هابەرماس و دیموکراسیی 2.0 - ژنەفتن\nهابەرماس و دیموکراسیی 2.0\nسەمیرە ئەل وەسیل\n11ی تشرینی دووه‌م، 2021|هزر، وتار و بۆچوون\nلە ٩٢ساڵیدا یۆرگن هابەرماس بە تیشک خستنەسەر تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان پێداچوونەوە بە تیۆرییەکەی، فەزای گشتیی سیاسی دەکات. لەوانەیە ئەو ئەوانە [تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان] زۆر ڕەشبینانە ببینێت – بەڵام ئێمە دەبێت لەبەرانبەریاندا زۆر هۆشیار بین.\nلەنێوان ئەوانی تردا، بەدڵنیاییەوە [لەبەر] کاروبار و هەواڵە گرنگە کۆمەڵایەتییەکان ڕاپۆرتێکی گرنگ لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بەرچاو نەکەوتووە. لە ڕوانگەی زانستی کۆمەڵایەتی و سیاسییەوە، هەرچۆنێک بێت، ئەمانە شتی بەرچاون، بۆیە دەمەوێت لێرەدا ئاماژەیان پێ بدەم.\nلە تەمەنی ٩٢ ساڵیدا فەیلەسوف و کۆمەڵناس یۆرگن هابەرماس لێکۆڵینەوەکەی “گۆڕانی پێکهاتەی فەزای گشتی” لەسەر بنەمای فەزای گشتیی بەمیدیاکراو و دیجیتاڵکراودا هەمووار کردەوە. ئەو کارەی کە لە ساڵی ١٩٦٢دا بڵاو کراوەتەوە، لەمێژە وەک تێڕوانینێکی نموونەیی(paradigmatisch) بۆ کۆمەڵگای دیموکراسیی ئێمە دادەنرێت.\nپێداچونەوە تیۆرییەکەی لە شێوەی وتارێکدا بەناونیشانی “ڕەنگدانەوە و گریمانەکان لەسەر گۆڕانێکی بونیادی نوێکراوەی فەزای گشتیی سیاسی” لە ژۆرناڵی زانستی “Leviathan” بڵاو کرایەوە. دوایین ژمارەی ژۆرناڵەکە بەناونیشانی “گۆڕانێکی نوێ لە بونیادی فەزای گشتیدا؟” لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە نووسەران، تەرخان کراوە بۆ پێداچوونەوەیەکی ڕاشکاوانە بە تێڕوانینەکەی هابرماسدا. تا چ ڕادەیەک ئەم سەرنج و گریمانانە سەرلەنوێ پەیامی تێزەکانی پێشوو دەگەیەنن، ئەمە لەلایەن زانستکاری دیموکراسی و ڕۆژنامەنووس ئۆلیڤەر ڤێبەر (Oliver Weber) لە دەقێکدا کە شایەنی خوێندنەوەیە، خراوەتە ڕوو.\nگەیشتن بەڕاگەیاندنەکانی ئێستا\nبە شێوەیەکی ڕوون و زۆر بەکورتی لێکۆڵینەوە بەناوبانگەکەی هابەرماس مامەڵە لەگەڵ ئەو پرسیارە دەکات، کە تا چ ڕادەیەک دانوستاندنە عەقڵانییەکان لە فەزای گشتیی سیاسی و میدیاییدا گونجاون، کە یارمەتی پاراستنی دانوستانە دیموکراسییە بنەڕەتی و پێویستەکان دەدەن. بۆ زانستە کۆمەڵایەتییەکان وادیارە هێشتا ڕوون نییە، کە کۆمەڵگەیەک چۆن کار دەکات، کە لەناویدا پەیوەندیی سیاسی – هەروەها پڕوپاگەندە، ڕق و هەواڵی ساختە(Fake News) – زۆرینەی لە ڕێگەی سەکۆی دیجیتاڵی و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە ڕوودەدات.\nیۆرگن هابەرماس، فەیلەسوفی ئەڵمانی، لەدایکبووی ١٩٢٩\nهابەرماس کە لە تەمەنێکی زۆردایە بە شێوەیەکی ڕوون هەڵسوکەت لەگەڵ فەیسبوک و تویتەر دەکات و بە ئەنجامێکی هۆشیارکەر دەگات. ئەو تێبینی ئەوە دەکات کە یارییە دیجیتاڵییە نوێیەکان، کە لە ڕاستیدا دەبێت لە ڕێگەی پەیوەندیی زیاتر، ئاڵوگۆڕی زیاتر و نووسەرە تاکەکانەوە ببێتە هۆی دێموکراسی زیاتر، بەڵام نیمچە فەزایەکی گشتیی ئەنارکی و خێڵەکیی دروست دەکەن، کە کەمتر پێشکەوتنی دێموکراسیی عەقڵانییە. ئەوەی لە ڕوانگەی پەیوەندی یان زانستی میدیاوە لە دۆزینەوەیەکی تا ڕادەیەک ئەناکرۆنی (درەنگە بۆ ئاهەنگەکە late to the party)1درەنگە بۆ ئاهەنگەکە late to the party: ئەم دەستەواژەیە بەو مانایە بەکاردێت کە کارێک درەنگتر لەو کاتەی چاوەڕوان دەکرا، ئەنجام ئەدرێت. وەرگێڕ دەچێت، دەکرێت لە ڕوانگەی زانستە کۆمەڵایەتییەکانەوە وەک بەخێرهاتنی گەیشتن بە میدیای ئێستا لێک بدرێتەوە.\nدەکرێت ئەمڕۆ بۆ زۆرێک لە ڕوانگەیەکی کرداریی تەواوەوە ڕوون بووبێتەوە، کە خەونە کۆنە یۆتۆپییەکەی ئینتەرنێت-یەکسانخوازی، یەکسانبوونی هەموو بەکارهێنەران، پەیوەندیکردن لەسەر ئاستی چاو – لەناو سەرنجدانی ئابوورییەکی نادیار، مەرج نییە ببێتە هۆی بایەخدانی زیاتر بۆ هەموو بەشداربووان یان تەنانەت بۆ دیموکراسی زیاتر. هەروەها “هابەرماس” بەم شێوەیە دەیناسێنێت:\n“ئەم بەڵێنە گەورە ڕزگارکەرە ئەمڕۆ لە لایەن دەنگە بیابانیی[نامۆ]کانەوە پارچەپارچە دەکرێت، کە لەناویدا خۆی دەنگدانەوە بازنەییەکان دەخنکێنێت.”\nتێڕوانینی من ئەوەیە کە کۆمەڵناسەکەمان[هابرماس] لێرەدا بە تەواوی ناکەوێتە ناو ڕەشبینییەکی میدیایی. [بەڵکو] زیاتر ناساندنێکی ئاشتیخوازانەی توانایەکی نوێیە لە لایەن هاوکات ڕامانی ئەگەرەکانی خراپ بەکارهێنانەوە.\n“هەروەها ئەو توانا ڕێکخراوە جیهانییەی کە لەلایەن میدیا نوێیەکانەوە پێشکەش کراوە، خزمەت بە تۆڕە توندڕەوە ڕاستڕەوەکان و هەروەها ژنانی ئازای بیلاروسی دەکات لە ناڕەزایەتی بەردەوامیاندا دژی لوکاشینکۆ. خۆتوانایی بەکارهێنەرانی میدیا کاریگەرییەکە کە بۆ ئەوانی تر ئەو نرخەیەکە کە بۆ دەربازبوون لە بەرپرسیارێتی سەرنووسەری میدیای کۆن دەیدەن، تا ئەو کاتەی ئەوان هێشتا بە تەواوی فێر نەبوون چۆن مامەڵە لەگەڵ میدیای نوێ بکەن. هەر وەک چۆن چاپەمەنی هەموو کەسی کردووە بە خوێنەرێکی شاراوە، ئەمڕۆ دیجیتاڵکردن هەمووان دەکات بە نووسەری شاراوە. بەڵام ئایا چەندی خایان تا هەمووان فێری خوێندنەوە بوون؟”\nلەگەڵ هەموو مەترسییەکانی ئینتەرنێت و نەخوێندەواریی ئێمە، دواجار ئەو دەگاتە ئەو ئەنجامەی کە دەکرێت وەڵامێک بۆ سەرلێشێواوی نائەقڵانی، مەترسی دیموکراسییانە و ئەنارشیانەی نیمچە فەزای گشتیی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان لەناو چۆنیەتی کۆنترۆڵی سەرنجی میدیایەکی گشتیی تایبەتمەندی(کۆن) بخاتە ڕوو، کە لەناویدا هێزی پاڵێوراوی کوالیتی ڕۆژنامەگەری، خۆی بە بەرپرسیار دەزانێت بەرامبەر هەواڵی ساختە.\n“سیستەمی دیموکراسیی هەموو زیانەکان لەئەستۆ دەگرێت، کاتێک ژێرخانی فەزای گشتی ناتوانێت سەرنجی هاووڵاتییان بخاتە سەر بابەتە گرنگ و چارەنووسسازەکان، هەروەها ڕاهێنانی گشتیی ڕکابەر، ئەمە واتە: چیتر ناتوانرێت ڕای فیلتەرکراو دەستەبەر بکات.\nئەوەندەی ئەم تێڕوانینە ئێستا ئاشنا دیارە، لە ڕاستیدا من ناتوانم وەک ستووننووسێکی شپیگل SPIEGEL 2مەبەست لە ڕۆژنامەی شپیگلی ئەڵمانییە، کە ئەم وتارەش لە ماڵپەڕی هەمان ڕۆژنامەوە وەرگیراوە. زۆرتر لەهەمبەر ئەم جۆرە دۆزینەوەیە بوەستمەوە. ئەرکی کۆمەڵگایەکی دیموکرات ئەوەیە خەمی ژێرخانی میدیایی بخوات، کە لە ڕێگەیەوە ڕای سیاسیی عەقڵانی و بڕیاردان مسۆگەر دەبێت.\nلەگەڵ ئەو هەموو خۆشەویستییەی بۆ ڕۆژنامەگەریی کوالێتی هەمە، من نکۆڵی لە بەشێکی دیاریکراوی بواری نیمچە فەزای ئینتەرنێت ناکەم، کە جۆرایەتی هاوشێوەی عەقڵانییەتی سیاسی هەیە. من دەمەوێت جەخت لەسەر دەسەڵاتی ڕۆژنامەوانی زۆرێک لەم بەشداربووانەی فەزای گشتیی سیاسیی “نوێ” بکەمەوە – هەرچەندە ئەمە تەنیا سەبارەت بە نووسەری نییە.\nلە ساڵی ٢٠٠٩دا زانستکاری میدیایی بێرنارد پیۆرکسن لە کۆنفرانسی re:publica دا باسی لە یۆتۆپیای کۆمەڵگەیەکی سەرنووسەری کرد: ” کۆمەڵگەی سەرنووسەری، کۆمەڵگەیەکە کە لەناویدا زۆرینە و نموونەیی ڕۆژنامەگەریی باش بووە بە توخمێکی پەروەردەی گشتی. بۆ نموونە: سەرەتا بیپشکنە، پاشان بڵاوی بکەرەوە، هەروەها گوێ لە لایەنەکەی تر بگرە، ڕووداوێک گەورە مەکەرەوە، وەک ئەوەی لە مامەڵەکردن لەگەڵ دەسەڵاتدا گوماناوی بێت، نادادپەروەری پیشانی جیهان بدە.”\nکاتێک هابەرماس باسی ئەوە دەکات، کە ئێمە هەموومان لە ڕێگەی سەکۆ دیجیتاڵییەکانەوە بووین بە نووسەری بەتوانا، ڕەنگە بانگەشەی کۆمەڵگە بەتەواوی ئەوە بێت، کە دەبێت هەموومان ببین بە سەرنووسەر. لەبەرئەوە تەکنینکێکی سادەی وەک جریواندنەوە (retweet) یان سەرنج(comment)نووسین دواتر دەبێتە بواری بەرجەستەکردنی لێهاتوویی میدیایی خۆی و ئەخلاقی میدیایی – دەبێت ئێمە لە هەر مامەڵەیەکی پەیوەندیکردن لەناو فەزای گشتیی دیجیتاڵی، پرسیار لە خۆمان بکەین، ئایا ئێمە لەگەڵ بڵاوکردنەوەی بابەتێک ڕەخنەگرتن بەرهەم دەهێنینەوە یان دەستنیشانی دەکەین، ناوەڕۆکەکان بە بەرهەمی نەرێنیانە گەورە دەکەین یان سەرەتا بیخەینە ڕوو، کونجاوانە خزمەت بکەین یان ناڕەزایەتییەکان هەڵبوەشێنینەوە، خۆپەرستەکان بەهێزبکرێن، ئەوانەی کە بەهۆی پشتگوێخستنەوە دەبوو لاواز بکرێن، یاخود لەڕێگەی ڕەخنەیەکی گشتییەوە پاوەن بکرێن.\nلە ماوەی ڕابردوودا ئێمە ئەم پڕۆسە سەختانەی دانوستانی گرنگیی ئابووریمان لە چەند حاڵەتێکی جیاوازدا بەراورد کرد، لای ترامپ و ئائێف دی AFD 3AFD: Alternativ für Deutschland جێگرەوە بۆ ئەڵمانیا. پارتێکی ڕاستڕەوی ئەڵمانییە. – یاخود دواجار ئێمە باسی ئەوانەمان لە پەیوەندی بە توندڕەوە ڕاستڕاوەکان لە پێشەنگای کتێبی فرانکفۆرت کرد.\nدیموکراتیزەکردنی تۆڕ[ئینتەرنێت] بە پەیوەستبوون لەگەڵ کاریگەریی ئابوورییانەی پاداشتکراو، لەناویدا سەکۆکان زیاتر لە هەڵوەشاندنەوە، تووڕەیی و گاڵتەجاڕیی سوود وەردەگرن، هەروەکوو نەبوونی یاسادانان لەلایەک و نەبوونی ئەخلاقی میدیایی لەلایەکی ترەوە دەبنە هۆی کەڵکئاوەژوو و نامرۆڤبوونی سیستماتیک، وەک جۆن ئێمە دەتوانین لای راینەر ڤینکلە Rainer Winkler بیبینین.\nلێرەدا هێزی جوڵێنراو و توڕی خودکاری کۆمەڵگەیەک لە کاردان کە خۆیان نەک تەنها لەناو نوێنەرایەتی هەمیشەیی ئەخلاقی تاک و گرێدراویدا(ئینتیما) نابیننەوە، بەڵکوو ئەمە دەخرێتە ژێر چاودێرییەکی دیجیتاڵی و هەمیشەیی. تێڕوانینی هەمیشەیی دوولایەنە کە هەڵسەنگاندنی بەردەوامی ڕەفتارەکان و وتراوەکان ئاوەژوو دەکاتەوە، زیاتر لەناو فەزای دیجیتاڵدا ئابووری و کۆمەڵایەتیی پاداشت دەکرێت و پشتیوانی دەکرێت. کرداری ڕەخنەی گشتی بەم شێوەیە دەبێتە مامەڵەیەکی زۆر پڕ قازانج بۆ پلاتفۆرمەکان و بەم شێوەیە ڕەفتارەکانی هێزی پارێزگار دەگۆڕێت، ئەوەی مایکڵ سیمان لە کتێبەکەیدا بە وردی نیشانی دەدات “هێزی پلاتفۆرمەکان: سیاسەت لە کاتی زەبەلاحەکانی ئینتەرنێتدا”.\nکولتووری کاڵ و جیدی (E- und U-Kultur)\nکەواتە دەبێت ئاگاییەکی زۆر تایبەت پەرەپێبدرێت، “هاوڵاتییان لە فەزای دیجیتاڵدا تەنها نەبنە بەکارهێنەر”. بۆ ئەم کارە دەبێت هۆکارەکانی خۆت بۆ بەکارهێنانی میدیا ڕاست و هەڵە لە یەکتر جیا بکەیتەوە، خۆئازادکردن لە کاریگەرییە ئابوورییەکان یان بەرەنگاربوونەوەی ئەخلاقی ڕەفتار و قسەی دیجیتاڵی، هاوڕێی نووسەر فریدەمان کاریگ (Friedemann Karig)پێی دەڵێت ئەخلاقی هاوبەشکردن. لە ڕێگەی ڕەفتارەکانی پەیوەندییەوە بەهاکانم بۆ ئەوانی تربە ئاسانی دەخەمە ڕوو هەوەها ئەوان بەهێز دەکەم – یاخود خۆم بەهێز دەکەم لە ڕێگەی ئەوەی ئەوانی تر بێ بەها دەکەم؟ ئایا من تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بە ڕاستکەرەوەیەکی کۆمەڵایەتی دەزانم یان پێویستییەکی کۆمەڵبوون؟\n“تێڕامان و گریمانەکانی هابرماس لەسەر گۆڕانێکی بونیادیی نوێکراوەی فەزای سیاسی” لە باشترین کاتدا هەنگاوێکی نوێن بۆ زانستە کۆمەڵایەتییەکان بۆ تۆمارێکی ڕاستتر لە واقیعی کۆمەڵایەتی لە سەردەمی دیجیتاڵدا. جیابوونەوەیەک لە کولتووری کاڵ و جیدی (E- und U-Kultur)، لە میدیایەکی ئەنارکی و کۆنترۆڵنەکراو هەروەها میدیای گشتی و پرۆفیشناڵ، هیوایەک پەیوەست بەمەوە کە یارمەتیدەر بێت، کەمتر دەبینم.\nئێمە دەبێت زیاتر وەک کۆمەڵگایەک بیر لەوە بکەینەوە کە چۆن دەتوانین تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بۆ فەزای گشتیی عەقڵانی مسۆگەر بکەین، نەک تەنیا میدیای پرۆفیشناڵ بە بەرپرسیار بزانین، بەڵکوو کارپێکەرانی پلاتفۆرمەکان ڕێکتر بخرێن.\nتێبینی: 2.0 واتە وەشانی دووەمی تێڕوانییەکان و بۆچوونەکانی هابەرماس. ئەم ژمارەیە زیاتر لە پرۆژە و کاری تەکنەلۆژیدا بەکار دێت، لەبەر ئەوەی تێڕوانینە نوێیەکانی هابەرماسیش لەبارەی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانەوەیە، نووسەر ئەم ژمارەی وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو بوارە بەکار هێناوە. وەرگێڕ\nدرەنگە بۆ ئاهەنگەکە late to the party: ئەم دەستەواژەیە بەو مانایە بەکاردێت کە کارێک درەنگتر لەو کاتەی چاوەڕوان دەکرا، ئەنجام ئەدرێت. وەرگێڕ\nمەبەست لە ڕۆژنامەی شپیگلی ئەڵمانییە، کە ئەم وتارەش لە ماڵپەڕی هەمان ڕۆژنامەوە وەرگیراوە.\nAFD: Alternativ für Deutschland جێگرەوە بۆ ئەڵمانیا. پارتێکی ڕاستڕەوی ئەڵمانییە.\nتەکنەلۆژیا، تویتەر، تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان، سەمیرە ئەل وەسیل، سوارە محەمەد، فەیسبوک، فەیلەسوف، هابەرماس، وەرگێڕان\n← جەنگی جیهانیی چوارەم\nپرچ و ماڵ →


پۆلیسی هیندستان ڕۆژنامەنووسێکی فەڕەنسی دەستگیر دەکەن\nپۆلیسی هیندستان ڕۆژنامەنووسێکی فەڕەنسیان دەستگیر کرد لە کشمیر دوای ئەوەی یاساکانی هاتنە ناوەوەی پێشێل کردووە و بەبێ مۆڵەت وێنەی ڤیدیۆیی فلمێکی بەڵگەنامەیی گرتووە.\nسەرۆکی پۆلیسی هیندستان ئیمتیاز ئیسماعیل بارای بە ئاژانسی دەنگوباسی ڕۆیتەرزی وت ڕۆژنامەنووس کۆمیتی پۆڵ ئیدوار کە ڕۆژنامەنووسێکی ئازادە لە درەنگانێکی ڕۆژی شەممەدا لە ناوچەی کۆثیباج لە سریناگارای پایتەختی هاوینەی کشمیر دەستگیرکراوە.\nبارای وتی ئێدوار ڤیزای کاری پێیە لە هیندستان کە تاوەکو مانگی دوانزەی ساڵی داهاتوو کاری پێدەکرێت، بەڵام ڤیزاکەی ڕێگەی پێنادات وێنەی ڤیدیۆیی فلیمی بەڵگەنامەیی بگرێت سەبارەت بە بابەتەکانی سیاسەت و ئاسایش.\nبارای وتی سکاڵاکە بەپێی یاسای پاسپۆرتەکان تۆمارکراوە.\nئەفسەرێکی باڵای پۆلیس کە نەیویست ناوی بڵاوبکرێتەوە وتی ئیدوار وێنەی فلیمێکی بەڵگەنامەیی گرتووە و چاوی بە ڕابەری جیاخوازەکان میر واعز فاروق کەوتووە و هەروەها چاوی بەو بریندارانە کەوتووە و وێنەی گرتوون کە لەکاتی خۆپیشاندانەکانی سریناگاردا برینداربوون.\nلە بەیاننامە فەڕمییەکاندا هاتووە دەڵێت لە ساڵی ڕابردووەوە لەو کاتەوەی خۆپیشاندانەکان دەستی پێکردووە دژی بە فەرمانڕەوایی هیندستان لە ناوچە جێناکۆکی لەسەرەکاندا زیاتر لە 3800کەس برینداربوون و کەسێکیش کوژراوە و زیاتر لە سەد کەسیش کوێربوون.\nئەفسەرێکی پۆلیس وتی " داوامان لێکرد لێپرسینەوەی لەگەڵدا بکەین سەبارەت بە چالاکییەکانی بەڵام ڕەتی کردەوە بێتە بەردەم پۆلیس. ئەو ڕێگە پێدراو نەبووە وێنەی ڤییۆیی بگرێت و لەکۆتاییدا دەستگیرمان کرد."


هەوڵ بۆ دواخستنی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی ئێراق - SAHAR KURDISH (Sorani)\nهەوڵ بۆ دواخستنی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی ئێراق\nکانونی دوھەم 14, 2018 10:56 Asia/Tehran\n"ئارێز عەبدوڵا" سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی نیشتمانیی کوردستانی ئێراق لە پەرلەمانی ئەم وڵاتە ڕایگەیاند؛ هەندێ لایەن هەوڵ دەدەن هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی ئێراق بخەنە دواوە.\nهەڵبژاردنی پەرلەمانی ئێراق بڕیارە ١٢ی مانگی مەیی ٢٠١٨ بەڕێوە بچێ. "حەیدەر عەبادی" سەرۆک وەزیرانی ئێراق بەردەوام جەختی کردووە لەسەر بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنی پەرلەمانی لە کاتی دیاریکراودا.\nبە پێی راپۆرتی ئیرنا؛ "ئارێز عەبدوڵلا" ڕۆژی شەممە لە کۆبوونەوەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە هەولێر ڕایگەیاند؛ هەندێ لایەنی ئێراقی هەوڵ دەدەن هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئێراق لە کاتی دیاریکراویدا بەڕێوە نەچێ، بەڵام هەڵبژاردنەکان لە ڕۆژی دیاریکراویدا بەڕێوە بچێ.\nپێشتر ژێدەرێکی پەرلەمانی ئێراق لە سەر بە هاوپەیمانیی "ئەیاد عەلاوی" سەرۆکی هاوپەیمانی ئەلوەتەنییە، "سەلیم جەبووری" سەرۆکی کۆڕی مەدەنی بۆ چاکسازی و "ساڵح موتڵەک" سەرۆکی هاوپەیمانیی ئەلعەرەبییە بۆ بەشداری لە هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی ئێراقی ڕاگەیاند.\n"فورات ئەشەرع" وتەبێژی ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی ئێراقیش وتی ئەم ئەنجومەنە لەگەڵ "حەیدەر عەبادی" سەرۆک وەزیران و ڕێکخراوی بەدر بە بەڕێوەبەرایەتیی "هادی عامری" بۆ بەشداری لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی، هاوپەیمانییەکەی هەڵبژاردەیی یەکگرتووی پێکهێناوە.


مێرسیدسەكەی چین بناسە – ئۆتۆمبێل\nسەرەتاڤیدیۆمێرسیدسەكەی چین بناسە\nمێرسیدسەكەی چین بناسە\nلە بەرواری 2019/09/23 لە 10:52 am\nكۆمپانیای (GAC)ی چینی، نوێترین بەرهەمی بە جۆرێك نەخشەكێشاوە، كە هاوشانی ئۆتۆمبێلە گرانبەهاكان بێت، بە تایبەت ڕكابەری بەرهەمەكانی مێرسیدس بێنز بكات، هەر بۆیە ناویان لێناوە مێرسیدسەكەی چین.\n(GA 8)، نوێترین بەرهەمی كۆمپانیا چینییەكەیە، كە ئۆتۆمبێلێكی سیدانە و بە تایبەتمەندی بەرز و دیزاینێكی ناوازە بەرهەمی هێناوە، ڕووكاری دەرەوە و ناوەوەی ئۆتۆمبێلەكە و تایبەتمەندییەكانی هاوشانی ئۆتۆمبێلە كەشخەو گرانبەهاكانە.\nئۆتۆمبێلە چینییەكە هەیكەلێكی ناوازە و گەورەی هەیە كە بە هێڵی كرۆمی و ڕووكاری پێشەوەی فراوان و ڕووناكی كارپێكەر بە LED، نەخشێنراوە.\nناوەوەی ئۆتۆمبێلەكە لە پێكهاتەی داشبۆردەكەیدا تێكەڵەی كرۆم و داری پتەو بەكارهاتووە، وێرای شوێنی دانیشتنی فراوان و ڕووپۆش كراو بە چەرم، هاوكات ڕووكارێكی ناوازەش بۆ شۆفێر دانراوە كە تیایدا شاشەی هەستەوەری 10 ئینج بوونی هەیە.\nئۆتۆمبێلەكە بە كامێرا و هەستەوەر لە پێش و دوا تەنراوە، هەستەوەری تایبەت بە دیاریكردنی نێوانی ئۆتۆمبێلەكە و ئۆتۆمبێلی بەرامبەریشی تێدایە، هاوكات سیستمی ڕێگری لە پێكدادانیشی تێدایە كە خۆكارانە ئۆتۆمبێلەكە دەوەستێت.\nبزوێنەری تۆربۆ جارجەری لەسەرە كە توانای 198 ئەسپی هەیە و گێربۆكسێكی 7 نمرەیی بۆ دانراوە.\nتوانای بزوێنەرەكەی (GA 8) بە جۆرێكە لە ماوەی 9 چركەدا خێراییەكەی لە 0 كیلۆمەتر دەگاتە 100 كیلۆمەتر لە كاتژمێرێكدا و بەربەستی خێرایشی 200 كیلۆمەترە.\nئەم بەرهەمە بە دوو جۆر بەردەست دەبێت كە جۆرە ئاساییەكەی نرخەكەی 27 هەزار دۆلارەو جۆرە تایبەتمەندەكەشی 35 هەزار دۆلارە.\nتۆیۆتا، گرانفیا 2020 ئاشكرا دەكات


10 ماڵپەڕ هەموو رۆژێک شتێکی نوێت فێردەکات - پەرەگراف\n10 ماڵپەڕ هەموو رۆژێک شتێکی نوێت فێردەکات\nهەرچەندە بەکارهێنەرانی ئینتەرنێت رۆژانە کاتێکی زۆر بەسەردانکردنی ماڵپەڕە جیاوازەکان‌و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بەسەر دەبەن، بەڵام لەکۆتاییدا تێدەگەن تەنها کاتیان بەسەر بردوە بەبێ ئەوەی شتێکی ئەوتۆ فێربووبن یاخود کاتێکی بەسوودیان بەسەر بردبێت.\nئەم 10 وێبسایتە لەبوارە جیاوازەکاندا، رۆژانە بابەتی نوێ‌و بەسود بڵاودەکەنەوەو سەردانیکردنی رۆژانەی هەر یەکێکیان دەبنە مایەی فێربوونی شتی نوێ.\nبیرۆکەی ئەم ماڵپەڕە ئەوەیە کە هەر بەکارهێنەرێک دەتوانێت لەبوارێکی دیارییکراودا پرسیار بکات، دواتر پسپۆڕانی ئەو بوارە وەڵامی وردو باوەڕپێکراوی دەدەنەوە کە پاڵپشتە بەبەڵگەی زانستی. هەروەها دەتوانی تۆش بەدروستکردنی هەژمارێک وەڵامی پرسیاری ئەوانی دیکە بدەیتەوە گەر شارەزاییت هەبێت، یاخود سەیری پرسیارو وەڵامی بەکارهێنەرەکانی دیکە بکەیت.\nگەر بەدوای جێگرەوەی کۆرسە درێژەکاندا دەگەڕێت لەسەر ئینتەرنێت، ئەوا ئەم ماڵپەڕە ئەوەت بۆ دابین دەکات. لێرەوە چەندین کۆرسی جیاواز لەبوارە جیاوازەکاندا بەردەستن‌و سوودێکی زۆر بەبەکارهێنەرانیان دەگەیەنن.\nدوای ئەوەی هەژمارێکت لەم وێبسایتەدا دروست کرد، رۆژانە ئیمەیڵێکت بۆ دەنێرێت‌و لەماوەی کەمتر لە پێنج خولەکدا شتێکی نوێت لەبوارە جیاوازەکاندا فێردەکات. دەشتوانی ئەو بوارانە دیاریی بکەیت کە گرنگیی پێ دەدەیت‌و دەتەوێت لەو بوارانەدا زانیارییەکانت بگاتە دەست.\nداهێنەران لەبوارە جیاوازەکانی هونەرو مۆسیقاو نەخشەسازیدا ئەزمونی خۆیان لەڕێی کۆرسی جیاوازەوە بەبێ بەرامبەر پێشکەش دەکەن‌و دەتوانن بینەری بن‌و سوودی لێ وەربگرن.\nگەر ئارەزووی فێربوونی بەرنامەت هەیەو هیچ پاشخانێکت لەو بوارەدا نییە، ئەوا ئەم ماڵپەڕە ئەو بۆشاییەت بۆ پڕ دەکاتەوە. چەندین بابەتی فێرکاری پرۆگرامسازی بۆ فێرخوازە سەرەتاییەکان لەم وێبسایتەدا خراوەتەڕوو.\nبۆ هەموو ئەوانەی دەیانەوێت لەبواری پرۆگرامسازی‌و نەخشەسازیدا پسپۆڕی وەربگرن‌و لەو ڕێگەیە کار بدۆزنەوە، ئەوا لەڕێی ئەم ماڵپەڕەو لەماوەی سێ مانگدا دەتوانن پەرە بەتواناکانی خۆیان بدەن‌و چانسی دەستکەوتنی کاریان هەبێت، ئەوەی لەم ماڵپەڕەدا هەیە ئەوەیە بۆ فێربوون‌و بەشداریکردنی کۆرسەکان پێویستی بەبڕیک لەپارە هەیە.\nلەڕێی ئەم ماڵپەڕەوە هەلی شیکردنەوەی داتاو زانیارییەکانت هەیە. لێرەوەو لەڕێی کەسایەتییەکی کارتۆنییەوە فێری چۆنیەتی شیکردنەوەو نووسینی زانیارییەکان دەبیت.\nئەم ماڵپەڕەیان بۆ فێربوونی زمانە. لێرەوە دەتوانیت لێهاتووییەکانت لەگوێگرتن‌و قسەکردن‌و نووسینەوە پەرەپێ بدەیت، بابەتەکانی فێرکردنی 20 زمان لەڕێی ئەم وێبسایتەوە بەخۆڕایی بەدەستبهێنە.\nگەر بەدوای هەنگاوەکانی کارێکی دیارییکراودا دەگەڕێت، ئەوا ئەم ماڵپەڕە ڕەنگە بەسوود بێت بۆت. لێرە لیستی ڕێنمایی چەندین کاری دیارییکراو دانراوە، گەر دەتەوێت فێری یۆگا ببیت‌و نازانیت چۆن دەستپێبکەیت، یاخود دەتەوێت پارە بۆ پرۆژەیەکی بچوک کۆبکەیتەوە، ئەم ماڵپەڕە لەو بوارانەو چەندین بواری دیکەدا ڕینمایت دەکات.\nئەکادیمیای شەترەنج شوێنێکی گونجاوە بۆ ئەو کەسانەی دەیانەوێت فێری ئەو یارییە جیهانییە ببن یاخود پەرە بەتواناکانیان لەو یارییەدا بدەن. ماڵپەڕەکە چەندین وانەی فێرکاریت دەخاتە بەردەست، هەروەها دەتوانیت بەشێوەی راستەوخۆ لەگەڵ کەسانی پێشکەوتوودا یاری شەترەنج بکەیت.


1/12/2021 04:50 PM\nسپیناخ یەکێک لەو سەوزەواتانەیە کە سوودەکانی یەکجار ناوازەن و بەگشتی وەکوو تەندروستترین خۆراک بۆ مرۆڤ دێتە ئەژمار و دەکرێ بە چەندین شێوە ئامادە بکرێت. لەدرێژە ئاماژە بە بەشێک لە سوودەکانی ئەم خۆراکە بەتامە دەکەین.\nتەندروستیی دڵ: بەپێی توێژینەوەکان سپیناخ خاوەنی بڕێکی کەم چەوریی ئۆمێگا٣ـیە کە بۆ تەندروستیی دڵ بەسوودە. جگە لەوە، ئەو ئاسید فۆلیکەی لە پێکهاتەی سپیناخدا جێگیر بووە دەبێتە هۆی دابەزینی ئاستی هێمۆسیستێئین و ئەمەش مەترسیی تووشبوون بە نەخۆشییەکانی دڵ کەم دەکاتەوە.\nلەنابردنی دڵەکزە: ئەگەر هەفتەی دوو جار تووشی دڵەکزە بن دەریدەخات کە تووشی نەخۆشیی ریفلاکسی گەدە بوون و سپیناخ لێرەشدا یارمەتیتان دەکات چونکە بەناوبانگە بۆ رێگری کردن لە گەڕانەوەی ئاسیدی گەدە.\nقەبزی لەناو دەبات: سپیناخ خاوەنی ریشاڵێکی زۆرە و ئەمەش چالاکییەکانی ریخۆڵە رێک دەخات. ئەگەر قەبزی ئازارتان دەدات سپیناخ کێشەکەتان چارەسەر دەکات. سپیناخی کاڵ باشترین مادەیە بۆ پاککردنەوە، نۆژەنکردنەوە و ژیاندنەوەی ریخۆڵە.\nگەشەی قژ: یەکێک لە سوودە سەرسوڕهێنەرەکانی سپیناخ ئەوەیە کە خێرایی گەشەی قژ بەرز دەکاتەوە. پرۆتینی زۆر، ڤیتامین A و ڤیتامین C کە لە پێکهاتەی سپیناخدا جێگیر بوون ئەو ئیزنە بە جەستە دەدەن کە بە دروستی چەوری پێستی سەر رێک بخات و ئەمەش رێگری لە هەڵوەرینی قژ دەکات.\nرێکخستنی خەو: رادەی ڤیتامین A لە سپیناخدا یەکجار بەرزە و ئەمەش بۆ چارەسەرکردنی بێ‌خەوی و کەم‌خەوی زۆر بەسوودە. هەڵبەت ڤیتامین B6 و مەگنسیۆمیش لە پێکهاتەی سپیناخدا هەن. ڤیتامین B6 یارمەتی جەستە دەکات بۆ بەرهەمهێنانی سێرۆتۆنین، واتە ئەو هۆرمۆنەی ئێمە ئارام دەکاتەوە و پرۆسەی خەو رێک دەخات.


ئیسلام و ژن: له چاوپێکه‌وتنێکدا لەگه‌ڵ دکتۆر شێرکۆ کرمانج – Denegkan\nئیسلام و ژن: له چاوپێکه‌وتنێکدا لەگه‌ڵ دکتۆر شێرکۆ کرمانج\nbyشێرکۆ\tNovember 2, 2010\tگشتی\nتێڕوانینى ئاینى ئیسلام بۆ یەکسانى ژن و پیاو چۆنە؟ ئەمە لەکاتێکدا چەندین حەدیس و ئایەت هەن کە پێچەوانەى ئەوەن، بۆ نمونە حەدیسێک هەیە کە ژنان بە “عەقڵ ناتەواو” و “دین ناتەواو” دادەنێت یان وەک ئەوەی لە قورئاندا هاتوە “الرجال قوامون على النساء”.\nدکتۆر شێرکۆ: پێش ئەوەی وەڵامی ئەم پرسیارە بدەینەوە دەبێت بزانین مەبەستمان لە ئیسلام چیە. ئایا مەبەست لە ئیسلام قورئانە، یان قورئان و حەدیسە، یان ئەم دووانە بە ئیزافەی شەریعەش. دیارە زۆربەی موسڵمانان و ئیسلامییەکان قورئان و سوننە و شەریعە بە جەوهەر و سەرچاوەی ئیسلام دادەنێن. من پێموایە جەوهەری سەرەکی ئیسلام تەنیا قورئانە، چونکە، بەکورتی، حەدیسەکانی پێغەمبەری ئیسلام زۆربەیان دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە مردنی پێغەمبەر کۆکراونەتەوە و شەریعەی ئیسلامیش زادەی تێگەیشتن و لێکدانەوەی ئیمام و عولەماکانی ئیسلامە بۆ دوو سەرچاوەکەی دیکەی ئیسلام، قورئان و حەدیس. لەبەرئەمە ناکرێ دوو سەرچاوەکەی دیکە بە شێوەیەکی موتڵەق و یەکلاکەرەوە وەربگیرێن. بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە مەقامی ژن لە ئیسلامدا تەنیا لەلایەن پێغەمبەر و شەریعەوە نیە کە بە یەکسان بە پیاو نەبینراوە، بەڵکو دەقە قورئانییەکانیش ئەو نا یەکسانییە زەق دەکەنەوەوە جەختی لەسەر دەکەن. ئەمەش لەو ئایەتەی کە تۆ ئاماژەت پێکردوەو هەموو ئەو ئایەتانەی ئاماژە بە نایەکسانی ژن لە پرسی میرات (بەقەرە: ٧٨) و شایەدیی (بەقەرە: ٢٨٢) دەکەن تا دەگاتە ئەو ئایەتەی کە ڕێگە بە پیاو دەدات ژن تەمبێ بکات، وەک ئەوەی لە سورەتی (نیساء: ٣٤) هاتووە “ئەو ژنانەی لە ئەشقی بوونیان دەترسن، نسحەت بکەن و لەگەڵیان مەخەون، ئەگەر لێشیان بدەن، دەبێت”. لەبەرئەوە ئەگەر دیدی ئیسلام وەک ئەوە ببینین کە لە قورئاندا هاتووە، ناکرێت ژنان وەک پیاوان تەماشابکرێن چونکە مەقامی ژن لە قورئاندا لە مەقامی پیاو نزمترە. ئەمەش دیسان هەر لە سورەتی نیساء لەو شوێنەی کە هۆی قەوامی بوونی پیاو لەسەر ژنان دەخاتە ڕوو جەختی لەسەرکراوەتەوە، کاتێک دەڵێت پیاو بۆیە باڵادەستن بەسەر ژنان چونکە خوا “هێندێکی [پیاوی] لە هێندێ [ژن] عاقڵتر خولقاندوە”.\nبوخاری و موسلیم و تیرمیزی و نەسائی و ئەبو داوود و ئیبن ماجە و ئیمام مالیک، گێڕاویانەتەوە کە پێغەمبەر وتویەتی “ئەگەر شومی لە شتێکدا بێت ئەوە لە خانو و ژن و ماییندایە”. بۆچی ئیسلام ژن بە شوم دادەنێت؟\nدکتۆر شێرکۆ: ئیسلام لە کۆمەڵگەیەکی خێڵەکی پیاوسالاری سەریهەڵداوە و گەشەی کردوە، بۆیە هەڵگری هەر ئەو بەهایانەیە کە لە کومەڵگە خێڵەکی و پیاوسالارییەکان باون و پراکتیزدەکرێن. لەو کۆمەڵگە عەرەبییە خێڵەکییەی جزیرەی عەرەبی کە ئیسلامی تێداگەورەبوو مێینە هێندە بێ نرخ بوو تەنانەت زۆریان لەکاتی بوونیان زیندەبەچاڵ دەکران. ڕاستە ئیسلام ئەم دیاردە کۆمەڵایەتییەی ڕەتکردەوەو لەناویبرد بەڵام بەو مانەیە نیە کە توانیبێتی ژن لە نایەکسانی ڕزگاربکات یان ڕوویەکی گەش بە مێینە ببەخشێت. بۆیە ئیسلام بە درێژەدانی بەو تێڕوانینەی کە کۆمەڵگە خێڵەکییەکان هەیانبوو، وەک ئەوەی کە مێینە بارێکی گرانە بەسەر کۆمەڵگەوە بەتایبەتی لە کاتی غەزوەو شەڕو ڕاوڕوتا کە لە جزیرەی عەرەبی نەک هەر باو بوو بەڵکو سەرچاوەی پەیداکردنی دەرامەت و قوتی خێزان بوو، ئەوە سەرەڕای چەند چاکسازییەک لە مافەکانی، ژن هەر بە شوومی تەماشای ژن کراوە.\nبۆچى ئاینى ئیسلام لەلایەن بەشێک لە رەخنەگرەکانەوە رەخنەى ئەوەى رووبەڕوو دەکرێتەوە کە فەزڵى پیاوى بەسەر ژندا داوە؟\nدکتۆر شێرکۆ: ئەو ڕەخنانە ڕەخنەی واقعین چونکە لە ڕاستیدا ئیسلام فەزڵی پیاوی بەسەر ژندا داوە. ڕاستی ئەم ڕەخنەیە لە خوێندنەوەیەکی وردی قورئان بە ئاسانی دەردەکەوێت. قورئان بەگشتی ڕوو لە پیاو دابەزیوە، تەنانەت سورەتی نیسائیش کە دەستی بۆ چارەسەرکردنی هەندێک پرسی ژن بردوە هەر ڕوو لە پیاو دابەزیوە. بۆنمونە کە باس لە بەهەشت دەکرێت ئەوە باس لە خۆشی وەرگرتنەکانی پیاو دەکرێت وەک ئەوەی کە ژنی موتەهەریان (بەقەرە: ٢٥) بۆ دابیندەکرێت. لە قورئاندا کەم تا زۆرێک تەنیا لە پەیوەند بە پرسەکانی پیاو ئاماژە بە ژن کراوە. بۆیە من پێموانییە نە هیچ ڕەخنەگرێک، نە هیچ ئیسلامییەک، تەنانەت هیچ موسڵمانێکیش بتوانی نکوڵی لەوە بکات کە بە گوێرەی ئیسلام پیاو فەزڵی بەسەر ژنەوە هەیە. قورئان لە هەندێک شوێن ڕوو لە ژن دابەزیوە بەڵام تەنیا ئەو کاتانە ڕووی تێکردون کە داوایان لێدەکات گوێڕاگری پیاو بن و حەزو ئارەزوەکانی مێردەکەیان فەراهەم بکەن. بێجگە لەمە نایەکسانی مێینە لەگەڵ نێرینە لە پرسی میراتدا، وەک ئەوەی لە سورەتی نیساء ئایەتی ١١ دا هاتوە، هەموو گومانێک لەسەرئەوە لادەدات کە ئیسلام فەزڵی نێری بەسەر مێدا کردوە.\nپێتوایە ئەو حەدیس و ئایەتانەى کە رەخنەگرەکان دەڵێن ئەوەى لێدەخوێنرێتەوە کە فەزڵى پیاوى بەسەر ژندا داوە پەیوەستە بە کات و شوێن و سەردەمێکى دیاریکراوەوە یان پەیوەستە بە جیاوازى تێگەیشتنەکانەوە بۆ ئەو ئایەت و فەرمودانەوە؟\nدکتۆر شێرکۆ: من پێموایە پەیوەندی بە هەردووکیانەوە هەیە. وەک لە وەڵامی پرسیارەکەی دیکە گوتم ئیسلام لەناو کۆمەڵگەیەکی خێڵەکیی پیاوسالاریی سەریهەڵداوە، لە کات و شوێنێکیشدا کە ژن نەک هەر مافەکانی هاوتای پیاو نەبووە بەڵکو بە کەم تواناو و کەم عەقڵ تەماشاکراوە. حەدیس و ئایەتەکانیش ڕەنگدانەوەی ئەو واقیعە کۆمەڵایەتییە بوون. لەهەمانکاتدا دەکرێت پەیوەستیشی بکەیەتەوە بەو تێگەیشتنانەی کە ئێستا بۆ ئایەت و حەدیسەکانەوە دەکرێن. بۆ نمونە ئەو لێکدانەوانەی کە ئەو مەلاو عولەما ئایینییانەی کە ئێستاش بە دیدی سەدەکانی ناوەڕاست بۆ دەقە ئیسلامییەکانی دەکەن زۆر جیاوازە لەو دیدو لێکدانەوانەی کە هەندێک مەلای نوێخواز یان ڕۆشنبیری ئەم سەردمە، لەوانە نەسر حامد ئەبوزەید، بۆ هەمان ئەو دەقانە دەیکەن. بۆنمونە، ئەبوزەید باس لە زەمەنییەتی هەندێک لە دەقە ئیسلامییەکان دەکات و خوێندنەوەی نوێش بۆ هەندێکی دیکەیان دەکات. ئەو پێیوایە کاتێ ئیسلام دێ و دیاردەی زیندەبەچاڵ بنبڕدەکات و هەندێک ماف بە ژن دەدات وەک ئەوەی کە نیوەی مافی نێرینەی هەبێت لە میراتدا، ئەو دەڵێت، ئەوە بەو مانایە نیە کە ئیدی مافەکە لەوشوێنە چەق بگرێت. ئەو دابینکردنی ئەو مافانە هەنگاوییانە و زەمەنییانە دەبینێت. بە واتایەکی دیکە، بەگوێرەی ئەو خوێندنەوەیەی ئەو بۆ دەقە ئیسلامییەکانی دەکات دەبوایە مێینە تا ئێستا لە میراتدا مافی یەکسانی هەبووایە بە نێرینە. بەڵام مەلاو عولەما ئایینییەکانی ئیسلام زۆربەیان ئەم دیدە زەمەنییە بۆ دەقەکان ڕەتدەکەنەوەو ئەزەلییەت و ئیتڵاقییەت دەدەن بە دەقەکان. من پێموایە ئەم دیدەیان ئیسلام چەقگیر دەکات و هیچ خزمەت مە ئیسلام ناکات لەم دنیا پڕگۆڕانەی ئیمڕۆ کە مرۆڤایەتی پێیدا تێپەڕدەبێت.\nسەرۆکى یەکێک لە حیزبە ئیسلامییەکانى کوردستان لە کۆنگرەى حیزبەکەیدا وتى لەبەرئەوەى ئافرەت جەستەی هەستى رێگەی پێنادات لەبەرئەوە خەیاڵییە ئافرەت ببێتە سەرۆک. ئایا ئەمە تێڕوانینى ئاینى ئیسلامە بۆ ئافرەت؟\nدکتۆر شێرکۆ: بەڕای من ئەمە تێڕوانینی خۆیەتی بەڵام لەوە دەچێت کە ئیلهامی لەو ئایەت و حەدیسانەوە وەرگرتبێت کە پیاو باڵادەستتر و زاڵ بەسەر ژنان دادەنێت. یان لەوانەیە لەو حەدیسەوە ئیلهامی وەرگرتبێت کە دەڵێت “لن یفلح قوم ولوا أمرهم امرأ‌ة” واتە ئەو نەتەوەیە سەرناکەوێ ژن ڕابەری بێت. ئیسلامییەکان دیدی جیاجیایان هەیە لەسەر بەشداری ژن لە پرۆسەی سیاسی و حوکمکردندا. هەندێکیان پێیانوایە چونکە خوا فەرمویەتی “وقرن فی بیوتکن”، واتە ژنان دەبێ لە ماڵەکانیان دانیشن، ئەوە نابێت بە هیچ شێوەیەک تێکەڵ بە کاروباری گشتی، وەک سیاسەت، بن. بەڵام هەندێکیان دەڵێن ئەم ئایەتە بۆ ژنەکانی پێغەمبەر دابەزیوە بۆیە ناکرێت بگشتێنرێت (تەعمیم بکرێت). سەرەڕای ئەوە ئەوان، بۆنمونە قەرەزاوی لە کتێبی من فقە الدولة فی الاسلام، لاپەڕە ١٦٥، دەڵێت ئەگەر ژنان ڕێگەشیان پێبدرێت بەشداری لە کاری سیاسی بکەن ئەوە ناکرێت ڕێگەیان پێبدرێت ببن بە سەرۆک یان ڕابەر. لەوەدەچێت سەرۆکی ئەم حزبە ئیسلامییەی کە تۆ باسیدەکەیت بە ئیزافەی چەندین ئایەت و حەدیس کە لە مەقامی ژن کەمدەکەنەوە، لەهەمانکاتدا کەوتبێتە ژێر کاریگەری ئەو دیدەی قەرەزاوی کە بە باوکی زیندووی ئیسلامییەکانی ئەم سەردەمە دادەنرێت.\nتێبینی: ئەم چاوپێکەوتنە لە ژمارە ٦٧١، ١٣/١٠/٢٠١٠ ڕۆژنامەی هاوڵاتی بڵاوکراوەتەوە.\nPrevious ناوی سه‌رۆک جاشی فه‌وجه سووکه‌کان و …..\nNext با ئاگامان لە کێشەکانی نێو حەلقەی ( بێریڤان…) بێت…!!


ململانێی نوێی ئیسرائیل، ئێران و تورکیا بۆ پەرەپێدانی مووشەکە باڵدارەکان\n10/09/2021 1473 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nراپۆرتێکی بەریتانی ئاماژەی بەوەکردووە کە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەراست دەستیان بە پێشبڕکێیەکی نوێکردووە بۆ خۆپڕچەککردن بە مووشەکی باڵدار، لەوەشدا هەریەک لە ئیسرائیل و ئێران و تورکیا لەبەرهەمهێنان و پێشخستنیدا پێشەنگن و وڵاتانی تری عەرەبی ناوچەکەش هەوڵی کڕین و بەدەستهێنانی دەدەن، بەوپێیەی ئەو وڵاتانەی خاوەن سوپای پێشکەوتووش نین ، دەتوانن لەڕێگای ئەو جۆرە چەکەوە قوڵایی دوژمن هەرچەند بەهێزیش بێت، بەئامانج بگرن.\nپەیمانگای نێودەوڵەتیی بۆ لێکۆڵینەوە ستراتیژییەکان کە بارەگاکەی لەلەندەنی پایتەختی بەریتانیایە لە راپۆرتەکەیدا دەڵێت: بەرنامەی بەرهەمهێنان و پێشخستنی مووشەکی باڵدار و قەبارەی جبەخانەی هەریەک لە وڵاتان بەو جۆرە چەکە، هێشتا ناڕوونە.\nراپۆرتەکە دەڵێت: ئیسرائیل کە تاکە دەوڵەتی ناوەکیی ناوچەکەیە، لەبواری بەرهەمهێنانی مووشەکە باڵدارەکان پێشەنگ بووە، بەڵام لەماوەی دوو دەیەی رابردوودا هەریەک لە ئێران و تورکیاش خۆیان گەیاندۆتەوە ئیسرائیل و بوونەتە بەشێک لەو وڵاتانەی ئەو جۆرە مووشەکانە پەرە پێدەدەن و بەرهەمیان دەهێنن.\nبەپیی راپۆرتەکە، هەرچی ئیماراتیشە، هەنگاوە سەرەتاییەکانی بەو ئاراستەیە دەستپێکردووە.\nدۆخی وڵاتانی تری ناوچەکە چۆنە؟\nراپۆرتەکە دەڵێت هەندێک لە وڵاتانی وەک جەزائیر، میسر، کوێت، سعوودییە و قەتەر هەوڵی کڕینی ئەو جۆرە مووشەکانەیان لەدەرەوە داوە، یان لەئایندەیەکی نزیکدا کار لەسەر دەستخستنیان دەکەن.\nدەشڵێت هەوڵدان دەستکەوتنی تەکنەلۆژیای پێشخستنی مووشەکە باڵدارەکان هەر لەلایەن دەوڵەتانەوە نییە، بەڵکو حوسییەکانی یەمەنیش توانای بەکارهێنانی ئەو موشەکانە و فرۆکەی بێفڕۆکەوانیان هەیە کە بەهاوکاری ئێران دەتوانن ئامانجەکان لەناو سعوودییەدا بپێکن.\nگرنگیی سەربازیی مووشەکە باڵدارەکان لەچیدایە؟\nراپۆرتە بەریتانییەکە دەڵێت گرنگی مووشەکە باڵدارەکان بۆ سوپای وڵاتان لەوەدایە کە دەتوانن خۆیان لە رادارەکان بشارنەوە و بەسەر سیستەمە بەرگرییە ئاسمانییەکاندا زاڵبن.\nلەئێستادا بەهۆی بوونی سیستەمی بەرگری ئاسمانیی پێشکەوتوو و تەیارکراو بە مووشەکی زەویی بە ئاسمان کە دەتوانن ئامانجە ئاسمانییە کلاسییەکان لەشێوەی فڕۆکەی هێرشبەر و مووشەکی بالیستی بەئاسانی بدۆزنەوە، گرنگی مووشەکە باڵدارەکان بۆ سوپای وڵاتان زۆر زیادی کردووە.\nدەشڵێت ئەو وڵاتانەی کە هێزێکی ئاسمانیی لاوازیان هەیە، دەتوانن پشت بە مووشەکە باڵدارەکان ببەستن و هێرشی گەورە بۆسەر ئامانجەکانی دوژمن لە قوڵایی خاکەکانیاندا ئەنجام بدەن، تەنانەت ئەگەر دوژمن توانایەکەی سەربازیی زۆر پێشکەوتووتریشی هەبێت.


دارا خونچە : کوشتن وەک تاکە پیشەی هەر حیزب و حکومەتەکی سەردەم ! – WTARIKURD\nدارا خونچە : کوشتن وەک تاکە پیشەی هەر حیزب و حکومەتەکی سەردەم !\nلە سەردەمی ئێستادا جیهان ئەوەندە زۆر بەرەو پێشەوە چووە کە :\n– بتوانی وە یەک کرتەکردن هەموو کون و قوژبنەکی ئەو گۆی زەوییە ببینی و زۆرترین زانیاریی وەدەست بخەی.\n– تەکنیکی فریاکەتن و پارێزگارییکردنی هێندە چاک و خێرا هەیە دەتواندرێ ژیان و ئاسایشی هەر کەسەک بپارێزدرێ.\n– دەتواندرێ پێشبینیی هەر کارەساتەکی سروشتیی بکرێ و وە ملیۆنان هۆی گواستنەوەی خێرا هەن تا پێش روودانی کارەساتەکان مرۆڤەکان و تەنانەتە زۆربەی گیانەوەرەکانیش دوور بخرێنەوە و رزگار بکرێن.\n– خواردن و خواردنەوە و داودەرمانی چاک و پێویست وە بەردەوامیی و وەخۆڕایی پێشکەش وە هەر کەسەک بکرێ و هیچ کەسەک برسیی نەبی و چارەسەری پێویست لۆ هەر نەخۆشەک ئەنجام بدرێ.\n– زەوی هێندە زۆرە بەشی ئەوە دەکا لۆ هەر تاکەکەسەک خانییەکی گەورە و لەباری لەسەر دروست بکرێ و هەموو پێداویستییەکی ژیانیشی تێدابی .\nکەچی رۆژانە وەک دەیبیستین وە سەدان و وە هەزاران کەس وە ئەنقەست دەکوژرێن :\n• ئەوڕۆ لە شەڕی نێوان دوو وڵات کۆمەڵە کەسەک کوژران !\nئاخەر ئەگەر حیزب و حکومەت ماوە ماوە شەڕ دەگەڵ حیزب و حکومەتەکانی دیکە نەکەن ناتوانن سیاسەتی پاوانخوازیی و خۆسەپێنەرانەی دەرەکیی رێکبخەن و سەرچاوەکانی سامان کۆنترۆڵ بکەن و بازاڕ بدۆزنەوە و کەناڵەکانی بازرگانیی پەیدا بکەن .. وە کورتییەکەی ناتوانن حوکمڕانیی بکەن چونکە داینەمۆی حوکمڕانیی وە خوون کار دەکا و ئەو خوونەش هەر دەبی حیزب و حکومەت پەیدای بکەن!\n• ئەوڕۆ لە شەڕی نێوان حکومەت و بەرهەڵستکاران ( شەڕە گوللە یان خۆپیشاندان ) کۆمەڵە کەسەک کوژران!\n• ئەوڕۆ ئاماری گیان لەدەستدان ( کوژرا) یەکانی رووداوی هاتوچۆ راگەیەندرا، لێ تێکڕایان سووچی لێخوڕانی ترومبێلەکان بوون!\nکەنگێ ئەوە پەیوەندیی وە خراپیی رێگاوبان و سیستەمی خراپی هاتوچۆ و گەندەڵیی و بێسەروبەریی بەڕێوەبەرایەتیی و فەرمانگەکانی هاتوچۆوە هەیە.. زۆر عەنتیکەیە هەر لەو گۆڕەی حیزب و حکومەت تاوانبار دەکەن !؟\n• ئەوڕۆ کۆمەڵە کەسەک نوقمی نێو ئاو بوون و خنکان – کوژران – یان لافاو نوقمی کردن و خنکان – کوژران – یان وە بوومەلەرزە مردن – کوژران – یان ئاگریان تێبەربوو و مردن – کوژران -…!\nجا ئەوانە کەنگێ سووچی حیزب و حکومەتە!؟ ئەوانە هەمووی ( قەدەر و قودرەتی ئیلاهیی) ن و هیچ کەسەک ناتوانی رێیان لێ بگری و تاهەتایێش کۆتاییان نایێ !\nئێ کرێکار هەر خۆیان ناهۆشیار و بێ هۆش و بێ سەروبەرن .. لەبەر پارە پەیداکردن ئاگایان لە هیچ نییە .. کە خۆیان نەزانن پارێزگاریی لە خۆیان بکەن حیزب و حکومەت چ بکەن !؟\n• ئەوڕۆ ژنەک لە لایەن هاوسەرەکەی بە دوو فیششەک کوژرا یان ژنەک لە لایەن باب و برا یان مام و ئامۆزایەکانی بە چەقوو لەت لەت کرا و کوژرا ، ژنەک نەفتی وەخۆی داکرد و ئاگری لە خۆی بەردا و مرد – کوژرا -، ژنەک وە گڕگرتنی پرێمز یان سۆبە ئاگری تێبەربوو و مرد – کوژرا -!\nدەربارەی ژنکوژییەکە ئەوە زۆربەیان کێشەی کۆمەڵایەتین و رەگدانەوەی دابونەریتەکانی کۆمەڵن.. هێندەکیشیان لە ئەنجامی بێ ئابڕوویی و بێ روشتیی ژنان خۆیان روودەدەن ، سوتان و خۆسوتاندنیش تەنێ لە ئەنجامی بێ هۆشیی و کەم توانایی ژنان خۆیانەوەیە ، ئەوانە هیچیان پەیوەندییان وە حیزب و حکومەتەوە نییە دەبی ژنان خۆیان هۆشیار بکەنەوە و و خۆیان چاک بکەن!\n• ئەوڕۆ نووسەر و رۆژنامەنووسەکی ئازاد تەقەی لێ کرا و کوژرا !\nئاخەر ئەوانەش هەر وە تەواویی لە تامیان بردیتە دەرێ .. لە پشت کۆمپیوتەرەکانیان دانیشتین و وە ناوی ئازادیی دەربڕین وە ئارەزووی خۆیان هێرش دەکەنە سەر دین و دەسەڵات و دابونەریت و دار و بەردی ئەو وڵاتە .. دواییش هەرگیز حیزب و حکومەت لەسەر نووسین کەس تیرۆر ناکەن.. هەر کەسەک بەڵگەی تەواوی لەبەردەستە با سکاڵا بکا و ئەوانیش لێژنەیەکی وەدواداچوونی لۆ دادەمەزرێنن و هەر وەدواداچوون بکا و هەر وەدواداچوون بکا!\n• ئەوڕۆ ژمارەیەکی زۆر لەو نەخۆشانەی لە خەستەخانەکانی وڵات نەشتەگەریی کران مردن – کوژران .. چونکە پارەی ئەوەیان نەبوو بچنە لای دکتۆری تایبەتیی و لە خەستەخانە تایبەتییەکان نەشتگەریی بکرێن و داودەرمانی چاک و پێویست بکڕن!\nئێ خۆ حیزب و حکومەت ( خودا یان بت یان گا یان مەلیکە تاوس !) نین تا گیانی خەڵک وە دەست ئەوان بی و نەهێڵن بمرن .. دواییش ئەو هەموو داودەرمان و دکتۆر و خەستەخانە تایبەتە هەرگیز دابین ناکرێ و پێویستە خەڵک کار بکەن و خۆیان پارەی چارەسەریی نەخۆشییەکانیان پەیدا بکەن!\nبێ گومان حیزب و حکومەت زۆر کۆشش دەکەن تا تیرۆریستان لەنێو ببەن لێ ئەوەش ئاسان نییە و کاری تیرۆریستییش لە هەموو شوێن و وڵاتەکی جیهان هەر روودەدا و بنەبەڕکردنی سەختە و کاتیشی دەوێ !\n• ئەوڕۆ چەندین کەس وە هۆی ئەوەی تاقە ژۆرەکیان نەبوو تا لێی بژین یان شوێنی نێشتەجێیان خراپ بوو لە سەرمان رەق هەڵگەڕان و مردن – کوژران -!\nئێ خۆ هیچ حیزب و حکومەتەک لە جیهاندا نییە بتوانی شوێنی نیشتەجێبوون لۆ هەموو کەسەک دابین بکا.. ئەوە پەیوەندیی بە تەمبەڵیی و تەوەزەلیی خەڵکەوە هەیە .. هەر دەبی خۆیان کار بکەن تا بتوانن شوێن لۆ خۆیان پەیدا بکەن!\n• ئەوڕۆ پۆلیس تەقەی لە کۆمەڵە قاچاغچییەک کرد و نیوەیان کوژران !\nلە راستییدا ئەوە مافەکی رەوای حیزب و حکومەتە چونکە ئەو قاچاغچییانە کەلوپەل و سامانی وڵات وە هەرزان ئاودیو دەکەن و تشتی گرانبەها و خراپ هاوردەی نێو وڵات دەکەن و قاچاغچێتیی وە مادەی بێ هۆشکەر و چەک و تەنانەت وە مرۆڤیشەوە دەکەن، ئێ خۆ حیزب و حکومەت هەموو ئەوانەی بە پێی یاسا قەدەغە کردییە .. هەر دەبی حیزب و حکومەت قاچاغچێتیی قەدەغە بکەن و لە جێی ئەوە بە پێی یاسا خۆیان – نەک قاچاغچییەکان – بازرگانیی بکەن و زۆر زۆر پتریش لەوان قازانج بکەن !\n• ئەوڕۆ کۆمەڵە کەسەک وە هۆی ئەوەی هیچیان نەبوو بیخۆن و بیخۆنەوە مردن – کوژران -!\nدیارە هۆکاری ئەوەش هەر ئەوەیە کە هێشتا سیاسەتمەدار و بازرگانەکانی حیزب و حکومەت نەیانتوانییە وە ئارەزووی دڵی خۆیان بانکەکانیان پڕ پارە بکەن .. دواییش کەنگێ حیزب و حکومەت بەرپرسن لەوەی پارەی خواردن و خواردنەوە لۆ ئەو جۆرە کەسانە پەیدا بکەن کە خۆیان تەمبەڵن و کار ناکەن!؟\n• ئەوڕۆ و ئەوڕۆ و ئەوڕۆ و … هتد .\nجا ئێستا هەر کەسەک لە پاش ئەو هەموو توانایە مادییانە و لە پاش ئەو هەموو دەستکەوتە زانستیی و تەکنەلۆژیاییانە کە بەرهەمی هۆشمەندیی مرۆڤەکانن و حیزب و حکومەت داگیریان کردینە و ناهێڵن خەڵک سوودیان لێ ببینن و تەنێ لۆ خۆیان وەکاریان دەبەن .. هێشتا تێنەگەیشتبی و لۆی رۆن نەبووبیتەوە کە حیزب و حکومەت راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بکوژی ئەو هەموو کوژرانەی رۆژانەی خەڵکن .. ئەوە لە گەمژەیی پتر بترازێ هیچی دیکە نییە .. هەر کەسەکیش لەو راستییە تێگەیشتبی و لۆی رۆن بووبیتەوە و هەر بەردەوامیش بی لە پابەستبوونی وە حیزب و حکومەت .. ئەوە لە دڕندەیەک پتر بترازێ هیچی دیکە نییە و لە تێکڕای تاوانەکانی حیزب و حکومەتیش بەشدارە!\nبەهرۆز جەعفەر : ئەبو هەر لەو (66) ە تێبگەم !.


درەختی گەشەپێدەران | دەروازەیەک بۆ ئاسایشی ئەلیکترۆنی – وانەی یەکەم\nهاوپۆل: پاراستن ژ.بابەت : 4371 بەروار : شوبات 20, 2021\nئەمڕۆ لەگەڵ بلیۆنان ئامێری سەرهێڵ (ئۆنلاین)، هەموو چرکەیەک هەڕەشەی نوێ یەتە پێشەوە.\nلەمڕۆی جیهانی پێکەوە بەستراودا زیاتر وا لە هەموو کەسێک دەکات کە زیاتر هێرشی ئەلیکترۆنی ڕەچاو بکات، ئەگەر بە ڕێژەیەک حەزت لە بواری ئاسایشی ئەلیکترۆنی بێت یاخود بتەوێت خۆت کاتێک لەسەر هێڵیت و هەژمارەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانت بپارێزیت، ئەم زنجیرە بابەتانە هاوکارت دەبێت. لەم زنجیرە وانانەدا بە کۆمەڵێک ئاڕاستەو ڕێگەی مەترسی ئەلیکترۆنی ئاشنا دەبیت لە ڕێگەی کۆمەڵێک ناونیشان و بابەتی فراوانەوە کە بەلاتەوە گرنگ ئەبێت و بەردەوام دەبیت لە خوێندنەوەیان. بۆ نموونە فێردەبیت چۆن شتە تایبەتییەکانت بپارێزیت لە کۆمپانیاکان و ڕێکخراوەکان و کەسە خراپەکان کاتێک لەسەرهێڵیت و خەریکی بەکارهێنان و گەڕانی بۆ مەبەستێکی باش، کەواتە تۆ نابێت ببیت بە قوربانی بۆیە بەردەوام بە لە خوێندنەوەی زنجیرە بابەتەکان چونکە خۆپاراستن باشترە لە چارەسەرکردن. ئەم چەند زنجیرە وانەیە بۆ هەموو کەسێک و هەموو ئاستێکە بۆیە پێویست ناکات خەمی ئەوەت هەبێت کە شارەزایت لە بوارەکانی کۆمپیوتەر و هاک و سکیوریتی و بەرنامەداڕێژی.\nفێری ئەمانە دەبیت لە زنجیرە وانانەدا:\nفێردەبیت کە ئاسایشی ئەلیکترۆنی چییە و کاریگەرییە شاراوەکانی چین لەسەر تۆ.\nتێگەیشتن لە باوترین هەڕەشەکان، هێرشەکان و لاوازییەکان.\nفێردەبیت کە چۆن بزنسەکان کردارەکانیان دەپارێزن لە هێرشە ئەلیکترۆنییەکان.\nنوێترین ئاراستەکانی کار بدۆزەوە و بزانە بۆچی ئاسایشی سایبەر بەردەوام گەشە دەکات.\nدەروازەی ئاسایشی ئەلیکترۆنی – پەیام بۆ خوێندکار\nکاتێک کە منداڵ بوویت، هەرگیز خەیاڵی ئەوەت کردووە کە بەرگریکارێکی بەتوانای گەردوونیت و هێزت زۆرە و ئەتوانیت درک بە مەترسییەکان بکەیت و خۆت و خەڵکانی بێ تاوانی لێ بپارێزیت و تاوانباران بە سزای خۆیان بگەیەنیت؟\nئایا دەزانیت کە لە جیهانی ئەمڕۆدا ئەتوانیت ئەو کارە بکەیت و ببێت بە سەرچاوەیەکی دارای بۆت؟\nمامۆستای رۆحی ئاسایشی ئەلیکترۆنی (CyberSecurity Guru)\nپسپۆڕی دادگەری ئاسایشی ئەلیکترۆنی (CyberSecurity Forensic Expert)\nپسپۆڕی پاراستنی زانیارییەکان (Information Security Expert)\nهەر یەکێک لەوانەی سەرەوە ئەکرێت لە بواری کارکردنی تۆدا بەپێی گۆڕان و پێویستی بەژدار بن.\nمامۆستای رۆحی ئاسایشی ئەلیکترۆنی: یەکەم هێڵی بەرکەوتنی ئاسایشی ئەلیکترۆنییە، کاری قسە کردنە لەسەر زیاتر پاراستنی تایبەتمەندی کەسێتی، کار لە بواری ئاسایشی ئەلیکترۆنی دەکات بە شێوەیەکی فێرکاری نەک کرداری، ئەم کەسانە هیچ بەرنامەیەک بەکارناهێنن بۆ کارکردن لەم بوارەدا.\nپێویستی بە ئاسایشی ئەلیکترۆنی\nلەم بەندەدا بۆت ڕوون دەبێتەوە کە ئاسایشی ئەلیکترۆنی چییە و بۆچی داخوازی لەسەر پیشەگەرەکانی ئاسایشی ئەلیکترۆنی لە زۆربوون دایە. بۆت ڕوون دەبێتەوە کە ناسنامەی سەرهێڵ و زانیارییەکانت چین و لەکوێن، وە بۆچی گرنگە بەلای تاوانبارەکانی ئینتەرنێتەوە.\nلەم بەندەدا ئەوە وتووێژ دەکرێت کە زانیاری ڕێکخراوەکان(شوێنە ڕەسمییەکانی وەک بانک و دامودەزگا دەوڵەتی و ئەهلییەکان) چییە، وە بۆچی پێویستە پارێزگاری لێ بکرێت.\nگفتوگۆ لەسەر ئەوە ئەکەین کە هێرشەبەرەکانی سەر ئینتەرنێت کێن و چیان دەوێت، ئاسایشانی ئەلیکترۆنی پێویستە هەمان ئەو کارامەیی و پسپۆڕییەیان هەبێت کە تاوانبارانی ئینتەرنێت هەیانە، بەڵام شارەزاراینی ئاسایشی ئەلیکترۆنی پێویستە لە چوارچێوەیەکی سنورداردا کار بکەن کە لە یاسا و ڕێسای ناوخۆی دەوڵەت و ڕێسای نێو دەوڵەتی دەرنەچێت بۆ ئەوەی کارەکەیان نەچێتە بواری تاوانەوە، وە پێویستە کارامەییان لەو بوارەدا بە شێوەیەکی ئەخلاقی بەکاربهێنن.\nهەروەها لەم بەندەدا ناوەڕۆک گەلێکی تێدایە کە کە بە خێرایی باس لە ناکۆکی ئەلیکترۆنی دەکات، وە بۆچی دەوڵەتەکان پێویستیان بە شارەزایانی ئاسایشی ئەلیکترۆنییە بۆ ئەوەی هاوڵاتییەکانیان و ژێرخانی ئابووری وڵاتەکەیان بپارێزن.\nئاسایشی ئەلیکترۆنی چییە؟\nزانیارییە ئەلیکترۆنییە پێکەوە بەستراوەکانی تۆڕ بووە بە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانەمان، هەموو جۆرە ڕێکخراوەکانی وەک پزیشکی، دارایی، دەزگا فێرکارییەکان (بە هەموو جۆرەکانییەوە وەک، خوێندنگە و پێگە فێرکارییەکانی سەرهێڵ)، ئەم تۆڕە بەکاردەهێنن بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی کاریگەر کار بکەن. سوود لە تۆڕ وەردەگرن بە کۆکردنەوەو پاشەکەوت کردن و خستنەکاری بڕێکی گەورە لە کۆی زانیاریی ژمارەیی (دیجیتاڵی). هەرچەند زیاتر زانیاری ژمارەیی کۆ بکرێتەوە و بڵاو بکرێتەوە، پارێزگاری کردن لەم زانیارییانە زیاتر گرنگ تر و ئاڵۆزتر دەبێت بۆ ئاسایشی نیشتیمانی و پێگەی ئابووریمان (هەڵبەت ئەمە بۆ وڵاتێک ئەبێت کە زۆربەی کارەکانی کەرتی تایبەت و گشتی و ئاڵوگۆڕکردنی زانیارییەکان لە ڕێگەی تۆڕەوە بکرێت، ئەمە هێشتا لە هەرێمی کوردستاندا لە ئاستێکی زۆر سەرەتادایە، بۆیە ئەم بابەتە جارێ زۆر جێگەی مەترسی نییە بۆ سەر ئاسایشی نیشتیمانیمان).\nئاسایشی ئەلیکترۆنی لە ئەرکێکی بەردەوامدایە بۆ پاراستنی ئەم سیستمە بە تۆڕ کراوانە وە پاراسنی هەموو زانیارییەکان لەدەست کەسانی بێ مۆڵەت و زیانبەخش. بەکارهێنانی ئاسایشی ئەلیکترۆنی لە پلەکانی سەرەتادا کە کەسەکان بەکاری دەهێنن بۆ پاراستنی خۆیان بریتییە لە پارێزگاری کردن لە ناسنامە و زانیارییەکان و ئامێرەکانی بژمێر (کۆمپیوتەر، وە ئێستە موبایلە زیرەکەکانیش کە هاتوونەتە ناو کایەکەوە). لە ئاستی یەکگرتوویدا (کۆمەڵێک کەس کە لەو بوارەدا کار دەکەن)، ئەرکی هەموو کەسێکە کە نرخ و ئابڕووی ڕێکخراوەکان و دامودەزگاکان بپارێزن (لە سەردەمی نوێدا ئەگەر دزەکەرەکان بتوانن دزە بکەنە ناو سیستمە بە تۆڕ کراوەکانی دامودەزگا و ڕێکخراوەکانەوە دەبێتە شەرمێکی گەورە بۆ دەوڵەت کە نەیتوانییەوە پارێزگارییان لێ بکات). لە ئاستی دەوڵەتدا ئاسایشی نیشتیمانی و هەوڵدان بۆ سەقامگیری دانیشتوان دەبێت کاری لە پێشینە بێت.\nناسنامەی ئۆنلاین و دەرهێڵ\nهەرچەند کاتی زیاتر بەسەر دەبرێت لەسەر هێڵ، ناسنامەکەت، هەم سەرهێڵ و هەم دەرهێڵ، دەتوانێت کاریگەری لەسەر ژیانت دابنێت. ناسنامەی دەرهێڵت ئەوەیە کە هاوڕێکانت و خێزانەکەت رۆژانە لە ماڵەوە، لە قوتابخانە، یان کار لەگەڵیان بەرکەوتەت هەیە. زانیاری کەسیی تۆ دەزانن، وەک ناو، تەمەن، یان شوێنی ژیانت. ناسنامەی سەرهێڵت ئەوەیە کە تۆ لە بۆشایی ئەلیکترۆنیت (هەموو ئەو چالاکیانەی کە تۆ لەسەر ئینتەرنێت ئەنجامی دەدەیت). ناسنامەی سەرهێڵت ئەوەیە چۆن خۆت پیشانی بە کەسانی تر دەدەیت لەسەرهێڵ. ئەم ناسنامەی سەرهێڵە دەبێت تەنها بڕێکی سنورداری زانیاری دەربارەی تۆ ئاشکرا بکات (نابێت هەموو زنیاری و وردەکارییەکی ژیانمان لەسەر ئینتەرنێت بڵاو بکەینەوە).\nپێویستە ئاگاداری بیت لەکاتی هەڵبژاردنی ناوی بەکارهێنەر یان نازناو بۆ ناسنامەی سەرهێڵ. ناوی بەکارهێنەر نابێت هیچ زانیاریەکی کەسی تێدا بێت. دەبێت شتێکی گونجاو و بەڕێز بێت ئەم ناوی بەکارهێنەرە نابێت ببێتە هۆی ئەوەی کە کەسانی نامۆ وا بیربکەنەوە کە تۆ مەبەستێکی ئاسانیت بۆ تاوانی ئەلیکترۆنی یان سەرنجی نەخوازراو.\nهەر زانیاریەک دەربارەی تۆ دەکرێت ڕەچاو بکرێت (واتە هەر زانیارییەک لەسەرهێڵ کە دایدەنێیت ئەکرێت ئەو کەسانەی کە کاریان پێیەتی وا سەیری بکەن کە زانیاری تەواوی تۆ بێت، ئەگەر ڕاست بێت یاخود هەڵە). ئەم زانیاریە کەسییە دەتوانێت بە شێوەیەکی بێ هاوتا تۆ وەک تاک بناسێت. ئەم زانیاریانە ئەو وێنە و نامانە لەخۆ دەگرێت کە لەسەر هێڵ لەگەڵ خێزان و هاوڕێیانت ئاڵوگۆڕت پێ دەکەیت. زانیاری تر وەک ناو، ژمارەی ئاسایشی کۆمەڵایەتی، بەروار و شوێنی لەدایکبوون، یان نازناوی دایک (نازناوی دایکت پێش ئەوەی زەواج بکات و نازناوی مێردەکەی وەربگرێت، ئەمە لە وڵاتی ئێمە کەمە و زیاتر لە وڵاتانی ڕۆژئاوا بەرچاوە)، لەلایەن تۆوە ناسراوە و بۆ ناسینەوەی تۆ بەکار دەهێنرێت. هەروەها دەتوانرێت زانیارییەکانی وەک زانیاری پزیشکی، پەروەردەیی، دارایی و کار، بۆ ناسینەوەی تۆ لەسەر هێڵ بەکاربهێنرێت.\nهەر جارێک کە دەچیتە نووسینگەی پزیشک، زانیاری زیاتر بۆ تۆماری تەندروستی ئەلیکترۆنی (EHRs)ت زیاد دەکرێت. ڕەچەتەی پزیشکی خێزانەکەت دەبێتە بەشێک لە EHR. (بۆ ئەوەی کە نەخۆشیەکت تێدا دەرکەوت بزانرێت بۆماوەییە یان نا) EHRی تۆ تەندروستی جەستەیی، تەندروستی دەروونی و زانیاری کەسیی تر لەخۆ دەگرێت کە لەوانەیە پەیوەندی بە پزیشکیەوە نەبێت. بۆ نموونە، ئەگەر تۆ کاتێک کە منداڵ بوویت ڕاوێژکارێکت هەبوبێ کاتێک کێشەیەک لە خێزانەکەتدا ڕوویداوە و دەروونت تێكچووە (ههههه ئەمەش لای ئێمە جارێ هەر بوونی نییە هیوادارم رۆژێک بێت ئێمەش بیبینین)، ئەمە لە شوێنێک تۆمار دەکرێت لە تۆماری پزیشکییەکەت. بێجگە لە مێژووی پزیشکی و زانیاری کەسی، هەروەها لەوانەیە EHR زانیاری دەربارەی خێزانەکەت لەخۆ بگرێت.\nelectronic health record (EHR): تۆمارێکی تەندروستی ئەلیکترۆنییە، کۆکراوەیەکی سیستەماتیککراوە بۆ نەخۆش و دانیشتوان کە بە شێوەیەکی ئەلیکترۆنی زانیاری تەندروستی بە شێوەیەکی دیجیتاڵی پاشەکەوت دەکات.\nئامێرە پزیشکییەکان وەک باندی لەشجوانی (ئەو کاتژمێرانەی کە خەڵک و بەتایبەت ئەوانەی یاری دەکەن لەدەستی دەکەن بۆ ئەوەی لێدان و پەستانی دڵ و زانیاری لەسەر باری تەندروستیان بزانن)، پلاتفۆرمی هەور (Cloud Platform) بەکاردەهێنن بۆ چالاککردنی گواستنەوەی وایفای، هەڵگرتن و پیشاندانی زانیاری کلینیکی وەک لێدانی دڵ، پەستانی خوێن و شەکری خوێن. ئەم ئامێرانە دەتوانن بڕێکی زۆر لە زانیاری کلینیکی دروست بکەن کە لەوانەیە ببنە بەشێک لە تۆمارە پزیشکیەکانت.\nکاتێک پرۆسەی خوێندن ئەنجام دەدەیت لەو ڕۆژەی کە دەست پێ دەکەیت تاوەکو ئەو ڕۆژەی کە تەواو دەبیت، زانیاری دەربارەی قۆناغەکانی خوێندنت و نمرەی تاقیکردنەوەکانت، ئامادەبوونت لە خوێندندا، خولەکانت کە وەرتگرتوون، خەڵات و دەست خۆشییەکان کە بەدەستت هێناوە، هەر راپۆرتێک کە ئامادەت کردووە لەوانەیە لە تۆماری خوێندنت بێت. ئەم تۆمارە لەوانەیە بریتیش بێت لەو زانیارییانەی کە خوێندنگەکە بۆ ئەوەی پەیوەندیت پێوە بکات، جا ئیتر هەر هۆکارێکی پەیوەندی بێت کە تۆ و خوێندنگەکە بەیەکەوە دەبەستێتەوە وەک، ئیمەیل، ژمارەی موبایل و زۆری تر. تۆماری تەندروستی و پاراستن، و تۆمارەکانی پەروەردەی تایبەت وەک پرۆگرامە پەروەردەییە تایبەتەکان.\nتۆمارەکانی کار و دارایی\nتۆماری داراییت لەوانەیە زانیاری دەربارەی داهات و خەرجیەکانت لەخۆ بگرێت. تۆمارەکانی باج، دەستەواژەی کارتی متمانە (کارتێکی ئەلیکترۆنییە کە تایبەتە بەخۆت لە وڵاتانی پێشکەوتوودا بەکاردێت، کەمترین مامەڵە بە دراوی کاغەز یاخود ئاسنەوە دەکرێت، وا ڕاستترە کە بڵێین هەتا بڕێک لە مامەڵەدا ئەتوانرێت پارەی کاش بەکار بهێنرێت ئەوی تری هەمووی لەڕێگەی هەژماری ئەلیکترۆنیەوەیە، یەکێک لە هۆکاری بە ئەلیکترۆنی کردنی پارەدان ئەوەیە کە بزانیت ئەو کەسەی کە موڵکێک یاخود سەیارە یان هەر شتێک کە ئەیکڕێت پارەکەی لەکوێ بووە، چونکە هەموو جوڵەیەکی پارە کە لەناو هەژمارەکاندا دەسەڵاتتداران پێی دەزانن، بەمەش بە ڕێژەیەکی زۆر دزینی پارەو گەندەڵی لەناو خەڵکدا کەم دەبێتەوە، وە هۆکاری تری زۆرە کە لێرەدا زۆر لە باسەکەی ئێمە دوور دەکەوێتەوە بۆیە باسی ناکەین)، بەڵام یەکێک تر لە کێشەکانی هەژماری ئەلیکرۆنی بۆ ئاڵوگۆڕی پارە بریتییە لە لاوازی ئەو سیستمەی کە پارەکەی تێدا پاشەکەوت کراوە، وەک لە سەرەوە باسمان کرد بە ئەلیکترۆنی کردنی مامەڵەی دراوەکان بۆ کەمکردنەوەی دزی و تاوانە کە بە پارەوە دەکرێت، بەڵام تاوانبار و هاککەرەکان ئەم ڕێگەیە ئەقۆزنەوە بۆ دۆزینەوەی هەڵە لەناو سیستمەکەداو دزەکردنە ناوی و ڕاکێشانی پارەی بەکارهێنەران یاخود لەکارخستنی سیستمەکەو سڕینەوەی زانیاری بەکارهێنەران وەک بڕی پارەی کەسەکە، کە ئەمەش کێشەی گەورەیە بۆ دەوڵەت. وە دەکرێت ئەو زانیاریانەی کە پاشەکەوت دەکرێت مێژووی کارکردنەکانی ترت لەخۆ بکرێت، بۆ نموونە کە پێشتر لە شوێنێکی تر کارت کردووە و چالاکیت چۆن بووە.\nهەموو ئەم زانیاریانە دەربارەی تۆ کە بوونی هەیە، یاسای جیاواز هەیە بۆ پاراستنی زانیاری و تایبەتمەندییەکانت لە وڵاتەکەتدا. بەڵام ئایا دەزانیت هەموو ئەم زانیارییانە لە کوێیە؟\nکاتێک لە ئۆفیسی پزیشکدایت، ئەو گفتوگۆیەی کە لەگەڵ پزیشکەکەدا کردوتە لە خشتەی پزیشکییەکەتدا تۆمار دەکرێت. بۆ مەبەستی پارەدان، ئەم زانیاریە لەوانەیە لەگەڵ کۆمپانیای دڵنیایی (بیمەی تەندروستی بۆ هاوڵاتییان کە لەلایەن دەوڵەتەوە دابین دەکرێت) هاوبەش بکرێت بۆ دڵنیابوون لە کردەی پارەدان و کوالیتی گونجاو. ئێستا بەشێک لە تۆمارە پزیشکییەکەت بۆ سەردانەکە لە کۆمپانیای دڵنیاییش تۆمار کراوە.\nکارتی دڵسۆزی کۆگا (ئەو کارتەیە کە مارکێت و مۆڵە گەورەکان پێشکەشی کڕیارەکانی دەکەن کە لە ڕێگەیەوە کڕیار داشکاندنی بۆ کاڵاکان بۆ دەکرێت و لە کاتی تیروپشکدا ناوی دەچێتە ناو هەڵبژاردنەکانەوە) لەوانەیە ڕێگەخۆش بێت بۆ پاشەکەوت کردنی پارە بۆ کڕینەکانت بەڵام، فرۆشگاکە پرۆفایلێکی کڕینەکانت کۆدەکاتەوە و ئەو زانیاریە بەکاردێنێت بۆ بەکارهێنانی مەبەستی خۆی. بۆ نموونە پرۆفایلەکەت نیشان دەدات دەڵێت کڕیارێک بە بەردەوامی براندو تامی ددانی فڵان کۆمپانیا دەکڕێت. فرۆشگاکە ئەم زانیاریە بەکاردێنێت بۆ ئامانجی زیادکردنی کڕیار لەگەڵ ئۆفەری تایبەت لە کە پێشکەشی کڕیار کراوە. بە بەکارهێنانی کارتی دڵسۆزی ، مۆڵ و شوێنی بازاڕکردنەکان پرۆفایلێکی تایبەتی بە هەڵسوکەوتی کڕینی کڕیاریان هەیە (واتە کڕیار چ شتێک دەکڕێت، ئەمەش وردترین زانیارییە کە پاشەکەوت دەکرێت و بە ئەلیکترۆنی دەکرێت).\nکاتێک وێنەکانت لەسەر هێڵ لەگەڵ هاوڕێکانت هاوبەشی پێ دەکەیت، ئایا دەزانیت کە لەوانەیە کێ کۆپییەکی وێنەکانتی لەلابێ؟ کۆپییەک لەسەر ئامێرەکانی خۆتە وەک، موبایل و کۆمپیوتەر. لەوانەیە هاوڕێکانیشت وێنەکان داونلۆد بکەن ئەگەر خۆیانی تێدابن یاخود نا، کەواتە ئەکرێت کۆپییەکیش لای ئەوان بێت. ئەگەر وێنەکان بە ئاشکرا (بۆ نموونە کاتێک وێنەیەکی خۆت بە شێوەی پەبلیک بڵاو دەکەیتەوە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان)هاوبەش بکرێن، ئەکرێت کەسانی نامۆش کۆپییان هەبێت ئەگەر وێنەکە پەیوەندی بەوانیشەوە نەبێت ئەوان هەر دەتوانن کۆپییەک لەوێنەکە ببەن. دەتوانن ئەو وێنانە دابەزێنن یان گرتەی شاشەی ئەو وێنەیەیان کردبێ لەبەرئەوەی وێنەکان لەسەر هێڵ بڵاوکراونەتەوە، هەروەها لەسەر ئەو سێرڤەرانە هەڵگیراون کە دەکەونە شوێنە جیاوازەکان لە جیهاندا، کەواتە ئێستا وێنەکانت چیتر تەنها لەسەر ئامێرەکانی خۆت نین و ئەکرێ لە هەر شوێن و ئامێرێکی تردا بن.\nئامێرە بژمێرەکانت(Your Computing Devices)\nئامێرە بژمێرەکانت تەنها داتاکانت پاشەکەوت ناکەن. ئێستا ئەم ئامێرانە زیاتر بوونەتە دەروازەیەک بۆ داتاکانت و زانیاری دروست دەکەن دەربارەی تۆ.\nمەگەر تۆ خۆت هەڵبژاردبێت بۆ وەرگرتنی لێدوانی پەڕاو بۆ هەموو هەژمارەکانت، ئامێرەکانی ژمێریاری خۆت بەکاربێنە بۆ دەستگەیشتن بە داتاکە. ئەگەر کۆپیەکی دیجیتاڵی ت دەوێت لە نوێترین لێدوانی کارتی متمانە، ئامێرەکانی ژماردنەکەت بەکاربێنە بۆ گەیشتن بە وێب سایتەکەی بڵاوکەرەوەی کارتی متمانە. ئەگەر دەتەوێت پسوڵەی کارتی متمانەت بە ئۆنلاین بدەیت، دەتوانیت دەستت بە وێب سایتی بانکەکەت بگات بۆ گواستنەوەی دەرماکان بە بەکارهێنانی ئامێرەکانی کۆمپیوتەرەکەت. بێجگە لەوەی ڕێگەت پێدەدات بۆ دەستگەیشتن بە زانیاریەکەت، ئامێرەکانی کۆمپیوتەر دەتوانن زانیاری دەربارەی تۆ دروست بکەن.\nئەوان پارەکانی تۆیان ئەوێت\nهەر شتێکت هەبێت کە نرخی هەبێت تاوانبار و دەستدرێژی کارەکان دەیانەوێت.\nهەموو ئەو شتانەی کە خاوەندارێتیان ئەکەیت و لەسەرهێڵ بەردەستن بۆ کەسانی دەستدرێژیکەر بەنرخە. ئەم زانیاری و خاوەندارێتی و شتە تایبەتییانەی تۆ کە هەتە ئاسانکاری ئەکات بۆ دزەکەرەکان کە دەسەڵاتیان هەبێت بۆ دەستگەیشتن بە هەژمارەکانت.\nبۆ نموونە لەو وڵاتانەی کە بڕینی تکت و زۆربەی شتەکانیان بە ئەلیکترۆنی ئەنجام دەدەن لەڕێگەی زیاتر مەترسی هێرشی ئەلیکترۆنیان لەسەرە، دەستدرێژیکارێک کۆمەڵێک تکتی ساختە بڵاو دەکاتەوە پێت دەڵێت بەم ڕێگەیە دەتوانی تکتی خۆڕای بەدەست بهێنیت و سەفەر بکەیت، بەڵام بێ ئاگا لەوەی کە ئەمە تەنها ساختەیە، بە کۆمەڵێک پرۆسێسدا ئەوبات بۆ گرتە کردن و کلیک کردن لەسەر چەند شتێک، دوای ئەوەی هەموو ڕێگەکان تەواو دەکەیت ناگەیت بە هیچ و تکتەکەش بەدەست ناهێنیت، تۆش بێ گوێدانە هیچ شتێک وازی لێ ئەهێنیت و ئەگەڕێیتەوە بێ ئاگا لەوەی کە بویتەتە قوربانی و ئێستە نێچیریت و ئەو کەسە دەستی بەسەر موبایل و هەژمار و چالاکییەکانتدا گرتووە.\nئەوان زۆر مێشکێکی زیرەکیان هەیە کاتێک ئەیانەوێت فێڵت لێ بکەن، ئەزانن تۆ پێویستت بە چییەو حەزت لەچییە بۆیە بەپێی داواکاریی تۆ ئەو شتەت بۆ ساختە ئەکەن، پاش ئەوەی کە دەستیان گەیشت بە زانییاریەکانت یان هەڕەشەت لێ ئەکەن و پێت دەڵێن لە بەرامبەر بڕێک پارەدا شتەکانت بڵاو ناکەینەوەو ئابڕوت نابەین، یاخود ئەو هەژمارانەت کە پارەی تێیدایە دەستی بەسەردا دەگرن و پارەی لێ دەردەکەن، یاخود بەکارت دەهێنن بۆ هێرشێکی تر.\n851 ڕۆژ پێش\n1162 ڕۆژ پێش\n1349 ڕۆژ پێش\n1693 ڕۆژ پێش\n1696 ڕۆژ پێش\n1728 ڕۆژ پێش\n1730 ڕۆژ پێش\n1752 ڕۆژ پێش


Home›ژینگە›چەتۆ ساڵح: واژوو لەسەر هەڵوەشاندنەوەی پۆلیسی دارستان ناکەم\nبریكاری وەزیری ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان رايگەياند: “ئامادەنیم واژوو لەسەر هەڵوەشتاندنەوەی پۆلیسی دارستان بكەم”.\nچەتۆ ساڵح بریكاری وەزیری ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە چاوپێککەوتنێکی تەلەفيزيۆنيدا، ئاماژەی بەوەکرد: “بیرۆكە و هەوڵێك هەبوو بۆ نەهێشتنی پۆلیستی دارستان و پۆلیسی كارەبا، بەڵام واژۆم نەكرد”.\nوتیشی “لە هەڵەبجە و سلێمانی و ئیدارەی ڕاپەڕین و گەرمیان تەنها هەزار و 771 پۆلیسی دارستان هەیە، ئەگەر پۆلیسی دارستان نەمێنێت كێ ژینگە بپارێزێت، بۆیە ئامادەنیم واژوو لەسەر هەڵوەشاندنەوەی پۆلیسی دارستان بكەم”.\nراشيگەياند: “لەماوەی رابروودا هەوڵێک هەبوو و بە نوسراو بۆم نێردراوە، بەمەبەستی نەهێشتنی پۆليسی دارستان و کارەبا و تواندنەوەيان بۆ ناو پۆليسی گشتی، ئەوەی پێی دەوترێت ژينگە بيدەين بەدەست قەدەرەوە، بەڵام من واژۆم لەسەر نەکردووە و دژی هەڵوەشاندنەوەيان بووم”.\nناتۆ: نیگەرانی جدییمان لەبارەی تورکیاوە هەیە\nراهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی لاوانی عێراق:هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئاماده‌كارییه‌كان كوشتنی داهاتووی تۆپی پێی عێراقه\nدەزگای زانياری: تاوانبارى تاوانەکانى چەند رۆژی رابردوو دەستگیرکرا\nخێزانێکی کورد لە تورکیا کۆمەڵکوژکران


ئایا جەنگ بەڕێوەیە؟ ، مامەند رۆژە – PMNews\nوادەی ئەمریکا بۆ دەسپێکردنی خولی دووەمی سزاکان لەسەر ئێران چووە جێبەجێکردنەوە. ئەمریکا دەیەوێ فرۆشتنی نەوتی ئێران بە سفر بگەیەنێت.\nئایەتوڵڵا خامنەییش هۆشداری داوە ئەگەر ئەمریکا لە هەوڵدانی دوژمنکارانە بەردەوام بێت، تاران بێ وەڵام نامێنێتەوە. فەرماندەی هێزە چەکدارەکانیش رایانگەیاندووە کە تەنگەی هورمز دادەخەن! گرژییەکان لەنێوان هەردوولا لەم ماوەیەدا بە ترۆپکی خۆی گەیشتووە.\nلەوەتای ئەمریکا سوپای پاسدارانی خستووەتە لیستی تیرۆرەوە، زەمینە بۆ فرۆشتنی نەوتی ئێران ناخۆش بووە، ئەمریکا رایگەیاندووە کەوا خۆی بۆ جڵەوکردنی ئێران ئامادە دەکات. سزاکانی ئەمریکا بەشێوەیەکی بێوێنە کاریگەری داناوە، بەجۆرێک کەوا دۆخی ئابووری و دارایی ئێرانی داتەپاندووە. هەناردەی نەوتی ئێران لە دوو میلیۆن و 500 هەزار بەرمیلی رۆژانەوە بۆ خوار یەک میلیۆن بەرمیل دابەزیوە. ئەمە بووەتە هۆی داهێزرانی دارایی حکومەت و لە ئەنجامیشدا هەڵاوسانێکی بێوێنەی لێکەوتووەتەوە کەوا بە رێژەی ٤٠% مەزەندە دەکرێت.\nلێرەدا دەپرسین: ئایا ئەم گرژییە لەنێوان ئەمریکا – ئێران جەنگی لێدەکەوێتەوە؟ ئایا قەیرانی ئابووری چ کاریگەرییەکی لەسەر دۆخی ئێران دەبێت؟\nگریمانەی سەرەکی ئەوەیە کە جەنگی بە وەکالەتی تازە جێی جەنگی هەمەلایەن بگرێتەوە.\nئەمریکا: لۆبی جەنگ و کۆتایی وادەکە\nرۆژی دووی مایس دوایین وادەی درێژکردنەوەی لێخۆشبوون بوو بۆ ئەو وڵاتانەی نەوتی ئێران دەکڕن. لە کاردانەوەی ئەمەدا، حەسەن روحانی سەرکۆماری ئیران رایگەیاند کەوا دەتوانن لە کەنداو کێشە بۆ گواستنەوەی نەوت بنێنەوە. فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی ئێرانیش جاڕی دا کەوا تەنگەی هورمز دادەخەن.\nدۆناڵد ترەمپ لە هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردنەکاندا رێککەوتنی پێنج کۆ یەکی بە رسواترین رێککەوتن ناوبرد و بەڵێنی دا ڕایبگرێ. لە ساڵی رابردوودا ئەم بەڵێنەی جێبەجێ کرد. هاوکات بۆ واژۆکردنی رێککەوتنێکی نوێ پرۆژەیەکی 12 ماددەیی تازەی راگەیاند کە گەلێک پێشمەرجی تیدایە بۆ بچووککردنەوەی ئێران. پسپۆڕان پێیانوایە تاران بە ئاستەم مل بەم خواستانە بدات، چونکە ئەم خواستانە بۆ بەچۆکداهێنانی ئێرانە وهەرگیز ئەمە قبوڵ ناکات. بەقسەی پسپۆڕان ئەو پرۆژە 12 ماددەییە تەعجیزین و ئەم پێشەرجانەی لەخۆگرتووە:\nکۆتایی بە بەرنامەی ئەتۆمی بهێنرێ، هێزەکانی لە سووریا، لوبنان، عێراق و یەمەن بکشێنێتەوە، پشتیوانی لە گرووپەکانی حزبوڵڵا، حەماس، جیهادی ئیسلامی، ئەنساروڵڵای یەمەن و تاد نەکات، کۆتایی بە مووشەکسازی بالستیکی بهێنێ و تاد.\nجۆن بۆڵتن راوێژکاری ئەنجوومەنی ئاسایشی نیشتمانی دەڵێت: ئێمە خەریکین دۆزەخێک بۆ ئێران ساز دەکەین. مایک پۆمپیۆش بەردەوام بانگەشەی گوتارێکی شێوە دینی بۆ پرسی ئیسرائیل دەکات.\nبەمجۆرە لە ئەمریکا دوو لۆبی کار بۆ تەنگهەڵچنین بە ئێران دەکەن. ئەم دوو لۆبییە یەکیان ناوخۆییە و یەکیشیان دەرەکی. لۆبی ناوخۆیی و لۆبی دەرەکی رۆڵی جددی دەگێڕن.\nیەکەم – لۆبیی ناوخۆیی: ئەمانە لە کەسانی نیۆکان، واتە محافزەکاری نوێ پێکدێن کە لە کابینەکانی جۆرج بوشی دووەمدا رۆڵی سەرەکییان لە بەرپاکردنی جەنگی ئەفغانستان و عێراقدا بینیوە. هەروەها ئەمانە بەزۆری کریستیانی ئینجیلین و باوەڕیان بە پەیامی دینیی ئەمریکاش هەیە. هەم مایک پۆمپیۆ و هەم جۆن بۆڵتن هەردووکیان کریستیانی ئینجیلین. پۆمپیۆ پێیوایە پەیامی ئەمریکا ئەوەیە کەوا راسپاردەی خودایی لە کتێبی پیرۆز بۆ پاراستنی ئیسرائیل جێبەجێ بکات. بۆیە ئەمانە بەجۆرێک لەگەڵ ئەوەن ئێران هەتاوەکوو ئاستی جەنگیش تەنگی پێ هەڵبچنرێت.\nدووەم – لۆبی دەرەکی: لۆبی دەرەکیش لە نەتانیاهوو، بن سەلمان و بن زاید پێکدێن. ئەمانەش یەکیان ئیسرائیلە کەوا نوێنەرایەتی تاقە دەوڵەتی جوو دەکات. ئەوانی دیکەشیان نوێنەری شانشین و شێخنشینەکانی خەلیجن کەوا ئەجێندای دژە ئێرانییان هەیە. ئەم بلۆکە ئیسلامییە سوننییە لەگەڵ ئیسرائیل رێککەوتنی پالەکییان هەیە و لەسەر بنەمای دوژمنی هاوبەش کاردەکەن. بەمجۆرە بلۆکێکی ئیسلامی عەرەبی سوننە لە خەلیج خۆی بۆ تەنگهەڵچنین بە ئێران ئامادە دەکات.\nئەم دوو لۆبییە کار لەسەر ئێران دەکەن. بەڵام هەتا ئەم ساتەش ئەمریکا خۆی لەسەر ستراتیژییەتی لێدانی ئیران ساخ نەکردووەتەوە. ستراتیژییەتی فەرمی ئەمریکا دەیەوێ تەنگ بە ئێران هەڵبچنێ و ناچار بە واژۆکردنی رێککەوتنێکی نوێی بکات، بەڵام پسپۆڕان دەڵێن 12 پێشمەرجەکەی ئەمریکا بۆ ئێران گەلێک قورسە و ئەستەمە ئێران مل بە نۆشینی “جامی ژەهری دووەم” بدات.\nئێران: سەبر و بنکۆڵکردنی گەمارۆکان\nئێران هەوڵدەدا بە ستراتیژیەتی سەبر و ئارامی بەشێنەیی گەمارۆدان تێکبشکێنێ. هەوڵیش دەدا بە چەند ستراتیژییەتێکی فرەڕەهەند سیاسەتی گەمارۆکانی ئەمریکا و هاوپەیمانە ناوچەییەکانی پووچەڵ بکاتەوە. یەکەم – ئێران هەتا پێی بکرێ لە هەوڵدایە کاتی زیاتر بەدەستبهێنێ.\nئێرانییەکان زیاتر لەسەر ئاستی ناوخۆیی ئەمریکا دەیانەوێ لەناوەوە بە گوتارێکی دادخواز بانگەشە بۆ پرۆژەکەی خۆیان بکەن. بۆیە جەواد زەریف بەزۆری میبنبەری دیپلۆماسی تینک تانکەکانی نیۆیۆرک و واشنتن بۆ ئەم بابەتە بەکاردەهێنێ.\nدووەم – لەلایەکی دیکەوە هەوڵ دەدا لایەنە ئەورووپاییەکان ناچاربکات ستراتیژییەتی بەدیلی خۆیان بۆ فرۆشتنی نەوتی ئێران پیادە بکەن و لەبەرامبەر گوشارەکانی ئەمریکا و سزا تاکلایەنەکانیدا بەرگە بگرن. بۆیە بەردەوام هەوڵ دەدەن یەکێتی ئەورووپا و تەنانەت ئینگلتەرە بە جێگرەوەی ئەمریکا لەقەڵەم بدەن و ئومێدێکیشیان لەسەر ئەمە هەڵچنیوە و کاری لەسەر دەکەن.\nسێیەم – ئێران دەیەوێ قەڵشی نێوان چین و رووسیا لەگەڵ ئەمریکا بقۆزێتەوە. دەیەوێ وا لەو دوو دەوڵەتە بکات پشتیوانی ئێران بکەن. بەتایبەت بۆ چین دەیەوێ کارێک بکات تەسلیم بە سیاسەتی گەمارۆکانی ئەمریکا نەبێ و بە رێکارێکی جیاواز نەوت لە ئێران بکڕێت.\nچوارەم – هەوڵدان بۆ راکێشانی پشتیوانیی دەوڵەتە جیاوازەکانی دیکە. بۆ ئەمەش ئومێدی هەیە هیندستان لە بڕیاری نەکڕینی نەوتی ئێران پاشگەزببێتەوە. بەڵام پێدەچێ لەمەیاندا سەرکەوتوو نەبێت. بەنیسبەت تورکیا، ئێران تۆزێک پشتڕاستە چونکە تورکەکان لە نەکڕینی نەوتی ئێران زیانی زۆر دەکەن و هێشتا بەدیلێکی ئامادەیان بەدەستەوە نییە. رەنگە ئومێدێک بۆ کردنەوەی دەروازەی قاچاخ مابێت.\nئێران بە هەوڵە دیپلۆماسییەکانی دەیەوێ بەرەیەک لە وڵاتانی نەیار بە ئەمریکاش دروستبکات، هەر لە ڤەنزوێلاوە بگرە هەتاوەکوو کۆریای باکوور و چەندین وڵاتی دیکە.\nلەوە واوەتریش لە هەنگاوی دووەمدا دەیەوێ بە هەڕەشەی سەربازی بە دوو رێکار ئەمریکاییەکان بترسێنێ! ئەم دوو رێکارەش ئەمانەن:\nیەک- ئێران دەیەوێ بەرەیەکی ناوچەیی بەرین لەنێوان دەیان گرووپی میلیشیایی شیعە و هەندێک گرووپی توندڕەوی سوننەی لایەنگری ئێران دروستبکات و لە ئەگەری قورستربوونی سزاکان لەڕێی ئەم گرووپانەوە پەلاماری بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا بدات. ئەم بلۆکە هەر لە فەڵەستین و لوبنانەوە هەتاوەکوو یەمەن، بەحرەین، عەرەبستان و لێرەشەوە هەتاوەکوو باکووری ئەفریقا و ئەفغانستان و قەفقاز و ئاسیای باشوور و ئاسیای ناوەڕاست ئامادەگییان هەیە.\nدوو- لەڕێی هەڕەشەی راستەوخۆی سەربازی باسی داخستنی تەنگەی هورمز دەکات. مەبەستیشی ئەوەیە کەوا کۆسپ لەبەردەم پرۆسەی گواستنەوەی وزە لە کەنداوەوە بۆ جیهان دروستدەکات. ئەم هەڕەشەیەیان قورسترە و بە مانای جەنگی راستەوخۆ نەک وەکالەتی و نیابەتی دێت.\nئەنجام: ئایا جەنگ روودەدات؟\nلێرەدا چەند سیناریۆیەک هەن:\nیەک – ئەگەری یەکەم ئەوەیە کەوا ئێران هەوڵبدات لەڕێی دیپلۆماسی بەرفراوانەوە، بەتایبەت لەڕێی ئەورووپاییەکانەوە تۆزێک لە فشارەکان کەم بکاتەوە و لەگەڵ ئەوان دانوستاندنێکی مەرجدار بکات بۆ ئەوەی بەشێوەیەکی جیاواز بتوانێت نەوت هەناردە بکات و بارەکە بخاتە ئەستۆی ئەورووپاییەکان. بەمەش ئەگەری هەڕەشەی جەنگ بڕەوێنێتەوە.\nدوو – تا ئێستا ئاماژەکان پێمان ناڵێن لانیکەم لەم ساڵەدا جەنگێکی بەرفراوان روودەدات. بەڵام ئەگەری ئەوە هەیە ئێران لەگەڵ توندتربوونی سزا ئابوورییەکان بۆ رەواندنەوەی هەڕەشەکان و دوورخستنەوەیان لە سنوورەکانی ئێران، جەنگێکی پێشوەختی وەکالەتی لەڕێی چەند گرووپێکی میلیشیایی شیعە لە ناوچەکە دەستپێبکات.\nسێ – ئەگەری لاوازتر ئەوەیە رووداوێکی کتوپڕی دیراسەنەکراوی ناوخۆیی یان ناوچەیی ببێتە هۆی پشێوی و جەنگی ناوەختی لێبکەوێتەوە. لەم دۆخەدا ئەگەر هەیە جەنگ خەلیج بگرێتەوە. بەمجۆرە ئەگەری جەنگی مووشەکی هەیە و لەم حاڵەتەشدا گرووپە میلیشیاییە شیعەکان جەنگ بۆ گەلێک شوێنی جیاواز بگوازنەوە.\nلەگەڵ پۆلێنبەندی ئەم سیناریۆیانە، جارێ شیمانەی جەنگ لاوازە. مەگەر ئەوەی سزاکان لە ناوخۆدا ببێتە هۆی تەقینەوەی کۆمەڵایەتی کە ئەمەش لەلایەن تارانەوە بۆ جەنگێکی پێشوەخت بگۆڕێ بۆئەوەی مەترسییەکە لە ناوخۆی ئێران دووربخرێتەوە، بە جەنگێکی دوور تەفرە بدرێت.\nئەم وتارە لە ژمارە 554ـی هەفتەنامە ماڵپەڕی رووداو بڵاوکراوەتەوە


بە شێوەیەکی نافەرمی ڕێکەوتی بەڕێوەچوونی کۆنگرەی WWDC ـی ئەمساڵی ئەپڵ ئاشکرا کرا – کەی ئای تی ئێن\nئەپڵ 12, شوبات 2019\nبە شێوەیەکی نافەرمی ڕێکەوتی بەڕێوەچوونی کۆنگرەی WWDC ـی ئەمساڵی ئەپڵ ئاشکرا کرا\nوەکو ساڵاکانی پێشوو، بۆ ئەمساڵیش ئەپڵ کۆنگرەی WWDC (کۆنگرەی جیهانی گەشەپێدەران – Worldwide Developers Conference) بە ئامادەبوونی سەدان گەشەپێدەر لە سەرتاسەری جیهاندا بۆ نمایشکردنی وەشانە نوێیەکانی سیستەمەکانی ئەنجام دەدات. هەر بەم بۆنەیەوە ڕێکەوتی بەڕێوەچوونی ئەمساڵی کۆنگرەکەی ئەپڵ ئاشکرا کرا.\nپێگەی MacRumors ڕێکەوتی بەڕێوەچوونی کۆنگرەی WWDC ـی ئەمساڵی لە ڕێگای لیستی بۆنەکانی ئەمساڵی شاری سان خۆسێی کالیفۆڕنیا لە ئۆفیسی کاروباری ڕۆشنبیری شارەکە ئاشکرا کرد. بە پێی لیستەکە بێت، کۆنگرەکەی ئەمساڵی ئەپڵ لە ڕێکەوتی 3 ـی مانگی 6 دەست پێدەکات و تاوەکو 7 ـی هەمان مانگ بەردەوامی دەبێت، شوێنی بەڕێوەچوونی کۆنگرەکە لە هۆڵی McEnery لە ناوەندی شاری سان خۆسێی ویلایەتی کالیفۆڕنیای ئەمریکا دەبێت.\nئەوەی چاوەڕوان دەکرێت ئەپڵ لە کۆنگرەی WWDC ـی ئەمساڵدا نمایشی بکات، هەریەکە لە وەشانە نوێیەکانی iOS 13 و macOS 10.15 و tvOS 13 و watchOS 6 ـە.\nهەرچەندە هەواڵەکە لە لایەن پێگەیەکی تەواو باوەڕپێکراو وەرگیراوە، بەڵام هێشتا پێویستە چاوەڕوانی ڕاگەیاندنی ڕێکەوتی فەرمی ئەنجامدانی کۆنگرەکە لە لایەن ئەپڵەوە بکەین چونکە ئەپڵ بۆی هەیە دەستکاری کاتی بەڕێوەچوونی کۆنگرەکە بکات. لەبەر ئەوە لەگەڵمان بمێننەوە!\nتاگەکان ئەپڵ WWDC WWDC 19 زانیاری لەسەر کۆنگرە کۆنگرەی ئەپڵ کۆنگرەی_جیهانی_گەشەپێدەران


:: AM:11:55:20/01/2022 \nبەڕێوەبەری گشتی ئاو و ئاوەڕۆی كوردستان ڕای دەگەیەنێت، بۆ قەرزی ئاوی هاووڵاتییان مانگێك و 10 ڕۆژ ماوە تا قەرزەكانیان بدەنەوە و لێخۆشبوونیان بۆ بكرێ.\nئەمڕۆ پێنجشەم 20ـی كانوونی دووەم، ئاری ئەحمەد بەڕێوەبەری گشتی ئاو و ئاوەڕۆ، بە "وشە"ـی ڕاگەیاند، بڕیاری لێخۆشبوونی ڕێژەی 15%ی قەرزی كرێی ئاو تا كۆتایی مانگی شوباتی ئەمساڵ بەردەوام دەبێت.\nزیاتر گوتی، ئێستە بەڕێوەبەرایەتییەكانی ئاویش لە سەرجەم شار و شارۆكەكان، هەموو جۆرە هاوكاری و كارئاسانییەك بۆ هاووڵاتییان دەكەن تا بتوانن لەو بڕیارەی حكوومەت سوودمەندبن.\nباسی لەوەش كرد، داوا لە هاووڵاتییان و هاوبەشانی ئاو دەكەن لە هەموو سێكتەرەكانی نیشتەجێبوون و بازرگانی و پیشەسازی و هەموو ئەوانەی قەرزی ئاویان لایە، دەتوانن سەردانی بەڕێوەبەرایەتییەكانی ئاو لە سەرجەم شار و شارۆكەكانی كوردستان بكەن و لەو بڕیارە گرنگەی حكوومەت سوودمەندبن.\nلەبارەی هاوكاری و كارئاسانی فەرمانگەكانی ئاویش بۆ هاووڵاتییان گوتی، لەلایەن بەڕێوەبەرایەتییەكانی ئاو لە سەانسەری هەرێمی كوردستان، هەموو ئاسانكارییەك بۆ هاوبەشانی ئاو دەكرێت و یارمەتی دەدرێن بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكە و ڕاییكردنی مامەڵەكانیان كە ڕاستەوخۆ لە بەرژەوەندیی هاوبەشانی ئاودایە.\nئەوەشی گوت، تا 28ـی شوباتی ئەمساڵ ئەو بڕیارە بەردەوام دەبێت، بۆیە داوا لە هەموو ئەو هاوبەشانەی ئاو دەكەین كە قەرزیان لایە، بەزوویی سەردانی بەڕێوەبەرایەتییەكانی ئاو بكەن، تا وادەكە ماوە بۆ ئەوەی لەو لێخۆشبوونە سوودمەندبن.\nحكوومەتی هەرێمی كوردستان بۆ بەرژەوەندیی هاووڵاتییان، چەندان بڕیاری بۆ قەرزی ئاو دەركردووە، ئێستە هەر ماڵێك لە كوردستان چەند ئاو بەكار بهێنێت، زیاتر لە 45 هەزار دیناری لێ وەرناگیرێت.


بەریتانیا كێشەی منداڵبوونی هەیە\n07:39 - 20/09/2021 115 جار خوێندراوەتەوە\nدەزگایەکی بەریتانی، هۆشداری لەوەداوە کە شانشینی یەکگرتوو لەبەردەم مەترسی قەیرانی منداڵبووندایە و ئەمەش دەبێتە هۆی پەکخستنی ئابووری بۆ ماوەیەکی درێژ.\nبەگوێرەی لێکۆڵینەوەیەکی وەقفی بازاڕی کۆمەڵایەتی کە دەزگایەکی بەریتانییە لە ساڵی ١٩٦٤دا، رێژەی منداڵبوون لەو وڵاتە گەیشتووەتە لووتکە و تێکڕا هەر ژنێک ٢،٩٣ منداڵی بەرکەوتووە.\nبەڵام ساڵی رابردوو، ئەم رێژەیە بۆ ١،٥٨ کەمی کردووە و ئەم رێژەیەش کەمترە لە رێژەی پێویست بۆ بەردەوامیدان بە جێگیری ژمارەی دانیشتوان کە لەسەدا ٢،١ە.\nلە لێکۆڵینەوەکەدا باس لەوە کراوە کە دابەزینی رێژەی منداڵبوون لە داهاتوودا گرفتی نەبوونی هێزی کار دروست دەکات و هاتووە "لەئێستادا لە کۆی هەر ١٠ کەسێک کە کار دەکەن سیانیان تەمەنیان لە سەروو ٦٥ ساڵەوەیە، بەڵام لە ١٠ ساڵی داهاتوودا ئەم رێژەیە بۆ ٣،٥ کەس بەرزدەبێتەوە و لە ساڵی ٢٠٦٠دا دەگاتە چوار کەس".\nئاماژە بەوەش دراوە کە تا ساڵی ٢٠٥٠ لە هەر چوار بەریتانییەک یەکێکیان تەمەنی دەگاتە سەروو ٦٥ ساڵ، بەم هۆیەوە هێزی کار کەمدەبێتەوە و ئەو کەسانەی پێویستییان بە هاوکاری دەوڵەت و مووچەی خانەنشینی هەیە زیاد دەکەن.\nلە راپۆرتەکەدا باس لەوە کراوە کە قەیرانی منداڵبوون ئابووری بەریتانیا بۆ ماوەیەکی درێژ تووشی پەککەوتن دەکات و ئاماژە بەوەش دراوە کە بەشێک لە وڵاتانی جیهان بۆ زیادبوونی رێژەی منداڵبوون بەشێوەیەکی راستەوخۆ پاڵپشتی دارایی دەدەن بە دایکان و باوکان.


پەرلەمانی عێراقی خوێندنەوەی یەکەمی یاسای یاساغکردنی پەیوەندی لەگەڵ کیانی سەهیونی ئەنجام دا. ڕەشنوسی یاساکە هەتا بڵێی توندە. ڕەشنوسەکە ڕەهەندی دەوڵەتی و شەخسی و کۆمپانیایی هەیە. ئەگەر بپرسین ئەم یاسایە بۆ، ڕەنگە بە ئاسانی وەڵامێکی ڕونمان دەست نەکەوێت. ئایا ئیسرائیل هێندە پەیوەندی و کاریگەریی هەیە لەسەر عێراق. بێگومان نەخێر.\nیاساکە دژ بە تەتبیع یان نۆرمەلایزەیشنە. ئێستا ئەم چەمکە کە یانی ئاساییکردنەوە بوەتە ڕەوتێکی کاریگەر لە ناوچەکەدا. ئەمە وەرچەرخانە لە دێوزەمەبونی ئیسرائیل بۆ ئاسایی بوونی. لای هەندێک وڵات ئیسرائیل نەک هەر دەبێتە ئاسایی بەڵکو دەبێتە پشتیوانێکی ئاسایشیی، بە تایبەتی لە پاش ڕۆڵ گۆڕینی ئەمریکا.\nهەرچەندە ئەم پرۆسەیە بەم شێوازەی ئێستا لە ئیدارەی ترەمپدا دەستی پێکرد، بەڵام ئەم ئیدارەیەش هاندەری ئەم پرۆسەیە. یەکەم پەیامی یاساکە دژایەتی ئەو ڕەوتەیە. ئەمەش وەها دەکات کە گومانی سەرەکی بۆ ئێران بچێت لە پشت ئەم یاسایەوە. هەرچەندە پێشنیارەکە لەلایەن سەدرییەکانەوەیە، بەڵام دۆخی بۆ خولقا تەنانەت پارتیش پشتیوانی لێبکات.\nبەڵام ئەوەی گرنگە کە ئایا ئەم یاسایە ئەگەر تێپەڕێت چۆن کاریگەری دەبێت لە ناوەوەی عێراق و گاڵتەجاریی دیموکراسی.\nئیسرائیل چەندین ئاستی ئامادەیی هەیە لە کەلتوری سیاسی و حوکمداری ناوچەکەدا. زۆربەی جار ئیسرائیل بەکاردێت وەک بەهانەیەک بۆ تاوانبارکردن و سەرکوتکردن و دژایەتی دیموکراسی. یەکەم بەرهەمی خوێندنەوەی یەکەمی یاساکە، یاساغکردنی باسم خەشان بوو، کە ئەندام پەرلەمانێکی ئیزعاجکەرە بۆ حەلبوسی. هەرچەندە خەشان هەنگاوەکانی لە تەیارەوە نزیکە، بەڵام جێگای بڕواپێکردن نیە لای ئەوانیش. خەشان نمونە ئەو کۆلکە سیاسییە چالاکوانانەیە لە عێراقدا کە وەک گەمژەیەکی بە سود هەڵدەسوڕێنرێن. کارو چالاکیەکانی پێویستن بەڵام دەرئەنجامەی یارییەکە لە دەستی خۆیدا نیە.\nبەڵام ڕوداوەکە ئاماژەیە بۆ سودوەرگرتن لە ڕەشنوسەکە بۆ سەرکوتکردنی ئیزعاجەکان.\nدووەم کاریگەری ڕەهەندی ئابورییە. لە داهاتودا هەر کۆمپانیایەک بە دڵی دەسەڵاتداران نەبێت یان سودمەندیان نەکات، ئەوا بە ئاسانی بوونی پەیوەندی لەگەڵ ئیسرائیلدا بۆ دروست دەکەن و ڕێگریی لێدەکەن. لە ڕوانگەی ئابورییەوە زیانێکی زۆر لە عێراق دەدات چونکە ئیسرائیل خاوەن پڕ داهێنەرترین ئابورییە لە ناوچەکەدا، وڵاتێکی وەک چین پێویستی پێیەتی، لێگەڕێ وڵاتێکی دواکەتووی وەک عێراق.\nدیارە بێگومان ڕەهەندی پۆپیلیزمی و گەوجاندنی جەماوەر هەمیشە ئامادەیە، بە تایبەتی بۆ پەرلەمانێکی پەککەوتەی بێسود.\nئیسرائیل وڵاتێکە کە بێزارییەکی زۆر بۆ کەلتورو سیستەمەکانی ناوچەکە دروست دەکات. هەموو موسڵمانان بە ترسنۆک و کەم و بێزراو سەیری ئیسرائیل دەکەن، ئەمە ڕەهەندی مێژویی و کەلتوری و دەرونی هەیە. جۆرێکە لەوەی نیتچە ناوی نا رێسێنتموا، یانی نەفرەتکردن لە بونێک، کە لە بنەڕەتدا نەفرەتەکە ئیرەیی و هەست بە کەمیکردنە، بەڵام وەها دەردەکەوێت جۆرێکە لە باڵایی. نیتچە لە هیچدا باڵا نەبێت لە خوێندنەوەی کەلتوری کۆیلەدا باڵایە.


نووچە نێت | ڕاستگۆیی بێ لایەنی| بۆ دووه‌م رۆژ خۆپیشاندانى ناوچه عه‌ره‌بنشینه‌كانى ئێران به‌رده‌وامه\nJuly 2021 17 - 12:27:51\nهاوکات لەگەڵ بەردەوامی خۆپیشاندانەکان بە هۆی بێئاوی لە پارێزگای خوزستانی ئێران، نوێنەرێکی پەرلەمانی ئەو وڵاتە، وێڕای ئاماژەدان بە بارودۆخی ئەو پارێزگایە، رەخنەی لە پلانی گواستنەوەی ئاو گرتووە و گوتوویەتی ئاسایشی ئەو پارێزگایە کەوتووەتە مەترسییەوە.\nئەمڕۆ شەممە ١٧ی تەمووزی ٢٠٢١، ئاژانسی هەواڵی "بی بی سی" بڵاوی کردەوە، لە دووەم شەوی خۆپیشاندانەکان لە پارێزگای خوزستان، خەڵکی شارە جیاجیاکان، بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی خۆیان لە بێئاوی، چوونە سەر شەقامەکان و لە دژی بەرپرسان دروشمیان گووتەوە.\nبەگوێرەی وێنە و ڤیدیۆکان، خۆپیشاندەران بەشێک لە جادەی ئەهواز- ئەندیمشکیان بۆ ماوەیەک داخست.\nعەبدوڵا ئیزەدپەنا، نوێنەری ئیزە و باغلمەک لە پەرلەمان، گوتوویەتی، خوزستان پارێزگایەکی گرنگە بۆ ئێران و "نەبوونی ئاسایش لە خوزستان، بە واتای نەبوونی ئاسایشە لە هەموو ئێران". ئیزەدپەنا گوتوویەتی، ئاسایشی خوزستان "بە هۆی هەڵەی مرۆیی و بڕیاری ناگونجاو کەوتووەتە مەترسییەوە".\nئیزەدپەنا، داوای کۆتاییهێنان بە هەوڵەکان بۆ گواستنەوەی ئاوی کردووە و گوتوویەتی "وشکەساڵی لایەنێکی باسەکەیە. ئەوە گواستنەوەی ئاوە کە خوزستانی رووبەڕووی ئەم دۆخە کردووەتەوە".\nبە گوتەی بەرپرسانی ئێران، وڵاتەکەیان ئەمساڵ تووشی وشکەساڵییەکی قووڕس و بێ وێنە بووەتەوە.\nلە چەند رۆژی رابردوودا، لە شارە جیاجیاکانی پارێزگای خوزستان، چەندین خۆپیشاندان بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی بە کەمئاوی بەڕێوەچوون.\nوەک کاردانەوەیەک بەرامبەر خۆپیشاندانەکان، قاسم سلێمانی دەشتەکی، پارێزگاری خوزستان گوتوویەتی، قەیرانی ئاوی ئەو پارێزگایە لە کۆبوونەوەی سێ سەرۆکی باڵای ئێران (سەرۆکی حکومەت، پەرلەمان و دەزگای داد) تاوتوێ دەکرێت.\nقاسم سلێمانی دەشتەکی گوتوویەتی، "ئەمساڵ رووبەڕووی گوشارێکی قورسی کەمئاوی بووینەتەوە و ئاوی پاشکەوتکراوی پشت بەنداوەکان ئێجگار کەمە".\nلە ساڵانی رابردوودا گواستنەوەی ئاو لە پارێزگای خوزستانەوە بۆ شوێنەکانی تری ئێران، چەندین جار کاردانەوەی دانیشتووان و بەرپرسانی ئەو پارێزگایە لێکەوتووەتەوە. رەخنەگرانی ئەو پلانە دەڵێن، گواستنەوەی ئاوی ئەو پارێزگایە بۆ ناوچەکانی تری ئێران، دەبێتە هۆی وشکبوونی سەرچاوەکانی ئاوی ئەو پارێزگایە.\nنوێنەری خوزستان لە ئەنجومەنی شارەزایانیش، وێڕای ئاماژەدان بە گواستنەوەی ئاوی ئەو پارێزگایە لە سەروبەندی کەمئاویی ئێستادا، داوای داخستنی کاتی هەندێ لە کەناڵەکانی گواستنەوەی ئاوی کردووە.\nبەرپرسی رێکخراوی ئاو و کارەبای خوزستانیش گوتوویەتی، بە هۆی کەمبوونەوەی رێژەی ئاوی پاشکەوتکراوی خوزستان، پێشبینی دەکرێت لە چەند مانگی داهاتوودا، شارەکانی ئابادان و خوڕەمشار رووبەڕووی دۆخیكی دژوار ببنەوە.\nئەمساڵ یەکێکە بووە لە گەرمترین ساڵەکانی پارێزگای خوزستان و بەرزبوونەوەی پلەی گەرما بووەتە هۆی ئەوەی چەند رۆژێک داودەزگا حکومییەکان دابخرێن.\nئەو پارێزگایە، وەک ناوچەکانی تری ئێران، ئەمساڵ رووبەڕووی قەیرانی وشکەساڵی و کەمبوونی رێژەی بارانبارین بووەتەوە. لە چەند هەفتەی رابردوودا، چەندین کۆبوونەوە لە شارە جیاجیاکانی ئێران بە مەبەستی دەربڕینی ناڕەزایی لە پچڕانی کارەبا و کەمئاویی بەڕێوە چوون.\nحەسەن رۆحانی، سەرۆک کۆماری ئێران، کە دوایین هەفتەکانی دەسەڵاتدارێتی کابینەکەی تێدەپەڕێنێت، پێشتر گوتبووی: "ئێران ئەمساڵ تووشى وشکەساڵی بێ وێنە بووەتەوە و ڕێژەی بارین لە بەراورد لەگەڵ ساڵی رابردوو ٥٢٪ کەمی کردووە".\nجگە لە خوزستان، پارێزگاکانی سیستان و بەلووچستان، خوراسان، هۆرمۆزگان و کرمانیش، تووشی کەمئاوی بێ وێنە بوونەتەوە.


له‌باره‌ی سوننه‌كانی عێراقه‌وه\nوا دیاره له دوای هاتنی داعشه‌وه بۆ مووسڵ، سوننه‌كانی عێراق وا خۆیان پیشان ده‌ده‌ن كه (ناوه‌ند/ماڵ Core)یان لێ تێكچووبێت و به‌ناچاری به‌ره‌و (كه‌نار/ په‌راوێزPeriphery ) ڕۆیشتوون. پرسی ناوه‌ندبوون بۆ سوننه‌كانی عێراق مانای ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر شیعه له دوای 2003ه‌وه وه‌ك ناوه‌ند ده‌رده‌كه‌وێت و له دۆخی هێرشبردندان، ئه‌وا سوننه‌كانیش وه‌ك ناوه‌ند له دۆخی به‌رگریدان. دیاره له دوای داعشه‌وه ئه‌م به‌ناوه‌ندبوونه‌وه‌ی سوننه له عێراق به‌ره‌و داڕمان ده‌چێت! به‌شێكی زۆری سوننه‌كان یان بوون به ئاواره/IDP یانیش بوون به كۆچبه‌ر/Refugee و ڕوو له وڵاتانی ئه‌وروپا ده‌كه‌ن و مافی مانه‌وه و وڵاتینامه وه‌رده‌گرن.\nئه‌م دۆخه لای سوننه‌كان وه‌ها وێنا ده‌كرێت كه به‌غدا وه‌ك هێزێكی شیعی ئاماده نییه سوننه وه‌ك ژێرخان و بنه‌ماكانی ژیان دابڕێژێته‌وه و تازه بكاته‌وه و ناوه‌نده نێوده‌وڵه‌تییه‌كانی دنیاش نایانه‌وێت پاره و یارمه‌تی به به‌غدا بده‌ن و دواتریش شیعه‌ی وه‌ك هێز و قورسایی پێ به‌رهه‌م بێته‌وه. به‌ڵام له ڕووی جیۆپۆڵه‌تیك و جیۆستڕاتیجییه‌وه، داڕمانی سوننه له عێراق كێشه بۆ توركیا و سعوودیه دروست ده‌كات. ئه‌م دوو هێزه وای ده‌بینن نائاماده‌یی سوننه ده‌رگه‌ی هاتنه‌ژووره‌وه‌یان بۆ عێراق به‌سه‌ردا داده‌خات.\nپرۆسه‌كه ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر سوننه له عێراق ئاماده بێت، توركیا و سعوودیه ده‌توانن بێنه ژووره‌وه و جووڵه بكه‌ن. سعوودیه ساڵی ڕابردوو ئه‌نجوومه‌نێكی هاوئاهه‌نگی له‌گه‌ڵ عێراق و عه‌بادی دروست كرد. دیاره سعوودیه وای ده‌بینێت ده‌بێت ده‌رگه‌ی هاتنه ژووره‌وه‌ی عێراق ئه‌گه‌ر له‌ڕێی به‌غدایشه‌وه بێت، بكاته‌وه، ئه‌گه‌ر نا ئێران سعوودیه به‌ته‌واوی ده‌خاته ده‌ره‌وه له ناوچه‌كه!\nسوننه‌كان وا هه‌ست ده‌كه‌ن "مووسڵ" هێشتا له دۆخی سروشتیدایه بۆ ئه‌وان و هێشتا ئه‌و دۆخه ئاماده‌یه كه (تۆماس هۆبز) ناوی ناوه "مرۆڤ گورگی مرۆڤه" و هیچ جۆرێك له ئاسایش و دڵنیایی و سه‌قامگیری ئاماده‌یی نییه. جاران سوننه‌كان خۆیان ئۆرده‌ر و دڵنیایی و پرسی ئاسایشیان بۆ خۆیان به‌رهه‌م ده‌هێنا. ئێسته پێچه‌وانه‌یه! سوننه‌كان په‌رشوبڵاو و بێ جیۆگرافیا و ئۆرده‌رن! هیچ پانتایییه‌ك نییه له‌ناویدا بژین و پێ ده‌چێت وه‌ك نائومێدییه‌ك له دۆخه‌كه له تاراوگه جۆرێك له ناسیۆنالیزمی مه‌زه‌ویی له داهاتوودا، بۆ خۆیان به‌رهه‌م بێننه‌وه.\nمووسڵ چ گرنگییه‌كی بۆ توركیا و بلۆكی سوننه هه‌یه؟\nتوركیا وه‌ك حه‌وشه‌ی پشته‌وه‌ی خۆی له مووسڵ ده‌ڕوانێت. له مێژووی كۆن و نوێدا، ئه‌و شاره پێگه‌یه‌كی جیۆسیاسی، جیۆستراتیجی و جیۆئابووریی بۆ توركیا هه‌بووه. توركیا وه‌ك به‌شێك له دنیا و بلۆكبه‌ندیی سوننه، مه‌به‌ستیه‌تی جارێكی تر هێزی سوننه‌ی عێراقی ڕێك بخاته‌وه و ئاراسته‌یان بكات. جارێكی تر شوناسی سیاسی و مه‌زه‌وییان بۆ ڕاست بكاته‌وه و له ڕێكخستنی سیاسی و داهاتووی عێراقدا ڕۆڵیان پێ ببه‌خشێته‌وه و مووسڵ بكات به ماڵه گه‌وره‌كه و سه‌نته‌ری هێز و دنیابینیی سوننه له عێراقدا.\nله سیسته‌می هه‌رێمی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، كۆمه‌ڵێك ئه‌كته‌ر ڕكابه‌ری و ململانێ له‌سه‌ر مووسڵ وه‌ك جیۆگرافیایه‌كی سیاسی و ستراتیجی ده‌كه‌ن، توركیا، قه‌ته‌ڕ و سعوودیه وه‌ك ئه‌كته‌رێكی گه‌وره له‌لایه‌ك و به‌ره‌یه‌ك، ئێران و ده‌سته‌بژێری شیعیی فه‌رمانڕه‌وا و حه‌شدی شه‌عبی و هێزه شیعه‌كانی تری عێراق له‌لایه‌كی تره‌وه. به‌ڵام مووسڵ بۆ جه‌مسه‌ری سوننه و توركیا زۆرترین مانا و گرنگیی هه‌یه و توركیا له هه‌موو ئه‌كته‌ره‌كانی تر زیاتر له هه‌وڵدایه بۆ ده‌ستبردن بۆ ئه‌و پارێزگایه و له هه‌موویان زیاتر كار بۆ پارێزگاریكردن له مووسڵ ده‌كات، ئه‌مه‌یش له‌به‌ر كۆمه‌ڵێك فاكته‌ری سه‌ره‌كی:\nیه‌كه‌م: مووسڵ قووڵایییه‌كی ستراتیجیی بێ ئه‌ندازه‌ی بۆ توركیا هه‌یه، به‌ڕێوه‌بردنی مووسڵ ڕاسته‌وخۆ به‌ڕێوه‌بردنی هه‌موو سوننه‌كانی عێراقه و هاوسه‌نگیی هێزی مه‌زه‌وی و سه‌نته‌ری دروستكردنی بڕیاره له ئێسته و داهاتوویش له به‌رانبه‌ر شیعه‌دا. به‌شێك له دانیشتووانی مووسڵ، به‌تایبه‌ت ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی، توركمانن و توركیا ده‌یه‌وێت چاودێرییان بكات و له هه‌ر هه‌ڕه‌شه و مه‌ترسییه‌كی هێزه شیعییه‌كان بیانپارێزێت و ته‌نانه‌ت له ڕووی سه‌ربازییشه‌وه ڕێكیان بخات و مه‌شق و ڕاهێنانی سه‌ربازییان پێ بكات و یارمه‌تیی لۆجستیكییان پێ بدات.\nدووه‌م: خۆرئاوای مووسڵ، كۆڕیده‌رێكی گرنگه بۆ ئێران و شیعه بۆ گه‌یشتن به ده‌ریای سپیی ناوه‌ڕاست. ئێران زۆر به ڕژدی بیری له‌و بژارده‌یه كردووه‌ته‌وه و كار بۆ ئه‌وه ده‌كات له ڕێگه‌ی كۆنتڕۆڵكردنی خۆرئاوای مووسڵه‌وه پڕۆژه‌ی "هیلالی شیعی" پڕاكتیزه بكات و قووڵاییی ستراتیجیی خۆی له كه‌نداوی عه‌ره‌بییه‌وه تا ده‌ریای سپیی ناوه‌ڕاست به‌م كۆڕیده‌ره‌وه دروست بكات.\nئه‌م پڕۆژه‌یه ئه‌گه‌ر سه‌ر بگرێت، ئه‌ندازیاری (هه‌نده‌سه)ی سیاسی و مه‌زه‌وی و جیۆپۆڵه‌تیكیی سوننه له ناوچه‌كه تێك ده‌شكێنێت و ئێران به‌ئاسانی ده‌توانێت جیۆپۆڵه‌تیكی شیعه به‌سه‌ر سوننه‌دا زاڵ بكات. توركیایش به گرنگییه‌وه له‌و بابه‌ته ده‌ڕوانێت و هه‌وڵ ده‌دات ئه‌و ئه‌ڵقه‌یه له جیۆپۆڵه‌تیكی شیعه تێك بشكێنێت و بیپچڕێنێت و له جیۆگرافیای مووسڵی داببڕێنێت و دووری بخاته‌وه.


دۆناڵد ترەمپ ڕایگەیاند، چەندین وڵات لەبەرامبەر جێگیرکردنى سوپاى ئەمریکا بۆ بەرقەرارکردنى ئاشتى وڵاتەکەیان پارە دەدەن، بۆ ئەو مەبەستەش دەتوانن سود لەو پارەیەوە وەربگرن کە عێراق لەبانکەکانى ئەمریکادا دایناوە کە بڕەکەى 35 ملیار دۆلارە.\nلەچاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕى فۆکس نیوز، دۆناڵد ترەمپ لەسەر کاردانەوەکانى عێراق دواى ڕوداوى کوشتنى سولەیمانى و موهەندیس بۆ چونە دەرەوەى هێزەکانى ئەمریکا ڕایگەیاندووە، ئەو کێشەیەکى لەگەڵ ئەو پرسەدا نییە بەڵام بەشێوەیەکى گشتى عێراقییەکان باس لەوە دەکەن و لەکۆبوونەوە تایبەتەکانیشدا بەرپرسانى ئەو وڵاتە هیچ داوکارییەکى لەو شێوەیەیان نەکردووە.\nسەرۆکى ئەمریکا ئاماژەى بۆ ئەوەشکردووە، ئەوان لەعێراقدا گرانترین فڕۆکەخانە و سەربازگەیان دامەزراندووە و ئەگەر ئەو وڵاتە بەجێبهێڵن دەبێت ئەو خەرجیانە بدەن.\nوتوشیەتى “چەند وڵاتێک لەوانە عەرەبستانى سعودیە و کۆریاى باشور لەبەرامبەر بوونى سەربازانى ئەمریکا بۆ بەرقەرارکردنى ئاشتى پارە دەدەن”.\nترەمپ ڕونیشى کردووەتەوە ئەوەى بە شاى سعودیە وتووە کە بۆ بەرقەرارکردنى ئاشتى دەبێت ئەو وڵاتە پارەى زیاتر بدات ئەوان کارەکەیان کرد و یەک ملیار دۆلاریان خستە سەر هەژمارى بانکیەکەیان.\nلەبارەى پارە وەرگرتن لەعێراق لەبەرامبەر بوونى هێزەکانیان لەعێراقدا، ترەمپ وتى “عێراق پارەیەکى زۆریان لەلامانە، 35 ملیار دۆلاریان لەبانکەکانماندایە”.\nلەبەشێکى ترى چاوپێکەوتنەکەیدا ترەمپ باسى لەهۆکارەکانى کوشتنى قاسمى سولەیمانى لەلایەن ئەمریکاوە کردووە، کە بەوتەى ئەو پلانى هێرشکردنە سەر چوار باڵیۆزخانە و چەند بنکەیەکى سەربازى ئەمریکا لەعێراق و ناوچەکەدا هەبووە.


پێشێلكاریەكانی رژێمی ئێران لە كوردستان سازمانی خه‌بات کوردستانی ئێران\nپێشێلكاریەكانی رژێمی ئێران لە كوردستان\n٣ هاوەڵاتی سەقزی دەستبەسەر کران\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو، رۆژی یەکشەممە ٢ خەزەڵوەری 1395، سێ هاوەڵاتیی شاری سەقز لەلایەن هێزە سەركوتگەرەكانی رژێم لەو شارە دەستبەسەر کران.\nبە پێی هەواڵ، ناو و شوناسی ئەو سێ هاووڵاتییە کوردەی “کامیل شەریفزادە” و “غەریب شەریفزادە” كە ئامۆزای یەكن و کەسێکی دیکە بەناوی “ناسر” راگەیاندووە.\nهۆی دەستبەسەر کرانی ئەو سێ كەسەو شوێنی راگیراونیان روون نیە.\nخەلیل ڕەزایی ٦٠ مانگ به بێ مرەخەسی لە بەندیخانەی کاروون دايه\nبەپێی هەواڵی ماڵپەری "مافی مرۆڤ" خەلیل ڕەزایی بەندکراوی سیاسیی کورد کە لە بەندیخانەی کاروونی ئەهواز راگیراوە، ماوەی ٦٠ مانگە رێگەی مرەخەسی و بینینی خێزانەکەی پێ نەدراوە.\nبەپێی ئەو هەواڵە خەلیل رەزایی سزای ٩ ساڵ زیندانی به‌سەردا سەپاوە و لە ماوەی ئەو ٥ ساڵەدا لە مافە سەرەتاییەکان بێبەش کراوە.\nخەلیل ڕەزایی بەندکراوی سیاسیی کورد ٤٤ ساڵ تەمەنیەتی و خەڵکی شاری سەقزەو بانەمەڕی ١٣٩١ی كۆچی خۆری، لەلایەن هیزە سەركوتگەرەكانی رێژمی ئیرانەوە دەستبەسەر و پاش چەند مانگ لە راگرتن لە زیندانی ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری سەقز بۆ بەندیخانەی کاروون دوور خرایەوە.\nبێبەش کرانی ئەو بەندکراوە کوردە لەمافی مرەخەسی و چاوپێكه‌وتنی خێزانەکەی لەکاتێکدایە کە بە وتەی یەکێک لە نزیکانی ئەو بەندکراوە ناوبراو تووشی نەخۆشیی گەدە بووە و له چارەسەری پزیشکیش بێبەش کراوە.\nخەلیل رەزایی لە دادگادا پارەێزەرێکی رێژیمی بۆ دیاری کرابوو کە هیچ بەرگیرییەکی لێ نەکرد و تا ئێستاش لە بەندی قاتڵ و ماددە هۆشبەرەکان راگیراوە.\nمامۆستایەکی کورد كە لە بەندیخانەدایە مرەخەسی پێنادرێ\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو، بەرپرسانی دەزگای قەزایی و زیندانی رژێم له شاری سنە داوای وەرگرتنی مافی مرەخەسی مامۆستایەکی بەندکراوی کوردیان بەناوی “عەلی حوسین‌پەناهی” بەبێ هیچ هۆیەك رەتکردووەتەوە.\nیەکێک لە خزمانی بنەماڵەی حوسێن پەناهی ، هەواڵی شکەنجە و ئازاری ناوبراوی پشتڕاست کردووەتەوە و وتوویەتی کە عەلی حوسێن پەناهی لەماوەی دەستبەسەر کردنیدا بەتوندی شکەنجە دراوە.\nئەو مامۆستایە کە خەڵکی دێولانە، رۆژی پێنج‌شەممە ١٩ی خەرمانانی ١٣٩٤، لەلایەن هێزە سەركوتگەرەكانی ئیتلاعاتی ئەوشارەوە دەستبەسەر کرا.\nعەلی حوسێن پەناهی دواتر لە دادگای رژێم لە شاری سنە بە تۆمەتی “بێ رێزی بە عەلی خامنەیی ڕێبەری رێژیمی ئێران ” و “پەیوەندی لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردیەكانی دژبەری رژێم” سزای ٦ ساڵ و ١ رۆژ زیندانی بەسەردا سەپێندرا.\nئەو مامۆستا کوردە لە کۆبوونەوەیەکی جەماوەریدا کە لە شارەدێی “قروچای” دێولان بەڕێوەچوو داوای لە خەڵک کردبوو کە ” لەهەمبەر هەڵاواردنی بەرپرسانی رێژیم لە کوردستان” بێ دەنگ نەبن و كە دوای ئەوە دەستبەسەر کرا.\nئەو مامۆستا کوردە بەبڕیاری وەزاری ئیتلاعاتی رژێم لە دوای ٨ ساڵ وانە وتنەوە لە قوتابخانەی شارەکانی سنە و دێولان لەکارەکەی دوور خرایەوە.\n4 هاوەڵاتی بۆكانی لە ژێر شكەنجەدان\nبەپێی هەواڵی ماڵپەڕی هەرانا، ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ١٥ی ڕەزبەر، دەیان هاوڵاتیی شاری بۆکان لەلایەن هێزە سەركوتگەرەكانی رژێم ئەو شارە دەستبەسەر کران و چەند کەسیان بەدانانی بارمتە ئازاد کران، هەنووکە ٤ کەس لەوان لە ئیدارەی ئیتلاعاتی رژێم شاری ورمێ ڕاگیراون.\n“عەبدولغەفوور ئاسەوار، یەعقوب نوورە، کەماڵ عەلی ئەقدەم و هەژار فارۆقی” ئەو چوار كەسەن کە لە ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری ورمێدان لە دۆخێكی خراپی تەندروستیدان.\nخزمی یەکێک لە دەستبەسەرکراوەکان بە ماڵپەری هەرانای ڕایگەیاندووە، ئەو چوار کەسە لە دۆخێکی خراپدا بەسەر دەبن و رۆژانە لەژێر شکنجەدان و هاوكات لە پەیوەندیی تەلەفۆنیش لەگەڵ بنەماڵەکانیان بێبەش کراون.\nڕێکه‌وت: 2016-10-26 14:24:19


دایک و براکانی عیسا هاتن، لە دەرەوە ڕاوەستان و ناردیان بەدوایدا. خەڵکیش لە دەوروبەری دانیشتبوون، پێیان گوت: «وا دایک و براکانت لە دەرەوە بەدواتدا دەگەڕێن.»\nوەڵامی دانەوە و فەرمووی: «دایکم کێیە و براکانم کێن؟»\nچاوی گێڕا بەسەر ئەوانەی لە دەوروپشتی دانیشتبوون و فەرمووی: «دایک و برای من ئەمانەن. ئەوەی بە خواستی خودا بکات، خوشک و برا و دایکمە.»


2017-12-21 20:47 505 جار بینراوە کۆمێنت\nلە مەراسیمی ماتەمینی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلال کە لە ڕۆژی دووشەممە ٩ ئۆکتۆبەر ٢٠١٧ لە هۆڵی گەورەی تەلاری شارەوانی پاریسی پانزدە سازمانکرد، چەندین کەسایەتی و دۆستی دێرینی مام ئامادەیبوون. لەوانە کەریم پاکزاد کە ماوەی زیاتر لە بیست ساڵ ڕێکخەری کاروباری پەیوەندیەکانی پارتی سۆسیالیستی فەرەنسا بوو بۆ بەشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. کەریم پاکزاد خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرایە لە یاسای نێودەوڵەتی و شارەزاییەکی باشی هەیە لە ڕەوشی سیاسی عێراق، هەروەها ڕەوشی ئۆروپا و چۆنێتی گەشەکردنی حزبە سۆسیال دیموکراتەکانی ئەندام لە ڕێکخراوی سۆسیالیست ئەنتەرناسیۆنال. کەریم پاکزاد باسی بۆ کردم کە سەرۆک مام جەلال پێش نەخۆشکەوتنی، پێی ووتوە کە دەیەوێت یەکێتی بکاتە حزبێکی سۆسیال دیموکراتی مۆدێرن. لە درێژەی قسەکانی کەریم پاکزاد ووتی، مام جەلال ئەیزانی ئەو کارە ئاسان نیە لە بەر چەندین هۆی ناوخۆیی و دەرەکی. بۆ نموونە، پێکهاتە و سۆسیۆلۆجیای یەکێتی، جیوپۆلیتیکی ناوچەکە هتد.\nیەکێتی و دیدی دەرەوە:\nلە دوای سەفەری ئەبەدی سەرۆک مام جەلال و لەم کاتانەدا کە پرسی بەستنی چوارەمین كۆنگرەی یەکێتی کە قسەو باسی زۆری لە سەر دەکرێت لە هەموو ئاستەکان. پێویستە بە بیری هەموو هەڤاڵانی یەکێتی بهێنینەوە کەوا نابێت مێژوو و خەباتی یەکێتی وەکو حیزبێکی سۆسیال دیموکرات تەنها لە دیدێکی ناوخۆیی تەماشا بکرێت. بەڵکو پێویستە ڕەهەندی فیکری و فەلسەفی یەکێتی و ڕۆڵی کارای لە دەرەوە بەهەند وەربگیرێت. تا ئێستا خەبات و تێکۆشانی یەکێتیەکەی مام جەلال ناوبانگێکی باش و موحتەرمی هەیە لە لای هەموو حیزبە شۆڕشگێڕ و خەباتگێڕانی جیهان. ئەو ناوبانگە لە ڕووی فیکری و فەلسەفی، هەروەها لە ڕووی پرۆژەی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتیەوە پێویستە و دەبێت ڕەنگ بداتەوە لە بڕیارە سیاسیەکانی یەکێتی و بەردەوامی هەبێت. یەکێتی وەکو حیزب، کۆمەڵێک پرانسیپ و بنەمای فیکری سیاسیە پێویستە بە پێی قۆناغەکانی خەباتی داهاتوومان فۆرمەلە و نوێ بکرینەوە بۆ زیاتر خزمەتکردنی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بە پێشکەشکردنی پرۆژەی سیاسی، چاککردنی شێوازی حکومڕانی و چەسپاندنی دادپەروەی لە هەرێمی کوردستان بە سوود وەرگرتن لە سۆسیال دیموکراسی وەک سەرچاوەیەکی فیکری سیاسی حکومڕانی.\nپێش کۆنگرە، چی بکرێت باشە ؟\nئاشکرایە کەوا لە غیابی فیکر و فەلسەفەو پرۆژەی سیاسی، ململانێی شەخسی سەرهەڵدەدات و قوتدەبێتەوە. باشترین ڕێگاچارە بۆ دەربازبوون لە ململانێی بەرژەوەندیخوازەکان، زیندوکردنەوەی فیکر و فەلسەفە و دیسیپلینی حیزبیە. بە واتایەکی تر، پابەندبوون بە فیکر و پرانسیپ و زیندوکردنەوەی ڕۆڵی ئۆرگانەکانی یەکێتی، هەژمونی بەرژەوەندیخوازەکان کاڵدەبنەوە.\nلەم قۆناغەدا، وەکو حیزبێکی چەپڕەو و سۆسیال دیموکرات، دەبێت یەکێتی هەموو تواناکانی بخاتەگڕ بۆ بەرزکردنی ئاستی فیکری و فەلسەفی ئەندامەکانی. ئەندامان هه‌ست به باشی ناكه‌ن و سه‌ركه‌وتوو نابن ئه‌گه‌ر یەکێتیەکەیان باش و سەرکەوتوو نە‌بێت. به مانایه‌كی تر، پێویسته پشت ببستین به داموده‌زگاو ئۆرگانەکانی یەکێتی بۆ به‌هێزكردنی توانای ئەندامەکانمان نەک بە پێچەوانەوە. ئەندام بە تەنها داینه‌مۆی حیزب نیه چونكه ئەندامان له سه‌ره‌تاوه یه‌كسان نین. بۆ نموونە كوڕی سەرکردەیەک شەنسی زیاتره زووتر پێشبکەوێت له كوڕی ئەندامێکی سادە، بۆیه پێویسته دامودەزگاکان و ئۆرگانەکان داینه‌مۆ بێت و كه‌شوهه‌وایه‌كی یه‌كسان بڕخسێنێت بۆ هه‌موو ئەندامان به بێ جیاوازی. ئەو کات هەموو ئەندامان به یه‌كسانی شه‌نسی سه‌ركه‌وتنیان ده‌بێت و حیزب پێشدەکەوێت و گەشە دەکات.\nپێش کۆنگرە، پێویستی یەکێتی کار بکات لە سەر زیندوکردنەوەی فیکر و فەلسەفە و دیسیپلینی حیزبی کە تاقە گەرەنتیە بۆ گەڕانەوەی یەکێتی بۆ یەکێتیەکەی مام جەڵال.


تێگەهێ خەیالێ د ڕۆمانا شەڤێن سپى یا دوستویڤسکى دا – خەدەنگ\nكانونی دووه‌م 21, 2019 كانونی دووه‌م 25, 2019\nئەڤ ڕۆمان ژ رۆمانێن دەستپێکى یێن رۆماننڤیسێ روس (دوستویڤسکى) نە، کو ل سالا (١٨٤٨) بەلاڤ کرییە. کو ب خوەشبەختانە ل ژ ئالیێ ڕۆمانڤیسێ کورد (فرات جەورى) ڤە بۆ زمانێ کوردى هاتییە وەرگێران و ل سالا (١٩٩٣) ژ وەشانێن (نودەمێ) ل (سوید)ێ چاپ بوویە.\nئەڤ رۆمان ب زمانێ کوردى ژ( ٧٩) رۆپەلان پێک دهێت، کو ل گۆر وەرگێرا کوردى ئەم دێ ب ئەنالیسکرنا وێ رابن.\nچیڕۆکا ڤێ ڕۆمانێ ل سەر خورتەکێ و کەچەکێیە، خەلکێ باژێرێ پترسبورگێ نە، کو ل شەڤەکێ ژ نیشکان ڤە ل پێرگى هەڤ دهێن و دبن هەڤال و دوستێن هەڤ. هەر یەک ژ وان خوەدى چیڕۆکەک تایبەتە، هەر دوو بۆ هەڤدوو چیڕۆکێن خوە ڤەدگێرن. قەهرەمانێ رۆمانێ خورتەکە، ب تەنێ و تەنیا د مالەکێ ڤە ل پترسبورگێ دژیت. لێ بەلێ ئەڤ مرۆڤ د وى باژیرى دە پر بیانیى و تێکلیێن وى ب کەسێ رە تونەنە، ب تەنێ ب خوە رە دژیت و رەوشا وى یا دەروونى د رۆمانێ دە پر پوسیدە و نیگەران دهێت دیتن. ئەڤ ڤەقەتیانا وى یا جڤاکى بوویە سەدەمێ هندێ کو ببت مرۆڤەک ئاشوپپەرست و هەرتم د خەیالێن خوە دە بت، ئەڤە ژى جورەکێ رەڤینێ یە کو ب رێیا خەیالان خوەستەک و ئارەوزیێن خوە پر دکت. دیسان خالەک بنگەهین یا رۆمانسیزمی یە، کو ب ریێا خەیالان بهێتر راستى و راز دهێن کەشفکرن. لێ بەلێ ئەڤ خەیالپەرستیا قەهرەمانێ رۆمانێ رەنگە یا ئاریێشن تێکەلیا جڤاکى و تێرنەبوونا حەزان بت. کو ل جیەکێ لەهنگێ رۆمانێ قالا رەوشا خوە بۆ کەچەکێ دکت، دەما مێهڤانەک قەستا وى دکت، رەوشا وى تیک دچت و ئەزمانێ وى ل هەڤ دئالزت و ئارەزیا تێکەلیێ ب یەکجار ب وى رە قوت دبت. ئەڤ نیشان، بێگومان مرۆڤەک هاڤى و ڤەقەتیایى ژ هەموو تێکلیێن جڤاکى نیشان ددت. کو شەڤەکێ ناستاناکایێ ل سەر پرەکێ دبینت، کو بزاڤا خوەکوشتنێ دکت، لێ قەهرەمانێ رۆمانی خوە دگەهینت وێ کەچێ و ب هەموو ئاوایان بزاڤا رزگارکرنا وی دکت، و دبن هەڤالێن هەرى نێزکێن هەڤ و لەهنگێ رۆمانێ وى وەک نوژدارا خوە دبینت و ئارەزویا حەزژێکرنێ ددلێ قەهرەمانى دا چێ دبت، کو شەڤین وى یێن رەش ل وى سپى دبن و خوە مرۆڤەک دن و بەختەوەرتر دبینت. لێ بەلێ ئەو کەچ ب یەکە دن رە تێکلدارە و چیرۆکا خوە ژ وى رە دبێژت. کو ل ڤێ دەرێ ب دیالوگان چیڕۆک دهێن ڤەگێران و هەر یەک ژ وان ب درێژى بەحسێ ئاریشێن خوە دکن. هندى لەهنگێ رۆمانێ یە، چیڕۆکا وى گرێدایى ب رەوشا وى یا دەروونى و تەنێتى و هاڤیبوونا وى یە و بەحسێ خوە دکت کا چەوا هەست ب گونەهـ، ترس و نیگەرانیێ دکت و چەوا بوویە مرۆڤەک ئاشوپى؟ کەچ ژى بەحسێ چیڕۆکا ئەڤینا خوە یا تراجیدى دگەل خورتەکێ کرێدارێ وان دکت، کو ئەو سالەکە ل بەندا وى مایە و چ ژ وى نزانت. ل رەخەکێ کەچ ب ئەڤیندارێ خوە رە نیگەران دبت و ل رەخێ دن قەهرەمان ب قیزکێ ڤە دهێت گرێدان، لێ بەلێ دیسان کەچک دگەهت دلدارێ خوە یێ ئێکێ و ب وى را دزەوجت. ل ڤێ دەرێ ڕۆمان دوماهیم دهێت.\nتەکنیکێن ڤەگێرانێ د رۆمانێ دە، کەسێ ئێکێ تاک، جارنا ژى ب کەسێ سیێ تاک دهێت ڤەگێران. دیسان ب رێکا دیالوگان بوویەر پێشڤە دچن، کو ئەڤە ژى شێوازەک دیار یێ رۆماننفێسینێ یە و رەخنەگرێ رۆس (میخایل باختن)ى ب ئاوایەک بەرفرەهـ بەحسا ڤێ تەنکنیکا رۆماننڤێسینێ کرییە، ب ناڤی (دیالوگیزم) ب ناڤ کرییە. ل ڤێ دەرێ هەر ئێک خوەدیێ دەنگێ خوە یە د رۆمانێ دا و بێ کو گوهـ ل دەنگێ نڤیسکارى ببى و مرۆف هەست ب ڤەگێرن خوەسەر دکت.\nسیمێن رۆمانێ پرانى بابەتێن مرفایەتیێ ب خوەڤە دگرن، وەکە عەشق، پاکژى، دلوڤانى، رێزگرتن، هاریکارى، بێکەسى، هاڤیبوون و مرۆڤایەتى و ئاشوپ. دوستویڤسکى د ڤێ رۆمانێ دا، گەلەک تەکەزێ ل سەر هندێ دکت، کو فەرە هەر مرۆڤەکێ گوهدارەک هەبت، ب رێیا ئاخفتنێ ئازارێن خوە سڤک بکت، ژ بەر کو تەنیێاتى مەزنترین ئیشکەنجیا مرۆڤی یە و دبت ئەگەرێ هندێ ئێدى مرۆڤ، یان تاک بەرەڤ جیهانەک ئاشوپى و خەیالى ڤە بچت و هەرتم ب خوە رە بت و ببت مرۆڤەک مونولوگ. ب هەموو ئاوایان ئاخڤتن، سوحبەت ب کەسێ بەرانبەر را تونە دبت و ڕۆژ ب ڕۆژ دبت کورێ قولاچ و ئودەیێن تارى. هەر وەسان وێ چەندێ ددت دیار کرن، کو هەر کەسەکێ خەیالەک یا هەیى بەرى ببینت، هەست پێ دکت. ئانکو هند مێر ژ هن کەچکان حەز دکن، بەرى کو ببینن و ل پێرگى هەڤ بێن. مەرەم ژ ڤێ چەندێ ئەوە، ئەو تشتێ ئەم دبینن، نە یا رەسنە، یانژى ب دەربرینەک دن، ئەو تشتێ ئەم ل پێرگێ وێ دهێن، تشتەک کەڤنارە، کو د خەیالا مرۆڤی دا ژ مێژ دا هەبوویە. ژ بەر هندێ ژى قەهرەمانێ رۆمانێ گەلەک جاران ژ ناستاناکێ رە دبێژت: بەرى کو تە ببینم و ناس بکم، من د خەیالا خوە دە حەز ژ تە دکر.\nئەڤ خالا دوستویڤسکى قال دکە، گەلەک جاران ل جەم مە پدابوویە و مە هەست پێکرییە. ئانکو هەر یەک ژمە د ئاشوپا خوە دە حەز ژ کەسەکێ دکت، بێ کو مرۆڤی دیتبت و ناس کربت. ئانکو ئەو عەشق زیندییە و پاکژە. چەند جاران مە قیزکەک دیتیە، یان قیزکەکێ کورەک دیتیە، یەکسەر ماتمایى بوویە و دەڤ لێ بەش بوویە و دل رەجڤى یە. گەلو ما ئەڤە نەئەوە یا کو دوستویڤسکى بەحس دکت؟! رەنگە ئەو بە، لێ بەلێ مە ئەو پرس ژ خوە نەکرییە، دبت کو مە هەست پێ نەکربت، کا چما ب دیتنا ئەولى، وەها مرۆڤ دکەڤت ژێر باندورێ؟\nهەلبەت گوتنێن مە، چ تشتى ل سەر نڤیسەرەکێ وەکە دوستویڤسکى زێدە ناکت، کو ب سالانە بەرهەمێن وى دهێن ڤەکولان و گەنگازە رەخنەگر و ڤەکولەر بکارن بێ دوستویڤسکى دەست ب ڤەکولینێ بکن، هێڤی دکم، نڤیسکار و ڤوکولەر و ئەکادمسیونێن مە بەرهەمێن ناڤهاتى لێکولین بکن و مفای ژ بیر و بۆچونێێن وى یێن فیلوسوفی، دەروونى، جڤاکى و مرۆڤایەتى ببینن.\nدوستویڤسکى، شەڤین سپى، و. فرات جەوەرى، وەشانن نودەم، سوید، ١٩٩٣.\nCategory: شرۆڤەکرن, وێژە by Omed Segvan


ئامانجی پشت دەركەوتنەوەی ئەبوبەكر بەغدادی ئاشكراكرا\nپەرلەمانتارێكی عێراق: دەركەوتنەوەی بەغدادی پەیامی ناراستەوخۆی ئەمریكا بوو بۆ حكومەتی عێراق\nئەندامێكی لیژنەی ئاسایش و بەرگری ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ئامانجی پشت دەركەوتنەوەی بەغدادی ئاشكرادەكات و ڕایدەگەیەنێت "دەركەوتنی ئەبوبەكر بەغدادی، سەرۆكی داعش پەیامی ناراستەوخۆی ئەمریكا بووە بۆ حكومەتی عێراق بۆ رێگرتن لە هەوڵی دەركردنی هێزەكانی ئەمریكا".\nكەریم علێوی، ئەندامی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند ویلایەتە یەكگرتووەكان ئەوەی نەكرابێت دەیكات بۆ رێگرتن لە پەسەندكردنی یاسای دەركردنی هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق.\nئەمریكاشی تۆمەتبار كرد بە هاوكاری دارایی و پشتیوانی و دروستكردنی تیرۆر لە ناوچەكە و وتیشی "پێمانوایە كە ئەمریكا لەگەڵ سەرۆكی رێكخراوە تیرۆریستییەكەدا رێككەوتووە بۆ ئەوەی لەبەردەم رای گشتیدا دەربكەوێتەوە و پەیامیش بگەیەنێتە حكومەتی عێراق".\nئەندامەكەی ئەنجومەنی نوێنەران لەو بڕوایەدابوو كە دەركەوتنی ئەبوبەكرد بەغدادی سێ ئامانجی هەبووە، یەكەمیان كۆتایی نەهاتنی تیرۆر و دووەمیشیان ئەوەیە كە ئەمریكا دەریخستووە كە گەڕانەوە یان كۆتاییهێنان بە داعش لەدەستی ئەواندایە.\nسەبارەت بە پەیامی سێیەمیش كەریم علێوی رایگەیاند ناوەڕۆكی پەیامی سێیەمیش دەرخستنی ئامادەیی ئەمریكایە بۆ گەڕاندنەوەی داعش ئەگەرهاتوو یاسای دەركردنی هێزەكانی لە عێراق پەسەند بكرێت.\nتا ئێستا حكومەتی عێراق هیچ لێدوانێكی فەرمی لەسەر پەیامە ڤیدیۆییەكەی ئەبوبەكر بەغدادی نەداوە كە پاش پێنج ساڵ بۆ جارێكی دیكە دەركەوتەوە و بەڵێنی دا درێژە بە شەڕ بدات، دواتریش وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكاش رایگەیاند كە هێشتا جەنگی داعش كۆتایی نەهاتووە.\nئه‌م بابه‌ته 1250 جار خوێنراوه‌ته‌وه


نهێنیەکانی جەنگی جیهانی یەکەم - بەشی یەکەم\nSaturday, 07.02.2016, 22:59\nکێ بەرپرسیار بوو لە هەڵگیرساندنی جەنگی جیهانی یەکەم؟\nجەنگی جیهانی یەک بە ناخۆشترین جەنگی مێژووی ناودەبێت، لەبەر ئەوەی زۆر بە زووی تەواوی لایەنەکانی بەشداری جەنگ کەوتنە پەلاماردانێکی کوشندەوە ئەمەش وای کرد بۆ ماوەی چوارساڵ نەتوانن لەوجەنگە بێنە دەرەوە.\nدوای ئەوەی بە زووی سوپای ئەڵمانیا کەوتە هەڵکەندنی چاڵی گەورە بۆ پیادەڕەوی بەرامبەر بە دوژمن لە مەرزەکانی سویسراوە تا دەگاتە دەریای باکور ئەم چاڵاناش پانیەکەی دەگەیشتە چەند کیلۆمەترێک.\nدوای پەلامارە یەک لە دوای یەکەکان ملیۆنەها سەرباز گیانیان لەدەست داو بێ ئەوەی هیج لایەنێک یەک مەتر زەوی لە لایەنکەی تر داگیر بکات. بەمەش یەک جیلی تەواو لەناوچوو لە مەیدانی جەنگدا.\nجەنگی جیهانی یەک نزیکەی سی ملیۆن قوربانی لێ کەوتەوە بە کوژراوو بریندارو وونبوەکانی جەنگەوە، چەند قەیسەرو مەلکەیەتێکیش کۆتاییان پێ هات بەمەش گۆڕانکاریەکی تەواو بەسەر دونیادا هات. ئەمەش وای کردن بناغەیەک دروست ببێت بۆ دوای بیست ساڵ، ئەویش ئەوەبوو جەنگی جیهانی دووی لێ بەرپا بوو.\nجەنگی جیهانی دووش بەهەمان شێوە ملیۆنەها کەس بونە قوربانی تێیدا.\nچۆن ئەم جەنگە توانی ڕوو بدات؟ چۆن کار گەیشە ئەوەی کە مرۆڤ هێندە بێ رەحمانە یەکتری لەناوبەرێت؟ ئەو پرسیارەی تا ئەمڕۆش وەک خۆی ماوەتەوە ، ئەگەر ئێمە سەیری دونیا بکەین مرۆڤایەتی پێشڕەویەکی باشی کردوە لەگەڵ ئەوەشدا ئەزمەی ئابوری، ئەزمەی ئەوروپا، کێشەی دینەکان ، کێشەی ژینگە ، کێشەی ئەفریقاو وڵاتە عەرەبیەکان ئەمانە هەموو ئیشارەت بەوە دەکەن کە دەتوانیت بڵێیت جەنگی جیهانی سێش بە ڕێگاوەیە. بەڵام ئێستا ناچمە ناو ئەو باسە.\nلەسەر بەرپا بونی جەنگی جیهانی یەک دەمەوێت ئەم نوسینە بڵاو بکەمەوە لە دیدی خۆمەوە چۆن جەنگەکە بەرپا بوو، کێ دەسپێشخەری کرد لەو جەنگەدا، مێژوو نوسەکان دەلین ئەڵمانیا بەرپسری یەکەمە، منیش بۆچونێکی ترم هەیە لەبەر ئەوە ئێستا هەموو ڕوداوەکان دەخەمە ڕوو تا خوێنەر خۆی بڕیار بدات کێ هەڵگیرسێنەری جەنگی جیهانی یەک بوو. ئەم نوسینەم ئامادە کردوە لە ئەنجامی خوێندنەوەی زۆرینەی کتێبە مێژوییەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەک.\nئەگەر پرسیار بکرێت لە هەر مرۆڤێک لەسەر هەلگیرسانی جەنگی جیهانی یەک ، هەموو کەس یەکەم پەنجەی تاوان ڕوبەڕوی ئەڵمانیا دەکاتەوە، زۆریشیان دەڵێن زۆرینەی وڵاتەکان تاوانبارن بەڵام ئەڵمانیا تاوانباری یەکەمە و قەیسەری ئەڵمانیا بە تایبەتی.\nبە کورتی خەڵکانی کەم هەن کە بڵێن ناتوانیت دەستنیشانی لاینەێک بکەیت یان بڵێیت کێ یەکەمین تاوانباری جەنگەکەیە. ئەوەی کە خەڵک بیری لێ ناکەتەوە ئەوەیە کە بەریتانیا هەمیشە خەریکی فراوانکردنی سنورەکانی خۆی بووەو ڕوسیاش خەریکی پاراستنی بەرژەوەندیەکانی خۆی بوە..بۆ ئەم مەبستەش هەردوو وڵات ئامادەن تەواوی مرۆڤایەتی بخەنە ژێر هەڕەشەوە.\nسیاسەتی دەرەوەی بەریتانیا کە حەز بەوە ناکات کەسێکی تر هەبێت لە بەرامباریاندا ، کاتێک ئەڵمانیا خوازیاری ئەوە بوو لەبازاڕەکانی جیهاندا جێگایەک بۆ خۆی دابین بکات بە شێوەیەکی ئاشتیخوازانە.\nکەمتریش گوێ بیستی فڕوفێلەکانی فەڕەنسا دەبیت لە جەزائیرو پاشان لە مەغرب ، وە ڕێکەوتننامەی نێوان روسیاو فەڕەنساش باسی لیوە ناکرێت کە تاکە مەبەستیان لەناوبردنی ئەڵمانیا بوو.\nباسی ئەوەش ناکرێت کە ڕوسیا دەستێکی باڵای هەبوو لە دەست وەردانە کاری سیاسی وڵاتانی باڵکان ، کەسیش باسی دەوری سێربیە ناکات ئەمەش دەورێکی شەڕەنگێزی بوولە پەیڕەو کردنی سیاسەتی روسیادا.\nئەم دەورەش ئەوە بووکە کوشتنی شازادەی نەمسا هەنگاریای لێکەوتەوە بە ناوی فرانز فێردیناند و خێزانەکەی .\nلێرەدا دەمەوێت بۆ جارێک دەوری ئەڵمانیا زۆر باس نەکەم کە دەورێکی باڵاشی هەبوە، دەمەوێت بێمە سەر ئەو وڵاتانەی تر کە ڕۆڵی سەرەکییان هەبووە لە هەڵگیرساندنی جەنگدا.\nمێژویەکی باس نەکراو\nبەرنامەی پڕۆگرام کردنی عەقڵی مرۆڤ Mind control project\nبێگانەکانی دەرەەوەی زەوی پلانیان هەیە زەوی داگیر بکەن لە ساڵی ٢٠٢٩دا


خالید عەزیزی، سكرتێری گشتیی حزبی دیموكراتی كوردستان، لەو چاوپێكەوتنەدا لەگەڵ "وشە" تیشك دەخاتە سەر دوایین دانیشتنی مەكتەبی سیاسیی هەردوو حزبی دیموكرات لەسەر یەكگرتنەوەیان و رای دەگەیەنێت،\nلەو دانیشتنەدا نەگەیشتوون بە رێككەوتنێكی نووسراو، هاوكات روونیشی دەكاتەوە كە بەهۆی بوونی چەندین سیناریۆی ناڕوون لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئاساییە لە هەموو شێوازەكانی خەبات كەڵك وەربگرن و دووپاتی دەكاتەوە: "بە مافی خۆمانی دەزانین لە هەموو بژاردەكانی وەك كاری دیپلۆماسی، خەباتی مەدەنی، شەڕی یاسایی و ئەگەر بە دروستمان زانی تەنانەت چالاكیی چەكداری و پێشمەرگانە كەڵك وەربگرین. زۆر ئاساییە لە گەرمەی شەڕ و چالاكیی پێشمەرگانە تەنانەت وتوێژیش لەگەڵ تاران بكەین".\n- ئێمە لەو دانیشتنەدا نەگەیشتین بە رێككەوتنێكی نووسراو، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ جاران، لەو دانیشتنەدا زۆر بە وردی چووینە نێو تاوتۆكردنی ڕیگەچارەكان و لەو پێوەندەدا هەردوو لا نیگەرانییەكان و دڵەڕاوكێیەكانی ئەو پرۆسەیەمان باس كرد. هەروەها وێڕای ئاماژە بەلایەنی باش و خراپی یەكگرتنەوەكەی پێشوو، هەوڵ درا بەرچاوڕوونیی پتر دروست بكرێت تا ئاستەنگەكانی یەكگرتنەوەی ئەوجارەمان بە جۆرێك بێت ئەندامانی حزبی دیموكرات بە هەردوو بەش، لەو یەكگرتنەوەیەدا هەست بە ئاسوودەیی بكەن، ئێمە و ئەوان نەمێنی، كەس خانەخوێ و كەسیش میوان نەبێ، هەموو لایەكمان هەست بە ئاسایشی حزبی بكەین و میكانیزمی پراكتیزەكردنی ئەو بنەمایانە داڕێژین كە رێبەری و ئیدارەی حزب بە جۆرێك بێت كەس پەنا بۆ دەستەبەندی و ناوچەگەری و شتی لەو بابەتە نەبات.\n- ئێمە پێوەندی خۆمان لەگەڵ هەرێمی كوردستان لەسەر بنەمای دانوستان دانەناوە. سیاسەتی ئێمە ئەوەیە لە رادەی توانایی خۆمان بەرژەوەندییەكانی ئێرە بپارێزین و ئێمە نەبین بە بیانوو بۆ ئێران لە دژی باشووری كوردستان. حكوومەتی هەرێم هەرگیز بە ئێمەیان نەگوتووە لە ناوخۆی كوردستانی ئێران خەبات و چالاكی نەكەین. ئێمە دەبێ خەڵك لە ناوخۆی وڵات فێری ئەوە بكەین خۆیان لەوێ چالاكیی خۆیان بكەن، نەك چاوەڕوانی ئەوەبن كە پێشمەرگە لێرەوە رەوانەی نێوخۆ بكرێتەوە. ئێمە دەبێ چاوەڕوانییەكانی خۆمان لە هەرێمی كوردستان لە هەموو بوارەكانەوە بخەینە نێو بازنەی هەڵسەنگاندنی پێگە و توانایی و گیروگرفتەكانی باشووری كوردستان لە سیناریۆی ئاسایشی ناوچەكەدا، هەروەها دەرفەت و ئاستەنگەكانی بەردەم هەرێمی كوردستان لە چۆنیەتیی پێوەندییەكان لەگەڵ تاران وەك واقیعێك ببینین. زۆر بە باشی دەزانین ئەگەر حكوومەتی هەرێمی كوردستان بۆی بكرێ و بگونجێ هاندەر و ڕێكخەری وتوێژی نێوان ئێمە و ئێران دەبێت.\n- پێشەكی، ستراتیژی ئێمە رووخانی كۆماری ئیسلامی یان دەوڵەتی ناوەندی نییە، ڕووخانی حكوومەتی ناوەندی زۆرتر وەك دروشم باسی لێ كراوە، ستراتیژی ئێمە ئەوەیە بە مافەكانی نەتەوایەتیی خۆمان بگەین، تەنانەت لە چوارچێوەی ئەو حكوومەتەشدا ئەگەر بگونجێ. ئێران نە كورد دروستی كردووە و نە بە كوردیش دەڕووخێ. بەڵام ئەگەر جووڵانەوەی خەڵكی ئێران و كێشەكانی نێوخۆیی بەرەو ڕووخانی ئەو ڕێژیمە چوو، بە دڵنیاییەوە ئێمە لێی وەدووا ناكەوین و كاریشی بۆ دەكەین. ئێمە بەرنامەی سیاسیی خۆمان هەرگیز لەسەر ئەگەری رێككەوتنی ئێران و ئەمەریكا دانەناوە، كێشەی ئەمەریكا و ئێران لەسەر بەرژەوەندیی خۆیانە و تا ئێستەش سیاسەتی ئەمەریكا وەك خۆیان دەڵێن گۆڕینی ڕەفتاری ئێرانە نەك گۆڕینی ڕژێمەكە. ئەگەر بڕیار بێ بە ستراتیژی خۆماندا بچینەوە، دەبێ ئاوڕدانەوەیەكی تێروتەسەل بەشێوەی سیاسەت و حزبایەتی خۆماندا بدەینەوە و لە ژێر ڕووناكایی ئەو هەڵسەنگاندنە، خوێندنەوەیەكی ترمان بۆ داهاتووی ئێران و كار و تێكۆشانمان هەبێت.\n- بە باوەڕی من هیچ حزبێك نابێ لە خۆڕا و بێ بەڵگە و بە چاوی گومانەوە بڕوانێتە تێكۆشانی خەڵكی نێوخۆی وڵات. چاوەڕوانییەكانی ئێمە دەبێ بەگوێرەی ڕاستییەكانی نێوخۆی وڵات بێت و بە پێی ئەوە قەزاوەت لەسەر ئەوان بكەین. لەسەریەك ڕەنگە چۆنیەتیی بۆچوونی حزبەكان لەبارەی تێكۆشەرانی ناوخۆ جیاوازی هەبێ و هەر لایەنەی بەگوێرەی سیاسەتی خۆی هەڵوێستە بكات. بەشێك لە سیاسەتی ئێمە لە چەند ساڵی ڕابردوودا ئەوە بووە كە پاڵپشت و هاندەری چالاكی و كار و تێكۆشانی مەدەنی و تەنانەت حزب و كۆڕ و كۆمەڵ دروستكردن لە ناوخۆی وڵاتدا بین. ئێمە پێمان وایە لە چوارچێوەی كۆماری ئیسلامیشدا ئەگەر دەرفەتێك هەبێت، دەبێ خەڵك كەڵكی لێ وەربگرێت. مادام حزبی دیموكرات حزبێكی یاسایی نییە و ناتوانێ بە ناوی خۆی بەدوای ئەو جۆرە پڕۆژانەدا بڕوات، دەكرێ خەڵكی تر لە نێوخۆی وڵات ئەو كارانە بكەن. سیاسەتی ئێمە ئەوەیە كە لە هەنگاوی یەكەمدا چالاكوانانی مەدەنی لە كۆڕ و كۆمەڵ جۆراوجۆری كۆمەڵایەتی، فەرهەنگی، ئەدەبی، سیاسی، لاوان، خوێنكاران و ژناندا كار دەكەن، زۆر یەكگرتوو بن و بە دوای خاڵە هاوبەشەكاندا بڕۆن و لەسەر داواكانیان خاوەنی یەك قسە و هەڵوێست بن. زۆر گرینگە كە یەكگرتووی نەتەوەیی خۆیان بپارێزن و پرش و بڵاو نەبن. هۆیەكەشی ئەوەیە لەلایەك ئەزموونی كاری هاوبەش لە ئێراندا زۆر لاوازە و جێ نەكەوتووە و لێك هەڵبەزینەوە و كارنەكردن لەگەڵ یەكتر زۆر باوە. لەلایەكی تریشەوە، كاربەدەستانی رێژیم هەوڵ دەدەن بە كەڵك وەرگرتن لە جیاوازییەكانی ئاینی و ناوچەیی و شتی لەو بابەتە و بە بیانوو و شێوازی جۆراوجۆر بە گژ یەكیاندا بكەن و ناكۆكییان لە نێوانیاندا دروست بكەن. جیاواز لەوانە، هەموو هەوڵێك بۆ ئاوەدانكردنەوەی كوردستان و بودجە و پڕۆژەی جۆراوجۆر لە چوارچێوەی مەجلیس و ئوستانداری و شوورای شار و گوندەكان و هەر ئۆرگانیكی تر بە باش دەزانین. لەسەریەك مەبەست ئەوەیە كە خەڵك نابێ بێ تەفاوەت بن و چاوەڕوانی ئەوە بن و پاڵ بدەنەوە و پێیان وابێت تا ئەو ڕێژیمە نەڕووخێ، هیچ ناكرێت.


ڕەنگکردنی وێنەی ڕەشوسپی – نەوا موکرجی\n20/09/2016 Nawa Mukerji فۆتۆگرافی\nلە ئەرشیفی وێنەکانی خێزانەکەماندا چەندین وێنەی کۆنم دیوە. هەندێکیان دیارن تەنها وێنەی ئاسایین و دیارە کە شارەزاییەکی دانسقە لەپشت وێنەگرتنەکەوە نییە. بەڵام هەندێکیان زۆر لێهاتووانە و کارزانانە گیراون. لە وێنە زۆر باشەکان بەتایبەتی پۆرترێتەکانی (ڕەفیق مەحموود)ن. مامۆستا ڕەفیق وێنەگرێکی لێهاتووی شاری سلێمانییە و ئەگەر هەڵە نەبم ماوەی شەش دەیە کاری فۆتۆگرافیی کردووە. وێنەی زۆرێک لە ئەندامانی خێزانەکەی ئێمەی گرتووە.\nنەوا موکرجی و ڕەفیق مەحموود\nلە کۆتایی ساڵی 2014وە خوومدایە فێربوونی وێنەگرتن و وێنەچاککردن. نەک لەبەرئەوەی کە حەزبکەم هەرگیز ببم بە وێنەگری پیشەگەر. بەڵکو بۆئەوەی لە بواری فیلمسازیدا لە زمانی کامێراکار و سینەماگرافەر تێبگەم. چونکە بە بڕوای من ئەگەر بتەوێ لە بوارێکدا سەرکەوتوو بی؛ ئەوا دەبێ لە یەکە پێکهێنەرەکانی ئەو بوارە تێبگەیت. نەک وەک زۆرێک لە دەرهێنەرە سینەماییەکان کە نازانن کامێراکارەکان و ئەکتەرەکانیان چۆن کاردەکەن. ئەو کەسانە لە کاتی کارکردندا بە هۆی نەزانییانەوە تووشی گرفتی گەورە دەبن.\nپاشان خوومدایە فێربوونی وێنەچاککردن بە بەرنامەی فۆتۆشۆپ. خولی (لیدیا دۆت کۆم)م خوێند و هەموو وانەکانی (دیک مەکڵێڵەند)م خوێند. من تەواو پێشنیازدەکەم کە هەر فێرخوازێک دەیەوێت فێری فۆتۆشۆپ بێت ئەو خولە نایابەی مەکڵێڵەند بخوێنێ. پاشان هەر لەسەر هەمان بابەت چەند پەڕتووکێکی ئەلیکترۆنیشم خوێندەوە. بە هۆی ئەزموونی زۆریشمەوە کاری وێنەچاککردنم بۆ چەندین وێنە کردووە. تا ئێستاش خۆم کاری وێنەچاککردن بۆ وێنەکانی خۆم دەکەم.\nیەکێک لەو تەکنیکانەی فێریبووم ڕەنگکردنی وێنەی ڕەشوسپییە. هەرچەندە حەزناکەم ئەم کارە پیشەگەرانە بکەم، بەڵام بۆ فێربوون چەند جارێک لەسەر هەندێ وێنەی خێزانەکەمان تاقیمکردۆتەوە. ئەمانەش ئەو وێنانەن.\nوێنەگر: ڕەفیق مەحموود\nکۆدی وێنە: ژمارە 4898 لە ئەرشیفی وێنەکانی ڕەفیق مەحمووددا.\nکەسێتی: پەخشان ستار\nڕێکەوت: 28 شوبات 1960\nئەم وێنەیە لە لایەن پەخشان خانەوە وەک یادگارێک بە پوورم دراوە، لە پشتی وێنەکەی نووسیوە: “وێنەکەم وەک دیاری پێشکەشە بە خوشکی خۆشەویست و ئازیزم شوکرییە موکرجی، بۆ یادگار. هیوادارم هەرگیز لەبیرمنەکەیت”\nدوای ئەوەی کە پوورم (شوکرییە موکرجی) هەموو ئەرشیفی وێنەکانی خۆی پێدام، ئەم وێنەیەی پەخشان خانم تێدا دۆزییەوە و لە ڕێکەوتی 5ی مایسی 2016دا ڕەنگکردووە. ئەو ماوەیە دایکم بۆ ئوستورالیا بۆلای میرانی برام وەک سەردان چووبوو. وێنەکەم بۆ نارد و نزیکەی سەعاتێک بە تەلەفۆن لەگەڵیدا قسەمدەکرد. ئەو بۆی شێوە و ڕەنگی قژ و چاوی پەخشان خانی لە یادگەی خۆیەوە بۆ دەگێڕامەوە. پاشان وێنەکەم بۆ پوورم خۆی ناردەوە و ئەویش بە هەمان شێوە ڕەنگی چاو و قژی هاوڕێکەی بۆ گێڕامەوە. واتە من هەرگیز پەخشان خانم نەدیوە. بەڵکو ڕەنگەکان بەپێی ئامۆژگاریی دایکم و پوورم هەڵبژێرراون.\nوێنەگر: ئەلێکساندەر ساشا ستیوەرت\nکەسێتی: ڤیڤیەن ڵەی\nئەم وێنەیە لە ئینتەرنێتەوە وەرگیراوە. لە ئەرشیفی وێنەکانی ئەلێکساندەر ساشا ستیوەرتەوە وەرگیراوە. لە ڕێکەوتی 20ی ئەیلولی 2016دا ڕەنگمکردووە. بەپێی زانیارییەکانی ئینتەرنێت بێ؛ ئەوا ئەم وێنەیە لە کاتی نمایشکردنی شانۆی (سیرێنا بڵاندیش)دا گیراوە. ڤیڤیەن ڵەی ڕۆڵی سیرێنای دیوە.\nکەسێتی: مامۆستا کەمال موکرجی (ڕاست) و مامۆستا کەریم زەند (چەپ)\nڕێکەوت:11 تەممووز 1976\nئەم وێنەیە لە ئەرشیفی وێنەکانی باوکمدا بوو. لە پشتی وێنەکە نووسراوە کە لە ڕێکەوتی ئاماژەبۆدراودا لە مڕانە وێنەکەیان گرتووە. دوو ساڵ بەرلەوەی مامۆستا زەندیش کۆچیدوایی بکات سەردانمکرد و ئەم وێنەیەم لەسەر پەڕەیەکی ئاسایی چاپکردبوو و پیشانمدا. داوایکرد دانەیەکی بە پەڕەی فۆتۆ بۆ بشۆمەوە و بیدەمێ. بەڵام بەداخەوە فریانەکەوتم. وێنەکەم لە 1ی حوزەیرانی 2016دا ڕەنگکردووە. هەر چەند ڕۆژێک دوای ئەو ڕێکەوتەش بوو کە سەردانی مامۆستا زەندم کرد.\nTags: ڕەفیق مەحموودڕەنگکردنفۆتۆ ڕەفیقفۆتۆشۆپڤیڤیەن ڵەیکەمال موکرجیوێنەی ڕەشوسپیوێنەی کۆن