەدەبیاتی حیزب وەزین و هەسەنگێنراوبێ و لە ئەدەبیاتی چالەمەیدانی خۆ دوور بگرین. جارێک لە قەندیل میوانمان بوو یانی میوانی مەڵبەندی سپی سەنگ بوو کە بنکەکەمان لە سینەمۆکە بوو. پێشمەرگەکان هاتن و وتیان ڕادوێ موجاهیدین جوێن دەداو بە دوکتۆر قاسملوو دەڵێ ئەشڕافزادە و چی و چی. پێشمەرگەکان زۆریان پێ ناخۆش بوو. وتی پێتان ناخۆش نەبێت. ئەوانە بەرادوێی خۆیان تەبلیغ بۆ ئێمە دەکەن. من سیاسەت دەکەم و لە ئورووپا هەموو ڕۆژی کاریکاتۆری سیاسەت مەدارەکان لە رۆژنامەکاندا بڵاودەکەنەوە کەسیش تەنانەت پێشیان ناخۆش نیە. ئێوەش ئەو کارە هەرئاوا وەربگرن.ئەو قەت حەقیقەت و گۆڕەپانی سیاسی کوردستانی لە پاوانی خۆیدا نەدەدی، نەی دەویست حیزبی دێموکرات تاقانەبێ. بەڵام تێدەکۆشا حیزبی دێموکڕات بە هێز و کاریگەر بێ لە مەیدانەکەدا. ئەو پێی وابوو تەوافوق دەبێ لە ئاکامی هاتنە گۆڕی ڕوانگە جۆراوجۆرەکانەوە وەدەستبێ. لە کۆبوونەوەکانی کۆمیتەی ناوەندیدا هەمیشە دوای هەموان نەزەری خۆی لە سەر مەسەلەکان دەردەبڕی و تەنیا هاوئانگی درووست دەکرد.قاسملوو وێڕای ئەوەی کە دەریای زانیاری بوو. کەسێکی سەمیمی و گەرمیش بوو. نموونەی بەرزی ڕووحیاتی بەرزی ئینسانی بوو. لە بەرانبەر نامرادیدا نەبەزیبوو. بە هەموو بڕواوە بۆ ئەو ئامانجانە کاری دەکرد کە بڕوای پێیان بوو. پێغەمبەر ئەگەر بڕوای بە پەیامی خۆی نەبێت، ناتوانێ خەڵکیان لە دەورە کۆکاتەوە. ئەو بڕوای بە پەیامی خۆی بوو بۆیەش دەی توانی خەڵکیان بۆ مۆبیلیزەبکات.تازە لە سابڵاخ هاتبوینەدەر و لە سەر شاخانبووین. سەرەتاکانی دامەزرانی ڕادوێ دەنگی کوردستانی ئێران بوو. کاری پاراستنی رادوێ هێزی ئاوارە ئەسپێردرابوو. شەهید مەلا بایزی محەمەدی سەرپەرستی پێشمەرگەکانی دەکرد. منیش لە گەڵ مام لەوێ بووین و کاک دوکتۆر دەبوا بچێتە خڕەجوێ کە کلاسی کادری لێ بوو دەرسی هەڵدانی ئابووری بڵێتەوە. ئەوکارەیان بە ئێمە سپارد و لە رێگا کتێبێکی بە دەستمەوە دیت و پرسی چیە. من پێشانم دا وتی قەی ناکا بیخوێنەوە بەڵام ئەوە ئینتشاراتی حیزبی توودەیە.ئەوان ئاساری مارکسیستی بە جۆرێک چاپ و بڵاودەکەنەوە کە لە جهەتی خەتی سیاسی خۆیان دابێ. داوات لێدەکەم ئاساری کلاسیکی مارکسیستی بخوێنەوە باشترە ئەو جزوانەی حیزبی توودە ریسالەی ئامووزشی حیزبین. هەر بەوەش ڕامەوەستە و ڕوانگەکانی موخالیفی مارکسیسیمیش بخوێنەوە جا ئەودەم لە مەسەلەکان تێدەگەی. بەو جۆرە رێنوێنی کردم کە بە چاوی ئیدەئۆلۆژیکەوە تەماشای دونیا نەکەم. ئەو ڕۆژە بوو کە ڕۆژنامەی مەردوم نوسیبووی چوماقدارانی ئەڵاوەیسی بە دەفتەری حیزبی تودە دەر مەهاباد حەملەوەر شودەن.ئەو دەیگوت دەبێ لە خەباتدا تەکیە بکەینە سەر ئامانجی درووست و وەسیلەی درووست و پرۆسەی درووست. دەیگووت کورد چۆ هەرجێ یەک داوای چەک و پوڵ دەکا. ئەوە سیاسەتی کوردیە. ئێمە دەبێ ئەو فەرهەنگە بگۆڕین. دەبێ لە جیاتی چەک و پوڵ داوی پشتیوانی سیاسی و مەعنەوی بکەین. چونکە کەسێک ئەگەر پشتیوانی سیاسیت لێبکا. ئەگەر پێویست بێ چەك و پوڵیشت دەداتێ. ئەو دەیگووت دەبێ تەکیە بکەینە سەر بیری خەباتگێرانە و پەروەردە و ریتۆریکی حەقخوازانە و عادڵانە. لە مێژووی هەر نەتەوەیەکدا بەدەگمەن کەسانی وا هەڵدەکەون کە دەبنە کەسایەتی مێژوویی. قاسملوو نەک دوای مەرگی تەنانەت لە سەردەمی ژیانی پربەرەکەتیشیدا، بوو بە کەسایەتیەکی مێژوویی کە کورد هەتا هەتایە شانازی پێوەدەکا. هەربۆیە هێمن وتەنی بە مردووییش بۆتە نیشانەی تیری دووژمنانی کوردو کوردستان. ئازایەتی لە هەلوێست گرتندا، بینشی قوڵی سیاسی و شەهامەتی سیاسی کە لە قاسملوودا هەبوون، لە هەموو سیفەتەکانی دیکەی زەقتر بوون. زەمانێک کە خەڵک جەمارانیان بە مەککەیەکی دیکە دەزانی، وتی ئەوەی ئەمڕۆ لە ئێراندا دەگوزەرێ بۆنی فاشیزمی مەزهەبی لێدێ. ئەگەر نەزەراتی ئەو و شاپوری بەختیار بە هێند گیرابان ئێران توشی ئەو چارە ڕەشیە نەدەبوو. فێری کردین هەر هاوپەیمانیەک لە سەر ئەوە ببەستین کە ئەو لایەنەی دەگەڵی دەچینە هاوپەیمانیەوە چی دەوێ نەک ئەوە کە دژی کێ یە. دەی گووت ئەگەر لە گەڵ هەر هێز و لایەنێک لە سەر تەنیا لە سەر ئەساسی ئەوە رێککەوین کە دژی کێ یە، لە نیهایەتدا بێ ئیعتیبار دەبین.لە بزووتنەوە ڕزگاری خوازەکاندا ئەزموونەکان لە دوو جۆرە کەسایەتی دەدوێن. یەکەم کەسێکی مودیر و بە تواناو لێوەشاوە. بەڵام نا پابەند بە ئوسوڵ و ئەخلاقیاتی ئینسانی و خەباتگێرانە.دووهەم کەسانی پاکیزە و سادق و خاوەن ویژدانی شۆڕشگێڕانە بەڵام ناکارا لە باری سیاسی و ریبەری کردنی جەماوەریەوە. دیارە هیواش هەن هیچیان نین . دووکتۆر قاسملوو هەردووکیانی هەبوون. ئەو جۆرە ڕێبەرانە حوکمی کیمیایان هەیە. دووکتۆر قاسملوو هەم شارەزاو لێ هاتووبوو. هەم بە ویژدان و خاوەن ئەخلاقی خەباتگێڕانەش بوو. هەمیشە دەی گووت ئێمە بەرپرسین. دەبێ وریای کاروکردەوەکانمان بین و خەڵک لێمان دەپرسێتەوە. لە نێو تەواوی ڕێبەرانی سیاسی ئێران و کوردستاندا، دەنگی قاسملوو لە دیفاع لە دیموراسیدا، جەسورترین و بەرزترین دەنگ بوو. لەخۆڕا نەبوو بە کوردستانیان دەگووت سەنگەری دیفاع لە ئازادی. ئازادەگی جەوهەری ئەخلاقی قاسملوو بوو. ئەو دەی گووت سیاسەت ئەگەر ئیلتیزام، یەعەهود و مەسئولیەتی لە گەڵ نەبێ دەبێە بۆمبێکی خەتەر. مەسئولیەت و تەعەهود یەکێک لە ماتۆڕەکانی فرۆکەی سیاسەتی قاسملوو بوون. ئەو بەو مەسئولیەت و تەعەهودە تا سەر وەفادار مایەوە. لەئاخر لەحزەی پێش شەهیدبوونیشی وەک ئامانجی خەڵکی کوردستان لە خودموختاری دیفاع دەکا و وەفادەرە بە میللەتەکەی. هەر بۆیەوە بە چاوێکی ڕەخنەگرانەوە دەیڕوانیە ژیان و دەوروبەر و ڕووداوەکان و لە حەقیقەت و جوانی دەگەڕا. رووک و ڕاست بوو.\nبێ ئەوەی بیهەوێ بت شکێنێ ، ڕەخنەی خۆی دەگرت و وەک مامۆستا هەڵەکەی راست دەکردیەوە، بێ ئەوەی مەبەستی سوکایەتی کردن بووبێ پێت. ئەو ئەخلاقیاتە بەرزە ئینسانیە هیچ سنورێکی نەبوو. چ پێشمەرگە لە شەرەکاندا دیلی کوشتبا چ لایەنی ڕێژیم ئەوکارەی کردبا بۆ ئەو کردوەیەکی نە شیاو بوون. هەمیشە نیگەرانی ڕاستی و درووستی کاروکردەوەکانی تێکۆشەرانی حیزب بوو. ئەو چاک پێوەندی دیالێکتیکی نێوان ئامانج و وەسیلە و پرۆسە و ئاکامی دەزانی. دەی گووت ئامانجی بەرزو ئینسانی دەبێ بە وەسیلەیەکی ئینسانی و میتۆدی ئینسانی کاری بۆ بگرێ. دەنا توشی شکەست دەبێ. بۆیە تێدەکۆشا بزووتنەوەی کورد لە هەموو هەڵەو پەڵەیەک و کوێرزەینیەکی سیاسی دوور ڕاگرێ.ڕووناکبیرێکی دیار بوو. بەڵام لە گەڵ هەموو ڕوناکبیران جیاوازی هەبوو. قەت ئیدیعای رووناکبیری نەدەکرد و ئەدای ڕووناکبیرانی دەر نه‌دەهێنا. لە هەمان کاتدا ئیدیعای دەروێشیشی نەدەکرد. بێ نیازبوو، کەسێکی حەمماسی بوو، هەموو ژیان و زانایی و تواناکانی خۆی هێنابوونە خزمەت شۆڕش. زۆری پێخۆش بوو میللەت و ڕووحی باوکی لێی ڕازیبن. ساکێکی دەستی هەبوو هەمیشە بۆ کۆڕوکۆبوونەوەکان بەدەستیەوە بوو، دەیگوت ئەوە باوکم ئەودەم وەک تەشویق بۆی کریوم کە چوومەتە دەبیرستان. ئەو هەموو تەمەنە هەر بەدەستیەوە بوو. وەک پێشمەرگە دەژیا و سادە و ساکار. لە شەڕی سێ مانگەدا ئاوارە ببوین بۆ دیانان و خەڵکێکی زۆر لەو سنورە مابۆوە. میرزاعەبدوڵای پاک سروشت نامەیەکی لە سەر وەزعەکە نووسی و دای بەمن بیبەم بۆ دەفتەری سیاسی. دەفتەری سیاسی ئەودەم لە پشکاوێ بوو. چووم دوکتۆر قاسملووم لەوێ دی لە کاولاشێکدا کە پێ یان دەگووت ماڵی دووکتۆر قاسملوو. هەرلەوێ کریس کۆچیڕا دەچێتە سەردانی و پێی دەڵێ ئەوە یەکەم جارە ماڵی خۆم هەبێت.ئەو حیسابی لە خۆی و هاوڕیانی دەکێشا. دەڵێن کار دەگەڵ حەزرەتی عیسا سەخت بووە، چوونکە سەخگیربوە، بەڕاستی ئەوە لەسەر قاسملووش راست بوو. ئینزباتێکی سەختی لە سەرخۆی و حیزب و هاورێیانی پیادە دەکرد.\nبۆ قاسملوو سیاسەت مەیدانی کار بۆ گۆڕینی کۆمەڵ بوو. بۆیە خەڵکی کوردستانی تەشویق دەکرد سیاسەت بکەن. دەرکێکی درووستی لە مێژوو هەبوو، دەیزانی ئێران و کوردستان بەکام وەزعی مێژوویی دا تێدەپەرن. شارەزایەکی تەواوی بەسەر مێژووی دونیا و ئێران و کوردستان دا هەبوو. بۆیە هەمیشە گەشبین و ڕوو لە داهاتوو بوو. دژی ئەوە بوو سیاسەت دین وەک وەسیلەی چوونە پێشی خۆی بەکاربێنی. چونکە دەیگووت لە حاڵێکی ئاوادا سیاسەت سەرەنجام دەبێتە داردەستی دین. ئەو لەوبارەوە ئەزموونی ئووروپای بە نموونە دەهێنایەوە. فەرهەنگی سیاسی و ئینسانی قاسملوو هێندە دەوڵەمەند بوو کە هەموو کەسی دەخستە ژێر شوێنەواری خۆی. دانیال میتڕان دەڵێ قسەکردن دەگەڵ قاسملوو ئارام بەخشی رووح بوو.\nناسری پاکدامەن دەڵێ قاسملوو کەسێکە وەک موسەدیق کە ئێران دەبێ پێیەوەبنازێ. موسەدیق یەک گوناهی هەبوو کە ڕاکێشرایە دادگا. ئەویش دیفاع لە سەربەخۆی ئێران و بەرژەوەندیە کانی ئێران بوو. دووکتۆر قاسملووش یەک گوناگی هەبوو کە کەوتە بەر تیڕۆریزمی دەوڵەتیی کۆماری ئیسلامی. ئەویش بریتی بوو لە خەبات بۆ ماف و ئازادیەکانی گەلی کورد و گەلانی دیکەی ئێران.سەرمەشقێکی لە خۆی درووستکرد، کە لە هەموو سەرمەشقەکانی ئەو چەندەیەی دوایی نێو بزووتنەوەیی کورد تێپەڕی. ئەوەتا دوو دەیە دوای خۆشی زەمان نەیتوانیوە بیخاتە هەمبانەی فەرامۆشیەوە. ئەو و بیری ئەو لە گەڵ شەپۆلەکانی دێموکراسی و ئازادی و بەهاری ناوچە دایە و ئەوەتا بەرەوڕوومان دێ.بڕوای قوڵی بەوەبوو کە لە خەبات و تێکۆشانی ڕۆژانەماندا دەبێ ئەسڵەکانی مافی مرۆڤ لەبەر جاوبگرین و بتوانین لەسەر مەسەلە نەتەوەیی و چارەنوس سازەکان پێکەوە هاوکاری بکەین.ئەو دەیگووت ئەرکی هەرە گەورەی حیزبی دێموکرات ڕێکخستنی ریزەکانی بزووتنەوەی کوردستانە. بۆیە قازانجی گشتی کوردستان بۆ ئەو لە سەرووی هەموو شتێکی دیکەوە بوو. بۆیە ئێستاش هەر سەرچاوی ئیلهام و لێ فێربوون و مۆتییڤاشونە. پێی وابوو حیزبی دێموکڕات دەتوانێ لە یەک کاتدا خەبات بۆ ڕزگاری لە ستەمی نەتەوایەتی و رزگاری لەبێ عەداڵەتی کۆمەڵایەتیش بەرێوەبەرێ.ئەو ئەوەی بە ریسالەتی حیزبی دێموکڕات دەزانی. دوای تەوابوونی کۆنگرەی شەش چومە خزمەتی وتم ئێستا کە سۆسیالیزمی دێموکراتیک پەسندکراو ئێمە دەنگمان پێداوە، وا باشە تیئوریزەی کەین تا بیبەینە نێوخەڵک. وتی تیئوریزەکردنی ناوێ. عەداڵەتی کۆمەلایەتیت دەوێ یان نا، ئازادی و دێموکراسیت دەوێ یان نا؟ ئەو دوانە لە گەڵ یەک دەبنە سۆسیالیزمی دێموکڕاتیک. مەنتقێکی هێندە بەهێزی هە بوو زوو تەسلیمی دەبووی.بە ڕووحیەی مەزهەبی سیاسەتی نەدەکرد. ڕووحیەی مەزهەبی یانی وشکبیری لە ئەندێشەی سیاسی و تووندوتیژی لە کردەوەی سیاسیدا. بۆ درێژە پێدانی رێبازی قاسملوو دەبێ خۆمان بە ئینلایتنمێنت واتە تەنویری قاسملوو بسپێرین. بە چاویلکەی ئیدەئۆلۆژی تەماشای دونیا نەکەین. ڕوانگە و پێرسپێکتیڤی حیزب و بزووتنەوە بەرین کەینەوە. زەنجیری بەرچاوتەنگی و دەمارگرژی لە دەست وپێی سیاسەت و بیری سیاسیمان بکەینەوە. مێژووی کورد نەکەینە مەیدانی شەرێ تاریکی و ڕووناکی و ئەهریمەن و ئاهورەمەزدا. دەبێ گرنگ بۆ ئێمە ئێستاو داهاتووی کوردستان و نەتەوەکەمان بێ.\nدەبێ بزووتنەوە گەورەو بەرین کەینەوە بە جۆرێک کە هیچ هێزێکی دێموکڕاتیکی کوردستانی وەلانەنرێ. دەبێ سیاسەتی کوردی و حیزبایەتی لە پاتۆلۆژی پاککەینەوە و زمانی سیاسەت و دیپلۆماسی و ئەدەبیاتی ڕۆژانەمان لە جوێن و تەوهین و سوکایەتی کردن بە یەکتر و ئەم و ئەو پاک کەینەوە. دەبێ ئاستی سیاسەت و کاری حیزبی بەرینەسەر و خۆمان هەلکێشینە ئاستی ئەو مەسئولیەتەی لە سەر شانمانە. نابێ حیزب بێنیە خوار تا ئاستی خۆمان. دەبێ خۆمان بەرینە ئاستی تێکۆشەرێکێ حیزبی. دەبێ بە جهەتی خێری گشتیدا هەنگاو هەڵگرین. دەبێ حیزبی دێموکڕات، حیزبی قاسملوو و هەزاران شەهیدی دیکەی سەربەرزی کوردستان بەهێزو گەورە کەینەوە و نەیەڵین ببێتە فیرقە.\nبەڵێ ژنان و پیاوانیک هەن پاش مەرگیش، واتە گڵیش، ناتوانێ کۆتایی بە زیندوو بونیان بێنێ. قاسملوو، یەکێک لەوانە. وەک گاندی وەک موسەدیق وەک یاسر عەرەفات.هەزاران سڵاو لە ڕووحی پاکی دووکتۆر قاسملوو و شەهید عەبدووڵا قادری ئازەر و دوکتۆر فازیل رەسوڵ و هەموو شەهیدانی کوردسیان.\nقسەکردن لە سەر د. قاسملوو کارێکی هێندە ئاسان نیە و پێویستی بە دیقەتی زۆر هەیە. زۆرن ئه‌و تێکۆشەرانه‌ی کە ساڵانێکی زۆر لە نزیکەوە، لە ژێر بەرپرسایەتی د.کتۆر قاسملوودا کارو خەباتیان کردوە و شاهیدی بۆ لێوەشاوەییە مەیدانی و تیئوریکیەکانی دووکتۆر قاسملوو دەدەن. من تێدەکۆشم قاسملوو لە ڕوانگەی ئەزموونەکانی خۆمەوە بخەمە بەر باس . بەوحاڵەش ئەوەش بۆخۆی کارێکی گرانە. چوونکە دووکتۆر قاسملوو کەسایەتیەکی هەموو لایەنەی کامڵی هەبوو. دارێک بوو لقوپۆپی جۆراوجۆری لێدەبوونەوە. ڕێبەرێکی سیاسی بوو، رێبەرێکی بەتوانای بزووتنەوەیەکی میللی دێموكراتیک بوو، سەرکردەی حەرەکەتی چەکدارانەی میللەتی خۆی بوو، کەسایەتیەکی سیاسی ناوچەیی و ئێرانی و کوردستانی وتەنانەت جیهانیش بوو، مامۆستای زانکۆبوو، دیپلۆمات بوو، ڕووناکبیر بوو، ئینتلێکتوڵ بوو، ئەدیب و نوسەر و زمانزان بوو، مێژوو زان و مێژوو نووس بوو، پێشمەرگەبوو، خەباتگێربوو، شارەزای کارووباری فەرهەنگی و هونەر و ئەدەبیا ت بوو، سەرڕەڕای هەمووی ئەوانە لە نێو بزووتنەوەی کورد و جوڵانەوەی ڕزگاری خوازی کوردستاندا ئیدەئۆلۆگ بوو. بۆیە باسکردن لەسەر ئەو لایەنە جۆراوجۆرانەی کەسایەتی دوکتۆر قاسملوو لەتوانای من دانیە. وەک ئەوە وایە منداڵێک کە تازە پێی هەڵگرتووە بیەوێ بەسەرکێوێکی گەورەداسەرکەوێ کە کارێکی غەیرە مومکینە. لەوەتەی وەبیرم دێ لە ریزەکانی ئەو حیزبەدام. ئەو شەوەم لەبیرە کە دەڵاوان یانی گوندەکەی خۆمانمان بۆ ئاخر جار بە جێهێشت و کۆمەڵێک پێشمەرگە شەو لە گەڵ باوکم هاتن و ئێمەیان هەڵگرت و بەیانی کە تازە گزنگی دابوو لە کوێستانی کانیەخوای ئاگرمان بە گوێنیان کردەوە. دواتر چوینە زینوێ و خەلان و دۆڵی باڵەکایەتی. دەبێ من ئەودەم شەش ساڵانە بووبم. لەوێ لە زێنوێ و خەلانێ بۆ یەکەم جار شەهید ئەحمەد تۆفیقم دیت، ژمارەیەک لە ئاغاوەتەکانی ناوچەی پیرانشار وەک دژکردەوە بەرانبەر بە ئیسڵاحاتی ئەرزی شا هەڵاتبوون.کاک ئەحمەد قسەی بۆ دەکردن و من لە گەڵ باوکم چووبوومە بنکەی پێشمەرگەکان ئەو ڕۆژەم لە بیرماوە. من لە گەڵ باوکم دەچوومە مقەرەکانی پێشمەرگە و هەزاران وێنەی ئەوڕۆژانە و رۆژانی دواتری ئەو قۆناخەم لە ئەلبوومی بیری تیژی منداڵیم دا هەرماون. دواتریش شێنێ و سونێ و سەنگەسەر و هیران و نازەنین و کۆیە و سلێمانی و دیسان سەنگەسەر و بناری قەندیل تا دەستپێکردنی شوڕشی گەلانی ئێران و دیسان دەورەیەکی دیکە لەو خەباتە.ئەودەم ئەوەی ئەمن لە بیرمە حیزب بریتی بوو کۆمەڵێک کادرو پێشمەرگە کە بە هەموو وجودیانەوە و بە ئیمکانات و تەنانەت چەک و فیشەکی خۆشیانەوە لە خزمەت شۆڕشی کوردستانی عێراق دابوون. تەشکیلاتی حیزبیش لە نێوخۆ لە باری ئیمکاناتی مادیەوە تەداروکاتی دەکرد. ناوی مەلا قادر لاچینی، کاک ئارەحمانی قەرەقشڵاخێ، مام سوارە سەکر، کاک حاسل و مراد رەسوی لەیلانی و مونتەقیمی قازی و دەیان کەسی دیکەم لەبیرە کە دەچوونەوە نێوخۆ و دەهاتنەوە و سەردانی ماڵی ئێمەیان دەکرد.تامی ئەو شیرینیانەم هەر لە دەمدا ماوە کە کە کاک مونتەقیمی قازی لە سابڵاخ هەموو جارێ بۆی دەهێنام. لە سەرتاسەری دەزگاکانی شۆڕشدا پێشمەرگەکانی حیزب کارو زەحمەتیان دەکێشا و قارەمانەتیان لە شەڕەکاندا لە خۆیان نیشاندەدا.\nشەڕەکانی زۆزگ و هەندرێن و کێوەڕەش و دەربەند و سەفین و ناوچەکانی باڵەکایەتی و پشدەر و بیتوێن بە شاهیدی خەڵکی ئەو ناوچانە مەیدانی قارەمانیەتی پێشمەرگەکانی حیزبوون بەرامبەر بە پەلاماری سوپای عێراق. لە ئیدارەکردنی دەزگاکانی شۆڕشیشدا نەخشی بەرچاویان هەبوو. بۆ نموونە لە ئیدارە کردنی کاروباری کۆمەڵایەتی ناوچە ئازادکراوەکانیش بەشداربوون. لە بیرمە ماڵی ئێمە لە شێنێ لە پەنای ماڵی حاکم عەلۆ بوو کە حاکمی شۆڕش بوو. یانی حیزب مەوقعیەت و سترەکتور و هەیکەل و بنکەو بنیاتێکی سەربەخۆی نەبوو و لە ڕاستیدا بەشێک بوو لە هەیکەلی شۆڕش و ژێرمەجموعەی شۆڕش یانی بزووتنەوەی کوردستانی عێراق. هەرچی یارمەتی و ئیمکاناتی مادیش لە نێوخۆوە کۆدەکراوە، دەدرایە سەرکردایەتی شۆرش بۆ تەداروکاتی شۆڕش. وەک ئەوەی کاری تەشکیلاتی حیزب لە نێوخۆ تەداروکی شۆڕشی ئەوبەشەی کوردستان بێت. بەوحاڵەش قازانجەکانی سەرکردایەتی شۆڕش وای دەخواست کە ئەوان تەنانەت هەر ناویشیان لێ نەمێنێ چ دەگا بە خەبات و بەربەرکانی. کێشە و ئاڵۆزیەکانی نێوخۆیی و فشارو پاڵەپەستۆی سەرکردایەتی شۆڕش و پیلانەکانی ساواک ، هەموو ئەوانە هەلوومەرجێکیان پێک هێنابوو کە ئاستی تێکۆشانی حیزب تەنانەت لە خوار سفرەوەش بوو. ئەوەندەش کە لە تەشکیلاتی حیزب مابوو یا لە نێوخۆ لە زیندان دابوو، یا لە کوردستانی گەرمێن پەڕەوازە و بێ رێبەری وبێ ئیمکانات و لە هەلومەرجێکی زۆر سەختدا مابۆوە و مەجالی کاری سیاسی و حیزبی لێ زەوت کرابوو. بەشێکی بەرچاو لە کادرەکانی حیزب یا لە بزووتنەوەی ٤٦ و ٤٧ دا لە نێو چووبوون یا لە کوردستانی عێڕاقیش لە ژیر تاقیب دابوون و پڕش وبڵاوببوون. ڕاست لە هەلومەرجێکی ئاوادا قاسملوو وەک خدری زیندە هاتە مەیدان و بوو بە عیسای حیزبی دێموکرات. وەک کێو لە بەرامبەر هەموو سەختیەکاندا ڕاوەستا و حیزبی زیندووکردەوە و لە نەبوونەوە جارێکی دیکە گیان و نەفەسی وەبەر پەیکەرەی حیزب خستەوە و لە ڕاستیدا حیزبی سەرلەنوێ خستەوە سەر ڕێ. تەشکیلاتی حیزبی سازماندایەوە. سەربەخۆیی سیاسی و تەشکیلاتی بۆ حیزب گێڕایەوە، بەرنامەو پڕۆگرامی تازەی بۆ حیزب داڕشتەوە، رۆژنامەی کوردستان ئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندی دەرکردوە، تێکۆشەر نامیلکەی نێوخۆی تەشکیلاتی حیزبی دەرکردەوە، چەندین دەورەی تەربیەتی کادری بۆ کادرەکان وەڕێخستن، پێوەندیەکانی حیزبی دەگەڵ وڵاتانی جۆراوجۆر و حیزب و رێکخراوە ئێرانی و کوردستانیەکان رێکخستەوە. لە ڕاستیدا حیزبی درووست کردوە. قەوارە و کەسایەتی و هەیکەل و هەیبەتی بۆ حیزب گێڕایەوە. تێکۆشەرانی پەرش و بڵاوی حیزبی لێرە و لەوێ کۆکردەوە و ورەی کار و خەباتی پیدانەوە. بەرانبەر هەیمەنەی حیزبی توودە و لایەنە کوردستانیەکان وەستا و ئیجازەی نەدا کەس دەست لە کاروباری نێوخۆی حیزبەوە وەردا. هۆی ئەسڵی بۆ ئەوەکە کە پاشگری ئێرانی بە ناوی حیزبەوە زیاد کرد ئەوە بوو کە سنورێکی تایبەتی بکێشێتەوە لە باری تەشکیلاتیەوە بۆ ئەوەی چوار چێوەی دەستەڵاتی تەشکیلاتی و مەیدانی کاری تەشکیلاتی حیزبی دێموکرات دیاری بکات و ڕێ لە دەستێوەردانی لایەنەکانی دیکە لە کاروباری نێوخۆی حیزب بگرێ. هەر واشی کرد و لەو کارەدا سەریش کەوت.رووناکبیر و ڕەخنەگری بەناوبانگی کورد مامۆستا حەمەی مەلاکەریم دەڵی ئەگەر هێمن هەر بە تەنیا قەسیدەی ئێوارەی پایزی نوسیبا، بەس بوو بۆ ئەوەی ئەو شوێنە گەورەی هەبێ کە ئەمڕۆ لە شیعری کوردیدا هەیەتی. منیش پێم وایە خزمەتەکانی دووکتۆر قاسملوو بە حیزبی دێموکڕات و بزووتنەوەی کورد لە کوردستانی ئیران هەر لەو قۆناخەدا کە باسم کرد، بەسن بۆ ئەوەی ڕۆڵی قاسملوو لە مێژووی حیزبدا بە ڕۆڵێکی مێژوویی لە قەڵەم بدەین.نەخشی دوکتۆر قاسملوو لە تەیار کردنی حیزب و بزووتنەوەی کورد لە قۆناخی شۆڕشی گەلانی ئێران و پاشان سازماندانی خەبات و بەربەرەکانی خەڵکی کوردستان بە دژی هێرش و پەلاماری ڕێژیم بۆ سەر کوردستانیش، نەخشێکی درەخشانی حاشا هەڵنەگرە.من هەر لە نێو حیزب دابووم بەڵام کە داوای ئەندامەتی حیزبم کرد لە سلێمانی قوتابی دەورانی دەبیرستان بووم و هەوەڵین بەرپرسی حیزبیم کاک کەریم حەدادی تێکۆشەر بوو، مانگی جارێ کۆبوونەوەمان دەبوو . لەو دەورەیەدا بوو بۆ یەکەم جار بە خزمەت مامۆستای تێکۆشەر کاک هاشمی کەریمی گەیشتم. هاوینانیش کە سەردانی بنکەی حیزبم لە بەغدا دەکرد، شانازی ئەوەم بە نسیب دەبوو کە بەشیک لە کادرەکانی رێبەری حیزب ببینم. وەک مۆماستا حەسەنی شیوەسەڵی و کەسانی دیکە. بۆمن هەمیشە شانازی بوو کە بە خزمەت مامۆستا هێمن دەگەیشتم. بەڵام قەت ئەو دەرفەتە هەڵنەکەوت کاک دووکتۆر ببینم تا ئەوکاتە کە رێبەری حیزب بڕیاری گەڕانەوە بۆ نێوخۆی وڵات دا و دووکتۆر قاسملوو، تا موقەدەماتی سەفەرەکەی ئامادەبوو، لەسەنگەسەر ماوەیەک لە ماڵی ئێمە بە نهێنی مایەوە. ئێمە ئەودەم پێمان دەگووت مام شەریف. کاک سەید ڕەسوڵی بابی گەوەرە کە پێوەندیەکی بەرینی تەشکیلاتی لە گەڵ نێوخۆ هەبوو مەسئولی حەڕەکەتی کاک دووکتۆر بوو بۆ نێوخۆ. شایانی باسە ئەودەم سەردەمی قەلع وقەمعکردنی تەشکیلاتی حیزبی شوعی عێراقیش بوو لە لایەن حکومەتەوە. بەشێکی زۆر لە کادرەکانی حیزبی شیوعی عێراقیش هەر بە ماشێنەکەی حیزب لە بەغداوە دەگە یەنرانەسەنگەسەر و دواتر بە هاوکاری ئەندامانی حیزب لەو بنارە نەجات دەدران. من کە کوردستان و کوردی دوکتۆر قاسملووم خوێند بۆوە. شانازیم دەکرد کە ئێستا لە نزیکەوە لە خزمەت خۆی دام و مەجالی ئەوەم هەیە شتی لێ پرسم. لەبیرمە لێی پرسیم چ خاتراتێکم لە باوکی شەهیدم لەبیرە. ئەو ماوەیە کە کاک دووکتۆر لە سەنگەسەر مایەوە بارانێکی زۆر دەباری. پاش ماوەیەک لە کاک سەید رەسوڵ دەپرسێ کە هۆی مانەوەمان هێندە لێرە چیە. کاک سەید دەڵێ بارانێکی زۆر دەبارێ و رێگای قەندیل نە بۆتەوە و چەندجار کەسانی بڕواپێکراومان ناردوون ئیمکانی ئەوەنیە ئەسپ دەرچێ و سڵامەتی تۆ و دەربازبوونی تۆ بۆئێمە مەسەلەی ئەسڵیە و بۆیە چاوەڕوان ماوینەوە تا هەوا خۆش دەبێت. جیا لەوەش قەرارە هەندێک چەکوچۆلمان بۆ بێ و بە دەستی خاڵی ناتوانین دەوڕێ یە کەوین.لەوەڵامی کاک سەید رەسوڵ و مامم دا دەڵێ خەڵک لە شەقامەکانی تاران سنگیان دەکەنە قەڵغان و ئیمە دەبێ هەرچی زووتر لە مەیدانی رووداوەکان بین دەنا تەئسیرمان نابێ و دواکەوتنی ئێمەو بەوەخت لە مەیدان دانەبوونمان ئاکامی زۆر خراپی بۆ مەوقعیەتی حیزب دەبێ. ئێمە شۆرش دەکەین و دەڕۆین لە هەرکوێ نەمان توانی برۆین دەمێنینەوە تا دیسان دەتوانین بکەوینەوە ڕێ.ئەودەم حیزب هیچ چەکوچۆڵێکی نەبوو. سێ کڵاشینکۆف لە لایەن یەکیتی نیشتیمانیەوە درابوونە حیزب کە لە بیرم دێ دەبوایە بە بەلەم لە گوندەکانی دەوروبەری سەدەی دووکان بپەڕێنرینەوە و بگەیەنرێنە سەنگەسەر. ئەوە هەموو ئیمکاناتی حیزب بوو بۆ دەست بە خەبات کردن. لە بیرم دێ دۆستانی حیزب لە گوندی بەلکی ناوچەی سەنگەسەر ئەودەم و لەو بارەوە یارمەتی و هاوکاریەکی گەورەی سەرخستنی ئەو حەڕەکەتەیان کرد. یانی یارمەتی دان بە دەربازکردنی کاک دوکتۆر. چونکە کاک دووکتۆر بە نهێنی لە بەغداوە هاتبوو و دەبوایە بە نهێنیش دەربازبێ.هەوەڵین پێشمەرگەی حیزب لەو قۆناخەدا مامی شەهیدم کاک قادرلاجانی بوو کە لەگەڵ کاک دوکتۆر گەڕایەوە. کاک دوکتۆر لە کورتەباسێک لەسەر مێژووی رێبەرایەتی حیزبدا باسی ئەو حەرەکەتەدەکا. ئەو گەڕانەوەی کاک دووکتۆر لەو هەلومەرجەدا و چوونەوە ناوخۆی ولات و سازماندانە وەی رێکخراوەکانی حیزب لە نێوخۆ بە مەوقع ولەکاتی خۆیدا، بوو بە هۆی ئەوە کە حیزبی دێموکرات تەنانەت پاش ئەوهەمووسەرکوت و زەبروزەنگەش کە بۆ دەیان ساڵ لە سەر تە شکیلاتەکەی هەبوو،جارێکی تریشهەستێتەوە و ببێتە هێزی سەرەکی لە کوردستانی ئێران و ڕۆڵی شیاوی خۆی لە ڕووداوەکاندا بگێڕێ.من بایەخی مێژوویی ئەو گەڕانەوەی بە وەختی دووکتۆر قاسملوو وەک گەڕانەوە مێژوویەکەی لێنین لە ئاپریلی ١٩١٧ و تەئسیری ئەو حەڕەکەتە لە سەر هەڵگیرسان و سەرکەوتنی شۆڕشی ئۆکتۆبەر دەبینم. ئەگەر ئەو حەڕەکەتەی لینین شوێنەواری چارەنوس سازی لەسەر هەڵگیرسان و سەرکەوتنی شۆڕشی ئۆکتۆبەر هەبوو، حەرەکەتی مێژوویی دوکتۆر قاسملووش بەوەخت و لەکاتی پێویستدا، بوو بە هۆی ئەوە کە زوو حیزب لە نێوخۆی وڵاتدا رێکخراوەکانی زیندووکاتەوە و ئامادەیی ئەوە پەیدابکا لەسەر وەزعی سیاسی شوێن دانێ. بەو جۆرە ئەو گەڕانەوە مێژووییەی دوکتۆر قاسملوو ،بوو بە سەرەتای قۆناخێکی تازە لە مێژووی خەباتی ڕگاریخوازانەی گەلەکەماندا. ئیدی ئاستی فەعالیەت و تێکۆشانی حیزب و مەیدانی کاروچالاکیەکانی هێندەبەرین بۆوە کە هەر زوو بوو بە هێزی یەکەمی گۆڕەپانەکە. بۆیە لە راستیدا ئەو حیزبی دێموکڕاتەی ئەو نەسلەی دوای ئینقلاب دیتوویەتی، بەرهەمی دەستی قاسملووی نەمرە و قاسملوو موهەندیسیەکەی کردوە.من بە خاتری درێژەدانی مەدرەسەکەم مابوومەوە و نە گەڕابوومەوە. قەت ئەو ڕۆژەم لەبیر ناچێ لە رادیۆ تاران گوێم لێ بوو کاک دووکتۆر وەک سکرتێری حیزبی دێموکڕاتی کوردستانی ئێران سەردانی ئیمام خومەینی کرد. من لە ماڵی کاک جەماڵی هیرانی لە ڕانیە میوان بووم. ماڵیان لە لای قولەی رانیەبوو. لە گەڵ کاک کاوە کوڕی کاک جەماڵ رەفیق بووم و ئەوان لە مێژبوو دۆستی حیزب بوون. دواتر کاک کاوە بوو بە پێشمەرگە و شەهیدبوو. کۆلێژی ئیدارە و ئیقتسادی تەواوکرد و چووە نێو شۆڕش بەڵام زوو شەهیدبوو. ئەو بنەماڵە شوعی بوون و زۆریش دۆستی ئێمەبوون. کە گوێم لەو خەبەرە بوو چاوم پڕبوون لە فرمێسک و بەسەر ڕوومەتی کزومەلوولم دا هاتنە خوار. دایکی کاک کاوە و کاک کاوە و خوناوی جوانەمەرگ ڕوویان تێکردم کە ئەوە چیە بۆ دەگری؟ چ بوە؟ وتم گوێتان لێ یە کاک دووکتۆر قاسملوو سەردانی خومەینی کردوە وچۆتە تاران. ئاخر خومەینی ئەودەم کەسێک بوو کە خەڵک وێنەکەیان لە مانگیشدا دەدیت. ئەوانیش زۆریان پێ خۆش بوو. بەڵام قەت وەک من لەو ڕووداوە حاڵی نەدەبوون. بۆمن ئەو فرمێسکانە ، فرمێسکی شادی و سەرکەوتن بوون. فرمێسکی وەدی هاتنی خەونە کانی دەورانی لاوی و مێرمنداڵیم بوو. تەنیا کەسێک دەیتوانی لەو فرمێسکانە بگا کە غەریبایەتی و تەحقیری دیتبێ.بۆمن حیزبی دێموکڕات شتێک بوو تەنیا لە چوارچێوەی دیوارەکانی ماڵی خۆمان و خاترەکانی دەورانی منداڵیم لە باوکم، کاک پاپیر شکاک، کاک ئەحمەد تۆفیق، کاک عەبووڵا و کاک سولەیمانی موعێنی، کاک سمایل شەریفزادە و دەیان تێکۆشەری حیزب و وێنەیەکی پێشەوا و کۆبوونەوەی ئێوارانی چەن کەس لە ئەندامانی حیزبی کە لە کارگەری دەهاتنەوە و شەوانە لە ماڵی یەکتر کۆدەبوونەوە و باسی ڕابردوویان دەکرد. کە بە داخەوە دواتریش کە گەڕاینەوە بە نیشانەی تەحقیر پێ یان دەگوتن دەرچوانی دانشگای قەڵادزێ، ڕەنگە ئەوجاریش کە گەراینەوە پێمان بلێن دەرچوانی دەشتی کۆیە، وەک کاک مەلا محمەدی عەبباسی، شەهید محمەد بێژوەیی، عەبدڵا لاجانی و كاک سمایلی حاجی و هتد لەسەنگەسەر. من کە هەموو عومرم حیزبی دێموکڕاتم لە هەلومەرجی کاری نهێنیدا دیتبوو تەنانەت لە کوردستانی عێراقیش، بۆمن کە ڕاوڕاوێنی کاربەدەستانی شۆڕشم بە تێکۆشەرانی حیزب بە چاوی خۆم دیتبوو، بۆمن کە لەسەر بڵاو کردنەوەی یەکەم ژمارەی کوردستان، ئەویش گەیاندنی بە چەند کەس لە ڕووناکبیرانی کورد لە سەنگەسەر، دیتبووم کە چۆن مامم لە بەرچاوی من بەر شەق دەرێ، ئەو خەبەرە خەبەری کۆتایی هاتنی ئەو دەورانە بوو. ناحەق نەبووم کە لە خۆشیان بگریم. ئێستا دەمدی کاک دووکتۆر لەو ئاستەدا سیاسەت دەکا و حیزبی دێموکڕات ئاوا لە چڵە پۆپەدایە. یەکەم جاربوو ناوی حیزبی دێموکڕات لە رادوێیەک ببیستم. خۆزگەم بەو ڕۆژە، بریا هەر ئەودەم لە خۆشیان گیانم دەرچووبا. ئەو فرمێسکانە ئاکامی تەزوویی زیندووبونەوە و گەرانەوەی غروور حیزبی و سیاسیم بوون. ئاخر ئەمن دەزانم چ پەتپەتێنیکما پێ دەکرا. بەوجۆرەدەتوانین بڵێین لەوقۆناخەشدا ئەوە قاسملوو بوو، بووبەماتۆری وەگەرخستنەوەی حیزب لە نێوخۆ. ئەوە ئەوبوو بەناخودای کەشتی حیزب وبزووتنەوەی کورد لەو قۆناخە دژوارەدا. دوکتۆر قاسملوو بە درێژایی تەمەنی پڕکارو بەرهەمی، خزمەتێکی زۆری بە حیزب و بزووتنەوەی کورد لە کوردستانی ئێران کرد. ئەو لەنێو کورداندا لە ئینسانە هەرە وشیار و مەزن و بلیمەتەکانی رۆژگاری خۆی بوو. ڕۆڵی ناوبراو هێندە گەورەیە کە ئێستا مێژوو نوسان ، مێژووی حیزب و بزووتنەوەی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان بەجۆرێک دابەش دەکەن کە بۆخۆی گرنگیی ڕۆڵی قاسملوو لەو مێژوەدا دەردەخا. دەورانی کۆمار، دەورانی دوای کۆمار، دەورانی پێش قاسملوو، دەورانی دوای قاسملوو. ئەو جۆرە دابەشکردنە ئەکادیمیکیە ڕۆڵی قاسملوو بە ڕوونی لەو خەبات و بەربەرەکانیەدا ڕوون دەکاتەوە.لەوەش زیاتر مێژوو نوسان و لێکۆڵەرەوەکان، باس لە شوێنەواری فەرهەنگ و کولتور و سیاسەت و پلان و بەرنامەکانی قاسملوو لە سەر حیزبی دێموکڕات و بزووتنەوەی کورد دەکەن. ئەوان پێ یان وایە ئەوە کە حیزب ئێستاش ئاوا دەڕواتە پێش و لە ئیدامەکاری نەوەستاوە ، بەشێکی زۆری بەرهەمی ئەو کولتور و سترەکتور و سازماندەهیەیە کە قاسملوو بۆ حیزبی داڕشتوە. دەتوانین ڕۆڵی قاسملوو وەک لۆکۆمۆتیڤ پێناسەبکەین.\nلۆکۆمۆتیڤ ئەو ماتۆڕەیە کە قەتار بە دوای خۆیدا رادەکێشێ. لۆکۆمۆتیڤ هەمیشە لە پێشەوەیە، بە هێزو پڕ قودرەتە و خێراشە واتە بە سورعەتە. لۆکۆمۆتیڤ هەمیشە بە سورعەتێکی زۆروە واگۆنەکان بە دوای خۆیدا دەکیشێ.جاری وایە لە رێلیش دەردەچێ بەڵام هەر هەڵدەسوڕێ. دوکتۆر قاسملووش ئەو نەخشەی لە حیزب و بزووتنەوەدا هەیە. ئەو تەنانەت پاش شەهیدبوونیشی بە قودرەتی زۆروە هەروا دەمانباتە پێش. ئێستاش هەروا هێزی لۆکۆمۆتیڤی سیاسەت وپرنسیپە کانی قاسملوویە کە بەسەر حیزبەوە ماوەو دەیباتەپێش. لەو وەزعە ناهەموارەشدا کە حیزبی تێدایە، ئەوە قاسملوویە پاش 24 ساڵ لە شەهیدبوونیشی، هەر ئینێرژی موسبەت بە حیزب و بزوتنەوە تەزریق دەکا. ئەوه‌ش بۆخۆی لایەنێکی دیکەی گەورەی و دەوری ئەو لە بزووتنەوەیەدا دەردەخا.ئەستێرەیەکە لەو شەوە زەنگەدا، دەدرەوشێتەوە و بە بیرو ئەندیشەی سیاسی وخەباتگێڕانەی رێمان نیشان دەداو بۆلای خۆی ڕامان دەکێشێ. بیری سیاسی قاسملوو وەک ڤیزشن بەرەو لای خۆی کار و خەباتمان هیدایەت دەکا. بیری سیاسی قاسملوو ئیستاش بۆتە پێناسەی بزووتنەوەی میللی دێموکراتی کوردستان.تایبەتمەندی هەرە گەورەی دوکتۆر قاسملوو ئەوە بوو کە نیشتیمانپەروەر، کوردپەروەر و کوردستان پەروەربوو. ئەو کەسایەتیەکی جیهانی، ناوچەیی، ئێرانی بوو، هەویەتی جۆراوجۆری هەبوون. بەڵام کوردستانی بوونەکەی جەوهەری ئەسڵی و هەستەی ئەسڵی کەسایەتی قاسملوو بوو. هەموو هەویەتەکانی دیکەی بۆ بەهێزکردنی هەویەتی کوردستانیەکەی و جێبەجێکردنی ئەو ریسالەتە کە کەوتبوە سەر شانی کە ئازادی کوردستان بوو، بە کار دەهێنان. کوردستانی بە هەموو وجودەوە خۆشدەویست.بە عیشقەوە تەماشای دەرودیمەنی کوردستانی دەکرد و خوایە وەتەن ئاواکەی لەبەر خۆیەوە دەگوت. دەیگووت دەچمە هەر وڵاتێک و لە هەر کوێ ڕێبەران و کەسانی سیاسی دیکە دەبینم و باسی کێشەی کورد دەکەم، هەست دەکەم کە بە ڕێزو حورمەتەوە وەرم دەگرن. بۆیە هەمیشە شانازی دەکەم کە ڕۆلەی کوردستانم و بە ناوی کوردەوە قسەدەکەم. یەکێک لەو دەرسانەی نەوەی نوێ دەبێت لە قاسملووی فێربێت لە راستیدا ئەو نیشتیمانپەروەربوون و کوردپەروەربوونەیە.قاسملوو لە هەموو کەس باشتر توانای فۆڕمۆلەکردنی داخوازەکانی کورد، ڕوونکردنەوەی کێشەی کوردی هەبوو. وتەبێژێکی لێوەشاوەی نەتەوەی کوردبوو لە ئاستی دونیادا. بە چەند زمان لە گەڵ دونیای دەرەوە و ڕۆژنامەکان و کاربەدەستانی ئەو وڵاتانە کە کوردستانیان بە سەردا دابەشکراوە قسەی دەکرد و مەسەلەی کوردی بەیان دەکرد. هەر بۆیە مێژوونوسان دەڵێن کە لە نێونەتەوەیی کردنی کێشەی کوردا، لە سەرەتاکانی کاردا، نەخشی بنەڕەتی هەبووە. خزمەتی قاسملوو لەوبوارەشدا وناو و ناوبانگی قاسملوو لەو مەیدانەشدا هەتا هەتایە دەمێنێ و شانازیە بۆ نەوەکانی ئێستاو داهاتوومان.دوکتۆر قاسملوو پێشمەرگەیەکی ئازاو قارەمانیش بوو. بە جەرگ و نەترس بوو. دلێربوو. لە خەبات و بەربەرەکانی و شەرومقاوەمەتدا، نموونەی ورەی بەرز وشکەستناپەزیری بوو. چ لە شەری سێمانگەدا، چ لە شەڕەکانی مانگی هێرش و دیفاعدا، چ لە شەرەکانی قۆناخی خەباتی پارتیزانی دا، چ لە دیدار و سەردانەکانی لە جەبهەکانی شەڕ و بنەکانی پێشمەرگەکاندا، هەمیشە ڕووحیەیەکی بەرز و پۆڵاینی هەبوو.\nلە بیرمە لە شەڕی جادەی سەردەشت پیرانشار سەردانی کردین و بە مام ئەوڵای سەعیدی گوت مادام ئەتۆ بەو تەمەنەوە، کە لە شەست ساڵ زیاتر بوو، لە پێشی جەبهەدای من لە خەباتی خۆمان نیگەران نیم و شۆڕشی ئێمە دەڕواتە پێش. پەیامەکانی ئەودەم کە ڕۆژانە بۆ هێزی پێشمەرگەو خەڵک لە ڕادوێ بڵاودەبوونەوە، یەکپارچە دەبوونە ورەو هێزیان وەبەر ئەژنۆی ئێمە لە جەبهەکان دەنا.فەرماندەیی ئەسڵی ئەو شەڕانە بەدەست کاک سەید رەسوڵی بابی گەورە و کاک حەسەنی سیوەسەڵیوە بوو، بەڵام پێشمەرگەکانی ناوچەکانی دیکەی کوردستانیش لەو شەرانەدا بەشدار بوون. بۆیەکەم جار لەو شەڕانەدا لە گەڵ مۆماستا ئاسۆ محمەدی و کاک ئەمیری ئەلیاسی و کاک خەلیل خەلەبان ئاشنابووم. کاتێک پەیامەکانی دووکتۆر لە رادوێ کە راست لە پێشی جەبهەکەبوو لە ئالێەمەران ڕا بڵاو دەبوونەوە، کاک عومەر شەریفزادە دەی گووت گوێبگرە تەماشاکە کورد هۆشیمینەی خۆی هەیە کە هەزار هۆشیمینەی ڤێتنامی دەسکیشی لە دوو ناکا. من ئەودەم کە لە سلێمانی دەمخوێند لە پێش ئینقلابدا لەگەڵ کاک سەدیقی ئیبڕاهیمی نوێنەری ئەودەمی حیزب لە سلێمانی کە دواتر بووبە نوێنەری حیزب لە بەیرووت لە ماڵیکدا پێکەوە دەژیاین و کاک سەدیق وێنەیەکی گەورەی هۆشیمین رێبەری خەباتی ئازادیخوازانەی ڤێتنامی هەڵواسی بوو. بەو وتانەی کاک عومەر خەیاڵم گەڕایەوە پێش شۆڕش و سەردەمی ئامادەیی و قەولمدا کتێبەکانی هۆشیمن پەیداکەم و بیان خوینمەوە. من ئەو دەم کادری سیاسی لکی سێی هێزی ئاوارە بووم و لەو شەڕانەدا دەیان هاوسەنگەر و خزم و هاوڕێم شەهیدوبرینداربوون. لەو ماوەدا کاک دوکتۆر دووجار سەردانی کردین. لەوی یەکەم جار بە خزمەت کاک عومەر شەریفزادە گەیشتم. قاسملوو بۆ پێشمەرگەکانی بەشەکانی دیکەی کوردستانیش پەیکەرەی لە شکان نەهاتوویی و مقاوەمەت بوو. دوای ڕاوەستانی شەڕی ئێران و عێڕاق هەوری نا ئومێدی هەموو کوردستانی داپۆشی بوو. هەموو لە دووبارەبوونەوەی ساڵی ١٩٧٥ دەترساین. کاک دووکتۆر زوو بە هەڵسەنگاندی دۆخی سیاسی و بڵاوکردنەوەی لێکدانەوەی خۆی لە هەلومەرجەکە، ئاسۆی خەبات و کاری دەستنیشان کرد و ڕای گەیاند ئەگەر ئاشتی بۆ کورد هیچی تێدانە بێت، کوردی هەموو پارچەکان یەکدەگرن و لە توانایان دایە ئەو ناوچەیە نا ئارام بکەن و خەباتی خۆیان بەرنە پێش. ئیدی ئەوە ساڵی ١٩٧٥ نیە، ئەوە دووبارە نابێتەوە . لە بیرمە نەک هەر ئێمە بەڵکوو پێشمەرگەکانی یەکیەتی و هێزە سیاسیەکانی دیکەش بەو قسانەی دووکتۆر ورەیان هاتەوەبەر و هیواو ئومێدیان بۆ گەڕایەوە.ڕێبەرێکی بە ئۆتۆریتەبوو. دەیەویست هەموو کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان لە دەوری بزووتنەوە و ئامانجە میللیەکانی کۆکاتەوە. هەمیشە لە هەوڵی رێکخستنی هێزە کوردستانی و ئێرانەکاندا بوو. تێدەکۆشا گەروویەکی هاوبەش بۆ هاواری کورد روو بە دونیای دەروە درووستکات. دەیگووت دەبێ بە یەک زمان و فۆڕمۆڵ و بە تایبەتی لە چوارچێوەی مافی مرۆڤ و پەسندکراوە نێونەتەوەیەکاندا مەسەلەی کورد بەرینە نێو بیرورای گشتی دەرەوە تا لێما وەرگرن. ئەوەی ئەورۆ پێی دەگوترێ کۆنگرەی نەتەوەیی بیرۆکەکەی هی دوکتۆر قاسملوویە.دوکتۆر قاسملوو لە بەیانکردن و دەربڕینی هەڵوێستە سیاسیەکانی دا، گوێی نەدەدایە بەرژەوەندی شەخسی و تێبینیە ڕواڵەتیەکان. لە هەڵوێستگرتندا بۆ ئەو ئامانجە ئینسانی و دێموکڕاتیکەکان و حەقیقەت پێوانە بوون. زۆر جار بە پێچەوانەی ئاڕاستەی ڕووبار مەلەی سیاسەتی دەکرد و لە خنکانیش نەدەترسا.ئەگەر ئەو ئاڵای بەربەرەکانی لە گەڵ کۆماری ئیسلامی هەڵگرت، رێژیم لەئەوپەڕی هێز و توانا و تەنانەت مەقبووڵیەتیش دابوو. بە دەیان ملێون کەس لە خەڵکی ئێران و تەنانەت هێزە سیاسیە چەپ و میللی و مەزهەبیەکانیش لایەنگریان لێدەکرد و وێنەی خومەینیان لە مانگدا دەدی. بەڵام ئەو زوو ماهیەتی کۆنەپەرستانە و دواکەوتوانەی ئەو رێژیمەی تەشخیس داو کەوتە لە قاودانی. ئەوە ئەو دەم کارێکی زۆر سەخت بوو. جارێک لەوبارەوە وتی ئەودەم باسکردنی مەسەلەیەکی ئاوا تەنانەت لە دەفتەری سیاسی حیزبیش دا بە زەحمەت دەکرا بهێنرێتە گۆڕێ.مەحکومکردنی بەبارمتە گرتنی پێرسونیڵی سەفارەتی ئەمریکا لە کاتی خۆیدا، مەحکومکردنی پەلاماری سۆڤیەت بۆ سەر بەهاری پراگ، مەحکوکردنی سیاسەتەکانی حیزبی توودە لە پێوەندی دەگەڵ رێژیمدا، رەخنەگرتن لە سۆسیالیزمی مەوجود لە کاتێکدا کە قوتبێکی گەورەی سیاسەتی دونیا بوو. ڕاوەستان لە بەرانبەر هژمۆنی تەڵەبی موجاهیدین، حیزبی توودە و هەندێک هێزولایەنی دیکەی کوردستانی دا هەموویان نیشانەی ڕاستی و دروستی ئەو قسیەیەن. لە کۆمەڵنساسی سیاسیدا، بەو جۆرە کارە دەوترێ پۆلیتیکلی ئینکۆڕڕێکت. یانی لەباری سیاسیەوە نادرووست. قاعیدە وایە سیاسەتمەدار وەدوای مەقام وقازانج و دەنگ و کورسی پاڕلەمانی وشتی وا دەکەوێ. یانی خۆی دەگەڵ مەینستریم واتە جەریانی غاڵب ڕێکدەخا. بۆیە کەسێک کە دەگەڵ مەینسرتریم دەکەوێتە بەربەرەکانی، کارێک دەکا کە پۆلیتیکلی ئینکۆڕڕێکتە. بەڵام گەورەیی قاسملوو لە سیاسەتدا هەمیشە لەوەڕا هاتوە کە مەینستریمی چاڵێنچ کردوە و خستویەتیە ژێر نیشانەی پرسیار.ئەگەر لەسیاسەتدا، تێگەیشتنی بەرژەوەندیە میللی و نەتەوەییەکان و خێری گشتی و ئامانجی سەرەکی بە شێوەیەکی واقعبینانە، لە هەموو شت گرنگترە. ئەگەر دۆزینەوەی رێگاو میتۆدی گەیشتن بە ئامانجی سەرەکی و خێری گشتی مەسەلەیەکی زۆر پڕ بایەخە. ئەگەر هەوڵدان بۆ دەکارکردنی ئەو رێگاو میتۆدانە و تەختکردنی کۆسپەکانی سەر رێگا، کلیلی مەسەلەکەیە، ئەوە بێ شک دەتوانین بڵێین دووکتۆر قاسملوو لەو کارەدا لە ڕیزی پێشەوەی کەسایەتیە سیاسیە ئێرانی و کوردستانیەکان دا بووە. ئەو ئامانجە سیاسیەکانی بزووتنەوەی کوردستان و تاکتیکی خەباتگێڕانە و چالاکی و کردەوەی سیاسیی ڕۆژانەی بە شێوەیەک لێکگرێ دابوون، کە سیاسەت و خەباتی خستبوونە خزمەت ڕزگاری میللەتی ژێرچەپۆکی کورد.ئەو دەیەویست میللەتی کوردستان ڕزگاربێ و ژیانێکی شیاوی ئەم سەردەمەی هەبێت. لەخۆڕانیە دەیگووت خودموختاری ئەگەر نێوەرۆکەکەی نە بێتە ژیانێکی پڕ لە ڕەفاه و ئازادی بۆ خەڵکی کوردستان، بایەکەخی یەو هەموو خەباتەی نیە. واتە ئەو سیاسەتی بۆ دووشت دەکرد بۆ ڕزگاری کوردستان و بۆ ژیانێکی پڕ لە سەعادەت بۆ خەڵکی کوردستا. ئەوە کە لە زانستگاکاندا پێی دەوترێت ئیمانسیپەیشن پۆلیتیک. سیاسەت لای قاسملوو شتێک نەبوو جگە لە کاروخەباتی رۆژانە بۆ گەیاندی میللەتی کورد بە ئاستی میللەتانی دوونیا.دەیگووت خەباتی ئێمە دوورودرێژە. میللەتێکی ژێرچەپۆکە تا ڕزگاری رێگایەکی درێژی لە پێشە. بۆیە دەبێ هەم خەبات بکەین و هەم بژین. لە خۆڕانەبوو لە ڕیزەکانی شۆڕشدا بایەخی زۆری بە ژیان و جلوە جوانەکانی ژیان دەدەدا. لە شایی و زەماوەندی پێشمەرگەکاندا بەشداری دەکرد. جوانی و رێکوپێکی و کاروزەحمەتی تەشویق دەکرد. هونەر و مۆسیقا و ئەدەب و ژیانی بنەمەڵەیی تەشویق دەکرد. بۆ چونێک هەبوو کە پیشمەرگە نابێ زەماوەند بکا، ئەو بەتووندی لە بەرانبەر ئەو جۆرە قسانەدا ڕادەوەستا و دەیگووت پێـشمەرگە ئینسانە، ناتوانی لە ئینسانیەتی دابڕنی. حەقی خۆیەتی زەماوەندبکا، بەڵام دەبێ پێێ بلێێن ئیمکاناتی شۆڕش بۆ بەرێچوونی بنەماڵە کەمە. حزوورێکی بەردەوام و دیاری هەبوو. لە ریزەکانی بزووتنەوەدا، لە نێو بنکەکانی پێشمەرگەدا، لە کۆمیتە شارستانەکاندا، لە نێو تەشکیلاتی نهێنیدا، لە نێو ڕوونکبیراندا، لە نێو نوسەرانی کوردو ئێرانی و ئەدیب و هونەرمەنداندا، لە نێو کۆڕوکۆمەڵە سیاسیە ئێرانی و کوردستانی و ناوچەیەکاندا، حزووری بەرچاوی سیاسی و مەعنەوی پڕ رەنگی هەبوو. ئێمە چ لە دفتەر باین، چ لە ناوچە و لە قوڵایی مەیدانەکانی خەباتی پێشمەرگایەتیدا، ئەومان لە پەنا خۆمان دەدیت. پێشمەرگەکانی داڵەهۆ پێ یان وابوو قاسملوو لە هێزەکەی ئەواندا سازمان دراوە. هی هەوشاریش هەر ئەو هەستەیان هەبوو، بەکورتی پێشمەرگەکان لە هەرکوێ بان، هەستیان بە بوونی دوکتۆر لە لای خۆیان دەکرد. لە هەموو جێیەک ئەو حزوورە گەرم و سەمیمی و سەنگینەی لەنێو ڕیزەکانی شۆڕش و خەباتدا هەبوو. پێشمەرگە کان لە هەزاران کیلۆمیتر دوور لە سکرتاریای حیزبەوە، نەیان دەوێرا ڕیشیان هەبێ، چونکە دەیانزانی کاک دووکتۆر حەز ناکا پێشمەرگە ڕێک و پێک و پاک وخاوین نەبێت.ئەو حزوورەی ڕێبەری بوو کە هێزی ئەخلاقی و مەعنەوی دابوو بە خەباتی پێشمەرگە. دووژمن لە هەموو بارێکەوە بەهێزتر و پۆشتەوپەرداختر بوو، بەڵام ئەوە هەر پێشمەرگەبوو زەبری دەوەشاند، ڕەمزی ئەوە لە هیزی ئەخلاقی پێشمەرگەوە سەرچاوەی دەگرت. بەشی زۆری ئەو قودرەتە مەعنەویە، دووکتۆر قاسملوو ئیلهامدەری بوو. شکسپیر باسی هێنری دەکا. کاتێک مێژووی شەڕەکانی نێوان ئینگلیس و فەرانسە دەگێرێتەوە، باس لەوەدەکا کە کاتێک هێنری پاشا و سەرکردەی سوپای ئینگلیس دەبینێ لەشکری فەرانسەویەکان زۆر زۆرتر و پڕچەکترە لە چاو سوپاکەی خۆی. شەوی پێش دەستپێکردنی شەڕەکە سەردانی خێوەتی هەموو فەرماندەرەکانی خۆی دەکا. هەرکامیان پێی وادەبێت کە ئەوە تەنیا هێنری هەر سەردانی ئەوی کردوە.هێنری هومید و هیوایان وەبەردەنێ و بە جۆرێک حاڵیان دەکا کە چاوڕوانی زۆری لێیانە. هەر یەکەی لەحزەیەکی کورت لە لایان دەبێت و بەمجۆرە بەیانی کە شەڕ دەستپێدەکا ئەو حزوورە کەمەی شەوی ڕابردوو لە میدانی شەریشدا لە لای هەموو فەرماندەرەکان و لە رێگای ئەوانیشەوە لە نێو هەموو سەربازەکان دا خۆی نیشان دەداو دەبێتە ئیلهام و هێز و ورەو بڕوا بە سەرکەوتن و بەربەرەکانی. لە ڕاستیدا قاسملووش لە نێو بزووتنەوەی کوردا، لە نێو کادر و پێشمەرگەداهێنری بوو. خۆزگە ئێمەش شکسپیرێکمان دەبوو، داستانەکانی خەبات و خۆڕاگری پێشمەرگەکانی کوردستانی وەک شانازی میللی لە ئەدەبیاتی نەتەوەییمان دا تۆماردەکرد.سونامی بوو لە نێو بزووتنەوەدا،لە مەیدانی خەبات و سیاسەتی ئێران و کوردستاندا، لە پارچەکانی دیکەی کوردستانیش دا پارامیترێکی جدی بوو. وەک سونامی بوو، لە هەموو لایەک ڕا دەهات ، نەت دەتوانی خۆی لێ لادەی و لە بەردەستی ڕاکەی. دەکرا موخالیفی بی، دژی بی، بەڵام کەس نەیدەتوانی حاشا لە گرینگی و فاکتۆربوونی ئەوبکا یا ئینکاری بکا. هیچ هێزو لایەنێک نەیاندەتوانی ئینکاری جدی بوونی قاسملوو لە سیاسەت و خەباتدا بکەن. بەتایبەتی لە مەیدانی سیاسەتی کوردستان و ئێراندا.لە کۆڕوکۆبوونەوەکاندا، لە مەجلیس و میوانی و جەژن و زەماوەندەکاندا، لە نێوماندا، چ لە رۆژانی شایی و چ لە ڕۆژە سەخت و دژوارەکاندا، دەدرەوشایەوە. بە قسەو وتە جوان و پڕماناکانی شوێنەواری لە سەر هەمووان دادەنا. لە خۆڕانەبوو کۆشنێر دوای شەهیدبوونی وتی لە نێو ڕێبەرانی دونیای سێەمدا، من رێزوحورمەتم لە هەموان زیاتر بۆ قاسملوو هەبوو.قاسملوو ڕووناکبیرێکی خەباتگێر بوو. کاری فکری دەکرد، دەیخوێندەوە، وەزعی سیاسی دونیای لە هەموو گۆشەنیگاکانەوە تەماشا دەکرد و وەدوای رووداوەکان دەکەوت. قەت لە خۆی غافڵ نەبوو. براژنە نەسرین لە نۆروێژ وتی ڕەحمان زۆری دەخوێندوە، چاک فێردەبوو. بەڵام فەرقی گەورەی ڕەحمان دەگەڵ کەسانی دی ئەوە بوو کە ئەو هەرچی فێری دەبوو، لەجێی خۆی بەکاری دەهێنا. ئەو فێردەبوو تا لە ژیان و خەباتدا برواتە پێش. ئێواران کە هەموو کارەکانی تەواو دەبوون دەیخوێندەوە.بە عیشقەوە ئەدەبیاتی کوردی و فارسی و فەڕانسەی و عەرەبی دەخوێندەوە. ئاگای لە ئاخرین رووداوەکانی دونیای ئەدەب و هونەر و سینەماو مۆسیقاو فەلسەفه‌بوو. پاش شەهدبوونی دەفتەری سیاسی بڕیاری دا کتێبخانە شەخسیەکەی بدرێتە کتێبخانەی گشتی حیزب و نەوارەکانی بدرێنە ڕادوێ دەنگی کوردستان. بۆم سەیر بوو لە نێو کاسێتەکاندا گۆرانی و مۆسیقای هەموو میللەتانی دونیایان تێدابوو. تەنانەت هی ئەمریکای لاتیین و ئەفریقاش. مۆسیقای سونەتی قەرەجەکانی باشوری ئورووپا و دەیان عنوانی دیکە. کتێبخانەکەشی لەو شاخە لە راستیدا باشترین کتێبی بە زمانەکانی فەرانسەی و ئینگلیسی و عەرەبی وفارسی وتورکی تێدابوون. ئەو کتێبانە لەو شاخە ئەودەم بۆ ئیمە بوونە خۆراکی ڕووح و بەتایبەت کە هی کاک دووکتۆریش بوون بە عەلاقەیەکی زۆرترەوە دەمان خوێندنەوە.جارێک کلاسێکی بۆداناین کە فێری فیلم هەڵگرتن بین. لەو کلاسەدا هەرکام لە هێزەکانی پێشمەرگە کەسێکیان بە کلاسەکە ناساندبوو. من و خوشکە خەدیجەی مەعزوریش لە رادوێ را چووبوین. بۆمن سەیر بوو لەو کلاسەدا باسی هونەر و سینەما و شانو وچۆنیەتی فیلم هەڵگرتن و بایەخ و گرنگی فیلمە دۆکێۆمێنتارەکانی کرد. سەرسام بووم. ئاخر پێت وابوو ئەو هەر مامۆستای هونەر و فیلم و سینەمایەو بەس.هەموو ڕۆژێ هەواڵەکانی دونیاو ناوچەو ئێرانی تاقیب دەکردن و پێوەندی نێوان ئەوانی دەدۆزیەوە و باشترین تەفسیری لێ دەکردن و بۆ روونکردنەوەی ڕێی خەبات کەڵکی لێوەردەگرتن. دەیگووت چونکە مەسئولیەتم هەیە ناچارم تەنانەت نەشریاتی هێزەچەپە ڕادیکالەکانی وەک تۆفان و ئەوانی تری لەو تیپەش بخوێنمەوە. چونکە دەبێ بزانم دەڵێن چی؟ پێوەندیەکی بەرینی کۆمەلایەتی و دۆستایەتی هەبوو. لەگەڵ کەسایەتیە سیاسی و ئەدەبی و ڕووناکبیریەکانی کوردو ئێرانی و عەرەب و بیانی پێوەندی هەبوو. چەند ساڵ لەمەوبەر لە کۆمۆنی ئەسکەر لە نزیک ئۆسلۆ مامۆستابووم، موعەلیمێکی ئەفغانستانی دەرسی ماتماتیکی دەگوتەوە و کاتێک یەکەم جار یەکترمان دیت و وتم کوردی ئێرانم، دەستبەجێ باسی خەباتی حیزب و بزووتنەوەی کوردی لەو بەشەی کوردستان لێپرسیم. منیش بۆم باسکرد و وتی خۆشحاڵم کە ئەو قسانەم گوێ لێدەبێ.من پێم وابوو پاش تیرۆری قاسملوو خەباتەکەشی نەماوە. پێم سەیر بوو دوکتۆر قاسملووی دەناسی. دواتر بۆی باسکردم کە دۆستی قاسملووبوە و سەردەمێک لە کابوول لە کابینەیەکی ئەفغانستاندا وەزیربووە لە کاتی دەستەڵاتی چەپەکاندا. شانازی دەکرد کە جارێک لە پاریس کاک دۆکتۆری دیبوو. ناوبراو دووساڵ لە مەوبەر گەڕایەوە ئەفغانستان و ئێستا تەنیا منداڵەکانی لێرەن. با ئەوەش بڵێم کە بەڕاستی ئەویش بۆخۆی کانیەکی زانست و زانیاری بوو. پار چوومە دهۆک لە یەکەم رۆژی گەیشتنمدا چوومە میوانیەک. تازە دانیشتبووم کەسێک هاتە نزیکم و وتی من لە ناوچەی شینکایەتی چەند شەو لە گەڵ کاک محمەدی موکری و چەند نوسەری تر میوانی کاک دووکتۆر قاسملوو بوومە باسی ئەو دیدارانەی دەگێراوە و عیشق و خۆشەویستی کاک دوکتۆر لە چاوانیدا شەپۆلی دەدا. ئەو مامۆستا محمەد ئەمین بوو کە سەردەمێک مودیری پەروەردەو فێرکردنی دهۆک بووە. مەبەستم ئەوەیە بڵێم پێوەندیەکی بەرینی کۆمەڵایەتی هەبوو. هەرکەس یەکجار دیتبای دەچۆ ژێر تەئسیری. سەردانی بریندارەکانی دەکرد، لە ئەحواڵیانی دەپرسی، کەم ئەندامەکانی بەسەر دەکردنەوە.لەسەرتاسەری ئەو ماوەدا کە سکرتێری حیزب بوو، بەتایبەتی لەو ساڵانەی دواییدا، شەو و ڕۆژ بۆ بە هێزکردن و رێکخستنی حیزب کاری دەکرد. باشترین کات و سەعاتەکانی تەمەنی خۆی بۆ نوسین و قسەکردن و دەرس وتنەوە و پێکهێنانی کۆروکۆبوونەوە و دیداری جۆراوجۆری سیاسی و حیزبی و دیپڵۆماسی تەرخان دەکردن. قەت لەکار ماندوو نەدەبوو.ئەو فەرهەنگی ئیدامەکاری هێنایە ناو سیاسەت و تەشکیلاتی ئیمە. قوتابخانەیەکی درووستکرد کە هەزاران کادر و تێکۆشەری حیزبی تێدا پەروەردەکران. لە کلاسێکدا وتی من دڵنیام ئەگەر ئەو رێبەریەی ئێستای حیزب هەمووشی تێدا بچێت، تازە ئیدی حیزبی دێموکرات ناکەوێتەوە سەر ئەرز و ئاڵای خەباتەکەی لە شەکانەوە ناکەوی. ئەو بڕوای بە خۆی و کاری خۆی هەبوو. ئیدەی سیاسی قاسملوو ئەمڕۆ بۆتە دیسکۆری و گوفتمانی زاڵی سیاسی لە کوردستاندا. بۆتە هەوێنی ژیان و خەباتی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانی ئێران. خوێنکاران، لاوان، قوتابیان، ژنان ، مامۆستایان، دانشگاهیان وباقی چین و توێژەکانی دیکەی خەڵکی کوردستان ئیلهام لە قاسملوو وەردەرگرن . هەرچەند دوکتۆر قاسملوو هاونەسلی نەسلی ئێستای کوردستان نیە، بەڵام ئیدەو پەیام و ڕوانگەو بۆچوونەکانی ئێستاش لە نێو نەوەی نوێی کوردستاندا لە هی هەموو کەس باشتر وەردەگیرێ. قاسملوو لە هەموو ڕێبەرانی ئەمڕۆی کورستان لە نەوەی نوێی کوردستان نزیکتر و مەقبوڵترە.قاسملوو دەیگووت کوردستان دەبێ لەو وەزعە بێتە دەر. کورد لە ژێر ستەم دایەو کوردستان دابەش کراوە. ئەو وەزعە نابێت قبووڵ بکرێ. ئەوە نیوەرۆکی پەیامی قاسملوو بوو. نەوەی نوێی کوردستان بە ئێسکو پێستەوە هەست بەو ستەم و بێعەداڵەتیەدەکا کە لەسەر کوردە. هەربۆیە لە دەورانی گلۆباڵیزاسیۆندا، بەو هەموو ئاگاهیە کە ڕۆژانە وەک شنەبا بڵاو دەبێتەوە، نەوەی نوێی کوردستان شوێنی مەوقعیەتی میللەتی خۆی لە نێو گەلانی دونیادا دەبینێ ولە جەوهەری پەیامی قاسلوو تێدەگا.بەڵام قاسملوو تەنیا هەر بەوە ڕازی نەبوو کە بەدژی وەزعی ئێستای کورد و ئەوستەمە بێتە مەیدان کە لەسەریەتی. ئەو داهاتووی کورد و کوردستانیشی دەستنیشان دەکرد. دەیزانی کورد دەبێ بڕواتە کوێ. حەزرەتی موسا دەیزانی ئوممەتی خۆی بۆ کوێ هیدایەتدەکا. قاسملووش دەیزانی کورد دەبێ بەرەوکوێ بڕوا. ئەو دەیگووت کوردستان دەبێ بچێتە ڕیزی میللەتانی ئازاد و پێشکەوتوی دونیا.کوردستان لە دونیای سێیەمدایە، لە دونیای ئیسلامدایە، لە ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدایەو لە دونیای عەرەبیش دایە. هەرکام لەوانە پێناسەی سیاسی خۆیان هەیە. دونیای سێیەم\nارسال شده توسط afrasyab grami در ۱۵:۴۰


کوردپرێس :: Kurdpress News Aganecy - ئاریشه‌ی پاراستنی ئاسایشی هه‌ڵبژاردنه‌کانی تورکیا/ میهمه‌ت ییڵماز\nئاریشه‌ی پاراستنی ئاسایشی هه‌ڵبژاردنه‌کانی تورکیا/ میهمه‌ت ییڵماز\nگرینگترین مه‌سه‌له له هه‌ڵبژاردنی 1ی نۆڤێمبێری په‌رله‌مانی تورکیا ئاسایشی هه‌ڵبژاردنه‌کانه. نابێت به بیانووی پاراستنی ئاسایشی هه‌ڵبژاردنه‌کان سندۆقه‌کانی ده‌نگدان له جێ خۆی دانه‌نرێت، ئه‌م کاره به پێچه‌وانه‌ی یاسای هه‌ڵبژاردن و یاسای بنه‌ڕه‌تییه.\nکوردپرێس/ ئێمه له تورکیا تاکوو 36 ڕۆژی داهاتوو هه‌ڵبژاردنێکی دووباره به‌ڕێوه‌ده‌به‌ین. به گوێره‌ی ڕاگه‌یاندنی ڕێکخراوه به‌ناوبانگه‌کانی ڕاپرسی، شیمانه‌ی ئه‌وه ده‌کرێت له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا له‌گه‌ڵ ده‌ره‌نجامێک هاوشێوه‌ی هه‌ڵبژاردنی پێشوو به‌ره‌وڕوو ببینه‌وه.\nئه‌م ده‌ره‌نجامه هیچ که‌سێک تووشی سه‌رسووڕمان ناکات، چونکوو له کاتی به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنی 7ی جوون تا ئێستا هیچ جۆره گۆڕانکارییه‌کمان نه‌بینیوه که گۆڕانکارییه‌ک له هه‌ڵسوکه‌وتی ده‌نگده‌ران بێنێته‌ئاراوه.\nبه دڵنیاییه‌وه من نامه‌وێت هێرشی پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK) و خوێنه ڕژاوه‌کان له‌به‌رچاو نه‌گرم. به‌ڵام ئه‌مه بارودۆخێکه که له‌م شوێنه جه‌مسه‌ربه‌ندیکراوه، هه‌ڵوێسته‌کان پته‌وتر و دژوارتر ده‌کاته‌وه.\nىێگومان گرینگترین مه‌سه‌له‌ی ئه‌م هه‌ڵبژاردنه، پاراستنی ناوه‌نده‌کانی ده‌نگدانه. هه‌ندێ پارێزگا بوون که تێدا پارته‌کان به جیاوازییه‌کی زۆر که‌مه‌وه و ته‌نیا به جیاوازی یه‌ک کورسی زیاتریان وه‌ده‌ستهێناوه، و ده‌زانین که ته‌نانه‌ت هه‌زار ده‌نگیش ڕه‌نگه ده‌ره‌نجامی هه‌ڵبژاردن له‌م پارێزگایانه بگۆڕێت. هه‌ر بۆیه ده‌بێ، هاوشێوه‌ی هه‌ڵبژاردنی پێشوو، سندۆقه‌کانی ده‌نگدان بپارێزین له کار و ئامانجه تێکده‌رانه‌کان. ئه‌م ئه‌رکی هه‌موومانه، هه‌م هاووڵاتیان و هه‌م به هه‌مان ڕاده، پارته سیاسییه‌کان.\nله دوو هه‌ڵبژاردنی پێشوو چالاکییه مه‌ده‌نییه‌کان تا ئاستێکی زۆر ئه‌رکی شارۆمه‌ندییان ئه‌نجام دا. ئێوه ده‌بێ له‌م جۆره چالاکییه مه‌ده‌نییانه پشتیوانی بکه‌ن و له شوێنی نیشته‌جێبوونی خۆتان له‌و چالاکییانه به‌شداری بکه‌ن تاکوو دوایی نیگه‌ران نه‌بوون.\nئه‌مه یه‌که‌مین جار نییه که له تورکیا هه‌ڵبژاردن به‌ڕێوه‌ده‌چێت. له ئاکامدا، ئه‌گه‌رچی من بیر له‌وه ده‌که‌مه‌وه مومکین نییه ته‌زویر له ئاستێکی زۆردا ئه‌نجام ببێت، به‌ڵام ڕه‌نگه ته‌زویره بچووکه‌کان ئه‌نجام بدرێن.\nبۆ وێنه ژماره‌ی ده‌نگده‌ران له پارێزگای ڕۆژئاوای قووجا ئیلی له ماوه‌ی سێ مانگی پاش هه‌ڵبژاردنی پێشوو زیاتر بوونه‌ته‌وه. له هه‌ڵبژاردنی پێشوو ژماره‌ی ده‌نگده‌رانی ئه‌م پارێزگایه 1.222 میلیۆن که‌س بوو، به‌ڵام له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا 1.535 میلیۆن که‌س ده‌بێت.\nبۆ ئه‌وه‌ی که پارێزگایه‌کی وا له ماوه‌یه‌کی که‌مدا زیاتربوونه‌وه‌ی حه‌شیمه‌تی ده‌نگده‌رانی ببێت، ده‌بێ خه‌ڵکێکی زۆر بۆ ئه‌و پارێزگایه کۆچیان کردبێت. ئه‌گه‌ری زۆره که ده‌بێ ئاوه‌ها کۆچاندنێک هاتنی نێزیک به 9 بۆ 10 هه‌زار بنه‌ماڵه بێت. به‌ڵام به تاوتوێکردنی جووڵانه‌وه‌ی حه‌شیمه‌تی شاره‌کان، ئاوه‌ها شتێک دوور له چاوه‌ڕوانییه.\nزۆر پێویسته که وه‌فدی باڵای هه‌ڵبژاردن (YSK) ڕوونکردنه‌وه بدات له‌باره‌ی ئه‌م بارودۆخه‌وه. ئایا زیاتربوونه‌وه‌ی ژماره‌ی ده‌نگده‌ران ده‌ره‌نجامی ئه‌م کاره‌یه که هه‌ندێ که‌س له‌م پارێزگایه‌دا نیشته‌جێن به‌ڵام ناوی خۆیانیان له ناو لیسته‌که تۆمار نه‌کردووه؟ بۆ YSK زۆر ئاسانه که وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره بدۆزێته‌وه. ده‌کرێ ئاشکرا بکرێت که ئه‌م که‌سانه له چ کاتێکدا له قووجا ئیلی نیشته‌جێ کراون و تاوتوێ بکرێت که ئایا ئه‌مانه ده‌نگده‌رانی ڕاسته‌قینه‌ن یان نا.\nمه‌سه‌له‌یه‌کی جیدی دیکه زیاتربوونه‌وه‌ی هێرشه‌کانی PKKه‌یه. ئیزن بده‌ن که جارێکی دیکه وه‌بیرتان بهێنمه‌وه که ئه‌مه ئه‌رکی ده‌وڵه‌ته که به‌ستێنێک بڕه‌خسێنێت بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگده‌ران بتوانن ده‌نگی خۆیان به ئارامی و ئاسایشه‌وه بخه‌نه ناو سندۆقی ده‌نگدان.\nهیچ که‌س نابێت هه‌وڵ بدات بۆ ئه‌وه‌ی سندۆقه‌کانی ده‌نگدان به بیانووی ده‌سته‌به‌رکردنی ئاسایشی هه‌ڵبژاردن، له‌جێ خۆی دانه‌نێت. ئه‌م کاره به ئاشکرایی به پێچه‌وانه‌ی یاسا و ڕیساکان و یاسای بنه‌ڕه‌تییه.\nسروودی که‌مپێنی AKP\nیاسا و ڕێساکانی تایبه‌تی هه‌ڵبژاردن به‌کارهێنانی ئاڵای تورکیا و هێما مه‌زه‌بییه‌کانیان له بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنی پارته سیاسییه‌کان قه‌ده‌غه کردووه. ئه‌گه‌رچی له ماوه‌ی ئه‌م ساڵانه‌دا گۆڕانکارییه‌کی زۆر ڕووی داوه، به‌ڵام له ساڵی 1961 تا ئێستا هه‌ڵبژاردنه‌کانی ئێمه به‌پێی ئه‌م یاسایه به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nYSK که‌ڵک وه‌رگرتنی پارتی داد و گه‌شه‌پێدان (AKP) له سروودی تایبه‌تی که‌مپێنی هه‌ڵبژاردنی خۆی قه‌ده‌غه کرد، چونکوو ناوه‌ڕۆکه‌که‌ی دروشمی مه‌زه‌بییه و به پێچه‌وانه‌ی یاسایه. له هه‌ڵبژاردنه‌کانی ڕابردوو AKP له فیلمه بانگه‌شه‌ییه‌کانی خۆی که له ته‌له‌فزیۆنی بڵاو ده‌کرانه‌وه، ئاڵای تورکیا به‌کارهێنا که ڕێگری له‌م کاره‌ش کرا.\nمومکین نییه که AKP ئاگاداری ئه‌م بڕگه یاساییه ئاشنایه نه‌بێت. ڤیدیۆیه‌ک به ده‌ستپێکردنی سروودێک بڵاو ده‌کرێته‌وه پاشان به بۆنه‌ی ئه‌و سکاڵایانه‌ی که له دژی ئه‌وان به‌رز ده‌کرێته‌وه، قه‌ده‌غه ده‌کرێت. ئایا وه‌فدی چاودێر له‌سه‌ر هه‌ڵبژاردن بیر له‌وه ده‌کاته‌وه که پاش بڵاوبوونه‌وه‌ی فیلم و سرووده‌کان، ته‌نانه‌ت بۆ ماوه‌یه‌کی کورتیش، ئیدی قه‌ده‌غه‌کردنی بڵاوکردنه‌وه‌یان قازانجێکی نابێت؟ به ڕاستی که تێگه‌یشتن له هه‌ڵسوکه‌وته‌کانیان ئه‌سته‌مه.\nمیهمه‌ت ییڵماز/ ڕۆژنامه‌ی حوڕییه‌ت\nوه‌رگێڕان: هه‌واڵده‌ریی کوردپرێس\nکۆدی بابه‌ت: 47569 | به‌روار: ۱۳۹۴/۷/۱۳ | کاتژمێر: 8 : 48\nئه‌گه‌ری هه‌یه پێگه‌ی HDP بۆ سێهه‌م پارتی تورکیا به‌رز ببێته‌وه\nئه‌ردۆغان، په‌که‌که به هه‌ڕه‌شه‌کردن له سندۆقه‌کانی ده‌نگدان تۆمه‌تبار ده‌کات\nپارتی داوای ئازاد له هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی تورکیا به‌شدار نابێت\nدژ به وه‌دواخستنی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی تورکیاین\nهه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت له تورکیا یه‌کلایی بووه‌وه\nتورکیا بەرەوڕووی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی پێشوه‌خت بۆتەوە\nهێزه‌کانی په‌که‌که ڕۆڵێکی به‌رچاویان بووه له ده‌ره‌نجامی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی تورکیادا\nپه‌که‌که ده‌یه‌وێت کاریگه‌ریی له‌سه‌ر ده‌رئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی تورکیا دانبێت\nهۆکاره‌کانی سه‌رکه‌وتنی HDP له هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی تورکیا\nبارودۆخی ئۆجه‌لان و په‌که‌که پاش هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی تورکیا\nسێ مه‌رجی AKP بۆ پێکهێنانی حکوومه‌تی ئیئتیلافی\nپه‌یامی هه‌ڵبژاردن پاڵپشتی ئۆجه‌لان و کورده‌کانی تورکیا له دیموکراسی و ئاشتییه\nیه‌که‌مین لێدوانی ئه‌ردۆغان پاش ڕاگه‌یاندنی ده‌ره‌نجامی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی تورکیا


شەڕی شێلم جاڕان، سەرکەوتنێکی گەورەی حیزبی دێمۆکڕات لە پیرانشار “بەشی 4 ، کۆتایی”، ساڵە نەڵۆسی – PMNews\nخەوتن لە ناو ئاخوڕدا\nمن ئیتر ملی رێگام گرت بەڵام لە جیاتی بچمەوە شوێنی خۆم بەرەو لای پشت دێ رۆیشتم و توانای چوونە دەرەوەم نەمابوو. کە چوومە لای پشتەوەی دێ، دیتم بە قەنناسە و ژێ 3 ، تەقە لە شاخەکەی پشت ماڵان دەکەن و هەر جاش و پاسدارێکی هاتۆتە خوارێ بە ساغی نەگەڕاوتەوە و\nهەموو هەوڵی پیشمەرگەکان ئەوە بوو کە نەهێڵن کەلاکەکانیان بەرنەوە یان بێنە خوارێ.\nلای ئەم هاوڕێیانە کەڵاشینکۆف بە کەڵک نەدەهات. زۆر هیلاک بووم، باوەڕ کەن ئەوەندە دەنگی تەقە و باڕوت مێشکیان تێک دابووم پێم خۆش بوو گوللە یان تۆپێک بێ وە من کەوێ. چووم بۆ لای تەویلەی دیتم شەهید ئەحمەد زەینی خەریکە لە ئاخوڕێکدا جێگەی خەو خۆش دەکا. منیش لەم فورسەتە کەڵکم وەرگرت و ئاخوڕێکم پەیدا کرد و تێدا خەوتم . نازانم خەوم لێ کەوت یان نا بەڵام مێشکم ئارام بۆوە و گیانم ئیشک و گەرم بۆوە. نووستنی ناو ئەو ئاخووڕە زۆر لە سەر دۆشەک خۆشتر بوو. تەنیا ترسێک کە هەبوو، ترسی تۆپ یان خۆمپارە بوو. روحیەی پێشمەرگەکان زۆر بەرز بوو.\nلە نەکاو خەبەر هات کە تۆپێک وەشوێنی بریندارەکان کەوتووە و حەسەن ناقولی کە بەیانی بریندار ببوو بەداخەوە شەهید بووە، حاجی گوڵاوی لاقی شکاوە و پێشتریش دەستی بریندار ببوو، فەتاح عەبدوڵاهی ریخەڵۆکەی هاتوونەتە دەرێ و …. دواتر لە ناو دێش برایم جەنناغی شەهید بووە. ئەم هەواڵە وەزحەکەی لێ تێک داین و هەموومانی غەمبار کرد.\nهەموو هەوڵی پێشمەرگەکان لە سەرەتا تا کۆتایی شەڕ ئەوە بوو کە بەرپرسەکان بە تایبەت ” سەید رەسوڵ و مراد کەریمی ” نەچن بۆ شوێنەک کە خەتەری گیانی زیادتری لە سەر بێ بەڵام خۆ هیچ شوێنێکی دێ، شوێنی ئەمن نەبوو. شوێنی بریندارەکان وەک شوێنی ئەمنی دێ وابوو کە تۆپی وێکەوت. هەمووی چەند میترێک واوەتر بەشێکی زۆر لە خەڵکی دێ لە ژێر زەوی ماڵێک دا کۆ کرابوونەوە و پێشمەرگەکان چاوەدێریان دەکردن کە هیچیان لێ نەیە واتە قایمترین شوێنی دێ بە خەڵکی دێیەکە درابوو کە تا ئاخری شەڕ ئەوان سڵامەت دەرچوون.\nشەڕ هەر دەهات و گەرمتر دەبوو. رۆڵەکانی حیزبی دێـمۆکڕاتی کوردستانی ئێران، هەروا قارەمانانە پێشیان بە هێرشی پەیتا پەیتای دوژمن دەگرت و دوژمن نەی دەتوانی بە بستیش بێتە پێش. تەواوی دێ، ئاگر و دوکەڵ بوو. گیشە و قەڵاغ بە ساغی نەمابوون. ماڵ نەمابوو توپی وێ نەکەوتبێ . هێندەک ماڵ تەواو وێران ببوون و مانگا و گوێڵک و تراکتۆری هێندەک ماڵ تێداچوو بوون. دوژمن هەرچی لە دەسەڵاتی دابوو بە کاری هێنابوو. روحمی بە ژن و منداڵ و ماڵ و حاڵی کورد نەدەکرد. هەروەک وتم: بێجگە لە پێگەی دایەشێخی کە نزیکی دێ بوو لە پادگانەکانی پەسوێ و پیرانشاریش را دێی دەکوتا. جاشەکانیش لە سەر بڵیندگۆی ماشێنەکانیان وەک سەگ دەوڕین بێ ئەوەی بوێرن بێنە پێش.\nفەرماندەی پێشمەرگەکان، سەردانی بەرپرسانیان دەکرد و لە وەزعی شەڕەکە ئاگاداریان دەکردنەوە.\n“مام حوسێن حوسێن زادە دەڵێ: ئێمە لە خوار دێ لە ماڵی مام مەحمود بووین کە شەڕ دەستی پێ کرد. کوڕەکانی وتیان کاک حوسێن برا، باوکمان تەمەنی زۆرە و بۆمان سەختە لە گەڵ خۆمان ببەین بۆ ناو دێ، شایەد باشتر بێ لێرە بێ. ئێمەش وتمان برا با باوکت لای ئێمە بێ، ئەگەر ئێمە شەهید بووین ئەوە ئەویش لە گەڵ ئێمەیە و هەرچی لە توانامان دا بێ دەی پارێزین. شەڕ گەرم بوو، تۆپ و خۆمپارە فشاریان بۆ هێناین و بەشێکی زۆری ماڵەکەیان بە سەر دا روخاندین. مام مەحمود کە گوێی گران بوو، ترسی بۆ هات و داوای لێ کردم کە بیخەمە ناو تەندوری نان کردن، منیش شتیکم بۆ راخست و خستمە ناو تەندورەکە. تەواوی رۆژ ئێمە لەم ماڵەدا شەڕمان کرد و نەمان هێشت جاش و پاسدارەکان کە هاتبوونە ناو مەدرەسەی ئاوایی بێنە ناو دێ. تەواوی وەختیش ئاگامان لە مام مەحمود بوو، ئاو و نانمان پێ دەدا و دڵخۆشێمان دەداوە. کە شەڕ کۆتایی هات کوڕەکەی هاتەوە و باوکیم بە سڵامەتی تەحویل دایەوە. مـام مەحمود ئەوەندە خۆشحاڵ بوو و هات و ماچی کردم و زۆر زۆری سوپاس کردم، من کە مام مەحمودم ئەوا شاد دیت چاوم پڕ لە ئاو بوو.”\nلێرەدا دەبێ سوپاسی خەڵکی شێلم جاڕان بکەم کە زۆر خۆڕاگر بوون و هەرچەند گیانیان لە خەتەر دابوو بەڵام زۆر هاوکارمان بوون بۆ پێدانی خواردەمەنی و زانیاری لە سەر دێ. بە تایبەت کاتێک ماڵەکان کون کون دەکران. شەهید سولەیمان چکردە، ئەو رۆژە دەیان ماڵی کون کون کرد بۆ هاتووچۆ کردن.\nشەڕ کە لە نزیک سەعات 6ی بەیانی دەستی پێ کردبوو لە نزیک سەعات 6ی هێوارێ کۆتایی هات.\nدوو هاوڕێی قارەمان بە ناوەکانی برایم جەنناغی و حەسەن ناقوولی و دوو کەس لە خەڵکی شێلم جاڕان بە ناوەکانی “پور ئایشێی عەوڵای مەلای و خوشکە خەدیجە (ناوبانگەکەی نازانم)” بوونە قوربانی هیڕشی دوژمنانی ئازادی.\nدوژمن شەڕی راگرت. ئەو شوێنانەی دوژمن لێی بوون چۆلیان نەکردبوو بە تایبەت لای دایە شێخی. کەمێک بوڵێڵ داهات، خەڵک و پێشمەرگە وەخۆ کەوتن. کاک سەید رەسوڵ وتی: چەند کەسێک بچن بستووی نێوان گرداشەوان و شێلم جاڕان بگرن تا ئێمە دێ چۆل دەکەین. نزیکەی 10 کەسێک کە شەهید هەمزە بێهنامیشمان لە گەڵ دابوو بێ ئەوە کەس تەقەمان لێ بکات چووینە سەر بستوویەکە و دوای ئێمەش پێشمەرگەکانی تر و نزیکەی 9 بریندار و دەیان کەس لە خەڵکی دێش ئاوا بووینە دیوی گرداشەوانی.\nبەرەو گرداشەوان دەچووین کە دەنگی تەقە بیسترا و یەک دوو سێ تۆپ لە دوری ئێمە کەوتنە خوار و زەرەدیان بۆ ئێمە نەبوو. دواتر زانیمان کە هاوڕێیانی لکی 1 و 3 و 5 هەوڵیان داوە کە لە رێگای کانی هاروێ وە بەرەو شێلم جاڕان بێن بۆ ئەوەی بزاننن ئێمە ماوین یان نا “ئەو کات پێشمەرگە بێسیمی نەبوو بتوانێ ئاگاداری وەزعی یەکتر بێ”. تووشی کەمین دەبن و بەداخەوە پێشمەرگەی قارەمان رەحمان خزرزادە (ناسراوە بە رەحمان دۆشکە) شەهید دەبێ و 2 پێشمەرگەش بریندار دەبن و دەگەڕێنەوە بۆ لای قڕوچاوێ و شەهید رەحمان لە دۆڵی قڕوچاوێ بە خاک دەسپێرن و لەو کاتیەوە گۆڕستانەکە بۆوە شوێنی چەندین شەهیدی تر و ناوی نرا گۆڕستانی شەهیدان.\nئێمە چووینە گوندی گرداشەوان و دوای خواردنێکی بە پەلە بەرەوە گوندەکانی کانی سێو و خڕێ ئاغەڵان وەڕێ کەوتین و ئێمە هێندەمان نەمابوو بگەینە ناو گوندی کانی سێو کە گرمەیەک هات. نیگەران بووین کە پێشمەرگەکانی پێشڕەو تووشی شەڕ بوونە و ئەگەر دوژمنی تێدابا بۆ ئێمە زۆر گران تەواو دەبوو بەڵام زوو زانیمان کە نارنجۆکێک لە ناو تێڕی بارگینێک دا و لە کاتی بردنی تێڕەکە بۆ پاشخانەی ماڵەکە تەقیوەتەوە. 2 پێشمەرگە بریندار بوون کە تیکە وە هەموو گیان کەوتبوو (نارنجۆکەکە هی عەوڵا محەممەدیان بوو کە لە کاتی بریندار بوونی لە شێلم جاڕان ئاڵقەی زامنەکەی تیکەی خۆمپارەی وێکەوتبوو و رەختەکەی لە ناو تێڕەکە دابوو و لە وێ تەقیەوە) . 2 برینداری تریش بە بریندارەکان زیاد بوو.\nلە ماڵەکان دابەش بووین و زۆری کات نەبرد، هاوڕێیان سندوقە فیشەکیان هێنان “لە کوێ و چۆن نازانم بەڵام زۆر تەئسیری روحی لە سەر هاوڕێیان دانا چوونکە زۆربەی هاوڕێیان خەشابەکانیان خاڵی بوو” و هەموو هاوڕێیان خەشابەکانیان پڕ کردەوە و تفەنگەکانیان خاوێن کردەوە و تا هێوارێ ئیستراحەتێکی باشیان کرد.\nهاوڕێیانی بریندار بە تایبەت حاجی گوڵاوی و فەتاح عەبدوڵاهی و وسوو عەلی پوور وەزعیان باش نەبوو، کادری دەرمانی بە توانا و زیرەک و لە خۆبردوو شەهید رەسوڵ موقەدەم پەنای بۆ بەرپرسان هێنا کە دەرمانمان نیە بە تایبەت ئاوی قەترەیی کە زۆر پێویستە پەیدای بکەن. شانسی بریندارەکان 2 کەسی خەڵکی مەهاباد کە ماشێنیان پێ بوو، هاتبوون بۆ ماسی گرتن لە نزیک کانی سێو. هاوڕێیان فەوری پەنایان بۆ بردن و داوایان لێ کردن کە هاوکاریان بکەن. ئەم دوو بەڕێزە کە من نە دیتمن نە ناوەکانیان دەزانم، چوون بۆ شاری مەهاباد و هەموو ئەو شتانەی کە هاوڕێ رەسوڵ موقەدەم داوای کردبوو، هێنایان. هاوکاری ئەم دوو بەڕێزە گیانی بریندارەکانی لە مەرگ نەجات دا. پێویستە لێرەدا خزمەتی کادرەکانی دەرمانی بە تایبەت رەسوڵ موقەدەم (بە داخەوە لە هاوینی ساڵی 1365ی هەتاوی لە گوندی گردەبن لە گەڵ هاوڕێ محەممەدە چووکە شەهید بوو) لە یاد نەکرێ. شەهید رەسوڵ ماوەیەکی زۆر لە خستەخانەی کانێ زەرد کاری کردبوو و زۆر کەسێکی بە توانا بوو.\nلە هێوارەدا بووین بە دوو بەش، تیمێک لە هاوڕێیان بریندارەکانیان بردن کە ئەرکێکی زۆر قورس بوو و بە خۆشیەوە دوای دوو شەو و رۆژ بە سەرکەتوویی هەموو بریندارەکان گەیاندرانە خەستەخانەی شۆڕش لە دەشتێو نزیک قەڵادزێ.\nتیمی ئێمە کە زۆربەی بەرپرسان بوون لە دێی کانی سێو وەدەر کەوتین، تازە کەمێک بوڵێڵ داهاتبوو ، تیمی پێشرەو کە یەکیان شەهید مەلا قادر کوردستانی بوو، لە پێشەوە بوو. من و زۆربەی هاوڕێیان لە گەڵ سەید رەسوڵ سەید ئەحمەدی فەرماندەری هێز و سیاوەش قەوی پەنجە بێسیمچی کۆمیتە شارستان لە چۆمی نزیک کانی سێو پەڕینەوە و خەریک بووین بۆ لای تیمی پێشڕەو بچین کە بوو بە دەنگدان. شانسی ئێمە هاوڕێیان پیش جاشەکان گەیشتبوونە سەر بستووی کە دەڕوا بۆ لای بادیناوێ. پێشمەرگەکان زۆر بە دەست و برد تەقەیان لە خۆفرۆشان کرد و خۆفرۆشان چەند گوللەیەکیان هاویشت و هەڵاتن. کاک سەید رەسوڵ تفەنگەی بە کاک سیاوەشی بوو، لێی وەرگرتەوە و رەگبارێکی دەسەرووی چوومەکە کرد و ئێمە خەریک بوو تەقە بکەین. هاوڕێیانی پێشرەو داوایان کرد کە تەقە نەکەین. دواتر بیستمان کە 2 برینداری خۆیان بە جێ هێشتووە و هەموو شەوەکە بریندارەکان لە ژێر رەهێڵەی باران دابوونە.\nبریار درا کە مەسیری رۆیشتن بۆ لای قەندیل بگۆڕن و ئەوجار بەرەو ئاوخواردە کەوتینە رێ و بارانێکی باشمان بە سەردا باری بۆ بەڵەدی کاک مراد کەریمی لە گەڵ چەند هاوڕێی تر وە پێش کەوتن. کاک مراد ناوچەکە بەڵەد بوو، چوونکە پێشتر بەرپرسی ناوچەی بەری مێرگان بوو. گەیشتینە ئاوخواردە و بە ناو دێ دا تەقسیم بووین.\nمن دوو کەسم دیت و ناوەکانم نەزانین\nلە گوندی ئاوخواردەی ناوچەی بەری مێرگانی پیرانشار، من کە لە گەڵ تیمی کاک سەید رەسوڵ و هاوڕێیان بووم، کردیانم بە نیگابان و زۆریشم پێ ناخۆش بوو. نیو سەعات بوو نیگابان بووم 2 کەس هاتن و بە دەم و چاو ناسی من کە پێشمەرگەی لکی 2 ن و دوای چاک و چۆنی منیان بە جێ هێشت، بیرم نایەت کە کۆدی شەوم پێ دابن. رۆیشتن بۆ ناو دێ و تیمێکی تری ناو دێ دەیان بینن و دەنگیان دەدەن و دەڕۆن.\nلە نەکاو هاوڕێیان هاتن بۆ لای کاک سەید رەسوڵ و وتیان 2 کەسی چەکدار هاتوونەتە ناو دێ و دەنگمان داون، کۆدی شەوی ئێمەیان زانیوە و رۆیشتوون. منیش وتم من ئەم دوو کەسەم دیت، دەیان ناسم ، پێشمەرگەی لکی 2 بوون. وتیان تۆ کۆدی شەوت پێداون و ناویان چیە. وتم من ناویان نازانم بەڵام دەزانم پێشمەرگەی لکی دوون. هەروەک پێشتر باسم کرد پێشمەرگەیەکی زۆر خۆیان تەحویل دابۆوە و ئەگەر ناو و شۆرەتت نەزانی با، مەشکووک دەبوون کە ئایا پێشمەرگەیە یان کەسانی خۆ بە دەستەوەدەر (جاش) ن.\nبوو بە هەرا، ئامادە باشی راگەیندرا و هەڵۆ ئاسا خۆ ئامادە کرا بۆ شەڕێکی تر. شەهید سولەیمان چکردە و 2 پێشمەرگەی بەڵەدی دێ، راسپێردران کە هەموو ماڵەکانی دێ بگەڕێن بۆ ئەوەی ئەم دوو کەسە بدۆزنەوە. هاوڕێیان دوای یەک سەعات گەڕان لە ماڵێکی زۆر بەلاوەدا ئەم دوو هاوڕێیە دەدۆزنەوە و خاتر جەم دەبن کە هاوڕێیانی خۆمانن و خەبەرەکەیان هێنا و من دڵم حەساوە و بە ئارامی نان و چای خۆمان خوارد و تا سەعات 4 ی بەیانی لە دێ دابووین و دواتر بەرەوە ئەشکەوتی ئاوخواردەی بۆ پشووی رۆژ چووین و بارانیش هەروا دەباری.\nلە ئەشکەوتەکەی دۆڵی ئاوخواردەوە، تێمێک لە ئێمە گەڕاینەوە بنکەی کۆمیتە شارستان لە دۆڵەنێ و تیمەکەی تر چوونەوە ناوچە.\nگواستنەوەی بنکەکان بۆ بناری قەندیل، باشووری کوردستان\nدوای ماوەیەک مانەوە لە دۆڵەنێ، ئاگاداریان کردین کە هەرچی زووترە، بنکەکان کۆکەنەوە و ئاودیوی باشووری کوردستان ” بناری قەندیل، گوندەکانی قڕناقە و پشت ئاشان و سینەمۆکە …. بن.\nلە گوندی نەمنجێ 5 بارگینمان هێنا ، واتە باری هەموو کۆمیتە شارستان باری 5 بارگین بوو . بڕەک درەنگ وەڕێ کەوتین، گەیشتێنە شاخە روخاو لە نزیک دەرەوە سپێ کە بەفر بارین دەستی پێکرد و ئێمە ساغ بووینەوە نەڕۆین هەتا هەوا خۆشی دەکا. قەندیل لە کاتی بەفر باریندا بۆ تێپەڕین نابێ و ئێمەش لیباسی گەرممان پێ نەبوو. هاوڕێیان دەستیان بە ئاور کردنەوە کرد. من وەک خۆم وەخت بوو سەرما بم بات. مستەفا رەسوڵی (روحی شاد، دواتر لە حیزب دانیشت و خەریکی کاسبی بوو شەهید بوو) زۆر ئازا بوو. چووە ناو دارە گوێزەکان و چەندین داری ئیشکی هێنا و ئاورمان کردەوە. چامان وەسەر نا و کە تاریک داهات و لە سەر پۆلۆکان بەردیان دانا وەک کورسیان لێ کرد و هەرکەسە و لاقی بردە بن و بۆی خەوتین. شەو بەفر باری بەڵام لای ئێمە زۆر نەبوو .\nبەیانی هەوا خۆشی کرد و بەپەلە خۆمان کۆکردەوە و وەڕێ کەوتین و گەیشتینە شێخ ئایشی دیتمان پێشمەرگەکانیش هەر لکە و بارگە و بنەی خۆی پێیە و خەریکن بەفری قەندیل دەبڕن. رادەمان زۆر بوو، بەفری قەندیل نەیتوانی پێشمان پێ بگرێ و ئاوا بووینە دیوی گەرمیان. بە دیوی باشووردا بەفر زۆر کەم بوو. بەپەلە بووین زوو بگەینە قڕناقەو و پشت ئاشان. بارگینەکان ماندوو بوون، خاوەنەکانیان هەر گلەییان دەکرد کە بارەکەیان قورسە. لە ناکاو یەکێک لە بارگینەکان کەوتە سەر مین، مینی ساڵەکانی شەڕی پێشمەرگە و حکومەتی بەعس بوو. بەداخەوە یەکێک لە بارگینەکانمان لە دەست دا و بارەکەمان بە سەر 4 بارگینەکەی تر بەش کرد. بارەکەیان هێندەی تر قورس بوو. خاوەن بارگین زۆر غەمبار بوو. کە گەیشتینە ئاوەدانی و رۆژی دواتر نەمر عومەر حەمیدی کە جێگری بەشی ماڵی بوو، یەک یان دوو تفەنگی ژ3 ی دا بە خاوەن بارگین و ئەویش بردی لە زارگەڵی فرۆشتی و بە شادی و سڵامەتی گەڕانەوە ناو ماڵ و مناڵی خۆیان. بۆیە دەبێ لێرەدا سوپاسی زەحمەتی ئەم بەڕێزانە بکەم کە لەم سەفەرەدا زۆریان هاوکاری کردین.\nژیان و قوڕەکاری بۆ جێ خۆش کردنی زستان لە ئاوارەیی و دوری لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەستی پیکرد.\nسڵاو لە روحی پاکی شەهیدانی شێلم جاڕان و سوپاس بۆ خەڵکی دڵسۆزی ئەم گوندە قارەمانە.\nسڵاو لە روحی سەرجەم شەهیدان کوردستان\nبە هیوای سەرکەوتن و گەیشتنی بە کوردستانێکی سەربە خۆ.\nشەڕی شێلم جاڕان، سەرکەوتنێکی گەورەی حیزبی دێمۆکڕات لە پیرانشار “بەشی 3″، ساڵە نەڵۆسی\nشەڕی شێلمجاڕان لە نێوان حدکا و جاش و پاسدارەکانی کۆماری ئیسلامی بەشی 4 ، چرۆ\nشەڕی شێلمجاڕان لە نێوان حدکا و جاش و پاسدارەکانی کۆماری ئیسلامی بەشی 3 ، چرۆ\nشەڕی شێلمجاڕان لە نێوان حدکا و جاش و پاسدارەکانی کۆماری ئیسلامی بەشی 2 ، چرۆ


شەدەلار … نەبەز گۆران – Denegkan\nشەدەلار … نەبەز گۆران\nbyنه‌به‌ز\tFebruary 20, 2013\tئەدەب\nمن لەمردن ئەچم\nرێك لەمردن ئەچم\nلەهەرشوێنێبی ئاخری هەر دەتدۆزمەوە\nلەهەر شوێنێبی ئاخری هەر دەتبەم بۆ خۆم !!\nوەك خۆمم بەتەنیا . لەتەنیایدا نام پرژێ بەسەر هیچەوە. تۆ چەند حەزدەكەی بەدەنگی بەرز پێبكەنیت، منیش ئەوەندە حەزدەكەم بەبێدەنگی بگریم، عادەتم گرتوە بەوەوە، دڵتەنگیەكانم لە ژورەكەم بەجێ بهێڵم و پێكەنینەكانم لەگەڵ خۆم ببەمە دەرەوە. دەڵێم نەكا ژیان پشتم تێكات و لەكۆڵانێكدا یان لە چایخانەیەكا بەجێ بمێنم. تادێت لەخەڵك دورتر دەكەومەوەو لەخۆم نزیكتر. ژیان واخۆشە ئازاری نەدەیت. خۆ ئەگەر بەدەست من بوایە لەسەر لەپی دەستی هەموو كەس دەمنوسی” ژیان ماندوكەرە”.\nهەمووشت وەك خۆی جوانە\nدەبێ باڵندەكان بەناو ئاسماندا بفڕن\nدەبێ مانگ بەناو گیانی شەودا بڕوا\nدەبێ تۆش دڵی من بشكێنی.\nكاتێك لەسەر كورسی دڵی تۆ دادەنیشم\nچاوم هیچ نابینێ..\nكاتێك دەكەومە ناو شەڕەكانی تۆوە\nئەو سەری دۆڕانم لێ دیارە..\nلەجەنگی خۆشەویستی تۆدا\nناوم لەناو ونبوەكاندایە..\nبڕێكجار مرۆڤ ئەوەندە خەمگین دەبێت. فڕینی چۆلەكەیەك دڵی دەبا. هێشتا نازانم ژیان ئێمە تەواو دەكات یان ئێمە ژیان تەواو دەكەین. لەهەموو حاڵەتێكدا ژیان بەبێ خەمیگینیەكی قوڵ هێندەی نیشتیمان ناخۆشە. كەیفم بەوە نایەت بڵێم باشم. ناوئومێدیەكانی من لەخۆم گەورەترن. نائومێدیەكانم ئەوەندە بچوك نین لەگەڵ خۆم بیانگەرێنم، من نائومێدیەكانم ناگۆرمەوە بە پێكەنینی ئێوە. نایشی گۆڕمەوە بەو دڵخۆشیە بچوكانەی تا چاو دەكەیتەوە تەواو دەبن. دایم لەبەر خۆمەوە دەڵێم ” ئەگەر جارێكیش بەلاما تێپەڕی دڵیشم لەگەڵ خۆت بەرە. ناكا لەشوێنێكدا پێویستت پێی بێت”.\nهەموو جارێ كە ئاسمان دڵی تەنگ دەبێت\nهەورێك دێت، تا ببارێ\nخۆزگە كاتێك منیش دڵم تەنگ دەبو تۆ دەهاتی.\nلێگەڕێ با ئەو خەڵكە بەسەر زەویدا بڕوا\nمن حەزدەكە كە یار ڕۆیی بەسەر دڵی مندا بڕوا.\nهەرگیز گوڵدانێكت بینوە\nكاتێ لەپەنجەرەوە بەردەبێتەوە؟\nچۆن پارچە پارچە دەبێت؟\nچۆن گوڵەكانی ناوی بەدڵشكاوی\nچەندین عاشقم دیوە\nدوای رۆیشتنی یارەكانیان\nوەك ئەو گوڵدانە پارچە پارچە بوون.\nدوای ئەوەی تەنیا ماونەتەوە\nخەونەكانی ناخیان وەك ئەو گوڵانە\nپیرێكم دی هەناسەی بۆنی دڵشكانی دەدا. تەمەنی واپژابوو بەگەنجی من كۆنەدەكرایەوە. دەستەكانی بەجۆرێك دەلەرزین وتم خودایا ئاگات لەزەوی بێت بەرنەبێتەوە. پیرێكم دی هێندە بەنەرمی دەرۆیشت بە رێگادا خەمی بوو زەوی راچڵەكێت. زەوی ئەگەر تۆزێك عاقڵ بوایە جارێك دەوەستا تابگەینە لای یار و پیرنەبین.\nدەبێت پێت بڵێم/ شتێك هەیە\nهەرگیز نامرێ ، هەرگیز\nوەك خۆشەویستی من بۆتۆ..\nباپێت بڵێم/ شتێك هەیە\nلەهەمووشت زوتر دەمرێت\nوەك رقی من بۆتۆ…\nشتێك هەیە لەنێوان ئەم دوانەدا\nهەموو شت دەكوژێت\nئەویش نەهاتنی تۆیە…\nكاتێك رۆیشت. ژورەكەی من تەم بوو. دەترسام ترپەكانی دڵم سەر لە ئاسودەیی دراوسێكەمان تێك بدات. رۆیشتن لەنزیك بونەوە دەچێت لە مردن. یان لەدوركەوتنەوە دەچێت لەژیان. هەمووشت خراپ دەبێت تەنانەت هاتن و چونی شەو ڕۆژ. كاتێك رۆیشت ووتی:\nمن دەرۆم ئاگات لە خەونەكانت بێت\nوتم ئەگەر ئاگاشم لەخۆم نەبێت\nوتم ئەگەر خەونیش ببینم\nوتم ئەگەر خەونیش نەبینم هەر دەروا\nبۆیە من هەمیشە بە ئاگام …\n“ نەبەز گۆران “\n” نیوەی زستانی دوری 2013 ”\n– شەدەلار. گۆرانیەكی هونەرمەندی مەزن حەسەن زیرەكە.\nPrevious گفتوگۆی سڤیل لەگەڵ نووسەر ئەمجەد شاکەلی


وڵاتێکی عەرەبی دەبێتە شوێنی روبەڕوبونەوەی ئەمریکا و روسیا\n14120 جار خوێندراوەتەوە\nمیدیا ئەمریکییەکان بڵاویانکردووەتەوە، شارەزایانی سەربازی هۆشیاری دەدەن لە بەریەککەوتنی سەربازی لە نێوان واشنتۆن و مۆسکۆ لە سوریا.\nرۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ بڵاویکردەوە شارەزایانی سەربازی ئەمریکا هۆشداری دەدەن لە مەترسی رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی نێوان هێزەكانی ئەمریكا و روسیا لە سوریا، هەروەها هێزەكانی روسیا بە توڕەکردنی ئەمریکا تۆمەتبار دەكەن.\nبه رپرسێكی سه ربازی ئه مریكا به رۆژنامه كه ی راگه یاندووه ، رۆژی چوارشه ممه ی رابردوو روسیا هه ڵكوتاوەتە سه ر شوێنه كانی ناوچه ی ئه لته نف كه سه ربازانی ئه مریكا مه شق به چه كدارانی سوریا ده كه ن.\nئەوەشی خستووەتەڕوو، روسیا پێش ئەوەی بە دوو فڕۆکەی جۆری سو ٣٥ و سو ٢٤ هێرشبکاتە سەر ئەو بنکەیەی سەربازانی ئەمریکا لە رێگەی کەناڵێکی پەیوەندیەوە ئەو بنکەیەی ئاگادارکردووەتەوە.\nهاوکات رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئاماژەی بەوەشکردووە، بەرپرسانی سەربازی ئەمریکا نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لەو هێرشانەی روسیا و دەڵێن "روسیا راستەوخۆ هێزەکانی ئەمریکای نەکردووەتە ئامانج، بەڵکو تەحەدای ئەرکی هێزەکانی ئەمریکا دەکات لە سوریا."\nلایخۆشیەوە، ئێریک کۆرێلا فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا باسی لەوەکرد،" ئێمە هەوڵدەدەین خۆمان لە هەر حیسابکردنێکی هەڵە یان هەنگاوێک بەدوور بگرین کە ببێتە هۆی ناکۆکی ناپێویست لەگەڵ روسیادا و ئەمەش وەک ئامانجی ئێمە دەمێنێتەوە بەڵام کردەوەکانی ئەم دواییەی روسیا توڕەمان دەکات.\nئەمەش لە کاتێدایە بە هۆی جەنگی نێوان روسیا و ئۆکرانیاوە پەیوەندییەکانی نێوان روسیا و ئەمریکا لە گرژیدایە.


وه‌زیری به‌رگریی توركیا رایگه‌یاند، هه‌ڵوێستی حكومه‌تی هه‌رێم له باره‌ی ئاڵوگۆڕی زانیاری له باره‌ی په‌كه‌كه سه‌نگین و پڕ مانایه.\nخلوسی ئاكار وه‌زیری به‌رگریی توركیا دوای سه‌ردانه دوو رۆژیه‌كه‌ی بۆ عێراق و هه‌ریچم رایگه‌یاند، کە کۆبوونەوەکانی لە بەغدا و هەولێر ئەرێنیی بەڕێوەچوون و، رایگەیاند: ''بیروڕامان ئاڵوگۆڕکرد لەبارەی بابەتەکانی نێوان تورکیا و عێراق بەتایبەتی بابەتە ئەمنییەکان و بەرەنگاربوونەوەی پەکەکە. خۆشحاڵبووین بەوەی لە کۆتایی کۆبوونەوەکاندا بۆچوون و هەڵوێستەکانمان لەیەکتری زۆر نزیک بوون. لە زۆر بابەتدا هاوڕابووین. لەو بابەتانەشدا لە رۆژانی داهاتوودا بەردەوام دەبین لەسەر کارەکانمان بۆ گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست هەم لەڕووی ئاسیشی عێراق، هەمیش ئاسایشی تورکیا''. خولوسی ئاکار جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە تورکیا رێز لە یەکپارچەیی خاکی هەموو دراوسێکانی دەگرێت و، وتی: ''ئەوەی بەلای ئێمەوە گرنگە ئاسایشی سنووری تورکیا-عێراق و ئاسوودەی و خۆشگوزەرانی هاووڵاتیانی ناوچەکەیە. لێرەدا جارێکی دیکە باسمان لەو پێداگرییە کردەوە. بە چڕوپڕی بە موخاتەبەکانمان راگەیاند لەبارەی ئەنجامدانی چالاکی پێویست دژ بە پەکەکە و هاوکارانیان. کارەکانمان بە بێ بچڕان لەو بارەیەوە بەردەوامە. لە ئێستادا گوشاری زۆر جددیمان کردووەتە سەر پەکەکە و، چاودێری هەنگاو بە هانگاویان دەکەین "\nوەزیری بەرگری تورکیا، جەختی لەوە کردەوە کە لایەنی بەرامبەر بەسەرنجەوە گوێی بۆ قسەکانیان گرتووە و رایگەیاند: "ئەوەمان بینی کە ئەوانیش بیرکردنەوەیەکی هاوشێوەی ئێمەیان هەیە. دەربارەی پلانەکانمان بۆ رۆژانی ئایندە دواین. ئێمە بەردەوام دەبین لە کارەکانمان و کۆبوونەوەکانمان لەگەڵ شاندەکانی لایەنی بەرامبەر. لە ئایندەیەکی نزیکیشدا کاریگەری ئەرێنی ئەم کۆبوونەوانە بەشێوەیەکی کرداری دەردەکەون".\nهه‌ر سه‌باره‌ت به هه‌نگاوه هاوبه‌شه‌كانیان له دژی په‌كه‌كه رونشیكرده‌وه، "ئاڵوگۆڕی زانیاری دەکەین و لە بواری گۆڕێنەوەی زانیارییدا میکانیزمی گونجاو دروستدەکەین. لایەنی بەرامبەریش لەم بارەیەوە ئیرادەی خۆیان خستەڕوو. بەتایبەت دەمەوێت تیشک بخەمە سەر ئەوەی کە ئیرادەی حکوومەتی هەرێم دەربارەی ئەم پرسە زۆر پڕمانا و سەنگینە".\nبەهۆی گروپە مافیاكانەوە ئیكوادۆر باری نائاسایی راگەیاند


دواین ئامار لە سەر ڤایرۆسی كۆرۆنا\nهەموو وڵاتانی جیهان رێوشۆێنی پێویست دەگرنە بەر بەمەبەستی رێگەگرتن لە بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا.\nبەگوێرەی دواین زانیاری تا ئێستا بەهۆی ئەو ڤایرۆسەوە زیاتر لە 3هەزار كەس گیانیان لەدەستداوە،پاش ئەوەی ئەمرۆ چین گیان لەدەستدانی 42 كەسی دیكەی راگەیاند لە ویلایەتی هۆبی.\nلەلایەكی دیكەوە وەزارەتی تەندروستی كوەیت بڵاویكردەوە لەماوەی 24 كاتژمێری رابردوودا 10 حاڵەتی توشبون بەو نەخۆشیە تۆماركراوە بەوەش ژمارەی توشبوان بەرزبوەتەوە بۆ 56 حاڵەت بۆ ئەوە مەبەستەش دیوانی پاشایەتی كوەیت وەكو هەوڵێك بۆ رووبەروبونەوەی ئەو پەتایە بریاری دا كاركردن بە سیستمی پەنجە مۆر رابگرێت.\nوەزارەتی تەندروستی ئەمریكا بڵاویكردوەتەوە لە ویلایەتی سیاتڵ لە ئەمریكا پیاوێكی تەمەن 40 ساڵ بەهۆی نەخۆشیەكەوە گیانی لەدەستداوە بەوەش ئەمە دووەهەمین حاڵەتی گیان لەدەستدانە كە لە ئەمریكا تۆماركراوە.\nلە نیویۆركی پایتەختی ئەمریكاش تووشبونی ژنێكی تەمەن 30 ساڵە بەو نەخۆشیە راگەیەندرا كە لە ئێران گەڕابوەوە.\nلای خۆشیەوە وەزارەتی تەندروستی میسر و رێكخراوی تەندروستی جیهان ئاشكراكردنی حاڵەتێكی دیكەی توشبونی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا راگەیاند،\nوتەبێژی وەزارەتی تەندروستی میسر بڵاویكردوەتەوە وەزارەت سەركەوتو بوە لە ئاشكراكردنی حاڵەتێكی توشبون كە كەسێكی بیانی سەردانی میسری كردوەوە ئەو كەسە لە ئێستادا لە نەخۆشخانە جیاكراوەتەوەو لە ژێر چاودێری تەندرووستیدایە\nلە كۆریای باشوور تۆماركردنی 476 حاڵەتی نوێی توشبون ئاشكرا كراوە بەوەش ژمارەی تووشبوان لەو وڵاتە گەیشتوەتە 4 هەزار تووشبوو\nهاوكات دەسەڵاتدارانی كۆریای باشور گیان لەدەستدانی 4 كەسی دیكەیان راگەیاند بەوەش ژمارەی ئەو كەسانەی تا ئێستا بەهۆی ئەو نەخۆشیەوە گیانیان لەدەستداوە گەیشتوەتە 22 كەس وزۆربەی حاڵەتەكانی تووشبون بە ڤایرۆسەكە لە شاری دایگۆ تۆماركراون.\nكیانۆش جهیانپور وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی ئێران بڵاوكردوەتەوە تا ئێستا بەهۆی پەتای كۆرۆناوە 54 كەس گیانی لەدەستداوەو 978 كەسیش تووشی ئەو پەتایە هاتوون.\nجیهانپور ئاماژەی بۆ ئەوەشكردوە لەماوەی 24 كاتژمێری رابردوودا لە ئێران 385 حاڵەت تۆمار كراوە و داواشی لە ئێرانیەكان كرد لە ماڵەكانیان نەچنە دەرەوە .\nلە ئیسرائیل 3 حاڵەتی نوێ تۆماركراوەو بەوەش ژمارەی توشبوان لەو وڵاتە گەیشتوەتە 10 حاڵەت.\nلە جەزائیریش هەواڵی ئاشكراكردنی 2 حاڵەتی تووشبون بە نەخۆشیەكە راگەێندرا كە بریتین لە ژنێكی تەمەن 53 ساڵ و كوڕە تەمەن 24 ساڵەكەی.\nبەوەش ژمارەی تووشبوان بەو نەخۆشیە لە جەزائیر گەیشتوەتە 3 حاڵەت.\nپێویستە ئاشكرا بكرێت تا ئێستا لەسەر ئاستی وڵاتانی جیهان 89 هەزارو 73 حاڵەتی تووشبون بەو نەخۆشیە تۆماركراوەو لەو ژمارەیە 3هەزارو 48 تووشبو گیانیان لەدەستداوەو 45 هەزارو 95 كەس لە نەخۆشیەكە چاكبوەتەوە.


نەتەوە یەکگرتووەکان لە چالاکییەکانی ڕژێمی تورکیا نیگەرانە – بزاڤی خزمەت\nنەتەوە یەکگرتووەکان لە چالاکییەکانی ڕژێمی تورکیا نیگەرانە\nئاژانسی هەواڵی دەچلاندفەنک (Deutschlandfunk)، ڕاپۆرتێکی شیکاری فراوانی سەبارەت بە ئۆپەراسیۆنەکانی ڕژێمەکەی ئێردۆغان لە دەرەوەی تورکیا بۆ ڕفاندنی هاوڵاتیانی ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی، بڵاوکردەوە و تێیدا جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە پێویستە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کاردانەوەی جدیتری هەبێت بەرامبەر بەو جۆرە کار و چالاکییانەی ڕژێمەکەی ئێردۆغان.\nناوەرۆکی ڕاپۆرتە شیکارییەکە بەم شێوەیەیە:\nحکومەتی بیلاڕوس کاتێک لە مانگی ئایاری ئەمساڵ لە پێناو دەستگیرکردنی ئەندامێکی ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی فڕۆکەیەکی بەناچاری لە فڕۆکەخانەی مینسک دابەزاند، وڵاتانی ئەوروپا کاردانەوەی زۆر توندیان هەبوو. ئیدانەی ئەو کارەی حکومەتی بیلاڕوسیان کرد و سزایان بەسەردا سەپاند. بەڵام ئەمە لە کاتێکدایە کە ڕژێمی بیلاڕوس تاکە وڵات نییە کە لەودیوی سنوورەکانیەوە ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی دەستگیر بکات. تورکیا لە ماوەی ٥ ساڵ ڕابردوودا زیاتر لە ١٠٠ ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی لە دەرەوەی وڵات ڕفاندووە و بە زۆر ڕەوانەی تورکیای کردوونەتەوە.\nفشاری حکومەتە زۆردارەکان لەسەر ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکانیان لە دەرەوەی وڵات سەرچاوەی نیگەرانییە بۆ ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان. ساڵی ڕابردوو بڕیاردەرە تایبەتیەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە مافەکانی مرۆڤ و ڕفاندن و ئەشکەنجەدان، نامەیەکی هاوبەشیان سەبارەت بە ڕووداوەکانی ڕفاندنی کەسانی ئۆپۆزسیۆن لە دەرەوەی تورکیا ئاراستەی حکومەتی کرد و لە نامەکەدا ڕایانگەیاند:\n“زانیاریمان بەدەست گەیشتووە سەبارەت بەوەی حکومەتی تورکیا لە دەرەوەی سنوورەکانی وڵاتەکەی بە شێوەیەکی نایاسایی هاوڵاتیانی ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەکەی دەڕفێنێتو دواتر بە زۆر ڕەوانەی تورکیایان دەکاتەوە. هەتا ئێستا زیاتر لە ١٠٠ ئەندامی بزاڤی خزمەت یان ڕفێندراون یاخود لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنی نهێنی دەزگای هەواڵگریدا دەستگیرکراون و دواتر بە شێوەیەکی نایاسایی ڕەوانەی تورکیا کراونەتەوە. ئەو کەسانەی دوای ئەوەی ڕفێندراون بە چەندین شێوەیە ئەشکەنجە دراون بۆ ئەوەی بە زۆر دانپێدانیان لێوەربگیرێت سەبارەت بە شتێک کە ئەنجامیان نەداوە.”\n“حکومەتی تورکیا بە ئاشكرا ئەو کار و چالاکییە نایاساییانە لە ڕێگەی میدیای فەرمی وڵاتەکەیەوە بڵاودەکاتەوە. ئەوەش بارودۆخێکی نامۆیە لە جیهاندا: ڕژێمەکەی ئێردۆغان تاکە وڵاتە لە جیهاندا کە بە ئاشکرا شانازی بە ڕووداوی ڕفاندنەوەکانیانەوە بکەنە”.\nپرۆژەی "چیرۆکەکانی ئومێد" لە ٢ هەزار پەنابەری منداڵەوە\nژنێک سەرەڕای نەخۆشی دڵ و شێرپەنجەی مێشک لە تورکیا دەستگیرکرا


👫 برایانی زێ زێ کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 29 2016 11:06AM\nلەساڵانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا، گۆرانیی و شایی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 88% ✍ م.ب. 29-11-2016 11:06:40\n👫 حیشمەتوڵڵا لوڕنەژاد کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 11 2016 8:49AM\nناوی حیشمەت کوڕی حاجی فەتحوڵڵایە. ساڵی 1947 لە گەڕ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ م.ب. 11-11-2016 8:49:47\n👫 عەلی ئەکبەر ئەلبۆرزی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 11 2016 9:03AM\nهونەرمەند عەلی ئەکبەر ئەلبۆرزی ناسراو بە ” عەلی ئە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ م.ب. 11-11-2016 9:03:01\n👁 ئەم بابەتە 96,299 جار بینراوە\n👫 محەمەد ناهید کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 9 2009 11:47AM\nساڵی 1318 هەتاوی هاتوومەدونیا باوکم لەبنەماڵەی ناه [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 9-9-2009 11:47:53\n👫 کەریم ئەحمەد (مەلا کەریم) کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 11 2016 9:47AM\nکەریم ئەحمەد ناسراو بە (مەلا کەریم) لە ساڵی 1885 ل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ م.ب. 11-11-2016 9:47:20


ڕێکخراوەکانی ئەفریقای باشور پشتگیریی عەفرین دەکەن - RojNews\nڕێکخراوەکانی ئەفریقای باشور پشتگیریی عەفرین دەکەن\nسەندیکا و مافناس و ڕێکخراوەکانی ئەفریقای باشور نامەیەکەی کراوەیان لە بارەی عەفرینەوە بڵاوکردەوە و بانگەوازیی کۆمەڵگای نێودەوڵەتییان کرد بۆ پشتگیریی عەفرین.\nیەکێتی پارێزەرانی دیموکراتی نەتەوەیی ئەفریقای باشور، گەورەترین سەندیکای ئەفریقای باشور بەناوی COSTAU و دەستەی چالاکیی مافی مرۆڤی کوردی لە ئەفریقای باشور، نامەیەکەی هاوبەشی کراوەیان لە بارەی تاوانەکانی حکومەتی تورک لە عەفریندا بڵاوکردەوە.\nلە نامەکەدا هاتووە: زیاتر لە مانگێکە کە سوپای تورک هەوڵدەدات لە عەفرین کۆمەڵکوژی پێکبێنێت، هێرش دەکاتە سەر ناوچە مەدەنی نشینەکان و منداڵان دەکوژێت، نەخۆشخانە و خوێندنگا و شوێنە گشتییەکان دەکاتە ئامانج و چەکی کیمیاوی لە دژی هاوڵاتیانی مەدەنی بەکاردێنێت.\nلە بەردەوامیدا ڕایەگیاندووە: سوپای تورک سێ هەزار جار عەفرینی بۆردوومان کردووە، بە هۆی ئەوەشەوە ژمارەیەکی زۆر لە هاوڵاتیانی مەدەنی گیانیان لە دەستداوە، ژمارەیەکی زۆرتریش بریندار و ئاوارەبوون.\nلە نامەکەدا ئەوەش هاتووە: ئەو هێڕشە بە ئاشکرا پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان و لە دژی گەلی کورد و گەلانی سوریایە، بێدەنگی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی لە ئاست ئەو تاوانانە باش نییە، بانگەوازی دەکەین لە بارەیەوە هەڵوێست پیشان بدەن.\nلە کۆتاییشدا داوایان لە ئامنستی ئینتەرناسناڵ کردووە، کە لە بارەی تاوانەکانی تورکیا لە عەفریندا لێکۆڵینەوە بکەن و بە ڕایگشتیی جیهانیی ڕابگەیەنن.


لەکاتێکدا خەڵکی لەسایەی دەسەڵاتدارە "شۆڕشگێرەکانی"دوێنێوە بەدەست چەندین قەیرانی حەیاتیەوە دەناڵێنێت و کوردایەتی و قەوارەو شۆڕش و چی و چیتر...بەھۆی بێدادی و بێ بژێویەوە لابۆتە فشەیەکی گەورە و ئامادەیە لەتاو زوڵم و فەشەلی حکومرانی کوردی بە کازمیش بیژەنێت.\nکەچی لەم کاتەدا؛شۆڕشگێڕەکانی دوێنێ بە بەھانەی ساغکردنەوەی مێژوو،خەریکی چەلەحانێ و بێنەوبەردەی ئەوەن کە کامیان لە حیکایەتەکانی دوێنێدا رۆڵی فریشتەو کامیان رۆڵی شەیتانی بینیوە!!\nوەک ئەوەی خەڵکی ھێچ کێشەیەیەکی نەبێت تەنیا حیکایەتەکانی شۆڕشە ئایدیاڵێکەی ئەمانە نەبێت.\nوەک چۆن دەوترێ:سکی تێر ئاگای لە برسی نیە.ئاوھاش ئەمانە لە تێری و دەرونێکی پڕ گرێ و بریندا ئاگایان لەدۆخی خەڵکی نەماوە!\nتەنیا لەخەمی ئەوەدان کە چۆن مردوەیەک بە پێناسی جەلادێکەوە راپێچی مێژووبکەن!!!\nدەوترێ:کاتێک لەسەر شتێک زۆر قسەدەکەیت،ئەوا خۆت دەرگیر و کوشتەی ئەو شتەیت.\nتەرخانکردنی زیاتر لە ٤٠ لاپەڕە بۆ قسەکردن لەسەر سەیکۆلۆژیای رەق و پاشان نەوشیروان مستەفا،خەمخواردن نییە بۆ ساغکرنەوەی مێژوو،بەقەد ئەوەی شەرحکرنی حاڵی نوسەرەکەیەتی؛کە دەرگیری چ سایکۆلۆژیایەکی رەقە بەرامبەر (ن.م)!\nئەنجام؛مێژوو ھەرچۆنێک بوبێت کۆتاییەکەی حکوم بەسەر ئەو مێژوەدا ئەدات...دەرئەنجامیش بینیمان؛زۆر یەک لە پاڵەوان و ژەنەڕاڵی شۆڕشەکان بونە بێزراوترین مرۆڤ و لە پێناو کورسی دەسەڵاتدا ھەموو بەھاکانیان بێ بەھاکرد و گەلەکەیان روبەڕوی چەندین قەیران کوێرەوەری کردەوە.\nبەڵام لەم کوردستانە ھەمووشمان نمونەی (ن.م)بینی؛کە چۆن پاش ڕاپەڕین شەرعێتی شۆڕشگێڕی نەکردە کراسەکەی عوسمان و تائەوکاتەی سەرینایەوە چۆن ژیاو بۆچی ژیا....ئەو حەشرە بێ وێنە و خۆڕسکەش کە لەپاش مردنەکەیدا بۆی کرا،دەرخەر و پاداشتی ئەو راستیەبوون.\nبەڵام لەگەڵ ھەموو ئەمانەشدا،دووخاڵ زۆر گرنگە؛\nگەر مەلا بەختیار ھەرچیەکی کردبێت؛لە ڕێگای قەڵەم و دیالۆگ و رێگا مەدەنێکانەوە کردویەتی.وە ھەمیشە بە بێ ماسک و بەسەراحەت رەخنەی گرتوە.(نەک وەک ئەو کەسانەی گولەیان دەنا بە وێنەکانی نەوشیروان مستەفاو دوایش لەدیوەخانەکەی کوڕەکانی شانازیان بەمەزنێتی ئەو زاتەوە دەکرد!)\nھەربۆیە زۆر گرنگە بەھەمان رێگاو بە ئارگوێمێنت و سایکۆلۆژیایەکی دوور لە توندوتیژی بەرخورد لەگەڵ قسەو نوسینەکانی ئە کەسایەتیەدا بکرێت.نەک کۆمەڵێک خەڵکی ھەرزەو پۆپۆلیست و خاوەن مەسلەحەت،بەریزکردنی جنێو سوکایەتی بیکەنە رۆژی خۆیان.\nئەوەی(لەپاش مەرگی ئەوزاتەوە)گۆڕان وەک حیزب وەھەم وەریسە خوێنیەکانی دەرھەق بە ناسنامە و خەون و ئامانجەکانی ئەو پیاوە کردویانە،ھیچ کەس و لایەنێکی تر نەکردویەتی نە پێی نەکراوە.\nھەربۆیە؛لە ئێستادا دوژمنە ھەقیقیەکانی (ن . م )لە ماڵەکەی خۆیدان،نەک ئەو کەس ئەو لایەنانەی کە رۆژانە لەڕێی دەربارو کەناڵە سێبەرەکانیانەوە ئیدیعای بۆ دەکەن.\nھەژیر کمال مستەفا


كاتی گەیشتنی ڤاكسینی كۆرۆنا بۆ هەرێم راگەیەنرا\nتەندروستی هەرێم رایگەیاند سبەینێ شەو یەكەم كاروانی ڤاكسینە چینیەكەی كۆرۆنا دەگاتە هەرێم ناونوسین بۆ پێدانی ڤاكسینەكە لەبەڕێوەبەرایەتییە تەندروستییەكان دەستپێكردوە.\nد.سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی هەرێم لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند:بریارە سبەینێ شەو یەكەم وەجبەی ڤاكسینی كۆرۆنا بگاتە هەرێم كە بڕەكەی 5 هەزار ڤاكسینەو لەسەر داوای كونسوڵی چین لەلایەن وڵاتی چینەوە دراوەتە هەرێم.\nوتیشی: ئەو ڤاكسینە پێویستی با پشكنینە پێش بەكارهێنانی، دواتر دەستبە بەكارهێنانی دەكرێت و هەزاریان بۆ ئەو هاووڵاتیە چینیانەیە كە لەهەرێمن و چوار هەزارە ژەمەكەی تریش كە بەشی نزیكەی 2 هەزار كەس دەكات بەسەر تەندروستییەكاندا دابەشی دەكەین.\nوەزیری تەندروستی هەرێم راشیگەیاند: لەبەڕێوەبەرایەتیە تەندروستییەكان ناونوسین دەستیپێكردوە بۆ پێدانی ڤاكسین بەو كەسانەی لەسەرەتادا وەریدەگرن.\nئەوەشی خستەڕوو ئەم كاروانە بەشی هەموو كارمەندانی تەندروستی ناكات كە لەسەرەتادا ڤاكسینی كۆرۆنایان پێدەدرێت، بەڵام چاوەڕێین سەرەتای مانگی داهاتووش لەبەغداوە بڕێك ڤاكسین بگاتە هەرێم، بەڵام دەبێت خەڵك بزانێت كە جێگرەوەی ڤاكسین تەنها بەستنی ماسك و خۆپارێزییە.


کەی پێویست دەکات سەردانی پزیشکی ددان بکەین؟\nنەمانی ددانەکان و پاک و خاوێن رانەگرتنی ددانەکان، مەترسی تووش بوون بە نەخۆشیەکانی دڵی لێدەکەویتەوە.\nپێویستە چ کاتێک بچینە لای پزیشکی ددان؟\nبرینێک کە چاک نابێتەوە\nئەو برینانەی کە لە ناو دەم دروست دەبن، کاریگەریان دەبێت لەسەر ددانەکان و پووک ، جگە لەوە، برینێک کە چاک نابێتەوە، رەنگە نیشانەی تووش بوون بە شەکرە بێت،چونکە برین لە نەخۆشی شەکرەدا درەنگتر چاک دەبێتەوە.\nهەندێک لە برینەکان دەتوانێت نیشانەی تووش بوون بە نەخۆشی شێرپەنجەی ناودەم بێت، ئەگەر برینەکان ئازاری گوێ، گڕی دەنگ، سڕی زمان یان قوڕگ، ئاوسانی کاکیلە یان سەختی جووڵاندنی کاکیلەکان و زمانی لەگەڵ بوو، سەردانی پزیشکی ددان بکەن.\nهەندێکجار بۆنی ناخۆشی ناودەم نیشانەی مانەوەی پاشماوەی خۆراکە لە نێوان ددانەکاندا،بەڵام بۆنی ناخۆشی دەم زۆربەی کات بە هۆی رزینی ددانەکانەوەیە، نەخۆشی پووک، وشکی دەم، تووتن و تەماکۆ، پاک و خاوێن رانەگرتنی دەم، هەوکردنی دەم،یان بەهۆی قوڕگ و لووتەوەیە.\n2016-03-16 |3140 جار خوێندراوەتەوە|


لە سوێد شەڵتەرەکانی داڵده‌دان چۆن بەڕێوەدەچن؟\nسازدانی: ئاڤان فارس\nهەڵاڵە رافیع، بەڕێوەبەری ماڵی داڵدەدانی ژنان (نینا) لەسوید، له‌م دیمانه‌یه‌دا باس لەچۆنیەتی بەڕێوەچوونی سیستەمی شەڵتەرەکان دەکات و دەڵێ لە وڵاتَێکی پێشکەوتووی وەک سویدیش رێژەی توندوتیژی دژی ژن لەهەڵکشاندایە. ئەو گوتی"بەگوێرەی راپۆرتێکی شەڵتەرەکانی سوید لەم 10 دەساڵەی دواییدا توندوتیژی بەرانبەر بەژنان لەسوید لە 33% زیادیکردووە. بەمەرجێ ئەو حاڵەتانەی کەپۆلیس لێی ئاگادارە، تەنیا٢٥%ـە".\nئاڤان فارس: لەلای ئێوە لەسەر چ بنەمایەک شەڵتەر کەیس وەردەگرێت، کێ چاودێری لایەنی ئاسایشی ئەو شەڵتەرانە دەکات؟\nهەڵاڵە: بنەمایەکی دیاریکراو نییە بۆ کەیس کە وەک مەرجێک بۆ وەرگرتن لێیانبڕوانرێت، هەر کەیسێک بێتە لای ئێمە هەستبکەین کە پێویستی بەکۆمەکە، لە تەلەفۆن و دانیشتنێکەوە بگرە تاپێویستی پاراستنی ژیانی، ئێمە دەبێ وەریبگرین و بەگوێرەی پێویست گرنگی پێبدەین. بۆیە کەیس هەیە رەنگە بۆ چارەکردنی کێشەکەی پێویستی بەتەلەفۆنێک بێت، کەیسیش هەیە رەنگە زیاتر لە 5 ساڵ کاری لەسەر بکەیت و هێشتاش نەگەیتە چارەسەر. کەواتە هەرکەس پەنای بۆ شەڵتەرێک هێنا بۆ هاوکاری دەبێت هاوکاری بکرێت.\nئاڤان فارس: ئایا یاسایەک هەیە بۆ رێکخستن و بەڕێوەبردنی شەڵتەرەکان؟\nهەڵاڵە: دیارە لەم وڵاتەش بەڕێوەبردنی شەڵتەرو کارکردن بۆ ئەو مەبەستە کاری رێکخراوە مەدەنییەکانە. یانی کاری دەوڵەتی نییە، بەڵکو کۆمەڵێک بنەمای هاوبەش هەیە کاری لەسەر دەکرێت، یاسایەکی تایبەت بەشەڵتەر نییە، بەڵکو بەگوێرەی ئەزمونی کارو لێزانینی، ئەو کەسانەی کار لە شەڵتەرەکە دەکەن و بەگوێرەی بنەمای رێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی کارەکانی دەبەنەڕێوە.\nجگە لەوە، دوو ناوەندی گەورە هەیە کە شەڵتەرەکان تێیدا ئەندامن و دەکرێ زۆربەی رێنوێنی و پرەنسیپی کار لەوێوە وەربگیریت. بۆیە بەرنامەو رێنامەی هەر شەڵتەرێک بخوێنیتەوە، دەبینیت کۆمەڵە خاڵێکی هاوبەش یان زۆر نزیک لەیەک هەیە لەنێوانیان، بەڵام کۆمەڵێک شتی گرنگ هەیە، لەهەموو شەڵتەرێکدا دەبێ رەچاو بکرێت. یەکێک لەوانە دەبێ هەر شەڵتەرێک ئامرازی پەیوەندیکردنی هەبێت، تا ئەو ژنانەی کێشەیان هەیە بتوانن لەڕێگایەوە پەیوەندی بەو شەڵتەرەوە بکەن، ئەمەش هەموو شەڵتەرێک هەیەتی. یەکێکی دیکە لەپرینسیپەکان پاراستنی نهێنییەکانی کەیس و لایەنەکانی دیکەی شەڵتەرەکەیە کە پێویست بکات و هەرکەس داوای کۆمەکی لەشەڵتەرێک کرد، دەبێ بەگوێرەی قسەی خۆی کۆمەکی بکرێت و رەچاوی قسەکانی خۆی بکرێت بۆ دانانی ڕێگاچارەکان.\nئاڤان فارس: کێ لایەنی ئەمنی و ئاسایشی شەڵتەرەکان بەڕێوەدەبات؟\nهەڵاڵە: لەبارەی لایەنی ئەمنی شەڵتەرەکانەوە دیسان خودی خۆیان کاری خۆیان بەڕێوەدەبەن، بۆ ئەو مەبەستەش ئەو کەسانەی، کەلە شەڵتەرەکان کار دەکەن، خولی تایبەت بەچۆنیەتی بەڕێوەبردن و پاراستنی شەڵتەر دەبینن. هەندێک شەڵتەری گەورە هەیە، کە ناونیشانی دیارەو بەئەمنیەتێکی زۆر پارێزگاری دەکرێت. بۆ نموونە لەستۆکهۆڵم تەنیا یەکێکیان وایە بەناوی (ماڵی هەموو ژنان). بەشێوەیەکی گشتی ئەو جێگایانەی دەکرێنە شەڵتەر نابێ وەک ماڵێک ناونیشانی شەڵتەرەکەی لەسەر بێت، یان رەنگە ناوی کەسێک لەسەر ئەو خانووە بنوسرێت کە دەکرێتە شەڵتەر، بۆ ئەوەی وەک شەڵتەر دیار نەبێ و نهێنی بێت.\nئەگەر کەسێک هاتە ئەو شەڵتەرانەو پێوستی بەپاراستنی زیاتر هەبێت و پێویستی کرد کە ناونیشانەکەی نهێنی بێت لەدەرەوەی شەڵتەرەکان، یان کە لەشەڵتەر نامینێت، ئەوە پۆلیس هاوکاری شەڵتەرەکان دەکات و هەموو ناونیشانێکی ئەو کەسە نهێنی دەکات، هیچکەس ناتوانێ وەریبگرێت، هەرشتێکیش لەباری ئاسایشەوە رووبدات ئەوە پۆلیس بەزووترین کات هاوکاری دەکات و هاوکاری پێویست هەیە لەنێوان پۆلیس و دەزگا ئەمنیەکان و شەڵتەرەکاندا.\nئاڤان فارس: دەکرێت بزانین لە وڵاتێکی پێشکەوتووی وەک سوێد چەند شەڵتەر هەن، یاخود ئایا ژمارەی شەڵتەرەکان بەگوێرەی پێویستن؟\nهەڵاڵە: لەسویدا 290 کۆمۆن یان شارەوانی هەیە. ئەگەر شەڵتەرەکان دابەش بکەی بەسەر کۆمۆنەکاندا، هەرکۆمۆنێک بەلایەنی کەم شەڵتەرێکی بەردەکەوێت، بەڵام زیاتریش لەژمارەی کۆمۆنەکان هەیە. بەگوێرەی رێژەی ئەو شەڵتەرانەی کە ناویان تۆمارکراوە زیاتر لە 300 شەڵتەر هەیە، جیا لەوەش هەندێک شەڵتەر هەیە، ناویان تۆمارنەکراوەو کاریش دەکەن.\nلەسوید دوو ناوەندی سەرەکی هەیە بۆ شەڵتەرەکان، لەهەر بنکەیەکیان کۆمەڵێک شەڵتەر تێیدا ئەندامن، شەڵتەرەکان دەتوانن زۆر رێنوێنی و ماتریاڵ و شێوەی کار لەو ناوەندانەوە وەربگرن و ئەو ناوەندانە زانیاری و خولی جۆراوجۆری بەردەوامیان بۆ شەڵتەرەکان هەیە. بۆیە زۆربەی شەڵتەرە پرۆفشناڵەکان دەبێ لەم دوو ناوەندە ئەندام بن. لە شەڵتەرەکانیش جیاوازی و تایبەتمەندی هەیە، هەیە تایبەت بەژنانە، هەیە بۆ کچانی گەنجە، هەیە تایبەت بە ژنانی خاوەن پێداویستی تایبەتە، شەڵتەری تایبەت بەپیاویش هەیە ئەوانەی زەبروزەنگ بەکاردەهێنن و دەیانەوێت لەو شەڵتەرانەدا ئەوکێشەیە چارەسەربکەن، هەموو جۆرە شەڵتەرێک لێرە هەیەو بێگومان پێویست بە شەڵتەری دیکەش دەکات دابمەزرێت.\nئاڤان فارس: بۆچی لە وڵاتێکی وەک سوید ئەم هەموو شەڵتەرەی تایبەت بەژن هەیە؟\nهەڵاڵە: بێگومان پێویستە ئەوەمان لەبەر چاو بێت، کە لەهەموو وڵاتانی دنیا تائێستاش توندوتیژی بەرانبەر بەژنان بوونی هەیە، بەگوێرەی راپۆرتێکی شەڵتەرەکانی سوید هاتووە، کە لەم 10 دەساڵەی دواییدا لە 33% توندوتیژی بەرانبەر بەژنان لەسوید زیادیکردووە بەمەرجێ ئەو حاڵەتانەی کەپۆلیس لێیئاگادارە، تەنیا (٢٥%)ـە. بۆیە زیادبوونی ژمارەی شەڵتەرەکان بەگوێرەی زیادبوونی رێژەی توندوتیژی شتێکی چاوەڕوانکراوە.\nئاڤان فارس: ئەو کەموکوڕییانەی رووبەڕووتان دەبێتەوە لەبەڕێوەبردنی شەڵتەرەکان چین؟\nهەڵاڵە: وەک دەزانن زۆربەی کاری شەڵتەرەکان، وەک رێکخراوەکانی (NGO) کاری خۆبەخشە زیاتر، هەر وەک لای خۆمان توانای کەمیان لەبەردەستدایە، هاوکارییەکانیش بەگوێرەی پڕۆژەی کاتی دەدرێتە شەڵتەرەکان، نەک بەساڵانەو بڕە پارەی بەردەوام. دەبێ هەموو ساڵێک پڕۆژە بدەیت، راپۆرت بدەیت لەبارەی چۆنیەتی خەرجی پڕۆژەکان، دیسان پڕۆژە بدەی تا هاوکاری بکرێی لەساڵی داهاتوو، تا دووبارە بتوانی کارەکانتی پێ بەڕێوەببەی، ئەمەش ماندووبونێکی زۆری تێدایە بۆ شەڵتەرەکان. لەباشترین حاڵەتدا ئەگەر شەڵتەرێک توانیبێتی پێنجکەس دامەزرێنێ کە کار بکات، پێویستی بەپێنج کەسی دیکەش دەبێ کە بەخۆبەخش کار بکات. ئەمەش وایکردووە، لێرەش شەڵتەرەکان نەتوانن وەک پێویست بگەنە ئامانجەکانیان، بۆیە ئەمساڵ لەرۆژی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی، یەکێک لەداواکارییەکانی شەڵتەرو رێکخراوەکانی سوید ئەوە بوو کە نابێ هاوکاری شەڵتەرەکان بەگوێرەی پڕۆژەی کاتی بێت، بەڵکو دەبێ بە بەردەوامی هاوکاری و بودجەیەکیان بۆ دابینبکرێت، تابتوانن باشتر کارەکانیان راییبکەن، چونکە لایەنی ئابووری تائێستا بۆ شەڵتەرەکان کێشەیەو کاریگەری بەسەر چالاکتربوونی کارەکانەوە هەیە. بۆ نموونە: ناتوانن راگەیاندنیان وەک پێویست بێت، تابتوانی بەهەموو ژنان رابگەیەنیت، ئەوە شەڵتەرێک هەیە بۆ داڵدەدانی ئێوەو لەکاتی کێشەکان پەنای بۆ ببەن. یان هەندێ شەڵتەر توانای راگرتنی کەسانی پسپۆڕیان نییە بۆ هەڵسووڕانی کارەکانیان.\nئاڤان فارس: بەگوێرەی زانیارییەکان رێژەی زۆری ئەو ژنانەی روو لە شەڵتەرەکانی ئێوە دەکەن خەڵکی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستن، رەوشی ژنانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سوید چۆنەو لەچ ئاستێکدایە؟\nهەڵاڵە: کێشەیەکی دیکەی ئەو شەڵتەرانەی لێرە کار دەکەن، بەتایبەت لەم ساڵانەی دواییدا ئەوەیە، ناتوانن تێگەیشتنێکی زانستیانەو واقیعییانەیان هەبێت بۆ کێشەی ئەو ژنانەی لەوڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە هاتوون. ئەوەش یەکێکە لەکێشە دیارەکانی ئەو ژنە پەنابەرە رۆژهەڵاتییانەی هاتوون و پەنایان بۆ شەڵتەرەکان بردووە بۆ چارەسەری کێشەکانیان. سەرەڕای ئەوەی کە بنەماکانی مافی مرۆڤ بۆ هەمووان یەکێکەو یەک مامەڵەی بنەڕەتی دەوێت، بەڵام لەلایەکی دیکەوە هەندێ وردەکاری هەیە لەپراکتیکدا دەبێت رەچاو بکرێ. چونکە شەڵتەرێک بەکەلتوورو شێوەی هەڵسووکەوتی لەگەڵ نەریتی سوید چووبێتەڕێوە، ناتوانێت لەکێشەو کۆدە کۆمەڵایەتییەکانی ئەوان و وڵاتانی دیکە تێبگات بۆ چارەسەر لەکاتی پێویست و بەگوێرەی پێویست. ئەم کێشەیە بەسازکردن و کردنەوەی خولی راهێنان و خوێندن چارەسەر نابێت، چونکە ئەوە راستییەکە بۆ نموونە: ئێمە هەرچەند شارەزاییمان هەبێت، ئەگەر ئێستا کچێکی ئەفریقی یان سۆماڵی بێتەناو شەڵتەرەکەمان بێگومان کاری بۆ دەکەین، بەڵام رەنگە نەتوانین وەک کچێکی کورد، یان عەرەب هاوکاری بین، چونکە ئێمە زیاتر شارەزای کەلتوور و دابونەریتی ئەو وڵاتانەمان هەیە کە لێوەی هاتووین. ئاگاییمان لەپەروەردەو گرفتە کۆمەڵایەتییەکانیان هەیە، ئەوە یەکێک لەو کێشانەیە، کە لەشەڵتەرەکان هەیەو پێویستە رێگاچارەی ئەوەش بدۆزرێتەوە کە بەبڕوای من بەکارهێنانی وزەو توانای خەڵکە هەڵسووڕاو و شارەزاکانی خودی ئەو وڵاتانە کە ئەو خەڵکەی لێوە هاتووە باشترین چارەیە.\nهەڵبەتە ئەمە ئەوە رەتناکاتەوە، کە ماف و ئازادییەکانی مرۆڤ بۆ هەمووانە، پێویستە هەمووان بەبێ لەبەرچاوگرتنی زمان، نەتەوە، ئایین، لەهەمان مافی مرۆڤ بەهرەمەند بن، بەڵام لەوانەیە بۆ چارەسەری کێشەکۆمەڵایەتییەکان هەریەک شێوەو رێگای تایبەتی پێویست بێت.


لە رووداوێكی هاتوچۆدا سێ كەس بریندار بوون\n26.05.2019 06:10 PM\nلەسەر ڕێگای كەلار سلێمانی بەهۆی پێكدادانی دوو ئۆتۆمبێل سێ كەس بریندار بون كە دوانیان منداڵن.\nپاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ یەك شەممە، لەسەر ڕێگای كەلار- سلێمانی لەگوندی عیسای، بەهۆی پێكدادانی دوو ئۆتۆمبێلی جۆری شۆفرلێت تاهۆ و تویۆتا كرۆلا تەكسی، سێ كەس برینداربون كە شۆفێر و سەرنشینی تەكسییەكە بون، هەردوو بریندارەكەش منداڵی شۆفێرەكەبوون.\nبەڕٍوەبەرایەتیی هاتوچۆی گەرمیان رایگەیاند، روداوەكە لەكاتێكدا رویداوە ئۆتۆمبێلی جۆری شۆفرلێت بەئاراستەی كەلار هاتووە و تەكسیەكە لەڕێگەی لاوەكیەوە هاتوەتە سەر ڕێگای سەرەكی لەكاتی ڕوداوكەدا هەردو ئۆتۆمبێلەكە ڕۆشتونەتە ئاراستەی بەرامبەر.\nماتۆڕێك وەرگەڕا و شەش کەس بوونە قوربانی\nئۆتۆمبێلێکی بارهەڵگر گڕی گرت\nسلێمانی؛ دوو کەس برینداربوون لە ڕووداوێکی هاتوچۆ\nکۆیە؛له هەشت مانگدا 161 كه‌س بونه‌ته قوربانی\nئاماری روداوەكانی هاتوچۆی سلێمانی لە جەژنی قورباندا\nحەوت ئۆتۆمبێل لە سلێمانی بەیەکدا دەدەن