تکایه بابه‌ته‌کانی نوێی ڕۆژنوس، له ماڵپه‌ڕی نوێ دا بخوێننه‌وه\nRojnus at 1:26 PM | 0 comments\nئه‌وڕۆ پوری هاوسه‌رم ده‌یه‌ویست بچێته‌وه کۆیه. برای خێزانم ده‌یه‌ویست له‌دوی بێت و به‌ڵام وام پێ باش بو خۆمان بڕۆین و به‌خێرهاتنی خوشکێکی تری هاوسه‌رم که له سویده‌وه هاتووه بکه‌یین. کۆیه‌مان لێ بۆته ڕێی سه‌راوێ!! هه‌مو که‌ند و قوڵی جادده‌که‌ی وه‌ک ڕێگای قه‌ڵادزه فێر بووم. کاتژمێر 18:00 وه‌ڕێکه‌وتین و 23:30 گه‌ڕاینه‌وه.\nبنه‌ماڵه‌ی خوشکی خێزانم به فڕۆکه هاتبونه‌وه. له نه‌دانی خوارده‌مه‌نی و ...ناو فڕۆکه به گله‌یی بون. وتم کوردوستان سه‌ره‌ڕای هه‌مو که‌م و کوڕیه‌کانی، ڕۆژ به ڕۆژ له گۆڕانی به‌رچاو دایه. به‌سه‌ر هاتی دۆستێکم بۆ گێڕایه‌وه که چه‌ند مانگ له‌مه‌وبه‌ر له ستۆکهۆڵمه‌وه هاتبو بۆ کوردستان. ئه‌یگێڕاوه:"سواری فڕۆکه بویین. شوێنی من گیرابو. وتم براکه‌م ئێره جێی منه، وتی: ده‌زانم به قوربان، به‌ڵام جێگای منیشیان گرتووه. خۆت شوێنێکی به‌تاڵ بدۆزه‌وه و دانیشه!!! دانیشتم و نێزیکه‌ی سێ چاره‌گ له ناو فڕۆکه دا چاوه‌ڕێ بویین تا وه‌ڕێ که‌وێ، پاش وه‌ڕی که‌وتن، نه‌یده‌توانی وه هه‌وا که‌وێ!! چه‌ند ده‌ورێکی له فڕۆکه‌خانه دا و هه‌وڵی به‌رده‌وامی فڕۆکه‌وان ئاکامی نه‌بو. وتیان ئه‌وانه‌ی له پێشه‌وه دانیشتوون بڕۆنه پشته‌وه تاکو پێش فڕۆکه سوک بێ و بتوانێ هه‌ستێ!! چه‌ند ڕه‌دیفی پێشه‌وه چونه پشته‌وه و به پێوه بون و به هه‌زار ئه‌للا ئه‌للا تا وه هه‌وا که‌وت. بو به چه‌پڵه‌ڕێزان!! هات و چۆی منداڵ و خه‌ڵک له ناو فرۆکه هه‌ر باسی ناکرێ، ئی وا بو ده‌چونه دیوی فڕۆکه‌وان!! کۆمێدیایه‌ک بو نه‌بێته‌وه. گه‌یشتینه کوردستان و دیسان موشکیله‌ی نیشتن هاته پێش. دانیشتوانی چه‌ند ڕه‌دیفیان ئه‌وبه‌ر ئه‌وبه‌ر پێ کرد تاکو لایه‌کی فڕۆکه قورستر بێت و بتوانێ بنیشێ!! به سڵامه‌ت نیشت و له خۆشیان بو به چه‌پڵه‌ڕێزان!!"\nئێستا باشه ئه‌و باسانه نه‌ماوه به‌ڵام خواردنی ناو فڕۆکه و کات، هه‌ر له‌سه‌ر جێی خۆیه‌تی و که‌م و کوڕیه‌کان به‌رده‌وامه.\nخوشکێکی تری هاوسه‌رم ده‌گه‌ڵ ژنێکی فینلاندی چالاک له بواری ژنان دا قه‌رار بو ڕۆژی هه‌ینی بڕۆنه ستۆکهۆڵم و بێ چاوه‌ڕوانی،کاتژمێر 11.45 به‌یانی له ستۆکهۆڵم وه‌ڕێ که‌ون و کاتژمێر 18:00 بێنه کوردستان، تێلێفونیان کرد و وتیان فڕۆکه 12 کاتژمێر دره‌نگتر وه‌ڕی ده‌که‌وێ واته 23:45 و ڕۆژی شه‌ممه 6 ی به‌یانی به کاتی کوردستان ده‌گاتێ!!\nده‌بێ خۆیان به‌رنامه‌یه‌ک به‌و 12 کاتژمێره له ستۆکهۆڵم دابنێن و ئێمه‌ش به‌رنامه‌ی ڕۆژی هه‌ینی و شه‌ممه‌مان گۆڕانکاری به‌سه‌ر دا دێ.\n(ترسم ئه‌وه ئه‌و ژنه که چه‌ند ساڵه باسی کوردستانی بۆ ده‌کرێ و چه‌ند ڕۆژه بۆ هاتنی ئێره شایی له دڵی ده‌گه‌ڕێ، به‌و فڕۆکه و ... کاری چه‌ند ساڵه‌مان ببێته‌وه هیچ!!)\nRojnus at 10:54 AM | 0 comments\nچه‌ند ڕۆژێکه خێر و به‌ره‌که‌تی باشوری عێراق، کوردستانی گرتۆته‌وه، ئه‌ویش ته‌پ و تۆزێکی زۆره که دیمه‌نه جوانه‌کانی له‌به‌ر چاو ون کردووه. قه‌ول وا بو ئێواره بۆ هێندێک کار بچمه هه‌ولێر، به‌ڵام پێم نه‌کرا. ده‌گه‌ڵ خوشک و پوری خێزانم، چوینه بازاڕی شه‌قڵاوه.\nبازاڕی شه‌قڵاوه‌م وه‌ک "ده‌ربه‌ند" ی تاران و باکوری ئێران دێته به‌رچاو، ئه‌وبه‌ر ئه‌وبه‌ری شه‌قامه‌که، که‌بابخانه، شیرینی فرۆشی، به قه‌ولی فارسان ئاجیل و به قه‌ولی عه‌ڕه‌بان چه‌ره‌زات فرۆشی (له فریام که‌ون بۆ نێوه کوردیه‌که‌ی!).. و چراخانی دوکانه‌کان ...\nدیمه‌نێکی ئاشنای زۆرده‌م نه‌دیوم دیت. قاقا و پێکه‌نینی دوکانداره‌کان، چه‌پڵه ڕیزانی منداڵان به‌دوای پیاوێکی به‌ساڵاچو. مام قادر پیره‌مێردێکی گۆچان به‌ده‌ست، ڕانک و چوغه‌ی خۆڵاوی، موی سینگ به‌ده‌ر، دو سێ ددان له ده‌م، به دوای وتنی " نۆزده"، قه‌ڵس ده‌بو و زۆر شتی بۆ دایکی جه‌ماعه‌ت حه‌واڵه ده‌کرد. ده‌یانگوت دوای هه‌ڵبژاردن، به ژماره‌ی "هه‌وسه‌د و سی"ش قه‌ڵس ده‌بێ (ژماره‌ی لیستی هاوپه‌یمانی کوردستان)!! نه‌مزانی بۆ، به‌ڵام داوام لێ کرد وێنه‌یه‌کی بگرم، قه‌بوڵی نه‌کرد و منیش وازم لێ هێنا. یه‌کێ ئه‌یوت:"خۆی حه‌زی لێیه، خوی پێ گرتووه خه‌ڵک بڵێن نوزده و ئه‌ویش جنێویان پێ بدا، دوێنێ له مزگه‌وت به عه‌رزیان دادا و که‌شیده‌که‌یان لێ فڕێ دا و ..."\nتۆ بڵێی مام قادر به ڕاستی شێت بێ یا .. ؟ خۆت به جێی مام قادر دابنێ، بچی بۆ بازار و منداڵ به چه‌پڵه‌ڕێزان یه‌ک وشه به ده‌وره‌تدا دوپات بکه‌نه‌وه، دژ کرده‌وه‌ت چ ده‌بێ؟ له وڵاتانی تر کۆمه‌ڵگا هه‌وڵ ئه‌دا ئه‌وانه‌ی تێک چوون، باشی بکه‌نه‌وه به‌ڵام له ڕۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاست، ئینسانی عاقڵ شێت ده‌که‌ن.\nRojnus at 11:12 AM | 0 comments\nڕێگا و بان\nئیمڕۆ هاوکارێکمان دره‌نگ هاته‌وه. هۆکاره‌که‌م پرسی، وتی : کاتێ ده‌هاتمه‌وه سه‌ر کار، به ڕێگا "کۆڕێ" دا هاتم، ئه‌و دو کیلۆمیتره‌ی دو ساڵه خه‌لاسی نه‌هاتووه، بو به هۆی شکانی بۆلبرینگی ماشێنه‌که‌م. یه‌کسه‌ر چومه "سه‌ناعی" هه‌ولێر که ناوه‌ندێکی کاری چاک کردنه‌وه‌ی سه‌یاره‌یه. له‌ناکاو ئاسایش ده‌وره‌ی ئه‌و ناوه‌نده‌ی دا و دو ساعه‌تی ڕێک، نه‌یهێشت که‌س وه‌ده‌ر که‌وێ، وتیان :"پێیان ڕاگه‌یاندویین که یه‌کێ له سه‌یاره‌کان ته‌قه‌مه‌نی تێدایه" پاش گه‌ڕانێکی زۆر، سه‌یارێکی ئاگر کوژێنه‌یان دیته‌وه و وتیان دو کیلۆ تی‌ئێن‌تی تێدا بووه. بۆلبرینگی سه‌یاره‌ش هه‌فتا دۆلاری له‌سه‌ر ده‌ست دانام و ئێستا هاتمه‌وه.\nجارێکیان به‌رنامه‌یه‌کم دی سه‌باره‌ت به یه‌کێ له وڵاتانی ئوروپایی. ژنێکی شۆفیری نیشان دا خه‌ریکی کۆ کردنه‌وه‌ی شوشه‌ی پاشماوه‌ی خۆ پێکدادانی دو ماشێن بو، ژنه ئه‌یوت:"من وڵاته‌که‌م خۆش ئه‌وێ، ده‌زانم ئه‌گه‌ر سه‌یاره‌یه‌ک به‌سه‌ر ئه‌و وردکه شیشانه‌دا بڕوا، ته‌گه‌ره‌که‌ی خه‌راب ئه‌بێ، ئه‌وه ده‌بێته دابه‌زانی ئاستی ئابوری وڵاته‌که‌م."\nتۆ بڵێی بونی ڕێگا و بانی وه‌ک "کۆڕێ" که له کوردستان که‌م نین، ڕاده‌ی دڵسۆزی کاربه‌ده‌ستانی ڕێگا و بان به وڵات و نیشتمانه‌که‌یان نیشان ناده‌ن؟\nRojnus at 11:11 AM | 0 comments\nده‌رمان / کاره‌با\nئه‌وڕۆ خوشک و پورێکی هاوسه‌رم هاتن. قه‌ول وایه بۆ ماوه‌یه‌ک له لامان بن و ئه‌و کاتانه‌ی له ماڵ نین، ئاگایان له منداڵه‌کان بێ. کاتی دوای کارمان، به باس و خواسی خزم و ناسیاو تێپه‌ڕ کرد.\nخاوه‌ن ماڵه‌که‌مان کچێکی 9 ساڵانه‌ی هه‌یه که دۆستی کچه‌که‌مه. یه‌ک دو مانگ له‌مه‌و به‌ر، برایه‌کی ژێلی سه‌ری کڕیبو، ئه‌و منداڵه‌ش به دزی،ده‌ستێکی ده‌گه‌یه‌نێتێ و هێندێکی له برۆ و مژۆڵکی ده‌دا. هێنده‌ی پێ ناچێ، موی برۆ و مژۆڵکی ده‌وه‌رێ. ساڵان له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان بۆ کاری دوکتور و ده‌رمان ده‌ڕۆیشتنه به‌غدا، ئێستا دوکتوری باش له ئێرانن و ئه‌وه‌ی کاری دوکتوری هه‌بێ، سه‌ردانێکی ده‌کا!!! دایکی ئه‌و کچه ده‌ڵێ :"له شه‌قراوه و هه‌ولێر به‌ولاوه، چ شاریم نه‌دیتیه"!!، بۆیه ئێران چونی پێ ناکرێ. باش بو ئه‌و خۆشه‌ویستانه‌ی چه‌ند ڕۆژ له‌مه‌وبه‌ر به‌ڕێم کردبونه‌وه، به خوشکی خێزانم دا هێندێک ده‌رمانیان بۆ ناردن. ئێستا چاوه‌ڕێی ئاکامی ده‌رمانه‌که‌ن.\nقسه‌ی خۆمان بێ، با که‌س پێ نه‌زانێ نه‌کا له چاو بچێ! دوای بڕانی زۆری کاره‌با له هه‌وته‌ی ڕابردو، دو سێ ڕۆژێک ده‌بێ ، هه‌ر دو ساعه‌تێک له بیست و چوار ساعه‌ت کاره‌بامان ده‌بڕێ. ده‌ڵێن له زۆربه‌ی شار و گه‌ڕه‌که‌کان، مووه‌للیده (موتوری به‌رق) ی گه‌وره‌یان کڕیون، به ماڵه‌کاندا کاره‌با بڵاو ده‌که‌نه‌وه!! هه‌ر ماڵه‌ش خۆی کابلی به‌رقی بۆ ده‌کێشێ و تا چوار ئامپێر مافی که‌ڵک وه‌رگرتن له کاره‌بای هه‌یه. هه‌ر ئامپێره‌ش مانگانه به شه‌ش هه‌زار دینار (چوار دۆلار).\nئێستا له خوای به‌زیاد بێ، سێ کاره‌بامان هه‌یه: کاره‌بای ڕه‌ییسی (ئه‌وه‌ی حکومه‌ت دابینی ده‌کا)، کاره‌بای گه‌ڕه‌ک (چوار ئامپێره‌که) و کاره‌بای مووه‌للیده (هه‌ر ماڵه‌ی موتوری به‌رقی خۆی هه‌یه). جا وه‌ڵاتم پێ نیشان بده‌ن هێنده‌ی کاره‌با هه‌بێ! کێ بو وتی لێره کێشه‌ی کاره‌بامان هه‌یه؟\nRojnus at 11:09 AM | 0 comments\nدوهه‌م وت و وێژ\nتێبینی:ئه‌م ڕۆژانه به هۆی کاری زۆره‌وه، شایه‌د نه‌توانم هه‌مو ڕۆژێ ماڵپه‌ڕه‌که نوێ بکه‌مه‌وه. ئیمڕۆ بابه‌تی چه‌ند ڕۆژم له‌سه‌ر یه‌ک بۆ "ڕۆژنوس" ناردووه.\nله دوێنێوه چه‌ند جار ده‌گه‌ڵ چه‌ند شوێنێک به تێلێفونی قسه کرا تا کو بتوانم ده‌گه‌ڵ سیاسه‌تمه‌دارێکی کورد، که بۆ بابه‌تی ئه‌منی له ژێر چاوه‌دێری دایه، وت و وێژێک ئاماده بکه‌م. کاتژمێر ده دیاری کرا و بۆ شوێنی مه‌به‌ست ڕۆییشتم. که‌سێک هات و پاش بڕینی چه‌ند شه‌قام و کۆڵانێک، خۆمان گه‌یانده ماڵه‌که‌ی. تا کاتژمێر یه‌کی نیوه‌ڕۆ به‌ڵام بۆ ماوه‌ی دو ساعه‌تی ته‌واو، وت و وێژم تۆمار کرد. پاش نوسینه‌وه‌ی به‌شێک له‌و چاوپێکه‌وتنه، به شێوه‌یه‌کی جیا، ئه‌م بابه‌ته بڵاو ده‌کرێته‌وه.\nتکا: له به‌ر‌نامه‌ی سه‌فه‌ره‌که‌م دا وام داناوه ده‌گه‌ڵ سیاسه‌تمه‌دار و سکرتێری زۆربه‌ی حیزبه کوردیه‌کان چاو‌پێکه‌وتنم هه‌بێ. ئێوه‌ش ئه‌گه‌ر له‌و باره‌وه پێشنیارێکتان هه‌یه یان له مه‌سئوله‌کان پرسیاری تایبه‌تیتان هه‌یه، ده‌توانن له ڕێی ئی‌مه‌یله‌وه ئاگادارم بکه‌نه‌وه.\nRojnus at 8:31 AM | 0 comments\nیه‌که‌م وت و وێژ\nئه‌ورۆ چومه بازاڕی کۆیه. له کتێب فرۆشیه‌ک کتێبم کڕی و له کاسێت فرۆشیه‌ک، سی‌دی‌یه‌کی مامۆستا تاهیر تۆفیق که ده‌گه‌ڵ حه‌یده‌ر ناوێکی تورکمان به دوقۆڵی خوێندویانه و له‌مێژ بو به دوایدا ده‌گه‌ڕام وه‌ده‌ستم که‌وت. له داهاتودا هه‌وڵ ده‌ده‌م له ماڵپه‌ڕێکدا بڵاوی بکه‌مه‌وه. نیوه‌ڕۆی ئه‌وڕۆ ته‌نیا به مه‌به‌ستی ڕێز لێنان له ژنێکی وێژه‌ری ڕادیۆیه‌کی کوردی، وت و وێژێکم ئاماده کرد. ده‌قی وت و وێژه‌که لا داهاتودا له ماڵپه‌ڕێکدا بڵاو ده‌که‌مه‌وه.\nRojnus at 8:29 AM | 0 comments\nبه‌خێر بێن! ڕۆژنوس، نوسراوه‌کانی ڕۆژانه‌مه له سه‌فه‌ری کوردستان\nسێ‌شه‌ممه 27.6.2006 ئه‌وڕۆ پاش هاتنه‌وه له کار، چو...


گووتە بێژی تەندروستی دھۆک : سەرجەم ئەو کەسانەی ھەلگری ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون چاک بوونەتەوە\nپێشنوێژ و وتارخوێنی مزگەوتێکی سلێمانی تووشی کۆرۆنا بوو\nبەهۆی داوەتێکی نانخواردن زیاتر لە 30 کەس تووشی کۆرۆنا بوون\n2020-04-21 [01:58 AM]\nگووتە بێژی بەرێوەبەراتی تەندروستی دھۆک باس لەوە دەکات کە سەرجەم ئەو کەسانای لەو پارێزگاییە ھەلگری ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون چاک بوونەتەوە وە رۆژانە پشکنین بۆ چەندین کەسیش دەکرێت تاوەکوو دلنیا ببنەوە لە باری تەندروستیان .\nھەمزە رەزیکی گووتەبێژی تەندروستی پارێزگای دھۆک بە ئاژانسی ھەوالی زاگرۆسی راگەیاند ئێستا ھیچ حالەتێکی ھەلگری ڤایرۆسی کۆرۆنا لە شاری دھۆک نەماوە سەرجەم ئەو کەسانای ھەلگری ئەو ڤایرۆسەبوون چاکبوونەتەوە .\nھەمزە رەزیکی گوتیشی ھەتاوەکوو ئێستا ٨٥٩ کەس لە کەرەنتینەدا ماون لەژێر چاودێرین ئەگەر ھەر یەکێک لەوانە تاوەکوو ١٤ رۆژ ھیچ نیشانەێکی ھەلگری کۆرۆنای تێدا دەرنەکەووت دەنێردرێنە مالەوە.\nگووتەبێژی تەندروستی دھۆک ئاماژەی بەوەشکرد کە رۆژانە خەلکی ئەو پارێزگاییە لە تورکیا و پارێزگاکانی تری عێراق دەگەرێنەوە بۆیە پێویستە ھەموو ئەو کەسانە کەرەنتینە بکرێت تاوەکوو دلنیا دەبینەوە لەباری تەندروستیان .\nرەزیکی راشیگەیاند سەبارەت بە ئاسایی بوونەوەی ھاتووچۆ لە پارێزگای دھۆک قۆناخ بە قۆناخ جێبەجێ دەکرێ ئێستا لە قۆناغی شەشەمین و چاوەرێ بریارەکانی حکومەتی ھەرێم و وەزارەتی ناوخۆ دەکەین بۆ دەرکردنی رێنماییەکان .\nئەم هەواڵە 3484جار خوێندراوەتەوە


نزیکی دوو هەزار توشبووی دیکەی کۆرۆنا لەعیراق چاکبوونەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\nنزیکی دوو هەزار توشبووی دیکەی کۆرۆنا لەعیراق چاکبوونەوە\n2020/08/01 - 8:50 PM\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، لەماوەى ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا هەزارو ٨٤١ توشبووی کۆرۆنا چاکبوونەوە.\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئاشکرایکرد، لەماوەى ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا هەزارو ٨٤١ توشبووی کۆرۆنا چاکبوونەوە.\nئەوەشی خستەڕوو، هەر لەوماوەیەدا دوو هەزارو ٩٥ تووشبووی نوێ تۆمارکران.\nباس لەئەوەشکراوە، ٦٥ تووشبووی کۆرۆنا گیانیان لەدەستدا.\nتەرمی گەنجەکەی دوکان دۆزرایەوە


5330 جار خوێندراوەتەوە\nنەجمەدین کەریم پارێزگاری پێشووی کەرکوک بە دیجیتاڵ میدیای ئێن ئاڕ تی ڕاگەیاند، ئەو لە ئێستادا بە گەشتێک لە بەیروتی پایتەختی لوبنانە و دەستگیر نەکراوە.\nنەجمەدین کەریم ئەمڕۆ چوارشەممە (٢٢ی ئایاری ٢٠١٩) لە لێدوانەکەیدا بۆ دیجیتاڵ میدیای ئێن ئاڕ تی ئاماژەى بەوەشدا، لەلایەن پۆلیسەوە بۆ چەند خولەکێک بانگکراوە و پێیان وتووە کە ناوەکەى لەگەڵ ناوى کەسێکى دیکە تێکەڵ بووە.\nئەوەش لە کاتێکدایە دوێنێ کەناڵى عێراقییەى فەرمى بڵاویکردەوە نەجمەدین کەریم لە فڕۆکەخانەى بەیروت لەلایەن پۆلیسى ئینتەرپوڵەوە دەستگیرکراوە.\nنه‌جمه‌دین كه‌ریم کە پێشتر ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بووە، لە دوای رووداوه‌كانی ١٦ی ئۆكتۆبه‌ر ، شاری كه‌ركوكی جێهێشت و چووه هه‌ولێر نیشتەجێ بوو، هەر لەو کاتەشەوە په‌یوه‌ندی به یه‌كێتییه‌وه پچرا.\nلە سەرەتای ئەمساڵ و بە دیاریکراویش لە رۆژی (١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩) نه‌جمه‌دین كه‌ریم به وازهێنانی خۆی له یه‌كێتی نیشتیمانی کوردستان راگه‌یاند و رۆژی (١٦ی شوباتی ٢٠١٩) سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نه‌جمه‌دین كه‌ریمی له یه‌كێتی ده‌ركرد.


کۆدی هەواڵ: 3779\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 07:26 - 2021/10/25\nبەرپرسانی باڵای تورکیا لەو ڕۆژانەدا هەڕەشەی ئەوەیان کردووە کە سێهەم ئوپەراسیۆنی سەربازی دژی کوردەکانی سووریا ئەنجام دەدەن و هۆکارەکەش بۆ ئەوە دەگەڕێننەوە کە کوردەکان بەردەوام هێرشیان کردۆتە سەر هێزە سەربازییەکانی تورکیا لە نێو خاکی سووریا و تەقەیان لێکردوون بۆ ناو خاکی تورکیا.\nلە هەمان کاتدا ڕووسیا پێشتر گڵۆپی سەوزی بۆ تورکیا هەڵکردبوو بەڵام تا ئەم کاتەش هەڵوێستی خۆی لەو بارەیەوە ئاشکرا نەکردووە. لە هەمان کاتدا ئەمریکا نزیکەی 900 سەربازی لە ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریا ماوە و مانەوەی سەربازەکانی بە بۆنەی بەردەوام بوونی شەڕی داعشەوە درێژ کردۆتەوە. هەروەها کوردەکانیش پێشوازییان کردووە لە گفتوگۆکردن لەگەڵ دەوڵەتی سووریا و تا ئەم کاتەش بە هیچ ئەنجامێک نەگەشتوون. باسی کشانەوەی هێزە ئەمریکییەکان لە ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریاش لە ئارادایە کە ئەگەر ئەو کشانەوەیە بکرێت مەترسیی هێرشیی یەکجاریی تورکیا بۆ سەر ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریا دەبێتە مەترسیی جیدی.\nئاژانسی هەواڵی کوردپرێس بۆ تاوتوێ کردنی ئەم بابەتانە گفتوگۆیێکی لەگەڵ دوکتۆر جۆزیف داهیر توێژەری باڵای کاروباری سووریا و مامۆستای زانکۆی لۆزانی سویس کردووە.\nتەنگەژەی نێوان تورکیا و کوردەکانی سووریا لە ناوچەی ژێردەسەڵاتی ڕووسیا\nدوکتۆر داهیر لەبارەی دوایین دۆخی ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریا، تورکیا و ڕووسیا لە باکوور و باکووری خۆرهەڵاتی سووریا بە کوردپرێسی گوت: ڕووسیا و دەوڵەتی سووریا لە ئێستادا سەرجەم خاکی ئیدلیبیان لە ژێر دەستدا نیە. بۆردومانەکانی ئەم دواییە لەو ناوچەیە لە لایەن هەر دوو لاوە سەرباری ئاگربڕی ڕاگەیێندراو لە لایەن تورکیا و ڕووسیاوە بەردوامە.\nئەو مامۆستایەی زانکۆ لەبارەی ڕێککەوتنی نێوان تورکیا و ڕووسیا لە سەر ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریا دەڵێت: لە ئێستادا ڕێککەوتنێک لە نێوان ڕووسیا و ئەنقەرەدا نیە کە ڕێگە بە تورکیا بدات باکووری خۆرهەڵاتی سووریا -کە بە دەست ئیدارەی خۆسەری کوردییەوەیە- داگیر بکات.\nناوبراو دەڵێت ڕووسیا نیگەرانی ئەوەیە تورکیا پەرە لە خاک و ناوچەی ژێردەسەڵاتی خۆی بدات و دەشڵێت: مۆسکۆ هەوڵ دەدات پێوەندیی سیاسیی نێوان ئەنقەرە و دیمەشق دروست بکات و هاوکات داوا لە تورکیاش دەکات بوونی سەربازیی خۆی لە سووریا سنووردار بکات. مۆسکۆ حەز بەوە دەکات ئەنقەرە هان بدات کە پێوەندیی لەگەڵ دیمەشق هەبێ ئەوەش لە سەر بنەمانی ڕێککەوتنی ئەدەنە کە 1998 واژۆ کراوە و بە گوێرەی ڕێککەوتنەکە دەوڵەتی سووریا پێبەند کراوە بە بەرەنگاربوونەوەی هێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستانی تورکیا ناسراو بە پەکەکە.\nتوێژەرەکەی کاروباری سووریا لەباریە هۆکارەکانی هەبوونی تورکیا لە خاکی سووریا دەڵێت: تورکیا دەترسێت لەوە کە بوونی لە خاکی سووریا دابەزێنێت یان خود لەو وڵاتە بکشێتەوە چوونکە گەر بکشێتەوە توانای تورکیا بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێزە کوردییەکانی سووریا کە سەر بە پارتی یەکێتیی دیموکراتین کەم دەبێتەوە و کۆنتڕۆڵی تورکیا لە سەر سنوورەکانی باشووری ئەو وڵاتە بۆ بەرەنگاربوونەوەی پەکەکە و دزەکردنیان بۆ نێو خاکی تورکیا دادەبەزێت.\nدوکتور داهیر لەبارەی هەڵوێستی ڕووسیا سەبارەت بە چارەنووسی باکووری سووریا دەڵێت: ڕووسیا بەردەوام داوای ئەوە دەکات بە تەواوی شاڕێیانی ئێم 4 کۆنتڕۆڵ بکات کە ناوچەی ئیدلیب بە حەلەب و لازقیەوە دەلکێنێت. ئەوەش بۆ پێوەندی و بازرگانی کردن زۆر جێی بایەخە. ڕووسیا بە بۆنەی ئەوەی تورکیا گرووپی حەیات تەحریری لە ناوچەکە دەرنەکردووە و کۆنتڕۆڵی نیوەی ئیدلیبی بەدەستەوەیە تانەی لە تورکیا داوە.\nمامۆستاکەی زانکۆی لۆزانی سویس دەڵێت سەرکەوتنی تورکیا لە سووریا بەستراوە بە هاوکاریی ڕووسیا و دوور کەوتنەوەی لە ڕۆژئاوا. دەشڵێت: لە هەمان کاتدا ڕووسیا و تورکیا لە ئەنجامی ناکۆکییەکانی نێوان ڕووسیا و ڕۆژئاوا و سەرهەڵدانی کێشەی زیاتر لە نێوان تورکیا ناتۆ، پەرەی بە پێوەندییەکانی خۆی داوە. بۆ نموونە ڕووسیا سیستەمی بەرگریی مووشەکیی ئێس 400ی بە تورکیا فرۆشت و ئەوە ناڕەزایی واشەنتنی لێکەوتەوە. ئەنقەرە و مۆسکۆ هەروەها بەرژەوەندیی هاوبەشی ئابوورییان لە کەرتی گەشتیاری و خواردەمەنی هەیە. ولادیمیێر پووتن لە زۆر ڕێوڕەسمدا باسی دەستبەکاربوونی هێڵی بۆریی غازی ناسراو بە تورک ستریمی کردووە کە لە 2020ەوە دەستی بەکار کردووە و گازی ڕووسیا لە ڕێگای تورکیاوە دەنێردرێتە دەریای ڕەش.\nمەترسیی دووپات بوونەوەی سیناریۆی ئەفغانستان لە ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریا\nمامۆستای زانکۆی لۆزانی سویس لەبارەی مەترسیی دووپات بوونەوەی سناریۆی ئەفغانستان لە ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریا بە کوردپرێسی گوت: بە ڕای من بابەتەکە جیاوازە چوونکە ئەمریکا لە سووریا ژمارەیێکی کەمتر سەربازی هەیە و تەرکیزی کردۆتە سەر شەڕی داعش.\nئەو توێژەرە دەڵێت کشانەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستان و عێراق بەشێکە لە ستراتیژی ئەو وڵاتە و زیادیش دەکات: کشانەوەی پڕ لە هەراوهوریای ئەمریکا لە ئەفغانستان پاش کشانەوەی هێزەکانی ئەو وڵاتە لە عێراق شکستێکی تازەیە بۆ ئەمپریالیزمی ئەمریکا. بەڵام ئەو بابەتە بە واتای کۆتایی هاتنی سیاسەتی ئەمپریالیستیی ئەمریکا نابێت. ئەمپریالیزمی ئەمریکا بەردەوام هەوڵ دەدات دەست بەسەر هەڕموو جیهاندا بگرێت بەڵام دەیەوێت ئەو بابەتە لە ڕێگای بەڕێوەبەردنی کارای ئیلتیزامە سەربازییەکانی خۆی لە دەرەوەی وڵاتەکەی بێت. جۆبایدەین لە لێدوانی خۆیدا پاش کشانەوەی هێزە ئەمریکییەکان لە ئەفغانستان گوتی: ئێمە دەبێ کۆتایی بە دەستوەردانی بیانی بۆ پێکهانی وڵاتانی دیکە بهێنین. بەڵام هاوکات جەختیشی کردە سەر بەردەوام بوونی شەڕی دژبە تیرۆر و لە سەرووی هەموویانەوە زەروورەتی یەکخستنی هێز بۆ ڕکابەری کردنی ئەمریکا لە بەرامبەر ئەو کێشانەی سەرچاوەکانیان دەگەڕێتەوە بۆ چین و ڕووسیا.\nدوکتۆر داهیر زیادی کرد: ستراتیژی سەربازیی ئەمپریالیستیی واشەنتن لەجیاتی مووشەک هاویشتن و بۆردومان کردن، پشت دەبەستێت بە هاویشتنی بۆمب لە ڕێگەی درۆنەکانەوە و هاوکات لەپێناو پێشکەوتنی خۆی یان لەناوبردن و لاوازکردنی وڵاتانی تر هەموو کارێک دەکات.\nمامۆستاکەی زانکۆی لۆزانی سویس لەبارەی داهاتووی مانەوەی ئەمریکا لە سووریا بە کوردپرێسی گوت: لەو ڕووەوە کە داعش لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا پەرەی بە هێرشەکانی خۆی لە سووریا داوە واشەنتن بۆ ماوەیێکی کورت بەشێک لە سەربازەکانی لەو وڵاتە دەهێڵێتەوە. لەو ڕێگایەوە بۆ گوشارخستنە سەر حکوومەتی سووریا لە پێناو بوونی سەربازیی خۆی لە سووریا کەڵک وەردەگرێت و ڕێگری لە حکوومەتی ناوەندیی سووریاش دەکات کە بگەڕێتەوە باکووری خۆرهەڵاتی ئەو وڵاتە.\nئەگەری هێرشی سەربازی دژی کوردەکانی سووریا\nدوکتور داهیر لەبارەی ئەگەری هێرشی سەربازیی سێهەمی تورکیا دژی کوردەکانی سووریا دەڵێت: من لەو قەناعەتەدام هێرشی تازەی تورکیا دژی کوردەکانی سووریا بە هۆی بوونی ئەمریکا لە باکووری سووریا دوورە لە چاوەڕوانی و پێم وانیە ڕوو بدات. ڕووسیاش حەز ناکات تورکیا خاک و ناوچەی ژێردەسەڵاتی خۆی لە سووریا فراوان بکات. ڕووسیا چەندین جار ڕایگەیاندووە کە دەوڵەتی سووریا پێویستە سەرجەم خاکی ناوچەی باکووری وڵاتەکە و بەتایبەت ناوچە نەوتخێزەکان ئەو وڵاتە بگرێتەوە دەست.\nئەو توێژەرە لە وەڵامی ئەو پرسیارەدا کە کێ دەتوانێت تورکیا لە سووریا دەربکات بە کوردپرێسی گوت: کشانەوەی تورکیا بە ئەگەری زۆر بە پێی ڕێککەوتنی نێوان ئەنقەرە و دیمەشق بە نێوەندگیری و پشتگیریی ڕووسیا ڕوو دەدات. گرینگترین ئامانجی تورکیا لە مانەوەی لە خاکی سووریا کۆتایی هێنانە بە دزە و نفووزی هێزەکانی پارتی یەکێتیی سووریای دیموکرات ناسراو بە پەیەدە لە سنوورەکانی تورکیایە.\nئەگەری ڕێککەوتنی نێوان دیمەشق و کوردی سووریا\nتوێژەری کاروباری سووریا لەبارەی ئەنجامی دانوستانی نێوان کورد و دیمەشق دەڵێت: دەوڵەتی ناوەند ڕەتی دەکاتەوە هیچ جۆرە ئیمتیازێک یان خۆبەڕێوەبەرییێک بە کوردەکان و ئیدارەی خۆسەری باکووری سووریا بدات. لە لایێکی دیکەوە ستراتیژی دوژمنانەی میدیاکانی سەر بە دەوڵەتی سووریا و نمایشی سیاسیی دیمەشق دژی ئیدارەی خۆسەری کوردی سووریا زیادی کردووە بۆ ئەوە کاریگەری بکاتە سەر داواکارییەکانی کوردەکان.\nناوبراو زیادی کرد: تاکە ئیمتیاز کە دەوڵەتی سووریا ئامادەیە بە کوردی بدات کۆمەڵێک شتی سیمبۆڵی وەک بابەتی کەلتووری و ئیداریی سنووردارە لە چوارچێوە مەرکەزیەت.\nمامۆستاکەی زانکۆی لۆزانی سویس لە کۆتاییدا باسی ئاستەنگەکانی ڕێککەوتنی نێوان کورد و دیمەشق دەکات و دەڵێت: دانوستانی نێوان دەوڵەتی سووریا و بەرپرسانی هێزەکانی سووریای دیموکرات هیچ پێشکەوتنی نەبووە. بەرپرسانی هێزەکانی سووریای دیموکرات خۆیان دانیان بەوەدا ناوە کە کێشە و ئاستەنگی گەورە هەیە بۆ ڕێککەوتن لەگەڵ دیمەشێ و نموونەیێکی کێشەکەش ئەوەیە دیمەشق دان بە مافی کورد و سیستەمی سیاسیی فیدراڵیدا نانێت.


ئاوارەیی و کۆچکردن و تێگەیشتن لە دۆخی نادڵنیایی لە عێراق: گفتوگۆی پۆلەسی | MERI\nئاوارەیی و کۆچکردن و تێگەیشتن لە دۆخی نادڵنیایی لە عێراق: گفتوگۆی پۆلەسی\nMarch 15th, 2018 نوێترين بابه‌ت 0\n“ئەوە ئەرکی عێراقە ئاگای لە خەڵکەکەی بێت لەسەر بنەما هاوبەشەکانی مافەکانی مرۆڤ. حکومەتی ناوەندی لە بەغدا و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەبێت بە ئەرکی خۆیان هەڵبستن لە دابینکردنی ئاسايش و سەلامەتی و فەراهەمکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان بۆ هاوڵاتییان”، ئەوە گووتەی دیبلۆماتێکی پلە باڵای ئەوڕوپی بوو کە لە هەولێر کار دەکات لە میانی گفتوگۆیەکی پۆلەسی کە ئینیستیتیوتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ توێژینەوە (مێری) لەبەرواری ١٨ی شوباتی ٢٠١٨ ڕێکیختسبوو. گفتوگۆیەکە بۆ بڵاوکردنەوەی دەرەنجام و پێشنیازی پۆلەسی توێژینەوەیەکی ئینستیتیوتی مێریە بە ناونیشانی ”ئاوارەیی، کۆچکردن و گەڕانەوە: تێگەیشتن لە دۆخی نادڵنیایی لە عێراق،”. بەشداربووان پێکهاتبوون لە دیبلۆماتە باڵاکان لە قونسولخانەکانی هۆڵەندا، بەڕیتانیا، فەڕەنسا و کوەیت، هەروەها بەرپرسانی باڵا لە رێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ، کۆمسیۆنی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران، ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەکان، پسپۆرانی ڕێکخراوە ناحکومییە ناوەخۆیی و نێودەوڵەتییەکان، ئەکادیمستان و توێژەرانی ئینستیتیوتی مێری و ناوەندەکانی توێژینەوە لە هەرێمی کوردستان.\nداعش و دۆخی نادڵنیایی پاڵنەری بڕیاری ئاوارەکانن بۆ چوونە دەرەوە\nدوای ئەوەی داعش خاکێکی زۆری عێراقی لە مانگی شەشی ٢٠١٤ داگیرکرد، زیاتر لە سێ ملیۆن کەس ماڵ و حالی خۆیان بەجێهشت. نزیکەی یەک ملیۆن و سێ سەد هەزار کەس لەوانە ئاوارەی هەرێمی کوردستان بوون. لە پاڵ شەپۆڵەکانی ئاوارەیی، عێراقییەکی زۆر بڕیاری کۆچکردنیان بۆ دەرەوە دا، بە زۆری لە رێگە قاچاخەکانی دەریای ناوەڕاست، بەڵام لە ٢٠١٧وە، ژمارەیەکی زۆری ئاوارکان بۆ شوێنی خۆیان گەڕاونەتەوە.\nلەسەر بنەمای ٥٠٠ ڕاپرسی و ٣٠ چاوپێکەوتن لەگەڵ ئاوارەکان، توێژینەوەکە لێکۆڵینەوەی لە هۆکارەکانی پشتەوەی بڕیاردانی ئاوارەکان بۆ مانەوە لە هەرێم، یا کۆچکردن، یا گەڕانەوە بۆ شوێنی خۆیان کرد. داتاکان دەریان خست کە سەرەڕای ئەوەی کەمێک زیاتر لە نیوەی بەشداربوانی توێژینەوە دەیانەوێ عێراق بەجێبهێڵن بە ڕێژەی %٥٥، تەنها %٢٣ ئەوانە پلانیان بۆ چوونە دەرەوە داڕشتووە. ئەوانەی لە تەمەنی نێوان ٢٦ تا ٣٥ ساڵیدان هەروەها لە نێو ئەوانەی کە ئاستی خوێندنیان نزمە یا نییە ، حەز و ئارەزووی کۆچکردنیان تیادا بەرزە. ئەوەی جێگەی باسە یەزیدی و مەسیحییەکان بەراورد بە گرووپەکانی دیکە زیاتر ویست و پلانی کۆچکردنیان هەیە. جگە لەمەش، فاکتەری راکێشانی سەرەکی بۆ بڕیاری کۆچکردن بریتییە لە بوونی ئەندامانی خێزان و خزم لە دەرەوە، یا دڵنیابوون لە بەدەستهێنانی رەزامەندی مانەوە لەو وڵاتەی بڕیاری چوونی بۆ دراوە.\nدواجار، تێڕوانینی ئاوارەکان بۆ دۆخی ناجیگیر و نائارامی و نەبوونی دەرفەتی کارکردن وەکو هۆکاری دیار دادەنرێن لەسەر بڕیاری ئاوارەکان بۆ کۆچکردن. بەراورد بە ئەوانەی دەیانەوێ لە هەرێمی کوردستان بمێننەوە یا بگەڕێنەوە شوێنی خۆیان، داتاکان دەریدەخەن کە ئەوانەی دەیانەوێ کۆچ بکەن تێڕوانینێکی ڕەشبینانەتریان لەسەر ئایندەی دۆخی سیاسی و ئابووری و ئەمنی عێراقدا (لە پێنج ساڵی ئایندە) هەیە. بەشداربوویەک گووتی دایک و باوکان ”بڕیاری کۆچکردن بۆ ئەوڕوپا دەدەن چونکە دەیانەوێ دڵنیابن لەوەی منداڵەکانیان ئایندەیەکی باشتریان دەبێت.” لەسەر پاڵنەرەکانی کۆچکردن، بەشداربوویەکی دیکە گووتی هۆکارێکی دیکە بریتییە ”لەو تێڕوانینەی کە پێی وایە ئەوڕوپا لە عێراق باشترە.”\nئەوەی جێگەی سەرنجە، توێژینەوەکە دەریخست کە هۆکارە کۆمەڵایەتی-سیاسییەکان (وەکو پەیوەندی نێوان ئاوارەکان و کۆمەڵگەی پێشوازیکەر) و هۆکارە کۆمەڵایەتی-ئابوورییەکان (وەکو ئاستی داهات و جۆری کار) ڕۆڵی کەمتریان هەیە لە بڕیاری کۆچکردن. لەگەڵ ئەوەش، گرنگە ئاماژە بەوە بدەین کە ڕاستە ئەو هۆکارانە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر بڕیار و خواستی ئاوارەکان ناکەن، بەڵام دەبنە بەشێک لە هەستکردنی ئاوارەکان بە نادڵنیایی و تێڕوانینی ڕەشبینانەیان لە مەڕ ئایندە. لێرەدا، بەشداربووان ڕوونیان کردەوە کە ئەو تێڕوانینانە لە لاوازی حکومەتی عێراقی لە دروستکردنی متمانەی هاوڵاتیان بە دامەزراوەکانی حکومەت و کۆمەڵگە ناوەخۆییەکان، بە تایبەت لە ناوچە تازە رزگارکراوەکانی ژێر دەستی داعش، سەرچاوەی گرتووە. حکومەتی عێراقی، هەروەها حکومەتی هەرێمی کوردستانیش، وا دەردەکەون کە توانا (یا ویستی) ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو بەربەستانەیان نەبێت. بۆ نموونە، تا ئێستا بەغدا و هەولێر ستراتیژیەتێک و چوارچێوەیەکی هەمەگیر و فراوانیان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئاوارەیی و پڕۆسەی گەڕانەوە دانەڕشتووە. بۆیە ئەولەویەتی حکومەت دەبێت پشتگیری دەروونی و وەبەرهێنانی ئابووری و برەوپێدانی حوکمڕانی باش و بەهێزکردنی دامەزراوەکانی دەوڵەت لە خۆبگرێت، هەروەها هەنگاوی جددی بهاوێت بۆ بەرقەرارکردنی ئاسایش وکەمکردنەوەی هەژاری و میلیتاریزەکردنی کۆمەڵگا و باشترکردنی دۆخ و کوالێتی پەروەردە و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری تەندروستی عەقڵی و دروستکردنی متمانە بە حکومەت و ڕێگەگرتن لە گۆڕینی دیمۆگرافی.\nدروستکردنی زەمینەی لەبار بۆ گەڕانەوەی ئاوارەکان\nبەشداربووان گفتوگۆی سیاسەت و ڕێکارەکانی ئێستایان کرد کە چۆن بێ گوێدانە بارودۆخی شوێنی ڕەسەنی ئاوارەکان، حکومەت چەند سیاسەت و ڕێکارێکی گرتۆتە بەر بۆ هاندانی ئاوارەکان بگەڕێنەوە شوێنەکانی خۆیان، بۆ نموونە پێدانی مووچە کراوەتە مەرجێک بۆ گەڕانەوە. ئەوەش وایکردووە ئاوارەکان بە ویستی خۆیان نەگەڕێنەوە کە پێچەوانەی بنەما و یاساکانی نەتەوە یەکگرتووەکانە. بەشداربووان ئاماژەیان بەوەدا کە ”هەل و مەرج بۆ گەڕانەوەیەکی درێژخایەن و جێگر لەبار نییە.” ئەوەی وایکردووە پڕۆسەی گەڕانەوە بەردەوام نەبێت کۆمەڵێک گازندەی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتییە، لەوانە نەبوونی خزمەتگوزاری، نەبوونی ئەمنیەت و بێکاری لە ناوچە تازە ڕزگارکراوەکان.\nسەرەڕای ئەوەی نزیکەی سێ ملیۆن ئاوارە گەڕاونەتەوە شوێنەکانی خۆیان، بەڵام زۆرێکیان لەبارودۆخی ئێستادا هەست بە نائارامی و نائاسایشی دەکەن، بە تایبەت لە موسڵ. لە ئاکامدا، ئاوارەبوونی دووەم لە زیادبووندایە و ژمارەیەک لە گەڕاوەکان دووبارە هاتوونەتەوە هەرێمی کوردستان. بە گوێرەی زانیاری یەکێ لە بەشداربووان: ”لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوو ١٧٢ کەس لە موسڵ هاتوونەتە کامپی ئاوارەکانی هەرێمی کوردستان، کە ٥٥ لەوانە لە ئاوارە گەڕاوەکان بوون، کە هۆکاری دووبارە ئاوارەبوونیان گەڕاندەوە بۆ ترس لە میلیشیاکان و نەبوونی کار و خزمەتگوزاری.”\nدەرەنجام و پێشنیازی پۆلەسی\nدەسەڵاتە فیدڕالی و هەرێمی و خۆجێیەکان لە عێراق دەبێ کار بکەن بۆ بونیادنانی دەوڵەتێکی دادپەروەر و گەلێکی خۆشگوزەران، هەروەها دابینکردنی هەلومەرجی پێویست بۆ گەڕانەوەیەکی ئارام و خۆبەخش و بەردەوامی ئاوارەکان بۆ شوێنی خۆیان. ئەوەش پێویستی بە ستراتیژیەتێکی نیشتیمانی لە ڕووی پشتگیری دەروونی، وەبەرهێنانی ئابووری و چاکسازی سیاسی بۆ لە خۆگرتنی گازندە و ناڕەزاییە کۆمەڵایەتییەکان و هۆکارەکانی توندڕەوی، بەعەسکەرکردن (میلیتاریزەیشن)، تایەفییەت و ململانێ. ئەگەر ئەو ستراتیژیەتە بەسەرکەوتوویی ئەنجام بدرێت، ئەوە ڕێگە لە دەرکەوتنەوەی قەیرانەکان دەگرێت و دۆخی نادڵنیایی کەمدەکاتەوە و رێگە لە کۆچی ئاوارەکان بۆ دەرەوە دەگرێت. هەروەک یەکێ لە بەشداربووەکان گووتی: ”ئەوەی لەسەر بەغدا و هەولێر پێویستە ئەوەیە زەمینەی لەبار بڕەخسێنن بۆ ئەوەی خەڵک لە عێراقدا بمێننەوە”. ئەو زەمینە و هەلومەرجانەش دەبێتە هۆی هاندانی ئەوانەی کۆچیشیان کردووە بگەڕێنەوە عێراق، وە دەبێت هۆی پاڵپشتێکی باشی هەوڵەکانی سەقامگیری و بونیادنانەوە. بۆیە بەشداربوویەکی دیکەش ئەوەی دووپات کردەوە، ”حکومەتی عێراقی و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەبێت چاو لە هاتنەوەی ئەو خەڵکە بە ئەزموونانە بکات کە سەرمایەیەکی گەورەن بۆ ئایندەی عێراق.”\nهەرچەند هەندێ لە بەشداربووان ڕەشبین بوون لەمەڕ دەستپێشخەرییەکانی ئایندە بۆ بەرقەرارکردنی ئاسایش، مامەڵەکردن لەگەڵ ئاوارەیی و دۆخی نادڵنیایی و کۆچ، بەشێکی دیکە گەشبین بوون لەوەی دەتواندرێت بەسەر ئەو کێشانە زاڵ بین. ئەو گەشبینییەش، وەکو بەشداربوویەک دەریبڕی دەوەستێتە سەر ”ئیرادەی سیاسی سەرکردە عێراقییەکان بۆ سەقامگیرکردنی عێراق، چونکە ”هەموو شتێک مومکینە ئەگەر ئیرادەی سیاسی هەبێت.” ڕێگەیەکیش بۆ دەرخستنی ئەو ئیرادەیە بریتییە لەوەی سەرۆک وەزیران حەیدەر عەبادی ڕاستەوخۆ بەشداری بە ئەکتەر و کۆمەڵگە ناوەخۆییەکان بکات و ”سەرکردایەتی پڕۆسەی ئاشتەوایی بکات، نەوەک ڕاوێژکارەکانی سەرپەرشتی ئەو مەلەفە بکەن”، بەشداربوویەک ئەوەی گووت.\nدەرئەنجام، ئەم توێژینەوەیە پێشنیازی داڕشتنی پۆلەسی تۆکمە دەکات لە ئاستی نێودەوڵەتی و عێراق و لۆکالێش بە جۆرێک کە:\nڕەچاوی ئاوارەیی لە عێراق بکرێت وەک حاڵەتێکی درێژخایەن نەک قەیرانێکی کتوپر.\nمامەڵەکردن لەگەڵ ئاوارەیی وەکو دیاردەیەکی فرەڕەهەند.\nئەنجامدانی پڕۆژە و وەبەرهێنانی زیاتر لە ناوچە تازە ڕزگارکراوەکان.\nبەهێزکردنی (ناوەندی توانای کۆمەڵگەکان) بۆ دابینکردنی خزمەتگوزاری بۆ تازە گەڕاوەکان.\nدانانی بابەتی ئاوارەیی لە سه‌رووی پلانی عێراق بۆ بونیاتنانەوەی کۆمەڵایەتی و ماددی.


ئەوەی لە ڕۆژانی ڕابردودا و لەناوی یەکێتی نیشتیمانی کورستان دا ڕوویدا، لە زمانی سیاسیدا، پێیدەگوترێت "کودەتای ناو کۆشک". کودەتای ناو کۆشک کودەتای کەسانێکی ناو کۆشکی حوکمڕانیین کە خودی حوکمڕانەکە لادەبەن و خۆیان دەچنە شوێنەکەی. لەم جۆرە کودەتایانەدا ئەوەی وەک سەرۆک ئامادەیە و کاردەکات لەلایەن ئەو کەسانەوە کە لەگەڵ ئەو سەرۆکەدا کاریانکردوە، لادەبرێت. زۆرجار ژەنەراڵێک ژەنەڕاڵێکی تر، یان جێگرەوەی سەرۆکێک سەرۆکەکە، یان کوڕێک باوکی، یان ھاوڕێ و ھاوخەباتێک، ھاوڕێ و ھاوخەباتێکی تر لادەبات خۆی دەچێتە شوێنەکەی. ئەم جۆرە کودەتایانە زۆربەی جار کودەتای بێخوێنن، ھەندێک جار سەرۆکە لابراوەکە دکوژرێت، ھەندێکجار شاربەدەر دەکرێت، ھەندێک جاری تر زینداندەکرێت. ھەندێکجاریش تا دەمرێت دەسبەسەر دەبێت.\nبە دەگمەن نەبێت ئەم جۆرە گۆڕانکارییانە ھیچ شتێکی قابیلی باسکردن و لەسەروەستان ناگۆڕن، درێژە بە ھەمان دونیا و بە ھەمان ھێڵی حوکمڕانیی دەدەن کە پێشتر ھەبووە.\nھەندێکجاریش دۆخەکە بەرەو خراپتر دەبن و لەپاڵ کێشە کۆنەکاندا کێشەی نوێ دروستدەکەن.\nڕوخسارێکی ناسراو دەڕوات و ڕوخسارێکی تر دەچێتە شوێنەکەی. لە مێژووی ئەم ناوچەیەدا "کودەتای ناو کۆشک" دەرەنجامێکی پۆزەتیڤی نەبووە، کە سەدام حوسەین ئەحمەد حەسەن بەکری لەناو حیزب و سیستمی حوکمڕانیادا لابرد، دونیایەکی تەواو تۆقێنەرتر و خوێناویتری دروستکرد.\nکە بن عەلی لە تونس بۆرقێبەی لابرد، سەردەمێکی گەندەڵتر و نابوتتری دروستکرد کە بەھاری عەرەبی کۆتاییھات، کە بن سەلمان لە سعودیە ئەمیرەکانی تری پاشەکشەپێکرد، دونیایەک کێشەی ناوەکیی و دەرەکیی لە سعودیەدا و بۆ سعودیە دروستکرد، بەرچاوترینیان ئەو جەنگە عەبەسییە خوێناوییە لە یەمەن کە ژیانی ملیۆان مرۆڤی وێرانکردوە.\n"کودەتای ناو کۆشک" کودەتای ناو "کۆشک"ە. "کۆشک" بە کۆشکی و "لۆژیکی کۆشک" وەک "لۆژیکی کۆشک" دەمێنێتەوە و ئەوەی دەگۆڕێت ڕوخساری شازادەکانە، جێگرتنەوەی ئەم شازادەیە بۆ ئەویتریان..


لوقمان وەردی ؛ ئەوەی پارتی دەیكات تاوانە بەرامبەر خەڵكی كوردستان - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلوقمان وەردی ؛ ئەوەی پارتی دەیكات تاوانە بەرامبەر خەڵكی كوردستان\nئەندامێكی پەرلەمانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، پارتی لە بەرامبەر ئەوەی شكستی لە پرسی سەرۆككۆمار هێنا، ئیًَستا بە پیلان گەمارۆی زۆنی سەوزی داوە، دەشڵێت،”ئەوەی پارتی دەیكات تاوانە بەرامبەر خەڵكی كوردستان”.\nلوقمان وەردی، ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی یەكێتی بۆ میدیای حزبەكەی ڕایگەیاند، ئەوەی ئەمڕۆ لە ھەرێمی كوردستان دەگوزەرێت مایەی نیگەرانی هەموو لایەكمانە و بە بەرنامە و پیلان دژی زۆنی سەوز ئەنجامدەدرێت لەلایەن پارتیەوە.\nڕایگەیاندووە، ئەو نادادی و گەمارۆیەی كە پارتی و سەرۆكی حكومەت, بەرامبەر بە پارێزگاكانی سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارەكانی گەرمیان و ڕاپەڕین پەیڕەوی دەكەن, تاوانە بەرامبەر خەڵكی كوردستان.\nئاماژەی بۆ ئەوەشكرد، كە پێویستە داهاتی نەوت لە خزمەتی كۆمەڵانی خەڵكدا بێت و ئەوەی ئێستا دەگوزەرێت سەرجەم كێشەكان، لەئەستۆی پارتیەوە و ئێمەش وەك یەكێتێ قبوڵی ناكەین.\nتەڤدەم: عوسمانییە نوێیەكان سووریا داگیردەكەن\nسەرچنار ئەحمەد؛ ئەوەی لەم هەرێمەدا دەگوزەرێ جێگای سەرسوڕمان و هەڵوێستە لەسەركردنە\nخەڵك – ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی یەكگرتوو ڕایدەگەیەنێت، ئەوەی لەم هەرێمەدا دەگوزەرێت جێگای سەرسوڕمان و هەڵوێستە لەسەركردنە، ڕۆژ…\n12 شوبات 2022 6.30 pm\nخەڵك – ئەندامی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی یەكگرتوو ڕایدەگەیەنێت، ئەوەی لەم هەرێمەدا دەگوزەرێت جێگای سەرسوڕمان…


ئەندامانی دەزگای دژە تیرۆریزم لە 18 ئایار ئۆپەراسیۆنێکیان دەستپێکرد دژی حەشارگەکانی داعش لە باکوری خۆرئاوای کەرکوك. [خاوەنی وێنە: دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق]\nهێزی تایبەتی دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق دووشەممە (18 ئایار) چەند هێرشێکی دەستپێشخەرانەیان دەستپێکرد دژی حەشارگەکانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە باکوری خۆرئاوای کەرکوك.\nوتەبێژی دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق، سەباح نوعمان بە دیارونای وت هێزێکی فەرماندەیی دووی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق بەپشتیوانی هێزی ئاسمانی هاوپەیمانان، هەڵمەتێکی ئەمنییان لە قەزای دبس دەستپێکرد.\nوتی: "هێزی ئاسمانی هاوپەیمانان لانیکەم 11 هێرشی ئەنجامدا دژی پێگەکانی تیرۆریستان کە بەهۆی زانیاری دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراقەوە دەستنیشانکرابوون بە کۆکردنەوەی لە سەرچاوە هەواڵگریەکانەوە."\nوتی هێرشەکان بوونە هۆی وێرانكردنی هەشت ئەشکەوت لە زنجیرە چیای غورە کە وەك حەشارگە و جبەخانەی پاشماوەکانی داعش بەکاردەهێنران.\nئۆپەراسیۆنێکی 18 ئایار لەلایەن دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق و هێزی ئاسمانی هاوپەیمانی نێوده‌وڵه‌تییه‌وه بووە هۆی تێکشکانی هەشت حەشارگەی داعش و کوشتنی ژمارەیەك لە چەکدار. [خاوەنی وێنە: دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق]\nوتیشی بۆمبارانە چڕەکە بووە هۆی کوشتنی ژمارەیەك چەکدار، "بەڵام ژمارەیان بەتەواوی ناتوانرێت دیاریبکرێت چونکە هێرشە ئاسمانیەکان بەتەواوی حەشارگەکانیان وێرانكرد و کردنییە داروپه‌ردوو".\nوتی هێزە ئەمنیەکە کنەوپشکنینێکی بەرفراوانیشی ئەنجامدا لە ناوچەكه‌ی نزیك گردەکان تا دڵنیابێت لەوەی هیچ حەشارگەیەکی دیکەی داعشی لێ نییە.\nنوعمان وتی ئەم هێرشەی دوایی بەشێکە لە ستراتیژێکی دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق بۆ ئەنجامدانی چەند هێرشێکی بەرپێگرانە بەگوێرەی هەوڵە هەواڵگرییە ئاست باڵا و هەماهەنگیەکان لەگەڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی.\nوتی: "هێرشەکە پشتڕاستیدەکاتەوە کە بەردەوامین لە ریشەکێشکردن و هێرشکردنە سەر تیرۆریستان لە هەر شوێنێك بن و رێیانپێنادەین پێگەیەکی سەلامەت دابمەزرێنن [لە عێراق]."\nنوعمان وتی ئەم ماوەیەی دوایی هێرشەکانی داعش زیادیانکردووە لە ناوچە چیایی و بیابانیەکان لە هەوڵێكدا بۆ بەرزکردنەوەی ورەی گروپەکە.\nوتی پاشماوەکانی داعش هەوڵی قۆستنەوەی دۆخی وڵاتەکە دەدەن، لەگەڵ پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-19)، بەڵام "هێزەکانمان چاودێرییان دەکەن و هەموو هەوڵێك دەدەن تا نەهێڵن دەرفەتی خۆڕێکخستنەوەیان هەبێت".\nدەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق هەڵدەکوتێتە سەر سەرکردەکانی داعش\nبەرپرسێك وتی ماوەیەکە دەزگای دژە تیرۆریزمی عێراق تاکتیکی نوێ و باشتر بەکاردەهێنێت وەك بەشێك لە ستراتیژی بۆ لێدان لەو گروپە تیرۆریستیە بە دەستگیرکردنی سەرکردایەتی باڵای.


يادو: December 2013\nپنجشنبه، آذر ۲۱، ۱۳۹۲\nسه‌خته‌راو ئازادی : به‌خشمێنه به‌ڵام جه ویر نه‌به‌رمێوه!\nپێوابیه‌و 1918 ده‌گاو ئاموزێ ، ئافریقاو پانیشتی (جنوبی)\nکوچی دمایی 2013 شاروو ژوهانسبوورگی، ئافریقاو پانیشتی\nره‌ئیس جمهووروو وه‌ڵینوو ئافریقاو پانیشتی\nرا‌به‌روو جونبێشوو سیاوپوسه‌کا وه‌رانوه‌ر به ئاپارتایدی که 27 ساڵێ زیندانش کێشا\nبه‌ره‌نده‌و خه‌ڵاتوو نوبێلوو سوڵح و ئاشتی\nئا چێوه که زیندانه‌نه فره نگه‌رانم که‌ره‌ێ وێنه یا ئه‌جویه(تصور) بێ که دنیاو به‌رێ جه‌باره‌و منوه وه‌ششا که‌رده بێ. ئه‌یشا من به قێددیس یا فریشته زانێنێ. من هیچوه‌خت فریشته نه‌بیه‌نا. حه‌تتا به پاو ئا تاریفا که جه فریشته‌ی زه‌مینی هه‌نێ ئه‌شێ بواچوو من گوناهکاریه‌نا که په‌ی پاکوه‌بیه‌ی یا هاڵیوه‌بیه‌ی جه گوناحه‌کام فره ته‌لاش مه‌که‌روو.\nجه‌سته‌و ئێنسانی هێزیه فره‌ش چه‌نه‌ن په‌ی ئانه‌یه وێش چه‌نی هه‌ر جوره ئاژه‌یه بگونجنو. لاشه مه‌تاوۆ جه هه‌ر بێیتاقه‌تیه‌نه تاقه‌ت بارو. زه‌مانێو که دلێ سه‌ختیانه و جه زیندانه‌نه جه‌سته‌ت تاقی مه‌کریۆوه مه‌شیو روحت قه‌وی پارێزنی. باوه‌ر یا ئه‌قیدیه پته‌و رازه‌و گیان به‌رکه‌رده‌ی و به‌رئامای جه سه‌ختی و مه‌ینه‌تان. حه‌تتا ئه‌گه‌ر دلێ له‌مت هاڵی بو روحت مه‌تاوۆ به‌رز و به‌فه‌ڕ بونه.\nئازادی ته‌نیا پڕچنای په‌ت و زه‌نجیره‌کا جه ده‌س و پایاوه نیه‌ن، ئازادی په‌نه‌وازیش به ئێحترام ئه‌ره‌نیای به ئازادی یوته‌رانین.\nته‌ربیه‌ت یا په‌روه‌رنای گه‌وره‌ته‌رین ئه‌سڵه‌حیه‌ن که مه‌تاوی په‌ی فاروجمه‌و دنیای به‌کارش به‌ری.\nمن فێربیه‌نا شه‌هامه‌ت نه نه‌بیه‌و ته‌رسێ به‌ڵکوم به ماناو سه‌رکه‌وته‌یی ملوو ته‌رسێره‌ن. ئینسانی شه‌هامه‌تدار ئانه نیه‌ن که ئیحساسوو ته‌ر‌سێ نمه‌که‌رو به‌ڵکوم ئا که‌سه‌نه که بتاوۆ ملوو ئی ئیحساسیره سه‌ربگنو.\nژیونامه‌و نێلسون ماندێللای: سه‌خته‌راو ئازادی (راه دشوار آزادی)\nنێلسون ماندێللا گردوو ژیوایشه‌نه شونه‌و ئارمانه‌و جامێعیه ئازاد و دێموکراتیکوه بێ. ئارمان و ئاواتیه ئه‌پاسنێ که شاروو پروتوریاینه و موحاکێمه‌که‌شه‌نه جه ساڵه‌و 1964 و دلێ وه‌رگیری نامه‌که‌یشه‌نه سه‌رشوه مدرا بێ و پاڵش دابێ پوه‌وه. ئومیدش بێ پا ئارمانێوه بژیوۆ و بیاوۆ په‌نه‌ش و ئه‌گه‌ر نیازیچ بو په‌ی ئا ئارمانێشه بمرونه.\nئاد ئازادانه مه‌رد هه‌رپاجوره که ژیوا. ماندێلا نه فه‌رماندیه گه‌وره بێ و نه ئێمپراتووروو وه‌ڵاتیه پان و وڵاوی. نامداربیه‌یش به بونه‌و ده‌سکه‌وتیه عێلمی یا هونه‌ری نه‌وێ. پانه‌یچوه مه‌ردوموو سه‌راسه‌روو جه‌هانی ژه‌ن و پیا ، وردی و گه‌وره جه وه‌رانوه‌روو ئی گه‌وره پیایوه که کشوه‌ره‌که‌ش روه‌به دێموکراسی رانموونی که‌رد سه‌ره مه‌نامنانه‌ره.\nماندێللا به عێنوانوو نیشانێ دنیایه بێ خشوونه‌ت و ئارامی دلێ گردوو جه‌هانینه ئێحتێرامش هه‌ن.\nماندێللا به عه‌داڵه‌ت و هه‌قێقه‌تی په‌ی گردوو به‌شه‌ریه‌تی ئیمانش بێ و پیجوره دنیا‌ش شه‌کناوه. ژیوایش په‌یامێو بێ. په‌یاموو هورچنیه‌ی راێه بێ خشونه‌تێ جه وه‌رانوه‌روو قودره‌تیوه، پێواکه‌رده‌ی رایه په‌ی پێوه‌ره‌ژیوای ئینسانه‌کا، ئاشتی به‌ینوو جیاوازیه‌کا و ژیوایه سازگارانه چه‌نی ئێشق و ئێحتێرامی حه‌تتا په‌ی دژمه‌نه‌کایچما.\nئارو ماندێلا ته‌نیا هینه‌و ئافریقای پانیشتی نیه‌ن به‌ڵکووم هینه‌و گردوو جه‌هانین.\nبه‌شیه جه واتاروو رامین جه‌هانبه‌گلوی په‌یجوریکار و فیرکاروو فه‌لسه‌فه‌ی دماو مه‌رگوو ماندێللای.\nنویسته‌و کیاسته‌و yado جه ۱۸:۲۳\nیکشنبه، آذر ۱۰، ۱۳۹۲\nیۆوه‌م جار که دوچاروو ئێشقی بیانی ئه‌جیێم جه‌هان مڵکوو منه‌ن و هه‌رچی چێوه‌ن و هه‌رچی که‌سه‌ن به هینه‌و وێم زانێنا. ئیسه‌که جه وێگه‌ره‌کبیه‌ی و مالێکیه‌تی هاڵیوه بیه‌نا و ئاشێقانه ته‌ماشا ژیوای مه‌که‌روو دلی گردوو چێوانه ته‌نیا مڵکوو من ته‌نیاییمه‌ن و فروته‌نانه نه‌بیه‌و حزووریم ئاشکرا مه‌که‌روو. ئینه‌نه سیستم یا رێکینه‌و ئێشقی. هیچکه‌س نه‌بیه‌ی!\nمن به موعجێزه‌و ئێشقی جه لای سه‌ری که‌هکێشانه‌کاوه باڵێم گێرتێنیوه. ئایا یاگێ سه‌رنجی نیه‌ن که چی فڕیایچه‌نه وێم به ته‌نیا زانێنا؟ راسی رازه‌و ته‌نیایی چێشه‌نه؟\nته‌نیایی، گاهه‌س ته‌جروبیه بو جه وازبیه‌و چه‌موو ده‌روونوو ئینسانی.\nته‌نیایی، گاهه‌س جیاوه بیه‌ی جه ئا یارا بو که نمه‌زانا فڕیایی و باڵوه‌گێرته‌ی یانی چێش.\nنمه‌بو رازه‌و ته‌نیایی لاو که‌سێوه درکنی تاکه‌تێ تووشوو ده‌رده‌و ئێنکاروو ئێشقی نه‌بینه.\nته‌نیایه‌که‌و من وه‌ربه‌ره‌و یانه‌یمانه ماتڵه‌ن تا من ئادی به‌ینوو ره‌فێقه ناباشه‌کامه‌نه هوربچنو و بارووش دلێ. من جه شه‌وه‌ی تاریکه‌نه وارای تافوو نووریم دیه‌ن و ئا که‌سانه که جه باخچه‌کانه توه‌نه‌و دڵیشا به خاک مه‌سپارا مه‌شناسوونه. به‌ڵام پانێچوه باخدارێم ویناینێ که دلێ ده‌ساشانه سه‌وزی مه‌کاڵا و دلێ دڵیچشانه گوڵێ.\nبه ئه‌قیده‌و من قه‌زاوه‌توو ئینسانه‌کا به‌ر ئه‌ساسوو را‌بێته‌ی عاتێفین. مێهر و موبه‌ت هه‌میشه وه‌ربه‌سیه‌ن په‌ی داوه‌ری بێ لایه‌نی. ئینسان ئا که‌ساشه که وه‌ش گه‌ره‌کێنی قه‌زاوه‌ت نمه‌که‌رو به‌ڵکووم ته‌لاش مه‌که‌روو ده‌رک و فامشا که‌رو.\nته‌نیا به راسواچی یا سداقه‌ته‌ن که مه‌تاوی وه‌رانوه‌روو ژیوایوه بمدری و چیروو باری قورسیشه‌نه بڕ به‌ری.\nتا ئی به‌شه جه ژیوایم پانه‌یه یاواینا ئه‌شو توشه‌به‌ره‌وو خه‌م و دڵته‌نگیه‌کام بنیه‌وره زه‌مین و بلوو پیرای مه‌ینه‌ریوه حه‌تتا ئه‌گه‌ر ئی مه‌ینه‌ر یا ئایه‌نده یه‌ک رۆ، یه‌ک ساعه‌ت یا ته‌نیا یه‌ک تاو بو. دڵنیانا باشته‌رین تاو، تاوی دمایینوو ژیوایمه‌ن. گاهه‌س تاوی دمایینوو ژیوایم مزگانیده‌روو ئه‌نه‌ئاوه‌ری به‌رویریه بو که هیشتا نه‌خولقنانم. به‌ڵام جه تاوی دمایینه‌نه به‌رویریه به بارسایی ئاواته‌کام، به‌رویرێو به ره‌نگوو ئێشقه‌کام، برویریه به برێقه‌و گردوو جامه‌کا مه‌سازنوونه و ئاوه‌خته ئی به‌رویره‌یه جه سه‌رته‌رین نوختێ ئاسمانیه‌نه به‌رزوه مه‌که‌ره‌وو تا وێنه یا ته‌سویروو گردوو ئی دنیای دلێشه‌نه دیار بو!\nدر فاصله دو نقطه، ایران دڕودی، نشر نی، تهران، 1391 کوچی روجیاری\n"ئیران ده‌ڕوودی" یو جه گه‌وره‌ته‌رین نه‌ققاشاو وه‌ڵاتوو ئێرانینه که ساڵه‌و 1315 کوچی روجیاری جه شاروو مه‌شهه‌دینه پێوای بیه‌نه. هه‌رپاسه ئاده ئه‌نه‌ئاوه‌ر، نویسه‌ر، په‌یجوریکاروو هونه‌ری و ئوستاده‌و دانشگاینه.\nنویسته‌و کیاسته‌و yado جه ۱۵:۵۹\nدلێن: ئه‌ده‌بیات، ئێران ده‌ڕوودی، زوانی هۆرامی، ویرچه‌مه‌و هۆرامانی، هۆرامان 10 که‌ڵه‌هه‌رزوو 1392 کوچی روجیاری\nسه‌خته‌راو ئازادی : به‌خشمێنه به‌ڵام جه ویر نه‌ب...


لە رێکەوتی 27/2/2019 لە زانکۆى لوبنانى فەرەنسی لە هۆڵی کۆنفراسدا سیمنارێکی زانستى بۆ بەڕێز (د. بەشیر حەداد) جێگرى سەرۆکی پەرلەمانى عێراقی فیدراڵ سازکردا\nلە پێناو پتەوکردن و دروستکردنى ڕایەڵەیەکى بەهێز لە نێوان ناوەندە زانستىیەکان لەگەڵ ناوەندەکانى بڕیارى وڵات. سەر لەبەیانى ئەمڕۆ 27/2/2019 چوار شەممە کاتژمێر یازدە زانکۆى لوبنانى فەرەنسی لە هۆڵی کۆنفراسەکان، سیمنارێکی زانستى بۆ بەڕێز (د. بەشیر حەداد) جێگرى سەرۆکی پەرلەمانى عێراقی فیدراڵ سازکرد، هاوکات بەڕێز سەرۆکی زانکۆو یاریدەدەرەکانى و ڕاگران و مامۆستایان و قوتابیان و چەند ئەندام پەرلەمانى عیراقی فیدراڵ و بەرپرسان ئامادەیبوون.\nلەو سیمنارەدا بەڕێزیان لە چەند تەوەرەیەکدا دۆزى سیاسی و یاسایی عیراقی خستەڕوو، لە سەرەتادا باسی لە شکاندنى ئەو تەڵەزمە بەربەستییە هێنا کە کەوتبووە نێوان هەرێمی کوردستان و حکومەتى فیدراڵ لەلایەک و لەلایەکی تریشەوە دۆزە ناهەموارەکەى نێوان لایەنە عێراقیەکان خۆیان، بەڵام بە سەردانى سەرۆکی هەرێم ئەو تەڵەزمە، شکاو بووە هۆى لێکتێگەیشتن و نزیک بوونەوەى هەرێمی کوردستان و حکومەتى فیدراڵ و پشتگیرییەکى بەهێزیش بوو بۆ حکومەتە نوێیەکەى عیراق.\nلە یەکێک لە تەوەرەکانى تردا باسی لە پەیوەندی ئەرێیانەى نێوان تەبایی سیاسی نێوان لایەنەکانى هەرێمى کوردستان و بەرەوپێشچوونى دەستکەوتەکان لە بەغدا کرا، پەسەند کردنى بۆدجەى هەرێمی کوردستانیشی بە نمونە هێنایەوە. دواتر ئاماژەى بەوە کرد کە ئێستا لایەنە عێراقیەکان مەبەستیانە لە کورد نزیک ببنەوەو ئەو ڕاستییەیان لا چەسپاوە کە عێراق بێ کورد وڵاتێکی ناتەباو نا سەقامگیرە. لەوەش زیاتر ووتى تەنانەت هەندێ لە سیاسەتمەداران کە پێشتر هەڵوێستى زۆر توندیان بەرامبەر هەرێمی کوردستان هەبوو، ئێستا بە نیازن نزیک ببنەوەو سەردانى هەرێم بکەن. سەبارەت بە پێشێلکاریەکانى حکومەتى فیدراڵ بۆ ماددە دەستوریەکان کە لە پەنجاو پێنج ماددە زیاترەو کورد زۆر جەختى لەسەر دەکاتەوە، ئێستا ئەو ماددانە بە ماددە کوردیەکان ناسراون.\nهەر لەو میانەیەوە لە وەڵامی پرسیارێکدا باسى لەوە کرد ئێستا نزیکەى لە سەدا شەستى ئەو ڕێوشوێنانە تەواو بوون کە مووچەى شەهیدان و ئەنفالکراوان وەک بەغداى لێبێت و لەلایەن بەغداوە لە ئەستۆ بگیرێ. لە کۆتاییدا ئەوەى دووپات کردەوە کە هەر ڕێوشوێنێک هەبێت ئێمە دەیگرینەوە بەر لە پێناو دەستەبەرکردنى مافەکانى گەلى کوردستان و لەو پێناوەشدا بەدەستورەوە پابەند دەبین.\nلە کۆتایی سیمنارەکە، لەلایەن بەڕێزان سەرۆکی زانکۆى لوبنانى فەڕەنسی د. محمد صدیق خۆشناو و بەڕێز کاک حاجی طلعت یحیى باجگر سەرۆکی دەستەى ئەمیندارانی زانکۆوە بڕوانامە ڕێزلێنان و لۆگۆى زانکۆى پێبەخشرا.


گرنگە ئەزمونی 17ی شوباتی 2011باش لەبەرچاو بگیرێت! … تاهیر حاجی حەسەن – Dengekan\nbyTahir Haji Hassan\tSeptember 22, 2016\tGeneral\nوادیارە کۆمیتەیەک بەناوی بەرگری لەمافەکانی خەڵکی پێکهێنراوە تائەوەی لە 27 /09/2016 خۆپیشاندانی سەرتاسەری ڕابگەیەنێت لە پارێزگاکانی سەربەهەرێمی کوردستاندا. ئاستی ژیان و گوزەرانی چین وتوێژە کرێ وەرگرەکان لەهەرێمدا ڕۆژ بەڕۆژ بەرەو سەختی زیاتر دەڕوات،کەچیتر مایەی تەحەمول کردن نیە بۆیان. حکومەتی هەرێم و دەسەڵاتدارانی باڵادەستی حزبی،هۆکاری ئیفلیج کردنی ژیانی چینوتوێژە زەحمەتکێش و بەرهەمهێنەرەکانن و خودی قەیرانێکی ئابوری کەبەرهەمهێنراوە تەنها بەرهەمی ئەم قۆناخەی ئێستا نیە.بیستوپێنج ساڵی حوکم ڕانی بەرەی درەبەگ بۆرژوازی کورد،بۆخۆی هیچکات ساڵێکی بێ قەیرانی تێپەڕ نەکردوەو هەمیشە ململانێ حزبیەکان و شەڕکڕدنیان لەسەر خۆسەپاندنیان،بوەتەمایەی خراپترکردنی ژیانوگوزەرانی چینوتوێژە هەژارکراوەکان.لەم نێوەیشدا،بەردەوام ئاستی ناڕەزایەتیە پچڕپچڕەکانیش بونی هەبوەو جارناجارە چوەتە قۆناخی ڕژانە سەرشەقامەکانیش.\nدروست بونی بزوتنەوەی گۆڕان لە 2009 دا وادەهاتە پێش چاو کەئەو بزوتنەوەیە لەخزمەتی بەرژەوەندیەکانی چینوتوێژە زەحمەتکێشەکانی هەرێمدا بێت،بەڵام دواجار ڕوون بویەوە کەئەویش نوێنەرایەتی لەچینی ناوەند دەکات و هەروەک بزوتنەوە ئیسلامیەکان هەڵگری ئەو چەمک و ئایدۆلۆژیایەن،کەدەیانەوێت ناڕەزایەتیە جەماوەریەکان لەنێو بەرژەوەندیە چینایەتیەکانی خۆیاندا بەکار بهێنن و دواجار ناڕەزایەتیە جەماوەریەکانیش بەرەو خامۆشی ببەن و خەبات بگوازنەوە بۆنێو هۆڵی پەرلەمان. دواجار بینیمان ئەوان بەئامانجەکانی خۆیان گەیشتن و جەماوەری کرێ وەرگریش ڕۆژ بەڕۆژ ژیانیان بەرەو خراپتر بوون ڕۆیشت.\nناڕەزایەتیەکانی خەڵکی هەرێم لە 2011 دا،گەرچی لەسەرەتاوە بەشێوەیەکی باش هاتە مەیدان،بەڵام دواجار چونکە ئەو ناڕەزایەتیە جەماوەریانە لەڕوی ڕێکخراو بونی چینایەتی و نەبونی ڕابەرایەتیەکی بەتوانا،بەلاڕێدا براو لەلایەن بزوتنەوەی گۆڕان و ئیسلامیەکانەوە بەرەو تێک شکاندن براو،مەبەست و ئامانجەکانی خۆپیشاندەران ئاراستەکەی گۆڕا بۆ پەلاماردانی بارەگای پارتی و دواجار قۆناخ خوێن ڕشتنی تێ کەوت. یەک دوو ساڵ پێش ئێستایش دیسان ناڕەزایەتیەکان دیسان بەلاڕێدا براو دیسان خوێن ڕشتنی تێکەوت. دیارە حزبە دەرەبەگ و خێڵەکی و بۆرژواکان،هەمیشە چەکی دەستیان بۆ ڕوبەڕوبونەوەی ناڕەزایەتیە جەماوەریەکان پەلامارەو لەڕێی هێزەوە دەتوانن وەڵام بەداخوازیە ڕەواکانی چینوتوێژە زەحمەتکێشەکان بدەنەوە.\nئێستا کێشەی سەرەکی بزوتنەوەی گۆڕان تەنها کارا کردنەوەی پەرلەمانە.پەرلەمانیش سوێندی لێخوراوەو گەر هەمو خەڵکی کوردستان لەسەری بەکوشت بدرێن،لەلایەن پارتیەوە ڕێگا نادرێت نەکارا بکرێتەوە،وەنەسەرۆکی پەرلەمانیش بچێتەوە سەر کورسیەکەی. بۆخەڵکی زەحمەتکێشی هەرێم و کۆی چین و توێژە کرێ وەرگرەکانی،کارا کردنەوەی پەرڵەمان ئەسڵ نیە،چونکە پەرلەمان لەهەرێم و وڵاتانی چوار دەوریشدا تەنها دەورێکی کارتۆنی دەبنێت و هیچ بەرژەوەندیەکی تێدا نیە بۆ پێشوەچونی بەرژەوەندیە پێویستیەکانی ئەو چینوتوێژانەی کە هەژار کراون. پەرلەمان و پەرلەمانتاران تەنها وەک نوێنەری چینی دەسەڵاتدار بونیان هەیەو مێژووش شاهیدی ئەو ووتەیە. لەو شوێنەیشدا پەرلەمان توانای کاری بەپێزی هەبێت،هەڵبەت دەبێت لەوێشدا چینی کرێکاری هۆشیار و ئامادە لەمەیداندا بونی هەبێت.\nگرنگە ئەو خۆپیشاندانەی قەرارە سەرتاسەری بێت و ئەنجام بدرێت گشت چین و توێژە زەحمەتکێشەکانی کۆمەڵگە پشتگیری لێ بکەن،چونکە بەکۆی هاتنە مەیدانی ئەو چینوتوێژانە دەتوانرێت ئەڵقەی ڕێکخراوبونەکە بەهێزبکرێت کەپچڕانی ئاسان نەبێت. ئەگەر ژیان و گوزەرانی چینوتوێژە کرێ وەرگرەکان باش بکرێت و موچەی تەواویان لەکاتی خۆیاندا وەرگرن،ئەوکات دوکاندارەکان و خاوەن پاس و خاوەن تەکسیەکان و دەستگێڕەکانیش تا دەگات بەجوتیارەکانیش سوود مەند دەبن و ڕزگاریان دەبێت لەکزی بازاڕیان و مەسەلەی قەرز و ئێحراج بونە مەعنەویەکانیشیان. هاتنە مەیدانەکان بۆ مامۆستایان گرنگە،هێندەیش بۆ باوک و دایکی مناڵانی خوێندکاریش گرنگە،چونکە گەر مامۆستایان خاوەنی موچەی خۆیان بن ئەوکات دەتوانن ئاستی خوێندن و پەروەرووەیش بەباشی بچێتە پێشەوە. ئەمە بۆ دکتۆرەکانیش و بۆ کرێکارانی گشت کەرتەکانیش هەروایە. بیهێننە پێش چاوتان گەر دوو ڕۆژ کرێکارانی شارەوانی حاویەکان پاک نەکەنەوە،گەڕەک و کۆڵان و شارەکان دەبنە چ زبڵ خانەیەک،کەواتە ئەرکی هەرمرۆڤێکی جوامێرە پشتگیری لەدانی هەقدەستەکانیان بکات و لەخۆپیشاندانەکاندا خەڵکی گەڕەک و گوند و شارەکان بچنە پشتی داواکاریە ڕەواکانی ئەو کرێکارانەوە.\nجەنگی دژ بەداعش، تەنها ماڵ وێرانیەکەی بۆسەر ئەو چینوتوێژە زەحمەتکێشانەیە و بۆ دەوڵەتانی ناوچەکەو دەسەڵاتدارانێک کەئێستا جڵەوی حاکمیەتیان بەدەستەوەیە،وەک دیاریەکی خودای وایە،چونکە لەنێو گێژاودا بواری زۆر بۆ دزینی زیاتری قوتی خەڵکی هەیە. ئەگەر داعش خێرێکی بۆ دەسەڵاتدارانی بۆرژوازی نەبوایە ئەوا ئێستا دەمێک بوو لەناویان بردبوو.\nبۆیە گرنگە لەکاتی خۆپیشاندانەکاندا هێزەکانی پۆلیس و ئاسایش و پێشمەرگە نەچنە ژێر ڕکێفی خواستی حزبەکان و خەڵکی نەدەنە بەر ڕێژنەی فیشەکەکانیان،ئەو خەڵکانەی دەڕژێنە سەرشەقامەکان هەر لەهەمان ئەو چینەی ئێوەن ئەی چەکدارانی چەک بەدەست.\nخاڵی گرنگ و ئەزمون بەخش لێرەدا ئەوەیە کەڕێگا نەدرێت ئەو حزبانەی وەک ئیسلامیەکان و بزوتنەوەی گۆڕان دزە بکەنە نێو خۆپیشاندانەکانەوەو وەک 17/شوباتی لێ بکەن. سەرکەوتنی ئەم جارەی خۆپیشاندان دەکرێت بەجیاکردنەوەی ڕیزەکانی خۆیان بێت و دوور لەبەرژەوەندیەکانی ئەو حزبانە بێت و بەشێوازێکی مەدەنیانە دەتوانن چۆک بەدەسەڵات و حکومەت دابدەن.\nPrevious پەنجەرە…(خۆشبەختی) … چالاک ئـاغجەلەری\nNext مەترسیەکانی شکستی سیاسەتی کورد لە نەینەوا … بەهرۆز جەعفەر\nدکتۆر مە ولودئیبراهیم حە سە ن\nکورد چی بکات بۆئەوە ی خاتوو نادیە موراد لە ئە رکە کە یدا سە ر کە وتووبێت ؟!\nدکتۆر مە ولود ئیبراهیم حە سە ن\nنادیە موراد قوربانیە کی پاڵەوانی کوردە ، ئازایە تی ئە وکچە لە گێڕانە وە ی ڕۆژانی قوربانیە تیە کە ی ..کردی بە پالە وانێکی بێ وێنە و کە م وێنە !! دیارە قوربانی وئازایە تی ولێهاتوویی خاتوو نادیە ؛ لە ئازایە تی و قوربانی ودڵسۆزی هیچ یە کێک لە قوربانیە کانی تری مییلە تە کە مان کە م ناکاتە وە ؛ بە لام ئە وە ی ئە مڕۆ بۆ نادیە ڕێککە وت بۆ هیچ یە کیک لە قوربانیە کانی تری کورد هه ڵنە کە وتووە !! ئێستا نادیە نوێنە ری خۆی و ماڵباتە قوربانیە کە ی و خە ڵکی گوندی (کۆجۆ )وئیزە دیە کانی شە نگاڵ و هه موو ئیزە دیە کانی ئیزە دخانێ و هه موو خە ڵکی کوردستان و هە موو خە ڵکی ئێراق و دواجار نوێنە ری قوربانیە کانی هە موو جیهانە !\nنادیە ..یە کە مین کوردە دە گاتە ئە م ئە رک و ئە م شوێنە – نە تە وە یە کگرتووە کان -ئە وئیستا ئە رکێکی پیرۆزو جیهانی لە ئە ستۆدایە ..بۆ یە سە رکە وتنی ئە و لە م کارە گرنگ و پیرۆزە یدا سە رکە وتنی هه موو میللە تی کوردە !\nهه ر بۆیێ پیویستە هه موو کورد پشتگیری خاتوو نادیە موراد بکات و سە رە تا بە پشتگیری مە عنە وی و پیشوازی شایستە ..بۆ جیهانی بسە ڵمێنین کە مێللە تی کورد پشتگیری لێهاتووە کانی خۆی دە کات . ؛ پێویستە سە رۆکایە تی هه رێم و سە رۆکایە تی پە رلە مان و سە رۆکایە تی حکومە تی هه رێم و وە زارە تە کان و زانکۆکانی کوردستان و ڕێکخراوە جۆراوجۆرە کان و هه موو نیوە ندە ڕۆشنبیویی و ڕۆژنامە وانیە کانی هه رێمی کوردستانی باشوور ..کانتۆنە کانی ڕۆژئاڤا و هه موو حزب و ڕێکخراوە سیاسیکانی کوردستان و دە رە وە ی کوردستان پشتگیری و خۆشحاڵی خۆیان بۆ خاتوو نادیە دە ربڕن ، بۆ ئە وە ی نادیە موراد هه ست بە وە بکات ودڵنیابیت تە واوی میللە تی خۆی لە پشتە و جیهانیش لە وە تێبگات کە کورد میللە تێکی هوشیارە دە یە وێ تێکە ڵ کاڕی گە ورە و پیرۆزی جیهانی بیت و لە م نیوە ندە خزمە ت بکات . کە خزمە تی کرد سە ر کە وتووش بێت ! دواجار داوایە کانی خۆم لە م چە ند خاڵە دا کۆدە کە مە وە .\n١ – پیویستە لە هه ریمی کوردستان لیژنە ی پستگیری بۆ خاتوو نادیە و کارە کانی دابمە زرێت و کار ئاسانی بۆ کارو پرۆژە کانی بکە ن .\n٢ – ڕاگە یاندنە کان هاوکاری بکە ن و کارو چاڵاکیە کانی بە چە ند زمانە بڵاو بکە نە وە بە دنیادا .\n٣ – پسپۆرو لیکۆلە رە تایبە تمە ندە کان بە ڵێکۆلینە وە و پڕۆژە ی زانستی یارمە تی بدە ن و دە ستنیشانی پیویستی و کە م و کور تیە کانی بۆ بکە ن .\n٤ – یارمە تی ئە وە ی بدە ین کە نادە موراد بتوانی بە شێکی گرنگ لە ئیمکاناتی نی تە وە یە کگرتووە کان بخاتە خزمە تی ناوجە زیان لێکە وتووە کان و خە ڵکە قوربانییە کە ی کوردستان .\n٥ – یارمە تی ئە وە ی نادیە بدە ین کە لە کارە کانی سە رکە توبیت و بتوانی لە نە تە وە یە کگرتووە کان زۆر تر جێ پێێ کادری لیهاتووی کورد بکاتە وە .\n٦ – پیویستە کار بۆ ئە وە بکە ین کە خاتوو نادیە موراد بە سە رکە وتنی جوان و ناوو ناو بانگێکی باش لە نێو بارە گای نە تە وە یە کگرتووە کان جێ پێی خۆی بکاتە وە و بتوانی لە پاش ئە م دوو ساڵە پۆستی تر وە ر بگرێ و بە رە بە رە بجێتە پێش و ناو بانگێکی جیهانی پە یدابکات و ببێت بە کە سایە تیە کی سە رکە وتووی جیهانی .\n٧ – واکار بۆ نادیە موراد بکە ین کە کچە کوردێکی هه موو کوردستانە ؛ نە ک بێکە ین بە کچی حزبێک و پارچە یە کی کوردستان وسنووری کارو توانای بچووک بکە ینە وە . ٨ – بە بە رنامە یە کی سە رکە وتوو سود لە هه بوونی نادیە ببێنین بۆ ئە وە ی زیاترو چاکتر کورد لە نیوە ندە کانی بریار نزیک ببێتە وە ودۆستی زۆر تر بۆ کیشە ڕە واکە ی میللە تە کە مان پە ێدابکە ین .\nبە هیوای سە ر کە وتنی خاتوو نادیە موراد و هوشیاریە کی زۆرتر بۆ کورد .


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: بە بوونەی ١٠ خاکەلیۆە رۆژی گیانبەختکراوانی ریگای رەزگاری کورد و کوردستان\nئه‌و که‌سانه‌ی که ده‌رفه‌تیان بۆ ڕەخسا بوو و له نیزیکه‌وه قازی محه‌مه‌دیان دیتبوو، به باشی بۆیان ده‌رکه‌وتبوو که چ که‌سایه‌تییه‌کی هه‌یه. هه‌روه‌ها زۆر زوو تێگه‌یشتبوون که ئه‌و چلۆن له هه‌موو جێگایه‌ک بۆ‌ته سیمبۆلی کوردایه‌تی. قازی محەمەد، پیاوێکی کورته باڵای ته‌مه‌ن 50 ساڵه بوو،  باڵتۆیه‌کی کۆنی ئه‌رته‌شیی ده‌به‌ردابوو و ریشێکی مه‌خمه‌ریی و ره‌نگ و روویه‌کی زاهیدانه و روحانیی هەبوو. به‌هۆی نه‌خۆشیی مه‌عده تا ڕاده‌یه‌ک ره‌نگی زه‌رد هه‌ڵگه‌ڕابوو. ئینسانێکی که‌م خۆر بوو. نه جگه‌ره‌ی ده‌کێشاو نه خواردنه‌وه‌ی ئه‌لکهۆڵیشی ده‌خوارده‌وه. له‌سه‌رخۆ و مه‌تین بوو. زۆر به ئارامی قسه‌ی ده‌کرد و زۆر زووش کاری ده‌کرده سه‌ر مرۆڤ. چوارچێوه‌ی بیر کردنەوەی زۆر به‌رین و ڕوانینی نێودەوڵەتییشی بەرفراوان بوو. هه‌موو نه‌ته‌وه‌کانی دیکەی دنیای خۆش‌ده‌ویست. گه‌لێک له زمانه‌کان، بۆ وێنه : رووسی، که‌مێک ئینگلیسی و ئیسپرانتۆی ده‌زانی. له‌سه‌ر مێزی کاره‌که‌ی هه‌میشه کۆمه‌ڵێک کتێب ده‌رباره‌ی رێزمان و زمانه‌کانی بێگانه له‌سه‌ر یه‌ک داندرابوون.\nکەسایەتیی قازی محه‌مه‌د دەری دەخست کە پیاوێکی زۆر ئازایە و بیر و باوه‌ڕێکی زۆر قووڵی هه‌یه و ئاماده‌یه خۆی له پێناویدا فیدا بکات و له هه‌مان کاتیشدا رووناکبیرێکی له‌سه‌رخۆ بوو. سەبارەت بە چارەسەری کێشەی کورد لەو کاتدا، لانیکه‌م داواکه‌ی ئه‌و وه‌ک ئۆتۆنۆمی بۆ کورد له چوارچێوه‌ی ئێران‌دا شتێکی موناسب و گونجاو بوو. قازی محه‌مه‌دیش وه‌ک زۆر کوردی دیکە لەو باوەرەدا بوو که کورد و ئێرانی بە ڕەگەز یەک بنەماڵەن و لک و پۆی دارێکن و بۆیە پێی وابوو کە هیچ هۆیه‌ک نابیندرێ که نه‌توانن له‌گه‌ڵ ئێرانییه‌کان بە یەکەوە بژین، له کاتێک‌دا له‌سه‌رده‌می خۆیدا، مێدیا( ماد) و پارسه‌کان به یه‌که‌وه حاواونه‌ته‌وه. قازی محه‌مه‌د پێی وابوو کورد له نه‌سڵی میدیاکانن و پێی خۆش بوو کە ئیتیمولۆژیی خۆی له‌سه‌ر مه‌هاباد ڕابگەینێ و ده‌یگوت: '' نیشتمانی میدیاکان''.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱/۱۰/۱۳۹۲ ۱۲:۰۳:۰۰ قبل‌ازظهر


زیاتر لە 20 رۆژنامەنووس دەستلەكاركێشانەوەی بەكۆمەڵیان لە ئێن ئاڕتی راگەیاند\n10:21 - 24/07/2019\nزیاتر لە بیست رۆژنامەنوس و میدیاكار، دەستلەكاركێشانەوەی بەكۆمەڵیان لە كەناڵی ئێن ئاڕتی، رادەگەیەنن.\nلە راگەیەنراوێكدا، زیاتر لە بیست رۆژنامەنووسی كەناڵی ئێن ئاڕتی رایانگەیاند: بەهۆی سووكایەتیكردنی لە ڕادەبەدەری جێگرو بەڕێوەبەری كەناڵی ئێن ئاڕ تی و خاوەنی كەناڵەكە بەرامبەر كارمەندەكان و پیشەی ڕۆژنامەنووسی، بە كۆمەڵ بڕیاریانداوە دەستلەكار بكێشنەوە.\nداواش دەكەن، سەندیكای ڕۆژنامەنوسان لەسەر ئەم بابەتە، بێتە دەنگ و ڕێگە نەدات بەو شێوەیە سوكایەتی بە ڕۆژنامەنووسان بكرێت‌و كار بكرێت لە ڕێگەی دەزگاكانی یاسادانانی ئەم وڵاتەوە، یاسایەك بۆ دیاریكردنی ماف و ئەركەكانی ڕۆژنامەنووس دەربكرێت، بەجۆرێك پارێزگاری لە شكۆی ڕۆژنامەنووسان بكات.\nئاماژە بەوەش دەكەن: خاوەن و بەرپرسانی كەناڵەكە، لەڕوی مەعنەوی و مادی و ماف و خزمەتگوزارییەوە، بێڕێزی و زوڵم لە كارمەندان و رۆژنامەنوسانی كەناڵی ئێن ئاڕتی دەكەن.\nلە كۆتاییدا، ئەو رۆژنامەنوس‌و میدیاكارانە داوادەكەن، سەرجەم ڕۆژنامەنووسان هاودەنگ بن بۆ هەمواری یاسای كاری ڕۆژنامەنووسی لە هەرێمی كوردستاندا، بە شێوەیەك كە ماف و ئیمتیازاتی ڕۆژنامەنوسانی تێدا پارێزراو بێت.\nده‌قی نامه‌ی ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه كارمه‌ندانی ئێن ئاڕ تی\n14968 جار خوێندراوەتەوە


👫 ئەگید میرزۆیڤ - ئەگیدێ پیر کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 8:21PM\nیەک لە کوردە ئێزدییەکانی وڵاتی جۆرجیایە، پسپۆری قا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 86% ✍ س.ئـ. 22-3-2020 20:21:43\n📷 خزمەتکاری پەرستگای قوبەی سوڵتان لە تبلیسی پایتەختی جۆرجیا وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 8:53PM\nپیاوێکی ئێزدی کە خزمتکاری پەرستگای قوبەی سوڵتانی ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 82% ✍ س.ئـ. 22-3-2020 20:53:00\n☂ سەنتەری لێکۆڵینەوەی کلتووری ئێزدی پارت و رێکخراوەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 8:36PM\nسەنتەرێکی لێکۆڵینەوەی ئێزدییەکانە، لە شاری تبلیسی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 82% ✍ س.ئـ. 22-3-2020 20:36:01\n🏰 قوبەی سوڵتان شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 8:46PM\nپەرستگایەکی ئێزدییەکانە، ساڵی 2015 لە تەنیشت سەنتە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 82% ✍ س.ئـ. 22-3-2020 20:46:21\n📄 نیرینا نو بڵاوکراوەکان (گۆڤار، رۆژنامە و ...)\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 9:50PM\nڕۆژنامەیەکی کوردی بووە، لە شاری تبلیسی پایتەختی جۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 5 ✔ 74% ✍ س.ئـ. 22-3-2020 21:50:11\n📖 کورد لە گورجستان- جۆرجیا کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 22 2020 8:07PM\nئامادەکردنی: م.سوداد ڕەسوڵ کورد لە گورجستان Ku [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 99% ✍ س.ئـ. 22-3-2020 20:07:55


فرانکیشتاین لە شەرواڵدا – KurdRawm\nکە منداڵ بووم باوکم کوژرا، کە گەورە بووم من زیندووم کردەوە. بە منداڵی، هەر کاتێک پرسیاری باوکمم دەکرد، لە یادمە ڕاستەوخۆ و بێ لەبەرچاوگرنتی کاڵفامیی ئەوسای من، ڕاستەوخۆ و بێ لەبەرچاوگرتنی منداڵیی ئەوسای من، زۆر بە سادەیی، پێیان دەگوتم کە باوکم لە شەڕی ناوخۆدا کوژرا؛ منیش دەمگوت چاکی دەکەمەوە. کە لێیان دەپرسیم کاتێک گەورەبووم حەز دەکەم ببمە چی، دەمگوت دەبمە پزیشک و باوکم چاک دەکەمەوە؛ کە پێیان دەگوتم باوکم شەهید بووە و دەچێتە بەهەشت، دەمگوت نەخێر ناچێتە هیچ کوێ، ئەو تەنیا مردووە و چاوەڕوانی منە تا گەورە ببم و چاکی بکەمەوە.\nشەهیدبوونی باوکم کەمێک پاش مردنی بوو. لە سەرەتای شەڕی ناوخۆدا، هیچ کەسێک بیری لەوە نەکردبووەوە کە داخۆ ئەو کەسەی لەو شەڕەدا دەمرێت، کە داخۆ ئەو کەسەی دژ بە هاوزمانەکەی خۆی دەجەنگێت و دەکوژرێت، شەهید دەبێت یان نا. باوکم کوژراوی ئەو سەرەتایە بوو، کە تێیدا کەس هێشتا فریای ئەوە نەکەوت بوو لە خۆی بپرسێت ئایا کوژراوەکان شەهیدن یان نا؛ ئێمەش دڵنیا نەبووین کە باوکم شەهیدە یان نا. ئیدی چەند مانگێک لە کەڵەکەبوونی تەرمی تر و لە کوژرانی پێشمەرگەی تری خایاند، تا خانەوادەکەی من و هەموو نەتەوەی کوردیش دڵنیابوونەوە، لەوەی کە کوژراوەکانی ئەو شەڕەش، هاوشێوەی کوژراوەکانی هەموو شەڕەکانی تری کورد، شەهیدن و وان لە فیردەوسی بەرین.\nبەم شێوەیە، باوکم بە مردنی، نەک بە پشتگیری و هاوکارییکردن و پەروەردەکردنم، هەر لە منداڵییەکی زووەوە داهاتوویەکی بۆ داڕشتبووم، تا بەرەوڕووی هەنگاو بنێم. بە مردنی، بۆی دیاریی کردبووم کە دەبێت زۆر بخوێنم و ببمە پزیشکێکی شارەزای هەموو زیندەوەرێک، زۆر بخوێنم و ببمە پزیشکێکی هێندە لێزان کە نەک تەنیا نەخۆش چاک دەکاتەوە، بەڵکو دەتوانێت مردووش زیندوو بکاتەوە.\nساڵان هاتن و ساڵان تێپەڕین، لەگەڵ تێپەڕینیشیاندا من قوتابخانەم قۆناغ بە قۆناغ بڕی و چوومە کۆلێژی پزیشکی. هەر لە سەرەتای گەنجیمەوە خۆمم فێری زمانی ئینگلیزی کرد، چونکە دەمزانی کە لە دوای شکستی بلۆکی شیوعییەوە لە سۆڤیێت، ئیدی ئەو زمانە بەهۆی دەستباڵابوونی ئەمریکا و ئەوروپاوە ببووە زمانی زاڵی هەموو جیهان، ببووە زمانی یەکەمی زانین کە هەرچی فەیلەسووف و زانا و داهێنەرە قسەی پێ دەکەن، یان پێی دەنووسن.\nوەک شێت خەریکی سەعی و وانەکانم بووم، لە پاڵیشیدا وەک شێت وێڵی کتێبە ئینگلیزیەکان بووم لە بارەی پزیشکیەوە، تا بیانخوێنمەوە. بۆ خوێندنەوە و شارەزابوونی کلاسیکیاتی کیمیا و زیندەزانی، خۆمم فێری عەرەبییش کرد؛ هەر بە عەرەبی و بە زمانی یەکەم “الحاوي في الطب”ی محەمەد بین زەکەریای رازی و “قانوون لە پزیشکیدا” و “پەڕاوی شیفا”ی ئیبن سینام خوێندەوە. بە وردی ئاگام لەو وەرچەرخانە گرنگەی زانستی پزیشکیی عەرەبی بوو کە لە سەردەمی عەباسیدا ڕوو دەدات، دەمێک عەرەب دەست دەکەن بە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆی سەرچاوە پزیشکیەکان لە یۆنانیەوە و وەرگێڕانە سریانیەکان لەمەڕ پزیشکیەوە وەلا دەنێن، ئەو وەرگێڕانانەی کە سریانیەکان لە سەردەمی گیرسانەوەیاندا لە قوتابخانەی پزیشکیی گوندەیشاپوور-ی فارسستانی سەردەمی پێش ئیسلامدا کردبوویان؛ مەبەستم لەو سریانیە نەستووری مەزهەبانەیە کە لە دەست چەوساندنەوەی بێئەندازی ئیمبراتۆریەتی بێزەنتینی هەڵهاتن، چەوساندنەوەیەک کە لە بنەڕەتدا هۆکارەکەی مەحکومکردن و بڕیاری دەرکردنی نەستۆریۆس-ی پاتریارکی قوستەنتینیە بوو لە لایەن ئەنجوومەنی ئەفسیسەوە -نەستۆریۆسی ڕابەری نەستوریەتی مەسیحی کە هێندە بوێر بوو مریەمی بە “دایکی مەسیح” ناوبرد نەک بە “دایکی خودا” و بەمەش، خودایەتیی لە مەسیح داماڵی. ئەو بەوە قاییل نەبوو کە مەسیح بریتیبێت لە یەکگرتنێکی کامڵ لە نێوان جەوهەری خوداییدا (کە وشەیە) لە لایەک، لەگەڵ جەوهەری مرۆییدا (کە عیسایە) لە لایەکی تر؛ زۆر بە سادەیی، نەستۆریۆس ڕای وابوو کە مەسیح شنیانی کاتیانەی وشەی خوداییە بە ناو بوونی مرۆییانەی عیسادا تا چرکەساتی لەخاچدانی، نەک ئەوەی مەسیح خوداش بێت، چونکە لەو بارەدا ئەوەش کە چەوسێندرایەوە و لەخاچدرا و کوژرا هەر دەبێت خودا بێت-.\nبە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆی زانا عەرەبەکان لە یۆنانیەوە، من کتێبە گرنگەکانی هیپۆکراتسی دووەم و گالینۆس و دیسکۆریدۆسم خوێندەوە، هەروەها ئاگاداری ئەو سەردەمانەش بووم کە تێیاندا وەرگێڕانی عەرەبەکان لە لایەن ئەوروپیەکانەوە خۆرئاوای تا ئەودیو ڕینیسانس گەیاند. بۆ توێژینەوە و فێربوونی کیمیاش، هەمان شێوەی زیندەزانی، لە سەرەتای سەرەتاوە دەستم پێکرد: لە ناو کتێب و کتێبخانەکاندا، بە هەرسێ زمانم(کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی)، لە کیمیاگەریی سەردەمی هێلینیستیەوە تا ڕۆژگاری زۆسیمۆسی پانۆپۆلیس-ی بێزەنتینیم تەی کرد، مەبەستم لەو بەشە سەرەتاییەی مێژووی کیمیایە کە من ناوم ناوە کیمیای تەماحی –یان زانستی چاوچنۆکان-، بەو پێیەی هەرچی کیمیاگەری ئەو سەردەمە بوو، دەیویست بیدۆزێتەوە کە چۆن کانزای خراپۆلکە و هەرزان دەگۆڕدرێت بە زێڕ، یان چۆن ئاوی زیندەگی بەرهەم دەهێندرێت تا ئەوەی دەیخواتەوە نەمر ببێت … ئیدی دواجار گەیشتمە ئەو ڕۆژە پرشنگدارەی مێژووی کیمیا، کە تێیدا جابیر بین حەییان دەنووسێت: “ئەرکی کیمیاگەر کار و تاقیکردنەوەیە”. هەڵبەت بەر لە ناسینی جابیر خۆی، من مامۆستاکەیم ناسی. مەبەستم لە خالید بین یەزید-ی برای معاویە بین یەزید بین معاویە بین ئەبی سوفیان-ی خەلیفەی ئومەویە؛ لەگەڵ خالید-دا کیمیا زمان پەیدا دەکات، خالید یەکەم کەسە لە کیمیای نوێدا بە عەرەبی بنووسێت. لە کاتی خوێندنەوەمدا لە بارەی خالید بین یەزیدەوە شتێکی کەمێک چاوەڕواننەکراوم بەسەر هات، شتێکم بۆ دەرکەوت کە دەرکەوتنی هەرگیز بەمێشکمدا نەهات بوو: ئەدەبیات.\nمەسەلەکە ئەوەبوو کە لەم قۆناغەی کیمیادا خالید بەشێک لە بۆچوونەکانی خۆی لە بارەی کیمیاوە بە هۆنراوە و هەڵبەست داڕشتووە، منیش ناچار بووم بە ناو دەیان کێش و دەریا و بازنەی عەرووزییدا، لە لێواری ئەم سەرواوە باز بۆ لێواری ئەو سەروا بدەم، تا چەند دێڕێکی نوێ لە بارەی کیمیاوە ئاشنا ببم؛ لە پاڵ ئەو ئاشنابوونەشمدا هێدی هێدی تێدەگەیشتم کە هیچ زانستێک دابڕاو نییە لە زانستێکی تر، وەک چۆن هیچ زانستێک و هیچ بوارێکی مەعریفیش دابڕاو نییە لە ئەدەب و خەیاڵ … تێدەگەیشتم کە هەموو زانستێک لە سەرەتادا داڵغەیەکە، ئەدەبیاتێکە هێشتا بابەتی توێژینەوەی خۆی و ڕێبازی خۆی نەدۆزیوەتەوە، چرکەساتی سەرپێکەوتن و دەستپێکردنی هەر زانستێکیش، لە ڕاستیدا، هیچ نییە جگە لە چرکەساتی دۆزینەوە و داهێنانی بابەتی توێژینەوەی زانستی لە لایەن خودی ئەو زانستەوە، بۆ نمونە دۆزینەوەی توخمەکان و دیاریکردنیان وەک بابەتی توێژینەوەی زانستی لە لایەن کیمیاوە.\nتەماشاکە دیسان، کە گریمانیش وەک چاو نایانبینێت\nلە دوورەوە، تەنی ئەو ئەستوانەی قەبارەیان هەیە، وەک خۆیان\nلەم بەیتەی خالیدەوە دەربڕینی ئەدەبیم ناسی، ئاشنای چواندن و مەجاز و ڕەوانبێژی بووم، ئاشنای ئەو بۆشایی و شلیەی نێوان وشە و ڕستەکانی دەقی ئەدەبی بووم کە هێندە فراوان و بەرینە، دەتوانێت هەموو جیهان لە خۆی بگرێت. ئاشنای ئەو لێکترازانەی نێوان وشەیەک و ماناکەی بووم کە درزێکە هەموو جیهانی تێدا جێ دەبێتەوە. لەگەڵ کیمیا و زیندەزانیدا بەردەوام بووم، خوێندنی زانکۆشم لە کۆتایی و دەرچوون نزیک دەبووەوە، کەمە کەمە شاعیرانی عەرەبیشم دەخوێندەوە؛ بە نووسەرانی وەک موتەنەبی، ئەبو نەواس و بەشار بین بورد، نالی و گۆران، فاوکنەر و جۆیس و پۆ، کەمە کەمە ئەو تینوێتیەم بۆ مانا دەشکاند کە ئاشنابوون بە ئەدەبیات تێیدا چاندبووم. پاش تەواوبوونی خوێندن و وەرگرتنی بڕوانامەی پزیشکی و بەر لە زیندووکردنەوەی باوکم، من هەندێک نووسەرانی تری جیهانی و ناوخۆییشم خوێندبووەوە و بەرەو ئەدەبی هاوچەرخ هەنگاوم دەنا. کاتی زۆرم هەبوو، بژێوییشم ئاسان پەیدا دەبوو: لە قۆناغی خوێندنمدا شەهیدانەی زۆری باوکم، بۆ ژیانی خۆم و دایکم و برا بچکۆلەکەم سەروزیاد بوو. دوای تەواوکردنی خوێندنیش، لە پاڵ شەهیدانەکەدا، ئەو مووچەیەی کە وەک کوڕە شەهیدێک بۆیان بڕیبوومەوە، وای کرد کە پێویستم بە کارکردن نەبێت. ماوەیەکیش پاش زیندووبوونەوەی باوکم، پێکەوە بڕیارماندا خۆمان بۆ خوێندنەوە تەرخان بکەین؛ باوکم، کە ڕۆژێک پاش زیندووبوونەوەی، لێم پرسی دەیەوێت چی بکات و ڕێک و ڕەوان پێی گوتم: “دەمەوێت نەمرییم لە خوێندنەوەی هەموو ئەو نووسینانەدا بەسەر بەرم کە زیندووەکان لە بارەی مەرگ و مردنەوە نووسیویانە”.\nکاتی ئەوەیە باسی بکەم چۆن باوکمم زیندوو کردەوە … گەڕان و فێربوون و خوێندن لەو هەموو لقەی زانستە سرووشتییەکاندا سیوپێنج ساڵی تەمەنمی برد، بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەیەکم دۆزیەوە بۆ زیندووکردنەوەی باوکم. فێر بووم لە ڕێی چەند تێکەڵکردن و داڕشتنەوەیەکی کیمیایی ئەستوو(ماددە)کانەوە بتوانم ئەستووی ئەندامی بەرهەم بهێنم، ئاوا دەبوا خانە بە خانەی جەستە و هەناوی زیندەوەرێک دابڕێژمەوە، داڕشتنەوەکەش دەبوا لەسەر بنەڕەتی ئەو پاشماوە و شوێنەواری “ناوکەترشی بنەڕەتیی کەم‌ئۆکسجین”ەوە بێت کە لە ئێسکوپروسکەکانی باوکمدا دەستم کەوت، پاش ئەوەی نیوەشەوێکی تاریک و چۆڵ، بەدزییەوە، لە گردی سەیوان، گۆڕەکەیم هەڵدایەوە و چی لە کفنەکەیدا بوو هێنامەوە ماڵەوە. من تەنیا دەمتوانی مێشک و هەندێک خوێنی باوکم لەو شوێنەوار و ئێسکوپروسکانەیەوە بەرهەم بهێنم، بۆیە ناچار بووم ئەندامەکانی تری جەستەی قەرز بکەم. ئاسان بوو، بە هۆی واستە و ناسییاویەوە، توانیم چەند لاشەیەکی نێر لە “توب‌عەدلی” بهێنمە دەرەوە. لەو لاشانە، یەک لاشەی ساغم بەش بە بەش و ئەندام ئەندام پێکەوە نا و درووەوە، هەروەها هەموو ئەو ئەندامانەشم تێدا دامەزراند کە لە ترشەڵۆک و شوێنەوارەکانی باوکمەوە بەرهەمم هێنابوونەوە. لاشەکە دەبوا کارەبای پیادا بگەڕێت تا بجووڵێت و زیندوو ببێتەوە، کارەبایەک نە هێند لاواز کە بەشی بزواندنی مێشک و ئەندامەکانی تر نەکات و نە هێند بەهێزیش کە زیانیان پێ بگەیەنێت؛ ئەویشم ئامادە کرد و ڕێکخست. کاتی هات … نیوەشەوێک کە دایکم و برا بچوکەکەم نوستبوون، لە هۆدەکەی خۆم کە وا لە نهۆمی دووەمی خانووەکەمان، کارەبام لە لاشەکە دا.\nپاش ئەو هەڵتەکانەی کە پێداگەڕانی کارەباکە هۆکاری بوو، لاشەکە هیچ جووڵەیەکی تری نەکرد. نزیکی پێنج خولەک وەستام، هیچ ڕووی نەدا. هەستم بە نائومێدی دەکرد، هەستم بە بێهودەیی دەکرد، هەستم بە دەستی چارەنووس دەکرد کە درێژ دەبێت و بیستوپێنج ساڵی تەمەنم دەگرێت و هەڵیدەداتە زاریەوە و قوتی دەدات. لەم خاتیرانەدا بووم کە بە ڕێکەوت چاوم چووە سەر پەنجەی شایەتمانی دەستی ڕاستی لاشەکە و بینیم کە دەلەرزێت. بینیم کە هێدی هێدی لەرزینەکەی زیاد دەکات، بینیم کە لەرزینەکە دەستی و پاشان قۆڵیشی دەگرێتەوە، بینیم کە دەگاتە شانی. تەواوی لاشەکەم بینی کە بە چوار پەل و سەرێکەوە بست بە بستی دەلەرزێت و ڕادەپسکێت. لە پڕ زاری کرایەوە و هاوارێکم بیست کە دڵنیابووم پێشتر بەر پەردەی گوێی هیچ زیندەوەرێک نەکەوتووە، هاوارێک کە هێند وەحشی و سامناک بوو، هەستم دەکرد لە ئاسمانەوە دێت، نەک لە زاری ئەو باوکەوە کە خۆم بەشی هەرە زۆریم درووست کردبوو.\nڕاستبووەوە و لەسەر ئەو قەرەوێڵەیەی پێخەفەکەی نایلۆنێکی خوێناویی بوو، بە دانیشتنەوە، چاوێکی بە هۆدەکەدا گێڕا. هەر کە چاوی کەوتە سەر پارچەی زیادەی ئەو لاشانەی هێنابوومن، وەک هار خۆی بۆ هەڵدان و دەستی کرد بە خواردنیان. ئەم دۆشاومژەی بڕدراوی هەڵدەدایە دەمیەوە و قوتی دەدا، قەپی لەو ڕان دەگرت، بە پەنجە چاوی ئەو کەللەسەری دەردەهێنا و حەپەلووشی دەکرد، ئەو گونی هەڵدەدایە دەمیەوە و مڵچ‌مڵچ دەیجاوی … هەمووی خوارد. ڕووی کردە من، خوێنی ئەو پارچانەی خواردبوونی، هەموو سنگ و بەرۆکی سوور کردبوو. چەند هەنگاوێکی بەرەوڕووم نا. دەمویست هاوار بکەم و نەمدەتوانی، دەمویست ڕابکەم و قاچەکانم بە قسەیان نەدەکردم. لەپڕ ڕاوەستا. دەمی کردەوە. قڕقێنەیەکی دا. پشتی تێکردم و گەڕایەوە سەر قەرەوێڵەکەی. پاڵکەوت. چاوانی نوقاند، خەوت. کەوتە پرخەپرخ.\nنەمدەوێرا بجووڵێم، بە ئەسپایی لە جێگەی خۆمدا دانیشتم، تا بەرەبەیان تەماشام کرد. خۆر هەڵهات، باوکم خەبەری بووەوە. بە نەرمی و ئارامییەک کە هەرگیز لەو جەستە و ڕوخسارە چاوەڕوان نەدەکرا، -جەستەیەک کە هەر ئەندامێکی، پێستەکەی ڕەنگێکە و سەرتاپای تەقەڵ و دروومان و برینە؛ ڕوخسارێک کە هەر سانتیمێکی ڕەنگێکە و وەک تۆپێکی “ئۆفیشاڵ” خانەخانە پێکەوە دووردراوە، تۆزێکی چرچنە و تۆزێکی ساف- چاوی بڕییە چاوم و پاش کەمێک لەرزینی لێوەکانی، گوتی “دەمەوێت ژن بهێنم”.\n“چی! ژن بهێنێت؟! باوکێکم درووست کردووە و زیندووم کردووەتەوە و لە نیوە شەوەوە چاوەڕوانی جەنابیم، سیوپێنج ساڵە لە پێناویدا دەژیم و ئێستا لە خەو هەڵساوە و یەکەم قسەی داواکردنی ژنە؟!”، لە دڵی خۆمدا وام گوت. توڕەییەکە لە ناخمدا تۆپەڵ بوو، گرمۆڵە بوو و چڕبووەوە تا بوو بە گاڵتە و بوێری. “ئەی بۆچی نەچم لەو ڕۆژئاوایە جەستەی دوو سێ ژنە گەریلات بۆ پێکەوە بنێم و لێتی مارە بکەم؟”، بە لاقرتی و جورئەتێکەوە کە نەمدەزانی لە کوێم بووە، وەڵامیم دایەوە. نەڕاندی، نەڕەیەک کە خۆی کرد بە پەردەی گوێمدا و تا پاژنەی پێمی لەرزاند: “تۆپیوباب! گونم لە بندا دەبڕم و نابم بە زاوای ستالین و ماو”. “خۆیەتی”، بەخۆمم گوت، “دەڵێن بەر لە مردنیشی هەر وا ڕقی لە چەپ و مارکسیەکان بووە!”.\nکەوتینە قسە. ڕێکەوتین کە لە ژوورەکەی مندا بژی و تەنیا پاش نیوەشەو و لە چۆڵەوانیدا بگەڕێت، تاکو کەس نەیبینێت. سێ‌ژەمە نانم بۆ دەهێنا، بەردەوام کتێبم بۆ دەکڕی. هەموو ڕانگوچۆغە و مراخانی و شەرواڵەکانی خۆیم بۆ هێنابوو کە دایکم لە تاکێکی کەنتۆرەکەیدا هەڵیگرتبوون؛ ئەوانەی لەبەر دەکرد، تەنیا شەرواڵی لە پێ دەکرد، تەنیا جلە کوردییەکانی سەردەمی پێشمەرگایەتیی خۆی دەپۆشی.\nپێکەوە لە بارەی مەرگ و مردەنەوە دەمانخوێندەوە. “فرانکیشتاین”ی ماری شێلیمان خوێندەوە. “ڕاستیەکان لە کەیسی بەڕیز ڤالدماردا”ی ئێدگەر ئالان پۆمان دەخوێندەوە، وتارەکەی ڕۆلەند بارتمان لەبارەی ئەو چیرۆکەوە دەخوێندەوە و چەندەها دەقی تریش. جار جار گفتوگۆمان دەکرد. “باوکە”، لێم دەپرسی، “تۆ مردنت ئەزموون کردووە، مردن چییە؟”. “مردن”، دەیگوت، “ئەو گۆرانییانەیە کە مەرگ بە دەم پیاسەکردنەوە بە کووچەکانی شەودا دەیانچڕێت؛ دەمێک دەستی ناوەتە گیرفانی، تا مشتێک ئەبەدیەت دەربهێنێت و دەنک دەنک بیخوات”. کەمێک دەوەستا، سەرە کەچەڵە تەقەڵاوییەکەی دەخوراند، پاشان دەیگوت: “نا. نازانم. ناتوانم بە زمانی زیندووەکان پێت بڵێم، هەر ناتوانم بە زمان پێت بڵێم”.\nئیدی بەم جۆرە ژیاین. کە لە پیری نزیکبوومەوە، فێرم کرد کە چۆن زیندووم کردووەتەوە، بەڵێنم لێ وەرگرت پاش مردن ئەویش من زیندوو بکاتەوە، تاکو تاهەتایە پێکەوە لە بارەی مەرگ و مردنەوە بخوێنینەوە و گفتوگۆ بکەین.\nبە هەرحاڵ، ئەوەی لەم بەسەرهاتەدا بیرم نەبوو باسی بکەم، ئەوەیە کە من لە دوایین ساڵی زانکۆمدا کەوتم بەسەر دەقێکی شیعریی گێڕانەوەئامێزی ئێدگەر ئالان پۆدا بە ناوی “قەلەڕەشەکە”وە، پاش خوێندنەوەی ئەو دەقە و پاش خوێندنەوەی “گوڵەباغێک بۆ ئیمیلی”ی ویلیەم فاوکنەر، تێگەیشتم کە ئەدەبیات کۆچە لە ئاسۆکانی ژیانەوە بەرەو ئاسۆکانی مەرگ، تێگەیشتم کە مردووەکان و ئەوانەی ڕۆیشتوون تەنیا لە گێڕانەوەدا دێنەوە؛ بۆیە بڕیارم دا ببمە چیرۆکنووس.\nگرافیك: رامیار محەمەد


ڕاسان و دوژمنانی\n17:36 - 13 پووشپەڕ 2719\nڕاسان، شێوه خه‌باتێکی نوێ بوو بۆ به‌ربەرەکانێ لەگەڵ ڕێژیمی ئیسلامی. ڕێژیم لەم ماوەدا بەته‌واوی، داماوی و خاڵە لاوازەکانی دەرخست، هه‌ر بۆیه به ئێعدام و گرتن و تەقەکردن لە خەڵک و دەیان جۆر تاوانی دیکه، وه‌زاڵه‌هاتوویی خۆی نیشان داوه.\nڕاسان، بێدەنگیی خه‌باته‌که‌ی شکاند و سە‌لماندی کە حیزبی دێموکرات خە‌باتی پەک نەخستووە، بەڵکوو شێوازێک لە خەباتی بۆ ماوەیەکی کاتی ڕاگرتبوو. دەسپێکردنی ڕاسان بووە بە هۆی ئەوەی کە خەباتی گەلی کورد گەشە بکات.\nلە سەرەتای خەباتەکەدا، ڕاسان ڕەوتی تایبەتیی خۆی وەرگرت، بۆیە قۆنا‌غی خۆناساندن و دەرکەوتنی تێپەڕ کردووە و ئێستا لە قۆناغی ڕێکخستنەوەدایە. ڕاسانی ڕاستەقینە لە ڕۆژهەڵاتە، شکاندنی ترسی خەڵکی ڕۆژهەڵات لە ڕێژێم، لەژێر کاریگەریی ڕاساندا بووە.\nلە ساڵەکانی ١٣٩٥، ٩٦، ٩٧ و ٩٨دا، خەڵکی ڕۆژهەڵات نەتەوەبوون و پیداگرییان لەسەر مافە نەتەوەییەکان و شوناسی کوردبوونیان سەلماند و بەدڵنیاییەوە ساڵەکانی داهاتوو ئەم ئاڵوگۆڕە زیاتر دەبێت. ڕاسان لە خۆرهەڵات، کاریگەرییەکی زۆری هەبووه لەسەر بەهێزکردنی هەستی نەتەوایەتی لەنێو تاکەکانی ئەو کۆمەڵگایەیەدا.\nدەتوانین بڵێین، مانگرتنەکان و ناڕەزایەتییەکان، نموونەی هەرەگرینگی پێشوازیی خەڵکە لە پێشمەرگە. هەر هەمووی، کاریگەریی ڕاسان لەسەر خۆرهەڵاتە. ڕاسان ئامانجە سەرەتاییەکانی خۆی پێکاوە. هەر وەک لە سەرەوە باسمان کرد، هەستی نەتەوایەتی لە نێوان تاکەکانی ڕۆژهەڵات، بەتایبەت لاوەکاندا، بەهیزتر بووه. لاوانی ڕۆژهەڵات بە کارکردنیان لە نێوخۆ و هاتنیان بۆ ڕیزەکانی پێشمەرگە، سەلماندوویانە چیدی نایانهەوێت بچنە ژێر باری ئەو سیاسەتە دیکتاتۆرییە؛ هەر بۆیە سیاسەتەکانی ڕێژێم بۆی ناچێتە پێش. ئەمانە هەموو لەگەڵ دژبەریی ڕێژێم بەرەوڕوو بوونەتەوە؛ ڕێژێم دەیەوێت بە بێسەروشوێنکردنی ئەوان و هەڕەشە ئەمنییەتییەکان، ترس بخاتە نێو دڵی خەڵک، بەڵام دەوڵەتی فاشیست نەیزانیوە و نایهەوێت بزانێت کە گەل ڕێگای ڕاسانیان گرتووەتە بەر.\nکاتێک باس لە وەزارەتی ئیتلاعات و ئەمنییەتی ئێران دەکرێت، ڕێژیم دەیهەوێت ترس بڕواتە نێو دڵی هەر تاکێک. ئەمنییەت، لای ئەو ڕێژێمە تێرۆرستە بەو مانایەیە کە خەڵک لە ڕێژیم و دەزگاکانی بترسن. پێی وایە گرتنی تاکەکان، کە بە قەولی خۆیان دەستیان لە تێکدانی ئاسایشی نەتەوەییدا هەیە، دەتوانێت ئاسایشی خۆی دابین بکات، یانێ لە ڕاستیدا بە نائەمنکردنی ژیانی خەڵک، ئەمنییەت بۆ خۆی دابین بکات.\nکاتێک کە هەر تاکێکی ئەو کۆمەڵگایە ئازادیی بەیان و ئازادیی فیکرییان نەبێت و نەتوانن داهاتووی خۆیان، خۆیان دروستی بکەن، ئەمە هەر بۆ خۆی نەبوونی ئەمنییەتی ژیان لەو وڵاتەدا نیشان دەدات. من خۆم وەک تاکێک کە دژی ئەو سیاسەتە هەستاوم، داوا لە لاوانی خۆرهەڵات دەکەم لە خزمەت و تێکۆشانی خۆیان لا نەدەن، بەدڵنیاییەوە ڕێژیمی ئیسلامی بە ئاخرین ساتەکانی ژیانی خۆی گەیشتووە، بۆیە ئەگەر لاوەکان یان هەر تاکێکی ئەو کۆمەڵگایە کۆڵ نەدەن، ڕێژیمی ئیسلامی ناتوانێت پێش بە کردەوەیان بگرێت. ترسی ڕێژیمی ئیسلامی لە یەکگرتویی خەڵک و پێشمەرگەیە، کە بەدڵنیاییەوە ئەو یەگرتووییە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ ڕوو لە زیادبوون دەکات.


كاتێك بازرگان په‌یمانی ده‌داتێ له به‌رانبه‌ر گرتنی باڵنده‌كه‌دا، ئه‌نگوستیله‌ی ئه‌فسوناوی بداتێ، ئه‌و چونكه هێزی نییه و به‌گرتنی باڵنده‌كه‌وه ماندوو نابێ هه‌م خۆی و هه‌م ئێمه‌ش وه‌ك بینه‌ر ته‌فره ده‌دات. كاتێكیش هیچ ململانێیه‌ك له ئارادا نییه بازرگانیش ته‌فره ده‌دات و هه‌ڵیده‌خه‌ڵه‌تێنێت. ئیدی ئێمه لێره‌وه له‌به‌رده‌م ساخته‌چییه‌كدا خۆمان ده‌بینینه‌وه.\nكوڕه‌داركه‌ن: باشه من بۆ ئه‌و باڵنده دانسقه و ده‌گمه‌نه سه‌ر ببڕم؟ كه ئه‌و باڵنده‌یه نه‌ما هێلكه‌ی نامێنێ، توخمی نامێنێ، نا، ئه‌و كاره ناكه‌م، باڵنده‌یه‌كی تری بۆ ده‌كوڵێنم ئه‌و چوزانێ، خۆ پێشتر تامی گۆشتی ئه‌و جۆره باڵنده‌یه‌ی نه‌كردووه، گوناهه، گوناهه، هتد.\nله كاتێكا بازرگان نه‌خۆش نییه، خواردنی گۆشتی باڵنده‌ش بخوا و نه‌یخوا شتێك ڕوو نادات. خۆ ئه‌و تامی گۆشتی ئه‌و باڵنده‌یه‌ی نه‌كردووه. هه‌ر له بنه‌ڕه‌ته‌وه شانۆییه‌كه له‌سه‌ر هیچ بنیادنراوه. ئه‌وه‌تا كوڕه‌داركه‌نه‌ش باڵنده‌كه ده‌گۆڕێ و هیچ ڕوو نادات. ئه‌گه‌ر بازرگان ته‌نیا به گۆشتی ئه‌و باڵنده‌یه چاك بوایه‌ته‌وه، ده‌بوو پێچه‌وانه‌كه‌یمان ببینیایه كه مردنی بازرگانه.\nلێره‌دا توخمێكی گرنگ بۆ ململانێ وه‌كو هێڵێكی كاڵ ده‌بینرێ. ئه‌و هێڵه پێویستی به كاره‌كته‌رێكه له شانۆییه‌كه‌دا بوونی نییه و ده‌بوو خاوه‌نی ئه‌و مۆڕاڵه بێ كه بۆچی ئه‌و باڵنده‌یه ببێ به قوربانی. واته شانۆییه‌كه هیچ به‌ربه‌ست و ململانێیه‌ك دروست ناكات، كوڕه‌داركه‌نه له‌پڕ ده‌یه‌وێ ببێ به پاڵه‌وان و له‌و كرداره خراپه‌ی خۆی په‌شیمان بێته‌وه. به‌ڵام ئایا له‌به‌رانبه‌ر به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نگوستیله په‌شیمان ده‌بێته‌وه.\nئه‌فسانه‌كان له ڕۆژگاری دێرینه‌وه پاڵه‌وان و خوێڕییان لێك جیاكردۆته‌وه. هه‌میشه پاڵه‌وانه‌كان خاوه‌ن هێز و توانابوون و به‌دوای مه‌رامه‌كانی خۆیان دا ڕه‌نجی گه‌وره‌یان داوه، كاتێكیش به‌دوای كاری گه‌وره‌دا چوون به‌ره‌و ڕووی مه‌رگ بوونه‌ته‌وه و به‌دووی قازانجی گشتیا چوون و وازیان له سوود و به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان هێناوه. خوێڕییه‌كانیش هه‌میشه ڕێگه‌ی ئاسان و بێ مه‌ترسییان هه‌ڵبژاردووه و به‌رده‌وام له‌ناو سوود و قازانجی خۆیان دا ماونه‌ته‌وه. ناكرێ و مه‌حاڵه له یه‌ك كات دا هه‌م پاڵه‌وان و هه‌م خوێڕی بی. ئه‌م شانۆییه هه‌وڵی گه‌وره ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی دژی هه‌موو ئه‌فسانه‌كان كاره‌كته‌رێك بخوڵقێنێ هه‌م پاڵه‌وان و هه‌م خوێڕی. له‌پاڵ بینه‌ردا كه‌سێك بێ جوان و سه‌رنجڕاكێش و له‌ژێره‌وه‌ش چۆڕاوه له مۆراڵ و جوانی. كاره‌كته‌رێك له‌گه‌ڵ مه‌ڕ بگری و له‌گه‌ڵ گورگیش بخوات.\nكوڕه‌داركه‌ن: نا هه‌رگیزاو هه‌رگیز كاری وا ناكه‌م، خۆ هه‌ر ده‌مێ ئاره‌زووی چنگ كه‌وتنی ئه‌و باڵنده‌یه بكه‌مه‌وه ئه‌وا كارێكی گران نییه، هه‌ر كه شه‌و داهات، به دزییه‌وه ده‌یبه‌مه‌وه هێلانه‌كه‌ی خۆی ئه‌ی ئه‌گه‌ر ئاشكرا بوو؟ گرنگ نییه، ئه‌نگوستیله‌ی ئه‌فسوناوی خۆم له قامكی خۆم دایه. ئافه‌رین كوڕه‌داركه‌ن، هێشتا وه‌كو به موراده‌كه‌ت شاد نه‌بوویت، كه‌چی ده‌م له شتی سه‌یره‌وه ده‌ده‌یت ته‌واو، وا ده‌كه‌م، كێ پێ ده‌زانێ و كێ به كێیه؟ ده‌ی ڕێكه‌وه و دوودڵ مه‌به.\nئیدی ئێمه لێره‌وه له‌به‌رده‌م پاڵه‌وانێكاین هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنه‌ر. چۆڕاوه له پاكی و ده‌ستپاكی. ئه‌وه‌ی دوو دڵی بێ له‌ودا نییه. ئه‌و له دونیایێكدا ده‌ژی كێ پێی ده‌زانێ. دونیایێك كێ به كێیه. ئه‌و ده‌توانێ هه‌م پیاوچاك و هه‌م دڕنده بێ. هه‌م پاڵه‌وان و هه‌م خوێڕی بێ. كه‌ی ویستی باڵنده بباته‌وه و هه‌ر كاتێكیش كه‌وته ته‌نگانه به‌بێ ئه‌وه‌ی ماندوو بێ باڵنده بگرێ و بیهێنێته‌وه. واته باڵنده له‌ناو هێلانه‌كه‌ی خۆی دانیشتوه هه‌ر كات كوڕه‌داركه‌ن ویستی ئه‌و له شوێنی خۆی نه‌جوڵێ و له‌ژێر فه‌رمانه‌كانیدا بێ. ئیدی كێ به كێیه، بڕۆ ترست له هیچ نه‌بێ و ده‌نك دوودڵ مه‌به.\nكوڕه‌داركه‌نه، باڵنده به‌ره‌ڵا ده‌كات و باڵنده‌یێكی دی سه‌رده‌بڕێ و بۆ بازرگانی ده‌با. كه‌س نازانێ ئه‌و باڵنده‌یه قه‌باره‌ی چه‌نده، هێنده‌ی چۆله‌كه‌یێك ده‌بێ یان هه‌ڵۆیێك. تا ئێره‌ش به‌و دوو فاقییه‌ی كوڕه‌داركه‌نه رازی ده‌بین و به كاره‌كته‌رێكی هه‌م پاڵه‌وان و هه‌م خوێڕیش ڕازی ده‌بین. لێره‌دا پێشهاتێكی دی له شانۆییه‌كه‌دا دروست ده‌بێ. له ڕێگه كوڕه داركه‌نه تووشی مشك و پشیله و سه‌گێكی برسی ده‌بێ. ئه‌وانیش بێبه‌ش ناكات. هه‌ر یه‌كه و كه‌مێك گۆشتییان ده‌داتێ. ئه‌وه‌ش پیاوه‌تی كردنه به‌سه‌ر ئاوی حه‌مامه‌وه. باشه ئه‌وا گوتمان بازرگان گه‌مژه‌یه و جیاوازی گۆشتی نێوان باڵنده‌كان ناكات، تۆ بڵێی بازرگان كوێریش بێ و نه‌زانێ باڵێك یان ڕانێكی ئه‌و باڵنده‌یه خوراوه. ئایا ئه‌و باڵنده‌یه بۆ خۆی ده‌بێ چه‌ندی گۆشت پێوه بێ وا بێ له بازرگان سێ ئاژه‌ڵی دیش لێ بخۆن. ئه‌وا گوتمان بازرگان هه‌م كوێر و هه‌م گه‌مژه‌ش بوو، ئه‌ی تۆ بڵێی بینه‌ر و خوێنه‌ری ئه‌و شانۆییه گه‌مژه و كوێر بن و هه‌ست به‌و هه‌موو هه‌ڵه و كه‌موكوڕییه نه‌كه‌ن.\nلێره به‌دواوه كوڕه‌داركه‌نه به‌بێ ئه‌وه‌ی ئاره‌ق بكاته‌وه ده‌بێته خاوه‌نی ئه‌نگوستیله‌ی ئه‌فسوناوی. كاره‌كته‌رێكی ماندوونه‌بووش كاتێك ئه‌نگوستیله‌ی ئه‌فسوناوی به‌ده‌ست ده‌هێنێ ئیدی بێ له ژن و پاره و ئیسراحه‌ت ده‌بێ چی دی پێبكات؟\nدواجار بازرگان به ئاگا دێته‌وه. با لێی بڕوانین:\nبازرگان: خه‌ڵكینه كه‌رێتییه‌كم كردوه، كه‌ر نه‌یكردوه، باشه من كه ئه‌و ئه‌نگوستیله‌یه‌م هه‌بوو، چ پێویستییه‌كی ده‌كرد داوای ئه‌و باڵنده‌یه‌م له‌و گوێ ڕووته بكرایه. ده‌متوانی هه‌موو شتێكی پێ بێنمه به‌رده‌ستم، هیچ نه‌بووه بچێ.\nدواجار بازرگان به ئاگا دێته‌وه و ده‌ڵێ من كه‌رێتیم كرد. ئه‌وجا هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نگوستیله‌ی خۆی ده‌داته‌وه. هه‌ر وه‌كو چۆن خۆی گوته‌نی ئه‌نگوستیله‌ی به كه‌رێتی له ده‌ست داوه هه‌ر به‌و جۆره‌ش به كه‌رێتی به ده‌ستی ده‌هێنێته‌وه.\nله ده‌می خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و شانۆییه‌دا یه‌ك وشه له ده‌قی شانۆییه‌كه له لایه‌ن منه‌وه ئاڵوگۆڕی پێنه‌كراوه. ئه‌وه ده‌ق و له كتێبخانه‌كان دا ئاماده‌یی هه‌یه و ده‌توانن بۆ خۆتان لێیبكۆڵنه‌وه.\nلێره‌دا ده‌كرێ به گواستنه‌وه‌یێكی خێرا له پانتایی ده‌قه‌وه بۆ زه‌مینه‌ی ڕوداو هه‌ندێ ده‌ره‌نجام به‌ده‌ستبهێنین.\nپێگه‌ی یه‌كه‌م : (كێ به كێیه)\nبازرگان له‌سه‌ر بنه‌مای كه‌رێتی ئه‌نگوستیله‌ی ئه‌فسوناوی ده‌به‌خشێ و به‌ده‌ستی ده‌هێنێته‌وه.\nئه‌و زه‌مینه‌یه‌ی ئه‌و شانۆییه‌ی لێ نووسراوه، كوردستانه و ساڵانی پاشی ڕاپه‌ڕینی كوردانه. داربڕ پێشینه‌ی له كاركردن و ڕه‌نجكێشان هه‌یه و تا ئه‌و شوێنه‌ی بازرگان ناناسێ ڕۆژانه قوتی ژیانی خۆی به ئاره‌قه‌ی ناوچه‌وان په‌یدا ده‌كات. به‌دوای ناسینی بازرگان دا ئیدی هه‌ر له خۆرا و به‌بێ ئاره‌قه كردن ڕۆژانه دوو لیره‌ی ئاڵتونی مفت ده‌چێته گیرفانییه‌وه. هه‌ر زوو داربڕ كاره‌كه‌ی خۆی جێدێڵێ و ده‌كه‌وێته نێو دنیای ته‌مه‌ڵی.\nبازرگان گه‌مژه و كوێر و نابینایه، بازرگانیش له دونیای ئێمه نمونه‌ی حیزبه كوردییه‌كانن كه هه‌ر زوو كه‌وتنه ته‌مه‌ڵكردن و بێخێر كردنی خه‌ڵكانی هه‌ژار. ئیدی لێره‌وه كۆی په‌یوه‌ندییه‌كان ڕوون ئاشكرا خۆیان له‌به‌رده‌ممان دا ده‌خه‌نه سه‌ر گازه‌رای پشت و خودی ئه‌حمه‌د سالاریش به به‌رهه‌مهێنانی ئه‌و شانۆییه له ناخودئاگاییدا بازرگانێكی گه‌مژه‌ی لێهه‌ڵكه‌وتووه كه ده‌سته‌ڵاتی كوردییه. ئیدی سالار له‌سه‌ر بنه‌مای كێ به كێیه و لێخوڕه ده‌شته، له داربڕێكی ڕه‌نجبه‌ر و ماندونه‌ناسه‌وه ده‌گاته ئه‌وه‌ی لیره‌ی ئاڵتون بچنێته‌وه. سالار بازرگانێكی كه‌ری وه‌ك ده‌سته‌ڵاتی كوردی لێ هه‌ڵكه‌وتووه و له‌سه‌ر بنه‌مای كه‌رێتی، له‌جێی ده‌قێكی تۆكمه و پڕ داهێنان، به ده‌قێكی ساده و ناوبازاری ته‌فره‌مان ده‌دات. له كۆتایی دا ئه‌حمه‌د سالار ئه‌و هه‌قیقه‌ته‌ش ناشارێته‌وه كه ئیدی كێ به كێیه و گرنگ به‌ده‌ستهێنانی لیره‌ی ئاڵتونییه و ڕۆژگاری كاری گه‌وره و پڕ داهێنان گوزه‌شت و باوی به‌سه‌رچووه.


پێشمەرگەیەک ٧ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپا – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / سیاسی / پێشمەرگەیەک ٧ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپا\nپێشمەرگەیەک ٧ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپا\nشه‌ممه 30 حوزه‌یران 2018\tسیاسی, کوردستان, مافی مرۆڤ, هەواڵ 63 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nشارومەندێکی خەڵکی شاری سەقز، کە لە ڕێزی پێشمەرگایەتی لە یەکێک لە حیزبە ڕۆژهەلاتیەکاندا بووە بە دوای دەست بەسەر کرانیدا زیندانی بەسەردا سەپاوە و ئێستاکانێش دوو ساڵە کە لە هیچکام لە ماڵپەڕەکاندا هەواڵ و زانیارییەکی لە سەر بڵاو نەکراوەتەوە.\nبەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، شووناسی ئەم زیندانییە “بەهرام محەمەدی” کوڕی “ئەحمەد” ڕاگەیەندراوە کە بۆ ماوەی دووساڵە لە بەندیخانەی ناوەندیی ئەم شارە زیندانی کراوە.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار سەبارەت بە چۆنییەتی دەستبەسەرکران و زیندانی‌بوونی ئەم زیندانی کوردە ڕایدەگەیەنێت کە؛ ” بەهرام دووساڵ پێس ئێستا لە شاری مەریوان دەست بەسەر و دواتریش لە لایەن دەزگای دادوەری شاری سەقزەوە بە تاوانی هاوکاری لەگەل یەکێک لە حیزبە کوردیەکان ٧سال زیندانی بەسەردا سەپاوە”.\nشایانی باسە ئەم زیندانییە کوردە سەرەڕای تێپەڕبوونی دووساڵ لە حوکمەکەی لە زیندانی ناوەندی سەقز ، تەنانەت لە مافی مەرەخەسیش بێبەش کراوە.\nتاکوو ئێستا هیچ زانیارییەک لە لایەن هیج مالپەڕ یان ڕاگەیاندن و میدیایەک ،سەبارەت بە دەست بەسەر کران و دەرچوونی حوکم یان تەنانەت چۆنییەتی بارودۆخی ئەم زیندانییە کوردە بڵاو نەکراوەتەوە.\nبریندار بوونی دوو کۆڵبەر لە سنوورەکانی نەوسوود لە لایان چەکدارەکانی رژیمی ئیران بە پێی ھەواڵەكان، …


شەفەق نیوز/ مەسرور بارزانی سەرۆک حکومەت هەرێم کوردستان، ئمڕوو یەکشەممە، وت: هەرێم کوردستان چەوەڕی چارەسەرییگ ریشەیی ئەرا گرفتەگان وەگەرد حکومەت فیدڕاڵی کەێد، وەرانوەر مسۆگەرکردن مافەیل دەستووری کوردستان.\nئەوەیش لە چەوپیکەفتن عەمار حەکیم وەرپرس شەپۆل حیکمەی نیشتمانی و هاوپەیمان (وطنيون)، وەگورەی بەیاننامەی حکومەت هەرێم.\nبەیاننامەگە وتیش: لە چەوپیکەفتنەگە باس لە دویاترین نووەوەبویەگان لە رەوشەیل عراق کریا، وەگەرد باس پەیوەندیەگان لەناوبەین هەرێم کوردستان و حکومەت فیدڕاڵی.\nحەکیم دووپات کرد ک جوور برادەر و هاوپەیمانیگ نووڕیمنە کوردستان، و بایەدە دەستوور بوودە یەکلاوەکەر ئەرا چارەسەرکەردن گرفتە گیرهاتگەگان لەناوبەین حکومەت هەرێم و حکومەت فیدڕاڵی.\nوتیش: پشتگیری ئەو رێککەفتنە کەیمن ک لەناوبەین حکومەت هەرێم و حکومەت فیدڕاڵی لەباوەت بوودجەی گشتی عراق ئەرا ساڵ ٢٠٢١ ئەرای رەسینە، و ئومید خوازیمن لە ئەنجومەن نۆێنەران دەنگ لەبان پڕۆژەی بوودجەگە بیریەێد.\nهەرلیوا، سەرۆک حکومەت هەرێم جەخت کرد ک هەرێم کوردستان هەمیشە چارەسەرییگ ریشەیی ئەرا گرفتەگان وەگەرد حکومەت فیدڕاڵی خوازێد، لە بنەمای ماف و شایستە دەستورەیل هەرێم کوردستان، و وەو شیوە ک مقەیەتی پایە و تایبەتمەندیە فیدڕاڵیەگەی کەێد، وەگەرد رێزگردن لە بنەمای هاوبەشی و هاوسەنگی وهەماهەنگی.


هەولێر و بەغدا لە هەوڵی دەسپێکردنی گفتوگۆ دان بۆ چارەسەریی کێشە هەڵپەسێراوەکانی نێوانیان، کە جێبەجێکردنی دەستوور، چارەسەریی بنەرەتی کێشەکانی هەردوو لایە.\nیەکێكیش له ڕێگا چاره‌كان ماددەکانی دەستووره، له‌نیویاندا ماددەی 140ـە، کە تایبەتە بە چارەسەركردنی کێشەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی کوردستان.\nمحیەدین حەسەن، ئەندامی لیژنەی ناوچە کوردستانییەکان داوای گۆڕێنی سەرۆکی لیژنەی مدادەی 140 و کاراکردنەوەی ئەو لیژنەیە دەکات و دەڵێت: دەبێت سەرۆکی لیژنەکە یەکێك بێت لە وەزیرەکانی حکوومەت، نەك پەرلەمانتارێك سەرۆکی ئەو لیژنەیە بێت.\nهاوكات ماددەی 140 كه دەبووایه لە کۆتایی ساڵی 2006 جێبەجێ بکرایە، بەڵام حکوومەتی عێراق بە رێگەی جۆراوجۆر، ئاستەنگی بۆ جێبەجێکردنی ئەو ماددەیه دروست کردووە. به گوێره‌ی دەستووری عێراقی فیدراڵيش، جێبەجێکردنی ئەو ماددەیە لە دەسەڵاتی حکوومەتی عێراقە.\nله‌م باره‌یه‌وه رێبین رەسوڵ، پسپۆری دەستووریی، لەمپەرەکانی جێبەجێ نەکردنی ئەو ماددەیە ئاشکرا دەکات و دەڵێت: سێ لایەن هۆکارن کە رێگە نادرێت مادده‌ی 140 جێبەجێ بکرێت.\nله یه‌كه‌مین سه‌ردانی مه‌سرور بارزانی، سەرۆك وەزیرانی کابینەی نۆیەمی هەرێمی کوردستان بۆ بەغدا، گفتوگۆ لەگەڵ هەرسێ سەرۆکایەتییەکەی عێراق كرا و باس لە دەسپێکردنی چارەسەریی کێشە هەڵپەسێردراوەکانی نێوان هەولێر و بەغدا کرا.


📅 12-06-1952 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 21 2017 11:56AM\n- کۆچی دوایی هۆزانەوان موفتی پێنجوێنی. [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 21-6-2017 11:56:37\n👁 ئەم بابەتە 18,341 جار بینراوە\n📕 دیوانی موفتی پێنجوێنی پەڕتووکخانە\nکۆکردنەوە و ئامادەکردنی: ئومێد ئاشنا و عەبدولکەری [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ ب.ج. 10-6-2012 16:51:49\n📖 ژنی خراپ و ژنی باش کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 13 2018 11:02PM\nژنی خراپ و ژنی باش، موفتی پێنجوێنی ژنی خراپ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 3 ✔ 95% ✍ ز.س. 13-7-2018 23:02:39\n📕 موفتی پێنجوێنی پەڕتووکخانە\nئومێد ئاشنا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 58% ✍ ب.ج. 20-6-2012 23:36:40


یەكێتی لە‌خڕی ناوزەنگەوە بۆ دەباشان - ئاوێنه\nیەكێتی لە‌خڕی ناوزەنگەوە بۆ دەباشان\nنەوشیروان مستەفا لە‌نوسینێكدا كە لەژێر ناوی لەنێوان من‌و مام جەلالدایە، دەڵێت “هەر كاتێك لەگەڵ سەركردایەتی یەكێتی توشی ناكۆكی قوڵ‌و كێشەی ئاڵۆزی سیاسیی دەبوم، لەباتی ئەوەی ململانییان لەگەڵ بكەم، كە لەوانەیە ببوایە بەهۆی پێكادادانی چەكداریی، بەبێدەنگی كشاوومەتەوە”.\nئەم قسەیەی نەوشیروان مستەفا یەك رستە تۆخدەكاتەوە كە هەمیشە ئەگەری روبەڕبوونەوەی چەكداری قورس لەنێوان باڵەكانی یەكێتیدا لەئارادا بوەو مەتڕەحێكی كراوە بووە. ئەگەر ئەوسا حزوری تاڵەبانی ونەوشیروان بەربەستە سەرەكییەكە بوە لەبەردەم بەركەوتنی خوێناوی، ئەمجارە شەڕەكە لەپێناو وەرگرتنی جڵەوی یەكێتییە . بەتایبەت لەئێستادا یەكێتی لەقۆناغی نەك بێ سەریدا دەژیی بەڵكو لەقۆناغی وشكبوونەوەی تەواوەتیدایە. لەپاڵ ئەم وشكبونەوەیەشدا ئێستا بەرهەم ساڵح كە كاراكتەرێكی سیاسیی دیاری ئەو حزبە‌بوە لەدەرەوەی یەكێتی جموجۆڵی خۆی دەكات‌و حزبێكی نوێی دامەزراندوە. كە هەموو ئاماژەكان ئەوە دەردەخەن لەم هەڵبژاردنەدا بەرهەم پلەیەكی تر یەكێتی دەباتەوە دواوە.\nپێدراوە سیاسییەكانیش ئەوە دەردەخەن كە ماڵی تاڵەبانی ناتوانن وەك پێشوتر خویان بەپلە یەك لەناو ئەو حزبەدا بناسێنن، ئێستا ئەوانیش باڵێكن لەناو باڵە كێبڕكییەكاندا، كە لەماراسونی گەیشتن بۆ كورسی بەڕێوەبردنی ئەو حزبە‌روبەڕبوونەوەكانیان سەخترو ئاڵوزتر بووە.\nبەڵام چی روودەدات؟ ئایا ئەم بەركەوتنانە دەبنە هەنگاوی یەكەم بۆ تەسفیەكردنی یەكتر؟ ئایا یەكێتی بەم جەستە شەكەت‌و هەزار پارچەیەوە چۆن دەتوانێت بەشداری هەڵبژاردن بكات؟ ئایا كۆسرەت رەسوڵ‌و هاوەڵەكانی ئەمجارەش بەپۆست‌و ئیمتیازاتی مادیی ئاشتدەكەرێنەوە ودەچنەوە ژیر سێبەری ماڵی تاڵەبانی؟ ئایا بەرهەم ساڵح تیری مردنیی تەواو دەدات لەهەژموونی زاڵبوونی یەك بنەماڵە لەناو یەكێتیدا؟ ئایا ئێران ماڵی تاڵەبانی تەنها دەكات؟ دەیان پرسیاری تر كە ئاسانە لەیەكێتی بكرێت، چونكە ئەم حزبە‌بووە بەحزبێك هەموو تێزێكی بچووكبوونەوە لەسەری پراكتیزە دەكرێت، ناشتوانێت یەك هەنگاو بەرەو چارەسەركردنی كێشەكانی بنێت.\nكۆسرەت رەسوڵ، هاوڕییەك تا نێوەی رێگا\nیەكێك لەو رەخنانەی لە‌كۆسرەت رەسوڵ دەگیرێت ئەوەیە : كە ئەم كەسایەتییە سیاسییە هەمیشە هانی هاوڕییەكانی داوە كە لەناو یەكێتیدا جموجۆڵیی جیاواز بكەن وباسی گۆڕانكاری بكەن، بەڵام هەمیشەش لەنێوەی رێگادا هاوڕییەكانی بەجێهێشتوە (هاوڕییەكانیشی پێدەڵێن: هەمیشە بۆ ئیمتیازات‌و شەڕی كوڕەكانی، دەستبەرداری ئێمە بووەو گەڕاوەتەوە بۆ ناو ژیانی ئاسایی یەكێتی). لەهاتنەدەرەوەی نەوشیروان مستەفاو پاشان ژمارەیەك مەكتەبی سیاسیی كە بەباڵی ریفۆرمخواز ناسراوبوون‌و دواتریش ئەو ناوەندی بڕیارەی كە پێكەوە لەگەڵ بەرهەم ساڵح تەشكیلیان كرد. كۆسرەت كاراكتەری هەموو جیابوونەوەنەكان بوە، بەڵام لەدوا دێڕدا هاوڕییەكانی بەجێهێشتوە. بۆیە چنینی هیوا لەسەر شەڕی باشكردنی ناوخۆی یەكێتی لەسەر كۆسرەت رەسوڵ لای هاوڕییەكانی بەتاڵەو ناتوانێت متمانەی تاكۆتایی یارییەكەی پێبكرێت.\nبەڵام ئەمجارە لەدوای وەڵامدانەوەیەی كۆسرەت رەسوڵ بۆ هێرۆ برایم ئەحمەد، ئایا بەردەوام دەبێت لەشەڕی چاكکردن (وەك خۆی دەڵێت) یان ئاشتدەكەرێتەوەوكۆمەڵی زەمانی مادیی‌و سیاسیی وەردەگرێتەوە؟ ئایا كۆسرەت هەناسەی دوا شەڕ دەكات لەگەڵ ماڵی تاڵەبانی یان ئاڵای سپی هەڵدەكاتەوە؟ ئایا ئەم شەڕەی كۆسرەت بۆ پۆستە یان بۆ باشكردنە؟ شینە بۆ هەڵوەرینی وكەوتنی تەواوی یەكێتی یان هەوڵدانە بۆ مانەوەی دەسەڵاتەكانی خۆی وەك ژمارە یەك لەناو یەكێتیدا؟\nرەنگە ئەمە دواهەمین چیرۆكی متمانە بێت لەناو یەكێتیدا بەكۆسرەت، ئەگەر بكشێتەوە لەو پرۆژەو داخوازیانە ئەوا خۆری متمانەپێكردن‌و پشتبەستن بەكۆسرەت لەناو یەكێتیدا دەبێتە خەیاڵ.\nبەرهەم ساڵح چی دەكات؟\nئەوەی بڵاوكرایەوە راستبوو كە بەرهەم ساڵح لەلایەن نەیارە سەختەكەیەوە كە هێرۆ برایم ئەحمەدە بانگهیشتی هەموو ئیمتیازاتێك كراوە بۆ ناو یەكێتی، لەوەرگرتنی پۆستی سكرتیرەوە بۆ گەیشتن بەسەرۆك كۆماری عێراق، بەڵام پرسیارەكە ئەوەیە بەرهەم ساڵح بۆ رەتی كردووەتەوە؟ ئایاهۆكارەكەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە بەهیچ شێوەیەك متمانەی بەم ماڵە نەماوەو دەزانێت بۆ كاتكوشتن‌و دورخستنەوەی لەهەڵبژاردنەكان ئەم گەمە سیاسییەی لەگەڵ دەكەن؟ یان بەرهەم بەتەواوەتی دڵنیابوە لەوەی كە لەناو یەكێتیدا چاكسازی‌و گۆڕانكاریی نەك مەحاڵە بەڵكو هەرناكرێت قسەی بێ ماناشە؟ بەرهەم ساڵح لەئێستادا وەك سكرتێری حزبێكی جیا دەردەكەوێت كە وەك خۆی دەڵێت: دەیەوێت مودێلێكی جیاواز پیشانبدات. بەڵام ئاماژەكانیش بۆ ئەوە دەڕۆن كە ماڵی تاڵەبانی نایانەوێت بەرهەم ساڵح تاسەر بەردەوامبێت لەو حزبە‌نوێیە، لەهەوڵی بەردەوامدان بۆ ئەوەی ئەم كاراەكتەرە بهێننەوە بۆ ناو حزبەكەیان،بەڵام ئاماژەی تەواویش ئەوەیە كە بەرهەم ساڵح بەتەواوەتی ماڵی خۆی جیاكردووەتەوەو ئامادە نییە بگەڕێتەوە، كە ئەمەش پیاكێشانێكی گەورەوكەمەرشكێنی پێگەی یەكێتییە.\nبەڵام پرسیارەكە ئەوەیە: ئایا بەرهەم ساڵح دەتوانیت نائامادەیی كاراكتەری دیار لەم ناوچەیدا پڕبكاتەوە؟ ئایا دەتوانێت كۆكەرەوەی هەموو دەنگە ناڕازاییەكان بێت؟ دەبێت یەكەم هەنگاوی بەرهەم ساڵح ئەوەبێت: كە دڵنیایی تەواو بدات بەهاوڵاتیان كە ئەو دەیەوێت شەڕی حكومڕانی دروست‌و رەشید دەكات نەك شەڕی پۆست‌و گەڕانەوە بۆ ناو یەكێتی. ئەم دڵنیاییە لای خەڵك بچەسپێنێت بەرهەم ساڵح دەبێتە یاریكەرێكی گەورەی گۆڕپانی سیاسەتی داهاتووی هەرێم، بۆیە ماڵی تاڵەبانی ترسیان لەو ئایندەیە هەیەوهەمیش دەزانن ئیتر قۆناغی بێدەنگی‌و بێ هەنگاوی ئەم كاراكتەرە نوییە كۆتایی هات. ئاگاداری ئەوەشن بەرهەم ساڵح ژمارەیەكە زیاد دەكات وسفرناكرێتەوە . (ئەندامێكی سەركردایەتییەكی یەكێتی وتوبوی: ئەگەر شەڕی كاك نەوشیروان لەجیابوونەوەدا مام جەلال كردوبێتی، ئەوا كەس نەماوە بتوانێت لەیەكێتیدا شەڕی بەرهەم بكات). هەربۆیە دێڕی سەرەكی ئەوەیە كە بەرهەم ساڵح لەرێی حزبە‌نوێیەكەی شكستی تەواو بەیەكێتی دەگەینێت، ئەمەش ئەو ترسەیە كە یەكێتی توشی شڵەژان كردووەتەوە.\nماڵی تاڵەبانی‌و ئیران\nمحەمەد جەواد زەریف دەڵێت:ئێمە رێزی گەورەمان بۆ تاڵەبانی هەبوە، دوست وهاوڕییمان بوە. بەپشتبەستن بەو سەرمایە رەمزییەی تاڵەبانی باوك كە لەناو ناوەندی بڕیاری ئیراندا هەیبوە، یەكێتی‌و بەتایبەت ماڵی تاڵەبانی دەیانەوێت ئیران وەك دۆست‌و هاوەڵی بەردەوامیان بهێڵنەوە، ئیرانیش نایەویت ماڵی تاڵەبانی بەتەواوەتی بچێتە دەرەوەی گەمە سیاسییەكان. بۆیە تا ئەو سنورە پشتگیری ئەم ماڵە دەكەن كە بمێننەوەو بەتەواوەتی پێگەكان نەدۆڕێنن، بەڵام لەوێدا دەوستن كە بتوانن هێزو قورسایی گەورە بدەنەوە بەم حزبە. لەپاڵ ئەمەشدا ئێران لەوە گەیشتوە كە یەكیتی حزبێكە ناتوانێت ببێتەوە هێزێكی كاریگەرو گەورە، هەمیش دەزانێت لەدوای جیابونەوەی بەرهەم ساڵح‌و مردنی تاڵەبانی یەكێتی موبەتەلای دەیان بەڵای پەرتەوازەی تر بووە .\nلەپاڵ ئەمانەشدا لە‌ئێستادا هێزی رەمزی مام جەلال لای كوڕەكانی نین، بەڵكو ئێستا هێزو پێگەی جەماوەری حزبەكە بەدەست كوڕەكانی شێخ جەنگییەوەن . بەواتایەك سەرمایەی رەمزی‌و خۆشەویستی لایەنگرانی ئەو حزبە‌بۆ تاڵەبانی باوك بەبۆماوەیی نەگوزراوەتەوە بۆ كوڕەكانی، بەڵكو پەڕیوەتەوە بۆ ئامۆزاكان. بۆیە ئیرانیش دەزانێت كە ئەم یەكتییە، یەكێتییەكەی نەوەدەكان نییە تا لەناو ململانییەكانیی خۆی لەناو عێراقدا پشتی پێببەستێت، لەسەرێكیشەوە ئاگاداری ئەوەیە كە ئەم حزبە‌هاوشێوەی نەخۆشییەكە كە رۆژ بەرۆژ دیاردەیەكی تازە لەجەستەی دەردەكەوێت، ئەم حزبەش هەموو هەڵبژاردنێك بەشێكی گەورەی دەنگدەرو لەرێیەوە كورسی لەم حزبە‌دەبێتەوە. بۆیە پشتگیری ئێران بۆ یەكێتی تەنها لەناو بازنەی پشتگیری بنەماڵەی تاڵەبانی دەمێنیتەوە ئەمەش وەك وەفایەك كە نایانەوێت دۆستە دێرینەكان لەدەستبدەن .\nبەنەگەڕانەوەی بەرهەم ساڵح‌و ئەگەری سوربوونی بەردەوام لەسەر هەڵویستەكان لەلایەن كۆسرەت رەسوڵەوە، یەكێتی بەرەو حزبێك دەچیت كە بەس مێژووی دەمێنیتەوە شانازی پێوە بكات، بەڵام ژیانی ئێستا وئایندەی لاوازو بێ پشتیوان دەمێنێتەوە.


ئایا ڕووبەڕووبونەوەی سەربازی لەگەڵ ئێران نزیکبووەتەوە؟\nهێورکردنەوە لە یەمەن و کشانەوە لە سوریا، بەم نزیکانەش لە ئەفغانستان، هەموو ئەمانە پرۆسەی تیشک خستنەسەر هەوڵەکانە بە ئاراستەی یەک مەبەست... ئامادەکاری بۆ هەڵایسانی جەنگ لە ناوچەیەکی فراوانتر چونکە پێویستییەکی - ئسرائیلی، تایبەت بەناوخۆی ئەمریکیە. سیتراتیژێکی دوورمەودایە بۆ لاوازکردنی جەمسەری ڕوسی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لە ڕێگەی گورزوەشاندن لە هاوپەیمانەکەی کە ئێرانە و بە " میحوەری شەڕ"ناودەبرێت.\nئەمە ناونیشانی قۆناغی داهاتووە و ئەوەی دەیبینین لە خوێندنەوەمانە بۆ ڕووداوەکان... ئایا ئێران دژەپلانی هەیە؟ بەدڵنییاییەوە. ئایا لە توانایدایە پارێزگاری لە خۆی بکات؟ ئەڵبەتە. دەی با چاوەڕێ بین و بزانین ساڵی 2019 چی بۆ هێناوین.\nنوسينى: زەید م. هاشم بەڕێوەبەری نوسین لە ناوەندی فیریڵ بۆ توێژینەوە.\nوەگێڕانی/ داهۆ سالم\nهەندێک، ئەم کشانەوانەی سوپای ئەمریکا لە وڵاتانی دراوسێی ئێران بە لاوازی و شکست لێکدەدەنەوە، لەکاتێکدا "ناوەندی فیرێڵ" بە دووبارە چاوخشاندنەوە و ئاماژەی پلانێکی نوێی دادەنێت.\nئەمریکا هەڵدەستێت بە دوورخستنەوەی هێزەکانی لەو گۆڕەپانانەی کە دیارن و بەئاسانی دەکرێنە ئامانج، هەروەها پاڵپشتی ئاسمانی تەواویان نییە، لەهەمانکاتدا ئەشێ لەلایەن هەندێ گروپی بچوکەوە بە چەکی مامناوەند بکرێنە ئامانج. هەروەک هەندێ لەو پێگە سەربازییە بچوکانەی کە پێداویستی سەربازی تەواوی بۆ دابین نەکراوە دەلکێنێت بەو بنکە سەربازییە گەورانەوە کە پاریزگاری تەواوەتی بۆ دەستەبەرکراوە. گومانی تێدانییە جەنگی سوریا بە هاتنەناوەوەی ڕوسیا و هەڵقورتێنی ئێران کە گەیشتۆتە گەرووی "بابولمندب"، بووە هۆکاری داکشانی هەژموونی ئەمریکا بەسەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە. ئەم کارەش بۆ هەڵۆکانی کۆشکی سپی و دەسەڵاتدارانی تەلئەبیب ناکرێ خۆیان بەدەستەوەبدەن و لێی بێدەنگ بن، بۆیە وا نابینرێت وڵاتێکی زلهێز خۆی بەدەستەوەدابێت، بەڵکو گواستنەوەیە بۆ قۆناغێکی نوێ و پەرەسەندنی پلە بە پلەیە بە هەموو ئامرازێکەوە.\nگەمارۆدانی ئێران لە هەر چوارلاوە\nئەو هەواڵانەی کەلە دراوسێ ڕۆژهەڵاتییەکەی ئێرانەوە دێت، جێی دڵنیایی نین، بزوتنەوەی تاڵیبان لەگەڵ حکومەتی کابوڵ کۆبونەتەوە و بەچاودێری وڵاتانی کەنداویش چاویان بە زاڵمای خەلیلزاد نێردەی ئەمریکا لە ئەفغانستان کەوتووە. گفتووگۆکان چڕبووەتەوە لەسەر چونەدەرەوەی هێزە ئەمریکاییەکان لە ئەفغانستان. ئەوەی ڕوودەدات مۆڵبوونی هەزاران چەکداری بزووتنەوەکەیە لەنزیک سنووری ئێران و دروستکردنی سەربازەگەیە لە ناوچەی هیڵمەند و فەرا، هێندە بەسە کەبزانین حکومەتی ئەفغانستان لە 2018 دا تەنها %55 ی کۆنترۆڵی خاکەکەی لەدەستتدا بوو. لەکاتێکدا ئەو ڕێژەیە لە 2015 دا %73 بووە. ئەوەی لە خاکەکەی دەمێنێتەوە لە بندەستی تاڵیبان، قاعیدە و داعش دایە.\nداعش بەم نزیکانە لە ئێران\nمەترسییەکە تەنها لە بزووتنەوەی تاڵیبانەوە نییە، کە ناوەندی فیرێڵ ژمارەی چەکدارەکانی بە 75 هەزار مەزەندەکردووە. مەترسی چاوەڕووانکراو لەلایەن داعشیشەوەیە! زۆرێک دەپرسن ئەو دەیان هەزار چەکدارەی لە سوریا و عێراق لە ڕیزەکانی داعشدابوون لەکوێدا وون بوون؟ بەپێی خەمڵاندنەکانی ناوەندی فیرێڵ لەنێوان 7 بۆ 10 هەزاریان ڕۆشتوونەتە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای ئەفغانستان.\nڕووداوەکان بەرئەنجامی ئەم چرکەساتە نین، ئەو وتانەی کە لە زاری "ئەبو محەمەد عەدنانی" ووتەبێژی داعشەوە لە 26ی کانونی دووەمی 2015، بەناوی "دەوڵەتی خەلافەتی ئیسلامییەوە" ناوی "ویلایەتی خۆراسان"ی لەو ناوچانە نا، کە ئەفغانستان، پاکستان و ئێرانی دەگرتەوە و هەر لەو ڕۆژەدا بەیعەتیان دا بە "ئەبو بەکر بەغدادی"....\nداعش بە گوڕ و تینەوە لە ڕۆژهەڵاتی ئەفغانستان بوونی هەیە، بە هاتنەناوەوەی تیرۆریستەکان لە تەواوی ووڵاتانەوە لەنێویاندا پاکستانی دراوسێ، لە گەشەکردنێکی خێرادان.\nڕێکخڕاوە ئیسلامییە توندڕەوەکان لەنێوان خۆیاندا لە ململانێدان بەڵام یەک دوژمنی هاوبەشیان هەیە کە ئێرانە.\nپێویستە بزاڤە"جەماوەرییەکان" و خۆپیشاندانەکان لە ئێراندا فراوان بکرێن، بۆ ئەوەی هاوشانبن لەگەڵ بزاڤە چەکدارییەکان لە ناوخۆ و دەرەوەی ئێران، لەوکاتەدا ئەو ڕێکخراوانەی ناومان هێنان ئەو ناوچانە هەڵدەبژێرن کە خاون ڕووماڵێکی تەناهی لاوازن، بەتایبەت باکوری ڕۆژهەڵات. لە باکوری ڕۆژئاوای ئێران جموجوڵی سەربازی لە ڕیزی کوردەکانەوە دێت. لە کاتێکدا ئەو جوڵە جەماوەرییەی کە ووڵاتانی کەنداو پشتگیری دەکەن لە ئەهواز و ناوچەکانی ترەوەیە.\nئەوەی کە ڕوونە حیزبوڵا دەکەوێتە ناو بازنەی ئامانجەکانەوە، هەڕەشەکانی ئیسرائیل و پەرەسەندنەکانی باشوری لوبنان لە بگرە و بەردە دایە، بەڵام لێکدانەوەکانی ئیسرائیل دەستەوەستانە لە گەیشتن بە ئامانجەکە، تەنها هێرشی ڕاگەیاندنی لە ئەستۆدایە، چونکە خۆی بەتەنها کورتی هێناوە لە سەرکەوتن بەسەر حیزبوڵادا.\nپاشەکشەی سوپای ئەمریکا لە سوریا و دەستبەرداربوون لە هاوپەیمانێکی بچوکی وەک "هەسەدە" لە بەرژەوەندی هاوپەیمانێکی گەورەتر لە ئەنکەرە، جوڵەیەکی ئاشکرایە بەمەبەستی دوورخستنەوە لە ڕووس، و بەکارهێنانی هەژموونی تورکی لە وڵاتانی باکوری ئێران و باشوری ڕوسیا و هەر وڵاتێکی تری دەریای قەزوین.\nمانەوەی ڕوسیا تەنها لە سوریادا، کارێکە پێچەوانەی بەرژەوەندی ئەمریکا نییە، بەپێی پلانەکە، تورکیا دەبێتە زامنی بەشداریپێکردنی "ئیخوان موسلیمین" لە دەسەڵاتدا لە پیناو ڕیفۆرمی سیاسی پێشنیار کراو لەسوریا.\nکوردەکان لە ژێر سەرپەرشتی ناتۆدا دەمێننەوە بەگۆڕینی ناوەکان لە ئەمریکییەوە بۆ فەرەنسی، لە ئامێزێکەوە دەگوازرێنەوە بۆئامێزێکی تر و بەو هیوایەی خوا نیشتمانێک بکات بە نسیبیان.\nلە چوارچێوەی ڕێکخستنەوەیەکی تایبەتدا کە لەگەڵ ڕەوشە تازەکەدا بگونجێ، داعش سەرلەنوێ دەگەڕێتەوە بۆ عێراق بۆ گورزوەشاندن لە هاوپەیمانەکانی ئێران لە موسڵ و ئەنبار. سوپای ئەمریکا ئامادەیی بەهێزی هەیە لە ڕۆژئاوای عێراق بۆ پچڕاندنی ڕێگای زەمینی بەرەو سوریا و لوبنان.\nدۆستەکانی ترامپ یەک بەدوای یەک دەکەون، پێکهاتە تازەکان ئەو سیاسی و سەربازییانە لەخۆدەگرێت کە بێ ئەندازە پاڵپشتی ئیسرائیل دەکەن، هەروەها مەیلی جەنگیان لەوانەی پێش خۆیان زیاتر دەبێت...بەڵام جەنگ لە جۆری نوێ؛ "پێچدانی دوژمن و لێدانی لەڕێگەی دەستە و تاقمەوە پاشان "گورزی سەربازی گەورە".\nمانەوەی شا سەلمان بە خۆڕایی نابێت، پێویستە پاڵپشتی ناتۆی عەرەبی بکات لەدژی ئێران، هەروەها لەڕووی سەربازییەوە جوڵەبکات و ئاگری جەنگی تێداخۆشبکات.\nسزا ئابورییەکان، کشانەوە لە ڕێکەوتننامەی ئەتۆمی، پشێوی ناوخۆیی و جوڵەی چەکداری، گەمارۆدانی ئێران لە هەموو لایەکەوە، لە چاوەڕوانی دەرفەتێکی گونجاو بۆ لول پێچدانی.