عیراق و هەرێمی كوردستان، كەمترین ڕێژەی تووشبوون و مردن بە كۆرۆنا تۆماركرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، 849 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە، 1493 كەسیش چاكبوونەتەوە و 5 كەسیش بەهۆی پەتاكەوە گیانیانلەدەستدا، ئەمەش بە كەمترین ڕێژەی تووشبوون و مردن بە كۆرۆنا لەماوەی چەند مانگی ڕابردوودا دادەنرێت.\nبەپێی بەیاننامەیەك كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستی عیراقەوە بڵاوكرایەوە” لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 35 هەزار و 712 پشكنینی تایبەت بە كۆرۆنا ئەنجامدراوە و دەركەوتووە 849 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و ئەنجامەكانیان پۆزەتیڤ بوون.\nهەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”زۆرینەی تووشبووەكان لە بەغدا و نەینەوا و كەركوك بوون، بەجۆرێك كە تەنیا لە بەغدا 248 و لە نەینەوا 112 و لە كەركوك 108 حاڵەتی تووشبوون تۆماركراون.\nوەك لە بەیاننامەكەی وەزارەتی تەندروستی عیراقیشدا ئاماژەی پیكراوە” لە سلێمانی 51، هەولێر 41، و دهۆك 61 حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراون”.\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئاماژەی بە چاكبوونەوەی 1493 تووشبووی پەتاكە كردووە كە زۆربەیان لە بەغدا و هەولێر و سەڵاحەدین و كەركوك بوون، ویڕای گیانلەدەستدانی 5 كەس بەهۆی كۆرۆناوە.\nسەربازگەیەكی توركیا لە هەرێم بۆردومانكرا\nخەڵك- بەرەبەیانی ئەمڕۆ سەربازگەیەكی سوپای توركیا لە سنووری باشیك لەناو موسڵەوە مووشەكبارانكرا. (زیاتر…)\nخەڵك سبەی شەپۆلێكی دیكەی باران و بەفر، ڕوو لە پارێزگای دهۆك دەكات. (زیاتر…)\n“دۆخی عێراق بەرەو ئاڵۆزی دەڕوات”\n19 ئازار 2022 9.50 pm\nخەڵك- جێگری پێشووی سەرۆكی پەڕلەمانی عێراق ڕادەگەیەنێت، دۆخی عێراق بەرەو ئاڵۆزی دەڕوات.\n02 ئیلول 2021 12.30 pm\nخەڵك ـ نزار جەزا زیاتر لەچوار هەزار منداڵی عێراقی، كە بەهۆی دەستدرێژی سێكسییەوە لەدایكبوون، تاكو ئێستا ناسنامەیان…\n22 تشرینی دووهەم 2021 11.26 am\nخەڵك- لە ئەگەری نەكشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق، گرووپی چەكداری ناوی خەڵكی تۆمار دەكەن بۆ ڕووبەڕووبوونەوەیان.


کوردیپێدیا - ناوی بەشێک لەو گوندانەی بەر شاڵاوی ئەنفال کەوتوون\n📖 ناوی بەشێک لەو گوندانەی بەر شاڵاوی ئەنفال کەوتوون | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nناوی بەشێک لەو گوندانەی بەر شاڵاوی ئەنفال کەوتوون\nئامادەکردنی: تەها سلێمان\nژێدەرو سەرچاوەی جیا جیا ژمارەو سنووری جوگرافی گوندە بەرکەوتوەکانی هەشت قۆناغەکەی تاوان و شاڵاوی ئەنفالیان تۆمارکردوەو باس کراوە، لە هەمویان داپیانراوتر لیستێکی دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق، کە ئەویش پشتی بە چەندین سەرچاوە بەستوە.\nبەڵام لێرەدا سێ سەرنجی ورد هەیە دەبێت باس بکرێت، یەکەمیان ئەوەیە زۆربەی ناوی گوندەکان بە هەڵە تۆمارکراوەو ئێمە لێرەدا هەوڵدەدەین راستیان بکەینەوەو بە هەڵە دایان نەنێیینەوە. دووەمیش ئەوەیە ریزبەندی شارۆچکەو گوندەکان چۆن لە دادگاو بەڵگەنامەکان دانراوە، ئێمە وەک خۆیان دایان دەنێینەوە، سێیەم هەندێ گوند ناویان نەهاتوەو ئێمەش زیادمان کردوە، ئەمەش لە بەر ئەوەی ئەگەر کەسێک ویستی راستی و دروستی ئەم زانیاریەو بەڵگەنامەکانی دادگا بەراورد بکات، بۆ ئەوەی تووشی بەدگومانی نەبێت و زووتر راستیەکەی بۆ دەربکەوێ.\nیەکەم:- شارۆچکەی قادرکەرەم:\nژ-ناوی گوند ژ-ناوی گوند\n1-ناوەندی قادر کەرەم.\t42-رەمەزان مامک\n2-مەلا ئۆمەر.\t43-قەیتەوەن\n4-فەرهاد بەگ.\t45-مۆردانە\n6-وەستا خدر.\t47-مشکی بان\n7-پەنگوڵ.\t48-قەڵخان لو\n8-ئاوباریک.\t49-ئاوای جەلال\n9-قادر ئاوا.\t50-مامیسک\n10-برایم غوڵام.\t51-شێخ حەمید\n11-عەلی مستەفا. 52-پوزەڵە\n12-خدر رەیحان.\t53-بنارگل\n13-فەقێ مستەفا.\t54-تەکیە کۆن\n14-کۆرو مۆر.\t55-قادر سەرهەنگ\n15-کەریم باسام.\t56-بەکرە گەڕە\n17-نەورۆز\t. 58-قولیجان\n18-شێخ مەحمەد. 59-لەک هیدایەت\n19-سپی سەر.\t60-بەگزادە\n20-تاوێرە بەرزە.\t61-خان\n21-سۆفی رەزا.\t62-بەهرام بەگ\n22-ئەوڵا هۆری.\t63-تیلەکۆ\n23-بەکر باجەڵان.\t64-جافان\n24-بنەکەی رۆستەم ئاغا.\t65-جانێ\n25-باوەکر.\t66-چەمی سۆرخاو\n27-زەردە.\t68-مەحمود پەرێزە\n30-هەرمۆڵە.\t71-تەختە مینا\n31-گۆل باخ.\t72-تازەشار\n32-گۆل بان.\t73-تەپە کوڕە\n33-قەڵا میکایل.\t74-تەکیەی جەباری\n35-زنە خۆر.\t76-کۆشک\n37-چەنگێ. 78-کانی قادر\n39-حەسەن پرچن. 80-قەسقە\n40-گۆلە مەو.\t81-قیرچە\nتێبینی: 1- کۆشکی سەروو+ کۆشکی خواروو هەیە بەڵام یەک کۆشک نوسراوە. 2- کانی قادر یەک جار نوسراوە بەڵام سێ کانی قادر هەیە.\nدووەم:- شارۆچکەی ماوەت:\nژ-ناوی گوند\tژ-ناوی گوند\n1-مالومە\t. 6-ناوەندی ماوەت\n2-قەڵا چۆغە.\t7-گەڵاڵە\nسێیەم:- شارۆچکەی قەرە حەسەن:\n5-حەسەن خانە.\t18-بیاندوو\n7-باش بڵاخ. 20-کەدەڵە\n8-شێوەدەر.\t21-موە سوور\n9-پەڵکانە.\t22-قایش پاشا\n10-حوسێن ئیسلام.\t23-قشڵاخ کۆن\n11-جافان. 24-خدر بەگ\n3-کلکە سماق.\t21-گۆمەزەرد\n5-هۆمەر قەوم. 23-سورقاوشان\n8-ناوەندی سورداش.\t26-قەمچۆخە\n9-قەرە هەنگوێ.\t27-گولیجە\n15-شیلەخان.\t33-حاجی قا\nپێنجەم:- شارۆچکەی پێباز “باوەنوور”:\n1-حەمە قادر.\t21-دڕکە\n2-چەرچەقەڵا. 22-تم تمە\n3-هۆمەر خەجان والی.\t23-شێخ تەویل\n4-گۆڕئەسپ. 24-تیلەکۆی قەلەندەر\n5-بەراوەل.\t25-رۆستەم شامار\n6-زەنگنەی گەورەو بچوک.\t26-کانی گوڵ\n7-کەڵەشێرە.\t27-سۆفی رەحیم\n8-رازیانە. 28-تەپە کەرۆز\n9-سەی بەیخان.\t29-ناوەندی پێباز\n10-تاڵەبان.\t30-قەڵای تەپە گەڕوز\n11-بێستانە.\t31-چەمی شۆر\n12-پیازەجاڕ.\t32-کوردە میر\n13-زەردە لیکاو.\t33-کوردەمیر ئەحمەد\n14-حمە سلێمان.\t34-ژاڵەی حاجی قادر\n15-موارە. 35-توڕکەی شاتری\n16-ئیمام مەحمە. 36-گڵاڵ کەوە\n17-پساکان.\t37-هەوارە بەهارە\n18-قولەبەرز.\t38-دارە وەتەل\nشەشەم:- شارۆچکەی تیلەکۆ\n1-قولیجان سەرحەد. 23-هەوارە بەرزە\n2-عەزیزقادر.\t24-زەردی قادر\n3-بنەکەی خەپەکوێر.\t25-قولیجان ئەمین قارەمان\n4-ملە سوورە.\t26-نازێی گەورە\n5-ئەحمەد ئاوا.\t27-هەوارە قوڵە\n6-ئاوای شێخ مەحمەد.\t28-عەلەلیانی کۆن و نوێ\n10-بانزیخاڵ.\t32-هەزار کانی\n11-خان رەووف.\t33-ژاڵانی رۆبیتان\n12-رەمەوان.\t34-تیلەکۆی بچوک\n15-کونە کۆتر.\t37-سەر ڕەش\n19-قەبە مەلا.\t41-مەسۆلکان\nحەوتەم: شارۆچکەی سەرقەڵا:\n1-کانی ماران.\t12-عەوڵاقووت\n2-دوانزەئیمام.\t13-سەید جەژنی\n4-هۆمەربل.\t15-وەلی هەیەر\n5-بەلەگەی خواروو.\t16-سەیدە\n6-بەلەگەی سەروو.\t17-چوارشاخ\n7-فەتاح ئۆمەر.\t18-ناساڵەح\n8-سەید خەلیل.\t19-درۆزنەی گەورە\n9-میل قاسم. 20-درۆزنەی بچوک\n10-کاریزەی حەمەکەیفە. 21-کانی ماران\n11-بەکرە شەل.\t22-قەواڵی\nهەشتەم:- شارۆچکەی ئاغجەلەر:\n1-قەسرۆک.\t27-چنار توو\n2-کانی هەنجیر.\t28-کۆزە بۆرە\n3-دارە گەڕە.\t29-دێلێژە\n4-شێخان.\t30-تەپەکەلی گەورە\n5-سەرچنار.\t31-هەی دەربەن\n7-تورکمان باخ.\t33-بێدەر\n9-جەلەمۆرد.\t35-پەڵکە رەش\n12-پامیش.\t38-شێخ وەیس\n13-قودرەتە.\t39-مۆر خۆرە\n14-باوە خەتێ.\t40-چیاو سەوز\n15-قەڵاچۆخەی شێخ کەریم. 41-شێخ پاڵەوان\n16-سوتەکە.\t42-داڵاوی کوردان\n17-گەورەدێ.\t43-داڵاوی رووقە\n18-مێرگەپان.\t44-قۆجە لەر\n20-تووتەقەل.\t46-داوە قووتە\n21-گڵنجاخ.\t47-گرد خەبەر\nنۆیەم:- شارۆچکەی شوان:\n1-هەییە. 26-کاولە سوور\n3-کڵاو قووت.\t28-پیری جان\n4-دارا ئەختیار. 29-جۆلحان\n5-قەرەناو.\t30-خان گەشە\n6-قولی بەگ.\t31-ئاوباریک\n7-قەمەر.\t32-عەلی بەیان\n9-ئۆمەربەگ.\t34-فەقێ میرزا\n12-دەلۆ.\t37-مام رەش\n13-گوڵم کەوە.\t38-ناسر\n17-پیرلەک.\t42-دارە سۆفی\n18-توڕکە.\t43-گورگەی سەرخاسە\n19-ناوەندی شوان.\t44-گورگە\n20-ئیبراهیم زانا.\t45-ساڵەیی\n21-تووڵکی.\t46-تەپە کوڕە\n22-قادر زەم.\t47-قودرەتە\nدەیەم:- شارۆچکەی قەرەداغ:\n2-مچەکوێر. 27-کونە کۆتر\n3-دۆڵان.\t28-ۆشکی خواروو\n4-عەلی قادر.\t29-ئەحمەد کەرەم\n5-بانی میران.\t30-دیوانە\n8-کانی هەنار.\t33-چاڵاو\n9-مێولێ.\t34-ئەستێڵی سەروو\n10-چەمی سمۆر.\t35-گۆمەزەرد\n11-ئاوی سپی.\t36-میریاس\n12-گەڕە زیل.\t37.چاڵکە\n13-دوکان.\t38-شیوی قازی\n18-بەلەکجاڕ.\t43-کەس نەزان\n20-عەلی ئاوا.\t45-تەکیە\n21-هەرگینە.\t46-کانی میران\n22-ئیبراهیم نەوا.\t47-ناوەندی قەرەداغ\n23-کانی رۆشنا.\t48-فەقێ جنە\n24-هەڵدەرە.\t49-کانی قادر\nیانزەیەم:- شارۆچکەی نەوجول:\n2-زینانەی خواروو.\t21-میل ناسر\n3-لفتی ئاغا.\t22-قەڵا خانە\n4-سەید موراد.\t23-دووڕاجی\n5-ناوەندی نەوجول.\t24-نەهرەوان\n6-قوم پەڵک.\t25-ئیمام مەحمەد\n8-خدر وەلی.\t27-گەرمک\n9-تەپە چەمەرموو.\t28چەوری\n11-باش تەپە.\t30-نامیق\n12-تازەدێ.\t31-وارانی سەروو\n13-عەزیز قادر.\t32-وارانی ژورو\n14-تەختە مینا.\t33-محمود بەگ\n15-ئاوای رەزا. 34-هۆمەر سۆفی\n16-قەڵا.\t35-حەیدەرە سوور\n17-قەڵای مەدحەد.\t36-شۆراو\n18-ئاوایی حەسەن.\t37-ئاغزەمە شەل\n19-عەرەب ئاغا. 38-زینانەی سەروو\nدوانزیەم:- شارۆچکەی سەنگاو:\n1-موراد عەلی. 43-ترشاو\n3-سەیوەی.\t45-همزە رۆمی\n4-بانی مۆرد.\t46-کچان\n5-گەڕاو.\t47-کیلە بەرزە\n6-گۆشتی قووت.\t48-وەستا خدر\n7-قەرەتەموور.\t49-خیڵی ئاغە\n8-مەسۆییەکان.\t50-جام رێز\n9-خێڵین. 51-میرەی حەوزەوارە\n10-سەرقەڵا.\t52-باخ گەدەڵە\n12-ژاڵەی مەملەحە.\t54-هەنارە\n13-رەبات.\t55-کەریم ئاجەل\n15-ئاوە بۆرەکە.\t57-چەلەبی\n16-درۆزنە.\t58-تەپە عارەب\n17-زەلە سووتاو.\t59-مەملەحە\n18-شانە زەرد.\t60-هیلانە قەل\n19-سێگومەتان.\t61-شا حەسەن\n20-مەلا ئۆمەر.\t61-پاجگە\n22-کەلان.\t64-ناوەندی سەنگاو\n23-مشکی بان.\t65-کربچنە\n24-بەکرە گەڕە.\t66-قادر نەوا\n26-هەشتی زێنی.\t68-دەرەوار\n27-زستانە.\t69-محە بارام\n28-زینانە.\t70-تەپە عارەب، نەریمان\n29-تەپەسپی.\t71-تەپە عارەب، مارف\n30-کارێز.\t72-قاسم بەگزادە\n31-کاریزەی دەلۆ. 73-داربەڕوو\n32-هەزارکانی.\t74-کانی ماران\n33-بیە رەش. 75-کانی خاس\n34-فەقێ حاجی.\t76-ناوی گوند\nسیانزەیەم:- شاری کۆیە:\n1-قازی بەگیان.\t37-ئاوە دەلۆک\n2-کانی سوور. 38-ئیلااللە\n3-ئالیا سوور.\t39-مەلازیاد\n4-مەخرەس.\t40-شاخە پیسکە\n5-حاجی قەڵا.\t41-قۆرە بەرازە\n7-گەرمک.\t43-قەرە سالم\n8-عەوداڵان.\t44-کانی سلێمان\n10-ئاسکی کۆیە.\t46-شێخ ئەڵوەن\n11-ئاوماڵ.\t47-ئێرە گین\n13-تاڵەبان.\t49-سوورە قەڵا\n16-سینان.\t52-داربەسەری بچوک\n18-هەواران.\t54-کانی بی\n19-ساتوو قەڵا.\t55-بانە گوڵان\n20-دۆندار.\t56-کانی رەش\n21-باخەوان. 58-ناوەندی تەق تەق\n22-ناسر ئاغا.\t59-فەقێیان\n23-کونە گورگ.\t60-دوو شێوان\n24-کێلە زیندان.\t61-کەپەنک\n25-کۆمە گومەت.\t62-شێلە\n26-ئۆمەرمەندان. 63-سێ کانی\n28-کلکە سماق. 65-کفرە دۆڵ\n29-کانی هەنجیر.\t66-سێگردکان\n34-کانی کوردە.\t71-قازی بەگیان\nچواردەیەم:- شارۆچکەی بالیسان:\n2-شێخ وەسانان.\t9-خۆران\n3-ناوەندی بالیسان. 10-شێوی سەروو\n4-تووت مەڕە.\t11-کانی بەرد\n5-هەروارە کۆرن.\t12-بیراوە\n6-کەندۆڵ.\t13-بەرد دۆڵ\n7-بلەی خواروو\t14-وەرێ\nیەکەم: نەتوانرا لیستی ناوی گوندەکانی سنووری پارێزگای دهۆک، کە بەر شاڵاوەکانی تاوانی ئەنفال کەتوون بەردەست بکەوێت، کە دەکەوێتە قۆناغی هەشتەم و کۆتایی شاڵاوەکە.\nدووەم: ناوی زۆر گوندیش تۆمارنەکراوە یان لە بیرکراوە.\n1- بەڵگەنامەکانی دۆسیەی تاوانی ئەنفال، لە دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق، “43” فایل 2006 بۆ کۆتایی 2007\n2- لە دادگای باڵای تاوانەکانی عێراقەوە “دۆسیەی ئەنفال” تەها سلێمان، چاپی یەکەم، 2015\n3-الأنفال، قرار محکمة، اشراف واعداد، الحقوقی بهزاد علی ادم، الطبعة اولی، 2014\n ⚫ دیارینەکراو | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | وێب سایتی: جینۆسایدکورد\n1. 👁 ئەحمەد غەفور قارەمان\n2. 👁 عوسمان حەمەساڵح\n1. 👁 ناوی شەهیدان و ئەنفالکراوانی یەک بنەماڵەی گوندی قەیتول\n3. 👁 قوم پەڵک\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Apr 14 2016 11:37PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 26 2016 4:37PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 10,468 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 14 KB Apr 14 2016 11:37PM سەریاس ئەحمەد


ناوەڕۆکی رێککەوتنەکەی کیم جۆنگ ئون و دۆناڵد ترەمپ ئاشکرا دەبێت\nزیاتر لە 70 ساڵە لە دوو بەرەی دژ بە یەکن\nهەرمان خالید 12/06/2018 - 10:03 بڵاوکراوەتەوە لە جیهان\nناوەڕۆکی رێککەوتنەکەی هەردوو سەرۆکی ئەمریکا و کۆریای باکوور ئاشکرا دەبێت.\nئاژانسی هەواڵیی فەرەنسی (فرانس پرێس)، ناوەڕۆکی ئەو بەڵگەنامەیەی بڵاو کردووەتەوە، کە دۆناڵد ترەمپ و کیم جۆنگ ئون واژۆیان لەسەر کرد.\n- ئەمریکا و کۆریای باکوور هەماهەنگیی دەکەن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی نیمچە دوورگەی کۆریا.\n- هەردوو سەرۆک چاودێریی کۆبوونەوەکانی داهاتووی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتەکانیان دەکەن.\nبەهای دراوەکان 25-8-2019\nدایکێک منداڵێک بە دڕندانەترین شێوە دەکوژێ\nسوپای ئیسرائیل وردەکاریی هێرشەکەی سەر دیمەشق ئاشکرا دەکات\nلە شەش مانگدا 30 کەس لە دیالە خۆیان کوشتووە


گرانترین یاریزانی دێربی مه‌درید نرخه‌كه‌ی چه‌نده؟ – یاریگا سپۆرت\nHome/هه‌واڵه‌كان/گرانترین یاریزانی دێربی مه‌درید نرخه‌كه‌ی چه‌نده؟\nگرانترین یاریزانی دێربی مه‌درید نرخه‌كه‌ی چه‌نده؟\nئه‌مڕۆ یه‌كشمه‌مه له مه‌دریدی پایته‌ختی ئیسپانیا له گه‌ڕی 23 یارییه‌كان ریال مه‌درید و ئاتلێتیكۆ مه‌درید رووبه‌ڕووی یه‌كتر ده‌بنه‌وه، هه‌ردوولا هه‌وڵی بردنه‌وه ده‌ده‌ن تا به ته‌نها له خانه‌ی دووه‌م بمێنه‌وه.\nپێگه‌ی ترانس فێر ماركێت، نرخی یاریزانه گران به‌ها كان و دوو تیپه‌كه‌ی ئه‌م یارییه‌ی بڵاو كردۆته‌وه، ئاتلێتیكۆ نرخی 905 ملیۆن یۆرۆیه و به‌دوای ریال مه‌دریده‌وه‌یه، كه نرخه‌كه‌ی 973.8 ملیۆن یۆرۆیه، له نێو یاریزانه‌كانیش ئه‌نتوان گریزمان گرانترین یاریزانه به 150 ملیۆن یۆرۆیه به‌رز بوونه‌وه‌ی نرخه‌كه‌ی بۆ به‌ده‌ستهێنانی جامی جیهانی و پله‌ی سێیه‌می تۆپی زێڕین ده‌گه‌ڕێته‌وه، وه یاریزان سائوول نیگیز به 90 ملیۆن یۆرۆ، له پله‌ی دووه‌م دێت، كه نرخه‌كه‌ی زیاتره له یاریزانان گاریز به‌یل و تۆنی كرووس و ماركۆ ئاسێنسیۆ و رافایل ڤاران.\nئیسكۆ نرخی له 90 ملیۆن یۆرۆ بۆ 75 ملیۆن یۆرۆ دابه‌زیوه، به‌هۆی ئه‌و كێشانه‌ی له‌م دوایانه له‌گه‌ڵ سۆلاری روویانداوه، وه یاریزانان كۆكی و كاسیمێرۆ و مارسێلۆ نرخی گواستنه‌وه‌یان له بازه‌ڕه‌كانی جیهانی 70 ملیۆن یۆرۆیه.


به هێرشی موشه‌کی له پاکسـتان 24 که‌س ده‌کوژرێن\nله ئه‌نجامی هێرشی موشه‌کی گومانباری ئه‌مه‌ریکا له هه‌رێمی خه‌یبه‌ری باکوری ڕۆژئاوای پاکسـتان به لایه‌نی که‌م 24 که‌س کوژراون.\nکاربه‌ده‌سـتانی پاکسـتان ده‌ڵێن ڕۆژی هه‌ینی موشه‌کی ئه‌مه‌ریکایی له 3 شوێنی له دۆڵی تیراهـ داوه.\nئه‌و ناوچه‌یه بنکه‌یه‌کی میلیشـیایه‌کی خۆجێیـیه به ناوی له‌شـکری ئیسلام که له گه‌ڵ تاڵیبانی پاکسـتاندا هاوپه‌یمانن. ئاژانسی هه‌واڵه‌کانی فه‌ڕه‌نســا AFP له زاری کاربه‌ده‌ســتانی پاکسـتانیـیه‌وه بڵاویکرده‌وه که‌وا یه‌ک له شوێنه‌کانی ئه‌و گرووپه لێـدراوه.\nڕۆژێـک پـێشـتر کاربه‌ده‌سـتانی پاکسـتانی گوتیان هێرشێـکی دیکه‌ی موشه‌کی ئه‌مه‌ریکا له ناوچه‌که 7 که‌سی چه‌کداری کوشـتووه.\nپاکسـتان به فه‌رمی ناڕه‌زایی به‌رامبه‌ر ئه‌و هێرشه موشه‌کیـیانه ده‌رده‌بڕێت. کاربه‌ده‌سـتانی ئه‌مه‌ریکاییش له‌و باره‌یه‌وه هیچ لێـدوانێـک ناده‌ن و ته‌نها ده‌ڵێن ئه‌و هێرشه موشه‌کیـیانه چه‌کێـکی گرنگه له شه‌ڕی دژی تێرۆریسـتاندا.\nهه‌ر ڕۆژی هه‌ینی و له ڕووداوێـکی دیکه‌دا، کاربه‌ده‌سـتانی پاکسـتانی ده‌ڵێن له شـارۆچکه‌ی هانگوی باکوری ڕۆژئاوای وڵاته‌که کۆمه‌ڵێـک چه‌کدار به خومپاره له دوو ماڵیان داوه و له ئاکامدا 9 که‌س کوژراون.


ڕێز له‌سه‌دساڵه‌ی له‌دایكبوونی دڵزاری شاعیر نرا\n8/1/2020 - 17:29\nله 8ی كانوونی دووه‌می 1920 له‌شارۆكه‌ی كۆیه له‌دایك بووه\nئه‌مڕۆ، له هۆڵی "هۆتێل شیراتۆن" له هه‌ولێر، وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری و لاوان ڕێز له سه‌دساڵه‌ی له دایكبوونی دڵزاری شاعیر نا.\nله مه‌راسیمه‌كه‌دا، كه له‌ژێر ناونیشانی "گوڵزاێك له وشه"یه، چه‌ندین چالاكی پێشكه‌ش كران، له‌وانه؛ پێشكه‌شكردنی وتاری وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری و لاوان و، یه‌كێتی نوسه‌ران و، كورته فیلمی سه‌دساڵی ته‌مه‌ن تایبه‌ت به ژیانی شاعیر په‌خش كرا، كتێبی بیره‌وه‌رییه‌كانی دڵزاری شاعیریش پێشكه‌شی میوان و ئاماده‌بووانی ده‌كرێت.\nد. سالار عوسمان، بریكاری وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری و لاوانی هه‌رێمی كوردستان، له‌باره‌ی مه‌راسیمه‌كه‌وه. ڕاگه‌یاند؛ ته‌مه‌نی سه‌دساڵه‌ی دڵزار، جێگای هه‌ڵوه‌سته و ته‌قدیر و پێزانینه. ئێمه وه‌ك وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیه‌ی، پێمان باشبوو، له یادی سه‌دساڵه‌ی دڵزاردا كه ده‌كاته ٨ی مانگی یه‌ك، ڕێزلێنانی بۆ بكه‌ین و، جارێكی دیكه بیره‌وه‌رییه‌كانی چاپ بكه‌ینه‌وه.\nسه‌باره‌ت به چالاكییه‌كانی ئه‌و مه‌راسیمه، ڕایگه‌یاند؛ كۆمه‌ڵێك بڕگه و بابه‌ت له‌م ڕێوڕه‌سمه‌دا هه‌بوو، وه‌ك؛ فیلمی دیكۆمێنتاری، وتار، قسه‌كردن له‌باره‌ی دلزار و ئه‌ده‌بییات، له باره‌ی دڵزار و سیاسه‌ت و كۆمه‌ڵێك بابه‌تی تر، باسی له‌وه‌شكرد، ئه‌وان به شیوه‌ی (سی دی) ئه‌و شیعرانه‌ی دڵزاریان تۆمار كردووه كه كراون به گۆرانی و پێشكه‌شی میوانانی مه‌راسیمه‌كه‌كران..\nسه‌باره‌ت به ئامانجیان له‌م مه‌راسیمه، د. سالار، ئه‌وه‌ی خسته‌ڕوو؛ ئه‌م مه‌راسیمه، بریتییه له؛ ماناكانی ڕێزگرتن له تێكۆشه‌ر و شاعیرانی كوردستان. گوتی: وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری ده‌یه‌وێت ڕێز له قه‌له‌مه تێكۆشه‌ره‌كانی وڵات بگرێت، كه دڵزار یه‌كێكه له قه‌ڵه‌مه هه‌ره دیاره‌كانی تێكۆشان له كوردستان. ئامانجێكی تر له‌م جۆره مه‌راسیمانه، ئه‌وه‌یه بتوانین جیلی نوێ ببه‌ستینه‌وه به مێژو، جیلی ئیستا ببه‌ستینه‌وه به خه‌باتی دوێنی و تێكۆشان و شیعری سیاسی و ئه‌ده‌بی به‌رگری. بۆ ئه‌وه‌ی، به نه‌وه‌ی تازه بڵێین؛ دوێنێیه‌ك هه‌بووه، پڕ له تێكۆشان و، پێویسته بیپارێزین.\nشایانی باسه دڵزاری شاعیر، ناوی ته‌واوی "ئه‌حمه‌د كوڕی مسته‌فا كوڕی محه‌مه‌د ئاغای حه‌وێزی"ـه و له ساڵی له 8ی كانوونی دووه‌می 1920 له‌شارۆكه‌ی كۆیه له‌دایك بووه. دڵزاری شاعیر، له هه‌رزه‌كارییه‌وه ده‌ستی به نوسینی شیعر كردووه و به‌شداری كارای له خه‌باتی سیاسی كوردستان هه‌بووه و، زیاتر له 15 ساڵی ته‌مه‌نی له دووری خێزانه‌كه‌ی به‌سه‌ر بردووه. له ئیستا ٩٩ ساڵه‌ی ته‌مه‌نی به‌سه‌ر ده‌بات و خۆشبه‌ختانه بارودۆخی ته‌ندروستی جێگیره و به گوته‌ی خانه‌واده‌كه‌شی، یاده‌وه‌رییه‌كانی ته‌مه‌نی خۆی به‌ته‌واوی بیرماوه و توانانی باسكردنی بیره‌وه‌رییه‌كانی خۆی هه‌یه.\nوه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ئاگادارییه‌كی بڵاوكرده‌وه\nجه‌مال كۆچه‌ر: لە دوو ڕۆژی داهاتوو به‌غدا پاره‌ی فه‌رمانبه‌ران ده‌نێرێت\nنووسه‌رێك له به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی زیانه‌كانی زانست، به‌رگری له مرۆڤ كرد\nسبه‌ی مه‌راسیمی رێزلێنان بۆ شاعیری كورد "مه‌دحه‌ت بێخه‌و "سازده‌كرێت\nنووسه‌رێكی كورد دوو خه‌ڵاتی له بواری رۆمان و چیرۆك به‌ده‌ستهێنا


ڕۆژی یەکشەممە ٣٠ی خەرمانان، لە ٢٨ـەمین ساڵیادی تێرۆری دوکتور "سادق شەرەفکەندی" و هاوڕێیانیدا، سێمینارێکی ئینتێرنێتی لەلایەن کۆمیتەی گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە وڵاتی فینلاند بەڕێوە چوو.\nسێمینارەکە بە سروودی نەتەوایەتیی "ئەی ڕەقیب" و چەند ساتێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە خەبات و گیانفیدایی شەهیدانی کوردستان دەستی پێکرد.\nوێبنارەکە بە کۆڕگێڕیی "ڕۆستەم جەهانگیری" بەرپرسی دەزگای چاوەدێریی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بەڕێوە چوو. "جەهانگیری" وتەکانی بە نیشاندانی ڕێز و وەفاداری بۆ خەباتی شەهیدانی میکۆنووس و تێکڕای شەهیدانی کوردستان، دەست پێکرد.\nناوبراو ئاماژەی بە تێرۆری دوکتور "قاسملوو" و ئامانجەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران لە کەڵکوەرگرتن لە ئامرازی کوشتن بە مەبەستی بەچۆکداهێنانی بەرهەڵستکارانی کرد و جەختی لەوە کردەوە کە ڕێژیمی ئێران بە تێرۆر و کوشتنی ڕێبەرانی کورد و خەڵکی کوردستان، هەرگیز نەیتوانیوە و ناتوانێت بە ئامانجەکانی بگات.\n"جەهانگیری" هەروەها ڕوونی کردەوە کە پاش تێرۆری دوکتور "قاسملوو"، ڕێژیمی تاران بۆی دەرکەوت کە نەیتوانیوە بە ئامانجەکانی بگات و هەروەک لە پەیامی دوکتور "شەرەفکەندیـ"ـدا بەبۆنەی شەهیدکرانی دوکتور "قاسملوو"ەوە هاتبوو، حیزبی دێموکرات هەروا لەسەر پێی خۆی ڕاوەستاوە و تێکۆشانی ئەم حیزبە و خەباتی نەتەوایەتیی کورد بەردەوامە و دەچێتە پێش.\nلە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، "جەهانگیری" ئاماژەی بەو ڕاستییە کرد کە ئەگەرچی بە تێرۆری ڕێبەرانمان خەسارێکی مەزن بەر حیزبی دێموکرات و بزووتنەوەی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات کەوت بەڵام خەونی نگریسی ڕێژیمی ئێران بە مەبەستی تواندنەوەی کورد هەرگیز نەهاتووەتە دی و نایەتە دی.\nلە درێژەی وتەکانیدا، "جەهانگیری" ئاوڕی لە هەر کام لە قۆناغەکانی ژیان و خەباتی دوکتور "شەرەفکەندی" دایەوە و ڕۆڵی ناوبراوی لە بەڕێوەبردنی حیزبی دێموکرات و خەبات دژی زوڵم و ستەمی داگیرکەرانی کوردستان بەرز نرخاند.\nناوبراو لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، ئاماژەی بە خۆشەویستیی دوکتور "شەرەفکەندی" لەنێو هێزی پێشمەرگەی کوردستاندا کرد و ئەو خۆشەویستییەی گەڕاندەوە بۆ نەخشی بەڕێوەبەریی دوکتور "سادق" لە ڕێکخستنی هێزی پێشمەرگە و بەتایبەت لە کاتی شەڕ لەگەڵ هێزی داگیرکەردا.\n"جەهانگیری" هەروەها ئاماژەی بە لێکۆڵینەوە و دادگاییکردنی تێرۆریستەکان کرد کە دادستانەکانی ئاڵمان، بەرپرسانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێرانیان لە بەرزترین ئاستدا تاوانبار ناساند و بە بەڵگەوە مەحکوومیان کرد.\nلە کۆتایی قسەکانیدا "ڕۆستەم جەهانگیری" یادی شەهیدان "فەتاح عەبدولی"، "هومایوون ئەردەڵان" و "نووریی دێهکوردی" کردەوە کە ٢٨ ساڵ لەمەوپێش، لەگەڵ دوکتور "سادق شەرەفکەندی" لە ڕێستوورانی میکۆنووس لە ئاڵمان لەلایەن تێرۆریستەکانی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێرانەوە شەهید کران.


چەند بیرۆکەیەکی بەسوود بۆ پاککردنەوەی ناو جێشتخانەکەت زۆر بە ئاسانی! - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەمەی خوارەوە چەند بیرۆکەیەکی بەسوودە بۆ پاککردنەوەی ناو جێشتخانەکەت زۆر بە ئاسانی:\n-بۆ پاککردنەوەی عەسارە کەمێک ئاوی گەرمی تێبکە، دواتر تایتی تێبکە و بۆماوەی ٢٠ چرکە کاری پێبکە، دواتر بیشۆرەوە و دەبینیت هیچی پێوە نەماوە\n-بۆ پاککردنەوەی مایکرۆیڤ، خالی پاککردنەوە تەربکە و بیکەرە ناویەوە، پاشان ٣ بۆ ٥ خولەک کاری پێبکە، دەبینەی خاولیەکە هەموو چەوری ناو مایکرۆیڤەکە وەردەگرێت و پاکی دەکاتەوە.\n-ناو فڕنەکەت پاککردۆتەوە و هێشتا بۆنەکەی ناڕوات؟ پەرداخێک ئاو بهێنە و لیمۆیەکی بگوشەرە ناو، دواتر فڕنەکە ٣ بۆ ٥ خولەک هەڵبکەو لێبگەڕێ پاش کوژانەوە ١٠ خولەکی دیکەش تێیدابێت، دواتر لە بۆنی خۆش زیاتر هیچ بۆنێکی دیکە ناکەیت.\n-تەنەخۆڵە گەورەکە چنە ساڵە خزماتت دەکات؟ ئەوش پاککردنەوەی تەواوەتی پێویستە، بۆ ئەوەش سەهۆڵ بە نیوەی لە ئاو و سرکە دروستبکە، دواتر بیکەرە ناو تەنەخۆڵەکە و لێی بگەرێ تێیدا بتوێتەوە، دواتر تەنەخۆڵەکە بشۆرەوە و ئیدی لێی مەترسە و بۆنیشی نامێنێت.


باری تاریک بۆ هەندێک لە بەکارهێنەرانی مێسنجەر زیاد کرا – کەی ئای تی ئێن\nهەواڵ 2, كانونی دووه‌م 2019\nباری تاریک بۆ هەندێک لە بەکارهێنەرانی مێسنجەر زیاد کرا\nلە کۆنگرەی F8 ـی مانگی ٥ ـی ساڵی ڕابردوودا فەیسبووک ڕایگەیاند لە ئایندەیەکی نزیکدا دیزاینی مێسنجەر نوێدەکرێتەوە و چەند تایبەتمەندییەکی نوێ زیاد دەکرێن، یەکێک لەو تایبەتمەندییانە باری تاریک (Dark Mode) دەبێت. لە دوای کۆنگرەکە دیزاینە نوێیەکە بۆ ژمارەیەک لە بەکارهێنەرانی مێسنجەر لە هەندێک وڵاتی جیهاندا زیاد کرا، بە هەمان شێوە لە چەند ڕۆژی ڕابردووشدا بە مەبەستی تاقیکردنەوە فەیسبووک باری تاریکی لەسەر دیزاینە نوێیەکە بۆ ژمارەیەک لە بەکارهێنەرانی مێسنجەر زیاد کرد.\nیەکێک لەو بەکارهێنەرانەی مێسنجەر کە باری تاریکی بۆ زیاد بووە لە هۆنگ کۆنگە، لە جریوەیەکدا لە تویتەر ئاماژەی بە شوێنی کارپێکردنی باری تاریک داوە کە دەکەوێتە بەشی “Me” و هەڵکردن و کوژاندنەوەی لە ڕێگای سویچ (Switch) دەبێت. لە سەرەتادا لەگەڵ هەڵکردنی باری تاریک ئاگادارکەرەوەیەک بەدەر دەکەوت کە ئاماژەی بەوە دەدا گشت بەشەکانی ئەپەکە تاریک نابێت و کار لەسەر تایبەتمەندییەکە دەکرێت.\nبەڵام پاش ماوەیەک ئاگادارکەرەوەکە لە لای بەکارهێنەرەکە نەما کە لەگەڵ هەڵکردنی باری تاریکدا دەهاتە پێش، لە پاشان گشت بەشەکانی ئەپەکە تاریک دەبن.\nچەند ڕۆژێک پێش ئێستاش ڕووکارە نوێیەکەی مێسنجەر لە لای هەندێک بەکارهێنەر لە عێراق زیاد بوو، بەڵام لە پاش ماوەیەکی کەم گەڕانەوە سەر دیزاینە کۆنەکە. بەڵام وەکو دیارە ڕووکارە نوێیەکە و باری تاریکی مێسنجەر لە تاقیکردنەوەدایە و بەمنزیکانە بۆ سەرجەم بەکارهێنەرانی تۆڕەکە لە جیهاندا لەسەر سەکۆیەکانی ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید زیاد دەکرێت.


تەنانەت رۆشنبیرەكانیشمان پێویستیان بەرۆشنبیریە!\nئێمە میللەتێكی زۆر داماوین و ئاستی رۆشنبیریمان جێگای بەزەییە و رۆژ بەرۆژیش ئاستی رۆشنبیریمان لاواز دەبێت.\nئاستی دواكەوتویەتیمان گەیشتوەتە حاڵەتێكی مەترسیدارە و دەبێت لەم كاتەدا ئەركی لەپێشینەی دەسەڵاتدارانی هەرێمی كوردستان بەروشنبیریكردنی هاونیشتیمانیان بێت و شاڵاوێكی گەورە دەستپێبكات بۆ رۆشنبیریكردنی تەنانەت هەندێك لەرۆشنبیرەكانیشمان.\nتاكەی ئێمە لەئازادی تاكە كەس تێناگەین و رێزی لێناگرین، كەسەرەكیترین خاڵەكانی رۆشنبیریە و دەبێت هەمومان پەیوەست بین بەم خاڵەوە، ئەگەر نا هەمیشە بە دواكەوتویەتی دەمێنینەوە.\nنوسەرێكی كورد كە نیشتەجێی ئەوروپایە، رۆژێكیان نوسیبوی، دراوسێكی تەنیشتم مەسیحیە ئەوەی ئەملامەوە جولەكەیە، ئەوەی برامبەرم هیندۆسیە ئەوی تریان بوزیە و ئەوی تریشیان موسوڵمانە، هیچ كێشەیەكیشمان نیە و هەمومان رێز لەیەكتری دەگرین و سڵاو لەیەكتریش دەكەین و جارجارەش دراوسێ مەسیحیەكەم پوتڵێ شەرابم بەدیاری بۆ دەهێنێت!.\nهاوڕێیەكی دیكەم رۆژنامەنوسە و چەپڕەوە، جارێكیان وتارێكی نیمچە ئایینیم هەبو، زۆر بەترسەوە بۆم نارد، وتم رەنگە لەگەڵ بیروباوەڕی تۆدا نەگونجێت، كەچی وتی: من رۆژنامەنوسم و بیروڕاكەتم بەدڵبێت یان نا، پێویستە لەسەرم بڵاوی بكەمەوە و بیخەمە بەردەم خوێنەران!.\nلەم دوو نمونە جوانە بكۆڵنەوە كە بەهای مرۆڤ و مرۆڤایەتیان پاراستوە و بەبەرزی رایانگرتوە، بەڵام بەداخەوە هەشمانە مامۆستای زانكۆیە و بڕوانامەی دكتۆرای هەیە و زیاتر لەجارێك پەنجەی هەڕەشەی لێم راوەشاندوە!\nكەواتا كۆمەڵگە بەگشتی و رۆشنبیرەكانیشمان بەتایبەتی، پێویستیان بەوەیە رۆشنبیربكرێن و رێز لەئازادی تاكە كەسەكان بگرن و بەهای مرۆڤ و مرۆڤایەتی بەرز رابگرن.\nمن كەسێكی عیلمانیم من كەسێكی سۆفیم من كەسێكی حزبیم، من ئیش بۆ فڵان ئەكەم تۆ ئیش بۆ فڵان ئەكەیت، ئەگەر هیچ زەرەروزیانێكم بۆ تۆ نیە و مافی تۆم پێشێل نەكردوە، بۆچی تۆ رقم لێهەڵدەگریت و بەرجوێن و تەشەنەی ناشرینم دەدەی!\nبەڕاستی ئاستی رۆشنبیری هاونیشتیمانیانی هەرێمی كوردستان جێگەی بەزەییە و لەجیاتی ئاڵوگۆڕی بیروڕای جوان و رێز لەیەكترگرتن و رەخنەی بەپێز و بنیاتنەرانە ، رۆژ بەڕۆژ جوێن و تانەوتەشەنەی جوانتر دادەهێنین!


نافذة التدوين | 28-02-2018\n$باکووری کوردستان$ - دادگای پێداچوونەوە بە دۆسیەی #سەلما ئیرماک#، نوێنەری هەدەپە لە پەرلەمانی تورکیا سزای 10 ساڵ زیندانیکردنی بەسەردا سەپاند. - گەریلاکانی هێزەکانی پاراستنی گەل- #هەپەگە#، لە چەلێی سەربە #جولەمێڕگ# فرۆکەیەکی سیخوڕی سوپای تورکیان لە جۆری درۆن تێکشکاند. $باشووری کوردستان$ - چلەی ماتەمینیی یاریزانی بەناوبانگی #سلێمانی# #حەمەی عەبۆل# لە سلێمانی بەڕێوەدەچێت. - مامۆستایانی ناڕازی #هەڵەبجە# گردبوونەوەیەکیان ئەنجامدا و رایانگەیاند هەر هەوڵێکی حکومەت بۆ شکاندنی بایکۆت بەبێ دەستکاریکردنی مووچەکانیان بێئاکام دەبێت. - #رێزان شێخ دلێر#، ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی عێراق ئاشکرای دەکات سەرۆک وەزیرانی عێراق پیلانێکی مەترسیداری لە دژی هەرێمی کوردستان بەدەستەوەیە و ئامادە نییە هیچ بڕە پارەیەک بنێرێت. - فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی سوپای ئەمریکا بە گرنگییەوە باسی پەیوەندییەکانی نێوان حکومەتی وڵاتەکەی و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات و دەڵێت هەرێمی کوردستان هاوبەشێکی ستراتیژیی ئەمریکایە. لەبارەی رەوشی رۆژئاوای کوردستانیش دەڵێت ئۆپەراسیۆنی تورکیا بۆ سەر #عەفرین# کاریگەریی لەسەر شەڕی دژی داعش هەیە. - هیومان ڕایتس وۆچ لە نوێترین ڕاپۆرتیدا، باسی لە دەستگیرکردنی خۆپیشاندەران و ڕۆژنامەنووسانی هەرێمی کوردستان لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە کردووە. - ئاژانسی هەواڵی رۆيتەرز بڵاويکردەوە، وەزارەتی نەوتی عێراق، بەمەرج رێگر نييە لەوەی کۆمپانيای رۆسنەفتی روسی لە کێڵگە نەوتييەکانی #کەرکوک#دا کار بکات. - #سروە عەبدولواحید#، پەرلەمانتاری بزوتنەوەی گۆڕان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە بەیاننامەیەکدا دەڵێت دەستبەرداری فراکسیۆنی گۆڕان نابن، بەڵام دەستلەکارکێشانەوەم وەک سەرۆکی فراکسیۆنی گۆڕان رادەگەیەنم. رونیشیکردووەتەوە خۆکاندیدکردنم لە هاوپەیمانی نەسر بۆ تێپەڕاندنی سنوری شوێن و تایەفی و نەژادی بوو، بۆ ئەوەشبوو کە نوێنەرایەتی سەرجەم عێراق بکەم نەک پێکهاتەیەکی دیاریکراو. - کاتژمێر 2:30 خولەک بە ئامادەکاریی دەستەی پشتیوانی لە عەفرین لە هۆڵی مەشق و راهێنانی میدیایی لە وەزارەتی رۆشنبیرییی لە شاری #هەولێر#، کۆنفرانسێک بە ناونیشانی خوێندنەوەیەکی یاسایی بۆ تاوانەکانی توکریا بۆسەر کانتۆنی عەفرین دەستیپێکرد. - #قوباد تاڵەبانی# جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند: ئێمە تەنها بەقسە باسی ناکەین، بەڵکو بە کردار هەنگاومان ناوە بۆ چارەسەرکردنی دیاردەی #بندیوار#، لە پرۆسەی بایۆمەتریش توانیمان زیاتر لە پەنجا هەزار موچەخۆری بندیوار و وەهمی بدۆزینەوە. - ژمارەیەک چالاکوانی کۆمەڵی مەدەنی خۆپیشاندانێکیان بۆ بەردەم پەرلەمانی کوردستان ئەنجامدا و دروشمیان دژ بە مووچەی خانەنشینی پەرلەمانتاران بەرزکردبووەوە. - کۆمەڵەی جیهانیی رۆژنامە و بڵاوکراوەکان (وان ئیفرا) خەڵاتی باشترین سۆشیاڵ میدیای لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بۆ ساڵی 2017 بەخشییە رووداو. $رۆژئاوای کوردستان$ - ئەمڕۆ سوپای تورک شارۆچکەی بەدینای بە چڕی تۆپباران کرد، لە ئەنجامدا هاوڵاتییەکی مەدەنی بە ناوی عەبدۆ ڕەشید بە سەختی برینداربوو. - سەرلەبەیانیی ئەمڕۆ هێزە داگیرکەرەکان هەوڵی هێرشێکیان دا بۆ سەر گوندی عەلی جەرا سەربە بلبلێ، ڕووبەڕووی چالاکیی شەرڤانان بوونەوە، لە ئەنجامدا هێرشەکە تێکشکا و چوار سەرباز و چەتە کوژران و شەشی دیکەش برینداربوون. - ڕێکخراوی ئامنستی ئینتەرناشناڵ بە بڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوێک، باسی کۆمەڵکوژیی حکومەتی تورکی لە عەفرین کرد و ڕایگەیاند، کە ئەو کۆمەڵکوژییە بووەتە مەترسی لە سەر گیانی سەدان هاوڵاتیان. $دەرەوەی کوردستان$ - وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا جەخت دەکاتەوە، کە ئاگربەست بۆ سەرتاسەری سوریایە و پێویستە تورکیا باش لە پەیمانەکە تێبگات.


سنـــــــــــــوورەکـــــــــــــانـــــــــــــی وشـــــــــــــە |\n2011/06/25 at 1:01 AIM: لێدوانێک بنووسە\nبه‌ختیار عه‌لی: میشاڵ فۆکۆ له‌یەکێک له‌چاوپێکەوتنەکانیدا دەربارەی خۆی‌و کتێبەکانی دەڵێت «دەمەوێت کتێبەکانم ببن بە چەقۆی نەشتەرکاری، بە کۆکۆکتێلی مۆلۆتۆڤ، بە پشتێنی خۆتەقاندنەوە. دوای بەکارهێنانیشیان وەک تەقەمەنی گڕدار‌و رەنگاوڕەنگ تەنیا خۆڵەمێشەکەیان بمێنێتەوە… من بازرگانی کەرەستەم، رەچەتە نوسم، رێنیشاندەری ئامانجم، نەخشەسازم، خیانەتکار‌و ئاشکراکەری پلانەکانم، خاوەنی کارخانەی چەکم». خودی ئەم قسانە بۆ فەیلەسوفێکی قووڵ‌و ئەبستراکتی وەک فۆکۆ شتێکی نائاساییە… ئەمجۆرە وەسفە پتر بۆ فەیلەسوفێک دەستدەدات کە راستەوخۆ قاڵی خەباتی سیاسی‌و شەڕی چەکدار بێت، پەیوەندییەکی توندی بە کولتووری توندوتیژییەوە هەبێت، راستە فۆکۆ دواجار فەیلەسوفێکی رەخنەگر‌و بەرهەڵستکارە، بەڵام فەیلەسوفی شۆڕش نییە، لایەنیکەم بەو مانا رەق‌و بەوجۆرە ئاشکرایەی خۆی قسەی لێدەکات، بەڵام ئەوەی لێرەدا گرنگە ئەوە نییە ئەم وەسفانە چەند بۆ فۆکۆ دەستدەدەن، بەڵکو ئەو خواستەیە کە فۆکۆ له‌پشت کۆی پرۆسەی نوسینەوە ئاشکرایدەکات. ئایا تەواوی پرۆسەی نوسین له‌جەوهەردا ئاڕاستەی تێکشکاندنی شتێک ناکرێت، هەوڵ نییە بۆ تەختکردنی جێگایەک‌و سازدانی شتێکی تر… هەڵبەت ئەو شتە جێگایەکی واقیعی نییە، بەڵکو خاڵێک یان رووبەرێکی ناو کولتوورە، پنتێکی ناو بیرکردنەوەمانە له‌جیهان، بەشێکە له‌جیهانبینیمان. واتە دواجار نوسەر جگە له‌هێزی وشە‌و کاریگەری لەسەر «فەزای کولتووری»و «شێوەی بیرکردنەوە» هیچی تری نییە. فۆکۆ خوازیاری ئەوەیە هێزی وێرانکاری وشە، وزە شۆڕشگێڕانەکەی ناوی، ئەو بارگە دینامیتییەی کە هەڵگرێتی تادوا پله‌سەرخات‌و تادوا سنوور رایبکێشێت. بەڵام پرسیارەکە لەوەدایە ئاخۆ نوسین دەتوانێت ئەوە بکات. ئاخۆ وشە دەتوانێت بەو کارە هەستێت، ئاخۆ نائومێدییەکی گەورەمان تووش نابێت گەر بەوجۆرە له‌وشە‌و تواناکانی بڕوانین. من لێرەدا دوو دۆخی نائومێدیی گەورەم له‌بەردەستدایە کە شایەنی ئەوەن لێیان رابمێنین. له‌سید هارتای هێرمان هێسەدا بڕگەیەکی زۆر سەرنجڕاکێش‌و گرنگ هەیە کە حەزدەکەم وەک خۆی بیگوازمەوە. هیرمان هێسە دەڵێت «من دەتوانم حەز له‌بەردێک بکەم، هەروەها درەختێک، یان توێکڵێک، ئەوانە شتن‌و مرۆڤیش دەتوانێت شتی خۆش بوێت، بەڵام من ناتوانم وشەم خۆشبوێت، لێرەوە فێرکردن کارێکە بۆ من دەستنادات. وشەکان رەقێتیان نییە، نەرم نین، رەنگیان نییە، سوچ‌و نوک‌و خوارو خێچییان نییە، بۆنیان نییە، تامیان نییە، له‌وشە زیاتر هیچی تر نین‌و هیچی تریان نییە. رەنگە ئەوە بێت وایکردوە تۆ ئارامی نەدۆزیتەوە، رەنگە هۆی نائارامیت وشە زۆر‌و زەبەندەکان بێت. چونکە رزگاری‌و فەزیلەتیش، سەنسارا‌و نێرڤاناش تەنیا وشەن‌و هیچی تر. شتێک نییە ناوی نێرڤانا بێت، ئەوەی هەیە تەنیا وشەی نێرڤانایە‌و بەس». ئەمجۆرە تێگیشتنە سۆفییانەی «هێرمان هێسە» له‌وشە، تەواو جیاوازە لەو هێزە ئاگرینەی فۆکۆ چاوەڕوانێتی. وشە بەم پێیە مایەی تراژیدیایەکی گەورەیە، بە بۆچوونی سید هارتا، مرۆڤ له‌وشە زیاتری نییە‌و وشەش جگە له‌بوونێکی بێتام‌و بێبۆن بەولاوە هیچی دی نییە. شتە گرنگەکان هەمووی وشەن، مرۆڤ هیچ نییە جگە له‌مەلەوانێک له‌حەوزی وشەدا، بەڵام وشەکان جگە له‌نائارامی‌و نائاسوودەیش هیچ ناهێنن. بەڵام لای هێسەش ئێمە جگە لەوشە هیچی دیکەمان نییە. وشە ئەگەر کەرەستەی گۆڕان بێت یاخود نائارامی، دواجار مرۆڤ مەحکومە بە زمان. وەک دەگوترێت‌و بەردەوام دووبارە دەکرێتەوە «بیرکردنەوە لەدەرەوەی زمان بوونی نییە». ئەوەی خاڵی هاوبەشە له‌نێوان فۆکۆ‌و هێسەدا ئەوەیە کە هەردووکیان داواکارییەکی ئەستەمیان له‌وشە‌و نوسین هەیە، هەردووکیان لەوەدا هاوبەشن کە وشە تەنیا چەکی دەستیانە. واتە گەر بمانەوێت وەک نیتشە یان فۆکۆ ببینە دینامێت، یاخود وەک هێسە بۆ ئارامی‌و نێرڤانا بگەڕێین، له‌هەردوو حاڵەتەکەدا جێگایەکمان نییە لەدەرەوەی وشە بتوانین له‌ناویدا ئیش له‌سەر دونیادا بکەین. یەکێک له‌هەرە کردە رادیکالەکان دەرهەق بە زمان‌و رەنگە دەرهەق بە چەمکی گۆڕانیش لای شانۆکار «ئەنتوان ئارتۆ»وە دێت. ئارتۆ هەر کاراکتەرێکی توڕە‌و ئاگراوی نییە.. هەر کەسێک نییە کە دەیەوێت نواندن له‌هەموو رەهەندە لاساییکارەکەی بکاتەوە، بەڵکو بەجۆرێک له‌جۆرەکان دەیەوێت زمان له‌وشە رزگاربکات. گومان لەوەدا نییە ئەو بارگە ئاگرینەی ناو زمانی فۆکۆ شتێکی گەورە له‌هەناسە‌و توڕەیی ئارتۆی تێدایە. ئارتۆ دەڵێت «له‌ناکاو ئەوە له‌پێشچاوم روون بوو، کە ئەو زەمانە بەسەرچووە چیدی خەڵک بۆ بینینی شانۆ کۆبکەیتەوە، هەتا بۆ ئەوەی راستی بە خەڵک بڵێیت، بۆ ئەوەی لەگەڵ کۆمەڵگا‌و خەڵکیدا بدوێت، له‌زمانی نارنجۆک، تفەنگ، سەنگەر بەولاوە، هیچ زمانێکی دیکە نەماوە». ئارتۆ لەوەدا له‌فۆکۆ رادیکالترە، هەڵبەت ئارتۆ هەمیشە له‌هەمووان رادیکالتر بووە، لێرەوە گومانی له‌وشە، گومانی له‌زمان بەشێکی گرنگی کۆی تێڕوانینێتی. ئارتۆ ئەرکێکی ئەستەم دەخاتە بەر خۆی، ئەرکێک کە له‌توانای زماندا نییە پێی هەستێت. ئەو دەڵێت «نە دەم، نەزبان، نەددان، نەسەرێکی کەچەڵ، نە گەروو، نە گەدە، نەکۆم. من ئەو مرۆڤە کە خۆمم، سەر لەنوێ دروستدەکەمەوە». ئەم ئەرکە ئەفسانەییە، ئەم توڕەییە وادەکات له «شانۆی زەبروزەنگ» یان «دڵڕەقیدا» کەرەستەی بنەڕەتی تێکستی شانۆیی وشە نەبێت. واتە وشەی مانادار، وشەیە کە ببێت بە پرد کەم‌و زۆر دەکرێتە دەرەوە‌و کارنشیندەکرێت. وشە دەبێت بگەڕێتەوە بۆ شێوەکانی، بۆ روخسارە دەرەکییەکەی، بۆ سیفەتە دەنگدارەکەی، بۆ زرینگەی، بۆ گڕیی، بۆ تۆنە سەرەتاییەکانی، بۆ سەر گۆشتە ساغەکەی، بۆ سەر هاوار، ناڵە، قریشکە. ئارتۆ دەیەوێت پێستی وشەکان داماڵێت‌و بیانگێڕێتەوە بۆ جەوهەرە سەرەتاییەکەیان بەرلەوەی باربکرێن بە درۆکانی کۆمەڵگا. هەر بۆیە هاواریش ناودەنێت «گۆشتی وشە».\nئارتۆ‌و هێسە هەردووکیان بەشدارن له‌نائومێدیاندا له‌وشە… وشە لای ئارتۆ سوودی نەماوە، ئەوەی سوودی هەیە قیڕە‌و قیژان‌و نرکەکردنە بە گوێی کۆمەڵگا‌و دونیادا. توڕەیی ئارتۆ له‌وشە، توڕەیی شۆڕشگێڕێکە کە پێشتر زۆر باوەڕی بە وشە بووە، بەڵام نائومێدی هێسە له‌وشە هەستێکی سۆفییانەیە، نائومێدی کەسێکە، عاشق بە سروشت‌و بۆن‌و تام‌و ئەزموونەکانی هەست.\nبەبڕوای من نائومێدبوون له‌وشە هەم ساتێکی کۆمەڵایەتی‌و هەم دۆخێکی دەرونی‌و کەسگەرایە. وشە هەموو کات ئەوەمان ناداتێت کە دەمانەوێت.. وشە وەک هەموو شتەکانی تر کەرەستەیەکە کە زۆر ئاسان جەوهەر‌و ماهییەتی دەگۆڕدرێت… هەم من بەکاریدەهێنم‌و هەم نەیارەکەم. بەڵام مرۆڤ چەندە له‌وشە نائومێدبێت، هێشتا بۆ ئەوەی باس لەو نائومێدییە بکات، هەر پێویستی بە وشە دەبێت.\nنە ئارتۆ‌و نە فۆکۆ خواستە توندوتیژەکەی خۆیان نەهێنایە دی. تفەنگ هیچ کات جێگای وشە ناگرێتەوە. ئارتۆ کە له‌ساڵی 1948 دا بە مردوویی دۆزیانەوە، لەسەر کورسییەک دانیشتبوو، له‌بری تفەنگ‌و نارنجۆک یەک تاک پێڵاوی خۆی بەدەستەوە بوو… نازانم.. رەنگە ویستبێتی بیگرێتە دونیا… بەڵام خودی ئەو کۆتاییە نیشانەی ئەوەیە کە چەند هەست بە خیانەتی وشە بکەین ناتوانین دەستبەرداری بین.\nبه‌یاننامه‌یه‌ك سه‌باره‌ت به په‌یوه‌ندیی سیاسیی مسته‌فا هیجری و كوڕه‌كه‌ی ره‌زا شا \tرێفۆرمخوازان له‌هه‌ڵبژاردنه‌کانی داهاتووی پارلمانی ئێران دا


ده‌یان جوله‌كه‌ی ده‌مارگیر هه‌ڵیانكوتایه سه‌ر مزگه‌وتی ئه‌قصا\nده‌یان جووله‌كه‌ی ده‌مارگیر به پاسه‌وانیی پۆلیسی ئیسرائیل، چوونه گۆڕه‌پانی مزگه‌وتی ئه‌قسا له ناوچه‌ی شاری دێرینی قودسی خۆرهه‌ڵاتی داگیركراو.\nله راگه‌یه‌ندراوێكدا كه له لایه‌ن ئیداره‌ی وه‌قفه ئیسلامییه‌كانی قودسه‌وه بڵاوكراوه‌ته‌وه، ئاماژه به‌وه كراوه كه 267 جووله‌كه‌ی ده‌مارگیر له ده‌روازه‌ی ئه‌لمه‌غاریبه باشووری خۆرئاوای مزگه‌وتی ئه‌قسا، هه‌ڵیانكوتاوه‌ته سه‌ر مزگه‌وتی ئه‌قسا.\nله راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌دا باس له‌وه كراوه كه ئوری ئاریێڵ وه‌زیری كشتوكاڵی ئیسرائیل، و ژماره‌یه‌ك په‌رله‌مانتار له‌نێو ئه‌و كه‌سانه‌دا بوون كه چوونه‌ته مزگه‌وته‌كه‌وه.\nجووله‌كه ده‌مارگیره‌كان، ناو به ناو به پاسه‌وانی پۆلیسی ئیسرائیل كاته‌كانی به‌یانی و پاش نیوه‌ڕۆ ده‌چنه گۆڕه‌پانی مزگه‌وتی ئه‌قسا. ئه‌وه‌یش ده‌بێته هۆی زیادبوونی گرژیی له ناوچه‌كه‌دا و دروستبوونی پێكدادان له نێوان فه‌ڵه‌ستینیه‌كان و پۆلیسی ئیسرائیل-دا.\nمزگه‌وتی ئه‌قسا كه ده‌كه‌وێته خۆرهه‌ڵاتی قودس و له‌ژێر داگیركاری ئیسرائیلدایه، یه‌كه‌م قیبله‌ی موسڵمانان بووه.


هێزە شەڕكەرەكانی ئەمریكا لە عێراق دەكشێنەوە\nسەرۆكی ئەمەریكا ڕایگەیاند، لەماوەی دوو هەفتەدا نزیكەی نیو ملیۆن ڤاكسینی كۆرۆنا بۆ عێراق دەنێرین.\nئاوێنە: دوێنێ یەكەمین كۆبوونەوەی نێوان جۆ بایدنی سەررۆكی ئەمریكا و موستەفا كازمی سەرۆك وەزیریانی عێراق ئەنجامدرا و بەپێی زانیارییەكان، لێكتێگەیشتنی زۆر هەبووە لەنێوان هەردولا و ئەمریكا بەڵێنی پشتگیری عێراقی دووپات كردووەتەوە.\nجۆ بایدن لە كۆبوونەوەكەدا ڕایگەیاندووە، ئەمساڵ ڕۆڵی ئەمەریكا وەكو هێزێكی شەڕكەر لە عێراق كۆتای دێت.\nوتیشی”ئەمریكا ئامادە دەبن بۆ بەردەوامیدان بە ڕاهێنان و هاریكاری هێزە عێراقیەكان و ڕووبەڕووبوونەوەی داعش لە كاتی سەرهەڵدانیدا”.\nلای خۆشییەوە، سەرۆك وەزیرانی عێراق ئاشكرایكرد، هاوپەیمانێتی و هاوبەشی ستراتیژی نێوان عێراق و ئەمەریكا بە ئامانجی بەهێزكردنی پەیوەندیەكان لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش بەردەوام دەبێت.\nكازمی وتیشی”خۆشحاڵم كە ئەمڕۆ لە واشنتم بۆ تاوتوێكردنی داهاتووی پەیوەندیەكانی نێوانمان و چۆنیەتی پەرەپێدانیان، ئەمەریكا یارمەتی عێراقی دا و بەیەكەوە شەڕی داعشمان كرد و تێكمانشكاند، دەمەوێت بەناوی هەموو خەڵكی عێراقەوە سوپاسی خەڵكی ئەمەریكا بكەم.\nكشانەوەی هێزە شەڕكەرەكانی ئەمریكا لەكاتێكدایە، چاودێرانی سیاسی پێیانوایە لە واقیعدا كاریگەرییەكی ئەوتۆ دروست ناكات و بڕیارێكی سیمبوڵییە بۆ پاڵپشتیكردنی كازمی لەبەرامبەر فشاری دژە ئەمەریكییەكان لە وڵاتەكەی.


جێگەیەک نییە بە ناوی ماڵەوە\nسەعات پێنجی سەرلەبەیانی بوو، لەتاو سەرئێشەیەکی بەرگەنەگیراو، خەبەری بووەوە. هەرچەندی لە جێوبانەکەیدا ئەولاولای دەکرد و خۆی دەهێنا و دەبرد، لێ نەیدەتوانی بنوێتەوە و وا دیار بوو بەتەواوەتی خەوی لێ زڕابێ. ویستی پەنا بباتە بەر حەبێکی ئازارشکێن، تا بەڵکوو بڕێک لەو ئێش و ئازارەی هەیەتی، کەم بکاتەوە؛ بەڵام، بەو پێیەی کە هێشتا بۆ بەرچایی زۆر زوو بوو\nهێرمان گێڵب لای کردەوە تا ئەو کەسە ببینێ کە چووە دەرەوە، دواتر گوتی، ”ئەرێ ئەوە سکرتێرەکە نەبوو؟” ”بەڵێ، ئەوە سکرتێری کاروباری دەرەوە بوو، هارگرۆڤی پیرەپیاو. ئایا تۆ ئامادەی بۆ نانی نیوەڕۆ؟”\nپیاوێکی پیر، پیرتر لە ماڵەکەی، لە دیوارە درزبردوو و کەلوپەلە بێئەندازە پیسوپۆخڵەکانی. ئەو پیاوەی چەند وەچەیەک دوای یەک گەڕەکیان جێ ھێشتووە، تا وای لێ ھاتووە بۆتە لاچەپترین گەڕەکی شار کە ڕەنگە خوداش لە یادی کردبێت، کەچی ئەو ھێشتا لە خانووە…


وتووێژ لەگەڵ سۆزان زۆنتاگ\nسیمیناری ۲ی رێبەندان لە لایەن ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران لەشاری هەولێر بەڕێوەچوو\nبرایان هووک: لە ئەگەری کوشتنی ئەمریکاییەکان، قائانی تووشی چارەنووسی سولەیمانی دەبێت\nئەمریکا ویزای بازرگانی و سەرمایەگوزاری بۆ ئێرانییەکان هەڵدەوەشێنێتێەوە\nدەستگیرکردنی ٢ شارۆمەندی کورد و گواستنەوەی چالاکێکی مەدەنی بۆ زیندانی "دیزڵ ئاباد"ی شاری کرماشان\nهەواڵنێرانی بێ سنوور خوازیاری داکۆکی لە مافی ڕاگەیاندنی ڕۆژنامەوانانی ئێرانی دەرەوەی وڵات بوون\nکرێکارانی شارەوانی مەریوان ٨ مانگه حەقدەستیان وەر نەگرتووە\nبەرپرسانی پێنتاگۆن: ئەگەری جێگیر کردنی سامانەی بەرگری هەوایی "پاتریۆت" لە عێراق هەیە\nلاوێکی خەڵکی شاری سەقز لە کێ بەرکێی نێونەتەوەیی "لتوێ" قارەمانیەتی جیهانی بەدەست هێنا\nوتووێژ لەگەڵ سۆزان زۆنتاگ\nرەخنەگری هونەری، وتارنووسی، بیرمەند و رۆماننووسی ناوداری ئەمریكی كە یەكێكە لە كاریگەرترین رەخنەگر و نووسەرەكانی ئەمریكا.\nزۆنتاگ 16ی جێنیڤەری 1933 لە نیۆیۆرك لەدایكبوو. باوكی (جەك رۆزن بلیت) لە چین بازرگانی پێست بوو و كاتێك سۆزان لە تەمەنی 5 ساڵیدا بوو باوكی هەر لە چین بە هۆی نەخۆشی سیلەوە كۆچی دوایی كرد. حەوت ساڵ دواتر دایكی (میلدێرد) لەگەڵ كاپیتەن ناتال زۆنتاگ زەماوەندی كرد.\nسۆزان لە تووسان و ئاریۆزنا گەورە بوو و لە لۆسانجلس چووە قوتابخانەی دواناوەندی. لە تەمەنی 15 ساڵیدا چووە زانكۆی بێركلی كالیفۆڕنیا. ساڵی دواتر خۆی گواستەوە بۆ سیتی كۆلێجی شیكاگۆ و ساڵی 1951 خوێندنی تەواو كرد.\nسۆزان لە تەمەنی 17 ساڵێدا و ئەو كاتەی خوێندكاری قۆناغی دووهەم بوو لە گەڵ "فیلیپ ریف" كە 28 ساڵی تەمەن بوو و كۆمەڵناسی دەوتەوە، ژیانی هاوسەری پێكهێنا. كوڕێكی لێی بوو و لە كۆتایی دەیەی 1950 لەیەك جیابوونەوە. زۆنتاگ دواتر دەیوت:" بەختم هەبوو ئەو كاتەی زۆر گەنج بووم زەماوەندم كرد و منداڵم بوو، ئیتر بەسە، ناچار نیم دووبارەی كەمەوە."\nكوڕەكەی دەیڤید ریف، بە بەرهەمەكانی دایكیدا لە چاپ و بڵاوكردنەوەی "فارار، شتراوس و گیرۆكس"دا دەچۆوە و ئێستە بووە بە نووسەر.\nزۆنتاگ خوێندنی لە هاروارد تەواو كرد و ساڵی 1957 خوێندنی دوكتۆرای تەواو كرد.\nهەرئەو ساڵە بەمەبەستی خوێندن بەرەو فەرانسە رۆیشت. دواتر لە سیتی كۆلێجی نیۆیۆرك و سارا لۆنس فەلسەفەی دەوتەوەو ساڵی 64-1960 ببوو بە مامۆستای زانكۆ لە بەشی ئایینەكانی زانكۆی كۆلۆمبیا.\nلەدەیەی 1960دا، كاركردنی لەگەڵ بڵاوكراوەی "پارتیزان ریۆیۆ" وایكرد پەیوەندی نزیكی ببێت لەگەڵ "رۆشنبیرانی نیۆیۆرك".\nزۆنتاك لە تەمەنی سی ساڵیدا رۆمانی" The Benefactor "نووسی و بەم كارە دەستی كرد بە نووسین. لە سەرەتای دەیەی 1960دا، لە ناڕەزایەتییەكانی نیۆیۆرك، زۆنتاگ وەك ژنێكی شۆڕشگێڕی رادیكاڵی ئەمریكایی ناوی دەركردبوو. ژنێك كە جگە لەوەی زانیارییەكیی قووڵی دەربارەی كلتووری كەونارایی و مۆدێڕنی ئەورووپا هەبوو، بەڵكوو دەشی توانی ئەو كلتوورە جارێكیتر لە روانگەیەكی ئەمریكاییەوە تەفسیر بكات.\nساڵی 1968 بژاردەیەك لە نووسراوەكانی بەناوی "دژی تەفسیر و وتارەكانیتر" چاپ و بڵاو بۆوە، لەو كتێبەدا زۆنتاگ رایگەیاند كە تیگەیشتن لە هونەر كاتێك مومكینە كە پەیوەندی راستەوخۆت ببێت لەگەڵی نەك شیتەڵكردن و لێكدانەوەو روانینی رووناكبیرانە:" كاری هونەر شتێكە لە ناو ژیاندا نەك دەقێك یان شیكردنەوەی ژیان." بەم شێوەیە توانی بەرگری بكات لە جوانیناسی فاشیستی "لێنی ریفنشتاڵ" كە سەركەوتنی ئیرادە(1935) نموونەیەكی دیاری پڕووپاگەندی نازییە. دواتر زۆنتاگ بە بۆچوونەكانی خۆیدا چوەوەو ساڵی 1974 لە وتاریكدا، دروشمی " فاشیزمی خەڵەتێنەر"ی دروستكرد. ئەم وتارە هێرش بوو بۆ سەر "ریفنشتاڵ". لە كارە گرینگەكانیتر تری زۆنتاگ ئەتوانین باس لە كتێبی "شێوەی ئیرادەی بنەما هەڵتەكێن" بكەین كە ساڵی 1969 چاپ بووەو لەو كتێبەدا لێكۆڵینەوەكانی خۆی دەربارەی مادە سڕكەرەكان، پۆرنۆگرافی، سینەماو هونەری مۆدێڕن و مۆسیقی درێژە پێدەدات.\nكتێبی دواتری دەربارەی وێنەرگرتنە كە پێنج ساڵ سەرقاڵی خوێندنەوە بوو بۆ ئەوكارە. ساڵی 1978، زۆنتاگ رۆمانی شێرپەنجە و هەروەها كتێبی "نەخۆش وەك خوازە"یەكی چاپ كرد. ساڵی 1988 جارێكیتر بەم كتێبەدا چووەوەو ئایدز و خوازەكانی ئایدزی بەم كتێبە زیادكرد.\nساڵی 1967 دووهەم رۆمانی زۆنتاگ بەناوی "كەرەسەی مەرگ" چاپ كرد، كۆمەڵە چیرۆكێكی بەناوی من و ئەوانیتر لە ساڵی 1977 و سێهەمین رۆمانیی "عاشقی بوركان" ساڵی 1992 چاپ و بڵاو بۆووە.\nئەم رۆمانە بوو بە پڕفرۆشترین كتێبی ساڵ. چیرۆكی رۆمانەكە لە سەدەی 18 دا روودەدات و رووداوێكە لە نێوان باڵیۆزی 56 ساڵە، سێر ڤیلیان هێمێلتۆن، ژنە بیست ساڵەكەی لیدی هێمێلتۆن و لۆرد نێلسۆن روو دەدات، ئەو لۆرد نیلیۆنەی بەسەر ناپیلیۆندا سەركەوت و سەركەوتنەكەی لەبەر ژنێك بوو.\nرۆمانی "لەئەمریكا" لەساڵی 199 چاپ و بڵاوبۆوە، بەپێی چیرۆكێكی راستەقینە و گەڕانی ژنێك بەوێنا دەكێشێت كە دەیهەوێت گۆڕان لەخۆیدا دروستبكات. ئەكتەرێك كە ساڵی 1876 لەگەڵ گرووپێكی پۆلەندایی و بنەماڵەكەی بەرەو كالیفۆڕنیا سەفەر دەكات بۆ ئەوەی "یۆتۆپیا" بدۆزێتەوە. ئەم كتێبە بووبە براوی خەڵاتی "كتێبی نەتەوەیی" ساڵی 2000. دواتر زۆنتاگ بەوە تۆمەتبار كرا ئەم كتێبەی دزیوە، كە یەكێك لەو شتانەی دزی لێوە كردووە رۆمانی "ڤیلا كاتێر"ە.زۆنتاگ وەڵامی دایەوە ئەو بەشە لە كتێبەكەی "رەنگدانەوەی"نووسەرەكانی ترە كە وەك كاریگەری ئەدەبی بە ئەنقەست بەكاری هێناوە.\nچاپ و بڵابوونەوەی كۆمەڵە وتارێكی زۆنتاگ بەناوی "ئەو شوێنەی ستریس"ی هەیە، ساڵی 2001 بووبەهۆی ئەوەی نیۆیۆرك تایمز ، هێرش بكاتە سەر زۆنتاگ وەك "رۆشنبیرێكی گرینگی ئەمریكی".\nزۆنتاگ بەدرێژایی ژیانی، جگەلە نووسینی وتار و كتێب، چەندین فیلمی دروست كردووەو شانۆنامەی نووسیوەو بردوویەتە سەر تەختەی شانۆ.\nزۆنتاگ وەك چالاكێكی سیاسی، كاتی جەنگی ڤیەتنام سەردانی هانۆیی، پێتەخی ڤیەتنامی باكووری كرد كە لەلایەن ئەمریكییەكانەوە بۆمباران دەكرا.\nلە كاتی گەمارۆی سێ ساڵەی سارایۆڤۆ(96-1993) چەند مانگ لەوێ مایەوەو شانۆنامەی "لەچاوەڕوانی گۆدۆ"ی لە هۆڵی شانۆی سارایۆڤۆ لە بێ كارەباییدا و لەبەر رووناكی مۆم بردە سەر شانۆ.\nلە 24 سێپتەمبەری 2001 زۆنتاگ لە نیۆیۆرك تایمزدا وتارێكی نووسی دەربارەی دەرئەنجامەكانی هێرشی 11ی سێپتەمبەر كە بوو بە سەرەتایەك بۆ ناڕەزایەتی دەربڕینی نووسەرانێكیتری وەك "نوام چۆمسكی:"رایدەگەیەنین رووداوی 11 سێپتەمبەر هێرشێكی "ترسنۆكان"، نییە دژ بە "شارستانییەت" یان "ئازادی" یان "مرۆڤایەتی" یان "دونیای ئازاد"، بەڵكوو هێرشە بۆسەر ئەوانەی بانگەشەی زل هیزبوون دەكەن لەم دونیایەدا و بەئاشكرا ئەم هێرشە دەرەنجامی هەڵسووكەوتی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانییەتی... ئەگەر بڕیارە وشەی "ترسنۆكانە" بەكار ببرێت، رەنگە بۆ ئەوكەسانە باشتر بێت ئەم وشەیە بەكار ببرێت كە بی هیچ جۆرە گرێدراویەتییەك لە ئاسمانەوە مرۆڤەكان دەكوژن، نەك بۆ ئەو كەسانەی بۆ كوشتنی كەسانیتر ئامادەن خۆیان بكوژن... بەڵام بۆ ئەوەی بێ لایەنی بپارێزین، دەربارەی بوێری ئەڵێم:" ئەوانەی رووداوی یازدەی سێپتەمبەریان خولقاند هەرچ بن ترسنۆك نەبوون."\nسۆزان زۆنتاگ لە 28 ی دیسەمبەری 2004 دوای ساڵانێك دەست و پەنجە گەرم كردن لەگەڵ شێرپەنجەی خوێن، لە تەمەنی 71 ساڵیدا لە نیۆیۆرك كۆچی دوایی كرد.\nئەو خەڵاتانەی بەدەستی هێناو سەركەوتنەكانی\n-1990 مەك ئارتۆر فلۆشیپ\n- 2001 خەڵاتی ئۆرشەلیم\n- 2003 خەڵاتی ئاشتی "بازرگانی كتێب"ی ئەڵمانیا لە پێشانگای كتێبی فرانكفۆرت\n- 2003 خەڵاتی پرێنس ئاستۆریاس بۆ ئەدەب\n- 2004 دوو رۆژ دوای مەرگی، شارەوانی سارایۆڤۆ رایگەیاند شەقامێك لەم شارە بۆ رێزگرتن لە زۆنتاگ بەناوی ئەوەوە ناو دەنرێت. نووسەر و مرۆڤدۆستێك كە چالاكانی لە خولقاندی مێژووی سارایۆڤۆ و بۆسنیادا بەشداری كرد.\nئەو وتووتوێژەی دەیخوێننەوە لە لایەن ئیوانز چان، دیكۆمێنت ساز، شانۆنامەنووس، فیلمنامەنووس و دەرهێنەری شەپۆلی نوێی هۆنگ هۆنگی كە نیشتەجێی نیۆیۆركە، لە كۆتاییەكانی 2000دا لە ژێر ناوەی "دژی پۆست مۆدێڕنیزم وهتد" ئەنجام دراوە.\nرۆژێكی هەتاوی بەڵام نەك تاقەت پڕووكێن، لەگەڵ ئەوەی چوومە بیناكەوە سكرتێرەكەی زۆنتاگم بینی كە لە شوێنێك دەگەڕایەوە، پێكەوە سواری ئاسانسۆر(مەسعەد) بووین. كە درگای ئەپارتمانەكەمان كردەوە زۆنتاگ خەریكبوو بڕێك كاغەزی بەكارهاتووی ئەخستە ناو سەتڵی خۆڵەوە. دواتر وتی لەوكاتەوەی نەخۆش كەوتووە ئەپەرتمانەكەی بووە بە كەلاوە كۆن. زۆنتاگ ساڵی 1998 بۆ دووهەمجار تووشی نەخۆشی شێرپەنجە بوو و ئێستە باشترە. ئەڵێت:" ئەمڕۆژانە زیاتر خەریكم بۆ وتارەكانم و دەستنووسەكانم و ئەو كتێبانەی كە لەم دووساڵەدا وەرمگرتووە جێگا دەكەمەوە." ژمارەیەك كاری دەستی و تابلۆی بەدیواردا هەڵواسیوە كە وایكردووە ئەپەرتمانەكەی بڕازێنێتەوە. كەوتمەوە یادی رستەیەك لە مۆنۆلۆگی ئالیس جەیمز لە شانۆنامەی زۆنتاگ، ئالیس لە ناو پێخەفدا :" بە زەینم ئەتوانم ببینم، دەتوانم هەموویان لە زەینمدا زیندوو رابگرم. هەمووان ئەڵێن (رۆم) زۆرجوانە. تەماشای رەسمەكانم كردووە. هێڵكارییەكان، بەڵێ، پیرانزی."\nلەگەڵ خۆمدا ژمارەیەك لە مانگنامەی چینی كە خوێندنەوەی بۆ دوایین كتێبەكەم The last of Chinese كردووە لەگەڵ خۆم هێناوە بۆ ئەوەی بیبینیت. سەرنووسەری مانگنامەكە، رەسمی بەرگی دوایین رۆمانی زۆنتاگ، "لە ئامریكادا"ی لە سەرەتای وتارەكەیدا داناوە، لەبیرمە بەلامەوە سەرنجڕاكێش بوو و پێم خۆش بوو، لەبەر ئەوەی زۆنتاگ شوێن پەنجەی دیارە لەسەر نووسراوەكان فیلمسازی و بەر لەوەی نووسراوە رەخنەگرانەكانی بخوێنمەوە، وەك موریدێك، یەكەم رۆمانی زۆنتاگ"وەلی نێعمەت"، وتاری فاشیزمی فریودەر و چیرۆكی كورتی "پرۆژەیەك بۆ سەفەر بۆ چین"ی زۆنتاگم بەبێ لەبەرچاو گرتنی یاسای كۆپی رایت وەرگێڕایەوە. ساڵانێكی زۆر وەرگێڕانی كارەكانی ئەوم بە زمانی چینی لێرەو لەوێ لە هۆنگ هۆنگ، تایوان و چین دەبینی و خۆشی ئاگای لە هیچیان نەبوو.\nهاوڕێیانێكی زۆر ناچاریان دەكردم بۆ چاپ و بڵاوكراوە چینییەكان، لەگەڵ زۆنتاگ وتووێژ بكەم و رەنگە بتوانم بەشێك لە نووسینەكانیشی وەربگێرمەوە بە زمانی چینی. لەبەر ئەوەی پرۆژەی كاركردن لەسەر بەرهەمەكانی زۆنتالگ لە واقیع نزیك بوو، سەرەنجام لە كۆنسێرتی تریشابراون لە شانۆیی جۆیس، خۆم پێناساند و ئەویش دەست بەجێ ئامادەیی خۆی دەربڕی بۆ ئەوەی وتووێژم لەگەڵ بكات. كاتێك دەربارەی دۆخی خراپی چاپ لە چین قسەمان كرد گرینگییەكی پێنەدا:" خەڵك لایان وایە لەبەر ئەوەی دزی ئەدەبییە من توورە دەبم. بەڵام من هاووڵاتێكی باش نیم بۆ كۆمەڵگای سەرمایەداری. هەڵبەت پێمخۆشە پارەم پێبدەن. بەڵام پێم ناخۆشە بەدوای كەوم. من بڵاوكراوەو بریكارم هەیە، ئادرەسەكەی لە Whos who لە ناساندنەكەمدا هاتووەو هەمووان ئەتوانن لە ئەنتەرنێت دەستیپان پێی بگات، بەڵام نە، تووڕە نیم، زیاتر لە هەموو كەس حەز ئەكەم نووسینەكانم بخوێنرێتەوە."\nدواتر لە پشت میزی چێشتخانە دانیشت. لە پشت سەریەوە بەڵەكۆنێك بوو كە ئێوارەی هادسن و ئاسمانی مەنتەهەنی لێوە دیاربوو. زۆنتاگ پای خستە سەر میزەكەو كورسیەكەی كرد بە "حەقلی مەقۆ" و قاوەكەی خواردەوە. دووساڵە ئیتر جگەر ناكێشێت.\nئیوان چان- نیۆیۆرك- 2000\n• لە دەیەی 60ی زاینییدا تۆ یەكەم كەس بوویت هەوڵدات پردێك دروست بكەیت لە سەر شەقڵی نێوان كلتووری سەرو و خوارەوەدا. ئێستا دوای سێ دەیە دەبینین كە كلتوروی باڵا یان ئەو شتەی پێی دەوترێت رەسەن، لە هەموو لایەكەوە كەوتۆتە بەر هێرشی كلتووری رەشۆكی و فرەكلتووری. ئەمڕۆكە جۆرێك حەزی هونەریمان هەیە كە بە پێی روانینی هەركەس، یان لەوجۆرە تێگەیشتنەی كە تۆ لەدوایین وتاری دژە تەفسیر(1966) بانگەوازت بۆ دەكرد، پێش دەكەوێت یان گاڵتەی پێدەكات. ئێمە ئەمڕۆكە لە چاخی تەفسیری گلۆباڵ و گشتگیردا دەژین. لەبەر ئەمەیە زۆركەس و لەوانە خۆشم لایەنگری لە پۆست مۆدێرنیزم دەكەن. تا ئێستا وادەردەكەوێت تۆ دژی پۆست مۆدێرنیسمی و نەتهێشتووە "كەمپ" بخەنە ناو گرووپی پۆست مۆدێرنیستەكانەوە.\n- هیچكات لام وانەبوو لەسەر پردێك پیاسە دەكەم كەبەسەر شەقڵی كلتووری چینەكۆمەڵایەتییەكاندا لێدراوە. من بێ هیچ مەرج و كۆت و بەندێك بێ هیچ دوودڵییەك و روون و ئاشكرا باوەڕم بە رەسەنییەتی كلتووری باڵا هەیە لە ئەدەب، مۆسیقا و هونەرە جوانەكان و شانۆ. هەڵبەت هەندێ جار هونەرە گشت پەسەندەكان و لەوانە مۆسیقام زۆر بەدڵە و چێژی لێوەردەگرم. لام وایە لەو رۆژانەدا هەوڵم ئەوە بوو لەم فرەچەشنییە و ئەوەی كە چۆن دەكرێت پێكەوە بگونجێن و دژی یەكتر نین، تێبگەم. هەروەها دەمویست بزانم فرەچەشنی یان جۆراوجۆر بوونی ستاندارەكان چییە. بەهەرحاڵ بەو مانایە نەبوو كە پلە زنجیرە بڕوخێنێت، بەمانای یەكسانبوونی هەموو شتیش نەبوو. لەروویەكەوە من ئەندازەی كۆنسێرڤاتێكی كلتووری لایەنگری پلەزنجیرەی كلتووری نەریتی بووم، بەڵام من وەك ئەوان پۆلێن بەندیم بەكار نەدەهێنا...با نموونەیەكت بۆ بێنمەوە. لەبەر عاشقی دۆستۆیۆفسكیم ناتوانیت پێم بڵێیت ناتوانم عاشقی "برۆس سپیرینگستین"بم. هەڵبەت ئەگەر كەسێك پێم بڵێت لەنێوان ئەدەبی رووس و "راك ئەند رۆڵ"دا یەكیان هەڵبژێرم، بەدڵنیاییەوە ئەدەبی رووس هەڵدەبژێرم. بەڵام ناچار نیم هەڵبژێرم. بەدەڕبڕینێك من هیچكات نامهەوێت ئەوە بسەلمێنم كە هەردووكیان وەك یەك گرینگن، بەڵام هەموو دەم ئەزموونەكانی كەسێك و دەوڵەمەندی ئەزموونەكانی تووشی سەرسووڕمانم دەكات. كەوایە، لاموایە بەشێكی زۆر لە لێكۆڵەرە كلتوورییەكان كە دەربارەی فرەچەشنی ئەزموونیان قسە دەكەن راست ناكەن. لەلایەكیترەوە، زۆر شت هەیە لە كلتووری جەماوەردا كە سەرنجڕاكێش نییە بەلامەوە، بەتایبەت تەلەفیزیۆن كە هەڵگری زۆر شتی سووكە كە شتێكی تایبەتم پێنابەخشێت و سووك و ئاساییە. كە وایە شتێك نییە بەوەی پێی بوترێت لەسەر شقڵ پرد دروست كردن. تەنها ئەوە هەیە من لە ئەزموونەكانی خۆمدا لەو شتانەی كە پێم خۆشە، وێكچوون و بەریەككەوتنم بێنیوەو هەستم كردووە گفتوگۆكان دەربارەی كلتوور، یان دژە هونەرانەیە یان رووكەشانەو داهێنەرانە.\nكەوایە بەو شێوەیە نەبوو كە بوترێت ئەمە "لێرەدایە" و ئەوە "لەوێدایە"، كە وایە من دەتوانم پردێك دروستبكەم، بەڵكوو ئەوە بوو من خۆم هەموو جۆرە ئەزموون و خۆشییەكم هەست پێكردووەو هەوڵمداوە تێبگەم بۆچی ئەم شتە وەهایەو چۆن دەكرێت بەم شێوەیە شعووری پلەبەندی كراو و پلەزنجیرەی بەهاكان بپارێزیت.\nئەمە ئەو شعوور و تێگەیشتنە نییە كە پێی ئەڵێن پۆست مۆدێرن، ئەمە ئەو وشەیە نییە كە من بەكاری دەبەم یان لاموایە بەكەڵك دێت بەكاری ببەیت. وشەی مۆدێڕن لە بیناسازییەوە دەستی پێكرد. مانایەكی روونی هەیە. قوتابخانەی باوهاوس (Bauhaus)، كۆربۆزیە(Corbusier) و تاوەرەكان، لە جوانكاری مۆدێڕندا مانایەكی تایبەتیان هەیە. هەموو چەشنە مۆدێرنیسمێكی دۆگم لە بیناسازیدا بوو بە باو كە هۆكارەكەی تەنها بەها جوانیناسییەكان نەبوو، ئەم ئایدیایانە بە جیدی پشتیوانیان لێدەكرا: بەم شێوەیە بینا دروستكردن هەرزانتر بوو. بەهەرحاڵ ئەو كاتەی چەمكی پۆست مۆدێڕنیان بۆ هەموو هونەرەكان بەكار برد، شتێكی پڕزریق و بریق بوو. لە راستییدا ژمارەیەكی زۆر لەو نووسەرانەی كە پێشتر بە مۆدێڕن یان پۆست مۆدێڕن ناویان لێدەبرا، ئێستا پێیان دەوترێت پۆست مۆدێڕن، لەبەر ئەوەی ریسایكلین دەكەن، قسەی كەسانیتر بەكار دەهێننەوە یان ئەو شتە بەكار دەهێنن كە پێی دەوترێت نێوان دەقێتی- بۆ وێنە بیر لە دۆناڵد بارتێلمی دەكەمەوە.\n• بەڵێ، بەم شێوەیە نووسەرەكان بە پۆستمۆدێڕن دەناسرێن و بە پۆست مۆدێڕن ناویان لێدەبرێت، هەندێ جار دەبێ بە هۆی سەرلێشێواوی. بۆ وێنە فردریك جیمسۆن كە كارەكانیم پێخۆشە، كەوتی بێكت نووسەرێكی پۆست مۆدێڕنە سەرم سووڕما، لەحاڵێكدا من بێكت بە بەرهەمی كۆتایی مۆدێرنیزم باڵا دەزانم.\n- جیمسۆن پسپۆی پێشەنگ بوونە، هەوڵیدا زیاتر لە پۆلێن بەندی پۆست مۆدێڕنیسم سەر دەربێنێت. یەكێك لەو هۆكارانەی كە وایكردووە من هێشتا رازی نەبووم ئەم چەمكە بەكار ببەم ئەوەیە لام وانییە جیمسۆن زۆر هۆگری هونەر بێت. بەڕاست حەزی لەهونەر نییە. تەنانەت حەزی لە ئەدەبیش نییە. ئەو هۆگری ئایدیاكانە. ئەگەر ئەدەب بەلایەوە گرینگ بایە ئەو هەموو پشتی بە قسەكانی "نۆرمەن میلەر"(Norman miler) نەدەبەست. كە تۆ ئایدیاكانت بە هێنانەوەی قسەی هەندێ وتەی ناو رۆمانەكانت شی دەكەیتەوە، ناڕاستەخۆ بە خوێنەر ئەو هەستە ئەبەخشیت كە تۆ ئەو كتێبانەت خوێندۆتەوە. من لام واییە جیمسۆن نە ئەزانیت میلەر نووسەرێكی باش نییە و نە بەلایەوە گرینگە. با نموونەیەكیتر بێنمەوە، كە تایبەتە بەوكاتەی جیمسۆن بۆ تیۆریزە كردن و تیۆری خولقان، ڤانگۆگ و "وارهۆڵ" وەك یەكدەبینێت، لەبەر ئەوەی دوو كەسن كە بە كەڵكی تیۆرییەكانی دێن. ئێ، من ئیتر زۆر لەسەر ئەم شتە ناڕۆم. من لام وایە ئەو شتەی پێی دەوترێت پۆستمۆدێڕن- هەموو شت وەك یەك ببینین- كە ئایدۆلۆژیایەكی بەرزە بۆ كۆمەڵگای بەرخۆری بۆرژوازی، ئایدیای كەڵكەكەبوونی سەرمایەیە. ئایدیای مۆبیلیزەكردن و رێكخستنی كۆمەڵە بۆ كڕینی بەكۆمەڵ. ئەمانە باوەڕی رەخنەگرانە نییە...\n• بەمەشەوە لە وتارە دوور و درێژەكەتدا "ئایدز و خوازەكانی(1989) تۆ ئەو ساتانەت بەم شێوەیە وەسف كردووە:"... گەڕانەوەیەكی بەرز بۆ ئەو شتەی پێی دەوترێت "نەریتەكان"، وەك گەڕانەوە بۆ روخسار و وێناسازی... گەڵاڵەو كەسایەتی و بەدرۆ خستنەوەكانیتری مۆدێرنیزی دژوار لە هونەرەكاندا، لەو بارەوە زۆر قسەكراوە.. رئالیزمێكی سێكسی نوێ كە ملكەچی دۆزینەوەی دووبارەی چێژی مۆسیقای تۆناڵە، كارێك لە سەرمایەگوزاری سیستمی بانكی و زەواج لە كەنیسە." من خۆم هەست دەكەم تۆ خەریكیت لەبەر خۆتەوە ستایشی پۆست مۆدێڕن دەكەیت.\n- بەڕاست؟ بەڕاست مەبەستم ئەمە نەبوو. لام وابوو پڕە لە خوازە.\n• لام وایە بە نووسینی "عاشقی گڕكان"(1992) و لە ئەمریكا(2000) گۆڕانێكت لە خۆتدا دروست كردووەو بە نووسینی رۆمانی مێژوویی دەستت گەیشتووە بە سەرچاوەیەكی نوێی وزە. لام وایە ئەم رۆمانە بكەونە ناو رۆمانە پۆست مۆدێڕنەكانەوە.\n- هەرچەند دوو رمانم نووسیوە كە لە رابردوودا روودەدەن، بەڵام ئەمانە بە رۆمانی مێژوویی نازانم. من خۆم بە كەسێك نازانم كە لە ژانرێكی تایبەت، بۆ وێ،ە رۆمانی پۆلیسی، رۆمانی زانستی خەیاڵی یان رۆمانی گۆتیك كار دەكات. حەز ئەكەم وەك نووسەرێكی حیكایەتنووس، سەرچاوەكانم پەرە پێبدەم. بینیم ئەو كاتەی توخمە داستانییەكانم لە رابردوودا دادەنێم، ئاسانترە. ناكرێت ئەم رۆمانانانە لە سەردەمێكیتر جیاواز لە سەدەی نۆزدەیەم بنووسیت، تێكەڵەیەك لە یەكەم كەس و سێهەم كەسی بگێڕەوە و تێكەڵكردنی دەنگەكان. لام وانییە شتێكیان تێدا بێت وەك گەڕانەوە بۆ داب و نەریتەكان یان گەڕانەوە بۆ "تەمسیل". رەنگە بكرێت ئەم رۆمانانە وەك كتێبگەلێك دەربارەی سەفەر لەبەرچاو بگرین، دەربارەی ئەو خەڵكانەی لە شوێنگەلێكی نەناسراون: عاشقی گڕكان، باس لە بوونی بەریتانیاییەكان دەكات لە ئیتالیا، "لە ئەمریكا" دەربارەی ئەو پۆڵەنداییانەیە كە بەرەو ئەمریكا كۆچ دەكەن. رۆمانێكم دەست پێكردووە دەربارەی ژاپۆنییەكانە لە فەرانسە لە سەرەتای دەیەی 1920. بەمەشەوە من نامهەوێت بەرنامەیەكی تایبەت جێبەجێ بكەم، من خەریكم خۆم پەرە پێدەدەم.\n• لات وایە لەم رۆمانەكانی ئەم دواییەتدا بە شێوەیەكی لێهاتووانەتر لە گەڵ توخمەكانتدا هەڵسووكەوتت كردووە؟ ئاخۆ "كارەكتەرەكان" بابەتێكە كە پێشتر دیاریكراوە؟\n- لام وانییە "كارەكتەرەكان" شتێكی لەپێشدا دیاریكراو بێت. بەڵام هەموو دەم بە مرۆڤەكان دەست پێدەكەم. تەنانەت لە رۆمانی "وەلی نیعمەت"(1963) و "كەرەسەی مەرگ"(1967). وەلی نیعمەت ماهییەتێك و چییەتییەكی دژە خەڵكی دەدۆزێتەوە كە لە راستییدا زۆر نیهێلیستییە. نهێلیزمێكی ئارام(پێدەكەنێت). كەرەسەی مەرگ دەربارەی پیاوێكە كە خۆی دەكوژێت. ئەوكاتەی ئەم دوو رۆمانەم دەنووسی بەرەبەرە هۆگری رۆمانی مێژوویی بووم- نەك ئەوە بێت بە تایبەت گرێدرابێتەوە بەو رووداوانەی كە بوونیان هەیە و بابەتی دیاریكراوەكان- بەڵكوو تەنها تێگەیشتن لە مێژوو و ئەوەی كە تێگەیشتن لە مێژووی شتێك بەڕاست چ مانایەكی هەیە، لە پشت هەر شتێكدا و لە هەر ساتێكی تایبەتدا چ شتێك بوونی هەیە. پێشتر لام وابوو حەزم لە سیاسەتە، بەڵام دوای ئەوەی بابەتی مێژوویی زۆرم خوێندەوە، ئەم بیرۆكەیە بە مێشكمدا هات چەمكی سیاسەت زۆر رووكەشیانەیە. لەڕاستییدا، ئەگەر گرینگی بدەیت بە مێژوو، سیاسەت بەلاتەوە گرینگ نییە.\nدوای نووسینی دوو رۆمانی یەكەمم، زۆرتر سەفەرم كرد. تا ئێستە جگە لە وڵاتانی دەوڵەمەندی ئەمریكای باكوور و ئەورووپای رۆژئاوا سەردانی كۆمەڵێك وڵاتیترم كردووە. بۆوێنە باكووری ئەفریقا و مەكزیك. بەڵام ڤییەتنام یەكەم وڵات بوو كە ئازاری راستەقینەم تێیدا بینی، تەنها لە دیدێكی جوانیناسانەوە چاو لەو ئەزموونانە ناكەم، بەڵكوو بە جیدییەتێكی ئەخلاقییەوە دەیبینم. كەوایە ئەوە نییە لە مۆدێڕنیزم دڵم كەندبێت و بێزاربم لە مۆدێرنیزم. بەلای خۆمەوە دەمهەوێت بە كۆمەڵێك راستی زیاتر بگەم، بە كەرەسەی مۆدێرنیزم بپەرژێمە سەر ئازاری راستەقینە و دونیایەكی بەربڵاوتر و سنوورەكانی نارسیسیزم و خۆبەزلزانی بشكێنم.\n• ئاخۆ دەور و نەخشی كاوالیە لە رۆمانی "عاشقی گڕكان" خوێندنەوە نییە دەربارەی سروشتێكی تاڵی مالیخولیایی كە دەگەڕێتەوە بۆ رۆمانە "خۆبە بەسەنتەر زانینەكان"ی سەرەتا؟ دەزانین ئەو خود وشیارییەت لە شوێنێكی بەربڵاوتر و لە رەوتێكی مێژووییدا جێ كردۆتەوەو لایەنێكی شانۆییت پێداوە.\n- لام وایە سەرجەم كارەكانم لە ژێر كاریگەری ئەستێرەی زوحەل دایە، مالیخۆلیا، لانیكەم تا ئێستە بەو شێوەیە بووە. لام وایە بۆ هەمیشە بەم شێوە نامێنێتەوە.\n• نەتگوتبوو رۆمانە سەرەتاییەكانت زۆر خۆش ناوێت؟\n- من هەموو شتێكی گەمژانە كە پێت خۆش بێت وتوومە(پێدەكەنێت). جارێكیان لۆئیس بۆنۆئێل وتی حەز ئەكات رۆمانی "كەرەسەكانی مەرگ" بكات بە فیلم. فیلمێكی زۆر باشی لێدەردەهات.\n• ماوەیەك لەوە پێش دوای بیست ساڵ رۆمانی "وەلی نێعمەت"م خوێندەوە. یەكەم كتێبی تۆ بوو كە خوێندبوومەوە تا ئێستاش بەلامەوە ناباوترین و درەوشاوترین رۆمانێكە كە خوێندبێتمەوە. سەرەتا بەڕێكەوت رۆمانەكەم بینی. لە هۆنگ هۆنگ دەژیام، زۆر دوور بووم لە ئەدەبی هاوچەرخ، بە شێوەیەكی كوت و پڕ و بەڕێكەوت دەستم كرد بە خوێندنەوەی بەرهەمەكانی "هانا ئارێنت". لە شوێنێك دیتم وەسفی رۆمانی "وەلی نێعمەت" دەكات. تاریفی رەسەنییەتی تۆی كردبوو و تواناكانی تۆی لە دروستكردنی چیرۆك لە خەون و خەیاڵەوە پەسەند كردبوو. لام وایە ئەو شتەی بەلای هانائارێنتەوە سەرنجڕاكێش بوو ئەو شتەیە كە پێی ئەڵێت :"تاقیكردنەوەی فیكری". من هەروەها سەرنجم بۆ ئەوە راكێشرا "وەلی نێعمەت" تا چەن كەڵكەڵەكانی تۆی گرتۆتە خۆی. یەكەم ئەوەی چیرۆكەكە دژە تەفسیرە. هیپۆلیت ئەو كەسەیە نایهەوێت چیرۆكەكانی لە رێگای خەونەكانییەوە تەعبیر بكات، بەڵكوو دەیهەوێت لە لای خەونەكانیدا و لەم رێگاوە كار بكات.\n- بەڵێ، ئەوەی كە وەلی نیعمەت هەڵگری پەیام و ناوەرۆكی سەرجەم بەرهەمەكانی منە راست ئەكەیت. ئەگەر وەرقت بەدەستەوەیە و یاری دەكەیت، زۆرم پێ سەیرە ئەگەر بە چاوی نوقاوەوە ئەم كارە بكەیت و دواتر لە نیوەی رێگای تەمەنتدا بەڕاست چاو لە وەرەقەكان بكەیت و بزانیت چیت بە دەستەوەیە. هەر چەند ماوە جارێك چاوێك بە بەرهەمەكانما دەخشێنم بۆ ئەوەی بزانم چۆن لەگەڵ یەك دەگونجێن و چ جۆرە پێوەندییەكیان هەیە. بۆ وێنە ئەو وتارەی دەربارەی نەخۆشی نووسیم- نەخۆشی وەك خوازەیەك و ئاید و خوازەكانی- ئەوەش بە شێوەیەك دژە تەفسیرە. نەخۆش بوون تەفسیر مەكەن، نەخۆش بوون تەنها نەخۆشبوونە و بەس. بە ئەفسانەو وەهمەوە جوانكاری تێدا مەكەن....\n• لە (وەلی نێعمەت)دا نووسیوتە:" لە تێگەیشتن و شعووری مۆدێڕندا هیچ شتێك بێزاركەرتر لە هەوڵدانی بۆ پاساو هێنانەوەو هەموو دەم شتێك بە جێگای شتێكیتر دانان نییە."\n- ئەمەم لە بیر چبۆوە. هەمووی ئەو كات لە رووی ناوشیارییەوە نووسیومە، چۆن بمزانیبا كە چیم دەزانی؟ كە دەستم كرد بە نووسینی (وەلی نیعمەت)، نەمدەزانی چی دەكەم، بە پێچەوانەی نووسراوەكانی پێشترم كە بەرلەوەی دەست بكەم بە نووسین بیرم لە روانگە سەرەكییەكان دەكردەوە. لەو كتێبەدا ئەوەی راستی بێت رستە بە رستە دەچوومە پێش، نەمدەزانی چی پێدێت و چۆن كۆتایی دێت. بەڵام لە هەمانكاتیشدا نووسین ئاسانبوو. وەك ئەوەی ئەو شتانە لە شوێنێك بێت و كاری من ئەوە بێت هەڵیانگرم و بیانخەمە ناو كتێبەكەوە. چەند دانە لە خەونەكان رەنگدانەوەی خەونەكانی خۆمن. بەڵام بەشێكی زۆریانم لە خۆمەوە دروستكردووەو خولقاندووە.\n• رەخنەگرێك لای وایە هیپۆلیت و ژان ژاك ، لە رووی ئارتۆ و ژانە وە خولقێنراون.\n- بۆ ژان ژاك تا رادەیەك ئیلهامم لە ژانە وەرگرتووە، واتە وێنایەك لە ژانە. بەڵام بۆ هیپۆلیت؟ بیرم لە كەسێكی تایبەت نەدەكردەوە.\n• ئەم تەنزەی دەستپێكی "وەلی نیعمەت" منی بەشوێن خۆیدا راكێشا. Je reve done je suis! رەنگە لەبەر ئەوەی چینیم و هەموو چینییەك چیرۆكی پیاو پەپوولەی "چانگ تێسۆ" دەزانێت، ئەو پیاوەی خەوی بینیوە بووە بە پەپوولە. كە لە خەو هەڵدەستێت لە خۆی دەپرسێت نەكا بەڕاست پەپوولەیەك بێت كە بووە بە مرۆڤ. تێگەیشتووم كە "وەلی نیعمەت" تا چەندە لە ژێر كاریگەری وتارێك دەربارەی شانۆیی بووكەڵەیی كلایست دایە، لەبەر ئەوەی سەفەر وا لە هیپۆلیت دەكات بۆ ئارامش و هاوسەنگی بگەڕێت.\n- دەربارەی كلایست تۆ راست ئەكەیت. وتاری كلایستم كاتێك خوێندەوە كە گەنج بووم و تازە دەستم دەكرد بە كاركردن. بەهەرحاڵ بابەتی سەرەكی ئەوەیە تۆ ئەبێ لە شوێنێكی زۆر قووڵەوە دەست پێبكەیت و بنووسیت. ئەم شتانە وەك وتارەكەی كلایست، بە قووڵاییەكاندا رۆ دەچێت و دواتر دەزانیت كە دەتوانی بنووسیت. زۆر كەس لێم دەپرسێت بۆچی چیرۆك یان شانۆنامە دەربارەی گەمارۆی سارایۆڤۆ نانووسم. لەوەڵامدا ئەڵێم هەست دەكەم ئەزموون ناڕواتە قووڵترین شوێنێك كە ئەبێ بڕوات.\n• لە پەرچەكردار بە بەشداری سیاسیتان لە سارایۆڤۆ، بە نمایش كردنی لە چاوەڕوانی گۆدۆدا، ژان بۆدریار وتبووی:" تەنانەت ئەگەر رۆشنبیریش مابێتەوە، من هاوڕا نیم لەگەڵ ئەو رووناكبیرانەی كە خۆیان بە بەرپرس دەزانن بەرامبەر بە "شتێك" و شانازی بەوەوە دەكەن كە جۆرێك ویژانی گشتی تێیاندا رەنگی داوەتەوە. ئەم شتانە هەموو دەم وەك مافێكی تایبەتی رووناكبیران بووە... سووژەیەكی وەك سۆزان زۆنتاگ ئیتر نابێتەوە، تانەت بە شێوەیەكی سیمبۆلیك. بەڵام جارێكیتر ئەڵێمەوە ئەمە وشیاری پێشتر یان تێگەیشتن نییە." پەرچەكرداری تۆ بەرامبەر بەو وتەیەی دەربارەی "مافی تایبەتی رووناكبیران" و هەروەها دەربارەی راگەیاندنی بە رواڵەت تێگەیشتنی دەربارەی سەردەمی ئێمە چییە؟\n- بۆدریار گەمژەیەكی سیاسییە. رەنگە گەمژەیەكی شەریفیش بێت. ئەگەر بە درێژایی تەمەنم بە مێشكمدا هاتبێت رۆڵی رووناكبیری خەڵكی بگێڕم، ئەو ئەزموونانەم لە سارایۆڤۆ بە شێوەیەك دەرمان بوو بۆم. من بۆ ئەوە نەچوومە سارایۆڤۆ كە لە چاوەڕوانی گۆدۆدا نمایش بكەم. مەگەر شێت بم بەو شێوەیە بیر بكەمەوە. من چوومە سارایۆڤۆ لەبەر ئەوەی كوڕە رۆژنامەنووسەكەم كە ئەركی بڵاوكردنەوەی هەواڵەكانی جەنگی گرتبووە ئەستۆ پێشنیاری پێكردم ئەو سەفەرە بكەم. كە بۆ یەكەمجار لە ئاپریلی 1993 چوومە ئەوێ، بە خەڵكم گوت حەز ئەكەم بگەڕێمەوە بۆ ئەوێ و لەو شارە گەمارۆ دراوەدا كرابكەم. لێیان پرسیم چیم لە دەست دێت لەوێ و دەتوانم چی بكەم. وتم ، من ئەزانم تایپ بكەم، ئەتوانم كارە سەرەتاییەكانی دەواو دەرمان بكەم، ئەتوانم وانەی ئینگلیزی بڵێمەوەو ئەزانم چۆن فیلم دروست دەكرێت و ئەتوانم دەرهێنەری شانۆ بم. وتیان:" ئێ، چ باش بەڕاست ئەتوانیت دەرهێنەری بكەیت؟ ئێرە ئەكتەری زۆری لێیە و هیچ كارێكیان نییە." لە چاوەڕوانی گۆدۆدم بە راوێژی كۆمەڵی شانۆی سارایۆڤۆ هەڵبژارد. بابەتی سەرەكی ئەوەیە خەڵك داواین لێكردم ئەو شانۆیە نمایش بكەم. لەوێ لە خەڵكی سارایۆڤۆوە فێربووم چۆن دەكرێت تا رادەیەك بەكەڵك بێم و ئەمە ئەنجامی كارەكەم بوو.\nپێوەندی بە "مافی تایبەتی رووناكبیران"ەوە نییە. من بە مەبەستی بەشداری و دەستێوەردانی سیاسی سەردانی سارایۆڤۆم نەكرد. ئەگەر حەزێكم هەبوو بەوەی بچمە ئەوێ ئەخلاقی بوو نەك سیاسی. من ئەگەر یارمەتی نەخۆشەكانم ئەدا لە چەرخدا دانیشن، خۆم خۆشحاڵ دەبووم. بە مەترسی خستنی گیانی خۆم لە دۆخە تاڵ و پرمەترسییەدا، بۆم دەركەوت دەربەستم بەرامبەر بە شتێك. بە درێژایی رۆژ و حەوتوو و مانگ، بۆمب دەتەقییەوە، فیشەكەكان لای سەرمەوە ویزەیان دەهات ... خواردن نەبوو، كارەبا نەبوو، ئاوی خاوێن نەبوو، دایرەی پۆستە و گەیاندن نەبوو، تەلەفۆن نەبوو. ئەمە شتێكی "سیمبۆلیك" نییە، واقعی تەواوە. خەڵك لایان وایە من ماوەیەك چوومە ئەوێ بۆ ئەوەی شانۆیەك نمایش بكەم. با بزانیت من یەكەمجار ئاپریلی 1993 چوومە سارایۆڤۆ و تا كۆتایی 1995 بەزۆری لەوێ بووم، دەكاتە ساڵ و نیوێك. نمایشی شانۆكە تەنها 2 مانگی خایاند. گومانم هەیە بۆدریار بزانێت چەنە لە سارایۆڤۆ بووم. من بێرنارد هێنری لۆئی نیم كە برۆم و دیكۆمێنتی بۆسنا دروست بكەم. لە فەرانسە پێیان دەگوت BHL ، لە سارایۆڤۆ پێیان دەگوت (Deux Heures a sarajev)DHS، واتە دوو كاتژمێر لە سارایۆڤۆ. بە فڕۆكەیەكی ئەرتەشی فەرانسە رۆژێك بەیانی هاتە ئەوێ و دوای نیوەڕۆش رۆشت. فیلمەكەیان پارچە پارچە لەگەڵ خۆیان بردە پاریش، وتووێژێكی میترانیان پێ زیادكرد و ئێدێتیان كرد و دەنگیان لەسەر دانا. كاتێك كە جۆن بایز(joan baez) بۆ 24 كاتژمێر هاتە ئەوێ، پێی نەنایە سەر زەوی. بە تانكی فەرانسەوی كە سەربازەكان بەدرێژایی ئەو ماوەیە دەوریان دابوو بەم لا و ئەولادا چوو. بەڵێ، هەندێ كەس لە سارایۆڤۆ ئەمكارەیان كرد.\n• قەت بە بۆدریارت وتووە "نهێلیستی فێڵەباز"؟\n- گومانم هەیە. لام وا نییە پێم گوتبێت نهێلیست. لام وایە ئەو گەمژەو كەلبی مەسلەك(Cynicism)ە. بەدڵنیاییەوە هەندێ بۆچوون هەیە دەربارەی رووناكبیران. رووناكبیران، رووناكبیران زۆربەیان شوێنكەوتوون. بەڵام هەندێكیان بوێرن، زۆر بوێرن. بەڵام پۆست مۆدێڕنیسم بە چ كەڵكێكی رووناكبیران دێت. خەڵك چۆن ئەم زاراوانە لە خۆیان دوور دەخەنەوە لە بری ئەوە چاو لە واقیع بكەن! من عاشق و شەیدای ئاڵۆزیی و رێزگرتن لە واقیعم. حەزم لەوەیە لە بنەچەناسی(Genealogy)تێبگەم. من ئەگەر دژە تەفسیرم، بەو مانایە نییە سەرجەم بیركردنەوەكان تەفسیرە. من بەڕاست دژی دابەزاندنی تەفسیرم، جێگۆڕكێی رووكەشیانە و دروستكردنی هاوواتای بێ بەها.\n• بەمەشەوە، لە چاوخشاندنێك بەسەر وێنەگریدا(1997) دەكرێت كتێبەكەت بە پێشەنگێكی پۆستمۆدێڕنیسم بزانین. بۆ وێنە وتووتە حەز و روانینی وێنەگری ئەبێت بە هۆی دامەزرانی دیمۆكراسی، هاوسەنگی دروست دەكات، ئەو تواناییەی هەیە جیاوازی نێوان روانینی سەلیقەی خراپ و باش نەهێلێت. وێنەگری یان كلتووری وێنەكان، كارەسات و نەهامەتییەكان بە شێوەیەكی جوانیناسانە نمایش دەكات. دونیاكەمان پارچە پارچە دەكات، واقع دەخاتە جێی (ناواقع) و چەمكی چارەنووس دەورووژێنێت:" لە دونیای وێناییەدا، ئەوەی هەیە روویداوە، لەوێدا بۆ هەمیشەو بە هەمان شێوەی روویداوە." ( ئەم رادەربڕینە هێمایەكە لەو شتانەی ویریلیۆ دەیبینێت. بەم شێوەیە كە بە جێی رابردوو، ئێستاو داهاتووەكانمان،Rewind, play, fast forward گرتۆتەوە. وێنای مرۆڤی مۆدێڕن/پۆست مۆدێڕن، ئەوانەی كە بە ریمۆند كۆنتڕۆڵێك، نابن بە مۆدێل.) بەلای تۆوە وێنەگری لوتكەی مۆدێرنیزم و چارەڕەشییەكەیەتی.\n- بەڵێ، لاموایە، بەڵام ئێستاش ئەڵێمەوە بە پێویستی نازانم چەمكی پۆستمۆدێڕن بەكار ببەم. بەڵام لاشم وانییە كە دونیا لە وێنەیەكدا بینین (هاوسەنگی)یەكی باش بێت. لە هەمانكاتدا ئەنجامی بینینی بەڵاكان و شتە ترسینەرەكان لە رێگای وێنەكانەوە تووشی سەرسووڕمانم دەكات. ئاخۆ دەبێت بە هۆی حەیران بوونمان؟ وامان لێدەكات خوو بە هەندێ شت بگرین؟ بەهای شۆك لەناو ئەچێت؟ نازانم. دواتر جیاوازی زۆر هەیە لە نێوان وێنا نەگۆڕ و وێنە جووڵەدارەكاندا. وێنە جووڵەدارەكان زۆر بەهێزن لەبەر ئەوەی نازانیت جووڵەكەیان تا كوێ ئەچێت. لە دوایین وتاری كتێبی " دەربارەی وێنەگری" دەربارەی ئەزموونم لە تماشاكردنی نەشتەرگەری لە رێگای بێهوش كردنەوە بە دەرزی ئاژنەوە (گب سوزنی) قسەم كردووە.من بینیم بەشێكی زۆر لە گەدەی كەسێكیان بە هۆی برینێكی گەورەوە بڕی. دیاربوو بێهۆشكردن لە رێگای دەرزی ئاژنەوە كاریگەر بوو. نەخۆش چاوەكانی كراوە بوو، قسەی ئەكرد و بە قەسەب(نەی) شلەیەكی دەخوارد. كڵاونانە سەر و فێڵ نەبوو، بەڕاستی نەشتەرگەری دەكرا. دوكتۆر ئەیگوت ئەمجۆرە بێهۆش كردنە لەسەر جسم كاریگەری هەیە بەڵام بۆ دەست و پێ باش نییە. لە هەندێ لە نەخۆشەكانیشدا هیچ كاریگەرییەكی نییە. بەڵام بۆ ئەو كەسەی من بینیم كاریگەر بوو. من بێ ئەوەی پشتی لێ بكەم نەشتەرگەریەكەم بەچاو بینی. بڕینی دڕینی سك، برینی گەورەی گەدە. یەكەم نەشتەرگەری بوو كە بە چاوی خۆم دەمبینی، لام وابوو دژوارە بۆم چاوی لێ بكەم، بەڵام وانەبوو. شەش مانگ دواتر لە سینەمایەك لە قاریس، فیلمی چینی ئانتۆنیۆنی، چانگ كۆم بینی. دیمەنێكی تێدایە كە سێزاریەن لە رێگای دەرزی ئاژنەوە نیشان دەدات. ئەو كاتەی سكی ژنە سكپڕەكەیان بڕێ، نەمدەتوانی تەماشای بكەم. چەنە سەیربوو! نەمدەتوانی تماشای ئەو دیمەنە بكەم، بەڵام بە واقع و بەچاوی خۆم توانیبووم بیبینم، زۆر سەیرە. لە كلتووری دیمەنێكدا، ئەوەی پەروەردە دەكرێت، هەموو جۆرە مەتەڵێك بوونی هەیە.\n• هەندێ لە شوومترین پێشبینییەكانت دەربارەی وێنەگری بووە بە واقع. بۆ وێنە وێنەگری- لە دوایین قۆناغیدا لە رێگای تەكنۆلۆژیای دیجیتاڵەوە- بەدڵنیاییەوە بەسەر هونەردا زاڵ ئەبێت. تەلەفیزیۆن، هۆلیوود و نووسینگەكانی شادی و خۆشی هەموو شت دەگرنە دەست. كە جگە لە شتەكانیتر دەبێت بە گرینگترین فۆڕمی هونەری مۆدێڕن. ئەو شتەی كە تۆ وەك "دەیەی سینەما" نای لێدەبەیت. ژان لۆك گۆدار ماوەیەك لەوە پێش وتی ئەو سینەمایەی من دەمناسی تەواو بووە.\n- ئەو سینەمایەی ئەو دەیناسی بەڕاست تەواو بووە. دڵنیابە بە كۆمەڵێك هۆكار لەوانە تێك شكانی سیستەمی بڵاوكردنەوە. من ئەبوا هەشت ساڵ چاوەڕوان بام بۆ ئەوەی فیلمیSmoking/No smokingی ئالێن رێنە لە سەنتەری لینكۆڵن ببینم. رێنە لە سەرەتای دەیەی 1990 فیلمەكانی دروستكرد بەڵام هیچكام لەو فیلمانە لە دەیەی رابردوودا لێرە(لەئەمریكا) بڵاو نەبوونەوە. ئێمە خەریكین دەست چنێكی زۆر بچووكتر لێرە لە نیۆیۆرك، كە وا دیارە شوێنێكی باشە بۆ فیلم دیتن، كۆ دەكەینەوە.. بە دەربڕینێكیتر ئەگەر تاقەتی قەتعی بچووكت هەیە- من كێشەم هەیە لەگەڵ وێنەی مینیاتۆریدا- ئەتوانیت هەموو مێژووی سینەما لێر ببینیت و بەدڵی خۆت دانیشیت و تەماشای بكەیت و پێویست بە سیستەمی بڵاوكردنەوە ناكات.\nمن لام وایە گەورەترین كێشەی سینەما بەرلە هەر شتێكێت رووخان و تێكشكانی كلتوورییە. سەلیقەكان تێكچوون، زۆر كەم ئەتوانیت دەرهێنەرێك ببینیت حەز بكات بیرۆكە و هەستە پڕنێوەرۆكەكان بەكار ببات. لەبەر هەندێ هۆكار، ئەو فیلمانەی كە من بەدڵمە زۆرتر هی ئەو بەشە لە دونیایە كە سەرمایەی كەمتری هەیە، ئەو شوێنەی كە بەهای بازرگانی هەموو شتی كۆنتڕۆڵ نەكردووە. بۆ وێنە من لام وایە ئەوەی خەڵك زۆر فیلمەكانی "كیارۆستەمی"یان بەدڵە لەبەر ئەوەی ئەو مرۆڤگەلێك نمایش ئەكات كە بە تەواوی بێتاوانن و لەم دونیایەدا كە توانج و تانە تا دێت زیاتر ئەبێت، توانج ناگرێت. لەمڕووەوە لام وا نییە سینەمای تەواو بووبێت.\n• ئەوترێت لە وەستانێكی گەورەدا كە كەوتە ناو دوو تاقم لە رۆمانەكانت، لە چیرۆكنووسییوە رووت هێنایە فیلم دروستكردن(فیلمەكانی سۆزان زۆنتاگ بریتین لە شانۆنامەی دوو ئەكتەری بۆ هاورەگەز خۆرەكان(1969) برای كارێل(1971) سەرزەمینی بەڵێندراو(1974) و سەفەری بێ رێنوێن(1983(.\n- رەنگە وابێت، بەڵام من مۆدێل و سەرچەشنی پێشەیی كەڵك وەرگرتنم نییە. لاشم وا نییە مرۆڤ تا كتێبێكی تەواو نەكردووە دەست نەكات بە كتێبێكیتر. من حەز ئەكەم ئەو كتێبانە بنووسم كە ناتوانم نەیاننووسم.\n• پرسیارێكیتر دەربارەی "وەلی نێعمەت" و پیشەی نووسینی تۆ، لەبەر ئەوەی یەكەم رۆمانەكەت بە تایبەت لە بەر تیشكی تەمەنێك پەیوەندی لەگەڵ تەفسیر، فرۆیدناسی و هتد، وا دیارە شتێكی سەرنجڕاكێشە. هانا ئارێنت بێزارە لە دەروونشیكاری لەبەر ئەوەی تێگەیشتنی ئەو لە ئازادی مرۆڤ دەكات بە شتێكی بی بنەما. رستەیەك لە رۆمانی "وەلی نیعمەت" دەێنمەوە:" تەنها كەسێك ئەبێ بڵێت ئەویتر ئازادە كە خۆی بەڕاستی ئازاد بێت. من تەنها ئەتوانم بە خەونەكانم بڵێم ئازادن، بۆ خۆیانن، بۆ ئەوەی لە دەستیان رزگارم بێت. لانیكەم تا ئەو ئاستە ئازاد بم كە مرۆڤێك مافی ئازادبوونی هەیە." من رەنگدانەوەی ئەم بۆچوونە لە وتارەكەتاندا دەربارەی بارت(Barthes)خودی نووسین، دەبینم. لەو وتارەدا تۆ دانت ناوە بە "بەكارهێنانی خودوشیاری وەك بەرزترین ئامانجی مرۆڤ- لەبەر ئەوەی تەنها لە رێگای وشیاری تەواوەوەیە كەسێك ئەتوانێت ئازاد بێت." لەبەر ئەوەی هەست دەكەم ئامانجی خود وشیاری كە رێزی لێدەگرین، زیاتر لە چیرۆكنووسیدا كەڵكت لێوەرگرتووە لەچاو وتارنووسین؟\n- بەڵێ، ئەوكاتەی چیرۆك دەنووسم، هەست دەكەم زیاتر ئازادم. وەك ئەوەی دەنووسم و زیاتر لەو بابەتە نزیك دەبمەوە كە بەلامەوە گرینگی هەیە. مەبەست ئەوەیە هەمدیسان روونتر بێتەوەو ئەبێ واقیع زیاتر لە هەركاتێك وەربگرین و خۆمان بۆ وەرگرتنی واقع ئامادە بكەین.\n• قبووڵ دەكەیت كە لە كارەكانتدا حەزێكی دژە دەروونناسی دەبیندرێت؟ ئاخۆ ئەمە هەمان ئەو شێوەكارە جوانیناسی، فەرمی و مۆدێرنیستە نییە كە تارادەیەكی زۆر لە رۆمانی نوێی فەرانسەوە سەرچاوە دەگرێت؟ یان هەڵوێست ئەخلاقی و فەلسەفی تۆ لەپێوەند لەگەڵ دۆخی ئینسانی؟\n- لام وانییە دژە دەروونناسی بم. زۆرتر دژە ئۆتۆبیۆگرافیم. رەنگە شتێك بووبێت بەهۆی سەرلێشێوان. لام وانییە شتێكی وەهام لەو شتەی پێی دەوترێت رۆمانی نوێی فەرانسە وەرگرتبێت. هیچكات خۆشم لێیان نەهاتووە. لام وابوو "سەرنجڕاكێش"ن، كە ئەمە جۆرێك پێناسەیە بۆ ئەو قسانەی كە بێ بنەما و فریوەدەرانەن. حەز ئەكەم بڵێم خۆم لەم شتانە رزگار كردووە.\n• دەوترێت دوو رۆمانت واز لێ هێناوە.\n- داوای لێبوردن دەكەم، سێ رۆمان. 50-60 لاپەڕەم نووسی و ئیتر نەمتوانی درێژەی پێبدەم. ئەگەر دەگەیشتمە لاپەڕەی 100 دەمتوانی تەواوی بكەم.\n• نەتویستووە فیلمێك لەسەر بنەمای یەكەم رۆمانی (سیمۆن دووبۆڤار) میوان، ئەو هات بمێنێتەوە، دروست بكەیت؟\n- بۆچی نا. هەموو فیلم نامەكەشم نووسیبوو. بڕیاربوو تێچووەكەی سیمۆدووبۆڤار بیدات، لە شوێنێكیشەوە پشتیوانییەكی كەمی ماددیشم پەیدا كرد. بەڵام لە شوێنێكدا، باوەڕی خۆم بە فیلمنامە یان فیلم یان بابەتەكە لەدەستدا- لەبیرم نییە كامیان. ئیتر لەسەر ئەو باوەڕە نەبووم كارێكی باش دەردەچێت.\n• ماڵئاواییت لەگەڵ دەرهێنانی فیلم كردووە؟\n- سینەما عەشقی ژیانی من بووە. لە قۆناغێك لە ژیانمدا هەموو رۆژێك سەردانی سینەمام كردووە، هەندێجاریش لە رۆژێكدا دوو فیلمم بینیوە. بیرسۆن و گۆدار و سایبربێرگ و لەم دواییانەشدا سۆكۆرۆف، زۆر بەلامەوە گرینگ بوون. نە من ماڵئاواییم لەگەڵ دەرهێنان نەكردووە. حەز ناكەم كتێبەكانی خۆم بكەم بە فیلم، بەڵام شتیتر رەنگە، بۆچی نا، حەز ئەكەم جارێكیتر فیلم دروست بكەم.\n• لە وتارێك لە ساڵی 1995 دەربارەی وی جینگ شنگ(On wei jingsheng) پرسەت گێڕا بۆ "لەناوچوونی ئەخلاقی گشتی و ستانداردە سیاسییەكانی بەها گەشبینەكانی سەدەی پێشتر" كە دەربارەی چین ئەوەی دەبیندرێت بێبەری بوونە لە ستانداردەكانی مافی مرۆڤ. لام وایە بەم وتارە و وتاری ساڵی 1984"ئامانجە لەچوارچێوە گیراوەكان" راستەوخۆ دڵی لەمپەرە سیاسییەكانی دوای جەنگی سارد و دوای چاخی ئایدیۆلۆژیت كردۆتە ئامانج. وتووتە لە هەموو دونیا، روانگەی غروورئامێزی بۆرژوازی دەربارەی " بەرتەسك كردنەوەی بەردەوامی چالاكییە ئابووریە پڕداهاتەكان" بووە بە هۆی هاندانی دیكتاتۆرییەت.\n- بە مەبەستی مانەوە پێت دەڵێم: من ئەمانەم نەنووسی. ئەمانە قسەی منە لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەنووسی لە نیۆیۆرك ئەو كاتەی "وی" دەستگیر كرا و ئۆرویل شێل كۆنفرانسەكەی رێك خستبوو، كە سەنتەری"لێكدانەوەی كتێبی نیۆیۆرك" ئەو شتانەی زۆر بە وردی هەڵگرتووە. چەند رۆژ دواتر بیستم بڕیار وایە بۆچوونەكانم چاپ بێت. لە "لێكدانەوەی كتێبی نیۆیۆرك"ەوە تەلەفۆنیان بۆ كردم. وتیان رەشنووسی "پارچەیەك دەربارەی چین"ی خۆمیان بە پۆست بۆ ناردەم(پێدەكەنێت). دەبینی من رێژەیی گەرا(Relativistic) نیم. من بەم قسەیە فرچكم گرتووەو گەورەبووم كە كلتووری ئاسیایی جیاوازە لە كلتووری رۆژئاوایی. بەرەی چین ناسەكان لەوانە "جیان فیرینك" وتوویانە كە باسی چین بكرێت، ستانداردە رۆژئاواییەكانی ئازادی شارستانی شتێكی نەگونجاوە لەوێ یان بەكەڵك نایەت، لەبەر ئەوەی لەگەڵ كلتووری پرۆتستانەكانی ئەورووپاوە سەرچاوەی گرتووە كە زۆر گرینگی ئەدات بە ئازادی تاكەكەسی، لەحاڵێكدا كلتووری ئاسیاییدا بەگشتی لایەنگری خاوەندارێتی بەكۆمەڵن. ئەم جۆرە روانینە وێرانگەر و كۆلۆنیالیستییە. ئەم جۆرە ستانداردانە بۆ كۆمەڵگای نەریتی بەكەڵك نایەن، ئەورووپاش بەشێكە لەو كۆمەڵگایانە. بەڵام ئەگەر لە دونیای مۆدێڕندا دەژیت، كە بە پێی پێناسە واتە ئەو جیهانە جیهانێكی نەریتی نییە، ئەو كاتەیە ئەم ئازادیانەت ئەوێت، هەر كەس ئەم ئازادیانەی وەك تاك ئەوێت. شی كردنەوەی بۆ مرۆڤە خۆشگوزەرانەكانی وڵاتە دەوڵەمەندەكان كە لایان وایە ئەم شتانە تەنها بۆ "ئەوانە" گرینگە.\n• "ئامانجە لە چوارچێوەگیراوەكان" بەشێكە لە كارێكی گەورەترت كە لێی پەشیمان بوویتەوە؟\n- بەڵێ، بڕیاربوو ببێت بە كتێبێك لە قەبارەی نزیك بە 100 لاپەڕەدا دەربارەی رووناكبیران و كۆمۆنیزم، لەبەر ئەوەی بەڕاستی كەوتبوومە ژێر كاریگەرییەوە ئەوانەی سەردانی وڵاتە سۆسیالیستەكان دەكەن چەنە نەفامن. ئەم كەسانە بەزۆر وەك وەفد سەردان دەكەن، لە هۆتێل دەمێننەوەو هەر لەوێ رێ نوین و پاسەوانی تایبەتبان لەگەڵە. كەوتمەوە یادی سەفەرەكەم بۆ چین لە جێنیڤەری 1973، كۆتاییەكانی شۆڕشی كلتووری. لەگەڵ ئەو خانمەی كە وەك وەرگێڕ بۆم دانرابوو بووم بە هاوڕێ. كەسێكی گرینگ نەبوو، هەربۆیە ئەم كەسە پلە نزمەم لە وەزارەتی دەرەوە وەرگرت. دیاربوو هەموو رۆژە راپۆرتی لەسەر من دەنووسی. ژنێكی لەبەر دڵان و ترساو بوو كە تەمەنی مامناوەند بوو و مێردەكەی لە شۆڕشی كلتووریدا لەدەست دابوو. لێم پرسی لەكوێ ئەژی، وتی لەگەڵ هاوڕێكانی دەژی. دواتر دەركەوت لە ژوورێكی زۆر بچووك بە قەد كەنتۆرێك ئەبوو دەژیا. من ژوورەكەیم بینی لەبەر ئەوەی سوور بوو لەسەر ئەوەی شوێنی ژیانی ببینم. بڕیارنەبوو نیشانم بدات. رۆژێك دوای ئەوەی ئاماژەی كرد كە ژوورەكە مایكرۆفۆنی شاراوەی تێدایە، داوای لێكردم بڕۆین بۆ پیاسەكردن. بەو ئینگلیزییە سەر و پێ شكاوەیەوە بە ئارمای قسەی دەكرد:" تۆ ... كتێبێك... بە ناوی... 19" كە 19م بیست دڵم گیرا. دەمزانی چی ئەلێت. وتی "84". دووبارەم كردەوە"1984" زیاتر لەوەی بمهەوێت دڵم پڕبوو. وتی :"بەڵێ، چین راست وەك ئەو رۆمانەی وایە" و پێكەنی. لام وایە ئەگەر تۆزێك خۆت بخەیتە زەحمەتەوەو پەیوەندی بە چەند كەسەوە بكەیت، ئەتوانیت لەم وڵاتەدا بە زۆر راستی بگەیت. لانیكەم رۆلان بارت بە هۆی حەزە سێكسییەكانییەوە بوێری ئەمكارەی هەبوو. ئەو وڵاتانی باكووری ئەفریقا و ئاسیای خۆش دەویست، لەبەر ئەوەی لەوێ ئەیتوانی لەگەڵ كوڕە گەنجەكان بخەوێت، لەبەر ئەوەی لە چین ئەو دەرفەتەی بۆ نەدەلوا بێزار ببوو، بەڵام كەر نەبوو. حەزە سێكسییەكانی وای كرد كە رێزی ببێت لەبەر ئەوەی قسەكانی مائۆی گەورە نەكردەوە و لەخۆڕا تاریفی مائۆ و چینی نەداوە. بەڵام هەر لەو سەفەرەدا بۆ چین لە ساڵی1974 ژوولیا كریستیڤا و فیلیپ سۆلرێز، كە گەڕانەوە زۆریان تاریفی چین كرد و بەردەوام قسەكانی مائۆیان دووبارە دەكردەوە. چاویلكەی ئایدۆلۆژیك وایكردبوو راستییەكان نەبینن و دۆخەكە بە شێوەیەكی تر ببینن. لە دەیەی 1930شدا هەندێ گەلحۆ و گەمژە سەردانی یەكیەتی سۆڤییەتیان كرد. حەز ئەكەیت چی بەم كەسانە بڵێیت:" راوەستە؟ ئەزانی لەكوێی؟ چی ئەبینی؟ هەوڵ بدە لەو شتانەوە دەست پێبكەی كە تەوای ئۆبژەكتیڤ و عەینین. چۆن ئەو شتانە نابینین؟"\n• سەردەمێكیش بووە لە ژیانتدا كە فریوی كۆمۆنیزم بخۆیت؟\n- نە، كۆمۆنیزم نە، بەڵام فریوی ململانێی دژە ئیمپریالیسمم خوارد. جەنگی ڤیەتنام منی بەخۆیەوە مەشغووڵ كرد. تەنانەت تا ئەمڕۆش ئەمریكاییەكان باس لەو 56000 سەربازە ئەكەن كە لەوێ مردن. 56000 زۆر زۆرە، بەڵام سێ میلیۆن سەربازی ڤیەتنامی و ژمارەیەكی زۆر شارۆمەندی ڤیەتنامی مردن. وڵاتەكەیان لە باری ئێكۆلۆژییەوە وێرا بوو. ئەو بۆمبانەی كە درا لەو وڵاتە لەو بۆمبانە زیاتربوو كە لە جەنگی دووهەمی جیهانیدا بەكار بران. دەربارەی كۆریاش هەروەها، ماهییەت و ئاستی هێزی جەنگی ئەمریكا بەرامبەر بەو دوو وڵاتەی كە هێرشیان كرابووەسەر، لەگەڵ ئەو دوو وڵاتەدا نەدەگونجا و سەرسووڕهێنەربوو. ئێستا چاولە عێراق بكەن. جەنگ تەواو بووە، بەڵام ئەمریكاییەكان بۆمبی ناپاڵم و گڕداریان باراند بەسەر ئەو سەربازە پێ پەتییە عێراقییانەدا كە خەریكی پاشەكشەبوون بەرەو باكوور. ئەو شتانە بێ هیوای كردم. ئەبێ كەسێك لەبیری بێت لە نێوان 1963 تا ئۆگۆستی 1968 كە یەكیەتی سۆڤییەت هێرشی كردە سەر چێكوسیلڤاكیا، ئەو سەردەمە بۆ زۆربەمان سەردەمی بیركردنەوە بوو. ساڵی 1963 من سەرقاڵی بزووتنەوەی دژە جەنگ بووم، واتە بەر لەوەی بەڕاست بزووتنەوەیەكی دژە جەنگ بوونی هەبێت. تازە جەنگی ڤیەتنام دەستی پێكردبوو. من تیمێكم لەگەڵ كۆنە سەوزەكاندا رێك خست و دەستمان كرد بە وتاردان دژی جەنگ لە شارە جیاوازەكانی ئەمریكا. لە سووچی شەقامەكان رادەوەستاین، دووجاریش بەردبارانیان كردین. لەو ماویەەدا و لە ناوەڕاستی دەیەی 1960 من دووجار رووسەكانم بینی و لەڕاستییدا پێیان دەوتم هەموو شت باشتر بووە و كەوتۆتە سەر رەوتێكی باشتر. دواتر هەمو ئەو شتانە لە ئۆگۆستی 1968دا رووخا. كە وایە بەڵێ، لە 1963ەوە تا 1968 ئاواتم ئەوە بوو باوەڕ بكەم وڵاتانی جیهانی سێهەمی دژی ئیمپریالیزمی ئەمریكایی كە دەوڵەتی تاك حیزبی كۆمۆنیستییان هەیە- نەك تەنها وڵاتانی ڤیەتنام و كووبا- دەتوانن كۆمەڵگای ئینسانی، لە جێگای دۆخی كۆلۆنیالیستە كراویان دابنێن...بەڵام ئەوەی كە تەمەنێك نیگەرانی رووداوەكانی دونیا بووم، نابێ پێنج ساڵ هەڵە كردن زۆر بێت بەلایەوەو شتێكی بەرچاو بێت.\n• ئاخۆ ئەو راگەیاندنەت لە ساڵی 1982 لە تالاری شارەوانی وەردەگریتەوە كە وتبووت" كۆمۆنیسم، فاشیزمە بە روخسارێكی مرۆییەوە؟"\n- نە وەری ناگرمەوەو پەشیمان نیم لە وتنی. دەوڵەتە كۆمۆنیستەكان بۆ ماوەیەك رویوان كردە سەرچاوە بەربڵاوەكانی ئایدیالیزم. لە دەیەی 1930 لە ئەورووپا، كەسی زۆر دیار، لە ناو بزووتنەوەی كۆمۆنیستیدا نقوم بوون و نەیاندەزانی چ بووەو چە قەوماوە. دواتر بەرەبەرە هەركە دەربارەی ئەم بزووتنەوەیە لەگەڵ ئەو كەسانەدا قسەیان دەكرد، پێیان وتم بێدەنگ بن لەبەر ئەوەی گرینگتر لە هەموو شت، شەڕی دژە هیتلەرە و ئێمە نابێ لە جەنگی ئیسپانیادا لایەنگری لە باڵی راست فەرامۆش بكەین.\n• تۆ لەبەر ئەوەی ئەترسای كۆنسێرڤاتە نوێكان كتێبەكەت بەكار بێنن، كتێبی دەربارەی رووناكبیران و كۆمۆنیزمت تەواو نەكرد؟\n- وا نەبوو. وازم لەو كتێبە هێنا لەبەر ئەوەی زیاتر لە هەر شتێك حەزم ئەكرد چیرۆك بنووسم. تەنها چیرۆك. ئەمزانی ئەو كتێبە چەند ساڵێك كاتم دەگرێت. من زۆر شتم بە نیوەچڵ جێهێشتووە. من لەوانە نیم كە زۆر شێت و شەیدای نووسینن و هەموو دەم خەریكی نووسینن.هەندێ كات بووە نووسینم بە دژوارترین كاری دونیا زانیوە.\n• هەندێك لە رەخنەگرەكان لەسەر ئەو باوەڕەن مارینا لە كتێبی ئەمریكادا جۆرێك وێنای خودی خۆتە بە شێوەی چیرۆك. دەكرێت بزانین تا چەند دەكرێت تۆ لەگەڵ وەسفی چیرۆكدا بە یەك بزانین؟ بۆ وێنە لە دوایین روانینتدا بۆی لە زمانی كەسی سێهەمەوە ئەڵێیت:" مارینا دانیشت و چاوی لە ئاوێنەكە كرد. بەدڵنیاییەوە فرمێسك زابووە چاوی لەبەر ئەوەی زۆر بەختەوەر بوو. مەگەر ئەوەی بڵێین شتێك نییە پێی بوترێت ژیانی بەختەوەرانە. بەرزترین دۆخێكی ژیان كە كەسێك دەتوانێت بەدەستی بێنێت ژیانێكی زێدەڕۆییانەیە. بەختەوەری بە شێوەی جیاواز سەرهەڵدەدات، بۆ هونەر ژیان شتێكی تایبەتە، بەرەكەتە."\n- من خۆم بە تەواوی لەگەڵ ئەو دەقەی خوێندتەوە نزیك دەبینم و بە وەسفی خۆمی ئەزانم.\nدوای ئەم وتووێژە، سۆزان زۆنتاگ بوو بە براوی خەڵاتی نەتەوەیی كتێبی ساڵی 2000 لە ئەمریكاو دوا بە دوای ئەوەی خەڵاتی ئۆرشەلیمی بردەوەو وەرگرتنی ئەم خەڵاتە دەنگ و هەرای زۆری لێكەوتەوە. وتاردانەكەی لەو رێ و رەسمەدا لە لۆسانجلس تایمز بە رێكەوتی 10ی جولای 2001 چاپ و بڵاو بۆوە.\nسەرچاوە. گفتگو با یازدە زن نویسندە\nانتخاب و ترجمە: مهرشید متولی\nئه‌م بابه‌ته 790 جار خوێنراوه‌ته‌وه


ئەمڕۆی پەرلەمانی عێراق و کورد.\nئەوەی دوێنێ و ئەمڕۆ لە پەرلەمانی عێراقدا روویدا، دەمێک بوو روویدابوو، بەڵام حیزبە حوکمڕانەکانی کوردستان لێی بێدەنگ بوون، چونکە وا لە بەرژەوەندییان بوو. بەڵام دوێن و ئەمڕۆ بۆیە هاتوونەتە دەنگ چونکە پێگە سیاسییەکانیان وەک سەرۆکی کۆمار و جێگری دووەمی سەۆرکی پەرلەمان و وەزیرەکانیان کەوتوونەتە بەردەم هەڕەشەی لابردن.\nلە دوێنێوە (١٣/٤) کۆمەڵێک لە ئەندام پەرلەمانانی لیستەکەی حیزبی دەعوە (مالکی )و لیستی ئەحرار( موقتەدا سەدر) و لیستی وەتەنی(عەلاوی) و هەندێک لە سوننەکان مانییان گرتووە و بە قسەی خۆیان نیسابی قانونیان تەواوکردووە، بۆیە ئەمڕۆ(١٤/٤) لە کۆبوونەوەکەیاندا بە بێ بەشداریکردنی دەستەی سەرۆکایەتی و فراکسوێنەکانی حیزبە کوردییەکان بڕیاریاندا بە هەڵوەشاندنەوەی دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان،هەروەها بە نیازی ئەوەشن لە کۆبوونەوەکانی ئایندەیاندا،کابینەکەی عەبادی و سەرۆکی کۆمەرار فوئاد مەعسوم هەڵبوەشێننەوە. ئەمەشیان بۆیە کرد گوایە لە پێناوی چاکسازیی و رزگارکردنی عێراق لە گەندەڵی!\nدەمێکە نە هێزە سیاسییەکانی عەرەبی سوونە، کە ئێستا چەوساووەی دەستی شیعەن، نە هێزە سیاسییە شیعییەکان کە دەسەڵاتدارن درۆیان لەگەڵ کورد کردووە، دەمێکە هەموو ئەم هێزانە بە هێزە سیاسییەکانی کوردیشەوە تەنها بە ناو و لە پێناوی دابەشکردنی هێز و دەسەڵاتی سیاسیی و دزی و جەردەیی خۆیاندا پەیوەستن بە دەستوری عێراقەوە، کە تێیدا لەسەر شەراکەتی عەرەب و کورد و تورکمان و کەمایەتیە نەتەوەیی و دینییەکانی ترەوە رێکەوتوون و نووسراوەتەوە. دەمێکە ئەم شەراکەتە نەماوە و هەرکس لای خۆیەوە لەسەر حسابی گەلی عێراقی چەوساوە و ستەملێکراو لەم دەوڵەمەندییە زۆر و زەوەندەی عێراق دەلەوەڕێت.\nئەوەی ئەمڕۆ لە پەرلەمانی عێراقدا روویدا، ئەگەر لە پەرلەمانی کوردستاندا، پارتی ئەمەی بۆ بکرایە، ئەوە بە ئاسانی و بە شێویەکی قانونی دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستانی هەڵدەوەشانەوە و ولایەتەکەی مەسعود بارزانیشی بۆ ئەو کاتەی کە حەزی لێبوو درێژ دەکردەوە. بەڵام چونکە ئەم رێگە قانونییەی بۆ نەگیرایە بەر، بۆیە پەنای بۆ هێز برد و بە هێزی سەربازی و پۆلیس رێگەی لە دکتۆر یوسف محەمەد گرت بگەڕێتەوە پەرلەمان.\nپارتی، ئەم حاڵەتە سیاسییە پشێوییەی ئێستای عێراقی زۆر پێخۆشە، لەبەر ئەوەی لە بەرژەوەندی جێبەجێکردنی ئەجندا سیاسییە تاکڕەوییەکەیەتی لە کوردستاندا، چونکە دەتوانێت ئەمە بکات بە بیانوو، کە عێراق تازە کەڵکی ئەوەی نەماوە شەراکەتی لەگەڵدا بکرێت، بەم بیانوەش پرۆسەی ریفراندۆم و راگەیاندنی دەوڵەتی کوردی دەتوانێت رابگەیەنێت.\nپارتی دەستی لەوە شتوە کە لە حاڵەتێکی وادا ئەگەری ئەوە هەیە، کە گەلی کوردی باشور بکەوێتە بەردەم کارەسات و تراژیدایی شەڕوشۆڕێکی نا بەرابەر لەگەڵ عێراق و لەوانەشە لەگەل ئیران و تورکیاشدا. ئەگەرێکی واش، کە زۆر پێویستە پێشبینی بۆ بکرێت، چونکە کوردستان بووە بە قەیرانستان و هیچ مەسەلەیەکی سیاسیی و ئابووری و دارایی و مرۆیی و پەروەردەیی و تەندرستیی نەماوە کە تووشی قەیران نەبووبێت. سەرەڕای ئەمانەش کوردستان خاوەنی هێزێکی سەربازی تۆکمە و بە توانای پڕ لە چەک و تەقەمەنی نییە بۆ بەرەورووبوونەوەی هێزێکی سەربازی دیکە لەسەرو هێزی داعشەوە. پێشبینی ئەوەش دەکرێت، کە لە حاڵەتی پڕۆسەی ریفراندۆم و راگەیاندنی دەوڵەتی کوردیدا، داعش زیاتر چاو بداتە سەر کوردستان و هێرشەکانی بۆ سەر کوردستان چڕتر بکاتەوە. دیسان پێشبینی ئەوەش دەکرێت، کە ئێران و عێراق و تورکیا و سوریا وەک پیشە دزێو و ناشیرینە رەگەزپەرستییەکەیان رێکبکەون دژ بە گەلی کورد و سەربەخۆیی گەلێ کورد.\nکێشەکەش تەنها لەوەدا نییە کە پارتی دەیەوێت ئەم سەرکێشییە بکات بە گەلی کورد،چونکە بە بێ سەرکێشی کردن مەحاڵە ئازادی و سەربەخۆیی بۆ هیچ تاک و گەلێک بهێنرێتە دی ـ هەروەک زۆرێک لە فەیلەسوف و زاناکانی بواری ئازادی و دیموکراتی ئەمەیان پشتڕاستکردۆتەوە ـ بەڵکو کێشەکە لەوەدایە، کە هیچ پاڵبشتێکی ناوخۆیی و دەرەکی ئاشکرا نییە بۆ ئەم سەرکێشییە. هیچ جۆرە پلانێک نییە بۆ وەستانەوە لە ئەگەری داخستنی دەروازەکانی ئێران و تورکیا و عێراق و بڵاوبوونەوەی نەخۆشی و برسێتی. هیچ جۆرە پلانێک نییە بۆ بوژانەوەی کشتوکاڵە وێرانەکەی کوردستان. هیچ جۆرە پلانێک نییە بۆ فرۆشتنی نەوت و گازی کوردستان، کە ببێت بە سەرچاوەی داهات بۆ ئەو دەوڵەتەی مەسعود بارزانی دەیەوێت رایبگەیەنێت.\nکێشەی گەورەی خەڵکی کوردستان، چ لە ئێستا و چ لە رابردوودا ئەم حیزب حیزبێنەییە بووە، کە حیزبەکانی پارتی و یەکێتی خاوەنی دەسەڵاتبوون لە ناو(شۆرش و بزووتنەوەی رزگاریخواز)ی گەلی کوردا. بە هیچ جۆرێک رێز و شکۆمەندییان بۆ خەڵک نەویستوە، تەنها خەڵکیان بەکارهێناوە بە ناوی"کوردایەتی" و گەیشتن بە ئازادی و رزگاری. لە ماوەی ٢٤ ساڵی حوکمڕانی ئەم حیزبانەدا بە تایبەتی پارتی و یەکێتی تەنها بۆ حیزبەکانی خۆیان هەوڵیانداوە و هەموو کۆمەڵگای کوردییان تووشی دەیان قەیران کردووە و خۆشیان لەو پەری دەوڵەمەندی و خۆشگوزەرانییدا دەژین. کێشەکە لەوەدایە کە ئەمانە حوکمڕانن و هەر ئەمانەش دەبن بە خاوەنی ئەو دەوڵەتەی رایدگەیەنن، واتە هیچ رووناکاییەک نییە لە بەردەمی خەڵکدا، کە ئەگەر بە ریفراندۆم دەنگیاندا بە راگەیاندنی دەوڵەتی کوردی، لە پاشەڕۆژدا ئەم دەوڵەتە درێژە نەدات بە ستەمکاریی و چەوساندنەوە، درێژە نەدات بە دزی و جەردەیی و گەندەڵی، درێژە نەدات بە نایەکسانی و نادادپەروەری.\nرۆژانێک هەبوو پارتی دیموکراتی کوردستان، شەڕیان لەسەر ئەوە دەکرد کە دەبێت ئاڵای عێراق شان بە شانی ئاڵای کوردستان لە پەرلەماندا بشەکێتەوە.\nمام جەلالیش لەو ماوەیەی سەرۆکی کۆماری عێراق بوو بە هیچ جۆرێک رازی نەدەبوو کە باس لە هەڵوەشانەوەی عێراق بکرێت و یەکێتی خاکی عێراق بکەوێتە بەردەم هەڕەشە و مەترسییەوە.\nپارتی لە پێناوی سەرکەوتنی ئەجندا حیزبییەکەی خۆی و راگەیاندنی دەوڵەتی کوردی لەسەر دەستی مەسعورد بارزانی دەیانەوێت سەرکێشییەکی گەورە بە گەلی کورد بکەن و بە حسابی خۆیان هەڵوێستی ئەمریکا و هاوپەیمانان و ئەوانەی پشتیوانی کوردن لەمڕۆدا دژ بە داعش ئیحراج بکەن!\nلای پارتی گرنگە شەڕوشۆرێکی گەوەرە و کارەساتبارییەکی گەوەرە بەسەر گەلی کورد بێت بەڵام بە مەرجێک قسەی خۆیان سەرکەوێت، لە پێناوی ئەوەی هەتا هەتایە ئەم حیزبە ببێت بە حیزبی قائید، بنەماڵەی بارزانیش ببن بە مەلکی کوردستان.\n١٤\_٤\_٢٠١٦ - سلێمانی


ویستو داواكارى خەڵك\nخەڵك چیان لە سیستمى سیاسى و بەڕێوەبردنى ووڵات دەوێ.\nخەڵك داواى داگرتنى عەرشى ئەعلا ناكەن لە دەسەڵات.\nداوا ناكەن دەسەڵات بەهەشتیان بەسەرا دابەش بكا.\nخەڵك داواى شتێ ناكا كە لە تواناو قودرەتى دەسەڵاتا نەبێ.\nداوا ناكەن هەر یەكەو بەرزترین پۆستى دەسەڵاتى پێبدرێ.\nنایەوێ داهاتو ویمتیازاتى ووڵات وەكو یەك دابەش بكرێ بەسەر تاكەكانى كۆمەڵگادا.\nبەڵكو ویستو خواستو داواكارى خەڵك كۆمەڵێ پێداویستیو مافو یەكسانیو دادپەروەرییە كە لە چوار چێوەى داهاتو زەمینە و كەشو هەواى كوردستانى ئەمڕٍۆدا پێویستە دەسەڵات فەراهەموو دەوستەبەرى بكا بۆ خەڵك.\nخەڵك دەیەوێ لە نیشتمانێكى دادپەروەرو یەكساندا ژیان بگوزەرێننو ڕێزیان لێ بگیرێتو بە یەكچاو سەیر بكرێن.\nدەیانەوێ نیشتیمان بۆ هەندێكى كەم بەهەشت نەبیتو بۆ زۆرینە بوبێتە دۆزەخ.\nگەر بۆ تەنها ڕۆژێك لەم كوردستانەدا بگەڕێیت.\nیا تەنها چەند خولەكێك سەیرى ئەو كەناڵو میدیایانە بكەى كە ڕاستیەكان دەخەنە ڕوو.\nیا چاوێك بە ڕۆژنامەو گۆڤارو سایتە ئەلكترۆنییەكاندا بخشێنیت.\nئەوا یەكسەر ئەو ڕستیەت بۆ دەردەكەوێو دركى پێ دەكەیت كە دەردو ئازارو نەهامەتى ئەم میللەتە لە چ ئاستیكدایە.\nخەڵك دەیەوێ داهاتو سەروەتو سامانى ئەم ووڵاتە بە یەكسانیو دادپەروەرى سەرف بكرێو دابەش بكرێ.\nنەك بچێتە دەست كۆمەڵێ كەسى دیارى كراوو بە ئارەزوى خۆیان مامەڵەى پێوە بكەنو كەسیش بۆى نەبێ بڵێ بۆ وایەو چۆن وا وەبێ.\nخەڵكى دەیەوێ وەك ڕعیەت و كۆیلە مامەڵەى لەگەڵ نەكرێو تەماشا نەكرێ.\nدەیەوێ لەسەرجەم دامو دەزگاكاندا ئیشى بە باشیو یەكسانى بڕوات نەك بۆ ئیمزایەك یا بۆ كارێكى چەن خولەكى چەند ڕۆژێك هاتو چۆى پێ بكرێو بێ ڕێزى بەرامبەر بكرێ.\nخەڵكى دەیەوێ لە دەسەڵاتى دادوەریدا یەكسانیو عەدالەت هەبێو دادوەران بە یەكچاو سەیرى هەموو تاكەكان بكەنو دۆسیەكان وەك یەك سەیر بكەنو جیاوازى نەكەن لە نێوان\nدەسەڵاتدارو بێ دەسەڵاتو\nخەڵكى دەیەوێ مافە سەرەتاییەكانى چنگ كەوێو لە قەیرانى ئاوو كارەباو سوتەمەنیو شوێنى نیشتەجێبون ڕزگارى بێ.\nدەیەوێ بژێوى ژیانى باش بێو هەموان لە سایەو سێبەرى دەسەڵاتێكى چاكو یەكسانو دادپەروەردا بحەسێنەوە.\nدەیانەوێ باشترین دەسەڵاتى حوكومڕانى هەبێت.\nدەیانەوێ ووڵاتو گەل پارێزراو بێت لە پلانى دووژمنان.\nدەیانەوێ لێپرسینەوە بكرێ لەگەڵ كەسانى گەندەڵو ستەمكار.\nدەیانەوێ شەفافییەت هەبێ لە وسەرجەم داموو دەزگاكاندا.\nدەیانەوێ سیستمى ئەم ووڵاتە بەرەو پێش بچێو لە چەق بەستویو تاك ڕەوى بێتە دەر.\nدەیانەوێ ڕێ بدرێ بە كەسانى شارەزاو بە ئەزموون و شەهادە دارو پسپۆڕ كە بێنە ناو كایەى دەسەڵاتەوە.\nدەیانەوێ ڕێگە چارە هەبێ بۆ نەمانى قەیرانى بێكاریو دامەزراندنو چونە دەرەوەى تاكى كورد بۆ دەرەوەى ووڵات و بەجێ هێشتنى نیشتیمانەكەیان.\nدەیانەوێ چارەسەرى كێشەى ئەو هەموو خوێندكارو قوتابیانە بكرێ كە خوێندن تەوواو دەكەنو بەشێكى زۆریان بە دەست دانەمەزراندنیان لە داموو دەزگاكاندا توشى نەهامەتى دەبنو پەشیمان دەبن لەو چەند ساڵەى كە خوێندویانەو تەمەنو ڕەنجیان بە فیڕ دەڕوا.\nئاخر كەى ڕەوایە بە دەیان خوێندكارو قوتابى زیرەكو بە ئەزموونو لێهاتو بە دەست بێكارییەوە بناڵێنێ.\nئاخر كەى ڕەوایە خوێندكارو قوتابى هەژدەساڵ لە تەمەنى تەرخان بكاو بە هەژاریو قوڕبەسەریو ئەو هەموو هیلاكییەوە خوێندن تەواو بكا لە دوایدا بە دواى ئیشێكدا بگەڕێو كارێك بكا كە بە قەدەر ئەرزو ئاسمان جیاوازى هەبێ لەگەڵ میهنەكەى خۆیدا.\nئاخر كەى ڕەوایە بە هەوڵو ماندوبونى خۆى خوێندن تەواو بكاو سەركەوتن بەدەست بێنێ بەڵام بە بێ واستەو تەسكییەى حزبیو بەرتیلدان جێى نەبێتەوەو دانەمەزرێو حسابى بۆ نەكرێ.\nخەڵكى دەیەوێ بەو پەڕى ئازادیو دیموكراتى ژیانى بەسەر بەرێ لەم ووڵاتەو دوور بێ لە چاو سوركردنەوەو هەڕەشەو زەبرو ززەنگو گەندەڵى.\nخەڵكى دەیەوێ لە سایەى سیستمێكى سیاسى دادپەروەرو یەكساندا مافەكانى بە دەست بێنێو بپارێزرێ.\nخەڵك دەیەوێ موچە بە پێى حەقو، هیلاكیو، بە ئەزموونیو، شەهادەو، خۆ ماندو كردن ،دابەش بكرێ و فەرق بە پێى مەنتق بێ نەك لە موچە خۆرێكەوە بۆ موچە خۆرێكى دیكە ئەوەندەى جیاوازى هەبێ ببێتە مایەى سەرسوڕمانو ئەو پەڕى نا عەدالەتى پێوە دیار بێ.\nئەمەى كە باسمان كرد ڕەنگە بەشێك بێ لە ویستو داواكارییەكانى خەڵك.\nبەڵام ناكرێ لێرەدا هەمووى باسبكرێو بوترێ.\nڕۆژانە ویستو داواكارى خەڵك چ لە ڕێگەى میدیاكانەوە چ لە ڕێگەى كۆڕو كۆبونەوەكان دەوترێو دەبیسترێو دەنوسرێ.\nبەڵام بە داخەوە ئەوەى ماییەى ناخۆشیو نەهامەتییە ئەوەیە كە لایەنە پەویوەدیدارەكان زۆر سستو ئیفلیجن بۆ بە دەنگەوە هاتنو چارەسەركردنى ویستو داواكارییەكان.\nئاخر حوكومەتو پەڕلەمان وەك خۆشیانو خۆشمان ئەڵێین بەرهەمى خوێنو ڕەنجو ماڵ وێرانى ئەم میللەتو خەڵكەیە.\nكەچى وەك حوكومەتو پەرلەمانێكى نامۆ وایە بەم خەڵكو میللەتە.\nبۆتە حوكومەتو پەڕلەمانى كۆمەڵێ نوخبەى سیاسى.\nئەرشیفی (ئەریڤان شەشۆیى)ی نووسەر


ئێزدییەکان پاش تێکشکانی داعش‌و ئازادکردنی موسڵ\nلەگەڵ نزیکبوونەوەی رزگارکردنی ھەموو شاری موسڵ لەداعش، کەیسەکانی تایبەت بە چارەنوسی پارێزگاکەو ئەگەری بەفیدراسیون کردنی‌و پێگەی ئێزدییەکان‌و مەسیحییەکان‌و شەبەک‌و شیعە دێنەوە پێش‌و سەرنج بەلای خۆیدا رادەکێشنەوە.\nھەرچەند ھەرێم تا ئێستا ھیچ تێڕوانینێکی ڕوونی دەربارەی ئایندەی پارێزگای نەینەوا نییەو ھیچ لایەنێکیش پرۆژەو پێشنیازە راگەیەندراوەکانی ھەرێمی لەم بارەیەوە بە ھەند وەرنەگرتووە، بەڵام بەگەڕ خستنەوەی ھەوڵەکان بۆ دابین کردنی تێڕوانینێکی ڕوون سەبارەت بەئایندەی نەینەوا و پێدانی دوورنمایەکی نەتەوەیی بەو ھەوڵانە بۆ ئەوەی لەتێڕوانینی تەسکی حزبایەتی دوور بخرێنەوە، بایەخێکی تایبەتی ھەیە.\nلەم گۆشەنیگایەوە ھێشتا کاتمان لەبەر دەست ماوە بۆ ئەوەی بەرنامەیەکی گشتگیرمان بۆ کەیسی ئێزدییەکان ھەبێ. یەکەم ھەنگاویش رووبەرووبونەوەی راستییەکانە. دەبێ بە ڕوونی دان بەوەدا بنرێ کە ئێزدییەکان دڵیان شکاوەو ھەرگیز ئەوەیان لە ھێزەکانمان چاوڕێ نەدەکرد کە لەساڵی ٢٠١٤دا، لەکاتی ھێرشی داعش بۆ سەر شنگال، ئەرکی خۆیان جێبەجێ نەکەن، شارەکە بەجێ بێڵن‌و ئێزدییەکان بۆ چارەنوسێکی نادیار بھێڵنەوە. رەنگە مەسەلەکە لەڕوی سوپاییەوە بەرگی کشانەوەیەکی تاکتیکی وەرگرێ، بەڵام ئێزدییەکان لە سۆنگەی ئەو نەھامەتییەی کەپاش کشانەوەکە بەسەریاندا ھات، ھەرگیز ناتوانن بە چاوێکی تر جگە لە چاوی سەرزەنشت کردن لێی بڕوانن. بمانەوێ‌و نەمانەوێ ، نەھامەتییەکە بۆتە دیوارێکی بەرز لەنێوان ئێزدییەکان‌و کوردەکانی تر، بە ڕادەیەک کە گروپی وای لەناو ئێزدییەکان دروست کردووە نکوڵی لەکوردبونی خۆیان دەکەن‌و خۆیان لەکورد جیا دەکەنەوە.\nھەرچەند ئەم مەسەلەیە ئێزدییەکان خۆیان بڕیاری لێ دەدەن، بەڵام دەبێ ھەرێم لە ئێستاوە خۆی بۆ ئەم دیاردە تازەیە ئامادە بکات. مێژووی پەیوەندیی نێوان ئێزدییەکان‌و دەوروبەریان چەندین لاپەڕەی تێدایە کە بە لاپەڕەی پرشنگدار دانانرێن‌و پڕ مەینەتی‌و جینۆسایدن. ئەم بەشەی مێژوو خۆی لەخۆیدا گەورەترین پشتیوانییە بۆ لایەنگرانی جیاکردنەوەی ئێزدییەکان لەکورد. بەکردەوە، ھەموو جینۆسایدەکانی دژ بە ئێزدییەکان، لەسەر دەستی سوننە رویان داوەو ھاندەرەکەش تەنھا توندڕەویی ئاینی بووە. تورکە عوسمانییەکان‌و بنەماڵەی جەلیلییە حوکمڕانەکانی موسڵ دەستێکی باڵایان لە جینۆسایدکردنی ئێزدییەکاندا ھەبووە، بەتایبەتی لە سەدەی نۆزدەھەم.\nتا سەدەی ھەڤدەھەم ناوچەی ئێزدی نشین زۆر لەوەی ئێستا فراوانتر بوو، بەڵام بەھۆی جینۆسایدو گۆڕینی زۆردارەکیی ئاینەوە ناوچە ئێزدی نشینەکان بچوک بوونەوە. مێژوو ساغی کردۆتەوە کە چەندین بەشی ناوچەکانی ھەکاری‌و شەمزینان‌و تەواوی ناوچەکانی دھۆک‌و زاخۆ‌و زوممارو دەشتی سلیڤانی، ناوچەی ئێزدی نشین بوون‌و وردە وردە گۆڕانی ئیتنیکییان بەسەردا ھاتووە. کوردی سوننە دەستی لەبچوک کردنەوەی ناوچەی ئێزدی نشیندا ھەبووە، بەتایبەتی لەسەردەمی فەرمانڕەوایی میرنشینی سۆران لە سەدەی نۆزدەھەم. بەڵام دوو خاڵی گەش لە مێژووی کوردایەتیی ئێزدییەکاندا ھەیە، یەکێکیان بەشداریی کارایانە لە شۆڕشی ئەیلول کە بەڵگەی ئاستی بەرزی کوردپەروەرییانەو ئەوی تر رۆڵی بەرچاویانە لە دەستپێکردنەوەی خەباتی چەکدار لە ساڵی ١٩٧٦ بە رابەرایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە ئێزدییەکان تێیدا لەو مەفرەزە سەرەتاییانە بەشدار بوون کە لەقامیشلۆوە بۆ بادینان دەنێردرانەوە، ھەروەک یەکێ لە گەورەترین ھەرێمەکانی ھێزی پێشمەرگە کە ھەرێمی بادینانە، بەفەرماندەیی حسێن بابە شێخی ئێزدی بووە.\nپاش مەینەتیی ئێزدییەکانی شنگال، ژمارەیەکی زۆری ئاوارەی ئێزدی ڕوویان لە ھەرێمی کوردستان کرد. ئەوەندەش کە لە توانای حکومەتدا بووە خزمەتی ئاوارەکانی کردوە، بەڵام لەم مەسەلەیەدا ئێزدییەکان ھیچ تاییەتمەندییەکیان نییە چونکە حکومەت وەک چۆن فریای ئاوارە ئێزدییەکان کەوتووە، فریای ھەموو ئاوارە سوننەو مەسیحییەکانی موسڵیش کەوتووە. ھەرچییەک بۆ ئێزدییەکانی شنگال بکرێ، مەینەتییەکەیان لەبیر ناباتەوە، بەڵام دەبێ بە جۆرێک قەرەبوو بکرێنەوە کەدڵیان لەخۆیان دانەمێنێ‌و بتوانن لەسفرەوە دەست پێ بکەنەوە. ھەرێم لێپرسراوەتییەکی ئەخلاقیی بەرامبەر بە ئێزدییەکان لەسەر شانە، بۆیە بە ھەر شێوەیەک بێ دەبێ پێداویستییەکانی نیشتەجێ کردنەوەی ئێزدییەکان‌و ئاوەدان کردنەوەی شارەکەیان بۆ دابین بکرێ.\nلەسەر ئاستێکی باڵاتریش شنگال، ھاوشێوەی ھەڵەبجە، شایستەی ئەوەیە کە بکرێ بەپارێزگا. ئەگەر ئەوەش نەکرا، پشتگیری کردن لەپرۆژەی کردنی نەینەوا بە ھەرێم، قەزاکان، لەوانە شنگال، بەشێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەکا بە پارێزگا. بژاردەیەکی تریش ھەیە، ئەویش سوود وەرگرتنە لە مادەی ١٢٥ی دەستوری عیراق کە رێ بە پێکھێنانی ناوچەی ئۆتۆنۆم بۆ ئێزدییەکان دەدا.\nلەکۆتاییدا رەنگە ئێزدییەکان پێویستیان بەوە بێ کە داوای لێبوردنیان لێ بکرێ. ئەوەش مەسەلەیەکی ئەخلاقییەو دەشێ ببێ بە بنەمایەکی تازە بۆ دروست کردنەوەی پرد لەگەڵ ئێزدییەکان.


شتومەک بە جێگای پارە هاوردە دەکرێت\nزایینی: ٠٧-١١-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٨/١٦ - ١٦:٥٣ تاران\nکوردستان میدیا: ئەندامێکی کۆمیسۆنی مەجلیسی ڕێژیمی ئێران، باسی لەوە کردووە به هۆی ئەوەیکە مامەڵەی کاڵا بە کاڵامان لەگەڵ وڵاتانی دیکە هەیە، پێویستیمان بە دولار نییه.\nهەواڵدەریی "تەسنیم" سەر بە سپای پاسدارانی ڕێژیمی ئێران، ڕۆژی سێشەممە ڕێکەوتی ١٦ی خەزەڵوەری ١٣٩٦ی هەتاوی، لە زاری "مێهرداد لاهووتی" ئەندامی کۆمیسیۆنی بەرنامە و بوودجەی مەجلیسی ڕێژیم بڵاوی کردووە، کە به هۆی ئەوەیکە مامەڵەی کاڵا بە کاڵامان لەگەڵ وڵاتانی دیکە هەیە، پێویستیمان بە دولار نییه.\nئەو ئەندامەی کۆمیسۆنی بەرنامە و بوودجه باسی لەوەش کردووە، کاتێک ئێمە له دوو وڵاتی چین و تورکیه کاڵا هاوردە دەکەین، پێویستیمان بە پارە نییه.\nڕێژیمی ئێران لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا، لە دوو وڵاتی هیندوستان و ڕووسیه بە جێگای پاره کاڵای هاوردە دەکات و وەرزی پاییزی ئەمساڵیش "ئەلکساندێر نواک" وەزیری وزەی ڕووسیه باسی لەوە کردبوو، کە تاران و مسکۆ گڕیبەستی کاڵا لە بەرانبەر کاڵادا جێبەجێ دەکەن.\nبە هۆی سەپاندنی گەمارۆ ئابوورییەکان دژی ڕێژیمی ئێران، بارودۆخی ئابووریی ئەو وڵاتە شپرزەیه و بەرپرسانی ئەو ڕێژیمە لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا بە جێگای وەرگرتنی پارە کاڵایان هاوردە کردووە.\nلە ساڵی ٢٠١١ی زایینییەوە، کە ڕێژیمی ئێران به هۆی گەمارۆ ئابوورییەکانی تووشی کێشەی زۆر جیددی بووە، ئەو ڕێژیمە بەردەوام لە هەوڵی ئەوەدا بووە کە گەمارۆکان دەور لێ داتەوە و هەر جار تووشی کێشەی دیکە بووەتەوە.


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: تورک وەک سەگی هارە سەگی هاریش ئەگەر کەسی دەست نەکەویت زامداری بکات ئەوا دویی خۆیی زامدار دەکات\nچەند وتەیەک لە سەر تورکی توخمە سەگ\n۱. تورک ئەگەر کەسی دەست نەکەوێت بۆ کوشتن، ئەوا باوکی خۆی دەکوژێت. وتەی ئەرمەنی\n۲. شەیتان چەندین شێوە و ڕووی هەیە، یەکێکیان تورکە. وتەی ئاشوری\n۳. ئەگەر کەڵەشێر هێلکەی کرد، ئەوا تورکیش ئەبن بە مرۆڤ. وتەی ڕۆمانی\n٤. تورک پێ لەهەر شوێنێک بنێت، ئەو شوێنە سەوزایی لێ ناڕوێت. وتەی بوڵغاری\n٥. ئەگەر تورک داوای ئاشتی کرد، ئەوا بزانە شەڕ بەڕێوەیە. وتەی یۆنانی\n۷. مریشک لەو باڵندانە نیە کە بفڕێت، تورکیش مرۆڤ نیە. وتەی ئۆکرانی\n٨. ئەگەر میوانی ناوەختت هات، ئەوا بزانە تورکە. وتەی ڕووسی\n۹. خەڵک ئاوەدانی ئەکەن، تورکیش کاولکاری.\n۱۰. عوسمانیەکان لێرەوە ڕۆیشتن، هەموو شت کاول کرا. ڤیکتۆر هیگۆ\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱۱/۰۷/۱۳۹۷ ۰۸:۱۱:۰۰ قبل‌ازظهر