پاریس سانجێرمان یاریزانێكی ریاڵ مەدریدی دەوێت\n5/14/2019 10:40:00 AM 6999 جار خوێندراوەتەوە\nلەپێناو بەهێزكردنی هێڵی ناوەندی یانەكەیان ئیدارەی یانەی پاریس سانجێرمانی فەرەنسی هەوڵ دەدات بۆ گواستنەوەی یاریزانێكی هێڵی ناوەندی یانەی ریاڵ مەدرید.\nرۆژنامەی لو پاریسیانی فەرەنسی ئاشكرایكردوە.. كە ئیدارەی یانە فەرەنسییەكە دەیەوێت بەگواستنەوەی تۆنی كرۆسی یاریزانی یانەی ریاڵ مەدرید گروتینێكی باشتر بداتە یانەكەو هێڵی ناوەندی بەهێز بكات بۆ یارییەكانی بۆ پاڵەوانێتیە جیاوازەكانی وەرزی داهاتوو.\nهەمان سەرچاوە ئەوەشی ئاشكرا كردوە كە ئیدارەی یانە پاریسیەكە پلان بۆ وەرزی داهاتوو دادەنێن و دەیانەوێت بە گواستنەوەی چەند یاریزانێك تیمێكی نوێ بۆ یانەكەیان بوناد بنێنن بۆ ئەوەی وەرزی داهاتوو بە ئاستێكی باشترەوە لە پاڵەوانێتییەكان دەربكەون.\nتۆنی كرۆسی ئەڵمانی گرێبەستەكەی لەگەڵ یانەی ریاڵ مەدرید كۆتایی نەهاتوە، بەڵام بەهۆی ئەو ئاستە خراپەی یانەكە لە یارییەكانی ئەم وەرزەی یانەكانی ئیسپانیا و خولی یانە پاڵەوانەكانی ئەوروپا پێشكەشی كردوە ، ئەگەری هەیە چەند یاریزانێك ریزەكانی یانەكە جێبهێڵن.\n#پاریس سان جێرمان #ریال مەدرید #گواستنەوەی یاریزان


سەلاح زانا: بۆ نابێ بترسین لە تێکچوونی یەکریزی کورد؟ – WTARIKURD\nسەلاح زانا: بۆ نابێ بترسین لە تێکچوونی یەکریزی کورد؟\nمەرج نیە ( یەکریزی ) تەنیا لایەنی ئەرێنی هەبێ. رەنگە نەکرێ بەرامبەر بە هەڕەشەکانی دەرەوە دەستبەرداری ( یەکریزی ) بین، بەڵام لە کێشە و پرسە ناوخۆییەکاندا، یەکریزی جگە لە هەندێ لایەنی ئەرێنی، زیانی زۆر گەورەشی بە دواوەیە.\nهێزە سیاسیەکان بەردەوام داوای ( یەکریزی ) مان لێ دەکەن. چونکە زۆرجار ( یەکریزی ) لە بەرژەوەندی ئەوان دایە. حیزبە سیاسیەکان حەز بە پەرتەوازە بوونی کۆمەڵگە ناکەن، نەوەک بەشێکی کۆمەڵگە لە دژیان بوەستێ، وە هەمیشە کار لەسەر ناشیرن کردنی ( ناکۆکی سیاسی و پەرتەوازەیی کۆمەڵگە ) دەکەن. چونکە بوونی ناکۆکی و پەرتەوازەیی لە کۆمەڵگەدا، کێشەی گەورە بۆ ئامانج و پڕۆژەکانی دەستەڵات دروست دەکات. کاتێ بزوتنەوەی گۆڕان لە سەرەتای دروست بوونیدا، بە شێوەیەکی بوێرانە رووبەڕووی گەندەڵی و ستەمکاری دەستەڵات بوەوە، لە لایەن دەستەڵاتەوە تۆمەتبار کرا بە تێکدانی ریزەکانی کۆمەڵگە و شێواندنی سەقامگیری سیاسی. دەستەڵات دژی هەبوونی ئاراستەی سیاسی بەهێزە لە کۆمەڵگەدا، کە ببێتە هۆی یەکخستن و ئاراستە کردنی ناڕەزاییەکانی خەڵک دژ بە هەڵە و تاوانەکانی سیستەمی حکومڕانی . بۆیە دەستەڵات هەمیشە پەرۆشی بوونی کۆمەڵگەیەکی تەبا و یەک رەنگە.\nتەبایی و یەکریزی لە کۆمەڵگەدا، رەنگە بۆ ماوەیەک سەقامگیری کۆمەڵایەتی و تەبایی سیاسی لێ بکەوێتەوە، بەڵام لە دوور مەودادا ستەم و خراپەکاری زیاتر بەرهەم دێنێ. چونکە هەر کاتێ دەستەڵات هەستی بە دڵنیایی کرد بەرامبەر بە لاوازی فشار و چاودێری کۆمەڵگە لەسەر سیاسەت و کردەوەکانی، بەرە بەرە هەنگاو بەرەو ملهوڕی و ستەمکاری زیاتر دەنێ.\nبەمەش دەردەکەوێ کە کۆمەڵگەی تەبا و یەکریز، لە هەناوی خۆیدا مەترسی گەورە هەڵدەگرێ . چونکە ئەم جۆرە کۆمەڵگەیە، بەهۆی بەهێز بوونی مەیلی ملکەچ بوون تێیدا، دەبێتە کۆمەڵگەیەکی وەستاو و کۆنەپارێز، وە بوێری ئەوەی نابێ کە رسکی سیاسی گەورە ئەنجام بدات بۆ شڵەقاندنی دۆخی سیاسی وڵات.\nدوای ئەو شکستە گەورەیەی کە دووچاری هێزە نەیارەکان هات لە هەرێمی کوردستاندا، بە تایبەتیش بزوتنەوەی گۆڕان، خەریکە دەستەڵات بەرە بەرە سەرکەوتوو دەبێ لە جڵەو کردن و بێ دەنگ کردنی کۆمەڵگەدا. وە هێزە سیاسیەکانی دەرەوەی دەستەڵاتیش بەرەو ئەوە دەچن کە دەستەمۆ بن بۆ ئەم دۆخە سیاسیەی کە دەستەڵات سەپاندویەتی. بۆ پشت راست کردنەوەی ئەم بۆچوونەش، دەتوانین ئاماژە بە هەڵوێستی بزوتنەوەی گۆڕان بدەین، کە دەخوازێ جارێکی تریش بەشداری پێکهاتەی حکومەت بکات، هەرچەندە ئەزموونێکی زۆر شکست خواردووی هەیە لە کابینەی رابردوودا.\nبەمەش ئەو راستیەمان بۆ دەردەکەوێ کە لە ئێستادا، کۆمەڵگەی کوردی هەنگاو دەنێ بەرەو کۆمەڵگەیەکی دەستەمۆ و یەک رەنگ، وە خەریکە بە شێوەیەکی ترسناک دووچاری دەستە وەستان و بێ ئومێدیەکی قووڵ دەبێ. بە تایبەتی کە جیاوازی هێزە سیاسیەکان بەرەو کەم بوونەوە دەچێ لە رووی هەڵوێست و ئامانجەوە. وە خەڵک نابێ بە هیچ شێوەیێ دڵیان بەم هاو هەڵوێستیەی حیزبە سیاسیەکان خۆش بێ لە بارەی هەوڵەکانیان بۆ کۆبوونەوە لە دەوری کێکی دەستەڵات، بە ئومێدی سوودمەند بوون لەو دەسکەوتانەی کە دەستەڵات پێیان دەبەخشێ .\nبە راستی کۆمەڵگەی کوردی پێویستی بە هێزێکی سیاسی بوێرە، کە ئامادە نەبێ سازش لەگەڵ دەستەڵاتێکی گەندەڵ و ستەمکاردا بکات، وە بە شێوەیەکی بێ ترس کار لەسەر تێکدانی یەکریزی کۆمەڵگە بکات لە پێناو بەگژا چوونەوەی بەرەی ستەمکار و گەندەڵ خوازان. چونکە تاکە رێگە بۆ هەنگاو نانی دروست بەرەو دیموکراسی و سیستەمێکی سیاسی باشتر، یاخی بوونە بەرامبەر بە ستەمی دەستەڵات.


زۆر به توندى ئه‌و هێرشه مووشه‌كييه سه‌ركۆنه ده‌كه‌ين كه دره‌نگانى شه‌وى ڕابردوو به شێوه‌يه‌كى ترسنۆكانه‌ى دڕنده، به بێ هيچ پاساوێك خه‌ڵك و ئارامى و سه‌قامگيريى هه‌ولێرى پايته‌ختى هه‌رێمى كوردستانى به ئامانج گرت.\nسوپاس بۆ خواى مه‌زن كه هيچ زيانێكى گيانى لێنه‌كه‌وته‌وه. هاوسۆزى هاووڵاتييانى خۆشه‌ويستى هه‌ولێرين كه له نيگه‌رانى و دڵه‌ڕاوكێدا كاتێكى سه‌ختيان به‌ڕێكرد. به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى ته‌حه‌دى و هه‌ڕه‌شه و مه‌ترسييه‌كان، ته‌بايى و يه‌كڕيزى و كارى پێكه‌وه‌يى له هه‌موو لايه‌ن و پێكهاته‌كانى كوردستان ده‌خوازێت.\nبه ئامانجگرتنى به‌و شێوه‌يه‌ى هه‌ولێر و دووباره‌بوونه‌وه‌ى، پێشهاتێكى ترسناك و پێشێلكردنى زه‌قى ئارامى و سه‌قامگيرى و سه‌روه‌ريى عيراقه و جگه له ئاڵۆزكردنى دۆخه‌كه و زيانگه‌ياندن به ئێستا و داهاتووى ته‌واوى عيراق، هيچ ئه‌نجامێكى ديكه‌ى نابێت.\nداوا له حكوومه‌تى فيدراليى عيراق و كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى ده‌كه‌ين به جددى له‌سه‌ر ئه‌م ده‌ستدرێژيانه بوه‌ستن و هه‌موو هه‌وڵێك بده‌ن تا چيتر ڕێگه نه‌درێت بێڕێزى به سه‌روه‌رى و سه‌قامگيريى وڵات و ئاسايش و ئاراميى هاووڵاتييانى بكرێت.\nهەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق (GOV.KRD)- رۆژی دووشەممە 14ی ئاداری 2022 مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە گەڵ سەرۆک وەزیرانی فیدراڵ مستەفا کازمی و شاندی یاوەری کۆبووەوە.\nلە کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆ دەربارەی هێرشی تیرۆریستی سەر شاری ھەولێر کرا و هەردوولا ھاوڕابوون لە سەر ئەوەی کە ئەمە ھێرش و دەستدرێژییەکی ئاشکرایە بۆ سەر سەروەری عێراق .\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان جەختی لەوە کردەوە کە هەرێمی کوردستان هەمیشە خوازیاری پەیوەندییەکی دۆستانە بووە لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ لە سەر بنەمای ڕێزگرتنی هاوبەش، هێرشی و پەلاماردانی هەولێریش دەستدرێژییە بۆ ئاسایش وسەقامگیری عێراق.\nسەرۆک وەزیرانی فيدرال ، ئاماژەی بەوەدا کە ئەم هێرشە قبوڵ کراو نییە و نامانەوێت خاکی عێراق ببێتە گۆڕەپانی ململانێ و ناکۆکی وڵاتان.\nلە تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، گفتوگۆ دەربارەی بڕیاری دادگای فیدراڵی تایبەت بە کەرتی نەوت و گازی ھەرێمی کوردستان كرا و جەخت لە چارەسەرکردنی کێشەکان لە سەر بنەمای دەستوور کرایەوە.\nنيوه‌ڕۆى رۆژی دووشه‌ممه 2022/3/14 به‌ڕێز نێچيرڤان بارزانى، سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان، پێشوازى له به‌ڕێز مسته‌فا كازمى، سه‌رۆك وه‌زيرانى عيراقى فيدرال و شاندێكى باڵاى ياوه‌رى كرد.\nله كۆبوونه‌وه‌يه‌كدا وێڕاى دوايين پێشهاته سياسى و ئه‌منييه‌كانى عيراق، باسيان له هێرشى مووشه‌كيى به‌ره‌به‌يانيى رۆژی 13ى ئازار بۆ سه‌ر هه‌ولێر كرد كه دواتر سوپاى پاسدارانى ئێران به‌رپرسياريه‌تيى خۆيان له ئه‌نجامدانى ڕاگه‌ياند.\nهه‌ردوولا جه‌ختيان له‌وه كرده‌وه كه هێرشه‌كه پێشهاتێكى جددى و پێشێلكردنێكى زه‌قى سه‌روه‌ريى عيراقه و ده‌ستدرێژييه‌كه ئاسايش و ئارامى و سه‌قامگيريى ته‌واوى عيراق ده‌خاته مه‌ترسييه‌وه.\nبه‌ڕێز سه‌رۆك وه‌زيرانى عيراقى فيدرال دووپاتى كردوه كه ئه‌وان به نيگه‌رانييه‌كى قووڵه‌وه له هێرشه‌كه ده‌ڕوانن و گوتى ئه‌مڕۆ هاتووين تا له هه‌ولێر له‌گه‌ڵتان بين و وه‌ك پشتگيرييه‌ك بۆ هه‌رێمى كوردستان لێره‌ين. هه‌روه‌ها هيواى خواست كه هه‌ر كێشه‌يه‌ك هه‌بێت، به لێكگه‌يشتن چاره‌سه‌ر بكرێت.\nده‌رباره‌ى پاساوى بۆردۆمانه‌كه‌ش گوايه بنكه‌يه‌كى ئسرائيلى كراوه‌ته ئامانج، سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى ڕه‌تيكرده‌وه كه هيچ بنكه‌يه‌كى ئسرائيلى له هه‌رێمى كوردستان هه‌بێت و ئه‌و ده‌نگۆيه‌ى به پاساوێكى بێ بنه‌ما له قه‌ڵه‌م دا.\nسه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى هه‌روه‌ها سوپاسى سه‌رۆك وه‌زيران كازمى كرد و سه‌ردانه‌كه‌ى به پشتگيرى و هاوسۆزى بۆ هه‌رێمى كوردستان له قه‌ڵه‌م دا. هه‌روه‌ها دووپاتى كرده‌وه كه هه‌رێمى كوردستان هه‌ميشه فاكته‌رى سه‌قامگيرى بووه و ده‌بێت، بايه‌خيش به په‌يوه‌ندييه‌كانى عيراق و هه‌رێمى كوردستان له‌گه‌ڵ وڵاتانى دراوسێ ده‌دات.\nهه‌ردوولا جه‌ختيان له كارى پێكه‌وه‌يى و له‌وه كرده‌وه كه ئه‌نجامى لێكۆڵينه‌وه‌ى ليژنه‌ى هاوبه‌شى حكوومه‌تى فيدرالى عيراق و حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان بۆ ڕاى گشتى و هه‌موو لایه‌نه په‌یوه‌نداره‌کان ئاشكرا بكرێت و لێى ئاگادار بكرێنه‌وه.\nسه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى ديدارێكى له‌گه‌ڵ وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى قه‌ته‌ر ئه‌نجام دا\nپاشنيوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ هه‌ينى 2022/3/11 به‌ڕێز نێچيرڤان بارزانى، سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان كه له‌گه‌ڵ ژماره‌يه‌كى به‌رچاوى سه‌ركرده‌كانى جيهان، به‌شدارى له كۆڕبه‌ندى ديپلۆماسيى ئانتاليادا ده‌كات، ئاماده‌ى ڕێوڕه‌سمى كردنه‌وه‌ى كۆڕبه‌نده‌كه بوو.\nله ڕێوره‌سمى كردنه‌وه‌ى كۆڕبه‌نده‌كه‌دا هه‌ر يه‌ك له به‌ڕێزان ڕه‌جه‌ب ته‌ييب ئه‌ردۆغان سه‌ركۆمارى توركيا، مه‌ولوود چاوشئۆغلو وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى توركيا و ئه‌نتۆنيۆ گۆتێرێس سكرتێرى گشتيى نه‌ته‌وه يه‌كگرتووه‌كان وتاريان پێشكه‌ش كرد.\nله وتاره‌كاندا تيشك خرايه سه‌ر ته‌حه‌دى و كێشه‌كانى جيهان، شه‌ڕ و پێكدانانى ڕووسيا و ئۆكراینا، دۆخى مرۆيى له ئۆكراینا، ڕۆڵى ديپلۆماسى و هه‌وڵه‌كانى چاره‌سه‌رى و كۆتاييهاتنى شه‌ڕ و پێكدادان، گرنگيى پاراستنى ئارامى و سه‌قامگيرى و گفتوگۆكانى ڤييه‌نا.\nهه‌ر له په‌راوێزى كۆڕبه‌نده‌كه‌دا سه‌رۆك نێچيرڤان بارزانى، ديدارێكى له‌گه‌ڵ به‌ڕێز شێخ محه‌مه‌د بن عه‌بدولڕه‌حمان ئال سانى، جێگرى سه‌رۆك وه‌زيران و وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى قه‌ته‌ر ئه‌نجام دا.\nله ديداره‌كه‌دا دوايين پێشهاته‌كانى دۆخى ئۆكراينا و كاريگه‌رييه‌كانى شه‌ڕ و لێكه‌وته‌كانى، په‌يوه‌ندييه‌كانى عيراق و هه‌رێمى كوردستان له‌گه‌ڵ قه‌ته‌ر، دۆخى ئه‌فغانستان و ناوچه‌كه‌يان به‌گشتى تاوتوێ كرد.\nپەیامی سەرۆک نێچيرڤان بارزانى لە ساڵیادی ڕاپەڕیندا\nيادى ٣١ ساڵه‌ى ڕاپەڕینى شكۆدارى ئازاری ١٩٩١، به گەرمى لە خانەوادەی سەربەرزی شەهیدان و پێشمەرگە قارەمانەکان و هه‌موو کوردستانيیان لە ناوخۆ و دەرەوەی کوردستان پيرۆز دەکەم.\nڕاپەڕین دەربڕی خواست و باوەڕ و ئیرادەی پته‌وى گەلی کوردستان بوو له‌پێناو ژیان و داهاتوويه‌كى باشترى ئازاد و سەرفراز و ڕەتکردنەوەی ستەم و زۆرداريدا. بەرهەمی خەبات و قوربانیدانی پێشمەرگە و گه‌ل و جه‌ماوه‌رى ڕاپه‌ڕيو و يه‌كڕيزيى لایەنە سیاسییەکان و پێکهاتەکانی کوردستان بوو.\nڕاپەڕین دەروازەی واڵای گەلی کوردستان بوو بۆ قۆناغی نوێی خۆبەڕێوەبردن و دامەزراندنی دامەزراوە شەرعی و فەرمیيەکانی هەرێمی کوردستان کە پاش ئازادیی عیراق لە دەستووردا جێگیر کران، لە نێوخۆ و دنیای دەرەوەشدا بە فەرمی ناسران و مامەڵەيان لەگەڵدا دەکرێت.\nله‌م ياده‌دا دووپاتى ده‌كه‌ينه‌وه كه پاراستنی ئازادى و ده‌سكه‌وته‌كانى ڕاپه‌ڕين و مافە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستان، ئەرک و بەرپرسیاريه‌تیی هاوبه‌شى هەموو کوردستانيیانە و وەفادارییە بۆ گیانی پاکی شەهیدان و هەموو قوربانیانی ڕێگای ئازادى.\nبا ئه‌م ياده هانده‌رمان بێت بۆ پته‌وكردنى زياترى گيانى ته‌بايى، پێكه‌وه‌يى، يه‌كڕيزى و قووڵكردنه‌وه‌ى پێكه‌وه‌ژيان و يه‌كترقبووڵكردن و لێبورده‌يى و كاركردن له‌پێناو ئه‌و ئامانجانه‌دا كه شه‌هيدانى ڕاپه‌ڕين و ته‌واوى شه‌هيدانى كوردستان گيانيان له‌سه‌ر دانا.\nوێڕاى دووپاتكردنه‌وه‌ى پابه‌نديمان به ئامانجه‌كانى ڕاپه‌ڕينه‌وه، به هيوا و ئومێد، به بڕوا و گه‌شبينييه‌وه بۆ داهاتوويه‌كى باشتر ده‌ڕوانين و به ڕێز و شكۆوه يادى شه‌هيدانى ڕاپه‌ڕين و ته‌واوى شه‌هيدانى کوردستان ده‌كه‌ينه‌وه.\nسه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان و وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى ئێران، دۆخى عيراق تاوتوێ ده‌كه‌ن\nئێواره‌ى ئه‌مڕۆ هه‌ينى 2022/2/18 هه‌ر له په‌راوێزى كۆنفرانسى ئاسايشى ميونشندا، به‌ڕێز نێچيرڤان بارزانى، سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان و به‌ڕێز حسێن ئه‌مير عه‌بدوڵڵاهيان، وه‌زيرى ده‌ره‌وه‌ى كۆمارى ئيسلاميى ئێران ديدارێكيان ئه‌نجام دا.\nله ديداره‌كه‌دا په‌يوه‌ندييه‌كانى عيراق و هه‌رێمى كوردستان له‌گه‌ڵ كۆمارى ئيسلاميى ئێران و بواره‌كانى هاريكاريى هاوبه‌ش، دوايين پێشهاته‌كانى دۆخى سياسيى عيراق، پێشهاته‌كانى ناوچه‌كه به‌گشتى و گفتوگۆى ڤيه‌ننا له‌نێوان ئێران و وڵاتانى ڕۆژاوادا، تاوتوێ كران.\nهه‌ردوولا هاوڕا بوون له‌سه‌ر گرنگيى پاراستنى ئارامى و سه‌قامگيرى له ناوچه‌كه و هيوايان خواست پرۆسه‌ى سياسى له عيراق له به‌رژه‌وه‌نديى ته‌واوى پێكهاته‌كانى وڵاتدا به هاريكارى و لێكگه‌يشتنى هه‌مووان، ڕاسته‌ڕێ ببێت.\nپەڕەى 6 لەکۆى 276 پەڕەدا


ئەنجومەنی وەزیران دوا پێشکەوتنەکانی گفتوگۆ لەگەڵ حکومەتی فیدراڵ تاوتوێ دەکات\nMON, 1 JUN 2020 03:35 Erbil, GMT +3\nSource: KRG-DFR DFR publication date: WED, 27 NOV 2019 17:05\n• ئەنجومەنی وەزیران راپۆرتی شاندی دانوستاندکار بۆ پرسی بودجەی فیدراڵ تاوتوی کرد.\n• ئەنجومەنی وەزیران پشتگیریی بەردەوامبوونی پڕۆژەی دانانی پێوەری ئاوی ماڵان دەکات و داواش لە هاووڵاتییان دەکات ئاو بەفیڕۆ نەدەن.\nهەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق (GOV.KRD) - ئەمڕۆ چوارشەممە ٢٠١٩/١١/٢٧ ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، کۆبوونەوەی هەفتانەی خۆی ئەنجامدا.\nلە سەرەتای کۆبوونەوەکەدا، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران تیشکی خستە سەر سەردانیی حەفتەی رابردووی مایک پێنس جێگری سەرۆکی ئەمەریکا بۆ هەولێر کە دووپاتکردنەوەی رۆڵی گرنگی هەرێمی کوردستان بوو لە ناوچەکەدا.\nئینجا گفتوگۆ دەربارەی ئەنجامی کۆبوونەوەکانی شاندی دانوستاندنی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغدا کرا کە بە راسپاردە و سەرپەرشتی راستەوخۆی سەرۆک وەزیران بوون. ئەندامانی شاندەکە دوایین پێشکەوتنەکانی رەوشی دانوستاندن و گفتوگۆی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی خستەڕوو. ئەنجومەنی وەزیران خۆشحاڵی خۆی نیشاندا بە بەرەوپێشچوونی گفتوگۆکان بە ئاراستەی رێککەوتن لە سەر پڕۆژە بودجەی فیدراڵ بۆ 2020 کە ئێستا لە قۆناخی ئامادەکردندایە لە لایەن وەزارەتی دارایی عیراق. ئەنجومەنی وەزیران جەختی لە پابەندییەکانی هەرێمی کوردستان کردەوە لە بەرامبەر دابینکردنی تەواوی ماف و شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان بە رەچاوکردنی بەرژەوەندی گشتی هاوبەشی هەردولا. بڕیاریشە لە سەرەتای هەفتەی داهاتوو شاندی دانوستاندکار سەردانی بەغدا بکات.\nپاشان ئاوات شێخ جەناب وەزیری دارایی و ئابووری راپۆرتێکی خستەڕوو ، دەربارەی میکانیزمی جێبەجێکردنی بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران تایبەت بە رێکخستن و یەکخستنەوە و گەڕاندنەوەی سەرجەم داهاتەکان بۆ وەزارەتی دارایی و ئابووری و، پێداچوونەوەی تەرخانکراوی خەرجییەکان لە سەر بنەمای پێداویستی و کارە لە پێشینەکان. ئەنجومەنی وەزیران راپۆرتەکەی پەسەند کرد و وەزارەتی دارایی و ئابووری راسپارد کە ریکاری پێویست بۆ کەمکردنەوەی رووتینی خەرجکردنی پێشینەی وەزارەتەکان بگرێتەبەر، بە جۆرێک ئاسانکاری بکرێت بۆ ئەوەی بتوانن کار و پرۆژەکانیان راپەڕێنن لە چوارچێوەی تایبەتمەندی و دەسەڵاتەکانیان.\nئینجا ساسان عەونی وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزار، چەند روونکردنەوەیەکی پێویستی دەربارەی پڕۆژەی پێوەری ئاوی ماڵان خستەڕوو، ئاماژەشی بەوەدا کە رۆژانە (٢.١ ملیۆن مەتر سێجا) ئاوی شیرین بەرهەم دەهێنرێت، کە تێچووی گشتی رۆژانە لە سەر حکومەت (٨٤٠ ملیۆن دینارە)، کەبەداخەوە رۆژانە (٨٥٠ هەزار مەترسێجا) ئاوی پاکی خواردنەوە بە فیرۆ دەدرێت کەتێچووەکەی رۆژانە دەکاتە (٣٤٠ ملیۆن دینار) و ساڵانە زیاتر لە ١٢٤ ملیار دینارە، لەگەڵ بەفیرۆچوونی ٤٠ مێگاواتی کارەبای رۆژانە. ئەنجومەنی وەزیران پشتگیریی بەردەوامبوونی پڕۆژەی دانانی پێوەری ئاوی ماڵان دەکات و ، داواش لە هاووڵاتیان دەکات کە بەرپرسیاریەتی پاراستنی ئاو لە ئەستۆبگرن کە سامانێکی نیشتمانییە و، سنوورێکیش بۆ بەفیڕۆدانی ئاو دابنرێت، چونکە خەرجییەکی زۆر لە سەر حکومەت دەکەوێت.\nلە کۆتاییدا کەمال محەمەد ساڵح وەزیری کارەبا روونکردنەوەی پێویستی بە داتا وزانیاری دا لە بارەی کەمبوونەوەی کاتژمێرەکانی پێدانی کارەبای نیشتمانیی بە هاووڵاتیان کە لە ئەنجامی بەکارهێنانی زیاتر بەهۆی وەرزی زستان و ، زیادەڕۆیی بۆ سەرتۆڕی کارەباوە دروست بووە. وەزیری کارەبا ئاماژە بە هەوڵەکانی وەزارەتەکەی دا لەمبارەیەوە، ئەنجومەنی وەزیران بڕیاریدا لە کۆبوونەوەی داهاتوو گفتوگۆی زیاتر لە سەر پرسی کارەبا بکات.


چیرۆك: ئەو ڕۆژەی كە ون بووم - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nچیرۆک Feb 9, 2020\nنووسینی: ئایزاک باشیڤیس سینگەر ...وه‌رگێڕانى: به‌رزان مه‌حمود\nپیاوێك چاكەتێكی درێژو و جووتێ پێڵاوى زلى له‌پێدايه. شه‌بقه‌يه‌كى پان و قووپاوی لەسەردایە. چاویلكەیەك لایەكی بێ شووشەو چەترێكی بەدەستەوەیە. گیرفانەكانی هەمیشە هەڵئاوساون بە گۆڤار و كاغەز، جانتایەكی سیخناخ و پڕ لەشت. ئەو پیاوە ناوی پڕۆفیسۆر "شلێمل" ە كە بەردەوام هەڵە دەكات.\nپڕۆفیسۆر چل ساڵە لە نیۆرك دەژی. هەركاتێ بیەوێ بچێ بۆ سەرووی شار، خۆی لە خوارووی شار دەبینێتەوە، هەمیشە دوا دەكەوێت و كەس ناناسێتەوە. ڕۆژانە سەد جار لەخۆی دەپرسێ: قەڵەمەكەم لە كوێیە؟ پارەكەم لە كوێیە؟ جانتاكەم لە كوێیە؟ دەفتەری ناونیشانەكەم لە كوێیە؟ من ئەو كەسەم كە پێی دەڵێن پڕۆفیسۆری گێژو وڕ. چەند ساڵێكە بابەتی فەلسەفی لەهەمان زانكۆ دەڵێتەوە، كەچی هەتا ئێستا بە تەواوی نازانێت پۆلەكانی لە كوێن!. سەرەڕای ونكردن و هەڵەی چەوت، ماڵی خۆیشیانی بیردەچێتەوە.\nدەچێتە قاوەخانەو چاكەتەكەی هەڵدەواسێ، كاتی ڕۆیشتنی لەبیری دەچێ، كە بۆی دەگەڕێتەوە شوێنەكەی بیرنەماوە. شەبقە، چەتر ،كتێب ،قەڵەم ،ون دەكات. لەهەمووی زیاتر دەستنووسەكانی، هەندێ جار ناونیشانی ماڵەكەی خۆیشی بیردەچێت. ڕۆژێك تاكسییەك ڕادەگرێ، چونكە دەیوست بەپەلە بگەڕێتەوە بۆ ماڵەوە. شۆفێرەكە لێی دەپرسێ: بۆ كوێ؟ دەڵێ: بۆ ماڵەوە. شۆفێری تەكسییەكە بە سەرسامییەوە پێی دەڵێ: ماڵەوە لە كوێیە؟. دەڵێ: لە بیرم نییە. ناوت چییە؟ دەڵێ: پڕۆفیسۆر. شۆفێرەكە دەیبات بۆ كۆشكی تەلەفۆن تا ماڵەوە بدۆزێتەوە، بەڵام ڕازی نابێ لەسەری بووەستێ. كاتێ پڕۆفیسۆر دادەبەزێ، جانتاكەی بیردەچێ لە ناو تەكسییەكە. بانگی دەكات و شۆفێرەكە دووركەوتۆتەوە و ئاگای لێ نییە. دەفتەری تیانووسەكەی بیردەچێ كە ژمارە تەلەفۆنی تیایە، ئەو ڕۆژە یادی لەدایكبوونی پڕۆفیسۆرە. خێزانەكەی كۆمەڵێ هاوڕێی بانگكردووە و كێكی گەورەی دروستكردوە چاوەڕێی هاتنەوەی پڕۆفیسۆرن بۆ ئەوەی پیرۆزبایی لێ بكەن. ئەمیش لەو كۆشكەیەو بیری چووە كە لەكوێ دەژی. پاشان تەلەفۆنی هاوڕێیەكی بیردەكەوێتەوە و ژمارەكە لێدەدات تا یارمەتی بدات، بەڵام كچێك وەڵامدەداتەوە - دكتۆر لەماڵە؟. - نەخێر - ئەی ژنەكەی؟. - هەردوكیان لەدەرەوەن. - دەتوانی پێم بڵێی چوون بۆ كوێ؟ - كچە گوتی: چوون بۆ ئاهەنگێك بۆ ماڵی پڕۆفیسۆر شلێمل. - من پڕۆفیسۆر شلێملم -سەعاتێك پێش ئێستا چوون بۆ ماڵی ئێوە. - ئاخر ماڵی ئێمە لە كوێیە؟. - كچە گوتی ڕادەبوێریت!. تەلەفۆنەكە دادەخاتەوە. بارانێكی بەخوڕ دەبارێت، لەپڕ تەكسییەك دەوەستێ و گوێی لێ دەبێ كە بانگی دەكەن شلێمل! سەر هەڵدەبڕێ و دەبینێ دەرگای تەكسییەك كراوەیەو سەری یەكێك لەهاوڕێكانی دەبێنێ پێی دەڵێن: شلێمل ئەوە چی دەكەیت لێرە؟چاوەڕوانی كێ دەكەیت؟ پڕۆفیسۆر دەڵێ: تۆ بۆ كوێ دەچی؟. - بۆ ماڵی ئێوە. بێگومان بمبوورە كەدرەنگ هاتم بۆ ئاهەنگەكەت، بەڵام بۆچی لەماڵەوە نیت؟ پڕۆفیسۆر گوتی: تۆ خودا ناردویتی. ئەی چ شەوێك بوو ناونیشانی ماڵی خۆمانم لەبیرچوو. كە دەچنەوە ماڵ هەمووی چاوەڕێی پڕۆفیسۆر دەكەن و وایاندەزانی شتێكی بەسەر هاتووە. پڕۆفیسۆر جانتاو چەتر و دەستكێش و كڵاوەكەی هەرگیز نەدۆزییەوە. ئێستا دەستیكردووە بە نووسینی كتێبێك بەناونیشانی "یادەوەرییەكانی شلێمك". گەر دەستنووسینەكەم لە تەكسییەك یان چێشتخانەیەك یان لەسەر كورسی باخچەیەكی گشتی لەبیرنەچێ لەوانەیە ڕۆژێ لە ڕۆژان بیخوێننەوە كە ئەمەش نموونەیەكە لەو یادەوەریانە.\nمەبەست لەم چیرۆكەی '' ئایزاك '' كێشەی مرۆڤە لەنێوان دەرەوە و ماڵەوە، یان دەرەوە و ناوەوەی خود. وردتر دیقەت بدەین، ئەوا ئایزاک لەدیدی تاکە کەسەوە باس لە کودەتای مۆدێرنە دەکات کە لەسەدەی شانزە تا سەدەی نۆزدە و کۆتایی سەدەی بیست لە ئەوروپا سەری هەڵدا، جگە لە پێشکەوتن و خالە پۆزەتیڤەکانی، ئەم دێت لایەنە سلبییەکانی مۆدێرنە پشان دەدات، کە چەندەها باڵەخانە هەیە و بەمرۆڤ نامۆیە، مرۆڤ ئازادە بەڵام سەنتەر نییە، لەژیانی مۆدێرنەتدا ئازادی و ماف هەیە، پێشکەوتنی تەکنۆلۆژی ڕوو لەزیادبوونە، بەڵام مرۆڤی تووشی دابڕان و ترس نامۆیی کردووە. گونجان هەیە، ئاشتی هەیە، سەرجەمی مرۆڤ یەکگرتوو دەکات بەڵام ئەو یەکگرتنە مرۆڤ لەناوەوە تووشی دڵەراوکێ و پەلپەلبوونی دەکات. واتە ماڵ پەناگەیەكە بۆ مانەوە، بۆ ئارامی. ماڵ تاكە ئومێدە بۆ دڵتەنگییەكانت، كۆتا شوێنە بۆ حەسانەوەی ماندوبوونیەکانت.\nئازار - کورتە چیرۆک\nحەسەن قزڵچى، ئه‌و پێكه‌نینه‌ى له زینداندا سه‌رى نایه‌وه\nبنووسە، پیری دڵم...


فەرماندەی گشتی قەسەدە: پیلانەکانی ئەردوغان لە خەیاڵیشیدا نایەتی دی – هەواڵی سۆرانی\nمەزڵووم عەبدی فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکراتیک لە گوتوبێژ لەگەڵ مەدیا هابەر دوایین رەوشی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریای شیکردەوە. عەبدی دەڵێت، پیلانەکانی ئەردوغان لە خەیاڵیشیدا نایەتی دی.\nلە گوتوبێژێکدا لە گەڵ تەلەڤیزیۆنی میدیا هابەر مەزڵووم عەبدی فەرماندەی گشتی قەسەدە ڕایگەیاند: ئەردۆغان سەرۆک لە ئەنجومەنی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکاندا نیشانی دا دەیەوێت باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا داگیر بکات. بۆ ئەوەش پیلانەکەی ئامادەیە و ئەوەشی بە ئاشکرا بە هەموو جیهان ڕاگەیاند. ئاشکرایە پیلانێکی گۆڕینی دیموگرافی و داگیرکەری هەیە.ئەو پیلانەی هەرگیز سەرناگرێت. ئێمە و گەلانی سوریا و هێزی نێودەوڵەتیەکانیش قبوڵیناکەین. گەلی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا دەرفەت بەو پیلانە نادات. خاکی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا خاوەنی هەیە. لە خەیاڵیشیاندا ناتوانن کە خەڵکی تر لەوێ نیشتەجێبکەن. شار و گوندیان بۆ دروست بکەن و زەوی کشتوکاڵایان بە سەردا بڵاوبکەنەوە. هیچ کاتێک ئەوەیان بۆ جێبجی نابێت.\nلەبەردەوامی بەرنامەکەدا مەزڵووم عەبدی رایگەیاند: پەنابەران چ لە تورکیا و چ لە دەڤەرێکی تر دەتوانن بگەڕێنەوە بۆ سەر خاک و ماڵی خۆیان. لە چوارچێویەی میکانیزمی ئاسایشدا قبوڵمان کردووە ئەوانەی بە زۆر پەنابەر کراون، دەتوانن بگەڕێنەوە وپشتگیری لە گەڕانەوەیان دەکرێت. بەو مەرجەی ئەوانەی دەگەڕێنەوە،گەر لەدژی گەل تاوانیان ئەنجامدابێت، ڕووبەڕووی عەدالەت دەکرێنەوە.\nمەزڵووم عەبدی تیشکی خستە سەر میکانیزمەکەو و وتی: میکانیزمی ئاسایشی سنور رێککەوتنێکە و لە نێوان ئەمریکا و تورکیا – ئەمریکا و قەسەدە دا ئیمزاکراوە. پێویستە میکانیزمەکە لە سێ قۆناغدا جێبەجێ بکرێت. تا ئێستا بێ کێشە بەردەوامە و وەک قەسەدە ئەرکی خۆمان جێبەجێ کردووە. خاڵەکانی ناو رێککەوتنەکە تا ئێستا جێبەجێکراون و باش بەڕێوە دەچێت.\nلەکۆتایدا سەبارەت بە کۆمیتەی دەستووری بنەڕەتی مەزڵووم عەبدی وتی: نووسینەوەی دەستوور بەم شێوەیە هەڵەیەکی گەورەیە هەموو گەلانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا لە دەرەوەی کۆمیتەکە ماونەتەوە. یەک لەسەر سێی گەلانی سوریا بەشداریان لە کۆمیتەکەدا نەکردووە. وەها کۆمیتەیەک ناتوانێت لە کارەکانیدا سەرکەوتوو بێت. بە هۆی فشارەکانی دەوڵەتی تورکیەوە، ئەو کۆمیتەیە پێکهاتووە.ئەگەر پێکهاتە و نوێنەرانی ئەم هەرێمە بەشداری لە پڕۆسەی ئاشتی نەکرێن، ئێمە ئەنجامەکان بە هیچ شێوەیەک قبوڵناکەین و هەموو ئەنجامێک ڕەتدەکەینەوە. ئەگەر داوای چارەسەری دەکرێت، پێویستە نوێنەرانی ئەم هەرێمە بەشداری پڕۆسەکە بکرێن. پێویستە دەستووری بنەڕەتی بە پێی داواکاری گەلان ئامادە بکرێت.


چەند بیركردنەوەیەكی هەڵە لەسەر هەڵامەت\n569 جار بینراوە 20/12/2018 10:11 PM\nهەڵامەت یەکێکە لەو نەخۆشیانەی زیاتر لە وەرزی زستاندا توشی مرۆڤ دەبێت، بەتایبەت ئەو کەسانەی کەتوانای بەرگریکردنیان لە لەشدا کەمە و توشی ڤایرۆس دەبن،بەڵام چەند بیركردنەوەیەكی هەڵە لەسەر هەڵامەت هەیە کە زۆرێک لە هاوڵاتیان لە ژیانی ڕۆژانەیاندا بەجەستەیی دەکەن یاخود بیستوویانە لەبارەیەوە.\n1- نەخۆشییەكە بە ئارەقكردنەوە لەجەستە دەردەچێت: زۆر كەس كاتێك هەڵامەت دەگرن دەچنە نێو جێگەیەكی گەرم و جلی زۆر لەبەر دەكەن تاوەكو ئارەق بكەنەوە ، بەڵام لە ڕاستیدا ئەوە هەڵەیە و تەنیا لەبەر ئەوەی جەستەت گەرم دەبێتەوە هەست بە باشی دەكەیت.\n2- ڤاكسینی ئەنفلۆنزا تووشی نەخۆشیەكەت دەكات: بە بڕوای هەندێك كەس كاتێك كوتانی وەرزی ئەنفلۆنزا دەكرێت پێی وایە دەستبەجێ تووشی هەڵامەت دەبێت ، بەڵام لە ڕاستیدا بیركردنەوەیەكی هەڵەیە و تووش نابیت.\n3- سیستمی بەرگری جەستە لاوازە: ئەگەر سیستمی بەرگری جەستە لاواز بێت بەرامبەر نەخۆشكەوتن ئەوە هیچ پەیوەندی بە هەڵامەتەوە نیە ، چونكە كەسێكی نەخۆش و كەسێكی سەلامەت وەكو یەك تووش هەڵامەت دەبن.\n4- ڤیتامین سی: هەندێك بیروبۆچوون هەیە كەزۆر خواردنی ڤیتامین سی دەبێتە هۆی تووشبوون بە ئەنفلۆنزا، ئەمە هەڵەیە و بەكارهێنانی ڤیتامینەكان سوودێكی زۆر دەگەیەنێت بە جەستە.\n5- ئەنفلۆنزای زستان: زۆرینەی خەڵك پێی وایە سەرمای زستان دووچاری ئەنفلۆنزای دەكات، بەڵام لە ڕاستیدا پایز و بەهار وەرزی گونجاوی ئەنفلۆنزان.\n6- شیر نەخوادرنەوە: خەڵكانیك دەڵێن نابێت لەكاتی ئەنفلۆنزادا شیربخورێتەوە چونكە شیر نەخۆشیەكە قورس دەكات، بەڵام لە ڕاستیدا تاوەكو دەتوانیت شیر بخۆنەوە و هیچ رێگریەك نیە بۆ چاكبوونەوە.\n7- سەرما دەبیتە هۆی ئەنفلۆنزا: هەمیشە بەتەمەنەكان پێمان دەڵێن پۆشاكی زیاتر لەبەر بكەن با نەخۆش نەكەون ، بەڵام ئەمە هەڵەیە و ئەنفلۆنزا ڤایرۆسیكە لەو وەرزانەدا لە هەوادا بڵاودەبنەوە كاتێكیش دووچاری دەبیت گەرمات بێت یا سەرما هیچ جیاوازییەكی نیە.\n8- لەكاتی بوونی ( تا ) نابێت خواردن بخۆیت: دەڵین تووش بووی ئەنفلۆنزا لەكاتی بوونی تادا خواردن نەخوات باشترە ، بەڵام بەپێچەوانەوە ئەوە زۆر هەڵەیە چونكە دەبێت نەخۆش لەو كاتانەدا خواردنە شلەمەنیەكان بخوات تاوەكو زووتر چاك ببێتەوە.


06:15 - 02/01/2021 265 جار خوێندراوەتەوە\nوەرگێڕانی لەئینگڵیزیەوە: ئاسۆ جەبار\nکۆبوونەوەی هاوبەشی کۆنگرێس بۆ ژماردنی دەنگەکانی هەڵبژاردن بەشێوەیەکی گشتی پرسێکی رۆتینی و مەراسیم ئامێزە، بەڵام هەوڵە دووبارەکانی سەرۆک دانۆڵد ترامپ بۆ بەرەنگاربوونەوەی سەرکەوتنی جۆ بایدنی دیموکرات زیاتر لەجاران سەرنجی ئەو کۆبوونەوە هاوبەشەی ڕۆژی چوارشەممەی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەران و سینات بەدوایخۆیدا رادەکێشێت.\nدەستوور داوای چی دەکات؟\nدەستوور داوا لەکۆنگرێس دەکات کۆببنەوەو و دەنگەکانی هەڵبژاردنەکە هەژماربکەن، ئەگەر هاتوو دەنگەکان یەکسان بوون ئەوا ئەنجومەنی نوێنەران سەرۆکایەتی بڕیارکەدەکەنەوە، لەوەتەی ساڵانی 1800 ەکانەوە شتی ئاوا رووینەداوە. هەر شاندێکی کۆنگرێس یەک دەنگ بەدەستدەهێنێت. ئەمە لەوەتەی ساڵانی نۆزدەوە ئەوە رووی نەداوەو بردنەوەی هەڵبژاردنی بایدن بەسەر ترامپدا یەکلاکەرەوە بووو کە 306 دەنگ بوو بەرامبەر232 دەنگ.\nئه‌گه‌ر هه‌موو حیزبه‌كان به لیستێك به‌شداری هه‌ڵبژاردن بكه‌ن، چی رووده‌دات؟\nپارتی و یه‌كێتی مه‌له‌فی كه‌ركوكیان پشتگوێخست


واشنتن وەڵامی پێشنیازەكەی ئێرانی دایەوە لەبارەی گەڕانەوە بۆ ڕێككەوتنە ئەتۆمییەكە، بەرپرسێكی باڵا دەڵێت، ئەمریكا ناچێتە گفتوگۆی ڕاستەوخۆوە لەگەڵ ئێران.\nشەوی دووشەممە 1ی شوبات، لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی سی ئێن ئێن-ی ئەمریكی، جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا ڕایگەیاند، “پێویستە ئەمریكا و ئێران پێكەوە و لەیەك كاتدا هەنگاوبنێن بۆ گەڕانەوە بۆ ڕێككەوتنە ئەتۆمییەكەی ئێران”.\nلە وەڵامی ئەو داوایەدا، نید برایس، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ڕایگەیاندووە، “هیچ گفتوگۆیەك لەگەڵ ئێرانییەكان ناكەین”.\nئاماژەی بەوەشكردووە، “چەند هەنگاوێكی زۆر هەن لەو بوارە بنرێن، پێش ئەوەی ئەمریكا بكەوێتە دانوستانی ڕاستەوخۆوە لەگەڵ ئێران، هەروەها ئێمە ئامادەی قبوڵكردنی هەر پێشنیازێكین”.\nبەرپرسێكی باڵای دیكەی ئەمریكی بێ ئەوەی ناوی ئاشكراكرابێت ئەمڕۆ چوارشەممە 3ی شوبات بە ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە، “وتەكانی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا وا تەماشا ناكرێت كە بیرۆكەكەی زەریفی ڕەت كردبێتەوە”.\nئاشكراشیكردووە، “هیچ ڕەتكردنەوەیەك نییە، هیچ گفتوگۆیەكیشمان لەگەڵ ئێران دەست پێنەكردووە، چونكە كاری لەپێشینەمان ڕاوێژكردنە بەتایبەت لەگەڵ لایەنەكانی دیكەی نێو ڕێككەوتنی ئەتۆمی”.\nمانچستەر یونایتد 9-0 ساوزامپتن\nجێف بیزۆس لە پۆستی بەڕێوبەری جێبەجێكاری ئەمازۆن كشایەوە\nبایدن نەخشەڕێگای خۆی بۆ كاركردن ئاشكراكرد\nسەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا جۆ بایدن ڕایگەیاند، بردنەوەیەكی گەورەی تۆماركردووە و كاردەكات بۆ ئەوەی “گەورەیی و قورسایی” بۆ ئەمریكا…\nکۆمپانیای وەتسئەپ لەبارەی داواکردنی زانیارییە تایبەتییەکانی بەکارهێنەرەوە ڕایگەیاند جێبەجێکردنی ئەو بڕیارەیان تاوەکو 15ی مانگی ئایار دواخستووە و ڕەتیشیکردەوە…\nوێنە.. ناڕەزایەتییەکان دژی سیاسەتی وڵاتانی ئەندام لە جی 7\nئەمڕۆ وادەی کۆبوونەوەی سەرۆکانی وڵاتانی ئەندام لە جی 7 ە و لە کەناراوەکان “کۆرنواڵ” لە بەریتانیا ئەو کەسانەی…\nڕاپۆرتێك: پنتاگۆن سوپایەكی نهێنی دروستكردووە كە بە گەورەترینی جیهان دادەنرێت\nڕاپۆرتێك كە لەلایەن ڕۆژنامەی (نیوسویك) ئەمڕۆ دووشەممە بڵاوبووەتەوە ئاشكرایدەكات، وەزارەتی بەرگریی ئەمریكا “سوپایەكی نهێنی” دروستكردووە كە 60 هەزار…


روانینێک لەگەڵ (ھەتا چاو بڕبکات تاریکی)ی فەرھاد مستەفا.\nخوێندنەوەی: وریا باقر\nکچە شیرینەکەم ھەمیشە حەزی بە ژنەڤتنی ئەو چیرۆکە کورتانەیە کە لە گێڕانەوەیەکی خێرادا خۆیان دەدەن بەدەستەوە. بە خواستی ئەو بێت، دەبێت لە گێڕانەوە ڕانەوەستم: بابەچیرۆک!\nئەرێ بەڕاست سحری چیرۆک لە چیدایە کە دەتوانێت خۆی لە ژانرەکانی دی جیا بکاتەوە؟ ئەفسوونی چ شێواز و کام گێڕانەوەیەیە وەرگر دەخاتە ژێر کەوێڵی خۆیەوە و نەھێڵێت دەستبەرداری بێت؟. دەکرێت بڵێین خاڵی جەوھەریی چیرۆک و ڕۆمان ئەوەیە کە ئەوکارەکتەرانەی دەردەکەون لەناو ڕۆماندا زۆرجیاوازن لەوەی لە چیرۆکدا ئامادەییان ھەیە، وەکچۆن بونیادی (کات و شوێن)یش بە ھەمان جۆر ڕیتمێکی جودای ھەیە. ئەز، چون خوێنەرێک ھەمیشەچیرۆکەکانی شێرزاد حەسەنم بیرناچێتەوە، ھێشتا لە ڕووکاری زەینمدا یەکێک لە چیرۆکە جوانەکانی ناو کۆمەڵەچیرۆکی (گوڵی ڕەش) کە باسی ئەو کۆمەڵە گەنجە دەکات کە لەگۆمەکەدا مەلەدەکەن یەکێک لەگەنجەکان دەڵێت: (بەلھاریزیا چی حیزێکە، تائێمەنەخۆش بخات) ھەر ماوە. دەکرێت بڵێین خەسڵەتێک لە خەسڵەتەکانی ڕۆمانی نوێ، بەجۆرێک لە جۆرەکان کارکردن بێت لەسەرتێکشکانی (کات و شوێن) بەنمونە دەکرێت ڕۆمانەکانی (بەختیار عەلی و یوسف عیزەدین) لەبەرچاو بگرین. چیرۆک سەرنج ڕاکێشترە، بەڵام ڕۆمان قوڵترو فرە ڕەھەندە، فراوانتر کار لەسەر خەیاڵ و ئەندێشەدەکات. دیارە ئەمە بەو مانایە نییە کەچیرۆک لە ئەندێشەو خەیاڵ ، خاڵی بێت. بۆ سەلماندن و دروستی ئەم ڕوانینە ھەڵوێستەیەک لەسەر بەرھەمێکی نوێی (فەرھاد مستەفا) ئەکەین، نزیکەی (٧٠) چیرۆکی کورتە ولە دوو توێی ١٢٤ لاپەڕەدایە. کە ماوەیەک لەمەوبەر بەناوی (ھەتا چاو بڕبکات تاریکی) کە لە لایەن ناوەندی ھونەری ئەندێشە وە بڵاوکرایەوە.\nلای خۆمەوە لەگەڵ خوێندنەوەی چیرۆکە خێراکانی فەرھاد مستەفا و بەرکەوتنمان لەگەڵ ئەو ھەموو کایە سیاسی وکۆمەڵایەتی وئابوری و فەرھەنگییەوە کەخراونەتە ڕوو و بروسکەیی تێدەپەڕن، خەسڵەت و ئاراستەکردنە ڕەخنەییەکانی (محەمەد ماغوت)م بیرکەوتەوە. زیادەڕۆیی نابێت بڵێین ئەو ئاسا بەئاشکرا ھاوار دەکات و بەشمەینەتی ئەو ژیانەمان بە ڕوودا دەداتەوە لەچی سەردەمێکی قات وقڕی ویژداندا دەژین ، ژیان چەند بێماناکراوە. دەسەڵات و یاساوڵەکانی، چلۆن ژیان و ھەناسەیان لێ قۆرخ کردووین\nلێکچونی (فەرھادمستەفا) و (محەمەد ماغوت) لەشێوەی کارکردنیاندا نییە ، بەڵکو لەشێوەی دەربڕینیاندایە ھەردووکیان بەیەک ستایل دەنوسن ھەردووکیان یاخین لەناعەدالەتی و بێویژدانی ،ھەرچەندە یەکیان چیرۆکنوس و ئەوی تریان شاعیرە بەڵام لە واتاوەزۆرنزیکن لەیەکەوە ، دەڵێن ئەگەرکەسێک شاعیربێت ھەمیشە چیرۆک وڕۆمان دەخوێنێتەوە، بەڵام کەسێک چیرۆکنوس یان ڕۆماننوس بێت ھەمیشە شعر دەخوێنێتەوە ، ھەرچەندە فەرھادمستەفا چیرۆکەکانی ڕیتمی شعرییان ھەیە و ئاوازی شعری خەسڵەتێکی ئاشکرای ئەم کۆمەڵە چیرۆکەیە.\nلە خوێندنەوەی چیرۆکەکانی ناو ئەم کۆمەڵە چیرۆکە، ھەستدەکەین سەرجەم چیرۆکەکانی لەچەند دەستەواژەیەکی گرێیاوی پێکھاتووە ،کەھەر ڕستەیەکی گرێ وابەستەی ڕستەیەکی تری گرێی دوای خۆیەتی لەھەندێک حاڵەتدا (بکەر) جۆراو جۆرە کە نایناسیتەوە بەھەمان شێوە یەکێتی ( فەرمان) یان زۆری (فەرمان) ھەیە کەئەمەش شێوازێکی تایبەتی فەرھاد مستەفایە. بەمانایەکی دی کۆی ئەم چیرۆکانە کارکردنە لەسەر دەسەڵات، دژواری ژیان، دابەشبوونێکی ناڕەوایی پێگەکان.\nخاڵێکی سەرنجڕاکێشێکی دیکە ھاتنە ناوە و خستنە ڕووی کارەکتەری ئاژەڵی و ئاخاوتنی ئاژەڵەکانە. ھەڵبەت ئەم تەرزەش مێژوویەکی دووری ھەیە و لای گەلێک نووسەر بەکار ھاتووە. زۆر جار ھەڵبژاردنی ئەو کارەکتەرانە بە خاتری دەمامک و ڕیتمێکی ڕەمزی خراوەتە ڕوو. لە لای فەرھاد پشیلە ئامادەیی ھەیە. ھەڵبەت پشیلە لە کۆمەڵگای ئێمەدا نە خزاوەتە خانەی گڵاوی و خۆلێ بەدوورگرتنەوەوە، نە ئەوەندەش پایەی مەزنە بە خەمی میاوە میاوەکەیەوە بێین. ھەر وەک بڵێین نە ئاشنایە و نە ئەغیار.\nخاڵێکی دیکە کە ھەڵوێستەی دەوێت و دەکرێت ڕەش بینی فەرھادی پێبناسینەوە (مردن)ە ، مردن بەھەمو جۆرەکانییەوە مردن ھەموشتێکی لا تاریک کردووە. تەنانەت ناونیشانی پەرتووکەکەی (ھەتا چابڕبکات تاریکی) ھەڵگرتووە. کتومت غەمگینیەکەی محەمد ماغوت: (ھەمیشە تامردن لەگەڵ ھەمووکێشە دۆڕاوەکانماندا دەمێنمەوە).\nپێشتر لێدوانێکی کورتی فەرھادم بینیبوو کە ئاماژەی بەوەدابوو چیرۆکەکورتەکانی ھاوشێوەی فۆتۆیەک (گرتەیەک) بێت، ئەمەش ھەمان قسەی شاعیر محەمەد ماغۆتە کەدەڵێت: (شیعرەکانی منیش وێنەییە) وەک خۆی دەڵێت: (گسک لێدەر ھێزی لەدەستدایە، کوێر ھێزی لە بیستندایە، منیش ھێزم بریتییە لە وێنە)، نوسەری چیرۆکەکە بۆ ھەریەکێک لەو چیرۆکانە بە زوومی کامێرەکانی نووسین چیرۆکەکانی بەرھەم ھێناوە، منیش وام بەپێویست زانی ھەڵوێستە لەسەر چەند چیرۆکێکی بکەین:\nخۆم لەسەفەرێکی بازنەیدا.\nکورتەی ئەم چیرۆکە( ئیغتراب)ە. نامۆ بوونی مرۆڤ بە خودی خۆی. بە مانایەک لە لای فەرھاد دەگاتە لوتکە. ھەربۆیە ئەندامەکانی جەستەی دەیانەوێت لێی جیاببنەوە و لەدەستی ھەڵبێن.\nگوێچکەم ھاواری کرد: لێمبکەرەوە\nچاوم: دەرم بێنە\nبەخۆمم وت: "جێم بێڵە" ل٢\nلەم چیرۆکەدا فەرھاد پێمان دەڵێت.. ئەوە کوشتن و کوشتارە بە پشتاوپشت پێمان دەگات. لێمان دەپرسێت ئەرێ مێژووی دەسەڵاتدارەکان ھەمان مێژووی ئازاردانە و تەنیا شێوازی ئەشکەنجەیان جودایە؟. دەسەڵات بە تەنیا ژیانی مرۆڤەکان قۆرخ ناکات. مێژووش بە ئارەزووی ئەوان دەنووسرێتەوە. ئەو پێمان دەڵێت.. مێژووەکان درۆمان لەگەڵ دەکەن و نایانەوێت ناوی ئەوانە بنووسرێنەوە کە لە ئاستی زەبر وزەنگەکاندا بڕوایان بەوە ھەیە ئیکسیرێک بدۆزنەوە تا خەڵک بە ئاگاە بھێننەوە، تا ئەو پرسیارانە دروست بکەن.. ئەم ئەشکەنجەدانە بۆ؟\nچەند کۆمێتێک بەدیواری زیندانەوە.\nئەم چیرۆکە بێ دەرەتانی و دەستەپاچەیی کۆمەڵێک کارەکتەری نەناسراومان پێ ئاشنا ئەکات. کۆدی ئەم چیرۆکە ناونیشانەکەیەتی. فەرھاد پێمان ناڵێت: زیندانییەکان کێن! بۆچی زیندان کراون؟ چەندێ لە زیندان دان!. ئەو پێمان دەڵێت گەر مرۆڤەکان وەک زیندانییەک لە کایەی ژیان ڕۆلڕ دەبینن، زیندانی کراو، چەند بارە زیاتر لە ژیان مەحرومن. بێجا نییە کە یەکێک لەکۆمێنتەکانی زیندانییەکاندا بڵێت: ( لەھیچم کەم نییە.......... جگەلەژیان) ل٥ . لە ھەمان چیرۆکدا دەڵێتەوە: (من گلێنەم ناتوانێت ڕێ بکات).کەواتە مرۆڤی ئێمەژیانی دەوێت بەمانافراوانەکەی نەک بەمانای مردن وژیان، چونکە ئەوە پێویستی خوداوەندە. وەک محەمەد ماغوت دەڵێت( مردن دۆڕاندنەگەورەکەنییە، دۆڕاندنەگەورەکە بریتییە لەوەی لەناوماندادەمرێت ، کەچی ھێشتاخۆمان زیندووین)ل١٤٠.\nساڵیادی خەونەکانی ئیمپراتۆر.\nمحەمەد ماغوت دەڵێت (ئەی بەرگدوورەکان، کفنێکی پانوپۆڕم دەوێت بۆخەونەکانم ).\nلێ.. لە کن فەرھاد، ئیمپراتۆر لە خەون دەترسێت.. نەک لە خەونی ھاوڵاتییەکانی لە خەونی خودی خۆیشی. ئاخر شەوێک لە خەونیدا دەبێتە زیندانێکی مەملەکەتەکەی خۆی. ئەو لە خەونەکەیدا ھێشتا ئازار نەدراوە، بە تەنێ ڕووبەڕووی ژوورێک کراوەتەوە. ئەو دەبێت چارەیەک بدۆزێتەوە. بە تەنیا خۆی فریای بکوژی و کوشتار ناکەوێت. ئەو کۆمەک بە پیاوەکانی دەکات، تا بە ھانایەوە بێن و بەشداربن (پزیشکی ئەفسوناوی دڵنیابوونی دووپات کردەوە دروست، لە٣١ ی مانگەوە خەونی نەبینیی......لەباتی خۆی وەزیری ناخۆ تەماشای دەکرد، پێشتر بەشێک بوو لەوەزارەتی چەنگ لەجێگەی ئەو دەیژەنەڤت. بڕیاردرا خەون یاساخە ، ھیچ کەس بۆی نییە خەون ببینێت، سەرپێچی کەریش بەسزای ڕەوای خۆی دەگەیەنرێت)ل١٠.\n(جەنگ ھات، بەتەنیا سەرۆک لەناو وێنەکەیدا پێدەکەنی )ل١١. کورترین چیرۆکی ئەم کۆمەڵە چیرۆکەی فەرھادە. ھەمووان بەدەست ماڵ وێرانییەوە دەناڵێنیین، کەچی سەرۆک پێدەکەنێ. ئەوەی لە جەنگ دا دەبێتە قوربانی، تەواوی جڤاتە نەک سەرۆک و ھاوماڵەکانی!\nچەند مەسجێک بۆ فریشتەی ڕاپۆرت نوس.\nکێ بیری لەوە کردۆتەوە جارێک لە جاران بیەوێت قسە لەگەڵ فریشتەکانی سەرشانی بکات. ئەوە ئێمەین ھەر لە منداڵییەوە گۆشکراوین دوو فریشتە لە سەرشانمانە و تەواوی ڕەوتار و باس و خواسەکانمان ڕیکۆرد دەکەن. کارەکتەری ئەم چیرۆکە لە لوتکەی نائومێدی دایە و دەیەوێت لە ڕێگەی ئەو ڕاپۆڕتانەی ڕۆژانە لە سەری تۆمارکراون، چەند بیرەوەرییەکی بیربکەوێتەوە کە خۆی فەرامۆشی کردوون یان ناچیزەیی ڕۆژگار لە بیری بردوونەتەوە (بەر لە خانەنشینبوونت ....\nفەرھادی چیرۆکنووس پێمان دەڵێت.. دەسەڵاتدار و سەرۆکەکان توانا ڕوحی و ئەندێشەی مرۆڤەکانیش بە موڵکی خۆیان دەزانن. لە ھێنانە ئارای فەرمانڕەوایەکی ستەمکاری وەک کوڕی موعتەسیم بیللا.. کە ئەو دەم شعر قودسیەتی ھەبووە و خەلیفەکان نەیانتوانیوە لە عۆیە بێن و درھەم و دەسەڵاتی نەیتوانیوە شعری پێببەخشێت.. دێت بۆ بێ بایەخی و شکاندنی شکۆی شعر پەنا بە تاوانێک دەبات کە بە گەمەیەکی دادای دەچوێنێت. فەرمانی داوە کەتەواوی کۆیلەو دیلەکانی لەگۆڕەپەناکەدا بۆ کۆبکەنەوە پاشان فەرمانی دا ( ئەو پێنجەیان یان ئەو چوارەیان یان ئەوسێیەیان بخەن پاڵیەکتر. ئەگەر وشەیەکی واتاداریان پێک بھێنایە وەک وشەی یەکەم ڕادەوستێنرێت ، خۆئەگەر پیتەمرۆڤێکیش زیادبووایە ، فەرمانی دەدا ئەو پیتە بسڕنەوە، ڕاستتر لەملی بدەن باشتر وششەکان بخزێننە پاڵیەکتر )ل١٤_١٥. مرۆڤ کەئەم دیمەنانە دەبیستی ئەوساتێدەگات ڕێزگرتن لە مرۆڤ و بایەخی خوێنی مرۆڤ چەندە ھیچ و کەم بایەخە. مرۆڤ گەر گەمژەنەبێت زۆر بە ئاسانی لە بەھای خوێنی خۆی تێدەگات، بونی مافی مرۆڤ چەندە پێکەناوییە کەبانگەشەی بۆدەکرێت لەزۆربەی شوێنەکانی دنیا.\nچیرۆکی من و مریم.\nچیرۆکنووس لەم چیرۆکەدا باسی ئەو پەیوەندیانە دەکات کە بە تەنێ شەھوەت کۆیان دەکاتەوە. ئەو پێمان دەڵێت کە پەیوەندییەکان خاڵی بوون لە خۆشەویستی و لەسەر بنەمای تەگە و بەرانی ڕوویدا. چ زوو چ درەنگ دەبێت لایەکیان پایدۆسی لێبکات.\nمریەم.. بەپێخاوسی دەڕوات\nوەختایەک بنی قاچی نەرم وەک باڵی پەپولە\nنینۆکی پەنجەکانی پڕ لە تریفەی ئەستێرە ....\nمانگ لەجەستەیدا خۆی حەشاردابوو.ل١٦.\nڤیزا بەمۆری ماچ.\nچەندێ ئەستەمە ھەنگاونان و سەفەرکردنت سنووردار بێت. ئەوان بیرت دەخەنەوە لە ھەموو جێگەیەکدا، ئێمە ئامادەیمان ھەیە. ئێمە گوێمان بۆ دیوارەکان دروستکردووە. چەند بێتامە کە شۆفێر جاسوس و جەللادی سەرنشینەکان بێت، وەک فەرھاد بۆی وێناکردووین. دواتریش تا کۆیلەییت بسەلمێنیت (دەبێت ماوەیەکی زۆرلەو نۆبەدرێژەداچاوەڕێ بکەیت . تادەگەیتەنابەردەمی وینەی ناو شوشەبەندەکە، دادەبەزێت لەئاستی وێنەکە ھێدەدەچەمیتەوە تالێوەکانت دەگاتە ئاستی پێڵاوە بریقەدارەکانی .................. ئەگەر ماچێکی شووشەبەندی ڕوکاری شووشەبەندەکەبکەیت ،بێ شک ژەندرمەکە دەنگی ماچەکەت دەژنەفی (دەبیستی ) زومی چاودێری کردنەکەش دڵسۆزیو گوێرایەڵیت دەسەلمێنی )ل١٩.\nگرتەیەک لەفیلمی دووبارە ژیان.\nفەرھاد لەم چیرۆکەدا پێمان ئەڵێت.. سەرۆکەکان ئێمە دروستمانکردن. ئێمە وەک خوداوەند لێیان دەڕوانین. کێ ناڵێت سەرۆک کەسێکی ترسنۆک نییە؟! ئەوە نییە لە سەر جۆگەلەیەک توانای پەڕینەوەی نییە؟ ئەوە گەمژەکانە نەک دەبنە بەردەبازی پەڕینەوەی. بەڵکە شانازی بە بەردبوونی خۆیانەوە دەکەن. ( لەپێشی پێشەوە ڕێ دەکات کەمێک بەلای ڕاستدا دەلەنگێ ئێمە لەدوایەوە بەلای ڕاستدا دەلەنگێین، چەند لێپرسراوێکمان ھێندە لار دەبنەوە تائەوەی بەتەنیشتیدا دەکەون)ل٣٦.\nکەنیزەیەک لەماڵی میر.\nگەمەیەکی جوانە لەگەڵ وشەدا. چونکە (با) دەنگی ھەیە نەک ڕەنگ، فەرھاد بەدبەختی کەنیزەیەکمان بۆ دەگێڕێتەوە. ڕووت و قوتە. ھیچی لەبەردانییە. ئەو چاوەڕوانە ئاخۆ جەنابی میر کەوتۆتە خرۆش و ئاڵھای سێکسی. کەنیزەکان ئامێرێکن بۆ بەتاڵکردنەوەی میرەکان. کاتێکیش دەبێت ئەو ئامێرە ببزوێت کە جەنابی خاوەن شکۆ ئەو مەیلەی ھەبێت:\n( کراسێکم لەبەردایە لەڕەنگی با.\nپێی دەڵێم "خاوەن شکۆدەتوانم بێمەژوورەوە ؟" )ل٣٧.\nئەم چیرۆکە تێکەڵەیەکە لەبڕێک دەستەواژە و چەمک کەھەمویان لە مۆتیڤی (باوک) دا کۆدەبێتەوە. ئەگەر ئەم کۆمەڵە دەستەواژەیە بخەنە بەردەستی تۆ (پشیلە ، ئۆتۆمبێل، مردن ، جنێودان ، مێش ، چاو چنۆک ، ژنێکی عەبابەسەر ، حەپەسان) دەتوانی چ گێڕانەوەیەکی ھونەری لێ دروست بکەی؟\nبەڵی جرج بەخێو ناکرێت.\nکورتەی ئەم چیرۆکە باسی بوونە برغویەکە لە ناو ئامێرە گەورەکەی دەسەڵات. ھێندە برغووەکە جێگەی شایستەی ھەیە کە بتوانێت کارەکانی خۆی بە ئەنجام بدات. ئەوەی دەبێتە ڕێنومایکەری برغووی تازە کە بەھەڵەدا چوون یان وەک فەرھاد دەڵێت.. گەوجانە سۆزی مرۆڤبوونی زیندوو بووەوە، ئەوە سەری بە فەتارەت دەدات. دەسەڵات خۆی لە ناوی دەبات و ڕەحمی بۆی نییە.\nبەھەمان شێوە ئەم چیرۆکەش لە وێنای کچێکی زیندانکراوەوە پێمان ئەڵێت.. لە لای دەسەڵاتی دیکتاتۆری گرنگ نییە تۆ چیت و بایەخی تۆ چەندە. گرنگ ئەو وێناکردنەیەیە کە دەسەڵات بەرانبەر تۆ ھەیەتی و بە چ چاوێک لێت دەڕوانێت. تۆ ئەبێت باجی ئەوە بدەیت کە ڕاستبوونی ڕوانینی ئەو دەربکەوێت.\nپیاسەی نێو چڵپاو.\nکارەکتەری ئەم چیرۆکە کەسێکی پەراوێز خراو و کوشتەی خەیاڵ و وەھمی دۆنکیشۆتانەیە (داوای پاڵتۆکە لەدایکم بکەم، دایکە ساڵانێکە بەجێی ھێڵاوم ...دوای باوکم ) ل٤٧. ئەو لە گەرمای مانگی ھاویندا ڕۆژەکانی تەمەنی لە لا دەبێتە زستان و بەجۆرێک ھەست دەکات پەرتووکەکانیشی سەرمایانە. بە فەنتازیابوونی ئەم چیرۆکە ھەر ئەوەندە نییە دیستۆیڤسکی بڵێت ئێمە لە گیرفانی پاڵتۆکەی گۆگۆڵەوە سەرمان دەرھێناوە. ئەو داوای لێدەکات خۆی پێگەرم بکاتەوە. ئەو کە بە خەیاڵێکی زستانیانەوە دێتە دەرێ، ھوھای لێدەکەن. ئەوان پرسیان بۆ مەینەتییەکانی نییە، تەنانەت خۆشەویسترین ھاوەڵی نایەوێت وەک ھاوڕێی شێتێک لە قەڵەم بدرێت. دەخوازێت چی زووترە بگاتە ماڵەوە.\nکەواتە ژیان گەمەیەکە ھەردەبێت ڕۆژێک مرۆڤەکان بکەونە خوارەوە درەنگ و زووی کەوتووە، محەمەد ماغوت دەڵێت (ھەمیشە تامردن لەگەڵ کێشە دۆڕاوەکانماندا دەمێنمەوە) فەرھادیش دەڵێت : ( لەھەرلایەکەوە مرۆڤ بکەوێتەخوارەوە بەرلە خاوەنگازینۆکە ھاواردەکەین دۆڕایت. چەندکەسی دی دۆڕان) ل٤٩.\nدیسانەوە لەم چیرۆکەشدا فەرھاد پێمان ئەڵێتەوە کە جەنگ ھات، ئێمە ئەبینەوە بە پشیلەکان و لە تەنەکە خۆڵی دەسەڵاتدارەکان دا تروسکەی ئومێد و تێربوون دەبینین. تەنانەت دەگەینە ئەو سنوورەی جێگە بە پشیلەکان لێژ بکەین و کاتێکیش پشیلەکان لە ئێمەیان تێپەڕاند، لەباتی ئەوەی ئێخەی ھەڵگیرسێنەری جەنگەکان بگرین، قسە و زوخاومان ئاراستەی ئەوانە دەکەین لە خۆمان دەستەپاچەترن.\nھەندیکجار نوسین وقسەکردن لەناوت دەبەن ئەگەر ئەونوسینە لەسەر حەق ودەرخستنی ڕاستی بێت نەک ھەردەکوژرێت بەڵکو گۆڕەکەشت دیارنییە لەکوێیە وەک( پەرتووکی مرۆڤ کوژ). محەمەد ماغوتیش دەڵێت(بۆئەوەی شاعیرێکی مەزن بیت، دەبێ ڕاستگۆبیت ،بۆئەوەی ڕاستگۆبیت، دەبێ ئازادبیت. بۆئەوەی ئازادبیت، دەبێ بژیت. بۆئەوەی بژیت، دەبێ بێدەنگ بیت.\nشەوێک لەخزمەت فەرماندەی مەزندا.\nفەرماندەی مەزن لەقومارێکی سەیردا بەشەوێک دووشار و شارۆچکەیەک و پەنجاگوندی دۆڕان ، کەچی پاسەوانەکانی چواردەوری لەباتی کوشتنی فەرماندەکەیان، خیانەتیان لەنیشتیمانکردو ھەمویان وتیان (پایەدار، تۆبمێنیت ، وڵات دروست دەبێتەوە)ل١١٤.\nبەبڕوای من فەرھاد مستەفاو محەمەد ماغوت لەم چیرۆکەدا بەتەواوی لەیەک نزیک دەبنەوە، ئەمە ڕێک ئەودەمەیەکە محەمەد ماغوت بە حەسرەتەوە دەڵێت( خیانەت لەنیشتمانەکەم دەکەم).\nھەتا چاو بڕکات تاریکی.\nبۆ ئەوەی قەدری ڕوناکی بگری دەبێت بەتاریکییەکی سەختدا تێپەڕی، نەک لەبەر ئەوەی بەڕوناکی ڕازی بیت بەڵکو لەبەر ئەوەی بزانیت چۆن مامەڵەی لەگەڵدابکەیت. ھەرچەندەپەرتووکەکەی دەستت سپی بێت بەڵام ناتوانی لەتارکیدا بیخوێنیتەوە. ناونیشانی ئەم چیرۆکە بۆتە ناونیشانی پەرتووکەکەی (ھەتا چاو بڕبکات تاریکی) لەتاریکیدا ھەندێک شت ھەیە نرخ و بەھای خۆی ھەیە. بوونی تاریکی سەلمێنەری ڕووناکییە، بەڵام پێدەچێت نوسەری ئەم پەرتووکە بەومانایە ھێنابێتی کە ژیانی ئێستەی مرۆڤەکان یان ژیانی کۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابوری کورد جێگەی دڵخۆشی نییە، بەیەکداھاتنی قەیرانەکان و ئاڵوزکردنی ژیانی ڕۆژانەی تاک لەکوردستان واتلێدەکات یەک مەتر پێش خۆت نەبینیت، نەزانیت ئایندەی ئەم ھەرێمە بەرەو کوێ دەڕوات. بۆیە منیش دەیڵێمەوە: (ھەتاچاوبڕبکات تاریکی).\n١- (ھەتا چاو بڕکات تاریکی)ی فەرھاد مستەفا، چاپخانەی تاران، چاپی یەکەم ٢٠١٥، ناوەندی ھونەری ئەندێشە.\n٢- محەمەد ماغوت پیاوێک لە شعر و یاخیبوون، وەرگێڕانی ھەورامان وریا قانع، چاپخانەی سەردەم، چاپی یەکەم ٢٠١٥، دەزگای سەردەم.\nئەم نووسینەم پێشکەشی ڕۆحی شەھیدی شاریک (بڕیار حەسەن) کردووە لە سەیدسادق، دوو ساڵ بەسەر شەھید بوونیدا دەڕوات و تا ئیستاش ھیچ لە گۆڕێ نییە. تەنھا بڕیار نەبێت بۆ خۆی خەوتووە بە ئەسپایی. چونکە نزیکییەک ھەست پێدەکەم لە ناوەڕکی ئەم پەرتووکە و جۆری شەھیدبوونی کاکە بڕیاڕ.


تورکیاى ئاوس بە نەژادپەرستیى، شادمانە بە تیرۆرى ١٦٠ گەریلاى کورد.\nماوەیەکە کەمالییە فاشیستەکان بۆ داپۆشینى شکستەکانیان ، بێشەرمانە پەنا وەبەر درۆ و دەلەسە دەبەن و سەرقاڵى چەواشەکارى و شاردنەوەى ڕاستییەکانن، وێڕاى خستنە گەڕى هێزى زەمینى و ئاسمانى و خەرج کردنى ملیارەها دۆلار بۆ خامۆش کردنى شۆڕشى گەلێکى بەشخوراو ، کە بە تەواوى توانا مادى و مەعنەوى و سەربازییەکانیانەوە بەربوونەتە وێزەى پارتى کرێکارانى کوردستان و سوپایەکى ئەندام لە پەیمانى ناتۆ بە جۆرەها چەک و جبەخانەى پێشکەوتووەوە ئابڵوقە و پەلامارى گەریلاکان دەدەن و وێڕاى ئەوەى بەردەوام لوتیان دەشکێنرێت و تەنانەت نەیانتوانیوە بستێک لە خاکى ئازادکراوى ژێر دەسەڵاتى گەریلا داگیر بکەنەوە ، کەچى باس لە شەهید کردنى 160 گەریلا بە سەرکەوتنێکى نمونەیى خۆیان دەزانن ! گریمان درۆکەیان ڕاستە و ئەو ژمارەیە لە گەریلا شەهید بوونە ، بەڵام ئەگەر بێت و چڕى دانیشتوانى کوردانى باکور لەگەڵ باشوردا بەراوورد بکەین کە هەشت هێندە ژمارەیان زیاترە ، و ئاوڕێک لە دڕندایەتیى شۆفینیزمى عەرەبى بدەینەوە کە لە پرۆسە بەدناوەکانى ئەنفالدا ، سەربارى بەکارهێنانى جۆرەها چەکى قەدەغەکراوى نێو دەوڵەتى و پیادە کردنى سیاسەتى جینۆساید دەرهەق بە کوردانى باشور و زیندەچاڵ کردنى 182 هەزار کەس لە خەڵکى سڤیل ، دەردەکەوێ ئەو ژمارە شەهیدەى گەریلا کە تورکە ترسنۆکەکان باسى شەهید بوونیان دەکەن ، مایەى ئەوە نیە خۆیانى پێوە هەڵکێشن و بیانەوێ بە ڕێگەى دیماگۆگییانە ، ترس بخەنە دڵى ڕۆڵەکانى گەلەکەمانەوە ، لەوە دەگەڕێین کەچەند کەس لە بەرامبەردا کوژراوە و چەند خانەوادەى تورکیش هاوشانى کورد جگەرگۆشەکانیان کوژراوە و کۆستیان کەوتووە و ماتەمبار کراون ، بەڵام لێرەدا چەند پرسیارێک خۆیان دەهێننە پێشەوە :\n1 - باشتر نیە بەر لە خوێنبەربوون بگیرێت و ڕێگەچارەى ئاشتیانە بگیرێتە بەر و حکومەتى ئیسلامیى تورکیا - لا فرق بین العربی و العجمى الا بالتقوى - پیادە بکات ؟\n2 - ئەو پارەیەى لە جەنگێکى وەها ناڕەوادا خەرج دەکرێت ، بکرێتە خزمەتى تەنگژە ئابورییەکانى ناوخۆى تورکیاوە ، چەندە کاریگەریى ئەرێنیى لەسەر داهاتى تاکى تورکیادا جێدەهێڵێت ؟\n3 - ئایا ئاغاى - عەلى قەرەداغى - لەمەڕ خۆمان ، وەکو ئیسلامییەکى دەستڕۆییشتووى جیهانیى نەیدەپەرژا هەوڵ بدات لە ڕەمەزان و جەژنى ئیسلامەکاندا بەر لە خوێنڕشتنى ئیسلام و دەربەدەر کردن و ڕەز و باغ سوتاندن و دەست نەپاراستن لە ئاژەڵ و بێزمانان بگرێت و تەحریمى بکات ؟ یان کورد بە هەڵگەڕاوە لە ئیسلام دەزانێت و کوشتنیانى بەلاوە جیهادە !\n4 - ئەو پارە زۆر و زەوەندەى لەو پێناوەدا بە فیڕۆ دەدرێت ، باشتر نەبوو حکومەتى ئیسلامى بۆ ڕێگریى لە بە - قەحپەخانەبوون - ى وڵاتەکەیان تەرخانى بکات و بازرگانیى لەشفرۆشیى پێ کەم بکاتەوە ، کە لەمولەوپەڕى دنیاوە ڕووى تێ دەکرێت بۆ بەتاڵ کردنەوەى شەهوەتى دەوڵەمەند و گەشتیارانى جیهان ؟\n5 - پارەیەک بەو کاسبییە دەستیان دەکەوێت و بۆتە سەرچاوەى داهاتى ئابورییان ، بۆچى وا بەخۆڕا بەفیڕۆى دەدەن و دەیدەن بە بۆمب و ناپاڵم و 160 گەریلاى پێ شەهید دەکەن ، باشتر نیە لە - بیت المال - ەکەیانەوە بەزەکاتى بکەن و بیبەشێننەوە بەسەر هاونیشتمانییە هەژارەکانى خۆیان ؟\n6 - ئایا لە مێژووى شۆڕشى ڕزگاریخوازیى گەلانى دنیادا لەدەستدانى 160 خەباتگێڕ ، شۆڕشگێڕانى ڕقئەستوورتر کردووە یان پشتیانى سارد کردۆتەوە ؟ کەوا ئێستا ئیسلامییە کەمالیستەکان وا بە هەڵە خوێندنەوەى بۆ دەکەن !\n7 - چ خولیایەک لە مێشکى ئەحفادى سەعد و قەعقاع و سوڵتانەکانى ئیمپڕاتۆریەتى پیاوە نەخۆشەکە دەخولێتەوە ، تۆ بڵێى دواى کڵاوى بابردوو نەکەوتبن و کەڵکەڵەى سڕینەوەى گەلێک کەللەیى نەکردبن ؟\n8 - گەرچیى قەندیل سیمبولى بەرخودانى گەلێکە ، بەڵام هەر گەریلایەکیش قەندیلێکە ، بە داگیرکردنى چیاى قەندیل سەرمەست بێت ، ئەى فاشیستانى تورک چى لەو هەموو قەندیلە دەکەن ؟\n9 - بە نەریتى باوى کۆمەڵایەتى ، بە شەریعەتى کتێبە - پیرۆز - ەکان و بە یاساى دادگەریى ، پێوانەى هەڵکوتانى تورک و بەرگریى کورد بکەین ، سوپاى رَژێمى تورکیا یان هێزى گەریلا ، کامیان تیرۆریستن ؟ ئەى بۆچى زلهێزەکانى دنیا لە هەمبەر کۆکوژیى کورد گوێیان کەڕ و زمانیان ڵاڵ و چاویان نابینا و ویژدانیان مردووە و لە کەمالیستەکان بێدەنگن ؟\n10 - ئایا هەرسێ ڕژێمى مرۆڤکوژى ئیسلامیى تورکیا و ئێران و ئێراق ، چ وێنایەکى ئیسلامییەکانى لاى خۆمان پیشانمان دەدەن کە لە دوور و نزیکەوە بە فەرمیى توخنى پرۆتیستۆ و ڕیسوا کردنى بۆمبارانى ئاخوند و کەمالیستەکان ناکەون ؟\n11 - هەزار هێندەى 160 گەریلامان لێ شەهید بکرێت هێشتا بە ژمارەى قوربانییانى ئەنفالچییانى عروبە و ئیسلام لە باشورى کوردستان ڕا ناگات ، ئەم هەموو شەهیدە لە پەناى ئیسلامەوە بێت ، ئیتر بۆچى پەنا وەبەر ئیسلام ببەین ؟\n12 - یەکێتى زانایانى ئیسلام لەمەڕ - جێندەر - و - یاساى توند و تیژیى دژى ژنان - فیغانیان گەییشتە کەشکەڵانى ئاسمان ، بەڵام لە هەمبەر توند و تیژیى حکومەتى ئیسلامیى ئێرانى عەممامە و تورکە قین لە دڵەکان ، بۆچى نوزەیان تا بەر لوتیان بڕ ناکات ؟\nلە غوڕابى خەوێ داى ، دوژمنت بێدارە کوردە گیان !\nهەڵستە لەم خەوە ئیمڕۆکە جەنگەى کارە کوردە گیان. مامۆستا هێمن


Home - MRC Iraq\nهێڵی گەرم: 800 50 555\nمن دەمەوێت بچم بۆ دەرەوەی وڵات\nبەر لەوەی گەشت بکەیت\nبۆچی ناوەندی زانیاری کۆچبەری\nکێی تر دەتوانێت یارمەتیدەر بێت؟ بەکەڵک بێت بۆتان\nئەگەر دەتەوێت بۆ دەرەوەی وڵات گەشت بکەیت، ئێمە دەتوانین یارمەتیت بدەین بۆ ئەوەی بەوەی بڕیارێکی گونجاو بدەیت\nانیاری زۆر هەیە لەسەر ژیان و کارکردن لە دەرەوەی وڵات و چۆنیەتی گەیشتن بۆ ئەوێ. بێگومان تۆ کەسێک دەناسیت کە لەدەرەوەی عێراق دەژی. کە ڕەنگە گەشتێکی سەختی گرتبێتە بەر بۆ ئەوەی بگاتە ئەوێ؟ کەسێک ڕەنگە کێشەی هەبێت لە دەرەوە کەسێک کە گەڕابێتەوە؟ ناوەندی زانیاری کۆچبەری (MRC) بۆ ئەوەی ئامۆژگاری خۆت و خێزانەکەت بکات لە کاتی دەرکردنی بڕیارێک لەسەر جێهێشتنی عێراق.\nئێمە یارمەتی عێراقییەکان دەدەین بۆ ئەوەی بڕیاری گونجاو بدەن لەکاتی ڕەچاوکردنی چوون بۆ دەرەوەی وڵات. ئێمە ڕێنموونی سەبارەت بە ژمارەیەک لە کێشەکان فەراهەم دەکەین لەوانە:\nئەو پرۆسە و رێکارانەی کە بۆ چوونە دەرەوە وڵات بەکاردەبرێن.\nدەرفەتەکانی کارکردن لە دەرەوەی ڵات.\nدەرفەتەکانی خوێندن بۆ عێراقیەکانی دەرەوەی وڵات.\nماف و ئەرکەکانت وەک کۆچبەرێک لە وڵاتانی مەبەست.\nنۆرمی کلتووری کۆمەڵایەتی و یاساکانی کار لەو وڵاتانەی بۆی دەچن.\nپشتڕاست کردنەوەی گرێبەستەکانی کارکردنی دەرەوەی وڵات.\nڕۆڵی دامەزراوە جیاجیاکانی عێراق لە پرۆسەی کۆچکردندا.\nچۆن خۆت بپارێزیت و لەکوێ بەدوای یارمەتی دابگەڕێیت لە دەرەوە، ئەگەر پێویست بێت\nزانیاری لەسەر گەشەپێدانی توانا نیشتیمانییەکان و بەرنامەکانی ڕاهێنانی پیشەیی\nگەڕانەوەی سەلامەت و سەرکەوتووانە بۆ عێراق\nێمە ستافێکی تایبەتمان لە ناوەندی سەرچاوەی کۆچبەران تەرخان کردووە کە دەتوانن وەڵامی ئەم پرسیارانە بدەنەوە\nدەتوانیت پلانەکانت تاوتوێ بکەیت و ڕاوێژکارەکانی ناوەندی زانیاری کۆچبەری هەموو ئەو زانیاریانەی کە پێویستت پێیەتی بۆت دابین دەکەن – لە دانیشتنی تایبەتی لە ناوەندی زانیاری کۆچبەری یان لە ڕێگەی تەلەفۆن، واتسەپ، ڤایبەر یان سکایپەوە.\nڕاوێژکردنمان بێ بەرامبەرە و زۆریش نهێنیە\nئێمە زانیاریەکان بە گوێرەی پێداویستیەکانتان بۆتان فەراهەم دەکەین\nسەردانمان بکە و بمانبینە یاخود پەیوەندیمان پێوە بکە بۆ دەستخستنی زانیاری زیاتر لە MRCی بەغدا\nاوەندی زانیاری کۆچبەری دانیشتنی بێ بەرامبەری بۆ هەموو ئەو کۆچبەرانەی بەنیازی دەرچوون و ئەوانەی گەشتیشیان کردووە (کرێکاران، پیشەگەران، خوێندکاران، بنەماڵەکان، پیاوانی و ژنانی گەنج) دابین دەکات. ئێمە زۆر جەخت لەسەر زانیاری ڕاست و باوەڕپێکراو لەسەر کۆچکردنی سەلامەت دەکەین جا بۆ کارکردن بێت یان نیشتەجێبوون یان خوێندن . دانیشتنەکانی ئاڕاستەکردن سوودەکانی کۆچکردنی ئاسایی دەستنیشان دەکات و مەترسی و دەرەنجامەکانی پەیوەست بە کۆچکردنی نا یاسایی دەخاتە ڕوو.\nئەم دانیشتنانە یارمەتیت دەدات لە دەرکردنی بڕیارێکی گونجاو و بە ئاگا.\nلە پەیمانگا تەکنیکی و پیشەییەکان و کۆلێژ و زانکۆ پیشەییەکان، بۆ خوێندکاران و قوتابیان چەند دانیشتنێک سەبارەت بەم باسە بەڕێوە دەبەین. ئەم دانیشتنانە باس لە کۆچی سەلامەت، ئاراستەکانی کۆچ و کۆچبەرانی ئێستا و مەترسی و دەرئەنجامەکانی قاچاخی کۆچبەران و بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە دەکەن.\nڕاوێژکارانی MRC سەردانی دامەزراوە تەکنیکییەکان، کۆلێژەکان، زانکۆکان و کۆمەڵگەکان دەکەن بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی ئاسایی دانیشتنەکانی هۆشیاریی بەڕێوە ببەن.\nتکایە پەیوەندیمان پێوە بکە ئەگەر دەتەوێت سەردانی قوتابخانەکەت، کۆمەڵگەکەت، گوندەکەت بکەین بۆ ئەوەی هۆشیاری سەبارەت بە کۆچ کردن بەرز بکەینەوە.\n٥ شت کە پێویستە پێش کۆچکردن ڕەچاو بکرێن\nدەتەوێت بەرەو وڵاتێکی تر کۆچ بکەیت؟ بەر لەوەی جانتاکەت بپێچیتەوە، با قسە سەبارەت بەو شتە بکەین کە پێوسیتە بزانیت بەر لەوەی بڕۆیت.\nهەندێک وڵات سیاسەتی کۆچ کردن بۆ عێراقییەکان پێشکەش دەکەن، هەندێکی وڵاتی تریش نایکەن. پێش ئەوەی بچیت بۆ وڵاتێکی تر، دڵنیابە لەوەی کە ڕێگەت پێ دەدریت و پێشوازیت لێ دەکرێت لەو وڵاتە - واتە پێویستت بە ڤیزا هەیە بۆ سەردان، کار، خوێندن یان مانەوەت لەگەڵ ئەندامێکی خێزان؟ سیاسەتی کۆچی ئەو وڵاتە چییە؟\nلەکاتی ڕۆیشت بۆ وڵاتێکی نوێ، مەترسی زۆر هەن کە پێویستە لە بەرچاو بگرێن، لەوانە مەترسی ئابوری، کۆمەڵایەتی و ئاسایشی کەسی و تەندروستی:\nمەترسیە ئابوریەکان:ئایا ڕێگەت پێدەدریت لە وڵاتی مەبەستت کار بکەیت؟ ئایا تۆ ڤیزای کارت هەیە؟ ئەگەر پێش چوونە ناو وڵاتێک ڤیزای کارت بۆ دروست نەبوو، ڕێگەت پێنەدراوە کار بکەیت و ناتوانیت پێداویستی خۆت یان خێزانەکەت دابین بکەیت.\nمەترسیە کۆمەڵایەتیەکان: بە کۆچ کردنت لە دوای خۆت خێزان و دۆستانت، تۆڕە کۆمەڵایەتیەکەت بەجێدەهێڵیت، کە لە عێراق پاڵپشتیت دەکەن. ئەگەر زمانی وڵاتی مەبەستت نەزانی یان دەربارەی نەریتەکانیان شارەزا نەبیت، مەترسی ئەوە هەیە کە ناتوانیت تێکەڵ ببیت لە گەڵ کۆمەڵگای خانەخوێی نوێت.\nمەترسی کەسی: ئەگەر بەبێ ڤیزای دروست بۆ وڵاتێکی تر بڕۆیت، ئەوا سەلامەتی خۆت دەخەیە ژێر مەترسیەوە. قاچاخچی یان ئاسانکار بەڵێن دەدەن بە سەلامەتی بتهێننە وڵاتێکی تر، ئەگەر تەنها پارەیان پێ بدەی. لەگەڵ ئەوەشدا پێت ناڵێیت کە چەند ڕۆژێک دەشێت لە بۆشایی بچووکدا گیر بخۆی بەبێ ئەوەی توانای هەناسەدانت هەبێت ، باسی ئەو ترسانەت بۆ ناکەن کە لە کاتی بە قاچاخ بردنت بۆ وڵاتێکی دیکە ڕووبەڕووت دەبنەوە.\nمەترسی تەندروستی: گەشت کردن بە رێگەی نایاساییەوە واتە (قاچاخچی، ئاسانکار، چوونە ژوورەوە بەبێ ڤیزا) مەترسی تەندروستی جدی هەیە. دەتوانیت لەکاتی گەشتدا خۆت بریندار بکەیت و هیچ دەستگەیشتنت بۆ چارەسەری پزیشکی نەبێت . ئەگەر بە بێ ڤیزا بچیتە نێو وڵاتێکەوە ، مافی گەیشتنت نیە بە بیمەی تەندروستی یان چارەسەری پزیشکی. ئەو کەسانەی بە ڕێگەی نایاسایی دا گەشت دەکەن زۆرجار بەهۆی مامەڵەی خراپەوە دوچاری کێشەی تەندروستی دەروونیش دەبنەوە، بەهۆی ئەوەی ناتوانن کار بکەن و پشتگیری خێزانەکەیان بکەن .\n3. تێچووی ژیان\nزۆر جار خەڵک بە هیوای داهاتێکی زیاترەوە کۆچ دەکەن بۆ وڵاتێکی تر . لەگەڵ ئەوەشدا، گرنگە خەرجیەکانی ژیان لە وڵاتی مەبەستت ڕيچاو بکەیت. بەو موچەیەی خاوەنکاری داهاتوو بەڵێنی بۆ داوە ، ئایا دەتوانیت شوقەیەک بەکرێ بگری، پارەی خواردن و جلوبەرگ بدەیت و پشتگیری خێزانەکەت بکەیت؟ خەرجی ژیان زۆرجار زیاترە لە عێراق کە دەبێت پێش ڕۆیشتن بۆ وڵاتێکی تر هەڵسەنگاندنی بۆ بکەیت\nئایا زمانی وڵاتی مەبەستت دەزانی؟ ئایا پێش ئەوەی عێراق بەجێبێڵیت، ئەگەری ئەوە هەیە کۆرسێکی زمان وەربگریت؟ ئایا ڕێگەت پێ دەدریت کۆرسی زمان لە وڵاتی مەبەستت وەربگریت؟ نەزانینی زمان ژیانی هەندەران زۆر قورس دەکات : ناتوانیت گرێبەستی کرێی شوقەکەت بخوێنیتەوە ، بڕۆیت بۆ بازاڕ کردن ، بچیتە قوتابخانە یان کارێکت دەست بکەوێت یان بە سادەیی خەریکی گفتوگۆیەک بیت بۆ ئەوەی هاوڕێی نوێ دروست بکەیت . فێربوونی وشەگەلی بنەڕەتی لە هەر یەکێک لە ناوچە سەرەکییەکانی ژیانی رۆژانەت تێدا بە سەر دەبەیت لەبەرچاو بگرە و ئەو کەسانە بناسە کە دەتوانن بە زمانی تۆ قسە بکەن و دەتوانن یارمەتیت بدات.\n5. باجەکانی هاردەکردن، خەرجیەکانی بارکردن و گواستنەوە و رسوماتی کاڵاکانی ماڵەوە\nئایا تۆ شت و مەکەکانیشت لە گەڵ خۆت دەگوێزێتەوە بۆ دەرەوەی وڵات؟ چی لەگەڵ خۆت دا دەبەیت و چی لە دوای خۆت بەجێدێڵیت؟ ئەمە لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر جیاوازی دەبێت و بیرۆکەیەکی باشە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئەم کێشانە لەگەڵ پارێزەرێکی کۆچبەری، ڕاوێژکارەکان لە ناوەندی زانیاری کۆچبەری یان کەسێک کە شارەزایی هەبێت. تا پێت دەکرێت زانیاری سەبارەت بەم باسانە لە سەرچاوە فەرمیەکان وەربگرە.\nهەندێک وڵات ڕێگە بە بێگانە دەدەن کە کەلوپەلەکانیان بە بێ باج هاوردە بکەن. هەندێکی تر هەن کە سنوورداری ئەو شتە دەکەن کە دەتوانن بیهێنن بە دانانی باج لەسەر هاوردەکردنی. هەروەها بیرت بێت کە رێژەی رسوماتەکانیش بپشکنی و پسوڵەیەکی دروستی بارکردن لە نوێنەری باری گومرگی بەدەست هێنیت.\nکۆچی یاسایی دەتوانێت زۆر دەرفەتتان بۆ بڕەخسێنێت، بەڵام پێویستە بە شێوەیەکی دروست ئامادە بن و توێژینەوەی تەواو بکەن پلانێکی باش و بیرکراوە باشتر دەبێت بۆ تەندروستی و بەختەوەری و ڕازیکردنی کەسیت . بێگومان، گۆرانکاری دەبێت لە هەر شوێنێک جێگیر بن، بەڵام بە پلانی پێشوەختەی دروست، باشتر دەتوانیت ئەم بەرەنگارییانە چارەسەر بکەیت.\nئایا پلانت هەیە عێراق بەجێ بێڵیت؟ لەوانەیە بۆ کار، خوێندن یان پەیوەندی کردن بە خێزانەکەتەوە لە دەرەوە؟ ئەگەر وا دەکەن، تکایە ئەم خاڵانەی خوارەوە جێبەجێ بکەن بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بمێننەوە!\n1. ئاگادار بن\nبەر لە وەی بڕیاری کۆچ کردن بدەن، تا پێتان دەکرێت سەبارەت بەو شوێنەی کە مەبەستانە لێی بمێننەوە و بژین و زانیاری وەربگن و بزانن بارودۆخی کارکردن تێیدا چۆنە، بەهەمان شێوەش سەبارەت بەو کارەی بە نیازن ئەنجام بدەن و سەبارەت بەو کەسانەش کە لە گەڵ ئێوە گەشت دەکەن. لە گەڵ هاوڕێیان و خێزانەکەتان و بەرپرسە خۆجێیەکان و رێکخراوە ناحکومیەکان و ناوەندی زانیاری کۆچبەری قسە بکەن.\n2. بە شێوەیەکی یاسایی کۆچ بکەن\nگەشت کردن بە بێ ڤیزا و بەڵگەنامە یاساییەکانی تر مەترسیدارە. تەنها لەو کاتە گەشت بکەن ئەگەر هەموو بەڵگەنامەی پێویست بۆ ئەم گەشتەتان هەبێت، لەوانە ڤیزا و مۆڵەتی کارکردن. گەشتکردنی نارێک/ نایاسایی دەتانخاتە ژێر چەندین مەترسیەوە، بۆ نمونە بەکارهێنانی کۆچبەر لە کارکردن بێ پێدانی دەسحەقی کارەکە.\n3. ئەگەر لە دەوەرەی وڵات هەڵێکی کارکردنتان پێشکەشکرا یاخود بەڵێنی کارێکتان پێدرا، خاوەنکارەکە بناسن\nمتمانە بە هەموو کەس مەکەن. تا پێتان دەکرێت زانیاری سەبارەت بە خاوەنکار و ئەو کارەی کە پێشنیارتان بۆ کراوە لە دەرەوەی وڵات دەست بخەن. ناوبانگیان چییە؟ ئایا مۆڵەتیان هەیە بۆ کارەکانیان؟ ئایا داوات لێ دەکەن درۆ بکەیت دەربارەی تەمەنت یان بەبێ گرێبەست کار بکەیت؟\n4. گرێبەستی کارکردن واژۆ بکەن بەو لەوەی بۆ کارکردن لە وڵاتێکی تر گەشت بکەیت\nگرێبەستەکان گرنگن! داوا بکە گرێبەستێک ئیمزا بکرێت لەگەڵ بریکاری دامەزراندن کاتێک کارت دۆزییەوە، داوا بکە گرێبەستێک لەگەڵ خاوەنکارەکەت ئیمزا بکرێت. بەبێ گرێبەست کارەکەت یاسایی نییە.\n5. بەڵگەنامەکانت بپارێزە\nبەڵگەنامە کەسیەکانت بپارێزە. پاسپۆرت و ڤیزا و گرێبەستی کارکردنتان وێنەی لە بەر بگرن. کۆپیە ڕەسەنەکانی/ ئەسڵیەکانی ئەم دۆکیومێنتانە لە شوێنێکی سەلامەت دابنێن و وێنەکانیان/ کۆپیەکانیان لە گەڵ خۆتان و خێزانەکانتان هەڵگرن. بەڵگەنامەکانتان مەدەنە دەست کەسی تر و مەهێڵن کەسی تر بۆتان هەڵگرێت.\n6. لە حاڵەتە لە ناکاوەکان دا\nامادە بن. هەمیشە لیستێکی ژمارە تەلەفۆنی گرنگ لەوانە، پۆلیسی خۆجێی، ئۆتۆمبێلی فریاکەوتن، بەشی ئاگرکۆژێنەوە، هاوڕێیان و خێزانەکەتان، بالیۆزخانە یاخود کۆنسولگەریەکەتان و رێکخراوە ناحکومیەکان، یەکیەتیەکانی بازرگانی و دامەزراوەکانی کۆچبەری و ناوەندی زانیاری کۆچبەری لە گەڵ خۆتا هەڵگرن.\n7. لە گەڵ کەسانی تردا لە پەیوەندی دا بمێننەوە-\nپەیوەندی ئاسایی لەگەڵ هاوڕێکانتان و خێزانەکانتان بهێڵەوە لە وڵاتی خۆتان. با بزانن کە ئێوە باشن و سەلامەتن. لە گەڵ کۆچبەرانی تر ببن بە هاوڕێ و هەڵسوکەوتیان لە گەڵ بکەن. بەم شێوەیە دەتوانن یارمەتی و پشتگیری یەکتری بکەن\n8. خۆتان بپارێزن\nئەگەر کێشەتان هەیە، قسە لە گەڵ کەسێکی متمانەپێکراو بکەن. داوای یارمەتی لە رێکخراوە ناحکومیەکان یاخود دامو دەزگاکانی تر بکەن وەک بالیۆزخانەکەتان بۆ پێدانی ئامۆژگاری و پاراستنتان.\nگەشت کردن بە بێ ڤیزا یاخود مۆڵەتی کارکردن یاخود بەڵگەنامەکانی تر و بەزاندنی سنوورەکان بڕیارێکی خراپە. ئەگەر هەموو ئەو بەڵگەنامە یاساییانەتان نەبێت کە پێویستن بۆ گەشت کردن بۆ دەرەوەی وڵات ، ئەوا خۆتان دەخەنە ژێر مەترسیەکی گەورەوە. ئەگەر سنوورەکان ببەزێنن بەبێ ئەوەی ڤیزای ئەو وڵاتە ی کە بۆی دەچن هەتان بێت ، ئەوا یاسا پێشێل دەکەن.\nچەند گرووپ یان کەسانێکی تاوانبار هەن کە کار دەکەن و سوود لەو کەسانە وەردەگرن کە بڕیاری گەشت کردنی نایاسایی دەدەن . ئەگەر داوای یارمەتی لەو جۆرە کەسانە بکەن کە زانیاری، خزمەتگوزاری و بەڵگەنامەکان بۆ چوونە دەرەوەی وڵات دەفرۆشن، لەوانەیە بە مەرجی زۆر سەخت بچنە ژێر باری قەرزەوە. زۆر جار ڕاستیتان پێ ناگوترێ و لەوانەیە خۆتان دواجار لە بارودۆخی توندوتیژ یان چەوسانەوە دا ببیننەوە.\nهەروەها لەوانەیە گروپە تاوانکاران یان نێوەنگرەکان بەڵێن بە کارێک یان هەلێکی تری باش لە دەرەوە بدەن. ئەگەر ئەم بەڵێنانە زۆر باش دەربکەون ، ئەوا ڕاست نییە . کۆچبەران و پەنابەران بەتایبەتی لاوازن لە بازرگانیکردن بە کەسەوە، تاوانێک کە ژنان و منداڵان و پیاوان بۆ چەندین مەبەست دەکڕێتەوە لەوانە کاری بێگاری و چەوسانەوەی سێکسی.\nئەم گرووپە تاوانکارانە دەشێت پارەیەکی زۆر لە بەرامبەر گەشتەکەتان لێوەربگرن و بتانخەنە ژێر مەترسی وا کە هەڕەشە بۆ سەر ژیانتان هەبێت لە ماوەی گەشتەکەتان بۆ دەرەوەی وڵات. دەشێت دواجار نەگەنە دوا شوێنی مەبەستتان.\nبارودۆخەکانی تر کە دەتوانێت ژیانتان بخاتە ژێر مەترسیەوە\nتەنانەتەت ئەگەر بە شێوەیەکی یاسایی بۆ وڵاتێکی تر گەشت دەکەن، بەڵام دواتر زیاتر لە ماوەی رێگەپێدراو لە ڤیزاکە یاخود مۆڵەتی کارکردن لەم وڵاتە دەمێننەوە، ئەمەش وا دەکات کە ببنە کۆچبەرێکی نایاسایی. لە بیرتان بێت کە هەمیشە لە بارودۆخێکی لاواز دا دەبن بە بێ بەڵگەنامەی گونجاو یاخود مۆڵەتی یاسایی بۆ مانەوە لە وڵاتێکی بیانی دا.\nبەبێ مۆڵەتی یاسایی بەرپرسانی وڵاتی بیانی دەرتان دەکەن و دەتانگەڕێننەوە بۆ عێراق.\nهەندێک زانیاری گشتی لەسەر ئەوەی کە کۆچی نایاسایی، بازرگانیکردن بە مرۆڤ و قاچاخی کۆچبەران مانای چییە:\n✓ هیچ پێناسەیەکی جیهانی نیە\n✓ کۆچی نایسایی – هاتووچۆی ئەو کەسانەی کە لە دەرەوەی یاسا، ڕێساکان، یان ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکانی چوونە ژوورەوە یان دەرچوون لە دەوڵەتی ڕەسەن، ترانزێت یان شوێنی مەبەست بەڕێوە دەبن.\n✓ وڵاتی ناردن/وڵاتی ڕەسەن، ، ناڕێکی لەو حاڵەتانەدا دەبینرێت کە تێیدا کەسێک بەبێ هەبوونی پاسپۆرت یان بەڵگەنامەیەکی گەشتی یاسایی لە سنووری نێودەوڵەتی دا تێپەڕدەبێت یان پێداویستییە ئیدارییەکان بۆ بەجێهێشتنی وڵات جێبەجێ ناکات.\n✓ وڵاتی مەبەست: : بریتییە لە چوونەژوورەوە، مانەوە یان کارکردن لە وڵاتێکدا بەبێ رێگەپێدانی پێویست یاخود بەڵگەنامەی پێویست و بەپێی رێساکانی کۆچ کردن.\nئەو کەسانە کە... لە رێگەی (هۆیەکان)\nبە شێوەیەکی نایاسایی چووەتە نێو وڵاتەوە خۆ لادان لە پشکنینی کۆچبەری\nبە بەڵگەنامەی هەڵە چووەتە ناو وڵاتێکەوە بەکارهێنانی بەڵگەنامە یاخود ڤیزای ساختە\nمەرجەکانی ڤیزای پێشێل کردووە مانەوە زیاتر لە ماوەی پێدراو یان کارکردنبە بێ مۆڵەت\nخاوەنی بەڵگەنامەکانیان نین. پاسپۆرتی بزر/دزراو/ون/بردراو\nبەجێنەهێشتنی وڵات دوای ڕەت کردنەوەی داوای پەنابەرێتی مانەوە دوای بڕیاری ڕەتکردنەوەی داوای پەنابەرێتی لەلایەن وڵاتی خانەخوێ\nخاوەنی بەڵگەنامەکانیان نین. وەک کۆچبەرێکی نایسایی لە دایک دەبێت\nبە قاچاخ براونەتە نێو وڵاتێکەوە بە نایاسایی چوونە نێو وڵاتێکەوە\nقوربانی بازرگانی کردن بە مرۆڤەوەن لە رێگەی بازرگانی کردن بە مرڤەوە بۆ نێو وڵاتێک بردراوە\nلەسەر بنەمای ئەو پێناسەیەی کە لە پرۆتۆکۆلی بازرگانیکردن بە کەسەوە دراوە، دیارە بازرگانیکردن بە کەسەوە سێ پێکهاتەی هەیە.\nکردارەکە (چی کراوە)\nدامەزراندن، گواستنەوە، دەربازکردن، بەندەرگرتن یان وەگرتنی کەسی\nهۆیەکان (چۆن ئەنجام دراوە)\nهەڕەشە یان بەکارهێنانی هێز، زۆرکردن، ڕفاندن، ساختەکاری، فێڵکردن، خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات یان لاوازی، یان پێدانی پارە یان سوود بە کەسێک کە لە قوربانەکەی لە ژێر کۆنترۆڵ دایە.\nمەبەستەکە (بۆچی ئەنجامدراوە)\nبۆ مەبەستی خراپ بەکارهێنان کە بریتییە لە بەکارهێنانی لەشفرۆشی کەسانی تر ، بەکارهێنانی سێکسی ، کاری بەزۆر ، کۆیلایەتی یان نەریتە هاوشێوەکان و لابردنی پارچەکانی جەستە .\nبۆ دڵنیابوون لەوەی کە ئایا بارودۆخێکی تایبەت بازرگانیکردن بە کەسەوە پێک دەهێنێت، پێناسەی بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە لە پرۆتۆکۆڵی بازرگانیکردن بە کەس و ڕەگەزە پێکهێنەرەکانی تاوانەکە لەبەرچاو بگرە، وەک لە لایەن یاسای خۆجێی پەیوەندیدارەوە پێناسە کراوە.\nبە تاوانکردنی بازرگانیکردن بە مرۆڤ\nیاسای عێراقی دژە بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە 2012، کار و هەندێک شێوەی بازرگانی سێکسی بە تاوان لە قەڵەم داوە. ناتەبا لەگەڵ پێناسەی بازرگانیکردن بە مرۆڤ بە پێی یاسا نێودەوڵەتییەکان، یاسای دژە بازرگانی کردن پێویستی بە پیشاندانی هێز، ساختەکاری، یان زۆرکردن بوو بۆ دروستکردنی تاوانی بازرگانی کردن بە سێکس لە منداڵاندا و بۆیە هەموو شێوەکانی بازرگانی کردن بە سێکسی منداڵان بە تاوان نەدەزانی. یاسای دژە بازرگانی کردن بە مرۆڤ سزایەک کە تا 15 ساڵ زیندانیکردن و بڕی 10 ملیۆن دیناری عێراقی (8790 دۆلار) وەک سزا دەستیشان کرد بۆ تاوانی بازرگانیکردن بە قوربانیانی نێرینەی پێگەیشتوو، هەروەها سزای زیندانی تا هەتایە و بڕی 15 ملیۆن بۆ 25 ملیۆن دیناری عێراقی (13,180 دۆلار بۆ 21970 دۆلار) ئەگەر قوربانی ئەو سەرپێچییە مێینەیەکی پێگەیشتوو یان قوربانییەکی منداڵ بێت.\nپێکهاتە قاچاخی کۆچبەران بازرگانیکردن بە کەسەوە\nجۆری تاوان دژی دەوڵەت پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ\nبۆچی شەڕی لەگەڵ دەکەین بۆ پاراستنی سەروەری دەوڵەت بۆ پاراستنی مافی کەسان\nپەیوەندی نێوان لایەنە بەشدارەکان پەیوەندی بازرگانی نێوان قاچاخچی و کۆچبەر کۆتایی دێت دوای گەیشتن بە شوێنی مەبەست. پەیوەندی خراپ بەکارهێانی نێوان بازرگانی مرۆڤ و قوربانی. بەکارهێنانەکە بەردەوام دەبێت بۆ قازانج کردن\nعەقڵانیەتی جوڵەی رێکخراوی کەسەکان بۆ قازانجکردن دامەزراند/ گواستنەوەی رێکخراو و بەکارهێنانی بەردەوامی قوربانی.\nIllegal border crossing بەزاندنی نایسایی سنوور توخمێکی سەرەکی- فرە نەتەوەییە. بەزادنی سنوور (یسایی و نایاسایی) پێویست نیە/ بەشێک نیە لە پێناسەکە، واتە THBدەشێت لە ناوخۆی وڵاتێک ڕوو بدات.\nConsent ڕەزامەندی کۆچبەر بۆ بەزاندنی نایاسایی سنوور یان هیچ ڕەزامەندییەک نەدراوە یان ڕەزامەندییەکی سەرەتایی بەهۆی هێز، فێڵکردن، زۆرکردن لە هەر قۆناخێک، وەرگیراوە.\nناوەندی زانیاری کۆچبەری زانیاری و راوێژکاری پێشکەش دەکات بۆ کۆچبەرانی بە مەبەستکراو لەسەر کۆچکردنی سەلامەت و بەرزکردنەوەی هۆشیاری لەسەر کۆچکردنی ناڕێک و مەترسییە جدییە پەیوەندیدارەکان، بۆ ئەوەی کۆچبەرە پێشبینیکراوەکان بەهێز بکەن و هانیان بدەن بۆ ئەوەی بژاردەی گونجاو و بە ئاگار هەڵبژێرن.\nڕاوێژ کردن یەکێکە لە خزمەتگوزاریە سەرەکیەکان کە لە ناوەندی زانیاری کۆچبەری پێشکەش دەکرێت. خزمەتوەرگران دەتوانن لە راوێژکاری یەک لە بەرامبەر یەک لە بارەگاکانمان کەڵک وەرگرن، بەڵام دەتوانن هەروەها راوێژ لەگەڵ ڕاوێژکارەکانمان بکەن لە ڕێگای تەلەفۆن (هێڵی گەرمی 800 50 555)، سکایپ (MRC IRQ ) یان ئیمەیلی (ئەم ئیمەیڵە پارێزراوە لە سپام, پێویستە جاڤا سکریپت چالاک بکەیت بۆ بینینی.). ڕاوێژکردنمان بەخۆڕاییە و بە زۆریش نهێنیە.\nئێمە ڕێنموونی سەبارەت بە ژمارەیەک لە کێشەکان فەراهەم دەکەین لەوانە:\nئەو پرۆسە و رێکارانەی لە تەواوی قواخەکانی کۆچبەری دا هەن.\nدەرفەتەکانی کارکردن یاخود خوێندن لە دەرەوەی ڵات.\nپشتڕاست کردنەوەی پەرەپێدەرانی کار لە دەرەوەی وڵات، کرێی حکومەت و رۆڵی دامەزراوە جۆراوجۆرەکان لە بازنەی کۆچکردن دا.\nدابینکردنی هەلێک بۆ ئەوانەی بەنیازی کۆچکردنن بۆ ڕاوێژکردن بە ڕاوێژکارەکانمان، نەک هەر وایان لێدەکات بڕیارێکی بە ئاگا بدەن، بەڵکو یارمەتیشمان دەدات لە بەدیهێنانی ئامانجەکانمان لە بەرزکردنەوەی هۆشیاری خەڵکی عێراق لە پرسەکانی کۆچی سەلامەت و یاسایی و ئاسایی و کۆچی ڕێک ناڕێک و دەرئەنجامەکانی و بە قاچاخبردنی کۆچبەران و بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە .\nڕێنماییەکانی پێش ڕۆیشتن\nڕێنماییەکانی پێش ڕۆیشتن بۆ پاراستنی کۆچبەران و کرێکارانی کۆچبەر گرنگن. ئەم ڕێنماییانە زانیاری سەرەتایی پێشکەش بە بەو کۆچبەرانە دەکەن کە بە نیازی گەشت کردنن بۆ ئاسانکردنی گەشتەکەیان بۆ وڵاتی مەبەست و بەهێزکردنیان بە زانیاری پێویست و بەسوود بۆ ئەوەی سوودی ئەزموونی کارکردنیان لە دەرەوەی وڵات زیاتر بکەن.\nلە ماوەی پێدانی ڕێمایی پێش گەشت کردن ئێمە زانیاری ورد سەبارەت بەم خاڵانە فەراهەم دەکەین:\nماف و ئەرکی کرێکارانی کۆچبەر،\nسەلامەتی و تەندروستی لە شوێنی کار،\nباری گشتی کارکردن و ژیان لە وڵاتی مەبەست،\nئەو ئالنگاریە سەرەکیانە کە لەوانەیە ڕووبەڕووی کەسێک ببنەوە ستراتیژیەتی بەرەنگاربوونەوە\nلیستێکی ورد لە هەموو پەیوەندیە گرنگەکان لە حاڵەتی لە ناکاو دا.\nدانیشتنەکانی ئاراستەکردن بۆ ئەو کۆچبەر و قوتابیانەی دەیانەوێت گەشت بکەن\nناوەندەکانی زانیاری کۆچبەری بە بێبەرامبەر دانیشتنی ئاراستەکردن و ڕێنوینی کردن بۆ ئەو کۆچبەرانەی دەیانەوێت کۆچ بکەن (کرێکار، پیشەگەر، ئەندامانی خێزان و خوێندکار) ساز دەکەن. ئێمە جەخت لەسەر ئاگادارکردنەوەی خەڵکی دەکەینەوە سەبارەت بە کۆچکردنی سەلامەت جا بۆ کارکردن بێت یان نیشتەجێبوون یان خوێندن. دانیشتنەکانی ئاڕاستەکردن و ڕێنوینی کردن سوودەکانی کۆچکردنی ئاسایی و مەترسی و دەرەنجامەکانی پەیوەست بە کۆچکردنی ناڕێک دەخاتە ڕوو. ئەم دانیشتنانە بۆ یارمەتیدانی کۆچبەران رێکخراون بۆ ئەوەی نەک تەنها بڕیارێکی بە ئاگا بدەن، بەڵکو ب ئوەی جەخت لەوەش بکاتەوە کەوا پرۆسەی کۆچکردن بە شێوەیەکی رێک و ئاسوودە بەرێوە دەچێت. ئێمە ئەم دانیشتنانەی ئاڕاستەکردن لە ئۆفیسەکەمان لە بەغدا دابین دەکەین.\nناوەندەکانی زانیاری کۆچبەری، دان دەنێن بە گرنگی دامەزراوە تەکنیکی و پیشەییەکانی ڕاهێنان لە بەرزکردنەوەی کۆچی لێوەشاوە. ئێمە بەشی بێبەرامبەر پۆلی ئاڕاستەکردنی قوتابیانمان لە پەیمانگا تەکنیکی و پیشەییەکان و کۆلێژ و زانکۆ پیشەییەکان ساز کردووە. ئەم پۆڵانە باس لە کۆچکردنی سەلامەت، ئاراستەکانی کۆچکردنی ئێستا و سوودە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی کۆچ دەکەن. ڕاوێژکارانی ناوەندی زانیاری کۆچبەری سەردانی دامەزراوە تەکنیکییەکان، کۆلێژەکان و زانکۆکان دەکەن بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی ئاسایی دانیشتنی بەرزکردنەوەی هۆشیاری ئەنجام بدەن.\nناوەندی زانیاری کۆچبەری سیستەمێکی حەوالەکردنی دامەزراندوە لەگەڵ حکومەت و دامەزراوە تایبەتەکان بۆ ئاسانکردنی پرۆسەی کۆچ کردن لەسەر بنەمای پێویستی تاک. ڕاوێژکارانی ناوەندی زانیاری کۆچبەری دەتوانن پێویستیەکانی کۆچبەرانی مەبەستدار هەڵسەنگێنن و بیانگەڕێننەوە بۆ دەزگا پەیوەندیدارەکان بۆ بەدەستهێنانی بەڵگەنامەی پێویست، بڕوانامە، دووپاتکردنەوەی کاری ڕیکلامکراو لەلایەن خاوەکارانی دەرەوەی وڵات و تۆمارکردنی سکاڵاکانیان، ئەگەر هەبێت.\nزەماڵەی خوێندنی نێودەوڵەتی بۆ عێراق\nبۆ زانیاری زیاتر زەمەڵەی خوێندن لە باڵیۆزخانەی ئوسترالیا بۆ عێراقییەکان\nبۆ زانیاری زیاتر زەماڵەی خوێندنی پەیمانگای سویدی بۆ پیشەگەرانی جیهانی\nەمەڵای تری خوێندن دەکرێت لێرە بدۆزرێتەوە\nبۆ زانیاری زیاتر تکایە بەستەری 1 و بەستەری 2 بکەنەوە\nناوەندی زانیاری کۆچبەری چیە؟\nناوەندی زانیاری کۆچبەری بریتیە لە ناوەندێکی زانیاری کە ڕاستەوخۆ خزمەتگوزاری پێشکەش بە کۆچبەران دەکات بۆ ئاسانکردن و رێگەخۆشکردن و ئاراستەکردنیان بۆ کۆچێکی یاسایی و ڕێک و پێک و سەلامەت.\nکێ دەتوانێت پەیوەندیمان پێوە بکات؟\nئەو کۆچبەرانەی مەبەستیانە کۆچ بکەن، کرێکارانی کۆچبەر، گەڕاوەکان، ئەو عێراقانەی لە دەرەوەی وڵات دەژین، خوێندکاران و ئەندامانی خێزانی کۆچبەران دەتوانن پەیوەندیمان پێوە بکەن\nناوەندی زانیاری کۆچ چ خزمەتگوزاریەک پێشکەش دەکات؟\nتەلەفۆن پەیوەندی دەکەن\nناوەندی زانیاری کۆچبەری لەسەر چەند مەسەلەیەک کە لە پرۆسە و ڕێوشوێنەکانی بەشدار بوون لە هەموو قۆناغەکانی سوڕی کۆچ، ماف و ئەرکی کۆچبەران لە وڵاتانی مەبەست، نۆرمی کۆمەڵایەتی-کلتوری (و یاساکان) وڵاتانی مەبەست ڕێنوێنی فەراهەم دەکات. دابینکردنی هەلێک بۆ کۆچبەرانی مەبەستدار بۆ ڕاوێژکردن بە ڕاوێژکارەکانی ناوەندی زانیاری کۆچبەری و وایان لێدەکات بڕیارێکی بە ئاگا دەربکەن.\nدانیشتنەکانی ئاڕاستەکردن و ڕێنوینی کردن سەبارەت بە کۆچکردنی سەلامەت و ئاگادار لەگەڵ خوێندکاران\nناوەندی زانیاری کۆچبەری ڕێنوینی کردنی بێ بەرانبەر دابین دەکات بۆ کۆچبەران مەبەستدار لە رێگەی فێرکردنی خەڵکی دەربارەی کۆچکردنی سەلامەت جا ئەگەر بۆ کارکردن بێت یان نیشتەجێبوون یان خوێندن. ئەم دانیشتنانە سوودەکانی کۆچی ئاسایی و مەترسیەکانی پەیوەست بە کۆچی ناڕێک دەردەخەن. هەروەها دەتوانن لاوازترین گروپ وەک پەنابەران و ئاوارەکانی ناوخۆ (IDPs) بە ئامانج بکەن.\nحەواڵەکردن و پشتگیری کردن\nزۆرجار خزتمەوەرگرێک پرسێک یان نیگەرانییەکی هەیە کە لە دەکەوێتە دەرەوەی سنوور و مەودای ناوەندی زانیاری کۆچبەری. ئەم نیگەرانیانە لەکاتێکدا کە پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە بەگشتی ، ڕەنگە لەلایەن خزمەتگوزاریەکانی حکومەت یان ئەو رێکخراوانەی ترەوە کە بەشێوەیەکی سەرەکی بۆ ئەو نیگەرانیانە دامەزراون ، مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت .\nپەیوەندیکردن لە رێگەی میدیا و تۆرۆ کۆمەڵایەتیەکان\nبۆ بەرزکردنەوە و باشترکردنی پەیوەندی کردنی بەرفراوانتری عێراقییەکان ، بەرهەمەکانی میدیا ( تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان) پێویستە پەرەیان پێبدرێت ، وەک : ماڵپەڕی ناوەندی زانیاری کۆچبەری: www.mrciraq.iq ، سایتی فەیسبووک ، ئەژماری تویتەر .\nلە ڕێگەی چالاکیەکانی پەیوەندیکردنەوە، ناوەندی زانیاری کۆچبەری بە شێوەیەکی سروشتی زانیاری و داتای تایبەت بە کۆچ لە عێراق کۆدەکەنەوە. جگە لەوەش ، ناوەندی زانیاری کۆچبەری دەتوانێت ڕاپرسی بچووک ئەنجام بدات بۆ شیکردنەوەی باشتر و تێگەیشتن لە ئاراستەکانی کۆچ لە عێراق .\nهاوکاری کردن لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان\nگەڕان بە دوای هاوکاری لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان، لەوانە وەزارەت، فەرمانگە و دامەزراوە حکومیەکان، ڕێکخراوە ناحکوومییەکان، باڵیۆزخانە پەیوەندیدارەکان، میدیا و ئاکادێمیا و زۆرانی تر، توخمێکی سەرەکی کاری پەیوەندی کردنی ناوەندی انیاری کۆچبەریە. ئەم توخمەی کاری پەیوەندیکردنە پێویستە بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامی بەرزکردنەوەی هۆشیاری و پەیوەندی کردنی کۆمەڵگە بە ناوەندی انیاری کۆچبەری. هاوبەشی کردن لەگەڵ دامەزراوە حکومیەکان کە خزمەتگوزاری پێشکەش بە خەڵکی عێراق دەکەن لە قۆناغی جیاجیای کۆچدا، ڕێکخراوە ناحکوومییەکان لەگەڵ ئەجێندای کۆمەڵگای پەیوەندی (و کۆچ) ، باڵیۆزخانەکان بۆ کۆکردنەوەی زانیاری لەسەر دەرفەتەکانی کۆچی یاسایی، دەستنیشانکردنی بریکارە ساختەکان/ڕیکلامەکانی دەرەوەی وڵات، ئاکادیمیا– بۆ گەشەکردنی بنەمای زانیاری لەسەر کۆچ و هتد\nپێدانی ڕێنوینی بە ڕۆژنامەنووسان/ پەیوەندیکردن لە رێگەی میدیاوە\nمیدیا و ڕۆژنامەوانان ڕۆڵێکی گرنگ لە ڕێکخستنی هزری خەڵک لە پرسەکانی کۆچدا دەگێڕن. میدیا دەتوانێت لەسەر کێشەکانی کۆچ کردن ، کۆچی ناڕێک ، قاچاخی کۆچبەران ، بازرگانیکردن بە مرۆڤ و ئەو دەرئەنجام و مەترسیانەی پەیوەندییان بە کۆچی ناڕێکەوە هەیە ، هۆشیاری بەرز بکات .\nپەیوەندیکردن (ژوورەکان) لە پێشانگاکان/ بۆنە پەروەردەییەکان\nپێشانگا و بۆنە پەروەردەیییەکان هەلێکی باش بۆ بینین و دابەشکردنی ماددەی زانیاری و پەروەردە و پەیوەندی (IEC) دەرەخسێنن و خزمەتگوزاریەکانی ناوەندی زانیاری کۆچبەری بۆ گەنجان پیشان دەدات. هەروەها ناوەندی زانیاری کۆچبەری دەتوانێت پێشانگا و بۆنەکانی تری پەروەردەیی بۆ ئاگادارکردنەوەی ڕای گشتی لەو خزمەتگوزاریانەی کە دابینی دەکات رێکبخات.\nکێ بۆ ناوەندی زانیاری کۆچبەری کار دەکات؟\nتیمی ناوەندی زانیاری کۆچ لەو پیشەوەرانە پێک دێن کە شارەزاییەکی زۆریان هەیە لە بواری کۆچ و ڕاوێژ کردن و پەیوەندی کۆمەڵگە. تیمەکە لەلایەن ڕێکخەری ناوەندی زانیاری کۆچ بەڕێوە دەبرێت و لەلایەن ڕاوێژکارەکانی ناوەندی زانیاری کۆچ ەوە پشتگیری دەکرێت. تیمی ناوەندی زانیاری کۆچ بەشێکە لە وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی (MOLSA) و لەلایەن ناوەندی نێودەوڵەتی پەرەپێدانی سیاسەتی کۆچ (ICMPD) پشتیوانی دەکرێت. ناوەندی زانیاری کۆچ لەلایەن یەکێتی ئەوروپا و نەرویجەوە لە ڕێگەی پرۆژەی (پێشخستنی بەڕێوەبردنی کۆچ لە وڵاتانی ڕێگا ئاوریشمەکان) و "دامەزراندنی ناوەندی زانیاری کۆچ و بەرزکردنەوەی هۆشیاری لەسەر کۆچ لە عێراق" پشتگیری دارایی دەکرێت.\nئامانجی ناوەندی زانیاری کۆچ چیە؟\n1. زانیاری: بۆ زیادکردنی توانای گەیشتنی کۆچبەرانی پێشبینیکراو، کۆچبەری کار و خێزانەکانیان، بە زانیاری گشتی و دیاریکراو لەسەر کۆچ، هەروەها بۆ کرێکاری بیانی کە لە دەرەوە دەگەن.\n2. بەرزکردنەوەی هۆشیاری: بۆ بەرزکردنەوەی هۆشیاری لەسەر کێشەکانی کۆچی سەلامەت و دەرەنجام و مەترسیەکانی کۆچی ناڕێک - لەناو خوێندکاران، کرێکارانی بیانی، میدیا، سەرکردەکانی کۆمەڵگە، ئاوارە ناوخۆییەکان و هتد لە ڕێگەی دانیشتنەکانی ئاڕاستەکردن و وۆرکشۆپ و هەڵمەتەکانی پەیوەندیکردن.\n3. بونیاتنانی توانا: هاوکاری و هەماهەنگی کردن لەگەڵ دامودەزگا پەیوەندیدارەکانی حکومەت بۆ باشترکردنی خزمەتگوزاری بەردەست بۆ کۆچبەرانی پێشبینیکراو و کرێکاری بیانی.\n4. ئامۆژگاری: بوون بە بە یەک وێستگەی وەستان بۆ کۆچبەرانی پێشبینیکراو و هەروەها کرێکارانی بیانی بە پێدانی زانیاری سەرەتایی و باوەڕپێکراو لە هەموو قۆناغەکانی سوڕی کۆچ دا.\nئایا ناوەندی زانیاری کۆچبەری دەتوانێت کارێک لە دەرەوە دەتەبەر بکات؟\nنەخێر، ناوەندی زانیاری کۆچبەری ناتوانێت کارێکت بۆ دەستەبەر بکات لە دەرەوە. ناوەندی زانیاری کۆچبەری سەنتەرێکی زانیاریە بۆ کۆچبەران بۆ زانیاری و ڕێنمایی. ناوەندی زانیاری کۆچبەری ناوەندی لە سەر کار دانان یان بریکاری دامەزراندن نیە.\nئایا ناوەندی زانیاری کۆچبەری دەتوانێت ڤیزام بۆ وەرگرێت؟\nنەخێر، ناوەندی زانیاری کۆچبەری ناتوانێت ئاسانکاری ڤیزا پێشکەش بکات. لەگەڵ ئەوەشدا دەتوانین لە ڕێگەی هەنگاوی پێویستەوە ڕێنماییتان بکەین بۆ وەرگرتنی ڤیزا و پێدانی زانیاری لەسەر پێداویستی ڤیزا لە وڵاتە جیاوازەکاندا .\nئایا پارە لە بەرانبەر خزمەتگوزاریەکانتان وەردەگرن؟\nنەخێر، هەموو خزمەتگوزاریەکانمان بە تەواوی بێ بەرانبەرن.\nئایا ناوەندی زانیاری کۆچبەری دەتوانێت دانیشتنەکانی ئاڕاستەکردن بۆ قوتابیان ساز بکات؟\nبەڵێ، ناوەندی زانیاری کۆچبەری دانیشتنەکانی ئاڕاستەکردن بۆ خوێندکارانی پەیمانگا پیشەیی و تەکنیکییەکان، کۆلێژ و زانکۆکان بەڕێوە دەبات. ڕاوێژکارانی ناوەندی زانیاری کۆچبەری سەردانی پەیمانگا تەکنیکییەکان، کۆلێژەکان و زانکۆکان دەکەن بۆ ئەوەی بە بەردەوامی دانیشتنی هۆشیاری ساز بکەن.\nچ دەرفەت و رێگەیەک بۆ ئەو خوێندکارانەی دەیانەوێت لە دەرەوەی وڵات زیاتر بخوێنن بەردەستن؟\nئەم بەستەرانە دەشێت بە سوود بن:\nخوێندن لە دەرەوە لە بەغدا\nقوتابیانی سپۆنسەرکراو و دەرفەتەکانی هاوبەشی لە عێراق\nچۆن ناوەندی زانیاری کۆچبەری دەتوانێت یارمەتیم بدات لە کۆچکردن بۆ دەرەوەی وڵات؟\nناوەندی زانایری کۆچبەری دەتوانێت زانیاریت بۆ دابین بکات کە بەسوود بێت بۆ تۆ بۆ بڕیاردانێکی بە ئاگا دەربارەی کۆچکردن.\nکۆچبەر کێیە؟ ڤیدیۆی زانیاری لەلایەن UNHCR ەوە\nتاوانی کۆچی نایاسایی لە عێراق\nکۆچبەران، پەناخوازان، پەنابەر و کۆچبەران: جیاوازی چییە؟\nڕاپۆرت و بڵاوکراوە پەیوەندیدارەکان بە کۆچ:\nسووڕی کۆچ کردن لە عێراقەوە بۆ ئەوروپا: هۆکارەکانی پشت کۆچکردن\nعێراق – CMFS: درایڤەرەکانی کۆچ و هۆکارەکانی کۆچکردن بۆ ئەوروپا (2017)\nخەمڵاندنی جیهانی رێکخراوی نێودەوڵەتی کار لەسەر کرێکارانی کۆچبەرانی نێودەوڵەتی - ئەنجام و میتۆد\nبەرەنگارییە دووانەکانی کاری منداڵ و کارکردنی گەنجان لە وڵاتە عەرەبیەکان: سەیرکردنێک\nتەندروستی ئاوارە و کۆچبەران\nبازرگانیکردن بە مرۆڤ و کوێلایەتی سەردەم\nراپۆرتی بازرگانی کردن بە کەسەوە- عێراق 2020\nسووڕی دارایی لە بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە، تەمووزی 2018\nبەرەو سیاسەتێکی رێنوینی بەشداری کردنی دیاسپۆرای عێراقی:\nدەستپێشخەری گەشەپێدانی تواناکان - کاری شایستە بۆ کرێکارانی ناوخۆ\nکێی تر دەتوانێت یارمەتی بدات؟\nناوەندی زانیاری کۆچبەری\nوەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی - بەغدا ئەلوەزیریە\nبەڕێوەبەرایەتی مەشقی کار و پیشەیی\nهێڵی گەرم – 800 50 555\nلـەلایەن یـەکێتـی ئـەوروپـاوە دامـەزراوە\nلـەلایـەن نـەرویجەوە دامـەزراوە\nجێبەجێکراوە لە لایەن


زانکۆی مالمۆ ڕووبەڕووی هەڕەشە بووتەوە - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nوێنە: Johan Nilsson/TT\nزانکۆی مالمۆ ڕووبەڕووی هەڕەشە بووتەوە\nبڵاو کرایه‌وه fredag 5 januari kl 09.38\nقوتابیان و کارمەندانی زانکۆی مالمۆ ڕۆژی دووشەمەی داهاتوو بۆ درێژەدان بە کار و خوێندنیان لە ماڵەوە دەمێننەوە. ئەمەش دوابەدوای ئەوەی زانکۆکە لە ڕێگەی نامەیەکی ئەلیکترۆنیەوە هەڕەشەی لێ کرابوو.\nهەفتەی ڕابردوو نامەیەکی ئەلیکترۆنی(ئیمەیل) هەڕەشەئامێز ئاراستەی زانکۆی مالمۆ کرابوو. زانکۆکە ئەو هەڕەشەیەی بە جددی وەرگرتووە و هەر بۆ ئەم مەبەستەش گروپی ڕووبەڕووبوونەوەی قەیران لە زانکۆکە لە هەوڵی بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەدان بۆ مەسەلەکە.\nسەبارەت بە ناوەرۆکی نامەکە زانکۆی مالمۆ هیچ زانیارییەکی نەداوە و هاوکات پۆلیسیش کە لەلایەن زانکۆکەوە ئاگادارکراوەتەوە هیچ زانیارییەکی ئاشکرا نەکردووە.\nوتەبێژی بەشی ڕاگەیاندنی پۆلیسی مالمۆ نیلس نۆرلینگ بۆ کەناڵی سێی ڕادیۆ سوید(P3) گوتی:\nسەبارەت بە هەرەشەکە، کە دەچێتە خانەی هەڕەشەی گەورە دژی گروپێکی ناو کۆمەڵگە، دەستمان بە لێکۆڵینەوە کردووە. شکایەتەکە سەبارەت بەو هەڕەشەنامەیە کە لە ڕێگای ئیمێلەوە لە ٢٩ی مانگی دیسەمبەردا ئاراستەی زانکۆی مالمۆ کراوە.\nبەڕێوەبەری زانکۆکە نامەیەکی ئاراستەی قوتابیان و کارمەندانی زانکۆکە کردووە و تییدا نووسیوییە کە بە لای ئەوانەوە ئاسایش و ئەمنیەتی ژیانی ئەوان لە پێشەوەی هەر شتێکی ترەوە دێت، هەر بۆیە بڕیاریانداوە رۆژی دووشەمەی داهاتوو زانکۆکە بە داخراوی بهێڵنەوە.\nوا چاوەڕوان دەکرێ ئەمڕۆ بەرێوەبەرایەتی زانکۆکە سەبارەت بەم پرسە زانیاری زیاتر بڵاو بکاتەوە.


هەرکەس گومانی ئەوەی هەبێت کە کوردێک هەبێ و سەربەخۆیی نەوێت، ئەوا گومان لە ژیریی خۆی بکات، هەرچەندە لە رووی سیاسیی و خەباتەوە راپرسیی گشتی پرەنسیپێکی گرنگە بۆ پرسێکی گشتی. بەڵام پرسیارە جەوهەریەکە لە بارەی دەنگۆکانی راپرسی لە کوردستاندا بە ئامانجی دەوڵەت و بەدیهێنانی ماف و خواستێکی رەوای گەل، ئەوەیە ئایا بەڕاست بەم مۆدێل و تەرکیبەو جۆرە بەناو لەسەرکردەو حزبایەتیە ئەم دەنگۆیە تاکتیکە یان ستراتیژە؟ پەکخستنی پەرلەمان و پەکخستی پرۆژەی چاکسازیی لەکوردستاندا پەکخستنی رێگای راستەقینەیە بۆ گەیشتن بەسەربەخۆیی. ئێستا هەرێمی کوردستان بە قۆناغی شکستپێهێنانی تەواوەتی ژیانی دامەزراوەیی دەڕوات. بۆ نمونە کێ خەمیەتی و دەزانێ سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی بەوەکالەت بەڕێوە دەبرێت و سەرۆکەکەی دوای تەواو بوونی ویلایەتەکەی بەڕێزەوە چووەتەوە ماڵی خۆی، کە یەکێکە لە سێ پایەکەی دەسەڵات لە کوردستاندا، سەرۆکی داواکاری گشتی لە کوردستاندا بەوەکالەت بەڕێوە دەبرێت. سەرۆکی دەستەی مافی مرۆڤ بەیاسا ماوەکەی بەسەرچووەو داوای کردوە چارەسەری یاسایی بۆ بدۆزرێتەوە، سەرۆکایەتی دەستەی دەستپاکی و سەرۆکی دیوانی چاودێری دارایی ماوە یاساییەکەیان نزیکبۆتەوە لە تەواو بوون. ئەم دەزگا گرنگانەی کە بنەمای حکومەتێکی راستەقینەن، ئەمە جگە لەوەی بەپێی یاسا کارپێکراوەکان یاسای سەرۆکایەتی هەرێم و یاسای درێژکردنەوەی ویلایەتی سەرۆکی هەرێم ، سەرۆکایەتی هەرێم پشتیوانی یاسایی نییە. سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان رێگای پێنادرێت لەپەرلەمان دەوام بکات و بەمەش ساڵێک و شەش مانگە دایکی دامەزراوەکانی کوردستان(پەرلەمان) کارەکانی پەکخراوە.\nحکومەت تووشی گەورەترین و قورسترین قەیرانی ئیدارەدان بۆتەوەو بەشێک لە وەزیرەکان بە بڕیاری حزبی ناهێڵن دەوام بکەن لە وەزارەتەکانیان و بەشێک لەوەزارەتەکانی تر بەوەکالەت بەڕێوە دەبرێن، پەتای گەندەڵی سەراپای حوکمڕانی هەرێمی ناشرین کردوە لە ئاستی خەڵک و هاونیشتمانیان و لە ئاستی دەرەوەی کوردستانیش. بەم حاڵە دروستکراوە نەخوازراوەو بە نەبوونی خواستی کرداریی بۆ چارەسەرکردنی هەڵە ستراتیژییەکان، خەڵک ناهەقی نییە گومانی هەبێت لە دروشمەکانی دەوڵەتداریی کوردستان. سەربەخۆیی واتە بە دەوڵەتبوونی کوردستان ئەم ئامانجە پیرۆزەش عەقڵ و کارو کرداریی دەوڵەتداریی دەوێ نەک بەکارهێنان و بەموڵککردن بۆ بەرژەوەندی کەس و گروپ. سەدان سەرکردەی کورد بۆ سەربەخۆیی چوونە بەر قەنارەو گیان بەخشین، بەڵام سەرکردەکانی ئێستا ئامادە نین لەم پێناوەدا بەرژەوەندی خۆیان لەگەڵ دیموکراسیی و دامەزراوەو دەسەڵاتی گەلدا یەک بخەن!\nباشە سبەینێ بە کەسوکاری شەهیدان و خاوەن قوربانیانی ئەنفال و کیمیاباران و پێشمەرگەکانی سەنگەرو کەمئەندامانی سەنگەرو تێکۆشەرە جەرگسوتاوەکان بپرسین و بڵێین ئێوە سەربەخۆییتان دەوێت؟ چەند پرسیارێکی شەرمنانەیە بە خاوەن قوربانی بۆ سەربەخۆیی بڵێی تۆ سەربەخۆییت دەوێ؟!\nخەڵکی کوردستان هەقیانە لە سەرکردایەتی حزبەکان بپرسن ئێوەیەک ناتوانن رێز لەمێژووی خۆتان بگرن ناتوانن پێکەوە کار بکەن و پێکەوە هەڵبکەن، ناتوانن دەست لە بازاڕ بەربدەن، رێگریەکان لە چاکسازیی ئێوەن نەک خەڵک. ئەم پرسیارانەو چەندینی تر رەوان چونکە گەندەڵی حزب و دەستوەردانی بەشی زۆری سەرکردەکانی لە بازاڕو کەسابەت و کۆمپانیا مەترسیە گەورەکەی سەر ئەزمونەکەی ئێستامانن. بەم کەرەستەیەوە گومان دەکرێت باسی ریفراندم و سەربەخۆیی بۆ داپۆشینی ئەو ماڵوێرانیە بێ کە دروستتان کردوە. ئەگینا هەمووان دەزانین دۆخی کوردستان لە چوارچێوەی گۆڕانکاریەکانی ناوچەکەو لاوازبوونی وڵاتانی داگیرکەری کوردستان و بەرژەوەندی کۆمەڵی نێودەوڵەتی دەرفەتی تێدایە بۆ پێشکەوتنی کوردستان و بەدیهێنانی ئامانجە گەورەکە، بەڵام دواجار هەنگاوی کرداریی و ئیرادەی دەوێت لە ترازان لەسەر خەتی حزبی و گروپی کەسی بۆ سەر هێڵی نیشتمانیی. بەکورتی و کرمانجی بۆ نیاز راستی کاراکردنەوەی پەرلەمانی کوردستان ئاماژەیەکی سەرەتایی دەبێت بۆ دروستکردنی ماڵێکی فراوانترو پارێزراوتر لەم ماڵە وێرانکراوە.\nئەگینا خەڵکی کوردستان هەقیانە راپرسی رووبەرووی ئێوە بکەنەوەو بپرسن ئەرێ بەڕاست ئێوە سەربەخۆییتان دەوێت؟


وەفدی ڕیفراندۆم لە گەڵ فواد مەعسوم و باڵوێزی ئێران کۆبووەوە - Mehr News Agency\n15 gelawêjê 2017 - 20:18\nNews Code 12005\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر بە گێڕانەوە لە ڕووداو، لە دیداری شاندی هەرێمی کوردستان لە گەڵ فوئاد مەعسووم کە نیوەڕۆی ئەوڕۆ بە کاتی ناوچەیی لە کۆشکی سەرۆک کۆماری عێراق بەڕیوەچوو، لایەنەکان سەبارەت بە پرسی ڕێفراندۆمی هەرێمی کوردستان کە بڕیارە ۲۵ی سێپتامبێر بەڕیوە بچێت، گفتوگۆیان کرد.\nدوای ئەو دیدارە، شاندى ئەنجومەنى باڵاى ڕیفراندۆم لە باڵوێزی ئێران لە بەغدا لە گەڵ ئیرەج مەسجدی دیدار و گفتوگۆیان کرد.\nمەسجدی لەو دیدارەدا وتی: ئێران لایەنگری دانوستانەکانی نێوان هەرێم و دەوڵەتی ناوەندییە و هیوادارین کە ڕەوتی دانوستانەکانی وەفدی هەرێم لە بەغدا بە باشی بەڕێوەبچێت و سەرکەوتوو بێت.\nناوبراو وتیشی: ئێران پاڵپشتی هەر جۆرە دانوستاندنێک دەکات کە لە نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا دەکرێت و گفتگۆکانی نێوان هەردوولا هەر ئەنجام و ڕێککەوتنێکی هەبێت، کۆماری ئیسلامی ئێران پاڵپشتی لێدەکات.\nڕاشیگەیاند: ئێمە گفتوگۆیەکی چڕوپڕمان لە گەڵ وەفدی هەرێم بە سەرۆکایەتی رۆژ نووری شاوەیس بووە و هیوادارم شاندەکە لەو ئەرکەی کە لەسەر شانیەتی لە بەغدا سەرکەتوو بێت.\nمەسجدی جەختی لەوەش کردەوە: سەبارەت بە ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان، ئێمە بیروبۆچوونی خۆمان بە شاندی هەرێمی کوردستان ڕاگەیاندووە و داوامان لێکردوون کە گفتوگۆکانیان لەگەڵ بەغدا ئەنجام بدەن و ئەو گفتگۆیانە هەر ئەنجامێکی هەبێت ئێران پاڵپشتی لێدەکات.\nشاندى ئەنجومەنى باڵاى ڕیفراندۆمی هەرێمی کوردستان رۆژی ڕابردوو بۆ تاوتوێ کردنی پرسی بەڕیوەچوونی ڕیفراندۆم لە گەڵ بەرپرسانی دەوڵەتی ناوەندی عێراق، گەیشتە عێراق و سەر لە بەیانیی ئەوڕۆ لە یەکەم دیداردا لە گەڵ داگلاس سولەیمان باڵوێزی ئەمریکا لەو وڵاتەدا کۆبوونەوە.\nشایانی باسە وەفدی هەرێم بڕیارە لە درێژەی دیدارەکانی لە گەڵ باڵوێزی تورکیا لە عێراق، عەمار حەکیم سەرۆکی ڕەوتی حیکمەی نیشتمانی و نووری مالیکی سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا دیدار و گفتوگۆ بکات.


پشکۆ ئەمین: ئێران بەرەو کوێ دەروات و نیازی چی هەیە؟ بەشی چوارەم. – WTARIKURD\nیەکیکی تر لە ریفۆرمەکانی شا کە لەو ساڵەدا جێبەجێی کرد، بەشداری پێکردن و دەنگدانی ژنان بوو لە هەڵبژاردنەکاندا، هەروەها کارکردنی ژن لەفەرمانگەو لەناو سوپادا. دەوترێت لەسەردەمی شادا لە 17% ژن لە دامودەستگاکاندا کاریان دەکرد. بەڵام ئێستا لە سەردەمی ویلایەتی فەقێدا لە 3% ی ژن کاردەکات. هەروەها دروستکردنی ریگاو بانێکی زۆر بوو، لەئێراندا بەتایبەتی ریگای خیراو کردنەوەی فرۆکەخانە لە زوربەی شارە گەورەکاندا.\nکردنی خوێندن بەزۆر هەوڵدان بۆ نەهێشتنی نەخویندەواری و کردنەوەی خوێندنگای ئیواران.\nریفۆرمێکی تری شا هێنانی شتومەکی رۆژئاوای بوو، هەروەها کردنەوەی سینەماو شانۆ و دروست کردنی بازارو کردنەوەی دوکانی فرۆشتن و خواردنەوەی مەی و کهولی.\nپێشخستنی ئیران و بەرەوپیش بردنی ئەوسا ئیران وەک وڵاتیکی ئەوروپی وابوو، پاش 40 ساڵ لەجمهوری ئیسلامی ئیران زۆر بۆدواوە گەراوەتەوە.\nئەم چاکسازیانەی شا کە بە شۆرشی سپی ناونران، لای دژەکانی شاو مەلاکان پێچەوانەکەی پێشان دەدراو خەڵکیان دژی هاندەداو لە بەرچاوی خەڵکیان خراپ دەکرد.\nیاسای زەوی و زاری کشتوکاڵی لەعێراق پێشتر جیبەجێکرا، لە خواروی کوردستان بەهەمان شێوە دەرەبەگەکان دژایەتیان دەکرد و دژی دەرکردنی ئەم یاسایە بوون کە لە 1961 دەرکرا، گوێ بە خۆپیشاندان نەددرا، هەندێک دەڵێن کەیەکێک لە هۆکانی هەڵگیرسانی شۆرشی یانزەی ئەیلولی کورد، دژایەتی ئەم یاسایە بوو. بۆیە دەربەگ و خاوەن زەوی و زارەکانەوە دەستیان دایە چەک دژی کەریم قاسم. من پێموانیە ئەمە راستبێت،بەڵکوو درندایەتی عەبدولکەریم قاسم بوو کە مافەکانی کوردی نەداو داخوازیەکانی کوردی جێبەجێ نەکردو کەوتە گرتن و راونانی سەرکردەکانی کورد، ئەمە هۆی هەڵگیرسانی شۆرش بوو. لەو کاتەدا سەرکردایەتی شۆرش یان بڵێین مەکتەب سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان هەرهەموویان خۆیان بەچەپ و مارکسی دەزانی، بۆیە ناکری چەپبن و دژی چارەسەری کێشەی زەوی و زاربن.\nئەمریکاو ئیسرائیل هەردوولایان هاوکاریی تەواوی شاو ئیرانیان دەکرد، لە سیاسەتی ناوخۆ و دەرەوەدا.\nلەساڵی 1968دا وڵاتە یەکگرتوەکان بریاریداکە بە بەهای 600 ملیون دۆلار نوێترین چەک و جبەخانە بەئیران بفرۆشێت،لەماوەی شەش ساڵدا، کە بۆ ئەو کاتە ئەم کرینە زۆربوو، بەمە ئێران بووە شەریکێکی ستراتیژیی بەهێزی ئەمریکیەکان لە ناوچەکەدا.\nئەمریکاو هاوپەیمانەکانی ناتۆ و ئەوروپا، هاوکاریەکانیان بۆ ئێران زیادی کرد لە رێگەی کردنەوەو فێرکردنی ئیرانیەکان لە بەکارهێنانی چەک و فرۆکەو راهێنانی سەربازی و رۆشنبیرکردنیان و هەوڵدان بۆ پێشخستنی ئێران لە بوارەکانی، وەک (ئابووری و خوێندن و زانست و رۆشنبیری و کشتو کاڵ و پیشەسازی)، پاش ماوەیەک ئیرانیان کردە وڵاتێکی پیشەسازی گرنگ، هەروەها سوپای ئیران کرایە سوپایەکی بەهێزو پۆلیس و کوتەکی ئەمریکا لە ناوچەکە و خلیج.\nلەو کاتانەدا ئیران بەهێزو بێکێشە بوو، لەکاتێکدا وڵاتانی تری ناوچەکە کودەتای سەربازیان تیادا روویدەدا.\nزۆری نەخایاند کە هەندێک لە چاکسازیەکانی شا سەریان نەگرت و بوونە مایەی گاڵتەجارێ و فەشەلیان هێنا، بەشیکی زۆری کارەکان لەخزمەت نۆکەرو بۆ کەسەکانی خۆیان و پیاوانی دەسەڵاتدار بوو، نەک هەژاران و خەڵکە گشتیەکە، گەندەڵی سەرتاپای فەرمانگاکانی گرتبوەوە، بۆیە رۆژ بە رۆژ دەنگی نارەزای دژی شاو رژێمەکەی بەرز دەبوەوە، خەڵکێکی زۆر نارازی بوون لە شاو شۆرشە سپیەکەشدا، شا ناونرا بوو بووکەڵەی دەستی ئیستیعمار.\nهەڵبژاردن و دەنگدان و دیموکراسیەت درۆیەکی گەورەبوو، ژنان تەنها ئەو ژنانە دەردەچوون کە سەر بەشا بوون، واتە شا پەرست بوون، چارەسەری کێشەی زەوی و زارنەکرا، جووتیاران لەوپەری هەژاریدا بوون بۆیە گوندەکانیان جێدەهێشت و روویان دەکردە شارو دەبوونە کریکار و بە رۆژانە کاریان دەکرد.\nنارەزایەتی و خۆپیشاندانەکان دژی شا، گەیشتە نێو خوێندکارە ئێرانییەکان لە ئەوروپا، لە ساڵی 1967 شا بەسەردانێک رۆیشتە بەرلینی رۆژئاوا، خەڵکێکی زۆر لەدژی هاتنی شا بۆ ئەڵمانیا، لەگەڵ قوتابیانی ئیرانیدا، خۆپیشاندانیان کرد.\nپۆلیسی ئەڵمان تەقەی لە خۆپیشاندەران کردو قوتابیەک بەفیشەک گیانی لەدەستدا، ئەمە هەرایەکی گەورەی نایەوە،کانزلەری ئەڵمانی کە ڤیلی براندی سۆسیال دیومکرات بوو دەستی لەکار کیشایەوە،\nئێران بوە شوێنی کۆمەڵێک جەردەو گەندەل و فاسد، کە سەروەت و سامانی ئێرانیان دەبرد بۆخۆیان و بەشادا هەڵیاندەدا.\nئاهەنگی یادکردنەوەی تاج لە سەرنانی شا لە ساڵی 1967دا شا کە لە خۆشترین و شوێن و رازاوە بەئاڵتون دەکرا، وەک چیرۆکە خەیاڵیەکان و خەوی خۆش نیشان دەدران، میلەتیش برسی، تەنها تێچووی ئەو ئاهەنگە زیاتر لە 100 ملیون دۆلار بووە.\nلەوسەردەمی برسیەتیەدا لە 28% خەرجی دەوڵەت بۆ سوپاو پۆلیس و ساڤاک دادەنرا.\nساڵی1972 نیکسۆن دەچێتە مۆسکۆ بۆ واژۆکردنی رێکەوتن نامەی کەم کردنەوە و داماڵینی چەکی ئەتۆمی، لەگەرانەوەیدا سەردانی ئێران دەکات، بۆ بەهێزکردنی پەیوەندیەکانی نێوانیان و دۆستایەتی ئەمریکا و ئیران و چۆنیەتی جێبەجێ کردنی گشت داوایەکی ئێران. نیکسۆن پێی وابوو دەبێت ئیران بکرێتە نموونەی هاوپەیمانیەتی وڵاتان لەگەڵ ئەمریکادا.\nئیرانێکی بەهێزو دۆستی ستراتیژیی ئەمریکا لە خەلیج و ناوچەکەدا، وەک جێگرەوەی سوپای ئەمریکا، تا نەترسێت لەداگیرکردنیان لەلایەن سۆڤیەتەوە. لەهەمانکاتدا وڵاتانی تریش چاو لەئێران بکەن و ببینین ئێرانی دۆستی ئەمریکا، چەند بەهێزو پێشکەوتووە و چۆن هاوکاریی دەکرێت.\nبەهرۆز جەعفەر: هه‌رێمى كوردستان له به‌رده‌م به فه‌ڕه‌نسایی كردنى جیهاندا.


ANF | گەریلا ڤیان لە جوانڕۆوە: هەرگیز سەنگەر و شوێنی شەهید زیلان چۆڵ ناکەم\nگەریلا ڤیان لەگەڵ شەهید زیلان وەک دوو خوشک گەورەبوون و بەشداری ریزەکانی پەکەکە بوون. ڤیان وتی، "شەهیدبوونی زیلان کاریگەرییەکی زۆر گەورەی لەسەرم دروستکرد. من هەرگیز سەنگەرەکەی و شوێنی شەهیدبوونەکەى چۆڵ ناکەم".\nدووشه‌ممه, 18 Jan 2021, 14:03\nوای نیشان دەدا، کە مردووە، چونکە هێشتا دوا هێرشی مابوو، کە ئەنجامی بدات. هێشتا دوا قسەى بۆ دوژمن نەکردبوو. تاوەکو ئێوارە شەڕی کردبوو. قەناس بە دەست و نیشانەشکێن بوو. بەو فیشەکانەى کە یەک بە یەک لە دوژمنی دەدا، ترسێکی گەورەی خستبووە دڵی دوژمنەوە. هەر چیەکیان کرد نەیانتوانی لێی نزیک ببنەوە. سوپای پاسداران بە ٢ هەزار کسەوە لەو هێرشەدا بوون و دەترسان بەرامبەر بە کچێکی کورد شەڕ بکەن زۆر شپرزە بوو بوون، بۆیە هەوڵێکی زۆریان دەدا لێی نزیک ببنەوە، بەڵام پێویست بوو نە خۆی و نە بابەتەکان و نووسراوەکانی رێکخستن نەکەونە دەستی دوژمن. کۆدە نهێنەکانی رێکخستن و هەڤاڵان لە گیرفانەکانیدا بوون. خوێنێکی زۆر لە برینەکەیەوە رۆیشتبوو. هەر کە کات تێدەپەڕی بێ هێزتر دەبوو. فیشەکەکانیشی تەواو بوو بوون و دەستەکانی دەلەرزان. بە زۆر کۆدەکانی لە گیرفانی دەرهێنا. هەموو هێزی خۆی کۆکردەوە و چەخماخەکەى داگیرساندن و کۆدەکانی سوتاند، بەڵام رووناکایی ئاگرەکە بەس بوو بۆ ئەوەى شوێنەکەى ئاشکرا ببێت.\nئەویش بە هەموو ئەو هێزەی، کە لە جەستەیدا مابوو پیم و میلی بۆمباکەى راکێشا. ئیدی بۆمباکەى ئامادە بوو. ئیدی هیچش نەمابوو، کە بکەوێتە دەستی دوژمن. دوو سەرباز لێی نزیکبوونەوە. وایاندەزانی رۆح لە جەستەیدا نەماوە و بە نامەردی و بێ شکۆیی خیانەت هەموو شتێکیان بەسەر ئەو جەستەیەدا هیناوە و ئیدی رۆحی تیادا نەماوە. ئەوانەى بەرامبەری راوەستابوون جاش بوون. لەو کوردە رووخاوانە بوون، کە شکۆ و ناموس و شەرەفی خۆیان بۆ چەند قوروشێک دەفرۆشن. چۆن دەبێت بێ رێزی و نامەردییەکی لەو جۆرە بەرامبەر کچێکی کورد ئەنجام بدرێت؟ دێرینترین گەلی میزۆپۆتامیا بە چ دۆخ و حاڵێک گەیشتووە!.\nزیلان لە چەند چرکەدا بیری لە هەموو ئەو شتانە کردەوە. لەو چەند چرکەیەدا تاکە شتێک کە بیری لێدەکردەوە، ئەو خیانەت و دۆخە بوو، کە کوردانی تێکەوتووە. دوژمن هێدی هێدی نزیکتر دەبوویەوە. دوژمن کاتێک زیلانی بینی هاواری کرد؛ 'خۆت بە دەستەوە بدە، ئیدی دەرچوونت نییە' زیلان بێدەنگ و بێ گیان راکشابوو. دوژمن ئیدی بڕوای بەوە کردبوو، کە ئەو جەستەیە گیانی تیادا نەماوە. چەند کەس زۆر زۆر نزیک بوونەوە. یەکێک لەوانە خواستی دەست لە روومەتی بدات، بەڵام زیلان رێگای پێنەدا. لە مێژوو بوو پیمی بۆمباکەى راکێشابوو، تۆڵەى خۆی لە دوژمن کردەوە. تۆڵەى هەزاران ساڵی سەندەوە.\nدوژمن شۆک بوو بوو، کوژراویان هەبوو. خیانەت بەوەوە نەوەستا، چونکە رق و توڕەیی دوژمن لە بەرامبەر کوردبوون کۆتایی نەبوو. نیوەى جەستەى زیلانیان بە ئۆتۆمبێلەکەوە بەستەوە و بە جادەکانی جوانڕۆدا رایانکێشا و سوڕاندیانەوە. ئەو رووداوە بۆ ماوەى چەندین رۆژ بووە قسە و باسی هەموان. رق و توڕەیی گەل بەرامبەر بە دوژمن دە هەزار قات زیادیکردبوو. دەیان گەنجی جوانڕۆیی بوون بە زیلان. بۆ سەندنەوەى تۆڵەی زیلان بەشداری ریزەکانی بزووتنەوەى ئاپۆیی بوون. ناوی خۆیان کرد بە زیلان و لە رێگای زیلانبوودا رێدەکەن.\nلەگەڵ ڤیانی کچە مامیدا بەشداری ریزەکانی بزووتنەوەى ئازادی بوو بوون. ڤیان کچە مامی زیلان بوو و وەک خوشک پێکەوە گەورە بوو بوون. ڤیان کەمێک لە زیلان گەورەتر بوو. ڤیان کاتی لە دایکبوونی زیلانی لە یادە. گەریلا ڤیان کاتێک باسی ئەوی دەکرد، جۆش و خرۆشانێکی گەورە لە ناو گلێنە و بیبیلەى چاوانیدا دەبریسکایەوە و دەیوت، "لە من بچووکتر بوو، بەڵام من زۆر شت لەوەوە فێر بووم. ئێمە پێکەوە بەشداری ریزەکانی گەریلا بووین. ئێمە پێکەوە لە شەوە زەنگەکاندا بە رێگاکاندا رێمانکرد. پێکەوە لە یەک کانیدا ئاومان خواردەوە. ئێمە پێکەوە دەچووین بۆ راپەڕاندنی ئەرک و کارەکان. لە بەر هەموو ئەوانە شەهادەتەکەى کاریگەرییەکی زۆری لەسەر من دروستکرد، بەڵام من بە ئیرادە و بانگەشەى زۆر گەورەوە درێژە بە رێگاکەى دەدەم".\nگەریلا ڤیان لەبارەی گۆرانیەکانی شەهید زیلانەوە هەستی خۆی بەمشێوەیە خستەڕوو و وتی، "کاتێک گۆرانیی دەگوت لە دڵەوە دەیوت. هەموو کات هەموو هەستەکانی خۆی دەخستە ناو گۆرانییەکەوە. راستەوخۆ کاریگەریی لەسەر دڵی ئینسان دروست دەکرد. هەموو شتێکی لە گۆرانییەکەیدا باسکردووە".\nگەریلا ڤیان کاتێک باسی زیلانی دەکرد بە حەماسەت و خەونی گەورەوە باسی دەکرد و وتی، "گەورەترین خۆشەویستیی زیلان بۆ کوردبوون بوو. بەشداربوون بۆ ناو ریزەکانی گەریلا بۆ ئەو خەون بوو. هەموو کات باسی ئەو خەونەى خۆی دەکرد. شانسی ئەوەى هەبوو هەڤاڵان ببینێت، بەڵام من تاوەکو ئەو کاتە هەرگیز هەڤاڵانم نەبینیبوو. لە سایەى ئەوەوە من گەریلام ناسی. کاتێک باسی هەڤاڵانی دەکرد، بە دڵێکی پڕ لە جۆش و خرۆشانەوە باسی دەکردن و گلێنەکانی چاوی گەورە دەبوون. هەموو کات باسی هەیبەت و شکۆی گەریلای دەکرد. ئێمە بڕیاری بەشداربوونمان دابوو. ئەو شەوە کە دەبوو ئێمە بەشدار بین، لە ماڵی ئێمە و لە ماڵی ئەوانیشدا میوان هەبوون. ئێمە نەماندەزانی چۆن لە ماڵ بڕۆینە دەرەوە. تاوەکو لە دۆخەدا ئێمە لە ماڵ چووینە دەرەوە ناڕەحەتی و قورسیی زۆرمان کێشا. لەو رۆژەوە ئێمە لە ناو بزووتنەوەى ئاپۆیدا تێکۆشانی گەورەمان ئەنجامداوە".\nگەریلا ڤیان لەبارەی هەڵبژاردنی ناوی خۆی و شەهید زیلانەوە دەڵێت، "هەڤاڵان وتیان با ناوی ئێوە ڤیان و زیلان بێت. کاتێک ئێمە هۆکاری ئەو پێشنیازەمان پرسی، ئەوان باسی کەسایەتیی ئەو دوو هەڤاڵەیان بۆ کردین. کەسایەتیی ئەوان و پەیوەستبوونیان بە رێبەر ئاپۆ بۆ باسکردین. ئیدی ئێمەش وتمان، زۆر باشە ئێمە هەرگیز ئەو ناوانە ناگۆڕین و بۆ ئەوەى ئێمە شایستەى ئەو ناوانە بین هەموو کات و بە بەردەوامی لە ناو تێکۆشاندا کار و ئەرکەکانمان سەرکەوتوانە جێبەجێ دەکەین".\nگەریلا ڤیان باسی ئەوەشیکرد، "هەر چۆن ئێمە بۆ ئەوەى شوێن و سەنگەری شەهیدان چۆڵ نەبێت بەشداری ریزەکانی گەریلا بووین، هەر بەو شێوەیەش پێویستە گەنجانی رۆژهەڵات بۆ پڕکردنەوەى سەنگەر و شوێنەکەى شەهید زیلان و شەهیدانی تر بەشداری ریزەکانی بزووتنەوەى ئاپۆیی ببن. پێویستە لە دژی خیانەت تێکۆشانێکی گەورە ئەنجام بدرێت. بە تایبەتیش پێویستە گەنجانی جوانڕۆ و سەردەشت درێژە بە رێگاکەی زیلان بدەن و تۆڵەى زیلان بکەنەوە".


مازیار میوانی لاپه‌ڕه‌ی وه‌رزشی ستادیۆم بوو\nماوه‌یه‌كه پاڵه‌وانێتیی باله‌ی هه‌ڵبژارده‌كه‌ی لاوانی ئاسیا بۆ ئەو یاریزانانه‌ی ته‌مه‌نیان له 20 ساڵ كه‌متره له تایوان به‌رده‌وامه و دوێنێ سێ شه‌ممه كۆتاییهات.\nهه‌ڵبژارده‌ی عیراقیش یه‌كێك بوو له‌هه‌ڵبژارده به‌شداره‌كانی ئه‌و پاڵه‌وانێتییه‌و دوو یاریزانی لاوی كوردیش له‌و هه‌ڵبژارده‌یه‌دا یارییان دەکرد یه‌كێکیان مازیار دلێری یاریزانی لاوی یانه‌ی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانییه.\nمازیار دلێر رۆژی 25/1/1998 له‌سلێمانی له‌دایكبووه‌و ئه‌و یاریزانه لاوه‌یه كه هه‌موو ژیانی خۆی بۆ وه‌رزش ته‌رخانكردووه‌و ئێستا ته‌نیا به‌و یارییه‌وه خه‌ریكه‌و هه‌ر له‌به‌ر خۆشه‌ویستی خۆی بۆ وه‌رزش وازی له‌خوێندنیش هێناوه‌و به‌وهۆیه‌شه‌وه بۆ هه‌ڵبژارده‌ی عیراق ده‌ستنیشانكراوه.\nستادیۆم له‌كاتی به‌ڕێوه‌چوونی یارییه‌كاندا په‌یوه‌ندی به‌مازیاره‌وه كردو چه‌ند پرسیارێكی له‌سه‌ر ژیانی وه‌رزشیی خۆی و هه‌ڵبژارده‌ی لاوانی عیراق و یارییه‌كانی ئه‌و پاڵه‌وانێتییه لێكردو ئه‌ویش وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی به‌مشێوه‌یه داینه‌وه.\nسه‌ره‌تا ئه‌وه‌ی پێوتین پاڵه‌وانێتییه‌كه 16 هه‌ڵبژارده‌ی لاوانی وڵاتانی ئاسیا به‌شدارییان كردووه و سه‌ره‌تا به‌سه‌ر 4 گروپی 4 هه‌ڵبژارده‌ییدا دابه‌شكرابوون.\nهه‌ڵبژارده‌ی لاوانی عیراق له‌گروپی سێیه‌مدابووه، له‌كۆی 3 یاریی له‌گروپه‌كه‌یاندا، یارییه‌كیان له‌پاكستان برده‌وه‌و ٢ یاریشیان دۆڕاندو سێیه‌می گروپه‌كه بوون.\nدواتر 12 هه‌ڵبژارده‌كه بۆ قۆناغی دووه‌می یارییه‌كان سه‌ركه‌وتن و عیراق كه‌وته گروپی حه‌وته‌مه‌وه‌و له‌سه‌ر پله‌كانی 9 تا 12 یارییان كرد، له‌م قۆناغه‌شدا یه‌كه‌م یارییان به‌قه‌ته‌ر 2-3 دۆڕاند، دواتر 3-1 له تایوانیان برده‌وه‌و پله‌ی 11ی پاڵه‌وانێتییه‌كه‌یان گرت.\n*پاڵه‌وانێتییه‌كه به‌گشتی چۆن بوو؟\n-پاڵه‌وانێتییه‌كی به‌هێز بوو، سه‌رجه‌م هه‌ڵبژارده‌كان له تیپه به‌هێزو به‌تواناكان بوون، ئاسته‌كان زۆر نزیك بوون له‌یه‌كتره‌وه، له‌قۆناغی دووه‌مدا ئێمه وه‌ك سێیه‌می گروپی سێیه‌م كه‌وتینه گروپی حه‌وته‌مه‌وه و له‌سه‌ر پله‌كانی 9 تا 12 یاریمان كرد و به‌بردنه‌وه‌و دۆڕاندنێك یانزه‌یه‌مینی پاڵه‌وانێتییه‌كه بووین.\n*له‌هه‌ڵبژارده‌ی عیراق تۆ ته‌نیا كوردی هه‌ڵبژارده‌كه بوویت؟\n-نه‌خێر كوردێكی تریش له‌م هه‌ڵبژارده‌یه‌دا هه‌بوو ئه‌ویش میلاد عه‌بدول ره‌زایه‌و خه‌ڵكی كه‌لاره‌و بۆ یانه‌ی شورته‌ی به‌غدا یاریی ده‌كات.\n*ئایا ئێوه هیچ كامێكتان بۆ هه‌ڵبژارده‌ی یەکەمی عیراق سه‌رناخرێن؟\n-هیوادارین بۆ تیپی یه‌كه‌می عیراق هه‌ڵبژێردرێین به‌ڵام پێم وایه هێشتا زووه و ره‌نگه ماوه‌یه‌كی تر ئه‌و ئاواته‌مان بێته دی.\n*كام هه‌ڵبژارده‌یه له‌پاڵه‌ونێتییه‌كه‌دا سه‌رنجی راكێشاویت و به‌ڕای تۆ به‌هێزترین هه‌ڵبژارده‌ی به‌شداربووه؟\n-هه‌ردوو هه‌ڵبژارده‌ی ئێران و چین دیارترین و به‌هێزترین دوو هه‌ڵبژارده‌ی به‌شداریی ئه‌م پاڵه‌وانێتییه بوون.\n*ئه‌ی كام یاریزانه به‌ڕای تۆ دیارترین یاریزان بووه؟\n-یاریزانی ژماره 3ی چین كه‌به‌داخه‌وه ناوه‌كه‌یم له‌به‌ر نییه.\n*یارییه‌كانتان ته‌واو بووه ئه‌ی كه‌ی ده‌گه‌ڕێنه‌وه كوردستان؟\n-ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه ده‌گه‌ینه‌وه كوردستان.\n*په‌یوه‌ندیت له‌گه‌ڵ یانه‌ی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی چۆنه؟\n-من تائێستاش یاریزانی پێشمه‌رگه‌ی سلێمانیم، ئه‌مساڵیش له‌گه‌ڵ ئه‌م یانه‌یه به‌شداری خولی عیراق ده‌كه‌م.\n*هیوای سه‌ركه‌وتنی زیاترتان بۆ ده‌خوازین؟\n-منیش زۆر سوپاسی رۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ و هه‌فتانه‌ی ستادیۆم ده‌كه‌م بۆ ئه‌م به‌سه‌ر كردنه‌وه‌یه.


پارچە شیعری ژمارە ١٥\nلە کالانا مەوێستە!\nلەگەڵ دوژمن "ئیمامی" هەروەکو شێری ژیان وابە!\nلە پێشبڕدانیان ڕاوەستە، وەک بەوری بەیان وابە!\nبە داخ و دەردەوە بۆچی چەمیوی، ئاهەکەت تیرە؟\nلەگەڵ خەڵکی زەمانە ڕاست وەکوو تیری کەوان وابە!\nئەگەرچی هەر وەکوو کیسەڵ لە قاپیلکی خەما خەوتووی،\nلە کالانا مەوێستە، هەر وەکوو تیغی دەبان وابە!\nلە ڕیزی عاشقانیش هەر وەکوو مەجنوونی ماڵ کاول\nلەدووی خێڵ و کەژاوەی لەیلی هەروەک سارەوان وابە!\nلە عیلمی سیحر و نەیڕەنگ و فسوون قەیناکە، تێکۆشە\nهەتا پێش چاوی دوژمن وەک شک و وەهم و گومان وابە!\nبەگەرمی ڕابوێرە شەو بەیادی دڵبەرت، چاوم!\nلەگەڵ ناڕاستەکان سارد وەک نەسیمی بەربەیان وابە!\n(وەرگیراو لە لاپەڕە ٢٤ ی دیوانی چاپی ئەنیسی)\nشیعرەکە چەشنە هاندانێکە بەرەو راپەڕین و بەربەرەکانی کردنی دوژمن، کە ئەگەری زۆر ئەوەیە دوژمنی شەخسی و تاکەکەسی نەبێت بەڵکوو دوژمنی گەل واتە ڕژیمی شا بێت بەڵام شاعیر بە حیسابی بارودۆخی سیاسیی سەردەمی خۆی، لە پێوانەیەکی بچووکتری فەردییدا دەریبڕیوە، گەرچی لە شوێنێکدا دوژمن کۆ دەبەستێت و دەڵێ "لە پێشبڕدانیان ڕاوەستە" و ئەوە تا ڕادەیەک بۆچوونەکەی من دەسەلمێنێت.\nئەو تایبەتمەندییە ئەرێ ییانەی وا شاعیر لێرەدا بانگاشەیان بۆ دەکات، بەشێکی بەرچاویان لە کەسایەتی ئاوات خۆیدا دەبینران. خۆڕاگر لە بەرانبەر دوژمن، وەک نموونەی زیندان و پاشانیش هاوکاری و هاوهەنگاویی پێشمەرگە وەک ڕەمزی خەباتی نەتەوایەتی؛ دوور بوون لە خەڵکانی ناڕاست، و بێ فێڵ بوون لەگەڵ خەڵکی ئاسایی، لە عەینی کاتدا مەند وبێدەنگ و ئەسیری ناو قاپیلکی خەم. کەسانێک کە کامیل شایان لە نزیکەوە دیتبێت ئەو مەندی و بێدەنگی و خەمبارییەیان بە باشی هەست پێکردووە.\nشیعرەکە هەروەها دەرس و ئامۆژگارییەکی لاوانی وڵاتە و پێیان دەڵێ تەنانەت "زانست" ی سیحر و فێڵ و ئەفسوون کردنیش فێر بن بۆ ئەوەی بتوانن خۆتان لەبەر چاوی دوژمن، کە دەبێ داگیرکەری کوردستان بێت، ون بکەن و بە شاراوەیی و لە نهێنیدا هێرش بکەنە سەری. ئەوانە هەموو دەرسی خەبات وپێشمەرگایەتین بە ئیماژ و لە فۆڕم و قاڵبێکی شاراوە و ژێرپەردەدا.\nلە شیعرەکەدا، "ئیمامی" خودی شاعیرە و ئامۆژگارییەکانیش بە ڕواڵەت ڕوویان لەخۆیەتی. "ژیان" سیفەتی شێر و "بەیان" یش سیفەتی بەورە. هەردوو وشەکە وێدەچێت فارسی بن. بەگشتی لێرە و لە زۆر شیعری دیکەشیدا سەید کامیل خۆی گیرۆدەی بەند وبەستی وشەی پەتیی کوردی نەکردووە و ئیجازەی داوە وشەی عەرەبی و فارسی بێنە ناو هەڵبەستەکانیەوە، واتە وەک زۆر شاعیری ئەسیری فۆڕمالیسم، دەربەستی قاڵب و فۆڕم نەبووە و ڕاگەیاندنی ناوەرۆک و پەیامی سیاسیی ناو شیعرەکەی بەلاوە گرنگتر بووە لەوەی بنەما و ڕەگی ووشەکان فارسی بووبێتن یان عەرەبی.\n"بە دەرد وداخەوە بۆچی چەمیوی تیرەکەت ئاهە"! ئەوە پێکهاتەیەکی جوان و تازەیە. "چەمیوی" بەواتای پشتت نووشتاوەتەوە و بۆتە کەوان، خۆ بە داخەوە تیریشت نییە بیهاویە گیان دوژمنت، لەباتییان تەنیا ئاه و ناڵەیان ئاراستە دەکەیت! ئەوە باش نییە، تۆ دەبێ لەگەڵ خەڵک وەک تیری کەوان ڕاست بی. تەعبیری "ئەهلی زەمانە" هەندێک جێگەی مشتومڕە و لە خوێندنەوەدا هەست دەکرێت لایەنێکی نەرێ یی هەیە و شاعیر بە واتای خەڵکانی خراپ و "نان بەنرخی ڕۆژ خۆر" ی هێناوە. باس لە "تیر" کردن واهەیە ئەو بۆچوونە پشتڕاست بکاتەوە و شاعیر بیەوێ بڵێت لەجیاتی ئاه وناڵە، تیری ڕاست حەواڵەی ئەو کەسانە بکە. هەرچۆنێک بێت، تێرمی "ڕاست" لە عیباڕەتی "ڕاست وەک تیری کەوان وابە" دا، سەنعەتی شیعریی "ئیهام" ی تێدایە و واتای پاک و سادق و بێ فێڵیشی لێ وەردەگیرێت.\nشاعیر بە خۆی، یان بە بەرگۆی قسەکانی دەڵێت لە قاپیلکی خۆت وەرەدەرێ و وەک خەنجێری لە "دەبان" دروستکراو کە باوەڕ بەخۆیی دەداتە خاوەنەکەی و هەمیشە ئامادەی شەڕ و گەڕە، لە کالاندا مەمێنەوە. "دەبان" یش چەشنێک پۆڵایە (چێشتی مجێور).\nتۆ کە لە بەرانبەر دوژمن و نەیاردا ئاوا ڕاوەستاو و ئامادەی شەڕی، دەبێ بە پێچەوانە، لە بەرانبەر خۆشەویستەکەتدا وەک سارەوانی کەژاوەکەی وابێ و پارێزگاریی لێ بکەیت. لێرەدا شاعیر بابەتەکە هەندێک با دەدات و لە باسی شەڕ وگەڕ و شیر وتیرەوە دەچێتە سۆراغی عیشق و مەجنوون و کەژاوەی لەیلی، کە نەرم و نیانی و لەتافەتێکی زیاتر دەداتە شیعرەکە.\n"لە عیلمی سیحر و...": شاعیر دوای تاقە یەک فەرد کە باسی ئەوین و خۆشەویستی دەکات، دەگەڕێتەوە سەر بابەتەکەی پێشوو و سەرلەنوێ بەرگۆی شیعرەکە لە ئامادەیی شەڕی دوژمندا ڕادەگرێت: کاکە! دوژمن فێڵبازە، تۆش ساویلکە مەبە و فێڵی لێ بکە! قەیدی ناکات ئەگەر فێڵ و حیلە وحەواڵە فێر بیت و لەکاری بکەیت؛ ئەوانە بۆ بەگژداچوونی دوژمن پێویستن. خۆت بشارەوە و کارێکی وا بکە دوژمن نەتدۆزێتەوە ئینجا لە شوێنە نهێنیەکەتەوە هێرشی بکە سەر و لێیبدە. وەک ئەوەی شاعیر دەرسی پێشمەرگەی کورد دابدات و فێری لێدان و هەڵاتن و خۆشاردنەوەیان بکات.\nلە فەردی کۆتاییدا ئاوات داوا لە بەرگۆی شیعرەکە واتە ڕۆڵەی گەلی کورد دەکات کەسایەتییەکی ئاڵۆزی هەبێت و لەعەینی ئەوەدا لەگەڵ دڵبەرەکەی یان تەنانەت بە یادی دڵبەرەکەیەوە شەوێکی گەرم و خۆش ڕادەبوێرێت، لەگەڵ خەڵکانی ناڕاست و دژبەردا، ساردوسڕ بێت و خۆیان لێ دوور بخاتەوە. ئەو کەسایەتییەی ئەو بانگاشەی بۆدەکات لە تایبەتمەندیی و خوو و خدەی خەڵکانی ئاسایی نێو گوندەکانی کوردستانی سەردەمی ئەو هەندێک جیاوازە. خەڵکی ئێمە لە بەراورد لەگەڵ گەلانی دراوسێماندا، فەقیرۆکە و ساکارترن یان لانی کەم لە سەردەمی ئەودا وابوون.\nوەک گوتم شیعرەکە هەندێک خەسلەت و تایبەتمەندیی کەسایەتیی شاعیر خۆیشی دەردەخات و بەم پێیە، دەتوانرێت وەک چەشنە ئوتۆ بیۆگڕافییەک سەیر بکرێت. دیارە ئەو ئامادەییانەی وا ئاوات خوازیاریانە، هی بارودۆخی پڕ شەڕ وشۆری کۆمەڵگای کوردەوارین. خەباتکاران لە کۆمەڵگای سەقامگیری وڵاتانی پێشکەوتووی ڕۆژئاوادا پێویستیان بەوە نییە هەمیشە شیری ڕووتیان بەدەستەوە بێت و خۆ لە دوژمنی فێڵباز بشارنەوە. لەم لایانە تەنانەت خەباتی چینایەتیش شێوازێکی بەڕواڵەت دیموکڕاتییانەتری هەیە و لە ڕێگای پەرلەمان و دەنگدان و هێنانە سەرحوکمی کەسانێک و لابردنی کەسانی دیکەوە بەڕێوە دەبرێت؛ ئەوانەش گەلێک دوورن لە تێگەیشتنی ستالینیی خەباتی چینایەتی، کە هەندێک لە حزبە سیاسییەکانی ئێمە تا ئێستاش هەر بڕوایان پێی هەیە و ئەویش لە "توندوتیژی نواندن" دا خۆی دەنوێنێ ئێمە خوو خدەی عەشیرەیی و دژایەتیی نێوان هۆز و خێڵەکانمان گۆڕی و کردمانە خوو خدەی حزبی و دژایەتی نێوان حزب و ڕێکخراوەکان. بە گوتەی دۆستێکی خۆشەویست، لە ماوەی ٢٤ خولەکدا بووین بە کومۆنیست بەڵام بە دەیان ساڵیش نەبووینەتە دیموکڕات!\nبە داخەوە شیعرەکە ڕێکەوتی گوترانی بەسەرەوە نییە و ناتوانرێت بزانرێت شاعیر لە کامە ساڵەوە تا کامە ساڵ خاوەنی ئەو بۆچوونە بووە.


سەرۆکى هەرێمى کوردستان لەگەڵ باڵیۆزى ڕووسیا کۆبووەوە\nگوڵان میدیا July 5, 2021 هەواڵ\nئەمڕۆ دووشەممە 2021/7/5 بەڕێز نێچیرڤان بارزانى، سەرۆکى هەرێمى کوردستان پێشوازى لە بەڕێز ئیلبروس کوتراشیڤ باڵیۆزى تازەى ڕووسیا لە عێراق و شاندێکى یاوەرى کرد.\nلە کۆبوونەوەیەکدا سەرۆک نێچیرڤان بارزانى پیرۆزباییى دەستبەکاربوونى لێکرد و هیواى سەرکەوتنى بۆ خواست. هەردوولا جەختیان لە خواستى دوولایەنە بۆ برەودان بە پەیوەندییەکان و فراوانکردنى بوارەکانى هاریکارى و هاوبەشیى عیراق و هەرێمى کوردستان لەگەڵ ڕووسیا کردەوە.\nبەڕێز باڵیۆزى ڕووسیا سەرسامیى خۆى بە پرۆسەى ئاوەدانکردنەوە و بنیاتنان و پێشکەوتنەکانى هەرێمى کوردستان دەربڕى و ئاماژەى بەوە دا کە وەزارەتى دەرەوەى وڵاتەکەى گرنگى بە پرسى کورد دەدات، هەروەها باسى لە کوردانى ڕووسیا کرد کە لە زۆر بوارى گرنگى وڵاتەکەدا کاران و خاوەن ڕۆڵ و پێگەى دیارن.\nجگە لە هەڵبژاردنەکانى پێشوەختە و دۆخى عیراق بەگشتى، کۆرۆنا و هەڵمەتەکانى کوتان بە پێکوتەى دژى پەتاى کۆڤید_19، دۆخى سووریا و دوایین پێشهاتەکانى وڵاتەکە، تەوەرێکى دیکەى کۆبوونەوەکە بوو. تیایدا هەردوولا هاوڕا بوون کە دۆخى سووریا و کێشەکانى وڵاتەکە دەبێ لە ڕێگه‌ی سیاسییه‌وه چارەسەر بکرێن.


👁 ئەم بابەتە 7,588 جار بینراوە\n- دامەزرانی پارتی دیموکراتی کوردستانی تورکیا بە نه [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:18\n📅 24-01-1981 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\nباشووری کوردستان - کۆچی دوایی مامۆستا عەلی مەردان [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:40\n📅 28-03-2021 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 23 2020 12:06PM\nباشووری کوردستان - لە شاری کەرکوک، گۆڕی هونەرمەند [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 5 0 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 23-12-2020 12:06:02\n📅 29-12-1939 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n👁 ئەم بابەتە 8,869 جار بینراوە\n- مامۆستا عەلی مەردان یەکەمین مەقامی بە شێوەزمانی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 76% ✍ هـ.ب. 30-8-2010 11:20:02\n📷 ئاهەنگی 11ی ئازاری ساڵی 1970 - سینەما ڕەشید سلێمانی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 26 2017 10:43PM\nسلێمانی، سینەما ڕەشید ئاهەنگی 11ی ئازاری ساڵی 1970 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 94% ✍ م.ب. 26-12-2017 22:43:10\n📷 تاهیر تۆفیق، عیسا بەرواری، باکووری، تەحسین تەها، فوئاد ئەحمەد و عەلی مەردان وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 13 2016 7:58PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 13-1-2016 19:58:35\n📷 تایەر تۆفیق، حەسەن جەزیری، عەلی مەردان و ڕەسوڵ گەردی وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 2 2015 9:19PM\nنەورۆزی 1971 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 2-3-2015 21:19:19