نەقشە و کارتۆگرافیی کورد و ماد – ماڵپەڕی ئازاد سەڵواتی\nHome/کارتۆگرافی/نەقشە و کارتۆگرافیی کورد و ماد\nگوردیێن، گوردووێن، کوردووێن، کوردیێن، کاردیێن، کاردووێن، کوردووێن، گوردیەن، کوردخایک، کوردچایک، کاردوویا، کاردۆخی، کورتخی، گوردی، گووتی، کارداویە، کاردایە، کارتاریە، بێت قاردۆ، کوردایی ئەو ناوانەیە کە بۆ گەل یان گەلانێکی نیشتەجێ باکووری میزووپۆتامیا و ڕۆژهەڵاتی تورکیە بە کار هێنراوە. ئەو سەرزەوییانە کە ئەو خەڵکەی تێدا ژیاوە، هەر بە ناوی بە ناوی خۆیانەوە ناسراون و وڵاتی “کاردۆخی”، “گوردوئێن” و “کورتیا” دیارترینیانن لە نەقشە و کارتۆگرافی کۆندا. بە پێ هێندێ بەڵگە، تەنانەت پێش هاتنی مادەکان و بۆ ناوچەکانی ڕۆژئاوای ئێران و زاگرۆس، ئەو گەلانە لەو ناوچانە بوونیان هەبووە. ئەو ناوچانە هێندێ جار کەتوونەتە چوارچێوەی دەسەڵاتی ئۆرارتوو، ماد(مێدی)، پارس، سەلچووکی، پارت، ئەرمەنی، ڕۆم و عەرەب و تورکەکانەوە.\nبەو جۆرە کە لە نەقشەکاندا دەر دەکەوێ، ناوی کوردستان لەو ناوچەیەوە دەست پێ دەکا کە بە کاردۆخی ناسراوە و دواتر بەرفراوان دەبێ. کە بە بۆچوونی من بە هۆی نیزیکایەتی و وێکچوونی گەلانی دیکەی دەوروبەریان، ناوی کوردستان بۆ ناوچە و سەرزەوییەکانی ئەو گەلانە بە کار هاتووە. هووریی، میتانی، کورتی، گووتی، کاردۆخی، لۆلووبی، کاسی و دواتر مێدیەکان ئەو گەلانەن کە ئەمڕۆ بە کورد دەناسرێن. دەبێ ئەوەمان لە بەر چاو بێ کە لە زۆر شوێن مێدی و کاردۆخیەکان جیا جیا دەردەکەون. بەڵام دواتر کوردستان و مێدیا دەبینرێن و لە کوتاییدا تەنیا کوردستان ماوەتەوە و مێدی یان مێدیا ئیتر لە سەر نەقشەکان نابینرێ.\nلێرەدا ژمارەیەک نەقشە و کارتۆگرافی کۆن وەکو بەڵگە دادەنم و هیوادارم یارمەتی دەری زیاتر بێ بۆ ناسینی مێژووی شێوێندراو و دەستکاری کراوی گەلەکەم. بێ گومان ئێمە یەکێک لە گەلە هەرە کۆنەکانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناویینین و خاوەنی شارستانیەتی خۆمان بووین. دەسەڵاتە داگیرکەرەکان، یەک لە دوای یەک هەوڵی سڕینەوەی مێژوو و ڕابردووی ئێمەیان داوە، هەتا بە ناوی هاوخوێنی، هاوزمانی و برایەتیەوە باشتر بمانتوێننەوە.\nبۆ بینینی سەرچاوەی نەقشەکان و بینینیان لە قەوارەی گەورەدا دەتوانن لە سەریان کرتە بکەن.


هوشیار زێباری سه‌ردانی رۆمای کردووه\nی مانگی هه‌شـت ٢٥, ٢٠٠٥\nپاپا به‌نه‌دیکت و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراقی هوشیار زێباری له ماڵی پاپا له رۆما کۆبونه‌وه. هه‌رودوولا له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌کانی به‌رنوسی ده‌ستور و ئازادی ئاینی له عێراق قسه‌یان کرد. قسه‌که‌ری ڤاتیکان ده‌ڵێت پاپا به‌نه‌دیکت سه‌نگی\nخستۆته سه‌ر پێویستی پابه‌ندبوون به مه‌رجه‌کانی دانوساندن تاوه‌کو هه‌موو لایه‌نه ئاینی و نوژادییه‌کان له عێراق بتوانن پاشه‌ڕۆژی ووڵاتی خۆیان دیاری بکه‌ن. جێی باسه، له سه‌دا سێی سه‌رژمێری خه‌ڵکی عێراق کرسچیانن.\nهه‌روه‌ها وه‌زیری عێراقی له‌گه‌ڵ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ڤاتیکان مه‌تران ئانجێلۆ سۆدانۆ دا کۆبۆوه. ڤاتیکان به دژواری له دژی شه‌ڕی عێراقی به ڕێبه‌رایه‌تی ئه‌مریکایه و پێشتر پاپا ژان پۆل بۆ ڕوونه‌دانی ئه‌و شه‌ڕه هه‌وڵێکی زۆریدا.


سیستەمی داوەریی و پیشەسازی تەزویرکردنی واقیع لە هەرێمی کوردستاندا\nھەم لەناو کایەی سیاسیی و ھەم لەناو بەشێکی گەورەی کایەی میدیای ئاراستەکراو و دیسپلینکراوی ھەرێمدا ناکۆکییەکی گەورە و ترسناک ئامادەیە لە نێوان ئەوەی واقیعە و ڕوودەدات، لەگەڵ ئەوەدا کە باسدەکرێت و دەگێڕدرێتەوە، لە نێوان ئەوەدا کە ھەقیقەتە و بەرچاوە، لەگەڵ ئەوەدا کە لەسەر ئەو ھەقیقەتە بەرچاوانە، دەگوترێت. پرۆسەیەکی بەرفراوان و ھەمەلایەنی تەزویرکردنی واقیع لە ئارادایە و ئەوەی دروستدەکرێت تەواو ناکۆکە بەوەی نمایشدەکرێت. لۆژیکی ئەم ناکۆکییەش دوو ڕەگەزی سەرەکیی ئاراستەیدەکات. یەکەمیان درۆکردنێکی بەردەوام و نمایشکردنی ئەو درۆیانەیە وەک ڕاستیی. دووھەمیان شاردنەوە و وونکردنی ئەو ھەقیقەتانەیە کە ئەو واقیعە بەرھەمیاندەھێنێت. ھەردوو ڕەگەزەکەش دوو کۆڵەکەی سەرەکیی ئەو پرۆسە بەرفراوانەی تەزویرکردنی واقیعن لە ھەرێمدا. بۆیە ئەوەی دەگوترێت و بڵاودکرێتەوە، ئەوەی دەبێتە گوتاری حوکمڕانان و میدیاکانیان، نەک بە ھیچ جۆرێک نامانبەنەوە ناو واقیع و ئەو ژینگەیەی دروستکراوە، بەڵکو ئیشی سەرەکییان ئەوەیە، ئەوەی کە بووە بە واقیع دابپۆشن و کێشەکانی بشارنەوە و نەھێڵن ھەقیقەتە تاڵەکانی ئەو ژینگە دروستکراوە، دەربکەوێت. بەم جۆرە بەشی ھەرە زۆری ئەوەی لەناو کایەی سیاسیی و کایەی میدیادا دەگوترێت، بریتییە لە ڕستێکی درێژ لە درۆ و بوختان و ئەفسانەسازیی بەردەوام و بەشێکی گەورەی تواناکانی ھەرێمش لەم بوارەدا سەرفدەکرێت. ئەوەی لە ئێستادا ھەرێمی پێدەناسرێتەوە تێوەگلانی بەشی ھەرە زۆری دەزگاکانی حوکمڕانییە لەم ستراتیژییەتی درۆکردن و شاردنەوە و بزرکردنەدا. لەمەشدا تەنھا میدیا و کایەی سیاسیی ئەنجامدەری ئەم ستراتیژەی ونکرن و شاردنەوەیە نین، بەڵکو بەشی ھەرەزۆری دەزگاکانی حوکمڕانیی لەم یارییە ترسناک و ناشیرینەدا بەشدارن، بە سیستەمی داوەریی خۆشیەوە لە ھەڵقە بنەڕەتیی و سەرەکییەکانیدا.\nئەم پرۆسە بەرفراوانەی تەزویرکردنی واقیع دۆخێکی دروستکردوە تیایدا مەسافەیەکی مانادار لە نێوان دەزگا سەرەکییەکانی سیستەمی داوەریی لەگەڵ مقەڕ و ناوچە و مەڵبەندە حیزبییەکاندا، نەمێنێتەوە. ئەم دۆخەش بەڕادەیەکە نە دەسەڵاتدارانی ھەرێم و نە خودی داوەرەکان خۆشیان ناتوانن بیسڕنەوە. لەم چەند ساڵەی دواییدا کار گەیشتوە بەوەی داوەرەکان سڵ لەوە نەکەنەوە ببن بە برغویەکی ناو ماشێنە گەورەکەی حیزب و لەزۆر بۆنەدا وەک ئەندام و ھەوادارێکی حەماسەسازی حیزبی دەربکەون. ئێمە بە چاوی خۆمان وێنەی چەندان داوەرمان لە كەمپینی بانگەشەی ھەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستاندا بۆ ساڵی ٢٠١٨ لەیاریگاکەی هەولێردا بینی، ئەوانیش وەک ھەر ئەندامێکی تری پارتی لەو کەمپینەدا بەشداربوون. داوەری ترمان بینی بە بەرچاوی ھەمووانەوە سەردانی لێپرسراوی حزبیان دەکرد بۆ پیرۆزبایی لێکردن بە بۆنەی وەرگرتنی پۆستی تازەوە. ئەمانە لەپاڵ ئەو ڕاستییە سادەیەدا کە دانانی داوەران و بەخشینی پێگەکان پێیان، موچە و ئیمتیازەکانیان دیسانەوە کردەیەکی تەواو بەحیزبیکراوە، لابردن و لانەبردن و نەقڵکردن و ھێشتنەوە و تەنەنات خانەنشینکردن و نەکردنیان ھەر بە دەستی حیزبە. ئەم دۆخە وایکردوە مەسافەیەک لە نێوان سەرە گەورە و مامناوەندییەکانی بنەماڵە سیاسییەکان و بەرپرسە حیزبەکان و سیستەمی داوەرییدا، نەمێنێتەوە. بە ڕادەیەک وەکچۆن ھەر یەکێک لە خێزانە سوڵتانییەکانی ھەرێم و ھەر سەرێک لە سەرە گەورەکانی ناو ئەو خێزانانە، کە ھاوکات سەرە گەورەکانی ناو سیستەمە حوکمڕانییەکەشن، میدیای تایبەت و یەکەی سەربازیی تایبەت و پرۆژەی ئابوریی تایبەتیان ھەبێت، بە ھەمانشێوەش پشکی تایبەتیان لەناو سیستەمی داوەرییدا ھەبێت. ھەر کەسێک بە سەفەرێکی چەندڕۆژە ڕێی کەوتبێتە ھەرێمەوە ئەم ڕاستییە سادانە دەزانێت، چ جای خەڵکی ھەرێمەکە خۆیان و ئەو وڵاتانەی لە ھەرێمدا قونسوڵیەت و ئۆفیسی تایبەتیان ھەیە و چ جای ئەو ئۆرگانە نێودەوڵەتییانەش کە لە دەیان کەناڵی جیاوازەوە توانای کۆکردنەوەی زانیارییان لەسەر ھەرێمەکە ھەیە. لە دۆخێکی لەم بابەتەدا ھیچ لەوە کۆمیدیتر نییە بە دەنگی بەرز ھاوار بکەیت و بقیژێنیت: ”داگا سەروەرە و نابێت لە دەستبخرێتە کاروبار و بڕیارەکانییەوە“. ئەم پرنسیپە گرنگە، پرنسیپی سەروەریی یاسا و سەربەخۆیی دادگاکان، کە یەکێکە لە پرنسیپە ھەرە بنەڕەتییەکانی سیستەم و دونیابینییەکی لیبراڵ، شتێکە لە بنەڕەتەوە ڕێی نەکەوتۆتە ناو سیستەمی حوکمڕانییە سوڵتانییە دەسەڵاتگەرە خێزانیی و شەخسییەکەی ھەرێمەوە. بنەماڵە سوڵتانییەکان و بازنە داخراوەکەی دەوروبەریان نەک تەنھا دەزگاکانی حوکمڕانیی و دادگا و داوەرەکان بە موڵکی شەخسی خۆیان دەزانن، بەڵکو خودی وڵاتەکە خۆی و سامانی ژێرزەویی و سەرزەویی و سەرجەمی دانیشتوانەکەشی، بە موڵکی خێزانیی و بنەماڵەیی خۆیان دەزانن. بۆیە کۆمیدیای باسکردنی سەروەریی یاسا و سەربەخۆیی دادگاکان، کە ساڵانە چەند جارێک لە چەند دۆخێکی پڕ لە ئیحراجییدا باسدەکرێت، جگە لە ھێنانە پێکەنینی ئەوانەی گوێیان لێدەبێت، ھیچ ئەنجامێکی تری نییە و نابێت. دەسەڵاتدارانی ھەرێم ڕێک لەو ساتانەدا کە نایانەوێت ھیچ لێپرسینەوەیەکی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و ئەخلاقییان بەرامبەر بەو کارانەی ئەنجامیانداوە و بەرامبەر بەو بڕیارانەش کە دادگاکان بە قازانجی ئەوان داویانە، دروستببێت، دەکەونە باسکردنی ئەم سەربەخۆبوونە گریمانکراوەی سیستەمی داوەریی لە ھەرێمدا. لە کاتێکدا بۆ ھەمووان ئاشکرایە بڕیاری دادگاکان بڕیاری حیزبین و ئیرادە و خواست و سایکۆلۆژیای سەرە گەورەکانی ناو سیستەمە حوکمڕانییەکەیان، لەپشتەوەیە. لەو ساتانەدا گوتاری ئیعلامیی و سیاسیی حوکمڕانان، لە ناو حکومەت و پەرلەمان و دەزگاکانی تریاندا، دەبێت بە گوتاری بەرگریکردنی لە ”سەروەری یاسا“ و ”سەربەخۆیی دادگاکان“. ئەو ستراتیژەییەتەش کە ئەم گوتارە ھەڵگریەتی ستراتیژییەتی شاردنەوەی تێپەڕاندنی بڕیارە شەخسیی و حیزبیەکانە، بەناوی بڕیاری سەربەخۆ و بێلایەنی دادگاکانەوە.\nلەناو ئەم جۆرە سیستەمانەدا سزادانی ڕۆژنامەنووسان و چالاکەوانی سەربەخۆ یەکێکە لە فۆرمە ھەرە دووبارە و سەدبارەبووەکانی سزادان. و دادگاکان یەکێکن لەو دەزگا سەرەکییانەی بەھۆیەوە ئەم فۆرمانە لە حوکمڕانی خۆیان بەسەر کۆمەڵگادا دەسەپێنن. سزای ئەم گروپانەی بێدەنگ نابن و قسەدەکەن، یان بە جۆرێک دەجوڵێنەوە لەگەڵ چاوەڕوانیی حوکمڕانەکاندا نەگونجێت. ئەم کردەی سزادانانەش بەشێوازی جیاواز ئەنجامدراون کە دەشێت لێرەدا دوو شێوەی سەرەکییان لەیەکتری جیابکەینەوە. یەکەمیان سزادان لە ڕێگای یاسا و سیستەمی داوەرییەوە کە زۆرجار ئاکاری شانۆگەرییەکی خراپ و بێزراو لەخۆ دەگرێت، تیایدا تۆمەت و تاوانی ھەمەجۆر بۆ رۆژنامەنووس و کەسانی خاوەن فیکر و قەڵەمی ئازاد دادەتاشرێت و ھەر لەسەر ئەو تاوان و تۆمەتە داتاشراوانەش زیندان دەکرێن. دووهەمشیان لەڕێگای پەلاماردان و لێدان و ڕفراندن و ڕاونانەوە، تا بە تیرۆری جەستەیی دەگات. لە یەکەمیاندا دادگاکان بکەری سەرەکین. و لە دوھەمیاندا بەڵتەجیی و پیاوکوژەکانی حیزب. زۆرجار لە دۆخی کوشتنەکانیشدا دیسانەوە شانۆگەرییەکی بێزراوی تر دروستدەکەن، پاڵەوانی شانۆکان لەم دۆخانەدا ئەو لیژنانەن کە گوایە بە مەبەستی دۆزینەوەی ڕاستییەکان دروستدەکرێن، لە کاتێکدا مەبەستە سەرەکییەکەیان شاردانەوەی خودی تاوان و تاوانبارە ڕاستەقینەکانە.\nلە ئێستادا کە درۆکانی ھەرێم بۆ ھەمووان، بە تایبەتی بۆ دونیای دەرەوە بەتەواوی ئاشکرا بووە، چارەسەر ئەوە نییە درێژە بەم پیشەسازیی درۆکردن و شاردنەوەیە بدرێت، چیتر ھیچ کەسێک بەو بەیاننامە و ھەوڵدانە کۆمیدییە سەرەتاییانەی ونکردن و شاردنەوانە قایل نابێت. ئەوەی پێویستە داننانە بەو واقیعە تاڵەدا و ناونانی شتەکانی ناویەتی بە ناوە ڕاستەقینەکانی خۆیان. کۆتاییھێنانە بەو پرۆسە بەردەوام و ھەمەلایەنەی تەزویرکردنی واقیع کە ھەرجارە و کۆمیدیایەکی نوێ، بەڵام تاڵ و ڕەش بەرھەمدەھێنێت. تەزویرکردن ناتونێت تا سەر سیاسەتی دروستکردنی واقیع و ئیدارەدانی ئەو واقیعە بێت. ئەوەی پێویستە چونەدەرەوەی ئەم دۆخی تەزویرکارییە و بینینی واقیعە لە فۆرمە ڕاستەقینەکەی خۆیدا.\nگەر جاران ناڕەزایەتییەکان رەهەندێکی ناوخۆییان هەبووبێت، ئەمجارەیان بۆ یەکەمیجار رەهەندێکی نێونەتەوەیی ترسناکیان وەرگرتوە. بۆ یەکەمین جارە چوار دەوڵەت لەیەک کاتدا بەیاننامەی ناڕەزایەتیی دژ سیاسەت و ھەڵسوکەوتەکانی حکومەتی هەرێم دەربکەن، ئەمریکا و ئەڵمانیاو کەنەدا و فەرەنسا. یەكەمجارە حکومەتی هەولێر بەم قەبارە و گەورەییە بکەوێتە ژێر فشاری وڵاتانی خۆرئاواوە. ئەمەش تەنھا یەک مانای ھەیە: دەوڵەتە هاوپەیمانەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان، دۆخەکە و پرۆسەی تەزویکردنە بەرفراوانەکەی واقیع باشدەناسن. هێزە هاوپەیمانەکان هەم دۆخی پێشمەرگە و هەم دۆخی داوەریی و هەم دۆخی ئازادیی و ھەم دۆخی میدیا و ڕۆژنامەنووسان لە هەرێمی کوردستان باش دەناسن.\nئەو دەوڵەتانە ئەو راستییە باش دەزانن کە حوکمڕانێتی کوردیی کۆپییەکی زۆر خراپ و کۆمیدیی ئەزموونی قەیسەرەکەی روسیا و سوڵتانەکەی تورکیا و دەسەڵاتە خێزانییە وێرانەکانی بەشە دواکەوتوەکانی تری جیھانە. حكومەتەکەی مەسرور بارزانی هەرێمی کوردستانی بە کردەوە گۆڕیوە بۆ هاوڕێ و هاوسەنگەری روسیای پوتین و تورکیای ئەردۆگان، کە ئەمریکا و خۆرئاوا بە مەترسیی بۆسەر ئاساییشی نەتەوەیی خۆیان دەزانن. جیاوازییە کۆمیدییەکە ئەوەیە هەرێمی کوردستان خۆی لەلایەن ئەمریکا و دەوڵەتە ئەوروپییەکانەوە دەپارێزرێت و مەشقی سەربازیی بە ھێزە چەکدارەلانی دەکرێت. لەم ئاستەشدا ئەوەی ڕوودەدات و ئەنجامدەدرێت کۆپییەکی بیمار و تەزویرکراوی ھەندێک ئەزموونی سیاسیی ترە، کە ھەرێمی کوردستان ناتوانێت بچێتە ناو ھیچ یەکێک لە ھاوکێشەکانییەوە.


10 زانیاری له‌سه‌ر نه‌خۆشی ئۆتیزم\n509 جار خوێندراوەتەوە کات07:19 بەروار03-01-2020\nئۆتیزم بریتیە لە شێوان و تێكچوونی شێواز هەڵسوكەوت و بیركردنەوەیی و پەیوەندی كردنی منداڵ لەگەڵ كەسانی دەوروبەر و رێژەی تووش بوونەكەش لە منداڵێكەوە بۆ یەكێكی دیكە دەگۆڕێت، هەندێكێیان نیشانەكانیان لاوازە، ئەم جۆرەیان دەتوانن بە شێوەیەكی سەربەخۆ ژیان بەسەر ببەن و هەندێكی دیكەشیان نیشانەكان یان راستتر كاریگەری نەخۆشیەكە (رێژەكەی)زیاترە، ئەم جۆرەیان پێویستیان بە كەسانی دیكە هەیە بۆئەوەی بتوانێت درێژە بەژیان بدات، دكتۆر جەعفەر عومەر پزیشکی نەخۆشییە دەرونییەکان له‌م بابه‌ته‌دا 10 زانیاری گرنگ له‌سه‌ر نه‌خۆشی ئۆتیزم ڕوون ده‌كاته‌وه.\n1- ئۆتیزم واتە بوونی کێشە لە پەیوەندییەکان لەگەل ئەوانی تر و بوونی ئارەزو و جولەی دووبارە و سنوردار لای منداڵ کە وادەکات منداڵ زیاتر لەناوخۆیدا بژی.\n2- ئۆتیزم چەندین شکڵ و شێوەی هەیە و تەنها یەک شێیوە نییە، لەبەرئەوەشە ئیستا پێیدەوترێت شڵەژانی شەبەنگی ئۆتیزم.\n3- ئۆتیزم نەخۆشی تەمەنی منداڵییە و لە تەمەنی گەشەی سەرەتای منداڵیدا دەردەکەویت نەک بە گەورەیی.\n4- رێژەکەی لە رەگەزی کوردا بەرزترە. بە رێژەی ٤ کور بە ١ کچ.\n5- رێژەکەی لە هەڵکشاندایە، تازەترین راپرسی کە لە ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٨ بلاوکراوەتەوە، دەریخستووە کە لە هەر ٤٠ منداڵێکی تەمەنی ٣ بۆ ١٧ ساڵان یەکێکیان ئۆتیزمی هەیە .\n6- هەندێک توشبوو بە ئۆتیزم بە چارەسەر و راهێنانەوە نیشانەکانیان کەمدەبنەوە و بەرەو باشبوون دەچن. بەتایبەت ئەگەر لە سەرەتای دەرکەوتنییەوە چارەسەر وەربگرن.\n7- ئۆتیزم ئەگەر بیرکۆڵی لەگەڵ نەبێت واتە منداڵەکە ئاستی ژیری باش بێت ئەوە ئەگەری باشبوونی زۆرە و لەروی چارەسەرییەوە بەرەوپێشەوە دەچێت.\n8- هۆکاری مەترسیدار بۆ توشبوون بە ئۆتیزم زۆرن، جگە لە بۆماوە کە رۆلی هەیە لە توشبووندا، چەند هۆکارێکی ژینگەیی ئەگەری توشبوون زیاتر دەکەن وەکو: نەخۆشبوونی دایک کاتێک کە مندالەکەی لە سکدایە، زەبر و کێشەکانی کاتی لەدایکبوونی منداڵ وەکو درەنگ کەوتنی لەدایکبوون، نارەحەتبوونی منداڵ کاتی لەدایکبوون، توشبوون بە هەندێک نەخۆشی لە تەمەنی کۆرپەلەییدا وەکو زەردوویی و بەرکەوتن بە ژەهرەکان..\n9- زۆر سەیرکردنی شاشە لە تەمەنی خوار ٢ ساڵان هۆکارێکە بۆ توشبوون بە چەندین نێشانەی ئۆتیزم و و تەنانەت دەستنیشانکردن بە ئۆتیزم.\n10- لەدایکبوونی مندال بە نەشتەرگەری کە ئێستا لەناو خانماندا زۆر بەربڵاوە و هەندێکجار بەبێ هۆکاری پزیشکی دەیکەن بۆ بابەتی دەستکەوتنی رێکەوتی جوان بۆ منداڵ یان لە ترسی ژانی منداڵبوون. دەرکەوتووە کە ئەو منداڵانەی بە نەشتەرگەری لەدایکدەبن زیاتر توشی ئۆتیزم دەبن.


ئەم هەموو دڵرەقییە بۆ؟ | KURDPLAT\nئەم هەموو دڵرەقییە بۆ؟\nکوردپلات 12/14/2020 01:14:00 ص ليست هناك تعليقات\nبە پێی فەیلەسوفی ئەمریکی جودیث شکلار: دڵڕەقی بریتییە لە ئازاری فیزیکی خواستیانە کە کەسێکی بەهێز لە بەرامبەر بێهێزێکدا لە پێناو ترساند و تۆقاندن و ملکەچکردنیدا پیادەی دەکات. شکلار لە وتارێکیدا لە گۆڤاری دیدالۆس لە ساڵی ١٩٨٢دڵڕەقی بە ئەو جۆرە مامەڵەیە دادەنێت کە دەبێت لە سەروی هەموو جۆرەکانی مامەڵەی خراپ بێت. دڵرەقی یان مامەڵەی دڵرەقی هیچ بەهانە و بنەمایەکی نیە. بەو مانایە نابێت هیچ شتێک بکرێتە بنەمای ئەوەی کە کەسێك دڵڕەقانە مامەڵە لە گەڵ کەسێکی تردا بکات. نە ئاین، نە پیرۆزی، نە بەرژەوەندی، نە خواست نە هیچ شتێک.\nدژایەتی دڵڕەقی کارێکی ئاسان نیە لە کاتێکدا کۆمەڵگانی مرۆڤایەتی، کەلتورەکان، ئاینەکان، ئایدەلۆژییەکان، هەموو لە سەر ئەوە بونیادنراون کە ڕەوایە توندوتیژی بەرامبەر نەیارەکەت بەکاربهێنیت. کۆمەڵگای کوردی چەندین ساڵە بێبەزەییانە بەرەو دڵڕەقی دەڕوات. دڵڕەقی مرۆڤ بەرامبەر مرۆڤ، مرۆڤ بەرامبەر سروشت، مرۆڤ بەرامبەر ئاژەڵ. بەڵام ئەگەر زۆرینەی خەڵك دڵڕەقی بەرامبەر سروشت و ئاژەڵ بە ئاسایی و قبوڵکراو وەردەگرێت، ئەوا دڵڕەقی بەرامبەر یەکتر، لە هەناو کۆمەڵگای کوردیدا بوەتە بەشێکی هەرە سەرەکی پەیوەندی مرۆڤەکان بە یەکترەوە.\nئەم ڕۆژانە دەرئەنجامی ئەم دڵڕەقییە بە ڕونی دەبینین، کاتێک چەکدارەکانی حیزب بێ سڵەمینەوە، بێ بەزەیی، تەنها لە بەر ئەوەی دەتوانن و ڕێگایان پێدراوە، دڵڕەقانە مامەڵە لە گەڵ خۆپێشاندەراندا دەکەن. ئەم دڵڕەقییە تەنها جۆر نابێت، پێشتر لە شەڕی ناوخۆدا بینیومانە. لە داهاتودا لە شەڕەکانی تردا دەیبینین.\nبەڕای من کرۆکی حوکمڕانی ڕێگریکردنە لە دڵڕەقی. بەو مانایە ڕێگریکردنە لە ئەو کەسەی کە دەتوانێت هێز بەکاربهێنێت بەرامبەر کەسێکی بێهێز. لۆجیکی هێز سەرتاپا پەیوەندییەکانی ئێمەی تەنیوە. حوکمداری گۆڕینی ئەم لۆجیکی هێزەیە بۆ لۆجیکی ئارگومێنت. بۆ دانپیانان و گەیشتن بە سازان.\nدڵرەقی لە نێو کۆمەڵگادا لە ڕێگای فەلسەفە و پەروەردە و ئاگاییەوە کۆتایی نایەت. بەڵکو ئەوەی کۆتایی دەهێنێت دابینکردنی ئاسایش، بە هەموو جۆرەکانی و هەروەها هاوبەشییە. بەڵام کۆمەڵگای کوردی لە کاتێکدا لە پایزی هەموو جۆرە ئاسایشەکانیەتی لە هەمانکاتدا هەموو هاوبەشیەکانیش بەرەو کۆتایی دەچن. لە هیچ کوێی دونیا حکومەتێکی سەرکەوتوو نابینیتەوە کە هاوبەشی لە نێوان خەڵکەکانیدا نەبێت. کۆمەڵگا بێ هاوبەشەکان کۆمەڵگای پڕ لە دڵڕەقین. جیاوازی دروستکردن ئاسانە و زۆرجار لە بەرژەوەندی کەمینەیەکدایە.\nدڵڕەقی زۆر خێرا و زۆر بە قوڵی تەشەنە دەکات. لە ئەنجامدا دڵڕەقی دەبێتە خەسڵەت. بۆیە هەتا زیاتر پیادەی بکەین درەنگتر دەتوانین دەستبەرداری بین. ئەگەر دڵڕەقی دڵڕەقی بەرهەم بهێنێت ئەوا ئێمە دەکەوینە ناو بازنەیەکی داخراوەوە لە دڵرەقی.


دابەزینی ٤٠ لە سەتی بارستایی هەناردەی کەل و پەلی ئێرانی بۆ عێراق\nسەرۆکی ژووری بازرگانی هاوبەشی عێراق و ئێران باسی لە دابەزینی ٤٠٪ی بارستایی هەناردەی کاڵا نانەوتییەکانی ئێران بۆ عێراق کردووە لە ٣ مانگی یەکەمی ئەمساڵدا.\nبە پێی ڕاپۆرتی ماڵپەڕی ژووری بازرگانی ئێران، حەمید حسێنی وتوویەتی کە لە ٣ مانگی یەکەمی ئەمساڵدا ٥ میلیۆن تۆن کاڵا و شمەکی غەیرە نەوتی بە بەهای ١.٤٥ میلیارد دۆلار بۆ عێراق هەناردە کراوە.\nبە پێی ئەم ڕاپۆرتە هەناردەی کاڵا و شمەکی ئێرانی بۆ عێراق لە باری بارستاییەوە "٤٠ لە سەد" و لە ڕووی بەهای کاڵاکانەوە بە ڕێژەی "٣٨.٣ لە سەد" بە بەراورد لەگەڵ خولی هاوشێوەی ساڵی ڕابردوو، دابەزیوە.\nقەیرانی کۆرۆنا و گەمارۆکانی ئەمریکا دژی کۆماری ئیسسلامی کە بوونە هۆی داخرانی سنوورەکانی نێوان ئەو دوو وڵاتە، دوو هۆکاری سەرەکی دابەزینی ئاستی بارستایی و بەهای کاڵا هەناردەکراوەکانی ئێرانن بۆ عێراق.\nئێران و عێراق ٧ سنووری بازرگانیانی هەیە کە جەگە لە سنووری بازرگانی "چەزابە" لە ئوستانی خوزستان، باقی سنوورە بازرگانییەکان کراوەن کە بڕیارە ڕۆژی ٥ی گەلاوێژ ئەو سنوورەش بکرێتەوە.\nدابەزینی ئاڵوگۆڕە بازرگانییەکانی نێوان ئێران و عێراق لە کاتێکدا دێتەئاراوە کە حەسەن ڕووحانی، سەرۆک کۆماری ئێران باسی لە بەرز کردنەوە ئاسی ئاڵوگۆڕە بازرگانییەکانی ئەو دوو وڵاتە دەکات بۆ سەرۆی ٢٠ میلیارد دۆلار.\nبەرپرسانی کۆماری ئیسلامی باس لەوە دەکەن کە لە ئێستادا ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان عێراق و ئێران ١٢ میلیارد دۆلارە لە ساڵدا، بەڵام بە هۆی ئەوەی کە ئێران لە سەرەتای ساڵی ١٣٩٨ی هەتاوییەوە خستنەڕووی وردەکاری بازرگانییە بیانییەکانی خۆی ڕاگرتووە، وردەکاری ئاڵوگۆڕە بازرگانییەکانی نێوان ئێران و عێراق ڕوون نییە.\nجگە لە دابەزینی ئاڵوگۆڕە بازرگانییەکان، دەوڵەتی ئێران بۆ وەرگرتنەوەی پووڵی کاڵاکانی کە هەناردەی دەکات، تووشی کێشەی جیددییە.\nلە سەردانی ئەم دواییانەی کازمی سەرۆک کۆماری عێراق، خامنەیی داوای ئەوەی لێکرد کە لەوبارەیەوە هاوکاری ئێران بن و لە ڕێگەی بانکێکی چینییەوە پارەکان بۆ ئێران بگەڕێننەوە، بەڵام کازمی ڕایگەیاندبوو کە لە ترسی گەمارۆکانی ئەمریکا، خۆ لەو ئاسانکارییە بۆ کۆماری ئیسلامی دەبوێرێت.


لەڕیگەی ئارپیجییەوە ناوەندی سەرکردایەتیی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان لەشاری سلێمانی کرایە ئامانج و بەرپرسی ڕاگەیاندنی حزبەکەش دەڵێت، جگە لە کۆماری ئیسلامی ئێران هیچ کەسی دیکە ئەو کارە ناکات.\nنەوید مھرئاوەر، بەرپرسی ڕاگەیاندنی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان بە ناس کوردی ڕاگەیاند: "درەنگانی شەوی ڕابردوو بەدیاریکراوی کاتژمێر 12:38 خولەک، لەسەر ڕێگای قەراغ _ سلێمانییەوە، بە ئارپیجی هێرش کرایە سەر ناوەندی سەرکردایەتیی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان لە بانە گەورە."\nوتیشی: " خۆشبەختانە پێش ئەوەی ئارپیجییەکە بگاتە ئامانجی مەبەست، تەقییەوە و هیچ زیانێکی گیانی و ماڵی لێ نەکەوتەوە، تەنها هەندێک پوش و پاوان ئاگری تێپەربوو، خێرا ئاگرەکەشمان کۆنتڕۆڵ کرد و نەمانهێشت تەشەنە بکات"\nبەرپرسی ڕاگەیاندنی کۆمەڵە ئاماژەی بەوەشكرد: "هەردوای ڕووداوەکە، ئاسایش هاتنە شوێنەکە و دەستیان بە لێکۆڵینەوە کرد، بەڵام هیج کەس دەستگیرنەکراوە لەسەر ڕووداوەکە."\nئەو بەرپرسەی کۆمەڵە جەختیشیکردەوە: "ئێمە لەهیچ شوێنێکی دنیا و کوردستان هیچ کەس بە دوژمنی خۆمان نازانین، جگە لە کۆماری ئیسلامی ئێران، بۆیە تەنها گومانمان لەوانە و جگە لە کۆماری ئیسلامی ئێران هیچ کەس و لایەنێکی دیکە کاری واناکات."\nبەوتەی نەوید میهراوەر، لەماوەی زیاتر لە پێنج ساڵی ڕابردوودا ئەمە یەکەمین جارە هێرشی لەو جۆرەیان بکرێتەسەر.\nئازەربایجان: سەرۆک کۆماری قەرەباغمان بەسەختی بریندار کرد\n2020.10.04 - 16:28\nشەپۆلێکی سەرما و ’’ڕەشەبای بەهێز’’ هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە\n2020.10.03 - 18:52


ستراتژی نوێی حیزبی دێموکراتی کوردستان و چەند سرنجێک\nزایینی: ٢٨-٠٦-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٤/٠٨ - ١٣:٣٧ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\n• ئەم ستراتژییە نوێیە، کە دەکرێ بە ستراتژی ڕاسان ناودێر بکرێ، کاکڵەکەی بریتییە لە: ١) گەڕانەوەی پێشمەرگە بۆ شاخ بە مەبەستی وەدەستێنانەوەی قووڵای ستراژیک لە بۆاری نیزامییەوە ( واتە کۆنترۆڵکردنی پانتاییەکی جوگرافی لە شاخ هەم وەک رێگوزەرێک بۆ نێو رۆژهەڵات بە مەبەستی ئەنجامدانی چالاکی سیاسی و نیزامی و هەمیش وەک پشتووپەنایەک بۆ هێزی پێشمەرگە و سەرکردایەتی حزبی دێموکرات)؛ ٢) چالاککردنەوەی هێزی پێشمەرگە بە مەبەستی پووچەڵکردنەوەی سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی لە ئاستی کوردستان، ئێران، رۆژهەڵاتی ناوین و تەنانەت نێودەوڵەتیشدا؛ ٣) ناردنەوەی هێزی پێشمەرگە بۆ نێو قووڵایی خاکی رۆژهەڵات لە راستای کردنەوەی پانتاییەکی سیاسی بۆ بەجەماوەریکردنی بەرخۆدان دژ بە کۆماری ئیسلامی؛ ٤) دانانی چەک بە جاشەکان بۆ ئەوەی کۆماری ئیسلامی نەتوانێ چی دی بە وەکالەت شەڕی خۆی لە کوردستان بکا؛ ٥) بەرینکردنەوەی هاوپەیمانی سیاسیی لە گەڵ کۆمەڵە و هێزەکانی دیکەی رۆژهەڵات بۆ گەیاندنی پەیامی یەکگرتوویی سیاسی لە رۆژهەڵات بە دژمن و دونیایی دەرەوە؛ ٦) جێخستنەوەی کوردستان وەک بەدیلێک بۆ کۆماری ئیسلامی لە رووی گوتاری ئایدیۆلۆژی و سیاسیی پێشکەوتنخۆازانەوە.\n• جێخستنەوەی کوردستان وەک بەدیلێک بە مانای ساڵەکانی ئەوەڵی پاش شۆڕشی ١٩٧٩یە، بەڵام هەروها هەوڵێکە رۆژهەڵاتیش وەک باشوور و رۆژئاوا دواجار ببێ بە مۆدێلێکی سێهەم لە حکومەتی کوردی. لە باکووریش ئەو هەوڵە لە ژێر ناوی "خۆسەری دێموکراتیک" لە ئارادایە و پارتی کرێکاران شەڕی نێو شاری کردووەتە تەواوکەری شەڕی گریلا.\nهەڵبەت حیزبی دێموکرات بە نیازە بە کەمترین زیان لە هێزی پێشمەرگە و بە تایبەت خەڵکی مەدەنی کوردستان، پاشەکشە بە کۆماری ئیسلامی بکا و "لێکگرێدانی خەباتی شاخ و شار" مۆدێلێکی نوێیە. ئامانجێکی دیکەی ئەم ستراتژییە ئەوەیە کە رۆژهەڵات بەرەبەرە ببێ بە سەرچاوەی ئیلهام بۆ ڕاسان لە بەلووچستان، ئازربایجان و ئەهواز.\n• بێ گومان گەیشتن بەو ئامانجانە کاتی زۆر و پشوودرێژی و هەروها قوربانیدانی لە لایەن هێزی پێشمەرگەوە دەوێ، بەڵام ئەم ستراتژییە دەسپێشخەرانەیە و بە لەبەرچاوگرتنی ئەزموونی زیاتر لە ٧٠ ساڵ خەباتی حزبی دێموکرات و هەروها ئەزموونی بەشەکانی دیکەی کوردستان داڕێژراوە. بە هۆی دەسپێشخەرانەبوونی، لە سەرەتادا لە لایەن کۆماری ئیسلامی و هێندێک لایەنی دیکەوە بە هەموو شێوەیەک هەوڵی بەرپەرچدانەوەی دەدرێ. سرووشتی سیاسەتی دەسپێشخەرانە ئەوەیە کە هەم دەسکەوتی زۆری دەبێ و هەمیش دژمن زۆرتر تەیار دەکا.\n• پرسیارێک کە لێرە و لەوێ دەکرێ، ئەمەیە: بۆ حزبی دێموکرات ئێستا ئەو ستراتژییە نوێیەی خستووەتە باری کردەوەوە و نەک چەند ساڵ لەمەوپیش، کاتێک کە کۆماری ئیسلامی هەڕەشەی ئەمریکای لەسەر بوو و گەمارۆدرابوو؟ هۆیەکی ئەوەیە کە ئەم ستراتژییە دەسپێشخەرانەیە و دەبێ رێک لەم کاتەدا بخرێتە باری کردەوەوە. راستە ئێستا رۆژئاوا لە گەڵ کۆماری ئیسلامی لە هەڵکردندایە، بەڵام ئێران شان بە شانی رێکەوتنی ئەتۆمی لە جاران زیاتر لە هەوڵی پێکهێنانی ئیمپراتۆرییەکی نافەرمیدایە کە سنووری وڵاتانی رۆژهەڵات بە فەرمی دەسکاری ناکا، بەڵام لە کردەودا ئامانجی ئەوەیە بیانهێنێتە ژێر سوڵتەی خۆی. لە لایەکی دیکەوە، کۆماری ئیسلامی کاری بۆ ئەوە کردووە کە هەموو لایەک لێی بترسێ و ئەو باوەڕە لە دوونیادا بچەسپێنێ کە کەس ناتوانێ دەستی بۆ بەرێ و تەنیا بە ملکەچبوونی رۆژئاوا و تەسلیمبوونی نەیارانی رازی دەبێ. بۆیە بەشێک لە ئوپۆزیسیۆنی کۆماری ئیسلامی بەرە بەرە تەسلیمی بوون، بە تایبەت لە رێگای گوتاری هەڵخەڵەتێنەرانەی "رێفۆرمیستییەوە" (کە هەوڵێکە بۆ تواندنەوەیان لە دەروونی کۆماری ئیسلامیدا) و هەروها پرۆپاگەندی کۆماری ئیسلامی کە رێژیم لە تاران زۆر بەهێز و نابێ بیر لە رووخاندنی بکرێتەوە. پێشمەرگەی دێموکرات لەو هاوینەدا نیشانیان دا کە ئەو ترسەی لە کۆماری ئیسلامی هەیە، بێ جێیە و بە سیاسەتی دەسپێشخەرانەی دێموکرات، هاوکێشە سیاسییەکان لە ئاست کوردستان، ئێران، رۆژهەڵاتی ناوین و بگرە نێودەوڵەتیشدا لە حاڵەتی گۆڕاندان و لە داهاتوودا رۆژهەڵاتی کوردستان دەبێ بە خاوەن سەنگی جێوسیاسی تایبەت بە خۆی.\n• گرنگە کە کۆمەڵگای رۆژهەڵات و تاراوەگەی کوردی بە درووستی ئەم ستراتژییە بخوێنێتەوە و پشتیوانی لێ بکا. نیزامی باوی رۆژهەڵاتی ناوین پاش چەندین دەیە لە پرۆسەی هەڵوەشاندنەوە دایە و لە هەموو بەشەکانی دیکەی کوردستان بە قووربانیدان و فیداکاری، خەبات لە پێناو رزگاری نەتەوەی لە ئارادایە. ئێستاش کاتی ڕاسانە لە رۆژهەڵات!


ANF | جه‌ژنی "مه‌ڕنۆ " له کۆمەڵگای یارساندا\nسێشه‌ممه, 12 Nov 2019, 11:11\nله مێژ بوو بیرم له‌وه ده‌کرده‌وه نامیلکه‌یه‌ک له‌باره‌ی جه‌ژنه‌کانی خاوه‌نکار و قه‌وه‌ڵتاسـی یارسانەوە ئامادە بکەم، لەبەر ئه‌وه‌ی زۆرێک لە دۆستە کورد و سوێدییه‌کانم، کە تا ڕادەیەک ناوی یارسانیان بیستبوو، دەیانپرسی: ئێوەیش جه‌ژنی ئایینیتان هه‌یه؟ یان زۆر جار لەبارەی فه‌لسه‌فه‌ی جه‌ژنی خاوه‌نکارەوە پرسیاریان لێ دەکردم.\nبەپێی بەڵگە و گەواهیی مێژوو، زاگرۆس هەر لە کۆنەوە مه‌ڵبه‌ندی ئایین، فه‌رهه‌نگ و کلتووری زۆرێک لە گەلانی ناوچەکە بووە، به‌ڵام دوای گەشەسەندن و سه‌قامگیریی ئیسلام له کوردستان، زۆرێک لە ئایین و کلتوورە جیاوازەکان له‌ژێر کاریگەریی کلتووری زاڵدا، بە جۆرێک لە ناو چوون یان که‌مڕه‌نگ بوونەتەوە. له‌م نێوه‌دا، به‌شێک له باوه‌ڕمه‌ندانی ئایینییە زاگرۆسییەکان شانبه‌شانی بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان، تێکۆشان و نەچوونە ژێر باری ئایینی داسەپاو، بەڵکو له‌سه‌ر ئایینی دێرینی خۆیان مانەوه، کە یەکێک لەوانە پێڕەوانی ئایینی یارییە.\nئایینی یاری نموونەیەکی ڕاستەقینەی بزاوتێکە کە بە درێژاییی زه‌مان و لە سەردەمانی جیاوازدا،\nهه‌ر له هووریگەرییەوە هه‌تا مێهرپه‌ر‌ستی و زه‌رده‌شتیگه‌ری هەبووە، بزاوتێک کە لە سەدەی حەوتی کۆچییەوە گەشەی زیاتری کردووە.\nیارسان خاوه‌نی فەلسەفە و ڕوانگه‌ی مرۆڤدۆستییە، باوه‌ڕی به دونیای پاش مردن و هه‌ستانه‌وه‌ی دووباره هەیە، بۆ گه‌یشتن به ئازادی، حه‌قیقه‌ت و مرۆڤخودایی.\nسەرچاوەی یاسا و بیری ئایینی یاری دەچێتەوە سەر مەڕنۆ و لەوێوە چوارچێوە وەردەگرێ. پاشانیش خاوەنکار دەبێتە چەمکێکی نوێ و ژیان ڕەنگڕێژ دەکا و هەوڵ دەدا لە حەقیقەت بگا.\nبوونی یارسان به هۆی ئه‌م ڕووداوه‌وه، سه‌لمێندراوه و سوڵتان سه‌هاک و یارانی له پردیوه‌ری هەورامان، ڕێساویاسای ئایینی یارییان داڕشتووە.\nواتا له دوای ڕووداوی "مه‌ڕنۆ"وە، چۆنیەتیی ژیانی کۆمەڵایەتیی کۆمەڵگای یارسان ئاڵوگۆڕی بەسەردا دێ و شێوازێکی تایبەت بە خۆی وەردەگرێ، به‌ڵام هه‌تا ئێستاش تەنانەت زۆربه‌ی خەڵک له‌به‌ر ناشارەزایییان له ڕووداوی مه‌ڕنۆ و خاوه‌نکار، زۆر ئاگاداری حەقیقەتی ئەم جەژنە نین و\nته‌نیا وەک جەژنێکی ساده و نەریتی چاوی لێ ده‌که‌ن.\nدواجار خۆشحاڵم کە توانیم بە هاوکاری و هاوبیریی کاک ته‌یب تاهیری، ئه‌م نامیلکە بچووکە سەبارەت بە ڕووداوی "مه‌ڕنۆ" و جه‌ژنی "خاوه‌نکار" ئامادە بکەم و بیخه‌مه به‌ر دیده‌ی خوێنه‌رانی خۆشه‌ویست.\nئه‌م نامیلکەیە بە چوار زمانی کوردی، فارسی، ئینگلیزی و سوێدی ئاماده کراوه، تا بەشکم گشت\nخه‌ڵکی خۆمان و کۆمه‌ڵگای بیانییش کەڵکی لێ وەربگرن.\nهیوادارم ئه‌م نامیلکە بچووکە ببێتە دەلاقەیەک بۆ زانیاریی فره‌تر له‌سه‌ر ڕووداوی مه‌ڕنۆ و جه‌ژنی خاوەنکار. ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌ت ساز ببێت، لە داهاتوودا نامیلکەیەکیش له‌باره‌ی جه‌ژنی قەوەڵتاسەوە ئامادە دەکەم.\nیارسان لە دوو وشەی "یار" و "سان" پێک هاتووە، بە واتای "یارانی پاشا"، پاشایش هاوواتای خودایە.\nیارسان بەشێک له کورده‌کانی ڕۆژهه‌ڵات و باشووری کوردستان دەگرێتەوە کە ئێستا لە چەند ناوچەیەکی کوردستان و دنیادا هەن. چالاکیی هزریی یارسان پەیوەستە بە ئاشکرابوون، ده‌رکه‌وتن، ئه‌وین و باوەڕهەبوون به فه‌لسه‌فه‌ی دۆناودۆنـەوە.\nیارسانیش وەک گشت ئایینەکانی تر، خۆی لە پلەی حەقیقەتدا دەبینێتەوە و لەم سۆنگەیەیشەوە لێکچوون لەنێوان یارسان و ئایینەکانی دیکەدا هەیە.\nیەکەمین که‌سایه‌تییه‌ک که باسی له یارسان کردبێ باهلوولی ماهیـیه که له سه‌ده‌ی دووە‌می کۆچی مانگیدا ژیاوه. دوای ئەو شاخۆشین لوڕستانی، بابا سه‌رهه‌نگ ده‌ودانی، بابا جه‌لیل و بابا ناوس سه‌رگه‌تی تا سەرەتاکانی سه‌ده‌م حه‌وته‌م، یه‌ک له‌دوای یه‌ک، هاتوون و سه‌ریان هەڵداوە. پاشان، سەدەیەک دواتر، سوڵتان سه‌هاک دێت که ده‌بێته ئاماده‌کاری نیزامی دینیی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه.\nبه‌پێی ده‌قه‌کۆنه‌کانی یارسان و شرۆڤه‌ی ڕووداوه‌کانی ئایینی یاری و هه‌روه‌ها ڕۆژژمێری کوردی، سوڵتان سه‌هاک دەبێ له‌ساڵی ٦٢٢ی کۆچی هه‌تاوی به‌رانبه‌ر بە ٦٤٠ مانگی و ١٢٢٠ی زایینی له دایک بووبێ.\nیارانی سولتان به‌پێی باڵادەستی و یەکەمینی، به‌م شێوه‌یه دابه‌ش ده‌بن:\nهه‌فته‌ن، هه‌فته‌وانه، هه‌فت خه‌لیفه، هه‌فت سازچی، هه‌فت ئاخێوەر، هه‌فت گۆزه‌چی، هه‌فت سه‌قا،\nهه‌فت پێشکار، هه‌فت فەرمان، هه‌فت هه‌فت، هه‌فت یاری قه‌وه‌ڵتاس، هه‌فت سه‌ردار، بیستویه‌ک مێردی بەرزنجه، هه‌فتاودوو پیر، نه‌وه‌دونۆ پیر، شه‌ستوشه‌ش غوڵام، چلته‌ن، چلته‌نان، هه‌زارویه‌ک مێرد، هەزاروشه‌ست مێرد و بێوه‌ن بێوه‌نه‌کان.\nله‌نێو یارساندا به‌ڕێوه‌به‌ری زاتی، دوور له ناوچەگەری و ناوەندگەرایی دەستنیشان دەکرێت و هێز و دەستەڵات بە تاک یا بە ناوه‌ندێک نادرێت. له ڕاستیدا هیچ که‌سێک له‌م کۆمه‌ڵگایەدا نییه که سەر بەو گرووپ یان خانەدانانە نەبێت و ته‌نانه‌ت پاشای ئافرێنه‌ریش به‌و چوارچێوه‌یه پابه‌نده.\nناوه‌ند یان قه‌ڵه‌مڕه‌وی ژیان و جوگرافیای مرۆییی یارسان له پێشدا باشووری زاگڕۆس "لوڕستان، هەورامان و شاره‌زوور" بووه، پاشان بە ناوچه‌کانی دیکه‌ی کوردستان و ئێراندا بڵاو بوونەتەوە. بەشێک لە یارسانییەکان لە باشووری کوردستان دەژین، بۆ وێنە، لە خانەقین و کەرکووک و سلێمانی و هەولێر. شایانی باسە کە لە مووسڵ و بەغدا و شارەکانی دیکەی عێراقیشدا یارسانی دەژین. یارسانی له شارەکانی باکووری کوردستان هەن، وەک دێرسیم و سێواس. هێندێکی دیکەیش له ڕووسیا و له‌ناوچه‌ی "ئه‌لیزابت پول"، له ده‌وروبه‌ری "قارس"دا نیشته‌جێن و لەوێ دەژین. له‌گه‌ڵ\nده‌رکه‌وتنی "قوشچی ئۆغڵوو" له‌ناوچه‌ی ئازه‌ربایجان و هه‌روه‌ها به‌هۆی بوونی شاوه‌یسقولی و\nڕه‌چه‌ڵەکی ئه‌و له تورکستان و، هەروەها لە سۆنگەی برەو و ئاشکرابوونی ئایینی یاری له‌م\nناوچه‌یه‌دا، هه‌ندێک له یارانی تورک هۆگر و پێوەستی ئەم ئایینە بوون.\nیەکەمین په‌یڤی نووسراو بە شیوەی هۆنراوه له زمانی کوردیدا، تایبه‌ته به یارسان که به زاری گۆرانی یا هه‌ورامی نوسراوه.\nیارسانی هه‌رگیز، نەچووەتە چوارچێوەی یاسایەکەوە کە ئازادیی خۆی له‌ده‌ست بدات و لە باری فیکرییەوە یەخسیر بێ. به‌کاربردنی یاساورێسا به‌شێوازی ئه‌خلاقی، هه‌نگاونانه بۆ گه‌یشتن به ئامانجی مرۆیی. به‌ڵام ئه‌خلاق له شێوازی سه‌رتاییدا به واتای ڕیفۆرمی تاکایه‌تی دێت و وه‌ک پێداویستیی هه‌بوونی مرۆڤ و مرۆڤایه‌تی خۆی پیشان ده‌دات. هه‌ر ئەو مژارە دە‌بێته هۆی ڕێزگرتن له "ته‌واوه‌تی" و قبووڵنه‌کردنی خراپه و خراپی له تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگای یاریدا. ئەمەش وه‌ک پێداویستییه‌ک بۆ دروستکردنی په‌یوه‌ندی و لێک نیزیکبوونه‌وه خۆی ده‌رده‌خات و ئاشکرا ده‌بێت.\nبناغه‌ی باوه‌ڕی یاری، ڕێزگرتنە له‌مرۆڤایه‌تی. ئێمە ده‌توانین ڕاستیی ئه‌م باوه‌ڕه له ته‌وه‌ری "خۆناسی" و "مرۆڤخودایی"دا دەستنیشان بکەین که بنه‌مای فیکریی ئه‌م ئایینەن.\nیارسان به‌پێی فه‌لسه‌فه‌ی دووناودوون، ئیمانی به‌گشت بوونێک و بە باوه‌ڕی جۆراوجۆر هه‌یه، هه‌ر بۆیه هه‌موو "خود"ێک به به‌شێک له خۆی ده‌زانێت.\nله یارساندا مژاری مرۆڤخودایی کاتێک به‌سه‌ر ڕوانگه‌ی کەسێکدا زاڵ ببێت، به‌و قه‌ناعه‌تەی دەگەیەنێ که‌له په‌یوه‌ندییه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانیدا به‌دوای خودادا بگه‌ڕێ. ئاکامی دڵنه‌رمی و هه‌ستی یەکترویستییش له‌یارساندا، ده‌بێته هۆی سازدانی سه‌مبولێکیی "جه‌م".\n جه‌م خۆی له‌خوێدا، هێمایه‌کی ئایینیه که هزری یه‌کگرتوویی و یه‌کبوونی یار و یاران پێک دێنێ، تا ئه‌و شوێنه‌ی سیمای یار له ڕوخساری یاراندا بە دی بکرێ.\nخاوه‌نکار، یانی خاوەنی کار، سێحەبی کار یا سێحەبکار. له ئه‌ده‌بیاتی کوردیدا "خاوه‌ن" به واتای سێحەب دێت و مه‌به‌ست له خاوەنکار"یش ئافرێنه‌ر و خاوەنی چەرخی گەردوونە. ئه‌م وشه‌یه هاوواتای "خودا"، "یه‌هووه" و "ڕۆحی پیرۆز"ه و له که‌لامه‌کانی یارساندا به واتای جۆراوجۆری دیکه‌ی وه‌ک: "ساحیبکەرەم"، "پاشا"، "ساحیبکار"، "سوڵتانی حه‌قیقه‌ت" و "شای هه‌ورامان"یش لێک دراوه‌ته‌وه. له یارساندا جه‌ژنێک هه‌یه به ناوی "خاوه‌نکار" و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی "مه‌ڕنۆ" وه‌ک شوێنی ڕووداو یادی لێ دەکرێته‌وه، ئه‌م جه‌ژنه وه‌کو جه‌ژنی "مه‌ڕنۆ"یش ناوی لێ ده‌برێت. ئه‌م جه‌ژنه به خاتری ئاماده‌بوونی سوڵتان سه‌هاک و یارانی له شوێنی ڕووداوه‌که و سه‌رکه‌وتنی تیشک به‌سه‌ر تاریکاییدا و بوونی ڕه‌سمیی یارسان له فۆرمی مرۆڤدا وه‌ک خاڵی وه‌رچه‌رخان و بنه‌ڕه‌تیی بیرۆکه‌ی یاری، یادی لێ ده‌کرێته‌وه و هەموو ساڵێک له کۆمەڵگای یارساندا پیرۆز ده‌کرێت.\n"مه‌ڕنۆ" وشه‌یه‌کی لێکدراوه، له"مه‌ڕ" به واتای "ئه‌شکه‌وت" و "نۆ" یش به واتای "نوێ" دێت که له ئەدەبیاتی باوه‌ڕیی یارساندا واتای سه‌رهه‌ڵدانی چه‌مکی نوێیه له جیهانی بووندا.\nئه‌م واتایه دابه‌ش ده‌بێت به‌سه‌ر چه‌ند به‌شێکی وه‌ک:\nشرۆڤه‌ی ڕواڵه‌تیی حیکایه‌تی مه‌ڕنۆ، ده‌رکه‌وتنی چوارچێوه‌و یاساکانی هزری یاری و ڕۆژژمێری کوردی.\nشرۆڤه‌ی ڕواڵه‌تیی حیکایه‌تی مه‌ڕنۆ:\nسوڵتان سه‌هاک به‌رزنجه‌یی، کوڕی "شێخ عیسا"، یه‌کێک بووه له گه‌وره‌کانی ناوچه‌که. سوڵتان سەهاک له‌ساڵی ٢٦٠ی کۆچی هه‌تاوی له به‌رزه‌نجه‌ی سه‌ر به"عه‌ربه‌ت" له پارێزگای سلێمانی له دایک بووه.\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی له باری بیر و بڕواوه که‌سێکی جیاواز بووه، له سه‌رده‌می منداڵیدا، براکانی و خه‌ڵکی ناوچەکه بەرانبەری نه‌رمونیان نابن و له‌گه‌ڵی که‌وتوونه‌ته ململانێی فیکری. پاشان له‌به‌ر گوشار و زوڵم و زۆری هێزه ده‌سته‌ڵاتخواز و ڕادیکاڵه‌کان، له ناوچه‌ی به‌رزنجه‌ی سلێمانییه‌وه کۆچی کردووه به‌ره‌و هەورامان.\nله ڕێگە، له نزیکی هه‌ورامان و له کێوی "شنروێ"ی ئێستادا، هێزێکی نه‌یار دوایان که‌وتوون و هێرشیان کردوونەتە سەر. سوپایه‌ک له‌ژێر ناوی "چیچه‌ک"، که پێک هاتبوون له نه‌یاران و\nتا‌ریکپه‌ر‌ستانی ناوچه‌که، به هاوکاری لەگه‌ڵ هێزی پشتیوانی که بۆ پیلانگێڕی ڕه‌وانه‌ی ده‌ڤه‌ره‌که کرابوون، ڕووبەڕووی سوڵتان سه‌هاک و یارانی بوونه‌ته‌وه.\nسوڵتان سه‌هاک له‌گه‌ڵ یارانی په‌نا دەباتە ئه‌شکه‌وتێک به‌ناوی "مه‌ڕنۆ" و بۆ ماوه‌ی سێ شه‌و و سێ ڕۆژ لەوێ دەمێنێتەوە.\nله ئه‌نجامی هه‌ڵکردنی باو بۆران و گه‌رده‌لوول، سوپای چیچه‌ک له پاش سێ ڕۆژ ته‌فروتونا ده‌بن و لە ئاکامدا به‌هۆی ڕووداو و به‌ڵای سرووشتی ناچار ده‌بن ناوچه‌که به جێ بهێڵن.\nسولتان سه‌هاک لە بەر ئه‌وه‌ی سوپای چیچه‌ک نه‌یتوانیبوو به ئامانجی خۆی بگات و له پلانه‌که‌یاندا سەرکەوتوو نه‌بووبوون، دوای ڕۆژی سێیەم بڕیار دەدا جه‌ژنێک بەڕێوە ببا بە ناوی جه‌ژنی\n"خاوه‌نکار". ئەم جەژنە، به جه‌ژنی "مه‌ڕنۆ"یش ناوبانگی ڕۆیشتووە.\nدوای به‌ڕێوه‌چوونی جه‌ژنه‌که، سوڵتان و یارانی درێژه به سه‌فه‌ره‌که‌یان ده‌ده‌ن و ده‌گه‌نه هه‌ورامان.\nده‌رکه‌وتنی چوارچێوه و یاساکانی هزری یاری:\nله ڕاستیدا "مه‌ڕنۆ" خاڵی وه‌رچه‌رخانی هزری یارییه که هەر به هۆی ئه‌م ڕووداوه‌وه بوونی یارسانیش سەلمێندراوه.\nمژاری یارسان به‌ر له "مه‌ڕنۆ" ته‌نیا وه‌ک ئه‌ده‌بیاتێکی باوه‌ڕی هەبووه، ئه‌ویش به ده‌ر له\nچوارچێوه‌ی مەده‌نی، ده‌ستووری و سیسته‌می ئایینی. به‌ڵام دوای "مه‌ڕنۆ" کۆمه‌ڵگای یارسان ده‌بێته خاوه‌نی سیسته‌می کۆمه‌ڵایه‌تی و ئایینیی تایبه‌ت به خۆی.\nمه‌ڕنۆ ته‌نیا واتای به‌جێهێنانی فه‌رزی ڕۆژوو، ڕه‌نج و تاقه‌ت، په‌یامی ئه‌وین، دووره‌په‌رێزی له خۆبەزلزانی، پابه‌ندبوون به نه‌بوون و پاراستنی ڕاز نییه، به‌ڵکو لە هەمان کاتدا، هه‌ڵگری په‌یام و ڕازی شاراوه‌یییه، ئەویش له سیسته‌مێکدا کە مرۆڤ بتوانێ تێێدا ڕۆحی تێکۆشان برەو پێ بدا و له پێناوی بەدەستهێنانی هەبووندا له دژی تاریکی بەربه‌ره‌کانی بکا و لە بێهێزی بێتە دەر و ڕێگەی ڕاست درێژە پێ بدا.\nسوڵتان سه‌هاک له هه‌نگاوی یه‌که‌مدا یەکەمین ده‌ستووری دینی و باوه‌ڕیی خۆی له ڕێگای ئه‌م\nچه‌ند دێڕه‌ی خواره‌وه ڕاگه‌یاندووه. ئەو ده‌فه‌رمێ:\nڕوکـن وه ده‌فته‌ر، ڕوكــن وه ده‌فته‌ر\nڕوكــــن ئی تاريخ بنويس وه ده‌فـته‌ر\nنه‌ی چله‌ی تاوسان يه‌رێ ڕۆ سه‌بت كه‌ر\nمـــانگ و دڵی ڕاس دوازده‌ی سفيد پـه‌ر\nيـه‌رێ ڕۆی يـاران چيگام بـی وه فـه‌ر\nعه‌يد و پادشاهيم دووهه‌م داش ئـەسه‌ر\nئه‌و په‌یڤه‌ی سوڵتان سه‌هاک دواتر له‌لایه‌ن زاتدارانی دیکه‌وه، وه‌ک سه‌رچاوه، پێداگریی لەسەر کراوە و شی کراوەتەوە.\nداب و ده‌ستووری به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م جه‌ژنه به‌پێی کەلامه‌کانی یاری جۆرێکە که یارسانییه‌کان له کاتوساتی دیاریکراودا بۆ ماوه‌ی سێ رۆژ له بوومه‌لێڵدا "پارشێو" ده‌که‌ن و تا خۆرئاوابوون و دەرکەوتنی ئەستێرە به‌ڕۆژوو دەبن. دوای ئه‌م سێ ڕۆژه، جه‌ژنی خاوه‌نکار یان جه‌ژنی شاهی\nنه‌ریتی به‌رێوه‌بردنی ئه‌م جه‌ژنه ئاوایە کە هه‌ر بنه‌ماڵه‌یه‌کی یارسانی له‌سه‌ریه‌تی که‌ڵه‌شێرێکی\nته‌ندروست که بتوانێ بقوولێنێ، له‌گه‌ڵ مه‌نێک (سێ کیلۆ) برنج که به ڕۆنی خۆماڵی لێ نرابێت، بباته خزمه‌تی جه‌م و جه‌مخانه هەتا له‌وێ له‌لایه‌ن سه‌یدەوە نزای له‌سه‌ر بخوێنرێت و پاشان به شێوه‌یەکی دادوەرانە له‌نێوان خەڵکیدا دابه‌ش بکرێت.\nجگه له‌و شتانه‌ی که له‌سه‌ره‌وه ئاماژه‌م پێکرد، "نیاز"یش دەکرێ لە هه‌نار، سێوی سوور و چه‌ند شتی تریش پێک بێ و له جه‌مدا ئاماده بکرێ.\nجه‌می دابه‌شکردنی هێز و ده‌سته‌ڵات، جه‌می دابه‌شکردنی نیاز، جه‌می هاریکاری و یه‌کیه‌تی پێک دێت و ئەوجا جه‌منشینان سەرقاڵی داگیرساندنی مۆم دەبن و زیکر دەکەن و هاوکات لەگەڵ تەمبوور دا که‌لام دەخوێنن.\nله ڕۆژی جه‌ژندا، یارانی یاری، خۆیان بۆ سه‌ردانی یه‌کتر ساز ده‌که‌ن و ئه‌ندامانی جه‌مخانه‌کان بۆ جه‌ژنه‌پیرۆزه سه‌ردانی یه‌کتر ده‌که‌ن. ئه‌م نه‌ریته له لای گشت ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگای یارسان، جێگای خۆی گرتووه.\nبه‌شی سێیه‌می بابه‌ته‌که پێوه‌ندیی به ڕۆژژمێری کوردی و بە پێناسەی مەڕنۆ و خاوەنکارەوە هه‌یه. بابەتەکە هەم ئاڵۆز بوو و هەمیش پێویستی بە پسپۆڕیی زیاتر هەبوو و من نەمتوانی بۆ ئێرەی بگوێزمەوە، بۆیە چاوپۆشیم لێ کرد.\nبۆ به‌ده‌ستهێنانی زانیاری له‌م بواره‌دا، ده‌توانن چاو له کتێبگەلی وه‌ک "ڕۆژژمێری ئاریاییی کورد" و "بانگی سه‌رحه‌دان"ی کاک ته‌یب تاهیری بکه‌ن.\n* ته‌یب تاهیری۲۰۰۷). سه‌رنجام (که‌لامه‌کانی یارسان). عێراق، سلێمانی، ئه‌نستیتۆی فه‌رهه‌نگی کورد.\nــــــــــــ.(۲۰۰۹). مێژوو و فه‌لسه‌فه‌ی سه‌رنجام (شرۆڤه‌ی فیکری و باوه‌ڕیی یارسان\nکوردستان). هه‌ولێر ده‌زگای موکریان.\nــــــــــــ (2010). رۆژژمێری ئارایی کوردی. هه‌ولێر ده‌زگای موکریان.\nــــــــــــ.(۲۰۱۳). بانگی سه‌رحه‌دان، هه‌ولێر ده‌زگای موکریان..\nــــــــــــ.شرۆڤە و وەرگێڕانی "دیوان گەورە" بەرگی یەکەم و دووهەم _ سەید محەمەد حوسەینی\n مرۆڤخودایی: واتا خودا لە وجوودی مرۆڤدا خۆی نیشان بدات. خودا، خۆی لە مرۆڤ دانابڕێ و پەیوەندیی لە گەڵ دەگرێ. ڕەوانی مرۆڤ بەشێکە لە ڕەوانی خودا. ڕەوانی مرۆڤ فووی هەناسەی خودایە . هەر بۆیە خودا لە ڕێگای گەڕانی ڕەوانەوە خۆی بە مرۆڤ نیشان دەدات و مرۆڤ دەتوانێ لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکاندا بە دوای خودادا بگەڕێ. بۆ نموونە، لە یارییدا "سوڵتان سەهاک" خاوەن زاتی خودایییە.\n دۆناودۆن: واتا گەڕانی ڕۆح لە دەورانێکی دیکەدا، ئاوێتەبوونی زات لەگەڵ لەشدا. مرۆڤ هەر جارە کە دەگەرێتەوە بۆ ئەم جیهانە، بە هەڵسەنگاندن لە گەڵ دەورەی پێشدا، پێشکەوتنی ڕۆحی دەبێ. لە فەلسفەی دۆناودۆندا، مردن بریتییە لە گەڕانی ڕەوان، لە جەستەیەکەوە بۆ جەستەیەکی دیکە.\n هەفت دەسوور، یا هەفت دەستوور.\n یارانی تورک مەبەست لەو تورکانەی ئازەربایجانن کە هۆگر و شوێنکەوتووی ئایینی یارین.\nبەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە هێرشی نەژادپەرەستی دەکرێتە سەر ئەڵمانەکان


تورکیا تۆپبارانى عه‌فرین ده‌کات\nهێزه‌کانى سوپاى تورکیا به‌چڕى ده‌ستیانکردووه به تۆپبارانکردنى باره‌گاکانى په‌یه‌ده له عه‌فرین.\nره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رکۆمارى تورکیا، له‌میانى شه‌شه‌مین کۆنگره‌ى ئاسایى لقى ئاک پارتى له شارى ئه‌لعه‌زیز ووتارێکى پێشکه‌ش کردوو تیایدا ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد که له‌باره‌ى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى رێکخراوى تیرۆریستى له سووریا، یه‌که تۆپهاوێژه‌کانى سوپاى تورکیا هێرشیان کرده سه‌ر باره‌گاکانى په‌یه‌ده له عه‌فرین.\nئه‌ردۆغان رایگه‌یاند:"به ئۆپه‌راسیۆنى ئیدلب باڵى رۆژئاواى ئه‌و رێڕه‌وه ده‌ڕوخێنین. با ئه‌وه‌ش بزانن که ئه‌گه‌ر تیرۆریستانى عه‌فرین خۆیان راده‌ست نه‌که‌ن، ئه‌وێیان به‌سه‌ردا ده‌ڕوخێنین".\nبه‌پێى ئه‌و زانیارییانه‌ى ئاژانسى ئانادۆڵ بڵاویکردۆته‌وه یه‌که تۆپهاوێژه‌کانى تورکیا له شارۆچکه‌کانى ره‌یحانلى و کرکخانى شارى هه‌تاى و خاڵه‌کانى ناوچه‌کانى داماڵدراو له پێکدادان له ئیدلب، باره‌گاکانى په‌یه‌ده/په‌که‌که‌ى له عه‌فرین تۆپباران کرد.\nهه‌ربه‌پێى ئه‌و ئاژانسه نیوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ یه‌که‌کانى سوپاى تورکیا له‌کاتى ده‌ستى به هێرشه‌کان کرد که به لانیکه‌م ٣٦ جار تۆپبارانى ناوچه‌کانى باسوفان، جینده‌ره‌س، دێر به‌لت و راجۆ سه‌ر به عه‌فرینیان کردووه.\nمیوانی ماڵپەڕ : 186


دابەشکردنی نەوتی سپی لە سلێمانی دەستیپێکردەوە – basknet.org\nدوای نزیکەی دوو مانگ لە ڕاگرتنی، دابەشکردنی نەوتی سپی بەسەر ماڵاندا لە سلێمانی دەستیپێکردەوە.\nعوسمان عەلی لێپرسراوی دابەشکردنی نەوتی ناو شاری سلێمانی بە ئێن ئاڕ تی ڕاگەیاند، لە کۆی ٤٠ تا‌نكه‌ر نه‌وت کە بڕیارە له به‌غداوه بگاتە سلێمانی، تائێستا بەشێکی گەیشتووە و لە دوێنێوە دابەشکردنەکە دەستیپێکردووەتەوە و ٧٥٠ هەزار لیتر دابەشکراوە.\nعوسمان عەلی وتیشی، له مه‌ڵبه‌ندی پێنجەوە ده‌ستیان به دابه‌شكردنی نەوت كردووەتەوە و تا نه‌وتیان له‌به‌رده‌ستدا بێت به‌رده‌وام ده‌بن لە دابەشکردنی بەسەر ماڵاندا.\nلێپرسراوی دابەشکردنی نەوتی ناو شاری سلێمانی ئاماژەی بەوەش کرد، به‌هۆی كه‌می بڕی ئه‌و نه‌وته‌ی له به‌غداوه دێت، پرۆسه‌ی دابه‌شكردنه‌كه خاوه، به‌ڵام ئەوان ناوه‌ستن و هه‌ر بڕێك به‌ده‌ستیان بگات ده‌ستبه‌جێ دابه‌شیده‌كه‌ن.\nئەوەش لەکاتێکدایە کە لە مانگی ١٢ی ساڵی ڕابردوو، لەناو سەنتەری سلێمانی دەستکرا بە دابەشکردنی نەوت بەسەر ماڵاندا، بەڵام تائێستا لە کۆی ١١ مەڵبەند تەنیا چوار مەڵبەند نەوتی دوو ساڵ پێش ئێستایان بەسەردا دابەشکراوە.


٧ کەسی یەک خانەوادە لە زیندانن – بزاڤی خزمەت\n٧ کەسی یەک خانەوادە لە زیندانن\nهەڵمەتی ڕەشبگیری حکومەتی تورکیا کە لە دوای کودەتا دەستکردەکەی ١٥ ی تەموزی ٢٠١٦ دەستی پێکردووە بەرامبەر هاوسۆزانی بزاڤی خزمەت بەردەوامە.\nهەرچەندە تا ئێستا کەس نازانێت کێ بە ئەنجامدانی هەوڵی کودەتاکە هەستاوە، بەڵام بزاڤی خزمەت کراوەتە قوربانی ئەم بابەتە.\nبە گوێرەی ڕاپۆرتی ڕێکخراوە نێودەوڵەتیەکانی مافی مرۆڤ، هەتا ێستا ١٥٠ هەزار هاوڵاتی دەستگیر کراوە و ٦٠ هەزار لەو هاوڵاتیانە تا ئێستا دەستبەسەرن. یەکێک لەو سەدان خانەوادەیەی لە زیندانەکان ژیان بەسەر دەبەن، خانەوادەی دەمیرە. سەرۆکی خانەوادەکە بە ناوی مەعاهید مەولود دەمیری ٥٤ ساڵ، تەواوی ژیانی لە کاری خێرخوازیدا بردۆتە سەر.\nمەولود دەمیر یەکێکە لەو ١٣٠ هاوڵاتیەی بە فەرمانی ئەنجومەنی وەزیران، مافی هاوڵاتی بوونی لێسەندراوەتەوە و، لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوو خۆی شاردبوویەوە. هەربۆیە سەرەڕای ئەوەی نەخۆشی شەکرە و فشاری خوێنی هەیە، سەردانی پزیشکی نەکردووە. لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ناوبراو دەستگیر کرا و، خۆی و ٦ کەسی تری خانەوادەکەی خرانە زیندانەوە.\nمەولود دەمیر و هاوسەرەکەی، کچێکی، بوکەکەی، کوڕەکەی و دوو زاوای خراونەتە زیندانەوە.\nئێستا نەوە بچوکەکانی ئەم خانەوادەیە لای خزم و کەسوکاریان دەمێننەوە. هەروەها هەندێک لە منداڵە بچووکەکانی ئەم خانەوادەیە نەخۆشی درێژخایەنیان لەگەڵدایە.\nیەکێک لە ناسیاوەکانی مەولود دەمیر وتی” ئەو نیشتیمانەی مەولود زۆر خۆشی دەویست، مافی هاوڵاتی بوونی لێسەندەوە، زۆر دەگریا بەڵام هەمیشە نزای دەکرد. هەمیشە دەیوت ئەمە خێرێکی تیدایە. دواتر ئەو سەروەت و سامانەی بە ئارەقی ناوچەوانی پەیای کردبوو، دەستی بەسەردا گیرا. دیسان ئارامی گرت و وتی خودا گەورەیە. دوو زاوای و کوڕ و کچ و بوک و هاوسەرەکەیشیان دەستگیر کرد. کچێکی کوڕێکی دوو ساڵی هەیە، بەڵام ئێستا دوور لە باوکی و دایکی دەژی، هەروەها منداڵێکی تەمەن ٦ ساڵی نەخۆشیشیان هەیە”.\nچاوەڕێی دەستی کەسانی تر! سەفوەت سەنیح\nلە کۆنیا ١٥ خانمی تر دەستگیر کران!


حه‌وت پارتی سیاسی پەرلەمانی سوێد دژایەتی بەکار‌هێنانی زەبروزەنگی دەسەلاتیان کرد |\nحه‌وت پارتی سیاسی پەرلەمانی سوێد دژایەتی بەکار‌هێنانی زەبروزەنگی دەسەلاتیان کرد\n2011/06/09 at 4:48 PM لێدوانێک بنووسە\nراپۆڕتە هەوالێک لەسەر پانێلەکەی پەرلەمانی سوێد\nیوناس شیۆستێد کەیەکێک لەسیاسەتمەدارەکانی سوێدە کەسی دووەمی پارتی چەپە ووتی : دەمەوێت پەیامێک بگەیەنمە حکومەتی هەرێمی کوردستان کەئێمە لەپەرلەمانی سوید لەچەپەوە بۆ راست هاوکۆکین کەئەوپێشێلکاریانەی لەمافی مرۆڤ رویداوە قابیلی قبولکردن نیە و ئەگەر بەردەوام بێت ئەوا پەیوەندیمان لەگەلیان خراپ دەبێت.\nرۆژی 2011-06-07 لەکاتژمێر 15:00 -13:00 لەیەکێک لەهۆلەکانی پەرلەمانی سوێد پانێلک بۆ ٧ پارتی سەرەکی سوێد کەلەپەرلەمان و حکومەت بەشدارن ، بەڕێوە چوو ( ٤ یان لەدەسەڵات ، ٣یانیان ئۆپزسیۆنن) پانێلەکە لەسەر رەوشی مافی مرۆڤ و خۆپیشاندان لەکوردستانی باشور بوو بەشداران نزیک بە ٧٠ کەسایەتی سوێدی و کورد بوون ، کە ١٥یان پەرلەمانتاری سوێد بوون .\nلەم راپۆرتە هەواڵەدا ئێمە هەوڵمان داوە لەکۆی ئەو بیروبۆچونانەی نوێنەری پارتەکان باسیان کرد بۆ هەریەکەی کورتەیەکی باس بکەین چونکە ناکرێت لەراپۆرتە هەوالیک کۆی قسەکان بلاو بکەینەوە .\nسەرەتای پانێلەکە بە پەیامێکی ڤیدیۆیی لەلایەن گوتەبێژی سەرای ئازادی ( ناسک قادر ) دەستی پێکرد. خاتوو ناسک هۆکاری خۆپیشاندانەکانی بۆ نایه‌کسانی کۆمه‌ڵایه‌تی و گه‌نده‌ڵی ده‌سه‌ڵاتی کوردی گەراندەوە. هەروەها گرژبوونی بارودۆخه‌که‌ی گه‌ڕانده‌وه بۆ کۆمەلێک هۆکار لەوانە به‌کارهێنانی چه‌ک، کوشتنی خۆپیشانده‌ران، ڕێگه گرتن له‌خۆپیشاندان، بەربەستکردنی ئازادی بیرورا، پێشێل کردنی یاسا لەرێگەی گرتنی هه‌ڕه‌مه‌کی خه‌ڵک و ئاوەلاکردنی دەستی چه‌کداره‌کانی حیزب بۆ ئازاردانی خه‌ڵکی و سوتانی که‌نالی ته‌له‌ڤزیۆن و ڕادیۆی ئەهلی. هەروەها ئاماژەی بەوەش کرد لەگەل بوونی بەلگەشدا بەلام دەسەلاتی کوردی تاکو ئێستا هیچ تاوانبارێکی نه‌گرتوه‌وه کەسیشی سزا نه‌داوه\nدواتر فلێمێکی وێنەیی پێنج دەقیقەیی لەسەررەفتارەکانی دەسەڵاتی کوردی بەرامبەر بەخۆپیشاندەران نیشاندرا. دیمەنی تەقەکردنی دڵرەقانەی پیاوەکانی دەسەلات و کوشتنی خەلک، هه‌ستێکی پڕخه‌مناکی به‌سه‌رهۆڵه‌که‌دا سەپاند و بەشێک لەپەرلەمانتاران نەیانتوانی فرمێسکەکانیان بەرامبەر ئەو شیوە توندوتیژییه‌ی دەسەلاتی کوردی بوەستێنن.\nدواتر رێگە بەنمایندەی حیزبە سیاسییەکانی سوید دراو حەوت پەرلەمەنتار بۆچوونی حیزبەکانی خۆیان خستەروو.\nپیتەر هولتکڤیست ئەندامی مەکتەبی سیاسی سۆسیال دیموکرات کەهاوکات ئەویەکێک لەکەسایەتیە سەرەکیەکانی ئەو پارتەیە لەگەڵ ( سەرۆک و ٣ ئەندامی تری مەکتەب سیاسی سەرپەرشتی حزب دەکەن ) وەهەروەها بەرپرسی هه‌ڕێمی( داڵه‌رنەی) سۆسیال دیموکرات و سەرۆکی کۆمیتەی بەرگرییه لەپەرلەمانی سوید . ئەم پەرلەمەنتارە لەوتارەکەی خۆیدا ئاماژەی بەچەند خالێکی زۆر گرینگ کرد :\n١- مافی مرۆڤ مافێکی گەردوونیەو ئازادی بیرورا دەربرین بۆ هه‌موودنیا وه‌ک یه‌که و ده‌بێت رێزی لێبگیرێت. لەهەرشوێنێکی ئەم گەردوونەشدا ئەو مافانە پێشیل بکرێن ئێمە دژی دەوەستینەوەو ڕەخنەی لێ ده‌گرین .\n٢.ده‌بێ ڕێگایه‌ک بۆ دادگایکردنی ئه‌وانه‌ی ته‌قه‌یان له خۆپیشانده‌ران کردووه له کوردستانی عێراق بدۆزینه‌وه.\nلەدرێژەی تێروانینەکانیدا هولتکڤیست رایگەیاند: ئه‌وه‌ی ئێمه له قسه‌کانی (ناسک قادر) تێگه‌یشتین ، به ڕون و ئاشکرا ده‌بینین مافی مرۆڤ پێشێل ده‌کرێت،رێز لەئازادی بیرورا دەربرین ناگیرێت، خۆپیشانده‌ران ده‌کوژرێن ، ده‌تۆقێندرێن. زۆر پێویسته (یو ئین) چاودێری گه‌شه‌کردنی ده‌یموکراتی له ناوچه‌که بکات. تاوان دژی جاڕنامه‌ی مافی مرۆڤ تاوانه له هه‌ر شوێنێکدا بێت و هه‌رکه‌سێک بیکات، یاسای نێو ده‌وڵه‌تی هه‌یه و ده‌بێت کاری پێبکرێت. لەکۆتایی وتارەکەشیدا هولتکڤیست ووتی:\nئه‌وه‌ی له فلیمه که‌دا ده یبینین تاوانه به‌رامبه‌ر به هاونیشتمانیان و ده‌بێ چاو پۆشی لێنه‌کرێت .\nقسەکەری دووەم پەرلەمەنتار عەبیر ئەلسەعلانی ، کەنمایندەی پارتی سەنتەری سوێدی بوو، بەم شێوەیە هاتە ئاخافتن: بینینی فلیمەکە زۆر کاریگەری لەسەرم دروستکرد و نەمتوانی نەگرێیم ، بەلام هەوڵ ده‌دەم لەکاتی قسەکردندا دان بەخۆمدا دابگرم. ئەوشێوە کاره‌ی دەسەلاتدارانی کورد هاوشێوەی دەسەڵاتی سەدامە. زۆر زۆر بەداخەوەم کەئەو دەسەلاتە هیچ لەرژێمەکانی پێش خۆیەوە فێرنەبوە . لەکوردستان دیوێکی ترهه‌یه کەئێمە تاوەکو ئێستا بەڕونی نەمانبینی بوو ،ئه‌ویش دیوی گەندەڵی ودەوڵەتی پۆلیسی و هەژاری و ژنه ماف خوراوەکانه . دەسەڵات بەشێوەی خێلەکی کارەکان رێک دەخات و مامێک بەرپرسە و برازەکەشی لەبەرپرسیارێتیدایە .\nنمایندەی پارتی ژینگە کە پەرلەمانتار و ئەندامی لیژنەی سیاسەتی دەرەوەی پەرلەمان( بۆدێل سێبلیۆس) بوو ، لەوتارەکەیدا ووتی : ئێمە پشتگیری خه‌ڵکی کوردستان دەکەین بۆ چه‌سپاندنی دیموکراتی ومافی مرۆڤ. هه‌رچه‌نده دەسەلاتی کوردی نامه‌ی ناڕه‌زاییمان بۆ بنێرن ولێمان تورەبن، بەلام ئێمە هەمیشە له‌گه‌ڵ داواکانی خه‌ڵکیداین و له‌پشتگیریکردنیان به‌رده‌وام ده‌بین. ئێمه وەکو پارتی ژینگە وه‌فدێکی سێ که‌سیمان له‌کاتی خۆپیشاندانەکاندا لە کوردستان بوو وەکو دەرئەنجامیش ئەم وەفدە ڕاپۆرتی خۆیان دایه پەرلەمانی سوید. به‌داخه‌وه ئه‌و وڵاته‌ی ئێمه هیوامان پێ بوو که ڕێز له هاونیشتمانیانی کوردستان بگرێت، وا ده‌ر نه‌چوو. لەویندەرێ دژایەتی خۆپیشاندانی هێمنانه‌و ئازادی رادەربرین دەکرێ و مافی مرۆڤ پێشێل ده‌کرێت. ئێمه گرنگ نیه بەلامانەوە ئەگەر ده‌سه‌ڵاتی کوردی لێمان توڕه بێت یا نا، ئەوەی گرینگە بەلامانەوە ئەو گەلەیە کەلەو ولاتە دەژیت وئێمە به‌رده‌وام ده‌بین له پشتگیریکردنی .\nقسەکەرێکی تری پەنێلەکە خاتوو ئێلیزابێت ڕان، نمایندەی پارتی مۆدێرات و ئەندامی کۆمیتەی پەیوەندییەکانی دەرەوە لەپەرلەمان کەپارتی سەرەکی و فەرمانرەوای دەسەڵاتە ، بەم شێوەیە هاتە ئاخافتن: گرنگترین پرس لای ئێمە پشتگیری کردنی جوڵانەوەی دیموکراسی و مافی مرۆڤە. ئێمە به‌رده‌وام ده‌بین له چاودێریکرنی ڕه‌وشی مافی مرۆڤ ودیموکراسی وە هەول دەدەین سوید له ڕێگه‌ی که‌ناڵه‌کانی خۆیه‌وه حکومه‌تی کوردستانی عێراق ئاگادار بکاته‌وه کەچیتر چه‌ک دژی خه‌ڵکی خۆی بەکار نەهێنێت\nکارۆلینا سێزبار وەک نمایندەی پارتی کریست دیموکرات، پەرلەمەنتاریکی دیکە بوو کەبەم شێوەیە باسی ئەو بارودۆخەی کرد: زۆر گرنگه لێره‌ش ده‌رباره‌ی کوردستان درێژە بەدیالۆگ بدەین. لەهەمان کاتیشدا زۆر گرینگە ئێمە له‌گه‌ل ده‌سه‌ڵاتی کوردی ده‌رباری پێششێلکردنی مافەکانی مرۆڤ گفتوگۆمان هەبێت. به‌ئێمه قبۆڵ ناکرێت ده‌سه‌ڵات وا مامه‌ڵه له‌گه‌ل خه‌ڵکیدا بکات. ئێمه له‌حیزبه‌کانی سوید کۆده‌نگین له‌و باره‌یه‌وه، ده‌بێ ئه‌وه‌ش بگه‌یه‌نینه ئاستی یه‌کیتی ئه‌وروپا. ئەوەی لەم فلیمە بینیمان پێمان ده‌ڵیت کەخەلکی کورد هیشتا لەژێر چەوساندنەوەدا دەژین .\nفرێدریک ماڵم نوێنەری پارتی گەل و ئەندامی لیژنەی پەیوەندیەکانی دەرەوە لە لەپەرلەمانی سوێدە . بەم شێوەیە دەستی بەقسەکردن کرد:\nله په‌رله‌مانی سوید تۆڕێکی هاوکاریمان بۆ خه‌ڵکی کوردستان دروست کردووەو ئێستاش پێویسته ڕۆلمان هه‌بێت له ووریا کردنه‌وه‌ی هه‌ردوو حیزبی ده‌سه‌ڵات بۆ ئەوەی ریفۆرمی بنچینه‌یی و گرینگ ئەنجام بدەن، ژیانی دیموکراسی له‌کوردستاندا به‌هێز بێت. هاوکات لەوەلامی پرسیارێکیشدا وتی شەهیدکردنی ٩ بۆ ١٠ هاولاتی بەهیچ شیوەیەک قابیلی قبولکردن نیەو بەهەموو شیوەیەک من دژی بەکارهێنانی ئەو زەبرو زەنگەم و دژی کوشتنی خەلک و دادگایی نەکردنی تاوانبارەکانم. من ئەوەش دەزانم لەکوردستاندا مرۆف بەزۆرینەی دەنگ دەتوانێت حکومەت دروست بکات بەلام بەم زۆرینەیە دیموکراسی بەدی نایەت.\nپارتی چه‌پ دووەم کەسایەتی خۆی بەرێز یوناس شیۆستێدی بۆ پەنێلەکە ناردبوو کەبەم شێوەیە قسەیکرد: ئێمه پشتگیری هه‌میشه‌یی خه‌ڵکی کوردستان دەکەین و به‌هێزکردنی دیمۆکراتی ویه‌کسانی کۆمه‌ڵایه‌تی له باشوری کوردستان زۆر بەلامانەوە گرینگه. به‌کار هێنانی چه‌ک دژی خۆپیشانده‌ران تاوانێکه ولێبوردنی بۆ نیه. حکومەتی کوردستان دەبێت گەرەنتی ئازادی خۆپیشاندان و رۆژنامەگەری دەستەبەر بکات. هەروەها ئەوانەی تەقەیان لەخەلک کردوە و تاوانبارن دەبێت بدرێنە دادگا. یوناس شیۆستێد لەبەشێکی تری قسەکانیدا رایگەیاند: دەمەوێت پەیامێک بگەیەنمە حکومەتی هەرێمی کوردستان کەئێمە لەپەرلەمانی سوید لەچەپەوە بۆ راست هاوکۆکین کەئەوپێشێلکاریانەی لەمافی مرۆڤ رویداوە قابیلی قبولکردن نیە و ئەگەر بەردەوام بێت ئەوا پەیوەندیمان لەگەلیان خراپ دەبێت.\nلەدوا بەشیشدا وتاری میدیای ئەهلی کەلەلایەن هاولاتی، ئاوێنەو لڤینەوە بۆ پانێلەکە نێردرابوو ، خوێندرایەوە. لەووتارەکەیاندا تیشک خرابووە سەر ئەو هێرشە بەردەوامانەی دەسەلاتی کوردی دەیکاتە سەریان ، بەتایبەتی ئەو هێرشانەی سەر سەرنووسەری لڤین. هەوەها باسی دوا هەرەشەکانی پارتی و یەکێتی و هەردوسەرۆکەکەی بارزانی و تالەبانی وە وەزیری پێشمەرگەکرا بوو، کەچۆن دەیانەویت هەناسە لەمیدیای ئەهلی ببرن. لەکۆتاییشدا چوار داواکاری خۆیان خستبووە بەردەم ئەندامانی بەشداربوی پانێلەکە.\nدوای وتەی نوێنەرانی پارتەکان دەرگای گفتوگۆ والا کراو پرسیار ووەلام دەستی پێکرد کەدەبێت بڵێێن زۆرینەی پرسیارەکان لەسەر هەلوێست و رەفتاری ( یەکێتی و تالەبانی ) و ئەندام بونی بوو لەسۆسیال دیموکرات دەخولایەوە .\nئێمە وەک گروپی ١٧ شوبات ئەولێکدانەوەو هەڵوێستە سیاسیەی سەرجەم پارتە سوێدیەکان بەرامبەر( ئەزمونی هەرێمی کوردستان) ئۆباڵەکەی دەخەینە ئەستۆی رەفتارەسیاسی و ئیداریەکانی پارتی ویەکیتی و هەردو سەرۆکەکەی .\nگروپی ١٧ شوبات لەستۆکهۆلم\nوه‌همی ڕۆشنبیر له کۆمه‌ڵگه‌ی بۆرژوایدا\tپێنج پــیاو ده‌ســتدرێــژی ده‌كه‌نه سه‌ر ئافره‌تێكی حــه‌ڤــده ساڵــه


چیرۆكی ناردنی یەكەم فاكس لە جیهاندا لەبارەی كوردستانەوە\nسەرپیل گونەیش 01/04/2021 - 15:07 وتار\nلە كۆندا بە باشی هاتن و چوونمان نەبووە، كە دەمانگوت شاخەكانمان و دۆستەكانمان و مەغدوورییەت و ئازارەكانمان و بێتاوانیمان، بۆ ئەوەبوو وەكوو میللەتێكی دێرین كارمان كرد تا بە پێوە بمێنین.\nلە ئێستادا دەستە دەستە زیارەتكارمان هەیە و لەوڕووەوە كەمتەرخەم نەبوون، ئیدی چاومان لە رێگەدا نییە بۆ هاتن و چوونمان، چونكە دانیشتمان لەسەر كورسییەكانمان زۆرن. سەیری پێشتر مەكەن كە باسم كرد، ئەمانە تەنیا ١٠ ساڵێك بەر لە ئێستا بوو، ئەو دەستانەی ئاوا زوو زوو دەهاتن و دەچوون، قسەم لەگەڵ دۆستێكمدا كرد كە لە شوێنێكی دووردا دەژیت، ئەو گوتی ئەم میراتە پشتی بە میراتی كۆن بەستووە، كوردەكان بەو شێوەیە لە دەرەوە و لە ناوەوە كۆتاییان پێ نایەت.\nبابەتەكەمان هێنایە سەر ریفڕاندۆم لە هەرێمی كوردستان بە كەركووكەوە، پاشان قسەكانمان هاتە سەر دۆستەكانی كورد.\nئەو گوتی: ”هەرێمی كوردستان كە گەیشتووەتە ئەم ئاستەی ئێستای، لە سایەی ئەو دۆستایەتی و پەیوەندییە بووە كە لە سەردەمی مەلا مستەفا بارزانی دروستی كردووە. لە سایەی ئەو میراتە كۆنەی لە پەیوەندیدا دروست بووە، ئەمڕۆ لەڕووی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە خاترمان دەگیرێت و لۆبیمان تا ئاستێك هەیە“.\nلە راستیدا كە گوێم لەم قسانە بوو سەرم سوڕما!\nدیارە كوردەكان ئەوەندە بێخاوەن و بێكەس نەبوونە. دیارە ئێمەش وەكوو كورد ساڵانێكی زۆر دۆستمان هەبووە، كە بە تەنیا بەجێی نەهێشتووین. تەنانەت ئەوان كەسانی ئاسایی نەبوون، بەڵكوو نووسەر و رۆژنامەنووس و رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان و چەند بەرپرسێكی تر بوون وەكوو (ئەكادیمییەكان، لیبڕاڵەكان و ئەوانەی ئایدۆلۆژیای چەپیان هەبووە و كەسانی زانا و سەرۆك كۆمار و سەرۆك وەزیران و بەشێك لە وەزیرەكان دۆستی ئێمە بوون.\nهەروەها ئەوانە بۆ ئەوەی دەنگی كورد ببیستن بەردەوام هەڵیان داوە و خۆیان سەلماندووە و بۆ ئەوەی داوای ئێمە بە شەرعی بكەن و پاڵپشتی بۆ بدۆزنەوە ماندووبوونیان كێشاوە.\nگفتوگۆكەمان زیاتر درێژە پێ دەدەین...\nلەو سەردەمەدا وەكوو ئێستا نەبوو، كە لە رێگەی ئینتەرنێتەوە پەیوەندی ببەستن و تەنانەت تەلەفۆنی زیرەكیش بوونی نەبووە، بۆیە دەپرسین باشووری كوردستان بە درێژایی مێژوو ماوەیەكی زۆر خەباتی كرد و لەناو ئەو هەموو مەحروومییەتەدا چۆن توانی دەنگی بگەیەنێتە دونیا؟\nقادرشینار ئەو دۆستەی من و نیشتیمان پەروەرە بەم شێوەیە وەڵامی دایەوە: ”راستە ئینتەرنێت بوونی نەبوو، بەڵام لە ١٩٦٠ دا شتێك بەرهەم هات ئەویش فاكس بوو، كە ئەوكات وەكوو دروست كردنی پەیوەندی بەكاردەهات و وەكوو شۆڕشێكیش باسی لێوە دەكرا لەڕووی زانستەوە.\nئیدی ئەم فاكسە هەموو بەڵگەكان و ڤیدیۆیەكانی لە شوێنێكەوە بۆ شوێنێكی تر بە شێوەیەكی سەرنجڕاكێش دەگواستەوە.\nدۆستێكی كوردستان، دەستی بە بەكارهێنانی ئەم پەیوەندییە پەلەیە كرد لە بەرژەوەندی كوردستانیاندا“\nلەو سەردەمەدا ئینتەرنێت نەبوو، تەلەڤزیۆن تازە دەرچووبوو، ئیدی كوردەكان لە پایتەختەكاندا لە بیر كرابوون، بەڵام خەباتی كوردان كۆتایی پێ نەهاتبوو، سەرەڕای هەموو ئەمانە، بە شێوەیەك لە شێوەكان لە رێگەی دۆستەكانیانەوە دەنگی خۆیان دەگەیاندە دنیای دەرەوە. ئەمەش لە ساڵی ١٩٦٠ لە رێگەی فاكسەوە رووی دا.\nلەو ساڵانەدا كوردەكان لە هەر ٤ پارچەی كورستان گۆشەگیر كرابوون و لە تاریكیدا بوون، باشووری كوردستان لە رێگە مەلا مستەفا بارزانییەوە خەباتیان دەكرد بۆ بەدەستهێنانی مافەكانیان.\nسەدامی دكتاتۆر، سورەتی ئەنفالی بەكارهێنا كوردەكانی بە شێوەی زیندوو زیندەبەچاڵ كرد، پاشان بە چەكی كیمیایی بۆردومانی كردن و هەزارانی لێ كوشتن، بەڵام نە ئەم وەحشییەتە و نە خەباتی كوردان دەنگیان نەدەگەیشتە دنیای دەرەوە و پاڵپشتییان بۆ نەدەهات. ئەو سەردەمە سەردەمی بێدەنگیی دنیا بوو لەو ناحەقی و وەحشییەتانە.\nلەو سەردەمەدا كە دەنگی كورد نەدەگەیشتە دنیا، چەندان هەواڵ لە بارەی پەیوەندیی كورد و چەندان بەڵگە هەبوو لەسەر كورد، لە رێگەی فاكسەوە بۆ كەسایەتییەكانی دنیا و سەنتەری بڕیاری سیاسی نێردرا، ئەویش رۆژنامەنووسی هۆڵەندی (سیلڤیۆ ڤان رۆیی) بوو.\nلە سیلڤیۆوە لە ٢٧ی مایسی ١٩٦١ فاكسێكی مێژوویی لەبارەی كوردەوە گەیشتە دەستم، لەناویدا باسی كورد و كوردستانی تێدابوو، هەندێك بە هاندانی دۆستەكەم بە دوای سیلڤیۆوە رۆیشتم تا شتی لەبارەوە بزانم.\nدۆستەكەمان (سیلڤیۆ ڤان رۆیی)، مەگەر لەو سەردەمەدا لە ئەورووپا دامەزراوەیەكی كاریگەری بە ناوی (كۆمەڵەی كوردستانی نێودەوڵەتی) دامەزراندووە، خۆشی سەرۆكی ئەو كۆمەڵەیە بووە.\nئەم كۆمەڵەیە لە ساڵی ١٩٦٠ لە ئەورووپا چالاكییەكانی كوردی نیشان دەدا و پاڵپشتی بۆ وەردەگرت.\nسیلڤیۆ لە ساڵی ١٩٢٤ لە رۆتردام لە دایك بووە، رۆژنامەنووسێكی سەربەخۆ بووە و پڕۆفیشناڵ بووە لە چۆنیەتی بڵاوكردنەوەی بابەتەكاندا، لە هەمان كاتدا لە لە بەشی ئەرشیڤی شارەوانیی ئەمسترادام فەرمانبەر بووە.\nئەو تەنیا بەوەوە نەوەستاوە كە هەواڵ لەسەر كورد و بەڵگەكانی كۆ بكاتەوە و بە شێوەیەكی ئاگرین لە گۆڤارێكدا بڵاوی بكاتەوە وەكوو پارێزگاری لە كورد، ئەو بەڵگانەی بۆ هەموو نوێنەرەكانی وڵاتان دەنارد، بۆ رۆژنامەنووسەكانی دەرەوە هۆڵەندا و بۆ بەڕێوەبەرایەتییەكانی دەرەوەی دەنارد، ئه‌مانەشی هەموو لە رێگەی فاكسەوە ئەنجام دەدا. بەو ئیمكانییەتە كەمەی بەردەستی، بە شێوەیەكی خێرا بەڵگەكانی لەسەر كورد و ئەو كارەساتانەی بەسەری دەهات، ئەگەر كەمیش بێت، دەیناردە دەرەوە و زەمینەی خۆش كرد تا لۆبی كورد دروست بكات.\nزۆرێك دەیانگوت با لێكۆڵینەوەی زیاتر لەوڕووەوە بكەین سوودی هەیە، یاخود گومانیان لە زانیارییەكانی ئەو هەبوو، یان بۆچی ئەوانەی وا دەڵێن وەكوو ئەوە وایە پێشتر گوێم لێی بووە، ئەوانەی مەراقیان گرتبایە، دەگەڕان و دەیاندۆزییەوە.\nئەوانەی پەیوەستبوون بە دۆزی كورد، نەیانگوت ئەو كەسایەتییە بۆچی ئامانجێك وا دەكات؟ بەڵكوو دەیانگوت، دەنگ و ئەو ژیانەی شۆڕشی كورد بە دنیا بگەیەنن، ئەم نیشاندانەش هەوڵێكی نائاساییە تا هه‌ناسه‌یه‌ك هەڵمژن.\nئەو دۆستە كۆنەی ساڵی ١٩٦٠ی كورد، لە سەروبەندی ریفڕاندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان، دیسان دەركەوتەوە و هاتەوە بەرباس.\nسەرۆك بارزانی، لە سەروبەندی ریفڕاندۆمدا داوەتی هەموو ئەو دۆستە كۆنانەی كوردی كرد، كە لە شۆڕشی ئەیلوول و دوای ئەویش كوردیان بە تەنیا بەجێنەهێشت و پاڵپشتی كوردیان كرد، رێزی لێیان گرت و گوتی ”ئێوە دۆستی راستەقینەی ئێمەن“.\nبەڵێ گوتی ئەو هێزە، لە رۆژە تاریكەكاندا ئێمەیان بە تەنیا جێنەهێشت و دۆستی راستەقینەمانن، ئەوانەشی ئێستا لە ژیاندا نەماون و دۆستی كورد بوون و پاڵپشتییان لە داوا رەواكەی كردووە، یادیان دەكەینەوە و شەڕەفێكی گەورەن بۆ ئێمە و ناویان لە دڵماندا دەمێنێتەوە.\nوەگێڕانی لە توركییەوە: كارزان گلی


گەشتێکی کورت بە ناو داڵانەکانی ڕۆمانی ڕۆبینسۆن کروزوو – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / گەشتێکی کورت بە ناو داڵانەکانی ڕۆمانی ڕۆبینسۆن کروزوو\nیه‌ك شه‌ممه 4 ئاب 2019\tوتار 170 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nداستان و ئیپۆس و یا پۆیەم لە ئەدەبی دونیادا ،جێگایەکی تایبەتی هەیە . ڕۆمانی کوردی هیشتا توانا و پوتانسیل و زەرفیەتەکانی زمانی کوردی دەر نەخستوە و بنەماکانی زمانی داگیرکارانی نەشکاندوە . زمانی کوردی سەدان ڕایەڵی دیار و نادیاری هەیە .سەرجەمی ڕۆمانە کوردیەکان ،داواکانی ئەم قۆناغە پڕ ناکەنەوە و ، بە داخەوە ئاستی زۆر لاواز ونزمی ” خوێندنەوە” لە جڤاتی کوردەواریدا سامناکە.\nمێژووی ڕۆمان و تەرجومەی شاکارە ئەدبیەکانی جیهان ،لە کوردستان دێر دەستی پێکردووە و مێژوویەکی کۆنی نیە . ڕۆمان نووسەکان ئافرێنەرانی نەتەوەی خۆیانن . خوێندنەوەی ڕۆمان تەلاری تێگەیشتنمان بەرز و بەرزتر دەکەنەوە . نووسەر و ڕووناکبیرانی کورد ڕەنگە نزیکەی سی سەد ساڵ لە پاش ئوروپاوە هونەری ڕۆمانیان دەس پێکردووە . تەنانەت وڵاتانی داگیرکاری کوردستان لەم بوارەدا ئەزمونیان کرچ و کاڵ و تازە ڕێگای خۆیان ، لە بزنە ڕێگای کوێستانەوە بەرەو شاڕێی ژیاری دۆزیوەتەوە . بابەتێکی زۆر تازەیە و لە بواری نوسینی ڕۆماندا ، گەنجینەی بەرفراوانمان نیە . جەناب کاک” کەریم دانشیار” نووسەر ، زمان زان و ڕووناکبیری دەڤەری موکریان ، شاکارێکی نووسەری ئیگلیزی دانیەل دوێفوێ بە ناوی ” ڕۆبینسۆن کروزوو ” ی بۆ سەر زمانی کوردی تەرجومە کردوەتەوە. کتێبەکە سەرجەم ٢٧١ لاپەڕەیە و لە شاری ئوپسالای سوید چاپ کراوە وساڵی ٢٠١٩ بڵاو بوەتەوە . چاپەکەی قەشەنگ و ڕازاندنەوەی لاپەڕەکان لە سەر دڵانن . پەخشانی کتێبەکە تا ئەو ئاستە بۆ من دڵگیر بوو کە وەک ئاسن ڕفێن ، منی کێشا و تا نەمخوێندەوە ، ئۆقرەم نەگرت . کاک کەریم بژاردەیەکی شیاو و بەنرخی تەرجومە کردوەتەوە و ، خامە ڕەنگینەکەی و ژیانی پڕ لە بەهرەی شیاوی ڕێز ، پێزانین و قەدردانیە . وەرگێڕ بیگومان پردی نێوان هات و چوی کولتورەکانە . وەرگێڕ بە زەحمەتی فرەوان دەتوانی کاناڵە تاریک و ڕووناکەکانی ڕۆمان ببڕی . ئەگەر زمان و ئەدەبیات دروشاوەترین سیما و کاریگەرترین هۆکاری بوون و مانی هەر نەتەوەیەک بێت ،تەرجومەی ڕۆمانی ڕۆبینسۆن کروزوو ، شارۆیەک لە پەخشانی کوردی وخاوەنی ئەو ڕاسپاردەیە . لە تان و پۆی ڕۆمانەکە دەربڕینە کورتەکان( ئافۆریزم ) کە تژی لە مانا و جوانین زۆرن . خوێندنەوەی ئەم شاکارەگەورە و مەزنە ،کە نرخی تایبەتی خۆی هەیە ،بۆ شارۆمەندانی کورد کە زمان وەک پێناسەی نەتەویی چاو لێدەکەن و هەڵدەسەنگێنن و متمانەیان بە خۆیان هەیە ،زۆر پێویستە .\nسەرێ هەڵبێنمەوە لەو مەڵبەندە – گەرچی لەش دوورە لەوێ دڵ بەندە ( هەژار موکریانی )\nخۆزگە و بریا و ئەگەر لوابا ڕووناکبیرانی کورد بەرهەمی نووسین و ڕۆمان گەلی نووسەرانی بەناوبانگ وەک: ئالێن پو ، دومۆپاسان، سێرڤانتیس ،گوگول،ترۆتسکی ،تولستۆی،سالتیکۆڤ شچدرین ،ئیرنست هێمنگوی ، گابریل گارسیا مارکیز ،دیکێنز، بۆرخیس ، داستایۆڤیسکی ،جان ئیشتاین بک ،سەلمان روشدی ،مارێۆڤارگاس یوسا ، ڤلادیمیر ناباکۆڤ، وشۆڵۆخۆف لە لایەن ژنان و پیاوانی شارەزاوە بۆ سەر زمانی کوردی تەرجومە دەکرانەوە . تا دەرفەتێک بۆ ئەدەبی کوردی بخولقێنێت کە بەرەو سەر لوتکەکانی ئەدەب تێپەڕێت و بخزێت. زۆر کەس بەو ئاڵ و گۆڕە خؤشبینن . ئەگەر ئاستی خۆزگە و ئاواتەکانمان لە بەستێنی ڕۆمانی مێژوویی ، ڕۆمانی ساتیری و گاڵتەئامێز ، ڕۆمانی دڵداری و ئەوڤین ،ڕۆمانی لیریک، داستانی قارەمانی و ڕۆمانی دراماتیک بەرزبێت ،دڵنیام بەرزەفڕانە بیرمان نە کردوەتەوە .دەبوا حکومەتی هەرێمی کوردستان و تەنانەت حیزبەکانیش پلاتفورمێکی بیرلێکراو و عیلمیان بۆ وەرگیڕانی سەرچاوە ناسک و جوانەکانی نووسەرانی دونیا هەبوایە. بوون و هەڵبژاردنی لێژنەیەکی زمان ناس ، کارامە و زمان زان بۆ ئەو ڕەوتە فەرهەنگی و کولتوریە لە جڤاتی کوردەواریدا خاڵیە . ئیستا تەرجومەکان لە کتێبخانەی کوردیدا ، لە کۆبیری جەماوریدا لە ئاستێکی دڵخوازدا نین . مرۆڤی بەویجدان شەرم دەیگرێت کە کتێبی “چارلز داروین ” ساڵێک لەمەو بەر بەکوردی تەرجومە کراوەتەوە .\n٦- ئاماژەیەک نەکراوە لە کام زمانی زیندووی جیهان ، کتێبەکە بۆ سەر زمانی کوردی تەرجومە کراوەتەوە . ئەگەرسەرچاوەکە زمانی فارسی بووبێت ،مێژوو سەلماندوویەتی کە نەتەوەکانی تورک، عەرەب ، بەلوچ ،کورد، تورکەمەن ، لوڕ وگیلەک پێنج سەد ساڵە بە خۆڕایی خزمەتی زمانی فارسیان کردووە ،ئەمما زمانێکی فونیتیک نیە و بەرتەسک و مەجورە . دیار نیە کتێبەکە لە کام دەق و زمانی زیندووی جیهان تەرجومە کراوەتەوە؟\n٨- نووسەر کارکتیری سیاسی – بازرگانی بە قارەمانی کتێبەکە داوە کە هاوکات هەڵویستی مرۆڤدۆستانە سەبارەت بە ڕەش پیستەکان نیشان دەدات و،خەریکی کڕین و فرۆشتنی ئاڵتون وتەختە و کەرەسەی جۆراوجۆر و ئامێرەکانی ژیانە . کە ئەم دیاردەیە تایبەت بە ڕەوەند و پڕۆسەی داگیرکاری ، کۆن باوی ئیمپڕاتوری ئیگلستانە .\n١٠- قارەمانی ڕۆمانەکە لە ئاستی بێ سنووردا ، داهێنەرە و لە هەمان کاتدا هومێد و نەسرەوتن بە خوێنەرەکان دەبەخشێت .\n١١-پەیوەندی کۆمەڵایەتی ڕۆبئنسۆن و هەینی ، پەیوەندیەکی بان دەست و ژیر دەستە . ویا بەستێنی دیالۆگیان ڕاستەوخۆ خاوەن دەسەڵات (کولونی خواز ) و بێدەسەڵات ( کویلەکراو ) نیشان دەدات کاتیك هەینی دەلیت : من بۆ مردنم ئامادەم ئەگەر ئاغاکەم فەرمانم پێ بدات ( ل ١٦٩ ) ئەم دیاردەیە هێچ پەیوەندیەکی بە وەرگێڕەوە نیە . بەڵام لە خاڵە لاوازەکانی ڕۆمانەکەیە. ڕەنگە بۆ سەردەمی کۆن و کات بەسەرچوو زۆر ئاسایی و لە بەردڵان بووبێت .\nهەندی هەڵەی نووسین وداکەوتنی پیت ، بە کەمی بەرچاو دەکەون . پێدەچێت بژار کار و پیت چن لە ڕاپەڕاندنی ئەرکەکانیان کەمتەرخەمیانی کردبێت. هەندی وشەی تر لە تەرجومەکەدا نوسراون کە لە زمانی ستانداردی کوردی جۆرێکی تر دەنوسرین . نووسینی ئەم وشانە بە فورمێکی تر هەرگیز لە خانەی ئیراد و ڕەخنەدا پۆلبەندی ناکرێن .


لە پەراوێزی کۆبوونەوەی گشتیی نەتەوەیەکگرتووەکان؛\nوەزیری دەرەوەی ئێران بە ئاماژە بە لایەنە جیاوازەکانی پێوەندی دوو لایەنە،، لەسەر زەروورەتی بەکارهێنانی هموو دەفرایەتییەکان لە دوو وڵاتەکە جەختی کرد.\nئەمیر عەبدوڵڵاهیان :\nیەکمایەتی دەوڵەتی ئێران گەشەی پێوەندی لەگەڵ دراوسێیکانە\nوەزیری دەرەوەی ئێران بە وتنی ئەوەی کە بۆ چوونە دەرەوە لە قەیران و کێشەکان و چارەسەر کردنیان، ڕێگایەک جگە لە دیپلۆماسی بوونی نییە، وتی: یەکمایەتی دەوڵەتی سێزدەیەم گەشە و تۆکمە کردنەوەی پێوەندی لەگەڵ دراوسێیەکانە.\nلە دیداری بەرپرسی باڵای یەکێتی ئەورووپا هاتە ئاراوە:\nڕەخنەی توندی ئەمیر عەبدوڵڵاهیان لە هەڵسوکەوتی ناسازێنەری ئەمریکا\nوەزیری دەرەوەی ئێران وتی: ئەوە کارێکی ئەستەم نییە کە ئەمریکییەکان بەڵێنەکانی خۆیان لە ڕێککەوتنی ناڤۆکی جێبەجێ بکەن و سێ وڵاتی ئەورووپیش کۆتایی بهێنن بە بێ کردەوەیی خۆیان.\nفەرماندەی بڕیارگەی حەمزە سەیدوشوهەدا:\nبارەگای گرووپە دژە شۆڕشەکان لەگەڵ خاک یەکسان دەکەین\nفەرماندەی بڕیارگەی حەمزە سەیدوشوهەدای باکووری ڕۆژاوای ئێران جێگیر لە ئازەربایجانی ڕۆژاوا وتی: بە هەموو گرووپە دژە شۆڕشەکان ڕایدەگەیێنین کە هەر کەس ئاسایشی ناوچەکە بخاتە مەترسییەوە، بەرەوڕووی دەبینەوە.\nلە دیداری وەزیرانی دەرەوی هیند و ئێران هاتە ئاراوە؛\nئامادەیی هیند بۆ ناردنی بەپەلەی واکسینی کۆرۆنا بۆ ئێران\nوەزیری دەرەوەی هیند لە دیداری وەزیری دەرەوەی ئێران، لەسەر ناردنی ڤاکسینی بەلێن دراو بە ئێران جەختی کرد.\nلادان لە بەرنامەی ناڤۆکی ئێراندا نییە/پێوەندی ئێران و ئاژانس ئاسان بکرێتەوە\nسەرۆکی ڕێکخراوی وزەی ناڤۆکی ئێران وتی: هیچ لادانێک لە بەرنامەی ناڤۆکی ئێمە نییە و ئەبێ هەڵسوکەوتی حیرفەیی و تەکنیکی و بە دوور لە دزەی سیاسی، پێوەندییەکانی ئێران و ئاژانس لەسەر بنەمای یاسا و ڕێسا ئاسانکاری بکرێت.\nسەرۆکی ئەرکانی گشتی هێزە چەکدارەکان سەبارەت بە سەربزێوی گرووپە کوردییە دژە شۆڕشەکان لە هەرێمی کوردستان هۆشداریی دا و وتی: هیچ سەربزێویەک لە سنوورەکان تەحەمول ناکەین.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کاردانەوە بە بەیاننامەی ئەم دواییەی ئەنجومەنی هاوکاری کەنداوی فارس وتی: دوورگەکانی ئەبوومووسا، تونبی بچووک و تونبی گەورە هی ئێرانە.\nڕەئیسی لە کۆبوونەوەی بەرپرسانی شانگهای:\nسەرۆک کۆماری ئێران وتی: تیرۆریزمی ئابووری بووەتە گرینگترین ئامیری زۆربێژان بۆ سەپاندنی ورە بە کەسانی دیکە هەر بۆیە لە لمپەرە گرینگەکانی بەرەوپێش بردنی یەکرتوویی ناوچەیی دێتە ئەژمار.\nئەمیر عەبدوڵڵاهیان هەواڵی دا:\nوەزیری دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند کە بە ئەوپەڕی خۆشحاڵییەوە ئێستا بەڵگەی بەئەندام بوونی هەمیشەیی ئێران لە ڕێکخراوی هاوکاری شانگهای لە شاری دوشەنبە بە ئامادەبوونی سەرۆک کۆماری ئێران لەلایەن بەرپرسانەوە پەسەند کرا.\nڕەئیسی لە دیدار لەگەڵ سەرۆک کۆماری قەزاقستان:\nبەدوای ئاکامی دانوستانین و گفتوگۆمان بۆ گفتوگۆ ناوێت\nسەرۆک کۆماری ئیران وتی: هەر ئەو جۆرە کە پێشتریش ڕاگەیێندراوە، گفتوگۆمان بۆ گفتوگۆ ناوێت و بەدوای دانوستانێکین کە بگاتە ئەنجام و ببێتە هۆی چارەسەری کێشە.\nلە دیداری ئەمیر عەبدوڵڵاهیان و وانگ ئی هاتە ئاراوە؛\nجەختی وەزیرانی دەرەوەی ئێران و چین لەسەر بەرەوپێش بردنی ڕێککەوتنی 25 ساڵە\nوەزیرانی دەرەوەی ئێران و چین لەسەر بەرەوپێش بردنی ڕێککەوتننامەی هاوکارییە 25 ساڵەکان جەختیان کرد.\nئەمیر عەبدوڵڵاهیان لە دیداری وەزیری دەرەوەی هیند:\nوڵاتانی ڕۆژاوایی گرینگایەتی نادەنە دۆخی پەنابەرانی ئەفغانستانی\nوەزیری دەرەوەی ئێران لە درێژەی دیدارە دوولایەنەکانی خۆی لە پەراوێزی بیست و یەکەمین کۆبوونەوەی بەرپرسانی ئەندامی شانگهای، لەگەڵ وەزیری دەرەوەی هیندستان دیداری کرد.\nرەئیسی لەدیدار لە گەڵ سەرۆک کۆماری ئۆزبەکستان:\nلەپێک‌هێنانی دەوڵەتی گشتگیر لە ئەفغانستان پشتیوانی دەکەین\nسەرۆک کۆماری ئێران وتی: ئێران لە پێک‌هێنانی دەوڵەتی گشتگیر بە هاوکاری هەموو گرووپ و لایەنەکان لە ئەفغانستان پشتیوانی دەکات.\nروونکردنەوەی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە سەر هێرش بۆ سەر هەرێمی کوردستان\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند کە هەڵوەشاندنەوەی ڤیزەی عێراق بەس بۆ هاتوچۆی ئاسمانییە.\nگفتوگۆی وەزیرانی دەرەوەی ئێران و ئەمارات\nوەزیری دەرەوەی ئەمارات لە وتووێژی تەلەفونی لە گەڵ ئەمیر عەبدوڵاهیان وێڕای وەبیرهێنانەوەی پێوەندییەکانی پێشوو، داکۆکی کردە سەر پتەو کردنی پێوەندی دوو لایەنە.\nدیداری وەزیرانی دەرەوەی ئێران و قەتەر\nمحەمەد بێن عەبدولڕەحمان، ئالی سانی وەزیری دەرەوەی قەتەر پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ پێنج شەمە 18ی خەرمانان لە گەڵ ئەمیر عەبدوڵاهیان وەزیری دەرەوەی ئێران دیداری کرد.\nئێران پاڵپشتی لە گفتوگۆ و ڕێککەوتنی لایەنە ئەفغانستانییەکان دەکات\nوەزیری دەرەوەی ئیران لە تویتێکدا سەبارەت بە کۆبوونەوەی وەزیرانی 6 وڵاتی دراوسێی ئەفغانستان نووسی: ئێران لە گفتوگۆ و ڕێککەوتنی لایەنە ئەفغانستانییەکان پاڵپشتی دەکات.\nلە گفتوگۆی تەلەفۆنی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عێراق هاتە ئاراوە؛\nگفتوگۆی ئەمیرعەبدوڵڵاهیان بۆ بەشداری زیارەتکارانی ئێران لە ئەربەعین\nوەزیرەی دەرەوەی ئێران لە گفتوگۆی تەلەفۆنی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی عێراق سەبارەت بە بەشداری زیارەتکارانی ئێران لە ڕێوڕەسمی ئەربەعین گفتوگۆیان کرد.\nدەریادار ئێرانی ڕایگەیاند؛\nپەڕینەوە لە سێ ئوقیانووس بە کۆپاپۆڕی ئێرانی سەهەند\nفەرماندەی هێزی دەریایی ئەرتەش وتی: کۆپاپۆڕی تەواو ئێرانی سەهەند سێ ئوقیانووسی تێپەڕاندووە.\nیەکمایەتی بۆ ئەفغانستان سەقامگیری و ئاسایشە\nسکرتێری ئاسایشێ نەتەوەیی بە وتنی ئەوەی کە یەکمایەتی بۆ ئەفغانستان سەقامگیری و ئاسایشە، وتی: سەرەنج نەدان بە زەروورەتی پێکهێنانی دەوڵەتی گشت گیر و دەستێوەردانی بیانی نیگەرانی سەرەکی دۆستانی گەلی ئەفغانستانە.\nهەرێمی کوردستان نابێت گرووپە دژە شۆڕشەکان لە خۆیدا پەروەردە بکات\nفەرماندەی بڕیارگەی حەمزە سەیدوشوهەدا وتی: هەرێمی کوردستان نابێت گرووپە دژە شۆڕشەکان لە خۆیدا پەروەردە بکات، ئێمە ئەوەمان بە بەرپرسانی ئەو هەرێمی ڕاگەیاندووە کە ئەو گرووپانە ئەبێ دەربکرێن.\nلە گفتوگۆ لە گەڵ حامێد کەرزای؛\nوەزیری دەرەوەی ئێران: هۆکاری شڵەژاوایی دۆخی ئەفغانستان ئەمریکایە\nوەزیری دەرەوەی ئێران وتی: ئەمریکا لە ماوەی دوو دەیەی ڕابردوودا هۆکاری شڵەژاوایی ئێستای ئەفغانستانە.\nئیزنی نائەمنی لە سنوورەکان نادەین/شیعەکانی ئەفغانستان بۆ ئێران گرینگن\nنوێنەرانی مەجلیس لە پەراوێزی کۆبوونەوەی ناگشتی مەجلیس ڕایانگەیاند: بە وتەی فەرماندەی هێزی قودسی سوپا، شیعەکانی ئەفغانستان بۆ ئێران گرینگایەتی زۆریان هەیە.\nسەعید خەتیب زادە:\nهێرشی بیانییەکان بۆ سەر پەنجشیر ئیدانەیە/ دانوستانی ڤیەن بەردەوامە\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند: هێرشی شەوی رابردووی بیانییەکان بۆ سەر پەنجشیر ئیدانە دەکەین.\nلە گفتوگۆی تەلەفۆنی لەگەڵ ئەمیر عەبدوڵڵاهیان و عەبدوڵڵا هاتە ئاراوە؛\nئەوە خەڵکی ئەفغانستانە کە سەبارەت بە داهاتووی وڵاتەکەیان بڕیار دەدەن\nسەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ئاشتی ئەفغانستان و وەزیری دەرەوەی ئێران جەختیان کرد کە ئەوە خەڵکی ئەفغانستانن کە لە کۆتاییدا ئەبێ سەبارەت بە داهاتووی وڵاتەکەیان بڕیار بدەن.\nئەمریکا بە سیناریۆسازی بەدوای درێژەدان بە گەمارۆکان لەسەر ئێرانە\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وتی: ئەمریکییەکان ئەم جارە بە سیناریۆی هالیڤوودی، هەوڵ دەدەن گەمارۆکانی ڕێککەوتنی ناڤۆکی لەسەر ئێران بهێڵنەوە.\nئەمیر عەبدوڵڵاهیان جەختی کرد؛\nئامادەیی ئێران بۆ فرۆشی بەرهەمی نەوتی بە کڕیارانی نوێ\nوەزیری دەرەوەی ئێران بە جەخت لەسەر ئامادەیی ئێران بۆ فرۆشی بەرهەمی نەوتی خۆی بە کڕیارانی نوێ، وتی: ئەگەر دەوڵەت و بازرگانە لوبنانییەکان سووتەمەنیان پێویست بێت، ئێران ئامادەی فرۆش و ناردنە.\nئەمیر عەبدوڵڵاهیان لە تویتەر:\nدانوستانەکانی ڤیەنا ئەبێ بەرژەوەندی و مافی ئێران دابین بکات\nوەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کرد: دانوستانەکانی ڤیەنا ئەبێ بەرژەوەندی و مافی ئێران دابین بکات.\nئەمیر عەبدوڵڵاهیان لە پێوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی فەرەنسا:\nهەرجۆرە دەستێوەردانێک دەبێتە هۆی شڵەژاوی زیاتری ناوچەکە\nوەزیری دەرەوەی ئێران وتی: هەرجۆرە هەڵسوکەوتێکی دەستێوەردانانە و نابەرپرسیارانە دەتوانێت ئاڵۆزی ناوچەکە زیاتر بکاتەوە.


٨ نیشانە کە دەری دەخات غودەی دەرەقیت بە باشی کارناکات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/06/17 - 11:59 AM\nغودەی دەرەقی ئاڵنگێکە لە پێشی مل دا جێگیر بووە و ئەرکی دروستکردنی دەستەیێک ھۆرمۆنی ھەیە، بەڵام کاتێک غودە بە باشی کارنەکات توشی چەند نەخۆشیەک و کێشەیەکی تەندرووستی دەبیت، ئەمەی خوارەوە بەشێکیانە:\n– کەمی دەردانی هۆڕمۆن، کە کێشە لە هۆڕمۆنەکانی جەستەدا درووستدەبێت و پێی دەوترێت نەخۆشی Hypothyroidism\n– هەست بە ماندویەتی و بێهێزیەکەی زۆر دەکەیت\n– دەنگت گۆڕانکاری تێدا درووستدەبێت و بە باشی دەرنایەت\n– پێستت ئەستوور و وشک دەبێت و برۆکانیشت زیاتر تەنک و باریک دەبێت.\n– لە جومگە و ماسولکەکاندا هەست بە ئازار دەکەیت\n– توانای بیستنت کەمدەبێتەوە\n– بەهۆی ئەوەی هۆڕمۆنەکان باش کارناکەن، ئارەزووی سێکسیت زۆر کەمدەبێتەوە.\n– ڕێژەی میزکردنت زیاتر دەبێت\nچۆن زەردەچەوە لە جوانکاریدا فریات دەکەوێت؟ بەمجۆرە بەکاری بهێنە\n2019/10/19 - 1:06 PM\nئەمەی خوارەوە ڕاهێنانێکی دروونی کاریگەرە بۆ توشبوانی شێرپەنجە کە لە ماڵەوە دەتوانن ئەنجامی بدەن.\nڕاهێنانەکە لەلایەن ڕاهێنەری دەروونی عەبدوڵڵا تۆفیق ئامادەکراوە و پشت دەبەستێت بە خاوکردنەوەی ماسولکەکان و ئارامکردنەوەی دەروون و جەستەت.\nبۆ جێبەجێکردنی ڕاهێنانەکە ئەم ڤیدیۆیە کارا بکە و تەواوی ڕێنماییەکان جێبەجێ بکە:


کەشتیە جەنگیەکانی فەرەنسا لە کەنارەوە چاودێریی سوریا دەکەن\nئەو کەشتیە جەنگیانەی لە لازقیە جێگیرکراون توانای ئەوەیان هەیه هەر بەکارهێنانێکی چەکی کیمیایی پشتڕاستبكه‌نه‌وه و وه‌ڵامی هه‌ر پێشلێکارییەك بە هێز بده‌نه‌وه.\nکەشتی جەنگیی فەرەنسا، ئاوڤێرگن (D654) کەشتیەکی جەنگی فرەئەرکە و لە ساڵی 2017 خرایەکار و توانای ئەنجامدانی هێرشی راستەوخۆی لە دەریا و خاك و ئاسمانه‌وه هەیە. [فایل]\nکەشتیگەلی سەربازی ژمارەیەك لە ئەندامانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) -- لەنێویاندا فەرەنسا -- لە کەناری سوریا لە دەریای ناوەڕاستدا جێگیرکراون، شیکاروانێکی سەربازی بە دیارونای وت.\nشیکاروانی سەربازی و لیوای خانەنشینی سوپای میسر، عەبدولکەریم ئەحمەد وتی ئەمە بەشێکە لە جێگیرکردنێکی بەرفراوانی زەمینی و دەریایی و ئاسمانی لە خۆرهەڵاتی ناوەند و وەك بەشێك لە ئۆپەرایسۆنی ورەی خۆرسك.\nوتی لەم بوارەدا کەشتیگەلی جەنگیی فەرەنسا رۆڵێکی سەرەکیی هەیە لە چاودێری و دەستێوەرداندا و ئاماژەیکرد بەوەی کەشتیە فەرەنسیەکان -- لەنێویاندا کاڤالێر پۆڵ و ئاوڤێرگن -- ئەرکێکی دیکەشیان لەئەستۆگرتووە.\nکاڤالێر پۆڵ (D621) کەشتیی فرۆكه‌هه‌ڵگر بەشێکە لە گروپی کەشتیگەلی جەنگیی چارلس دی گۆڵ. [فایل]\nوتی جیا لە ئامادەیی بۆ شەڕکردن دژی داعش، ئه‌ركی چاودێریكردنیشیان گرتۆته ئه‌ستۆ تا درك بە هەر دەستێوەردانێکی سەربازیی نایاسایی بکەن و وه‌ڵامیبده‌نه‌وه کە رەنگە لەسەر خاکی سوریا رووبدات -- بەتایبەتی بەکارهێنانی چەکی کیمیایی لەلایەن هێزەکانی رژێمی سوریاوە، .\nلێکۆڵەرە نێودەوڵەتیەکان بۆیانده‌ركه‌وتووه کە لانیکەم سێ جار رژێمی سوریا بە چەکی کیمیایی هێرشی ئەنجامداوە.\nمانگی رابردوو، وەزیری دەرەوەی فەرەنسا جان-یڤ لۆ دریان هۆشدارییدا لەوەی هەر هێرشێك بە چەکی کیمیایی بۆ سەر دوا پێگەی ئۆپۆزسیۆن لە ئیدلیب "ئاکام"ی لێدەکەوێتەوە بۆ رژێمی سوریاو پاریس وەڵامیدەداتەوە.\nوتی: "فەرەنسا هۆشداریدەدات دژی بەکارهێنانی چەکی کیمیایی" و بە "هێڵی سوور" ناویبرد.\nلێدوانەکەی لۆ دریان کەمێك دوای بەیاننامەیەکی هاوبەش هات لە ئابدا، کە تێیدا ئەمریکا و بەریتانیا و فەرەنسا هەڕەشەی وەڵامدانەوەیان کردگەر رژێم چەکی کیمیایی لە هەر هێرشێكدا بەکاربهێنێت بۆ گرتنەوەی پارێزگای ئیدلیب.\nئەو سێ هێزە وتیان "تەواو نیگەرانن" لە هێرشی سەربازی بۆسەر ئیدلیب و کارەساتە مرۆییەکانی دواتر و تیشکیان خستە سەر نیگەرانییان لە ئەگەری بەکارهێنانی زیاتری چەکی کیمیایی.\nتوانای چاودێری و هێرشكردن\nئەحمەد وتی: "کەشتیگەلی فەرەنسی کە لە دەریای ناوەڕاستدا جێگیرکراوە دوایین تەکنەلۆژیای چاودێری و هەواڵگریی له‌سه‌ره، له‌ڕێی ساته‌لایت و فڕۆکەی تایبەت بە وێنەگرتنه‌وه به سیستمی گواستنەوەی زانیاری."\nئەمانە راستەوخۆ بەستراونەتەوە بە ژووری ئۆپەراسیۆنەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و ژووری ناوەندی ئۆپەراسیۆنەکانی کەشتیەوانی جەنگیی فەرەنسا.\nوتی: "لە شوێنی خۆیانەوە لە کەناری لازقیە، کەشتیگەلی فەرەنسی توانای درککردنی هەیە بە جوڵەی نائاسایی پەیوەست بە چەکی کیمیایی کە دەکرێت هێزەکانی رژێم ئه‌نجامیبده‌ن و دەتوانن دەستێوەردانی سەربازی بکەن بۆ رێگرتن لێی."\nوتی ئامانجەکە پاراستنی خەڵکی سوریایە لە ئاکامەکانی هێرشێکی لەوشێوەیە و ئاماژەیکرد بەوەی دەستێوەردانی سەربازی لە دۆخێکی لەوشێوەیەدا به "شیاوترین وەڵام" لەقەڵەمدەدرێت بۆ رێگرتن لە خوێنڕێژی.\nوتی دەستێوەردان لە حاڵه‌تی وادا دوای پشتڕاستكردنه‌وه‌ی دێت له‌ڕێی سیستمێکی ئاڵۆزی کۆکردنەوەی زانیارییه‌وه کە سوود دەبینێت لە وێنەی ساته‌لیتی و درككردن به جوڵەی فڕۆکە.\nوتی ئەمە پشتڕاستدەکرێتەوە بە زانیاریی کۆکراوە لەلایەن فڕۆکەکانی چاودێری و سەرچاوەی مرۆییه‌وه لە ناوچەکە. لەبەرئەوەی ئەم جۆرە هێرشانە بە فڕۆکەی جەنگی ئەنجامدەدرێن، ئەرکی چاودێری فڕۆکە و ئه‌و چه‌كانه‌ش لەخۆدەگرێت كه ئاماده‌كراون.\nکەشتیگەلی جەنگی لە کەناری لازقیە جێگیرکراون\nکەشتی فەرەنسی لە کەنارەکە جێگیرکراون کە ئاوڤێرگن (D654)یان تێدایە کە کەشتیەکی فرەئەرکە و لە 2017 خرایەکار و توانای ئەنجامدانی هێرشی راستەوخۆی دەریایی و زەمینی و ئاسمانی هەیە.\nئەحمەد وتی کەشتی فڕۆکەهەڵگری کاڤالێر پۆڵ (D621) بەشێکە لە گروپی کەشتیگەلی به‌رگریی جەنگیی چارلس دی گۆڵ.\nئەو دوو کەشتیە له‌ڕابردوودا بەشدارییانكردووه لە ئۆپەراسیۆنەکانی كه‌نداودا، کە کەشتیەوانیی فەرەنسی ده‌وریه‌ی هەماهەنگیکراوی لەگەڵ کەشتیگەلی 5ی ئەمریکادا ئەنجامدەدا و بەشدارییكرد لە دۆزینەوەی مینی دەریایی و ئۆپەراسیۆنه‌كانی پاککردنەوەدا.\nئەرکه‌كه‌ی فەرەنسا فەرماندەیی بەنۆرەی هێزە هاوبەشەکانی 150 (ئۆپەراسیۆنە ئەمنیە دەریاوانیەکان و دژەتیرۆر)یش له‌خۆده‌گرێت، کە تایبەتمەنده له چاودێریكردنی كه‌شتی و دەستێوەردانی خێرادا له حاڵه‌تی بەقاچاخبردنی مادده هۆشبه‌ره‌كان یان تیرۆریزمدا.\nفەرەنسا سوریا و روسیا بەرپرسیار دەکات له هەر هێرشێکی کیمیایی دیکە\nپاریس، هاوشانی هاوبەشە هاوپەیمانەکانی وەك ئەمریکا، دووبارە ئامادەیە بۆ دەستپێکی هێرشی سزادەر دژی رژێمی سوریا 'گەر پێویست بکات'.\nهێزی دەریایی ئەمریکا لە کەنداو سەقامگیریی ناوچەیی گەشەپێدەدات: پسپۆڕان\nهێزی کەشتیگەلی ئەمریکا کە لە ئاوەکانی ناوچەکە جێگیرکراون زیاد لە 30 جار لە 2012وە یارمەتی دەریاوانەکانیان داوە، لەنێویاندا ماسیگرە ئێرانییەکان، بەرپرسان دەڵێن.


بەو پێیەی هەرێمی کوردسان لەئاستی نێو دەولەتی قەوارەیەکی سیاسی ناسراوە پێویستە و گرنگیشە لەسەر چارەسەرکردنی هەلومەرجی سیاسی بەشەکانیتری کوردستانیش قسەی هەبیت.\nپێویستە و گرنگە چونکە پێم وایە کەس لاری لەوە نییە پێشەکەوتن و دواکەوتنی دۆزی کورد لە هەریەك لەپارچەکانی کوردستان کاریگەری بەباش و خراپ لەسەر بەشەکانیتریشەوە هەیە. بۆ نموونە، ئەگەر کێشەی کورد لە تورکیا و ڕۆژئاوا و ئێران بە ئاشتیانە چارەسەر بێت ئەوا کاریگەری باشی لەسەر هەرێمی کوردستانیش دەبێت.\nلە ئێستادا بابەتی چارەنوسی سیاسی ڕۆژئاوای کوردستان و بەهۆی هەلوێستی تورکیاشەوە کێشەی کورد لەتورکیاش سەرنجی زۆری کۆمەلگای نێو دەولەتی بۆخۆی ڕاکێشاوە. لەم بارەوە وزارەتی دەروەی ئەمریکا و ئەورپا و جیهانی عەرەبیش گوێ لە قسەی هەرێمی کوردستان دەگرن و قسەی هەرێمی کوردستان بەهەند وەردەگرن. سەردانی بەپرسانی سیاسی ئەمریکی و ئەوروپی بەشێکی بۆ زانینی هەلوێستی هەرێمی کوردستانە لەسەر کێشەکانی ناوچەکە.\nبەداخەوە تاکو ئێستا هەلوێستی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە ڕۆژئاوا و باکوری کوردستان جیاوازیەکەی ئەوتۆی نەبووە لەگەل ڕای حکومەتی تورکیا. ئەم سیاسەتە هیچ خێرێکی بۆ هەرێمی کوردستان لێنەکەوتۆتەوە و پێویستە ئالوگۆری بەسەردا بێت بە ئاراستەی پشتیوانی لە چارەسەری ئاشتیانەی کێشەی کورد لە ڕۆژئاوا و باکوری کوردستان.\nئومێدەکەم سەرکردایەتی سیاسی لە هەرێمی کوردستان لەگەل پۆمپیۆ لە کۆبۆنەوە داخراوەکاندا لە ئێستا یان لە داهاتو هەر هیچ نەبێت هەمان ئەو قسەیەی ئەمریکا بکەن کە دەلێن " پەیەدە جیاوازە لە پەکەکە" ، هەر ئەوەندە بلێن " بە لەناوبردنی پەکەکەش تورکیا کێشەکانی تەواو نابێت".\nپێویستە وزارەتی دەروەی ئەمریکا و ئەوروپا و جیهانی عەره‌بی تێبگەیه‌نرێن کە هەلوێستی رەسمی هەرێمی کوردستان ئەوەیە "کە کێشەی کورد پێویستە بە ڕێگایەکی ئاشتاینە و دیموکراسیانە لە هەمو پارچەکانی کوردستان چارەسەر بکرێت".\nپێویستە ئەم هەلوێستە هەزارجار بکریتەوە، لە هەمو کۆبونەوەیەکی دەخراو بە گوێی هەمو سیاسیەك بدرێت کە دێتە کوردستان یان دەسەلاتداری کوردستان سەردانیان دەکات.\nئێستا تورکیا لە قوژبنێکەوە گیرکراوە، یان دەبێت لەگەل ئەسەد پێك بێت یان لەگەل کورد یان بەردەوام بێت لەم سیاسەتە شکستخواردوەی ئێستایی و پشتیوانی تیرۆریستان بکات.\nئەگەر تورکیا بەردەوەام بێت لەسەر سیاسەتی پشتیوانیکردن لە داعش و گروپە توندروەو تیرۆیستەکان ئەو تورکیا بەرەو چارەنوسێکی نادیار دەروات تاکو ئاستی هەلوشاندنەوەو شەری ناوخۆیی تورکیا.\nئەگەری ئەوەی تورکیا لەگەڵ ئەسەد پێك بێت ئەمەش کەمە. بەهۆی دەسەلاتی ئێران بەسەر عێراق، تورکیا تاکو ئیستاش سەرکەوتوو نەبووە لە پەیوەندیەکی ئاسایی لەگەل عیراق، ئەوا لەگەل سوریا هەر هیچ. ئۆردوگان بای ئاشتی لەگەل ئەسەد تێنەهێشتۆتەوە.\nتەنها یەك ئەگەر دەمێنێت ئەویش ئەوەیە کە تورکیا لەگەل کوردەکان ڕێكکەویت؛ تورکیا ڕۆژئاوای کوردستان قبول بکات.\nپێویستە هەرێمی کوردستان پشتیوانی لە دانوستانی نیوان تورکیا و ڕۆژئاوا بکات بە ئەمریکا ، ئەوروپا و تورکیا ڕاگەێنیت کە چارەنوسی ئاشتایانەی ناوچەکە بە دانوستان لە نێوان دەسەلاتدارانی ڕۆژئاوا و تورکیا دەست پێدەکات.\nئەگەر سیاسمەتداری کوردی لە کۆبونەوە داخراوەکانیش نەتوانێ بەرگری لەچارەسەری ئاشتیانەو دیموکراتیانەی دۆزی کورد بکات، لەم کۆبونەوانەش وەك کەسانی ساویلکەو نەزان هەمان بۆچۆنەکانی تورکیا دوبارە بکەنەوە، ئەوا جگە لە بەکرێگیراو، گەمژەو نەزان هیچ ناوێکیتر شایانیان نییە.\nلە ناوخۆشدا، ئەم بابەتە یەکێکە لەخاڵی جیاکردنەوە لە نێوان ئۆپۆزیسۆن و دەسەڵات. پێویستە ئۆپۆزسيون پێداگری لەسەربکات بەرامبەر بە دەسەڵات لەسەر هەموو مێزێکی گفتوگۆی دابنێت.\n654 جار خوێندراوەتەوە\nكامه‌ران وریا قانع\nبزوتنەوەی گۆڕان، حزبی پڕۆژە و مناوەراتی سیاسی کاریگەر


ھەسناوا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nHasanabad - حسن‌آباد - Hesenava\n١٬٨٩٧ مەتر (٦٬٢٢٤ پێ)\nUTC+٣:٣٠ (ناوچەی کاتی)\nھەسناوا گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما ئەڤراز، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nھەسناوا ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی گوڵی سۆیی.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی سیدا.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی ئالەکان.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی باژێڕگە.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٧٢) کەس و (٦١) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ھەسناوا&oldid=778110»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٠:٤٢ی ٢٤ی نیسانی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


◄ Resultaat: Found 206, page 1 of 21 Artikelen per pagina: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📕 24 وانە لەبارەی ڕۆژنامەنووسی و رۆژنامەنووسی کوردیەوە Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Jul 8 2018 3:43PM\nئامادەکردن و نوسینەوەی: حەسەن یاسین سلێمانی 2004 [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 8-7-2018 15:43:20\n📕 35 ئامۆژگاریی بۆ سەرکردەی سەرکەوتوو Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Jun 12 2018 12:51PM\n👁 Dit item is 1,288 keer bekeken\nنووسینی: ئەمیر محەممەد ئەلمەدری وەرگێڕانی: چاپی [ Meer... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 12-6-2018 12:51:24\n📕 48یاسای دەسەڵات Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Jun 18 2019 10:50AM\nنووسینی: ڕۆبەرت کرین وەرگێڕانی لە ئینگلیزیەوە: کا [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 92% ✍ Z.S. 18-6-2019 10:50:08\n👁 Dit item is 2,288 keer bekeken\n📕 ئاژاوەی تورکان خاتوون Bibliotheek\n👁 Dit item is 240 keer bekeken\nوەرگێڕانی: زاهیر محەمەد ڕەشید [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ Z.S. 18-6-2019 10:50:04\n📕 ئافاتی وشەکان یان دوعایەکی ئاسنین لە خەونی فریشتەیەکدا Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Nov 25 2018 7:24PM\nئاکۆ کەریم مەعروف سلێمانی-2005  [ Meer... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 98% ✍ Z.S. 25-11-2018 19:24:42\n📕 ئامۆژگارییەکانی بودا Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Jul 4 2018 6:55PM\n👁 Dit item is 711 keer bekeken\nوەرگێڕانی لە فارسیەوە: زاهیر محەمەد ڕەشید چاپی دو [ Meer... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 95% ✍ Z.S. 4-7-2018 18:55:10\n📕 ئایا مرۆڤ سەردەکەوێت؟ Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Jun 12 2018 1:22AM\n👁 Dit item is 1,013 keer bekeken\nئەریک فرۆم وەرگێڕانی: ڕەزا مەنوچەهری  [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ Z.S. 12-6-2018 1:22:49\n📕 ئيلحاد گرفتێکی دەروونییه! Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Mar 22 2019 12:44AM\n👁 Dit item is 300 keer bekeken\nنووسەر: دکتۆر عمرو شەریف وەرگێڕان: مزەفەر عەوڵا ق [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 22-3-2019 0:44:44\n📕 ئیمپراتۆری شیعر ماڵاوا Bibliotheek\n📅 Toegevoegd op Sep 5 2018 8:57PM\nکۆمەڵە وتار و پەیام - بە بۆنەی کۆچی دوایی شیرکۆ بێ [ Meer... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ Z.S. 5-9-2018 20:57:54


قەسرک، سۆما - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nQesrik - قصریک - Qasrik\nپۆتانەکان: 37°53′04.5″N 44°41′43.5″E / 37.884583°N 44.695417°E / 37.884583; 44.695417پۆتانەکان: 37°53′04.5″N 44°41′43.5″E / 37.884583°N 44.695417°E / 37.884583; 44.695417\nقەسرک گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری سۆما نشیو، ناوچەی سۆما و برادۆست، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی قوونی.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی گۆلەگەنی.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی بێچەجووک.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی ئاخچەقەڵ.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٥٢٤) کەس و (٩٣) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قەسرک،_سۆما&oldid=901689»


وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا جەخت دەکاتەوە بڕیاری ئاگربەستی سوریا عەفرینیش دەگرێتەوە\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا جەخت لەوە دەکاتەوە ئاگربەستی سوریا، ئەوەی ڕۆژی شەممە لە لایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پەسەندکرا، عەفرینیش دەگرێتەوە.\nهێذەر ناوەرت گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا دوێنێ سێشەممە لە کۆنگرە ڕۆژنامەوانیـیەکەی داوای لە کاربەدەستانی تورکیا کرد دەقی بڕیارەکە بخوێنەوە کە بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەکات تەواوی سوریا دەگرێتە جگە لەو گروپە تێرۆرستیـیانەی ئەنجومەنی ئاسایش دەستنیشانیکردوون.\nئەمەش دەقی ئەو پـرسیار و وەڵامانەیە کە لە بارەی ئاگربەستی سوریا و لەشکرکێشی تورکیا بۆ سەر عەفرین لە میانەی کۆنگرە ڕۆژنامەوانیـیەکە باسکران:\nپـرسیار: ئەو ئاگربەستەی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەری قایلبووە، ئەمەریکا چۆن لێی تێدەگات لە بارەی چ بەشێک یان کام بەشانە لە سوریا دەگرێتەوە؟\nهێذەر ناوەرت: با لە بارەیەوە پـێت بڵێم کە کۆپـیـیەکیم لەبەردەستدایە و دەتوانم بەشێکی بخوێنمەوە. ئاگربەستەکە کە 15 دەوڵەتی ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایشی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان بە کۆی دەنگ لەسەری قایلبوون بەپـێی داواکانی ئاگربەست لە سەرانسەری سوریا. هەندێک ناگرێتەوە، بەرەی نوسرە، قاعیدە و هەروەها داعش، بۆیە دەکرێت ئەم گروپانە لە لایەن هاوپەیمانانەوە و لایەنی دیکە بکرێنە ئامانج. جگە لەمە ئەنجومەنی ئاسایش لەسەر ئاگربەستەکە قایلبووە. ئەمە ڕۆژی شەممە بوو، کاتێکی زۆری ویست هەتا ئاگربەستەکە چووە قۆناغی جێبەجێکردنەوە. چەند جارێک داوای ئەوەمان کردبوو وەک چەندان وڵاتی دیکە.\nدەمەوێت ئاماژە بە هەندێک لەو وڵاتانە بکەم کە لەگەڵ ئاگربەستەکەدان، چین، فەڕەنسا، ڕووسیا، بەریتانیا، ئەمەریکا، بۆلیڤیا، کۆتدیڤوار، گینیای ئیستوایی، ئەثیوپـیا، کازاخستان، کوەیت، هۆڵەندا، پـیرۆ، پـۆڵەندا، سوید. هەموو ئەم وڵاتانە پـێکەوە کۆکبوون لەسەر ئاگربەستێک لە سوریا. یۆچی ئەوە دەکەن؟ ئێمە سەیر دەکەین بزانین چی دەبێت. ڕۆژی پـێنجشەممە گوتیشم ئەو هێرشە تۆقێنەرانەی کراونەتە سەر خەڵکی سیڤیل لە غوتەی ڕۆژهەڵات هیچ جیاواز نیـیە لەوەی ساڵی ڕابردوو لە حەلەب ڕوویدا.\nئاماژە بۆ ئەوە دەکەم، هەرچەندە ڕووسیا پشتیوانی لە ئاگربەستەکە دەکات، بەڵام بێگومان پابەندی نابێت. ئەوان پابەندی ئاگربەستەکە نابن چونکە بەردەوامن لە پشتیوانیکردن لە حکومەتی بەشار ئەسەد. ئەوە جێی داخە. سەرئەنجام دەبینین خەڵکی سیڤیلی بێ تاوان دەبنە قوربانی و هەمووتان ڤیدیۆکەتان بینی، زۆرێک لە ئێوە باوک و دایکن دەبینن منداڵان چۆن دەناڵێنن و گیانیان لەدەست‌دەدەن. هەموو جیهان کۆکبوون و گوتیان دەبێت ئەمە بوەستێت. گاڵتەجاڕیـیە کاتێک ڕووسیا داوای ڕێگایەکی مرۆیی دەکات، ناوچەیەکی مرۆیی. تۆ دەزانیت ناوچەی مرۆیی چیـیە؟ تەواوی سوریایە نەک تەنیا ناوچەیەکی بچوک کە ڕووسیا هەوڵ بدات دەستنیشانی بکات. بۆیە دەبێت تەواوی وڵاتەکە بگرێتەوە، چونکە ئەوەیە کە ڕووسیا و هەموو وڵاتەکانی دیکە لە بڕیارەکەی ئەنجومەنی ئاسایش لەسەری ڕێکەوتن.\nپـرسیار: گوتت تەواوی سوریا، ئایا لەگەڵ ئەوەدایت ناوچەی عەفرین لە ناو سوریادایە؟\nهێذەر ناوەرت: بەڵێ، ئەگەر بڕواننە نەخشەیەک، ئەوا بێگومان لە ناو سوریایە، بەڵێ.\nپـرسیار: کەوابوو کە تورکیا دەڵێت وابەستە نیـیە بە ئاگربەستەکە و ئازادە لەوەی بەردەوامبێت لە لێدانی کوردەکان لەوێ، تۆ لەگەڵ ئەوەدایت تورکیا ئاگربەستەکەی پـێشێلکردبێت؟\nهێذەر ناوەرت: هانی تورکیا دەدەم جارێکی دیکە بڕیارەکە بخوێنێتەوە، ئەوەی ڕۆژی شەممە بە کۆی دەنگ پەسەندکرا. ئێستا بەشێکی دەخوێنمەوە نەک هەمووی،" داوا لە هەموو لایەنەکان دەکرێت بەبێ دواکەوتن شەڕ ڕابگرن و دەستبەجی کاربکەن بۆ جێبەجێکردنی تەواو و گشتی ئەم داوایە بۆ کاری مرۆیی بۆ ماوەی بە لایەنی کەم 30 ڕۆژ لەسەر یەک لە تەواوی سوریا، ئەمەش لە پـێناو گەیاندنی یارمەتیـیە مرۆیـیەکان و پـێداویستیـیە پـزیشکیـیەکان و گواستنەوەی بریندار و نەخۆشەکان بە شێوەیەکی سەلامەت بەبێ هیچ کۆسپـێک، لەسەر بنەمای یاسای نێودەوڵەتی."\nبوەستە با ئەم خاڵەش بخوێنمەوە." جەخت لەوە دەکرێتەوە ڕاگرتنی شەڕ ئەو ئۆپەراسیۆنانە ناگرێتەوە کە ئەنجام دەدرێن لە دژی داعش و قاعیدە و بەرەی نوسرە و هەموو کەس و گروپەکانی سەر بە قاعیدە و داعش و گروپە تێرۆرستیـیەکانی دیکەی ئەنجومەنی ئاسایش دەسـتنیشانیکردوون. " بۆیە پـێموایە بڕیارەکە لێرەدا ڕوونی کردووەتەوە کام گروپانە ئاگربەستەکە نایانگرێتەوە.\nپـرسیار: باشە ئەگەر هاوپەیمانێکی ناتۆمان سووکایەتی بەم ئاگربەستەی نەتەوە یەکگرتووەکان بکات، ئیدی بۆچی دەبێت ڕووسیا زیاتر لە تورکیا وابەستەی ببێت؟\nهێذەر ناوەرت: ڕووسیا پـێش هەموو شتێک خۆی واژویکردووە. ڕووسیا واژویکردووە وەک وڵاتێک کە لەسەر ئەم بڕیارەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان قایلە. با بیریشتانبهێنمەوە ڕووسیا چەند ساڵێک لەمەوبەر قایلبوو لەسەر یارمەتیدانی سوریا لە نەهێشتنی چەکە کیمیایـیەکانی. ڕووسیا لەمەدا شکستی‌هێنا. دەمەوێت ئاماژە بۆ ئەوەش بکەم زۆر دەستخۆشی لە تورکیا دەکەم ئەگەر بچێت جارێکی دیکە بە وردی بڕیارەکەی ئەنجومەنی ئاسایش بخوێنێتەوە. پـێشنیار دەکەم ئەم کارە بکات. باشە؟\nپـرسیار: تورکیا هان دەدەێت بە جۆرە ئاگربەستێک لە عەفرین بگات؟\nهێذەر ناوەرت: هانی تورکیا دەدەم بچێت بڕیارەکە بخوێنێتەوە، بزانن جیهان و کۆمەڵی نێودەوڵەتی لەم بارەیەوە چی دەڵێن.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا دەڵێت ئاگربەستی سوریا عەفرینیش دەگرێتەوە


پۆلیس، دوو كەسی بە تۆمەتی بازرگانیكردن بە مادەی هۆشبەر دەستگیر كرد – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/12/26 - 5:59 PM\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، دوو تۆمەتبار بەبڕێك مادەی هۆشبەرەوە دەستگیركران .\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، مەفرەزەكانی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی – بنكەی پۆلیسی سەرا دوو تۆمەتباریان لەناو بازاڕی شاری سلێمانی بەبڕێك مادەی هۆشبەرەوە دستگیركرد.\nئاشكراشیكرد، پاش كۆكردنەوەی زانیاری ورد لەسەر دوو تۆمەتبار كە مادەی هۆشبەریان پێیەو بەنیازن لەناو بازاڕی شاری سلێمانیدا ساغی بكەنەوە، مەفرەزەكانی بنكەی پۆلیسی سەرا توانیان هەردوو تۆمەتبارەكە دەستگیر بكەن.\nڕوونیشیكردەوە، لەكاتی دەستگیركردنی تۆمەتبارەكاندا دەستگیرا بەسەر بڕێك مادەی هۆشبەرو دوو چەك لەجۆری كڵاشینكۆف و دەمانچەو شمشێرێك و چەند چەقۆو كەلوپەلێكی دیكەدا، لەئێستادا هەردوو تۆمەتبار (س، ع، ر) لەدایكبووی ١٩٨٦، (ب، ن، ص) لەدایكبووی ١٩٩٧ بەبڕیاری دادوەرو بەپێی ماددەی ١٤ی مادە هۆشبەرەكان ڕاگیراون.\nوەزیری تەندروستی؛ پشكمان لە ڤاكیسنەكەی عیراق هەیە بەڵام نازانین كەی دەگاتە هەرێم\n(خەڵك)نوێترین زانیاری لەسەر دەستپێكردنەوەی پڕۆسەی خوێندن و مووچە ئاشكرا دەكات


بە تاوانی سواڵپێکردن سزای زیندانیی دران - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nبە تاوانی سواڵپێکردن سزای زیندانیی دران\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 22 november 2017 kl 10.11\nدە کەسی بولگاری، ٨ پیا و ٢ ژن ساڵی ٢٠١٥ بە تەمای کار هێنرانە سوید. بەڵام کاتێک گەیشتنە ئێرە سواڵیان پێ کرا، دەبوو خەرجی هاتنی ڕێگاکەیان بۆ ئێرە دەربێننەوە. دوێنێ دوو کەس، ئەوانیش بە ڕەگەز خەڵکی بولگاریا بە تاوانی بازرگانیکردن بە مرۆڤ سزا دران.\nسزای تاوانی بازرگانیکردن بە مرۆڤ ٢ ساڵە، بەڵام دادگا تاوانکەی ئەوەندە پێ بەرفراوانە کە سزای ٤ ساڵ و دوو مانگی بۆ ئەو دوو پیاوە بڕیەوە کە بۆ سواڵکردن کەڵکیان لەو نەفەرانە وەرگرتووە. ئەم ٢ پیاوە، یەکێکیان تەمەن ٥٠ ساڵ و ئەوی تریان ٤٠ ساڵ، بە هۆی تاوانی بازرگانیکردن بە مرۆڤ حوکمی زیندانییان بەسەردا سەپا. لە دوای تەواوکردنی زیندانییەکەشیان دەر دەکرێنەوە بۆ وڵاتی خۆیان و تا ماوەی ١٠ ساڵی تر مافی هاتنەوەیان بۆ سوید لێ زەوت کراوە. هەروەها دەبێت ئەم دوو پیاوە بە هۆی ئەو سووکایەتییەی بە کەسەکانیان کردووە نزیکەی ٣٧٥ هەزار کرۆن وەک قەرەبوو بدەن بەو ١٠ نەفەرە.\nجێی باسە یەکێک لەو بەڵگانەی کە لە پرۆسەی دادگاییەکەدا بەکار هاتووە دەفتەرچەی یەکێک لەو پیاوانەیە. ڕێژەی ئەو پارانەی کە ڕۆژانە لە لایەن ئەو ١٠ نەفەرەوە دەست کەوتووە بە وردی لە ناو دەفتەرەکەدا یاداشت کراوە. ئەمەش لە کاتی پرۆسەی دادگاییەکەدا بە دژی ئەو دوو نەفەرە خۆیان بەکارهاتووەتەوە. لە درێژایی ئەو ماوەیەشدا سەرجەم نزیکەی ١،٣ ملیۆن کرۆنیان بە سواڵکردن دەست کەوتووە.


لە ئیلام هێرشی چەكداری كرایەسەر بنكەیەكی سەربازی ئێران - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە ئیلام هێرشی چەكداری كرایەسەر بنكەیەكی سەربازی ئێران\nلە سنووری شاری ئیلامی رۆژهەڵاتی كوردستان هێرشكرایەسەر بنكەیەكی سەربازی ئێران.\nبەپێی سەرچاوە هەرێمییەكان، شەوی رابردوو هێرشێكی چەكداری لەلایەن گرووپێكی نەناسراوەوە كراوەتەسەر بنكەیەكی سەربازی ئێران لە شارۆچكەی مەڵكشای سەر بە پارێزگای ئیلام.\nبەپێی ئەو سەرچاوانە شەڕ و پێكدادان لەنێو گرووپە چەكدارە هێرشبەرەكە و هێزە سەربازییەكانی ئێران روویداوە.\nزانیاری لەبارەی ژمارەی كوژراو و بریندار یاخود زیانە مرۆیی و ماڵییەكانەوە بڵاونەكراوەتەوە.\nنیویۆرك تایمز: ئەردۆغان سەركوتكارە\nبەشێكی ئەندامانی پەرلەمانی كوردستان ئامادەی كۆبوونەوەكان نابن\nكوردێك لە ئیلام لە سێدارە درا\nخەڵك- بەندكراوێكی كوردی مەلەكشایی لە ناوەندی بەندیخانەی ئیلام سزای لەسێدارەدانی بەسەردا جێبەجێ كرا. (زیاتر…)\n08 حوزەیران 2022 2.45 pm\nخەڵك- بەندكراوێكی كوردی مەلەكشایی لە ناوەندی بەندیخانەی ئیلام سزای لەسێدارەدانی بەسەردا جێبەجێ كرا.


مۆڵه‌ت ده‌درێته ماتۆڕسكیله‌كانی دوزخورماتووخه‌ڵك ترسیان له زیادبونی روداوه‌كانی توندوتیژی هه‌یه - Kirkuknow\nمۆڵه‌ت ده‌درێته ماتۆڕسكیله‌كانی دوزخورماتوو\nخه‌ڵك ترسیان له زیادبونی روداوه‌كانی توندوتیژی هه‌یه\nئیداره‌ی دوزخورماتوو، بڕیاریداوه به پێدانی مۆڵه‌ت و ژماره به‌و ماتۆڕسیكلانه‌ی له شاره‌كه هه‌ن، ئه‌وه‌ش ترسی لای به‌شێك له هاوڵاتیان دروستكردووه، به‌وپێیه‌ی به‌شێك له روداوه‌كانی توندوتیژی پێشتر له‌ڕێی ماتۆڕسكیله‌وه ئه‌نجامدراون.\nلێپرسراوانی ئیداری و ئه‌منی له دوزخورماتوو، سێشه‌ممه‌ی رابردوو 12-6 له كۆبونه‌وه‌یه‌كدا رێككه‌وتن له‌سه‌ر پێدانی مۆڵه‌ت و ژماره به ماتۆڕسیكله‌كانی قه‌زاكه، به ئامانجی كۆنتڕۆڵكردنی هاتوچۆ و كه‌مكردنه‌وه‌ی روداوه‌كان.\nعه‌مید حسین علی، به‌رێوه‌به‌ری پۆلیسی قه‌زای دوزخورماتوو بۆ (كه‌ركوك ناو)ی رونكرده‌وه پێشتر ئه‌و ماتۆڕسكیلانه له‌نێو شاره‌كه‌دا به‌بێ مۆڵه‌ت هاتوچۆیان كردووه و نه‌توانراوه كۆنترۆڵبكرێن، بۆیه له‌رێی بڕیارێكه‌وه چاره‌نوسیان یه‌كلاییكراوه‌ته‌وه.\nهه‌روه‌ها باسی له‌وه‌شكرد له‌مه‌ودوا هه‌موو ماتۆڕسكیلێك تۆمارده‌كرێت، تا ژماره و مۆڵه‌تی پێبدرێت، به‌وه‌ش ته‌نیا له‌نێو شاره‌كه‌دا ده‌توانن هاتوچۆ بكه‌ن و كۆنتڕۆڵده‌كرێن.\nقه‌زای دوزخورماتوو، چه‌ند ساڵێكه به‌رده‌وام به رووداوی توندوتیژی جیاوازدا تێده‌په‌ڕێت، كه‌مترین دۆسیه‌ی ئه‌و روداوانه‌ش یه‌كلاییكراونه‌ته‌وه، به‌شێك له‌و روداوانه‌ش له‌رێی ماتۆرسیكله‌وه بووه.\nسیروان شاكر، هاوڵاتییه‌كی شارۆچكه‌كه‌یه و ده‌ڵێت ئێواره‌یه‌ك له‌به‌رده‌رگای ماڵی خۆیان له‌گه‌ڵ براكه‌یدا ماتۆڕسیكیلێك پرسیاری لێكردون و دواتر مۆبایلی لێوه‌رگرتوون، له‌وكاته‌دا فیشه‌كی به براكه‌یه‌وه ناوه و به په‌له به ماتۆڕه‌كه هه‌ڵاتووه.\nئه‌و روداوه‌كه كه چه‌ند ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر رویداوه وای له سیروان كردووه، ناڕه‌زایی بێت له پێدانی مۆڵه‌ت به ماتۆڕسیكله‌كان و به (كه‌ركوك ناو)ی وت “ئه‌گه‌ر بەدەستی من بێت نەك مەوڵەتیان پێنادەم بگرە .. ناهێڵم لەقەزاكە بسوڕێنەوە”.\nجگه له روداوه توندوتیژییه‌كان، به خێرایی تێپه‌ڕینی ماتۆرسكیل له گه‌ڕه‌كه‌كاندا و هاتوچۆی به‌رده‌وام، جێی ناڕه‌زایی هاوڵاتیانه.\nمحه‌مه‌د فایه‌ق، لێپرسراوی راگه‌یاندنی قایمقامیه‌تی دوزخورماتوو به (كه‌ركوك ناو)ی وت “پێشتریش ئەم ماتوڕسكیلانە خەڵكیان دەتۆقاند و تیرۆریان دەكرد، بۆیە خەڵك پێیانخۆش نیه مۆڵه‌تیان پێبدرێت و مەترسی دروستدەكه‌ن”.\nله چه‌ند مانگی رابردودا، به تایبه‌ت له دوای روداوه‌كانی 16ی ئۆكتۆبه‌ری 2017 و گه‌ڕانه‌وه‌ی هێزه‌كانی حكومه‌تی ناوه‌ندی بۆ ناوچه‌كانی جێناكۆك، هاتوچۆی ماتۆڕسكیل له نێو دوزخورماتوو قه‌ده‌غه كراوه یان سنورداركراوه، به ئامانجی رێگری له روداوه جیاوازه‌كان، بۆیه له‌رێی مۆڵه‌ته‌وه هه‌وڵی یه‌كلایكردنه‌وه‌ی ئه‌و دۆسیه‌یه ده‌درێت.\nقه‌زای دوزخورماتوو، تاكه ناوچه‌ی جێناكۆكه له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین و دانیشتوانه‌كه‌ی له توركمان، كورد و عه‌ره‌ب پێكهاتون.


لە ناوەندی سەرکردایەتی کۆمەڵە بە بۆنەی ٨ی مارس رۆژی جیهانیی ژن رێورەسمێک بەرێوە چوو. - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nدەسپێک Uncategorized @ku لە ناوەندی سەرکردایەتی کۆمەڵە بە بۆنەی ٨ی مارس رۆژی جیهانیی ژن رێورەسمێک...\nلە ناوەندی سەرکردایەتی کۆمەڵە بە بۆنەی ٨ی مارس رۆژی جیهانیی ژن رێورەسمێک بەرێوە چوو.\nکاتژمێر ٢ی پاشنیوەرۆی ئەمرۆ دووشەممە ٨ی مارسی ٢٠٢١ی زایینی،لە ساڵۆنی شەهید ئێحسان فەتاحییان لە ناوەندی سەرکردایەتی کۆمەڵە بە بۆنەی ٨ی مارس رۆژی جیهانیی ژن رێورەسمێک بەرێوە چوو.\nئەم رێورەسمە بە خوێندنەوەی کورتەیەک لە مێژووی ٨ی مارس لە لایەن هاورێ ژیلا رەشیدی و سروودی بانگەواز دەستی پێکرد و،پاشان بۆ رێزگرتن لە یادی هەموو گیانبەختکردووانی خەبات بۆ ئازادی و یەکسانی،بەشداربووان دەقیقەیەک بە بێدەنگی وەستان.\nدواتر و پاش بڵاوبوونەوەی سروودێکی شۆرشگێرانە پەیامی رێکخراوی ئاسۆی ژنی کورد بەم بۆنەوە لە لایەن هاورێ نارین کەریمی خوێندرایەوە.\nبەشێکی دیکەی ئەم رێورەسمە تەرخانکرابوو بۆ پانێلێک سەبارەت بە پرسی ژن وپێگەی ژنان لە ئاستە جیاوازەکانی سیاسەت و ژیانی کۆمەڵایەتی و پێگەی خەباتی ژنان لە ئێران و کوردستان.\nلەم پانێلەدا کە لە لایەن هاورێ سروە مستەفازادەوە بەرێوە چوو، هەریەک لە هێمن بایزیدپوور مامۆستای زانکۆ و کادری ناوەندی راگەیاندنی کۆمەڵە ،چیمەن جەوانروودی راهێنەر و توێژەری کۆمەڵایەتی وئەندامی کۆمەڵە،ژیلا ئەحمەدی کادری راگەیاندنی کۆمەڵە و چالاکی بواری ژنان و تەها عەلینژاد خوێندکاری قۆناغی دوکتورا لە زانستە سیاسییەکان و کادری راگەیاندنی کۆمەڵە،لە گۆشەنیگای خۆیانەوە پێگەی ژنان و خەباتی ژنانیان لە ئێران وکوردستان شیکردەوە و،دەرفەتەکان وئاستەنگەکانی بەردەم خەباتی مافخوازانەی ژنانیان شرۆڤە کرد.\nلە بەشێکی دیکەی ئەم رێورەسمەدا پەیامی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بە بۆنەی ٨ی مارس خوێندرایەوە.\nئەم رێورەسمە کە بە ئامادەبوونی ژمارەیەکی بەرچاو لە هاورێیانی پێشمەرگەی کۆمەڵە بەرێوە چوو،بە خوێندنەوەی شێعر و،لە نێو گۆرانی و شایی و هەڵپەرکێی ژنان وپیاوانی پێشمەرگەی کۆمەڵەدا پاش سێ کاتژمێر کۆتایی هات.\nبابەتی پێشووڕاگەیەندراوی ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بە بۆنەی ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژن\nبابەتی دواتردواڕۆژی ژمارە ١٠٤


كوردستان لەیاریگای گەورەكاندا، ململانێی وزە و جوگرافیا\nیەكێك لەدەردە كوشندە و درێژخایەنەكانی كورد، بریتییە لە نەفرەتی جوگرافیا. بەو مانایەی هەمیشە كاتێ باس دێتە سەر دروستكردنی دەوڵەتێك بۆ كورد،یان گەیشتنی كورد بەمافەكانی، ڕاستەوخۆ باس لە نەفرەتی جوگرافیا دەكرێت.\nهەڵكەوتەی جوگرافی كوردستان، بووەتە یەكێك لەو نەفرەتانەی كە لەچانسی كورد كراون و هەمیشە ڕێگرە لەبەردەم ئاواتەكانی كورد. نەبوونی دەرچەی دەریایی و داخرانی جوگرافی، ئاڵۆزترین كێشەیە لەبەردەم ئەقڵی كورد و لەهەمانكاتدا یاریدەدەر بووە بۆ داگیركەرانی كوردستان تا لەبێئومێدكردنی كورد لەگەیشتن بەمافەكانی پەل بهاون.\nلەڕاستیدا ئەو كێشەیە، واتە نەفرەتی جوگرافیا، كێشەیەكی ئاڵۆزی هەمیشەیی و بێ چارەسەرە. ئەستەمە بتوانرێت بەمیكانیزم و پڕنسیپە باوەكانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان، یان لەڕێگای ئەو مۆدیلەوە كە نەتەوەیەكگرتوەكان كاریان پێدەكات، چارەسەر بكرێت.\nكێشەی داخرانی سنوور و نەبوونی دەرچەی ئاوی، لەكوردستان فاكتەرێكی بێ ئومێدكاری تریشی دێتە سەر، ئەویش بریتییە لەوەی لەهەر چوار لاوە خاكی كوردستان بەداگیركەرانی كوردستان دەورە دراوە. ئەم خاڵەش گرێی داخرانی كوردستان، دەكاتە گرێكۆڵە و، هەتاكو میللەتانی تر چاوی داگیركارییان لەسەر كوردستان بێت، تا سیستەمی جیهانیش بەو شێوە كلاسیكییەی مۆدیلی نەتەوە یەكگرتوەكان بێت، ئەستەمە چارەسەر بكرێت، یاخود ئومێدێك هەبێت بەكردنەوەی گرێكە.\nئەم ڕاستییە بەرجەستە و تاڵە، بووەتە خۆرەی هەر بیركردنەوەیەك لەسەربەخۆیی كوردستان. سەرەتا لەناو ناخی كورددا كاری كردووە، دواتر بووەتە فاكتەری پاڵنەر بۆ ئەوەی داگیركەران بێ ترس بن لەهەر پرۆژەیەكی سەربەخۆیی.\nئەمەی گوتمان نەخۆشیی دریژخایەنی ئەم نیشتمانەیە، بەڵام خۆشبەختانە لەسەردەمی ئێستادا دەرچەیەك، یان سەرەتای گۆڕانكارییەك لە سیستەمی جیهانی دەبینرێت و ڕاستەوخۆ هەست بەكاریگەرییەكانی دەكەین.\nئێستا سەردەمی زێڕینی وزەیە، ئەم سەردەمە وێڕای ئەوەی واقعێكی بەرجەستەیە، لەهەمانكاتدا هاوتەریبە لەگەڵ پڕنسیپەكانی سەردەمی ترامپ لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكاندا. بەكورتی و بەكوردی، لەسەردەمی وزە و لەسەردەمی ترامپدا، وزە كلیك و كۆدی زۆرینەی كێشە هەستیارەكانی جیهانن.\nوزە كۆدی گۆڕینی سیستەمی پەیوەندی بكەرەكانە بە كۆی یاریكەرەكانی ترەوە. هەر لەم گۆشەیەشەوە، دەبینین هەرێمی كوردستان دێتە ناو یاریگای گەورەكان، نەك هەر ئەوەندە بگرە خەریكە گۆڵی خۆیشی ئەكات و لە یاریكەرە گەورەكانی تری دەباتەوە.\nلەدیداری مەسرور بارزانیدا، وەزیری وزەی ئەمریكا دەڵێت: هەرێمی كوردستان لەوڵاتێكی وەكو لیبیا زیاتر بەشدارە لە هەناردەكردنی نەوتدا"!\nكەواتە، هەرێمی كوردستان توانیویەتی بەسەر نەفرەتی جوگرافیادا زاڵ ببێت و، لەدرگایەكی فراوانەوە پێ بخاتە ناو سیستەمی نوێی جیهانی. ئەم ده‌رگایە لەسەردەمی گازی سروشتیدا فراوانتر دەبێت. چونكە ئەگەر دواچركەكانی سەردەمی نەوتدا "بەومانایەی سەدەیەك زیاترە نەوت مامەلەی پێوە دەكرێت، تازەكی كورد هاتۆتە نێو كایەكەوە" كە كوردستان دەبێتە بكەرێكی بچووك، بتوانێت پێشی دەوڵەتێكی خاوەن سەروەری بداتەوە كە دەیان ساڵە بەشدارە لەبازاڕی وزەدا، ئایا چۆن لەسەردەمی گازی سروشتیدا ئەو ڕۆڵە گەورەتر نابێت؟.\nمەسەلەی گەورەتربوونی پێگەو ڕۆڵی هەرێمی كوردستان لەسەرەتای گازی سروشتیدا تەحسیل حاسڵە. گرنگ ئەوەیە كورد لەوە دڵنیابێت كە لەململانێی وزە و جوگرافیادا، چانسی بردنەوەمان لەیارییەكە زۆر گەورەیە. خۆئامادەكردن و پلانی وردی دەوێت. ئیدی درگای گەیشتن بەخەونەكانمان، ڕادەوەستێتە سەر شێوازی مانۆڕكردنمان لەیاریگای گەورەكاندا. تائیستاش بەباشی هێناومانە.