وتووێژ:لێشاوی نەپەستێوراو - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n@Mohammed HI:، سپاس بۆ دروستکردنی ئەم وتارە. ناوەکەی تۆزێک سەرلێشێوێنەرە. نەپەستێوراو یانی uncompressed. بەڵام incompressible یانی شتێک کە بە ھیچ جۆر نەگووشرێت یا نەپەستێنرێت. لە کوردیدا بۆ un...able نە+ڕیشەی فرمان. بۆ نموونە undefeatable: نەبەز، unbearable:نەچەسپ، unchangeable: نەگۆڕ (بەم شێوەیە ئەمە دەبێ بە نەپەست). ئەم ناوە لە کوێ نووسرابوو؟ @Calak:، بۆچوونت چیە؟ پیرەھەڵۆ (وتووێژ) ١٩:٢٠، ٣١ی ئازاری ٢٠٢٠ (UTC)\nدروستکەرەکەی قوتابییە و بڕوا ناکەم وەڵام بداتەوە. خۆتان شتێکی لێ بکەن. ھەرچەند «نەپەست» م پێ گونجاوە. -- ⇐ئارام وتووێژ💭 ٠٨:٠٧، ٢ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC)\nوەڵا پیرەھەڵۆ گیان ھەروەک دەزانی لەمێژە خۆ لەو ناوانە نادەم. ئەوەندە ئەو وشانەی دانراون ناشیرین و ھەڵەن بەڕاستی ڕۆح و ڕەوانم خراپ دەکا. ھەر دەڵێی سوێندیان خواردووە زمانی کوردی بفەوتێنن. یەک وشەی ڕاستیان ھەتا ئێستا دانەناوە.\nبۆ نموونە لێشاو؛ لە ھەنبانەدا ئاوا مانا کراوەتەوە: ١- ئاوی زۆر بە تەوژم ٢- برێتی لە زەحف، فرە. دەی ئەمە ڕێک بەرامبەری وشەی torrentە کە ئاوا مانا کراوەتەوە:\nA violent flowas of water, lava, etc.\n(figuratively) A large amount or stream of something.\nدیارە ئەمە ھەڵەیەکی گەورەیە. ئێمە flowمان دەوێ نەک violent flow. چون flow ھەم دەتوانێ بە توژم بێ و ھەم ھێدی. چۆن دەکرێ بە flowێکی ھێدی بوترێ لێشاو کە خۆی یان بە تەوژم!\nجا ئەوجار فیعلەکە. پەستن بێ یان پەستان یان پەستاوتن؟ نەپەستێوراو چاوگەکەی دەبێتە پەستاوتن و بەپێی ئەو شتەی فەرمووت دەبێتە نەپەستێو. پاشان پەستن دەبێتە press یان compress؟ بە بڕوای من وەک تۆفیق وەھبی و قەنات کوردۆ نووسیویانە مانا سەرەکیەکەی crushە. ئەمانەش دەبێ یەکلا بکرێنەوە.\nبەڵام بۆچوونەکەت بە بڕوای من تا ڕادەیەکی زۆر ڕاستە. بەس فکرم لەسەر شێوازی ئەرێنییەکەیەتی. بۆ نموونە ئەگەر نەگۆڕ unchangeablە، changeable دەبێتە بگۆڕ؟ ئەگەر وایە بکوژ چی؟ یان ھەر خودی compressible؟ --چالاک وتووێژ ٠٦:٢٢، ٣ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC)\nبە لای منەوە flow ئەبێتە «بەربوونەوە». ئەڵێن: خوێنی لووتی بەرەو بوو. یا ئاو بەر بۆوە ناو ماڵەکەمان. یا خەڵک بەر بوونەوە ناو شار. -Aza (لێدوان) ١٢:٢١، ٣ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC)\n«خوڕکردن» یش ئەبێ. Aza (لێدوان) ١٦:٠٤، ٣ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC)\nبەربوونەوە چاوگە ئێمە ناوەکەمان دەوێ. ناوەکەی دەبێتە چی؟ پاشان لە کوردیی ستانداریشدا بەربوونەوە مانایەکی تری ھەیە لاقم ھەڵچەقی بەربوومەوە. خوڕ-یش ئێمە دەڵێین ئەویش ھەر بە مانای ئاوی بەتوژمە . --چالاک وتووێژ ١١:٣٠، ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC)\n@Calak: خوڕ لە فەرھەنگەکاندا (بۆ نموونە فەرھەنگی مامۆستا گیو) وەکوو دژبەری مەند ھاتووە. ئاوی مەند واتە ئاوی ڕاوەستاو، کەوابێ ئاوی خوڕ واتە ئاوی ڕەوان. Aza (لێدوان) ١٤:٣٧، ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC)\nپێم وایە من شتەکەی ناتوانم بگەیێنم. خوڕ یا ھاوماناکەی لێشاو یانی جەریانێکی بەتەوژم (= torrent) نەک خودی جەریان (= flow). ھەر شتێک کە جەریانی ھەبێ، بەتەوژم نییە!\nپێشتر لەسەر flow پرسێکم لێرە کردبوو: ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی#Flow. باشترین وشە ھەتا ئێستایش ھەر وشەی «رەوت»ە. وا بزانم ھەر رفت و رفتن-ی فارسی بێ. وشەی ڕەوان-یش کە ئاماژەت پێکرد ڕیشەکە ھەر دەگەڕێتە سەر ئەمە (رفتن > رَو- یان رُو-).--چالاک وتووێژ ١٦:٣٢، ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:لێشاوی_نەپەستێوراو&oldid=671367»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٦:٣٢ی ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


گه‌لاوێژ سه‌قزى: له كوردستان درۆیان له‌گه‌ڵ كردم\nهونه‌رمه‌ند گه‌لاوێژ محه‌مه‌دى ناسراو به "گه‌لاوێژ سه‌قزى"، خه‌ڵكى ڕۆژهه‌ڵاتى كوردستانه و یه‌كێكه له‌و خانمه گۆرانیبێژانه‌ى له 13 ساڵى رابردووه‌وه له چه‌ندان ئاهه‌نگ و بۆنه‌ى جیاجیادا به‌شدارى كردووه. ئه‌و له كه‌نه‌دا ده‌ژی و ئێسته به سه‌ردانێك گه‌ڕاوه‌ته‌وه كوردستان. له دیدارێكى "وشه"دا ئاشكراى ده‌كات، بۆ كارى كلیپ بانگهێشت كراوه و گه‌ڕاوه‌ته‌وه كوردستان، به‌ڵام فێڵیان لێ كردووه و له‌گه‌ڵى راستگۆ نه‌بوون.\nسه‌ره‌تاى كاری هونه‌ریت بۆ كه‌ى ده‌گه‌ڕێته‌وه؟\nهه‌ر له قۆناغی منداڵیمه‌وه حه‌ز و خولیام به لای گۆرانیدا چووه و له ساڵى 2003وه به یه‌كجاری ده‌ستم به گۆرانیگوتن كردووه.\nخاوه‌نى چه‌ند به‌رهه‌می گۆرانیت؟\nچه‌ند تراكێكى گۆرانیم تۆمار كردووه، به‌ڵام هیچ گۆرانییه‌كم كلیپ نه‌كردووه. گه‌ڕانه‌وه‌ى ئه‌م جاره‌م بۆ كوردستان به‌مه‌به‌ستى كلیپ بوو، به‌ڵام به‌داخه‌وه ئه‌و كه‌سانه‌ى به‌ڵێیان پێ دام، درۆیان له‌گه‌ڵ كردم، بگره پێشوازیشیان لێ نه‌كردم، ئه‌گه‌ر ئه‌وه گۆرانیبێژێكى بێگانه بووایه، خه‌ڵاتیان ده‌كرد و میدیاكان ماستاویان بۆ ده‌كرد، من بۆ خزمه‌تى هونه‌ر گه‌ڕاومه‌ته‌وه نه‌ك پاره و خه‌ڵات.\nده‌ته‌وێ بڵێیت فێڵت لێ كراوه؟\nبه‌ڵێ فێڵیان لێ كردم، به‌داخه‌وه جگه له هونه‌رمه‌ند جه‌زاى ساز كه رێزى زۆری گرتم، هیچ پێشوازییه‌ك نه‌كرام، حه‌یفه بۆ كورد ئاوا ڕێز له ژنه گۆرانیبێژه‌كانى ده‌گرێت! من زیاتر له 20 ڕۆژه له هۆتێلم كه‌سێك نه‌هاتووه به لامدا، بۆیه ئه‌وپه‌ڕى گله‌ییم له كه‌ناڵه‌كان و هاووڵاتییانیش هه‌یه.\nجگه له زمانى كوردی به زمانى تریش گۆرانى ده‌ڵێیت؟\nبه زمانى فارسی و توركی و عه‌ره‌بی و ئیسپانی و كرمانجى باكور گۆرانیم گوتووه.\nبه ده‌نگی كام هونه‌رمه‌ند سه‌رسامی؟\nمن هۆگری ده‌نگی محه‌مه‌دی ماملێم و سه‌رسامم به گۆرانییه‌كانی مامۆستا حه‌سه‌ن زیره‌ك و مامۆستا عه‌لی مه‌ردان و ئه‌حمه‌د شه‌ماڵ و له‌م هونه‌رمه‌ندانه‌ی ئێسته‌ش عه‌دنان كه‌ریم.\nله‌گه‌ڵ كێ ژیان به‌سه‌ر ده‌به‌ی؟\nپاش كۆچی دوایی هاوسه‌ره‌كه‌م، ئێسته له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانم كه كوڕ و كچێكن ده‌ژیم.\nئێسته پڕۆژه‌یه‌كى نوێت هه‌یه؟\nبه‌نیازم بۆ ساڵى داهاتوو بگه‌ڕێمه‌وه كوردستان و چه‌ند كارێكى هونه‌ری و كلیپ ساز بكه‌م.\nسلێمانى/ ڕێباز حه‌سه‌ن و تریفه محه‌مه‌د\nئه‌م بابه‌ته 41123 جار خوێنراوه‌ته‌وه


(ڕەوانەکراوە لە پۆلیسی ژاپۆنی (لێکۆڵەر کۆنان)ەوە)\n^ "ڕاپۆرتێکی فراوان لەسەر پیاوانی پۆلیس لە لێکۆڵەر کۆناندا". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\n^ "ڕاپۆرتێکی تەواو لەسەر پۆلیسی شاری تۆکیۆ لە ئەنیمێی کۆناندا". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣. لە ڕێکەوتی ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. بەدواداچوون بۆ ڕێکەوت بکە لە: |access-date=, |archive-date= (یارمەتی)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پۆلیسی_ژاپۆن_(لێکۆڵەر_کۆنان)&oldid=668290»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٤٤ی ١٤ی ئازاری ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


وشەی کۆمەڵگای مەدەنی لەزمانی ئینگلیزی بەمانای civil Society" "و لەزمانی فەرەنسیش بەمانای " Civil Societe"ەوە دێت. وشەی Civis لە زمانی لاتینیەوە هاتووەو لەسەردەمانی کۆندا وەک شوناسێکی سیاسی بۆ تەعبیرکردن لە " کۆمەڵگەی هاوڵاتیان"ەوە بەکاردەهات.\nهەردوو چەمکی کۆمەڵگەی سیاسی و کۆمەڵگەی مەدەنی لەسەردەمی تازەدا وەک دوو فاکتەری بەرچاوو کاریگەر لە پێناسەکردنی شوناسی کۆمەڵگەدا رۆڵی سیاسی دەگێڕن.\nدامەزراوەو رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی خوازیاری گرتنە دەستی دەسەڵاتی سیاسی و حوکمڕانیەوە نین. بەڵکو هەوڵ دەدەن بۆ بەرژەوەندی هاوڵاتیان، کاریگەریان هەبێ بەسەر کارو سیاسەتەکانی حکومەتەوە. لە کاتێکا دامەزراوەو بزاڤە سیاسیەکان ئەوپەڕی هەوڵی خۆیان دەخەنە گەڕ بۆ گرتنەدەستی دەسەڵاتی سیاسی و حوکومڕانیەوە.\nرێکخراوو دامەزراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی هەمیشە لە هەوڵی ئەوەدان دەنگی نارەزایەتی و گلەیی و گازندەی هاوڵاتیان بگەیەننە گوێی دەسەڵاتدارانەوەو کیشەکانیان بخەنە بەردەم حوکومەتەوە. لەکاتێکدا رێکخراوو بزوتنەوە سیاسیەکان ئەوپەڕی هەوڵ و تێکۆشانی خۆیان دەخەنە گەڕ بۆ گرتنە دەستی دەسەڵات و ئەمان زیاتر تینوی دەسەڵاتن.\nرێکخراوە نێودەوڵەتیەکان و وڵاتانی کۆمەک بەخش دەتوانن لە رێگەی یارمەتیە مادی و مەعنەویەکانی خۆیانەوە بۆ رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، بەرگری لە بەها مرۆییەکان و مافە دیموکراسی و بنەڕەتیەکانی هاوڵاتیانەوە بکەن. کەچی هەر ئەم رێکخراوە کۆمەک بەخشە نێودەوڵەتیانە ناتوانن راستەوخۆ یارمەتی حوکومەت و دەسەڵاتی سیاسی بدەن، بەم پێیەی ئەم جۆرە یارمەتیانە دەچنە خانەی دەست تێوەردان لە کاروباری ناوەخۆی وڵاتان و پێشێلکردنی سەروەری و دیاری کردنی ڕێووشوێن و ئاراستەی کاری سیاسیانەوە.\nحزب و رێکخراوو بزاڤە سیاسیەکان\nگروووپ و دەستە و سەنتەر و رێکخراوە کولتوریەکان، ئەدەبیەکان، هونەریەکان، زانستیەکان، ئایینیەکان و .....\nیەکێتیەکان، سەندیکاکان، ئەنجومەنەکان، دەستەکان، رێکخراوە پیشەیی و بازرگانیەکان.\nئەنجومەنەکانی سەربە گوندو شارو دامەزراوە کۆمەڵاتیەکان.....\nفشار هێنان بۆ سەر حکومەت و کەرتی تایبەت، لە پێناو وەڵامدانەوەی داواکاری و دابین کردنی مافە گشتیەکان داواکاری هاوڵاتیانەوە.\nبەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری هاوڵاتیان لە پێناوی بەشداری کردنی کاراوچالاک لە کاوروبارەکانی پەیوەست بە ژیان وگوزەرانیانەوە.


ئەو وتارانەی کە ھەرگیز پێشکەش نەکران – History Of Kurdistan\nHome / مێژووى جیهان / نهێنیەکانى مێژوو / ئەو وتارانەی کە ھەرگیز پێشکەش نەکران\nگۆران حكيم 2018-08-11\tنهێنیەکانى مێژوو لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە ئەو وتارانەی کە ھەرگیز پێشکەش نەکران 2,801 Views\nچی ئەبوو ئەگەر ٢٢|١٠|١٩٦٣ جۆن ئێف کەنەدی، لەدالاسەوە بە ساغی بگەڕایەتەوە؟ ئایا کۆنگرە جاڕنامەی مافە مەدەنیەکانی پەسەند ئەکرد؟ ئایا ویلایەتەکانی باشور ڕادەستی کۆماریەکان ئەکردەوە؟ ئایا ملیۆنەھا کەس گیانی خۆیان لە ڤیەتنامدا لەدەست ئەدا؟\nمێژوو تەنھا ئەو ڕوداوانە نین کەڕوئەدەن، بەڵکو بەشێکی مێژوو ئەو ڕوداوانەن ڕویان نەداوەو ئەو ڕێگەیە کە نەبڕاوە؟ بەڵام بەداخەوە مێژووی ئەوشتانەی کەڕوویان نەداوە نادیارن. ھەڵبەت ئەمە ھەمان ئەوشتیە کەمێژوو سەرنج ڕاکێش ئەکات. بەڵام کڵاو ڕۆژنەیەک ھەیە کەئەتوانین لە ڕێگەیەوە سەیری مێژووبکەین. واتا ئەو شتانەی کەلە ئەرشیفەکاندا نێژراون،لەو یاداشت و وتارانەن کەتۆمارکراون بەڵام ھیچ کات پێشکەش نەکراون.\nکاتێک ئەمریکا مرۆڤی ناردە سەرمانگ، ئەیزانی کەچۆن بینێرێتە بۆشایی ئاسمان بەڵام دڵنیا نەبوو لەچۆنیەتی گەڕاندنەوەی بۆسەر زەوی. بەم ھۆیەوە ولیام سفایر، نوسەری لێھاتووی وتارەکانی ڕیچارد نیکسۆن ھاوکارانی خۆی لەکۆشکی سپیدا قایل کرد کەلەکاتی شکستی ھەوڵی چونە بۆشایی ئاسماندا، وتارێکی ئامادەکراوھەبێت بۆ سەرۆک کۆمار.\nپیشەکی ئەم وتارە بەپێزو شکۆدارە: “ئەم پیاوە ئازایانە، نیل ئارمسترانگ و ئەدوین ئادلەرین، ئەزانن کەھیچ ئومێدک نیە بۆڕزگاربونیان. بەم حاڵەشەوە ئەزانن کەلەخۆبوردوییان، ئومێدێک بۆپێشکەوتنی مرۆڤایەتی جێ ھێشتووە. ئەم دوو پیاوە ژیانی خۆیان بۆ بەرزترین ئامانجی مرۆیی لەدەستداوە، لەڕێگەی گەڕان بەدوای ڕاستی و حەحیقەتدا.خێزان وکەسوکاریان بە ڕۆشتنیان پرسەدارن، نەتەوەکەشیان بۆ ڕۆیشتنیان پرسەبارە، زەوی دایکیش بەڕۆشتنی ڕۆڵەکانی بۆ جیھانێکی نەناسراو دڵتەنگە،لە چاخی دێریندا مرۆڤەکان سەیری ئەستێرەکانیان ئەکرد لەکاکێشاندا پاڵەوانەکانی خۆیان ئەبینی. لەچاخی نوێدا، ئێمە ھەمان کار دوبارە ئەکەینەوە، بەڵام ئێستا پاڵەوانەکانی ئێمە ئەوپیاوە پەرۆشانەن کەلەگۆشت و خوێنن.بێگومان ئەمان ڕێگەی گەڕانەوە بۆ زەوی ئەدۆزنەوە.”\nژەنەراڵ ئایزن ھاوەر و جۆن ئێف کەنەدی دوو کەس لەڕوسەکانی کۆماری پێش نیکسۆنیش چەندین وتاریان ھەبوو بۆ بارودۆخی مەترسی دارتر ئامادەکرابوون کە ھەرگیز پێشکەش نەکران.\nبۆنمونە ژەنەراڵ ئایزونھاوەر لەکاتی شکست لە ھەڵمەتی پەڕەشوتوانان و ھێزە زەمینی و دەریایەکاندا لە و رۆژەدا وتارێکی ھەبوو کەتیایدا ھەموو بەرپرسیاریەتی شکستەکەی لەئەستۆ ئەگرت.\nخەمناکترین شت ئەوەبوو کە زانیمان جۆن ئێف کەنەدی بەمەبەستی ڕوبەڕوبونەوەی کوبا و ڕێگری کردنی لەبەکارھێنانی چەکی کۆ کوژ نزیک بوو لەگەڵ ئەووڵاتەدا بەشەڕبێت.ئێستا زانیاری تەواومان لەبەردەستە کەوەھا ھەنگاوێکئەبوە ھۆی جەنگی ئەتۆمی.\nھەڵبەت زۆربەی جارەکان نوسینی وتار کارێکی ماندوکەرە کەبۆ بارودۆخە بێزارکەرەکانی رۆژانە ئەنوسرێـت. یەکێک لەو وتارە بەردەوامانەی بۆ ڕۆژێک نوسرابوو کەجۆن ئێف کەنەدی بڕیاربوو چاوپێکەوتنێک لەدالاس ئەنجام بدات و ئەم وتارە لە “ترید مارت” و لەبازاڕی گشتیدا بەرامبەر ھاوڵاتیان و بەرپرسانی دالاس پێشکەش بکرێت.\nچارەنوسی ڕەچەڵکی ئێمە، لەم وڵاتەدا بێ ئەوەی بمانەوێت ئەوەیە کە پاسەوانی ئازادی جیھانین. بەم ھۆیەوە ئەمانەوێت ئەم تواناو بەرپرسیاریەتیە وەڕاست بگەڕێنین, تابتوانین بە دروستی سود لەتوانا و وشیاری و ھێزی خۆبواردنی خۆمان وەرگرین،لەچەرخی خۆماندا بگەین بە ئاشتی و خۆش گوزەرانی لەسەرزەمیندا بۆھەموو مرۆڤەکان. ئەبێت ئەمەش ببێتە ئامانجی ئێمە و توانای ئێمەش ئەبێت لەسەر پایەی ڕاستی ئەم ئامانجە جێگیربێت.\nھیچ کەس نەیدەزانی ئەمڕۆژە خەمھێنەرە ئەگۆڕێت بۆ یەکێک لەگرنگترین ڕاستیەکانی مێژووی ئەمریکا لە نیوەی سەدەی ڕابردودا.\nئەم وتارە لەناوچووە لەگەڵ تیرۆر کردنی جۆن کەندی‌دا لە ڕێگەی گەیشتن بە ترید مارت لەڕۆژی ٢٢\_١٠\_١٩٦٣ ھیچ کات پێشکەش نەکرا.\nPrevious لەنێوان (ئیمام) و (شا)دا\nNext شاعیر و فەیلەسوفی کورد، نیزامی گەنجەوی، بووەتە کێشە لە نێوان فارس و تورکە ئازەرییەکاندا


حزب پێی ناخۆشە شوو بکات!\nبه‌ڵام ره‌شه‌با سیاسییه‌كان، كه به‌رده‌وام ژیانى سڤێتلانایان سه‌راوژێر ده‌كرد و خه‌ون و خولیاكانى ئه‌ویان ده‌شێواند، ئه‌مجاره‌شیان دیسان ره‌شه‌بایه‌كى له‌و چه‌شنه به‌ره‌و حه‌ز و ئاره‌زووه‌كانى ئه‌و هه‌ڵی كرد. خرۆشۆڤ، له مانگى ئۆكتۆبه‌رى 1964 له‌سه‌ر كار لادرا. ئه‌و هه‌ڵه‌ى زۆرى كردبوو، به راده‌یه‌كى یه‌كجار زۆر و به به‌رده‌وامی مه‌ى ده‌خوارده‌وه، سه‌ره‌ده‌ریكردنێكى نه‌گونجاو و پڕ كێشه له‌گه‌ڵ قه‌یرانى مووشه‌كى كوبا و جڵه‌و به‌ردان و له‌ده‌ست ده‌رچوونى سیاسه‌تى (توانه‌وه‌ى سه‌هۆڵه‌كان) كه سه‌قامگیریی سیاسیی پێشترێی سۆڤیه‌ت و ئه‌وروپاى رۆژهه‌ڵاتى شێواندبوو، له په‌رچه‌كردارى ئه‌و رووداوانه‌دا، په‌یتا په‌یتا له‌ناو ستافی سه‌ركردایه‌تیى حزب و حكوومه‌ت، ره‌وتێكى لادانى ئه‌و له‌سه‌ر كار سه‌رى هه‌ڵدا. (لیۆنید برێجینێف) وه‌ك سكرتێرى یه‌كه‌مى ده‌سته‌ى سه‌رۆكایه‌تى كه له راستیدا هاوتا بوو له‌گه‌ڵ پۆستى سه‌رۆكى وڵات، دامه‌زرا. بریجنێف وه‌ك یه‌كێ له سێگۆشه‌ى ده‌سه‌ڵات، له‌گه‌ڵ (ئالێكسی كاسیگین) سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران و (نیكۆلاى پادگۆرن)ى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى باڵا ده‌ستبه‌كار بوو. هه‌ر زوو ئه‌و سێ به‌رپرسه خۆپارێزه، به‌ڕه‌ى ورده چاكسازییه‌كانى خرۆشۆفیان پێچایه‌وه و هه‌ڵیانوه‌شانده‌وه. سڤێتلانا له‌دواى مردنى باوكى، هه‌ستى به‌وه كردبوو، كه‌وتووه‌ته سه‌ر رێڕه‌وێك ئه‌نجامه‌كه‌ى ونبوونیەتى له‌به‌رچاوان و ده‌رچوونیەتى له بازنه‌ى سه‌رنجی خه‌ڵك، هه‌رچه‌نده جووڵه به‌و رێڕه‌وه‌دا هه‌ندێك هێواش و له‌سه‌ره‌خۆ بوو. ئه‌و پێی خۆش بوو هه‌ر به جارێ له‌بیر بكرێ. ئه‌گه‌ر ئه‌وه رووی بدایه و هه‌مووان ئه‌ویان به یه‌كجارى له‌بیر بكردایه، دڵخۆش ده‌بوو، به‌ڵام ئێسته ئه‌و سه‌رله‌نوێ بووه‌ته‌وه كچه‌كه‌ى ستالین، هه‌ڵگرى ئه‌و ناسناوه گه‌وره و به‌ناوبانگه له روانگه‌ى به‌رپرسه خۆپارێزه كۆمۆنیسته‌كان، كه سه‌رله‌نوێ گه‌ڕاونه‌ته‌وه سه‌ر كورسیی ده‌سه‌ڵات، كه‌سێكى وه‌ك كچی ستالین چه‌ند به‌رپرسیارێتییه‌كى تایبه‌تى ده‌كه‌وته سه‌ر شان. ته‌نانه‌ت (میكۆیان)یش ئێسته ئیدی ئه‌و قسانه‌ى له‌بیر چووبووه‌وه، كه هه‌شت ساڵ به‌ر له ئێسته، له كۆنگره‌ى بیسته‌مى حزب، له دژى ستالین كردبووى. رۆژێكیان میكۆیان بانگهێشتى سڤێتلانا و منداڵه‌كانى كرد، بۆ نانخواردنى ئێواره بچنه حه‌وانگه‌کەى. له‌دواى نانخواردنى ئێواره، ئه‌وان هه‌ستان تا بڕۆن، میكۆیان رووى له كاتیاى كچی سڤێتلانا كرد و پێی گوت: "دیارییه‌كم بۆ تۆ هه‌یه. ئه‌م مافووره ئاوریشمه بۆ تۆیه. ده‌توانى به لادیوارێكى ژووره‌كه‌تدا هه‌ڵیواسی". مافووره‌كه لوول درابوو و له شێوه‌ى دیارییه‌كى به‌نرخ گرێ درابوو، كاتێك سڤێتلانا و منداڵه‌كانى گه‌یشتنه‌وه ماڵى خۆیان و مافووره‌كه‌یان كرده‌وه، بینییان وێنه و پۆرترێتى ستالین به‌سه‌ر مافووره‌كه‌دا چنراوه.\nده‌ستبه‌جێ سڤێتلانا مافووره‌كه‌ى لوول دایه‌وه و فڕێی دایە گۆشه‌یه‌كى تر.\nسێی مانگى ئایار، سڤێتلانا و سینگ له مۆسكۆ چوونه نووسینگه‌یه‌كى تایبه‌ت به هاوسه‌رگیریی هاووڵاتییانى سۆڤیه‌ت له‌گه‌ڵ بیانییه‌كاندا. رێك رۆژى دواتر، سڤێتلانا بانگهێشت كرایه كۆشكى كرملین. ئه‌زموونێكى ترسناك بوو. ئه‌و له ده‌روازه‌ى (ئیسپاسكى) تێپه‌ڕى و پێی نایه نێو باڵه‌خانه‌ى (سه‌نا)، ئه‌و باڵه‌خانه‌یه‌ى كه له‌لایه‌ن (مانۆتى كازاكۆف) دیزاین و دروست كرابوو. سڤێتلانا پتر له 20 ساڵى ته‌مه‌نى خۆى له نهۆمى یه‌كه‌مى ئه‌م باڵه‌خانه‌یه‌دا بووراندبوو. هیچ شتێكى لێ نه‌گۆڕابوو، هه‌ر ئه‌و باڵه‌خانه ترسناكه‌ى جاران بوو، هه‌ر ئه‌و لباد و مافوورانه‌ى جاران و لادیواره داپۆشراوه‌كان به چوارچێوه دارینه‌كان و بنمیچه خشتییه‌كان بوو. ئه‌و گه‌یشته ناو نووسینگه‌ى (كاسیگین) له نهۆمى دووه‌مى باڵه‌خانه‌كه. هه‌ر ئه‌و نووسینگه‌یه‌ى كه سه‌رده‌مێك نووسینگه‌ى كارى باوكى بوو. ئه‌و ئێسته له‌به‌رامبه‌ر پیاوێكى نه‌ناس راوه‌ستابوو، كه له‌پشت مێزه‌كه‌یدا دانیشتبوو، ئه‌وێ سه‌رده‌مێك شوێنى دانیشتنى باوكى بوو، پێشتر قه‌ت ئه‌و پیاوه‌ى نه‌بینیبوو. یه‌كه‌م پرسیارى پیاوه نه‌ناسه‌كه، كه رووبه‌ڕووى كرایه‌وه، ئه‌وه‌بوو كه بۆچی سڤێتلانا له دانیشتن و كۆبوونه‌وه‌كانى حزب به‌شداریى ناكات؟\nپیاوه‌كه به‌شێوه‌ى فه‌رمان پێكردن گوتى: "تۆ ده‌بێ بگه‌ڕێیته‌وه ناومان و شوێنێك بگریته‌وه كه مافی تۆیه". سڤێتلانا له وه‌ڵامدا بۆ پیاوه‌كه‌ى روون كرده‌وه، كه ئه‌و ناچاره ئاگاى له منداڵه‌كانى بێ و به‌خێویان بكات و ئێسته‌ش مێردێكى ناساغی هه‌یه كه پێویستى به چاودێریكردنى به‌رده‌وامه.\nكاسیگین هه‌ر كه گوێی له وشه‌ى (مێرد) بوو، سیماى گرژ و مۆن بوو، كاردانه‌وه‌یه‌كى پڕ له هه‌ڵچوون و تووڕه‌یی نیشان دا. له‌و وتووێژه تونده‌ى له‌نێوان سڤێتلانا و كاسیگیندا ئاڵوگۆڕ كرا، ته‌نیا یه‌ك به‌ڵگه‌ى نووسراو هه‌یه و به‌گوێره‌ى ئه‌و تاكه به‌ڵگه‌یه‌ش، كاسیگین وه‌كوو دیكتاتۆرێكى سه‌رشێت ده‌رده‌كه‌وێ، ئاوها كه (ئالیس) له ساتى تێپه‌ڕبوونیدا ئه‌وى له ئاوێنه‌كه‌دا بینیبوو، یان ئه‌و پاشا سووره.\nكاسیگین به سڤێتلاناى گوت: ”ئه‌مه ئیدی چ پاساوێكه ده‌یهێنیته‌وه؟ تۆ ژنێكى جحێڵ و ته‌ندروستى، وه‌رزشكارى، كه‌چی نه‌تتوانیوه لێره له وڵاتى خۆت، پیاوێك بدۆزیته‌وه و هاوسه‌رگیریی له‌گه‌ڵدا بكه‌یت. مه‌به‌ستم پیاوێكه وه‌ك خۆت ساغڵه‌م و به‌هێز بێ؟ تۆ چیت داوه له‌و پیره‌مێرده هیندییه؟ نه‌خێر، ئێمه هه‌موومان له روانگه‌ى دڵسۆزیمان بۆ تۆ ناڕازین به‌م هاوسه‌رگیرییه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌م هیندییه، هه‌موومان له‌وه ناڕازین“.\nله راستیدا ئه‌مه دیدارێكى فه‌رمى بوو. كاسیگین به‌ناوى وڵاتى سۆڤیه‌ت، ئه‌و مافه‌ى نه‌دایه سڤێتلانا هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ (سینگ)دا بكات و گوتى، مه‌حاڵه ئێمه رێگه و ره‌زامه‌ندى له‌سه‌ر كارێكى ئاوها بده‌ین. سڤێتلانا له كاتى چوونه ده‌رێیدا له كۆشكى كرملین، ئه‌و هه‌سته‌ى له ده‌رووندا بۆ دروست بوو كه دارمه‌یته به‌ردینه‌كه‌ى كرملین جارێكی دیكه خه‌ریكه له‌ناو خۆیدا قووتى ده‌دا.\nسڤێتلانا دیسان هاناى بۆ ئاناستاس میكۆیان برد و داواى یارمه‌تیدانى له‌و كرد. هیوا و ئومێدى به‌وه هه‌بوو، به كاریگه‌رى و ده‌ستێوه‌ردانى میكۆیان بتوانێ هاوسه‌رگیریی خۆی و سینگ به‌شێوه‌یه‌كى فه‌رمى تۆمار بكات. میكۆیان پێشتریش یارمه‌تیى (سینگ)ی دابوو، له‌وه‌دا كه گرێبه‌ستێك بۆ وه‌رگێڕانى ناوه‌ڕۆكى هه‌ندێ نووسینى هیندی بۆ سه‌ر زمانى رووسی، له‌گه‌ڵ ده‌زگاى چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ى پرۆگرێسی حكوومى واژوو بكات، به‌ڵام ئه‌م داواكارییه‌ى به‌م دواییه‌ى بووه هۆى پچڕانى په‌یوه‌ندیى سڤێتلانا له‌گه‌ڵ هاوڕێ خۆشه‌ویسته‌كه‌ى ئاڵا میكۆیان (بووكى ئاناستاس میكۆیان).\nئیستیپان میكۆیان، مێردی ئاڵا، رووداوه‌كه به‌م شێوه‌یه ده‌گێڕێته‌وه: ”سڤێتلانا داواى له ئاڵا كردبوو، كه كاتێكى بۆ له خه‌زوورى (ئاناستاس میكۆیان) وه‌ربگرێ، تا چاوى پێ بكه‌وێ. میكۆیان قبووڵى كرد و پێشنیارى كرد، سڤێتلانا بۆ بینینى ئه‌و بچێته شوێنى حه‌وانه‌وه‌ى. به‌ڵام میكۆیان رێك له‌و رۆژه‌ى كه بڕیار وابوو چاوى به سڤێتلانا بكه‌وێ، ئاگادار كرایه‌وه، كه ئاڵا به‌نیازه بۆ بینینى كۆنسێرتى پیانۆژه‌نێكى ناسراوى نێوده‌وڵه‌تى بچێته یانه‌ى هونه‌رى مۆسكۆ. میكۆیان به بووكه‌كه‌ى گوت، ئه‌ویش حه‌زی لێیه بچێته ئه‌و كۆنسێرته. داواى له ئاڵا كرد په‌یوه‌ندى به سڤێتلاناوه بكات، كه بینینه‌كه‌یان بۆ سبه‌ى دوا بخات. پێ ده‌چوو سڤێتلانا تووڕه بووبێ و تووڕه‌ییه‌كه‌یشی به‌ره‌وڕووى ئاڵا كرده‌وه. ئیستیپان له درێژه‌ى گێڕانه‌وه‌كه‌یدا ده‌ڵێ: ”سڤێتلانا پێچه‌وانه‌ى تایبه‌تمه‌ندییه نه‌رمونیانییه‌كه‌ى، كه پێی ناسرابوو، له‌كاتێكدا ده‌نگى خۆى به‌رز كردبووه‌وه، كۆمه‌ڵێك بوختان و سووكایه‌تى و بێ رێزیشی به ئاڵا كردبوو و تۆمه‌تێكى زۆریشی ئاراسته كردبوو، كه گوایه ئاڵا له دژى ئه‌و، پیلانگێڕیى كردووه و به‌ئه‌نقه‌ست خه‌زوورى خۆى هان داوه بچێته یانه‌ى هونه‌رى و به‌شداریى كۆنسێرته‌كه بكات، بۆ ئه‌وه‌ى له كاتى دیاریكراودا چاوى به سڤێتلانا نه‌كه‌وێ. سڤێتلاناش ده‌سكى ته‌له‌فۆنه‌كه‌ى به‌وپه‌ڕى تووڕه‌یی و هه‌ڵچوونه‌وه كوتابووه سه‌ر ته‌له‌فۆنه‌كه.


«میر» و هەندێک تێبینیى دەروونشیكارییانە\n(803) جار خوێندراوەتەوە\nكتێبی میر(The Prince)ـی ماكیاڤیلی، لە ساڵی 1513دا دەنوسرێت بەڵام ساڵی 1532چاپدەكرێت. ناوی «ماكیاڤیلی» بیرخەرەوەی ترسە، ترس لە مرۆڤ و دەسەڵات. واتە ئەوە بە بیر خەڵك دێتەوە كە دەسەڵاتدار یان پاشا، هەمیشە لە پیلاندایە و دیوێكی تەمومژاویی هەیە. یان بەپێی وتە باوەكە، «دەسەڵاتدار چۆن هەوڵبدات باش نەبێت». ماكیاڤیلی ئەم كتێبە بۆ بنەماڵەی "مەدیچی" دەنوسێت كە ئەوكات حوكمی فلۆرانس دەكەن(فلۆرانس ناوەندی سەرمایەداریی سەرەتایی ئەوكات دەبێت و مرۆڤ ڕەگە دەروونییە خراپەكارەكەی خۆی لە پارەدا چڕدەكاتەوە). هەر خودی ئەم پێشكەشكردنە، ڕەهەندێكی دەروونی لای خوێنەر درووستدەكات و هەستدەكات بەڵگەنامەیەکى نهێنی بۆ دەسەڵاتدارانی ئەوكات نوسراوە. بەڵام پێموایە خاڵێكی ناسكتر هەیە و زیاتر ڕووە دەروونشیكارییەكەی ماكیاڤیلی یان ماكیاڤیلیزم دەردەخات: ماكیاڤیلی ئەو شتانە دەڵێت و دەردەبڕێت، كە نابێت بوترێن و دەرببڕدرێن. ئەمەش لەبەر ئەوەی كە ژیانی دەروونیی مرۆڤەكان لەسەر كۆمەڵێك هاوكێشەی پێكداچوو دەڕواتەڕێوە كە دەشێت ئەنجامبدرێن بەڵام نابێت بگوترێن. واتە پێویستە مرۆڤەكان بەرمەبنای كۆمەڵێك پەیمانی شاراوە بژین كە هەمووكات لەبەردەم یەكتردا تەعبیری لێ نەكەن(چ بگات بەوەی وەك ماكیاڤیلی بیكاتە دەقێکی ڕاشكاو). لێرەوە جیاوازیى سیاسەتى مۆدێرن و پێشمۆدێرن لەوێوەیە کە پەیمانە شاراوەکە دەشکێت. بەر لە مۆدێرنە سیاسەت دیسان پاک و بێ‌خوێن و فێل نەبووە, بەڵام بەڕاشکاوى دەرنەدەبڕدرا. دیارە بۆ ئەمڕۆ، كە هەزاران بابەتی نوسراو لەسەر پاراستنی دەسەڵات هەیە و باس لە ملشكاندنی ئەوانیتر دەكات، مەسەلەكە زۆر جێی سەرنج و سەرزەنشت نیە. بەڵام بۆ سەرەتاكانی مۆدێرنە و سیاسەتی مۆدێرن، كتێبەكە دابڕان بوو لە سیاسەتی فەزیڵەت و جوامێری كە لە یۆنانی كۆنەوە بەردەوام بوو. ئێمە لە كۆمەڵگادا زۆرشت دەكەین، بەبێ ئەوەی پێشوەخت بیانڵێین. بەڵام ئەو كاتەی كە وترا و هاتە ناو فەزای گشتییەوە، ئیتر جۆرێك لە ترس و توندوتیژی درووستدەكات. سەرباری ئەمەش، ماكیاڤیلی كتێبێكی نەنوسیوەتەوە كە جۆرێك بێت لە «خراپەنامە»، بەڵكو ڕەهەندێكی ڕیالیستی بە سیاسەت دەدات كە هەركات گەیشتە بنبەست یان ئامانجێكی باڵای هەبوو، سڵ لە پاشقول و زەبروزەنگ نەكاتەوە(گەرچی بەشێكیشی تایبەتە بەو سیاقەی ئەو كاتەی ئیتالیا كە پارچەپارچە بوو). تەنانەت ماكیاڤیلی، لە فەسڵی هەشتەمی (میر)دا بەشاراوەیی ئەو توندوتیژی و فێڵانە ڕەخنەدەكات كە شكۆ و فەخری ئەخلاقی بە مرۆڤ نابەخشن وەك كوشتنی هاونیشتمانیان، ناپاكی لەگەڵ هاوڕێ، خاڵیبوونەوە لە ڕەحم و سۆز و دیانەت و هتد. بۆیە تێزەكانی ماكیاڤیلی، لەڕووی دەروونییەوە، بەكارهێنانی ڕووتی دەسەڵات نیە، بەڵكو فێڵێكە لەوانیتر تاكو لەبەردەمماندا لە چەك داماڵرێن(چ باشتر كە بەبێ چەك بێت!).\nلە فەسڵی حەوتیشدا، جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە كە نابێت ئەوانیتر لەژێرەوە لێمان بترسن. چونكە دوور نیە سەرەنجام ئەم ترسە، لە ترسێكی دەروونییەوە وەرگەڕێتە سەر ترسێكی ستراتیژی و ئەوانیتر هەوڵدەن بەسەرماندا ڕاپەڕن. گەر ترسێكیش هەبێت، دەبێت لەڕێگەی هێزەوە یەكلابكرێتەوە و دۆخی بوغزاوی لە ژێردەستەكانت یان خەڵكی ئەو ناوچە تازانەدا درووستنەكەیت كە داگیرتكردوون. ڕەنگە ئەمە خاڵێكی فێركاری بێت بۆ هێزە كوردییەكان كە لە ناوچە جێناكۆكەكانن یاخود نزیك لەو ناوچانەن و مامەڵە لەگەڵ خەڵكی ئەو شوێنانەدا دەكەن. گەرچی بەراورد بە سەردەمی ماكیاڤیلی، یاسای نێودەوڵەتی درووستبووە و پرسی سنور و داگیركاری جۆرێكی ترە، بەڵام هێشتا لە ئاستی گشت(كلیات)دا ماكیاڤیلی وانەی دەروونیی سەرنجڕاكێشی هەیە. تەنانەت بۆ ئەوانەشی كە خۆیان بە ڕیفۆرمیستی كۆمەڵگا دەزانن، ئەو مەترسییە لە كۆمەڵگادا هەیە كە شكست بێنن چونكە لە دەروونی مرۆڤدا بێ متمانەیی و بێ باوەڕی بە شتە تازەكان لەئارادایە و گەر كەسێك دواتر بەپراكتیكی ئەو شتانە نەسەلمێنێت ئەوا بەر قەهری كۆمەڵگا دەكەوێت. لە فەسڵی شەشدا، ناڕاستەوخۆ ئاماژە بە ئاكامی ئەم شكستە دەكات و پێی وایە گەر چەكت نەبوو ئەوا لە پرۆسەكەدا دەدۆڕێیت. بۆیە پەیامبەرە چەكدارەكانی وەك موسا سەركەوتن و پەیامبەرە بێ چەكەكانی وەك عیساش شكستیانخوارد(ڕەنگە شکستى بزووتنەوە ڕیفۆرمیستییەکان لێرەوە بێت). چەك لە ئاستی دەروونی‌دا، تەنیا بە مانای چەك نایەت، بەڵكو بەو مانایە دێت كە «شتێكت هەیە بیكەیت و نەتكردووە»- بۆنمونە ڕەنگە بایکۆتى کاڵا لەئێستادا جۆرە چەکێکى تاقینەکراوە بێت بۆ خەڵک/دەسەڵاتى لاى ئێمە.\nوەك بەشێك لە لێكۆڵەران باسیدەكەن، پاش ئەوەی یەقینی سەدەكانی ناوەڕاست ڕووی لە كزی كرد، مرۆڤ بەگشتی تووشی ڕەشبینی و ترسێكی دەروونی هات و چیتر نەیدەتوانی پشت بە میتافیزیك و سەرووی زەوی ببەستێت. لێرەوە دەبوو شتێك هەبێت گەرەنتیی دەروونی لەسەر زەوی بۆ مرۆڤ بڕەخسێنێت. ئەمەش سەقامگیری و پاراستنی وڵات یان دەوڵەت بوو. سەقامگیری جۆرێكە لە فەزیڵەتی سیاسی لای ماكیاڤیلی. دەوڵەت، یان وڵات(كە تۆزێك جیاوازن)، جۆرێكە لە ئامێزی دەروونی بۆ ئەوەی تاكەكەسی دنیایی، پەنای بۆ ببات و لەو تەنهاییە سایكۆلۆژییە دەرچێت كە دنیاییبوونەوەی سیاسەت درووستیكردووە. بۆ ئەمەش پێویستت بە میرێكی بەهێزە كە ئەو ناهاوسەنگییە دەروونییەی نێوان مرۆڤەكان بەلایەكدا بخات كە خۆی لە حەسودی و خراپەكاری و شەڕەنگێزییدا دەبینێتەوە. واتە پێویستە میر، شەڕەنگێزییە پەرتەوازەكان، لە یەك دەسەڵاتی پۆڵاییندا پوختبكاتەوە. كاتێك دەوڵەت لە ئیرادەی خوداوە دەكەوێتە دەست ئیرادەی مرۆڤە خراپەكار و حەسودەكان، ئەوا پێویستە پاشایەك هەبێت بە مشتێكی پۆڵایین مرۆڤەكان یەكخات و بواری حەسادەتیان بۆ نەمێنێتەوە. وەك‌بڵێی، دەسەڵاتی ئاسنین، بەجۆرێك لە جۆرەكان هاوتای چاكەیە و بۆ ڕێكخستنی خراپەكارییەكانی «مرۆڤە بودەڵەكانە». بەڵام میریش، كۆمەڵێك خەڵكی لەچواردەوردایە و هەریەك لەمانە ئیمكانی سەركەوتنیان تیایە و لە ئانی سەركەوتندا حەسادەت لای میر درووستدەكەن و سایكۆلۆژیای میر تووشی نائارامی دەبێت. بۆیە دیسان داوا لە سەركردەكان دەكات كە پاش سەركەوتنێكی ڕێژەیی فەرماندەكان، لەو پێگەیە لایانبدات كە هەیانە(كە ئەمەش بۆ دونیای مۆدێرنی ئێستا گرفتدارە و پێدەچێت تەنیا لەڕێگەی كوشتن و ئیغتیالاتەوە بڕەخسێت، گەرنا سەركەوتن لە جێیەكدا، دەبێتە هۆكار بۆ سەركەوتن لە جێیەكی تریشدا و بە میدیاكانی مۆدێرنەدا بڵاودەبێتەوە).\nدیارە دەروونشیكاری باسی ئەوەش دەكات كە دەروون شتێك نیە پەیوەندیی بە كۆمەڵگا و پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكانەوە نەبێت(ماکیاڤیلى وەک تاکەکەس, هەڵگرى هەمان دەروون نەبووە کە بۆچوونەکانى هەڵیگرتووە. بگرە, وەک باسیش دەکرێت, کەسێکى نەرم و شیعرى بووە). بەپێچەوانەی دەروونناسییەوە، دەروونشیكاری دەروون دەخاتە ناو كۆنتێكستی كۆمەڵایەتییەوە. بۆیە سەرباری ئەوەی كە دەروون پێدراوێكی كۆمەڵایەتییشە، كەچی مرۆڤ تا ئەم چركەیەش نەیتوانیوە خۆی لە حەسودی و گرژییە دەروونییەكانی دەسەڵات ڕزگاربكات. دەروون چەندە عەقڵانییە و بەسیستەم دەكرێت، هێندەش ناعەقڵانییە و لە پرۆسەی دەسەڵاتدا ئاڵۆزتر ئیشدەكات. ئەویش لە ناوچەیەكی وەك خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا كە پڕە لە سەركووتی مێژووییانەی دەروونی و گرێی دەروونیی ناو مێژوو كە لە خێڵ و حیزب و بنەماڵەكاندا ڕەنگیداوەتەوە. ڕەنگە وانەى ماكیاڤیلی لە كتێبی (میر)یشدا هەر ئەوە بێت كە: چۆن بتوانین ئەم دەروونە دەستەجەمعییە ناعەقڵانییە جڵەوبكەین و ئەوانیتر قەدری خۆمان و هەنگاوە سیاسییەكانمان بزانن(چونكە بێمنەتی و بەدكاریی ناو مرۆڤ، زۆرجار ڕێ لەم قەدرزانییە دەگرێت).\nحەسودى, سەر بە دەروونى تاکەکەسە بەڵام دەشکرێت کۆمەڵایەتى ببێتەوە و لە تۆڕێک پەیوەندییدا فرمانەکەى بگۆڕێت. تاک بەپێى دۆخەکان حەسودە, بەڵام دەشکرێت باس لە پەیوەندیى میر و حەسودى یان سیاسەت و حەسودى بکرێتەوە. حەسودى لەڕووى دەروونشیکارییەوە پێناسەیەکى ئەبستراکتى هەیە. وەهمى ترانسێندێنتاڵى ئارەزوو. واتە ئارەزووکردن وەهمێکى باڵاى نەبڕاوەى هەیە بۆ گەیشتن بە شتێک, بەڵام لەبنەڕەتدا خودى شتەکە مەبەست نیە بەڵکو نیگاى ئەویتر مەبەستە. هیچ شتێک لەخۆیدا بەبێ نیگاى ئەویتر و ئەوانیتر نرخێکى نیە. ماکیاڤیلى خۆى پێى وایە مرۆڤەکان بە سرووشت و فیترەتى خۆیان حەسودن, و پتر ڕووەو سەرزەنشتن تا ستایش: هەر بۆیەشە دانانى ڕێساى نوێ و سیستەمى سیاسیى نوێ لە ڕوانگەى ئەوەوە هێندەى کەشفکردنى دەریا و هەرێمى نوێ ترسناک و نادیار و نەناسراوە. لەمڕۆشدا ئەمە ئاسانتر دەسەلمێت: هەر بەدیلێکى سیاسى, بەر خیانەت و کرم و جیابوونەوە ناوخۆییەکانى خۆى دەکەوێت و لە چاوپۆشى و فەزیلەت خاڵیبووەتەوە. پێموایە ئەوەى لە سیاسەتى نوێدا پێى دەوترێت ئینشیقاق, لە بنەڕەتدا هەمان پێناسەکەى حەسودییە: وەهمى ترانسێندێنتاڵى ئارەزوو.\nمیرەکەى ماکیاڤیلى خراپەدەکات لەپێناوى چاکەدا. ئەمڕۆ دواسنورى ئەم شتە لە چەمکى “بەرژەوەندى”دا دەبینینەوە. بەرژەوەندى ئەو ئادیاڵەیە کە سیاسییەک هەموو ئامرازێکى خراپ دەگرێتەبەر تا بە ئامانج بگات. سیاسەتیش بەراورد بە ناخ و دەروونى مرۆڤ, دەرەکیتر و ئاڵۆزترە و ناتوانیت هەر ڕێسایەکى سیاسى یەکسانبکەیتەوە بە ڕەچاوێکى دەروونى. زەقبوونەوەى ماکیاڤیلى وەک فیگەرێکى خراپەکار, پەیوەندیى بەو مێژووەوە هەیە کە پاش خۆى بەسەریدا تێپەڕیوە. بمانەوێت یان نا, هەر دیاردەیەک کتومت وەک سەردەمى خۆى نامێنێتەوە و زیادەیەکى تەمومژاوى دەچێتە سەرى. ناکرێت پاش زنجیرەیەک شەڕى جیهانى و ناوخۆیى و کۆمەڵکوژى و گزى و فزى, ماکیاڤیلى وەک فیگەرێک بمێنێتەوە کە بەئینسافەوە هەڵسەنگێنرێت- مێژوو لەڕێگەى چەمکى ڕیترۆئەکتیڤەوە داوەرییەکان وەک خۆى ناگەیەنێت.


ژنانی بەندکراو و، شاراوە مانەوەی دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی – کوردستان و کورد\nژنانی بەندکراو و، شاراوە مانەوەی دیاردەیەکی کۆمەڵایەتی\nبەرواری بڵاو کردنەوە 2019/07/17\nجۆری بابەت: وتار, ژنان\nئامارەکان دەڵێن 240 هەزار کەس لە ئێران زیندانین. لەو 240 هەزار کەسەی بە هۆکاری جۆراوجۆری سیاسی و کۆمەڵایەتی حوکمی زیندانیان دراوەتێ، سەدا چواریان ژنن، بە واتایەکی دی زیاتر لە 9 هەزار ژن لە ئێران زیندانین و هەر بەپێی ئامارە دەوڵەتییەکان زیاتر لە نیوەی ژنانی بەندییش خاوەن مێرد و منداڵن. هەروەها بەشێکی زۆر لەو ژنانە منداڵی بچووکیشیان لەگەڵە و ئەم منداڵانە تەمەن و کاتی خۆیان بەجێی یاری لەگەڵ هاوتەمەن و خوشک و براکانیان لە ماڵێ یان لە پارک و باخچەی ساوایاندا، لە بەندیخانە بەسەر دەبەن.\nهۆکارەکانی زۆربوونی ئاماری بەندکراوانی ژن جۆراوجۆرن، هەم ئابووری، هەم کۆمەڵایەتی و هەم سیاسی. ئاڵوگۆڕ لە پێوەندییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان و گۆڕانکاری لە شێوازی ژیان و بەشداریی ژنان لە بازاڕی کار بێ ئەوەی ڕۆتین و ئاسانکارییەکان بۆ ئەم هەلومەرجە کرابن و مەیدانەکە لە زێهنییەتی پیاوانە ڕەها کرابێ، یەکێک لە هۆکارەکانی توشبوونی ژنان بە بەندیخانەیە. ئەوەش خۆی هۆکاری بەژنانەبوونی تاوانەکانە. هۆکارەکانی دیکەش بریتین لە پەرەسەندنی خەسارە کۆمەڵایەتییەکان، قووڵبوونەوەی قەیرانی ئێعتیاد بە مادەی هۆشبەر و هەڵکشانی ئاماری تەڵاق ئەویش لە تەنیشت هۆکاری بنەڕەتیی هەژاری و هەروەها هەژاریی فیکری.\nژنان لە زیندان بارودۆخیان چۆنە، ئیمکاناتی پێڕاگەیشتنیان چەندەیە، بێهداشت و خواردن و خەویان چەندە لەجێی خۆیدایە، مژاری ئەم نووسینە نین، پرسیار ئەوەیە کە کەوتنە زیندان چ کاریگەرییەک لەسەر ژیانی دادێی ژنانی بەندی دادەنێ و ئەوان دوای بەربوون لە گرتووخانە چۆن دەتوانن بۆ ژیانی ئاسایی بگەڕێنەوە.\nکێشەی سەرەکیی ژنانی زیندانی لە دوای بەربوونیان بەرەوڕووبوونەوە لەگەڵ خێزان و نیگەرانیی لە شێوەی گەڕانەوەیانە بۆ ژیانی کۆمەڵایەتییان. ژنانی بەندکراو هەر ئەوە نییە کە بەهۆی تاوانێکی کە کردوویانە و سزاکەیان وەرگرتوە بتوانن ئەو قۆناغە لە ژیان بەجێ بێڵن، بەڵکوو بەردەوام لەگەڵ ئەم ترسە دەژین کە نەکا لە کایەکانی دیکەی ژیاندا ئەم ڕابردووە زیانیان لێ بدا. ژن هەبووە بەهۆی کێشانی چەکێکی بانکیی لەگۆترە و نەبوونی پارە لە حسێبەکەی بۆ چەند مانگێک کەوتۆتە بەندیخانەوە، بەڵام هەر ئەوەندە وا دەکا متمانەی لە کۆمەڵگەدا خەوشدار بێ و نەتوانێ بۆ دۆخی پێش گیرانەکەی بگەڕێتەوە.\nلۆمەکردنی دەورووبەر و بەردەوام شکاندنەوە و تانووت‌لێدان یەکێکی دی لەو نیگەرانییانەیە قەت لە یەخەی ژنانی زیندانی نابێتەوە و دەبێتە هۆی خەمۆکی و تەنیاییان، هەروەها دابڕانیان لە کۆڕی خێزانی و هاوڕێیەتی و خزمایەتیشدا. کەم نین ئەو ژنانەی پێش زیندانچوونیان شەنگ و چالاک بوون و دوایە هەموو ڕایەڵەکانی پێوەندیی خێزانی و کۆمەڵایەتییان لەگەڵ دەوروبەریان لەدەست داوە. خۆ بەتاوانبار زانین، یان ڕوانینی تاوانبارانەی خەڵک لەسەریان وەک مۆتەکەیەک لەگەڵیان دەمێنێ و زۆر دەرفەتی گەڕانەوە و بووژانەوەیان لەکیس دەدا.\nلایەنی نالەباری کۆمەڵایەتیی دیکەی ئەم دیاردەیە ئەوەیە کە کەوتنە زیندانی ژنان خۆی تاوانخوڵقێنیی زیاتری بەدوودا دێ، هەم لە سۆنگەی ئەزموونکردنی بارودۆخێکی تایبەت لە زیندان بە لایەنی دنەدەرانە و دوایە بەشدارییان لە تاوانی قورستردا؛ هەم لە ڕووی ئەم بۆشاییەی لە نەبوونی ئەواندا لە بنەماڵەکەیاندا دروست دەبێ و بوار بۆ لادانی منداڵەکانی خۆش دەکا. دەبینی ژنێک کە بەهۆی ئاشنانەبوونی بە یاسا و رێساکان و لەسەر ڕەفتارێکی تاوانبارانەی بچووک دەگیرێ و دەکەوێتە بەندیخانەوە؛ بەڵام کە دێتەدەرێ بەهۆی تێکەڵاویی لەگەڵ بەندییە تاوانبارە قورسەکان کۆڵێک ئەزموونی تاوانبارانەی دیکەشی خستووەتە سەر یەک.\nبێگومان تا ئەو کاتەی هەژاری، بێکاری، قەیرانی ئابووری و هەژاریی کولتووری لە کۆمەڵگەدا هەبێ، بەستێنی لەباریش بۆ تاوانخوڵقێنی چ لە نێو پیاوان و چ لە نێو ژناندا دەبێ. ئەوەی ڕوونە ئەوەشە کە گرتن و زیندانیش ناتوانن چارەسەر و وەڵامدەری ئەم بارودۆخە بن، بۆیە گرینگە کار لەسەر سەرچاوەکە بکرێ کە ئەویش بەهۆی سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی لە بەڕێوەبەریی وڵاتدا ناکرێ بەهیچ کلووجێک دڵی پێ خۆش بکەی.


United Nations Iraq - بەیاننامەی ڕێکخەری مرۆیی و نیشتەجێی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق ئیرینا ڤۆیاشکۆڤا-سۆلیۆرانۆ دەربارەی داخستنی کەمپەکانی ئاوارە نێوخۆییەکان\nسێ شەممە, 01 کانونی یەکەم 2020 01:30\nئەمە دەربارەی داخستنی کەمپەکان نیە. بەڵکو دەربارەی ئەوەیە کە چی بەسەر ئەو عێراقیانە دێت ، چی بەسەر ئاسایش و خۆشگوزەرانی وئایندەیان دێت۔ بە گوێرەی داتاکانی نەتەوە یەکگرتووەکان ، دوو لەسەر سێی خەڵکی زیان لێکەوتوو گەڕاونەتەوە سەر زێدی خۆیان، بەڵام زۆربەیان لە ماڵەکانی خۆیان نین. نزیکی ٣٠٪ گەڕاوەکان شوێنێکی نیشتەجێبوونی ئارام و شکۆداریان نیە و بە داماوی لێقەوماوی ماونەتەوە . سێیەکەکەی تریش ناتوانن بگەڕێنەوە سەر زێدی خۆیان. تا ئێستاش گرژییە کۆمەڵایەتییەکان و ناسەقامگیریی و بوونی تەقەمەنی و پاشماوە جەنگییەکان و نەبوونی بەڵگە و دۆکیومێنتی فەرمی و کەمی شوێنی نێشتەجێ بوون و خزمەتگوزارییەکان و نەبوونی یارمەتی نەختینەو کەمی دەرفەتی گوزەران بەربەستی گەورەن بۆ گەڕانەوەیان.\nهەروەها نیگەرانم بەو ئاماژانەی کە دەڵێن ، چەندین خانەوادەی تری عێراقی لەوانەیە دووچاری هەمان حاڵەت ببنەوە ، لە کاتی داخستنی ئەو پێنج کەمپەی کە ماونەتەوە و حکومەتی عێراقی بەرێوەیان دەبات ، پێش کۆتایی ساڵ. نەتەوە یەکگرتووەکان لەگەڵ حکومەتی عێراق هەمان ئامانجیان هەیە ئەویش کۆتایی هێنانە بە قەیرانی ئاوارەیی لە عێراق، بەڵام لە هەمان کاتیشدا دووپاتی دەکاتەوە کە گەرانەوەی ئاوارە نێوخۆییەکان دەبێت ئارەزوومەندانە و سەەقامگیر و شکۆدار و پێڕاگەیاندراو بێت، و لەگەڵ بوونی دۆخێکی هەمواری پێشوەختانە لە زێدەکانی خۆیان بۆ ئەوەی بتوانرێت دووبارە بگونجێن و وێڕای مسۆگەرکردنی چارەسەری دووورمەوداش.\nنەتەوە یەکگرتووەکان پابەندە بە پشتگیریکردنی حکومەتی عێراق لە ڕێگای ئاسانکردنی گەیشتن بە چارەسەری دوور مەودا بۆ لێقەوماو و داماوان لە ئاوارە و گەڕاوەکان بە پشتگیریکردنی پێوەرەکانی شیرازەی کۆمەڵایەتیشەوە .\nئاوارە داماو و لێقەوماوەکان پێویستیان بە پشتتگیری چالاکتر هەیە بۆ دووبارە بونیاتنانی ژیانیان بە شکۆداری و بە گوێرەی پێوەرە سەرەکییەکانی مافەکانی مرۆڤ . ئەوان پێویستیان بە ژینگەیەکی لەبار هەیە بۆ گەڕانەوەیەکی یەکجاریی ، و هەروەها پێویستیشیان بە بەرنامەکانی پشتگیریی پەیکەرکراو هەیە بۆ دۆزینەوەی چارەسەری دوور مەودا. بەردەوامی کۆششەکان لە پێناو بونیاتنانی تواناکان بۆ کۆمەڵگا خانەخوێکانی ئاوارە نێوخۆییەکان و هەروەها بۆ ئەوانەش کە پێشوازی لە گەڕاوەکان دەکەن کارێکی گرنگ و پێویستە. پاڵپشتیکردنی ئەم خەڵکانە دەبێتە هۆکار بۆ سەقامگیری عێراق و سەرکەوتنەکانی لە ئایندە.\nبە یەکەوە لەگەڵ هاوبەشیکارە نیشتمانی و نێودەوڵەتییەکانی بواری مرۆیی لە نزیکەوە بەدواداچوون بۆ ئەم بابەتە دەکەین و بەردەوام دەبین لە پشتگیریکردن و لە ئامادەباشیداین بۆ پێشکەشکردنی یارمەتی لە کاتی پێویست و بە گوێرەی بنەما مرۆییەکان .


سربیا دەڵێت پوتن ڕازی بووە چەکی ڕووسی بۆ وڵاتەکەیان ڕەوانەبکرێت\nوەزیری بەرگری سربیا دەڵێت ڤلادیمیر پوتن سەرۆکی ڕووسیا پەیمانی داوە فڕۆکەی جەنگی و تانک و زرێپۆش بە سربیا بدرێن، ئەمەش ڕەنگە ببێتە مایەی زیادبوونی گرژیەکان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و دەستپێکردنی پێشبڕکێیەکی خۆپڕچەککردن لە ناوچەکەدا.\nزۆران دیۆردیڤیچ ڕایگەیاند لە میانەی سەردانی ئەلێکزادەر ڤوچیچ سەرۆک وەزیری سربیا بۆ مۆسکۆ لە سەرەتای ئەم هەفتەیەدا پوتن ڕەزامەندی لەسەر ناردنی ئەو چەکانە داوە. وتی بڕیارە 6 فڕۆکەی جۆری میگ 29 و 30 تانکی جۆری T-72و 30 زرێپۆشی جۆری BRDM-2 لەم نزیکانە ڕەوانەی سربیا بکرێن.\nوەزیری بەرگری سربیا وتی"سەرۆکی ڕووسیای فیدراڵ وتویەتی خۆی بڕیارەکە واژو دەکات، کە واژوی کرد ئێمە بەپێی ئەوە کاردەکەین." هەروەها وتی" چاوڕێین پرۆسەکە لە ڕووسیا تەواوبێت و ببینین چۆن ئەو چەکانە دەگەنە سربیا."\nدەبێت فڕۆکەکان بەسەر وڵاتانی ئەندامی ناتۆ بفڕن تا بگەنە سربیا یان فڕۆکەکان هەڵبوەشێننەوە و بە فڕۆکەی بارهەڵگر ڕەوانەبکرێن ئەگەر وڵاتانی دراوسێ ڕازیبن.\nزۆران دیۆردیڤیچ وتی ئەو فڕۆکە و تانک و زرێپۆشانە لە لایەن یەدەکی سوپای ڕووسیاوە بە خۆڕایی بە سربیا دەدرێن و لە سربیاش بە تەواوی لە لایەن تەکنیککارانی ڕووسی نۆژەن دەکرێنەوە لە بەرامبەر بڕێک پارە کە ئاشکرای نەکرد چەندە. بەڵام بەپێی ڕاپۆرتەکان مەزەندە دەکرێت تەنها بۆ نۆژەنکردنەوەی فڕۆکەکان 216 ملیۆن دۆلار لەسەر سربیا بکەوێت.\nوەزیری بەرگی سربیا پێشتر وتی سربیا دەیەوێت سیستمی بەرگری دژە ئاسمانی ڕووسی بکڕێت و سەنتەرێکی چاککردنەوەی هەلیکۆپتەر ڕووسی جۆریMIL بکاتەوە. شیکەرەوان پێیان وایە ئەمە وەکو کردنەوەی بنکەیەکی سەربازی ڕووسیایە لە سربیا.\nسربیا بە فەرمی لەوەدا بوو بچێتە نێو یەکێتی ئەوروپاوە، بەڵام لە ژێر فشاری سیاسی پڕۆپاگەندەی مۆسکۆدا بەرەو کرملێن هەنگاوی نا کە ئامانجی هێشتنەوەی ئەم وڵاتەی ناوچەی بەڵقانە لە دەرەوەی ناتۆ و ڕێکخراو و هاوپەیمانێتیەکانی تری ڕۆژئاوا.


تێکۆشانی بەردەوام و کێشەی شووناس لای کوردەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان - azadbun\nدوای تێپەڕبوونی نزیکەی ١٠٠ ساڵ بەسەر ئەو جەنگەی کە داگیرکەران لە دژی شووناسی کوردەکان هەڵیانگیرساندووە، لە ئێستادا کورد براوەیە لە پاراستنی شووناسی خۆی و داگیرکەران و دوژمنەکانیشی دۆڕاون لە سڕینەوە و نەهێشتنی ئەو شووناسە.\nسەرچاوەی نەتەوەپەرستی لە ئێران\nنەتەوەپەرستی لە ئێران لە کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیست سەری هەڵدا، بەتایبەت لەو کاتەی کە وڵاتەکە پێی نایە ناو قۆناغێکی نوێی سیاسییەوە کە پێشتر و بەدرێژایی مێژووی وڵاتەکە قۆناغی لەو جۆرەی بەخۆیەوە نەبینیبوو. ڕیشەی نەتەوەپەرستی لە ئێران بەستراوەتەوە بە دەستەواژەی “نەتەوەی ئێران” کاتێک کە لە ساڵی ١٩٠٦ بۆ یەکەمجار و لەناو یەکەم دەستووری فەرمی وڵاتەکەدا بەکارهاتبوو. ئەو دەستەواژەیە لەو کاتەی کە دروستکرا، ئامانجی سیاسی لە پشتەوە بوو لەجێی ئەوەی کە ڕاستییەکی مێژوویی لەخۆیدا هەڵگرتبێت. ئامانجێکی دەستکرد و خەیاڵی کە تەنها بۆ بەرژەوەندییەکی سیاسی هاتبووە ئاراوە و بەسترابووەوە بە کولتوور و زمانی فارسەکان و بنەماکانی مەزهەبی شیعەی ئیسلامی. ئەوەیش لە کاتێکدا کە چەندین نەتەوە و شوێنکەوتووی ئایین و مەزهەبی دیکە لە وڵاتەکە هەبوون و لەم هەنگاوە سیاسییەی ئێراندا ئەوانی تر پشتگوێ خرابوون و ببوون بە قوربانی. کوردەکان نموونەیەکی دیاری ئەو قوربانییەن.\nبیست ساڵ دوای لەدایکبوونی نەتەوەپەرستی ئێرانی، وڵاتی ئێران خەریکبوو دەچووە نێو قۆناغێکی دیکەی نوێوە لەسەر دەستی ڕەزا خان پەهلەوی کە لەو کاتەدا خاوەن دەسەڵاتی پاشایی وڵاتەکە بوو. ئەو قۆناغەی کە ڕەزا پەهلەوی دەیویست بچێتە ناوی، قۆناغی دەوڵەت-نەتەوە بوو کە لەناو دونیای مۆدێرندا بەکار دەهات. هەوڵەکانی ڕەزا پەهلەوی بوونە هۆی ئەوەی کە دەستەواژەی “نەتەوەی ئێران” کە هەتا ئەو کاتە تەنها لەسەر پارچە کاغەزێک نووسرابوو و ببێت بە ئەمرێکی واقع و بە چەند قۆناغێکی کرداریدا تێپەڕببێت، کە دواجار بووە هۆی ئەوەی ئێران وەک وڵاتێکی نەتەوەیی دروست ببێت.\nپڕۆسەی دروستکردنی نەتەوە لەسەر بنەمای ئەوە دادەمەزرێت کە تەنها یەک نەتەوە، یەک دەوڵەت و یەک زمان بوونی هەبێت. سەبارەت بە نەتەوەکانی تریش لەپێناو هەبوونیاندا، پیویستە زمان و کولتووریان لەناو زمان و کولتوورە سەرەکییە فارسییەکە بتوێتەوە و دواجار ئەوانیش بچنە سەر هەمان نەتەوە دروستکراوە ئێرانییەکە. پڕۆسەی تواندنەوەی زمان و کولتووری نەتەوەکانی تر لەو سەردەمەدا بەشیوەیەکی توند دەستی پێکرد و دەسەڵات لەڕێگای بەکارهێنانی دەزگا حکموییەکانی وەک سووپا، بەڕێوبەرەیاتییە حکومییەکان و بیرۆکراسیا ئەم کارەی ئەنجام دەدا. هەر بۆیە دەتوانین بڵێین کە پڕۆسەی دروستکردنی نەتەوە لەناو ئێراندا پڕۆسەیەکی زۆرەملێیانە و ستەمکاریانەی دەسەڵاتی ئێرانی بووە کە بەهۆیەوە خەڵکانێک بەبێ ویستی خۆیان ناچار بە دەستهەڵگرتن لە کولتوور و زمانی ڕەسەنی خۆیان دەکران.\nئەمە یەکەمین هەنگاو بوو بۆ دەستپێکردنی پڕۆسەیەکی درێژ و سیستەماتیک، کە ڕەزا شا دەیویست بەهۆیەوە دەوڵەت-نەتەوەکەی خۆی دابمەزرێنێت. لە بەرپەرچدانەوەی ئەم سیاسەتەیش، نەتەوەپەرستی کوردی دامەزرا و لەو کاتەدا وەک چەکێکی گەورە سەیر دەکرا بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی نەتەوەپەرستی ئێرانی، کە نەتەوەپەرستییەکی ستەمکارانە و چەپێنەر بوو. لەو بەرپەرچدانەوەیەوە خەباتێک دەستی پێکرد کە تا ئیستا بەردەوامە و ماوەکەی بۆ نزیکەی سەد ساڵ دەچێت. لەناو ئەو خەباتەیشدا، دامەزراندنی کۆماری کوردستان لە ساڵی ١٩٤٦دا وەک دەستکەوتی چل ساڵ لە خەبات، گەورەترین دەستکەوتی کوردەکان بوو.\nچەوساندنەوەی کوردەکان چۆنا و چۆن بوو؟\nسەرەتا دەبێت ئەوە ڕوونبکرێتەوە کە باسەکەمان لەسەر کوردانی ناو ئێرانە، واتە کوردانی ڕۆژهەڵات. چونکە لە پارچەکانی دیکەیشدا کوردەکان بە شێوازی دیکە چەوسێنراونەتەوە. بۆیە لەم بابەتەدا کە دەگوترێت کوردان، مەبەست کوردانی ڕۆژهەڵاتە.\nلە سەدەی بیستدا، بەشێکی زۆری چەوساندنەوەی کوردەکان پەیوەست بووە بە شووناسیانەوە. واتە هەوڵی بەردەوام هەبووە تا کوردەکان دەست لە کوربوونی خۆیان هەڵبگرن و شووناسێکی دیکە بە خۆیانەوە پەیوەست بکەن. خەباتی کوردەکانیش بەزۆری خەباتێک بووە بۆ پاراستنی شووناس و سەلماندنی ئەوەی کە کوردبوونیان بسەلمێنن و بیپارێزن.\nچەند ڕێگایەکی جیاواز هەن کە گیراونەتە بەر بۆ خەباتکردن لە دژی ئەم چەساندنەوە نەتەوەییە و بەهۆیانەوە کاریگەری گەورە لەسەر پاراستنی شووناس دانراوە. بۆ نموونە خەبات لە ڕێگای چەکەوە، یاخیبوونی مەدەنیانە، چالاکی مەدەنی و بابەتەکانی هونەر و ئەدەب.\nمەبەست لە خەبات لە ڕێگای چەکەوە هەموو ئەو هەوڵانە دەگرێتەوە کە ئامانج لێیان لێدانە لە سیاسەتی پاکتاوکردنی نەتەوەیی کوردەکان کە چەک و خەباتی چەکداری بووە بە ئامرازی ئەنجامدانی خەباتەکە.\nیاخیبوونی مەدەنییانە مەبەست لێی ئەو کاردانەوانەیە کە لەلایەن خەڵکی مەدەنیەوە و بە شێوەیەکی گشتی ئەنجام دەدرێن، لە کاردانەوەیان بۆ زوڵم و ستەم. بۆ نموونە لەکاتی تیرۆرکردنی هەردوو کەسایەتی دیاری کورد دکتۆر قاسملۆ و دکتۆر شەرەفکەندی، خەڵکی مەدەنی هەستان بە داخستنی بازاڕ و دوکانەکان و وەستاندنی چالاکی بازرگانی. خۆپیشاندانیش هەر دەچێتە قاڵبی یاخیبوونی مەدەنیانە و هەتا ئێستایش بە یەکێک لە ڕێگا کاریگەرەکان دادەنرێت و کوردەکان بەکاری دەهێنن. بۆ نموونە کوردانی ڕۆژهەڵات لەدوای تیرۆرکردنی شوانە سەید قادر و لەسێدارەدانی فەرزاد کەمانگەر، خۆپیشاندانی فراوان لەلایەن خەڵکەوە ئەنجامدرا. جگە لە کێشە ناوخۆییەکانیش، کوردانی ڕۆژهەڵات هەندێک جار وەکو کاردانەوەی بۆ کێشەی پارچەکانی تری کوردستان خۆپیشاندانیان ئەنجامداوە.\nهونەر و ئەدەبیش کاریگەرییەکی گەورەیان هەبووە لە خەباتی کوردەکان. چەندین نموونە هەن لە بوارەکانی وەک شیعر، چیرۆک، فیلمسازی، شانۆ، پەیکەرتاشی، ڕۆژنامەوانی، گۆرانی و مۆسیقا کە بەهۆیانەوە کوردەکان هەوڵیانداوە ڕووبەڕووی ئەو ستەمانە ببنەوە کە بەرامبەریان ئەنجام دەدرێت، یاخود هونەر و ئەدەب بکەن بە ئامرازێک بۆ گەیاندنی دەنگی خۆیان بە دنیای دەرەوە. لە شیعردا کورد خاوەنی کەسانی وەک عەلی فەتحی، مەعروف ئاغایی، ئاسۆ، ساڵح، گەردیگلانی و چەندین نموونەی دیکەن. لە فیلمسازیدا ئەوان خاوەنی بەهمەن قوبادی و جەمیل ڕۆستەمین. کارەکانی هادی زیاالدینیش لە بواری پەیکەرتاشی شوێنی تایبەتی خۆیان هەیە، بەتایبەت لە ڕووی بەکارهێنانی ڕووخساری کەسایەتییەکانی کوردستان و دەرخستنی ناسەرەوەکانی تایبەت بە کولتووری کورد لەناو کارەکانیدا. چەندین نموونەی دیکەیش هەن.\nسەبارەت بە چالاکی مەدەنیش، کوردەکانی ڕۆژهەڵات چەندین چالاکی جۆربەجۆری لە شێوەی یادکردنەوە و جەژنیان هەیە. بۆ نموونە ساڵانە یادکردنەوەی قوربانییەکانی کیمیابارانی هەڵەبجە، یەکێکە لە چالاکییە مەدەنییە گرینگەکان. یاخود ئاهەنگێڕانی جەژنی نەورۆز و تەنانەت یادکردنەوەی شەهیدبوونی ئەو قوربانیانەی کە لە خەباتی نەتەوایەتیدا گیانیان داوە.\nئەم خەباتە جۆربەجۆرانەی کورد لەم سەدەیەی دواییدا، توانیویەتی بەشێوەیەی بەهێز ڕووبەڕووی نەتەوەپەرستی دەسەڵاتی ئێران ببێتەوە. تەنانەت بەهۆی نەتەوەپەرستی ئێرانییەوە، کوردەکان زیاتر لە گرینگی دەرخستنی شووناسی خۆیان نزیک بوونەتەوە. ئەمەیش وایکردووە کە باشتر لە هێزی دوژمنەکەیان تێبگەن و بزانن کە دوژمنەکەیان تا چ ئاستێک ئامادەیی ئەوەی تێدایە لە دژی کورد بوەستێتەوە. هەربۆیە کوردەکان لەم چل ساڵەی دواییدا گەیشتوون بەو دەرئەنجامەی کە ڕووبەڕوو بوونەوە لە ڕێگای سیاسەتەوە خەباتێکی هەمیشەیی و گرینگە و بەشی زۆری سەرنجیان خستووەتە سەر ئەو ڕێگایە، بەتایبەت لەم سی چل ساڵەی دواییدا.\nلە بەرامبەردا دەسەڵاتی ئێران و نەتەوەپەرستی ئیرانی بەردەوام ڕێگای توند و ستەمکارانەی گرتووەتە بەر لە بەرامبەر کێشەی کوردەکان، لەجیاتی ئەوەی کە هەنگاوی سیاسی بگریتە بەر و هەوڵی جددی بدات بۆ چارەسەری کێشەکە. دەسەڵاتی ئێران بەردەوام ویستوویەتی لە ڕێگای عەسکەرتارییەتی و زۆرەملێ، دەنگی کوردەکان کپ بکات. بۆ ئەنجامدانی ئەو کارەیش پشتی بە سووپا بەستووە و ڕێگاکانی وەک لەسێدارەدان، تیرۆرکردن، نەفیکردن و زیندانیکردن بەکار دەهێنێت لەجیاتی ئەوەی کە دایەلۆگ بسازێنێت. ئەمەیش بە پشتبەستن بە سووپا و هێزی چەکداری.\nلە سەدەی ڕابردوودا، سیاسەتی ئێران بۆ سەپاندنی نەتەوەپەرستی ئێرانی لە ڕێگای سێ قۆناغ لە حکومڕانییەوە ئەنجامدراوە. ئەوانیش حکموتەکانی ڕەزا پەهلەوی (ڕەزا شا)، محەمەد ڕەزا پەهلەوی و دوا جاریش ڕژێمی ئیسلامی کە نزیکەی ٤٢ ساڵە خاوەن دەسەڵاتە. ڕەزا شا بەهۆی بەڵێنی درۆ توانی کەسایەتی دیاری کورد ئیسماعیل ئاغای شکاک هەڵبخەڵەتێنێت و دواتر بیکوژێت. محەمەد ڕەزای کوڕی ڕەزا شا قازی محەمەد و هاوڕێکانی لەسێدارەدا و کۆتایی بە کۆماری کوردستان هێنا. ڕژێمی ئیسلامیش قاسملۆ و شەرەفکەندی تیرۆرکرد، لەناو جەرگەی ئەوروپادا. ئەگەر بەراوردی ئەم قۆناغانە جیاوازانە بکەین، ئەوا بە ئاشكرا دەیبینین کە دۆخەکە نەک باشتر نەبووە، بەڵکو بەرەو خراپتر چووە و دەسەڵاتی ئێران بەردەوامە لە ستەمکارییەکانی. بۆ نموونە لە سەردەمی ڕەزا شادا ١١ کەس بە تۆمەتی بەشداربوون لە دامەزراندنی کۆماری کوردستان لەسێدارەدران. بەڵام لە سەردەمی ڕژێمی ئیسلامیدا ٥٩ گەنج تەنها لە یەک ڕۆژدا بە تۆمەتێکی بچووکتر گوللەباران کراون!\nلەو ڕۆژەوەی کە ڕەزا شا بە دەستی هاوپەیمانان لەسەر تەختی پاشایەتی لابرا و دوورخرایەوە بۆ باشووری ئەفریقا، کۆمەڵێک زیندانی سیاسی کورد لەناو زیندانییەکانی ئێراندا بوون کە تا ڕۆیشتنی محەمەد ڕەزای کوڕی ڕەزا شایش لەناو زیندانا مابوونەوە و ئازاد نەدەکران. هەتاوەکو ئێستایش ژنان و پیاوانی کورد خاوەنی زۆرترین ڕێژەی مانەوەن لەناو زیندانەکانی ئێران وەک زیندانی سیاسی. زەینەبجەلیلی یەکێکە لە نموونەی زیندانە سیاسییە کوردەکان کە دوای مانەوەی لە زیندان بۆ ماوەی ٦ ساڵ، حوکمی زیندانی هەتاهەتایی بەسەردا سەپێنرا.\nپێشتر ئاماژە بەوە کرا کە یەکێک لەو ڕێگایانەی کە کوردەکان گرتوویانەتە بەر بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی دەسەڵاتی نەتەوەپەرستی ئێران، ڕێگای خەباتی چەکداری و بەکارهێنانی چەکە. هەرچەندە ئەم ڕێگایە لە بەرئەنجامی ئەو هەڵوێستە توندەی دەسەڵاتی ئێرانەوە دروستبووە کە ئەوان لە سەرەتادا پشتیان بە سووپا و چەک بەستووە و کوردەکانیش بە ناچاری چەکییان هەڵگرتووە، بەڵام سەرەڕای ئەوەیش هێشتا قسەیەکی زۆر لەسەر ئەوە هەیە کە کوردەکان نەدەبوو پشت بە چەک ببەستن و خەباتی چەکداری ئەنجام بدەن.\nجەنگ لە تێڕوانینی کوردەکانەوە قێزەونترین کردەیە کە مرۆڤ بتوانێت ئەنجامی بدات لە مێژووی خۆیدا. هەر لەبەر ئەوەیشە کە کوردەکان هەرگیز جەنگیان نەویستووە و هەر جەنگێکیان ئەنجام دابێت، لەناچاریدا بووە. ئەوان لەو ڕاستییە تێگەیشتوون کە هیچ شتێک لەوە ناخۆشتر نییە کە منداڵێک هەتیو بکەوێت. یاخود دایکێک منداڵە بێباوکەکەی بلاوێنێتەوە یاخود ژنێک مێردەکەی لەدەست بدات. گرینگیش نییە کە کوژراوەکە فارس، عەرەب یاخود تورک بێت و گرینگ ئەوەیە کە ژیانی هەموو مرۆڤێک پیرۆزە و نابێت کوشتن ڕێگەچارە بێت. بەڵگەی ئەوەیش ئەوەیە کە کوردەکان هەرگیز هیچ خاکێکیان داگیر نەکردووە و هەرگیزیش هێرشییان بۆ سەر خاکی هیچ وڵات و نەتوەیەکی دیکە نەبردووە. ئەوەی ئەوان ویستوویانە تەنها ژیانکردنێکی ئازادانە بووە لەناو خاکی باوباپیرانی خۆیاندا. هەوڵدان بۆ ئەم ئامانجە و بەرگریکردنیش لێی، تاکە تاوانی کوردەکان بووە.\nبەڵام پرسیارە گرینگەکە ئەوەیە کە ئەڵتەرناتیڤی خەباتی چەکداری چییە بۆ ئەو کوردانەی کە بەردەوام هێرشی چەکدارییان دەخرێتە سەر. لەکاتێکدا کە چەندین هەوڵ و بەڵێن هەبووە تا ئەڵتەرناتیڤێکی لەو جۆرە بێتە ئاراوە. بۆ نموونە چەندین چەکداری کورد چەککیان داناوە دوای ئەوەی کە دەسەڵات بەڵێنی بەدیهێنانی ئاشتی و دەستەبەرکردنی مافەکانیانی داوە. کەچی دوای دانانی چەک لەلایەن کوردەکان، دەسەڵات بەڵێنەکانی خۆی جێبەجێ نەکردووە و تەنانەت ئەو کەسانەیشی کە چەکییان داناوە زۆرجار گیراون و دواجار لەسێدارە دراون.\nئەحمەد موفتیزادە و ناسڕ سوبحانی دوو نموونەن لەو کەسانەی کە بەبێ چەک خەباتییان دەکرد. ئەوان نە کەسانێکی سێکۆلار یاخود چەپ نەبوون، وە لەژێر سایەی پارتێکی سیاسیشدا خەباتییان نەکردووە.بەڵام هێشتا کاردانەوەی ڕژێمی ئیسلامی بۆ ئەم کەسانە زیندانی کردن و دواتریش کوشتن بووە. بۆیە بەم نموونانە دەردەکەوێت کە کورد ئەلتەرناتیڤی دایەلۆگی هەمیشە هەبووە و هەوڵیداوە لەو ڕێگایەوە مافەکانی خۆی بەدەست بهێنێت. هەروەک چۆن پەندێکی کوردی هەیە کە دەڵێت “ئەگەر گرێیەک بەدەست بکرێتەوە، بۆچی ددان بەکار بهێنرێت؟”، کوردەکان بە هەمان شێوەی ئەم پەندە کاتێک بژاردەی دایەلۆگیان هەبووبێت هەوڵیان داوە کە لەو ڕێگایەوە خەباتی خۆیان بکەن لەجێی خەباتی چەکداری. بەڵام دایەلۆگ چ مانایەکی دەبێت کاتێک بەرامبەرەکەت هەمان بروای نابێت و کاردانەوەیەکی پێچەوانە دەنوێنێت؟\nوتوێژ و نێوان دوو لایەنەکە\nلە جڵ ساڵی ڕابردوودا، کۆماری ئیسلامی ئێران تەنها ٣ جار وتوێژی لەگەڵ کوردەکان کردووە. جاری یەکەم، ساڵی ١٩٧٩ بوو کە بە شێوەیەکی شەفافانە وتوێژەکە لەگەڵ چەند نوێنەرێکی کورد ئەنجامدرا. بەڵام دوای چەند مانگێک بەردەوامبوون و نەگەیشتن بە ئەنجام، کۆتایی بە وتوێژەکە هێنرا بەبێ ئەوەی کۆتاییەکی دڵخۆشکەرانەی هەبێت. دواتر پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێران، خۆیان ویستییان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ وتوێژ لەگەڵ دەسەڵاتدا ئەنجام بدەن. ئەو وتوێژەیش کە بە سازان ناسرابوو، چەند مانگێکی دیکەی خایاند، بەڵام هێشتا نەگەیشتە ئەنجامێکی دڵخۆشکەر. دەبێت ئاماژە بەوە بکرێت کە ئەو لایەنەی باوەڕی بە وتوێژ و گفتوگۆ نەبوو، کۆماری ئیسلامی بوو. لەو کاتەیشدا بە ئەنجامدانی گفتوگۆ تەنها مەبەستییان درێژکردنەوەی کات بوو تا کۆمارە نوێیەکەیان پێی خۆی بگرێت و هێزی تەواوی دەستبکەوێت. بۆ سەلماندنی ئەمەیش، دەتوانرێت ئاماژە بە قسەکانی هاشمی ڕەفسەنجانی بکرێت. ڕەفسەنجانی لە یەکێک لە کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی شۆڕشدا کە لە بەرواری ٣/١٢/١٩٧٩ ئەنجامدرابوو، بەم جۆرە لەسەر کوردەکان دوا: “کوردەکان هیچییان ناوێت، جگە لە دەوڵەتێکی سەربەخۆی نا ئیسلامی. بۆیە وا بیر نەکەوەنە کە بە وتوێژ و گفتوگۆ کێشەکانی ئێمە و ئەوان چارەسەر ئەبێت و بەبێ گومان جەنگ دەکەوێتە نێوانمان”. دەقی ئەم کۆبوونەوەیە لە ڕۆژنامەی هامشەهری لە ژمارەیەکی ساڵی ١٩٩٣ بڵاوکراوەتەوە.\nوتوێژی دووەم لە شاری ڤیەننای پایتەختی نەمسا ڕێکخرا. جیاوازی ئەمجارە لەگەڵ جارەکەی پێشتر ئەوە بوو کە وتوێژەکە شەفافانە ڕێکنەخرابوو و نهێنی بوو. ئەنجامەکەیشی تیرۆرکردنی دکتۆر قاسلمۆ بوو.\nوتوێژی سێیەمیش بە نهێنی ڕێکخرا. ئەنجامی ئەم جارەیان بە شێوەیەکی تەواوەتی بریتی بوو لە “هیچ”.\nوەزیری ڕۆشنبیری لە یەکێک لە کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی شۆڕش بەم جۆرە لەسەر وتوێژەکان دوا: “سەردەمانێک هەبوو کە ئێمە لەگەڵ گروپە دابڕاوەکان دادەنیشتین و وتوێژمان ئەنجام دەدا. ئامانجی ئێمە لە وتوێژانە تەنها ئەوە بووە کە زانیاری زیاتر لەسەر گروپەکان کۆ بکەینەوە”. ئەم قسەیە سەلمێنەری ئەو ڕاستییەیە لای کوردەکان کە وتوێژ و ڕێگای ئاشتییانە نایانگەیەنێت بە هیچ شتێک لەگەڵ ئێراندا و ئەوەی ئەوان دەیکەن، تەنها فێڵکردن و بەڵێنی درۆیە نەک وتوێژی جددی و هەنگاو بۆ گەیشتن بە چارەسەر. هەروەک چۆن پەندێکی فارسی هەیە دەڵێت: “ئەوەی تاقیکراوەتەوە، نابێت جارێکی دیکەیش تاقی بکرێتەوە”.\nنزیکەی ١٠٠ ساڵ تێپەڕیوە بەسر یەکەمین هەوڵەکانی ڕەزا شا پەهلەوی بۆ بە مۆدێرن کردنی وڵاتەکەی و سەپاندنی شێوازی دەوڵەت-نەتەوە. وە تواندنەوەی نەتەوەکانی تر و بەتایبەت کوردەکان لەناو نەتەوەی ئێران-فارس. لە ئیستادا پێویستە سەرنج بخرێتە سەر ئەوەی کە ئایا ئێران گەیشتووە بە ئامانجەکەی خۆی دوای تێپەڕبوونی ١٠٠ ساڵ، یاخود نا.\nئەو ڕێگایەی کە ئێران گرتوویەتییە بەر بۆ گەیشتن بە ئامانجەکەی، ڕێگای جەنگ و کوشتنە و بەو کردارانەی کە هەتا ئێستا ئەنجامداون ئەوە دەسەلمێنێت کە ئامادەیی ئەنجامدانی هەر پێشێلکارییەکی هەیە. ئەم ڕێگاگرتنەبەرەی ئێران لە ئێستایشدا هەر بەم جۆرەیە و نەگۆڕاوە. لە سێپتەمبەری ساڵی ٢٠١٨ کۆماری ئیسلامی ٣ گەنجی کوردی لەسێدارەدا و دواتریش مەڵبەندەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانی موشەکباران کرد کە بووە هۆی کوژرانی شەش ئەندامی پارتەکە.\nوەڵامی کوردەکان بۆ ئەم هێرشە ئەنجامدانی خۆپیشاندان و دەربڕینی ناڕەزایەتی بوو لە شارە کوردییەکان و چەندین وڵاتی تر کە کورد تیایاندا نیشتەجێیە. خۆپیشاندانەکان لەو کاتەدا بە هێدنێک گەورە و فراوان بوون کە لە چل ساڵی ڕابردوودا، خۆپیشاندانی بەو جۆرە فراوان ئەنجام نەدرابوو.\nدەستکەوتی ئەم جۆرە لە خەباتکردنەیش بۆ کوردەکان، دەکرێت بەسەر دوو خاڵی سەرەکیدا دابەش بکرێن:\nیەکەم، وەکو گەیاندنی پەیامێک بە داگیرکەرانی کورد کە چۆن دوای تێپەڕبوونی سەدەیەک لە چەوساندنەوە، ئەوان هێشتا پارێزگاریی لە شووناسی خۆیان دەکەن و ڕازی نین شووناسێکی دیکە بەزۆر بسەپێنرێت بەسەریاندا.\nدووەم، دەرخستنی ئەو شکستەی ئێران بووە کە چۆن سەرەڕای پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی توند بە سەپاندنی نەتەوەی ئێران، هێشتا گەلانی دیکەی وەکو کورد زیاتر جەخت لەسەر شووناسی خۆیان دەکەنەوە لەجێی ئەوەی کە دەستبەرداری ببن.\nThe Kurdish Struggle and Identity in Iran


🔤 ئاو وشە و دەستەواژە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 1/10/2011 2:27:46 PM\n🔤 بەفراو وشە و دەستەواژە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 1/10/2011 2:28:00 PM\n🔤 پایز وشە و دەستەواژە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 72% ✍ هـ.ب. 1/10/2011 2:27:54 PM\n💬 پایزە برا پەند و ئیدیۆم\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 8 2022 11:25PM\nپایزە برا لە وڵاتی کوردەواریدا لە سەرەتای بەهار و [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 24 ✔ 99% ✍ ئـ.ئـ. 6/8/2022 11:25:58 PM\n👁 ئەم بابەتە 60,668 جار بینراوە\n💬 لە ئاوی شەوی پایزان ئەکا، دەستی بکەوێ قوتی ئەدات گا پەند و ئیدیۆم\nلە پەندەکانی شێخ محەمەدی خاڵ، مامۆستا بەکر کانی هە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 84% ✍ ز.س. 5/24/2019 6:52:41 AM\n💬 کەمی نەبینی دەوڵەتت بۆشە بەفراو لە چلەی هاوینا خۆشە پەند و ئیدیۆم\nلە پەندەکانی پیرەمێرد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 72% ✍ ز.س. 9/18/2019 12:29:37 PM


دوو دەسەڵات و یەک خاکی داگیرکراو!\nشیعەکانی (ئێران) لە مێژە هەوڵدەدەن، باشووری (کوردستان) پارچە پارچەکەن. گەر بۆشیان بلوێ، ئەوا بەسەر چەن شار و شارۆچکە و گوندێکدا دابەشیدەکەن، بۆئەوەی ئەم ئەزموونە لەنێوبەرن!\nجا گەر (یەکێتیی) ئەو دەسپێشکەرییە بکاو ئەو گرفتەیان لە کۆڵکاتەوە، ئەوا لە ئەرکی سەرشانی ئەوان کەمدەکاتەوە و دواییش بە ئوچ بۆیان دەنووسن!\nقوڕبەسەر ئەو کوردەی، دوژمنی ڕاستەقینەی خۆی ناناسێ و داوای لەتکردنی خاک و دەسەڵاتەکەی خۆی دەکا. بۆچی سەرانی شیعەی (ئێران) و (عێراق)، لە (پارتیی) باشتر و لە پێشترن، وا (یەکێتیی) دانوووی لەگەڵیان ناکوڵێ؟!!\nگەر سەیرێکی ئەزموونی وڵاتانی جیهان بکەین، وەک (ڤێتنام، ئەڵمانیا، یەمەن ...)، یەک نەتەوە و دوو دەوڵەت بوون، بەڵام ڕۆڵە دڵسۆزەکانی گەل، بیریان لە ئەوە کردەوە، بۆ یەکێتیی خاک و گەلەکەی خۆیان تێبکۆشن. بۆیە دوای چەندین ساڵ، جیاوازیی ئایدۆلۆژیا و بەرنامەی ڕامیاریی و ئابوورییان بەلاوەنا، زۆر جەسورانە و دڵسۆزانە، شەقێکیان لە بەرژەوەندیی تەسکی تاکەکەسیی و پارتایەتیی هەڵدا، تەنیا هەر بەرژەوەندیی نەتەوەییان لەبەرچاوگرت، لە ئەنجامیشدا، هەموویان یەکیانگرتەوە و یەک دەوڵەتی گەورەی بەهێزی نەتەوەییان دامەزراند.\nکەچی ئێمەی کورد، هێشتا هیچ نین و لە بەشێکی کەمی وڵاتەکەماندا، لە (49%)ی ڕووبەری باشووری (کوردستان)مان بەدەستەوەیە، فیدراڵییەکی لاواز و بێدەسەڵاتمان هەیە، تازە هێندێ ئەندامی (یەکێتیی) و (گۆڕان)، دوای کڵاوی بابردوو کەوتوون و داوای دوو ئیدارەیی دەکەن!!!\nبە ڕاستیی، کورد دڵسۆزی وەک ئەو جۆرە کەسانەی هەبێ، کە داوای دوولەتکردنی دەسەڵاتی وڵاتەکەیان دەکەن، هەم دوژمنی ناوێ، هەم دوژمنەکەش بە ئارامیی و بێ دڵەڕاوکە چاو لێکدەنێ! ئاخر (پیرەمێرد)ی خەمخواری گەورەی کورد، ڕاستی گوتووە، کاتێ فەرموویەتی:\nدووشمنی ناوخۆت، ڕەگ دەردەکێشێ\nدار پوازی لە خۆی نەبێ، ناقڵیشێ!\n84 نیشتمانپەروەریی و بەتەنگەوەهاتن


بۆچی هەڵەبجە نەچو بۆ چین؟\nدوا ڕۆژەكانی هەفتەی پێشوو وەفدێكی باڵای حكومەتی عێراقی فیدراڵ بەسەرۆكایەتی عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران و ئەندامێتی جێگرانی سەرۆك وەزیر بۆ دارایی و وزەو هەژدە پارێزگاری وڵات سەردانی چینیان كرد. پرسیارەكە ئەمەیە لەكۆی نۆزدە پارێزگار بۆ تەنیا یەك پارێزگار هاوسەفەری ئەو شاندە نەبوو؟ ئەگەر قسەكە ئەوەیە تا ئێستا لەڕوە یاساییەكەیەوە ئەم حكومەتی عێراقی فیدراڵە لە هەژدە پارێزگا پێكهاتوە بۆ ئێمە كردومانەتە نۆزدە پارێزگا . تۆ بڵێی ئەم پارێزگایە پەیوەندی بەم وڵاتەوە نییەو لەڕوی ئیداری و سیاسی و ئابورییەوە سەر بەهەرێمی كوردستانە. ئەگەر وایە ئەی بۆ پارێزگارەكانی هەر سێ پارێزگاكەی تری هەرێمی كوردستان بە پارێزگارە نوێكەی هەولێرەوە بونە هاوسەفەری شاندی ناوبراو . ئەم بۆخۆی ئەو پرسیارەیە كە پێویستە وەڵامەكەی وەربگرین .\nبەرلەچون و نەچونی بۆ چین هەڵەبجە چەندین سەفەری كردوە، سەفەری ئیتاڵیاو ئەڵمانیاو بەریتانیا و هۆڵەنداو چەند وڵاتێكی ئەوروپی دیكە. هەڵەبجە چەند جارێك سەفەری ژاپۆنی كردووە.بەڵام ئایا لەم سەفەرانەیدا چی بۆ شارو هەرێمەكەمان چنیوەتەوە بێ لەكۆمەڵێ پاڵپشتی عاتیفی، ئەگەر نا ئەوە تەمەنی ئەم حكومەتە خۆماڵییەی نەتەوەكەمان بۆ سی ساڵ دەچێت، هەڵەبجە هەمان شارەكەی جارانە بەكەمێك گۆڕانكارییەوە، گۆڕانكارییەكەش ئەوەیە زۆربەی دانیشتوانەكەی بۆ بژێوی ژیانیان بۆ دەرەوەی شارەكە كۆچ دەكەن و دەگوازننەوە .\nهەڵەبجە پێشتر چو بۆ بەغدا، زیاد لەجارێك و دوان و سیان.. بەرلەسەفەركردنی بۆ پایتەخت ئیمپریاتۆری شیعری كوردی (شیركۆ بێكەس) قەسیدە بەناوبانگەكەی بەم ناونیشانەوە بوو (هەڵەبجە دەچێت بۆ بەغدا) .بەڵێ هەڵەبجە چوو بۆ بەغدا، بەڵام بەرهەمی ئەو هەموو چونەی تا بەئێستا لای هەموان مەعلومە ئەوەیە كە ئێستا خەڵكی شارەكەو كوردستان بەچاوی خۆیان دەیبینن .\nبەڵێ ئەمجارە هەموو عێراق بێ لەهەڵەبجە چو بۆ چین. ئەوان چون و هەڵەبجەیان نەبرد ، دیارە وەك كورد دەڵێت (ئەم ماستە مویەكی تێدایە) ئەگەر نا بۆ؟ چما ئەم شارە بەبڕیاری سەرۆكایەتی هەرێم و پەرلەمانی كوردستان نەبۆتە یەكێك لەپارێزگاكانی هەرێمی كوردستان، ئەی ئەم كوردستانە تا ئیستاش وەك هەرێمێك بۆ بەشێك نییە لەحكومەتی فیدراڵ؟ ئەی بۆ هەڵەبجە لەكۆی پارێزگاكانی عێراق جیاكرایەوەو وەك پارێزگایەكی ئەم عێراقی فیدراڵە ئەژمارنەكراو نەكرایە هاوسەفەری وەفدە كە .\nلێرەوە دەگەینە ئەو دەرئەنجامەی هەڵەبجە تا ئیستاش بەپێی دەستورو ڕێسای ئەم وڵااتە فیدراڵە هەر قەزا كۆنەكەیەو نەبوەتە پارێزگاو هیچ حساب و كتابێكی پارێزگا بونی بۆ ناكرێت هەرچەندە . بۆیە كاتی ئەوە هاتووە بەرپرسە ئیدارییەكانی ئەم شارە بەتایبەت جەنابی پارێزگار و هەیئەتی پارێزگای شارەكە بەجدی ئەم كێشەو گرفتە یاساییە یەكلا بكەنەوەو هەوڵبدەن حكومەتی فیدراڵی عێراق بەڕەسمی و فەرمی دان بەپارێزگابوونی هەڵەبجەدا بنێت لەكاتێكدا ئیستا سەرۆك كۆمار و چەندین وەزیر لەپشكی كوردن و چەندین پەرلەمانتار ئەندامی پەرلەمانی عێراقن .


2021-04-11 3020 جار\n- لە گواستنەوە و بە شەخسەنە کردنی موڵک و ماڵی بزوتنەوەکەدا .\n- لە دنەدان و هاندان و تێوەگلانی کوڕەکانی کاک نەوشیروان بۆ دژایەتیکردنی هاوڕێکانی خۆیان و دەرپەڕاندنیان .\n- لە تەرەفگیری و پەیوەندی ژێربەژێر و پوڵ و پۆست وەرگرتن و هەرجارە و چونە ژێر سەفقەیەکی نهێنی نێوان دەباشان و سەری رەشدا .\n- لە سەرمەستی و پەلەکردن و گفتوگۆی رێکەوتنی کابینەی نوێی حکومەت و چونە ژێرباری ئەو عاقڵبونەی خواستی ( پ د ک ) بو .\n- لە جێبەجێکردنی مەرجەکانی پارتیدا و نوسینەوەی رەشنوسی یاسای سەرۆکایەتی هەرێم و لۆبیکردن و بەهانە هێنانەوە و دەنگدان و تێپەڕاندنیا .\n- لە بەهەڵەداوان چونە ناو شەراکەتی حوکمداری بنەماڵە سیاسییەکان و خۆپاڵاوتن و پۆست وەرگرتندا .\n- لە هەڵبژاردنی بێدەنگ بون بەرامبەر دەستکەوت و بەرژەوەندی شەخسی و حیزبیدا .\n- لە هاوبەشی و هاوڕێیەتی و سەرکزکردن لەگەڵ کاربەدەستە گەندەڵەکانی ناوخۆ و دەرەوەی بزوتنەوەکەدا .\n- لە دروستکردن و بەردەوامی ئەو پاشاگەردانیەی رێکخستن و بێ دیسپلینی و وێرانەیی ژور و مەکۆ و بازنە و رایەڵەکانی بزوتنەوەکەدا .\n- لە فسکەفسک و کۆبونەوەی نهێنی بۆ هەڵوەشاندنەوەی میدیای گۆڕان، کە خواست و ویست و بڕیار و کاری نەوشیروان مستەفا بو .\n- لە هاوکاری و دامەزراندنی میدیای تایبەت بە وەرەسەی نەوشیروان مستەفادا .\n- لە وێڵکردنی بیری سیاسی و مێژوی کاری سیاسی وشۆڕشگێرانەی ئاشکرای نەوشیروان مستەفا و برەودان بە رەوتی پێچەوانە .\n- لە نوسین و گێڕانەوەی حیکایەتی درۆ، بۆ تۆمەتبارکردنی نەوشیروان مستەفا بەوەی کە حەز و ویست و کرداری خۆی بوە کە کارگە و ئاپارتمان و زەوی غاباتی زەرگەتە و تەنانەت بینایەی مەکۆ و بازنەکان بێتە موڵکی شەخسی خۆی، کە بەهۆیەوە تەواوی ژیانی سیاسی و پێشمەرگایەتی ئەو زاتەیان خستە ژێر پرسیاری خەڵک و مێژوەوە.!!\n- لە جیاکردنەوەی کۆمپانیای وشە و بزوتنەوەی گۆڕان و یەکلایکردنەوەی یەکەمیان بۆ وەرەسەی کاک نەوشیروان .\n- لە بەرجەستەکردنی دەسەڵاتی وەرەسەکانی کاک نەوشیروان لە ناوەندی بڕیاردانی بزوتنەوەکەدا، هاندانی زیاتریان بۆ پتەوکردنی سەنگ و پێگەی حیزبی و سیاسی و شانازیکردن بەو پەیوەندیانەی کە لەگەڵ ئەملاولای نەیارەکان و دوژمنەکانی فکری نەوشیروان مستەفادا ئەیانبەست و بەردەوام ئەبون .\n- لە بێدەنگ بون و سازشکردن لەسەر مافی یاسایی، مرۆیی و مێژویی نەوشیروان مستەفا، کە ماوەیەکی کەم و پێش مردنی، دەزگا فەرمیەکان ودادگاکانی حکومەتی هەرێم وەک تیرۆریستێکی راکردو لەیاسا ناساندیان و فەرمانی گرتنیان بۆ دەرکربو .\n- لە نەمانی دلسۆزی و وەفا و خۆشەویستی هاوڕێیانە و دروستکردنی بێمتمانەیی، نەمانی خوڵق و ئاکار و رەوشتی سیاسی و کۆمەڵایەتی و رێکخراوەیی ... هتد


بیرەوەرییەکانی (سڤیتلانا) کچەکەی ستالین\nچۆن کەوتە داوی عەشقی پیاوە هندییەکەوە؟\nسڤێتلانا بەوەى زانیبوو كە (سینگ) تووشی نەخۆشییەكى درم بووە. ئەو دووچارى پەڵمان و هەوكردنى سیپەلاك بووبوو و سییەكانى ئاویان تێ زابوو و لە لێوارى فەوتان و لەنێوچووندا بوو. هەر زوو ئەوان هەردووكیان بۆ تێپەڕاندنى قۆناغی لە نەخۆشی هەستانەوە نێردرانە حەوانگەیەك بەناوى (خانەى پشوودان) لە بەندەرى باشوورى سووچی لە كەنارەكانى دەریاى رەش.\nكاتەكانى خۆیان بە پیاسەكردن لەسەر پردە دارینەكان رادەبوارد، لەكاتێكدا نەخۆشەكانى دیكە بەوپەڕى پەستى و دڵگرانى دووراودوور لە پەیوەندیى ئەوانیان دەڕوانى. چەند نەخۆشێك لە خانەى پشوودان یەك بەدواى یەك سڤێتلانایان پەلكێشی گۆشەیەك دەكرد و پێیان دەگوت: "باوكى تۆ پیاوێكى گەورە بوو. تۆ كەمێك ئۆقرە بگرە و چاوەڕێ بكە تا كاتى خۆى بێت و بەها و گەورەیی باوكت سەرلەنوێ وەبیر بێتەوە و بایەخ و گرینگیى بۆ بگەڕێتەوە!" ئەوان بەدواى یەكدا ئامۆژگارییان دەكرد بە پتەوى پابەند بمێنێتەوە بە رەگەز و رەچەڵەكى خۆى. تەنانەت هەندێكیان حێبەتى و سەسوڕمانى خۆیان دەردەبڕى لەوەدا كە بەرگوێیان كەوتبوو ناوى ماڵباتەكەى خۆى لە ستالینەوە گۆڕیوە بۆ (ئەلیلۆیڤا)، لەگەڵ ئەوەشدا داوایان لێی دەكرد وێنەى یادگارییان لەگەڵ بگرێ. سڤێتلانا دڵنیا بوو لەوەى نەخۆشەكانى ئەوێ و كارمەندەكانى حەوانگەكەش خێرا خێرا راپۆرتى تێروپڕ لەبارەى هەڵسوكەوتە خراپەكانى بۆ مۆسكۆ دەنێرن.\nلەوكاتیدا سڤێتلانا لە تەمەنى 37 ساڵیدا بوو. سینگیش لە 53 ساڵەى تەمەنیدا بوو. پیاوە هیندییەكە تەنیا بوو. ئەو لە سەردەمى جەنگى دووەمدا لە ڤیەننا كچێكى جووى ناسیبوو، یارمەتیى دابوو تا لە چنگى نازییەكان قوتارى بێ، ئەوان دواجار هاوسەرگیرییان كرد و هەڵاتنە هیندستان و لەوێ بۆ ماوەى 16 ساڵ پێكەوە ژیانێكى هاوبەشیان بەڕێ كردبوو. هاوژینى سینگ پاش ئەو ماوەیە دەستى كوڕە مێردمنداڵەكەى خۆى گرت و ژیانى خۆیان گواستەوە بۆ بەریتانیا. دواتر سینگیش گەیشتە ئەوان، بەڵام دواى ئەوەى نەیتوانى لە بەریتانیا كارێكى گونجاو بدۆزێتەوە، لێكدى جیا بوونەوە و سینگ ئەمجارەیان بەتەنیا گەڕایەوە هیندستان. سینگ و سڤێتلانا بە رادەیەكى زۆر هۆگرى یەكدى بووبوون.\nهەر لەبەر ئەوەیش سینگ كە 16 ساڵ لە سڤێتلانا گەورەتر بوو، بۆیە سڤێتلانا واى هەست دەكرد كە دڵدار و رێنما و هاوڕێیەكى یەكجار زۆر باشی دۆزیوەتەوە. ئەو دنیا رۆحانییەى (سینگ) تیایدا دەژیا، زۆر بەرفراوانتر بوو لە دنیا بچووكەكەى سڤێتلانا كە تیایدا دەژیا، ئەو لە رواڵەتدا هێمنى و هاوسەنگییەكى باشی دەروونیى لە خۆیدا جێگیر كردبوو.\nسینگ بە تەواوى كەوتبووە بن كاریگەریى ئەوەى كە توانایەكى زۆر باشی تێفكرین و بڕیاردانى سەربەخۆیانەى لە سڤێتلانادا بەدى دەكرد. ئەو هەمیشە سڤێتلاناى بە (سوتا) بانگ دەكرد و ئەمەیش لە زمانى رووسیدا بە واتاى (رووناكى) دێت و ئەمەش لەو وشە دەگمەنانە بوو كە سینگ بەرلەوەى باشتر فێرە زمانى رووسی ببێ، فێر بووبوو.\nسینگ بەهۆى تەواوبوونى ماوەى ڤیزاكەى، لەدواى دەرچوونى لە حەوانگەى نەخۆشان دەبوو لە خاكى سۆڤیەت بچێتە دەرێ، ئەو زووتر پلانى گەڕانەوەى بۆ هیندستان دانابوو. بەڵام ئێستە لەگەڵ سڤێتلانادا پلانگەلى تازەتریان هەبوو. سینگ (لە بەندەرى سووچی) دەگەڕایەوە مۆسكۆ و وەك وەرگێڕێكى ناوەڕۆكى بابەتگەلى رووسی بۆ سەر زمانى هیندى كارێكى بۆ خۆى دەدۆزییەوە. سڤێتلانا كە وەك هەمیشە ملكەچی بێ ئەملاوئەولاى خولیا و حەزەكانى ئەو بوو، داواى لە سینگ كرد لەگەڵ ئەودا ژیان بەسەر ببات.\n(تریلۆكى نات كانۆل) باڵوێزى هیندستان لە سۆڤیەت، هاوڕێی سەردەمى جحێڵیى سینگ بوو. بۆیە سینگ پشتڕاست بوو لەوەى بەئاسانى دەیتوانى ڤیزاى كاركردن لە سۆڤیەت وەربگرێ.\nسینگ پێ تێكدەچوو لەوەدا كە دەیبینى سڤێتلانا هەموو ژیانى خۆى لەنێو چوارچێوەى یەكێتیى سۆڤیەت تێپەڕاندووە و رێگەى دەرچوونى لەو چوارچێوەیەدا پێ نادرێ.\nسینگ جارێ ناچار بوو بگەڕێتەوە هیندستان، بەڵام گوتى هەر كە ڤیزاى كارى وەرگرت دەگەڕێتەوە مۆسكۆ. سینگ بەنیاز بوو دواى گەڕانەوەى بۆ سۆڤیەت، سڤێتلانا بباتە هیندستان و پاشانیش گەشتێكى ئەوروپاى پێ بكات. خەون و خەیاڵاتێكى خۆش بوو. ئەمەیش سەردەمى هیوا تازەكان بوو. سەردەمى توانەوەى سەهۆڵەكان. سینگ بەهۆى كۆتاییهاتنى ماوەى ڤیزاكەى دەبوو بگەڕێتەوە هیند.\nئەو لە مانگى كانوونى یەكەمى ساڵى 1963 بەرەو هیندستان بەڕێ كەوت. سڤێتلانا چاولەڕێی گەڕانەوەى مایەوە. بەڵام پلانەكەیان ئاستەنگێكى تێ كەوت، بەخشینى ڤیزاى كار بۆ سینگ، ئاوها كە چاوەڕێیان دەكرد كارێكى هێندە ئاسان نەبوو. سینگ لەكاتێكدا كە راسپاردەگەلێكى لە "كانۆل" باڵوێزى هیندستان لە سۆڤیەت، هەروەها لە "شریپاد ئامریت دانگە" سكرتێری گشتیى حزبی كۆمۆنیستى هیندستان لەدەست دابوو، چووبووە باڵوێزخانەى سۆڤیەت لە هیندستان و داواى پێبەخشینى ڤیزاى كارى لە سۆڤیەت كردبوو، كەچی تا ئێستە وەڵامى داخوازییەكەى ئەویان نەدابووەوە. بەدرێژایی ئەو ماوەیە نامەگۆڕینەوە لەنێوان سینگ و سڤێتلانا بەردەوام بوو، بەڵام زوو لەوە گەیشتن كە نامەكانیان ناگاتە شوێنى خۆى. سڤێتلانا گومانى بۆ ئەوە چوو، هۆكارى پێنەدانى ڤیزا و نەگەیاندنى نامەكانیان بە دەستى یەكدى پەیوەندیى بە راپۆرتى كارمەندان و سیخووڕەكانى حەوانگەى سووچی بێ لەسەر پەیوەندییەكەى ئەو لەگەڵ كەسێكى بیانى لە نەخۆشخانەى مۆسكۆ، بەڵام بەهەڵەدا چووبوو.\nسینگ هەر زوو لەرێگەى "كانۆل"ی هاوڕێكەیەوە باڵوێزى هیندستان لە مۆسكۆ، پێی زانى كە جحێڵێكى هیندى بەناوى (چاندرا شیخار) سكرتێری كۆمۆنیستە هیندییەكانى نیشتەجێی مۆسكۆ، راپۆرتێكى لەبارەى سینگ دابووە بەرپرسانى سۆڤیەت و تێیدا گوتبووى ئەو كەسە، واتە سینگ، جێی متمانە و باوەڕى نییە.\nشیخار لە رادیۆ كارى دەكرد لە: "بەشی دەرەوە"ی كۆمیتەى مەركەزیى حزبی كۆمۆنیستى سۆڤیەت، زانیاریى لەبارەى هیندستانەوە ئامادە دەكرد. شیخار بەرلەوەى سینگ بەرەو هیندستان بەڕێ بكەوێ، بۆ بینینى ئەو و سڤێتلانا سەردانى ئەوانى كردبوو. ئەو لەو میوانیەدا بە گاڵتەوە گوتبووى سینگ كۆمۆنیست نییە، بگرە (راجا)ی شازادەى هیندییە. تەنانەت لەو رۆژگارەشدا ئاسایی بوو ئەگەر كار و ژیانى كەسێك بەهۆى باوەڕنەبوون و نادڵسوزى بۆ ئایدۆلۆژیاكەى لەنێو بچێ، هێشتا قەدبڕترین و خێراترین رێگە بۆ پێشكەوتن و سەركەوتن، لە زمانلێدان و خستنە تەڵەى ئەوانی دیكەدا بوو. سڤێتلانا بۆ چارەسەركردنى كێشەى براجیش سینگ، رووى لە "میكۆیان"ی یاریدەدەرى ئەنجوومەنى وەزیرانى سۆڤیەت كرد. میكۆیان پێی گوت سەخمەرات ئەم بابەتە لەگەڵ خرۆشۆڤ قسەى كردووە و ئەویش هاودڵیی خۆى دەربڕیوە. میكۆیان دڵنیایی پێ دا كە هەموو شتێك باش دەبێت. ئەو داواى لە سڤێتلانا كرد هەر كاتێ سینگ گەڕایەوە سۆڤیەت، بیهێنێتە لاى ئەو، چونكە خۆشیی بە نووسینەكانى ئەو پیاوە هیندییە دێت. درەنگكەوتنى پێدانى ڤیزا بۆ سینگ، سڤێتلاناى ئازار دەدا، بەڵام لە مانگى ئادارى 1965، سینگ سەرەنجام لەدواى 16 مانگ چاوەڕوانى، ڤیزاى سۆڤیەتى پێ درا و دەستبەجێ بەرەو مۆسكۆ بەڕێ كەوت.


5528 جار خوێندراوەتەوە\nخواردنی میوەکان بەتەنها چەندین سوودی گرنگیان بۆ جەستە هەیە بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە بەشێک لە میوەکان بەیەکەوەش سوودێکی زۆریان هەیە بۆ جەستە و لەوانەش هەنجیر و زەیتون کە مێژوویەکی دوور و درێژیان هەیە بەیەکەوە.\nهەواڵێکی ماڵپەڕیhealthfoodorganicئاماژەی بەوەکردووە کە زۆربەی ئەوکەسانەی دەچنە تەمەنی ٥٠ ساڵیی بەرەو سەرەوە دەناڵێنن بەدەست بەرزی کۆڵستڕۆڵی خوێنەوە بەڵام یەکێک لەو خۆراکە گرنگانەی دەتوانن بیخۆن بۆ دابەزاندنی کۆڵیسترۆڵی خوێن بریتییە لە هەنجیرو زەیتون بەیەکەوە.\nلە هەواڵەکەدا باس لەوەکراوە کە چەند توێژەرێکی ژاپۆنی توانیویانە ئەوە بسەلمێنن کە لە کاتی خواردنی هەنجیر و زەیتووندا پێکهاتەیەک دروست دەبێت کە کاریگەری زۆر گرنگی دەبێت بۆ جەستە هەروەها توێژەرەکان ئەوەیان ئاشکراکردووە کە هەنجیر بەتەنها ئەو کاریگەرییە دروست ناکات و زەیتوونیش بە هەمان شێوە بەڵام کاتێک هەردووکیان پێکەوە دەخورێن ئەوا ماددەیەکی گرنگ بۆ جەستە دروست دەکەن تیمە ژاپۆنییەکە باسیان لەوەش کردووە کە باشترین ئەنجام لە خواردنی یەک هەنجیر و حەوت زەیتوندا دەبێت.\nگرنگترین سوودەکانی خواردنی هەنجیر و زەیتون بەیەکەوە:\nیەکەم: وزەیەکی زۆر بۆ جەستە دابین دەکات، کۆڵیسترۆڵەکان دادەبەزێنێت بەتایبەتیش خراپەکان، سیستەمی مێتابۆڵیزمی جەستە بەهێز دەکات و تەندروستی دڵ بەرەوپێش دەبات.\nدووەم: نیشانەکانی پیربوون دوادەخات و گەنجی دەبەخشێت بە مرۆڤ.\nسێیەم: رێکخستنی ئاستی پەستانی خوێن، هەنجیر بەهۆی ئەوەی پۆتاسیۆمی تێدایە کار لەسەر کەمکردنەوەی پەستانی خوێن دەکات.\nچوارەم: دابەزاندنی کێشی جەستە، خواردنی هەنجیر و زەیتون بەیەکەوە یارمەتی دابەزاندنی کێش و پاراستنی جێگیری کێشی تەندروست دەدەن چونکە دەوڵەمەندە بە مادەی فایبەر کە لەکاتی خواردندا هەستی تێربوونت پێ دەدات و ئارەزووی خواردن کەمدەکاتەوە.\nپێنجەم: ڕێگری دەکات لە دروستبوونی شێرپەنجەی مەمک لە خانماندا.\nشەشەم: تەندروستی بینایی دەپارێزێت و چاوەکان بە تەندروستی دەهێڵێتەوە.\nحەوتەم: ڕێگری دەکات لە دروستبوونی شێرپەنجەی پێست و پێست بە تەندروستی دەهێڵێتەوە.\nهەر لەو بارەیەوە هەندێک لە سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن مێژووی خواردنی هەنجیر و زەیتوون پێکەوە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ڕۆمانی و یونانییەکان و لە چەندین چیرۆکی فۆلکلۆریدا ناوی هاتووە، جگە لەوەش لە هەریەک لە قورئانی پیرۆز و ئینجیلدا باسی لەبارەوە کراوە.


نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان دووشه‌ممه (11 حوزه‌یران) رایگه‌یاند كه زیاتر له 920,000 كه‌س ئاوه‌رابوون له‌ناو سوریادا له‌ماوه‌ی یه‌كه‌مین چوار مانگی 2018دا، ئه‌مه‌ش به‌رزترین ژماره‌یه له ماوه‌ی شه‌ڕی حه‌وتساڵه‌ی سوریادا، ئاژانسی فرانس پرێس رایگه‌یاند.\nنێرده‌ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ كاروباری مرۆیی هه‌رێمی له سوریا، پانۆس ماومتزیس له جنێف به په‌یامنێرانی وت: "ئێمه ئاواره‌یه‌كی یه‌كجار زۆر ده‌بینین له ناوخۆی سوریادا... له كانوونی دووه‌مه‌وه تا نیسان زیاتر له 920,000 ئاواره‌ی تازه هه‌بوون."\nوتی: "ئه‌مه به‌رزترین ئاستی ئاواره‌بوون بوو له ماوه‌یه‌كی كه‌مدا كه بینیبێتمان له سه‌ره‌تای شه‌ڕه‌كه‌وه."\nبه‌گوێره‌ی داتای نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، ئه‌م ژماره‌یه ژماره‌ی ئاواره ناوخۆییه‌كانی وڵاته‌كه ده‌گه‌یه‌نێته 6.2 ملیۆن كه‌س له‌كاتێكدا هێشتا 5.6 ملیۆن كه‌س له وڵاته دراوسێكان په‌نابه‌رن.\nماومتزیس وتی زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی تازه ئاواره‌بوون، زۆریانلێكراوه بۆ ئه‌وه‌ی بڕۆن به‌هۆی زیادبوونی شه‌ڕه‌وه له غوته‌ی خۆرهه‌ڵاتی سه‌نگه‌ری پێشووی ئۆپۆزسیۆن و له‌ناو پارێزگای ئیدلیبدا له باكوری خۆرئاوا، كه تاڕاده‌یه‌ك به‌ته‌واوه‌تی له لایه‌ن جۆراوجۆر چه‌كدارانی تووندڕه‌وی ئۆپۆزسیۆنه‌وه كۆنترۆڵكراوه.\nوته‌كانی دوای ئه‌وه هاتن كه چه‌ندین هێرشی ئاسمانی كوشنده له چه‌ند رۆژی رابردوودا له ئیدلیب ئه‌نجامدران و بوونه هۆی كوژرانی ده‌یان كه‌س، له‌نێویاندا منداڵانیش.\nوتی ئیدلیب به‌شێكه له رێكه‌وتننامه‌ی "هێوركردنه‌وه" بۆ سوریا كه له نێوان توركیا و روسیا و ئێراندا ئیمزاكراوه و هۆشداریشیدا ده‌رباره‌ی كاریگه‌رییه توونده‌كانی ئه‌گه‌ر پارێزگاكه، كه دانیشتوانی 2.5 ملیۆن ده‌بن، نقوومی كێشه و شه‌ڕ ببێت.


دیدارەكانی بەریز فەلاح مستەفا وەزیری حكومەتی هەریمی كوردستان ولیپرسراوی پەیوەندیەكانی دەرەوەی حكومەتی هەریم\nدوا چالاكی هه‌لبژارده\nنوینه‌ری حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له ئوسترالیا پیشوازی له كونسوڵی گشتی...\nئوسترالیا.. خزمه‌تكردنی پێشمه‌رگه دێرینه‌كانی كوردستان به‌رز راده‌گیرێت...\nپەترێرك مارلویس رۆفائیلی یەكەم سەردانی بارەگای حكومەتی هەرێمی كوردستانی كرد...\nئەنجومەنی وەزیران دوایین پێشهاتەکانی گفتوگۆ لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی...\nئەمڕۆ چوارشەممە 2020/11/25 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بە سەرپەرش...\nپرسەنامەی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەبۆنەی كۆچی دوایی (د....\nبە بۆنەی کۆچی دوایی (د. فرسەت سۆفی) پارێزگاری ھەولێر، حكومەتی هەرێمی &...\nڕاگەیەندراوێک لە حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە سەبارەت بە تێپەراندنی...\nحکومەتی هەرێمی کوردستان وێڕای دەستخۆشی كردن لە نوێنەرانی هەرێمی ک...\nئەنجومەنی وەزیران بە تووندی ئیدانەی هێرشی پەکەکە بۆ...\nئەمڕۆ چوارشەممە 2020/11/4 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، بە سەرپەرž...\nلیژنەی باڵای رووبەرووبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا چەند بڕیارێکی لەبارەی...\nڕۆژی 2020/11/1 بە سەرپەرشتیی ڕێبەر ئەحمەد وەزیری ناوەخۆ و بە ئامادەبوونی و&#...\nكاتژمیر: 6.35 سەرلەبەیانی\nبەریز فەلاح بەكر وەزیر لە حكومەتی هەریمی كوردستان ولیپرسراوی پەیوەندیەكانی دەرەوە بە سەردانیكی رەسمی بۆ ئەم ولاتە گەیشتە فرۆكەخانەی سیدنی لە ئوسترالیاو لە لایەن بەریز هەڤال سیان نوینەری حكومەتی هەریمی كوردستان لە ئوسترالیاو چەند نوینەریكی كۆمیونیتی\nكورد پیشوازی لی كرا. دوایی پیكەوە میوانی بەریزیان گەیاندە ئەو جیگایەی بۆی دیاری كرابوو ، لەویش لەلایەن بەریز هەڤال سیان و پیشوازیكارانی تر بەخیر هاتنی لیكرا و ئەویش لە وتەیەكی كورتدا سوپاسی كردن و دەربارەی هەندی لەو مەسەلانەی كە گرنگی خۆی لەلای كۆمینیتی كورد هەیە دوا ، وەكو\nرەوشی ئەمنی وئاسایشی كوردستان بە تایبەتی عیراق بەگشتی ، كیشەی جیبەجیكردنی بەندی 140 ی دەستوری هەمیشەیی عیراق و بەرهینان لە كوردستان و كارتیكردنی لە رەوتی پەرەپیدانی هەریم.\nكاتژمیر : 2.00 ی پاش نیوەرۆ\nدیداریك لە ئۆفیسی حكومەتی هەریمی كوردستان لە ئوسترالیا ونوینەرانی ئەم حزبە سیاسیانە ی كوردستان و عیراق تیا بەشداریان كرد:\nیەكیتی نیشتمانی كوردستان\nحزبی شیوعی عیراقی\nحزبی شیوعی كوردستان\nحزبی نیشتمانی ئاشوری\nبزوتنەوەی دیموكراتی ئاشوری\nبیت نهرینی دیموكراتی\nئەنجومەنی نەتەوەیی كلدان\nیەكیتی دیموكراتی كلدان\nئەنجومەنی بالای شورشی ئیسلامی لە عیراق\nپیشەكی بەریز هەڤال سیان بەخیرهاتنی بەریز بەكری كرد بۆ ئۆفیسی حكومەتی هەریمی كوردستان لە سیدنی – ئوسترالیا ، وە هیوای سەركەوتنی بۆ خواست لەو دیدارانەدا كە لەگەل كاربەدەستە بالاكانی حكومەتی ئوسترالیادا ئەنجامی دەدا كە پرۆگرامەكەی لەلایەن ئۆفیسی حكومەتی هەریمەوە لە ئوسترالیا ئامادە كرابوو، دوایی بەریز هەڤال باسی ئەرك و چالاكیەكانی ئۆفیسی ئوسترالیای كرد.\nهەروەها میوانەكانیش بە گەرمیەوە بەخیر هاتنی بەریز بەكریان كرد وهیوای سەركەوتنیان بۆ خواست لە جیبەجیكردنی ئامانجی ئەم سەردانەی و هەلیكی رەخساویش بوو بۆ ئەوەی چەند پرسیاریكی لی بكەن دەربارەی رەوشی عیراق بەگشتی و كوردستان بە تایبەتی.\nلە كۆتایی ئەم دیدارەدا بەریز بەكر سوپاسی ئامادەبوانی كرد كە بەو شیوە دلسۆزانەیە پیشوازیان لیكرد.\nكاتژمیر 12ی نیوەرۆ\nگەیشتنە كانبیرا و لەوی بەریزان فەلاح بەكرو هەڤال سیان لەلایەن بالیۆزی عیراق بەریز غانم تەها شبلیەوە پیشوازیان لی كرا\nئینجا بە پیی پرۆگرامیك كە پیشتر ئامادە كرابو سەردانی بالیۆزخانەی عیراقیان لە كانبیرا كرد ، لەوی لەلایەن بالیۆزو سكرتیری یەكەم و قونسولەوە بەخیرهاتنیان لیكرا . وەلە دیداریكی كورتدا لە بالیۆزخانەی عیراق رەوشی ولات وئەنجامەكانی سەردانی ئەم دواییەی وەفدی كوردستان بۆ بەغدا تاووتوی كرا\nكاتژمیر 4.00 ی ئیواری\nئەو خالانەی كە لە دیداری بەریز پۆل كەلڤەرت سەرۆكی ئەنجومەنی پیرانی ئوسترالیا (سینات) باس كرا:\n- پوختەیەك دەربارەی رەوشی سیاسی وئاینی وكۆمەلەی كراوەی كوردستان\n- لەناوبردنی بنەماكانی رژیمی پیشوی رژیمی سەدام حسین لە پیناوی بنیاتنانی پیویستیەكانی بەرەوپیشەوە چوون.\n- ململانیی نیوان شیعەو سوننە\n- بەهیزكردنی حكومەتی یەكیتی نیشتمانی بەو رادەیەی لە توانایدا هەبی بەرەنگاری دەستیوەردانی دەولەتە دراوسیكان بكات\n- بەهیزكردنی هەم ئاهە نگی كاركردنی نیوان سوپاو پۆلیسی عیراقی\n-كراوەیی كوردستان لەبەردەم بزنسدا ( بەردەوامی گەشتی ئاسمانی بۆ كوردستان)\nكاتژمیر: 7.00 ئیواری\nبە دەنگەوەچوونی داوەتنامەیەك لەلایەن دەولەتی یەكگرتووی ئیماراتەوە بە بۆنەی 35 سالەی دامەزراندنی دەولەتی ئیمارات ، بە ئامادەبوونی بەریز بالویزی عیراق وبەریز فەلاح بەكرو بەریز هەڤال سیان ، لەوی لە لایەن بالیۆزی ئیمارات و خیزانەكەیەوە زۆر بە گەرمی پیشوازیان لی كرا.\nئەمەش هەلیكی چاك بوو بۆ ئەوەی بەریز بەكر چاوی بە دیپلۆماتەكانی هەندی لە ولاتانی عەرەب و جیهان بكەویت ودەربارەی رەوشی عیراق وكوردستان لە گەلیاندا قسە بكا. ئەوانیش زۆر ئەم دیدارەیان پی خۆش بوو كە توانیان لە گەل كاربەدەستیكی رەسمی كوردستاندا بئاخڤن.\nكاتژمیر: 11 ی بەیانی\nدیداریك لە گەل بەریز ئەلیكسەندەر داونەر وەزیری دەرەوەی ئوسترالیا\n- بەریز داونەر بەخیرهاتنی بەریز بەكری كرد ، وبەریز فەلاحیش سوپاسگوزاری خۆی پیشكەش بە ولاتی ئوسترالیا كرد بۆ ئەو رۆلەی لە ئازادكردنی عیراقدا هەیبوو ، لەدواییدا بەریز دیوك چیستەر و دەیڤد وینزەر (راویژكاری وەزیری دەرەوە) دریژەیان دا بەكۆبوونەوەكە كە تیایدا خاتو ربیكا گریندلەی بەشداری كرد.\n- پیناسەكردنی رەوشی هەنوكەیی سیاسی و كۆمەلایەتی كوردستان لەلایەن وەزیر بەكر\nو ئەوەی روونكردەوە كە پیكەوەنانی كۆمەلیكی دیموكرات لە عیراقدا پیویستی بەیارمەتیەكی فراوان هەیە.\nبەریز دیوك :\nحكومەتی عیراق دەبی چ ری وشوینیك بگریتە بەر بۆ دابینگردنی ئاشتی.\nزۆر هیزی دەرەكی هەن كە پالە پەستۆ دەخەنە سەر حكومەت، لەم حالەتەدا پیویستە كاریكی وا بكری كارتیكردنی نەگەتیڤی ئەو دەستیوەردانە دەرەكیانە كەم بكریتەوە.\nچەند كاتی پیدەوی تاوەكو سوپاو پۆلیسی عیراقی بتوانن كۆنترۆلی رەوشی ئاسایشی ناو بەغدا بكەن.\nوا تەقدیر دەكری لە دەورو بەری دووسالدا پۆلیس وسوپای عیراق بتوانن دەستەلاتی كۆنترۆلكردنی ئاسایشی رۆژانەی ناو بەغداو هەموو عیراق لە هیزە فرەرەگەزەكان وەرگرن .\nئەو هۆیە سەرەكیانە چین كە لەوانەیە ببیتە هۆی پارچە پارچە بوونی عیراق؟\nخەلكی عیراق لەسەر چارەسەری سیستەمیكی فیدرال دیموكرات ریككەوتن ، وە بە شیوەیەكی ئازادانە بریاریاندا لە نیو ئەو سیستەمەدا بمیننەوە ، هەموو گروپە سیاسیەكانی عیراق لەگەل عیراقیكی فیدرالی دیموكراتدان، دەستوری عیراق نیشانە بەوە دەدا كە عیراق دەولەتیكی فیدرال دیموكراتە و هەموو گروپەكان لە سەر ئەم بنچینەیە ریككەوتون ، گەلی كوردستان لەو پیودانگەوەو كار دەكا ، كە حكومەتی بەغدا ببیتە حكومەتی نیشتمانی هەموو عیراق و خەلكی دەیانەوی سیستەمیكی فیدرالی ئەوتۆ ببینن كە تیایدا هەریمەكان حوكمی خۆیان بكەن وسەر بە حكومەتی بەغداش بن.\nباری ئابووری كوردستان لە چیدایە؟\nئابوری كوردستان بەرەو بازاری كراوە دەروا و، كردنەوەی فرۆكەخانەی نیو دەولەتی ئاسانكاری خستۆتە بەردەم هاتوچۆكردنی كوردستان ، هەروەها حكومەت پشتگیری لە وەبەرهینان دەكا و بە تایبەتیش وەبەرهینانی سەرمایە بیانیەكان لە ریگەی دروستكردنی پەنەلیكی تایبەت بۆ ئەم مەبەستە.\nپەیوەندی نیوان توركیاو كوردستان چۆنە؟ حكومەتی ئیوە چۆن هەلس وكەوت لەگەل گومانەكانی توركیادا دەكات؟\nحكومەتی كوردستان گرنگیەكی زۆری داوە بە پیوەندی ئاشتیخوازانە ی خۆی لە گەل توركیا، هەروەها كوردستان خۆی بە پارچەیەك لە عیراق دەزانی وبروای بەوە هەیە كە ئەمە شتیكە دراوسیكان بۆیان نیە خۆیانی لە قەرە بدەن .\nكوردستان دەیەوی پارچەیەك بیت لە چارەسەری نەك پارچەیەك بیت لە قەیرانیك.\nحكومەتی كوردستان پیی خۆشە ئوسترالیا بالیۆزخانەی خۆی لە كوردستان بكاتەوە .\nخەلكی كوردستان بۆ پیكەوەنانی عیراقیكی یەكگرتووی بە هیز كاردەكەن .\nئیستاش خەلكیكی زۆر لە خوارەوەی عیراق بەرەو كوردستان هەڵدەكشین ، چونكە كوردستان هەریمیكی ئارام و پا بەندی شارستانیەنە.\n11.40 ی بەیانی\nدیداریك لە گەل ئیان ماكفارلین وەزیری پیشەسازی و گەشت وگوزارو سەرچاوەكان\nسۆپاس بۆ ئەو پشتگیریەی ئوسترالیا بۆ كوردستانی كردوە ، هەر لە پیش روخانی رژیمی سەدام حسینەوە كوردستان خەباتی بۆ دروستكردنی عیراقیكی دیموكراتی فیدرال كردوە\nكوردستان چەند ئارامە؟\nهەر لە سالی 1991 وە كوردستان ولاتیكی ئارام بوە ، لە سالی 1992 كوردستان حكومەتی خۆی دامەزراندوە و ەلە پیناوی بنیاتنانی سیستەمیكی دیموكراتتدا بۆ هەموو عیراق خەباتی كردو\nئایا حكومەتەكەی ئیوە هەتا دوای روخانی رژیمی سەدام حسین بە شیوەیكی ئاسایی كاری خۆی كردوە ؟\nبەلی ، هەر لە سالی 1992ەوە حكومەتی ئیمە كاری خۆی كردوە، وە ئەم دەست بەكاربوونەی هەر بەردەوام بوە لەسەردەمی رژیم وپاش روخانیشی.\nتیروانینی حكومەتی بەغدا بەرامبەر فیدرالیزم ودیموكراسی چیە؟\nحكومەتی كوردستان ئامادەیی خۆی پیشان دا كە یارمەتی دامەزراندنی رژیمیكی فیدرالو دیموكرات لە عیراق بدا ، بیگومانیش لە نیو حكومەتەكەی بەغدادا چەندین كورد هەن.\nئاینی سەرەكی لە كوردستاندا چیە؟\nزوربەی خەلكەكەی موسلمانن ، بەلام خەلكی كوردستان خۆی لە خۆیدا خەلكیكی میشك كراوەن وچەندین ئایینی تریش پیكەوە بە ئاشتی دەژین.\nپیشكەوتنی ئابوری و وبەرهینان لە كوردستان چۆن نەش و نما دەكەن؟\nحكومەتی كوردستان پشتگیری لە وەبەرهینانی سەرمایەی بیانی دەكا بە راگەیاندنی یاسای وەبەرهینان و دامەزراندنی پەنەلی وەبەرهینان بە مەبەستی سەرەكیی پشتگیریكردنی كۆمپانیا بیانیەكان . كوردستان لە سەرچاوەی سامانی سروشتیدا ولاتیكی دەولەمەندە وپیشوازی لەو كۆمپانیایانە دەكا كە لە میانەی پیشەسازیەكاندا كار دەكەن. وە بە هۆی ئەوەی كوردستان سروشتیكی جوگرافی نایابی هەیە ، ئەمە وای كردوە كە هەلیكی چاك لە بەردەم گەشت وگوزاردا برەخسص.\nپیویستیمان بە دروستكردنەوەی ژیر خانی ولاتەكەمان هەیە ، زوربەی دیهاتەكانی كوردستان لە سەردەمی رژیمی سەدام حسیندا روخینران ، لە پینج هەزار گوند چوارهەزارو پینج سەدیان تیكدراون و پیویستیشە درۆست بكرینەوە.\nئایا بینای كۆمەلایەتی لە كوردستاندا درستكراوەتەوە؟\nلە80% ی گوندەكانی هەریم دروست كراونەتەوە ، لە پاش روخاندنی رژیمی سەدام حسینەوە ئابوری هەریم روو لە بوژانەوەیە ، خەلكەكەش دەیانەوی تواناكانیان وەبەرهەم بینن و بەشداری لە بیناكردندا بكەن ، كوردستان بروای بە بازاری كراوە هەیە و هیواداریشە ئەو تیگەیشتنە لە هەموو عیراقدا سەرچاوە بگری.\nئایا چ هەلیك بۆ كۆمپانیاكانی ئوسترالیا لەوی دەرەخسی؟\nكۆمپانیاكانی سەر بە دەولەتانی هاوپیمان هەلی زیاتریان لە بەردەمدایە بۆ كاركردن لە كوردستان.\nئایا هەلی ئەوە هەیە كە وەبەرهینانی هاوبەش لە نیوان كۆمپانیا كوردیەكان وئوسترالیەكاندا دروست ببی؟\nبەلی كار لە سەر ئەو جۆرە پەیوەندیە هاوبەشانە كراوە.\nلە چ ریگایەكەوە كوردستان نەوتی خۆی دەنیریتە دەرەوە؟\nكوردستان نەوتی خۆی لە ریگای توركیاوە دەنیریتە دەرەوە چونكە ئەوە لەبارترین ریگایە كە ئیستا لەبەر دەستماندا بی. ئەگەر ئەم نەوتە لە ریگای خواروەوە بنیرینە دەرەوە لەوانەیە مەترسی تەقاندنەوەی هەبی.\nئوسترالیا یارمەتیدانی عیراق بە بەشیك لە لیپرسراویتی نیو دەولەتی خۆی دەزانی ، ئوسترالیا پیی خۆشە پەیوەندی نیوان كۆمپانیا ئوسترالی وعیراقیەكان لە مەیدانی وەبەرهەمهینانی هاوبەشدا لە پاشەرۆژدا ببینی.\nكوردستان بەخیر هاتنی كۆمپانیاكان وكونسولخانەی ئوسترالیا دەكا لە هەریم.\nخوانی نیوەرۆ لەسەر داخوازی خاتو دیبورا ستۆكس سكرتیری یاریدەدەری یەكەمی وەزارەتی دەرەوە بە ئامادەبوونی گەورە كاربەدەستانی هەمان وەزارەت.\nسوپاسی ریكخراوە غەیرە حكومیەكانی كرد و وتی رژیمی سەدام حسین مامەلەی لە گەل كورددا وەكو هاونیشتمانی دەرەجە دوو یان سی دەكرد ، لە دوای هەشتاكان رژیم زیاتر لە 180 هەزار مرۆڤی كوردی لە ناوبرد ، دەوروبەری 4500 گوندیشی ویران كرد\n-ئیمە هیچ كاتی گرفتمان لە گەل میللەتی عیراقدا نەبوە بەلكو گرفتی ئیمە لە گەل حكومەتی عیراقدا بوە، ئەمەش سیاسەتی بارزانی نەمر بوە هەر لە سەرهەلدانی شورشەوە تا ئیستاش.\n- ئیمە لە ریگەی پەرلەمانیكی هەلبژیرراوەوە لە سالی 1992دا بریارمان دا لە ریگەی سیستەمی فیدالەوە ببەستریین بە عیراقەوە ، لەو كاتەدا ئیمە هیچ پەیوەندیەكمان لە گەل رژیمی سەدام حسیندا نەبوو.\n-كوردستان ولاتیكی كراوەیە بۆ بزنس ، وە بە دەروازەی هەموو عیراق دادەنری ، چەندین كۆنفرانس و پیشانگای بازرگانی تیادا وە ئەنجام گەیاندراوە .\n- سیستەمی بانك\n- یاسای وەبەرهینانمان لە كوردستان هەیە وباوەرمان بە بازاری ئازاد هەیە بۆ كوردستان و هەموو عیراق.\n- كشانەوەی هیزەكانی هاوپەیمانان لە عیراق بی بەرنامەیەكی دیاروروون ئەنجامی نیگەتیفی لی دەبیتەوە.\n- كوردستان پشتگیری لە حكومەتی مالكی دەكات\n- بیروبۆچوونی كورد بۆ مەسەلەی كەركوك\nسوپاسی بەریز بەكریان كرد بۆ ئەو زانیاریە بە نرخانەی پیی راگەیاندن وباسی ئەوەیان كرد كە ماوەیەك بەر لە ئیستا وەزیری نەوتی عیراق سەردانی ئوسترالیای كردبوو ، دوایی ئامادەبوەكان دەربارەی یاسای هیدروكاربۆن پرسیاریان لە بەریز بەكر كرد .\nیاساكە روونە وبە گویرەی دەستور مافەكانی تیا روون كراونەتەوە ، بەغدا بە تەنیا ناتوانی باسی نەوت بكات ، یاسایەكی تایبەت بە هایدرۆكاربۆن كە بەشیكی زۆری تەواو بوە لەم زوانەدا دەردەچی\nنوینەری وەزارەتی بەرگری:\nچ كیشەیەك لە سەر فیدرالیەت هەیە؟\nبیرو بۆچوونی كوردی لەم بارەیەوە بۆ روون كردەوە.\nئەندامیكی لیژنەی پشكنینی چەكە بە كۆمەلكوژەكان:\nلە گەل دراوسیكانتاندا چۆن مامەلە دەكەن بە تایبەتی كە ئیستا فرۆكە خانەتان هەیەو ئاسمانیان بەكار دەهینن؟\nریز لە یاساو پەیوەندیەكانی نیوانمان دەگرین لە سەر بنەمای دەست نەخستنە كاروباری یەكتریمانەوە. كورد هەول دەدا ببیتە پارچەیەك لە چارەسەركردنی گرفتەكان و سەرەك وەزیرانی كوردستان داوای لە سەرمایەدارانی عەرەب كردوە كە لە كوردستانەوە دەست وەبەرهینان بكەن بۆ سوودی هەموو عیراق .\nئەندامیكی ئۆز ئەید:\nتا چ رادەیەك ماوە هەیە لە كوردستان كە ئوسترالیەكان لە ریگەی سیستەمی (ترستفاند) كار بكەن.\nكونسلخانەی خۆتان لە هەولیر بكەنەوە\nئیلیكتریك ، پالاوتەی نەوت ، راهینان ، فیركردن\nبریاری 986 ی نەوت بەرامبەر خواردەمەنی بە شیوەیەیەكی ناشیاو بە ریوە دەبرا وخەلكی عیراق وبە تایبەتی كورد سوودیان لی نەگرتبوو. ئاگاداری و ئامۆژگاری نەتەوەیەكگرتوەكانمان كرد بەلام گوییا لی نەگرتین، كورد گەلی قوربانی داوە بەلام هیشتاش هەر مافەكانی دەخوری.\n- بەشداربوەكان سوپاسی وەزیر بەكریان كرد بۆ ئەو روونكردنەوانەی بۆ ئەوهەمووبابەتانەی كە لە نیو كۆبونەوەكەدا باس كران.\nگروپی برادەرایەتی پەرلەمانی ئوسترالیا-عیراق\nسیناتۆر رۆس لایتفوت ، سیناتۆر جولیان مەك گواران ، سیناتۆر جۆرج براندیز، دكتۆر دەنیس جینسن ، سیناتۆر كونسیتا فیرافانتی – ویلز ، بەریز ئەندرۆ لامینگ ، بەریز ڤینسنت وولكوك و بەریز كەیس بلیس .\nپیناسەیەك دەربارەی میژو ورەوشی ئیستای كوردستان لە لایەن بەریز وەزیر بەكرەوە:\n- جیابوونەوەی سیاسی كوردستان لە عیراق لە 1991\n- هەلبژاردنی یەكەم پەرلەمانی كوردستان ودامەزراندنی حكومەتی هەریم لە 1992\n- كورد بە ئاشكرا لە سالی 2002 سەپۆرتی كۆتایی پی هینانی رژیمی سەدام حسینی كرد\n- كوردستان پالپشتی هیزە هاوپەیمانەكانی كرد و شان بەشانی هیزەكانی ئەمریكا لە باكور شەری كرد.\n-لەگەل روخانی رژیمدا ، حكومەتی كوردستان پشتگیری خۆی ورینمایی خۆی خستە بەردەست بەغدا.\nئایا ریگادانی حكومەتی عیراق بە دروستكردنی هەریمیكی كوردی ئامانجیكی ئەوتۆیە كە كورد قبولی بكا؟\nكوردستان گەورەترین نەتەوەیە كە ولاتی سەربەخۆی نیە ، حكومەت پیی باشە كە هەریمی كوردستان لە چوار چیوەی عیراقدا بمینیتەوە.\nئایا باشتر وایە فیدرالیەت بخریتە لاوەو دەستەلات بەسەر هەریمەكاندا دابەش بكری؟\nچاكترین بۆچوون ئەوەیە كە چەند هەریمیكی خاوەن دستەلات هەبی لە گەل بوونی حكومەتی ناوەند لە بەغدا.\nئایا هیزەكانی هاوپەیمان دەبی چی بكەن بۆ یارمەتیدانی كەمكردنەوەی توندو تیژی؟\n-بەهیزكردنی سوپاو پۆلیسی عیراق بۆ ئەوەی بتوانن مامەلە لە گەل ئەو رووداوانەدا بكەن كە هەموو رۆژی دەقەومی.\n- رەخساندنی توانای ئابووری كە ئەمە دەبیتە هۆی پەرەپیدانی هەلی زیاتری كاركردن.\n- گرنگە كە هیزە هاوپەیمانەكان ئەركەكانی خۆیان بەجی بهینن ، ئەگینا بی ئارامی لای خەلكی دروست دەبی.\nبە چی ریگایەك ئەوانە جی بەجی دەكرین؟\n-راهینانی هیزەكانی عیراق\n- پشتگیری كردنی حكومەت\n- قەدەغەكردنی دەست تیوەردان و كارتیكردنی نەگەتیفانەی ولاتانی دراوسی\nچی بوون ئەو هۆیانەی كە نەیانهیشت یاخیبوەكان هەمان كارتیكردنیان لە كوردستان هەبی؟\nخەلكی كوردستان كۆمەلیكی یەكگرتوەو دیموكراتیەت پەسەند دەكات و عیلمانیشە و ریزی بیروباوەرە ئاینیەكان دەگری.\nكاتژمیر 4.30 ئیوارە\nچاوپیكەوتنی خاتوو جولی بیشوپ، وەزیری پەروەردە، زانیاری و راهینان ، وەزیری یارمەتیدەری سەرەك وەزیران بۆ یارمەتیدانی ئافرەتان.\nدوكتۆر جەید شارپلس لە دیدارەكەدا بەشداری كردبوو\n- هەمووشتیك لەلایەن رژیمی سەدام حسینەوە لە عیراقدا ویران كرابو\n- عیراق ولاتیكی دەولەمەندە لە چەند لایەنیكەوە\nئایا نیسبەتی كورد لە عیراق چەندە؟\nوەزیر بەكر :\nنزیكەی لە سەدا بیست وپینجی عیراقیەكان كوردن و نزیكەی چوار ملیون كەسیان لە هەریمدا دەژین وكۆی كورد لە هەموو عیراقدا شەش ملیو ن كەسە. لە سالی ئایندەدا سەرژمیری گشتی دەكری بۆ دیاری كردنی نیسبەتی راستەقینە\n-كوردستان بە شیوەیەكی گشتی پشتگوی خرابوو ، لەبەر ئەوە بە ولاتیكی كشت وكالی ناسراوە و پیشەسازی نیە و كارگەشی تیا دروست نەكراوە.\n- حكومەتی كوردستان هانی خەلكی دەدا بچنەوە لادیكانیان و هەولی دروستكردنەوەیان بدەن.\n- كەم وكوری ژیرخان ئەوە دەگەیەنی كە كەمیەكی بەرچاو لە بوونی ساختمانی قوتابخانەدا هەیەو چەند قوتابخانەیەك لە ساختمانی قوتابخانەیەكدا دەوام دەكەن.\n- حكومەت كۆمەلگایەكی كراوەی پی باشە كە هانی فیربوون بداو هەموو كەسیكیش بتوانی سوودی لی ببینی.\n- خەلكی كوردستان لە پیشكەوتندان و بروایان بە مافی ئافرەتان هەیە و ریگاشیان بۆ خۆش دەكەن كە لە حكومەت و هەموو جیگایەكی كۆمەلگادا رۆلی خۆیان هەبی.\n- یارمەتیدانی عیراق لە لایەن ئوسترالیاو هاوپەیمانانەوە پیویستە بۆ ئەوەی لەسەر پیی خۆی راوەستی.\nئوسترالیا دەیەوی یارمەتی بدا،و لە مەیدانی پەروەردەو فیركردندا زۆرلە پیشە ، هەروەها چەندین مینحەی خۆیندنمان هەیە وەكو مینحەی (ئیندەڤۆر) كە ژمارەكەی لە پاشەرۆژدا زیاد دەكری ، هەروەها مینحەی دیكەش هەن كە پەیوەندە بە ( ئۆز ئەید) . ئوسترالیا لای پەسەندە كە قوتابی عیراقی وەربگری.\nریكخستنی دیداریك لە گەل مولحەقی رۆشنبیری عیراق وفەرمانبەرانی خویندنی جیهانیدا لە ریی ( بەشی خویندنی ئوسترالیا )وە بۆ تیگەیشتنی رەوشی خۆیندن لە عیراقدا.\nكاتژمیر : 3.30 ی ئیواری\nدیدار لە گەل وەزیر ئەریك ئەبیتز وەزیری پاراستنی سەرچاوە دەریاییەكان ودارستانەكان\nبەریز پیتەر گرین وود بەریوەبەری گشتی ئۆفیس لە دیدارەكەدا بەشداری كردبوو.\nلابردنی سەدام حسین سەركەوتنیكی گەورە بوو ، گرنگترین ئەركی ئیمە ئیستا دروستكردنی دەولەتە لە ریگای پەرەپیدانی ئابوری و دروستكردنەوەی ژیرخانەكان خویندنەوە ، كوردستان جیگایەكی كشتوكالیە و ئاویكی زۆری هەیە و خاوەن زەویەكی بە پیتە و كەش وهەوایەكی باراناوی و بەفرینی هەیە ، خەلكەكەشی حەزیان لە كاركردنە.\nچی جۆرە دانەویلەیەك لە كوردستان وەبەرهەم دەهینری؟\nهەموو جۆرە دانەویلەیەك لە كوردستان دەچینری، میوەهات (مۆزی لی دەرچی) و سەوزە و گەنم وجۆ، بە داخەوە لە سەردەمی رژیمدا گەلی لە دارستانەكانمان لە ناوبران ، چونكە رژیم وای دەبینی كە ئەو جیگایانە ، شوینی خۆشاردنەوەی پیشمەرگەكان بوون ، لە هەمان كاتدا ئەو بۆمبە كیمیاویانەی رژیم لەو ناوچانەدا بەكاری هینا وای كرد كە هەندی لەو جیگایانە بە كەلكی كشتوكال نەیەن .\n- كوردستان لە كۆمەلگای جیهان جیا كرایەوە ، چونكە وەكو ولاتیك نەناسرابوو ، خەلكی دەیانەوی ولاتەكەیان دروست بكەنەوە و دەستیان بە گەرانەوە كرد.\n- بە داخەوە كوردستان سودی لە گری بەندی نەوت بۆ خواردن وەر نەگرت ، چونكە هەموو ئەو داهاتە یەكسەر دەچوە گیرفانی رژیمەوە ، ئەمە وای كرد كە دەرامەتی هەریمەكەمان ئەوەندە كەم بیتەوە كە نەتوانی ژیرخانی خۆی دروست بكات وەكو دروست كردنی بەنداو كە پیویستە بۆ وزەی ئەلكتریك و ئاودان.\n- لە كوردستان هەلی ئەوتۆ رەخساوە كە سامانە ئاویەكان پەرە پی بدری وبەرهەمی ئاوی شیرین وەدەست بینین كە لە ماسی و سامانی ئاویدا خۆی دەبینیتەوە.\n- كوردستان دەروانیتە بەستنی پەیوەندی توند تر لەگەل ئوسترالیادا چ لە رووی سەردانەوە بیت یان راهینان وپرۆگرامی تر.\nدەربارەی عیراق بە گشتی قسەم بۆ بكە، كاروبارەكان لە راستیدا چۆن بەریوە دەچن؟\n- پرۆژەكانی حكومەت بەردەوام عیراق بەرەو پیشتر دەبات، لە ماوەیەكی نزیكی رابوردوودا دوو هەلبژاردن لە عیراق سازدرا ، وە خەلكی سەرەرای رەوشی نالەباری ولاتەكەیان روویان لە سنووقەكانی هەلبژاردن كرد بۆ پیكەوەنانی حكومەتی دیموكراتی, پەرەپیدانی ئابووری وكار فەراهەمكردن و فیركردن و گۆرینی پۆزەتیفانەی بیرو بۆچونی خەلك ، ئەوانە هەموویان پیویستیان بە كار هەیە.\n-خەلكی بەرز هاوكاری هیزە هاو پەیمانەكان هەلدەسەنگینن ، بەریزیشەوە دەرواننە قوربانیەكانیان كە قەت بە خۆرایی نەچوە.\n- خەلكیكی زۆر لە ئەنجامی سیاسەتەكانی رژیمی پیشوودا چەوسینرانەوە:\n180 هەزار كەس لە ئەنفالدا كوژران كە لە پیاو و ژن و مندال و پیر پیكهاتبوون ، هەش هەزار پیاوی بارزانی لە سالی 1983دا كوژران چونكە خزمی سەورۆك بوون ، ئەو كەسانەی كە تەمەنیان لە نیوان (11-80) سالاندا بوون گواسترانەوە بۆ كامپە زۆرە ملییەكان بەلام كەسیان نەگەرانەوە نیو كەس وكارەكانیان ، تا ئەمرۆش ئیمە گورستانی بە كۆمەل دەدۆزینەوە ، ئەوانەی كە دژی جەنگن پیویستە گوی بیستی ئەو چیرۆكانە بن ، ئوانە دەبی قسە لە گەل خیزانی ئەو قوربانیانە بكەن و گوی رایەلی چیرۆكەكانیان و چەوساندنەوەیان بن .\nئەوانەی كە دژی جەنگن دەبی بزانن چی روویدا چۆن خەلكەكە لەو وەختەوە كە هیزی هاوپەیمانان گەیشتنە ناوچەكە گوزەرانی خۆیان پەرەپیدا.\nچەند هیكتار زەوی ویران كراوە؟\nلە سالی 1961 ەوە تاوەكو روخانی رژیمی سەدام نزیكەی 41 بلیۆن دۆلاری ئەمریكی بە فیرۆ سەرف كراوە لە مەیدانی تیكدانی دەوروبەرو كشتوكالدا. حكومەت دەستی كرد بە شین كردنەوەی دارستانەكان ، بەلام گرفت لەوەدا بوو كە چۆن ئەو سەرچاوانە پەیدا بكەین كە تۆومان بۆ دابین دەكا.\n- كورد سەربەرزە بەوەی كە هەرگیز تیرۆری بەكار نەهیناوە بۆ گەیشتنە ئامانجەكانی و هەرگیز كەسی بی گوناهی نەفراندوە و نەكوشتوە.\n- بە بی دیموكراتیەت هەرگیز عیراق دروست ناكریتەوە و هۆی زۆری گیروگرفتەكانی عیراق دەگەریتەوە بۆ دەستیوەردانی ولاتانی دراوسی وەكو ئیران وسوریا.\n- گەورەترین روو بەرووبوونەوە لە عیراقدا نەبوونی ئەمن وئاسایشە ، پیویستە هیزە هاوپەیمانەكان یارمەتی بدەن بۆ راگرتنی دەستیوەردانی نەگەتیفانەی دەولەتانی دراوسی.\n- توركیا وا تیدەگا كە هەر گیروگرفتیك لەناو كۆمەلگای كورددا روو بدا لەوانەیە لە نیو كوردی توركیاشدا رەنگ بداتەوە.\n- عیراق لە مەیدانی راهینان و پرچەك كردنی هیزەكانیدا پیویستی بە یارمەتی هەیە. هەروەها پیویستی بە سەركردەی سوپایی راستگۆو چوست وچالاك هەیە.\n- زۆر گرنگە كۆمەلگای نیو دەولەتی پالپشتی عیراق بكا ویارمەتیشی بدات بۆ ئەوەی جاریكی تر بتوانی لەسەر پیی خۆی راوەستیتەوە.\n- كیشانەوەی هیزەكانی هاوپەیمانان لە عیراق دەبیتە هۆی نا ئارامی ولات ، ئەو هیزانە دەبی بمیننەوە تا ئەو كاتەی عیراقیەكان دەتوانن حوكمی خۆیان بكەن.\nسوپاس ئەمە شتیكی زۆر سەرنج راكیشە. زۆر جیی خۆشیە كە دەنگوباسی چاك دەربارەی عیراق دەبیستین ، لای ئوسترالیەكان زۆر گرنگە كە ئاگاداری شتە پۆزەتیفەكانی عیراق بن ، دیارە میدیا بابەتیانە ناروانیتە رووداوەكان و تەنها هەر باسی تەقینەوەی ئۆتۆمۆبیل و كوشتن دەكەن.\nپیمان خۆشە كە كوردستان ببیتە دەروازەی بزنس بۆ عیراق ، هەروەها ماوەیەكی فراوان لە بەردەم وەبەهینانی تیایە چ لە مەیدانی خویندن یان بینای ژیرخانەكان یان دروستكردن و پیشەسازی.\nخەلكانی ئوسترالیا لایان گرنگە گوی بیستی شتی پۆزەتیف بن ، من حەز دەكەم لە بلاوكراوەكەی خۆمدا بابەتیك دەربارەی ئەوەی تۆ بە منت راگەیاند بلاو بكەمەوە.\n- وەزیر ئەبیت داوای كردكە كۆپیەك لەو وینەیەی پیكەوە كیشایان بە ئیمیل بۆ بەریز پیتەر گریین وود بنیردریت.\nكاتژمیر: 4.30 ئیواری\nدیداری بەریز جیم لۆید وەزیری ناوخۆ و ناوچەكان و ریگاو بانەكان بە بەشداریكردنی خاتوو لیونی هەمینگ وەی (راویژكار).\nماوەی چەندە ئیوە لە ئوسترالیان؟\nئەوە چوار رۆژە لە ئوسترالیام ، بۆ ئەوە هاتووم كە سوپاسگوزاری خۆمان بە ئوسترالیا بگەیەنین بۆ ئەو یارمەتیەی لە پرۆسەی ئازادكردنی عیراق لە رژیمی سەدام حسین دای.\n- بە داخەوە شتیكی چاك نیە كە میدیا ئەو هەوالە خراپانە بلاو دەكاتەوە ، زۆر گرنگە خەلكانی ولاتانی هاوپەیمان باشی و خراپیەكان وەكو خۆی ببینن.\n- عیراق ولاتیكی دەولەمەندە بەلام رژیم هەموو سامانی ئەو ولاتەی بۆ كاروباری سوپایی و بۆ چەوساندنەوەی میللەت تەرخان كردبوو.\n- لە گەل روخانی رژیمدا هەل لە بەردەم میللەتدا رەخسا ولاتەكەی بنیات بنیتەوە.\n-بە بی یارمەتیدانی هیزە هاوپەیمانەكان میللەتی عیراق لەوانەبوو هەر لە ژیر رژیمی داپلۆسینەری سەدامدا بمایەتەوە.\n- خەلكی عیراق ئیستا دەتوانی ئیستا دەنگی خۆی بدا ودوو جار ئەم كارە راپەراندوە سەرەرای دەستدریژی وتوندوتیژی یاخیبوەكان.\n- كەم وكورتیەكی زۆر لە بنیاتی ژیرخانی ولاتەكەماندا هەیە تەنانەت مندالەكانمان دەبی بە شیفت بچنە قوتابخانە ، چونكە ساختمانی تەواوی قوتابخانەمان نیە.\n- نائارامی عیراق دەگەریتەوە بۆ دەستیوەردانی دراوسیكان ، و سوریاو ئیران هەریەكە ئەجندەی خۆیان هەیە لە سەپۆرتكردنی كاری توندوتیژی لە عیراق.\n- عیراق هەولی فیدرالیزم دەدات، لەگەل بوونی حكومەتی فیدرالی لە بەغدا\nهەروەكو حكومەتەكانی ویلایەتەكانی ئوسترالیاو حكومەتی فیدرال؟\nگرنگە لەوە دلنیابین مەسەلە پۆزەتیفەكان پیش دەخرین ، چونكە ئەمریكا وئوسترالیا\nلایان قورس دەبی بەرگری لە رەوشی ئیستایان بكەن لە عیراقدا.\nدەمانەوی ئەوە رابگەیەنین كە لە عیراقدا پیشكەوتن لە برەودایە ، كارەكە لەوی تەنها هەر بۆمب تەقینەوەو كوشتن نیە :\n- 80% لادیكان دروستكراونەتەوە و زوربەشیان لە جاران گەلی جوانتر بیناكراونەتەوە.\n- لەم نزیكانەدا فرۆكەخانەیەكی نیودەولەتی دەكریتەوە كە لەسەر زەویەك دروست دەكری پیشتر سەربازگە بوە.\n- ئیمە حكومەتیكی راستگۆمان پیویستە، كە پالپشتی خەلك بی و ئەو خەلكەش بروایان بە حكومەتە دیموكراتیەكەیان هەبی.\n- ئیمە دەمانەوی كۆمەلگای نیو عیراق ، بی گویدانە جیاوازی ئایین و بیروباوەرە جیاجیاكان پیكەوە بژین.\nئایا شیوەی حكومەتەكەتان دەشوبهیننە هەمان مۆدیلی سیستەمی حوكم لە ئوسترالیا؟\nپەیرەوی فیدرالیزم سازدراوە\nكورد عەرەب نین، بەلام حەز دەكەن لە گەل عەرەبدا شەریكایەتیەكی هاوبەشی وەكو یەكیان هەبی، گرنگە لەگەل گرفتەكانی كۆمەلگای عیراقدا مامەلە بكری ، كورد هاودەنگە لەگەل شارستانیەتی دونیای نویدا ، ئیمە پشتگیری لە مافی ئافرەتان دەكەین ، هەموو ئایینەكان قبوول دەكەین ، كوردستان دەیەوی ببیتە پارچەیەك لە عیراقیكی فیدرالی دیموكرات ، كورد هەرگیز پەنای نەبردۆتە بەر تیرۆر و توندو تیژی بۆ زیادكردنی دەستكەوتەكانی ، كوردستان بەهەشتیكی ئارامە بۆ عەرەبەكان و كریستیانەكانیش.\nئایا لە كوردستان هیچ توندو تیژی هەیە؟\nنەخیر لە كوردستان هیچ توندو تیژیەك نیە و كورد خەلكیكی ئاشتیخوازن و لەگەل چەندین كۆمیونیتی دیكەدا یەكسان دەژین.\nخاتوو هەمین گوای :\nوەزیری بەریز ئیوە خۆتان قەت دەرستان وتوەتەوە؟\nبەلی من ئارەزویەكی تایبەتیم هەیە بۆ فیربوون وتنەوەی زمانی ئینگلیزی ، رژیم ریگای نەدام لە عیراق بخوینم ، بەلام پاش 1992 توانیم بچمە بەریتانیا بۆ خویندن.\nخاتوو هەمین گوای:\nئایا هیچ بابەتیكت هەبوە لە رۆژنامەكانی ئوسترالیادا؟\nئەم بەیانیە لەگەل رۆژنامەكانی ئوسترالیادا قسەم كرد.\nچەندە ئیوە كاری بالیۆزی دەكەن؟\nلە 2004 دەستنیشان كرام و ئەوە چوار سالە كاری بالیۆزی دەكەم و ئەم چەند سالانە شارەزاییان پی بەخشیم\nئایا هیچ وتویژیك لە نیوان هەردوو پەرلەمانماندا هەیە؟\nگروپیكی برادەرانی ئوسترالی عیراقی دروست بوە\n- ئالوگۆری سوپاسگوزاری لە نیوان شبلی وئەوانی تردا كرا\nئەمەو لە دانیشتنەكاندا هەریەك لە نوێنەری حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ئوسترالیا بەریز هەڤال سیان و بالیۆزی عیراق ئامادە بوون.\nدوا هەوال هه‌لبژارده\nبەرپرسى پەیوەندیەکانى دەرەوەى حکومەت سمینارێکى بۆ قوتابیانى بەشى زانستە سیاسیەکانى...\nقوباد تاڵەبانی لەگەڵ وەفدێکی باڵای وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا کۆبویەوە...\nسەرۆكی هەرێمی كوردستان لەگەڵ پێكهاته نه‌ته‌وه‌یی و ئاینیه‌كانی كوردستان كۆبوویەوە...\nCopyright KRG Australia


گه‌رمبوونی زه‌وی چۆن ڕووده‌دات ؟\n5/7/2018 - 19:52\nسه‌د ساڵ جارێك جیهان 2 پله‌ی سیلیزی گه‌رمتر ده‌بێت\nGlobal Climate Change واتا گۆڕانی كەشوهەوای جیهانی بە شێوەیەكی سروشتی یاخود دەستكرد، دەكرێت گۆڕانەكە بۆ ساردتر بێت، یاخود بۆ گەرمتر، به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی هه‌موو سه‌د ساڵ جارێك جیهان 2 پله‌ی سیلیزی گه‌رمتر ده‌بێت.\nغازی گرینهاوس بە شێوەیەكی سەرەكی پێكهاتوون لە غازەكانی (دوان ئۆكسیدی كاربۆن، میسان، نایترۆس ئۆكساید، ئۆزۆن، كلۆرۆ فلۆرۆ كاربۆن، كاربۆن مۆنۆكساید، سەلفەر دایۆكساید). ئەم غازانە لە بەرگەهەوای ناو چینی ئۆزۆندا دەمێننەوە و وادەكەن كە ئەو تیشكی خۆرەی دێتە ناو بەرگە هەواوە زیاتر بمێنێتەوه و گەرمیەكە قەتیس دەكەن و ناهێڵن بچێتە دەرەوەی چینی ئۆزۆن .\nزاناكان ئاماژەیان بەوە كردووە كۆی گشتی ئەو وزەیەی كە غازی گرینهاوس لە هەوادا قەتیسی كردووه، یەكسانە بە ٤٠٠ هەزار جار تەقاندنەوەی بۆمبی ناوەكی هێرۆشیما لە یەك ڕۆژدا و ئەم پرۆسەیە بۆ ٣٦٥ ڕۆژەكەی ساڵ بەردەوامی هەیە .\nهەردوو غازی دوان ئۆكسیدی كاربۆن وغازی میسان بۆ ماوەیەكی دوورودرێژ لە هەوادا دەمێننەوە، سەرەنجامی زۆر مانەوەی گەرمی تیشكی خۆر، كەشوهەوا گەرمتر دەكات.\nگەرمتربوونی كەشوهەوا وادەكات چینی سەرەوەی زەریاكان گەرمتربێت. ئەمەش ڕێ بۆ توانەوەی بەستەڵەكەكانی جەمسەری باكوور خۆش دەكات. بەپێی دواین ئامار تا ئێستا لەسەدا ٥٠ی بەستەڵەكی جەمسەری باكوور تواوەتەوە .\nبەهۆی توانەوەی بەستەڵەكەكانەوە، ئاستی ئاوی زەریاكان زیاتر دەبێت ، بەم هۆیەوە كرداری بەهەڵمبوون خێراتر ڕوودەدات و دەبێتە هۆی بارانی بەلێزمە و لافاو؛ وەك ئەو بارانانەی كە لە ماوەی ڕابردوودا لە دهۆك و هەولێر و سلێمانی روویدا.\nنووسینی : پێشه‌نگ نه‌وشێروان حه‌مه كه‌ریم\nبه ڤیدیۆ.. ماتۆرسكیلی بێ شۆفێری كه‌وته بازاڕه‌كانه‌وه\nدروستكردنی گه‌وره‌ترین میمۆری\nچه‌ند زانیارییه‌ك ده‌رباره‌ی ڤایبه‌ر