29/5/2020 09:50 AM\nچراكانی نیشتمان - خەلیل عەبدوڵڵا\nتەحسین تەها محەمەد سەلیم ئامێدی ناوی تەواوی ئەم هونەرمەندەیە‌و بەتەحسین تەها ناسراوە.\nساڵی 1941 لە ناوچەی بیبۆی سەر بەشارۆچكەی ئامێدی لەدایك بووە.\nقۆناغەكانی خوێندنی سەرەتایی‌و ناوەندی لە مانگێش‌و باتوفە‌و دهۆك تەواو كردووە.\nلەبەر ئەوەی هەر منداڵییەوە خولیای هونەری گۆرانی بووە، دوای قۆناغی ناوەندی چۆتە پەیمانگای هونەرە جوانەكانی بەغدا‌و لەساڵی 1964 ئەو پەیمانگایەی تەواو كردووە.\nئەو ماوەیەی لەبەغدا بووە، هەلی بۆ رەخساوە چۆتە رادیۆی كوردی بەغدا‌و گۆرانییەكانی بۆ ئەو رادیۆیە تۆمار كردووە‌و ئەوەش بۆتە هۆی ئەوەی كە خەڵكی كوردستان بەدەنگە بەسۆزەكەی ئاشنا بن‌و بیناسن.\nبەپێی هەندێ ئامار نزیكەی 120 گۆرانی لەو ئیزگەیە تۆمار كردووە‌و بەگشتیش خاوەنی نزیكەی 150 گۆرانییە.\nبێ لەگۆرانی مامۆستا تەحسین تەها لەبواری ئۆپەرێتیشدا خزمەتی كردووە‌و لە ئۆپەرێتەكانی( داستانی شۆڕش‌و روباری ژیان‌و دەرگاكانی ژیان) وەك ئەكتەر بەشداری كردووە‌و رۆڵی دیار‌و سەرەكی بینیوە.\nتەحسین تەها وەك مامۆستای هونەریش خزمەتی زۆری بەهونەرەكانی موزیك‌و سروود‌و گۆرانی كردووە‌و لە مەخموور‌و هەولێر مامۆستای هونەر بووە‌و شوێن پەنجەی بە خزمەتكردنی هونەرو پەروەردەی هونەری خوێندكارانەوە دیار بووە.\nیەكێكیش بووە لە دامەزرێنەرانی تیپی هونەری هەولێر، ئەو تیپەی خزمەتێكی زۆری پێشكەش بەهونەری كوردی كردووە.\nئەم هونەرمەندە گەورەیە بەشی زۆری ژیانی بۆ خزمەتكردنی هونەری كوردی تەرخانكرد‌و بەرهەم‌و بەخششە هونەرییەكانی وەك سەرمایەكی هونەری بەنەمری ئەمێننەوە.\nبەداخەوە ئەم كەسایەتییە مەزنە هونەرییە لە ئاوارەیی‌و لەغەریبی و لە وڵاتی ھۆڵەندا لەرۆژی 28ی ئایاری 1995 بۆ یەكجاری ماڵئاوایی لە جیهانی هونەر كرد‌و چووە دنیای نەمرانەوە‌و لە 4ی حوزەیرانی هەمان ساڵ تەرمەكەی هێنرایەوە بۆ كوردستان و لە زێدی خۆی لەشاری ئامێدی دڵگیر بەخاك سپێردرا.\nدرود بۆ گیانی پاكی مامۆستا تەحسین تەهای هونەرمەندی ناسراوی كوردستان.


هەواڵ – پەڕە 112 – basknet.org\nنەتەوە یەکگرتووەکان: بە وردی چاودێری پێشھاتەکانی عەفرین دەکەین\nباسک نێت: رێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان رایگەیاند: بە وردی چاودێری رووداو و پێشھاتەکانی دۆخی عەفرین دەکەن، داواشیکرد ھەنگاوێک نەنرێت ئاڵۆزی ناوچەکە زیاتر بکات. ستیڤان دوجاریک وتەبێژی ئەمینداری گشتیی نەتەوەیەکگرتووەکان وتی: داوا لە تەواوی لایەنەکان دەکەن پارێزگاری لە ھاووڵاتیانی مەدەنی بکەن لە ناوچەکە، ھەروەھا لە ھەر ھەنگاوێک دووربکەونەوە، ئەگەری ئەوەی ھەیە دۆخی ناوچەکە …\nتا ئێستا پلانی کردنەوەی ٢٣ قوتابخانەی بنەڕەتی بە زمانی ئینگلیزی لە ھەڵەبجە جێبەجێ نەکراوە\nباسک نێت-ھەڵەبجە دوای سێ ساڵ لە جێبەجێکردنی گۆڕینی زمانی بەشێک لە وانەی قوتابخانەکان لە کوردییەوە بۆ زمانی ئینگلیزی لە ھەڵەبجە، ئێستا لە ١١ قوتابخانەی ناو شار لە قۆناغی یەک تا سێی بنەڕەتی، بە زمانی ئینگلیزی وانە بە قوتابیان دەوترێتەوە. لە سنووری بەڕێوەبەرایەتی پەرەوەردەی ھەڵەبجە، نزیکەی سێ ھەزار قوتابی لە قوتابخانە …\nباسک نێت: نرخی دراوەکان لە بازاڕەکانی ھەرێمی کوردستان بۆ ئەمڕۆ شەممە ٢٠ـی کانوونی ٢٠١٨، بەمشێوەیەیە: ١٠٠ دۆلار بە ١٢٥ ھەزار و ٦٠٠ دینارە. ١٠٠ پاوەن بە ١٧٢ ھەزار دینارە. ١٠٠ یۆرۆ بە ١٥٢ ھەزار دینارە. ١٠٠ ھەزار تمەن بە ٢٨ ھەزار و٥٠٠ دینارە. ١٠٠ لیرەی تورکی بە ٣٤ ھەزار دینارە. …\nئەمڕۆ پەرلەمانی عێراق بۆ دیاریکردنی کاتی ھەڵبژاردنەکان کۆدەبێـتەوە\nباسک نێت: وا بڕیارە ئەمڕۆ شەممە ٢٠ـی کانونی دووەمی ٢٠١٨، پەرلەمانی عێراق بۆ دیاریکردنی کاتی ھەڵبژاردنەکان کۆببێتەوە. ئەمەش لە کاتێکدایە ڕۆژ پێنجشەممەی ڕابردوو بەھۆی تەواو نەبوونی ڕێژەی یاسایی پەرلەمانتارانەوە ، پەرلەمانی عێراق دانیشتنەکەی سەبارەت بە دیاریکردنی کاتی ھەڵبژاردنەکان بۆ ڕۆژی شەممە دواخست. پێشتریش ھاوپەیمانی نیشتیمانی شیعەکان بە مەبەستی تەواونەکردنی ڕێژەی …\nنرخی زێڕ لە بازاڕەکانی ھەرێم\nباسک نێت: نرخی زێڕ لە بازاڕەکانی ھەرێمی کوردستان بۆ ئەمڕۆ، بەمشێوەیەیە: یەک مسقاڵ زێڕی عەیارە ١٨ بە ١٩٩ ھەزار دینارە. یەک مسقاڵ زێڕی عەیارە ٢١ بە ٢٣٣ ھەزار دینارە. یەک مسقاڵ زێڕی عەیارە ٢٤ بە ٢٦٥ ھەزار دینارە. نرخی یەک لیرەی ستاندارد بە ٣٤٨ ھەزار دینارە. ژ.ک\nوتەبێژی بزووتنەوەی ئیسلامی؛ ھەڵبژاردنەکانی عێراق لەبەرژەوەندی شیعەکان دایە\nباسک نێت: وتەبێژی بزووتنەوەی ئیسلامی ڕایدەگەیەنێت، مشتومڕی گەرم لەنێوان لایەنە سیاسییەکان بەردەوامە لەسەر کاتی ھەڵبژاردنەکانی عێراق و پێکھاتەی شیعە لەگەڵ ھەڵبژاردنەکاندایە لەکاتی خۆیدا چونکە ناوچەکانیان تاڕادەیەک ئارام و سەقامگیرەو دووربووە لەشەڕی داعش و دەنگدەرەکانیان لەشوێنی خۆیاندان. کامیل مەحموود وتەبێژی فەرمی مەکتەبی سیاسی بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستان لەنوسراوێکیدا، ڕایگەیاندوە:”مشتومڕی گەرم لەنێوان لایەنە …\nگرنگی عەفرین بۆ تورکیا؟\nباسک نێت: عەفرین لە ڕووی ئیدارییەوە سەر بە پارێزگای حەلەب-ی سوریایەو ھاوسنورە لەگەڵ تورکیا بە درێژایی ١٠٠ کیلۆمەتر. باکوری عەفرین تورکیایە، حەلەب دەکەوێتە باشورییەوە کە بەدەست حکومەتی سوریاوەیە، لە ڕۆژھەڵاتییەوە ناوچەکانی عەزازو باب ھەن کە لەژێر کۆنتڕۆڵی ھێزەکانی قەڵغانی فوراتدان‌و سەر بە تورکیان، لە ڕۆژئاوای عەفرین شاری ئیدلب ھەیە کە …\nئەنادۆڵ: یەکەکانی سەرسنوور بۆ ھێرش کردنەسەر عەفرین لەوپەڕی ئامادەباشیدان\nباسک نێت: ئاژانسی ئەنادۆڵ-ی فەرمی تورکیا بڵاویکردەوە، یەکەکانی سەر سنوور و سوپای تورکیا “لەوپەڕی ئامادەباشیدان” بۆ دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی عەفرین. ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەکردووە، “مەترسی ئەوە ھەیە لە چیاکانی ئامانۆس لە عەفرینەوە دزە بکرێتە ھاتای و بە چەک و تەقەمەنی کردەی تیرۆریستی لە تورکیا ئەنجامبدرێت، ئەوەش ھەڕەشە لە ئاسایشی سنووری تورکیا دەکات”. …\nساڵی ٢٠١٧ دووەم گەرمترین ساڵ بووە لە مێژوودا\nباسک نێت: ئاژانسی گەردوونیی ئەمریکا (ناسا) ڕایگەیاند ساڵی ٢٠١٧ دووەم گەرمترین ساڵ بووە لە مێژوودا. لە ڕاگەیەندراوێکیدا ئاژانسی ناسا ئاماژەی بەوە کردووە، قۆناغی گەرمبوونی پلەی گەرما لە جیھان بۆ ماوەیەکی زۆرە درێژەی ھەیە، پلەی گەرمی زەوی لە ٢٠١٧دا بە گوێرەی ساڵانی ١٩٥١-١٩٨٠ تێکرایی ناوەندی بە ڕێژەی ٠.٩ پلە بەرز بووەتەوە. …\nدەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ: ئەشکەنجەدانی تۆمەتباران لە ھەرێم بەردەوامە\nباسک نێت-ھەولێر سەرۆکی دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، تا ئێستاش لە ھەرێمی کوردستان ئەشکەنجەدانی تۆمەتباران بە مەبەستی دانپێدانان بە تاوانەکەیاندا بەردەوامە. زیا پترۆس بە دەنگی ئەمریکای وتووە: بەپێی بەدواداچوونی ئێمە، ھیچ حاڵەتێکی دەستگیرکردنی نایاسایی لە ھەرێمی کوردستان نەماوە، بەڵام بەداخەوە تا ئێستا سووکایەتی پێکردن و ئەشکەنجەدان بەرامبەر …\nپەڕە 112 of 168« سەرەتا...8090100«110111112113114\t»\t120130140...کۆتا »


کۆمەڵگای مەدەنی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nکۆمەڵگەی مەدەنی مەبەست لەو کۆمەڵگایەیە کە ھەریەک لە کۆمەڵ و ڕێکخراوە خۆبەخشە ئازادەکان واتا ئەوانەی لەلایەن سیستەمی سیاسی ھەر دەسەڵاتێکەوە ھان نادرێن تا دەست بخەنە ناو کارو باری ھاووڵاتیانەوە و ھەوڵ پێش خستنی سەرجەم بوارەکانی ژیانی خەڵک و کۆمەڵگەکەیان دەدەن. بەمەبەستی کۆمەڵگایەکی پێش کەوتووی ھاوچەرخ، کە ڕێز لە سەرجەم تاکەکان و توێژەکانی کۆمەڵ بگرێت، ئەرکە کانیان بۆ دیاری بکات و مافەکانیان بپارێزێت. بە واتایەکی تر سەرجەم ئەو کۆمەڵ ھەرەوەزی و پیشەیی سیاسی و ڕێکخراوەیی و زانستی و وێژەیی و یانە وەرزشی و کۆمەڵایەتی ڕۆشنبیریانەی لە ھەر یەکێک لە کۆمەڵگەکان دا بوونی ھەیە و ئاگادارو شارەزای ئەرک و ماف و توانا و کارو ئامانجەکانیانن. ھەروەھا لە شوێن خۆیانەوە ھەوڵی چەسپاندنی یاساو بەدی ھێنانی ئامانجەکانیان دەدەن. ئەو بۆشایییەش پڕ دەکەنەوە کە لە نێوان خێزان و دەوڵەت دا دروست بووە، بەڵام ئەمانە جیاواز تر لە ئەندامەکانی ھەر خێزانێک، کەوابەستەی داب و نەریت و کلتورو ڕێسای خۆیانن و ڕابردویانن، یان سیستەمی سیاسی دەوڵەت یان وابەستەی کۆمەڵێک بەرنامەو یاسای تایبەت بە خۆیەتی و خۆی لێ لانادات، کار و ھەوڵەکانیان دەخەنە گەڕ بەڕادەیەک لە پێناو بەختیاری ھەموو توێژەکانی کۆمەڵ دا، ئامادەن زۆر سنوور ببەزێنن و تازەگەری بھیننە ئاراوە. بەمەش کۆمەڵگایەک دادەمەزرێت کە ئازادی و بەختەوەری و ڕێزگرتن لە یەکتری و دابینکردنی ماف بۆ ھەمووانی تێدا بەرجەستە دەبێت.\n١ زاراوەی کۆمەڵی مەدەنی\n٢ بنەماکانی کۆمەڵی مەدەنی\n٣ مێژووی دەرکەوتنی کۆمەڵی مەدەنی\n٤ بۆچوونی ھەندێک بیرمەند سەبارەت بە کۆمەڵی مەدەنی\n٥ لە ڕووی ئابورییەوە\n٦ لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە\n٧ لە ڕووی ڕۆشنبیرییەوە\n٨ ھەڕەشەو مەترسییەکانی سەر کۆمەڵی مەدەنی\n٩ میکانزمەکانی گۆڕان لە کۆمەڵگای داخراو بۆ کۆمەڵگای مەدەنی\nزاراوەی کۆمەڵی مەدەنیدەستکاری\nئەم زاراوەیە لە ھەردوو بڕگەی (کۆمەڵ + مەدەنی) پێکھاتووە کە مەبەست لەو کۆمەڵەیە لە شارەکانەوە سەر ھەڵدەدەن و درێژە بە ژیانی ئاسایی خۆیان دەدەن. زاراوەکەش لە زمانی عەرەبی دا (المجتمع المدنی) و لە زمانی ئینگلیزی دا (Civil Society) و لە (جامعە تمدن)ی بۆ دانراوە کە دەقاو دەق ماناو بەھاکانی واتە کوردییکە دەگەیەنن و بەرجەستە دەکەن.\nبنەماکانی کۆمەڵی مەدەنیدەستکاری\nئەم کۆمەڵگایە لەسەر سێ بنەمای سەرەکی دامەزراوە، کە دەکرێت لێرەدا بە کورتی ئاماژەیان پێ بکەین:\nئیرادەی تاکەکانی کۆمەڵ: مەبەست لەو ئیرادەیە کە ھەر یەک لە لە تاکەکانی کۆمەڵ بەرەو پێش چوونی ڕەوتی کۆمەڵگاکە بڕیاری لەسەر دەدەن و کاری بۆ دەکەن. ئەم ئیرادەیە لای ھەر تاکێکی کۆمەڵ جیاوازە لە خزمەتی و کەسایەتی و ھۆزایەتی لە لایەک و ڕەگەزنامەی خۆیی لە لایەکی تر، چونکە ھەر تاکێک لە کۆمەڵ بەھۆی لەدایکبوونی لە خێزانێک دا بووەتە ئەندامی ئەو خێزانە و بنەماڵە و ھۆزەکەی. لە کاتێکیش دا بووەتە ئەو ئەندامە نە پرسی پێکراوە و نە توانای بووە خۆی لێ لابدات. ھەروەھا وەک خەڵکی ناوچە یان وڵاتێک ئەندامییەتی بەسەردا بڕاوە بە ویستی خۆی نەبووە، بەڵکو بەپێی لەدایکبوون و پەروەردە بوون و گەورەبونی لەو وڵاتەدا ئەو ڕەگەزنامەیە ی پێدراوە و وەک خەڵکی ئەو ناوچەیە یان ئەو ھەرێمە ناسراوە یان ئەو وڵاتە ناسراوە. بۆ نموونە لەوانەیە زۆربەمان بە ویستی خۆمان نەبووبین بە عێراقی و حەزمان پێ نەکردبێ، بەڵام بارودوخی پەروەردە بوون و ژیانی ئێمە لە عێراق ئەو بڕیارەی بەسەر دابین. لە کاتێک دا خۆمان کورد بوین بەڵام وەک عێراقی ناسراوین.\nڕێکخستن و کاری ھاوبەش: مەبەست لە کاری ڕێکخستنی ڕێک و پێک و شیاوی ھەر کۆمەڵەو یانەو ڕێکخراوو پارتێکە، کە لەلایەن ئەندامەکانییەوە بە گیانی لێپرسنەوە و دڵسۆزی بۆ بەھێز بوون و گەشەکردنی ڕێکخراوەکەیان ھاوکاری یارمەتی یەکتر بدەن. دوای ئەوەش گیانی ھاوکاری لەگەڵ ڕێکخراو و کۆمەڵ و یانە و پارتەکانی تردا دەگۆڕنەوە و بە ھەمووبان بە گیانێکی ھاوبەش خەبات دەکەن، کە بنیات نانی کۆمەڵگەی مەدەنییە، چونکە ھەر یەکێک لە ئەندامانی ھەر ڕێکخراوێک بە ویستی خۆیان بوونە ئەندام و بڕیاری ئەوەیان داوە ھەموو تواناکانیان بۆ گەشەکردن و خزمەتی ڕێکخراوەکەیان بخەنە کار. بۆیە چاوەڕوانی گەشەو پێشکەوتنی لەو جۆرەیان لێدەکرێت. ھەروەھا لە ھەر کۆمەڵگایەکدا چەندە ڕێکخراو و یانەو پارت و کۆمەڵەکان زیاتر و چوست و چالاک بن ئەوەندە کۆمەڵ مەدەنی بەھێزو کاریگەرە.\nقبوڵکردنی یەکتری ھەموو ئەندامانی کومەڵ: مەبەست لەوەیە کە ھیچ کۆمەڵگایەک نابیتە مەدەنی تا ھە ڕێکخراوە ئەوەی بەرامبەری قبوڵ نەکات و ھاوکاری نەکات و ڕێزی لێ نەگرێ. دیارە ئەگەر ھەموو ئەندامانی ھەر ڕێکخراوە و کۆمەڵێک یەکتریان قبوڵ کرد و ھاوکاری یەکتریان کرد. پاشان کاری ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە بۆ یارمەتیدان و ھاوکاریکردن و پێشکەوتنی ڕێکخراوەکانی تر بوو، ئەوا بناغەی بەدی ھاتنی کۆمەڵی مەدەنی بەھێزو پتەو و ئاییندەیەکی گەش و درێژ خایەنی دەبیت. بە کورتی کۆمەڵی مەدەنی لە ئەنجامی چەندین کادری کارای جۆراو جۆر لە توانا و بەرنامە و بیرکردنەوەی ھاوچەرخ و ڕەگەز جیاواز دادەمەزریت. ئەوەش دوای ئەوەی ھەستی خێزان و تایەفە گەری و ھۆزایەتی و ناوچەیی و ئایینی بۆ ھەستی خزمەتکردن و بنیات نانی کۆمەڵگەیەکی فرەیی دەگۆڕێت. باشتریشە ھەوڵەکانی ئەندامانی ئەو کۆمەڵە ڕێکخراوانە بە قەناعتە و باوەڕی خۆیان بێت. نەوەک لە بەرامبەر ماددە و خزمایەتی و تێرکردنی ئارەزووەکانی خودی و ئەندامەکان بێت یان لاسایی و چاولیکەری کۆمەڵ گاکانی دەوروبەرو جیھان بێت.\nمێژووی دەرکەوتنی کۆمەڵی مەدەنیدەستکاری\nئەگەر بە وردی بە ڕووداوەکانی مێژوودا ڕۆبچین و ئاوڕێک لە مێژووی سۆمەری و ئەکەدی و ئاشوری و میسرییە کۆنەکان و گریک و ڕۆمانەکان بدەینەوە بۆمان دەردەکەوێت کە ھەر لە سەرەتاکانی دەرکەوتنی شار و سیستەمی سیاسی دەوڵەتە شاردا سەرەتاکانی گۆمەڵگای شارنشینی و مەدەنییەت دەرکەوتووە. لەم ڕووە و پێدەچیت شارە کۆنەکانی وەک (ئور و لەگش و ئەربائیلۆ و ئاشور و نەینەوا و دلھی و ڕۆما و… ھتد) چەندین نموونەی جیھانی کۆن بن. بەڕادەیەک ئەو یاسایانەی لە ھەزارەکانی سێیەم تا یەکەمی زایین بەسەر ئەو شارانە و دانیشتووانەکەی دا چەسپان، سەرەتایەک بوون بۆ ئەو دەستەواژەیەی دواتر زاراوەی کۆمەڵگای مەدەنی بەسەردا سەپێنرا. دەرکەوتنی شێوازی (کۆمەڵگای مەدەنی نوێ)ش لە کۆمەڵگادا کە زۆربەی ھەرە زۆری بنماکانی کۆمەڵی مەدەنی لە خۆ گرتبیت بۆ نێوان سەدەکانی شازدەیەم و حەڤدھەمی زایینی لە ئەورووپا دەگەڕێتەوە لەم ڕووەشەوە دەکریت دەرکەوتنی کۆمەڵگای مەدەنی بۆ سێ قۆناغ دابەش بکەین:\n١- شۆڕشی دەستووری لە بریتانیا: دوورگەی بریتانیا لەوپەڕی باکووری خۆراوای کیشوەری ئەورووپا لە ھەزارەی یەکەمی پێش زایین وەک دەوڵەتێکی پاشانشینی ڕەھا دەرکەوتبوو. بە واتای ئەوەی پاشاو بنەماڵەکەی دەسەڵاتێکی بێ سنووریان ھەبوو لە بە ڕێوەبردنی وڵات تا دەرکەوتنی شۆڕشی پیشەسازی کە کۆمەڵێ گۆڕانکاری بە دوای خۆی دا ھێنا لەوانە لە ساڵی ١٦٨٨ شۆڕشگێڕان توانیان بنەماڵەی ستیوارت لە تەختی پاشایەتی بھێننە خوارەوە و ولیەمی سێ یەم بکەن بە پاشا لەم ڕووداوەش چەندین لێکەوتی ھەبوو لەوانە: ١-دەسەڵاتی پاشا سنووردار کرا. واتە سیستەمی وڵات لە سیستەمی پاشایەتی ڕھا گۆڕا بۆ سیستەمی پاشایەتی سنووردار. ٢- ئازادی بە سەرجەم پارت و ڕێکخراو و یانە (کۆمەڵایەتی و ئابوری و سیاسی… تاد) درا. ٣-کارو دەسەڵاتی ئەنجومەنی لۆرد دیاری کرا. ٤-لێھاتویی گرنگی زیاتری پێ درا لە جیاتی خزمایەتی و ناوچەگەری. ٥-سیستەمی سیاسی وڵات لە ئایینی ڕەھا گۆڕا بۆ سیستەمە عیلمانی.\n٢- شۆڕشی ئازادی خوازی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا: دەرکەوتنی ولایەتە یەکگرتووەکانی دوای دەرکەوتنی شۆڕشی ئازادی خوازی ئەمریکییەکان بەسەر بەسەر دەوڵەتی بەریتانیای داگیرکەر لە ساڵی ١٧٧٦ سەرەتایەکی نوێ بوو بۆ دەرکەوتنی کۆمەڵگایەکی نوێ بە ناوی کۆمەڵگای ئەمریکی. سەرکەوتنی ئەو شۆڕشە ئەو بەیاننامەیەی بە دوادا ھات کە (تۆماس جیفریۆن) لە ٤ تەممووزی ساڵی ١٧٧٦ ز لە (کۆنگرەی کیشوەری ئەمریکا) خستییە ڕوو کە گرنگترین بەندەکانی بوون: ١-ھەموو مرۆڤێک مافی ژیانی ئازادو بەختەوەری ھەیە لە ئەمریکادا. ٢-گەل دەسەڵاتی ئەوەی ھەیە کە داوای گۆڕینی ئەنجومەن و حکوومەت و سەرۆکی وڵات بکات. ٣-ھەموو توێژو ڕەگەزەکانی کۆمەڵگای ئەمریکا مافی دامەزراندن و خستنە گەڕی پارت و ڕێکخراوو کۆمەڵە یانە ی تایبەت بە خۆیان ھەیە.\n٣- شۆڕشی فەرەنسی: بەپا بوونی شۆڕشی فەرەنسی لە (١ ی تەممووزی ساڵی ١٧٨٩) و بڵاوکردنەوەی بەیاننامەی ڕاگەیاندنی (مافی مرۆڤ و ئازادی ھاووڵاتی بوون) لە ١٦ ی ئابی ١٧٨٩ز داتر بە سەرکەوتن گەیشتنی لە ساڵی ١٧٩٤ سەرەتاکانی کۆمەڵی مەدەنی فەڕنسی ڕەگی داکوتا و ئەم ئەنجامانەی ھەبوو شۆرش: ١-ڕوخاندنی سیستەمی پاشایەتی لە وڵات دا و دانانی دەستووری فەرەنسا لە ساڵی ١٧٩١ ٢-چەسپاندنی یاسای مەدەنی لە فەرەنسادا ٣-چەسپاندنی سیستەمی خوێندنی بەزۆر بۆ ھەموو چینەکان. ٤-ئازادی دامەزراندن و بەگەڕ خستنی پارت و ڕێکخراوەکان لە وڵات دا ٥-چەسپاندنی مافەکانی مرۆڤ و مافی چارەی خۆنوسین بۆ گەلی فەرەنسا بیرمەندو فەیلەسوفەکانی بواری کۆمەڵی مەدەنی: سەبارەت بەو ھۆکارانەی کە ڕۆڵیان ھەبووە لە دەرکەوتنی کۆمەڵگای مەدەنی دا بیرو ڕای جیاواز ھەیە. ھەر زاناو بیرمەندو فەیلەسوفێک بۆ ھۆکارێکی دەگێڕێتەوە کە بە ھۆیانەوە زەمینەی کۆمەڵی مەدەنی ڕەخساندووە.\nبۆچوونی ھەندێک بیرمەند سەبارەت بە کۆمەڵی مەدەنیدەستکاری\nتۆماس ھۆبز (١٥٨٨–١٦٧٩): ئەم فەیلەسوفە بەریتانییە پێی وابوو کە سەرەتا مرۆڤ گیانی شەڕانگێزی تیادا بووە تاک لە دژی تاک و کۆمەڵ لە دژی کۆمەڵ شەڕی کردووە دواجار گەیشتووەتە ئەوەی پەنا ببات بۆ پەیمانی کۆمەڵایەتی بۆ تیکەڵ بوون و ڕا گۆڕینەوە پاشان بیرۆکەی کۆمەڵی مەدەنی سەری ھەڵداوە؛ و پێ ی وایە بۆ گەیشتن بەم قۆناغە کۆمەڵگا ھەنگاو بە ھەنگاو دەبێ پێش بکەوێت؛ و ئەم بیرو بۆچوونانەی لە کتێبی (لیڤیاتان) بە درێژی باس کردووە لە ساڵی ١٦٥٠ز.\nجۆن لۆک (١٦٣٢–١٧٠٤ز): فەیلەسوفێکی تری بەریتانی بوو. کە لای وابوو (ھەموو تاکەکانی کۆمەڵ پاش ئەوەی سامان و باری داراییان بەرز دەبێتەوە بەرەو سیستەمی بازاڕی ئازاد دەڕۆن، تا بەھۆی ململانێ ی ئابورییەوە بە دەستکەوتی زیاتر بدەن دواجار دەست بەسەر بازاڕەکان دا بگرن و دەسەڵاتی ئابوری لە دەوڵەت وەربگرنەوە و بناغەی کۆمەڵی مەدەنی دابڕیژن). جۆن لۆک ئەم بابەتانەی لە کتێی (لێبوردەیی) دا بەدرێژی باس کردووە و بنەمای ئابوری ئازادی بە بنەمای کۆمەڵی مەدەنی داناوە و بەو پێ یەی کە کار لە سیستەمی سیاسی دەکات. شارل مۆنتسیکیۆ (١٦٨٩–١٧٥٥): زاناو بیرمەندێکی فەرەنسی بوو. تیۆری کۆمەڵگای مەدەنی لە کتێبی (ڕۆحی یاساکان) داڕشت. بە بڕوای ئەم (لە ھەر کۆمەڵگایەک دا ھەر کاتێک دەسەڵاتی چەسپاو بوو و کۆمەڵگا لە دەوڵەت جیا بوو و تەرازوی ھێزی لە نێوان ھەردوکیان ڕاگرت بەو کۆمەڵگایانە دەوترێ کۆمەڵی مەدەنی). و کەش و ھەوای بە ھۆکارێکی گرنگ داناوە بۆ وەرگرتن یان ڕەت کردنەوەی بنەماکانی کۆمەڵی مەدەنی لەلایەن کۆمەڵگاکانەوە؛ و پێ ی وایە دانیشتووانی کۆمەڵگا فێنکەکان زیاتر ئارەزوی چەسپاندی یاساو کۆمەڵی مەدەنی دەکەن. جان جاک ڕۆسۆ(١٧١٢–١٧٧٨): زاناو فەیلەسوفێکی سویسری بوو. لە کتێبەکەیدا بە ناوی پەیمانی کۆمەڵایەتی دەڵی (تا ئەندامەکانی کۆمەڵ پەیمان لەگەڵ خۆیان دا نەبەستن بۆ بنیات نانی ئەو کۆمەڵگایەو ڕچەی داب و نەریت و کلتور و بنەما کۆمەڵایەتی یە کان نەشکێنن، کۆمەڵی مەدەنی بوونی نابیت و دەرکوتنیشی مەحاڵە).\nئادەم سمیس (١٧٢٣–١٧٩٢): ئابوری ناسێکی بەریتانی بوو. لە کتێبی سامانی نەتەوەکان دا باسی کۆمەڵی مەدەنی کردووە. دەڵێ (بنەمای کۆمەڵی مەدەنی بریتییە لە دابەشکردنی کاتەکانی کار دوای ئەوە بازاڕی ئازاد دروست دەبێت و دەرکەتنی بازاڕی ئازادیش بنەماکانی کۆمەڵی مەدەنی دادەمەزرێنێت.\nکارل مارکس: فەیلەسوفێکی ئەڵمانییە. لە کتێبەکەیدا سەرمایە باس لە دابەش بوونی کۆمەڵگا دەکات بۆ دوو چینی جیاواز (پرۆلیتار و سەرمایەدار). بە بڕوای مارکس تا توێژی پرۆلیتار دەسەڵات لە دەست سەرمایەدارەکان وەرنەگرن کۆمەڵی مەدەنی بوونی نابێت. چونکە ئەو کۆمەڵگا یەی لەژێر دەستی سیستەمی سەرمایەداری دا بێت ناتوانێ بگاتە کۆمەڵی مەدەنی. چەند بنەمایەک بۆ دروستکردنی کۆمەڵی مەدەنی: ١-لە ڕووی سیاسی یەوە:\nبنیات نانی ئەو کۆمەڵگایە شێوازیکی نوێ لە دەوڵەت دێنێتە بوون، جۆرێک لە سیستەمی سیاسی دادەمەزرێنێ کە دورە لە سیستەمی پادشایی ڕەھاو بنەماڵەیی و پشتاو پشت و دیکتاتۆرییەتی بیَ سنوور و سوڵتان نشینی و خەلافەت. لە بەرامبەردا دەسەڵاتێکی عیلمانی پایە بەند بە دیموکراسییەت و بەھا مەدەنییەکان دەردەکەوێت. لەم بوارەدا ئایدۆلۆجیای دەوڵەت سەربەستە لە کارەکانی و دورە لە دەست تێوەردانی ئایینی و پیاوانی ئایینی دروستکردنی کێشەی ئایدۆلۆجی بۆی. ھەروەھا لە بەرامبەردا دەوڵەت بۆ دەستەبەر کردنی ماف و ئازادییەکانی ئەندامان و ھاووڵاتییانی خۆی ھەموو ھەولێکی دەخاتە گەڕ.\nلە پێناو دابینکردنی ئاسایشی ژیان و بەرەو پێش بردنی ئاستی بوارەکانی خوێندن و پەروەردەی دروست و زانست و زانیاری و ھونەرو وەرزش دا؛ و کارێک ناکات کە ئەندامانی بۆ بەرژەوەندییەکی تایبەت و کاتی تووشی پاشا گەردانی و سەر لێشێوان ببن.\nلە ڕووی ئابورییەوەدەستکاری\nلەبەر ئەوەی دامەزراندنی کۆمەڵگاکە لەسەر زەمینەی بازاڕی ئازاد دادەمەزرێ بۆیە بەردەوام ململانێ ی ئابوری لە جۆرو ژمارەی بەرھەمەکان دا بوونی ھەیە. ھەر کۆمپانیاو کارگەو بازاڕێک لە پێناو زوتر دابینکردنی خواستی ئەندامانی کۆمەڵگا ململانێ لەگەڵ بەرامبەری دەکات ھەولیش لە بەرھەمھێنان و دابینکردنی ئەو خواستانەدا لە نزیکترین کات و بە جوانترین شێواز و ھەرزان ترین نرخ ئەو پێویستییانە دابین بکات. بەمەش خەونە ئابوری یە کان دەبنە ڕاستی بەوەی ھەوڵی بۆ بەدەیھێنانی ئەو حەزانەی مرۆڤ دەدرێت، کە خەونی پێوە دەبینێت. چونکە سیستەمی بازاڕی ئازاد لە پێناو مانەوەو سەرکەوتن و ململانێکان دا ھەوڵ دەدات ھەموو خەون و حەزەکانی مرۆڤ بکاتە واقیع و بەرجەستەیان بکات. بە پێچەوانەی سیستەمی سۆشیالیستی کە دەوڵەت دەست دەگرێت بەسەر بازاڕ و کۆمپانیاکان و کارگەکان دا و بەرھەمەکان لەگەڵ سیستەمی ئایدۆلۆجیای سیاسی خۆی دا دەیگونجێنێت.\nلە ڕووی کۆمەڵایەتییەوەدەستکاری\nلەم بوارەش دا ھەریەک لە ئەندامەکانی کۆمەڵی مەدەنی بەپێی بواری پسپۆڕی و شارەزایی و لێھاتوییان خزمەتی کۆمەڵ و یانە و ڕێکخراو و پارتەکەیان دەکەن. ھەریەکەشیان ھەوڵ دەدەن بە باشترین شێوە گەشەی پێبکەن و کار بۆ سەرخستنی بەرنامەو ھەوڵەکانی بکەن. سەرباری ئەوەش لەم ھەستە ئایینی و ھۆزایەتی و ناوچەیییەکان بۆ ھەستی کۆمەڵ و ڕێکخراوەکان بە بێ جیاوازی ڕەگەز و تەمەن. ھەموو کەسێک لە پێناو ئاییندەی خۆی تواناکانی دەخاتە کارو ھەوڵی جێبەجێکردنی خواستەکانی دەدات. تەنانەت پێشبڕکێ ی ئەندامانی بۆ باشتر بە ڕێوەچون و پێشکەوتن سەرکەوتنی کۆمەڵەکەیان دەبێت. بەمەش خزمەتێکی گەورە بە بەردەوامی و گەشەکردنی کۆمەڵگا دەگات. لێرەوەش فرەیی لەکۆمەڵ سەرھەڵدەدات و بواری پسپۆڕی و شارەزایی پەرەدەسێنێت. ھەرکەسەش بۆ خۆجێکردنەوە لە کۆمەڵگادا خۆی پڕ زانیاری دەکات. بەمەش کۆمەڵگا لە کەسانی لاوازو مشەخۆر کەم دەبێتەوە و تاکەکان لە ھەوڵی بەردەوامی خۆفێرکردن دان بە زانیاری سەردەم.\nلە ڕووی ڕۆشنبیرییەوەدەستکاری\nکۆمەڵی مەدەنی بەھۆی ئەو سەندیکاو ڕێکخراوانەوە ھەوڵی ڕۆشنبیر کردن و پەروەردەیەکی ھاوچەرخ بۆ سەرجەم ئەندامانی دەدات. دیارە بوونی دەیان ڕێکخراو و کۆمەڵی جیاوازی ھەمە چەشن وادەکات کە ئەندامانی ئەو ڕێکخراو و سەندیکایانە لە ھەوڵی بەردوام دا بن بۆ فیربوونی بوارە نوێکانی زانست و پەروەردەو بوارەکانی تر… کە ئەمەش دەبیتە ھۆی ئەوەی کۆمەڵگا پڕ بێت لەو کەسانەی کە ڕارەزایی و پسپۆڕییان ھەیە لە بوارەکانی ئابوری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و تەندروستی و… ھتد کە ئەمەش وڵات بەرو گەشەکردن دوور کەوتنەوە لە توندرەِوی سیاسی و شەڕو شۆڕ و ئاژەوەکان دەبات.\nھەڕەشەو مەترسییەکانی سەر کۆمەڵی مەدەنیدەستکاری\nھەر وەک چۆن ژیانی ھەر تاک و خێزانێک بێ ھەڕشە نی یە ئاواش بنیات نان و باری ژیانی ھەر کۆمەڵگایەک بێ ھەڕشەو مەترسی و بێ کێشە نی یە. چونکە بەو پێیەی مرۆڤ لە بیرکردنەوەو تێڕوانینەکان دا جیاوازە بە ھەمان شێوە لە سەیر کردن و تێڕوانینیان بۆ کۆمەڵگاکان جیاوازییان ھەیە. بۆیە کومەڵی مەدەنی و لە چەندین لاوە تووشی ھەڕەشە بووەتەوە کە بریتین لەمانەی خوارەوە بە کورتی:\nتوندڕەوی ئایینی: بەو پێیەی لە کۆمەڵگا ئایینییکان دا ھەستە نەتەوەیی و ناوچەیی و ھۆزایەتییەکان دەگۆڕێت بۆ ھەستی ئایینیبون، بوونی چەندین چینی جیاواز لەناو زۆربەی ئایینەکان دا ئاسایییە کە لەگەڵ کۆمەڵی مەدەنی یەک ناگرێتەوە؛ و کەسایەتی یە ئایینییەکانیش زۆربەی جار کێشە بۆ ڕەوتەکانی دروستبوونی کۆمەڵی مەدەنی دروست دەکەن چونکە لەبەرژەوەندی یە کەسییەکانی خۆیان دەدات بڵاو بوونەوەی ئەم جۆرە ئایدۆلۆجیایانە و وادەکات پیرۆزییان لێ دابماڵرێت و ببنەوە کەسێکی ئاسایی و سادە و یەکسان لە ئەرک و ماف دا لە کۆمەڵێکی مەدەنی دا. بۆیە بە ھەموو شێوەیەک ھەڵی دژایەتی کردنی دەدەن.\nکۆمەڵگای نەتەوایەتی: لە کۆمەڵگای نەتەوایەتی دا ھەموو ھەستەکان دەگۆڕێت بۆ ھەستی ھاونتەوەیی بوون و پیرۆز کردنی نەتەوەیەکی دیاری کراو بەسەر نەتەوەکانی تردا و گرتنەدەستی دەسەڵات لەلایەن نەتەوەیەکی دیاری کراو لە ھەموو بوارەکانی ژیان دا لە کۆمەڵگا. بەڕادەیەک پلەو پۆست بە نەتەوە ژێردەستەکان ڕەوا نابینرێت. بە پێچەوانەی کۆمەڵی مەدەنی کە بە یەک چاو سەیری ھەموو نەتەوە و ئایینێک دەکات و ھەمووی بە ئەندامی خۆی دەزانێت.\nھۆزایەتی: واتە پابەند بوونی زۆربەی ئەندامەکانی ھەر ھۆزو تیرەو بنەماڵەیەک بە خۆیانەوە. یان بە واتایەکی تر سەپاندنی ھەر ئەندامێکی ئەو ھۆزە بەسەر ھۆزو تیرەو تایەفەکانی تردا بە بێ جیاوازی ژیری و لێھاتوویی و تواناکانی. ئەمەش پێچەوانەی تەواوی بنەمایەکی گرنگی کۆمەڵی مەدەنی یە ئەویش یەکسانی. بۆیە پابەند بوون بەو سیستەمە و داکۆکیکردن لێ ی ھەڕشەو مەترسی گەورە بۆ دامەزراندن دەرکەوتنی کۆمەڵی مەدەنی دروست دەکات.\nناوچەگەرێتی: ئەمەش بەھەمان شێوەی خاڵەکانی تر یەکێکی ترە لە مەترسسییەکان. دیارە دروستکردنی ھەستی ناوچەگەری و جیاکردنەوەی ئەندامەکانی کۆمەڵگا لەسەر بنەمای ناوچەیی بە بیً ڕەچاوکردنی باری توانایی و ژیری و بارو دۆخی ھەر یەکێک لەو ناوچانە مەترسی سەرھەڵدانی دیاردەی خراپ و ناجۆری بۆ دروست دەکات. چونکە لە کۆمەڵی مەدەنی دا ھەموو ئەندامان ھەوڵی خزمەت کردنی ھەموو ناوچەکان دەدەن بە بێ جیاوازی.\nچینایەتی: جیاکردنەوەی کۆمەڵگا لەسەر بنەمای ئابوری و کۆمەڵایەتی ولە لایەک و فەرز کردنی توێژی خاوەن موڵک یان گەورە پیاوانی سەربازی و ئایینی بەسەر توێژو ئەندامەکانی تردا بە پێچەوانەی خواست و بنەماکانی ئەم کۆمەڵگایەن. بۆیە نابێت باری دارایی و کۆمەڵایەتی ببێتە پێوەری ئەو پۆلینکردنەی کۆمەڵگا. چونکە لەوانەیە کەسێکی ھەژار باشتر لە کەسێکی خاوەن موڵک و سامان خزمەتی کۆمەڵگاکەی بکات.\nمیکانزمەکانی گۆڕان لە کۆمەڵگای داخراو بۆ کۆمەڵگای مەدەنیدەستکاری\nپرۆسەی گۆڕان لە کۆمەڵگایەکی داخراو بۆ کۆمەڵگایەکی مەدەنی کراوەی پێشکەوتوو خواز پێویستی بەگۆڕانکاری و ھەوڵی جددی ھەیە لە چەندین بواردا و ئەمانەی خوارەوە:\nبونی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی: بۆ ئەم مەبەستە دەبێ چەندین ڕێکخراوی جۆراو جۆر لە کاری بەردەوام و جددی دا بن بۆ دەست کردن بە پرۆسەی گۆڕانی گۆمەڵگا؛ و کاری ئەم ڕێکخراوانەش بریتی دەبێت لە ھۆشیار کردنەوەی ھاووڵاتیان لەسەر ئەو بابەتانەی کە پێویستی بە گۆڕان ھەیە وەک گۆڕان لە بەشە کۆن و چەق بەستووەکانی داب و نەریتی کۆمەڵگا؛ و دەبێ ئەم ڕێکخراوانە کارێک بکەن کە لە ڕووی ھزری یەوە تا ڕادەیەک نەوەکانی پێشو ئامادە بکەن بۆ گۆڕینێکی مەبەست دار بۆ ئەوەی کاتی دەست کردن دەست کردن بە پرۆسەی گۆڕان گرفتی چاوەڕوان نەکراو نەیەتە پێش پرۆسەکە.\nبواری سیستەمی سیاسی: لە بواری سیستەمی سیاسی دا دەبێ وڵات لە سیستەمێکی دیکتاتۆری بەرژەوەندی خوازەوە بگۆڕێت بۆ دەسەڵاتێکی دیموکراتی ھەڵبژێردراو کە بەرژەوەندی وڵات لەسەروی ھەموو جۆرە بەرژەوەندییەک دابنێت. و گۆڕان لە ڕادەست کردنی دەسەڵاتەکان بەشێوەیەکی دیموکراتی بێت و دور لە ھەر کارێکی توندو تیژی.\nبەرقەرار کردنی ئاشتی و ئاسایش و دادپەروەری کۆمەڵایەتی: بۆ بەدی ھێنانی داد پەروەری و ئاشتی و ئازادی کۆمەڵایەتی کاری سیستەمی سیاسی و سەربازی لە سەرکوت کردن و پەراوێزخستنی دەنگە ئازادی خوازەکان دەگۆڕێت بۆ دابینکردنی ئازادی و داد پەروەری و سەربەخۆیی دادگاکان و پاراستنی وڵات لە دەستدرێژی دەرەکی، واتە ھیزی سەربازی تەنھا بۆ بەرپەرچدانەوەی دەستدرێژی دەرەکی بەکار دێت نەک لە دژی ھاووڵاتیانی ناوخۆَ، و ھێز لە ژێدەستی یاسادایە و ملکەچی بۆ ھیچ لایەنێکی سیاسی نی یە.\nبواری ئابوری و پیشەسازی: دەبێ سیستەمی سیاسی گەشە بە ئابوری وڵات بدات و گرنگی بە بازرگانی بدات و ھەوڵی دروستکردنی بازرگانی دەرەکی بدات و تەنھا بازرگانی ناوخۆیی بوونی نەبێت؛ و ھەروەھا دەبێ لایەنی پیشەسازی بەرەو پێشەوە بەرێت و گرنگی تەواوی پێ بدات؛ و ھەرەھا دابینکردنی بازاڕی ئازاد بەشێوەیەک کە چاودێری تەواو بکرێت لەسەر ئەم بازاڕە.\nگۆڕان لە ڕۆڵی ئایین دا: ئایین وەک ئەوەی سەرچاوەی سەرەکی دانانی یاساو ڕێساکان و نەخشەی سیاسی وڵات بێت و ئەو بەرژەوەندییەکانی وڵات دیاری بکات دەگۆڕێ بۆ سیستەمێکی خوا پەرستی و دوور دەکەوێتەوە لە گەمەی سیاسەت و سیاسەت مەداران. کەواتە لە کۆمەڵگای مەدەنی دا ئایین ڕۆڵێکی ئەوتۆی نی یە ئەگەر بەراورد بکرێ بە کۆمەڵگایەکی داخراو.\nگۆڕان لە بیرکردنەوەو ئەرکی تاکەکانی کۆمەڵگە: تاک لە تاکێکی کۆنە پەرستی کلتوری باوەڕدار بە ئەفسانەو بیرە کۆنەکانەوە دەگۆڕێت بۆ کەسێی نوێخوازی لێھاتووی ئەوتۆ کە بتوانێت لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی سەردەمەکەی خۆی بگونجی بۆ ئەوەی تۆشی دابڕان نەبێت لە ڕەورەوەی سەردەمەکەی؛ و تاک لە کەسێکی پشت بەستوو بە قەزاو قەدەرەوە دەگۆڕێت بۆ کەسێک کە پلانی ھەبێت بۆ داھاتووی خۆی و ئارک و مافە کانی خۆشی دەزانێت.\nگۆڕان لە سیستەمی کۆمەڵایەتی دا: لە کۆمەڵگای داخراو دا ھەستی ناوچەگەرێتی و خزمایەتی زۆر بەھێز ترە لە ھەستی نەتەوەیی و نیشتمانی. بۆیە دەبێ ئەم ھەستە بگۆڕێت بۆ دلسۆزی و خۆشەویستی بۆ نیشتمان و مرۆڤایەتی؛ و دەبێ کار بکرێ بۆ کەمکردنەوە یان نەھێشتنی دەمارگیری ئایینی و چینایەتی و کۆمەڵایەتی و سیاسی.\nکورد و کۆمەڵی مەدەنی / د. کەیوان ئازاد ئەنوەر / چاپی دووەم / سلێمانی / خانەی چاپ و بڵاوکردنەوەی چوارچرا / ٢٠٠٤.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کۆمەڵگای_مەدەنی&oldid=896493»\nدواجار لە ٢٠:٠٤ی ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:٠٤ی ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


تاریخ ایجاد در سه شنبه, 09 تیر 1394 21:12\nیان هەر وەک سیمۆن دی بۆڤوار لە پەرتوکی (رەگەزی دیگەر) یان جنسی دووەم باسی دواکەوتنی شوناسی ئافرەت دەکا لای هەندی کەس گوایا بۆ لایەنی بایلۆجی و سێکسی دەگەرێتەوە بۆ نموونە هەندێ پێیان وایە هێلکەی ئافرەت تەمبەڵەو لە حاڵەتی پاسیڤ دایە. بەڵام تۆی پیاو جوڵەی زیاترە، لە پروسەی موتربەکردن دا ئەوە تۆ وەکەیە دەچێ بۆ تروکاندنی هێلکەکە.\nتاریخ ایجاد در پنج شنبه, 28 خرداد 1394 17:42\nتاریخ ایجاد در دوشنبه, 01 تیر 1394 16:06\nشۆڕش و شۆڕشگێڕیەتی\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 11 تیر 1398 22:15\nبەڵام بە هاتنی پۆستمودێرنیزم دۆخەکە دەگۆردرێ. پۆستمۆدێرنیزم بە رەخنەگرتن لە چەمکەکانی سەردەمی مودێرینتە، واتە چەمکەکانی ئەقڵگەرایی، زانستگەرایی و پێشکەوتن لە راستیدا خودی چەمکی 'شۆڕش'یش دەخاتە بەر رەخنەوە. پۆستمودێرنیزم لە جیاتی چەمکی شۆڕش و شۆڕشگێڕیەتی کە لە سەر وێنای رەش و سپی راوەستاوە، چەمکی رێژەگەرایی رەچاودەکا.\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 16 خرداد 1396 12:26\nشۆڕشگێری جینایەتکار، بەرهەمی سەردەمێکە تێیدا تەنیا سەرکەوتن بە سەر دوژمندا گرینگ دەبێتەوە، لەوەها دۆخێکدا بەها ئەخلاقییەکان دادەبەزن و تەنیا ئامانجە ئامراز دیاری دەکا. شۆڕشگێڕی جینایەتکار، مرۆڤێکی تووڕە لە شکستەکانی خۆیەتی کە بەهەر شێوەیەک بێ دەیەوێ ئەم شکستانە قەرەبوو بکاتەوە،... وەها کەسێک چەندە لە دوژمنەکەی توڕەیە هەر ئەوەندەیش لە خەڵکەکەی خۆی.\nشيعر بۆ ترسنۆكه‌كان نییه\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 23 اسفند 1394 20:46\nئه‌م كتێبه به‌سه‌ر سێ به‌شی سه‌ره‌كیدا دابه‌ش ده‌بێت كه به‌شی یه‌كه‌می گفتوگۆیه‌كی سێ به‌شییه له‌گه‌ڵ نیلس هاو و به‌شی دووه‌می چه‌ند وتارێكی هه‌مان نووسه‌ره و هه‌رچی به‌شی كۆتایی كتێبه‌كه‌یه چه‌ند شیعرێكی هه‌ڵبژارده‌ی نووسه‌ری له خۆ گرتووه.\nشیعر ئامرازی شه‌ره‌نگێزیی\nتاریخ ایجاد در دوشنبه, 21 فروردين 1396 09:16\nچۆن له داستان و شاکاره جیهانیه‌کانیش هه‌ر وشه‌و... وه‌رده‌گرن و کۆپی ده‌که‌نه‌وه‌و به حوکمی ئه‌وه‌ی زۆر خوێنه‌ران ئاشنای ئه‌و کلتووره جیاوازو شاکارانه نین هه‌ر وا به ئاسانی به‌سه‌ریاندا تێده‌په‌ڕێت. له دیارترین ئه‌و بابه‌ته هاوبه‌شه‌ی زۆربه‌ی شاعیران سوودیان لێوه‌رگرتووه ره‌مزو ناو و به‌سه‌رهاتی (یوسف)ه.\nشیعر نووسینى پێشەکى بۆ چییە؟\nتاریخ ایجاد در چهارشنبه, 28 تیر 1396 08:43\nکێشەکە بەمۆدەبوونى دیاردەکەیە. جیا لەوە من دەمێکە گەیشتوومەتە ئەو قەناعەتەى کەوا شیعر نووسینى پێشەکى پێویست نییە، شیعر هیچ پێشەکییەک لەخۆیدا قبوڵ ناکات. تەنانەت پێم وایە زۆرێک لە خوێنەران لەدەرئەنجامى سەرەتای خوێندنەوەى پێشەکییەکە بەهەمان ئەو ئاڕاستە فیکرییەدا دەڕۆن کە پێشەکى نووس لەسەروەختى خوێندنەوەکەی بۆ شیعرەکاندا پێدا ڕۆیشتووە.\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 18 آذر 1399 15:46\nخۆشەویستی دایک و بیرکردنەوە لەدایک وایلێدەکات، بیر لەهەموو شتێکی دەریا بکاتەوە، لە شتە وردەکانیش بڕوانێت، هێندە بە هەستیارییەوە لە ئاوەکە دەڕوانێ و هەموو جووڵەیەک واتادار دەبێ و یادێک یان شتێکی دایکی بیردەهێنێتەوە.\nتاریخ ایجاد در شنبه, 09 خرداد 1394 17:53\nشیعر و دەمانچەى ئاوى\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 13 تیر 1395 19:44\nئەدیبەکانیش بەشێکیان سیاسەت دەکەن...، بە تایبەتى ئەدەبی بارگاویکراو بەسیاسەت و هەڵچوونى شۆڕشگێڕانە. بەمنى دەگوت: تۆ نەگەشبینى، نەڕەشبینى. منیش دەمگوت: نەگەشبینم، نەڕەشبینم. شیعرى من لە پەراوێزى هەردووکیاندا بەڕێوەدەچێت.


تورگای کەرەمان لە دوای بڕیارەکەی نەتەوەیەکگرتوەکانەوە بۆ یەکەم جار دەچێتە دادگا – بزاڤی خزمەت\nتورگای کەرەمان یەکێک لە مامۆستاکانی بزاڤی خزمەت، کە لە وڵاتی مالیزیا لەلایەن دەزگای هەواڵگری تورکیاوە ڕفێندرا، لە دوای بڕیاری کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤی سەر نەتەوە یەکگرتوەکان، بۆ یەکەم جار دەچێتە بەردەم دادوەر.\nکۆمیسیۆنەکەی سەر بە نەتەوەیەکگرتوەکان، داوا لە تورکیا دەکات “دەستبەجێ” هاوڵاتیەکە ئازاد بکەن و لە هەمان کاتدا داوای قەرەبووکردنەوەی ماددی هاوڵاتیەکە دەکات.\nعائیشە کەرەمان هاوسەری ناوبراو، لە گرتەیەکی ڤیدیۆیدا داوا لە کاربەدەستانی تورکیا دەکات، کەوا هاوسەرەکەی ئازاد بکەن.\nکەرەمان لە ساڵی ٢٠١٧، بێ ئەوەی هیچ ڕێکارێکی یاسایی بگیرێتە بەر، ڕادەستی دەزگای هەواڵگری تورکیا کرا و هەتا ئێستا دەستبەسەرە.\nخانەوادەکەشی لە دادگا نێودەوڵەتیەکان، بە تۆمەتی ڕفاندنی تورگای کەرەمان، دۆسیەیەکیان لە دژی حکومەتی تورکیا جوڵاند.\nلە ماوەی ڕابردوودا، کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤی سەر بە نەتەوەیەکگرتوەکان، بڕیاری لەسەر پێشێلی مافەکانی مرۆڤی ناوبراو دەرکرد، داوای لە کاربەدەستانی تورکیا کرد کە لە ماوەی ١٨٠ ڕۆژدا ناوبراو ئازاد بکەن.\nناوبراو ئەمڕۆ بۆ یەکەم جار دەچێتە بەردەم دادوەر و هاوسەرەکەشی بە ناوی عائیشە کەرەمان، لە گرتەیەکی ڤیدیۆیدا داوا لە کاربەدەستانی تورکیا دەکات، کە ڕەچاوی بڕیاری دادگا نێودەوڵەتیەکان بکەن و هاوسەرەکەی ئازاد بکەن.\nهەروەها داوای لە کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤی سەر بە نەتەوە یەکگرتوەکان کرد، کە بە دواداچوون بۆ هەنگاوەکانی کاربەدەستانی تورکیا بکەن.\nعائیشە کەرەمان ئاماژە بەوە دەکات کە ماوەی ٢ ساڵە هاوسەرەکەی بە شێوەیەکی ناحەق و نایاسایی زیندانی کراوە و نیگەرانی خۆی لە مامەڵەی خراپ و ئەشکەنجەی ناو زیندانەکانی تورکیا دەربڕی.\nلە دوای کودەتا دەستکردەکەی ١٥ ی تەموزی ٢٠١٦، حکومەتی تورکیا داوای ڕادەستکردنەوەی هەندێک لە هاوسۆزانی خزمەت کرد، کە لە دەرەوەی تورکیا ژیان بەسەر دەبەن. وڵاتانی وەک ئەڵمانیا، ئینگلتەرا، ئەمەریکا، بە هۆی ناڕاستی بانگەشەکانی تورکیاوە داواکەیان ڕەتکردەوە.\nبەڵام چەند وڵاتێکی وەک مالیزیا، کۆسۆڤا، پاکستان، مۆڵدۆڤا، بێ ئەوەی ڕیکارە یاسایەکانی دەستوری وڵاتی خۆیان، سەبارەت بە چۆنیەتی ڕادەستکردنەوەی هاوڵاتیانی بیانی بگرنە بەر، هەندێک لە مامۆستا و هاوسۆزانی خزمەتیان ڕادەستی دەزگای هەواڵگری تورکیا کرد.\nتورگای کەرەمان و عیسمەت ئۆزچەلیک کە بە شێوەیەکی نایاسایی لە وڵاتی مالیزیا ڕفێندران، لە ماوەی ڕابردوودا دۆسیەیەکیان لە دژی حکومەتی تورکیا جوڵاند و نەتەوەیەکگرتوەکانیش بڕیاری لەسەر ئازادکردنی دوو هاوڵاتیەکە دەرکرد.\nسوپاس بەلجیکا، سوپاس بۆ جوانترین گوڵەکانی دونیا


باباجان دەتوانێت كێبڕكێ لەگەڵ ئەردۆغاندا بكات؟ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئازار 9, 2020 372 جار بینراوە 0 سەرنج\nعەلی باباجان جێگری سەرۆك وەزایران و وەزیری دارایی و ئابووری پێشووتری توركیا لەسەر لیستی ئاكەپە، ٢ رۆژی تر پارتە تازەكەی رادەگەیەنێت. ئەو كەسایەتییەكی بەهێزە لە توركیا و لەڕووی ئابووریشەوە توانایەكی باشی هەیە، بەڵام ئایە وەكو سەرۆكی پارتێكی سیاسی دەتوانێت سەركەوتوو بێت؟ بەتایبەت بەرامبەر رەجەب تەییب ئەردۆغان، كە ئێستا لە ترۆپكی دەسەڵاتە و تەواوی سێكتەرەكانی توركیای خستووەتە ژێر ركێفی خۆیەوە.\nبوێری باباجان ئەوكاتە دەردەكەوێت، كە لەناو ئاكەپەدا چەند ئەندام پەرلەمانێك بۆ خۆی رابكێشێت، چونكە ئاشكرایە زیاتر لە ١٠ ئەندام پەرلەمانی سەر بە ئاكەپە بە نهێنی لەگەڵ باباجانن، ئەگەر ئەوان بچنە ناو پارتەكەی باباجان و دەستلەكاركێشانەوەی خۆیان لە ئاكەپە رابگەیەنن، ئەوكات دەردەكەوێت كە باباجان نییەتی هەیە هاوكێشەی سیاسی بگۆڕێت.\nبە بۆچوونی خۆم، باباجان و داودئۆغڵو، هەرچەندە پێشتر لە ترۆپكی دەسەڵات بوونە، بەڵام ئەگەر بێت و ئۆپۆزسیۆنی توركیا و كورد، بە تایبەت هەدەپە پاڵپشتیان نەكات، بە تەنیا ناتوانن ركابەری ئەردۆغان بكەن، چونكە ئەردۆغان لەڕووی پێگەی جەماوەری و هێزەوە، زۆر لە پێش ئەو ٢ سەركردەیەیە. بۆیە دەبێت لە ژێر چەتری ئۆپۆزسیۆنی توركیا رووبەڕووی ئەردۆغان و ئاكەپە ببنەوە.\nبەڵام دروستبوونی پارتێكی تازە لە لایەن باباجان و پێشتریش لە لایەن ئەحمەد داودئۆغڵووەوە، لەڕوویەكەوە بۆ ئەردۆغان خراپە. نموونە ئامانجیانە لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی توركیادا لە ٢٠٢٣، لە گەڕی یەكەم ئەردۆغان نەتوانێت ٥٠+١ بەدەست بهێنێت، چونكە بەرنامەكە بەو شێوەیەیە، لە گەڕی یەكەم، جەهەپە و هەدەپە و پارتی باش و پارتی ئاییندە و پارتەكەی باباجان هەریەكە و بە تەنیا كاندیدیان بۆ سەرۆكایەتی كۆماری توركیا هەبێت، تا لەو ڕێگەیەوە دەنگەكان پەرت و بڵاو بكەن و كەس نەتوانێت بگاتە ٥٠+١.\nبەڵام لە گەڕی دووەم، ئۆپۆزسیۆن یەك كاندیدی دەبێت بۆ ركابەری ئەردۆغان، كە مەبەستیش ئەوەیە، بتوانن كورسی سەرۆكایەتی كۆمار لەژێر ئەردۆغان دەربهێنن.\nبڵاوکراوەی پێشووپنتاگۆن زانیاریەک لەسەر ئۆپراسیۆنی دوێنێ چیای قەرەچوغ پشتڕاسدەکاتەوە\nبڵاوکراوەی نوێترشعب يستجير من الرمضاء بالنار\nPosted on ته‌مموز 2, 2020 0 157


لە یۆنان27 کەس رزگارکران و کەسێکیش گیانی لەدەستدا\n21/1/2021 - 14:32\nبەپێی دوایین زانیارییەکانی دەزگای لوتکە بۆ كاروباری كۆچ و په‌نابه‌ران، پاسەوانانی سەر سنوری یۆنان تەرمی پیاوێک و 27 ڕزگاربوویان دۆزیەوە کە لە کەشوهەوایەکی بەفراویدا لە تورکیاوە بەرەو یۆنان بەڕێکەوتبوون.\nکۆچبەرەکان کە زۆرینەیان سۆماڵی بوون لە درەنگانێکی ڕۆژی دووشەممەدا گەیشتبوونە سنوری خۆرهەڵاتی لێسڤۆس. لەوێدا بۆ ماوەی شەوێک مابوونەوە و تا ئێستاش ڕوون نیە کە چی بەسەر بەلەمەکەیاندا هاتووە، بەڵام لە نێویاندا پیاوێک بەهۆی نزمبوونەوەی پلەی گەرمیەوە کۆچی دواییکردووە و تا ئێستا ناسنامەکەی نادیارە.\nهەر بەپێی زانیارییەکانی دەزگای لوتکە، کۆچبەرەکان سەرەتا 24 کەسیان دۆزرابوونەوە کە 15 کەسیان ژن بوون لەگەڵ 8 پیاو و 1 منداڵ، بەڵام دواتر سێ کەسی دیکەش دۆزرانەوە. پاش دۆزینەوەیان، ڕاستەوخۆ نێردرانە نەخۆشخانەیەکی مایتیلین و هێشتا دەسەڵاتداران بە دوای ڕزگاربووی دیکەدا دەگەڕێن.


ئیلنور چەڤیک : بارزانی بە تورکیای وتووە کە سەربەخۆیی ناوێت . – WTARIKURD\nئیلنور چەڤیک ، سیاسی و ڕۆژنامەنوسی بەناوبانگی تورکی لەگۆشەی خۆی لە ڕۆژنامەی (Daily Sabah) بارزانی بە ئەنکەرەی وتووە کە هەوڵی سەربەخۆیی نادەن و عێراق بە یەکپارچەیی دەهێڵنەوە . گەر بارزانی وای وتبێت بەتورکەکان ! ئەی ئەو دەنگۆ زۆرەی بارزانی لە مێدیاکانی جیهانەوە بۆ سەربەخۆیی کوردستان چی بوو ؟ . ڕاستە کورد لەم شۆڕشەی داعش بەرپایکرد ، کورد سوودمەندی یەکەم بوو ، ئەوەی لە ڕووی تەبەلەو دروشمە سیاسیەکانەوە بووە ڕاستی و ناوچە داگیرکراوەکان گەڕانەوە بۆ کورد . بەڵام پارتی و بارزانی کۆمەڵێک چاوگیی بیرەنەوتیان دەستکەوت و لەئێستا ئەوان زاڵبووی زۆربەی چاڵە نەوتەکانی کوردستانن .\nدەیلی سەباح – میللەت .\nئیلنور چەڤیکی گۆشەنووسی (Daily Sabah) ی تورکی- ئینگلیزیی دەڵێت : کە بارزانیی وتوویەتی پێدەچێت ئۆتۆنۆمییەکی زیاتریان بوێت ، بەڵام لەئێستادا سەربەخۆییان ناوێت .\nلە گۆشەیەکدا کە دوێنێ نووسیویەتی ، چەڤیک دەڵێت ، بەگوێرەی سەرچاوەیەکی نزیک لە بارزانی ، سەرۆکی هەرێم وتوویەتی کە هەوڵدەدەن حکومەتی نیشتیمانی پێکبێنن بەبێ مالکیی ، بەڵام ئەوە پرۆسەیەکی درێژخایەن دەبێت ، چونکە دەبێت پێش هەموو شتێک سەرۆکی پەرلەمان هەڵبژێرن، دوایی سەرۆکی وڵات و دوای ئەوەش سەرۆک وەزیران .\nئیلنور چەڤیک رۆژنامەنووسێکی بەناوبانگی تورکیایەو پێشتریش راوێژکاری هەریەکە لە سەرۆک وەزیرانی پێشووتر سولێمان دەمیرەل و نەجمەدین ئەربەکان بووە دەربارەی کێشەی کورد .\nچەڤیک زیاتر دەنووسێت ، هەروەها بارزانی بە ئەنکەرەی وتووە کە هەوڵی سەربەخۆیی نادەن و عێراق بە یەکپارچەیی دەهێڵنەوە ، بەڵام گەر دۆخەکە هەر بەخراپی بمێنێتەوە ئەوا ئۆتۆنۆمییان زیاتر دەبێت ، تەنانەت گەر بەشێکیش بن لە عێراق ئەوا سەربەخۆیی ئابووریی بەدەستدەهێنن . لە بەرامبەردا ئەنکەرە نیگەرانییەکانی خۆی دەربارەی کەرکوک و دۆخی تورکمانەکان بە بارزانی گەیاندووە . بارزانی بەڵێنی داوە کە یارمەتی تورکمانەکان بدات .


زاراوه‌ی ڕۆژ – ترۆجان (Trojan) چییه؟ – – کەی ئای تی ئێن\nجۆراوجۆر 28, نیسان 2012\nزاراوه‌ی ڕۆژ – ترۆجان (Trojan) چییه؟ –\nترۆجان پرۆگرامۆكه‌یه‌كه كه واده‌رده‌كه‌وێت یاسایی و بێ كێشه‌بێت به‌ڵام هه‌ندێك چالاكی قه‌ده‌غه‌كراو ده‌كات له‌كاتی ئیشكردنی دا. له‌وانه‌یه ترۆجان به‌كاربهێنرێت بۆ دیاریكردنی شوێنی پاسۆرد(وشه‌ی تێپه‌ڕبوون) یان سیسته‌مه‌كه بێهێز و شكست خواردووی بكات یان له‌وانه‌یه زانیاری و پرۆگرامۆكه‌كانی سه‌ر ئه‌و هاردیسكه تێك بشكێنێت. ترۆجان وه‌كو ڤایرۆس وایه به‌ڵام خۆی دوباره دروست ناكاته‌وه.\nترۆجان له كۆمپیوته‌ر دا ده‌مێنێته‌وه و له تێكشكاندنه‌كانی به‌رده‌وام ده‌بێت و یان له‌وانه‌یه ڕێگه به‌كه‌سانی تر بدات له دووره‌وه ده‌ست به‌سه‌ر كۆمپیوته‌ره‌كه‌ی تۆ دابگرن. ترۆجانه‌كان به زۆری له ڕێگه‌ی پرۆگرامۆكه به‌لاش و گه‌یمه به‌لاشه‌كانه‌وه خۆیان ده‌خزێننه ناو كۆمپیوته‌ره‌كانه‌وه. بۆ زانیاری زیاتر له سه‌ر جۆره به‌ربڵاوه‌كانی ترۆجان سه‌ردانی ماڵپه‌ڕی كۆمپانیای LockDown Corporation كه www.Lockdowncorp.com.\nTrojan Horse چییه؟\nترۆجان له ئه‌فسانه‌ی یۆنانییه‌وه هاتووه و كه تێیدا یۆنانیییه‌كان له دژی ترۆجانه‌كان(خه‌ڵكی شاری ترۆی) جه‌نگان. له‌دوای ساڵانێك له نه‌توانین له چونه ناو ئه‌و شاره پته‌وه. یۆنانییه‌كان ئه‌سپێكی دارینه‌یان دروست كرد و پڕیان كرد له جه‌نگاوه‌ر پاشان یۆنانییه‌كان خۆیان نیشاندا كه پاشه‌كشه ده‌كه‌ن له شه‌ڕ دوای ئه‌مه ترۆجانه‌كان ئه‌سپه دارینه‌كه ده‌هێننه ناو شاره‌كه‌یان و له شه‌وه‌كه‌دا جه‌نگاوه‌ره‌كان له ئه‌سپه‌كه‌وه دێنه دره‌وه و ده‌رگاكانی ئه‌و شاره بۆ سوپای یۆنانییه‌كان ده‌كه‌نه‌وه و شاری ترۆی تێكده‌شكێنن.\nسه‌رچاوه PCMAG Encyclopedia


ڕێککەوتننامەی گشتگیری هاوکاری ئێران و چین له تاران واژۆ کرا - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ خاکەلێوە ٧ ١٥:٤٩\nNews Code 36557\nبە ئامادەبوونی وەزیرانی دەروەی دوو وڵاتەکە؛\nڕێککەوتننامەی گشتگیری هاوکاری ئێران و چین له تاران واژۆ کرا\nڕێککەوتننامەی هاوکاری ئێران و چین بە ئامادەبوونی وەزیرانی دەرەوەی دوو وڵاتەکە واژۆ کرا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، ڕێککەوتننامەی هاوکارییەکانی ئێران و چین لەلایەن محەمەد جەواد زەریف و وانگ ئی وەزیرانی دەرەوەی دوو وڵاتەکە ئەمڕۆ لە بینای وەزارەتی دەرەوە واژۆ کرا.\nلە ئەو سەفەرەدا ئێران و چین بە دەرکردنی بەیاننامەیەک ئاستی پێوەندی دوو وڵاتەکەیان بۆ هاوکاری گشتی ستراتیژیک بەرز کردەوە و ڕایانگەیاندبوو: ئامادەی دانوستان بۆ بەستنی گرێبەستێکی هاوکاری درێژخایەنین کەبە دوای ئەوە بەڕێز لاریجانی سەرۆکی ئەو کاتەتی مەجلیس وەکوو بەرپرسی دۆسیەی پێوەندی ئێران و چین بۆ درێژەی دانوستانەکان دەچێتە پەکین.\nدوابەدوای دروست بوونی ئەو شێوەی پێوەندییە دوو وڵاتەکە دانوستانیان بۆ پێکهێنانی ڕەش نووسی بەڵگەی هاوکاری گشتی دەست پێکرد و لە ئەنجامدا لە ساڵی 98 لە سەفەری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ پەکین، ئەو ڕەش نووسە ڕادەستی دەوڵەتی چین کرا.\nدوای ڕاگەیاندنی ڕای لایەنی چینی لە بەهاری 99، ساڵی ڕابردوو مۆڵەتی فەرمی دەسپێکی دانوستانەکان بۆ یەکلایی کردنەویە بەڵگەی هاوکاری دەرکرا.\nئەو بەڵگە پلە یەکە سیاسییە بریتیە لە هاوکاریە ستراتیژیکەکان، ناوچەیی و نێودەوڵەتی.\nلە بواری ئابووری، بەرهەمهێنانی هاوبەش بۆ دابینی پێداویستی بازاری ناوخۆیی و دەرەکی، هاوکاری دوو لایەنە لە بواری وزە، پیشە، کانگایی و ژینگە بە یەکمایەتی لە بەشی ژێرخانی، پێوەندی، موخابراتی، زانستی، پەروەردە و بواری تەندروستییە.


ئاسايش: تونێلێكمان دۆزییه‌وه و سێ رفێنراومان رزگار كرد\nدوزخورماتوو، شوباتی 2020، ئۆپەراسیۆنی هاوبەشی هێزەكانی ئاسایش و پێشمەرگە بۆ دۆزینەوەی دوو رفێنراوی ناوچه‌ی داوده‌ی كفری فۆتۆ: كاروان حەبیب\nهێزه‌كانی ئاسایشی گه‌رمیان، دۆزینه‌وه‌ی تونێلێكی له ناحیه‌یه‌ی سه‌ر به قه‌زای كفری راگه‌یاند، كه سێ هاوڵاتی رفێنراوی تێدا حه‌شار دراوه.\nئه‌مڕۆ دووشه‌ممه 17ی شوبات ئاسایشی گه‌رمیان بڵاویكرده‌وه، دوای ئاگاركردنه‌وه له هه‌بونی تونێلێك له ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ری ناحیه‌ی سه‌رقه‌ڵا له كفری و پاش لێكۆڵینه‌وه، توانیویانه بگه‌نه شوێنه‌كه و ژماره‌یه‌ك تۆمه‌تباریش ده‌ستگیربكه‌ن.\nعوسمان عه‌بدولكه‌ریم، لێپرسراوی بەشی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەكان له ئاسایشی گه‌رمیان به (كه‌ركوك ناو)ی وت "دوێنێ ئاگاداركراینه‌وه له رفاندنی سێ هاوڵاتی و شاردنه‌وه‌یان له تونێلێكدا، تا توانیمان تونێله‌كه ده‌ستنیشانبكه‌ین".\n"هێزه‌كانی ئاسایش گه‌یشتنه تونێله‌كه، رفێنراوه‌كان له‌وێ نه‌مابون، دوای گه‌ڕان به ناوچه‌كه‌دا توانیمان سێ هاوڵاتییه رفێنراوه‌كه ئازادبكه‌ین و پێنج چه‌كداری تۆمه‌تباریش ده‌ستگیربكه‌ین".\nعوسمان ده‌ڵێت ئه‌مڕۆش له چوارچێوه‌ی هه‌ڵمه‌ته ئه‌منییه‌كاندا كه‌سێكی تری رفێنرا له هه‌مان گروپ ده‌ستگیركراوه.\nتونێله‌كه كه‌وتۆته گوندی قه‌واڵ له ناوچه‌ی داوده له سنوری ناحیه‌لا سه‌رقه‌ڵا قه‌زای كفری، كه دۆسیه‌ی ئه‌منی، به ده‌ست هێزه‌كانی سه‌ر به حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌یه.\nكفری، 2020، رزگاركردنی سێ رفێنراو له‌لایه‌ن ئاسایشه‌وه فۆتۆ: هێزه ئه‌منییه‌كان\nبه‌وته‌ی لێپرسراوه‌كه‌ی ئاسایش "ئه‌و سێ كه‌سه بۆ ماوه‌ی 13 رۆژ له‌و تونێله‌دا ده‌ستبه‌سه‌ركرابون".\nئه‌و سێ هاوڵاتییه، یه‌كێكیان كورد و خه‌ڵكی هه‌ولێره، ئه‌وانیتر عه‌ره‌بی خه‌ڵكی به‌غدا بون، كه یه‌كێكیان نیشته‌جێی هه‌ولێره و له سنوری قادركه‌ره‌م-ی قه‌زای چه‌مچه‌ماڵ رفێنراون.\nعوسمان عه‌بدولكه‌ریم وتی "ئه‌و هاوڵاتییانه ئۆتۆمبێلێی بارهه‌ڵگری ساردكه‌ره‌وه‌یان پێ بووه كاتی رفاندنیان، ئێستا ئۆتۆمبێله‌كه له قادركه‌ره‌مه و ئه‌وكاتیش سكاڵا له‌سه‌ر دیارنه‌مانیان تۆماركراوه، بۆیه ئه‌م كردەوەیە پەیوەندی بەكاری تیرۆریستیەوە نیەو چەند چەكدارێكی چەتەن، كه ماوەیەكە لەناوچەكە دەستیانكردوە بەڕفاندنی هاوڵاتیان".\nله دوو هه‌فته‌ی رابردوشدا، دوو برا لەلایەن چەکدارانی نەناسراوەوە لە ناوچەی داودە لە نێوان هەردوو قەزای کفری – دوزخورماتوو رفێنران، بەپێی رێككەوتنی كەسوكاریان لەگەڵ چەكدارەكان، دوای 15 رۆژ له به‌رامبه‌ر 70 هه‌زار دۆلار ئازادكران.\nدوو برا رفێنراوەكەی كفری لە بەرامبەر 70 هەزار دۆلار ئازادكران


ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی هۆشداری دا لە ئاسانکردن و خاوکردنەوەى ڕێکارەکانی بەرگرتن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە وەرزی هاوین لە بەشی باکوری ڕووی زەوی و دەشڵێت، ڤایرۆسەکە هاوشێوەی ڤایرۆسی ئەنفلۆنزای وەرزی نییە و هەمان ڕێچکە ناگرێتەبەر لە بڵاوبوونەوە.\nمارگرێت هاریس، وتەبێژی فەرمی ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندوە: "دەبێت ئەوە بزانین ئەم ڤایرۆسە نوێیە و هەڵسوکەوتیشی جیاوازترە لە هەڵسوکەوتی ڤایرۆسەکانی دیکە و پەیوەندی بە وەرزەکانەوە نییە".\nوتەبێژی ڕێکخراوەکە هۆشداریشی داوە لەوەی مرۆڤەکان بیر لەهاتنی چەند شەپۆلێکی دیکەی نەخۆشییەکە بکەنەوە و دەڵێت: " ڤایرۆسەکە تەنها لە یەک شەپۆلی گەورە پێکهاتووە، هەندێک جار بەتوندێ تەشەنە دەکات و هەندێ جاری دیکەش کەم دەکات، بۆیە دەبێت بە پەیڕەوکردنی ڕێکارەکانی خۆپارێزەی کاریگەرییەکانی ئەو پەتایە لاواز بکەین".\nئەمە لە کاتێکدایە کە زانایان پێشبینی ئەوەیان کردووە لە وەرزی زستاندا شەپۆلی دووەمی ڤایرۆسی کۆرۆنا گورزی خۆی لەبەشی باکوری زەوی بوەشێنێت، ئاماژە بەوەش دەکەن، بڵاوبوونەوەی پەتای ئەنفلۆنزا لەوەرزی زستاندا ئەگەری هەیە کەمێک لەمەترسی توشبوون بەپەتاکە کەمبکاتەوە.\nتوێژینەوە زانستییەکان ئاماژەیان بەوەکردووە: "بڵاوبوونەوەی زیاتری ڤایرۆسی کۆرۆنا لە بەشی باکوری ڕووی زەوی تەنها بە هاتنی وەرزی زستانەوە بەند نییە، بەڵکو بوونی چەندین بەکتریا و ڤایرۆسی دیکە، خراپی سیاسەتی حکومەتەکان و مامەڵەکردنیان لەگەڵ پەتاکە دۆخە مەترسیدارتر دەکات".\nئەوەش ڕوونکراوەتەوە: "بەگوێرەی زانستی نەخۆشییە گوازراوەکان بوونی پەتایەک ڕێگریی لەسەرهەڵدانی پەتایەکی دیکە دەکات، بۆ نمونە بڵاوبوونەوەی پەتای ئەنفلۆنزای وەرزی لە ئەوروپا لەساڵی 2009 ڕێگریکرد لە بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزای بەراز لە وڵاتە ئەوروپییەکان".\nئەمریکا و ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی ڕەخنە لە ڤاکسینەکەی ڕووسیا دەگرن\n2020.08.11 - 22:04


هەڵای دێرنیا پەی وازئاردەی جە جگەرە کێشتەی\n01:56 - 2/2/2020\nپەیجوریێوە تازەنە سەرو شۆشەو یۆ جە جگەرەکێشەکاوە کریان پزیشکەکێ سەرەشا جە ئەنجامەکاش سڕمەنەن.\nپەیجوریێوە تازە کە سەرو دۆخوشۆشەو کەسێوە جگەرەکێشی دماو ئانەی وازش جەجگەرەی ئاردەن، ئاژانسو AFP و BBC وەڵاشا کەردەنۆ بەرکەوتەن، 9 جە 10 خانەو شۆشەو جگەرەکێشێوە، دماو وازئاردەیش جە جگەرە کێشتەی، بەجۆرێ تەندروستێ باوە و وێشا ڕێکوزاوە.\nپیتەر کامبڵ، پەیجۆریکارێوەن جە پەیمانگاو پزیشکیی Sanger ماچۆ، سەرەما سڕمەنەن چانەی چەنی خانەکێ و ڕاڕەوەکێ هەواو شۆشێ بەشێوێوە جادووگەرانە سارێژێ با و بەشێوەشا وەشێ باوە.\nماچۆ، ئەگەر کەسێوە پەی ماوەو دەیان ساڵی، 15 هەزار پاکەتێ جگەرێش کێشتێبا، هەڵای شۆشەکێش تواناو ئانەیش مەنۆ، بەجۆرێوە، دماو چن ساڵێوە جە وازئاردەی، کەسەکە شۆنەوارو جگەرەکێشتەی بەشێوێوە فرە سەرو شۆشێشۆ مەوینیۆ.\nبەگوێرەو پەیجوریەکەی پەنج کەسێ پەی شش کەسێ کە جگەرەکێشێ بیێنێ، 20% پەی 50% خانەو شۆشەکاشا بەجۆرێوە وەشێباوە کە هامشێوەو کەسێوەن کە هەرگیز جگەرەش نەکێشتەبۆ. ئینەیچ پاسەکەرۆ واچمێ، هەرگیز پەی وازئاردەی جە جگەرە کێشتەی دێرنیا.\nداتاکێ رێکوزیای تەندروستی جەهانیی بەرشاوستەن، ساڵانە هەشت ملوێن کەسێ جە جەهانەنە بەهۆکاروجگەرەکێشتەیۆ گیان جەدەس مڎا، 80%و جگەرەکێشەکایچ کە ژمارەشا یەک ملیار و 100 ملیۆن کەسێن، جە ناوچە هەژارنشینەکا یان مام ناوەندیەکانە ژیوا.


گەر چەوری ورگت هەیە بینەری ئەم بابەتەبە - Xanman خانمان\nHome / زانیاری تەندروستی / گەر چەوری ورگت هەیە بینەری ئەم بابەتەبە\nگەر چەوری ورگت هەیە بینەری ئەم بابەتەبە\nيونيو 16, 2018 Unknown\nئه‌و ڤیتامینه‌ى چه‌ورى له ورگ ده‌تاوێنێته‌وه دۆزرایه‌وه؟\nڕۆژنامه‌ى "كۆنفدنسیال"ى ئیسپانى، بڵاوی كرده‌وه، كه توێژینه‌ویه‌كی نوێ گه‌یشتووه به‌وه‌ى په‌یوه‌ندییه‌كى به‌هێز له‌نێوان ئه‌و كه‌سانه‌ى به‌ده‌ست كۆبوونه‌وه‌ى چه‌ورى له ورگیان و كه‌مى یه‌كێك له ڤیتامینه‌كان له لاشه‌یان هه‌یه.\nبه‌پێی توێژینه‌وه‌كه، زیادبوونى ڤیتامینه‌كه له له‌ش، ده‌بێته هۆى نه‌مانى چه‌ورییه‌كان و بچووكبوونه‌وه‌ى قه‌باره‌ى ورگ و دابه‌زینی كێش.\nڕۆژنامه‌كه ئاماژه‌ى به‌وه‌ش داوه، كه توێژینه‌كه ده‌یسه‌لمێنێت، ڤیتامین D ده‌توانێت له‌شى مرۆڤ له چه‌ورى ورگ، ڕزگار بكات. سه‌ربارى ئه‌وه‌ش، ئه‌و ڤیتامینه ئێسك زۆر به‌هێز ده‌كات و له شێرپه‌نجه و نه‌خۆشى شه‌كره‌ش، مرۆڤ ده‌پارێزێت.\nئه‌وه‌ش ڕوونكراوه‌ته‌وه، كه كۆمه‌ڵه‌ى ئه‌ورووپى بۆ نه‌خۆشییه‌كان ڕوونیكردووه‌ته‌وه، ئه‌و كه‌سانه‌ى ڤیتامین Dیان كه‌مه، ڕووبه‌ڕووى كۆبوونه‌وه‌ى چه‌وریی له ورگیاندا ده‌بنه‌وه. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش توێژه‌ران، حه‌وت هه‌زار كه‌سیان له‌هۆڵه‌ندا له توێژینه‌وه‌یه‌كدا به‌شدار كرد.\nتوێژه‌ران گه‌یشتنه ئه‌وه‌یه، ئه‌و كه‌سانه‌ى ڕێژه‌ى چه‌ورییان له ورگ به‌رزه، به‌ده‌ست كه‌مى ڤیتامینی Dیه‌وه ده‌ناڵێنن.\nڕۆژنامه‌كه ئاماژه‌ى به‌وه‌شداوه، كه لاشه‌ى مرۆڤ 90% ڤیتامین D له‌ڕێگه‌ى خۆره‌وه به‌ده‌ست ده‌هێنێت، 10%ـه‌كه‌ى تر له‌ڕێگه‌ى خۆراكه‌وه. دواى وه‌رگرتنى ڤیتامینه‌كه، جگه‌ر ده‌یگۆڕێت بۆ كسیدۆل و گورچیله‌ش و به‌شه‌كانى تر له‌ش، ده‌یگۆڕن بۆ كۆلیسترۆل.\nئه‌وه‌ش خراوه‌ته‌ڕوو، كه ڕۆژانه مرۆڤ نیو كاتژمێر به‌به‌رده‌وامى به به‌رخۆره‌وه بێت، ڕێژه‌ى ڤیتامینه‌كه له‌له‌ش ده‌پارێزێت، بۆ زیادبوونى ڕێژه‌كه‌ش، ئامۆژگارى خواردنى ئه‌و خواردنانه ده‌كه‌ن، كه به ڤیتامین D ده‌وڵه‌مه‌ندن.\nجگه له ماسى سه‌له‌مۆن، كه یه‌كێكه له خۆراكه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان به ڤیتامین D، هاوكات، هێلكه‌ش به‌یه‌كێك له‌و خۆراكانه داده‌نرێت كه ڤیتامینه‌كه به ڕێژه‌یه‌كی زۆر به‌مرۆڤ ده‌به‌خشێت.\nله‌كۆتایی ڕاپۆرته‌كه‌دا، ڕۆژنامه‌كه ئاماژه‌ى به‌وه‌داوه، كه ئاوى پرته‌قاڵ، ڕێژه‌ى ڤیتامینه‌كه له له‌شى مرۆڤ زیاد ده‌كات، به‌دیاریكراویش، یه‌ك كووپ ئاوى پرته‌قاڵ 137 یه‌كه‌ى نێوده‌وڵه‌تى ڤیتامین D تێدایه.\nگەر چەوری ورگت هەیە بینەری ئەم بابەتەبە بواسطة Unknown on يونيو 16, 2018 Rating: 5


یادی سەروەران كۆڕێكە كە یادی شەهیدانی تێدا دەكرێ بۆ زیندوو كردنەوەی دڵانی مردوو. یادی سەروەران سروەی بەیانە و نمی بارانی بەهارییە كە لە دڵی مردووان وگیانی دەنگ پەڕیوان و ورە چوان دەبارێ، یادی شەهیدان داچڵەكێنی ئەوانەیە كە لە گوێی گا دا خەوتوون بە هەموو ڕوداوێك دەڵێن بەتوون. لە تەڕ خواردوویانە و لە وشكی نوستوون. یادی سەروەران، سەروەری سوور پۆش دێنێتەوە بەرچاو كە سەروەرانی دایكانی چاو بەگریان دەكەن، كە دایكان لەگەڵ هەنیسكان و فرمێسكی دڵۆپ دڵۆپ خوێنی سەر گۆنایان دەسڕنەوە و لێوی خۆیان بەددان دەپچڕێننەوە كە دوژمن خوێنی ڕوومەت نەبینێ و دەنگی شیوەن نەبیستێ. یادی سەروەران خوێنی سوور وسوێری شەهیدان بە برینی ساڕێژی شۆڕشگێران دا دەكا و دەكوڵێتەوە و سۆی دێنێتەوە، یادی سەروەران هەستان دەبزوێنێ و بەستان دەشكێنێ و بەندان دەپسێنێ. یادی سەروەران یادی شەهیدانە و پەیمان گرێدانە كە خوێنیان وشك نەبێتەوە و ڕێبازیان كوێر نەبێتەوە، بەتایبەت شەهیدێك كە برینی، برینی دڵانە پڕیشكی پەژارەی دەستە چیلەی كڵانە. دیارە بەڕێزی و زۆر ڕێزی، بۆ وێنە شەهیدێكی كەم وێنە كاك سادقی زەندی ناوی سازمانی(قانیع) پێشمەرگەی بەبیرو ژیرو لێزان و بە ئیمان و كادری بە باوەڕ و خوا پەرەست و بەبڕشت. شەهید قانع کوڕی بایز لە بنەماڵەیەكی هەژار لە دێی (خمانە)ی شارباژێری كوردستانی گەرمێن لە دایك بووە. لە ڕێکەوتی 1360 چەکی پێشمەرگایەتی لە ڕیزەکانی سازمانی خەبات لە شان کرد. شەهید قانع لە فێرگەو قوتابخانەكانی كوردستانی گەرمیان دیپڵۆمی وەرگرتبوو. خوێندەوارێكی باش بوو. شەهید قانع باوكی لە بنەڕەت دا خەڵكی قورمێشی ناوچەی بۆكان بوو. بەو هۆیە دڵی بولای شۆڕشی كوردستانی ئێران چوو بوو. ئەوە بوو هاتە ناو كوردستانی كوێستان و هاتە ناو ڕیزی سازمانی خەباتەوە. شەهید قانع زۆر باوەڕی بە شۆڕشی كوردستان لەسەر ڕێبازی سازمانی خەبات هەبوو. تێكۆشانی لە ناوچەی گەوركی مەهابادو بۆكان ودۆڵی میرەدێ دەكرد. جوێ لەوە لەبەر بەرەكانی جەنگیش دا چاوی نەدەترسا. شەهید قانع یەكێك لە شەهیدانی 16ی خەكەلێوەیە، یەكێك لە كاروانی شەهیدانی یەك شەوە.\nڕێکه‌وت: 2020-04-03 13:41:18


توركیا، هێرش یان ئاشتی؟\nتوركیا، لەساڵی (2019)وە، ئەمە چوارەمین هێرشی فراوانی ئاسمانی‌و زەمینییە، دەیكاتە سەر گەریلاكان. لە سێ هێرشەكەی رابوردوودا، سەرنەكەوت، تاقیكردنەوەكانی مێژوو پێماندەڵێ: لەم هێرشەشدا سەرناكەوێ.\nمیدیای (p.k.k) باسی هاوكاری پارتیش لەم هێرشەدا دەكەن‌و هەر خۆیشیان دەڵێن: بەدوای بەڵگەی وردەوەین هاوكارییەكە بسەلمێنێ. بەردەوامیش ئەم باسە هەیە. بەندە، هیچ بەڵگەیەكم لەمبارەوە نییە. پارتیش تا ئێستا، بەرەسمی نە هەواڵەكەیان رەتكردۆتەوە، نە سەلماندوشیانە. بەڵام وەكو كوردێك، ئومێدەوارم نە پارتی‌و نە هیچ لایەكی كوردستانی، لەم جۆرە نەخشەیەدا، ناڕاستەوخۆو راستەوخۆ بەشداری نەكەن. چونكە بەشداریكردن، تاوانێكی نەتەوەیی گەورەیە.\nوەكو تر.. ئەوەی بمناسێ، دەزانێ لەساڵی (1989)وە، كتێبێكم بەناوی (شۆڕشی كوردستان‌و گۆڕانكاریەكانی سەردەم)وە نوسیووەو گوتومە: لەدوای تەواوبونی جەنگی ساردەوە، خەباتی چەكداری وەكو ستراتیژ (دەیڵێمەوە وەكو ستراتیژی رزگاری) كۆتایی هاتووە. دیارە لەگەڵ بڵاوەپێكردنی هێزی چەكداری گەلانیش، بەبێ ئامانج‌و ئەنجام، نیم؛ بەڵام لای من، ستراتیژ، خەباتی پەرلەمانی-مەدەنییە لەناو شارەكاندا. هەدەپە، لە گەریلا زیاتر لەسەر رای گشتی توركیاو جیهان، لەناو پەرلەمان‌و توركیاو دونیادا، سەبارەت بە كێشەی دیموكراسی نەتەوەی كورد، كاریگەرترە. پەرلەمانی توركیایان كردۆتە سەكۆی بەرگری لە كوردستان.\nمانگی رابوردوو، ئەندام پەرلەمانێكی مەهاباد لە رۆژهەڵاتی كوردستان، بەوپەڕی ئازایانە لە ئەنجومەنی شورای ئێراندا، بەرگری لە كوردەواری‌و مێژووی خەبات‌و سەربەرزی كورد لە شەهید پێشەواوە هەتا ئەمڕۆ كرد. ئەمە دەیسەلمێنێ، لەئێرانیشدا، شێوازی تری خەباتی سیاسی دەرەتانی هەیە. نەك تەنها خەباتی چەكداری.\nوەكو تر.. هێرشەكەی توركیا، بێگومان خوێناوییە. رۆژی (1/2/2022) دوو دۆستی باكوری كوردستان (ئێستا نامەوێ ناویان بەرم) هاتنە لام‌و رای منیان پرسی.. گوتم:\nئەگەر خەباتی دیموكراسی لە توركیادا تا هاوین پەرەنەسەنێ، توركیا ئەو شوێنانەی گەریلای لێیە، لەبەهارەوە بۆ هاوین دەكاتە گۆمی خوێن. پێشمگوت:\nلەگەڵ پارتی تێكنەچن باشترە. رۆئاواش بیر لە چارەسەری سیاسی لەناو سوریادا بكات. ئەگینا مەترسیم لەسەر چارەنوسیان هەیە. گوتیشم:\nلە كۆنگرەی ڤیەننا ئێران رێكەوتنی نوێ ئیمزا بكات، دەبێتە میحوەری ئاشتەوایی ناوچەكە. دۆخەكە لە سەرانسەری ناوچەكەدا دەگۆڕێ!\nبەداخەوە، ئەو لێكدانەوەیەم هاتەدی‌و سێ رۆژە، لە سێ هێرشەكەی ساڵانی رابوردوو، توركیا فراوانترو تۆكمەتر هێرش دەكات. بە دووری نازانم لە قۆناغی دوای هێرش بۆ سەر شاخی گاراو مەتین‌و ئەو دەڤەرو شاخانە، ئەگەر سەركەوتوو بێ، هێرش بۆ سەر قەندیل بخاتە هاوین. چونكە قەندیل هاوسنوری ئێران‌و دووریشە لە سنوری توركیا.\nبا بزانین روداوەكان دەگەنە كوێ. بەڵام بگاتە هەركوێیەك، نە توركیا (p.k.k) وەكو هێزی چەكدار، یان سیاسی‌و دیپلۆماسی لەناودەبات. نە(p.k.k)ش دەتوانێ لەشاخەكانەوە بەهۆی خەباتی چەكدارییەوە ئەم حكومەتەو حكومەتی تری توركیاش بڕوخێنێ. هەردوولا، لە توركیادا چەندین حكومەت لەدوای سەرهەڵدانی (p.k.k)وە لەساڵی (1984)وە، لەڕێی هەڵبژاردنەوە گۆڕدران، (p.k.k) هیچ حكومەتێكی نەك نەگۆڕی، بەڵكو گوندێكیشی پێ رزگار نەكرا. ناچار بەشی زۆری گەریلاكانی خزاندونەتە شاخەكانی باشور. وەكو میوانیش هەڵسوكەوت ناكات، بەڵكو وەكو حاكمی ئەو ناوچانەی ژێر دەسەڵاتی، هەڵسوكەوت دەكات! توركیاش، بەدرێژیی (36) ساڵ نەیتوانیوووە گەریلا لەناوبەرێت. بەڵكو بەپێچەوانەوە، خەباتی مەدەنی لە توركیاو باكوردا پەرەی سەندو هەدەپەش سەریهەڵداو جەژنی ملیۆنەها نەورۆزیش گەواهیدەرە. ئەمە جگە لە چالاكی جەماوەری‌و دیپلۆماسی لە دەرەوەو پشتیوانیی ئەمریكاش بۆ رۆژئاوا. كەوابێ:\nبازنەی شەڕی سیاسی-عەسكەری لەنێوان توركیاو (p.k.k) داخراوە. دەشبێ ئەم بازنە خوێناوییە بە دانوستان بكرێتەوە. چونكە بە شەڕ و سوپاكێشی هاوكێشەكان ناگۆڕدرێ.\nلەساڵی 1993وە، كە سەرۆك مام جەلال لە (بیقاع)ی لوبنانەوە، بۆ یەكەمینجار، یەكلایەنە شەڕی بە (p.k.k) راگرت. ئەگەر ئەوكاتە چارەسەری سیاسی نیوەچڵیش دابین كرابا، خوێنی هەزاران قوربانی نەدەڕژاو ملیارەها دۆلاریش مەسرەفی شەڕەكە نەدەبوو.\nئەم هێرشەش، ئەنجامەكەی دەردەكەوێ. دۆخەكە ئەگەر لەناو بازنەی داخراودا بمێنێتەوە، بێگومان زیان‌و قوربانی زۆرتر دەبن. لە دوائاكامیشدا، لە دۆخێكی سیاسی گونجاودا، هەر دەبێ چارەسەری سیاسی بۆ كێشەی كورد، لە هەر سێ بەشەكەی تری كوردستانیش بدۆزرێتەوە، تەنانەت ئەگەر یەك گەریلاو یەك پێشمەرگەش، لەو بەشانەی كوردستان نەمێنن. چونكە كێشەی كورد لەپێشەوەدا سیاسییە، نەك عەسكەری. خەباتی عەسكەری سەرەنجامی نەبونی چارەسەری سیاسی سەریهەڵداوە!\nئومێدەوارین، دەرسی عەسكەری ئەم هێرشە عەسكەرییەی بەهاری ئەمساڵ، ئەوەبێ، هەموولایەك تێبگەن.. كە لەناو بازنە داخراوەكە بێنە دەرەوەو چارەسەری سیاسی گونجاوی كێشەی كورد بدۆزنەوە!\nناشبێ ئەوە لەبیر ببرێتەوە كە هەندێك جار، روداوەكان پێچەوانەی خواستی حكومەتەكان سەرهەڵدەدەن. عێراق‌و باشوری كوردستان، سوریاو رۆئاوای كوردستانیش، دوو نمونەی كۆتایی هەزارەی دووەم‌و سەرەتای هەزارەی سێهەمن!


كۆڤید 19 و نیشانەكانی:\n● بوونی تایەکی زۆری بەردەوام، کۆکەیەکی ووشک کە زیاتر بە ھەناسە ھەڵمژین و لە کاتی قسەکردن بێت، ھەناسەتەنگیی، ئێش و ئازارێکی زۆری ماسولکەکان، سەرئێشەیەکی تووند، نەمانی تەواوەتیی ھەستی بۆن و تامکردن، بێ ھێزییەکی زۆر، ئێڵنج و سکچوون، ئەمانە زیاتر دەلالەت دەکەن لە تووشبوون بە کۆڤید (کۆڕۆنا).\nپەتی وەرزیی (هەڵامەت):\n■ کرانەوەیەکی کەمی قورگ، لووت گیران یان ئاوکردنی لووت، نەرمە تایەکی کەم، سەرئێشەیەکی کەم، پژمین، کەم بوونەوەیەکی تا ڕاددەیەک بەسیتی ھەستی بۆن کردن، تۆزێک ھەستکردن بە ماندووێتیی، ئەمانە بەیەکەوە دەلالەتن لە تووشبوون بە ڤایرەسی ھەڵامەت.\nبەشێک لە نەخۆشانی کۆڤید-١٩ دەشێ لە سەرەتادا نیشانەکانیان وەک ھەڵامەت بێت، بۆیە ئامۆژگاریی ئەو کەسانە دەکەم کە تەمەنیان ھەڵکشاوە یان نەخۆشیی درێژخایەنیان ھەیە یان بەرکەوتەی نزیکی تووشبووی کۆڕۆنان، سەردانی پزیشک بکەن بۆ ئەوەی حاڵەتەکەیان بەتەواویی دەستنیشان بکرێت.\nهیندستان بۆ وایلێهات؟\nجیاوازییه‌كانی كۆرۆنا تازه‌كه له‌گه‌ڵ كۆنه‌كه چیه؟ \nشتێکمان نییە بەناوی کۆڤید٢٠!\nزۆر بە سادەیی


یەرمیا 37 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nیەرمیا 37 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nیەرمیا لە بەندیخانە\n1ئینجا نەبوخودنەسری پاشای بابل سدقیا کوڕی یۆشیای لە خاکی یەهودا کردە پاشا، لە جێی یەهۆیاکینی کوڕی یەهۆیاقیم. 2بەڵام نە خۆی و نە خزمەتکارەکانی و نە گەلی خاکەکە گوێیان لە پەیامەکەی یەزدان نەگرت کە لە ڕێگەی یەرمیای پێغەمبەرەوە فەرمووی.\n3جا سدقیای پاشا یەهوخەلی کوڕی شەلەمیاهو و سەفەنیای کوڕی مەعسێیاهوی کاهینی بۆ لای یەرمیای پێغەمبەر نارد و گوتی: «تکایە لە پێناوی ئێمە لە یەزدانی پەروەردگارمان بپاڕێوە.»\n4لەو کاتەدا یەرمیا بە ئازادی هاتوچۆی ناو خەڵکی دەکرد، چونکە هێشتا نەیانخسبووە بەندیخانەوە. 5سوپاکەی فیرعەونیش لە میسرەوە بەڕێکەوتبوون، کاتێک ئەو بابلییانەی کە گەمارۆی ئۆرشەلیمیان دابوو هەواڵی ئەوانیان بیست، لە ئۆرشەلیم کشانەوە.\n6ئینجا فەرمایشتی یەزدان بۆ یەرمیای پێغەمبەر هات، پێی فەرموو: 7«یەزدانی پەروەردگاری ئیسرائیل ئەمە دەفەرموێت: پاشای یەهودا کە ئێوەی ناردووە بۆ لام تاکو لێم بپرسێت، پێی بڵێن: ”ئەوەتا سوپاکەی فیرعەون کە بۆ یارمەتیتان بەڕێکەوتوون، دەگەڕێتەوە خاکەکەی خۆی، میسر. 8بابلییەکانیش دەگەڕێنەوە و شەڕ لەگەڵ ئەم شارە دەکەن، دەیگرن و بە ئاگر دەیسووتێنن.“\n9«یەزدان ئەمە دەفەرموێت: خۆتان مەخەڵەتێنن و بڵێن: ”بابلییەکان بە تەواوی لە کۆڵمان دەبنەوە.“ لە کۆڵتان نابنەوە! 10تەنانەت ئەگەر هەموو سوپای بابلییەکانیش ببەزێنن کە لە دژتان دەجەنگن، تەنها چەند پیاوێکی برینداریان لێ بمێنێتەوە، ئەوا هەریەکە لە چادرەکەی خۆیانەوە هەڵدەستنەوە و ئەم شارە بە ئاگر دەسووتێنن.»\n11دوای ئەوەی سوپای بابلییەکان لە ئۆرشەلیم بەرامبەر بە سوپاکەی فیرعەون کشانەوە، 12یەرمیاش دەستبەجێ ئۆرشەلیمی بەجێهێشت بۆ ئەوەی بچێتە خاکی بنیامین، تاکو لەوێ لەنێو گەل بەشی خۆی لە زەوی وەربگرێت. 13بەڵام کە گەیشتە ناو دەروازەی بنیامین، سەرکارێکی پاسەوانان لەوێ هەبوو، ناوی یرئیا ی کوڕی شەلەمیاهوی کوڕی حەنەنیا بوو، یەرمیای پێغەمبەری گرت و پێی گوت: «تۆ دەچیتە پاڵ بابلییەکان!»\n14یەرمیاش گوتی: «درۆیە! من ناچمە پاڵ بابلییەکان.» بەڵام یرئیا گوێی لێ نەگرت، ئینجا یەرمیای گرت و هێنایە لای پیاوە گەورەکان. 15پیاوە گەورەکانیش لە یەرمیا تووڕە بوون، لێیاندا و لە ماڵی یۆناتانی خامەی نهێنی بەندیان کرد، چونکە ئەوێیان کردبووە بەندیخانە.\n16یەرمیایان خستە کونجی زیندانەوە لە بەندیخانەکە، ماوەیەکی زۆر لەوێ مایەوە. 17ئینجا سدقیا پاشا ناردی و لەوێ دەریانهێنا، پاشا لە ماڵەکەی خۆی بەدزییەوە پرسیاری لێکرد و گوتی: «ئایا هیچ پەیامێک لەلایەن یەزدانەوە هەیە؟»\nیەرمیاش وەڵامی دایەوە: «بەڵێ، هەیە. تۆ دەکەویتە دەست پاشای بابلەوە.»\n18ئینجا یەرمیا بە سدقیا پاشای گوت: «تاوانی من دەرهەق بە تۆ و خزمەتکارەکانت و ئەم گەلە چییە، هەتا بمخەنە بەندیخانەوە؟ 19ئەی کوا پێغەمبەرەکانتان، ئەوانەی پێشبینییان بۆ کردیت و گوتیان: ”پاشای بابل نایەتە سەر ئێوە و ئەم خاکە“؟ 20ئێستاش، ئەی پاشای گەورەم، تکایە گوێ بگرە. تکایە با لەبەردەمت بپاڕێمەوە: مەمگەڕێنەوە بۆ ماڵەکەی یۆناتانی خامەی نهێنی، با لەوێ نەمرم.»\n21سدقیای پاشاش فەرمانی دا کە یەرمیا بخرێتە حەوشەی پاسەوانەکان، ڕۆژانە یەک نانی لە بازاڕی نانەوایانەوە پێبدرێت، هەتا بە تەواوی نان لە شارەکە دەبڕدرێتەوە. یەرمیا لە حەوشەی پاسەوانەکان مایەوە.\nKSS : یەرمیا 37


ژمارەیەک کۆبوونەوەی گرنگ لەم دوو سێ ڕۆژەی ڕابردوودا کراون لەسەر دۆسێی سوریا، لەوانە؛ کۆبوونەوەکانی مۆسکۆ و ئانکەرە، مۆسکۆ و بەرلین، پەیوەندی تەلەفونی نێوان سەرۆکی ئەمریکا و سەرۆکی ڕوسیا، هەروەهاش کۆبوونەوەی ئاشتیانەی ئەستانە.\nئەنگێلا مێرکڵ و ڤلادمیر پوتن لە کۆبوونەوەکەیاندا باسیان لە دۆسێکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردوە، هەرچەندە حکومەتەکانی هەردوو وڵات جیاوازییەکی زۆریان هەیە لەسەر دۆسێی سوریا. مۆسکۆ هەرە بەهێزترین هاوپەیمانی بەشار ئەلئەسەد سەرۆکی سوریایە، لە دەمێکدا بەرلین بە ئاشکرایی و ڕاشکاوی داوای لابردنی ئەسەد دەکات لە دەسەڵاتدا.\nبەڵام بەر لەو کۆبوونەوەیە کاربەدەستانی ئەڵمانیا دانیان بەوەدا ناوە پرۆسەی ئاشتی لە سوریادا بەبێ بەشداری ڕوسیا کە بە "ڕزگارکەری ڕژێمەکەی بەشار ئەلئەسەد" ناودێریان کردووە،نایەتە ئاراوە.\nسەرچاوەکان لە ئەڵمانیا ئاماژەیان بەوە کردووە، دەشێت بەشێکی کۆبوونەوەی مێرکڵ-پوتن بە مەبەستی هەوڵێکی ڕژد بێت تا سەرۆکی ڕوسیا ڕێگە بە وڵاتانی تری بیانی بدات بەشداربن لە دانوستاندنەکانی ئاشتی سوریادا.\nلە ئێستادا کۆبونەوەکانی ئەستانە بەڕێوە دەچن (ئەمڕۆ پێنجشەممە دووهەم ڕۆژی کۆبوونەوەکانە) ڕوسیا لە هەوڵی هێنانە ئارای ئاگربەستێکی تۆکمەدایە لە نێوان لایەنە بەشەڕچووەکاندا و لەم کۆبوونەوانەدا تەنها تورکیا و ئێران بەشدارن.\nستیڤان دی مەستورا، نێردراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سوریا لە لێدوانەکانی ئەم دواییەیدا دانی بەوەدا ناوە هەوڵەکانی پێشتر بۆ ئاشتی دراون، شکستیان هێناوە و هیچ بەرەوپێشچوونێکیش بەدی نەکراوە و ئەو دانوستاندنانەش کە ڕوسیا بەڕێوەیبردوون ئەنجامێکی ئەوتۆیان نەبووە.\nلە یەکەم پەیوەندی تەلەفونیدا لەوەتای هێرشە موشەکییەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئەو هێزانەی مۆسکۆ پشتیوانییان دەکات لە سوریادا، دانۆڵد ترامپ سەرۆکی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا قایل بوو بە ناردنی نوێنەرێک بۆ کۆبوونەوەکەی ئەستانە کە ڕۆژی چوارشەممە دەستی پێکرد، بێ لەوەش باسیان لە دیدارێک کردووە تا لە مانگی حەوتدا و لە ئەڵمانیا کۆببنەوە.\nئاماژەکان وەها نیشان دەدەن لەسەر دروستکردنی هەرێمێکی پارێزراو لە سوریادا جیاوازی هەبن. لە ڕاگەیاندنێکی کۆشکی سپیدا باس لە وتووێژی هەردوو سەرۆک کراوە لەسەر دیاریکردنی ئەو هەرێمە، بەڵام لە ڕاگەیاندنەکەی کرملندا هیچ باسێک لەو هەرێمە پارێزراوە نەکراوە و دەمڕاستی ڤلادمیر پوتن دەڵێت ئەو بابەتە بە وردی قسەی لەسەر نەکراوە.\nسەردار عەبدوڵا، نوسەر و شیکەرەوەی سیاسی\nسەرۆکی تورکیا و سەرۆکی ڕوسیا وەک لە ڕاگەیاندنەکانیشدا باس کراوە لەگەڵ پێکهێنانی ئەو هەرێمە پارێزراوەدان لە سوریای بە شەڕ وێرانبوودا.\nلە کۆبوونەوەکەی ڕۆژی چوارشەممەیاندا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان و ڤلادمیر پوتن هیوای خۆیان دەربڕی حکومەتی سوریا و ئۆپزسیۆن پێشنیازە نوێیەکان بۆ هێورکردنەوەی قەیرانی سوریا پەسەند بکەن کە شەش ساڵە بەردەوامە و بە سەدان هەزار کەسی تیادا کوژراون و بە سەدان هەزار کەسی تریش ئاوارە بوون.\nئانکەرە و مۆسکۆ بەشداریەکی قوڵیان هەیە لە شەڕی سوریادا و هەردوو وڵات هێزی خۆیانیان لەسەر زەوی ئەو وڵاتە هەیە.\nلە ئێستادا ڕژێمی سوریا دەستی گرتۆتەوە بەسەر بەشێکی زۆری وڵاتەکەدا و لەگەڵ تەواوی ئەو هەوڵە دیپلۆماسیانەی دەدرێن هیچ ئاماژەیەک لە ئارادا نییە بۆ ڕاگرتنی شەڕ، بەڵام بە ڕاستەوخۆ بێت یان ناڕاستەوخۆ دەگوترێت لە ڕاڕەوەکاندا باس لە ئەگەرەکانی گۆڕانکاری لە ناوچەکەدا دەکرێت.\nزۆرێک لە سیاسییەکانی کوردیش باسیان لەو ئەگەری گۆڕانکاریانە کردووە، بەڵام ناڵێن چۆن و چی دەبن.\nکورد بەشێکی سەرەکی شەڕی دژی تێرۆریستانی دەوڵەتی ئیسلامی بووە، و ئێستاش لە ڕۆژئاوای کوردستان، کورد هێزی سەرەکی (هێزەکانی سوریای دیموکرات) ە کە ئەمریکا پشتیوانی دەکات و پێشڕەوییەکی بەرچاویشی کردووە لە شەڕی ڕزگارکردنی شاری ڕققە پایتەختی دیفاکتۆی دەوڵەتی خەلافەت.\nزۆرێک لە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق جەختیان دەکردەوە کە کورد لە بری کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی شەڕی دژی داعش دەکات و پارێزگاری لە ئاسایشی ناوچەکە و ئاسایشی نێونەتەوەییش دەکات.\nلەگەڵ ئەم هەموو جۆرە لێدوانانەدا بەڵام کورد بەشدار نییە لە هیچ یەکێک لەو وتووێژانەدا و وەک هەندێک لە شیکەرەوە باسی دەکەن لەو کۆبوونەوانەدا کورد پەراوێزخراوە لەبەر دوو هۆکار، یەکەمیان فشاری وڵاتانی ناوچەکەیە و دووهەمیشیان هۆکارە ناوخۆییەکانە و شکستهێنانی لە دۆزینەوەی چارەسەریە بۆ گرفت و ئاڵۆزیە سیاسییەکانی نێوان لایەنەکانیەتی، وەک دەگوترێت هێندەی ئەوەی کورد خۆی بە کێشە لابەلا ناوخۆییەکانیەوە سەرقاڵ کردووە، هێندە ئاگاداری ئاڵوگۆڕەکان نییە لە هاوکێشەکانی ناوچەکەدا.\nئایا دۆسێی کورد لە کوێی ئەم کۆبوونەوانەدان؟\nکاتێک دەگوترێت گۆڕانکاری بەڕێوەن، ئایا ئەو گۆڕانکاریانە چین کە باسدەکرێن؟\nئایا کورد دەبێتە فاکتەری گۆڕانکارییەکان یان هەر لە چاوەڕوانیدا دەبێت؟\nئایا مۆسکۆ و ئانکەرە پێکەوە و بەبێ بوونی واشنتۆن دەتوانن هاوکێشەکانی ناوچەکە بگۆڕن؟\nسەردار عەبدوڵا، نوسەر و شیکەرەوەی سیاسی لە بەرنامەی لەگەڵ ڕووداوەکاندا وەڵامی ئەم پرسیارانە و پرسیار و سەرنجەکانی ئێوەی ئازیزیش دەداتەوە:


چی ڕودەدات ئەگەر خوێندکارەکان نەیانەوێت قسەبکەن؟ - سێنتەری پەرەپێدان و زمان\nچی ڕودەدات ئەگەر خوێندکارەکان نەیانەوێت قسەبکەن؟\nزۆرێک لە مامۆستاکان توشی ئەو خوێندکارانە دەبن کە نایانەوێت لە پۆلدا قسەبکەن. هەندێک جار ئەوە لەوانەیە بەهۆی کەسایەتی خوێندکارەکان خۆیانەوە بێت. هەندێک جار بەهۆی ئەوەیە کە خوێندکاری تر هەیە بەهێزترە و لەوانەیە تەنانەت بترسن. هەندێک جار بەهۆی ئەوەیە کە خوێندکارەکان بەشێوەیەکی بنچینەیی ڕانەهاتوون کە لەکاتی دانیشتنەکانی پۆلدا بەئازادی قسەبکەن. لەوانەیە ئازاربچێژن بەهۆی ترسەوە کە هەڵەبکەن لەبەرئەوە شەرمەزاردەبن بەرامبەر مامۆستا و خوێندکارەکان. هۆکارەکەی هەرچیەک بێت، هیچ مانایەکی نیە کە زۆر لەو جۆرە خوێندکارانە بکەیت کە قسە بکەن، ئەوە دەشێت وا لە خوێندکارەکان بکات کە زۆر دوودڵ بن کە قسە بکەن.\nئەمانەی خوارەوە چەند تەکنیکێکی بەسودن بۆ زاڵبوون بەسەر ئەم گرفتە:\n١- ئیشکردنی دوو کەسی\nئیشکردنی دووکەسی (هەروەها ئیشکردن بە گروپ) یارمەتی خوێندکارە بێدەنگەکان دەدات و هانیاندەدات کە قسەبکەن. کاتێک دوو یان سێ خوێندکار بەیەکەوەن، لەژێر پەستانی زۆر کەمتردا دەبن بەراورد بەئەوەی کە داوایان لێبکرێت کە ڕوبەڕوی هەموو خوێندکارانی پۆلەکە قسە بکەن.\n٢- ڕۆڵبینین و خوێندنەوە بە دەنگی بەرز\nوا لە خوێندکارەکان بکەیت کە ڕۆڵ ببینن لە گفتوگۆکاندا یەکێکە لە ڕێگاکانی هاندانی خوێندکارە بێدەنگەکان. هەرچەندە ڕۆڵبینین تەنها مەبەستی لەوە نیە کە بەدەنگی بەرز بخوێنیتەوە. مامۆستا پێویستە کار لەگەڵ خوێندکارەکان بکات وەکو ڕاهێنەری شانۆ،\nئیش لەسەر ئەوە بکات کەی دەنگت بەرز و نزم بکەیەوە، جەخت لە کوێ دەکەیەوە، چ هەستێک واباشە کە ئەکتەرەکە پیشانی بدات. دواتر کاتێک خوێندکارەکە ڕۆڵێک دەبینێت، مامۆستاکە دەکرێت دڵنیابێتەوە لەوەی کە ڕۆڵێکی باش دەبێت.\n٣ -بەکارهێنانی تۆمارکەر\nئەگەر مامۆستاکان کاتیان هەبوو، دەتوانن بە خوێندکارەکان بڵێن کە ئەوە تۆماربکەن کە حەزدەکەن بیڵێن، لە دەرەوەی وانەکە. دواتر مامۆستاکە گوێ لە تۆمارەکە دەگرێت و ئاماژە بەهەڵەکان دەکات. خوێندکارەکان ئێستا دەرفەتی ئەوەیان هەیە کە وەشانی دروستی زیاتر لەم شێوەیە بەرهەمبهێنن کاتێک کە وانەکە دێت، بەم شێوەیە خۆیان لە شەرمەزاربوونی هەڵەکردن لادەدەن.\nسەرچاوە: How to Teach English by Jeremy Harmer\nوەرگێڕانی: مەشخەڵ علی محمد


نەبەز گۆران : سمتەكەی كیم كارداشیان و ماڵپەرە كوردییەكان . – WTARIKURD\nرۆژانە چەندین كتێبی نایان دەنووسرێت ، چەندین كتێبی نایاب وەردەگێردرێت . چەندین لێكۆڵینەوە دەكرێت ، لەیەك لەو ماڵپەرە كوردیانە نابینیت گۆشەیەك ، هەواڵێكیان هەبێت لە سەرئەمە. چونكە دەزانن ئەمە زانیاری و رۆشنبیری و هوشیارییە ، كاری تێدا ناكەن . لێ لەبەرامبەر ئەمەدا ، بۆ دروستكردنی نەوەیەكی خاڵی لە هوشیاری ، هەواڵی بێكەڵك و زانیاری بێ كەڵك لەسەر جەستەی خانمان بڵاو دەكەنەوە و خۆیان لە ماڵپەری كۆمەڵایەتیەوە كردوەتە ، ماڵپەری سێكسی ! ئەگەر بەرپرسانی ئەو ماڵپەرانە گرێی جەستەی ژنیان هەیە ، با سەر لە پزیشك بدەن ، ئەگەر پێیان وابێت ئەمە كاری میدیاییە ، راست نیە و ئەمە بێحورمەتیكردنە بە كاری میدییایی . میدیایەك ئەم كارانە دەكات ، لەناو میدیای راستەقینەدا جێگای نابێتەوە و بە میدیای رەنگ زەرد دەناسرێت .\nنە دەبوو رۆژنامەنووسان ، چیتر لەوە زیاتر قبوڵ بكەن ، كۆمەڵێك نەخوێندەواری گەورەی گەلەكەمان ، بە ناوی رۆژنامەنووسیەوە بێن ، شكۆی میدیا بشكێنن . وەك نمونە : كاتێك سەرنجی ماڵپەری ( بی ، بی ، سی ) دەدەیت ، لە سەرەوە تا خوارەوە ، پرە لە زانیاری پەروەردەیی ، سیاسی ، كلتوری ، هونەری و دێیت سەرنج لە ماڵپەرێكی كوردی دەدەیت ، دەبینیت پڕە لە زانیاری لەسەر لەش و لاری خانمان و جێ خەوتنیان ، ئیدی كە ئەمە دەبینی لەبەر خۆوە دەڵێیت : بابە ، ئەم جیهانە بچوكە چیە ، میدیای كوردی تێیكەوتووە . ئەم بێ خاوەنیە چیە رووی لەم میدیایە كردوە . كە پێتانناكرێت ئەركەكەی خۆتان وەك خۆی بەرێوە ببەن ، بۆچی هەڵدەستن بە وێرانكردنی شوێنێك كە شوێنی ئێوە نیە . ئەی ئەو سەرنووسەرانەی ، ماڵپەرەكانتان بوەتە شوێنی پەخشكردنی بێ مانایی ؟ گوناه نیە ئێوە سەرنووسەربن و ئەم بێ مانایە دەرخواردی خەڵك بدەن ؟ خۆتان وەڵام بدەنەوە …


دڵشاد مەجید: لەپەراوێزی کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی/ بەشی شەشەمی. – WTARIKURD\nپێش دروست بوونی ناوەندی بڕیار، هەر لەنەخۆش کەوتنی تاڵەبانیەوە تا لەباربردنی ناوەندی بڕیار. سەرەڕای ئەو هەورازو نشێوانەی هاتۆتە ڕێگای بەرھەم ساڵح، کۆسرەت ڕەسوڵ بەردەوام لەگەڵ بەرهەم ساڵح کاریکردووە. بەڵام هیچ کاتێک کۆسرەت، مجازفەی نەکردووە، بەوازهێنان یا دەست لەکارکشانەوە.\nبەردەوام کۆسرەت و بەرھەم یەک خاڵی هاوبەش کۆیکردونەتەوەو، ئەویش، هاریکاریی کارکردنی یەکترە بووە بۆ بەکارهێنانی دەسەڵاتیان وەک جێگرانی سکرتێر. هەرکاتێکیش کێشەکە گەیشتبێتە تەقینەوە و بڕیارلێدان، هێرۆ بۆ کپکردنی هەڵچوونی ئەم دووانە، تاڵەبانی تەوزیف کردووە و بە عارەبانە لەنێوان هەردووکیانی داناوە، تەنیا بۆ ئەوەی پێیان ڕابگەیەنرێ، کەهێشتا سکرتێر ماوەو، داوای دەسەڵات مەکەن. بەردەوامیش هێرۆ باری تەندروستی تاڵەبانی لەم دووانە شاردۆتەوە، بۆئەوەی هیچ کارێک بەئاراستەی هەوڵدان بۆ پرکردنەوەی دەسەڵاتی سکرتێر نەکەن.\n1- بەرهەم سآڵح دوای بێ ئومێد بوونی، لەجێ بەجێکردنی رێکەوتنامەکەی نێوان گۆران و یەکێتی. وە هەوڵدانی پارتیش، بۆ خۆ یەکلایکردنەوەی یەکێتی، ئەگەر لەجیاتی رێکەوتن لەگەڵ گۆران، ئیتفاقی ستراتیجی لەگەڵ پارتی زیندو بکەنەوە، بۆ ئەو مەبەستە پۆست و پلەو پایە و دەسکەوتی ئابووری زۆری خستە بەردەم سەرجەم تەکەتولاتەکانی ناویەکێتی.\n2- لێرەوە ناوەندی بڕیار دروست دەبێ، ناوەندی بڕیار (9 ) خاڵی خستە روو، ( 5 ) خاڵیان لەبەرژەوەندی پارتی بوو (وەک زیندکردنەوەی رێکەوتنی یەکێتی و پارتی، یەکخستنەوەی هێزی پێشمەرگە، خۆ یەکلایکردنەوە لەگەڵ بەغدا و کارکردن بۆ سەربەخۆیی وچارەسەرکردنی قەیرانی دارایی هەرێم) دوو خاڵیش تایبەت بوو بەسازدانی کۆنگرەی یەکێتی دوور لەتەزویر. خاڵێکی تری تایبەت بوو بەدارایی یەکێتی. تاقە خاڵی هەتیوو پەیوەندی بەرێکەوتنی گۆران و یەکێتی بوو. لەخوێندنەوەی ناوەڕۆکی ئەو ڕاگەیاندراوە، دەردەکەوت، کەهەژمونی پارتی بەسەر دیگاو و بۆچوونی ناوەندی بڕیار دیارە.\nبۆیر دروستبوونی ناوەندی بڕیار ئەجندای پارتی بوو، بۆ دروستکردنی گرفت و تەگەرە و دواخستنی جێ بەجێکردنی رێکەوتنەکەی نێوان یەکێتی و گۆڕان بوو. چونکە گۆران بەهیچ شێوەیەک کۆک و هەماهەنگ نەدەبوو لەگەڵ ئەو خاڵانەی ناوەندی بریار سەبارەت بەسەربەخۆیی و پەیوەندیەکان لەگەڵ بەغداو… هتد. هەروەها گوشارێک بوو بۆسەر باڵی دەستڕۆیشتوو، کاتێک کەدەیووست عەبادی، ناچار بکات یا بەراگرتنی نەوت لەگێڵگەکانی کەرکوک، بۆ کۆمپانیای کاری پارتی، یانیش وەک پارتی رۆژانە ( 40) هەزار بەرمیل نەوتی خاو بداتە کۆمپانیای قەیوان.\n3- لێرەوە دیسانەوە کۆسرەت، بەهاندان و پاڵپشتی کردنی بەرهەم، گەمەی شەفافیەتی دارایی و واریداتی نەوت و تاکرەویی بڕیاردان، لەدەرەوەی پرسکردن بەجێگرانی سکتێری یەکێتی و کێشەی ناردنی هێزیان بۆ کۆمپانیای نەوتی باکوور کردە بەهانە.\nدوو بژاردەیان خستە بەردەم باڵی دەسترۆیشتوو:\n* یا بەشداری پێکردیان لەسەروەت و سامان و دارایی یەکێتی.\n* یانیش رێکەوتن لەگەڵ پارتی و وەرگرتنی پۆست و پلەو پایەو دەسکەوتی ئابووری.\n4- هەروەها ئەم هەنگاوەی بەرهەم بۆ دیسانەوە بەکارهێنانی کارتی پارتی، بۆ بێ هیوا بوونی بەرهەم ساڵح دەگەرێتەوە لە گۆرانخوازان، بەتایبەتی دوای دورکەوتنەوەی زۆری نەوشێروان مستەفا، هەستی کرد کە گۆرانەکان دوو ئەوەندەی باڵی دەستڕۆیشتوو هەوەسیان بەچارەی بەرهەم نایەت و بەردەوام بەپیاوی پارتی تۆمەتباریان دەکرد. هەرئەمەش بوو وای لێکرد جارێکی تر هەوڵەکانی لەگەڵ کۆسرەت بەناوی ناوەندی بڕیار بخاتەوەگەڕ.\n5- بەرهەم لە لێکدانەوەی خۆی کۆسرەتی وەک هێزێکی سەربازی بۆ پاراستنی خۆی و جوڵانەوەی ئازادی خۆی بەکاردێنێ٠ کەچی کۆسرەتیش بۆ گوشار خستنە سەر باڵی دەستڕۆیشتوو، تابکرێتەوە بەکەسی یەکەم، بەرهەمی بەکار دەهێنا. دڵنیاش بوو لەوەی کە باڵی دەستڕۆیشتوو بەتایبەتی هێرۆ، بۆ دورخستنەوەی سەرئێشەی بەرهەم، ئامادەبوون، مساوەمە لەگەڵ کۆسرەت بکەن، هەروەک چۆن تاڵەبانی توانی لەبەرامبەر نەوشێروان مساوەمە لەگەڵ کۆسرەت بکات.\n6- هەموو ئامانجی کۆسرەت لەم کەین و بەردە، بەشداری پێکردنی کۆسرەت وەک کەسی یەکەمی یەکێتی، لەگشت کۆبوونەوەکان و بڕیارەکانی ناو یەکێتی و سەرکردایەتی کردنی گفتووگۆکانی یەکێتی بکات لەگەڵ پارتی. کاتێک کۆسرەت ئەمەی بۆ چووە سەر، خۆی بەهێمنی بەبێ دەنگی لەناوەندی بڕیار کشاندەوە و بەرهەمی خستە دەرەوەی ساحەکە. چونکە کۆسرەت چاک دەیزانی دوای دەست لەکارکێشانەوەکەی بەرهەم، بوونی بەئەندامێکی ئاسایی، ناتوانێ جارێکی تر وەک جێگری دووەم بەشداری هیچ کۆبونەوەیەک بکات، هەروەها ئەخلاقیەنیش نەیدەویست وا لێک بدرێتەوە، کە وازی لە پرنیسیپ و مەبەدەکانی هێناوە. بۆیە بەردەوام بەرهەم مەرجی پێش وەختەی هەبووە بۆ چۆنیەتی دەست بەکاردنەوەکەی.\nA- بەرەسمی قبوڵ کردنەوەی وەک جێگیر.\nB- دانانی بەروارێک (رۆژێک) بۆ بەستنی گۆنگرە.\nC- هەڵبژاردنی نوێی مەڵبەندەکان پێش کۆنگرە.\nD- ئاشکراکردنی توانای دارایی وئیش وکاری کۆمپانیاکانی حزب.\nE- دەست هەڵگرتن لەقرۆخکردنی ڕاگەیاندەکانی یەکێتی.\nF- کارکردن و ڕێگا گرتن لەبنەماڵەیی کردنی یەکێتی.\nئەم داواکاریانە پێش ئەوەی لێدان بێ لە باڵی هێرۆ، لێدان و زەعیفکردنی کۆسرەتیشە. چونکە دژی خواستی کۆسرەتە بۆ جێگاکردنەوەی منداڵەکانی لە سەرکردایەتی یەکێتی، هەروەها کۆنگرە بەستنیش دیسان لێدانە لە پێگەی عەسکەری کۆسرەت.\n7- هەروەها خاڵێکی بەهێزی هاوبەش لەنێوان کۆسرەت و هێرۆ ، ئەوەبوو، بەم بەلادان و گوشارهێنان و بێ دەسەڵاتکردنەی بەرهەم. دەتوانرێ لەرێگای پۆست و ئیمتیازات لەلایەک، و بێزارکردنی ئەندامانی کوتلەکەی بەرهەم لە ناوچەکانی سلێمانی و هەولێر وگەرمیان تێکبشکێنرێ. ئەوەبوو بەشێک لە لایەنگرانی بەرهەم لە هەوڵێرو گەرمیان و سلێمانی چوونە پاڵ باڵەکەی هێرۆ، وەهەندێکیان بتایبەتی هەولێریەکان، سلێمانیان جێ هێشت و بەرەسمی و نارەسمی خۆیان دایە پاڵ پارتی لەهەولێر.\n8- هەروەها هەردوو ماڵباتی تاڵەبانی و کۆسرەت، وەماڵباتی بارزانیش، بەرهەم وەک کەسیکی دوور لە پاڵپشتی حێزان و عەشیرەت بە خەتەری دەزانن، لەبەرامبەر پڕۆسەی بە بنەماڵەکردنی حزب، چونکە بەرهەم کەسایەتیەکی سیاسیە، هەرگیز قبوڵ ناکات سیاسەت بەدەستی دوو بکا، و نەبێتە ژمارە یەک. بۆیە ئەم هەموو گەمەکردنانە لەگەڵ بەرهەم، بۆ دوو مەبەستە، یا تەسلیمی ئیرادەی بنەماڵە بێت، یان وەرس و بێتاقەت بێت و ووڵات جێ بهێڵێ.\n9- لێرە پرسیارێک رووبەروومان دەبێتەوە، ئەگەر ئەمە چارەنووسی بەرهەم بێ، ئایا دواڕۆژی سیاسی بەرهەم چیە؟ ئایا هەر چاوەری یەکێتی دەکا یا ئەو (هەواڵانە ) راست دەردەچن کە ئامادەکاری دەکات بۆ لیستێکی سەربەخۆ لە هەڵبژادەکانی داهاتوو؟ یانیش سەرهەڵدەگرێ و لەسیاسەت دووردەکەوێتەوە؟\nبەحوکمی دابەش بوونی کوردستان بۆ دوو ناووچەو دوو زۆنی ئیداری و سەربازی، هێچ کەسایەتیەک ناتوانێ لەدەرەوەی ئەو دوو زۆنە حزب یا لیست بەتەنیا دروست بکا. چونکە دروست بوونی هەر حزبێک، لەناو هەریەک لەو زۆنانە، واتە لێدانە لەپێگەی سیاسی و جەماوەری حزبی باڵادەستی خاوەن زۆن، یانیش کارکردنە بۆ ئەجندای حزبی خاوەن زۆن. بەڵام دەتوانێ لەزۆنی حزبی نەیاری زۆنەکەی ئەمبەر حزب دابمەزرێنێ، بەڵام لێرەش تووشی گرفتی کلکایەتی و خزمەتکردنی ئەجندای ئەو زۆنەی دەکەوێتە پاڵ. واتە ئەستەمە یەکێتی نیشتمانی جارێکی تر ئەو شانسەی دای بەنەوشێروان ، ئەو شانسە بداتەوە، بە دکتۆر بەرهەم ، تا حزبێک یا لیستێک لەدەرەوەی یەکێتی دروست بکات. هاتنە هەولێریش لەژێر هەیمەنەی پارتی بۆ بەرهەم ئینتیحاری سیاسیە. بەڵام ئەگەر یەکێتی گشت دەرگاکان بەرووی بەرهەم ساڵح دابخات، ئەوکاتە تاکە رێگا لەبەردەم بەرهەم جێکردنەوەی خۆی وەک کەسایەتی سەربەخۆ لەناو لیستی گۆرانە. رەنگە دوورەپەرێزی و بەشداری نەکردنی لەپرسی ریفراندۆم بۆ سەرنج ڕاکێشانی گۆران بێت.\nهەروەها لەهەمان کاتیش ڕەنگە جۆرێک لە گوشار بێت بۆ سەر یەکێتی لەلایەک و پارتی لەلایەک، ئەگەر بەردەوام بن لەسەر ئیهمالکردن و دورخستنەوەی. ئەوا دەتوانێ لە دەرگای گۆرانەوە سەرئێشەی گەورە بۆ پارتی و یەکێتی دروست بکا، بەتایبەتی لە ئاشکراکردنی مەلەفی گەندەڵیە گەورەکانی ئەو دووحزبە. بەمەش دەتوانێ ببێتە هۆکارێک بۆ زیادکردنی رێژەی کورسیەکانی گۆران لەهەڵبژاردنی داهاتوو.\n#لەدوابەش باسی پەوەندیەکانی پارتی و کۆسرەت ٠٠ دواڕۆژی کارێکتەری سیاسی کۆسرەت دەکەین.\nبورهان شێخ ڕەئوف: لێکەوتەکانى کشانەوەى هێزەکانى ئەمریکا لە عێراق.


هەندێک لە خانمان لەکاتی پەیوەندی سێکسیدا تووشی ئازار یان نا ئارامی دەبن، چێژ لەو پەیوەندیە نابینن، ماڵپەری هۆشیاری سێکسی "hayatouki" بۆ هاوکاری کردنی هاوسەران و خانمان ئەم خاڵانە دەخاتە روو کە دەبیتە هۆی ئەوەی خانمان تووشی ئازار ببن بۆ ئەوەی هەوڵبدەن چارەسەری بکەن.\nدابەزینی ئاستی هۆرمۆنی "ئیسترۆجین" بەهۆی تەمەنەوە یان وشک بوونەوەی ئەندامی زاوزێ، هەر بۆیە پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت تا چارەسەر وەربگریت.\nهەندێک لە خانمان زۆر هەستیارن زوو تووشی حەساسیەت دەبن، کە دەبێتە هۆی سوور بونەوە و یان خوارن و ئازار زۆر دەرکەوتەی تر، دووبارە ئەمەش پێویستی بە چارەسەر و پزیشک هەیە پێش ئەوەی خراپتر بێت.\nهەوکردنی ئەندامی زاوزێ و منداڵدان و دەردانی ئاوی سپی، زۆر بێزارکەرە و دەبیتە هۆی ئەوەی ئازار بدات، بێگومان چارەسەر زۆرە سروشتی و پزیشکی، بەکارهێنانی ئاو خوێ یان سرکە و ئاو زۆر بەسوودە، ئەگەر ئەندامی زاوزێی پێ بشۆیت یان تێیدا دانیشیت.\nجووتبوونی خێرا پێش دەربرینی هەست و گفتوگۆکردن، زیانی هەیە و ئازاری جەسەدی و دەروونیش دروست دەکات.\n2016-04-07 |9995 جار خوێندراوەتەوە|


ڕێکخراوی سی پی تی: بەهۆی ئۆپراسیۆنی چنگی هەورەبرووسکەی تورکیاوە ٢٢ گوند لە هەرێمی کوردستاندا چۆڵکراون\nلە ٢٣ی نیسانی ٢٠٢١دا تورکیا ئۆپراسیۆنی سەربازیی چنگی هەورەبرووسکەی لە هەرێمی کوردستاندا و دژ بە گەریلاکانی پەکەکە دەستپێکرد. لە ئێستادا کە ئۆپراسیۆنەکە بەردەوامیی هەیە، ڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن بەهۆی ئۆپراسیۆنەکەوە ژمارەیەکی بەرچاو لە گوندەکان بە تەواوی چۆڵکراون و دانیشتوانەکەشیان ئاوارە بوون.\nڕێکخراوی سی پی تی ئەمەریکایی لە سەرەتای دەستپێکی ئۆپراسیۆنەکەوە کە لە گوندی کێستە بووە، بەشێوەیەکی مەیدانی چاودێری ئۆپراسیۆنە سەربازییەکە و لێکەوتەکانی دەکەن و لە نوێتریان ڕاپۆرتیاندا ئاماژە بەوە دەکەن کە هاوڵاتیانی سڤیل و زەوی و زاریان زیانێکی بەرچاویان بەرکەوتووە.\nلەمبارەیەوە، کامەران عوسمان، ئەندامی تیمی کوردستانی عێراقی سی پی تی لە لێدوانێکیدا بۆ دەنگی ئەمەریکا وتی "٢٢ گوند بە تەواوەتی چۆڵکراون لە هاوڵاتییەکانیان. نزیکەی ١٦٠٠ هاوڵاتی لە ناوچەکانی کانی ماسێ و ئاڤاشین ئاوارە بوون. ٤ هاوڵاتی مەدەنیی بریندار بوون. ١٣٠٠ کوورەی هەنگ بە تەواوەتی لەناوچوون. کەرتی گەشتیاری لە کانی ماسێ زەرەر و زیانێکی زۆری بەرکەوتووە.. هەروەها کەنیسەیەک لە گوندی میسکە لە کانی ماسێ زەرەر و زیانی بەرکەوتووە."\nلەکاتێکدا ڕێژەیەکی بەرچاوی هاوڵاتیانی ئەو ناوچانە بژێوی ژیانیان لەسەر کشتوکاڵە، بەشێکی زۆریان لە ئێستادا ناتوانن بڕۆنەوە سەر زەوی و زارەکانیان ئاوی بدەن. "بە تەنها لەماوی ٩ ڕۆژی سەرەتای ئۆپراسیۆنەکەدا ٢١٠٠ دۆنم زەوی لە ناوچەی کانی ماسێدا سووتێنراوە و خەڵک ناتوانن بچنەوە ناو گوندەکانیان."\nکامەران عوسمان ئاماژەشی بەوە کرد کە سەربازانی تورکیا بە خەڵکی ناوچەکەیان وتووە جارێکی تر نەگەڕێنەوە، ئەگەرنا وەکو گەریلاکانی پەکەکە هەژمار دەکرێن.\nئەو گوتیشی "سەربازەکان بە خەڵکی ناوچەکانیان وت: بەهیچ شێوەیەک ناتوانن بێنەوە ناو زەوی و زارەکانتان و ئەو سەیارانەی کە هەتانە ناتوانن لە دەوروپشتی گوندەکانتاندا هاتوچۆی پێبکەن، ئەگەر ئەوەی پێبکەن وەک گەریلاکانی پەکەکە هەژمارتان دەکەین و بۆردومانتان دەکەین."\nتورکیا بە بەهانەی پاراستنی ئاسایشی وڵاتەکەی بەردەوامیی بە ئۆپراسیۆنی سەربازی چنگی هەورە برووسکە دەدات دژ بە گەریلاکانی پەکەکە لە هەرێمی کوردستاندا و ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە دانیشتوانی سڤیلی ناوچەکە زەرەرمەندی یەکەمن لە شەڕ و پێکدادانەکاندا.


لە هەرێم بانكێكی نیشتیمانی دروستده‌كرێت و سه‌ر به بانكی ناوه‌ندی ده‌بێت\nکەشناسی هەرێم: ئەمشەو لەم ناوچانەدا بەفر دەبارێت\n12528 جار خوێندراوەتەوە\nبه‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بانكه بازرگانیه‌كانی هه‌رێمی كوردستان رایگەیاند، بانكێكی نیشتیمانی دروستده‌كرێت و سه‌ر به بانكی ناوه‌ندی ده‌بێت و دەشڵێت، "لەعێراق هه‌ر پێشینه‌یه‌ك دابه‌ش بكرێت ئەو بانكەش ده‌گرێته‌وە".\nمه‌ولود سابیر به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بانكه بازرگانیه‌كانی هه‌رێمی كوردستان بۆ میدیای فەرمى پارتی ئەوەیخستوەتەڕوو، حكومه‌تی هه‌رێم و وەزارەتی دارایی بڕیاری دامەزراندنی ئەو بانکەی داوە.\nلەبارەی کارەکانی بانکەکەوە، به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بانكه بازرگانیه‌كانی هه‌رێم ئاماژەی بەوەکردووە، له ئێستادا نیوەی کارەکانی دامەزراندنی بانکەکە تەواو بووە و بانکەکە راسته‌وخۆ سه‌ر به بانكی ناوه‌ندی عێراق ده‌بێت. دەشڵێت، هه‌ر پێشینه‌یه‌ك له بانكی ناوه‌ندی عێراقەوە بدرێت ئەو بانکەش ده‌گرێته‌وه.\nبه‌رێوه‌به‌ری گشتی بانكه بازرگانیه‌كانی هه‌رێم وتیشی، بانکەکە بەشێوەیەکی راستەخۆ پەیوەندی بەبانکەکانی دەرەوەی وڵات دەبێت و سیستمی کارکردنیش تیایدا ئەلکترۆنیە و سەرجەم بانکە حکومییەکانی دیکەش لەژێر سەرپەرشتی ئەو بانکەدا دەبن.\nئەمە لەکاتێکدایە، لە هەرێمی کوردستان لە ٢٠١٤ـەوە سەرجەم پێشینەکان راگیراون.


بەهۆی گەرماوە 76 كەس لە وڵاتێك گیانیان لەدەستدا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەهۆی گەرماوە 76 كەس لە وڵاتێك گیانیان لەدەستدا\n2019/06/17 - 4:41 PM\nبەهۆی تەوژمێكی گەرما، كە ڕووی لە خۆرهەڵاتی هیندستان كرد، لەماوەی دوو ڕۆژی ڕابردوودا لانی كەم 76 كەس گیانیان لەدەستدا.\nئەمڕۆ دوو شەممە، دەزگای كەشناسی هیندستان لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە، ئەو ژمارە قوربانییە لە ویلایەتی بیهارن و لە ماوەی شەممە و یەك شەممەدا گیانیان لەدەستداوە.\nبەپێی بەیاننامەكەی كەشناسی هیندستان، 33 كەس لە ناوچەی ئۆرانگ ئاباد و 31 كەس لە ناوچەی گایا و 12 كەسی تر لە ناوچەی ناودا گیانیان لەدەستدا، زۆربەی قوربانییەكانیش لە جوتیاران و ئەو كرێكارانەن، كە ڕەوشی كارەكانیان ناچاریان دەكات بۆ ماوەیەی زۆر لەبەر تیشكی خۆردا بمێننەوە.\nكەشناسی هیندستان دەڵێت: “گەرمی كەشوهەوا، گەیشتۆتە 50 پلەی سەدی لە هەندێك ناوچە لەماوەی ئەم چەند ڕۆژەی ڕابردوودا”.\nمەسعود بارزانی و نەجمەدین كەریم كۆبوونەوە\nسەحوە چەكدارەكان دروست دەكرێنەوە\nكەشناسی هەرێم: پێشبینی بەفربارین دەكرێت\nشەپۆلێكی بەفر و باران و سەرما ڕوودەكاتە هەرێم\nكەشناسی هەرێم: سبەی باران دەبارێت و پلەكانی گەرما دادەبەزن


رێفراندۆما سەرخەبۆنێ و شكەستنا دەستەڵاتا فیدرال 2017-04-17\nئەمیر تاها هەلوەیی❊ \nدڤان كودانێت نوكەدا ماڤێ چارەنڤیس وڕێفراندۆم بابەتێن زۆر گەرم ودگڕنگن وڕیفراندۆم ئامرازەكێ بجهئینانێ یە بۆ ماڤێ چارەنڤیس. ڕێفراندۆم پڕوسیسەكا ئاراستەكرنا پڕسیارەكێ یە بۆ دەنگدەری ل سەر پڕسەكێ، كو پڕسیار دكارتا ریفڕاندۆمێ دا د هێتە نڤێسین و دەنگ دێ لسەر هێتە دان ژلایێ دەنگدەری ڤە ب بەرسڤەكا ئەرێ یان نەرێ. وڕاپرسین ل سەر گەلەك بابەتان دهێتە كرن نە مە رجە تەنها سەرخەبوون بیت ودیسان بۆ پەسەندكرن وراستڤەكرنا دستور و یاسا دانانێ وگوهڕینا سیستەمێ سیاسی.. هتد دهێتە كرن. برێكا ڕێفراندۆمێ هەر كەس و مللەتەك دشێت دەبڕینێ ژ ناسنام وئینتما وئیرادا خو بكەت بو هەلبژارتنا وەزعەكێ یاسایی گونجای. ومومكنە دەرئەنجامێ ڕیفراندۆمێ سەرخەبوون بیت وەكی باشورا سودانی، ویان ئێكگرتن بیت وەكی ئوسكتلەندا كو مایە دگەل بەریتانیا یان ژی خۆدادگەل (انڤمام). دان پێدانا نێڤ دەولەتی بدەرئەنجامێن ڕیفراندۆمێ ناهێتە كرن ئەگەر لپەی هندەك بنەما و پیڤەر وپێرابون ورێكخستنا نەبیت وتایبەت ئەویێن دەربارەی ڕیفراندومێن سەرخوەبوونێ دهێنە كرن، بۆ ڤێ چەندێ نوكە پڕانیا مللەتان بو ڕێفراندۆمێ پیڤەرێ ئەورپی بكار دئینن. \nبریاریێن نێڤ دەولەتی وئەحكامێین گشتی یین دستوری ژ پڕنسیپێن یاسایێن نێڤ دەولەتی دەركەفتینە وژوانا ماڤی چارەنڤیس. وبڤێ چەندێ ئەڤ پڕنسیپە ئیك ژ ێدەریێن سەرەكێن بریاریێن نێڤ دەولەتی ودستورا نە، وماڤێ چارەنڤیس راستاخو موكمترین بنگەهە كو پڕوسیسا ریفراندومێ سالوخەتێ شرعیەتا نافخۆیی ونیڤدەولەتی ژ ێ وەردگڕیت وەك ئامڕازەكێ بجهئینانا ماڤێ چار ەنڤیس. كارێن نیڤ دەولەتی گەلەك بنەمایێن یاسایی بخوڤە دیتیە بو راپڕسینا سەرخەبوونێ. وبنەمایێت یاسایی گڕنكترین پیڤەرێن راپڕسینا سەرخەبوونێ نە چونكی شرعیەتێ ژێ وەردگریت، ودكەتە گڕنكترین ئامراز یا دەربرینێ كو مللەت ماڤێ چارەنڤییسێ خو ئاشكرابكەت وژوانا:. \n1-بڕیارێن نێڤ دەولەتی: گەلەك بڕیارین نێڤ دەولەتی بوینە بناغێن یاسایی ژبو شەرعیەتكرنا ڕیفراندومێ ژپێخەمەت سەرخەبوونێ، نمونە راگەهاندنا نەهێلانا كونولیزمی 1960 ێ وپرنسیپێن یاسیا نیڤ دەولەتی 1970 ێ. ودەرئێخستنا پرنسیپێن ماڤی چارەنڤیس لدیڤ میساقا نەتەوەیێن ئێكگرتی، وگەلەك دامودەزگەهێن هاتینە دڕوستكرن بو گێرانا ڕیفراندۆمێن سەرخەبوونێ یان ژی بو ئێكگرتنێ. ونمونین وان ریفراندۆمێن سەربەخونێ لدیف بریارێن نەتەوەین ئێكگرتی هاتیە كرن: سودان وغانا ل سالاێ1956 وجەزائر وتیمور روز هەلات وئەریتیریا وسومال وموریتانیا وغینیا ونیجیریا.. هتد\n2-دستور: گەلەك مللەتان پشت بەستن ل بنە مایێ دستوری كریە بو ڕاپرسینێ، هندەك دەولەتێن تێكەل (ئیكگرتی) كو دستورێ وان دا هاتیە هە ر یەكەكا دەولەتا ئێكگرتی ماڤێ جودابونێ هەیە دهەر هەگاڤەك ودكاودانەكێ دا. نمونە (سودان ) سەربەخوونا لدیڤ دستورێ ورێككەفتنەكێ وەرگرتیە. هندەك دبێژن جودابوونا14 دەولەتا ژئێكەتی سوڤیەتی ودیسان 7دەولەت ژ یوغسلاڤیا و هەر وەسا پارچەبوونا چیكوسلوفاكیا بو دەولەتا (چیك وسلوفاكیا)، كو گرەنتی وبنەمایێ سەرخەبوونێ دستور بویە. \n3-ماڤی چارەنڤیس: وئەڤ مافە یێ بەرفرەهترە، وژچارچوڤێ پرنسیپیێ دەركەفتیە بو یە ماڤ، وژێدەرەكی بنەرەتیە بو بریارێن نێڤ دەولەتی، كو برێكا رێككەفتنێن نێڤ دەولەتی چوینە دناڤ پڕانیا دستوریێن دەولەتێن پیشكەفتی دا. وبشیوەكێ راستا خو نە راستاخو پڕانیا دەستورا ئاماژەدایە ماڤێ جارەنڤیس ژبو چارەسەركرنا پڕسێن نەتەوەیی وكەمەینە وپیكهاتین ئەسینی وعرقی. بەلێ بووچونەك هەیە كو جودابونا كوماریێن سوڤیتی ویوغسلاڤی وچیكی ئیك لاییو لدیڤ بجهئینانا پڕنسیپین ماڤێ چارەنڤیس بووینە. \nگروپەكی دی یێ دەولەتا هەیە كو مفا ژ نەهێلانا كۆنولیزمێ نەوەرگرتیە وچ دستوریێن وان ئاماژە ب جودابوونێ نە دایە، مینا سكوتلەندا وئەبخازیا و كویبیك وكەتەلونیا و. بەلێ ڤان دەولەتا پشت بەستن پڕنسیبی ماڤێ چارەنڤیس كریە. بو سەرخوبونێ كو ماڤی چارەنڤیس گەلەك شێوازا بخو ڤە دگریت ژ سەرخوبوونێ بگرە تاكو مان دگەل دەولەتا ناڤەندی(ئوتۆنومی وفدرالی) و یان ژی جودابوون وخودا دگەل دەولەتەكا دراوسێ. دەرئەنجام بو پشتەڤانیكرنا ڕاپرسینا سەرخەبوونا كوردستانێ ئەم دشێن پشت بەستنێ ڤان بنەمایێن یاسایی بكەین وزێدەباری بنەمایەكێ دی كو هاتیە سەڵماندن كو دەستەلاتا فدرالی یا عێراقێ شكەستن خواریە ونەشیایە رێڤەبرنا ئیدارەكرنا عێراقەكا ئێكگرتی بكەت وپێگر نەبویە بدستوری كو پێگری بدستوری مەزنترین گە رەنتیە بو ئیكگرتیا عێراقێ. نمونە نوكە بووچونەكا بهێز هەیەكو هەلوەشاندنا ئیكەتیا سوڤیتی ویوغسلاڤیا نە ژ ئەگەرێ ماڤی چارەنڤیس وجودابوونێ بویە، بەلێ كو دەستەڵاتا فدرالی نە شیایە لدیڤ دستوری ب ئەركێین خو بدروستایی رابیت وئیدارەكرنا مللەتی بكەن. \n❊ سەروكێ كومەڵا ئەكادیمێن زانستێن سیاسی/ دهوك


لێی گەڕێن لەکەناڵی ئێن ئارتی، لەخاوەنەکەی لێ مەگەڕێن!\nکەناڵی ئێن ئار تی، لەئێستادا وەک هەموو کەناڵەکانی تری هێزو پارتە سیاسییەکان؛ کەناڵێکی خاوەن پەیامی سیاسییەو بەئاراستە؛ کار ئەکات بۆ هێنانەدی چەندین ئامانج، گرنگترینیان ئەوەیە کەبووەتە پاسەوانی پاراستن و داکۆکیکردن؛ لەبەرژەوەندییە دارایی و ئابوورییەکانی خودی خاوەنی کەناڵەکە، ئەویش لەرێگەی بەکارهێنانی وەکو ئامرازێکی گووشارو فشار، لەسەر حکومەت و پارتە سیاسییە سەرەکییەکان و هەندێ لێپرسراوو دەسەڵاتداری ناو حکومەت و پارتە سیاسییە سەرەکییەکان؛ ئەمەش لەو کاتەی کە خاوەنی کەناڵەکە، ڕووبەرووی فشارو گووشاری جۆراوجۆر ئەبێتەوە، یان ئەو کاتەی کە خاوەنی کەناڵەکە؛ خۆی بۆ بەرژەوەندیی و ئامانجێکی دیاریکراو، کەناڵەکە وەکو ئامرازێکی فشارو گووشار ئەخاتەگەڕ.\nلەم دواییانەداو هەر لەدرێژەی خۆپاسەوانکردن و بەمەبەستی بەدەستهێنانی پارێزبەندیی زیاتر؛ ئەو بەڕێزە دامەزراندنی ڕێکخراوێکی سیاسییشی خستەپاڵ کەناڵەکە، ئەمە بەدەر لەوەی کە؛ هەر لەسەرەتاکانی (کردن)ی و (بوون)ی بەڕێزی بەبزنسمان!!!؛ چ بەنهێنیی و چ بەئاشکرا، چەندین هەنگاوی تری ناوە بۆ بەدەستهێنانی پارێزبەندیی و خۆنزیککردنەوە لەکەسایەتییە دەسترۆیشتوەکانی ناو ناوەندو فەرمانگەو دامودەزگا پەیوەندییدارەکانی ناو دەسەڵات و دروستکردنی بەرژەوەندیی هاوبەش و بەخشینەوەی (ئیمتیازاتی تایبەت)و نازکێشانی پیاوانی بواری لێپێچینەوەو بزنس و...هتد.\nخاوەنی کەناڵەکە هەر لەسەرەتاکانی دەرکەوتنیەوە؛ ڕووبەڕووی دەیان پرسیار بۆتەوەو بەردەوام خۆی لەوەڵامدانەوە دزیوەتەوە، (بەندە) یەکێکم لەوانەی کە بەکۆمێنت و لەپەیجەکەی خۆیدا؛ هەروەها بەچەند وتارێکی بڵاوکراوە، لەرۆژنامەو لەسۆشیال میدیا؛ ژمارەیەکی زۆری پرسیارم ڕووبەڕوو کردۆتەوە بەزمانی گووڵ، نەک بەزمانی زبرو سووکایەتییکردن، بەڵام ئەو بەرێزە، نەک وەڵامی نەئەدامەوە، بەڵکو لەدواجاردا بلۆکی کردم، ئەمە لەکاتێکدا وەڵامی زۆرینەی کۆمێنتەکانی تری ئەدایەوە.\nخاوەنی کەناڵی ئێن ئار تی؛ لەم ساڵانەی دواییدا، بۆ شاردنەوەی ڕاستییەکان و بۆ خۆ دەمامککردن، ئەیەوێت خۆی بکاتە کەسایەتییەک، کەخەسڵەتەکانی کاریزمای تیا بێت، بۆ ئەمە پشتی بەمیدیاکەی بەستووە، لەمڕووەوە لەچەند ساڵی ڕابردوودا؛ چەند بەرنامەیەکی بۆ بانگەشە لەسەر خودی خۆی پەخش کرد، لەگەڵ بڵاوکردنەوەی چەندین چاوپێکەوتنی تایبەتیی خۆی، هەروەها هەندێ بەرنامەی تریشی بۆ دروستکردنی کاریگەریی لەسەر خەڵک و خۆشەکردنیان پەخشکرد، کە لەبەدواداچووندا دەرکەوت؛ ئەو بەرنامانە تەنها لەخانەی ڕیکلام و پروپاگەندەکردندا بووە بۆ خاوەنی کەناڵەکەو نەچۆتە قۆناغی جێبەجێکردنەوە، لەنموونەی ئەو ڕیکلامەی کە بۆ خاوەنی کەناڵەکە ئەکرا؛ گوایە بۆ دەستگرتنی گەنجان بۆ ناو بزنس، کۆمەکی ژمارەیەکی زۆر لەگەنجان ئەکات؛ هەر یەکەیان بەبری پێنج هەزار دۆلار، یان ئەو ڕیکلامەی کە ئەکرا بۆ تۆمارکردنی خانوو بۆ تەعمیر لەسەر ئەرکی خاوەنی کەناڵەکە بەخۆڕایی، یان بەرنامەی (هەنگاوی یەکەم)، کە تایبەت بوو بە پێشبڕکێی پرۆژەی بزنسیی، کە لەکۆتایی ساڵی (٢٠١٦)دا؛ لەکەناڵەکەوە ڕاستەوخۆ لەلایەن خاوەنەکەیەوە پەخشکرا ئەکراو دوا ئەڵقەی کەوتە مانگی شوباتی (٢٠١٧)و تیایدا خاوەنی کەناڵەکە بریاریداو ڕایگەیاند کە بەبڕی دە ملیۆن دۆلار؛ لەویلایەتی کالیفۆرنیا لەئەمریکا،؛ رێستۆرانتێکی براندی تایبەت بەخواردنی مناڵ؛ بەدەیان لقەوە لەهەموو جیهاندا،لەنموونەی ماکدۆناڵد؛ بۆ براوەی یەکەم لەبەرنامەکە بکاتەوە، یەکێک لەلقەکانیشی لەسلێمانی بکرێتەوە، ئەمە لەکاتێکدا کە ئەو بەرنامەیە؛ لەزاری خاوەن کەناڵەکەوەو لەئەڵقەی کۆتاییدا؛ ئەبوایە وەرزی دووەمیشی لەسەرەتای ساڵی (٢٠١٧)دا هەبووایەو بەردەوام بووایەو چەندین وەرزی تریشی بەدوا بهاتایە.\nشایەنی باسە کەناڵی ئێن ئار تی؛ تاکو ئێستا ڕاپۆرتە هەواڵی لەسەر جێبەجێبوونی ئەو سێ چالاکییە ڕیکلامییەی خاوەنی کەناڵەکە بڵاونەکردۆتەوە؟؟!، ئایا ئەگەر ئەو ڕیکلامانە بچوونایەتە قۆناغی جێبەجێبوونەوە؛ کەناڵەکە بەباسکردنی هەراسانی نەئەکردین!!\nئەگەر هەڵسەنگاندن بۆ هەوڵ و جموجۆڵەکانی خاوەنی کەناڵی ئێن ئار تی بکەین؛ ئەگەینە ئەو ئەنجامەی کە بەرێزی ئەیەوێت هێزی بەرەنگاریی و خەمساردیی و بێ منەتی خۆی، لەبەرامبەر دەسەڵات و پارتە سیاسییە سەرەکییەکان و هەندێ لەکەسایەتییە دەسەڵاتدارەکانی ناو پارتە سیاسییە سەرەکییەکان؛ بەسیناریۆی جیاجیاو بەگوێرەی هەلومەرجی گونجاو؛ پیشانبدا، بێگومان ئەمەش بۆ ئەوەی لەم رێگەیەوە تابلۆیەک بنەخشێنێت و چاوەکان لەگەڵ ئەو دیمەنەدا ڕابهێنێت؛ کە ئەو نەیارێکی بێڕکابەری حکومەت و پارتە سیاسییە سەرەکییەکان و ژمارەیەک لەلێپرسراوە دەسەڵاتدارەکانە.\nئەگەر چەندین شیکردنەوەو گریمانەو ئەگەر، لەئارابێت بۆ ئەم هەڵوێستەی ئەو بەرێزە، ئەوا ئەگەری بەهێز؛ ئەوەیە کە ئەمە بەشێکە لەسیناریۆیەک بۆ وەڵامدانەوەی هەندێک لەپرسیارە وەڵامنەدراوەکان، لێرەوە وەڵامێک لەو تابلۆ نەخشێنراوەدا دروستکراوەو کراوەتە پەیامێکی ئاراستەکراو، ئەویش بەم جۆرە؛ خەڵکینە باوەڕ مەکەن کە خاوەنی ئەم کەناڵە؛ دەمامکی هەندێ بزنسمانی سیاسیی بەشدار لەدەسەڵاتدا بێت!! ، ئەگەر وابووایە چۆن ئەوەنە سەرکێش و چنگ بەکرێ ئەبوو لەبەگژداچوونەوەی پارتە سیاسییە دەسەڵاتدارەکانی ناو حکومەت!\nخاوەنی ئەم کەناڵە، لەقۆناغەکانی ڕابردوو؛ چ بۆ ململانێی نێوان هێزە سیاسییە سەرەکییەکان، چ بۆ ململانێی نێوان ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات، چ بۆ ململانێی نێوان تەکەتوول و گرووپە ناکۆکەکانی ناو پارتە سیاسییە سەرەکییەکان؛ بووەتە بەشێک لەئەجێنداکان، لەهەندێک ئەجێندادا خودی خۆی، سەرکێشی کردووەو خۆی تێخزاندووە، لەهەندێکی تریشیاندا بەفەرمایشت داخل بووە!!\nئەزموونی پرۆسەی سیاسیی لەهەرێمی کوردستان دەریخست، کۆمەڵگەی ئێمەش خاوەنی ژمارەیەک سیاسەتمەداری ئەکتەرو سیناریست و دەرهێنەرە ،وەلێ کەسیان هێندەی خاوەنی ئەم کەناڵە؛ سەرکەوتوو نەبووە لەنواندنی ڕۆڵ و بەسیناریۆکردن و دەرهێناندا، پانۆرامای ئەم بەرێزە شانۆگەرییەکەی بەردەوامە، چەند پەردەیەکی تری ماوە، بەڵام کۆتاییهاتنی شانۆگەرییەکە، گرێدراوە بەهەندێ فاکتەری سیاسیی و ئابووریی و سایکۆلۆجیی.\nخاوەنی کەناڵەکە دەمێکە درکی بەکۆتاییهاتنی شانۆگەرییەکە کردووە، هەربۆیە لەبەرەنگاربوونەوەدا و بۆ ململانێ لەپێناوی بەردەوامبوون،؛ میدیاو کاری سیاسیی کردۆتە ئامرازو لەپشتی پەردەوە، هەماهەنگیان ئەکات لەگەڵ ئاراستە هاو بەرژەوەندەکان و شانۆگەرییەکەی پێ درێژئەکاتەوە!!\n1 دیسان برایم زەبۆکەکان\n2 دۆسێی دەستگیرکراوانی (نەوەی نوێ)، سیناریۆی سیاسیی ، یان کەیسێکی یاسایی؟!\nبەنزینە هەرزانەكەی بەغدا گەیشتە سلێمانیش\nڤیزای نێوان ئێران و عێراق هەڵگیرا\nحكومەتی هەرێم وردەكاری دابەشكردنی ئەو بەنزینە ئاشكرادەكات كە لە بەغداوە دێت\nموقتەدا سەدر: لەمەودوا رێوشوێنی توند لە فڕۆکەخانە و مەرزەکان دەگرینەبەر\nوتەبێژی حكومەتی هەرێم: نرخی لیترێك بەنزین بۆ 690 دینار داد... \nبەهۆی كوشتنی كچە منداڵێكی ئێزیدی، ژنە داعشێكی ئەڵمانی بە 1... \nکەشناسی: بارینی باران و بەفر لە هەرێمی کوردستان دەستپێدەکا... \nوەزیری دارایی: دواكەوتنی مووچە بەهۆی دواكەوتنی داهاتی دەرو... \nبەنزینە هەرزانەكەی بەغدا گەیشتە سلێمانیش


هاوڕێیەکی پاسەوانەکەی پڕۆژەی نیشتەجێبوونی دەروازە سیتی لە سلێمانی ڕایگەیاند، بکوژەکە کوڕی بەرپرسی مەڵبەندی دووی یەکێتی بووە و دوو گولـلەی لێداوە کە یەکێکیان بەر دڵی کەوتووە، دەشڵێت، کوژراوەکە تەمەنی 31 ساڵە و هاوسەرگیری نەکردبوو.\nدرەنگانی شەوی ڕابردوو (پێنجشەممە 14ی تشرینی یەکەمی 2021) کارمەندێکی سکیوریتی بەناوی "هەڤاڵ محەمەد" لە دەروازە سیتی لەلایەن کەسێکەوە کوژرا.\nهاوڕێیەکی کوژراوەکە کە پێکەوە پاسەوانن لەو پڕۆژەیە، بە "ناس کورد"ی وت، "شەوی ڕابردوو کوڕێکی محەمەد دووشووانی، بەرپرسی مەڵبەندی کەرکوکی یەکێتی هاتە پڕۆژەکە و لەوێ زۆر بەخێرایی شۆفێری کردووە و نمایشی بە ئۆتۆمبێلەکەی کردووە."\nوتیشی، " پاسەوانەکان ئاگاداریان کردەوە کە ئێرە شوێنی نیشتەجێبوونە و بۆ ئەوە نەکراوە، بەڵام ئەو هەر بەردەوام بووە لەسەر ئەوە و بۆ جاری دووەم ئاگادارکراوەتەوە و لەوکاتەدا بووەتە دەمەقاڵێ و شوێنەکەی جێهێشتووە."\nبەوتەی ئەو هاوڕێیەی کوژراوەە، "دوای 10 خولەک کوڕەکەی ئەو بەرپرسەی یەکێتی چووەتەوە ئەوێ و دەستیکردووە بە تەقەکردن و لە ئەنجامدا گولـلەیەک بەر قاچ و گولـلەیەکیش بەر دڵی هەڤاڵ کەوتووە و گیانی لەدەستداوە و بکوژەکەش هەڵهاتووە و تائێستا دەستگیرنەکراوە."\nئاماژەی بەوەشکرد، "هەڤاڵی هاوڕێی تەمەنی 31 ساڵ بووە و هاوسەرگیریی نەکردووە."\nلەسەر ڕووداوەکە ناس کورد چەند جارێک پەیوەندیکرد بە پۆلیسی سلێمانییەوە، بەڵام وەڵامی پەیوەندییەکە نەدرایەوە.\n2021.10.25 - 19:09\nزانیاریی ئاشکرا کرا؛ ئیسماعیل سوسەیی لە زیندانی چاکسازیی هەولێر نەماوە\n2021.10.30 - 16:02


سەرچاوەکان پێشبینی خولی دووەمی دانوستانەکانی نێوان سعودیە و ئێران دەکەن\nبەرپرسانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوەدا بەرپرسانی سعودیە و ئێران بەنیازن لەم مانگەدا دانوستانی ڕاستەوخۆی زیاتر ئەنجام بدەن، بەڵام ئاماژەیان بە کاتەکە نەدا، ئەوەش بەمەبەستی هێورکردنەوەی گرژییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە.\nهیچ کام لە سعودیە و ئێران کۆبوونەوەکەی ئەمدواییەیان پشتڕاست نەکردەوە، بەڵام نوێنەری ئێران لە عێراق پێشوازی لە نێوەندگری عێراق کرد بۆ خستنەوەی ئاشتەوایی لەگەڵ وڵاتانی کەنداودا. لە ساڵی 2016 ەوە ئێران و سعودیە هیچ پەیوەندییەکیان بە یەکترەوە نەماوە.\nئەم دانوستانانە لەکاتێکدایە ئەمەریکا هەوڵ دەدات ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی نێوان ئێران و زلهێزەکانی جیهان زیندووبکاتەوە، سێ ساڵ لەمەوبەر بەڕێوبەرایەتیەکەی پێشووی ئەمەریکا لە ڕێکەوتنە ناوەکیەکە کشایەوە و سزاکانی سەپاندەوە بەسەر تاراندا.\nبەرپرسێک لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وتی " کۆبوونەوەکەی مانگی چوار بونیادنەرانە بوو، لە کۆبوونەوەکەدا باس لە کۆمەڵێک بابەت کراوە، لەنێویاندا قەیرانی یەمەن و ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی ئێران."\nبەرپرسەکە و دوو سەرچاوە وتیان پێش کۆتایی هاتنی ئەم مانگەدا پێدەچێت کۆبوونەوەی دیکە ئەنجام بدرێت، بەڵام کاتەکەی پەیوەستە بە دانوستانەکانی ڤییەناوە، بەرپرسێکی بیانی لە سعودیە وتی واپێشبینی دەکرێت لە کۆتایی مانگی چوار یاخود سەرەتای مانگی پێنج کۆبوونەوەی دووەم بەڕێوەبچێت.