توركيا.. دوو هەزار و ١٩٨ حاڵەتی تووشبوون و ٧٥ گيانلەدەستدان به كۆرۆنا تۆماركرا\nلە ماوه‌ی ٢٤ كاتژمێرى رابردوودا، ١٣٢ هەزار و ٩١٣ پشكنينى ڤایرۆسی کۆرۆنا (COVID-19) ئەنجامدراوە، دەرەنجام دوو هەزار و ١٩٨ حاڵەتى نوێى تووشبوون تۆماركراون و ٧٥ كەسيش گيانيان لەدەستداوە.\nSefa Şahin | 26.10.2020\nوەزارەتى تەندروستیى توركيا بڵاویكرده‌وه، لە ٢٤ كاتژمێرى رابردوودا دوو هەزار و ١٩٨ حاڵەتى نوێى تووشبوون و ٧٥ كەسی دیکە بەهۆى تووشبوونيان بە ڤايرۆسى كۆرۆناى نوێ (COVID-19) گيانيان لەدەستداوە.\nبەپێی خشته‌كه، ئەمڕۆ ١٣٢ هەزار و ٩١٣ پشكنينى ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ (COVID-19) ئەنجامدراوە، دەرەنجام، دوو هەزار و ١٩٨ حاڵەتى نوێى تووشبوون بە ڤايرۆسه‌كه تۆماركراوە.\nهەر بەپێی خشته‌كه، لە ٢٤ كاتژمێری رابردوودا، ٧٥ تووشبوو گيانيان لەدەستداوە، هەزار و ٦١٨ نەخۆش چاكبوونەتەوە و كۆى گشتيى ئەو تووشبووانەى كە چارەسەريان تەواو بووە و نەخۆشخانەيان جێهێشتووە بۆ ٣١٦ هەزار و هەشت کەس بەرزبووەتەوە.\nبەپێی ئامارەكان، كۆى گشتيى ١٣ مليۆن و ٣٥٠ هەزار و ٨٠١ پشكنينى (COVID-19) ئەنجامدراون، كۆى گشتیی حاڵەتەكانى تووشبوون گەيشتووەتە ٣٦٣ هەزار و ٩٩٩ حاڵه‌ت و گيانلەدەستدانيش گەيشتووەتە نۆ هەزار و ٨٧٤ حاڵه‌ت.\nهاوكات، ژمارەى كه‌یسه چالاكەكان ٣٨ هەزار و ١١٧ و ژمارەى ئەو نەخۆشانەى كە دۆخى تەندروستييان ناجێگيرە هەزار و ٧٨٠ نەخۆش.\nبە پێى ئامارى هەفتانە لە خشتەكەدا، لەهەفتەيەدا رێژەى هەوكردنى سييەكان لاى نەخۆشەكان لەسەدا ٥ بوو. رێژەى پڕبوونى قەرەوێڵەكان سەدا ٥٠،٨ـه. رێژەى پربوونى چاودێریى چڕ بۆ پێگه‌یشتووان سەدا ٦٧،١ـه، رێژەى پڕبوونى قه‌ره‌وێڵه‌كانی هەناسەدانى دەستكرد سەدا ٣٣،٤ـه، ناوەندى كاتى دياريكراو بۆ بەريەككەوتن ٩ كاتژمێرە، رێژەى دەستنيشانكردنى سەرچاوەكانى بەريەككەوتن سەدا ٩٩،٧يـه.\n- " ژمارەى ئەو نەخۆشانەمان كە دۆخيان ناجێگيرە و ژمارەى نەخۆشە چالاكەكانمان بەردەوامە لە هەڵكشان".\nوەزيرى تەندروستیى توركيا، فەخرەددين كۆجا لە هەژمارى تايبەتى خۆى لە تويتەر لە په‌یامێكدا له‌باره‌ی دوايين ئامارەكان، رايگەياندووە: "ئەمڕۆ دوو هەزار و ١٩٨ حاڵەتى نوێى تووشبوون تۆماركراوە. ژمارەى ئەو نەخۆشانەمان كە دۆخيان ناجێگيرە و ژمارەى نەخۆشە چالاكەكانمان بەردەوامە لە هەڵكشان. بۆ ئەوەى هەڵكشانى ناوچەيى پەتاكە رابگرين، دەبێت پێكەوە بەرەنگارى ببينەوە. بۆ ئەمڕۆ جگە لە پابەندبوون چەكى بەهێزترمان نييە. با خۆمان لە دژى پەتاكە رێكبخەين".\nنەخشەى رۆژانەى ڤايرۆسى كۆرۆنا لە توركيا وەزيرى تەندروستیى توركيا، فەخرەددين كۆجا


ئەو ئامێرە نوێیانەی ساڵی ٢٠١٧ دێنە بازاڕ - Mehr News Agency\nڕاپۆرتی وێنەیی شرۆڤەیی؛\nئەو ئامێرە نوێیانەی ساڵی ٢٠١٧ دێنە بازاڕ\nناسەی هەواڵ: 3873758 - Wed 11 January 2017 - 15:25\nبۆ زۆربەی لایەنگرانی مۆبایلە زیرەکەکان، ساڵی ٢٠١٧ ی زایینی ساڵی چاوەڕوانی دەبێت بۆ پەردەلادان لە باشترینەکانی ئەمساڵ.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر لە MIT News، بە تەواو بوونی ساڵی ٢٠١٦ ی زایینی، ئێستا هەمووان چاوەڕوانی نوێترین بەرهەمی بەرهەمهێنەرانی مۆبایلە زیرەکەکانی ٢٠١٧ ی زایینین. هەر ساڵە کۆمپانیا جیاوازەکان تێدەکۆشن مۆبایلی نوێ بە توانای نوێیەوە بنێرنە ناو بازاڕەوە. هەر لەم پێناوەدا MIT News بە پێی ئەو تەکنۆلۆژیایانە کە لە مۆبایلە زیرەکەکاندا بەکار هێنراوە و ئاستی خۆشەویستی برەندە جیاوازەکان ڕیزبەندێکی لە ئەو مۆبایلانەی کۆ کردووەتەوە کە بەکارهێنەران لە ساڵی ٢٠١٧ ی زایینی چاوەڕوانی روونوێنی کردنیانن:\nبڕیار وایە ئەپێڵ بۆ دەیەمین ساڵوەگەری بەرهەمهێنانی مۆبایلی ئایفۆن گەڵاڵەی ئەو مۆبایلەی بە گشتی گۆڕاوە. پەڕەی LCD گۆڕاوەتە OLED کە تا لێوارەکانی مۆبایلەکە دریژەی هەیە. ئەو پەڕە نوێیانە ناسکتر، سووکتر و نەرمتر لە ئێڵ سی دین. ئەپێڵ تێدەکۆشێت تایبەتمەندیەکانی ئەو جۆرە مۆبایلانە زیاتر بخاتە بەرچاوی بەکارهێنەرانەوە. هەر بەم بۆنەشەوە ئەیەوێت توانای هەستکەرەکەی تا لێوارەکانی چالاک بکاتەوە.\nسامسۆنگ گەلێکسی S۸\nبانگەشە بۆ مۆبایلی گەلێکسی نۆت ٧ لە ٢٠١٦ ی زایینی بووە هۆی ئەوەی کە ناوبانگی سامسۆنگ خراو ببێت. هەر بەم هۆکارەشەوە ئەبێ مۆبایلە زیرەکەکانی گەلێکسی S ناوبانگی دووبارەی سامسۆنگ زیندوو بکەنەوە. پێش بینی دەکرێت کە گەلێکسی S۸ لە کۆنگرەی جیهانی مۆبایل لە کۆتاییەکانی مانگی فێڤریە ڕوونوێنی بکرێت. ئەو کۆمپانیایە هەر ئێستا ڕایگەیاندووە کە ئەو مۆبایلە یارمەتیدەرێکی تاکەیی مەجازیان لە گەڵە کە لە سەر تەکنیکی ستارت ئاپ Viv دروست کراوە. سامسۆنگ ئەو ستارت ئاپەی لە مانگی ئۆکتۆبەر کڕیوە. هەروەها دەگوترێت پەڕەی ئەو ئاڵا هەڵگرەی نوێی سامسۆنگە کوالێتی بەرز و نێزیک بە ۴K ی هەیە. جگە لەو باسانە S۸ کامێرای دووهەمی پشتەوە و بە ئەگەری زۆرەوە سکەنێری چاو وەکوو تەکنۆلۆژیای ئەمنیەتی زیادەی هەبێت.\nمۆبایلی تا کراوی سامسۆنگ\nچەندین کە کۆمپانیا جیاوازەکان خەریکی پەرە دان بە گەڵاڵەی مۆبایلە تا کراوەکانن. بەڵام ئێستاکە نموونەیەکی ناتووەتە نێو بازاڕەوە. هەر لەم پێناوەدا ئەگەری زۆری هەیە کە سامسۆنگ مۆبایلە زیرەکە تاشۆوەکانی خۆی لە ساڵی ٢٠١٧ ڕوونوێنی بکات. ئاوەها مۆبایلێک ئیزن دەداتە بەکارهێنەرەکەی کە ناوەرۆک و پەیامەکانی خۆی لە پەڕيکەدا کە بە قەد تەبلێتێکە پیشان بدات و پاشان دەتوانرێت ئەندازەی مۆبایلەکە بگۆڕێت تا هاوردن و بردنی ئاسان بێت. کۆمپانیاکانی تریش لەوانە لێنۆڤۆ و کۆمپانیای ژاپۆنی JDI کە پەڕەی پیشان بەرهەم دێنێت هەر هەموویان مۆبایلی زیرەک بە دوو پەڕەی پیشان دانیان بەرهەم هێناوە بەڵام هیچکامەیان تا ئێستا نەیانگەیاندووەتە ئاستی بازرگانی.\nمۆبایلی سورفەیسی مایکرۆسافت\nساتیا نادلا بەرپرسی باڵای بەڕێوبەرایەتی مایکرۆسافت ڕایگەیاند ئەو کۆمپانیایە خەریکی چێ کردنی دەزگایەکی مۆبایلی بێ وێنەیە. لەپ تاپ، پی سی و تەب لێتی سورفەیس تا ئێستا چێ کراون و جێی مۆبایلی زیرەک تیایدا خاڵیە. پێش بینی دەکرێت ئەو مۆبایلە لە ٢٠١٧ ی زایینی بناسێندرێت. پێش بینی دەکرێت ئەو مۆبایلە زیرەکە لە ئاسن بێت تا لە گەڵ دەزگاکانی تری سورفەیسدا سێت بێت. هەروەها ویندۆزی ١٠ ەیە و کیبۆرد، مۆنیتۆر و ماوسی لە گەڵدایە.\nهێدێستی ڕاستی مەجازی HTC Vive ۲\nساڵی ڕابردوو کۆمپانیای HTC کارەکانی زیاتر لە سەر تەکنۆلۆژیای ڕاستی مەجازی بوو تاکوو مۆبایلی زیرەک کە ئەمە وا دیارە کە کارێکی مەترسیدار بێت بەڵام سیستەمی ڕاستی مەجازی Vive لە کاتی هاتنە نێو بازاڕیەوە لە ئاپی ٢٠١٦ زۆر خۆشەویست بووە. ئێستا ئەو کۆمپانیایە دەیەوێت سیمی پێوەندی هێدێست بە کۆمپیۆتەری پی سی بەکارهێنەر لا ببات. ستارت ئاپەکان کەرەسەیەکیان دروست کردووە کە تێیدا هێدێست بە یارمەتییەوە بە شێوەی بێ سیم کەڵک دەگیردرێت و پێش بینی دەکرێت HTC یش ڕێگا چارەیەک بۆ یەکپارچەیی بۆ Vive۲ پێشکەش بکات.\nکاتژمێری زیرەکی ئەندرۆید۲.۰\nساڵی ڕابردوو ساڵێکی باش نەبوو بۆ کاتژمێرە زیرەکەکان. بەڵام ٢٠١٧ کاتژمێری زیرەکی ئەندرۆید ۲.۰ ڕوونوێنی دەکرت. چونکوو ئیزن دەدرێتە بەکارهێنەر بەرنامە جیاوازەکان بە کەڵک وەرگرتن لە بلووتووس، پێوەندی خانەیی یا وای فای لە کاتژمێرەکانیان دا دابنێن. ئەندرۆیدی ویر ۲.۰ لە قۆناغی پەرەپێداندایە و ئەگەری هەیە لە نیوەی یەکەمی ٢٠١٧ دا ڕوونوێنی بکرێت.


دیدارەکەی مەسرور بارزانی و چەند سەرنجێک – Hawpshti\nدیدارەکەی مەسرور بارزانی و چەند سەرنجێک\nدوای ساڵێک زیاتر لە تەمەنی کابینەی نۆیەم و شەش مانگ لە پەتای کۆرۆنا، مەسرور بارزانی دیدارێکی ڕۆژنامەوانی ئەنجامدا، لەو بارەوە ئەم سەرنجانە دەخەینەڕوو:\n۱_ دیدارەکە تەنیا میدیاکانی سێ لایەنی پێکھێنەری حکومەت بەشداربون، بەمجۆرە:\nیەک پارتی، یەک یەکێتی، یەک گۆڕان، دوو نزیکی پارتی، خاوەندارێتی سەرۆکی ھەرێم و سەرۆکی حکومەت.\nھیچ میدیایەکی ئۆپۆزسیۆن و ئەھلی بانگ نەکرابێون، ئەمە دەیسەلمێنێت، سەرۆکی حکومەت بڕوای بە ڕەخنە و ڕای جیاواز نیە و تەنیا خوازیارە گوێی لەو دەنگ و قسانەبێت، ستایشی دەکەن و یەک جۆر قسەدەکەن و پێشوەخت پرسیارەکان دەزانێت.\n۲_ جۆر و شێوازی پرسیارەکان بەڵگەی ئەوەبوون، پێش وەخت ئامادەکراوبوون و سنورداربوون و بەگشتی کلکە پرسیار و پرسیاری کورت، لە ناو وەڵام و گفتوگۆکەدا دروستنەدەبوون.\n۳_وەڵامی ئامادە و چەند بارە و ئاشنا لای ھاونیشتمانیان و ھیچ داتاو زانیارییەکی نوێی تێدانەبو، ئەو قسانەی کە لای زۆرینەی ھاونیشتمانیان بڕواپێھێنەرنین و کۆن بوون.\n٤_بەکارھێنانی رستەی(قابیلی قبوڵ نیە) وەک ھەمان سیاسەتی بارزانی باوک.\n٥_لە تەوەری چاکسازی ھیچ بابەت و سێکتەرێکی دیاریکراو نەبوو کە نمونە بێت و چاکسازی تێداکرابێت، باسی یاسای ژمارە ۲ ساڵی ۲٠۲٠ ی چاکسازی ھیچ نەکرا، بەگشتی ھەندێ وردەئەرکی حکومەتی، وەک چاکسازی باسکرد و تێکەڵی کردن.\n٦_لەتەوەری داھات و مەلەفی نەوت، کە پشکی شێری داھاتی ھەرێمی کوردستانە زۆر گشتی بەبێ ھیچ داتا و وردەکارییەک باسی کرد و بەلای چاکسازی مەلەفی نەوتدا نەچوو یان دامەزراندنی سندوقی کوردستان، بۆ داھاتە نەوتی و گازییەکان، کە لە ۲٠۱٤ یاسای بۆ دەرچوێنراوە.\n۷_ پارەی فرۆشی نەوت ناچێتە بانکی حکومی دەچێتە RT بانک، کە بانکێکی ئەھلیە و لە بەرپرسی باڵادەستەوە نزیکە و مانگانەش لە گۆڕینەوە دۆلار بۆ دینار قازانجێکی زۆر دەکات لە پێشوشدا پارەکە دەچوە بانکی کوردستان کە لە دەسەڵاتەوە نزیکبوو، ئەمەش بەشێکە لە ململانێی ھەر دوو ئامۆزا کە ئەم کابینەیە گواستیەوە.\nجگە لەپارەی نەوت بەشێکی تری داھاتیش دەچێتە ئەو بانکەوە.\n۸_مەسرو بارزانی دەڵێت، لە ۱۳ مانگی تەمەنی کابینەی نۆدا،۱۲ موچە دراوە، لە ڕاستیدا تەنیا ۸ موچە دراوە.\n۹_ بەئاشکرا وتی، سێ موچەی مانگەکانی٦،٥،٤ پاشەکەوت دەکرێت، بۆ ئەوەی لەگەڵ بەغدا ڕێک بینەوە.\n۱٠_ئەوەی دەڵێن خۆگونجاندن، لەگەڵ وەزعی دارایی ھیچ بنەمایەکی یاسایی و دارایی و کارگێری نیە و ئەوە لێ دزینە.\n۱۱_ئەوەی مەترسیە، بۆ سەر قەوارەی ھەرێم تەنیا حوکمی بنەماڵەیی و حیزبی عایلە و چەتەکانی ڕوتانەوەی کوردستانن و کەسی تر نیە.\n۱۲_حکومەت ھیچ پلان و نەخشەیەکی (کورت مەودا، ناونجی، درێژخایەنی)، بۆ تێپەڕاندنی ئەم دۆخە و موچە و ژیانی خەڵک نیە و مامەڵە، لەگەڵ ڕۆژدا دەکات.\n۱۳_کەسیان نەیانپرسی، بەکام یاسا و چۆن نوسینگەکانی NRT لە دھۆک و ھەولێر دادەخەن و دەیان چەلاکوان و ئازادیخواز، گیراون و ئەوناوچانە کراونەتە زۆنێکی داخراو؟\nئەمانە و چەندین سەرنجی تر، کە نیشانەی فەشەلی کابینەکە و دەستەپاچەیی حکومەتەکەن و ناتوانن، ئەرکی حکومەتداری ڕاپەڕێنن.\nدوا نامه‌ی گابرییل گارسیا ماركیز\nدورخراوان و ئۆپۆزیسیۆن\nسەرۆک وەزیرانی بەریتانیا لەسەر درۆکانی لە پەرلەماندا داوای دەستلەکار کێشانەوەی لێدەکرێت\nدایكه حه‌لیمه، ڕه‌نگدانه‌وه‌ی له دوو كاری ئه‌ده‌بییدا\nتۆنی بلێر و قاسم سولەیمانی تاوانبارن نەک پاڵەوان\nخەڵاتی نۆبێڵی 2021 لە ئابووریدا


کوردستانێکی سەربەخۆ باشترین گرەوی دامرکاندنەوەی دەوڵەتی ئیسلامییە\nهیچ چارەسەرێکی دیکە هاوشێوەی چارەسەری دەوڵەتی کوردی کاریگەر و درێژخایەن نابێت لە دامرکاندنەوەی هەڕەشەی تیرۆریستی لە ناوچەکە.\nنووسەری بواری سیاسەتی دەرەوە، ئاسایشی نەتەوەیی و دامەزرێنەری دامەزراوەی "تایمانی وەن"ـە.\nلەکاتێکدا نیگەرانییەکان لەبارەی بەهێزبوونەوەی تیرۆر لە "ئەفغانستان" پرسی سەرەکین، بەڵام پێویستە لەیادمان بێت کە هەزاران چەکداری دەوڵەتی ئیسلامی لە ئێراق و شام (داعش) شەڕێکی تیرۆریی ئاست نزم دەکەن لە ئێراق و سووریا. دامرکاندنەوەی ئەم هەڕەشەیە کارێکی گرنگە، ئەنجامدانیشی لە ماوەی درێژخایەندا پێویستی بە گۆڕانکارییەکی نوێ لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان هەیە؛ دروستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی. بە لەبەرچاوگرتنی هەوڵەکانی ڕابردوو، دروستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی ئەگەرێکی نزیك نییە و هەریەك لە (ئێراق، ئێران، تورکیا، سووریا و ڕووسیا) دژایەتیی هەوڵێکی لەم چەشنە دەکەن. بەڵام بەرهەڵستیی ئەمری واقیع ناکرێت و جگە لەوەش، هیچ چارەسەرێکی دیکە هاوشێوەی چارەسەری دەوڵەتی کوردی کاریگەر و درێژخایەن نابێت لە دامرکاندنەوەی هەڕەشەی تیرۆریستی لە ناوچەکە.\nلەئێستادا داعش لە باکووری ئێراق و ڕۆژهەڵاتی سووریادا گەمارۆ دراوە. بەردەوام لە ئێراق و سووریا هێرش ئەنجام دەدات و نیازی هەیە هانی هێرش و ئەنجامدانی لە ڕۆژئاوادا بدات. داعش لە ناوچە جێناکۆکەکانی "ئێراق" ناوچەیەکی بەرفراوان کە هەریەك لە حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی ناوەندی لە بەغداد بانگەشەی خاوەندارێتیی دەکەن، چالاکیی هەیە کە بۆشایی ئەمنییان تێدا هەیە. دروستکردنی کوردستانی سەربەخۆ ئەم کێشەیە چارەسەر دەکات، سنووری ڕەسمی دیاری دەکات و بواری جێگیرکردنی هێزە ئەمنییەکان دەدات لەو ناوچانەی کە لە پێشوودا ئیدارە نەدراون. لە سووریا، داعش تاڕادەیەکی زۆر لە ناوچەی کوردی لە ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکە شکستی پێهێنراوە. هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە)ـی پاڵپشتیکراو لەلایەن ئەمریکا، کە بەشی زۆری لە کوردەکان پێکدێت، هۆکاری سەرەکیی ئەوەن کە داعش بەشێوەی یاخیبوون و شاراوە چالاکی هەیە نەوەك کیانێکی دەسەڵات و ناوچەیەکی بەرفراوان.\nڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە کە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ چارەسەرێکی سیاسی لە سووریا بەردەوام شکست دەهێنن و هیچ جێگرەوەیەکی لەبار و درێژخایەنی بەشار ئەسەد بوونی نییە، کە پۆستی سەرۆکایەتیی وڵاتەکەی بەدەستەوەیە و بە تاوانەکانی جەنگ تۆمەتبار دەکرێت. ئەگەریش هەیە بە پشتیوانیی (ڕووسیا و ئێران)، ئەسەد دەست بەسەر ئەو ناوچانەدا بگرێتەوە کە لەلایەن هێزەکانی سووریای دیموکراتەوە کۆنتڕۆڵ کراون، ئەوەش لە بەرژەوەندیی داعشدایە. بۆیە؛ لکاندنی ئەو بەشەی ڕۆژهەڵاتی سووریا کە لەژێر کۆنتڕۆڵی هێزەکانی سووریای دیموکراتدایە وەك بەشێك لە دەوڵەتە نوێیە کوردییەکە دەبێتە مایەی پاراستنی سەقامگیریی ئەو ناوچەیە و بەردەوامبوونی فشارخستنەسەر داعش. ئەمەش ئەرکێکی سادە و ئاسان نییە؛ چونکە ئێران و تورکیا لەمێژە بەهۆی کاریگەریی سەر دانیشتووانە کەمینە کوردەکانیانەوە، دژایەتیی دروستکردنی دەوڵەتێکی کوردی دەکەن. بەڵام لەهەمان کاتدا پێچەوانەکەشی دەکرێت بەهەمان ڕادە دروست بێت؛ بۆی هەیە بوونی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی ئاستی داخوازییەکانی کوردەکانی ئێران و تورکیا لە ئۆتۆنۆمی یان تەنانەت سەربەخۆیی گەورەتر و زیاتر کەم بکاتەوە.\nبەغدادیش لەلایەن خۆیەوە، بەهۆی چەند هۆکارێکەوە دژایەتیی سەربەخۆیی کوردستان دەکات. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا کوردستانێکی دەبێتە هاندەرێك بۆ یەکلاییکردنەوەی کێشە و ناکۆکیی خاك و سەرچاوەکان کە دەستووری ئێراق بێتوانا بووە لە ئاست چارەسەرکردنیاندا. جگە لەوەش، لادانی کوردەکان لە وێنە گشتییە سیاسییەکەی ئێراق، لەوانەیە ئیدارەدانی سیاسەتی ئێراق ئاسانتر بکات، بەڵام ئەوە ئەگەرێکی حەتمی نییە بەڵکوو شتێکی ڕێژەییە و تاڕادەیەکە. دیمەشقیش لەلایەن خۆیەوە ڕازی نابێت دەست لە بەشێکی خاکی سووریا هەڵبگرێت، بەتایبەتی ئەو بەشەی کە ڕێژەیەکی زۆر لە سەرچاوە نەوتییە بچووکەکانی وڵاتەکەی تێدا هەڵکەوتووە. بەڵام بەشار ئەسەد دەیەوێت لە دەسەڵاتدا بمێنێتەوە. هەروەها بەهەمان ئەو ڕادەیەی بەلای هاووڵاتییانی سووریا و پارێزەرانی مافی مرۆڤەوە مایەی نیگەرانییە، ئەو ئەرکەی نەتەوە یەکگرتووەکانیش بەجێ دەگەیەنێت کە داوای دەستاودەستی سیاسی دەکات لە بەرانبەر سەقامگیریی و ئیدارەدانی پێشکەوتوو لەو ناوچانەی کوردەکان کە داعش چالاکییان تێدا ئەنجام دەدات. جگە لە خودی کوردەکان، هەمووان لە ناوچەکەدا دژایەتیی هەوڵی دروستکردنی کیانێکی کوردی دەکەن، جووڵانەوە سەربەخۆییەکانی کوردیش لە ڕابردوودا بەهۆی ئەو هەموو دژایەتییە زۆرەوە نەیانتوانیوە ئامانجەکە بەدی بهێنن. بەڵام داعش بەجۆرێك هاوکێشەکەی گۆڕی کە دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی چیتر تەنیا بە گفتوگۆیەکی مۆراڵی لە قەڵەم نادرێت، بەڵکوو پێویستی و گرنگییەکی ئاسایشی نێودەوڵەتییە.\nسەرجەم فشارەکانی سەر دۆخی هەنووکەیی گۆڕانکارییەکانی تەکنیکی دەخەنە مەترسییەوە کە لەوانەیە ناسەقامگیری زیاد بکات و بواری بەهێزبوونەوەی داعش بدات. ئێراق حکومەتێکی نوێ پێکدەهێنێت کە بۆی هەیە ببێتە هۆی گۆڕانکاری لە پەیوەندییەکان لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان و ویلایەتە یەکگرتووەکان. ئەگەریش کوردەکانی ئێراق دووبارە هەڵمەتێکی سەربەخۆیی دەست پێ بکەن. هەروەها لەوانەیە ئەسەدیش بە پشتیوانیی ئێران و ڕووسیا هێرشێك بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی ڕۆژهەڵاتی سووریا ئەنجام بدات. تا زیاتر هیچ چارەسەرێکی ڕێکخراو و دانوستان لەسەرکراو بۆ بزووتنی هەرێمی کوردستان نەبێت، ئەگەری گرژییەك زیاتر دەبێت کە داعش دەیقۆزێتەوە. ئەم پڕۆسەیە پێویستی بە پێکهێنانی لیژنەیەکە بە سەرپەرشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئەوەی دانوستانی هەمەلایەن بە ئەنجام بگەیەنێت. هاوکات پێویستی بە سازش و سازانی زۆر هەیە لەسەر سەرچاوە سروشتییەکان.\nدووبارە شایەنی باسە، سەربەخۆیی کوردستان سەرکێشییەکە کە دەرئەنجامەکەی دیار و ڕوون نییە، بەڵام بژاردەی جێگرەوە چییە؟ شێوازی هەنووکەی بەرەنگاربوونەوەی داعش لە ئێراق و سووریا پینەی کۆمەڵێك ڕێککەوتن و شەراکەتە کە بەردەوام لەسەر لێواری شلبوونەوە و داڕمانن. ئێستەیش کاتی ستراتیژییەتێکی نوێیە کە هەرێمی کوردستان دابڕێژێتەوە و سەقامگیرتر بکات و زامنی ئەوە بکات کە ئەو هێزە کوردییانەی پێشەنگی جەنگی دژی داعش بوون، دەتوانن ڕێگر بن لە بەهێزبوونەوەی داعش.


سروشتی حكوومەتان لە ڕوانگەی مۆنتسکیۆوە\nڕایەڵەكانی پەیوەندی لە شیـــــــعری "ورووژان" ی …\nلە شیعری "دوایین شەوەكـــــــانی سیمرخ"ی سەڵاح شوا…\nکانونی دووەم 28, 2020\nو:هاوار محە‌ممە‌د - هه‌ولێر\nبنه‌ما نوێیه‌كانی مۆنتسكیۆ وا له‌و دێڕانه‌دا كه "سروشت و بنه‌ما"ی حكوومەتێك لێك جیا ده‌كاته‌وه. هه‌ر حكوومەتێك (كۆماری، پاشایه‌تی، سته‌مكاری) "سروشت و بنه‌ما"ی خۆی هه‌یه. سروشته‌كه‌ی واته: "ئه‌و شته‌ی كه وای لێده‌كات به‌و جۆره بێت كه هه‌یه" و بنه‌ماكه‌یشی واته: "ئه‌و ئاره‌زوو یان هه‌ڵچوونه‌ی كه ده‌یخاته چالاكی و كارای ده‌كات". (ڕۆحی یاساكان، كتێبی سێیه‌م، به‌شی یه‌كه‌م).\nچی له وشه‌ی "سروشت"ـی حكوومەتێك-ـه‌وه تێده‌گه‌ین؟ سروشتی حكوومەت وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره ده‌داته‌وه: كێ جڵه‌وی ده‌سه‌ڵات ده‌گرێته ده‌ست؟ حاكم چۆن موماره‌سه‌ی ده‌سه‌ڵات ده‌كات؟ به‌م جۆره سروشتی حكوومەتی كۆماری گه‌ل وه‌ك گشتێك (یان به‌شێك له گه‌ل) ده‌كاته خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتی باڵا. سروشتی فه‌رمانڕه‌وایی پاشایه‌تی ئه‌وه‌یه كه یه‌ك كه‌س فه‌رمانڕه‌وا بێت، به‌ڵام به‌رمه‌بنای یاساگه‌لێكی جێگیر. سروشتی ده‌سه‌ڵاتی سته‌مكاریش ئه‌وه‌یه كه یه‌ك كه‌س فه‌رمانڕه‌وایه‌تی بكات، به‌ڵام به بێ بوونی ڕێسا و یاسا. به‌ده‌سته‌وه‌گرتنی جڵه‌وی ده‌سه‌ڵات و شێوازی موماره‌سه‌كردنه‌كه‌ی، هه‌موویان به‌شێوه‌ی دادگه‌رییه‌كی په‌تیی، یان با بڵێین "وێنه‌یی- فۆرماڵ"ـین.\nئێمه له‌ڕێگه‌ی "بنه‌ما"وه ده‌چینه نێو ژیانه‌وه: حكوومەت Government فۆرمێكی په‌تیی نییه، به‌ڵكو شێوه‌ی بوونی ئاشكرای كۆمه‌ڵه خه‌ڵكێكه. بۆئه‌وه‌ی خه‌ڵكی ملكه‌چی تایپێكی تایبه‌تی حكوومەته‌كان ببن و بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م ملكه‌چییه‌یش به‌رده‌وام بێت، ته‌نیا سه‌پاندنی فۆرمێكی سیاسی "سروشته‌كه" به‌س نییه، به‌ڵكو ده‌بێت خه‌ڵكیش ئاماده‌ی وه‌رگرتنی ئه‌م فۆرمه‌ی ده‌سه‌ڵات بن، شاره‌زای شێوازی كردار و په‌رچه‌كردارێك بن كه ببێته پشتیوانی ئه‌م فۆڕمه. مۆنتسكیۆ ده‌ڵێت: ده‌بێت "شه‌یدایی" passion[ئاره‌زوو] یان هه‌ڵچوونێكی تایبه‌ت هه‌بێت. به ناچاریش هه‌ر فۆرمێك له فۆرمی حكوومەته‌كان پێویستی به شه‌یداییه‌كی تایبه‌ت هه‌یه. حكوومەتی كۆماری پێویستی به فه‌زیله‌ته، پاشایه‌تی به شه‌ره‌ف، سته‌مكاری به ترس. له‌وێدا بنه‌مای حكوومەت له فۆرمه‌كه‌ی ده‌ربازی ده‌بێت كه "به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی"لێیه‌وه په‌یدا بووه. به‌ڵام ئه‌م به‌ره‌نجامه ڕه‌نگدانه‌وه‌یه نییە، پتر وه‌ك له‌وه‌ی پێشمه‌رجێكprecondition ـی واقیعی بێت. با حكوومەتی كۆماری به نموونه وه‌ربگرین. "بنه‌ما"ی تایبه‌ت به كۆمار، كه فه‌زیله‌ته، وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره ده‌داته‌وه: "به چ شێوه‌یه‌ك ده‌كرێت بوونی حكوومەتێك ده‌سه‌ڵات بدات به گه‌ل و وای لێ بكات كه به‌هۆی یاساكانه‌وه موماره‌سه‌ی بكات؟ -به مه‌رجێك كه هاونیشتمانیان "فه‌زیله‌تمه‌ند" [فازل]virtuous بن، واته له پێناو چاكه‌ی گشتیدا قوربانی به خۆیان بده‌ن و، له هه‌موو دۆخێكیشدا نیشتمان بخه‌نه سه‌رووی ئاره‌زووه تایبه‌تییه‌كانیانه‌وه. هه‌مان شت ده‌رهه‌ق به پاشایه‌تی و سته‌مكارییش. چونكه "بنه‌ما"ی حكوومەت "بزوێنه‌ره‌كه"یه‌تی، واته ده‌یخاته جووڵه و كارایی"ئه‌مه‌یش هه‌ر به ساده‌یی له‌به‌رئه‌وه‌ی مه‌رجی بوونه‌كه‌یه‌تی، وه‌ك ژیانه بۆ حكوومەته‌كه". [حكوومەتی] كۆماریی ته‌نیا ده‌توانێت له‌سه‌ر بنه‌مای فه‌زیله‌ت به‌ڕێوه‌بچێت، وه‌ك هه‌ندێك داینه‌مۆ كه به به‌نزین ئیش ده‌كه‌ن. له نه‌بوونی فه‌زیله‌تدا كۆمار هه‌ره‌س دێنێت، وه‌ك چۆن پاشایه‌تی له نه‌بوونی شه‌ره‌فدا و سته‌مكاریی له نه‌بوونی ترسدا ده‌ڕوخێن.\nمۆنتسكیۆ، به‌هۆی شێوازه‌كه‌ی له پێناسه‌كردنی حكوومەته‌كان به "سروشت"ـه‌كه‌یان كه به كرده‌یی په‌یوه‌سته به چه‌ند وشه‌یه‌كه‌وه له مافه ده‌ستوورییه په‌تییه‌كان، به فۆرمالیست (صوری) تۆمه‌تبار كراوه. به‌ڵام ئه‌وه‌یان له‌بیر كردووه كه "لای مۆنتسكیۆ خۆی سروشتی حكوومەت ئه‌و كاته ده‌بێته فۆرمێكی وێنه‌یی كه له بنه‌ماكه‌ی دابماڵرێت". ده‌بێت بڵێین: بیركردنه‌وه له بوونی سروشت به بێ بنه‌ما له حكوومەتێكدا كاری نه‌كرده‌یه. ته‌نیا ئه‌وه‌ی ده‌كرێت بیری لێ بكرێته‌وه، له‌به‌رئه‌وه‌ی واقیعییه، "گشتێتیی سروشت-بنه‌ما"nature-principle totality یه. ئه‌م گشتێتییه ئیدی هه‌رگیز به هیچ كلۆجێك وێنه‌یی نییه چونكه فۆرمێكی تایبه‌تی مافه‌كان دیاریی ناكات، به‌ڵكو فۆرمێكی سیاسیی په‌یوه‌ست به ژیانه تایبه‌تییه‌كه‌ی و به مه‌رجی بوون و به‌رده‌وامێتییه تایبه‌تییه‌كه‌یه‌وه‌یه. وێڕای ئه‌وه‌ی مه‌رجه‌كان به وشه‌یه‌ك دیاریی كراون كه‌چی ئه‌م مه‌رجانه، فه‌زیله‌ت و شه‌ره‌ف و ترس، زۆر به‌رجه‌سته و كۆنكریت نین. هه‌ر وه‌ك شه‌یدایی passion، ده‌كرێت شه‌یداییه‌كان passions ئه‌بستراكت دیارن، به‌ڵام وه‌كو بنه‌ما بریتییه له گوزارشت له ژیانی واقیعییانه‌ی هاونیشتمانیان. فه‌زیله‌تی هاونیشتمانی ئه‌وه‌یه كه ژیانه‌كه‌ی به ته‌واوی ملكه‌چ بێت بۆ چاكه‌ی گشتی: ئه‌م شه‌یداییه‌ی وا هه‌ژموونی به‌سه‌ر ده‌وڵه‌تدا كردووه، واتای ئه‌وه‌یه كه هه‌موو ئاره‌زووه‌كانی مرۆڤێك هه‌ژموونی كردووه. وه‌كو بنه‌مای ژیانی به‌رجه‌سته‌ی خه‌ڵك به ژیانی گشتی و تایبه‌تیشه‌وه، ئه‌وه‌یه كه ده‌چێته نێو حكوومەته‌وه. "بنه‌ماكه" به ئاراسته‌ی "سروشتی حكوومەته‌كه" (فۆڕمه سیاسییه‌كه) و به ئاراسته‌ی ژیانی واقیعییانه‌ی خه‌ڵك ده‌ڕوات. به‌م ڕێگه‌یه كه "خاڵه‌كه له‌و لایه‌نه‌دایه كه ده‌بێت له ڕووی سیاسییه‌وه ژیانی واقیعییانه‌ی خه‌ڵكی ڕزگار بكرێت تا له‌گه‌ڵ فۆرمی حكوومەتدا یه‌كتر ببڕنه‌وه و بسازێن". بنه‌ماكه دیوی به‌رجه‌سته‌ی ئه‌و ئه‌بستراكته‌یه كه "سروشته‌كه"یه. یه‌كێتی و گشتێتی هه‌ردووكیان واته واقیعیبوون.\nدیە محەمەد: دەمەوێ لەڕێگەی تابلۆکانمەوە وشە نهێنییەکانی مرۆڤ نیشان بدەم\nعەشقی خودا لە دەنگە ناوازەکەی تارا ڕەسووڵدا\nڕایەڵەكانی پەیوەندی لە شیـــــــعری "ورووژان" ی "سەلام محەمەد"دا


ئه‌نفالێ كاردڤێت نه كارڤه‌دان، خوه‌دان وژدان دڤێن نه تالانكه‌ر – مالا مه\nسه‌ره‌كی/رۆژه‌ڤ/ئه‌نفالێ كاردڤێت نه كارڤه‌دان، خوه‌دان وژدان دڤێن نه تالانكه‌ر\n264 2 خوله‌كان\nدیسان ره‌وشه‌نك… و تاریك بیرێن مه مالپه‌رێن خوه لتورێن كۆمه‌لایه‌تی دا ره‌شكرن بوێنێ ده‌مژمێرا دگورێ كومه‌له‌كا خلكێ ئه‌نفالكری دا تازه هاتی دیتن خه‌ملاندن و روژه‌ڤ بو ده‌مژمێر و ژماره ٩. هنده‌ك دبێژن بلا ئه‌م ده‌ست ژ ده‌مژمێرا به‌رده‌ین چونكه بومه ده‌مێ واته نه‌ما، نوزانم ڤان كه‌سان چوجارا هزرا خوه كریه كو كانێ كوردا ده‌م هه‌بویه یان نه؟ به‌شه‌ك دن جامێرا پێشنیار دكه‌ن ژماره ٩ ژ ده‌مژمێرێن خوه كورد راكه‌ن، بوچی؟ به‌رسڤ بلا بو وان بمینیت.\nئه‌نفال جینوسایده، لێ چه‌ند ژ بریاربده‌ستێن كورد واتا ڤێ گوتنێ تێدگه‌هن؟ بباوه‌ریا من كێمتر ژ تبلێن ده‌ستا. ئه‌وێن واتا جینوسایدێ دوزانن ژ بریاربده‌ستا چه‌ند زانین هه‌نه لسه‌ر چه‌وانیا سه‌ره‌ده‌ریكرنێ لگه‌ل ده‌رئه‌نجامێن جینوسایدێ؟ بباوه‌ریا من سفر. چونكه ئه‌زمونا پتر ژ ٣١ سالا ژ ئه‌نفالا نیشان دده كو ژبه‌ر ئه‌نفالێ ته‌نها ته‌نها دڤێت زك و بنزك بێنه تێر كرن. خه‌لكێ ئه‌نفالكری یێ بویه پێخوارن ژبو ده‌ستهه‌لاتداران كو د هنده‌ك بیره‌وه‌ریا دا رێز دكه‌ن وه‌ك مه‌یمینكا و هه‌می بهه‌ڤرا لسه‌ر پیا راوه‌ستێن ده‌ما تالانكه‌رێ خومالی دگه‌هیت جهێ كومبونێ. مه‌قه‌سێ دده‌ن ده‌ستێ قوربانیه‌كێ ئه‌نفالێ ژبو قردێلا سور ببریت ده‌ما قه‌سیسه‌ك دكه‌ڤیت كار، تالانكه‌ر ژی لكێله‌كا قوربانی رادوه‌ستێت بگرنژینه‌ك پر ئه‌حمه‌قیڤه. بو من بالكێشه كو ئه‌ڤ قوربانیه پرسێ ژ خوه ناكه‌ت كانێ بوچی ئه‌و بپیاتێت و تالانكه‌ر برێزا ترومبێلێن نوی و كومه‌ك زێره‌ڤانێ كو تالانكه‌ری ژ قوربانی دپارێزن.\nپێویست بو لهه‌ر هه‌رێمه‌كێ و دبه ل هنده‌ك ده‌ڤه‌را گوندا موزه‌خانه، په‌یكه‌ر، تابلویێن تایبه‌ت ببابه‌تێ ئه‌نفالێ هه‌بان. ژبو ئه‌و نه‌هات بان ژبیكرن دڤێت لهنده‌ك ده‌ڤه‌را ١٨٢٠٠٠ لوه‌ندی و شیتك دانابان، لهنده‌كا ١٨٢٠٠٠ كورته‌ك و شه‌لوال دانابان، ١٨٢٠٠٠ كولاڤ و ده‌رسوك دانابان، ١٨٢٠٠٠ جوتێن گورا دانابان، ١٨٢٠٠٠ جوتێن پێلاڤا دانابان، ٥٠٠٠٠٠ كه‌زیێن خاتینێن هاتین بن ئاخكرن دانابان…… بڤی ره‌نگی ئه‌م داكارین وژدانا خه‌لكێ بهه‌ژینین، لێ ده‌ما ئه‌وێن بریارده‌ر بخوه وژدان نه‌بیت بوچی ئه‌م دێ گازندێ ژخه‌لكێ دن كه‌ین؟\nراسته ل هه‌ڤلێرێ مێموریالێ ئه‌نفالا هه‌یه، لێ خوه‌زی نه‌با باشتر بو، چونكه دڤێت دناڤا جه‌رگێ باژێری دا هاتبا بجی كرن و نه لده‌رڤه‌ی باژێری. پرسا دن گه‌لو چه‌ند خه‌لك دوزانه كو هه‌یه؟ حوكمه‌تا هه‌ڕمی چه‌ند مێڤانێن خوه دبه‌ته ده‌ف مێموریالی؟ به‌ره‌ڤاژی هندێ رۆژانه خه‌لك یێ لسه‌ر مه‌زارگه‌هێن ئه‌وێن ژێرا دبێژن نه‌مر ژ بارزان هه‌یا سوله‌یمانیێ. د سه‌ره‌دانا خوه‌یا دوماهیێ دا بو مێموریالێ ئه‌نفالا من ژ كارمه‌نده‌كێ وێ پرسی كانێ چه‌ند خه‌لك سه‌ره‌دانا ڤێرێ دكه‌ن گوت ماموستا ئه‌گه‌ر خه‌لك هاتبا ڤێره دا هوسا ئه‌ڤ توزه، گه‌مار، پیش و په‌له‌خ لڤێره كومبیت. چونكه سێ جارا من وێرێ بسه‌ره‌دان كریه و هه‌رده‌م ته‌نها من خوه‌دیتی یه و كه‌سێن لگه‌ل خوه. پرسه‌ك بو دزێن ڤان پارتا ژ ئاستێ هه‌رێ نزم تا بلندترین گه‌لو چه‌ند ژوه دوزانن مێموریال هه‌یه؟ چه‌ند ژ وه سێلفیه‌ك لوێرێ گرتیه؟\nدوسیا ئه‌نفالێ دڤێت كه‌سانه‌ك خوه‌دی لێ ده‌ركه‌ڤن كو بو وان ئه‌نفال كاره‌ساته‌ك مروڤاتی بیت، نه كێمتره بیت ژ قركرنا جوهیا لسه‌ر ده‌ما نازیستا. ئه‌نفال دڤێت ببیته پرس لسه‌ر ئاستێ نێڤنه‌ته‌وی و ببریار بێت شه‌رمزار كرن و بجینوساید ناڤلێكرن. لسه‌ر ئاستێ عیراقێ دڤێت رۆژا ئه‌نفالێ سالانه بێته بیرئانین لسه‌ر ئاستێ هه‌رێ بلند. مێموریاله‌ك ل گه‌ل موزه‌خانه‌كا ئه‌نفالێ لبه‌غداد بێت ئاڤاكرن ژبو هه‌می مێڤانێن فه‌رمیێن عیراقێ سه‌ره‌دانا وێرێ بكه‌ن. قه‌ره‌بوكرنه‌ك هه‌بیت بو قوربانیا كو بیاسایه‌ك تایبه‌ت بێته چه‌سپاندن و كوژمێ پارا سالانه بێته دیاركرن لناڤ میزانیێ كو نه كێمتر بیت ٠،٥ ژ میزانیا عیراقێ و راسته‌و خوه ژ لایێ حوكمه‌تا فێدرال بێت به‌لاڤكرن. رۆژا ئه‌نفالێ نونه‌رێن هه‌می وه‌لاتێن لعیراقێ سه‌ردانا مێموریالی بكه‌ن بئاماده‌بونا هه‌رسێ سه‌روكاتیێن عیراقێ. دڤێت به‌رنامه‌ك كورت خایه‌ن و درێژ خایه‌ن هه‌بیت بو په‌ره‌پێدان بهه‌رێمێن هاتینه ئه‌نفالكرن. لسه‌ر ئاستێ كوردا دڤێت هه‌مو كه‌سێن به‌رپرس ژ كه‌یسا ئه‌نفالێ بێنه بانگه‌شه كرن بو دادگاهه‌كا سه‌ربخوه، لێپرسین بێت كرن كانێ ئه‌گرێن شكه‌ستنا وان كی بوینه ژبو بهێنه دادگا كرن، دوسیا ئه‌نفالێ دڤێت ژده‌ستێ ڤان تالانكه‌را ده‌ركه‌ڤیت دا به‌س كرین و فروتنێن سیاسی پێ بكه‌ن، چونكه ئه‌ڤ ده‌ف گلیزه ته‌نها به‌رێ وان یێل پاریه‌كێ چه‌ور.\nبكورتی و كوردی دڤێت ئه‌م ده‌ست ژ كارڤه‌دانا به‌رده‌ی دپرسێن بڤی ره‌نگی دا و بكه‌ڤینه كار.\nعه‌ریزچی دڤێت نه‌مینن، نه دڤێت گران نه‌بن\nدڤێت نه‌وروز بێته پیروزكرن\nبه‌نیا كرین و فروتن پێتێ كرن نه كه‌سێن ئازاد


كورد له ڕۆژئاوای كوردستان چ سامانێكی له‌ژێرده‌سته ؟\nHawre 10/10/2019 - 16:31 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nكاتژمێر 04:00ی ئێواره‌ی رۆژی چوارشه‌ممه 9ی تشرینی یه‌كه‌م/ ئۆكتۆبه‌ری 2019 سوپای توركیا ئۆپراسیۆنی سه‌ربازی بۆ سه‌ر رۆژئاوای كوردستان ده‌ستپێكرد.\nهێرشه‌كه‌ی توركیا بۆ سه‌ر رۆژئاوای كوردستان(باكووری سووریا و خۆرهه‌ڵاتی فورات) دوای ئه‌وه هات، كه ئه‌مه‌ریكا بڕیاریدا له ناوچه كوردستانییه‌كانی باكووری سووریا بكشێته‌وه و تره‌مپ رایگه‌یاند، چیدیكه له‌و شه‌ڕه به‌رده‌وام نابین و توركیا كاری كورده‌كان ته‌واو ده‌كات و به‌رپرسیارێتی زیندانیانی داعش و رێگرتن له سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی تیرۆری داعش ده‌گرێته ئه‌ستۆ.\nهێرشه‌كه‌ی توركیا له ئاستی نێوده‌وڵه‌تی و ناوچه‌ییدا كاردانه‌وه‌ی زۆری به‌دوای خۆیدا هێناوه.\nسه‌باره‌ت به ناوخۆش، مه‌ترسی ئه‌وه له ئارادایه هه‌سه‌ده هه‌موو ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه له ده‌ستبدات، كه له ماوه‌ی چه‌ند ساڵی رابردوو به پشتیوانی هاوپه‌یمانی نێوده‌وڵه‌تی دژی داعش به‌ده‌ستیهێناوون.\nله‌و چوارچێوه‌یه‌دا K24 ره‌وشی ئابووری و توانای دارایی و سه‌رچاوه‌كانی بژێوی ئه‌و پارچه‌یه‌ی كوردستان ده‌خاته ڕوو ، كه مه‌ترسی هه‌یه سه‌رجه‌میان به هۆی هێرشه‌كانی توركیاوه زیانیان پێ بگات و ژێرخانی ئابووری ناوچه‌كه به ته‌واوی دابڕمێت.\nژێرخانی ئابووری رۆژئاوای كوردستان\nیەک لەسەر سێی رووبەری سووریا لە ژێر کۆنترۆڵی هێزە کوردییەکان دایە، کە کەوتووەتە باکووری رۆژهەڵاتی سووریا یاخود رۆژهەڵاتی فورات، ئەوەش دوای ئەوەی لە ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی ئیسلامی بە ناو داعشی کۆنترۆڵکرد.\nبەوەش هێزەکانی سووریای دیموکرات(هه‌سه‌ده) کۆنترۆڵی نزیکەی 90% سامانی نەوتی و 45% بەرهەمهێنانی گازی سووریا دەکات.\nبە جۆرێک کۆی نەوتی یەدەگی سووریا نزیکەی دوو ملیار بەرمیلە کە دەکاتە 0.18% کۆی نەوتی یەدەگ کراوی جیهان.\nلە کاتێکدا ساڵی 2010 سووریا رۆژانە نزیکەی 400 هەزار بەرمیل نەوتی بەرهەمدەهێنا، 250 هەزار بەرمیلی بۆ پێداویستی ناوخۆ بەکاردەهێنا و بڕەکەی دیکەشی هەناردە دەکرد، بەڵام ئێستا ئەو سامانە لە نێوان هێزەکانی سووریای دیموکرات و حکوومەتی سووریا دابەشبووە.\nبە جۆرێک زۆربەی بیرە نەوتییەکان لە باکووری رۆژهەڵاتی وڵاتەکە هەڵکەوتووە.\nدوای ئەوەی ئەو بیرە نەوتیانە لە ژێر دەسەڵاتی حکوومەتی سووریا لە ساڵی 2011 دەرچوو و قەیرانی وڵاتەکە پەرەی سەند، تاوەکو ئێستا بە تەواوی نازانرێت دۆخی کێڵگەکان لە رووی بەرهەمهێنان قەبارەی زیانەکان چەندە کە بەر دۆخی بیرەکان و ئاستی بەرهەمهێنانیان کەوتووە.\nگرنگترین کێڵگەکانی نەوت و گاز و بەرهەمهێنانی رۆژانەیان لە 2010 بەو شێوەی خوارەوە بوو، کە ئێستا لە نێوان هێزەکانی سووریای دیموکرات و حکوومەتی سووریا دابەش بووە.\n-کێڵگەی "عومەر" رۆژانە 80 هەزار بەرمیل نەوتی بەرهەمدەهێا، لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی 2017ـەوە لە ژێر دەسەڵاتی هێزەکانی سووریای دیموکراتە.\n-کێڵگەی "تەنەک" دووەم گرنگترین کێلگەی نەوتییە دوای کێڵگەی عومەر لە پارێزگای دێرەزوور، بەرهەمهێنانی رۆژانەی نزیکە 40 هەزار بەرمیل بوو، کە لە 150 بیرەوە بەرهەمدەهێندرێن، بەڵام بەرهەمهێنانی ئێستایان بە 5 - 10 هەزار بەرمیل رۆژانە دەخەمڵێندرێت.\n-هەروەها کێڵگەکانی جەفرە و کۆنیکۆ.\n-کێڵگەکانی تیم و وەرد کەوتووەتە باشووری پارێزگای دێرەزوور و رۆژانە 50 هەزار بەرمیل نەوتی لێ بەرهەم دەهێنرێت و لە ژێر دەسەڵاتی حکوومەتی سووریایە.\nسەرجەم کێڵگەکانی نەوت و گاز لە ژێر دەسەڵاتی سووپای سووریای دیموکراتە، کە ئەمانە لە خۆ دەگرێت.\n-کێڵگەی رمێلان، رۆژانە 90 هەزار بەرمیل نەوتی لێ بەرهەم دەهێندرێت، شارەزایان پێیان وایە کێڵگەکە نزیکە 1322 بیر لەخۆدەگرێت.\n-كێڵگەی سوێدییە، 116 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانە لێ بەرهەم دەهێندرێت، هاوکات نزیکەی 25 بیری گازی سروشتیش لە کێڵگەکە هەڵکەوتووە.\n-کێڵگەکانی شەدادی و جەبسە و هۆل، کە بەرهەمهێنانی رۆژانەیان دەگاتە 30 هەزار بەرمیل نەوت.\n-کێڵگەکانی یوسفیە رۆژانە 1200 بەرمیل نەوتی لێ بەرهەمدەهێنرێت.\n-هەروەها دوو کێڵگەی گاز هەیە لە پارێزگاکە، ئەوانیش رومێلان کە دوو ملیۆن مەتر چوارگۆشە رۆژانە گازی لێ بەرهەم دێت، ئەوی دیکەش جەبسە کە 1.6 ملیۆن مەتر چوارگۆشە بەرهەمی گازی هەیە رۆژانە.\nبەنداوەکان لەسەر رووباری فورات\nبەنداوی بەعس ساڵی 1986 لەسەر رووباری فورات دروستکراوە، کە 20 کیلۆمەتر لە شاری رەققە و 27 کیلۆمەتر لە بەنداوی فورات دوورە، بەرزییەکەی 14 مەتر و پانییەکەی 60 مەترە، ئاوی کۆگاکراوی بەنداوەکە بە مەبەستی ئاودێری و بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا سوودی لێ وەردەگیرێت.\nبەنداوی فورات یاخود بەنداوی تەبقە کەوتووەتە پارێزگای رەققە، 50 کیلۆمەتر لە دووری شارەکەیە، بەرزییەکەی 60 مەتر و پانییەکەی 4.5 مەترە، دەریاچەیەکی گەورەی لێ دروستبووە بە پانی 8 کیلۆمەتر و بەرزی 80 کیلۆمەتر. زیاتر لە 11.6 ملیار مەتر سێجا ئاوی کۆگاکردووە. بەنداوی فورات بە گەورەترین بەنداوی سووریا دادەنرێت. بۆ پڕۆژەی کشتوکاڵی و بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا سوودی لێوەردەگیرێت، هەروەها ناوچەکانی نیشتەجێبوونی دەوروبەری بەنداوەکە لە لافاو دەپارێزێت.\nبەنداوی تشرین کەوتووەتە ناوچەی منبج کە سەر بە پارێزگای حەلەبە. ئەو بەنداوە 115 کیلۆمەتر لە پارێزگاکە و 80 کیلۆمەتر لە سنووری تورکیاوە دوورە، بۆ بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا و کۆگاکردنی ئاو و پڕۆژەی کشتوکاڵی سوودی لێوەردەگیرێت. توانای کۆگاکردنی 1.9 ملیار مەتر سێجا ئاوی هەیە.\nجگە لەوانەش، گەورەترین کارگەکانی بەرهەمهێنانی چیمەنتۆ کەوتوونەتە ناوچەکانی باکووری رۆژهەڵاتی فورات، کە نزیکن لە شاری کۆبانێ وسەر بە کۆمپانیای لاڤارجی فەرەنسین.\nسەرەڕای ئەوانە، ناوچەی باکووری رۆژهەڵاتی سووریا زۆرینەی پێداویستی وەک گەنم، جۆ، نیسک بۆ تەواوی وڵاتەکە دابین دەکات. جگە لە بەرهەمهێنانی لۆکە بە تایبەت لە پارێزگای حەسەکە لەسەر سنووری سووریا، هۆکاری باشی بەرهەمەکەش دەگەڕێتەوە بۆ رووبەری فراوانی ناوچەکە و بە پیتی زەوییەکە هەروەها باران بارینی لەبار بۆ بەرهەمهێنانی لۆکە.


براكانمان له ئۆكتۆبه‌ر |\nHome بیروڕا ناوخۆیی ئاڵنگاریی براكانمان له ئۆكتۆبه‌ر\non: تشرینی یه‌كه‌م 17, 2018 In: ئاڵنگاریی, بیانی, بیروڕا\nجارێك وه‌زیری هێزی به‌رگریی ئیسرائیل وتی ״نه خۆشه و نه سیاسه‌ته ئه‌گه‌ر به ده‌ستی خۆت دووژمنه‌كه‌ت بكوژیت، چێژ و سیاسه‌ت له‌وه‌دایه كه بتوانیت وا له دووژمنه‌كه‌ت بكه‌یت یان خۆی خۆی بكوژێت، یان به ده‌ستی براكه‌ی بكوژرێت״. ئه‌م قسه‌یه ڕێك پارتی به‌رامبه‌ر یه‌كێتیی جێبه‌جێی كرد.\nئێستا، كه ئاوڕ له ساڵی ڕابردوو ده‌ده‌ینه‌وه به جوانی ئه‌وه ده‌بینین كه براكانمان هه‌مان كاریان له‌گه‌ڵ كردووین. پێش ئۆكتۆبه‌ر ئه‌وان به ده‌ستی خۆیان، هه‌وڵ و هیوای چاككردنه‌وه‌ی یه‌كێتیی و بووژاندنه‌وه‌ی كوردستانیان ناكام كرد.\nبڕوانه چی ڕووی دا؟ دوو هه‌فته پاش كۆچی دوایی نه‌وشیروان موسته‌فا، مه‌سعود بارزانی له ٧ی ٦ی ٢٠١٧ لیژنه‌ی باڵای ڕیفراندۆمی درووست كرد و خۆی بوو به سه‌رۆكی. تا ئه‌و كاته بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێم، و سه‌رۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو. به‌ڵام هیچ كام له‌و دوو پۆسته بارزانیی تێر نه‌ده‌كرد و ده‌رفه‌تی له ناو گۆڕه‌پانی سلێمانیدا بۆ دابین نه‌ده‌كرد. تا ئه‌و كاته‌ش، پارتی ئه‌و حزبه نه‌بوو له سلێمانی، كاڵاكانی كڕیاری هه‌بێت. بۆیه له هه‌موو هه‌لێك ده‌گه‌ڕا به كاری بهێنێت، و هه‌لی زێڕین ئه‌وه بوو لیژنه‌ی باڵای ڕیفراندۆم درووست بكات و سواری شه‌پۆلی كوردایه‌تی ببێت و قه‌وانی سه‌ربه‌خۆیی لێ بدات و بتوانێت ده‌ست بگرێت به‌سه‌ر یه‌كێتیی نیشتمانیی و بڕیاره‌كانی مه‌دره‌سه‌ی سلێمانیدا. بارزانی، به سودوه‌رگرتن له هه‌ندێك له ئه‌ندامانی لیژنه‌ی باڵای ڕیفراندۆم ئه‌مه‌ی كرد.\nئه‌و نه‌یهێشت یه‌كێتیی بپه‌رژێته سه‌ر خۆڕێكخستن پێش كۆچی دوایی سكرتێره كاریزماكه‌ی، ئه‌و نه‌یهێشت یه‌كێتیی پابه‌ند بێت به بڕیاره‌كانی به‌رامبه‌ر گۆڕان، و نه‌یهێشت دوای كۆچی دوایی نه‌وشیروان موسته‌فا، یه‌كێتیی و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ئایینده‌یه‌كی هاوبه‌ش چێ بكه‌ن. ئه‌و نه‌یهێشت سه‌قامگیریی كوردستان به‌رده‌وام بێت.\nبه‌ڵام ئه‌و به ته‌نها نه‌بوو. براكانمانیشی له‌گه‌ڵ بوو. براكانمان كێن؟ ئێوه ده‌یانناسن. هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ن كه یه‌كێتیی و گۆڕانیان فرۆشت. براكانمان سڵیان له‌وه نه‌كرده‌وه به چاوی به‌ستراو و ده‌ستی له‌رزۆكه‌وه، به ته‌نافی بارزانی بچنه ناو بیری گشتپرسی، و هه‌موو ئایینده‌مان و سه‌روماڵمان به داروبه‌رددا بده‌ن. ئه‌وان چوونه ناو چاڵی بارزانی، و له‌وسه‌ره‌وه، لاشه‌ی شه‌هیدی یه‌كێتیی كه كه‌وتبووه ژێر زنجیری ده‌بابه، ده‌رهاته‌وه. براكانمان خه‌نجه‌ریان پێ بوو. له یه‌كێتییان دا و له گۆڕانیان دا و له سلێمانی و كه‌ركوك و هه‌موو كوردستانیان دا. به‌ڵام زاتیان نه‌بوو بۆ یه‌ك جاریش بێت له بارزانی بپرسن ئه‌گه‌ر ڕیفراندۆمه‌كه‌ی بۆ ڕاگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی نه‌بوو، ئه‌دی بۆچی ١٨٥ هه‌زار كه‌سی له كه‌ركوك ئاواره كرد و پرسی كوردی كرد به ژێر میلیشیاوه؟\nبراكانمان ناپرسن. به‌ڵام ئێوه وه‌ڵامه‌كه وه‌ربگرن. ئۆكتۆبه‌ر سه‌رباری هه‌موو خراپییه‌كانی، ئه‌وه‌ی هه‌بوو كه توانی ڕووی هه‌ندێك نامه‌ردی مێژویی هه‌ڵبماڵێت. نامه‌رد خۆ شاخ و گوێی نییه. نامه‌رد پێچه‌وانه‌ی مه‌رده. مه‌رد قازی محه‌مه‌د بوو كه ڕاستگۆ و شه‌هید بوو له پێناو ئامانجه‌كه‌یدا. نامه‌ردیش ئه‌وانه‌ن كه شكستی خۆیان بخه‌نه ئه‌ستۆی خه‌ڵكی تر.


جەمال کۆشش ١٠/١/٢٠٢١\nتۆماس کوک دا‌هێنەری گەشتیاریی مۆدێرن، یە کە مین گەشتی لەساڵی ١٨٤١ لەڕێگای شەمەندەفەری هەڵمینەوە، بۆ ٥٧٠ کەس، لەنێوان دوو شاری نێوخۆیی لە بەریتانیادا ڕێکخست. کرێی تێچووی بە کوپێ چایی و پارچە کێكیک بە کشمیشەوە یەک شیلنگ بوو. هەمان کەس لە ساڵی ١٨٥٥ دا یەکەمین گەشتی بۆ ئەوروپا سازدا. تا کۆتایی ساڵی بەری، گروپی کۆمپانیاکانی تۆماس کوک یەكیک لە گەورەترین کۆمپانیاکانی کەرتی گەشتیاری بوو. مێژووی گەشتیاری مۆدێرن " گەشتیاربۆ ڕابواردن وبەسەربردنی کاتەکانی پشوو بۆ جێگا دوورەکان" سەفەر دەکات، بە چەند قۆناخێکدا تێپەڕیوە. سەرەتا ئەم نیعمەتە هەر بە چینە ئۆرستۆکراتەکان وپادشا و خێزانە دەولەمەندەکان تایبەت و دابین دەکرا. بە پەرەسەندنی شۆڕشی پیشەسازی بەتایبەت لەبواری ڕێگاوبانەکان و شەمەندەفەرو پاپۆڕەکان ، بواربۆ توێژە پارەدارەکانی تر لە پسپۆڕان وپزیشکان وجەنەڕالەکاندا ڕەخسا. نیو سەدە دواتر،پاش ئەوەی خەباتی چینی کرێکار، کەمکردنەوەی سەعاتی کارو پشووی یەک هەفتەیی ودوو هەفتەیی بە کرێی تەواوە بەدەستهێنا ( بەتایبەت لەئەڵمانیا)، گەشتکردن پانتاییەکی کۆمەڵایەتی وەرگرت. پیشەسازی گەشت وگوزاربۆ سێکتەرێکی وەبەرهێنانی کۆمەڵایەتی سەرمایە، لەدروستکردنی هوتێل و پاپۆری گەورە و چێشتخانەو پارک وشوێنە گەشتیارییەکان ...پەرەدەستێنێ. بیریارو مێژونوسانی گەشتیاری، پرۆژەی مۆدێرنە وگەشەکردنی هیومانیزم و تەنانەت بەخشینی قەوارە بە ئەوروپا بە روحی گەشتیاری مۆدێرنەوە دەبەستنەوە. تۆلیرەنس و کرانەوە وژیاندۆستی و ژینگە دۆستی، بەشێکن لە شوناسی تیوری گەشت. یەک سەدە دواتر، لە دەورانی سەرمایەداری جیهانگیر وگلۆبەلازەیشندا، پێشکەوتنەکان لە بواری تەکنەلۆژیای پەیوەندی و‌هێڵە ئاسمانیەکان و هەرزانی وخێرایی ئامڕازەکانی گواستنەوە و..هتد. سێکتەری گەشتوگوزاری گۆڕی بەیەکێک لە پرۆژە هەرە گرنگەکانی بازاڕی سەرمایەو بەگەڕخستنی هێزی کار ملێۆنی. لە ٩ مانگی سەرەتایی ساڵی ٢٠١٩ دەدا١.١ ملیارد گەشتیار هەبووە. لەهەر یانزە کەس لە هێزی کار لەو بوارەدا کاری کردووە ، لە هەندێ وڵات سێیەمین سیکتەری داهات بووە. وە ساڵی پێرار، بە بڕی ٢.٢ ترلیۆن دۆلاری ئەمەریکی کەڵەکەی سەرمایە خەمڵێنراوە." سایتی ڕێکخراوی گەشتیاری جیهانی"\nڕەنگە نمونەیەکی گونجاو نەبێت، سویسرا بۆ بەراورد کاری، من بەکورتی یەک لایەنی وەردەگرم، سەردانی ماڵپەڕی بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری سویسرا دەکە یت سێ ووشەی زۆر سادە( بابەتی، شەفافیەت، متمانەی تەواو) وەک بەرنامەی ڕێکخراوەیەک " ئازادی، دادپەوەری، یەکسانی" دەبینیت.\nلە ساڵانی ٢٠٠٧ بەدواوە، ساڵانە ژمارەی گەشتیاران لە کوردستان هەڵکشاوە . بەپێی "بۆردی گشتی تۆریزم"ی حکومەتی هەرێم ، لەو ساڵەدا ٣٧٧.٣٩٧ گەشتیار سەردانی کوردستانیان کردووە، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٢ گەیشتۆتە ٢،٢ ملیۆن کەس. لە ساڵی ٢٠١١ دا، ڕۆژنامەی نێۆرک تایمز، کوردستان بە ٤١ یەکەمین ئەو جیگا جیهانیە ریز بەند دەکات کە گەشتیاران دەتوانن سەردانی بکەن، وە ناسیونال جیوگرافی بە ٢٠ەمین باشترین شوێن دادەنیت کە گەشتیارانی جیهان گوزەری تێدا بکەن. ٣٥٠٠ شوینەواری مێژویی هەیە، لەساڵی ٢٠١٣ دا بەپێی لێکدانەوەی هەمان سەرچاوە تا ساڵی ٢٠٢٥ پێشبینی بە ٧ ملیۆن گەشتیار دەکەن کە پێویستی بە ٢٥ هەزار کرێکار دەبێت. ١.١ ملیارد دۆلاری ئەمەریکی سەرمایەی دەبێت. بەپێی سەرژمێرییەکانی وەزارەت، لە ساڵی ٢٠١٨ زیاتر لە دوو ملێۆن گەشتیارهاتونەتە کوردستان،٢٠١٩ زۆر هەڵکشاوتر بووە. سەرەڕای ئەوەی عێراق لە خراپترین هەلومەرجی سیاسی وئابووریشدایە، بەڵام چەژنی کریسمس و وپشووەکانی سەری ساڵی ٢٠٢٠ ، نزیکەی دوو سەد هەزار کەس هاتونەتە کوردستان.\nلەو ٢٧٨پرۆژەیەی وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگواز بۆ دە ساڵی ئایندە لەمانگی تەموزی ٢٠٢٠ ەوە، بڵاوکراوەتەوە ( پرۆژەی گەشتیاری شیێخ نەهرۆش ی تیا نیە). دەقاو دەق هەمان سیاسەتی ئابووری یە لە بەستەرەکانی خانوبەرە،دەرمان،جگەرە...کۆنترۆڵی بزنسزمانی حزبی لە فۆرمی کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەت دا. دوای تەواو بونی وەرزی سەردانی میوانەکانی خاتوو ئەمەل جەلال، سەرۆکی گشتی دەستەی گەشتوگوزار، بەبۆنەی دەست بەکاربونیانەوە،لە ٢٤.١١ لەگەڵ کۆمەڵەی بانکەکانی عێراقی دانیشتنیان بۆ پێدانی قەرزی گەشتیاری بوو. بەکورتی فەرهود کردنی ئەم کەرتە گرنگە وکردنی بە سەرچاوەی دزی و تاڵانی . حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەم پاوانییەش، وەک خزمەت بۆ هاوڵاتیان وبرەودان بە گەشتیاری و ڕەخساندنی هەلی کاروهەمەڕەنگکردنی سەرچاوەکانی داهات وپەرەدان بە بەرهەمی ناوخۆیی پێمان دەفرۆشێتەوە.\nخنکاندنی گەشتوگوزار لەنێو ڕیکلامی ئایدیۆلۆژی ئاڵا " ڕۆژی ئاڵا" ،وئاین" مێژوی کورد، مێژووی تەریقەت و مەولاناو دەبێت کورد شانازی بکات -خەندان دیداری ئەمەل جەلال" ، نەتەوە پەرستی یەوە" خەڵکی ناوچەی سۆران شانازی دەکەن بەنەتەوە پەرستی خۆیانەوە-سایتی گەشتوگوزاری سۆران" ،" کۆمپانیای ساڕێژ بۆ گەشتوگوزار" ، وێنەی ئاڵایەکی کوردستان لەدەستێک وچەکێکی کڵاشینکۆفێکی قۆنداخداری بەدەستی سەربازێکەوە بەرزکردۆتەوە، لە باکگراوندی پەیجەکەی خۆی دیزاین کردووە. پڕکردنی ناوەندە وبنکەکانی گەشتیاری بە هەڵواسینی وێنەی پێشەوا بڕنەو گوللە نەبڕو یاتاخەکانەوە، تەنها نەخوێندەواری و نەناسین نادات، بەڵکە ئامانج لێگرتنی هاوڵاتیانی نێۆ خۆیی یە.\nببورن، جارێ هەر لەسەر پرۆژەی گەشتیاری دەمێنم، یەکێک لە هەرە کارە گرنگەکانی بواری گەشتیاری، ناسینی پێکهاتە، میزاج، زەوق ، پێداویستی یەکان و بودجەی گەشتیارانە. ئەم تەشخیسە، کلیلی کاری وەزارەت ودامەزراوەکانی گەشت وگوزاییە. بە گشتی گەشتیاری ئەم ساڵانەی دوایی لە ئاستی جیهاندا، دوو پێویستی گرنگ کە وەزارەتی گەشتوگوزارلە بەرنامەی تەنانەت دەساڵەشدا داینەناوە: خزمەتگوزارییە دجیتاڵییەکان وپۆست ودابینکردنی هۆیەکانی هات وچۆی حکومی یە. دوو؛ دامەزراندنی سیستەمی بانکی وئاسانکاری بۆ گەشتیاران بۆ کارتی بانکی وئاڵوگۆری دراو لە شوێنە گەشتیارییەکاندا. گرنگترین پێداویستی یە سەرەتاییە ناچارییەکانن لە پێشخستنی کەرتی گەشتیاری دا. " بابەتی" بوون بەم مانایە دێت.پرسی "شەفافیەت" وەک دۆسیەی رۆژنامەنوسە تیرۆرکراوەکان لە" پێکهێنانی لیژنە" داو "متمانەی تەواویشدا " ڕێک وەک دابینکردنی موچەو چاکسازی یە.\nگەشتیاری ڕەش، دیاردەیەکی نوێ یە وبەم ساڵانەی دوایی پەیدا بوو، بەشێکی زۆر کەمی گەشتیاری پێکدەهێنێت، نمونە ئەو کەسانەی سەردانی دۆڵی خۆکوشتنەکان لە یابان دەکەن، یان قەسابخانەکانی رواندا کە لەنزیکەو لاشەی ئەو کوشتارگایانە ببینن لە نێو ماڵەکانیاندا بەکۆمەڵ کوژراون و ئەو هاوارانەی کە هێشتا دەمیان کراوەن، یان ئەو کۆرپانەی کە دەستیان پەڕێنراوە ... لێرەدا خودی گەشتیارەکە " ڕەش " نیە. بەڵام لە پرۆژەکەی خاتوو ئەمەل جەلال دا" گەشتیارەکە" لە ڕوانگەی بەرژەوەندی گەشتیارییەوە" ڕەشە"،وە " زیانبەخشە". گەشتیاری ئایینی بۆ سەردەمەکانی چەرخی ناوەڕاست دەگەڕێتەوە. کەسانێک تەرکی دونیا بکەن وخەڵوەتگیری بکەن، پێخاوس و حەی حەی شیرو تێلا لەیەکدی بدەن و خەنجەر لەسەر یەک بچەقێنن، دیمەنێکی دڵگیرو ڕۆمانسی نین. وەک مرۆڤیش، بێزەوقترین وهەژارترین وکڵۆڵترین بەش لەکۆمەڵگا پێکدەهینن. بەهیچ جۆرێک ئەم موریدو سۆفی وخەلیفانە،لە حسابی گەشتیاریدا سەرمایەگوزاری لەسەر ناکرێت. تەواو بە پێچەوانەوە، شوناسی کلتوری ناوچەکە دەڕوشێنێ و شاری سلێمانی لە ناوبانگی دادەبڕێێنێت. گەشتیاری کە چرای سەرچاوەی هەمەڕەنگی ژیان وبەخشینەوەی بەختەوەری ومەدەنیەتە بۆ ماوەیەکی یەکجار زۆر لە سلێمانی دەکوژێتەوە. سفرخوێندنەوەی بۆ هەڵدان وبەرەوپێشەوەچوونی گەشتیاری کردووە.\nئامانج لە پرۆژەی " مەرکەزی تەسەوف"، لە سلێمانی چیە؟\nهەر چەند لە تەقەکەرانی تەکیەی کەسنەزانی، شێخ نەهرۆ خۆش بوو، بەڵام لەوەڵامی ڕەخنەگرانی ئازادیخوازدا، هستریکانە دەیوت " ئەو نەفامانە تێناگەن چ زەمین لەرزەیەک ڕویداوە."


Diplomatic Magazine | دوانزە لە سەیر و سەمەرەکانی ساڵی ٢٠١٩\n دوەم: لە ساڵیادی کارەساتی ھەڵەبجە، ئەردۆغان لەتویتەر دەنوسێت: ”کارەساتی هەڵەبجە پەڵەیەکی رەش بوو لەمێژووی مرۆڤایەتیدا“. دەسەڵاتەکەی خۆی بەشدارە لە زیندانیکردن و کوشتنی سەدان کورد لە تورکیا و سوریا و ڕوخاندن و وێرانکردنی چەندان گەڕەک و شار و شارۆچکەدا، بەڵام ناڕەحەتە بە کوژرانی دانیشتوانی ھەڵەبجە؟\nپێنجەم : ھادی علی دەڵێت: ”قورسایی یەکگرتو بەقورسایی کورسیەکانی پەرلەمان ئەژمار ناکرێت“. ئەمە ھەمان لۆجیکی پارتی و یەکێتیە. جا ئەگەر وایە ئیتر ھەڵبژاردن بۆ ئەنجامبدرێت؟ ئەی زەحمەت نەبێت جگە لە دەرکەوتنی کۆمەڵێک سیاسی بازرگان و دەوڵەمەند، داھێنانە گەورەکەی حیزبی کوردی چیە، تاکو بەبێ کورسیەکانی پەرلەمان قورساییەکەی بێپێوین؟\nشەشەم: جارێکیان سکرتێری كۆچكردوی یەکێتی وتی: ”بە ھاوسەرەکەمم وتوە ئەوەندە ھەژارین، ئەگەر بمرین مەگەر شارەوانی بماننێژێت؟!“ بەڵام پاش مردنی، ٧٥ ملیۆن دۆلار لە مەزارەکەیدا خەرجدەکرێت! ئایا سلێمانی و حیزبەکەی سکرتێری گشتی، دژ بە بنەماڵە و تەقدیسکردن نەبون؟ ئەی ئێستا چی دەگوزەرێت و چی ڕووئەدات؟ خەڵکینە سلێمانی پێویستی بە شەقامی سەدمەتری و قوتابخانەی نوێ ھەیە یان بە پرۆژەی مام؟!\nحەوتەم: فازیل میرانی ووتی: ”گۆڕان پاش نەوشیروان مستەفا عاقڵ بوە“. ئەم ئیھانە گەورەیە بە ڕێکخەری پێشوی گۆڕان و بزوتنەوەکەی، بەبێ ھیچ وەڵام و کاردانەوەیەکی جدی بڕیاربەدەستانی ئێستەی گۆڕان تێپەڕی! وەڵامەکە زۆر ئاسانە: خاوەن بڕیارەکانی گۆڕان، ڕابردو و ئێستا و داھاتوی بزوتنەکەوەیان بەلاوە گرنگ نیە، بەڵکو بەرژەوەندی خۆیان و ژمارەیەک پۆست لە کابینەی نۆیەمی حکومەتدا ئەولەویەتیانە!\nھەشتەم: وەزارەتی ناوخۆ دەڵێت: ”جگە لە دەمانچە و کڵانشکیۆف، دەست بەسەر ھەمو چەکێکدا دەگیرێت“. بەڕاست تاوانە ڕۆژانەییەکانی کوشتن و بڕین و ئازاردان و دزیکردن، بە فڕۆکە و تانک و ھەلیکۆپتەر و ئاڕ پی جی دەکرێن، یاخود بە دەمانچە و کڵاشینکۆف؟\nلە ڕۆژی لێپرسینەوەدا، ئاڵای عێراق لەبەردەکەم بۆئەوەی خودا بزانێت کە پێشتر لە دۆزەخ بوم“ (نوسراوی سەر مۆتۆرسایکڵێک). دەبو ئەم پەیامە کورتە پڕمانایەی ھاوڵاتیەکی ئاسایی عێراقی، ھەمو شەھادەدار و ئەفەندی و سیاسیە مەغرورەکانی عێراقی بھێنایەتە گۆ، نەک سەرقاڵی کۆنفرانس و کۆبونەوەی بێمانا و بێدەرەنجام بن.\nنۆیەم: علی قەرەداغی دەڵێت: ”ڕۆژئاوای کوردستان پرۆژەیەکی زایۆنیستی ئەمریکیە و پێویستە لەناوببرێت“. چەند ناشرینە مرۆڤ ئیدیعای عەقڵ و ویژدان و میانەڕەوی بکات، بەڵام لەگەڵ ھاوفیکرەکەی: مامۆستا سەید ئەحمەد، ببنە برغویەک لە ماشێنە ستەمکار و تاکڕەوەکەی ئەردۆغاندا.\nیازدەیەم: نەوەی نوێ: ”ھەر حیزبێک لەگەڵ دەسەڵات دانیشێت، مامەڵەی ھاوشێوەی دەسەڵاتی لەگەڵ دەکەین“. ئەم وتەیە تەعبیر لە تێنەگەیشتن و چەواشەکارییەکی گەورە دەکات لە چەمکەکانی: دەسەڵات و دانوسان و پێکەوەژیان، ھاوکات پۆپۆلیزمێکی عەیار بیست و چوارە. لەھەموشی کارەساتتر، پاش چەند ھەفتەیەک لەم بەیاننامەیەی نەوەی نوێ، سەرۆکەکەیان کۆنفرانسێکی سازدا بەناوی: پێکەوەژیان ؟!\nدوانزەیەم: لە ڕۆژی لێپرسینەوەدا، ئاڵای عێراق لەبەردەکەم بۆئەوەی خودا بزانێت کە پێشتر لە دۆزەخ بوم“ (نوسراوی سەر مۆتۆرسایکڵێک). دەبو ئەم پەیامە کورتە پڕمانایەی ھاوڵاتیەکی ئاسایی عێراقی، ھەمو شەھادەدار و ئەفەندی و سیاسیە مەغرورەکانی عێراقی بھێنایەتە گۆ، نەک سەرقاڵی کۆنفرانس و کۆبونەوەی بێمانا و بێدەرەنجام بن.


گوێزەرەوەی بچووک لە ناو مولوولەی خوێن • كۆمەڵەی قوتابیانی دەرمانسازی کوردستان - KPSA\nگۆیەکی موگناتیسی بچووک، کە پڕکراوە لە چارەسەری لووی شێرپەنجە، بە ئاڕاستەی پێچەوانەی ڕێڕەوی خوێن گوزەردەکات بەرەو خانە شێرپەنجەییەکان.\nهەنگاوێکی تر بەرەو گواستنەوەی چارەسەر بە شێوەیەکی ورد بەرەو شانە تووشبوو بە نەخۆشیەکان نراوە. لێکۆڵەرەوان لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ سیستەمی زیرەک لە شتوتگارت ڕۆبۆتێکی بچوکیان گەشەپێداوە کە لە خڕۆکەی سپی دەچێت لە قەبارە و شێوە و جووڵەوە.\nگوێزەرەوە بچوکەکە پڕکرا لە دەرمان و نوسێنرا بە خانە تووشبووەکانی شانەیەک بە یارمەتی دژەتەنەکان، ئەم تاقیکردنەوەیە لەناو موولوولەی خوێنی دەستکرد کرا. لە تاقیکردنەوەکانی دواتردا، خانە شێرپەنجەییاکانیان کردە ئامانج و چارەسەریان بۆ خاڵی دیاریکراو گواستەوە.\nبۆ گەیشتن بەهەر شانە و ئەندامێک لە لەشی مرۆڤدا، هیچ ڕێگایەکی گواستنەوەی گونجاوتر نییە وەک لە خوێن. خانەکان و گوێزەرەی دەرمانی دەستکرد دەتوانن بە شێوەیەکی زۆر باش شانە تووشبووەکان وەکو لووەکان بکەنە ئامانج ئەگەر بتوانن نەک تەنها بە ئاڕاستەی ڕێڕەوی خوێن بەڵکو بە پێچەوانەوەش.\nتیمی دروستکەری ئەم مایکڕۆڕۆبۆتە لە پەیمانگای ماکس پلانک سرووشیان لە خرۆکەی سپی وەرگرتووە، کە بە پاسەوانانی سیستەمی بەرگری ناسراون، تاکە جۆری خانەن کە دەتوانن بە پێچەوانەی ڕێڕەوی خوێن بجوڵێن. کاتێک بەرەو هۆکارێکی نەخۆشی دەجوڵێن، بە درێژایی دیواری ناوەوەی مولوولەی خوێنەکان. ئەو هۆکارەی کە وادەکات بتوانن بەم شێوەیە بجوڵێت چونکە ڕێژەی هاتووچۆ کردنی خوێن لەلای دیوارەکە کەمترە وەک لە ناوەڕاستی مولوولەکە.\nمەتین سیتتی، بەڕێوبەری بەشی زیرەکی فیزیکی لە پەیمانگای ماکس پلانک دەربارەی ئامێرەکە گوتی ‘ئامانجی ئێمە دروستکردنی نەوەیەکی گوێزەرەوەیە بە کەمترین زیان، وە گواستنەوەی دەرمانەکان بۆ هەر شوێنێکی جەستە وە بۆ بەشە دەست پێنەگەیشتووەکان’.


ڕۆژی 11ی تشرینی دووەم\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1155ی زایینی، (ئەلفۆنسۆی هەشتەم)ی پاشای شانشینی قشتالە لە دایك بووە، كە هەوڵی زۆریداوە بۆ پتەوكردنی دەسەڵاتی قشتالەكان.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1675، زانای بواری فیزیا و بیركاریی (گۆتفرید لایبنتز) بۆ یەكەمجار بیردۆزی خستنەبریی و ژماردنی ڕووبەری دانا، كە بە هۆیەوە پێوانەكردنەكان لە ڕێگەی هاوكێشە و بیردۆزی زانستییەوە شیكار دەكرێن.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1821، نوسەر و ئەدیب و ڕۆماننوسی بەناوبانگی ڕوسیا و جیهان (فیۆدۆر دۆستۆیفسكی) لە دایك بووە، كە چەندین ڕۆمان و بەرهەمی گرنگی نوسیوە و بۆ زۆربەی زمانە زیندووەكانی جیهان وەرگێڕدراون.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1855، نوسەر و بیرمەند و فەیلەسوفی ناوداری دانیماركی (سۆرین فیرتانن) كۆچی دوایی كردووە، كە لە پاش خۆی چەندین تێزی لە بوارەكانی فەلسەفە و فكردا بەجێهێشتووە.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1909، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دەستی بە بنیاتنانی بنكەیەكی زەبەلاحی دەریایی كرد لە بەندەری (بیرل هاربەر)ی دورگەكانی هاوای لە كەناراوەكانی زەریای ئارامدا.\n- دوای سەرهەڵدانی شەڕ و پشێویی لە نێوان فەڵەستینی و جولەكەكاندا، ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1936، لیژنەی (بیڵا)ی سەر بە كۆمەڵەی گەلان گەیشتنە خاكی فەڵەستین بە مەبەستی لێكۆڵینەوە لە هۆكاری ناكۆكیی و پشێوییەكانی ئەو ناوچەیە.\n- دوای مردنی (كەمال ئەتاتورك)ی سەرۆك كۆماری توركیا، ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1938، (عیسمەت ئینۆنۆ) وەكو سەرۆك كۆماری نوێی توركیا هەڵبژێردرا و چووە سەر كورسیی دەسەڵات.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1945، (دانێل ئۆرتێگا)ی سەرۆكی نیكاراگوا لە دایك بووە، كە یەكێكە لە سەركردە سەرسەختەكانی ئەمریكای لاتین و نەیارێكی بەهێزی سیاسەتەكانی ئەمریكایە.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1962، (عەبدوڵڵا سالم سوباح)ی میری دەوڵەتی كوەیت ڕەزامەندیی لەسەر دەستووری ئەو وڵاتە پیشاندا، بەوەش كوەیت بووە یەكەم وڵاتی ناوچەی كەندا و كە ببێتە خاوەنی دەستوورێكی تایبەت بە خۆی.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1974، هونەرمەند و ئەكتەری ئەمریكی (لیۆناردۆ دی كاپریۆ) لە دایك بووە، كە بەشداریی لە چەندین فیلمی سینەمایی جیهانیدا كردووە و چەندین خەڵاتی گەورەی سینەماییشی بەدەست هێناوە و لە هەمان كاتدا چالاكوانێكی بەهێزی بواری ژینگەشە.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1978، (مەئمون عەبدولقەیوم) وەكو سەرۆكی دورگەكانی ماڵدیف هەڵبژێردرا و چووە سەر كورسیی حوكمڕانی.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1979، سەركردایەتیی كاتیی پارتی دیموكراتی كوردستان، لە خۆرهەڵاتی كوردستان كۆنفرانسێكی سازكرد بە مەبەستی هەڵسەنگاندنی ڕەوشی باشوری كوردستان و شۆڕشی كورد.\n- ئێوارەی ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1987، مەفرەزەكانی هێزی پێشمەرگەی كوردستان لە چەند قۆڵێكەوە هێرشیان كردە سەر بنكە و بارەگاكانی سوپای عێراق و دەزگا ئەمنییەكانی بەعس لە ئۆردوگای (چەرمەگا) كە بە هۆیەوە دەیان پیاوی ڕژێمیان كوشت و دەیانی تریش بریندار بوون و ژمارەیەكی زۆریش بەدیل گیران.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1992، بە بڕیارێكی ئەنجومەنی نیشتمانیی كوردستان واتە پەرلەمان دادگای باڵای شۆڕش هەڵوەشێنرایەوە، كە پێشتر لەلایەن بەرەی كوردستانییەوە پێكهێنرابوو.\n- لە پاش مردنی (یاسر عەرەفات)ی سەرۆكی دەسەڵاتی فەڵەستینی، ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 2004، (ڕوحی فەتوح)ی سەرۆكی ئەنجومەنی یاسادانانی فەڵەستینی وەكو سەرۆكی نوێی دەسەڵاتی فەڵەستین بۆ قۆناغی گواستنەوە هەڵبژێردرا و شوێنی عەرەفاتی گرتەوە.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 2004، بە هۆی سەرهەڵدانی پشێویی و نائارامی لە پارێزگای نەینەوادا، بە بڕیارێكی ئیدارەی ئەو پارێزگایە سەرجەم ڕێگە‌وبان و پردەكانی ناوشاری موسڵا داخران و باری نائاسایی ڕاگەیەنرا.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 2006، بزوتنەوەی ئەمەل و حزبوڵڵای لوبنانی بڕیاریاندا نوێنەری خۆیان لە حكومەتی لوبنان بكێشنەوە بە هۆی ئەوەی (فوئاد سنیورە)ی سەرۆكی حكومەت لە پرس و هاوكێشە سیاسییەكاندا پشتگوێیان دەخات بە تایبەت لە دۆسێی تیرۆركردنی (ڕەفیق حەریری)دا.\n- ڕۆژی 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 2010، ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە زۆرینەی دەنگی ئەندامەكانی (ئوسامە نوجێفی)ی وەكو سەرۆكی پەرلەمان هەڵبژارد، دواتریش (جەلال تاڵەبانی) بۆ خولی دووەم وەكو سەرۆك كۆماری عێراق متمانەی پێبەخشرا و هەر لەو ڕۆژەشدا سەرۆك كۆمار (نوری مالكی)ی بۆ پێكهێنانی كابینەی حكومەتی نوێی عێراق ڕاسپارد.\n- ئەمڕۆ لە هەریەكە لە وڵاتەكانی ئەنگۆلا و پۆڵۆنیا بە جەژنی سەربەخۆیی لە قەڵەم دەدرێت و مەراسیم و ئاهەنگی گەوەری نیشتمانیی بەو بۆنەیەوە بەڕێوەدەچن، لە دورگەكانی ماڵدیفیش ئەمڕۆ جەژنی كۆمارییە.


ئەردۆغان: پێویسته رێگریی له‌ریفراندۆم بكرێت - ئاوێنه\n“لەبەرچاوگرتنی یەکپارچەیی خاکی عێراق گرنگه”\nئەردۆغان: پێویسته رێگریی له‌ریفراندۆم بكرێت\nرەجەب تەیب ئەردۆغان پێیوایه كه لەم قۆناغەدا لەبەرچاوگرتنی یەکپارچەیی خاکی عێراق تا دێت گرنگی زیاتری دەبێت، بۆیه ئه‌و به‌پێویستی ده‌زانێت كه رێگریی بكرێت له‌هه‌ر هه‌نگاوێكی تاكلایه‌نه‌ی وه‌ك ریفراندۆم.\nئاوێنه: رەجەب تەیب ئەردۆغان لەمیانی 22هه‌مین کۆنگرەی نەوتی جیهان کە لەئیستانبوڵ بەڕێوەدەچێت، ڕایگه‌یاند، مانه‌وه‌ی عێراق به‌یه‌كگرتویی‌و یه‌كپارچه‌یی خاڵێكی زۆر گرنگه‌و نابێت ڕێگه به‌ئه‌نجامدانی ریفراندۆم بدرێت له‌باكوری عێراق”.\nوتیشی، ”لەم قۆناغەدا لەبەرچاوگرتنی یەکپارچەیی خاکی عێراق تا دێت گرنگی زیاتری دەبێت. پێویسته رێگریی بكرێت له‌هه‌ر هه‌نگاوێكی تاكلایه‌نه‌ی وه‌ك ریفراندۆم، مەرجی ئاشتی هەتا هەتایی ئەوەیە کە ئەو چین‌و توێژانەی کۆمەڵگەی عێراق کە پەراوێزخراون بخرێنەوە نێو سیستمی سیاسی‌و ئابوریی ئەو وڵاتە.\nرەجەب تەیب ئەردۆغان ئه‌وه‌شی وتووه كه “هاویشتنی هەر هەنگاوێک کە کێشەی نوێی لێبکەوێتەوە لەکاتێکدا عێراق هێندەی پێویست نەهامەتی هەیە، جگە لەخۆشکردنی ئاگری ناسەقامگیریی هیچی دیکە نییە.”\nپێشتریش دوای کۆبونەوەی لوتکەی G20، سەرۆک کۆماری تورکیا سه‌باره‌ت به‌ریفراندۆم له‌هه‌رێمی کوردستان رایگەیاندبو كه ریفراندۆم لەبەرژەوەندی یەکپارچەیی خاکی عێراقدا نییەو دەبێتە هۆی دابەشبونی عێراق.


05/12/2020 329 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nوه‌زاره‌تى ته‌ندروستى حكومه‌تى هه‌رێم ئامارى 24 كاتژمێرى ڕابردوى توشبوانى كۆرۆناى له‌هه‌رێم ئاشكراكرد، به‌گوێره‌ى ئاماره‌كه‌ش له‌و ماوه‌یه‌دا 372 كه‌سى دیكه توشى كۆرۆنا بونه‌و نۆ كه‌سیش گیانیان له‌ده‌ستداوه.\nڕاگەیاندراوی (٢٤) کاتژمێری تایبەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی کۆڕۆنای نوێ COVID19 ژمارە (٢٨٣)\n١. پشکنین: (٣٧١٢ پشکنینی نوێ)\n•\t(٦٩٢) هەولێر\n•\t(٥٨٠) سلێمانی\n•\t(٢٣٧٧) دهۆك\n•\t(٢٠) هەڵەبجە\n•\t(٤٣) گەرمیان\n•\t(٠) ڕاپەڕین\n٢. تووشبوو: (٢٨٩ تووشبووی نوێ)\n•\t(١٧) هەولێر\n•\t(٤١) سلێمانی\n•\t(٢١٨) دهۆك\n•\t(٢) هەڵەبجە\n•\t(١١) گەرمیان\n٣. چاکبوون: (٣٧٢ چاکبوون)\n•\t(١١٦) هەولێر\n•\t(١٥) سلێمانی\n•\t(٢١٩) دهۆك\n•\t(٧) هەڵەبجە\n•\t(١٥) گەرمیان\n٤. مردن: (٩ مردن)\n•\t(٤) هەولێر\n•\t(١) سلێمانی\n•\t(١) دهۆك\n•\t(٠) هەڵەبجە\n•\t(٣) گەرمیان\nکەڕەنتین هاوڵاتی ٢١٨٧١\t(٢١٨٧١ دەرچوو)\nپشکنین ٨٣٦٥٩٢ (٢٩٥٠٢٤ هەولێر، ١٨٥٥٨١ سلێمانی، ٣٤٨٩٨٨ دهۆك، ٦٩٩٩ هەڵەبجە)\nتووشبوون ٩٨١٠٩ (٣٥٢١٤ هەولێر، ٢٨٥٩٤ سلێمانی، ٣١٢٣٨ دهۆك، ٣٠٦٣ هەڵەبجە)\nچاکبوون ٦١٩٦٢ (٢١٨٣٧ هەولێر، ١٩٦٢١ سلێمانی، ١٧٦٧٨ دهۆك، ٢٨٢٦ هەڵەبجە)\nلەژێر چارەسەر ٣٢٩٣٥ (١٢٥٠٥ هەولێر، ٧٤٠٨ سلێمانی، ١٢٩٢٤ دهۆك، ٩٨ هەڵەبجە)\nمردن ٣٢١٢ (٨٧٢ هەولێر، ١٥٦٥ سلێمانی، ٦٣٦ دهۆك، ١٣٩ هەڵەبجە)\n٥ی کانونی یەکەم ٢٠٢٠


شەڕ رێگەچارەی هیچ کێشەیەک نییە - قەڵەم\nوتووێژ لە گوڵ گۆنتەر گراس\nپ: با قسە لە ئەدەبیات بکەین، بەڕێزت ماوەیەک لەوە پێش لە جێگەیەک وتووتە ئەرکی نووسەر ئەوەیە لەگەل هەژاران و لێقەوماوان بێ، ئاخۆ بەڕێزت وەکوو رەگەزێکی بەرەنگاری لە نووسەر دەڕوانی؟\nوـ ئەمن وەک خۆم کەڵک لەم چەمک و دەستەواژە قەبە قەبانە وەرناگرم "مۆرەی بەرەنگاری" بەو واتایەیە کە دەبێ هێز و دەسەڵاتێک لەبەردەم تۆدا هەبێ کە بتەوێ بەسەریدا زاڵ بی. ئەوەیکە بەربەرەکانێیەک لە گۆڕێ دایە کە ئینسان بۆ بەشداری تێیدا ئامادەبوونی خۆی رادەگەیەنێ و ئەوەی کە هەموو رێگەکان بۆ چارەسەریی ئەو کێشەیە گیراون. راستییەکەی ئەوەیە کە ئێمە هێشتا نەکەوتووینەتە نێو وەها گێچەڵێکەوە بەڵام شوێنی وا هەیە ـ بە بێ ئەوەی کە بمانەوآێ مۆرەی بەرەنگاری سووک بکەین ـ بەرەنگار بوونەوە هەتا رادەیەک پێویستە. ئەگەر لەو پێوەندییەدا بمانەوێ نموونەیەک لە کۆماری فیدرالی بێنینەوە کە لەوێدا بەرەنگاری پێویستە دەکرێ ناوی زیاتر لە چوارهەزار مرۆڤ بێنین کەلە بەندیخانەدان و چاوەڕێی بەربوونن. لەبەر ئەوەیکە لە یاسا دا بڕگەیەکیان لە پێوەندی لەگەل مافی پەنابەرێتی گۆڕیوە و سەیر ئەوەیە کە ئەو بەرەنگارییە لە بەرامبەر یاسادا لە لایەن چەند قەشەیەکی کاسۆلیکییەوە رێبەرایەتی دەکرێ. هەر ئەوانەی کە دەرگای کلێسەکانیان بەسەر پەنابەراندا ئاوەڵا کردوو. ئەوانە شێوازێکی نوێ و گەشە کردووی بەربەرەکانێن بەڵام "مۆرەی بەرەنگاری" لە راستیدا بە مرۆڤگەلێک دەوترێ کە گیان و ژیانیان لە رێگەی خەبات دا بەخت دەکەن و زۆربەیان بە شێوەی نهێنی کار دەکەن و ئاڵای خەبات دژی دەوڵەتێک هەڵدەدەن ئەویش کاتێک کە هەموو رێگەکانی بەردەمیان بە داخراوی دەبینن، رەخنە دژی سیستەمە فاشیستییەکان یا دژی سیستەمە کۆمەڵایەتییە دژەمرۆییەکان کە نازناوى کۆمۆنیزمیان لەسەر خۆیان دانابوو.\nپ: ئیزن بدەن لە روویەکی دیکەوە لە مەسەلەکە بڕوانین، ئاخۆ بەراستی نووسەر بەوجۆرەی کە سارتر دەڵێ ئەوەیە کە رۆڵەى سەردەمی خۆی بێت و بە گشتی و یەکسەرە لەگەل کێشەکانی سەردەمی خۆیدا دەستەویەخە بێت؟\nو: ئەمن قەت ئەو رێگەیە بەخۆم نادەم کە رێوشوێن بۆ نووسەر دیاری بکەم. ئەمن و لەوانەشە زۆربەی هاو نەسلەکانی من، ئەو کاتەى کە لە تەمەنی دەورووبەراڵاندا بووین لە هەڵبژاردنی فوتابخانە جۆراوجۆرە ئەدەبییەکاندا دەستمان ئاوەڵا بوو. بەڵام هێندەى پێنەچوو کە بە پێی پێویست تێگەیشتین کە هێندێ شێوازی جۆراوجۆرمان لە گوێ دەخوێندرێن کە نەدەکرا خۆیان لێ لادەین. دیارە بە لای منەوە گرینگ نەبوو کە بمەوێ خۆم لەو رەوتە ئەدەبییانە دوور بخەمەوە. شانۆ کە رەوگەیەکی گەپجاڕانەی هەبوو ، شێعر و شاعرییش کە هەر لێی گەڕێن، تەواو ببووە شتێک بۆ رابواردن و خۆ خافڵاندن. دیارە هەر ئەو کاتیش (تەپڵی تەنەکە) قورساییەک بوو و لە راستیدا ئەو مەسەلەیە هەتا ئێستاش هەر درێژەی کێشاوە. بەڵام لە وڵاتانی دیکەدا رەوشەکە جۆرێکی تر بووە. جاری وایە بەخۆم دەڵێم خۆزگە لە وڵاتێکدا ژیابام کە مێژوویەکی ئەوەندە پڕ هەوراز و نشێوی نەبوایە و کەمتر برینی زارە ئاوەڵای هەبوایە. لەوێ لەوانەبوو مرۆڤ بۆ هەڵبژاردنی بابەت دەستی ئاوەڵاتر بوایە.\nپ: حەزت لێ بوو لە کوێ بژیێت؟\nو: جێگەیەکی تایبەتیم مەبەست نییە، بە گشتی دەڵێم. لەگەل تەواوی ئەوانەشدا دەبێ بڵێم کە قایل نیم بەڵام لانیکەم شارەزای ئەو شتەم کە بووەتە بابەتی ئیشەکەیە من و هەمیشە کێشەی من بووە، تەنانەت لە دوایین رۆمانمدا، ئەوەیکە مێژووی ئەلمانیا هێشتا لاپەڕەی نەنووسراوی زۆرن.\nپ: دەفەرمووی کە دوورکەوتنەوە لە شێوازە ئەدەبییەکان بۆ تۆ کارێکی زۆر دژوای نەبووە، ئاخۆ ئەمڕۆ زیاتر هەست بەو مەترسییە ناکەی بە تایبەتی بۆ نووسەرێک کە لە چوارچێوەی زمانی ئەلمانیدا ئیش دەکا؟\nوـ بۆچی، لانیکەم لە رۆژاوا ئاوایە. شێوازێکی خۆپەرستانە لە نووسیندا، وردەکاری، خۆپەرستی، پەرەپێدانی بیروڕای بەڵگەنەویست، زۆربەی جاران بە شێوەی دڵخواز. ئەمن وەکوو رۆژ لێم روونە کە ئەم بابەتە بەو شێوەیە نامێنێتەوە. لانیکەم لە بەشی خۆرهەڵاتی ئەلمانیادا کۆمەڵێک نیشانە لەبەر دەست دان. ئێستا بەرەیەکی نوێ سەری هەڵداوە. بەرەیەک کە لە کاتی رووخانی دیوار (ی نێوان دوو ئەلمان)ـدا تەمەنی حەڤدە هەژدە ساڵان بووە. ئەگەر بخوازین لەگەل بەرەی من بەراوردیان بکەین منێک کە لە کاتی شەڕدا حەڤدە ساڵان بووم، ئەوان ئەوەندە گەورەن کە بزانن ئەو سیستەمەی رووخا چۆن بوو، بەڵام هێشتا گەنجن و ئەو کاریگەرییەی ئەو سیستەمە لەسەر بەتەمەنترەکانی داناوە، لەسەر ئەو بەرەیەی دانەناوە و ئێستا زۆر شت ماوە کە دەبێ لەم بەرەیە یا نێوەبەرەیە بیبینین.\nپ: هەر بۆیەش رۆژە رەشەکان دەبێ هەلێکی زێڕین بن بۆ کاری نووسەری ، وا نییە؟\nوـ راست وایە، چونکە شکست دەزمایە و سامانێکی بنەڕەتییە بۆ ئەدەبیات. لێرەدا تەنیا ئەدەبیاتە کە دەتوانێ وێنەی ئەو شتە بکێشێ کە تووشی شکست هاتووە. لەمەڕ منەوە بۆ وێنە تەواوی ناوچەی بالتیکی دەورووبەری دانزیگ، پێکەوەژیانی نێوان ئەلمانییەکان، پۆلۆنییەکان و جوولەکەکانیانم وێنا کردووە. بە بێ ژۆزێڤ رۆز ئێمە چمان لەسەر پادشایەکی خێزاندار دەزانی؟ بە بێ Grimmelshausen سەرەڕای ئەو هەمووە کتێبخانە و کتێبە مێژووییەى هەیانە چیمان لە شەڕی سی ساڵە دەزانی؟ هەمیشە لە گۆشەنیگای هەژارانەوەیە کە ئێمە سەرنجمان رادەکێشرآ نەک لە رێگەی سەرکەوتوان و دەسەڵاتدارانەوە، تەنانەت بۆ نووسەرییش ناتوانێ پێگەیەکی لەبەردڵانی هەبێ. خۆ ئەگەر لەبەردڵانیش بوایە زۆر زۆریش خۆش بوایە ئیزنیان نەدەدا وەها روانگەیەکی هەبآ روانین لە ژێرەوە لە ناخی مێژوودا.\nپ: جەنابی گراس دوایین رۆمانی بەڕێزت "نیشتمانی قاقڕ" لەگەل کۆمەڵێک رەخنە بەرەوڕوو بۆتەوە جاری وایە مرۆڤ وا بیردەکاتەوە کە ئامانجی هێرشەکان خودی نووسەر و گونترگراسە وەک کەسێکی سیاسی. ئەم کارە فێڵ و تەڵەکە نییە؟ لێرەدا رەخنەگری ئەدەبی دەیەوێ تۆڵە لەو نووسەرە بکاتەوە کە بەردەوام لەگەل کێشەی سیاسی دا دەستەویەخەیە. وانییە؟\nو: ئەمن تەنیا بە کێشەی سیاسییەوە سەرقال نیم. خۆ ئەگەر واش بوایە بیچمی کارکردنم بە شێوەیەکی دیکە دەبوو ئەوە لە پێوەندی لەگەل ئاخافتنێک یا بابەتێکی تایبەتی دایە. رۆمانەکان کە هەرکام باکگراوەندێکی سیاسییان هەیە و هەر کام هەرکام لە شوێن و کۆمەڵگایەکی سیاسیی دیاریکراودا روو دەدەن، هەر لە تەپڵی تەنەکەوە بگرە هەتا نیشتمانی قاقڕ هەر هەموان دەسکەوتگەلێکی ئەدەبین. ئەوان رووبەڕووی گۆڕانە کۆمەڵایەتییەکان و ئاڵوگۆڕەکانی کۆمەڵگا دەبنەوە. کەوابوو ئەوەش سیاسیە. بەڵام یەکسەر سیاسی نییە. بۆ ئەوەی بگەیتە دوایین کتێبی من تەنیا بۆ ئەوەی کە رووداو و گۆڕانکارییە سیاسییەکانی رۆژانەیان لەخۆدا هەڵگرتوە پێموابوو رەوتی یەکگرتنەوەی ئەلمانیا لە ساڵی 1989 ـەوە لە پێوەندییەکی بەربڵاودا پێکهاتەیەکی داستانی بە خۆوە بگرێ کە ئیزنم پێ بدا سەدەی 1800بە شێوەیەک داڕێژم کە رووداوەکانی ئەو سەدەیە دەرکەونەوە، تێکبچڕژێن، بەرەوڕووی یەکتری راوەستن، ئۆبژێکتیڤ بن یا ئەوەیکە وا بنوێنن کە ئۆبژێکتیڤن. ئەو کتێبە گەلێ دەنگی تێدایە کە دژ بە یەکتر قسە دەکەن و ئەوە قسەی نووسەر نییە کە لە زمانی کەسایەتییەکەوە دەبیسترێ. بەڵام هێندێ لەم رەخنەگرانە ئەو قسانە هەڵدەگرنەوە و بە شێوەی سیاسی لەگەڵیاندا بەرەوڕوو دەبنەوە.\nئیزن بدە با نموونەیەکت لە شێوەی هەڵسوکەوتی فۆنتێFonty و لە راستیدا Wuttke کاراکتەرەکانی رۆمانەکە، بۆ بێنمەوە، لەو شوێنەی کە قسە لەگەلڕ هاوسەرەکەی دەکا و مەسەلەکەش قسەکردنە لەسەر ئەلمانیای رۆژهەڵات. لەوێدا دوترێ:"ئێمە لە سیستەمێکی دیکتاتۆریی ئاسوودەدا دەژیین." ئەم رستەیەیان کردە خوێنی سیاوەش لە دی خۆم، و ئەوەش تەنیا دەگەڕێتەوە بۆ قسەیەک لە زمانی فۆنتانێ لە سەردەمی دەسەڵاتدارێتیی ویلهۆلمی دووهەمدا، لە نامەیەکدا کە بۆ خێزانەکەی دەنووسێ و لەوێدا راشکاوانە و بە تووڕەییەوە رەخنە لە لێکترازانی بەگزادە پرۆسیەکان دەگرێ. رەخنە لە هەڵسوکەوتی خەڵکی تازە پێگەیشتوو دەگرێ، رەخنە لە پاپۆڕی هەمیشە پاشکەوتکراو و شتی لەو بابەتە دەگرێ، رەخنە لە تەواوی ئەو شتانە دەگرێ کە لەو کات دا ئەویان ئازار دەدا. و دواییش بە شێوەی تایبەتیی فۆنتانیایی هەموو شتێک بە رێژەیی دەزانی و دەڵێ:" لەگەل هەمووی ئەوانەشدا دەبێ ئەوە بڵێم کە ئێمە لە سیستەمێکی دیکتاتۆریی ئاسوودەدا دەژین. بەڵام ئەگەر یەکێک بیەوێ قسەیەکی لەو جۆرە لە بن زمانی من دەرکێشێ، ئەمن دەیڵێم و بێباکم. درۆی بۆ چییە؟ ئەمن کاتێک بارودۆخەکە لە کۆماری دیموکراتیکی ئەلمانیادا لەگەڵ بارودۆخی یەکێتیی سۆڤیەتی کە تەمەن و ئەزموونێکی دورودرێژتری هەبوو بەراورد دەکەم، یا لەگەلڕ حکومەتی ئەم دواییانەی رۆمانیا یا شیلی یا یۆنان، دەێ بڵێم کۆماری دیموکراتیکی ئەلمانیا دیکاتۆری بوو و بە دیکتاتۆری مایەوە و ئەوەش بەس نییە. لێرەدا ئەم رخنەیە جۆرە روانگەیەکی لەخۆیدا هەڵگرتوە. روانگەیەک کە گەرەکیەتی کەسی سەرکەوتووەکان سەرکەوتووتر نیشان بدات. هەر بۆیەش مرۆڤ وردەوردە و بۆ ئەوەی سەرکەوتنی خۆی گەورە نیشان بدات، ئەو دوژمنەی کە لەسەر زەوی راکشاوە زۆر مەترسیدارتر لەوەی هەیە نیشان دەدات، و ئەم کارە لە بنەماوە مەسخەرە و گاڵتەجاڕانەیە.\nپ: ئیزن بدە باسی کارە هونەرییەکانت بکەین. تۆ خەریکی دوو جۆرە کاری فەرهەنگیت، یەکێکیان وەک شێوەکار و ئەویتر وەک نووسەری، ئەم دوو پیشەیە چۆن پێکەوە گرێ دەدەیتەوە؟\nو: باسی جۆرە تێپەڕینێکی گەڕۆکانەیە. لە حاڵێکدا کە خەریکی نووسینی رۆمان یا چیرۆک یا وتارێکم و یا لە کاتی نووسینەوەی شتێکدا، شێوەکان لەبەر زەینم قوت دەبنەوە، چ بمەوێ یان نەمەوێ. زۆر جاران شتەکە دەگەڕێتەوە بۆ دیمەنێک کە لە وێنەکەدا بە ئاشکرایی و روونی نیشان دراوە و پێویستە بە روونی شی بکرێتەوە یان نەخێر وێنەیەکە لە بابەتێک وەرگیراوە کە پێشتر نووسراوە، و ئەو وێنەیە دواتر دەبێتە گەڵاڵە و داڕشتەی بەربڵاوتر و گەورەتر، وەک ئەوەی کە بە درێژایی نیشتمانی قاقڕ کرا و لە کۆتاییدا و تەنانەت لە درێژایی ئیشکردنم دا دەستم داوەتە رەنگی ئاوی. ئەوە زۆر بە رێکەوت بووە و زۆر یارمەتیدەرم بووە.\nپ: ئەدی کاتێک ئیش لەسەر کتێبێکی تایبەتی ناکەیت خۆت بە چییەوە سەرقال دەکەى؟\nو: دیارە، خەریکی شێوەکاریم. کاتێک پاش چەند ساڵان لە نووسینی بەرهەمێک دەبمەوە، کاتێک زەینم تەواو بەتالڕ بۆوە، کاتێک هەموو واژەکانم دەکارهێنا، یەکسەر ناچمە سەر کتێبێکی نوێ. بەبێ ئەوەی شتێکم لە چەنتەدا هەبێ. لە پێشانگەکانی کتێبدا ئێمە لەگەلڕ پووچی و بێ هەڵوێستی بەرەوڕووین. کتێبگەلێک کە بە شێوەیەکی زۆر جوان نووسراون و بەڵام بێ ناوەرۆکن لێرەدا دەخرێنە روو، و ئەمن خۆیان لێ دەبوێرم، هەڵبەت ئەگەر بتەوێ و ئەوەش زیرەکیە. وانییە؟ زیرەکیە کە بەو جۆرە دەستم بۆ قەڵەم دەچێ، بۆ بزماری هەڵکۆڵین، بۆ گەچ، یا ئەوەیکە دەچمە سۆراغی قوتوە تۆز لێنیشتوەکانی رەنگە ئاویەکەم و خۆم بۆ تەکووزیەکی تر کە لە ژێر یاسایەکی دیکەدا دەچێتە پێشێ، تەرخان دەکەم و بەو جۆرە کولڕءکۆی خۆم دادەمرکێنمەوە.\nوەرگێڕانی بۆ فارسی: شرارە گرماروودی\nسەرچاوە: ژمارە 48ی گۆڤاری بخارا


هەندێ لە مامۆستایان .. داوای ئەرکێکی لە توانابەدەر لە منداڵان دەکەن. رەزا شوان – Giareng\nلە مانگی رابردوودا، سێ و چوار جار لە نووسینگەی جوانووسی ( جەباری ) دا ، کە دەکەوێتە سەر رێی ( کەرکوک ـ هەولێر ) لە گەڕەکی رەحیماوا لە شاری کەرکوک .. لەگەڵ برایانی جوانووس و نووسەرم ، کاک عەبدولستار جەباری و مامۆستا ئەسعد دا دانیشتبووم .. دوو جار بەڕێکەوت کۆمەڵێک منداڵی کچ و کوڕی چاوگەشم بینی، کە هەردوو جارەکە هەر کۆمەڵە و فایلێکی گەورەی سپییان پێ بوو .. بە پاڕانەوەوە داوایان لە هاوشەریکی نووسینگەی ناوبراو مامۆستا ئەسعەد کرد .. کە یارمەتیان بدەن ( بڵاوکراوەیەکی قوتابخانەی سەردیوار) یان بە نووسینێکی جوان لە سەر فایلەکانیاندا بۆ بڕازێنێتەوە .. بەڵام هەردوو جارەکە وەڵامی مامۆستا ئەسعەد بۆ منداڵانی هەردوو کۆمەڵەکە : ” ئێمە بڵاوکراوە ناکەین ، چونکە کاری ترمان هەیە و پێمان ناکرێ .. ” منداڵەکان زۆر پاڕانەوە و وتیان : ” ئەی بچین بۆ لای کێ ؟ ”\nمامۆستا ئەسعەد : ” بچن بۆ لای فڵان جوانووس ”\nمنداڵەکان : ” چووین بۆ لای ، ئەو داوای سەد هەزار دینارمان لێدەکا .. ئێمەش ئەم پارەیەمان نییە .. لە کوێ بێنین؟ ”\nمنداڵەکان : ” مامۆستاکانمان بە دەستخەتی ئێمە رازی نابن و لێمان تووڕە دەبن . ”\n” مامۆستای ئایینمان .. داوای لێکردنی کە لەسەر ئەم بابەتە بنووسین ( کاریگەریی ئایین لەسەر ژیانی مرۆڤایەتی ) بە مەرجێ نابێت لە شەش لاپەڕە کەمتر بنووسین و ناشبێت هێڵ بپەڕێنین .. من نازانم چی بنووسم ؟ ” .. جا ئەگەر زیرەکترین و یەکەمین قوتابی پۆلەکە بگری و بڵێ نازانم چی بنووسم و چۆن شەش لاپەڕە بەبێ هێڵ پەڕاندن لەسەر بابەتێکی وادا بنووسم .. دەبێ قوتابییەکانی تر چی بڵێن و لە چ دۆخێکدا بن؟


قەرەقاچ، برادۆست - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nQereaxac - قرەآغاج - Qareh Aghaj\nپۆتانەکان: 37°45′45.5″N 44°49′49.5″E / 37.762639°N 44.830417°E / 37.762639; 44.830417پۆتانەکان: 37°45′45.5″N 44°49′49.5″E / 37.762639°N 44.830417°E / 37.762639; 44.830417\n١٬٨٣٣ مەتر (٦٬٠١٤ پێ)\nقەرەقاچ گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری برادۆست، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nقەرەقاچ ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی ئیچکەسۆ.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ئاودیلا ئەوراز.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی شکەوتک.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤٠٨) کەس و (٦٤) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قەرەقاچ،_برادۆست&oldid=901663»


بیست و یه‌ک ساڵ بە سەر تاوانی تیرۆری میکونوس دا تێپەڕ دەبێ\nسێ شەممە, 17. 9. 2013\tدڵشاد پاڵانی\n۲۶ی خه‌رمانانی ساڵی ۱۳۷۱ی هه‌تاوی (به‌رامبه‌ر به۱۷ی سێپتامبری ۱۹۹۲ی زایینی) له‌لایه‌ن تێرۆریسته‌جینایه‌تکاره‌کانی کۆماری ئیسلامی ئێران،کاک دکتۆر سه‌عید شه‌ره‌فکه‌ندی سکرتێری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و کاک فه‌تاح عه‌بدولی ئه‌ندامی ک. ناوندی و نوێنه‌ری حیزب له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵات و کاک هومایون ئه‌رده‌ڵان نوێنه‌ری حیزب له‌وڵاتی ئاڵمان و کاک نوری دێهکوردی تێکۆشه‌ری ئازادیخوازی ئێرانی و دۆستی دێرینی حیزب له‌رێستۆرانی میکۆنووسی شاری بڕلینی ئاڵمان شه‌هید کران.\nسه‌ره‌تا کۆماری ئیسلامیی ئێران هه وڵی ئه وه‌ی ده‌دا ئه وکاره قیزه‌ونه بخاته ئه ستۆی یه کێک له حیزبه گه وره‌کانی کوردستان . جێگای باسه دوان له‌و تیرۆریستانه عه‌ره‌ب بون و سه‌ر به حیزبوڵای لوبنانی بون .\nدواتر و لە پرۆسەیەکی دادگای فیدراڵی ئاڵمان دا روون بۆوە کە تیرۆریستەکان نێردراوی کۆماری ئیسلامیی ئێران بوون و سەرەنجام دادگا رێبەرانی هەرە پلە بەرزی ئەو دەسەڵاتەی لەو کردەوەیەدا بە تاوانبار ناسی.\nدکتۆر توانی مێژویه‌ک بۆ خۆی تۆمار بکات. دکتۆر قوتابخانه یه‌ک بوو بۆ هەزاران شۆڕشگێڕ و قارەمانی ئەم گەل و نیشتیمانە، شه‌رفکه‌ندی شه‌هید ڕێبەێکی مۆدێرنە کە خۆێندنەوەی کرداری سیاسیی و تەنانەت داستانی ژیانی شەخسی سەرمەشقێکی چەند رەهەندی دەخاتە پێش چاوی نەوەی کۆن و نوێمان.\nد.سه‌عید شه‌ره‌فکه‌ندی رێبه‌رێکی باوه‌ر به‌خۆ، به‌تواناو رچه‌شکێن و پێشره‌و بوو، ماموه‌ستا و سیاسه‌توانێکی زاناو رووناکبیرو بیر کراوه‌و شاره‌زاو ژێرو وریاو رێئالیست بوو.\nد.سه‌عید مودیرێکی به‌مشوور، چالاک و پر کار، به‌هیوا و هومێدو باوه‌ر پێکراو بوو، ره‌خنه‌گرو راهێنه‌ر و داهێنه‌ر بوو ، به‌نه‌زم و دیسیپلین بوو، خاوه‌ن ئه‌خلاق و پره‌نسیب و پرستیژی دێموکراتی بوو.\nبۆیە سەرەڕای بە فێرۆ چوونی دەرفەتە پربایەخەکان، بە پێ پێداویستی هەنووکەیمان، بە تایبەت لە ئێستای قەیرانباری بزووتنەوەماندا و بە حۆکمی لوژیک، با لە ساڵیادی شەهید بوونی رێبەرانماندا دوور بکەوینەوە لە "مەرسیە خوانی" و بە کەرستەی مۆدێرن یاد و رێگایان بەرز و پیرۆز راگرین . یادی به‌رزو پیرۆز بێت ڕێبه‌ری هه‌میشه زیندوومان دکتۆرشه‌رفکندی.


بۆچوون / بیروڕا :: 08/01/2019\nدۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا پەشیمان بووەوە لە پاشەكشەكردن لە سوریا چونكە هێزە ناوچەییەكان نەیانتوانی وەك پرۆژەیەكی ئاشتی بۆ ئەوێ تەماشای بكەن، بەڵكو وا مامەڵەیان لەگەڵدا كرد كە ئەمە پاشەكشەی هێزێكی شكستخواردووە. عێراق كە هاوپەیمانی واشنتۆنە سەرلێشێوانی لێ دەركەوت و ملیدا بۆ گوشارەكانی تاران. توركیا بەپەلە كۆمەڵێك سازشی بۆ ئێران و روسیا كرد. هێزەكانی سوریای دیموكراتیش كە لەسەر واشنتۆن حسابن، بەرەو لای دیمەشق و تاران دایانشكاندەوە. ئێرانیش هەناردە سەربازەكانی زیاتر كرد بۆ بەرەی جەنگ.\nلەڕووی دیپلۆماسیەوە، وڵاتانی ناوچەكە ئەم پاشەكشەكردنەی ئەمریكایان بە قۆناغێكی نوێ حساب كرد كە ئێران و توركیا تێیدا باڵادەست دەبن و هەنگاوەكان بۆ دامەزراندنی هاوپەیمانێتیەكی ناوچەیی لەنێوان ئێران و قەتەر و توركیادا دەستی پێكرد. كۆمكاری عەرەبی و وڵاتانی ناوچەكە هەوڵیاندا پەیوەندیی لەگەڵ رژێمی دیمەشقدا دروست بكەنەوە بێ ئەوەی هیچ نیازپاكییەك نیشان بدات بەرامبەر ملیۆنەها سوریی ئاوارە و پەنابەر، بەڵكو لە جاران خراپتر كەوتە راونان و تۆڵە لێسەندنەوەیان.\nهەموو ئەم شتانە لەسەر تویتێكی سەرۆك ترەمپ دروست بوون كە لە ئەكاونتەكەی خۆیدا لە تویتەر ئاشكرای كرد بڕیاریداوە هێزەكانی لە سوریا بكشێنێتەوە لەبەر ئەوەی گوایە شەڕی داعش كۆتایی هاتووە و ئیتر پێویست ناكات لەسەر خاكی سوریا بمێننەوە.\nئەنجامەكان پێچەوانە و كارەساتبار بوون، لەبەر ئەوە ترەمپ پاشەكشەی كرد و سیاسەتی پاشەكشەی هێواشی گرتەبەر كە زیاتر لەوە دەچێت جێگۆڕكێی هێزەكانی بێت.\nشەڕەكان لە سوریادان، بەڵام جەنگە راستەقینەكە لەگەڵ ئێراندایە كە دیمەشقی كردووەتە جومگەی سەرەكیی سیاسەتەكانی و لەو رێگەیەوە حوكمی لوبنان و عێراق دەكات و هەڕەشەیش دروشت دەكات بۆ سەر ئوردن و ئیسرائیل و هاوسەنگییەكی تازە و ترسناك لە ناوچەكەدا دەسەپێنێت.\nشتە چاوەڕوانكراوەكە ئەوەبوو وەزیرەكانی ترەمپ زمانێكی بەهێز و توندیان بەكارهێنا بۆ قەرەبووكردنەوەی زمانە دۆڕاوەكەی پێشووتری پاشەكشێ. راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا هۆشداریی دا بە توركەكان لەوەی كە هێزەكانی وڵاتەكەی لە سوریا ناكشێنەوە ئەگەر توركیا بەڵێن نەدات كە هیچ هەنگاوێك لە سوریادا نانێت بەبێ رەزامەندیی واشنتۆن و هەروەها ئاگاداری كردنەوە كە نابێ جەنگاوەرە كوردەكان بكات بە ئامانج. ئەمە شێوازێك بوو كە ئەنقەرە بە سووكایەتی پێكردن حسابی كرد بەڵام نیوێرا تەحەدای بكات.\nجا ئەگەر توركیا ملكەچ بێت و بەڵێن بدات هێرش نەكاتە سەر كوردەكان، ئەی ئاخۆ واشنتۆن چی دەكات لەو میلیشیا زۆرەی كە ئێرانیەكان بردوویانن بۆ سەپاندی هاوكێشەی گوشار خستنە سەر ئیسرائیل؟\nئەمە وام لێدەكات گومانم هەبێت لە كشانەوەی ئەمریكا لە سوریا پێش ئەوەی سیاسەتێكی جیاواز نەگرێتە بەر لەبەرامبەر ئێران و توركیا.\nبە كورتیەكەی هێشتا كاتی ئاشتی نەهاتووە لە سوریا.\nرژێمی دیمەشق چەند بەڵێن بدات ناتوانێ ئێران لەكۆڵ بكاتەوە. بۆ ئەوەی ددانی پێدا بنێن بەڵێن دەدات كە داوا لە تاران دەكات لەماوەی ساڵێك یان دوو ساڵدا هێزەكانی بكێشێنێتەوە لە سوریا، بەڵام ئەو بەڵێنانە هیچ نرخێكیان نابێ. هێزەكانی ئێران هەتا هەست نەكەن زۆر دەكەوێت لەسەریان، لە سوریا و ناوچەكە ناكشێنەوە. ئەمەیش تەنیا بە بەرزكردنەوەی ئاستی رووبەڕووبوونەوەكان دەكرێت لەگەڵ ئێراندا نەك بە هەڵاتنی سەربازیی ئەمریكا لە سوریا و كردنەوەی باڵیۆزخانە عەرەبییەكان لە دیمەشق.\nدواڕۆژ:: 1 کاتژمێر پێش ئێستا


جۆن گیبسن : عێراق دۆڕا . دەنگدەرانی ئۆباما خۆشحاڵن ئێستا ؟ . – WTARIKURD\nوەرگێڕانی : سیروان مارف .\nدەنگدەرانی ئۆباما پیرۆزتان بێت ، هەمووشتێك بەدڵی ئێوەیە ، هەرکە تەواو بوونی شەڕی عێراق بە فەرمی بەیان کرا ، لەوڕۆژەدا ئۆباما فەرمانی دا کە دوا سەبازی ئەمریکی لە عێراق دەرچن ، بەڵام ڕاستی تەواوبوونی شەڕ ئێستا بەڕوونی دەردەکەوێ ، کە ئەو شەڕە بۆ ئەمریکا تەواو بوو نەوەکوو بۆ هەموو لایەنەکان . هەموو دەبینین لە سەر شاشەی تەلەفزیۆنەکانەوە چ شەڕێکی گەورە لە ئارادایەوه و هەراسانی کردووین ، بەڵام بۆ یەکەمین جارە کە ئەمریکا سەیرکەرەو بەشدار بوو نیە .\nئەمە داواکاری تۆی دەنگدەر بوو . خۆشحاڵی ئێستا ؟ با مژدەت بدەمێ خۆشحاڵ مەبە ونابیت .\nبەهۆی ڕاکردنی ئۆباما و شێوەی دەرچوونی لە عێراق و نەهێشتنەوەی تەنانت هێزێکی بچووکیش لە پاش خۆی بۆ پاراستنی هەندێ خاڵی هەستیار ، دەبینین بەچکەکانی القاعدە تەراتێنی بە جەیشی عێراقی کرد ولە سوریاوە هاتوو لە موسڵەوە ڕایانی ماڵی وئێستا لە بەردەرگای بەغدادان .\nئەم شەڕە بەم ناکاویە جێی سەرسوڕمانە. بەڵام ئایا تۆ ئەی دەنگدەرەکانی ئۆباما ، شەرمەزار نابن بەوەی کە سەرۆکەکەتان کاتێك لە عێراق هەڵات ووتی ( ئێمە لە دوای خۆمان وولاتێکی سەربەخۆ و پێشکەوتوو ، عێراقێکی بێ تەگەرەمان بەجێهێشت ).\nدەرکەوت نەخێر، ئیرهابیەکانی دەوڵەتی ئێسلامی لە عێراق و شام ( داعش) زۆربەشێوەکی سەرسوڕێنەر جەیشە گەندەڵەکەی عێراقیان لە باکوورەوە ڕاماڵی . جەنەڕالەکانی کە لەلایەن مالیکیەوە دانرابوون هەر کە هێڕشەکەیان بینی تێیان قوچان و هەڵهاتن . بەدوایانەوە سەربازەکانیش هەموو جل وبەرگ و ئەوچەك و تەقەمەنیانەی ئەمرێکا بۆیانی بەجێهێشت فڕێدا و وەك بەردەکی بانان بۆی دەرچوون.\nهێزەکانی داعش ئێستا بە سەیارەکانی هەمەر و تانکە ئەمریکیەکانەوە کە جەیشە پێ سووتاوەکەی عێراق دوای خۆیان بەجێیان هێشت دەسووڕێنەوە و بەرەوپێشەوە دەڕۆن . لەژێر ترس و تۆقانێکی گەورە لە بەغدادا سەرۆك وەزیران نوری مالیکی بانگەوازی هاووڵاتیان دەکات کە چەك هەڵگرن و بەرگری بکەن دژی تاڵانکەرە سونەکان .\nبەڵێ ، سەرکەوتوو بن ****\nبابیهێنمەوە بیرتان کە ئێمە چیمان بینی لەم هێڕشەی داعش. وەك دەسپێکردنێك تەنها مل پەڕان ویەك فیشەك بە کەلەوە نان بوو.لە موسلەوە هەتا تکریت ( شارەکەی سەدام ) تەنها لاشەی بێ سەرو دادگای شەریعەیان لە دوای خۆیان بەجێهێشت .\nڕاستە هەموو خەڵکەکەیان نەکوشت. بینیمان بە هەزاران سەربازی عێراقی دەسگیرکراو لە تابوورێکی دوورو درێژ کە هێشتا سەریان پێوەمابووکە شانسیان هەیە لە بەر زۆریان فریای سەربڕینی ئەو هەمووە ناکەون بە یەك جار ( بابزانین دواییەکەی چۆن دەبێ ) ، هەموو دەست لە سەر سەرو لە ژێر چاوە دڕندانەکانی چەند چەکدارێکی کەمەوە . جێی سەرسووڕمانە هێزێکی وا زۆری عێراقی خۆی بداتە دەست چەند چەکدارێکی داعشەوە .\nئایا هەست بە ئاسوودەیی دەکەیت کە شەڕێکی خوێناوی لە عێراق دا بەرپابووە و جەیشی ئەمریکی لە کەنارەوە وەستاون ؟\nلەوانەیە زۆر قورسبێت بۆت دان بەوەدا بنێیت کە خۆشحاڵی بەڵام هەرواشە . تۆ سەرۆك ئۆبامات هەڵبژارد کە دژی جۆرج دەبلیوو بووش و شەری عێراق بوو. هەر کە گەیشتە ئۆفیسەکەی خۆی سەرۆك ئۆباما بە کن فیکونێك هەمووانی بەیەکجار دەرکرد .\nلە 2012 بۆ هەڵبژاردنەوەی چەندبارە و بە شانازیەوە دەیووت ، ها ، ئێمە دەرچووین ، دەنگم پێبدەنەوە . ئێوەش دەنگتان دایەوە پێی .\nئێوە ئەی دەنگدەرانی ئۆباما ویستتان دەربازبن . سەرۆك فەرمانەکەی ئێوەی جێبەجێ کرد ، وە بەردەوامیشە تاوەکوو ئەمڕۆ .\nئێستا ئێوەی دەنگدەر و سەرۆك خۆهیچ نەبێ دەمووچاوێك دەبێ بەیەکابدەن کە دەیەیەکی شەڕ و هەوڵ و تەقەلای ولایەتە یەکگرتووەکان بەچەند کاتژمێرێك گسکی لێدرا.\nدەنگدەرانی ئۆباما و خانمەکەی ئۆباما ، دەبێ ئەوە بزانن کەئەمە بەهۆی ئەوەوەیە کە تۆ زۆرمەبەستت بوولە عێراق دەرچن. بەڵام ویستی تۆ بۆ دەرچوون کۆتایی بەجەنگەکە نەهێنا ، وانیە ؟\nنەخێر بەڵکوو زیاتر تەقیەوە . بەڵام خۆئەوە تەگەرەی ئێمەنیە . ئێمە تەنها لە تەلەفیزیۆن و ئینتەرنەتەوە تەماشای ئەکەین .\nئێستا تەنها هیوای ئەوە ئەخوازین کەسیناریۆی ئاخرین هەلیکۆپتەری سایگۆنی ڤیەتنام ڕونەداتەوە . هەرچەندە سەفارەتەکەمان لە بەغداد بڵاویکردەوە کە خۆ ئامادەباشیان کردووە بۆ چۆڵکردنی .\nبەڵام لەلای ئێوە دەنگدەرانی ئۆباما ، ئەمە تەنها تەلەفیزیۆنە . لەوانەیە ئێوەش لێپرسراوبن . پێوستتان بە ڕاچڵەکانێکی باش هەیە تاوەکوو زەمیرتان بەئاگابێت و ڕاستیەکان ببینێت . بەڵام ئێستا هەمووکاتێك ئەتووانیت بیکوژێنیتەوە .\nتەنها لە بیرت نەچێت بۆ داهاتوو، کە ڕۆژی دەنگدان یەکەم چوارشەممەی مانگی نۆڤەمبەرە .\nجۆن گیبسن .\nسەرچاوە ـــ فۆکس نویز\nبەسانییە سەیری ئەو ناوچانە بکە لەسەرنەخشە ، کە لەدەستی پێشمەرگەدایە یان داعش ..