02 лістапад 2015, 08:53\nНобэлеўскі ляўрэат Сьвятлана Алексіевіч — пра Надзею Саўчанку, палеміку з Аляксандрам Лукашэнкам і маральны капітал.\nНекалькі дзён таму ўкраінская ваеннаслужачая Надзея Саўчанка, абвінавачаная расейскімі ўладамі ў спрыяньні забойству двух расейскіх журналістаў улетку 2014 году ў Луганскай вобласьці, у лісьце, перададзеным з-за кратаў карэспандэнту Радыё Свабода, зьвярнулася са словамі падзякі да ляўрэата Нобэлеўскай прэміі па літаратуры Сьвятланы Алексіевіч. Мінулай зімой Алексіевіч прымала ўдзел у кампаніі за вызваленьне Саўчанкі і, у прыватнасьці, высока ацаніла маральныя і грамадзянскія якасьці Надзеі. Вось фрагмэнт зь ліста Саўчанкі:\nЯ не знаёмая [са Сьвятланай Алексіевіч] і, на жаль, пакуль не чытала яе кніг. Але ўжо замовіла іх у турму. Я калісьці, яшчэ раней, пачула назву «Ў вайны не жаночае аблічча» і саркастычна ўсьміхнулася, бо я з жанчын, якія бачылі аблічча вайны... Але я зразумела, што нашы меркаваньні з аўтарам шмат у чым супадуць, што гэта кніга — не шавіністычны трактат пра тое, што месца жанчыны на кухні, а хутчэй наадварот — ода жанчыне. Я абавязкова прачытаю гэтую кнігу. Калі зможаце, абавязкова перадайце мае словы Сьвятлане Алексіевіч. І маю ўдзячнасьць за стаўленьне да мяне і да Ўкраіны.\nУ інтэрвію Радыё Свабода ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры Сьвятлана Алексіевіч гаворыць пра Надзею Саўчанку, сваю завочную палеміку з прэзыдэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам і абмежаваныя магчымасьці сучаснай літаратуры:\n— Сьвятлана Аляксандраўна, адказваючы на просьбу Радыё Свабода аб інтэрвію, вы пажадалі Надзеі Саўчанцы «мужнасьці ідэалізму». Не маглі б вы патлумачыць, што менавіта мелі на ўвазе?\nСудзяць ня Надзю, а Ўкраіну, судзяць жаданьне Ўкраіны быць незалежнай, пачаць сваё жыцьцё.\n— Я думаю, для таго, каб чалавеку жыць, патрэбен ідэалізм, настолькі трагічнае наша існаваньне, зыходзячы з асаблівасьцяў таго часу, якое выпала на наша стагодзьдзе. Для жыцьця нам усім неабходная мужнасьць, але і безь вядомага ідэалізму сёньня ня выжыць — асабліва Надзеі, якая апынулася ў вельмі складанай жыцьцёвай сытуацыі. Мужнасьці ёй не займаць; ідэалізмам была яе галадоўка. Тысячы людзей хацелі б ёй дапамагчы — тысячы рускіх, беларускіх людзей, іншых людзей ва ўсім сьвеце — але ўсе яны бездапаможныя. Такія аўтарытарныя сыстэмы — яны робяць людзей бездапаможнымі ... Адсюль маё пажаданьне да Надзеі — аб мужнасьці ідэалізму.\n— Адказваючы на ваша інтэрвію Радыё Свабода, Надзея, трэба аддаць ёй належнае, не жадае здавацца лепш, чым ёсьць — яна шчыра прызналася, што не чытала вашых кніг. Тым ня менш назва вашай, мабыць, самай вядомай, кнігі, «У вайны не жаночае аблічча», падштурхнула Саўчанку да разважаньняў пра тое, як яна ўспрымае вайну, як яна глядзіць у твар вайне. Як вам здаецца, ваша і яе разуменьне вайны — і жанчыны на вайне — мае нешта агульнае?\n— Вядома, Надзя ведае пра вайну больш, чым я, хоць я праслухала сотні апавяданьняў пра вайну і сама была на вайне ў Аўганістане. Тая вайна, якую я бачыла, — гэта ўсё ж такі ня так глыбока, гэта не параўнаць з пранікненьнем Надзі, паколькі яна ўдзельнічала ў многіх войнах. Такія яе характар і яе натура, яны, як калісьці ў Надзеі Дуравай, запатрабавалі менавіта такой формы рэалізацыі сябе. Надзя — вельмі моцны, вельмі цікавы чалавек, вельмі незвычайная жанчына, незвычайная для нашага часу, і за гэта ёй помсьцяць, перш за ўсё ёй помсьцяць мужчыны. Звычайныя мужчыны, якія зусім ня здольныя ўбачыць жанчыну роўнай сабе, вышэй за сябе. Ніякіх доказаў яе віны няма, яе віна толькі ў тым, што яна абараняла сваю радзіму. Яна сама наважылася на такі ўчынак, ніхто яе на вайну не пасылаў, гэта не было нейкім службовым заданьнем — гэта быў яе сардэчны пасыл.\nВайну даўно пара прыраўняць да людаедзтва: на двары XXI стагодзьдзе, а людзі ўсё яшчэ вырашаюць свае спрэчкі на тым узроўні, калі яны насілі зьвярыныя шкуры.\nЯ часта сабе казала, што, напэўна, ня здольная была б зрабіць тое, што зрабілі мае героі. Напрыклад, цягнуць параненага мужчыну пад сто кіляграмаў, цягнуць яго на сабе, калі ў табе балетная вага, як мае гераіні казалі. Ня ведаю, як я магла б страляць, бачыць кроў ... Надзя гэта ўсё змагла зрабіць. Я не страляла, я бачыла забітых толькі адзін раз, і гэта стала для мяне вялікім узрушэньнем. А Надзя дакранулася да гэтай чалавечай брыдкасьці. Вайну даўно пара прыраўняць да людаедзтва: на двары XXI стагодзьдзе, а людзі ўсё яшчэ вырашаюць свае спрэчкі на тым узроўні, калі яны насілі зьвярыныя шкуры. Адзіная розьніца ў тым, што раней забівалі дубінкамі, а цяпер вялікая разнастайнасьць зброі, але ўсё роўна мы жывем у барбарскі час. Я перакананая, што ваяваць трэба з ідэямі, а не зь людзьмі. Надзя ведае пра вайну куды больш за мяне, пра мужчынскую прыроду яна ведае больш, як і наогул пра тое, які жахлівы і які прыўкрасны чалавек.\n— Вы напэўна сочыце за ходам судовага працэсу над Саўчанкай. У вас ёсьць хаця б кропелька ідэалізму — скарыстаюся вашым слоўнікам — з нагоды выніку гэтага суда? Ці вы лічыце, што ход яго прадвызначаны?\n— Не, я думаю, што пытаньне адкрытае. Несумненна, што гэта палітычны працэс: судзяць ня Надзю, а Ўкраіну, судзяць жаданьне Ўкраіны быць незалежнай, пачаць сваё жыцьцё. Таму якія могуць быць яшчэ палітычныя выкрутасы, каго на што могуць памяняць, як усё гэта будзе — зусім незразумела. І ў Беларусі, і ў вас у краіне жыцьцё ўладкаванае па-фэадальнаму, яно залежыць ад дзівацтваў кіраўнікоў.\n— Ужо месяц вы — сусьветна вядомы пісьменьнік. Ваш талент і Нобэлеўская прэмія, якая вам прысуджаная, паставілі вас у бліскучы шэраг людзей, якія валодаюць велізарным маральным капіталам. Мне цікава зразумець, як вы сябе адчуваеце з гэтай новай у добрым сэнсе зброяй, бо трыбуну Нобэлеўскага ляўрэата можна выкарыстоўваць у самых розных мэтах?\nТы можаш быць хоць тройчы ляўрэатам Нобэлеўскай прэміі, але ня можаш перабіць самае прымітыўнае мужчынскае меркаваньне, самае прымітыўнае палітычнае меркаваньне...\n— У цэлым, вядома, як я пісала, так і далей буду пісаць. Паспрабую, каб з таго, што я пішу, можна было дастаць не нянавісьць, а любоў. Але вось у выпадку з Надзяй — што мы можам рабіць? Я падпісвала лісты ў яе абарону, я атрымала запрашэньне ад прэзыдэнта Ўкраіны Парашэнкі прыехаць у Кіеў. Я, вядома, прыеду, як толькі ў мяне зьявіцца такая магчымасьць. Вядома, мы будзем казаць пра Надзю, але я і так гатовая пра яе гаварыць на кожным куце. Зрэшты, вы ж разумееце, у якім жыцьцёвым коле мы знаходзімся: ты можаш быць хоць тройчы ляўрэатам Нобэлеўскай прэміі, але ня можаш перабіць самае прымітыўнае мужчынскае меркаваньне, самае прымітыўнае палітычнае меркаваньне... За апошнія тыдні я падпісала досыць такога кшталту лістоў, і я заўсёды падпісваю іх з адчаем і пачуцьцём бездапаможнасьці. Адзінае, на што я спадзяюся: можа быць, мае рацыю Акуджава зь яго «возьмемся за рукі, сябры!» Такім чынам мы захоўваем саміх сябе, захоўваем пачуцьцё годнасьці тых, за каго заступаемся. Яны адчуваюць, што яны не адны. А мы толькі можам павялічыць, пашырыць гэтае наша кола, можам толькі сказаць, што нас ня так мала.\n— Ваша новае становішча абавязвае вас ўступаць у прамую палеміку зь вельмі ўплывовымі людзьмі. У вас ужо зьявіўся такі досьвед: Аляксандар Лукашэнка спачатку павіншаваў вас з узнагародай, а потым раскрытыкаваў за адсутнасьць патрыятызму, як прэзыдэнт Беларусі яго разумее, і вы адказалі. Любыя вашы словы цяпер — ня проста словы пісьменьніка, яны маюць большую грамадзка-палітычную вагу. Вы гэта адчуваеце, Сьвятлана Аляксандраўна, вы гатовыя да гэтага?\nШто датычыць Лукашэнкі — я вельмі шкадую, што ў вельмі цяжкі для Беларусі час мы гаворым пра нешта не пра тое.\n— Я ня ведаю ... Гэта новы для мяне стан. Я зразумела, што са словамі мне трэба быць асьцярожней, без рэвалюцыйнага шыку. Пісьменьнікі часта могуць дазволіць сабе раскошу казаць нядбайна; у мяне, напэўна, ужо гэтай раскошы ня будзе. Трэба больш сур’ёзна і дакладна фармуляваць тое, што я хачу сказаць, больш думаць над тым, што я хачу сказаць. Што датычыць Лукашэнкі — я вельмі шкадую, што ў вельмі цяжкі для Беларусі час мы гаворым пра нешта не пра тое. Два чалавекі, якія валодаюць (і я таксама — у сілу абставінаў) нейкім сымбалічным капіталам, павінны даваць надзею свайму народу, а ня ладзіць публічную сварку. Мне вельмі шкада, што так атрымліваецца.\nСьвет вакол нас сутыкаецца зь вельмі сур’ёзнымі выклікамі. Варта мне толькі выйсьці на вуліцу — як людзі кідаюцца абдымаць мяне, людзі кажуць мне выдатныя словы, на маленькіх паперках, якія выпадкова апынуліся ў іх у кішэнях, просяць мяне нешта напісаць. Людзям патрэбная сёньня падтрымка, людзям патрэбныя нейкія добрыя словы. І ўлада, і пісьменьнікі, якія валодаюць нейкім аўтарытэтам, павінны фармуляваць словы падтрымкі. Вось патрэбныя словы і патрэбныя ідэі — сёньня! Трэба не ісьці за масавай сьвядомасьцю, а імкнуцца быць наперадзе, як гэта рабіў Сахараў, як гэта рабіў Вацлаў Гавэл. І ўлада, і пісьменьнікі павінны ня тое каб паказваць шлях — сёньня будучыня настолькі няпэўная, што цяжка казаць, што нехта з нас дакладна ведае шлях, — але трэба захоўваць у сабе чалавека. І казаць, што любому сёньня трэба вось гэта: ідзі, і захоўвай у сабе чалавека.\n— Я ўпэўнены, што вы знойдзеце такія вось патрэбныя словы. Падазраю, што і ваша Нобэлеўская лекцыя збольшага можа быць прысьвечаная і таму, пра што цяпер мы з вамі гаворым. Але няўжо вы думаеце, што з Аляксандрам Лукашэнкам (або з Уладзімерам Пуціным) вы зможаце дамовіцца? Што ваша пасланьне можа быць агульным?\nЯ прыхільнік таго, каб рэвалюцыі адбываліся ў розумах людзей. Вось за гэта трэба змагацца.\n— Я ня ведаю, ці можна дамовіцца ... Нават больш вам скажу: я ня ўпэўненая, што літаратура ў цэлым сёньня можа ўплываць на палітыку. На жаль, такія часы мінулі. Але я ў той жа час думаю, што ўсе палітыкі залежаць ад нас усіх. Яны працуюць на той прасторы, зь якой мы адступаем, яны не ў беспаветранай прасторы жывуць. Калі яны сапраўдныя палітыкі, то яны чуюць, дзе яны і з кім яны...\nЯ думаю, што трэба супраціўляцца. Я ня маю на ўвазе, што трэба ісьці на барыкады, страляць. Я якраз не прыхільнік рэвалюцыяў, таму што ніколі ў гісторыі рэвалюцыі нічога добрага не прынесьлі, акрамя крыві. Я прыхільнік таго, каб рэвалюцыі адбываліся ў розумах людзей. Вось за гэта трэба змагацца.\n— Пасьпяваеце вы цяпер нешта пісаць? Зразумела, што Нобэлеўская прэмія ўнесла карэктывы ў вашы творчыя пляны. Чакаць вашых новых кніг у бліжэйшы час?\n— Па-першае, я вельмі доўга пішу кнігі, часам і 10 гадоў, часам 11, ня так хутка ўсё адбываецца. Гэты месяц, вядома, быў запоўнены такімі падзеямі, што пра працу над кнігамі казаць не даводзіцца. Тое, над чым я думаю цяпер, — гэта Нобэлеўская прамова.\n— Ці не зьбіраецеся вы зьяжджаць зь Беларусі?\n— Пра гэта ў мяне часта пытаюць. Не, не зьбіраюся. Я не паеду зь Беларусі. Гэта мая краіна, мае людзі, я хачу жыць зь імі, я хачу жыць тут, — сказала ў інтэрвію Радыё Свабода нобэлеўскі ляўрэат па літаратуры, беларуская пісьменьніца Сьвятлана Алексіевіч.\nСьвятлана Алексіевіч: Расейцам яшчэ будзе сорамна за сваё «зацьменьне розуму»


Палітыка Бурундзі — Вікіпедыя\nБурундзі — прэзідэнцкая рэспубліка з аўтарытарнай формай кіравання. Цягам апошніх 15 гадоў (2005—2020) краінай кіраваў П’ер Нкурунзіза, што праявіў сябе класічным дыктатарам, калі ў 2015 задушыў спробу дзяржаўнага перавароту і масавыя пратэсты, ідучы на трэці тэрмін. У 2020 Нкурунзіза нечакана памёр, што вывела Бурундзі ў топ сусветных навін, бо прэзідэнт быў covid-дысідэнтам.\nП’ер Нкурунзіза. У маладосці фізрук. Трохразовы прэзідэнт Бурундзі (2005—2020). covid-дысідэнт.\nСталіцамі сённяшняй Бурундзі лічацца два гарады: ад колішняй сталіцы Бужумбуры (больш за 1 млн жыхароў) адміністрацыйныя функцыі перайшлі да горада Гітэга (каля 50 тыс. жыхароў), куды цягам 2019—2022 маюць перабрацца ўсе галіны ўлады. Нацыянальнае свята — Дзень незалежнасці (1 ліпеня 1962). Дзяржаўныя мовы — французская, кірундзі і англійская.\n1.1 Выканаўчая і заканадаўчая ўлады\n1.2 Аўтарытарызм па-бурундзійску\n1.3 Палітычныя партыі\nУ 1992 была прынята першая дэмакратычная Канстытуцыя. У 1998 былі прыняты некаторыя змены — пашырана колькасць месцаў у параменце, уведзены пасады віцэ-прэзідэнтаў. На рэферэндуме 2005 была прынята новая Канстытуцыя, згодна з якой Бурундзі з’яўляецца дэмакратычнай прэзідэнцкай рэспублікай са шматпартыйнай сістэмай. У краіне зарэгістравана каля двух дзясяткаў палітычных партый. Таксама Канстытуцыя замацоўвае этнічны і гендарны баланс пры размеркаванні пасадаў ва ўрадзе: 60 % — хуту, 40 % — тутсі; 30 % ад агульнага ліку пасадаў — жанчыны.\nВыканаўчая і заканадаўчая ўладыПравіць\nУрад складаецца з 19 міністраў і 7 віцэ-міністраў. Заканадаўчая ўлада належыць парламенту, які складаецца з Нацыянальнага сходу (ніжняя палата — 123 дэпутаты, старшыня — Геласэ Нбаберабэ (з 2020)) і Сената (верхняя палата — 43 дэпутатаў, старшыня — Рывер’ен Ндзікурыё).\nТым не менш, як і многія афрыканскія краіны, Бурундзі аказалася ў закладніках аўтарытарызму. Абраны ў жніўні 2005 прэзідэнтам П’ер Нкурунзіза стаяў на чале дзяржавы на працягу 15 гадоў да сваёй смерці ў чэрвені 2020 года. У палітычным жыцці з таго самага 2005 года дамінуе прапрэзідэнцкая партыя «Нацыянальны савет у абарону дэмакратыі — Сілы ў абарону дэмакратыі» (СНДД/ФДД), прадстаўнікі якой займаюць большасць урадавых крэслаў, ім належаць вышэйшыя пасады ў ключавых міністэрствах — знешніх зносін і міжнароднага супрацоўніцтва, унутраных спраў і грамадскай бяспекі, юстыцыі і фінансаў; а таксама большасць месцаў у парламенце, урадзе і органах мясцовага самакіравання. Іншадумства пераследуецца: так Жэрвэ Руф’ікіры, старшыня Сената ў 2005—2015 гадах, вымушаны быў пакінуць пасаду, а затым краіну, пасля таго, як выступіў супраць замаху П’ера Нкурунзізы на трэці тэрмін.\nНайбольш уплывовыя апазіцыйныя партыі — Партыя за нацыянальны прагрэс (УПРОНА), якая прадстаўляе ў асноўным інтарэсы народнасці тутсі; Фронт за дэмакратыю ў Бурундзі (ФРОДНБУ) — адпаведна хуту. Інтарэсы радыкальна настроенай часткі тутсі адлюстроўвае Партыя нацыянальнага адраджэння (ПАРЕНА). Маецца таксама звыш дзясятка невялікіх партый, якія ў палітычным плане ў асноўным асацыююцца з УПРОНА і ФРОДНБУ.\nБурундзі дзеліцца на 18 правінцый, у складзе якіх 117 камун падзяляюцца на 2638 collines. У перакладзе з дзяржаўнай французскай collines азначае «ўзгорак». Дарэчы, у рускай версіі Вікіпедыі так і скалькавана: «2638 холмов», аднак мы лічым мэтазгодным пакінуць найменне самай дробнай адзінкі без перакладу.\nУ 2000 годзе сталічныя правінцыя Бужумбура падзялілася на дзве правінцыі — Бужумбура-Мэры і Бужумбура-Рураль, што азначае Бужумбура гарадская і сельская адпаведна. У 2015 з дзвюх камун Бужумбуры-Рураль і трох камун правінцыі Буруры ўзнікла апошняя, 18-я правінцыя — Румонгэ.\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Палітыка_Бурундзі&oldid=3694789"\nАпошнія змены 11 верасня 2020 а 23:22\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 23:22, 11 верасня 2020.


Галоуная : Фотогалерея : 2020 год : 08.12.2020 Калi пасля ўрокаў хочацца вучыцца яшчэ!\nКалi пасля ўрокаў хочацца вучыцца яшчэ!\nНе маўчы па-беларуску!\nІмкнешся да моўнага самаўдасканалення, хочаш задаволіць свае патрэбы ў роднай мове?\nЗаняткі дадатковай адукацыі на платнай аснове «Мова наша родная» для вучняў 4-ых класаў праводзіць педагог дадатковай адукацыі, настаўнік першай кваліфікацыйнай катэгорыі Кашпар Аксана Пятроўна.\nКалі: панядзелак 14.25 - 15.10\nДзе: кабінет 113\nНавучанне беларускай мове накіравана на развіццё моўных здольнасцей вучняў пачатковых класаў, пашырэнне сферы прымянення беларускай мовы, удасканаленне камунікатыўных уменняў і навыкаў, засваенне правіл правапісу.\nШматлікія гульні і камунікатыўныя практыкаванні, дыялогі і гутаркі, прымяненне ЭСН, займальнага матэрыялу дазваляюць кожнаму вучню адчуць сябе актыўным суразмоўцам, самарэалізавацца і атрымаць новую інфармацыю.\nЛюбіце, ведайце і шануйце мову свайго народа і ўмейце дасканала валодаць ёю.


Як Радзівілы сталі некаранаванымі валадарамі ВКЛ - Хартия'97 :: Новости Беларуси - Белорусские новости - Новости Белоруссии - Республика Беларусь - Минск\nМіфы і праўда пра самую неверагодную гісторыю кахання беларускага сярэднявечча.\nНапэўна, усе, хто хоць раз быў у Нясвіжы, ведаюць легенду пра Чорную панну — дух прыгажуні Барбары Радзівіл, якую моцна кахаў і таму зрабіў сваёй жонкай насуперак усім тагачасны кароль Жыгімонт Аўгуст, піша onliner.by.\nЗгодна з легендай, Барбару атруціла маці Жыгімонта каралева Бона. Аднак ці сапраўды Бона мела дачыненне да смерці нявесткі, ці мела Барбара дачыненне да Нясвіжа і ці настолькі быў высакародным Жыгімонт?\n«З пункту гледжання нават тых стандартаў, Барбару было цяжка назваць абсалютнай прыгажуняй, было нешта іншае»\n— Барбара Радзівіл, па агульнапрынятай версіі, нарадзілася ў снежні 1520 года (ёсць дадзеныя, што яна нарадзілася крыху пазней, у 1523 годзе) хутчэй за ўсё ў Вільні, — расказвае Андрэй Блінец. — Бацька яе быў гетман Юры Радзівіл, больш вядомы па сваіх мянушках Геркулес Літоўскі альбо Віктор (пераможца) — ён быў выдатны военачальнік. Удзельнічаў у больш чым 30 бітвах з маскавітамі, крымскімі татарамі — атрымаў цэлы шэраг перамог. Сярод самых вядомых бітваў з яго ўдзелам была Аршанская бітва 1514 года. Тады Юры Радзівіл камандаваў кавалерыяй ВКЛ.\nЮры Радзівіл — адзін з самых уплывовых людзей у ВКЛ пачатку XVI стагоддзя\nМаці Барбары Радзівіл\nУ яе былі родны брат Мікалай Радзівіл Руды і сястра Ганна, а таксама стрыечны брат Мікалай Радзівіл Чорны.\nБраты Барбары — Мікалай Радзівіл Руды (злева) і Мікалай Радзівіл Чорны\nУ час нараджэння Барбары Радзівіл і нават трошкі пазней яе бацька Юры Геркулес быў адным з найбольш уплывовых людзей у ВКЛ. На той момант у ВКЛ і Польскага каралеўства была персанальная унія — дзвюма дзяржавамі кіраваў адзіны кароль Жыгімонт Стары. Аднак Жыгімонт большасць часу праводзіў у Кракаве. Літвой жа кіраваў трыумвірат, у які ўваходзілі Юры Радзівіл, яго пляменнік Ян Радзівіл і Альбрэхт Гаштольд. Яны фактычна вырашалі ўсе важнейшыя справы ў жыцці Вялікага Княства Літоўскага.\n— Кажуць, Барбара Радзівіл была знатнай прыгажуняй, ледзь не найпрыгажэйшай дзяўчынай у ВКЛ. Гэта праўда?\n— Дзякуючы антрапалагічным даследаванням мы можам сказаць, што рост Барбары быў 160 сантыметраў, яна мела твар алебастравага колеру (белы з жаўтаватым адценнем) і светлыя валасы. Некаторыя аўтары пішуць, што вочы ў яе былі колеру піва, праўда, не зусім ясна, цёмнага ці светлага, а таксама — роўныя і белыя зубы, што немалаважна па тых часах. Антраполаг, што рабіў рэстаўрацыю яе твару па чэрапе, адзначае, што нос у яе быў не ідэальны, а з гарбінкай.\nГэты партрэт Барбары Радзівіл вісеў на самым пачэсным месцы Нясвіжскага замку — у сенцах. Радзівілы вельмі ганарыліся першай і адзінай каралевай у іх родзе\nГэты партрэт Барбары Радзівіл вісеў на самым пачэсным месцы Нясвіжскага замку — у сенцах. Радзівілы вельмі ганарыліся першай і адзінай каралевай у іх родзе.\nЗ пункту гледжання тых стандартаў, яе было цяжка назваць абсалютнай прыгажуняй. Было, напэўна, штосьці іншае. У яе была нейкая асабістая прываблівасць, уменне схіліць да сябе свайго партнёра — харызма, як зараз кажуць.\nБарбара вельмі сачыла за сабой. Яна часта мылася, што было не зусім прынята ў той час. Цікавы такі факт: калі Барбара стала каралевай, Жыгімонт Аўгуст пісаў ёй, каб не моцна захаплялася ваннай, бо гэта можа пашкодзіць здароўю.\nБарбара Радзівіл шмат увагі надавала касметыцы. Нават калі яна была цяжка хворай, дажывала апошнія дні і ўсе пра гэта ведалі, яна рабіла сабе, як бы цяпер сказалі, макіяж. Прыдворныя яшчэ пісалі, што жыве апошнія дні, а чырвань на твар кладзе, хоча ўсім спадабацца.\nБарбара Радзівіл. Аўтар партрэта — Лукас Кранах\nБарбара была вялікай модніцай, яна сачыла за сабой і вельмі любіла каштоўнасці. У яе было вельмі шмат жэмчугу. На момант свайго першага шлюбу яна мела прынамсі 10 нітак, якімі ўпрыгожвала сваю шыю. А таксама вельмі любіла залатыя пярсцёнкі. Натуральна, яна любіла свецкае жыццё, танцы, паляванне. Так-так, не здзіўляйцеся, гэта не надта дзіўна, бо паляваннем на той час займаліся ўсе.\n— Ці мела яна нейкую адукацыю?\n— Адукацыя ў яе была хатняя і, думаю, не вызначалася нейкай глыбінёй. Так, яна ўмела чытаць і пісаць, яна ведала польскую мову, бясспрэчна, бо захаваліся яе лісты да караля. Яна хутчэй за ўсё ведала русінскую ці старабеларускую мову, пра лацінскую мову сказаць цяжка, але не ведаць лацінскую ў той час было маветонам, бо была звычка ўжываць лацінскія выразы ў перапісцы і афіцыйных дакументах.\nБарбара Радзівіл. Мастак Тэадор ван Тулдэн, XVII ст.\nЯна займалася музыкай, магчыма, яна ведала нейкія пачаткі гісторыі і геаграфіі, але гэтыя веды былі неглыбокія. Іх было дастаткова для дзяўчынкі-шляхцянкі, якая не збіралася рабіць кар'еру і займаць дзяржаўны трон ці вырашаць важныя справы.\nНаконт характару Барбары сказаць цяжка, бо яе характар мы ведаем толькі з пазнейшых памфлетаў, якія выстаўлялі яе ў вельмі непрывабным святле.\n— Да таго, як у Барбары быў раман з Жыгімонтам, яна ўжо была замужам. Хто быў яе мужам?\n— Першы раз яна выйшла замуж у 1537 годзе. Ёй было, па рознай інфармацыі, ці то 14, ці то 17. Падкрэслю, што па тых мерках гэта была абсалютна нармальная з'ява, у 14—16 гадоў дзяўчына была нявестай. Мужам Барбары стаў Станіслаў Гаштольд, сын таго самага Альбрэхта Гаштольда, які ў трыумвіраце з яе бацькам кіраваў ВКЛ. Станіслаў быў старэйшы за Барбару мінімум на 13 гадоў. Такая розніца ва ўзросце тады нікога не здзіўляла.\nПра нейкае каханне паміж Барбарай і яе мужам гаворкі не было. Усё вырашалі выключна меркантыльна-прагматычныя мэты. Трэба ўмацаваць саюз з Гаштольдамі — Барбара ідзе ў дом Гаштольдаў. Шлюб адбыўся ў Геранёнах, дзе Барбара і жыла.\nА вось так Барбару Радзівіл іграла польская актрыса Ганна Дымна ў серыяле «Каралева Бона».\n«Па адукацыі і набору ведаў Бона стаяла значна вышэй, чым яе будучая нявестка»\n— Бона Сфорца нарадзілася ў 1494 годзе ў Мілане ў сям'і герцага Джана Галеацо. Цікавы факт — у імені Боны спалучыліся два эпітэты. Бона — гэта была мянушка яе бабулі, што азначае «мяккі», а Сфорца, калі не памыляюся, мянушка прадзеда і азначала «жорсткі». Гэтыя дзве часткі яе імені працавалі ў жыцці. З кім трэба, яна была мяккай, а калі хтосьці станавіўся на яе шляху, спрацоўвала другая частка яе імені. Яна рабілася «сфорца». Бацьку яна не бачыла: той памер, калі Боне было 8 месяцаў. Выхаваннем дзяўчынкі займаліся маці і бабуля.\n— Бона была па тым часе досыць адукаванай жанчынай, ці не так?\n— Так, у адрозненне ад Барбары Радзівіл. Узгадаем, што ў той час Мілан і ўся паўночная Італія былі цэнтрам Адраджэння. Пры двары герцага працаваў Леанарда да Вінчы. Магчыма, Бона, яшчэ будучы дзяўчынай, бачыла, як ён стварае сваю знакамітую «Тайную вячэру». Бона ведала італьянскую мову, латынь, пазней, калі жыла ў ВКЛ і Польшчы, вывучыла польскую і старабеларускую. Яна вывучала геаграфію, правазнаўства, тэалогію, гісторыю, музыку, танцы, спевы. Адным словам, па набору ведаў яна стаяла значна вышэй, чым яе будучая нявестка.\n— Якім чынам міланскую герцагіню занесла на прасторы ВКЛ?\n— Праз шлюб. Ён быў выкліканы выключна прагматычнымі матывамі. У 51-гадовага караля польскага і вялікага князя літоўскага Жыгімонта I памерла першая жонка. Манарху нельга было заставацца без жонкі, тым больш што ад першага шлюбу былі дочкі і не было сына — спадкаемца. А гэта для караля ў той час было вельмі важна. На кандыдатуры Боны настойвалі прыхільнікі Габсбургаў, а з імі Жыгімонту I было важна сябраваць. Міланская герцагіня выходзіла замуж досыць позна, у 24 гады, розніца паміж мужам і жонкай складала 27 гадоў. У 1518 годзе Бона прыехала ў Польшчу са сваёй світай.\n— Ці праўда, што яна фактычна стала кіраваць дзяржавай, а не яе муж Жыгімонт І?\n— Так. Бона праявіла сябе найперш як вельмі таленавітая і практычная гаспадыня. Яна канцэнтравала ў сябе ў руках вялікія зямельныя ўладанні — Клецкае княства, Кобрын, Пінск, Рагачоў, Азерашчанская воласць пад Віцебскам, Гарадзенская пушча, уладанні на Падляшшы. Гэта ўсё была ўласнасць вялікай княгіні і каралевы. Прычым кіравала яна вельмі разумна і вельмі дбайна: праводзіла там рэформы, пракопвала каналы, адкрывала корчмы, рэфарміравала падаткі і павіннасці і абмярала зямлю. Усё з адной мэтай — павялічыць прыбыткі каралеўскага скарбу.\nАднак маляваць Бону толькі белай фарбай мы не можам. Яна дбала перш за ўсё за сваё ўласнае абагачэнне. Калі яна спрыяла вяртанню земляў у каралеўскі скарб, то яна думала не пра будучыню дзяржавы, а пра сябе як пра каралеву. Больш за тое, яна прымала пры сваім двары людзей з вельмі сумнеўнай рэпутацыяй, модна проста сказаць — жулікаў і махляроў. Таксама спрыяла карупцыі, а з гадамі яна стала вельмі нервовай і істэрычнай. Прычым прыпадкі і істэрыкі адбываліся вельмі своеасабліва: яна падала на падлогу, каталася па тых дыванах, магла ірваць на сабе валасы, разрываць сабе вопратку, драпаць твар, крычаць і плакаць.\n«Жыгімонт рос хатнім хлопчыкам, аднак у 9 гадоў быў каранаваны»\n— Бона нарадзіла такі Жыгімонту спадкаемца Жыгімонта ІІ Аўгуста. Што ён быў за чалавек?\n— Жыгімонт быў другім дзіцёнкам Боны, ён нарадзіўся ў 1520 годзе. Аўгуст быў доўгачаканым дзіцём. Маці яго вельмі любіла і ўзяла над ім вельмі шчыльную апеку, бацька фактычна меў мала ўплыву на сына. Бона імкнулася даць Аўгусту вельмі добрую адукацыю, але, з іншага боку, прыдворныя наракалі, што каралевіч больш схільны да навук кніжных, а не да рыцарскіх. Ён рос, як бы зараз сказалі, у такіх цяплічных умовах.\n— Мамкіным сынком?\n— Так, такім хатнім хлопчыкам, яго атачала матчына апека, матчына любоў і клопат. Бона імкнулася ўсімі сіламі аберагчы яго ад нейкіх непрыемнасцяў. У 1538 годзе Жыгімонт І Стары вырашыў адправіць сына на вайну з туркамі. Вядома, у суправаджэнні світы, пад кантролем кароннага гетмана, пагрозы для жыцця не было ніякай. Жыгімонт Аўгуст выправіўся ў той паход і пачаў адтуль пісаць маці скаргі, што цяжка, холадна, голадна і ўсё такое. Бона закаціла вялікі скандал і дамаглася таго, што сына вярнулі з паходу.\nЯшчэ адзін важны момант. Пасада караля і вялікага князя і ў Польшчы, і ў ВКЛ была выбарнай. Бона, як разумная жанчына, вельмі рана задумалася, а які ж лёс чакае яе сына. Яна дамаглася нечуванай рэчы — згоды на каранацыю Жыгімонта, калі таму толькі споўнілася 9 гадоў і ягоны бацька быў яшчэ жывы. Жыгімонт ІІ Аўгуст быў каранаваны са згоды магнатаў і шляхты ВКЛ. Трошкі пазней яго прызналі сваім каралём і палякі. Аднак сам Жыгімонт Аўгуст абсалютна не цікавіўся дзяржаўнымі справамі. Як бы зараз сказалі, ад слова «зусім».\nЯго вельмі цікавілі такія юначыя прыгоды, як паляванне, дзяўчыны, флірт, танцы і нічога, што б нагадвала пра дзяржаўны клопат.\nІншаземцы ўвогуле здзіўляліся, калі ж малады манарх клапоціцца пра сваіх падданых, калі ён толькі балюе і палюе. Калі не памыляюся, у 1546 годзе Жыгімонт Аўгуст правёў на паляванні 223 дні.\n— Кажуць, што Бона атруціла і першую сваю нявестку. Ці гэта міф?\n— Першы шлюб быў прадыктаваны палітычнымі матывамі. Умоўнай абранніцай (бо пра выбар самога Жыгімонта Аўгуста гаворка не ішла) стала Эльжбэта Габсбург, ці Аўстрыйская, — дачка караля Чэхіі і Венгрыі Фердынанда. Прычым пра тое, што яна будзе жонкай Жыгімонта, стала вядома, калі дзяўчынцы споўнілася толькі 4 гады — ужо тады была дамоўленасць на іх шлюб. У 16 гадоў Эльжбэта пераехала ў Кракаў, і там адбылася шлюбная цырымонія.\nТак, Бона Сфорца паставілася да Эльжбэты вельмі і вельмі непрыхільна. Аднак тут трэба адрозніваць два моманты — асабісты і палітычны. Што тычыцца асабістага моманту. Пастаўце сябе на месца Боны. Яна была паўнапраўнай гаспадыняй на Вавелі (каралеўскім палацы), і раптам з'яўляецца новая каралева. Яе пачынаюць называць маладой, Бону, адпаведна, пачынаюць называць старой. Каму гэта прыемна? І потым усе прыдворныя разумелі, што Бона — гэта дзень учорашні, а Эльжбэта — гэта дзень заўтрашні. Гэта таксама вельмі нервавала Бону Сфорца.\nШто тычыцца палітычнага моманту. Першая дачка Боны Ізабэла была аддадзена замуж за Яна Запальяі — венгерскага магната, які ў свой час ваяваў з Фердынандам за венгерскі трон. Ізабэла нарадзіла спадкаемца, але прэтэнзіі Фердынанда на карону не зніклі. Парадаксальная сітуацыя: з аднаго боку ты павінна прымаць нявестку, а з другога яе бацька імкнецца пазбавіць твайго ўнука ўладанняў.\nБона пастаралася зрабіць усё, каб стварыць невыносныя ўмовы жыцця для Эльжбэты. Яна забараніла нявестцы мець уласны двор, сваю кухню, забараніла ўсім сваім астатнім дочкам размаўляць з новай каралевай. Больш за тое, яна пачала адважваць Жыгімонта ад жонкі. А тая да ўсяго хварэла на эпілепсію... Таму Жыгімонт займаўся чым заўгодна, не звяртаючы ўвагі на жонку. Тая проста марнела ў тым Кракаўскім каралеўскім палацы. Труціла Бона Эльжбэту ці не? Дакладна невядома. Але нават тое, што яна зрабіла, для Эльжбэты было дастаткова.\n«У самы пікантны момант у пакой з аголенымі шаблямі ўвайшлі два Мікалаі і паставілі каралю ўльтыматум: парушыў слова — жаніся»\n— Як распачаўся раман Барбары і караля?\n— Барбара ўжо аўдавела, яе муж Станіслаў Гаштольд памёр. Хоць Барбара і Станіслаў пражылі разам пяць гадоў, але дзяцей не мелі — і ўвесь род Гаштольдаў на гэтым згас.\nЖыгімонт на той момант жыў у палацы ў Вільні. Менавіта туды яго адправіла Бона, далей ад Эльжбэты. Недалёка ад яго жыла Барбара Радзівіл. Кароль перыядычна пачаў заглядваць да яе. Аднойчы Жыгімонт выправіўся ў Геранёны з тым, каб прыняць уладанні Гаштольдаў у дзяржаўную маёмасць, паколькі род Гаштольдаў спыніўся. Ён паехаў нібыта туды, але тут якраз пачалася чарговая эпідэмія. Пад выглядам таго, што трэба хавацца ад эпідэміі, некалькі тыдняў ён гасцяваў у Барбары. Так і закруціўся іх раман. Што цікава, пакуль ягоная першая жонка пакутавала ў Кракаве, Жыгімонт без аніякіх комплексаў круціў раман з іншай.\n— Ёсць шмат інфармацыі, што Барбара была распуснай жанчынай. Наколькі гэта праўда?\n— Ужо на той момант Барбара мела не вельмі добрую рэпутацыю. Ёй прыпісвалі 36 ці 38 каханкаў, з якімі яна сустракалася ці то да Жыгімонта, ці то адначасова. Потым з'яўляліся розныя памфлеты, у якіх пісалі, што кожны ці то конюх, ці то мніх, ці то рыцар, ці то шляхціч у яе нават міжволі аддаваўся распусце. Маўляў, хочаш не хочаш, а Барбара цябе ўсё роўна спакусіць.\nВось гэты чорны вобраз Барбары запаланіў амаль што ўсё. Аднак з'явілася даследаванне літоўскай аўтаркі Раймонды Рагаускене, якая прааналізавала ледзьве не ўвесь комплекс крыніц, звязаных з Барбарай Радзівіл. Яна піша, што рэальнае аблічча Барбары абсалютна не супадае з той чорнай легендай. Барбара была жанчынай, якая проста хацела кахаць. Яна не была ні палітыкам, ні гаспадарнікам, ні ваяркай, яна проста хацела свайго жаночага шчасця. І не было ў яе ніякіх каханкаў і ніякай той распусты, што прыпісвалі ёй у памфлетах. З Жыгімонтам Аўгустам у яе быў звычайны раман.\nЯны жылі ў Геранёнах, пасля пачалі сустракацца ў Вільні. Жыгімонт нават загадаў збудаваць асобны калідор, па якому мог хадзіць у яе палац.\nТут зноў-такі гісторыя абрастае легендамі і міфамі. Па белай легендзе, закаханыя сустракаліся толькі ў прысутнасці маці Барбары. Маўляў, Жыгімонт мог толькі дазволіць сабе ўзяць рукі каханай у свае далоні, пяшчотна глядзець на яе і казаць чароўныя словы. Па чорнай легендзе, маці Барбары Радзівіл была не супраць і каб далей што пайшло. Маўляў, каралевіч твой, бяры яго. Ледзьве не сама давала Жыгімонту чароўныя прываротныя напоі і падвучвала дачку, як сябе паводзіць з мужчынамі. Хадзілі нават чуткі, што Барбара па замове маці труціла тую ж самую Эльжбэту.\n— Якім чынам Барбара і Жыгімонт абвянчаліся? Гэта было прыгожа і рамантычна, як у шэкспіраўскіх Рамэа і Джульеты?\n— Не зусім так. Калі Эльжбэта памерла (у 1544 годзе, калі ёй было 19 гадоў), Жыгімонт робіцца вольным і ягоны раман з Барбарай выходзіць на новы ўзровень. У гульню ўступаюць больш важныя ігракі — Мікалай Радзівіл Руды і Мікалай Радзівіл Чорны. Па самай распаўсюджанай версіі, яны спачатку спрабавалі каралевіча прысарамаціць. Маўляў, ты ходзіш да нашай сястры, гэта вялікая ганьба для нашага роду, перастаньце сустракацца.\nНібыта Жыгімонт Аўгуст ім паабяцаў, што сустрэч больш не будзе ніколі. Натуральна, абяцанне гэтае ён парушыў. Прыйшоў да Барбары, і ў самы пікантны момант у пакой з аголенымі шаблямі ўвайшлі два Мікалаі. Яны паставілі каралю ўльтыматум: парушыў слова — жаніся. Проста «выпадкова» аказаўся ксёндз за дзвярыма, які тут жа правёў неабходны абрад, і адбылася патаемная цырымонія вянчання. То бок не агалошваючы дэталяў, Барбара і Жыгімонт сталі мужам і жонкай.\nЧым кіраваліся Радзівілы, калі адкінуць вось гэты рамантычны кампанент? Я думаю, яны зусім не думалі пра ганьбу рода, а больш за ўсё дбалі пра свае ўласныя інтарэсы. Я думаю, яны нават падштурхоўвалі каралевіча і Барбару адзін да аднаго.\n«Жыгімонт пасяліў Барбару не куды-небудзь, а ў пакой сваёй маці — як знак таго, што ўсё, яе час прайшоў»\n— Усё адбылося не так рамантычна, як падавалася ў легендах. Што на гэта сказалі Бона і Жыгімонт?\n— Калі пра гэта дазналіся бацькі, то рэакцыя была, мякка кажучы, не вельмі станоўчая. Жыгімонт Стары выказаўся ў тым духу, што такога быць не павінна. Ён нават пісаў да паноў Рады ВКЛ, каб яны не прызнавалі Барбару, і настойваў на тым, каб шлюб быў скасаваны.\nБона Сфорца таксама вельмі дрэнна паставілася да новай нявесткі. Звычайна гавораць, што Бона баялася ўмацавання Радзівілаў, якія забіралі ўсё больш і больш улады, а каралева імкнулася абмежаваць магнацкую магутнасць. Але тут спрацоўвалі іншыя фактары. Першы — Барбара пяць гадоў была замужам за Гаштольдам і не мела дзяцей. Гэта ўжо прымушала задумацца. Калі каралева не можа нарадзіць спадкаемца — то навошта такая каралева патрэбна. Другая прычына. Бона зыходзіла з дзяржаўных меркаванняў. Яна сватала Жыгімонту Ганну — дачку прускага герцага. Яна была адзінай дачкой, і пасля смерці яе бацькі Прусія павінна была перайсці ў рукі да Жыгімонта. Але сыну Боны да дзяржаўных думак не было справы.\nМагчыма, тут адыграў ролю яшчэ той фактар, што на момант раману з Барбарай прыпадае разрыў Жыгімонта і яго маці. Ён нарэшце зразумеў, што яму патрэбна было выйсці з-пад яе апекі. Ён разважаў, маўляў, хто я такі, кароль без двара, князь без княства. Палацу няма, зямлі няма, каранаваны, але бацька і маці ўсім кіруюць. Таму ў 1548 годзе, пасля смерці бацькі, Жыгімонт Аўгуст прадстаўляе Барбару ў якасці сваёй жонкі.\nСпачатку ў Вільні, а потым у Кракаве. Польскія магнаты выступаюць супраць, і тут пачынаецца працяглая барацьба за тое, каб змяніць грамадскае меркаванне. Гэтым займаліся Радзівілы. Мікалай Радзівіл Чорны здабыў для сябе і князя Мікалая Радзівіла Рудага тытул «князь Свяшчэннай Рымскай імперыі». Гэта быў высокі тытул, які ўводзіў Радзівілаў у кола вышэйшай арыстакратыі Еўропы (яны атрымалі такі тытул аднымі з першых магнатаў у ВКЛ). Такім чынам, шлюб паміж Жыгімонтам і Барбарай іх ураўняў.\nУвесь гэты час Жыгімонт моцна хваляваўся за жыццё Барбары. Чуткі пра чараўнікоў, пра спробы атручвання стваралі дадатковую нервозную атмасферу. Барбара нервавалася і нарадзіла дзіця да належнага тэрміну. Дзіця не выжыла — і вось гэты выкідыш, вядома, не паспрыяў яе здароўю і самаадчуванню.\n— Галоўнае пытанне: ці труціла Бона сваю другую нявестку, як гэта апісана ў мастацкай літаратуры?\n— Паступова грамадскае меркаванне пачало хіліцца да Барбары. У рэшце рэшт яна прыязджае ў Кракаў. У той жа момант Бона Сфорца дэманстратыўна з'ехала адтуль. Жыгімонт жа селіць сваю жонку не куды-небудзь, а ў пакой сваёй маці — як знак таго, што ўсё, яе час прайшоў.\nУ снежні 1550 года адбываецца кульмінацыя ўсёй гэтай гісторыі. 7 снежня ў Кракаве Барбару карануюць як польскую каралеву. Яна стала адзінай з роду Радзівілаў, якая мела карону польскай каралевы. Але на момант каранацыі Барбара была цяжка хворая. Так, самая распаўсюджаная версія яе хваробы — атручэнне. Нейкую чараўніцу па падазрэнні ў гэтым нават спалілі на вогнішчы ў Брэсце. Праз стагоддзі з'явіўся міф, што гэта магла зрабіць каралева Бона.\nАле, як паказваюць сучасныя даследаванні, хутчэй за ўсё, яе хвароба была вынікам празмернага ўжывання лекаў. Барбара вельмі хацела дзяцей і зацяжарыць. Яна прымала самыя разнастайныя лекі, не заўжды ў той колькасці, у якой было патрэбна. Як піша Раймонда Рагаускене, у яе развілася анкалагічная хвароба, магчыма рак яечнікаў, якая дапаўнялася шэрагам іншых жаночых хвароб, кшталту пазаматачнай цяжарнасці.\nСтан яе быў цяжкі — яе цела пакрывалася нарывамі гнойнымі, у яе была ўвесь час высокая тэмпература, ацяклі ногі — яна амаль не магла стаяць. Калі ўжо прызнанай каралевай яна вярталася ў свой пакой, то сказала: «Да іншай кароны пан Бог мяне воліць». Барбара адчувала, што жыць ёй застаецца не так шмат.\nУ гэты час Бона змяніла сваё стаўленне да нявесткі, чым больш абвастралася хвароба Барбары, тым больш лагаднела Сфорца. 30 сакавіка 1551 года да Барбары прыязджае пасланец ад каралевы Боны, які заяўляе, што каралева прымірылася са сваёй нявесткай, жадае ёй здароўя і жадае жыць з ёй у міры і сяброўстве як маці з дачкой. Як адрэагавала Барбара на тыя словы, невядома.\n«Барбара не мела ніякага дачынення да Нясвіжу, гэта міф з ХХ стагоддзя»\n— Як паводзіў сябе кароль? Наколькі вядома, ён так кахаў Барбару, што не адыходзіў ад яе ні на хвіліну.\n— Так. Увесь гэты час Жыгімонт праводзіў каля ложка каханай. На мой погляд, гэта робіць гонар яму як чалавеку, але не робіць гонар яму як каралю. Таму што ўсё ж такі як кароль ён мусіў дбаць пра дзяржаву, а так усе гэтыя месяцы ён абсалютна ніяк не займаўся дзяржаўнымі справамі.\n8 мая 1551 года Барбара памірае. Фармальна яна была каралевай Польшчы менш за паўгода. Тут наступае заключны акт гэтай усёй гісторыі. Радзівілы хацелі, каб Барбару пахавалі на Вавелі, дзе былі пахаваны ўсе польскія каралі. Гэта было прэстыжна для іх роду. Жыгімонт вырашыў выканаць яе апошнюю волю. Яна не любіла Кракаў і прасіла пахаваць яе ў Вільні. Жалобны картэж, запрэжаны чорнымі коньмі, вёз труну Барбары з Кракава да Вільні. Кароль едзе за катафалкам і ў кожнай вёсцы, у кожным горадзе ён злазіць з каня і ідзе пешкі за труной. Цэлы месяц цела дастаўляюць да Вільні, дзе ў рэшце рэшт хаваюць у сутарэннях кафедральнага сабору.\nНа гэтым, уласна кажучы, гісторыя канчаецца, і пачынаецца легенда пра чараўніка Твардоўскага, які нібыта выклікаў дух Барбары з дапамогай люстэркаў. Жыгімонту забаронена было дакранацца да прывіда і нават размаўляць з ім. Аднак кароль не вытрымаў, стаў крычаць: «Бася, Бася» — і падбег да прывіда. Люстэрка лопнула, пакой напоўніўся едкім дымам, а дух Барбары нібыта з таго часу не можа вярнуцца ў царства мёртвых, а блукае сярод царства жывых.\n— Блукае ў Нясвіжскім палацы, так?\n— Тое, што Барбару звязваюць з Нясвіжам — абсалютна не слушна. Яна тут ніколі не была. Нясвіжскага замка на той момант не існавала. Яго пачалі будаваць толькі ў 1583 годзе, праз больш чым 30 гадоў пасля смерці Барбары. Я не ведаю, адкуль карані ў гэтага міфа. Хутчэй за ўсё, гэта вынік міфатворчасці ХХ стагоддзя. Адзіны замак на тэрыторыі сучаснай Беларусі, з якім яна звязаная, — гэта замак у Геранёнах. Там быў яе першы шлюб, там прайшлі гады жыцця і развіваўся раман з Жыгімонтам.\n— Як склаўся лёс Жыгімонта пасля смерці Барбары?\n— Жыгімонт кахаў Барбару шчыра і па-сапраўднаму. На адным з соймаў ён нават пагражаў, што хутчэй адмовіцца ад кароны. У гэтым плане яго цяжка ў нечым вінаваціць. Але любы боль з часам прыглушаецца. І ўжо ў 1553 годзе ён узяў трэці шлюб. Ягонай трэцяй жонкай стала родная сястра першай — Кацярына Габсбург. Шлюб быў прадыктаваны выключна палітычнымі матывамі. Жыгімонта, дарэчы, на цырымоніі не было, яго прадстаўляў давераны — стрыечны брат Барбары Мікалай Радзівіл Чорны.\nАднак з трэцяй жонкай Жыгімонт жыў досыць кепска. Ніякай сімпатыі да Кацярыны ён не праяўляў, зацяжараць яна не магла. Тут, магчыма, прычына была ў Жыгімонце. Кароль займаўся сваімі забавамі і ўвесь час быў у атачэнні нейкіх дзяўчат. Ён нават скардзіўся, што з-за гэтых «анёлкаў» ён не можа займацца дзяржаўнымі справамі. Маўляў, няма часу. У рэшце рэшт Кацярына пакінула свайго мужа і вярнулася ў Вену, але афіцыйна Жыгімонт не даў ёй згоды на развод. Таму ў сямейным жыцці ён шчасця так і не знайшоў.\n— У палітычным плане я б назваў гэты час — часам страчаных магчымасцяў для ВКЛ. З аднаго боку, гэта быў час спакою, таму што ВКЛ скончыла Старадубскую вайну (у 1537 годзе), да Лівонскай вайны справа яшчэ не дайшла, хвалі Рэфармацыі да нас пакуль што не дакаціліся, нейкіх істотных падзей не адбывалася — ні магнацкіх рухаў, ні сялянскіх хваляванняў. Мы атрымалі некалькі дзесяцігоддзяў міра, калі можна было будаваць знешнюю палітыку, умацоўваць абароназдольнасць, але нічога гэтага не было зроблена. Абсалютна нічога. Аднак гэты час быў змарнаваны. Жыгімонт Стары быў ужо ў гадах, Жыгімонту Аўгусту не да дзяржавы. Для яго гэта быў час забаў, час баляванняў і час кахання.\nСловы Боны пра тое, што шлюб з Барбарай стане пачаткам заняпаду дзяржавы, спраўдзіліся ў нейкай ступені. Літаральна праз некалькі год пасля смерці Барбары пачынаецца ўварванне маскоўскіх войскаў у Лівонію, у гэтую вайну ўмешваецца ВКЛ, маскавіты захапілі Полацк, перамовы пра унію з Польшчай. Потым быў 1569 год, калі аб'ядноўваюцца дзве дзяржавы. Тады Жыгімонт, абсалютна не думаючы, аддае палякам Кіеўшчыну, Валынь, Падляшша — і ВКЛ губляе большасць сваіх тэрыторый літаральна за адзін дзень. Потым Жыгімонт памірае, не пакінуўшы нашчадкаў, і краіна ўступае ў паласу дынастычнага крызісу. З таго часу пачынаецца магнацкае сваволле, рэгулярнае бескаралеўе, войны з Масковіяй і страта міжнароднага аўтарытэта. Гэтая агонія расцягнулася на стагоддзі.


Новая хваля маштабнага пратэсту студэнтаў у Ганконгу за права на дэмакратычныя выбары — Generation.by\nФотаздымкі: Getty Images і twitter.com/byAlanWong\nДзясяткі тысяч студэнтаў акупавалі цэнтральныя вуліцы Ганконга і пратэстуюць супраць палітыкі ўладаў Кітая, якія скасавалі ў рэгіёне правядзенне дэмакратычных выбараў. Паліцыя разганяе студэнтаў слезацечным газам і вадой. На сайце occupycentral.appledaily.com можна ў жывым эфіры назіраць за падзеямі. На уплывовых сусветных медыях рэпартажы з Гонгонга ў гэтыя хвіліны выйшлі ў топ-навіны. CNN, напрыклад, паведамляе пра 26 пацярпелых і піша, што Ганконг паралізаваны, а Dailymail публікуе вялікі фотарэпартаж.\nУ панядзелак тысячы студэнтаў разам з выкладчыкамі выйшлі на акцыі пратэсту. К канцу тыдня акцыі значна пашырыліся, да пратэстаў у розных гарадах далучыліся дзясяткі тысяч удзельнікаў. Колькасць пратэстоўцаў павялічваецца, але паліцыя выцясняе іх з занятых пляцовак.\nПратэсты ў Ганконку арганізаваныя рухам Occupy Central with Love And Peace, лідар якога абвясціў у суботу пра пачатак масавай акцыі непадпарадкавання. Многія удзельнікі акцый прыходзяць на іх з парасонамі і ў масках, каб абараніцца ад газу і вады, якія выкарыстоўваюць для разгону паліцэйскія.\nМаштабныя акцыі студэнтаў пачаліся пасля таго, як улады Кітая парушылі ўласныя абяцанні пра правядзенне прамых выбараў кіраўніцтва Ганконга. Сёлета ў жніўні Пекін «перадумаў» і абвясціў, што на выбарах будуць толькі 2-3 кандыдаты, якіх загадзя абярэ спецыяльны камітэт.\nАдміністратыўны раён Ганконг доўгі час знаходзіўся пад акупацыяй Вялікабрытаніі і вярнуўся ў склад Кітая толькі ў 1997 годзе. Былая калонія брытанцаў прызвычаілася да капіталістычных парадкаў і да дэмакратычных выбараў. Паводле кітайска-брытанскай дэкларацыі і Асноўнаму закону Ганконга, адміністратыўнаму раёну была прадстаўленая шырокая аўтаномія да 2047 году, ў тым ліку з правам самастойна вырашаць унутраную палітыку. Але Кітай усё часцей парушае свае абяцанні ў дачыненні да Ганконгу.\nДа тэмы: Артыкул пра тое, як жывуць беларускія студэнткі ў Кітаі\nГанконг,\tКітай,\tстудэнты,\tпратэсты,\tакцыі\nЯгор Качын 19:34, 28.09.2014 | Навіны |\nТысячы студэнтаў выйшлі на акцыі за дэмакратыю ў Ганконгу\nУ Ганконгу пачаліся шматтысячныя студэнцкія пратэсты з-за палітыкі Кітая, які парушыў уласныя абяцанні і адмаўляе рэгіёну ў магчымасці абіраць кіраўнікоў на дэмакратычных выбарах


Януковіч і Пуцін пад час асьвячэньня новага звона ў царкве ў Херсонэсе\nГэтыя ўрачыстасьці Пуцін выкарыстаў, каб пераконваць Януковіча далучыць Украіну ад Мытнага саюза і адмовіцца ад эўрапейскай інтэграцыі.\nПасьля «аранжавай рэвалюцыі» Ўкраіна ўзяла курс на ўступленьне ў НАТО, што выклікалі сур’ёзную занепакоенасьць Масквы. Аднак пасьля зьмены ўлады прэзыдэнт Віктар Януковіч абвясьціў краіну пазаблёкавай і пагадзіўся падоўжыць тэрмін знаходжаньня ў Крыме расейскага Чарнаморскага флёту як мінімум да 2042 года. Гэтая дамоўленасьць не пакінула Ўкраіне нават магчымасьці думаць аб уступленьні ў НАТО — на тэрыторыі краіны, якая прэтэндуе на далучэньне да Паўночнаатлянтычнага саюза, ня могуць разьмяшчацца ваенныя базы дзяржаў, якія не ўваходзяць у гэтую арганізацыю.\nУ 2008-м Уладзімеру Пуціну ўдалося не дапусьціць атрыманьня Кіевам Пляну дзеяньняў адносна сяброўства ў НАТО, цяпер ён патрабуе ад Януковіча адмовіцца ад заключэньня пагадненьня аб асацыяцыі з Эўразьвязам, падкрэсьлівае кіраўнік кіеўскага цэнтру «Адкрытая палітыка» Ігар Жданаў:\n«Набор аргумэнтаў расейскага боку — танны газ, спыненьне гандлёвых войнаў, льготны доступ ўкраінскіх тавараў на тэрыторыю краін Мытнага саюза. Гэта значыць, гэта, перш за ўсё, прэфэрэнцыі эканамічнага характару. Відавочна, што гаворка ідзе і пра нейкія асабістыя прэфэрэнцыі для Януковіча, у палітычнай абароне для яго ад ціску ЗША і Эўразьвязу. Вядомыя і контраргумэнты — тэрыторыя ЭЗ для Ўкраіны як патэнцыйны рынак больш прывабная, чым тэрыторыя краін Мытнага саюза. І ў Кіеве выбар на карысьць ЭЗ многія разглядаюць нават не як эканамічны, а як цывілізацыйны выбар».\nUkrainian Activists Protest Visit By Putin And Patriarch (IN UKRAINIAN)\nЯк заявіў Уладзімер Пуцін, Расея будзе паважаць любы выбар Украіны ў галіне эканамічнай інтэграцыі, але мяркуе, што канкурэнтныя перавагі ўкраінская эканоміка можа атрымаць, толькі аб’яднаўшыся з расейскай.\nПа выніках гэтых сустрэч ўкраінскія палітолягі зрабілі выснову, што Пуціну пакуль так і не атрымоўваецца схіліць Януковіча да зьмены ўкраінскага выбару. Сацыялягічная група «Рэйтынг», на якую спасылаецца «Газета.Ru», сьцьвярджае, што ўступленьне Ўкраіны ў Мытны саюз падтрымлівае толькі 40% яе насельніцтва, і і гэты лік няўхільна зьніжаецца. Астатнія выступаюць за інтэграцыю з Эўропай, тады як супраць такога саюза з заходнімі суседзямі — толькі 26% жыхароў Украіны.


Алесь Петрашкевіч: «Я хачу вярнуць сапраўдную гісторыю»\nГалоўная » Навіны Беларусі » Алесь Петрашкевіч: «Я хачу вярнуць сапраўдную гісторыю»\nДата публікацыі: 23.08.2013\nГод таму, 24 жніўня, сышоў з жыцця Алесь (Аляксандр Лявонавіч) Петрашкевіч — беларускі гісторык, драматург і сцэнарыст. Але засталося яго слова.\nГэта інтэрв’ю ніколі не друкавалася. 1 мая 2005 года Алесю Петрашкевічу споўнілася 75 гадоў. Па шчырасці, я не збіраўся рабіць з ім ніякіх юбілейных інтэрв’ю найперш з-за занятасці кнігай пра Васіля Быкава, але было адчуванне няёмкасці, бо з Петрашкевічам быў знаёмы не першы год і неаднойчы ўжо друкаваў гутаркі з ім.\nТаму, адклаўшы працу над кніжкай, усё ж пазваніў, але толькі праз дзесяць дзён. Алесь Лявонавіч, як падалося, да ідэі інтэрв’ю паставіўся без асаблівай ахвоты, запытаўся, пра што яно будзе? — «Пра тое, над чым працуеце, на што спадзеяцеся». Петрашкевіч у адказ: «Гэта вельмі складанае пытанне — на што спадзяюся… Гэта ж будуць кароткія пытанні і адказы?..» Дамовіліся, што ўвечары буду ў яго. Алесь Лявонавіч дадаў яшчэ, што з юбілеем яго павіншавалі толькі часопіс «Роднае слова» і газета «Наша слова», афіцыйныя змаўчалі. «Мяне няма ў іх календары, — пасмяяўся Петрашкевіч. — Відаць, я ў іх толькі ў спісах».\nІнтэрв’ю хоць і было зроблена (Алесь Лявонавіч пазваніў на наступны дзень — сказаў, што, відаць, шмат лішняга нагаварыў, але я адказаў, што ў тым, сярод іншага, і сутнасць маёй працы — каб выбіраць з гутаркі галоўнае), аднак на старонках «Белорусской деловой газеты» не выйшла — мне было прапанавана скараціць яго ўдвая, я адмовіўся ад публікацыі наогул.\nКалі Петрашкевіч дазнаўся пра тое, сказаў, што я ўсё правільна зрабіў, дадаў таксама, што абсалютна не крыўдуе. Аднак адчуванне няёмкасці засталося. Таму з таго часу Алесю Лявонавічу я больш не званіў і ніколі з ім ужо не бачыўся.\nНіжэй падаецца не толькі тое інтэрв’ю, што было завізавана Петрашкевічам, але і вытрымкі з нашай гутаркі, якія ў канчатковы варыянт інтэрв’ю не патрапілі.\n— Алесь Лявонавіч, як гэта — пісаць, калі п’есы не ставяць? Драматургія ж не існуе без тэатра.\n— Мяне гэта не хвалюе. Гавару гэта абсалютна шчыра. Гэта нават добра. Вось такі парадокс! Бо калі пішаш, разважаючы, куды пасля панясеш п’есу, тым самым шмат чым звязаны, паколькі, свядома ці не, раздумваеш над пытаннямі: а ці возьмуць? ці дазволіць цэнзура? «не переборщил ли?..» А калі пішаш, не спадзеючыся, што будзе пастаўлена, ты абсалютна вольны — вольны найперш ад усялякай мітусні. Ды і драматургія як жанр літаратуры можа існаваць і без тэатра.\n— Аляксандр Твардоўскі гаварыў, што літаратура павінна стварацца ў свой час. Вашай драматургіі гэта не датычыцца?\n— У мяне спецыфічнае пісьмо — я рэканструюю гісторыю, але па ўсіх правілах літаратурнага жанру. За дваццаць гадоў я стварыў мастацкі варыянт гісторыі Беларусі ў дзеючых асобах: ад Рагнеды да Янкі Купалы. Я ажывіў нашу гісторыю. Так, сёння мае п’есы не запатрабаваныя, аднак неабходнасць у іх з’явіцца заўтра, калі ўсур’ёз будзе пастаўлена пытанне пра незалежную дзяржаву, бо ў суверэннай дзяржавы павінен быць гістарычны фундамент. Усё ж не з 1917 года пачалася наша гісторыя! І не «тутэйшыя» тут жылі — «тутэйшымі» нас зрабілі абставіны. Зыходзячы ж з маіх п’ес, можна будзе прасачыць, як і чаму мы такімі сталі. Паводле іх можна будзе вялікі гістарычны серыял зняць! І такі серыял пэўна будзе, хай нават не па маіх п’есах — гэта ўжо не так істотна. Даволі будзе таго, калі мая драматургія абудзіць чыюсьці творчую фантазію, пасее ідэю.\n— І не шкада, што не дачакаецеся такога серыяла?\n— Разумееце, буду я шкадаваць ці не — ад гэтага нічога не зменіцца. Ці пра гэта трэба думаць, калі табе 75?\n— У маладосці прызнання хочацца шмат каму. А ў 75?\n— Прызнанне ў любым узросце — рэч, вядома, прыемная. Але зусім не абавязковая. Хоць крыкі: «Аўтара на сцэну!»… Чалавек слабы… Аднак мяне ж у Беларусі не так добра ведалі нават тады, калі мае п’есы ставіліся ў сямідзесяці гарадах Савецкага Саюза!\nНаогул, я лішні раз пераконваюся: не трэба чакаць ухвалы і прызнання — трэба проста рабіць сваю справу. Хоць часта можна пачуць папрокі ў адрас пісьменніцкай браціі і наогул інтэлігенцыі: маўляў, яна інертная, далёкая ад жыцця, не ўдзельнічае ў бурных і важных для краіны падзеях. У гэтым, на мой погляд, праяўляецца неразуменне ролі інтэлігенцыі ў грамадскім працэсе. Не трэба ад пісьменнікаў чакаць, каб яны беглі на барыкады! Не трэба ўпікаць, што яны не ходзяць на мітынгі хоць бы таму, што калі нехта з іх патрапіць на Акрэсціна, дык жывымі яны адтуль ужо не выйдуць — гэта калі пакінуць іх на адну ноч без лекаў. А па-другое, пісьменнікі ўсё ж назіраюць за жыццём крыху збоку, асэнсоўваюць яго і параўноўваюць з тым, што ўжо было, знаходзячы пры гэтым аналогіі і паўтарэнне гісторыі то ў выглядзе трагедыі, то ў выглядзе фарса. Тыя гістарычныя жарсці, якія неаднойчы кіпелі на нашай зямлі, абсалютна не саступаюць таму, што апісваў Шэкспір! Але Шэкспір шмат што прыдумаў, а ў беларускай гісторыі можна знайсці столькі сюжэтаў, што паўстане іншая праблема — чаму аддаць перавагу, пра што напісаць? Мне здаецца, што ў гэтым і заключаецца сэнс пісьменніцкай працы: аналізуючы і ўзнаўляючы карціну мінулага, праектаваць яе на сённяшні дзень. «Усё ўжо было», — сказана ў Бібліі. Няшчасце ў тым, што людзі мала чаму вучацца ў гісторыі.\n— Тым не менш на мітынгі Вы ж хадзілі?\n— І дасюль здараецца, што хаджу. Але хаджу найперш з-за цікавасці — а што, калі ўбачанае нейкім чынам мне, як драматургу, пасля спатрэбіцца? Гістарычныя ж аналогіі можна знайсці ва ўсім.\n— Святлана Алексіевіч, калі яшчэ была журналістам, але ўжо працавала над першай сваёй кнігай, толькі з часам зразумела, што ж павінна стаць галоўнай справай яе жыцця. І вымушана пакінуўшы журналістыку, прысвяціла сябе дакументальнай літаратуры. Ці пагодзіцеся з тым, што ў Вашым выпадку такой справай стала гістарычная драматургія?\n— Безумоўна. Хоць я, вядома, «запознены» пісьменнік — першую п’есу напісаў, калі мне было ўжо за сорак. Але, ведаеце, няшчасця ў тым няма.\n— А шкадаванне?\n— Шкадаванне ёсць, бо цяпер і гады не тыя, дый здароўе… Пачні раней, я больш паспеў бы. Да таго ж трэба было яшчэ і на жыццё зарабляць. Па вечарах і начах пісаў п’есы, а раніцай ішоў на працу. Ні ў кога з савецкіх пісьменнікаў не было сваёй «Яснай Паляны»! Вось і трэба было рабіць шмат непатрэбнай працы.\nХоць не скажу, што праца ў «Беларускай энцыклапедыі» была без карысці — гэтая праца якраз была па душы, таксама як і праца над ста тамамі гісторыка-дакументальнай хронікі «Памяць». Дый ці здолеў бы я напісаць свае гістарычныя п’есы, калі б не прачытаў кожны энцыклапедычны том па тры разы?!\nЗусім іншая справа — камсамольска-партыйная праца. Колькі ж я гадоў на яе страціў?.. Божа мой, амаль сямнаццаць! Шкадаваць пра тое?.. Але затое я бачыў, што, напэўна, мала каму вядома. Не выключаю, што гэтыя веды дапамогуць мне напісаць яшчэ адну п’есу…\nДы і тое, што было, тое ўжо было. Можна толькі дзякаваць лёсу, што, хай са спазненнем, але мне давялося зразумець, у чым жа яна — мая галоўная справа. Такая справа была ў Васіля Быкава, ёсць яна ў Святланы Алексіевіч, Уладзіміра Арлова, Сяргея Законнікава. Ну, не будзем адставаць ад іншых!(Смяецца.)\nПраўда, тыя ж Алексіевіч і Арлоў — больш шчаслівыя ў гэтым сэнсе пісьменнікі — яны бачаць свае кнігі. Апошнюю ж маю кнігу — зборнік, складзены з дзесяці гістарычных п’ес, «Здрапежаная зямля» — я выдаў у колькасці 250 экземпляраў за ўласную пенсію.\n— Відаць, Вы не надта шчаслівы чалавек — Вашыя п’есы не ставяцца, а Вашай пенсіі наўрад ці хопіць на наступную кнігу…\n— Так, я ўжо даўно напісаў кнігу ўспамінаў, але выдаваць яе сам наўрад ці ўжо буду — для гэтага ніякай пенсіі не хопіць! Тым не менш я, напэўна, здамся вам дзіваком, бо ўсё роўна шчаслівы. Шчаслівы хоць бы таму, што тая ж «Здрапежаная зямля» атрымала такія высокія водгукі, што я і сам паверыў у тое, што напісаў добрую рэч! (Смяецца.) Гэта, дарэчы, і было тое прызнанне, пра якое вы раней пыталіся.\n— Драматург Мікалай Матукоўскі незадоўга да смерці выказаў шкадаванне, што не напісаў п’есу пра Ісуса Хрыста. Ці ёсць у Вас тэма, да якой Вы дасюль не наважыліся падступіцца?\n— Адна фантазія ў мяне ёсць: я хацеў бы напісаць фантасмагорыю, у якой, сабраўшы ўсіх сваіх герояў, наладзіў бы ім Вышэйшы суд. Мяркую, гэта было б лагічнае заканчэнне майго цыклу гістарычных п’ес. І гэта была б мая апошняя п’еса.\nАднак сёння я хачу часова адысці ад гістарычнай тэматыкі. Як вядома, драматургу лепей адпачываць на сатыры, але ў дадзеным выпадку я хацеў бы напісаць п’есу на сучасную тэму, сюжэт якой быў бы ўзяты з найноўшай гісторыі.\n— Такім чынам, Вы па-ранейшаму за пісьмовым сталом? Дарэчы, размовы: тая ж Алексіевіч лічыць, што час барыкад мінуў — кожны павінен займацца сваёй справай, а калі ўсе будуць рэвалюцыянерамі, дык хто будзе шыць боты пасля таго, як рэвалюцыя ўжо адбудзецца?\n— О, калі б я гэта сказаў — было б вельмі добра! (Смяецца.) А так проста пагаджуся з гэтым. Хай пісьменнікі пішуць, каб было што ў далейшым, пасля рэвалюцыі, чытаць. Тым больш, што час для таго, каб пісаць, надта ўжо спрыяльны. Добрая літаратура заўсёды нараджалася ў цяжкія часы. Ці вы думаеце, што пяцьсот сябраў Саюза пісьменнікаў нічога не робяць?! Працуюць людзі! І добрая літаратура абавязкова будзе…\nУ гісторыі заўсёды былі трагедыі, прычым вялікага напалу. Але такіх трагедый, якія дало ХХ стагоддзе, у гісторыі яшчэ не было. Нават у ХІХ стагоддзі — нягледзячы на паўстанні 1831 і 1863 гадоў. У ХХ стагоддзі таксама былі паўстанні — тое ж Слуцкае 1920 года, лозунгам якога было: «Без польскага пана і без маскоўскага камісара!». Бачыце, якія жарсці! А тая ж Айчынная вайна, партызанскі рух — гэта ўсё небывалыя трагедыі, небывалыя. Іх можна параўнаць, бадай, толькі з нашэсцем на Княства Літоўскае цара Аляксея Міхайлавіча, калі былі знішчаны 52 адсоткі мясцовага насельніцтва. Мільён васемсот тысяч!..\nЯ прасачыў гэтыя рэчы з адной толькі мэтай — вярнуць чытачу гістарычную памяць. У Беларусі, як нідзе болей, не ведаюць сваю гісторыю. Гісторыя тут падмененая, фальсіфікаваная. Яна напісана з пазіцый імперскіх, бальшавіцкіх, з сённяшняга расійскага пункту гледжання. Гэта не наша гісторыя — у нас была абсалютна іншая гісторыя! Гісторыя вечнай аховы ад агрэсіі як з Захаду, так і з Усходу, але найчасцей — з Усходу.\nБеларус усё жыццё змагаўся за сваю незалежнасць. Таму і былі бясконцыя, бесперапынныя войны. Спачатку татарскія набегі, потым татара-рускія, бо царскія войскі ў XV—XVI стагоддзях нападалі на Беларусь найчасцей у саюзе з татарамі. Пасля быў Кацярынінскі падзел — тройчы дзялілі нашую зямлю, паэтапна яе асвойвалі і гвалтоўна далучалі да Масковіі. А мы сёння кажам вучням пра добраахвотнае ўваходжанне Беларусі!..\nЦікавасць да гістарычнай тэматыкі абудзіла ў мяне адна публікацыя. Я тады вывучаў польскую мову, і ў газеце «Tribuna lude» прачытаў наступнае: пасля таго, як Княства Літоўскае, а, значыцца, і Польшча, было раскрыжавана і ліквідавана як дзяржава, польская інтэлігенцыя напаўлегальна сабралася, каб вырашыць, што яна павінна зрабіць, каб не памерла польская нацыянальная ідэя. І гэты сход прыняў простае, але мудрае рашэнне: трэба стварыць польскую рамантычную гісторыю. І палякі яе стварылі, забраўшы нашую гісторыю. Таксама, дарэчы, як і літоўцы. Яны стварылі сваю гісторыю — вельмі захапляльную, што і зафіксавала нацыянальную ідэю. Па-другое, яны вырашылі стварыць рамантычную польскую гістарычную літаратуру — вось адкуль пайшоў Сенкевіч і астатнія. Менавіта тады я і вырашыў: напішу 11 п’ес — на кожнае стагоддзе па п’есе. Праўда, цяпер ужо атрымліваецца 17…


Мая святыня - Шосты дзеньШосты дзень\nУ сучасным грамадстве праблема выхавання стаіць як ніколі востра, бо сёння мы перажываем самы страшны з дэфіцытаў — дэфіцыт дабра. Гэта асабліва балюча адлюстроўваецца на маладым пакаленні, таму што дзеці — гэта будучыня нашай краіны. І якой будзе гэтая будучыня, залежыць ад нас. Гэтыя праблемы і падштурхнулі мяне да стварэння праекта па духоўна-маральным выхаванні “Мая святыня”.\nНаша асноўная задача — зацікавіць дзяцей гістарычным мінулым свайго народа, заснаваным на праваслаўных традыцыях і культуры. Храмы заўсёды былі апорай духоўнасці народа, яго сілай, таму мы вырашылі пазнаёміць навучэнцаў з гісторыяй парафіі свайго населенага пункта, расказаць пра святых, чые імёны носяць храмы, высветліць, якую ролю гэтыя традыцыі адыгрываюць у сям’і кожнага навучэнца.\nУ аснову праекта ляглі суботнія экскурсійныя (паломніцкія) паездкі ў храмы суседніх вёсак Жыткавіцкага раёна. У паездкі адпраўляліся навучэнцы 5—9 класаў, педагогі, бацькі. Усяго ўжо было праведзена 8 паломніцкіх наведванняў праваслаўных храмаў з 18, ладзіліся і гутаркі святароў з моладдзю.\nПа ўмовах нашага праекта штотыдзень з рук у рукі ўстановам адукацыі перадаецца Харугва (рэлігійны сцяг з выявай Ісуса Хрыста) з лозунгам нашага праекта — “Спяшайцеся рабіць дабро”. Разам з ёй перадаецца і абноўленае выданне Слуцкага Евангелля. Слуцкае Евангелле — унікальны рукапісны помнік XVI стагоддзя. Гэта адна з праваслаўных святынь Беларусі, якая па праве лічыцца такім жа сімвалам духоўнага адраджэння нацыі, як і Крыж Ефрасінні Полацкай.\nВа ўсіх установах адукацыі Жыткавіцкага раёна праводзяцца тэматычныя класныя гадзіны, а таксама гадзіны, прысвечаныя 500-годдзю беларускага кнігадрукавання. Рэалізацыя праекта асвятляецца на сайтах устаноў адукацыі. Пасля завяршэння праекта будзе створана электронная кніга “Мая праваслаўная Жыткаўшчына”, а кожная ўстанова адукацыі змайструе макет свайго храма.\nТэма, закранутая намі, вельмі актуальная для сучаснага чалавека і соцыуму. Бо грамадства, якое не захоўвае ў сваёй гістарычнай памяці добрых прыкладаў, не мае падмурку для пабудовы сваёй будучыні.\nВынікам сумеснай дзейнасці школы і царквы павінна стаць станоўчае стаўленне дзяцей і іх бацькоў да праваслаўя, пашырэнне ведаў у галіне гісторыі, культуры, рэлігіі, што, несумненна, нараджае ў сэрцах дзяцей любоў да Айчыны і пачуццё гонару за яе. Спяшайцеся рабіць дабро!\nЯ рады, што праект мае энергію жыцця. Будучыня любой краіны ў многім вырашаецца за школьнай партай. Трэба мець мужнасць кожнаму з нас спытаць сябе — хто заўтра будзе ствараць Беларусь? Духоўная і інтэлектуальная нацыя або духоўна спустошаны народ, для каго грошы важней за гонар, сумленне, у каго няма паняцця любові да блізкіх, да Радзімы. Менавіта таму мы сёння павінны паставіць пытанне аб тым, як выратаваць нашых дзяцей, зрабіць іх не ўспрымальнымі да зла і здольнымі рабіць дабро. А гэтага можна дасягнуць адным спосабам — даць выхаванне, заснаванае на духоўных каранях жыцця нашай дзяржавы, нашага народа. Для маладога чалавека маральны закон без веры становіцца мараллю, а мараль у такім выпадку ўспрымаецца як адцягненая, абстрактная катэгорыя.\nПротаіерэй Генадзь ХАТКЕВІЧ.\nВыкарыстанне рэгіянальнага кампанента ў адукацыйным працэсе ўстаноў Жыткавіцкага раёна не першы год з’яўляецца прыярытэтным сродкам павышэння якасці адукацыі. У раёне ўжо назапашаны значны вопыт у гэтым кірунку. Рэалізацыя новых ідэй і праектаў радуе нас і толькі падкрэслівае чарговы раз, што мы выбралі правільны шлях развіцця сістэмы выхаваўчай работы ў раёне. Праект “Мая святыня” сярэдняй школы № 2 імя А.У.Галавача Жыткавіч — гэта яшчэ адзін значны крок у гэтым кірунку. Радуе той факт, што ўстановы раёна аб’ядноўваюцца ў сваёй ідэі вывучэння культуры і гісторыі роднага краю, сваёй малой радзімы. Аддзел адукацыі, спорту і турызму падтрымлівае рэалізацыю праекта і спадзяецца, што запланаваны выніковы прадукт праекта “Мая святыня” зойме годнае месца ў раённым рэсурсным цэнтры і будзе актыўна выкарыстоўвацца ў адукацыйным працэсе.\nначальнік аддзела адукацыі, спорту і турызму Жыткавіцкага райвыканкама.\nМне, старшыні абласнога савета старшакласнікаў Гомельскай вобласці, даводзіцца ўдзельнічаць у многіх праектах. Але праект “Мая святыня” асаблівы! Мы апускаемся ў далёкае мінулае, даведваемся, як на тэрыторыі нашага раёна распаўсюджвалася праваслаўе, што яно несла людзям. Мы развіваемся духоўна, а гэта ва ўсе часы вельмі важна. Праект дае нам тыя кірункі, якія навучаць не згубіцца ў хутказменлівым свеце.\nЮлія ПАПОК, навучэнка 9 “Б” класа.\nсярэдняй школы № 2 імя А.У.Галавача Жыткавіч.\nдухоўна-маральные выхаванне мая святыня праект\nЗ тегами: духоўна-маральные выхаванне мая святыня праект\nПапярэдняя: Аўтамадэльная дружная сям’я\nНаступная: Добрыя традыцыі


Турэмны доктар: Аўтуховіч выходзіць на прагулкі\n01.07.2009 / 23:29\n77-ы дзень ў менскім сьледчым ізалятары галадуе прадпрымальнік з Ваўкавыску. Афіцыйных паведамленьняў пра стан здароўя галадоўніка няма.\nУ сьледчым ізалятары ён знаходзіцца ад 8 лютага.\nПрадпрымальнка абвінавачваюць у падпале дома міліцыянта і падазраюць у датычнасьці да захоўваньня гранатамёту. Сваёй віны Аўтуховіч не прызнае і кажа пра палітычны перасьлед.


05.12.2020 / 15:52\nАкцыі пратэсту ва ўніверсітэтах скончыліся не толькі адлічэннямі і адміністрацыйнымі арыштамі. Сярод палітзняволеных — шэсць студэнтак, якія цяпер сядзяць у СІЗА на Валадарскага па абвінавачванні ў «дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак». Расказваем пра гэтых дзяўчат.\n20 год, студэнтка факультэта філасофіі і сацыяльных навук БДУ\nДзяўчына скончыла Ліцэй БДУ і на ЦТ паказала ашаламляльны вынік: па гісторыі Беларусі і грамадазнаўстве набрала 100 балаў, па трэцім прадмеце — 97. Сябе Ксенія бачыць у грамадска значнай працы. Яе інтарэсы — праваабарончая дзейнасць, культурная спадчына.\n«Ведаю, што яе мара — выступіць у ААН ці АБСЕ», — дзеліцца сястра Кася.\nЗ дзяцінства яны падарожнічалі з бацькамі па Беларусі. Пасля Ксенія адпраўлялася ў вандроўкі з сябрамі. З апошніх маршрутаў — Гарадзеншчына, Шчучыншчына, Піншчына.\n«Яна вельмі сціплая дзяўчына, з абвостраным пачуццём справядлівасці. Любіць маляваць, піша апавяданні (некаторыя з іх друкаваліся ў часопісе «Маладосць». — НН), грае на гітары. Ва ўніверсітэце яны з іншымі студэнтамі стварылі творчы саюз факультэта», — расказвае сястра.\nСвой дзень народзінаў (19 снежня) Ксенія правядзе за кратамі. Цяпер яна на Валадарцы. Перадавала родным, што ў параўнанні з «амерыканкай» тут цяплей і матрацы мякчэйшыя, але кормяць горш. Душ — раз на тыдзень, у камеры ёсць тэлевізар.\n«Яна чытае кнігі і просіць у лістах параіць якую-небудзь літаратуру, якая можа быць на Валадарцы ў наяўнасці. Мы перадалі ёй алоўкі, паперу, сястра дасылае свае малюнкі бацькам і сябрам. Пошта да яе ад родных і нават незнаёмых людзей даходзіць», — дадае Кася.\n19 год, студэнтка факультэта эстэтычнай адукацыі БДПУ\nПадчас практыкі ў школе дзяўчына выкладала дзецям прыкладное мастацтва — ёй вельмі падабалася.\nУ сваім універсітэце Яна спрабавала палепшыць умовы. Напрыклад, клапацілася, каб зрабіць нармальную сцежку ад станцыі метро да навучальнага корпуса: збірала подпісы, звярталася ў дзяржаўныя інстанцыі, камунікавала з адміністрацыяй. Ёй шмат адмаўлялі, дасылалі адпіскі, але ў рэшце рэшт дарогу паклалі.\n«Яна спакойная, вельмі эмпатычныя, адказная. Самае сапраўднае сонейка, адгукаецца на любыя прапановы — загараецца, асабліва калі гэта тычыцца мастацтва», — расказвае пра дзяўчыну Дар’я Рублеўская: яны разам уваходзяць у Задзіночанне беларускіх студэнтаў.\nПакуль яе саму не затрымалі, Яна дапамагала палітвязням, насіла перадачы.\nУ мінскі педагагічны Кася перавялася з Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Яны сябравалі з Янай. Былі мастачкамі «Майстэрні паштовак салідарнасці» (гэта ініцыятыва Задзіночання беларускіх студэнтаў і Беларускай Праваабарончай Школы. Вучылі іншых рабіць прыгожыя паштоўкі, перапісвалі пажаданні вязням, якія людзі дасылалі праз анлайн-форму.\nВа ўніверсітэце актыўных студэнтак неаднаразова выклікалі на размовы, але дзяўчаты праз гэта не спыняліся.\nКася любіць пагутарыць пра фенімізм, гендарныя даследаванні, звязаныя з сэксізмам стэрэатыпы.\n«Кася свабодалюбівая, хуткая. Яна метэор. І вельмі таленавітая, у яе неверагоднае бачанне творчасці. Натхняльная дзяўчынка», — апісвае яе Дар’я Рублеўская.\nЛістоў ад Касі сябрам яшчэ не прыходзіла. Толькі малюнак, які яна даслала праз сукамерніцу — ранішні нацюрморт з сырам, печывам і кавай.\n22 гады, студэнтка факультэта экспазіцыйнага дызайну Акадэміі мастацтваў\nМаша — з творчай сям’і. Тата і старэйшая сястра — мастакі, таму пасля гімназіі мастацтваў імя Ахрэмчыка дзяўчына таксама збіралася ў Акадэмію. Паступіла не з першага разу, але не здалася.\nЯна не пераносіць беспарадак і любіць гатаваць. Спецыяльна для сястры, якая не есць мяса, малака і яек, асвойвала веганскія рэцэпты.\n«У яе ўсе стравы заўсёды атрымліваліся ідэальна. Апошняе, чым яна частавала сям’ю, былі сінабоны — як з карцінкі і без памяці смачныя», — дзеліцца сястра Ульяна.\nАкцыі пратэсту вучобе не шкодзілі, бо праходзілі падчас вялікага перапынку. Але за некалькі тыдняў да затрымання кіраўніцтва Акадэміі папярэдзіла Марыю пра магчымае адлічэнне. Увесь гэты час яна перажывала, ці зможа працягнуць адукацыю. Дзяўчына адкрыта выказвала сваю пазіцыю супраць гвалту і фальсіфікацый на выбарах.\nУ лістах да сям’і студэнтка піша, што сумуе, але не падае духам.\n«Інфармацыі мы атрымліваем вельмі мала, бацькі перажываюць за сястру. Сям’я, сябры і выкладчыкі падтрымліваюць Машу і падзяляюць яе погляды», — кажа Ульяна.\n24 гады, былая студэнтка архітэктурнага факультэта БНТУ\nВікторыя — сірата, яе і брата расціла бабуля. Пасля школы дзяўчына скончыла Гродзенскі каледж мастацтваў, па размеркаванні патрапіла ў Дзятлаўскую школу мастацтваў, дзе працавала з дзецьмі-інвалідамі. А пасля пайшла ў БНТУ, каб стаць архітэктарам.\n«У Вікі характар байца, моцны і настойлівы. Яна дапамагала ўладкаваць бяздомных жывёл, збірала грошы на іх лячэнне і вазіла па ветэрынарных клініках», — расказвае брат Яўген.\nДзяўчына выходзіла з кветкамі на акцыі, разам з аднадумцамі складала петыцыю рэктару з просьбай не прымяняць санкцыі да студэнтаў, што ўдзельнічаюць у пратэстах. Калі яна 1 верасня збірала подпісы каля ўніверсітэта, яе затрымалі і далі 7 сутак. Іх студэнтка правяла на Акрэсціна і ў Жодзіне.\nПазней Віку адлічылі, хоць дзяўчына добра вучылася і была старастай групы. Сярэдні бал за летнюю сесію — 8,4. Каб крыху падзарабляць, яна ўладкавалася ў архітэктурнае бюро.\n19 год, былая студэнтка машынабудаўнічага факультэта БНТУ\nНастасся з Магілёва. Да ўніверсітэта вучылася ў мастацкай школе, гуляла ў КВЗ, асвойвала гітару, укулеле. У старэйшых класах яны з мамай пераехалі ў Мінск. Факультэт дзяўчына абрала па маміным прыкладзе — тая скончыла машынабудаўнічы інстытут.\n«У нас чытаючая сям'я. Калі мы пераехалі ў Мінск, першым чынам запісаліся ў бібліятэку. У СІЗА Ася цяпер чытае «Уладара мух» і бядуе, што не перадаюць яе кнігі», — расказвае мама Аксана.\nНа адным са студэнцкіх маршаў Настассю схапілі. Суддзя выпісала 10 сутак.\n«За гэты час яна там ні разу не памылася. Расказвала, што добрыя былі сукамерніцы. Яны збіраліся якраз у бліжэйшы час сустрэцца, але не атрымалася», — дзеліцца хлопец Настассі.\nПраз тыдзень пасля вызвалення дзяўчына даведалася, што яе адлічылі з БНТУ. Збіралася знайсці падпрацоўку — яна заўсёды старалася крыху зарабляць, каб дапамагаць маме: то з пажылымі сядзела, то пробнікі раздавала.\n«З першага знаёмства з Асяй адчуваецца неймаверная энергія цеплыні. Гэта светлы, добры, спагадлівы чалавек. Яна змагалася за справядлівасць і таму цяпер сядзіць», — кажа сяброўка.\nМама ганарыцца сваёй дачкой:\n«Я не здагадвалася, што ў ёй такая смеласць прысутнічае. Дачка ўспрымае гэта як загартоўку характару, у лістах стараецца мяне падтрымаць, шле свае малюнкі. Просіць, каб я сабе на дзень народзінаў купіла карціну па нумарах — ведае, што я іх люблю. Мы з ёй вельмі блізкія. У мяне быццам вырвалі кавалак душы і ў турму пасадзілі».\nУсім дзяўчатам варта пісаць лісты на адрас: 220030, Мінск, Валадарскага, 2, СІЗА-1.\nНаталля Лубнеўская, фота з архіву дзяўчат


Беларускі Партызан : Дзяўчына з Бабруйска, якая называе сябе Насця Рыбка, сама таго не ведаючы, "дапамагла" раскрыць "карупцыйныя схемы Крамля"\nДзяўчына з Бабруйска, якая называе сябе Насця Рыбка, сама таго не ведаючы, "дапамагла" раскрыць "карупцыйныя схемы Крамля"\n8 лютага на YouTube-канале расійскага палітыка Аляксея Навальнага выходзіць чарговае скандальнае карупцыйнае расследаванне.\nФота са старонкі Насці Рыбкі ва "Вконтакте"\nА менавіта — сувязь расійскага алігарха Алега Дзерыпаскі і віцэ-прэм'ера Расійскай Федэрацыі Сяргея Прыходзькі. Навальны сцвярджае, што чыноўнік і алігарх разам з дзяўчатамі з эскорт-агенцтва каталіся на яхце ля берагоў Нарвегіі ў жніўні 2016 года. Менавіта дзякуючы Інстаграму Насці Рыбкі і яе кнізе "Дзённік па спакушэнні мільярдэра, або клон для алігарха" камандзе Навальнага ўдалося выйсці на гэтую гісторыю.\nЕўрарадыё адшукала ў Бабруйску мужа Насці Рыбкі (прынамсі, ён сам сябе так называе). Мікалай Вашукевіч (сапраўднае прозвішча Насці Рыбкі) распавёў пра тое, як яны жылі ў Бабруйску і чаму раз'ехаліся.\nФота са старонкі Насці Рыбкі ў Instagram\nПа словах Мікалая, Насця скончыла Мазырскі педагагічны універсітэт. У Бабруйску дзяўчына працавала менеджарам па продажах "і вельмі шмат чытала". З'ехала ў Маскву каля двух гадоў таму. Чым дзяўчына займалася ў Маскве, Мікалай не ведае. Звязвае ўсё, што цяпер адбываецца, з яе кніжкай "Дзённік па спакушэнні мільярдэра".\nМікалай Вашукевіч: "Гэта ўсё кніжка, яе кніжка. У яе проста маці памерла. Мы жылі, усё было ў парадку. А потым ёй проста захацелася напісаць кнігу. У Маскве яна яе напісала. У яе наогул не было сябровак. Адна засталася. У яе толькі мама была, і ўсё, больш нікога не было. Можа, на гэтай глебе адзіноты яна так... Але я быццам бы ўсё гэта кампенсаваў".\nМуж запэўнівае, што словы Навальнага пра эскорт-паслугі — няпраўда. Пра гэта ён кажа некалькі разоў. Праўда, чым Насця займалася ў Маскве, ён таксама не ведае.\nЕўрарадыё: А як яна пазнаёмілася з Алегам Дзерыпаскам?\nМікалай Вашукевіч: Можа, захацела, можа, мужчына спадабаўся. Можа, працавала ў яго неяк. Я да ўсяго гэтага адмоўна стаўлюся. Усё гэта з-за кнігі. Але я яе не чытаў, не ведаю.\nУ адным з інтэрв'ю Насця Рыбка называе Мікалая "былым мужам". Мікалай кажа, што па законе яны яшчэ жанатыя.\nМікалай Вашукевіч: Ну, як бы развяліся... Як бы развяліся, але яна анулявала рашэнне суда.\nПасля скандалу асабліва не размаўлялі, "толькі спасылкі адзін аднаму перакідвалі, і ўсё". Цяпер Мікалай перажывае за сваё прозвішча\nМікалай Вашукевіч: Гэта ж маё прозвішча. Ганьба, блін. Аж прама не ведаю ... Я цяпер за прозвішча сваё цярплю. Мне яшчэ ў мінулым годзе тэлефанавалі з расійскага тэлебачання, да Малахава клікалі. Грошай прапаноўвалі. Але я не захацеў размаўляць. Але тое, што эскорт-паслугі, гэта няпраўда.\nУ адным з інтэрв'ю Насця Рыбка сцвярджае, што пасля яе пераезду ў Маскву "былы муж" не пусціў яе ў кватэру, сказаў, што дзіця яна больш не ўбачыць.\nМікалай Вашукевіч: "Нууу, гэта не тая гісторыя... Не так гэта ўсё было".\nЯк там было на самой справе, Мікалай не кажа. Але запэўнівае, што "Насця мае да сына доступ без праблем".\nМікалай Вашукевіч: "Сын нармальны хлопец, усё разумее. Насця мае да яго доступ без праблем. Ці мае, але чамусьці не з'яўляецца. Можа, дзеля бяспекі. Усё, што яна кажа — гульня".\nУ сваёй кнізе Насця Рыбка піша, што яна нібыта "была ў апазіцыі на Хартыі і нават адседзела нейкі час у турме КДБ".\nМікалай Вашукевіч: "Так, быў момант, больш за суткі яна там правяла... Не ведаю, за што. Але такое было, потым яна ўцякла ў Маскву".\nЕўрарадыё: Ці не думаеце, што пасля такога скандалу ў Анастасіі могуць пачацца праблемы?\nМікалай Вашукевіч: "Блін, ну так, я перажываю. Каб не прывяло гэта да сям'і, да нашай сям'і. А яна хай там робіць што хоча. Няхай забаўляецца. Калі гэта для яе важна, то няхай робіць што хоча. Мне, шчыра кажучы , усё адно. Кожны чалавек павінен рабіць тое, што хоча, правільна? Каб жыццё прайшло не дарэмна".\nПасля таго, як расследаванне Навальнага абляцела інтэрнэт, Рыбка выклала ў Інстаграм два відэа. Дзяўчына сцвярджае, што ўсё тое, што адбылося на яхце Дзерыпаскі, было групавым гвалтам. А на сваёй старонцы "Вконтакте" дзяўчына падзякавала Аляксею Навальнаму словамі "Дзякуй, малыш" і дадала, што яе не хваляваў наклад кнігі. Таксама яна згадала, што Пуцін кнігу ўжо чытаў.


Беларускі Джэймс Бонд. Нецвярозы матацыкліст імчыць па вёсцы, за ім – даішнікі. Відэа\nУ вёсцы Сялец Лідскага раёну ДАІ пераследавала матацыкліста, які не паслухаўся патрабавання прыпыніцца. Мужчына на матацыкле быў у стане алкагольнага ап’янення і не меў пасведчання кіроўцы на права кіраваць матацыклам.\nКіроўца матацыкла падчас пагоні зачапіў кусты, з яго галавы зляцеў шлем. Матацыкл ледзь пазбегнуў сутыкнення са слупам, а заехаўшы ў тупік, кіроўца саскочыў з матацыкла і намагаўся збегчы. Яго затрымалі, як паведамляе сайт pvlida.by.\nТэгі: ДАІ, здарэнні, матацыкл


Двум студэнцкім атрадам у Брэсцкай вобласці прысвоілі імёны лётчыкаў-герояў | zviazda.by\nДвум студэнцкім атрадам у Брэсцкай вобласці прысвоілі імёны лётчыкаў-герояў\nДвум студэнцкім атрадам у Брэсцкай вобласці прысвоілі імёны загінуўшых пры выкананні задання ў Баранавічах лётчыкаў-герояў. Пра гэта стала вядома сёння на цырымоніі закрыцця трэцяга працоўнага семестра, перадае БелТА.\nЗ гэтага часу сельскагаспадарчы атрад «Пушчанцы» будзе насіць імя Героя Беларусі лётчыка Андрэя Нічыпорчыка, а вытворчы атрад «Уладар» Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна — Героя Беларусі Мікіты Куканенкі. Абодва СА былі створаны ў гэтым годзе, добра сябе зарэкамендавалі і сталі пераможцамі ў сваіх намінацыях. «Пушчанцы» працавалі на сельгасаб’ектах у Камянецкім раёне, студэнты БрДУ — на Баранавіцкім заводзе «Атлант».\n«Наш атрад актыўна развіваецца, на яго звярнулі ўвагу вялікая колькасць хлопцаў. У студатрадаўскім руху ёсць патрыятычная акцыя, калі атраду прысвойваецца імя. Мы падумалі і вырашылі прасіць прысвоіць нашаму „Уладару“ імя аднаго з гераічна загінулых лётчыкаў. Для нас гэта вялікі гонар», — сказаў камісар атрада Аляксей коржык.\nУрачыстая цырымонія закрыцця трэцяга працоўнага семестра прайшла ў нядаўна пабудаваным медыцынскім комплексе, які быў аб’яўлены абласной маладзёжнай будоўляй. У якасці байцоў СА і валанцёраў БРСМ тут адпрацавалі больш за 100 чалавек. Усяго ж сёлета ў Брэсцкай вобласці было створана больш за 300 студатрадаў, у якіх працавалі амаль 3,7 тыс. юнакоў і дзяўчат. Хлопцы працавалі ў будаўнічых, сельскагаспадарчых, педагагічных, экалагічных, сэрвісных і вытворчых атрадах.\n«Студатрады — гэта рэальны рух, які не на паперы, а на справе ўдзельнічае ў сацыяльна-эканамічным развіцці нашай дзяржавы. Упэўнены, што гэты рух будзе працягвацца і далей. Бо вы не толькі дапамагаеце вырашаць актуальныя пытанні і задачы ў эканоміцы, але і разам з усім народам будуеце суверэнную і незалежную Беларусь», — адзначыў намеснік старшыні Брэсцкага аблвыканкама Генадзь Барысюк.\nЗвяртаючыся да байцоў і камандзіраў СА, другі сакратар ЦК БРСМ Аляксандр Прохараў сказаў: «Вы ў чарговы раз даказалі, што праца, працавітасць, павага да чалавека працы — гэта адметная рыса беларускай моладзі. Сваёй асабістай працай вы дапамагалі канкрэтнаму пасёлку, раёну, гораду, вобласці і краіне ў цэлым». Ён таксама падзякаваў мясцовым органам улады, наймальнікаў, кіраўнікоў прадпрыемстваў і арганізацый за падтрымку студатрадаўскага руху, без якой цяжка было б дасягнуць поспеху.\nПераможцам працоўнага лета — 2021 уручылі граматы, падзякі, каштоўныя падарункі. Напрыканцы цырымоніі яе ўдзельнікі адкрылі памятную дошку, якая будзе нагадваць наведвальнікам медыцынскага комплексу аб укладзе студэнцкіх атрадаў у стварэнні гэтага важнага для абласнога цэнтра сацыяльнага аб’екта.\nКолькасць прыхільнікаў прышчэпкі расце ў Брэсце і Брэсцкай вобласці\nМаладзёжныя лідары сабраліся ў грамадскім прэс-цэнтры Дома прэсы\nМіклашэвіч: Заклікаю моладзь да актыўнага ўдзелу ў абмеркаванні Канстытуцыі\n3073 Беларусы расчараваліся ў доларах\n1753 Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС\n1162 Сапёры рызыкуюць не толькі падчас баявых дзеянняў, але і ў штодзённай службе


Дзеля падтрымання нараджальнасці у 2011–2015 гадах плануецца накіраваць Br 9 трлн\nЗаявіў міністр эканомікі Мікалай Снапкоў\nМіністр адзначыў, што ў межах гэтай сумы прадугледжваецца павелічэнне аднаразовых выплатаў пры нараджэнні дзяцей, а таксама фінансавае падтрыманне на будову жытла.\nМэтаю праграмы падтрымання нараджальнасці будзе стабілізацыя колькасці насельніцтва на ўзроўні 9,4 мільёна чалавек – праз матэрыяльнае падтрыманне нараджэння двух і болей дзяцей у сям’і.\nУ сваю чаргу міністр фінансаў Андрэй Харкавец прапанаваў адмовіцца ад канкрэтнай сумы штомесячнай дапамогі для бацькоў з дзіцём ва ўзросце да трох гадоў.\n“Міністэрства фінансаў разглядае пытанне фінансавага забеспячэння падтрымання нараджальнасці з пазіцыі стымулявання гэтых працэсаў. Але ўсталяваны ў праграме ўзровень дапамогі 35–40% ад сярэдняй зарплаты не вырашае пастаўленай задачы”, – упэўнены міністр.\nПаводле ягонага меркавання, для сем’яў з высокімі прыбыткамі гэта не будзе стымулам, а прывядзе толькі да растраты бюджэту. Мінстр лічыць, што неабходна вызначыць стратэгічную задачу: павялічэнне дапамогі замест вызначэння фіксаванай велічыні.\nНа гэта міністр працы і сацыяльнай абароны Марыяна Шчоткіна адказала, што “павялічэнне штомесячнай дапамогі да 35–40% улічвае фінансавыя магчымасці Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва”. “На большае разлічваць не можам, але на меншае не маем права”, – падкрэсліла міністр.


Апазіцыянерка з М’янмы прыехала за Нобелем толькі праз 21 год\nАўн Сан Суў Чы (Aung San Suu Kyi) атрымала Нобелеўскую прэмію міру ў 1991-м, а апошнія пятнаццаць гадоў правяла пад хатнім арыштам.\nУ нобелеўскай прамове лаўрэатка сказала, што да поўнай палітычнай свабоды М’янме яшчэ далёка: на поўначы працягваюцца ваенныя дзеянні, а на захадзе – падпалы і забойствы. Паводле яе, пры сённяшніх ўладах, якія хочуць стварыць бачнасць дэмакратыі, у турмах застаюцца палітвязні. Яна папярэдзіла, што нават калі вядомыя апаненты рэжыму выходзяць на свабоду, за кратамі застаюцца менш вядомыя змагары, на якіх ні ў якім выпадку нельга забыцца.\nАўн Сан Суў Чы – дачка Аўн Сана (Aung San), першага дэмакратычнага кіраўніка М’янмы (краіна атрымала незалежнасць у 1940-я г. і стала называцца Бірмаю). Пасля вайсковага перавароту ў 1962 г. і да канца 1988 г. краінаю кіравалі сацыялісты, пасля ўлада перайшла да Дзяржаўнай рады міру і развіцця. Тады Аўн Сан Суў Чы, выпускніца Оксфардскага ўніверсітэту, вярнулася на радзіму (каб даглядаць хворую маму) і стала лідаркаю народнага руху. Аднак рэжым не прызнаў вынікаў свабодных выбараў, а Суў Чы трапіла пад хатні арышт.\nНобелеўскую прэмію ў 1991-м ад ейнага імя атрымалі сыны Кім (Kim) і Александэр (Alexander), якія прыйшлі на цырымонію разам з ейным мужам Майклам Эйрысам (Michael Aris). Праз год Аўн Сан Суў Чы абвесціла, што хоча выдаткаваць прэмію ($ 1,3 млн) на развіццё сістэмы аховы здароўя і адукацыі для бірманцаў. На сёлетніх парламенцкіх выбарах рэжым, які праводзіць палітыку кантраляванага адкрыцця краіны, прапусціў у некаторых акругах апазіцыю. Гэтак Аўн Сан Суў Чы стала дэпутаткаю.\nХто яшчэ не мог даехаць да Нобеля?\nДырэктар Нобелеўскага інстытуту Гэйр Люндэстад (Geir Lundestad) нагадаў, што за 111 гадоў існавання прэміі атрымаць яе своечасова не змаглі яшчэ некалькі чалавек. Радыкальны нямецкі пацыфіст і антыфашыст польскага паходжання Карл фон Асецкі (Carl von Ossietzky) у 1936-м сядзеў у канцлагеры. У 1975-м з СССР не змог прыехаць Андрэй Сахараў, а з Польшчы ў 1983-м – Лех Валэнса (Lech Wałęsa).\nСёлета на Нобелеўскую прэмію міра вылучылі праваабаронцу Алеся Бяляцкага, які таксама застаецца за кратамі.


Сёння на вуліцы Гогаля абласнога цэнтра праводзіцца кірмаш па продажы мяса-малочнай прадукцыі, харчовых і прамысловых тавараў. Тут можна набыць малочныя прадукты, каўбасныя вырабы, мясныя далікатэсы і паўфабрыкаты, рыбу, мёд, хлебабулачныя і кандытарскія вырабы, гародніну. Кірмаш працуе з 9 да 17 гадзін.\nНапачатку тыдня адбыўся справаздачна-выбарны сход раённай арганізацыі Камуністычнай партыі Беларусі. Камуністы абмеркавалі вынікі сваёй работы, акрэслілі задачы на перспектыву. Першым сакратаром РК КПБ абрана спецыяліст па арганізацыі ідэалагічнай работы ДУСП “Племзавод “Мухавец” Святлана Аляшчэня.\nЛіхтар – у “Паралелі”\nСпектакль “Дэмбельскі цягнік” тэатра-студыі “Паралель” быў прызнаны лепшым на Міжнародным дзіцяча-юнацкім тэатральным фестывалі аматарскіх калектываў “ЛіхтArt”, які праходзіў ва ўкраінскім горадзе Роўна. З фэсту трупа прывезла галоўны прыз – залаты ліхтар і дыпломы.\n5 мільёнаў за… інфармацыю\nБаранавіцкі РАУС устанавіў узнагароду ў памеры 5 мільёнаў рублёў за інфармацыю аб забойцу. Нагадаем, што ў вёсцы Узногі ў сваім доме была забіта 40-гадовая жанчына, яе дачцэ пашчасціла застацца ў жывых пасля нападзення. На працягу чатырох месяцаў злодзей так і не знойдзены.\nДзеці ў аўто і на дарозе\nУ рамках рэспубліканскай акцыі “Дзіця – галоўны пасажыр” на аўтадарозе Стаўбцы-Івацэвічы-Кобрын адбылося мерапрыемства з удзелам супрацоўнікаў дарожна-патрульнай службы і юных інспектараў руху СШ №2 райцэнтра. З вадзіцелямі, якія перавозілі дзяцей без аўтакрэслаў, праведзена гутарка, а школьнікі правялі спецыяльнае анкеціраванне.\nІх кветка – чырвоны гваздзік\n7 лістапада народны хор ветэранаў гарадскога Дома культуры адзначыў сваё 25-годдзе. З гэтай нагоды старшыня райвыканкама Уладзімір Столяр уручыў граматы кіраўніку хору Лідзіі Карняйчук і актывісту Аляксандру Свірыду, які ў гэты дзень святкаваў 65-годдзе, падзячныя пісьмы атрымалі Віктар Грышман і Галіна Сільмановіч. Урачыстым акордам хору-імянінніка прагучала песня “Чырвоны гваздзік”. Дарэчы, менавіта з гэтай дарагой сэрцу кветкай вярталіся дамоў ветэраны хору…\nУ чацвер у раённым аддзеле ўнутраных спраў ушаноўвалі ветэранаў органаў унутраных спраў. Пачалося мерапрыемства з наведвання музея РАУС. Пасля віноўнікі ўрачыстасці ўсклалі кветкі да помніка Дзмітрыя Удовікава. Ветэраны пабывалі таксама на экскурсіі ў музеях партызанскай славы імя Удовікава і воінаў-афганцаў, наведалі Хомскі СДК і мясцовы пункт грамадскага правапарадку, музей “Бездзежскі фартушок”.\nПачалі працоўную біяграфію\n75 маладых спецыялістаў самых розных галін вытворчасці, якія прыбылі сёлета ў раён на работу, у сераду сустрэліся ў райвыканкаме з кіраўніцтвам мясцовай улады. Яны азнаёміліся з эканамічным, сацыяльным і культурным развіццём раёна, пачулі шмат цёплых слоў і пажаданняў у сувязі з пачаткам працоўнай біяграфіі.\nНа гэтым тыдні праблема сытнага, гарачага ды яшчэ і таннага абеду ў тых, хто працуе ў цэнтры горада, а таксама ў яго гасцей, адпала. Райспажыўтаварыства ў дзённы час перепрафілявала кафэ “Галактыка” ў рабочую сталовую. Танныя комплексныя абеды падаюць з 12 да 17 гадзін. На ўсю прадукцыю ў гэты час прымяняюцца мінімальныя нацэнкі грамадскага харчавання.\nЛядовая арэна ў райцэнтры афіцыйна адкрыта для масавага катання. У мінулыя выхадныя і святочны панядзелак 7 лістапада тут “пратэсціравалі” лёд дарослыя і дзеці. Новы спартыўны аб’ект дапаможа пашырыць магчымасці цікавага і змястоўнага баўлення часу і маладых, і старэйшых.\nНа падыходзе – АЗС\nЛя райцэнтра на перасячэнні дарог Р-102 і Р-83 заканчваецца будаўніцтва аўтазаправачнай станцыі, увод якой запланаваны на канец лістапада. Заказчыкам АЗС з’яўляецца РУП “Беларуснафта-Брэстаблнафтапрадукт”. Зараз тут працуюць каля 70-ці рабочых і 15 адзінак тэхнікі субпадрадных арганізацый. Побач з узведзенымі павецямі будучай аўтазапраўкі, будынкам базы і міні-кафэ будуецца пажарны рэзервуар для ўстаноўкі дзвюх ёмістасцей з вадой, вядзецца добраўпарадкаванне тэрыторыі.\nСамы лепшы сыр\nУ Мінску падведзены вынікі рэспубліканскага прафесіянальнага конкурсу якасці сыроў. Увазе журы былі прапанаваны 86 гатункаў з розных прадпрыемстваў краіны. Сярод чатырох шчасліўцаў, што атрымалі дыпломы першай ступені, – калектыў Кобрынскага масласырзавода.\nНа адзін пункт больш\nНовы пункт паштовай сувязі адкрыўся ў будынку “Белтэлекама” па адрасе вул. Чырвоная, 133. Тут ажыццяўляюцца ўсе віды паштовых паслуг, можна набыць тэлефонныя карткі і іншыя спажывецкія тавары. У хуткім часе сюды будзе перанесена электронная база дадзеных пенсіянераў, якія пражываюць у гэтым мікрараёне.\nЗ карабля – ды на баль…\nНядаўна 24-гадовая Ірына Амялянава, трэнер мясцовай ДЮСШ па самба і дзюдо, стала сярэбраным прызёрам на чарговым этапе Кубка свету па самба ў Маскве. Ды нядоўга спартсменка спачывала на лаўрах. Напрыканцы гэтага тыдня ў Вільнюсе распачаўся чэмпіянат свету, на якім Ірына выступае ў асноўным складзе нацыянальнай зборнай Беларусі па самба і дзюдо. Будзем спадзявацца, што ўдача ізноў не адвернецца ад мэтанакіраванай ляхавіччанкі.\nУчора на базе сярэдніх гарадскіх школ і гімназіі стартавалі раённыя алімпіяды сярод вучняў 9-11 класаў. У іспытах па абслугоўваючай і тэхнічнай працы ўдзельнічалі адпаведна 13 і 32 вучні, па нямецкай мове – 26. А сёння свае веды дэманструюць матэматыкі і краязнаўцы. У алімпіядзе па матэматыцы ўдзельнічаюць 85 старшакласнікаў, па краязнаўстве – 24.\nКамісія дала “дабро”\nЭкспартная камісія вытворча-гандлёвага прадпрыемства “Белмастпромыслы” разгледзела больш за 30 новых распрацовак фабрыкі мастацкіх вырабаў “Крыніца Палесся”. Ручнікі, хусткі, камплекты для чайнай і кававай цырымоній, іншая сувенірная і падарункавая прадукцыя пінскага прадпрыемства атрымала станоўчую адзнаку. Фабрыка ўжо выконвае заказы па новых відах вырабаў.\nІ падарункі, і пачастункі\nСёння ў вёсцы Ласіцк праходзіць раённае свята, на якім ушаноўваюць працаўнікоў сельскай гаспадаркі. Тых, хто вызначыўся сёлета на жніве і нарыхтоўцы кармоў, павіншуе не толькі кіраўніцтва раёна, але і госці-пабрацімы з Украіны і Польшчы. Да падарункаў і пачастункаў далучацца самадзейныя артысты, якія падрыхтавалі для вяскоўцаў вялікі канцэрт.\nЗамест поля – на стадыён\nНе толькі на палетках і фермах адчуваюць сябе ўпэўнена працаўнікі сельскагаспадарчых прадпрыемстваў раёна, але і на спартыўных пляцоўках. Сведчанне таму – папулярныя спаборніцтвы сярод калектываў аграпрамысловага комплексу Пружаншчыны. Восеньскія старты на гэты раз прынеслі перамогу камандзе ААТ “Мурава”. Другое месца занялі спартсмены-аматары адкрытага акцыянернага таварыства “Жураўлінае”, трэцяе – ААТ “Ліноўскае”.\n21 дарожны знак і 18 металічных стоек выкрадзены невядомымі на ўчастку дарогі Вялікае Малешава – Рамель. Прадуктыўна “папрацавалі” злачынцы і ў напрамку Давыд-Гарадок – Хомск: на гэтым участку страты роўныя 2 знакам і 9 стойкам. Па абодвух выпадках следчым аддзелам РАУС узбуджана крымінальная справа.


«Гэта стэрэатып, што ад нас нічога не залежыць» — выпускнік Алесь Перагудаў пра Каложу, грузін і калекцыю матылькоў — Новости — Новости и события Гродно. Вечерний Гродно\n«Гэта стэрэатып, што ад нас нічога не залежыць» — выпускнік Алесь Перагудаў пра Каложу, грузін і калекцыю матылькоў\nАлесь — задуменны бландзін з блакітнымі вачыма, шырокай усмешкай і добрым голасам. Сёлета ён выпускнік універсітэта, гісторык і ніяк не «батанік». А яшчэ ён не «зорка» і хацеў бы выкрэсліць у тэкстах сваё «я». Ці не ўсе гарадскія медыя неаднаразова пісалі пра яго працы. Але чаму — для яго таямніца. Знаёмцеся, у гасцях у «ВГ» Алесь Перагудаў.\nГэта ён прапанаваў намаляваць на гарадскім аўтобусе Стэфана Баторыя. Дапамог скласці петыцыю пра шыльды са старымі назвамі гарадзенскіх вуліц. «Дамалёўваў» Фару Вітаўта на каляровых здымках і «склейваў» ваенныя фатаграфіі з сучаснымі, спрабаваў расшыфраваць знакі на Каложы і пераносіў беларускіх класікаў у ХХI стагоддзе.\nАлесю 22 гады. Нарадзіўся і жыве ў Гродне. Вучыўся ў ліцэі № 1. З яго, а менавіта з расповедаў пра горад настаўніка Алеся Пятровіча Госцева, пачалося захапленне гісторыяй.\nДзяржаўны экзамен здаў на «9», абараніў дыплом. Пасля выпуска пойдзе адпрацоўваць у абласны цэнтр турызма і краязнаўства, весці гурток для школьнікаў. Зрэшты, працуе там ужо некалькі месяцаў. Мяркуе такую працу не найгоршай перспектывай, але хутчэй бачыць сябе ў турызме.\nАлесю, апрача вучобы ты рабіў шмат праектаў. Навошта губляў на іх час?\n— Я не губляю час, я яго так праводжу. Не губляю, а зноходжу. Мне гэта цікава. Хацеў бы, каб гараджане ведалі пра свой горад больш.\nЯкі праект твой любімы?\n— Мяне вельмі здзівіла, чаму на мае праекты звярнулі ўвагу. Шмат што не заслугоўвала, каб пра гэта пісалі. Іншыя таксама рабілі падобныя праекты пра Гродна. Але гэта не так шырока асвятлялася. Люблю праекты з выявамі, дзе шмат медыяфайлаў, дзе ёсць не толькі тэкст, але фота і відэа, звязаныя з фотаздымкамі старога і сучаснага Гродна. Калі я нешта рабіў, не хацеў, каб горад выбраў гэта, а каб людзі крытыкавалі і натхняліся рабіць нешта сваё.\nНовы стары Гродна\nЧым ты тлумачыш такую ўвагу да сябе?\n— Магчыма, я трапіў ў патрэбнае месца ў патрэбны час.\nКрыўдуеш на крытыку сваіх ідэй?\n— Мяне гэта не чапляе. Мэта: каб людзі зацікавіліся. Пабачылі фотаздымак: «О, нічога сабе, а што тут раней было?», пачалі шукаць інфармацыю. Я б хацеў пашыраць веды пра горад сярод гараджан. Таксама выбітныя гарадзенцы ніяк не прадстаўленыя ў гарадской прасторы. Таму варта зацікавіць улады, мецэнатаў, каб гэтыя постаці абазначыць у прасторы.\nЯк ставішся да выбранага эскіза помніка Давыду Гарадзенскаму?\n— Я свой голас аддаваў за іншы праект. Але аб’ектыўна ён прасцейшы і таннейшы. Лепш такі, чым нічога. Ёсць шмат супярэчных скульптур у свеце, якія выклікаюць дыскусіі, звяртаюць на сябе ўвагу. Гэта лепш, чым пустое месца.\nТы прапаноўваў зрабіць аўтобус з Баторыем, але яго пакуль няма. У цябе не апускаюцца рукі, калі праекты не рэалізоўваюцца?\n— Я хацеў бы, каб ён з’явіўся. Мне прыемна, што адзін праект, дзе я быў суаўтарам, рэалізавалі. Гаворка пра шыльды са старымі назвамі вуліц. Ідэю казалі дзесяткі гадоў, але гэтым разам петыцыя спрацавала. Гэта быў досвед, каб заахвоціць грамадскасць. Засталіся іншыя справы, якія мы будзем імкнуцца рэалізаваць. Яны не мусяць быць пытаннем 15 зацікаўленых асобаў. Трэба заручацца грамадскай падтрымкай. Гэта стэрэатып, што ад нас нічога не залежыць.\nКалі б ты адказваў за захаванне спадчыны ў горадзе, то якія крокі зрабіў бы найперш?\n— Я б імкнуўся рабіць горад больш прыязным для жыцця. Першае — гэта пачаць працу над стварэннем устойлівай канцэпцыі развіцця горада і аховы спадчыны. Другое — надаць радзе архітэктараў, рэстаўратараў болей паўнамоцтваў. Яны б вырашалі, ці можна тут нешта будаваць ці аднаўляць і як. Трэцяе — аднавіў бы рэстаўрацыйныя майстэрні. Нашаму гораду варта мець уласную рэстаўрацыйныю школу. Таксама, актывізаваў бы грамадскае абмяркаванне аб стварэнні брэнда горада. Каб гараджане вызначыліся, які Гродна. Бо кажуць «каралеўскі горад», але ў чым яго фішка, невядома. Не хачу рабіць папулістычныя заявы: адразу адбудаваць Фару Вітаўта, вярнуць гістарычныя назвы вуліцам. Гэта проста гучныя фразы, якія нічога за сабой не нясуць. Калі Фару Вітаўта пачне будаваць Лідскі будаўніча-мантажны трэст, таму што пра гэта раней не падумалі, то трэба пачынаць з канцэпцый.\nЯк ставішся да магчымых працаў на Каложы і ўнясення яе ў Спіс сусветнай спадчыны?\n— Мы часам вельмі замкнутыя на сабе. Ангелец кітайскага паходжання Цвай Лі пабудаваў драўляную грэка-каталіцкую царкву ў Лондане. Кажуць, гэта першая драўляная царква пасля вялікага пажару ў горадзе. Пра яе шмат пісалі, яна атрымала архітэктурную ўзнагароду. Гэты чалавек быў уражаны і натхніўся драўляным беларускім дойлідствам, якога няма ў Еўропе. А жыхары вёсак, якія ходзяць штодзень каля такой царквы ці касцёла, не заўважаюць яго каштоўнасці.\nКажуць: «Як мы паставім Каложу ў адзін шэраг з Нотр-Дам-дэ-Пары, егіпецкімі пірамідамі і Калізеем?» А я прытрымліваюся канцэпцыі самадастатковасці культуры. Гэтыя аб’екты аднолькава каштоўныя, бо гэта розныя праявы культуры. Розныя ўзроўні, але аднолькавая каштоўнасць. Яны цікавыя сваёй старажытнасцю і гісторыяй. Каложа — зусім маленькая царква, але не менш вартая. Не горшая, а іншая. Ёсць прыгажэйшыя аб’екты. Але ад кожнай краіны мусіць быць прадстаўнік у Спісе сусветнай спадчыны.\nШто рабіць з Каложай? Я не кампетэнтны ў гэтым пытанні. Але хацеў бы бачыць Каложу адноўленай, так было б прыгажэй. Але чую водгукі спецыялістаў, ці не варта захаваць яе такой, якая яна ёсць, бо гэта адлюстраванне гісторыі ў розныя перыяды. Каб аднавіць XII стагоддзе, мы мусім зруйнаваць XVI, XVII, ХVIII. Варта захаваць гісторыю края. Нешта з ёй рабіць трэба, але не з газасіліката. Я бы спыніў яе далейшае разбурэнне, зрухі грунта, аднавіў бы драўляныя часткі, якія патрабуюць замены. Тут хутчэй пытанне кансервацыі, а не рэстаўрацыі. Ніхто ж сёння не аднаўляе Калізей.\nПадаецца, што гарадзенцам не надта важны лёс Каложы?..\n— І так, і не. Заўсёды актыўная толькі меншасць. Большасць абыякавая не да Каложы асобна, але агулам да гістарычнай спадчыны. Трэба адукоўваць людзей, выхоўваць з маленства любоў да гісторыі, свайго гораду, края.\nНам ёсць чым ганарыцца. Кажуць, добра там або там. Патэнцыял горада вялікі. Мы не горшыя. Гэта трэба даносіць.\nЧым ты адрозніваешся ад сваіх аднагодкаў?\n— Гэта правакацыйнае пытанне. Кшталту, ты што, думаеш, што ты не такі, як усе? Мае аднагодкі робяць неверагодныя рэчы, пакараюць свет прыладамі для фэйсбука, напрыклад. У кожнага сваё пакліканне. Я займаюся тым, што мне цікава. Людзей, якім цікава гісторыя, сёння мала. Таму сваёй мэтай бачу папулярызацыю гісторыі.\nШто пра цябе сказалі б твае сябры?\n— Патрыёт Гродна.\nА твае бацькі?\n— Яны цалкам ухваляюць мой выбар прафесіі. Калі я нешта раблю, значыць, гэта добра. Напэўна, назвалі б мяне падарожнікам.\nЯкое месца з падарожжаў пакінула найбольш уражанняў?\n— Усходняя Еўропа мяне рэдка здзіўляе. Найлепшыя ўспаміны ў мяне ад іншага, дзе стыль жыцця, клімат, паводзіны людзей, менталітэт, тэмперамент іншыя. Гэта Грузія. Краіна, у якой я захапляюся архітэктурнай спадчынай, прыгожай прыродай, людзьмі і адносінамі людзей да людзей, з жаданнем дапамагчы незнаёмаму чалавеку, пачаставаць ласункамі. Пасля Грузіі я задумаўся, ці можам мы, беларусы, назваць сябе гасціннымі людзьмі.\nДзе ты ў будучыні хочаш жыць?\n— Бываць я гатовы паўсюль. А жыць хацеў бы ў Гродне. Гэта родны горад, куды заўсёды прыемна вяртацца, адкрываць у ім нешта новае. Калі доўга затрымаюся ў падарожжах, ужо думаю, а як там Гродна, што ў ім новага.\nЦі ёсць у цябе хобі? Можа, збіраеш матылькоў?\n— Я не прыхільнік нешта збіраць. Для мяне варты не артэфакт, а інфармацыя ў ім. Я захапляюся фатаграфіяй, але не мару мець 500 старых гарадзенскіх фотаздымкаў на якаснай паперы. Мару, каб яны былі дасяжнымі для ўсіх. Мне не патрэбная кніга XVI стагоддзя, бо будзе валяцца. Але патрэбныя тэксты ў ёй. Я раблю здымкі прыроды і гарадоў, але пакуль досыць рэдка выкладаю іх у сеціва. Захапляюся роварам як транспартным сродкам. Люблю шпацыраваць па горадзе, падарожнічаць, але гэта банальна.\nТваё сэрца занятае ці дзяўчаты маюць шанец?\nШто цябе чапляе ў дзяўчынах?\n— Крэатыўнасць і нестандартны падыход.\nТы бачыш сябе ў 70 год? Што б ты зрабіў да гэтага часу?\n— Зноў правакацыя! Але калі шчыра, я хацеў бы трошкі змяніць горад. І не толькі я. Не буду казаць «я». Хацеў бы, каб горад стаў зручным для раварыстаў. Каб Гродна стаў «смарт-сіці», выкарыстоўваў сучасныя тэхналогіі, што ёсць у іншых еўрапейскіх гарадах. Каб комплексна аднаўлялася гістарычная спадчына пад наглядам міжнародных спецыялістаў. Хачу, каб гарадзенцы ведалі і ганарыліся горадам. Каб людзі марылі жыць у Гродне. Каб горад быў зялёны. Але не паўсюль я бачу слова «я». Я хачу, каб горад быў такім. А я буду працаваць у праектах, якія накіраваныя на ўсё гэта.\nЭліза Ажэшка запрашае на баль\n«Шэры падобны да зялёнага» — у «Цэнтры» паказваюць магію колераў мінскага мастака\nЧаставалі пірагамі, садзіліся на шпагат і чыталі вершы — як у Гародні беларусачку выбіралі\nСпець на мове і зрабіць мядовы напой – хто з гарадзенак сапраўдная беларусачка?\nалесь перагудаў, выпускнік, гісторыя, гродна, навіны, навіны гродна, праект