📊 ئاماری کێڵگە پەلەوەریەکانی مریشک لە باشوری کوردستان (2020) ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن May 3 2020 9:42AM\nهاوردەکردنی مریشکی بەستوو زیانی زیاتر لە حەوت ملیا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ر.ف. 3-5-2020 9:42:25\n📝 پارێزگای هەڵەبجە رێکاری نوێی قەدەغەی هاتوچۆی راگەیاند بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 2 2020 10:47AM\n02-05-2020 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 2-5-2020 10:47:44\n📊 حکومەتی هەرێم راپۆرتی دیلۆیتی بۆ وردبینی نەوت لەساڵی 2019 بڵاوکردەوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن May 3 2020 9:03AM\nحکومەتی هەرێمی کوردستان راپۆرتی 2019ی کۆمپانیای دی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 5 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 3-5-2020 9:03:04\n📝 راگەیەنراوی کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزارەتی خوێندنی باڵا 08-04-2020 بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 8 2020 11:51PM\nئەمڕۆ چوارشەممە 08-04-2020 بە ئامادەبوونی سەرجەم ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 8-4-2020 23:51:06\n📊 لە ساڵی 1398دا، 484 حاڵەتی پێشێلکردنی مافی کرێکاران لە کوردستانی ئێران ڕووی داوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن May 3 2020 9:43AM\nئاژانسی کوردپا، بەبۆنەی 1 مەی، رۆژی جیهانیی کرێکار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 11 1 ✔ 99% ✍ ب.ج. 3-5-2020 9:43:36\n📝 هێزەکانی گەریلا لە گردی کەچەڵ لە بارەگا و سەنگەرەکانی دوژمنیاندا بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 2 2020 10:54PM\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە لەبارەی چالاکی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ ب.ج. 2-5-2020 22:54:00


كوردستان - 16 من مارس 2010 - وێببڵاگ - جوگرافیناس\nسه‌ره‌كی » 2010 » 3 » 16 » كوردستان\nباز بدە بۆ: ڕێدۆزی, گەڕان\nکوردستان (بە مانای ناوچەی کوردەکان) ناوچەیەکە لە رۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە زۆربەی دانیشتوانی کوردن. کوردستان دەکەوێتە خۆرھەڵاتی تورکیا (باکووری کوردستان)، باکووری عێراق (باشووری کوردستان)، باکووری خۆرئاوای ئێران (ڕۆژھەڵاتی کوردستان) و چەند پارچەیەک لە سوریا (ڕۆژئاوای کوردستان) و ئازەربایجان و ئەرمینیا. سنووری کوردستان زۆر قورسە دیاری بکرێت، لەبەر ئەوەی ئەو وڵاتانە وەک یەکەیەکی جوگرافی یان نەتەوەیی چاوی لێناکەن، بەڵکو زۆرتر بە ناوچە کوردنشینەکان ناوی لێدەبەن.\nلە ڕوانگەی سیاسییەوە، باشووری کوردستان تەنھا بەشی کوردستانە کە بە شێوەی نێونەتەوەیی وەک پێکھاتەیەکی فیدراڵی سەربەخۆ ناسراوە. کوردەکان لە ئێراندا بە فەرمی وەک کەمایەتی ناسراون، بەڵام لە ڕووی خوێندن بە زمانی کوردی و ئازادی دیکەی نەتەوایەتی بێ بەشن.\nکلتوری کوردی کۆمەڵێک جیاکەرەوەی کلتوریی تایبەت بە کوردەکانە. کلتوری کوردی میراتی ئەو نەتەوە جیاوازانەیە کە کوردەکانی ئەمڕۆ‌و کۆمەڵگەکەیان پێکھێناوە، بەڵام بە گشتی دوو چینی ناوچەیی (حۆرانییەکان)و ئێرانییە کۆنەکان (میدییەکان). لەناو دراوسێکانیا، کلتوری کوردی زۆرتر نزیکە لە کلتوری ئێرانییەوە. بۆ نمونە جەژنی نەورۆز کە یەکەم رۆژی ساڵە، کە لە ٢١ی ئازاردا ئاھەنگی بۆ دەگێڕن کە یەکەم رۆژی مانگی خاکەلێوەی کوردی و یەکەم رۆژی بەھاریشە.\nمیوزیکێکی تایبەت بە دەباری شازادە کوردەکان نەبووە، لەبری ئەوە، میوزیک لە دانیشتنی شەوانەدا پێشکەش کراوە. چەند شێوازێکی میوزیکی لەسەر ئەم ژانرە دانراون. زۆربەی گۆرانییەکان لە سروشتیاندا ئەفسانەن، بۆ نمونە لاوک کە ھۆنراوەی قارەمانێتی‌یە‌و چیرۆکی قارەمانە کوردەکانی رابردوو، وەک سەڵاحەدین، دەگێڕێتەوە. حەیرانیش ھۆنراوەی خۆشەویستی‌یە کە باس لە ئازارەکانی دابڕان‌و خۆشەویستی بێ‌ئەنجام دەکات. لاوژەش شێوازێکی میوزیکیی ئایینی‌یە‌و پایزۆکیش ئەو گۆرانییانەن کە بەتایبەتی لە پاییزاندا ئەوترێن. گۆرانیی خۆشەویستیی، ئاھەنگ‌و ھۆنراوەی وروژێنەر‌و گۆرانیی تایبەت بە کار‌وفرمانیش زۆر بڵاون.\n← وتاری سەرەکی: پێشمەرگە\nپێشمەرگە وشەیەکی کوردییە بۆ شەڕکەرە کوردەکان کە ھەندێک بە شەڕکەرانی ئازادی ناویان دەبەن. وشەکە بە مانای "ئەوانەی کە رووبەڕووی مردن ئەبنەوە" دێت‌و ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان بە نزیکەیی لەو کاتەوە ھەیە کە جوڵانەوەی کوردەکان بۆ سەربەخۆیی لە سەرەتای ساڵانی ١٩٢٠ دا دەستی پێکردووە، ئەمەش دوا بەدوای رووخانی ھەردوو ئیمپراتۆریی عوسمانی‌و قاجاری کە ناوچەکانی کوردستان لەژێردەستیاندا بوو. ھێزەکانی پێشمەرگە رۆڵێکی بەرچاویان بینی لەگەڵ ھێزی ھاوپەیمانان لە جەنگی دژی حکومەتی بەعس لە باکوری عێراق.\nبینین: 991 | زیادیكرد: kawa | ریزبه‌ندی: 0.0/0\n« 3 2010 »


کـــــــــــــــــتێـــــب و تـــــــــــــــــــــــــەنهایی\nزۆرجار پرسیار له‌باره‌ی ته‌نیاییه‌وه ده‌خرێته‌ڕوو، كه ئایا ده‌كرێت مرۆڤ به ته‌نیا بێت و درێژه به ژیانیش بدات؟ یان ده‌كرێت ته‌نیایی ڕه‌تبكرێته‌وه؟ یان ده‌كرێت ڕێگه‌ی سێیه‌م هه‌ڵبژێردرێت، كه مرۆڤ هه‌ر جێگه‌یه‌كدا بوو و به وشیارییه‌وه له‌و جێگه‌یه بێت و ئه‌گه‌ر ته‌نیاش بوو ده‌كرێت به وشیارییه‌وه ته‌نیا بێت و ئه‌گه‌ر له‌نێو كۆمه‌ڵیشدا بوو ده‌كرێت هه‌ر به وشیارییه‌وه له‌نێو كۆمه‌ڵدا بێت. واته له هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا گرنگه مرۆڤ خۆی وه‌كو بكه‌رێكی چالاك ون نه‌كات و نه‌بێته مرۆیه‌كی ڕۆبۆتئاسا و دوای شه‌پۆلی زۆرینه بكه‌وێت. هه‌موو ساته‌كانی ژیان بۆ مرۆڤ و كۆمه‌ڵگه‌ش بۆ مرۆڤ گرنگه، به‌ڵام نه‌بوونی وشیاری ئه‌و گرنگیه كه‌م ده‌كاته‌وه و ده‌بێته هۆی به‌فیڕۆچوونی ساته‌كان.\nئۆكتاڤیۆپاز، لە گوتاری "دیالێكتیكی ته‌نیایی"، سه‌رنجی خۆی له‌سه‌ر ته‌نیایی و لێكه‌وته‌كانی ده‌خاته‌ڕوو و به‌م ڕسته‌یه ده‌ست پێده‌كات: ته‌نیایی، یانی ئه‌و هه‌ست و ئاگادارییه‌ی كه مرۆڤ ته‌نیایه، له خۆی و له جیهان جیایه. دواتریش ده‌ڵێت"هه‌موو كه‌سێك له هه‌ندێ چركه‌ساتی ژیانیدا هه‌ست به ته‌نیایی ده‌كات و تێده‌گات به ڕاستی ته‌نیاشه".\nهه‌ستكردن به ته‌نیایی یه‌كێك له تایبه‌تمه‌نیدییه‌كانی مرۆڤه كه پاز ئاماژه‌ی بۆ ده‌كات هیچ كام له بوونه‌وه‌ره‌كانی دیكه ئه‌و هه‌ستكردنه‌یان بۆ ته‌نیایی نییه و بیری لێناكه‌نه‌وه. زۆرجار مرۆڤ له ته‌نیایدا هه‌وڵی تاقیكاری و گه‌ڕان و وردبوونه‌وه له شته‌كان و گه‌ردوون ده‌دات. به‌شێك مرۆڤه ته‌نیاكان ده‌رفه‌ته‌كانی ته‌نیایی ده‌قۆزنه‌وه بۆ بیركردنه‌وه ڕامان و پاشانیش ئه‌و بیركردنه‌وانه ده‌كه‌نه پڕۆژه. به‌ڵام به‌شێكی دیكه له مرۆڤه ته‌نیاكان ته‌نیایی ده‌یانهاڕێت و بچووكیان ده‌كاته‌وه، ئه‌مه‌ش هۆكاری ئه‌وه‌یه، كه وشیارنین هه‌م به‌رامبه‌ر به كات و هه‌م به‌رامبه‌ر به‌و چێژه‌ی له ساته‌كانی ته‌نیایدا هه‌یه. مرۆڤ له‌ساته‌كانی ته‌نیاییدا ده‌توانێت بیر له خۆی و ده‌وروبه‌ر بكاته‌وه، به‌ڵام كاتێك له‌گه‌ڵ ئه‌وانی دیكه‌دایه، یان ده‌توانێت گوزارشت له هه‌سته‌كانی بكات، یان له‌نێو ئه‌وانی دیكه‌دا ده‌توێته‌وه و ده‌بێت گوێگری ئه‌وانی دیكه بێت. بۆیه مرۆڤ بۆ ئه‌وه‌ی به ڕاستی بیر له خۆی و ژیان و ده‌وروبه‌ر و پرۆژه‌كانی بكاته‌وه پێویستی به ساتی ته‌نیا هه‌یه.\nپاز له شوێنێكی دیكه گوتاره‌كه‌دا دێته سه‌ر ئه‌وه‌ی كه مرۆڤ ناچار و مه‌حكومه به‌وه‌ی به ته‌نیا بژی، به‌ڵام ناچاریشه له ته‌نیایی خۆی تێپه‌ڕێت. ئه‌مه‌ش ده‌مانگه‌یه‌نێته ئه‌و ڕایه‌ی مرۆڤ چه‌ند هه‌وڵ بدات بۆ ئه‌وه‌ی به ته‌نیا بێت، به‌ڵام ناتوانێت بۆ هه‌میشه‌یی ته‌نیا بێت. بۆیه ته‌نیایی چه‌نده گرنگ بێت ڕاكردن له ته‌نیایش هێنده گرنگه. مرۆڤ له‌گه‌ڵ ئه‌وانی دیكه‌دا و به بوونی ئه‌وانی دیكه‌وه ده‌توانێ ماناكانی بوونی ته‌واوتر بكات.\nسوڕی ژیان به‌هۆی ئه‌وانی دیكه‌وه ته‌واو ده‌بێت.\nپاز له‌م گوتاره كورته‌دا زۆر پرسیاری گرنگ و جه‌وهه‌ری ده‌وروژێنێت و له جێگه‌یه‌كدا ده‌ڵێت: ئاخۆ مردن راستیترین بیچمی ژیانه؟ ئاخۆ له دایكبوون مردنه و مردنیش له دایكبوونه؟ ئه‌م پرسیارانه چه‌ند گرنگ بن، به‌ڵام هێشتا به بێ وه‌ڵامی ده‌مێننه‌وه، یان دروستتره بڵێن وه‌ڵامگه‌لێكی زۆر به ڕووی ئه‌م پرسیارانه‌دا كراوه‌یه.\nبەڵام جیا لە گوتارەکەی پاز، من ئەم ڕۆژانە بیرم لە پەیوەندی کتێب و تەنهایی دەکردەوە. زۆر مرۆڤ هەن کتێب تەنیایان دەکات و بەسەر خۆیان و دەوروبەردا دادەخرێن. زۆر مرۆڤی دیکەش هەن کتێب دەیانکاتە مرۆڤێک کە باشتر بژین و هونەری مامەڵەکردن و هاوڕێیەتی و بەتەنگەوەهاتنیان تێدا دەچێنێت. زۆری دیکەش لەگەڵ پەڕجووی خۆی کێش دەکات و دونیایەکی دیکەی بۆ دەخولقێنێت، کە لە ڕووکەشدا تەنهایە. بەڵام قەرەباڵغترە لە ژیانی واقیع.\nمن هەرگیز بیرم نایەت هاوڕێی زۆرم هەبووبێت، هەمیشە هەستم بە تەنهایی کردووە. هەر لە پۆلی یەکەمی سەرەتاییەوە کە بیرمە بە تەنها دەچوومە قوتابخانە تا خوێندنگەشم بە جێهێشت زۆرترین ڕۆژەکانی ژیانم هەر تەنها بووم، بەڵام هەرگیز گلەییم لە تەنهایی نەکردووە و زۆرجاریش چێژێکی بێپایانم لە تەنهایی وەرگرتووە. کاتێک بە تەنهام خۆمم، واتە بڕیاردەری هەمووشت خۆمم. بەڵام ئەگەر هاوڕێیەک، یان هەر کەسێکی دیکەم لەگەڵدا بێت ئەوا هەمیشە ئازادیم سنووردارتر دەبێت، بۆیە زۆرجار حەزم بە تەنهایی بووە. ڕەنگە لەو سی و پێنج ساڵەی تەمەنمدا چەند ساتێکی کەم هەبوو بێت کە لە تەنهایی بێزار بووبم، بەڵام ئەو ساتانە نە دۆخی دەروونیم ئارام بووە و نەتوانیومە هیچی دیکە بکەم. بەڵام زۆرجاری دیکە، کە دەسەڵاتم بەسەر خۆمدا هەبووە ئەو تەنهاییانە بوونەتە کاتی زێڕین بۆم و لە دڵەوە تێیاندا ژیاوم.\nبەر لەوەی کتێب بناسم من هەر تەنها بووم، بەڵام کە کتێبمناسی خوشک و برا و بەشێک لە هاوڕێکانم پێیان دەگوتم تۆ ئیتر هەر سڵاویش لە ئێمە ناکەیت. بە ڕوانینی ئەوان من هەر تەنهام و کتێب بەرەو داخرانی زیاتری بردووم، بەڵام بێئاگابوون لەوەی من ژیانێک دەژیم کە پڕە لە فیگۆری جۆراوجۆر، ئەم تەنهاییەی من زۆر قەرەباڵغترە لەو کاتانەی لەگەڵ ئەواندام. ئەوان نەیاندەزانی لەگەڵ "زۆربا"دا سەما دەکەم و لەگەڵ "ڕاسکۆنیکۆف"ی نێو ڕۆمانی "تاوان و سزا" لە چ گێژەنێکدام و لەگەڵ "مامۆستا عوسمان"ی کاراکتەری ڕۆمانی "من ناوم سوورە"دا وەختە منیش خۆم کوێر بکەم و لەگەڵ "جەلادەتر کۆتر"ی نێو ڕۆمانی شاری مۆسیقارە سپییەکان لە ئەنفال گەڕاومەتەوە و لەگەڵ "سەریاسی سوبحەدەم"ی نێو دواهەمین هەناری دونیادا لەبەر مزگەوتی گەورەدا شەهید کراوم و هاونشینی دەیان کاراکتەری دیکەم.\nمن تەنهابووم، بەڵام هەمیشە هاوڕێم هەبووە و ساڵانێک کە سەریاسی سوبحەدەمم ناسی هێندە عاشقی بووم، ئەوکاتەی لە رۆژنامەیەکی هەفتانە کارم دەکرد دەستبەرداری ناوی خۆم بووم بەناوی سەریاسەوە نووسینەکانم بڵاو دەکردەوە. ئێستاش دوای ئەو هەموو ساڵانە من هەر لەنێو کتێبەکاندا دەژیم و تەنهایی من کتێبەکان ئاوەدانی دەکەنەوە.\nتا کتێبەم نەناسی بوو هیچ ترسێکم لە تەنهایی نەبوو، بەڵام دوای ئەوەی کتێبمناسی ئیدی ترسم لە تەنهایی دەستی پێکرد و لەو کاتەوە بۆ هەر جێگەیەک چووبم کتێبێکم پێ بووە، وەکو ئەوەی هەمیشە هاوەڵێکم لەگەڵ خۆم بردبێت. تەنها بۆ ئەو جێگەیانە کتێبم نەبردووە کە دڵنیابووم زوو دەگەم بە کەسێک و هیچ کاتی بەتاڵم نییە، ئەگەر گومانی ئەوەم کردبێت کاتێکی بەتاڵم هەیە ئەوا کتێبێکم لەگەڵ خۆم بردووە، تا لەگەڵ وشەکانیدا بژیم و بێهاوەڵ نەبم.\nگۆتە لە جێگەیەکدا سەبارەت بە خوێندنەوەی نووسینەکانی ئیمانوێل کانت دەڵێت: "خوێندنەوەی یەک لاپەڕە لە نووسینەکان کانت هێندەی چوونە نێو شوێنێکی پرشنگدارەوە کاریگەریی هەیە." من قسەکەی گۆتە بە شێوەیەکی دیکە دەڵێمەوە، خوێندنەوەی هەر لاپەڕەیەک سوودبەخش و نوێ، هێندەی گەشتێکێکی چەند رۆژە سوودمەند و کارگەریی لەسەر فراوانبوونی دونیابینی مرۆڤ دەبێت.\nبەپێچەوانەی هەموو ئەوانەی کە پێیانوایە خوێنەرەکان تەنهان، خوێنەرەکان تەنها نین، ئەوان لەگەڵ خۆشییەکانی نێو کتێبەکاندا پێدەکەنن و لەگەڵ ئازار و نەهامەتییەکاندا دەگرین. ئەوان لەنێو ژیانی واقیعیدا تەنهان، بەڵام لەنێو ژیانێکی دیکەدا دەژین، کە ژیانی نێو دێڕ و پەرەگراف و لاپەڕەی نێو کتێبەکانە. بۆیە خوێنەرەکان هەرگیز تەنها نین.


دەزگای دۆستایەتی ئیسرائیل کورد: دواێن هەوالەکانی رۆژئاوایئی کوردستانب ە ویدئۆ سەیر بکەن\nدواێن هەوالەکانی رۆژئاوایئی کوردستانب ە ویدئۆ سەیر بکەن\nBDP: ده‌بێت ده‌وڵه‌تى تورک دان به کۆمه‌ڵکوژى ده‌رسیم دابنێت\nناوه‌ندى گشتى BDP لێداونێکى داو ده‌ستنیشانى کرد که کۆمارى تورکیا هێشتا سه‌باره‌ت به کۆمه‌ڵکوژى ده‌رسیم داواى لێبوردنى نه‌کردووه و راشیگه‌یاند که پێویسته ده‌وڵه‌تى تورک دان به‌کۆمه‌ڵکوژى ده‌رسیم دابنێت و له‌و باره‌یه‌وه چ ده‌که‌وێته سه‌رشانى ده‌وڵه‌ت پێویسته پێکبێنێت .\nناوه‌ندى گشتى BDP به‌هاتنى ساڵرۆژى کۆمه‌ڵگوژى ده‌رسیم له4ى گوڵانى ساڵى 1937 لێدوانێکى نوسراوى بۆ رایگشتى بڵاوکردووه و بیرى هێنایه‌وه که رۆژێک دواى ئه‌و بڕیاره ئۆپه‌راسیۆنى کۆمه‌ڵکوژى ده‌ستى پێکردووه . BDP ده‌ستنیشانى کرد به‌ده‌رکردنى ئه‌و بڕیاره ویستویانه هاوڵاتیان به‌ته‌واوه‌تى له‌شارى ده‌رسیم وه‌ده‌ر بنێن .\nله‌به‌رده‌وامى لێداوانه‌که‌دا BDP رایگه‌یاند:"ئه‌و بڕیاره دیکۆمێنتێکى فه‌رمى ده‌رسیمه ، هه‌ربۆیه رۆژى 4ى گوڵان رۆژى شه‌رمه‌زارکردنى کۆمه‌ڵگوژى ده‌رسیم و بیرهێَنانه‌وه‌ى زوڵم لێکراوانه ."\nناوه‌ندى گشتى BDP ده‌ستنیشانى کرد کاتێک پێوانه‌کانى نه‌ته‌وه یه‌کگرتوه‌کان له‌به‌ر چاوده‌گرین ئه‌وه‌ى له‌ده‌رسیم روویداوه کۆمه‌ڵکوژیه‌کى گه‌وره‌یه . BDP بیریشى هێنایه‌وه له‌و کۆمه‌ڵکوژیه‌دا (70) هه‌زار مرۆڤ کوژران و به‌هه‌زارانیش له‌ماڵ و حاڵى خۆیان دوورخرانه‌وه .\nله‌درێژه‌ى لێدوانه‌که‌دا BDP رایگه‌یاند :" ده‌وڵه‌ت له‌هه‌موو لایه‌که‌وه رێبازه‌کانى دژى مرۆڤایه‌تى به‌کار هێناوه ." سه‌رنجیشى راکێشایه‌سه‌ر لێدوانه‌که‌ى (ئیحسان سه‌برى) وه‌زیرى کاره‌کانى ده‌روه و ووتى:"سوپا گازى ژه‌هراوى به‌کارهێناوه له ئه‌شکه‌وته‌کان ، له (7) ساڵى تا (70) ساڵى کورده‌کانى ده‌رسیمى کوشتوه ."\nBDP رایگه‌یاند :"ده‌وڵه‌تى تورک تا ئێستا داواى لێبوردنى نه‌کردووه ." له‌لێدوانه‌که‌یدا BDP، داواشى کرد که ده‌وڵه‌تى تورک ئه‌م کۆمه‌ڵکوژیه به‌ره‌سمى دان پێدابنێت و له‌و باره‌یه‌وه چ ئه‌رک و به‌رپرسیاریه‌تێک ده‌که‌وێته سه‌رشانى ئه‌وان پێویسته بیکه‌ن .\nله‌کۆتایى لێداونه‌که‌ى ناوه‌ندى گشتى BDP جارێکى تر قۆربانیه‌کانى کۆمه‌ڵکوژى ده‌رسیمى به‌بیرهێناوه .\nده‌زگای دۆستایه‌تی ئیسرائیل کورد kurdish israeli friendship kl. 09:25


سەرلەبەیانی ئەمڕۆ ١٠ جێنیوەری بەکاتی تاران، ئێران ناچاربوو کە بۆ کردنەوە کۆدی نھێنی سندوقی ڕەشی فرۆکە تێکشکاوە ئۆکرانییەکە، تیمی پسپۆری ئەمریکا بانگھێشت بکات.\nبەپێی ھەواڵێکی وۆڵ ستریت جۆرنال ئێران و پسپۆرانی ئۆكرانیا -یش نەیانتوانیوە ئەمڕۆ ١٠ جێنیوەری کۆدی نھێنی سندوقی ڕەشی فرۆکە تێکشکاوەکەی کە ئێران بە مووشەک خستویەتییە خوارەوە بکەنەوە، بۆیە دواجار پەنایان بردە بەر پسپۆرانی ئەمریکی و بانگھێشت کراون بۆ کردنەوەی.\nدوێنێ ٩ ی جێنیوەری مایكل هۆیرتا به‌رێوه‌به‌ری پێشووی فرۆكه‌وانی فیدرالی بۆ واشنگتۆن پۆست وتی:”له‌بواری فرۆكه‌وانی جیهانیدا، توانی ته‌كنیكی پسپۆرانی فرۆكه‌وانی ئەمریکا به‌هێزه”.\nباسی له‌وه‌شكرد تێكڕای ئه‌و رووداوانه‌ی كه رویانداوه له جیهاندا له رابردوودا ئه‌مان به‌شێك بوون له لێكۆڵینه‌وه‌ی رووداوه‌كه، وتیشی: “به‌ڵام تائێستا په‌یوه‌ندی به ئێمه‌وه نه‌كراوه. بابزانین ئێرانییەکان خۆیان چییان چنگده‌كه‌وێت”.\nلەدوای ڕووداوەکە عەلی عەبدوڵڵا زادە بەرێوەبەری دەستەی فرۆکەوانی رایانگه‌یاند، كه سندوقی ره‌شی فرۆكه‌كه لای خۆیان پاراستوویانه و ڕادەستی ئەمریکای ناکەن بۆ لێکۆڵینەوە.\nله‌كاتێكدا ئێران ئاماده‌نه‌بوو سندووقی ره‌شی فرۆكه‌كه ته‌سلیم به ئه‌مریكا بكات، به‌ڵام له‌دوای فشاره‌كانه‌وه، دوێنێ ٩ ی جێنیوەری، عه‌لی عه‌بدوڵڵا زاده به‌ڕێوه‌به‌ری ده‌سته‌ی فرۆكه‌وانی به سی ئێن ئێن-ی راگه‌یاند، پێویستمان به هاوكاری ده‌ره‌كی هه‌یه بۆ كردنه‌وه‌ی كۆدی نهێنی سندوقه‌كه چونكه بۆمان ناكرێته‌وه و تووشی به‌ركه‌وتن بووه.\nزاده باسی له‌وه‌شكردبوو بۆ سی ئێن ئێن كه تیمێكی پسپۆرانی فرۆكه‌وانی ئۆكرانیا گه‌یشتوونه‌ته ئێران و كۆبوونه‌وه‌یان كردووه و ئەمڕۆ 10ی جێنیوه‌ری هه‌وڵده‌ن كۆدی سندوقی ره‌شی فرۆكه‌كه بكه‌نه‌وه. بەڵام ئەمڕۆ ھەوڵی ئێرانی و ئۆکرانییەکان بێھودە بووە.\nریتشارد كویست، رۆژنامه‌نووس و پسپۆری فرۆكه‌وانی له‌كه‌ناڵی سی ئێن ئێن وتی:”ئێران ده‌بێت له‌وه‌بگات كردنه‌وه‌ی كۆدی نهێنی سندوقی ره‌شی فرۆكه له توانای ئه‌ودا نییه، پێویستی به ئه‌زموون و پسپۆرێتییه‌كی به‌رز هه‌یه له‌بواری ته‌كنۆلۆژیا، له‌كاتێكدا زیان به‌ر سندوقه‌كه كه‌وتبێت”.\nهه‌ر له‌و چوارچێوه‌یه‌دا به‌رپرسانی هه‌واڵگری ئه‌مریكی و عیراقی سه‌رله‌به‌یانی دوێنێ 9ی جێنیوه‌ری بابه‌تی كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ی فرۆكه ئۆكرانییه‌كه‌یان له‌لایه‌ن مووشه‌كی ئێرانییه‌وه ورژاند.


بۆ تەنەنات زستانیش نابێ بە جلی گەرمەوە بخەوین؟\n14/12/2020 06:27 PM\nئەو جلەی کاتی خەو دەیپۆشین دەتوانێ لەسەر کواڵیتی خەو، رواڵەت و تەنانەت تەندروستی ئێمە شوێندانەر بێت. ئەگەر شەوانە بە باشی خەوتان لێناکەوێت لەوانەیە یەکێک لە هۆکارەکان ئەو جلە گەرمانە بێت کە لەکاتی خەودا لەبەری دەکەن. لەدرێژەدا باس لە زیانەکانی خەوتن بە جلی گەرمەوە دەکەین.\nلەسەر کواڵیتی خەوەکەتان شوێندانەرە\nئەگەر جلی خەوەکەتان زۆر گەرم بێت ئەم بابەتە دەبێتە هۆی ئەوەی نەتوانن خەونێکی ئاسوودە و خۆشتان هەبێت چونکە جەستە دەبێ لەماوەی شەودا گەرمییەکی گونجاوی هەبێت. باشترین بژاردە بۆ خەوتن جل و بەرگێکە کە لە لۆکە بەرهەم هاتووە چون ئیزن بە پێست دەدات هەناسە بدات.\nکاتێک بەهۆی جلی گەرمەوە لەکاتی خەودا عارەقە دەکەنەوە، لەوانەیە تووشی کێشەی زیپکەی عارەقاوی ببنەوە. تێکەڵبوونی گەرما و خشانی جلی بە عارەقە خووساو کەلەبەرەکانی پێست دەگرێت و تووشی ورووژان دەبێت. ئەم ورووژانەش زیپکە دەرکەردنی لێدەکەوێتەوە.\nتووشی هەوکردن دەبن\nعارەقە کردنەوەی شەوانە ئەگەری تووشبوون بە هەوکردنی پێست بەرز دەکاتەوە. بەکتریان لە شوێنی تاریک و شێدار باشتر گەسە دەکات و کاتێک بە جلی گەرمەوە دەخەون لەڕاستیدا شوێنێکی گونجاو بۆ ئەم میکرۆبانە پێک دێنن.\nلەسەر تەندروستیی زاوزێ شوێن دادەنێت\nبەپێی توێژینەوەکان، نەپۆشینی شەرواڵ لەکاتی خەودا کواڵیتی ئاوی مەنی(سپێڕم)ـی پیاوان بەرز دەکاتەوە. خەوتن بە جلی تەنگ و گەرمەوە، ئەگەری عارەقەکردنەوەی ئەندامەکانی زاوزێ زیاد دەکات. ئەم بابەتە لەسەر هێزی زاوزێی ژیانیش کاریگەریی نەرێنی هەیە.\nجەستە ناتوانێ بەشێوەی سروشتی گەرمیی خۆی رێک بخات\nئەگەر شوێنی خەوەکەتان زۆر گەرم ئەم بابەتە بەرگیری دەکات لە دابەزینی گەرمیی ناوەندیی جەستە و کەوابوو لەخەوێکی باش بێ بەش دەبن. کاتێک پلەی گەرمیی جەستە کەمە تەنانەت پرۆسەی میتابۆلیزمیش باشتر ئەنجام دەدرێت. جگە لەو جلانەی قوماشەکەیان لە لۆکەیە، قوماشی هاورێشمیش دەتوانێ لەم کێشە و گرفتانە بتانپارێزێت.


من ئێستا شادم ، خۆشم، سه‌رخۆشم ... ساته‌كان سێبه‌رێكی سه‌وز له خۆیان جێ دێڵن و ده‌ستێكی مێهره‌بان بۆت به پردی نێوان من و ئارامی ... وه‌ك بڵێی ساته ساكاره‌كانی سه‌رده‌می منداڵی گه‌راونه‌ته‌وه، ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی ئاسمان هه‌میشه شین بوو و دڵ به هیچ خۆش ! پێكه‌نین قه‌ت له هه‌نگاوێك دوورتر نه‌بوو و شه‌رم نه ده‌بوو به گۆڕی فرمێسكه‌كانی كاتی دڵته‌نگی ! ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی تۆزی تووڕه‌ییه‌كان به دڵۆپه فرمێسكێك ده‌شۆرانه‌وه و ڕقه‌كان ته‌مه‌ن كورتتر له‌وه بوون مانا په‌یدا بكه‌ن !!\nشته‌كان هه‌موو تازه‌ن . ڕه‌نگه‌كان نه له ئێستا ده‌چن نه له ڕابردوو !!\nهه‌سته‌كان، له دایك بوونه و هه‌ست پێ كردنه‌كان دوو پات بوونه‌وه‌ی ویستی حه‌شار دراوی دڵێكی ساوان !! ده‌نگه‌كان هه‌مووی گۆرانی دیتنه‌وه‌ن !!\nلێره‌م، ڕاكشاوم ، ده‌تبینم، ده‌تبیسم ... یا نا... حه‌ز ده‌كه‌م بتبینم، حه‌ز ده‌كه‌م بتبیسم .... پڕم له ویستن ... تۆش ئارام دێیت و ده‌چیت ! دڵنیا ده‌نوێنیت . ده‌ڵێی ده‌زانیت له كوێی ، ده‌ڵێی ده‌زانیت چیت ده‌وێت . ده‌ڵێی تۆیت گۆرانییه‌كان ده‌ڵێیته‌وه ....\nگه‌رمای ده‌ستت له سه‌ر شانم و سرته‌ی "خۆشم ئه‌وێیت" له گوێما . باوه‌ڕه‌كان زیندوو ده‌بنه‌وه ، یان حه‌ز ده‌كه‌م زیندوو ببنه‌وه ... ویسته‌كان هاوار ده‌كه‌ن، یان من حه‌ز ده‌كه‌م هاوار بكه‌ن ....\n"خۆشم ئه‌وێیت! "\nئه‌وه زایه‌ڵه‌ی ده‌نگی تۆیه یان هاواری دڵی من؟ ئه‌وه تۆی له ئاوێنه‌ی ده‌نگی منا خۆ ده‌نوێنی یان شه‌پۆله‌كانی ده‌ریای ده‌رونمه ملوانكه‌ی شینی خۆشه‌ویستیمی به دیاری بۆ تۆ هێناوه ؟\nتۆ به مێهره‌بانییه‌وه به سه‌ری په‌نجه‌ت ، قژی شێواوم شانه ده‌كه‌ی ، باسی به‌یانی ده‌كه‌ی و من نازانم چۆنت پێ بڵێم له‌مڕۆدا ونم ... له ئێستای بوونی تۆ دا !!\nشته‌كان نه له ئێستا ده‌چن نه له ڕابردوو .\nقه‌ول وایه "به‌یت الهاوسی مالی كورد" ساز بێت!!!!\nوه‌ك بڵێی به دوایی 1000 ساڵ دووری له ماڵ و حاڵم، گه‌راومه‌ته‌وه . بیری ژووره‌كه‌م كردبوو . ماوه‌یه‌كی زۆر نییه له مال نیم به‌ڵام هه‌ر به‌و چه‌ند ڕۆژه‌ش فێری زۆر شت بووم ، بۆ نموونه چۆن خۆ به سه‌ر ماڵاندا بڕین، سه‌ره‌ڕای هه‌موو بیانووكانی خاوه‌ن ماڵ: گوتمان دێین. گوتی: هه‌واكه‌ی زۆر سارده بۆ وه‌ی نابێ سه‌فه‌ر بكه‌ن . گوتمان نه‌خه‌مه، سه‌رما ناتوانێت شێره ژنی وه‌ك ئێمه بترسێنێت. گوتی : ئێره زۆر خۆشه، حه‌یفه بۆ چوار ڕۆژان مه‌یه‌ن ، جارێكی تر وه‌رن زۆرتر بمێننه‌وه ، گوتمان :چ نییه، جارێكی تریش هه‌ر دێین و هه‌ر زۆرتر ده‌مێنینه‌وه . گوتی ئه‌گه‌ر بێن ده‌بێ زه‌وی بكێڵن ، به‌ڵێنیم داوه له ماڵ نه‌بم و یارمه‌تی خزمێكی بده‌م بۆ كێڵان . گوتمان : خۆ ئێمه به‌ڵێنیمان نه‌داوه. گوتی : هه‌ر دێن؟ گوتمان: خۆت زۆر "سه‌خله‌ت" مه‌كه، هه‌ر دێین و چووین .\nهه‌روه‌ها فێر بووین چۆن ماڵی قاچاخ له سنوور ده‌رباز كه‌ین، چۆن بامیه پڵاوێك من سازم كرد بێت خۆش ده‌رده‌چێت و هێشتا له سه‌ر ئاگر دانه‌گیراوه، ته‌واو ده‌بێت . فێر بووین ئه‌گه میوانمان هات چۆن فریویان بده‌ین بچن هه‌موو ڕۆژێ له Macdonalds نان بخۆن و خۆشیان "نیگه‌بان" نه‌كه‌ن له قه‌ڵه‌و بوون و شتی وا :)\nهه‌ر ئه‌و هێرشه‌ی ئێمه كردمانه سه‌ر خاوه‌ن ماڵ( كه پیاوێكی زۆر ئاوه‌دان بوو) بوو به هۆی پێك هاتنی بیرۆكه‌یه‌کی زۆر جوان : قه‌ول وایه "به‌یت الهاوسی مالی كورد" له پراگ ساز بكردێت. ئایدیاكه له خۆیدا جوانه، گرفت ئه‌وه‌یه هه‌موو كورده‌كه‌كانی هه‌ده‌ران ده‌بێ سه‌ره‌و "دۆلارێك" بده‌ن بۆ ساز كردنی ئه‌م كۆشكه !!!!! ئایا كه‌س هه‌یه ده‌ست بۆ گیرفانی به‌رێت؟ میلله‌ت په‌ژیوان نابنه‌وه ، دیاره من گوتوومه دۆلار ناده‌م به‌ڵام له ئایدیا جوانه‌که‌یان پشتگری ده‌که‌م .\nدرێژه‌که‌ی لێره بخوێنه‌وه ......\nله شه‌وه تاره‌كه‌ی پراگ را تا ئێستا ده‌ڵێی سه‌د ساڵه هه‌موو شتێك كۆتایی پێ هاتووه یه‌ک شت نه‌بێت ... خۆشویستنی تۆ ... خۆشه‌ویستی تۆ ... ئه‌ویش هێشتا ... ئه‌مرۆ ... ئێستا ... تا بوون ...ده‌مێنێت !!!\nئه‌مڕو ڕۆژی دڵانه، ڕۆژی دڵداران ... دیم هه‌رچی چاوه‌رێ بم كه‌س پیرۆزبایم لێناكات و گوڵم ناداتێت، چووم چه‌پكێك گوڵی زۆر جوانم بۆ خۆم كڕی و ده‌گه‌ڵ كارتێكی جوان پێشكه‌شی خۆمم كرد ....\nپیــــــــــــــــــــــــــــرۆزم بێت، هیوادارم به زوویی دڵه ناسكه برینداره ئێش پێگه‌یوه ئازاردراوه ماندووه‌كه‌م بكه‌وێته‌وه سه‌ر ده‌ور...\nــــ وا قسه مه‌كه كه گوێدان له بیر بكه‌ی !!\nـــ ئه‌و شتانه‌ی لێی ده‌گه‌ڕێین، زۆربه‌ی كات له ناخی خۆمانه په‌یدا ده‌بن، بۆیه زۆر گرینگ نییه له كوێ ده‌ژین !!\nــــ ئه‌و شته‌ی ده‌به به‌ڵامانه‌وه گرینگ بێت،"چـــــــۆن ژیـــــــــانه" نه‌ک "چـــــــــــه‌نده ژیـــــــــان" !!!\nـــ ڕۆژێك به‌و قه‌ناعه‌ته ده‌گه‌یی كه بۆ ئه‌و كارانه‌ی كردووته په‌ژیوان نیی، به‌ڵكوو بۆ ئه‌وانی نه‌تكردوون !!\nـــ بوون ئاسانه ، به‌ڵام ژیان كردن به دڵی خۆت ئازایه‌تی ده‌وێت .\nـــ كه‌م كه‌س بۆ " ئــــــــه‌مــــــــرۆ" ده‌ژین، زۆربه‌ی خه‌ڵك خۆیان بۆ " داهاتوو" ئاماده ده‌که‌ن !\nـــ چوار شت كه ڕۆیشتن ناگه‌رێنه‌وه :\n** گولله‌یه‌ك كه ئاگر ده‌درێت.\n** قسه‌یه‌ك كه له زار ده‌رده‌چێت.\n** ده‌رفه‌تێك كه له كیس ده‌چێت.\n** ساڵه‌كانی ته‌مه‌ن كه تێده‌په‌رێت .\nئه‌مڕۆژانه هه‌وا له خۆشیی داوه و من ئه‌وه‌نده‌ی بكرێ و ده‌رفه‌ت هه‌بێت هه‌وڵ ده‌ده‌م له ماڵ‌نه‌بم. ئه‌مرۆ به رێی ناو شاره‌وه له ناو مێترۆ دانیشتبووم و نوقمی ده‌نیای خه‌یاڵی خۆم بووم و كه‌یفیشم زۆر ساز بوو. به‌ڵام ده‌نگی زه‌نگی مۆبایلی ئه‌و جه‌ماعه‌ته‌ی ده‌ور و پشتم زوو زوو ڕشته‌ی خه‌یاڵیان هه‌ڵده‌بڕیم و ده‌یانگه‌رانمه‌وه دنیای نه زۆر ڕه‌نگینی ڕاستییه‌كان. كاكه وای لێهات ده‌ستم له خه‌یاڵ هه‌ڵگرت و گوێم ڕاگرت بۆ قسه‌ی ئه‌و میلله‌ته. كوڕێك به‌رامبه‌رم دانیشتبوو. دوو سێ ته‌له‌فوونی بۆ كرا و ئه‌ویش به كوردی وڵامی دانه‌وه ، بۆیه زانیم كورده و زانیشم جێژنی قوربانه و میلله‌ت ئه‌وه پیرۆزبایی له یه‌ك ده‌كه‌ن ... زۆری پێ نه‌چوو كوڕه كورده‌كه خۆی مۆبایله‌که‌ی ده‌رهێنا و ژماره‌یه‌كی گرت و د‌ه‌ستی كرد به قسه كردن، ئه‌ویش به فارسی :\nـــ یاڵلا، خوب هستید شما ؟ خواستم بهتان بگویم كه شما راست بودید ... حرف شما راست بود ...ده‌ی یاللا ...وه‌ڵلا شحن ندارم ...یاڵلا ....بای (bye) ...\nكه‌مێكم بیر كرده‌وه تا زانیم شحن یانی چی ... (زۆرم پێ خۆش بوو قیافه‌ی كابرای فارسم دیبا به‌دوای ئه‌م ته‌له‌فوونه‌دا )\nبه‌فر تا جێی بڵندتر بێ\nپتر له هه‌تاو ده‌ترسێ\nژن تا شۆخ و ده‌لالتر بێ\nگه‌شتر چرای ترسی پیری\nله نیگایدا داده‌گیرسێ\n'هه‌ر كه‌س له شتێك تۆقیوه\nكونده‌بۆ - له ئاوه‌دانی\nدز - له سه‌گ و كۆكه‌ی بێدار\nكه‌ر - له هه‌وراز\nدیوار - له سینگ\nدار - له بزمار\nكه‌ڵه‌كێوی -- له خڕه‌ی به‌رد، له خشپه‌ی دار\nمنیش زراوم ڕژاوه\nده‌ترسم له سه‌ره‌مه‌رگا\nبۆ تۆسقاڵێك هه‌وای وڵات\nده‌ترسم بمنێنه خاكێك\nنه من ئاشنای بۆنی ئه‌و بم\nنه زمانم ئه‌و تێی بگات !\nڕۆژێكی دیش تێده‌په‌ڕێ. ئه‌وه ئه‌مرۆش ورده ورده خۆی له داوێنی " دۆینێ" داوێت و ده‌بێت به ڕابردوو. ئه‌ورۆش تێپه‌ر ده‌بێ. به هه‌را هه‌را و ده‌نگه ده‌نگ، به پێكه‌نین، ته‌نانه‌ت گریان و تاسه‌ش! قوورسایی ئه‌و قسانه‌ی ده‌با گوترابان و نه‌گوتران! قوورسایی ئه‌و ڕوانینانه‌ی خۆت لێ ده‌شاردنه‌وه و ده‌یان دیتێوه. پێكه‌نین به هیچ و گریان له خۆشیان ! تاسه‌ی گه‌رانه‌وه و ویستی ون بوون ، هه‌وای ڕۆیشتن و ڕۆیشتن و قه‌ت نه‌هاتنه‌وه ... خۆ دیتنه‌وه له ئاوێنه‌ی ئاواتێكی دوور، بزر بوون له داوێنی ئاواته دووره‌كان... شاد بوون به پێك گه‌یشتنه‌وه‌یه‌كی تازه و بریندار بوون به ده‌ست ئه‌وانی خۆشت ئه‌ویستن، ئه‌وانی هێشتاخۆشت ئه‌وێن! كه‌وتن و كه‌وتن . هه‌ستانه‌وه به داوی هه‌ستانه‌وه . لێگه‌ران و نه‌دیتنه‌وه، چاو لێكردن و نه‌دیتن ، گوێ گرتن و نه‌بیستن ...\nئه‌وه ڕۆژێكی دیش چوو ... !!\nخۆ دیتنه‌وه له ئاوێنه‌ی ئاواتی دواڕۆژ ، پڕ بوون له دیتن و دیتنه‌وه ، بیستن و هه‌ست پێ كردن ...\nڕۆژێكی تازه به‌ڕێوه‌یه ....\nكه تاریكی داهات، په‌رده‌كه‌م داداوه تا تاریكی هێرش نه‌كاته ناو ژووره‌كه‌م ....\nخۆ بۆم باس كردبووی، ئه‌و دڵه‌ی من جارنا، وه‌ک شێتانی لێدێت ، جارێك ده‌كه‌وێته دڵه كوته و پشووم سوار ده‌كات و جار هه‌یه هێند به كاوه‌خۆ لێده‌دات وه‌ک بڵێی قه‌ت ناگاته به‌ر . ئه‌و جارانه‌ی وا ده‌که‌وێته په‌له په‌ل ، وه‌ك وه‌یی وایه كه‌سێك له تاریكیدا ڕه‌پێی نابێت. نازام بۆ وای لێدێت، به‌ڕاست هه‌ر وه‌ک گیانی له مه‌ترسی دابێت، ڕاده‌كات و به هیچ نایه‌ته‌وه سه‌ره خۆ ... هه‌رچیش پێی ده‌ڵێم؛ گیانا ئێستا لێره‌ێن، له ماڵی خۆمان، هیچ مه‌ترسییه‌ك نییه، ده‌ڵێ : نا، ده‌زانم شتێك هه‌یه، شتێك به ڕێوه‌یه، من ده‌بێ په‌له‌ی بكه‌م ... دوایش هاوار و هاوار كه بۆ من هه‌ر ڕاده‌كه‌م و له جێی خۆم ناجوڵێم ....\nخۆش ئه‌وه‌یه كه ئارام ده‌بێته و پشووی له سه‌ره خۆیه و من لێی ده‌پرسم چی بوو و بۆ وات لێهات بوو ؟ كه‌مێك بیر ده‌كاته‌وه و ده‌ڵێ : همممم ... به‌ڕاستی نازانم ... خۆ من خه‌ونه‌کانم قه‌ت له بیر نامێنێت !!\nئه‌مڕۆ به دوای حه‌وتوویه‌ك به‌فر و سه‌رمای زۆر، خۆر هه‌وره ڕه‌شه‌كانی لادا و خۆی نواند. من له ناو جییه‌كه‌مدا ئه‌و دیو ئه‌و دیوم كرد و وه‌رسووڕام ، تیشكی خۆریش ڕێك خۆی خسته باوه‌شم ... دیم خۆره، ئاسمان شین شینه ...\nنه‌مگوت ئه‌ی گیان خۆر ... نه‌مگوت ئه‌ی گیان به‌هار ... سڵاوم له ڕۆژێكی تازه نه‌کرد ... ته‌نیا به خۆم گوت :\n" ئاها، ئه‌مرۆ ده‌بێ جل بشۆم ... "\nئه‌و دڵه كوته‌یه، ئه‌و دڵه كوته‌یه ئارام و قه‌راری بۆ نه‌هێشتووم. دڵم سه‌یرێكێتی مه‌پرسه. جار نا وا هه‌ست ده‌كه‌م ڕیتمی خۆی له ده‌ست ده‌دات و له هه‌وایه‌كی تر لێده‌دات!!! ئه‌و دڵه‌كوته قه‌ت كه‌س نه‌ماوه ، شه‌و و ڕۆژی بۆ نه‌هێشتووم.لێ ناگه‌رێ وه‌ك مرۆڤێكی ئاسایی ژیان به‌رمه سه‌ر! هه‌ر وه‌ك بڵێی ته‌ماحی له گیانم كردبێت. داده‌نیشم چاو له teve بكه‌م، ده‌گاتێ. دێم شت بنووسم، دێت به‌رۆكم ده‌گرێت. ده‌ستم ده‌له‌رزێ، ئه‌وه‌ی له زه‌ینما هه‌بوو بۆ نووسین، له بیری ده‌که‌م، قسه نه‌گووتراوه‌كان كۆ ده‌بنه‌وه ، له گۆشه‌یه‌كی دڵما، قورسایی ده‌كه‌ن، دوایی ورده ورده وه‌ک بڵێی ڕێ به هه‌ناسه‌م ده‌گرن ... هه‌ناسه‌م نایه، ته‌رایی فرمێسك له سه‌ر گۆنام نه‌بێ هیچ هه‌ست پێناكه‌م... هه‌ناسه‌كان به كۆمه كۆمه دێن... وه‌ک بڵێی قه‌ت ناگه‌نێ! له مۆمێك ده‌که‌م كه‌وتبێته پته پت، هه‌ربینا كووژایه‌وه!!\nبه ڕوی خۆم ناهێنم، ده‌چم ڕاده‌كشێم، هه‌وڵ ده‌ده‌م له سه‌ره خۆ بم. ڕاده‌كشێم ... به "خۆم" ده‌ڵێم :چ نییه! تێده‌په‌ڕێ. تاوێكی تر هه‌ڵده‌ستێوه، كار و باری ڕۆژانه‌ت ده‌ست پێده‌كه‌یه‌وه. هه‌ڕ به "خۆم" ده‌ڵێم :چاوه‌که‌م، گیانه‌كه‌م، بڕاوانه چۆن كات تێده‌په‌رێ، ڕۆژه‌كان بوون به سێبه‌ر، به ته‌نیشتدا ڕه‌ت ده‌بن! چۆن دڵت دێ لێبگه‌ڕێ ئه‌و ساتانه هه‌ر وا بڕۆن و له گێژاوی مان و نه‌ماندا ون بن ... سه‌یر لێره‌دا هه‌رچی زۆرتر له به‌ر"خۆم" ده‌پارێمه‌وه ،"خۆم" زۆرتر نوقم ده‌بێت ... له ژێر په‌تو شینه‌كه‌م گرمۆله ده‌بمه‌وه ... هێدی هێدی "خۆم" ڕاده‌ژێنم ... گوێ ده‌سپێرمه لایه لایه‌ی باران،"خۆم" ده‌سپێرمه لاواندنه‌وه‌ی سه‌ر په‌نجه‌ی نه‌رمی شه‌و! چاوم له سه‌ریه‌ك داده‌نێم هیچ ده‌نگێك نایه ده‌نگی ترپه‌ی دڵی من نه‌بێ ... ترپه‌ی دڵم وا ئۆقره‌ی لێ هه‌ڵگرتووم ...\nڕامان گیان، سوپاس گوڵی شیرینم ...\nده‌ڵێ : چیته؟ ماندووی؟ هه‌سته ، تۆ هێشتا زیندووی ... ده‌بێ بژیت !\nده‌ڵێم : ناكرێ ئه‌م "ژینه" دانێم بۆ كاتێكی تر. ئێستا نه ... هیچ تاقه‌تم نییه !\nده‌ڵێ : كاتێكی‌تر؟ كێ ده‌ڵێ تۆ تا به‌یانی ده‌ژیت ؟ كێ ده‌ڵێ داهاتوو به‌شی تۆشی تێدایه ...\nده‌ڵێم : یانی ناكرێ به جۆرێك له ژێر باری ئه‌م ئه‌ركه ڕزگاریم بێت ... تا ...\nده‌ڵێ : نا ... ناكرێ ! تۆ ده‌بێ به‌شه‌كه‌ی خۆت بژیت ... كه‌س به جێی تۆ ناژیت ...\nده‌ڵێم : دڵم گیراوه ... سه‌یر دڵته‌نگم !\nده‌ڵێ : حاڵیم ، باش لێت حاڵیم\nده‌ڵێم . باوه‌ڕ ناكه‌م .... نا تۆ لێم حاڵی نیت !\nده‌ڵێ :. ڕاستیت ده‌وێ وایه، تێناگه‌م ....\nده‌ڵێم : شتێك بڵێم ... نه‌هێنییه‌كی خۆم ...\nده‌ڵێ : ها ، فه‌ڕموو !\nده‌ڵێم : نه ئێره به ماڵی خۆم ده‌زانم و نه ئه‌وێ ....\nده‌ڵێ : تێنــــــــــاگه‌م !\nده‌ڵێم : با ، زۆر باش تێده‌گه‌ی ...زۆر باش !!\nده‌ڵێ : .....\nده‌ڵێ : هه‌سته ، تۆ هێشتا زیندووی ، ده‌بێ بژیت ... كه‌س به‌شه‌كه‌ی تۆی پێنابرێت !!!!\nبــــه‌ره‌به‌یانییه. به‌ره به‌یانییه‌كی زوو. په‌تووكه‌م تا سه‌ر چه‌نه‌گه‌م كێشاوه و خۆم سپاردۆته ده‌ست خه‌یاڵاته‌وه . بێده‌گی ژوور‌ێ به وزه‌ی سماوه‌ر و سرته سرتی دایكم ده‌گه‌ڵ خودای خۆی ده‌شكێت. خه‌ریكه نوێژ ده‌كات، وه‌ك هه‌موو به‌یانییان به ده‌نگێك تێكه‌ڵاوی بوغزی گریانیی، له به‌ر خوداكه‌ی ده‌پارێته‌وه به دیداری كـــــه‌ماڵ شاد بێته‌وه ، ده‌نگی دایكم و سه‌رمای به‌یانیی له‌رزێك ده‌خه‌نه گیانمه‌وه. ئه‌و ده‌م كه نا، ئێستا به‌ڵام زۆرجاران ده‌ڵێم بریا من كه‌چه ئیمانێكم هه‌با تا له ساته سه‌ڕگرانه‌كانم ، له ڕۆژه ناخۆشه‌كانما هانام بۆ بردبا. تا ساته دڵته‌گه‌كانم كه كه‌میش نین، خۆم به داوێنیا هه‌ڵواسیبا و بۆشاییه‌كانم پێ پڕ‌كردباوه. تا هه‌ر كات وه‌ك ئێستا كه پڕ ده‌بووم له ترس، له ئامێزیا خۆم حه‌شار ده‌دا و ساتێك ده‌حه‌سامه‌وه ...\nسه‌رم له باوه‌ش ده‌گرێت . ده‌ڵێم دایه خۆم ناناسمه‌وه . گه‌رمایی فرمێسكیی له سه‌ر گۆنای خۆم هه‌ست پێده‌كه‌م ...


لە نێوان ” ئەمین زەکی بەگ” و ” د.کەمال مەزهەر”دا – History Of Kurdistan\nHome / ناوداران / لە نێوان ” ئەمین زەکی بەگ” و ” د.کەمال مەزهەر”دا\nگۆران حكيم 2018-05-26\tناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە لە نێوان ” ئەمین زەکی بەگ” و ” د.کەمال مەزهەر”دا 3,954 Views\n– محەمەد ئەمین عەبدولرەحمان زەکی مەحمود.\n– کەمال مەزهەر ئەحمەد ڕەسول.\nدووەم: ناسراوە بە\n– محەمەد ئەمین زەکی بەگ.\n– د.کەمال مەزهەر.\nسێیەم: ساڵی لەدایکبون\n– ئەمین زەکی: لەساڵی (1880ز) لەدایکبوە.\n– د.کەمال: لەساڵی (١٩٣٧ز) لەدایکبوە.\nچوارەم: شوێنی لەدایکبوون\n– ئەمین زەکی لەگەرەکی (گۆیژە)ی سەر بەشاری سلێمانی لەدایکبوە.\n– د.کەمال لەشارۆچکەی (ئاغجەلەر)ی سەر بەشارۆچکەی (چەمچەماڵ)ی سەر بەشاری سلێمانی لەدایکبوە. (چەمچەمال لەسەردەمی بابانییەکان سەر بەشاری سلێمانی بوە دواتر لەگەڵ هاتنی بەریتانییەکان بوەتە بەشێک لەکەرکوک و دواتر لەساڵی 1975 کراوەتەوە سەر سلێمانی).\nئەمین زەکی بەگ (ڕیزی پێشەووە دووەم کەس لای ڕاست) ـ کابینەی وەزاریی جەمیل مەدفەعیی\nد.کەمال لەشارۆچکەی (ئاغجەلەر)ی سەر بەشارۆچکەی (چەمچەماڵ)ی سەر بەشاری سلێمانی لەدایکبوە. (چەمچەمال لەسەردەمی بابانییەکان سەر بەشاری سلێمانی بوە دواتر لەگەڵ هاتنی بەریتانییەکان بوەتە بەشێک لەکەرکوک و دواتر لەساڵی 1975 کراوەتەوە سەر سلێمانی).\nپێنجەم: ئەسڵی نەسەب\n– ئەسڵی نەسەبی هەردووکیان دەگەرێتەوە بۆ شاری سلێمانی.\n– باوکی ئەمین زەکی نەخوێندەوار بووە.\n– باوکی د.کەمال خوێندەوارو پلەداری پۆلیس بووە.\n– ئەمین زەکی خوێندنەکەی بەمجۆرە بوە:\nأ- یەکەمین ساڵی خوێندنی سەرەتایی لەخوێندنگەی (مەلا عەبدولعەزیز) بوە لەشاری سلێمانی. کەخوێندن تیایدا بەزمانی فارسی بوە (تاکە خوێندنگە بوە لەشار).\nب- لەپۆلی دوەم گواستراوەتەوە بۆ قوتابخانەی (روشدییەی سەربازی) و سەرەتایی لەم خوێندنگەیە تەواو کردوە.\nت- پاشان (٣) ساڵی لە(ئیعدادیەی عەسکەری) لەبەغدا تەواو کردوە.\nد.کەمال مەزهەرخوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لەشاری سلێمانی تەواو کردوە.\nهەشتەم: پلەکانی خوێندن\n– پاش تەواوکردنی خوێندنی سەرەتایی و ئامادەی (ئەمین زەکی) دەستی کردوە بەخوێندن لەبواری سەربازی بەم جۆرە:-\nأ- لەساڵی (1899ز) پەیوەندی کردوە بەخوێندنگەی سەربازی لەئەستانە (ئەستەنبول) و دەرچوە بەپلەی (ملازمی ٢).\nب- پاشان پەیوەندی کردوە بە خوێندنگەی ئەرکانی جەنگی لەهەمان شار و دەرچوە بەپلەی (رئیس رکن).\nت- لەساڵی (1913ز) گەشتی کردوە بۆ شاری فەرەنسا بەمەبەستی خوێندن و خولێکی سەربازی بۆ ماوەی ساڵێک دیوە.\nث- لەساڵی (1914ز) بەشدار بوە لەخولێکی ڕاهێنانی فرۆکەوانی بۆ ماوەی (٣) مانگ لەشاری (ئایاستفانوس) لەتورکیا.\nج- لەساڵی (1915ز) پلەی سەربازی بوەتە (مقدم).\nد.کەمال مەزهەر پاش تەواوکردنی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی دەستی کردوە بەخوێندنی گەورە بەم شێوەیە:-\nأ- بەکالریۆس لەمێژوو – زانکۆی بەغدا لەساڵی (1959ز).\nب- دکتۆرا لەمێژوو – ئەکادیمی زانستەکان لەسۆڤێت لەساڵی (1963ز).\nت- دکتۆرای ناووک زانستەکانی (D.S.C) – ئەکادیمی زانستەکان لەسۆڤیەت لەساڵی (1969ز) یەکەمین خوێندکاری کورد و عێراقییە کەبتوانێت ئەو بڕوانامە بەرزە بهێنێت.\nث- لەساڵی (1970ز) نازناوی وانەبێژی وەرگرتوە لەزانکۆی بەغدا.\nج- لەساڵی (1973ز) نازناوی (استاذ مساعد)ی وەرگرتووە.\nح- لەساڵی (1981ز) نازناوی (استاذ )ی وەرگرتووە.\nد.کەمال مەزهەر، د.ئەوڕەحمانی حاجی مارف، د,وریا عومەر ئەمین\nأ- لەساڵی (1902ز) دامەزراوە لەسوپای شەشەم لەبەغداد.\nب- لەساڵی (1903ز) دامەزراوە بەسیفەتی ئەندازیار لەبەرێوەبەرایەتی ئیدارەی موڵکایەتی سوننە.\nت- لەساڵی (1907ز) بەشدار بوە لەداڕشتنی نەخشەی ئەستەنبول و قەزا و ناحیەکانی.\nث- لەساڵی (1908ز) بەشدار بوە لەلیژنەی دیاریکردنی سنوری (تورکیا – بولغاریا) بەسیفەتی (ئەفسەری تۆبۆگرافی).\nج- لەساڵی (1910ز) بەشدار بوە لەلیژنەی دیاریکردنی سنوری (تورکیا – روسیا) لەقەوقاس.\nح- لەساڵی (1912ز) لەسەر داواکاری خۆی بوەتە سەرباز لەفیرقەی پێنجەم لەسنوری جەنگی (جتالجە).\nخ- لەساڵی (1914ز) دوبارە بەشدار بوە لەلیژنەی دیاریکردنی سنوری (تورکیا – روسیا) لەقەوقاس.\nد- لەهەمان ساڵ و پاش هەڵگیرسانی جەنگی یەکەمی جیهانی بوەتە (ئەرکانی جەنگ) لەفەیلەقی یەکەمی سوپای عوسمانی.\nذ- لەساڵی (1915ز) گواستراوەتەوە بۆ ناوچەی جەنگی (سلێمان بەگ) بەشدار بووە لەجەنگەکانی (سلێمان بەگ و دە لابجە و شێخ سەعید و کلال) لەنزیک پارێزگای عەمارە.\nر- لەهەمان ساڵ بووەتە (مدیر حرکات) لەیەکەی ئەرکان.\nز- لەگەڵ پێکهێنانی سوپای شەشەم لەبەغدا بوەتە بەرێوەبەری هەواڵگری سەربازی لەو سوپایە.\nس- لەساڵی (1917ز) بووەتە یاریدەدەری سەرۆکی ئەرکانی جەنگی لەسوپای حەوتەم.\nش- لەو ماوەیەدا بەشداربووە لەجەنگەکانی (خلیل، قدس،نابلس) لەفەلەستین.\nص- لەساڵی (1918ز) گواستراوەتەوە بۆ سوپای سێێەم لە(قەوقاس).\nض- لەکۆتایی هەمان ساڵ گواستراوەتەوە بۆ پۆلی (مێژوی جەنگی).\nدووەم: ئەمین زەکی پاش گەڕانەوەی بۆ عێراق ئەم کارانەی وەرگرتوە:\nأ- مامۆستا لەقوتابخانەی سەربازی.\nب- راهێنەر و بەرپرس لەقوتابخانەی سەربازی.\nت- لەساڵی (1925ز) بووەتە وەزیری ئاوەندانکردنەوە لەحکومەتی عێراقی.\nث- لە ساڵی (1927ز) بووەتە وەزیری مەعاریف (پەروەردە).\nج- لەساڵی (1928ز) بووەتە پەرلەمانتار لەسەر شاری سلێمانی.\nح- لەساڵی (1929ز) بووەتە وەزیری بەرگری.\nخ- لەهەمان ساڵ بووەتەوە بەوەزیری ئاوەدانکردنەوە و گواستنەوە. (چەند جارێک وازی هێناوە و دوبارە دیاری کراوەتەوەوە چەند پۆستێکی دیکەی لەهەمان وەزارەت وەرگرتوە).\nد- لەساڵی (1931ز) بووەتە وەزیری ئابوری و گواستنەوە. (چەند جارێک وازی هێناوە و دوبارە دیاری کراوەتەوەوە چەند پۆستێکی دیکەی لەهەمان وەزارەت وەرگرتوە).\nذ- لەساڵی (1937ز) بەنائیبی سلێمانی هەڵبژێراوەتەوە.\nد.کەمال مەزهەر مامۆستایی ئامادەیی بووە لە (ئەیلولی 1959ز – ئازاری 1960ز)، پاشان بووەتە مامۆستا لە بەشی مێژوو، کۆلێژی ئاداب – زانکۆی بەغدا لە تەموزی 1970 تا خانەنشین بوونی لە (2009ز)، هەروەها ئەمینداری گشتی کۆڕی زانیاری کوردیی (1971 – 1975) و ئەندامی ئەکادیمیای زانستی کوردستانە.\nـ د.کەمال مەزهەر ئەم کارانەی وەرگرتوە:\nأ- مامۆستایی ئامادەیی لە (ئەیلولی 1959ز – ئازاری 1960ز).\nب- مامۆستا لەبەشی مێژوو، کۆلێژی ئاداب – زانکۆی بەغدا لە تەموزی 1970 تا خانەنشین بونی لە (2009ز).\nت- ئەمینداری گشتی کۆڕی زانیاری کوردی (1971 – 1975).\nث- ئەندامی ئەکادیمیای زانستی کوردستانە.\n– ئەمین زەکی:-\nأ- لە (١٣ی شوباتی 1914ز) مەدالیای ئازایەتی پێدراوە لەتورکیا.\nب- لە (١ی نیسانی ١٩١٤ز) مەدالیای جەنگی پێدراوە.\nت- لە (کانونی دوەمی 1915ز) مەدالیای خاچی ئاسنی ئەڵمانی پلە دووی پێدراوە.\nث- لە (تشرینی دوەمی 1917ز) مەدالیای ئیمتیازی زیوی پێدراوە.\nج- لەهەمان ساڵ مەدالیای جەنگی حکومەتی نەمسای پێدراوە.\nح- لە (ئازاری 1918) مەدالیای خاچی پلە یەکی پێدراوە لەفەلەستین.\nأ- ڕێزلێنان لەلایەن دیوانی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق سەردەمی سەدام حسێن لەسەر توێژینەوەیەک بەناونیشانی (المفكر و مهمات المرحلة فى ضوء تجربة الكوميديا الالهية لدانتى) (1984ز).\nب- رێزلێنانی مێژونوسی عەرەبی لەلایەن یەکێتی مێژونوسانی عەرەب (1986ز).\nت- بروانامەی رێزگرتن، لەلایەن وەزارەتی رۆشنبیری و راگەیاندنی عێراقی (1987ز).\nث- سیمبولی رێزلێنان لەلایەن کۆمەڵەی رۆشنبیری عێراقی (1995ز).\nج- درعی ئیمتیازی ئەدەبی لەلایەن یەکێتی نوسەران لەعێراق (1995ز).\nح- بروانامەی رێزگرتن لەلایەن یەکێتی گشتی نوسەران و رۆشنبیران لەعێراق (1995ز).\nخ- کۆمەڵێک ریزلێنانی دیکە لەلایەن ناوەندە کوردییەکان.\nئەمین زەکی، لە (١٣ی شوباتی 1914ز) مەدالیای ئازایەتی پێدراوە لەتورکیا، هەروەها لە (١ی نیسانی ١٩١٤ز) مەدالیای جەنگی پێدراوە، پاشان لە (کانونی دوەمی 1915ز) مەدالیای خاچی ئاسنی ئەڵمانی پلە دووی پێدراوە.\n– ئەمین زەکی زمانەکانی (کوردی، عەرەبی، تورکی، فارسی، ئینگلیزی، فەرەنسی، ئەڵمانی) زانیوە.\n– د.کەمال مەزهەر زمانەکانی (کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی، روسی، کەمێک فارسی) دەزانێت.\nأ- مێژوونوس بوە.\nب- لەبواری سەربازی خاوەن کار و پلەدار بوە و نوسەر بوە.\nت- سیاسەتمەدار بوە پۆستی وەزیر و بەرێوەبەری گشتی وەرگرتوە.\nث- شاعیر بوە چەند جارێک لەغوربەت و لەگۆڤاری گەلاوێژ شیعری نوسیوە.\nت- لەسەرەتای لاوێتی ئەندام بوە لەحیزبی شیوعی و بۆ ماوەی (١) ساڵیش بەشداری شۆرشی کوردی کردوە (1974 – 1975ز).\nسیانزەیەم: رۆژنامە و گۆڤار\n– ئەمین زەکی نوسینەکانی لەرۆژنامە و گۆڤارەکانی (بانگی کوردستان، ژیانەوە، ژیان، ژین، گەلاوێژ، نزار) بڵاوکردوەتەوە.\n– د.کەمال مەزهەر نوسینەکانی لەرۆژنامە و گۆڤارەکانی (الاهالی، ژین، هاوکاری، التآخی، العراق، … هتد).\n– ئەمین زەکی بەرهەمەکانی پۆلێن ئەبن بۆ (٣) بەش:\nیەکەم: بەرهەمە سەربازییەکان سەرجەمیان بەزمانی تورکی نوسراون:\nأ- الجيش العثمانى\nب- دراسة الحروب العثمانية\nت- كيف فقدنا العراق\nث- معارك و ووقائع ساحات القتال العثمانية فى الحرب العالمية\nج- الحروب و المعارك العراقية و أخطاؤنا\nح- معركة طيسفون مع ذيل\nخ- بغداد و حادث فقدها الاخير\nد- مختصر تأريخ حرب العراق.\nدووەم: بەرهەمە مێژوویەکان:\nأ- خلاصەیەکی تآریخی کورد و کوردستان (دوو بەرگ).\nب- مشاهیر الکرد و الکردستان.\nت- تاریخی سلیمانی و وڵاتی.\nسێێەم: بەرهەمەکانی دیکە\nأ- محاسەبەی نیابەت.\nب- دوو تەقەلای بێ سود\nیەکەم: مێژوو بەگشتی وەک کتێبەکانی (مێژوو، ئافرەت لەمێژودا، أضواء على القضايا الدولية فى الشرق الاوسط … هتد).\nدوەم: مێژوی کورد وەک کتێبەکانی (کوردستان لەساڵەکانی شەری یەکەمی جیهانیدا، چەند لاپەرەیەک لەمێژوی گەلی کورد (٢ بەرگ)، مێژوی مەهاباد … هتد).\nسێیەم: مێژوی عێراق وەک کتێبەکانی (چینی کرێکارانی عێراق، ثورة العشرين فى الاستشراق السوفيتى، صفحات من تأريخ العراق المعاصر … هتد).\nچوارەم: مێژوی ئەوروپا وەک کتێبەکانی (رێنیسانس، میکاڤیلی و المیکاڤیللیە، موجز تآریخ اوروبا الحدیث … هتد).\nپانزەیەم: کۆچی دوایی\n– ئەمین زەکی لەساڵی (1948ز) کۆچی دوایی کرد و لەگردی سەیوان نێژراوە بەتەنیشت گۆری مستەفا پاشای یاموڵکی.\n– د.کەمال لەژیاندا ماوە.\nئەمین زەکی لە ساڵی (1948ز) کۆچی دوایی کردووە و لە گردی سەیوانی سلێمانی نێژراوە بەتەنیشت گۆری مستەفا پاشای یاموڵکی، هەرچی د.کەمال مەزهەرە لە ژیاندا ماوە\nشانزەیەم: یەکتر بینینی د. کەمال مەزهەر و محەمەد ئەمین زەکی بەگ\nد.کەمال مەزهەر لەدیدارێکدا لەگەڵ رۆژنامەی (ئاسۆ) کەلەژمارە (501)دا بڵاوبوەتەوە دەڵێت:\n” یەکێک لەوانەی کەمن هەمیشە ئاماژەی بۆ دەکەم و بەمامۆستای گەورەی خۆمی دادەنێم، خوالێخۆشبوو مامۆستا محەمەد ئەمین زەکی یە”، هەروەها دەنوسێت “کابرا پەکی کەوتبوو، چونکە بەمنداڵی دیبوم لەماڵی خۆیان لەگەڵ سانیحە خانی کچی مامۆستا ئەمین زەکی، پێم وا بێت لەپۆلی چوار یان پێنجی سەرەتایی بووم کەهاتین لە بەغدا دیمان پاش ئەوە بەماوەیەکی کورت کۆچی دوایی کرد”.\nحەڤدەیەم: خاڵی هاوبەش\nد.جەبار قادری مێژوونوس لەمبارەیەوە دەڵێت “ئەگەر شەرەفخانی بەتلیسی باوکی مێژوی کورد بێت، ئەگەر محەمەد ئەمین زەکی بەگ سەرقافڵەی مێژونوسانی نوێی کورد بێت ئەوا دکتۆر کەمال بێ یەک و دوو ئەو زانا کوردەیە کەزانستی مێژوی لەلای خوێنەرانی هاوچەرخی کورد شیرین کرد و مێژوی گەلی کوردی لەچیرۆک و ئەفسانە و باس و خواسی میر و دەرەبەگەوە گواستەوە بۆ مێژوی هەموو کۆمەڵگەی کوردەواری”.\nPrevious ٩٢ ساڵ لەمەوبەر حسێن حوزنی موكریانی، یەکەم چاپخانەی هێنایە ره‌واندز\nNext شوێنێک لەسەر نەخشەی مانگ بە ناوی پاشا و زانای کورد ئەبولفیدا (Abulfeda) وە ناونراوە کەچی زۆرینەی خوێنەواری کورد لەسەر گۆی زەوی و خاکی کوردستان ناوی نازانن


خۆدزینەوە لەچاکسازیی بەناوی پرۆژەی چاکسازییەوە\nھەر کەس و لایەنێک ئەگەر بە کردار دەیەوێت چاکسازیی راستەقینە لەھەرێمی کوردستانی عیراقدا ئەنجام بدرێت ئەوا زۆر ئاسانە. ھیچ پێویست بەخۆ ماندوو کردن ناکات، پێویست بە پاکێج و پرۆژەی چەند خاڵی و بڕگەیی ناکات. فەرموون ئەوە یاساکان، فەرموون ئەوە بڕیارە بەر کارەکان. خۆ یاساو بڕیار ھێزی پابەند بوونی بۆ ھەموو لایەک ھەیە. ئەگەر ئەم ھەموو مانۆڕی پرۆژەیە بۆ خۆ دزینەوە نییە لە ئەرکە یاسایی و ئاساییەکە چییە؟.\nخەڵکی کوردستان لە وردو درشتی مەسەلەکان تێگەیشتووە. نەک رووداو، نیازی ناو دەرونیش دەخوێنێتەوە. وەک شاعیر دەڵێت( شکور وشیارە مەحوی). ھاونیشتمانی ئەمڕۆ لەھەموو سەردەمێک ژیرترو بەئاگاترە لەوەی کەچی دەگوزەرێت لەبنی بەڕە. وەک چۆن لە ئاستی دونیادا وتەیەکی باو ھەیە دەڵێ لەجیھانی ئەمڕۆدا شتێک نەماوە نھێنی و شاراوە بێت. دروستە ئەرکی ھەمووانە شەفاف و بێگرێ بین لەگەڵ خەڵکە بەخشندەو ماندووەکەی خۆمان.\nلایەنە سیاسیەکانی کوردستان ئیرادەی پێکەوە کارکردن و پێکەوە ھەڵکردن و پێکەوە سازشکردنیان زۆر لاوازترە لەوەی ھاونیشتمانیان لێیان چاوەڕێ دەکات. ئەگینا جەخت دەکەمەوە چی لەوە ئاسانترە ھەر سبەینێ دۆخی پەرلەمان ئاسایی بکرێتەوەو یاسای سەر رەفەکان دەر بھێنرێت و ھەموولایەک پابەند بکرێت پێیەوە، کە دڵنیام بە کەمتر لە ساڵێک دۆخ دەگەڕێتەوە رۆخی ئەو بوژاندنەوەی کە جاران ھەبوو. لێرەدا تەنیا چەند نمونەیەکی سادە بۆ ئاسانکاریەکە دەخەمە روو:\nیەکەم: ئەگەر دەویسترێت لە پرسی نەوت و سامانی سروشتیدا لە شێوازی گرێبەست و فرۆشتن و داھاتیدا، شەفافیەت پەیڕەو بکرێت. پێویستە فەرموون یاسای ژمارە (٢٢) ساڵی ٢٠٠٧ یاسای نەوت و غازی ھەرێمی کوردستان و یاسای سندوقی کوردستان بۆ داھاتە نەوتیەکان ژمارە(٢) ی ساڵی ٢٠١٥ جێبەجێ بکەن.\nدووەم: ئەگەر خەمی دابینکردنی سەرچاوەی تری داھات و ھێشتنەوەی زەوی کشتوکاڵی و پەرەپێدان بە بەرھەمی خۆماڵی و ھاندانی وزەی ناوخۆیی و ھەلی کارو یامەتیدانی جوتیارانی کوردستان ھەیە کە ھیچی لەنەوت کەمتر نییە. فەرموون با یاسای ژمارە (١)ی رێکخستنی مافی دەستکاریکردنی زەوی و زاری کشتوکاڵی ساڵی ٢٠٠٨. وەک خۆی جێبەجێ ببێت.\nسێیەم: ئەگەر مەبەستە قۆرغکاریی نەمێنێت فەرموون با یاسای (نەھێشتنی قۆرغکاریی و کێبڕکێ) ژمارە ٣ ساڵی ٢٠١٣. جێبەجێ بکرێت. گونجاوترین میکانیزمی داناوە بۆ رێوشوێنەکانی نەھێشتنی قۆرخکاریی و پێدانی دەرفەت مونافەسەو سزای دیاریکردوە بۆ قۆرخکاران.\nچوارەم: ئەگەر ھەمووان دەیانەوێت دەستپاک و بێ خەوش بن و تەمی گەندەڵی بڕەوێننەوە، با ئەو یاسا گرنگە جێبەجێ بکەن کە تەواوی رێکارەکانی بەدیھێنانی ئەو ئامانجەی دیاریکردوە. ئەویش یاسای دەستەی دەستپاکیە ژمارە (٧)ی ساڵی ١٠١٤.\nئەم ریزبەندیکردنانەم تەنیا وەکو نمونەیەک و بیرھێنانەوەیەک ھێنایەوە، ھەر کەسێکیش مەبەستی بێت تەواوی یاساکان ببینێت و بچێتەوە سەری، لە سایتی پەرلەمانی کوردستاندا ھەموو یاساکان ھەن.\nلە کوردستاندا بۆشایی پرۆژەو نوقسانی نەخشەڕێگاو کارنامەمان نییە. بەڵکو بە مەعریفەی نوێنەرەکانی خەڵکی کوردستان لەم خولەی پەرلەمان و خولەکانی رابردوودا یاسای شایستەو گرگن دەرکراون بۆ جێبەجێ بوون، خۆ ئەگەر یاساکان وەک خۆیان جێبەجێ بکرانایەو لەجێبەجێ نەکردنی یاساکاندا سزاکان جێبەجێ بکرانایە بەم رۆژە لە حوکمڕانی نەدەگەیشتین. بەڵام ئێستاش دەرفەتێک ماوە لایەنە سیاسیەکان بە لەبەرچاوگرتنی بەرپرسیارێتی یاسایی ھەنگاوێک بێنە دواو بیر بکەنەوە لە گەورەی ھاونیشتمانیان و قوربانیەکانیان. ئەوە باشترین پرۆژەیە دۆخی پەرلەمان ئاسایی بکرێتەوەو یاسا سەروەریی راستەقینە بکەنە کارنامەو بەرنامەو پابەند بن پێیەوە بەمەش ھەموو ھاونیشتمانیان براوە دەبن، ھەموو دڵسۆزان براوە دەبن و کەمینەیەکی قۆرخکار ھەندێک زیان دەکەن. ئیتر کات کوشتن بەسەو، خۆدزینەوە داد ناداو پێویست بە رەشنوسی سادەو پاکێج و وەرەقە بەناوی پرۆژەی چاکسازیی نەماوە.


لە کرماشان بەهۆی بوومەلەرزە 10 هەزار کەس کارەکانیان لەدەستداوە\nلە کرماشان بەهۆی بوومەلەرزە 10 هەزار کەس کارەکانیان لەدەستداوە\nبۆ سڕینەوەی ئاسەوارەکانی بوومەلەرزە، خەڵکی کرماشان ئێستا زیاتر لەهەر کات پێویستییان بە کار و داهاتە، بەڵام بە بڕیارێکی سیاسی و رووداوێکی سرووشتی، خەڵکێکی زۆر لە بێکارترین ناوچەی ئێران، سەرچاوەی داهات و بژێویان لەدەستداوە.\nلەو بوومەلەرزەیەدا 9 هەزار یەکەی پیشەیی و وەبەرهێنان زیانیان پێگەیشتووە، کرماشان لە ئاست پارێزگاکانی ئێراندا، خاوەن زیاترین رێژەی بێکارییە. لەنێو کرماشانیشدا، ناوچەکانی رۆژئاوای ئەو پارێزگایە زۆرترین رێژەی بێکاریان هەیە.\nبەپێی ئاماری ناوەندی ئاماری ئێران پێش بوومەلەرزە رێژەی بێکاری لە ئیسلام ئاوای رۆژئاوا 38%، لە سەلاسی باوەجانی 36 % و لە جوانڕۆش 32 % بووە.\nهەروەها لە شارەکانی گێڵانی رۆژئاوا، قەسری شیرین و سەرپێڵی زەهاو لەنێوان 20% بۆ 30 %ـە.\nلەو دۆخەدا، بوومەلەرزە ژمارەی بێکارانی زیاتر کردووە، وەزارەتی کاری ئێران دەڵێت، لانیکەم 10 هەزار کەس بەهۆی بوومەلەرزە کارەکانیان لەدەستداوە. لە دوو مانگی رابردوودا، بوومەلەرزە دووەم شۆکی گەورە بوو بۆ هەلی کار لەو ناوچەیە.\nمانگێک و 20 رۆژە ، یەکێک لە گرینگترین سەرچاوەکانی داهاتی خەڵک کە دەروازەی پەروێزخانە داخراوە. بەگوتەی پارێزگاری کرماشان، داخرانی دەروازەکە، بێکاربوونی زیاتر لە 7 هەزار کەسی لێکەوتووەتەوە، پەرلەمانتارانی کرماشان داوایان لە سەرۆککۆمار و بەرپرسانی دیکەی ئێران کردووە، لانیکەم دۆخی ئێستای ئەو ناوچەیە لەبەرچاو بگرن و بڕیاری کردنەوەی دەروازەکە بدەن.\nداوایەک کە ئێران دەڵێت، جێبەجێکردنی تەنیا لەدەست خۆیدا نییە، بەگوتەی فەرهاد تەجەری، نوێنەری قەسری شیرین و سەرپێڵی زەهاو لە پەرلەمانی ئێران، لیژنەیەکی سەربازی و ئەمنی ئێران بۆ قسەکردن لەسەر کردنەوەی دەروازەی پەروێزخان سەردانی عێراقیانکردووە. دەشڵێت ئەگەری ئەوە هەیە تاوەکو کۆتایی ئەم هەفتەیە، لەنێو ئەو هەموو ناخۆشییەدا، هەواڵی خۆشی کردنەوەی دەروازەی پەروێزخان بە خەڵک بدەن.\nهەفتەی رابردوو، پارێزگاری کرماشانیش لە نامەیەکدا بۆ وەزیری ناوخۆی ئێران داوایکردبوو، وەک هاوکارییەک بۆ ئەو خەڵکەی بەهۆی بوومەلەرزە کارەکانیان لەدەستداوە، بڕیاری کردنەوەی دەروازەی پەروێزخان بکرێتەوە.\nپەروێزخان بەهۆی گرنگییەکەی بە بەندەری وشکانی ئێران لەقەڵەم دەدرێت و پێش داخستنی پلەی یەکەمی ترانزێتی لە ئاستی دەروازە سنوورییەکانی ئیران هەبوو.\nبەدەر لە نەوت، 54%ـی هەناردەی ئێران بۆ عێراق و هەرێمی کوردستان لە رێگەی ئەو دەروازەیەوە ئەنجام دەدرا، رۆژانە لەنێوان هەزار و 300 بۆ هەزار و 700 بارهەڵگر لە رێگەی ئەو سنوورەوە کەلوپەلیان دەگواستەوە.


سامانی وەستا بەکر: وەبیرهێنانەوەی هەندێ وانەی ژیان. – WTARIKURD\nلەم سەردەمی یەکتر شکان و بەهەڵە تێگەشتنی هەمووی لە هەمووی و چاڵهەڵکەنن و ڕەشبینیەی کە کۆمەڵگەی تێکەوتووە بەگرنگمزانی هەندێ وانەی ژیان وەبیر خوێنەر بهێنمەوە کە ئەکرێ سودی ڕاستەوخۆی لەسەر کەسی خوێنەرو پاشان دەوربەریشی هەبێ.\nمەبەستمە سەرنجی خوێنەر بۆ ئەوە ڕاکێشم کە ئەم جۆرە لە نوسین هاوشێوەی وتارێکی کۆکراوەو ئاڕاستەکراو نیە، بەڵکو دەستپێکی هەر دێڕێکی نوێ بابەتێکی سەربەخۆیە بۆخۆی، ئەکرێ وەک بابەتێکی سەربەخۆ تەماشاکرێ، بەڵام سەرنجام و کۆتای هەمووی پێکەوە چەند وانەیەکی کۆکراوەی پێویستە کە ڕۆژانە ڕووبەڕوومان ئەبێتەوە، مەخابن دژواری و سەرقاڵی ژیان ڕێ بەوە نایات کە هەمیشە لەبیرمانبێ و کاری پێبکەین.\n+ گرنگە هەندێک ڕەفتار، نەریت، ووشە، ئاخاوتن، ڕەخنە، پیاهەڵان، شکاندنەوە، دەستەواژە، هەڵوسوکەوت و… هتد، بە وریاییەکی زۆرەوە بکرێن و بەکاربهێنرێن. چونکە لەیەکاتا ئەکرێ ببێتە سەرخستنی کەسێکی نەشیاو یان ڕووخانی کەسێکی شیاو، هەربۆیە گرنگە کەسایەتی بەرامبەرت باش بناسی پێش ئەوەی هیچ دەستەواژەیەک بەکاربهێنی یان کردارێک بکەی.\n+ گرنگە هەمیشە ئەوەمان لەبیربێت کە تەنها ئەوەندە خاوەندارێتی هەر ووشەو کردارێک ئەکەی کە لای خۆتن، واتە پێش نەوتنیان و ڕوونەیانیان. چونکە دوای ووتنی هەر ووشەیەک یان هەر کردارێک چیتر تۆ بە تەنها خاوەنی نیت و ئەکرێ لە بەرژەوەندیت و لە دژیشت بەکار بهێنرێتەوەوانێ.\n+ ئەبێ چاودێری بۆچونەکانت بێ، چونکە دواتر ئەبێت بە ووشە، چاودێری وشەکانبی کە دواتر ئەبێت بە کردار، چاودێری کردارەکانبی کە دواتر ئەبێت بە نەریتی ژیانت، چاودێری نەریتەکانیش بێ کە دواتر ئەبێت بە کەسایەتیت، سەرئەنجام کەسایەتیشت دوارۆژت دیاری ئەکات.\n+ چاودێری بیرکردنەوەکانی کەس مەکە! چونکە ئەبن بە ووشە و نوسراو، بەڵام چاودێری ووشەکانی خۆت بکە کە ئەبن بە کردار و پێێ ئەناسرێیتەوە.\n+ کاتێک ڕێگای بیرکردنەوەت ئەگۆڕیت ئەوا بزانە جیهانی خۆت گۆڕیوە. ڕێگای بیرکردنەوە جۆری هەیە “باش و خراپ”، “گەشبین و ڕەشبین”، “ڕژد و پشتگوێخەر”، “بەپلان و بێ پلان و… هتد. ئەگەر باش و گەشبین و بە پلان بیربکەیتەوانێ و ڕژدبی لەسەری بێگومان جیهانێکی پڕ لە سەرکەوتن بۆ خۆت دروست ئەکەیت و پێچەوانەکەشی ڕاستە.\n+ رێگای بیردکرنەوەکانت بگۆرە گۆرانکاری بەسەر کردەوەکانتا یەت. ىیرکردنەوەکان ئەبن بەنەخشە ڕێگای ژیان، لەبەر ئەوە گرنگە باش بیربکەیتەوە یان چەند جارێک بیربکەیتەوە پێش بڕیاردان چونکوم بیرکردنەوەکان ئەو ئامرازەن کە گۆنکاری بەسەر کردوەکانتا ئەهێنێ و سەرەنجام بە چاکەکار یا خراپەکار، سەرکەتوو یان بنکەتوو ئەتناسێنێ.\n+ بەدلنیایەوە بزانە ژیانی ئێستات لە بەرهەمی بیرکردنەوی رابردووت دروست بووە. گلەیی مەکە لە بەختت و بڵێی کەسێکی بێ بەختم و بەخت هاوکارم نەبووە، چونکە ئەوە کردارەکانی ڕابردووتە ئەمڕۆتی بەرهەمهێناوە.\n+ هاوکێشەکانی سەرکەوتن لە ژیانا بریتیە لە “بریاردان، پابەندبوون و ملکەچ نەبوون”. بۆ هەرکارێک گرنگە خاوەنی بڕیاری خۆتبیت و پاشان پابەندبیت بەو بڕیارەی وەرگرتووە، بەڵام ملەکەچی نەبیت.\n+ هیچ کەسێک بە ئەندازەی خۆت ناتوانێت بتگەیەنێت بەسەرکەوتن. هەرگیز چاو لە هاوکاری کاسانیتر نەبێ تا دەست بگرن و پلە پلە سەربخەن، چونکە تەنها کەس خۆتی کە ئەبێ هەموو پلەکان بەسەرکەوتووی ببڕی و ئەوانیتر هەریەکەو لە پلەیەکا بەجێت ئەهێڵن یان دەستبەردار ئەبن..\n+ ئەگەر ئارەزووێکی ڕاستت هەبێت بۆ ڕزگاربونت لە خوو نەریتە خراپەکان ئەوا بەدڵنیایەوە لە 51% نەریتەکان ڕزگارت بووە. هەموو شتێک کە بتەوێ بیکەیت جا سەرکەوتووبی یان کەوتوو، پەیوەستە بەوەی کە چەند خواست و ئارەزووت هەیە بۆی. بۆیە گرنگە خواست و ئارەزوویەکی تۆکمەت هەبێ بۆ ڕزگاربوون لە خووە خراپەکان و بەهەمان شێوەش بۆ برەودان بە نەریت و خووە باشەکان، چونکوم هەر جدیەتی خودی خواستەکە نیوە بەرەوژووری ئامانجەکە ئەپێکێ.\n+ ناتوانیت بە ختەوەری بکڕیت بە هەموو سامانی دنیا لەبەر ئەوەی مەملەکەتی بەختەوەری لە جۆری هەست و بیرکردنەوەی خودی خۆتایە. هەست و بیر و گوفتاری باش بەختەوەری دروست ئەکات نەک سامان و ماڵ، ئەکرێ سامانێکی زۆر هەبێ و دڵتەنگ بژیت یان ڕۆژانە بژێوی ژیان پەیابکەیت و ئاسودەش بژیت، چونکە ئەمە ڕاستەوخۆ بەستراوەتەوە بە هەست و بیرەوە.\n+ دڵنیابە لەوەی کە متمانەی خەلک بە تۆ لە ئاست متمانەی خۆتە بە خۆت. هەرکاتێ توانیت متمانە بە تواناکانی خۆت بکەی ئەوا ئاسانتر ئەتوانی متمانەی دەوروبەر بەدەستبهێنێ، چونکوم کاتێ مرۆڤ لەرزۆک و بێ وورە دەرکەوێ ئەوا کەسانیتر ناتوانن متمانەی پێبکەن وە پێچەوانەکەشی ڕاستە.\n+ بەدوای هەڵەکاندا مەچۆ، بەدوای چارەسەردا برۆ. . هەڵە نەنگی نیە، بەڵکو دووبارە کردنەوەی ستەمە. مرۆڤی هۆشیار لە هەڵە فێرئەبێ، دوای هەر هەڵەیەک دۆش دامەمێنە! بەڵکو بیکە بەسەرەتایەک بۆ چارەسەر و ئەزمونێک بۆ داهاتوو.\n+ کاتێ ئيمانێكی پتەوت هەبێت بە سەرکەوتن ئیتر چیتر ئاسان نابێ کەس ڕێگریت لێبکا. سەرکەوتن ڕژد بوونی گەرەکە، مرۆڤ ناتوانێ پلەکانی سەرکەوتن یەک بەدوای یەکا ببڕێ ئەگەر خودی خۆی ڕژد و موکڕ نەبێ لەسەریی. چەندین جار بیربکەرەوە، بەڵام دوو دڵ مەبە لە ئەنجامدانی.\n+ ئاسانترین ڕێگا بۆ رێکخستنی کارەکان ئەوەیە کە هەر کارێک لە کاتی خۆیا بەئەنجام بگەیەنیت. کەڵەکە بوونی کارەکان هۆکارە بۆ بەئەنجام نەگەیاندنی، تا ئەرکی سەرشان کەمتربێ کاتت زیاتر ئەبێ بۆ چەندین کاری جیاوازتر وە پێچەوانەکەشی ڕاستە.\n+ فێربە هەروەک ئەوەی لەسەرەتایایت. هەرچەند زاناو بەتوانابیت لەهەر کارێکا، بەڵام دڵنیابە کە خەڵکانێک هەن ئەگەر لە تۆ باشترنەبن ئەوا وەک تۆ باشن. بۆیە گرنگە هەمیشە چاو لەفێربوونی زیاتربێت، ئەگەر هەموو شتێک بزانیایە، ئەوا هێندە ماندوونەئەبووی تا ماندووبوون بەردەوامبێ ماوتە فێربی.\n+ داوا لە کەس مەکە، پشت بەخۆت ببەستە. هاوکاری و هاوبەشی زۆر گرنگە، بەڵام گرنگتر لەوە ئەوەیە کە مرۆڤ پشت بەخۆی ببەستێ و چاوەڕیی هاوکاری نەکات، چونکە هیچ هاوکارییەک هەتا سەر بەردەوام نابێ بەپێچەوانەشەوە پشت بەستن بەخۆت هەمیشە پتەوتر ئەکات.\n+ تۆ توانات هەیە بۆ سەرکەوتن ئەگەر بیرت لە سەرکەوتن کردەوە. چی بچێنی هەر ئەوەش ئەچنیتەوە، بۆ سەرکەوتنی هەرکارێک بەگەشبینانە بۆی بڕۆ، چونکە ئەوە یەکەم هەنگاوی سەرکەوتنە وە پێچەوانەکەشی ڕاستە.\n+ هیچ شتێک نیە بەربەست بێت بۆ گەیشتنت بە لوتکە تەنها خۆت، نەبيت كاتێك بە رەشبينيەوە ئەروانيت بۆ شتةكان. گلەی لە بەخت مەکە کاتێ ناگەی بە ئامانج، بەڵکو بیربێت کە بەشێکی سەرەکی شێوازی بیرکردنەوەی ڕەشبینانەی خۆت بووە کە ئامانجەکەت نەتپێکاوە.\n+ بۆ ئەوەی گەورەبیت، پێویستە بیرکردنەوەكانيشت گەورە بیێت. بۆ بەدەستهێنای شکۆ و باڵادەستی ئەبێ بیرکردنەوەت گەورە و فراوانبێت، چونکە بیرتەسکی بێ هێز و لاواز ئەکا.\n+ نوسینەوەی ئامانجەکان لەسەر پارچە کاغەزێک رێژەی گەیشتن بە ئامانجەكان زۆر زیاتر ئەكات. گرنگە هەمیشە ئەو ئامانجەی کاری بۆ ئەکەین لەبیرمانبێت بۆیە نوسینەوەی ئاناجەکانمان و چاوپیاخشانیان ناوبەنا و لە گەیشتن بە ئامانج نزیکترمان ئەکاتەوانێ.\n+ فێربە لە کەسی بەئەزمون و زانا، تەمەن بوار بەوە نایات تا بتوانیت خۆت فێری هەموو شتەکان بیت. ئەگەر کۆی ڕۆژەکانی تەمەن بەبێ پشوو و دابڕان خەریکی خوێنەوە و فێربوونبیت، بەڵام هێشتا کەمێک ئەزانی و ئەبێ لە ئەزموون و توانای خەڵکانیتریش فێربی ئەگەرنا ئەکرێ تەنها لە شتێک یان چەن شتێکا هەموو شتێ بزانیت و لە هەموو شتەکانیترا لەسەرەتایا بێ.\n+ هەوڵەکان دووبارە بکەرەوە لەبری جارێک سەدان جار. شکست ئەوە نیە کە لە ئەزمون کردنی کارێکا سەرکەوتوو نەبی، بەڵکو دەستبەردار بوون لە کارەکە شکستە، دوای هەر شکستێک هەوڵبە ئەزمونی لێوەرگرە تا ئەگەیتە سەرکەوتن.\n+ لە ژیانتا هەلی زۆر بۆ ئەڕەخسێت جا هەمیشە لە ئامادەباشیابە لە کاتی هاتنەپێشی هەلەکانا. لەکاتی لەدەستدانی هەر هەلێکا گۆشدامەمێنە، بەڵکو بیکە بەخاڵی دەستپێک بۆ سەرکەوتن لە هەلی دواترا.\n+ سەرکەوتن کردارە نەک کۆتایی. لەدوای هیچ سەرکەوتنێک پشتی لێمەکەرەوە، چونکە ئەوە تەنها کارێکی کاتییە و ئەبێ هەر سەرکەوتنێک بکەی بە پایەیەک بۆ سەرکەوتنی داهاتوو، سەرکەوتنەکان کاتین و لەبیرئەچنەوە بەردەوامبوون نەمرییە.\n+ غەم و پەژارە و شادی و خۆشبەختی بە دەستی خۆت دروستیان ئەکەیت. لەناو باخچەیا هەست بەئارامی ئەکەیت، لەناو دڕک و داڵیشا هەست بەئازار.\n+ ئامانجەکان جوڵێنەری ژیانە. ووزەی جوڵێنەری ژیان ئامانجە، ئەبێ ئامانجی دیاری کراو هەبێت تا ژیان لە جوڵە نەوەستێ.\n+ سەرکەوتن هەمو شتێک نیە، بەلام ئارەزوو بۆ سەرکەوتن هەموو شتێکە. هەندێ کەس بەئاسانی سەرکەوتن بەدەستئەهێنێ، بەڵام چێژی لێنابینێ. چونکە ئەو تەنها ئارەزووی سەرکەوتنی هەبووە بێ ئامانجێکی دیاریکراو. چونکە چێژی سەرکەوتن لە گەشتن بەئامانجایە نەک پلەکەی.\n+ نەنگی نیە لە ژیانا بکەویت، بەڵکو گرنگ ئەوەیە بتوانیت هەڵسیتەوە. یەکەم هەنگاوی دوای کەوتن هەڵسانەوەیە بۆیە،گرنگە بیرمانبێ هەر شکستێک بکەین بە ئەزموون بۆ هەڵسانەوە بەرەو سەرکەوتن.\n+ ئەگەر چاوەرێی هەلێکت کرد و نەهاتە ڕێت، ئیتر بۆچی هەوڵی بۆ نایەیت. مەرج نیە ئەوەی چاوەڕێیت و لە دڵ و مێشکتایە بەخت یاوەربێ و بێتە سەرڕێت بۆیە هەوڵبە بۆ بەدەستهێنانی ئەوەی لە دڵ و مێشکتایە و چاوەڕێی مەکە.\nمن کێم؟ چۆن گەشتم بە ئێرە؟ ئەمەوێت بۆ کوێ برۆم؟ بۆچی ئەمەوێت برۆم؟ چ شتێک بەربەستە لەسەر ڕێگام؟ ئەی چۆن زاڵم بەسەریانا؟


Diplomatic Magazine | شیعر چییه‌و بنه‌ماو پێكهاته‌كانى چین؟\nشیعر وەك لقێکی هونەرە جوانەکان، جا هونەری بینراو – وەك پەیکەرتاشی، وێنەکێشان، وێنەگرتن، یان ئەدەب بێ، پێکهاتەیەکی توندوتۆڵ لەخۆناگرێ. بگرە دەکرێ لەسەر کۆمەڵێك بنەما داڕێژرابێ؛ ئەمانیش نابێ هێندە موقەیەد بن، ڕێ لە داهێنان بگرن. گەر ئەندێشە ئازاد نەبێ، هیچ هونەرێك لەدایك نابێ. خۆ گەر پێناسەیەكی گشتگیر بۆ هونەر دابنرێ، ڕەنگە بگوترێ: هونەر داهێنانی ئەندێشەی مرۆڤە، کە پێڕەو بە بنەمایە. وەکیتر 'بنەما' بە 'ڕێسا'، 'قانون' 'ڕابەر' و زۆر ناوی دیکەی لێ نراوە.\nڕەنگە هونەرمەند دەرك بە ڕێسای هونەر نەکات؛ هەڵبەت بەبێ ئاگاداری خۆی، پێڕەویان دەکات. دەنا کارەکەی هونەر دەرناچێ. بۆ نمونە عەرەبەکان سەدان ساڵ بوو بە کێشی عەروز شیعریان دادەنا؛ تەنیا لە سەدەی هەشتدا الخَلِیل بن أحمد الفراهیدی ڕێساکانی شیعری عەروزی دۆزیەوە؛ دەریخست کە شیعر عەرەبی تا ئەودەم، تەنیا بە ١٥ کێش نووسراون. دواتر قوتابیەکەی کێشێکی دیکەشی دۆزیەوە. ئێستا ١٦ کێشی عەروز دەستنیشان کراوە - الگَّویل، المَدید، البَسیگ، الوافِر، الكامِل، الهَزَج، الرَّجَز، الرَّمَل، السَّریع، المُنْسَڕح، الخَفِیف، المُچَاڕع، المُقْتَچَب، المُجْتَپ، المُتَقَاڕب و المُحْدَپ.\nبۆ نمونە نالی، زۆرتر بە هزج و رمل نووسیویتی؛ جاروبار مچارع بەکارهێناوە و بە دەگمەنیش رجز. چامەکی نالی بۆ سالم بە دەریای مچارع - مچارع مپمن اخرب مکفوف محژوف، نووسراوە، کە تەفعیلەکەی دەکاتە مفعولُ-فاعلاتُ-مفاعیلُ-فاعلن.\nپێش و لەگەڵ ئیمارەتی باباندا، پێش و هاودەمی نالی، سالم و کوردی، شاعیرەکان – بۆ نمونە مەولەوی و بێسارانی، بە کێشی کوردی یان پەنجەی ١٠ بڕگە شیعریان داڕشتووە.\nبۆنمونە مەولەوی دەنووسێ:\nدەرمانی زامان دەردەکەی کاریم\nهامڕازی ناڵەی شەوان بێداریم\nکە هەر دێڕەی ١٠ بڕگەیە:\nدەر-ما-نی-زا-مان-دەر-دە-کەی-کا-ریم – ١٠ بڕگەیە.\nئەمیش کتومت وەك فۆلکلۆرە. بۆ نمونە، ئەم فۆلکلۆرە ١٠ بڕگەیە:\nکوێستانان خاڵ خاڵ، بەفری ناچێتۆ؛\nقیبلەم تۆراوە، ئاشتی نابێتۆ.\nلێرەدا من لە دەرکی کێش بە قوڵی نادەم.\nڕەنگە من سێ بنەمای نەرمونۆڵ لە شیعردا ببینم.\nیەکەم – شیعر بە زمان دەنووسرێ\nزمانی داڕشتنی شیعر لە گفتوگۆی ڕۆژانە و پەخشانی هونەری جودایە. زمانی شیعر نابێ ئاڵۆز بێ یان خەڵك تێی نەگات؛ ڕەنگە تا ساکار بێ، هەژێنەرتر بێ. هەڵبەت زمانی شیعر تۆکمەیە و لێکدانەوە و شڕۆڤە لەخۆناگرێ؛ زانست نیە. پێویستی بە لێکدانەوەی بیرۆکەکان نیە. تەنیا دایان دەڕێژێ. ئەو سیستم-سازیەی لە زمانی ڕۆژانە و زانستدا دەبینرێ لە شیعردا نیە. شیعر نانووسێ، دوو پەڵە هەوری پۆزەتیڤ و نەگەتیڤ لەیەکیان دا و ئەنجامەکەی تەزووەیەکی کارەبا بوو، کە بە 'برووسکە' دەیناسین. شیعر بۆ نمونە دەنووسێ، "برووسکەی دڵ، ئاگری عیشقە." دیارە لە لۆجیکی ژیاندا، نە دڵ بروسکەی هەیە و نە عیشق ئاگر.\nشیعر خۆی گوزارشتە لە هەستی مرۆڤ لەڕێی هەموو ئەو ئامرازانەوە کە زمان فەراهەمی کردوون. زمان دەلاقەیەکە؛ سنوری بۆ شیعر داناوە. هەڵبەت ئەو ئابڵوقەی زمانە ناوەرۆك دەدات بە شیعر، هەروەك چۆن بۆیە، فڵچە و خام، دەلاقەن لەسەر وێنەکێشان. کاری شاعیرە سنوری زمان ببەزێنێ؛ پەیوەندی نوێ لە نێوان یەکەکانی زماندا بدۆزێتەوە لە شیعرەکانیدا، کە پێشتر نەبینراون.\nلایەنێکی گرنگی شیعر شارەزابوونە لە زماندا. ئەمیش هەم لایەنێکی مێژوویی هەیە؛ هەم لایەنێکی جیهانی. شارەزابوون لە زمانی شیعری کلاسیکی، دەستپێکە بۆ نووسینی شیعری هاوچەرخ. ناکرێ شاعیری کورد، شیعری کلاسیکی فەرامۆش بکات و بازبدات بۆ ئەو زمانە سەقەتەی کە میدیاکارانی ئەمڕۆ بەکاری دێنن. هاوکات زانینی زمان و شارەزابوون لە شیعری بێگانەدا، هەمیشە هاوکارە لە داڕشتنی شیعر بە زمانی زگماك.\nمامۆستا گۆران، بۆ نمونە، لە شیعری 'ڕەوتێکی جوان'دا دەنووسێ:\nیا[ن] کەروێشکی تێر و قەڵەو،\nلەبەر تریفەی مانگەشەو،\nچەند جوان ئەڕوا بە قونەقون،\nسرك و گورج و سپی و خرپن.\nیا پۆڕ لە گوێڕێگای دەشتا\nچەند ورد و جوان، بە لەنجە و لار،\nئەشێلێ سەوزە گیای بەهار.\nهیچ وشەیەکی ئاڵۆز لەم کۆپلەیەدا نابینرێت. لەگەڵ ئەوەشدا، تابلۆیەکی نەخشاندووە، بە وشەی زۆر ساکار، پاش خوێندنەوەی وا هەست دەکەیت کە خۆت لەوێ بوویت. مامۆستا گۆران، وێنەکەی بە وشەی سادە گواستووەتەوە بۆمان. ئەوە خۆی هێزی شیعرە. هەروەك دێڕی "ئەشێلێ سەوزە گیای بەهار"، پێشتر ئەو وشانە بەو جۆرە کۆنەکراونەتەوە. ئەمەیە دۆزینەوەی پەیوەندی نوێیە لە زماندا، کە سیمای شیعرە.\nشیعرێکی گۆران مەریوان-ی بە نمونە دەهێنمەوە لەژێر ناوی ' پەنابەردا:\nئەودەم من و ماریا –\nکە پەنابەرێکی ئارجەنتینی بوو،\nلەتەك چەند دەربەدەرێکی تردا،\nلە نزیک دەریاچەی "هۆڵینگێ"\nباسی وڵات و عەشقی ئینسانمان دەکرد؛\nبە شوێن بوونماندا رامان دەکرد؛\nدەریاچەش گوێی بۆ ئێمە شل کردبوو!\nئێستێ ماریا مردووە.\nلە گردێکی لێرەوە دوور،\nمن و چەند پیرێکی تر،\nلە هەمان شوێن،\nباسی هیچ ناکەین؛\nلە هیچ نادوێیین؛\nلە مێژە ویشکی کردووە!\nهیچ وشەیەکی ئاڵۆز لەم شیعرە کورتەدا نیە. ئەمیش – وەك شیعرەکەی مامۆستا گۆران، تەنانەت هیچ وشەیەکی تێدا نیە کە لە ژیانی ڕۆژانەماندا بەکاری نەهێنین. لەگەڵ ئەوەشدا، داڕشتنی بە جۆرێکە، کە دەستت پێکرد، ناکرێ خوێندنەوەی تەواو نەکەیت. کە لە خوێندنەوەشی دەبیتەوە، کاولی کردوویت. ئەمە هەموو بە وشەی ساکار کراوە. هەروەك پەیوەندی زمانەوانی نوێی تێدایە، بۆ نمونە:\n" بە شوێن بوونماندا رامان دەکرد؛\nدەریاچەش گوێی بۆ ئێمە شل کردبوو!"\nوشەکان وەك دڵۆپی ئاو وان؛ نابن بەهێزێك، گەر لە شەپۆلێکدا کۆنەبنەوە. شیعریش هەمان شتە. وشەکان بە تەنیا، گەر بێ گیانیش نەبن، کاریگەر نین؛ ئەوە شیعرە کۆیان دەکاتەوە لە وێنەی هەست-ئامێزدا و دەتخاتە گریان یان پێکەنین؛ زۆرجاریش لە تێڕامانێکی قوڵدا جێت دەهێڵێ.\nدووەم – شیعر گوزارشە لە کێشەی دەروون\nپرسی ئەم بنەمایە ئەمەیە: شاعیر تا چ ڕادەیەك توانیویەتی، هەژێنەر لە شیعرەکەیدا ڕەنگ بداتەوە؟\nشیعر، هەرهیچ نەبێ لای من، گوزارشە لە کێشەی ئاڵۆز و بەبڕشتی ناخی دەروونی مرۆڤ، کە ڕەنگە بە زانست و تەکنەلۆجی یان بە هیچ بەشێکی دیکەی داڕشتنی هزر دانەڕێژرێن. هەرگیز ناڵێم، شیعر ناتوانێ یان ناکرێ خۆی لە قەرەی هەموو بارێکی ژیان بدات؛ دەکرێ بابەتی هەموو لایەنێکی ژیان – سیاسەت، بۆنەی کۆمەڵایەتی و نیشتمانپەروەری، بە شیعر دابڕێژرێن. هەڵبەت ئەمانە دەچنە خانەی جۆرێکی دیکە لە ئەدەبەوە؛ ڕەنگە لای من لە پێناسەی شیعردا نەبن.\nزانینی مرۆڤ لە هەموو تافێکی مێژوودا، بەلانی کەمەوە دوو جۆرە – تێگەیشتن کە بە یەقینەوە بەندە و تێ نەگەیشتن کە بە گومانەوە بەندە. لای مرۆڤ، یەقین سەرچاوەی ئارامیە و گومانیش شڵەژاندن.\nیەکەم زانینە: تێگەیشتنە لەو دیاردانەی دەوروبەرمان. هەموو ئەو سامانە زانیاریەی کە بە درێژی مێژوو تا ئەو خاڵە کۆبووەتەوە هاوکارمان دەبن لە تێ گەیشتنی دیاردەیەکی نوێدا. با تێگەیشتنیشمان ساکار بێ و لە ڕووکاردا بمێنێتەوە، هێشتا لە یەقیندا دەمێنینەوە، و ئەمیش هەمیشە ئارامیمان پێ دەبەخشێ. بۆ نمونە، کە وامان دەزانی فیزیای نیوتن هەموو دیاردەکانی سروشت لێکدەداتەوە، لە یەقیتدا بوون. نەمان دەزانی دواتر، دیاردەی دیکە دەبینین، کە فیزیای نیوتن دۆش دادەمێنێ لەبەردەمیدا. کە ئەم دیاردە نوێیانە دۆزرانەوە، شڵەژاین و پەنامان بۆ فیزیای کوانتەم برد تا یەقینی ئارامبەخش بێتەوە گیانمان.\nدووەم تێ نەگەیشتن و دۆشدامانە لە بەرامبەر هەندێك دیاردەدا. ئەمیش دەبێتە مایەی گینگڵەمان، چونکە گومان هەمیشە دەمان شڵەژێنێ.\nبەشی یەکەم لە ڕێسا و قانونی زانستدا دادەڕێژین و گرفتێکی گەورەمان لەگەڵیدا نیە. هەرچی بەشی دووەمە، سەرباری ئەوەی کە لەبەرچاومان تەمومژاویە، مرۆڤ هەرگیز کۆڵ نادات لە گوزارشکردن لێیان. لەبەر ئەوەی لە ڕێسا و قانونی زانستدا داناڕێژرێن، بۆ ئەمیان هونەر فریادڕەسە و زانست دۆش داماوە. ئەمانە زەمینەی هونەرن بە شیعرەوە. بایەخیان لە زانست و تەکنەلۆجی بۆ ئارام-دەروونی مرۆڤ زۆر زیادترە. تا زانست و تەکنەلۆجی ژیانمان ئاڵۆز بکات و نامۆترمان بکات، بەهای هونەر و ئەدەب لە ژیانماندا زیاتر دەکات.\nبۆ نمونە، یەکێك لەو دیاردانەی ژیان کە مرۆڤ تێی ناگات، مەرگە. مەرگ زۆر گینگڵەی مامۆستا گۆران داوە. بەردوام لە شیعرەکانیدا، مەرگ دەبینینەوە – گوڵی لاولاو، بەسەرهاتی ئەستێرەیەك، هاوڕێم بێکەس، بۆ هیوا-ی کوڕم، لە سەرەمەرگی هیوادا، شیوەنی گوڵاڵە، گوڵی کەمخایەن و زۆری دیکە. مامۆستا گۆران بە گوڵێ لاولاو دەڵێ:\nمنیش، وەك تۆ بەقام کورتە و بەهارم تیژ و کەم فرسەت،\nگەشەم مەیلە و زەوالە چەشنی تۆ، چەشنی هەموو دنیا؛\nوەکو بارانی هاوین زوو فەنایە عومری بێ مروەت؛\nتەبەخخور مایەیە، هەیهات، بە چەشنی شەونمی سەرگیا!\nمامۆستا گۆران خۆی دەکات بە ئاوەڵی گوڵێ لاولاو؛ و پێی دەڵێ، هەدووکمان تەمەن کورتین. قیژەقیژی تێدا نیە؛ بە هێمنی باس لە مەرگی خۆی و لاولاو دەکات. گۆران کێشی عەروز – دەریای هزج مپمن سالم-ی لێرەدا بەکارهێناوە، کە تەفعیلەکەی دەکاتە، مفاعیلن-مفاعیلن-مفاعیلن-مفاعیلن.\nگۆران مەریوانی لە شیعری 'ئەویش دەڕوا' – بۆ شەهید د هۆشیار ئیسماعیل-ی دەنوسێ، بە ئەندێشەیەکی زۆر بەرز شەهید دەکات بە نوێنەری هەموو ئازادیخوازێك و دەنووسێ، کە ئەم خۆشی چاوەنواڕە گولەیەك بیپێکێ، کە گوزارشە لەوەی تاوان هەر بەردەوام دەبێ. شیعرەکە دروشم-ئامێز نیە؛ ناقیژێنێ؛ ناشیرین نیە؛ هەڕەشە-ئامێز نیە. بە پێچەوانەوە، بە هێمنی و لە ئەدەبێکی بەرزدا، شەهید دەلاوێنێتەوە تا دەگاتە ئەو جێیەی کە دەنووسێ:\nتا دادپەروەری ببینێ،\nپێش ئەوەی بچێتە حوزوری خوا!\nقاوغێ فیشەك و چوار منداڵ،\nلەدوای خۆی بەجێدێڵێ،\nئیدی جەرگت دەبڕێ و گەر زۆر ئازاش بیت هێشتا دوو دڵۆپ فرمێسك بۆ ئەم مرۆڤە مەزنە دەڕێژیت. مەریوانی-ش وەك مامۆستا گۆران، لە سەرتاسەری شیعرەکەدا بە جۆرێك زمان بەکاردێنێ، کە پێشتر نەبینراوە. هەموو بیرۆکەی نوێیە. ئائەوە خۆی پێوانەی شیعری سەرکەوتووە.\nسێیەم – پێکهاتەی شیعر\nپێکهاتەی شیعر نەوەك گفتوگۆی ڕۆژانەیە و نەوەك پەخشانی هونەرییە؛ زۆر جیاوازە. دەکرێ پێکهاتەی شیعر سێ سروشت لەخۆبگرێ. یەکیەکیان تەلارسازیە، کە ئەندازیاریی شیعرەکەی لە ئەستۆیە. ئەمیان چۆنیەتی بیناکردنی بیرۆکەی شیعرەکەیە، سیستم-ئامێزانە، لە خزمەتی هزری سەرەکی شیعرەکەدا. خۆ ڕەنگە لێرەدا شیعر تا ڕادەیەك لە زانست نزیك بێتەوە، و بتوانێ ئەو ئامرازانە بەکاربهێنێ، کە زانست دەستەبەری کردوون. دیارە وێنا شیعریەکان بە زمان – وشە – دەدەڕێژرێن؛ ئەم وێنانە، ڕەنگە قەتیس بن، بەڵام هەموو پێکەوە، وەك فیلمێك، فرەیم بە فرەیم بینای شیعرەکە دەکەن بەبێ دوورکەوتنەوە لە بابەتەکەی.\nبۆ نمونە بڕوانە شیعری 'من دەڕۆم'، کە گۆران مەریوانی بۆ شەهیدی قەڵەم وەداد دهۆکی نووسیووە. مەریوانی بۆ چرکەیەکیش یان تەنیا لە تاکە وشەیەکیشدا، وەداد لە یاد ناکات. تەلارسازیەکی نایاب لە شیعرەکەدایە؛ بە جۆرێکە گەر تاکە وشەیەك دەربهێنی، شیعرەکە سەرتاپا دادەرمێ. ئەندێشەیەکی قوڵی تێدایە، کە تەنیا شاعیر درکی پێ دەکات. هیچ یەکێك لەو وێنانەی شیعرەکە پێشتر نەبینراون، بۆ نمونە:\nبە مێروولەیەك دەڵێم:\nتا لەولای بێچووەکانیەوە بنووم.\nخەبەر لە حەشارگەیان نەدەم؛\nگەر لە برسیشدا بمرم؛\nدەست لە گەنجینەیان نەدەم!\nمەریوانی نانووسێ وەداد دژی گەندەڵێ بووە. ئەوە شیعر دەرنەدەچوو! وەداد بەڵێن دەدات کە دەست لە گەنجینەی مێروولەکان نەدات و حەشارگەیان بۆ کەس ئاشکرا نەکات. بەمجۆرە، مەریوانی، لە وێنەیەکدا کە هیچ پەیوەندی بە واقعی ژیان و زانستەوە نیە، جەرگت دەبڕێ. ئائەوە شیعرە.\nسروشتێکی دیکەی شیعر، ڕەنگە ریتم بێ. دووبارەبوونەوەی کێش، بۆ نمونە 'مفاعیلن' چوار جار، جۆرێك لە ڕیتم دەدات بە شیعر. نالی لە شیعری 'هەی کەرێکم بوو'، دەنووسێ:\nکەلە وەك جەڕڕەی شەرابی پر نیشات و تەڕ دەماغ\nشێری نەڕ، ئاهوویی بەڕ، گورگی سەفەر، قەمچی نەچێژ\nمل عەلەم، شیرین قەلەم، ئاهوو شکەم، مەیموون قەدەم\nسم خڕ و کلك ئێستر و، مەنزل بڕ و، عارەق نەڕیژ\nکێشی ئەم شیعرە عەروزە – دەریای الهزج المپمن المحژوف، تەفعلەکەی فاعلاتن-فاعلاتن-فاعلاتن-فاعلن، کە لە هەموو دێڕێکی شیعرەکەدا دووبارە دەبێتەوە؛ ئەمیش ڕیتمێکی دەداتێ کە ئارام دەبەخشێ. مرۆڤ هەمیشە بە ریتمێکی دووبارە ئارام دەبیتەوە. جگە لە کێش، نالی بە بەکارهێنانی وشەی لێکچوو – جیناس – جۆرێك لە ئاوازی داوە بە شیعرەکەی. بۆ نمونە لە وەسفی گوێدرێژەکەیدا دەنووسێ، شێری نەڕ، ئاهووی بەڕ، گورگی سەفەر.\nکێشی کوردیش ریتم دەدات بە شیعر. بۆ نمونە ئەم فۆلکلۆرە هەر دێڕەی ١٠ بڕگەیە، کە ٥ + ٥ لە هەر دێڕێکدا دووبارە دەبێتەوە:\nبینێ بان دڵم پەنجەی شمشاڵت\nبێ بەشم مەکە لە خەتوخاڵت\nبینێ بان دڵم ناسکە پەنجەکەت\nباوەشێنم کە بە ئەگریجەکەت\nدیارە بڕگەش، پێکهاتەی خۆی هەیە، کە دەکرێ ریتم بدات بە شیعرەکە. وشە دەکرێ لە بڕگەیەك یان چەند بڕگەیەك پێكهاتبێ؛ ئەمانیش کۆکراوەیەکن لە دەنگی بزوێن و نەبزوێن، کە بە ڕێسای زمان ڕیزبەندن. ئێرە جێیان نیە؛ هەڵبەت تێگەیشتن لە بڕگە – وەك یەکەیەکی زمان، بنەڕەتیە بۆ داڕشتنی شیعر.\nمن ریتم لە ئاواز جیا دەکەمەوە. ریتم زۆرتر دووبارە بوونەوەیە. بۆ نمونە بەرداشی ئاشێك، کە گوێی لێ دەگرین، هەمان ریتم دووبارە دەبێتەوە. دیارە ئاوازێك لەگەڵ ئەم ریتمەدا تەریبە. لە هەموو چرکەیەکی خولانەوەی یەكجاری بەرداشەکەدا، هەمان دەنگمان گوێ لێ دەبێ. گوێ لە خوڕەی ئاوی تاڤگەیەك بگرە! لە کاتێکی دیاریکراودا، هەمان دەنگت گوێ لێ دەبێ. دەنگی دیکە ڕەنگە وا سیستم-ئامێز نەبن. بۆ نمونە ڕەشەبا یان شەپۆلی ئاو، دەنگیان بەردەوام دەگۆڕێ. هەورەتریشقە، ناڵەیەکە، بارانێکی زۆر بەدوی خۆیدا دێنێ. شاعیر دەتوانێ، ئەمانە بکات بە ڕیتمی شیعرەکانی. نامەوێ ئەم نامە کورتە ئاڵۆز بکەم؛ هەڵبەت لێکچونێکی زۆر نزیك لەنێوان شیعر، فیزیا و متماتیکدا هەیە. هەندێك هاوکێشەی سکارم داڕشتووە بۆ لێکدانەوەی ریتم و ئاوازی شیعر، بەڵام بۆ نامەیەکی دیکەیان هەڵدەگرم. شیعر بەتایبەت گەر بە کێشی عەروز یان بڕگە داڕێژرابێ، پێڕەوی چەند هاوکێشەیەکی ماتماتیکی دەکات، کە لەسەر دیاردە فیزیاویەکان داڕێژراون.\nئاواز جیاوازە، سەرجەمی ئەو دەنگانەن کە لە شیعرەکەدان. ئەویان کاری شاعیرە چۆن ئاوازێك تێکەڵ بە ریتمی شیعرەکە دەکات. بۆ نمونە، سافی هیرانی لە شیعری ' دڵبەری، نازپەروەر" دەنووسێ:\nدڵبەری، نازپەروەری، ڕووئەنوەری، مەهپارەکەم\nنەونیهال، ئەبرۆ هیلال، شیرین جەمال، نازدارەکەم\nمەهروویی، موشکین موویی، چاو ئاهوویی سەحرای خوتەن\nسوور گوڵە، موو سونبولە، ماهی پەری ڕوخسارەکەم\nکێشی ئەم شیعرە عەروزە – دەریای الرمل المپمن المحژوف، تەفعلەکەی فاعلاتن-فاعلاتن-فاعلاتن-فاعلن؛ ئەمیش ڕیتمێکی ئارامبەخش دەدات بە شیعرەکە. هەڵبەت سافی لە کۆتای زۆر تەفعیلەدا قافیەیەکی پێداوە. بەمەش ئاوازی داوە بە ڕیتمی شیعرکە.\nتا ژیان ئاڵۆزتر و جەنجاڵتر بێ، شیعر بەهای زیاد دەکات. شیعر ئەو سیحرە دەخاتەوە ناو ژیان، کە زانست و تەکنەلۆجی لەنێوی دەبات.


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: گفتوگۆ لەگەڵ ئەنوەر سوڵتانی سەبارەت بە هێندێک لایەنی مێژووی سیاسی\nگفتوگۆ لەگەڵ ئەنوەر سوڵتانی سەبارەت بە هێندێک لایەنی مێژووی سیاسی\nگفتوگۆ لەگەڵ ئەنوەر سوڵتانی سەبارەت بە هێندێک لایەنی مێژووی سیاسی لە کوردستانی ئێران\nپرسیار: بە پێی بەڵگەی مێژوویی تا ئەو جێیەی کە ئێوە لێتان کۆڵیوەتەوە هەوەڵین کاری ڕێکخراوەیی کە لە سەر بنەمای ڕۆژەڤ و داوخوازی هووییەتی کوردی بێ ، ناسێنەی کوردی بێ لە کوردستانی ئێران، لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کەنگێ دەست پێ دەکا؟\nوڵام: تەبعەن پێشینەی حیزبایەتی زیاترە لەوەی کە حیزبێک بە هووییەتخوازی کوردییەوە دامەزرابێ. کە ڕەنگە، شتەکە دیارە بیرۆکەکە ڕۆژئاواییە، کە گەیشتووەتە ئێران و دوایە گەیشتووەتە ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێشینەکەی لەوانەیە بتوانین بگەڕێنینەوە بۆ ئەنجومەنەکانی دەورەی مەشڕووتییەت. لە سنە، لە کرماشان، لە سەقز، لە مەهاباد بەڵام ئەگەر بەو ڕوانینە تایبەتەوە بۆ هووییەتخوازی کوردی سەیری بکەین ڕەنگە ئەوەی کە پێی دەگوترێ ' کۆمەڵەی جیهاندانی' ، گۆیا لە سەردەمی شۆڕشی سمکۆ دا دامەزراوە لە خۆی و لە ماکۆ بووە عەبدولڕەزاق خانی دونبوڵی دایناوە .\nپرسیار: ئەو عەبدوڵڕەزاق خانە هەر عەبدولڕەزاق بەدرخانە، وا نییە؟\nوڵام: بەڵێ بەڵێ، عەبدولڕەزاق بەدرخانە. من ئەوەم لە کتێبەکەی کاک نەوشیروان ئەمین دا دیوە، هەر وەها 'کۆمەڵەی ئیستیخلاسی کورد' کە ئەویش سەید تەهای شەمزینی دایناوە ئەویش دەڵێ لە ساڵی کۆتایی شەڕی یەکەمی جیهانی دابووە کە دەکاتە ١٩١٨. پێشینەکە ئەوەندەی من ئاگادار بم دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ساڵانە. بە شوێن ئەوە دایە ئیدی درەنگترە ماوەیەکی پێ دەچێ کە ' حیزبی ئازادیخوای کورد" ە یا ' حیزبی ئازادیی کورد' یا ' حیزبی ئازادیخوازی کورد' کە عەزیزی زەندی لە مەهاباد دای دەنێ و بە شوێن ئەو دایە کە ئیدی کۆمەڵەی ژێکاف پێک دێ.\nپرسیار: جا ئێستا لە سەر حیزبی ' ئازادی کوردستان ' یا ' حیزبی ئازادیخوازانی کوردستان ' ڕاوەستین، چونکە لە بەڵگە دا لە ڕاستیدا بە هەر دووک نێو باسی کراوە. لە ساڵی ١٩٧٧ کەسێک بە نێوی ئاغای تەیرانی لە سەر بنەمای بەڵگەکانی ' مرکز اسناد ایران' کتێبێکی دەرخستووە بە نێوی ' اسناد احزاب سیاسی ایران' یانی بەڵگەکانی پارتیە سیاسییەکانی ئێران کە لەوێدا مەڕامنامەی ' حیزبی ئازادیی کوردستان ' یش چاپ بووە لە ٢٨ مادە دا بە سەرەتایەکەوە و ئیدی لەوێ جوان دەردەکەوێ کە ڕەحمەتی عەزیزی زەندی ئەوەی نووسیوە. بە پێی تێخوێندنەوەی ئێوە لەو ٢٨ مادەیە، ئەو مەڕامنامەیە چییە؟ پێتان وا هەیە ئەو مەڕامنامەیە دەو سەروبەندی دا وەکوو بەڵگەیەک پۆلیس دەستی بە سەر دا گرتووە و ئاوا لە ناو ئەسنادی ئێرانیدا ماوەتەوە یا ئەوە بە شێوەیەک چووەتە ناو کۆمەڵ ئەو بەرنامەیە؟\nوڵام: من ڕەنگدانەوەی ئەو شتەم لە شوێنی دیکە دا نەدیوە جا بۆیە بۆچوونەکە ڕەنگە بە گشتی بۆ ئەلئان، ئەوەندی کە شت بە دەستەوەیە ئەوە بێ کە ئەو شتە شتێکی زۆر مەحدوود بووە لە ناوچەیەکی تایبەت دا ڕەنگە لە مەهاباد، لە میاندواو چونکوو ئەرمەنی و ئاسۆریشی تێکەڵاو بوون ئەمە دیاردەیەکی گرینگە تێیدا کە چۆنە داواکاریەکان هەموو داواکارییە بۆ ئەرمەنی و بۆ ئاسۆڕیش، چۆنە ئەو فکرە هاتۆتە ئەوێ و تا کوێ ڕۆیشتووە، کێی لە پشت بووە؟ لە قەولی مەلا قادری موسەریسی یەوە باس کراوە کە ئارامێکیش لەگەڵ بووە، بەڵام ئەویش بووبێت بەهەر حاڵ ئەمن وای بۆ ناچم کە ئەو شتە بووبێتە دیاردەیەکی گشتی ئەو جۆرەی کە دواتر حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان بوو یا کۆمەڵەی ژێکاف بوو،\nپرسیار: باشە، وەک دەزانین بەرێزیشت حەتمەن ئەو داکومێنتانەت دیوە کە لە هێندێکیان دا باسی ئەوە دەکرێ کە کۆمەڵەی ژیانی کورد یا کۆمەڵەی ژیانەوەی کورد ، کۆمەڵەی ژێکاف بڵێین دە ڕاستیدا چالاکییەکانی لە ساڵی ١٩٣٨ دەستی پێ کردووە. دەزانین کە لە ساڵی ١٩٣٧ پەیمانی ' سەعدئاباد' ئیمزا کراوە لە نێوان ئێران، عێڕاق، ئەفغانستان و تورکیا بەسترا گۆیا بە مەبەستی پێشگیری لە دەستدرێژی و دژایەتی لەگەڵ هەر جۆرە هەڵتەزینەوەیەک لە سنوورەکانیان بەڵام جوان دیارە کە مەبەست بەرەوڕووبوونەوە لەگەڵ مەسەلەی کوردە. دوای بە پێی یەکێک لە سەنەدەکان باسی ئەوە دەکرێ کە سەنەدەکەش ئی کۆمەڵەی ژێکافە باسی ئەوە دەکرێ لە دیدارێک دا لە نێوان هەیئەتێکی ئەوان و هەیئەتێک لە باشووری کوردستانی عێڕاق دا یەکێک لەو کەسانە ئەفسەرێکی ئەڕتەشی عێڕاق بووە کە ئەو خەبەرەی گەیاندووەتەوە بە حکوومەتی ناوەندی عێڕاق و ئەوانیش بە ئێرانیان گوتووە و ئەوە بووەتە هۆی ئەوە کە ژمارەیەک خەڵک لە ناوچەی سابڵاغێ تەبعید بکرێن. وەک دەزانی لە شێعری 'سەیف ' یش دا ئەوە باس کراوە، دوایە لە کتێبی بەڕێز سەید محەمەد سەمەدی ' 'ئاوڕێک لە مێژووی مەهاباد ' دا لیستەیەکی تێدایە لەو کەسانەی کە تەبعید کراون. دە ناو ئەوانەی دا کە زۆر ناسراو بن حوسێنی زێڕینگەران (حوسێن فڕووهەر) هەیە کە زاندراوە ئەندامی ژمارە ١-ی کۆمەڵەی ژێکاف بووە، یا سەید پیرەی نیزامی کە ئەندامی کۆمەڵە بووە، یا حەمەدی مەولوودی. پرسیارەکە ئەوەیە ئەو جۆری کە ئێوە بۆی دەچن و ڕەنگە لێشتان کۆڵیبێتەوە ئایا ناکرێ کە تاریخی حیزبی ئازادیخوازانی کورد یان حیزبی ئازادیی کوردستان بە بەشێک لە تاریخی ژێکاف دابنێین؟\nوڵام: بەشێکی زۆری مێژوو فاکت نییە بۆچوونە. زۆر شت هەیە دەگوترێ ئەلئان پێوەندی کورد لەگەڵ ماد فەرموو بەڵگەی بۆ بێنەوە دوو دانە دێڕ، دوو دانە ووشە وجوودی نییە لە زمانی مادی کە تۆ بێنی تەتابوقی بکەی لەگەڵ کوردی لە ئەنجام دا بۆچوونە. لەوە دا بۆچوون دەتوانێ دوان بێ. دەتوانێ ئەوە بێت کە بەڵێ لە سەر ئەو بنەمایە کە ' حیزبی ئازادیخوازی کورد ' بووە کۆمەڵەی ژێکاف داندراوە و هەر وەها ئەندامەکانی بەشێکیان هەمان ئەندامانی حیزبی ئازادیخوازی کورد بوون کە وابوو دەکرێ وەکوو بەشێک لە مێژووی ژێکاف، ئەویش سەیر بکرێ کە ئەگەر بتوانێ ئەوە بکا بە ناچار دەبێ بگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٣٨ کە ساڵی دامەزرانی حیزبی ئازادیخوازی کورد بێ. بەڵام ئیدی بۆچوونە من خۆم پێم وا نییە وا بێ چونکوو هۆکارەکەی من ئەوەیە ' حیزبی ئازادیخوازی کورد' ئەو پەرەیەی نەسەند لە ناو خەڵک دا، ئەگەر بوو شتێکی زۆر تاکە کەسی لە نێو جەمعێکی زۆر مەحدوود دا بوو، ئەو جەمعە بەربەست کراوە نەیانتوانی بوو بچنە نێو کۆمەڵانی خەڵکەوە، دیارە بەیاننامەکە هەیە ئەلئان دەیبینین بەیاننامەکە گەلێک شتیشی تێدایە کە هاوبەشە لەگەڵ ئەو شتانەی کە داوخوازی کۆمەڵەی ژێکاف و دواتر حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان بووە. بەڵام هەر بەو هۆیەی کە مەحفیلێک ، کۆبوونەوەیەکی پچووکی جەمعێک بووە، من خۆم نازانم، نایبەمەوە سەر کۆمەڵەی ژێکاف. ئەوە وەکوو گوتم بۆچوونە. ئەلئان لە سەر کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی کوردستانی ئێران هەر ئێستا بۆچوون دەتوانی دوان بێ. بۆچونێک ئەوەی کە لە ساڵی ١٣٥٧ لە وەختی شۆڕشی ئێران داندراوە بۆچوونێکی دیش ئەوەیە کە زۆر پێشتر داندراوە.\nپرسیار: یانی مەبەستتان ئەوەیە کە ئەگەر فاکتێکی تاریخیش هەبوو بێ لە سەر ئەو فاکتە تاریخییە هەمیشە بۆچوونی جۆراجۆر دەتوانێ هەبێ. بێجگەلە ئەو مەڕامنامە ٢٨ مادەییەی حیزبی ئازادیی کوردستان یان حیزبی ئازادیخوازانی کوردستان لە هێندێک سەرچاوە دا باسی ئەوە دەکرێ کە بەیاننامەیەکیشیان دەر کردووە بە بۆنەی هاتنی ئەڕتەشی سوور بۆ ئازەربایجان و هێندێک ناوچە لە باکووری کوردستانی ئێران. سەبارەت بەو مەسەلەیە ئەگەر ڕوونکردنەوەیەکت هەبێ.\nوڵام: من خۆم ئەو بەیاننامەیەم نەدیوە. تەنیا بیستوومە کە بەیاننامەیەکی ئاوایان دەر کرد بێ پێشوازییان لێ کرد بێ ئەوەش من نائاسایی نابینم بە هۆی ئەوەی دیکتاتۆرییەتی ڕەزا شایە ڕووخاوە، خەڵک پێشوازی دەکا لە ئەڕتەشی سوور، کەسایەتییەکی گەورەی وەکوو سەیف شێعری پێدا هەڵ دەڵێ بە ئەڕتەشی سوور دا کە هاتۆتە ناوچەکە و وەکوو ڕزگاریکەرێکی تەماشا دەکا، کە وابوو من دووری نازانم حیزبێکیش کە ئەو دەمە فەعال بوو بێ بەیاننامەیەکی دەر کرد بێت بەڵام وەختێک ئینسان شتەکەی نەدیبێت بڕیار دان لە سەری کەمێک ئەستەمە.\nپرسیار: ئێستا با بێینە دەوری دووەمی یانی دە ڕاستیدا ئەوەندەی کە بەڵگەمان بە دەستەوەیە ئی کۆمەڵەی ژێکاف هێندێک شت تەواو ڕوون و ئاشکرایە کە کەنگێ دامەزراوە. زۆربەی هەرە زۆری چاپەمەنی بە زمانی جۆر بە جۆر باسی ئەوە دەکەن کە ڕۆژی دامەزارانی کۆمەلە ٢٥- ی گەلاوێژی ساڵی ١٣٢١ی هەتاوی بووە کە دەکاتە ١٦- ی ئووت یان ١٦- ی ئابی ١٩٤٢ و بە تایبەتی لە چاپەمەنییەکانی کۆمەڵەی ژێکافیش دا واتە لە ڕۆژمێری کۆمەڵە دا دوو ساڵ لە سەر یەک ٢٥-ی گەڵاوێژ وەکوو ڕۆژی دامەزرانی کۆمەڵە ڕاگەیێندراوە. یانی لەوە دا گومان نامێنێ یانی دەکرێ تەفسیری جیاواز هەبێ لە سەر ئەوەی کە بەرنامەی سیاسی کۆمەڵە چۆن بووە بەڵام لە سەر ئەو مەسەلەیە گومان نامێنێ چونکە هەموو یەک دەنگن جگە لە یەک دوو سەرچاوە نەبێ کە لە جیاتی مانگی ئاگوست بۆ نموونە ڕەحمەتی ئیگلتن دەڵێ مانگی سێپتامبر کە ئەوە دەتوانێ هەڵە بێ. ئێستا پرسیارەکە ئەوەیە، پرسیاری ئەساسی ئەوەیە ئەو کۆمەڵەیە لە زەمانێک کە کۆماری کوردستان دامەزراوە و بە تایبەتی لە قسەی پێشەوا قازیی محەمەد کە هەم سەرۆکی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان بووە و هەم پێشەوای حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان بووە و پرێزیدێنت و سەرۆک کۆماری ئەو جمهوورییە بووە لە ژمارەی ١- ی ڕۆژنامەی کوردستان دا کە ئۆرگانی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستانە و هێندێک لە ڕۆژنامە نووسانی تاران کە هاتوونە تەورێز و لەوێوە هاتوونە مەهاباد قسەیان لەگەڵ کردووە پێش ڕاگەیاندنی کۆمار باسی ئەوە دەکا دەڵێ ئێمە چوار ساڵە خودموختاری داخڵیمان هەیە ئەوە یانی چی یانی ئەو فەعالییەت و چالاکیانەی کە لە ناوچانەی کە ژێر سوڵتە و دەسەڵاتی حکوومەتی مەرکەزی نەماوە بە تاریخی خۆی یانی بە تاریخی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستانی دەزانێ. هەر لە ڕۆژنامەی کوردستانی ئەو دەمی دا سەرنووسەری ' کوردستان' سەید محەمەدی حەمیدی مەقالەیەکی زۆر دوور و درێژی نووسیوە و لەوێدا دەڵێ خەباتەکەمان پێ دەنێتە پێنجەمین ساڵی دامەزرانی خۆی. ئەوەش یانی چوارساڵەکەی کۆمەڵەشی حیساب کردووە. کە وا بوو بە پاڵپشت و ئیستیناد بەو بەڵگە مێژووییانە ئینسان دەتوانێ بڵێ ئەو تاریخە ٧٠ ساڵە نەک ٦٧ ساڵ هۆی چییە کە لە عەینی حاڵ دا کە حیزبی دێمۆکڕاتری کوردستان ئەو ڕۆژەی هەڵبژاردووە وەکوو ڕۆژی دامەزرانی خۆی، دیارە لە ساڵی ١٩٤٥ بەو لایەوە بەڵام ئێستا دەڵێ ئەوە ٦٧ ساڵە نەک ٧٠ ساڵ؟\nوڵام: تەبعەن وڵامی پرسیارەکە حیزب دەبێ خۆی بیداتەوە. هەر دوو باڵی حیزبەکە وڵام بدەنەوە کە بۆچی وایە. بەلام دیسانەکە لەوەش دا مەسەلەی بۆچوون هەیە. من خۆم پێم وانییە وەختێ کە دەتوانی ڕۆژ و مانگەکەی لە دامەزرانی کۆمەڵەی ژێکافەوە حیساب بکەی بتوانی ساڵەکەی حیساب نەکەی. هۆکارێک بۆ ئەوە نییە، مەگەر ڕاست لە ٢٥-ی گەلاوێژی ساڵی ١٣٢٤ دا [ ١٦-ی ئوورت ١٩٤٦ ] شتێکی تایبەت ڕووی دابێت کە بڵێن ئەوە بۆتە مەبنا. ئەوەندەی من بزانم لەو ساڵە دا و لەو ڕۆژ و مانگە دا شتێکی تایبەت نییە. یەکەم بەیاننامەی حیزبی ذێمۆکڕاتی کوردستان لە ١-ی ئابان دایە، ١- ی خەزەڵوەر. یانی دوو مانگێک دوای ئەو جەرەیانە.\nپرسیار: کۆنگرەکەی ، کۆنگرەی یەکەم لەو تاریخە دا گیراوە.\nولام: کە وابوو ئەگەر ئەوە بێت دەبوو ئەو ١- ی خەزەڵوەرە دابندرێت، وەک ڕۆژی پێکهێنانی کۆنگرە ئەو بکرابا بە بنەما بۆ دامەزرانی حیزبیش. بەڵام ئەوە نەکراوە و ئەوەی ژێکاف هەڵبژێردراوە و ئەو قسانەی کە سەید محەمەدی حەمیدی کردوویەتی، تەبعەن سەید محەمەدی حەمیدی سەرنووسەری ڕۆزنامەکە بووە ئەو دەتوانێ هێندێک شتی ئیدێئالیستیشی تێکەڵاوی شتەکە کرد بێ. فاکتێکی تەواو ناتوانێ ببێ بۆ حیزبەکە بەڵام قسەی پێشەوا قسەیە لەو پەیوەندە دا، کە ئەو باسی چوارساڵی ڕابردوو دەکا ئەو دەڵێ ئێمە خودموختاریمان هەبووە لە چوارساڵی ڕابردوو دا. ئایا ئەوە بە مەعنای ئەوە وەردەگرین کە ئەوە کۆمەڵەی ژێکافیشە فەعالییەت دەکا.\nپرسیار: ئەخر چالاکی سیاسی ڕێکخراوی بە ناوی کۆمەڵەی ژێکاف بووە ئیدی.\nولام: تەبعەون ئەوە ڕاستە. بەڵام ئەو موشەخەسەن باسی خودموختاری دەکا کە دەتواندرێ بەوە تەفسیر بکرێت حکوومەتی ڕەزا شا نەماوە، شلو شەوێقە دەستگا دەوڵەتییەکان، حکوومەتە ناوچەییەکە یانی حکوومەتیش نەتوانین بڵێین یانی دەسەڵاتی ناوچەیی کورد لەوێدا لەو چوار ساڵە دا خۆی خۆێ بەڕێوە بردووە.\nپرسیار: بەڵام یەک شتی کە فەرمووت لە سەر سەید محەمەدی حەمیدی وەکوو سەرنووسەری ڕۆژنامەی کوردستان ئەوە قسەی لە سەرە چونکە ڕۆژنامەی کوردستان ئۆرگانی ناوەندی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان بووە یانی ئیمکانی ئەوەی کە سەرنووسەرەکەی بێنێ نەزەری شەخسی خۆی باس بکا هێندێک مەعقوول نییە.\nوڵام: ئەوە ڕاستە سەر وتارەی ڕۆزنامەکە جاری وابووە هێمن نووسسیوێتی، جاری وابووە هەژار نووسیوێتی ئەوانە بۆچوونی خۆیانە دەیڵێن بە بۆچوونی ڕەسمی ناتوانی تەعبیر بکەی.\nپرسیار: زۆر باشە، ئەوەندەی کە مەڕبووت بە حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان بێ دوای ئەو سەفەرەی کە کراوە بۆ سۆڤیەت یانی پاش ئەوەی کە گۆڕانێک بووە لە سیاسەتی شووڕەوی دا بە نیسبەت مەسەلەی کورد هەیئەتێکی وا بزانم هەشت کەسی بە سەرۆکایەتی پێشەوا قازیی محەمەد کە دەعوەت دەکرێن بۆ ئازەربایجانی شووڕەوی و دیدار لەگەڵ خودالێخۆشبوو میر جەعفەر باقرۆف کە بەرپرسێکی باڵای ئازەربایجانی سۆسیالیستی بووە زۆر سەرچاوە باسی ئەوە دەکەن کە سەرانی ئازەربایجان هێندێک شک و گومانیان هەبووە لە کۆمەڵە لەبەر هێندێک هەڵوێستی کە لە چاپەمەنی کۆمەڵەی ژێکاف دا بووە بە نیسبەت ئینگلیستان. وە دوای ئەوە کە هەیئەتەکە هاتووەتەوە مەهاباد بە قسەی یەكێک لە ئەندامانی هەیئەتەکە ڕەحمەتی مەنافی کەریمی کۆبوونەوەیە هەبووە پێشەوا سەبارەت بە سەفەرەکە ئاگایی داوە بە خەڵک و خەڵکەکە پەسندیان کردووە و دوایەش بە پێچەوانەی ئەوەی کە هێندێکان باس دەکەن و جەنابیشت دەزانی کە بەیاننامەی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان و داوا هەشت مادەییەکە زۆر پێشتر لە بەستنی کۆنگرەکە دا تەرح کراوە، یانی لە نێوان مانگی گەلاوێژ تا کوو مانگی خەزەڵوەر کە حیزب ئێعلان کراوە تا ڕاگەیاندنی کۆمار کە چوار مانگێک دوای ئەوە بووە. هێندێکان دەڵێن تا سەروبەندی ژێکاف داوای کوردان داوای پێکهاتنی دەوڵەتێکی نەتەوەیی ئازاد بووە بەڵام لەو سەروبندی ڕا کە حیزبی دێمۆکڕات پێک هاتووە ئەو داوایە ئاڵوگۆڕی بەسەر هاتووە هەم لە کوردستانی ئێران و هەم لە کوردستانی عێراق و هەم لە تورکیا کە دیارە لەوێ ئاڵوگۆڕی جیاواز بووە لە سەر داوخوازی پێک هاتنی ناسێنەی کوردی؟ ئێوە ئەو بۆچوونانە چۆن لێک دەدەنەوە؟\nوڵام: هۆی گۆڕانەکە ڕەنگە ئینسان بتوانێ لە چەند شت دا بۆی بگەڕێت. ئەگەر بشتوانرێ بدۆزرێتەوە. یەکیان ئەوەی کە ئێمە شتێکی وەک رێئال پۆلیتیکمان هەیە، تۆ موحیتەکەی خۆت دەناسی، دەوروبەرەکەی دەناسی، بارودۆخەکە دەناسی . ئێمە لە تیژبینی و تێگەیشتوویی ڕێبەرانی کۆمار هیچ گۆنە شکێکمان نییە بە تایبەت پێشەوا. ئەوان دەبێ بارودۆخەکەیان هەڵسەنگاندبێ لەگەڵ ڕۆژنامەنووسەکان کە قسە دەکا پێشەوا، دەچێ بۆ تاران لەگەڵ شا قسە دەکا لە هیچ کوێ دا توندرەوییەکی ئەوتۆی تێدا نابینی کە بییەوێ پردی پشت سەر خراپ بکا لە ئەنجام دا بەشێکی شتەکە ڕەنگە ئەوە بێ، بەشێکی ڕەنگە سیاسەتی سۆڤیەت بێ کە لەو پەیوەندە دا ئەمن یەک قسەم هەیە دەمەوێ بیکەم ئەویش ئەوەیە . کۆمەڵەی ژێکاف عەلاڕەغمی ئەوەی کە مامۆستا زەبیحی پێوەندێکی نزیکی بووە لەگەڵ کۆنسوولگەری سۆڤیەت لە تەورێز هێندێک بۆچوون لە گۆواری نیشتمان دا هەیە کە پیشان دەدا عەتفێکیان بەرەو سیاسەتی ئینگلیس هەبووبێ. لە کتێبەکەی دوکتور قاسملوو دا بە لای شتەکە دا ڕۆیشتووە دوکتور قاسملوو دیویەتی پێی دەڵێ کۆمەڵەی ژێکافی سیاسەتی ئینگلیسی بە دۆستی کورد ناو دەبرد و حەتا ئاڵاهەڵگری ئازادی گەلان یەکێکیش لەوان ئەویش گەلی کورد. کە تەبعەن ئەو دەڵێ وا نییە. ئایا ئەوە ئەو سیاسەتەی کە لەو ڕستەیەو دا ڕەنگی داوەتەوە دابنێین لە پەنای هەندێک شتی دیکە. من سوێندخوادنەکەی مامۆستا هەژار کە لە 'چێشتی مجێور' دا هەیە کە وەختێک لە کۆمەڵەی ژێکاف دا دەیەوێ سوێند بخوا دەچێتە ماڵی سەید کاکە نێوێک باس دەکا لە تاریکە شەو دا چۆتە ئەوێ و لە بەر درگا کەسێک ڕاوەستاوە دەست لە سەر دەمانچە و دوایە لە ژوورەکە دا دەیبنە ژوورێکی تاریک و پەردەیەک لا دەبەن و میزێک و قورئانێک و خەتجەرێکی ڕووت بە سەریەوە و شتی ئا لەو چەشنە کە دەڵی من کە سوێندم خوارد دەلەرزیم یانی ترس و لەرزێک دای گرتبووم. ئەو نەوعە فەزایە، ئەو قسانەی دیفاع لە سیاسەتی ئینگلیس و ئەوەی کە ڕووسەکان داوا لە پێشەوا و لە حەوت کەسەکەی دیکە دەکەن نەک ئەوەی مادەیەک، دوو مادە لە بەرنامەی کۆمەڵەی ژێکاف بگۆڕن بەڵکوو ئەساسەن نێوی حیزبەکە بگۆڕن بیکەنە حیزبی دێمۆكرات. من ئەوانە لە پەیوەندێک دا دەبینم ئەویش بە کورتی ئەوەیە کارتێکەرییەک لە ' فڕاماسۆنری' لە سەر ژێکاف هەیە.\nپرسیار: بە چ مەعنا یانی بەڵگەت بۆ ئەوە چییە؟\nوڵام: بەڵگەم بۆ ئەوە ئەو سێ شتە کە ئەلئانەکە باسم کرد هەر وەها هەندێک شتی دیکە کە ئەلئان ئیشارەیان پێ دەکەم ، بەڵام پێش ئەوە ئیشارە بەوان بکەم با ئەوە بڵێم من بە هیچ شێوەیەک لە شێوەکان هێچ یەک لە ڕێبەرانی ژێکاف تاوانبار ناکەم .\nپرسیار: هیچ گومان لە نیەتی بەڕێزت دا نییە بەڵام ئەوەی کە دەڵێی فڕاماسونری تەئسیری لە سەر هەبووە بە پێی چ بەڵگەیەک ئەوە دەڵێی؟\nوڵام: یەکیان ئەو شێوە سوێندخواردنەیە کە عەینەن دەگەڵ شتی فڕاماسۆنەکان دێتەوە،\nپرسیار: نەک فڕاماسۆن مامۆستا، ئەوە لە مەرکەزی غەیبی لە بزووتنەوەی مەشڕووتییەت دا ئەوە هەبووە. لە بزووتنەوەی مەشڕووتییەت ئەوە بووە لە تەورێز ئەگەر تەماشای کتێبی تاریخی مەشڕووتییەت بکەی ئەوە هەیە لە تەورێز کە بە شەو بە تاریکی کابرایان بردووەتە شوێنێک لەوێ بێ ئەوەی بۆخۆی بزانێ شوێنەکە کوێیە لەوێ سوێندی خواردووە، ئەوە چ ڕەبتی بە فراماسۆنانەوە هەیە؟\nوڵام: پێشینەکەی ئەو، پێشینەکەی مەشڕووتییەتیش دەگەڕێتەوە بۆ پێشتری. تۆ ئەگەر تەماشا بکەی هەر ئەو بیرۆکەی حیزبایەتی یەکمجار میرزا فەتحعەلی ئاخوندزادە هێناویەتە ئێرانەوە بۆ خۆی فراماسۆن بووە. مالکوم خان بۆ خۆی 'فەرامۆشخانە' ی داناوە ئەوانە ئی سەدەیەک پێش ئەوەن چاکە، بە شوێن ئەو دا نازیمولئیسلامی کرمانی یە، بە شوێن ئەو دا تالیبۆف ە. هەمووی ئەوانە بە شێوەیەک فڕاماسۆن بوون، تەنانەت بۆ نموونە سەید جەماڵەدینی ئەسەدئابادی کە هەڵگری بیری ئیتیحادی ئیسلامە، سەید جەماڵەدینی ئەسەد ئابادی شک نیە لە ئەندامەتی لە گرووپی فراماسۆنەکان.\nپرسیار: جا ئەوە چۆن گرێ دەدەی لە مەسەلەی ژێکاف؟\nوڵام: من ئاوای گرێ دەدەم هۆکاری ئەوەی کە سۆڤیەتەکان داوا دەکەن دەڵێن حیزبەکە بگۆڕن ناڵێن مادەیەکی بیرۆکەکەتان، شتێکی ئەوەی بەولایە دا بکەن شتێکی دێمۆکڕاسی تێ بخەن فڵان، دەڵێن کولەن حیزبەکە بگۆڕن بە بۆچوونی من ئەو ترسەیە هەیانە . ئەوان وەختێک عەلەنەن دیفاع دەکەن، لە نامەکانیشی دا کە زەبیحی نووسیویەتی بۆ کۆنسوولگەری شووڕەوی لە تەورێز، لەوێدا کۆنسوول وەختێک نامە دەنووسێ بۆ مۆسکۆ پێیان ڕادەگەیێنێ دەڵێ ئەوان لە گۆوارەکەیاندا دیفاعی ئاوایان لە ئینگلیس کردووە .\nپرسیار: باشە ئەوەش تا حەدێک باس کراوە لە بەر ئەوەی کە کۆمەڵەی ژیانی کورد یا ژیانەوەی کورد پێوەندی هەبووە لەگەڵ حیزبی هیوا و حەتتا لە نیشتمان لە ژمارەی یەکەم یا دووەمی دا لە سەرەوەی بەرگەکەی زۆر بە ئاشکرا نووسیویە بژی سەرۆک، مەبەست لە سەرۆک، ڕەفیق حیلمی یە دە ڕاستیدا لە بەر ئەو پێوەندییە و ئەو مەقالەش کە دەفەرمووی کە ئینگلیستان پشتیوانی نەتەوەی زوڵملێکراوە یانی لەوانەیە ئەوە کاردانەوەیەک بێ لە بەرانبەر ئەوەشدا. یانی ڕووناکبیرێکی وەکوو ڕەفیق حیلمی کە زۆر بە تەجروبە بووە، لە حەڕەکەتی شێخ مەحموود دا زۆر بە چالاکی بەشداری کردووە، سەفەری کردووە بۆ تورکیا، چاوپێکەوتنی هەبووە لەگەڵ ئاتاتورک یانی لە کۆمەڵی کوردەواری دا مومکینە ئەو فکرەش هەبووبێ کە بریتانیا دەتوانێ یارمەتیدەری کورد بێ. جا لە بەر ئەوە ئەو مەسەلەیە ئەوە پاساو نادا ئەوە وەکوو کارنامەیەکی کۆمەڵەی ژێکاف دابندرێ.\nوڵام: کاک حەسەن هەر ئەوەیکە ئیشارەت کرد، هەر ئەوەیکە لە ژمارەی یەکەمی نیشتمان دا ' بژی سەرۆک و هیوا' ی تێدایە، لە ژمارەکانی دیکەدا نامێنێ ئەوە بۆخۆی پرسیارە. چۆنە لە ژێر کام کارتێکەری دایە کە ئەو شتە نامێنێ؟ کام هێزی کوردی ئەوە لا دەبا. من دڵنیام نە کۆمەڵەی ژێکاف ئەوە لا دەبا، نە هیچ کوردێکی ناوچەکە ئەوە لا دەبەن چونکە ئەوان وەکوو کورد لە پەیوەند دابوون نەک هەر لەگەڵ ئەوان، لەگەڵ خۆیبوون یانی لەگەڵ کوردی باکوور یانی لەگەڵ ئەوان لە پەیوەند دابوون. کە وابوو ئەوان نین کە ئەو دروشمە لادەبەن، بۆچی لە ٧ ژمارەی دواتری نیشتمان دا کە بڵاو دەبێتەوە هیچکامیان ئەو شیعارەی تێدا نییە. دەبێ سیاسەتێکی لاوەکی ئەو شتەی لا بردبێ. ئەوانە هەموو شکن، هەموو گومانێکن کە تۆ لە خوێندنەوە دا، لە دیتنی بەڵگە و سەنەد دا دەیبینی بۆی دەچی، هیچ کامێکیشیان ئەوانە قەتعی و حەتمی نین.\nپرسیار: کەسێک ئەو پرسیارەی ناردووە لەگەڵ بەڕێزتی بهێنمە گۆڕێ دەڵێ کۆمەڵەی ژێکاف هیچ فڕی بە حیزبی دێمۆکڕاتەوە نییە و سەڕچاوەش بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئەو بۆچوونە کەم نین. ئێستا ئەمن بۆ خۆم هەمووم بۆ ناچێتەوە سەر یەک کە ئاماژەی پێ بکەم. بە بۆچوونی من ئەو دوانە تەواو دوو ڕەوتی لێک جیاواز بوون ئەو باسە کە چەند کەس لە بەڕێوەبەرانی کۆمەڵەی ژێکاف دوایە دە کۆمار دا دەوریان هەبووە قانیعم ناکا کە ئەو دوانە یەک بووبن وە یەکیان لە سەر بنەمای ئەویدی دامەزرابێ. بۆچوونی بەڕێزت چییە لەو بارەیەوە؟\nوڵام: من ئەوە دەڵێم دیسانەکە ئەوە بۆچوونە، بەڵگە، فاکت بۆ هەر دوو لای شتەکە هەیە دەتوانی بڵێی هەر ئەو کەسانەی لە کۆمەڵەی ژێکاف دا بوون وەختێک کە زەبیحی دەگیرێ دەچێ دەبرێتە تاران بە قسەیەک حیزب روئەسای ئیدارات دەگرێ لە مەهاباد بەریان نادا هەتا ئەوان دوای ٨ مانگەکە ئازاد دەکرێن کە دێنەوە شێعریان پێدا هەڵدەکوترێ، جێژنیان بۆ دەگیرێ چراخانیان بۆ دەکرێ. ئەوە نەوعێک پەیوەندی. ئەمما بە لایەکەی دیکەی دا کە تەماشای دەکەی وەکوو بیر و بۆچوون منیش لەگەڵ ئەوەدام کە بیر و بۆچوونی ژێکافی جیاوازی هەبێ لەگەڵ ئی حیزبی دێمۆکڕات.\nپرسیار: باشە، بە بۆچوونی بەڕێزت سەبەب چییە لەو تاریخەی دا، نەک لە تاریخی ١٩٤٥، کە ئەوە دوای گەڕانەوەی هەیئەتەکەیە لە باکۆ، بەڵام پێش ئەوە دە ڕێبەرایەتی ژێکاف دا پێشەوا قازیی محەمەد جێی گرتووە. بەڵام ئەو دەمی سەبەب چییە کە ئێمە هیچ بەڵگەیەکمان بە دەستەوە نییە بۆ ئەوەی موخالەفەت و دژایەتییەک لەگەڵ ئەو گۆڕینە کرا بی؟\nوڵام: من خۆم هیچ شتێکم نەدیوە.\nپرسیار: بەڵام وەکوو مێژووزانێک چۆنی لێک دەدەیەوە؟\nوڵام: سەبەکە بۆ من ئەوەیە کە کۆمەڵەی ژێکاف عەلارەغمی ئەوەی کە ئەلئان هەندێک بۆچوون هەیە کە ژێکاف بیروبڕوایەکی گەلێک جیاوازی بووە ڕەنگە لەوە دا چەپ تەئسیری بێت کە ئەو قسانە دەکرێ بەڵام من بە درێژەدەری سیاسەتەکانی ئەوێی دەزانم چونکوو پێشەوا پێش ئەوەی کە حیزب ئێعلان بکرێ بە لانی کەمەوە ساڵێک پێش ئەوە لە نێو کۆمەڵەی ژێکاف دا بووە. دەی باشە هەمان کەسایەتی، هەمان بیر و بۆچوون ئێستا بە گۆڕانێک کە چوون بۆ باکۆ نێوەکە گۆڕاوە من پێم وا نییە جیاوازییەکی ئەوتۆ هەبێ لە شتەکە دا.\nپرسیار: جیاوازی ئەوتۆ یانی لە باری سیاسییەوە مەبەستتە؟\nولام: لە باری سیاسییەوە، لە باری بیروبۆچوونەوە، لە باری ئەساسەوە.\nپرسیار: ئەی بۆ هیچ بەڵگەیەک نییە؟ تەنها شتێکی کە باسی دەکرێ پارچە شێعرێکە، پارچە شێعرێکی یەکێک لە شاعیرانی قوتابخانەی موکریانە، خاڵە مین کە ئەویش گلەیی و گازنێکە، کە ئەو گلەیی و گازنە بە پێویستی ئەوە نییە کە پێوەندی هەبێ لەگەڵ گۆڕانی کۆمەڵە بە حیزب ، یانی ژێکاف بووبێتە حیزبی دێمۆکڕات چونکە باسی هەر دووکیان بەیەکەوە دەکا. یانی بۆ زۆر کەس ئەوە پرسیارە و زۆر جار دووبارە بووەتەوە کە هۆی ئەو هەڵوەشانە چۆن لێک دەدرێتەوە؟\nوڵام: هەڵوەشانەوەکە تەنیا وەکوو باسم کرد پێشتر، با ئەو خاڵە بڵێم ئێمە بیرمەندێکی وامان نەبووە کە بێت حیزب و حیزبایەتیمان بۆ شی کاتەوە و بێت تێئۆریزەی بکات وەکوو مەسەلەن ئێرانییەکان بەختی ئەوەیان هەبووە ئەرمەنییەک، یەکی دیکە وەکوو میرزا فەتحعەلی ئاخوند زادە لە شەکی و شیروان لە دایک بووە هاتووەتەوە ئێران بیری ئوڕووپایی لەوێوە وەرگرتووە، ئەو دەمانە تفلیس مەرکەزی ڕۆشنبیری بووە، مەرکەزێکی گەورەی ڕووناکبیری بووە. بەداخەوە کورد کەسێکی لەوێ نەبووە، تەنیا کەسێکی کورد من زانیبێتم لە تفلیس بووبێ سەردار عەلیخانی موکری بووە. سەردار عەلیخان دوای ساڵێک کە لەوێ مایەوە حەمەحوسێن خان وەختێک ئێعدام کرا هاتەوە بۆکان، کە تورکەکان لە مەڕاغە حەمەحوسێن خانیان ئێعدام کرد، هاتەوە لە بۆکان دانیشت. کە هاتۆتەوە لەگەڵ خۆی چی هێناوە مەسەلەن کامێرای هێناوە، دوچەرخەی هێناوە یانی بیری نوێ لەوێوە هاتووە بەڵام بۆ ئێمە کەم بووە. ئەو تێئۆریسییەنەی کە حیزبایەتی بۆ خەڵک ڕوون بکاتەوە پێش دانانی حیزبەکە ئێمە نیمانە. ئێمە لەو سەردەمانە دا کە باسی دەکەین . لەو سەری سەر لە جنووب ئایەتوڵا مەردووخ مان هەیە، لەولاتر حاجی بابەشێخمان هەیە لە لای سەقز و بۆکان، ئەملاتر سەیفولقوزات مان هەیە لە مەهاباد و میاندواو. ئەولاتری بڕۆی سەید عەبدوڵا ئەفەندی مان هەیە لای ورمێ. هیچکام لەوانە تێئۆریسیەنێک نەبوون کە بتوانن وڵامێک بدەن، شتێک بنووسن کە ئەلئان وڵام بێ. ئەوانە بۆچوونێکن کە ئەمڕۆ پەیدا بوون. وەکوو کوتم من ئەگەر لێم بپرسی دەڵێم لە بەرنامە دا دیارە جیاوازی هەبووە دەنا بۆ دەگۆڕا لەوەوە بۆ ئەو؟ ئەمما ئەم درێژەی ئەویدیکەیە.\nپرسیار: باشە وەک جەنابیشت باست کرد ئەو قسانە ووراژاندنی بابەتە، هیچ شتێک موتڵەق نییە. بەڵام ساخکردنەوەوی ڕووداوی تاریخی چ تەئسیری هەیە لە سەر هەلومەرجی ئێستا؟ بۆ وێنە ئەگەر ئێمە بزانین ئەو تاریخە ٦٧ ساڵ نییە بەڵام ٧٠ ساڵە فەرقی چییە؟\nوڵام: فەرقەکە بە گشتی دەبێ ئەوە بێ ئێمە دەروای بەرچاوامان ڕوون نییە. ئێمە زۆر شت دەڕۆین دوای ئەوەی کە چووین دەزانین چاکە یان خراپە. ئێمە بۆ ماوەیەکی ٥٠ – ٦٠ ساڵە وەشوێن دروشمی خودموختاری کەوتووین دوایە ئەلئانەکە دەڵێین هەو نییە. ئەلئان وەشوێن فێدراڵی کەوتووین کە دەڵێن چونکوو لە عێڕاق، لە باشوور داندرا چاک بوو ئێمە بۆیە ئەوەمان هەڵبژاردووە ، حیزبە دێمۆکڕاتەکانی کوردستانی ئێران هەر دوو لایان. دەی باشە فەرموو ئەوە نووری مالکی، ئەوە شەهرستانی بزانە لەوێ گیروگرفت چەندە زۆرە. مەبەستم ئەوەیە ئەگەر بتوانین لە ڕابردوو دەرسێکی تەواو وەرگرین، ئەگەر شی بکەینەوە، ئەگەر هەڵەکانی بدۆزینەوە دەبێ بە سەر هەڵەی تازەدا نەکەوین. ئێمە لە ساڵی ١٣٥٧ خۆشت و منیش ئیمە بە باشی لە بیرمانە بەشێک بوون لە جەرەیانەکان دەی ئێمە چیمان دەزانی کە چووین و ئەو خەڵکەش وەشوێنمان کەوتن و بردمانن لەو قوڕەمان هەڵچەقاندن.\nقازی: زۆر سپاس بەڕێز سوڵتانی بۆ ئەم گفتوگۆیە،\nئەو وتووێژە لە رۆژی یەکشەمە ١٩-ی ئووتی ٢٠١٢ ئەنجام دراوە\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 10:46 PM\nگفتوگۆ لەگەڵ ئەنوەر سوڵتانی سەبارەت بە هێندێک لای...\nوتووێژی عینایەت فانی لەگەڵ حەسەن قازی بەبۆنەی ٦٦ م...\nمۆدێلەکانی پەروەردە بە زمانی دایکی بە ئاماژە بە شێ...\nهەڤپەیڤین لەگەڵ دوکتور جەعفەر شێخەلئیسلامی سەبارەت...


دووجار به كورته‌نامه په‌یوه‌ندی كرد، من نه‌مزانی كه بۆچی پرسیار ده‌كات جاری سێیه‌م وتی: تۆ فڵان كه‌سی؟ تا ئه‌و كاته‌ی نه‌موت به‌ڵێ نامه‌ی تری نه‌نووسی... كاتێك له‌وه دڵنیابوو كه ژماره ته‌له‌فوونه‌كه هی شه‌خسی خۆمه تا ئه‌و كاته نه‌یتوانی ده‌روازی دڵی بكاته‌وه. به‌ڵام كه گوێی له‌ده‌نگی من بوو وتی هه‌ر حه‌ز ئه‌كه‌م به كورته نامه قسه بكه‌ین‌و من پیاوم به نه‌عله‌ت كردووه!!!! پێموت كورته‌نامه كاتم زۆر ئه‌با، فه‌رموو ئه‌وه ژماره‌ی خانمێكی توێژه‌ر. وتی: نا ئاممان...\nهێشتا قسه‌كانی ته‌واو نه‌كردبوو داوای لێكردم تۆ كه‌س ده‌ناسی كه ژن بێت ببم به هاوڕێی، ڕاستیه‌كه‌ی سه‌ره‌تا من بیرم بۆ ئه‌وه چوو كه له‌وانه‌یه پێویستی به ڕێنمایی هه‌بێت‌و داوای هاوكاری ده‌كات تا ئامۆژگاری لێوه‌رگرێت به‌ڵام كه وتی: با نهێنی بێت!!! تێگه‌یشتم كه هاوڕێیه‌تی ژنی بۆ چیه. بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر له مه‌به‌ستی تێبگه‌م وتی: ئه‌گه‌ر نیه، پێكه‌وه بخه‌وین به ته‌له‌فونیش بێت من هه‌ر قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كه‌م. وه‌ك ئه‌وه‌ی توووشی شۆك بم. ته‌له‌فوونه‌كه‌م داخرایه‌وه.... ئه‌ی خوایه ئه‌مه كوردستانه!!!!! .\nئایشێ 15 دانه ساڵی ڕه‌به‌ق له‌گه‌ڵ پیاوێك ژیابوو كه هه‌موو ژیانیان پڕ بوو له چه‌رمه‌سه‌ری. ئه‌و چه‌رمه‌سه‌رییانه نا كه هه‌ندێك خێزان ڕۆژانه تووشی ده‌بێت. ئه‌وانه‌یش نا كه بوونه‌ته به‌شێك له ژیانی ڕۆتینی زۆر له ژنانی كورد. هی ئه‌م زۆر جیاوازبوو.... ئازاردان، چه‌وسانه‌وه، تف، ده‌ستدرێژی جنسی نادروست... هتد، كاتێك گوێم لێگرت من خۆم نه له هیچ ڕۆمانێكی خه‌مناك‌و له هیچ به‌سه‌رهاتێك شتی له‌و شێوه‌یه‌م نه‌بیستبوو كه ئه‌و باسی ده‌كرد، به‌ڵام بۆ ئایشێ قبووڵی ئه‌م هه‌موو سوكایه‌تییه‌ی ده‌كرد، نازانم!!! وه‌ك خۆی ده‌یوت هه‌موو رۆِژێك تێهه‌ڵدان‌و په‌لاماردان و جنێو پیاوه‌كه‌ی ڕێگه‌ی نه‌ئه‌دا به هیچ شێوه‌یه بۆ به‌رده‌رگا شتنیش ئایشێ بچێته ده‌ره‌وه، ته‌نات بۆی نه‌بوو جه‌ژنانیش به‌خێرهاتنی میوان بكات نه‌یده‌هێشت ده‌رو به‌رده‌رگا بشوا. ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه ئایشێ تێیپه‌ڕاند تراژیدیا بوو دوایی بۆم ده‌ركه‌وت كه ئایشێ بۆیه ئه‌م مه‌ئه‌ساته‌ی قبوڵكردووه نه برای هه‌بوو هانای بۆ به‌رێ‌و نه مام، ئه‌و بێ پشتیه‌ی ئایشێ بووه هۆی ئه‌وه‌ی بكه‌وێته به‌ر نه‌شته‌ری بۆكس و پێ له‌قه‌كانی عه‌باسی مێردییه‌وه. ئایشێ تۆقیبوو، زوو زوو ده‌یوت: كه پیاو ده‌بینم ئه‌ژنۆم ده‌شكێ. په‌یوه‌ندی سه‌رجێمان ماوه‌ی سێ ساڵه به‌ته‌واوی بنه‌بڕبووه. خوا ئه‌و ڕه‌حمه‌ی پێكردم منداڵیشمان نه‌بوو. عه‌باس كه زانی منداڵم نابێت كۆڵی لێدام، ده‌یویست بڕۆم‌و ڕزگاری بێت منیش ئه‌وه‌ی له‌م دنیایه شكم ئه‌برد ته‌نیا باوكه پیر و دایكه به‌ساڵاچووه‌كه‌م بوو. كه سه‌ردانی ئه‌وانیشم ئه‌كرده‌وه بێزاری خۆمم ده‌رده‌بڕی باوكم ده‌یوت ته‌حموولت هه‌بێ كچم هه‌موو ژن‌و مێردێك هه‌ر كێشه‌یان هه‌یه. دایكم ده‌یزانی كه بێزارم و تا لووتم گه‌یشتووه، به‌ڵام هیچ قسه‌یه‌كی نه‌ده‌كرد سه‌رئه‌نجام ته‌حه‌موولی ئه‌و ژیانه ناخۆشه‌م نه‌كردو هه‌ڵهاتم بۆ ماڵی باوكم، ئیتر پیاوه‌كه‌یشم لێی نه‌پرسیمه‌وه....\nحه‌وت مانگه له ماڵی باوكم ده‌ژیم،\nبه‌ڵام كێشه‌كه‌م ئه‌وه‌یه له پیاو ده‌ترسم و چاره‌م ناون. ته‌نانه‌ت ئه‌و كابرایه‌ی هاواری باینجان و په‌تاته ده‌كات من ده‌شڵه‌ژێم. بۆیه هه‌ستم بۆ ژن دروست بوو، سه‌ره‌تا له ڕێگه‌ی خه‌یاتێكه‌وه كه له‌كاتی گرتنی قیاسدا ده‌ستی بۆ جیسمم هێنا هه‌سته‌كه‌م گڕی گرت. خۆم پێنه‌گیرا....كه ڕۆیشتمه‌وه ماڵه‌وه له ڕێگه‌ی مۆبایله‌كه‌مه‌وه ژنێكی ناسیاوم دۆزییه‌وه‌و په‌یوه‌ندیم پێوه‌كرد قسه‌مان كرد، تا ئه‌وه‌ی حه‌زمكرد لێی نزیك ببمه‌وه‌و یه‌كترمان بینی. ئێستا پێكه‌وه دوور له هه‌موو هاتو هاوار و په‌لاماردانێك، جنێوێك. من‌و ئه‌و وه‌ك ژن‌و پیاو چی ده‌كه‌ن ئه‌وه‌مان ئه‌كرد نه كه‌س پێمان ده‌زانێ‌و نه تووشی كێشه‌یش ده‌بین هیچ له‌م كرداره‌یش په‌شیمان نیم... ئایشێ ماوه‌ی سێ مانگ له‌گه‌ڵ ئه‌و ژنه ده‌مێنێته‌وه ژنه‌كه‌یش به هۆی ڕووداوێكه‌وه گیان له‌ده‌ست ده‌دات له‌و كاته‌وه كه ئه‌و گیانی له ده‌ستداوه نه‌یوێراوه بۆ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه ژنێكی تر بێنێته‌وه نێو ژیانی هه‌ر بۆیه داوای له من كرد.\nئه‌م حاڵه‌ته‌ی ئایشێ پێی ده‌وترێت هاوڕه‌گه‌زبازی. واته مه‌یلی نێر بۆ نێر و مێ بۆ مێ. حاڵه‌ته‌كه له نێو پیاواندا زۆرتره وه‌ك له‌ژنان. تا ئێستا له كوردستان ژماره‌یه‌ك ژن خۆیان دانیان به بوونی حاڵه‌ته‌كه‌دا ناوه. هۆكاره‌كان فره ڕه‌هه‌ندن\nهۆكاری تووشبوونی ئه‌م حاڵه‌ته به بڕوای شاره‌زایانی بواری ته‌ندرستی جنسی فره ڕه‌هه‌ندن، به‌ڵام ئه‌م حاڵه‌ته‌ی كه له‌م چیرۆكه‌دا هاتووه. ئایشێ به‌هۆی مامه‌ڵه‌ی خراپی مێرده‌كه‌یه‌وه هه‌سته‌كه‌ی شاردراوه‌ته‌وه. تا له لای ئه‌و بووه ئه‌و هه‌سته‌ی نه‌بووه. به‌ڵام كه شوێنه‌كه ده‌گۆڕێت‌و كه‌شه‌كه‌ی بۆ ده‌ڕه‌خسێت، هه‌سته‌كه دروست ده‌بێت. زیاتر ئه‌مه جۆرێكه له‌و تۆقینه‌ی كه ئه‌و ژنه له به‌رامبه‌ر ڕه‌فتاری ئه‌و پیاوه‌دا بۆی دروستبووه له بۆچوونی ژنه‌كه‌دا خه‌زن بووه كه پیاو هه‌موویان یه‌ك توخمن، ئه‌گه‌ر ئایشێ پیاوێكی تریش بكاته‌وه به هاوسه‌ر ڕه‌نگه هه‌مان ژان‌و موعاناتی هه‌بێت. هۆكارێكی تریش مامه‌ڵه‌ی توندی باوكی بووه له‌سه‌رده‌می منداڵیدا زۆر له باوكان كاتێك كچه‌كانیان پێده‌گه‌ن به توندی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن‌و به نابه‌دڵ ده‌یان ده‌ن به شوو. هۆكاری تری ئه‌م حاڵه‌ته‌یش ڕه‌نگه كێشه‌ی هۆرمۆن بێت كه له ڕووی زانستیه‌وه ئه‌مه پشكنین یه‌كلایی ده‌كاته‌وه. ڕه‌نگه ئه‌و ژنه ئه‌و ڕێژه هۆرمۆنه نێرینه‌ییه‌ی نه‌بێت كه ده‌بێت له ژندا هه‌بێت تا مه‌یلی بۆ پیاو بۆ دروست بێت.\nدوای ئه‌وه‌ی كه زانرا كێشه‌كه په‌یوه‌ندی به هۆرمۆن و خه‌له‌لی كرۆمۆسۆمه‌وه نیه. ده‌بێت توێژه‌ر ڕێنمایی ئایشێ بكات بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ردانی خێزانێكی نموونه‌یی بكات‌و هه‌ندێك پیاو ببینێت كه هێمنانه ڕه‌فتار له‌گه‌ڵ ژن ده‌كه‌ن‌و بزانێت ماڵ خۆشه‌ویستی تیایه‌و پێكه‌نینی تیایه. گوێزانه‌وه‌ی ئایشێ بۆ ژینگه‌یه‌كی تر تا بیره‌وه‌رییه ناخۆشه‌كانی كه‌مێك كۆن ببن. دۆزینه‌وه‌ی حه‌ز و خولیای ئایشێ‌و كاركردن له‌سه‌ر بره‌ودان به‌و حه‌زانه‌ی تابه‌رجه‌سته‌ی بكات‌و زۆربه‌ی كاته‌كانی پێوه به‌سه‌ر به‌رێت. دروستكردنه‌وه‌ی سه‌رله‌نوێ به‌های كۆمه‌ڵایه‌تی‌و مرۆیی بۆ ئایشێ‌و یارمه‌تیدانی تا ئه‌و به‌هایانه‌ی لای ده‌چه‌سپێت. گێڕانه‌وه‌ی متمانه له نێوان خۆی‌و باوك‌و دایكی تا خۆشه‌ویستی سه‌رله‌نوێ له نێو ئه‌و خێزانه‌دا په‌یدابێته‌وه.\n3063 جار بینراوه


ئەمینداری گشتی: خوشکان ڕۆڵی کاریگەریان هەبووە لەئیدارەدان و بەرێوەبردنی ژیانی کۆمەڵگەدا\nSalam 14/09/2019 - 09:25 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nئەمڕۆ هەینی 13-9-2019 بەئامادەبونی بەرێز مامۆستا سەلاحەدین محەمەد بەهائەدین ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان ئەنجومەنی کاروباری ناوخۆ دەزگای پەروەردە خولێکی دووڕۆژەی بۆ ئەندامانی ناوچەکانی خوشکانی یەکگرتوو کردەوە.\nلەوتەیەکیدا بۆ بەشداربوانی خولەکە بەرێز ئەمینداری گشتی تیشکی خستە سەر کارو چالاکیەکانی خوشکان و وێرای بەرز نرخاندنی ، سوپاسی خوشکانی کرد کە ڕۆڵێکی گرنگیان بینیوە و شانی براکانیان سوک کردوەو جێی دەستیان دیارە لەپەروەردەکردنی نەوەیەکی پاک .\nلەمێژووی کوردستاندا ئافرەتان و خوشکان ڕۆڵی کاریگەریان هەبووە لەئیدارەدان و بەرێوەبردنی ژیانی کۆمەڵگا هەروەک پاڵپشتیەکی تەواویش بونە بۆ بەدەستهێنانی دەستکەوت و سەرکەوتنەکان لەهەمان کاتیشدا پاراستنیان.\nشاراوەنیە کە خوشکان ئافرەتان هاوسەنگی بەژیان دەبەخشن پێویستە پیاوان ئەوڕۆڵەی خوشکان لەبەرچاو بگرن و بەرز بنرخێنن ، هەروەها خوشکان خۆشیان دەبێ دەرک بەو مەسئولیەت و بەرپرسیاریەتیەی خۆیان بکەن. لەلایەکی دیکەئەرکێکی گەورەو گرنگ کە زیاتر لەئەستۆی ئێوەی خوشکانە کەبریتیە لە پەروەردەکردن و پێگەیاندن و ئاراستە کردنی نەوەکانی دواڕۆژ.\nنابێ ئەم ئەرکە بەهیچ جۆرێک و پاساوێک فەرامۆش بکرێ وچونکە فرامۆشکردنی ئەم ئەرکە گرنگە بەمانای فەرامۆشکردنی ئێستاو داهاتوی کۆمەڵگا دێت.


دژی ئەو دادوەرەی لێكۆڵینەوە لە تەقینەوەكەی بەندەری بەیروت دەكات، خۆپیشاندانی لایەنگرانی حزبوڵڵا و بزوتنەوەی ئەمەلی نزیک لە ئێران، له بەیروتی پایتەختی لوبنان بەڕێوەچوو، بە گوللـەی هێزە ئەمنییەکان شەش كەس کوژران و چەند کەسێکی دیکەش بریندار بوون.\nمیدیاكانی لوبنان بڵاویانكردەوە، لە گردبوونەوەكەی ئەمڕۆی لایەنگرانی حزبوڵڵا و بزوتنەوەی ئەمەل، دژ بە هەوڵەکانی “تارق ئەلبەیتار” دادوەر و لێکۆڵەر لە دۆسیەی تەقینەوەکەی بەندەری بەیروت، هێزە ئەمنییەكان تەقەیان كردووە.\nبەپێی ئامارەكانی وەزارەتی ناوخۆی لوبنان، بە تەقەی هێزەئەمنییەكان شەش كەس کوژراون و 16 خۆپیشاندەری دیکەش بریندار بوون.\nلایەنگرانی حزبوڵڵا ڕەوتی لێكۆڵینەوەكانی دادوەرەكە ڕەتدەكەنەوە و دەڵێن، “بە سیاسی كراوە”، بۆیە ئەمڕۆ ڕژانە سەر شەقامەكانی بەیروت.\nتەقینەوەکەی ساڵی ڕابردووی بەندەری بەیروت بە یەکێک لە بەهێزترین تەقینەوە نائەتۆمییەکانی جیهان دادەنرێت لە مێژوودا، بەهۆیەوە زیاتر لە 200 کەس گیانیان لەدەستدا و هەزاران برینداریشی لێکەوتەوە، ڕووبەرێکی فراوانیشی لە بەیروت وێرانکرد.\nبەندەری مەرفای بەیروت\nپانۆرامای سەردانەكەی بافڵ تاڵەبانی بۆ کەرکوک و دەرئەنجامەکانی\nئەفغانستان.. تاڵیبان فڕۆکەخانەی قەندەهاری بۆردومانکرد\nبەرپرسانی ئەفغانستان ئاشکرایانکرد، درەنگانی شەوی ڕابردوو سێ موشەک ئاڕاستەی فڕۆکەخانەی قەندەهار کراون، بزوتنەوەی تاڵیبانیش بەرپرسیارێتی خۆی لە هێرشەکان…\nناڕەزایەتی و خۆپیشاندانی “تینووەكان” لە ئێران وەك ئەوەی چالاكوانان ئەو ناوەیان لێناوە درێژەی هەیە، ئەمەش دوای ئەوە دێت…


Diplomatic Magazine | ئەرکی ڕاگەیاندن لەسەردەمی کۆرۆنادا\nئەگەر کۆرۆنا وەك نەخۆشیەك و وەك بابەتێكی پزیشكی زانستی پزیشكی بەڕیوەبەرێت ئەوا لێكەوتە دەرونی و كۆمەڵایەتی و ئابوری و تەنانەت سیاسیەكانیشی لەلایەن میدیا و بەتایبەتی سۆسیال میدیاوە بەڕێوەدەبرێت.\nلە دۆخێكی لەم جۆرەدا هەر بەتەنها راگەیەندنكاری پڕۆفیشناڵ و دەزگا زەبەلاحەكانی راگەیاندن دۆخی میدیایی ئاراستە ناكەن،بەڵكۆ لەسایەی سۆشیال میدیادا هەموو كەسێك بەخۆی و مۆبایلەكەی دەستیەوە رۆژنامەنوس و تەنانەت دەزگایەكی راگەیاندنی بچكۆلەشە.\nلێرەدا بەپێی ئەزمونی كاركردنمان چەند خاڵێك دەخەینە ڕوو سەبارەت بە مامەڵەی میدیا لەگەڵ نەخۆشی کۆرۆنا:\n1. پێویستە لەسەر میدیا بەشێك نەبێت لە سیاسەتی شاردنەوەی زانیاریەكان لەبارەی نەخۆشیەكەوە،ئەگەر هاتوو دەسەڵاتی سیاسی لەوانەبوو كە هەوڵی شاردنەوەی نەخۆشیەكەیدا. میدیای بەرپرسیار ئەوەیە كە بەڕاستی بەخەڵك بڵێت چی ڕودەدات و چی هەیە لەبارەی نەخۆشیەكەوە، تا هاوڵاتیان بتوانن بەپێی قەبارە و شێواز و شوێنی نەخۆشیەكە پلانی خۆپاراستن و ڕوبەڕوبونەوەی خۆیان دابڕێژن. خۆشبەختانە سیاسەتی حكومەتی هەرێم لەم بابەتەدا تائێستا بریتییە لە ئاشكردنەوەی زانیاریەكان و نەشاردنەوەیان كە ئەمە هەنگاوێكی عەقڵانییە.\n2. پێویستە لەسەر میدیاكاران و دەزگاكانی راگەیاندن هەواڵی راست و دروست و باوەڕپێكراو بڵاوبكەنەوە. ئەگەر لەهەر كات و دۆخێكی دیكەدا بواری ئەوە هەبێت هەواڵی پشتڕاستنەكراوە یان بێ سەرچاوە بڵاوبكرێتەوە.ئەوا ئەم دۆخە هەواڵی لەوجۆرە ناخوازێت و لەوانەیە كارەساتی لێبكەوێتەوە.\n3. پێویستە رۆژنەوانان بزانن مامەڵەكردن لەگەڵ نەخۆشی کۆرۆنا، سەبقی رۆژنامەوانی و پەلەپەلی هەواڵ نایگرێتەوە. بابەتەكە پەیوەستە بە ژیان و مردنی خەڵكەوە و لەسەر ژیانی خەڵك كێبەركێی رۆژنامەوانی ناكرێت\n4. مامەڵەكردن لەگەڵ نەخۆشی کۆرۆنا، ورژاندنی رۆژنامەوانی ناگرێتەوە، چونكە بابەتەكە بۆخۆی بە ئەندازەی پێویست وروژێنەرە و لەوانەیە زیادكردنی رەگەزی وروژاندن ببێتە هۆی دروستكردنی تۆقاندن\n5. دەبێت رۆژنامەنوس ئاگاداری ئەوەبێت مامەڵەكردن لەگەڵ نەخۆشی کۆرۆنا چەندین لێكەوتەی هەیە وەك لێكەوتەی دەرونی و ئابوری و و كۆمەڵایەتی و سیاسی.\n6. پێویستە رۆژنامەنوس بەشێك بێت لە پرۆسەی هێوركردنەوەی لایەنی دەرونی خەڵكی و مامەڵەكردن لەگەڵ دۆخەكە بە دەرونێكی ئارامەوە.هەموو هەوڵێك بۆ شڵەژاندنی دۆخی دەرونی خەڵك وەك ئەوە وایە میدیا و میدیاكار خۆی ببێت بەبەشێك لە پەتاو نەخۆشیەكە\n7. پێویستە میدیاكار رۆڵی هۆشیاركردنەوەی تەندروستی بگێرێت،بەڵام خۆی لێ نەبێتە پزیشك،چونكە بواری پسپۆڕی ئەو نییە. بەواتایەكی دیكە دەتوانێت رۆڵی گرنگ ببینێت لە بڵاوكردنەوەی ڕێنماییە پزیشكیەكان و چاوپێكەوتن لەگەڵ پزیشكەكان.\n8. میدیا دەتوانێت رۆڵی گرنگ بگێرێت لە ئاراستەكردنی رای گشتیدا بە شێوەیەكی ئیجابی،بەنمونە چاوپێكەوتنی د.كامەران قەرەداغی لەكەناڵی ئێن ئار تی سیحری دەمامكی پوچەڵكردەوە و رای گشتی لەبارەی بابەتەكەوە گۆڕی.\n9. پێویستە لەسەر میدیا ژیان و كەرامەتی نەخۆش و قوربانیەكانی نەخۆشی کۆرۆنا بپارێزێت و وێنەی كەسیان بڵاونەكاتەوە و هەڵنەكوتێتە سەر ماڵەكانیان. بۆ میدیاكار خستنەڕوی نەخۆشیەكە گرنگە نەك نەخۆشەكە.\n10. پێویستە لەسەر میدیاكار و دەزگاكانی راگەیاندن ژیان واپیشان نەدەن وەك ئەوەی تەنها بریتییە لە نەخۆشی کۆرۆناو ئیتر ژیان بەتەواوی وەستاوە. دەبێت سەرە رای گرنگیان بە نەخۆشیەكە بابەتی سیاسیو هونەری و تەرفیهی و ژینگەیی بەردەوام بێت. تا نەبێتە هۆی دروستكردنی دۆخێكی پڕ لە خەمۆكی.\n11. پێویستە دەزگاكانی راگەیاندن هەر بەتەنها هەواڵە نەرێنیەكان لەسەر نەخۆشیەكە بڵاونەكەنەوە،بەڵكو ئەو بەرەوپێشچون و سەركەوتنانەش بڵاوبكەنەوە كە لەدونیادا بەدەستهاتووە بەسەر نەخۆشیەكەدا،وەك چاكبونەوەی ژمارەیەكی زۆری نەخۆشەكان و دۆزینەوەی دەرمانی چارەسەری نەخۆشیەكە


ڕووسیا ڕەتیکردەوە زانیاری خراپی لەسەر ژیانی تایبەتی و دارایی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی داهاتوو ئەمەریکا کۆکردبێتەوە، دەڵێت ئەو ڕاپـۆرتانەی لەم بارەیەوە بڵاوکراونەتەوە دورن لە ڕاستیـیەوە و ئامانجیان تێـکدانی پەیوەندیـیەکانی نێوان مۆسکۆ و واشنتنە.\nدیمتری پـێسکۆڤ گوتەبێژی کرملێن ئەمڕۆ چوارشەممە بۆ ڕۆژنامەوانانی ڕاگەیاند، ڕووسیا هیچ زانیاری خراپی لەسەر دۆناڵد ترەمپ کۆنەکردووەتەوە و ئەوەی بڵاوکراوەتەوە گوایە ڕووسیا زانیاری لەسەر ترەمپ کۆکردووەتەوە تەنها قسەی هەڵبەستراون.\nهەروەها ڕەتیکردەوە زانیاریشیان کۆکردبێتەوە لەسەر هێلەری کلنتن کاندیدی دیموکراتەکان بۆ هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی لە 2016 .\nبەپـێی چەند میدیایەکی ئەمەریکا، کاربەدەسـتانی زانیاری و هەواڵگری ئەمەریکا هەفتەی ڕابردوو دۆناڵد ترەمپیان ئاگادارکردووەتەوە کە ڕووسیا زانیاری خراپی لەسەر ژیانی تایبەتی خۆی و کارە دارایـیەکانی کۆکردووەتەوە.\nکەناڵی CNN دەڵێت ئەو زانیاریـیانەی ڕووسیا لەسەر دۆناڵد ترەمپ هەیەتی لە ڕاپـۆرتێـکی 35 لاپەڕەیـیدا ئاشکراکراوە و جگە لە ژیانی تایبەتی و دارایی، زانیاریشی تیادایە لەسەر بوونی پەیوەندی لە نێوان ڕووسیا و تیمی هەڵمەتی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی دۆناڵد ترەمپ. بەڵام تەواوی ئەو میدیایانە دەڵێن ناتوانن مەسەلەی ئەم ڕاپـۆرتە پشـتڕاستبکەنەوە.\nدۆناڵد ترەمپ لای خۆیەوە شەوی سێشەممە لە ڕێگەی تویتەرەکەیەوە بە توندی ڕاپـۆرتی میدیاکانی لەم بارەیەوە ڕەتکردەوە و نووسیویەتی زانیاری هەڵبەستراون و تەنها هەڵمەتێـکی سیاسیـیە لە دژی ئەنجام دەدرێت. گوتیشی هیچی لەگەڵ ڕووسیا نیـیە تاوەکو بیانەوێت کاریگەریان بەسەریدا هەبێت.\nپاشان ڕەخنەی لە دەزگاکانی زانیاری و هەواڵگری وڵاتەکەی گرت و نووسیویەتی نابێت ئەو دەزگایانە ڕێگە بدەن ئەم هەواڵە هەڵبەستراوە بۆ خەڵکی دزەبکات. لە کۆتایی تویتەرەکەی نووسیویەتی ئایا ئێمە لە ئەڵمانیای نازیدا دەژین؟.