زایینی: ١١-٠٣-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١٢/٢٠ - ١٢:٣١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: سەرچاوەی ئاوە ژێرزەوییەکانی پارێزگای ئیلام ڕووی لە کەم بوون کردووە و خەریکە دەگاتە ئاستی قەیران.\nئەحمەد کەرەمی، جێگری پارێزگاری ئیلام، لە وتووێژیکدا لەگەڵ هەواڵدەری حکومەتی مێهر، باسی لەوە کردووە کە چەندین ساڵە کێشەی کەم ئاوی لەو پارێزگایەدا بوونی هەیە و هەنووکە گەیشتووەتە سنووری هوشدار و ئەگەر چارەسەرێکی بۆی نەدۆزرێتەوە، لەگەڵ قەیرانی ئاو بەروڕوو دەبین.\nئەو بەرپرسەی ڕێژیم، هۆکاری کەم بوونی سەرچاوە ئاوییەکانی، بۆ وشکەساڵی و بەکارهێنانی بەشێکی زۆر لە سەرچاوە ئاوییەکان بۆ بەشی جوتیاریی زانیوە و باسی لەوە کردووە کە گۆڕانی بارودۆخی کەش و هەوا، مەترسییەکی زۆری خستووەتە سەر، ژینگەی پارێزگای ئیلام.\nئەمە لە حاڵێکدایە کە، بەرپرسانی ڕێژیم بە درووست کردنی بەنداو و گۆڕێنی سیستمی ئاویاری زەوییەکان، بەڵینیان دابوو کە کێشەی ئاو چارسەر دەکەن، بەڵام درووست کردنی بەنداوی ناموهەندسی و جێبەبەجێ نەکردنی سیستمی تازەی ئاویاری، زۆرترین خەساریان بە سەرچاوە ئاوییەکان گەیاندووە.\nلە لایەکی دیکەشەوە، زولفەقار مەهدی زادە، بەڕێوەبەری گشتیی ئاوی ناوچەیی پارێزگای ئیلام، ڕایگەیاندووە کە بەپێی لێکۆڵینەوەکان، سەرچاوەی ئاوە ژێرزەوییەکان لەو پارێزگایە، ٣٠ لەسەد کەمی کردووە و لەو پارێزگایەدا، شارەکانی مێهران و دێهلۆران، زۆرترین کێشەی کەم ئاویان هەیە.\nسەرەڕای کەمتەرخەمییەکانی ڕێژیمی ئێران بۆ چارەسەر کردنی کێشەی کەم ئاوی لە شارەکانی کوردستان، بە گواستنەوەی ئاوی کوردستان و بە بەنداو سازکردن و گۆڕینی ڕێگەی ڕووبارەکان بۆ بیاوانەکانی نێوەڕاستی ئێران، خەریکن کوردستان لەگەڵ قەیرانی ئاو نزیک دەکەنەوە.\nئەمە لە حاڵێکدایە کە زۆرترین سەرچاوەی ئاو لە ئاستی ئێران لە کوردستاندایە و ڕێژیمی فاشیستی ئێران بە ئاگاداری لە قەیرانی ئاو لە داهاتووی شارە فارس نشینەکان، بە گواستنەوەی ئاوی کوردستان، دەیهەوێت کێشەی ئاوی ئەو ناوچانە چارەسەر بکات.\nلە کاتی سەرهەڵدانی کێشەی کەم ئاوی، زۆرجار هەواڵی ناڕەزایەتی دەربڕینی خەڵکی کوردستان لەهەمبەر گواستنەوەی ئاو بۆ ناوەندی ئێران، بڵاو بووەتەوە؛ تەنانەت لەگەڵ پۆلیس بە تایبەت لە ناوچەکانی لوڕستان، تێکهەڵچوونیان هەبووە و ئەگەری زۆربوونی ناڕەزایەتییە خەڵکییەکان و تێکهەڵچوون لەگەڵ بەرپرسانی ڕێژیم، ڕۆژ بە ڕۆژ زۆرتر دەبێت.


پاپا ستایشی ئایەتوڵا سیستانی دەکات\nپاپا هاوکاتی گەڕانەوەی بۆ ڕۆما پاش سەردانە مێژووییەکەی بۆ عێراق، لە ناو فڕۆکەکەیدا بە پەیامنێرانی وتووە کۆبوونەوەکەی لەگەڵ ئایەتوڵا عەلی سیستانی " کۆبوونەوەیەکی باش بووە بۆ گیانی خۆم"و هەروەها ئایەتوڵا سیستانیشی بە "پیاوێکی ژیر" ناودێرکردووە.\nپاپا دەڵێت "هەستم دەکرد پێویستە ئەم حەجەی بڕوا ئاینییە بکەم و بچمە ئەوێ تا پیاوێکی مەزن و ژیر و پیاوی خودا ببینم، کە هەر بە گوێگرتن لێی دەتوانیت ئاوەها باسی بکەیت."\nلە لێدوانەکەیدا پاپا فرانسیس دەڵێت "ئایەتوڵا سیستانی، پیاوی ژیریی و پیاوێکی دنیادیدەیە و پێی وتم لەم 10 ساڵەی ڕابردوودا میوانداری هیچ کەسێکی نەکردووە لەوانەی ئامانجی سیاسییان هەبووە، بەڵکو تەنها میوانداری ئەوانەی کردووە کە مەبەستی ئاینییان هەبووە."\nپاپا دەڵێت "ئایەتوڵا سیستانی هاوکاتی کۆبوونەوەکەمان زۆر بەڕێز بووە و هەستم بە شانازی دەکرد و ئایەتوڵا سیستانی هەرگیز لەبەر میوانەکانی هەڵناستێتە سەرپێ، بەڵام دوو جار بۆ سڵاوکردن لە من هەستایە سەرپێ."\n2 ساڵ لەمەوبەر، پاپا پەیماننامەی "پێکەوەژیان لە پێناو ئاشتی جیهانی و مرۆڤایەتی" مۆرکرد لەگەڵ شێخ ئەحمەد ئەلتەیب، کەسایەتی موسڵمانی سوننە و ئیمامی ئەزهەر.\nڕێککەوتن لەسەر هیچ پەیماننامەیەکی هاوشێوە لەگەڵ ئایەتوڵا سیستانیدا نەکراوە، کە نوێنەرایەتی بەشە سەرەکییەکەی تری ئاینی ئیسلام دەکات، بەڵام پاپا دەڵێت "هەنگاوی تر دەنرێن" لەم دیالۆگەی لەگەڵ ئیسلامدا هەیەتی و دەشڵێت "دەبێت لەگەڵ ئاینەکانی تردا بەرەوپێش بچین."\nپاپا ئاماژەی بەو ڕەخنانەش کردووە کە کاسۆلیکە نەریتییەکان لێی دەگرن و نیگەرانن لەوەی ئاینەکان هەموویان لە یەک ئاستدا سەیر بکرێن.\nپاپا فرانسیس دەڵێت "هەندێک هەن ڕەخنە دەگرن و دەڵێن پاپا ئازایەتی تیادا نییە و ئاگای لە خۆی نەماوە و هەنگاوەکانی لە دەرەوەی ڕێوشوێنەکانی کاسۆلیکییە و یەک هەنگاوی ماوە بۆ بیدعە."\nوەک وەڵامێکیش بۆ ئەو ڕەخنانە، پاپا دەڵێت "ئەم هەنگاوانە مەترسییان تیادایە، ئەم جۆرە بڕیارانەش هەمیشە لە نوێژ و نزا و دیالۆگ و داواکردنی ئامۆژگارییەوە دەدرێن، ئەمە ڕەنگدانەوەیە نەک هەر حەزێکی کاتی."


ئامرازێکی گەڕانی دەرەکی وەک گووگڵ بەکاربێنە.\nئیمەیلەکەت مەنووسە، پرسیارەکەت تەنھا لەم پەڕەیەدا وەڵام دەدرێتەوە.\nلە کۆتایی پرسیارەکەت واژۆکەت دابنێ: بە نووسینی ~~~~ بەکارھێنەرانی دیکە دەزانن کێ ئەم باسەی نووسیوە.\nبیسەلمێنە کە هەوڵێکت داوە بەڵام بە ئاکام نەگەشتوویی: بەتایبەت ئەگەر پرسیارەکەت کارێکی نێوماڵییە (تەکلیفی قوتابخانەیە).\nگرێدەر (لینک) دابنێ بۆ وتاری ویکیپیدیا یان پەڕەی دەرەوە.\nلێدوانەکانی بەکارھێنەرانی دیکە دەستکاری مەکە، تەنها مەگەر بۆ چاککردنی هەڵەیەک کە ڕێگە لە خوێندنەوەی دەقەکان دەگرێت.\nهیچ ڕێنوێنییەکی پزیشکی یان یاسایی مەدە.\nلەکاتی وتوووێژ و داوای هاوکاری تکایە واژۆی خۆت دابنێ بەکرتە کردن لە سەر دوگمەی\nلە بۆکسی نووسیندا.\nسلاو چوونن هاورێیان. تکایە من چوون بزانم وتاری نووێ لە هەموو رۆژەک دا بیبینم. سوپاس دکەم — ئەم لێدوانە لەلایەن Rabun21 واژوونەکراوە. (لێدوان • بەشدارییەکان) ٢٢:٢٠، ٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC)\nتکایە گەر ھەر پرسیارێکی ترت ھەیە بیکە خۆشحال دەبم بە وەڵام دانەوەی 💖 Sakura emad 🌸 (لێدوان) ٢٢:٥٣، ٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC)\nسوپاس بۆ وەڵامدانەوەی @Sakura emad:، بڕوانە پەڕە نوێیەکان --«Muhammed Tahaلێدوان ١٧:٠٢، ٩ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC)\nدواجار لە ١٧:٠٢ی ٩ی ئازاری ٢٠٢١ دەستکاری کراوە


که‌رکوکمان له‌ده‌ست چوو ، با کوردستانمان له‌ده‌ست نه‌چێ – Denegkan\nکه‌رکوکمان له‌ده‌ست چوو ، با کوردستانمان له‌ده‌ست نه‌چێ\nبا گه‌نجان سه‌رقافڵه‌ی جوڵانه‌وه‌یه‌کی نوێ بکه‌ن ، کوردستان وێرانتر ده‌بێت و تاوانه‌کان دووباره ده‌بنه‌وه ، بێده‌نگی گه‌نج شکستی گه‌وره‌تر به کۆمه‌ڵگا ده‌گه‌یه‌نێت .\n…هێمن ڕه‌ئووف ….\nدرێژ کردنه‌وه‌ی واده‌ی جێبه‌جێ کردنی مادده‌ی ١٤٠ ی ده‌ستوری عێراق ، تاقیکردنه‌وه و پێوانه‌ی سه‌نگی ئاخافتن و لێدوان و سیاسه‌تی سه‌رانی کورد بوو له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی عێراق و ئه‌مریکا و تورکیا و نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کانه‌وه . پرسیارێک بوو که هه‌ریه‌کێ له‌و لایه‌نه په‌یوه‌ندیدارانه له خۆیان ده‌کرد ( ئایا ده‌سه‌ڵاتی کوردی به سازش نه‌کردن له‌سه‌ر که‌رکوک ، ڕقی جه‌ماوه‌ر هه‌ڵده‌سێنێت و ئه‌و ئارامییه ترسناکه‌ی تاکی کوردی تێدا ده‌خه‌سێنرێت ده‌شێوێت ، بۆ گێڕانه‌وه‌ی ناوچه داگیرکراوه‌کان ؟ )\nئیتر کاتێک ده‌بینن سه‌رانی کورد ئه‌وه‌نده بێهه‌ڵوێستن له ئاست لێدوان و بۆچونه‌کانی خۆیان و ئه‌وه‌نده بیویژدانانه هه‌وڵی ڕازیکردنی جه‌ماوه‌رده‌ده‌ن بۆ ڕازیبوون بۆ کۆیلایه‌تی ومانه‌وه له‌ناو ترس و دلاڕاوکێی ژێرده‌ستی داگیرکه‌ران ، سه‌ره‌تایه‌ک بۆ هۆنینه‌وه‌ی دووباره‌ی پلانه دڕندانه‌کانیان ده‌ست پێده‌کات و دوورنیه به له‌ناوچوونی ئه‌و ئه‌زموونه بچکۆله‌یه‌ی باشوور کۆتایی پێ نه‌یه‌ت .\nبێده‌نگی و بێهه‌ڵوێستی سه‌رانی کورد له ئاستی تۆپبارانکردن و وێرانکردنه‌وه‌ی لادێکانی کوردستان له‌لایه‌ن دڕنده‌یه‌کی تری هاوسنوره‌وه که تورکیایه ، ڕێگا خۆشکردنه بۆ له‌ده‌ستدانی که‌رامه‌تی نه‌ته‌وه‌یه‌ک و دووباره‌بوونه‌وه‌ی هه‌موو نه‌هامه‌تییه‌کان که‌به‌سه‌ر گه‌له‌که‌مان هاتووه له ڕابوردودا. گوێنه‌دان به ئاواره‌بوونه‌وه و بێماڵو حاڵ بوون و کوشتنی منداڵ و ژن و خه‌ڵکی سیڤیل و بێدیفاع ، مامه‌ڵه‌یه‌کی نابه‌رپرسانه و خیانه‌تکارانه‌یه به‌رامبه‌ر جه‌ماوه‌ر و ڕێگا خۆشکردنه بۆ ده‌ستدرێژی زیاتر و له‌ده‌ستدانی ئه‌و ده‌ستکه‌وته بچوکانه‌ی که به‌رهه‌می شۆڕشه‌کان و ڕاپه‌ڕینه‌کان و خوێنی شه‌هیدانی گه‌له‌که‌مانه .\nده‌سه‌ڵاتی کوردی کارده‌کات بۆ له‌ده‌ستدانی ده‌ستکه‌وته‌کان ، له پێناوی به‌رژه‌وه‌ندیه حیزبی و تاکه‌که‌سییه‌کان !!!. پشتکردنه گه‌ریللا شۆڕشگێره‌کان که ئه‌رکیان پاراستنی شه‌ره‌ف و که‌رامه‌تی نه‌ته‌وه‌یه‌که ، و له هه‌مانکاتدا ڕێگه‌دان به تاریق هاشمی له‌سه‌ر مه‌زاری شه‌هیدانی هه‌ڵه‌بجه داکۆکی له جه‌للادێکی ئه‌نفال بکات ، ئه‌م ڕاستییه پشتڕاست ده‌کاته‌وه ، که سوکایه‌تییه به خوێنی شه‌هیده سه‌ربه‌رزه‌کانی هه‌ڵه‌بجه و ئه‌نفال . وه‌لێ ڕازیبوونی جه‌ماوه‌ری هه‌ڵه‌بجه و گوێگرتن له که‌سێکی وه‌ها که هیچ قیمه‌تێک بۆ خوێنی ١٨٢٠٠٠ مرۆڤی کورد دانانێت ، ئه‌مه جێگای سه‌رسوڕمان و پرسیاره .\nسه‌رانی کورد خه‌ریکی به‌رته‌سککردنه‌وه‌ی ئامانجی شۆڕشه‌کانی ڕابووردوون و له‌هه‌وڵی سه‌رکوتینه‌وه‌ی ده‌نگی ڕاسته‌قینه‌ی جه‌ماوه‌ر دان. له‌ده‌ستدانی که‌رکوک و به‌رته‌سککردنه‌وه‌ی ئازادی ڕاده‌ربڕین به‌ڵگه به‌هێزه‌کانن بۆ خستنه ڕووی ئه‌م سیاسه‌ته نابه‌جێیه . پشتگوێ خستنی قوربانیانی کاره‌ساته‌کان و هه‌وڵدان بۆ که‌ڵه‌که کردنی سامانی میلله‌ت و ، به‌رده‌وامبوونی ئه‌م ڕه‌وشه به‌مشێوه‌یه داهاتوومان کاره‌ساتاوی ده‌کاته‌وه . بۆیه ده‌بێ بۆ ڕێگرتن له‌م داڕوخانه وێرانکه‌ره هه‌نگاوبنێین و هه‌ڵوێستی جوامێرانه بنوێنین .\nبا گه‌نجان سه‌رقافڵه‌ی جوڵانه‌وه‌یه‌کی نوێ بکه‌ن :\nئه‌وانه‌ش که خۆیان به هۆشیار ده‌زانن ده‌بێ هۆشیار ببنه‌وه ، هۆشیاره‌کانی ئێمه گۆڕانکاریان نه‌کردووه و هه‌وڵیان نه‌داوه گۆڕانکاری بنچینه‌یی بکه‌ن .\nلێره و له‌وێ و له تێپه‌ڕبوونی زه‌مه‌ندا کۆمه‌ڵێک هه‌وڵی دڵسۆزانه درا بۆ ده‌ربازبوون له‌و تاریکیه‌ی کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ی تێدا بزر بووه . ئێمه بێخه‌م نه‌بووین له ڕابووردوا هه‌نگاوی زۆر بوێرانه‌مانه‌مان ناوه . سه‌روه‌رییه‌کانی ڕابووردو له لاپه‌ڕه‌کانی مێژوودا ده‌بینرێن ، به‌ڵام هه‌ریه‌که له‌و جموجوڵانه به داخ و بێهوده‌یی کۆتاییان هاتوه ، کۆتاییمان هه‌ر بێهیوابوون و له‌ناوچوون و پارچه پارچه بوون و دۆڕاندن بووه .\nئه‌ی بۆچی نه‌پرسین بۆ ده‌بێ هه‌موو هه‌وڵه‌کانمان بێ ئه‌نجام بگاته کۆتایی ؟ ئه‌ی بۆ نه‌توانین وه‌لامێکی تۆکمه و درووست و ڕاشکاوانه‌ی ناوازه بۆ ئه‌م هه‌موو کۆتاییه خه‌مناکه نه‌هۆنینه‌وه و نه‌یکه‌ین به ڕاستییه‌ک و ببێته ئامانج ؟ بۆچی یه‌کگرتووی بۆ ئامانجێک که سه‌روه‌ری ده‌رووست ده‌کات و تۆو ده‌چێنێت و به‌رهه‌می ده‌بینرێت له داهاتوودا، نه‌که‌ینه به‌رنامه‌یه‌کی پیرۆز و بۆ به‌جێهێنانی ئه‌و ئه‌رکه پێویسته ،دڵسۆزانه نه‌که‌وینه کار ؟\nدرووست بوونی ئه‌م هه‌موو ڕێخراو و گروپ و پارت و کۆمه‌ڵه و له‌خۆنانی ئه‌م هه‌موو ناو و شوهره‌ته تازه‌یه شتێک نییه جگه له بچوککردنه‌وه و توانه‌وه‌ی خۆمان له‌به‌رده‌م گه‌رمیه‌کی به‌هێزدا که ناشێت به‌م بچوکیه به‌رگه‌ی بگرین .\nپارچه پارچه‌کردنی ئه‌و هه‌موو بیر و بۆچوونه لێکچوانه‌ی که پێکه‌وه خێراتر و کاریگه‌رتر و جوانتر و ڕاستر بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌کان و گه‌ڕان بۆ ئه‌ڵته‌رناتیڤه گونجاوه‌کان هه‌وڵده‌ده‌ن ماڵ وێرانی و داماوی و دووبه‌ره‌کی ده‌چێنێ ، با هه‌وڵ بده‌ین بۆ کۆکردنه‌وه و لێکنزیککردنه‌وه‌یان هه‌تا بتوانین باشتر به‌رگه‌ی پلانه ده‌ره‌کییه‌کان بگرین و به‌رپه‌رچی توند و بوێرانه‌یان بده‌ینه‌وه . چه‌ندین ساڵه که‌رتکه‌رت ده‌بین و به‌ش به‌ش لێمان که‌م ده‌بێته‌وه و بێهێز دبین ، با به کرده‌وه ئه‌و نه‌خۆشیه بمرێنین .\nئێمه‌ی گه‌نج له تواناماندا هه‌یه کار بکه‌ین بۆ رووناککردنه‌وه‌ی داهاتوومان ، با هه‌ریه‌که له ئێمه خۆی به به‌رپرسێکی خاوه‌ن ئه‌رک بزانێت و قۆڵی ئازایه‌تیمانی لێهه‌ڵماڵین ، با پێکه‌وه دوور له به‌رژه‌وه‌ندیه‌کان ڕوو له‌یه‌ک ئامانج به په‌یامێکی کوردانه‌ی ڕاستگۆیانه‌وه بێینه پێشه‌وه .\nدرووستکردنی به‌ره‌یه‌کی ڕابوونی گه‌نجان بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ئه‌م سته‌مه مۆدێرن و هه‌وچه‌رخه‌ی له گه‌له‌که‌مان ده‌کرێت پێویستیه‌کی بێمه‌رجی هه‌نوکه‌ییه . ئێستا کاتی ئه‌وه‌یه له‌و بازنه داخراوه بێینه ده‌ره‌وه و چیتر به‌ده‌وری گومه‌زێکی خاڵیدا نه‌سوڕێنه‌وه . ده‌بێ هه‌وڵبده‌ین بۆ تێکشکاندنی ئه‌و کۆسپ و ته‌گه‌رانه‌ی ئامانجی گه‌له‌که‌مان ژێر پێ ده‌نێت . ئێمه ته‌نها به سه‌ربه‌خۆبوون و یه‌کگرتووی ده‌توانین وه‌ڵامی دوژمنان بده‌ینه‌وه . به داڕشتنی پلانێکی هاوچه‌رخی ڕاشکاوانه و بوێرانه و بێسڵه‌مینه‌وه له‌هه‌ر ئاسته‌نگێک ده‌توانین ده‌ستکه‌وتی گه‌وره به‌ده‌ستبهێنین .\nگه‌رمیان و هه‌ڵه‌بجه و زه‌رده‌شت و قامیشلۆ و هه‌موو سیمبۆله‌کانی قوربانیدانی ئه‌م گه‌له ، له کوردبوونمانه‌وه سه‌رچاوه‌یان گرتووه . ده‌بێ به کوردبوونمان وه‌ڵامی ئه‌م زۆردارییانه بده‌ینه‌وه . با به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانمان وه‌لانێین و بۆ کوردبوون تێبکۆشین.\nبا له ئێستاوه ده‌سه‌ڵاتی کوردی به ده‌سه‌ڵاتێکی به‌سه‌رچوو بناسین ، تازه ئه‌م ده‌سه‌ڵاته له ڕێگای خزمه‌ت و به‌ده‌ستهێنانی ئامانجه‌کان لایداوه و وه‌ها وون بوه که هه‌رگیز خۆی نادۆزێته‌وه . با پێکه‌وه بۆمه‌به‌ستێکی پاک و ڕاسته‌قینه تێبکۆشین . ئێمه داهاتوویه‌ک چاوه‌ڕێمان ده‌کات که خۆمان ده‌ستنیشانی ده‌که‌ین . زمان و خاک و داهات و نیشتیمانێکی ڕه‌سه‌نمان هه‌یه . ئێمه سته‌م له‌که‌س ناکه‌ین و خاکی که‌سمان ناوێت . با بۆ سه‌ندنه‌وه‌ی مافه‌کانی خۆمان تێکۆشانێکی شه‌ریفانه بکه‌ین . با ده‌ست له ناو ده‌ست بین به پلانێکی بنیاتنه‌رانه ، بۆ کوردستانێکی ئازاد و ئاوه‌دان کۆشش بکه‌ین هه‌تا خه‌ڵکێکی هۆشیار و سه‌ربه‌ست دروست بکه‌ین . گه‌نج به‌رپرسیاره له بارودۆخێک که تێیدا ده‌ژی ئه‌م ڕه‌وشه دژواره‌ی ئێمه‌ی گرتۆته‌وه و بێده‌نگبوون له تێپه‌ڕینی به‌مشێوه‌یه به‌سه‌رمانا ، به شه‌رمه‌زاری پێ ده‌نێینه مێژوویه‌کی پڕ له نه‌هامه‌تییه‌وه .\nPrevious کۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی، ده‌وڵه‌ت و حیزب\nNext ئیفلیج بوونی ماده‌ی 140 و ئه‌زموونی کوردی چ په‌یامێک ده‌گه‌یه‌نێ؟..سه‌دیق سالح عه‌زیز


ئەو لێدوانەی بەرێز سەلاحەدین دەمیرتاش تووشی شۆکی کردم. - Kurdistanigawre\nئەو لێدوانەی بەرێز سەلاحەدین دەمیرتاش تووشی شۆکی کردم.\nبەڕێز سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی گشتیی پارتی دێموكراتی گەلان (هەدەپە) لە لێدانیکیدا بۆ ماڵپەری فورات نیوزی، لە پێوەندی بە هێرشەکانی پێشمەرگە بۆ ڕزگارکردنەوەی ناوچەکانی شینگال دڵخۆشیی خۆی بۆ ئازاد‌كردنی زۆربەی ناوچەكانی سنووری شنگال دەربڕی و پیرۆزباییشی لە پێشمەرگەو گەریلا كرد. بەڵام لە لایەکی دیکەوە ڕایگەیاند کە شنگال بە شێوەیەكی فەرمی بەشێكە لە عێراق، ئێستا مەترسی هەیە كە ئەو شارۆچكەیە بخرێتەوە سەر هەرێمی كوردستان.\nهیچ نکۆڵی لەوە ناکرێت کە بەرێز دیمیرتاش بە هۆی پێداگری لە مافە ڕەواکانی گەلی کورد لە باکوری وڵاتمان تا ڕادەیەکی باش خۆشەویستی خۆی بردوەتە دڵی خەڵکەوە. کە چی زۆر پێچەوانەی کەسایەتی و هەڵویستە سیاسی و نەتەوەیەکانی چەندساڵ پێشی، و لە کات وساتێکی زۆر ناسکدا، کە بە سەدان هەزار کوردی خەڵکی شنگال بە یەزیدی وغەیرە یەزیدییەوە چاوەروانی ڕزگاری شارە داگیرکراوەکەیان بوون بە هیمەتی هێزەکانی پێشمەرگەو هاوپەیمانانیان لە ژێرچنگی چەتەکانی داعش، و بۆ گەرانەوەی سەر دەسەڵاتی باشوری کوردستان. کە چی ناوبراو داوای ئەوە دەکات شنگال نەخرێتەوە سەر هەرێمی کوردستان.\nبەڕاستی ئەم لێدوانەی بەرێزیان بۆ من و هەزارانی وەک من جێگەی پرسیارە، و نایشارمەوە کە من بەو لێدوانەی بەرێزیان وێرای ئەو هەموو خۆشەویستییەی کە بۆ بەرێزیان هەمە بەڵام تووشی شۆک بووم. ناوبراو بە تەوای شینەکردوەتەوە کە مەبەستی چییە لەوەی نەگەرێتەوە ژێر دەسەڵاتی هەرێمی کوردستان. ئەگەر مەبەستی ئەوەیە کە شنگاڵیش بکرێتە کانتۆنێکی سەربەخۆ ئەوەش بەبۆچوونی من بیرکردنەوەیەکی هەڵەیە. بە کانتونکردنی شارەکانی کوردستان بە بۆچوونی من دیسانەوە پارچە پارچە کردنەوەی کوردستان ولە یەکدابراندنێکی کۆمەڵایەتییەوە. با هەر بەشەی کوردستان حکومەتێکی گشتی هەبێت کە یاساکانی بۆ گشت شارو ناوچەکانی بێت، نەک هەر شارەی کوردستان بۆ خۆی حکومەتێکی هەبێت و خۆی بریار بدات. ئەم جۆرە کانتونانە دەمانگەرێنێتەوە بۆ سەردەمی ئەمارەتەکانی سەدانساڵەی پێشوومان کە بە ناچاری و بە هۆی نەریتی نالەباری ئەو سەردەمە هەر ناوچەیەکی وەک بابان و سۆران و هیدیکە دەسەڵاتی ناوچەی خۆیان بەرێوە دەبرد. یا ئەگەر بەرێزیان پێیان وایە کە شنگاڵ بخرێتەوە ژێر دەسەڵاتی حکومەتی بەغدا ئەمەش هەڵەیەکی مێژوویە بۆ بەرێزیان و خەباتی چەند ساڵەیان دەخاتە ژێر پرسیارەوە.\nلەم سەردەمەی ئیستادا لە سەرتاسەری جیهان باس باسی گەلی کورد و خۆراگری پێشمەرگەو گەریلایە. کەیسی سەربەخۆیی کوردستان و بە بە دەوڵەتبوونی کوردستان زۆر ڕێگەی بۆ خۆشکراوە، دەرکردنی داگیرکەری کوردستان لە سەر خاکەکەمان بووەتە پرۆژەی رۆژانەی هێزەکانی پێشمەرگە و گەریلا. کەچی مخابن تازە لە لایەن هیندێک سەرکردەی نەتەوەیی کوردەوە گۆی بیسی مانەوەی یەکێتی خاکی ئێراق و نەگەرانەوەی شارێکی مەزنی وەک شنگال بۆ سەر کوردستان دەبین؟ بەڕاستی نازانم ئەمە چ نهێنییەکی بە شۆیندایە و مەبەست لەم جۆرە لێدوانانە لەم کاتانەی خاکی کوردستان بەرەو ڕزگاربوون دەروا لە چ دایە\nبەیجی فەرمی فایسبووک


12 ساڵ دوای هاوسه‌رگیری چی ڕوو ده‌دا؟\n12 ساڵ دوای هاوسه‌رگیری چی ڕوو ده‌دا؟   22/9/2017\nساردبوونه‌وه‌ی ژیانی خێزانی نێوان ژن‌و مێرد‌و ده‌رنه‌بڕینی سۆز له‌لایه‌ن هاوسه‌ره‌كانه‌وه یه‌كێكه له كێشه خێزانییه‌كان.\nبه‌شێك له خێزانه‌كان دوای چه‌ند ساڵێك له تێپه‌ڕبوونی ژن‌و مێردایه‌تی، ئیتر وه‌كخۆیان ده‌ڵێن ماڵیان ده‌بێت به چێشتخانه و ژنیش ده‌بێت به چێشتلێنه‌ر.\nهه‌ندێك له‌پیاوان ته‌نیا بۆ خواردن ده‌گه‌ڕێنه‌وه بۆ ماڵه‌وه‌و ژنیش وه‌ك جاران نامێنێت، به وته‌ی پیاوان هه‌ندێك له ژنانیش زۆرجار بۆنی تام‌و پیازی قرچاویان لێدێ.\nله ماوه‌ی 6 مانگدا 23 ژن سه‌ردانی سه‌نته‌رێكی خێزانییان كردووه شه‌كوای حاڵی خۆیان له ده‌ست مێرده‌كانیان كردووه كه هیچ هه‌ست‌و سۆزیان نه‌ماوه له‌به‌رمبه‌ردا هه‌ندێك له خێزانه‌كانی تر پێیانوایه ساردبوونه‌وه‌ی سۆزداری ئاسایه، به‌مه‌رجێك پیاو به‌دیلی ئه‌م ساردبوونه‌وه‌یه هه‌بێت.\n5 ساڵی یه‌كه‌م وا نه‌بووین\nكیژان و حه‌مید 21 ساڵه هاوسه‌رگیرییان كردووه، سه‌ره‌تای ژیانی هه‌ردووكیان ئاسایی بووه، وه‌ك هه‌موو ژن‌و مێردێك سه‌یران‌و سه‌فاو پێكه‌نین و هه‌ندێكجار ورده كێشه‌یان هه‌بووه. به‌ڵام كیژان له دوای\nله دایكبوونی دوو منداڵ هه‌ست ده‌كات كه حه‌مید وه‌ك جاران گرنگی پێنادات. وه‌ك ئه‌و وتی: مێرده‌كه‌م دوای ئه‌وه هیچ وشه‌یه‌كی به‌قوربان‌و به‌ساقه به‌كار ناهێنێت. جاران ئیشی بوایه‌و نه‌بوایه ده‌هاته‌وه و ته‌وقه‌یشی له‌گه‌ڵ ده‌كردم، كه ده‌چوه ده‌ره‌وه. ده‌یوت: گیانه‌كه‌م هیچت پێویست نیه.\nله فه‌رمانگه‌یش یه‌ك دووجا تێلی بۆ ده‌كردم قسه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كردم. به‌ڵام ئێستا وه‌ك ئه‌و ده‌ڵێ: دڵی لێم هه‌ڵكه‌نراوه، ئیتر نازانم بووم به چاوه‌وه، یان نوشته‌یان لێكردووم.\nهه‌روه‌ها وتی: نازانم بۆچی له پڕگۆڕا و هیچ هه‌ست و سۆزی بۆم نه‌ماوه حه‌میده‌كه‌ی من جاران نه‌یده‌هێشت له یه‌ك شه‌و زیاتر له ماڵی باوكم بمێنمه‌وه، به‌ڵام ئێستا سێ شه‌ویش له ماڵی باوكم بم. پێم ئه‌ڵێ بۆچی شه‌وێكی تریشی ناخه‌یته سه‌ر. به هۆی ئه‌م گۆڕانه‌ی حه‌میده‌وه كێشه ده‌كه‌وێته‌وه نێوانیانه‌وه و قسه‌ی هه‌ڵبه‌ز و دابه‌ز له نێوانیان دروست ده‌بێت. كیژان په‌نا ده‌باته به‌ر سه‌نته‌رێكی خێزانی‌و شه‌كوای حاڵی خۆی لای شاره‌زایانی سه‌نته‌ره‌كه ده‌كات و ده‌ڵێت:\nچی بكه‌م بۆ ئه‌وه‌ی مێرده‌كه‌م وه‌ك جارانی لێبێته‌وه و له‌به‌رچاوی نه‌كه‌وم. به وته‌ی خۆی پێشتریش چووه‌ته لای كه‌سێك‌و نوشته‌ی بۆ كردووه تا دڵی مێرده‌كه‌ی بگه‌ڕێنێته‌وه.\nساردبوونه‌وه‌ی نێوان هاوسه‌ران بریتیه له كاڵبوونه‌وه‌و كه‌مبوونه‌وه‌ی پێدانی سۆز و گۆڕینه‌وه‌ی وشه‌ی سۆزداری‌و نه‌رم‌و نیانی.\nبه‌لای شاره‌زایانی بواری كۆمه‌ڵناسیه‌وه ڕۆتینی ژیانی ڕۆژانه‌و هاتنه‌كایه‌ی منداڵ و زیادبوونی به‌رپرسیارێتی هه‌ردووكیان هۆكاری ئه‌م حاڵه‌ته‌ن. به‌ڵام زۆر له پیاوان ئه‌وه ڕه‌تده‌كه‌نه‌وه كه ساردو سڕی له نێوان ژن‌و مێرد دروست بێت، به‌ڵكو ته‌نیا قۆناغه‌كه ده‌گۆڕێت.\nبه‌شێكی تر له به‌شداربوانی ڕاپۆرته‌كه ئاماژه به‌وه ده‌ده‌ن كه بنه‌مای هاوسه‌رگیرییه‌كه ته‌ندروست نه‌بووه.\nبۆچوونی هه‌ندێك له ژنان وایه ئه‌گه‌ر هاوسه‌رگیریی له‌سه‌ر بناغه‌ی خۆشه‌ویستی و وه‌فادری و ڕێز پێكه‌وه بژین ساردبوونه‌وه له نێوانیان ڕوو نادات.\nپه‌یام مه‌حمود ـ ڕۆژنامه‌نووس، كه ماوه‌ی 12 ساڵه پڕۆسه‌ی هاوسه‌رگیریی ئه‌نجامداوه، به پێكه‌نینه‌وه وتی: ئێمه سارد نه‌بووینه‌ته‌وه. هه‌روه‌ها وتی: ئه‌گه‌ر هاوسه‌رگیریی له‌سه‌ر بنه‌مای ڕێز و خۆشه‌ویستی‌و پێكه‌وه ژیان بێت، نابێت سارد بنه‌وه، چونكه بۆ یه‌كتر ئه‌ژین و چاویان به‌دوای كه‌سی تره‌وه نیه.\nهێمای بۆ ئه‌وه‌یشكرد كه ته‌كنه‌لۆجیا و ئالووده‌بوون پێوه‌ی وایكردووه كه ساردبوونه‌وه له نێوان هاوسه‌ران دروست بێت. وتیشی: «به‌و هۆیه‌وه پیاو په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ دۆسته‌كانی گرێ ده‌داو خه‌یاڵی زۆر ده‌كات له هاوسه‌ره‌كه‌ی دوورده‌كه‌وێته‌وه».\nساردبونه‌وه‌ی سۆزداری نێوان هاوسه‌ران له دوای ده دوانزه ساڵ له پڕۆسه‌ی هاوسه‌رگیری ده‌ستپێده‌كات. به‌پێی ڕاپرسیه‌ك زۆرینه‌ی ئه‌وانه‌ی كه بیریان له‌وه كردۆته‌وه ژنی تر بێنن، یان به‌دزییه‌وه ژنیان هێناوه. له دوای ده ساڵ له پڕۆسه‌ی هاوسه‌رگیری بووه. به‌ڵام به‌شێكی تر له خێزانه‌كان به وته‌ی خۆیان سارد نه‌بوونه‌ته‌وه و به‌دیلییا بۆ ساردبوونه‌وه داناوه‌و به‌رده‌من له ژیان‌و ژیانداری به گه‌رمی.\nسروشتی مرۆڤ وایه\nنه‌وزاد قادر 27 ساڵه، پیشه‌ی مامۆستایه‌و هاوسه‌رداره، له ئێستادا خاوه‌نی (5) منداڵه به كوردستانی نوێی وت: ئه‌م مه‌سه‌له‌یه ڕێژه‌ییه، له كه‌سێكه‌وه بۆ كه‌سێكی تر جیاوازه. به ڕای من په‌یوه‌ندی به ئاستی ڕۆشنبیرییه‌وه هه‌یه. ڕاسته دوای ماوه‌یه‌كی زۆر ژن‌و مێرد په‌یوه‌ندییه‌كانیان وه‌ك خۆی نامێنێ، هه‌تا له‌په‌یوه‌ندی تایبه‌تیش، به‌لای منه‌وه ئه‌مه بابه‌تێكی فسیۆلۆجیه. به سروشت مرۆڤ وایه. به‌ڵام ئه‌كرێ به‌دیلی ئه‌م حاڵه‌ته هه‌بێت. وه‌ك ئه‌و وتی به‌دیلی ساردبوونه‌وه‌ی نێوان ژن و مێرد بریته له ماچ و ده‌ستله‌ملان‌و مه‌یلی زیاتر دان به ژن. هه‌روه‌ها وتی: كاره‌سات ئه‌وه‌یه ئه‌گه‌ر به‌دیل نه‌بێت ئه‌و كاته جیابوونه‌وه‌و به‌دگومانی له‌نێوان هه‌ردووكیان دروست ده‌بێت‌و سه‌رئه‌كێشێ بۆ لێكترازان سه‌رئه‌نجام منداڵ ده‌بێته قوربانی.\nله ماوه‌ی شه‌ش مانگدا له كۆی 201 خێزان كه سه‌ردانی سه‌نته‌رێكی خێزانیان كردووه (23) ژن كێشه‌كانیان بریتی بووه له ساردو سڕی مێرده‌كه‌یان‌و نه‌مانی سۆز و ده‌رنه‌بڕینی خۆشه‌ویستی نێوانیان، سه‌رجه‌میان بۆ ئه‌و مه‌به‌سته چاویان به شاره‌زایانی سه‌نته‌ره‌كه كه‌وتووه.\nهه‌ندێك هۆكاری ئه‌م ساردبوونه‌وه‌یه‌ی پیاو له به‌رامبه‌ر ژندا ده‌گه‌ڕێننه‌وه بۆ جیاوازی ئاستی ڕۆشنبیری.\nدوو ژینگه‌ی جیاواز\nجه‌مال عومه‌ر، له دادگای سلێمانی، هێمای بۆ ئه‌وه كرد، كه\nهاوسه‌رداری په‌یوه‌ندی نێوان دوو مرۆڤه نابێت بیر له‌وه بكه‌ینه‌وه كه كێشه‌ی تیا نیه. وه‌ك ئه‌و وتی: به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر هاوسه‌ره‌كان دوو ژینگه‌ی زۆر جیاوازیان هه‌بێت ئه‌و جۆره كێشانه هه‌یه. ئه‌وه‌ی به‌لای ئه‌وه گرنگه چۆن مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئه‌و كێشه‌یه ده‌كه‌ین.\nشاره‌زایانی بواری ده‌روونی و كۆمه‌ڵایه‌تی هێما بۆ ئه‌وه ده‌كه‌ن هۆكاری ئه‌و ساردبوونه‌وه په‌یوه‌ندی به تێڕوانینی هه‌ردووكیانه‌وه هه‌یه بۆ بابه‌ته‌كان.\nهۆكاره‌كه جیاوازی بۆچوونه\nهاوڕاز عه‌بدول ـ توێژه‌ری ده‌روونی به كوردستانی نوێی وت: باشه هه‌ر ئه‌و خاتوونه‌یه كه چه‌ند ساڵ له‌مه‌وپێش ئازیز بووه، ئێ ئێستا ئایزتره، به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر بووبێت به‌دایك. وتیشی: به‌ڕای من جیاوازی بۆچوونیان بۆ بابه‌ته‌كان ئه‌م ساردبوونه‌وه‌یه دروست ده‌كات.\n1ـ دروستكردنی هاوسه‌ر له‌سه‌ر بنه‌مای ڕێز و خۆشه‌ویستی و لێكتێگه‌یشتن.\n2ـ گفتوگۆی خێزانی، یان ڕاوێژی خێزانی، ئیتر هه‌فتانه بێت، یان مانگانه. خێزانه‌كه‌ی له سه‌ر مێزی نانخواردن، یان پاركێك كۆببنه‌وه گفتوگۆ بكه‌ن ده‌رباره‌ی ژیان و په‌یوه‌ندییه‌كانیان. كه ئه‌مه وه‌ك به‌رنامه توێژه‌ر بۆ ئه‌و خێزانانه‌ی داده‌نێت كه تووشی ئه‌م حاڵه‌ته بوون.\nله ژماره‌كانی داهاتوو لاپه‌ڕه‌ی ژیانداری كوردستانی نوێ ڕاپۆرت‌و دیدار له باره‌ی گرنگی گفتوگۆی خێزانی بڵاوده‌كاته‌وه.


ئێریک موریتز فۆن هۆرن بۆستێڵ (١٩٣٥-١٨٧٧)، ئێتنۆموزیکۆلۆجیست، موزیکزان و موزیکدانەری نەمسایی بوو. گرینگترین و ناسراوترین ئیشی، داهێنانی سیستەمی پۆلێنکردنی ئامێرەموزیکیەکان بە هاوکاری کۆرت زاکس بوو. هورن بۆستێڵ لە وێننا و لە بنەماڵەیێکی موزیکپەروەر لە دایک بوو.\nئێریک موریتز فۆن هۆرن بۆستێڵ  (١٩٣٥-١٨٧٧)، ئێتنۆموزیکۆلۆجیست، موزیکزان و موزیکدانەری نەمسایی بوو. گرینگترین و ناسراوترین ئیشی، داهێنانی سیستەمی پۆلێنکردنی ئامێرەموزیکیەکان بە هاوکاری کۆرت زاکس بوو. هورن بۆستێڵ لە وێننا و لە بنەماڵەیێکی موزیکپەروەر لە دایک بوو. دایکی لە گۆرانیبێژە بە ناوبانگەکان و باوکیشی لە دادوەرە پلە یەکەمەکانی ئەڵمانیا بوو. هەر لە منداڵییەوە لەگەڵ پیانۆ و تیۆری موزیک ئاشنایی پەیداکرد، بەڵام خوێندنی باڵای نەک لە موزیک، بەڵکوو لە زانکۆی هایدێڵبێرگ و وێننا ، لە زانستە سرووشتیەکان ئەنجامدا. و دواترێش دکتۆرای لە زانستی کیمیا لە زانکۆی وێننا تەواوکرد. دواتر رۆشت بۆ بەرلین و وەک یاریدەدەری شتامپف لە دامەزراوەی دەروونناسی بەرلین دەستی بە ئیشکرد. هورنبۆستێڵ هەروەها لە ئارشیڤی فۆنۆگرافی بەرلین لەگەڵ شتامپف هاوکاری دەکرد و لە ساڵی ١٩٠٥ بوو بە راگری ئەو دامەزراوەیە. لە ساڵی ١٩٣٣ لەبەر ئەوەی دایکی جوولەکە بوو، لەلایەن نازییەکانەوە لە هەموو ئیشەکانی لابرا و دواتریش لە ئاڵمانیا دەرکرا. هورن بۆستێڵ لە دوای ئەوە، یەکەم جار چوو بۆ سویسڕا و دوایان بۆ ئەمریکا. هەرچەند لە کۆتاییدا، رۆشت بۆ بەریتانیا و لە زانکۆی کەمبریج دەستی بە ئیش کرد. لە ساڵی ١٩٣٥ لە لەندەن کۆچی دواییکرد.\nهۆرنبۆستێڵ، هاوشان لەگەڵ شتامپف، رۆڵێکی سەرەکی هەبوو لە دامەزراندنی موزیکناسی بەراوردی. بەبڕوای هۆرنبۆستێڵ، موزیکناسی بەراوردی، شوێنگەی یەکتربڕی سێ زانستی قەومناسی، موزیکناسی و دەروونناسییە و هەربۆیە پێی وابوو کە موزیکناسی بەراوردی لە تێکهەڵکێشکردنی ئەم سێ زانستە دروستبووە وجیاوازە لە موزیکناسی قەومی کە زۆرتر گرینگی بە لایەنی کەلتوری و مرۆڤناسی و ئێتنۆگرافیک دەدات(حەجاریان، ١٣٨٧ :٤٧).\nهۆرنبۆستێڵ هیوادار بوو کە موزیکناسی بەراوردی بتوانێ زانیارییە ئەزمونیەکان لە ناسینی شێوازەکانی موزیک، هاڕمۆنی، هەماهەنگی دەنگ و بنەمای ریتم، بەکارببات(هەمان: ٤٥).\nهورنبۆستێڵ لە وتارێکی دا کە لە ساڵی ١٩٠٥ دەرچوو، ئامانج و ئەرکی موزیکناسی بەراوردی ئاوەها باس دەکات: < موزیکناسی بەراوردی سەرەکیترین رێگای ناسین و لێکۆڵینەوە لە ستایلەکانی موزیکە لەبەر ئەوەی کە لەسەر ئەم بنەمایە یەکەم، دەتوانین شیکاری هەموو ستایلەکانی موزیک بکەین. دووهەم، دەتوانین ستایلەکان لەگەڵ یەکتر بەراوردبکەین و جیاوازیەکانیان دەربخەین. لە لایێکیترەوە، بەراوردکردنی ستایلە جیاوازەکانی موزیک لەگەڵ یەکدی، دەبێتە هوی روونکردنەەوەی تایبەتمەندییەکانی هەریەک لە ستایلەکان، کە ئەم تایبەتمەندییە لێکچووانە دەکرێت وەک یاسای گشتی تۆماربکرێن. بەراوردکردن لە هەموو زانستەکاندا بەکاردەبرێت...>(مەسعوودییە، ١٣٨٣ :١٩). لە شوێنێکیتر دەڵێت< دەستنیشانکردنی ستایلەکانی موزیکی کۆن بە بەکارهێنانی ئەوشتەی کە ئێستا لەبەردەستمانە واتە ئامانجی موزیکناسی بەراوردی، کە دەرخستنی پەرەسەندنی مێژوویی و بنەما گشتییەکانی جوانیناسی موزیکە...پێویستە تایبەتمەندییەکانی چاندی موسیقایی خەلکە بەراییەکان، بەراورد بکەین ەگەڵ تایبەتمەندییەکانی موزیکی چاندە کەڤنارەکان. لەسەر ئەم بنەمایە، لە مابەینی موزیکی خەڵکە بەراییەکان و چاندە کەڤنارەەکان لێکچوون هەیە...>(هەمان).\nهۆرنبۆستێڵ، خۆی یەکێکە لە بونیاتنەرەکانی موزیکناسی بەراوردی بەرلین. لێکۆڵینەوەکانی لە ساڵەکانی ١٩٠٤، پلەی ئەوی زۆر بەرزتر کردەوە. باسەکانی ئەو سەردەمە زۆرتر دەربارەی دەرونناسی بیستن لە موزیک و فیزیۆلۆجی بوو، هۆرنبۆستێڵ بازنەی ئەم باسانەی فراوانتر کرد و باسی مێژوو و چاندیشی پێ زیادکرد (حەجاریان، ١٣٨٧ :٤٨).\nئەو پارچە موزیکانەی کە لێکۆڵینەوەکەیان لەسەر دەکرا، لە رێگای میتۆدی ئاماری، خاڵە هاوبەشەکانیان لەگەڵ یەکتر بەراورد دەکرا و ئەنجامی گشتی پێشکەش دەکرا. هەروەها لێکدانەوەیان لەسەر ریتم، میتر و پێوەندی نێوانیان و بێژەکان دەکرد. هۆرن بۆستێڵ دەیگوت تایبەتمەندی لێکچوو لە سیستەمی بیستنی مرۆڤدا هەیە کە دەبێتە هۆی ئەوەی کە بتوانێ سیستمگەڵی جیاوازی موزیک، لەیەک جودا بکاتەوە. میتۆدی هۆرنبۆستێڵ لەسەر بنەمای میتۆدی رۆژئاوایی بوو کە بۆ ماوەی پەنجا ساڵ رۆڵێکی کاریگەری لەسەر میتۆدۆلۆجی موتالاتی موزیکی جیهان هەبوو(حەجاریان،١٣٨٧ :١٢٧-١٢٦). هورنبۆستێڵ هەروەها باسی لە پێوەندی زمان و موزیک دەکرد و لەم بارەدا دەڵێ: <پێوەندی موزیک و بێژە وەها لەیەک نزیکە کە باسی ئەوەی کە یەکەمجار کامیان هەبووە، تێکەڵ بووە(هەمان :٤٥).\nوتاری "موزیکی ژاپون " کە لە ساڵی ١٩٠٣ دا بە هاوکاری ئابراهام نوسیویەتی، لە یەکەم وتارەکانە کە باس لە لێکۆڵینەوەی ئاماری موزیکی قەومەکان دەکات و میتۆدێکی تایبەتی بەکارهێناوە کە خەڵکانیتریش بەکاریان هێناوە.\nگرینگترین تیۆری هۆرنبٶستێڵ تیۆریەکەی لەسەر چۆنیەتی بەدوای یەکترهاتنی مەودای پێنجەم بە فووکردنە ناو لوولەی دەنگییە. <هۆرنبۆستێڵ پێی وایە کە ئەم بەدوای یەکترهاتنە لەبەر جیاوازی کۆمایێکی فیساگورسی بەرابەر لەگەڵ ٢٤سێنت، دروست بووە. واتە مەودای پێنجەم، دەرەنجامی فووکردنە نێو لولەی دەنگی ٦٧٨ سێنتییە. لە بەدوای یەکترداهاتنی مەودای پێنجەم، ئەم کەمییە روو لە زیادبوون دەکات تا رادەیێک کە بەدوای یەکترداهاتنی تەواو نەک بە ١٢ بەڵکوو بە ٢٣، کۆتایی پێدێت. هۆرنبۆستێڵ لەرێگەی ئەم تیۆرییەوە هەوڵدەدات کە بنەمای سیستەمی تۆنالی هەندێ لە چاندە موزیکییە نارۆژئاواییەکان دەستنیشان بکات و پێوەندییان بە شێوازی میراتهەڵگری یەکتربوون، دەربخات(مەسعوودییە،١٣٨٣ :١٩). هۆرنبۆستێڵ لەسەر لێکچوونی کۆک کردنی ئامێری پانپایپ لە بڕازیل و ئامێری پانپایپ لە ئوقیانووسیە، ئەم تئۆرییەی دەرکرد کە ئەم دوو ناوچەیە لە کۆندا لەگەڵ یەکتر پێوەندییان هەبووە(نێتڵ١٣٦٥ :١١). ئەم وتارە لە ١٩١٠ بە ناونیشانی " جۆرەکانی پانپایپ لە باکوری رۆژئاوای بڕازیل" چاپکرا و هۆرنبۆستێڵ دەیویست بەپاڵپشتی تیۆری فووکردن لە مەودای پێنجەمدا، چۆنیەتی پەرەسەندنی چەمکێکی موزیکی لە رێگای ئامێرناسی روونبکاتەوە. هەرچەند ئەم بابەتە رەخنەی زۆری لێگیرا بەڵام هێشتا هەر وەک نموونەیەکی کلاسیک لە ئێتنۆموزیکۆلۆجی لە سەر بەراوردکاری و پەرەسەندن ئاماژەی پێدەکرێت.\nوتاری "پۆلێنکردنی ئامێرەکانی موزیک" کە لە ساڵی١٩١٤ دەرچوو، لە گرینگترین بەرهەمەکانی قۆتابخانەی بەرلینە کە هورنبۆستێڵ بە هاوکاری کۆرت زاکس نووسیویەتی. ئەم ئیشە بە ئایدیاوەرگرتن لە شێوەی ئیشکردنی ویکتۆرماهیلۆن، نووسراوە و هێشتاکان هەر یەکێکە لە سەرچاوەکان بۆ پۆلێنکردنی ئامێرەکان. هۆرنبٶستێڵ پەرتوکێکی تایبەتی دەربارەی موزیکناسی بەراوردی نەنووسی و زۆربەی نووسراوەکانی بە شێوازی وتار لە گۆڤارەکانی ئەو سەردەمە بڵاو بۆوە. کۆی نووسینەکانی هۆرنبۆستێڵ و هەندێک لە نووسینەکانی ئابراهام بە نێوی " ئوپرائامنیا" لەسەر ئەرکی یاپ کونست کۆکرایەوە وچاپ کرا. لە شاگردەکانی دەتوانین ئاماژەبکەین بە جۆرج هێرتزاگ، کۆرتزاکس، جۆرج شونمان، موریس شنایدێر، رابێرت لاکسمان، هانزهایکمان، هێنریش هۆسما، هانس دراگر، ڤاڵتر ویۆرا، کلۆز ڤۆکسمان، فرانتز بواس، فریتز بۆس و کۆلینسکی. هەندێ لە بەرهەمەکانیتری بریتین لە: مۆتالای سیستەمی تێتڕاکۆرد لە موزیکی ژاپۆن (١٩٠٣)، موزیکی تورکی تۆمارکراو لەسەر فۆنۆگراف (١٩٠٤)، موزیکی هندی تۆمارکراو لەسەر فۆنۆگراف (١٩٠٤)، دەربارەی گرینگی فۆنۆگراف و موزیکناسی بەراوردی (١٩٠٤)، میلۆدی بۆمیەکانی ئەمریکا (نیشتەجێی کۆلۆمبیای بەریتانیا) تۆمارکراو لەسەر فۆنۆگراف (١٩٠٦)، موزیکی مەکوشی، تالیپانگ و یەکونا (بومی ئەمریکا)، وتاری "گرینگی بەکارهێنانی فۆنۆگراف لە زانستی موزیکدا" (١٩٠٤)، میلۆدی تونس تۆمارکراو لەسەر فۆنۆگراف، میلۆدی سەما، خوێندنەوە لەسەر موزیک-دەروونناسی، بابەتەکانی موزیکناسی بەراوردی، لێکۆڵینەوەی ئەزمونی لە دەروونناسی موزیکدا، لێکۆڵینەوە لەسەر موزیکی "تیرا دل فواگۆ"، وتاری "پێشنیارێک بۆ بەنۆتەکردنی میلۆدییە بێگانەکان" (١٩٠٩)، وتاری "میلۆدی و سکێڵ" (١٩١٢)، وتاری "موزیکی رەشپێستەکانی ئەفریقا"(١٩٢٨)، و وتاری "ئاوازەکانی فیوجی"(١٩٣٦) دەربارەی عەشیرەی فیوجی ئەمریکا.\n - Comparative Musicology\n - Victor Mahillon\n - Hornbostel, opera omnia\n - Jap Kunst


تێستی کۆرۆنا بەم شێوەیەی ئێستا لە شاری سلێمانی بەڕێوەدەچێت، مایەی نیگەرانی و سەرلێشێوانی تووشبووانە، نەک دڵنیاکردنەوەیان. ئەگەر بە هەمان شێوە لە سەرتاپای هەرێمی کوردستان و عێراقدا بەڕێوەبچێت، ئەوا داتا فەرمییەکانی تووشبوون گەلێک کەمترن لە واقیعی بڵاوبوونەوەی پەتاکە.\nسەرگوروشتەی کارمەندێکی (ناس نیوز)\nزیاد لە سێ هەفتە لەمەوبەر کارمەندێکی ئۆفیسی سلێمانیی(ناس نیوز) نیشانەکانی کۆرۆنای لە خۆیدا بەدیکرد. وەک هەر هاووڵاتییەکی خەمخۆر، بەپەلە خۆی گەیاندە بنکەی تێست کردن و کارمەندانی تەندروستی تێستی دیاریکردنی تووشبوون بە کۆرۆنایان بۆ ئەنجام دا (ئەو تێستەی کە بەوەرگرتنی سامپڵی ناو کونە لووت ئەنجام دەدرێت و بە تێستی "سواپ" ناسراوە و لە ماوەی سی رۆژدا ئاکامەکەی دەردەکەوێت). بە پێی رێنماییەکان ئاگادارکرایەوە کە خۆی لە ماڵەوە کەرەنتین بکات تا ئەو کاتەی ئاکامی تێستەکەی بە نامەی تەلەفۆن بۆ دەنێرن.\nپاش ئەوەی نزیکەی دوو هەفتەی سەختی لە چاوەڕوانیی تێپەڕاند و خۆی لە تەواوی خێزانەکەی و لە دەوروبەر جیاکردەوە و هەموو نیشانەکانی پەتاکەی بە قورسی لێ دەرکەوت، نامەی تەلەفۆنیی بۆ هات کە تێستەکەی پۆزەتیڤە و کۆرۆنای هەیە.\nکارمەندە هوشیارەکەمان تەلەفۆنی بۆ بنکە تەندروستییەکە کرد و پێی راگەیاندن کە ئەو دوو هەفتەی تێپەڕاندووە و گەلێک لە نیشانەکانی بەرەو چاکبوون دەچن و دەیەوێت بزانێت کەی دەتوانێت لە کەرەنتین بێتە دەرەوە چیدی ترسی تووشکردنی خێزانەکەی و هاوکارەکانی و هاووڵاتیانی شاری بە گشتی نەبێت. پیی گوترا، مادەم دوو هەفتەی تەواو کردووە، بچێت بۆ بنکەکە تا تێستی نوێی بۆ بکرێت و بزانن ئایا هەڵگری نەخۆشییەکەیە یان نا. بەڵام کە چوو ئەمجارە، لەبریی ئەو تێستەی پێشوو، تەنها تێستی خوێنی بۆ کرا وئاکامەکەی ئەوە بوو کە دژەتەنی کۆرۆنا لە خوێنیدا هەیە. کە پرسیی ئەمە چی دەگەیەنێت؟ ئایا گەیەنەری ئەم پەتایەیە یان نا؟ لەوەڵامدا پێی گوترا هەفتەیەکی دیکە خۆی کەرەنتین بکات تا جارێکی دی تێستی بۆ دەکەنەوە! (واتە تێستێکی بۆ کرا کە توانای وەڵامدانەوەی پرسیاری "ئایا گەیەنەری پەتاکەیە یان نا؟" ی نەبوو!). دوێنێ هەفتەی سێیەمی تەواو کرد و گەڕایەوە بۆ بنکەکە. هەمان تێستی خوێنی بۆ کرا و بەهەمان شێوە دەرکەوت کە دژەتەنی کۆرۆنا لە خوێنیدا هەیە. بەڵام بە هیچ شێوەیەک دوای زیاد لە سێ هەفتە کەرەنتین نازانێت ئایا دەتوانێت کچە بچکۆلەکەی بگرێتە باوەش؟ ئایا بگەڕێتەوە سەر کار و پەیداکردنی بژێویی خۆی و خێزانی، یان نا؟\nکارمەندەکەمان پیی راگەیەندرا کە ئەو تێستەی ئەو وەڵامەی دەداتەوە لە لایان نەماوە و ژمارەیەکی دیاریکراوی کەم هەیە و تەرخان کراوە بۆ کەیسە "تایبەتەکان".\nجێی داخە کە کەس ئامادە نەبوو ئەو وەڵامەی بە فەرمی بداتێ.\nگەر وابێت، ئەوا چی؟\nگەر وا بێت، ئەم چیرۆکەی سەرەوە، بەشێکی بچووکی تابلۆیەکی پڕ لە هەڵەی ترسناکی هەڵمەتی بەرەنگار بوونەوەی کۆرۆنایە لە سلێمانی و پێدەچێت لە عێراقدا بە گشتی:\n- لە ئەنجامی کەمیی شوێنەکانی تێست و کەمی ئامێرەکانی ئەنجامدانی تێست و گیراوەی پێویست و ئەودوای پێداویستییە سەرەتاییەکانی ئەو تێستەی پێی دەوترێت سواپ، قەرەباڵغییەکی زۆر هەیە لەسەر ئەو دەزگایانە و ئاکامەکان کە لە بارودۆخی ئاساییدا تەنها سێ رۆژیان پێ دەچێت، ئێستە بە تێکڕا زیاد لە 10 رۆژ دەخایەنن. ئەمە گەر لە عیراقدا بە گشتی وەها بێت ئەوە دەگەیەنێت کە ئامارە فەرمییەکانی هەر رۆژێک دەربڕی واقیعی لانی کەم 10 رۆژ پێشترن! واتە ئەو زیاد لە 97 هەزار تووشبووەی ئەمڕۆ لە عێراقدا راگەیەندرا، ئاکامی لانی کەم 10 رۆژ لەمەو پێشە و ئێستە نزیکەی 120 هەزار تووشبووە.\n- بەجێهێشتنی هاووڵاتیان بۆ نزیکەی دوو هەفتە بێ ئەوەی بزانن کۆرۆنایان هەیە یان نا، ناچاریان دەکات، بۆ بژێوی یان لەبەر هەر هۆیەکی دیکە کەرەنتین بە هەند وەرنەگرن و لە هەڕەتی توانای گەیاندنی نەخۆشییەکەیاندا بچنە دەرەوە و لە ئاکامیشدا خەڵکێکی زیاتر تووش بکەن.\n- ئەگەر لەبەر کەمیی تێستی سواپ دەزگا تەندروستییەکان تەنها تێستی خوێن بەکار بهێنن، ئەوا ئەو تێستی خوێنە بە پێچەوانەی مەبەستی زانستی بەکار دەهێنرێت. کەسێک کە تێستی خوێنی نێگەتیڤ بێت، ئەوا تەنها ئەوە دەگەیەنێت کە هێشتا لەشی دژەتەنی کۆرۆنای لە خوێنیدا دروست نەکردووە. واتە دەشێت هەڵگر و گەیەنەری پەتاکە بێت سەرەڕای ئەوەی تێستەکەی نێگەتیڤە.\nبەهەمان شێوە ئاکامی پۆزەتیڤی تێستی خوێن تەنها ئەوە دەگەیەنێت کە دژەتەن لە خوێنیدا هەیە، نەک ئەوەی کە لە ئێستادا هەڵگر و گەیەنەری پەتاکە بێت.\n- ئەم تێستی خوێنە، بەتایبەتی ئەو جۆرەی نەک تەنها بوونی دژەتەن دەپێوێت، بەڵکو رێژەشی لە خوێندا دەپێوێت، بەکەڵکی تەنها دوو شت دێت؛ یەکەم، بۆ زانینی ئەوەی ئایا پلازمای ئەو کەسە بەکەڵکی بانکی پلازما دێت یان نا. دووەم بۆ گەڕان بەدوای ئەو کەسانەی کە لەگەڵ خاوەن تێستەکە بەرکەوتەیان بووە، تا ئەوانیش تێست بکرێن. لەمە زیاتر بەکارهێنانی ئەم تێستە بۆ هەر مەبەستێکی دیکە، بەهەڵەدا بردنی داتا فەرمییەکانە و هیچی دیکە.\n- گل دانەوەی تێستی سواپ بۆ "کەیسە تایبەتەکان"، ئەگەر راست بێت، بەڵگەی تێڕوانینێکی زۆر ناشارستانی و نازانستییە بۆ ئەسڵی دیاردەی (پەتا) و شێوەی بڵاوبوونەوەی و دەچێتە ئاستی تاوان دەرهەق بە گشت هاووڵاتیان و تەنانەت دەرهەق بە "کەیسە تایبەتەکان"یش. چونکە بەبێ داتای راست و دروست و بەبێ بەرچاوڕوونی دەسەڵاتی ئیداری و تەندروستی، سیاسەتی هەڵە بڕیار دەدرێت و رێوشوێنەکانی خۆپارێزی فەرامۆش دەکرێن و لە ئەنجامدا چانسی تووشبوونی هەموو هاووڵاتییان، بە "کەیسە تایبەتەکان"یشەوە زیاد دەکات.\n- ئەگەر لە ئێستادا کە رۆژانە لە عێراقدا بە تێکڕا 2500 کەس بەفەرمی دسەلمێنرێت کۆرۆنایان گرتووە، ئەوا ژمارەکان روو لە هەڵکشانن. ئێستە قەیرانی نەبوونی تێستی سواپمان هەبێت، ئەوا ئەو قەیرانە زۆر بە خێرایی زۆر قووڵتر دەبێت لە لە چەند هەفتەی داهاتوودا. دابین نەکردنی پێداویستیی تەواوی تێستکردنی هاووڵاتییان، لەبەر هەر لێکدانەوەیەک بێت بۆ قەیرانی ئابووری، کورتبینییەکی ترسناکە و دەرسبەرداربوونی پەرپرسیارییە ئیداری و نیشتمانی و مۆراڵییەکانە.\nرەشبین نین، بەڵام گەشبینیی بێ بنەماش قەبوڵ ناکرێت!\nسەرەڕای کەموکوڕییەکانی داتا فەرمییەکان، پارێزگای سلێمانی دووەمە لە عێراقدا لە کۆی ژمارەی تووشبووان (لە دوای بەغدا دێت) و دووەمیشە لە رێژەی مردن بۆ تووشبوون (لە دوای پارێزگای زیقار دێت)، کەچی سەرەڕای ئەوە دەسەڵاتە ئیداری و تەندروستییەکان باسی هێوربوونەوەی تەشەنەی پەتاکە و چۆڵ بوونی خەستەخانەکان دەکەن، لە کاتێکدا رۆژانە 10 کەس، بە تێکڕا لە خەستەخانەکاندا دەمرن و بەرچاومان روون نییە کە چەند کەس لەدەرەوەی ئامارەکان تووشبوون و رۆژانە خەریکی تووشکردنی خۆشەویستان و هاوکاران و هاووڵاتیانی شارەکەیانن.\nکارمەندە ئەزیزەکەمان تامەزرۆی گەڕانەوەیە بۆ کار، بەڵام چاوەڕێی دەسەڵاتی تەندروستییە پێی بڵێن کەی دەتوانێت کچە بچکۆلەکەی تێر بگرێتە ئامێز و رۆژانە بەرەو ئەرکە رۆژنامەوانییەکانی لەماڵ بچێتەدەر.\n2020.08.04 - 17:53\n2020.08.02 - 15:40


خشتەی دابەشکردنی موچەی ئەم مانگەی سەرجەم وەزارەت و فەرمانگاكانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڵاوکرایەوە، تا دووشەممەی داهاتوو سەرجەم وەزارەت و دەستەکان موچە وەردەگرن.\nدوێنێ یەکشەممە مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان هەڵگرتنی لێبڕینی موچەی ڕاگەیاند و بەو پێیەش ئەم مانگە موچەی تەواو بەبێ لێبڕین دابەشدەکرێت، ئەمڕۆ وەزارەتی تەندروستی وەک یەکەم وەزارەت موچەی مانگی تەمموزی وەرگرت.\nبەپێی ئەو خشتەیەی بڵاوکراوەتەوە، سبەینێ دیوان و لیواکانی وەزارەتی پێشمەرگە، یەكەكانی 70 و 80 و وەزارەتی ناوخۆ موچە وەردەگرن، وەزارەتی پەروەردە ڕۆژی چوارشەممە موچە وەردەگرێت.\nهەروەها ڕۆژی یەکشەممەی داهاتوو موچەی خانەنشینیی پێشمەرگە و دووشەممە موچەی خانەنشینیی شارستانی دابەشدەکرێت.\nدوو شارەزای كاروباری ئاسایش هۆكاری كەوتنی یەكلەدوای یەكی ویلایەتەكانی ئەفغانستان بەدەست تاڵیبان ئاشكرادەكەن و نەنگییەكە دەخەنە ئەستۆی ئەمریكا.…


كاركردن به كات، به‌كارهێنانی ته‌كنیكی (ASP)\nواتای ئه‌م وشانه‌ی خواره‌وه:\nچۆنێتیی به‌كارهێنانی (DatePart) به كورتی:\n(ASP) كۆمه‌ڵێ ئه‌رك، فرمانی دیاریكراوی (نه‌خشه Function)ی هه‌یه بۆ كاركردن به كات، ڕۆژ، ساڵ و مانگ. بابه‌تی ئه‌م جاره‌ش ته‌نها ئه‌وه‌یه كه ته‌ماشای هه‌ندێ له فرمانه دیاریكراوه‌كانی (ASP) بكه‌ین كه بۆ كاركردن به كات به‌كار دێن. به شێوه‌یه‌كی گشتی ده‌توانین بڵێین (Date) واته ڕێكه‌وتی ڕۆژ و مانگ. پێش هه‌موو شتێ هه‌ندێ وشه‌ی گرنگ هه‌یه كه پێویستیمان به تێگه‌یشتن له ماناكانیان ده‌بێ، سه‌ره‌تا ئه‌و وشانه وه‌رده‌گێڕین بۆ زمانی كوردی، دواتر له خواره‌وه درێژه به بابه‌ته‌كه‌مان ده‌ده‌ین، به نموونه‌وه باسیان ده‌كه‌ین. پێش ئه‌وه‌ی كۆتایی به‌و بابه‌ته بێنین كورته‌یه‌كیش ده‌رباره‌ی فرمانی دیاریكراو، یان بڵێین (نه‌خشه  Function)ی (DatePart) باس ده‌كه‌ین.\nبۆ وشه‌ی (Date) ده‌نووسین ڕێكه‌وت.\nبۆ وشه‌ی (Now) ده‌نووسین ئێستا، واته كاتی ئێستا.\nبۆ وشه‌ی (Time) ده‌نووسین كاتژمێر.\nبۆ وشه‌ی (Day) ده‌نووسین ڕۆژ\nبۆ وشه‌ی (Hour) ده‌نووسین كاژێر (سه‌عات)\nبۆ وشه‌ی (Week) ده‌نووسین هه‌فته.\nبۆ وشه‌ی (Month) ده‌نووسین مانگ.\nبۆ وشه‌ی (Year) ده‌نووسین ساڵ.\nئه‌وه وشه‌كان بوون، حه‌ز ده‌كه‌م بلێم كه كۆمه‌ڵه فه‌رهه‌نگێكم به‌كار هێناوه بۆ ئه‌وه‌ی باشترین وشه‌ی گونجاو بۆ ئه‌و وشه ئینگلیزییانه بنووسم، له‌وانه فه‌رهه‌نگه‌كه‌ی خۆمان (زانستپه‌روه‌ران).\nئه‌گه‌ر بخوازین ڕێكه‌وت، واته ساڵ و مانگ و ڕۆژ بزانین ئه‌وه ته‌نها به هۆی نووسینی (Date) ده‌توانین ئه‌و كاره بكه‌ین. به‌و شێوه‌یه به‌كاری دێنین وه‌ك له خواره‌وه به‌كار هاتووه له نموونه‌ی یه‌كه‌مدا:\nكه‌واته لێره‌دا ئه‌نجامێك ده‌نووسرێ، بۆ نموونه به‌و شێوه‌یه ده‌بێ (11.01.2006)، واته ئه‌وه‌ڵ جار (ساڵ Year) دواتر (مانگ Month) و پاشان (ڕۆژ Day) ده‌نووسرێ.\nنموونه‌ی سه‌ره‌وه ئه‌وه‌مان نیشان ده‌دا كه به‌هۆی به‌كارهێنانی (()Date) ده‌توانین (ڕێكه‌وت Date) بنووسین. به‌ڵام ئێستا ته‌ماشای وشه‌ی (Now) بكه‌ین كه واتاكه‌ی نووسراوه ده‌بێت به (ئێستا)، كاتی ئێستا. هه‌مان نموونه‌ی سه‌ره‌وه ده‌كه‌ین به نموونه‌ی دووه‌م، به‌ڵام (()Date) ده‌گۆڕین بۆ (()Now).\nنموونه‌ی (٢)، ئێستا ئه‌گه‌ر بێت و له په‌ڕه‌یه‌كی (ASP) له‌سه‌ر ڕاژه‌كارێ تاقیی بكه‌ینه‌وه ئه‌وه ئه‌نجامه‌كه‌ی كاتژمێر، خوله‌ك و چركه، هه‌روه‌ها ڕێكه‌وتیش ده‌نووسرێ، واته ئه‌نجامی نموونه‌ی (٢) به‌و شێوه‌یه ده‌نووسرێ: (2006-01-11 20:32:52). ئێستا به هه‌مان ده‌ستووری سه‌ره‌وه له نموونه‌ی (٣) له خواره‌وه له جیاتیی (()Now) ده‌نووسین (()Time), با بزانین ئه‌م جاره‌یان چی ده‌نووسرێ.\nباشه ئێستا ئێمه ده‌زانین كه (Time) واتا (كاتژمێر) كه‌واته بێگومان ئه‌نجامی نموونه‌ی (٣) كات ده‌نووسرێ به‌و شێوه‌یه، (20:41:16)، واته ئه‌وه‌ڵ چركه پاشان خوله‌ك، دواتر كاژێره‌كه ده‌نووسرێ.\nئێستا با (ڕۆژ Day) تاقی بكه‌ینه‌وه. ئه‌گه‌ر ئێمه هه‌مان نموونه‌ی سه‌ره‌وه بێنین و پاشان (Day) له جیاتیی (Time) بنووسین بێگومان ڕاژه‌كاره‌كه وه‌ڵام ناداته‌وه، لێره‌دا ئه‌گه‌ر شتێكی وا بكه‌ین ئه‌وه هه‌ڵه‌یه. كه‌واته ئێمه چی بكه‌ین؟ ئێمه ده‌زانین كه (Day) واته ڕۆژ به كوردی، به‌ڵام ڕۆژی چی؟ وه‌ڵام: ڕۆژێ له ڕۆژه‌كانی هه‌فته، شه‌ممه، یه‌كشه‌ممه، دووشه‌ممه، سێشه‌ممه، چوارشه‌ممه، پێنجشه‌ممه، هه‌ینی. (٧) ڕۆژمان هه‌یه له هه‌فته‌یه‌كدا. كه‌واته ئێمه لێره‌دا مه‌به‌ستمان له (Day)، ناوی ڕۆژێكه له ڕۆژه‌كانی هه‌فته. پێویسته بزانین كه ڕۆژی یه‌كه‌می هه‌فته لێره‌دا مه‌به‌ست له یه‌كشه‌ممه‌یه، ڕۆژی دووه‌م واته دووشه‌ممه، ڕۆژی سێیه‌می هه‌فته واته سێشه‌ممه و هتد. بۆیه پێویسته به‌و شێوه‌یه بنووسرێ وه‌ك له خواره‌وه له نموونه‌ی (٤) نوســــراوه:\nئێستا ئه‌گه‌ر نموونه‌ی چوار له سه‌ر ڕاژه‌كاره‌كه‌مان تاقی بكه‌ینه‌و‌ه ئه‌وه ئه‌نجامه‌كه‌ی ده‌نووسرێ (یه‌كشه‌ممه)، وه‌ك له سه‌ره‌وه‌ش وتمان كه ڕۆژی (١) واته یه‌كشه‌ممه، هه‌ر بۆیه‌ش ژماره‌ی (١) به‌كار براوه. پێویسته ئاماژه بكه‌ین كه به‌هۆی به‌كارهێنانی (WeekDayName) به‌ڕاژه‌كاره‌كه ده‌ڵێین، (ناوی ڕۆژی یه‌كه‌می هه‌فته‌مان ده‌وێ). ئێستا ئه‌گه‌ر ژماره (١) كه له نموونه‌ی چوار به‌كارهاتووه بگۆڕین بۆ ژماره‌ی (٤) ئه‌وه بێگومان ده‌نووسرێ چوارشه‌ممه.\nله خواره‌وه له نموونه‌یه‌كی تردا ئه‌م جاره‌یان له جیاتیی ناوی ڕۆژه‌كه ناوی مانگه‌كه‌مان ده‌وێ.\nبۆ ئه‌وه‌ش ته‌ماشای نموونه‌ی (٥) ده‌كه‌ین:\nهه‌موومان ده‌زانین مانگه‌كان ژماره‌یان (١٢) دانه‌یه، زۆربه‌ی جاران ئێمه ناوی مانگه‌كان به مانگی یه‌ك، مانگی دوو، مانگی سێ، مانگی چوار و هتد، ناو ده‌به‌ین. له نموونه‌ی (٥)دا ئێمه به ڕاژه‌كاره‌كه د‌ه‌ڵێین كه ناوی مانگی (١)مان ده‌وێ. كه‌واته بێگومان لێره‌دا مانگی یه‌كه‌م كه ده‌بێته (به‌فرانبار)، بۆیه ئه‌نجامه‌كه‌شی ده‌نووسرێ (به‌فرانبار)، ئه‌گه‌ر له جیاتی ژماره (١) بنووسین (٢)، ئه‌و كات بێگومان ڕاژه‌كاره‌كه وه‌ڵام ده‌داته‌وه، ده‌نووسرێ: (ڕێبه‌ندان). لێره‌دا له‌وانه‌یه پرسیار بكه‌ی: ئاخۆ ئه‌گه‌ر نه‌زانین مانگی چه‌نده، واته ئه‌گه‌ر نه‌زانین مانگی یه‌كه‌مه، به‌ڵام ده‌خوازین له ئه‌نجامدا ناوی ئه‌و مانگه بنووسرێ كه ئێستا تێیداین، بۆیه لێره‌دا ده‌كرێ له جیاتی ژماره (١)، واته له باتی ئه‌وه‌ی بنووسین مانگی یه‌ك ده‌نووسین ((Month(Date), ئه‌و كاتیش به‌و شێوه‌ی لێ دێ:\nله ئه‌نجامدا ئه‌و مانگه ده‌نووسرێ كه ئێمه ئێستا تێیداین.\nله كاتی به‌رنامه‌كردندا له‌وانه‌یه هه‌ندێ جار پێویست بێ بزانین ئێستا مانگی چه‌نده، بۆ نموونه ئه‌گه‌ر ماڵپه‌ڕێكمان هه‌بێ، بمانهه‌وێ هه‌ر مانگێ وێنه‌یه‌ك بێته سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌كه ئه‌وه له‌وانه‌یه پێویست بێ بزانین مانگی چه‌نده، دیاریی بكه‌ین كه بۆ نموونه له نه‌ورۆزدا ده‌مانه‌وێ وێنه‌ی به‌هار، وێنه‌ی كاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌ی بێته سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌كه، یان له‌وانه‌یه له مانگی ڕه‌شه‌مه‌دا بمانهه‌وێ شتێ تر بێته سه‌ر ماڵپه‌ڕه‌كه. جا لێره‌دا به‌هۆی به‌كارهێنانی (DatePart) ده‌توانین ئه‌م كاره بكه‌ین. كه‌واته به‌هۆی به‌كارهێنانی (DatePart) د‌ه‌توانین بزانین ئاخۆ ساڵی چه‌نده، مانگی چه‌نده، ڕۆژی چه‌نده‌می ساڵه، چونكه بیرمان نه‌چێ له یه‌ك ساڵدا (٣٦٥) ڕۆژ هه‌یه.\nهه‌ندێ كۆد، یان ڕوونتر بڵێین هه‌ندێ نرخی دیاریكراو هه‌ن به‌كار ده‌هێنرێن. ئێستا له خواره‌وه نموونه‌یه‌ك ده‌نووسین بۆ ئه‌وه‌ی له چۆنێتیی به‌كارهێنانی (DatePart) بگه‌ین.\n<% Response.Write(DatePart("m", Date())) %>\nئێستا ئه‌گه‌ر نموونه‌ی (٦) له سه‌ر ڕاژه‌كاره‌كه تاقی بكه‌ینه‌وه ئه‌وه بۆمان ده‌رده‌كه‌وێ ئێستا مانگی چه‌ندی ئه‌م ساڵه‌یه، واتا چه‌نده‌مین مانگی ساڵه. نموونه‌ی (٦) چۆنێتیی به‌كارهێنانی (DatePart) نیشان ده‌دات له ڕسته‌دا. ئه‌وه‌ی پێویسته بزانین ئه‌وه‌یه كه هه‌ندێ نرخ به‌كار ده‌برێن، بۆ نموونه (m) به‌كارهاتووه بۆ مانگ. ئێستا له خواره‌وه ئه‌و نرخانه ده‌نووسین:\nبۆ (مانگ Month) نرخی (m) به‌كار ده‌برێ.\nبۆ (ساڵ Year) نرخی (yyyy) به‌كار ده‌برێ.\nبۆ (كاژێر Hour) نرخی (h) به‌كار ده‌برێ.\nبۆ (خوله‌ك Minute) نرخی (n) به‌كار ده‌برێ.\nبۆ (ڕۆژ له ساڵدا) نرخی (y) به‌كار ده‌برێ.\nبۆ (چركه Second) نرخی (s) به‌كار ده‌برێ.\nبۆ ڕۆژه‌كانی (هه‌فته Week) نرخی (w) به‌كار ده‌برێ.\nبۆ هه‌فته‌كانی ساڵ نرخی (ww) به‌كار ده‌برێ.\nئه‌وه هه‌ندێ بوون له نرخه‌كان، كه‌واته ئێستا ئه‌گه‌ر بمانهه‌وێ بزانین هه‌فته‌ی چه‌نده‌می ساڵه ئه‌وه به‌و شێوه‌یه ده‌كه‌ین، نموونه‌ی (٦) ده‌نووسینه‌وه، له جیاتی (m) ده‌نووسین (ww)، ئه‌و كات ژماره‌یه‌ك ده‌نووسرێ، كه ئه‌ویش پێمان ده‌ڵێ هه‌فته‌ی ئه‌وه‌نده‌ی ئه‌و ساڵه‌یه. به‌و شێوه‌یه:\n<% Response.Write(DatePart("ww", Date())) %>\nیان به‌و شێوه‌یه‌ی خواره‌وه كه جیاوازییان نییه:\n<% = DatePart("ww", Date()) %>\n(ASP) كۆمه‌ڵێ فرمانی دیاریكراوی هه‌یه كه بۆ كاركردن به (كات) به‌كار ده‌برێن. بابه‌تی ئه‌م جاره‌ش ده‌رباره‌ی چۆنێتیی كاركردن بوو به كات. ئه‌گه‌ر بمانهه‌وێ بۆ نموونه خه‌ڵكی به‌هۆی ته‌ماشاكردنی ماڵپه‌ڕه‌كه‌مانه‌وه بزانن كاتژمێر چه‌نده، ئه‌وه ده‌كرێ ته‌نها به نووسینی (Time) له ڕسته‌دا ئه‌و كاره بكه‌ین. له تاقیكردنه‌وه‌ی یه‌كه‌می (ASP)، له بیرمه یه‌كێ له پرسیاره‌كان، ده‌رباره‌ی كات بوو، له‌وێدا (Time) له ڕسته‌دا به‌كار هاتبوو، به‌ڵام له جیاتیی ئه‌وه‌ی بنووسن (Time) نووسرابوو (Tim) واته پیتی (e) نه‌نووسرابوو. پرسیاره‌كه به‌و شێوه‌یه كرابوو: ( هه‌ڵه‌كان بدۆزه‌ره‌وه و وه‌ڵامی ڕاستیشیان بۆ دابنێ!), هه‌ندێ هه‌ڵه‌ی تریش هه‌بوون، به‌ڵام من هه‌ر ئه‌وه‌یانم باس كرد. مه‌به‌ست لێره‌دا ئه‌وه‌یه به‌وردی ته‌ماشای هه‌ندێ شت بكه‌ین كه خۆمان له‌وانه‌یه زۆر به گرنگی نه‌زانین. له كاتی نووسینی به‌رنامه‌دا زۆر جاران له‌وانه‌یه بخوازرێ كه مرۆڤ ئاگاداری هه‌ندێ له‌و شتانه بێ كه له سه‌ره‌وه باسمان كردن، بۆ نموونه ئه‌گه‌ر به‌رنامه‌یه‌ك بنووسین كه هه‌ر ڕۆژه و وێنه‌یه‌ك نیشان بدرێ له ماڵپه‌ڕه‌كه‌دا ئه‌وه ئاسانتر ده‌بێ ئه‌گه‌ر شاره‌زاییمان له چۆنێتیی ڕسته‌كاری هه‌بێ بۆ دیاریكردنی ڕۆژه‌كان. له داهاتوودا ئه‌گه‌ر كات هه‌بوو، ئه‌وه به‌رنامه‌یه‌كی له‌و شێوه‌یه ده‌نووسین.\nشیكاركردنی هاوكێشه به #C\nنیشاندانی نووسراوه‌كانی ناو بنكه‌ی دراوه به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ كۆدێ بزانی له‌سه‌ر په‌ڕه‌یه‌كی (ASP)\nدروستکردنی (په‌ڕاوی میوان Guestbook) به ته‌کنیکی (ASP)


خەڵکی سەبارەت بە نوێژەکانیان پێنج جۆرن ئایا تۆ لە کام جۆرەیانی؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nنوێژحوکم و گرنگى نوێژخەڵکی سەبارەت بە نوێژەکانیان پێنج جۆرن ئایا تۆ لە کام جۆرەیانی؟\nخەڵکی سەبارەت بە نوێژەکانیان پێنج جۆرن ئایا تۆ لە کام جۆرەیانی؟\nئایا چ نوێژێک لاى خواى گەورە قەبوڵە و دەبێتە هۆکارى سڕینەوەى تاوان و پلەبەرزبونەوە؟\nبۆ وەڵامی ئەم پرسیارە وتەیەکی زانای پایەبەرزی ئیسلام (ئیمامی إبن القیم) ڕەحمەتى خواى لێ بێ باس دەکەین کە فەرمویەتی :\nخەڵکی سەبارەت بە کردنی نوێژەکانیان پێنج جۆرن :\n1-کەسێکە کەوا سزا دەدرێت لەسەر نوێژەکانی !!\n2-کەسێکە کەوا لێپرسینەوە دەکرێت لەسەر نوێژەکانی .\n3-کەسێکە کەوا نوێژەکانی پاککەرەوەی تاوانەکانیەتی .\n4-کەسێکە کەوا پاداشت دەدرێتەوە لەسەر نوێژەکانی .\n5-کەسێکە کەوا بەهۆی نوێژەکانیەوە نزیک دەبێتەوە لەخوا.\nیەکەم : کەسی سزادەر لەسەر نوێژەکانی ئەو کەسەیە : کەوا گرنگی نادات بە دەست نوێژ و دەست نوێژی تەواو ناگرێت ، وەگرنگی نادات بە ڕوکن و واجبەکان و مەرجەکانی نوێژ ، ئەم کەسە سزا دەدرێت لەسەر نوێژەکەی !!\nدووەم :ئەو کەسەش کە لێ پرسینەوەی لەگەڵ دەکرێت لەسەر نوێژەکانی : ئەوەیە کەوا ڕوکنەکان و واجبەکان و مەرجەکانی نوێژ ئەنجام دەدات ، بەڵام ئەم کەسە کاتێک دەست دەکات بە نوێژەکەی نازانێت چی وتوە لەناو نوێژەکانیدا ، خەیاڵی دەڕوات بۆ دونیا ، تا ئەو کاتەی سەلام دەداتەوەو دەڵێت [ السلام علیکم ] بەڵکو مەژغوڵ و بێ ئاگایە تا لەناو نوێژەکەیدا بەخەیاڵ کارەکانی تەواو دەکات ، ئەم جۆرەکەسانەش زۆرن ، ئەم کەسانە لێپرسینەوەیان لەگەڵ دەکرێت لەسەر نوێژەکانیان !.\nسێیەم : ئەو کەسەی کە نوێژەکانی پاککەرەوەی تاوانەکانیەتی ، ئەوەیە کە ڕوکن و واجب و مەرجەکانی نوێژ جێ بەجێ دەکات ، بەڵام لەو کاتەی کەوا دەست دەکات بەنوێژ کردنی تا ئەو کاتەی نوێژەکەی کۆتایی پێ دێنێت ، بەردەوام لەمل ملانێدایە لەگەڵ نەفسی خۆی ، وەشەیطانەکەشی دەیەوێت کەدڵی لەسەر نوێژەکەی نەبێت بەردەوام مەژغوڵی بکات بە نەفسی خۆیەوە تا نوێژەکەی چاک و ڕێک بکات مەژغوڵی دەکات بەخۆیەوە ئەم کەسە نوێژەکەی دەبێتە کەفاڕەت و پاککەرەوەی تاوانەکانی .\nچوارەم: ئەو کەسەی کەپاداشت دەدرێتەوە لەسەر نوێژەکانی ئەو کەسەیە کە ڕوکن و واجب و مەرجەکانی نوێژ و سوننەتەکانی نوێژ ئەنجام دەدات ، وە لەناو نوێژەکەیدا خشوع و ترسی خوای لەدڵدایە ، ئەم کەسە خوا پاداشتی دەداتەوە لەسەر نوێژەکەی .\nپێنجەم : ئەو کەسەش کەوا نوێژەکەی نزیکی دەکاتەوە لەخوا کە [ پێی دەڵێن پلە بەرزەکە ] ئەو کەسەیە کەوا ڕوکنەکان و واجبەکان و مەرجەکان و سوننەتەکان جێ بەجێ دەکات ، وە بەخشوع و ترسەوە نوێژەکان دەکات ، وە ئاگادارو خۆئامادە کارە کە لەگەڵ خوای گەورە دەدوێت ، جیاوازی ئەم جۆرەو جۆری چوارەم لەوەدایە کەوا ئەویش ترسی خوای لەدڵدایە بەڵام ئاگادارو ئامادەکار نیە کە گفتوگۆ لەگەڵ خوا دەکات وە خواى گەورە بەرامبەریەتی !\nکەواتە : هەر کەسێک هەموو مەرج و ئەرکانەکانی نوێژ ئەنجام بدات وە بەخشوع و لەخواترسانەوە نوێژکەی بکات ، و دڵی لاى نوێژەکەى بێ و بزانێ کە گفتوگۆ لەگەڵ خوا دەکات و خواى گەورە چاودێرە بەسەریەوە ئەوە نوێژەکەى لە خواى گەورە نزیکی دەکاتەوە و پلە بەرزەکە بە دەست دێنێت .\nجا برا و خوشکی موس ڵمان تۆش سەیرى حاڵی خۆت بکە لە نوێژەکەتدا و بزانە لە کام جۆری؟\nداواکارین لە خواى گەورە مۆفەقمان بکات بۆ گرنگی دانى زیاتر بە نوێژەکانمان و بیکاتە هۆکارى سڕینەوەى تاوانەکان و پلەبەرزبونەوەمان .\nحوکمى نوێژکردن لە تاریکى دا ئایا حوكمى نیه‌ت هێنان به ده‌م چى یه له نوێژدا؟ ئایا جگە لە (الله أکبر) ى نوێژ دابەستن (الله أکبر) ە کانى ترى ناو نوێژ واجبن یان سوننەت؟ ئەو شتانە چین کە هه‌ر كه‌سێك بیانكات ئه‌وا نوێژه‌كه‌ى به‌تاڵ ده‌بێته‌وه ؟ واجباته‌كانى نوێژ\nسەردان: ٩٥٠ بەش: حوکم و گرنگى نوێژ\nپرسیاری دواترحوکمی نوێژ کردن لەکاتى تەنگاوی داپرسیاری پێشترچەند تاوانمان زۆر بێ خۆ لە کۆتاییدا هەر دەچینە بەهەشتەوە!!!


کاسەی لە ئاش گەرمتر بۆ غەزە، مەلا برایم مەجید پوور – PMNews\nداگیرکاری و قۆرغ کردنی دەسەڵات دوو شتن کە دژی هەموو بەهاکانی مرۆڤایەتین ئەو دوانە لە تاک ڕا بگرە هەتا دەگاتە حکومەت و دەسەڵات هـەر گیز خزمـەتی ئازادی وئاوەدانی وڵات و ئاسایشی خەڵکیان نەکردەوەو نایکەن.\nهەر بۆیە هەر وڵات و حیزب و کەسێک هەر چەندی لەباری زانست و سەنعەت و تەکنۆلۆژیدا سەرکەوتـوو بـن، مادام زاڵـم ـو داگیرکاربـن، لـەبـاری مـرۆڤایـەتی مسقـاڵـێـکیان پێنەبڕاوە. هەر زانست و دەسەڵاتێک لە خزمەت مرۆڤایەتی دا نەبێی خەڵکی نیە ودەستی بەسەر داگیراوە.\nوشەی شەڕ خۆی و مانا و ناوەرۆک و تەنانەت بەروبـۆکەشی هـەرگیز بە قـازانجی هیچ و ڵات و کۆمەڵگایەک تەواو نەبووە و نابێ، بـەڵکوو ئەوەی لە گۆڕەپانەکەشدا وەک سەرکەوتوو خۆی پێناسە دەکـا، ئـەگەر بایخێک بـۆ گیانی شـەڕکەرەکان و خەڵکی ئـاسایی و سـەرمـایـەی سەرف کراوی وڵاتـەکەی دابـنێ، دەبـێ بـزانێ زەبری گرچوو بڕو زیانی قەرەبـوو نـەکراوی لـە گەلـەکەی داوە. لـێرەدا پـێویستە بڵێم: بـەرەنگاری نـەتـەوە زێـد داگیر کراو و مـاف خۆراوکان دەگەڵ زاڵـم و داگیر کەران شەڕ نیە و بەرگری ڕەوایە.\nبـابەتی ئـەوڕۆی ڕاگەیەنـە گشتیەکانی جـیهان شـەڕی حەمـاس و ئـیسڕائـیـلـە . بەشبەحاڵی خۆم داگیر کردنی خاک و ماف و ئازادی گەلان بـە نـاڕەوا دەزانـم و هەرکەس بیکا بە ئیسڕائیلیشەوە تاوانە. بـەرگری و هەوڵدان بـۆ ڕزگاری گەل ــو وڵاتیش پێرۆزە و جێی گومان نیە. ئەوەی بۆ هەڵوێستە دەبێ هـەڵگیرساندنی ئـەو شەڕەیە کە حەمـاس بـە وەکالەت دەیکا. دڵنیام بـە مەبـەستی وەرگرتـنەوەی خاکی فەلەستین نیە. ئێران بـۆ ئەوەی بتوانێ هەرچی زوتـربایدن ڕازی بکا بە لابردنی گەمارۆ، دەستی کردوە بە گێچەڵ سازکردنی تازە لە نـاوچەدا و دەیـەوێ لـە ژێـر ناوی دین هەست و سۆزی موسوڵمانـان بجوڵێنێ. ئـەوە مەبەستی سەڕەکی ئەو شەڕەیە. جیا لەوەش ئەو ڕێکەوتنەی لە نێوان حەماس و فەتح دا هەبوو هەڵوەشێنێ. ئەگینا حیزبی وەک حەماس چۆن دەتوانێ زیاتر (٤٠٠٠) موشەک لە ماوەیەکی کورتدا حەواڵەی ئیسڕائیل بکا !! کەوابـو شەڕەکە قـورسە و ئیسڕائیل هـەق بێ کە نیە، نـاچارە بەرگری لە گەل و وڵاتەکەی بکاو دژکردەوەی زۆر تونـد لـە خۆی نیشان بدا.\nدەوڵەتانی ئێران، تورکیە، ئێراق و سوریە، کورد بە دوژمنی سەرەکی و سەرچاوەی هەڕەشە بۆسەر ئەمن و ئاسایش و سەقامگیری خۆیانی دەزانن و لە نەمانی زیاتر بـە هیچ شتێکیتر رازی نـەبـون و نـابـن. کورد دەبێ ژیـرانە بروانێتە ئەو بارو دۆخەی ئێستا لە ناوچەکە هاتۆتە ئاراوە. فەلەستین بەو هەموو پشتیوانیەی عەڕەبی و ئیسلامیەوە بە دەست ئیسڕائیلەوە ناڵەی دەگاتە عەڕشی عەزیم! ئەدی کورد کە لـە چیاکانی کوردسـتان زیـاتـر پشتیوانـێکی نـیە دەبێ چبکا ؟! ئـەدی ئـەو وڵاتـە عەڕەب و ئیسلامیانە لە کوێ بوون ئەگەر ئێران فتوای جیهادی بـۆ کـورد دەردەکرد و سەدام بـە بـۆمبی شیمیایی لێی دەدان؟! مـخابـن زۆر جـاران کـورد دەـبـێتـە (کاسەی لەئاش گەرمتر) لـە مێژوی کورد دا نـەبیستراوە و نـەدیتراوە وڵاتـێکی عەڕەبی بە ڕەسمی یان غەیرە ڕەسمی خومەینی و سەدام مەحکوم و پشتیوانی لە دۆزی کورد کردبێ ! لـە ( ٤٢ ) ساڵی ڕابـردودا کۆماری ئیسلامی ئێران بـە شکڵ و شێوەی جۆراوجۆر ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بە ئاشکراو بە نهێنی و لە جۆری تڕۆڕیستیشدا لە کورد کوشتن درێغی نەکردوە، کام وڵات یان حیزبێکی عەڕەبی و ئیسلامی تـانـەیـەکی لـەو کردەوە جینایەتکارانـەیـە داوەو ئـەوکۆمارە دڕندەیەی مەحکوم کردوە ؟! بـا ئـێمە وەک هەمیشە داگیر کاری و پێشێل کردنی مافی گەلان هەر کەس و وڵاتێک بیکا مەحکوم بکەین. بەڵام ڕۆڵەی خۆمان بـۆ کەسانێک بەکوشت نادەین کە بە وەکالەت شەڕ بۆ کۆماری ئیسلامی دەکا . کام سەرباز یان ئەندامی حیزبێکی عەڕەبی هاتنە هانامان و لەسەریان کردینەوە ،تا ئێمە خۆمان بەقەرزدار بزانین و بچین قەرزەکەیان بدەینەوە ! دوپاتی دەکەمەوە ئێمە هەرچەشنە داگیر کاریەک مەحکوم دەکەین . هەر کەس یارمەتی دابین بە زیادەوە قەرەبوی دەکەینەوە ، بەڵام ڕۆڵەی خۆمان ناکەینە قوربانی بۆحیزبێکی کە هەرگیز بـە دڵسۆزی هەنـاسەیەکی بـۆ ئەو هەمـو قـوربانیەی گەلەکەمان و کاولکاری زێدەکەمان هەڵنە کێشاوە.!\nکورد نابی ئیحساساتی مەزهەبی وتەرفەندی سیاسی وەسەرتەڵەی بپەڕێنێ دەبێی دەرسی لەوهەمو ئەزمونە تـاڵانـە وەرگرتبێ . بـڕوانـن کۆماری ئیسلامی لاوانی کورد هاندەدا بچن بۆ فەلستین ، لە نێو ئەو هەمو سەربـازو ئـەڕتـەش و بەسیجی و جڕو جانەوەراتە، کوڕی کورد دەنـێرێ بـۆ شەڕی کوفـرو ئیسلام ، دەـڵێی لـە ئێران لە کورد زیاتر موسوڵمانی لێی نیە !! جیا لەوەش شەڕە موشەکە وپێویستی بە نەفەرات نیە! هەر چونێک بێ سیاسەت بـە عاتیفە نـاکرێی سیاسەت هونەری مومکینە و بەرژەوەند بەولاو ئەملای دا\nبراتان مەلا برایمی مەجید پور ٣١ بانەمەڕ ٢٧٢١ کوردی\n٢١ / ٥ / ٢٠٢١ زایینی


پارچە شیعری ژماره ٦٣\nبۆ شەهیدانی بانە\nنیشتمان ئەمڕۆکە ڕەشپۆشی شەهیدی بانەیە\nداغداری کردەوەی ئەو دەستە خوێن ڕێژانەیە\nبۆ شەهیدی شاری بانە، پیر ولاو گریانیە\nنیشتمان ئەمساڵەکە بۆ لاوەکان گۆڕخانەیە\nکوردەکان! ئەی گوردەکان! ئەی لاوی پڕ هێز و قەوەت!\nڕۆژی تۆڵەی خوێنی ئەو جووتە شەهیدە جوانەیە\nنیشتمان بانگو دەکا ئەی ڕۆڵەکەی کاوەی نەبەز،\nوەرنە مەیدان کاتی پڕدان و شەڕی پیاوانەیە\nهەرکەسێ بۆ سەندنی تۆڵە، لە مەیدان حازرە،\nنێوی ئەو هەر قارەمانە و مەردی ئەو مەیدانەیە\nبا بڕۆین، پێی ناوێ ئیتر بیری داهاتوو بکەین\nتانگ و تۆپی ڕێژیمی شای بێ شەرم، هەمبانەیە!\n(بۆکان، زستانی ١٣٥٧ ی هەتاوی)\nلاپەڕە ٢٢٧ ی چاپی جەعفەر و ١٠٦ ی چاپی ئەنیسی\n . چاپی ئەنیسی: ئەو تاقمە خوێنڕێژانەیە\n . چاپی ئەنیسی: گریانی یە\n . چاپی ئەنیسی: کوردەکان، ئەی کوردەکان\n . چاپی ئەنیسی: ڕۆژی سەندنی خوێنی\n . چاپی ئەنیسی: سەندنی تۆڵە مەیدان حازرە (وێدەچێت هەڵەی چاپ بێت).\nعینوانی شیعرەکە لە چاپی ئەنیسیدا 'شەهیدانی بانە' یە\nشێعرێکی دیکەی سیاسی ناو دیوانی ئاواتە. زستانی ساڵی ١٣٥٧ واتە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٧٩ و کۆتاییەکانی تەمەنی ڕژێمی شایەتییە لە ئێران. لە پایزی ئەو ساڵەدا خۆپیشاندانی شارەکانی ئێران گەیشتە کوردستان و خەڵکی ناوچەکەش وێڕای شارەکانی دیکەی ئێران دژ بە حکوومەتی شا خۆپیشاندانیان کرد و لەو خۆپیشاندانانەدا ژمارەیەک خەڵک بە گولـلەی پۆلیس و سوپای ئێرانەوە بوون شەهید کران.\nئەم شیعرەی ئاوات بۆ "جووتە شەهیدی جوان" ی شاری بانە گوتراوە. من سەبارەت بە شأن نزولی شیعرەکە پرسیارم لە برادەرێکی خۆشەویستی بانەیی کرد کە پێی گوتم "دەبێ ئاماژە بێت بە ڕووداوی تەقەی پادگانی بانە لە خۆپیشاندەران لە ڕۆژی ١٦/١٠/١٣٥٧، کە بوو بە هۆی کووژرانی دووکەس: ئەحمەدخانی ئەحمەدی و ڕەحمانی خاتوونی."\nهەندێک ناتەواویی تەکنیکی لە شیعرەکەدا بەدی دەکرێت:\nوشەی 'سەندنی' فەردی سێهەمی چاپی ئەنیسی بۆ ئەوەی لە چوارچێوەی ئەفاعیلی شیعرەکەدا بمێنێتەوە، دەبێ پیتی دالەکەی قرت بکرێت و وەک سەننی' بخوێنرێتەوە لە کاتێکدا هەمان وشە لە فەردی پێنجەمدا شێوازی ئاسایی هەیە (دیارە چاپی جەعفەر ئەو کێشەیەی نەهێشتووە و وشەی 'تۆڵەی' لە شوێن داناوە و خوێنەر نازانێت ئایا ئەو گۆڕانکارییە شاعیر خۆی کردوویەتی یان کاک جەعفەر و هاوکارەکانی). لە فەردی کۆتاییشدا وشەی ڕژیم یان ڕژێم دەبێ بە شێوەی ڕێژیم واتە بە کێشانی زیاد لە ئەندازەی پیتی /ێ/ وە بخوێنرێتەوە بۆ ئەوەی کێشی شیعرەکە تێک نەچێت.\nشەهیدە جوانەیە: لێرەدا وێدەچێت جوان واتای لاو و گەنج بداتەوە. لە ناوچەی سنە بە لاو و گەنج دەڵێن جوان. بەڵام یەک لەو دوو کەسە، واتە ئەحمەدخان، زۆریش گەنج و کەم تەمەن نەبوو.\nبانگو دەکا: بانگتان دەکات. شێوەزاری مەهابادییە\nپێی ناوی بیری داهاتوو بکەین: بیری دواڕۆژ مەکەنەوە و خۆ پێدادەن. دیارە ئەوە بۆ هاندانی خەڵک گوتراوە.\nتانگ و تۆپی شا، هەمبانەیە: واتە بەتاڵە و تەنیا دەنگی هەیە. ئەوەش لە درێژەی هەمان هەوڵدانە بۆ هاندانی خەڵک لە پێناو خەبات دژ بە ڕژیمی شا.\nبەحری عەرووزیی شیعرەکە


ئازادبوونی ژن دەرئەنجامی تێکۆشانی سەکینەیە | سورانی\nسەکینە جانسز ناسراو بە سارا، لە وەرزی زستانی ساڵی١٩٥٨، واتا ٢٠ساڵ لەدوای کۆمەڵکوژی کوردانی دێرسیم و دەوروبەری بەدەستی دەوڵەتی تورکی داگیرکەر،لە بنەماڵەیەکی رزگاربووی ئەم کۆمەڵکوژییە و لە گوندی تەختی خەلیلی سەر بە شاری دێرسیم لە دایک بووە\nسەکینە جانسز ناسراو بە سارا، لە وەرزی زستانی ساڵی١٩٥٨، واتا ٢٠ساڵ لەدوای کۆمەڵکوژی کوردانی دێرسیم و دەوروبەری بەدەستی دەوڵەتی تورکی داگیرکەر،لە بنەماڵەیەکی رزگاربووی ئەم کۆمەڵکوژییە و لە گوندی تەختی خەلیلی سەر بە شاری دێرسیم لە دایک بووە. لە سەرەتای ژیانیدا بە سەرهەڵدێری و تێکۆشانی لە پێناو ئازادی و یەکسانی دەناسرێت. لە ساڵی ١٩٧٤ کۆمەڵێکی بچووک لە گەنجانی ریزەکانی تێکۆشانی ئازادی ده‌ناسێت و دەست بە خەبات و تێکۆشان دەکات. لە ساڵی ١٩٧٨ دا وەک ئەندامێکی دەستەی دامەزرێنەر و وەک یەکەمین ژن بەشداری لە کۆنگرەی دامەزراندنی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) دەکات. لە سەروبەندی کودەتا سەربازی و فاشیستەکەی ٢٢ی گەلاوێژی ١٩٨٠ لە تورکیا، دەستگیر دەکرێت، بە درێژایی ١٠ساڵ لە زیندانەکانی دەوڵەتی تورکیادا رووبه‌رووی ئەشکەنجەیه‌كی زۆری جەستەیی و دەروونی دەبێتەوە. لە ساڵی ١٩٩١ـەوە لە کوردستان، رۆژهەڵاتی ناوین و لە زۆر شوێنی دیكه لە پێناو ئازادی گەلی کورد، مرۆڤایەتی و ئازادی ژن، هەنگاوی گەورەی ناوه و خه‌باتی به‌ڕێوه بردووه. ئەمەش هاوکات لەگەڵ ئەوەیه كه چەند جارێک لە تورکیا و لە دەرەوەی وڵات دەستەبەر و زیندانی کراوە.\nسەکینە جانسز – سارا هاوڕی لەگەڵ فیدان دۆغان- رۆژبین و لەیلا شایلەمەز- روناهی، لە رێکەوتی ١٩ی بەفرانباری ٢٠١٣دا له ئه‌نجامی پیلانگێڕییەکی نێودەوڵەتی و بە دەستی ئەندامێکی میتی تورک لە ناوەندی کلتووری کورد لە پاریس تیرۆر کرا.\nخۆشەویستی لەنێو دڵیدا بە وێنەی تاڤگەیەکی خرۆشاو بوو.\nهەڵمەتی قڕکردنی کوردان کە لە ٢٦ی رێبەندانی ساڵی ١٩٢٥ دەستی پێکرد، لە ساڵی ١٩٣٧ دا لە بن ناوی ئۆپراسیۆنی لافاو لە دەرسیم گەیشت بە لوتکە یاخود لە مێژووی کۆمار دا لە بەرامبەر کوردان کردەوەی قڕکردنی هەرە دوایی لە دێرسیم پێکهات. لە کاتی ئەم ئۆپراسیۆنانەدا، لە کۆرپەی نێو لانکەوە هەتا ئەو پیرانەی کە لەبەر مردن بوون، بە دەهەزاران کەس کۆمەڵکوژ کران. بە ئۆپەراسیۆنی قڕکردن و سەربڕینەوە، بۆ ئەوەی بگەن بە ئامانجێک کە دیاریان کردبوو؛ کەڵکیان لە هەرچی رێبازی دژە مرۆڤایەتیی بوو؛ وەرگرت ، چونکە کەسێک نەبوو کە بەم ترس و خۆفە بڵێت راوەستە! یان کەسێک کە حیساب بپرسێت. هێزە سەردەستەکان کە خاوەن زیهنییەتی داگیرکەری دەوڵەت-نەتەوە بوون، بە وێنەی وردبوونەوەی باخەوانێک، کوردانی دێرسیمی بەوێنەی گیایەک کە پێویستە بژار بکرێت، دەگرێت و بۆ ئەوەی لە پنجەوە دەریخات، کار دەکات.\nلە کوردستاندا سەربەخۆییەکی دێرسیم هەبوو، ئەو کوردانەی کە لەوێ دەژیان خاوەن بڕوای عەلەوێتی بوون. هەرچەند کە دێرسیم لە نێو سنووری دەوڵەتە سەردەستەکاندا بووه، بەڵام لە راستیدا کوردانی دێرسیم هەمیشە خاوەن ژیانێکی سەربەخۆ بوون. دەوڵەتی عوسمانی هەرگیز نەیتوانی بوو حکوومەتی خۆی لەم هەرێمانە درووست بکات و بۆ ئەوەی حاکمییەتی خۆی ئاوا بکات، زۆرجار هه‌وڵی داگیركردنی ئه‌م ناوچه‌یه‌ی دا، بەڵام هەر بەدەستی بەتاڵەوە گەڕابۆوە و نەیتوانی بوو بگاتە ئامانجەکانی. دەبێت کە لەبەر ئەوە بووبێت کە لە نێو گەلدا گووتنی:" لەسەر دەرسیم هێرش ده‌كرێت، بەڵام سەرکەوتوو نابێت" وەکوو وتنێکی داب و نەریتی،لێهاتووە. بڕوای گەلانی ئەم هەرێمە کە وەکوو رێگای حەق پێناسەیان دەکرد، لە راستیدا ناسنامەیەکی ئایدۆلۆژیایی کوردانی عەلەوی دێرسیم بوو. ئەم بڕوایەی کوردانی دێرسیم، گەلی دێرسیمی وەکوو هۆزێک لەگەڵ یەکتر دەگرت. لەم هەرێمە گەلێک هێرش هەبوو. ناسنامەی سەرەکی ئەم هەرێمە بە گوتنی هەرێمی،" کورمانج" بوو. بڕوای رێگای حەق و ناسنامەی کورمانج، هێمانی کوردایەتی زاتییان بوو.\nدەتوانین بەم شێوەیەش پێناسەی بکەین:"کوردایەتی هەرە باش کە زاتی خۆی پاراستووە و خەراپ نەکراوە". کەسانێک کە بڕیاری قڕکردنی دەرسیمیان دابوو، دەیانگووت:" لە دێرسیم منداڵی مرۆڤە مه‌ده‌نییه‌كان گەورە نابن." لە راستی دا بەم گووتنە دانیان بە هێزی زاتی کوردان دادەنا.\nتەنیا تاوانێکی کوردانی دێرسیم ئەوە بوو کە لە وەکوو خۆ مانەوە دا، پێداگر بوون. بەم قسەیە کە دەڵێن:" ئەوەی نکۆڵی لە رەچەڵەکی خۆی بکات، حەرامزادەیە." تێدەگەین کە لە بەرامبەر بیانی بوون خاوەن هەڵوێست بوون. وتەبێژی دەوڵەتی داگیرکەرەی تورکیە، لەشکەرەکانیان بە سایکۆلۆژی " نێچیرڤانێکی باش، نێچیری خۆی راو دەکات و نێچیرەکەی پارچە دەکات" و بە وتنی :" بچن وانەیەکی وا بدەن بەوانە کە ئەوانەی کە ساغیش مان نەتوانن بیر لەوە بکەنەوە کە جارێکی تر لە دژی دەوڵەت دەرکەون؛ ئامادە کرد.\nبە وێنەی مشکان، ژەهرخوارد کردن و کوشتن؛ بە وێنەی بژار، بژارکردن و وشک کردنی پنجەکەیان؛ گرتنی قاچی منداڵانی ساوا و کێشانیان و سەریان لە کەژ و بەردان خستن؛ بردنی ژن و منداڵ و پیران بۆ سەر سێدارە و تیرباران کردنیان؛ بەرد لەسەر بەرد نەهێشتن و سەر لەسەر جەستە نەهێشتن، تەنیا بەشێک لە کردەوە قڕکەرەکانیان بوون. بڕوایان وابوو بەم کردەوانەیانەوە هەتا هەتایە راستی کوردیان خستۆتە بن گۆڕەوە. دێرسیم بۆ دەوڵەت وەکوو ئاسەنگێک بوو و چ دەبوو با ببا پێویست بوو ئەم ئاستەنگییە لاببدرێت. بە قڕکردنی دێرسیمەوە ئەم ئاستەنگییە لاچووبوو.\nئەوەی کە لە سەکینەدا به‌رجه‌سته بوو، مێژووی ''گەل"ێک بوو.\nژیانی شۆڕشگێری سەکینە جانسز و پراکتیکی ئه‌و بە واتای لە خۆڵی خۆی ژیاندنەوەی کوردانی دێرسیم بوو، کە قڕکرابوون و وەکوو گەلێکی مردوو لە قەڵەم درابوون. بە سەکینەوە ناسنامەی رابردووی دێرسیم کە دەستی بیانی لێنەکەوتبوو و پێی لێنەکرابوو، سەرلەنوێ رۆحی گرتەوە. کوردانی دێرسیم کەوتنه قۆناخی گەڕانەوەیان بۆ زاتی خۆیان. ژنی دێرسیم کە کلتووری خوداوەندی لە ناخی دایە، لە کەسایەتی سەکینەدا سەرلەنوێ ژیایەوە.\nمرۆڤ تەنیا دەتوانێت لە جێیەک کە شتێکی لێ ون بووە، لەوێ بیدۆزێتەوە. حەقیقەتێک کە لێتان ون بووە، جارێکی تر دەتوانن لەو شوێنە کە ونتان کردووە بیدۆزنەوە. کاتێک کە رێبەر ئاپۆ دەیگووت:" رابردووی مرۆڤایەتی راستترە، من لێرە لە مرۆڤایەتی دەگەڕێم، من لێرە دەیدۆزمەوە و بەدەستی دەخەم و سەرلەنوێ دەستی پێدەکەمەوە. داهاتوو هەوڵدانی فێربوونێیە، جگە لەمە شتێکی تر نییە." بەم قسانەی سەرنجی رادەکێشا سەر ئەم راستییە. کاتێک تاریکییەک کە لەسەر رابردوو هەبوو، رووناک کرایەوە؛ بەم رووناکاییەوە ئەگەرچی بە زانابوونێکی کەمیشەوە بووبێت، سەکینە توانیبووی خۆی بگەیێنێتە بنچینەی مێژووی خۆی. شتێک کە لە سەکینە دا خۆی بەرجەستە کردبوو، مێژووی "گەل"ێک بوو، مێژووی کورد و کوردستان بوو، مێژووی دێرسیم بوو.\nپێویستە گومان لەوە نەکرێت کە ئەوانەی کە سەکینە و هاوڕێیانیان قەتڵ کرد، نییەتیان ئەوە بوو کە راستی کورد بە تایبەتیش کوردایەتی عەلەوی دێرسیم لە مێژوو بسڕنەوە. بۆ ئەمەش رێبەر ئاپۆ، کوشتنی هۆڤانەی سەکینە و هاوڕێانی وەکوو هەوڵدانی کۆمەڵکوژی نوێی دێرسیم هەڵسەنگاند. بەم کۆمەڵکوژییە جارێکی تر سەلمێندرا کە هێزە ناوده‌وڵه‌تییه پیلانگێڕکان و هاوکارەکانیان هێشتاش پێداگری لەسەر سیاسەتی نکۆڵی و لەناوبردن دەکەن، بەڵام سەکینە لەنێو دڵی دێرسیمیگەلێک کە خوازیارن وەکوو خۆیان بمێننەوە و بە ناسنامەی خۆیانەوە بژین دا، هەر دەژیت.\nدڵی دەریایەک لە خۆشەویستی بوو\nئەگەر لێکۆڵەری حەقیقەت، پەیوەست بێت بە حەقیقەتەوە؛ ئەو کاتە دەبێتە رەنجدەری عەشق. سەکینە جانسز کەساییەتییەکی بەم شێوەیە بوو کە ئەم راستییەی زۆر بەباشی دەزانی و پێکیدێنا. وته‌ی"حەقیقەت عەشقە" بە تەواوەتی گوزارشتی سەکینە جانسزی دەکرد.\nئەو وەکوو ژنێک بە هەڵوێست و به هه‌ڵسوكه‌وتی خۆی؛ سەرجەم بۆچوونە کۆمەڵایەتییەکان کە لەسەر ژن هەبوونی هەڵوەشاند، بەڵام لەسەر ئەو وێرانەیە بڕوایەکی گەورەی بۆ ژن ئاوا کرد. بە سایەی ئەم هه‌ڵسوكه‌وته و هەڵوێستەی سەکینە، شۆڕشی کوردستان وەرچەرخا بۆ شۆڕشی ژن. هێشتا سەکینە زیندوو بوو کە وێنەکەی دیواری ئاکادێمیای مەعسوم کۆرکمازی دەڕازاندەوە. ئەو بۆ هەموو هاوڕێیانی، ئەوانەی ئەویان دەناسی و ئەوانەی نەیاندەناسی نموونەیەکی شۆڕشگێڕی بوو. لە پەرتووکەکەی دا دەستنیشانی دەکات کە خۆڕاگری، مسۆگەر کردنی سەرکەوتنە.\nسەکینە بوو بە ناوی پێداگری لەسەر راستی، ئیرادەیەک لە پۆڵا، پەیوەست بوون بە ئامانجەوە، فەدابوون بۆ ئازادی، پێداگر بوون لەسەر ژیانی ئازاد، عینادێکی شۆڕشگێڕی شکۆدار، سەر نەتاواندن و راوەستەیەکی شۆڕشگێڕی بە شەڕەف، خۆشەویستی، زیندوویەتییەکی سەرنج راکێش، جۆش و خرۆش. ئەو ئینسانێکی بەم شێوەیە بوو کە خاوان هێزێکی شکۆداری بە کاریگەر بوو. دەستی وە هەرکوێ کەوتبا گۆڕانکارییەکی لەوێدا ئاوا دەکرد، لەسەر وێرانە کۆشکی ئاوا دەکرد، روخساری کەسانی رووگرژی بە وێنەی خونچەیەک دەپشکوواند. لەسەر خۆڵی وشک و بێ ئاو گوڵی دەڕواند، بیابانی دەکرد بە بەهەشت. هاوڕێیانی دەیانگوت کە هەر کوێیەک کە ئەو چووبا لەوێ پەرجۆ دەکرا.\nناخی لێوانلێو لە خۆشەویستی خاک، نیشتمان، گەل، مرۆڤ و خۆشەویستی هاوڕێیەتی بوو. بەردەوام رووی لە ژیانی شۆرشگێڕی بوو. لە دژی کۆنەپه‌ره‌ستی بەردەوام تێکۆشانی دەکرد. ئەو پەیجۆری ژیانێکی ئازاد بوو نەک ژیانێکی راحەت. ژیانێک کە ئازادی تێدا نەبووبا هیچ به‌هایەکی لەلای ئەو نەبوو. ئەو ئارامییەکی بێ ناوەڕۆکی نەدەویست، راحەتی و ژیانێکی بێواتای نەدەویست، لەباتی رزگاری تاکەکەسی، خوازیاری رزگاری گەلەکەی بوو. ئەو بەردەوام خوازیاری ژیانێکی پڕ لە تێکۆشان و خۆبەخشی بوو. بە گوێرەی بژاردەی خۆی ژیانی کرد و بوو بە ئینسانێکی بژاردە. لە راستی دا مەگەر ئازادی ئەوە نەبوو کە ئینسانێک بۆخۆی هەڵبژاردنی خۆی بکات و بەگوێرەی ئەو ژیان بکات؟\nدەڵێن کە مرۆڤ دۆستەکانی لە رۆژی تەنگانە و دژوار دا دەناسێت. دەزگاکانی ئەشکەنجە و لە دواییشدا پراکتیکی زیندانە سامناکەکان وایکرد کە هەرکەس کەسایەتی شکۆداری سارا ببینێت. بە بێ ئەوەی کە تەنانەت میلیمێکیش لە هێڵی تێکۆشانی دوورکەوێتەوە؛ بوو بە سەمبووڵی خۆڕاگری سەردەم. ئەو شۆڕشگێڕێکی وا بوو کە خۆی بۆ نیشتمانەکەی، گەلەکەی و ئازادی هاوڕەگەزەکانی بەخت کردبوو. هەرگیز بەقەد مسقاڵێکیش لە خۆشەویستی ژیان و جۆشی ئەو کەم نەدەبۆوە. شتێکی هەرەگرنگیش ئەوەیە کە ئەو هەرگیز بە بێکاری رانەدەوەستا. بە زانابوونی هێزی وتن و واتادانەوە دەجوڵایەوە. بۆ ئەوەی مرۆڤان کەمەندکێشی چاکە، راستی و جوان بوون؛ بکات، لە هەوڵدانێکی بێ وەچان دابوو. ئەو پڕاوپڕ بوو لە وزەیەک کە هەرگیز خەڵاس نابێت. لەبەر ئەوەش ماندوو بوونی نەدەناسی. پێش هەر شتێک ئەو نمونەیەکی خۆڕاگری بوو.\nلە دژی هەڵە و ناحەزێتی بەردەوام خۆڕاگری کرد. هەرگیز شتێکی تری لەجێی شتێک کە بە راستی دەدیت؛ دانەدەنا. کەسایەتییەکی گه‌ش بین بوو، هەرگیز لە هێڵی شۆڕشگێڕێتی لاینەدا. کاتێک لە دژی هەڵە و کەموکوڕتییان تێکۆشانی دەکرد، کەسایەتی بەرامبەری نەدەشکاند و هەڵینەدەوەشاند؛ چونکە جوان بوون و حاکمکردنی راستی بۆخۆی بە بنەما دەگرت. ئەو لە زاتی خۆیدا کەسایەتییەکی بە بەرهەم و ئاواکەر بوو. ئەو شۆڕشگێڕێکی خوڵقێنەر بوو. سەکینە یەکێک لە کادیرانی دامەزرێنەری پەکەکە بوو. خاوەن تێکۆشانێکی شۆڕشگێڕی چل ساڵە بوو. ئەو بە راوەستەی شۆڕشگێڕی خۆیەوە و بە کەسایەتی خۆڕاگری خۆیەوە بە وێنەی ئەفسانەیەک بوو. لە پێش ئەو بە رێزداری و خۆشەویستییەکەوە، بەژن دەتاویانەوە. ئەو رۆح و کەسایەتی ژنە خوداوەندی لەنێو خۆیاد دەژیاندەوە.\nسەکینە بۆ کوژەرە پیلانگێڕەکان باشترین ئامانج بوو\nئەوانەی کە کۆمەڵکوژی ٩ی چلەیان پێکهێنا، سەرەتا ویستان کە کادیرانی پێشەنگی پەکەکە لەناو ببەن. ئامانجی ئەوان لەناو بردنی ئەو کادیرانە و خستنی پەکەکە له ناو قۆناخێکی پاکتاوكاری بوو. پێش هەر شتێک خاوەن پراکتیکێکی شۆڕشگێڕی چل ساڵە بوو، یەکێک لە دامەزرێنەرانی پەکەکە بوو، پراکتیکی ئەو لە دەزگای ئەشکەنجەدا، لە زینداندا، لە چیا و لەنێو گەلدا، ئەوی هێنابووە ئاستی ئەفسانەیەکی حەقیقی. لە بوونی پەکەکە وەکوو پارتییەکی ژن دا رۆڵ و جێگەیەکی دیاریکەری هەبوو. بۆ پەکەکە و گەلی کورد بەهایەکی وەهای بوو کە زوو بە زوو جێگایەکەی پڕ نەدەکرایەوە. کادیرێکی پێشەنگ بوو کە نەتەنیا لە ئاستی نەتەوەییدا بەڵکوو لە ئاستی نێونەتەوەییدا دەناسرا. هەموو ئەمانە بوون بە هۆکاری ئەوەیکە وەکوو ئامانجی کۆمەڵکوژییەک بە ئامانج بگیردرێت.\nهەرچەند لە ئەنجامی رووداوێک کە کەس چاوەڕوانی نەدەکرد وەکوو جەستەیی لەو دیارە دابڕابووش، لە کاتی رێورەسمی بەخاک سپاردنی و پێشکەوتنەکانی دوایی دەدیترا کە سەکینە لە رۆحدا نەمردووە و لە هەر مرۆڤێکی زیندوو، زیندووتر، لە دڵی گەلی کورد و مرۆڤایەتیدا زیندووە.\nدەتوانین بڵێین کە ئەو لە ئافریقاوە هەتا ولایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریکا، لە ئەوروپاوە هەتا خۆڕهەڵاتی ناوەڕاست هەموو شۆڕشگێڕانی لێک کۆکردەوە. سەکینە بە شەهادەتی خۆیەوە لە نێوان تێکۆشانی ئازادی گەلی کورد و گەلانی جیهان بوو بە پردێک. رێبەر ئاپۆ دەیگووت:" ئەوانەی منیان خستە ناو زیندانی ئیمڕاڵی و ئەوانەی ئەم کۆمەڵکوژییەیان پێکهێنا، یەک هێزن." لە پشتی پەردەی سەرجەم ئۆپڕاسیۆنە قڕکەرەکان، دوژمنانی سوێند خواردوی گەلی کورد هەنە.\nئەمە شتێکی ئاشکرایە کە هێزە پیلانگێڕەکان بەم کۆمەڵکوژییەوە خوازیاربوون کێشەی گەلی کورد بە بێ چارەسەری بهێڵنەوە و شەڕی کورد و تورک گوڕتر بکەن. پێویستە گومان نەکرێت کە ئەوانەی کە سێ ژنی کوردیان لە پاریس کۆمەڵکوژ کرد؛ لە پێی ئامانجی ئاوا، بێفەڕن


13/06/2019 1550 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئەو جگەرەكێشانەی، كە هەوڵ دەدەن بەرەبەرە ڕێژی جگەرەكێشان كەمبكەنەوە كەمتر ئەگەری وازهێنانیان هەیە لەوانەی، كە بە یەكجار وازی لێدێنن.\nپاوڵ ئەڤێیارد، پرۆفیسۆری پزیشكی ڕەفتاری لە زانكۆی ئۆكسفۆرد دەڵێت: كێشەی وازهێنان لەجگەرەكێشان شتێك نییە كە هەمیشە بتوانی بەیانی ئەنجامی بدەیت.\nهەروەها دەڵێت: دیاریكردنی ڕۆژێك و وازهێنانی یەكجاری لەو ڕۆژەدا كلیلی سەركەوتنە، ئەمەش لەبەر ئەو ڕێگەیەی، كە مێشك شێوازەكانی ئالودەبوونی لێوە فێر دەبێت یان لەبیر دەچێتەوە.\nباسی لەوەش كردووە، كە حەزەكانی جگەرەكێشان دەكرێت لەبیر بچنەوە، بەو مەرجەی، كە هەرگیز لەو كاتانەی حەزت لەجگەرەیە، نەیكێشیت، بۆیە كێشانی جار بە جاری جگەرەیەك بە نهێنی بەردەوامیدانە بە ئازارەكە.\nلە نیكۆتین مەترسە\nخزمەتگوزاری تەندروستی نەتەوەیی (NHS) پێیوایە، كە كۆمەڵە چارەسەرێكی جێگرەوەی نیكۆتین – وەك لەزگەی نیكۆتینی Nicotine Patch (پێدانی نیكۆتین لە ڕێگەی پێستەوە) لەگەڵ كرداری خێراتری وەك بنێشت جوین یان سپرای لوت – زۆر كاریگەرترە لە پشتبەستن بە یەك تاكە چارەسەر. لیۆنی برۆس، لە ناوەندی ئالوودەبوونی نیشتمانی لە كۆلێجی شاهانەی بەریتانیا دەڵێ كە زۆر لە جگەركێشان كاتێك هەوڵی واهێنان دەدەن وەك پێویست نیكۆتین بەكار ناهێنن.\nیاسا گشتیەكە ئەوە نیە كە لە جێگرەوەكانی نیكۆتین بترسی. لەزگەیەكی نیكۆتینی (كە لەسەر پێست دەدرێ -وەرگێڕ) دەستپێكێكی زۆر باشە، بەڵام كاتێك حەزێكی زۆرت بۆ جگەرە دەچێ، پێویستت بە شتێكە كە خێڕا ڕێگری لێدەكات.''\nجگەرەی ئەلكترۆنی تاقیبكەرەوە\nگەر لەزگە نیكۆتینییەكان كاریان نەكرد، بە دڵنیاییەوە جگەرە ئەلكترۆنییەكان شایانی تاقیكردنەوەن. لێكۆڵێنەوەیەكی تازە ئەوەی دەرخستووە كە جگەرە ئەلكترۆنییەكان دوو ئەوەندەی لەزگە نیكۆتینییەكان كاریگەرن بۆ یارمەتیدانی جگەرەكێشان لە وازهێنان. نیكۆلا لیدسەن، لێكۆڵەرەوەی پزیشكی ڕەفتاری لە زانكۆی ئۆكسفۆرد دەڵێت '' لەو جگەرە ئەلكترۆنیانەدا پێكهاتەیەكی ڕەفتاری هەیە كە لە دەرمانەكانی دیكەی تایبەت بە وازهێنان لە جگەرەكێشاندا نییە.'' ''كێشانی جگەرەی ئەلكترۆنی شتێك بە خەڵك دەدا كە پەیوەندی بە دەستەكانیانەوە هەیە و یارمەتی لایەنە كۆمەڵایەتییەكانی جگەرەكێشان دەدات. هێشتا داتای پێویستمان بەردەست نییە سەبارەت بە سەلامەتی جگەرە ئەلكترۆنییەكان، بەڵام تا ئاستێكی زۆر دڵنیاین لەوەی كە زۆر كەمتر زیانبەخشن بۆ تەندروستیمان لە جگەرەكێشان.\nبەدوای پاڵپشییدا بگەڕێ\nڕێنماییەكانی پەیمانگای نەتەوەیی بۆ تەندروستی و چاودێری نایاب جەخت لەوە دەكەنەوە كە پاڵپشتی ڕەفتاری، نەك تەنیا چارەسەری دەرمانی، زۆر گرنگە بۆ وازهێنانی تەواوەتی لە جگەرەكێشان. ئەم پاڵپشتییە لە خێزانەوە بێت یان هاوڕێیان، یان ڕاوێژكردن بێت لەگەڵ خزمەتگوزاری ناوخۆیی وازهێنانی جگەرە، دەتوانێت هانی جگەرەكێشان بدات بۆ وازهێنان لە جگەرە.\nخۆ لە هاندەرەكانی جگەرەكشان بەدوور بگرە\nهەر جگەرەكێشێك هاندەرێكی هەیە كە وای لیدەكات حەزێكی زۆری بۆ جگەرە بۆ دروست ببێت. ئەڤێیارد دەڵیت كە لە قۆناغە سەرەتاییەكانی وازهێناندا، گۆڕینی ڕۆتینی ڕۆژانەت بۆ خۆلادان لە هاندەرەكانی جگەرەكێشان زۆر گرنگە. '' خەڵك هەمیشە لە كاتی دیاریكراودا جگەرە دەكێشن، گەر بتوانی ئەم ڕۆتینە بگۆڕی، ئەگەرەكانی خۆبەدەستەوەدان بە هاندەرەكانی جگەرەكێشان كەمدەكەیتەوە و یارمەتی مێشكت دەدەیت بۆ چاكبوونەوە.''\nوەرگێران: هێمن عەزیز ئاڵی


تارا عومەر تۆفیق\nسلاو نما گیان، ماندو نەبیت، دەستە بچکۆلەکانت بەتوندی دەگوشم.\nنما گیان ئەو هێرشە ئیعلامیەی کە ماوەیەکە دەکرێتە سەر تۆو خێزانەکەت بە تایبەتی باوکت بەڵگەی ئەوەیە کە تۆ کاریگەریت داناوەو ڤیدیۆکانت قسەی دلی خەلکی دەکەن. تۆ بە کارەکانت بویتە کەسایەتیەکی کۆمەڵایەتی و چویتە ناودڵی منداڵان و ماڵی خەلکی هەژارو کەمدەرامەتی کوردوستانەوە. هەستەکانی تۆ وخەونەکانت خەونی هەموو منالێکی بێبەشە لە منداڵێتی لەم کۆمەلگەیەدا. خەونە سادەو ساکارەکانت هیواو حەزی مناڵانەت چوونەتە بەرانبەر گەندەلی و پارەخۆری و بەرژەوەندیە تایبەتیەکانی لێپرسراوو چەتەو چاوچنۆکەکان. هەربۆیە تۆ ئەوانت باش نارەحەت کردووە. هەموو بەرنامەیاکت وەبیریان دێنیتەوە کە ئەوان چەندە فاشل بوون لە خۆشگوزەرانکردنی خەڵکی کوردستان. چەندە فاشیل بوون لە بەڕێوە بردنی ووڵات و رێزگرتن لەوەی کە بە قەولی خۆیان لایان موقەدەسە!! وەک ونەتەوە و نیشتیمان وکوردایەتی وخۆشەویستی خاک. جا چجای شکستە یەک لەدوایەکەکانیان لە پەرودەوفیرکردن و لە دابینکردنی سادەترین پێویستیەکانی ژیانی خەلک لە ئاوو کارەبا وخزمەتگوزاری تەندروستی و داوودەرمان و ئەمنیەتی سەرجادەوبان.\nبایەخدان بە مافی تاکەکانی کۆمەڵگا، بەتایبەت مافەکانی ژنان و منالان نەک لە بەرنامەی ئەم دەسەڵاتەو حیزبەکانیدا جێگەیەکی نیە، بەلکو بەتایبەت مافی مندالان ومنداڵیەتی نەبینراوەو هێچ پێناسەیەکی نیە. بەڵام بە ڕاستی پرسیارە کە بۆچی وا کتوپر منداڵیی تۆ بووە مەسەلەی رۆژو مافەکانی تۆ وەک منداڵ بوونە جێگای خەمی ئەوان؟ بۆ پەیتا پەیتا لەسەر مافەکانی تۆ هەلدەدەنێ و خۆت و خێزانەکەت پەلکێشی بەرنامە تەلەفزیۆنیەکان دەکەن و پزییشکی دەرونیت بۆ دابین دەکەن؟!!\nلە مێژووی ئەم دەسەڵاتەدا نەمانبینی رۆژێک دەزگایەک لە دەزگاکانی ئەم دەسەڵاتە، یەکێک لە شەخسیاتە سیاسیەکانی، پەرلەمانتارێک، کەناڵێکی تەلەفزیۆنی سەر بە حزبەکان، دڵیان راچڵەکیبێت بۆ مناڵە عەلاگە فرۆشەکانی ناو بازار یان کیژۆلە دەستفرۆشەکانی ناو شەقامەکانی شارەکان کە بۆ فرۆشتنی دەستەسرو بنێشت و بوتڵی ئاو شەوانە لە جیات خوێندن و خۆئامادەکردن بۆ قوتابخانە لە شوشەی پەنجەرەی ئۆتۆمۆبیلە گرانبەهاکان دەدەن تا دوو پووڵ بۆ خانەوادەکنیان پەیدا بکەن. ئەم دەسەڵاتە هەرگیز بۆی پرسیار نیە کە ئەم مندالانە بە شەو لەسەر شەقامەکانی شار دەرگیری چی دەبن، شەوانە چۆن خۆیان لە دەست بازرگانانی لەش و دێوەزمەی ناو سەیارە جوانەکان دەپاریزن. هیچ دەزگایەک پزیشکی دەروونی بەکرێنەگرت بۆ ئەم منالانەو هەموو ئەو مندالانەی کە لە سایەی سیستەم و کلتوری دواکەوتوی کوردستاندا بەردەوام توشی ئازاردانی جەستەیی و شکاندنی دەرونی دەبن لەلایەن خێزان و کەس‌و کارو تەنانەت مامۆستاو فێرکارەوە.\nبەلکو دەسەڵات زیاتر گرنگی بە تۆ داوە نما گیان!! پزیشک و پسپۆر بۆ تۆ دابین دەکات تا لە بەرنامەکان فرمێسک بۆ نما برێژن کە چۆن ئەم منالە لە لایەن باوکیەوە بەکارئەهینریت!! گەشەی عەقلی نماو خۆشڕەوانی نما بەلای ئەوانەوە بووەتە جیگەی پرسیارو لایان ئاسایی نیە!! لەکاتیکدا کە هەلس‌وکەوت و قسەکانی نما زۆر ئاسایی و نۆرمالە و لە زۆربەی ووڵاتە پێشکەوتوەکان بە دەیان منداڵی لێهاتووی وەک نما هەن. منداڵانێک وەک نما لە یوتوب و ماڵپەرەکان قسە دەکەن، رای خۆیان دەڵین، یان ئامادەی بەرنامەکان دەبن بۆ گفتوگۆ لە سەر پرسە کۆمەلایەتی یەکان. هەیانە رەخنە لە دەوڵەت و وەزیر و کەسایەتی و سەرۆکەکان دەگرن لەسەر سیاسەتی دژ بە منالان و دژ بە کۆمەڵگاو دژ بە ژینگە.\nبە پێی یاساکانی لەقالبدانی منال لە خۆرهەلاتی ناوەراست و کوردستانیش باوکی نما لەو نۆرمە باوە لایداوە. باوکی نما تاوانبار دەکرێت و راپێچی دادگاکان و بەرنامەکانی تەلەفزیۆن دەکرێت بۆ ئەوەی لەبەرچاوی نما رووبەرووی پرسیارێک بکریتەوە کە ئایا نەریمان باوکی نما منداڵەکەی بەکاردەهینێ بۆ مەبەستی سیاسی خۆی!! ئەمە کەی راستەو فەرهەنگی کوێیە کە باوک و منال بەیەکەوە لەبەردەم رای گشتیدا بخرێنە بەردەم پرسێکی ئاوا!!\nسەبارەت بە بەرنامەی بێسنوریش، پێشکەشکەری بەرنامەکە هیچ شارەزاییەکی نەبوو لە شێوەی مامەلەو گفتوگۆ کردن لەگەل منال، پرسیارەکانیشی نەک پرۆفیشنەل نەبوون بەلکو بەرنامەکە بە گشتی بریتی بوو لە بەرنامەی ئیستجوابی باوکی نما بە ئامادەیی نما. چا چاکتر نەبوو کە هەر باوکی نماتان بانگهێشت بکردایە، ئامادەیی نما لەوێ چ حیکمەتێکی تیابوو؟\nپرسیارێکی نالەبارو ناشایستە ئاراستەی نما دەکریت کە ئەگەر پارەو خانوو ئیمکانیەت بدەنە خۆی وباوکی واز لە بەرنامەکانی دەهێنێت!! ئەم پرسیارە جگە لە ئاماژەیەکی زەق بۆ نوقمبوونی ئەم کۆمەڵگایە لە زەلکاوی گەندەڵی و پولپەرستی مانایەکی تری نیە؟ بە رادەیەک کە هەموو بەها ئینسانیەکان دەخرێنە سەوداو مامەلەوە. بەتایبەت پرسێکی وا لە منداڵێک چ پەیامێک دەدات بە نەوەی داهاتوو؟!!\nنما باسی فەرەنسا دەکات، باسی پۆتین و عەبادەی دەکات بەلام لەبەرئەوەی کە نەیبینیون ئەمە شوێنی پرسیارو سەرسورمانە بۆ بەشدارانی بەرنامەکە!! لەمڕۆدا کە سۆشیال میدیا جیهانی بەیەکەوە بەستۆتەوە، من پێموایە کە ئەم جۆرە پرسیارانە بۆ کاتیک دەشیا کە نما لە سەرگوزشتەو چیرۆکەکەکانی داپیرەیەوە باسی فەرەنساو و پۆتین و میرکلی بیستبیت.\nلە نما دەپرسن کە گەورە بووی حەز دەکەی ببیت بە چی. نما لەبات ئەوەی بڵێت ئەمەوێت ببمە دکتۆر، دەڵێت حەزدەکەم ببمە سەرۆکی نەتەوە یەکگرتوەکان بۆ ئەوەی خەونەکانی منداڵان بهێنمەدی. بەرێز دکتۆر شەریف خەونەکەی نما ئاگردەداو بەوەش وازناهێنێت، بەلکو باوکی نما رووبەرووی بەرپرسییارێتی دەکاتەوە لەوەی بۆ نما دەبێت ئەم خەونەو ئەم خەمە لە ئێستاوە هەلگرێت. ئەمە درێژدەبیتەوە بۆ پەیامێک بۆنما و نەوەکانی داهاتوو، کە دەڵێت مناڵان ئێمەی گەورە بێ هیوا بووین ئەم بارودۆخە بۆ ئێوەش ئەبەدییەو هیواتان نەبێت چونکە کەس پێی ناکریت ئەم دەسەڵاتەی کوردستان بگۆڕێت.\nدکتۆر شەریف دەلیت منال تا تەمەنی ١٢ ساڵان لە شتی ئەبستراکت تێناگات و نابێت بۆی باس بکریت . ئەم زانیاریە جگە لەوەی کە زانیاریەکی هەلەیە هاوکات لەگەڵ مامەڵەی ڕۆژانەی گەورە ساڵان و کۆمەڵگای کوردستان لەگەڵ منداڵاندا ناکۆکە. ئاخر لە کوردستان منالان لە قۆناغی سەرەتاییەوە بە ئەبستراکت و موقەدەساتەکان گۆش دەکرێن. ئەی خودا ئەبستراکت نیە؟ ئەی وانەی ئایینی و نسوسەکانی قورئان باسی ئەبستراکتەکان و بگرە خورافاتەکان ناکەن؟ کە بە مندالان دەرخ دەکرێن. ئەی رۆژانە مزگەوتەکان هاواری ئەبستراکتەکان نادەن بە گویچکەی منالەکانمان دا. ئەی نەتەوە ئەبستراکت نیە کەچی مناڵەکانمان لە هەنگاوی سەرەتاییەوە بە ئەیرەقیب و سرودی نیشتمانی گۆش دەکرێن.\nنما دەلێت جاڕنامەی مافەکانی منداڵان. وەک ئەوەی نما کفری کردبێت، لە جیات گوێگرتن لە نماو خۆشحالبوون بەوەی کە مناڵان دەتوانن بەهرەمەندبن و ئاگاییان هەبێت لە دنیای دەرەوەی خۆیاندا. هەلوێستێکی سەیر دەبینین کە باس کردن لە جارنامەی مافی منال دەخرێتە ریزی سیاسەت و پێیان باش نیە نما لە ئێستاوە بە سیاسەت ئاشنایە. لە کاتێکدا هیچ یاساو سنورێک لە کوردستان دیارینەکراوە بۆقەدەغەکردنی شۆرینەوەی مێشکی مناڵ بە ئایدۆلۆجیاو ئاین و موقەدەساتەکان.\nمناڵان راپێچ دەکرێنە بۆنە حیزبیەکان و بە پەرۆی سەوزو زەردەوە رکابەرێتی یەکتریان پیدەکەن. لە بۆنە ئاینیەکاندا و لە مزگەوت و خۆتبەکاندا بەشداردەبن و ئەمەش بەلای کۆمەڵگەوە بە ئاسایی دەگیرێت و کەس نارەحەت ناکات!!\nجا من لێرەدا بە هەلی دەزانم کە پێشنیار بۆ نما بکەم کە جاڕنامەی مافی منداڵان بکاتە هەوێنی زنجیرەیەک بەرنامە تاکو بەرلەمنداڵان گەورە ساڵان و خوێندەوارانمان هۆشیار بکاتەوە.\nئەمرۆ لە جیهاندا جۆرەها پرۆگرامی فیرکاری هەیە کە ئامانجیان ئاشناکردنی منداڵانە بە مافەکانیان کە لە خودی جارنامەی مافەکانی منداڵاندا هاتووە. یەکێک لەو پرۆگرامانە پرۆگرامی (WCP) World´s children Prize program ە. لە سالی ٢٠٠٠ ەوە ٤٢ ملیۆن مندال لە جیهاندا بەشداریان کردوە لەم پرۆگرامەدا بۆ ئاشنا بوون بە مافەکانیان. لە سوئید ٣٠٠٠٠ مندال ساڵانە بەشداری ئەم پرۆگرامە دەکەن. لە سالی ٢٠٠٠ ەوە ٧٠٠٠٠ قوتابخانە لە جیهاندا چونەتە ژێر چەتری ئەم بەرنامەیەوە کە ١٧٨٤ ی قوتابخانەکان لە سوئێدن. کەچی لە کوردستان جێگەی سەیروسەمەرەیە ئەگەر منداڵێک ئاگایی لە جارنامەی مافەکانی مناڵان هەبێت !!\nلە کاتیکدا لە جیهاندا چەندین کەسایەتی مندال هەن لە مەیدانی بەرگریکردن لە مافی منداڵان و داکۆکیکار لەسەر داواکاریەکانی منداڵ لە پێش هەمویانەوە لێپرسینەوە لە دەسەڵات و سیاسەتمەداران لە کاتی شکستیان لە دابینکردنی ئاوی پاک و کارەباو شوێنی یاری و شوێنی حەوانەوەی گەرم وگورو قوتابخانە وجادەوبانی ئەمین وەسائیلی پێویست بۆگەشەی منداڵ. نماش هەر ئەمەی کردووە.\nجا نما گیان من پێمخۆشە کە ئەوەت بۆ باس بکەم یەکێک لە گرنگترین بەرنامەکانی WCP دروستکردنی پەلەمانی مندالانە World´s Children Parlament . لە زۆرێک لە وولاتە پێشکەوتوتوەکان پەرلەمانی مناڵان هەیە بۆ ئەوەی مندالان و گەنجان دیبات و گفتووگۆبکەن لەسەر پرسی دیموکراسی ومافەکانی منالان و هاولاتی بوون. ئەمە لەژیر ئاڵای *مناڵان پێشەواو سیاسەتمەداری داهاتوون*\nهەر یونسێف خۆی رەشنووسێکی هەیە بە ناوی A handbook on Children Participitation in Parliment کە لەویدا جەخت دەکات لەسەر بەشداری کردنی منالان و گەنجان لە پەرلەمانی منداڵاندا، ئەمەش بۆ فەراهەم کردنی مەیدانیکە کە منالان تیایدا تەعبیر لە خۆیان و بیرکردنەوەو پیداویستیەکانیان وکەم وکوریەکانی ژیانیان بکەن،\nلەزۆر شوێنی دنیا منداڵان رەخنەی سیاسی و کۆمەڵایەتی بە شێوەی گالتەو گەپ و سەرکازم لە تەلەفزیون و ماڵپەرەکاندا ئاراستەی شەخسیاتە سیاسیەکان و سەرۆک و دەسەڵاتدارانی ووڵاتەکان دەکەن. دانی ئەم دەرفەتە بە منداڵ هاندەرێکە بۆ فێربوونی منداڵ کە لە کۆمیونتی و قوتابخانەکانیان دا دەنگیان هەڵبرن و رابێن لەسەر هەوڵدان و کۆشش بۆ چاکسازی لە بریارو یاساکانی قوتابخانەکانیان و ئەو مەسەلانە کە پەیوەندیدارە بە مناڵان . جیا لەوە ئەمە پرۆسەیەکە بۆ پێگەیاندنی نەوەیەکی بەرپرسیارو شارەزا بە ئەرک و مافەکانیان لە بنیات نانی دنیایەکی باشتر بۆ منالان و لاوان.\nبۆ نموونە بروانە:\n١. پەرلەمانی منالان لە کەنەدا،The children´s Parliment An educator resource kit (\n٢. پەرلەمانی منالان لە بەریتانیا/ لەندەن https://www.childrenengland.org.uk/a-childrens-parliament-for-london\n٣. پەرلەمانی منالان لە بەریتانیا/ سکۆتلاند Children´s Parliment giving ideas a voice https://www.childrensparliament.org.uk\n٤. پەرلەمانی منالان لە ئەفریقیا / African Childrens Parliament Union ACPU\n٥. بەرنامەی پەرلەمانە بچکۆلانەکە لە سوید بەناوی Cirkus Möller lilla parlamentet\nCirkus möllerبەرنامەیاکی مندالانە لە ووڵاتی سوید کە لە یەکێک لەبەرنامەکاندا منداڵەکان بە شێوەی گاڵتەو گەپ رەخنە دەگرن لە سیاسیەکان و بریارە خراپەکانی دەوڵەت کە پەیوەندیدارن بە منداڵانەوە، لەوێدا منداڵان لە تەمەنی زۆر منداڵیدا قسەی خۆیان دەکەن وەک تۆ نما گیان گالتە بە سیاسیەکان و رەخنە لە بریارەکانی دەولەت دەگرن.\nلە کۆتاییشدا دەبێ ئەوە بڵێین کە چەندە منداڵان لە کوردستان پیویستیان بە پاراستن هەیە لە کاریگەریی ئایدۆلۆژیا جیاوازەکان و بە تایبەت ئاین و ناسیۆنالیزم، هێندەش و بگرە زیاتریش پێویستیان بەوە هەیە کە بواری دەربڕینیان لەبەردەمدا واڵابکرێت و یارمەتی بدرێن کە بە زمانی گونجاو دەربڕ لە هەستی قووڵیان بە بێبەشی لە سادەترین پێداویستی و خزمەتگوزاریەکان بکەن. هێندەش بە هەوڵی باوکی نما دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی منداڵەکەی لەبەرانبەر گەندەڵی و چەتەگەری دەسەڵاتدارانی کوردستاندا هۆشیار بکاتەوە، دەتوانین تەنها دەستخۆشی بکەین. لە ڕاستیدا پەروەردەی دروست و یارمەتیدانی منداڵ بۆ ئەوەی پێوانە مۆڕاڵیەکانی خۆی دابڕێژێت پێویستی بەوە هەیە کە کردار و ئاکارە نادروستەکانی لە ڕووی ئەخلاقیەوە پێ بناسێنرێت.\nبە ڕاستی چۆن دەکرێت منداڵێک بە مۆڕاڵێکی دروستەوە پەروەردە بکەیت، ئەگەر بۆی ڕووننەکەیتەوە کە هەڵسوکەوتی دەسەڵاتدارانی ئەم وڵاتە لوتکەی بی مۆڕاڵیە و هیچ منداڵێک نابێت لاسایی دەسەڵاتداران و کاربەدەستانی ئەم وڵاتە بکاتەوە؟


سلێمانی و سنە لەڕوی بازرگانیەوە ھەوڵی نزیکبونەوەی زیاتر دەدەن\nلەشاری سنەی کۆماری ئیسلامی ئێران ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی و سنە کۆدەبنەوەو بڕیاری کاری زیاتر و بەھێزکردنی پەیوەندیەکان دەدەن.\nیاسین ڕەحیم فەرەج جێگری یەکەمی سەرۆکی ژوور لەشاری سنە لەگەڵ سەرۆکی ژووری بازرگانی سنە کۆبۆوە کەتیایدا چەختکرایەوە لەسەر بەھێزکردنی پەیوەندیەکانی ھەردولا تابتوانن کاری بازرگانی زیاتر لەنێوانیان گەشە بکات.\nیاسین ڕەحیم ڕایگەیاند: لەگەڵ سەرۆکی ژووری بازرگانی سنە قسەمانکرد کە لیژنەی ھاوبەشی ھەردولا دروست بکرێت لەبواری داوەری و چاودێریدا بۆ ھەموو ئەو کێشەو گرفتانەی ڕودەدەن لە نێوان بازرگانانی ھەردولادا تاکێشەکان بەو نوێنەرانە چارەسەربکرێت کە دادەندرێیت.\nلای خۆشیانە سەرۆکی ژووری بازرگانی سنە ڕایگەیاند: خۆشحاڵن بەھاتنی ژووری بازرگانی سلێمانی و ڕەزامەندین لەسەر کارکردن بۆ پێشخستن و زیادکردنی کاری بازرگانی لەنێوانماندا .\nئاماژەی بەوەشدا ھەمو ھەوڵێک دەدەن بۆئەوەی بتواندرێت کێشەی بازرگانان چارەسەر بکەن و ڕێگەیان بۆ ئاسانتر بکرێت بۆئەوەی کاری بازرگانی بەرەو پێشتر بڕوات.\nژووری بازرگانی سلێمانی پشتیوانی بەڕێوەبەری نوێی وەبەرھێنان دەکات\nسەرۆکی ژوور: لەگەڵ ژوورە بازرگانیەکانی واشنتۆن کۆ دەبێتەوە\nسەرۆکی ژوور: پەیوەندیە بازرگانیەکان لەگەڵ ئەمریکا بەھێز دەکەین\nسەرۆکی ژوور: لەگەڵ ڕێکخراوەکانی ئەمریکا کار بۆ بەھێزکردنی پڕۆژەی بچوک دەكه‌ین


ده‌رزی لێدانی به‌بێ ئازار - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nده‌رزی لێدانی به‌بێ ئازار\nتوێژه‌رانی كۆریایی سه‌ركه‌وتو بون له دروستكردنی داهێنراوێكی له‌یزه‌ری كه مه‌ترسی ده‌رزی یه پزیشكیه‌كان كه‌م ده‌كاته‌وه و ئازار و مه‌ترسی نه‌خۆشیش ناهێڵێت.\nزۆربه‌ی خه‌ڵك له ده‌رزی ده‌ترسن و هه\nندێكیشیان هه‌ر به‌كاری ناهێنن ئه‌گه‌ر نه‌خۆشیش بن. به‌ڵام به‌م دواییانه توێژه‌ران جۆره ده‌رزییه‌كیان دروستكردوه، كه به‌زویی جێگه‌ی خۆی له‌ناو مێژوی زانستی پزیشكییدا ده‌كاته‌وه و جێگه‌ی ده‌رزییه‌كانی تر ده‌گرێته‌وه.\nتوێژه‌رانی زانكۆی سیئۆلی كۆریای باشور ده‌رزییه‌كی له‌یزه‌رییان دروستكردوه، كه ده‌توانرێت به‌هۆیه‌وه هه‌مو ڤاكسینه ساڵانه‌كان و هه‌مو جۆره ده‌رمانه‌كانی تر كه به‌هۆی ده‌رزییه‌وه ده‌دران له نه‌خۆش، بدرێن به نه‌خۆش.\nله‌م سیسته‌مه‌دا بڕێك له چاره‌سه‌ره‌كه به‌پێی پێوه‌رێكی مایكرۆسكۆبی دیاری ده‌كرێت ڕاسته‌وخۆ ده‌كرێته ناو پێستی له‌شه‌وه. بۆ ئه‌م كاره سود له له‌یزه‌ری (ئایتیریۆن ئالۆمینیۆم گارنت) وه‌رگیراوه بۆ دیاریكردنی بڕی ته‌واو و پێویستی چاره‌سه‌ره‌كه.\nهه‌ر ده‌رزییه‌كی له‌یزه‌ری هه‌ڵگری 250 میلیۆنیۆمه و له‌ماوه‌ی چركه‌یه‌كدا ده‌درێ له‌نه‌خۆش. ئه‌م كاره‌ش به‌هۆی هێزێكی لاستیكییه‌وه‌یه، كه پاڵ به ئاو و چاره‌سه‌ره‌كه‌وه ده‌نێت و له ڕێگای لوله‌یه‌كی زۆر باریكه‌وه له‌شێوه‌ی فواره‌دا دێته ده‌ره‌وه و به‌ر پێستی نه‌خۆش ده‌كه‌وێت. تیره‌ی ئه‌م لوله‌یه‌ش كه‌مێك له تیره‌ی تاڵه‌مویه‌ك زیاتره.\nبه‌وته‌ی توێژه‌ران توانای ئه‌م فواره‌یه له هێزی به‌رگری پێست زیاتره. به‌م هۆیه‌شه‌وه چاره‌سه‌كه ده‌نێرێت بۆ ناو قوڵایی پێست و تێكه‌ڵی ده‌بێت به‌بێ ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌ره‌كه جارێكی تر بگه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌ر ڕوی پێست.هه‌روه‌ها ئه‌م ده‌رزییه له‌یزه‌رییه به‌بێ ئازاره و نه‌خۆش هه‌ست به‌خۆی ناكات و هیچ شوێنه‌وارێكیش له‌سه‌ر پێست به جێ ناهێڵێت، چونكه به‌هیچ شێوه‌یه‌ك هاوشێوه‌ی ده‌رزییه‌كانی ئێستا ده‌رزی تێدا به‌كارناهێنرێت. به‌مه‌ش ده‌توانێت جێگای شێوازه كلاسیكییه‌كانی ده‌رزی لێدان و وه‌رگرتنی چاره‌سه‌ر بگرێته‌وه. ئه‌م سیستمه نوێیه تائێستا له‌سه‌ر به‌چكه‌ی به‌رازی هندی تاقی كراوه‌ته‌وه و سه‌ركه‌وتوبوه، بڕیاره له داهاتوشدا بۆ مرۆڤ به‌كار بهێنرێت.\nزیان به‌پیاوان ده‌گه‌یه‌نێت


عەبدولکەریم شێخانی: ئیش کردن شەڕەفە وپەندە کوردییەکە دەڵێ : دەستى ماندوو لەسەر زگی تێرە. – WTARIKURD\nعەبدولکەریم شێخانی: ئیش کردن شەڕەفە وپەندە کوردییەکە دەڵێ : دەستى ماندوو لەسەر زگی تێرە.\nجارێکیان شتێکم لەسەر ئیش نووسیبوو و گوتبووم هیچ کار و کاسبییەک مایەى شەرمەزاری و شوورەیی نییە، مادامەکى بە ڕێگایەکی شەریفانەیە و ماڵ و منداڵی پێ بەڕێوە دەبرێ.دزی شوورەییە, ماڵی خەڵک خواردن نەنگی و مایەىشەرمەزارییە, هەر کردەوەو کارێک زیان بە جەماوەری گەل بگەیەنێ و ببێتە هۆی دەستدرێژی کردن بۆ سامانی گەل, نەک شوورەیی و شەرمەزارییە, بەڵکو دەچێتە خانەی خیانەتەوە. هەندێک هەر دەنووسن کار بەلای ئیشدا ناچن و دەڵێن گوایا ئیش تورکییە. بەڕای من ئیش و کار هەردووکیان کوردین. بیرمە لە پۆلی دووەمی سەرەتایی بووم ئەوسا باوکى خوا لێ خۆشبووم کرێکاری فەرمانگەی ( ئینحیصار) ی تووتن بوو و پیاوێکیان لەگەڵ بوو لەناو هەموویاندا تەنیا ئەو خوێندەوار بوو . شیعرێکی نووسیبوو لەبارەی بێ کارییەوە تەنیا چوار دێڕم بیرماوە:\nچەند ناخۆشە بێ ئیشی\nپیاو دەبى هەر دانیشی\nچوار فلس پەیدا ناکا\nکە پێی بتراشی ڕیشی\nئاخر ئەو سەردەمە چوار فلس, واتە عانەیەک گەلێک زۆر بوو.\nکورد ئیش و کار هەردووکیان بەکار دێنێ و تکایە زمانمان لە قاڵب مەدەن و یەکێک لەو دوانەمان بەسەردا ساغ مەکەنەوە و ناچارمان مەکەن تەنیا یەکێکیان بەکار بێنین.\nئەو شارانەی زێرابیان نەبوو و ئاوەڕۆی قورس ( پیس ) بە تایبەتیش ئاودەىست, بیریان بۆ هەڵدەکەند و کە پڕ دەبوو دەردەدرا. ئەوەی من دەیزانم لە هەولێر و کەرکووک و زۆربەی شارەکانی ناوەڕاست و باشووری عیراق بەوشێوەیە بوو. بەڵام ئەو شارانەی بەرزی و نزمییان تێدابوو وەک سلێمانی و کۆیە و رواندز ئەو گرفتەیان نەبوو و زیرابیان هەبوو. کەسانێک هەبوون ئەو بیرانەیان دەردەدا و لە هەولێر پێیان دەگوتن ( پۆخچی ), پۆخ واتە پیسایی. قسە قسەی بەدوادا دێ, هەندێک کەس دەعیە گەورەو تڕزلن, بەڵام توانای پیاوانەیان نییە. ئیستاش کەسانى لەو شێوەیە هەن خۆیان یان بەحزبەوە, یان بە بەرپرسێکی حزبی هەڵواسیوە و ماستاوی بۆ دەکەن, یان خۆیان خزم و کەسی بەرپرسێکن, بەوانە دەڵێن تڕگەورە و دەڵێن ئەوەندە تڕی زلە, تڕی بە نۆ بیوران ناشکێ ( وا دەخوێنرێتەوە بی ـ ور) و لە سلێمانی و هەندێک ناوچـەی دیکـەی کوردستان پێی دەڵێـن ( تەور )و پێم وایە ( طبر) ی عەڕەبی لە تەورەکەی ئێمە وەرگیراوە, چونکە ئێمە تەورداسیشمان هەیە کە دەمەکەی پانە و کەوانەییە و ئەویش بۆ داربڕین بەکار دێت. لە هەولێرێ بە تورکمانی بەو جۆرەکەسە تڕزلە هیچ لەبارا نەبوانە دەڵێن ( بەباسی گوێرمەسایدى خلە پۆخچنن یەخاسی توتاردی), واتە ئەگەر بابی خۆی نەدیتبا, یەخەی خلە پۆخچی دەگرت و و دەیگوت ئەوە باوکمە. وادیارە خلە پۆخچی ناوبانگێکی هەبووە. جارێکیان پۆخچییەک بیری مالە حاجییەک دەردەدا و دەیژمێرێ پەنجا تەنەکە بووە و هەر تەنەکەیەکی بە عانەیەک ( چوار فلس ) دەردابوو. حاجی دەڵێ چل و هەشتە و کابراش دەڵێ پەنجایە. لێیان دەبێ بە مشتومڕ و سەرەنجام حاجی تەنیا پارەی چل و هەشت تەنەکەی دەداتێ. کابرا لە ڕقان دەڵێ: ( قەیدی نییە حاجی عافێتت بێ, با تۆ دوو تەنەکە گووی منت خواردبێ ). بەڵام ئێستا لەبەر ئەوەى شارەوانی پێش کەوتووە و تانکەری زۆریان هەیە, شارەوانی خۆی ئەو کارە دەکات و پۆخچێتی نەماوە.\nکارێکی دیکە هەیە هەندێک کەس بە چاوى سووک سەیری ئەنجامدەریان دەکەن ئەویش بۆیاخچێتییە, واتە پێڵاو بۆیاخ کردن. بەڕای من ئەوانەی وا بیر دەکەنەوە ستەم لەو کەسە دەکەن کە ئەو ئیشە دەکات. باشە, کێهەیان شەریفانەترو پیاوانەترە, پێڵاو بۆیاخ کردن, یان خزمەتکاری و نۆکەری و پێڵاو بۆ خەڵک دانان؟ بۆ ڕێز لە نۆکەر دەگیرێ، بەڵام بەچاوی سووک سەیری بۆیاخچى دەکرێ؟ دواى ئەوە پینەدۆزی ( پینەچێتی ) چەندان ساڵە لە کوردستان هەیە و پینەدۆز پێڵاوی خەڵکی دەدوورێتەوە و پینەی دەکات, بۆ ئەمیان مایەى شەرمەزاری نییە, بۆ بۆیاخچێتی شوورەیی بێ؟ ئەی پێڵاوفرۆش کە دەچی بۆ دوکانەکەی چەندان پێڵاوت بۆ دێنێ و لەبەر پێتیان دادەنێ و چەند جارێک پێڵاوەکە بە لاڕانی خۆیدا دێنێ و بە جلەکانی خۆی دەیسڕیتەوە و بۆت دادەنێ, ئەى ئەویش هەر مامەڵە بە پێڵاو ناکات؟ ئەو کەسانەی وا بیر دەکەنەوە دەرووننەخۆشن و لە ناخەوە پاک نین. باشە ئەى ئەو کەسە ئەگەر نانی بۆ خۆی و ماڵ و منداڵێ دەست نەکەوت, بچێ دزی بکات باشترە؟ خەڵک بکوژێ و ماڵی تاڵان کات؟ ئەى ئەو هەموو منداڵانەی دەیانبینی لە سەر شۆستەکان دانیشتوون و پێڵاو بۆیاخ دەکەن, ئادەمیزاد نین و مافی ژیانیان نییە؟ کەمێک ویژدان و دوو ئەوەندەش بیر کردنەوە شتێکی باشە بۆ ئەوانەی تڕوتۆپیان گەورەیەو وەکو لەپێشەوەگوتوومە تڕزلن و تڕیان بە نۆ بیور ناشکێ.\nئەمەم جارێکی دیکە نووسیوە, بەڵام ڕەنگە کەم کەس دێتبێتی و ئەگەر دووبارە بە هەندێک زیادەوە بینووسمەوە بەپێی ئەو گوتەیە: ( دووبارە کردنەوە سوودبەخشە ) لەوانەیە بێ سوود نەبێ.\nساڵی 1973 نزیکەی ساڵێک زیاتر بوو تووشی ( خزانی کڕکڕاگەی سێبەندەمــ الإنزلاق الغضروفی ) بووبووم و نەمدەتوانی بڕۆم و ئازاری قاچی ڕاستم گەلێک زۆر بوو. با درێژەی نەدەمێ, چوومە نەخۆشخانەى ( جراحة الجملة العصبیة ) لە بەغدایە. کە داخڵى نەخۆشخانە کرام, سەرەتا لە قاوشێکی شەش کەسی دایاننام. دوا دواى مانگی /11 بوو ئەو کاتە شەڕە قسەى نێوان هەردوو ڕۆژنامەی ( التآخی ) و ( الثورة) لە گەرمەیدا بوو, چونکە ڕژێم نیازی شەڕکردنەوەی هەبوو و کەوتبووە بڕوبیانوو. یەکەم ڕۆژم بوو چەند ڕۆژنامەیەکم پێ بوو دەمخویدنەوە. کوڕیک هات بۆ قاوشەکە و کەچاوی بەمن کەوت خەریکى ڕۆژنامە خوێندنەوەم, هات بۆ لام و لێی پرسیم چیتە؟ منیش پێم گوت کە تووشی خزینى کڕکڕاگەی سێبەندە هاتووم. گوتی: منیش وەکو تۆ وام، بەڵام ناوێرم دەرزییەکە لێ بدەم، چونکە وەکو بیستوومە زۆر دیشێ. قسەکەى ڕاست بوو من ئەو دەرزییەم لەخۆم دابوو و ئازارەکەی لەباس کردن نایە. بەڵام بۆ ئەوەی ورەی بدەمە بەر گوتم, وانییە ئازارەکەی زۆر کەمە. گوتی بەخوا دەڵێن ئازاری زۆرە، بەڵام ئێوە کوردن و زۆر خۆڕاگرن و باکتان بە ئازار نییە. ئینجا گوتی: قاوشەکەی ئێمە سێ کەسییە و ئیستا من و کوڕێکی دیکە لەوێین, بۆ نایەی بۆ لای ئێمە. ڕەزامەندیی بەرپرسانی نەخۆشخانەم وەرگرت و چووم بۆ لایان. لەڕاستیشدا ئەوە بۆ من بەخێر گەڕا, چونکە تەنیا بووم و کەسم لەگەڵ نەبوو بەڕاستی خزمەتی زۆریان کردم, بە تایبەتی ئەو کوڕەیان کە ناوى عبدالأمیر ـــ أبو حیدر )و مامۆستاش بوو لە حیللە. دوای نەشتەرگەرییەکە کە زۆر سەرکەوتوو بوو و دکتور (سعد الوتری) بۆی کردم, ئەو پیاوە زۆر پێمەوە ماندوو بوو, بە تایبەتیش کە زانی مەیلێکی ئەدەب و نووسینم هەیە.\nرۆژێکیان کە هێشتا هەر لەسەر پشت ڕاکشابووم و نەمدەوێرا بجووڵێمەوە, گوتی شتێکت پێ دەڵێم, بەڵام توخوا دڵگیر مەبە. گوتم فەرموو ئەگەر قسەکەت بەجێ و ماقووڵ بێ پێم ناخۆش نییە. گوتی هەرچی بۆیاخچی هەیە هەموویان کوردن و ئەو پیشەیەش مایەى شوورەیی و شەرمەزارییە, بۆ سەرکردایەتیی شۆڕشی کورد بڕیارێک دەرناکات بۆ ئەوەی کەس بۆیاخچێتی نەکات. منیش زۆر بە هێمنی پێمگوت: کاکە ئەمە کاسبییە وە ک هەموو پیشەیەکی دیکە. دواى ئەوە لای ئێوە کەسانێک هەن بیری پیسایی ماڵان دەردەدەن, بۆئەمەیان مایەى شەرمەزاری نەبێ, بۆچ بۆیاخچێتیی شوورەیی بێ؟ منیش شتێکت پێ دەڵێم توخوا تۆش لێم دڵگران مەبە. کە گوێی لێ ڕاگرتم گوتم: جارێ سەرکردایەتیی شۆڕش دەسەڵاتی بەسەر هەموو جێگایەکدا ناشکێ و ئەوەش بە جۆرەکاسبییەک دەزانێ و بەچاوی سووک سەیری هیچ پیشەوەرێک, بەتایبەتیش بۆیاخچى ناکات. بەڵام خۆ ئێوە حکوومەتن و دەسەڵاتی تەواوتان بەسەر هەموو لایەکی وڵاتدا دەشکێ و وەکو دەشزانی هەرچی گەواد لەو شارانە هەیە هەرهەموویان عەڕەبن, ئەى حکوومەتی ئێوە بۆچى بڕیاری قەدەغەکردنی گەوادی دەرناکات.. توخوا بۆیاخێتی مایەى شەرمەزارییە یان گەوادی؟ سەیرێکی کردم و هیچ قسەیەکی نەکرد. خۆشەویستان ماویەتی, جاری داهاتوو باسی بۆیاخچیی وڵاتانی دیکەتان بۆ دەکەم بۆ ئەوەى وا نەزانن کە هەر کورد بۆیاخچێتی دەکات.. بەخێر دانیشن.\nLatest posts by عەبدولکەریم شێخانی (see all)\nعەبدولکەریم شێخانی: خرتکە و پرتکە/ بەشی شانزەهەم. - 2022-05-15\nعەبدولکەریم شێخانی: خرتکە و پرتکە/ بەشی پانزەهەم. - 2022-05-08\nعەبدولکەریم شێخانی: خرتکە و پرتکە/ بەشی چواردە. - 2022-05-05\nئارام هادی: ژنە قژ سپی یەکه” هۆشداری بە لێپرسراوانی هەرێمدا.\nشێرزاد ڕۆژهەڵاتی: ڕیشەی دوژمنایەتی دێموکڕاتەکانی چوار پارچەی کوردستان بەرامبەر پ ک ک/ بەشی چوارەم و کۆتایی.


ئیبراهیم رەئیسی نەیوێرا گەشتی ئەوروپا بكات\n:: AM:11:07:12/10/2021 \nپێشتر بڕیار بوو ئیبراهیم رەئیسی سەرۆك كۆماری ئێران، لە كۆبوونەوەی لووتكەی ژینگە كە لە سكۆتلەند بەڕێوە دەچێت، بەشداری بكات، بەڵام وەزارەتی دەرەوەی ئێران بە فەرمی رای گەیاند رەئیسی بەشداری ناكات.\nسەعید خەتیبزادە گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رای گەیاند، ئیبراهیم رەئیسی سەرۆك كۆماری ئێران بەشداری لە كۆبوونەوەی لووتكەی ژینگە ناكات.\nپێ دەچێت هۆكارەكە بۆ ئەو گوشارە بگەڕێتەوە كە چالاكانی سیاسی و مەدەنی لە ئەوروپا دەستیان پێ كردووە\nپاساوی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئەوە بووە ئێران لەو كۆنفرانسەدا ئەندام نییە، بەڵام پێ دەچێت هۆكارەكە بۆ ئەو گوشارە بگەڕێتەوە كە چالاكانی سیاسی و مەدەنی لە ئەوروپا دەستیان پێ كردووە، داوای گرتنی سەرۆك كۆماری ئێران دەكەن.\nچالاكانی سڤیل داوایان لە پۆلیسی سكۆتلەند كردووە، ئەگەر ئیبراهیم رەئیسی بیەوێت سەردانی ئەو وڵاتە بكات، خێرا دەستبەسەر بكرێت، چونكە رەئیسی تۆمەتبارە بە كوشتنی گیراوانی سیاسی و تاوانی جەنگ.\nبڕیارە 26مین كۆبوونەوەی گۆڕانكاری كەشوهەوا لە كۆتایی ئەم مانگە لە شاری گلاسكۆی سكۆتلەند بەڕێوە بچێت. ئیبراهیم رەئیسی سەرۆك كۆماری ئێران حەزی دەكرد وەك یەكەم گەشتی دەرەكی دوای بوونی بە سەرۆك كۆمار، لەو كۆنفرانسەی سكۆتلەند بەشداری بكات.\nرۆژنامەی تایمزی بەریتانی باسی لەوە كردووە، ژمارەیەك لە كەسوكاری قوربانیان، داواكارییەكیان بە فەرمی پێشكەش بە پۆلیسی ئەو وڵاتە كردووە و گوتوویانە، هەر كاتێك رەئیسی گەیشتە سكۆتلەند بگیرێت.\nرەئیسی تۆمەتبارە بە كوشتنی هەزاران گیراوی سیاسی لە ساڵی 1988 و بە ئەندامێكی كارای دەستەی مەرگ ناسراوە و راستەوخۆ دەستی لە كوشتنی گیراوان هەبووە.\nبەگوێرەی دۆیچەوێلە، سەرۆك كۆماری ئێران ئەوكات دادوەر بووە و خۆیشی حاشا لەوە ناكات رۆڵی هەبووە لە سێدارەدانی گیراوانی سیاسی. ستران ستیڤنسن سیاسەتمەداری پارێزگاریخواز و نوێنەری پێشووی سكۆتلەند لە پەرلەمانی ئەوروپا، گوتوویەتی داخوازی خەڵك بە فەرمی پێشكەشی پۆلیسی سكۆتلەند كراوە.\nداوای لێكۆڵینەوە و دادگاییكردنی رەئیسییان كردووە.\nپێشتریش كۆمەڵێك رێكخراوی نێودەوڵەتی مافی مرۆڤ و جاڤید رەحمان ریپۆرتەری تایبەتیی مافی مرۆڤی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان، داوای لێكۆڵینەوە و دادگاییكردنی رەئیسییان كردووە.\nئاگۆستۆ پینۆشێ دیكتاتۆری پێشووی چیلی لە ساڵی 1998، هەر لە چوارچێوەی ئەم داواكارییە گیرا. هەر ئێستە حەمید نووری لە سوید دادگایی دەكرێت كە یەكێكی ترە لە تۆمەتبارانی كوشتارەكەی ساڵی 1988. هێشتا دیار نییە ئیبراهیم رەئیسی دەوێرێ بەشداری ئەم كۆبوونەوەیە بكات.


بەفربارین لە ناوچە شاخاوییەكان دەبێت\nشارەزایانی کەشناسی و ناوەندەكانی چاودێریکردنی کەشوهەوا پێشبینی دەکەن لە ئەمڕۆوە تا ڕۆژی پێنجشەممە، یەکەم بارانی پاییز ببارێت.\nئەحمەد تەمیمی، شارەزای كەشناسیی عێراقی پێشبینی دەکات، لە ئەمڕۆ سێشەممەوە بارانبارین لە ناوچەکانی هەرێمی کوردستان دەستپێبکات.\nبە وتەی تەمیمی، ئەمڕۆ و سبەی، کەش لە ناوچەكانی باکوری عێراق زیاتر لەبارە بۆ بارانبارین و لە ناوچەکانی خوارەوەی عێراق ئەگەرەکە لاوازترە.\nهەروەها بەپێی پێشبینی ناوەند و ماڵپەڕە تایبەتەكان بە کەشوهەوا، لە ئەمڕۆوە لە ئەنجامی زیادبوونی کاریگەریی نزمەپاڵەپەستۆی دەریای ناوەراست لەسەر ھەرێمی کوردستان، ئاسمان دەگۆرێت بۆ نیمچەھەور و لەھەندێک کات بۆ ھەوری تەواو.\nپێشبینییەکان ئەگەری زیاتری بارانبارین دەدەنە سبەی چوارشەممە و لەو ڕۆژەدا لەناوچە شاخاوییەکانی هەرێم باران و هەورەتریشقە دەبێت، لەگەڵ ئەوەش ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای دهۆک زیاتر بەر ئەم شەپۆلە دەکەون.\nبەگشتی لە پارێزگاکانی دیکەی هەرێم ئەگەری هەیە باران نمە نمە ببارێت و بەهۆی سروشتی ئەم پاڵەپەستۆیەوە، مەرج نییە لە هەموو شوێنێک بارانببارێت.\nكوپێك قاوە كاریگەریی چی لەسەر گۆی زەوی هەیە؟\nخواردنەوەی قاوە یەكێكە لە خواردنەوە سەرەكییەكانی مرۆڤ كە لە بەیانیان دەیخوات و بەشێك لە مرۆڤەكانیش بۆ هاندانی لەكاتی…\nوەزیری پەروەردە: مۆڵەتی خۆڤاكسینكردنی مامۆستایان تا سەرەتای مانگی داهاتووە\n وەزیری پەروەردەی هەرێم دەڵێت، ڕەزامەندیی دابینكردنی حەوت ملیۆن لیتر نەوت بۆ خوێندنگاكان لە ئەنجومەنی وەزیران وەرگیراوە و…\nلە ترسی خۆپیشاندان و هێرشكردن دەوامی فەرمانگە و دامەزراوەکانی شەنگال ڕاگیرا\nئیدارەی خۆسەر و دیموکراتیی شەنگال بڕیاری ڕاگرتنی دەوامی لە سەرجەم فەرمانگە حکومی و ناحکومییەکانی ئەو شارەی دا، کاتی…


ئارام محەمەد غەریب: یەکێتی نیشتمانی کورسستان بەرەو کوێ؟ – WTARIKURD\nکیلۆ پاترا) شازادەی میسرلەشەڕی نێوان (سێزارو پۆمی ) لەسەر دەسەڵات لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمادا، لە زاری ئیمپراتۆری ڕۆمەوە (سێزار)ەوە وای گێڕاوەتەوە: (ئیمپراتۆریەتی ڕۆم بۆ من وپۆمپی بچووک بوو، ئێمە هەردوکمان نەماندەتوانی لەگەورەترین ئیمپراتۆریەتی دنیادا پێکەوە بژین دەبوایە یان پۆمپیە بکوژرێت یان من، ئەوە بوو پۆمپیە کوژراو تێدا چوو.\nئەی (لاهوری شێخ جەنگی)\nوەک مامت فێرە جەنگی\nبەڕووکەش مات و کپیت\nهەروەکو گۆمی مەنگی\nبۆ لەم پلانەی سوڵتان\nبێ هەڵوێست و بێ دەنگی\nگوومانم هەیە، بێ هۆ\nهەڵنابژێری بێ دەنگی\nتەقینەوەی ململانێ ی دەسەڵات لە ناو (ی. ن.ک)دا ئەم جارەیان لە سەرەوە دەستی پێکرد، لە دوای گۆنگرەی چوارەوە یەکێتی وەک دەزگایەکی بەرژەوەندی خێزانی بێ بەرنامە بە خۆی دا چویەوەو نەوەیەکی نوێ ی لە لاوەکانی هەمان خێزان خستە ململانێ ی دەسەڵاتەوە .هەر حیزب و ڕێکخراوێک بەرنامەی ڕۆشەنبیری و ستراتیژی و کۆمەڵایەتی و جیهان بینی و ناوچەیی خۆی لە سەرسیستەمێکی داڕێژراوو پەیرەو کراو بەرێوە نەبات،هەمیشە کێشەکانی شێوەیەکی نایاسایی وەردەگرن و ناکۆکی بەدوای خۆیاندا دەهێننە ناو حیزبەوە.\n(ی.ن.ک) ناوی یەکێتی هێزە نیشتمانیەکانی کوردستانی هەڵگرتووە، بەڵام ئەوەی یەکڕیزی و یەکێتی هێزە نیشتمانیەکان بێت لە نێو (ی. ن.ک) دا نی یە. لەسەرەتای دروستبوونیەوە تاوەکو هەنوکە، بەبەرنامە شەڕی هێزەکانی دیکەی کردووە. بەردەوام وەک ئەمیبا لەت بووەوە چۆتەوە یەکیش. ئەم شیرازە پچڕانە بۆتە پەیڕەوی سەرانسەری نێوهەموو ئۆرگانەکانی یەکێتی. بێ سەرو بەریەکی سیاسی و ئایدۆلۆژی نەوە، بە نەوە، گواستراوەتەوە و کاری لەسەر دەکرێت. گوایە یەکێتی بڕوای بەئازادی و مافی دەربڕین و دیموکراتی هەیە، وە لێ ئەم پاساوە تەنها وەک پەردەی ڕووی شانۆیەک وایە بەڕووی خەڵکان و ئەندامەکانی دا.\nئەگەر (ی. ن. ک) کۆنگرەی پێنجەم بگرێت دەبێت ئەم جارە سەرەتا ناوەکەی بگۆڕێت و لە خشتەیەکی سیاسی دیکەدا ناوەکەی دابڕێژێتەوە. ووشەی (یەکێتی) لە خۆی دابماڵێت وەک ئەوەی چۆن زستان گەرما لەخۆی دادەماڵێت.\nئێدی هەڤاڵان: من وای بۆ دەچم ئەمجارە پاش خۆکۆکردنەوەی (لاهوری شێخ جەنگی) ڕەنگە قۆناغێکی نوێ ی ناکۆکیەکان سەرهەڵبدات. (لاهور) هەوڵ بدات هەوادارانی خۆی لە نیو یەکێتی دا لەگەڵ بەرەو لایەنەکانی دیکەی نێو بازاڕی سیاسەتی کوردستان لە چوارچێوەیەکی نوێ دا خۆی یەکبخات بەرانبەر ئامۆزاکانی. ئەوسا لەت بوونێکی دیکە ماڵەکەی (ی. ن. ک) دەهەژێنێت. مەرج نی یە ئەوەی تێک شکا بدۆڕێت، هەموو جارێک چارەنووسی سیاسی ڕەش نی یە. وەلێ هەندێک جارسیاسەت لە شکاندا خۆی دەگرێتەوە بەهۆی گۆڕانە ناوچەیی و جیهانی یەکانەوە. هەموو کەوتنێک کۆتایی نی یە، بەڵکو زۆرجار هەڵسانەوەش پیشبینی لێدەکرێت لەلایەن لێدراوەوە.\nهاوسەرۆکی یەکەی یەکێتی ململانە مێژووی یەکەی نێوان (سیزارو پۆمپی ) مان لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمادا وەیاد دەهێنێتەوە. لەنێو یەکێتی یەکی بچوک دا دوو سەرۆک جێگایان نابێتەوە. یان دەبێت سێزار بکوژرێت یان دەبێت پۆمپی تێدا بچێت و بێدەنگی و وەلاخستن هەڵببژێرێت. سیاسی بەلای لێدراودا ئەوەی ڕوون بێت خەڵکان چاوەڕوانن بزانن ئەم جارە یەکێتی نیشتمانی کوردستان بەرەو کوێ دەروات؟


📅 دەمێ تومارکرنێ May 11 2019 12:06AM\n👁 ئەڤ بابەتە 379 جار هاتیە دیتن\nلە پەندەکانی شێخ محەمەدی خاڵ، مامۆستا بەکر کانی هە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 72% ✍ ز.س. 11-5-2019 0:06:19\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 27 2019 10:28PM\nئەموستەویلە، ئەموستیلە، ئەنگوستانە، ئەنگوستەویلە، [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 27-1-2019 22:28:31\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jan 27 2019 10:19AM\n👁 ئەڤ بابەتە 416 جار هاتیە دیتن\nئەموستەویلەگەل، ئەموستیلەکان، ئەنگوستەویلەکان، ئەن [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 92% ✍ ز.س. 27-1-2019 10:19:10\n📅 دەمێ تومارکرنێ Jun 28 2017 11:25AM\n👁 ئەڤ بابەتە 3,730 جار هاتیە دیتن\nساڵی 1973 لە شارۆچکەی تەوێڵە لە ناو خێزانێکی هەژار [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ س.ئـ. 28-6-2017 11:25:48\n👁 ئەڤ بابەتە 380 جار هاتیە دیتن\nئەموستەویلە، ئەموستیلە، ئەنگوستانە، ئەنگوستەویلە، [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 27-1-2019 22:28:34\n👁 ئەڤ بابەتە 400 جار هاتیە دیتن\nئا - کۆی(مهر)، تەفعەگەل، مۆرگەل، مۆرەکان، موەرگەل، [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 27-1-2019 10:19:12\nئەموستەویلە، ئەموستیلە، ئەنگوستانە، ئەنگوستەویلە، [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 27-1-2019 22:28:38\nئا - کۆی(مهر)، تەفعەگەل، مۆرگەل، مۆرەکان، موەرگەل، [ زێدە... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 27-1-2019 10:19:14\n📅 دەمێ تومارکرنێ Mar 1 2021 8:57PM\nئەموستەویلە ئەموستەویلە، ئەموستیلە، ئەنگوستانە [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ز.س. 1-3-2021 20:57:09\n🏰 بنکەی نشینگەی تەوێڵە جهـ\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 13 2015 1:08PM\n👁 ئەڤ بابەتە 4,324 جار هاتیە دیتن\nئەم بنەکەیە سەر بە وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 90% ✍ س.ئـ. 13-10-2015 13:08:52\n| دروستکرنا لاپەری 5,102 چرکە!


سەرۆکی پارتی چەپی ئەوروپا پشتیوانی کەمپینی دەرهێنانی پەکەکە لە لیستی تیرۆر دەکات - Aryen News\nكانونی دووه‌م 16, 2022 كانونی دووه‌م 16, 2022\nلە بەردەوامی هاوپشتی جیهانی بۆ دەرهێنانی ناوی پەکەکە لە لیستی ڕێکخراوە قەدەغەکراوەکان،”هاینز بیێرباوم” سەرۆکی پارتی چەپی ئەوروپا پشتیوانی کەمپینی دەرهێنانی ناوی پەکەکە لە لیستی تیرۆری ئەمریکا و یەکیەتی ئەوروپا دەکات.\nسەرۆکی پارتی چەپی ئەوروپا هاینز بیێرباوم لە چاوپێکەوتنێکدا لە گەڵ ئاژانسی هەواڵی فۆرات، هێشتنەوەی پەکەکە لە لیستی تیرۆری دەوڵەتانی ئەوروپا و ئەمریکا بە گەورەترین بەربەست بۆ ئاشتی لە تورکیا و ناوچەکە دەزانێت و دەڵێت، پەکەکە لە شەڕی داعشدا بەرگری لە بەها مرۆییەکان کرد.\nبیێرباوم، فروان بوونی هاوپشتی لە ئاستی جیهانیدا بۆ تەڤگەری ئازادیخوازی کوردستان بە گرینگ وەسف دەکات.\nدەشڵێت، بەهۆی قەدەغەی سەر پەکەکە کورد نەک تەنها لە تورکیا، بەڵکو لە ئەوروپاش مافەکانیان پێشێل و زەوت دەکرێت.\nهەروەها باس لەوەش دەکات بە هۆی قەدەغەی سەر پەکەکەوە، دەیان هەزار مرۆڤی کورد لە ئازادیی ڕادەربڕین،ڕێکخستن، کاری ڕۆژنامەگەری و مافە بنەڕەتییەکانیان بێبەشکراون و ئەوەش رێگرە لە بەردەم ئاوێتەبوونی کورد و ئینتیگراسیۆنیان لەگەڵ کۆمەڵگەى ئەوروپی.\nهاینز بیێرباوم وێرای شەرمەزارکردنی هاوکارییە سەربازییەکانی ئەوروپا بۆ تورکیا، جەختی لە سەر هەوڵەکانی ئازادیخوازان بۆ ڕێگری کردن لە هەناردە کردنی چەک و کەرەستەی سەربازی بۆ تورکیا دەکات.


📝 بەیاننامەی پارتی ئازادیی کوردستان PAK بە بۆنەی 26ی سەرماوەز، رۆژی ئاڵای پیرۆزی کوردستان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 19 2017 9:58PM\n👁 ئەم بابەتە 1,755 جار بینراوە\nرۆڵەکانی نەتەوەی مەزنی کورد لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست! [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 19-12-2017 21:58:58\n📝 بەیاننامەی فەرماندەیی گشتیی هێزەکانی پارتی ئازادیی کوردستان PAK بە بۆنەی چوارەمین ساڵی دامەزران لە بەرەکانی جەنگ دژی داعش و حەشدی ئێرانی بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 6 2018 1:23PM\nرۆڵەکانی نەتەوەی گەورەی کورد! پێشمەرگە قارەمانەکا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 6-8-2018 13:23:29\n☂ پارتی ئازادیی کوردستان - پاک پارت و رێکخراوەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 23 2012 10:02AM\n👁 ئەم بابەتە 9,207 جار بینراوە\nساڵی 1991 دامەزراوە و لە 10-10-2006 یەکەمین گۆنگرە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 80% ✍ هـ.ب. 23-10-2012 10:02:07\n☂ پارتی ئازادیی کوردستانی ئێران - پاکی پارت و رێکخراوەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 25 2011 10:20AM\n👁 ئەم بابەتە 5,082 جار بینراوە\nلە پاک جیابوونەتەوە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ هـ.ب. 25-4-2011 10:20:16\n📝 داواکردنی زانیاری لە پارتی ئازادیی کوردستان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 5 2017 10:23PM\n👁 ئەم بابەتە 7,837 جار بینراوە\nرێکخراوی کوردیپێدیا 04-12-2017 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 5-12-2017 22:23:35\n📝 سوپاسنامەی سەرۆکایەتیی پارتی ئازادیی کوردستان PAK بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 22 2018 11:17PM\nبە بڵاو بوونەوەی هەواڵی ئەو پەلامارە تێرۆریستییەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 22-4-2018 23:17:20\n📝 لێدوان و بانگەوازی وتەبێژی ئەنجوومەنی سەربازیی پارتی ئازادیی کوردستان لەسەر بەدیلگیرانی دوو پێشمەرگەی پاک بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 10 2018 10:53AM\n👁 ئەم بابەتە 1,582 جار بینراوە\nلەناو دلی تاران تۆلەیان ئەکەینەوە دلنیابن لێدوان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-8-2018 10:53:39\n📝 وەڵامنامەی پارتی ئازادیی کوردستان PAK بە بانگەوازی کەسایەتییەکان بۆیەکگرتنی پارتەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 6 2018 2:47PM\nلە ماوەی رابوردوودا، 3 بانگەوازی بە جیا لە لایان ژ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 6-10-2018 14:47:55\n📖 یەکەمین کۆنگرەی پارتی ئازادیی کوردستان PAK لە 10-10-2006 لە شاری هەولێر کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 24 2016 11:09PM\n👁 ئەم بابەتە 15,229 جار بینراوە\nپێناسه و پێشەکی: (لە پێشەوەی هەموو پارتەکانی ڕۆژ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 78% ✍ س.ئـ. 24-10-2016 23:09:52\n| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 14,617 چرکە!