ئایین و خەباتی چینایەتی لە فەڕەنسا – منظمة البديل الشيوعي في العراق\nئایین و خەباتی چینایەتی لە فەڕەنسا\nنشرت بواسطة: Albadeel Alsheoi 5 يناير، 2021\t0 8 زيارة\nئەمەی لێرەدا پێشکەش بە خوێنەرانی ڕۆژنامەی ڕەوت دەکرێت بریتیە لە چاوپێکەوتنێک لەگەڵ هاوڕێیانی ڕێکخراوی (یو پی سی – یەکیەتی لە پێناو کۆمۆنیزم)* سەبارەت بە کارە ترۆریست و توانکاریەکانی ئیسلامی سیاسی توندڕەو لە فەڕەنسا و چۆنیەتی سود وەرگرتنی دەوڵەت و هێزە ڕاستەڕەوەکان لەم کردە دژی ئینسانیانە.\nئامادەکردن و وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە بۆ کوردی: شیرین عەبدوڵڵا\nلە مانگی ئەیلولدا ساموێل پاتی مامۆستای فەرەنسی لەلایەن دەمارگیرێکی ئیسلامیی ١٨ ساڵەوە سەر بڕدرا، هێرشبەرەکە گوتبووی کە ویستویەتی سزای پاتی بدات لە بەر نیشاندانی کاریکاتێری پێغەمبەری ئیسلام “محەمەد” بۆ قوتابیەکانی لە وانەیەکدا سەبارەت بە ئازادی ڕادەربڕین کە وا تێدەگەین بەشێکە لە بەرنامەی خوێندن. چەند هەفتەیەک دواتر لە مانگی ئۆکتۆبەردا لە کەنیسەی نۆتردام لە شاری نیس ٣ کەس بە شێوەیەکی دڕندانە کوژران و ژمارەیەکیش بریندار بوون.\nئەمانە و زنجیرەیەک هێرشی دڕندانەی هاوشێوە لە فەرەنسا لە ماوەی ١٥ ساڵی ڕابردوودا، هەموویان لە دژایەتی ئازادی ڕادەربڕیندا ئەنجام دراون و توندڕەوەکان بە تایبەتی ئاماژەیان بە بڵاوکردنەوەی ژمارەیەک وێنەی کاریکاتۆری پێغەمبەری ئیسلام (موحەممەد) کردووە، لەلایەن ژمارەیەک ڕۆژنامە و گۆڤاری ئەوروپییەوە کە بووە هۆی هێرشە کوشندەکەی چارلی هێبدۆی ساڵی ٢٠١٥.\nگروپە توندڕەوە ئیسلامییەکان بە شێوەیەکی ڕەمزی سەربڕین بەکاردێنن لەگەڵ وێنەگرتنی دواتری سەربڕینەکە بۆ ناردنی پەیامێکی دڵتەزێن وەک ڕێگرێک بۆ هەر کەسێک کەوێرابێتی ڕەخنەیان لێبگرێت.\nلە ڕۆژی هێرشەکەی ساڵی ٢٠١٥ و لە کاتێکدا هێشتا تیرۆریستەکان ئازاد بوون، هەزاران کەس بۆ دەربڕینی هاودڵی و هاوخەمی بۆ قوربانیان و بە بەکارهێنانی دروشمی “جێسو چارلی” (من چارلیم) و پەیامەکانی هاودڵی لە سەرتاسەری جیهاندا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاوبوونەوە. هاوکات مارین لو پێن کە کەسایەتیەکی ناسراوی ناسیۆنالیستی ڕاستی توندڕەوی فەرەنسایە، داوای “ڕیشەکردنی ئیسلامگەرایی لە خاکەکەمان” کرد!.\nهەندێک ئەو ڕەگەزپەرستییەی کە موسڵمانان لە ئەوروپا ڕووبەڕووی دەبنەوە وەک لێکدانەوەیەک بۆ ئەو تاوانانە دەبینن و زۆر کەس، تەنانەت تا ئەوەش دەڕۆن کە ئەوان شایەنی چارەنووسی خۆیان بوون لەبەر سووکایەتیکردن بە موسڵمانان.\nپرسیار: لەکاتێکدا هیچ پاساوێک نییە بۆ ئەو تاوانە ناپەسەندانە، وەک سۆشیالیستێک ئەم جەدەلانە چۆن دەبینن؟ و ڕاتان چیە لەسەر بزوتنەوەی “من چارلیم”؟\nوەڵام: دەکرێت دوو لایەنی پەیوەندی دەوڵەتی فەرەنسا بە پرسی ئاینیەوە بخەینە بەرچاو بۆ ئەوەی بە وردی و تەواو تێڕوانینێکی پوختی پێ ببەخشین. یەکەمیان ڕۆڵی ئەم “جەدەلانە”یە لە ئاستی سیاسەتی ناوخۆییدا. و دووەم لە ئاستی سیاسەتی دەرەوەییدایە، لە ئاستی پەیوەندی دەوڵەتی فەرەنسا بە دەوڵەتەکانی ترەوە، بە تایبەت ئەوانەی کە بە توندڕەوی ئاینیەوە ناسراون و هەندێک جار تەنانەت بەرگری لە توندڕەویەکی دیاریکراو دەکەن.\nلە کاتێکدا پەیوەندی نێوان ئەم دوو ئاستانەی کاری دەوڵەت لەوانەیە لە زۆر ڕوەوە ناکۆک دەربکەوێت، لە ڕاستیدا لە ڕووی شیکاری چینایەتییەوە بە قوڵی پێکەوە گرێدراون، دیاردەی دینی لە خزمەتی ڕاهێنانی زاڵبووندایە لەلایەن چینی بۆرژوازییەوە، کە بۆ هێشتنەوەی خۆی لەسەر ئاستی نەتەوەیی بەکاری دەهێنێت. لەگەڵ ئەوەشدا ئەم چینە دەبێت لە ئاستی بازاڕی جیهانیدا خۆی بپارێزێت، لە ململانێی نێوان دەوڵەتانی سەرمایەداریدا. بەو شێوەیەش دەبێت سیاسەتێک ئەنجام بدەن کە هاوکۆکیی خۆی هەیە. ئەو دوو گوتاریەی کە بەکاری دەهێنێت کەواتە دەکرێت لە ئەساسدا دووڕوویی بێت.\nئەگەر ئایین شەبەنگی گۆمی فرمێسکی چینی پرۆلیتاری بێت، ئەوا شەبەنگی گۆمی خوێنیەتی کە بەهۆی جەنگەکان و بازرگانی چەکەوە بە ڕابەرایەتی دەوڵەتانی بۆرژوازی دەڕژێت.\nبۆچی لە فەرەنسا زۆر لە ئێمە هەین کە چارلی نین؟\nدەکرێت شیکردنەوەکانمان هەر لەم پرسیارەوە دەست پێبکات، کە پێ دەچێ پەیوەندیدار بێت. هەروەک ئەم بزووتنەوە سەرتاسەرییە، یەکێتیی پیرۆزی ١٩١٤ مان بەبیر دەهێنێتەوە، دروشمی “من چارلیم” لە دوای هێرش و کوشتاری ڕۆژنامەنووسانی ڕۆژنامەی “چارلی هێبدۆ” بڵاو بووەوە.\nبێگومان ئێمە ئەو هێرشە تیرۆریستییە مەحکوم دەکەین، ئەگەر ئەم هێرشە لە ئەنجامی بڵاو بونەوەی کاریکاتێرەکانی موحەمەدی پێغەمبەرەوە بوو، ئەوە دەبێت لە ڕیزی زنجیرەیەکی درێژ لە کاریکاتێریستە ڕەگەزپەرست و دژە موسڵماندا جێبکرێتەوە. لە بنەڕەتدا ڕۆژنامەیەکی چەپی ڕەخنەگر، “چارلی هێبدۆ” لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا وردە وردە هەڵدەخلیسکێت بۆ ناو کۆمێنتی ڕاسیستی ئاشکرا، کە لەژێر بەرگی “ئازادی ڕادەربڕین” دا کراوە.\nنەک هەر بەرگری لە ئەگەری دروستکردنی کارتۆنی دژە ئاینی دەکات، بەڵکو ڕۆژنامەیەکە بەرگری لە ئەگەری دروستکردنی کاریکاتێری ڕەگەزپەرستی ئاشکرا دەکات. بۆیە ناکرێت بەرگری لە پێگەی لەو جۆرە بکرێت. لەوانەیە تۆ ئاگات لەم کارە نەبێت.\nئەم شکڵە لە پاساودانی گوتاری ڕق و کینە بە بیرۆکەی “ئازادی ڕادەربڕین” بەشێوەیەکی سەرەکی لە ئەمریکادا دەبینرێت. ئێستا پەلی بۆ فەڕەنسا کێشاوە و لەلایەن ئەم ڕۆژنامە ساتیرییەوە بەرجەستە کراوە کە ڕقێکی دژە موسڵمان بەرز دەکاتەوە کە ئێستا بێ باکانە لەلایەن حکوومەتێک بەکار دەهێنرێت کە لە ڕێگەی ئەم مۆر لێدانەوە، ستراتیژیەتی هێشتنەوەی خۆی لە دەسەڵاتدا گرتووە.\nلە فەرەنسا ئەم بابەتەی ئازادی ڕادەربڕین بەکار هاتووە، بەڵام لە هەمان کاتدا لە پشت ئەم ئایدیەڵانەوە ڕاستیەکی توندڕەوی ڕاستەقینە دەوەستێت، وەک (گرووپی نەتەوەیی – Rassemblement National (RN)) و (ناسنامەکان -Identitary Groups). بەم بۆنەیەوە با ئەوەش بیر بهێنینەوە کە ئێستا پەیوەندی نێوان RN و گروپە ئیسلامییەکان سەلمێنراوە، وەک لەکاتی دادگاییکردنەکەدا کە لە مانگی تشرینی یەکەمدا لەسەر هێرشی چارلی هێبدۆ ئەنجامدرا ئاشکرا کرا: شانبەشانی یەک لە ناو سندوقی تۆمەتباران دا بازرگانەکانی باڵی ڕاست و جیهادیبوون! لە ڕاستیدا ئیسلامیستەکانیش پێکهێنەری ڕاستی توندڕەون و بەو جۆرەش دوژمنی چینایەتین.\nبەم شێوەیە ئازادی ڕادەربڕین وەک ڕوکەشێک بۆ ڕێگەدان بە هێرش بۆ سەر پرۆلیتاریایەکی نەژادی.\nبۆچی ئەمە وا؟\nدەوڵەت لە راستیدا قازانج لە دابەشکاریی ئایینی چینی پرۆلیتاریا دەکات، سوود لەو ڕاستییە وەردەگرێت کە بەشێک لە پرۆلیتاریا موسڵمانە (یان بەو شێوەیە لەلایەن پڕو پاگەندەی زاڵەوە دیاری کراوە) و بەشێکیشی ئیسلامۆفۆبیکە- (ترسان لە ئیسلام).\nئەگەر بێینە سەر “بەرگری لە موسڵمانان” ئەمە نابێت وەک بەرگری لەدینداری لێک بدرێتەوە. لە بارودۆخی چینایەتی تایبەتی فەرەنسا بەشێک لە پرۆلیتاریا لە ئەصلی کۆچبەر و موسڵمانە. ئەم دابەشکاریە لە نێوان چین و ڕەگەز وەیا پراکتیزەی ئایینیدا بە تایبەتی لە مەترۆپۆلییە گەورەکاندا زەق کراوتەوە، بە تایبەتی لە نێو بەشەکانی پرۆلیتاریا لە کەرتی خزمەتگوزاریدا کە مووچەکەیان کەمترینە لە وڵاتدا (کاشێرەکان، پاسەوانانی ئاسایش، کرێکارانی پاککردنەوە، کارمەندانی لۆجستیک …) و لە کەرتی بینا و کارە گشتییەکاندا (یەکێک لەو سێکتەرانەی زۆرترین بەر مەترسی ڕووداوەکانی سەر کار کەوتووە، نوێنەرایەتی ١٩٪ ی هەموو ڕووداوە کوشندەکان دەکات). بە لەبەرچاوگرتنی ئەم لینکە لە نێوان چینی پرۆلیتاریا و ئیسلامدا، دەوڵەت لە پشت ڕەوانبێژی دژە دینی و پرۆ عەلمانییەوە خۆی حەشارداوە بۆ دژایەتی کردن، مۆرلێدانی ئەم پۆلەی دانیشتوان. زۆرینەی سەلەفیەکان زیاتر لەڕیزی سەلەفییەتی “بێدەنگ”ن نەک “جیهادیی” (تەکفیریزم).\nپرسیار: لە عێراقدا ڕژێمی گەندەڵی تائیفی- بۆرژوازی سیاسی دەسەڵاتدار لە ساڵی ٢٠٠٣وە تا ئێستا بە ڕاپەڕینی ئۆکتۆبەری ٢٠١٩ نوقمی قەیرانێکی قوڵ بوو. ئەم هێزە کۆنەپەرستانە بۆ ماوەی ١٧ ساڵ نەدەژیان ئەگەر و روژاندنی هەستی ئاینی و مەزهەبی بە سیستماتیک نەبوایە. ئەو بابەتە کۆمەڵایەتیە ئەخلاقیانەی کە لە ئیسلامدا ڕەت دەکرێتەوە وەک مەی خواردنەوە یان لە حاڵەتی ژناندا نەپۆشینی حیجاب یان تەنانەت بەشداریکردنیان لە خۆپیشاندانەکاندا لە پاڵ پیاواندا وەک پاساوێک بۆ هەراسانکردنی چالاکوانان بەکار دەهێنرا. لە بەرامبەردا، خۆپیشاندەران دروشمی ئیدانەی دابەشکارییە تائیفیەکانیان هەڵدەکرد، بینیمان یەکێک لە دروشمە هەرە بەهێزەکانیان بریتی بوو لە: “بەناوی ئایینەوە دزەکان تاڵانیان کردین”. ئایا دەتوانین بڵێین دەوڵەتی سەرمایەداری فەرەنساش بە هەمان شێوە سود وەردەگرێت لەم دابەشبونە دینیانەی کۆمەڵگە و بەردەوام بونیان لە نێو جەماوەری خەڵکدا؟\nوەڵام: وا دیارە ئیسلام ئاینی زاڵە لە عێراقدا و زۆر جارلەوانەیە ڕووبەڕووی دژایەتی ببنەوە بەرامبەر بە دیاردە دینیەکان و بێ گومان لە نێوان مەیلی جیاوازی ناو ئیسلامدا. دیارە ئەم پەیوەندیە لەگەڵ ئیسلام هاوشێوەی ئەو پەیوەندیەیە کە لە فەرەنسا هەیە لە نێوان کاسۆلیک و ئەتایستەکاندا. کەواتە وادیارە بەڕاستی دابەشبوونێکی ئایینی بەو جۆرە نییە کە بناسرێتەوە.\nدەبێت ئەوەشمان لەبیرنەچێت کە ئەم دابەشکردنە ئاینییە بەهێزەی پرۆلیتاریا تایبەت نییە بە فەڕەنسا، ئەمە لە وڵاتانی ئەوروپا چاودێری دەکرێت کە بە ڕێژەیەکی بەرز پشت بە کاری پەنابەران دەبەسیتێت. لە لایەکەی دیکەش بەکارهێنانی گوتاری دژە موسڵمان لە لایەن حکوومەتەوە تایبەتە بە دەوڵەتەکانی وەک هەنگاریا، پۆڵەندا، کۆماری چیک، سلۆڤاکیا، ئیتالیا و فەرەنسا.\nلە کاتی کوشتنی ساموێل پاتیەوە، حکومەت دەرفەتی ڕەخساند بۆ ئەوەی کە هێرشێکی نوێ دەست پێ بکات: لە دژی هەموو بزووتنەوە دژە نەژادپەرستەکان. ئەم هێرشە لە ڕاستیدا بەدوای پڕۆژە یاسای “دژی جیاخوازی”دا کەوت، کە وا دەکات جبەخانەی یاسادانان بۆ لێدان لە گروپ و کۆمەڵە دژە ڕەگەزپەرستەکان دابنرێ. حکومەت، بە بەکارهێنانی زاراوەیەکی باوی وەک “ئیسلامۆگۆچییەت” کە ئەوپەڕی ڕاستە، چەپی دژە ڕەگەزپەرست تاوانبار دەکات بە پێکهێنانی هاوپەیمانییەکی دژە سپی. ئەم هێرشە خۆی نەک هەر پرۆسەی یەکگرتنی پرۆلیتاریا قورس دەکات، بەڵکو وەستانەوەش بە ڕوی شێوازەکانی زاڵبوونی کە تووشی دەبێت.\nبەم شێوەیە خەبات دژی ئیسلامیزم دەگۆڕدرێتەوە بۆ خەباتێک لە دژی بزووتنەوە دژە ڕەگەزپەرست و چەپەکان بە بەکارهێنانی جبەخانەی یاسادانانی دژە تێرۆرستی.\nگوتاری دژە موسوڵمانی دەوڵەت کە شان بە شانی گوتارە ئەمنییەکەیەتی، تەنها سیاسەتن کە کۆنترۆڵی بودجەیی تێدا نییە، کە دەوڵەت بەرەنگاری خاوەن کارەکان ناکاتەوە و لەبەرئەوە هیچ (یان زۆر کەم)ی تێ نەچووە. گۆڕینی ئەم کێشانە بۆ بەرنامەیەکی سیاسی وا دەکات کە هەموو بەرنامەیەکی ئابووری بنکەدار بێ بایەخ و بێ نرخ بکرێت، لەوانە بوژاندنەوەی هەندێک خزمەتگوزاری گشتی (وەک نەخۆشخانەکان) لەلایەن بزووتنەوەی کۆمەڵایەتی (لەوانە هێلەگە زەردەکان) و بە نیشتیمانیکردنی کۆمپانیاکان و هتد و بەهەمان شێوە خۆلادانە لەو بەرنامە سیاسیانەی.\nلەگەڵ ئەوەشدا، ئیسلامیزمێکی ڕادیکاڵ کە لەناو چینە جەماوەریەکاندا بەربڵاوە، بەبۆچوونی ئێمە، کێشەدار دەمێنێتەوە بەوەی کە دیاردەیەکی ناکۆکە لەگەڵ پرۆسەی یەکگرتنی شۆڕشگێڕانەی پرۆلیتاریادا کە ئێمە کاری بۆ دەکەین.\nپرسیار: زۆرجار ئاین وەک بەرگێک بۆ ئایدۆلۆژیای سیاسی ڕاستی توندڕەو وەک ئیسلامی سیاسی بەکاردێت چۆن دەتوانرێت هاوسەنگیەک بدرێت لە نێوان بەرگری لە ئازادی ڕادەربڕین و لەهەمان کاتدا ڕێز لە مەسەلەی زۆر هەستیاری سۆزی دینی کەسانی بڕواداری ناڕادیکاڵ بگیرێت، کە زۆرینەیان ئیدانەی دڕندەیی ئەو توندڕەوە دینیانە دەکەن و دژیانن؟\nوەڵام: ڕاستە چەندین خەڵکی ڕادیکاڵی فەرەنسی لە بەرەی ئیسلامییەکاندا شەڕیان کردووە، بۆیە ئەمە دیاردەیەکی زەق ترە لە فەڕەنسا. ئەوروپا و وڵاتانی دیکەی ڕۆژئاوا، دابینکەری سەرەکی خۆکوژەکان بوون ئێمە پێمان وایە ئەمە بەهۆی بارودۆخێکی کۆمەڵایەتی دیاریکراوەوە، کە لە ئەنجامی قەیرانی ئابووریەوە بووە هۆی هەژارکردنی بەشە زۆرەکانی دانیشتوان. ئەم دۆخەی ئەوروپا بێ پەیوەندی نیە بەتێکشکانی بزووتنەوەی کرێکاریەوە لە ئەوروپا. ئەم دیاردە سەرەتاییەی جیهادیش دەکرێت بە گوتارە نەتەوەییەکە لێکبدرێتەوە وهەروەها بەو سیاسەتە دەرەکیەی کە حکومەت پەیڕەوی دەکات. بێگومان فەڕەنسا بەشداری لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییە گەورە نێودەوڵەتیەکاندا دەکات. بەهۆی ڕابردووی کۆلۆنیالیزمی سیاسەتە ئیمپریالیستیەکانی کە لە سەدەکانی ١٨ و ١٩ دا پەیڕەو دەکرا، لە هەموو جیهاندا، دژە کۆلۆنیالیزمێک و دژە فەڕەنسی بەهێز هەیە، بەتایبەتی لە کۆڵۆنیە پێشووەکانی ئەم وڵاتەدا.\nهەروەها دەوڵەتی فەرەنسا لە پەیوەندی نزیکدایە لەگەڵ ڕژێمە ئیسلامیە ڕادیکاڵە وەهابیەکاندا بۆیە دووڕووە لە پەیوەند بەو گوتارە دژە ئیسلامیانەی لە سەرئاستی نەتەوەییدا بەڵام بۆ پاراستنی فەرەنسا لە گەمەی ململانێی نێوان گەلاندا هاوکۆکە.\nبۆیە ئێمە هەندێک بزووتنەوەی ئایدیۆلۆژیی بۆرژوا نەتەوەییەکانی موسڵمان دەبینین کە بە هەڵمەتی دژە کاریکاتێر و بایکۆتی فەرەنسا (وەک لە پاکستان) دەناسرێتەوە. ئەمە جێی سەرنج و تێبینیە چونکە چەندین هەڵمەتی تری ئیسلامۆفۆبیک ئەنجام دەدەرێت بەبێ هیچ سەرنج ڕاکێشانێکی ڕای گشتی.\nلە کۆتاییدا، دەبێت جەخت لەسەر ئەوە بکەین کە سەرکەوتنی وەهابییەت لە پارە و سامانەوە دێت کە لەبەردەستیاندایە. لەم چوارچێوەیەدا کێشەداردەبێت کە لێیبگەڕێیت ببوژێتەوە بەڵام مانەوەیشی لەناو تێکۆشانێکی ئایدیۆلۆژیدا شتێکی وەهمیە. دواجار، هەروەها بزووتنەوەیەکی پان ئیسلامی و کۆنەپەرست هەیە کە لە ململانێی نێوان ئیمپریالیستەکاندا تێوەگلاوە کە دەبێت لە دژی خەبات بکەین.\nدوا وتەیەکتان چیە وەک دەرەنجامێک؟\nتاڕادەیەک، دەبێت چاودێری گەڕانەوەی ئەو پرسە ئاینییە بکەین، کە بۆ ئێمە هەموو ئەو میکانیزمە مێژوویی وکۆمەڵایەتی و دەروونییەکانن کە کۆسپن لە بەردەم یەکگرتنی شۆڕشگێڕانەی پرۆلیتاریا. ئەم گەڕانەوەیە دەکرێت بە نەبوونی ڕوانگەیەکی ئایندە لێک بدرێتەوە، کە لەلایەن سەرمایەدارییەکەوە دروست بووە، کە بونیادە کۆمەڵایەتییەکان لەناودەبات، کە دەبێتە هۆی دروست کردنی “پێویستیەکی کۆمەڵگا” کە بە دین دابین دەکرێت، لەلایەن سەرمایەدارییەک کە ژینگە وێران دەکات، کە وا دەکات مەحاڵ بێت بۆ داهاتو بڕوانێت، کەشێکی سامناک کە پێویستیی بە قەناعەتێکی میتافیزیکی دروست دەکات، بە بارودۆخێکی مێژوویی کە هەر ئاڵتەرناتیڤێک بۆ کاپیتالیزم تیایدا لە دوای کەوتنی سۆڤیەتەوە، مەحاڵە.\nوەهمی مایەپووچی ئەزموونی کۆمۆنیستی، هەوێنی حەماسەتی ئایینیە، کە تاکە پەناگەی شیاوە بە پێی ئەم مێژووناسییە. نەبوونی ئەلتەرناتیڤ لەم فریودانە بە مێژوویدایە. بۆیە ئەرکی ئێمەیە کە بەردەوام بیری هەموو لایەک بهێنینەوە کە بۆچی یەکێتی سۆڤیەت سۆسیالیزم نەبوو، بۆچی نە بەها و نە بازاڕی لە ناو نەبرد، بە سادەیی هەنگاوێک بو بڕدانەوەی نوێگەری (modernisation). با بیرمان بێت کاتێک یەکێتی سۆڤیەت ڕووخا، جەماوەریش گەڕایەوە بۆ کەنیسە. سۆسیالیزمی ڕاستەقینە دیاردەی ئایینی تیایدا کەم دەبێتەوە.\nوەک مارکس دەڵێت بیروباوەڕی ئاینی لە لایەک دەربڕینی بەدبەختی ڕاستەقینەیە و لەلایەکی تریشەوە ناڕەزایەتیە دژی بەدبەختی ڕاستەقینە. “بۆ ئەوەی ئایین وەک بەختەوەرییەکی وەهمی خەڵک نەمێنێت، داوای بەختەوەریی ڕاستەقینەیان بکەن. داواکاری دەستبەردان لە وەهم سەبارەت بە دۆخی ئێستا، داواکاری دەستبەردانە لە دۆخێک کە خۆی پێویستی بە وەهم هەیە”.\n*(ڕێکخراوی یەکیەتی لە پێناو کۆمۆنیزم (UPC) ڕیکخراوێکی چالاکی شۆڕشگێری کۆمۆنیستیە لە فەڕەنسا لە ساڵی (٢٠٠٧) دروست بوە کە هاوخەباتی و هاوفکریەکی پتەوی لەگەڵ ڕێکخراوی بەدیلی کۆمۆنیستی لە عیراقدا هەیە.\nهاوڕێیانی ئەم ڕێکخراوە چەندین وتار و دۆکومەنتی (ڕێکخراوی بەدیلی کۆمۆنیستی لە عێڕاق)یان تەرجومە کردوە بۆ فەڕەنسی و گەیاندویانە بە کۆڕ و کۆمەڵەکانیان و لە میدیاکانیانەوە بڵاویان کردۆتەوە.\nلە مانگی ئایاری (٢٠٢٠) دا، ئەم ڕێخکراوە (UPC) و (ڕێکخراوی بەدیلی کۆمۆنیستی لە عیراق) بەیاننامەیەکی هاوبەشیان دەرکرد سەبارەت بە پەتای کۆرۆنای جیهانی و بۆچونی هاوڕای هەردو ڕێکخراو و ڕەخنەیان لە سیستەمی کاپیتالئیزمی نیۆلیبرالیزمی سەردەم و ڕۆڵی لەم پەتایەدا و ناکامیەکانی لە بەرەنگاربونەوەیدا. ئەم بەیاننامەیە بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی و فەڕەنسی بڵاوبۆتەوە.\nالسابق: نساء الانتفاضة العدد 61\nالتالي: وێنەکان تەنها ئاگر و دوکەڵن!\nHey Buddy!, I found this information for you: "ئایین و خەباتی چینایەتی لە فەڕەنسا". Here is the website link: https://www.albadeel-alsheoi.org/ar/?p=4522. Thank you


بەغدا خێرا ڕێگری لە پێشکەوتنی ئەرتەشی تورکیا لە باکووری عێراق بکات - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Khordad ٢٨ ٢٢:٢٨\nNews Code 37826\nنوێنەرانی پارلەمانی عێراق:\nژمارەیەک لە نوێنەرانی پارلەمانی عێراق داوای کاردانەوەی خێرا بە پێشکەوتنی ئەرتەشی تورکیا لە باکووری عێراقیان کرد و داکۆکیان کردە سەر پێویستیی پاراستنی حاکمیەتی عێراق.\nبە پێی هەواڵی مێهر بە گوێرەی ئەلمەعلوومە، ژمارەیەک لە نوێنەرانی پارلەمانی عێراق داوای کاردانەوەی خێرا بە پێشکەوتنی ئەرتەشی تورکیا لە باکووری عێراقیان کرد و داکۆکیان کردە سەر پێویستیی پاراستنی حاکمیەتی عێراق.\nفازڵ جابر نوێنەری لایەنگری هاوپەیمانی فەتحی عێراق وتی: بۆچوونی عێراق لەم بارەوە شەرم هێنەرە چونکوو هیچ کردەوەیەکی لە بەرانبەر هێرشەکانی تورکیا نەبووە. دەوڵەت و دیکەی بەرپرسان دەبێ کاردانەوەی جیدیان دژی تورکیا کردەوەکانی ئەوان لە باکووری عێراق ببێت.\nکاتع نەجمان نوێنەری هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسای عێراقیش داکۆکی کرد: تورکیا تەنیا گولەباران و بوردومانی نەکردووین بەڵکوو درێژە بە تاڵان کردنی سەرچاوەکان لە باکووری عێراق ئەدات.\nئەو داکۆکی کردە سەر بڕیاردانی خێرای دەوڵەتی عێراق بۆ ڕاگرتنی ئەم کردەوانەی تورکیا دژی عێراق و حاکمیەتی ئەو وڵاتە.\nسەلام ئەلشەمری لە هاوپەیمانی سائیرونەوە ڕەخنەی لە درێژەی بێدەنگی دەوڵەت لە بەرانبەر پێشێل کردنی مافی عێراق لە لایەن دەوڵەتی تورکیاوە گرت و وتی: ئەنقەرە درێژە بە پێشێل کردنی حاکمیەتی عێراق و دەستدرێژی بۆ سەر ئەو وڵاتە ئەدات.


ANF | باسی بەسەرهاتى ئەشکەنجەکانى لە ئەمنە سوورەکە دەکات\nباسی بەسەرهاتى ئەشکەنجەکانى لە ئەمنە سوورەکە دەکات\nنەسرین عومەر رەشید تەمەن ٤٧ ساڵ یەکێک لەو کەسانەیە کە لە سەردەمى رژێمى سەدام لە سلێمانى لە ئەمنە سوورەکە زیندانى کراوە. نەسرین عومەر دوای ٢٧ ساڵ باسی ئەشکەنجە و بەسەرهاتەکەى خۆى لە ئەمنە سوورەکە دەکات.\nپێنجشه‌ممه, 12 Jul 2018, 10:28\nبینای ئەمنە سوورەکە ساڵی ١٩٧٩ بۆ کۆلێژى کشتوکاڵ دروستکرا، بەڵام ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن رژێمى بەعس بە سەرۆکایەتیى سەدام حوسێنەوە کرا بە بیناى ئاسایشى ئەو رژێمە لە شارى سلێمانی. تاوەکو راپەڕینى ١٩٩١ هەزاران کوردی تیادا ئەشکەنجەکراون و کوژراون. هەزاران کەسى تیادا بێسەروشوێنکرا و تا ئێستا چارەنووسیان بە نادیارى ماوەتەوە. راپەڕین ٥ى ئازاری ١٩٩١ لە قەڵادزێ دەستیپێکرد و دواى ٢ رۆژ لە سلێمانیش راپەڕین دەستیپێکرد و هاووڵاتییانى ڕاپەڕیو هێرشیان کردە سەر بیناى ئەمنە سوورەکە لە ناو شارى سلێمانی. دواى ٢ رۆژ لە گەمارۆدانی بیناى ئەمنە سوورەکە، رۆژی ٨ى ئازاری ١٩٩١ ئەمنە سوورەکە لەلایەن هاووڵاتییانى راپەڕیوە رزگارکرا و سەدان کەسی تیادا رزگارکرا.\nکاتێک سەردانى ئەمنە سوورەکەم کرد و ئەو دڕندەییەى لەوێ ئەنجامدرابوو و شوێنەوارەکانى هێشتا بەسەر دیوارەکانەوە دەبینران، دەستم کرد بە گەڕان بە دواى یەکێک لەو کەسانەى کە لەو ئەشکەنجەخانەیە رزگارى بووە. دواتر زانیم ژنێکى رزگاربووی ئەمنە سوورەکە لە گەڕەکى راپەڕین لە شارى سلێمانى ژیان بەسەر دەبات. ئەو ژنە لە ئەمنە سوورەکە رزگارى بووە، بەڵام بەهۆى ئەشکەنجە قورسەکانەوە هەر دوو چاوەکانى لە دەستدابوو. ئێمە چووین بۆ سەردانى نەسرین عومەر رەشید.\nنەسرین عومەر رەشید ساڵی ١٩٧١ لە پێنجوێن بنەماڵەیەکەدا لە دایکبوو، کە ٦ خوشک و ٧ برا بوون. نەچووەتە خوێندنگە. ئەندامى لقى گەنجانى شۆڕشگێڕی کۆمەلەى مارکسی لینینیى باشوورى کوردستان بوو. لە کاتى کارکردن لەو ناو کۆمەڵەدا عادل عەلیى هاوسەرى ناسی. لە تشرینى یەکەمی ١٩٩٠ و مانگێک پێش ئەوەى دەستگیر بکرێت، هاوسەرگیرییان کردبوو.\nسیخوڕیان دەخستە ناومان\nنەسرین عومەر رەشید لە کاتى هەڵکوتانە سەر مالەکەیاندا دەستگیرکرا. بە هەست و کاریگەرییەوە باسی قورسیى ئەشکەنجەکان و بەسەرهاتەکەى دەکات و دەڵێت "هەموو کاتێک ئەشکەنجەیان دەکرین، بەڵام هیچیان دەست نەدەکەوت، چونکە هیچمان پێنەدەوتن. زۆرجار لەکاتى ئەشکەنجەکردندا دەبوراینەوە. بە دیوارەوە هەڵیاندەواسین و ئاوی سارد و بەهێزیان پیادا دەکردین. بەهۆى ئەشکەنجەکانەوە هەموو کات چاوم رەش دەبوو. زۆر کات لە ژوورى تاکە کەسیدا رایاندەگرتم. هەندێکجار نانێک و تۆزێک ئاویان پێدەداین و ئەوە خۆاردنەکەمان بوو. رۆژێک بردمیان بۆ ئەشکەنجە کردن و گەنجێکیان هینایە بەردەمم. ئەو گەنجەم نەدەناسی. لەوکاتەدا مرۆڤەکان بۆ ئەوەى ئەشکەنجەى زیاتر نەکرێن، بە ناچار هەندێکجار دەیوت ئەو کەسە دەناسم، کە لە راستیشدا نەیدەناسی...، بەلام من وتم ئەو گەنجە ناناسم. پێشتر لە کۆبوونەوەکانماندا باسى ئەوە دەکرا، کە لە زینداندا سیخوڕ دەخەنە ناوتانەوە. سیخوڕەکەش وەک کەسى زیندانیکراو دەخرێتە ناوتانەوە. ئەوەشیان بۆ ئەوە دەکرد، زانیارییان لەسەر زیندانییەکان دەست بکەوێت. لە زیندانداندا ٢ کەسیان هێنا بۆ لاى من وا دیار بوو ئەوانیش زیندانین، بەڵام پرسیارى زۆریان دەکرد. لەبەر ئەوەی گومانم لێیان بوو، باسىی کەس و هیچم بۆ نەکردن.\nئومێدمان بە راپەڕین بوو\nنەسرین عومەر رایگەیاند، هەموو کەس دەیزانى کەس لە ئەمنە سوورەکە بە سەلامەتى دەربازى نابێت. یان بێسەروشوێن دەکرا و دەکوژرا، یان بە لە دەستدانى بەشێکى جەستەى رزگاریان دەبێت. نەسرین عومەر راشیگەیاند، لەو بڕوایەدا نەبووە بە سەلامەتى لە ئەمنە سوورەکە رزگارى بێت، بەڵام تاکە هیواشیان ڕاپەڕین بوو. نەسرین وتى "لەو کاتەدا لە نێوان عێراق و کوەیت دا شەڕ روویدابوو. بەهۆى ئەو دۆخەوە هەرگیز بێ ئومێد نەبووم و بڕوام بەوە هەبوو ڕاپەڕین دەکرێت. ئەو شەوەى ئەمریکا لە لە عێراقى دا، لە سلێمانى تەقەیەکى زۆر کرا. بیرم لەوە دەکردەوە، بڵێى ڕاپەڕین دەستیپێکردووە".\nعادل عەلیى هاوسەرم تووشى نەخۆشیى کۆلێرا بوو بوو و تاوەکو چاکبوونەوەى لە ژوورێکدا بوو. زۆر کەس لەو ژوورەدا بوون. پێش هەفتەیەک هەندێک هاووڵاتى هێنرابوون بۆ ئەو ژوورەى زیندان و پێیان وتبون، ئەگەرى ئەوە هەیە راپەڕین بکرێت. لە رێکخستنەکەى ئێمەدا خۆم، هاوسەرەکەم، کاک حەسەن، کاک عەبدولڕەحمان، کاک نامیق و چەند کەسی تر لە ئەوروپا و ژنێک لە ئەمنە سوورەکەدا بووین. پێش ڕاپەڕین بەهۆى ئەشکەنجەى قورس و تاولەرزی زۆرەوە منیان بە کەلەپچەکراوی گواستبووە بۆ نەخۆشخانەى ناو شار. کاتێک راپەڕین دەستیپێکرد لەنەخۆشخانە بووم. دواى ئەوەى ئەمنە سوورەکە رزگارکرا و سەربازانى رژێمى بەعس لە سلێمانى دەرکران، منیش لە نەخۆشخانە ئازاد بووم".\nبەهۆى ئەشکەنجەى قورسەوە بینایى چاوەکانى لە دەستداوە\nنەسرین عومەر رەشید بەهۆى ئەشکەنجەى قورسەوە ٢ ساڵ دواى ئازادبوونى لە ساڵی ١٩٩٣ دا چاوى راستى لە دەستدا و ساڵی ١٩٩٥یش چاوەکەى تری لە دەستدا. سەربارى ئەوەش هیوابڕوا نەبووە و وتى "وەک خۆم زۆر بەهێز بووم. سەربارى ئەوەى چاوەکانم لە دەستداون، دەستبەرداری خوێندن، کار، رێکخستن و بەرخۆدان و هەموو شتەکانى تر نەبووم. هەر ساتێک تەنیا بم بیر لە ژیانى رابردوو و بەسەرهاتەکان و گەشت و گەڕان و ناسینى عادلی هاوسەرم دەکەمەوە. کچێکم بوو، خوێندنى تەواو کرد و دواتر هاوسەرگیریى کرد، هاوسەرەکەى زۆر هاوکاریى کردم. خوشک و براکانم بوونە یارمەتیدەرم. زۆر کەس لە کۆمەڵگەکەم خۆبەخشانە هاوکارییان کردم. سەربارى ئەوەى نابینم، چاوەکانیشم زۆر ئازاریان هەیە و ناچارم هەموو کات دەرمان بەکار بهێنێم".\nئەمنە سوورەکەم لە یاد ناچێتەوە\nنەسرین عومەر راشیگەیاند، هەرگیز ئەمنە سوورەکەى لە بیرناچێتەوە. تاوەکو ئێستاش چەند جارێک چووە بۆ ئەمنە سوورەکە. جاری یەکەم زۆر قورس بووە بۆیى بڕوات بۆ ئەمنە سوورەکە، چونکە ئەو ئەشکەنجانەى لەوێ بەرامبەر خۆی و کەسەکانى تر کراون، زۆر دڕندانە بوون و تاوانى دژ بە مرۆڤایەتى بوون و ئەو ئەشکەنجانەوەى دەهاتەوە پێش چاو.


تۆمەتی دەستدرێژی سێکسی دەدرێتە پاڵ تیمەکانی رێکخراوی تەندروستی جیهانی لە کۆنگۆ\nهەواڵ- لایف ستایڵ\nرێکخراوی (The New Humanitarian) لە ماڵپەڕی خۆیدا راپۆرتێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیدا باس لەوەدەکات لەو ماوەیەی ئیبۆلا لە کۆنگۆ سەریهەڵدا تیمەکانی رێکخراوی تەندروستی جیهانی و رێکخراوی نێودەوڵەتییەکانی دیکە لەوێ دەستدرێژی سێکسیان کردووەتە سەر خانمانی وڵاتە.\nرێکخراوی تەندروستی جیهانی، ئێستا کە سەرقاڵی کۆنترۆڵکردنی پەتای کۆرۆنایە، تۆمەتی دەستدرێژی کردنە سەر خانمانی کۆنگۆ دەدرێتە پاڵ کارمەندانی و تەندروستی جیهانی دەڵێت، بەدواداچوون بۆ ئەم بابەتە دەکەن.\nلە راپۆرتەکەدا بەشێک لە خانمانی وڵاتەکە چاوپێکەوتنیان لەگەڵکراوە و ئەوە ئاشکرا کراوە کە لە هەر 51 خانم کە چاوپێکەوتنیان لەگەڵ کراوە، 30 خانم لەلایەن کارمەندانی رێکخراوی تەندروستی جیهانی و رێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی دیکە لەوێ دەستدرێژی سێکسیان کراوەتە سەر.\nرێکخراوی تەندروستی جیهانی لە راگەیێندراوێکدا رایگەیاندووە، ئەم کارە بەهیچ شێوەیەک جێگەی قبوڵکردن نییە و لێکۆلینەوەی تەواو لەم بابەتە دەکەن، هەر کەسێک ئەم کارەی کردبێت بە توندترین شێوە دەبێت سزابدرێت.\nئەو خانمانەی لە راپۆرتەکەدا قسەیان کردووە دەشڵێن، ئەوانەی دەستدرێژی سێکسیان کردوونەتەسەر تەنیا کارمەندانی رێکخراوی تەندروستی جیهانی نەبوون بەڵکو لە رێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی دیکە و تەنانەت کارمەندانی وەزارەتی تەندروستی کۆنگۆش بوون.\nبەشێک لەو خانمانانە کە ناو و زانیاریان لە راپۆرتەکەدا بە پارێزراوی ماوەتەوە دەڵێن، ئەوان لەبەرامبەر ئەوەی کارمان پێبدەن سێکسیان لەگەڵ کردووین، تەنانەت خانمێک کە داوای کردووە ناوی دەرنەچێت دەڵێت، " سێکسکردن ئێستا بووەتە پاسپۆرتی پەیداکردنی کار".\nهەرچەند لە راپۆرتەکەدا باس لەوەنەکراوە ئەو پیاوانەی دەستدرێژییان کردووەتە سەر ئەو خانمانە خەڵکی چ وڵاتێکن بەڵام ئاماژە بە بەلجیکا، فەرەنسا، کەنەدا، بورکینافاسۆ، گوێینا و ئیڤۆری کۆست کراوە.\nبەشێکی خانمان لە ئەنجامی ئەو دەستدرێژییە سێکسییانە تووشی نەخۆشی دەروونی بوون و لەلایەن پزیشکی پسپۆڕی دەروونییەوە چارەسەر وەردەگرن، تەنانەت بەشێکیان دووگیانیش بوون، دەشڵێن لە ترسیان لە دەرکردنیان لەکارەکانیان و شەرم بێدەنگ بوون.\nلە ساڵی 2018 کە ئیبۆلا لە کۆنگۆ سەریهەڵدا رێکخراوی تەندروستی جیهانی بۆ کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییەکە تیمەکانی خۆی ناردە وڵاتەکە.\nیارجان لەسەر وێنە کۆنەکانی داوایەکی هەیە\nڕێگایەک بۆ گەیاندنی پیاوان و ژنان بە لوتکەی توانای سێکسکردن دیاریکرا\nخانمه مۆدێلێكی ناودار زیندانی ده‌كرێت\nچ شوێنێکی ماڵ بۆ سێکسکردن بەسودە؟\nپێشکەشکارێکی کورد هاوسەرگیری کرد\nڤیدیۆ.. دینا بەشێک لە کلیپى بوکێنییەکەى بڵاوکردەوە


پێدانى کارەبا بە کەرتى تایبەت ’’لە کۆتا ساتەکانی بڕیارداندایە’’\nماوەی کوژاندنەوەی پێوەری زیرەک کەم دەکرێتەوە\nوەزیرى کارەباى هەرێم رایگەیاند، ماوەی کوژاندنەوەی پێوەری زیرەک کەم دەکرێتەوە و پێدانى کارەبا بە کەرتى تایبەت "لە کۆتا ساتەکانی بڕیارداندایە".\nکەمال محەمەد ساڵح ئەمڕۆ سێشەممە لەکۆوبونەوەیەکدا لەگەڵ بەڕێوەبەرانی کارەبای دهۆک و گەرمیان وتى "پێدانی کارەبا بە کەرتی تایبەت، بەتایبەتی بەشی دابەشکردن قوناخی باشی بڕیوە و لە کۆتا ساتەکانی بڕیاردان دایە، کە یەکێ لە خواستەکان بۆ چارەسەر کردنی کێشەی کارەبا بووە"، ئەوەش بەپێی راگەیەنراوێکى وەزارەتى کارەبا کە دەست "ناس کورد" کەوتووە.\nوتیشى "کوژاندنەوەی پێوەری زیرەک بە هۆی زۆر بەکارهێنانی کارەبا لە لایەن هاوبوشانەوە لە ٤٥ خولەکەوە بۆ ٢٠ خولەکێک کەم دەکرێتەوە".\nوەزیرى کارەبا باسى لەوەشکرد، پێوەری زیرەک توانیویەتی بەشێکی زۆری کارەبا کۆنترۆڵ بکات، بەتایبەتی لە بواری دەستنیشانکردنی جۆری سەرپێچییەکان و کەمکردنەوەی بارزۆری لەسەر کارەبا، کە لە ماوەی شەش مانگدا، لە %49 بۆ 38% دابەزیوە.\nجەختیشیکردەوە، درەنگ پێدانی پسوولەی کارەبا بە هاوبەشانی، بە یەکێ لە کەموکورتییەکانی بەڕێوەبەرایەتییەکانی کارەبا دەستنیشانکرا، کە بووە هۆی کەمبوونەوەی داهاتی وەزارەت.\nوەزیرى کارەبا دەڵێت، هەرێمی کوردستان کارەبای لە تورکیا هاوردە نەکردووە، بەڵکو عێراق بڕە کارەبایەک لە تورکیای کڕیوە کە بە هێڵی گواستنەوەی کارەبا هەرێم تێپەڕ دەبێت و بەهۆیە کێشەی ڤۆلتە و بارزۆری لەسەر توڕی گواستنەوەی هەرێمێش چارەسەر دەبێت.\nمەرجەکانى پێدانى مۆڵەتى بێ موچە بەمامۆستایان دیاریکرا\n2021.07.07 - 20:42\nبڕی پێدانی کارەبا بۆ رۆژانی جەژن دیاری کرا\n2021.07.19 - 10:27


جولای 2, 2019 3\nماوەیەكی تا ڕادەیەك دورو و درێژە كە ڕاگەیەنەرەكانی نێو خۆی ئێران خۆیان لە بڵاو كردنەوەی هەواڵی پێوەندیدار بە كوشتاری كۆڵبەران لە سەر سنورەكان دەبوێرن. كە چی ئەم كوشتارە هەروا بەردەوامە. لە ماوەی مانگەكانی ئەم داوییەدا، خەڵكی شارە سنوریەكان دەنگی ناڕەزایەتی خۆیان لە دیفاع لە زەحمەتكێشانی كۆڵبەر بەرز كردۆتەوە. كاسبكاران و دوكاندارانی وردە فرۆش لەم شارانەدا بۆ پشتیوانی لە كۆڵبەرانی سەر سنور كاروكاسبی خۆیان ڕاگرت. ناوەندەكانی دیفاع لە مافەكانی مرۆڤ لە دەرەوەی وڵات، كۆماری ئیسلامیان لەبەر خاتری كوشتاری كۆڵبەران و فەراهەم كردنی بارودۆخێك كە بەشێكی بەرین لە خەڵكی بێكار و هەژاری ناچار بە هەڵبژاردنی وەها ” كارێك” كردوە، مەحكوم كرد، ڕژیم لە بەرانبەر ئەم گوشارانەدا، لە سەرەتاوە بۆ ئارام كردنەوەی خەڵكی ناڕازی لە زمان بەرپرسانی ناوچەییەوە كۆمەڵێك وەعدەی دا. بەڵام وەك هەموو جارێك سەرجەم وەعدەكان خرانە پشت گوێ. كوشتار و ڕێگری پاسدارەكان و هێزی ئینتیزامی لەسەر سنورەكان دەرێژەی پێدرا. بەشێوەیەك كە تەقریبەن رۆژ نییە كە زەحمەتكێشێك لەم كێشمەكێشەی مەرگ و ژیاندا بۆ دەستەبەر كردنی داهاتێكی مەمرە و مەژی خەڵتانی خوێن نەكرێت.\nدوای ماوەیەك بێدەنگی، ئیلنا هەواڵنێریی كاری كۆماری ئیسلامی لەم بوارەدا ڕاپۆرتێكی بڵاو كردەوە كە تێیدا چەند گۆشەیەك لە ڕاستیەكانی پێوەندیدار بە هەژاری و بێكاری لە كوردستان و ڕەنج و ئازاری كۆڵبەرانی تێدا هاتووە. لە ڕاپۆرتەكەی ئیلنادا هاتوە:” گەلێك لە دانیشتوانی ناوچە سنوریەكان لە ئوستانی كوردستان، كرماشان و ئازەربایجانی رۆژئاوا بۆ دابین كردنی هەزینەی لانیكەمی پێداویستیە سەرەتاییەكانی ژیان، روویان كردۆتە كاری كۆڵبەری. كارێكی تابڵێی سەخت و پڕ مەترسی. لە خەڵكی بە تەمەنەوە گرتویەتی تا لاوانی ١٣ ساڵ ناچارن بۆ دەستەبەر كردنی هەزینەی قورسی بەڕێچوون، مەترسی ڕێگا و هەڵگرتنی باری قورس بە گیان بكڕن. پەڕینەوە لە زنجیرە كێوە بەرزەكان، سەرما، ئەو مینانەی چاوەڕێیانە، روبارە خورۆشاوەكان، و لێرەدا ئیلنا بە ئانقەست لەبیر خۆی دەباتەوە كە بڵێ: وە باجگیری و هێزە چەكدارەكانی ڕژیم دەست لەسەر پەلاپیتكە و لە كەمیندا. ئیلنا لە بواری ئاماری كۆڵبەراندا ڕەقەمێكی هێناوە كە ئەگەرچی كەمترە لە ڕێژەی ڕاستەقینە، بەڵام تەنانەت لەم ئاستەشدا، پێوانەیەكە بۆ هەڵسەنگادنی رادەی كارەسات ئامێزی ئەم بابەتە. لە ڕاپۆرتەكەدا هاتوە:” زیاتر لە ٨٠ هەزار كەس خەریكی كاری كۆڵبەرین. بە لەبەرچاو گرتنی لایەنی بنەماڵەیی، نزیك بە چوار سەد هەزار كەس لە ( ئەندامانی بنەماڵەی كۆڵبەرەكان) و چەند ملیۆن كاسبكار، سینف و بازاڕی لەژێر كاریگەری ڕاستەوخۆ و ناڕاستە و خۆی كاری كۆڵبەریدان. ژمارەی ئەو كەسانەی كە گیانیان بۆ دابین كردنی ژیانێكی مەمرە و مەژی لە كوێرە ڕێگا سنوریەكاندا لەدەست داوە لە ساڵەكانی دواییدا بەردەوام رووی لە زیاد بوون بووە. ئەم ئامارە لە ساڵی ١٣٩٥ دا زیاتر لە ١٥٤ كەس بووە.\nكۆڵبەری بە گشت دژواری و مەترسیەكەوە كە هەیەتی، بۆ خەڵكێك كە هیچ سەرچاوەیەكی بەڕێچوونی دیكەیان نییە، بە ” كار” حیساب دەكرێت و جەماوەرێكی بەرین لە خەڵكی ناوچەكە روویان تێكردوە. بێكاری بەرین و هەژاری، خەڵكی ئەو ناوچەیەی ناچار كردوە تا جەماوەرێكی زۆر لەوان بە ژن و پیاو و پیر و تەنانەت تازە لاوەوە روو بكەنە ئەم كارە سەخت و دژاوار و مەترسیدارە و رۆژانەش ژمارەیان زیاد دەكات. لەنێو خێڵی كۆڵبەراندا، ژنانێك هەن كە سەرپەرستی بنەماڵەیان لەئەستۆیە و چارەیەكیان بێجگە لەوە نییە كە ئەم كارە سەخت و دژاورە وەك ” شوغڵ” هەڵبژێرن.\nئەگەرچی بە كۆڵەوە گرتنی بارێكی قورس بۆ ماوەی چەند كاتژمێر بە ڕێگایەكی سەختی كوێستانی چڕدا، پشوبڕ و پڕ مەترسیە، بەڵام مەترسی ئامێز تر لە هەر ڕیسكێك تێپەڕین بە نزیك پایەگاكان و روو بە روو بوونەوەیە لەگەڵ هێزە ئینتیزامیەكانی ڕژیمە. ئەمانە كە سەرەكی ترین كاریان ئەزیەت و ئازاری خەڵك و بە تایبەت كۆڵبەران و باجگیری و تاڵانی كەلوپەلی كاسبكارانی سەر سنورە، لە دەمێك لەوە پێشەوە بەبێ هیچ بیانویەك و تەنیا بە ئامانجی ناچار كردنی كۆڵبەر و بۆ بەرز كردنەوەی نرخی باجگیرییەكانیان، كۆڵبەران و كاسبكارانی سەرسنور ئەدەنە بەر دەستڕێژی گوللە و دەیانكوژن. ئەوان تەنانەت هێرش دەكەنە سەر ئەو كۆڵبەرانەش كە كارتی تێپەڕ بوون لە سنور و ئیجازەی گواستنەوەی كالایان هەیە، و تا ئێستا قوربانیشیان هەبووە.\nئەو جەنایەتكارانەی كە بۆ كاری سنورەكان دادەندرێن و لە پایەگا و مەسیری هاتوچۆی كاروانیاچیەكاندا دادەمەزرێن، لەوێوە كە دەبێ سەهمی زنجێرە و سلسلە مەراتبی خۆشیان بدەن، لە ماوەیەكدا كە خەریكی ئەم كارە دەبن، ساتێك لە جەریمە وەرگرتن و باج گیری لە كاسبكارانی هەژاری سەر سنور و تاڵان كردنی بارەكانیان غافڵ نین.\nبەڵام ئەمرۆ زەحمەتكێشانی كۆڵبەر و باقی بەشەكانی دیكەی چینی كرێكار لە كوردستان تەنیا نین. دەنگدانەوەی ڕەنج و ئازار و مەزلومیەتیانمان لە بزوتنەوەی بەرین و سەرتاسەری مانگی بەفرانباری ڕابردودا بیست. لە مانگرتنی شۆفیر كامیۆنەكان، لە مانگرتنی سەرتاسەری كرێكارانی ڕێگای ئاسن، و لە دەیان مانگرتن و ناڕەزایەتی كرێكاریدا كە رۆژانە لە ئارادایە، ئەم هاودەنگیە دەبیستین. كرێكاران و زەحمەتكێشانی كوردستان، بەشێكن لە بزوتنەوەیەكی ماف خوازانەی روو لە گەشەی سەرتاسەری كە لەمرۆدا بە بەرینایی هەموو ئێران لە ئارادایە. ئەم بزوتنەوانە كە توانایی ئەوەیان هەیە تا مۆری خۆیان لە ئاڵوگۆڕە سیاسیەكانی داهاتوی ئەم وڵاتە و تەنانەت لە سەرجەم ناوچەكەدا بدەن. خەڵكی زەحمەتكێش و ستەمدیتوی كوردستان، كە لەماوەی ٤ دەیەی ڕابردودا بە سەربەرزیەوە ئالای خۆراگرییان لەبەرانبەر سوڵتەی ڕژیمی ئیسلامیدا بە شەكاوەیی ڕاگرتوە، ئەمرۆ بە بینینی ئەوەی كە لە بەشەكانی دیكەی ئێڕاندا ڕوو ئەدات، هیوا بە سەركەوتن لە دڵیاندا چەكەرەی كردوە. زۆری پێناچێت كە كۆڵبەری ئەم هێمای چەساندنەوە، ستەمگەری و سوكایەتیە بە ئینسان، لەگەڵ ئەم ڕژیمە و لەگەڵ نیزامێك كە پشتیوانیەتی، لە گۆڕەپانی ژیانی ئەم كۆمەڵگایە دەسڕێتەوە.


من و نما و ناوبانگ | Nma Nariman نما نه‌ریمان\nHome بۆچوون من و نما و ناوبانگ\nتەمەنم ۱۳ ساڵان بوو خەڵکی دەهاتن بۆ سەیری ئۆپەرێت و شانۆگەرییەکانم\nهەر ماوەیەکی کەم دوای ئەوە چوومە تەلەفزیۆن و بەرنامەم پێشکەشکرد ، نواندنم دەکرد ، کەم تا زۆر ناوبانگم دەرکرد\nئەمە نەک ژیانی نەگۆریم بەڵکو خراپتریکرد ، زۆرێک کەوتنە دژایەتیم ، خزمم هەبوو دەیووت بووە بە لۆتی ، بەشێک لە رکابەرەکانیش تۆمەتیان بۆ درووستدەکردم هەمیشە لە هەوڵی بچوکردنەوەمدابوون ، بەڵام من ئەو کات و ئێستاش پەیامی مرۆڤدۆستی و خۆشگوزەرانی خەڵکم هەڵگرتبوو کە ویژدانی ئاسودە دەکردم .\nدەمزانی ناوبانگ هیچ بەمن نابەخشێت ، چونکە هەر لەسەرەتای فێربوونەوە بە خوێندنەوەی شیعر و ژیاننامەی شاعیران دەستمپێکردبوو .\nدەمزانی ناودارانی کورد چەند بە کولەمەرگی ژیاون\nشیعرەکەی ” وه‌ره قوربان له‌سه‌یری جه‌ژنی قوربان” ی قانعم خوێندبوویەوە کە نانی جەژنی نەبووە .\nئەوێ رۆژێ کە چوینە ماڵی هونەرمەند ئەحمەد شەماڵ بۆ چاوپێکەوتنی تەلەفزیۆنی پارەی کیلۆیەک ئاردی پێنەبوو .\nمیدیا زەندی هاوسەری هونەرمەند حەسەن زیرەک بە منی ووت ( خۆم و کچەکانم کرێچین )٠\nچومە ماڵی فەتانەی وەلیدی لەسنە و بینیم چەند بێنازە .\nهەرگیز خۆزگە بە من نەخوازن کە ژیانی قالە مەرەم بینیووە.\nچەند ئازارم دەچەشت سەڵاح داودەم دەدی بەو دەهۆڵەوە شاباشی وەردەگرت .\nئەی ئەوە نییە هێمنی شاعیریش نوسیوویەتی :\nهـونەرمـەند و ژیـانـی خـۆش مـەحاڵـە .\n�هونەرمـەند ڕەنجـەڕۆیـە، ژیـنـی تـاڵە .\nئەگەر لە کاتێکدا من ئەمانەم بیستبێت و بینیبێت ئیتر چۆن لەو خەیاڵ پڵاویەدا دەژیم کە ناوبانگی خۆم یان کچەکانم دەبێتە مایەخۆشگوزەرانیمان ؟\nباشە ئەگەر نماش بگاتە لوتکەی ناوبانگ چی بۆ دەکرێت ؟\nبێگومان هیچ ، چی بۆ ناودارانی کورد کراوە تا بۆ ئەو بکرێت ؟\nلێرەوە لەو قسە قۆرە بگەرێن کە من بۆ ناوبانگ هاوکاری منداڵەکەم دەکەم .\nلەو تۆمەتە بێبنەمایەش بگەرێن کە من ناوێرم قسە بکەم و منداڵەکەم بەکار دێنم ، چوونکە لەوە دەچێت ئێستا هەندێک هەبێت ئەوەیان لە یادبێت و شایەتیم بۆ بدەن تاکە ئەکتەری کورد بووم کە لەسەر شاشەی تەلەفزیۆن تەمسیلم لەسەر تاڵەبانی و بارزانی کردووە ، ئێستاش کەمێک تاقەتم بۆ بگەرێتەوە تەمسیل دەکەم و کەرامەتی ئەم دەسڵاتە وورد وورد دەکەم ، ناو و ناونیشانم دیارە و بەرپرسم لە یەک بەیەکی قسەکانی نما .\nسەبارەت بە لایک و کۆمێنتیش باشە پێمبڵێن چەند لایک و چەند کۆمێنت مەمکە مژەیەک بۆ نما دەکات ؟\nکێ شوتیەک دەفرۆشێت بەلایک و کۆمێنت ؟\nئەم قسانە بیانوی بێدەنگکردنمانن .\nبەڵێ دڵخۆشم بڵاوبوونەوە و زۆری بینەری ڤیدیۆکان تا دڵنیابم لەوەی پەیامەکەمان گەشتووە کە دڵنیام پەیامی زۆرینەی منداڵانی بەشمەینەتی ئەم کاولبووەیە .\nئێستا با ئەمە کۆتایی پێبهێنین ، من منداڵەکانم وەک یاخی لە سیستەمی حوکمی خراپ و دیاردە دزێوەکانی گۆمەڵکا پەروەردە دەکەم .\nفێریان دەکەم هەمیشە راستی بڵێن و بێدەنگ نەبن\nپێیان دەڵێم تا ئەمانێک نەدرێت بە خۆتان و خەڵکەکەتان ئەمان مەدەن بەوانەی وادەزانن ئەم خاکە بە تاپۆی رەش موڵکی باوکیانە .\nهەرگیز ناشهێڵم ببنە کاڵا و بڵندگۆی هیچ ئایدیا و حزب و لایەنێک ئەگەر ڕۆژێک ئەمە ڕوویدا ئەوا لۆمەم بکەن .\nسوپاس بۆ یەک بەیەکی ئەو کەسانەی کە پشتگیری لە نما دەکەن کە سەد بەرانبەرن.\nسوپاس بۆ هەموو کۆمێنت و دەستخۆشییەکانتان کە مایەی دڵخۆشی و بەردەوامییە .\nتێبینی : کاتێک من دەستم بە کارکردن کرد بەربەستی زۆر هاتنە ڕێگام دژایەتی زۆر کرام باوکیشم لە سەر جێگا نەخۆشبوو توانای بەرگری نەبوو بۆ ئەوەی پارێزراوبم چوومە حزبی سۆسیالیست ، ئێستا نما بەدەر لەوەی پشتیوانی خەڵکێکی زۆری هەیە ، من بوونم هەیە ، من باوکی نمام و کێ دەیەوێت رووبەرووی ببێتەوە با بفەرمووێت و ئەو ئازاییەتییە بنوێنێت .\nهەموو شۆرشێکیش قوربانی دەوێت و ئێمە بۆ ئەو قوربانییە باکمان نییە .\nPrevious articleچاوپێكەوتن لەگەڵ كەناڵەكانی گروپی RTL ی ئەڵمانی\nNext articleئۆپۆزسیۆنێکی بێ وێنه له‌دنیادا\nنمه گله‌یی له بێ كاره‌بایی ده‌كا\nبۆچوون كانونی دووه‌م 19, 2017\nبۆچوون كانونی دووه‌م 23, 2017


لە راستیدا PKK، جوڵانەوەیەکە لەتەواوی قۆناخە مێژوویەکاندا تووشی پیلانگێڕی نێودەوڵەتی پاشکەوتووانە بۆتەوە. بڕوا ناکەم بەو ئەندازە فراوانە پیلانێکی نێودەوڵەتی لەدەوربەری جولانەوەیەکی دیکە هاتبێتە ئاراوە. هەر لەبەر ئەوەی تەنیا جوڵانەوەیەکی بەهێزی سۆسیالیستی و رزگاری نەتەوەییە، کە لەسەر پێیان مابێتەوە، پیلانێکی نێودەوڵەتی لەدژی ئەنجام درا. بەڵام بەرخۆدانی کرد و سەرکوت نەکرا. لەئەنجامی هەڵمەتە نوێیەکانی و ئاستی بڕیاردانی لەبەڕێوەبردنی شەڕدا ئەوەی دووپاتکردەوە کە زاراوەی سۆسیالیزم تێکناشکێت. تێکشکانیش لەملاوە بمێنێ، ئەوا لە میانی ئەو هەنگاوانەی کە دەینێتەوە زیاتر لەسەرکەوتن نزیک دەبێتەوە و ئەوە دەسەلمێنێ کە جوڵانەوی هەرە راست و بەهێزی ئەم سەردەمەیە و تایبەتمەندێتی سەرەکی و سەرچاوەی خوڵقاندنی ئەم پێشکەوتنانە ئەوەیە کە جوڵانەوەیەکی سۆسیالیستی یە.\nبێگومان پێویست دەکات تێگەیشتنی مێژوویی و سەردەم بگاتە پێناسە و گوزارشتێکی زانستیانە. هەروەها پێویست دەکات بە قووڵایی وەڵامی نوێ بۆ چارەسەری کێشەکان بدرێتەوە و لەسەر بنەمایەکی نوێ، پارتی رەنج و دیموکراسی سۆسیالیستی و چالاکییەکانی دەوڵەت- گەل پێناسە بکرێت. لەمیانی پراکتیکی بەرجەستە و تاکتیکە جیاجیاکاندا جوڵانەوەیەکی گەلێری تێر و تەسەلمان هێنایە ئاراوە.\nپارتیمان تەنیا ڕێگای ڕزگاری لە پێش هەژارترین توێژدا ناکاتەوە بەڵکو لە هەمانکاتدا ڕێگا لە پێش چین و توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگاش دەکاتەوە. دەتوانێ بەرامبەر بە چەوساندنەوەی رەنج و کۆیلەکردنی ژنان و ئەو زەختانەی کە لەئەنجامی جیاوازی مەزهەبی و ناکۆکی نەتەوەییەوە بەدیدێت، لەسەربنەمای چارەسەری هەڵوێست بگرێت. سەرەڕای سەختی و کەموکوڕییەکانی، درێژە بە پێشکەوتنەکانی دەدات و لەسەربنەمای رێزگرتن لەڕەنج، هەوڵ دەدات ببێت بەپارتی ئەو کەسانەی خاوەنی رەنجن. سەبارەت بە کەسایەتییەکی قارەمان و فیداکار و شێوازێکی ژیان کە شایستەی رەچەڵەکی مرۆڤ بێت بەشێوەیەک تاوتوێی کردووە کە تاوەکو ئێستا هیچ پارتییەک بەتێر و تەسەلی نەیگرتۆتە دەست و بەم شێوەیە وەڵامی نەداوەتەوە.\nئەو مرۆڤایەتییەی راستینەیPKK بەرجەستە بکات، بەواتای مرۆڤایەتییەکی ئازاد و رزگاربوو دێت. ئێستا ئێمە لەڕەوشێک دا ئەژین کە هەنگاوێکی بچووکمان ناوەتەوە. ئەگەر بێت و بەناوی گەلەکەمان ئەمە بەسەرکەوتنێکی یەکجارەکی بگەیەنین، ئەوا زۆر باش دەزانین کە بەناوی مرۆڤایەتی دەبێتە دەسکەوتێکی مەزن. هەربۆیە توانیمان و زانیمان چۆن ئەو رزگاربوونەی لەئاستی تاکە کەسدا بەدیدێت، وەرچەرخێنین و بیگۆڕین بۆ ئەو رزگاربوونەی لەئاستی گەلدا بەدیهاتووە. لەهەموو کاتێک زیاتر گرێدراوی ئەوەین کە ئەو رزگاربوونەی لەئاستی گەلێکدا بەدیهاتووە بگۆڕین و وەریچەر خێنین بۆ رزگاربوونی تەواوی مرۆڤایەتی.\nبڕوامان بە مرۆڤایەتی هەیە و باش دەزانین ژیانێک هەیە کە شایستەی مرۆڤ بێت.\nهەر لەبەر ئەوەی بەقووڵایی گرێدراوی ئەم راستیەین، بۆیە بەشێوەیەک ژیانی خۆمان دەخەینە خزمەتی مرۆڤایەتی کە لەهیچ پارتێکدا نابینرێ. جوڵانەوەیەکی تا ئەم رادەیە نوێنەرایەتی کۆمەڵایەتی بوون بکات و لەم پێناوەشدا هێندە فیداکاری و جەسارەتی پێشخستووە، تەنانەت دەشێ جوڵانەوەیەکی گەوهەری سۆسیالیستانە بێت. هەربۆیە شەڕەفی چاومان دەپارێزین. تەواوی شەهادەتەکان لەسەر ئەم بنەمایەن و لەم پێناوەدایە. هەروەکو چۆن ئەم بەرخۆدانی و فیداکارییە مەزنانە لەسایەی ئەم گەوهەرە پتەوە هاتە ئاراوە، لەهەمانکاتدا لە پێناو پاراستنی ئەم گەوهەرە ئەنجامدراوە. ئێمەش لەسەربنەمای ئەم باوەڕیە سەرمان هەڵدا و مەزن بووین. هەروەها لەو باوەڕەداین کە مەزن بوونمان لەمیانی پاراستن و پتەوکردنی زیاتری ئەم گەوهەرە بەدی دێت و ئەمەش وەکو ئەرکێک دەبینین. بەقوڵایی دەرک بەم مەسەلەیە دەکەین، هەروەها ئاستی بڕیار و پراکتیزەکردن لەبەرزترین ئاستدایە.\nئەو هەڵوێستەی بەخێرایی کار و شێوازی لێدان ناوزەد دەکەین، چەندی بڵێی پێشکەوتووە. بە جۆرێک وەڵامی ئەو شیکردنەوەیەی سەرۆکایەتی دراوەتەوە کە دەڵێ:” گەل لە خۆتدا ئاوا بکە، مرۆڤایەتی نوێ لەخودی خۆتدا ئاوا بکە، لەم پێناوەشدا خۆت بگەیەنە ئاستی هەرە بەرزی بانگەشەی مرۆڤایەتی، لەم پێناوەدا چی پێویست بێت ئەنجامی بدە” ناتوانرێت ئەمە بچووک بکرێتەوە.\nئەم راستییانەی لەلایەن ژمارەیەکی کەم لە هێزەکانی پارتی دەرکی پێکرابێ، لەمە بەدواوە بەشەپۆلێک کە لەهەموو کاتێک زیاتر و لەئاستێکی بەرزتردا بێت، شەپۆل بە شەپۆل رەنگدانەوەی بەسەر گەلەکەمان و گەلانی ناوچەکە و مرۆڤایەتیدا دەبێت. گرێدان بە شکۆمەندی پرەنسیپەکانی سۆسیالیزم و نیشاندانی هەڵوێستێکی زانستیانە دەبێتە راستینەی سەرەکیمان.\nجوڵانەوە سۆسیالیستەکەمان کەلەسەر ئەم بنەمایە دەرکەوتووە، بۆتە لێهاتووترین پارتی رۆژگاری ئەمڕۆمان، بێگومان لەمە بەدواوە بەشێوەیەکی لێهاتوانەتر و بەبڕیار و سەرکەوتووانەتر بەرەو بەدیهێنانی ئامانجەکان هەنگاو دەنێینەوە و ئاراستەی خۆی وەردەگرێ. هەربۆیە دەڵێین: باشترین وەڵاممان داوەتە ١ی مایس رۆژی رەنج، یەکێتی، هاوکاری و تێکۆشان و لەم پێناوەشدا درێژە بەپابەندبوونی خۆمان دەدەین بۆ تەواوی زەحمەتکێشانی جیهان، باورڕی خۆمان بە مێژوو و رۆژگاری ئەمڕۆمان نیشانداوە. لەم چوارچێوەیەشدا دەڵێین: بەباشترین شێوە بڕیارمان لەسەر ئاییندەی خۆمان داوە\nبژی١ی مایس رۆژی یەکێتی، هاوکاری و تێكۆشانی تەواوی زەحمەتکێشان


چەند ڕێگەی خیرا بۆ ئەوەی بتوانیت زمانی قسەكردنی ئینگلیزیت باشتر بكەیت\nهەموومان ئارەزەوو دەكەین، كە قسەكردنامن بە زمانی ئینگلیزی باشتر بكەین، بەڵام بۆ هەنێكمان بەربەسێكی گەورەیە.\nبۆ باشتركردنی گفتوگۆكردن بەزمانی ئینگلیزی باشترین شت، كە بیكەیت قسەكردنە لەگەڵ كەسێك زمانی دایكی ئینگلیزی بێت، بەڵام زۆربەمان ئەو هەڵبژاردەیەمان لەبەردەستدا نییە.\nچی ڕوو دەدات ئەگەر كەس نەناسیت بە ئینگلیزی قسە بكات؟ چی دەبێت ئەگەر كاتت نەدۆزییەوە؟ ئەی چی ڕوو دەدات ئەگەر متمانەی تەواوت نەبوو، كە قسە لەگەڵ كەسێك بكەیت، كە زمانی دایك ئینگلیزی قسە بكات؟\nچۆن بتوانینت ڕاهێنان بكەیت بەبێ ئەوەی كەس بدۆزیتەوە یارمەتیت بدات.\nبێ خەمبە دەتوانیت بەبێ بوونی كەس ڕاهێنان لەسەر ئەمە بكەیت.\nوەك كەسێك بیركەرەوە، كە زمانی دایكی ئینگلیزییە\nهەندێك كات قرسە بەو جۆرە بیربكەیتەوە، بەڵام چۆن وا بكەیت، بۆ ئەنجامدانی ئەمە دەبێت لە نێوان دوو زمانەكەدا وەرگێران ئەنجام بدەیت، وەرگێران ئەو ئاسانە نییە، كە بیری لێد دەكەیتەوە تەنانەت ئەوانەش بەتوانان لە زمانەكەدا كێشەیان بۆ درووست دەبێت لە گۆڕینی نێوان دوو زمانەكە.\nدەتوانیت لە هەرشوێنێك و لە هەر كاتێكدا بێت ئەنجامی بدەیت، لەكاتی خواردن داواكردن یاخود هەر كارێكی دیكە فەرگەنگی زمانگی ئیگلیزی بۆ ئینگلیزی بەكاربێنە ، ئەمەش ڕێگەیەكە بۆ ئەوەی هەرگیز زمانی دایك بەكار نەهێنیت، تێبینی ئەوە دەكەیت كاتێك وەك كەسێك بیر دەكیتەوە زمانی دایكی ئینگلیزی بێت هەست دەكەیت ئاسانترە قسە كردن بە ئینگلیزی\nلەگەڵ خۆت گفتوگۆ بكە\nهەر كاتێك، كە لەماڵەوە بوویت، یاخود بەتەنیا بوویت ، دەتوانتیت لەگەل خۆتدا بدوێیتو قسە بكەیت.\nئەگەر وەك كەسیكی نەرێنی بیر كردەوە هەوڵبدە ئەوانی لە ناخدایە دەری بڕە بۆخۆت ، ڕاهێنان هەر ڕاهێنانە ئەگەریش كەسیش نەدۆزیەوە بۆ ڕاستكردنەوەی هەڵەكان.\nبچۆرە بەردەم ئاوێنەكەو قسە لەگەڵ خودی خۆتدا بكە، گرنگی ئەمەش لەوەدایە هەست دەكەیت قسە لەگەل كەسێكدا دەكەیت.\nگوێبگرە و دووبارەی بكرەوە\nئایا سەیری زنجیرە تەلەفیزیۆنی و یوتیوب دەكەیت دەربارەی زمانی ئینگلیزی ؟ دەتوانیت ئەوانە بەكاربهێنت بۆ باشتركردنی زمانی ئینگیلزیكەت.\nدەتوانیت بەشێكی بچووك دیاری بكەیت و دێڕ بە دێر دووبارەی كەیتەوە، هەتا دەتوانیت بەهەمان تۆنی بە هەمان خێرایی، گرنگ نییە ئەگەر وشیەكەك لەبیر بكەیت، گرنگ ئەوەیە بەردەوام بیت لە قسە كردن.


سنەوبەری تورکی و زەیتونی عەفرین – لڤین پرێس\nسنەوبەرێک لە ئەنالیا و ئالانیا لەگەڵ زەیتونێکی عەفرین و داربەڕوویەکی قەندیل، هەر درەختن و ئەوەی لێکیان جیادەکاتەوە عەقڵیەتی شۆڤێنی و ناسیۆنالیستیە.\nسروشت هی هەموومانە هەرچەندە دنیای ئێمە، سنورە دەسکردەکان لە ئێستادا چیا و ڕووبار و دارستانەکانیشی دابەش کردووە. ناکرێ سنەوبەری قەندیل و زەیتونی عەفرین ببڕی بیکەیتە خەڵوز و لە کەنارەکانی تورکیا بەسەرخۆشی گۆشتی پێ ببرژێنی و نەک داری کورد بەڵکو سەرزەمینی کوردان بکەیتە خۆڵەمێش و چاوەڕێ فرمێسکی ئەوی تر بیت بۆ دارستانەکانت.\nمن دەزانم هێلانە چۆلەکەیەكی تورکی دەسوتێت کە لەگەڵ کۆترێکی کوردیدا جیاوازیان نیە، بەڵام دەزانم تورک دڵخۆشە بەوەی کە تورکە و خەمبارە بەوەی کە کوردێک لەسەر زەوی بوونی هەیە. بێدەنگی بەشێکی زۆری کورد لە بڕینی داربەڕووی خواکوڕک و زەیتونی کۆبانی و عەفرین و هاوخەمی بۆ دارستانەکانی ئەنتالیا و ئالانیا، کەمێک قبوڵکردنی ئەوەی دی وەک براگەورە و بینینی خۆیه‌تی وەک مەخلوقێکی گرگن و برابچوک. مەسەلەکە تەنها فاشیزمی قەومی نیە و شتەکە مقاوەمە و مانەوەیە.\nدەیان ساڵ بتسڕنەوە و دارو بەرد و مرۆڤ و ژینگەت بسوتێنن، خوت وەک کورد بەناوی ئیخوان یان بەناوی چەپ و ژیاندۆستی بەرگری لە دارستانی تورکی بکەیت و باوەش و فرمێسکی گەرمی پیرەژنێکی عەفرین کە توند داری زەیتونی بڕاو ڕادەموسێ دڵت خورپە نەکا، ئەوا گومان لە ئایین و مرۆڤدۆستی و ئایدۆلۆژیات بکە.\nدیاردەی سورشتی و دەستکرد جیاوازییان هەیە، تۆ سەرزەمینی کوردان بسوتێنی و دارەکانیان ببڕیتەوە و بیکەیتە خەڵوز بۆ یانەی شەوانی ئەستەمبوڵ لەگەڵ دیاردەیەکی سروشتی وەک سوتانی دارستانەکانی تورکیا وەک یەک ڕووداوی هاوشێوە سەیر بکەی، ئەوا گومان لە دید و تێڕوانینت بکە.\nسەرزەمین هی هەموومانە و بای شەماڵێک لە تورکیاوە هەڵبکات فێنکاییمان پێدەبەخشێ، وەک چۆن سیبەری داربەڕوویەک لە قەندیل و خواکوڕک، یان زەیتونێکی عەفرین، بە خاکمان دەبەستێنەوە.\nزیندانیانیان بادینان ئەشکەنجە دراون و سوکایەتیان پێکراوە


سەرەتا»جۆراوجۆر»گشتی»خراپترین کات بۆ شەحن کردنەوەی مۆبایلەکەت ئەم کاتەیە\nزۆر کات لەشەواندا پێش خەوتن مۆبایەلەکەمان بە شەحنەوە دەکەین بۆ ئەوەی بەیانیان مۆبایلەکانمان پڕ شەحن بێت.\nلێرەدا دوو شت هەیە:\nیەکەمیان ئەگەر تۆ نیازت هەیە مۆبایەلەکەت لە 2 ساڵدا بفرۆشیت واتە ئامادە نیت لە 2 ساڵ زیاتر مۆبایلێکت پێبێت ئەوا کێشە نابێت لە هەر کاتێکدا مۆبایلەکت شەحن بکەیتەوە چونکە مۆبایلەکەت ناگاتە ئەوەی زیان بەر پاتریەکەی بکەوێت.\nبەڵام ئەگەر دەتەوێت بۆ ماوەیەکی زۆر مۆبایلەکەت لەلات بمێنێتەوە ئەوا پێش هەموو شتێک پێویستە ئەوە بزانیت کە زۆر شەحنکردنی مۆبایل دەبێتە هۆی لەدەستدانی ئایۆنی لیسیۆم لە پاتری مۆبایلەکەدا.\nئەمەش دەبێتە هۆی لاوازبوونی پاترییەکەی، بۆیە پێویستە ماوەی شەحنکردنەوەی مۆبایلەکەت دیاریکراو بێت، هەرکاتێک مۆبایلەکەت شەحنی تەواوی وەرگرت. بە زوویی لە شاحینەکەی بکەرەوە، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت شەحنکردنی مۆبایلەکەت لە شەودا زیانی زۆر بە پاتری مۆبایلەکەت دەگەیەنێت.\nوەرگێڕانی: شاد ئازاد-دواڕۆژ\nبابەتەكانی پێشووترئایا زانیوتە google چاودێریت دەکات کە سەیری چی دەکەیت و چی دەڵەیت و تۆماری دەکات!\nبابەتی دواتر رووت چیە و سوود و زیانەکانی چین و بۆچی بەکاردێت ؟!\nکچێکی تەمەن ۲۱ ساڵ کوێر دەبێت بەهۆی یاری کردن بە مۆبایلەکەی\nماڵپەری ماشابڵی بڵاویکردۆتەوە ::: کچێکی خەڵکی چین بەهۆی یارییکردنی زۆر و لە ڕادەبەدەر بە مۆبایلە زیرەکەکەی،…


سەدر داوا لە پەرلەمان دەکات یاسای ئاسایشی خۆراک پەسەند بکات – لڤین پرێس\nسەدر داوا لە پەرلەمان دەکات یاسای ئاسایشی خۆراک پەسەند بکات\nموقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر، داوا لە پەرلەمانی عێراق دەکات بەبێ موزایدە پێشنیازە یاسای ئاسایشی خێرای خۆراک پەسند بکات.\nرۆژی شەممە 28/5/2022، لە راگەیێندراوێكدا موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر رایگەیاند، دوای پەسندکردنی یاسای بە تاوانناساندنی دروستکردنی پەیوەندیی لەگەڵ ئیسرائیل، پێویستە پەرلەمانی عێراق پێشنیازەیاسای ئاسایشی خۆراک پەسندبکات، کە راستەوخۆ خزمەتی گەل دەکات، بەبێ موزایدەی حیزبی، یان تائیفی یان نەتەوەیی و دوور لە دێوەزمەی گەندەڵکاران.\nسەدر دەڵێت، “هیوام بەخوا و پەرلەمانی عێراقە، کە توانای خۆی بسەلمێنێت لە پەسندکردنی، ئەمە وێڕای ئاستەنگی پارتەکان و تەگەرە دروستکردنی لە بەردەمی لە رێگەی سکاڵاکردن لە دادگە لەسەر یاسایەکی سوودبەخش. بەتایبەتی هاوپەیمانی رزگارکردنی نیشتمان و فراکسیۆنە نیشتمانییەکانی دیکە. پێویستە ئەمڕۆ هەمووتان ئاگاداری کۆژان و داواکارییەکانی گەل بن ئەمە وێڕای هەوڵی تەنگپێهەڵچنین و ئاستەنگ دروستکردن”.\nپێشنیازەیاسای پاڵپشتیى ئاسایشى خۆراک ھاوشێوەی پڕۆژەیاساکەی حکومەتە، لە 10 ماددە پێکهاتووە و بودجەکەى 25 ترلیۆن دینارە کە لە زیادەى نرخى نەوتى فرۆشراو دابین دەکرێت. لە پەرلەمانی عێراقدا خوێندنەوەی یەکەمی بۆ کراوە. چاوەڕوان دەکرێت لیژنەی دارایی گۆرانکاریی لە ماددەکانیدا بکات و پاشان ھەنگاو بەرەو تێپەڕاندنی بنرێت.\nئاژانسی نێودەوڵەتی وزە: لە پرسی وزەدا تەنیا لە گەڵ بەغدا مامەڵە دەکەین\nحكومەتی عێراق ئامادەی ناردنی بودجەیە


گۆڕینەوەی خەڵک باشترە |\nHome بیروڕا گۆڕینەوەی خەڵک باشترە\non: كانونی دووه‌م 30, 2019 In: بیروڕا, چوارشەممە, ناوخۆییNo Comments\nلە ڕۆژی یەکەمی خۆپیشاندانەکانی خەڵکی شیلادزێ دژی بنکە سەربازی و ئیستیخباراتییەکەی تورکیا لەو شارۆچکەیە، وەک نووسەرێک ئاراستەی بیرکردنەوەم بەرەو لای کۆڵۆنییەکانی فەرەنسا و بەریتانیا لە ئەفریقیا و ئاسیا دەچوو. بەتایبەتیش کۆڵۆنییەکانی فەرەنسا لە جەزائیر، کە بنکەیەکی سەربازیی کۆڵۆنیالیزم ئەیتوانی چارەنووسی شارێک یان شارۆچکەیەک دیاری بکات. لەم بارەیەوە چیرۆکی زۆر هەن دەربارەی رەفتاری سەربازەکانی فەرەنسا دژی دانیشتووان؛ دیاترینیان چیرۆکی پیاوێکی فەرەنسی بێ دایکوباوکە کە له دواییدا بۆی دەردەکەوێت، دایکی لە لایەن سەربازە کۆڵۆنیالیستەکانەوە لاقە کراوە.\nئەلبێر میمی لە کتێبی (پۆرترێتی کۆڵۆنیکراو، پۆرترێتی کۆڵۆنیکەر)دا، ئەیەوێ بمانگەیەنێتە دەرەنجامێک، کە ئەگەر کۆڵۆنیکەر نەگەڕێتەوە ناو مێترۆپۆلیتانی خۆی، هیچ گرەنتییەک نییە بۆ ئەوەی ژیانی لە ناو کۆڵۆنییەکاندا بەسەلامەتی بباتە سەر. ئەلبێر میمی لە گێڕانەوەیەکی ئەدەبیدا، باسی ئەو وێنەیە دەکات کە هەردوولا تیایدا دەردەکەون؛ واتە داگیرکەرو داگیرکراو، بەڵام هەر لایەک لە ئاستێکدا، ئاستەکەی داگیرکراویش بۆی هەیە لە هەر چرکەیەکدا بتەقێتەوە و گۆڕانکاری گەورە بەدوای خۆیدا بهێنێت. یانی وەک لای تەرازوییەکی بەتاڵ نەمێنێتەوە. کاتێک مناڵانی جیهانی داگیرکراو لە ناو قوڕولیتەکانەوە تەماشای تەلی جلهەڵخستنی کۆڵۆنیکەران دەکەن کە دەکەوێتە ئەودیوی دیواری ماڵەکانی پیاوی مێترۆپۆلیتان، کە دەکرێ لە شوێنی خۆیدا هیچ و پوچ و بێبەها بێت، ڕقێک لە ناخیاندا سەوز دەبێت، هەڵکێشانی زەحمەتە. تاکە شتێک ئەو ڕقەش لەناو بەرێت گەڕانەوەی کۆڵۆنیکەر یان داگیرکەرە بۆ دۆخی خۆی و جێهێشتنی کۆڵۆنیەکانە. ئەمە گرەنتی ڕونەدانی توندوتیژی لە پەیوەندی کۆڵۆنیکەر و کۆڵۆنیکراودا دەکات.\nئەوەی لە شێلادزێ ڕووی دا، بۆی هەیە لە زۆر شوێنی تردا ڕوبدات، جیاوازی نییە لەگەڵ وێنەکەی ئەلبێر میمی کە لە پەنجاکانی سەدەی ڕابوردوو لە سەر کۆڵۆنیالیزم نوسی. ستۆرییەکەکان وەک یەک نین بەڵام زۆر لەیەک دەچن. بوونی نزیکەی ١٥ بنکەی سەربازیی تورکی لە ناو جەرگەی کوردستاندا، وێنەی تراژیدیانەتری لێ دەکەوێتەوە وەک ئەوەی لە داگیرکاریی فەرەنسییەکان لە تونس و جەزائیر کەوتەوە. لەناوەوەی بنکەکاندا، ڕێک وەک کۆڵۆنیەکانی بەریتانیا لە بۆرما، ئەوانەی فەرەنساش لە جەزائیر، سەربازەکان خەریکی هەڵخستنی جل و بەرگن لە سەر «تەناف»ی داگیرکاریی، یان خەریکی تەماشاکردنی زنجیرە دراماکانن کە لە مێترۆپۆلیتانەکانەوە وەک بەشێک لە ئاستبەرزیی داگیرکەر بەرهەم دێت، یان خەریکی دیاریکردنی ئەو جێگایانەن کە دەبێ فڕۆکەکانی داگیرکەر بۆمبارانیان بکەن. لە دەرەوەی بنکە یان با بڵێین لە دەرەوەی کۆڵۆنیەکاندا، لەوانەیە کەسانێک هەبن تەماشای هەمان زنجیرە درامای مێترۆپۆلیتانی داگیرکەر بکەن، بەڵام کەسانێک هەن، زۆرن و لەکاتی خۆیدا کۆڵۆنیکەر حیسابیان بۆ دەکات، لە بۆمباراندا دەکوژرێن، یان دیمەنی تەنافی جلوبەرگی کۆڵۆنیالیست تۆوی توڕە بونێکی فراوان لە ناخیاندا دروست دەکات، توڕەبون لەوەی جیهانە گەورەو فراوانەکەیان بارمتەی ژیانی چەند سەربازێکی داگیرکەر بێت؛ لەودیو بنکەکانەوە تەنافی جڵ هەڵخستن هەبێت و لەم دیویشەوە، تەنافی کفن.\nلەسەر خۆپیشاندانەکانی خەڵکی شیلادزێ، حکومەتی فێدرالی عیراق باڵوێزی تورکیای بانگهێشت کرد و هۆشداریی دایە وڵاتەکەی بەرامبەر تەقەکردن لە هاووڵاتییان. لەبەرامبەردا حکومەتی هەرێمی کوردستانیش لێپرسینەوە لە خۆپیشاندەران دەکات و بەگێرەشێوێن وەسفیان دەکات. خۆپیشاندانەکە کە ڕۆژی ٢٦/١/٢٠١٩ دژی بنکەیەکی سەربازی تورکیی، یەکێکە لە ١٥ بنکەی سەربازی و دەزگای میت، دەرەنجامی کوشتنی ٦ هاووڵاتیی ناوچەکە بوو لە لایەن هێزە ئاسمانییەکانی تورکیاوە.\nکوردستان، بە گوێرەی پێناسەیەکی کۆمەڵناسی تورک ئیسماعیل بێشکچی، کۆڵۆنییەکی نێودەوڵەتییە. بەڵام ئەوەی ئێستا ڕوو دەدات دەمانخاتە بەردەم پرسیارێکی جددییەوە دەربارەی چارەنوسی وڵاتێکی کۆڵۆنیکراو، بەتایبەتی لە ئاستی بزوتنەوەیەک تا دوێنێ خۆی لە ڕیزی بزوتنەوە ڕزگاریخوازەکانی دنیادا وەسف دەکرد. ئەمڕۆ، بەرامبەر خەڵکی کوردستان لە کۆڵۆنیالیستەکان دڵڕەقترەو لەسەر ئاکتێک سزایان ئەدات کە بە یەکێک لە مافە سەرەتاییەکانی کۆڵۆنیکراو، ئەویش ڕەتکردنەوەی بونی کۆڵۆنیکەرە. لە کاتی خۆیدا کتێبەکەی ئەلبێر میمی قەدەغە دەکرا، چونکە وەک ڕێبەرێک دژی ڕەفتاری کۆڵۆنیالیزم دەخوێنرایەوەو دەخرایە ئاستی فیلمی (فار-وێست)ەوە. ئەمە بە حکومەتی ئەمڕۆی هەرێمی کوردستان ناکرێت و هیچی پێ قەدەغە ناکرێت، بۆیە باشترە بەدوای خەڵکی تردا بگەڕێت و بە کوردستانیانی بگۆڕێتەوە.


چه‌کدارانی تاڵیبان هێرش بۆ سه‌ر دوو شـاری ئه‌فغانسـتان ده‌که‌ن\nمیلیتانانی تاڵیبان ژماره‌یه‌ک هێرشـیان له دوو شـاری ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌فغانسـتان ئه‌نجام‌داوه و به لایه‌نی که‌م 5 له ئه‌ندامانی هێزه‌کانی ئاسایشـیان کوشـتووه.\nگوته‌بێژێـکی تاڵیبان ده‌ڵێت کۆمه‌ڵـێـک که له 15 چه‌کدار پـێـکهاتبوو ڕۆژی سێشه‌ممه چه‌ند هێرشـێـکیان له گه‌ردیزی پایته‌ختی هه‌رێمی په‌کتیکای ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌فغانسـتان کردووه.\nکاربه‌ده‌سـتانی خۆجێی ده‌ڵێن ته‌قینه‌وه‌یه‌ک له ده‌ره‌وه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ده‌زگای زانیاری ڕوویداوه و له ئاکامدا 3 له کارمه‌ندانی کوشـتووه. هاوکات 2 پـۆلیسیش به ته‌قینه‌وه‌یه‌کی خۆکوژی له نزیـک بنکه‌یه‌کی پـۆلیس کوژراون.\nهه‌روه‌ها کاربه‌ده‌سـتانی ئاسایشی ده‌ڵێن به لایه‌نی که‌م 4 چه‌کداریش له شه‌ڕه ته‌قه‌دا له‌گه‌ڵ هێزه‌کانی ئاسایشـدا کوژراون، له نێوانیاندا 2 خۆکوژ که بورقه‌یان دابوو به‌سه‌ر خۆیاندا (ئه‌و عه‌بایه‌ی ژنی ئه‌فغانی ده‌یدات به‌سه‌ر خۆیدا).\nهاوکات هه‌ر له ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌فغانسـتان و له شـاری جه‌لال ئاباد به لایه‌نی که‌م 2 بۆمب هه‌ڵـگر که هه‌وڵیان دابوو هێرش بکه‌نه سه‌ر بنکه‌یه‌کی هێزه‌کانی ئه‌مریکا و ئه‌فغانســتان له شه‌ڕه ته‌قه‌یه‌کدا له‌گه‌ڵ هێزه‌کانی پـۆلیسدا کوژراون.\nله توندوتیژیـیه‌کی دیکه‌دا، به‌رپـرسێـکی له‌شـکری ئه‌فغانی ده‌ڵێت له میانه‌ی ئۆپه‌راسیۆنێـکدا له هه‌رێمی قوندوز 13 چه‌کداری تاڵیبان کوژراون و 12 ی دیکه‌شـیان برینداربوون و هه‌روه‌ها 5 سه‌ربازی ئه‌فغانیش برینداربوون.


کوردستان میدیا: کێشە ئابوورییەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران، بە جێگای ئەوەی کە چارەسەر بێت ڕۆژ لە دوای ڕۆژ قووڵتر دەبێتەوە و گرانیی کەلوپەل و داخرانی کارخانەکان بەردەوامە.\nهەواڵدەرییەکانی ڕێژیمی ئێران و کاربەدەستانی ئەو ڕێژیمە، بەردەوام باس لە قەیرانی ئابووریی لە ئێراندا دەکەن، کە هیچ لایەنێک وڵامدەر نییە و نرخی کەلوپەل و خوراک لە ئێراندا ڕۆژ لە دوای ڕۆژ بەرزتر دەبێتەوە.\nبەپێی ڕاپۆرتەکانی خودی ڕێژیم، پێوەری نرخی گشتی بۆ بنەماڵەکانی نیشتەجێی شار لە ئێراندا، لە مانگی ڕێبەنداندا بە نیسبەت مانگی پێشوو ٢.١ لەسەد بەرز بووەتەوە و بۆ بنەماڵەکانی نیشتەجێی گوند ٢.٨ لەسەد بووە.\nهەر بەپێی خودی ئامارەکانی ڕێژیمی ئێران، نرخی هەڵاوسان لە مانگی ڕێبەنداندا گەیشتووەتە ١٥٨/١، کە بە نیسبەت مانگی ڕابردوودا ٢.٢ لەسەد بەرز بووەتەوە.\nبارودۆخی شپرزەی ئێران لە ئاستێکدایە، کە تەنانەت پارێزەرانی ئەو ڕێژیمە، بەرجام و کێشەی ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانی ڕێژیمیش دەبەنە ژێر پرسیار و مایەپووچبوونی ئەو ڕێژیمە بە نێوچاوانی بەدیهێنەرانی ئەو دۆخەدا دەدەنەوە.\nکاربەدەستانی ئەو ڕێژیمە خۆیان دان بەوەدا دەنێن، کە بەرجام هیچ سوودێکی نەبووە و تەنیا دروشمێک بووە کە هەندێک لایەن بۆ مەبەستی سیاسیی خۆیان کەڵکیان لێ وەرگرتووە.\nلەو پێوەندییەدا، محەمەدجەواد زەریف، لە کۆتایییەکانی ساڵی زایینیی ڕابردوودا باسی لەوە کرد: "هەرچەند ئەو بەڵێنانەی کە ئورووپایییەکان بۆ پێشگیری لە کاریگەریی گەمارۆوەکانی ئامریکا لەسەر ئابووریی ئێران دابوویان، ئەگەری زۆر زیاتر لە چاوەڕوانییەکان بێت، بەڵام بابەتەکە تەنیا بە پێبەندبوونی بەڵێنی ئورووپایییەکان و خۆڕاگریی ڕێژیمی ئێران چارەسەر نابێت.\nئێران ئێستا لە دۆخێکی زۆر شپرزەی ئابووریدایە، بە جۆرێک کە نرخی دراوی ئەو وڵاتە لە ماوەیەکی کورتدا زۆر دابەزیوە و نرخی دۆلاری ئامریکا لە بازاڕەکانی ئێراندا بەردەوام ڕووی لە هەڵکشانە و ئەمەش کاریگەریی لەسەر دۆخی ئابووری و بەتایبەتی ژیانی خەڵک داناوە.


تورکیا له میدیادا هه‌وڵى ناشرینکردنى کورد ده‌دات و رێگه‌ش نادات ببنه خاوه‌ن میدیایەك که به ئازادى باس له کێشه‌کانیان بکه‌ن.\nتورکیا گه‌وره‌ترین زیندانى ڕۆژنامه‌نووسانه له جیهان، له ئێستادا زیاد له ١٠٠ ڕۆژنامه‌نووس له‌ناو دیواره‌کانى زیندانه سه‌رۆک کۆمارى تورکیاش، ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئۆردوگان، ده‌یه‌وێت ئه‌و وڵاته هه‌ر به‌و شێوه‌یه بهێڵێته‌وه. له‌ڕۆژى ١٦ى مانگى دووى ئه‌مساڵدا، دادگاى تورکیا شه‌ش میدیاکارى به‌زیندانى هەتا هه‌تایى سزادا که یه‌کێکیان ڕۆماننووسێکى دیارى ئه‌و وڵاته‌یه ئه‌مه‌ش به‌بیانووى تێوه‌گلان له کوده‌تاکه‌ى ساڵى ٢٠١٦. له‌هه‌مان ڕۆژدا، تورکیا دێنیز یوچه‌لى ئازادکرد که به‌بیانووى تێکدانى په‌یوه‌ندى نێوان ئه‌ڵمانیاو تورکیا ماوه‌ى یه‌ک ساڵ بێ ئه‌وه‌ى هیچ تاوانێکى به‌سه‌ردا سه‌پابێت.\nکاتێک ڕۆژنامه‌نووسانى تورکیا دێنه سه‌ر باسی کورد، دووچارى فشار و ته‌نگه‌ژه‌ى زیاتر ده‌بنه‌وه. له‌ڕاپۆرتێکى ڕۆژنامه‌ى ئیکانیمیستدا هاتووه که میدیا تورکییه‌کان نه‌یانوێراوه وه‌ک هه‌واڵ و ڕاپۆرته‌کانیان لەشه‌ڕى داگیرکارى عه‌فریندا وه‌ک خۆى بگوازنه‌وه. «ڕۆژنامه‌نووسه‌کان ناتوانن به‌شێوه‌یه‌کى ڕه‌خنه‌گرانه ڕاپۆرته‌کانیان بنووسن، چونکه دووچارى تۆمه‌تى خیانه‌تکردن له‌وڵاتیان ده‌خرێته پاڵ» ئیرۆل ئۆندێرۆگلوۆ، نوێنه‌رى تورکیا له ڕۆژنامه‌نووسانى بێ سنوور گووتی.\nته‌نانه‌ت ڕه‌خنه‌گرتن له شه‌ڕى عه‌فرین له ئینته‌رنێت و تۆڕه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان سزاى خۆى هه‌یه. هه‌ر به‌پێى ئه‌و ڕاپۆرته‌ى ئیکانیمیست، زیاد له ٨٠٠ که‌س له‌ماوه‌ى مانگێک له‌تورکیا ده‌ستگیرکراون له‌سه‌ر ڕه‌خنه‌گرتن له‌هێرشى سوپاى تورکیا بۆ سه‌ر عه‌فرین، ئه‌مه‌ش وایکرد بوو که ژماره‌ى کوژرانى هاوڵاتیانى مه‌ده‌نى به‌شێوه‌یه‌کى ته‌واو نه‌زاندرێت.\nهه‌ر له‌م مانگه‌دا تاکه ڕۆژنامه که به‌زمانى کوردى به ناوى وه‌ڵات چاپ ده‌کرا و بڵاوده‌کرایه‌وه له تورکیا داخراو ناچار ڕۆژنامه‌نووسانى ئه‌و ڕۆژنامه‌یه که بنکه‌که‌ى له دیاربه‌کر بوو له‌جیاتى چاپکردن په‌نابه‌نه به‌ر ئینته‌رنێت و له‌وێ هه‌واڵه‌کانیان بڵاوبکه‌نه‌وه.\nبه‌ڵام مه‌هموت بۆزارسلان، ڕۆژنامه‌نووسى پێشووترى ده‌یلى سه‌باح و ئه‌لجه‌زیره‌ى تورک، له‌ڕاپۆرتێکیدا که له‌ماڵپه‌ڕى شیکارى ئه‌لمۆنیته‌ر بڵاوکراوه‌ته‌وه باس له‌ڕوویه‌کى دیکه‌ى هێرشى حکومه‌تى تورکیا ده‌کات بۆ سه‌ر کورده‌کان. کورده‌کان نه‌ک ته‌نها له‌ڕووى سیاسییه‌وه گه‌مارۆى میدیایى زیاتریان له‌سه‌ره، به‌ڵکو حکومه‌تى تورکیا له‌ڕێگاى زنجیره دراماکانى ئه‌و وڵاته ده‌یه‌وێت وێنایه‌کى ناشرینى کورده‌کانى تورکیا بداته جیهان.\nبۆزارسلان باس له‌ناودارترین دراماى تورکیا ده‌کات به ناوى «دۆڵى گورگه‌کان» که له‌لایه‌ن کۆمپانیاى پانا فیلمه‌وه به‌رهه‌م هێندراوه. له‌و درامایەدا کورده‌کان، یان وه‌کو تیرۆرست یاخود قاچاخچى مرۆڤ وێناکراون. یه‌کێک له‌کاره‌کته‌ره‌کانى ئه‌و درامایه به‌ناوى «مۆرۆ» که به‌جلێکى کۆنى په‌که‌که‌وه ده‌رده‌که‌وێت به‌زمانێکى تورکی-کوردى قسه ده‌کات و پڕوپاگه‌نده ده‌کات بۆ ئه‌ندامانى و له‌گه‌ڵ که‌سێک به‌ناوى موسته‌فا خه‌ریکى بازرگانى نایاساین.\nهه‌روه‌ها کاره‌کته‌رێکى دیکه به‌ناوى «زازا دێدی» که ناوه‌که‌ى له زاراوه‌ى زازاى کوردى وه‌رگیراوه، ڕۆڵى که‌سێک ده‌بینێت خه‌ریکه به دزیکردن و ده‌ستدرێژیکردن و ڕفاندن و شێوازى قسه‌کردنى وه‌ک مورۆیه. دوژمنى سه‌ره‌کى زازاش که‌سێکه به‌ناوى پۆلات ئلێمدار که ڕۆڵى لایه‌نگرێکى دڵسۆزى ئه‌ردۆگان ده‌گیڕێت.\nهه‌روه‌ها له‌درامایه‌کى دیکه‌دا به‌ناوی «یه‌ک تورکیا» گونده کوردییه‌کان له‌باشوورى ڕۆژهه‌ڵاتى تورکیا به‌گوندى دواکه‌توو که خه‌ڵکه‌که‌ى دوورن له شارستانى وێنا کراوه.\nچه‌ندین نموونه‌ى دیکه هه‌ن که باس ناشرینکردنى ناسنامه‌ى کوردى ده‌که‌ن. هه‌ر له‌و باره‌یه‌وه، سێڤیلاڤ چیلێنک، مامۆستاى پێشووى زانکۆى ئه‌نقه‌ره له لێدوانێکیدا بۆ ئه‌ل مۆنیته‌ر وتى «کاتێک باس له‌ڕۆڵى میدیا ده‌که‌ین، ئێمه ته‌نها ئاماژه به هه‌واڵه‌کان ناده‌ین. هه‌ندێک له بینینى هاوڵاتیان له دراما ته‌له‌ڤزیۆنه‌کان سه‌رچاوه ده‌گرێت که کورد وه‌ک نموونه‌یه‌کى نه‌رێنى که سه‌رچاوه‌ى نا ئارامین و به‌زمانى سه‌ربازى قسه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌کرێت».\nئه‌مه له کاتێکدایه دراما تورکییه‌کان وه‌رده‌گێڕدرێنه سه‌ر چه‌ندین زمانى جیاوازو له‌وڵاتانى جیاواز بڵاوده‌کرێنه‌وه.\nله سه‌روبه‌ندى ئه‌نجامدانى ڕیفراندۆمدا له کوردستانى باشوور، چه‌ند میدیایه‌کى تورکى و خودى ئه‌ردۆگان کورده‌کانى باشووریان به‌پاڵپشتى ئیسرائیل و سیخوورى جووله‌که‌کان نیشان ده‌دا\nله دیمانه‌یه‌کى ته‌له‌ڤزیۆنیدا ئه‌ردۆگان ئاماژه‌ى به‌وه‌دا که ئه‌و ده‌زانێت ته‌نیا ئیسرائیل پاڵپشتى له کورد ده‌کات و ده‌وڵه‌تى کوردى وه‌ک پڕۆژه‌یه‌کى ئیسرائیل سه‌یر ده‌کرێت.\nمامۆستاى زانکۆکه‌ى تورکیا پێیوایه که ده‌بێت کورده‌کانیش خۆیان وێناى خۆیان بکه‌ن و خاوه‌نى ده‌زگاى میدیاى پێشکه‌وتوو بن، به‌ڵام له تورکیا ئه‌وه مه‌حاڵه، چوونکه ئه‌و کاره پێویستى به پاره‌ى زۆر و پاڵپشتى حکومه‌ته، ئه‌مه‌ش جیا له‌وه‌ى نه‌بوونى ئازادى ڕۆژنامه‌گه‌رى ڕێگا نادات که کورده‌کان ببنه ده‌زگایه‌کى میدیاى که به ئازادى باس له کێشه‌کانیان بکه‌ن.


ئەمریكا بەرگرییە موشەكییەكانی لە ناوچەكە دەكێشێتەوە – Knwe.org\nسەرەکی » دۆسێ » ئەمریكا بەرگرییە موشەكییەكانی لە ناوچەكە دەكێشێتەوە\nكوێت و بەحرەین و ئوردن دەگرێتەوە\nئەمریكا بەرگرییە موشەكییەكانی لە ناوچەكە دەكێشێتەوە\nولایەتە یەكگرتووەكان بڕیار دەدات، هەندێك لە سیستمە بەرگرییە موشەكییەكانی «پاتریۆت»لە كوەیت و بەحرەین و ئوردن دەكێشێتەوە، تا زیاتر چاوی لەسەر ئەو هەڕەشانە بێت كە لەلایەن روسیا و چینەوە هاتوونەتەپێش.\nكوەیت لای خۆیەوە بڕیارەكەی ئەمریكا بە «هەنگاوێكی رۆتینی» دادەنێت، و دەڵێت سیستمی بەرگری تایبەت بە وڵاتەكەی توانای پاراستنی سنورەكانی هەیە. تائێستا (تا كاتی ئامادەكردنی ئەم نوسینە) بە فەرمی لەلایەن ئوردن و بەحرەینەوە هیچ لێدوانێكی لەبارەی ئەو هەنگاوەوە نەخراوەتەڕوو.\nسیستمی پاتریۆت، بۆ رێگرتن لە فڕۆكە و موشەكەكان بەكاردەهێنرێت.\nوابڕیارە چوار سیستمی بەرگری لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بكێشرێتەوە: دوان لە كوەیت و یەكێك لە ئوردن و یەكێك لە ئوردن.\nئاژانسی (فرانس پرێس)، لە زاری بەرپرسێكی ئەمریكایی كە ناوەكەی ئاشكرا نەكردووە بڵاویكردۆتەوە»بڕیارەكەی ئەمریكا ئامانج لێی گێڕانەوەی هاوسەنگییە بەدوور لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست».\nئەم هەنگاوەش لە چوارچێوەی هەوڵەكانی واشنتۆنە بۆ زیادكردنی بایەخی بەو هەڕەشانەی لەلایەن روسیا و چینەوە سەرچاوە دەگرن.\nبەرپرسەكەی ئەمریكا بە (فرانس پرێس)ی راگەیاندووە:»چوار سیستمە بەرگرییەكە لەماوەی مانگێك یان دوو مانگدا بۆ مەبەستی نوێكردنەوە و چاككردن و سەرلەنوێ بڵاوەپێكردنیان، دەگێڕدرێنەوە بۆ ولایەتە یەكگرتووەكان».\nبەرپرسەكەی ئەمریكا رەتیكردبۆوە واشنتۆن هاوپەیمانەكانی لە حاڵەتی لاوازیدا بەجێبهێڵێت، بەڵكو ئامرازی بەرگری تر بۆ پاراستنیان ئامادە دەكات.\nرۆژنامەی (وۆڵ ستریت جۆرناڵ) یەكەم لایەن بوو كە باسی لە پلانەكانی ئەمریكا كردبوو بۆ كێشانەوەی سیستمە بەرگرییە موشەكییەكان لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، ئەمەش وێڕای زیادبوونی تەنگژەكان لەنێوان ولایەتە یەكگرتووەكان و ئێران كە سەرۆك دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لەبەردەم كۆمەڵی گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان هێرشی توندی كردبووەسەر.\nبەپێی رۆژنامەكە، موشەكەكانی پاتریۆت لەو وڵاتانە، تەنیا بۆ پاراستنی بنكە و دامەزراوەكانی ئەمریكا دانەنرابوون، بەڵكو بۆ بەرگری لە هاوپەیمانەكانی وڵاتەكە لە ناوچەكە دانرابوون.


یەکەم - ئامانجی ڕێنمایکردن :\nڕێنمایکردن بە شیکاری دەرونی دوو ئامانجی سەرەکی هەیە ئەوانیش :\nب/ کردنی نەست بە هەست لای ڕێنمیایکراو :\nج/ یاریمەتی دەری یاریزان دەبێت بۆ ئەوەی کە ڕەفتارەکانی زیاتر واقعی بن و کەمتر غەریزەیی بن.\nبێگومان ڕێـنمــایی کـردنی یـاریـزان لـە لایـەن ڕاهێـنەرەوە چاکـسـازیـەکـی گـرنگ لە بینای کەسێتی یاریزاندا دروسـت دەکات کە تەرکیز دەخـاتـە سـەر ئـەو ڕێگایـانەی کـە بـابەتە نەستیەکان دەردەخاتە ڕوو ئینجا کاریان لەسەر دەکات ، بەم پرۆسەیەش شارەزاییەکانی (ئەزمونی ) یاریزان جارێکی تر ڕێكدەخرێتەوە و شیدەکرێتەوە ، هەروەها زۆر تەرکیز لەسەر ڕابردوو خـاڵە گـرنـگەکـان دەکـاتـەوە تـا یـاریزانەکە بتوانێت ئاستێکی باش لە تێگەیشتنی خود دروست بکات بـۆ گـشت دۆخەکان و ڕوو داوەکان . ئینجا گۆڕانکاری پێویستیش لە بینـای کـەسێتی یـاریزانـدا دەکات . پێویستیشە ڕاهـێـنەر ئەزموونی خۆی بە یاریزانەکان بدات چوونکە زۆر پێویستن\nبـۆ تێـکەیشتـنی گـشت بـاسەکان . ڕێگـای هێنانەوەی باسـی (خود ) گرنییەکی ئێجگار باشی هەیە ، ئەمەش بۆ ئەوەیە تاوەکو یاریزانەکە بگاتە ئەو باوەڕەی کە ئەمەی توشی بووە شتیکی نامۆ نییە بە کەسانی پێش خۆی یان کەسانی دیکەی ژینگەکەی .ئەمەش وادەکات تێشگەیشتنی( هۆش و هەست) لای یاریزانەکە زیـاتـر گـەشـە بکـات بـۆ سۆزداری و عەقڵی بۆ کێشەکانی و گرفتەکانی باشترو کارابێت بۆ چارەسەرکردنیان\nلێرەشدا زۆر گرنگە کە ڕاهێنەرەکە وا لە یازیزانەکە بکات کە هیچی لێ نەشارێتەوە ، یان ڕاهێنەرەکە ئەوەنە متمانەی لای یاریزانەکە بـەدەسـت هێنابێت کـە یـاریزانـەکـە هیچـی لـێ نەشارێتەوە و هەموو شتێکی لا باس بکات . ئینجا گرنگترین ئـەرکـی ڕاهـێنەرەکە ئـەوەیە کـە یـاریزانەکـە وا لێ بکات کە قەناعەتی هـەبێت بـەقسـەکـانی یـان بـەو ڕێگایانەی کەبۆی دادەنێت بۆ ڕزگار بوون لەو دۆخە . دەبێت ڕاهێنەر ئەوەش بزانێت کە ئـەمە ئـەرکێکـی گـران دەخاتە سەر یاریزانـەکـە چونکە دەبێت یاریزانەکە هەموو نهێنیەکانی بدرکێنێت بـە تایبەت ئەوانەی کە تایبەتن بە خودی خۆیەوە .\nهەروەها لـە پـرنسیپ و نـەریتـەکانی ئـەم چارە سەرکردنی دەرونی یاریزانەکان نابێت بەهیچ شێوەیەك کەسی سێیەم ئامادەبێت لە چاو پێکەوتنەکاندا و وە نابێت ڕاهێنەرەکە بە هیچ شێوەیەك نهێنیەکانی یاریزانەکە بدرکێنێت بۆ هیچ کەسێك .\nسەبارەت بەکاتی پێویست بۆ پرۆسەی ڕێنمایی لە حاتێکەوە بۆ حاڵەتێکی تر دەگۆڕێت ، لە یاریزانێکەوە بۆ یاریزانێکی تر دەگۆڕێت . ئینجا وا باشترە لەو کاتی دانیشتنەکەدا نزیکبن له یەکدی و زۆر نێوانیان نەبێت . هەروەها باشتر وایە ڕاهێنەر زۆر بە باشی ئاگاداری زمانی جەستەی خۆی و یاریزانەکەش بێت . هەروەها بـاشتـر وایـە ڕاهێـنەر هـەوڵ بـدات بـەیەک دانیشتن چارەسەری تەوای کێشەکانی یاریزانەکە بکات .\nدەبێت ئەوەشمان لـەبیر نـەچـێـت کـە دەبـێت ئـەو شوێنەی ڕاهێـنـەر و یـاریزانـەکـەی تـێـدادەنیشن شـوێنێکی ئـارام و بێدەنگ بێت ، وە لەسەرەتادا ڕۆڵی ڕاهێنەر ئەوەیە کە گوێ لە یاریزانەکە بگرێت و بەبێ ئەوەی هیچ قسەیەکی پێببڕێت و دواتر کۆمێندی خۆی لەسەر قسەکانی یاریزانەکە هەبێت .\nحەوت حاڵی گرنگتر هەیە پویستە ئاماژەی پێ بدەم :\nیەکەم : پێویستە لەسەر ڕاهێنەرەکە کە بزانێت هۆکار چییە که یاریزانەکە توشی ئەم حاڵەتانە یان ئەم حاڵەتە بووە .\nدووەم : دروستکردنی کەش و پەیوەندییەکی چـارەسـەری پێویستی بە چاو پۆشی دەکات و پێویستە ڕاهێنەر هەموو کەیس و قسەکانی یاریزانـەکـەی لای قـەبـوڵ بێت تاوەکـو یاریزانەکە متمانەی پێبکات .\nسێیەم : خۆخاڵیکردنەوەی هەڵچونی لای ڕاهێنەر :\nواتا دەبێت ڕاهێنەر زۆر بە هێمنی و لەسەر خۆیی مامەڵە بکات لەگەڵ هەموو قسەکانی یاریزانەکە و ئەو کارانەی که کردوویەتی و کات بدات بەیاریزانەکە بۆئەوەی ، ئەوەی لە دەورنیدایە بیڵێت بە بێ ترس و دڵە ڕاوکێ و شەرم کردن .\nچوارەم: پرسیارکردن لەناو قسەکانی یاریزانەکە بە شێوەیەک کە یاریزانەکە وابزانێت و واتێبگات کە تۆ دەتەوێت تێبگەیت و چارەسە رێکی باشی بخیتە بەردەست .\nپێنجەم : دەبێت ڕاهێنەر ئەو بڕوایە لای یاریزانەکە دروست بکات کە کێشەکان زۆر بەئاسانی چارەسەر دەکرێ و دەتوانێ بگەڕێتەوە سەر ڕێچگەی جارانی .\nشەشەم : ڕاهێنەر دەبێت وەک شاشەیەك بێت و هەموو بەرگریەکانی یاریزانەکەی لەسەر ڕەنگ بداتەوە .\nحەوتەم : واباشترە ڕاهێنەر قبوڵکردنی بێ مەرجی بێت و سۆزی هەبێت بۆ یاریزانەکە .


وت‌ووێژی تایبه‌تی هاژه لەگەڵ شاعیر و نووسەری کورد مامۆستا ئاسۆ\nتاريخ: ۱۳۹۵ سه شنبه ۱۴ دي ساعت ۱۸:۲ بازدید: 1774 نظرات: 0 کد مطلب: 2677\nدیارە ئەدەبی هەر گەل و نەتەوەیەک بە شێعر، پەخشان، نووسین و وەرگێڕان پێناسە دەکرێ. لە ڕێگه‌ی ئەو کاروانەدا زۆرن کەسانی خامە ڕەنگین که توانیویانه بە خزمەتی ماندوونەناسانەی خۆیان ئه‌دەبیاتی کورد پێ به پێی ئه‌دەبیاتی جیهانی به‌رەو ئاقاره نوێیەکان به‌رن. که‌سانێک که گشتی ژیانیان بێ به‌رامبه‌ر بۆ دەوڵه‌نه‌ندتر کردنی کتێبخانه‌ی گه‌ل ته‌رخان کردووە و حازرن به دەیان جاری تر ته‌مه‌نیان بگه‌ڕێنه‌وە و سە له‌نوێ و ئه‌مجاریان به ورەیه‌کی به‌رزتره خزمه‌ت بکه‌ن.\nهەواڵدەری هاژە به ئەرکی خۆی زانی لە بەشی فەرهەنگ و ئەدەبدا دانیشتنێکی لەگەڵ بەڕێزیان پێک هێناوە کە سرنجی ئێوەی بەڕێز بۆ ئەو وت‌ووێژە ڕادەکێشین.\nهاژه ـ مامۆستا تکایە بیوگڕافێک لە سەر خۆتان بفەرموون؟\nمن ناوی تەواوم محەممەد سەعیدی نەجاڕی بە نازناوی "ئاسۆ"، ساڵی 1335ی هەتاوی لە ئاوایی "سارۆقامیش" سەر بە "چۆمی جەغەتوو" لە بەشی "فەیزووڵڵابەگی" لە دایک بووم، دەورانی سەرەتایی قوتابخانەم هەر لەوێ تەواو کرد و بۆ درێژەدانی خوێندن ڕووم لە شاری سەقز و دواتر بۆ خولی دواناوەندی چووم بۆ شاری بۆکان و لە قوتابخانەی "کوروشی کەبیر" درێژەم بە خوێندن‌دا و لە ساڵی 1348ی هەتاوییەوە تا ئێستا وەک مامۆستایەکی قوتابخانە و زانکۆ لە بۆکان نیشتەجێم و لە سەردەمی مامۆستای قوتابخانەشدا لە ڕەوتی خوێندن نەوەستام و توانیم پلەی کارناسی باڵا "ماستێر" لە لەقی ئەدەبیاتی فارسیدا لە ساڵی 1380 لە زانکۆی تەورێز وەرگرم.\nهاژه ـ چۆن دەستان به شێعر کرد، ئایا ئەو هەستە لە پێشدا لە ئێوەدا بوو یا کەسانێکتان لە دەورە بوو کە ئەو هونەرە لە ناخی ئێوەدا بار بێنن؟\nهەموو هونەرێک دەبێ لە پێشدا "بالقوە" بێ تا بە "بالفعل" بگات، یانی "بالفعل" ئیمکانات و دەوروبەر دەزانێ.\nئەو هەستە دەبێ لە ناخت دابێ تا پەروەردە بکرێ و باڵا بگرێ، بەڵام "بالقوە"ی من لە دووەمی سەرەتاییەوە کە خولیای شێعر بووم و دەمتوانی شێعر بڵێم، لەو جێگەیەش‌ڕا کە لە دەرسی "فارسی"دا بە پێچەوانەی هاوڕێیەکانم هەر کات دەگەیشتمە شێعر زۆر خۆشحاڵتر دەبووم تا ئەوەی کە بێم وەک ئەوان "نەسر" بخوێنمەوە.\nلەبەر کردنی شێعر بۆ من زۆر ئاسان بوو بەڵام بۆ هاوپۆلەکانم زۆر سەخت بوو، ئەما "بالفعل"کەی لەو شوێنە ڕا کە بابم مەلا بوو و کوردی زانێکی باش بوو، جۆرێک کە کتێبخانەکەی پڕ بوون لە کتێب و دیوانە شێعرەکانی "خورشید و خاوەری قەدیم"، "مەنیجە و بێژەن"، دیوانی نالی، قانع، مەولەوی و ئەوانی‌تر، لە لایەکی‌تریشەوە گوندی "سارۆقامیش" شوێنێکی سیاحی لە تەنیشت چۆمی "جەغەتوو" بوو کە دڵی هەموو کەسێکی دەڕفاند. ئاغای دێیەکەمان مامۆستا "حەسەن سەلاح سۆران" بوو کە ئەویش شاعیرێکی گەورە بوو کە یه‌که‌مین کتێبی لە ساڵی 1344ی هەتاویدا چاپ کرا و هەر ئەو دەم لەزەتی کتێب چاپ کردنم دی و ئاواتی ئەوەم بوو ڕۆژێک وەک مامۆستا "سەلاح سۆران" ببمە شاعیر، چون ئەو لە ڕاهێنانی کوردی نووسینی من ڕۆڵی سەرەکی هەبوو جۆرێک کە لە پۆلی سێیه‌م و چوارەمی سەرەتاییدا دەمتوانی کوردی بنووسم.\nهاژه ـ بۆ یەکەم جار لە کوێ شێعرتان خوێندەوە چ شێعرێک بوو؟\nلە ساڵی 1351ی هەتاوی کە تەمەنم 16 ساڵ بوو و قوتابێکی دواناوەندی بووم. قەسیدەیه‌کی فارسی خۆم بە نێوی "شب شعر" خوێندەوە و ئامادەبووان زۆریان پێ‌خۆش بوو و پێشوازێکی گەرمی لێکرا، بەڕاستی هەر ئەو دەم چێژم لە شێعر و شاعیری وەرگرت.\nهاژه ـ بەرهەمەکانتان چەند دانەن و چ بەشێک لە خۆ دەگرن؟\nلە شێعرەکانم لە پێشدا کتێبی تەوژمی خەیاڵ "شێعری تا ساڵی 1370"ی هەتاوی، گەزیزە "شێعری 1373-1370"ی هەتاوی، پەیکی شادی "شێعری1386_1373"ی هەتاوی، نەورۆز "1392_1386"ی هەتاوی، جومعەکان "1394_1392"ی هەتاوی کە چاپ و بڵاوکراونەوە.\nدواتر ڕۆمانێکم بە نێوی "ڕێبوار" کە لە ڕاستی بە عیشق و زەوقێکی تایبەتەوە نووسیومە کە لە ساڵی 1373وە ئامادەی چاپە وەلی ئەو ساڵ هەلومەرجەکە ڕەخسا کە بە چاپی بگەیەنم.\nهەروەها تاقمێک لە نەزم و نەسرەکانی مامۆستا هێمنی بۆخۆم گوڵبژێرم کردوون و بۆ سەر زمانی فارسی وەرمگێڕاونەوە و لە کتێبێک بە نێوی "از کجا تا بە کجا" لە یەکێتی نووسەرانی کورد (لە هه‌رێمی کوردستان) چاپ و بڵاوکراوەتەوە کە پێشوازیکی بێوێنەی لێکرا هەر بۆیەش سی دییەکەی ئەو کتێبەم داوە بە "سەرای هێمن" لە مەهاباد تا بتوانن ئەوانیش بە چاپی بگەیەنن و من بۆخۆم ئیختیاری تەواوم داونێ تا ئەو کارەی بکەن.\nلە لایەکی دیکەشەوە شێعری "بەرەو موکریانی" مامۆستا هەژارم بۆ سەر زمانی فارسی وەرگێڕاوەتەوە و هەروەها "سەفەرنامەی حاجی سەرتیپ"م لە زمانی فارسی ڕا بۆ سەر زمانی کوردی هێناوەتەوە. دوو دانە سەفەرنامەش کە ئی خۆمن بە نەسر و شێعر نووسیومن و ئامادەی چاپن.\nژیان نامەی خووشم کە تا ساڵی 1388ی هەتاوی نووسیومە ئێستا کتێبێکی بە نێوی "ژ ـ یانی ژیان" کە بە سەبکی "چێشتی مجێور"ی مامۆستا هەژاری نووسیومە. کۆی گشتی ئەو مەقالانەش کە لە زانستگاکان ئاراسته و یا لە گۆڤارەکاندا چاپم کردوون، خڕم کردوونەوە و کردوومەتە کتێبێک بە نێوی "چەند گەڵا بە دەم باوە" کە ئێستا تایپەکەی بەرەو تەواو بوونه. هەر بۆیەش ئەمن وەک شاعیر، نووسەر و وەرگێڕ لە مەیدانی ئەدەبدا کارم کردووە.\nهاژه ـ له سەر لێکۆڵینه‌وە و شیکاریتان له سەر دیوانی شاعیران تر تکایه زیاتر بدوێن.\nمن تا ئێستا پێنج بەرهەمی شێعرم بە بێ پێشەکی چاپ کردووە. لە کتێبی دووەم "گەزیزە"دا پێشەکیلەیەکی چکۆلەم بۆ نووسی و لە ئاخرین کتێبی شێعریم "جومعەکان" لەوێدا هەڵوێستم گرتووە و پێشەکییه‌کی 15 لاپەڕەییم بۆ نووسیوە کە لە سەردەمی لاویم شێعری نوێ وای ڕەبەق پەیدا کردبوو کە شێعری کلاسیک ڕووی لە کزی کردبوو، من لە کابرای مونتەقیدی سنەییم بیست کە کورد ئاڕشیوی نییە لە حاڵێکدا ئەو قەت نەیزانیبوو کە حەمدی، مەولەوی، شێخ ڕەزا، نالی و مەحوی چەندە شاعیرێکی چاکن، ئەحمەدی خانی ئێستاشی لەگەڵ دابێ لە هەموویان گەورەترە، هەر بۆیەش بەرەی ئەودەم کە دنیای ئەوڕۆ مۆدگەرایی پەیدا دەکرد و ئەدەبیاتی کلاسیک وەلاندرابوو، هەر ئەو دەم بڕیارم دا کە دوای کتێبی "گەزیزە" شێعر نەڵێم، ئەگەر چاوێک لە ئاخرین شێعری کتێبی "گەزیزە" و ئاخرین شێعری کتێبی "پەیکی شادی" کە سێهەمین کتێبە بکەی، بۆت دەردەکەوێ کە نزیکەی 14 ساڵیان فەرقە یانی لە ماوەی ئەو چەند ساڵەدا شێعری خۆم هەر چاپ نەکرد. بەڵکوو، هاتم پێداچونەوەم بە سەر دیوانەکانی شاعیراندا دەست‌پێکرد.\nیه‌که‌مین دیوان، دیوانی "میسباح" بوو کە پێداهاتمەوە. بەداخەوە شاعیرێکی وەک "میسباح" کە شاعیرێکی گەورەی "غیڕامی"یە، دیوانەکەی بە هەڵە چاپ کرابوو که‌چی دوای پێداچونەوە و چاپی نوێ پێشوازێکی بێ‌وێنەی لێکرا.\nهەستم کرد دوای وی "وەفایی" باشترین شاعیرە کە دیوانەکەی "محەممەد عەلی قەرەداغی" لە سەدا 30 غەڵەت بوو، لە حاڵێکدا ئەو بەڕێزه نزیکەی 6-5 نوسخەی لە بەر دەست دابوو بەڵام نەیتوانیبوو هەڵیانسەنگێنێ و بزانێ کە کامیان لە کامیان چاکترە، لە حاڵێکدا من هەر لەو ئاڕشیوەی کە ئەو لە پاوەرەقی نووسیبووی کەڵکم وەرگرت و توانیم وەفاییەکی تا نزیک 98دەرسەد دروست ساغ بکەمەوە، هەڵبەت ئەویش بڕێک هەڵەی تێدا بوو کە لە چاپی سێهەمی (1395) وەفایی تەواویم ڕاست کردنەوە هەر بۆیەش من لە سەر چاپی سێهەمی وەفایی ئیدیعام هەیە که بە تەواوی ڕێک و پێک و بێ‌هەڵەیە.\nدوای دیوانی "وەفایی"، هاتم دیوانی "نالی"م شەرح کرد و لە گەڵ ئینتشاراتی مێهرەگان لە مەهاباد قەراردادم بەستووە و ئەو بڕیاری داوە کە بە چاپی بگەیەنێ و دەزانم ڕۆژێک دێ ئەو دیوانەی "نالی" لە کلاسەکانی خوێندن وەک وانەیەک دەگووترێتەوە.\nدوای دیوانی "نالی"، "حەمدی"م تەواو کرد کە ئینتشاراتی کوردستان بڕیاری داوە بە چاپی بگەیەنێ، دوای دیوانی "حەمدی"، دیوانی "مەحوی"شم تەواو کرد بەڵام تا ئێستا بۆ چاپەکەی هیچ ئینتشاراتێک قەراردادی لە گەڵ واژۆ نەکردووم.\nهاژه ـ ئایا بێجگە لە شێعری کوردی، شێعری فارسی‌شتان هەیە؟\nبەڵێ، من نزیکەی 20دەرسەدی شێعرەکانم فارسین، بەڵام پێم‌خۆشە ئەو شتە بۆ مێژوو بمێنێ، بۆ شێعری فارسی مامۆستا هێمن لە زەوقی دام.\nلە ساڵی 1363ی هەتاوی شەوە شێعرێک بە بۆنەی جێژنی لە دایک بوونی پێغەمبەر (د.س) لە بۆکان بەڕێوە دەچوو و مامۆستا هێمن‌یش تەشریفی لەوێ بەشدار بوو و من بۆ یه‌که‌م جار بە خزمەتی دەگەیشتم.\nمن لەوێ غەزەلێکی کوردی و شێعرێکی فارسیم خوێندەوە کە دوای تەواو بوونی خوێندنەوەکەم، مامۆستا وەک باوکێکی دڵسۆز فەرمووی: "ئەتۆ بۆچی شێعری فارسی دەڵێی، ئەوان سەعدی و حافزیان هەیە، شێعری تۆیان بۆچییە".\nبەڕاستی ئەو قسەیە زۆر مەنتقی وەبەر دڵم کەوت و ئەوجار ئیهتمامێکی زۆرترم بە شێعرە کوردییەکانم دا، بەڵام نزیکەی سەدا بیستی شێعره‌کانم فارسین، ئەویش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ئەمن بە زانست لەقی ئەدەبیاتی فارسیم خوێندووە لە حاڵێکدا زمانی کوردیم بە "عەشق و ئەوینە"وە خوێندووە و لە هیچ قوتابخانە و زانکۆیەک فێری نەبووم، هەر بۆیەش جار جار شێعری فارسی دەڵێم، بەتایبەتی کاری وەرگێڕانی "کوردی بە فارسی" ئەنجام دەدەم. چون بۆخۆم لە سەر ئەو بڕوایەم ئەگه‌ر ئێمە زمانی کوردی خۆمان بۆ سەر زمانەکانی‌تر وەرنەگێڕینەوە، بە دڵنیاییەوە کەسێکی بێگانە بۆ ئێمە دڵی لێنادا کە بێت ئەدەبیاتی ئێمە وەرگێڕێتەوە. بەڵکوو کوردێکی ئینگلیزی زان دەبێ بێ بەرهەمێکی کوردی بکاتە ئینگلیزی، یا کوردێکی فارسی‌زان دەبێ بێ بەرهەمێکی کوردی بکاتەوە فارسی. جا هەر بۆیە من بە ئەرکی سەر شانی خۆمی دەزانم کە شێعری کوردی کەسانی وەک مامۆستا "هێمن" و "هەژار" هەر ڕێک بە وەزن و قافیەی شێعرە کوردییەکە بکەمەوە فارسی تا لەو ڕێگایەوە پێناسەی گەورە پیاوانی ئەدەبیاتی خۆمان بە نەتەوەکانی دیکەش بناسێنم.\nهاژه ـ لە شێعر‌دا چ شتێک سنوور بۆ ئێوە دیاری دەکات؟\nلە شێعردا "جۆغڕافیا" سنوور بۆ من دیاری دەکات، کاتێک کە لە تاران و تەورێز دەبم شێعری فارسیم چاکتر بۆ دێ، کاتێک لە کوردستانی عێراق دەبم شێعری نوێ لاپەڕەکانی دەفتەرم دەبڕێ.\nهاژه ـ قالبی شێعرەکانتان زۆرتر بۆ چ لایەکدا دەشکێنەوە؟\nگەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە قالبیان بۆ شێعر دیاری کردووە نزیکەی 14 دانەن کە من ئەوان بە وەسیلە دەزانم و هەر کەس لەو وەسیلەیەدا نەتوانێ پەیامی خۆی بگەیەنێ زەعیفە، من حەتا شێعری نیمایی بە قالب دەزانم تا سەبک. من بۆخۆم زۆرتر عاشقی غەزەلم، وەلی لە دووبەیتی ڕا بگرە تا ڕووباعی و شێعری نوێ و قالبەکانی‌تر شێعرم گووتووە. بەڵام "هەستی شێعر" کە بۆخۆم نێوی "تەوژم"م لە سەر داناوە و ئەو تەوژمە، لەو ساتەدا بۆ مێشکی من دەگەڕێتەوە کە لەوێدا شێعری خۆشەویستی، نیشتمان‌پەروەری، شیوەن، ئەزموونی ژیان و... کە هەن، شێعرم لە دەوروبەر سەرچاوە دەگرێ و لێرەدایە کە من قالب بۆ شێعر هەڵنابژێرم بەڵکوو شێعر بۆخۆی بەر دەرگام پێ‌دەگرێ و بۆخۆێ قالب و وەزن بۆخۆی دیاری دەکا.\nهەر چەند ئەوە بە زەعفی خۆمی دەزانم کە زۆرتر لە "غەزەل" کەڵک وەردەگرم و لە غەزەلیشدا زۆرتر بۆ وەزنی (فاعلاتن، بحری رمل) دەچم، چون ئەو دووانەم زۆر پێ‌خۆشە دەنا لە تەواوی قالبەکان شێعرم هەیە.\nهاژه ـ کێها شێعرتان لە بەینی هەموو شێعرەکانتان پێ‌خۆشترە؟\nهەموو شێعرەکانم وەک عەولادی خۆم وان و هەموویانم خۆش‌دەوێ، چون هەموویان دەربڕی هەستی کاتێکی دیاری کراوی ژیانم بوون کە لەو عەینەدا گووتوومە. به‌ڵام ئەگەر وەک مونتەقیدێک لە شێعری خۆم بڕوانم دەزانم ئه‌گەر 5 شێعری خۆم بۆ هەڵبژێرن، دەتوانم لەو بەینەدا باشترین شێعرم هەلبژێرم، بەڵام، هیچ کات ناتوانم بڵێم کە کامیان خراپترین شێعر دێتە ئەژمار. چون شێعرە خراپەکەی خۆشم پێ‌خۆشە، بۆیە دەربڕی هەست و ئیحساسی خۆم بووە.\nغیبتە خۆشە، ئەلان من بۆخۆم دەڵێم بریا هیچ شێعرێکم نەبایە و مەسنەوی "بەرەو موکریان"ی مامۆستا هەژار ئی من بایە. چون لە سەر ئەو باوەڕەم کە مامۆستا هەژار لەو شێعرەدا سەلماندوویەتی کە چ توانایەکی لە شێعر دا هەیە.\nهاژه ـ چ شاعیرانێک زۆرتر لە سەر بەڕێزتان شوێندانەریان بووە؟\nلە پێشدا مامۆستا "حەسەن سەلاح سۆران" لە سەر من شوێندانەر بووە، لە ساڵی 1363ی هەتاوی کە مامۆستا "هێمن"م ناسی هەموو کەسم لە پێش چاو کەوت، بۆ من وەک یەکەم باوکی شێعریم وابوو.\nمامۆستا هێمن، مامۆستا "حەقیقی" بە من ناساند، کە مامۆستا حەقیقی‌م دی، دەتگووت لە شێعردا باوکی دووەمم دۆزیوەتەوە، چون ئەوەندە لە لام خۆشەویست بوو، ئەمن و بەڕێزیان بۆ یەک وەک (پیر و مراد) وا بووین.\nدواتر کە مامۆستا "هەژار"م ناسی بەڕاستی ڕێگە و زیکری من لەوێدا تەکمیل بوو، یانی ئاواتم ئەوەیە کە چ بە قەڵەم و چ بە کردەوە 1دەرسەدی مامۆستا هەژار بم.\nئەوجار مامۆستایانێکی وەک نووری، سەید کامیل ئیمامی، ئەفخەمی کە لە خزمەتیاندا بووم و شتیان لێ فێر بووم.\nبە گشتی بۆ لەتافەتی شێعر "هێدی و هێمن" ڕێڕەوی من بوون و مامۆستا "هەژار"یش بە "سەلابەت و قایمی" بۆ من ڕێچکەی ژیان بوو یانی هێدی و هێمن فێریان کردم کە چۆن شێعر بڵێم و هەژاریش فێری کردم کە چۆن بژیم.\nهاژه ـ چ هونەرمەندانێک شێعری ئێوەیان بە گۆرانی گووتۆتەوە؟\nبۆخۆم زۆرم عەلاقە بە گۆرانییە و ئەوەی گۆرانیبێژیشە خۆشم دەوێ. زۆر گۆرانیبێژ هەیە کە دێ ئیزن وەردەگرێ کە شێعریکی من دەکاتە گۆرانی، کە ئەمن نە تەنیا ئیزنی پێدەدەم بەڵکوو شانازیش دەکەم کە شێعری من بە گۆرانی دەڵێتەوە.\nچون من لە سەر ئەو باوەڕەم کە هەر کات شێعر بە گۆرانی گووترا ئەوجەل شێعرەکە ئی خەڵکە و شاعیر دەبێ فەخر بەخۆی بکات کە شێعرەکەی چۆتە نێو کۆمەلانی خەڵکەوە و هەموو چین و توێژێک گوێی لێ ڕادەگرێ.\nیه‌که‌م کەسێک کە شێعری منی بە گۆرانی گوتۆتەوە خوالێخۆشبوو "ئیسمایل ئاغای چۆگانی" بوو. دواتر هونەرمەندانێکی وەک "حەسەن دەرزی"، "ناسر ڕەزازی"، "تاهیر خەلیلی"، "خەبات مەولوودی"، "حەسەن زیافەتی"، "سەید عەلی قۆڕەیشی" و هەروەها ئەو هونەرمەندانەی کە زەماوەند و شایی گێڕن بێجگە لە وەی کە شێعری من دەڵێنەوە، نە تەنیا بۆخۆشم "بەند"یان بۆ دادەنێم بەڵکوو پێیان دەڵێم کە چۆنی بڵێنەوە.\nهونەرمەندانێکی وەک خوالێخۆشبوو "ئیسماعیل سه‌ردەشتی"، "ڕزگار شەڕەفکەندی" و "ئاوات بۆکانی" شێعر و بەندەکانی منیان گوتۆتەوە.\nمن لە سەر ئەو بڕوایەم کە "بەندی گۆرانی شێعرە"، چون بەند دەبێ قافیە و وەزنی هەبێ. گۆرانی بە شێعر و حەنجەرەی گۆرانیبێژ بە هێزتر دەبێ. ئەگەر حەنجەرەی گۆرانیبێژ خۆش‌بێ بەڵام شێعرەکە ناخۆش‌بێ یا ئەگەر دەنگی گۆرانیبێژ ناخۆش‌بێ بەڵام شێعرەکە خۆش‌بێ، زۆر وەبەر دڵان ناکەوێ و وەرناگیرێ، چوون "دەنگ‌خۆش و شێعر تەواوکەری یەکترن".\nبەندی گۆرانی بەشێک لە شێعر دێتە ئەژمار، چون بەند بێژێک کە (فی‌البداهە) گۆرانی دەڵێ جۆرێک لەتافەتی تێدا بەدی دەکرێ جۆرێک کە حاڵەتی "نەزمی" لە "شێعرییەتێکەی" زۆرترە. بەڵام لە بەشی هونەرێکەیدا ئێمە هەموومان شاعیرین.\nشاعیریش دەتوانێ وەک وان (فی‌البداهە) شێعر ساز کات، جیاوازی شاعیر و گۆرانیبێژ لەوەیدایە کە شاعیر کاتی شێعر گووتن "فکر" دەکاتەوە وەلی گۆرانیبێژەکان بە هۆی ڕاهێنانی زۆر (فی‌البداهە) دەیڵێن.\nبۆیە ئەو چینەی کە بەندبێژن بەڕاستی هونەرمەندن و پێم‌حەیفە کە بفەوتێن، چون ئەوە دەوڵەمەندی ئەدەبی کوردە کە گۆرانیبێژی شاییەکانیشیان شاعیرن.\nزۆر کەس وشەی شایەری پێ عەیبە، لە حاڵێکدا شایەر هەمان شاعیرن، کاتێک کە ئێمە خوێندەوارمان نەبوو تەواوی "بەیتەکان"، شایەرەکان سینگ بە سینگ بۆیان پاراستین. چون لە گووتنەوەی بەیتەکاندا ئاوازدانەر، چیرۆک‌نووس، شاعیر و دەنگ خۆش بوون، بۆیە توانیان ئەوانمان بۆ بپارێزن.\nئەگەر ڕۆژێک "بەیتەکانی ئێمە ون بن یانی ئەدەبیاتی زارەکی ئێمە ون بوو"ە، چون ئەو بەیتانە "دەرد، ناخۆشی و خۆشی ئێمە نیشان دەدەن و دەتوانن دیفاع لە مەزڵوومییەتی ئێمە بکەن". بەڵام ئەگەر ڕۆژێک بمانهەوێ لە سەر سەوەتەی ئەدەبیاتی گەلانی جیهان کوردیش ڕێز و حورمەتەێکی هەبێ، ئەوە لە سایەی بەیتەکانێتی کە دەتوانێ ئەو جێگایە بۆخۆێ مسۆگەر کات.\nهاژه ـ شاعیر بوون چ تامێکی بۆ مامۆستا ئاسۆ هەبووە؟\nمن شایەد لە زۆر شتی ژیانم پەشیمان بم، بەڵام هیچ کات لە شاعیر بوونم پەشیمان نیم. چون ئەوەی دەرد و ناڕەحەتی، نەداری یا کێشەی خێزانی بێ، هەمووی بە گووتنی یەک شێعر دادەماڵدرێ.\nئەگەر حەق بڵێم مامۆستای قوتابخانە و شاعیری منیان کرد بە "ئاسۆ" و هەر بۆیەش خۆم بە مەدیونی شێعر دەزانم کە توانیم بە وەسیلەی ئەو کەلێنێک لە ئەدەبی گەلەکەم پڕ کەمەوە.\nهاژه ـ هه‌نووکه بارودۆخی شێعری کلاسیک لە موکریان چۆن هەڵدەسەنگێنن؟\nبە پێچەوانەی زۆر کەس من بە شاعیرانی بەرەی ئێستا خۆش بینم. ئەوە بوونی شێعری نوێ و کۆنە کە کەلێنێکی زۆری لە نێو شاعیراندا ساز کردووە و یه‌کێتی نێوان ئه‌وانی شەمزاندووە.\nئێستا چاوێک بە ئەنجومەنی ئەدەبی شارەکاندا بخشێنی، دەبینی هەر یەکەی لە نێو خۆیدا دوو سێ باڵی لێکەوتۆتەوە. شایەد ئەو قسەیە بۆ من گران تەواو بێ بەڵام بە ڕاشکاوی دەیڵێم کە "هەر ئەنجومەنێکی ئەدەبی کە چووم تەنیا 20 دەرسەدی بە پتەوی کار دەکەن".\nمن دڵنیام کە موکریان "لانکەی پتەوی ئەدەبی کوردییە". شاعیرەکان دەبێ لە سەر تەواوی قالبەکان کار بکەن، چون بەداخەوە زۆر کەس هەن کە لە قالبەکان ناگەن و نازانن شێعر بڵێن و "لە ترسی گێرە بوونەتە وشتر"، جا بۆیە دەڵێن کۆنە! لە بەرامبەردا کەسی واشمان هەیە کە بە تازەگەری و شێعر گووتن لە باری سەلابەتەوە وەپێش هێمن و هەژاری کەوتوون کە ئەو کەسانە بۆ ڕۆژی خۆی وەدیار دەکەون.\nهاژه ـ ماوەیەک لەوە پێش هەجوێکتان بڵاوبۆوە کە قسە و باسێکی بە دوای خۆیدا هێنا جۆرێک کە هێندێک کەس دەیانگووت ئاسۆ نەدەبا ئەو کارەی کردبا...\nدەبێ ئەوە بزانن، کە هەموو شاعیرێک یەک دەستە ئەدەبیاتی هەیە کە بە "پاش مەرگە" دەناسرێن.\n"پاش مەرگە" ئەو شێعرانەن کە شاعیر پێ‌خۆش نییە لە سەردەمی ژیانیدا بڵاو بنەوە، ئەو شێعرەش ئەمن لە دەستم دەرچوو و من بە هیچ شێوە ڕازی نەبووم کە چاپ بکرێ و ئێستاش ئەو کتێبەم بە خاتری ئەو شێعرە لە پێش چاو کەوتووە.\nمن هەر خەیاڵی ئەوەم نەبوو کە ئەو شێعرەی بڵاوکەمەوە و هیچ کات حاشاشی لێناکەم کە ئەوە شێعری من نییە، بەڵێ، شێعری خۆمە و لە ساڵی 1370ی هەتاوی گووتوومە.\nبەسەرهاتی ئەو شێعرەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەو کە ئەو دەم کە جحێڵ بووم و تازەش کتێبی "تەوژمی خەیاڵ"م چاپ کردبوو و لە گۆڤاری "سروە"دا قەڵەمم لێدەدا و ناسیاویم لەگەڵ کۆچ‌کردووان کاک ئەحمەد قازی و مارف ئاغایی پەیدا کردبوو. بەڕێزێک بە نێوی "محەممەد موڕتەزایی" لە ژمارەی 15ی گۆڤاری (ادبستان) کە پتەوترین گۆڤاری ئەو سەردەم بوو، چوو بوو لەوێدا بێ‌حورمەتی بە هێمن، هەژار و حەقیقی کردبوو و نازانم کێ فێری کردبوو کە بڵێ ئەوانە شاعیرانەی دەرەجە سێن.\nلە ژمارەی 16ی (ادبستان) بەڕێزێک بە نێوی "ناسر سینا" وڵامی "موڕتەزایی" دەداتەوە کە ئەتۆ کێی دەرەجەبەندی بۆ شاعیرانی ئێمە دەکەی و ئەگەر دەشیکەی بۆ لە (ادبستان)دا دەیکەی ئەگە ڕاست دەکەی لە گۆڤارە کوردییەکانی "ئاوێنە" و "کوردستان"دا ئەو کارەت کردبا و بەڕێز "سینا" هەر لەوێدا لە زمان موڕتەزاییەوە وڵامی خۆی دەداتەوە کە نەخێر بەڕێز سینا، ئەگەر پێت وایە من لایەنگری شێعری نەوم، باسی هەموو بەڕەڵایەکم دەکرد، باسی سەعیدی نەجاڕیشم دەکرد، لە حاڵێکدا من موڕتەزەویم نە دیتووە و نە ناسیویشمە. ئەو بێ‌حورمەتی بە من کردووە، خۆ نەدەکرا خۆشی بەقوربان بکەم، ئەو دەمیش من لاو بووم و ئیحساسات گرتبوومی و ئەو هەجوەم نووسی کە بۆ مامۆستا حەقیقیم خوێندەوە، پێ‌ناخۆش بوو و گووتی نابێ ئەو کارە بکەی، ئەو بەڕێزە ڕێی خۆی دەڕوا ئێمەش ڕێی خۆمان دەڕۆین.\nهەر بۆیە بەردێکم لە سەر دانا، تا ئەوەی کە دوای 25 ساڵان ئەو شێعرەم لە گۆشەیەکی ماڵێ دیتەوە، چاوم لێکرد هەجوێکی سەرکەوتوویە، ڕوانیم نە کابرا ماوە و نە بە هیوای نووسینەوە و نە بە هیوای چاپی بووم، بەڵام گووتم با بۆ یادگاریش بزانن کە شێعری هەجویشم هەبووە، لە دەفتەرە‌کەمدا دوو هەجو بوون کە چوو تایپ بکرێ، لەوێدا نامەم بۆ ناردن کە هەر دووکیان دەرهاوێن، بەڵام نەیانزانیبوو کە یەک دانەیان لێ دەرنەهاویشتووە و ئەوکات کە کتێبەکە لە سنەی چاپ کرابوو و لە دەستم دەرچوو.\nهەڵبەت پێش بڵاوبوونەوە کتێبەکە ئەو شێعرەمان لێدەرهێنا، مەگەر ئەوەی کە لە دەستمان دەرچووبێ. لەمە بەو لاوە لەو شێعرانە چاپ ناکرێن، چون ئەوانە شێعری "پاش مەرگە"ن.\nهاژه ـ زۆر سوپاس بۆ مامۆستا ئاسۆی شاعیر، وەرگێڕ، نووسەر و لێکۆڵه‌ری بواری فەرهه‌نگ و ئه‌دەبیاتی کورد که به دڵێکی ئاوڵا وڵامێکی پرسیارەکانیتانی ئێمه‌تان داوە.\nزۆر سوپاس بۆ هاژه و هه‌موو خوێنه‌ران و به‌ردەنگانی بەڕێزیشتان.\nبرچسب ها: ئه‌دەبیاتی کلاسیکی کورد, ئه‌نجومه‌نی ئه‌دەبی, بۆکان, چۆمی جەغەتوو, حه‌سەن سەلاح سۆران, حه‌قیقی, خاڵه‌مین, ساروقامیش, سەقز, شێءری نوێ, شێعری کوردی, مامۆستا ئاسۆ, مامۆستا هه‌ژار, محه‌ممه‌د سەعید نەججاڕی, مه‌هاباد, موکریان, هێمن, کوردستان


هەڵبژاردنی جوانترین خانمە ئەستێرەکانی جیهان\nجوانی یەکێکە لەو خاسیەتانەی لە جیهاندا بایەخێکی زۆری پێدەدرێت، بەتایبەت بۆ خانمە ئەکتەر و ئەستێرە دیارەکان، ئەمە جگە لەوەی ساڵانە لە بەشێکی زۆری وڵاتان شاجوان هەڵدەبژێردرێت لەسەر ئاستی خانمان کە بە ویستی خۆیان بەشداری دەکەن.\nجوانی کاریگەریەکی بەهێزی هەیە و هۆکارێکە بۆ سەرنجڕاکێشانی خەڵک، ساڵانە گۆڤارە جیهانی بەناوبانگەکان کێبڕکێ دەکەن لەسەر ئاستی کاریگەرترین و جوانترین خانمە ناودارەکان، بەگوێرەی ئەنجامەکانیش 13 خانم لە پلەپەندیەکاندان و وەک جوانترین هەڵبژێردراون لەنێوان 13 وڵاتی جیهاندا بۆ ئەمساڵ.\nئەنجلینا جولی پلەی یەکەمی هەیە، کە خەڵکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە، جگە لەوەی بە جوانترین خانم لەسەر ئاستی جیهان دادەنرێت.\nئەکتەری بەناوبانگی کەنەدی نینا دیبۆریف، کە خاوەنی جوانیەکی سەرنجڕاکێشە، لدوای بەشداریکرنی لە درامایی گەنجێتیم ناوبانگی لە جیهاندا پەیداکرد.\nفان بینغ بینغ کە تەمەنی 29 ساڵە و خەڵکی چینە، جگە لەوەی خاوەنی جوانیەکەی بێ وێنەیە لەنێو 10 خانمە کاریگەرەکەی چیندا ناوی هاتووە بەپێی گۆڤاری "فۆربرز" و کاری نواندن و گۆرانی وتن دەکات، بەڕێوبەری خوێندنگایەکی هونەریە لەساڵی 2008 دایمەزراندووە.\nئێرینا شایک کە خەڵکی ڕوسیایە خاوەنی جوانیەکەی زۆر سەرنجڕاکێش و شیکە، بە هاوشێوەی ئەکتەر و شاجوانی تورکیا ئامینە گوڵشا ناسراو بە نور دادەنرێت، خۆشەویستی یاریزانی بەناوبانگ "کریستیانۆ ڕۆناڵۆیە" پلەی یەکەمی هەیە لە نێو 100 خانمە سەرنجڕاکێشەیە ڕوسیا.\nشاژنی ئەردەن خاتو ڕانیا، خاوەنی جوانیەکەی سەرنجڕاكێشە، خانمێکی شیکە و ناوی لە زۆربەی لیستەکانی خانمە جوانەکانی جیهاندا هەیە، کێبڕکێی لەگەڵ بەناوبانگترین ئەستێرەکانی هۆلیودا کردووە.\nمۆنیکا بیلتوشی خانمە بێ وێنەکەی ئیتاڵیا، کە یەکێکە لە کارئەکتەرانی فیلمی بەناوبانگی جێمس بۆند، خاوەنی دوو چاوی خەیاڵی و قژێکی قاوەیی سەرنجڕاکێشە، بەنمونەیی جوانی خانمانی ئیتاڵیا.\nگۆرانیبێژی ناسراوی جیهانی شیریل کول، کە خەڵکی بەریتانیایە، کە دڵی ئینگلیزەکانی بردووە بەهۆی جوانیەکەیەوە، چونکە خاوەنی لوتێکی بچوک و نیگایەکی خەیاڵی لێوێکی گەورەیە.\nتشارلیز سیرون بە قژ زەردە سینەماکەی ئەفریقیا ناسراوە، دایکی خەڵکی باشوری ئەفریقایە، خاوەنی خەڵاتی ئۆسکارە وەک باشترین کارئەکتەر.\nئایشوریا ڕای شاجوانی خانمانی هیندستان، یەکێکە لە ئەکتەرە بەناوبانگەکانی بۆلیود.\nخانمە نمایشکاری ئێرانی ماهلاغا گابری، خاوەنی تاجی شاجوانی جوانرین ڕوخساری زەویە" بەهۆی جوانیەکەیەوە.\nتوبا بیوکستون کە کارئەکتەرێکی بەناوبانگی تورکیایە، بە لەمیس ناسراوە، خاوەنی جوانیەکی سەرنجڕاکێش و شیکە، لەباواری نواندندا ئەکتەرێکی سەرکەوتووە.\nخانمە نمایشکاری ئوستورالی میراندا کیر، یەکێکە لە نمایشکارە جوانەکانی جیهان، خاوەنی جوانیەکەی خەیاڵیە.\nهەیفا وەهبی جگە لەوەی پێشتر وەک کاریگەرترین خانمانی جیهان ناوی هاتووە، وەک جوانترین خانمەکانی جیهان هەڵبژێردراوە و خەڵکی لوبنانە.\nئه‌م بابه‌ته 18817 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ئێران شەشەمین وڵاتی خراپی جیهان بۆ ژنان دێتە هەژمار – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / ئێران شەشەمین وڵاتی خراپی جیهان بۆ ژنان دێتە هەژمار\nئێران شەشەمین وڵاتی خراپی جیهان بۆ ژنان دێتە هەژمار\nشه‌ممه 6 كانونی یه‌كه‌م 2014\tئێران, هەواڵ 54 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئێران بە هۆی پێشێلكاریی مافی ژنان و بارودۆخی نالەباری ژنان، لە نێوان وڵاتانی جیهاندا لە پلەی شەشەم جێگیر بووە.\nبەپێی راپۆرتی فرۆمی جیهانیی ئابووری، ئێرانی ژێر دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی لە نێوان وڵاتانی جیهاندا لە بواری بارودۆخی نالەباری ژنان و مافی ژنان، لە نێوان” ٦ وڵاتی نالەباری جیهان” دایە.\nوڵاتانی جیهان بەپێی بارودۆخی ژنان هەڵسەنگاندووە و لەم هەڵسەنگاندنەدا، كۆمەڵێك پێوەر وەك هەلی كاری یەكسان، دەستپێڕاگەیشتن بە تەندروستی و بیمە، دەستپێڕاگەیشین بە خوێندن و تاوتوێكردن و هەروەها بەشداریی سیاسی لەبەرچاو گیراون.\nبەپێی ئەو راپۆرتە بۆ ساڵی ٢٠١٤ی زایینی وڵاتانی یەمەن، پاكستان، چاد، سووریە، مالی و ئێران بە ریز نالەبارترین وڵاتانی جیهان بۆ ژنان دێنە ئەژمار.\nتێڕوانینی ئیدئۆلۆژیك و ئایینی لەلایەن كۆماری ئیسلامیەوە بووەتە هۆی كەلێنێكی گەورەی رەگەزیی مەبەستدار و واتادار لە نێوان ژنان و پیاوان لە ئێراندا.\nلە ئاخرین پلەبەندی كۆبوونەوەی جیهانیی ئابووری، ئێران لە نێوان ١٤٢ وڵاتی جیهاندا لە بواری كەلێنی رەگەزییەوە لە پلەی ١٣٧دا جێی گرتووە.


مردنێکی تراژیدی لەسەر کورسییەکی پلاستیک لە زینداندا! – بزاڤی خزمەت\nمردنێکی تراژیدی لەسەر کورسییەکی پلاستیک لە زینداندا!\nکارمەندێکی پێشووی پۆلیس بە ناوی موستەفا کاباکچیئۆغڵو، کە لە دوای هەوڵی کودەتاکەی ١٥ی تەموزی ٢٠١٦ وە، وەک هەزاران کەسی بێتاوانی دیکە لە کارەکانییان دوورخرانەوە و لە گرتووخانەکاندا بەندکران، دوای ٤ ساڵ مانەوەی لە گرتووخانە بە شێوەیەکی تراژیدی لەسەر کورسییەکی پلاستیکی لە زیندانە تاکەکەسییەکەیدا گیانی لەدەستدا، بە شێوەیەک کە سەری کەوتووە بۆ دواوە، نینۆکەکانی شین بووەتەوە، دەستی لەسەر قاچەکانی داناوە…\nبڵاوبوونەوەی وێنەیەکی کاتی گیان لەدەستدانی موستەفا کە تێیدا خراپی گوزەرانی ناو زیندان دەردەخات، ناخی هەمووانی هەژاند. پاسەوانەکانی ناو زیندان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کاتێک بەیانی ڕۆژی ٢٩ی ئاب کاتژمێر ٥:٤٥ دەرگای زیندانە تاکەکەسییەکەی موستەفایان کردووەتەوە ئەو دیمەنەیان بینیوە. پزیشکەکانی دادوەریش ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە پێدەچێت چەند کاتژمێرێک پێش ئەوە موستەفا گیانی لەدەستدابێت.\nموستەفا کاتێک دەستگیرکرا و ڕەوانەی گرتووخانە کرا بارودۆخی تەندرووستی باش بوو، بەڵام لە ناو زینداندا تووشی نەخۆشی شەکرە و چەندین نەخۆشی دیکە بوو. چەندین جار داواکاری پێشکەشکرد بۆ ئەوەی سەردانی نەخۆشخانە بکات، بەڵام لەو کاتانەدا ڕووبەڕووی چەندین پێشێلکاری بووەوە. موستەفا بە تەندرووستییەکانی باشەوە چووە ناو گرتووخانەوە بەڵام تەرمەکەی لە گرتووخانە هاتە دەرەوە.\nشایانی باسە ڕۆژی ٢٠ی ئاب بە هۆی ئەوەی موستەفا کۆکەکەی زیاتر بوو بە گومان تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا بە تەواوی کەرەنتین کرا و بۆ ماوەی ٩ ڕۆژ بێ هیچ چارەسەرێک بەو شێوەیە مایەوە تا دواجار لە شەوی ٢٩ی ئابدا گیانی لەدەستدا، بەڵام کاتێک لە پزیشکی دادوەری پشکنینی بۆ ئەنجامدرا دەرکەوت کە موستەفا تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا نەبووە.\nڕۆژی ٢٧ی ئاب، واتە دوو ڕۆژ پێش گیان لەدەستدانی، موستەفا داواکارییەک پێشکەش دەکات بۆ ئەوەی بگەیەندرێتە نەخۆشخانە بەڵام سەرجەم پزیشکەکانی ناو گرتووخانەکە ئەوە ڕەت دەکەنەوە و واژۆ لەسەر نووسراوێک دەکەن کە ئاماژە بۆ ئەوە دەکات موستەفا پێویستی بە سەردانی نەخۆشخانە نییە.\nبزاڤی خزمەت لە ڕاپۆرتی بەرەوپێشچوونی یەکێتی ئەوروپادا چۆن باسکرا؟\nپەرلەمانتارێک لەسەر مردنی زیندانییەک چەندین پرسیار ئاراستەی وەزیری دادی تورکیا دەکات


بۆچی منداڵی ئەم سەردەمە "بێ شەرمن"؟\nHawre 06/10/2019 - 15:49 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/هەمەڕەنگ\nئیما جێنەر توێژەر و نووسەری کتێبی Take Home Nanny، بۆچوونی خۆی لەسەر گۆڕانی رەفتاری ئەمڕۆی منداڵ خستووتەوە ڕوو و دەری خستووە کە بۆچی منداڵ ئەمڕۆ "بەدڕەفتارانە بێشەرمن" بە بەروارد بە منداڵی سەردەمانی پێشوو.\nیەکەم: گۆڕانی کۆمەڵایەتیی\nدایک و باوکی ئێستا زۆر هەوڵدەدەن تەنها خۆیان منداڵەکانیان پەروەردە بکەن و کاریگەری کەسی دیکەی لەسەر نەبێت، بەڵام لە پێشوودا، منداڵ زۆر تێکەڵی کۆمەڵگا دەکرا. ئەمەش وایکردووە، منداڵی ئەمڕۆ، سۆزی بە خەڵکی بیانی و کۆمەڵگا نەبێت.\nئەمڕۆ دایک و باوکان زۆر لێبوردەن بەجۆرێک کاریگەری خراپی لەسەر منداڵەکە دروستکردووە. بۆ نموونە کاتێک منداڵەکە رەفتارێکی هەڵە دەکات، لێپێچینەوەی پێویستی لەگەڵ ناکرێت، بەڵکو دەڵێن منداڵە و تێناگات، بەڵام لە راستیدا منداڵ زۆر زوو فێری شتەکان دەبێت و دەبێت نەهێڵدرێت هەڵەکان بەسەریدا تێپەڕن و پێویسته ئامۆژگاری پێویست بکرێت.\nجاران، منداڵ کات و سنووری بۆ دادەنرا بۆ ئەوەی بتوانێت تەماشای ئەفلام کارتۆنێک بکات، بەڵام ئێستا بە ئاسانیی دەتوانن تەماشای هەموو ئەو شتانە بکەن کە دەیانەوێت، ئەمەش وایکردووە ئەوان ماندوو نەبن بۆ بەدەستهێنانی ئەو شتانەی دەیانەوێت.\nهەروەها، ئەمە وایکردووە، دایک و باوکان زۆر مامەڵە لەگەڵ منداڵەکانیان نەکەن و لە تەمەنێکی زۆر کەم دەبنە کەسێکی تەواو سەربەخۆ.\nدایک و باوکی ئەم سەردەمە زۆر گرنگی بە بۆچوون و بەهاکانی منداڵەکەی دەدات، کە ئەمە بۆخۆی شتێکی زۆر باشە، بەڵام کاتێک ئەمە لە سنوور تێپەڕیی، زیانی دەبێت چونکە منداڵەکە وا تێدەگات کە خۆی کەسێکی سەربەخۆیەوە و کەس لە خۆی باشتر نییە.\nنابێت دایک و باوکان هەموو کاتەکانیان بۆ منداڵەکانیان تەرخان بکەن چونکە ئەمە وا لە منداڵ دەکات پێزانینی بۆ کار و پێویستییەکان نەبێت.


ڕۆمانی شیکاگۆ ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا پێکەوە گرێدەدات – Denegkan\nbyئه‌رده‌لان عه‌بدوڵڵا\tDecember 30, 2012\tئەدەب\nرۆژهەڵات و ڕۆژئاوا تەنها دوو شوێنی جوگرافی جودانین، بەڵکە دوو کلتوور و دونیای جیاوازیشن. هەر لەدێرزەمانەوە، ئەم دوو ناوچەیە لە ڕووی کلتووریەوە جیاوازبوون و مەڵبەندی چەندین شارستانی دژبەیەک بوون. هەتاوەکو ئەمڕۆش ئەم جیاوازییە ماوە. لێ نووسەری ناوداری میسری” عەلا ئەسوانی” لە ڕۆمانی ” شیکاگۆ” دا هەوڵیداوە هەردووکیان کۆبکاتەوە. ئەسوانی لەڕێگای کۆمەڵێک کەراکتەرەوە، هەوڵیداوە پرسگەلی : ( خۆشەویستی، سێکس، دەسەڵاتی سیاسیی، ڕاسیزم، خوێندکاران، شۆرشی ساڵانی 1968) لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا کۆبکاتەوە. بەڵاملە هەموویان گرینگتر دوو پرس زۆر بەجوانی وەسف دەکات : ( کێشەی چەوساندنەوەی قبتییەکان لەمیسر، کێشەی ڕەشپێستەکان لە ئەمریکا). خۆی لەخۆیدا ئەسوانی بەچاوێکی مرۆیانەوە سەیری ئەم دوو پرسەی کردووە، هەرچەندە لە بەرامبەر قبتییەکان بە هەستێکی نیشتمانپەروەرییەوە سەیری کێشەکە دەکات. ئەو پێی وایە زیاتر کێشەکە پەیوەندی بە ڕژێمی موبارەکەوە هەیە،بەڵام لەڕاستیدا کێشەی قبتییەکان زۆر لەوە گەورەترە، ئەسوانی کێشەی قبتییەکان وەکو کێشەیەکی نەتەوەیی سەیر ناکات، بەڵکە ئەو پێی وایە موبارەک هەموو میسرییەکان دەچەوسێنێتەوە، بە واتایەکی تر هەموو کێشەکان بە عەلاگەی موبارەکەوە هەڵدەواسێت. شوێن لەم ڕۆمانەدا زانکۆی ئەلیۆندە ( کە گەورەترین زانکۆی ئەمریکایەو لە ساڵی 1890) لە شاری شیکاگۆدامەزراوە، لێ ئەسوانی بە فرۆکەی خەیاڵی ئەدەبی، خوێنەر دەگوێزێتەوە بۆ ئەوپەڕی ڕۆژهەڵات و بەناو وڵاتە فراوانەکەی میسردا پیاسەی پێدەکات. زەمەنیش لەم رۆمانەدا ساڵانی دوای ڕووداوی 11 سێپتەمبەر 2001 ، ئەمەش بە قۆناغێکی نوێ لەمێژووی مرۆڤایەتی دادەنرێت. لەم قۆناغەدا ( شەڕ، تیرۆر، ئیسلامگەرایی) لەهەمووشی گرینگتر چەتەگەریی و شەڕەنگێزیی ئەمریکا خراپتر دەبێت. ئەسوانی دەڵێت: ( ژیان لە ئەمریکا وەکو میوەی ئەمریکی وایە، لە دەرەوە حەزبزوێن و درەوشاوەیە، کەچی تامی نییە!ل.227). ئەسوانی لەڕێگای کۆمەڵێک ئەکتەرەوە ، خوێنەر تێکەڵ بە کۆمەڵێک جیهانی جیاواز دەکات.\nئەو لەڕێگای ” شەیما محەمەدی و تاریق حسیب” ەوە باسی عەقڵیەتی کچان و کوڕانی گەنجی میسری دەکات، چۆن ئیسلامگەرایی هەژموونی خۆی بەسەر تەواوی مێشکی گەنجادا سەپاندووە. لێ نووسەر پێمان دەڵێت، چەندە ئایین هەژموونی بەهێزبێت، لێ ناتوانێت خۆی لەبەردەم حەزە سێکسیی و هەستی خۆشەویستی خۆی ڕابگرێت. شەیما و تاریق هەرچەندە زۆر ئیماندارن، لێ ناتوانن خۆیان لەبەردەم هێرشی حەزە سێکسیی و سۆزە خۆشەویستییەکانی ناخیان خۆ ڕابگرن . لەڕێگای ( رەئفەت سابیت و محەمەد سەلاح)ه‌وە ، باسی کۆچبەرە ڕۆژهەڵاتییەکانی ئەمریکا دەکات. ” رەئفەت سابیت” هەموو ووزەی خۆی دەخاتە گەر، بۆ ئەوەی وڵاتە دواکەوتووەکەی خۆی لەبیربکات و خۆیبکاتە ئەمریکی، لێ چ دەورووبەر و چ ناخی ، دەبنە ڕێگر لەبەردەم ئەم ویستەیدا. کاتێک رەئفەت سابیت ” سارە”ی کچی لەگەڵ “جیف” دەبنە هاورێ و ماڵی باوکی لەبەر ئەو گەنجە بێکار و بێسەوادە بەجێدەهێڵێت، رەئفەت تووشی تێکشانێکی دەروونی وخێزانی خراپ دەبێت. ئەو ناتوانێت کلتوورە ڕۆژهەڵاتییەکەی ناخی لەبیربکات و بەهیچ شێوەیەک بەرگەی ئەو ڕاستییە تاڵە ناگرێت ، کە کچەکەی دەیکات بە قوڕگیدا. لێرەدا دووفاقی کەسایەتی رەئفەت دەردەکەوێت. لەڕێگای محەمەد سەلاح و ” کریسی” ژنی ، کێشە سێکسییەکانی نێوان ژن و پیاوان باس دەکات. چۆن کزبوونی ووزەی سێکسیی، ئەم مامۆستای زانکۆیە، تووشی گەورەترین کێشەی دەروونی و خێزانی دەکات، لەکۆتایشدا خۆی دەکوژێت. هەروەها لە ڕێگای خۆشەویستە کۆنەکەیەوە ( زەینەب ڕەزوان” ەوە کێشەی ئیسلامگەرایی میسر باس دەکات. زەینەب دەڵێت: ( میسرییەکان لە دادپەروەریی لەم دنیا ئومێدبڕ بوونە، لەو دنیا چاوڕوانین!،،ئەوەی ئەمڕۆ لەمیسردا بڵاودەبێتەوە،، ئاینداریی ڕاستەقینە نییە ، بەڵکو خەمۆکییەکی دەروونیی بەکۆمەڵە، هاوشان بە نەهامەتی ئایینی ، لەهەمووشی خراپتر ئەوەبوو چەند ملیۆنێک میسریی لە سعودییە کاریانکرد و بەبیریی وەهابی گەڕانەوە ،،ل426). لەڕێگای ” جۆن گراهام” و ” کارۆڵ” ی هاورێیەوە، باسی راسیزمی ئەمریکی دەکات. گراهام ، کابرایەکی چەپی پیرە ، مامۆستای کۆلیژی پزیشکییە، کاڕۆڵ بێوەژنێکی ڕەشپێستی گەنجە. ماوەیەکی زۆر بەدوای کاردا دەگەڕێت ، بەڵام لەبەرئەوەی ڕەشپێستە کاری دەستناکەوێت. ئەو باسی ئەو یاسایە دەکات ، کەهەتاوەکو ئەمڕۆ لەکۆمەڵگەی ئەمریکدا بەرقەرارە:\nAre youwhite? YouareRight تۆ سپیت ؟ کەواتە لەسەر هەقیت\nAre youblack? Go Back.! تۆ ڕەشیت؟ بگەڕێوە دواوە..ل214\nئەو باسی ژیانی گەڕەکی ڕەشپێستەکان دەکات و دەڵێت: ( هەژاری دەگاتە ئاستێک زەحمەتە بوونی لە ئەمریکادا بهێنرێتە بەرچاو، بێکاریی و ماددە بێهۆشکەرەکان و ڕووداوی کوشتن و دزی و ئەتککردن یەکجار بڵاون،ل244). هەتاوەکو ئەمڕۆش سنوورێکی راسیزمانە بۆ ڕەشەکان کێشراوە ، کە نابێت بچنە ناو گەڕەکی سپیپێستەکانەوە، کاتێک بنەماڵەیەکی دەوڵەمەندی ڕەشپێست دەیەوێت ئەم سنوورە ببەزێنێت، ئوروپییەکان ماڵەکەیان دەسووتێنن و دەریاندەکەن.\nلەهەمانکاتدا باسی کوشتارگەلی سپی پێستەکان دەکات دژ بە گەلەڕەسەنەکی ئەمریکا کەبە ناڕەوا ( هیندی سووری) یان پێدەڵێن. چۆن ئوروپییە وەحشیەکان زیاتر لە 12 ملیۆن خەڵکی ڕەسەنی ئەم وڵاتەیان کوشتووە. لەوکاتەدا سپی پێستەکان پێیان وابوو : (هیندییە سوورەکان ئاژەڵێکن بۆ خۆیان، ئافەریدەگەلێکی بێ رۆح و بێ ویژدانن، بۆیە خاڵین لەو بەها مرۆییانەی پیاوی سپی هەڵی گرتوون!..ل11).\nلەڕێگای ” کەرەم دوسی” یەوە باسی ڕەگەزپەرستی عەرەبەکان دەکات دژ بە گەلی قارەمانی قیبتی لە میسر. چۆن ڕۆژانە ڕووبەروی راسیزمی عەرەبی دەبنەوە، لەکاتێکدا قیبتییەکان خاوەنی وڵاتەکەن و خەڵکی ڕەسەنی میسرین و عەرەبیش ئەم وڵاتەی تەعریب کردووە. لەهەمانکاتدا باسی ڕژێمی دیکتاتۆری میسریی دەکات، چۆن لەزیندانەکاندا جۆرەها شێوازی ئەشکەنجە لەدژی نەیارانی بەکاردەهێنێت. ” سەفوەت شاکر” کە ئەفسەرێکی ئەمنی میسرییە، باس لە شیوازەکانی ئەشکەنجەی میسری دەکات، چۆن ئەتکردنی ژنان، کارێکی ڕۆژانەی جەلادەکانی ئەم ڕژێمە بووە. سەفوەت دەڵێت: ” جەسورترین تاوانبار بەرگەی ئەتککردنی نامووسی ژنەکەی، یاخود دایکی بە بەرچاوییەوە ناگرێت،،ل336″\nبەگشتی ئەم ڕۆمانە ، کۆمەڵێک پرسی ” سیاسیی و فەرهەنگی و کۆمەڵایەتی” دەوروژێنێت. ئەسوانی زۆر شارەزاییانە میتۆدی ڕۆمانی بەکارهێناوە، خوێنەر جێژێکی گەورە لە خوێندنەوەی ئەم ڕۆمانە دەبینێت. لێرەدا جێگای خۆیەتی، کە دەستخۆشیەکی باش لە کاک ( سەباح ئیسماعیل) بکەین، بەڕاستی زۆر جوان ئەم رۆمانەی کردوو بە کوردی.\nعەلا ئەسوانی. شیکاگۆ. وەرگێرانی ، سەباح ئیسماعیل. چاپی دووەم. دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس. هەولێر.2012\nPrevious ژنی بچووک … پۆڵا سەعید\nNext هەرەسی کاریزما و ڕۆڵی میدیای نەتەوەیی


نەبەز گۆران : ئاسنگەرەكەی ماڵی ئیبراهیم ئەحمەد . – WTARIKURD\nنەبەز گۆران : ئاسنگەرەكەی ماڵی ئیبراهیم ئەحمەد .\nدەمەوێت لەم نووسینەدا قسە لەسەر نمونەیەكی نوێ بكەم . نمونەیەك كە لەناو حیزبی كوردییدا كەمە . بەڵام لە تەنیشت ئەم نمونەیەوە دوو جۆر خوێندنەوە بوونی هەیە ، لە هەر دوو جۆرەكەدا ، بەشێوەیەكی خێرا بەسەریدا گوزەر دەكەم .\nلە مێژووی نوێی حیزبی كوردییدا ، لە ساڵەكانی شەستەوە تاكو ئێستا ، جگە لە نەوشیروان مستەفا كە خۆی لوتكەی دەسەڵات بووە و ، لە هەمان كاتیشدا قەڵەمێكی رەخنە گربووە ، چ بۆ ناوخۆی حیزب ، چ بۆ دەرەوەی حیزب ، نمونەی دیكە وەك ئەو بە روونی و بە بەردەوامی نابینرێت . یەكێك لە جیاوازییە بنەرەتییەكانی نەوشیروان مستەفا لەگەڵ سیاسییە باڵادەستەكانی حیزبی كوردییدا ، ئەوەیە ، كە ئەم پیاوە ، تەنها بەشێك نییە لە دروستكردنی مێژوو ، تەنها بەشێك نییە لە دەسەڵات ، بەڵكو ، بەشێكیشە لەو زمانی رەخنەیەی لە خودی خۆی و ناوخۆی حیزب و ، لە دەرەوەی حیزب دروست دەبێت . پاش ئەو ئیدی نمونەی وا نابینرێت جێگای وەستانبێت لەسەری . گەر هەشبووبێت ، نمونەی زۆر كاتی بوون كە جێگای تێڕامان نین .\nلە مەسەلەی ژن دا ، نمونەمان نییە . تا ئەم دوایانەی كە یەكێك لە كچەكانی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد دەردەكەوێت . ئەم نمونەیە ، ئەشتوانرێت وەك دیاردەیەك سەیربكرێت . دیاردەیەك كە لەناو یەكێتیدا نەوشیروان مستەفا رژێنەری ئاوەكەیەتی . هەڵبەتە ئەم نمونانە لە مێژووی پارتیدا ، نە دەیانبینی و نە دروستیش دەبن . چونكە سروشتی حیزبی پارتی لەو سروشتەیە ، یان لەگەڵم دەبیت ، یان لە دەرەوەم دەبیت . ناكرێت كائینێكی رەخنەگربیت لە ناوەوەی حیزب و لەناو پارتیش بیت . چونكە رێگەت نابێتەوە . لەسەر ئەم دۆخە نوكتەیەك هەیە دەڵێت :\nجارێكیان مەسعود بارزانی لە زەعیم عەلی دەپرسێت :\nتۆ كتێب دەخوێنیتەوە ؟\nئەویش لەوەڵامدا دەڵێت : نەخێر ئەزبەنی !\nبارزانیش دەپرسێتەوە : بۆچی ناخوێنیتەوە؟\nزەعیم عەلیش دەڵێت : ئاخر ئەزبەنی ئەگەر كتێب بخوێنمەوە ، ناتوانم لەگەڵ ئێوەبم !”\nئەما ، بۆ یەكێتیی بە پێی سروشتەكەی جیاوازە . ئێستا یەكێك لە كچەكانی مامۆستا ئێبراهیم ئەحمەد كە ( شاناز) ە . لە تەنیشت ئەوەدا لەناو خێزانێكی دەسەڵاتدارداییە ، قەڵەمێكی بەدەستەوەیە و بووەتە جێی سەرنجی میدیاكان . بەرێزان یەكێك لەو هۆكارانەی میدیاكان زۆر گرنگی بە بابەتەكانی ئەم خانمە ئەدەن ئەوەیە ، كە خۆی لەناو خێزانی دەسەڵاتداییە و رەخنەگریشە لە حیزبەكەی خۆی و دەرەوەی حیزبەكەی خۆشی ، بۆ میدیاكانیش ئەمە بوەتە جێی سەرنج .\nتا ئەو شوێنەی ژنێكی رەخنەگرە لەناوخۆی حیزب و لە دەرەوەی حیزب ، بۆ ئێمە مانانی بڕوابوون بە رەخنەگرتن ، كارێكی خراپ نیە . لێ، لەو شوێنەی ئیدی ئەركی سیاسیی خۆی و شوێنەكەی خۆی لەبیردەچێت و دەبێتە ئاسنگەرێك ، جێگای جۆرێكی دیكە خوێندنەوەیە .\nئەشێت زۆر ئاساییی بێت ، كەسێكی رۆژنامەنووسی چەشنی من ، بەهەمان دونیابینی و رەخنەگرتنەوە ، سەیری هەموو لایەك بكەم . ڤەلێ ، ڕەنگە بۆ كەسێك كە خۆی لەناو خێزانێك بێت كە خێزانەكە خودی دەسەڵات بێت ، جۆرێكی كەبێت . بۆیە بە خێزانی تاڵەبانی و خێزانی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد دەڵێم : خێزان . لەبەرئەوەی نامەوێت ئەو هەڵەیە بكەم ، كە كۆمەڵێك كەسی روكەش گەرا بە بنەماڵە ناویان دێنن . چونكە بنەماڵە ترادسیۆنی هەیە ، بەڵام خێزان عادەتی هەیە . هەر بەم دوو جیاوازییە بنەرەتیە دەتوانی خێزان و بنەماڵە لەیەك جیابكەیتەوە . هێشتا ماڵی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد و ماڵی تاڵەبانی نەبوون بە بنەماڵە ، چونكە ترادسیۆنیان نیە و لە دۆخی عادەتدان . كاتێك دەبنە بنەماڵە قۆناغی عادەت تێپەرێنن و ببنە خاوەنی ترادسیۆن .\nبەهەرحاڵ . ئێستا قۆناغی سەدە كلاسیكیەكان نییە ، هەموو ئاسنێكی خوار پێویستی بە چەكوش بێت بۆ راستكردنەوە . ئاسنگەری باش ئەوەیە ، كوورەكەی خۆی گەرم بكات ، بەهێمنی ئاسنەكان بتوێنێتەوە و بیرژێنێتە ناو ئەو قاڵبەی خۆی دەیەوێت . پاشان ئەو شتەی لێدروستبكات كە خۆی مەبەستیەتی .\nبەڵام ، ئەگەر ئاسنگەرەكە هەر ئاسنێكی بەرچاو كەوت تۆزێك خوارە و چەكوشێكی لێدا ، یان هەر بزمارێكی بینی تۆزێك خوارە و بەچەكوش لێیدا ، ئەوكات ئەشێت ئەو بزمارانە هەندێكی بچنەوە بەگیانی خۆیدا و ئازاری پێبگەیەنن . خێزانی دەسەڵاتدار وەك دیمەنی شانۆگەری وایە ، هەر ئەكتەرە و دەوری خۆی هەیە . دەرهێنەری شانۆگەرییەكە ناهێڵێت یەكێك لە ئەكتەرەكان جوڵەی ئەوانی كە بخاتە بەر تیری جوڵەكانی خۆی و ، شانۆگەرییەكە بە ئاراستەی پێچەوانە كۆتایی بێت . ئەكتەری باشیش ئەوەیە ، دەورەكەی خۆی بە جۆرێگ بگێڕێت هەم خۆی جێی سەرنج بێت ، هەم ببێتە هاوكار بۆ ئەكتەرەكەی تەنیشتیشی .\nگەر رەخنەگرتن و دونیابینیەكی جیاواز لای شاناز ئیبراهیم ئەحمەد وەك دیاردەیەكی نوێ لەناو خێزانی دەسەڵاتداردا سەیربكرێت ، بەتایبەت لەناو ژنی دەسەڵاتداردا . دیوەكەی دیكەی ئەوەیە ، لە هەموو سات و لە هەموو شوێنێكدا پێویست بەوە نیە ، هەمان چەكوشی پێبێت ، چونكە لە سیاسەتدا جوڵەكان جیازاترن لە دونیای نووسین . رەنگە سروشتی خودی یەكێتیی ئەوە بێت ، دەنگی جیاواز و بیركردنەوەی جیاواز لەناودابن . بەڵام سروشتی حیزب ئەوە نیە هەموو چارەسەرەكان ، یان رێگا راستەكان بە چەكوش بدۆزرێنەوە .\nحیزبی كوردیی ئەم دیمەنەیە : ئەوەی دوێنێ برادەرمان بوون ، ئەمرۆ نامان ناسن . ئەوانەی دوێنێ دوژمنمان بوون ، ئەمڕۆ نزیكترین دۆستەكانمانن . سیاسیی سەركەوتوو ئەوەیە ، لەم جیهانە شێواوەی حیزبدا ، ڕێگای تایبەت بەخۆی هەبێت . بەڵام ، دور لەو قەوزاییەی كە لەناو میدیادا گەشەی پێدەدرێت . مەبەستەكەی من ئەوەیە : وەك دیاردەیەكی رەخنەگرتن لە خۆی و لە دەرەوە ، هەوڵی ئەو خانمە لە شوێنی خۆیدا بارستایی خۆی هەیە . لێ ، لەو شوێنەی هەموو شت بە چەكوش چارەسەر بكرێت ، ئیدی وەستانێكی دیكەی و خوێندنەوەیەكی دیكەی پێویستە .\nخوێنەری بەرێز : من زۆرجار لە رێنووسی كوردییدا ، پەیرەوی لە مامۆستایان ، ( باڵدار ) و ( پیرە مێرد ) و ( ئیبراهیم ئەحمەد ) دەكەم . بەڵام بۆكچەكەی نازانم ، ئەوەشیان بابەتێكی ترە و نووسینی دیكەی دەوێت !\nدانا ئەمین : ئه‌زمونی جوله‌که – کوردی رۆژئاوا ، له په‌راوێزی ره‌فتاری پارتیدا .\nڕێبوار حەسەن : شەری ئاینەكان و بەرژەوەندی توركیای سوڵتانی .


مەهێڵن کەس بڕوات\nبابەتی سیاسیی » تەنز\nدلێر محەمەد نوری\nFriday, 11.12.2021, 0:12\nنامەیەکی کراوە لە هەموو سەرۆک و سەرکردە و بنەماڵە سیاسیەکانی ئیمپراتۆری عوزمای کوردستانەوە بۆ هەردوو حکومەتی بیلاروسیا و پۆڵەندا...\nمەهێڵن کەس بڕوات و بیانگەڕێننەوە ئەو چەند هەزار‌پەنابەرە کوردە سەرلێشێواوە. ئەوان سەریان لێ تێکچووە، دەنا ئێمە باشین و لە هیچمان کەم نیە.\nخوا شاهیدە لەو ڕۆژەوە سەرۆکی مەزنمان، چاوی بە غەزەتە و شاشەکانی تەلەفزیۆن کەوتووە، لە دیوەخانە تەنگەبەرەکەی خۆیدا، هەردوو دەستی لە پشتی داناوە و دێت و دەچێت، بە بێ ئۆقرە.\nپۆچ پۆچ موتەسەریف و وەزیر و گوزیر و ئەمین و مامون و والییەکان بانگ ئەکات. لە پێشەوە بڕێک بە ڕەخنە و جوێن دایان ئەشۆرێت، ئەنجا ئەپرسێت لە کەم و کوڕی و هۆکاری زویر بوونی ئەو چەند هەزار ڕەعیەتەی مەملەکەت. داخی گرانم هەموو ئەو کاربەدەستانە تەنها هۆکار و کەم و کوڕییەک شک نابەن تا چاکی بکەن.\nمەهێڵن کەس بڕوات و بیانگەڕێننەوە ئێمە باشین و لە هیچمان کەم نیە.\nلەو ڕۆژەوە ئەم هەواڵی ئاوارە بوونە گشت غەزەتەکانی کەون و کائیناتی گرتۆتەوە، خاتوونەکەی سەرۆکی مەجلیسی شورامان لە هۆش خۆی چووە و ئیغما بووە. بۆنی هەرچی مسک و عەنبەر هەیە هۆشی ناهێنێتەوە سەر. ئەندامانی مەجلیسیش تەعزێ بارن. وەها بڕوا ئەمساڵ یەک دانە دەستور و قانونمان بۆ ڕێک ناخرێ.\nمەهێڵن کەس بڕوات و بیانگەڕێننەو ئێمە باشین و لە هیچمان کەم نیە.\nلەو ڕۆژەوەی ئەم خەبەر و فاجیعەیە نەشر بووە بە دونیادا، بەڕێوەبەری عالیولمەقامی مەملەکەت، هیچ سرورێک لە لێوی نابینرێ و مەحزوونە نەک مەسروور. نانی بۆ ناخورێ و بە توێی کراسێکەوە لە بەر هەیوانی بارەگای پیرۆزیان هەڵئەلەرزێ، ڕازی نیە کەس پاڵتۆکەی بداتەوە بە شانیا. بە بەر خۆیەوە هەر ئەڵێت: چۆن ئەبێ لەو مەرزانە چەند هەزار ڕەعیەتێکم سەرما و برسی بێ و منیش لێرە لە تەڕ بخۆم و لە وشک بنووم. ئەو ئەگری و وەزیرەکانیش بە کۆرس بۆی ئەسەننەوە. وا بڕوات ئەوێش فت نەخۆش ئەکەوێت. کێشەکە ئەوەیە هیچ کەم و کوڕیەکیش شک نابەن تا دەستی ئیسڵاحی بدەنێ. وەها بڕوا هەموو شٶونەکانی مەملەکەت تەوەقوف ئەکات.\nلەو ڕۆژەوەی ئەم دەنگ و باسە، وا لە هەیاسە، عالیولمەقامی سەرۆکی تەشریفاتی وڵاتیش تووشی خەمۆکی بووە و لە ژوورەکەی نایەتە دەرەوە. مەسئولی یەکەمی دەفتەری مەواعیدی ئەڵێت: هەموو دیدار و چاوپێکەوتنەکانی لە گەڵ مەبعوس و عالیولمەقامەکانی دونیا وەستاوە و مەملەکەتمان بە هۆی ئەم ئەزمە ئنسانییەوە لە تەواوی دونیا دابڕاوە.\nهەوامان هێندەی هەوای ئایسلاند و کەنەدا پاکە و ئاویشمان هێندەی ئاوی دورگەکانی هاوای سافە. کارەبامان بە تاقەی شەمسی گەرمیان و ڕەشەبای سلێمانی و ئاوی دوکانە، نەوت و گازیشمان بۆ فرۆشتنە و داهاتەکەی ئەچێتە سنوقی داهاتە نەوتییەکان و لەوێشەوە، هەموو ٢٩ی مانگێک هەر خێزانێکی بەشی خۆی بۆ ئەچێتە سەر حیسابەکەی، هەر بە یەکسانی وەک قاشە شووتی. ئیکتیفای زاتیمان لە کشتوکاڵ و پیشەسازیش هەیە و هەرچیش کەمی کرد هاوردەی ئەکەین، بەڵام پاش ئەوەی بە کواڵیتی کۆنتڕۆڵدا تێئەڕێت. ئەوە باسی فروعی شەریکاتی باڵەفڕی بۆینگ و تڕومبێلی تێسلا و ماریسێدس هەر ناکەم. گەندەڵی مادی و ئیداری شکور عەیامێکی زۆرە نەماوە، ڕەعیەت مەگەر لە فیلمی وەسائیقی گوێی لەو وشانە بێت. سیاسەت و سیاسییەکان بێ کار دانیشتوون. یەکسانی و مافەکان وەها پارێزراون مەڕ و گورگ پێکەوە ئەنوون. هەرچی نووسەر و ڕۆژنامەنووس و چالاکوان هەیە خەریکی نووسینی شیعری ڕۆمانسین چونکە شتێک شک نابەن لە مەملەکەت تا لە سەری بنووسن. نە سیاسییەک ئەکۆکێ و نە عەسکەرییەک سەرسم ئەدات. نە سەرۆک زەلەیەک ئەکات و نە سەرکردەش پێی لە شتێک هەڵئەکەوێت. تاوان و ستەم نەماوە، ڕۆژ نیە دادگایەک دانەخرێ و زیندانێک نەکرێ بە دایانگا یان باخچەیەک بۆ ساوایان.\nمەهێڵن کەس بڕوات و بیانگەڕێننەوە ئەو چەند هەزار‌پەنابەرە کوردە سەرلێشێواوە. ئەوان سەریان لێ تێکچووە، دەنا ئێمە باشین و لە هیچمان کەم نیە، تەنها زەڕڕەیەک شعور نەبێت.\nئەرشیفی (دلێر محەمەد نوری)ی نووسەر\nڕێگەی پارتی بوون کورتترە، ئیتر بۆچی...؟\nوێنەی پاشا لە توالێتدا\nسوپاس دادگای بەڕێز سوپاس