میکانیزمەکانی خەتیب بۆ کاریگەری دانان لە سەر بەردەنگ - بێدەنگی\nلەم رۆژانەدا نامەی مەلایەکی کوردستانی باشووری بڵاو بوەتەوە کە بۆ ساڵح موسلیم هاوسەرۆکی پەیەدەی نووسیوە لە بارەی ئەو یاسایەی کە بۆ کانتۆنەکانی رۆژئاوا پێشنیار کراوە. ئەو نامەیە جگە لەئەوتووڕەیی و هەڕەشەیە کە سەرنجی خەڵکی بۆ لای خۆی راکێشاوە هەڵگری هێندێ تایبەتمەندیە کە وای لێدەکات ببێت بە بابەتێک کە بۆ ئاوردانەوە دەبێت و دەکرێ قسەی لە سەر بکرێ.\nئەوەی ئەو نامەیە وا لێدەکات ببێت بە جێگای باس زیاتر لە هەموو شتێک شێوازی داڕشتنەکەیەتی و هەروەها دەرکەوتنی مەلا کامەران لە فۆرمی خەتیبێکی تەواو دا، بە هەموو تایبەتمەندیەکانی خەتیب بوونەوە.\nخەتیب (واتە ئەو کەسە خیتابەیەک دەڵێ) ناوێکە کە زیاتر لەوەی کە بۆ وتاربێژی سیاسی و کۆمەڵایەتی کەڵکی لێ وەربگیردرێ، بۆ مەلایانی ئایینی بە کار دەچێ، لەو کاتەدا کە لە مزگەوت دا خوتبە دەڵێنەوە.\nخەتیب بوون لە هەر بیاڤێک دا و لە هەر چوارچێوەیەک دا کە بێت هێندێ تایبەتمەندی نەگۆڕی هەیە کە لە هەموو ئەو بیاڤانەدا (واتە سیاسەت و ئایین و … ) گرنگی زۆری هەیە و بەشێک لە خوێندنی خوێندکارانی ئەو بیاڤانەیە. خەتیب لە وانەی خوێندن دا فێری ئەوە دەبێ کە چۆن سەرنج و متمانەی بەردەنگ بۆ لای خۆی رابکێشێت. چۆن ئەو بەو قەناعەتە بگەیەنێ کە لە گەڵ شتێکی لۆژیکی و عەقڵانی بەرەوڕووە. و لە کۆتایی دا چۆن لە گەڵ راو بۆچوونی خۆی هاورای بکات و کاریگەری لە سەر دابنێ و بە نیسبەتی ئەو مەسئەلەیە کە باسی دەکات هیچ دڕدۆنگی تێدا نەهێڵێ و وای لێبکات بڕیاری کۆتایی هەر لەو کاتەدا بدات.\nخەتیب گەر بتوانێ ئەو سێ کارە بە دروستی جێبەجێ بکات لەو بوارەی خۆیەدا دەبێت بە کەسێکی سەرکەوتوو. خیتابە ئەگەرچی مێژوویەکی زۆر دوور و درێژی هەیە بەڵام بە درێژای ئەو مێژوویە هەمیشە یەک تایبەتمەندی زۆر گرنگی بووە ئەویش پۆتانسیەل و ئامادەیی زۆری بۆ خەڵەتێنەر بوونە کە لە هەمان هەوڵ دان بۆ بە قەناعەت گەیاندنی بەردەنگ دا دەردەکەوێ. خەتیب هەوڵ ئەدات بەردەنگ وا لێبکات کە قسەکانی بە قسەی عەقڵانی و هزری ببینێ و لێرەدایە کە چییەتی ئەو پۆتانسیەلی خەڵەتێنەر بوونە دیاری دەبێ. واتە خەتیب رێگەگەلێک بۆ ئیستدلال دەگرێتە بەر کە مەرج نیە ئیستدلالی راستەقینە بن. ئیستدلال کردن پاڵی داوە بە زانستی لۆجیک یان مەنتقەوە کە زانستێکە کە ئەگەرچی هەموو مرۆڤێک بە ئاسانی دەتوانێ لێ تێبگات بەڵام جیاکردنەوەی ئەوەی لۆجیکی و ئەوەی نالۆجیکیە دەتوانێ هێندێ جار ئاسان نەبێ و ئەوە ئەو شتەیە کە خەتیب لە خوێندنی دا فێری دەبێ. ئەو فێردەبێ کە چۆن ئەوەی نالۆجیکیە وەکوو لۆجیکی بنوێنێ، دیارە نواندنیش بە مانای بوون نیە، واتە خەتیب دەروەستی مەعقوول بوون و لۆجیکی بوونی ئیستیدلالەکانی خۆی نیە و خۆی بەوە ماندوو ناکات کە ئایا ئەوەی باسی دەکات بە راستی لە باری لۆجیکیەوە تەواوە یان نا، بەڵکوو ئەو لۆجیک وەکوو کەرەستەیەک بۆ وتارەکەی خۆی بە کار دێنێ، ئەو لە رواڵەتێکی لۆجیکی دا و لە رێگای سەرەتایەکی لۆجیکیەوە بە ئاکامێک دەگات کە پێوەندیەکی ساختە و ناواقعی لە گەل سەرەتاکەوە هەیە و هەر لێرەوەیە کە سەفسەتە وەکوو کەرەستەی باوی خەتیب لە دایک دەبێ. ئەم مەوزووعە لە نامەکەی کامەران عەلی دا بە روونی دەبیندرێ و دیارە لە زۆربەی ئەو وتارە ئایینی و سیاسی گەلەی کە بە ئەو شێوازە داڕێژرابن هەر بەرچاوە و دۆزینەوەی ئەو پێوەندیە ساختەگەلە زۆر سەخت نیە.\nگرنگی ئەم مەسئەلەیە و وردبوونەوە لە پێکهاتەی خیتابە بەتایبەت خیتابەی ئایینی یارمەتیمان دەدات بۆ ئەوەی بە رازی کاریگەری دانانی خەتیب لە سەر بەردەنگ بزانین. ئەو رازەی کە وادەکات خەتیبێکی ئایینی بتوانێ هاودڵی و سۆز و هاورایی ئەو خەڵکەی بۆ پای خوتبەکەی دەچن رابکێشێ و هەر ئەو توانای راکێشانە ببێت بە هێزی ئەو و وای لێبکات خۆی لە شوێنێک دا ببینێ کە بە ئاسانی هەڕەشە لە کەسانی دیکە (لە رۆشنبیر و نووسەرەوە هەتا سیاسەتمەدار و سیستەمی حکومەتی ) بکات.\nورد بوونەوە لە پێکهاتەی خیتابە ئەو ئیمکانەمان پێ دەدات کە یەکێک لە هۆکارەکانی گەرم و گوڕ بوونی کۆڕی مەلای ئایینی مان بۆ دەرکەوێ.\nواتە ئەم نامەیەی مەلا کامەران کە لە فۆرمی خیتابەیەک دا نووسراوە نمونەیەکە کە لەودا دەتوانین هەم فۆرمی خیتابە بناسین و هەم ساختەچیەتی ناو ئیستدلالەکان و چۆنیەتی ئاراستە دان بە مێشک و هزری بەردەنگ ببینین.\nلەم نامەیەدا مەلا کامەران سەرەتا بە باس کردنی ئەوەی کە خۆی یەکەم مەلایەکە کە باسی ناڕەوا بوونی حزووری داعش و رەوایی خەباتی پێشمەرگەی کردوە، یەکەم هەنگاو بۆ پێشکەش کردنی خیتابەکەی دەهاوێ کە بریتیە لە راکێشانی هاوسۆزی و متمانەی بەردەنگ. نامەکە وەها دەست پێدەکات : « بەو پێیەی بەندە یەكەم مامۆستایەكی ئاینی بووم كە دژایەتی خۆم بۆ هەڵوێستی گروپە ئیسلامیەكان و بەتایبەتیش بەرەی نصرە دەربڕی ئەوكات كە لە عفرین و ناوچە كوردیەكان لە دژتان دەجەنگان، هەروەها یەكەم مامۆستایەكی ئاینی بووم كە دژاریەتی خۆمم دەربڕی لە چوونی گەنجانی كوردستان بۆ نێو ئەو گروپە ئیسلامیانە بۆ شەڕدژی كوردانی سوریاو بەڕاشکاوی ڕام گەیاند کە هەر کوردێک لەشەڕی دژی کوردستانی ڕۆژئاوا بکوژرێت پێی ناوترێت شەهیدو ستەمکارە، وە بۆ ئێستاش هەمووان هەڵوێستی بەندە دەزانن سەبارەت بە داعش و کۆبانی و پێشمەرگەو شەڕڤانەکان….هتد»\nلێرەدا مەلا کامەران ئەو متمانەیە لای بەردەنگ ساز دەکات و هاوخەمی خۆی پێ دەسەلمێنێ و دڵنیای دەکاتەوە کە کەسێکی نەتەوەییە و ئەوەی بە دوای ئەم سەرەتایەدا باسی دەکات هەموو بۆ خزمەتی بە پرسی نەتەوەیە و لەو رێگایەوە خۆی و قسەکەی خۆی لە ئەو باوەڕە باوە کە لە بارەی مەلا و قسەی ئەو هەیە (واتە بەرگری هەمیشەیی لە ئیسلام) دوور دەکاتەوە و بوونێکی تاقانە و جیاواز بە خۆی دەبەخشێت. جیاوازیەک کە وای لێدەکات زیاتر لەوانی دیکە گرنگی پێ بدرێ. واتە ئەو هەر لە سەرەتاوە دەڵێ من جیاوازیم هەیە، خاوەن بیرم، بۆیە گرنگیم هەیە و هەموو ئەمانە هەم لە راکێشانی متمانەی بەردەنگ کاریگەریان هەیە و هەم لە ئەو هەڵویستەدا کە لە کۆتایی دا دەینوێنێ. ئەو هەر لە سەرەتاوە بنەڕەتی ئەو کۆتاییە تووڕە و پڕ خرۆشە بە وردی دادەنێ و مێشکی بەردەنگی بۆ ئامادە دەکات.\nپاش ئەوە دەچێتە ناو داڕشتنی ئەو شتە بە رواڵەت لۆجیکیە کە کاکڵەی نامەکەی پێکدێنێ.\nلە شوێنێک دا بە ساڵح موسلیم دەڵێ:»بەڕێزتان و پەكەکەو پەیەدەو ئەو هێز گەل و ئایدۆلۆژیایە یەكسان نین بە یەك بست لە خاك و نیشتمانی کوردستان، ئێوەو هەڵوێستەكانتان یان بیروباوڕ و ئایدۆلۆژیاتان جیگەی ڕەخنەو قسە لەسەركردنە»\nدیارە ئەم بەشە و ئەم قسەیە تەواو راستە و لە شوێنی خۆیدایە، واتە حیزب و ئایدیولۆژی یەکسان نین بە خاک و ئەوە لای تاکی کورد شتێکی پەسند کراوە کە خاکی کوردستان لە سەرەوەی هەر حیزب و ئایدیولۆژی و رێکخراوێک دایە. بەڵام کێشەکە لەوێ ساز دەبێ کە مەلا کامران لە بیر خۆی و بەردەنگی دەباتەوە کە بە هەر پێناسەیەک لە ئایدۆلۆژی، ئیسلام بێ گومان جۆرێکە لە ئایدۆلۆژی واتە ئایدیالێکی بۆ مرۆڤ لە بەرچاو گرتوەو و گەیاندنی مرۆڤ بە ئەو ئایدیالە بە ئەرکی خۆی دەزانێ.\nلێرەدا مەلا کامەران لە ناو رستەیەک دا کە هەڵگری راستیە و هزر پەسەندە شتێکی شاردوەتەوە یان باشتر بڵێم بە بێدەنگی هێشتوەتەوە کە نەک هزر پەسەند نیە بەڵکوو لە ئەگەری دەکەوتنی ئەو دا کۆی نامەکەی بێ ئیعتبار دەبێ. واتە گەر هیچ ئایدۆلۆژیەک لە سەرەوەی خاکی کوردستان نەبێ ئەوە ئیسلامیش بە پێی ئەو لۆجیکە ناتوانێ لە سەرەوەی کوردستان بێ و دەکرێ جێگای رەخنە و قسە لە سەرکردن بێت و یاسای سیکۆلاریش رێگای هەمان رەخنە و قسە کردن لە سەر ئایدۆلۆژی دەکاتەوە. بۆیە خودی تووڕە بوونەکە و هاواری «وا اسلاماه » و هەموو نامەکە بێ مانا دەبن.\nلە شوێنێکی دیکەدا دەڵێ : «ڕاستە ئێوە قوربانی زۆرتان داوە لە مێژووی شۆڕشی نەتەوایەتیدا، بەڵام ئەوە مانای ئەوە نیە ئەوەی دەتوانن بیكەنە دەستورو نەهج و پرۆگرامی حیزبی خۆتان بەهەمان شێوەش بیسەپێنن بەسەر گەلانی ژێر دەستەتاندا»\nئەمەش دیسان گوزارەیەکی تەواو راست و عەقڵانیە، هیچ شتێک و هیچ مێژوویەک ناتوانێ ببێت بە رەوایی بەخشی داسەپاندن و بە زۆر جێگیرکردنی هیچ یاسا و بەرنامەیەک. بەڵام مەلا کامەران لەم دەستپێکە عەقڵی و رەوایە بەوە دەگات کە هەر یاسایەکی سیکۆلار لە کوردستان دا شتێکی داسەپاو و نەخوازراوە و لە بەرانبەردا یاسای ئیسلام یاسای خوازراوە کە پێوەندی جەوهەری لە گەڵ خەڵکی کوردستان دا هەیە و لادان لەوە بە واتای ستەمکاری و خۆ سەپاندنە. لە شوێنێک دا بە نموونەکانی ئەو یاسا ئیسلامیانە کە ئەو بە زاتیی و پەسەندکراوی زۆرینەی خەڵکی کوردستانی دەزانێ ئاماژە دەکات و باسی » میرات و مارەیی ئافرەت» دەکات کە دەبێ وەکوو خۆیان چۆن لە ئیسلام دیاری کراون هەروا بچنە ناو یاساوە. چونکوو بە رای ئەو مافی هاوبەشی ئافرەت بۆ میرات بە زۆر داسەپاندنی پرۆگرامێکی حیزبیە و دیارە داسەپاندنیش خۆی ستەم کردنە!\nبا لەوەیان گەڕێین کە لە باسی پۆلێنبەندی ستەمەکاندا لە نێوان حوکمی نیوە بوونی مافی ژن بۆ میرات لە لایەک و دیاریکردن و بە قەولی مەلا کامەران داسەپاندنی یاسایەک کە ئەو حوکمە هەڵبوەشێنێتەوە لە لایەکی دیکەوە، کامیان دەتوانێ ستەمکارانەتر و لەو رێگایەوە نائەخلاقی تر بێت. چونکو لە بنەرەت دا ئەوەی بەلای توێژی خەتیبەوە کەمترین گرنگی هەبێ بابەتی ئاکار و ئەخلاقە (کە گەر لایان بوایەت بەو ئاسانیە ئاگاهانە نەدەچوونە ناو کایەی فریودانی هزری خەڵکەوە)\nلێرەدا خەتیب کامەران بێ ئەملا ئەولا بوونی حوکمی ئیسلام بە نیسبەت مافی ئافرەت بە شتێکی سەلماو و روون دادەنێ و وەکوو باوەڕ و خواستێکی زاتی و نەگۆڕی خەڵکی کوردستان دەینوێنێ. لێرەدا ئاماژە بە هۆکاری ئەو دەستنیشانکردنەش پێویستە، پرسیار ئەوەیە کە بۆچی مەلا کامەران دەست دەخاتە سەر باسی میرات و مارەیی ئافرەت؟\nئایا بۆ ئەوە نیە کە دوو بابەتێکن کە پێوەندیان بە بەرژەوەندی مادی خەڵکەوە هەیە و ترساندنی خەڵک (لەوەی کە بە بوونی یاسایەکی سیکولار زەرەرمەند دەبن و داراییان لە دەست دەچێ) باشترین ئامرازە بۆ بەرگری کردن لە دادپەروەری و پیرۆزایەتی ئایینی ئیسلام؟!\nواتە ئەو ناحەقیە کە لەو یاسایەدا هەیە هەرچێک بێت و هەرچەندە هەڕەشە بێت بۆ دادپەروەری ئەوەندەی هەیە کە بەرژەوەندیەکی زیاتر بۆ پیاوی موسڵمان دەستەبەردەکات و عەقڵی بەرژەوەندی خوازی مەلا کامەران و بەردەنگەکانی دەڵێ بۆ دەبێ ئەو بەرژەوەندیە بفەوتێ؟!\nمەلا کامەران لە شوێنێکی دیکە لە نامەکەی دا باسی ئەوە دەکات کە بوونی یاسایەکی سیکولار «سەرئەنجام دەبێتە هۆی بەهێزبوونی بزوتنەوە ئیسلامیەكان و ئینتمایی ئاینی»\nلەو پێوەندیە دا بە یەکیەتی سۆڤیەت و تورکیە ئاماژەدەکات کە گوایا لە کۆشکی کرملین پاش ستالین «قل هو اللە احد» دەخوێندرێ! عیلمانیەتیش لە تورکیە ملی بە دەستی ئیسلام شکاوە! دیارە هیچکام لەو ئیدعایانە بۆ بەرێز کامەران عەلی قابلی پشت راست کردنەوە نین بەڵام بگرە دەرەنجامی چەسپاندنی یاسای سیکولار بە هێز بوونی ئینتمای ئایینی بێت، زانایەکی ئایینی کە گەورەترین خەمی خۆی بە خەمی ئایین دەزانێ بۆ دەبێ لە بە هێز بوونی ئینتمایی ئایینی نیگەران بێت؟! گەر بەرهەمی یاسای سکۆلار لە خۆیدا بە هێز بوونی بزوتنەوەی ئیسلامی بێت ئەوە دەبێ هەموو زانایانی ئایینی هەوڵ بدەن کە ئەو ئیمکانە بۆ ئەو بە هێز بوون و ئینتمایە برەخسێنن. جگە لەو هەڵەیە کە دەتوانێ لە باری عەقڵیەوە و قابلی چاوپۆشی بێت و تەنیا دەرخەری هەستێکی رووکەش بۆ باوەڕەکەی بێت ، ئەوەی لەم پێوەندیەدا گرنگی هەیە ئەو روانگەیە کە دەڵێ ئیسلام نە قابلی گۆڕانە و نە قابلی وەلاوەنان بەڵکوو دەبێ هەر بە هەمان شێوە کە تا ئێستا بوە هەبێت و هەر سیستەمێکی سیاسیش کە بێتە سەرکار بە مەرجێک دەتوانێ دەسەڵات بگرێتە دەست کە ئەو یاسایانەی ئیسلام بەرێوە ببات دەنا لە کۆتایی دا ئەوە ئیسلام و ئیسلامیەکان ملی دەشکێنن.\nلێرەدا ئەو پرسیارە دروست دەبێ کە گەر یاسای ئیسلام لە ناوەند دایە و هەموو سیستەمێکی سیاسی ئەم ناوچەیە دەبێ لە سەر یاسای ئیسلام بن و مەلا کامەران ئەوەندە نیگەرانی ئەو یاسا سکۆلارانەیە (هەمان ئەو یاساگەلەی کە لە دەرەنجام دا دەبنە هۆی بە هێز بوونی ئیسلام و ئینتمای ئیسلامی) ئەی، دژایەتیەکەی لە گەڵ رێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە چی دایە؟ مەگەر ئەوان هەمان یاسا بەرێوە نابەن کە مەلا کامەران نیگەرانیەتی؟ مەگەر ئەوان سوور نین لە سەر ئەوەی میرات و ماف و مارەیی ئافرەت و یاسای باج و هتد هەموو هەر ئەوە بێ کە لە ئیسلام دا هەیە، بنەمای ئەم دژایەتیەی مەلا کامەران لە سەر چیە؟ ئەو کە نایهەوێ دەوڵەتی ئیسلامی یاسای ئیسلام بەرێوە ببات و لە هەمان کاتدا نایهەوێ لایەنی سیکولاریش یاسای سیکولار پەسەند بکات خوزیاری چیە؟\nلێرەدا کێشەی کەسانی وەک ئەو (کە زۆرینەی مەلاکان و ئەو تۆێژە لە کەسانی ئایینی کە خۆیان بە ئیسلامی میانەرەو ناو دەبەن) چیە؟ ئایا پرسی ئەوان پرسی ئایینە و پێیان وایە ئەوەی دەوڵەتی ئیسلامی دەیکات ئایینی ئیسلام نیە؟ گەر وایە بە چی دەتوانن ئەوە بسەلمێنن کە ئەو کردەوەگەلە و ئەو یاساگەلە یاسا و کردەوەی ئایینی نین؟ ئایا پرسی ئەوان پرسی کۆمەڵگا و نیشتمانە و نیگەرانی ئەوەن کە دەوڵەتی ئیسلامی کۆمەڵگا بەرەو دواکەوتوویی ببات؟ گەر وایە کێشەیان لە گەڵ یاسای سکولار چیە؟\nلێرەدا بە پێی ئەوەی لە دەقی نامەکەی مەلا کامەران دا هەیە تەنیا یەک هۆکار بۆ ئەو هەڵویست نواندنە هەیە.\nلە شوێنێک لە نامەکەدا هاتوە :» هێشتا كات زووە بۆ ئەوەی دڵنیابیتەوە لە سەلامەتی و سەقامگیری حوكومەتەكەت و بێ منەتیت لە ئیسلام و هاوسۆزی موسڵمانان و زانایانی ئاینی!!!»\nلێرەدا دەردەکەوێت کە کێشەی مەلا کامەران و هاوبیرانی ترسی بێ منەت بوونی حکومەتی داهاتوی کانتۆنەکانە لە زانایانی ئایینی. واتە هەموو باسەکە دەگەڕێتەوە سەر بەشە دەسەڵاتی زانای ئایینی کە رێکخراوی دەوڵتی ئیسلامی ئەوەیان پێ نادات و ئەگەر بێت و لایەنی دژی دەوڵەتی ئیسلامیش ئەوە لە بەرچاو نەگرێت ئەوە بژیوی ژیانی ئەو گرۆپە دەکەوێتە مەترسی. لەم روانگەیەوە هەڕەشە کردنی مەلا کامەران لە ساڵح موسلیم شتێکی سەیر نیە. ئەویش وەکوو هەر لایەنێک کە خۆی بە خاوەنی سەنگی سیاسی دەزانێ، داوای بەشی خۆی لە دەسەڵات دەکات و هەر وەک لە مێژووی کۆنی مرۆڤ دا هەمیشە وا بووە قەشە، مەلا، کاهین یان هەر ناوێکی دیکە ، بە گشتی ئەوەی خۆی بە بەڕێوە بەری ئایین دەزانێ بە پێی گوێڕایەڵی خەڵک بۆ خۆی ئەو مافە بۆ خۆی بە مافێکی نەگۆڕ دەزانێ و گەر بۆی دەستەبەر نەبێ هەڕەشەیش دەکات. دیارە لایەنی حکومەتیش بۆ ئەوەی دەسەڵاتی خۆی بپارێزێ ئەگەرچی نابەدڵ بەڵام ملی بۆ دادەکێشێ و ئەوە روو دەدات کە لەم مێژووە دا بەردەوام دووپات دەبێتەوە و لە نمونەی حکومەتی هەرێمی کوردستانیش دا دیسان دەکەوێتە بەرچاو. توێژی مەلا بە هەڕەشە کردن بەشی خۆی لە دەسەڵات وەردەگرێ بۆ نمونە وەزارەتی ئەوقافی بۆ دیاری دەکرێ و یاسا بە خواستی ئەو پەسەند دەکرێ و ئیمکاناتی پێ دەدرێ کە مەلایەتی (کە بە ئیدعای خۆیان پیشەیەکە بۆ خزمەت بە ئایین و خوا) ببێت بە پیشەیەکی پڕ داهات و دیارە ئەوەش خۆی هەرچەند زیاتر پەرە بستێنێ لایەنی خاوەن حکومەت رۆژ لە دوای رۆژ زیاتر ناچار دەبێ بە پاشەکشە و لە ئاکامدا ئەو رێککەوتنە بۆ دابەشکردنی دەسەڵات لە نێوان مەلا و سیاسەتمەدار دا بە زاڵ بوون و بە هێز بوونی مەلا ، لە لایەن ئەوەوە هەڵدەوەشێتەوە .\nمەلا یان سیستەمی ئایین وەک لە سەرەوە باس کرا لە لایەک بە کەڵک وەرگرتن لە خیتابە و ئیمکاناتی سەفسەتە کە لە خیتابەدا هەیە توانای زاڵ بوون بە سەر هزری زۆرینەی هەیە ، بەتایبەت کە ئەو خیتابە گوتنە و کەڵک وەرگرتن لەو سیستمە بە رواڵەت فکری و هزریە وەکوو نەریتێک هەموو هەینیەک لە هەموو بنکەکانی کۆبوونەوەی خەڵکی باوەڕمەند و خوازیاری گوێگرتن لە خیتابە بەڕێوە دەچێت و ئەوە پێش بە هەر کەلێنێک و نوقسانێک دەگرێ کە لەوانەیە لە بیرکردنێکی درێژماوەدا لە لای بەردەنگ بکەوێتە ناو لۆجیکە دیاری کراوەکەی خەتیب. واتە ئەو بەردەوامیە و دووپات بوونەوە دەتوانێ بە تەواوی خودی لۆجیک و پێناسەی ئەویش لە لای بەردەنگی هۆگری خیتابە بگۆڕێ و ئەو هەڵەگەلەی لێ ببێت بە خودی لۆجیک و توانای تێگەییشتن و لێکدانەوەی مەنتقی لە دەست بدات.\nهۆاکاری دیکە کە هێزی مەلاو سیستەمی ئایینی گەرەنتی دەکات، جگە لەو کایە عەقڵیە، شتێکی زۆر وردە کە لە بەشێک لە خیتابەکەی مەلا کامەران دا ئاماژەیەکی کورتی پێکراوە .\nخەتیب کامەران لە بەشێک لە قسەکانی دا دەڵێ:» ئیسلام پێویستی خەڵكە نەك پێویستی بە خەڵك بێت، ئیسلام ناسەپەێت بەڵكو دەبێت خۆت زۆر مەمنونی ببیت ئەگەرنا منەتی پێت نیە»\nئەو قسەیە کە دیارە قسەیەکی تازە نیە و تەنیا بە نیسبەت ئیسلامیشەوە نیە و زۆر لە دین باوەڕەکان بەردەوام ئەوە دەڵێن کە ئایین یان دین پێویستی خەڵکە و بۆیە تا ئەمڕۆش ماوەتەوە.\nبەڵام ئایا ئایین و لەوانە ئیسلام بە راستی پێویستی خەڵکە؟ چی وادەکات بەشێکی بەرچاو لە خەڵکی ئەم دنیایە تەنانەت پاش دڵنیا بوون لە هەڵەکانی ئایین و ناتەواو بوونی لە پاساوهێنانەوە بۆ پرسیارەکانین هێشتا هەست بکەن پێویستیان بە ئایینە و نەتوانن لێی بێ خەم بن و گەر دووریشی لێ بگرن پاش ماوەیەک بگەڕێنەوە بۆی؟\nبۆ وەڵام دانەوە بەو پرسیارە هێندێ لە رۆشنبیران و لێکۆلەرانی بواری ئایین بەردەوام باس لە خواست و مەیلێکی دەروونی مرۆڤ دەکەن بۆ ئەو شتەی کە ئەوان بە ئەزموونی دینی و ئایینی ناوی دەبەن. واتە ئەوان ئایین وەکوو پێکهاتە و رێکخراوێکی کۆمەڵایەتی و سیاسی لە ئەو هەستە کە لە لای خەڵک دا هەیە جیا دەکەنەوە و لەو باوەڕەدان کە ئەزموونی ئایینی شتێکە کە هەموو مرۆڤێک لە ناو خۆی دا ئاشنایی لە گەڵی هەیە و بریتیە لە مەیلی ئەو بۆ مێتافیزیک و عیبادەت کردنی خوایەک.\nلەم روانگەیەوە باس لە دوو جۆر و دوو ئاست لە ئایین دەکەن وەکوو ئایینی کەمینەیی و ئایینی زۆرینەیی، ئایینی کەمینەیی هەر ئەوەیە کە لای خەڵک هەیە واتە لانیکەمی بوونی ئایین لە ناو کۆمەڵگادا ئەوەیە کە دەتوانێ وەکوو ئەزموونێکی ئاسمانی و ئایینی لە لای خەڵک بێت. ئایینی زۆرینەیی ئەوەیە کە دەسەڵات بە تەواوی دەگرێتە دەست و کۆنترۆڵی هەموو بوارەکانی ژیانی خەڵک و وڵاتی بە دەستەوەیە. رۆشنبیرانی بواری ئایین لەو باوەڕەدان کە باشترین رادە لە بوونی دین هەمان ئەو ئەزموونە دینیەیە. و هەر لەو رێگایەوە ئەوەش دەسەلمێنن کە بوونی ئایین شتێک نیە کە لە لای مرۆڤەوە قابیلی وەلاوەنان بێت و وەک مەلا کامەران گوتویە بە پێویستیەکی مرۆڤی دەزانن.\nبەلام لێرەدا ئەوەی جێگای وردبوونەوەیە چیەتی و ناوەرۆکی ئەو هەستەیە کە ئەوان بە هەست یان ئەزموونێکی دینی ناوی دەبەن.\nئایا ئەو هەستە و ئەو ئەزموونە لە راستی دا هەمیشە دینیە؟ ئایا ئیمکانی ئەوە نیە کە مرۆڤ لە دەرەوەی دین بێت و هەستەکەیشی هەستێکی دینی نەبێت بەڵام تێگەییشتن و هەستێکی بە نیسبەت بابەتی سەرەوەی مادە بێت؟\nئایا بیرکردنەوەی مرۆڤ لە فەلسەفە خۆی بیرکردنەوە لە مێتافیزیک نیە؟ ئایا مێتافیزیک و حەقیقەت و بوون بابەتی سەرەکی بیری فەلسەفی نەبوونە هەمیشە؟\nدیارە ئەو بابەتانە هەموو بابەتی عەقڵین ئەویش عەقڵێک جیاواز و لە سەرەوەی ئەو عەقڵەی کە سەرقاڵی بابەتی زانستی ئەزموونییە، واتە بیاڤی عەقڵ لە بیری فەلسەفی دا زۆر بەربڵاوترە لە بیاڤی زانست و هەر ئەوەش وادەکات مێتافیزیک ببێت بە بابەتی سەرەکی بیری فەلسەفی.\nکەوابوو مەیل و خواستی مرۆڤ بۆ مێتافیزیک مەرج نیە ناوی مەیلی مرۆڤ بۆ ئایین بێت و وەکوو پێویستی مرۆڤ بۆ ئایین پێناسە بکرێت. مرۆڤ لە واقێع دا مەیل و خواستی بۆ مانا هەیە، مانایەک کە لە حەقیقەتێکی فەلسەفی یان خودایەکی ئایینی بۆ مرۆڤ لە چرکەساتگەلێکی کورت دا دەردەکەوێ و مرۆڤ چێژێک و ئازادیەک لەو چرکەیەدا هەست پێ دەکات کە هەر لە لای دەمێنێتەوە. مانا وەکوو خواست و مەیل و ونبوویەکی مرۆڤ هەرشتێک بێت بێ گومان لە سەرەوەی ئایینە، بەڵام کێشە ئەوەیە کە ئایین بە درێژای مێژوو ئەو بیاڤەی داگیرکردوە و وەکوو موڵکی نەگۆڕی خۆی ناساندوویەتی و رۆشنبیرانی ئایینیش بە هێنانە باسی ئەزموونی دینی و ئایینی ئەو ئەزموونە تاقانە و ماناتەوەرەی مرۆڤ کورت دەکەنەوە بە ئەزموونێکی دینی و لەو رێگایەوە رەواییەکی هەمیشەیی بە ئایین و دام و دەزگای ئایینی دەبەخشن و وا دەکەن کەسێک وەک مەلا کامەران بتوانێ ئیدعا بکات کە ئیسلام پێویستی خەڵکە. لە حاڵێک دا نەک ئیسلام و نەک هیچ ئایینێکی تر پێویستی نەگۆڕی خەڵک نین و تێکەڵ کردنی «مانا» و «ئایین» تێکەڵ کردنێکی نەریتی و لە هەمان کاتدا هەڵەیە کە لە لای کەرەستەگەلی دیکە (وەکوو ئەوەی لێرەدا لە چوارچێوەی تایبەتمەندیەکانی خیتابەدا باس کرا) دەسەڵاتداری و زاڵ بوونی بەرێوەبەری ئایین گەرەنتی دەکەن.\nبۆیە رێگاکانی دەرچوون لەو دەسەڵاتە و لەو خۆ سەپاندنە و گەییشتن بە ئازادی راستەقینە (ئازادی وەکوو بەرهەمێکی ناوخۆیی و نەک هاوەردەیەکی دەرەکی) پێش لە هەموو شتێک بەستراوی ناسین شێوازی کار و ئەو میکانیزمگەلەیە کە دام و دەزگای ئایین بۆ زاڵ بوون و زاڵ مانەوە کەڵکی لێوەردەگرێ.\nلێرەدا نامەی خەتیب کامەران لە واقێع دا بیانوویەک بوو و نموونەیەک بۆ پەرژانە سەر بەشێک لەو میکانیزمە و چۆنیەتی کارکردنی لە سەر هزری خەڵک و روانینەکانی ئەو لە خۆی و دنیا.


بەهرۆز جەعفەر: يەکێتی کێ ئەکات بە سکرتێری گشتی؟ - WTARIKURD\nنامەیەکی کراوە بۆ ماڵباتی تاڵەبانی و ئەنجومەنی سەرکردایەتی به‌ڕێز.\nیەکێتی دوای نۆ ساڵ کۆنگرەی بەست، بە پێی شاهیدی هەموو لایەک کۆنگرەیەکی بێ کێشەو قڕە بوە، بەمەش توانیان قۆناخێکی پڕ لە گیروگرفتی چەند ساڵەی ڕابردوو تێپەڕێنن. بەڵام!. دەنگۆی ئەوە هەیە ئەم حزبە دوای ئەو هەموو هەنگاوە کارەکانی خۆی و دەرئەنجامی کۆنگرەکەی نابووت بکاو، هەر لەلانکەدا دەستکەوتەکانی کۆنگرەی چوار و هیوای نوێبونەوە بخنکێنێت و « بەرهەم ساڵەح» بکاتە سەرۆک یان سکرتێری گشتی یەکێتی.\nبە هەموو پێوەرێک بەرهەم ساڵەح حیزبەکەی خۆی کە «هاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری» بو خۆشتر ئەویست لە یەکێتی نیشتمانی کوردستان، ئێ بەڵام حیزبەکەی خۆی کرد بە قوربانی بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار!. پشتی کردە مێژووی خۆی و، سەدان هەزار دەنگدەر، دوایش پشتی کردە دەیان هاوڕێی خۆی، کە ئامادە بون گیانی خۆیان لەپێناویدا بەخت بکەن. وەها خەنی بو بو ئەیگوت ئەو زەمانە گوزەشت ڕووبکەمەوە خەڵک، خەڵک خزمەتی بکەی و نەکەی وەک یەکە!.\nبەڕێزان… بیرێک ناکەنەوە ئەم برادەرە خواستی هەیە بۆ خولێکی تریش ببێتە سەرۆک کۆماری عێراق. ئێستا لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستانیش ئاشت بۆتەوەو، ئەمجارەیان یەکێتی نیشتمانی کوردستانیش بکاتە قوربانی خولێکی دیکەی پۆستی سەرۆکایەتی کۆمار!.\nدەرئەنجامەکانی کۆنگرە لەو پانزە بازنەیەدا پێمان ئەڵێن ئەو حیزبە ماڵباتی تاڵەبانییان هەڵبژاردووە، لە هەر مەڵبەندێکدا تاڵەبانییەک هەبوبێت ئەو دەنگی یەکەم یان دووەمی هێناوە، ئەگەر نەشبوبێت ئەوا کەسێکی سەر بەوان دەنگی تەواوی هێناوە.\nهەموو کادیرانی یەکێتی و سەرکردایەتی حیزبەکە ئەزانن بەرهەم ساڵەح نفووسی سێ بەشی یەکێتی لە دەستداوەو کۆ- ڕایی لەسەر نییە. لەکاتێکدا خوالێخۆشبوو جەنابی مام جەلال لەژیاندا بو ژمارەی ئەندامانی سەرکردایەتی و مەکتەبی سیاسیی (50) کەسێک بون هێشتا کۆنترۆڵ نە ئەکران، دواتريش چواریان سەریان لەناو خوانی ئێران بو، دەیان لای پارتی بون، شەش حەوتێکیان لەبەغدا هەموو شت بە هەوەسی خۆیان بو، چوار پێنجێکیان لەمیدیاکاندا ئەوەی نەشیاوبوایە ئەیانگوت، سێ و چوارێکیان لە مەرزەکان لە ماددەی هۆشبەرەوە تا هەنار و ترێ و دووگ یان هاوردەئەکردو، هەندێکیشیان لەو کەرکوکە کارێکیان ئەکرد خه‌ڵكى شاره‌كه له‌میدیاكانه‌وه خۆزگەی بەسەردەمی سەددام ئەخواست و… تا دوایی. ئێستا ژمارەی سەرکردایەتی بوەتە زیاتر لە دوو هێندەو (121) کەسن، سەرباری ئەوەش بەنیازن کەسێکی لاواز و بێ مەبدەئو نامۆ بە بەها باڵاکان بکەنە سکرتێری گشتی یەکێتی و، خۆی لە بەغدا بێت و، ئەم حیزبەش دوبارە بخاتەوە بەر ڕەحمەتی کێشەکانی جاران و… یان سەوداو مامەڵەی پێوە بکات! کاتێک تاڵەبانی لە ژیاندا بو باڵی ڕیفۆرم جیابوەوە لەسەر ئەوەی چۆن ئەبێ تاڵەبانی لە بەغدا بێت و، ئەم هەموو سەکردایەتیەش لە سلێمانی بن؟!. ئێستاش دەقی ئەو نوسینەم ماوە وەک یاداشت لە شاری کەرکوک کە لەگەڵ خوالێخۆشبوو کاک « فاتیح شوانی- بەرپرسی ناوەندی کۆمەڵایەتی بو» چوینە لای مام! شیعرێکی نالی م لەبەراییەکەیدا بۆ خوێندەوە کە نالى “حەبیبە” لەشارەزوور جێدێڵێ و خۆی ئەچێ بۆ شام!. دواتریش نوسینەکە لە ڕۆژنامەی هاوڵاتی بڵاوبویەوەو لەچەند سایتێکیشدا وەک ئەرشیف ماوە. تەنانەت ئەو ڕۆژەی کۆتا جار هەواڵی نەخۆشکەوتنی مام بڵاوبۆیەوە! من ڕەخنەی ئەوەم گرت، کە ئەم هەموو سەرکردایەتیەی لە سلێمانی جێهێشتوە خۆشی لە داخی دۆخی عێراق تووشی سەکتە بوو. ئەوە مام بو، کە بۆ کوردو عێراقیەکان تێ ئەکۆشا ئاوا جێی ڕەخنە بو، ئەدی چۆن ئێستا بۆ بەرهەم ساڵەح ئەمە قبوڵ ئەکرێت؟!.\nئێمە ڕاستە پەیوەندی ئۆرگانیکیمان ساڵانێکە لەگەڵ یەکێتی نیشتمانی کوردستان نەماوە، بەڵام ئەو مێژووەی زیاتر لە پەنجا ساڵی ڕابردوو، وه پێشوتریش بەمێژووی پڕ قوربانی و خوێن بۆدانی خۆمان ئەزانین، بۆیە ڕووی زارم ئەکەمە ئەنجومەنی سەرکردایەتی نوێ و ئەنجومەنی باڵای سیاسی و لەسەروو هەمووشیانەوە ماڵباتی تاڵەبانی کە ئیتر حەقە ئیحترامێکی ڕەئی ئێمەومانانیش بگرن، وەک چۆن وێڕای دەیان غەدری یەکلەدوای یەک لە ئێمەو لە ڕابردوودا ئێمە “لاى كه‌مى” ئیحترامی هاورێکانی خۆمان گرت و، برایەتی و هاوڕێیەتی خۆمان پاراست.\nلەم سۆنگەیەشەوە، یەکێتی ئەتوانێت یەکێکی تر بکاتە سکرتێری گشتی حزبەکە، مادام کۆنگرەکە خەونی بەڕێز مام جەلالی هاوردە دی و، وەها سەرکەوتو بوە، فەرموون بۆ یەکەمجار لەمێژووی هاوچەرخیشدا هەنگاوێکی گەورەو مێژوویی بهاوێژن (ژن) ێک بکەنە سکرتێری گشتى حیزیە سۆشیال- دیموکراتەکەتان، ئەمە ئەبێتە شانازییەک بە ئێوە ئەبڕێت. من خۆم چاکم بیرە لەگەڵ ڕێکخراوەکانی بواری خوێندکاران و ژنان لە قەڵاچوالان چوینە لای جەنابی مام جەلال گوتی ژنان ئەتوانن نەک لە قیادەی حزبەکەدا بن بەڵکو ڕۆژێک بێت ڕێچکە شکێن بن و ببنە سکرتێری گشتی یەکێتی.\nئەندامی کۆنگرەی 3 (ي،ن،ك)\nخوێندکاری دکتۆرا لە پەیوەندییە ئابوورییە نێودەوڵەتییەکان\nسەرۆکی ئینستیوتی مێدیتریانە بۆ توێژینەوەی هەرێمایەتی\nهۆشیار جەمال: کاریگەری بایکۆتی کاڵای تورکی دەرکەوت.


👫 سەبری محەمەد شێخۆ موسا کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 9 2010 9:05PM\nژ دایک بوویێ (1953) یە خەلکێ گوندێ (ملهمبانێ) یەس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 9-12-2010 21:05:21\n👁 ئەم بابەتە 48,263 جار بینراوە\nمحەمەد شێخۆ یەکێکە لەو هونەرمەندانەی کوردستان کەهە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 14 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 25-11-2008 15:57:15\n✌ محەمەد شێخۆ (شیار ئامەد) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 31 2016 10:09PM\nناوی ڕێکخراوەیی: شیار ئامەد ناو و پاشناو: محەمەد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ س.ئـ. 31-5-2016 22:09:32\n✌ محەمەد شێخۆ ناسراو بە (قارەمان) شەهیدان\nلە گوندی قەڵات حەدید لەدایک بووە. ساڵی 2013 بەشدار [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 4-10-2014 12:09:11\n👫 مستەفا محەمەد شیخو حوکم دراو بۆ ماوەی 5 ساڵ کەسایەتییەکان\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 52% ✍ هـ.ب. 28-6-2013 14:39:02\n👫 وەسفیە محەمەد شێخۆ کەسایەتییەکان\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 74% ✍ س.ئـ. 27-4-2018 16:06:06


تورکیا لە سەرهەڵوێستی دا لەدژی تەڤڵی بوونی فەنلاند و سویدە بۆناو ناتو دەمێنێتەوە؟ - دیدبان حقوق بشر کردستان ایران\nمەیلی سەرکردانی ناتۆ بۆ پەرەپێدانی دەسەڵاتیان درێژەی هەیە و دوای ڕاگەیاندنی فەرمی خواستی فەنلاند بۆ ئەندامێتی لەناتۆ، دەرگایەکی نوێ لە ناکۆکی دەستی پێکرد و لەوانەیە سویدیش ببێت بە ئەندام.\nبەڕواڵەت لەنێو ئەمانەدا، خەڵکی ئۆکراین قوربانی ڕامیاریەکانی ئەمریکا و ئەندامانی دیکەی ناتۆ بووە تا دەرفەت و کەرەستەی زۆرتر بێتە ئاراوە بۆ بەرەنگاربوونەوە لەدژی دەسەڵاتی ڕووسیا.\nلەم نێوەندەدا، تورکیاش وەک وڵاتێک کە لە هەفتا ساڵی دوایدا، تەنیا وڵاتێکی ئیسلامی ئەندامی ناتۆ بووە، بەدوای یاریەکی نوێ دایە. بە پێی یاسای ناتۆ، هەریکە لە ئەندامانی ئەم پەیمانە، دەتوانن سەربەخۆوانە ئەندامێتی وڵاتێکی دیکە ڤۆتۆ بکەن و ڕێگە نەدەن کە تەڤلی ببێت. بەو پێیە ئەردۆغان دوو ڕۆژ پێش ڕایگەیاند کە ڕوانگەیەکی ئەرێنی بۆ تەڤلی بوونی ئەم دوو وڵاتە نییە.\nئەردۆغان پێی وایە کە لە ئەندامێتی یۆنان، هەڵەیەکی گەورە ڕووی دا و ئێستا نابێت ئەمە دووبارە ببێتەوە. بەڕای ئەردۆغان، جگە لە یۆنان، وڵاتانی ئیسکاندیناوی وەک سوید، دانیمارک، نەرۆێژ و فەنلاند بۆتە هێلانەی تێرۆریستان.\nمەبەستی ئەردۆغان چالاکی تێرۆریستییە لەم وڵاتانە و بوونی ئاشکرا و چالاکی ڕێکخستنی پەکەکە و فەتحۆڵا گولەنە (کەدەگوترێت هۆکاری کودەتا ناسەرکەوتووەکەی ۲۰۱۶) بووە.\nئەو بەشەی لە ڕۆژنامەکانی چاپی ئەنکەرە و ئەستەنبۆل کە بە کردار بوونەتە تریبوونی پارتی دەسەڵات و لەژیر فەرمانی ئاکپارتی دان، هەڵوێستی ئەردۆغان دەگوازنەوە وەک بڵێی هەموو قۆناخەکانی ئەندامێتی سوید و فەنلاند کۆتایی پێهاتووە و لە کۆتا قۆناخدایە، بە وڵامێکی نەرێنی ئەردۆغان، هەموو شت تێکدەچێت. ئێستا کە بەڵگەکان پیشان دەدەن نەتەنیا لە ناوخۆی تورکیا بەڵکوو لە خودی ئەو دوو وڵاتەشدا، ڕای تەواو و کۆمکرێت بۆ بڕیاری بێ گەڕانەوە لە گۆڕێ نییە و هێشتاش گۆمان و باسی زۆری لەسەرە.\nڕەوتی خێرای گۆڕینی هەڵوێستی تورکیا لە بارەی فەنلاند و سویدەوە\nتورکیا بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ لەمەڕ گۆڕانکاریەکانی تەڤلی بوونی فەنلاند و سوید بۆ ناتۆ بێدەنگە. خلوسی ئاکار وزیری بەرگری لەکۆتایی نیسان دا لە دیمانە لەگەڵ ڕۆژنامەی حۆڕیەت لە وڵامی ئەم پرسە وتبووی: “ئێمە لە نزیکەوە چاودێری بابەتەکە دەکەین”. بە واتایەکی دیکە، خۆی دوور گرت لە بەیانی هەڵوێستی ڕوون.\nبەڵام ئەردۆغان، دوو ڕۆژ پێش ڕایگەیاند دژی ئەمەیە. دوای قسەکانی ئەردۆغان و ڕاگەیاندنی دژایەتی ژێر زارەکی ئەندامێتی ئەم دوو وڵاتە لە ناتۆ، مەولوود چاوش ئۆغڵوو وەزیری دەرەوەی ئەمەی دووبارە کردەوە.\nمەوڵوو پێش بەشداری لە دانیشتنی نافەرمی وەزیرانی دەرەوەی ناتۆ لە بەرلین لەبارەی ئەندامێتی ئەمانەوە وتی: “وڵاتێک کە بڕیارە ببێتە ئەندامی ناتۆ نابێت پاڵپشتی لە گرووپە تێرۆریستییەکانەوە بکات ئەم دوو وڵاتە ئاشکرا پاڵپشتی لێ دەکەن. ناتۆ یەکێیەتییە نە ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتی. یەکگرتنیش پێویستی بە هاوڕا بوون لە هەموو بوارەکاندا هەیە. بەتایبەت لە کاتێک دا کە هەڕەشە لە دژی ئاسایش هەبێت. وڵاتێک کە بڕیارە ئەندامی ناتۆ بێت نباێت پاڵپشتی لە گروپی تێرۆریستی پەکەکە بکات کە هەر ڕۆژ هێرش دەکات و سەربازەکانمان دەکوژێت”.\nئۆغڵووش دوای ئەم قسانە ڕایگەیاند کە لە دانیشتنی شیو لەگەڵ هاوتا سویدی و فەنلاندیەکانی لەمبارەوە قسە دەکات.\nهەروەها ئیبراهیم کالین وتەبێژ و ڕاوێژکاری ئەردۆغان ڕۆژی یەکشەمە لە دیمانە لە گەڵ ئاژانسی ڕۆیتەرز وتی: ” تورکیا بۆ تەڤلی بوونی ئەمانە خوازیاری سنوردارکردنی چالاکییە تێرۆریستییەکانە لە وڵاتانی ئیسکاندیناوە. ئێمە دەرگاکان داناخەین، بەڵام بۆ خۆی ئەمە بەباتێکی ئاسایشە بۆ تورکیا. پەکەکە لە ئەمریکا و ئەرووپا پارە کۆدەکاتەوە، بوونی دیار و بەرچاوی لەئەورووپا و بەتایبەت لەسوید هەیە”.\nئەنکەرە بۆ هۆی گرنگایەتی ستراتژی خۆی لەناتۆ، خەریکە پەیوەندیەکانی لەگەڵ وڵاتانی ڕۆژئاوایی بە تایبەت ئەمریکا ڕێک دەخاتەوە کە لەم ساڵانەدا تووشی ناکۆکی و شڵەژان ببوو. بۆیە ئەنکەرە پێی وایە کە لە ئەکۆتایدا تورکیا ئاستەنگێکی گرنگ لە ڕەوتی وەرگرتنی دوو وڵاتی ئیسکاندیناوی دەبێت لەنێو ناتۆدا.\nبیرەوەری تاڵی بوونی تورکیا لە شەڕی کوریا\nیڵماز ئۆزدیل ڕۆژنامەنووسی تورکیا و دژبەری ئەردۆغان لەبارەی قسەکانیەوە هەڵوێستێکی دیکەی هەیە.\nناوبراو لە بەشی شرۆڤەی ئەوڕۆ لە ڕۆژنامەی سۆزجو بە شێوەی مێژوویی، باسی هەڵوێستی سەرۆک وەزیران و سەرۆک کۆماری تورکیا و فەرماندەی هێزە چەکدارەکانی ئەم وڵاتەی کرد لە بەرانبەر ئەمریکا و ناتووە کردووە.\nنموونە و بەڵگە کە هێناویەتەوە پیشان دەدات کە لە هەرکوێ ئیش و کاری ئەمریکا لەبارەی ناتۆ کێشەی تێکەوێت، مەداڵیای بە یەکێک لە بەرپرسانی تورکیا داوە و ئاوی بە سەر ئاگردا کردووە.\nتەنانەت لەبارەی گەڕانەوەی دووبارەی یۆنان بۆ ناتۆ، لەڕێگای پەیوەندیکەی تەلەفۆنی سادەی بەرپرسانی ناتۆ، تورکیا بە ئاسانی کشایەوە لە هەڵوێستەکەی و ڕێگای دا کە یۆنان دووبارە ببێتە ئەندامی ناتۆ.\nناوبراو پێی وایە کە قسەکانی ئەردۆغان لە مەڕ دژایەتی ئەندامێتی ئەم دوو وڵات زۆر سستە و بۆنی تەماحی لێدێت.\nئەو وتوویە: “جەلال بایار سەرۆکی ئەو کاتەی تورکیا بانگهێشتی ئەمریکا کرا، فڕۆکەیەکی جوان لەلایەن سەرۆک کۆماری ئەو کاتەی ئەمریکاوە بۆی دەستنیشان کرا و بۆ ماوەی ۴۵ ڕۆژ سەردانی ۲۳ ئیالەتی ئەمریکای کرد. بۆ هەر ئیالەتێک کە دەڕۆشت، لەوێ کرا بە ڕۆژی تورک. ڕۆژنامەکانی لایەنگری دەوڵەت دەیانگووت کە تورکیا بۆتە سەرۆکی جیهان و جەلال بایار بۆتە سەرۆکێکی گەورە. بەڵام ڕاستی پرسەکە چ بوو؟ تورکیا بە ویستی ئەرمریکا ببووە ئەندامی ناتۆ و لە شەڕی کوریادا بەشداری کردبوو. ئەم شەڕە هیچ پەیوەندیەکی بۆ تورکیاوە نەبوو. لەوێ مدالیایان بە جەلال دا و کە کەڕایەوە بۆ ئەنکەرە، بە زۆڕنا و دەوڵ پێشوازیان لێکرد. بەڵام ڕاستی ئەمە بوو کە ئەو جگە لە ئەنجامدانی فەرمانەکانی تورکیا کارێکی دیکەی نەکردبوو، ئێستاش وا دەکات کە ئەردۆغان وەک سەرۆکی جیهان دەربخات و بڵێ کە ئەوە لەدژی ئەمریکا وەستاوە، بەلام ئەم هەڵوێستانە جێگای بڕوا پێکردن نین”.\nلەکۆتایدا دەبێت بگوترێت لە مەرجێک دا کە تەنیا ساڵێک تا بەڕێوەبردنی هەڵبژاردنی سەرتاسەری ماوەتەوە و ئەردۆغان و پارتەکەی لە خراپترین مەرج دان، هەڵوێستی توند لەدژی ئەمریکا و ناتۆ، هەنگاوێکی سەیر دەنوێنێت و بە لەبەرچاوگرتنی ئاستی گرێدان و ئابووری ڕامیاری تورکیا بۆ ڕۆژئاوا، ئەردۆغان ناچار دەبێت بڕیاری ناتۆ ئۆکەی بکات، بەڵام پێی باشە کە پێش ئەمە، چەندین خاڵ لە بوارەکانی ڕامیاری و ئابووری و چەک و تەقەمەنی دا وەربگرێت.\nسەرچاوە: میدیاکانی دیکە\nباوکی پوریا تابعی: زیاتر لە دوو ساڵە هەوڵ دەدەم تا منداڵەکەم ببینم، بەڵام نەکرا!


ئەرشیفی بابەتەکان – پەڕە 171 – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان (page 171)\nلە سایەى بارزانیدا!\nئه‌یلول 16, 2015\t0\nحسێن ساڵح ڕۆژنامەى هەولێر وتارێکی بەناونیشانی”بارزانى لەرێکخستنى ماڵى کوردەوە بۆ بەدەست هێنانى پشتگیرى کورد” لەڕۆژنامەی شەرقولئەسەتەوە وەر گرتووە، ولەفەزای ڕقو بێزاریەک کە خەڵکی کوردستان هەیانە بە بەرزانیو کارنامەی چەند سالەی دەسەڵاتدارێتیەکەی، کەوتۆتە مەدحوسەنا. ووتارەکە سەرەتا ئەڵێ: “لەگەڵ دەست بەکاربوونى بارزانیدا، واتە دواى ڕوخاندنى ڕژێمى بەعس و پرۆسەى ڕزگاریی عێراق، سەرۆک بارزانى توانیویەتى سیاسەتێکى باشى ئابورى هەبێت بۆهەرێم، پێش دەست بەکاربونى، …\nگیان لەدەستدانی شاروخ زەمانی خەسارەتێکی گەورە بوو لە بزوتنەوەی کرێکاریی!\nڕاگەیاندنی ڕێکخراوی دەرەوەی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان سەبارەت بە مەرگی ڕابەری کرێکاری شاروخ زەمانی لە زیندانەکانی جمهوری ئیسلامی ئێران. شاروخ زەمانی هەڵسوڕاوی بزوتنەوەی کرێکاریی ئێران ڕۆژی 2015/9/13 لە زیندانی ڕەجائی شاری کەرەج بەهۆی سەکتەی دەماخەوە گیان لەدەستدەدات. شاروخ زەمانی هەڵسوڕاوێکی چالاکی سەندیکای بۆیاخچیان بوەو هەمیشە لەهەوڵی سازماندانی کرێکاران بووە لە ڕێکخراوو سەندیکای سەربەخۆی خۆیاندا و لە هەوڵی دروستکردنی ڕێکخراوی سەربەخۆی سەرتاسەری …\nئەوروپا ئەمڕۆ بۆ پێشوازی لە قوربانیانی جەنگ‌و پەنەباران هەستایە سەرپێ!\nئه‌یلول 13, 2015\t0\nڕاپۆرتی بەشداری ڕیکخستنەکانی حزب لەخۆپێساندانەکاندا ئەمڕۆ 12/9/2015 سەدان هەزار کەس لە سەراسەری ئەوروپادا رژانە سەر شەقامەکان و دروشمی (پەنابەران بەخێربێن) یان بەرزکردەوە و داوایان لە حکومەتەکانی ووڵاتەکانیان کرد کە دەرگا بەرووی ئەو خەڵکانەدا بکەنەوە کە کارەساتی جەنگ لە رۆژهەڵاتی ناوەراست روبەرووی مەرگی کردونەتەوە. بەمجۆرە جارێکی دیکە خەڵکی مرۆڤدۆست و یەکسانیخوازی ئەوروپا بەها ئینسانیەکانی ئەوروپایان شەکاندەوە کە ماوەیەكە لەلایەن دەوڵەتانی بۆرژوازی …\nبەرەی ئینسانی ودونیای شارستانی لەپێشوازی پەنابەراندایە!\nئه‌یلول 9, 2015\t0\nلەندەن:خۆپیشاندانی هاوپشتی لەگەڵ پەنابەران ریزێکی فراوان لەحزب و رێکخراو و کەسایەتی ئازادیخواز و مرۆڤدۆست و کۆمۆنیست، لەلەندەن خۆپیشاندانێکی هاوپشتی لەگەڵ پەنابەرانی تازە بۆ بەریتانیا و بۆ فشاری زیاتر بۆ دەسەڵاتی حکومەتی کۆنسەرفەتیف بۆ قبوڵکردنی هەرچی زیاتری پەنابەران، بەکۆبونەوە لەماربڵ ئارچ و لەوێوە بەڕێپێوان بەرەو داونین ستریت بۆ بەردەم ماڵی سەرۆک وەزیران بەڕێدەکەون. رێکخراوی بەریتانیای حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان وێڕای بەشداریکردن، …\nدنیایی شارستانی دەتوانێت سنورێک بۆ تراژیدیای ئینسانی ڕەوی بەکۆمەڵ لەم دۆزەخە دابنێ!\nئه‌یلول 7, 2015\t0\nهەڵومەرجی مەینەتباری جەنگ و کوشتارو نائەمنی، لەپاڵ بێکاری و هەژاری و گرانی و بێمافی هەمەلایەندا، شەپۆلێکی بەرین و نەپساوەی ڕەو و کۆچی بە کۆمەڵی ناچاری بەدوای خۆیدا هێناوە. چەند مانگی ڕابردوو، دنیا بۆتە شانۆی کۆچێکی بە کۆمەڵی خەڵکی وڵاتانی باکوری ئەفریقا، سوریا، عیراق، پاکستان وکۆسۆڤۆ.. چەند وڵاتێکی تری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ڕوکردنی ناچاری ئەم ئینسانانە لەپێناو ژیانێکی باشتر و ئینسانی تر …\nلە “طلعت ریحتکم”ەوە بۆ “بدنا نحاسبکم”!\nکورتە سەرنجیک لەبارەی نارەزایەتی یەکانی خەلکی لوبنانەوە موەزەفەر عەبدوڵا muzafar_as@yahoo.com دەیان ساڵە کیشەو ململانیی و قەیرانی سیاسی جۆراوجۆر تا دەگاتە شەری ناوخۆی تایەفی بەربینی بە کۆمەلگای لوبنان گرتوە کە بە یەکیک لە کۆمەلگا هەرە پێشکەوتوکانی رۆژهەلاتی ناوەرست دادەنری .بەلام لەگەل ئەوەشدا ئەم کۆمەلگایە لەسەر پیی یە مەدەنی یەکانی خۆی راگرتوەو هەمیشە بە ئومیدی ژیانیکی باشتر لە خەباتو نارەزایەتیدان لە دژی …\nپرسی سەرۆکایەتی هەرێم، پرسێکی ڕوکەشی میدیاییە!\nعەبدوڵا مەحمود abdulla.mahmud@gmail.com پرسی سەرۆکایەتی هەرێم، نەکێشەی خەڵکە، نە کێشەی سەرەکی نێوان حزبە سیاسیەکان. ئەوە حزبە سیاسیەکان و میدیاو دەزگا راگەیاندنەکانی خۆیان و میدیای سێبەریانن، ئەوە نووسەر و لێکۆڵەرە مووچە خۆرەکانیانن… دەیانەوێ ئەم پرسە بکەنە پرسی سەرەکی و خەڵکی کوردستانی پێوە سەرقاڵ بکەن. دەیانەوێت درۆی بۆشایی یاسایی بکەنە، دێوەزمەی دۆخی هەرێم. ئەگەر ماشێنی میدیای حزبی و میدیا راسپێردراوەکانیان، هاتوهاواری نووسەرە …\nیۆنان: دوو ڕەوتی ڕاست و چەپی ریفۆرمخواز لە ململانیی چینایەتیدا!\nئاب 26, 2015\t0\n(لە پەراوێزی دەست لەکارکێشانەوەکەی سپیراسدا) موزەفەر عەبدوڵا muzafar_as@yahoo.com لە دەسپێکەوە پیویستە ئەوە بڵیین کە کۆمەڵگای یۆنان نەک هەر ئەم چەند ساڵەو دەیەیە، بگرە بە دریژایی میژوی سەرهەڵدانی کێشەو ستەمی چینایەتی، لە سەردەمی سیستەمی کۆیلایەتی وکۆیلەداریەوە تا ئەمرۆ، یەکێک بوە لەو کۆمەڵگایانەی کە خەبات وتێکۆشانی چینایەتی چینە چەوساوەکان لە دژی چینە باڵا دەستە چەوسێنەرەکان دیاردەیەکی زەق و ڕون وئاشکرا بووە. کاریگەری …\nبارزانی و کورسی سەرۆکایەتی!\nمستەفا باهر له‌و کاته‌وه‌ی پارتی دیموکراتی کوردستان دروست بوە، خانەوادەی بارزانی نەک هەرخۆیان بە سەرۆکی پارتی، بگرە خۆشیان بە سەرۆکی هەمو کوردوستان زانیوە. قسەش هەر قسەی خۆیان بوە، زۆر گوێیان بە بوچونی ئەندامانی کۆمیتە ناوندی و مەکتەب سیاسی حزبەکەیان نەگرتوە، تەنها وەک راویژکار ئەوانەیان بەکار هێناوە. بۆیە کۆمەلیک لە کادرانی پارتی لە هەوڵی ئەوەدا بوون کە دەسلاتی بارزانی لاواز بکەن. …\nمیدیای ئەهلی مینبەری کام بەرەیە؟\nعەبدوڵا مەحمود abdulla.mahmud@gmail.com هەرێمی کوردستان خاوەنی سەدان دەزگاو کەناڵی میدیایی راگەیاندنی هەمە چەشن و هەمە جۆرە. لەناو ئەو هەموو کەناڵانەدا ژمارەیەکیان راستەوخۆ سەر بەحزب و رێکخراوە سیاسیەکانن. ژمارەیەکیشیان میدیای سێبەرن و دەستوخەت و دەنگیان دەناسرێتەوە. بەڵام هەندیك میدیای تر هەن کە خۆیان بە سەربەخۆ یان ئەهلی دەناسێنن یان واناسراون. من لێرەدا قسەم لەسەر میدیای حزبەکان نییە، بەڵکو دەمەوێت سەبارەت بە …\nPage 171 of 180« First...140150160«169170171172173\t»\t...Last »\nبزوتنەوەی شورایی لەکوردستان!\nباسەکانی کۆمۆنیزمی کرێکاری\nلەبارەی شۆڕشی ئۆکتۆبەرەرەوە – مستەفا باهیر\nکەناڵەکانی پەیوەندی بەئێمەوە!\nدواین ژمارەی گۆڤاری دیدگای سۆشیالیستی.. دابگره!\nلەفەیسبوک لەگەڵمان بن!\nئەو بەڵگەنامانەی کەتاوانەکانی سەرکردایەتی یەکیەتی نیشتمانی کوردستان بەرابەر بەکۆمۆنیستەکان ئاشکرادەکەن!\nبۆ خوێندنەوەو داگرتنی بەڵگەنامەکان تکایە کلیکی لینکەکان بکە!\nنامە بۆ سکرتێری سۆسیال دیموکراتی ئەنتەر ناسیوناڵ\nبەیاننامەی ڕێكخستنی هه‌ولێر حزبی كۆمۆنیستی كرێكاریی كوردستان سەبارەت: …\nكانونی یه‌كه‌م 2, 2020\nهەراوهوریایی پەرلەمان و موچەی خەڵك …\nدووڕوویی سەرانی یەکێتی له رۆژی جیهانی دژی توندوتیژیدا! …\nتشرینی دووه‌م 28, 2020\nبنه‌چه‌ی خێزان و خاوه‌ندارێتی تایبه‌ت و ده‌وڵه‌ت\nپشتیوانی نامەی کراوەی …


مەلا بەختیار، لەگەڵ لوككاس گەسێر، ئاییندەی عیراق و دوا پێشهات‌و ئاڵنگارییە سیاسییەكان، شرۆڤە دەكەن.\nپێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ (23/6/2022) مەلا بەختیار، ئەندامی ئەنجومەنی باڵای سیاسی و بەرژەوەندییەكانی یەكێتی، پێشوازی لە لوككاس گەسێر، باڵیۆزی سویسرا لە ئوردن و عیراق كردو، لەگفتوگۆیەكی هەمەلایەنەشدا، هەلومەرجی سیاسی ئێستای عیراق و ئەو ئاڵنگارییانەشیان تاوتوێ كرد، كە سەرەنجامی دۆخی دوای هەڵبژاردنەكان هاتونەتە ئاراوە.\nلەدیدارەكەدا، لۆككاس گەسێر، خۆشحاڵی خۆی نیشاندا بەدووبارە دیداری بەڕێز مەلا بەختیار و ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، كە: تێڕوانینەكانی رابردووی بەڕێز مەلا بەختیار، بەتایبەت سەبارەت بەئۆكرانیا، خوێندنەوەو شرۆڤەیەكی وردو قوڵی سیاسی بوون و وتی:\nشرۆڤە و خوێندنەوە دروستەكانت بۆ رووداوەكانی ئۆكراینا و شەڕی رووسیا، بێ زیاد و كەم، وەكو خۆی هاتنەدی، كە ئەمە بۆ ئێمە مایەی سەرسوڕمان و پێزانین بوو.\nلۆككاس گەسیر، راشیگەیاند: ئەم سەردانەشم بۆ لای بەڕێزتان، بەهۆی تەواوبوونی ئەركەكەم، دوا سەردان دەبێت، بەڵام دەمەوێ رایبگەیەنم: ئەوەی وایكرد كە بەر لەتەواوبوونی ئەركەكانم ئەم دیدارو سەردانە ئەنجامبدەم، خوێندنەوە قوڵ و ورد و دروستەكانی بەڕێزتان بوو لەدیدارەكەی رابردووماندا، بۆیە بڕیارمدا جارێكی تر بێمەوە سلێمانی و سەردانتان بكەم. چونكە لەدیداری رابردوومانەوە، بەباشی تێگەیشتن كە بەڕێزتان چەند بەقوڵی و وردبینییەوە لەدۆخە جیاوازەكان و هەلومەرجە سیاسییەكان دەڕوانن.\nلەلایەن خۆیشییەوە، مەلا بەختیار، بەسوپاسەوە لەوتەكانی بەڕێز لۆككاس گەسێر، باڵیۆزی سویسرای لەئوردن و عیراق روانی و هاوكات هیوایخواست باڵیۆزی نوێش، لەڕاپەڕاندن و ئەركە دیپلۆماسییەكانیدا سەركەوتوو بێت.\nلەدرێژەی دیدارەكەشدا و لەبەشێك لەگقتوگۆكانیدا سەبارەت بە پرسیار و تێڕوانینەكانی باڵیۆزی سویسرا لە ئوردن و عیراق، سەبارەت بەهەلومەرجی سیاسی و ئاییندەی عیراق، مەلا بەختیار، پاشئەوەی ئاماژەی بۆ ئەوەكرد كە لەئێستادا و لەسەر داواكاری (ناوەندی لێكۆڵینەوەی ستراتیجی ئۆكراینا)، سەرقاڵی لێكۆڵینەوەیەكە سەبارەت بەتێرۆری نێودەوڵەتی.. راشیگەیاند:\nدۆخی عیراق، هێڵ و پاكێجێكی پێكەوە بەستراوە! ئۆرۆپا و سویسراش، بەم هەڵبژاردنەو هەڵبژاردنەكانی رابردووش، هیچ باوەڕ مەكەن لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، شتێك هەبێ بناوی دیموكراسی! ئەوەی هەیە تەنها تێستی دیموكراسییەو هێشتا زۆری ماوە، رەنگە (25) ساڵی تری پێویستبێ! چونكە دیموكراسیی پرۆسێسێكی درو درێژە، بەهەڵبژاردنێك یان دووان و سیان، نایەتەدی!!\nئەو شەڕانەی ئێستا لەعیراق، یەمەن، سوریا، لیبیا و جەزائیر لەنێوان هێزە ئیسلامییەكان و هێزە مەدەنییەكان هەیە، تێكەڵ بەخەباتی سیاسی دیموكراسی بووە و جیاوازییەكەشی لەگەڵ رۆژئاوا ئەوەیە، كە: لەرۆژئاوا شەڕ لەنێوان فێندەمەندتالیستەكان و هێزە ئەقلانییەكان و فەلسەفییەكان، پێش شۆڕشی دیموكراسی كران و كۆتایهات. ئەمەش زەمینەی بۆ سەركەوتنی شۆڕشی دیموكراسی لەڕووی فكرەوە، ئەقڵەوە، فەلسەفەو كۆمەڵایەتییەوە خۆشكردبوو.\nمەلا بەختیار، تەئكیدیشی كردەوە: مەترسیدارترین بابەت بۆ سەر دیموكراسی، تێكەڵكردنی ئەقڵی تائیفییە بەدەسەڵاتی سیاسی. هەروەكو ئێستای عیراق، یەمەن، لیبیا، سوریا و لوبنان و تەنانەت میسریش وایە! وتیشی:\nهیچ ئومێدێكم نییە كێشە بنەڕەتییەكانی عیراق، كێشەی نێوان شیعە و سوننە، شیعەو شیعە لەنێوان خۆیاندا، كورد و شیعە و سوننە، لەم چەند ساڵانەدا چارەسەر بكرێت!\nلەبەرئەوەی فاكتەری پاسیفیزم، زۆر زاڵترە بەسەر فاكتەری پۆزەتیزم لەسیاسەتدا. ئەمەش هەڕەشەو مەترسییە بەردەوامەكەیە. بۆیە تەنها چارەسەری كاتی لەعیراقدا بوونی هەیە، نەك چارەسەری بنەڕەتی!\nپرسیارەكەش ئەوەیە لەسەر بنەمای ئەم چارەسەرە كاتییە، لەعیراقدا چی روودەدات؟ وەڵامەكەش ئەمەیە:\nیەكەم، رۆڵی ئێران زۆر گرنگە! هەموو ئەو پرۆسەیەی لەدوای هەڵبژاردن و لەسەر پرسی سەرۆك كۆمار و سەرۆك وەزیران گیریخواردووە، لەپشتی پەردە، كاریگەرترین هێز، ئێرانە! ئەمەش وایكردووە، ململانێیەكە بكەوێتە نێوان هێزەكانی پرۆ ئێران و هێزەكانی كەمتر لایەندار یان بیلایەن و كەمێك سەربەخۆترن! لەكاتێكدا ئەو هێزانەی لەگەڵ ئێران نەبوون، زۆرینەی پەرلەمانیان هەبوو، بەڵام نەیانتوانی حكومەت پێكبهێنن (صەدرییەكان، سوننەكان، پارتییەكان). ئەمەش بۆ؟ لەبەرئەوەی ئەم وڵاتە دیموكراسی نییەو بەزۆرینەو كەمینە نییە! بەڵكو كێ پشتیوانی هەرێمایەتی زۆرترە، ئەو لایەن و هێزانە دەتوانن دوا بڕیار بدەن. بەپێچەوانەی سیستمی دیموكراسییەوەو باشترین نمونەش دۆخی ئێستای ئیسرائیل و كێشەكەیانە لەسەر سەرۆك وەزیران، كە كنێست هەڵوەشێندرایەوەو بڕیاری هەڵبژاردنی پێشوەختیانداوە، پاشان سەرۆك وەزیران هەڵدەبژێرن و بەو شێوەیەش كۆتایی بەكێشەكەیان دەهێنن. لەبەرامبەردا دۆخی لوبنان هەیە، هەڵبژاردنی كردووە، بەڵام لەسەر سەرۆك وەزیران، چەندین مانگی تریش ناتوانن رێكبكەون! بۆ؟ لەبەرئەوەی حزبوڵڵا ئەگەرچی لە (110) كورسی (13) كورسی هێناوە، بەڵام چونكە هێزی چەكداری هەیە، هەژمونی لەسەر دۆخەكە هەیە!\nجەختیشیكردەوە: لەعیراقیشدا بەهەمانشێوە.. لەئێستادا یان دەبێ پارتی و سوننە، لەگەڵ چوارچێوەی هەماهەنگی رێكبكەون، كە ئەم رێككەوتنەش روونادات ئەگەر یەكێتی سەرۆك كۆمار نەگۆڕێت. بەڵام ئەگەر سەرۆك كۆمار گۆڕا، ئەوا پارتی رێككدەكەوێت، كە پارتیش لەگەڵ چوارچێوەی هەماهەنگی رێككەوت، ئەوا سوننەكانیش رێكدەكەون؛ رونیشیكردەوە: هیچ زانیارییەكەم لەسەر گۆڕینی سەرۆك كۆمار نییە، بەڵام بارودۆخەكە وا دەخوێندرێتەوە.\nبەپێچەوانەشەوە پرسیار ئەوەیە: ئەگەر پارتی و سوننەكان لەگەڵ چوارچێوەی هەماهەنگی رێكنەكەون و سەرۆك كۆمار نەگۆڕدرێت، چی روودەدات؟\nرایگەیاند: لەم ئەگەرەشدا، خۆپیشاندانی گەورە دەستپێدەكات! هەر كاتێكیش خۆپیشاندان دەستپێكرد، ئەوا ئەگەری شەڕی ئەهلیش دێتە پێشەوە! چونكە (سەرایا سەلام) كە هێزی چەكداری صەدرە، دەگوترێ (100) هەزار چەكداریان هەیە! ئەمەش كۆی تابلۆ گەورەكەیە لەبەرچاوماندا.\nلەوەڵامی پرسیارێكیشدا، سەبارەت بە تەكتیكی كشانەوەی موقتەدا صەدر و كوتلەكەی لەپەرلەمان، مەلا بەختیار رونیكردەوە:\nموقتەدا صەدر، بەتەنها كێشەی سیاسی نییە، بەڵكو: كێشەی ململانێ تەقلیدییەكەی مەرجەعیەتی بنەماڵەكەی‌و كۆنترۆڵی وڵاتەكەی هەیە.\nدەشزانێت ئەگەر نەیارەكانی، وەكو مالیكی و عامری لاواز و بچوك نەكاتەوە، مەرجەعیەتەكەی دەستناكەوێت و بنەماڵەكەشی سەرناكەوێت. بۆیە هەموو ئەم یارییانەی دەیكات، لەدەوری ستراتیجی بنەماڵەكەیی و چۆنێتی كۆنتڕۆڵكردنی سیستەمی عیراق دەسوڕێتەوە.\nئەگەرچی (73) كورسی پەرلەمانی هێنا، بەڵام كاتێك نەیتوانی دەسەڵات كۆنتڕۆڵ بكات، بۆیە نەیویست لەناو دەسەڵاتێكی گەورەدا بەتەنیا هێزێك بێت! هەر ئەمەش وایكرد پاشەكشە بكات‌و بێتە دەرەوە، بۆ ئەوەی هەموو شەقامی سیاسی بخاتە ژێر كۆنتڕۆڵی خۆیی‌و جەختیشیكردەوە:\nخوێندنەوەم وایە ماوەیەك ئارامی دەبینم، بەڵام ئەمە ئارامی پێش زریانە!


ئاسۆ فەرەیدوون - 8-03-2017 - 6635 جار خوێندراوەتەوە\nجیاوازیمان چی یە و ڕێکەوتنمان سەبارەت بەچی ؟!\nپێش هەموو شتێک دەبێت لە جیاوازی نێوان هاوپەیمانی سیاسی و ڕێکەوتنی سیاسی تێگەیشتبین ، ئەوساکە دەتوانین ڕێکەوین لەسەر جیاوازییەکانمان . زۆرجار تیکەڵکردنی ئەو جیاوازیەی نێوان هاوپەیمانی و ڕێکەوتن ، ناحاڵێ بوونمان لەو دوو کایە جودایە، دەمانخاتە بەردەم مەسولیەتێکی گەورەتر لەوەی لەتواناماندایە .\nئێمە درۆیەکی گەورە لەگەڵ خۆمان و خەڵکیشدا دەکەین ئەگەر پێمان وابێت حیزبە سیاسیەکان لەهەرێمی کوردستاندا بتوانن ببنە هاوپەیمانی سیاسی یەکتر . چونکە هاوپەیمانی دەکاتە یەک بوون لە بۆچوون و پلان و ستراتیژی هاوشێوەی یەکتر ، بەمانایەکی تر هاوپەیمانی سیاسی نێوان دوو حیزب لە یەک وڵاتدا دەکاتە یەکگرتن و بوونەیەک حیزب لە نێوان دوو هێزی سیاسیدا . بەڵام ڕێکەوتن مانای قبوڵکردنی جیاوازی تەکنیکی و تاکتیکی نێوان دوو حیزب و پێکهاتنە لەسەر ئەوەی سەرباری جیاوازیمان ، چاوپۆشی لە خاڵەلاوازەکانی یەکتر بکەین .\nئەزموونی هاوپەیمانی نێوان یەکێتی نیشتمانی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ٢٠٠٦ دا ، ئەوە دەسەلمێنێت تا چ ئاستێکی خراپ، ئێمە زیانمان بە هەردوو حیزب و بەخەڵکیش گەیاند . بەداخەوە تا ئێستاش نەتوانراوە لە ستراتیژدا ئەم دوو حیزبە ببنە یەک ڕا و یەک هەڵوێست لە پرسە نیشتمانیەکانەوە تا پرسە ئیداری و کۆمەڵایەتی و ئابووریەکان . تەنانەت لە بۆچوونی هەرێمیشدا لە نێوان جەمسەرەکاندا دابەش بووینەتەوە بەسەر دووبەرەی تەواو جیاواز لەیەکتر کە ئەمەش کرۆکی جیاوازیە گەورەکەی نێوان ئەم دوو هێزە سیاسی و سەربازییەی ناوچەکەیە.\nڕاست و دروست ، سەرچاوەی هەموو قەیران و نەهامەتیەکانی هەرێمی کوردستان ، حیزبەکانی ئەم هەرێمەن .ئاسەواری ناکۆکی و کێشە و گرفتەکانی نێوانیان کاریگەری خراپی بۆ سەر ژیان و گوزەرانی خەڵک و هاوڵاتیان خولقاندووە . بەڵام ڕێکەوتن و پێکهاتن و هاوپەیمانیان بۆ خۆیان و بەرژەوەندی مەکتەبە سیاسیەکانیانە .\nلە ئێستادا قەیرانە ئابووری و سیاسیەکانی هەرێم ڕەگی گەیشتووە بە بنخێزانی تاک بەتاکی کۆمەڵگەی کوردی ، پێویستە خەڵک بەجۆرێکی تر حیزبەکان بخەنە بەردەم ئەو پرسیارە سەرەکیەوە کە ئایا جیاوازیەکانتان لەسەر چی یە ؟ لەکوێوە سەرچاوەی گرتووە ؟ بەهەمان شێوە ڕێکەوتنانتان لەسەرچی یە ؟ لەکوێوە سەرچاوە دەگرێت ؟ ئەم پرسە لە بابەتێکی ئیعلامیەوە بهێنرێتە دەرەوە ، ببێتە بابەتی ژیان و مانی خەڵک . سیاسیەتی کوردی لە دەقێکی ئیعلامی و خەبەریەوە ببێتە بڕیارێکی زاتی و مەوزوعی تاکی کۆمەڵگە!\nلە پێناو ڕوونەدانی کارەساتی کەمەرشکێنی نێوان حیزب و حیزبدا ،دەبێت چارەسەری لەنێوان کۆمەڵگە و دەستەڵاتدا ڕووبدات ، کۆتایی بە خۆدزینەوە لە بەرپرسیاریەتی بهێنرێت . هەموو شتێک بە جیاوازی و ڕێکەوتنەکانەوە بە ئاشکرا بخرێتە بەردەم خەڵکەوە . بگوترێت ئەمەیە واقیع حاڵی سیاسی هەرێمی کوردستان . جورعە ئازار شکێنەکانی ڕابردوو ، چارەسەری ڕاستەقینەی ئێمە نەبوون ، پێویستمان بە نەشتەرگەریە هەنووکەیەکەی پێکهاتنە و تەنیا فریادرەسمانە .\nبە کەمێک هەستی سیاسیەوە هەموومان دەزانین کوردستان لە لێواری چەندین مەترسی گەورەدایە . مەترسیە گەورەکان نێوخۆیین ، بچوکترینیان دەرکین . هێزە ئیقلیمیەکان دەتوانن شوێن و کاتی تەقینەوەی مەترسیەکان دروست بکەن ، ئەگەر نێوماڵی کوردی خۆی مەترسی تیادا نەبێت ئەوان توانای دیاری کردنی کات و شوێنی تەقینەوەکانیان لەدەست نایەت . کەواتە دەبێت لە زووترین کاتدا ڕێکەوتن ڕووبدات . بەڵام پرسیارە گرنگ و سەرەکیەکە لێرەدایە ، ڕێکەوتن لەسەرچی و لەنێوان کێدا ؟!\nبا شەنگال نەبێتە دێگەڵەیەکی تر !!\nئاسەواری دابەشکردنی زۆنەکان لەمدیو و ئەودیوی دێگەڵەدا تا ئەمڕۆ لەهەموو جومگە و دامودەزگا حکومی و ناحکومیەکانی هەرێمدا هەرماوە . هەندێک جار پەرتبوون ئەگەر لە فۆرمی لامەرکەزیەتی ئیداری و مالیدابێت بەخێر و چاکە دەشکێتەوە ، بەڵام پەرتبوونی سیاسی ، بەشەڕی دابەشبوون و پارچەبوونی جەستە و ئیرادەی نەتەوەیی و نیشتمانی کۆتایی دێت .\nهەموو ئاماژە سیاسی و سەربازیەکانی کارەساتی داگیرکردنی شەنگال لەلایەن داعشەوە و پارێزگاری و ئازادکردنی لەلایەن پێشمەرگە و شەرڤانانەوە ، بابەتی جەنگێکی ئیقلیمی نێوان جەمسەرکانی جەنگەکەن . بەڵام پێکدادان و بەرکەوتنی سەربازی نێوان کورد و کورد . شەڕی نێوان کورد و کورد لەو دەڤەرەدا بەهەموو پێوەرە سەربازی و سیاسیەکان ئاماژەن بۆ ئەوەی ( دیاریکردنی شوێنی شەڕەکە و هەڵبژاردنی تەوقیتی بەریەککەوتنەکە) کوردانە نیە . لەو سێ گۆشەیەدا کورد تەنیا ڕۆڵی ئەو جەنگاوەرە دەبینێت کە دەرهێنەری سیناریۆی شانۆگەریەکە بۆی دیاری دەکات .\nلە ماوەی ٢١ ساڵی ڕابردوودا ، دەرهێنەرەکانی دیمەنی سیاسی دێگەڵە توانیویانە شانۆیەکی سیاسی وەها لە کوردستاندا ئامادەبکەن، بۆ دەیان ساڵی تر لە شێوە و شێوازی نمایشی جۆراوجۆردا بەشی دەیان ساڵی تری جیاکردنەوەمان بکات.\nلە ئێستاوە سەرەتاکانی شەڕی شەنگاڵیش بەشی دەیان ساڵی ناکۆکی و شەڕی ماڵوێرانکەری کورد و کوردی بەدەمەوەیە . دێگەڵە تەنیا جیاکردنەوە و دابەشکردنی حوکمڕانی نیە لە هەرێمی کوردستاندا ، بەڵکە لە تاران و ئەنقەرە و بەغدا و واشنتتۆن و مۆسکۆشدا دابەشی کردووین بەسەر دوو جەمسەری نەیار و ناکۆکی دژبەیەکدا . بۆیە شەنگالیش تەنیا بەریەک کەوتنێکی لەناکاوی نێوانمان نیە ، بەڵکە دابەشکردنەوەیەکی نوێ یە کە دەتوانین ناوی سایکس بیکۆی نێوماڵی کوردی لێ بنێنن ، بەڵام لەنێوان کورد و کورد خۆیدا .\nئەگەر بمانەوێت ئاوەدانی و ئاشتی نێوماڵی کورد دروست بکەینەوە، دەبێت لەهەردوو چیای وشک و ڕەق و تەقی دێگەڵە و شەنگاڵەوە ئاشت بینەوە . ئەگەرنا ، لە پێچەوانەکەیدا نەک هەر لەو دوو کێو و بەردەڵانەدا سیاسەتی کوردی زیاتر کەنەفت دەبێت و پەکی دەکەوێت، بگرە کەرکوک و خانەقی و سلێمانی و هەولێر و سەرجەم سەرزەمینی کوردستانمان لێ دەبێتە بەردەڵانێک مەحاڵە لەسێبەری دارێکیدا بحەسێینەوە.


بێوار ڕه‌حمان 24/10/2021\nبەپێی ئەنجامگەلی هەڵبژاردنە پێشوەختەکەی (10ی ئۆکتۆبەری 2021)ی عێراق، بۆ یەکەمین جار دوای 18 ساڵ هەژموونی ئێران لە عێراقدا، رووی لە لاوازی كردووە و دەرفەتی دەستوەردانی وڵاتانی ناوچەکە و کەنداو زیاتری کردووە. هەڵبژاردنەکە کۆمەڵێک سەرکردە و سیاسیی دیاری شیعە و سوننەی بەلاوە خست و ئاسۆی چەند سەركردەیەكی تری گەشتر کردووەتەوە. لەم شیکارییەدا، هۆکارەکانی ئەو لاوازبوونەی هەژموونی ئێران لە عێراق و جەمسەرە سوننییەکان و بەهێزبوونی کوتلەی سەدری دیار دەکەین.\nگرووپەكانی نزیك لە ئێران\nلەدوای ساڵی 2003ەوە، هەموو کاتێک گرووپەکانی نزیک لە ئێران وەزارەتی ناوخۆ و نەوت و ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی و زۆربەی جومگە هەستیارەکانیان لە دەستدا بووە. دوای کوژرانی قاسمی سولەیمانی و ئەبوومەهدی موهەندیس لە سەرەتای ساڵی 2020دا، ئیتر گرووپە حەشدییەکانیش گڵۆڵەیان کەوتە لێژی.\nبۆیە، بۆ یەکەمین جارە ئێرانییەکان بە گرووپێکی لاواز لە هەڵبژاردن بەدەر دەکەون. قاسم سولەیمانی وەک ئەو هەورە وا بوو کە بە ئاسمانی هەموو عێراقدا دەهات و دەچوو و گۆڕانکاریی دروست دەکرد. بەر لە هەموو هەڵبژاردنێک سولەیمانی و مەهدی موهەندیس و کەوسەرانی و ئەلخۆراسانی و ئەلفەیزانی و مالیکی و عامری و ئەسەدی و فالح فەیاز و شەهرستانی و جەعفەری و بەشێکی زۆریش لە مەرجەعیەتی ئێران (لە ڕێگەی قاسم سولەیمانی)یەوە بەسەریانەوە بڕیار بەدەست بوو، بەڵام لەدوای نەمانی سولەیمانی، ئێرانییەکان لە عێراق لاواز دەرکەوتن.\nقەیس خەزعەلی، کە لە پەرلەمانی عێراقدا خاوەنی 18 کورسی بوو، ئێستا تەنانەت هیچ بەربژێرێکی دەرنەچووە. حزبوڵا، کە خاوەنی 10 کاندید بوو، هیچیان دەرنەچوون. کوتلەکانی ئەحمەد ئەسەدی و خالید ئەسەدی هیچ کەسێکیان دەرنەچوو. فالح فەیاز، کە بە بەردەوامی بە گرووپێکی 20 کەسییەوە دەردەکەوت، ئێستا زۆر لاواز بووە.\nئەوەی من تێبینی دەکەم، لە گۆڕەپانەکەدا تەنیا نووری مالیکی ماوەتەوە، کە خاوەنی 34 کورسییە. پێدەچێت ئەمریکییەکان و کەنداوییەکان وەك بژارەیەك لەپێش چاوی بگرن.\nهۆکارەکانی ئەو ئەنجامانە\nیەکەم/ سەرکردەکانی حزبی دەعوە، کە بە سێ قۆناغ حوکمڕانیی عێراقیان کرد، ئیبراهیم جەعفەری، نووری مالیکی، ئینجا حەیدەر عەبادی، لە ئاستی پێویستی شەقامی عێراقیدا نەبوون، تەنیا لە وەزارەتەکانی وزە و کارەبادا بڕی زیاتر لە 120 ملیار دۆلاری تیادا دیار نەماوە! سەرکردەکانی دەعوە بە گشتی، لە ئاستی داواکارییەکانی خەڵکدا نەبوون. بەتایبەت لە خولی دووەمی سەرۆکایەتییەکەیدا، مالیکی بەرەو دیکتاتۆرییەت ڕۆیشت. ئەوەش وای کرد، لە سەرەتاییترین لێکەوتەیدا، نێو ماڵی حزبی دەعوە تێک بچێت و بووە هۆی جیابوونەوەی حەیدەر عەبادی و گرووپێکی تری کاریگەر لە حزبی دەعوە و هەندێکیشیان لە ماڵەوە دانیشتن.\nدووەم/ حەشدی شەعبی بە فتوای مەرجەعی باڵا ئایەتوڵا عەلی سیستانی دامەزرا، بەڵام لەدوای فتواکەی سەید سیستانی، حەشدی شەعبی لە مەرجەعیەت و عێراقیبوونیان دوور کەوتنەوە، ئەوەش لە ڕێگەی کۆمەڵێک سەرکردەی وەک هادی عامری و موهدی موهەندیس و فالح فەیاز و ئەبوو فەدەک و قەیس خەزعەلی و زەید شبلی و ئەحمەد هەمەدانی و ئەحمەد ئەسەدی. ئەم سەرکردانە، ڕاستەوخۆ بڕیارەکانیان لە ئێران وەردەگرت و حەشدی شەعبییان لە عێراق بەڕێوە دەبرد.\nسێیەم/ لە سەردەمی کابینەکەی عادل عەبدولمەهدیدا، کە سەرۆک وەزیرانی ڕاستەقینە بوو، بەڵام تەواوی بڕیارەکان لەلایەن (جیهاد هاشمی)یەوە لە بەرژەوەندیی حەشدی شەعبی دەردەچوون. حەشدییەکان حکوومەتێکی تریان لە چوارچێوەی ئەنجوومەنێکدا بۆ خۆیان دروست کردبوو و هەموو بڕیارێکیان بەسەر حکوومەتدا فەرز دەکرد. ئەمەش نیگەرانیی زۆری لەلای ئەمریکییەکان دروست کردبوو، بەئاشکرا ئیدارەی ئەمریکا دەیبینی کە بریارەکانی ئێران سەدا نەوەتی لە عێراق جێبەجێ دەکرێت و داوای چوونەدەرەوەی ئەمریکاش دەکەن لە گۆڕەپانەکەدا، ئەمریکییەکانیش کەمتر لە سەدا دەیان بەدەست بوو! ئیتر ئەمە نیگەرانیی ئوردن و ئیمارات و سعوودیەشی لێ کەوتەوە. جگە لەمانەش، عێراق گرێبەستێکی بە نزیکەی 500 ملیار دۆلاری لەگەڵ چین واژۆ کرد، ئەوەش وای کردبوو، کە سەرکردەکانی فەتح و دەعوە زیاتر شۆخیی بکەن و ئیدارەی ئەمریکایان تووڕە کردبوو.\nچوارەم/ دەرەنجامی ناڕەزاییەکانی شەقامی عێراقی و کوشتنی زیاتر لە 600 کەسی خۆپیشاندەر لە لایەن گرووپە میلیشیاکانەوە و رفاندن و ئازاردانی هەزاران کەس، وای کرد موقتەدا سەدر لە شەقامی عێراقی نزیک بکاتەوە. هەر لە سەروبەندی خۆپیشاندانەکانی تشرینی 2019 لە عێراق، موقتەدا سەدر سەردانی قومی کرد و بەدەم گەڕانەوەیدا لە تاران، پەیامێکی بە ناوی (شلع قلع) بڵاو کردەوە و گسکیان لە حکوومەتە یەکساڵییەکەی عادل عەبدولمەهدی دا.\nبەرەنجامی ئەمە، موستەفا کازمی دەستنیشان کرا، کە هەموو کاتێک کازمی گوێڕایەڵی سەدری دەکرد. کازمی لە یەکێک لە دیمانەکاندا، سەید موقتەدای بە (سید المقاومە) ناو برد، ئەوەش زۆر نیگەرانیی لە ناوماڵی عەرەبی شیعی و حەشددا دروست کرد. کازمی لە ماوەی دوو ساڵ حوکمڕانیدا، تەنیا دڵی دوو کەسی ڕادەگرت، مەرجەعیەت، کە هەڵبژاردنی پێشوەختە داوای ئەوان بوو، هەروەها موقتەدا سەدر.\nگەورەترین پرۆژەی سەدرییەکان پرۆژەی شام بوو، ئەم پرۆژەیە لە ساڵی 2010 سەری هەڵدا، ساڵی 2013 بۆ یەکەم جار موحەمەد بن سەلمان و موقتەدا سەدر لە ڕیاز یەکتریان بینی، کە ئەوە سەرەتای پرۆژەی شامی نوێ بوو، بەڵام لە 2021دا بە پاڵپشتیی سەدر و بە ڕێبەرایەتیی موستەفا کازمی، پرۆژەی شام کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، ئەمەش وای کرد بۆ یەکەمین جار ئیمارات و ئوردن و سعوودیە و میسر بهێنێتە عێراقەوە. یەکێک لە داواکارییەکانی سەدر لە کازمی ئەوە بوو، کە ئەنجوومەنی ئابووریی عێراقی- سعوودی دروست بکرێت و کرا.\nبۆیە ئەم هۆکارانە وایان کرد، نەخشەی سیاسی و چوارچێوەکە لەم هەڵبژاردنە پێشوەختەدا بگۆڕێت.\nهۆکارەکانی بەهێزبوونی موقتەدا سەدر\nهۆکاری هەرە سەرەکیی بەهێزبوونی موقتەدا سەدر لە هەڵبژاردنە پێشوەختەکەی (10ی ئۆکتۆبەری ئەمساڵ) دەگەڕێتەوە بۆ سێ خاڵی گرنگ:\nیەک/ سەدر لە وتارەکانیدا بەردەوام باسی ڕیفۆرم و چاکسازیی دەکرد، هەروەها لە شەقام و خەڵکە ڕەشوڕووتەکەوە نزیک بوو.\nدوو/ سەدر تاکە کەس بوو، کە بە یەک نامە و بە یەک تویت، هەموو دەستەی رەوتی سەدر و هەموو ئەو سەرکردانەی سەدر لە حوکمڕانی داینابوون، کشاندنیەوە.\nسێ/ سەدر زیاتر خۆی بە عێراقییەکی ڕاستەقینە دادەنێت و دەیەوێت عێراق بکاتەوە بە خۆی.\nلەگەڵ ئەمانەشدا، چەند رۆژێک بەر لە پرۆسەی دەنگدان، سەدر سەردانی ئایەتوڵا سیستانیی کرد، لەکاتێکدا سیستانی نزیکەی 11 ساڵە چاوی بە هیچ سەرکردەیەکی عێراقی نەکەوتووە، ئەمەش بۆ سەدر گرنگ بوو، کە دواتر مەرجەعیەت ئاماژەیەکی دا بەوەی (المجرب لا یجرب- تاقیکراو تاقی ناکرێتەوە) ئەوەش کێرڤی سەدری بەرزتر کردەوە.\nعەرەبی سوننە لەنێوان حەلبووسی و خەنجەردا\nکوتلە عەرەبیە سوننیەکان دابەش بوون بەسەر دوو بەرەدا، بەرەیەکی زۆر بەهێز، کە موحەمەد حەلبووسییە و 37 کورسیی پەرلەمانی هەیە، زۆرترین پاڵپشتیی ئوردن و ئیماراتییەکانی هەیە، ئەوەی دیکەش خەمیس خەنجەر، کە سەر بە قەتەر و ئێران و نووری مالیکییە لە عێراق، هەر لە ڕێگەی مالیکیشەوە گەڕاوەتەوە ناو پرۆسەی سیاسیی عێراق.\nلەم هەڵبژاردنەشدا، هاوشێوەی عەرەبی شیعە، کۆمەڵێک سیاسی و سەرکردەی عەرەبی سوننی هیچ بەربژێرێکیان دەرنەچوو و بۆ خۆشیان بەتەنیا مانەوە، وەکوو ئەحمەد مەساری و جەمال کەربوولی و ئەحمەد کەربوولی و ئوسامە نوجێفی و خالید ئەنباری و سەباح دلێمی و ساڵەح موتڵەق و ڕەشید عەزاوی و فایەق زێدان. تەواوی ئەو سەرکردە عەرەبە سوننانە، بۆ یەکەمین جارە لە هەڵبژاردندا هیچ کورسییەکیان نەبێت. هەروەک لەنێو ماڵی عەرەبی شیعەدا عەمار حەکیم و حەیدەر عەبادی و خالید ئەسەدی و ئەیاد عەلاوی، لەم هەڵبژاردنەدا کەوتن.\nکابینەی وڵاتانی ناوچەکە لە عێراق\nئەوەی پێشبینی دەکرێت، ئەم حکوومەتە حکوومەتی وڵاتانی هەرێمایەتی و جیهانی دەبێت لە عێراق، حکوومەتی ئیمارات و ئوردون و سعوودیە و تورکیا و بەریتانیا و ئەمریکا و ئێران دەبێت لە عێراقدا. لەناو عێراقیشدا حکوومەتی موقتەدا سەدر و مەسعود بارزانی و موحەمەد حەلبووسی و نووری مالیکی دەبێت.\nسەدرییەکان، لەدوای 2003ەوە لەوەتەی هاتوونەتە ناو پرۆسەی سیاسیی عێراقەوە، لە هەموو کابینەکان، لە کۆتایی کابینەکەدا دەکشێنەوە و حکوومەت بەجێ دەهێڵن. بە مانایەکی تر، سەدرییەکان لە عێراقدا پیاوی میساق نیین و لەپڕ لە ڕێککەوتننامەکان دەکشێنەوە.\nموقتەدا سەدر، کەسایەتییەکە لە هاوکێشەکاندا گۆڕانکاریی زۆری بەسەر دێت، بەردەوام لە ڕاڕاییدایە.\nکورد و دەرفەتێکی تر\nئەم هەڵبژاردنە، دەرفەتی جۆراوجۆری گەورەی لەگەڵ خۆی بۆ کورد هێناوە. کورد دەتوانیت بگەڕێتەوە سەردەمی زێڕینی خۆی. لەلایەک ئەوانەی هەڕەشە بوون لەسەر هەرێمی کوردستان، میلیشیاکان بوون، بە درێژایی و پانایی ناوچە دابڕاوەکان میلیشیاکانی حەشد هەڕەشە بوون لەسەر کورد. بەڵام هەر لە مووسڵەوە تا خانەقین، کورد کورسییەکانی زیادی کردووە و لەبەرامبەردا میلیشیاکان یەک کورسییان بەدەست نەهێناوە.\nئەوەی دەمێنێتەوە، پرسی بە یەکڕیزیی ڕۆیشتنی کوردە بۆ بەغدا. کورد دەتوانێت باڵانسەکە وا بەهێز بکات، حکوومەتەکە لە هەولێر پێک بێت، نەک لە بەغدا.\nکورد ماوەیەکی زۆرە ئاشنایە بە مالیکی، مالیکی دوای 2003 لە کوردستانەوە گەڕایەوە بەغدا. هەر کاتێک کورد مامەڵەی لەگەڵ مالیکی کردووە، زۆبەی كات لە کۆتاییەکاندا بڕیارەکانی جێبەجێ کردووە. ئەوەی تێبینی کراوە، وڵاتانی ئەمریکا و کەنداو دەیانەوێت عێراقێکی دیکە بینا بکەن، دوور لە هەژموونی زۆروزەوەندی ئێران. عێراقێکی شیعی- سەدری- هاوشێوە و گونجاوی وەک وڵاتانی کەنداو پێک بهێنن. بۆیە پێویستە لە هەموو سات و ئەگەرەکاندا، کورد لەسەر پێ بێت.\nپێکهێنانی حکوومەت لە عێراقی دوای هەڵبژاردنەکەی (10ی ئۆکتۆبەری 2021)دا زۆر ئاڵۆز دەبێت، لە ناوخۆدا لایەنەکان هەموویان ئەجێندای جیاوازیان هەیە، سەدر، بارزانی، حەلبووسی، مالیکی چوار براوەی سەرەکیین، بەڵام چوار ئەجێندای لەیەک دووریان هەیە. لە ئاستێکی تردا، حکوومەتی ئایندەی عێراق حکوومەتی هەموو هێزە ناوچەیی و دەرودراوسێکانی عێراقە، بە بەریتانیا و ئەمریکاشەوە. بۆیە پێکهێنانی گەورەترین کوتلەی پەرلەمانی بۆ پێکهێنانی حکوومەتی ئایندە لە عێراقدا قورس دەبێت.\n* هاوەڵ و هەماهەنگیکاری پەیمانگەی مێدیتریانە بۆ توێژینەوەی هەرێمایەتی.


ئا: ڕەنگین سەلام\nهەرچەندە كوردستان وەک دەگوترێت روو لەكرانەوە و دەستەبەركردنی ئازادیەكانی تاك و مافەكانی ژنانە، بەڵام هێشتا هاوسەرگیری پێشوەختی کچانی بەتەمەنێکی کەمەوە تیا ئەنجامدەدرێ. یاساناسێك دەڵێت “هەندێك بڕگەی یاسایی رێگەی بۆ هاوسەرگیریی كچانی خوار 18 ساڵ رەخساندوە”.\nگەلاوێژ “ناوێكی خوازراوە”، ئەو رۆژەی هەرگیز لەیادەوەرییدا ناسڕێتەوە كە لەتەمەنی ١٥ ساڵیدا بەیەكەم منداڵییەوە ژان گرتبووی، لەنەخۆشخانە توند دەستی گرتبوو بەدەستی دایكییەوە و لەتاو ئازاری دەرزی لێدان و ژانی منداڵبون ئۆقرەی لێبڕا بوو، پزیشك‌و پەرستارەكانی چواردەوریشی بەدیار “مناڵێكەوە لەبەرگی ژنێك” دا واق وڕمابوون كە دووگیانە و خەریكە بەم تەمەنە كەمەوە دەبێت بەدایك.\nگەلاوێژ وتی “وەك زۆربەی ئەو كچانەی لەتەمەنێکی کەمدا بەشوو دەدرێن، خێزانەكەم هەژار‌و دەستكورت بوون، من و دایك و باوكم و خوشكێك و دوو برام لەژوورو هەیوانێكی كۆندا دەژیاین كە بە کەڵکی ژیان نەدەهات، بەڵام ئێمە پێی ڕازی بوین”.\nگەلاوێژ ئاماژە بەرۆژێکی ساردی یانزە ساڵ لەمەوبەر دەکات كە هەموو ژیانی ئەوی تیا گۆڕا. ئەو وتی “خوێندكاری پۆلی نۆی بنەڕەتی بووم، رۆژێكی زستان نەیانهێشت بچمەوە بۆ خوێندن، دایكم لەپاڵ خۆیدا دایندشاندم و پێیوتم: كچم گەورە بویت و قسمەت و نسیبی هەمو كچێكیش ماڵ و مێردە و داواكاریت هاتوە”.\nهەرچەندە گەلاوێژ وەك هەمو كچێك لەو تەمەنەدا لەپرۆسەی هاوسەرگیری‌و شەوی بوكێنی دەترسا، بەڵام ئەوە باوكی بو كە بڕیاری لەسەر چارەنوسی دەدا نەك خۆی.\nپیاوی داخوازیكار كە تازە لەخێزانەکەی جیابوبوەوە، تەمەنی ١٠ ساڵ لەگەلاوێژ گەورەتر بوو. گەلاوێژ وتی “نەهامەتی هەر لەیەكەم شەوی بوكێنیمەوە دەستیپێكرد، لەبەرئەوەی كاری سەرجێیم بەو تەمەنەوە زیاتر لەلاقەكردن دەچوو تا كاری هاوسەرگیریی. بۆیە هەر ئەو شەوە توشی نەزیف بووم و گەیاندمیانە نەخۆشخانە‌و خوێنێكی زۆرم لەبەر ڕۆشت”.\nوتیشی “پاش شەش ساڵ، هاوسەرەکەم بەنەخۆشی كۆچی دوایی كردو لەتەمەنی ٢٢ ساڵیدا بەسێ منداڵەوە تەنها مامەوە”.\nچیرۆكی گەلاوێژ یەكێكە لەسەدان چیرۆكی خەمناکی ئەو كچانەی هێشتا تەمەنی ١٨ ساڵیان تەواو نەكردوە و لەكوردستان هاوسەرگیری پێشوەختیان پێدەکرێ. هەرچەندە ئامارێك لەبەردەستدا نییە سەبارەت بەژمارەی ئەو كچانە، بەڵام لایەنە پەیوەندیدارەكان تێبینی هەڵكشانی ئەم جۆرە هاوسەرگیرییە دەكەن بەهۆی قەیرانی دارایی و نزمی ئاستی هوشیاریی و رێگەپێدانی لەڕووی ئاین و شەرعەوە.\nبەڕێوەبەری نەخۆشخانەی منداڵبوونی سلێمانی، د.شلێر فایەق غەریب ماوەیەكە ژمارەیەكی زیاتری ئەو ژنانە دەبینێت لەهۆڵەكانی منداڵبون كە تەمەنیان كەمە، ئەو وتی “ڕۆژانە ژنانی تەمەن 15و 16و 17 ساڵ روو لەنەخۆشخانەکە دەكەن‌و منداڵیان دەبێت، هەیە تەمەنی 20 ساڵە‌و 3 منداڵی هەیە، ژن هەیە تەمەنی 24 ساڵەو لەتاوا رەحمی دەرهێنراوە”.\nبەرێزیان ئاماژەیان بەوەدا “ئەم ژنانە زۆربەیان ڕێگەكانی ڕێگرییكردن لەمنداڵبوون نازانن، بۆیە جارێكی دیكەو بەزوویی دووگیان ببنەوە”.\nد.شلێر ئەوەش روندەكاتەوە ئەو كچانەی لەخوار تەمەنی ١٨ ساڵییەوە هاوسەگیریی دەكەن، گرفتی تەندروستی زۆریان ڕووبەڕوو دەبێتەوە، وەك: لەبارچوون و بوونی منداڵی نائاسایی و لەكاتی منداڵبووندا لەبەرئەوەی ئێسكی حەوزیان پێنەگەشتووە توشی فشاری خوێن‌و پەركەمی پاش منداڵ بوون دەبن. ئەو وتی “پاڵپێوەنانی كچان بەرەو قۆناغی دایكایەتی لەتەمەنێكی كەمدا، لەرووی دەروونیشەوە كاریگەری نەخوازراو لەسەر ئەو ژنانە بەجێدەهێڵێت زوو بە شوو دەدرێن، کە زۆربەیان توڕە و بێ ئارامن”.\nلەزۆربەی کۆمەڵگەکاندا ساڵی تەمەن دیارینەكراوە بۆ هاوسەرگیریی كچان، ئەمە پەیوەندی بەدابونەریتی باوی ئەو كۆمەڵگایانە خۆیانەوە هەیە. لەعێراقدا پەیڕەوانی ئایین و مەزهەبەكان هەریەكە و بەپێی باوەڕی خۆیان مامەڵە لەگەڵ ئەم پرسەدا دەكەن.\nلەساڵانی رابردودا بەشێك لەهێزە شیعییەكان لەهەوڵی ئەوەدا بون بەشوودانی كچان لەتەمەنی ٩ ساڵ بەرەو ژوور بكەن بەیاسا. ئەوەی چارەسەری ئەم پرسەی ئاڵۆز كردوە ئەوەیە کە رێگریی ئایینی لەبەردەم هاوسەرگیری پێشوەختدا نییە و بەشێك لەپیاوانی ئایینی كوردستانیش بەشێوەیەكی نایاسایی كچانی خوار ١٨ ساڵ مارە دەبڕن، بەبێ ئەوەی حكومەت و وەزارەتی ئەوقاف و دەسەڵاتی دادوەری وەك پێویست لێیان بپرسنەوە.\nپێش نوێژ و وتار خوێنی مزگەوتی هەڵەبجە، م.تەها ئەورەحمان ئەوە روندەكاتەوە كە بەشوودانی پێشوەختی كچان لە فیقهو بەپێی قەولی زانایانی ئیسلامی رێگەپێدراوە، ئەو وتی “ئەمەش بەڕەچاوكردنی شێوەی هەڵكەوتەی لەش‌و لاری كچەكە ئەگەر باڵغ بوو، توانای بەڕێوەبردنی ماڵی هەبوو ئەوا لەلایەن مامۆستایانەوە مارە دەكرێت بەڕەزامەندی خێزانی كچەكە”. ئەو پێشوایە کۆمەڵگەی کوردی زۆر دیاردەی نەشیاوی بەرامبەر بەژنان تێپەڕاندوە و ئێستا وەک جاران بەو رێژە بەرچاوە بەزۆر بە شوودان و ژن بەژن و گەورە بە بچوکی تیا پەیڕەو ناکرێ.\nهاوسەرگیری پێشوەختی كچان بەهەر بیانوییەک پاساوی بۆ بهێنرێتەوە، بەپێشێلكاریی مافەكانی مرۆڤ و بەلاقەكردنی شاراوەی كچان و لەژێر چەتری هاوسەرگیری شەرعیدا دادەنرێت. ئەمجۆرە هاوسەرگیرییە بەرپرسیاریەتی حكومەت‌و ئەنجومەنی یاسادانان و ئەوقاف و دەسەڵاتی دادوەریی و دامەزراوە ئاینییەكانیی کوردستانی خستوەتە ژێر پرسیارەوە كە ناتوانن سنورێكی بۆ دابنێن.\nیاساناس “عەلی مستەفا ئەحمەد” سەبارەت بەهاوسەرگیری كچانی تەمەن خوار ١٨ ساڵ ئاماژە بەوە دەكات بەپێی یاسای باری كەسێتی ژمارە ١٥ ساڵی ٢٠٠٨ی هەمواركراو، گرێبەستی هاوسەرگیریی لەدەرەوەی دادگا رێگەپێنەدراوە. ئەو وتی “ئەنجامدانی ئەم کارە تاوانە و ئەو کەسەی ئەنجامیدەدات یاسا سزای بۆ داناوە؛ بەغەرامە کردن بەشێوەیەک لەملیوێنێك دینار کەمتر نەبێت و لەپێنچ ملێون دینار زیاتر نەبێ، یان سزاکەی قورستر ئەبێ بەزیندانی کردن لە٢ ساڵ کەمتر و لە ٥ ساڵ زیاتر نەبێ بۆ ئەو کەسەی لەدەرەوەی دادگا کچێک مارە بكات لەپیاوێک کە ژنی تری هەبێت”.\nئەم یاساناسە ئەوەش رون دەكاتەوە كە یاسا بەچەند مەرجێك ئاسانكاری بۆ مارەبڕینی كچانی خوار ١٨ ساڵ كردوە. ئەو وتی “یاسا خۆی ڕێگەیداوە بەهاوسەرگیریی کچێک ١٨ ساڵی تەواو نەکردبێت، ئەویش لە دوو حاڵەتدا: کچەکە تەمەنی ١٥ ساڵیش بێت و لەبەردەم دادگا بیسەلمێنێت کە توانای هاوسەرگیری هەیە بەپشتبەستن بەبەڵگەیەکی پزیشکی و جەستەیی. بۆ ئەو کەسانەشی کە ١٦ ساڵ و ١٧ ساڵیان تەواو کردوە یاسا ڕێگەیداوە بەمەرجێک ڕەزامەندی وەلی ئەمری وەرگرێت لەبەردەم دادگا”.\nگەلاوێژی تەمەن ٢٥ ساڵ، یەكێكە لەو ژنانەی بەرەزامەندی “وەلی ئەمرە”ەكانی هاوسەرگیری پێشوەختی پێكرا. هەرچەندە یاسا ئەوی نەپاراست، بەڵام ئەو كە گەورە بو نەیویست ژیانی لەنێوان چوار دیواردا زیندانی بكرێ. پاش کۆچیدوایی هاوسەرەکەی ماوەیەك بۆ دابین كردنی بژێوی منداڵەكانی نانی بۆ ماڵان دەكردو ئێستاش ئارایشتگایەكی كردوەتەوە، گەلاوێژ وتی “ئەزمونی هاوسەرگیریی بەو تەمەنە کەمەوە فێری کردم کە گرنگترین شت بۆ من کارکردن و سەربەخۆیی ئابورییە”.


مێژوی ئەمڕۆ 11/5 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nمێژوی ئەمڕۆ 11/5\n- لە رۆژى 11/5/1888 ئیرفینگ برلین (Irving Berlin)، موزیسیان و ئاوازدانه‌ری ئه‌مریکی لە دایکبووە، لە رۆژى 22/9/1989 لە تەمەنى (101) ساڵى بە نەخۆشى لەشارى نیۆیۆرک کۆچى دوایى کردووە.\n- له رۆژى 11/5/1901 روزا ئوسیلندەر (Rose Ausländer)، ژنە شاعیر و نوسه‌ری یه‌هودى ئۆكرانى كه به‌رهه‌مه‌كانى به زمانى ئه‌ڵمانى نوسیوه له شارى چیرنۆڤتسی ئۆكرانیا له دایكبووه، لە رۆژى 3/1/1988 له ته‌مه‌نى (86) ساڵى له شارى دۆسلدۆرف له ئه‌ڵمانیا كۆچى دوایى كردووه.\n- لە رۆژى 11/5/1904 سلفادۆر دالى (Salvador Dalí)، نیگارکێش و ئەکتەر و دەرهێنەر و سیناریۆنوس و نوسەرى ئیسپانى لە شارى فیگیراس لە هەرێمى کەتەلۆنیا لە دایکبووە، لە رۆژى 23/1/1989 لە تەمەنى (84) ساڵى بە نەخۆشى دڵ لە شارى فیگیراس لە هەرێمى کەتەلۆنیا کۆچى دوایى کردووە.\n- له رۆژى 11/5/1916 كامیلۆ خۆسیە سیلا (Camilo José Cela)، شاعیر و رۆماننوس و نوسه‌ر و ئه‌كادیمیستى ئیسپانى له شارى بادرۆن له دایكبووه، لە رۆژى 17/1/2002 له ته‌مه‌نى (85) ساڵى به نه‌خۆشى دڵ له شارى مه‌درید كۆچى دوایى كردووه، له ساڵى 1989 خه‌ڵاتى نۆبڵى ئه‌ده‌بى وه‌رگرتووه.\n- لە رۆژى 11/5/1927 خوان گریس (Juan Gris)، نیگارکێشی ئیسپانی له ته‌مه‌نى (45) ساڵى به نه‌خۆشى له شارى بۆلۆن بیانكور له فه‌ڕه‌نسا کۆچى دوایى کردووە، له رۆژى 23/3/1887 له شارى مه‌درید له دایكبووه.\n- له رۆژى 11/5/1939 سمیح ئه‌لقاسم، شاعیری فەلەستینی له شارى زه‌رقا له ئورده‌ن له دایكبووه، له رۆژى 19/8/2014 له ته‌مه‌نى (75) ساڵى به نه‌خۆشى شێرپه‌نجه له شارى سفد له فه‌ڵه‌ستین كۆچى دوایى كردووه، لە ساڵى 1963 تاکو ساڵى 2014 بەشدارى لەکارى ئه‌ده‌بیدا کردووە.\n- لە رۆژى 11/5/1951 مەمدوح وافى، ئەکتەرى میسرى لە گوندى مندرە لە شارى فیوم لە دایکبووە، لە رۆژى 17/10/2004 لە تەمەنى (53) ساڵى بەنەخۆشى شێرپەنجە لە نەخۆشخانە لە شارى قاهیرە کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1979 تاکو ساڵى 2002 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.\n- لە رۆژى 11/5/1952 رونو سیشان (Renaud)، موزیسیان و ئاوازدانه‌ر و گۆرانیبێژ و شاعیر و نوسه‌رى فەرەنسی لە شارى پاریس له دایکبووە.\n- لە رۆژى 11/5/1981 بوب مارلی (Bob Marley)، گۆرانیبێژ و موزیسیانى جامایکایی له ته‌مه‌نى (36) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، له رۆژى 6/2/1945 له دایكبووه.\n- لە رۆژى 11/5/1985 شستر گوڵد (Chester Gould)، نیگارکێشى ئەمەریکى لە تەمەنى (85) ساڵى بە نەخۆشى دڵ لە شارى ودستۆک کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 20/11/1900 لە شارى پاوانى لە دایکبووە.\n- لە رۆژى 11/5/1998 مەلا مەسعود بێبەش (مەسعود عەبدوڵڵا شەنەغەیى)، شاعیری کورد لە تەمەنى (66) ساڵى لە شارى هەولێر کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 1/7/1932 لە شارى هەولێر لە دایکبووە، تاکو پۆڵی شەشەمی سەرەتایی خوێندویەتی و پاشان لە دائیرەی ئەشغال دامەزراوە، دوای چەند ساڵێک وازی لە کارى فەرمانبەرى هێناوە، ئیجازەی مەلایەتی لای باوکی وەرگرتووە و بووەتە مەلای مزگەوت، لە ساڵی 1956 بۆ یەکەم جار تەجویدی قورئانى گۆڕیوە بۆ سەر زمانی کوردی، لە ساڵی 1971 بەشێک لە دیوانەکەی خۆى بڵاوکردۆتەوە، لە ساڵی 1984 هەندێ لە پێنج خشتەکەیەکانى بڵاوکردۆتەوە، لە دیوانی باوکی شارەزای شیعر و ئەدەبیات بووە، لە قوتابخانەی سەید مەردان فێری مەقامات بووە، شیعرە داشۆرینەکانی لەسەر زارن و بە هەمان شێوەی شێخ رەزای تالەبانی، بەڵام ئەو شیعرانە بڵاو نەکراونەتەوە.\n- لە رۆژى 11/5/2001 دۆگلاس ئادمز (Douglas Adams)، رۆماننوس و شانۆنوس و سیناریۆنوس و نوسه‌ری ئینگلیزی له ته‌مه‌نى (49) ساڵى به جه‌ڵته‌ى دڵ له شارى سانتا باربارا له ویلایه‌تى كالیفۆرنیا کۆچى دوایى کردووە، له رۆژى 11/3/1952 له شارى كامبریدج له دایكبووه.


کارێکی گرانە گەر بمانەوێت بە تەواوی مێژووی سەما دیاری بکەین لەبەرئەوەی شتێکی ڕوون لەم هونەرەوە لە مێژوودا بۆ ئێمە جێنەماوە بۆ نموونە لە هەڵکۆڵینی سەر بەردەکان، ئامێرەکانی ڕاوکردن یان تابلۆکانی ناو ئەشکەوتەکان، هیچ یەکێک لەمانە شتێکی ڕوونمان پێناڵێن تا بزانین کەی هونەری سەما بۆتە بەشێک لە کلتوری میللەتانی دنیا.\nسەما بۆتە بەشێکی گرنگ لە ئاهەنگەکان و دابونەریتە کلتورییەکان و هەموو ئەو چالاکیانەی بۆ دەربڕینی خۆشی کراون. ئارکۆلۆجیستەکان مێژووی سەما بۆ ٩٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێننەوە، لەو تابلۆیانەدا کە لە هیندستان و میسڕ دۆزراونەتەوە. چیرۆکێکی کۆن هەیە کە مێژووی سەما بەم جۆرە دەگێڕێتەوە، لەو چیرۆکەدا باس لە چوونی پاشا ڤیجایا دەکات بۆ سریلانکا. کاتێک ئەو پاشایە لەوێ دادەبەزێ گوێی لە دەنگی موزیک دەبێت و خەڵکی سەما دەکەن بۆ ئاهەنگی هاوسەرگیری. بێگوومان ئەوانەی لەوێ سەما دەکەن هۆزی ئەو ناوچەیەن، واتا سەرەتا هۆزەکان سەمایان داهێناوە.\nسەما لە کۆندا وەکو میتۆدێک بۆ چارەسەر بەکار هاتووە. لە زۆر کلتورو میلەتانی دنیادا هەر لە هۆزەکانی بەڕازیلەوە بۆ ئەفریقاو ناوچەکانی ئاسیا. کاتێک یەکێک نەخۆش بووە کەسە نزیکەکانی بە دەوریدا سەمایان کردووە تاوەکو لەو ڕێگەیەوە وزە بۆ کەسەکە بگەڕێننەوە. هەندێ کاتیش سەما بۆتە هۆی مردن لەبەرئەوەی ئەو سەمایە ماوەیەکی زۆری خایاندووەو شەکەتی و ماندوویی سەماکەرەکانی کوشتووە. لە ڕاستییا ئەم جۆرە سەمایانەی کە لەو سەردەمانەدا بەکارهاتوون لە ئێستاشدا لە فۆڕمی تردا بەکاردێن لەلایەن سەماکەرە ناودارەکانی دنیاوە.\nسەما وەک میتۆدێک بۆدەربڕینیش بەکارهاتووە. یەکێ لەو دەربڕینە کۆنانەی کە سەمای تیا بەکارهاتووە بریتی بووە لە نمایشکردن و گێڕانەوەی ئەفسانەکان لەم ڕێگەیەوە. هەروەها بەکارهاتووە بۆ پیشاندانی هەست بۆ ڕەگەزی بەرامبەر لە ڕێگەی سەماوە. پێش بەرهەمهێنانی زمانی نووسراو وەک ڕێگایەک بەکارهاتووە بۆ گێڕانەوەی چیرۆک لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر.\nلە کلتوری ئەوروپیدا، یەکێ لە کۆنترین ڕیکۆردەکانی سەما دەگەڕێتەوە بۆ هۆمەر. کاتێک لە ئیلیاددا باسی کۆرییا دەکات. یۆنانی کۆن سیستەمێکیان بۆ سەما دانا، کە ببێتە دەربڕی هەستە جیاوازەکان. بۆ نموونە، سەمای فورییەکان، زۆر دەربڕاوە. فەیلەسوفی یۆنانی، ئەرستۆ، سەمای خستۆتە ئاستی شیعرەوە، وتوویەتی هەندێ سەماکەر کاتێک ڕیتم دەخەنە جوڵەکانیانەوە دەکرێ ببێتە هۆی دەربڕی ڕەفتار، سۆز و کردار. هەروەها پەیکەرتاشەکانیش بە جۆری تر هونەری سەمایان لە کارەکانیاندا پیشانداوە وەک هونەرێک کە دەربڕی سۆزە.


له ڕێساكانی عه‌قیده‌ی ئه‌هلی سوننه‌ت و جه‌ماعه‌ت\nالحمدللە رب العالمین والصلاة والسلام علی رسوله الأمین محمـد وعلی آلە وصحبە أجمعین\nئەسڵی ئەم نامیلکەیە پوختەیەکی رێساکانی عەقیدەبوو لە دیدی ئەهلی سوننەت و جەماعەتەوە کە دکتۆر ناصر عەبدولکەریم ئەلعەقل نوسیبووی و پێش بڵاوکردنەوەی _وەکو لە پێشەکییەکەیدا نوسیوێتی_ نیشانی چەند زانایەکی شارەزای عەقیدەو ئەحکامی دابۆوە. برایەکی بەڕیزی خۆمان پێشنیاری ئەوەی بۆ کردم کە بیکەینە کوردی و لە ناوەندی دیراساتی ئیسلامیی (ندا)دا بیکەینە بەرنامەی خوێندن. کە خوێندمەوە بینیم رێساکانی وەکو ماددەو بڕگەی دەستووریی کورت و پوخت و گشتگیر داڕێژراوە، بەڵام حەیفێ هیچی وای لەسەر کێشە عەقائیدیی و فیکرییەکانی سەردەم نەنوسیوە، وەکو ئیستیخلاف و حاکمێتیی و سەروەرێتی شەرع و طاغووت و دارولئیسلام و دارولکوفرو کۆمەڵکاریی ئوممەتی و جیهادو هیتر. بۆیە لە سەرەتادا وویستم هەر ئەوەی ئەو بکەمە بەرنامەکە، بەڵام دواتر وام پێباشبوو ئەم باسانەی سەردەمیشیان بۆ ئیزافەبکەم، نەشدەکرا بە جیا وەکو پاشکۆ دایاننێم، چونکە لە تەوەرەباسەکانی خۆیان دووردەکەوتنەوە. بۆیە منیش راڤەی هەندێک لەو زاراوانەی سەردەمم کردو کردمنە رێسای تری عەقیدەی ئەهلی سوننەت و جەماعەت، کە بێگومان منیش هەر لە دەقەکانی قورئان و سوننەت و کۆڕا (ئیجماع)ی ئوممەتەکەمانەوە هێناومە. هەر یەکێک لەم زاراوانەی سەردەمیش گرنگیی و کاریگەریی خۆیی لە نەوەکانی نوێی ئوممەتدا هەیە. کێشەکانی حاکمێتی هیچیان کەمتر نییە لە کێشەی خەلقی قورئان کە لە زەمانی خەلیفە مەئمووندا بوو بە کێشەی گەورەی نێوان ئوممەت و دەسەڵات. یان کێشەی کۆمەڵکاریی ئوممەتی بۆ هێنانەوەی سەروەرێتی شەرع لە وڵاتی موسوڵماناندا.\nلەبەر ئەم شێوەکارەی لێرەدا گرتوومەتەبەر ناتوانم بڵێم ئەمە هەر نامیلکە پوختەکەی دکتۆر ناصرەو کردوومەتە کوردی. نا، ئەمەی بەردەست هەمووی ئەوەی ئەوەو بەقەدەر ئەویش ئیزافاتی منی تێدایە. بۆیە نەمتوانی ناوی بنێم وەرگیڕراوی نامیلکەکەی ئەو، نەشمتوانی ناوی بنێم دانراوی خۆم! چونکە لە راستییدا ئەوەی من کردوومە: ئامادەکردنە. منیش لە چەندین راو بۆچوونی زاناو بیرمەندی ترم وەرگرتووەو _بە داڕشتنەوەی نوێ_ رێکمخستوونەتەوە.\nخوای گەورەش لێمانی وەرگرێت و بیکاتە مایەی بەرچاوڕۆشنیی موسوڵمانان... ئامین\nکرێکار / جومادای یەکەمی 1439\nکانوونی دووەمی 2018\n9/29/2018 5:38:57 PM


دکتۆر سالار باسیرە : به هه‌رێم بونی پارێزگاكانی هه‌رێمی كوردستان . – WTARIKURD\nئه‌و راستیه‌ی كه فكری مه‌ركه‌زیه‌ت ئه‌قلی ده‌سه‌لاتی سیاسی كوردیشی ته‌نیوه هه‌ربۆیه به پێویستیه‌كی سیاسی و كۆمه‌لایه‌تی و ئابوری و ئیداری ده‌بینم پارێزگاكانی هه‌رێمی كوردستان ببنه هه‌رێمی فیدرالی سه‌ربه‌خۆ. پارێزگای سلێمانی هه‌رێمێك بێت ، هه‌ولێر ، هه‌روه‌ها پارێزگای دهۆك ببنه هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆ . هه‌ر پارێزگایه‌كی نوێ دروستبێت ببێته هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆی فیدرالی . ( هه‌مان ئه‌م مۆدێله بۆ پارێزگای كه‌ركوكیش له ناوچه داگیركراوه‌كان ) . ئه‌م فره هه‌رێمیه له‌نێو فیدراسیۆنێكی سه‌ربه‌خۆی كوردستان ، ته‌نانه‌ت له ئاینده‌دا له‌نێو ده‌وله‌تێكی كوردیدا . به‌لجیكا له دوو فیدراسیۆنی هۆله‌ندیه‌كان و فه‌ره‌نسیه‌كان پێكهاتوه . هه‌ر فیدراسیۆنێكیش پێنج پارێزگای هه‌یه‌و كراون به پێنج هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆ له نێو فیدراسیۆنه یه‌ك نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌دا و له‌نێو ده‌وله‌تێكی ئیتحادی به‌لجیكادا .\n( سوده‌كانی فره‌هه‌رێمیی فیدرالی له هه‌رێمی / باشوری كوردستان )\nله سوده‌كانی ئه‌م فره‌هه‌رێمیه فیدرالیه ده‌بێته هۆی دابه‌شبوونی ده‌سه‌لات و رێگر ده‌بێت له چربوونه‌وه‌ی ده‌سه‌لات و مه‌ركه‌زیه‌ت له ده‌ستی لایه‌نێكدا . هه‌روه‌ها ده‌بێته به‌هێزكردنی دیموكراسیه‌ت و سه‌قامگیری سیسته‌می سیاسی به‌لام دیموكراسیه‌ت و سه‌قامگیریی مه‌رجی پێشوه‌ختیشن بۆ دروستبوونی ئه‌م سیسته‌مه لامه‌ركه‌زیه . یه‌كێكیتر له سوده‌كانی ئه‌م فره‌هه‌رێمیه دروستبونی كێبركێیه له نێوان هه‌رێمه‌كان و هه‌روه‌ها بواره جیاوازه‌كانی ژیان ده‌بوژێنێته‌وه‌و ده‌بێته هۆی ئاسانكردنی به‌شداری سیاسی هاولاتیان . هه‌روه‌ها به‌رێوه‌بردنی هه‌رێمه‌كه له‌لایه‌ن خه‌لكی ناوچه‌كه خۆیه‌وه ئه‌نجام بدرێ كه له روی كه‌لتوری و كۆمه‌لایه‌تی و سیاسیه‌وه نزیكه لێوه‌ی .\nهه‌ر هه‌رێمه توانای به‌سه‌ر ئیداره‌كه‌ی خۆیدا باشتر ده‌شكێت و كاری دانیشتوان خێراتر ده‌روات و كێشه‌و پێداویستیه‌كان (ئابوری ، كۆمه‌لایه‌تی ، ئیداری ، په‌روه‌رده ..) باشتر ده‌بینرێن . له‌م سیسته‌می فره‌هه‌رێمیه مه‌ترسی لایه‌نێك بۆ سه‌ر ئه‌وه‌ی تر زۆر كه‌مه . له‌م سیسته‌می سیاسی فیدرالی هه‌رێمیه‌دا هه‌مان ئه‌و ده‌زگایانه‌یان هه‌یه وه‌ك ئه‌وانه‌ی له ئیتحاد هه‌ن ( په‌رله‌مان ، حكومه‌ت ، دادوه‌ری …تاد ) .\nهه‌لبژێرده‌ر هه‌ر چوار سال جارێك له‌نێو ئه‌و هه‌رێمه‌ی تێیدا تۆمار كراوه په‌رله‌مانی هه‌رێمه‌كه‌ی خۆی هه‌لده‌بژێرێت . حیزبه سیاسیه‌كانی نێو هه‌رێمه‌كان ده‌توانن چۆنایه‌تی سه‌ركرده‌بوون له هه‌رێمه‌كانیاندا تاقیبكه‌نه‌وه‌و به‌م هۆیه‌وه ده‌توانن موماره‌سه‌ی سیاسه‌ت له‌سه‌ر ئاستی “ناوه‌ند ” به‌رز بكه‌نه‌وه وه‌ك ئه‌و پێكهاته سیاسیه جیاوازانه‌ی هه‌رێمی كوردستان له‌به‌غدا پیاده‌ی ده‌كه‌ن . بۆ كورد له باشوری كوردستان پیاده‌كردنی فه‌رمانره‌وایی سیاسی و مامه‌له‌كردن له‌گه‌ل ده‌وله‌ت و سیسته‌می سیاسیدا له‌سه‌ر ئاستی هه‌رێم و به‌تایبه‌ت ئیتحاد ئه‌زمونێكی گرنگه دواتر بۆ مامه‌له‌كردن له‌گه‌ل ده‌وله‌تی عێراقدا له دوارۆژدا له ده‌وله‌تێكی كوردیشدا . هاولاتیان ده‌توانن به‌هۆی كورتی رێگاكان له‌م سیسته‌می فره هه‌رێمیه فیدرالیه‌دا زوتر په‌یوه‌ندی به سیاسه‌تمه‌دارو داموده‌زگاكانه‌وه بكه‌ن و له پرۆسه‌ی سیاسی زۆرتردا به‌شداربن . دیارده‌یه‌ك ده‌بێته هۆی چاره‌سه‌ركردنی زۆرێك له گرفته‌كان . هه‌ر هه‌رێمێك له‌وانه ده‌بێته خاوه‌ن په‌رله‌مان و حكومه‌ت و دادوه‌ری خۆی بێ ئه‌وه‌ی كاریگه‌ری نه‌گه‌تیڤ بكاته سه‌ر یه‌كێتی نیشتیمانی و هه‌ست و هوشیاری نه‌ته‌وه‌یی و پاشه كشه نیه له ئامانجه نه‌ته‌وه‌ییه‌كان .\n( رێگریی یاسایی نیه بۆ به هه‌رێمبوونی پارێزگایه‌ك )\nبه‌پێی ده‌ستوری عێراق (مادده‌ی 119) هیچ رێگریه‌ك نیه له بریاری به هه‌رێم بونی پارێزگایه‌ك بۆنمونه به‌هه‌رێم بونی پارێزگای سلێمانی . عێراق ده‌ستورێكی هه‌یه‌و له‌و ده‌ستوره‌دا مافی فیدرالیزم بۆ پارێزگاكان چه‌سپێندراوه . هه‌ر كاتێك پارێزگاكان هه‌ست بكه‌ن كه ماف و ئیراده‌یان زه‌وت ده‌كرێت ده‌توانن په‌نا بۆ فیدرالی به‌رن . بۆ رێگری له‌و یاسایه به پێی برگه‌ی 3 مادده‌ی 2ی ره‌شنوسی هه‌رێمی كوردستان هاتوه “ نابێت هه‌رێمێكی نوێ له‌نێو سنوری هه‌رێمی كوردستاندا دابمه‌زرێت ”.\nبریارێك كه پێچه‌وانه‌ی ده‌ستوری عێراقه ، ئه‌و ده‌ستوره‌ی كه كورد خۆی ده‌نگی پێداوه‌و ده‌سه‌لاته‌كه‌شی به‌شداری كردوه له دروستبونه‌وه‌ی ئه‌م ده‌وله‌ته‌ی عێراقدا دوای روخانی ده‌وله‌تی به‌عس . ئه‌وه له كاتێكدا كه ده‌ستوری هه‌رێم راپرسی گه‌لی له‌سه‌ر نه‌كراوه به‌واتا شه‌رعیه‌تی نیه كه‌واته رێگریی ده‌ستوریی نیه له‌به‌رده‌م یرۆژه‌ی به هه‌رێم بونی پارێزگاكانی هه‌رێمی كوردستاندا .\nبۆنمونه ئه‌گه‌ر پارێزگای سلێمانی بیه‌وێت ببێته هه‌رێمێكی فیدرالی سه‌ربه‌خۆ ئه‌وا به‌پێی مادده‌ی 120ی ده‌ستوری عێراقی بۆی هه‌یه ده‌ستوری خۆی هه‌بێت و هه‌روه‌ها به پێی مادده‌ی 121 ببێته خاوه‌نی هه‌ر سێ ده‌سه‌لاته‌كان . به‌م پێیه‌و به پێی برگه‌ی 3ی ئه‌و مادده‌یه ده‌بێته خاوه‌ن بودجه‌یه‌كی خۆی له‌لایه‌ن حكومه‌تی ئیتحادیه‌وه ئه‌وه‌ش به پێی رێژه‌ی دانیشتوانی هه‌رێمه‌كه . سامانه سروشتیه‌كان هی ئه‌و هه‌رێمه‌یه كه‌تێیدایه .\nبه‌لام ئه‌وه‌نده‌ی سامانه سروشتیه‌كان زۆر جیاواز به‌سه‌ر هه‌رێمه‌كاندا دابه‌ش بوبن ده‌بێت ناوه‌ند یه‌كسانیه‌ك به‌ده‌ست بهێنێت بۆ ئه‌و هه‌رێمانه‌ی تر كه ئابورییان كورت ده‌هێنن. دروستبونی هه‌رێمی فیدرالی زۆرتر له‌عێراقدا فشارێك ده‌بێت بۆسه‌ر ده‌سه‌لاتی ئیتحاد بۆ دروستكردنی ئه‌نجومه‌نێكی فیدرالی / هه‌رێمه‌كان. ئه‌و ئه‌نجومه‌نانه‌ی كه هه‌رێمه‌كان تێیدا نوێنه‌رایه‌تی خۆیان ده‌كه‌ن . ئه‌وه ئه‌وه‌نده‌ی كورد بیه‌وێ له نێو ده‌وله‌تی عێراقدا بمێنێته‌وه .\n( فیدرالی بۆ عێراق ، مه‌ركه‌زیه‌ت بۆ كوردستان )\nله‌م هه‌رێمه‌ی كوردستان دوو حیزبی قائید حوكم ده‌كات له‌سه‌ر بنه‌مای ده‌سه‌لاتی خێزان و بنه‌ماله به شێوازێكی ئۆتۆكراسی و حیزبی قائیدی كاریزما كه بریارو ئیراده‌ی سیاسی به‌نده به سه‌رۆكه‌وه . حیزبی قائیدیش هه‌میشه به ئاراسته‌ی تاك حیزبی ده‌روات و هه‌ربۆیه ناكرێ خه‌سله‌تی دیموكراسی راسته‌قینه‌ی پێوه دیاربێت . له‌به‌ر رۆشنایی ئه‌م راستیه سه‌رجه‌م سێ ده‌زگاكه‌ی ولات په‌رله‌مان و حكومه‌ت و دادوه‌ری له‌لایه‌ن حیزبی ده‌سه‌لاته‌وه كۆنترۆل ده‌كرێن و به جیانه‌بونه‌وه‌ی ئه‌م سێ ئۆرگانه له یه‌كتر خه‌سله‌تێكی گرنگی دیموكراسیه‌ت له‌نێو ده‌برێت . پارتی دیموكراتی كوردستان كارله‌سه‌ر به سولتان كردن و به سعودی كردنی هه‌رێمی كوردستان و ده‌سه‌لاتی بنه‌ماله‌كه‌ی ده‌كات . هه‌ربۆیه كارێكی گرانه ده‌سه‌لاتێكی له‌م جۆره بروای به سیسته‌مێكی سیاسی هه‌بێت له‌سه‌ر بنه‌مای لامه‌ركه‌زی و فره‌هه‌رێمی فیدرالیی دامه‌زرابێت هه‌ربۆیه دروستبونی فره‌هه‌رێمی له كوردستانیشدا ده‌بێته هۆی لاوازكردن و چربونه‌وه‌ی ده‌سه‌لات له‌ده‌ستی خێزان و بنه‌ماله‌كان و سه‌نترال خوازه‌كان . ناكۆكه به‌خۆی ئه‌گه‌ر هه‌رێمێك خۆی به‌فیدرالی ناوببات و داوای فیدرالیه‌ت بكات بۆ عێراق به‌لام له هه‌رێمه‌كه‌ی خۆیدا بروای به‌لامه‌ركه‌زی پارێزگاكان نه‌بێت و ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان بێده‌سه‌لات كرابن . یاسای پارێزگاكان وه‌ك پێویستیه‌كی ئیداری گرنگ له‌لایه‌ن په‌رله‌مانه‌وه داده‌نرێت . به‌په‌یڕه‌و نه‌كردنی سیسته‌می لامه‌ركه‌زی له ولاتدا رۆلی ئه‌نجومه‌نه‌كانیش نامێنێت . سیسته‌می لامه‌ركه‌زی كه ده‌بێته هۆی دابه‌شكردنی ده‌سه‌لاته‌كان ده‌بێته هۆی به‌هێزكردنی دیموكراسی و سه‌قامگیری و كه‌مبونه‌وه‌ی گه‌نده‌لییش .\nسیسته‌می لامه‌ركه‌زی ئه‌مرۆكه له جیهانی هاوچه‌رخدا مۆدێلێكی گونجاوی فه‌رمانره‌واییه . مه‌ركه‌زیه‌ت نه‌ك ته‌نها كۆی ئه‌قلی سیاسی و سیسته‌می سیاسی ده‌وله‌تی عێراقی ته‌نیوه به‌لكو له هه‌رێمی كوردستانیشدا هێشتا له ژیانی حوكمرانی و سیاسی و حیزبیشدا ئه‌قلیه‌ت و سیسته‌می مه‌ركه‌زی و كه‌لتوری مه‌ركه‌زی زاله. كاره‌كانی هاولاتیان و پارێزگاكان ئه‌مرۆكه له سایه‌ی ئه‌و ده‌سه‌لاته‌ی ئێسته‌دا له هه‌رێمی كوردستان و به‌پێی ئه‌زمونه‌كان له‌سه‌ر سیسته‌می لامه‌ركه‌زی نارۆن به‌رێگاوه‌و سیسته‌مه‌كه سیمای سه‌نترالیزمی هه‌لگرتوه . ئه‌وه ناكۆكه به‌خۆی ده‌سه‌لاتی كوردی ئیدیعای ئه‌وه بكات گوایه حوكمرانی مه‌ركه‌زیی له عێراقدا قبول ناكه‌ن كه‌چی له كوردستاندا خۆی مه‌ركه‌زیه‌ت په‌یره‌و ده‌كات . خۆئه‌گه‌ر وه‌ك واقیع بۆی بروانین هه‌رێمی كوردستان دوو ئیداره‌یه . هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی دوو هه‌رێمی جیاواز بێت له‌یه‌كتر هه‌رچه‌نده به‌ناوی یه‌ك په‌رله‌مان و یه‌ك حكومه‌تی هاوبه‌شه‌وه قسه‌ده‌كرێ . بادینان به كرده‌وه له لایه‌ن پارتیه‌وه مامه‌له‌ی هه‌رێمێكی سه‌ربه‌خۆی له‌گه‌لدا ده‌كرێ و هه‌موو شتێكی له سۆران جودایه . مه‌ركه‌زیه‌ت و دیموكراسیه‌ت دوو شتی ناكۆكن به یه‌ك .\nهه‌تا ئه‌مرۆكه‌ش هه‌ندێك له لایه‌نه عیراقیه‌كانیش كار بۆ ده‌سه‌لاتی مه‌ركه‌زی ده‌كه‌ن و دژ به دروستبوونی هه‌رێمی فیدرالین . كورد له مێژوی ده‌وله‌تی عێراقدا و له نێو هه‌موو گه‌لانی تری نێو عێراق گرفتاری سیاسه‌تی مه‌ركه‌زیه‌ت و به‌و هۆیه‌وه روبه‌روی زیان بۆته‌وه . هه‌ربۆیه مه‌ركه‌زیه‌ت له به‌رژه‌وه‌ندی كورددا نیه . فكری مه‌ركه‌زیه‌ت له عێراق به‌ته‌نها بۆ به‌رژه‌وه‌ندی نوخبه‌یه‌كی دیاری ده‌سه‌لات بوه .


ئەوەی لەم گەڕی ھەڵبژاردنەدا دەبینرێت و دەبیسترێت\nسوودان پشت لە هاوپەیمانییە سەربازییەکەی سعودیە دەکات\nسلێمانی.. پارەی وەگیراوی پیشەوەران لە ناوچەی پیشەسازی خەرج ناکرێتەوە\nئەمریکا: هێرشکردنە سەر بنکەی سەربازیی بەلەد بە پاڵپشتیی ئێران ئەنجام دراوە\nبه‌ڤیدیۆ.. دیلانار یه‌ڵدز كلیپێكی نوێی بڵاو كرده‌وه\n07 ئایار 2018\nئەم ھەڵبژاردنە جیاوازترە لە ھەموو ھەڵبژاردنەکانی تر، کە کورد لە باشووردا ئەزموونی لەگەڵیدا ھەیە. لەدوای ڕاپەڕیینی بەھاری ١٩٩١ەوە ھەتاوەکوو ئێستا، دیموکراتیترین ھەڵبژاردنە کە کورد تێیدا گەشەی کۆمەڵایەتیی خۆی کردووە.\nلەم ھەڵبژاردنەدا تووندوتیژیی فیزیکیی نییە، بەڵام تووندوتیژییەکی گەورەی دەروونیی ھەیە، بەرانبەر بە یەکتریی. وێڕای ھەموو ئەم ھەڵچوونە دەروونییانە، کورد لەسەر ڕێگایەکی باشی دیموکراتییە، کە دەشێت لە ئایندەدا بە گەشەی تاک و کۆی کورد، ھاووڵاتییان فێری ئەوە بن، کە ڕێز لە یەکتریی بگرن، سنووری یەکتریی نەبەزێنن، وێڕای جیاوازیی بیروڕا، جیاوازیی باکگراوندی ئیدیۆلۆگیی، یەکترییان وەک کورد خۆشبوێت و تێکۆشانیان بۆ نیشتیمانی کورد بێت.\nئەوەی لەم ھەڵبژاردنەدا ڕوودەدات، قۆستنەوەی ھەموو دیاردە و ڕووداوێکە، بۆ مەبەستی گەرمکردنی بازاڕی بەدەستھێنانی دەنگ. لە کڕیین و فرۆشتنی دەنگدا، لە وەرگرتن و پێدانی دەنگدا، چ پێویستە سیاسییەکان کردەیەکیان پێبێت بۆ فرۆشتن، چ دەنگدەرانیش چاوەڕوانییەکیان ھەبێت. گریمان من برسیمە و دەچمە چێشتخانەیەکەوە بۆ نانخواردن، پێویستم بە پارەیە بۆ کڕیینی خواردن. لێرەدا پرۆسەی پێدان و وەرگرتن خاوەنی ھەمان فێنۆمێنە، کە وەرگرتن و پێدانی دەنگ لە ھەڵبژاردندا ھەیەتی.\nگریمان لە تەنیشت ئەو چێشتخانەیەوە، کە من خواردنی لێدەخۆم، چەند چێشتخانەیەکی تریش ھەیە، بەرانبەریش ھەمانشێوە چێشتخانەی لێیە، بەڵام من بە ڕێککەوت چوومەتە ئەم چێشتخانەیە. ھیچ کام لە خاوەن و کارمەندانی چێشتخانەکانی تر، نایەنە بەردەرگا و ھاوار بکەن بۆ شکاندنی ئەو چێشتخانەیەی، کە من خواردنی تێدا دەخۆم، ھەتاوەکوو من پەشیمانببمەوە و بچم لای یەکێک لەو چێشتخانانەی تر خواردن بخۆم.\nبەڵام ئەوەی وەھا دەکات، کە من بە ویستی خۆم بچم لای ئەوان خواردن بخۆم، ئەوەیە کە، ئەوان دەشێت خزمەتگوزارییان باشتر بێت، خاوێنتربن، خوارنیان خۆشتر بێت، خواردنیان جیاوازتر بێت، ھەرزانتر بێت، ئەتمۆسفێرەی چێشتخانەکە ئارامتر و ھەستبەخشتر بێت …ھتد.\nئاسان نییە، کە بدۆزرێتەوە، ئاخۆ لە باشووری کوردستاندا دەنگدەری بێلایەن ھەیە یاخوود نا. دەنگدەری بێلایەن ئەو تاکەی چێشتخانەکەیە، دەنگدەدات بەو لایەنەی، کە خزمەتگوزاریی زیاترە، دڵنیایی کۆمەڵایەتیی، نەتەوەیی، سیاسیی و دارایی زیاترە. بەڵام دەنگدەری پارتەکان، ئەگەر لە خراپتریین چێشتخانەشدا خواردن بخۆن، ئەوا دەنگیان ھەر بۆ پارتەکەی خۆیانە.\nلە باشووری کوردستاندا، نیشتیمان نابێتە نیشتیمانێکی ئاوەدان و بەھێز و دڵنیا، ھەتاوەکوو ژمارەی بێلایەن لە ژمارەی ئەندامانی پارت زیاتر نەبێت، چونکە تەنھا دەنگدەری بێلایەن دەتوانێت بزانێت، کام پارت خاوەنی زیاتر دڵنیایی کۆمەڵایەتیی، دارایی، سیاسیی و نیشتیمانییە. ئێمە ئەم کولتوورەمان لەگەڵ خۆماندا بۆ ئەوروپا و ئەمێریکاش ھێناوە. تەنھا دەنگ بە یەک لایەن دەدەین، ئەویش ئەو لایەنەیە، کە خۆمان پێشتر لە کوردستان ئەندامی بووین، یاخوود ھاوشێوەی ئەو پارتە بووین، کە ئێستا لە ئەوروپا دەنگی بۆ دەدەین. من خۆم لەوەتەی لە ئەوروپام دووجار دەنگمداوە، ھەر دوو جارەکەش بە سۆسیال دیموکرات، لەوە بەدواوە چیتر دەنگم نەداوە، لە ھەڵبژاردنی مەڵبەندەکان و شارەکانیشدا دەنگ نادەم. لە کوردستاندا یەکجار دەنگم داوە، ئەویش دوای ڕاپەڕیین.\nلەم ھەڵبژاردنەدا لە پارتە ئایینییەکانەوە بیگرە ھەتاوەکوو گۆڕان و ھاوپەیمانیی، کە سیاسەت و ئیدیۆلۆگییان نادیارە، لە چەکمەجەی داخراو دەچن، کە نازانرێت چیان تێدایە، قسە لەسەر پاراستنی مافەکانی کورد دەکەن. دەتوانم بڵێم، کە ھاووڵاتییان دەزانن چیاندەوێت، بەڵام بەشێکی گەورەی سیاسییەکان و کاندیتەکان نەخێر، ئەوەی ئەوان دەیزانن، ئەوەیە، کە دەنگی دەنگدەران وەربگرن. بەشێک لە کاندیتەکان دەڵێن، دەچینە بەغداد بە یاسا بەرگریی لە مافەکانتان دەکەین، بەڵام چەندیینجار ڕەنج سەنگاویی لە چەندیین کاندیدی پرسیوە، کە ئاخۆ بڕگە یاساییەکان باس لە چی دەکەن، کەچیی نەک یاساکانیان نەخوێندۆتەوە و نایناسن، بەڵکوو بێباکیشن و دەڵێن: ئەوە گرنگ نییە، من بزانم چ بڕگە و ماددەیەک باس لە چ مافێک دەکات، ئەوەی گرنگە من لە بەغدا داوای مافی کورد بکەم.\nکێشەی کاڕڵ مارکس لەگەڵ سیاسییەکانی پرۆلیتاریادا ئەوە بوو، کە سیاسییەکان داوای ڕاپەڕیین و شۆڕشیان دەکرد. مارکس دەیگووت: کە کرێکاران ھێشتا ئامادەی شۆڕش نین، پێویستیان بە ڕوونکردنەوەی زیاتری زانستییە، دەنا خوێنێکی زۆر دەڕێژرێت و سەرکەوتنیش بەدەستناھێنن. کەس گوێی لە کارڵ مارکس نەگرت، بە فریدریش ئێنگلسیشەوە، شۆڕشیان بەرپاکرد و خوێنێکی زۆریان ڕشت، ئەوەی کوژرا، کوژرا، ئەوەی گیرا گوللەباران کرا، ئەوەشی دەربازبوو، ڕایکرد بۆ فەڕەنسا و بەریتانیا، بە کاڕڵ مارکس و ئێنگلێسیشەوە.\nھاووڵاتیی کورد نە ژیانێکی ئازاد و بەختەوەر بەدەستدەھێنێت، نە خاوەنی دڵنیایی کۆمەڵایەتیی، سیاسیی و نیشتیمانیی دەبێت، نە دەشبێتە خاوەن دەوڵەت، ئەگەر خاوەنی سیاسییگەلێکی وەھا و کاندیتگەلێکی وەھا بێت. ئەقڵ و زانست ژیانی ھاووڵاتییانی کورد چ ڕزگاردەکات و چ دەپارێزێت.\nجیاوازیی نێوان پارتە ئیسلامییەکان و ئەوانی تر لە ئامانجدایە، ئیسلامییەکان چەند دەنگ ھەڵبڕن بۆ پاراستنی ژیانی ھاووڵاتییان و ئازادییان، ئامانجیان تەنھا لەپێناوی خودادایە، نەک کورددا. واتە تێکۆشان بۆ خودایە نەک بۆ مرۆڤی کورد. کۆمۆنیستەکان بۆ جیھانێکی کۆمۆنیستییە، سۆسیالیستەکان بۆ جیھانێکی سۆسیالیستییە. پارتی دیموکرات بۆ کۆمەڵگایەکی دیموکراتە. بەڵام گۆڕان و ھاوپەیمانیی و یەکێتی ئامانجیان نادیارە.\nتۆ دەتوانیت لەسەر لاپەڕە پزیشک بیت و چەندیین نەخۆش لەژێر دەستتدا بمرێت، چونکە کەسێکی کۆمپێتێنت نیت. ھەمانشێوە، پارتێک دەتوانێت خاوەنی ئیدیۆلۆگییەک بێت بۆ ئازادیی و ژیانێکی بەختەوەر، کەچی کۆمەڵگا بەدەستیەوە بناڵێنن. جێگای تێڕامانە، کە لە ھەموو گەڕێکی ھەڵبژاردندا پارتێک قووتدەبێتەوە و دەڵێ: من کوردستان ڕزگاردەکەم. کێشەی نێوان پارتەکانیش وەک گرۆیەک منداڵ و‌ەھایە لە تیپێکدا، کە ھەر یەکەیان ویستیانە خۆیان ببنە پاڵەوانی بردنەوەی یارییەکی تۆپی پێ، ھەریەکە خۆی زۆرترین گۆڵ بکات ...ھتد. کێشەی ئەم منداڵانە بریتییە لە فێرنەبوونیان بۆ پێکەوە کارکردن. دەنگدەری پارت تەنھا پشتگیریی پارتەکەی دەکات نەک نیشتیمان، دەنگدەری پارت نیشتیمان دەکاتە قوربانی پارتەکەی. دەنگدەری پارت وەک سیاسییەکانی پارتەکەی فێری پێکەوەکارکردن نەبووە. پشتگیریی ھەموو ھەڵە و خەتایەکی پارتەکەی و سیاسییەکانی دەکات.\nئەم گەڕەی ھەڵبژاردن، کۆمەڵێک دیمەنی شارستانیی نوێی لەگەڵ خۆیدا ھێنا، ھەمانکاتیش دەریخست، کە کورد ھێشتا لەناو خۆیدا تەبا نییە و سەرکەوتنێکی نیشتیمانییانە ئامانجی ھەموو نییە. لەکاتێکدا ئێمە ھەموو پێکەوە و تەنھا پێکەوە بەھێزین.\nبیرکردنەوەیەکی تەندروست ژیانێکی تەندروست بەرھەمدێنێت. کوردستان بە گشتیی و باشوور بەتایبەت بە سووپەرمانەکانی گەڕی ھەڵبژاردن ڕزگارناکرێت، ڕزگارکردن بە واتای دابینکردنی ئاسایشی ژیانی ھاووڵاتییان لەو نیشتیمانەدا، خستنەوەی ناوچە دابڕاوە کوردییەکان بۆ ژێر ڕکێفی فەرمانڕەوایەتیی کورد، بەتایبەت کەرکووک.\nپێکەوە و تەنھا پێکەوە بە کۆی گشتیی ھەموو ھاووڵاتییان دەتوانرێت ئەم خەونە بکرێتە ڕیالیتێت. کێشەی سەرنەکەوتنی کوردیش لەم پرۆسەیەدا، بریتییە لە ئارەزووی بە تەنھا کارکردن و بینینی ڕۆڵی ڕزگارکەری تاک و تەنھا و سووپەرمانیی. بەڵام ئەگەر سەرنج لە فیلمی سووپەرمانی ٢٠١٦ بدەین، دەبینین، کە سووپەرمان چیتر بە تەنھا ناتوانێت جیھان ڕزگاربکات، بەڵکوو پێویستی بە ھاوکاریی کۆمەڵێک پاڵەوانی ترە، کە ژیانیان دەخەنە خزمەتی مرۆڤایەتییەوە. لێرەدا بۆ یەکەمیینجار سووپەرمان دەمرێت، ھەتاوەکوو خەڵکیی لە چاوەڕوانیی سووپەرماندا نەبن، بەڵکوو ھەموو یەکێک خۆی ئەرکی پاراستنی ژیانی خەڵکیی و ڕزگارکردنی جیھان بگرێتە ئەستۆی خۆی، لێرەدا سووپەرمان فێرمان دەکات، کە پێکەوە کاربکەین، کە ئێمە ھەریەکێکمان خۆشمان سووپەرمانێکین، ھەریەکەمان خاوەنی توانایەکین، کە دەکرێت بخرێتە خزمەتی مرۆڤایەتییەوە.\nدروشمی فڵان و فیسار پارت، فڵان و فیسار سەرۆک، دروشمێکە کە بەلاڕێماندا دەبات، بەڵام دروشمی ھەموو پێکەوە، دروشمێکە بۆ ڕزگاریی ھەتاھەتایی دەمانبات. دروشمێکە ناھێڵێت دژی یەک کاربکەین، دروشمێکە فێرماندەکات، کە پێکەوە کاربکەین، دروشمێکە فێرماندەکات، کە یەکترمان خۆشبوێت. ئەگەر کورد بە گشتیی خاوەنی ئەم ھەستە بوایە لە ڕیفراندۆمدا، ئەوا خەونی گەورەی کورد، کە سەربەخۆییەکی ھەتاھەتاییە، دەھاتە دی، ئەوا کەرکووک ھەر لەژێر فەرمانڕەوایەتیی کورددا دەمایەوە. تەنھا بە خۆشویستنی یەکتریی و ڕێزگرتن لە یەکتریی دەتوانین ئاسوودە و ئازاد بژیین. تەنھا بە دەستپێکردنی گۆڕانی بیرکردنەوەمان دەتوانین پێکەوە کاربکەین، ئامانجمان نیشتیمان بێت نەک پارت. گەورەیی مارکس لەوەدا بوو، کە دەیگووت: من مارکسیی نیم، بەڵکوو من دەمەوێت جیھان بگۆڕم. گەورەیی لە یەکێتیی بوون، پارتی دیموکرات بوون، سۆسیالیست بوون ...ھتددا نییە، بەڵکوو لە گۆڕیینی ژیانی کورددایە.


27 November 2021 14:14\nپەیامی کورد ... لەم کاتەدا ٤٠٠ مێگاوات کارەبای نیشتمانی زیاد دەبێت\nبەڕێوبەری بەرھەمھێنانی کارەبای ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، کارکردن بۆ زیادکردنی بەرھەمی کارەبا لە ھەرێمی کوردستان بەردەوامە و کاری باشیان کردووە. دەشڵێ، ئەم ھەفتەیە زیاتر لە ٤٠٠ مێگاوات کارەبای نیشتمانی زیاد دەبێت، ئەمەش وا دەکات کاتژمێرەکانی پێدانی کارەبا زیاتر بن.\nدیار تاھیر بابان، ڕایگەیاند : لە ئێستادا وەکو وەزارەتی کارەبای حکوومەتی ھەرێمی کوردستان نزیکەی ٣ هەزار و ٤٠٠ مێگاوات کارەبامان بەردەستە، بەڵام وێستگەی کارەبای گەرمیان تا سبەی دەکەوێتە کار، کە پێشتر بڕیار بوو ١٦٥مێگاوات بەرھەم بێنێت، ئێستا ٢٠٠ مێگاوات بەرھەم دێنێت، ئەوەش دەکەوێتە ناو تۆڕی کارەبا و بەرھەم زیاد دەکات.\nبابان ووتیشی، وێستگەی خەباتیش کە مانگێکە سیانە دەکرێت، ئەویش تا کۆتایی ئەم ھەفتەیە ٢٥٠مێگاوات کارەبا زیاد دەکات، بەمەش بەرھەمی کارەبا زیاد دەبێت، بۆیە تا کۆتایی ئەم ھەفتەیە بەرھەمی کارەبای ھەرێمی کوردستان زیاتر لە ٤٠٠ مێگاوات زیاد دەکات.\nناوبراو باسی لەوەش کرد، پێش ماوەیەک چەند یەکەیەکی دیکە سیانە کران، بۆ ئەوەی ئامادەبن بۆ وەرزی زستان، چوونکە بەو کارانەی ئەنجاممان داوە کە بەرھەمی کارەبا زیاد بووە، کاتژمێرەکانی پێدانی کارەباش زیاد دەبێت.\nکارەبای حکوومەتی ھەرێمی کوردستان


وەڵامدانەوەی قوتابیە بێزاركەرەكان - Feropedia\nماڵەوە /بابەتە بەربڵاوەكانى فێركردن/بەڕێوەبردنى پۆل/وەڵامدانەوەی قوتابیە بێزاركەرەكان\nسەرنج و ئاگادار كردنەوەی خراپ شێوازێکی گشتی و هەست پێنەکراوی بەرگریە کاتێک ژینگەیەکی ئاسای تێکدەچێت، مامۆستایان ئەم شێوازە بەکاردێنن کاتێک هەست بە شڵەژان دەکەن لەبەر ئەوەی دەبینن کارەکانیان شێواوە،بەڵام سزادان سوود نابەخشێت بە قوتابیە تێكدەرەكان.\nبە گشتی شێوازی بەرنگاری لە قوتابخانەكان وا لە قوتابی دەكات بەشێوازێكی بەرەنگارانە مامەڵە بكات. بەڵام من پێمخۆشە ئەم تێڕوانینە بگۆرم و بابەتەكە نزیك بكەمەوە لە مامۆستایان،دەمەوێت مامۆستایان هەموو كاتێك لە پۆلا بێ ترس بن لە ڕووی جەستەی و سۆزداریەوە بە تايبەت ئەو مامۆستا دڵسۆزانەى كە باوەڕیان بە خۆیان هەیە و ئامادەن بۆ وەڵامدانەوەی بەرەنگارانە.\nنانسی راپاپۆرت و جێسیكا میناهان لە كتێبی (ڕێسای ڕەفتاركردن: رێبەرێكی كرداری بۆ تێگەیشتن و فێركردنی ئەو قوتابیانەی بەرەنگاری دەكەن) دەڵێن(ڕەفتار گەیاندنە و ئەركی هەیە ، ڕەفتار بە چەند شێوەیەك ڕوو دەدات). بەداخەوە هەمان شێوەش ڕاستە بۆ سەرنج و ئاگادار كردنەوەی خراپ، سەرنج و ئاگادار كردنەوەی خراپ بريتييە لەوەى كە مامۆستا هیچ زمانێكی تر نەزانێ بۆ تێكەڵاو بوون لەگەڵ قوتابی و ئامانج پارێزگاریكردنە لە خود و تیایدا دەنگ بەرزدەكرێتەوە و هەڵەشە دەبێت،ئەمەش دژی لێبووردەییە بەبێ ئەوەی هەستی پێبكرێت. ئامۆژگاری راپاپۆرت و میناهان ئەوەیە(تاكە ڕەفتار كە مامۆستایان دەتوانن ئەنجامی بدەن كۆنترۆڵ كردنی ڕەفتاری خۆیانە) ئەمەی كە دەیخەینە ڕوو بیرۆكەیەكە كە هاوكاری مامۆستایان دەكات لە شیوازی وەڵام دانەوەی بەرەنگاری.\nنەخشە ڕێگای ڕەفتار\nنەخشەی پۆلەكەت بكێشە كە دەرگا و پەنجەرە و مێز و تەختە ڕەش و هەموو شتە گرنگ و شوێنە گرنگەكانی تیادا بێت. دڵنیام كە دەزانی شوێنی ئەو قوتابیانە لە كوێدایە كە كاری تێكدەری دەكەن. پاشان خەیاڵی ئەوە بكە كە لە رۆژێكی ئاسایدایت و وانە دەڵێیتەوە. دوای شوێن پێى رۆژانەت بكەوە كە لە ناو پۆلدا لە كاتی جوڵاندا ئەنجامی دەدەیت،ئایا هەندێك كات بە هیچ هۆكارێ هەنگاوەكانت خێرا دەكەیت؟ لەو شوێنانەی كە هەنگاو خێرا دەنێیت لەسەر نەخشەكە بە هێڵێكی تۆخ دیاری بكە. چەند بازنەیەك لەسەر هێڵەكە بكێشە بۆ دیاری كردنی هەر وەستانێك لە كاتی ڕۆشتندا. پاشان بە ڕەنگێكی تر هێڵێك بكێشە بۆ ئەو كەسە یا ئەو شتەی كە سەیری دەكەیت لە كاتی وەستاندا. بەردەوامبە لە كێشانی هێڵەكان بۆ گەیاندنی هەموو ئەو سەرنجانەی كە لە یادتە بە یەكتر كە رۆژانە بەشێكن لە چاودێریكردنی ئاسایت. ئەگەر بە دانیشتن وانە دەڵێیتەوە ئەوا هێڵەكان لەوێوە بكێشە، واتە بەرەو كام ئاڕاستە دەنگت بەرزكردەوە تیرێك بەرەو ئەو ئاراستەيەی بەرامبەرت بكێشە.\nئێستا هەناسەكان بخە سەر نەخشەكە، ئایا تۆ ئاگاداری كە چۆن هەناسە دەدەیت لە كاتی وانەدا؟ بە ڕەنگێكی تر هێڵێكی شەپۆلی لەسەرو هێڵ و تیرەكان بكێشە كە پێشتر كێشاوتن، لە ڕاستیدا ئایا لە شێوەی هێڵێكی شەپۆلیە یاخود هێڵێكی شڵەژاو زیكزاكیە؟ یاخود هەندێك جار بیرت چووە هەناسە بدەیت؟ بە هەمان رەنگ هێڵێكی تەخت بكێشە بۆ كاتی لەو شێوەیە.\nدەتوانیت ئەو بیرۆكانە بخەیتەوە یادت كە لە كاتی وانەكەتدا هەتبووە؟ ئایا بیركردنەوەكانت پەیوەست بوون بە هەموو قوتابیەكانت یاخود هەندێكیان؟پاشان لەسەر نەخشەكە لەنزیك كورسی یان مێزی ئەو قوتابیەیە كە بیرۆكەكەت پەیوەستە پێوەی بیرۆكەكەت دیاری بكە، ئەمە دووبارە بكەرەوە بۆ ئەو قوتابیانەی كە بیرۆكەی دیاری كراوت هەبووە بۆیان، لە سەر نەخشەكە هەر بیركردنەوەیەك كە هاتووەتە مێشكت دیاری بكە لەو جێگایەی كە بیرت كردووەتەوە.\nدەتوانیت لەم نەخشەیەدا خۆت ببینیت لە كاتی وانە وتنەوەدا بۆ بەدواداچوونی زانیارییە سۆزداری و جەستەییەكانت و هەڵسەنگاندنی ڕەفتارەكان بە سەرنج و ئاگادار كردنەوەی خراپ، هەروەها هاوكارت دەبێت بۆ تێگەیشتن لە چوار چێوەی كات و دۆخ و شێوەی سەرنج و ئاگادار كردنەوەی خراپ لە كاتی ڕووداندا لەبەر ئەوەی دەتوانیت خۆت ببینیت كەی و لە كوێ هەست بە نائارامی و تێكچوون دەكەیت. ئێستا تۆ دەستت كرد بە بینینی خۆت لە وانەدا و بە ئاگایت لەهەموو ئەوشتانەی كە لە دەوروبەرتن و لە بەركەوتنەكانت لەگەڵ قوتابییەكاندا. لە ڕێگای نەخشەكەوە بۆت دەردەكەوێ كە زۆربەی كات تۆ لە ناوەراستی سەرنجەكانیت. لەكاتێكدا یەكێك لە رەفتارە گشتییەكانی قوتابی سەرنج راكێشانە و بە ئاگاداركردنەوەی خراپ وەڵامدەدرێتەوە، ئێستا كاتی ئەوەیە چاودێری قوتابییەكانت بكەی.\nون بوونی مامۆستا\nسەیری نەخشەكە بكەو باشترین خاڵی چاودێری بدۆزەرەوە لە پۆلەكەتدا كە تیایدا بتوانی هەمووقوتابیەكان ببینیت لە كاتی سەرقاڵبوونیان، پاشان ئەركێكیان پێبدە كە چێژی لێ وەربگرن و خۆت ون بكە. چێژ وەربگرە لە چاودێری كردنی قوتابیەكانت وەك پاڵەوانی فێربوونیان، لەكاتی ئەم تاقیكردنەوەدا پێویستە واز لە چاودێری نەهێنیت و بەبێ دەنگی بمێنیتەوە، مەبەست لەمەش دروستكردنی دۆخێكە كە تیایدا رێدەگریت لە هەموو سەرنجێك یان ئاگاداركردنەوەیەكی خراپ كە بە شێوازی دەمی یان جەستەيی دەری دەبڕیت و تێگەشتنى تەواو بۆ پێویستییەكانی قوتابی دەكەيتە ئامانج.\nئەم تاقیكردنەوەیە دووبارە بكەرەوە بۆ چەند جارێك هەتا باشترین خاڵ دەدۆزیتەوە بۆ چاودێری كردنی قوتابیەكانت. ئەمە هەنگاوێكی پێویستە بۆ دۆزینەوەی هەرگۆرانكارییەك كە چۆن خۆت و جەستەت بەشێوەیەكی هەست پێ نەكراو سەرنجی خراپت دەربڕیوە پێشتر. زۆر لەو مامۆستایانەی كە ئەم تاقیكردنەوەیان ئەنجامداوە ئەو دەستكەوتە گرنگانەی ئەم تاقیكردنەوەیان خستووەتە ڕوو لە ڕووی بە دەستهێنانی سەروەریەكی راست وباشتر لە كاتی وانەدا، لە هەمان كاتدا ڕایان وایە هیچ وانەیەكیش بەو شێوە باشە تەواو نابێ كی بیرت لێكردووەتە.\nتەرخان كردنی كات لە بوونیادنانی هۆگری جەستەی و سۆزداری لە گەڵ ژینگەی فێربوون گۆڕانكاری درووست دەكات لە تێڕوانینی قوتابی بەرامبەر پۆلەكەی و بەركەوتنی لەگەڵ قوتابییەكانی تردا و بە ئاگابوونی خودی لەبری پێشبینی كردن بۆ تێكدان و تورەبوون. سەرنج و ئاگاداركردنەوەی خراپ نابێتە چارەسەر بەڵكو دەبێتە كۆسپ بۆ پرۆسەی تێگەیشتن لە پێویستییەكانی قوتابی.\nوەرگێڕ: ڕۆژ حیدر ڕشید\nبابەتەكان بەشداربوونی قوتابیان فێركردنی ستراتییژەكان\nپێشتر ڕێگای پێزانین، داوایلێبوردن یان ئەها!\nدواتر ٣٠ تەکنیک بۆ هێورکردنەوەی پۆلێکی پڕ ژاوەژاو


کەجەکە: تێکۆشان دژی یەزیدبوونی هاوچەرخ ڕێبازی ئیمام حسێنە | ROJnews\nکەجەکە: تێکۆشان دژی یەزیدبوونی هاوچەرخ ڕێبازی ئیمام حسێنە\nپێنجشەممە, 12 سبت 2019 - 15:41\nکەجەکە، هیوا دەخوازێت عیبادەتی ڕۆژی عاشورا قبوڵ بووبێت و داواش لە پەیڕەوانی مەزهەبی شیعە دەکات، کە بەهزری ڕێکخراوەیی دژی زوڵمی دەسەڵآتداران تێبکۆشن و دەڵێت:"ڕێگەی ڕاست و رێبازی ئیمام حسێن ئەوەیە، لەدژی یەزیدبوونی هاوچەرخ بەیەکەوە تێبکۆشین".\nکۆمیتەی گەلان و باوەڕیی کەجەکە پەیامێکی سەبارەت بە ڕۆژی ١٠ی موحەڕەم (عاشورا) بڵاوکردەوە.\nخەباتی ئیمام حسێن و دەیان هاوڕێکانی لەدژی زۆڵمی یەزید، لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا تێکۆشانێکی گرنگە. ئەو تێکۆشانە لەدڵی دادخوازان و خەباتکارانی یەکسانیی و ئازادیی گەلان و هزر و بیریاندا جێگەیەکی پیرۆزی هەیە.\nبەرخۆدانی کەربەلا بە شێوەی عیبادەت بەبیردەهێنرێتەوە و میراسێکی پیرۆزی تێکۆشانی ئازادی مرۆڤایەتی بۆ گەلەکەمان بەجێهێشتووە. لەبەرئەوە ئیمام حسێن لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ڕێبازێکە. ئەوانەی لەسەر خەباتی داواکاری ماف و دادگەریی بەردەوامن، ١٣٧٩ ساڵە بە ڕۆژۆگرتن و بڵاوکردنەوەی خواردن، گیانی نرخی مرۆڤایەتی و بیروباوەڕیان بۆ نەوەکانی دوای خۆیان بەجێهێشتووە.\nهێڵی بەرخۆدانی ئیمام حسێن کە بە عیبادەت پیرۆز دەکرێت، نرخێکی گەورەیە. پیرۆزییەکەی لەوەدایە، زاڵمەکان قبوڵناکات. دەست لە ژیانی خۆیان بەردەدەن و لەدژی دەستبەسەرکردن و ناحەقی، خۆیان ڕادەستی سوڵتان و قەسرنشینەکان ناکەن کە ویژدان و ئابڕووی مرۆڤایەتی پێشێلدەکەن. بەهۆی ئەوەی مافدارە و نوێنەرایەتی ئەخلاق و ئابڕووی مرۆڤایەتی دەکات سەدان ساڵە بەبیردەهێنرێتەوە. بەهۆی ئەوەوە حسێینیبوون لە بەرەی ئیمام حسێندا بەواتای ئەوەدێت، مرۆڤەکان بەبێ جیاوازیی لەدژی زوڵم و زۆریی و قەسر و سوڵتان کە ئابڕوو و ویژدانی مرۆڤایەتی پێشێلدەکەن، تێدەکۆشن.\nلە کوردستان و هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەسەڵاتەکانی وەک یەزید زوڵم لە گەلانی ئێمە دەکەن. دەتوانین بڵێین لە هەموو وڵاتێکدا کۆمەڵێک بەرژەوەندیخواز بۆ پاراستنی قەسر و سوڵتانەکان، زوڵم دەکەن و مافی گەل دەخۆن. وەک چۆن لە هێرشە فاشیەکانی (ئاکەپە – مەهەپە) دا بینیمان، داواکاری سەرەکی گەلی کورد وەک بیانوویەک بۆ هێرشکردن بەکاردەهێنن. ئەو فاشیستە بۆ بەرژەوەندی ئیمپڕیالیزمی خۆیان، داواکاریە ڕەوا و یاساییەکانی گەلی کورد دەکەن بە بیانوو و هەوڵی داگیرکردنی خاکی سوریا و عێراق دەدەن. هەموو ڕۆژێک بێئەوەی جیاوازیی لەنێوان ژن و منداڵ و پەککەوتە بکەن، مرۆڤی بێتاوان دەکوژن. هاوشێوەی یەزید دەڵێن، یان دەبێت سیستمەکەمان قبوڵبکەن و گوێڕایەڵی فەرمانەکانمان بن، یان دەتانکوژین. ئێش و ئازاری هەژار و چەوسێنراوەکان بۆ بەرژەوەندی دەسەڵاتی خۆیان بەکاردەهێنن. وەک دەزانرێت زاڵم هەموو کاتێک لەدژی ئەوانەی داوای یەکسانی و ماف و حەق دەکەن، بەرەکانیان یەکدەخەن. یەکدەگرن و بەیەکەوە دەجوڵێنەوە. بە بۆنەی ئەم ڕۆژەوە دەمانەوێت بڵێین، ئەوانەی بەرخۆدانی کەربەلا بەبیردەهێننەوە، پێویستە لە تێکۆشینی دژی زوڵم و زاڵمدا، هەوڵی یەكێتی بدەن. لەبەرئەوەش لەم ڕۆژەدا، وانەی گرنگ ئەوەیە، لە بیرەوەری موحەرەمدا کە تا ئاستی عیبادەت پیرۆزە، لەدژی زوڵمی دەسەڵاتدارن، بە هزرێکی ڕێکخراوەیی و بە سەرفرازی بەیەکەوە تێبکۆشین.\nئەمڕۆ ئەگەر سەرنج بدەینە دۆخی کوردستان، سوریا و تورکیا، دەبینین، ئەوانەی کە ڕێچکەکەیان دەگاتە یەزید، دەیانەویت کۆمەڵگای عەلەویش لەناوببەن. فشار و زوڵمێکی زۆری ڕژێمی فاشیستی ئەردۆغان – باخچەلی لەسەر عەلەویەکانی تورکیا و کوردستان هەیە. هێرشی قبوڵنەکراو لەبەرامبەر پیرۆزییەکانی کۆمەڵگای عەلەویی دەکرێت. لە ڕێگەی خوێندنگاکانی ئیمام خەتیب کە بە پشتگیریی ئەوقاف بوونەتە هۆلدینگ، گیان، ڕێباز و مێژووی عەلەوییەکان دەکەنە ئامانج و دەیانەوێت لەناویبەرن. ڕووی چەتەکان دەکەنە دەرگای عەلەوییەکان و پەیامی کۆمەڵکوژییان بۆدەنێرن. لەبەرئەوەش ڕێگەی ڕاست و رێبازی ئیمام حسێن ئەوەیە، لەدژی یەزیدبوونی هاوچەرخ بەیەکەوە تێبکۆشین. موحەرەم فەرمان بە عەلەوییەکان دەکات لەدژی فاشیزمی ئەردۆغان و باخچەلی بەیەکەوە لەگەڵ هێزە دیموکراتخوازەکان تێبکۆشن.\nوەک عەلەوییەکان، موسوڵمانانی شیعەش بەرخۆدانی کەربەلا بەبیردەهێننەوە. بە بڕوای ئێمە، فەرمانی ئەم خەتە ئەوەیە، لەدژی یەزیدبوونی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە فاشیزمی دەوڵەتی تورک سەرکێشی دەکات و لەدژی هەموو سیاسەتە زۆردەستەکان تێبکۆشین. ڕەحمەتی خوا لەو موسوڵمانە شیعانە بێت کە لە مەراسیمەکانی ئەمساڵەی کەربەلادا گیانیان لەدەستدا. بانگەوازیمان بۆ موسوڵمانانی شیعە و هەموو بڕواداران کە لەسەر ڕێچکەی ئیمام حسێن تێدەکۆشن ئەوەیە، لەدژی رژێمە دیکتاتۆر و فاشیستەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە بەرەیەکی هاوبەش تێکۆشانی دیموکراسی گەش بکەن.\nبە بۆنەی ڕۆژی موحەرەم و ڕۆژی عاشوورا، جارێکیتر ئیمام حسێن لەناخی دڵەوە بەبیردەهێنینەوە و هیوادارین ڕۆژووی دوانزدە ئیمام و خزمەتەکەیان لە دەفتەری حەقدا بنووسرێتەوە.\nبانگەوازییمان بۆ هەموو هۆگرانی ئیمام حسێن ئەوەیە. با هەوڵ بدەین وەک حەزرەتی حسێن و هەموو شەهیدەکان لە تێکۆشانی دژی زوڵمدا بژین. لە تێکۆشانی تەڤگەری ئازادی کوردستاندا کە تەڤگەرێکی هاوچەرخی حسێنییە، شەهیدەکان دەژین. بانگ لە هەموو کەسێک دەکەین، بەشداری لە بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی و ئازادیدا بکەن.


دوو بوومەلەرزە ناوچە سنووریەكانی عیراقى هەژاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/01/28 - 4:05 PM\nكەشناسی عیراق ڕایدەگەیەنێت، كە دوو بوومەلەرزە ناوچە سنووریەكانی نێوان عیراق- لەگەڵ ئێران و كوێت-ى هەژاند.\nدەستەی گشتی كەشناسی عیراق لە ڕاپۆرتێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بەیانی ئەمڕۆ دوو بوومەلەرزە ناوچە سنووریەكانی عیراق لەگەڵ ئێران و كوێت-ی هەژاندووە و هاووڵاتیان هەستیان پێ كردووە.\nڕوونیشی كردۆتەوە، بوومەلەرزەی یەكەم لە كاتژمێر 9 و 52 خوولەكی بەیانی لە دووری 30 كیلۆمەتر لە باكووری ڕۆژهەڵاتی مەندەلی ڕوویداوە و گوڕەكەی 4.3 پلە بووە بە پێوەری ڕێختەر.\nئاماژەی بەوەشكردووە، كە بوومەلەرزەی دووەم لە كاتژمێر 10 و 55 چركەی بەیانی ڕوویداوە لە ناوچە سنووریەكانی نێوان عیراق و كوێت لە ناوچەی زوبێر و بە دووری 40 كیلۆمەتر لە باشووری بەسرە و گوڕەكەی 3.6 پلە بووە بە پێوەری ڕێختەر.\nجەختیشی كردۆتەوە، كە هاووڵاتیانی ناوچەكانی نزیك بوومەلەرزەكە هەستیان پێ كردووە و هیچ زیانێكی نەبووە.\nمەسرور بارزانی داوایەك لە وەبەرهێنەران و سەرمایەداران دەكات\nئێران: بكوژەكەی قاسم سولەیمانی كوژرا\nبەركەوتووانی كیمیایی مەترسی تووشبوون بە كۆرۆنا لەسەریان زیاترە\nجێگری یەكەمی ڕۆحانی تووشی كۆرۆنا بووە و لە ماڵەكەیدا كەرەنتین كراوە\nخواردنەوەی مەی، 14ی ئێرانی كوشتووە كە وەك چارەسەری كۆرۆنا بەكاریان هێناوە\nژمارەی قوربانیانی كۆرۆنا لە ئێران بەرزدەبێتەوە


پڕۆژەی ڕیسكیو | پرسیارە باوەكان\nڕێكخراوی ئاسمان گرووپ\nپڕۆژەی ڕیسکیوو چییە؟\nپڕۆژەی ڕیسکیو بریتییە لە پرۆگرامێکی یەک ساڵیی تایبەت بە فێرخوازانی پۆلی ١٢ی ئامادەیی، کە لە رێگەی ماڵپەڕی ئاسمان گرووپەوە بەشێوازی ئۆنلاین تەواوی وانەکانی ئەو قۆناغەیان بۆ دەستەبەردەکرێت. ئەم دەستەبەرکردنەش بە جۆرێکە، کە هاوتایە لەگەڵ دەوامی فەرمیی ساڵی خوێندنی ٢٠٢٠ – ٢٠٢١.\nمامۆستایانی پڕۆژەی ڕیسکیوو کێن؟\nپڕۆژەی ڕیسکیو، پڕۆژەیەکی هاوبەشی نێوان ڕێکخراوی ئاسمان گرووپ و پەیمانگای ئۆکسفۆردە. مامۆستایانی بەرێز بریتین لە:\nم. ئاری عومەر --- وانەی کیمیا\nم. مەریوان طیب --- وانەی زیندەزانی\nم.دارا احمد --- وانەی ئینگلیزی\nم. کامەران عبدالله --- وانەی عەرەبی\nم. بێستون حمە جزا --- وانەی کوردی\nم. زانا شێخ علی --- وانەی بیرکاری\nم. زانا ئاوەکەڵەیی --- وانەی فیزیا\nبۆچی بەژداری لە پڕۆژەی ڕیسکیو-دا بکەم ؟\nپڕۆژەی ڕیسکیو لە هەریەک لەم لایەنانەی خوارەوە هاوکار و پشتیوانێکی بەهێزی فێرخوازانە:\n١ – لایەنی ماددی: نرخی بەشداریکردن لە وانەکانی پڕۆژەی ریسکیو بە بەراورد لەگەڵ زۆرێک لە وانە تایبەتەکاندا (خسوسی) 10 بۆ 15 هێندە کەمترە و فێرخواز تەواوی خەرجییەکانی هاتوچۆی بۆ دەگێڕدرێتەوە.\n٢ – گێڕانەوەی کات: بۆ بینین و سوود وەرگرتن لە وانەکانی پڕۆژەی ڕیسکیو فێرخواز دەتوانێت لە هەر شوێنێک بێت ( بەمەرجێک ئینتەرنێتی هەبێت ) کۆشش لە وانەکانیدا بکات. ئەمەش کات و وزەیەکی زۆر بۆ فێرخواز دەگێڕدرێتەوە.\n٣ – کوالتی وانەکان : وانەکانی پڕۆژەی ریسکیو بەشێوازێک ئامادەکراون، کە ئەگەر لە ئاستی وانەی تایبەت (خسوسی) زیادتر نەبن، ئەوا بەدڵنیاییەوە لە هەمان ئاستدان. هەربۆیە لەم ڕووەوە دڵنیایی تەواو بە فێرخواز دەدرێت.\n٤ – لایەنی تەندروستی : بە بەشداریکردن لە پڕۆژەی ڕیسکیوبە شێوازی ئۆنڵاین خۆت لەم بارو دۆخەی ئێستادا خۆت لە مەترسییەکانی توشبوون بە نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنا و تێکەڵاوبوون لە شوێنە گشتییەکان کەمدەکەیتەوە\nئۆفەر و پلانە جیاوازەکانی پڕۆژەی ڕیسکیو\n١ – نرخی تەنها یەک وانە : ٥٠٠٠٠ دینار\n٢ – بەشداریکردن لە سەرجەم وانەکاندا : ٤٠٠٠٠ دینار بۆ هەر وانەیەک\nچۆن بەشداری لە پڕۆژەی ڕیسکیو-دا بکەم ؟\nبەمەبەستی بەشداریکردن تکایە سەردانی ئۆفیسی ئاسمان گرووپ بکەن لە تەلاری ئازادی مۆڵ بەرانبەر پارکی ئازدی نهۆمی ٣ شوقەی ژمارە ١١. هاوکات فێرخوازانی دەرەوەی شاری سلێمانی دەتوانن لەڕێگەی ئاسیا حەواڵە، فاستپەی یاخود کارتی فاستلینکەوە بەشداری بکەن. بۆ ئەم مەبەستە، تکایە لەڕێگەی مەسنجەر یاخود ئەم ژمارانەی خوارەوە پەیوەندیمان پێوە بکەن: 07501429393 ? 07714599292 ? بەمەبەستی وەرگرتنی زانیاریی تەواو لەبارەی پڕۆژەی ڕیسکیو و تەواوی تایبەتمەندییەکانی بۆ ساڵی تازە، ئەوا تکایە لە ڕێگەی مەسنجەرەوە پەیوەندیمان پێوە بکە: m.me/rescue.asg\nتەلاری ئازادی مۆڵ - بەرانبەر پاركی ئازادی - نهۆمی 3 - شوقەی ژمارە 11\n0750 142 9393 _ 0771 459 9292