ڕۆژی 19ی تشرینی دووەم\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 636ی زایینی، لە میانی جەنگی قادسییەدا سوپای موسڵمانان كە لەلایەن (سەعدی كوڕی ئەبی وەقاس)ەوە فەرماندەیی دەكران سەركەوتنێكی گەورەیان بەسەر سوپای فارسە ساسانییەكاندا بەدەست هێنا.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 923ی زایینی، زانای فارسی و جیهانی ئیسلامی (ئەبوبەكر ڕازی) كۆچی دوایی كردووە، كە لە چەندین بواری زانستیی و ئایینیدا داهێنانی گەورەی كردووە.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1095ی زایینی، پاپا (ئۆبارنۆسی دووەم)ی ڕابەری مەسیحییەكان داوای لە ئەنجومەنی كلێرمۆن كرد كۆبوونەوەیەكی فراوان ئەنجام بدەن بە مەبەستی تاووتوێكردنی ڕەوانەكردنی سوپا و ئەنجامدانی شاڵاوی هێزە مەسیحییەكان لە دژی هێزە موسڵمانەكان بۆ سەر خاكی پیرۆز لە قودس.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1493، دۆزەرەوە و گەڕیدەی ناسراو (كریستۆفەر كۆڵۆمبۆس) لە سەر خاكی دورگەی (پۆرتۆریكۆ) دابەزی لە جیهانی تازە دۆزراوەی خۆرئاوادا كە دواتر بوو بە كیشوەری ئەمریكا.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1711، نوسەر و ئەدیبی ڕوسیایی (میخائیل لۆمۆنۆسۆف) لە دایك بووە كە یەكێكە لە ڕابەرانی ئەدەبی ڕیالیزم لە ڕوسیادا و خاوەنی چەندین بەرهەمی گرنگە.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1904، نوسەر و تێكۆشەر و شاعیری ناوداری گەلی كورد مامۆستا (عەبدولواحد نوری) لە دایك بووە، كە خزمەتێكی زۆری بە ئەدەب و فەرهەنگی كوردی كردوە و چەندین بەرهەمی لە پاش خۆی بەجێهێشتوە.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1917، (ئەندێرا گاندی) سەرۆك وەزیرانی هندستان و كچی (مەهاتما گاندی) ڕابەری ڕۆحیی گەلی هند لە دایك بووە.\n- لە میانی جەنگی دووەمی جیهانیدا و ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1942، سوپای یەكێتیی سۆڤێت بە ڕابەرایەتیی ژەنراڵا (گیۆرگی جۆكۆف) دەستیان بە پرۆسەی ئۆرانۆس كرد كە بە هۆیەوە ئاراستەی جەنگی ستالینگرادی لە بەرژەوەندیی سۆڤێت و زیانی سوپای ئەڵمانیا پێچەوانە كردەوە.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1943، بە هۆی ئەوەی جولەكەكان لە سەربازگەی یانۆفساكا هەوڵی ڕاكردنیان دابوو لە دەستی ئەڵمانەكان، سوپای ئەڵمانیا هەستا بە لەناوبردن و كۆمەڵكوژكردنی جولەكەكان كە ژمارەیان زیاتر لە شەش هەزار زیندانیكراو بوو.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1946، هەریەكە لە ئەفغاستان و ئایسلەندا و سوید چوونە ناو ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكانەوە‌و وەكو ئەندامی فەرمیی لەو ڕێكخراوەدا وەرگیران.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1954، تەلەفزیۆنی مۆنتی كارلۆ دەستی بە پەخشكردنی بەرنامەكانی كرد كە هەموو خاكی فەرەنسای دەگرتەوە و یەكەم تەلەفزیۆنی كەرتی تایبەت بوو لە ئەوروپادا كە لەلایەن میر (ڕینییەی سێهەم)ەوە دامەزرا.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1977، (محەمەد ئەنوەر سادات)ی سەرۆكی میسر گەیشتە خاكی ئیسرائیل و لەناو بارەگای (كنێست)ی ئیسرائیلدا لە شاری قودس وتارێكی پێشكەش كرد.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1979، (ئیمام خومەینی) ڕابەری شۆڕشی ئیسلامیی ئێران بڕیاریدا سەرجەم ئەو دبلۆماتكارە بەندكراوانەی باڵیۆزخانەی ئەمریكا ئازاد بكرێن كە بەڕەگەز ئەفریقی بوون.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1990، (عەلی عزەت بیگۆڤیچ) وەكو سەرۆك كۆماری بۆسنە و هێرسك هەڵبژێردرا و چووە سەر كورسیی دەسەڵات.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1994، بە هۆی تەقینەوەی پاسێكی نەفەرهەڵگرەوە لە بازاڕێكی ناو شاری تەلئەبیبی ئیسرائیل كە لەلایەن بزوتنەوەی حەماسەوە ئەنجام درا 22 جولەكە كوژران و نزیكەی 250ی تریش بریندار بوون.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 1998، لیژنەی دادوەری لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا دەستی بە دانیشتنەكانی گوێگرتن كرد لە شایەتحاڵەكان لە بارەی دۆسێی (مۆنیكا لیونسكی) كە (بیل كلینتۆن)ی سەرۆكی ئەمریكای پێ تۆمەتبار كرابوو.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 2002، پۆلیسی دانیمارك هەستا بە دەستگیركردنی (نزار خەزرەجی) سوپاسالاری عێراق لە سەردەمی ڕژێمی بەعسدا بە تاوانی ئەنجامدانی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتیی و جینۆسایدكردنی گەلی كورد لە ساڵانی هەشتاكانی سەدەی بیستەمدا.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 2004، هەردوو سەركردەی كورد (جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی) جەختیان لەوە كردەوە هەتا مادەی 58ی دەستووری كاتیی عێراق لە كەركوكدا جێبەجێ نەكرێت ئەنجامدانی هەر جۆرە هەڵبژاردنێك لەو پارێزگایەدا شكست دەهێنێت.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 2005، كۆنگرەی ویفاقی عێراقی لە بارەگای كۆمەڵەی وڵاتانی عەرەب لە شاری قاهیرە دەستی بە كارەكانی كرد كە هەریەكە لە (جەلال تاڵەبانی) سەرۆك كۆمار و (ئیبراهیم جەعفەری) سەرۆك وەزیران ئامادەی بوون ئامانج لە كۆنگرەكە چارەسەركردنی كێشەكانی عێراق و ڕێككەوتنی هاوبەش بوو لەسەر مەسەلە چارەنوسسازەكان.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 2005، هێزە پیادەكانی سوپای ئەمریكا لە شارۆچكەی (حەدیسە)ی نزیك بەغدادی پایتەختی عێراق هەڵیانكوتایە سەر ئەو شارۆچكەیە و بە هۆیەوە دەیان هاووڵاتیی مەدەنی بوونە قوربانیی.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 2010، نوسەر و مێژووناسی ناوداری عێراقی (عەبدولعەزیز دوری) كۆچی دوایی كردووە كە چەندین توێژینەوەی گرنگی لە بارەی مێژووی كۆن و نوێی عێراق ئەنجام داوە و لە پاش خۆی كۆمەڵێك بەرهەمی گرنگی بەجێهێشتوە.\n- ڕۆژی 19ی تشرینی دووەمی ساڵی 2011، ئەنجومەنی ئینتیقالیی لیبیا دەستگیركردنی (سەیفولئیسلام)ی كوڕی (موعەممەر قەزافی) سەرۆكی لیبیایان ئاشكرا كرد لە نزیك شارۆچكەی (ئۆباری) باشوری لیبیا.\n- ئەمڕۆ بە ڕۆژی جیهانیی پیاوان لە قەڵەم دەدرێت و لە وڵاتانی جیهاندا بۆنە و مەراسیمی گەورە ئەنجام دەدرێن، لە مالیش ئەمڕۆ بە جەژنی ڕزگاریی ئەژمار دەكرێت، لە بەرازیلیش ئەمڕۆ جەژنی ئاڵایە.


ژیان و بیرۆکەی فەیلەسووفانی ڕاهێنان: ماریا مۆنتێسۆری ١٨٧٠-١٩٥٢\nنووسەر: گرووپی داڕێژەرانی نێوەرۆکی ڕاهێنان (پۆرتالی ڕاهێنانی ١١٨)\nبێ گومان ماریا مۆنتێسۆری، بە درێژاییی مێژوو یەکێک لە کاریگەرترین و گرینگترین کەسایەتییەکانی ڕاهێنان و پەروەردەیە. هەرچەندە بەشی هەرە زۆری ژیانی لە سەدەی بیستەمدا تێپەڕ کرد، بەڵام کاریگەرییەکانی بە درێژایی و پاناییی مێژووی ڕاهێناندا بڵاو بوونەتەوە. ماریا لە ٣١ی ئۆگۆستی ١٨٧٠ لە یەکێک لە شارە بچووکە کەناراوییەکانی ئیتاڵیا لەدایک بوو. ماریا لەناو خێزانێکی دەوڵەمەند و بەناوبانگدا گەورە بوو و توانیی لە پەروەردە و خوێندنی باڵا بەهرەمەند بێت. مۆنتێسۆری پاش تەواوکردنی ئامادەیی، چوو بۆ خوێندگەی پزیشکی و یەکەم ژن بوو لە ئیتاڵیا کە لە تەمەنی ٢٦ ساڵیدا بڕوانامەی دکتۆرای پزیشکیی وەرگرت. ئەوە ئاشکرایە کە تا چ ڕاددەیەک چالاکی و سەرکەوتنەکانی مۆنتێسۆری لە کڵێشە باوەکانی ڕۆڵی ژن لە کۆمەڵگەی ئەو سەردەمە دوور بووە و یەکێک لە پێشەنگترین کەسایەتییەکانی داکۆکیکاری مافی ژنان و ئازادیی کۆمەڵایەتیی یەکسان بووە.\nژیانی پیشەییی مۆنتێسۆری زۆر زوو بە دامەزران لە نەخۆشخانەیەک لە بواری پزیشکیدا دەستی پێ کرد و هاوکات نووسینگەی تایبەتییشی کردەوە. بە کارکردن لە بەشی منداڵانی نەخۆشخانەکەدا مۆنتێسۆری لەگەڵ بوارێکی نوێ ڕووبەڕوو بووەوە. مۆنتێسۆری لە نەخۆشخانە بەرپرسی چاودێری و لێکۆڵینەوەی نەخۆشی و بارودۆخی تەندروستیی ئەو منداڵانە بوو، کە لە باری جەستەیی و زەینییەوە باش گەشەیان نەکردبوو، لەبەر ئەوە زۆر زوو سەبارەت بە تواناییی تێگەیشتن و ناسینی منداڵەکان زانیارییەکی باشی بەدست هێنا. لەبەر ئەوەی حەزی لە باسی ڕاهێنانی منداڵان بوو، بیری له‌وه كرده‌وه کە لە پەنا پیشە پزیشکییەکەیەوە ڕێکخراوێکی تایبەت بە ڕاهێنانی ئەو منداڵانەی لە باری جەستەیی و زەینییەوە باش گەشەیان نەکردووە، دابمەزرێنێت. ئەو، بیرۆکەکانی خۆی، کە لە ئەنجامی دیتن و تاقیکردنەوەیەکی زۆردا بەدەستی هێنابوون، لەو ڕێکخراوەیەدا بەکار هێنا و بە هاوکاریی پزیشکێکی دیکە بە ناوی مۆنتێسانۆ خەریکی ئاگاداری و ڕاهێنانی ئەو منداڵانە بوو کە کەڕن، یان لە باری زەینییەوە باش گەشەیان نەکردووە. زۆر زوو پێوەندییەکی سۆزدارانە لە نێوانیاندا دەستی پێ کرد و لە ئەنجامدا ماریا دووگیان بوو. ماریا کە قەت ڕازی نەبوو لەگەڵ مۆنتێسانۆ زەماوەند بکات، پاش ئەوەی منداڵەکەی بوو، کوڕەکەی بە ژنێکی گوندی ئەسپارد، تا لە گوند کوڕەکەی گەورە بکات و ئاگاداری بێت. پاش ماوەیەک مۆنتێسانۆ لەگەڵ ژنێکی دیکەدا زەماوەندی کرد و ماریا ناچار بوو ڕێکخراوەکەی خۆی بەجێ بێڵێت. ماریۆ هەتا تەمەنی پازدە ساڵی لە دایک و باوکی خۆی دوور بوو، تاکوو سەرەنجام داپیرەی مرد و ئەویش هاتە لای دایکی و لە داهاتوودا بوو بە یەکێک لە گرینگترین هاوکار و یارمەتیدەرانی ماریا بۆ پەرەپێدانی بیرۆکە و فکرەکانی لە بواری ڕاهێنان و پەروەردەدا.\nیەکێک لە خاڵە سەرنجڕاکێشەکانی ژیانی ماریا، پێشنیارێک بوو کە لە لایەن ئیدوارد تاڵامۆ، بەڕێوەبەری ڕێکخراوێکی خێرخوازیی سەرپەرشتیی منداڵانی بێدایک و باوکەوە پێی کرا. تاڵامۆ داوای لە مۆنتێسۆری کرد ناوەندێکی چاودێریی ڕۆژانە بۆ منداڵانی ئەو ڕێکخراوەیە دابمەزرێنێت و لەو ناوەندەدا کۆمەڵێک بەرنامەی ڕاهێنان جێبەجێ بکات، کە لەگەڵ بارودۆخی ئەو منداڵانە گونجاو بێت. ماریا ئەو دەرفەتەی بە هەل زانی و یەکەم پۆلی بۆ ٥٠ کەس لەو منداڵە هەژارانە کردەوە. مۆنتێسۆری لەو قوتابخانەیەدا شێوازی زانستی و بیرۆکە فەلسەفییەکانی خۆی خستە بواری تاقیکردنەوەوە. ئەو قوتابخانەیە دەستپێکی کردنەوەی سەدان و هەزاران قوتابخانەی مۆنتێسۆری لە سەرانسەری جیهان بوو.\nمۆنتێسۆری پەرەی بە قوتابخانەکەی دا و بە بەڕێوەبردنی بەرنامەی پەروەردەی مامۆستا و وتاردان، نەک هەر لە ئیتاڵیا، بەڵکوو لە زۆربەی وڵاتانی دیکەی جیهان، بانگەشەی بۆ فەلسەفەی ڕا‌هێنانەکەی خۆی کرد. تا ساڵی ١٩١٣ زیاتر لە ١٠٠ قوتابخانەی مۆنتێسۆری لە ئەمریکا کرانەوە و دنیا پێشوازیی لە شێوازە پەروەردەیییەکەی مۆنتێسۆری کرد. مۆنتێسۆری بە بۆنەی سەفەرەکانییەوە بۆ ئەوروپا و ئەمریکا توانیی کۆمەڵێک هاوپەیمان لە ڕێبازەکانی تر بۆ خۆی دەستەبەر بکات، سەرەتا لایەنگرانی "فریدریش فرۆبێل" بیرۆکەکانی ئەویان لە "باخچەی ساوایان"ی خۆیاندا بەکار هێنا و شوێنکەوتووانی "جۆن دیوی"یش پێشوازییان لە نزیکایەتیی فکریی ئەو و جۆن دیوی کرد، هەرچەندە هەر دوو گرووپەکە لە داهاتوودا بوون بە ڕەخنەگرێکی ڕژدی ئەو و ڕێی خۆیان لێ جودا کردەوە.\nمۆنتێسۆری دوو جەنگی جیهانیی لە ژیانی خۆیدا دیت، کە زۆر کاریگەریی نەرێنییان لەسەر چالاکییەکانی دانا. لەگەڵ دەستبەکاربوونی مۆسۆلینی و دەوڵەتە فاشیستەکەی لە ئیتاڵیا، چالاکییەکانی مۆنتێسۆری جێیان پێ تەنگ کرا. مۆسۆلینی بانگەشەی بۆ وڵاتپەرستییەکی توندڕۆیانە دەکرد و لەگەڵ بنەماکانی ئازادی و هەڵبژاردن، کە بنەمای کاری قوتابخانەکانی مۆنتێسۆری بوون، دژایەتیی دەکرد. مۆسۆلینی و حزبە هاوڕاکانی، زۆر زوو تەواوی ئیتاڵیایان خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان و کۆمەڵێک قوتابخانەی جیاوازیان بۆ پەروەردەکردنی سەربازی وەفادار بە ڕژێمی فاشیستی دامەزراند و سیستەمی ڕاهێنانیان بە سوودی باوەڕەکانی خۆیان گۆڕی. سەرەنجام هێندەیان گوشار خستە سەر مۆنتێسۆری، کە بەناچاری وڵاتی بەجێ هێشت، لە کاتێکدا کە زۆربەی وڵاتانی سەرانسەری جیهان لە بواری ڕاهێناندا پێشوازییان لە بیرۆکەکانی دەکرد. ئەو، لەنێو سیاسەتی پیاوانی وڵاتەکەیدا جێی نەبوو. مۆنتێسۆری دوای تەواوبوونی جەنگی جیهانیی دووه‌م، توانیی دیسان بگەڕێتەوە ئیتاڵیا و درێژە بە کارەکانی و وتارەکانی بدات.\nمۆنتێسۆری لە دوایین ساڵەکانی تەمەنیدا، هەموو بەرپرسیارێتییەکانی خۆی بە ماریۆی کوڕی ئەسپارد و سەرەنجام ڕۆژی ٦ی مەی ١٩٥٢ لە یەکێک لە گوندەکانی ئیتاڵیا کۆچی دواییی کرد و لە گۆڕەپانی کلێسایەکی کاتۆلیکی بە خاک ئەسپێردرا.\nفەسلەفەی ڕاهێنانی ماریا مۆنتێسۆری\nمۆنتێسۆری ڕوانگەیەکی نوێی هێنایە نێو فەلسەفەی ڕاهێنانەوە. ئەو، باوەڕی وا بوو کە منداڵ بە شێوەیەکی خۆڕسکی هۆگری چاکە و کەماڵ و فێربوونە. ئەو، وەک لاپەڕەیەکی سپی کە لە لایەن ژینگە و کەسانی ترەوە نەخش و نیگاری لەسەر دەکێشرێتەوە سەیری منداڵی نەدەکرد. بەڵکوو باوەڕی وا بوو کە نیهادی منداڵان بەرەو چاکە و پێشکەوتنە. هەموو منداڵێک حەزی لە فێربوون و جێبەجێکردنی باشترین کار و پێشکەوتنە. کەواتە لە فەلسەفەی ڕاهێنانی مۆنتێسۆریدا تاکە کارێک کە مامۆستا دەبێ بیکات، یارمەتیدانی منداڵە بۆ بەهێزکردنی حەزی فێربوون و دابینکردنی پێداویستییەکانی ڕاهێنان تا منداڵ بۆ خۆی فێر بێت.\nپەروەردەی گشتگیر و هەمەلایەنە\nمۆنتێسۆری پێی وا نەبوو کە قوتابخانە شوێنێکە تەنیا بۆ فێربوونی زانست و بیرکاری و زمان، بەڵکوو باوەڕی وا بوو کە سیستەمی ڕا‌هێنان دەبێ هەموو لایەنەکانی گەشەی منداڵ لەخۆ بگرێت. گەشەی هەمەلایەنە وەک گەشەی زەینی و کۆمەڵایەتی و سۆزداری و دەروونی و مەعنەوییش، دەبێ لە دەستووری کاری بەرنامەیەکی دەرسیی گشتگیردا جێگیر بکرێت. کەواتە پۆلی وانەی مۆنتێسۆری بێجگە لە ڕاهێنانی زانست و بیرکاری و زمان، ڕاهێنانی هەموو لایەنەکانی تری ژیان، لە پێوەندیی گشتییەوە بگرە هەتا چێشتلێنان و خەیاتییش لەخۆ دەگرێت.\nگرینگترین بنەمای ڕاهێنانی مۆنتێسۆری، ئازادییە. ئازادی نەک هەر ئەوەی کە دەبێ لە بەرنامەی دەرسیدا جێبەجێ بکرێت، بەڵکوو دەبێ وەکوو بنەما و هێزی مەعنەوی و فکری بەفه‌رمی بناسرێت. لە فەلسەفەی ڕاهێنانی مۆنتێسۆریدا منداڵان ئازادن تاکوو بۆ خۆیان بەرنامەی دەرسیی خۆیان هەڵبژێرن و تا ئەو کاتەی دەیانەوێت لەو چالاکییە بەردەوام بن کە حەزیان لێیەتی. حەزیان لە چ بابەتێکە فێری بن و ئەو شێوازە چالاکییە هەڵبژێرن کە دەیانەوێت. بە ڕای مۆنتێسۆری یەکێک لە دەستکەوتەکانی ڕاهێنان دەبێ ئازادی بێت. پەروەردە و ڕاهێنان دەبێ مرۆڤ لە لایەنگریی کوێرانە و خۆرافات و ئایدیۆلۆژی ڕزگار بکات.\nڕێکوپێکی و تەکووزیی کەسی\nقوتابخانەی مۆنتێسۆری، ناوەندی ڕێکوپێکی و تەکووزییە. هەموو شتێک جێی تایبەتی خۆی هەیە، هەر کەرەستەیەک شوێنی تایبەتی خۆی و هەر چالاکییەک لە بەشێکی جیاوازدا بەڕێوە دەچێت. منداڵان فێر دەبن کە ڕێکوپێک بن. لە پاکوخاوێنی و خاوێنڕاگرتنی کەسی و ژینگەدا بەشداری بکەن و ژینگەی کایە و ژیانیان لە شپرزەیی بپارێزن، چونکە ڕێکوپێکی لە دەرەوە دەبێتە هۆی ڕێکوپێکیی دەروونی و زەینیی منداڵ.\nسەربەخۆیی و پشتبەخۆبەستن\nمنداڵان لە سیستەمی فکریی مۆنتێسۆریدا سەربەخۆن. بەو مانایەی کە منداڵان فێر دەبن بەرپرسیارێتیی کردەوە و فکری خۆیان لەئەستۆ بگرن و بۆ جێبەجیکردنی چالاکییەکانیان پشت بە خۆیان ببەستن و لە پشتبەستن بە کەسانی دی خۆیان بپارێزن. منداڵان هەر لە دەستپێکەوە وەکوو بوونەوەرێکی سەربەخۆ لە دایک و باوک و کەسانی دەوروبەریان هەڵداوێرێن، کە فکر و حەز و ڕەفتاری تایبەتی خۆیان هەیە و دەبێ بە سەربەخۆ بناسرێن. منداڵان لە تەمەنێکی بچووکەوە فێر دەبن کارە کەسییەکانی خۆیان بەتەنیا جێبەجێ بکەن و بەرپرسیارێتیهەڵگر و سەربەخۆ بن.\nبەشداریکردن و هاوکاری\nقوتابخانەی مۆنتێسۆری لەسەر بنەمای بەشداریکردن و هاوکاری بنیات نراوە. منداڵان کۆمەڵێک چالاکیی بەکۆمەڵ جێبەجێ دەکەن و فێر دەبن بە ڕێزی بەرانبەر و ڕاوێژەوە بڕیاری بەکۆمەڵ بدەن.\nمنداڵ؛ بوونەوەرێکی تایبەتی\nتەوەرەی سیستەمی ڕاهێنانی مۆنتێسۆری، منداڵە. منداڵ لە سەروو هەموو شتەکانەوەیە و هەموو بەرنامەکانی ڕاهێنان لە دەوری تەوەرەی منداڵ دەسووڕێتەوە. بە واتایەکی دی، هەموو منداڵێك کەسایەتییەکی تایبەتی خۆی هەیە، کە دەبێ حەزی فکری و بیرۆکەکانی بەفه‌رمی بناسرێت. بەرنامەی دەرسی دەبێ بەپێی پێویستی و حەزەکانی منداڵ دابڕێژرێت و بەرنامە دەرسییەکەی هەمەڕەنگ و هەمەجۆر بێت، دەبێ هەموو منداڵێک درێژە بە بەرنامەی دەرسیی تایبەتی خۆی بدات هەتا ئەو کاتەی پێویستی بەو بەرنامەیە هەبێت، چەندە کاتی بۆ جێبەجێکردنی ئەو بەرنامەیە پێویست بێت، چەندە بەخێرایی، یان بە شێنەیی جێبەجێی بکات، دەبێ هەر لەو بەرنامەیەدا بەرەو پێش بچێت. منداڵ تێگەیشتنێکی تایبەتیی لە ژینگە هەیە، کەواتە ئەو شتەی لە مێشکی خۆیدا دەیچنێت، لە بیری کەسانی دیکە جیاوازە و هەر منداڵێک مافی خۆیەتی کە ڕاهێنەرەکەی گرینگییەکی تایبەتی پێ بدات.\nڕاهێنانی بەرچاوەکی و هەستپێکراو\nمۆنتێسۆری باوەڕی وا بوو کە ڕاهێنان دەبێ لە ڕێی هەستپێکردنەوە ڕابگوازرێت، لەبەر ئەوە بۆ خۆی گەڵاڵەی دروستکردنی چەند کەرەستەی یارمەتیدەری ڕاهێنانی داڕشت، کە بۆ ڕاگواستنی چەمکی ئەندازە، گەورەیی و بچووکی، پۆلێنبەندی و لێهاتوویییەکانی زمانی ڕاهێنان و بیرکاری بەکاری دێنان. لەبەر ئەوەی قوتابخانەکانی مۆنتێسۆری لە سەرانسەری جیهان چەندین جۆر کەرەستەی یارمەتیدەر بۆ ڕاهێنانی ئامانجدار بەکار دێنن، یەکێک لە تەیارترین و هاوکات گرانترین ناوەندەکانی ڕاهێنانن. چونکە بۆ بەدیهێنانی ئامانجی هەر ڕاهێنانێک، کۆمەڵێک کەرەستەی تایبەتیان دروست کردووە و بەکاری دێنن.\nڕۆڵی مامۆستا وەک ئاسانكار\nلە سیستەمی ڕاهێنانی مۆنتێسۆریدا مامۆستا ڕۆڵی نەریتیی خۆی لەدەست دەدا. چاوەڕێ ناکرێت مامۆستا وەکوو تەوەرەی پۆلەکە ڕۆڵ بگێڕێت و قسە بۆ منداڵەکان بکات. مامۆستا وەکوو هاوکار، ئاسانکاری بۆ فێربوونی منداڵان دەکات و تا ئەو جێیەی دەکرێت هەوڵ دەدات ڕۆڵێکی کەمڕەنگ و بێکاریگەری لە ڕەوتی ڕاهێناندا لەئەستۆ بگرێت. مامۆستاکان هەوڵ دەدەن ڕێکوپێکی کۆنتڕۆڵ بکەن و لە ڕەوتی چالاکییەکانی ڕاهێناندا لەگەڵ قوتابیان بن، نەک ئەوەی بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ دەست لە کاروباری ڕەوتی فێربوون وەربدەن، تا بیرۆکەکانی خۆیان بە منداڵان بنووسنەوە.\nبەرنامەی دەرسیی مۆنتێسۆری\nقوتابخانەکانی مۆنتێسۆری قۆناغی پێش بنەڕەتی تا کۆتاییی ئامادەیی لەخۆ دەگرن. زۆربەی جاران ئەو قوتابخانانە لەسەر جیاکردنەوەی منداڵان بەپێی تەمەنیان پێداگری ناکەن. بەڵکوو زۆر جاران منداڵان بەسەر چەند پۆلدا دابەش دەکرێن، کە مەودای تەمەنی منداڵانی ئەو پۆلانە نزیکەی سێ ساڵە. یانی منداڵانی ٣_٦ ساڵ پۆلێک، منداڵانی ٦_٩ ساڵ پۆلی دوو و ٩_١٢ ساڵ پۆلی سێ، ١٢_١٥ پۆلی چوار و ١٥_١٨ پۆلی پێنج پێک دێنن. فەلسەفەی مۆنتێسۆری بۆ ئەو دابەشکردنە ئەوەیە کە منداڵان کاتێک لە پەنا هاوپۆلە گەورەتر، یان بچووکترەکانی خۆیانەوە دادەنیشن، باشتر لە توانایییەکانی خۆیان تێ دەگەن؛ بۆ نموونە، منداڵە بچووکترەکان بە لاساییکردنەوەی گەورەترەکان پەرە بە فێربوونی خۆیان دەدەن و گەورەکانیش لە فێربووندا یارمەتیی بچووکەکان دەدەن.\nقوتابخانەی مۆنتێسۆری زانست بەسەر چەند دیسیپلیندا دابەش ناکات، بەڵکوو هەوڵ دەدات بوارە جیاوازەکانی زانست پێکەوە کۆ بکاتەوە. قوتابخانەکانی مۆنتێسۆری پڕن لە چالاکیی ڕاهێنان لە بوارە جیاوازەکانی زانستدا؛ هەر لە باخەوانییەوە بگرە هەتا ئەستێرەناسی و کەشناسی.\nمێژوو و فەرهەنگ\nبەشێکی گرینگ لە بەرنامەی دەرسیی مۆنتێسۆری تایبەتە بە ناسینی فەرهەنگ و داب و نەریت و مێژوو. منداڵان هان دەدرێن لەبارەی فەرهەنگە جیاوازەکانەوە زانیاری کۆ بکەنەوە و زانستەکانی خۆیان بخەنە ناو بەستێنی مێژووەوە. بۆ ناسینی توخمە فەرهەنگییەکانی نەتەوە جیاوازەکان لە مۆسیقا، سەما و هەموو جۆرەکانی دیکەی هونەرەوە بگرە هەتا مێژووی سیاسی و کۆمەڵایەتییش لە بەرنامەی دەرسیی مۆنتێسۆریدا جێگیر دەکرێت.\nهونەر وەکوو گرینگترین بزوێنەری داهێنان لە بەرنامەی دەرسیی مۆتێسۆریدا ڕۆڵێکی زۆر گرینگ دەگێڕێت. شێوەکاری، کاری دەستی، گۆزەکەری، کۆلاژ، مۆسیقا، سەما و شانۆ، هەمووی ئەو هونەرانە لە قوتابخانەکانی مۆنتێسۆریدا کاریان لەسەر دەکرێت.\nمۆنتێسۆری لەسەر گرینگیی زمانی ڕاهێنان لە تەمەنی منداڵییەوە پێداگریی دەکرد، بەڵام شێوازی باوی فێرکردنی زمانی قبووڵ نەبوو؛ ئەو لە جیاتی نووسینی ئیملای وشە و ڕستە، بە بەکارهێنانی کەرەستەی یارمەتیدەری ڕاهێنانەکانی، وەکوو کارت، قوڕی دەستکرد، شێوەکاریی ڕەنگی و...، پیت و وشە و ڕستەسازیی فێری منداڵان دەکرد. ئەو، شێوازێکی ناڕاستەوخۆی بۆ ڕاهێنانی زمان پێشنیار دەکرد.\nبیرکارییش یەکێک لە گرینگترین بابەتەکانی بەرنامەی دەرسیی مۆنتێسۆرییە، بەڵام ڕێک وەک ڕاهێنانی زمان، ڕاهێنانی بیرکارییش دەبێ لە ڕێی یاری و بەکارهێنانی کەرەستەی یارمەتیدەری ڕاهێنان و بە شێوەیەکی هەستپێکراو و بەرچاوەکی فێری منداڵ بکرێت. منداڵان بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لەگەڵ چەمکگەلی بیرکاری و ژمارەکان ئاشنا دەبن و چەمکە بنچینه‌یییەکانی بیرکاری فێر دەبن.\nفەلسەفەی ڕاهێنانی مۆنتێسۆری ڕۆڵێکی گەورەی لە ناساندنی ڕووێکی دیکەی ڕاهێنان و فێربوون، بەتایبەت لە تەمەنی منداڵیدا هەبووە. ئەو، بناغەدانەری فەلسەفەی ڕاهێنانی منداڵتەوەرە و قوتابی دەخاتە ناوەندی سیستەمی ڕاهێنانەوە. مۆنتێسۆری گرینگی بە هێزی نۆژەنکردنەوەی ڕاستییەکان لە زەینی مرۆڤدا دەدات و، تێگەیشتنی تایبەتیی لە ڕاستییەکانی ژینگە بیر دەخاتەوە. بەڵام سەرکەوتنی قوتابخانەکانی مۆنتێسۆری لە کردەوەدا جێی باسە. ڕاستە کە زۆربەی ئەو قوتابییانەی لەو قوتابخانانەدا خوێندوویانە، سەرکەوتنی بەرچاویان لە بواری خوێندن و پیشەی خۆیاندا بەدەست هێناوە، بەڵام پێداویستی و کەرەستە یارمەتیدەرەکانی ڕاهێنانی ئەو قوتابخانانە پارەیەکی زۆریان دەوێت و بەکردەوە تەنیا منداڵانی خێزانە دەوڵەمەند و دەستڕۆیشتووەکانی کۆمەڵگه دەتوانن لەو قوتابخانانەدا بخوێنن. لە لایەکی تریشەوە، گرینگیدان بە تاک بە تاکی منداڵان، هەرچەندە لەو قوتابخانانەدا کە ژمارەی قوتابیان کەمە، جێبەجێ دەبێت، بەڵام بۆ ئەو قوتابخانانەی ژمارەی قوتابیان زۆرە، بەتایبەت قوتابخانە حکوومییەکان لە ناوچە هەژارنشینەکان کە پێداویستییەکانی خوێندنیان کەمە، جێبەجێ نابێت. لە لایەکی دیکەیشەوە، هەندێک لە ڕەخنەگران باوەڕیان وایە کە دانانی بەرنامەی دەرسی بەپێی حەز و هەڵبژاردنی منداڵان چۆنێتیی ڕاهێنان دێنێتە خوارێ، چونکە کۆمەڵگه بۆ پەروەردەکردنی ئەندامەکانی خۆی دەبێ پلان و ئامانجی باڵای هەبێت؛ هەرچەندە دەتوانرێت لە کەرتی تایبەتدا مافی هەڵبژاردن بە هەموو تاکێکی کۆمەڵگه بدرێت، بەڵام ناکرێت ئەو مەسەلەیە لە هەموو بەرنامە دەرسییەکاندا بگونجێنرێت. منداڵان ناتوانن داوەرییەکی ڕاست و تەواویان سەبارەت بەو شتانە هەبێت کە بۆ گەشەی زەینی و کۆمەڵایەتییان پێویستە. کۆمەڵگه ناتوانێت سیستەمی ڕاهێنان لەسەر بنەمای هەڵبژاردنی کەسیی یەک بە یەکی تاکەکان دابنێت.\n . Dr. Montesano\n . Eduoardo Talamo


٢٥ شەوال؛ شەهادەتی ئیمام جەعفەری سادق(ع) - SAHAR KURDISH (Sorani)\nJul 09, 2018 10:17 Asia/Tehran\nسەردەمی ئیمامەتی "ئیمام جەعفەری سادق" (ع) ٣٤ ساڵ بوو کە دوای کۆچوی دوایی باوکی بەڕێزی " ئیمام محەممەد باقر" (ع) ، بوو بە ئیمام. ئیمامەتی ئیمام سادق (ع) هاوکات بوو لەگەڵ ساڵانی کۆتایی حکوومەتی بەنی ئۆمەیە و ساڵانی سەرەتای دەستپێکرانی حکوومەتی بەنی عەباس و بە هۆی لاوازی و بێ سەقامی نزامی سیاسی، ئیمام سادق(ع) دەرفەتێکی باشی دەستکەوت بۆ چالاکی فەرهەنگی و مەزهەبی و ڕوونکردنەوەی موسولمانان.\nسەردەمی ئیمام سادق(ع) ، سەردەمی بزوتنەوەی فەرهەنگی و هەڵس وکەوتی ئایینزا جۆر بە جۆرەکان بوو. دوای سەردەمی پێغەمبەری نازداری ئیسلام حەزرەتی محەممەد(ص) ئیتر دەرفەتێکی ئاوا دەستنەکەوت تا مەعاریفی ڕەسەنی ئیسلامی بەم شێوە بڕەوی پێبدرێت، بە تایبەت کە یاسای قەدەخەی حەدیس و گوشاری حاکمەکانی ئۆمەوی ئەم دوخەی تووندتر کردبوو. هەر بۆیە بۆشاییەکی گەورە لە کۆمەڵگەی ئەو سەردەمە کە تینووی هەر چەشنە عیلم و زانست و ماریفەت بوو، بەر چاو دەکەوت.\nدوای بە دەستەڵات گەییشتنیی عەباسییەکان، هەر بەو چەشنە کە ئەو حەزرەتە پێشبینی کردبوو گوشار بۆ سەر شیعەکان زۆرتر بوو و بە هاتنە سەر کاری مەنسور ئەم گوشارە تووندتریش بوویەوە. هەر بۆیە ئەم سەردەمە ، یانی چەند ساڵی کۆتایی تەمەنی ئەو ئیمامە بە پێچەوانەی سەردەمی سەرەتایی ئیمامەتیان ، سەردەمێکی ئەستەم و دژوار و بوو بە هۆی تەریک مانەوەی ئەو ئیمامە.\nئیمام جەعفەری سادق (ع) لە تەمەنی ٦٥ ساڵان لە ساڵی ١٤٨ مانگی شەهید کران و لە گۆرستانی "بەقیع" لە تەنیشت گڵکۆی باوکی و باپیری خۆی ئەسپاردە کرا. ساڵوەگەڕی شەهادەتی ئیمام جەعفەری سادق(ع) لە هەموو موسولمانانی جیهان سەرەخۆشی دەکەین.


سوودەکانی ئاوی بەڵاڵوک\n15/6/2021 01:13 PM\nئاومیوەکان هەمیشە بەشێک بوون لە رجێمە خۆراکییە تەندروستەکان و لەم رێگەیەوە ڤیتامین و مادە کانگەییە پێویستەکان بۆ جەستە دابین دەبێت. هەندێک کەس حەزیان لەوەیە لەجیاتی خواردنی خودی میوەکە ئاوەکەی بخۆن چونکە بەم شێوەیە تامی راستەقینەی میوەکە دەچێژن. لەدرێژەدا با لە سوودە تەندروستییەکانی ئاوی بەڵاڵوک دەکەین.\nبێ‌خەوی چارەسەر دەکات: بەڵاڵوک پڕاوپڕە لە مێلاتۆنین کە بۆ چارەسەری بێ‌خەوی زۆر بەسوودە و هەروەها تەندروستیی جومگەکان دەپارێزێت. کەوابوو ئەو کەسانەی سیستمی خەوەکەیان ئاڵۆزە واباشە بەڵاڵوک بخۆن.\nبەرگیری لە نەخۆشیی ئەلزایمێر دەکات: بەڵاڵوک دەوڵەمەندە بە ئەنتی‌ئۆکسیدەنت و ئەمەش هۆکارە بۆ بەرگیری کردن لە ئەلزایمێر. ئەنتی‌ئۆکسیدەنتەکان بە پوچەڵکردنەوەی کاریگەریی رادیکاڵ ئازادەکان مەترسیی تووشبوون بە شێرپەنجەش کەم دەکاتەوە.\nبەرگیریی لە جەڵتە دەگات: بەڵاڵوک بەرگیریی لە نەخۆشییەکانی دڵ و دەمارەکان دەکات و ئەمەش بە هحی بوونی "ئانتۆ سیانین" لە پێکهاتەی ئەم میوەیەدایە. ئەم مادەیە هۆکارە بۆ رێکخستنی شەکر و کۆلستڕۆڵی خوێن.\nکێشی جەستە کەم دەکاتەوە: بەڵاڵوک ئاوێکی زۆی تێدایە و ئاستی کالۆرییەکەی کەمە و ریشاڵێکی زۆریشی هەیە و ناهێڵێت بەخێرایی برسیتان بێت. هەروەها دەوڵەمەندە بە ڤیتامینی B، ریبۆفلاوین و ڤیتامین B6 کە دەتوانن ئاسانکاری بۆ میتابۆلیزمی جەستە بکەن.\nبەرگیری لە هەڵوەرینی قژ دەکات: کەم‌خوێنی باوترین هۆکاری هەڵوەرینی قژە و نیشانەی ئەوەیە کە سیستمی خۆراکیی ئێوە ئاسنی کەمە. دەوڵەمەندبوونی بەڵاڵوک بە ئاسن دەتوانێ کەم‌خوێنی قەرەبوو بکاتەوە و بەم جۆرە بەرگیری لە هەڵوەرینی قژ بکات.


هەواڵی / 20/7/2019 2102 جار بینراوە\nئایا بۆ ژن و مێرد هه‌یه چێژ له‌ئه‌ندامه‌كانی جه‌سته‌ی یه‌كتر وه‌ربگرن له‌كاتی ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ی سێكسی نێوانیاندا؟\n4- چێژ وه‌رگرتن له‌ئه‌ندامه‌كانی یه‌كتر دروسته به‌مه‌رجێ پاكوخاوێن بێ، به‌دوو به‌ڵگه: یه‌كه‌م خوای گه‌وره ده‌فه‌رموێت(نسا‌ووكم حرپ لكم فاتوا حرپكم)، واته هاوسه‌ره‌كانتان كێڵگه‌ی ئێوه‌ن، بچن بۆ كێڵگه‌كانتان چۆنتان ئاره‌زوو لێبوو. دووه‌م: حه‌زره‌تی پێغه‌مبه‌ر (د.خ) ده‌فه‌رموێ(اصنعوا كل شی‌ء الا النكاح)(ای نكاح الحائض)رواه مسلم. واته له‌كاتی جووتبووندا هه‌موو شتێك بكه‌ن ڕه‌وایه و دروسته جگه له‌جیماع له‌كاتی سووڕی مانگانه‌ی ئافره‌تدا.\n5- زانایانی ئیسلام ده‌فه‌رموون: ڕه‌وایه و دروسته مژینی په‌یوه‌ندی به‌پرۆسه‌ی جووتبوون


دەسەڵاتدارانى ئەڵمانیا ناسنامەى تەقەکەرەکەى کافتریاکانى ئەڵمانیا ئاشکرادەکەن کە تێیدا نۆ کەس کوژران کە پێنجیان کوردن کە پیاوێکى ئەڵمانییەو ناوى “تۆبیاس.ڕ”ەو هۆکارى کردەوەکەشى ڕەگەزپەرستى بووە.\nپیتەر فرانک، داواکارى گشتى فیدراڵى ئەڵمانیا لەلێدوانێکدا بۆ ڕۆژنامەوانان وتى: “بەپێى لێکۆڵێنەوەکان ئەو چەکدارەى هێرشە چەکداریەکەى بۆ سەر کافتریاکانى شارى هاناوی ئەنجامداوە ناوى “توبیاس. ڕ”ەو تەمەنى 43 ساڵە، ئەو کەسە هەستێکى ڕەگەزپەرستى زۆرى هەبوە.\nوتیىشى: “لەئێستادا لێکۆڵینەوە لە پەیوەندیەکانى لە ناوەوەو دەرەوەى ئەڵمانیا دەکرێت هەروەها لەسەر ئەو شتانەى گرنگى پێداوە، ئەوەش بۆ دەستکەوتنى زانیارى زیاتر لەسەر ئەو هۆکارانەى کە وایکردوە هەستێت بەو کارە.\nبەپێى قسەکانى داواکارى گشتى فیدراڵى ئەڵمانیا، ئەو کەسە لە ئینتەرنێت ڕاگەیەندراوێکی لەسەر بیردۆزى پلانگێڕى و بۆچونە ڕەگەزپەرستانەکانى بڵاوکردوەتەوە پێش ئەوەى هەستێت بە هێرشەکەى، دواى کارەکەشى چوەتەوە ماڵەوە دایکى خۆى کوشتوەو دواتر خۆشى کوشتوە.\nلەلایەکى ترەوە تیلۆ فن هاگن، وتەبێژى یەکێتیی نیشانەشکێنانى ئەڵمانیا لەشارى فیسبادن ئاماژەى بەوەداوە: بکوژەکە ئەندامى یەکێتى نیشانەشکێنانى شارى فرانکفۆرت بوە، کەسێکى لەسەرخۆ بوەو سەرنجى بەلاى خۆیدا ڕانەکێشانەوە.\nلاى خۆشیەوە کلاوس شمیت، سەرۆکى یانەى نیشانەشکێنانى فرانکفۆرت وتویەتى: “هەرگیز بۆ جارێک دروشمێکى دژى بیانیەکانى ئەڵمانیا نەوتوە، هەروەها هیچ پەیوەندیەکى واى لەگەڵ ئەو ئەندامانەى یانەکە نەبوە کە بیانین”.\nتوبیاس لە کردەوەکەیدا نۆ کەسى کوشت کە پێنجیان کورد بوون و 6 کەسى ترى بریندار کرد کە بارودۆخى یەکیان ناجێگیرە، لەیاریەکانى رۆژى پێنجشەممەى خولى ئەڵمانیش یاریزانەکان خولەکێک بەبێ دەنگى بۆ قوربانیەکان وەستاون و بڕیاریشە لە ڕۆژ هەینیەوە لە یاریەکان هێماى ڕەش بکەنە قۆڵیان.\nهەر سەبارەت بەو هێرشە ئەنجێلا مێرکڵ، راوێژکاری ئەڵمانیا لەکۆنگرەیەکى رۆژنامەوانیدا وتى: “ئاماژەى ڕاستڕەوى ڕەگەزپەرستى و ڕق لەخەڵکى خاوەن باکگراوند و ئایین و ڕوخسارى جیاواز لە تاوانەکانى هاناو دەبینرێت، ڕەگەزپەرستى و ڕق لێبونەوە لە وڵاتەکەى ئێمەدا هەیەو هۆکارى چەندین تاوانیشە”.\nلەلایەکى تریشەوە، سەرۆک وەزیرانى ئەڵمانیاو وەزیرى ناوخۆى ئەو وڵاتەو سەرۆکى کۆمسیۆنى ئەوروپى و سەرۆکى ئەنجومەنى ئەوروپى و سەرۆکى فەرەنسا و حکومەتى تورکیا و چەندین کەسایەتى و رێکخراوى تر بەتوندى ئیدانەى هێرشەکەیان کرد.


لەلایەن کارۆخ ڕواندزی لە 2016/09/02 کوردستان, وتار\nهەفتەی رابردوو فیدراسیۆنی تۆپی پێی کوردستان کۆنفڕانسی ساڵانەی خۆی بەست و لە پەراوێزیشدا تیروپشکی وەرزی داهاتووی خولی نایابی ئەنجامداو وادەی دەستپێکیش دیاریکرا. دیارە ئەوەی مایەی سەرسوڕمان و باری سەرنجی منە، شێوازی تیروپشک و بەڕێوەچوونی لیگەکەیە کە ئەوەی یەکەمیان دوور لە هەموو پرەنسیپ و میکانیزمێکی زانستی ئەنجامدرا، ئاخر نازانم بە چ پێوەرێک یەکەم و دووەمی پار ساڵ لە یەک گروپ دادەنرێن؟ پێم سەیرە لەو کۆنفڕانسە لێزانێک نەبوو بڵێ برادەران دەبێ ئەو دوو تیپە هەر یەکەیان سەرووی گروپێک بگرێت؟! ئەی ئەو هەموو ئەندامانەی فیدراسیۆن و راهێنەرو میدیاکارە عەیار (۲٤)ە لە کوێ بوون؟!\nتیروپشک، خولی کوردستان\nبابەتی پێشووبەهۆی پێکانی یاریزانێک ڕیاڵ مەدرید شۆک دەبێت\nبابەتی دواتر ئینفۆگرافیک | نێیمار و مێسی له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌کانیان


بایەخى ڕیفراندۆم بۆ ئێستا و ئایندەى کوردستانى باشوور\nڕیفراندۆمەکەى 25/9/2017 بە هێڵێکى جیاکەرەوەى نێوان دوو قۆناغ دادەنرێت. قۆناغى پێش ڕیفراندۆم و قۆناغى دواى ڕیفراندۆم. ئەوەش دەریدەخات ئەم کردە سەرچڵانەى گەلى باشوور لە هەندێ ڕوەوە مێژووسازە. واتە دەتوانرێ قۆناغ، یان لانى کەم، بڕگەى مێژوویی پێ جیابکرێتەوە. وەک پێوەرێکیش بۆ هەڵسەنگاندنى قۆناغە مێژوویەکە و هێز و تەوژمەکان و سیاسیەتى هەرێمایەتى و نێودەوڵەتیش بەکاربهێنرێت چونکە خۆى لە خۆیدا ڕووداوێکى مێژوویی بوو، لە ساتەوەختێکى دیاریکراودا، رۆحى مرۆڤى کورد و پانتایی خەونەکانى گەورەکرد. گەرچی لەڕووى تاکتیکییەوە ئاسەوارى خراپیشى لێ کەوتەوە . بەڵام بە بڕواى ئێمە، زۆربەى هەرە زۆرى ئاسەوارە نەرێنیەکان، پێش ئەوەى پەیوەندیان بە خودى کردەى ڕیفراندۆمەکەوە هەبێت، پەیوەندییان بە نائامادەگى سیاسى ناوخۆیی و مانۆڕەکەى (16)ى ئۆکتۆبەرەوە هەبوو، کە بەتەواوى مانا و پڕاو پڕى وشە، بە کارەساتێکى نەتەوەیی لە قەڵەم دەدرێت.\nڕیفراندۆم و سەربەخۆیکردن بە بابەتێکى بیرلێکراوەى ناوەندە بڕیار بە دەستەکان\nڕەنگە خەڵکانێک لە سۆنگەى بێزاریان لە واقیعى هەرێم و دەرکەوتەکانى گەندەڵى و خراپ بەکارهێنانى دەسەڵاتەوە، یاخود لە سۆنگەى گریێ دەروونی و بوغز و کینەى حیزبیەوە، پێیان وابێت. ئەوەى ئەنجامدرا، جگە لە چەند دیمەنێکى شانۆگەریەکى بێ هوددە هیچى تر نەبوو!!\nئەمەش بۆ بەشێ لە خەڵکى ئاسایی قابیلى تێگەیشتنە. چونکە لە ڕێگەى ئەوەى دەبینێت و دەیبیستێت، هەڵسەنگاندن و داوەرى بۆ ڕووداو پێشهاتەکان دەکات، هەستى بریندار و پڕوپاگەندەى حیزبیش، هێندەى تر تواناى بیرکردنەوەى هاوسەنگیان لێ زەوت دەکات.\nئەگەر ئەو کێشەیەش نوخبەى حیزبى و فیکرى و سیاسى کۆمەڵگەى نەگرتایەتەوە، ڕەنگە مەسەلەکە ئاسانتر چارەسەر بکرایە و ئاسەوارى نەرێنى کەمتر بوایە. ئەوەى وا لە نوخبەش دەکات ئاگر بە دڵ و دەروونى مرۆڤى تاساودا بکات\nجگە لە ململانێ، بەڵکو یەکتر بەنەفرەتکردنى حیزبی، سنورداریی خەیاڵدانى سیاسیە. چونکە خەیاڵدانى سنوردار، هەموو دەرفەتێکى داهێنان و نوێبوونەوە و دوور ئەندێشى لە مرۆڤ دەسێنێتەوە. ڕێگا لەوە دەگرێت ڕەهەندە مێژوویی و هەنووکەیی و ئایندە ییەکانى کردەیەک یاخودڕووداوێک، لە کۆیەکى یەکتر تەواوکەردا ببینێت و هەر لەوێشەوە تێیبگات. ئەوەش پەتاى شرۆڤەى تاک ڕەهەندانەى بەدواوە دێت. هەلڕبەت بۆ مرۆڤى ئاسایی و لە پەیوەندى بە ژیانى تایبەتى خۆیەوە، واتە لە بوارى پەرەپێدانى مرۆییدا، زۆر گرنگە لە ئێستادا بژیت، بۆ ئەوەى لە ئەسارەت و زیندانى ڕابردوو بێتە دەرەوە، بەڵام بۆ نوخبە گەرچى لە هەندێ ڕوەوە نەتەوایەتى هەمان میکانیزمى لێ دەخوازێت، دەبیت لەسەر حسابى شێواندنى هوشیارى مێژوویی و لە کاتى شرۆڤە و داوەرى سیاسیدا نەبیت. چونکە ناسینى ڕەگە مێژوویەکانى ڕووداووپرسێک، دبیتە هوى جوانتر ناسینی حەقیقەتی لەئێستاو ئایندەەدا.بەڵام با هەندێ واز لەم قسەلۆژیک ئاساییانە بێنین و بڵێین ئەوەى ناهێڵێ جوان لە ساتەوەختى ڕیفراندۆم تێبگەین چ جاى ئەوەى وەبەرهێنانى سیاسى بۆ ئایندە تێدا بکەین، جگە لەو لەو هۆکارانەى سەرەوە، بۆ هەندآ کەس گرنگ نەبوونى سەربەخۆییە! بۆ هەندێکى تریشیان ئەوەیە ناتوانن وەک پرسێکى نیشتیمانى و نەتەوەیی لێ ى بڕوانن،\nئەوەى بیرکردنەوەو دیدگایان لەم روەوە دادەڕێژێت، یەکسانکردنى پرۆسەکەیە بە سەرکردە و حیزبێکى دیاریکراو. دیارە ئەگەر ئەو مەسەلە لە سەرەتاوە بەو جۆرەش بێت، وە ڕەخنەکانیش لەمەڕ شپرزیی دۆخى ناوخۆ لە جێ ى خۆیاندا بن، کە لە جێ ى خۆیاندان و دوایش هەر ئەم هۆکارە ناوخۆییە دووچارى زەربەیەکى سیاسى و دەروونیی گەورەى کردین، دواى بەشدارى زۆرینەى هاوڵاتیان لە پرۆسەکەدا و دەنگدانى (93%)یان بە بەڵآ بۆ سەربەخۆیی، بە خودى سەرکردەی حیزبە سیاسیەکانیشەوە، پرسەکە چووە قۆناغێکى نوێوە. ئەوەى لە دواى ئەم پێشەکیە و لەم بەشەدا دەخوازین بیڵێین ورەنگەنە کەمتر ئاماژەى پیکرابیت ئەوەیە کە لە دواى ڕیفراندۆمە نافەرمیەکەى (2005)ەوە کە بزوتنەوەى ڕاپرسى (ڕیفراندۆم) لە کوردستان ئەنجامیدا و ئێمەش شەرەفى بەشداربوونمان تیایدا هەبوو، بەهۆى ڕیفراندۆمەکەى (2592017)ەوە، خواستى سەربەخۆیی گەلى کوردستانى باشوور، بە زمانى فەلسەفە، بوو بە بەشێک لە بیرلێکراوەکانى سیاسەتمەدار و نێوەندە سیاسیە نێوخۆیی و هەرێمایەتى و نێودەوڵەتیەکە،. واتە ئەگەر لەپێش ئەو ساتە مێژووییەوە، دۆخى عێراق و ناوچەکە و کوردستان بە هەر شێوازێک بگۆڕایە، بۆ نمونە عێراق بەرەو داڕووخانێکى ترسناک بچوایە، یاخود لە ئاستێکى مەترسیداردا پەلامارى کوردستان و گەلەکەى بدرایە ، سەربەخۆیی لە دەرەوەى چوارچێوەى بیرکردنەوەى سیاسەتمەدارە بڕیار بەدەستەکانى\nدنیادا نەدەبووە بژاردەیەکى بیرى لێ کراوە. یاخود ئەگەر بیریشى لێبکرایەتەوە، بەو جۆرەى ئێستا نەدەبوو، چونکە دەبووە یەکەم باسکردنوو وروژاندنی پرسەکەوئەوپیشخانەى ئیستاى نەدەبوو.بەئەنجامدانى ریفراندوم\nسەربەخۆخوازیی کوردچووە ناو مێژوو روژبەروژیش کەلڕەکەبوونى بۆ دروست دەبێت. ئەم ڕاستیە ش گرنگە، بۆ ئەوەى وا نەزانرێ هیچ دەستکەوتێکمان لە ڕیفراندۆمدا نەبووە. تەنها بەهۆى ئەوەى سەربەخۆیی لێ نەکەوتەوە و بە ئامانجەکانى نەگەیشت. چەنکە ئەگەر شکستى ڕیفراندۆم بکەین بە پێوەر بۆ هەڵسەنگاندن و داوەریکەکردن لە بارەیەوە دەبێت، شۆڕش و ڕاپەڕینە کوردییەکان هەر لە شێخ مەحمودەوە تاکو نەوەدەکانى سەدەى ڕابردوو، بەبێ هودە لە قەڵەم بدەین لەبەرئەوەى هیچکام لەوان بەئامانج نەگەیشتن. .\nئەوەى ڕیفراندۆم کردى، نیشاندانى ئیرادەى ڕاستەقینەى کورد و گەلى کوردستان بوو بە دنیا. ئیرادەیەک کە لە ساتە وەختێکى مێژوویی دیاریکراودا، چێژ لە (نا) وتنێکى ئەخلاقى و ویژدانى و سیاسیی دەبینێت و لە قوڵاییەوە هەست بە بوونى خۆى دەکات. لەسەر ئەو بناغەى ئەویش هەوڵى ڕۆڵبینین و ئایندەیەکى جیاوازتربوخوى دەدات. وێنا لەخۆنیشاندانى کوردى باشوور، وەک بوونێکى خاوەن ماف و ئیرادە و ڕا، ئەگەر خاوەندارى لێبکرێت و لە ساتەوەختە ئابڕووبەرەکەى (16)ى ئۆکتۆبەردا کە ڕەمزى شکست و بآ ئیرادەیی و لاوازیی ناسیۆنالیزمى کوردى لە باشوور بوو، ڕیفراندۆم و سەرنەگرتنى خوواستی سەربەخویى بەدواداهاتنى دوخیکی نەخوازراو، یەکسان نیە بە کۆتاییهاتنى خەونى سەربەخۆیی، ڕیفراندۆمیش بۆ یەک جار نیە و کۆتایی بێت، بەڵکو میکانیزم و شێوازێکە دەکرێت چەندین جار دووبارە بکرێتەوە، چونکە ئەوەى کاروانى سەربەخۆیی دەگەیەنێت بە مەنزڵ، مکوڕىو نەفەسدرێژى بەو ئیرادەى بەهێزودەرفەتقوستنەوەیە.\nڕیفراندۆم و جەنگى دژ بە داعش\nهەموومان دەزانین جەنگى دژ بە داعش هۆکارێکى گرنگى ڕیفراندۆم بوو، گەرچى هەر لە (2014)ەوە سەرەتاى ئیرادەیەک بۆ ڕیفراندۆم و ئەنجامدانى هەستى پێ دەکرا، کە لە بەرەنجامى کێشە کەڵەکە بووەکانى نێوان هەولێر و بەغدادا هاتنە کایەوە. دۆخى شەڕى ناوخۆى شیعە و سوننە لە عێراق و داڕووخانى دۆخى ئەمنى و قورسیى تەرازووى هاوکێشەکان بەلاى کوردا، دۆخەکەى سەبارەت بە هەرێم بردبووە ئاستێک کە بە سەرو فیدراڵى و خوار سەربەخۆیی وەسفدەکرا. جەنگى داعش و هەڵاتنى یەکەکانى سوپاى عێراق لە ناوچە کوردستانیەکانى دەرەوەى هەرێم، بەرگرى پێشمەرگە بۆ ئەوەى شارەکان داگیر نەکرێن ، تەنانەت هاتنە سەر هێڵى ئۆباما بۆ گورز وەشاندنى سەربازى لە داعش ، بە کردەوە نزیکەى تێکڕاى سنورى باشورى کوردستانى خستە ژێر کۆنترۆڵى پێشمەرگەوە. بەڵام بڕیار بەدەستانى بەغدا ئەمەیان بە ئاسانى پێ قوت نە دەچوو، بۆیە هەر لە کاتى شەڕەکەوە ناو بە ناو هەڕەشەى ئەوەیان دەکرد، ناهێڵن کورد بەرهەمى شەڕى داعش بچێنێتەوە.\nمەبەستمە بڵێم ، ڕیفراندۆم سەبارەت بەناوچەکوردستانیەکانى دەروەى هەریم بەجۆرێ لە جۆرەکان پیادەکردنێکى میللى و سیاسیانەى ماددەى (140) بوو، وێنەگرتنى واقیعى دیموگرافى و سیاسى ناوچەکە بوو، پێش ئەوەى حەشدى شەعبى بیخاتە ژێر کۆنترۆڵى خۆیەوە و دووبارە هەوڵى گۆڕینى دیمۆگرافى و بە کەمینەکردنى کورد بدرێت. هەڵبەت ئەوەراستە کە روداوەکانى شانزەى ئوکتوبەر بوون بەهۆى ئەوەى هەموو ئەو ناوچانە لە دەست کورد بچن. ئەمە ڕاستە، بەڵام لەگەڵ ئەم سەرەنجانەى خوارەوە:\n1- هەروەک وتمان ئەو واقیعە هێندەى پەیوەستبوو بە دەرهاویشتەکانى 16ى کاراکتەرە دروستکەرەکانى و جۆرى ئیدارەدانى ڕیفراندوم، پەیوەندى بە خودى ڕیفراندۆمەوە نەبوو.چونکە گەرچى نەماندەتوانى بگەین بە سەربەخۆیی بەڵام هەنگاوێکى تر لێ ى نزیک دە بووینەوەو ڕێگاشمان لەو شەرمەزارییە نەتەوەیی یەدەگرت کەرویداو دەمانتوانى بە ڕێکەوتن هێزەکانى عیراق بگەڕێنەوە ناوچەکەو بەهاوبەشى لەگەل هیزەکانى پیشمەرگەلەم قوناغەشدا ناوچەکان بەریوە ببرین.\n2- ئەو لێکدانەوە چاو لە فەلسەفەى بوونى ملیشیاکانى حەشدى شەعبى لەسەروبەندى دەستپێکردنى جەنگ دژى داعش و ڕەنگدانەوەکانى بەسەر مللانێکانى کورد و بەغدا دەپۆشێ، چونکەبوونى ئەم میلیشیایایانە واقیعێکى نوێ ى هێنابووە کایەوە، بە کورتى، هاوکێشەکە دواى جەنگى داعش سەبارەت بە زۆرینەى مەزهەبیی لە عێراقدا لەوەدا خۆى دەبینینەوە، کە دواى تێکشکاندنى سوننە و کردنە دەرەوەى لە هاوکێشەکاندا، دەبیت سنوربوکوردیش دابنریت چونکە لە سایەى شکستى سوننەدا پاساوى هاوپەیمانى کورد و شیعە لاواز بووبوو، جگە لەوەى لەروانگەى ئەوانەوەکورد تەمێکردنێکیشى دەخواست.!! بۆ ئەوەى لەبەردەم ستراتیژە نوێیە عێراقى و ناوچەییەکاندا، نەبێتە بەربەست و بخرێتەوە ئەو قاڵبەى ئەوان دەیخوازن.\n3- بەدەر لە ڕیفراندۆمیش دۆخەکە بەو جۆرە نەدەبوو کە هەندآ وێناى دەکەن. چونکە کورد دەبوایە واز لە خواستى دیایریکردنى سنوور بێنت و هێزە عێراقیەکان و لەنیوانیشیاندا حەشدى شەعبى، بێنەوە ناوچەکە . جگەتەوەش لە باڵادەستى کورد لە شارەکەدا بآ دەنگ نەدەبوون.. چونکە کۆتایی داعش بەلاى ئەوانەوە، یەکسان بوو بە سنووردارکردنى تواناکانى کورد و دووبارە گێڕانەوەى بۆ سنوورەکانى ناوخۆى هەرێم و ڕێگرتن لە گەورەبوونى خەونەکانى.\n4- ڕاستە ئێمە کەرکوک و زۆر ناوچەى ترمان لە دەستدا، ئەوەش زیانێکى گەورەیە، بەڵام دیمەنەکە هەر ئەو ڕووەى نیە،بەلڕکو ئەگەر لە ڕوویەکى ترەوە سەیرى بکەین، سەرەڕاى زیانەکان ئەگەر خۆمان هەبین، دەتوانین دۆسێ ى کەرکوک و قەلەمڕەوەکانى ماددەى (140)، لەو چەقبەستوویە بێنێتە دەرەوە کە چەندین ساڵە تیایدان. واتە مەسەلەى کەرکوک و ناوچەکانى تر چیتر بۆ زەمەن و ئیرادەى بەرامبەر و ماددەیەکى جآبەجێنەکراوولاى هەندێکیش بەسەرچوو، بەجێنەهێڵرێت. بە بەڵکو بخرێتە ڕۆژەڤى سیاسەتى کوردى و عێراقیەوە. تەنانەت بەهەمان شێوەى جاران پێشمەرگە نەگەر بێتەوە بۆ ناوچەکە. بەو سارد و سڕیەى جارانیشو مامەڵە لەگەڵ دەرهاویشتەکانى واقیعى داسەپاوى ئێستا نەکرێت. بە کورتى ڕیفراندۆم کێشەى کەرکوک و ناوچە کوردستانیەکانى کردۆتەوە بە کێشە، دەرفەتێکى ترى بۆ بەجددى مامەڵەکردنى لەگەلڕ ئەم پرسە داهێناوەتەوەگۆڕی، هەر لەم پەیوەندیەشدا نابێت ڕۆڵى دەرهاویشتەکانى ڕیفراندۆم لە لاوازکردنى زیاترى عێراق و قوڵکردنەوەى کێشەکانى فەرامۆشبکەین.چونکە دەستبردن بۆ هێز بەرامبەر بە کورد و، پێش ئەویش دەرکردنى زنجیرە بڕیارێکى دوژمنکارانە بەرامبەر بە هەرێم و چاوبڕینە ژێرە و ژەبەرەکردنى ئەزموونى ئەزموونەکەى و گێڕانەوەى دۆخەکە بۆ جارى جاران، بزمارێکى بەهێز بوو لە تابووتى دەوڵەتى شکستخواردووى عێراق درا. پایەکانى ڕەوایەتى عێراقى نوآ ى هیندەیتر بەلەرزە خست، تەنانەت شەڕ و ناکۆکى بردە نێوخودى ماڵى شیعەکانەوە. بەو واتایەى ڕەوایەتى جەنگ دژ بە کورد زۆر بڕى نەکرد و هەڵبژاردنەکانیش بونەە پوازێکى تر لە رەختى گەندەڵى عێراق و سزادانى بەشآ لەوکەسو هیزانەى لە پشت دەرکردنى بڕیارەکان و هێرشە سەبازییەکەوە بوون. بۆ مێژووش وپێشتریش وتوومە و دوژمنایەتى کردنى کورد باجى هەیە، گەردوون لە ڕێسا و ئەخلاق چۆڵ نیە. ئەگەر ڕووخانى ڕژێمى بەعس ڕەگە قوڵەکانى لە ڕێکەوتننامەى جەزائیردا بێت، ئەوا لەشکرکێشى بۆ سەرباشورى کوردستان دواى ڕیفراندۆم، ڕەنگدانەوەى بەسەر گۆڕینى هاوکێشەکانى ئایندە و تەنانەت هەندآ ڕژێمیناوچەکەشەوە دەبێت.\nئاودانى و درەختى سەربەخۆخوازى\nزۆرجار دەوترێت کورد لەوەتى هەیە، بە تایبەتى لە سەدەى بیستەمدا، هەوڵى بۆ سەربەخۆیی داوە. ئەمەش ئەگەر لە ڕوویەکەوە هەندێ ڕاستى تێدابێت و ببەسترێتەوە بە هەستى چەپینراوى ناو ناخ و دەروونى مرۆڤى کوردەوە، لە ڕوویەکى ترەوە و لە پەیوەست بە بزوتنەوەى ناسیۆنالیستى کوردەوە ڕاست نیە. چونکە سەربەخۆیی لە چلەکانى سەدەى ڕابردوەوە، وەک دروشمێکى ناوەندى نەما و لە ژێر کاریگەرى ئایدۆلۆژیاى چەپدا، ئۆتۆنۆمى و تەنانەت هەندێ جار لامەرکەزیش جێگاى گرتەوە!! ئەمەش کارێکى کرد، بزوتنەوەى کوردایەتى لەم بارەوە نەبێتە خاوەن ئەزموونێکى کەڵەکەبوو. سەربەخۆخوازیش نەبێتە کەرەسەیەکى ئاراستەکردنى فکریی و پێگەیاندنى سیاسى و دروشمێک جەماوەر بە دەوریدا کۆببینەوە. خۆ ئەگەر هەر لە سەرەتاشەوە کورد هەڵگرى دروشمى سەربەخۆخوازیی بۆیە، لەوە زیاترى بەسەردا نەدەهات، کە بەسەریدا هات، هەنگاوەکانیش لە ئێستادا سەبارەت بە ناوخۆ و کۆمەڵگەى نێودەوڵەتیش ئاسانتر دەبوو.\nبۆیە ئەوەى لە دواى ڕیفراندۆمەوە دەستپێدەکات، نائومێد بوون نیە لە سەربەخۆیی، بەڵکو دەستێکردنى قۆناغى سەربەخۆخوازیە. ئەوەى ڕوویدا دیمەنى کۆتایی چیرۆکەکە نەبوو، بەڵکو سەرەتاىدەستپیکردنى بوو. ڕیفراندۆم و دەرهاویشتەکانى زیاتر فێرى ئەوەى کردین گرەوکردن لەسەر عێراق، گرەو کردنە لەسەر خاکآ کە ئاسان نیە ببێت بە نیشتیمان. گرەوکردنە لەسەر چوارچێوەیەک، هەر زەمەنە و پێکهاتەیەک لە پێکهاتەکانى تیایدا قڕ دەکرێت. بەڵام سەربەخوخوازیش خاوەندارێتى و لێپرسراو لە ئەستۆگرتنى نەتەوەیی دەوێت. نەک وەک هەندێک، لەگەلڕ ئەوەى دەنگى بەڵێیان دابوو، دواى ئەوەى کە ڕوویدا، جۆرێ لە پاکانەیان بۆ هەڵوێستەکەى خۆیان دەکرد و هێرشیان دەکردە سەر ئەوانەى پشتیوانى پرۆسەکە بوون! ئەوەى لێرەشدا گرنگە ئەوەیە شەرمنانە باس لە سەربەخۆیی نەکرێت. هێزى سیاسى هەبێت بە ڕوون و ئاشکرا سەربەخۆیی بکاتە ستراتیژ و گوتارى خۆى. لەسەر ئاستى میدیا و فەرهەنگ و هۆشیاریشەوە کارى لەسەر بکرێت. ساڵانە یادى (2592017)ش بکرێتەوە. وەک ئاماژەیەک بۆدەرکەوتنى ئیرادەیەکى نوآ لە کوردستان و بەرزبوونەوەى سەقفى داواکارى کورد لە فیدرالیزمەوە بۆ سەربەخۆیی .\nڕیفراندۆم و ڕوونکردنەوەى وێناکان و دەوڵەمەندکردنى ئەزموونەکان\nڕیفراندۆم لەم ڕوانەشەوە دەتوانێت خزمەتى زۆرمان بکات. کاتێ لە چاوپێکەوتنێ کەناڵێکى تەلەڤیزیۆنیدا ئاماژەم بەمەبابەتە کرد، پێشکەشکارەکە سەرى سوڕما، وتى دەوڵەمەندکردنى ئەزموون؟!منیش وتم بەڵێ ڕێک و ڕەوان دەوڵەمەندکردنى ئەزموونم مەبەستە. مەبەستمان لەم پرسەش ئەم خاڵانەى خوارەوەیە:\n1- سەبارەت بە ناوخۆ ڕیفراندۆم کارێکى کرد واقیعى نەخوازراوى خۆمان پێ ڕتووش و ماسک و وەک ئەوەى هەیە و بە هەموو پیسى و ناشرینیەکانیەوە ببینین. ئەوە زیاتر ڕوونبۆوە کە کینە و دوژمنایەتى مێژوویی نێوان دوو باڵى قوتابخانەى تەقلیدى بیرى کوردایەتى، لە چ ئاستێکى ترسناکدایە. بە جۆرێک لە ناسکترین ساتەوەختى مێژوویی گەلى باشووردا، بآێباکانە، لەم ڕوانگەوە لەدەلاقەى تەپ و تۆزاوى و بچووکەوە سەیرى دنیا و نەتەوە و چارەنووس و ئایندە و چاوەڕوانیی ملیۆنان کورد و کوردستانیی لە جیهاندا بکات!!\nنابێت لەم واقیعە ڕابکەین و بترسین، بەڵکو دەبێت وەک پێشووتر پەردەپۆش نەکرێت و دانى پێدا بنرێت و هەوڵى کۆتایی پیهێنانى بدرێت.\nچونکە لەگەڵ مانەوەى دوخەکە بەو جۆرەى ئێستا ، لەهەردەرفەتیکی هەلکەوتوو لەئایندەشدا گرەو لەسەر ناوخۆ ناکرێت. هەر لێرەشەوە یەکێ لە پێوەرەکانى ڕاستگۆیی و جددى بوون لەگەڵ بە زیندوویی هێشتنەوەى روحیەتى سەربەخۆخوازانە و خاوەندارێتى لێکردنى سیاسى لێ ى، پەیوەستە بە هەوڵدانى ڕاستەقینە بۆ سنوور دانان بۆ گەندەڵى سیاسى و ئابوورى و بە دامەزراوەیکردنى هێزەکان و دام و دەزگاکانى حکومەت و ئەنجامدانى چاکسازیی و کۆتاییهێنان بە پاشماوەکانى دابەشبوون وپاشماوەى شەری ناوخوو سەروەرى یاسا و دابینکردنى ئاستێکى ماقول لە خۆشگوزەرانى . چونکە ئەم دۆخە شپرز و دابەشبووەى ئێستا وا دەکات ڕەگەزەکانى هێز و تواناى دەستپێشخەرى و قۆستنەوەى دەرفەتەکان لەدەست بدەین.\n2- ڕیفراندۆم لە جاران زیاتر جۆرى بیرکردنەوەى سەرکردە و وڵاتانى ناوچەکە و دەوروبەرمانى بۆ خستینەڕوو. ڕەنگە پێشتر هەڵسەنگاندنمان لە هەندێ ڕوەوە بەم جۆرەى ئێستا نەبووبێت. هەڵبەت ئەمە نەک بۆ خۆترساندن و دەستشتن لە بیرۆکە و خواستى سەربەخۆیی، بەڵکو بۆ ئەوەى لە داهاتوودا بەرچاو ڕوونتر بین و بزانین چۆن هەنگاو دەنێین و هەڵەمان لەو ڕوەوە لە کوێدا بووە، بۆ ئەوەى دووبارەى نەکەینەوە. هەموو ئەمەبەدەر لەوەى کە ڕەنگە لەم ئاستەدا گۆڕانکارى گرنگ ڕووبدەن و دەرفەتى نوێ بخەنە بەردەممان، بەشێ لە هەلڕەی ڕیفراندۆمەکەى (2592017)ش لەوەدا بوو، کە پێمان وابوو دەتوانین بێ هەماهەنگى پێش وەختە لانى کەم لەگەڵ پایتەختێکى هەرێمایەتى ، دیفاکتۆیەک بسەپێنین و هەمموان ناچاربە مامەڵەکردن لەگەڵیدا بکەین.\n3- هەمان ئەو شتەى لە خاڵى دووەمدا ئاماژەمان پێکرد بۆ وڵاتە زلهێزەکانى وەک ئەمریکا و ئەوروپاش ڕاستە.\nلە ئێستادادەبیت وێنایەکى تەواوترو ڕوونترمان دەربارەى ئەوان وجوری بیرکرنەوەىسیاسیان لاگە بووبیت، ناڕاستى بەشێ لە شرۆڤە و تێگەیشتنەکانى خۆشمان بۆ دەرکەوتبیت،کە ڕەنگە گرەومان لەسەر هەندآ بەڵێن و ئەگەر و خوێندنەوە و پەیوەندى کردبێت وهەستمان کردبێت، گرەوکردنەکە لە شوێنى خۆیدا نەبووە و هەندآ دیوى دروستکردنى بڕیارمان لەو وڵاتانەدا لا ڕووننەبووە. هەر لەوێشەوە بۆمان ڕوونبۆتەوە کە تا کەى دەتوانین پشت بە ڕاوێژى هەندێ ڕاوێژکارى بیانى لە کوردستان ببەستین. ئەمەش دیسان نەک بۆ ئەوەى وا بزانین ئەم هەڵوێستانە جەوهەرێکى نەگۆڕیان هەیەو هیچ دەرەتانێکیان بۆ هەناسەدانى سەربەخۆخوازانە لە ئایندەدا نەهێشتۆتەوە، بەڵکو بۆ ئەوەى کارکردنمان لەسەر سەربەخۆیی لە پەیوەندى بەوانەوە عەقڵانى تر و بەرنامە بربو داڕێژراوتر و بەرچاو ڕونانەتر بێت.\n4- ڕیفراندۆم و ئەو کاردانەوانەى لەناوخۆى عێراق بەدواى خۆیدا هێنای، قوڵایی بیرکردنەوەى ئەو نوخبە حوکمڕانەى عێراقى زیاتربو دەرخستین،کە لە دواى (2003)ەوە جڵەوى دەسەڵاتى بەدەستەوەیە. ئەو هێزانەى لەسەر سزادانى زۆرترمان پێشبڕکێیان بوو!! ئەوەشى بۆ دووپاتکردینەوە کە کێشەى ئێمە لە گەڵ خودی قەوارەى عێراقدایەبەدەر لەناسنامەى فیکری و سیاسى نوخبەی دەسەلاتدار .. لە کۆتاییدا حەزدەکەم ئاماژە بە وتەى بیرمەندێکى خۆرئاوایی بکەم کە دەڵێ:\n"گەمژەییە بۆ گەلێک لە وڵاتێکدا جینۆساید کرابێت و ئایندەى خۆى لەو وڵاتەدا ببینێتەوە."


(سیمینار)پلان چییە ؟ بۆچی بەكاردێت ؟ بۆ هەندێك جار سەركەوتوو نابیت ؟ (په‌ڕه 1) - خوێندن و خوێندکاران - ¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨\n(سیمینار)پلان چییە ؟ بۆچی بەكاردێت ؟ بۆ هەندێك جار سەركەوتوو نابیت ؟\n¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » خوێندن و خوێندکاران » (سیمینار)پلان چییە ؟ بۆچی بەكاردێت ؟ بۆ هەندێك جار سەركەوتوو نابیت ؟\n1 بابه‌ته‌كانی Barham Eng 2019-02-07 09:24:45 Share\nبابه‌ت: (سیمینار)پلان چییە ؟ بۆچی بەكاردێت ؟ بۆ هەندێك جار سەركەوتوو نابیت ؟\nپێناسەی پلان : بریتیە لە كێشانی هێڵێكی پان بۆ بەدیهێنانی ئامانجەكان كە بریتیە لە قۆناغی بیركردنەوە كە پێش هەموو كارێك دەردەكەوێت وە كۆتایی دێت بە بریار دان لە سەر ئەوەی كە پرۆسەكە چۆن ئەنجام؟ دەدرێت كەی ئەنجام دەدرێ؟ كێ ئەنجامی دەدات؟ ، مەبەست لە مەش دیاری كردنی سەرەتایەكە بۆ پرۆسەی ڕێكخستنی هێزی مادی و مرۆیی بەسەرپەرشتی كردن و چاودێری كردن ..\nلە پێناسەیەكی ترد ا پلان بریتیە لە پرۆسەیەك كە هەڵدەستێت بە دیاری كردن وپێوانی گرفتە تەندەروستی و كۆمەڵایەتیەكان ، بۆ تێگەیشتن لۆ هۆكاری دروست بونی وە دانانی ئامانج لە سەر بنەمای (توانا،پێداویستی، پڕۆگرام) لە خزمەتگوزاری كۆمەڵایەتیدا...\nپلان چییە ؟ بۆچی بەكاردێت ؟ بۆ هەندێك جار سەركەوتوو نابیت ؟؟\nپلان چییە ؟ بۆچی بەكاردێت ؟ بۆ هەندێك جار سەركەوتوو نابیت ؟؟ ئەگەر سەركەوتوو بوویت پێویست دەكات جارێكیتر پلان دابڕێژی ؟؟ ئەگەر دووبارە پلانێكت خستە بەردەمی خۆت بەڵام سەركەوتوو نەبووی ئایە بیرۆكەو پڕۆژەكەت پوچەڵ دەبێتەوە یان دەتوانی دووبارە پلانێكیتر دابڕێژییەوە ؟؟ بەڕاست تا ئێستا پلانت داناوە ؟؟سەركەوتوو بووی ؟؟ ئەگەر سەركەوتوو بووی واتە گەیشتی بە ئامانجەكەت بەڵام بۆ بەسادەیی سەیری ژیان دەكەی بۆ زیاتر هەوڵ نادەی !! خۆ تۆ بەڵێنت دابوو پلانەكەت بە سەركەوتوویی تەواو بكەی وە هەروەها بە ئامانجەكەت بگەی وە كارێكی باشتری بەدوادا بكەیت بەڵام ئەنجامت نەدا !!\nبە بیرۆكەی تۆ پلانەكەت داهاتووت دیاری دەكات ؟؟ ئەی بۆ هەندێك جار بە ئامانجەكەت ناگەیت !! بەڕاست تا ئێستا ئامانجت داناوە ؟؟ ئەگەر داتناوە تا ئێستا پیی گەیشتی ؟؟ ئەگەر پێی گەیشتی واتە پلانەكەت بەدڵ بوو یان ئەگەر بە دڵت نەبوو هۆكارەكەی چیبوو ؟؟\nئەگەر تا ئێستا بە ئامانجەكەت نەگەیشتووی هۆكارەكەی چیبوو ؟؟ بیرۆكەی خۆت بەدڵ نەبوو یان متمانەت بەخۆت نەبوو یان تواناكانی خۆت پێ لاواز بوو ؟؟ ئەگەر بیرۆكەكانی خۆت بەدڵ نەبوو ئەوە بۆچی باشتر بیرت نەدەكردەوە ؟؟ ئەگەر متمانەت بەخۆت نەبوو ئەوە بۆچی هەستای بە ئەنجامدانی كارێك یان پلانەكەت ئەگەر تواناشت نەبوو بۆچی هەستت دەكرد كە كەسیكی بە توانای ؟؟ ئێستا زانیت كە پلان دانان پێویستە ( بیرۆكە و توانا و متمانەت ) هەبێت ئەگەر هەر یەكیكت لەمانە نەبوو لەوانەیە گەیشتن بە ئامانجەكەت تۆزێك ئەستەم بێت\nئەگەر دووكەس هەمان ئامانجییان هەبێت یەكیكیان بە پلان بەرەو ئامانجەكەی بەڕێكەوت بەڵام ئەوەیتر بەبێ پلان ئایە كامیان لەكاتیكی زووتر دەگات بە ئامانجەكەی ؟؟ بەڵێ بە دڵنییایی ئەوەی كە پلانەكەی داڕێژتبوو زووتر دەگات بە ئامانجەكەی هۆكارەكەی بۆئەوە دەگەڕێتەوە كە پلان وادەكات كاتت بە فیڕۆ نەدات بە بیرۆكە لێی نزیك دەبێتەوە بوونی متمانە زیاتر دەكات بەڵام با ئەوش لەبیر نەكەین بەبێ پیلانیش هەر پێی دەگەیت بەڵام لەكاتێكی دەرنگتر وە بەبێ بیرۆكە\nپلان چۆن سەركەوتوو دەبێت ؟؟\nهەركەسێك بییەوێت پلانەكەی سەركەوتوو بێت ئەوا دەبێت بیرۆكەكانی جییاوازتر بێت وەهەروەها متمانەیەكی زیاتری بەخۆی هەبێت بۆ بەرەو پێشچوون وەهەروەها توانای هەبێت بۆ لەناوبردنی هەر بەربەستێك،،مرۆڤ كاتێك بەڕێكەوت ڕووبەڕووی جۆرەها ناخۆشی دەبێت یان بەربەست دروست دەبێت بۆ لەناوبردنی هەر بەربەستێك مرۆڤ دەبێت تواناكانی و متمانەیەكی زیاتری بەخۆی هەبێت بەڵام لەپێش ئەوانەوە دەبێت بیرۆكەكانی بەكار بێنێت\nلە ڕاستیدا ئێستا بابەتەكە لەلات ئاڵۆز بووە بەڵام بەكورتی ژیان پێویستی بە چوار شتی سەرەكی هەیە گرینگترینیان پلانە دوایی بیرۆكەیەكی بەهێز دوایی متمانە ئینجا توانا،،ئەگەر كەسێك تواناشی هەبێت بەڵام متمانەیەكی چاكی بەخۆی نەبوو ئەوە ئەو كەسە سەركەوتوو نابیت ئازیزەكام ژیان پەیوەستە بە پلان دانان بۆ بەدەست هێنانی دوونیاكەیتریش هەر پلانی دەوێت\nتائێستا بیرت كردۆتەوە لەسەر زەوی شتێك هەیە بە ناوی پلان بەڵام لە جەهەنەم و بەهەشت ئەو شتە نییە !! لەسەر زەوی شتێك هەیە بە ناوی ئامانج بەڵام لە جەهەنەم و بەهەشت ئەو شتە نییە لەسەر زەوی توانا هەیە بۆ هەركەسێك بە ڕێژەیەكی دیاری كراو بەڵام لە جەهەنەم ئەو شتە نییە بەڵكو لە بەهەشت هەیە ئەگەر تۆزێك زیاتر بچمە ناو بابەتەكە ژیان هەر خۆی پلانە بەهەشت و جەهەنەم ئامانجی مرۆڤن بەڵام دەبێت بیرۆكەكانی خۆت بەكار بهێنێت بۆ بەدەست هێنانی بەهەشت وەهەروەها متمانەت بەخۆت هەبێت لەسەر كاری باشە\nپێشەنگی پلانی دەربەست بوونی خۆت بە\nبیروبۆچوونی تایبەت بە خۆتت هەیە كە دەتەوێت داهاتووت چۆن بێت؟\nدەتەوێت وتەی خۆتت هەبێت لە بڕیاردانی داهاتووی خۆت دا؟\nئەگەر وایە، دەتوانیت بەدی بهێنیت بە بەشداریكردن لە پلان دانانی خۆت بۆ دەربەست بوون!\nدەربەست بوون چیە؟\nدەربەست بوون پرۆسەیەكە بۆ نوێ بوونەوە، پڕۆسەیەك یان ماوەیەكی كاتیە كە تێیدا شتێك بە گۆڕانێكدا تێدەپەڕێت لە قۆناغێكەوە یاخود جۆرێك، یان چالاكیەكەوە بۆ یەكێكی دی.\nجێی گرنگیە كە بیربكەیتەوە لە دەربەستبوونی گەنجیی خۆت چونكە ئەگەر هەنگاوی راستت هەڵگرت لەو كاتەدا، ئەو كاتە دەتوانیت بناغەیەكی تا چەند دەتوانرێت سەربەخۆ دانێیت كاتێك كە پێگەیشتویەكی گەنجیت، بۆ ئەوەی ئەو داهاتووە بەدەست بهێنیت كە هەمیشە خەونت پێوە بینیوە.\nپلانی دەربەست بوون چیە؟\nپلانی دەربەست بوون دەتوانێ یارمەتیت بدات لە هەڵگرتنی بەرپرسیارێتی داهاتووی خۆت، ئەمە تواناو بەهرەكانت لەگەڵ ئارەزووەكانیشت دەگرێتەوە، بەستنەوەی ئەوانە لەگەڵ بەشەكانی زانكۆ و كارەكان دا، ڕێكخستنی ئامانجی تایبەت و ئامانجی كار بۆ خودی خۆت، وە هەلبژاردنی ئەو كۆمەڵە و چالاكیانەی یارمەتیت دەدات بگەیتە ئەو ئامانجانە.\nپلانی دەربەست بوون ئەو كارەی كە ئێستا دەیكەیت دەبەستێتەوە بەو كارەی كە ئارەزووت لێیە بیكەیت لە داهاتوودا، هەر وەكوو دەرچوون لە زانكۆ یان بەدەستهێنانی كارێك.\nبە گشتی لە قۆناغی ناوەندی (خوێندن)دا دەست بە پلان دەكەیت یان قۆناغی (٩)ی خوێندن، وە كاری لەسەر دەكەیت هەموو ساڵێك هەتا دەگەیتە ئامانجەكانی دەربەست بوون كە خۆت داتناوە بۆ خودی خۆت.\nبۆچی دەبێت خۆم پێشەنگی پلانەكانی دەربەست بوونی خۆم بم؟\nهەندێ جار ئاسانتر دەردەكەوێت ئەگەر كەسێكی پێگەیشتووتر (گەورەتر) لە خۆت پلانی دەربەست بوونت بۆ دابنێت، یاخود هەمان ئەو شتە بكەیتەوە كە هاوپۆلەكانت دەیكەن. بەڵام ئەوان ناتوانن باشترین هەلبژاردەكانت بۆ بكەن. تۆ دەزانیت كە خۆت چیت دەوێت بۆ داهاتووی خۆت، وە مادام ئەوە پەیوەندی بە تۆوە هەیە بۆ ئەوەی بە دی بهێنیت، دەبێت خۆت تێوەبگلێیت لە پلان دانان بۆی.\nئەگەر تۆ (خاوەن پێداویستی تایبەت)ت ، ئەوە زێدەتر گرنگە بۆ تۆ كە بەشداری لە پلان دارشتنی دەربەست بوونت بكەیت. بۆ رۆشتنە زانكۆ و بەدەست هێنانی كارێك دەبێت تۆ پلانی تایبەت بە خۆت هەبێت لە خزمەتگوزاریەكان (وەكوو گواستنەوە و یاریدەدەری كەسیی تایبەت)، وە هیچ كەسێك نازانێت پێویستی باشتر بۆ تۆ چیە بێجگە لە خۆت.\n٤ هەنگاو بۆ پێشەنگی كردن لە پلان دانانی دەربەست بوون بۆ خۆت\n١. ئێستا دەست پێ بكە! ڕەنگە گەورە بوون و پێگەشتن لای تۆ دوور بێـت، بەڵام چەند شت هەیە.. وەكوو وەرگرتنی كۆرسی زمانێكی نوێ، پەرەپێدانی توانا و بەهرە سادەكانت، وە فێربوونی كارگێڕی كردنی پارە.. كە دەبێت تۆ ئێستا بیكەیت تا ئامادە بیت بۆكاتێك لە ناوەندی و ئامادەی دەردەچیت و دەچیتە زانكۆ یان خوێندنێكی هونەری دەست پێ دەكەیت، كارێك بە دەست دەهێنیت، وە بتوانیت تا چەند دەكرێت بە سەربەخۆیی بژیت. هەتا زووتر دەست بكەیت بە پلانی دەربەست بوونت باشترە!\n٢.بڕیار بدە چۆن دەتەوێت پلانەكەت ڕێك بخەیت: دەتوانیت پلانی دەربەست بوون بكەیت بە بەكار هێنانی ئەو پرۆسە پلانانەی كە بۆ شێوازی بار و دۆخی تۆ دانراوە، بۆ نموونە:\nپلانێكی 4 ساڵی یان پلانی فێربوونی تاكە كەسی.\nپلانی پەروەردەیی تاكە كەسی (بۆ نموونە ئەگەر خاوەن پیداویستی تایبەت بیت)\n٣. گروپێك دروست بكە. پلانی دەربەست بوون شتێك نیە كە دەبێت هەر بە تەنیا بكرێت. بیر بكەرەوە لە بانگهێشت كردنی ئەو كەسانەی كە خۆت باوەرت پێیان هەیە یان ڕێزیان لێ دەگریت بۆ ئەوەی لە گرووپی پلان دانانەكەت دا ببن. هەندێك لەو كەسانە دەكرێ :\nهاوڕێ و ڕێ نیشاندەرەكانت\nمامۆستا و فێركارەكانت\nخاوەن كارەكەت یان ڕێ نیشاندەرە پێگەیشتووەكان\nكەسانی ڕاوێژكار ئەكادیمی\nراوێژكار یان ڕێكخەری پرس و كەیسەكان بن.\n٤.دەست بكە بە پلان دانان! دەست بكە بە پلانی دەربەست بوون ئەو كاتەی لە مێشكت دا كۆتاییت پێ هێنا. پێش هەموو شتێ بیر بكەرەوە چ جۆرێك داهاتووت دەوێت بۆخۆت وەكوو پێگەشتوویەك، وە ئامانجی دوور بۆ خۆت دابنێ. پاشان بزانە دەتوانیت ئێستا چی بكەیت، لە كاتی دەربەست بوونت بۆ ئەوەی بگەیتە ئەو ئامانجانە. ئەمانە چەند شتێكن بۆ ئەوەی بیریان لێ بكەیتەوە:\nلە چ كارێك دا باشیت وە ئارەزووی چیت هەیە بیكەیت؟\nكام كارە پەیوەندی هەیە بەوانەوە؟\nچ جۆرێك لە پەروەردە و، بەهرەمەندی و ئەزموونێك پێویستە بۆ ئەو كارە؟\nئەو شتانەی كە دەبێـت بیریان لی بكەیتەوە\nئەمە تەنها بۆ كار و خوێندن نیە. لە كاتی پلان دانان بۆ دەربەست بوون بۆ ژیانێكی پێگەیشتوو، دەبێت پانتاییەكی گەورە لە توانا و بەهرەمەندی فێر بیت وەكوو چۆنیەتی:\nڕێكخستنی پارە و دۆزینەوەی خانوو\nچێشت لێنان، خواردن و خواردنەوەی تەندروست\nمەشق كردن و كەم كردنەوە و نەهێشتنی فشاری دەروونی خۆت\nبەدەست هێنانی پەیوەندی و یارمەتی لە خوێندنگە ، شوێنی كار وە ماڵەوە\nبەكارهێنانی هۆكارەكانی گواستنەوە لە ناو كۆمەڵگەكەت دا\nبەشداری كردن لە چالاكیە مەدەنی و شارستانیەكان دا\nگەورە بیر بكەرەوە بەلام بە بچوكی دەست پی بكە. هەندێك ئامانج ، بۆ نموونە دەست كردن بە ئیش، لەوانەیە زۆر گەورە و گران دیار بێت كە تۆ نازانیت لە كوێوە دەست پی بكەیت، بەلام ئەگەر تۆ ئەو ئامانجە گەورانە بشكێنیت بۆ زنجیرەیەكی پارچە پارچە كراو، ئەوكاتە ئاسانتر دەبێت بۆ پلان بۆ دانانیان وە پێشكەوتن لەو ڕێگەیەدا.\nگۆڕین و نوێخوازی باشە. پلانەكان لە كاتێكەوە بۆ كاتێكی تر دەگۆڕێن، پلانی دەربەست بوونیش هەروەها. بۆ نموونە ، لە نیوەی خوێندنی ناوەندیدا لەوانەیە كارێكی تازە درك پێ بكەیت كە پێت خۆشە. ئەوە ئاساییە! تەنها دلنیابە لەوەی كە پلانەكەت نوی بكەیتەوە بە بەردەوامی كە ڕیزكراوە لەگەڵ ئامانجەكانی ئێستای خۆت دا.\nبەردوام بە لە تۆمار كردن. بەشێكی گرنگ لە پلانی دەربەست بوون ئەوەیە كە بەردەوم بیت لە تۆمار كردنی هەموو شتێك كە دەیكەیت. ئەوە وات لی دەكات كە بزانیت بە كام لەو ئامانجانە دەگەیت، وە كامانەش پێویستت بە یارمەتیە تێیدا. هەروەها بیرت بێت كە بەڵگە گرنگەكان بپارێزیت وەك بروانامە و تۆماركراوەكان و هتد، ئەوانەت پێویست دەبێت لە داهاتوودا!\nدەست بەكار بوون!\nئێستا كە دەزانیت:\nپلانی دەربەست بوون چیە،\nچی گرنگە كە بەشداری تێدا بكەیت، وە\n4 هەنگاو كە دەتوانیت پێشەنگی پلانەكانی دەربەست بوونی خۆتی پی بكەیت…\n… دەست بكە بە بەشداریكردن لە پلانی دەربەست بوونی خۆت!\nقۆناغی پلان دانان\n2- دانانی پلان\n3- 3- قۆناغی جێبەجێكردنی پلان\n4- چاودێری كردن\n5- قۆناغی بە هێز كردن\nئامانجی پلانی كۆمەڵایاتی\nدەردەكەوێت وەڵامی ئەم پرسیارانەی خوارەوە دەداتەوە\nپێویستە چی بكرێت *چۆن بكرێت* پێویستە چی ئامادەبرێت* كەی دەست بە ئەنجامدانی بكرێت*\nگرنگی پلان دانان :\n1- یارمەتی رێكخستنی تواناكان دەدات لە هەموو ئاراستەكان\n2- یارمەتی دەر دەبێت بۆ دانانی بنەماكانی پێشكەوتن وە پلان هەوڵ دەدات كۆمەڵێ ئامانج بۆ داهاتو دیاری بكات\n3- دانانی پێوەرێكی تایبەت بۆ سامانی مرۆیی لە كاتی جێ بە جێ كردنی پلان دا (ستاندارد)\n4- گەشەپێدانی توانای بەڕێوبەرەكان بۆ جێ بە جی كردنی پلان بە جوانترین شێوە\n5- پلان یارمەتی دەر دەبێت بۆ ئاراستە كردنی هەمو تواناكان بەرەوە ئامانجی هاوبەش و ڕێكخراو\n6- پلان بە بنەمای پرۆسەی چاودێری كردن دادەنرێت\n7- پلان جی گرەوەی بریاری هەرەمەكیە\nتایبەتمەندیەكانی پلان :\n1- گرنگی دان بە بەڕێوەبردنی دامەزراوەكان وە زیاد كردنی وشیاری دەربارەی ئەو لێكۆلینەوەو توێژینەوانەی سەبارەت بە داهاتوو دەكرێت وەدروست كردنی توانای پێشبینی بۆ روداوەكان وە پێش روداوەكان\n2- پالپشتی كردنی هەوڵەكان لە كاتی بڕیار دان لە هەمو ئاراستەكان و هەمو چالاكیەكان\n3- پێداگری لە سەر ئامانجەكانی ڕێكخراو، ئە شتەی كە پەیوەستە بە ئاستی بە دەست هاتوەكان لە هەموو قۆناغەكان\nهەنگاوەكانی پرۆسەی پلان:\n1- دیاریكردنی ئەو ئامانجەی دەمانەوێت ب دەستی بینین وەدەربڕینی چەمكی ڕوون و ئاشكرا وەك زیادكردنی ئاستی دەستكەوت\n2- دیاریكردنی شێوازەكانی جیگرەوە بۆ گەیشتن بە ئامانج لە سەر بنەمای شارەزایی پێشو بۆ پێشبینی دهاتو\n3- هەڵبژاردنی باشتری بە دیل كە لە ئامان ج نزیكمان دەخاتەوە\n4- داڕشتنی ئەو بەرنامەی دەبێت ئەنجام بدڕێت بۆ بە دەستی هێنانی ئامانج وە دابینكردنی پێدواسیتی وە ڕوبەروونەوەی گرفت\n5- دانانی پڕۆگرامی كاركردن بە خشتیەیەكی كاتی دیاری كراو\nئەوهۆكارانەی پلان پی كاریگەر دەبێت :\n1- هۆكاری سروشتی\n2- هۆكاری رێكخستن\n1- لە دانانی پلان چەند لایە نی ك بەژدار دەبن لە ناوەوە و دەرەوەی دامەزراوەكان وەهەریەكیكیان لە كۆی ئەم قۆناغەدا بەژدار دەبن\n2- دیاری كردنی ئامجە تایبەتیەكانی پلان كە ئەویش خۆی دەبینیتەوە لە ئامانجی ستراتیژی و ئامانجی كارپێكراو\n3- دیاری كردنی شێوازەكانی جێگرەوە بۆ بەدەست هێنانی ئامانج\n4- دیاری كردنی پیداویستیەكان (مادی و مەعنەوەی) بۆ جێبە جێكردنی پلان\n5- دانانی كاتێكی دیاری كراو پلان\nكەم و كوڕییەكان ی پلان :\n1- زیادەڕەوی لە پلان دانان دەبیتە هۆی لە دەستدانی كات و بەرزبونەوە تێچونی جێبە جیكردنی پلان ، وەئەگەر پلان ماوەیەكی زۆری خایەند ئەوەندەی بە دانانی پلانەوە خەریك دەبین ئەوەندە بە جێبە جێ كردنی پلان ەوە سەرقال نابین ئەمەش دبێتە هۆی ئەوەی لە بەدەست هێنانی ئامانج دووربكەوینەوە\n2- بنەمای هەموویان هیچ پێچەوانەیە لەگەڵ واقیعی ژیان ،ئالۆزی ئەمرۆ وە ناتوانرێت لە مڕۆ دا لە ماوەیەكی دیاری كراو بگەینە هەموو شتیك\n3- دەبێت ملكەچ و دەست بەرداری بكرێت لە بەشێك لە ئامانجەكان ،وەجاری وا هەیە بۆ دوو گرفتی جیاواز یەك پلان بەكاردەهێنریت لە گەڵ ئەوەشدا هۆ كار و ناوەڕۆكی كێشەكان لە یەكتر جیاوازن\n4- جاری واهەیە دەسەڵات دەدات بەبەڕێوبەر بۆ دەكردنی بڕیارەكان بۆ سەپاندنی بۆچونی خۆی بەسەر لایەنەكانی تر ،\n1- پلان بە پێی بارو دۆخ:\nا- پلانی پەیكەری\nب- پلانی وەزیفی\n2- پلان بە پێی دەرفەت :\nأ- پلانی بەش\nب- پلانی گشتگیر\n3- پلان بە پێی ئاراستەكان\nأ- پلانی گشتی نەتەوەیی\nب- پلانی هەرێمی\nت- پلانی ناوخۆ\nپ- پلانی كەرتی\n4- پلان بە پێی بوارەكان\nأ- پلانی سروشتی\nب- پلانی ئابووری\nت- پلانی كۆمەڵایەتی\nپ- پلانی ڕۆشنبیری\n5- پلان بەپێ ئاراستەكان\nأ- ئاراستەی دیاری كراو\nب- پلانی بێ ئاراستە (دیاری نەكراو)\n6- پلانی بەردەوام و پلانی لە ناكاو\n7- پلان بە پێی ڕێگە چارەكان\nأ- پلانی كراوە\nب- پلانی پێشەكی پارە بۆ ئامادەكراو\nت- پلانی جێگرەوە\n8- پلان بە پێی ماوە\nأ- پلانی ماوە درێژ\nب- پلانی مام ناوەند\nت- پلانی كورت


چیرۆکی هاوڕێیەتیییەکی لێکترازاو - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nچیرۆکی هاوڕێیەتیییەکی لێکترازاو\nدراسات Sep 6, 2021\nنووسینی: میشێل وینۆک\nلە کاتی ئازادکردنی فەڕەنسادا، دوو ئەستێرە لە ئاسمانی وێژەی فەڕەنسادا دەدرەوشانەوە؛ سارتەری چل ساڵ و کامۆی هەشت ساڵ لەو بچووکتر. یەکەمیان، واتە سارتەر، لە ڕێگای ڕۆمانی؛ “هێڵنج”و کۆمەڵە چیرۆکێک بە ناوی “دیوار”ـەوە ناسرا. هەرچی دووەمیانە، واتە کامۆ، لە ساڵی ١٩٤٢دا لە ڕێگای کتێبی؛ “ئەفسانەی سیزێف” و ڕۆمانێکەوە خۆی سەپاند کە پێشوازییەکی زۆری لێ کرا، ئەو ڕۆمانەیش ڕۆمانی “نامۆ” بوو. ئەوان هەردووکیان لە ڕۆژی دووی مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٤٣دا و بە بۆنەی یەکەم نمایشی شانۆگەریی “مێش”ی سارتەرەوە ئاشنای یەکدی بوون. بە دوای ئەوەیشدا ئەو هاوڕێیەتییە دەستیپێکرد کە لای کەس شاراوە نییە.\nئەو شتە چییە کە ئەوان پێکەوە کۆدەکاتەوە؟ بە دڵنیاییەوە تامەزرۆییان بۆ نووسین و، لە چەند ڕوویەکیشەوە: ڕۆمان و، شانۆ و، وتاری فەلسەفی و، وتاری ڕۆژنامەنووسی. هەروەها هەردووکیان لەو ڕوانگەیەدا بۆ ژیان هاوبەشن کە بەربنەمای مەرگی خودایە و بە شوێن پێدانی واتایەکی تازەوەن بە ژیان. هاوکات ئەوان هەردووکیان، لە ڕێگای ڕۆژنامە نهێنییەکانی نێو کۆمەڵەی نیشتمانیی نووسەران و باڵە میدیاییەکەیەوە، واتە؛ “نامە فەلسەفییەکان”، دوو نووسەری پابەندن، لە بەرەنگارییدا، بەبێ هیچ دلاوەرییەک بەڵام هەروەها بەبێ هیچ گومانێک، بەشدارییان کرد.\nکامۆ کە دووچاری سیل بوو بوو، پەیوەندیی بە دەستەی ڕۆژنامەی کۆمبا (Combat)وە کرد کە ڕۆژنامەی فەڕمیی ئەو جووڵانەوەیە بوو کە هەمان ناوی هەبوو، سەروەختێکیش کە کۆمبا، لە سەرەتای مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٤دا، بوو بە ڕۆژنامەیەک بە ئاشکرا دەردەچوو، کامۆ بوو بە سەرنووسەری. سەروتارەکانی لە نێو بیرو مێشکدا چەسپاون. هەرچی سارتەرە، لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧دا، گۆڤاری “سەردەمە نوێیەکان”ی دەرکرد. هەردووکیان ناوبانگێکی بێهاوتایان دەرکرد: سارتەر لە ڕێگای شانۆگەریی “لە پشت دەرگا کڵۆمدراوەکان” و “ڕێگاگانی ئازادیی”ـەوە و، کامۆ لە ڕێگای ڕۆمانی “تاعون”ـەوە و لە ساڵی ١٩٤٧دا. ناوبانگی ئەوان زەریای ئەتڵەسیی تێپەڕاند کاتێک کە بە بڕێک وتاری پەسندان و ستایشکردن کە وەک دوو وتەبێژی بەرەنگاریی فەڕەنسیی چەسپاندنی پێشوازییان لێ کرا.\nبەهەرحاڵ، کامۆ بە هاوڕێیەتیی سارتەر، هاوەڵییەکی ڕاستگۆیانە ژیان. سیمۆن دو بۆڤوار، کە هاوڕێی سارتەرە، لە ڕێگای یادداشتەکانیەوە چیرۆکی ئاهەنگ و شادییە هاوبەشەکانیان و ئارەزوویانی بۆ سەرلەنوێ پێکهێنانەوەی جیهان لە سەر مێزەکانی قاوەخانەی “فلۆر” لەپاش خۆی بۆ جێهێشتوین: “پەیمانماندا لە دژی ئەو ڕژێم و بیروڕا و خەڵکانەی کە سەرکۆنەمان دەکردن بۆ تاهەتایە بە یەکگرتوویی بمێنینەوە، ساتەوەختی شکستهێنانیان نزیکبوو، ئەو داهاتووەی کە ئەوکات ئامێزی خۆی دەکردەوە، ئەرکی بونیادنانەوەی، ڕەنگە لە ڕووی سیاسییەوە و، بەهەرحاڵ لە لایەنی ڕۆشنبیرییەوە، دەکەوێتە ئەستۆی ئێمە: دەبوو ئایدیۆلۆژیایەک بە ماوەی پاش جەنگەکە ببەخشین“.\nلە کۆتایی ساڵی ١٩٤٧دا، واتە لەگەڵ دەستپێکی شەڕی سارددا، پێکەوەگونجان تایبەتمەندیی هەرە دیاری نێوان دوو هاوڕێکە بوو؛ پێکەوە بەردەوام سەرکۆنەی سەرمایەداریی ئەمەریکییان دەکرد، بەڵام لەگەڵ پارێزکردن لە چوونە پاڵ بەرەی یەکێتیی سۆڤییەتەوە. سارتەر دەستی بە چالاککردنی “کۆمەڵەی دیموکراسیی شۆڕشگێڕ” (Le RDR) کرد “کە جۆرج ئاڵتمان لە ساڵی ١٩٤٨دا دایمەزراند و، داکۆکی لە ئاراستەیەکی بێلایەن دەکرد. کامۆیش کە لەگەڵ بیرۆکەکەدا هاوسۆز بوو، لە تەقەللایدا لە سارتەر و ئەوانی تر جیاواز نەبوو: گەڕان بە شوێن “ڕێگای سێیەم”دا، کە ڕێگای سۆشیال دیموکرات بوو، لە سەروبەندی بەرەنگاربوونەوەی ئەمەریکای دۆلار و ڕووسیای ستالیندا.\nبەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا، وەک دەڵێن؛ هیچ شتێک تا سەر وەکو خۆی نامێنێتەوە، هێندەی نەبرد درز کەوتە نێو ئەم پەیوەندییەوە. بە هەمان شێوەی دۆخی هەموو ڕۆشنبیرانی ئەوێ ڕۆژێ، سارتەر و کامۆ ناچاربوون، سەبارەت بە سەربازگەکانی کارکردن لە یەکێتیی سۆڤییەت، لەپاش دۆزی کرافشینکۆ-ی خاوەنی کتێبی “ژیانم هەڵبژارد”، کە پەردەی لە سەر قەبارەی سیستەمی گرتوخانەکان لە یەکێتیی سۆڤییەتدا هەڵماڵی، مشتومڕ بکەن. سارتەر، لە ساڵی ١٩٥٠دا، هەڵوێستی خۆی بەم جۆرە ڕوونکردەوە: “سروشتی جڤاکی سۆڤێیەتیی ئێستا هەرچۆنێک بێت، یەکێتیی سۆڤییەت بە شێوەیەکی گشتی، لە ڕووی هاوسەنگیی هێزەکانەوە، لە بەرەی ئەوانەدایە کە ململانێی ئەو شێوانەی چەوساندنەوە دەکەن کە لای ئێمە ئاشنان… ئەمە هەرگیز بەو مانایە نییە کە ئێمە نەرمیی لەگەڵ کۆمۆنیزمدا دەنوێنین، بەڵام ئێمە بە هیچ کلۆجێک ناتوانین لەگەڵ نەیارەکانیدا هاوپەیمانیی بکەین”. ئەم لایەنگرییکردنە پەڕگیرەی کۆمۆنیزم سەرباری هەموو شتێک، لای کامۆ جێی ڕەزامەندیی نەبوو.\nناکۆکیی دەربارەی ڕێزلێنان لە کەسی مرۆڤ\nلە ڕوانگەی سارتەردا، پێویستە هاوکاریی پڕۆلیتاریا بکرێت، کە لە بەرژەوەندیی پارتی کۆمۆنیستی فەڕەنسی دەنگ دەدات. کامۆ، وەک خۆی، قایل نییە پڕۆلیتاریا ببێت بە “سۆفیزم”. بۆڤوار، لە نێو یادداشتەکانیدا، نووسیویەتی کە پەیوەندیی نێوان ئەوان چی تر دژوار بووە و، پێی لێ ناوە کە: “هەستمان دەکرد کە زۆر لەو دوورین”. لە ساڵی ١٩٥١-١٩٥٢دا دابڕان و ترازانەکە بوو بە یەکجاریی. بۆنەکەیش ئەوە بوو کە کامۆ کتێبە نوێیەکەی خۆی؛ “مرۆڤی یاخیی”، چاپ و بڵاوکردەوە.\nوەک وەڵامدانەوەیەکی ئەوە، سارتەر فڕۆنسی جۆنسۆن-ی ڕاسپارد ڕەخنەیەک دەربارەی کتێبەکە لە نێو گۆڤاری “سەردەمە نوێیەکان “دا بنووسێت. گۆڤارەکە لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٥٢دا ڕەخنەکەی بڵاوکردەوە. بابەتەکە پەیوەندیی بە بیست لاپەڕەوە هەبوو کە بە زمانێکی توند نووسرابوو و تیایدا نەگونجانی هەڵوێستی سارتەر و کامۆی لەو کاتەدا خستەڕوو. کامۆ ئەو جوێن و ناتۆرە بێزراوانە دووچاری داچڵەکینی کرد کە ئەو بابەتەکەیان بوو، ئیتر کامۆ، بەبێ هێماکردن بۆ جۆنسۆن، بەڵام لەو ڕێگایەوە کە ڕووی دەمی کردە “بەڕێزی بەڕێوەبەر”، وەڵامیدایەوە. وەڵامەکەی سارتەریش هیچ دوانەکەوت و، وەڵامێکی توند بوو: “ئەی ئەگەر کتێبەکەت زۆر بە سادەیی لێنەهاتوویی فەلسەفییت بسەلمێنێت چی؟”. لەڕاستییدا سارتەر لەو کاتەدا بەرەوپێشچوونێکی کۆتایی پێ هێنا کە ماوەیەک بوو دەستیپێکردبوو: چونکە لە هەمان ساڵی ئەم ناکۆکییە لەگەڵ کامۆدا، بوو بە هاوسۆزی پارتی کۆمۆنیست و کەمەندکێشی پارتی ناوبراو بوو، لە ڕێگای وتارێکیشەوە کە کۆتایی نایەت و لە مانگی تەمموز و تشرینی یەکەم و تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٥٢دا لە گۆڤاری “سەردەمە نوێیەکان”دا بڵاوکرایەوە، ئەم هەڵوێستەی خۆی ڕوونکردەوە.\nدابڕانەکە، لە قووڵاییدا، جیاوازیی هەڵوێستی هەردوو مامۆستاکەی هزری ئاشکرا کرد. سارتەر خۆی پێ فەیلەسووفی سیاسیی ڕادیکاڵیزمە و نووسیویە: “سەبارەت بە خۆم، هەمیشە ڕادیکاڵیزم وەکو توخمێکی بنەڕەتیی نێو هەڵوێستی چەپ دەبینرێت”. “بە پێچەوانەی ئەمەوە، کامۆ فەیلەسووفی ڕێژەییە: ئامانجی ئەو دۆزینەوەی شێوەیەکی ڕێژەییە”. نەیار ئەو دڵنیاییەیە کە ڕووەو دەمارگیریی ڕێنوێنی دەکات. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٨دا نووسیویە: “دیموکراسی باشترین سیستەم نییە. بەڵکو کەم خراپترینیانە… بەڵام ئەم سیستەمە تەنها لە لایەن خەڵکانێکەوە داڕشتن و دامەزراندن و پاڵپشتییکردنی لە توانادا هەیە کە دەزانن هەموو شتێک نازانن، هەروەها پەسەندکردنی دۆخی پڕۆلیتاریی دەدەنە دواوە و هەرگیز هەژاریی ئەوانی تریان پێ قووت ناچێت، بەڵام کتومت بە قەیرانکردنی ئەم هەژارییە بە ناوی تیۆریی یاخود تەوژمێکی ڕزگارکەری کوێرانەوە ڕەتدەدەنەوە”. بەردی بناغەی ئەم بەرهەڵستی و دژبەرییە چییە؟ ڕێزلێنانە لە کەسی مرۆڤ. ڕادیکاڵیزمی سارتەریزم ڕەوایەتیی کوشتن مۆڵەت پێدەدات یاخود دەخوازێت یان با بڵێین ددان پێدا دەنێت، مەبەست یاخود ئامانجەکە پاساوی شێواز و ڕێگاکە دەداتەوە. سارتەر، لەو پێشەکییەیدا کە بۆ کتێبی “بەشخوراوانی زەوی”ی فڕانز فانون-ی نووسیوە، داوای پێداویستیی کوشتن دەکات: “بابەتی ئەوەی کە مرۆڤێکی ئەوروپی بکوژیت، واتە ئەوەی کە دوو چۆلەکە بە بەردێک بکوژیت، لەناوبردنی کەسێکی چەوسێنەر و کەسێکی چەوسێنراوە لە هەمان کاتدا”. بە پێچەوانەی ئەمەوە، کامۆ، بە درێژایی ژیانی، دەستبەرداری دادبینیی لە دژی سزای لەسێدارەدان نەبوو، لە ڕێگای ڕەتدانەوەی هەموو ئەو بەهایانەی کە بە ناویان و بە بیانوویانەوە ڕەوایەتیی بە کوشتن دەدرێت. ئەگەرچی هەڵوێستەکەی کامۆ، بە بەراورد بە هەڵوێستە ڕادیکاڵییەکە، بە هەڵوێستێکی کەم سەرنجبەرتر دەمێنێتەوە، بەڵام ئەو هەڵوێستەیە کە بە ژێدەر و سەرچاوەی ڕەفتاری سیاسیی دەمێنێتەوە: “نە قوربانیی و نە جەللاد”.


نا بۆ بەیەکگەیشتنی ڕاسیسم وتیرۆر لە" کیبەکی کەنەدا"\n**Published: **03 **February** 2017****\nزۆری نەخایاند بەدوای بڕیارەکەی سەرۆکی ئەمەریکای تازە( دۆناڵد تڕەمپ) لە کۆشکی سپی، بۆ قەدەغەکردن وڕاگرتنی سەفەر بۆ ماوەی ٩٠ ڕۆژ بۆ هاووڵاتیانی ٧ ووڵاتی( ئێران، عێراق، سوریا، سودان، لیبیا، یەمەن، سۆماڵ). پاش لێکەوتنەوەی ناڕەزایەتی خەڵکی ئازادیخواز لەسەرتاسەری دنیا و ناوخۆی ئەمەریکا لەبەرامبەر ئەم بڕیارە ڕاسیستیانەیدا. لەهەمان کاتدا بەرەی ڕاستی کۆمەڵگا پشتیوانیان لەم بڕیارە دەربڕی وخۆشحاڵ بوون بەبڕیارێکی لەم جۆرە، کەدەرگا دەکاتەوە سەرپشت بۆ بردنەپێشەوەی سیاسەتی ڕاست ونوێنەرەکانیان لەحیزبە سیاسیە ڕاستڕەوەکان کە لەئێستادا لەهەڵکشاندایە لەئەوروپا وئەمەریکا.\nهەر دوای ٢ ڕۆژ لە بڕیارەکەی کۆشکی سپی، تاوانێکی تیرۆریستی بەدەستی یەکێک لە گەنجە توندڕەوەکانی کەنەدا بەناوی( Alexander Bissoneite ) کەخوێندکاری زانستە مرۆییەکانە لە زانکۆی لاڤاڵ لە شاری کیبەک، وەناسراوە لەناو بزووتنەوەی ڕاستڕەوی ودژی بێگانە و دژ بەفیمینزم لەزانکۆدا.\nئەوەبوو ڕۆی یەکشەممە ڕێکەوتی ٢٩ی جەنیوەری ٢٠١٧ پێش کاتژمێر ٨ی ئێوارە، بەچەکی (کەی ٤) هێرشێکی تیرۆریستی کردە سەر مزگەوتی سەنتەری کەلتوری ئیسلامی لە کیبەک( Centre Cultural Islamique de Quebec) کە ئامادەبوان سەرقاڵی نوێژی شێوان بوون. دوای دەستڕێژی بۆسەرئامادەبوان ٦کەس گیانی لەدەستدا و١٩ کەسیش بریندار بوون کەبرینی ٢نیان سەختە. جێی باسە کە هەموو قوربانی و بریندارەکان پیاون و تەمەنیا لە نێوان ٣٩-٦٠ ساڵە.\nسەرمایەداری ودەسەڵاتەکەیان هەرڕۆژەی مەرگەساتێک بۆ دانیشتوانی ئەم سەرزەمینە دەخوڵقێنن وترس وتۆقاندن وتیرۆر دەکەنە ژەمێکێ ئینسانەکانی. ئەوەتانێ تیرۆری ئیسلامی سیاسی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وسەرتاسەری جیهان نائەمنی دەخەنە هەموو کونج وکەلەبەرێکی ئەم دنیایە. لەپاڵیەوە بزووتنەوەی ڕاسیستی سەری هەڵناوە و بەرەوهەڵکشان دەچێی ونوێنەرەکانیان لەباڵی ڕاستی کۆمەڵگادا حیزبەکانیان لەکێبڕکێی دیمۆکراسی وهەڵبژاردنەکان سەرکەوتن بەدەست دێنن، کە سەرۆکی ئەمەریکا یەکێکیانە.\nبۆیە دەبێت لەبەرامبەر ئەم نیزامە بەگشتی وئەم بزووتنەوەی ڕاسیستیەدا، بەرەی ئازایخواز ومرۆڤدۆست و کرێکاران وزەحمەتکێشان وکۆمۆنیست وسۆسیالیستەکان یەک ڕیز وڕێکخراو بێنە مەیدان و ڕێگە نەدەن بەربەریەت جێگای کۆمەڵگای مەدەنی و پێشکەوتوخواز بگرێتەوە.\nئێمە لەهەردوو حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان وعێراقدا ئامادەین لەپێشەوەی ئەو بەرەیەدا خەبات بکەین و ڕێگا چارەکان بخەینە ڕوو.\nلێرەوە بەناوی ڕێکخراوی کەنەدای هەردوو حیزبەوە سەرکۆنەی ئەوکارە تیرۆریستیە دەکەین وبەدژی ئینسانی دادەنێین. وەبانگەواز دەکەین کە خەڵکی ئازادیخوازی کەنەدا فشاربخەنە سەر حکومەتی کەنەدا کەچیتر ڕێگەنەدا لەژێر ناوی مەڵتی کەڵچەریدا بزووتنەوە توندڕەو و مەزهەبی و قەومی و. . . تاد بەئاشکرا و بەیاسایی کارو هەڵسوڕان بکەن وژەهری دژی ئینسانی جیاکاری ئینسانەکان بڵاوبکەنەوە.\nبژی بەرەی دژی تیرۆر و ڕاسیسزم\nحیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی عێراق/کەنەدا\nحیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان/کەنەدا\n٣١ی جەنیوەری ٢٠١٧


زمانی کوردیی و خڕ و وڕی کوردایە‌تیی! – Denegkan\nزمانی کوردیی و خڕ و وڕی کوردایە‌تیی!\nbyکامیار سابیر\tJuly 5, 2009\tزمان\nزمانی نووسینی هە‌ر نە‌تە‌وە‌و جڤاک و وڵاتێک، زمانێکە بە‌شێوازێکی سیستە‌ماتیک دە‌چێتە واری ستاندە‌ردبوونە‌وە. لە راستییدا زمان گرنگییە‌کە‌ی لە‌وە‌دایە کە دە‌بێت زۆر بە‌وردیی و ئاگایی و ئە‌دە‌بیی و ئە‌کادیمییانە بە‌کار بهێنرێ. زمانی کوردیی لە کوردستانی عێراقدا وێرای ئە‌وە‌ی کە دە‌سە‌ڵاتی سیاسیی رێگرییە‌کی زۆر دە‌کات لە پرۆسێسی ستاندە‌ردایزبوونی بە‌شێوازە یاسایی و سیاسییە‌کە‌ی، بە‌ڵکوو ئیرادە‌ی سیاسیی و دیدێکی رۆشنی نە‌تە‌وە‌یی و نیشتمانییشی بۆ زمانی ستاندە‌ردی کوردیی نییە. لە‌گە‌ڵ هە‌موو رێگرییە‌کانیشدا، زمانی کوردیی خە‌ریکە بە‌سروشتیی و بە زە‌بری تێکستی کوردیی تە‌واو ستاندە‌رد دە‌بێت.\nجگە لە‌دە‌یان کۆسپی لینگویستیکیی کە لێرە‌و لە‌وێ بە‌بیانوو دەهێنرێنە‌وە بۆ بە‌فە‌رمیی نە‌ناسینی زمانی ستاندە‌ردی کوردیی، هە‌ندێ نووسە‌ر و رۆشنبیری کورد بە‌کاوە‌خۆ کە‌وتوونە‌تە وێزە‌ی هە‌ندێ وشە‌ی کوردیی کە لەژێر ئایدیۆلۆژیای تورکیی-لاتیینیی، یاخود دروستتر لەژێر تێزە‌کە‌ی کە‌مال ئە‌تاتۆرکدان کە تۆتالیتارییانە سکریپتی زمانی تورکیی کە ئارامیی-عە‌رە‌بیی بوو بۆ تورکیی-لاتینیی گۆڕی.\nماڵوێرانیی کورد لە‌وە‌دایە، لە‌یە‌ککاتدا هە‌مە‌پیشە‌یە، زۆرینە‌ی رە‌های لە‌یە‌ک کاتدا سیاسییە، شاعیرە، نووسە‌رە، ئە‌دیب و رووناکبیرە. هە‌موو پیشە‌کانیش لە‌یە‌ککاتدا کۆدە‌کاتە‌وە. نووسین بە‌زمانی کوردیی، هە‌رچی هە‌ڵدە‌ستێ خۆی پێ تاقیدە‌کاتە‌وە. کورد ئە‌گە‌ر ئاو بیبات نووسە‌ری زۆر و بۆر دە‌یگرێتە‌وە. لە‌م زۆریی و بۆرییە‌دا بێگومان دە‌یان کە‌س پە‌یدا دە‌بن، جگە لە زیان بۆ نووسینی کوردیی و تێکستی کوردیی چاوە‌ڕوانی هیچیتریان لێ ناکرێ.\nماوە‌یە‌کە زۆر وشە‌ی کوردیی یان لە کوردییدا جێکە‌وت بوونە ، ئە‌تک دە‌کرێن، بۆ نموونە " قۆناغ، ساغ ،قۆرغ، قە‌ڵغان، ئاغا، درێغیی…. بە‌هە‌ڵە بە قۆناخ، ساخ، قۆرخ، قە‌ڵخان ، ئاخا، درێخیی ………دە‌ینووسن" هە‌موو ئە‌مانە بە‌و بیانووە‌وە دە‌کرێن ، کە لە‌زمانی کوردییدا "غ" نییە! . ئە‌مە جگە لە‌وە‌ی درۆیە‌کی گە‌ورە‌یە، بە‌لاڕێدابردن و چە‌واشە‌کارییە‌کی لینگویستیکییشە. تە‌نانە‌ت هە‌ندێ وشە‌ی زمانە‌کانی تر، وە‌ک بە‌غداد، دە‌باغ، بە بە‌خداد و دە‌باخ دە‌نووسن. ئە‌م قرخە‌قرخی فیکریی و ئایدیۆلۆژییە، ئە‌م خڕ و وڕی کوردایە‌تییە کوێرانە‌یە، لە‌وێوە سە‌رچاوە‌ی گرتووە کە دە‌رد و بە‌ڵای سکریپتە‌کە‌ی بە‌درخان بە‌سە‌ر زاراوە‌ی کرمانجییدا هێناویە‌تی.\nبە‌ختیار عە‌لی کارێکی زۆر باش دە‌کات کۆمە‌ڵێ تێکستی باش بۆ مێژووی زمانی کوردیی بە‌جێدە‌هێڵێت وە‌ک دۆکیومێنتێکی ئە‌دە‌بیی گە‌ورە دە‌مێننە‌وە. ئە‌و لە دوو رۆمانیدا بە‌ناوە‌کانی " غە‌زە‌لنوس و باغە‌کانی خە‌یاڵ" و " کۆشکی باڵندە غە‌مگینە‌کان" ، ئە‌و وشانە‌ی پانکوردیستە جاهیلە‌کان، "غ" ە‌کانی بە " خ" دە‌نووسن، ئه‌و به "غ" نووسیونی. ئاخر بە‌ڕاستیی ئە‌وە ناعە‌قڵانیی و شۆڤینیزمی پانتورکیی- پانلاتینیی نە‌بێ چیتر دە‌گە‌یە‌نێ، کاتێ غە‌زە‌لی عە‌رە‌بیی بە " خە‌زە‌ل" دە‌نووسن.\nبە‌ختیار نە‌هاتووە دوای هە‌ڵای بە‌تورکیی-لاتینییکردنی زمانی کوردیی بکە‌وێ و "غ" ە‌کان بە"خ" بنووسێ. جا ئە‌گە‌ر بە‌ڕێکە‌وت بێت یان بە وریاییە‌وە ئە‌مکارە‌ی کردبێ، ئە‌وە زۆر گرنگە، چونکە ناوی رۆمانە‌کانی ناوێکی سیمبۆڵییە لە‌روانگە‌ی هێرمە‌نیوتیکا hermeneutics و ئێستێتیکاAesthetics ی زمانی کوردیی و ئە‌جێندای لینگویستیکییە‌وە بۆ مێژوو دە‌مێننە‌وە. بە‌ڵام رۆژنامە و سایتە حیزبیی و پانکوردیستە‌کانی بە پارە‌ی دە‌سە‌ڵاتی سیاسیی بڵاودە‌بنە‌وە، ناتوانن حە‌قیقە‌ت و باکگراوندی مێژوویی و زمانە‌وانیی وشە کوردییە‌کان بگۆڕن.\nنە‌زانیی و جە‌هلی هە‌ندێ نووسە‌ری پانکوردیست و کوردایە‌تیی-فرۆش گە‌یشتووە بە‌وە‌ی وشە عە‌رە‌بیی و فارسییە‌کانی ناو زمانی کوردییش بە ئاوازی تورکیی-لاتینیی دە‌نووسن. بۆ نموونە غە‌در،غە‌سان، غە‌ززە، بە سە‌قە‌تیی بە خە‌در، ،خە‌سان ( مانایە‌کی تر دە‌گە‌یە‌نێت ) و خە‌ززە………..تاد دە‌نووسن. کورد شاعیرێکی هە‌یە بە‌ناوی جە‌مال غە‌مبار، کابرا خۆی لەژیاندا ماوە‌و لە‌هە‌ڕە‌تی شیعر نووسیندایە و هە‌موو نووسینە‌کانی بە‌ناوی جە‌مال غە‌مبارە‌وە بڵاو دە‌کاتە‌وە، کە‌چیی ئە‌و کوردپە‌روە‌رانە‌ی! دوای هە‌ڵای بە‌تورکیی-لاتینییکردنی زمانی کوردیی کە‌وتوونە بە جە‌مال خە‌مبار دە‌ینووسن. ئە‌م گێچە‌ڵی قرخە قرخی تیپی " خ" یە، جگە لە خڕ و وڕی جە‌هلی کوردایە‌تیی! و زیانگە‌یاندن بە زمانی کوردیی و پرۆسیسی ستاندە‌ردبوونی لە کوردستانی عێراقدا بۆ کوێی ترمان دە‌بات؟ لێرە‌دا ئە‌و حە‌قیقە‌تە مێژووییە بە‌رجە‌ستە دە‌بێتە‌وە کە سکریپتە‌کە‌ی تۆفیق وەهبی، نە‌ک سکریپتە تورکییە‌کە‌ی بە‌د‌رخان، کە‌مێک باشتر بە دە‌ردی بە‌لاتیینییکردنی زمانی کوردیی دە‌خوات. ئە‌وە جگە لە‌وە‌ی وە‌همی بە‌لاتینییکردنی زمانی کوردیی تا هە‌نووکە هە‌ر شکستی خواردووە، لای کە‌م لە‌بە‌ر ئە‌وە‌ی باکگراوندی کولتووریی نییە و ناتوانێ لە‌سە‌رپێی خۆی بووە‌ستێ.\nئە‌رکی میدیای سە‌ربە‌خۆی کوردیی و نووسە‌رانی ئازاد و زمانناسانی کوردە کە رێگە نە‌دە‌ن ئە‌م شێرپە‌نجە‌یە‌ی پانتورکیی-پانلاتینیزمە بە‌سە‌ر زمانی کوردییدا تێپە‌ڕ ببێ. زمانی کوردیی بە‌هیچ شێوە‌یە‌ک ناکرێ لە ڕە‌گە هیندۆئێرانییە‌کە‌ی داببڕێ. لە هە‌ر ئە‌گە‌رێکی دانانی سکریپتی لاتینییدا، بە‌وریاییە‌وە دە‌بێ کۆمە‌ڵی تیپی کوردیی لە‌بەرچاو بگیردرێ کە سکریپتە تورکییە‌کە‌ی بە‌درخان بە تاکڕە‌ویی خۆی بە‌سە‌ر زاراوە‌ی کرمانجییدا سە‌پاندوویە‌تی. من پێموایە ئێستێتیکای زمانی کوردیی لە ستراکتۆر و داڕشتنی ئە‌م زمانە‌دایە کە پێی دە‌نووسین. گەشەی زمانی کوردیی، بە‌بە‌راورد بە سکریپتی تورکیی – لاتینیی، لە بەهێزیی تێکستی ئەم زمانەدایە ، کە بە کێو تێکستی لە ژوور سە‌ریە‌وە داناوە. بۆیە هە‌ر هێرشێکی پانتورکیی – پانلاتینیی بۆ سە‌ر زمانی کوردیی دە‌رگیری شکست دە‌بێتە‌وە، هە‌روە‌ک تا هە‌نووکە هە‌موو ئە‌و هە‌وڵانە شکستیان خواردووە.\nئه‌م بابه‌ته له ئاوێنه‌ی ژماره 178 دا بڵاوبووه‌ته‌وه.\nPrevious هه‌ندرێن: شیعراندن هه‌ڵکۆڵینی خاکه‌و…\nNext هاتنه‌وه‌ی وه‌ڵامی نامه كراوه‌كه‌م بۆ سه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا


د. شێرزاد نەجاڕ / د. عەبدلحەکین خەسرەی , , سیاسەت\n"بیروڕای ئەم پسپۆڕانە لەم ڕاپۆرتەدا وەرگیراوە: دکتۆر شێرزاد نەجاڕ(یاسا و پەیوەندییەکانی نێودەوڵەتی)، دکتۆر حاکم شێخ لەتیف (دكتۆرا لە یاسای دەستوری)، دکتۆر لەتیف واحید(ئابووریناس)، گاریس ستانسفیڵد(پڕۆفیسۆر لە زانکۆی ئیگزیتێر- شارەزا لە کەرکوک)، عەبدالحكیم خەسرۆ(دکتۆرا لە یاسای نێودەوڵەتی)، ئاسۆ کەریم(ماستەر لە یاسای نێودەوڵەتی). ژمارەیەکی زۆر ئاکادیمیسیەنی میوان و هاوکار، بەشداری سەمینارەکان بوون."\nچەمکی (De facto) واتە ئەمری واقیع، بە واتای دەوڵەتی دیفاكتۆ نایه‌ت، بەڵکو مەبەست حكوومەتی دیفاكتۆیە. لەکاتی ڕوودانی شەڕێكی ناوخۆ ئەم حاڵەتە دێته ئه‌نجام. لە یاسای نێودەوڵەتی و لە ڕیزبەندی دەوڵەتاندا، شتێك بەناوی دەوڵەتی دیفاكتۆ له ئارادا نییە. دەوڵەت مەرجی خۆی هەیە، ئەویش سەربەخۆییە. دەسەڵاتی سیاسی تا نەگاتە سەربەخۆیی، وه‌ک دەوڵەت ناوزه‌د ناکرێت. چەند مەرجێک له قۆناغی پێش دەوڵەتبوون له ئارا دان؛ له‌وانه‌ش هه‌بوونی دەسەڵاتی سیاسی و هەرێمی جوگرافیایی دیاریکراو. سەرباری ئه‌مانه‌ش، مەرجگه‌لێکی دیکەش هه‌ن که له نه‌بوونیاندا، مامەڵە لەگەڵ کۆمەڵگه‌ی نێودەوڵەتی تووشی ئاسته‌نگ و کوسپ ده‌بێته‌وه(نموونه زه‌قه‌که‌ی تایوانه که وه‌ک ده‌وڵه‌ت نه‌ناسراوه. لە ساڵی 1972 دا دانی پێدانرا، بەڵام دوایی كورسیەكەیان لێ وەرگرتەوە و ئێستا لە ڕووی یاساییه‌وه گەمارۆ دراوە).\nله‌نێو یاسای نێودەوڵەتییدا، ئاکتۆره بێ ده‌وڵه‌ته‌کان (Non-state actors) هەن؛ وه‌کو بزووتنەوە ڕزگاریخوازه‌کان یان هەندێک رێكخراوی نێودەوڵەتی. ئه‌مه رێكخراوگه‌لی تێرۆریستیش ده‌گرێته‌وه. بە گوێرەی یاسای نێودەوڵەتی، دامەزراندنی دەوڵەت زۆر ئاسان نییە. دابین کردنی هه‌ندێ مه‌رجی پێویست و هه‌روه‌ها ددان پێدانانی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته حاشاهه‌ڵنه‌گره.\nکۆنفیدڕالیزم، پردێک بۆ سەربەخۆیی.pdf


ماڵپەری فیردەوس | ئەو ناوانە چین کە نابێ لە مناڵ بنێیت ؟\nسەردێری پرسیار:ئەو ناوانە چین کە نابێ لە مناڵ بنێیت ؟\nبەرواری دانان :2019-04-07 کۆدی پرسیار:1118\nپرسیار : ئەو ناوانە چین کە نابێ لە مناڵ بنێیت ؟\nوەڵام : زانایان دەڵێن ئەصل وایە ھەموو ناوێک ڕێگە پێدراوە ، ئیلا ئەو ناوانە نەبن کە شەرع نەھی لێیان کردووە .\nلە الموسوعة الفقهية باس کراوە دەڵێت : (( ئەصل وایە دروستە ھەر ناوێک لە مناڵ بنێیت ئیلا ئەوە نەبێ کە شەرع نەھی لێ کردووە . )) " الموسوعة الفقهية " (11/331) .\nزانایان دەڵێن ھەندێک ناو ھەن شەرع ڕێگری لێیان کردوون ، ئەمانە :\nیەکەم : ھەر ناوێک تایبەت بێت بەخوا حەڕامە ئەو ناوە لە مناڵ بنێیت ، وەک : خالق و قدوس ، یان ناوێک شیاوی کەس نەبێت ئیلا خوا نەبێ ، وەک مالك الملوك ، ئەمەیان ھەموو زانایان یەک دەنگن لەسەری .\nابن قیم ڕەحمەتی خوای ێ بێت دەفەرمووێت : (( ئەم ناوانە تایبەتن بەخوا : الله والرحمن والحكم والأحد ، والصمد ، والخالق ، والرزاق ، والجبار ، والمتكبر ، والأول ، والآخر ، والباطن ، وعلام الغيوب . )) "تحفة المودود" لاپەڕە ٩٨ .\nھەندێک ناوی خوای گەورە ھەن دروستە لە مناڵ بنێیت ، وەک : عەلی و لطیف و بدیع .\nدووەم : ھەر ناوێک بۆ کەس شیاو نەبێت ئیلا بۆ پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت ، وەک : سید ولد آدم ، وسید الناس ، وسید الکل .\nسێیەم : ھەر ناوێک عبد درابێتە پاڵ بێجگە لەخوا ، وەک : عبد العزى ، وعبد الكعبة ، وعبد الدار ، وعبد علي ، وعبد الحسين ، وعبد المسيح أو عبد فلان ...\nچوارەم : ناونان بە ناوی پەیکەرێک کە دەپەرسترێت .\nپێنجەم : حەڕامە ناوی شەیتان لە مناڵ بنێیی ، وەک : إبلیس و خنزب .\nشەشەم : باش نییە ناوێک لەمناڵ بنێیت مانایەکی ناخۆشی ھەبێت ، یان ناوێک بێت مناڵ شەرم لەخۆی بکات ، یان ناوی کەسێکی خراپ لە مناڵ بنێت یان بەناوبانگ بێت بە خراپە .\nحەوتەم : باش نییە ناوی ھەندێک سورەتی قورئان لە مناڵ بنێیت ، وەک : طه ، يس ، حم ...


پرسیاره باوەکان | Hair Transplant Iranian\n۱- ئایا بەکارهێنانی حەبی فیناستراید دەبێته هۆی نەزۆکی له پیاواندا؟\nحەبی فیناستراید له ساڵی ۱۹۹۶ەوه تا ئێستا له جیهاندا بەکاریدێنن و هیچ چەشنه زیانێک بۆ نەزۆکبوونی خەڵکی بەکارهێنەر راپۆرت نەکراوه.\nئەم دەوایه بە هیچ چەشنێک نابێته هۆی نەزۆکبوون و تەنیا ڕەنگه ببێته هۆی کەمبوونی مەیلی ڕەگەزی که پاش ماوەیەک چاکدەبێتەوه.\n۲- چەند ڕۆژ پاش نەشتەرگەری لەکاتێکدا که خوێنی نەبێت دەکرێ ئەسپرین بخۆین و جگەرە بکێشین؟\nبۆ ئەسپرین دەبێ له ۷ تا ۱۰ ڕۆژ پێش نەشتەرگەری ئەسپرین بەکارنەهێندرێت و باشتر وایه تا ۴ ڕۆژ پاش نەشتەرگەریش بکارنەهێندرێت بەڵام ئەگەر کەسێک ناچار بێت دەتوانێت پاش نەشتەرگەری ئەسپرین بخوات.\nبۆ جگەرەش باشتر وایه چەند حەوته پێش نەشتەرگەری نەکێشرێت و بەبۆنەی زۆرکردنی خوێن پێشنیاردەکرێت تا ۴ مانگ پاش نەشتەرگەری جگەرە مەکێشن\n۳- ئایا ئەگەر کەسێک چاندنی موو ئەنجامبدات مووه چێندراوەکان دیسان دەوەرن؟\nئەگەر موو له بەشێکی دروستی سەر هەڵگێرابێت و شێوازی چاندنیش زانستی و دروست بێت و مووەکان له شوێنێکی گونجاودا ڕاگیرێن دیسان ناوەرن.\n۴- بۆ چاندنی موو له کاتی نەشتەرگەریەوە تا ئەو کاتەی بە ئەنجامی کۆتایی بگەم چەندێک دەخایێنێت؟\nئەنجامی تەواو و کۆتایی چاندنی موو لانیزۆر پاش یەک ساڵ تا یەک ساڵ و سێ مانگ پاش چاندنی موو دەردەکەوێت. بەڵام فورمی جێکەوتووی موو پاش نۆ مانگ دەردەکەوێت.\n۵- خەرجی چاندنی موو و کاتی نەشتەرگەری نزیکەی چەندێکه؟\nخەرجی چاندنی موو بەپێی شێوازی چاندن و ژمارەی تاڵه مووی پێویست مەزەندەدەکرێت. بۆ کاتیش بەپێی تەکنیکی چاندن و ڕووبەری چاندن له ۶ تا ۲۴ کاتژمێر دەخایێنێت.\n۶- ئایا دەبێ وەرینی موو بەتەواوی نەمابێت تاکوو چاندن و پەیوەندی موو ئەنجامبدرێت؟ ئایا چاندنی موو پەیوەندی بە تەمەنەوه هەیه؟\nنەخێر پێویست به وەرینی تەواوی موو نیه بۆ چاندنی موو و سنووری تەمەنی نیه بەڵام باشتر وایه چاندنی موو پاش ۲۱ تا ۲۲ ساڵ ئەنجامبدرێت.\n۷- ئایا توانایی کەڵکوەرگرتن له مووی ئەندامەکانی تری جەسته وەکوو دەست و پا و سینگ له پەیوەندی موودا هەیه؟\nکەڵکوەرگرتن له مووی جەسته بە چەند هۆوه ئێستا زۆر باو نیه که گرنگترینیان بریتین له: نادیاربوونی دەوامی مووی جەسته، ناهاوئاهەنگی جۆر و ڕادەی گەورەبوونی مووی جەسته لەگەڵ مووی سەر، کەمی ژمارەی مووی جەسته بۆ کەڵکوەرگرتن له سەردا و مانەوەی جێگەی مووه هەڵگیراوەکان له جەستەدا.\n۸- پاش چاندن مووەکان له چ ماوەیەکدا دەوەرن؟\nپتر پاش چاندنی موو نزیک چەند حەوته دواتر زۆربەی چڵی مووە چێندراوەکان دەوەرن بەڵام پاش نزیک ۳ تا ۴ مانگ دیسان گەورەدەبن. چاندنی موو بۆ مووەکانی پێشتر وەک شمشێری دوو تێغەیه واته هەم دەتوانێت ببێته هۆی بەهێزبوونی مووەکانی پێشتر و هەم دەتوانێت ببێته هۆی زۆربوونی وەرینیان. بەڵام کەڵکوەرگرتن له فیناستراید دەتوانێت له وەرینی موو پاش چاندنی موو بەرگری بکات.\n۹- ئایا دەکرێت له شوێنی تەنکی مووی سەردا به چاندنی موو پڕیەکەی زۆر کەین؟\nلەبنچینەدا یەکێک له قازانجەکانی سەرەکی چاندنی مووی سروشتی زۆرکردنی پڕی موو لەو شوێنانەدایه که مووەکەی دەوەرێت. لە راستیدا چاندنی موو یا پەیوەندی موو تەنیا بۆ ئەو کەسانەی که بە تەواوی سەریان ڕووتاوەتەوه بەکارنایەت بەڵکو زۆرجار بۆ پڕکردنی موو بەکاردێت.\n۱۰- چ ماوەیەک دەخایێنێت که پاش چاندنی موو بارودۆخی پێستی سەر ئاسایی ببێتەوه و ئایا بۆ چاندنی موو دەبێ مووەکان کورت بنەوە؟\nنزیک ۷ تا ۱۰ مانگ دەخایێنێت تاکوو بارودۆخی پێستی سەر پاش چاندنی موو بەتەواوی بۆ فورمی نۆرماڵی خۆی بگەرێتەوە. هەڵبەت باشتر وایه بۆ چاندنی موو له نێوان مووەکاندا کورتکردن بکرێت بەڵام بێکورتکردنی مووش چاندنی موو ئەنجامدەدرێت.\n۱۱- ئایا بۆ چاندنی موو دەبێ مووی سەر بتاشرێت؟\nهەرچەندێک مووەکان کورتتر بن خێرایی و چۆنیەتی چاندنی موو باشتردەبێت بەڵام بێ تاشینی مووش چاندنی موو ئەنجامدەدرێت.\n۱۲- ئایا چاندنی موو ئێشی هەیه؟\nنەخێر، چونکا پەیوەندی موو بە شێوازی بێهەست کردنی شوێنی ئەنجامدەدرێت چاندنی موو هیچ چەشنه ئێشێکی نابێت.\n۱۳- پاش چاندنی موو پتر چەند ڕۆژ پشوودان پێویسته؟\nیەک ڕۆژ پاش چاندن برینپێچەکە له سەر دەکرێتەوه و ئەو کەسە دەتوانێت به لەبەرچاوگرتنی پێشنیارەکانی کارناسانی کلینیک چالاکی ڕۆژانەی خۆی درێژەبدات.\n۱۴- لەکاتێکدا که بمانەوێت له دەرەوەی وڵاتەوە بۆ نەشتەرگەری پێوەندی موو بینه ئێران لانیکەم چەند ڕۆژ پێویسته له ئێراندا بمێنینەوه و دەبێ چ کارێک بکەین؟\nبۆ ئەوەی کە ماوەی مانەوەی نەخۆشەکان لە تەبرێزدا زۆر نەبێت پاش ئامادەبوونی وڵامی تاقیکردنەوەکانی خوارەوە بەمەبەستی دیاریکردنی کاتی ڕاوێژکاری و کاتی نەشتەرگەری پێوەندی بکەنه مەکتەبەکەمانەوه و هاوئاهەنگیە پێویستەکان ئەنجامبدەن. پتر ۳ ڕۆژ مانەوە بەسه.\nCBC ، BUN ، CR ، FBS ،BT ، PT ، PTT ، HIV- Ab ، HCV-Ab ، HBsAg


داعش دونیای سەرقاڵ کردووە کە پلانی کاری تیرۆریستیترە، بەریتانیا لە یەکیەتی ئەوروپا دێتە دەرەوە، بە ملیۆنەها کۆچدەکەن و خاك\nڕێنمایه‌کانی عه‌بدوڵا تۆفیق/ڕاهێنه‌ری ده‌روونی/سوید\nئایا کێشه‌ت هه‌یه له‌گه‌ڵ هاوڕێکانی سه‌ر کاره‌که‌ت یان به‌رپرسی کاره‌که‌ت؟ شتێك که تۆ بێزار بکات یان وزه‌یه‌کی زۆرت لێببات؟ یان شتێك لێی تێنه‌گه‌یت که بۆچی به‌و شێوه‌یه بێت؟\nله‌و بڕوایه‌دام هه‌موومان ڕووبه‌ڕووی یه‌کێك له‌م کێشانه ئه‌بینه‌وه، به‌ڵام ته‌کنیکێکی ئاسان هه‌یه که یارمه‌تیت ئه‌دات بۆ ئه‌وه‌ی له‌و بێزاری و توڕه‌بووونه ڕزگارت ببێت.\nساتەکانی ژیان پڕیەتی هەم لە خۆشی و هەم لەتاڵی، هەروەك چۆن لە یاریگایەکدا بەو پەڕی ئامادەباشیەوە یاری دەکەیت. زۆربەی جار لە یاریەکاندا یان دەدۆڕێیت یان دەبەیتەوە،\nلە نوێترین لێکۆڵینەوەی دەروونیدا لە ئەمریکا ئەوە خرایە ڕوو کە زۆرینەی مرۆڤەکان بەهەڵە پشوو دەدەن. ئەمە لە کاتێکدایە کە مرۆڤەکان ڕۆژانە دەیانەوێ کە بۆ ماوەیەکی کەم کە نزیکەی ٣٠- ٦٠ خولەك پشو بدەن. لە لێکۆڵینەوەکەدا دەرکەوتووە کە لەو ماوە\nعەبدوڵا تۆفیق ڕاهێنەری دەروونی\nکاتی نزیکبوونەوەی تاقیکردنەوەکان خوێندکاران زۆر سترێس ئەبن، خودا پشتیوانتان بێت و کارتان بۆ ئاسان بکا.\n.ئەمانە هەندێ ڕێنمای ئێمەیە بۆ ئێوەی خوێندکار، هیوای سەرکەوتنتان بۆ ئەخوزین\n– هەمیشە لە یەك شوێنێکی تایبەتدا وانەکانت بخوێنەرەوە، بۆ ئەوەی بیکەیت بە خویەك بۆ خۆت کە هەر کات چویتە ئەو شوێنە یان\nبەرنامەیەکی دەروونی بۆ خەوێکی باش و بە کواڵیتێ\nبەرنامەیەکی دەروونی تایبەت بۆ ئەو کەسانەی کە خەویان باش نیە و تێر خەو نابن.\nبێگوومان خەوێکی باش کاریگەریگەریەکی ئەرێنی هەیە لەسەر تەندروستی مرۆڤ، وە بەپێچەوانەشەوە کەمخەوی یان بێخەوی کاریگەری نەرێنی لەسەر جەستەو دەروون بەجێدەهێڵێت.


کرماشان/ بۆ زیندووکردنەوەی ئاسەواری فەرهەنگی "کریدۆری گەشتیاری" ساز دەکرێت - جام کوردی\n21 ئەیلول 2016\nپارێزگاری کرماشان بە ئامادەبوونی لایە پێوەندیدارەکانی گەشتیاری و ئاسەواری مێژوویی باسی لە جێبەجێ کردنی چەندین پڕۆژە کرد کە تیایدا مەبەست گرنگیدانی زیاترە بە لایەنی گەشتیاری شاری کرماشان و خستەنەڕووی فەرهەنگی کۆنینەی ئێران بەر لە هێرشی عەرەبەکان.\nکارگەی فێرکاری ناودەوڵەتی بەڕێوەبەری گەشتیاری پایەدار لە کۆمەڵەی میراتی مێژوویی جیهانی بێستوون کۆبوونەوەیەکی بۆ پارێزگاری کرماشان رێکخست کە تیایدا باس لە پڕۆژە گەشتیاریەکانی شار بکرێت.\nلە کۆبوونەوەکەدا دا نوێنەرانی بەڕیوەبەری ناوچەیی یۆنسکۆ لە تاران، جێگری رێکخراوی ئاسەواری فەرهەنگی، پیشەی دەستی و گەشتیاری، جێگری ئاوەدانکردنەوەی پارێزگای کرماشان، بەڕیوەبەری گشتی دەفتەری کاروباری سەنتەری جیهانی ئامادە بوون.\nپارێزگاری کرماشان لە کۆبوونەوەکەدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئێران وڵاتێکی مێژوویی و خاوەن فەرهەنگە و هەر لە سەرەتای مێژووی شارستانییەت، ئاسەواری مێژوویی جۆراوجۆر لەم دیارە بوونی هەیە و لە نێوان خاڵی بەیەکگەیشتنی رۆژئاوا و رۆژهەڵات زۆر جار داگیر کراوە. لەوانە ئەسکەندەری مەقدونی هێرش بۆ سەر ئەم خاکە کردووە و تاج و تەختی تێکداوە. هەروەها مەغولەکان لە جیهانی رۆژهەڵات بۆ داگیرکردنی رۆژئاوا سودیان لێ بینیوە.\n"ئەسەدوڵلا رازانی" باسی لەوە کردووە: لە سەردەمی ئیسلامی لە هەر جێگایەک لشکری ئیسلام پیایدا دەڕۆیی ئایین و زمانی ئەم ناوچەیەشی دەگۆڕی. تەنانەت زمانی قبتی وڵاتی میسر بۆ عەرەبی گۆڕا، بەڵام ئیڕانیەکان لە پەنا پەسەندکردنی دینی ئیسلام کە تەنانەت ٥٠٠ ساڵ خەلافەتی ئیسلام حوکمی ئێرانی کردووە، زمانی فارسی دیسان پارێزراوە.\nپارێزگار لە بەردەوامی قسەکانیدا سەرەڕای گۆڕانکاری مێژوویی زۆر، بە خۆشحالیەوە یەکپارچەیی فەرهەنگی ئێستاش پارێزراوە.\nبێستون گوزارشتە لە دنیای باستان\nرازانی لە بەردەوامی قسەکانیدا باسی لە "کەتیبەی بێستون" کرد و وتی: ٢٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا لە سەدەمی هەخامەنشیەکان بڕیار دەدەن، راپۆرتێکی مێژوویی لەوەی کە روویداوە لە چوارچێوەی بەرهەمێکی گەورە و بەنرخ تۆمار بکەن بە شێوەیەک کە ئەم "بەردە نووسراوانە" دوور بن لە هەڕەشەی سروشتی و مرۆیی.\nپارێزگار هەروەها درێژەی بە قسەکانیدا و وتی: کەتیبەی بێستوون هاوکات لەسەر چەرمیش تۆمار کراوە و بە مەبەستی هەرمانی ئەم بەرهەمە تا هەزارەی رابردوو لەسەر تاتە بەردەکانی بێستوون هەڵواسراو بووە. تەنانەت دوایی کۆتایی کارەکان ئەم نێردیوانانەی بۆ ئافڕاندنی ئەم بەرهەمە بەکار هاتبوون لابران تا لە مەترسی خەراکردن بەدوور بن.\nبەڕیوەبەری باڵای پارێزگا باس لە شوێنی گرنگی کەتیبەی بێستوون دەکات کە لە رێگەی رۆژهەڵات بۆ رۆژئاوا بونیاد نراوە و لە سەردەمی رابردوو جادەی هەوریشم و جادەی پاشایی ئەم شوێنەدا دەڕۆیی خاوەن گرنگی خۆی بووە. ئەوان زۆر ئایندەئەندێش بوون تا ئەم بەرهەمە بۆ جیلەکانی داهاتوو بمێنێتەوە.\nناوبراو باسی مێژووی ئێرانی پیش ئیسلامی کرد کە لە لێڵیدا ماوەتەوە. تەنانەت شانامەی فێردەوسی لە پەخشانێکدا باسی مێژویی ئوستورەیی کردووە کە لەگەڵ مێژویی واقعی پێوەندی نییە، بۆیە مێژووی ئەم خاکە بە پشتبەستن بە سەرچاوەیەک وەک کەتیبەی بێستوون دەنووسرێتەوە.\nئاسەواری مێژوویی لە هەموو جێگایەک دەدۆزرێنەوە، بەڵام بەرهەمێک بەم هەموو گرنگیەوە کە هی ٢٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا بێت، نایابە. کرماشان تەنیا بێستونی نییە، بەڵکو کۆمەڵەی دیاری وەک تاق‌وەسان و ئاناهیتای هەیە کە بەهایەکی بەرزی هەیە.\nدەستپێکی کریدۆری گەشتیاری\nپارێزگار باسی لە کریدۆری گەشتیاری کرد کە بەم پڕۆژەیە (٢٥) کیلۆمەتر کۆمەڵەی مێژوویی بێستون بە تاق‌وەسان پێوەند دەدرێتەوە و دەبێتە رێگایەکی فەرهەنگی و گەشتیاری. ئەم پڕۆژیە لەم ساڵدا دەکەوێتە بواری جێبەجێ کردنەوە و پڕۆژەی گەشتیاری جۆراوجۆر ساز دەکرێن و تا پەرستگای ئاناهینا درێژەیان دەبێت.\nپارێزگار باسی لە جێبەجێ بوونی پڕۆژەی بەرجام کرد کە هەڵی باش دەرەخسێت تا دەرفەتی گەشتیاری لە پارێزگاکەدا بخوڵقێنین و لەو پیناوەشدا پێویستیمان بە یارمەتی ریکخراوی جیهانی یونسکۆش هەیە.\nسێڕیانی هەرسین لە کریدۆری ئێرانی کۆندا\nرازانی لە پێنجەمین کۆبوونەوەی کاری گروپی گەشتیاری پارێزگادا وتی: دەبێت پڕۆژەکان واقعی بن و بە گوێرەی واقعی و حسابکراو بونیاد بنرێن، تا بە تەواونەکراوی نەمێننەوە.\nکریدۆری گەشتیاری شاپڕۆژەی پارێزگایە لە نێوان (هێڵی بێستون – تاق‌وەسان) و پڕۆژە پێشنیازراوەکان بە وردبینیان لەسەر دەکرێت.\nپارێزگار (سێڕیانی هەرسین)ی بە یەکێک لە خاڵە گرنگەکانی کریدۆری ئێرانی سەردەمی کۆنی لەقەڵەم دا. ئەم سێڕیانە لە سەر رێگای کەربەلا هەڵکەوتووە و لە داهاتوودا ئەم کریدۆرە لە باکوری رۆژئاوای وڵات بەرەو باشوری رۆژئاوا بەرەو خورەم‌ئاباد بەو سێڕیانەدا تێپەڕ دەبێت، بۆیە سێڕیانی هەرسین گرنگە و دەبێت گەشتیاران کاتێک تێپەڕ دەبن دەبێت هەست بەو جیاوازیە بکەن.\nرازانی لە میانەی قسەکانیدا وتی ئەم ناوچەیە پێویستی بە هەندێ کاری ترە کە لە ئێستا ئۆتۆمبیلەکانی لەو سێڕیانە دێنە ناو جادەی سەرەکی مەترسی هەیە و دەبێت ئەم مەترسییە چارەسەر بکرێت و دواتر بێنە سەر هێڵی کرماشان، بۆیە سەرەتا دەبێت دیزاینێکی تازە بۆ لەناوبردنی مەترسییەکە هەبێت.\nلە دیزاینی تازە و درێژماوەدا دەبێت کۆمەڵەی خزمەتگوزاری و حەوانەوە لەو رێگایە بە شێوەیەک بکێشرێت کە خورەم‌ئاباد و تاران و کرماشان زۆر بە ئاسانی سودی ڵی وەربگرن.\nبەنداوی سلێمانشا و وەرزشی ئاوی\nپارێزگار باسی لە بەنداوی (سڵیمانشا) سەنقەر، کرد و وتی: لە ئێستادا لە لایەن بەڕیوەبەرایەتی وەرزش بۆ وەرزشی ئاوی کەڵکی لێ وەردەگیرێت و رێکخراوی گەشتیاری بەنداوی سلێمانشا لەو بوارەدا گەشەی پێ دەدات و لەپەنا ئەمەشدا خزمەتگوزاری حەوانەوە بۆ گەشتیاران دروست دەکات.\nبەشێک لە ئاوی خواردنەوەی سەنقەر لەو بەنداوە دابین دەکرێت، بۆیە دەبێت خاڵەکانی ژینگە و ئیکۆسیتم لەبەرچاوبگیرێت.\nلە کۆتاییدا کۆبوونەوەکەدا پڕۆژەکانی گەشتیاری لەوانە: غار قوری قەڵا بە وردی دەبێت لە لایەن گروپی گەشتیاری کاری بۆ بکرێت؛ هەروەها بەنداوی سلێمانشا، کریدۆری ٢٥ کیلۆمەتری (بێستون – تاق‌وەسان) و سێڕیانی هەرسین لەو پڕۆژانەن کە دەخرێنە کاری گروپی گەشتیاری پارێزگا و بڕیار بۆ کارکردنیان دراوە.\nسەرچاوە: رۆژنامەی هەمشەهری کرماشان\nوەرگێڕان: سەلاح حوسێن پور\nپارێزگاری کرماشان کریدۆری گەشتیاری یۆنسکۆ پیشەی دەستی بێستون دنیای باستان کەتیبەی بێستون سێڕیانی هەرسین بەنداوی سلێمانشا\nیۆنسکۆ بۆ تۆماری جیهانی هەورامان مەرجی دانا\nمیداڵیای زێڕینی یۆنسکۆ لە بواری فۆلکلۆر بۆ گرووپێکی ئێرانی\nئیلام دەبێتە شاری نەتەوەیی ئێران لە چنینی گڵێمی دەستکرد


کوردیپێدیا - بەیاننامەی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لەسەر دەستێوەردانی دەرەکی لە بارودۆخی ناوخۆی کوردستان\n📝 بەیاننامەی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لەسەر دەستێوەردانی دەرەکی لە بارودۆخی ناوخۆی کوردستان | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nبەیاننامەی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لەسەر دەستێوەردانی دەرەکی لە بارودۆخی ...\nئاشکرایە کە مافی دیاریکردنی چارەنووس مافێکی رەوایە بۆ هەموو گەلان. گەلی کوردیش لە سەر خاکی خۆی و لە هەموو پارچەکانی کوردستاندا بە دەیان ساڵ بۆ بەدیهێنانی ئەو مافە خەباتی کردووە. ئەوە مافی گەلی کوردستانە بڕیار بدات چ جۆرە سیستەم و شێوازێکی بەڕیوەبردن بۆخۆی هەڵبژیرێت. هیچ دەوڵەتێکی هەرێمی و جیهانیش ئەو مافەی نیە دەست بخاتە کارو خەباتی کوردستانەوەو لە جیاتی گەلی کوردستان بڕیار بدات. دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستان بەردەوام ئەم پرەنسیپە گەردوونیەیان پێشێل کردووە. سەرەرای نکوڵی کردن و سەرکوتکردنی گەلی کورد لەو پارچانەدا کە لە بن دەستی خۆیاندایە، بەردەوام هەوڵی ئەوەشیان داوە کە دەستبخەنە کاری پارچەکانی تریشەوە. رژێمی ئێرانیش وەک تورکیاو رژێمە داگیرکەر و سەرکوتکەرەکانی گەلی کوردستان بە درێژایی مێژووی هاوچەرخی ناوچەکە هەوڵی داوە هەژموونی خۆی بەسەر کارو تێکۆشانی هەموو پارچەکاندا بسەپێنێ. بۆ ئەو مەبەستەش درێغی نەکردوە لە هەڕەشە کردن و هێرشکردن و سیاسەتی پەرتەوازەکردنی کوردان و ئاژاوە نانەوە لەنێو کورداندا.\nئەگەر ئێران بەراستی ئارامی و سەقامگیریی بۆ ولاتی خۆی و ناوجەکە ئەوێت، ئەگەر دۆستایەتی لەنێو گەلانی ناوچەکەدا ئەخوازێت، پێویستە بەر لەهەر شتێک دەست لە سیاسەتی سەرکوتکەرانەو نامرۆڤانە بەرامبەر گەلی کوردستان هەڵبگرێت. ئێران پێویستە ئیتر لەوە تێبگات کە نکوڵیکردن لە مافەکانی گەلی کوردستان و کوشتوبڕی سیاسەتمەدار و چالاکوان و خەڵکی سڤیل و کاسبکارانی سەرسنوورو، کۆکردنەوەی هێزی سەربازی لە ناوچەکانی کوردستان و تۆپارانکردنی هاوولاتیانی کوردستان، ناتوانن چیتر ئارامی بۆ خودی رژێمەکەی مسۆگەر بکەن. راپەڕینی بەشێک لە گەلانی رۆژهەلاتی ناوەراست لە هەمبەر رژێمە سەرەڕۆو دیکتاتۆرەکان نمونەیەکی زیندوون لەبەردەم ئێراندا و پێوستە دەرسیان لێ وەربگرێت. هۆشیاری گەلانی ناوچەکە بە گەلی کوردیشەوە گەیشتۆتە ئاستێک کە چیتر سیاسەتی دوژمناکارانەو ناعەدالەتی و ستەمکاریی قبوڵ نەکەن. بۆ رێگرتن لە سیاسەتی دەستێوەردانی دەرەکی، لەسەر گەلی کوردو پارتە سیاسیەکانی کوردستان پێویستە هەرچی زووتر ناخۆی ماڵی کوردو یەکریزی خۆیان پێکبێنن.\nبێگومان گەلی کوردستان خوازیاری ئەوەن کە مافەکانی خۆیان بە رێگایەکی ئاشتی و دیموکراسی دابین بکەن. لەسەر رژێمی ئێران و رژێمەکانی تریش پێویستە ئەو راستیە قبوڵ بکەن و بەو ئاراستەیە هەنگاو بنێن. ئەگەر نا گەلی کوردستان هەموو شێوازێکی تێکۆشان و خۆپاراستن و بەرپەچدانەوە رەوا ئەبینن.\nکۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان کنک\n1. 👁 10-07-2014\n📅 رۆژی دەرچوون: 10-07-2014\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Jul 10 2014 1:02PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (بەڕێوەبەری سیستم)ەوە لە: Jan 8 2017 10:00PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 5,925 جار بینراوە


حكومەتی هەرێم لێبرینی مووچەی وەزارەتێك ناهێڵێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nجێگری سەرۆكی ئەركانی هێزی پێشمەرگە ڕایدەگەیەنێت ، بڕیارە لێبڕینی مووچەی لیواكان و فێرگەكانی مەشقی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە هەڵبگیرێت و تەواوی كاری مووچەكەیان بە پارەی هاوكاری هاوپەیمانان پڕ دەكرێتەوە .\nلیوا قارەمان كەمال، جێگری سەرۆكی ئەركانی هێزی پێشمەرگە بە (خەڵك) ی ڕاگەیاند، هاوپەیمانان بە بڕە پارەیەك هاوكاری هێزی پێشمەرگە دەكات، بۆ ئەو لیوایانەی شەڕی داعشیان كردووە، پێشتر ئەم بڕە پارەیە دەخرایە سەر حساب بانكی وەزارەتی دارایی.\nوتیشی ،”ئێستا ئەو پارەی هاوپەیمانان دەگەڕێتەوە بۆ وەزارەتی پێشمەرگە و وەزارەتیش خۆی بڕیارە بە بێ لێبڕین دابەشی بكات، كە لە ئێستادا تەنها بڕیارەكە لیواكانی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە و فێرگەكانی مەشق دەگرێتەوە”.\nڕاشیگەیاند، هیچ بڕیارێك نیە تا ئێستا ئەو هەڵگرتنی لێبڕینی مووچەیە ناو دیوانی وەزارەت و شوێنەكانی دیكە بگرێتەوە .\nئەمە لەكاتێكدایە ، شۆڕش ئیسماعیل وەزیری پێشمەرگەی حكومەتی هەرێم ڕایگەیاند، دەستكاری لێبڕینی وەزارەتەكەیان دەكەن، لێبڕینەكە كەمدەكەنەوە یان بە تەواوی لای دەبەن.\nهاوكات شۆڕش ئیسماعیل وەزیری پێشمەرگە رایگەیاند، دەستكاری لێبڕینی وەزارەتەكەیان دەكەن، دەشڵێت، لێبڕینەكە كەمدەكەنەوە یان بە تەواوی لای دەبەن.\n05 مارس 2021 4.30 pm\nخەڵك- یەكێتی پەڕلەمانتارانی كوردستان پڕۆژەیەك بۆ چاكسازی و چارەسەری دۆخی مووچەخۆران و كۆتایی هێنان بە لێبڕینی…


هاوپەیمانان: پەرتەوازەیی و ناکۆکییەکان کورد لاواز دەکات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵك- دوای دیاری كردنی پارەی ئەمپێری كارەبای مۆلیدە لە هەولێر و سلێمانی، لە ناحیەی ڕزگاری لە سنووری ئیدارەی گەرمیان نرخی مۆلیدە دیاری كرا، كە بڕەكەی كەمترە بە بەراورد بە شارەكان. بەڕێوەبەرایەتی ناحیەی ڕزگاری لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە لیژنەی مۆلیداتی بەڕێوەبەرایەتی ناحیەی ڕزگاری نرخی هەر ئەمپێرێکی مۆلیدە ئەهلیەکانی بۆ مانگی ٦ دیاری كردووە بەپێی كاتژمێرەكانی پێدانی كارەبا و نرخی سووتەمەنی. بەپێی خشتەی پارەی مۆلیدەكان، كە بەپێی گەڕەكەكان بڵاویكردۆتەوە، نرخی ئەمپێرێك لە 7 هەزار و 750 دینارەوە دەستپێدەكات تاوەكو 14 هەزار و 750 دینار. ئەمە لەكاتێكدایە، كە ئەمڕۆ لە سلێمانی و هەولێر نرخی ئەمپێری كارەبای مۆلیدە دیاری كرا، كە لە سلێمانی لەنێوان 15 هەزار و 500 دینار بۆ 17 هەزار و 500 دینارە و لە شاری هەولێر لە نێوان 17هەزار و500 دینار بۆ 19 هەزار و 500 دینارە.\nخەڵك- پەڕلەمانتارێكی یەكێتی لە بەغدا ئاشكرای دەكات، كە بەهۆی كۆبوونەوەكەی تاڵەبانی و قائانی لە تەوێڵە دوای جەژنی قوربان موفاجەئە ڕوودەدات. ئاسۆ فەرەیدون، ئەندامی پەڕلەمانی عێراق لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تویتەر بڵاویكردۆتەوە، "تەوێڵە ناوەندی بڕیاری سیاسییە". ئەو پەڕلەمانتارە ئاماژەی بەوەكردووە، "تەوێڵە گوندێكی جوانە و دەكەوێتە باكووری ڕۆژهەڵاتی هەڵەبجەوە و پۆڵ بریمەر لە كتێبەكەیدا باسی دەكات، كە تیایدا چەندین كۆبوونەوە ئەنجام دراوە لەنێوان هەردوو خوالێخۆشبووانی كۆچكردوو سەرۆك مام جەلال و جەنڕاڵ قاسم سولەیمانی". ئاشكراشی كردووە، "دەیان ساڵ تێپەڕیوە و جێنشینەكانیان لە هەمان شوێن یەكتریان بینییەوە و تێیدا چەندین بڕیاری گرنگ دران، كە دوای جەژن موفاجەئە ڕوودەدات".\nجێگری بەڕێوەبەری راوێژکارانی هاوپەیمانان لەهەرێمی کوردستان رایگەیاند، پەرتەوازەیی و ناکۆکییەکان کورد لاواز دەکات، بە پێچەوانەوە، پێکەوەیی یەکگرتوویی و یەکدەستی کورد و پێشمەرگە بەهێز دەکات.\nوەزارەتی پێشمەرگە بڵاویکردووەتەوە کە ئەمڕۆ ۲٤ی ئایاری ۲۰۲۲، شۆڕش ئیسماعیل وەزیری پێشمەرگە، لەگەڵ کۆڵۆنێڵ لیۆنۆڤیتچ، جێگری بەڕێوەبەری راوێژکارانی هاوپەیمانان لەهەرێمی کوردستان کۆبووەوە.\nلەکۆبوونەوەکەدا، گفتوگۆ لەسەر کۆی پڕۆسەکانی چاکسازی و مەشق و راهێنان و رێکخستنەوەی هێزەکان و پڕۆژە پێشنیارکراوەکان کران.\nبە گوێرەی راگەیەندراوەکە وەزیری پێشمەرگە، جەختیکردەوە لەسەر هەماهەنگی زیاتر و کارکردن بەئاراستەی رێکخستنەوەی فراوانتری هێزەکانی پێشمەرگە.\nهەروەها کۆڵۆنێڵ لیۆنۆڤیتچ، لەبارەی دروستکردنی هێزێکی یەکگرتووی تۆکمە رایگەیاند: پەرتەوازەیی و ناکۆکییەکان کورد لاواز دەکات، بە پێچەوانەوە، پێکەوەیی یەکگرتوویی و یەکدەستی کورد و پێشمەرگە بەهێز دەکات.\nبڕیارێکی گرنگ لە وەزارەتی کشتوکاڵەوە سەبارەت بە وەرگرتنی گەنمی جووتیاران\nوەزارەتی پێشمەرگە، هاوپەیمانان\nخەڵك- پەڕلەمانتارێكی یەكێتی لە بەغدا ئاشكرای دەكات، كە بەهۆی كۆبوونەوەكەی تاڵەبانی…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه ته‌مموز 2022 (115) حوزه‌یران 2022 (1649) ئایار 2022 (1684) نیسان 2022 (1724) ئازار 2022 (1675) شوبات 2022 (1478) كانونی دووه‌م 2022 (1553) كانونی یه‌كه‌م 2021 (1511) تشرینی دووه‌م 2021 (1638) تشرینی یه‌كه‌م 2021 (1644) ئه‌یلول 2021 (1651) ئاب 2021 (1643) ته‌مموز 2021 (1582) حوزه‌یران 2021 (1594) ئایار 2021 (1621) نیسان 2021 (1642) ئازار 2021 (1662) شوبات 2021 (1541) كانونی دووه‌م 2021 (840) كانونی یه‌كه‌م 2020 (61)


كەم خوێنی بەهۆی كەمی ماددەی ئاسنەوەیە، زانیاری گرنگ بزانە\nبەرپرسێكی گۆران پێچەوانەی حیزبەكەی بەیاننامەیەك بڵاودەكاتەوە بڕیاری نوێ تایبەت بە گەشتە ئاسمانییەكان دەدرێت بەهادین نوری كۆچی دواییكرد یەبەشە ناوەندی شەنگال جێدێڵێت زانیارییە هەستیارەكان بە بایدن و جێگرەكەی دەدرێت\nkurdiu 7 16/11/2020 - 12:30 هەواڵ/تەندروستی\nد. پشدەر عبداللە پزیشكی پسپۆڕی نەخۆشیەكانی منداڵان ڕایگەیاند: ماددەی ئاسن لەخوێندا لەگەڵ هیمۆگڵۆبین یەكدەگرێت و هیزی هەڵگرتنی ئۆكسجینی پێدەدات.\nنیشانەكانی كەم خوێنی بەهۆی كەمی ماددەی ئاسنەوەوە:\n۱-ڕەنگی منداڵەكە كاڵ ئەبێتەوە .\n۲-منداڵەكە بێ تاقەت و كڕوزانەوەی زۆر ئەبێت.\n۳-دڵی پەلە پەل ئەكات واتە خێراتر ئەبێت لە ئاسایی.\n٤-كاریگەری لەسەر زیرەكی منداڵەكە ئەبێت.\n٥-بێزوو (خواردنی ئەو شتانەی كەخواردن نین بۆ نمونە سەهۆڵ ؛گڵ و قور ؛ كاغەز)\nكام منداڵانە چاوەڕوانكراون كە تووشی كەمی ماددەی ئاسن ببن :\nا-ئەو منداڵانەی كە بە ناكامی لەدایك ئەبن(واتە پێش كاتی پێگەیشتن یان كاتی خۆیان تەواو بكەن).\nب-خواردنی شیری مانگا بەفرێشی یان بە دەبە پێش تەمەنی ۱ ساڵی بە تایبەتی ئەگەر خواردنی سەرەكی بێت.\nج-منداڵێك كە شیری دایكی بخوات و ئەگەر لەدوای ٦ مانگیەوە خواردن نەدرێت بە منداڵەكە ( لە پۆستێكی پێشووترماندا باسی ئەو خواردنانەمان كردوە كە بۆ تەمەنی ٦ مانگی گونجاوە)، بەتایبەتی ئە خواردنانە یان سیریلاك كە ماددەی ئاسنیان تێدا زۆرە.\nد-ئەگەر منداڵێك شیری قووتو بخوات و شیرەكە ماددەی ئاسنی تێدا نەبێت.\nها- منداڵی تەمەن ۱ ساڵ بۆ ٥ ساڵ ئەگەر زیاتر لە ۲٤ ڕەقەم واتە ۷۲۰ مللی لیتر شیری مانگا یان شیری بزن بخواتەوە.\nئاماژەی بەوەشكرد: باشترە هەموو منداڵێك لە تەمەنی ۱ ساڵیدا شیكاری تاقیگەیی بۆ كەمی ماددەی ئاسن بۆ بكرێت، ئەگەر منداڵەكە لەو گروپەی سەرەوە بوو كە زیاتر پێشبینی كراون بۆ تووشبون كەواتە ئەبێ پێش ئەو تەمەنە ئەو شیكاری تاقیگەییان بۆ بكرێت.\nئەوەشی خستەڕوو: ماددەی ئاسنە بە شێوەی شرووب بۆ ماوەی ۳ مانگ ، بری رۆژانەی شروبەكە ئەبێ بەپێی كێشی منداڵەكە بێت وە لەلایەن پزیشكی پسپۆری منداڵان دیاری بكرێ.\nهۆكاری ئەوەی كە هەندێ منداڵ بەو چارەسەرەش باش نابن لەوەنەیە یەكێك لەم هۆكارانە بێت:\n۱-منداڵەكە باش هەڵنەكات لەگەڵ دەرمانەكە واتە باش نەیخوات.\n۲-بڕێكی كەمتر لەوەی كە پێویستە دەرمانەكەی پێ بدرێت.\n۳-لەوەنەیە كێشەكە لە جۆری دەرمانەكە هەبێت.\n٤-لەوانەیە كێشە لە هەڵمژینی دەرمانەكە هەبێت لە ڕیخۆڵەدا.\n٥-لەوانەیە لەهەمان كاتدا خوێن بەربوونی شاراوە لە ڕێڕەوی هەرسدا هەبێت.\n٦-لەوانەیە لەهەمان كاتدا هەوكردنی لە شوێنێكی تری جەستەدا هەبێت كەبۆتە هۆی نەبوونی وەڵام بۆ چارەسەرەكە.\n۷-لەوانەیە لەهەمان كاتدا كەمی ماددەی تری هەبێت وەك ڤیتامی ب۱۲ ، یان فۆلیك ئەسید كە ئەوانیش ئەبنە هۆی كەم خوێنی.\n۸-لەوانەیە دیاری كردنی هۆكاری كەم خوێنیەكە هەڵە بێت.\nئەگەر سوودت لێی بینی تكایە شەیرو انڤایتی هاوڕێكانت بكە ،بۆ ئەوەی ئەوانیش سوودی لێ ببینن.\nبەرپرسێكی گۆران پێچەوانەی حیزبەكەی بەیاننامەیەك بڵاودەكاتەوە\nبەهادین نوری كۆچی دواییكرد\nگرژی لەنێوان سوپای عێراق و شوفێرانی كورد دروست دەبێت


شانازیی بە “مەڕ” بوونمان دەکەین – کوردستان و کورد\nبۆ تەواوکردنی چیرۆکی ئەمجارە لە سەر دارێکی نیزیک فڕۆکەخانەی ئیمام خۆمەینی گوێم بۆ دەردەدڵی مەڕێکی چاوەڕوانی سەفەر شل کردوە و وەک خۆی بۆتانی دەگێڕمەوە.\nکەسی لەمن بێ‌زیان و زەڕترتان لەسەر ئەم گۆی زەوییە دەست ناکەوێ. وەک مەڕی خوام و زەڕم بۆ کەس نییە. حەزم لە ژیانی بەکۆمەڵە و پێم‌خۆشە بەردەوام لە نێو “ران” بم، سەرم لە بن دونگی مەڕی پێشەوەم و دونگم لەسەر سەری مەڕی دواوەم بێت. هیچ حەزم لە ژیانی تەنیایی نییە و کاتێک دوور لە ڕان بم سەری کێوانم لێ وێک دێ و لەتاوان بەردەوام سەر دە ئێرە و ئەوێ دەکوتم. ئەوەندە لە گورگ دەترسم هەر ناوێرم بیریشی لێ‌بکەمەوە. گورگی بێ ئیمانیش لە جیات ئەوەی دانەیەکمان بخوا، دەکەوێتە نێومان و قوڕگمان دەگرێ و ورگمان دەدڕێ.\nسەرچاوەی خوری و شیر و بەرگنم. گۆشتم هەر باسی مەکە. گەلی گوندییان و جیرانان بەتایبەت موسوڵمانان ئەم گۆشتەم شەقار شەقار دەکەن و بە قولاپی قەسابخانەکاندا هەڵی‌دەواسن. دوژمنی باوکە کوشتەم وڵاتی سعوودیەیە. هەموو ساڵان بەر لە جەژنی قوربان لەگەڵ هاوڕێیان و گەلی دە دۆست برادەران کۆمەڵ‌کوژمان دەکەن و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش وەک نەبای پێدا هاتبێ و نە بۆران هەر باسی ئەم ژینۆسایدەی ئێمە ناکا. ڕەببی دوژمنی باپیریشتان تووشی ئەمجۆرە “هۆلۆکاست”ـە نەبێ. زۆربوونی ژمارەی دانیشتووانی سەرگۆی زەوی و پێداویستییان بە گۆشت‌خواردن و لە سەرووی هەموویان کۆمەڵ‌کوژییەکەی هەموو ساڵانی سعوودیە، گورگیشی لەبیر ئێمە بردووەتەوە. ئایین و ئابووری و کێشەی نەتەوەکان ئێمەی “مەڕ”یشی تووشی سیاسەت کردوە و ناچارین بە ئێما و ئاماژە و ئیشارەش بێت جاروبار لەنێو خۆماندا باس و خواسی سیاسی بورووژێنین. بەڵام ئەم ورووژاندنەش دەبێ زۆر بە هێواشی بێ و ئێمە هەر بە مەڕ بناسرێین. بە تایبەت ئەوکاتەی لە خاکی پیرۆزی کۆماری ئیسلامین یان لێیەوە نزیکین، بەهۆی مەڕ بوونمان بەردەوام خێر و خۆشی و چاکەمان بەسەردا دەبارێ.\nئێمە لەم وڵاتە کارمان بە هیچ نییە و تەنیا سەری خۆمان بەردەدینەوە. بە دونگمان سێبەر لە سەری یەکتر دەکەین و لە نێو خوریە ئەستوورەکەماندا نە باکمان بە گەرمایە و نە بە سەرما. ئاغایانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانی زۆر جار یارمەتیشمان دەکەن. هەرچەندە لەم دواییانەدا خۆمان بە سیاسەتمەدار دەزانین و لای خۆمان پێمان‌وایە ئێمەش لە سیاسەت تێ‌دەگەین، بەڵام لای برادەرانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانی هەر وەسەر خۆمانی ناهێنین. زۆر جار کەوڵەکەمان بێ ئەوەی بیگرون و بیبەنە کارگە و ڕەعەمەلی بێنن، بۆنی دەباغ‌خانەی لێ‌دێت.\nچەند ڕۆژ لەمەوبەر دەستەیەکمان لە ئاسمانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانی لێیان قەوما و ئەلحەق زۆر بەجوانی ئێمەیان گرتەوە. ئەو کاتەی ڕانەمەڕێکی گەورەمان لە ئاسمانی ئێران لە نێو فڕۆکەی هێڵی ئاسمانیی هومادا بووین، فرۆکەکە تووشی کێشەی تەکنینکی هات و بە ناچاری لە فرۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئیمام خومەینی تاران نیشت. وەک لە کابینی فرۆکەوانەکاندا باس دەکرا، بڕیار بوو بۆ وڵاتانی عەڕەبی باشووری کەنداوی فارسمان بەرن. هەرچەند وەرزەکە وەرزی قوربان نییە و بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا هەر ئەم قوربانی‌کردنە بە‌کۆمەڵە لە ساڵانی پێشوو کەم ڕەنگ‌تر بووەتەوە، سەرەڕای ئەمەش چونکە ئێران و سعوودیە لە ناوچەکەدا لەبەر یەکن و ئێمەش بڕیارە لەوێ تووشی کۆمەڵ‌کوژی بین، دیارە بە گوێرەی عورفی سیاسەت کۆماری ئیسلامیی ئێرانی دۆستی ئێمەیە. ئەلحەق و ئینساف کۆماری ئیسلامی بەردەوام حەزی لە مەڕ بووە.\nسەرتان نەهێشێنم ئەو کاتەی فڕۆکەی هەڵگری ئێمە لە فڕۆکەخانەی ئیمام خۆمەینیی تاران نیشتەوە، بە ڕێز و ئیحترامێکی زۆرەوە دایان‌بەزاندین و بێ‌ئەوەی داوای پاسپۆرت و ڤیزامان لێ‌بکەن، بە دەوری فڕۆکەخانەکەدا بڵاویان کردینەوە. ئەلحەق دەسەڵاتی ئێران بە هەموو شێویەک مەڕگرە، یانی ئەگەر میوان مەڕ بێت، میوانگرە. لەم ماوەیە‌دا یەک‌دوو سەر مەڕ کە دونگیان باریک‌تر و وەک من حەپەنگ نەبوون و زیاتر سەریان لە سیاسەت دەخورا، هێندێک وردەباسی سیاسییان ورووژاند. ئاخر ئەوان دوونگیان باریک و هەڵسووڕتریش بوون، هەر بۆیە لەماوەی ئەم سێ ڕۆژەدا هەتا مەکینەی فرۆکەکە دروست کرایەوە، هەر بەملاوبەولادا خولانەوە و مەعلوومات و زانیارییان کۆ‌کردەوە. وەک قسەی ئەوان بێت، ئێمە لە تورکیاوە بۆ باشوری کەنداو دەبرێین و دیارە هەرچۆنێک بێت لەوێ سەرمان دەبڕن و دەمانخۆن. بەڵام برادەرانی کۆماری ئیسلامیی ئێران زۆر ڕێزیان گرتین. وەک مەڕە دونگە باریکەکانی خۆمان دەیانگوت زستانی ڕابردوو، فڕۆکەیەک لێرەوە بەرەو ئۆکرانیا فڕیبوو، کراوەتە ئامانجی دوو مووشکی سوپای پاسدارانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانی و بە سەرنشین و بەرنشینەوە تێدا چووە.\nمەرە دونگە باریکترەکان دەیانگوت فڕۆکە ئۆکرانییەکە ١٧٦ کەسی تێدا کوژراوە کە زۆربەیان ماموستای زانکۆ و دکتۆر و ئەندازیار بوونە.\nهەر مەڕە دونگە باریکترەکانی خۆمان بە گوێی یەکتریاندا دەچرپاند: خۆزگە بەخۆمان ماموستا و ئەندازیار و دکتۆر نین و ئەوان کە خۆیان بە زاناتر دەزانی شانازییان بەم “مەڕبوون”ـەمان دەکرد.\nتاگی بابەت: شانازیی بە "مەڕ" بوونمان دەکەین