مەتا 7 - Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nمەتا 7 - Kurdi Sorani Standard (KSS)\n1«خەڵکی تاوانبار مەکەن تاکو خودا تاوانبارتان نەکات، 2 چونکە بەو شێوەیەی خەڵک تاوانبار دەکەن خودا تاوانبارتان دەکات، بەو پێوانەیەی ئێوە بۆ خەڵک دەیپێون، خودا بۆتان دەپێوێتەوە.\n3 «بۆچی سەرنج لە پووشی ناو چاوی براکەت دەدەیت، بەڵام ئاگات لە کاریتەکەی ناو چاوی خۆت نییە؟ 4 یان، چۆن بە براکەت دەڵێی: ”ڕێم بدە با پووشەکەی ناو چاوت دەربهێنم،“ لەکاتێکدا تەختە دارێک لەناو چاوی خۆتدایە؟ 5 ئەی دووڕوو، یەکەم جار تەختە دارەکەی ناو چاوی خۆت دەربهێنە، ئینجا باش دەبینیت بۆ دەرهێنانی پووشەکەی ناو چاوی براکەت.\n6 «شتی پیرۆز مەدەن بە سەگ، مرواریشتان فڕێمەدەنە بەردەمی بەراز، نەوەک پێشێلیان بکەن و ڕوو وەربگێڕن و پارچەپارچەتان بکەن.\nداوا بکەن، پێتان دەدرێ\n7 «داوا بکەن، پێتان دەدرێت. بگەڕێن، دەدۆزنەوە. لە دەرگا بدەن، لێتان دەکرێتەوە، 8 چونکە هەرکەسێک داوا بکات، وەردەگرێت. ئەوەی بگەڕێت، دەدۆزێتەوە. ئەوەش لە دەرگا دەدات، لێی دەکرێتەوە.\n9 «ئەگینا کێ لە ئێوە ئەگەر کوڕەکەی داوای نانی لێ بکات، بەردی دەداتێ؟ 10 یان داوای ماسی لێ بکات، ماری دەداتێ؟ 11 جا ئێوە کە خراپن، بزانن شتی باش بدەنە منداڵەکانتان، باوکتان لە ئاسمان چەند زیاتر شتی باش دەداتە ئەوانەی داوای لێدەکەن! 12 کەواتە لە هەر شتێکدا ئاوا بۆ خەڵک بکەن کە دەتانەوێ بۆتان بکرێت، چونکە ئەمەیە پوختەی تەورات و پەیامی پێغەمبەران.\n13 «لە دەرگای تەسک بڕۆنە ژوورەوە، چونکە ئەو دەرگایەی بەرەو لەناوچوون دەڕوات پانە و ڕێگاکەی بەرینە و زۆرن ئەوانەی پێیدا دەچنە ژوورەوە. 14 بەڵام تەسکە دەرگا و تەنگە ئەو ڕێگایەی بەرەو ژیان دەچێت، کەم کەسیش دەیدۆزێتەوە.\n15 «ئاگاداری پێغەمبەرانی درۆزن بن کە لە پێستی مەڕدا بۆ لاتان دێن، بەڵام لەناوەوە گورگی دڕندەن. 16 بە بەرهەمیان دەیانناسنەوە. ئایا ترێ لە دڕک دەڕنن یان هەنجیر لە چقڵ؟ 17 بەم شێوەیە هەموو دارێکی باش بەری باش دەدات، داری خراپیش بەری خراپ. 18 داری چاک ناتوانێت بەری خراپ بدات و داری خراپیش ناتوانێت بەری باش بدات. 19 هەر دارێک بەری باش نەدات دەبڕدرێتەوە و فڕێدەدرێتە ناو ئاگر. 20 کەواتە بە بەرهەمیان دەیانناسنەوە.\n21 «نەک هەرکەسێک پێم بڵێت: ”گەورەم، گەورەم!“ دەچێتە ناو شانشینی ئاسمان، بەڵکو ئەوەی بە خواستی باوکم دەکات کە لە ئاسمانە. 22 لەو ڕۆژەدا، زۆر کەس پێم دەڵێن: ”گەورەم، گەورەم! ئایا بە ناوی تۆوە پەیامی خودامان ڕانەگەیاند، بە ناوی تۆوە ڕۆحی پیسمان دەرنەکرد، بە ناوی تۆوە پەرجووی[a] زۆرمان نەکرد؟“ 23 ئینجا منیش پێیان ڕادەگەیەنم: ”قەت ئێوەم نەناسیوە. لێم دوور بکەونەوە، ئەی سەرپێچیکاران!“\nدانا و گێل\n24 «لەبەر ئەوە هەرکەسێک گوێی لەم وتانەم بێت و پەیڕەوی بکات، وەک پیاوێکی دانا وایە کە خانووەکەی لەسەر بەرد دروستکردبێت. 25 باران باری و لافاو هەستا و ڕەشەبا هەڵیکرد و لەو خانووەی دا، بەڵام نەڕووخا، چونکە لەسەر بەرد دروستکرابوو. 26 هەرکەسێکیش گوێی لەم وتانەم بێت و پەیڕەوی نەکات، وەک پیاوێکی گێل وایە خانووەکەی لەسەر لم دروستکردبێت. 27 باران باری و لافاو هەستا و ڕەشەبا هەڵیکرد و لەو خانووەی دا و ڕووخا، ڕووخانەکەشی گەورە بوو.»\n28 کاتێک عیسا ئەم وتانەی تەواو کرد، خەڵکەکە لە فێرکردنەکەی سەرسام بوون، 29 چونکە وەک دەسەڵاتدارێک فێری دەکردن، نەک وەکو مامۆستایانی تەورات.\n7:22 پەرجوو: موعجیزە.


کاردانەوەیەک لە فەتحەوە\nهاوپەیمانێتی فەتح-ی سەربە هادی عامری، سەرکۆنەی سزدانی فالح فەیاز، سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی کرد لەلایەن وەزارەتی گەنجینەی ئەمەریکا و هوشداریدا لەوەی کە سزدانی ناوبراو مەبەست لێی بە ئامانجگرتنی حەشدە.\nلە ڕاگەیەندراوێکدا کە وێنەیەکی دەست "ناس کورد" کەوتووە ( 9ی کانوونی دووەمی 2021) هاوپەیمانێتی فەتح، ڕایگەیاند، " ئەوەی ئەمەریکا کردوویەتی دەستدرێژیە بۆسەر سەرۆکی دەستەکە کە پەیوەندی ڕاستەوخۆی بە فەرماندەیی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عێراقەوە هەیە".\nئاماژەی بەوەشکردووە، "سزدانی فەیاز بە ئامانجگرتنی حەشدە و دەستدرێژییە بۆ سەر هەموو دەزگا ئەمنییەکانی عێراق و دەستێوەردانێکی حاشاهەڵنەگری ئەمریکایە بۆ ناو کاروباری ناوخۆیی عێراق کە مەبەست لێی لاوازکردنی گەلەکەی و حکومەتەکەیەتی".\nلەڕاگەیەندراوەکەدا ئەوەش خراوەتەڕوو، "جەختدەکەینەوە کە برامان فەیاز، کەسایەتییەکی تێکۆشەر و نیشتیمانییە، یەکێکە لەو کەسایەتیانەی کە هاوبەشی گەڵەکەی بووە لە کاتی پرۆسەی ڕزگارکردنی وڵات لە دەستی تیرۆرستان و هاوخەمی نەتەوەکەی بووە لە دۆزە نیشتیمانییە گرنگەکان."\nڕۆژی هەینی 8ی کانوونی دووەمی 2021، وەزارەتى گەنجینەى ئەمریکا سزاى بەسەر فالح فەیاز سەرۆکى دەستەى حەشدى شەعبیدا لە عێراق سەپاند.\nوەزارەتەکە لە ڕاگەیەندراوێکدا (هەینی 8ی کانونی دووەمی 2021) کە وێنەیەکى دەست "ناس کورد" کەوتووە ئاماژەى بەوەکردووە "ئەندامانى هاوپەیمان لەگەڵ ئێران لە حەشدى شەعبى، هێرشیان کردووەتە سەر هاوڵاتیانى مەدەنى عێراقى کە خۆپیشاندانیان کردووە دژى گەندەڵى و بێکارى و خراپى دۆخى خزمەتگوزاریی و دەستوەردانى ئێران لە کاروبارى عێراق".


کۆمسای هەموانی توشی شۆک کرد.... نهێنییەک ئاشکرا دەکات\nکۆمسای: من فیمینستم من ئازادم\nخانمە هونەرمەندی رۆژهەلاتی کوردستان کۆمسای، رایگەیاند "من فیمینستم من ئازادم".\nکۆمسای دوای ئەوەی لەماوەی دوو رۆژی رابردوودا لەسەر بڵاوکردەوەی وێنەیەکی نیمچە رووتی خۆی لە لاپەڕەی فەرمی خۆی لە ئینستاگرام رووبەرووی رەخنەیەکی زۆر بووە، بە وێنەیەکی دیکەی نیمچە ڕووت لە دژی رەخنەگران وێنەیەکی دیکە بڵاوکردەوە.\nکۆمسای لە بەشی ستۆی ئینستاگرامەکەی نوسیویەتی "من هونەرمەندم، فمینیستم، خێرخوازم و خوێنەوارم، دوو زانکۆم تەواوکردووە، ئاسترولوژی زانم و ئاشقی میتافیزیکم، بڕوام بە کارما هەیە و یۆگا دەکەم و ئازادم، چونکە بە پێ سونەتە دروستکراو و بیرە کۆنەکان ناژیم، ژیانم پاک و سادەیە".\nکۆمسای کە ئەو وێنەیە نوێیەی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئینستاگرام بڵاوکردۆتەوە، لەگەڵیدا نووسیوویەتی " ئەگەر جادەیک دۆزیەوە\nکە ھیچ شتێک لە سەر رێگاکەت نەبوو، دیارە ئەو رێگایە بە ھیچ کۆێ ناگا".\nئەم خانمە گۆرانیبێژە کوردە، خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە و یەکێک بوو لە بەشداربووانی بەرنامەی "خۆشترین دەنگ" تا ئێستا خاوەنی چەند گۆرانی و ڤیدیۆ کلیپێکە، چەند گۆرانییەکی (شاد)ی بڵاو کردووەتەوە، گۆرانییەکانیشی بە شێوەیەکی بەرچاو پێشوازییان لێ کراوە.\nکۆمسای تەمەنی ٢٥ ساڵەو لەگەڵ هاوسەرەکەی لە ئیستانبوڵ دەژی و بەیەکێک لە ئەستێرە گۆرانی بێژەکانی کورد دادەنرێت.


Diplomatic Magazine | کۆماری قەندیل\nقەندیل لەناوەڕاستی ئەو زنجیرەچیایەدا نزیکەی چارەکە سەدەیەکە شێوە کۆمارێکی سەربازی ، ئایدیۆلۆژی ، نیشتمانی ، نەتەوەیی ، تیئۆریە . هێزی بەرگری لەهەردوو ئاستی سیاسی و سەربازیدا دەبەخشێت بە کۆی زاگرۆس .\nزاگرۆس لە فەلسەفەی بەرگری و تیئۆرە مێژووییەکانی پەکەکەدا تەنیا هەڵکەوتەیەکی تۆبۆگرافی مجەڕەد نیە بتوانێت خۆی تیادا حەشاربدات . بەڵکە وەک چۆن زنجیرەچیایەکی پێکەوە گرێدراوی نیشتمانی کوردانە ، بەهەمان شێوە زنجیرە تیئۆرێکی سیاسی ، سەربازی ، ستراتیژی ، ئایدیۆلۆژی ، مێژووییە ، مان و نەمانی پەکەکە و کوردی پێوە بەستراوە .\nئازادبوونی زاگرۆس ( وەک فیکر و وەک جیوگرافیا) لە فەلسەفەی پەکەکەدا دەکاتەوە ئازادبوونی کورد . تین و قورسایی جەماوەری ئەو حیزبەش لەبنار زنجیرە چیاکانی زاگرۆسەوە دەست پێدەکات و ڕەگی داکوتاوە . سەنتەری ئەو ڕەگەش لەناو چیای قەندیلدایە . قەندیل ستراتیژی زاگرۆس بەهێزدەکات و دەیپارێزێت .\nترسی سوڵتان ئەردۆغان و سوپا (نیوعوسمانیەکەی) لە قەندیل ، ترسە لە ئیتۆری زاگرۆسیزمی پەکەکە . بۆیە هەمیشە قەندیل مایەی دڵەڕاوکێ ی ئەنقەرەبووە . تەنیا ستراتیژە لەمێژووی کورددا ، ئەمنی قەومی تورکیای کەمالیستی بێت یان سوڵتانی ئەردۆغانی خستۆتە ژێر خەتەرەوە .\nلە شوباتی ٢٠٠٧ دا ، کە ئەوکات توانای قەندیل لە ئێستای کەمتربوو ، تورکیاش لەئێستای بەهێزتربوو ، گەورەترین ئۆپراسیۆنی سەربازی بۆسەر قەندیل دەستپێکرد . بەڵام سوپای تورکیا شکستی هێنا . ناکۆکی خستە نێوان ژەنراڵەکان و ئەردۆغانەوە تا ئەوەی سەرلەشکری سوپاکە گوتی : ئێمە ئەوەندەمان پێکرا . ئەگەر کەسێک زیاتری پێدەکرێت ( مەبەستی لە ئەردۆغان بوو ) بابێت خۆی تاقیبکاتەوە .\nبۆجارێکی تر لە شوباتی ئەمساڵەوە ٢٠١٨ . سوپای تورکیا لەناو بێدەنگی هەرێمی کوردستاندا کە هەردوو سەرۆکایەتیەکەی ( سەرۆکایەتی هەرێم و سەرۆکایەتی حکومەتی هەرێم ) لە دەستی نێچیرڤان بارزانی دایە و بە نزیکایەتی و هاوڕێ ی سوڵتان ئەردۆغان ناسراوە . هێزەکانی تورکیا لە کۆکردنەوەی هێز و کێشانی جادەی سەربازی و داکوتانی پێگەی هەمیشەیی سەربازین لەقوڵایی هەرێمی کوردستاندا بە ئاڕاستەی قەندیل .\nمەترسی ئەم ئۆپراسیۆنە چاوەڕوانکراوە تەنیا بۆ سەر کۆماری قەندیل نیە . بەڵکە بۆ تەواوی ئەو کیانە سیاسی یە یە کە ناوی هەرێمی کوردستانە . کەوتنی کۆماری قەندیلی سیاسی و سەربازی مەحاڵە . بەڵام دابڕانی لە زاگرۆس بەمانای دابڕانی دێت لەهەموو کوردستان .\nپەڕینەوەی سوپای تورکیا لە هێڵی ( جادەی ) هامڵتون و پێشڕەوی کردنی بەرەو چۆمان و سنورەکانی ئێران . واتە بەزاندنی سنوری سیاسی - ئیقلیمی دێگەلەی نێوان تورکیا و ئێران . دەکاتە هەڵوەشاندنەوەی ئەو ڕێکەوتنە ( پەنهانە) ی بە ئەمرواقیع لەنێوان هەردوو وڵاتدا لەسەر هەرێمی کوردستان کراوە .\nسوپای ئێستای تورکیا کە لەماوەی دەستەڵاتی ئاکەپە و ئەردۆغاندا لەبری عەقیدەی کەمالیست ، بە عەقیدەی ئایینی و مەزهەبی تەڵقین دراوەتەوە . پێکهاتەیەکە لە ئیسلامی جیهادی ( داعشی و جەبهەی نوسرەیی) و لەسێبەری ئەو سوپایەدا سونە جیهادیەکانی ناوچەکە لەگەشەکردن و نەشونمادان . کێشکردنی ئەو سوپا عەقائیدی مەزهەبیەی تورکیا بۆ نزیک سنورەکانی ئێران ، تێکدانی ئارامی ئاسایشی هەرێم و ناوچەکە و ئێرانی لێدەکەوێتەوە . پێناچێت ئەم شەڕەیان وەک عەفرین بە ئاسانی کۆتایی پێ بێت .\nکۆماری قەندیل لوغمێکی گەورەیە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا . هەر دەوڵەت و هەر سوپا و هەر هێزێک بە هوشیاریەوە نزیکی نەبێتەوە تەقینەوەی گەورەی مەزهەبی ، ئایدیۆلۆژی ، نەتەوەیی ، لێدەکەوێتەوە . بۆیە ئەردۆغان هەم بەترس و دوودڵەیەوە ، هەم بە سەرچڵی و حەماقەتەوە دەیەوێت لەو لوغمە گەورەیە نزیک بێتەوە .


ئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەمووان بوو چرپەی مرۆڤە، توورەیی بێدەنگیە کاتێک کە راستی دەدوێت. ئەو "تاوە ئەستێرەیەیە کە هەستی رۆشنایی هەموو ئەستێرەی" ئاسمانی ئەدەبت دەداتێ.\nهەندێ کتێب هەن هەر لە لاپەرەی یەکەمیەوە هێشووی وشەکان لە گەردنت دەئاڵێن و لێت دوورناکەونەوە. بە بەردەوامی بە نێو رەز و باخی رووداوەکاندا دەکەویتە پشکنین و هاوکاتیش نازانیت ئەم توولەڕێگایانە بەرەوکوێت دەبەن.\nئەم کتێبە ئاوێنەیەکە سەختی ئازاری وازهێنان لەو خەونانەی ئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو نیشاندەدا. ئەو خەونانەی کە وازهێنانیان زۆر سەخترە وەک لە بوارنەدان بە خەون بینینیان.\nئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو، لە نوسینی کاک هەڤاڵ کوێستانی لە چاپێکی نوێتردا، چاپی پێنجەمدا، کەوتە بەردەست خوێنەران. هەر لە لاپەرەکانی یەکەمیەوە رووداوەکان دەبنە ئاوێنەیەک و مێژووی نوێی نەتەوەکەتی تیادا دەبینی.\nهەندێجار فرمێسک ئاوێنەکە بەتەواوی لێڵدەکات، هەروەک ئەوەی لەنێو زەریایەکەدا مەلەبکەیت و ناشزانیت شەپۆلەکان بەرەو کوێت دەبەن. هەندێ کاتیش خەندە و هیواکانی ئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو دەتبەنە نێو جوانیەکانی تێکۆشان و یاخیبوونەوە.\nئەو نەوەیەی کە ئەشقی نیشتمان هەموو جوانی و خۆشی و بەختەوەریەکی ژیانی پێ لەدەستدا، زۆر بە ئاسانی لەگەڵ شەپۆلە ئارامەکانی زەریای بەرینی ئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو دەکەوێتە مەلە.\nکێ ئەتوانێت رووی نیگەرانی و بێ دەسەڵاتی دایکوباوکی خۆی، لە رووی دایکوباوکی نوسەردا نەبینێ لەو کاتەی کە "ئەڵقەی نارنجۆکی هەواڵی چوونەدەرەوە" بە روویاندا رادەکێشێت.\nئەو ئاگرەی نوسەر بەریدەداتە دارستانی هیواوخەونەکانی دایک و باوکی لەکاتێکا ماڵئاواییان لێدەکات، هەر ئەو ئاگرەش جگە لە "زەویەکی سووتەمەرۆ" بەولاوە شتێکی دیکەی لەدوای خۆیەوە بۆ هیچ دایکوباوکێکی ئەو رۆڵانەی، کە نەک هەر خۆی بەڵکو هەموو ئازیزانیشی کردبۆوە قوربانی نیشتمان، بەجێنەهێشت.\nئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو بە شێوەیەکی زۆر بابەتیانە زرنگی داگیرکەرانی کوردستان و هێزوبێبەزەیی ئەو دینەی کە بۆتە بەهێزترین ئامراز لە چەوساندنەوەو سەرکوتکردنی گەل و وێرانکردنی نیشتماندا، نیشاندەدات.\nلە لاپەرەی ١٨ و ١٩ دا نوسەر بەشوێن سمی ئەسپەکانی لەشکرەکەی قەعقاع دا دەمانباتە نێو دۆڵی ئەسحابان و شەری نێوان عەرەبە موسڵمانە داگیرکەرەکان و جەنگاوەرانی کورد.\nبەراستی بەزەیم بە گەلەکەمدا دێتەوە لە کاتێکا "گۆری ئەسسحابان" بە پیرۆز دەزانرێت و سوجدەی بۆ دەبرێت و گۆری جەنگاوەرانی کورد، ئەو تێکۆشەرانەی کە بەرگرییان لە خاک و خەڵکی خۆیاندەکرد بە کافر دەناسێرین و بەردباران دەکرێن.\nزرنگی داگیرکەرانی کوردستان واتلێدەکات کە سوجدە بەریت بۆ هێزوبێبەزەیی ئەو دینەی کە تێکۆشەرانت بە کافران پێدەناسێنێت. ئەوەی کە جێگای داخ و نیگەرانیە، مەلا و زانائاینیەکانی کوردستان دەسەڵات و توانای خۆیان لە هاندانی هەستی نیشتمانپەرەوەری و بەرگریکردن لە خاک و نیشتمان بەکارنەهێناوە و بەکارناهێنن.\nبە پێچەوانەی مەلاکانی دەوڵەتە داگیرکەرەکانی کوردستانەوە کە هەمیشە بەرگری لە دەسەڵاتی دەوڵەتەکانی خۆیان دەکەن، تەنانەت کوردکوشتنیش لە بڵندگۆی مزگەوتەکانەوە حەڵاڵ دەکەن.\nلە لاپەرەی١١٧ ئەم کتێبەدا بە خێزانە بەختەوەرەکەی مام ئەحمەد و پوورە کەسکێ ئاشنادەبین. ئەم خێزانە لە ژوورێکی بچوکی قورینەدا لە زەڵێ دەژین. ژوورێک، یا راستر کوخێک کە خاڵیە لە هەموو ئاسانکارییەک بۆ ژیان و کاروئیشی رۆژانە هاوکات ماڵێکی گەورە لێوانلێوە لەگەرمی و خۆشەویستی. ئەو ماڵەی، ئەو نەوەیەی نیشتمانی لە هەگبەی کۆڵیدا دەگێرا بێبەشکرابوو لەو بۆنەی کە ئارامی و دڵنیایی بە رۆحی دەدا.\nئەوەی کە جێگای سەرنج و تێروانینە، ئەم خێزانە کە لە سنووری ئەو چیایانە، دوور لە شار و شارستانیەت دەژیان، بە شێوازێکی مرۆڤدۆستانە بۆ هاوسەرگیریی کچ و کورەکانیان دەنواری.\nلە کاتێکا کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان کە وەک رێکخراوێکی مارکسی - لینینی خۆی دەناساند، بیرۆکەی عەشایەری و تێروانینی دینی و کۆنسەرڤاتیزم بەرامبەر کچان و ژنان زۆر سروشتی بوو لەلایان.\nمام ئەحمەد و پوورەکەسکێ نەخوێندەوار بوون، لە نێو دٶڵێکدا گەورەببوون و هەر لەوێشدا ژیانیان دەگوزەراند، مەودای بیرکردنەوەیان سنووری دۆڵی زەڵێ یان جێنەدەهێشت، هاوکات جوانترین شێوازی مرۆڤدۆستانە و ئاشتیخوازانە و لیبراڵیان بۆ چارەسەری کێشەی دڵدارودڵخواز پێرەودەکرد.\nچەند جوان و چەند بە سادەیی و بێکێشە چارەسەر، بۆ گرفتێکی کۆمەڵایەتی، کە لای زۆرینەی خەڵکی کوردستان گەورەترین کێشەی کۆمەڵایەتیە، دەدۆزنەوە. هەر بە هەمان شێوەی مینە کاتێک ژنەکەی رەدوو دەکەوێ بەهیچ شێوەیەک بیرلە ئازاردان ناکەتەوە. بەڵکو هەوڵدانیان هەمیشە بۆچارەسەرێکی ئاشتیخوازانەیە بۆ پەسەندکردن و لەیەکترنزیکبوونەوە.\nلە کۆمەڵگە مرۆڤدۆست و دیموکراسیەکاندا سەخترین سزا لە کوشتنی مرۆڤدا پەیرەودەکرێت. لە وڵاتی ئێمەدا سەخترین سزا لەسەر خۆشەوسیتی پەیرەودەکرێت.\nخۆزگە لە کوردستانەکەی من و تۆشدا و لە هزری هەموو دایکوباوکێکدا، چارەسەری کێشەی دڵدارودڵخواز ئەو چارەسەرەی مام ئەحمەدو پوورەکەسکێ هەڵدەبژێردرا و لاوان و گەنجان چیتر ژیانیان لێنەدەکرایە دۆزەخ.\nوێنە شیعرییە ناوازەکان لە سەردانی کوێستانی مەکێ و رەشماڵی ماڵی کاڵێ مرۆڤ دەباتە نێو دنیای جوانی و پر لەهەستی بێگەردی خۆشەوسیتی. هاوکات پرنسیپەکانی ئەو ئایدۆلۆژیایەی کە نوسەری کردۆتە دەروێش بۆی دەرئەنجامێکی جیاواز لەو دەرئەنجامەی کە کاڵێ یا خوێنەر چاوەروانیەتی، لێیدەکەوێتەوە.\nدەربرینی هەستی خۆشەوسیتی بەو شێوە کراوەیی و راستگۆییە شێوازێکی نوێ و ناوازە لە نێو ئەدەبی بیرەوەری کوردیدا.\nئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو وێنەی ژیانی لە خۆبووردەیی چەندین پێشمەرگە و کادر و سەرکردەی ئازاو لێهاتووی شۆرشی نوێ، لە شەری پارتیزانیدا دەنەخشینێت.\nهاوکات هەبوونی ڕێبەرێکی بەتوانا کە بەرژەوەندی گەل و نیشتمان بخاتە پێش بەرژەوەندیی خۆی و پارتەکەیەوە و شۆڕشی نوێ بگەیەنێتە کەناری ئارام و سەرکەوتن، لە ئامادەنەبوونیدا دەدرەوشایەوە.\nئەمەش هۆکارێکی گرنگە لەو هۆکارە سەرەکیانەی کە تا ئێستا پرسی کوردی، لە سنووری شاخەکانی کوردستان تێنەپەراندوە و ئەم پرسەی نەک هەر نەکردۆتە پرسێکی نێونەتەوەیی، بەڵکو نەشیتوانیوە پرسی ئەم گەلە بکاتە پرسێکی نەتەوەیش.\nلێرەدا گەلی ئیسرائیل م بەیاددێتەوە، یەکێک لە گرنگترین هۆکار بۆ دروستبوونی دەوڵەتی ئیسرائیل هەبوونی رێبەر بوو.\nلە دروستبوونی دەوڵەتی ئیسرایل رێبەرەکانیان پرسی جینۆسایدی شەش ملیۆن لە خەڵکی جولەکەیان لە لایەن ئەڵمانیای نازیەوە، بە شێوەیەکی وا ژیرانە، لەگەڵ هێزە براوەکانی شەری جیهانی دووەمدا بەکارهێنا کە هیچ چارەسەرێکی تر بۆ ئەم پرسە جگە لە دروستبوونی دەوڵەتی ئیسرائیل، نەهێڵنەوە. جێگای داخێکی گرانە کە کۆمەڵکوژی و جینۆسایدو ئەنفال و کیمیابارانیش نەبۆوە هۆی لەدایکبوونی رێبەرێک، کە چیتر نەوەکانی داهاتوو لە ژیان نەتۆرێنێت.\nلە کاتی شەری نێوان ئێراق و ئێراندا، لەکاتێکا کە دوو رژێمی داگیرکەری کوردستان خەریکی بێهزکردنی یەکتریبوون و شەری تۆپ و تەیارەیان لە سەرخاکی یەکتر ئەنجامدەدا، سیاسەتمەدارانی نێو بزوتنەوەی رزگاریخوازی کورد لە باشوور و رۆژهەڵات تێکۆشانی سەرەکیان لە پێناوی بێهزکردن و سرینەوەی یەکتریدابوو.\nلەبری سوودوەرگرتن لەم دەرفەتە و تێکۆشان بۆ یەک ئامانج و یەکخستن و پێکەوەگرێدانی خەبات و تێکۆشانی باشوور و رۆژهەڵات و بەکارهێنانی تەواوی هێزی خۆیان لەبەهێزکردنی یەکتریدا، بە پێچەوانەوە، زۆربەداخەوە هەریەکەیان پەنادەباتە بەر دوژمن و داگیرکەری بەشەکەی تری وڵات و ئازایانە لە بێ هێزکردن و سرینەوەی یەکتردا تێدەکۆشن.\nئەم ناتەباییە و نەبوونی یەک پەیامی کوردستانی هاوبەش، پرسی کوردی وەک نەتەوەیەکی چەوساوەی بێدەوڵەت لەسەر مێزی گفتوگۆی نێودەوڵەتی بەچەندین دەیە دوورخستۆتەوە.\nلەو بروایەدانیم سیاسەتمەدارانی هیچ نەتەوەیەک وەک سیاسەتمەدارانی گەلی کورد توانیبێتیان نەوە لە دوای نەوە بکەنە قوربانی خۆشبەختی خۆیان و بنەماڵەکانیان. ئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەمووان بوو، راستگۆیانە ئەم ناکۆکیە دەروونیانەی سیاسەتمەداران ئاشکرادەکات. ماڵێکی پەرتەوازە رووخانی زۆر ئاسانە.\nلەکاتی بۆردومانکردنی هەڵەبجە و دێهات و شارۆچکەکانی کوردستان بە گازی کیمیاوی، رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان، ویستیان بەیانێکی نارەزایی بەرانبەر دەوڵەتی ئێراق دەربکەن و هەڵوێست وەربگرن، بەڵام هەندێ لە دەوڵەتانی عەرەب دژی ئەو هەڵوێستەی کۆمەڵەی نەتەوە یەکگرتوەکان بوون و رێگایان نەدا کە بەیانێک لەو شێوەیە ببێتە راستی.\n(لە بەرنامەیەکی رادیۆی P1 لە شاری ستۆکهٶلم لەسەروبەندی لێدانی رژێمی سەدام دا، بە بەشداری جێگری سکرتێری ئەو کاتەت UN، رەخنەم ئاراستەی UN کرد لە بێهەڵوێستیان بەرانبەر ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە، لە وەڵامدا جێگری سکرتێری UN ئەو روونکردنەوەیەی دا).\nهاوکات هەمیشە سیاسەتمەدارانی کورد، لە شۆرشی ئەیلول و لە شۆڕشی نوێشدا پاڵپشتی وڵاتانی عەرەبی بوون لەو کاتانەی شەریان دژی دەوڵەتی ئیسرائیل بەرپاکردوە. هەروەک لە لاپەرەی ٣٥٣ دا نوسەر هاوسۆزی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لە ساڵی ١٩٧٨ دا و پشتگیری مەلا مستەفا لە ساڵی ١٩٦٧ دا بەرانبەر بە رۆڵی وڵاتانی عەرەبی لە دژی ئیسرائیل نیشاندەدا.\nئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو راستگۆیانە باس لە مێژووی سەردەمێک دەکات وەک خۆی. سەرکەوتوانە خوێنەر بەرەو رووداوەکان رادەکیشێت، هاوکاتیش واز لە خوێنەر دێنیێت کە خۆی بریار بدات ئەو رووداوانە چۆن ئاوێتەی یەکتری دەبن و کاریگەری لەسەر یەکدی دروست دەکەن.\nهونەری هێزی هەڵوێست و ئازایەتی لەوەدایە، کاتێک مرۆڤ بە پێچەوانەی ئاراستەی شەپۆلەکانی زەریا مەلەدەکات. لەوکاتانەی کە هوشیارە ئەو شەپۆلانە نایانگەیەنێتە کەناری ئارام، بەردەوام نابێت. ئەو کاتەی کە نرخی مرۆڤ هیچ رێزێکی بۆ دانانرێت و سنووری ئازادی بیروباوەر هەروەک سنوورە دەسکردەکانی پارچەکانی کوردستان، بە بەردەوامی لە ژێرچاودێریدایە، نوسەر ئازایانە هەڵوێستی خۆی ئاشکرادەکات و بەردەوام نابێت.\nمێژوو هەمیشە لەلایەن هێزە سەرکەوتووەکانی شەڕەوە نوسراوە و دەنوسرێتەوە، هەر بۆیە کتێبخانەی کوردی، بەداخەوە زۆر هەژارە لە مێژووی نەتەوەکەی خۆی. کتێبی ئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو دەکرێت ببێتە سەرچاوەیەکی گرنگی مێژووی نەتەوەی کورد لە زانکۆ و کۆلیژەکاندا، بۆ ئەو ساڵانەی کە ئەستووری زۆرداری رژێمی بەعس هەموو سنوورێکی بەزاندبوو. لەبەرانبەریشدا نیشاندانی مێژووی پر لە ناکۆکی و دووبەرەکی سیاسەتمەدارانی کورد و پارت و رێکخراوەکان.\nئەم کتێبە دەتوانرێت بکرێتە سەرچاوەیەکی گرنگ بۆ لێکۆڵینەوە لە زۆر بابەتی مێژوویی و کۆمەڵایەتی لەلایەن مێژوونوسان و لێکۆلەرەوانەوە.\nئەو رۆژانەی نیشتمان هی هەموان بوو کانیەکی سازگارە لێوانلێوە لە گەوهەر.\nبەڵێ ئەو رۆژانە نیشتمان هی منیش بوو.


پێکهێنانی کابینەی نوێی عێراق، دەبێتە هۆی چارەسەری کێشە سیاسییەکانی ئەو وڵاتە - SAHAR KURDISH (Sorani)\nپێکهێنانی کابینەی نوێی عێراق، دەبێتە هۆی چارەسەری کێشە سیاسییەکانی ئەو وڵاتە\nتشرینی یه‌که‌م 25, 2018 17:01 Asia/Tehran\nبە پێکهاتنی کابینەی نوێی عێراق، بە فەرمی کێشەی سیاسی لەو وڵاتە کۆتایی پێ هاتووە و خولێکی نوێ دەس پووە.\nعادڵ عەبدولمەهدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق\nعادڵ عەبدولمەهدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق، کابینەی نوێی ئەو وڵاتەی بە پەرلەمانی عێراق ناساند تا بە فەرمی سەردەمی سەرۆکایەتیی حەیدەر عەبادی کۆتایی پێ بێت. ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق سەرۆک وەزیرانێک و 22 وەزیری هەیە. عەبدولمەهدی ناوی 21 وەزیری بە پەرلەمان داوە و تەنیا بۆ وەزارەتی کۆچ و ئاوارەکان کە بەشی کوردەکانە، وەزیرێکی دیاری نەکردووە.\nبۆ دەنگی متمانە بەخشین بە سەرۆک وەزیران و ئەنجومەنەکەی، دەبێ دوو لە سێی پەرلەمانتارەکانی عێراق لە کۆبوونەوەکەدا ئامادە بن. پەرلەمانی ئێستاکەی عێراق 329 نوێنەری هەیە و دەنگی متمانەدان بە سەرۆک وەزیران و ئەنجومەنەکەی دەبێ بە بەشداری 220 نوێنەر بەڕێوە بچێت تا بە فەرمی بناسرێت کە کۆبوونەوەکەی ئەم دواییە ئەو مەرجەی هەبووە.\nئەم ڕووداوە باس لەوە دەکات کە پارت و کۆتلە سیاسییەکانی عێراق لە هەلومەرجی هەستیاری ئێستاکەی عێراق تێگەیشتوون و بۆ پەڕینەوە لە خولی گواستنەوە حکوومەت لە عەبادییەوە بۆ عەبدولمەهدی، بیروبۆچوونێکی هاوبەشیان هەیە.\nبەم حاڵەشەوە هێشتا ناکۆکی سیاسی هەر لە نێو گرووپ و لایەنە سیاسییەکانی عێراقدا دەبینرێ، چوونکە هەر بۆچوونی بەشخوازانە و هۆزی لە نیو لایەن و کۆتلە سیاسییەکاندا هەیە.ه\nسەبارەت بە ئەنجومەنەکەی عادڵ عەبدولمەهدیش چەند خاڵی جێی گرینگ هەیە. عەبدولمەهدی پۆستی جێگر و یاریدەدەری سەرۆک وەزیرانی وەلاناوە و نەیهێشتووەتەوە. پێکهاتەی کابینەش باس لەوە دەکات کە عادڵ عەبدولمەهدی لە بواری هەڵبژاردنی ئەندامانی حکوومەتەکەی بەرتەسکی داڕشت و بەشخوازی ڕێبەرانی سیاسی وڵاتەکەشی لەپێش چاودا بووە.\nئەگەرچی کابینەکەی عەبدولمەهدی ڕۆژی شەشەمی نۆڤەمبەر تۆکمە دەبێت بەڵام ئەوەی کە توانیویە لە ماوەی مانگێک دەرفەتی یاسایی خۆیدا، ئەنجومەنی وەزیرانی بناسێنێ، پیشان دەدات بن بەستی سیاسی لە عێراقدا کۆتایی پێ هاتووە.


لە دوای خۆپیشاندانەکـان چیبکەیـن؟ … رەزا شـوان – Dengekan\nbyRaza Shwan\tOctober 14, 2019\tGeneral, Opinion\nلە خۆپیشاندانە ناڕەزاییەکانی رۆژی شەمە (١٢ی/ئوکتۆبەر/٢٠١٩) کە(رۆژی جیهانی پشتگـیری لە رۆژئـاوای کوردستان) بوو، لە شارەکـانی کوردسـتان و لە پایتەختەکـان و لە زۆربـەی شارە گەورەکـانی وڵاتـانی ئـەوروپـا و ئەمـریکا، بە ئـاڵای کوردسـتان و بە دروشمی نـاڕەزایی لە دژی تورکیا و ئەرۆگـان.. بە هەزاران کوردی هەر چوار پارچەی کوردستان لە گۆڕەپان و لە شەقامە سەرەکییەکانی ئەو وڵاتانە خۆپیشانـدان و رێپـێوانی تووڕەیی و ناڕەزاییان لە دژی داگیرکردنی رۆژئاوای کوردستان سازکرد، زۆر بە توندی پـرۆتستۆی تـاوانە قـێزەوەنەکانی تورکیای فـاشست و ئەردۆگـانی رەگەزپەرستیان کـرد. داوایـان کـرد کە تورکیا بە زووتـرین کـات، هـێڕشەکانی بۆ سـەر رۆژئـاوای کوردسـتان رابگرێت و دەست لە تـاوانی رەشـەکـوژی و لە کۆمـەڵکـوژی سڤـیلی کورد هەڵـبگـرن. داویان کرد کە سوپای دڕندە و جاشە بەکرێگـیراوەکانی تورکیا لە رۆژئاوای کوردستان دەربچـن.. بەسیش بە نامەردی و دڕنـدانە منـداڵان و ئافـرەتانی بێتاوانی کورد بکوژن.\nگەنجـەکـانیشیان پـڕ بە گەروویـان هـاواریان دەکـرد: (ئوسـتۆپ تورکیـا) (ئۆردوگـان تیـرۆریست) ، (تورکیا تیـرۆریست) ، (تورکـیا رەگـەزپـەرست) ، (بـژی کوردســتان).\nPrevious قارداش … پشکۆ ناکام\nNext …بۆ په‌یه‌ده هه‌نگاوێكی به‌ئازاره به‌ڵام ژیرانه‌یه عیماد عه‌لی


هێزه‌کانی سوریا به پشتیوانی تانک و هه‌لیکۆپته‌ر هێرش ده‌که‌نه سه‌ر باکوری وڵاته‌که\nخه‌باتکارانی مافه‌کانی مرۆڤ له سوریا ده‌ڵێن هێزه‌کان به پشتیوانی تانک و هه‌لیکۆپته‌ر هێرشێکی قورسیان کردووه‌ته سه‌ر شارۆچکه‌یه‌کی باکوری وڵاته‌که له سه‌ر سنووری تورکیا. هاوکات ناڕه‌زایی و توڕه‌یی نێونه‌ته‌وه‌یی به‌رامبه‌ر ئه‌و سه‌رکوتکردنه دڕندانه‌یه‌ی حکومه‌تی سوریا له دژی خۆپیشانده‌ران هه‌روادێت و زیاده‌کات.\nخه‌باتکاران ده‌ڵێن هێزه‌کان ئه‌مڕۆ یه‌کشه‌ممه له دوو لاوه هێرشیان کرده سه‌ر شارۆچکه‌ی جسر ئه‌لشوغور. گه‌واهیده‌ران ده‌ڵێن گوێیان له ده‌نگی ته‌قینه‌وه بووه له کاتێکدا له‌شکر به‌ره‌و نێو شارۆچکه‌که ده‌چوون.\nمیدیای سوریا ده‌ڵێت هێزو سه‌ربازه‌کانی حکومه‌ت له‌مڕۆ یه‌کشه‌ممه له‌گه‌ڵ چه‌کداره‌کاندا له شارۆچکه‌یه‌کی باکوری وڵاته‌که به‌شه‌ڕ هاتوون.\nحکومه‌ت ده‌سته‌و تاقمه چه‌کداره‌کان له شارۆچکه‌ی جسر ئه‌لشوغور تاوانبار ده‌کات به کوشتنی کارمه‌ندانی ئاسایش. میدیای سوریا ده‌ڵێت هێزه‌کان له ناو و ده‌وروبه‌ری شارۆچکه‌که هه‌وڵ ده‌ده‌ن ڕووبه‌ڕووی ئه‌و گروپانه ببنه‌وه.\nئه‌و شارۆچکه‌یه که نزیک سنووری تورکیایه بۆ چه‌ند ڕۆژێکه بووه به خاڵی سه‌ره‌کی ئۆپه‌راسیۆنه‌کانی له‌شکر. هه‌زاران که‌س هه‌ڵاتوون بۆ نێو تورکیا تا خۆیان له‌و توندوتیژییه خوێناویانه بپارێزن.\n ڕۆژی شه‌ممه وڵاته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا حکومه‌تی سوریای به دروستکرنی قه‌یرانی مرۆڤایه‌تی له باکوری سوریادا تاوانبار کرد و داوای له دیمه‌شق کرد توندوتیژییه‌کانی دژ به خۆپیشانده‌ران ڕابگرێت.


بەبێ هەدەپە مەحاڵە هیچ پارتێك ٥٠+١ بەدەست بهنێت\nلە ٣٧ ەمین كۆنگرەی جەهەپەدا كە گەورەترین پارتی ئۆپۆزسیۆنی توركیایە، كەمال كلیچدارئۆغڵو سەرۆكی ئەو پارتە، بۆ یەكەمجار بە ئاشكرا گوتی ئەگەر پێویست بكات هەدەپەش دەخەینە ناو هاوپەیمانی خۆمانەوە، كە مەبەستی هاوپەیمانی (میللەت) بوو. سەركردەیەكی باڵای ئەو پارتەش پێیوایە هیچ پارتێك بەبێ هاوپەیمانی ناوتوانێت ٥٠+١ بەدەست بهێنێت.\nپێشتر هاوپەیمانی (میللەت) كە لە نێوان جەهەپە و پارتی باش و سەعادەت دروست ببوو، هەدەپەی تێدا نەبوو، بەڵام هەدەپە لە رێككەوتنێكی نهێنیدا لەگەڵ جەهەپە لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكان لە ٣١_٣_٢٠١٩ بۆ شارەوانی (ئەنكەرا، ئیستانبۆڵ، مێرسین و ئەدەنا و ئەنتاڵیا) هیچ كاندیدێكی نەبوو و پاڵپشتی لە كاندیدی هاوپەیمانی (میللەت) كرد.\nئەوكات هەدەپە نەخرایە ناو ئەو هاوپەیمانییەوە، چونكە پارتی باش رێگر بوو و دەیگوت هەدەپە باڵێكی مەدەنی پەكەكەیە لە توركیا و نابێت بە هیچ شێوەیەك لەگەڵیدا بچینە ناو هاوپەیمانییەوە. هەڕەشەشی لە جەهەپە كرد، ئەگەر هەدەپە بێتە ناو هاوپەیمانی (میللەت) پارتی باش لەو هاوپەیمانییە دەكشێتەوە.\nبەڵام ئێستا هاوكێشەكە گۆڕاوە، چونكە بۆ ئۆپۆزسیۆن دەركەوتووە بەبێ هەدەپە هیچ پارتێكی سیاسی لە توركیا ناتوانێت لە هەڵبژاردنی داهاتوو ٥٠+١ بە دەست بهێنیت. بۆیە ئەگەر زۆرە جەهەپە بڕوا بە پارتی باش بهێنێت تا هەدەپەش بخەنە ناو هاوپەیمانی (میللەت)_ەوە، ئەگەر پارتی باش رازیش نەبوو ئەوكات بەرەی ئۆپۆزسیۆن ناتوانن ركابەری ئاكەپە و رەجەب تەییب ئەردۆغان بكەن لە هەڵبژاردنی داهاتوودا.\nتونج سۆیار ئەندامی سەركردایەتی جەهەپە و ئەندام پەرلەمانی توركیا، پێیوایە هیچ پارتێكی سیاسی لە توركیا بەبێ بوونی هاوپەیمانی ناتوانێت ببێتە زۆرینە و ٥٠+١ بەدەست بهێنیت.\nسۆیار لە لێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی (BBC)_ی توركی، پێیوایە ئەگەر هەر پارتێكی سیاسی لە توركیا بیەوێت ٥٠+١ بەدەست بهێنیت، دەبێت ئەوە بزانێت ئەو سەردەمە بەسەر چووە هیچ پارتێك بتوانێت بە تەنیا ئەو دەنگە بهێنێت، بەڵكوو دەبێت تەنیا لە رێگەی هاوپەیمانیدا رێژەی دەنگەكانی بگاتە ئەو ئاستە.\nئەو دەڵێت: ”ئاكەپە، جەهەپە، هەدەپە، مەهەپە، پارتی باش، هەموویان ناچارن پارێزگاری لە ٥٠+١ بكەن، ئەوەش لە رێگەی هاوپەیمانییەوە دەبێت. جەهەپە نەیتوانی لە دەرەوەی ئەو هاوكێشەیە بێت، بۆیە رێگەی راستی هەڵبژارد چووە ناو هاوپەیمانی (میللەت)_ەوە“.\nمەدحەت سینجار هاوسەرۆكی هەدەپە، لە دیمانەیەكدا باسی لە هاوپەیمانی كرد بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی توركیا. ئەو ئاشكرای كرد ئەمجارەیان هەدەپە بە نهێنی ناچێتە ناو هیچ هاوپەیمانییەتێكەوە، بەڵكوو هەر پارتێكی سیاسی بیەوێت لەگەڵ هەدەپەدا بچێتە ناو هاوپەیمانییەوە، پێویستە بە ئاشكرا و بەبێ ترس باسی بكات.\nسینجار باسی لەوەش كرد، لە هەڵبژاردنی داهاتوو ئەگەر نەچنە ناو هیچ هاوپەیمانییەتێكەوە، ئەوكات بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی و پەرلەمان كاندیدی تایبەت بە خۆیان دەبێت.\nدەكرێت بڵێین هیچ پارتێكی سیاسی لە توركیا ناتوانێت بەبێ هەدەپە ٥٠+١ بەدەست بهێنیت، چونكە هاوكێشەی سیاسی گۆڕاوە و دەنگەكانی ئاكەپە لە توركیا ١٠٪ كەمی كردووە، ئەمەش بە گوێرەی ئەنجامی راپرسییەكانی توركیا.\nهەدەپە خاوەنی ٦ ملیۆن دەنگە لە توركیا و ١١٪ی كورسی پەرلەمانی هەیە، بۆیە بچێتە ناو هەر هاوپەیمانییەتێكەوە، ئەگەر بەهێزە ئەو هاوپەیمانییە ببێت بە زۆرینە.


کۆمیتەی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی ڕۆژنامەنوسان ئیدانه‌ی ده‌ستگیركردنی ڕۆژنامه‌نوسانی دهۆك ده‌كات.\nCPJ ئیدانەی دەسگیرکردنی رۆژنامەنووسان دەدات\nکۆمیتەی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی ڕۆژنامەنوسان ئیدانه‌ی ده‌ستگیركردنی ڕۆژنامه‌نوسانی دهۆك ده‌كات.\nکۆمیتەی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی ڕۆژنامەنوسان -CPJ- ئیدانه‌ی ده‌ستگیركردنی هه‌شت ڕۆژنامه‌نوسی شاری دهۆك ده‌كات كه ڕوماڵی خۆپیشاندانه‌كه‌ی ئه‌و شاره‌یان كردووه.\nكۆمیته‌كه له‌ڕاگه‌یه‌ندراوێكدا ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات كه ڕۆژی 16ی5، هێزی ئاسایشی کوردی لەشاری دهۆک لانیکەم 8 ڕۆژنامەوانی دەستگیرکردووه کە بۆ میدیاکانی یەکگرتوی ئیسلامی کوردستان‌و یەکێتی نیشتمانی کوردستان کاردەکەن.\nئازاد موختار کە پەیامنێرێکی کەناڵی سپـێدەیەو یەکێک بووە لەدەسـتگیرکراوەکان، دەڵێت، هەر کە لەئۆتۆمبیلەکەیان دابەزیبون بۆ ڕوماڵکردنی خۆپـیشاندانەکە، یەکسەر هێزەکانی ئاسایش دەسـتیانگرتووە بەسەر کەلوپەلەکانیانداو تۆمەتباریانکردون بەوەی تێکدەرو ئاژاوەگێڕن.\nئازاد موختار لەدرێژەی لێدوانەکەی بۆ CPJ وتویه‌تی، ” لەسەرەتادا تیمەکەی کەناڵی سپـێدەیان دەستگیرنەکرد، چاوەڕێمان دەکرد کەلوپەلەکانمان بدەنەوە، بەڵام دەسـتگیریانکردین‌و بردیانین بۆ بنکەی پـۆلیس‌و لەکاتژمێر 3:30 هەتا 9ی شەو لەوێ هێڵراینەوە. داوایان لێکردین لەسەر شایەتی خۆمان واژو بکەین، بەڵام نەمانکردو داوامانکردن پارێزەری خۆمان ببینین بەر لەوەی هەر شتێک واژو بکەین. هەوڵیاندا بمانترسێنن‌و گوتیان دەتوانن ناچارمان بکەن 10 شایەتی ئیمزابکەین بەبێ ئەوەی پارێزەری خۆمان ببینین. لەکۆتایـیدا واژومانکردو ئازادکراین‌و کەلوپەلەکانیان داینەوە.”\nعەبدولکەریم ئەحمەد، بەڕێوەبەری گشتی کەناڵی سپـێدە ده‌ڵێت، تیمی کەناڵەکەیان بەشداریـیان لەخۆپـیشاندانەکە نەکردبو تەنیا بۆ ڕوماڵکردن لەوێ بون.\nڕەمەزان ئەرتیسی کە پارێزەری ژمارەیەک لەڕۆژنامەوانەکانە بە CPJ وتووە، ڕۆژنامەوانەکان لەگەڵ مامۆستاو چالاکوانەکان برانە بەردەم دادگا بەپـێی ماددەی 11 ی لەیاسای تایبەت بەڕێکخستنی خۆپـیشاندان.\nبەپـێی یاساکان دەبێت بەر لەهەر خۆپـیشاندانێک مۆڵەت لەوەزارەتی ناوخۆ وەربگیرێت.\nناوبراو ڕاشیگه‌یاندووه، ڕۆژنامەوانەکان بەپـێی یاسای ڕۆژنامەگەری کوردستان دادگایی نەکران‌و بەکەفالەتی 2 ملیۆن دیناری عێراقی ئازادکران.\nبەمە کەیسەکانیان کۆتایی پێ نایەت و دەبێت لەداهاتودا ئامادەی دانیشتنەکانی دادگا بن.\nڕێکخراوی CPJ دەڵێت، ویستویەتی سەبارەت بەم دەسـتگیرکردنانە لەڕێگەی ئیمەیڵەوە لێدوانی دیندار زێباری، ڕێکخەری ڕاسپاردە نێودەوڵەتیەکان لەحکومەتی هەرێمی کوردستان وەربگرێت، بەڵام هەتا ئامادەکردنی ڕاپـۆرتەکەیان وەڵامی نەبووە.\nئیگناسیۆ مێگێل دێلگادۆ، نوێنەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست‌و باکوری ئەفریکای ڕێکخراوی CPJ دەڵێت، “جارێکی دیکە دەسەڵاتدارانی کورد لەباکوری عێراق یاساکانیان بەکارهێنایەوە بۆ ڕێگەگرتن لەڕوماڵکردنی ئەو هەواڵانەی حکومەت ناڕەحەت دەکات.”\nداواشی لەحکومەتی هەرێمی کوردستان کردووه ئەو تۆمەتانە هەڵوەشێنێتەوە کە ئاڕاستەی چوار لەڕۆژنامەوانەکان کراون. هەروەها داوایکردووە ڕێگە بەهەموو ڕۆژنامەوانان بدرێت بەئازادانە کاری خۆیان بکەن بەبێ ئەوەی ترسیان هەبێت لەتۆڵەسەندنەوە.\nڕۆژی شەممەی رابردو لەشاری دهۆک خۆپـیشاندانێک ئەنجامدراو هێزەکانی ئاسایش ژمارەیەک لەبەشداربووانیان دەستگیرکرد. خۆپـیشاندەران داوای موچەی مانگانەی خۆیان دەکرد کە لەئێستادا ناوەڕاستی مانگی پـێنجەو حکومەت ته‌نها یه‌ك موچه‌ی دابه‌شكردووه.


5/1/2021 1:48:00 PM 214 جار خوێندراوەتەوە\nگەشەی ئابوری لەئەو جێگایانەی کە لەسفرەوە دەستپێدەکەن چەند قۆناغیکی هەیە، مامەڵەکردن و تێپەڕاندنی ئەم قۆناغانە بەکۆمەڵێک هۆکاری زۆرەوە پەیوەستە، وەک پەیوەندی بەئابوری جیهانییەوە، دانیشتوان، نوخبەی سیاسی، جۆری سیستەمی ئابوری، شوێن، هەروەها هۆکاری تریش.\nهەموو وڵاتێک لەمیانەی گەشەیدا بەپێی بونیادو جۆری نوخبەو سیستەم و پێگەی بەشێوازی جیاواز مامەڵە لەگەڵ ئەم پێودانگانەدا دەکات،هەندێک وڵات سەرکەوتوو دەبن و هەندێک وڵاتیش هەتا ناوەڕاست دەڕۆن، ئیتر یان لەوێدا دەگیرسێنەوە یان بەرەوخوار دێن، بەئەمە دەڵێن middle income trap. دیارە بۆ تێگەیشتن لەدۆخی کوردستان، ناتوانرێت تەنها کوردستان وەک جێگایەکی تەنها و تاک مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت، چ وەک میتۆدو چ وەک ئەزمون دەبێت تەماشای ئەزمونی ئەوانیتریش بکرێت، دەکرێت چیرۆکی کوردستان بەمشێوەیە کورت بکرێتەوە.\nهەموو وڵاتێک لەمیانەی گەشەیدا بەپێی بونیادو جۆری نوخبەو سیستەم و پێگەی بەشێوازی جیاواز مامەڵە لەگەڵ ئەم پێودانگانەدا دەکات،هەندێک وڵات سەرکەوتوو دەبن و هەندێک وڵاتیش هەتا ناوەڕاست دەڕۆن، ئیتر یان لەوێدا دەگیرسێنەوە یان بەرەوخوار دێن\nلەپاش سەردەمێکی هەژاری بەهۆکاری جیاواز، قۆناغێکی بوژانەوە دەستپێدەکات، ئەم قۆناغە پاش ماوەیەکی کورت تووشی قەیران دەبێت، پرسیارەکە ئەوەیە ئایا دەتوانرێت ئەم قۆناغی گەشەیە درێژەی پێبدرێت یان لەبەر هەندێک هۆکار، گەشە گەیشتە بنبەست؟ کاتێکیش گەشە دەگاتە بنبەست، ئەوا مانای ئەوە نیە کەدۆخەکە دەچێتە قۆناغی تەختایی یان پلاتوو، بەڵکو خێرا بەرەو خوارەوە دێت، لەهەر جێگایەکی دونیا هۆکاری ئەم وەستان و داڕوخانە جیاوازە. (10-15) پانزە ساڵ لەمەوپێش وڵاتی مەکسیک لەبرەوی گەشەدابوو. بەڵام لەپڕ مەکسیک تووشی قەیران بوو. ئەوەی مەکسیکی تووشی قەیران کرد چین بوو، وەک ناتالی و سکۆت لەکتێبەکەیان دەربارەی دابەشبوونی شارو گوند لەچین ئاماژەی پێدەدەن. Natalie Hell and Scott Rozelle ٢٠٢٠ Invisible China: How the Urban-Rural Divide Threatens China’s Rise چۆن چین گەشەی مەکسیکی وەستاند؟ کاتێک مەکسیک بوژایەوە دەستی کار تیایدا گرانبوو. لەکاتەدا چین کرایەوە، کردنەوەی وڵاتێکی زەبەلاحی هەژاری وەک چین وەرچەرخان بوو. لەساڵی ١٩٨٠ رێژەی گشتی داهاتی ساڵانەی تاکێک لەچین تەنها هەزار دۆلار بوو. ئابوری جیهانگیری بەدوای بازاڕو دەستی کاری هەرزاندا دەگەڕێت، خێرا مەکسیکی لەناوەڕاستی رێگادا جێهێشت و بەرەو چین کۆچی کرد. لەئەنجامدا چی لەمەکسیک روویدا؟ ئەو ماوەیە کە گەشانەوە هەبوو، ژیانی زۆرێک گەشەی کردبوو، بەڵام نەوەی دوای ئەوان، لەکاتێکدا دەرفەتی خوێندن و ژیانی باشتری هەبوو، بەڵام رووبەڕووی بێکاری بووەوە. بێکاری کەسێکی خاوەن بڕوانامە خراپترە لەکەسێکی بێ بڕوانامە. بەگشتی کەسی بێ بڕوانامە کاتێک بەدوای هەموو کارێکدا دەگەڕێت، چانسی باشترە بۆ ئەوەی کاری دەستبکەوێت، بەڵام کەسی خاوەن بڕوانامە، بەدوای جۆرێکی تایبەت لەئیش و خاوەن جۆرێکی تایبەتە لەخەیاڵە، بۆیە کار دەستکەوتن بۆی لەکاتی قەیراندا ئاسان نیە. لەدەرئەنجامی ئەمەدا لاوانی مەکسیک روویانکردە سێ بوار، ئابوری نافەرمی، کۆچ، لەگەڵ بازرگانی دەرمان. ئەمڕۆ ئەم سێ کەرتە کۆمەڵگای مەکسیکی هێناوەتە چۆک.\nبێگومان کوردستان لەمەکسیک ناچێت لەزۆر رووەوە، بەڵام ئەم ئەزمونە، لەزۆر رووەوە هاوشێوەیەکی لەدونیای ئێمەدا هەیە، بەهەندێک جیاوازییەوە، لەم ئەزمونەوە دەتوانین ئەو دیدە هەڵێنجێنین کە ئەگەر ئابورییەک نەتوانێت بەڕێژەیەکی دیاریکراو لەکاتی دیاریکراودا لەگەشە بەردەوام بێت ئەوا ئەگەری هەیە کە تووشی قەیران بێت. بەڵام بۆ ئەوەی ئابورییەک بتوانێت بەردەوامی بە گەشەی بدات، ناتوانێت لە سەر هەمان ئەو رێتم و بنەمایانە بوەستێت کەدەستیپێدەکات، بەڵکو دەبێت لەمیانەی گەشەیدا بەردەوام پەرە بەخۆی بدات و خۆی نوێ بکاتەوە. لەکەیسی کوردستاندا کۆمەڵێک هۆکار بوونیان هەیە کە بنەمای ئەم قەیرانە دادەڕێژن:\nیەکەم، ئابوری کوردستان لەتەمەنی کورتی بووژانەوەیدا دۆخێکی ئابوری و کۆمەڵایەتی تایبەت بەخۆی دروستکرد، بۆ نموونە چونە زانکۆ بەڕێژەی زۆر، هەبوونی پارە لەبازاڕدا، ئاشنابوون بەخۆشییە رووکەشییەکانی سیستەمی سەرمایەداری، ئەوەی پێی دەوترێت لوکشەریی. ئەمانە هەموو لەئەنجامدا کارێگەری کوشندەیان هەیە لەسەر ئابوری لەبری داڕشتنی بنەمای گەشەی تر. زۆربوونی خوێندن شتێکی باشە، بەڵام خوێندن لەقۆناغەکاندا ئەگەر پەرە بەخۆی نەدا، ئەوا زیانی زیاترە. گەر بەسادەیی بپرسین ئایا زانکۆکانی کوردستان دەتوانن خەڵکانێک بۆ داهاتوو ئامادەبکەن؟ لەکاتێکدا ئەوان نەک لەئێستای دونیا، بەڵکو لەڕابوردوودا دەژین؟\nدووەم، دروستبونی توێژێک بەوێناو خەیاڵ و حەزی جیاوازەوە.\nسێیەم، بەشاربوونێکی خێرای کۆمەڵگا، کە لەزۆر رووەوە لەئەزمونی ئێرانی سەردەمی شا دەچێت.\nچوارهەم، بە بنبەست گەیشتنی کەرتی گشتی و نەزۆکبوونی کەرتی تایبەت. دیارە لەسیستەمی ئابوری کوردستاندا دابەشکاری کەرتەکان بەو شێوەیە دیارو زەق نیە، کە بتوانرێت بە ئاسانی باس لەکەرتی تایبەت و کەرتی گشتی تەنانەت بواری تایبەت و بواری گشتیش بکرێت. ئەم پانتاییانە لەکۆمەڵگایەکی نالیبرالی سەرەتای سەرمایەداری بەڕوونی دەستنیشان ناکرێن.\nپێنجەم، پەرەسەندنی کۆچ و ئابوری نافەرمی و توڕەیی سیاسی، هەردوو بەرەی سیاسی، دەسەڵات و ئۆپۆزسیون مامەڵەیان لەگەڵ ئەم دۆخەدا زۆر نابەرپرسیارانەیە. دەسەڵات دەیەوێت خۆی لێبپارێزێت و ئۆپۆزسیون دەیەوێت بۆ دەستکەوتی کورتخایەن سەرمایەگوزاری لەسەر بکات. هیچ لایەک خەمی چارەسەرو خاوەن دیدی چارەسەر نین.\nئابوری ئەمڕۆ پێویستی بەکارایی و هەرزانی هەیە، هیچ کام لە ئەم دووانە لەکوردستان دەستەبەرنین. لەهەمانکاتدا قۆرغکاریی ئابوری رێگرە لەوەی کە بتوانرێت کرانەوە دروست بێت لەسەر بنەمای ئابوری بازاڕ. نوخبەی سیاسی هەتابێت زیاتر و زیاتر بوارەکانی ئابوری کۆنترۆڵ دەکەن، هەموو ئەمانە زیاترو زیاتر دۆخەکە ئاڵۆز دەکەن. دیارە گەندەڵی کەدەرئەنجامی قۆرغکاری و دۆخی سیاسییە، هۆکارێکی کوشندەیە لەڕێگەی گەشە\nشەشەم، کۆمەڵێک خەسڵەت هەن کە دۆخی کوردستان زیاتر ئاڵۆز دەکەن، بەگشتی ئابوری سامانی سروشتی یەکێک لەهۆکارو سەرچاوەکانی ململانێی نوخبە و زۆرجار شەڕی ناوخۆ. ئەمەش بۆ کوردستان راستە. بەم پێیە ئابوری کوردستان چونکە دەتوانرێت بەئاسانی کۆنترۆڵبکرێت ئەوا نوخبەی سیاسی هەوڵی کونترۆڵکردنی دەدات و ئەمەش دەبێتە مایەی گرژی، چونکە کۆنترۆڵی ئابوری ڕاستەوخۆ کۆنترۆڵی سیاسی لێدەکەوێتەوە. خەسڵەتێکی تری ئابوری کوردستان ئەوەیە کە توانای ئەوەی نیە کە تەختایی یان سەقامگیری ئابوری درێژخایەن بەرهەم بهێنێت لەبەر هەڵبەزو دابەزی نرخی نەوت، جەنگ، وەک دوو هۆکاری دەرەکی. قەیرانی ئابوری هەرێم تەنها کاتێک چارەسەر دەبێت کە بتوانرێت رێژەیەکی زۆری کار لەماوەیەکی کەمدا دابین بکرێت. ئەمەش وەک جۆرێک لە مەحاڵ دەبینرێت بە تایبەتی کاتێک کەهیچ بنەمایەک نیە بۆ فراوانبونی ئابوری و زەمینەسازی بۆ کردنەوەی کەرتی تر.\nئابوری ئەمڕۆ پێویستی بەکارایی و هەرزانی هەیە، هیچ کام لە ئەم دووانە لەکوردستان دەستەبەرنین. لەهەمانکاتدا قۆرغکاریی ئابوری رێگرە لەوەی کە بتوانرێت کرانەوە دروست بێت لەسەر بنەمای ئابوری بازاڕ. نوخبەی سیاسی هەتابێت زیاتر و زیاتر بوارەکانی ئابوری کۆنترۆڵ دەکەن، هەموو ئەمانە زیاترو زیاتر دۆخەکە ئاڵۆز دەکەن. دیارە گەندەڵی کەدەرئەنجامی قۆرغکاری و دۆخی سیاسییە، هۆکارێکی کوشندەیە لەڕێگەی گەشە. ئەوەی جێگای مەترسییە ئەوەیە کە کاتێک ئابورییەک ناتوانێت بنەماکانی گەشە دابڕێژێت، ئەوا هەتا زیاتر لەسەر بنەما کۆنەکانی بەردەوام بێت سەختترە بۆی بتوانێت گۆڕانکاری لەخۆیدا بکات، ئابوری لەمجۆرە ناتوانێت دەستی کاری کارا بەرهەم بهێنێت. ناتوانێت دەزگاکانی نوێ بکاتەوە هەتا بنەمای داهێنان و نوێگەری و گەشە دابڕێژێت. دەترسێت لەکاریگەری سیاسی دروستبوونی چینی ناوەندی راستەقینە، روانین و بیرکردنەوە لەم بوارە کاری زۆری دەوێت، بەگشتی شەش بواری بەرفراوان دەبێت لەبەرچاو بگیرێت. دەزگاو چۆنێتییان، دیموگرافی و کارایی، ژێرخان و توانای جوڵە ، ژینگەی ماکرۆئیکۆنۆمی و کارنامە سیاسییەکان، ستراکتۆری ئابوری، دۆخی ئاسایش و پەیوەندی نوخبەی سیاسی و خەیاڵی گشتی، لەکوردستان دەبێت دەوام بگۆڕدرێت بۆ کار، (لەماوی کۆرۆنادا ٥٠٪ ی فەرمانبەر دەوامیان نەکردووە لە عێراقدا، هیچ دائیرەیەک کێشەی کەمی فەرمانبەری نەبووە)، حکومداری لە ئامانجی سیاسی تەسکەوە بگۆڕدرێت بۆ حوکمداری کۆمەڵگا بەفراوانی، ئابوری بریتی نەبێت لەسیاسەت، بەڵکو لەدیدی چۆنێتی بەڕێوەچونی کاروباری ماڵ یان وڵاتەوە ببینرێت، ئەوەی هی هەموانە بۆ هەموان بێت.


ئەندازیاریی کشتوکاڵ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئەندازیارێکی زانستی کشتوکاڵ و بایۆسیستەم کە ڕۆبۆتێکی کشتوکاڵی چاک دەکاتەوە\nئەندازیاری کشتوکاڵ، ئەندازیاری کشتوکاڵ و بایۆسیستەمەکان\nئەندازیاری، بازرگانی کشتوکاڵ, کێڵگە\nپسپۆڕی کشتوکاڵ, جووتیار، کرێکاری کێڵگە، ئەندازیار\nئەندازیاریی کشتوکاڵ (بە ئینگلیزی: Agricultural engineering) کە بە ئەندازیاریی کشتوکاڵ و بایۆسیستەم (Biosystem) ناسراوە بواری خوێندن و بەکارھێنانی زانستی ئەندازیاری و بنەماکانی دیزاینە بۆ مەبەستی کشتوکاڵ و تێکەڵکردنی دیسپلینە ھەمەجۆرەکانی میکانیکی و مەدەنی و کارەبایی و زانستی بۆ باشترکردنی کارامەیی کێڵگەکان و کۆمپانیای بازرگانیی کشتوکاڵ و ھەروەھا بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامی سەرچاوە سروشتی و نوێکراوەکان.\nئەندازیارێکی کشتوکاڵ ئەو ئەندازیارەیە کە ئەزموون و باکگراوندی کشتوکاڵی ھەیە. ئەندازیارانی کشتوکاڵ دیزاین و پلانی ئەندازیاری لەپرۆژەیەکی کشتوکاڵی دا دروست دەکەن کە عادەتەن بە ھاوبەشی لەگەڵ پسپۆڕێکی کشتوکاڵ کە زیاتر شارەزایی لە بواری کشتوکاڵ و زانستی کشتوکاڵی دا ھەیە.\n٢ دیسپلینە لاوەکییەکان\n٣ بەرپرسیارێتیی ئەندازیارانی کشتوکاڵ\nیەکەم بەکارھێنانی ئەندازیاریی کشتوکاڵ بریتی بوو لە ناساندنی ئاودێری بە کشتوکاڵی فراوان لە ڕووبارەکانی نیل و فورات پێش ساڵی ٢٠٠٠ پێش زایین. پێکھاتەی گەورەی ئاودێری لە بەلوچستان و ھیندستانیش پێش سەردەمی مەسیحی بوون. لە ئەمریکای باشوور ئاودێری لە پێروو لەلایەن پێروو و لە ئەمریکای باکوور لەلایەن ئەزتێکەوە پراکتیزە کرا.\nئەندازیاریی کشتوکاڵ چەندین بەندی لاوەکی ھەیە، کە زۆرترینیان لێرە ڕیزکراون:\nئەندازیاریی جێنەتیکی ڕووەک\nئەندازیاریی ئابووریی کشتوکاڵ\nئەندازیاریی میکانیزەکردنی کشتوکاڵ\nئەندازیاریی میکانیکیی بایۆسیستەمەکان\nئەندازیاریی کشتوکاڵ و گۆڕینی بۆماوەیی ڕووەکەکان\nئەندازیاریی بۆشایی سەوز\nئەندازیاریی پزیشکیی ڕووەک\nئەندازیاریی زانستی خاک\nپەرەپێدان و پەروەردەی کشتوکاڵ\nئەندازیاریی زانستی ئاژەڵان\nئەندازیاریی پیشەسازیی خۆراک\nئەندازیاریی بایۆتەکنۆلۆجی کشتوکاڵ\nبەرپرسیارێتیی ئەندازیارانی کشتوکاڵ[دەستکاری]\nئەندازیارانی کشتوکاڵ لەوانەیە ئەرکەکانی وەک پلاندانان و سەرپەرشتیکردن و بەڕێوەبردنی بینای پلانی ئاوەڕۆی شیرەمەنی و ئاودێری و ئاوەڕۆ و سیستەمی کۆنتڕۆڵکردنی ئاوی لافاو و ئەنجامدانی ھەڵسەنگاندنی کاریگەریی ژینگەیی و پرۆسەی بەرھەمی کشتوکاڵیان لە ئەستۆ بێت.\nڕێژەیەکی زۆر لە ئەندازیارانی کشتوکاڵ لە ئەکادیمیا یان بۆ دەزگاکانی حکوومەت کار دەکەن. ھەندێکیان ڕاوێژکارن، لەلایەن دەزگای ئەندازیاریی تایبەتەوە دامەزراون، ھەندێکی تر لە پیشەسازیدا کار دەکەن، بۆ پیشەسازانی ئامێرە کشتوکاڵییەکان، ئامێرەکان، تەکنەلۆجیای پڕکردنەوە و پێکھاتەکان بۆ ئاژەڵداریی خانووبەرە و پاراستنی بەروبومەکان. ئەندازیارانی کشتوکاڵ کار دەکەن لە بەرھەمھێنان، فرۆشتن، بەڕێوەبردن، توێژینەوە و گەشەپێدان، یان زانستی کارپێکراو.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئەندازیاریی_کشتوکاڵ&oldid=932377»\nدەروازەی کشتوکاڵ/وتارە پەیوەندیدارەکان\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٨:١٢ی ١٦ی ئازاری ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


توركيا.. هەزار و ٤٠٧ حاڵەتی تووشبوون و ٦٧ گيانلەدەستدان به كۆرۆنا تۆماركرا\nله ٢٤ كاتژمێری رابردوودا، ١١٣ هه‌زار و ٥٤٦ پشكنینی ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ ئه‌نجامدراوه، هه‌زار و ٤٠٧ حاڵه‌تی نوێی تووشبوون به ڤایرۆسه‌كه تۆماركراوه.\nSelma Kasap | 01.10.2020\nوەزارەتى تەندروستیى توركيا بڵاویكرده‌وه، لە ٢٤ كاتژمێرى رابردوودا هەزار و ٤٠٧ حاڵەتى نوێى تووشبوون و ٦٧ كەسی دیکە بەهۆى تووشبوونيان بە ڤايرۆسى كۆرۆناى نوێ (COVID-19) گيانيان لەدەستداوە.\nبەپێی خشته‌كه، ئەمڕۆ ١١٣ هەزار و ٥٤٦ پشكنينى ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ (COVID-19) ئەنجامدراوە. دەرەنجام، هەزار و ٤٠٧ حاڵەتى نوێى تووشبوون بە ڤايرۆسه‌كه تۆماركراوە.\nهەر بەپێی خشته‌كه، لە ٢٤ كاتژمێری رابردوودا، ٦٧ تووشبوو گيانيان لەدەستداوە، هەزار و ٤٠٢ نەخۆش چاكبوونەتەوە و كۆى گشتيى ئەو تووشبووانەى كە چارەسەريان تەواو بووە و نەخۆشخانەيان جێهێشتووە بۆ ٢٨١ هەزار و ١٥١ بەرزبووەتەوە.\nبەپێی ئامارەكان، كۆى گشتيى ١٠ مليۆن و ٤٩٣ هەزار و ٨٠٧ پشكنينى (COVID-19) ئەنجامدراون، كۆى گشتیی حاڵەتەكانى تووشبوون گەيشتووەتە ٣٢٠ هەزار و ٧٠ حاڵه‌ت و گيانلەدەستدانيش گەيشتووەتە هەشت هەزار و ٢٦٢ حاڵه‌ت.\nژمارەى كه‌یسه چالاكەكان ٣٠ هەزار و ٦٥٧، و ژمارەى ئەو نەخۆشانەى كە دۆخى تەندروستييان ناجێگيرە هەزار و ٥٠٧ نەخۆش.\nلەم هەفتەيەدا رێژەى هەوركردنى سييەكان لاى نەخۆشەكان لەسەدا ٦,٥ بوو. رێژەى پڕبوونەوەى قەرەوێڵەكان سەدا ٤٩،٣يـه. رێژەى پربوونى چاودێرى چڕ بۆ گەوران سەدا ٦٧،١ـه، رێژەى پڕبوونى هەناسەدانى دەستكرد سەدا ٣٢،٣يـه، ناوەندى كاتى دياريكراو بۆ بەريەككەوتن هەشت كاتژمێرە، رێژەى دەستنيشانكردنى سەرچاوەكانى بەريەككەوتن سەدا ٩٩،١ـه.\n- "ژمارەى ئەو نەخۆشانەى كە چاكبوونەتەوە نزيكە لە ژمارەى حاڵەتە نوێكانى تووشبوون"\nوەزيرى تەندروستیى توركيا، فەخرەددين كۆجا لە هەژمارى تايبەتى خۆى لە تويتەر لە په‌یامێكدا له‌باره‌ی دوايين ئامارەكان، رايگەياندووە: "ئەمڕۆ هەزار و ٤٠٧ حاڵەتى نوێى تووشبوون تۆماركراوە. داكشان لەو نەخۆشانەى كە دۆخيان ناجێگيرە بەردەوامە. ژمارەى ئەو نەخۆشانەى كە چاكبوونەتەوە نزيكە لە ژمارەى حاڵەتە نوێكانى تووشبوون. پابەندبوون بەهێزترين چەكە بەدەستمانەوە. ئەگەر پێكەوە پابەندى رێنماييەكان بين دەبينە براوەى ئەم رووبەرووبوونەوە".\nنەخشەى رۆژانەى ڤايرۆسى كۆرۆنا لە توركيا وەزارەتى تەندروستى توركيا وەزيرى تەندروستيى توركيا، فەخرەددين كۆجا\nتوركيا.. هەزار و ٦١٥ حاڵەتی تووشبوون و ٥٨ گيانلەدەستدان به كۆرۆنا تۆماركرا


2020-02-03 – basknet.org\nئەرشیفی ڕۆژانە: 2020-02-03\nوەزارەتی ئەوقاف رێنمایی تازەی دەركرد بۆ حوجرەكان\nوەزارەتی ئەوقاف كار و باری ئاینی حكومەتی هەرێمی كوردستان رێنمایی تازەی دەركرد بۆ حوجرەكان بەفەرمانی وەزاری و ئیمزای وەزیری ئەوقاف وکاروباری ئایینی رێنمایی نوێ بۆ کردنەوەو پێشخستنی حوجرەکانی فەقێیان دەرکرا، ئەمەی خوارەوە دەقی رێنمایی و وردەکاریەکانە.\nهەڵمەتی بڕینی كارەبای زیادەڕۆ لە سلێمانی دەست پێدەكات\nبەڕێوەبەرایەتی گشتی كارەبای سلێمانی رایگەیاند “دوای كۆتایی هاتنی مۆڵەتی پێدانی پێوەری كارەبا بەو شوێنانەی بە زیادەڕۆیی و نایاسایی كارەبایان راكێشابوو، ئەمڕۆ دووشەممە 3/2/2020 لە شاری سلێمانی لە ناوچەی سیتەك هەڵمەتی بڕینی كارەبای زێدەرۆ دەستپێدەكات”. ئەو بەڕێوەبەرایەتیە ئاگاداری هاووڵاتیانی پارێزگای سلێمانی دەكاتەوە “پرۆسەی بەستنی پێوەری كارەبا بۆ ئەوخانوانەی بە زێدەرۆیی دروستكراون …\nئەمڕۆ لەكاتی كردنەوەی بازاڕەكانی ئاڵوگۆڕی دراو نرخی دراوەكان بەمشێوەیەیە: 100دۆلار بەرامبەرە بە 121هەزار و 50دینار. 100یۆرۆبەرامبەرە بە 134 هەزار دینار. 100پاوەن بەرامبەرە بە158هەزار دینار. 100هەزار لیرەی توركی بەرامبەرەبە 20هەزار و 750 دینار. 100هەزار تمەنی ئێرانی بەرامبەرە بە 9هەزار و 200 دینار.\nسه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان كۆببنه‌وه\nبڕیاره ئه‌مڕۆ، سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و سه‌رۆكایه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له هه‌ولێر كۆببنه‌وه. به گوێره‌ی زانیارییه‌كان، كۆبوونه‌وه‌كه تایبه‌ت ده‌بێت به بارودۆخی ئێستای عێراق و هه‌رێمی كوردستان و هه‌ماهه‌نگی زیاتری نێوان سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و حكومه‌ت و په‌رله‌مان. هه‌ر له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا، هه‌نگاوه‌كانی لایه‌نه په‌یوه‌ندیداره‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا ده‌خرێته‌ڕوو.\nجگەرەکێشان لەناو ئامرازەکانی گواستنەوە قەدەغەکرا\nوەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە فەرمانی وەزاری ژمارە (3502/د لە 23/12/2019) بڕیاریدا بە قەدەغەکردنی جگەرەکێشان لە ناو هۆیەکانی گواستنەوەی گشتی. لە راگەیەندراوێکی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی، لە ژێر رۆشنایی فەرمانەکەی وەزارەتی ناوخۆ، هاتووە، هەر شۆفێرێک سەرپێچی بکات بە بڕی (10.000) دە هەزار دینار سزا دەدرێت و لایەنی جێبەجێکار بۆ لێپێچینەوەو …


وتووێژی هاوڕێ عومەر ئێلخانیزادە لەگەڵ گۆڤاری تیشک ⋆\nپرسیار: وادەردەکەوێت کە کۆنگرەی دەیەمی کۆمەڵە لەساڵی 2002وە وەکوو وەرچەرخانێکی گرینگ لە ئایدیۆلۆژیای حیزبی سەیر دەکرێت، بەتایبەت روانگەی حیزبی کۆمەڵە لە ئاست پرسی نەتەوەیی کورد لە ئێران بۆتە بەشێکی گرینگ لە ئێستراتێژی حیزب،روانگەی ئێستای کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان بۆ پرسی کورد چ جیاوازیەکی هەیە لەگەڵ حیزبی دێمۆکرات؟\nوڵام: یەکەم دەبێ ئاماژە بەوە بدەم کە سەرەتا کۆنگرەی10 نییە کە گوتاری نەتەوەیی کۆمەڵە تێیدا هاتۆتە ئارا، کۆمەڵە لە دامەزرانیەوە گوتارەکەی نەتەوەیی و کوردستانی بووە. ئیمە ئەوکاتەش بە بزووتنەوەی کوردمان گوتوە: بزووتنەوەی میللی دیمۆکراتیکی خەڵکی کورستان، پمانوابووە کۆمەڵە لەسەر دوو قاچ ڕاوەستاوە، خەباتی نەتەوەیی و خەبات بۆ عەداڵەتی کۆمەڵایەتی و یەکسانی. ئامادەش بوین لەگەڵ هەموو لایەنی سیاسی بە تایبەت حیزبی کوردستان بەرەی کوردستانی پێک بێنین، جونکە لامانوابوو ئەوە پەویستییە بۆ غەباتی ڕزگاریخوازی کوردستان. دوای چوونە ناو حیزبی کۆمۆنیست وردەوردە ئەو گوتارە گۆڕانی بەسەردا هات. دوای ماوەیەک تۆ نابینی لە دروشم و لە گۆڤارەکانی ئەوکاتدا ئیدی بزوتنەوەی کوردستان بە بزوتنەوەیەکی نەتەوەیی پێناسە بکرێت، بەڵکوو باس لە “بزووتنەوەی شۆڕشگێرانە”ی کوردستان دەکرێت، بەو مانای ئەوبەشەی شۆڕشگێرە کە لە ژێر رێبەری چەپدایە، ئەوە گۆڕانە کە بەسەر گوتاری پێشودا هاتووە(هەرچ ەند بە خشکەیی کرابێ، بەڵام هەبووە)، بەڵێ بزوتنەوەی کوردستان شۆڕشگێڕانەیە، بەڵام ئەوە پێناسەی تەواو نییە، پێناسەی بزوتنەوەی کوردستان خەباتێکی گشتگیرە بۆ نەمانی ستەم و ژێردەستەیی نەتەوەیی کە بە تایبەت دوای گۆڕانی کۆمەڵایەتی و هەوڵی کۆمەڵە ناوەرۆکی عەداڵەتخوازی تێیدا پڕڕنگ بۆتەوە. کارێک کە ئێمە لە کۆنگرەی ١٠ کردوومانە ئەوەیە گوتارەکەمان رێک کردۆتەوە و لەگەڵ گۆڕانەکانی سەردەم گونجاندومانە و بردومانەتەوە سەر هێڵی پێشوی خۆی، ئەویش کوردستانی بوونە . ئێمە لە کۆنگرەی 10 هاتینەوە سەر ئەساسی ئەم گوتارە، بەڵام پێمخۆشە ئەوەش بڵێـم: چ دوای جیابونەوە و چ لەوکاتەی کە پێکەوە بوێن لەگەڵ کۆمەڵەی شۆرشگێر هەر ئەو گوتارە بوو بەڵام ژەنگ و تۆزوخۆڵی حیزبی کۆمۆنیستی هەر بەسەرمانەوە مابوو. وردە وردە ئەو ژەنگ و تۆزەشی لێ داتەکا، چ ئەوکاتەی بەیەکەوە بوێن لەگەڵ کۆمەڵەی شۆڕشگێر و چ دواتریش هەرتک لامان زۆرتر و رونتر بەرژەوەندیی بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستانمان زۆرتر هێناوەتە ناو کارمان و کردومانەتە بنەما. دەورەیەک باسمان لەوە دەکرد کە تێدەکۆشین بۆ یەکگرتوویەکی ئۆپۆزیسیۆنی دێمۆکراسیخوازی ئێرانی، کە ئەوە قسەیەکی خراپ نییە، بەڵام پێش ئەوە دەبێ کورد یەکگرتوو بێ جا بچێتە مەیدانی سەراسەری لە ئێرانیش. مەنزورم ئەوەیە ئێستا بەرچاورونتر و بەرژەوەندی کوردستان و بزاوتەکەی لامان ڕێنوێنە بۆ داڕشتنی سیاسەت لە ئێرانیش. هەر ئەوەی کە دەڵێن: ئێمە ناچینە هیچ هاوپەیمانییەک کە هاوپەیمانی سەراسەریە و مەسەلەی کوردی وەکوو پرسی نەتەوەیەک قبوڵ نەکردبێت، پێموایە ئەوە خاڵیکی وەرچەرخانی باش بوو. نەچونە نێو هاوپەیمانی بە مانای نەبوونی دیالۆگ، هاوئاهەنگی و هاوکاری نییە لەگەڵ رەوتی دێمۆکراتی ئێرانی و خوازیاری نەمانی کۆماری ئیسلامی. ئەوە پەیامێکی ڕوونە کە وەک هێزی کوردی دەبێ یەکگرتوو بین تا نوێنەری داخوازیی هەموو گەل و نەتەوەکە بین. ئێمە بۆیە ئەوە کار دەکەین کە بەربگرین لەوە کە هەر ڕەوت و حیزب و لایەنێک بۆخۆی لە ناو ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانیدا پارتنێری هەبێ و لە ڕاستیدا کێشە و ململانێی ئەوانیش بکەینە سەرباری دیکەی جیاوازییەکانی ناوخۆمان. ئەوە گۆڕانێکی جیددییە لە دیاریکردنی سیاست و ستراتێژ لە بزوتنەوەی کوردستاندا. پێموایە گوتاری نەتەوەیی دەبێ پاراوی و ڕۆشنی زۆرتری پێوە دیار بێ و دەرس لە ڕابردوی بزوتنەوە و حیزبەکانی هەر چوار پارچەی کوردستان وەربگرین و بە ستراتێژێکی ڕۆشنتر کار بکەین.\nئێمە ئێستا پێداچونەوە بەسەر پرۆگرامی پێشوی کۆمەڵەدا دەکەین، یەکیان ئەوەیە کە دەبێت زۆر روونتر لە پێناسەی کۆمەڵەدا بڵێین: کۆمەڵە حیزب یا رەوتێکی کۆمەڵایەتی و سیاسیە کە ئاڵاهەڵگری بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستانە و بۆ بەرژەوەندییە نەەتەوەییەکانی خەڵکی کوردستان کار دەکات. جا ئەوجار بڵێین: کۆمەڵە حیزبێکی چەپە کە عەداڵەتی کۆمەڵایەتی دەوێت ،دادپەروەری دەوێت، هەوڵ دەدات بۆ وەی بزوتنەوی کوردستان ناوەرۆکی پێشکەوتنخوازانەی لەبەرژەوەندی چین و توێژە تێدا زۆر و دیار بێ تا زۆرترین هێزی مرۆیی بۆ گۆڕان و ڕزگاری لە خۆی کۆ بکاتەوە. واتە هەم کورد بوون و هەم چەپ بوونەکەمان باشتر مانا بکەینەوە.\nئێمەی کورد دەبێ دوورکەوینەوە لەو بێ هیواییەی کە لە دەورانێکدا بۆ هەموو بزووتنەوەی کورد هاتە ئاراوە ئەویش ئەوە بوو، کورد سەربەخۆیی دەویست بە کۆمەڵەی ژێکافیشەوە، دوایی وردە وردە دوای ١٩١٨ و شەڕی گەردونی یەکەم کە بە پلانێکی زلهێزە ئەمپریالیستەکان کوردستان دابەش کراو بزوتنەوەی کورد توشی خەیبەت ئەمەل و بێ هیواییەک هات کردن کە ئەوەی دەیهەوێ بۆی ناگونجێ. کورد بە تەواوی چووە سەر ئەو هێڵە کە لەگەڵ ئێرانی یەکگرتوو بێت، لە ئێراق لەگەڵ عێراقی ، لە توورکیا لەگەڵ توورک و لە سوریاش هەروا و ئەوەی دوروشمی دێمۆکراسی بۆ ئێران و خودموختاری یان حوکمی زاتی بۆ کورد هەر لەوەڕا دێت. تۆ چاو لێدەکەیت کۆماری کوردستان تەنانەت نێوەکەشی جۆرێک سەربەخۆیی سیاسی تێدا بوو و نێوی خۆی دانابوو “دەوڵەتی کۆماری کوردستان” ئەوە مانای جیاوازە تەنانەت لەگەڵ هەرێمی کورستان لە باشوور گەر بمانهەوێ هەڵسنگاندنی بۆ بکەین. بۆیە ئێمە هاتووینە سەر ئەوە کە بەڵی لە هەمووشتێکدا ئێمە نوێنەری خەڵکی کوردین و لەگەڵ هەمووکەسیشدا وتووێژ و بە پێی هاوسەنگی ئامادەین لە ئاستی سیاسی ئێراندا هاوکاری بکەین، دژی هاوکاری و چالاکی لە سەحنەی سیاسی ئێران نین، بەڵام نایشارینەوە ئێمە لە بەرژەوەندییەکانی خەڵکی کوردستانەوە دەڕوانینە سیاسەتکردن لە ئێران و بەو پێوەرەش لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێران هەڵسوکەوت دەکەین. هەموو پرسەکە ئەوەیە کە کورد نەک بە تاک تاک و هەر حیزبە بە جیا، بە پێکەوەیی دەبێ بچێتە ئەو مەیدانە. بەراستی زۆر بۆم گرینگ نییە حکومەتی داهاتوی ئێران پادشآیی دەبێت یا کۆماری. گرینگ ئەوەیە چی دەدا بە کورد و کورد چ بەدەست دێنێت، گرینگە چۆن ئیرادەی خەڵک لە ئۆرگانیسمێکی هەڵبژێردراودا سەروەر دەبێ لە ئێرانی داهاتودا. پێموایە ئەوانەن کە سەربەخۆیی لە سیاسەتکردندا بۆ کوردستان دێنێ و دەبێ زۆر زەق بکرێتەوە. ناڵێم ئەو ڕوانگەیە لە سیاسەتی تا ئێستای کوردیدا بێ شوێنەوارە، بەڵام زۆر ڕۆشن و سەرڕاست نەبوین تێیدا. کاتێک حیزبە سیاسیەکان لەگەڵ ئێرانیەکان تووشی کێشە دەبن، ئێمە دەڵێین چی؟ بە ئێمە دەڵێن ئێوە بۆ دانوستان دەکەن لەگەڵ دەوڵەتی ئێران و قبوڵتانە کە دەوڵەتێکی جەنایەتکارە و کۆماری ئیسلامی دەىیت بروخێت. وڵامی کورد زۆر سادەیە، ئێمە بزووتنەوەیەکی جیاوازمان هەیە کە تایبەتمەندی و دینامیسم و پوتانسیەلی خۆی هەیە و داخوازێکانمان لە بواری مافی نەتەوەیی جیاوازە و دژی داخوازییە دێمۆکراتیەکانی ئێوەش نییە. هەرچی بۆمان بەدەست بێت بۆی لە هەوڵدا دەبین. داخوازی دێمۆکراتیکمان هەیە بۆ ئێرانیش و بۆیە ئەو بزوتنەوە مافی خۆیەتی لەسەر داخوازی خۆی وتووێژ بکات. هەر لایەنێک بزووتنەوەی کورد بەفەرمی بناسێ و باسی داخوازییەکانی بکات لەگەڵی دانوستان دەکەین، لەگەڵ شەیتانیش وتووێژ دەکەین و هیچ کێشەیەکمان نییە و دانوستان بە مانای ددان پێدانانە بە کورد و پرسەکەی. خۆی ئەوە نیشان دەدات جۆرێک سەربە خۆیی هەیە کە لە تایبەتمەندی ئەو بزووتنەوەیەوە سەرچاوە دەگرێ. ئەوەی دەمهەوێ بیڵێم ئەوەیە کە کۆمەڵەی زەحمەتکێشان هەوڵ دەدا کە ئەو رەوتە فیکریە پاراوتر و هەمەلایەنەتر بێتە مەیدانەوە. بە خۆشییەوە ئێمە ئێستا لە ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران ئەوەمان قبوڵ کردوە کە لەگەڵ هەموو لایەنی ئێرانی بە بێ جیاوازیی فیکری ئامادەین دیالۆگ بکەین و ئەوەی ئێمە دەگەیێنێ بە هاوپەیمانی و هاوکاری پێوەندی بەوەوە هەیە کە ئەوان بزووتنەوەی کورد چەندە بە فەرمی دەناسن و چەندە مافی کورد دەسەلمێنن. پێموایە ئەوە پێشوەچونێکی زۆرە و هەوڵ دەدەین لە هەموو بوارەکاندا ئەو روونبێژیە لە گوتاری سیاسیماندا بەرامبەر بە مەسەلەی نەتەوەیی هەبێت. لە وڵامی ئەوەی کە جیاوازی ئێمە و حیزبی دێمۆکترات چیە؟ ئەوەی کە ئێستا هەردووک لامان دەڵێین فێدڕالیسم، ئەوەی کە هەرتک لامان دەڵێین لە بەرژەوەندی خەڵکی کوردستانەوە سیاسەت دیاری دەکەین، کە وابێ لەسەر پرسی نەتەوەیی جیاوازییەک نابینم و ئەوە جێگەی خۆشحالیە. جیاوازییەکان لە مەسەلەی کۆمەڵایەتی، مەسەلەی سیاسەتی ناوخۆیی یان مەسەلەی ناوەرۆکی بزوتنەوەکەیە.\nپرسیار : ئێران بۆ ئێوە ناسنامەیە یا تەنیا ئاماژەیەکی سیاسیە وەکوو پانتاییەک لە کار و چالاکی؟\nوڵام : پێموایە دەبێت بۆ ئێمە پانتاییەک بێت بۆ کار و چالاکی سیاسی، ناسنامەی ئێمە ئەوەیە کە کوردین و بەستراو بە بزووتنەوەی کوردەوەین و نوێنەری داخوازی ئەو بزاوتەین. ئێران وڵاتێکە کە کورد تێدا نیشتەجێیە و ستەمی بەسەردا سەپاوە، ناسنامەی سیاسی من دژایەتی ئەوستەمەیە و ناکرێ ئەو خۆسەپاندنی مێژوویی و داگیرکاریە بە ناسنامە ببینم.\nپرسیار : هەروەک ئاگادارن چەپی جیهانی لەو بیرۆکەیە تێپەر بووە کە چینی کرێکار دەتوانێ بە تەنیا شۆڕش لە ئەستووە بگرێ ، لە ئێستادا گرینگیەکی زیاتر بەو گروپانە دەدرێ کە خۆیان وەکوو ستەم لێکراو پێناسە دەکەن ، کۆمەڵەی زەحمەتکێشان چۆن جومگەکانی بزووتنەوەی رزگاریخواز لە رۆژهەڵاتی کوردستان پێکەوە گرێ دەداتەوە؟\nوڵام : لاموایە بە داخەوە ئێستاش بەشێک لە چەپی جیهانی لەوە تێپەر نەبووە، ئەوە بەو مانا نییە کە بەشێکیان زیاتر لایانگری کرێکارن و بەشێکیان نین، نا، بەڵکوو چاو بکە لە چین، کۆرەی باکوور یا کوبا تا ئێستاش هەر بەو وشە و قەوارەوە دیکتاتۆری و زۆری خۆی دەسەڵمێنێت، زۆرترین دژایەتی و چەوسانەوەی کرێکاریشیان تێدایە، بۆیە ئێستاشی لەگەڵ بێ زۆربەی خەڵکی جیهان کە لە ژێر دەسەڵاتی ئەو بیروڕایە دایە بە دەسەڵاتدارەکان وزڵهیزەکانیشەوە کەڵک لەو وشەیە وەردەگرن بۆ ئەوەی دەسەڵاتی خۆیان بسەپێنن. خاڵی دووهەم ئەوەیە کە بەشێکی بزووتنەوەی چەپ ڕەنگە دەستی لەوە هەڵگرتبێت کە دەبێت حکوموتەێکی چینایەتی دروست بکرێ و ناوەرۆکێکی عەداڵەتخوازانەو پێشکەوتنخوازانە بدرێ بە بزووتنەوەکەی، بەڵام لە نێو بەشێک لەو چەپەشدا لە جیاتی ئەوەی بۆ دەسەڵات هەوڵ بدات لە وڵاتی خۆی کاری بووە بەوە کە هەموو شتێک لە ڕوانگەی دژی ئەمپریالیستی لێک بداتەوە و لە روی ئەوە سیاسەت دیاری دەکات، بۆیە سەرەڕای ئەوەی کە ناوەرۆکێکی پێشکەوتنخوازانەی دەوێ کەچی لەگەڵ ڕەوتی کۆنەپەرەستانە و دواکەوتو هاوتەریب و هاوئاهەنگ دەبێ بە دژی ئەمپریالیسم. زۆرکات هاوپەیمانیەتی کردەیی لە ئاستی جیهانیدا لەگەڵ ئەوانە دەکات. ئەوە گرفتێکی گەورەی دروست کردووە لە ناو چەپدا و تەنانەت لە وڵاتانی ڕۆژئاوایی بۆتە هۆکارێک بۆ گەشەی ڕەوتی فاشیستی و ڕاست. ئێمە بیروڕامان سۆسیال دێمۆکراتیە، بەڵام سیاسەتی سۆسیال دێمۆکراتیم لە بواری کۆمەڵایەتی و ئابورییەوە قبوڵە نەک لە زۆر بواری سیاسی. بۆ نموونە سۆسیال دێمۆکراسی لە هەموو جیهان دژی هەر بزووتنەوەیەکی جیاوازیخوازە وەکوو سەربەخۆیی، دژی شەڕی چەکدارییە، چۆنکە خۆیان پێ جیهان نیشتمانە. لەهەمان حاڵدا کە خۆیان لە وڵاتێکی وەک سوئید لە هەموو بەرژەوەندی نەتەوەیی سوئید بەرگری دەکەن، کەچی بۆتۆی نەتەوەی ژێردەست نایسەلمێنن. ئێمەش وەکوو چەپی کورد دەبێت تایبەتمەندیی خۆمان هەبێت، نە سۆسیال دێمۆکراتی سوئێدی، نە حیزبی کرێکاری ئینگلیسی، نە حیزبی سۆسیالیستی فەرانسەوی، نە سۆسیالدێمۆکراتی ئامریکای لاتین لە یەک ناچن و هەرکامەیان تایبەتمەندیی خۆی هەیە و یەک سیاسەتیان نییە. ڕاستە جیهەتی گشتی کە عەداڵەتی کۆمەڵایەتیمان دەوێ، چەوسانەوە نەمێنێ، کەلەبەری چینایەتی کەم بێتەوە و ئەوانەش لە پرۆسەیەکەوە تێپەر دەبێت وەک پرۆسەیەکی ئیسلاح و چاکسازی، ئەی بۆ دەبێ ئێمە لە هەر پرسێکدا بە شوێن ئەواندا برۆین!؟ چەپی کوردی دەبێت بە جۆرێک سەربەخۆیی لە سیاسەتدا هەبێت. بەڵێ لەو مەیلە گشتییە جیهانیەدا داین بە قبوڵی بەرژەوەندی و تایبەتمەندی خۆمانەوە. پێموایە کۆمەڵە و چەپی کورد ئەوەندەی ئاسەوار داناوە کە دەنگ هەڵبڕین و بڵێین: بەڵێ رێگە و خەتی خۆی هەیە و دەبێ بیبێ. جیهان نیشتمانی و هاوپێوەندی جیهانی و خەڵک و نەتەوەکان زۆر باشە و پشتی بگرین و لە هەمان کاتدا بە ئاشکرا بڵێین کە ڕزگاری نەتەوەیی و دروستکردنی نیشتمان مافی گەلی کوردە. ڕاستێکەی ئەوەیە کە ئێمەی کۆمەڵە بۆ نیشتمانی خۆمان هەوڵ دەدەین، چالاکی و کار و هەڵسوڕانمان بۆ ئەو کوردستانەیە. ئەوەش تایبەتمەندییەکمان دەداتێ نابێ هیچ چەپێکیتری جیهانی دژ بەوە رابوەستێ چونکە ئەویش لە عەمەلدا هەر ئەوە دەکات. زۆر بە هیوام کە جیهان وای لێبێت کە نیشتمانی هەموومان بێت و بۆ هەموو نەتەوەیەک، ئایینێک، بنەچەک و ئایدیۆلۆژیایەک بێت، بەداخەوە وانییە، کەوایە قبوڵی بکەین بەڵێ ئێمە تایبەتمەندیی خۆمانمان لە کوردستان هەیە. ئەگەر تایبەتمەندیمان لە بزووتنەوەکەدا هەیە دەی ئێمەش هەلقوڵاویی ئەو بزووتنەوەیەین و دەمانهەوێت ئەو بزووتنەوە ناوەرۆکێکی پێشکەوتنخوازی هەبێت بە پێی ئەو دۆخە واقیعیە و ئەو هاوسەنگی ئابوری و هێزەی کە لە کوردستان هەیە.\nپرسیار: بەو ڕوانگەی کە باستان لێکرد بە تایبەت سەبارەت بە چەپی کوردی، ئێستە ئێوە لە چاوگەی کۆمەڵەی زەحەمەتکێشانی کوردستانەوە چۆن دەتانهەوێ جۆرەکانی ئەو بزووتنەوەیە کە لە ئێستدا بزووتنەوەیەکی فرە رەهەندە بە تایبەتی لە ناوخۆی رۆژهەڵات و جومگەکانی لەیەک گرێ بدەن؟\nوڵام: لەو باوەڕە دام کە ڕەوتی چەپ وهەمووکەسی کە بۆ بزووتنەوەی کورد کار دەکات و تێدەکۆشێ یەکەم ئەرکی ئەوەیە هەوڵ بدات گوتارێکی گشتگیری نەتەوەیی بسەپێ. کاتێک دەڵێم گوتاری گشتگیر یانی لە بەرژەوەندی هەموو گەلی کورد واتە هەموو چین و توێژێک بێ لە بواری ڕزگاری نەتەوەیی. ئەوە هیچ پێوەندی بەوە نییە کە چەندە سۆسیالیست نین یا چەندە ناسۆپسیالیست، بەڵکوو چی دەبێتە کۆکەرەوەی زۆرترین خەڵکی کورد لە دەوری ئەو بزاوتە. ئەگەر ئەوە بە یەکگرتویی وەدی بێ جا ئەوجار دەکرێ بڵێین چەندە ماڵیات لەسەر داهات دابندرێ و پێبەپێی داهات ڕادەی ماڵیات و پیتاک زیاد دەکرێ، لەسەر کەلوپەلی لوکس و شیک ماڵیاتی زۆرتر دادەندرێ و پیتاکی خەڵکی هەژار کەمتر بێت، دەبێ بڵێین خوێندن بۆ هەموان لە منداڵی تا زانکۆ یەکسانە، دەرمان و بەشی تەندروستی بۆ هەموان هەبێ، مافی هەر تاکێکە کە سەرپەنا بۆ حەوانەوە و پۆشاکی بۆ خۆپاراستن لە سەرما و گەرما هەبێ. ئەوانەن کە بەستێن دەڕەخسێنن تا کەلەبەری چینایەتی و جیاوازییەکان کەم بکرێتەوە. بۆیە چەپی کوردستان بەر لە هەموو لایەنێک پێویستە هەم پاڵپشت و هاندەری یەکێتی نەتەوەیی بێ تا دیکەی قسە حیسابیەکانی ئاسانتر بۆ بچێتە سەرێ، تۆ دەبێ خاوەنداری بزوتنەوە و ڕەوتە گشتییەکە بی تا لەسەر ناوەرۆکەکەی کاریگەریت هەبێ. بۆیە یەکەمین کاری چەپ و هەموومەیڵێکی کە بیهەوێ لە بزووتنەوەی کوردیدا دەوری هەبێت ئەوەیە کە هەوڵ بدات ئەو بزووتنەوەیە گشتگیر بێت و هەمووکەس پێی سەروودڵخۆش بێ و لێێ تێبگات و خۆی تییدا ببینێتەوە.\nپرسیار: لە ئاستی بزووتنەوەی رزگاریخوازانەی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان ئایا پێتان وایە کە چەند حیزبی هەڕەشەیە یا دەرفەتە، خۆدی ئەو مەسەلەی چەند حیزبی وجیابوونەوە لەگەڵ ئەوەی کۆمەڵێک وەدیهاتی هەیە گرفتیشی هەیە.\nوڵام: وا دەفکرم کە ئەو جیابوونەوانە باش نین و باشیش نەبوونە، سەبارەت بە خۆمان کە لە کۆمەڵەی شۆڕشگێر جیئابووینەوە هیچ کات نەمانگوتووە کە پێویست بووە یا بێ زەرەر بووە و باشە، بەڵام کاتێک کە لە حیزبی کۆمۆنیست جیابووینەوە وتومانە کە باش بووە و دەبوو بیکەین و بە قازانجە و ئێستاش هەر ئەو بڕوایەم هەیە. ئەوەی کە لە کۆمەڵگادا دیاردەی چەند حیزبی هەیە بە دەستی ئێمە نییە کە بڵێین باشە یا خراپە، کۆمەڵگا گۆڕانکاری تێیدا پێکهاتووە ومەیڵ و ڕەوتی فیکری جیاواز هەیە و کەس ناتوانێ پێش بەو مەسەلەیە بگرێ، لە هیچ کۆمەڵگایەکی ئەورۆی جیهانی ئەوە نییە کە تەنیا یەک حیزب هەبێت لە کاتێکدا باس لە بیروڕای ئازاد دەکەین بۆیەیە مەیدان ئاواڵە بێ کە بە پێی گۆڕانکاری و پێشکەوتنەکانی کۆمەڵگا مەیلی جیاواز بۆی هەبێ بێ مەترسی ڕاوەدونان خۆی بنوێنێ. ئێمە هەر لە ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران یەکێک لە خاڵی هێڵە گشتێکانمان ئەوەیە، بیروڕا ئازادە و هەرحیزبێک دەتوانێ ئازادانە چالاکی ببێت، یەکێتییە پێشەییەکان ئازادن، رۆژنامە ئازادە و….کەوابێ بیروڕای جیاواز دێتە ئاراوە، ئەوە بەو مانایە نییە کە ئەو جیابوونەوانە لەسەر جیاوازی بیروڕا و باش بوونە، ئەو جیابوونەوانەی دوایینی کۆمەڵە و دێمۆکرات بە بڕوای من هی ئەوە نەبووەکە گوتاری زۆر جیاوازیان لە بزووتنەوەدا بووە، ئێستاش لە ناوەند دەیبینین هەردووک لایەنی کۆمەڵە و دێمۆکرات لەو بابەتەوە جیاوازییەکی ئەوتۆمان نییە لەسەر گوتاری نەتەوەیی و لە دیالۆگداین بۆ تەواو لێکتێگەیشتن، من نەمبینیوە کەسێک بەربەرەکانی تووندی هەر ئەو گوتارە بکات کە پێشووتر باسم کرد. زۆرتری ئەو جیابونەوانە هی کەموکوڕی حیزبی و ڕێکخراوەیی، هەندێک وردە تاکتیک و کەم تەحەمولی لە دیالۆگی ناو حیزبی و دەردی تاراوگە نشینی بووە.\nپرسیار: باسی ناوەندی هاوکاری کرا لە ناوەندی هاوکاریدا هیچ هەوڵێک یا مکانیزمێک هەیە بۆ نزیک کردنەوەی ڕوانگە و ئایدیالۆژی ئەو حیزبانە لە یەکتر؟\nوڵام : نزیک بوونەوە بەوە دەزانم کە ڕوانگە و بیروباوەرمان لە بزووتنەوەی ئەورۆی کوردستان چۆن بێ و چەند لێک نزیکین؟ بە گشتی بزووتنەوەی کورد چۆن دەبینین؟ کە دێتە سەر کوردستانی رۆژهەڵات دەبێ چی بکرێ؟ داهاتووی کوردستان و ئیدارەی کاتی چۆن دەکەین تا هەڵبژاردنێکی ئازاد کە خەڵک دەنگی خۆی دەدات؟ پێوەندی نێو نەتەوەییمان چۆن وەگەڕ دەخەین بە یەکگرتویی بۆ کوردستانی ڕۆژهەڵات؟ لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی چی بکەین و ڕادەی هاوکاریمان چۆن دیاری دەکەین؟ ئەوانە خەریکین بە چڕی قسەی لێدەکەین و پێشموایە لێک نزیک بوینەتەوە و دەبێ لەسەری رێک کەوین و یوک گوتار بێ کورد. بە خۆشیەیەوە زۆر کات لە زۆر بواردا نزیک بووینەتەوە . بەڵام کێشەی ئەوە ناکەین کە سۆسیالیست بین یا نا سۆسیالیست، شەڕی ئیدئۆلۆژیک نییە، پرسی کۆنکرێت لەسەر کوردستان دێنینە ئاراوە و ناشمانهەوێ لە باری ئیدئۆلۆژیک ڕێکنکەوین. لە هەمانکاتدا ئەوە کێشەیەکە کە لە ئێستاشدا تۆ هەوڵ دەدەی گفتگۆی لەسەر بکەی، کاتێک سێکۆلاریزمت قبوڵ کرد، کاتێک بەرابەری ژن و پیاوت قوبوڵ کرد، هەنگاوێکی گەورەت ناوە، کاتێک دەڵێی هەوڵ دەدەین بۆ عداڵەتی کۆمەڵایەتی و هەموو ئازادیە سیاسیەکان بە بەرینی قبوڵ دەکەی و جاڕنامەی مافی مرۆڤ بناخەیە بۆ کارەکانمان هەنگاوێکی گەورەیە و لە ئەسلیشدا لە زۆربەیان نزییک بوینەتەوە.\nپرسیار: ئەو ناوەندەی کە ئێستا باسی لێدەکەن ئایا ناوەندێکە تەنیا بۆ هاوکاری؟ ئایا ناوەندی هاوکاری ناوەکەی بە خۆیەوەیە؟ بۆچی تا ئێستا نەیتوانیوە ببێت بە ناوەندێکی بڕیار؟ ئەگەر بڕیارێکی وای هەبووبێت بۆ هیچ زەمانەتێکی ئیجرایی نییە و هەر حیزبەو بە قامووسی خۆی دەروا؟\nوڵام: پرسیاریەکی بە جێیە، ڕاستێکەی ئەوەیە کە ناوەندی هاوکاری لە ئەسڵدا پێکهاتەیەکە حیزبەکان لەیەک نزیک بکاتەوە تا باشتر بتوانن هاوکاری بکەن، هێشتا نەبۆتە پێکهاتەیەک بۆ ئەوەی هاوکاری کردەیی دەست پێبکات و بەداخەوە هاوکارییەکانی سنووردار و سەرەتایین. هەمووکەس پێیوایە کە ئەو ناوەندە بەس نییە و نابێت هەر لێرەدا بوەستێ و پێویستە بچێتە پێشەوە و ببێتە ناوەندێک بۆ بزوتنەوەی کوردستانی ڕۆژهەڵات. ئێمە چەند گەڵاڵەمان لەبەر دەستە یەکیان بەرێوەبردنی کاتی کوردستانە، دووهەمیان هێزی پێشمەرگەیە، سێیەم، پێوەندی نێونەتەوەییە، چوارەم پێوەندی ئێمەیە لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی، پێنجەم پێوەندی نیشتمانییە لەگەڵ کورد، پێموایە لەم مەسەلانەدا بەرەوپێش چوینە و دەکرێ بە ڕێکەوتن بگەین. دوای ئەوانە دەبێ لە ئاستی گەڵاڵەدا باسی مێکانیزمەکانی ئەو گەڵاڵانە چۆنن و دەبێ چۆن بن و مێکانیزمی بۆ دیاری بکەین. ئەگەر وا بڕۆینە پێشێ ناوی ناوەند دەتوانین بگۆڕین. ئەوجار دەبێ دەرگای ناوەند بکرێتەوە و خەڵکانیتریش ببن، هەرکەس ئەو بنەمایانەی ناوەندی لا پەسەند بوو مافی بوونی هەیە و هیچ ترسێکمان لەوە نییە و ئەو کاتە ئێمە دەبێ بەرەیەکی نیشتمانی دروست بکەین ئەگەر ئەو ناوەندە کار نەکات بۆ بەرەیەکی نیشتمانی، سەرکەوتوو بانێ و ناوەند هەر وەک پێکهاتەیەک دەمێنێتەوە نەک وەکوو ڕێکخەرێکی بزووتنەوەی کوردستان. ئێستا ڕێکخەری بزووتنەوەی کوردی رۆژهەڵات نییە و ناشتوانێ ئەوە بڵێت و هەر حیزبەی ڕەنگە بۆخۆی هەوڵی ئەوە بدات. ئێمە دەبێت کارێک بکەین کە ئەوە ببێتە پێکهاتەیەکی ڕێکخستن بۆ بزووتنەوە بەڕێوە بردن.\nپرسیار: بیرتان لەوە کردۆتەوە کە ناوەندی هاوکاری زیاتر لەوەی کە نوێنەرایەتی یا کۆبەندێک بێت لە بۆچوونی بەرژەوەندی مۆزوعی حیزبەکان، نوێنەرایەتێکی نەتەوەیی بێت لە رۆژهەڵاتدا؟چیتان بۆ کردووە؟\nوڵام: لە قسەکانی پێشومدا بە روونی باسم کرد، ئەگەر ئاوا نەبێت ئێمە لە کوردستانی ڕۆژهەلاث لە دواڕۆژدا تووشی کارەسات دەبین. یەکێک لە کارەکانی ئێمە ئەوەیە کە بەیەکەوە بەو ئاکامە بگەین کە هێزێکی نیشتمانی، ئیدارە و ئەمنیەتی کوردستان بەڕێوە ببات، هێزی حیزبی نەبێت و ئەو هێزە پەسەندی هەموو خەڵک بێت. (بیستوهەشت و 29)، ئێمە ناتوانین ئەگەر چوینەوە هەر حیزبێک لە هەر کوێ دەسەڵاتی هەیە ئیدارە و ئەمنیەت و پارێزگاری ئەو شوێنەی بەدەستەوە بێت، ئەوە خراپە و کێشەی گەورە دروست دەکات. لەو دەورەی کاتیدا دەبێت قەوارەو پێکهاتەی و پەویستیی ئەو ئیدارانەی کە لە کوردستان هەیە بیپارێزین. لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ڕێکەوتنمان هەبێت لەسەر یاسای بەڕێوەبردن یا کۆمەڵێک مەسەلە تا هەڵبژاردن و پەرلەمانی کوردستان یاسای خۆی بە ئازادی پەسەند دەکات لانیکەم لەسەر بنەماکانی یاسایەکی کاتی هاورا بین. پێویست.\nپرسیار : لە قسەکانتان وا تێگەیشتم کە کۆمەڵێک پڵانتان هەیە لەپڵاتفۆرمی هاوبەشتان یەکێک لەوانە مەسەلەی ئیدارەدانی دوارۆژی رۆژهەڵاتە، بەڵام لەو نێوانەدا کۆمەڵێک پرسی رێکارانە و دڕێژخایەن هەنە کە وەکوو قەیران خەڵک دەگرێت بۆ نمونە یەکێک لەوانە مەسەلەی ژینگەیە کە یەکەک لە قەیرانەکانی جیهانیشە، ئایا هیچ گرینگیتان بەو پرسانە داوە بۆ نمونە سیاسەتی زمانی، سیاسەتی ژینگەیی، ئەوەندەی کە لە ناوەندی هاوکاریدا دەبیندریت زۆرتر چاوی تەماحە لەسەر ئەوەی کە وەکوو بە پشت بەستن بە سیاسەتی چاوەڕوانی ئەگەر لە دواڕۆژدا ئاڵوگۆڕێک هەبێت و پێیگەیشتن ئیدارەی بکەن بەڵام وەکوو بنەمای مەعرفی چیتان هەیە بۆ ئەو پرسانە بۆ نموونە سیایەتی ژینگەیی و زمانی؟ هیچ نیگایەکی دڕێژخایەنتان هەیە یا ئەوەی کە لە هەوڵدان یا تەنیا بۆشاییەک یا فەوزایەک دروست دەکرێت و ئێوە بەپەلە بچنەوە و فەزایەک بخوازنەوە و ئیدارەی بکەن؟\nوڵام: لەو پرۆژەیەی کە هەیە و لە ئێستادا لەگەڵ دیکەی حیزبەکان و لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکەین هەر ناومان ناوە ئیدارەی (بەڕیوەبردنی) داهاتووی کوردستان، بە وردی باسی ژینگەشی تێدایە، تەندورووستی، گومرک و هەموو چوارچێوەکانی ژیانی تێدایە، بەتایبەت مەسەلەیەکی زۆر گرینگتری ئێمە لە رۆژهەڵاتی کوردستان ئەوەیە کە چۆن لەگەڵ نەتەوەکانیتر ڕێک دەکەوین،چ سیاسەتێکمان دەبێت بە تایبەت لەگەڵ ئازەریەکان. ئێمە هەم پێشێنەی ڕابردوومان هەیە و هەم پێشینەی نوێتریشمان هەیە کە بە خۆشیەوە شتی خۆش و باشی تێدایە و هەم شتی خراپی تێدایە، لە دنیای ئەورۆشدا کە دەستێوەردان هەیە لە هەموو بزووتنەوەکان تەنیا کوردە کە هیچ پاڵپشتێکی دەرەکی ڕۆشنی نییە. لە کاتێکدا ئازەری تورکیەی هەیە، عەرەب پاڵپشتی عەرەبەکانیتری هەیە، بەلووچ پاڵپشتی ئەفغانستان و پاکستان بۆیان مومکینە. ئێمەی کورد نیمانە، بۆیە دەبێت بیرمان لەوانە کردبیتەوە کە ئێمە چی دەکەین بۆ پێوەندی لەگەڵ نەتەوەکانیتر کە بە ئێوەیەکی دۆستانە و دێمۆکراتیک و ڕێزی دوولایەنە بتوانین بەیەکەوە ئەو دەورەی قەیرانانە بەڕێ کەین و بەرژەوەندییەکانی خەڵکی کوردستانیش بپارێزین، ئەوەش یەکێک لە مەسەلە گرینگەکانە بەڵام کە باسم لە ئیدارە کرد ئەوەیە ئیمە دەبێ خۆمان ئامادە بکەین کە ژیانی خەڵک بێ بەرق و ڕۆشنایی نەبێ، بێ ئاوی نەبێت، تەندروستی و دەرمان هەبێ، بەڕێوەبردن و پاک و خاوێنی شارەکان چی لێبەسەر دێت؟ هێزی پێشمەرگە یەکێک لەوانەیە کە پێشتر باسم کرد، بەڵێ لە هەموو چوارچێوەکاندا پێویستە پلان و پڕۆژەمان هەبێ کە چی دەکەین.\nپرسیار: جیالە مەسەلەی بایکۆتی هەڵبژاردن یا وەکوو ئەوەی هێندێک بانگەواز دراوە کە ئێوە چاوەڕوانیتان لە خەڵک بووە تا بە هانای ئێوەوە بێت، تا ئێستا بیرلەوە کراوەتەوە کە لە گۆشەیەک یا خاڵێکدا لە پانتای کاروچاڵاکی خۆتان کە هەمان رۆژهەڵاتە و ژینگەی سیاسی ئێوەیە لەوێ کارێکی هاوبەش بکەن؟ جیا لە ئیدارە لەو قۆناغەدا تا ئەو رۆژە دێت\nوڵام: بەڕێوەبردن و ئیدارەی کاتیی کوردستان ڕێک بۆ ئەوەیە و ئەگەر لە ئێستاوە پلان و پڕۆژەکان تەوافوقی لەسەر نەکەین و هێزی پێشمەرگەی هاوبەشی کوردستان دروست نەکەین، دیاری نەکەین ئەوەی ئەمنیەتی کوردستان لە دەورەی کاتی تا هەڵبژاردن بەڕێوە دەبات و دەیپارێزێ کێ و چۆن دەبێت، دەی هیچمان نەکردوە و هەر لایەنە بۆخۆی دەبێ کە کارێکی خراپە، بۆیە دەبێ هەوڵ بدەین لە ئێستاوە و پێش ئازاد بوون و کرانەوەی کەشی سیاسی بەرین لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەندێ ڕێکەوتنمان هەبێ و هەم ئۆرگانیسممان بۆ دروست کردبێت.\nپ: پرسیارەکەم روونتر دەکەمەوە، ئێوە ئەو حیزبانە بیرتان لەوە کردۆتەوە کە ئامادەبوونێکی مەیدانیتان هەبێت لە رۆژهەڵات؟\nوڵام: بەڵی هەم لە دیوی رۆژهەڵات دەبێت ئامادەبوونی مەیدانیمان هەبێت هەم پێش ئەوەی کوردستان بەدەست بێنینەوە لێرەش دەبێ ئامادەبوونی مەیدانیمان هەبێت، لێرەش ئێمە دەتوانین لە دیپلۆماسی نێونەتەوەییدا یەک شاندمان بێت، لە پێوەندی لەگەڵ بەشەکانی دیکەی کوردستان یەک شاند و یەک سیاسەتمان هەبێت، لە کاری نیزامیدا دەتوانین یەک جۆر بارهێنان و پڵانی شەڕمان(تاکتیک)هەبێت و بەیەکەوە هێزێکی هاوبەش ڕابگرین. ناکرێ دەست ڕاگرین ئەگەر چووینەوە رۆژهەڵات قسەی لەسەر بکەین و هەرکەسە بە هێزی خۆی بچێتەوە، ئەوکاتە چاوەڕوانیی خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستانمان وەدی نەهێناوە و بێهیوایان دەکەین و وڵاتیشمان گەر دەست بکەوێ ناتوانین ڕایبگرین و بیپارێزین و بەرەوپێشی بەرین. ئێستا لەگەڵ بزووتنەوەیەک لە رۆژهەڵات ڕووبەڕووین کە خەڵک پشتیان گرتوین، ئەوە ئێمە پڕبەپڕ ئاواتی ئەوانمان ڕەچاو نەکردوە. دەبێ گوێ بگرین لە دەنگی خەڵکی کوردستان و شارەزایان و چاڵاکوانانی کورد کە لەو حوکمی دیکتاتۆری وتاریکیەدا ئەوانن کۆڵەکەی ڕاگرتنی هێوا و ئۆمێدەکان بوون، ئەگەر ئەوە نەکەین زەربەی زۆر گەورە لە خۆمان دەدەین و لە بزوتنەوەکەش.\nپرسیار : ڕۆژهەڵات هەروەک خودی ئێران کۆمەڵگایەکی ڕەنگاڵەیە بە تەیبەت کە باسی رۆژهەڵاتی کوردستان دەکەم لە رووی کۆمەڵگای شێعە و سوننە و جیاوازی زاراوە، پێمخۆشە ئەوپرسیارە بکەم کە سیاسەتی ناسنامەیی ئێوە وەکوو کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان بەرامبەر ئەو ڕەنگالیەوە چییە؟ سیاسەتتان چونە بەرامبەر ئەو جیاوازییانەی کە لە رۆژهەڵاتدایە؟\nوڵام : لە ڕوانگەی ئێمەوە سۆرانی و کەڵهوور، ئەردەڵان و هەورامی هەر یەکن و کوردن و نابێ جیاوازییەک هەبێ، هەروەها شیعە و سوننی، یەزیدی و یارسان هەریەکن ودەبێ ئەو کوڵتوورە بڵاو کەینەوە کە ئەوانە سەرەڕای جیاوازییان لە ئاییندا یان لە کۆمەڵێک بواردا، کوردن و ئێمە دەبێت کاری تایبەتی لەو بابەتەوە بکەین و بۆ ئەوە هەوڵ بدەین و ئەو کەلەبەرانە یا ئەو شتانەی کە دوژمن دەیهەوێ کەڵکی لێوەربگرێ، پڕیان کەینەوە و مەجەلایی ئەوە نەدەین. بۆ ئەوەش هەوڵ دەدەین و پێمانوایە ناوەند و بەرەی کوردستانی دواڕۆژیش دەبێ هەموو کارەکەی ئەوە بێت ئەگەر چاو لە هێڵە گشتییەکانی ناوەند بکەی کە بە ڕێکەوتن هەموو لایەنێک واژوویان کردووە، هەر ئەو بابەتەی لەبەر چاو گرتووە. ئێمە خوازیاری جیایی دین لە دەوڵەتین بۆ کوردستان. لە زاراوەشدا ئێمە ناتوانین چەند کتێبمان بێت و دەبێت بیدەین بە کەسانی لە خۆمان زمانزانتر کە فەرموو کتێبەکان لە ساڵی سەرەتاییەوە دەست پێبکەن و کاری لەسەر بکەن، نمونەی باشوریش هەیە لە بواری زماندا کە دەکرێ کارمان بۆ ئاسان بکاتەوە، ئەوەش ناکرێ مەگەر لە کەسی غەیری حیزبی و پسپۆران کەڵک وەربگرین. لە بواری ئابووری، خوێندن و پەروەردە، ژینگە و هەمووبوارێکی پێویست ئێمە دەبێت کەڵکیان لێوەرگرین. ئەگەر دەڵێم تۆ دەبێ ببین بە پێکهاتەیەکی نیشتمانی و گوتارێکی نەتەوەییمان هەبێ نابێ چاومان لەوە بێت کە تەنیا ئەو چوار حیزبە یا باقی حیزبەکانی کوردستان بگرێتەوە، بە پێچەوانە هەموو خەڵکی زانایی و لێهاتوویی گەلی کورد بگرێتەوە وهەموو ئەوانەی کە دڵسۆزن و بڕوایان بەوەیە کە کوردستان و کورد مافی هەیە و دەبێت مافەکانی پێبدرێت بۆی وەگەڕ کەون.\nپرسیار: لە ئاستی دورووشمدا بەردەوام حیزبەکان درووشمی یەکگرتوویی و یەک رێزی دەدەن بەڵام لە کردەوەدا پێچەوانەیەتی، ئایا بە تایبەتی لە ناوەندی هاوکاری بنەمایەک هەیە کە هەموو حیزبەکان بە هێڵی سووری بزانن و پارێزراو بێت؟\nوڵام : بەڵی هەر لەو گەڵاڵانەی کە ئاماژەم پێدا هەموو حیزبەکان دەبێتە ئەرکی سەر شانیان کە بە پێی ئەو گەڵاڵانە هەڵسووکەوت بکەن و بۆیان هەوڵ بدەین. ڕاستە، نابێت ئێمە لە ناوەند قسەیەکمان هەبێت و کۆمەڵەئ زەحمەتکێشان لە دەرێ و لەگەڵ ئێرانیەکان قسەیەکیتری ببێت، نابێ ئێمە لە پێوەندی نێونەتەوەیی لەناو ناوەند بە جۆرێک ڕێکەوتنمان بێت کە چووینە دەرەوە جۆرێتر هەڵسووکەوتمان بێ. بەدڵنیایەوە هێندێک هێڵی سوور بۆ ئەندامانی ناوەند دەبێ هەبێت.\nپرسیار: بگەڕێینەوە سەر ئەو پرسیارە کە پێگەی کۆمەڵایەتی کۆمەڵە زیاتررووی لە بیری چەپ کردووە بەلام حیزبەکەی ئێوە درووشمی نەتەوایەتی هەڵگرتووە ئەوەی کە خۆتان روونکردنەوەتان دا ئێوە مەسەلەی چەپ و نەتەوەیی چۆن لێکی گرێ دەدەنەوە و پێناسەی دەکەن؟ لە بنەڕەتەوە ڕوانگەی ئێوە بۆ مەسەلەی نەتەوەیی چییە؟\nوڵام: باسی ڕوانگەی خۆمانم بۆ بزووتنەوەیی نەتەوەیی کرد، پێموانییە بزووتنەوەی نەتەوەیی و ئەوەی دوارۆژ چ ناوەرۆکێکی هەبێت، چەپ بێت یا لیبرال دەبێ ببێتە هۆی ناکۆکی، چەپ و لیبڕاڵ بۆ وەدەستهێنانی مافی نەتەوەیی دەتوانن هاوکار و تەواوکەری یەک بن. با ئەوەشت عەرز بکەم کە ئێمە دەستمان لە ڕوانگەی عەداڵەتخوازی و چەپ و یەکسانی هەڵنەگرتووە ولەسەریان سوورین، لەو بڕوایە داین کاتێک ئەوە باشتر دەکرێت کە کەلەبەری نێو بزووتنەوەی نەتەوەیی نەهێڵین و یەک گوتاری زاڵ بکەین، بەڵێ ئەوکاتەیە کە سیاسەتی پێشکەوتنخوازانەش بەرە پێش دەچێت، بەو مانای کە تۆ گشت کوردستان وگشت مەیڵ و ڕەوتێک و گشت چین و توێژێک ببینی، ئێمە بەتەمای ئەوە نین کە حکومەتێکی چینایەتی لە کوردستان دابمەزرێنین ولە ئێستادا هەوڵیشی بۆ نادەین، ئێمە حکومەتێکی نیشتمانیمان دەوێت کە ناوەرۆکێکی پێشکەوتنخواز، دێمۆکراتیک، عەداڵەتخوازانەی هەبێ. هەروەها لە حکومەتی داهاتووی کوردستاندا ئەو ناوەرۆکە چەندە بەرەوپێش دەچێت پێوەندی بەوە هەیە کە چەندە لە بزووتنەوەی نەتەوەییدا سەرکەوتوو بووینە و هێزمان کۆکردبێتەوە بۆ ئەو بیروڕایە، ناتوانین بڵێین ئەگەر حکومەتی کوردستان هەموو ئەوانەی کە ئێمە وەک ناوەرۆک دەیڵێین قبوڵی نەکرد ئێمە نابین، نا، شتی وا لە ڕیاڵپۆلیتیکدا دروست نییە. ئێمەش هەوڵ دەدەین لەو حکومەتەدا قورسایی و دەوری خۆمان هەبێ، ئەوە هاوتەرازی و پشتیوانی خەڵکی کوردستان و بەرنامەی کۆنکرێتی واقیعیە دەوری سەرەکی دەگێڕێ نەک بایکۆتی حیزبی. بە دڵنیایی حکومەتی داهاتووی کوردستان لە رۆژهەڵات ئەوە نابێت کە سیاسەتی حەزف و هەڵاواردن ڕەچاو بکات و یەک حیزب بەڕێوەی ببات، ناشکرێ، لە ئێستادا و هەر لایەنێک بۆ ئەوە هەوڵ بدات کە بۆخۆی هەموو شت ببڕێتەوە تێکشکاوە و زەربەی لە بزووتنەوەکە ولە خۆشی داوە. راستیەکە ئەوەیە کە پێشکەوتنی زەینی و تەرازوی هێز لە بواری ئابوری و کۆمەڵایەتی چۆناوچۆنە و پێشکەوتنەکان چەندەن، بۆ نموونە ئابووری ئێمە چەندە هەڵدەگرێت، مەسەلەن چەپ ناتوانێ بڵێت لە کوردستان هەمووکەس دەتوانێت ماڵی باش و سەیارەی خۆی هەبێت، سەیران و گەڕانی خۆی هەبێت و بیمەی بێکاریشیان پێدەدەین و ئەگەر کاریشمان بۆ نەدۆزرایەوە هەر ئەو ژیانەی پێدەدەین. بەلام ئێمە دەتوانین بڵێین دەمانهەوێ خەتی هەژاری نەمێنێت، هەموو کوردێک لە رۆژهەڵاتی کوردستان سەرپەنای بێت کە تێدا بحاوێتەوە، لە سەرما و گەرمادا پارێزراو بێ، ئێمە دەتوانین بڵێین کە لە بەتەمەنەکان پارێزگاری دەکەین، دەتوانین بڵێین کە ئەوەندە تەرخان دەکەین بۆ تێچووی ژینگەی کوردستان و کوردستان پێویستی بەوە هەیە کە کار بخوڵقینین و بەرەوپێش بچێت و حکومەتی داهاتووی کوردستان لە رۆژهەڵات ئەرکە لەسەر شانی کە کۆی داهات و خەرجەکانی ئاشکرا و ڕوون بێت. تەرخانی بودجە چۆن دەبێ؟ بەشێکی کاری کارشناسییە و ناتوانی لەمنی ببیستی، چونکە نایزانم ئێمە چۆن ئەو داهات و خەرجییانە دادەرێژین، بەڵام دەتوانم بڵیم حیزبەکەی من پێیخۆشە ئێوە کارێک بکەن کە بەشیک لە داهاتی کوردستان خەرجی بەرەوپێشچوونی کوردستان و پیشەسازی کوردستان بکرێت بۆ ئەوەی کە بەڕێوە بچین و هێڵی هەژاری نەمێنێت و هەمووکەس لەسەرووی ئەو هێڵە بێت، لەسەتاچەند دەتوانین ئێمە بۆ ئەوە دانێین؟ کاتێک ئەوەمان کرد و خەڵکی ئێمە بەوەگەیشتن کە ئەو حکومەتە لەبەرژەوەندی ئەوانە دەتوانین ئەوکاتە داوا لە خەڵک بکەین کە زەحمەتی زیاتر بکێشن و دڵسۆزییان زیاتر بێت. بۆ نموونە لە شوورەی ئەوکات لە نیوەی یەکەمی سەدەی بیست تاسەدەکانی چڵ و پەنجا گەشەی گەورەی ئابوری هەبوو و هەمووشتێکی بەرەو پێش چوو بەڵام بە زۆر کاریان بە خەڵک دەکرد، دەتوانی بەزۆر خەڵک ببەی بۆ کارخانە، دەتوانی گوشاریان بخەیە سەر بەڵام ناتوانی بە زۆر نوێکاری بخەیە ناو مێشکیان و بە دڵسۆزی کار بکەن. هەربۆیە ئەو ئابووریە گەورەیە لە دوای دەیەی شەستی زایینی بەرەو داڕمان و تێکشکان چوو و قەت خۆی نەگرتەوە. کەواتە ئێمە دەبێت هاندەری خەڵک بین بە دروستکردن و سیاسەت داڕشتن بۆ ژیانێکی باشتر تا هانیان بدەین هەموان بە دڵخواز بیر و توانیان بخەنە گەڕ بۆ گەشەی کوردستان.\nپرسیار : دوای ماوەی زیاتر لە چل ساڵ ئێوە پێناسەتان چییە بۆ چەپی کوردی و چۆن دەیناسێن ئایا بڕوامەندن بۆ ئەومانایە؟\nوڵام : بەڵێ من پێموایە چەپی کوردی تایبەتمەندی خۆی هەیە و لەگەڵ چەپیتر جیاوازە و نابێ تەواو وەک چەپی دیکە بێت، چۆن چەپی سوئیدی یا یونانی تایبەتمەندی خۆی هەیە، تایبەتمەندی چەپی کوردیش بەوە دەبینم کە دێمۆکرات بێت وپلۆرالیزمی قبوڵ بێت، ئئڵا هەڵگری بزاوتە گشتییە ڕزگاریخوازەکەی کورد بێ، بە پێشکەوتنخوازی ئەوەی دەبێ بکرێت خەڵکی لە دەور کۆ بکاتەوە، کار بکا بۆ ئەوەی کەلەبەری چینایەتی لە کوردستان کەم بێتەوە، لە بەرژەوەندی بزووتنەوەی کوردا تا ئەو جێگەی مەسەلەی نەتەوەییە بروات تا قسەی بڕوات بۆ وەی ناوەرۆکێکی عەداڵەتخوازانە و پێشکەوتوانەتربدات بە بزوتنەوەکە. دەتوانم بڵێم کە پێشکەوتنخوازی و پێشرەوی، دڵسۆزی و کارامەیی لە ئیدارەدان و لە بەڕێوەبردنی وڵاتدا، پلان دانان بۆ گەشەی ئابوری و ژیانی باشتر پێویستە ئەرک و پێناسەی چەپی کوردی بێت.\nپرسیار: نێوانتان لەگەڵ بیری ڕەخنەیی چۆنە؟ بەو مانایەی کە بیری ڕەخنەیی و بەرەی ڕەخنەگەر چۆنە؟\nوڵام: ئێمە خۆمان بە ڕەخنەوە هاتووین و هەرئێستاش خەریکی ڕەخنە گرتنین چ لە خۆمان، چ لە بزووتنەوەی کوردی و چ لە مێژوەکەی، پێمانوایە غەیری ئەوە پێشکەوتنێک نابێت، رەخنەی بنیاتنەر لە نەزم و سیستەمی هەبوو بە قازانجە و بێ ئەوە پێشکەوتن نابێ. پێموایە کاتێک دەڵێین ئازادی بیروڕا و ئازادی ڕەخنە لە کوردستان هەیە، ئەگەر ئەوە بەڕێوە نەبەین کەم وکۆڕیەکی گەورەیە لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردا.\nپرسیار: لەم چەند ساڵەی دوایین بەرەیەکی ئاکادمی کورد لە دەرەوە و ناوەوە کۆمەڵێک کار دەکەن نێوانتان لەگەڵ بەرەی ئاکادمی کورد چۆنە؟\nوڵام: لاموایە زۆر کارێکی باشە و کەم بایخمان پێداوە و دەبێ هەوڵ بدەین (لە قسەکانی پێشوشمدا ئاماژەم دا) لە بەڕیوەبردن و داهاتووی کوردستانیشدا ئەوانە دەورو ڕۆڵیان هەبێ، بۆ نموونە کەس هەیە لە کوردستان لەسەر ژینگە کار دەکات کە دەبێت لێی فێربین، ئێمە هەقە لە داڕشتنی سیاسەتی گشتیدا دەخالەت بکەین نابێ ئێمەی چالاکوان و بەڕەوەبەری حیزب ببین بە کۆمەڵناس یا فیزیکدان و دوکتۆر و ژینگە پارێزیش. هەموو حێزبێکی سیاسی دەبێت رێگە بدات و کارئاسانی بکات تا هەموو سەرمایەی نەتەوەیی کۆ بکەنەوە و رێکی بخات، ڕەک ئەو کەسە ئاکادمیانەی کە باسیان دەکەی لە قوڵایی دڵیانەوە بڕوایان هەیە بە بزووتنەوەی کوردی و هەرکوسە لە بواری خۆیدا زەحمەت دەکێشێت. زۆرجا من گوێم لێبووە کە کەس هەیە لەسەر مەسەڵەی کۆڵبەران توێژینەوە دەکات و زۆری لێ فێر بووم. بۆیە دەبێ ئێمە بەهرەی کوردی رۆژهەڵات هەم کەڵکی لێوەرگرین، هەم ئاشتی کەینەوە و نزیکیان کەینەوە و نابێ هەر ئەوانەی کە حیزبین لەبەر چاومان بن، ئەوانە سەرمایەی نەتەویین. ناتوانین لە چاڵاکوانان و زانایانی تاراوگە بە باشی کەڵک وەرگرین و ڕوومان لێیان نەبێت و بەستێنیان بۆ نەڕەخسێنین، دڵنیام کوردستان قازانجی گەورەی تێدا دەکات.\nپرسیار: فێدارالیزم لای ئێوە پرۆژەیە یان ئامانج؟ مەسەلەیەک هەیە کە ئەوەیە کە ئایا ئێوە پێتانوایە کە سەروەری تەنیا لەناو سەربەخۆییدا پوختە دەبێتەوە یا شێوازیتریشی هەیە؟ بیرتان کردۆتەوە لە دابەشکردنی سەروەری؟\nوڵام: سیاسەتمان وایە کە مافی دیاری کردنی چارەنووس دەبێت مافی ڕەوای خەڵکی کوردستانە و هەوڵی بۆ بدەین، ئەو مافە لەهەر قۆناغێکدا چۆن و چەندەی دابین دەکرێ بۆ ئەوە هەوڵ دەدەین، لە قۆناغی ئێستادا من فێدرالیزم بە دروشمێکی گونجاو دەزانم و لە ئێستادا و بە پێی تەرازوی هێزی ناوخۆیی و هەلومەرجی نێونەتەوەیی ئەوەمان بۆ هەڵسوڕێ باشە. لە بزووتنەوەی کوردیدا جەنجاڵ کردنی ئەوەی کە کورد دەبێت سەربەخۆ بێت لە ئێستادا ژیرانە نییە و لێکنەدانەوەی تەرازووی هێز بەزەرەری بزووتنەوەی کوردە، دروست نییە کورد دابەش بکەینە سەر دوو بەرەی سەربەخۆییخواز و فێدرالیست، واقیعی نییە، نامەسئولانەیە، نانەوەی دووبەرەکیەکی ناوەختە لە بزوتنەوەکەدا. کەس نییە لە نێو کورددا سەربەخۆیی پێخۆش نەبێ، بەوەشەوە بزوتنەوەیەکی جەماوەریی سەربەخۆییخواز لە کوردستانی ڕۆژهەڵات نابینم، مەیلی کەسانێکی دەگمەن و نوخبە ناکرێ بەسەر بسەپێنین بەسەر گەلێکدا کە ئامرازی تەواوی لەبەردەست نییە. سەربەخۆیی سیاسی بۆ کورد بەومانای کە چۆن سیاسەتی خۆی دابڕێژێت و هەڵسووکەوت بکات درووستە و دەبێ کاری بۆ بکەین. ئەستاشی لەگەڵ بێ هێشتا داڕشتنی سیاسەتی سەربەخۆ و لە بەرژەوەندی کورد تەواو جێی خۆی نەکردۆتەوە، تەنانەت لە نێو حیزبەکانیش. ئێمە سوورین لەسەر سەربەخۆیی سیاسی و دەمانهەوێ ببێت بە کوڵتوور، پێویستە بڕوا بەخۆییش بدات بە خەڵک و چالاکوانان، دەکرێت شەڕ نەکەی لەگەڵ ئێرانی، جیانەبیەوە و مانۆرەکانمان بە پێی بەرژەوەندی وتەرازوی هێز بێ، هێشتا بەشێک لەوانەی خوازیاری دروشمی سەربەخۆیی هەر ئێستان، لە داخی شونیسمی فارس و هەڵسوکەوتی نەک بە لێکدانەوەی زانستی هەموو مەلومەرجەکە سیاسەت دادەڕێژن، دەی ئەوەش ناسەربەخۆییە لە سیاستی کوردیدا. کاتێک ئەوە دەڵێین کە کورد یەکگرتوو بێت ئەگەر لەسەر ستراتێژێکی نەتەوەیی و هەر لایەنە بۆخۆی پارتنێر نەبینێتەوە لەو وڵاتانەی کوردی تێدایە بۆ ئەوەیە کورد گوتاری بێت کە هەڵقوڵاوی بزوتنەوەکە و لە بەرژەوەندی داڕێژرا بێ، اەوەیە سەربەخۆیی لە سیاستدا دەخوڵقێنێ. ئەگر یەکگرتوو و یەک گوتاریش بین پێویستە بزانین بە پێی تەرازووی هێزو دۆخی سیاسی ناوچەیی و نێونەتەوەیی دەتوانین مافی خۆمان بسەپێنین. بە بڕوای ئێمە لە ئێستادا فێدرالیزم درووشمێکی بە جێیە. هەر لە فێداریزمی باشووردا چاو لێبکەین ئەوە نیوە سەربەخۆییکە و ئەگەر بتوانن لە ناوەوە یەکگرتوو بن زۆر ئیمکانی گەورە لە بەر دەمیانە بۆ ئەوەی کوردستان ئاوەدان بکەنەوە و بەستێنی گەورە بۆ سەربەخۆیی بڕەخسێنن.\nپرسیار: جیا لە کلۆنالیزمی کلاسیک کە بۆ نموونە وڵاتێک،وڵاتیتر داگیردەکات، ئەم چەند ساڵە باسێکی گەرم هەیە لە ئاستی رۆشنبیرو ئاکادمیای کوردی کە کوردستان وەکوو کۆڵۆنیال- ناوخۆیی پێناسە دەکەن تاچەند لەگەڵ ئەوەی؟\nوڵام: لە راستیدا ئەوە جێگای باسە و بۆ دەبێت ئەوە بڵێین؟ لەو قسەیە چ نەتیجەیەک وەردەگیرێ بۆ سیاسەت لە بزوتنەوەی کوردیدا و داهاتووەکەی؟ ئێمە لە ئەسڵی کلۆنالیزمەوە بەئێران، عێراق و سوریەوە نە لکاوین، بە سیاسەتێکی ئەمپریالیستی عێراق و سوریە دوای شەڕی یەکەمی جیهانی دروست بوون. ئێرانیش لە کۆن کۆنەوە و لە دەورەی ناکۆلۆنیالیسم کوردستانی داگیر کردوە. نازانم بۆ و چۆن ئەو تێزە بە زانستی بزانین؟ لە دوای شەڕی یەکەمی جیهانی سیاسەتێکی نێونەتەوەیی کە عەرەب و توورک بۆیان گرینگ بوو و لەگەڵ ڕۆژئاوا سازان و بە پێی سیاسەتی هەڵەی خۆدی بزووتنەوەی کوردیش ئێمە سەرنەکەوتین. سیاسەتی کۆلۆنیالیستی ئەوەیە کە وڵاتانی ئوروپایی ئافریقا و زۆر شّێنی دیکەیان هێنا ژێر حوکمی خۆیان و کردیانن بە کۆڵۆنی. کوردستان داگیر کراوە وقبوڵمە بەڵام بەراستی لەم بابەتەوە من قسەوباس و ئیستیدلالی زانستی زۆرم پێویستە تا تێئۆری کۆلۆنی قبوڵ بکەم.\nپرسیار: ئایا پێوەندی داگیرکاری لە نێوان کوردستان و ناوەندی تاران هەیە؟\nوڵام: هەموو هێزەکانی وڵاتان لەسەر خاکی کوردستان بە داگیرکەر دەزانم، ئەو داگیرکارییە با زۆری لێتێپەر بووبێت بەڵام هەمووجارە داگیریان کردووین، ئێمە کاتیش بووە کە لەگەڵ دەوڵەتی مەرکەزی بوینە، خاکی ئێمەیان فاشیستی تورک و ئێرانی داگیر کرد و ئەردەڵان و بابانیان دروست کرد لەبەر چی؟ بەڵێ کوردستان لە مێژوودا لکێندراوە بە وڵاتانیتر و داگیر کراوە و مافی سەربەخۆییان لێ ستاندۆتەوە. لە مێژوودا دایم خاکی کوردستان چۆتە ژێرسەیتەرەی داگیرکەران و ئێمە نیشتمانێک بووین کە هێرش و خۆ سپاندنی زڵهێزەکان سنووری پێ گۆڕیو وخەڵکی لێ دابڕیوە و بەربەرەکانییان دژی کردوە.\nپ: بۆچوونتان چیە لەسەر ئەم گۆڤارە ودوا وتەتان بۆ خوێنەران چییە؟\nوڵام: لە راستیدا زۆرێک لە بابەتەکانیم نەخوێندۆتەوە، گوڵبژێرم کردووە و هۆکارەکەشی ئەوەیە زۆر پڕ بارستە(حەجم) ولاموایە دەبێت قەبارەی کەم بکرێتەوە. بە گشتی بڵاوکردنەوەی ئەو گۆڤارە باشە و قازانجی بە بزووتنەوەی ئێمە گەیاندووە و هێندێکیش هەناسە کرانەوەی تێدایە و باشە. هیوادارم سینگ فراوانتر بێت و نموونەی زۆر بێت، چونکە ئێمە پێویستیمان بەو چەشنە گۆڤارانەیە کە هەموو بیروڕایەکی تێدابێت و باس لە هەموو پرسێک بکات، پێموایە دەستکەوتی هەبووە و دەستخۆشیتان لێدەکەم.


مەبەست چیە بە فەرموودەی آحاد ؟ وە ئایا وەر دەگیرێت لە بابەتی بیرو باوەڕدا ؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nفەرموودەزانستى فەرمودە مەبەست چیە بە فەرموودەی آحاد ؟ وە ئایا وەر دەگیرێت لە بابەتی بیرو باوەڕدا ؟\nمەبەست چیە بە فەرموودەی آحاد ؟ وە ئایا وەر دەگیرێت لە بابەتی بیرو باوەڕدا ؟\nفەرموودەی آحاد : بریتیە لە هەموو فەرموودەیەک کە مەرجەکانی تەواتری تێدا بەدەست نەهاتبێت ، وە ناو دەبرێت بە هەواڵی آحاد ، ئەویش بریتیە لە سێ بەش :\nیەکەم : مشهور وە پێشی دەوترت (المستفیض)\nدووەم : عەزیز\nسێیەم : وە هەواڵی تاکە کەس .\nهەروەکو چۆن پێشەوایانی فەموودە ئەمەیان ڕوونکردوەتەوە لە نێویاندا پێشەوا حافظ ابن حجر رحمه الله لە پەرتووکی (النخبة) و شەرحەکەشی دا .\nوە هەواڵی آحاد حوجەیە و پێویستە وەربگیرێت لە بیروباوەڕ و غەیری ئەویشدا ، ئەگەر سەنەدەکەی ڕاست بێت .\nوالله ولي التوفیق .\nپێشەوا عبدالعزیز بن عبدالله بن باز\nکەسانێک دەڵێن : فەرموودەی آحاد بۆ چەسپاندانی بیروباوەڕ بەکار نایەت چونکە هەواڵەکانی گوماناوین وەڵامى ئێوە چیە ؟ حوكمی ڕەتكردنەوەی فەرموودەی ئاحاد چیە؟ ئایا كار بەفەرموودەی لاواز (ضعيف) دەكرێت؟ ئایا فەرموودەی صحیح بەسە و پێویستمان بە خوار صحیح نیە و دروست نیە بیکەینە بەڵگە؟ ئایا كۆكردنەوە لە نێوان ئەم دوو فەرموودەیە چۆنە؟\nسەردان: ١,٦٩٠ بەش: زانستى فەرمودە\nپرسیاری دواترکەسانێک دەڵێن : فەرموودەی آحاد بۆ چەسپاندانی بیروباوەڕ بەکار نایەت چونکە هەواڵەکانی گوماناوین وەڵامى ئێوە چیە ؟پرسیاری پێشترئايا ڕاستە زانایانی شیعه باوه‌ڕیان وایه كه‌وا نه‌ته‌وه‌ی كورد له مرۆڤـ نین به‌ڵكو گروپێكن له دێو و جنۆكه؟


جـوان یەکەمین کچۆڵەیە لە جیهان کە پێی خستە سەر مانگ!\nجـوان کچـۆڵـەیەکی کـوردە لە باشـووری کوردسـتان. تەمەنی دوانگـزە سـاڵە، هـەمیشە خەونی بەو هـیوایەوە دەبینی کە ببێت بە یەکەمین کـچ لە هەموو جیهانـدا کە پێی بخـاتە سـەر مانـگ.دوو شـەو بەر لە جـەژنی نـەورۆزی ساڵی رابـردوو، مانگی تابـانی گەش و جـوان، بە تـریـفەی زەویی روونـاک کردبـۆوە. جـوان بە وردی لە ماـنـگی دەڕوانی. بیری لەوە دەـکردەوە، کە لەگەڵ هەردوو براکەیدا، شـڤان کە ساڵێک لە خۆی گەورەترەو دـیلان ساڵـێک لـە خـۆی بچـووکـترە، گەشـتـێک بـۆ سـەر مانـگ بکـەن. جـوان بـەم خەیـاڵەوە نووسـت. خـەونێـکی زۆر خـۆشی بیـنی. لە خـەونـەکـەیـدا لەگـەڵ براکـانی و چـەنـد هـاوڕێیـەکـیدا،خەریکی جـێبەجـێکـردنی پـرۆژەیـەک بـوون، بـۆ ســەر مانـگ.\nبە هەموویان کەشتییەکی ئاسمانیان دروست کـرد و ناویـان لێنا (کوردسـتان ـ ١). کە لە سێ بەشی سەرەکی پێکهـاتبوو. بەشی یەکەم گالێسکەی نیشتنەوە لەسەر مانگ، ناویان لێنا (باوەگوڕگوڕ) بەشێ دوەم ناویان لێنا (ئامـەد) شوێنی دانیشتن و نووست و خواردن و پڕ لە هـەوای ئـۆکسجـین بـو، بەشی سێیەمیش ناویـان لـێنا (کۆبـانی) کە بریتیبوو لە رۆکێتێکی پاڵنەری زۆر بەهێز.سەر لوتکەی چیای(ئاگری) یان لە باکووری کوردستان بۆ دەستپێکردنی گەشتەکەیان دیاریکـرد. لە شاری (مەهابـاد) لە رۆژهـەڵاتی کوردستان جلوبەرگی تایبەتی کەشتیوانییان بۆ دروستکردن،لە شاری سلیمانیش خواردنی وشکی کوردیی وەکو ( کولـێرە، هەنجـیری وشک، مێـوژ، باسووک، کولـیچـە، دانـۆک، گـەزۆ، شەربەتی مێوژ، هەنگوین) و ئاوی سارد، ئاڵای کوردستان، کامیرای ڤیدیۆ، دەزگایەکی پەیوەندی بێتەل و مۆبایـل و چەنـد تابلۆیەکی لەسەرنوسراو و هەنـدێ پێـویستی تریانبـۆ ئامـادەکـردن و خستیانیـانە شـوێنی دیـاریکـراو لـە بەشـی دوەمی کەشـتی ئـاسمانی (کوردسـتان -١) هەریـەکـەشـیان بـوتـڵـێکی گـەورەی پـڕ لـە گـازی ئـۆکسجـینـیان لـەکۆڵەپشتەکـانیان بەست.جـوان فەرمانـدەی تـیمی سـەر مانـگ بـو، دیـلان فـڕۆکـەوانی باوەگوڕگور بوو، شڤانیش فرۆکەوانی ئامەد بو. هەریەکەش لە هـیوا و میـنا و مـریەم، لـە (وێسـتگەی ئاسمانی هـەولـێر) لـە بـەشی راگەیـانـدنی هـەواڵی گەشـتەکەدا بـوون، راستەوخـۆ قـۆنـاغ بە قـۆنـاغی گەشتەکەیان بۆ کەناڵە تەلەفـزیۆن و رادیۆکانی جیهان دەگواستنەوە.لەسەر پەردەی کۆمپیوتەرەکانی ژورەکەیان چاودێری گەشتەکەی کەشتی ئاسمانی(کوردستان ـ ١)دەکرد.\nتاقـیکردنەوە و راهـێنانەکانی مەلـەوانی هـەرسێ کەشتیوانییە ئاسمانییەکان بە رێکی و سەرکەوتویی تەواوبوون. هەموو پێویستی و پێداویستییەکانی گەشتەکەیان ئامادەکردن. دیـلان زۆر حەزی لە گوێگـرتنی سـروود و گـۆرانی رەسەنی کوردییە، داوای لە شـڤان وجـوان کرد، کە رازیبن تۆمـارکەرێکی گەورەی بۆ گەشتەکەیان لەگەڵ خوێـدا بهـێنێت.جـوان و شـڤان دڵیان نەشکانـد و رێیان پێـیـدا کە بیهـێێـت. هەرسێ بەشەکـانی کەشـتی (کوردستان ـ ١)لە سەر سەکۆی هەڵدان لەسەر چیای ئاگری بەستران. جـوان و شـڤان و دیـلان،بە جلوبەرگە سپی تایبەت بە گەشتەکەیان دەرکەوتن.دەستەکانیان هەڵـبڕین و ئێوارە باشیان لە جەماوەری ئامادەبـوو کرد. ئینجا چـونە نـاو (ئـامـەد) ی بەشی دوەمی (کوردستان ـ١). خۆیـان باش بە قـایشەکـانی کورسییەکـانیانەوە بەسـتن.لـەم ساتـەدا، کەمـێک خـێرایی لێـیدانی دڵـیان زیـاتر بـوو.\nخەڵکییەکی زۆر لەسەر گرد و سەربانە بەرزەکان و شەقامەکانی شارەکانی کوردستان و جیهانـدا، چاوەڕێی هەڵدانی کەشتی (کوردستان ــ١)بوون، کە بەرەو مانگ دەرپەڕێت.\nئێـوارەیەکی درەنگ بوو، لە بنکەی چاودێـریـدا (ئـۆکـەی) درا، ژماردنی هـاتنەخوارەوە دەستیپێکـرد: ١٠- ٩- ٨ - ٧- ٦- ٥- ٤ - ٣ -٢ - ١ - ٠ - گرررم. زرمەی دەنگێکی زۆر بەهـێز هات و رۆکێتی کۆبانی لە دواوە ئاگری لێهەستاو و کەشتی (کوردستان ـ ١) بە خێرایەکی زۆری لە رادەبەدەر بەرەو بۆشایی ئاسمانیهەڵدا.. کلکە ئاگرێکی گەشی بەدواوەوە بـوو. نـاخی ئاسمانی روونـاک کـردەوە. دەنگی چەپڵەلـێدان و هـاوارکردن وهەڵهەڵەلێدان و چـڕینی سروودی ئـەی رەقـیب، لە لایەن خـەڵکـییەوە. سیمفـۆنیایـەکی بێوێنەی موزیـکی زۆر خۆشیان پێکهـێنابوو. لە دوای دوو خـولکەک رۆکێتی کۆبانی لە بەشی ئامەد جیابـۆوە و گـڕی گرت و هـاتەخوارەوە و کەوتە نێو (دەریاچـەی وان) ەوە. کەشتییەکە لەچاو ونبوو. دوای چەند خولەکێک لە هـێزی کێشکردنی زەوی رزگاری بو. جارێک بە دەوری زەویـدا سوڕایـەوە. کەشتیوانییەکـان قـایشەکـانیان کـردنەوە. کێـشیان زۆر سوکـتر بـو، وەکو ماسی لە هەوادا لەناو ژوری ئامـەدا مەلەوانیان دەکـرد. ئینجا لە رێی هـەر چوار مـۆتـۆڕە بەهـێزەکـانی کەشتییەکـەوە. بەهـێز و تینێکی زۆر بە گـوڕ و بە خـێراییەوە، بەرەو مانگ بەرزبـوونـەوە.هەرسێ کەشتیوانییەکان زۆر دڵخـۆشبون. شەوێکیان بە قسەی خۆش و پێکەنین بەسەربـرد. تاوێکیش نووستن. کەوتنە رۆژەوە.\nشـڤان: ئـەی بـۆ نـا.ئێمەش حەزدەکەین گوێمان لە گـۆرانییەکی خـۆشی کـوردی بێ.\nدیـلان کاسێتی گـۆرانی (بـاران بـارانە.. هـەور و بـارانە)ی خستەناو تۆمارکەرەکەی.\nشـڤان: خـێرایی و تیـژفـڕینی کەشتییەکەمـان لە رادەبـەدەرە و تیـژتـرین کەشتیـیە. خـێراییەکەی (٠٠٠، ٢٥)بیست و پـێنج هـەزار کیلـۆمەتـرە لە کـاتـژمێرێکـدا.\nجـوان: مـاوەی دوری نێـوان زەوی ومـانـگ لە (٣٨٤) هـەزار کیلـۆمەتـر زیـاترە. بەیـانی دەگـەینبە خولـگەی مانـگ، بـڕوانـن کە مانـگ چەنـد گـەورە و جـوانە.\nجوان: پێویستە من و دیلان خۆمان ئامادەبکەین و بچینە ناو گالێسکەی (باوەگوڕگوڕ).\nجـوان و دیـلان چـوونە نـاو گالێسکەی (باوەگوڕگوڕ) ی یەکەی سەر مانگ. ئامادەبون و (ئـۆکەیـان)بە شـڤان دا. شـڤانیـش باوەگـوڕگـوڕی لە ئامـەد تـرازانـد. بـاوەگـوڕگـوڕ رووی لەسەر سەرمانگ کرد. (ئامـەد) یش کە تەنیا شـڤانی تێدابوو. لە بەرزی شەست بۆ حەفـتا کیلـۆمەتـر بـەدەوری مـانـگـدا دەسوڕایـەوە.\nباوەگوڕگوڕ کە دیلان فـڕۆکەوانئ بوو،بەرەو سەر مانگ ئاراستەی کرد، لەسەر مانگ نزیک بـۆوە، بـەڵام لە شـوێنی دیـاریکـراو بۆ نیشتـنەوەیان، چاڵـێکی زۆر قـوڵی لێـبوو، دیـلان پەشـۆکا. جـوان خـۆی باوەگـوڕگـوڕی ئاراستە کـرد و لە چاڵـەکەی دورخسـتەوە و بـەرەو تەختـاییەک ئاراسـتەی کرد. خـێرایی باوەگـوڕگـوڕی زۆر هـێواش کـردەوە. گـڵۆپەکانی قاچەکـانی باوەگـوڕگـور لەسەر کۆمپیوتەرەکـەی بەردەمیانـدا سووربـوون، نیشانەی ئەوەبوو،کە لەسەر مانگ نزیکـبوونەتەوە. بـاوەگـوڕگـوڕ لـەتـرێـکی داو و وەسـتا، گـڵوڵپەکـانی قـاچەکـانی سـەوزبـوون. نیشانـەی ئـەوەبـوون کە لەسەر مانگـدا نیشـتەوە. مـژدەی گەیشتـنیان بە سەرمانـگ، بە بنکەی چـاودێـری لە هـەولـێر دا.\nجـوان (لەنـاو گالـێسکەی باوەگـوڕگـوڕ لەسـەر مانـگەوە): هـەلـو کاک هـيوا.. هـەلـو مریـەم گیان.. هەلـو میـنا گیان.. من و دیلان دەبینن.. گوێتان لێمانە؟ وەڵامان بدەنەوە؟\nجـوان و دیـلان، لە دوای کەمێک پشوودان و خواردن و خواردنەوە. دەرگای گالێسکەی باوەگوڕگوڕیان کردەوە. پەیـژەی چـوونە سەرمانگیان لە نێـوان دەرگـای باوەگوڕگوڕ و سەرمانگ دانـا. دیـلان کامیراکـەی کردە مـلی.. جـوان پییەکانی خسـتە سـەر پەیـژەکە و دابەزی و پێی راستی لەسەر سەرمانگ دانا و ئینجا پێی چەپی دانا، یەکەمین هەنگاوی لەسەر مانگـدا ناو وتی:\n"ئەمـە هەنگـاوێکی بچـووکی کچوڵـەیەکی کـوردی کوردسـتانییە.. بـەڵام قـەڵـمبازێکی گـەورەی مرۆڤـایـەتییە" وتیشی: "ئای چ رۆژێـکی مـەزنە.. چ سەرکەوتێکی بێوێنەیە بۆ هەمـوو ژنـانی جیهـان" وتیشی: " چ شانـازییەکی گەورەشـە بۆ کوردستان، کە کچـە کوردێـک، بۆ یەکەمـین جـار، پـێی خـستە سـەر مانـگ".\nئینجـا پیاسەیەکـیان لەسـەر مانـگـدا کـرد.. نـزیـکەی(٣٠٠) مەتـر لە باوەگـوڕگـوڕەوە دوورکەوتنەوە. بە دوربین سەیریـان کرد، زنجـیرە چـیایەکی بەرزیـان بینی، لە زنجـیرە چیاکانی زاگرۆسی کوردستان دەچوو. دوایی دیـلان (ئـاڵای کوردستان)ی لە سەر مانگ چەقـانـد و باش دایکـوتی. لەسەر تابلـۆیەکیش وێنەیەکی رەنگـاوڕەنگی هەرسێکیان بە دارێکەوە داکوترابوو ئەویشیان چەقانـد. لەژێر وێنەکەدا نوسرابـوو. ئێمە خوشکـێک و دوبـرا (جـوان، شـڤان، دیـلان) کە کوردین و لە کوردستانەوە هاتووین بۆ سـەر مانگ.. پەیـامی ئاشتیمان بۆ هەمـوو مـرۆڤـایـەتی هـێـناوە".\nتابلۆیـەکی تریشیان چەقانـد، کە میدالیایەکی گەورەی لە زیـو دروستکـراوی پێوە قـایـم کرابـوو، لە سەر دیوی یەکەمی میدالیاکە، وێنـەی کـچ و کوڕێکی منـداڵـن، کە دەسـتی یەکتریـان گرتووە، جلوبـەرگی کوردیـیان لەبەردایە. لەسەر دیـوەکەی تـری میـدالـیاکە مێژووی رۆژی گەیشـتنیان بۆ سەرمـانگ (١/ نـەورۆز/ ٢٧٢٠) کوردی لـێنووسراوە. هـەنـدێ خـاک و خـۆڵ و بـەردی سـەر مانگـیشـیان کـردە ناو تـورەکـەیەکـەوە. تـا زانـا جـیـۆلـۆجـییەکـانی کوردسـتان تـوێـژینەوەیـان لەسـەر بکـەن. گـەر لە نێـو جلەکـانیانـدا ئامێری فـێنکردنـەوە نەبـوایە، بەرگـەی گەرمیی رۆژی سەرمانگـیان نەدەگـرت. کـێشی جـوان لەسەر زەوی (٥٦) کیکـۆ گـرام بـوو، بەڵام لەسەر مانگـدا(٩) کیلۆگـرام بـوو. گەر بازێکی گەورەی بەرەو ئاسـمان بدایـە، بە قـەد بـاڵای کۆشکـێکی باڵا سێ نهـۆمی بـەرزدەبـۆوە. چـونکە هـێزی کـێشکـردنی مانـگ لاوازە.\nجـوان و دیـلان گەڕانەوە بۆ ناو گالـێسکەی باوەگوڕگوڕ. کەمێک پشویـان دا. ویسـتیان کلـیلی (سویـچی)مۆتـۆڕەکـانی باوەگـوڕگـوڕ بابـدەن و هـەڵی بکەن، تومـەس لە کـاتی دابـەزیـنی دیـلان بـۆ ســەر مـانـگ، کـۆڵـەپشـتەکـەی لـێکەوتـبـوو و شکابـوو. جــوان پێـنوسەکەی خسـتە شـوێـنی کلیـلەکەوە و بایـدا و هەڵیکـرد. کـێشەیـەکی تریشـیان بـۆ دروست بوو. پاتـری وزەبـەخـشی کارەبـاییەکـان،شـەحـنی زۆر دابـەزیبــوو، تـوانـای بـزوانـدنی مـۆتـۆڕەکـانی. گـالـێسکەی بـاوەگـوڕگـوڕی نەبـوو. دوخـێکی زۆر دژوار و چارەنوسساز بوو، بۆ جـوان و دیـلان. لە نێـوان ژیان و مـردنـدا بوون. دوای دامان و رامـان و بیـرکـردنـەوە. جـوان دەزگـای تۆمـارکەرەکەی دـیلانی بینی، کە لەگەڵ خۆیـدا هـێنابـووی بـۆ نـاو گالـێسکەی بـاوەگـوڕگـوڕ. تـۆمـارکەرەکەی لە دیـلان وەرگـرت و پشـتەکـەی کـردەوە کـە چـوار پیـلی گـەورە تێـدا بـوو، چـوار پـیـلی یەدەکـیـش لەنـاو کۆڵـەپشـتەکەی دیـلانـدا بـوو. جەمسەرەکـانی هەمـوو پیلاکـانیان بەیەکـەوە بەســتن و وایـەری پاتـرییـەکەی باوەگـوڕگوریان بـە هەردوو جـەمسەری پیـلە لێکـدراوەکـانـەوە بەسـت. جـوان پێنـوسەکەی بـادا، مـۆتـۆڕەکـانی باوەگـوڕگـوڕ کەوتـنەوە کـار. ئیـنجـا دیـلان پەنجـەی بـە دوگـمـەی بەرزبـوونـەوەی باوەگـوڕگـوڕدا نـا. بە خـێراییـەکی زۆر بـەرو ئاسـمانی مانـگ بەرزبـوونـەوە. زۆری پێنەچـوو، گەیشـتن بە ئامـەد کە شـڤانی تێـدا بوو، تا ئەو کاتە سی جار بە دەوری مانگـدا سووڕایەوە. گالێسکەی باوەگوڕگوڕ نـووسایـەوە بە ئامـەد. جـوان و دیـلان چـوونەوە نـاو ژوری ئامـەد و لەگـەڵ شڤانـدا یەکـیان گرتـەوە و ـباوەشـیان لە یەکـتری دا و پیـرۆزباییـان لـە یەکـتری کـرد. ئینجـا باوەگوڕگوڕ رۆڵی نەمـا. بـۆ بارسـووکی گەڕانـەوەی ئامـەد بـۆ سـەرزەوی، شــڤـان بـاوەگـوڕگـوڕی لـە ئامـەد تـرازانـد و لـە ئاسمانـدا جـێـیان هـێـشت. نـازانـن کـە چی بەسـەرهـات.\nلە کوردسـتانـدا، ئامـادەکـاری بـۆ گـەڕانەوەیـان کـرا، بەلـەمـێکی گـەورەی تایبـەتی لە ناوەڕاستی (دەریاچـەی دوکـان)ی نـزیکی شاری سلـێمانی لە چـاوەڕوانی گەڕانـەوەی کەشتییەوانەکانـدا بـوو. بە هـەزاران کەسیش لە رۆخی دەریاچـەی دۆکاندا ریـزببوون.\nکەشـتی (کوردسـتان - ١) گەیشتەوە نێـو بەرگەهـەوای زەوی. شـڤان هـێواش هـێواش خێراییەکەی کەمکـردەوە. هەرسێ کەشتیوانییەکە (جـوان ، شـڤان، دیـلان). لە بـەرزی پێنج سەد مەتـرەوە بە پەڕەشوت خۆیان هەڵـدایە نـاو ئاوی دەریاچەی دوکان، یەکسەر دەریانیان هـێنان و خستیانیانە ناو ژورێکی بەلەمەکەوە. پێش کەشتییوانەکانیش كه‌شتی (کوردستان ـ ١) یش کـەوتە نـاو دەریاچـەی دوکـان. ئەویـشـیان خستە سەر بەلـێمێکی گـەورە بـۆ ئەوەی لەمـۆزەخـانەی سلـێمانی دابنـرێـت.\nهەرسێ کەشتییەوانەکان بۆ ماوەی هەفتەیەک لە (دابڕینی تەندروستی) دا مانەوە، لە لایەن لیژنەیەکی پزیشکییەوە، هەموو پشکنینێکیان بۆیان کرد، نەباکە ڤایرۆسی سەری مانگ چوبێتە گیانیانەوە. دەرکەوت کە هەرسێکیان تەنـدروستن و هەڵگـری هـیچ ڤـایـرۆس و پەتـایەک نـین.\nجـوان لە پەیامەکەیـدا بۆ جەماوەری پێشوازیکەران، وتی: "راستە کە گەیشتن بۆ سەر مانـگ سەرکەوتینێکی زۆر گـەورەیە.. بەڵام سەرمانگ نە ئـاوی لێیە و نە هـەوا و نە ژیـان.. هـیچ شوێنـێک لە کوردسـتانی شیرینـمان و لە ئەستـێرەی زەوی دڵگـیرتـر نییە. بۆیە دەبێـت، هەموومان ژینگەی سروشتی کوردستانی نیشتیمانی جوانـمان بپارێـزین".\nلەم کاتەدا، دایکی جوان، بانگی جوانی کرد: "جوان گیان، هەستە نانی بەیانی دەخۆین"، جـوان: "ئای دایکە گیان چی خەونێکی خۆشم بینی. دوای نانخواردن بۆتانی دەگێڕمەوە".\n• بۆبیـرۆکەی ئەم چیڕۆکەم، سوودم لە گەشـتەکەی کەشتی ئاسمانی (ئەپـۆلـۆ - ١١) وەرگرتـووە، کە لە ساڵی (١٩٦٩ ز) یەکەمین کەشتی بـوو کە لەسـەر مانـگدا نیشتەوە.\n• ئەم چیڕۆکەم (چیڕۆکـێکی خەیاڵی زانستی)یە، کە تا ئەمڕۆش ئەم ژانـرە چیڕۆکە لە ئـەدەبی منـداڵانی کوردمانـدا زۆر کەمـە. زۆر بەکەمیـش چیڕۆکنووسانی منـداڵانی کوردمـان خۆیـان لـە وێـزەی داون.. ئـەم چیڕۆکە بـۆ ئاستی مێـردمنـداڵان گـونجـاوە.\n١٠\_١\_٢٠٢١ - نەرویـج


سەیر و سەمەرەکان.. 20 ئافرەتی جیاواز لە جیهاندا\n1. بچوکترین ئافرەت.. بچوکترین و کورتترین ئافرەت لە جیهاندا خەڵکی ”هندستانە“ لە ساڵی 1993 لە دایک بووە درێژیەکەی تەنیا 63 سم.\n2. درێژترین ئافرەت.. بە حەوای ئەمازۆن ناو دەبرێت و درێژیەکەی 2.08سم، ئەم ئافرەتە پێشتر پیاو بوە و رەگەزی خۆی گۆڕیوە بۆ ئافرەت و لە دراماکانی ئەمەریکادا دەردەکەوێت.\n3. باربی راستەقینە.. زۆربەی منداڵەکان حەز دەکەن وەکو باربی بن، بەڵام ئەمجارەیان راستە و ( ڤالیریا و لوکیانوڤا) چەندین نەشتەرگەری جوانکاریان بۆ کراوە تاوەکو شێوەیان وەکو باربی لێ بێت.\n4. گەورەترین مەمک.. (مایرا هیلز)ی ئەڵمانی خاوەنی گەورەترین سینگ و مەمکە و دوای ئەنجامدانی چەندین تاقیکردنەوە تاوەکو بوە بە خاوەنی ئەو مەمکانە.\n5. باریکترین ناو قەد.. (کاتی یونگ) خاوەنی باریکترین ناو قەدە و ئەویش دوای ئەنجامدانی چەندین نەشتەرگەری تاوکو وای لێهاتوە.\n6. گەورەترین سمت.. (میکیل روفینیلی) خاوەنی گەورەترین سمتە و 243 سم.\n7. ددانی سمشێری.. پیاوە کۆنەکانی ئەندەنوسیا دەڵێن ئەو ئافرەتانەی ددانیان شێوەی سێ گۆشەی و شمشێریان هەبێت زۆر جوان و بەقیمەتن.\n8.ئافرەتی بێ پرچ.. لە ساڵی حەفتاکان نمایشکاری جل و بەرگەکانی بەریتانی (گیل پورتر) یەکێک بوو لە جوانترین ئافرەتەکانی ئەو کاتە و بە بەردەوام وێنەی لە بەرگی گۆڤارەکان بوو، بەڵام لە ساڵی 2005 گیل توشی نەخۆشیەکی دەگمەن بوو کە هیچ مویەک یان پرچێک بە جەستەیەوە نەدەما و بە پێچەوانەوە خۆی نەشاردەوە و بەم ستایلەوە دەرکەوتەوە و ناوبانگی زۆری پێ دەرکرد.\n9. بۆتۆکسی زۆر زیاتر.. ئەم ئافرەتە لە رادەیەکی زۆر بۆتۆکسی بۆ لێوەکانی کردووە دەیەوێت لە شێوەی (جێسیکا رابێت)ی کارتۆنی دەربکەوێت و مەترسی ئەوەی لەسەر بوو کە لێوی بتەقێت بەڵام خۆش بەخت بوو کە تەندروستی باشە.\n10. درێژترین پرچی لول.. ئەم ئافرەتە ماوەی 28 ساڵە هیچ دەستکاری پرچی نەکردوە و نەیبڕیوە و چەندین جاریش پزیشکەکان پێیان وتووە کە کێشەی تەندروستی بۆ دروست دەکات لەبەر گرانی پرچی کە ئازاری پشتی دەدات.\n11. بەهێزترین ئافرەتی جیهان.. ئەم ئافرەتە پۆڵەندیە توانایەکی زۆری هەیە و دەتوانێت پیاوێک بە ئاسانی هەڵبگرێت و فڕێی بدات وەکو بوکەڵەیەک، لەگەڵ هەر ئافرەتێکیش کێ بڕکێ بکات دەیباتەوە، ئەم ئافرەتە هەر بە منداڵی خەریکی بەرزکردنەوەی قورسایی بووە.\n12. واز ناهێنێت لە سەرکەوتنی شەپۆلی دەریا.. دوای ئەوەی لە ساڵی 2003 بەهۆی ئارەزوەکەیەوە باڵێکی لەدەست دا لەکاتێکدا لە نێو دەریادا بوو (قرش)ێک باڵی لێکردەوە و تاکو ئێستاش وازی نەهێناوە و خەریکی ئارەزوەکانی خۆیەتی و چەندین خەڵاتیشی برووەتەوە.\n13. زۆرترین تاتۆی لەسەر جەستەی کێشاوە.. (جولیا گنوس) ئەو ئافرەتەی زیاتر لە95%ی جەستەی کردووە بە تاتو ئەمە لە تەمەنی 35 ساڵی دەستی پێ کرد دوای ئەوەی لەبەر نەخۆشی پێست کە جێگایەکی جەستەی تێک چو بوو بە تاتو شاردیەوە و پاشان زۆر حەزی لە تاتۆ کرد تاکو هەموو جەستەی خۆی تێ نا.\n14. قەڵەوترین ئافرەتی جیهان.. ئەم ئافرەتە کێشی لە کێشی ئۆتۆمبێلی (شاریتی پیرس) زیاترە.\n15. دوو سەر لەسەر یەک جەستە.. لە حاڵەتێکی سەیردا لەسەر یەک جەستە دوو سەری جیاوازی پێوەیە و بەڵام یەک جەستەیان هەیە و زۆر بەخۆشیش دەژین.\n16. گەورەترین پێ.. (ماندی سیلارس) خاوەنی گەورەترین پێیە لە جیهان و تاکو ئێستاش پزیشکەکان نەیانزانیوە هۆکاری ئەم گەورەبوونە چییە.\n17. دەم و لێوێکی زۆر سەیر.. (گریس ماکدانیلز) لە حاڵەتێکی زۆر سەیردا دەم و لێوی زۆر گەورە بوونە و دەموچاویشی زۆر گۆڕاوە، پاشان پەیوەندی بە گروپێکی سێرکەوە کردو زۆر کەس حەز بە بینینی دەکەن و ناوبانگێکی زۆری دەرکردووە.\n18. ئافرەتێک بە 6 مەمکەوە.. ئەم ئافرەتە لە حاڵەتێکی دەگەمەن و سەیردا خاوەنی 6 مەمکە.\n19. نەشتەرگەری جوانکاری.. ئەم ئافرەتە شێوەیەکی زۆر ناشرینی هەبوو بەڵام دوای ئەنجامدانی نەشتەرگەری شێوەی زۆر گۆڕاو زۆر ڕازییە لە شێوە تازەکەی.\n20. ئافرەتێک بە بێ لوت (کەپو).. کاسیدی هوپر، ئەم ئافرەتە بەم شێوەیە لەدایک بووە و لوت و چاوی نییە، بەڵام دەتوانێ ئۆکسجین هەڵمژێت بەڵام ناتوانێت بۆن بکات.


ئەم هاي ژخوە نەمان ئو مە ڕيعايەتا تەدبيران نەكر - Kelhaamed\n2018-08-19 10:18:23 / Têhev 2146\nهەڤپەيڤينا جڤاكا كوردان بسەيدايێ بَدِيعُ الزَّماَنْڕَه: ڕەچەتا كوردان\nس: - ﴿ئەم تشتني نەباش دبهيزن. بتايبەت ژي ژ غەريمسلمان... مەسەلا تێ گۆتن كو قيزەك مسلمانا ڕەڤاندنە، لفلاندەرێ وها چێبويە، لجهێ دن وها چێبويە. چێبويە، چێبويە، چێبويە.﴾\nج: - ﴿بەلێ، مخابن، دەولەتكي كو هێ نوبە ئو شۆليبە ئو مللەتكي كو جاهل و پەريشان بە تێدە دەركەتنا تشتێ وها پيسو نە قەنج وەكهاوێ كو زەروريە. (دناڤ ڤان شەرطو مەرجێن مەنفي دە تشتێن نەقەنج تو بكي نەكي وێ چێ ببن)﴾\n﴿ددەورا بەرێدە تشتێ هێ خەرابتر هەبون لێ وە نەدديت. لێ ئانها وان تشتان تێن ديتن. دەردكي كو وەرە ديتن تەداويا وي ڕحەتە. هەم ئەڤژي هەيە: وەك دەولەتێ مەثلا دتشتێن مەزندە ديتنا قصوران بتنێ ژي نەخوەشيە. بجەربەزەتيێ، ياني كو مەرەڤ عەقلێ خوە دتشتێن نە قەنجدە بخەبتينە، هەم مرڤ دخاپە هەم ژي غەيري مەرڤ دخاپن.﴾\n﴿طەبيعەتێ جەربەزەتيێ ئەڤە: نەقەنجيێ وەكهاوێ كو چێچكا دكە (زێدە دبە) ددە نيشاندان ئو بسەر قەنجيێ دكەڤە. مەثلا؛ جەربەزەيێ كو عەقلێ خوە دنەقەنجيێ دە دخەبتينە وها بفكرە: هەر فەردەكي ڤێ عەشيرێ بەلغەما كو ڕۆژكێ داڤێژە، دوربونا واني ژهەڤدو دمەكاندە ژهۆلێ ڕاكە ئو وێ بلغەمێ د فەردەكي تەنێدە تەخەيول بكە، ئو فەردێن دن ژي تەڤا لوي قياس بكە ئو بوێ نەظەرێ لوان بنەڕە، وێ دخيالێ دە زلامكي چەوا چێببە؟﴾\n﴿يان ژي هەر ئينسانكي دسالكێدە بهنا پيس كو دەردخە، خيال بكە كو ددەقەكێ دە ژ شەخسەكي تەنێ دەركەڤە، وێ دخيالێ دە زلامكي چەوا چێببە؟ كو بڤي هاوي مەرەڤ بفكرە زلامێ ئەول كو بەلغەمێ دەردخە وێ چقاس پنتي بە ئو زلامێ كو بهنێ دەردخە وێ چقاس بهنا پيس ژێ وەرە. حتا كو خيالەن چەعڤێن خوە و پۆزێ خوە بگرە ئو بەر بدەرڤەدە بازدە ژي لۆمە لێ نايێ كرن﴾\n﴿كەسێن جەربەزە كارێ واني عەجێب و غەريب ئەڤە. دزەمان و مەكان دە تشتێ كو ژهەڤدو دورن وان دگهينە هەڤ ئو دكە يەك، وەك هاوێ كو لجيكي ئو دزەمانكيدە چێبوبن. بوێ پەردا خوەيا ڕەش لهەر تشتي دنەڕە. حەقيقەتەن كەسێ جەربەزە وەك ماكينا هەمي ئەنواعێ تشتێ غەريبە.﴾\n﴿تەدي عاشقێ كو عەقلێ خوە بجەربەزەتي تەڤلهەڤ كريە، د نەزەرا وي دە تەمامێ كائيناتێ كەتيە جەزبا عەشقو مەحەببەتێ، دڕەقسە ئو دكەنە. ديا كو زاڕۆكێ وێ وەفات كريە دنەزەرا وێدە ژي كائينات بحوزنو شينە ئو دگري. ياني هەركەس فێكيێ موناسبێ حالێ خوە ددەهەڤ﴾ لێ ئەڤيا نا بە قياس، نەخاسم ژي د مەسەلێن مزندە وەك دەولەتێ\n﴿دڤێدەرێدە ئەزێ ژوەڕە ميثالكي بينم: مثلا زلامكي ژوە ژبۆ كو بگەڕە ئو بهنا خە بەردە هەڕە ناڤ باخچەكي بگولو كوليلك ئو گەلەك خوەشو لهەڤ عەدلاندي، لێ تە دي دوربونا ژ نوقصانيان خاصێ بجەننەتێيە ئو دڤێ عالەما كەونو فەسادێدە دهەر كەمالێدە نوقصانيكي ژي هەيە، دهنك گۆشەيێن ڤي باخچي دە ژي تشتني پيسو گەني هەنە، ددلێ ڤي زلاميدە دەرباسدبە كو هەڕە لوان تشتێن گەني تەنێ بگەڕە ئو بنەڕە، ئو دچە وەڕ دكە. وەك هاوێ كو دوي باخچيدە ئەو تەنێ هەنە، ئيدي دخيالا ويدە ڤان تشتێن گەني مەزن و فرە دبن، ئيدي ڤي باخچي وەك سەلەخانێ ئو وەك سەرگوكي مەزن دبينە، دلێ وي دغەلە، ڤەدڕشە ئو ژور نەفرەت دكەو دڕەڤە﴾\n﴿گەلۆ ڤێ خيالا كو حەياتا ئينسان دفەتسينە حيكمەتو مەصلەحەت وێ ژێ ڕازيبە؟﴾\nحيكمەت و مەصلەحەت دوحەب خەصلەتێن سەرەكەنە دموعامەلەو كارێن جڤاكيدە كو مەرەڤ بوان عەمەل بكە مەرەڤ ريا ڕاست دبينە. حيكمەت؛ ئەوە كو مەرەڤ هەر تشتي دجيێ ويدە دەينە، حيكمەت بموحاكەما عەقلێ بەشەر چێ دبە. مەصلەحەت ژي ئەوە كو مەرەڤ قەنجيێ تەرجيح بكە لسەر نەقەنجيێ. كەسەكي بعاقل ڕازي نابە كو حەياتا وي بخيالێن جەربەزە لێ ببە ژەحر. ئوستاد دبێژە دسيستەما نو يا دەولەتێدە هنەك تشتێ نەقەنج ژي هەنە، ڤيا ڕاستە، لێ چما هون هەما ڤان تشتێ نەقەنج تەنێ دبينن ئو ئێ قەنج نابينن؟\nنەتيجا كار و فكرەكێ دەما زرارێ نەدە مەعنەويات و دنيا مەرەڤ ئەڤيا حيكمەت و مەصلەحەتە. تشتێ كو دكەڤە پێشيا حيكمەت و مەصلەحەتێ تەعەصوبە، نژادپەرەستيە، دنياپەرەستيە، دوركەتنا ژ مەعنەوياتێ و عەمەلێ صالحە ئو هەر وها... چاڤكانيێن پرسگرێكێن مە ژي تەڤ نەريعايەتكرنا حيكمەت و مەصلەحەتێنە.\n﴿كەسێ خوەشك ببينە خوەشك دفكرە، كەسێ خوەشك دفكرە خەونێن خوەش دبينە، كەسێ خەونێن خوەش دبينە ژحەياتا خوە لەززەتێ دستينە﴾\nس: - ﴿فەدايێن ئەرمەنيان هەوقاس خەرابي كرن، ئانها ژي ئێ موعتەبەر بونە ئەو. زەحرا وان بچەعڤێ دەرمان لێ تێ نەڕين﴾\nج: - ﴿چمكي خەرابيا وان ئاليكاريا قەنجيێ كر﴾ ياني خەرابيا كو دكرن ظولما دەولەتێ ژ هۆلێ دا ئالي، عەدالەتێ تەجەللي كر، كو ئەو خەرابي نەبونان بەلكي عەدالەتێ ظهور نەكرانا. هون ژي ئيدي ظولمێ بتەركينن.\n﴿هەگەر ئەو تەركا تەخريبێ بكن ئەمێ ئيدي بێژن ڤانا نە موفسدن. يان نا، هەگەر ڤانا وان نەقەنجيا نەكربونان وێ ئەو نەخوەشينا وان ڤشاري بمانا ئو وێ زرارا وێ زێدەتر بونا، مەثەلا بوخار دەما كو مەنفەزكێ نەبينە ئو دەرنەكەڤە زەلزەلێ چێدكە.﴾\n﴿جارنا ژ خێرێ شەڕ دوەلدە، جارنا ژي ژ شەڕێ خێر دوەلدە. گەلەك كەسێن شەرير، ياني ئێ كو فيعلێ خەراب دكن هەنە ئەو خەرابيێ وان خزمەتێ دكن ژبۆ مەقصەدا كەسێن قەنج، ژبەر ڤێ، ڤان كەسێن خەراب ژي دشەكلێ كەسێن قەنجدە تێن ديتن، ئو وان خەرابيێ واني كو خزمەتا كەسێن قەنج كرنەژي تێن پەسندان. ژبۆ كو تو خانيێ خوە تەعمير بكي تو ڕابي دەست بخەراكرنا وي بكي ئو يەك ژي ژبو دزيێ وەرە ديوارێ تە قول بكە، ڤي كەسێ دز ژ ئاليكي ڤە ئاليكاريا تە دكە. فەقەط وەختا كو تە خانيێ خوە تەعمير كر برا هايا تە ژێ هەبە﴾\nمە دخوەست سيستەما ئيستيبدادێ خەرا ببە ئو مەشروطيتا مەشروعە وەرە ئاڤاكرن، ئەرمەنيان ژي دخوەستن ژبۆ ئازاديا دەولەتا خوەيا سەربخو دەولەتا عوثماني خەرابكن، ئەو خەرابيا كو وان دوان ڕۆژاندەكر خزمەتا مەقصەدا مەكر. ژئانها پێڤە گەرەك ئەم هاي ژخوە هەبن.\nلێ مخابن، ئەم هاي ژخوە نەمان ئو مە تەدبير نەستەند، يان ژي ڕيعايەتا تەدبيران نەهاتكرن، كەسێن كو شەڕێ ئو خەرابيێ دخوەستن تەخريباتێن وان دەوامكرن، سيستەما مەشروطيەتا مەشروعە تو جاري ڕونەنشت، خوەستەكا خەلكێ موسلمان نەهات جي، خوەستكا ئينگليز و دەولەتێن ئەجنەبيێن دن هات جي، سيستەما خيلافەتێ هەلوەشيا، عالەما ئيسلامێ كەت بن حوكمێ كوفرێ، جهو بون خوەدي دەولەت، نژادپەرەستي و وەلاتپەرەستي و ملليەتا مەنفي و گەلەك فەلسەفێن جاهلي كەتن ناڤ موسلمانا، عالەما ئيسلامێ لگۆري قەوم و عەشير و قەبيلەيان پەرچە پەرچە بو، كوفرگها مەقصەدا خوە.\nÊ Berê Di Dinya Me Ya Îro De Înqîlabek Dunyewî û ‘Ecêb Heye\nÊ Li Pey ئيعلايێ كەليمەت الله بپێشڤەچونێڤە گرێداييە


پرۆژه‌ی پاسكیلسواری لە سلێمانی ده‌كرێته‌وه\n20/11/2017 11:01 AM\nله پاركی هه‌واری شار له سلێمانی، پرۆژه‌ی پاسكیلسواری كراوه‌ته‌وه بۆ ئه‌و كچ و كوڕانه‌ی ئاره‌زووی وه‌رزش و پاسكیلسواری ده‌كه‌ن. ئه‌و پرۆژه‌یه‌ش بۆ یه‌كه‌مجاره له‌سه‌ر ئاستی عیراق و هه‌رێمی كوردستان بكرێته‌وه‌و به ئامانجی به‌كه‌لتوركردنی پاسكیلسواری و هه‌روه‌ها وه‌رزشكردنه بۆ ته‌ندروستیی باشی گه‌نجان.\nنیان یاسین سه‌رپه‌رشتیاری ئه‌و پرۆژه‌یه، كه خۆی یاریزانی پاسكیله‌و 6 ساڵ پاڵه‌وانی عیراق بووه‌و تائێستا 13 خاوه‌نی مه‌دالیای ئاڵتون و برۆنزه له‌سه‌ر ئاستی وڵاتانی ده‌ره‌وه.\nله‌باره‌ی پرۆژه‌كه‌وه به خاك-ی راگه‌یاند: پرۆژه‌كه بیرۆكه‌ی خۆم بووه‌و حه‌زمكرد شوێنێكی تایبه‌تی بۆ دیاریبكه‌م تاوه‌كو كوڕان و كچان به ئازادانه بێن پاسكیلسواری بكه‌ن. چونكه له‌ناو شار رێگه‌وبان زۆربه‌ی كێشه‌ی هه‌یه‌و بۆ پاسكیلسواری شیاو نیه‌و قه‌ره‌باڵغه. هه‌ربۆیه پاركی هه‌واری شارم هه‌ڵبژارد.\nوتیشی: له‌ڕووی داراییه‌وه هاوكاری نه‌كراوم و خۆم 70 پاسكیلی قه‌باره جیاوازو شێوه جیاوازم دابینكردووه بۆ كوڕان و كچان به‌پێی ته‌مه‌نیان، هه‌روه‌ها راهێنه‌رم دابینكردووه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ی لێی نازانن به باشترین شێوه فێربكرێن.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد، بڕیارمداوه مانگانه له‌ناو هه‌مان پاركدا پێشبڕكێیان بۆ سازبكه‌م و ئه‌وانه‌ی سه‌ركه‌وتوو ده‌بن خه‌ڵاتیان ده‌كه‌ین به مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی ئاره‌زوومه‌ندان زیاتر هه‌وڵبده‌ن و خۆیان به‌ره‌وپێش به‌رن. ته‌نانه‌ت ده‌مانه‌وێت به شێوه‌یه‌ك فێریان بكه‌ین كه له داهاتوودا فێرخوازان به‌شداری پاڵه‌وانێتییه‌كانی عیراق و ده‌ره‌وه پێبكه‌ین.