Diplomatic Magazine | ماجەراى بینینى کۆڵان و ژوورەکەى سوبحانى\nماجەراى بینینى کۆڵان و ژوورەکەى سوبحانى\nكۆڵانێکی تەنگ و لێژ، داستانی بیری فراوان و خوڕی کاک (ناسری سوبحانی) لەگەرویدا هەڵگرتووە.\nڕاستگۆ بوونی مامۆستای سوبحانی له‌گه‌ڵ خودای خۆی،سوكانی و دڵئارامییه‌ك بێ وێنه‌ی له‌نزیك خودی مامۆستاو ژورو ته‌ناته‌ت گه‌ڕه‌كه‌كه‌یه‌وه هه‌ست پێده‌كرێت.\nکۆڵانێک لەگەڵ یەکەم چرکەی بینینیا وەک دارسێوێکی گەییو بشەکێنیتەوە هەزاران سێوەلاسورەی باس و بابەتی زانستی بەمێشکدا دەکەونە سەر ئەرزی ڕامان و فکرین.\nکۆڵانێک زووزوو خەیاڵت دەفڕێنێ ئاسمان و زەمینە دوورەکانت پێ تەی دەکات، کۆڵانێک وەک بتباتەوە سەر ڕووباری ڕەوانی بیری ئیسلامی، بتباو بتکێشی بە قەڵبەزەی بابەتە کەلامی و فیکری و فەلسەفی و ئیمانی و فیقهییەکاندا.. رووبارێک وەک بتفڕێنێ و بتبا بەسەر زەوینی ئاوەشتەی عیرفان و تەوەسەوفی ئیسلامیدا.\nکۆڵانێک وەک بتخاتە داوی ڕووبارێکی تیژڕە و بتبا بە ماجەرای عەقڵ و خودخودەی گومان و لە گۆمی یەقیندا ونت بکات و لەوسەرەوە تەڕوتڵیس کەسێکی تر و وجودێکی تر و مرۆڤێکی تر بێتەدەرەوە.\nبەڵێ کۆڵانێکی دڵخۆش لە ئاوایی (دوریسان)ی نزیک پاوەی بەدەماخ و دڵگیر، ماڵی سوبحانی داوە لەیەخەی خۆی و رێک دەکەوێتە ئەو شوێنەی کەدڵی دووریسان بێنازبێناز لێدەدا.\nکە لەسەر جادە گشتییەکە ماشێنەکەمان ڕاگرت و ڕووبەڕووی ئەو کۆڵانە تەنگ و لێژە بووینەوە وەک بەرەو باخی عەدەن بڕۆیت، دەروونت دەکرێتەوە.\nوەک ئەوەی کەمێکی تر تەوقە لەگەڵ (ئیقباڵی لاهوری و مالک بن نەبی و محەمەد عەبدە و فاروقى...)دا بکەی وەک ئەوەی کەمێکی تر بکەویتە نێو دەریای مەنگی بیر و ڕامان و فکرینەوە.\nهەنگاوەکانت جۆرێکی تر هەڵتدەگرن و هەناسەکان جۆرێکی تر و چاوەکانت جۆریکی تر دەبینن، لەوێڕا ڕووبەڕوی دەرگایەک دەوەستی، (دەرگایەك وەک دەرگای هەموو گوندە بێنازەکانی کوردستان).\nبەڵام دیسان بیرت پڕتەو بێ ئەوەی خۆت بتەوێ لەبۆتەی خەیاڵانی خۆت دەترازێ و دەگەڕێتەوە بۆ ئەوکاتانەی سوبحانی لەم دەرگایەوە دەردەکەوت و بەمێشکی قاڵی بابەتە زانستییەکانەوە دەچووە مزگەوت و لەگەڵ یارانی یاوەرا دەچوونە حزووری خودا و هەموو شتێکیان دەسپارد بە فەرامۆشی.\nئێستا ماڵه‌كه‌ی ناسڕی سوبحانی بۆته شوێنی سه‌ردانی كه‌رانی خوێنه‌ران و په‌روه‌ردشیارانی قوتابخانه‌كه‌ی سوبحانی، و ڕۆژانه سه‌ردانی ماڵه‌كه‌ی ده‌كه‌ن، كه‌چه‌ندین یادگاری و نوسنی به‌نرخی له‌دوای خۆی به‌جێهێشتووه.\nتەق.. تەق..تەق... لە کۆنە درەگای ماڵە کۆنەکە دەدەیت و خانمێک دەرگاکەت بۆ دەکاتەوە، یەکپارچە حورمەت و حەیا، لەژێر پۆشاکێکی سپی ئاراما فەرمووت لێدەکات بۆ سەرەوە دەبێ بەو قادرمە ئاسنینانەدا سەرکەوی.\nئەو باش دەزانێ میوانان و عاشقانی سوبحانی کە رێیان دەکەوێتە ئەوێ تاسەی بینینی ژوورەکەی ئەویان هەیە، دەیانەوێ دەست لەکتێبەکانی بدەن و چاویان بەناونیشانەکان بشۆنەوە. دەیانەوێ بچنە سەر ئەو کانییەی کە سەرچاوەی ئاوی ڕەوانی بیر و بیرکردنەوەى عیرفانی ئیسلامی بوو.\nبەچەند قادرمەیەکدا دەچیتە سەرەوە دەگەیتە بەردەم ئەو دوو ژوور و هەیوانەی کە هەرچی ماڵه گوندی هەورامانە بەنێو ئەو جۆرە نەخشەیەدا دەچوونەوە سەر ئارامی و ئاسوودەیی، لەگەڵ ئەو نەخشەیەدا خانەوادە هەورامییەکان دەچوونەوە سەر ئۆتاقی خۆشەویستی و ڕێز و ژیان.\nخانم دەرگای ژووری کتیبخانەکەی کاک ناسر دەخاتە سەرپشت و خۆی دێتە دەرەوە. بۆنێک بەرووتا دێ، بۆنی لاپەری کتێبان، بەرامەی بزووتن و نەوەستان، بەرامەی نوێکردنەوە و قوڵبوونەوە و هەڵێنجان، خوایەگیان ئەمە بۆنی چ سەدە و سەرزەمینێکە، ئەمە بۆنی چ دەروون و ئەوینێکە.\nخوایە ئەمە ژوورە یان تونێلی گەیشتن بە جوانی. ئەمە ژوورە یان رێگای گەیشتن بە یارانی گیانی. چەند هەنگاوێک بەرلەوەی بچیتە ژووری کتێبخانەکەوە، بۆنێک دوووور دەتبا. دەتباتەوە سەروەختی ژیانی ئازیز. وەک ئەوەی ئازیز ببینی وا بەژێر سێبەری دارخورمایەکدا دەڕواو بیر لەهەژاران دەکاتەوە.\nبەرامەیەک دێ و دەتبا، دەتخاتە ئەستێرکی باخەکەی ئەبووزەر، باخە پڕ گلەییەکەی هەم سەوزو و هەم تەڕتەڕ.. بۆنێک دێ وەک چەپکێ ڕێحانە دەستانت دەگرێت و دەتباتەوە سەروەختی ئێوارەی لای "بەدر" سنەوبەرێ دەبینی.\nكۆڵانی ماڵ مامۆستای سوبحانی\nباڵا سەوز، ڕەشتاڵە، لە چاویا هەزاران چۆلەكەی ئەشكەنجە ئەبینی، بە دەستی "ئومەییە" باڵبەسراو، لە چاویا هەزاران چۆلەكە دەبینی دەمیان پڕ، لە جریوەی "ئەحەدون...ئەحەدون" وەختێ كە سنەوبەری ڕەشتاڵە دەچێتە بەرزایی و بانگ ئەدا، لە دەنگ و ئاوازیا چۆلەكە و ئازادی دێنە دەر، لە دەنگ و ئاوازیا بوخورد و سنەوبەر دێنە دەر، لە دەنگیا فڕین دێ دەداتە دەشت و دەر.\nچەند چركە بەرلەوەی بچیتە ژوورەوە بەرامەی كتێبان یادگاریت دەفڕێنێ دەتباتەوە لای "عەلی" لای كەماڵ، درەختی شۆخ و شەنگ، شۆرەبی ڕواوی سەر بەرماڵ، جا لە ژێر سێبەری سەوزیا ڕائەكشێی، تۆ سەبری سەرنجت ئەپچڕێ ئەو هەروا بە پێوە، لەبەردەم، جوانیی خوادا ڕواوە، بێ جوڵە، مەگەر جارجارە، با.\nشۆڕەبی سەربەرماڵ بهێنێ تە سەما. بێ ئۆقرە لەبەردەم ئاگری جوانیی "عەلی"دا وەستاوی، چاوەڕێی شۆڕەبی بێتەوە و داستانی "خەیبەر"ت بۆ بگێڕێتەوە، لەولاوە دەنگێك وەك دەنگی "تار" دەبیسی لەولاوە دەبینی "زولفەقار" دەمی وەك: دەمی پاییزە هەنارە و پێت دەڵێ: غەریبە چاوەڕێی چی دەكەی.. غەریبە؟ شۆڕەبی نوێژی ئەبەدی ڕواوە... چاوەڕێی چی دەكەی؟.\nخەیاڵت دەپچڕێ و دێیتەوە، یەک هەنگاو.. دوو هەنگاو.. سێ هەنگاو.. وای لەنێو ژوورێکی سادەدا.. یەک کورسی و یەک مێزو قاڵییەک بەتەنیا، بەڵام چی؟ هەزاران رامان و فکرین و دەریایەک شەپۆلی سەرکەش و گەوهەری وتن و مرواری ئیجتیهاد.\nژوورێک و کاروانێک ناونیشان، ژوورێک و باخێک لە سەوزایی پەرستش.. ژوورێک و تاچاوت بڕدەکا شاڕێگەی گەڕان و گومان و پشکنین. ژوورێک و ئاسمان و سەرزەمین پێکەوە.\nكە دەست بەسەر ڕووپەڕی ئەو کتێبانەدا دێنی هەست بە ماجەرای بیری سەرکەش و نائارامی سوبحانی دەکەی، بیری تەرە و ڕامنەکراوی گەنجێک کە لەسەرەتای بەرهەم و پێشکەشکردندایە. مێزێک لەوێیە دەفتەرێک و قەڵەمێک کە تا ئێستەش دواى خۆى کەس نەیتوانى تاسەى تیانووسین و پێنووسینیان بشکینێت.


كۆچ دەكەن یان ڕادەكەن لە توركیا؟\nدواجار ڕۆژنامەی نیوۆرك تایمز- یش، باسی لەوانە كرد كە لە توركیاوە ڕادەكەن. بەگوێرەی ڕۆژنامەكە بەحساب "لە دامەزراندنی توركیاوە هەتا ئێستا یەكەمجارە ئەو خێزانانەی لە ئاستێكی باڵای ڕۆشنبیری و كاری بازرگانیدان توركیا جێدەهێڵن."\nبەپێی هەواڵەكە ژمارەیەكی زۆریان لە یۆنان، پورتوگال و ئیسپانیا لە ڕێگەی كڕینی موڵكەوە لە توركیاوە كۆچیان كردووە.\nئەوانەی دێن و دەڕۆن\nبێگومان كۆچ تەنها بەوە نابێت لە توركیاوە بڕۆی بۆ دەرەوە.\nبەگوێرەی زانیاریەكانی دەزگای ئاماری توركیا " TÜİK" و كۆكردنەوەی ئەو زانیاریانەی لە میدیاوە هەیە، لە ساڵی 2017 دا ئەوانەی لە وڵاتانی دەرەوە كۆچیان بۆ توركیا كردووە لەسەدا 22,4 زیادیكردووە و گەیشتوەتە 466 هەزار و 333 كەس. لەبەرامبەردا ئەوانەی لە توركیاوە بۆ دەرەوە كۆچیان كردووە لەسەدا 42,5 زیادیكردووە و گەیشتوەتە 253 هەزار و 640 كەس.\nلە هەواڵەكەی نیورۆرك تایمز- دا داتاكانی پەیوەست بە توركیا لە (لێكۆڵینەوەی كۆچی سامانی جیهانی Global Wealth Migration Review) خراوەتەڕوو. بەم پێیە لەنێوان ساڵانی 2016 بۆ 2017 لانیكەم 12 هەزار ملیۆنەر كە دەكاتە لەسەدا 12 ی سامانی توركیا، سامانەكانیان بۆ دەرەوەی وڵات گواستوەتەوە. بەگوێرەی ڕاپۆرتی لێكۆڵینەوەی كۆچی سامانی جیهانی كە لەلایەن بانقی AfrAsia ەوە ئامادەكراوە زۆربەی ئەو سامانە بۆ ئەوروپا و وڵاتی ئیمارات گواستراوەتەوە.\nبەرلە هەموو شتێك با جەخت لەوە بكەینەوە كاتێك ئەو جۆرە هەواڵانە دەخوێنیەوە، لەبری ئەوەی یەكسەر كاردانەوە نیشان بدەیی و بڵێی "ئەوانە خۆیان دوژمنی ئێمەن" دەبێت هەوڵ بدەین هۆكاری كۆچكردنیان لە توركیاوە تێبگەین. چونكە ئەو كۆچەی دەرەوەی وڵات تەنها كاردانەوە نییە لە ژینگەی سیاسی توركیا و لەوانە پێكنەهاتوون كە خۆیان بەلاوە "توركی سپی" یە.\nجۆرە جیاوازەكانی كۆچبەر\nعەلیسەعید یڵكن كە دكتۆراكەی لە زانكۆی Bielefeld تەواوكردووە لەسەر ئەو توركانەی بۆ ئەڵمانیا كۆچ دەكەن لێكۆڵینەوەی كردووە و گوتویەتی پێویستە ئەو كۆچبەرانە بەسەر شەش جۆر دابەش بكرێن.\nبەگوێرەی ئەو لێكۆڵینەوە كە لە سایتی گازەتە دوڤاردا بڵاوكراوەتەوە ئەوانەی لە توركیا بێ بەشن لە كار و دەستەبەری یاسایی "كۆچبەرە ملیۆنێرەكان"، ئەوانەی بەهۆی واژۆكردنی بەیاننامەیەكەوە كارەكانیان لەدەستدەدەن یان پێیانوایە كارەكەیان لەدەستدەدەن "كۆچبەرە واژوكراوەكان" هەیە. هەروەها ئەوانەی لە 15 تەمموزی 2016 دا دوای هەوڵی كودەتاكە ڕایانكردووە بە تەنیشت "كۆچبەرەكانی جەماعەت" كە "كۆچبەری نامسوڵمانن" ژمارەیان زۆرە.\nلە هەر سەردەمێكی دوور و نزیكی مێژویی، وڵاتێكین هەم كۆچ وەردەگرین و هەم كۆچیش دەدەین. هەتا ئێستا لە ئەڵمانیا نزیكەی 4 ملیۆن كۆچبەری تورك هەیە. واتە لە كاتێكدا دەمانەوێت لە هەموو هۆكارە نەرێنیەكانی كۆچ تێبگەین، دەبێت هەموو ڕەهەندەكانی ببینین.


27/1/2021 03:03 PM\nسیستمی بەرگریی جەستە بەردەوام چالاکە و بەشوێن ئەو میکرۆب و مادە زیانبەخشانەوەیە کە دەبنە هۆی نەخۆشی؛ کەوابوو دەبێ سیستمی بەرگری بەهێز بێت. بۆ ئەم مەبەستە دەبێ ڤیتامین و مادە کانگەییەکان بە رادەی پێویست بێتە ناو جەستەوە. لەم بابەتەدا لەگەڵ چەند تێکەڵەی سروشتیی ئاشنا دەبین کە سیستمی بەرگری بەهێز دەکەن.\nسێو، گێزەر و پرتەقاڵ: سێو، گێزەر و پرتەقاڵ تیکەڵەیەکی سەرسوڕهێنەر دروست دەکەن کە سیستمی بەرگری بەهێز دەکات. جگە لەوە تامێکی یەکجار خۆشی هەیە و دەتوانن بەیانیان بیخۆنەوە. مادە بەسوودەکانی ئەم تێکەڵيیە بریتین لە: ڤیتامینەکانی C، A و B6، پۆتاسیۆم و فۆلیک ئاسید.\nپرتەقاڵ و گریپ‌فرووت: ڤیتامین C ئەنتی‌ئۆکسیدەنێکی بەهێزە و خانەکان لە بەرانبەر مەوادی زیانبەخشدا دەپارێزێت. کەمبوونی ئەم ڤیتامینە دەبێتە هۆی هەوکردنی سیستمی بەرگری و درەنگ چاکبوونەوەی برینەکان. تێکەڵەی ئەم دوو میوەیە سەرچاوەیەکی دەوڵەمەندە بۆ ئەم ڤیتامینە. زینک و فۆلیک ئاسید بەشێکی دیکە لە مادە بەسوودەکان ناو ئەم تێکەڵەیەن.\nئاوی تەماتە، کەلەرم و کەرەوەز: تێکەڵەی ئەم سێ سەوزەیە دەبێتە سەرچاویەکی دەوڵەمەند بۆ ڤیتامین A. ئەم تێکەڵەیە ئیلتیهاباتی جەستە لەم دەکاتەوە و بژاردەیەکی باشە بۆ هۆشیاربوونە لە کاتی بەیانیدا. مەگنسیۆم، پۆتاسیۆم و ئاسن لەم پێکهایەدا هەن و هەر کامیان سوودی تایبەت بە خۆیان هەیە.\nگێزەر، زەنجەفیل و زەردەچێوە: ئەم تێکەڵەیە پڕاوپڕە لە ڤیتامینەکانی E و C و A؛ هەروەها ئاسن و کالسیۆم. تێکەڵکردنی ئەم خۆراکانە سیستمی بەرگری بەهێز دەکات و دژی ورووژانی ئەندامەکانە. رۆماتیزمی جومگەکان کێشەیەکی دیکەیە کە ئەم تێکەڵەیەی دەتوانێ نیشانەکانی کەم بکاتەوە.


سەعد ئەلموتەڵیبی: دەبێت سەرۆکی تورکیا بزانێت لە ساڵی 1920 ەوە دەوڵەتی عوسمانلی نەماوە\nلەگەڵ باسکردنی ئۆپەراسیۆنی ڕزگارکردنی موسڵدا لە تێرۆریستانی دەوڵەتی ئیسلامی ناکرێت باس لە ڕەهەندە سیاسییەکانی ئەم ئۆپەراسیۆنە نەکرێت.\nسەعد ئەلموتەڵیبی، چاودێری سیاسی بنکە لە بەغدا دەڵێت لەگەڵ هەموو ئەو هەوڵە سیاسیانەی دەدرێن لەم هەلومەرجانەی عێراقدا بەڵام تا ئێستا نەتوانراوە ببنە ڕێگر لەبەردەم شکست پێهێنانی تێرۆریستانی دەوڵەتی ئیسلامی.\nئەم چاودێرە سیاسییە عێراقیە دەڵێت هەندێک دەنگ هەن کە لە هەوڵی داکۆکیکردندان لە دەوڵەتی ئیسلامی لە ڕێی هەندێک ڕاگەیاندن و هەڵوێستی سیاسییەوە و دەشڵێت بەداخەوە تا ئێستاش هەندێک لایەن هەن لەوبڕوایەدان دەتوانن ڕێکخراوە تێرۆریستییەکەی داعش بەکاربهێنن بۆ بەدەستهێنانی بەرەنجامی سیاسی یانیش یەکلاکردنەوەی سیاسیانە و یانیش بەکارهێنانی داعش وەک فشارێکی سیاسی.\nهێزی حەشدی شەعبی لە یەک دوو ڕۆژی ڕابردوودا دەستیکرد بە بەشدارییەکی ڕاستەوخۆ لە شەڕەکانی ڕزگارکردنی موسڵدا.\nسەعد ئەلموتەڵیبی دەڵێت ئەو هێزەی حەشدی شەعبی زۆر دوورە لە شاری موسڵەوە و بە ئاڕاستەی تەلەعفەردایە و بۆ کۆنترۆڵکرنی سنوری عێراق سوریایە لەو ناوچەیە. دەشڵێت ئەم هێزەی حەشدی شەعبی دوو یەکەی تیادایە کە لە نۆ هەزار جەنگاوەری عەرەبی سوننەی پارێزگاکانی سەڵاحەدین و نەینەوا پێکهاتوون.\nلەسەر بنجینەی وتووێژەکەی لەگەڵ سەعد ئەلموتوڵیبی چاودێری سیاسی، بەڵێن ساڵح ڕاپۆرتێکی ئامادە کردووە.\nڕاپۆرت لەسەر بنچینەی لێدوانەکانی سەعد ئەلموتەڵیبی


دمودوو له‌گه‌ڵ تاگوور!\nتۆ ڕاست ده‌كه‌یت "خۆر هێشتا هه‌ڵدێ"، به‌ڵام ئه‌و خۆره زێڕینه، له ده‌ركه‌وتنیه‌وه تا ئێواره، له خوێنی مرۆڤایه‌تیدا ده‌گه‌وزێ.. له زه‌رده‌په‌ڕه‌وه تا ئاوابوون، شه‌ڕ ڕووخساری ده‌كاته قه‌ره‌برووت و ئیتر ڕه‌نگی زێڕینی خۆی ون كردووه.\nتۆ جوانت فه‌رموو "هێشتا چرای ئه‌ستێره‌كان به ساپیته‌ی شه‌وه‌وه‌ن"، وه‌لێ گه‌وره‌م، شه‌وه‌كان هێند تاریكن، به مانگی چوارده‌ش ڕووناك نابنه‌وه.\nكوا چرای ئه‌ستێره‌كان ده‌توانێ ته‌می خه‌ستی بێئومێدیی ژیان ببڕێ؟\nكوا ئه‌ستێره ده‌توانێ دڵی تاریكی ڕق ڕۆشن بكاته‌وه؟\nكوا ترووسكایی ئه‌ستێره ده‌ره‌قه‌تی ئه‌و هه‌وره ڕه‌شه‌ی كوشتن دێ؟\nتاگووری مرۆڤ، گومانم له ڕاستگۆییت نییه كه ده‌ڵێیت "مه‌نزڵ نییه، ڕێگا هه‌یه". وه‌لێ تۆ ئیتر گومانت نه‌بێت كه چیتر ڕێیه‌كان نامانبه‌نه‌وه سه‌ر ئاوه‌دانی.. نامانگه‌یه‌ننه‌وه به هیچ جێیه‌ك.. ته‌نانه‌ت ناشمانبه‌نه‌وه بۆ سه‌ر هه‌واری خاپوور و مه‌نزڵه وێرانه‌كانمان.\nگه‌وره‌م، ڕه‌نگه بۆ یه‌قین و سه‌رده‌می تۆ وابووبێت "له‌دایكبوونی هه‌ر منداڵێك، نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه هێشتا خودا له مرۆڤ نائومێد نییه"، به‌ڵام ئه‌رخه‌یان به، هه‌نووكه له‌دایكبوونی هه‌ر منداڵێك: ئاماژه‌یه بۆ تیژكردنه‌وه‌ی شمشێرێكی تری فه‌توا.\nهێمایه بۆ داهێنانی چه‌كێكی تری كوشنده و گوله‌یه‌كی تری بكوژ.\nنیشانه‌ی هه‌ڵكردنی باهۆزێكی تری توندڕه‌وی، تۆفانێكی تری كوشتن و ته‌قینه‌وه‌ی بوركانێكی نوێی شه‌ڕه.\nتاگووری ئازیز، ببووره..\nچیتر نه خۆر وه‌ك جاران هه‌ڵدێ، نه ئه‌ستێره به هه‌مان بریسكانه‌وه ده‌ڕژێنه نیگامان، نه ڕێیه‌كان جێی متمانه و دڵنیایین، نه له‌دایكبوونی منداڵێكیش شایسته به به‌شینه‌وه‌ی نوقڵ و شیرینی هۆزه‌بانه‌یه.\nئیتر له سای به‌رچاوته‌نگیی سه‌رمایه، كه‌له‌ڕه‌قی سیاسیی، كوێریی ئایدیۆلۆجی، توندڕۆیی ئاینی، په‌ڕگیریی تایه‌فی و مه‌زه‌وی، هه‌ر له‌دایكبوونێكی نوێ، ئاماژه‌یه بۆ كوشتنێكی نوێ و مۆدێرنتر.\n”ئه‌ی جه‌نگاوه‌ر.. ترسی له‌ده‌ستدانی قاچه‌كانت نه‌بێ، مادام ده‌توانی باوه‌ش به هاوسه‌نگه‌ره‌كانتدا بكه‌یت، كه‌واته تۆ هه‌ر به پێوه‌ی.. خه‌می په‌ڕینی ده‌سته‌كانت نه‌بێ، ئاهه‌نگه‌كانی سه‌ركه‌وتن ده‌رفه‌تێكن سه‌مایان تێدا بكه‌ی.. كوێربوونی چاوه‌كانت له جوانییه‌كانی نیشتمانت ناكه‌ن، نیگاكانیشت تاریك دابێن، ئاواز و موزیكی نیشتمان ده‌چێ به ڕۆحتدا.. چێژ له بینین و باوه‌شكردنی ئازیزانتدا وه‌رگره، ئه‌وكاته‌ی دوو گوێچكه شك نابه‌یت بۆ بیستن.. جه‌نگاوه‌ر، هه‌موو ئه‌وانه‌شت له‌ده‌ست بده‌یت، بیرت نه‌چێ، ئه‌رخه‌یان و سه‌رفراز له‌سه‌ر زه‌ویی نیشتمان ڕاكشێ. له كۆشی میهره‌بانیی خاكه‌كه‌یدا، ئازاری برینه‌كانت بیر به‌ره‌وه.. نیشتمان تۆیت و تۆیش نیشتمان، جه‌نگاوه‌ری سه‌ركه‌ش".\nئه‌فسووس، به درێژایی مێژووی مرۆڤایه‌تی، به پانی و درێژیی زه‌وی، به بێ پایان لیستی جه‌نگه‌كان:\nچه‌ند قاچ و ده‌ست له سای ئه‌م وڕێنانه‌وه په‌ڕین؟\nچه‌ند گیان به‌م دروشمانه‌وه به (با)دا دران؟\nچه‌ند نیگا به‌م درۆیانه كوێر داهاتن و چه‌ند گوێچكه له بیستنی نه‌غمه‌ی سروشت بێبه‌ش بوون؟\nچه‌ند دڵ له پای ئه‌و بازرگانییه پیسه‌ی جه‌نگ و بازرگانانی خوێندا، له لێدان كه‌وتن؟\nچه‌ند ڕووباری خوێنی جه‌نگاوه‌ران بێهووده ڕژانه زه‌ریای به‌رژه‌وه‌ندیی چه‌رچی و ده‌عه‌جانه‌كانی ئایدیۆلۆجیا و ئاین و بازرگانه‌كانی شه‌ڕ؟\nئاكام ئه‌وه‌بوو، به درێژایی مێژوو و تا به ئه‌مڕۆیش ده‌گات، ملیۆنان جه‌نگاوه‌ر بوونه قوربانی، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌یان (زۆر له‌و ژماره‌یه كه‌متریش!) بازرگانی جه‌نگ، چه‌رچیی سیاسی و ئاینی، له‌لایه‌ك دروشمه‌كانی نیشتمانپه‌روه‌ری و ئیمان به منداڵ و نه‌وه‌ی جه‌نگاوه‌ره فریوخواردووه‌كان بفرۆشنه‌وه.. له‌لایه‌كه‌ی تریشه‌وه، خۆیان و منداڵه نازانده‌كانیان له غه‌نیمه‌كانی جه‌نگ بله‌وه‌ڕێن و نیشتمانه‌كانیان وه‌ك مانگا بدۆشن.\n* جاران سۆڤیێتییه‌كان له جه‌نگه‌كانیاندا ئه‌م دروشمانه‌یان به گوێی جه‌نگاوه‌ره‌كانیاندا ده‌چرپاند، وه‌ك چۆن نزیك به ١٥ سه‌ده‌یه ئیسلامییه‌كان وه‌عزی جیهاد ده‌بشێته‌وه.


ده‌سه‌ڵاتدارێتی فه‌له‌ستینیه‌کان پلان بۆ بێ چه‌ک کردنی میلیتانه‌کان داده‌نێن\nده‌سه‌ڵاتدارانی فه‌له‌ستینی ده‌ڵێن ده‌ستبه‌جێ ده‌ست به بێ چه‌ک کردنی ئه‌ندامانی شوهه‌دا ئه‌لئه‌قسا و بزوتنه‌وه‌ی فه‌تح ده‌که‌ن. ئه‌م ڕاگه‌یاندنه دوا به دوای سه‌ردانه‌که‌ی سه‌رۆکی فه‌له‌ستینیه‌کان مه‌حمود عه‌باس له هه‌فته‌ی ڕابوردوودا بۆ واشنتۆن هات.\nئه‌م پلانی لێ سه‌ندنه‌وه‌ی چه‌ک دوا به دوای کۆبونه‌وه‌یه‌کی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نیشتمانی فه‌له‌ستینیه‌کان ڕاگه‌یه‌ندرا.\nئه‌مه‌ش یه‌که‌م هه‌وڵه له پێناو بێ چه‌ک کردنی ئه‌ندامانی شوهه‌دا ئه‌لئه‌قسا له که‌ناری خۆرئاوا بدرێت پاش ئه‌وه‌ی کرداره توند و تیژییه‌کان له نێوان لایه‌نه فه‌له‌ستینیه‌کان پتر بوون. جێی باسه، ڕێکه‌وتنێکی هاوشێوه له‌سه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌یه له نێوان ده‌سه‌ڵاتدارانی فه‌له‌ستینی و میلیشیاکانی ئه‌لئه‌قسای که‌رتی غه‌ززه ئه‌نجامدرا دوای ئه‌وه‌ی ئیسرائیل له مانگی ڕابوردوودا سه‌ربازه‌کانی له که‌رتی غه‌ززه کشانه‌وه.\nسه‌رۆکی ده‌زگای پۆلیسی ده‌سه‌ڵاتدارێتی فه‌له‌ستینیه‌کانیش له که‌ناری خۆرئاوا، تاهیر زه‌ید، ده‌ڵێت ئه‌م پلانی بێ چه‌ک کردنه له شارۆچکه‌ی نابلس ه‌وه ده‌ست پێده‌کات که مێژوویه‌کی دوور و درێژی پڕ توند و تیژی هه‌یه.\nهاوکات فه‌رمانداری ئه‌لئه‌قسا له که‌ناری خۆرئاوا دوودڵی خۆی له به‌رامبه‌ر جێبه‌جێکردنی ئه‌و پلانه نیشانداوه و گوتویه‌تی هه‌تاوه‌کو سه‌ربازی ئیسرائیلی له‌و ناوچه‌یه‌دا هه‌بێت، ئه‌ندامه‌کانی چه‌ک دانانێن.


١٥: سورة الحجر\nالرَ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ وَقُرْآنٍ مُّبِينٍ ﴿۱﴾\nسه‌رنجی سه‌ره‌تای سوره‌تی (البقرة) بده، ئه‌و ئایه‌تانه‌ی له‌م سووره‌ته‌دا هاتووه چه‌ند ئایه‌تێکی ئه‌و قورئانه ڕوون و ئاشکرایه‌یه.\nرُّبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ كَانُواْ مُسْلِمِينَ ﴿٢﴾\nئه‌وانه‌ی که بێ باوه‌ڕ بوون (له ئاینده‌یه‌کی نزیکدا) ئاواته‌خواز ده‌بن که خۆزگه موسڵمان بوونایه، خۆزگه ئیماندار بوونایه.\nذَرْهُمْ يَأْكُلُواْ وَيَتَمَتَّعُواْ وَيُلْهِهِمُ الأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٣﴾\n(ئه‌ی محمد صلی الله علیه وسلم، ئه‌ی ئیماندار) جارێ وازیان لێبهێنه با بخۆن و ڕابوێرن و هیواو ئاواتیان سه‌ر گه‌رم و بێ ئاگایان بکات، سه‌ره‌نجام خۆیان ده‌بیننه‌وه (چیان به‌سه‌ر دێت).\nوَمَا أَهْلَكْنَا مِن قَرْيَةٍ إِلاَّ وَلَهَا كِتَابٌ مَّعْلُومٌ ﴿٤﴾\nهیچ شارو شارۆچکه‌یه‌کمان وێران نه‌کردووه که له‌و کاته‌دا نامه‌و کتێبێکی دیاری کراوی نه‌بووبێت.\nهیچ میلله‌ت و گه‌لێك پێش کاتی دیاری کراوی له‌ناو بردنی خۆی ناکه‌وێت و (هه‌رگیز) دواش ناکه‌وێت.\nوَقَالُواْ يَا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ ﴿٦﴾\n(خوا نه‌ناسان به گاڵته‌وه به پێغه‌مبه‌ریان صلی الله علیه وسلم) ده‌وت: ئه‌ی ئه‌و که‌سه‌ی که قورئانت دابه‌زێنراوه‌ته سه‌ر بێگومان تۆ شێتی!!\nلَّوْ مَا تَأْتِينَا بِالْمَلائِكَةِ إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿٧﴾\nئه‌وه بۆچی فریشته‌ت بۆ نه‌هێناین ئه‌گه‌ر تۆ له ده‌سته‌ی ڕاستگۆیانیت (تا شایه‌تی له‌سه‌ر ڕاستی تۆ بده‌ن) !\nمَا نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَمَا كَانُواْ إِذًا مُّنظَرِينَ ﴿٨﴾\n(خوای گه‌وره‌ش بۆ په‌رچدانه‌وه‌یان ده‌فه‌رموێت) ئێمه فریشته دانابه‌زێنین ته‌نها بۆ چه‌سپاندنی حه‌ق و پشتگیری ڕاستی نه‌بێت، ئه‌و کاته‌ش (که دابه‌زین، خوانه‌ناسان) مۆڵه‌ت نادرێن و (له‌ناو ده‌برێن).\nبه‌ڕاستی هه‌ر ئێمه قورئانمان دابه‌زاندووه‌و بێگومان هه‌ر ئێمه‌ش پارێزگاری ده‌که‌ین و (نایه‌ڵین ده‌ستی خیانه‌تکار هیچ جۆره ده‌ستێکی تێ بخات و هه‌موو هه‌وڵێك بۆ ده‌ستکاری کردنی نه‌زۆکه).\nوَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِي شِيَعِ الأَوَّلِينَ ﴿۱٠﴾\nسوێند به خوا به‌ڕاستی ئێمه پێغه‌مبه‌رانمان پێش تۆ ڕه‌وانه کردووه، بۆ سه‌ر گه‌ل و هۆزو میلله‌تانی پێشوو.\nوَمَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولٍ إِلاَّ كَانُواْ بِهِ يَسْتَهْزِؤُونَ ﴿١۱﴾\nخوا نه‌ناسان هیچ پێغه‌مبه‌رێکیان بۆ نه‌هاتووه که گاڵته‌یان پێ نه‌کردبێت.\nكَذَلِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ ﴿۱٢﴾\nئا به‌و شێوه‌یه ئێمه قورئان ده‌ده‌ین به گوێ و دڵی تاوانباران و تاوانکاراندا (تا به‌ڵگه بێت له‌سه‌ریان).\nلاَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الأَوَّلِينَ ﴿۱٣﴾\nله کاتێکدا باوه‌ڕی پێ ناهێنن و هه‌ر له‌سه‌ر به‌رنامه‌ی پێشینان ده‌ڕۆن.\nوَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًا مِّنَ السَّمَاء فَظَلُّواْ فِيهِ يَعْرُجُونَ ﴿۱٤﴾\n(ئه‌و بێ باوه‌ڕانه) ئه‌گه‌ر ده‌روازه‌یه‌کمان له ئاسمانه‌وه بۆ بکردنایه‌ته‌وه تا پیادا سه‌ربکه‌ون و تێپه‌ر ببن و (نهێنی دروستکراوانی ئێمه ببینن، هه‌ر باوه‌ڕ ناهێنن)…\nلَقَالُواْ إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَّسْحُورُونَ ﴿۱٥﴾\nئه‌وه ده‌یانوت: بێگومان چاوبه‌ستمان لێکراوه، یاخود ئێمه که‌سانێکی جادوو لێکراوین!!\nوَلَقَدْ جَعَلْنَا فِي السَّمَاء بُرُوجًا وَزَيَّنَّاهَا لِلنَّاظِرِينَ ﴿۱٦﴾\nسوێند به خوا به‌ڕاستی ئێمه له ئاسماندا چه‌ند خولگه‌یه‌کی گه‌وره‌مان به‌دی هێناوه بۆ ئه‌ستێره‌کان و ڕازاندوومانه‌ته‌وه بۆ ئه‌وانه‌ی که به وردی ته‌ماشای ده‌که‌ن (تا گه‌وره‌یی ده‌سه‌ڵاتی په‌روه‌ردگاریان بۆ ده‌ربکه‌وێت).\nوَحَفِظْنَاهَا مِن كُلِّ شَيْطَانٍ رَّجِيمٍ ﴿۱٧﴾\nهه‌روه‌ها پاڕاستوومانه له (پیلان و ده‌ست درێژی) هه‌موو شه‌یتانێکی ڕه‌جم کراوو نه‌فرین لێکراو.\nإِلاَّ مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ مُّبِينٌ ﴿۱٨﴾\nمه‌گه‌ر شه‌یتانێك به‌رز ببێته‌وه‌و به هه‌واڵێك بزانێت و بیدزێت، ئه‌وسا خێرا پارچه ئاگرێکی ئاشکرای بۆ ده‌کشێت و ته‌فرو تونای ده‌کات.\nوَالأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ شَيْءٍ مَّوْزُونٍ ﴿۱٩﴾\nزه‌ویشمان ڕاخستووه، چیاو کێوه‌کانمان له‌سه‌ر داناوه، له هه‌موو جۆره ڕووه‌ك و به‌رو بوومێکمان تیایدا ڕواندووه به‌شێوه‌یه‌کی ڕێك و پێك و به‌ئه‌ندازه‌ی پێویست و دیاری کراو.\nوَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ وَمَن لَّسْتُمْ لَهُ بِرَازِقِينَ ﴿٢٠﴾\nله‌سه‌ر زه‌ویشدا بژێوی ڕۆژانه‌مان بۆ ئێوه دابین کردووه، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وانه‌ش که ئێوه ناتوانن ڕۆزیان بۆ دابین بکه‌ن.\nوَإِن مِّن شَيْءٍ إِلاَّ عِندَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ ﴿٢۱﴾\nهیچ شتێك نی یه (له به‌هره‌و نازو نیعمه‌ته‌کان) که گه‌نجینه‌کانی لای ئێمه نه‌بێت و ئێمه نایبه‌خشین به‌ئه‌ندازه‌ی دیاریکراو له کاتی له‌باردا نه‌بێت.\nوَأَرْسَلْنَا الرِّيَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاء مَاء فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَمَا أَنتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ ﴿٢٢﴾\n(یه‌کێك له به‌خششه‌کانی خوا ئه‌وه‌یه) ئێمه شنه‌بامان ناردووه که پیتێنه‌ری ڕووه‌ك و دارو دره‌خته، هه‌روه‌ها بارانمان له ئاسمانه‌وه باراندووه‌و ئێوه‌ی پێ تێراو ده‌که‌ین (سه‌ره‌ڕای کشتوکاڵ و زیندوه‌ران) بێ ئه‌وه‌ی ئێوه ئه‌و ئاوانه‌تان زه‌خیره کردبێت (ئێمه له‌ژێر زه‌ویدا بۆمان دابین کردوون، به‌هۆی کانی، یاخود بیره‌وه ده‌ستتان ده‌که‌وێت).\nبه‌ڕاستی هه‌ر ئێمه ژیان ده‌به‌خشین و مردنیش پێش ده‌هێنین، سه‌رئه‌نجام هه‌ر ئێمه‌ش خاوه‌نی هه‌موو جیهانین.\nسوێند به خوا بێگومان ئێمه ئاگادارین له پێشینانی ئێوه، هه‌روه‌ها ئاگادارین له نه‌وه‌کانی داهاتوویش.\nوَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ ﴿٢٥﴾\nبه‌ڕاستی په‌روه‌ردگاری تۆ هه‌ر خۆی هه‌مووان کۆ ده‌کاته‌وه‌و بێگومان هه‌ر ئه‌و زاته داناو زانایه.\nوَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ ﴿٢٦﴾\nسوێند به‌خوا ئێمه سه‌ره‌تا ئینسانمان له قوڕێکی وشك دروست کرد که پێشتر قوڕێکی ڕه‌شباوو ترشاو بوو.\nپه‌ریشمان پێشتر له ئاگرێکی به‌تین دروست کرد که به وردیله کونه‌کاندا تێده‌په‌ڕێت.\nوَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خَالِقٌ بَشَرًا مِّن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ ﴿٢٨﴾\nیادی ئه‌وه بکه‌ره‌وه کاتێك په‌روه‌ردگارت به فریشته‌کانی وت: به‌ڕاستی من دروستکاری به‌شه‌رێکم له قوڕێکی وشك که پێشتر قوڕێکی ڕه‌شباوو ترشاو بوو.\nفَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِي فَقَعُواْ لَهُ سَاجِدِينَ ﴿٢٩﴾\nجا کاتێك ڕێك و پێك و ته‌واوم کرد، له‌و ڕۆحه تایبه‌تیه‌ی که من (به‌دیهێنه‌ری ئه‌وم)، پێمبه‌خشی، ئه‌وه هه‌مووتان کڕنووشی بۆ به‌رن (کڕنووشی ڕێزو به فه‌رمانی خوا).\nفَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ﴿٣٠﴾\nئینجا فریشته‌کان (فه‌رمانی په‌روه‌ردگاریان به‌جێ هێناو) هه‌موویان به‌گشتی کڕنووشی ڕێزیان برد.\nإِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى أَن يَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ ﴿٣١﴾\nجگه له ئیبلیس (شه‌یتانی گه‌وره) سه‌رپێچی کرد که له‌گه‌ڵ کڕنووش به‌راندا بێت.\nقَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا لَكَ أَلاَّ تَكُونَ مَعَ السَّاجِدِينَ ﴿٣٢﴾\nئه‌وسا خوا فه‌رمووی: ئه‌ی ئیبلیس ئه‌وه بۆ له‌گه‌ڵ کڕنووش به‌راندا نیت؟!\nشه‌یتان له وه‌ڵامدا وتی: من ئه‌وه‌نده (نزم و بچوك) نه‌بووم کڕنووش به‌رم بۆ به‌شه‌رێك که تۆ پێشتر قوڕێکی ڕه‌شباوو ترشاو بووه؟!\nخوا فه‌رمووی: (چونکه له فه‌رمانی من سه‌رپێچیت کرد، ده‌بێت له‌م شوێنه نه‌مێنیت، که به‌هه‌شته یان ئاسمان) که‌واته ده‌رچۆ لێره چونکه به‌ڕاستی تۆ نه‌فرین لێکراویت.\nوَإِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ إِلَى يَوْمِ الدِّينِ ﴿٣٥﴾\nبه‌ڕاستی نه‌فرینی خوات به‌رده‌وام له‌سه‌ره هه‌تا ڕۆژی دوایی.\nقَالَ رَبِّ فَأَنظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ﴿٣٦﴾\nشه‌یتان وتی: په‌روه‌ردگارا، مۆڵه‌تم بده هه‌تا ئه‌و ڕۆژه‌ی هه‌مووان زیندوو ده‌کرێنه‌وه.\nخوایش فه‌رمووی: ده‌تۆ له مۆڵه‌تدراوانیت.\nإِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ ﴿٣٨﴾\nتا ڕۆژی کاته دیاریکراوو زانراوه‌که (لای خوا).\nقَالَ رَبِّ بِمَا أَغْوَيْتَنِي لأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٣٩﴾\nئیبلیس (به بوغرو کینه‌و حه‌ساده‌ته‌وه) وتی: په‌روه‌ردگارم، ماده‌م به‌هۆی ئه‌م ئینسانه‌وه منت سه‌ر لێشێواو کرد، شه‌رت بێت له زه‌ویدا هه‌موو گوناهو لادان و تاوانێکیان لا‌جوان و شیرین بکه‌م و هه‌ر هه‌موویان سه‌ر لێشێواوو سه‌رگه‌ردان بکه‌م.\nإِلاَّ عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ ﴿٤٠﴾\nبێجگه له به‌نده پوخته و دڵسۆزه‌کانی خۆت نه‌بێت (چونکه دڵیان به باوه‌ڕ به تۆو یادی تۆ ئاوه‌دانه، هه‌وڵ و کۆششی من بۆ وێڵ کردنیان ناکامه).\nقَالَ هَذَا صِرَاطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ ﴿٤۱﴾\nخوای گه‌وره فه‌رمووی: ئا ئه‌وه ڕێگه‌و ڕێبازێکی ڕاست و دروسته هه‌ر بۆ لای من دێت و هه‌ر من چاودێری ده‌که‌م.\nإِنَّ عِبَادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ إِلاَّ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغَاوِينَ ﴿٤٢﴾\nبه‌ڕاستی به‌نده چاك و پاکه‌کانی من به تۆ فریو نادرێن و تۆ هیچ ده‌سه‌ڵاتێکت نیه به‌سه‌ریاندا، جگه له‌وانه‌ی که شوێنت که‌وتوون له سه‌رکه‌ش و یاخی و سه‌رگه‌ردانه‌کان.\nبێگومان دۆزه‌خیش به‌ڵێنگای هه‌ر هه‌موو ئه‌وانه به‌گشتی.\nحه‌وت ده‌روازه‌ی گه‌وره‌ی هه‌یه، هه‌ر ده‌روازه‌یه‌کیشی چه‌ند ده‌رگاو چه‌ند به‌شێکه که ده‌سته‌ی دۆزه‌خیان، به‌گوێره‌ی تاوان و گوناهیان ڕاپێچ ده‌کرێن بۆ ناوی.\n(له‌و لاشه‌وه) به‌ڕاستی خواناس و پارێزکاران له‌ناو باخه‌کانی به‌هه‌شت و کانیاوه سازگاره‌کاندان.\nادْخُلُوهَا بِسَلامٍ آمِنِينَ ﴿٤٦﴾\nپێیان ده‌وترێت: فه‌رموون بچنه ناوی به سه‌لامه‌تی و سه‌لامتان له‌سه‌ر بێت، ژیانی پر له ئاسووده‌یی تیادا به‌رنه سه‌ر.\nوَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَانًا عَلَى سُرُرٍ مُّتَقَابِلِينَ ﴿٤٧﴾\nله کاتێکدا هه‌رچی کینه‌و بوغزه له دڵ و ده‌روونیاندا ده‌رمان کێشاو ئه‌و به‌خته‌وه‌رانه برای یه‌کترن و له‌سه‌ر کورسی و قه‌نه‌فه ڕازاوه‌کان له به‌رامبه‌ر یه‌که‌وه دانیشتون (له به‌یه‌کگه‌یشتنه‌وه‌یه‌کی پڕ سۆزو خۆشه‌ویستیدا، ته‌ماشای یه‌کتر ده‌که‌ن و سه‌لام له یه‌کتر ده‌که‌ن و سوپاس و ستایشی په‌روه‌ردگار ده‌که‌ن).\nلاَ يَمَسُّهُمْ فِيهَا نَصَبٌ وَمَا هُم مِّنْهَا بِمُخْرَجِينَ ﴿٤٨﴾\nهیچ جۆره بێ تاقه‌تی و بێزاری و ناخۆشی و په‌ستیه‌ك دووچاریان نابێت و هیچ کات ئه‌وان له‌و به‌هه‌شته ده‌رناکرێن.\nنَبِّىءْ عِبَادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿٤٩﴾\nئه‌ی پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم هه‌واڵ بده به به‌نده‌کانم که هه‌ر من به ڕاستی لێبوورده‌ی میهره‌بانم (بۆ باوه‌ڕ داران).\nوَأَنَّ عَذَابِي هُوَ الْعَذَابُ الأَلِيمَ ﴿٥٠﴾\nبێگومان هه‌ر سزاو تۆڵه‌ی منیش، سزاو ئازارێکی زۆر به ئێشه (ئاماده‌م کردووه بۆ بێ باوه‌ڕو سه‌رکه‌ش و یاخیه‌کان).\nوَنَبِّئْهُمْ عَن ضَيْفِ إِبْرَاهِيمَ ﴿٥۱﴾\nهه‌روه‌ها هه‌واڵیان بده‌رێ ده‌رباره‌ی میوانه‌کانی ئیبراهیم علیه السلام\nإِذْ دَخَلُواْ عَلَيْهِ فَقَالُواْ سَلامًا قَالَ إِنَّا مِنكُمْ وَجِلُونَ ﴿٥٢﴾\nکاتێك کتوپر خۆیان کرد به ماڵداو وتیان: سڵاو (ئیبراهیم دوای وه‌ڵامدانه‌وه‌ی سڵاوه‌که‌یان) وتی: (ئێوه کێن؟) به‌ڕاستی ئێمه لێتان ده‌ترسین!!.\nقَالُواْ لاَ تَوْجَلْ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلامٍ عَلِيمٍ ﴿٥٣﴾\nفریشته‌کان وتیان: مه‌ترسه (ئێمه له لایه‌ن خواوه ڕه‌وانه کراوین) و بێگومان ئێمه مژده‌ی (له دایك بوونی) کوڕێکی زۆر زانات پێ ده‌ده‌ین.\nقَالَ أَبَشَّرْتُمُونِي عَلَى أَن مَّسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ ﴿٥٤﴾\nئیبراهیم وتی: ئایا مژده‌م ده‌ده‌نێ له کاتێکدا که ئاوا پیری یه‌خه‌ی پێگرتووم!.. جا به‌چی مژده‌م ده‌ده‌نێ؟!\nقَالُواْ بَشَّرْنَاكَ بِالْحَقِّ فَلاَ تَكُن مِّنَ الْقَانِطِينَ ﴿٥٥﴾\nفریشته‌کان وتیان: به‌ڕاستی مژده‌ت ده‌ده‌ینێ، که‌واته نه‌که‌یت له‌و که‌سانه بیت که نائومێدن (له به‌خششه‌کانی خوا).\nقَالَ وَمَن يَقْنَطُ مِن رَّحْمَةِ رَبِّهِ إِلاَّ الضَّالُّونَ ﴿٥٦﴾\nئیبراهیم وتی: ئایا کێ نائومێد ده‌بێت له ڕه‌حمه‌ت و به‌خششه‌کانی په‌روه‌ردگاری، مه‌گه‌ر که‌سانێك که گومڕاو سه‌رگه‌ردانن.\n(ئینجا دوای ئه‌وه‌ی دڵنیابوو لێیان) وتی: ئه‌ی فریشته نێرراوه‌کان چ کارێکی گرنگتان به ده‌سته‌وه‌یه؟! (جگه له‌م مژده‌یه)\nقَالُواْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمٍ مُّجْرِمِينَ ﴿٥٨﴾\nفریشته‌کان وتیان: به‌ڕاستی ئێمه نیردراوین بۆ سه‌ر قه‌وم و هۆزێکی زۆر تاوانبار.\nإِلاَّ آلَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٥٩﴾\nبه‌ڵام خانه‌واده‌ی لوط هه‌موویان ڕزگار ده‌که‌ین.\nإِلاَّ امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَا إِنَّهَا لَمِنَ الْغَابِرِينَ ﴿٦٠﴾\nجگه هاوسه‌ره‌که‌ی، به‌ڕاستی بڕیارمانداوه ئه‌ویش له ڕیزی تیاچووه‌کاندا بمێنێته‌وه چونکه بێ باوه‌ڕه.\nفَلَمَّا جَاءَ آلَ لُوطٍ الْمُرْسَلُونَ ﴿٦۱﴾\nئینجا (دوای ئه‌وه‌ی ئیبراهیمیان به‌جێ هێشت، فریشته‌کان به‌ره‌و شاره‌که‌ی لوط ڕۆیشتن) کاتێك ئه‌و فرستادانه هاتنه ناو خانه‌واده‌ی لوط…\nپێی وتن: (داوای لێبوردن ده‌که‌ین، جه‌نابتان کێن؟) به‌ڕاستی ئێوه که‌سانێکی نه‌ناسراون…\nدوای ئه‌وه‌ی فریشته‌کان خۆیان پێناساند وتیان: دڵت هیچ نه‌کات به‌ڵکو ئێمه هاتووین بۆ لای تۆ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و هه‌ڕه‌شانه‌ی تۆ ده‌تکردو ئه‌و بێ ڕه‌وشتانه گومانیان لێده‌کرد، بیهێنینه دی…\nئه‌مڕۆ ئیتر بۆ به‌رپاکردنی ئه‌و ڕاستیه هاتووین و بێگومان ڕاستیش ده‌ڵێین…\nفَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِّنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلاَ يَلْتَفِتْ مِنكُمْ أَحَدٌ وَامْضُواْ حَيْثُ تُؤْمَرُونَ ﴿٦٥﴾\nبه‌شێکی شه‌و بمێنێت خۆت و خانه‌واده‌ت ده‌رچن و تۆ دوایان بکه‌وه، با هیچ کامتان ئاوڕ نه‌داته‌وه، بڕۆن به‌ره‌و ئه‌و شوێنه‌ی که فه‌رمانتان پێ ده‌درێت.\nوَقَضَيْنَا إِلَيْهِ ذَلِكَ الأَمْرَ أَنَّ دَابِرَ هَؤُلاء مَقْطُوعٌ مُّصْبِحِينَ ﴿٦٦﴾\nئێمه نیگامان نارد بۆ لای _لوط_ و بڕیارماندا که به‌ڕاستی له کاتی به‌ره‌به‌یاندا دوای ئه‌وانه بڕاوه‌و ده‌یاریان نه‌ماوه.\nئه‌وسا خه‌ڵکی ناپوخت و بێ ڕه‌وشتی ئه‌و شاره (زانیان به میوانه به‌ڕێزه‌کان) هاتن (به‌گرمه‌و گاڵته‌وه‌و) مژده‌ی ناپوختیان به‌یه‌کتری ده‌دا!\nقَالَ إِنَّ هَؤُلاء ضَيْفِي فَلاَ تَفْضَحُونِ ﴿٦٨﴾\nلوط وتی: به‌ڕاستی ئه‌وانه میوانی منن و حه‌یای من مه‌به‌ن، شه‌رمه‌زارم مه‌که‌ن و ئابڕووم مه‌به‌ن.\nوَاتَّقُوا اللَّهَ وَلاَ تُخْزُونِ ﴿٦٩﴾\nله خوا بترسن و ڕیسوام مه‌که‌ن (له شه‌ڕواڵ پیسی کۆڵ بده‌ن) .\n(شه‌ڕواڵ پیس و ناپوخته‌کان) وتیان: ئایا ڕێگری ئه‌وه‌مان لێ نه‌کردیت که حه‌قی که‌ست نه‌بێت و به‌رگری له که‌س نه‌که‌یت!\nقَالَ هَؤُلاء بَنَاتِي إِن كُنتُمْ فَاعِلِينَ ﴿٧۱﴾\nلوط وتی: ئا ئه‌وانه (ئافره‌تانی شار) هه‌موو وه‌ك کچی منن( ئه‌گه‌ر ده‌تانه‌وێت ئه‌وانه‌تان لێ ماره ده‌که‌م، تا ئاره‌زووی خۆتان له ڕێگه‌ی دروستی خۆیه‌وه ئه‌نجام بده‌ن) ئه‌گه‌ر ئاماده بن.\n(ئه‌ی محمد صلی الله علیه وسلم) سوێند به گیانی تۆ ئه‌وانه له سه‌رخۆشی خۆیاندا بۆ گوناه له‌سه‌ر گه‌ردانیدا ده‌تلێنه‌وه.\nجا هه‌ر له به‌ره‌به‌یاندا ده‌نگه سامناکه‌که‌و بوومه‌له‌رزه‌یه‌ك یه‌خه‌ی پێگرتن.\nئینجا شاره‌که‌مان ژێره‌و ژوور کردو به سه‌نگگڵ به‌رد بارانمان کردن.\nإِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّلْمُتَوَسِّمِينَ ﴿٧٥﴾\nبێگومان ئا له‌و به‌سه‌رهاته‌دا به‌ڵگه‌و نیشانه‌ی زۆر هه‌یه بۆ که‌سانێك که په‌ندو ئامۆژگاری وه‌رگرن.\nبێگومان ئه‌و شاره وێرانه ده‌که‌وێته سه‌ره ڕێیه‌کی به‌رده‌وامی کاروانچیانه‌وه( نیشانه‌ی خه‌شم و قینی خوایه له بێ ڕه‌وشتان، تا خه‌ڵکی تێفکرن).\nإِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِّلْمُؤْمِنِينَ﴿٧٧﴾\nبه‌ڕاستی له‌و به‌سه‌رهاته‌دا به‌ڵگه‌و نیشانه‌یه‌کی ڕوون و ئاشکرا ده‌رده‌که‌وێت بۆ ئیمانداران (که هێزو ده‌سه‌ڵاتی په‌روه‌ردگاریان بێ سنووره و له کاتی له‌باردا ده‌یخاته کارو شارو دێهاتی خوانه‌ناسان و بێ ڕه‌وشتان و کاول ده‌کات).\nدانیشتوانی باخچه‌و باخ و باخاته‌کانیش (وه‌کو قه‌ومی لوط) سته‌مکار بوون.\nفَانتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَإِنَّهُمَا لَبِإِمَامٍ مُّبِينٍ ﴿٧٩﴾\nئێمه تۆڵه‌مان له‌وانیش سه‌ند، هه‌ردوو شوێنه‌واره‌که به ئاشکرا دیارن(چیمان به‌سه‌ر هێناون).\nوَلَقَدْ كَذَّبَ أَصْحَابُ الحِجْرِ الْمُرْسَلِينَ ﴿٨٠﴾\nسوێند به‌خوا دانیشتوانی (حجر) یش بڕوایان به به‌رنامه‌ی پێغه‌مبه‌ران نه‌کرد(حجر: شوێنێکه له نێوان ته‌بووك و مه‌دینه‌دا، قه‌ومی ثه‌مود، تیادا ژیاوه).\nئێمه نیشانه‌و به‌ڵگه‌کانی خۆمانمان پێبه‌خشین که‌چی ئه‌وان گوێیان پێنه‌داو پشتیان تێکرد.\nئه‌وانه له چیاکاندا خانووبه‌ره‌یان ده‌تاشی و، به ئاسووده‌ییه‌وه ژیانیان تێدا ده‌برده سه‌ر.\nئینجا ئه‌وانیش ده‌نگێکی سامناك و بوومه‌له‌رزه‌یه‌کی سه‌خت یه‌خه‌ی پێگرتن له به‌ره‌به‌یاندا.\nفَمَا أَغْنَى عَنْهُم مَّا كَانُواْ يَكْسِبُونَ ﴿٨٤﴾\nئه‌و کارو کرده‌وه‌ی که ده‌یانکرد فریایان نه‌که‌وت و (له تۆڵه‌ی خوایی نه‌یپاڕاستن).\nوَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلاَّ بِالْحَقِّ وَإِنَّ السَّاعَةَ لآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ ﴿٨٥﴾\nئێمه ئاسمانه‌کان و زه‌وی و هه‌رچی له نێوانیاندایه دروستمان نه‌کردووه، بۆ مه‌به‌ستی چه‌سپاندنی حه‌ق و ڕاستی نه‌بێت (هیچ شتێك له دروست کراوان بێ مه‌به‌ست نیه، هیچ شتێك بێ ئامانج نیه..)، به‌ڕاستی ڕۆژی قیامه‌تیش به‌ڕێوه‌یه‌و هه‌ر دێت و تۆ (ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر، ئه‌ی ئیماندار) به‌شێوازێکی جوان چاوپۆشی بکه‌و لێبورده به (له ڕه‌فتاری نادروستی نه‌فامان).\nإِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلاَّقُ الْعَلِيمُ ﴿٨٦﴾\nوَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِّنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ﴿٨٧﴾\nسوێند بێت ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم ئێمه حه‌وت ئایه‌تمان پێداویت (که بریتی یه له سووره‌تی فاتحه) هه‌روه‌ها قورئانی گه‌وره‌و مه‌زنیشمان پێ به‌خشیوویت.\nلاَ تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ وَلاَ تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿٨٨﴾\nجا تۆ نه‌که‌یت چاوه‌کانت ببڕیته ئه‌و که‌سانه‌ی که له هه‌ندێك نازو نیعمه‌تی دنیا به‌هره‌وه‌رمان کردوون، خه‌فه‌ت مه‌خۆ لێیان (کاتێك ده‌بینیت شوێنی حه‌ق ناکه‌ون)، باڵی به‌زه‌یی نه‌وی بکه بۆ ئیمانداران (واته خۆشت بوێن و به‌سۆز به بۆیان).\nبڵێ: به‌ڕاستی من بێدارخه‌ره‌وه‌یه‌کی ئاشکراو دیارم (ئه‌گه‌ر سه‌رکه‌شی بکه‌ن سه‌رئه‌نجامی سامناك چاوه‌ڕێتانه).\nهه‌روه‌ك کتێبی ئاسمانیمان دابه‌زانده سه‌ر به‌ش به‌شکه‌ران (که مه‌به‌ست جووله‌که‌و گاوڕه، باوه‌ڕ به هه‌ندێکی ده‌که‌ن و په‌یڕه‌وی هه‌ندێکی ناکه‌ن، یاخود به‌شێکی زۆریان ده‌ستکاری کردووه).\nئه‌وانه‌ی ڕایان ده‌رباره‌ی قورئان جۆراو جۆره، به هه‌ندێکی باوه‌ڕیان هه‌یه‌و، هه‌ندێکی ناچێته مێشکیانه‌وه، یاخود هه‌ندێکی په‌یڕه‌وی ده‌که‌ن و هه‌ندێکی په‌یڕه‌وی ناکه‌ن.\nسوێند به په‌روه‌ردگارت پرسیار له هه‌موویان ده‌که‌ین به‌گشتی ( له بیرو باوه‌ڕی هه‌موویان ده‌کۆڵینه‌وه).\nله‌و کارو کرده‌وانه‌ی که ده‌یانکرد.\nهه‌ر فه‌رمانێکت پێدراوه (ئه‌ی محمد صلی الله علیه وسلم به ڕێك و پێکی) ئه‌نجامی بده‌و گوێ مه‌ده به بوختان و ڕه‌فتاری موشریك و هاوه‌ڵگه‌ران.\nئێمه تۆ ده‌پارێزین (له شه‌ڕو پیلانی) گاڵته‌چی و گاڵته‌جاڕان.\nالَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿٩٦﴾\nئه‌وانه‌ی له‌گه‌ڵ خوای گه‌وره‌دا خوایه‌کی تر بڕیار ده‌ده‌ن، جا له ئاینده‌دا هه‌موو ڕاستیه‌کان بۆ ڕوون ده‌بێته‌وه‌و ده‌یزانن.\nسوێند به خوا ئێمه چاك ده‌زانین که به‌ڕاستی دڵی تۆ ته‌نگ ده‌بێت به‌و گوفتاره نابه‌جێیه‌ی که خوانه‌ناسان ده‌یڵێن.\nفَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُن مِّنَ السَّاجِدِينَ ﴿٩٨﴾\n(جا له هه‌موو کاتێکدا، به تایبه‌ت له کاتی دڵ ته‌نگیدا) ته‌سبیحات و سوپاس و ستایشی په‌روه‌ردگارت بکه‌و له ڕیزی سوژده به‌راندابه.\nوَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ ﴿٩٩﴾\nبه‌رده‌وامیش په‌روه‌ردگارت بپه‌رسته هه‌تا مردن یه‌خه‌ت پێده‌گرێت ( ئه‌و کاته ئیتر به‌یه‌ك جاریی ڕزگارت ده‌بێت له هه‌موو ناخۆشیه‌کان).


جونبش مقاومەت جامەی ئەهل حەق - قەڵەم\nبڕێک کەس و لایەن لەیوا ئدئا کەن ک جامەی سیاسی ڕا تەمام دۆنیا ڕەواس بێجگە لە جامەێ یارسان. رووژهەڵات کوردسان هەمڕای ها لە ژێر دەس کۆلۆنیالیزم ئێرانی،وەلێ وە ناو بردن نەووت لە پلۆرالیزم سیاسی و فرە حزبی رووژهەڵات ها لە نواێ دموکراسی ئرووپاوە و ئیجورە دیارە تەنیا سازمان سیاسی جامەی یارسان ئزافیە لەی بەینە. قسەی ئەوەڵ و ئاخر ئەوەسە ک گشتمان کوردیمن و بایەس هاز و ئنرژی خوەمان وەرانوەر وە دووژمن هاوبەشمان یانێ جموری ئسلامی ئورگانیزە بکەیمن. هەر وەخت جموری ئسلامی رمیا ئەوە وەخت کەێکە سیاسییەگە وەل یەکا بەش کەیمن. یا بازە لایەن و کەسەیلێگ تەقالا کەن ک جمشت سیاسی جامەی یارسان بخەنە پاڵ مەزەو یا دین و جوور یەی فرقەێ فاندمنتالیستی یا توندڕەو سەلەفی لە وێنەی داعش یا شیعەیزم ئێران نیشانی بیەن. ئەو کەس و لایەنەیلە لە وەختێگا ئی تومەتەیلە خەنە پاڵ جامەی یارسان ک نیەتوێنن تاقە نموونەێگ لە کەڵامەیل، تکست یا دیسکورس یارسانی جوور نموونە بارنوە و نیشانی بیەن ک مەردم یارسان و ئاینەگەی هاتوویت جوورداعش، نمایندەێ خەت سەلەفیەت ناب بانگەشە ڕا تون و تیژی بکەێت یا جنایەتێگ دژ وە بەشەریەت ئەنجام داوویت. هەڵبەت تەنیا نموونەی سیە لە تاریخ مەردم یارسان چەک هەڵگرتن برێگ لە مەردم ئی کوومەڵگە ڕا "خێل سەردار جاف" و ئەنجام دان چەنان جنایەت دەرحەق وە مەردم مەدەنی و سەروازەیل کورد و ئێرانی بیەس ک باێەس لە ئایندەیا دادگاێ مەدەنی و ئەداڵەت لێپرسینەوە لەی کەیسە بکەێت و کەسەیل تاوانبار وە لایەن دادگاوە گەردیانا هەڵس و بنیش بکریەت.\nجێ وەتنە ک مودەتێگ وەر لە ئیسە لە کاناڵ ئنترنێتی دەنگ و ڕەنگ جامەی یارسان یانێ "یارسان ڤۆیس"، چەن بەرنامەی موستەنەد و چاووپێکەفتن وەل چەن چالاک سیاسی و مەدەنی یارسانی ک وە جوورێگ لە جوورەکان ئاگادار فەئالیەتەیل "جونبش مقاومەت جامەێ ئەهل حەق" بینەس، ساز کرد. من کارە ئەوە نەێرم ک قسەی ئەو کەسەیلە چەنێگ لە سەر بنەوای فاکتە و سەنەدەیل جێ ئتوار بیەس، وەلێ بازە کەسێک ک جوور ئادەت هەمیشەییان یارسان-فۆبیا دێرن وە بەهانەی قسەی ئی ئەزیزەیلە جارێگ ترەگ قسە بێ بنەوا و دوویر لە زانستییەکانیان دژ وە هێزگردن سیاسی جامەێ یارسان دوارە کردنوە. دیارە جامەی یارسان فرە ساڵە سیمای واقعی بڕیگ لەو کەسەیلە ڕای ئاشکەرا بیەس و دی تاریخ مەسرەف سیناریووەکانیان دژ وە مەردم یارسان و ئایین یاری تەمام بیەس. ئەو کەسەیلە باێەس جارێگ ڕا هەمیشە لەی حەقیقەتە حالی بوون ک هوویچ کەسێگ لە خود مەردم یارسان خاستر نیەتوێنید تەشخیس بیەیت ک یارسان جامەێ سیاسی یا فەرهەنگ سیاسی دێریت یا نە. هوویچ کەس و لایەیەنێگ لە مەردم یارسان و چالاکەیل سیاسی و مەدەنی ئی کوومەڵگە خاستر نازانێت نوسخە وە مودڵ یارسانی ڕا ئی مەردم بێبەشە بنوویسیت. تەمام ئەو کەسەیلە ک توان ئیمە بخەنە پاڵ داعش و شیعەیزم ئێرانی، باێەس شەرم لە ناو و سجیل خوەیان بکەن ،چوینکە ئایین یاری لە زەمان پەێدایش خوەی تا ئیسە هوویچ وەخت عامل تون و تیژی یا خشونەت نەویەس ک هەڵبەت لە درێژەی ئی بابەتە وە هاوردن نموونە لە چەن بەندێگ وە کەڵامەیل یارسانی رەوشەنگەری کەم. من نمایندەی جامەی گەورای یارسان نیەم ،وەلێ چشتێگ ک وەیرە خوازم ئاماژە وەپێ بکەم ئیەسە ک جمشت سیاسی یارسان نە تەنیا گەوراترین چەتر و فاکتورە ڕا پاراستن جامەێ یارسان و ئایین یاری بەڵکەم خود ئی حەرەکەتە، ستارتێگە ڕا تەمام کوردەیل خوارین لە ئوستانەیل کرماشان، ئیلام، لوڕستان، هەمەدان و تا رەسێتە لای چەن بەشێگ لە یارسانیەیل دانیشتگ باشوور کوردسان. ئیسە بەندە جوور نوویسەر ئی خەتەیلە خوازم لە چوارچوو بابەتێگ دوویر و درێژ باس لە دامەزرانن یەکمین سازمان سیاسی - نزامی جامەی یارسان جوور پەدیدەێگ بکەم. مەیزوورم لەی کارە هەم ڕا رەووشەنگەرییە لە سەر ئی پەدەیدە و هەمیچ ڕا ئەوەسە ک بزانیمن ئی سازمانە لە چ شەرایەتیگ دامەزریاس، هەدەفێ چە بیەس، کی رابەر ئی حەرەکەتە بیەس و لە شوونی ڕا چە ئی جمشتە لە دویای مودەت کوڵێگ لە مەێان سیاسەت کوردسان حەزف بیەس. هەر لەیوا لە ڕێ ئی بابەتوە باس لە رابتەی بەین سیاسەت و ئایین لە جامەی یارسان کریەت وە پشت بەسان وە کەتاو پیرووز ئایین یاری "سەرەنجام" و چەن سەرچەمەی ترەگ. لە بەشێگ تر لەی بابەتە تەقالا کەم ک وە پشتیوانی کەڵامەیل ئایین یاری، مەسەڵەی فەرهەنگ دووسی و بەخشین شیەو بکەم. لە بەشێگ ترەگ جامەی سیاسی و سیاسیەو کردن کوومەڵگە ئانالیز کریەت. لە ئاخریچووە ئەنجام بابەتەگە کەفێتە وەر چەووتان. وە کوڵی، ئی بابەتە تەقالا یا کوششێگە ڕا حالی بین و شیەو کردن یەکمین تەجروەی سیاسی جامەی یارسان و پێشهاتەیل شوون ئی سازمانە.\nدامەزرانن " جونبش مقاومەت جامەی ئەهل حەق" لە ئەوەلەیل دەیەی ١٩٨٠\nخوەش داشتوویمن و نەیاشتوویمن "جونبش مقاومەت جامەی ئەهل حەق" وە سەرکەفتن و شکستەیلیوە، وە خاڵەیل قەوی و زەیفیوە جوور یەکمین تەجروەی سیاسی و نزامی جامەی یارسان حەساو راێ کریەت. ئەیەر ئی جونبشە لە سالەیل ئەوەڵ دەیەی هەشتاکان میلادی دامەزریایوی ئەو وەخت سن من لە بەین ٨ تا ١٠ ساڵان بیەس و پەس منیش سەر وە نەسڵ شوون ئی جونبشمە.\nبایەس بوویشم ک چل ساڵ وەر لە ئیسە بەشێگ وە مەردم ئەهل حەق(ئەو مەوقە کەس جوور ئیسە نەزانست یارسان چەس) وە بێ هەدەف جوور باقی مەردم تر دەروەدەر بیمن. ئەوەڵ جار لە شوونەێلیگ جوور "چوارکەڵاو" ، "بەردەلی"، "ناحیەی قورەتوی و هاجی لەر و دەورە" نیشتەجێ کریایم.ئەو وەخت جوور ئیسە نەووی ک ئاێەم ئەو قەرە باسەواد بوود. هوویچ ئامارێگ رەسمی و زانستی لە دەس نەێرم ک بزانیم ئەو وەختە ئامار کەسەیل باسەواد لە چ ئاستیگ بیەس. وەلێ وە پاێ قسەی کەسەیل جێ ئتوار،زوورم ئەو مەردمێگە ک دەروەدەر یا ئاوارە بووین، لە وەر دەلیلەیل فرەێگ لە خوەندن و نوویسان مارووم بینەس و تەنیا دەرسەد کەمێگ خاون سەواد بینەس. ئاوارە بین ئیمە هاووەخت بی وەل چەن ساڵ لە شوون جەهاد سیاسی -دینی خومەینی دژ وە مللەت کورد لە رووژهەڵات کوردسان. هەر وەی خاترە حزبەیل کوردی ڕا وێنە دموکرات و کومەڵەیچ وە جوورێگ لە جوورەکان ئاوارە بووین و بەش فرەێگ لە نیروو ئنسانی و ئمکانیات نزامی خوەیان هاوردوینە ناو باشوور کوردسان. وە شاێەتی تاریخ ئەو وەختە سەر لە ئیمەی دەوەدەر و حزبەیل کوردییچ شێویایوی. من ئەو قەرە ڕام باس کریاس ک رووژێگ چەن نەفەرێگ لە مەردم یارسان وە دزیوە لە ماڵ... لە ناحیەی قورەتوی جەمەو بن و لە شوون راوێژ و مشویرەت فرەێگ" جونبش مقاومەت جامەی ئەهل حەق" دامەزرنن. دیارە ڕا شیەو کردن یا ئانالیزکردن پەدەیدەێگ سیاسی، نزامی و ئشتمایی هەوەجە وە ماتریاڵ خام، دەیتا و سەنەد، بەرنامە و ئەساسنامەی فڵانە جەریان دێریمن، وەلێ وەداخوە لە شوون گوەزەریان چوار دەیە وە سەر دامەزرانن یەکمین جمشت سیاسی- نزامی جامەی یارسان ئەمانێ دەیتا یا مەتریاڵ فرەێگ لە وەردەس نەێریمن ڕا ئانالیز کردن. لە گشتی ناخوەشتر ئەوەسە ک چالاکەیل سیاسی، مەدەنی و ئەکادیمی یارسان تا هێمان نەتوێنستنە تەنانەت چەن خەسارناسی زانستی و ئەکادیمی لە نووڕگەی زانست سیاسی، جامەشناسی یا پەدەیدەشناسیی لە سەر ئی کەیسە ئەنجام بیەن. شاێەت هەر وەی خاترە بوو ک فرە جار وەختێگ باس لە کەیس جونبش کریەت دەیتاێگ جێ ئتوار لە وەر دەس نیە کە جوور رفرنس ئستفادە لە لێ بکریەت.\nئیجورە دیارە ٤٠ ساڵ وەر لە ئیسە کوومەڵێگ یارسانی لەو شەرایەتە سەختە دەرک ئەو حەقیقەتە کردووین ک مادام هەر جەریان و لایەنێگ تواستێە هاز یا هێز ئنسانی ئەو پەنابەرەیلە ڕا لاێ خوەێ بکیشێت پەس ئەڕا چە مەردم یارسانیش خاون سازمان سیاسی- نزامی خوەیان نەوون؟ ئیە بەرداشت منە جوور هیپۆتیزمێگ تاقیەو نەکریاگ و تا لە بار زانستیوە تاقی نەکریەتوە پەس ئەرزش ئلمی نەێریت.\nهەر جوورێگ بوود کەسانێک یارسانی لەو مەوقە سەختە تەقالا و تەڵاش کردنەس ک ڕا پاراستن مەردم یارسان ئتیاج یا هەوەجە وە سازمانێگ تاێوەت وە کەیس یارسان داستتنەس. هەر وەی خاترە، باێەس جونبش گەرد تەمام کەم و کورتیەیلی جوور یەکمین سازمان سیاسی و نزامی مەردم یارسان گشت ساڵێک یاد لە لێ بکریەت. پرسیارێگ ک فرە جار لاێ نەسڵێگ جوور ئیمە مانان درووس بوود ئەوەسە ک ڕا چە ئی جونبش ئەزیمە بەرنامە و ئەساسنامە نەیاشتیەس؟ یا شاێەت ئەو کەسەیلە وەخت خوەێ لە ناحیەی قورەتوی ئی جەریانە دامەزراندنە خاستر بزانن لەی بارەوە. هەر وەی خاترە ئەگەر بیا و بەسێگ یا رێکەفتنێگ لە بەین ئەو چەن نەفەرە وەرێوە چیەس باێەس تەڵاش بکریەت ئەو بیا و بەسە بنریەتە خزمەت ئەکادیمیەیل یارسانی تا بتوانن وە زەرەبین زانستی و ئەکادیمی و وە پشت بەسان وە متودۆلۆژیی و تئورییەیل موناسب چەنان خوەندنەوەی زانستی و ئەکادیمی ڕا ئی کەیسە بکریەت. ئەگەریچ ئی کارە نەکریاس پەس من ئامادەم وە خەرج و مەسرووفات خوەم ئەو کەسەیلە ک وەخت خوەێ ئی جونبشە دامەزراننە و هان لە قەید حەیات وە پیم مارفی بکەن تا لە ناو یەێ ساڵا وە بەشداری چەندین ئەکادیمسیون یارسانی یەی تاقیقات یا مینەوانی مەێدانی لە سەر ئی کەیسە ئەنجام بیەیمن. چوینکە فرە سەختە ک ئیمە بتوایم تاقیقات کەتاوخانەیی لەی بارەوە ئەنجام بیەیم چوینکە دەیتا یا رفرنسەیل فرەێگ لە وەردەسمان نیە.\nوە پاێ تەماسێگ تلیفونیم وەل یەکیک وە دامەزرێنەرەیل ئی جونبشە ک داوا کردیەس ناوەگەێ جارێ ئاشکەرا نەکەم، زەمانێگ ئەوان ئی رەساڵەت تاریخییە هەڵگرتنەس دەسڕەسی تایپ و چاپ نەیاشتنە و ئەو مەوقە کەسیچ نەویەس لە بار تکنیکوە هامێارییان بکەێت .ئەو هوویشێد ک هەدەفیان فرەتر ئەوە بیەس ک لەو شەرایەتە مەردم یارسان وەرانوەر وە خەتەرەکان چواردەوریان بپارێزن، چوینکە ئەو بەشێگە لە مەردم یارسان ک دەروەدەر باشوور کوردسان بووین لە چەوو مەردم شوونەیل ترەگ لە ئەقلیەتا بینەس و وە خاتر دەلیلەیل فرەێگ ک لەێرە جێ باسکردن نیە لە گشت لاێکوە گیانیان لە خەتەر بیەس.\nرابەریەت جونبش مقاومەت جامەێ ئەهل حەق و جیایی دین لە سیاسەت\nوەختێگ باس جوبنش تێتە نوا ، گەرد پەدیدەی رابەری یا لیدرشیپ(Leadership) ئی جونبشە رویوەروی بیمن. رابەر ئەو وەخت جونبش کەسێک نەویەس بێجگە لە بەرێز سەی "فەرهاد حەیدەری" سەر وە خاندان حەیدەری، یەکیک وە گەوراترین خاندانەیل ئایین یاری و جامەێ یارسان. وەختێگ چەوو خشنیم وە ناو سەنەدەیل ئایینی یاری و مەسەڵەی رابەری سیاسی فرە وە خاسی توانیمن حالی بیمن ک یەی رابەر ئایینی ئەو حەقە دێریت ک هەم رابەر ئایینی بوو و هەمیچ رابەر سیاسی مەردمەگەی. وە پاێ بینش و باوەرەیل یاری، هەم رابەری ئاینی و هەمیچ قەێر ئاینی توێنید رابەریەت سیاسی جامەی یارسان وە شکڵ دموکراتیک بگرێتە دەس. ڕا ئی کاریچە شەرایەت تایوەتێگ هەس ک وە رووشنی کلک نیشان کریاس. ئەڕا نموونە شەخشێگ بتواێت لە مەرحەڵەێگ رابەر سیاسی یارسان بوود بایەس ئی شەخسە خاون ذات، کەرامەت و قابلیەت یا تەقریبەن هەمان شاێستەسالاری(Merocrati) ماکس وێبری بوود. ئی شەخسە شەرت نیە ک سەر وە خاندانێگ یارسانی بوود بەلکەم هەر شەخسیگ یارسانی ک خاوەن ئەو تایبەتمەندییەلە بوود توێنید جوور رابەر سیاسی یارسان هەڵوژیەت. ڕا سابت کردن ئەوەێگە ئتیاج نیە سەر وە خاندان بوود توێنیم "هەفت تەن" جوور نموونە باریموە ک هوویچ کامیان سەر وە سادات یارسانی نەوینەس. لە لاێک تروە، وە پاێ باوەرەیل یاری زەمانێگ مەسەڵەی "تجلی ذات" ناێتە نوا، رابەری کردن مەردم کەفێتە وەرسەی کەسێک ک لە سەر بنەواێ فاکتورەیل قابلیەت شناسی یا هەمان شایستەسالاری دیاری کریەت.\nلە لاێک تروە جواوم ڕا ئەو کەسەیلە ک هوویشن جمشت سیاسی یارسانی نیەوت تاسیر یا کارگەری لە ئایین یاری وەربگرێت، خوەش دێرم بوویشم ک هەر ئەو جورێگە جاڕنامەی حقوق بەشەر، قانوون بنەڕەتی فرە لە وڵاتەیل ترەگ خسووسەن وڵاتەیل سکاندیناڤی کارگەری لە دین مەسیحەت وەرگرتنەس هەر وەی جووریچە کەس نیەتوێنید ئنکار تاسیرات باوەرەیل ئایین یاری لە سەر جمشت سیاسی جامەی یارسان بکەید.ڕا ئەوەیگە ئستدلال زانستی ڕا جواوەگەم داشتوویم خەراو نیە ک پەنا بوەیمە سەرچاوەگەیل و سەنەدەیل ئایین یاری. جێ باسە ک لە دەوران دووێم جمشت پەردیوەر و هاوەخت وەل هاتنە مەێان کەسێک جوور "شاە وەیس قولی" ئالۆگۆڕ وە سەر هەل و مەرج رابەریەت (Leadership) لە یارسانا تێت. لەی دەورانە،فەزاێ ئشتمایی و رەفتار جامەێ یاری ئاڵشت بوو وە یەێ فەزاێ سیاسی.شاە وەیس قولی وە تەقالا و کوشش خوەێ توێنێد ئەلەویەیل ئاناتۆلی، حروفیە، مشعشعیە، نوربخشیە وە شکڵێگ وەروڵاو لە ژێر چەتر جامەی یاری هەر لە باشوور سیبری تا شەماڵ خوزستان ئورگانیزە و رابەری بکەید. ئیە نیشانەی ئەوەسە ک ئایین یاری گەرد سیاسەتا سازگارە. لە گشتێ موهمتر وە پاێ بینش یا نووڕین جامەی یارسان و باوەرەیل ئایین یاری، مەسەڵەی رابەری سیاسی یا حوکمڕانی سیاسی لە جامەێ یارسان لە ڕی نزام یا پرنیسپ " پیر و پادشا" وە جێوەجێ کریەت. ئیە ماناێ ئەوەسە ک بل فەرز هەر پادشا یا وەزیرێگ ک لە ناو حكومەتا جێ گرن وە ئجازەێ پیر و پادشا وە دەسڵات رەسینەس.\nجوور بەراودردێگ لە بەین ئایین یاری وەل ئاینەیل ئبراهیمی لە رابتە وەل مەرز بەین دین و سیاسەت و یاری جوور ئاینیگ توانیمن وەو نەتیجە بڕەسیمن ک رابەری سیاسی لە ئنجیل جیا لە رابەری دینی بیەس هەڵبەت ناووت لە فکرمان بچووت ک لە مەرحەڵەێگ لە تاریخ، رابەر سیاسی لە مەسیحیەت جوور رابەر دینیچ حەساو ڕای کریاس. قودرەت سیاسی ئەو وەختە لە دەس حوکمەت و کلیسا بیەس بێ ئەوەێگە گەرد ئنجیلا هاوپەێکی داشتوویت. لە تەوارتیش ئایەتەیل فرەێگ هەس ک وە خاسی نیشانی دەیت ک دین لە سیاسەت جیا نیە و رابەر دینی توێنید رابەر سیاسیچ بوو و ئی کاریچە هەڵەوگەردیەت ڕا لاێ فەئالیەتیەیل دین یەهوودیەت. لە دین ئسلامیش هەر لە زەمان وە قودرەت ڕەسین حەزرەت مامەد ئی دینە وەل سیاسەت یا حوکمڕانی لە سەر بنەواێ دین سازگار و هامێتە بیەس ک ئی داستانە هیلموە ڕا وەخت خوەێ.\nئیسە لە شوون ئەو بەراوردکارییە بایەس تەقالا بکەیمن ک بزانیمن رابەر سیاسی ئەو وەخت جونبش مقاومەت جامەێ ئەهل حەق چ جوور رابەرێگ بیەس. فرە وە چالاکەیل سیاسی و مەدەنی جامەی یارسان لە شوون گوزەریان چل سال وە سەر دامەزریان ئی جونبشە هەمراێ وێڵن وە شوون جواو فرە سوئاڵەیل گرنگ و چارەنوویس ساز ک چ جووری بی رابەرێگ لە تەبار سادات حەیدەری وەی ئاسانیە ئاشبەتاڵ وە جونبشێگ سیاسی-نزامی کردیەس یا بێ ئەوەێگە کەس وە پی بزانێت وە شکڵ مەخفی لە وڵات فەارنسەوە سەر دەر تێریت. چەن نەفەر وە چالاکەیل ئەو وەخت جونبش هووویشن ک ئەو فرە ئەهل مشویرەت، جەم، کار شەورای و راوێژ کردن ک بەشێکن لە فەرهەنگ یاری نەویەس. باس لەوە کەن ک ئەوان تا ئیسەیچە نیەزانن ک پەیوەندییەیل بەڕێز حەیدەری گەرد دموکرات، کومەڵە، موجاهدین خەڵق و تەنانەت رەژیم سەدام حوسەین لە سەر چ بنەواێگ بیەس. چەن نەفەر وە شایەتحاڵەیل ئەو وەخت جونبش باس لەوە کەن ک ئی جونبشە کەمتر ئەهمیەت وە ساختار تەشکیلاتی و ئورگانیزەیشن دایەس و بێجگە لە کوومەڵێگ پێشمەرگە چشتێگ وە ناو کومیتەی مەرکەزی نەیاشتنەس.\nئیسە وەخت ئەوەسە ک بزانیمن لە تاریف زانستی یا ئەکادیمی بەرێز حەیدەری فرەتر لە چ جوورێگ لە جوورەیل رابەرییوە نزیک بیەس یا کەفێتتە ناو چ کاتاگوریکوە ڕا تاریف کردن رابەر سیاسی. ویرمەند ئەڵمانی ماکس وێبر باس لە چوار جوور رابەر کەێت . رابەرەیل رووشنویر(Intellectual Leaders)، رابەرەیل ریفورمخواز(Reforms Leaders)، رابەرەیل ئنقلابی(Revolutionary Leaders) و هەر لەیوا رابەرەیل کاریزماتیک (Charismatic Leaders).جێ وەتنە ک لەی بابەتە تەنیا کەڵک لە ترم یا واژەێ رابەر کاریزماتیک وەرگریەت، چوینکە ئی واژە تا ئەنازەێگ نزیکە یا هەمخانی دێرێت وەل پروفایل سیاسی رابەر ئەو وەخت جونبش مقاومەت جامەێ ئەهل حەق. کاریزما لە بار ماناوە یانێ "بەشان و شکۆ" یا وە ماناێگ تر یانێ زانا و بێ وێنە یا ئونیک یا کەسێک ک توێنێد لە وەر پلە و پاێەی سیاسی و ئایینی مەردم فرەێگ را ڵای خوەی رابکیشێت. خود کەلەمەێ کاریزماتیک کەلەمەێگ یونانییە وە ماناێ "بەخشش و کەرامەت" لە نوورگەێ ماکس وێبروە. واژەێ رابەر کاریزماتیک وە کەسێک هوویشن ک لە نووڕین کەسەیل تروە خاون هژموونی و رابەریکردن وە شکڵ تاێوەتە و ماکس وێبر وەیجوورە رابەر کاریزماتیک تاریف کەید: "تاێوەتمەندی تاێوەت لە شەخسیەت پەدیدە یا دیادەردەێگ". یا وە مانایگ تر ،رابەر کاریزماتیک وە کەسێک هوویشن ک وە ئبتکار و تواناییەیل ئونیک خوەی ئامادە بوود ک خاونداریەتی لە کەسەیل ژێر دەس بکەیت و هەر لەیوا تەقالا و تەڵاش بکەید ڕا گورانکاری لە کوومەڵگە. دەلیل فرەێگ هەس ک بوون وە باێس پەێا بین رابەر کاریزماتیک ڕا نموونە هەل و مەرج ئشتمایی و تاریخی. وە پاێ قسەی وێبر زوورم رابەرەیل کاریزماتیک لەوەر شەرایەتەیل تاێوەت پەێا بوون.بەشێگ لە مەردم یارسان لە وەر تایووەتمەندیەیل شەخسیەتی و ئشتمایی بەرێز سەی فەرهاد حەیدەری جوور ئەندامێگ لە خاندان گەورای حەیدەری بێ ئەوەێگە فرە کەس زانستووین رابەر کاریزماتیک ماناێ چەس، شانسێک تاریخی داوینە ناوبریاگ. وەلێ وەداخوە وە پاێ قسەی بڕێگ لە چالاکەیل سیاسی و مەدەنی جامەێ یارسان بەڕێزیان نەتوانستنەس ئەو رەساڵەت تاریخییە جێوەجێ بکەێت. لەێرە سەی فەرهاد گەرد دوو گرفت گەورا رویوەروی بوود. یەکم، ئەو ناکەفێتە ناو ئەو تاریفێگە ک ماکس وێبر ڕا رابەر کاریزماتیک کەێتەی، چوینکە ئەو نەتوانستیە ئەو خسووسیاتەیلە ک وێبر ڕا واژەێ رابەر کاریزماتیک باسێ کەید لە رەفتار سیاسی، ئشتمایی و ئەخڵاقی خوەیا جێ بخەێت. دووێم: شان خالی کردن سەی فەرهاد لە ژێر مەسئولیەت تاریخی و چارەنوویس ساز وەرانوەر وە جامەێ یارسان ناوبریای خەێتە وەردەم گرفتێگ ئخڵاقی. ئی گرفتیچە ڕا کەسێک کە سەر وە خاندانێگ بوو و لە سەر ئتوار خاندان یا سادات بکریرت وە رابەر سیاسی جامەێ یارسان یا مقامێگ وەربگرێت بایەس بتوێنید وە خاسترین شکڵ وەزیفەگەیل خوەی جێوەجێ بکەێت. ئەیەر ئی کارە نەکەیت ئەو وەخت ئی رەفتارە وە خەیانەت و فڕ و فێڵ حەساو کریەت. شاێەت فرە کەس نەزانن ک لە ئایین یاری وەختێگ یارێگ خاون پلە و پاێەیگ بوود، نیەووت لە هیچ شەرایەتێگا بیلێت ک ئەندیشەی باتڵ و پوویچ زاڵ بوو وە سەریا یا شک و گومان لاێ چواردەورەگەی درووس بکەیت. هەر وەی خاترەسە ک باباناوس مەرەمۆ:\n" ئەو یەک مەویندی خیانەت وە چەم چە یانەی یەکتر مەبۆ دێ بێ زەم"\nیا پیر نەجمەدین پارسی مەرەمۆ:\n"جەوزشان وە دەستەن سەرچشمەی نیڵێ یاری نەکەران وە فەند و فیڵی"\nئێرەنگە تواستم وە هاوردن نموونە لە کەڵامەیل ئایین یاری بوویشم ک بەرێز سەی فەرهاد بەرئەکس پرنسیپەیل ئخڵاقی لە سەر بنەواێ ئایین یاری لەو مەرحەڵە تاریخییە هەڵس و بنیش کردیەس. ئەو نەک وەزیفەگەیل تاریخی بان شانێ ئەنجام نەیاس بەڵکەم ئتماڵ هەس ک ئەو تەنیا تواستیە ئستفادەی ئەبزاری لە ناو ئەهل حەق ئەو وەخت بکەێت یا ئەوەێگە خوەی جوور رابەرێگ کاریزماتیگ نیشان بیەیت لە تئورییا تا بتوانێ وە هەدەفەکان خوەی بڕەسێت. ئیە تەنیا ها لەر چوارچوو سیناریوو یا ئتماڵ چوینکە هوویچ سەنەدێگ ڕا سابت کردن ئی ئدئاێ منە لە وەردەس نیە.\nسیاسیەوکردن کوومەڵگە(Political Socialization)\nسیاسیەوکردن کوومەڵگە یانێ ئنتقاڵ یا ناردن فەرهەنگ سیاسی لە نەسڵێگوە ڕا نەسڵێگ تر. لە هەل و مەرج ئیسە یەکیک وە گرنگترین کارەیل دەوڵەتەیل، حوکمەتەیل و سازمانەیل سیاسی ناردن و وەروڵاو کردن ئەرزشەیل سیاسی و ئشتمایی نزام سیاسی خوەیانن ڕا نەسڵەیل بانان یا ئایندە. ئەیەر هەر کام لەو ئەکتورەیلە نەتوێنن ئی رەساڵەت تاریخییە ئەنجام بیەن، ئتماڵ دێرێت گەرد گیچەڵ سیاسی رویوەروی بوون. ناردن فەرهەنگ سیاسی ئەڕا لاێ نەسڵ ئایندە فرە هەوەجەس، چوینکە شەخسیەت سیاسی هەر فەردێگ لە ناو کوومەڵگەی خوەێ لە رێ ئی فەرهەنگوە بەرجەستە بووت. جێ باسە ک یەکمین باس جێ کەفتگ لە بارەی سیاسیەوکردن کوومەلگە هەلەوگەردیەت ڕا لاێ زاناێ وە ناو دەنگ بوار زانست سیاسی وە ناو " هربرت هایمن(Herbert Hyman) لە ساڵ ١٩٥٩ و لە شوونی لە دەیەیل ٦٠ و ٧٠ی میلادی ئی واژە فرەتر بی وە جێ تەفرەنج ساێونەزەرەیل زانست سیاسی. لە بار تئوری سیاسیوە، زاناگەیل بوار زانسی سیاسی خاون تەرح و پروژەگەیل جورواجوورن ڕا رێکخستن و کلک نیشان کردن سنوور مینەوانی لە سەر سیاسەوکردن کوومەڵگە. یەکەمین مودڵ لەی بارەوە وە لایەن "دیوید ئیستون" و "رابرت هس" ئامادە کریاس. ئی مودڵە دابەش کریاس وە سەر دوو بەشا:\nیەکم: سیاسیەوکردن کوومەڵکە لە سەتح ماکرو(Macro-کوومەڵگە)\nدووێم: سیاسیەوکردن کوومەڵگە لە سەتح میکرو(-Microفەرد، تاک)\nسیاسیەوکردن لە سەتح ماکرو پێکهاتیەس لە:\nئنتقاڵ فەرهەنگ سیاسی لە نەسڵێکوە ڕا نەسڵێگ تر(مللەت، گروەکان، قەوم و...). تەمام ئەو ئەکتورەیلە لە ڕی ئستفادە کردن لە سیاسیەوکردن کوومەڵگە ، نمادەیل سیاسی، فکری، باوەڕی و رەفتار سیاسی خوەیان هەنێرن ڕا نەسڵێک ک لە شوون ئەوان تێت.\nسیاسیەوکردن کوومەڵگە لە سەتح میکرو: یانێ فەردێگ یا شەخسێگ لە دەروەچیگوە بەشێگ لە دیدگا و ویراوراگەیل سیاسی لە بارەی جامەێ خوەێ وە دەس خەێت. جێ وەتنە ک ئی دوو مودڵە یا متودە هەردکیان یەکتر تەمام کەن و فرە زامەتە ک لە یەکتر جیایان بکەیمنوە.\nئیسە وەخت ئەوە هاتیەس ک جوور نموونە کەیس "جونبش مقاومەت جامەێ ئەهل حەق" لە سەر بنەواێ سیاسیەوکردن کوومەڵگە لە سەتح ماکرو و میکرو وە کوڵی ئانالیز بکەیمن. مەیزوور لەی کاریچە تەنیا ڕا ئەوەسە بزانیمن یەکمین جەریان سیاسی-نزامی جامەێ یارسان چەنێگ توێنستنە نمادەیل سیاسی، فکر و رەفتار سیاسی خوەیان بنێرن ئەڕا نەسڵ ئیمە مانان ک لە شوون دامەزریان جونبش هاتیمەس. لە لاێک تروە، بزانیمن فەردێگ یارسانی چ جووری دەسێ رەسیەسە نووڕین و ویراوراگەیل سیاسی لە سەر جامەێ خوەی.\nئەگەر جونبش جوور یەی سازمان سیاسی لە سەتح ماکرو بوینمین ئەو وەخت باێەس نەسڵێگ جوور ئیمە لاخوارەگەی ئەو چەوەڕوانیە لەی سازمانە داشتووین ک پروفایل سیاسی، سمبوڵەیل سیاسی، رەفتار و بیرو و باوەرەیل سیاسی خوەێ لە رێ بەرنامە و ئەساسنامە ک موهمترین دکومێنت یا سەندە ڕا هەر سازمانێگ هەناردویت ڕا نەسڵ ئیسە. وەلێ وەداخوە تا ئەو شوونێگە من پەیجوور بیمەس جونبش خاون هوویچ بەرنامە و ئەساسنامەێگ نەویەس و ئەسڵەن مالووم نیە ک ئی سازمانە لە سەر چ بنەوا و پرنسیپێگ دامەزراننە. ئەگەر کەسێک سەنەدێگ لەی بارەوە دێریت با بخەیتە وەرچەوو راێ گشتی.\nوەختێگ سازمانێگ بەرنامە و ئەساسانامە یا بەرنامەێ سیاسی یا مانیڤستو نەیاشتوویت پەس ئیمە ناتوانیمن باس لە سیاسیەوکردن جامەێ یارسان لە رێ جونبش مقاومەت جامەێ ئەهل حەق بکەیمن، چوینکە هوویچ دکومێنت یا سەنەدێگ ک ئیمرووژ جوور رفرنس ئستفادە لە لێ بکریەت لە شوون خوەی نەهیشتیەسە جێ. هەر وەی خاترە ئەو کەسەیلە ک وەخت خوەی وەل بەرێز سەی فەرهاد حەیدەری بینەس و ئی جونبشە دامەزراننە باێەس ئی مەسەڵە را نەسڵ ئیسەی جامەێ یارسان رووشن بکەنوە.\nلە لاێک تروە، ئەیەر ئی گیچەڵە لە بار میکرو وە ئانالیز بکەیمن باز هەم گەرد گرفت رویوروی بیمن چوینکە فەرد یارسانی لە سەر بنەواێ کام دیسکورس ، گفتمان یا دکومێنت بتوانێد شناخت تەمام لە سەر بیروراگەیل سیاسی یا رەفتار سیاسی کوومەڵگەی یارسان وە دەەس بارێت؟\nئیدامە دیرە ...


کوردی – * Hassan Maarfi Pour * حسن معارفی پور\nOn Oct 16, 2017 Oct 16, 2017 By hassanmaarfipoor@gmail.com\nهونەر یان شێواندنی هونەر\nبارودۆخی روژهەڵاتی ناوەڕاست لەو بوارەدا ئاڵۆزتر و نالەبارترە. ئەوەی من لەو بابەتەدا هەوڵ دەدەم ئاماژەی پێبکەم مۆسیقای شێوا و بێ دەر و پەیکەری کوردییە. لە نێو خوێنەرانی کورددا رەنگە کەمتر کەسانێک هەڵکەون کە مۆسیقای شۆڕشگێڕانە و بنەڕەتیان بەرهەم هێنابێت. بە هەڵکەوت کەسانێک بەرچاو دەکەون کە لەو بەستێنەدا مەسەلە کۆمەڵایەتی و چینایەیەکانیان تاو و توێ کردبێت، بەڵام بەڕێژەیەکی بەرچاو و بە لێشاو کەسانێک دەبینی کە شیرازەی هونەریان لە گرێژنە بردووە و ناوی „هونەرمەندیان“ لەسەر خۆیان داناوە کە بەداخەوە بێجگە لە ورووژاندنی هەستی هەوەسبازانە و سووکایەتی بە کەسایەتی ژن، هیچیتری تێدا بەدی ناکەی. لە کوردستانی ئێران بەو جۆرە کەسانە دەوترێ „لۆتی“. پێناسە کردنی لۆتی بە هونەرمەند سووکایەتی بە هونەری راستەقینەیە. نموونەی ئەو جۆرە لۆتیانە کە سەرتاسەری گۆرانیەکانی سووکایەتی و بێ رێزی بە ژنانە، کەسێکە بە ناوی عەزیز وەیسی، „هەرمێ و هەڵووژە و قەیسی“!. ئەو بە ناو هونەرمەندە! کە بچووکترین کێشە و ناکۆکی لە گەڵ کۆماری ئیسلامی نەبووە و نیە، نزمترین و دژی ئینسانیترین و رەوشتی دزێوی کۆنەپەرستانە و مەزهەبی و خڕوقاتی هەوەسبازانەی پیاوێکی سووک و چروک لە چوارچێوەی ئاوازێکی ژاراوی دەرخواردی خەڵک دەدات و لایەنگرانێکی زۆری لە نێو کۆمەڵگای دواکەوتوو و عەشیرەیی کوردستانی ئێران و عێراق و هەتا رادەیەکیش لە بەشەکانی دیکەی کوردستان بۆ خۆی دۆزیوەتەوە. شایانی باسە کە سەدان هەزار سی دی و دی ڤی دی عەزیز وەیسی لە کوردستانی عێراق فرۆشراوە و عەقڵی خێڵەکی و عەشیرەیی ئەو ناوچەیە، رۆڵی گەورەی لە ساماندار بوونی ناوبراو هەتا ئاستی میلیۆنێڕی گێڕاوە.\nبۆ نموونە عەزیز وەیسی لە گۆرانیەکانیدا سووکایەتی بە بێوە ژن دەکات و بە دەستی دووی پێناسە دەکات و دەڵێ: „بێوەژنە دەستی دووە – بەدبەختی دەستی خەسووە“ و کچێک کە لە پێش هاوسەرگیریدا پەیوەندی سێکسی گرتووە، بە شووشەیەکی شکاوی دەشوبهێنێ و لە روانگەی گەندەڵی ناوبراوەوە وەک کاڵا سەیری دەکات و نرخ و بایەخی نامێنێ. ئەو خڕوقاتە کۆنەپەرستانەیە دەخاتە چوارچێوەی ئاواز و موسیقا و دەرخواردی خەڵکی دەدات و خاڵی سەرنج راکێش و جێگای پرسیاریش ئەوەیە کە مرۆڤە بە رواڵەت پێشکەوتنخواز و لە راستیدا گێل و نەزانەکان، بەو گۆرانی و ئاوازانە هەڵدەپەڕن و دەکەونە هەلەکە سەما.\nلە ئوروپادا ئەوە سەقامگیر بووە کە کەسێک مافی ژن بە رەسمی دەناسێ یان بەرەسمی نایناسێت. بەڵام لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئێران و کوردستان بارودۆخەکە جیاوازتر و پێچەوانەی ئەوەیە، کەسێک کە لە هەمان کاتدا ئارەق دەخواتەوە، نوێژیش دەکات و رۆژووش دەگرێت و بە پەیکێک لە ویسکیەکە بەربانگ دەکاتەوە و بەزەیی بە هیچ گیاندارێکی بێ زمانیش دانایەتەوە. کومونیزم دەکاتە رێبازی و تێئۆری بۆ دادەتاشێ و سەرفترە دەدا بە مەلای عاقڵ کورتی شاقەل درێژ و لە پرسە و سەرەخۆشیەکاندا دەنگی „فاتحە“ دادانی دەگاتە پەڕپەرۆچکەی ئاسمان. کەسەکان لە ئێران ئیدیعای „پێشکەوتن و مۆدێڕنیتە“ دەکەن، بەڵام ئاکار و کرداریان هیچ جیاوازییەکی لە گەڵ مەلایەک و ئاخوندێک نیە. باس لە ئازادی و یەکسانی دەکەن بەڵام بە ئاواز و موسیقای کۆنەپەرستانەی دژی ژن و بێ گوێدان بە ناوەرۆکی دەقی گۆرانیەکە دەکەونە سەما و هاوسەرەکەی وەک تەیرێکی بێ پەڕ و باڵ لە کونجی ئاشپەزخانەدا دەستبەسەر و وەک کۆیلەیەک رەفتاری لەگەڵ دەکات. باس لە مافی منداڵان دەکات و خۆی بە کومونیستی پوختە و پاڵاوتە دەزانێ بەڵام هیچ شەوێک نیە کە مناڵەکانی بە بێ لێدان و ئەزییەت و ئازاردان شەو بە رۆژ نەکەنەوە. بێگومان فەرهەنگ و کلتوری زاڵ بەسەر کۆمەڵگادا، فەرهەنگی داسەپاوی چینی باڵادەستە بەڵام لە کوردستانی ئێران لە مێژ ساڵە کە خەڵک دژی چینی دەسەڵاتدار و کۆماری ئیسلامین و خۆیان لەگەڵ ئەو دەسەڵاتە بە بێگانە و نامۆ دەزانن. ئیدیعا دەکەن کە پێگەی چەپ و کومونیزم لە کوردستانی ئێران بەهێزە!! بەڵام بەڕاست پرسیار ئەوەیە ئەوە چ جۆرە چەپ و کومونیزمێکە کە ناتوانێ بەگژ ئاژاوە گێڕان و تێکدەراندا بچێتەوە و فەرهەنگی خۆی سەقامگیر بکات. ئایا ئەو چەپ و کومونیزمە „بەهێزە“ی کوردستان ناتوانێ بەرادەی لات و لۆتیەکی وەک عەزیز وەیسی خەڵک لە دەوری خۆی بکاتەوە؟!\nهەڵاوارن و سووکایەتی بەژن، لە پەیوەندییە چیانیەتیەکان، دەرەبەگایەتی، سەرمایەداری و مەزهەب و عەقڵیەتی خێڵەکیەوە سەرچاوە دەگرێ. هەتا ٤٠ ساڵ لەمەوبەر کۆمەڵگای کوردستان پێکهاتەیەکی تەواو دەرەبەگایەتی هەبوو، پاش راپەڕینی ٥٧ پاشماوەکانی پەیوەندییە ئابورییەکانی دەرەبەگایەتی هەڵوەشایەوە، بەڵام فەرهەنگی دەرەبەگایەتی و عەشیرەیی هەتا ئێستاکەش قورسایی بە سەر کۆمەڵگادا دەکات. زۆرن ئەو کەسانەی کە ئێستاکەش لە کوردستان پاشگر و پێشگری شێخ و خان و ئاغا و دەرەبەگیان هەیە، خۆێنی خۆیان پێ لە کەسانیتر گەشتر و خۆیان بە مەزنتر دەزانن و خەڵک بە نۆکەر و ژێردەستەی خۆیان دەزانن. دە ساڵ لەوەپێش لە ئێران دراوسێیەکمان هەبوو کە خۆی بە شێخ و نەوەی پێغەمبەری ئیسلام دەزانی و جل و بەرگە سەوزە کۆن و بۆگەنەکەی دەدڕاند و پارچەیەکی بە نیشانەی پیرۆزی و تەبەڕوک و بەڵاگێڕەوە بە خەڵکی دەفرۆشت و دەیفەرموو! کە کچەکانی من تەنیا دەبێ لە گەڵ شێخ هاوسەرگیری بکەن. شایانی باسە کە ئەو جەنابە یەکێک لە مۆرەکانی ئیتلاعاتی ئێران بوو. پەیوەندی بەرهەمهێنان و فەرهەنگ و داب و نەریتی دواکەوتووانە، نەیار و ئۆپۆزیسیۆنی دواکەوتوو و هونەر و ئەدەبیاتی دواکەوتووانە بەرهەم دێنێت. هەر ئەوەندە بەسە کە سەر پێی بە نێو شەقام و کۆڵانەکانی شارەکانی ئێراندا پیاسەیەک بکەیت، بە گوێی خۆت هەزاران مەتەڵۆک و قسەی ناشیرین و سووکایەتی بە ژنان دەبیسی کە بۆ ئەو کەسانەی لەگەڵ ئەو فەرهەنگە ئاشنایەتیان نیە و زانیاریان کەمە، سەریان سوڕ دەمێنێت و دەحەبەسێن و بۆیان تەحەموول ناکرێت. قسەی سەری زمان و بنی زمانیان و وتە شیرینەکانیان، باس باسی پەیوەندی سێکسی و جووت بوونە و جنێودان کە ئەویش هەمیشە سووکایەتی بە ژنان و مێینە بوونی ئەوانە. بێگومان کاتێک کە کۆمەڵگا هەتا ئەو ئاستە کۆنەپەرست و دواکەوتوویە، کەسانی وەک عەزیز وەیسی دەبن بە هێما و کارێزما و نموونە. گەلێک گۆرانی بێژ هەن کە زیاتر لە ناوبراو دواکەوتووتر و کۆنەپەرسترن. حەسەن زیرەک کە لە کوردستان دەیپەرستن و یەکێک لە خۆشەویستانی خەڵکە، زۆربەی ئاهەنگ و گۆرانیەکانی بە سەر سینگ و مەمک و سمت و کۆئەندامی زاو و زێی ژنان هەڵدەڵێ و سووکایەتیان پێدەکات و تەنانەت زۆرجاران هەتا ئاستی ئاژەڵ نزمیان دەکاتەوە و لە یەکێک لە گۆتانیەکانیدا دەڵێ: „حەیفە بۆ ماینی کەحلان، سواری بێ گۆڵە بارگین“.


١٠ ماڵپەڕی بەسوود بۆ ئاسانکردنەوەی دۆزینەوە و تۆمارکردنی دۆمەینەکانت - وێبچن وێبچن\n2013-05-09 ژ.ب ٤١٩٧\nلەگەڵ هەر یەک لە ماڵپەڕەکان کورتە پێناسەیەک نووسراوە کە تایبەتمەندی ماڵپەڕی ناوبراو چییە و بۆ چ مەبەستێک دەکرێت زۆرترین سوودی لێ ببینرێت.\n١، Domai.nr (بەستەر: http://domai.nr)\nلە Domai.nr دەتوانیت ئەو وشەیە بنووسیت کە وەک دۆمەینەکەت تۆماری بکەیت، لە ئەنجامدا ئاستی دۆمەینەکەت دەنووسێت، لە هەمان کاتدا چەند پێشنیارێکت پیشان دەدات کە دەتوانیت هەمان دۆمەین بە چەند شێوازێکی دیکە تۆمار بکەیت. بۆ نموونە ئەگەر webchin.org گیرابێت پێشنیارێکی وەک webch.in ـت پیشان دەدات. بە کرتە کردن لە هەر پێشنیارێک دەبرێیتە ماڵپەڕێک بۆ تۆمارکردنی دۆمەینەکەت.\n٢، Dotomator (بەستەر: http://www.dotomator.com/web20.html)\nلە ئەم چەند ساڵەی دواییدا وشەی Web 2.0 زۆر دەبینین و دەبیستین و کۆمپانیای پەیوەندیدار زۆر دامەزراون. یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی ئەو کۆمپانیا و ڕاژانەی Web 2.0 ئەوەیە کە ڕاژەی هەنگاوێک پێشکەوتووتر و وردکارتر پێشکەش دەکەن، لە هەمان کاتدا دۆمەین و ناوەکانیان کورتن، شێوازی نووسینیان نا ئاسایین بەڵام بە مانان. بە کرتە کردن لە دووگمەی Generate Name لە ماڵپەڕی سەرەوە دەتوانیت هەر جارێک یەک ناوی شیاو بۆ Web 2.0 درووست بکەیت.\n٣، Domain Hacks (بەستەر: http://xona.com/domainhacks)\nوەک لە ناوی ڕاژەکە ڕوونە بەستەری سەرەوە دۆمەینەکەت لە وشەی پێکەوەنراو درووست دەکات بە شێوەیەک کە لە کۆتاییدا ئەو وشەیە بە درووستی پێک بهێنێت کە نووسیووتە. پاشگری دۆمەینەکەت دەبێتە بەشێک لە پێکهێنانی دۆمەینەکەت. بۆ نموونە لە ئەنجامی گەڕان بە دوای دۆمەینی webchin.org دۆمەینێک بە پاشگری .no ی تایبەت بە وڵاتی نەرویژ پێشناری کرا و دەبێتە webchi.no/rg. ئەگەر دۆمەینەکەت بە شێوازی ئاسایی خۆی تۆمار کراوە، لەوانەیە پێکەوەنانی بەشەکان چارەسەرییەکی باش بێت.\n٤، SuggestName (بەستەر: http://suggest.name)\nئامرازێکی دیکەیە بۆ پێکەوەنانی چەند پیت/وشەیەک بۆ درووستکردنی دۆمەینێک. بە پێکەوەنانی وشەی kurd و لیستەیەک وشەی بواری ئای‌تی ناوی وەک لیستەی خوارەوە درووست دەکات،\nئامرازی سەرەوە لە خۆیدا چەندین لیستەی جیاوازی لە خۆ گرتووە لە بوارە جیاوازەکان کە دەتوانیت لەگەڵ وشەیەکی خۆت تێکەڵاوی بکەیت بۆ درووستکردنی دۆمەین.\n٥، Bust A Name (بەستەر: http://www.bustaname.com)\nئەم ئامرازە لە دوو بەش پێکهاتووە، بەشی Domain Search بۆ پێکەوەنانی وشە بۆ درووستکردنی دۆمەین و گەڕانی ڕاستەوخۆ بۆ ئاساتی تۆمارکراویی دۆمەینە درووستکراوەکان. بۆ درووستکردنی دۆمەینەکان پێویستە بۆ خۆت لیستەیەک وشە بنووسیت کە ئامرازی ناوبراو پێکەوەیان دەنێت و دۆمەینەکانیان لێ درووست دەکات.\nپێکهاتەی دووەمی ئامراز Domain Maker ـە کە بە/بەبێ نووسینی وشە دۆمەینت بۆ درووست دەکات، لە کاتی درووستکرندا دەتوانیت لە ٥ پیت یان زۆرتر هەڵبژێریت، لە سەر هەڵبژاردنە ئاساییەکان ئامرازی ناوبراو هەوڵ دەدات دۆمەین درووست بکات کە خوێندنەوە و بەبیرهاتنەوەیان ئاسان و ئاسایی بێت، ئەگەر لەسەر ئەو شێوازە دۆمەینت بۆ درووست نەبوو دەتوانیت هەڵبژاردەی Less Natural هەڵبژێریت کە دۆمەین درووست دەکات بەبێ لەبەرچاوگرتنی شێوازی خوێندنەوە یان ئاسایەتیان.\nئامرازەکانی سەرەوە تەنیا سەرچاوە نین بۆ درووستکردنی دۆمەین، لەوانەیە بەستەرەکانی خوارەوەش سوودیان هەبێت،\nئەگەر ئامرازێکی دیکەی بەسوود پێدەزانیت، تکایە لە بوچوونەکان بینووسە.\nزۆر مۆهیمە لە هەمۆۆ شۆنێک دۆمەین نەنوسین! هەیە سایتێک کە ئێوە ناوەکە داخل بکەن ئەگەر دوجار یان سێ جار ناوەکە بنوسین بۆخۆیان رجیستری دەکەن\nمن تەنیا باوەرم بە http://www.whois.com هەیە


ڕاگەیەندراوی یەکيه‌تیی پێشەیی مامۆستایانی کوردستانی ئێران بە بوونەی ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکی و بایكۆتی هه‌ڵبژاردنی مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی!\n٢٠ساڵ لەمەوبەر، ڕێکخراوی یونسکۆ لە بەشی کاروباری کولتووری، فێرکاریی و زانستیی نەتەوە یەکگرتووەکان، ڕۆژی ٢١ی فێوریەی، بەرانبەر بە ٢ی ڕەشەمە، وەکوو ڕۆژی نێونەتەوەیی زمانی دایکی دیاری کرد.\nمەبەستی یۆنسکۆ تێکۆشان لە ڕێگەی تێوەگلاندنی دەوڵەتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکانە هەتا بتوانێ یارمەتی بە گەشەی پرۆسەی ئاشتی و ئاسایش لە جیهاندا بدات. هەروەها ئەم ڕێکخراوە هەوڵ دەدا کە ئاستی ڕێزگرتن لە یەکسانی بەرز بکاتەوە و مەسەلەی مافی مرۆڤ بکاتە مژاری بەرباسی دەوڵەتە نادیموکرات و سەرەڕۆکان.\nلە وڵاتانی فرەزمانی و فرە فەرهەنگیدا کە ئەگەری ژێرپێنانی مافی کەمینەکان زیاتر چاوەڕوانکراوە، پێداگری لە بەرزنرخاندنی ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکی و بڵاوکردنەوەی ئامانجەکانی ئەم بۆنەیە پڕبایەخ و بەرچاوترن.\nیۆنسکۆ پاش ئەم بڕیارە، واتە دە ساڵ دواتر بە هەنگاوێکی کردەیی و لە ڕێگەی ئەنجومەنی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پشتیوانیی خۆی بۆ چالاکییەکانی ئەو ڕۆژە پیشان دا، ئەویش ئەوەیکە ساڵی ٢٠٠٨ی بە ساڵی نێودەوڵەتیی زمانەکان ناودێرکرد.\nیۆنێسکۆ لە حاڵێکدا بەرەوپیری جێژنی ئەمساڵی رۆژی جهانی زمانی دایکێ‌یەوە دەڕوات کە دروشمی "زمانە بێ‌سنوورەکان"ی بۆ خۆی هەڵنەبژاردووە. ئەوان هەوڵی هەڵکشاندنی رێدۆزێکی گشتی‌و تەناهیخوازانەی دیالۆگ دەدەن کە لەودا هەموو کۆمەڵگەکان بە فرەچەشنی زمانەکانیانەوە بگرێتەوە.\nیۆنسکۆ پێی وایە کە ناسینەوەو ڕێزگرتن لە هەمەڕەنگیی زمانی و کولتووری، دەتوانێ پێوەندییەکانی یەکیەتی و یەکپارچەیی کۆمەڵگە بەهێزتر بکا. هەروەها ڕەچاوکردنی ئەم تایبەتمەندی گەلە دەتوانێ بنەماکانی ئاشتی لە ناو دڵی کۆمەڵگەکاندا لە درێژخایەندا پتەوتر بکا.\nهەروەها ئەمساڵ یۆنسکۆ بەبۆنەی ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکی لە بنکەی سەرەکیی خۆی جێژن و چالاکی جۆراوجۆر ڕێک دەخات. هاوکات لە وڵاتانی ئەندام لە ڕێکخراوەکەیان داوا دەکا کە لە وڵاتانی خۆیان بە دەرفەتی ڕەنگاوڕەنگی زمانی بایەخ بدەن و جێژنی جۆراوجۆری لە سەر ساز بکەن، چونکه بە بڕوای ئەوان زمانەکان وزەی ئاشتی و گەشەی بەردەوامیان لێ‌دەکەوێتەوە.\nمامۆستایانی مافخوازی کوردستان!\nهەروەک دەزانن، مرۆڤ بە زمانەوە دێتە دنیا، لە بازنەی زمانی خۆیدا دەژی و پاشان وردە وردە گەورە دەبێ. هەروەها ئەگەر دەستکاری رەوتی سرۆشتی بەشەر نەکرێ، هەر بەو زمانەشەوە کۆچی دوایی دەکاو دنیا بەجێ دێڵێ. کەواتە زمانی هەر گەل و نەتەوەیەک بوونی ئەوان لە گۆی زەویدا دەسەلمێنێ. هەر لە بەر ئەوەشە کە بۆ ناسینەوەی هەر گەل یا نەتەوەیەک، پێویستە بەر لە هەر شتێک فێری زمانەکەی ببی. زانایان پێیان وایە کە زمانی هەر گەلێک هەرچی ئازاد و بەربڵاوتر بێ لە ڕەوتی ژیان و مێژوودا شوێنەواری باشتر لە خۆی بەجێدەهێڵێ و بوونی خۆی لە داهاتوودا باشتر گەرەنتی دەکات.\nبە سەرنجدان بەو گرینگییەی کە لەبارەی زمانی دایکی هاتە ئاراوە، دەکرێ بە بایەخێکی زۆرترەوە باس لە کۆمەمەڵگای فرەنەتەوەیی ئێران بکەین. ئەو سیاسەتە چەوتانەی کە بە درێژایی مێژوو دەرهەق بە ماف و ئازادییەکانی گەلانی بەشخوراوی ئێران بەڕێوەچوون و تەنانەت هەنووکەش وەک بنەما و سەرچاوە لەلایەن شۆڤینیستەکانەوە بەهرەی لێ وەردەگیرێ، بووەتە هۆی دواکەوتوویی هەمە لایەنەی ئەم وڵاتە.\nبێ گومان یەکێک لە هۆکارەکانی قەیرانی وڵاتی ئێمە دەگەرێتەوە بۆ شیوازی نادرووست و هەڵسوکەوتی ناسەردەمیانەی تاقمی فەرمانڕەواو دەسەڵاتخواز کە بە نیسبەت مەسەلەی کەلەپوورو زمانی "دایکی"یەوە ڕەچاوی دەکەن.\nلەحاڵێکدا کە حکومەتی هەنووکەی ئێران لە ڕێكخراوی یۆنسکۆ ئەندامە و نوێنەری هەمیشەیی هەیە، دەبێ دەست لە سیاسەتی فریوکارانەی بانێک و دووهەوا دەست هەبگرێ و لەهەمبەر تێکڕای بەرنامە و بڕیارە پەسەندکراوەکانی ئەم ئۆرگانە خۆی بە بەرپرسیار بزانێ کە ڕاستەوخۆ واژۆی کردوون. کەچی بەپێچەوانە نە تەنیا هیچ هەنگاوێکی کردەیی بۆ جێ‌بەجێکردنی ئامانجەکانی ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکی لە پانتایی خاکی ئێران بە گشتی و کوردستان بە تایبەتی هەڵ‌ناگرێ، بەڵکوو لە هەوڵی سڕینەوەی زمانەکانی غەیرە فارسی دایە. دەسەڵاتدارانی ئێرانی بە ڕوانگەی نژادپەرەستانەی تایبەت بە خۆیان زمانی کوردی گەلی ئێمە بە زمانی ناوچەیی پێناسە دەکەن هەتاکوو بەمجۆرە لە بەرچاوی ئاخێوەرانی و مناڵە چاوگەشەکانی کوردستانی بخەن. هەر بۆیە ئێمە پێمان وایە کە ئەرکی سەرەکی مامۆستایانی مافخوازی کوردستانە کە لە هەمبەر ئەم پرسە گرینگە بێ‌دەنگ نەبن و لە بەرپرسانی حکوومەت لێ‌پێچینەوە بکەن داوایان لێ بکەن کە بۆچی لە بەرانبەر بڕیارەکانی نوێنەرەکەی خۆیان لە ڕێکخراوی یۆنسکۆ خۆیان بە بەرپرسیار نازانن؟\nدڵسۆزان‌و چالاکانی مافەکانی مرۆڤ لە کوردستان!\nهەروەک ئاگادارن لە سەر پرسی فێرکاریی و پەروەردە، سیاسەتەکانی دەسەڵاتی ئێران پارادۆکس و ناتەبان. ئەوان وەک ئەندامی هەمیشەیی یۆنسکۆ لە جیاتی ئەوەی کە لەهەمبەر بڕیارەکانی ئەو ناوەندەدا خۆ بە بەرپرس بزانن کەچی زۆر بە داخەوە لە ڕێگەی ناوەندەکانی پارێزەری نەزانی و کۆنەپەرەستی‌یەوە بە بەردەوامی هەڵ‌دەکوتنە سەر فێرگەکانی زمانی کوردی و بەوپەڕی دڕەندەیی و ناسەردەمیانە چالاکانی مەدەنی خۆبەخش یا مامۆستایانی دڵسۆز دەسبەسەر و ڕاپێچی زیندان دەکەن.\nیەکێه‌تیی پێشەیی مامۆستایانی کوردستان لە سەر ئەو باوەڕەیە کە زیانەکانی ئەزموونی سیاسەتی ڕابردوو کە لە لایەک لە سەر ئینکار و سڕینەوە بونیات نرابوو و چوونەسەری ئاستی وشیاری گەلان بۆ دەستەبەربوونی مافەکانیان لە لایەکی ترەوە، ئەو ڕاستییە دەسەلمێنن کە وڵاتی فرە نەتەوەیی ئێران ئەو کاتە ڕووی ئاشتی و هێمنایەتی بە خۆیەوە دەبینێ کە لە باری مافی زمانییەوە هەنگاوی بە کردەوە باوێژێ یا لانیکەم ئەم مەرجانەی خوارەوە لە بەرچاو بگرێ.\nڕێزگرتن و بایەخدان بە زمانی دایکی دەبێ وەک بنەمایەکی سەرەکی مافی مرۆڤ لەلایەن بەرپرسانی ئەمرۆو داهاتووی گۆرەپانی سیاسی ئێران لەبەرچاو بگیردرێ و حکوومەت خۆی بە بەرپرسی بەڕێوەبردنی ئەم سیاسەتە ڕەوایە بزانێ.\nدەسەڵات لە قەبووڵکردنی ئەندیشە و باوەرەکان و، هەروەها بە فەرمی ناسینی فرەچەشنیی نژاد و زمان کە ڕەمزی سەقامگیریی ئاشتین، لاری نەکات. ئەم کارە گەشەی هزری کۆمەڵگای مرۆڤایەتی پیشان دەدات.\nئاڵۆزی و قەیرانە لە مێژینەکان بە روونی ئاگادارمان دەکەنەوە کە دەبێ ئەو فاکتەرانەی کە لە سەقامگیری بارودۆخ و سامانی ژیانی کۆمەڵایەتیی ئێمە شوێن دانەرن پشتگری بکرێن و سیاسەتی گێرەشێوێنانە و دەمار گرژانە کە لەلایەن دەسەڵاتەوە پشتگیری دەکرێن بە شێوەی جیددی بنبڕ بکرێن.\nئەرکی دەسەڵاتدارانی حکومەتە کە پرسی پشتگری و بەهێزکردنی زمانی دایکی گەلانی ئێران لە ناو یاسای بنەڕەتی ئەو وڵاتە جێگیر بکەن و لە ئاکامدا یارمەتی نەهادینە کردنی یاسا لە کۆمەڵگا و حکومەت بدەن. واتە ڕێزگرتن لە زمانی دایکی لە ژێر تیشکی یاسای بنەڕەتیی وڵات، بە پرۆسەی بەرەوپێشچوونی یەکیەتیی نەتەوەیی خێرایی دەبەخشێ.\nپێکهاتەی گەلانی هەمەڕەنگی ئێران ئەو کاتە دەتوانێ ژێانێکی بەختەوارانەو ئاشتیخوازانە بە خۆیەوە ببینێ کە هەموان بتوانن لە سێبەری حکوومەتێکی دێموکرات و گەل‌سالاردا لە ڕێگای زمانی تایبەت بە خۆیانەوە یەکتر بناسن و بە بێ کۆسپ و دڵەڕاوکێ، ئاڵوگۆڕی کولتووری بکەن.\nمامۆستایان و قوتابیان و خوێندكارانی خۆشەویست!\nهەروەک ئاگادارن، هاوکات لەگەڵ ڕۆژی نێونەتەوەیی ڕێزگرتن لە زمانی دایکی دەسەڵاتی داسەپاوی ئێران سەرقاڵی شانۆی بەناو هەڵبژاردنی نوێنەرانی مەجلسی خۆیەتی. شانۆیەک کە لە چاو تێکڕای شانۆگەرییەکانی چەند دەیەی ڕابردوودا جیاوازی زۆری هەیە. بەداخەوە ئەمڕۆکە گەلانی ئێران لە سێبەری سیاسەتە چەوت و دواکەوتووەکانی ڕێژیمدا دژوارترین قۆناغەکانی ژیانی خۆیان تێپەڕ دەکەن. هیوا بە ژیانێکی سەردەمیانە، بەهرەمەندبوون لە پێداویستیەکانی ڕۆژ، دەستەبەربوونی لانیکەمی ماف و‌ئازادییە سەرەتاییەکانی خەڵک لە نزمترین ئاستی خۆی دایە. بەشداری لە وەها شانۆیەک بە زیانی خەڵکی ناڕازی لە ئێران و کۆمەڵگەی ستەملێکراوی کوردستان تەواو دەبێ. ڕاپرسیە نێوخۆیی و دەرەکی‌یەکان دەرخەری ئەو ڕاستیەن کە گەڵ بە ئیرادەوە لە سەر بڕیاری بایکۆت خۆی یەکلایی کردووەتەوە. ئیرادەیەکی مەشرووع کە ئاخوندە دنیاپەرەستەکانی تارانی تەنگەتاو کردووە.\nلەم پێوەندیەدا یەکیه‌تیی پێشەیی مامۆستایانی کوردستان لە مامۆستایانی بەهەڵوێست و قوتابییانی خۆشەویست چاوەڕوانی دەکا کە پشت بە ئیرادەی خەڵکی وەزاڵەهاتووی کوردستان ببەستن و شانۆی هه‌ڵبژاردنی مه‌جلیسی نمایشیی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران بایكۆت بكه‌ن و خه‌ڵكی كوردستان هان بده‌ن له‌و شانۆسازییه‌دا به‌شداریی نه‌كه‌ن.\nهه‌روه‌ها ئێوه مامۆستایانی نیشتمانپه‌روه‌ر دەبێ لە هەڵگرتنی سندووقی جەهالەت و جادوویی نیزام لە شار و گوندەکان خۆ ببوێرن و لە ئیرادەیەکی بەهێزدا خۆیان وەکوو پێشەنگی مافخوازی و دادپەروەری بۆ کۆمەڵانی چاونەترسی خەڵکی کوردستان پێناسە بکەن.\nیەکیه‌تیی پێشەیی مامۆستایانی کوردستان ئێران\nڕێبه‌ندانی ٢٧١٩ی كوردی


نا بۆ ستەمکاری بارزانی … دەبێت (نا)ش بێت بۆ ستەمکاری عەبادی … ئازاد ئارمان – Dengekan\n“ئەو گەلەی کە گەلانی تر دەچەوسێنێتەوە زنجیرەکانی دیلیەتی خۆی پتەوتر دەکاتەوە.”. کارل مارکس\nئەمرۆ نارەزایەتی لە سیستەم و دەسەڵاتی حکومەتی هەرێم ئەگەر چی تاوەکو ئێستا رێکخراو نییە، بەڵام لە ئاستێکی زۆر بەرزدایە و تورەیی جەماوەر رۆژ بە رۆژ لە هەڵکشاندایە. سەرئەنجام لایەنی کەم ئەم نارەزایەتیانە دەبێت شکست پێهێنان و هەڵوەشانەوەی حکومەتی هەرێم بەدواوە بێت. سەرەرای ئەم هەلومەرجە تازەیەش کە رووبەرووی خەڵکی کوردستان بۆتەوە لە لایەن رژێمی ستەمکاری مەزهەبی توندرەوی حکومەتی عێراقەوە. بە بەرچاوی هەموو دونیاوە بە لەشکرکێشی هێزەکانی سوپای عێراق، پۆلیسی فیدرالی و میلیشیایی حەشدی شەعبی شاری کەرکوک و بە گشتی نزیکەی سەدا پەنجای خاکی کوردستانیان بە پەلاماری درندانە داگیرکردەوە و حکومەتێکی نیزامییان لەم شوێنانەدا راگەیاندووە.\nئەوەی من لەم نووسینەدا دەمەوێت جەختی لە سەر بکەمەوە ئەوەیە بەشێک لە ئۆپۆزیسۆنی کوردستان و چاڵاکوانەکانیان لە ئەندام پەرلەمانیانەوە بگەرە تاوەکو چاودێری سیاسی یان چاڵاکوانەکانیان لە فەیسبووک و سۆسیال میدیاوە. دژایەتی و نارەزایەتیەکانیان لە بەرامبەر دەسەلاتی ستەمکارانەی حکومەتی هەرێم، وایان لێ دەکات بکەونە هەڵەیەکی مەترسیدارەوە و سیاسەتە مەزهەبی و شۆڤینیەکانی حکومەتی عێراق لە بەرامبەر خەڵکی کوردستان ئۆکەی بکەن بە جۆرێک لە جۆرەکان بکەونە بەرەی عەبادی و پێیان وابێ حکومەتی عەشدی شەعبی دەتوانێ داواکارییە رەوا و پەنگ خواردووەکانی ٢٦ ساڵەی ستەمکاری هەرێمیان بۆ جێ بەجێ دەکات. و لە هەرێمێکی خۆشگوزەران بەهرەمەند دەبین و پارەی دزراوی نەوت و غازەکانمان بۆ دەگەرێتەوە.\nمەگەر نابێت لە خۆمان بپرسین ئایا ئێستا کرێکاران و خەڵکی رەنجدەر و زەحمەتێکێشی بەغداو بەسرا و نەجەف و کەربەلا ئاستی ژیان وگوزەرانیان لە ئێمە باشترە ئازادی و مافە مەدەنییەکانیان لە ئێمە بەرفراوان ترە؟ پەروەردە و تەندروستییان لە ئێمە باڵاترە؟ ئایا لەوێ حکومەتی هاوڵاتی بەرقەرارە؟ یان حکومەتی مەزهەبی و میلیشیایی؟\nهەر کەسێک تۆزقالێک نیگەرانی هەیە و لای رۆشن نییە کارکردی ئەم هێزە مەزهەبییانە چییە و چ کارەساتێکن بۆ سەر کۆمەڵگا. دەتوانێ سەیری ئەزموونی حکومرانی ٣٨ ساڵەی کۆماری ئیسلامی ئێران بکات.\nبۆیە پێویستە ئێمە لە دژی ستەمکاری بێینە مەیدان جا ئەم ستەمکارییە لە ژێر پەردەی نەتەوەپەرستی دا بێت یان لە ژێر فراوانکردنی دەسەلاتی مەزهەبی شیعەگەرایی دابێت. ئێمە نابێت باوەرمان بەم پەندە هەبێت کە دەڵێت ” دوژمنی، دوژمنەکەم دۆستمە” نابێت دژایەتی دەسەڵاتدارانی هەرێم وامان لێ بکات بە خێرهاتن لە دەوڵەتی عەبادی بکەین. کە روون وئاشکرا دیارە سیاسەتی حکومەتی حەشدی شەعبی، درێژکراوەی سیاسەتی پان ئیسلامیزمی کۆماری ئیسلامی ئێران و گەیشتنە بە هیلالی شیعی لە رۆژهەلاتی ناوەراستدا.\nPrevious جه‌نه‌ڕاڵی به‌زیو … به‌ختیار محه‌مه‌د\nNext كه‌ركوك له شا ئیسماعیل سه‌فه‌وییه‌وه بۆ حاجی قاسم سلێمانی … عه‌لی مه‌حمود محه‌مه‌د\nیادێک لە مانگرتنی حەڤدەی شوباتی ساڵی 1991 لە زیندانی ئەمنەسورەکەی سلێمانیی … مقداد هادی


گۆران هەڵەبجەیی: [من موسوڵمانم بەر لەوەی کوردبم] بەدحاڵیبوون لەکن موسەننا ئەمین. – WTARIKURD\nبەر لەوەی هەرچی بم ، من کوردم\n[ 12،09 ] بەڕێز موسەننا ئەمین سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لە پەرلەمانی عێراق لەبارەی ناساندنی قودس لە لایەن ترەمپەوە وەک پایتەختی ئیسرائیل، ڕواوبۆچوونی خۆی دەربڕی.\nئەز ئەو بەشەی قسەکانی بەڕێز موسەننا کە پەیوەندی بە هەڵوێستی دژو شۆڤێنستی فەلەستینیەکانەوە هەیە دەربارەی کورد ،بەتایبەتیش هەڵویستی حەماس و جیهادی ئیسلامی و لایەنە سیاسی و ئاینیەکان ،هەڵدەگرم بۆ کەسانی دیکە قسەی لەسەر بکەن.\nمن دەمەوێت تەنها قسە لەسەر ئەو بڕگەیە بکەم کە گووتبووی [بەر لەوەی کوردبم موسوڵمانم]\nدیارە بەڕێز مووسەنا ئازادە چۆن بیردەکاتەوە چۆن کار بۆ ئاینەکەی دەکات و چۆن فەزڵی دەدات بەسەر نەتەوەکەیدا ، بەڵام بابزانیت بە ئەنقەست یا لە نەزانیندا بیت بەدحاڵیبوون لەو گوزارشتەیدا هەیە .\nدەکرا بیگووتایە ،من ئاینەکەمم لە نەتەوەکەم لا گرنگترە ، بەڵام کە دەڵێت [من بەر لە وەی کورد بم موسوڵمانم]، هەڵە مەزنەکە لێرەدایە.\nگەر شارەزایی لە چۆنیەتی پەیدابوونی نەتەوە و جیاوازی لەگەڵ ئایندا هەبووایە ،هەرگیز ئەو قسەیەی نەدەکرد. بەڵام پێدەچێت شارەزایی لە چەمکی نەتەوەدا نیە، بۆیە بە پیوستی دەزانم بڕێک بۆی ڕوونبکەمەوە.\nسەرەتا گەرەکمە بە شێوە سادەکەی پێناسەی نەتەوە بکەم.\nنەتەوە بڕیتیە لە هاوبەشی کۆمەڵە مرۆڤێک لە چەند خەسڵەتێکدا ،لەوانە زمان ،مێژوو ،کەلتوور ،خاک و دابونەریت و هاوسۆزی و هەندێک خاڵی دیکە .بەڵام مەرج نیە ئەم خاڵانە لە هەموو نەتەوەیەکدا بوونیان هەبێت.\nدیارە جۆرەها پێناسە بۆ نەتەوە هەیە ، کە زمان و مێژوو لە هەموویاندا هاوبەش ،لێ من تەنها ئاماژە بەیەک نمونە دەکەم.\nجیۆسیبی ماتزینی ئیتالی لەبارەی نەتەوەە کە کۆنترین پێناسەیە بۆ نەتەوە دەڵیت: [نەتەوە بریتیە لە ئینتمای کۆمەلە مرۆڤێک بۆ یەک نیشتمان، بەمەرجیک زمانی هاوبەش میژووی هاوبەش لە خاکی ئەو نیشتمانەدا کۆیان بکاتەوە .]\nگەر کەسێک لە دایک و باوکێکی کورد لەدایک بوو ،ئەوە بێگومان سەربەنەتەوەی کورد دەبێت ،خۆگەر دایک و باوکی عەرەب یا فارس یا تورک یا هەر نەتەوەیەکی دیکە بێت ،ئەوە ئۆتۆماتیکیەن سەربەو نەتەوانە دەبێت .\nخۆگەر دایک و باوک هەریەکەیان سەر بە نەتەوەیەکی جیاوازبن ،ئەوە منداڵەکانیان سەربە دوو نەتەوە دەبن و دەشێ منداڵەکان سۆز و خۆشەویستیان بۆ هەردووو نەتەوەکە هەبیت.\nبەڵام ئاین بریتیە لە پەیوەندیەکی ڕۆحی لە نیوان تاک و خودادا، جا ئەو پەیوەندیەش پیوستی بەخاک و زمان و نیشتمان و کەلتوور نیە ،لەهەر شوێنێکدا بێت [خوای دەکرد لە دارستانەکانی ئەمازۆنیش بیت] ئەو پەیوەندیە درووست دەبیت .یاخود دشێ ئاین پەیوەست بوونی کۆمەڵە کەسێک بێت بە ئاینێکەوە ،ئیدی مەرج نیە ئەو کۆمەڵە کەسە لە سەریەک خاک بژین، و خاوەنی یەک کەلتوورو میژوو دابونەریت بن. ،بۆنمونە موسڵمانێکی کوردو پاکستانی وئەندەنووسی و ئەفریقی دەتوانن هەمان ئاین پەێرەو بکەن، کەواتە ئەوەی هاوبەشە لە نیوانیاندا تەنها ئاینە و هیچیتر.\nنەتەوە نەگۆڕە و ئاین بگۆڕ\nئەم کەسەی کە لەدایک و باوکێکی کورد هاتوەتە دنیاوە ،تا دەمرێت هەر کوردە ، کەسێکی کورد ناتوانیت بڵیت من ئیتر لە سبەینێوە کورد نیم و نەتەوەکەی خۆم دەگۆرم. ئەمە هەمان پرەنسیپە بۆ هەموو نەتەوەیەک .\nکەواتە ئینتما بۆ نەتەوە نەگۆڕە، کەسەکانی سەر بە هەر نەتەوەیەک دەشێ ناسیۆنالست ،لیبرالیست ، چەپ وکۆمۆنیست ،ئاینی یا ئینسانیانە بیربکەنەوە کە ئەمەش ئاساییە ،بەڵام لە کۆتایدا هەر هەموویان سەربە یەک نەتەوەن.\nلێ کەسێکی موسوڵمان یا کریستیان یا سەر بە هەر ئاینێکی دیکە ، با لە دایک و باوکێکی سەربە یەکێک لە ئاینەکانیش لەدایک بووبێت، بەڵام مەرج نیە تا مردن لەسەر ئەو ئاینە بمێنێتەوە ، کەواتە شتێکی [نەگۆڕ نیە] ،دەکرێ کەسێک لە دایک و باوکێکی موسڵمان لەدایک بووبیت ،بەڵام پاش بەینێک واز لە و ئاینە دێنیت و دەچێتە سەر ئاینێکی دیکە یا هیچ ئاینێک پەیڕەو ناکات.کەواتە ئەمە دەیسەلمێنێت قسەکەی بەڕێز مووسەنا ڕاستنیەو پوچەڵی دەکاتەوە ،ئەم حاڵەتە، واتە ئاین گۆڕین یا وازهێنان لە ئاین بوونی هەیەو بەردەوام ڕوودەدەن .کەواتە گەر کەسێک ئاینی خۆی گۆڕی ناکرێ خەسڵەتی ئاینە کۆنەکەی بکەن بە پێناسە بۆی، چونکە ئەوە نیە .\nمن لێی دەپرسم ئەو وەک کورد لەدایکبووە یا وەک موسوڵمان؟ ئایا وشەگەلێک کە بە منداڵی بۆ یەکەم جار بەرگوێی کەوت [ کۆرپەکەم، ڕۆڵەکەم ،کوڕە ئازیزەکەم ،دیدەکەم ،بنوو ،مەگری،شیرەکەت بخۆ ]بوو یا وشە و تێکستە قورئانیەکان و ناوی ئەسحابەکانی ئیسلام بوو؟\nدیسان دەپرسم ،دەتوانیت بڵێی چیتر من کوردنیم و ئینکاری لە ئینتما بۆ نەتەوەکەی خۆت بکەیت؟\nیاخود ئایا بۆت هەیە ئاینەکەی خۆت بگۆڕیت یا نا؟من داوات لێناکەم بیگۆڕیت بەڵام ،وەک پرەنسیپ دەکرێ یا نا؟\nکەواتە با کاک موسەننا ، باش بزانیت ئەو بەر لەوەی موسوڵمان بێت کوردە ،نەک بە پێچەوانەوە.\nهەزارەها کورد هەن دەستبەرداری ئاینەکەیان بوون، ئیدی ئاینێکی دیکەیان هەڵبژاردوە وە یا بروایان بە هیچ ئاینێک نەماوە ،بەڵام وەک نەتەوە هەر کوردن، جا هەڵگری ئایدۆلۆجیایەک بن یا نا.\nبەداخەوە کە بەڕێز موسەنا بەو جۆرە هەڵەیە بیر دەکاتەوە ،ئەمەش ئەوەمان پێدەڵێت، هەڵگری ئەو جۆرە بیرکردنەوانە هەردەم ئامادەن خاک و نییشتمان و گەلتوورو نەتەوەی خۆیان بکەن بە قوربانی ئاین و مەزهەبەکەیان،کە ئەمەش زۆر مەترسیدارە.\nسەرنج/ ئەوەی خوارەوە قسەکانی بەڕیز موسەننا ئەمینە.\n“پێش ئەوەی كورد بم موسڵمانم”\nموسه‌نا ئه‌مین لەبارەی بڕیارەكەی ترامپ: عه‌ره‌ب هه‌ڵوێستی له‌سه‌ر كورد هەبێت یا نا ئێمه هەڵوێستمان دەبێت\nسەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتو لەپەرلەمانی عێراق بڕیارەكەی سەرۆكی ئەمریكا بۆ ناساندنی قودس وەك پایتەختی ئیسرائیل بە”هەڵە” ناودەبات. دەشڵێت”من پێش ئه‌وه‌ی كورد بم موسڵمانم… ئێمه وه‌ك كورد ئه‌گه‌رچی عه‌ره‌ب هه‌ڵوێستی له‌سه‌ر مافه‌كانمان نه‌بێت، ئێمە هه‌ڵوێستمان له‌سه‌ر مافی ئه‌وان ده‌بێت”.\nئاوێنە: هەفتەی رابردو سەرۆكی ئەمریكا، دۆناڵد ترامپ قودسی وەك پایتەختی ئیسرائیل ناساند و بڕیاریشدا بە گواستنەوەی باڵوێزخانەی وڵاتەكەی لە تەلئەبیب-ەوە بۆ قودس، ئەوەش كاردانەوەی توندی وڵاتانی موسڵمانی لێكەوتەوە. له‌هه‌رێمی كوردستانیش لایه‌نه ئیسلامیه‌كان له‌ڕێگای به‌یاننامه‌وه هه‌ڵوێستی خۆیان دژ بە بڕیارەكە خسته‌ڕو.\nسەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتوی ئیسلامی لەپەرلەمانی عێراق، موسەنا ئەمین بە بەشی كوردی دەنگی ئەمریكای راگەیاندوە كە بڕیارەكەی سەرۆكی ئەمریكا “بڕیارێكی هه‌ڵه‌یه، دژ به‌بنه‌ماكانی مافی مرۆڤه، بڕیارێكه دژ به‌فه‌له‌ستینیه‌كان دراوه كه خاكه‌كه‌یان له‌لایه‌ن ئیسڕائیله‌وه داگیركراوه ،بڕیارێكه ته‌نانه‌ت پێچه‌وانه‌ی خودی ئه‌و بانگه‌شانه‌یه كه ویلایه‌ته یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مریكا سه‌باره‌ت به‌دیموكراسی و مافی مرۆڤ و ئاشتی ده‌یكات، ته‌نانه‌ت پێچه‌وانه‌ی سیاسه‌ته‌كانی هه‌مو سه‌رۆكه‌كانی پێشوی ئه‌مریكایه.”\nموسەنا ئەمین وتوشیەتی”ئه‌م بڕیاره ده‌بێته هۆی دروستبونی شه‌ڕ و نائارامی له‌ناوچه‌كه‌دا له ئاینده‌یه‌كی نزیكدا.”\nله‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی ئایا فه‌له‌ستینیه‌كان هه‌مان پشتیوانی كوردانی عیراقیان هه‌بوه له‌كاتی ئه‌نجامدانی ریفراندۆم و بانگه‌شه‌ی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ؟ سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتو لە پەرلەمانی عێراق وتویەتی”من پێش ئه‌وه‌ی كورد بم موسڵمانم، به‌كوردبونمان لەموسڵمانێتی ناشۆرێینه‌وه، ئه‌مه جگه له‌وه‌ی بابه‌تێكی مرۆڤایه‌تیه و به‌رگری كردنه له‌مافی گه‌لێك كه خاكه‌كه‌ی داگیركراوه، به‌رگری كردنه له‌مافی موسڵمانان و شوێنه پیرۆزه‌كان بۆ ئێمه‌ی موسڵمان هه‌ر نوێژكردنێك له قودس خێری پێنج سه‌د نوێژی هه‌یه.”\nجەختیشی كردۆتەوە “با عه‌ره‌ب هه‌ڵوێستی نه‌بێت له‌سه‌ر ئێمه بۆ ئێمه ئه‌مه بابه‌تێكی مرۆڤایه‌تیه، ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتێكی شۆڤێنی بو به شۆڤێنی ئه‌وه خۆی و ئه‌خلاقی دۆڕاندوه، له‌هه‌ر شوێنێك پێشێلكاری دژ به مرۆڤ كرا خاكی داگیر و وێران كرا هه‌مو مرۆڤایه‌تی لێی به‌رپرسه.”\nگۆران هەڵەبجەیی: بوێری لەگێڕانەوەی، خوێنڕێژێکی بێتاواندا. - 2021-10-06\nجیهاد محەمەد: شوناس.


📅 Lades Aug 21 2019 1:13AM\n👁 Denna post har tittat 306 gånger\nبەهۆی بۆردوومانی فڕۆکە جەنگییەکانی دەوڵەتی تورکەوە [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ N.I. 21-8-2019 1:13:39\n📅 Lades Nov 8 2018 8:33AM\n👁 Denna post har tittat 1,981 gånger\nهۆشدارییەکان لەبارەی پیسبوونی ژینگەی هەرێمی کوردست [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ H.B. 8-11-2018 8:33:08\n📅 Lades Oct 7 2019 12:02AM\n👁 Denna post har tittat 114 gånger\nThe Environmental Law and Advocacy Project of Nat [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 1 2 ✔ 99% ✍ N.I. 7-10-2019 0:02:50\n👁 Denna post har tittat 1,457 gånger\nبەهۆی خراپبوونی بەنداوەکە، ئاستی ئاوی چەمی دیجلە 6 [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ N.I. 18-12-2018 22:13:13\n📅 Lades Dec 19 2018 2:26PM\nدواڕۆژ، کۆچەر عەلی بەڕێوەبەری گشتی بەنداوەکان لە [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 1 ✔ 92% ✍ N.I. 19-12-2018 14:26:41\n📅 Lades Jan 21 2019 1:29PM\n👁 Denna post har tittat 923 gånger\nدەزگا ئەمنییەکانی ئێران بەردەوامن لە دەستگیرکردنی [ Mer... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ N.I. 21-1-2019 13:29:09\n👁 Denna post har tittat 1,170 gånger\nرێکخراوی ئەمنستی ئینتەرناشناڵ دەڵێت، داعش لە شنگال [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 2 ✔ 96% ✍ H.B. 13-12-2018 13:23:27\n👁 Denna post har tittat 1,326 gånger\nئاژانسی کوردپا: ئەنجومەنی سبز اندیشان جوانی مەهابا [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ N.I. 30-12-2018 12:02:17\n📅 Lades Aug 13 2019 12:27AM\n👁 Denna post har tittat 324 gånger\nهەڵمەتی پاککردنەوەو ئاودانی پارکی گشتی سەیدسادق پ [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 1 1 ✔ 98% ✍ J.O.E. 13-8-2019 0:27:45\n📅 Lades Oct 2 2019 3:40AM\nلەپێناو زیاترکردنی ڕێژەی سەوزایی و خزمەتکردن بە ژی [ Mer... 👁] 📷 ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ N.I. 2-10-2019 3:40:18


دوای 13 كوڕ، كچێك له‌دایكبوو\nخێزانێكی ئه‌مه‌ریكی له ویلایه‌تی میشیگان له‌دوای 13 كوڕ، یه‌كه‌مین كچ-یان له‌دایكبوو كه بۆته هۆی سه‌رنجی ته‌واوی میدیاكانی ئه‌مه‌ریكا.\nبه‌پێی زانستی كه لێكدراوه‌ته‌وه له 16 هه‌زار كه‌س یه‌ك حاڵه‌تی وا هه‌ڵده‌كه‌وێت. ئه‌م چانسه‌ش بۆ (جای شواندت و كاتری شواندت) هه‌ڵكه‌وت له سه‌ره‌تای ته‌مه‌نی چل ساڵییاندان.\nبه‌پێی هه‌واڵێكی ئه‌ی بی سی نیوز، جای و كاتری كه ته‌مه‌نیان 43 ساڵه، رۆژی 4ی تشرینی دووه‌م، یه‌كه‌م منداڵی كچ-یان له‌دایكبوو كه ناویان ناوه فینلی.\nهه‌روه‌ها باوانی ئه‌و منداڵه كه بۆ به‌رنامه‌ی (توده‌ی) ی ته‌له‌فیزیۆنی میشیگان دوواون پێیانوایه كه به‌ماوه‌یه‌كی كورت به‌ر له‌دایكبوونی فینلی، زانیمان كچه. "سوپه‌رایز بوو بۆ ئێمه چونكه چاوه‌ڕوانی منداڵێكی تری كوڕ-مان ده‌كرد" باوانی وه‌های وت.\nهه‌وه‌ها ده‌شڵێن: "دوای له‌دایكبوونی دواهه‌مین منداڵ له‌ساڵی 2018 كه ئه‌ویش ناوی فرانسیسكۆ-یه، ئومێدیان نه‌ما منداڵی كچ-مان ببێت، به‌ڵام سوپاس بۆ خوا ئه‌مه‌ی پێداین".\nخێزانه‌كه له‌شاری رۆكفۆرد له ویلایه‌تی میشیگان ده‌ژین له‌ناو دارستانێكدا كه كێڵگه‌یه‌كی خۆیان هه‌یه رووبه‌ری 200 هێكتاره و رۆژانه ئه‌ندامانی خێزانه‌كه كاری تێدا ده‌كه‌ن.\nخێزانه‌كه‌ی شاندت پێگه‌یه‌كیان كردۆته‌وه به‌ناوی (ئاوت دۆرس مان 14) كه كاری رۆژانه‌ی ئه‌ندامانی خێزانه‌كه‌ی تێدا نمایشده‌كرێت كه چۆن به‌شداری له چالاكییه‌كانیان ده‌كه‌ن له‌ده‌ره‌وه و ناوه‌وه‌ی كێڵگه‌كه‌یان له خۆرئاوای میشیگان.\nله‌دواهه‌مین پۆستی هه‌فته‌ی پێشوویان گرته‌یه‌كی ڤیدیۆیی-یان بڵاوكردۆته‌وه كه چۆن پێشوازی له كچه ته‌مه‌ن 17 رۆژه‌كه‌یان ده‌كه‌ن له‌ماڵه‌وه.\nكاتری ته‌مه‌ن 43 ساڵ، فه‌رمانبه‌ر ی كۆمه‌ڵایه‌تییه (سۆشیال وۆركه‌ر) به‌ڵام له ئێستادا ژنی ماڵه‌وه‌یه. هه‌رچی جای -ی مێردییه‌تی بزنسمانه له بواری بازرگانی خانووبه‌ره. ئه‌وان ده‌ڵێن: "خێزانه‌كه‌یان به‌خته‌وه‌ره به‌م نه‌وه‌یه".\nكاترین به گۆڤاری (PEOPLE) ده‌ڵێت: "ئه‌وه‌ی هه‌مانه كوڕه، بۆیه چاومان له‌سه‌ر كچ-ێك بوو". ده‌شڵێت: "گرنگیمان به‌وه‌ش ده‌دا گه‌ر كوڕ بوایه، به‌ڵام كچ بوو بۆ ئێمه خۆشتر بوو، چونكه هه‌ندێك له كوڕه‌كانم ده‌یانویست خوشكێكیان هه‌بێت، به‌ڵام هه‌ندێكی تریان حه‌زیان ئه‌كرد برایه‌كی تریان ببێت".\nنۆبه‌ره‌ی ئه‌م خێزانه ناوی تایله‌ره و ته‌مه‌نی 25 ساڵه و بچوكترینی خێزانه‌كه‌ش ناوی فرانسیسكۆ بوو ته‌مه‌نی 2 ساڵ بوو، به‌ڵام فینلی ته‌مه‌ن 17 رۆژ جێی به فرانسیسكۆ لێژ كرد.\nجای به گۆڤاری (PEOPLE) وت: "من و كاترین له چله‌كانی ته‌مه‌نداین و ده‌زانین كه ئه‌مه دوا منداڵمانه، بۆیه ژماره 14 نیشانه‌ی چانسه بۆ ئێمه".


ئێران لەبارەی حزبەکانی رۆژهەڵات داوایەک ئاراستەی بەغدا و هەولێر دەکات\nYou are at:Home»بابەتی گشتی»عێراق و جیهان»ئێران لەبارەی حزبەکانی رۆژهەڵات داوایەک ئاراستەی بەغدا و هەولێر دەکات\nBy nuche.net on\t 2018/09/11 عێراق و جیهان, گرنگ\nسەرۆکی ئەرکانی هێزە چەکدارەکانی ئێران داوا لە بەغدا و هەرێم دەکات ئەندامانی حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان، رادەستی ئێران بکاتەوە. لەبارەی موشەک بارانی حدک و حدکا دەشڵێت “بە هەموو ئامانجەکانمان گەیشتین”.\nئەم لێدوانەی باقری دوای هێرشە موشەکییەکەی ئێران بۆ سەر هەردوو بارەگای حیزبی دیموکرات (حدک، حدکا) دێت، کە رۆژی شەممە (٨-٩-٢٠١٨)، لە کۆیە لەلایەن ئێرانەوە بۆردوومان کران و لە ئەنجامدا ١٧ کەس گیانیانلەدەستدا و زیاتر لە ٤٠ کەسیش برینداربوون.\nمحەمەد باقری، سەرۆکی ئەرکانی هێزە چەکدارەکانی ئێران، داوا لە حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان دەکات، ئەندامانی حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان، کە لە باشووری کوردستان جێگیرن، رادەستی ئێران بکاتەوە، ئەگەریش ناتوانن ئەو کارە بکەن دەبێت دەریان بکەن.\nسەرۆکی ئەرکانی هێزە چەکدارەکانی ئێران رایگەیاند “حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بەڵێنیان دابوو ئۆپەراسیۆن ئەنجام نەدەن، بەڵام لە ساڵی رابردووەوە بەڵێنی خۆیان شکاندووە و ئەمەش چیدیکە جێگەی ئارام گرتن نییە”.\nباقری سەبارەت بە هێرشە موشەکییەکەی رۆژی شەممە بۆ سەر بارگەکانی هەردوو حیزبی دیموکرات، دەڵێت “بە هەموو ئامانجەکانمان گەیشتین”.\nسەرۆک ئەرکانی هێزە چەکدارەکانی ئێران گوتیشی، رێگە نادەین بێنە نێو خەڵک و وڵاتی ئێمە و بەرەنگاری ریشەی پیلانەکان دەبینەوە.


تاوان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئامارەکانی تاوان لە ساڵی ٢٠١٩\nتاوان کارێکە کە لەلایەن کەسێکەوە دژ بە یاساکانی وڵات یان ناوچەیەک دەکرێت. ئەو کەسە کە ئەو کارە دەکات بە تاوانبار دەناسرێت.\nسەرەکیترین شتانێک کە بە تاوان ناو دەبرێن ئەوەیە کە وادەزانرێت ئەو شتە دەبێتە ھۆی درووستبوونی کێشە بۆ کەسێکی تر. شتانێک وەک کوشتنی کەسێکی تر، ئازارگەیاندن بە کەسێکی کە یان دزین لە کەسێکی تر لە زۆربەی وڵاتەکان تاوان دێنە ئەژمار. ھەروەھا دەکرێت خواردنی خواردنێکی تایبەت، وەک گۆشتی گیانلەبەرێکی سەیری نایاب، گەڵای کەنگر، تاوان بن.\nکاتێک کە ھەندێ لە تاوانبارەکان لەو تاوانانە پارەیان پەیدا کردووە ھەوڵ دەدەن بۆ ڕێگر بوون لە دۆزینەوەیان لەلایەن پۆلیسەوە دەست دەکەن بە پارەشۆری! (کڕین و فرۆشتن بەو پارە کە پەیدایان کردووە.)\nچەند ئاست بۆ تاوانەکان دادەنرێت کە لە ھەندێ لە دەسەڵاتە دادوەرییەکاندا ئەمانەن:\nسەرپێچی - تاوانێکی بچووک کە بە باج یان کەمتر لە یەک ساڵ بەند بوون سزا دەدرێن.\nجەنایەت (یان تاوانی گەورە) - تاوانێکی گەورە کە بەند بوون لە زیاتر لە یەک ساڵ سزا دەدەرێن.\nوڵاتانی جیاواز ڕای جیاوازیان سەبارەت بەوە کە چ شتانێک تاوانن و چ کەسانێک خراپەن، ھەیە. ھەندێ شت کە لە وڵاتێک تاوانن لە وڵاتانی تر تاوان نین. زۆرێک لە وڵاتەکان ڕای خۆیان لەم بابەتەدا لە ئایین یان ڕووداوە ورووژێنەرەکان، کە خێرا بوونەتە ھۆی دانانی یاسایەک، وەردەگرن. بۆ نموونە، ئایینێک خواردنی چێشتێکی تایبەت بە تاوان دەزانێت.\nکاتێک کە ئۆتۆمۆبیلەکان زۆر بوون، خەڵکانێکی زۆریان لە ڕووداوەکانی جادەکان دەکوشت و بریندار دەکرد، بۆیە یاسای نوێیان بۆ دانان.\nلە زۆرێک لە وڵاتەکان، ئەگەر کەسانێک بڵێن کە فیلمێک، کتێبێک، گۆرانییەک یان ماڵپەڕێکیان درووست کردووە یان نووسیوە کە لە ڕاستیدا وانەبووبێت، ئەوە تاوانێک بەرانبەر بە یاسای مافی دانەرە.\nلە زۆربەی وڵاتەکان پۆلیس ھەوڵ دەدات کە تاوانەکان بوەستێنێت و تاوانبارەکان پەیدا بکات. ھەر کات کە پۆلیس کەسێک پەیدا دەکات کە پێ دەچێت تاوانبار بێت، بەندی دەکات. دوایە، دادگا یان دادوەرێک سەبارەت بە تاوانبار بوونی ئەو کەسە بڕیار دەدات. ئەگەر بڕیاری دادگا یان دادوەر لەسەر تاوانبار بوونی ئەو کەسە بێت، ئەوا دەبێت یان پارە بدات یان ببرێتە بەندیخانە. ھەندێ جار شایەد دادوەر بڕیاری لەسێدارە دانی ئەو کەسە بدات. ئەمە بە سزای مەرگ ناو دەبرێت. وڵاتانێک ھەن کە تاوانباران لە سێدارە دەدەن و وڵاتی تریش ھەن کە وا ناکەن.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=تاوان&oldid=945594»\nدواجار لە ٠٨:٥٤ی ١٣ی ئایاری ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٨:٥٤ی ١٣ی ئایاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


هاوپه‌یمانی نیشمانی سوریا، ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی خه‌ڵات ده‌كات\nهاوپه‌یمانی نیشمانی سوریا، ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی خه‌ڵات ده‌كات\nشەممە, 08 نیسان 2017 12:09\nژمارەى بینین: 529\nدانيمارك دروستكردنی كەناڵێكی پەیوەندی بەهێز به‌گرنگ ده‌زانێت\nهاوپەیمانی نیشتمانی هێزی شۆڕشگێڕ و ئۆپۆزسیۆنی سوری و رێكخراوی ویام بۆ بەهێزكردنی ئاشتی رۆژی 06.04.2017 دەزگای خێرخوازی بارزانی لەبەرامبەر رۆڵی گرنگی لە خزمەتكردنی ئاوارەو پەنابەران مەراسیمێكیان لە شاری ئیستانبوڵ سازكرد كه بریتی بوو له پێشكەشكردنی خەڵاتی رێزلێنان و بەرزنرخاندنی ئەو رۆڵە گرنگەی دەزگای خێرخوازیی بارزانی دەیگێڕێت لە گەیاندنی هاوكاری و یارمەتی بۆ پەنابەرانی سوری لە هەرێمی كوردستان و خەڵكی لێقەوماوی ناو وڵاتی سوریا.\nلە مەراسیمەكەدا، ژمارەیەكی زۆر لە كەسایەتی سیاسی و كۆمەڵایەتی و رێكخراوەیی سوریی و نوێنەری باڵیۆزی وڵاتان و رێكخراوەكان ئامادەی بوون.\nله‌و مه‌راسیمه‌دا چه‌ندین وته پێشكه‌شكرا له‌وانه، لە وتەیەكیدا، بەرێز عبدولئیلاه فەهد (سكرتێری گشتی هاوپەیمانی سوری) كارو چالاكیەكانی دەزگای خێرخوازیی بارزانی بەرزنرخاند لە خزمەتكردنی پەنابەرانی سوری لە هەرێمی كوردستان و وڵاتی سوریا. پاشان، سەلیم خەتاب، بەرێوەبەری رێكخراوی ویام سوپاسی دەزگای خێرخوازیی بارزانی كرد لەو رۆڵە گرنگەی دەیگێڕێت بۆ خزمەتكردنی مرۆڤایەتی و بەتایبەتی بۆ پەنابەرانی سوریا.\nدوابه‌دوای پێشكه‌شكردنی وته‌كان، فیلمێكی دۆكیومێنتاری لەسەر كارو چالاكیەكانی دەزگای خێرخوازیی بارزانی له‌گه‌ڵ و وته‌ی ده‌زگا پێشكەشكرا كە تيايدا تيشك خرایه سه‌ر كاروچالاكیەكانی بۆ ئاوارەو پەنابەران له هه‌رێمی كوردستاندا.\nپاش پێشكەشكردنی سرودی نیشتمانی (ئەی رەقیب) و پێشكەكردنی چەند بابەتێكی هونەریی كوردیی، لەلایەن سكرتێری گشتی هاوپەیمانی نیشتمانی و بەڕێوەبەری رێكخراوی ویام، خەڵاتی رێزلێنان بەخشرایە شاندی دەزگای خێرخوازی بارزانی.\nهه‌ر هه‌مان رۆژنوێنه‌رانی دەزگای ده‌زگای خێرخوازیی بارزانی چاویان كەوت بە نوێنەرانی باڵیۆزخانەكانی دانیمارك و شانشینی یەكگرتوویی بەریتانیا لە وڵاتی توركیا. له دیداره‌كاندا كێشەو گرفتەكانی ئاوارەو پەنابەرانی سوری لە هەرێمی كوردستان خرانه‌ڕوو و نوێنەرانی هەردوو باڵیۆزخانە، سەرسامی خۆیان بەرامبەر رۆڵی گرنگی دەزگای خێرخوازیی بارزانی خستەڕوو لە بەهاناوەچوونی خەڵكانی لێقەوماو. هاوكات نوێنەری باڵیۆزخانەی دانیمارك رایگەیاند كە پەیوەندی بە باڵیۆزخانە وڵاتەكەیان لە بەغدا دەكەن بۆ ناسینی دەزگای خێرخوازیی بارزانی و دروستكردنی كەناڵێكی پەیوەندی بەهێز بۆ كاری هاوبه‌ش.\nهەمان رۆژ شاندی دەزگای خێرخوازيی بارزانی لەگەڵ نوێنەری رێكخراوی جودی (ئەسعەد شەمسی) كۆبوونەوە. لە كۆبوونەوەكەدا جەختكرایەوە لەسەر بەهێزكردنی پەیوەندی هەردوولا و هەماهەنگی لە گەیاندنی هاوكاریەكان بە پەنابەرانی سوری. رێكخراوی ناوبراو داوایان لە شاندی دەزگا كرد كە هەوڵ بدەن سنوری چالاكیەكان فراوان بكەن و هاوكاری بگەیەننە پەنابەرانی سوری لە توركیا كە لە بارودۆخێكی زۆر سەختی ژیاندان.


ئەمجارە قسەكانم بۆ ئەكادیمییەكان و ئەو توێژە دەنوسم كەلە ئەتەكێت و پرۆتۆكۆل و بنەماكانی "مامەڵەی ھاوشان" لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكاندا تێدەگەن.\nبێگومان ئەو توێژەش زۆرن و دەتوانین پێكەوە تاوتوێی گرێی نێو ئەم وتارە كورتە بكەین، ئەگەر پێویست بوو، ئەگەرچی پێم وایە پرس و پنتەكان ئەوەندە ڕوونن، تەنها بیرخستنەوەیان دەوێت نەك تاوتوێكردن، چونكە ئەو خاڵانەی ئاماژەمان پێدان لەڕووی واقیعی و ئەكادیمییەوە قاڵبی خۆیان وەرگرتووەو، پێویست ناكات زۆر خۆمانیان پێوە سەرقاڵ بكەین وەك ئەوەی ھەوڵی سەلماندنیان بدەین.\nلەم گۆشە نیگایەوە دەڵێم: ئێمە لەبەردەم سێكوچكەی (زەریف، بارزانی،ھەولێر)داین.\nئەم سێكوچكەیە لەڕووی سیاقات و چوارچێوە تیۆرییەكانی ھونەر و زانستەكانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكانەوە، كەمێك بە قورسی شیدەكرێتەوە.\nچونكە ئێمە پڕنسیپێكمان ھەیە لە پەیوەندی دیپلۆماتیدا، كەپێی دەگوترێت " مامەڵەی ھاوشان" واتە: وەزیری دەرەوە لەگەڵ وەزیری دەرەوە، سەرۆككۆمار لەگەڵ سەرۆككۆمار، ...ھتد، بەو شێوەیە دۆسیەی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان ئیدارە دەدرێن، مەگەر لەحاڵەتی دەگمەن وەك ئەوەی ئیستا لەكوردستان دەی بینین، ئەگینا كەمترین جار شارەزا گەورەكانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان لەو پرنسیپانە لادەدەن كە وەك تیۆریش لەزانكۆكان دەخوێندرێن. پرسیارەكە بۆ ھەرێمی كوردستان وردتر دەكەینەوە، چونكە ھاوكێشەی (زەریف، بارزانی، ھەولێر) تایبەتمەندی تەواوی ھەیە و بەھەموو شێوەیەك توانیویەتی ئەو پڕنسیپە بگۆڕێت و تیۆرەكان ملكەچ بكەن بۆ ھێزی ئەوەی لەواقیعدا ھەیە و كاریگەرە.\nمەبەستەكە ڕوونتر دەكەمەوەو بەدەڵێم: ھەرێمی كوردستان دەوڵەتی سەربەخۆنیە، كەچی زەریف ئامادەیە چاو لەو ڕاستییەو لەو پڕنسیپە بپۆشێت و سەردانی ھەرێمی كوردستان بكات و لەگەڵ لایەنە فەرمییەكانی ھەرێمدا دابنیشێت، لەكاتێكدا كە ھەرێمی كوردستان (بكەری نێودەوڵەتی) نیە.\nھەرێمی كوردستان وەزیری دەرەوەی نیە! ئۆكەی ئەوەی دەگوترێت ھەولێر بەشێكی دەستورییە لەئیراق، مامەڵەكردنی ئەوانیش لەسەر بنەمای ئەو ڕاستییە دەستورییەیە، بەڵام ئەم ئاڵۆزییە بەوەندەش چارەسەر ناكرێت، چونكە "محەمەد جەواد زەریف" ھیچ سەردانێكی ھەولێر ناكات ئەگەر دیداری نەبێت لەگەڵ "بارزانی".\nپرسیارەكە ئەوەیە: چ ھەژمون و بەھاو قورسایی و سەنگێكە وادەكات زەریف ھەموو ڕیساكان فەرامۆش بكات لەپێناوی ئەوەی چاوی بە "بارزانی" بكەوێت؟ ئەو دیدارەش لەناو ئەجێندای فەرمی سەردانەكەیدا بۆ ئێراق و ھەرێم ھەر لەتارانەوە و پێش فڕینی فڕۆكەكەی دانراوەو ڕێككەوتنی لەسەركراوە؟.\nئایا ئەو پێداگری لەسەر دیداری بارزانی بەھەموو پێوەرێك داناننان نیە بە پێگەو ڕۆڵ و قورسایی بارزانیدا؟ بێگومان بەڵێ.\nئیدی لێرەوە پرسیارەكان وردتر دەبنەوە: ئەگەر دەوڵەتێكی زلهێز بەو جۆرە لەپێگەی بارزانی بێتە پێشەوەو دەستوپەنجەی لەگەڵ نەرم بكات و، سەرۆكی دیپلۆماسیەتی وڵاتەكەی بنێرێتە بەردەمی، بۆچی ئەبێت لەناوخۆی كوردستاندا ماركێتینی بۆ نەكرێت؟ یان بۆچی ئەبێت ھەندێ لایەن و حیزب و كەسایەتی، نەیانەوێ ئەو ڕاستییە وەك ھەیە ببینن.\nلەكاتێكدا نەك تەنها ئێران، بەڵكو تەواوی شاندە فەرمییەكان كەدێنە ھەولێر، بێ دیداری بارزانی\nلەم سۆنگەیەوە، پێویستە كورد ئەو نەخۆشینە درێژخایەنە لاوەبنێت و بۆیەكجاریش بێت لەمێژوودا، چاو لە ھەندێ ناكۆكی لاوەكی بنوقێنێت و پێگەی بارزانی قبوڵ بكات. چونكە ھەمیشە قبوڵنەكردنی یەكتری، دەرفەتەكانی لەدەستی كورد دەركردووە.\nلەم گۆشەنیگایەوە، پێم وایە ئەم ڕستەیە كۆتایی بە بەشێكی زۆر لە كێشە سیاسیەكانی كوردستان دێنێت" پێگەی بارزانی لەدەرەوەی ململانێكان قبوڵ بكرێت" ململانێ سیاسییەكانی نێوان حیزبەكان، پێگەی بارزانی نەگرێتەوە.\nئەو دەم ئێمەش لانی كەم وەك دراوسێكان بەشێوە واقیعیەكەی مامەڵەمان لەگەڵ ڕاستییەك كردووە كەپێی دەگوترێت "پێگەی بارزانی" ئەگەر دراوسێكان ئامادەبن پڕنسیپە دیپلۆماتییەكان لەپێناوی مامەڵەكردن لەگەڵ پێگەی بارزانی لاوە بنێن، دەی با كورد خۆیشی ئامادەبێت نەخۆشینە دەرونییەكان و كۆنەقین لاوەبنیت و مامەڵە لەگەل پیگەی بارزانی لەدەرەوەی ھەموو ململانێكانەوە بكات


چروککردنەکانی چاکسازی، كێ مەترسییە لە سەر قەوارەی هەرێم ؟\nئەنوەر حەمە عەلی\nکات بە فیڕۆدان بە هۆنینەوەی مەترسییەکانی، تورکیا، ئێران و ئێراق بۆ سەر قەوارەی هەرێمی کوردستان وەکو ئەوە وایە کە ڕاستییەکی نمونەی"یەک و یەک ئەکاتە دوو" بخەیتە ژێڕ پرسیارەوە! ئەم جۆرە لە وتاری سیاسی، بە پیلان بێ یان بە نەزانین، زەرەر لەو ترسە و گیانی بەرنگارییە ئەدات کە ئەبێت ڕایەڵەی یەکڕیزی و یەکگرتوویی خەڵکی کوردستان بێت لە بەرامبەر پیلانگێڕی بێ کۆتایی ئەم وڵاتانە لە دژی هەر نەفەسێکی ئازادی، خودفەرمانڕەوایی خەڵکی کوردستان و قەوارەی هەرێمی کوردستان.\nمەترسی گەورە ئەوخەیاڵ پڵاوییەیە کە پێت وابێت لە ڕێگەی پێدانی پارچەیەک لە کێکی ئابووری هەرێمی کوردستان و هاریکاری هەواڵگریی و سیاسییەوە جێگەیەک بۆ قەوارەی هەرێم لە ستراتیژی ئەم وڵاتەنادا ئەکەیتەوە، بە بێ ئەوەی سیستمێکی فەرمانڕەوایی و ئابووری پتەوت دامەزراندبێ کە خەڵکی کوردستان بە دڵ و بە گیان بە دەورییەیەوە کۆ ببنەوە و پشتیوانی و بەرگری لێبکەن. بیست و نۆساڵتان لە بەردەمدا بوو ئەمە بکەن بەڵام ئێستا کەپرێکتان لە فەرمانڕەوایی دروست کردووە کە بە هەر بایەکی ئەم وڵاتانە، نرخی نەوت و کۆکەیەک لە کریملن یان لە کۆشکی سپی، ئەلەرێتەوە. لە ڕاستیدا مەترسی سەرەکی و گەورە لە سەر قەوارەی هەرێم ئەم کەپرەیە لە فەرمانڕەوایی.\nئەم کەپرە لە فەرمانڕەوایی، تەنها مووچەبازی، ناشەفافییەت، گەندەڵی دارایی و ئیداری دروستی نە کردووە. تەنها چاکسازی لەم بوارانەدا، ناتوانێ ئەم کەپرە بکات بە ماڵێکی پتەو بۆ هەمووان. ئەم کەپرە، مێژووی سیاسی، سیاسەتی تەوافوقبازی و پۆستبازی پارتە سیاسییەکان و بێتوانایی سیستم لە ئەفراندنی سیاسی، ئابووری کۆمەڵایەتیدا دروستییان کردووە کە سەر ئەنجام زۆربەی جومگەکانی دەوڵەتداری، بە بازاڕ و سیستمی تەندروستی و پەروەردەشەوە خنیوە بە خەڵکانێک کە لە سەربنەمای وەفا بۆ ئەم پارتی سیاسی، ئەوبنەماڵە و ئەو بەرپرس، نەک لە سەر توانا و دڵسۆزی سەلمێنراویان. دارکرمی لە خۆی نەبێت ناڕزێت.\nقەیرانی دارایی تەنها دەرئەنجامێكی خراپی ئەم سیستمیە لە ناو دەیان دەرهاویشتەی مەترسیدارتری وکو: توانای یاسا و سەربەخۆیی سیستمی دادپەروەری؛ کۆمەڵگایەکی بەکارهێنەر و کەم چالاک؛ کەمبوونەوە و داڕامانی بەرهەمی ناوخۆ؛ کارەسات لە سیستمی خوێندن و ئەفراندنی زانستیدا؛ ئابوورییەکی گرێدراو بە و وڵاتانی ڕەقیب بە هەرێمی کوردستان؛ میدیایەکی کارەساتبار و کەم خولیا؛ شێرپەنجەی کارەبا و مووچە؛ قەیرانی کوڵتور و بەها؛ لاوازبوونی شکۆی تاک؛ دەزگای جەنگی و پاراستنی لاواز پەرش وبڵاو لە خزمەتی پارتی سیاسیدا؛ بە هەدەردانی سامانی مرۆیی و ئابووری هەرێم؛ کردنی سیاسەت بە بزنزێکی قێزەون و نادادپەروەر و هتد!\nمەترسی سەرەکی لە سەر قەوارەی هەرێم ئەو مشتەیە لە خەروارێکی دەرەنجامی مەترسیدار کە خەڵکی کوردستان و هاوڕێیانی کوردیان لە سیستمی فەرمانڕەوایی لە هەرێمی کوردستان نا ئومێد و خەمبار کردووە. شەڕ لە گەڵ ئەم دەرهاویشتە مەترسیدارانە تەنها بە چاکسازی دارایی و باشکردنی شەفافییەت ناکرێت. ئەم شەڕە بە داڕشتنەوەی سیستمی فەرمانڕەوایی لە هەرێـمی کوردستان ئەکرێت بە شێوەیەک کە خەڵکی هەرێمی کوردستان بە زۆرینەی گشتی پشتیوان و پارێزەری بێت و دیسپلین،ئـامێر و توانای زانستی و مەعریفی ئەوەی هەبێت کە ئەم کەپرە لە فەرمانڕەوایی بکاتە ماڵێکی پتەو بۆ هەموان، واتە نیشتمان.\nبە بڕوای من، ئەمە بە حکومەتی پارتە سیاسییەکان، نییەت پاکی ئەم و ئەو و ڕادەست کردنی دەسەڵات بە پارتە ئۆپۆزیسیۆنەکان ناکرێت. کێشەکە لە تەواوی سترەکچەرێکی فەرمانڕەواییدایە کە بە درێژای بیست و نۆ ساڵ بەرهەم هاتووە، لە ناو جیۆپۆلیتیکێکی ئاڵۆزدا. ئەگەر ئەم سیستمە بە جێگەو ڕێگەی یاسا و دەزگای دادپەروەری، بە ڕێکخستنی ئابوورییەکەی و دەزگا گشتی و تایبەتییەکانی، هتد، بە سەر هەرێمێکی وەک و باڤاریای ئەڵمانیا یان کاتالۆنیای ئیسپانیا بسەپێنیت، ئەوە چەندساڵێکی کەمیان پێویستە تا توشی ئەو قەیرانانەی هەرێمی کوردستان ببن.\nمێژوو پێمان ئەڵێت کە ئەم جۆرانە لە مۆدیلی فەرمانڕەوایی، کە لەلایەن زۆرینەی خەڵکەوە خاوەندارێتی لێ نەکرێت، شانسی بەردوامبوون و گەشەکردنیان نییە. بڕوانە وڵاتانی ناسیۆنالیستی ئەرەبی و ئەفریقا! بڕوانە وڵاتانی سەر بە بلۆکی سۆڤییەتی ئەوروپای ڕۆژهەڵات، هتد !. پرسیارەکە لەوەدایە، چی بکەین بۆ ئەوەی گؤڕانکارییەکی سپی وک و ئەوەی لە هەنگاریا یان پۆڵۆنیا ڕوبدات نەک وەک و ئەوەی لە ڕۆمانیا یان یوغۆسلاڤیادا، لە دوای داڕمانی یەکییەتی سۆڤییەت ڕویدا. بەرپرسیارێتی خەڵک و پارتە سیاسییەکان چییە بۆ ئەوەی ترانزیسیۆنێکی سپی بکرێت نەک ترانزیسێۆنێکی سور کە برینێکی تر بکاتە مێژووی سیاسیمانەوە؟\n1 ڕۆژی دونیایی فەلسەفە و قەیرانی داهێنان لە دونیای ئیسلامیدا !\n2 شار بەلێدانی جادە نابێ بە شار ! بۆ ساڵیادی شاری سلێمانی\n3 ترەمپیزم بەردەوام ئەبێت !\n4 لە جەژندا، پەیمان و کینە و مۆراڵ !\n5 ١٠٠ مەتری- تر لەتراژیدیای شارسازی!\n6 کورد چۆن ئەتوانێ بەرەنگاری تورکیا ببێتەوە؟\n7 موچە ئەرکی سەرەکی حکومەتی هەرێم نییە !\n8 پێشنۆرەیی هەرە سەرەکی ئێستا، ژیان‌و بژێوی شکۆمەندانەی هاوڵاتیانە: لەپەراوێزی وتەکانی سەرۆکی حکوومەتدا!\n9 خێڵی گۆڕانیش؟\n10 ئافاتەکانی موچە بازی: لامەرکەزییەت‌و بژێوی هاوڵاتیانی کوردستان!\n11 هەرێمی کوردستان ئامادەی دونیای دوای کۆرۆنا نییە !\n12 وێنای ژن لەنێوان بەرداشی ڕەوشت گەرایی‌و لیبرالیزمدا\n13 قەیرانی ئەفراندن لەکوردستان‌و ڕۆژهەڵات: میراتی ئیمپراتۆری عوسمانی؟\n14 مەتەڵی خرۆشاندنی هێلەک زەردەکانی فەرەنسا!\n15 چەپگەرایی لەکوردستانی باشورو چەند سەرنجێک\n16 چەپگەرایی لەکوردستانی باشورو چەند سەرنجێک\nباوكێك لەكاتی هەوڵدان بۆ فرۆشتنی دوو كچی بە كەسێك لە هەرێمی كوردستان دەستگیر كرا\nتانەکان کورسییەکانی یەکێتییان زیاد کرد\nشه‌ڕی نێوان فراکسیۆنی پارتی‌و وته‌بێژی قوباد تاڵه‌بانی توندتر ده‌بێت\nلێدوانی ڕه‌سمی وتەبێژی یه‌كێتی‌و پارتی له‌باره‌ی دو كورسه‌كه‌ی هه‌ولێرو نه‌ینه‌وا\nسەمیر ھەورامی: قسەکانی ھێڤیدار ئەحمەد دوبارە سەلماندی کە ئە‌و پەرلەمانتارێکی فاشیلە\nبافڵ تاڵەبانی: لەمەودوا پلان‌و ستراتیژی خۆمان دەبێت بۆ پاراستنی زیاتری ھەرێمی کوردستان\nکۆمسیۆن ئەنجامی کۆتایی هەڵبژاردنەکانى راگه‌یاند\n"پارتی سزای سیاسی‌و ئابوری سلێمانی ده‌دات، تەنها لەبەرئەوەی خەڵكەكەی پارتیان قبوڵ نیە"\nسەمیر ھەورامی: قسەکانی ھێڤیدار ئەحمەد دوبارە سەلماندی کە ئ... \nکۆمسیۆن ئەنجامی کۆتایی هەڵبژاردنەکانى راگه‌یاند \nپه‌رله‌مانتارێكى یه‌كێتى: حكومه‌تى هه‌رێم سلێمانى پشتگوێخس... \nتانەکان کورسییەکانی یەکێتییان زیاد کرد


:: PM:05:18:20/07/2019 \nمەلا بەختیار لێپرسراوی دەستەی كارگێری مەكتەبی سیاسیی یەكێتی و سەركردەی ناڕازی ناو ئەو حزبە دووپات لەوە دەكاتەوە كە یەكێتی هیچ پێوەندییەكی نەماوە لەگەڵ دەوروبەر و هەڵبژاردن دوای هەڵبژاردن دەنگەكانی كەم دەبێتەوە.\nئێوارەی ئەمڕۆ شەموو لەمیانی پێشكەشكردنی پڕۆژەیەكی بۆ چارەسەری كێشەكانی ناو یەكێتی مەلا بەختیار گوتی، یەكێتی نەیتوانیوە كۆنگرە ببەسێ و هەر جۆرە كۆنگرەیەك لە دەرەوەی پڕۆژەی ڕژد یەكێتی بەرەو هەڵدێری زیاتر دەبات.\nڕوونیشی كردەوە كە بە هەڕەشە و كاردانەوە هیچ شتێك چارەسەر ناكرێ، ئێستە سەردەمی لێكتێگەیشتنەو و سەردەمی نان بڕین نەماوە، پێویستە شەفاف بین و لەگەڵ خەڵك ڕاستگۆ بین تا سەنگ و خۆشەویستی یەكێتی بەگەڕێنینەوە.\nبەرپرسەكەی یەكێتی گوتی، ناڕەزایی زۆر لەناو یەكێتی هەیە و دیاری كردنی كاندید ناڕەزاییەكانی زیاتر كرد ئێستە زیاتر لە 200 كادیری تر نیگەرانن. هەروەك ئاماژەی بەوە كرد، سەردەمی هێزی تایبەت بەسەرچووە و پێویستە ئەوانەی لەناو یەكێتین واز لەوە بێنن.\nمه‌لا به‌ختیار ماوه‌ى هه‌شت مانگه به‌شدارى هیچ كۆبوونه‌وه‌یه‌كى یه‌كێتى نه‌كردووه و له هیچ لیژنه‌یه‌كى ئه‌و حزبه‌یشدا نه‌ماوه.\nئه‌م بابه‌ته 10721 جار خوێنراوه‌ته‌وه