Cahana sığmayan Azərbaycan şairi – "Nuhçıxan" İnformasiya Agentliyi\n28 İyun 2022, Çərşənbə axşamı, 19:20\nQüdrətli sənət nəhənglərinin bədii dühasından və idrakından doğan orta əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli yaradıcıları olan sənətkarlardan hər biri ədəbiyyatda tarixi mərhələyə imza atmış, konkret ədəbi istiqamətlərin ən görkəmli simalarına çevrilmişlər.\nBöyük sənət korifeyləri Nizami Gəncəvi, Əfzələddin Xaqani, Məhsəti Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, Şah İsmayıl Xətai, Məhəmməd Füzuli, Saib Təbrizi və başqaları ədəbi fikrin inkişafındakı möhtəşəm xidmətləri ilə orta əsrlərdə Şərq dünyası miqyasını aşaraq, beynəlxalq aləmdə də əsl sənət ulduzları kimi parlamışlar. Bu sənətkarların adları ilə bağlı olan ədəbi məktəblər, poetik-üslubi istiqamətlər türk-müsəlman aləmində uzun əsrlər poeziyanın inkişafında aparıcı mövqeyə malik olmuşdur. Azərbaycan ədəbiyyatının dünya mədəniyyətinə bəxş etdiyi belə qüdrətli sənətkarların sırasında İmadəddin Nəsimi görkəmli yer tutur.\nİmadəddin Nəsimi Ümumşərq miqyasında qüdrətli şair kimi tanınan və qəbul olunan böyük sənətkardır.\nNəsimi Azərbaycan hürufizm ədəbiyyatının görkəmli yaradıcısıdır.\nİmadəddin Nəsimi dünya ədəbiyyatında sarsılmaz iradəsi və möhkəm əqidəsi ilə şəxsiyyətin bütövlüyünün və əzəmətinin nümunəsini göstərmiş nadir sənətkarlardan biridir.\nNəsimi böyük ədəbi məktəb yaratmışdır.\nSeyid İmadəddin Nəsimi (1369-1417) görkəmli Azərbaycan şairi və mütəfəkkiridir. O, Azərbaycanın qədim elm və ədəbiyyat mərkəzlərindən biri olan Şamaxı şəhərində dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq və gənclik illəri burada keçən Seyid İmadəddin Nəsimi Şamaxıda mükəmməl mədrəsə təhsili almışdır. Bədii istedadı ilə diqqəti cəlb edən İmadəddin Nəsimi ilk şeirlərindən etibarən ədəbi mühitdə istedadlı cavan şair kimi qəbul olunmuşdur. Qardaşı Şah Xəndanın məzarının və türbəsinin Şamaxı qəbiristanlığında bu günə qədər yaxşı vəziyyətdə qalması və xalq tərəfindən ziyarət yeri kimi qəbul olunması İmadəddin Nəsiminin mənsub olduğu şəcərəyə Azərbaycan xalqının, yerli əhalinin bəslədiyi yüksək ehtiramı nümayiş etdirir. Müxtəlif ədəbiyyatlarda Nəsiminin doğum yerinə dair müəyyən ölkələr və şəhərlər barədə qeyd edilən versiyalar onun anadan olduğu yerə aid olmayıb, tərcümeyi-halının digər hadisələri, xüsusən hürufilik təriqətini yaymaq üçün etdiyi səfərlər, müvəqqəti məskunlaşdığı məkanlarla əlaqədardır. Belə ki, Nəsimi hürufizm ideyalarını yaymaq üçün Azərbaycan vilayətlərindən başqa həm də İranda, Türkiyədə, İraqda, Suriyada olmuş və geniş təbliğat işləri aparmışdır. Olduğu ölkələrdə Nəsiminin və hürufizmin əleyhdarları olduğu kimi, tərəfdarları da formalaşmışdır. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, onlar ustadlarının adını və əqidəsini daim uca tutaraq yaşatmışlar.\nİmadəddin Nəsiminin həyatda və sənətdə rəhbər tutduğu hürufilik təliminin görkəmli yaradıcısı Fəzlullah Nəimi Astrabadi (1340-1394) ilə əlaqələri də maraq doğuran mühüm hadisələrlə bağlıdır. Mənbələrdə haqlı olaraq bu əlaqələr mürşid-şagird münasibətləri kimi yüksək qiymətləndirilir. Öz dövrünün görkəmli şəxsiyyətləri olmuş bu böyük mütəfəkkirlərin əlaqələri haqqında müxtəlif versiyalar mövcuddur. Bir versiyaya görə, İmadəddin Nəsimi XIV əsrin 80-ci illərində hürufizm ideyalarını təbliğ etmək üçün Şirvana gələrək söhbətlər aparan hürufizmin ideya-nəzəri əsaslarını yaratmış Fəzlullah Nəimi ilə burada tanış olmuşdur. Elmi ədəbiyyatlarda da qeyd olunduğu kimi, yaradıcılığının başlanğıc dövründə “Hüseyni” təxəllüsü ilə şeirlər yazan İmadəddin Nəsimi hürufizmin böyük ideoloqunun təliminə maraq göstərmiş və bu təriqəti qəbul etmişdir. Fəzlullah Nəiminin qızı ilə ailə qurması da sadəcə tərcümeyi-hal göstəricisi olmayıb, Nəsiminin ustadı ilə bütün varlığı ilə bağlı olmasının, əqidə və amal birliyinin mühüm faktlarından biridir. Eyni zamanda, İmadəddin Nəsiminin Şirvandan ayrılıb son dəfə Türkiyə-Suriya səfərinə gedərkən Naxçıvana gəlib, Xanəgahda Fəzlullah Nəimi ilə görüşməsi haqqındakı rəvayətlər də ədəbi-ictimai fikir tariximizin nadir səhifələrindən biri olmaqla bərabər, onların arasındakı münasibətlərin dərinliyini nümayiş etdirir. Fəzlullah Nəimi hürufizmin mükəmməl nəzəriyyəsini, İmadəddin Nəsimi isə böyük poeziyasını yaratmış qüdrətli şəxsiyyətlərdir. Bundan başqa, İmadəddin Nəsiminin Şərqdə qəzəl janrında böyük şeir xəzinəsi yaratmış Hafiz Şirazi ilə yaxın münasibətlərinin olması onun dövrün ədəbiyyat aləmində əsas simalardan biri kimi qəbul edildiyini düşünməyə əsas verir.\nOrta əsr klassik Azərbaycan lirikasının bənzərsiz nümunələrini yaratmış İmadəddin Nəsiminin şeirləri insanın qüdrəti haqqında himn kimi səslənir. Nəsiminin şeirlərində kamil insan olmağa qüvvətli çağırışlar ifadə edilmişdir. O, kamil insanı təkcə real dünyanın yox, geniş mənada kainatın ən uca varlığı kimi vəsf etmişdir:\nMərhəba, ey bəhri-zatın gövhəri-yekdanəsi,\nŞəmi-vəhdətdir cəmalın, kün-fəkan pərvanəsi.\n…Hər ki, qəvvas oldu bildi vəhdətin bəhrində kim,\nAləmin cismi sədəfdir, sənisən dürdanəsi.\n… Ey bu şeyda könlümün halın soran hər dəm mana,\nDərdini bildirməz ol, eşqin oduna yanəsi.\n…Buldu ləlindən Nəsimi nəfxeyi-ruhulqüdüs,\nEy Nəsiminin həyatı, canımın cananəsi.\nİnsanın qüdrətini tərənnüm edən Nəsiminin poeziyasında mübarizə ruhu vardır. O, üsyankar şeirləri ilə haqqa qovuşan kamil insan olmaq uğrunda inadla mübarizə aparmışdır. Şairin fikrincə, ilahi varlıq səviyyəsinə yüksələn, böyük mənəvi sərvət olan kamil insan ədalətli cəmiyyət yaratmağın da real əsasını təşkil edir. İmadəddin Nəsimi yaradıcılığında ilhamla vəsf olunan kamil insan obrazı orta əsr Azərbaycan şeirində bədii sözdən yoğrulmuş əzəmətli insan heykəlidir.\nMənəvi kamillik konsepsiyasını ifadə edən Şərq poeziyasında Nəsiminin lirikası fərqli bir mövqeyə malikdir. O, əsərlərində idealla insanlıq arasında bərabərlik yaratmağa nail olmuşdur. Daha doğrusu, İmadəddin Nəsimi insanı ilahi qüdrətə malik ideal miqyasında vəsf etmişdir. Onun şeirlərində insan orta əsrlər Şərq və Azərbaycan poeziyasında olduğu kimi, yaxud aşiqanə üslubdan daha çox konkret olaraq fərdin mənəvi ucalığı, şəxsiyyətin daxili azadlığı və əzəməti formatında təqdim olunmuşdur. Nəsimi insanı klassik Azərbaycan şeirindəki eşq mehrabından çıxararaq, ilahi varlıq müstəvisinə doğru yol gedən həqiqət aşiqi qismində tərənnüm etmişdir. Nəsimi daha çox aşiqanə ruhda inkişaf edən Azərbaycan poeziyasında ictimai motivlərin meydanını genişləndirmişdir. Bundan başqa, Nəsiminin poeziyasında nəsihətçilik arxa planda qalmış, həyat fəlsəfəsi və mübarizə ruhu ön mövqeyə keçmişdir. İmadəddin Nəsimi özü də keşməkeşli tərcümeyi-halı və mübariz ruhlu şeirləri ilə kamil insan obrazının möhtəşəm şair-mütəfəkkir abidəsi kimi ucalır.\nFikrimizcə, İmadəddin Nəsiminin “Məndə sığar iki cahan, mən bu cahana sığmazam” misrası ilə başlanan məşhur şeiri İmadəddin Nəsiminin mükəmməl avtoportretidir. Sənəti və şəxsiyyəti haqqında müasirlərindən tutmuş tədqiqatçılarına qədər məğrur şairin barəsində yazılanların hamısında “Sığmazam” bəyanatı Nəsiminin real simasını və idealını mənalandıran açar anlayış kimi göstərilir. Azərbaycan klassik lirikasının nadir nümunələrindən biri olan “Sığmazam” şeirində İmadəddin Nəsiminin mübariz ideyalarının və çağırışlarının dövrə-zamana sığmayan qüdrəti ifadə olunmuşdur. “Sığmazam” şeiri cahana sığmayan böyük Azərbaycan şairinin əsrlərdən-əsrlərə qədər gəlib çatan və yaşamaqda davam edən məğrurluq manifestidir. Şeirdəki yenilməz dağlar kimi parlaq və əzəmətli görünən lirik mən “Can ilə həm cahan mənəm, dəhrilə həm zaman mənəm” – deyən İmadəddin Nəsiminin cahana və zamana sığmayan proobrazıdır. Bu, Şərq poeziyasında insan haqqında ən möhtəşəm poetik monoloqdur.\n“Sığmazam” qəzəli kövnü-məkana, cism ilə cana, dəhrü-zəmana və cahana sığmayan qüdrətli Azərbaycan şairinin bənzərsiz ucalığının şərhi-bəyanıdır. Bu, həyatda və sənətdə Nəsimi səviyyəsinə çata bilməyin poetik bəyanatıdır:\nGövhəri-laməkan mənəm, kövnü-məkanə sığmazam.\n…Kimsə gümanü zənn ilə olmadı həqq ilə biliş,\nHəqqi bilən bilir ki, mən zənnü-gümana sığmazam.\n…Can ilə həm cahan mənəm, dəhrilə həm zaman mənəm,\nGör bu lətiqifeyi ki, mən dəhrü-zəmanə sığmazam.\n…Zərrə mənəm, günəş mənəm, çar ilə pəncü şeş mənəm,\nSurəti gör bəyan ilə, çünki bəyana sığmazam.\nGərçi bu gün Nəsimiyəm, haşimiyəm, qureyşiyəm,\nBundan uludur ayətim, ayətə, şanə sığmazam.\nXalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə “Məndə sığar iki cahan” misrasının izahından bəhs edərkən buradakı iki cahan anlayışı ilə Nəsiminin “Məndə sığar ikən cahan” mənasını ifadə etməsi qənaətində olduğunu qeyd etmişdir. “Məndə sığar ikən cahan” anlayışı da hürufi ədəbi-fəlsəfi təliminə uyğun olub, Nəsiminin əqidə bütövlüyünü və qeyri-adi məğrurluğunu ifadə edir. Bədii mətn mənasında gerçəkliyə uyğun olub-olmamasından asılı olmayaraq, bu təfsir də Nəsimi obrazının əzəmətini və miqyasını dolğun surətdə əks etdirən versiyalardan biri kimi mühüm əhəmiyyət daşıyır.\nSeyid İmadəddin Nəsiminin lirikası özünəməxsus sənətkarlıq xüsusiyyətlərinə malikdir. Ənənəvi klassik şeir üslubunda yazıb-yaratmasına baxmayaraq o, orta əsrlər Azərbaycan lirikasını bənzərsiz bədii təsvir və ifadə vasitələri ilə zənginləşdirmişdir. Təsvir və ifadə vasitələrindəki yeniliklər Nəsimi sənətinin orijinallığını müəyyən etmişdir. Onun hər misrasında bir neçə təşbehin işləndiyi qəzəlləri təkrarsız sənət nümunələridir. Şairin “Nigarım, dilbərim, yarım, ənisim, munisim, canım” misrası ilə başlayan 7 beytlik qəzəlinin bütün misralarının başdan-başa bənzətmələrdən və daxili qafiyələrdən ibarət olması ümumşərq poeziyasında nadir sənət hadisəsi sayılmağa layiqdir.\nNigarım, dilbərim, yarım, ənisim, munisim, canım,\nRəfiqim, həmdəmim, ömrüm, rəvanım, dərdə dərmanım.\n…Gülüm, reyhanım, əşcarım, əbirim, ənbərim, udum,\nDürüm, mirvaridim, kanım, əqiqim, lə’lü mərcanım.\nDiləfruzum, vəfadarım, cigərsuzum, cəfakarım,\nXudavəndim, cahandarım, əmirim, şahü sultanım.\nÇırağım, şəm’imü nurim, ziyamü yıldızım, şəmsim,\nHəzarım, bülbülüm, kəbkim, Nəsimiyi-xoşəlhanım!\nBədii dilin sadəliyi, aydınlığı və xəlqiliyi etibarilə də İmadəddin Nəsiminin lirikası sələflərindən və xələflərindən fərqlənir. O, dərinmənalı şeirləri ilə Azərbaycan şeir dilinin zənginliyini, sadəlik və aydınlığını geniş imkanlara malik olduğunu nümayiş etdirmişdir. Nəsimi öz ideyalarını, hürufi fikirlərini saraylardan daha çox xalqa çatdırmaq üçün sadə və anlaşıqlı dildə yazmağa üstünlük vermişdir. Beləliklə, Nəsimi klassik romantik poeziyanı xalqa daha da yaxınlaşdırmışdır. Onun XIV-XV əsrlərdə yazılmış elə şeirləri vardır ki, həmin poetik nümunələri dilin saflığı baxımından xalq dilinin poeziyada hakim mövqeyə çatdığı XVIII əsr lirikası örnəkləri ilə müqayisə etmək olar. Bu mənada Nəsiminin şeirləri Azərbaycan ədəbiyyatında farsdilli poeziya ilə Molla Pənah Vaqif lirikası arasında möhkəm mənəvi körpüdür. Hətta şairin bir çox qəzəlləri dilinin tərkibi etibarilə XX əsrin və hətta bu günün alınma sözlərə həssas olan qəzəl janrında yazılmış şeirləri təəssüratı yaradır:\nCanana mənim sevdiyimi can bilir ancaq,\nKönlüm diləyin dünyada canan bilir ancaq.\n…Abdal oluban bəylik edən arifi gör kim,\nBu səltənətin qədrini sultan bilir ancaq.\n…Könlüm gəmisin qərq edə gör eşq dənizinə\nKim, bu dənizin bəhrini ümman bilir ancaq.\nBu, quş dilidir, bunu Süleyman bilir ancaq.\nBu qəbildən olan qəzəllər məqtə beytdəki müəllifliyi bildirən Nəsimi sözü yerinə Vahid (Əliağa Vahid), yaxud Mirmehdi (Mirmehdi Seyidzadə) və ya hətta Süleyman (Süleyman Rüstəm) yazılsa, dilinin sadəlik, aydınlıq və saflıq etibarilə həmin qəzəlin bu görkəmli şairlərə aid olduğuna heç kəs şübhə ilə yanaşmaz. Dilinin sadəliyinə, poetik ahəngdarlığına, ideyaca müasirliyinə görədir ki, bəstəkarlarımız və müğənnilərimiz indi də Nəsimi şeirlərinə müraciət edirlər.\nSeyid İmadəddin Nəsimi böyük mütəfəkkir şairdir. Onun fəlsəfəsində hürufizm ideyaları və ədəbiyyatın böyük idealları öz əksini tapmışdır. Nəsimi ədəbiyyatda müəyyən ənənəsi olan “Ənəlhəq” ideyasını ədəbi təlim səviyyəsinə çatdırmışdır. Böyük şair həyatda da, cəmiyyətdə də, ədəbiyyatda da sarsılmaz əqidə yolunda, vahid amal uğrunda mübarizə aparmışdır. Möhkəm mənəvi bütövlük və kamillik İmadəddin Nəsiminin idealıdır. Orta əsrlər Azərbaycan poeziyasında insanı Nəsimi qədər uca və möhtəşəm səviyyədə, qüdrətli təqdim edən sənətkar göstərmək çətindir. O, klassik ədəbiyyatda xüsusi yer tutan humanizm fəlsəfəsini yeni mərtəbəyə qaldırmışdır. Nəsimi əsasən qəzəl üstündə köklənmiş Azərbaycan klassik şeirini yüksək poetik səviyyədə müstəzad, tərcibənd, müləmmə, tuyuq, əliflam janrlarında yazılmış orijinal şeirlərlə zənginləşdirmiş, daim novator sənətkar kimi çıxış etmişdir. Bütün bunlara görə novator xüsusiyyətlər və ənənələrlə zəngin olan Nəsimi yaradıcılığı ədəbi məktəb səviyyəsinə yüksəlmişdir. Nəsimi ədəbi məktəbi Azərbaycandan başqa digər türk-müsəlman ölkələrinin də ədəbiyyatını əhatə etmişdir. Novator şairin adı və sənəti ilə bağlı olan poetik ənənələr uzun əsrlər boyu yaşamış, poeziyanın inkişafında böyük rol oynamışdır. Nəsiminin mübariz, mətin, mərdanə poeziyası bu gün üçün də aktual və müasirdir.\nBöyük əqidə sahibi İmadəddin Nəsiminin faciəli şəkildə öldürülməsi haqqında geniş yayılmış rəvayətlər dünya ədəbiyyatında təkrarı olmayan qəhrəmanlıq mifidir. Nəsiminin həyatı və sənəti əqidəsi yolunda şəhidlik zirvəsinə yüksəlməyin ibrətamiz nümunəsidir. Bizim zamanlara qədər gəlib çatmış rəvayətə görə edam zamanı onun bədənindən axan qanın bir damcısı “bu məlunun qanından bir damcı hara düşsə kəsilib atılmalıdır” – deyən rəsmi şəxslərdən birinin barmağına sıçradıqda həmin şəxs bu ifadəni “söz məsəli” dediyini bildirərək canını qurtarmaq istəmişdir. Həyatının ən son məqamında məğrur şairin bağrından qopmuş aşağıdakı misralar məsləyi yolunda dönməzlik dərsləri kimi səslənmişdir:\nCəmi 48 il ömür sürmüş və 3 dildə: Azərbaycan, fars və ərəb dillərində böyük və zəngin ədəbi irs yaratmış İmadəddin Nəsiminin şeirlərində ifadə olunan yüksək humanizm, dünyəvilik, mənəvi kamillik, ictimai ədalət və ilahi eşq ideyaları zamanı daha da irəli aparan çağırışlardır. Nəsiminin böyük idealları müasir dövrün də ideyalarını əks etdirir, onun əsərləri insanlığı mənəvi kamilliyə, ədalətə, humanizmə çağırmaqda davam edir.\nİmadəddin Nəsimi Azərbaycandan getdikdən sonra müxtəlif fasilələrlə Türkiyədə, İranda, İraqda yaşamış, nəhayət, Suriyada olmuş, Hələbdə məskunlaşmış və olduğu yerlərdə hürufizm ideyalarını geniş şəkildə təbliğ etmişdir. Onun təbliğ etdiyi hürufi ideyalar heç də hər yerdə birmənalı qarşılanmamış, müzakirə və mübahisə mövzusu olmuşdur. Mütəfəkkir şairin əleyhdarları bundan istifadə edərək, haqqında müxtəlif böhtan və şayiələr yaymışlar. İmadəddin Nəsiminin məsləyi yolunda faciəli şəkildə edam olunması onun sarsılmaz, möhkəm əqidəsinin isbatıdır. Buna baxmayaraq, İmadəddin Nəsiminin Suriyanın Hələb şəhərindəki məzarı xalq tərəfindən həmişə ehtiramla ziyarət olunmuş və bu məqbərə ibadətgaha çevrilmişdir. Çox təəssüf ki, son dövrlərdə Suriyada gedən acınacaqlı müharibə şəraiti böyük şairin məqbərəsi və məzarı ətrafında da müəyyən dağıntılara səbəb olmuşdur. Azərbaycan ziyalılarının nümayəndə heyəti, tanınmış alimlər və şairlər bir neçə dəfə İmadəddin Nəsiminin məqbərəsini ziyarət etmişlər.\nAzərbaycanda Seyid İmadəddin Nəsimi irsinin tədqiqi və nəşri sahəsində böyük işlər görülmüşdür. İlk dəfə tanınmış Azərbaycan ədəbiyyatşünası Salman Mümtaz görkəmli sənətkarın irsini toplayaraq kitab halında nəşr etdirmişdir. Sonrakı illərdə şairin zəngin irsi daha geniş səviyyədə toplanılmış, kütləvi tirajla nəşr edilərək xalqımıza çatdırılmışdır. Nəsimi şeirindən müəyyən seçmələr ingilis, rus, fransız, alman, Ukrayna və sair dillərə tərcümə edilib yayılmışdır.\nEyni zamanda, İmadəddin Nəsiminin həyatı və yaradıcılığının tədqiqi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Görkəmli Azərbaycan alimi, professor Mirzağa Quluzadə “Böyük ideallar şairi” adlı monoqrafiyasını 1973-cü ildə nəşr etdirmişdir. Professor Cahangir Qəhrəmanovun elmi ictimaiyyətə təqdim etdiyi “Nəsimi divanının leksikası” adlı monoqrafiya və onun hazırlayıb nəşr etdirdiyi elmi-tənqidi mətn Azərbaycan nəsimişünaslığının mühüm nailiyyətlərindəndir. Müxtəlif illərdə tanınmış Azərbaycan alimlərindən akademiklər Həmid Araslı, Bəkir Nəbiyev, Teymur Kərimli, Rafael Hüseynov, AMEA-nın müxbir üzvləri Əliyar Səfərli, Azadə Rüstəmova, fəlsəfə elmləri doktoru Zümrüd Quluzadə, əməkdar elm xadimi Qəzənfər Paşayev, filologiya elmləri doktorları Ənvər Əhməd, Gülşən Əliyeva, filologiya elmləri namizədi Səadət Şıxıyeva və başqalarının əsərləri İmadəddin Nəsimi irsinin tədqiqinə dair sanballı elmi töhfələrdir.\nGörkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə 1973-cü ildə anadan olmasının 600 illiyinin yüksək səviyyədə və böyük təntənə ilə qeyd olunması qüdrətli Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin şəxsiyyətinə və yaradıcılığına dövlətimizin və xalqımızın bəslədiyi yüksək ehtiramın və ümumxalq məhəbbətinin ifadəsidir. Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin təşəbbüsü və qayğısı ilə 1979-cu ildə İmadəddin Nəsimiyə onun doğma vətənində, Bakı şəhərinin mərkəzi meydanlarından birində görkəmli heykəltəraşlar Tokay Məmmədov və İbrahim Zeynalovun ucaltdıqları düşündürücü heykəl Azərbaycan monumental heykəltəraşlıq sənətinin qiymətli nümunələrindəndir. Ulu öndər Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində AMEA-nın Dilçilik İnstitutuna, Bakı şəhərinin ən böyük rayonlarından birinə və metro stansiyasına İmadəddin Nəsiminin adının verilməsi onun xatirəsinin öz ölkəsində yüksək səviyyədə əbədiləşdirildiyini əks etdirən tarixi reallıqlardır.\nEyni zamanda, xalq şairi Rəsul Rzanın “Son gecə” poemasının yazılması, Qabilin “Nəsimi” poemasının yaranması və Dövlət mükafatına layiq görülməsi, İsa Hüseynovun “Məşhər” romanının, “Nəsimi” filminin xalqa çatdırılması, Bəxtiyar Vahabzadənin “Fərhad” dramının səhnəyə çıxarılması Azərbaycanda görkəmli sənətkara bəslənilən böyük marağın və yüksək ehtiramın real əks-sədasıdır.\nAzərbaycan dövləti müstəqillik dövründə də böyük şair İmadəddin Nəsimi irsinin tədqiqi, nəşri və təbliği istiqamətində məqsədyönlü və ardıcıl siyasət həyata keçirir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin qayğısı ilə 2017-ci ilin may ayında İmadəddin Nəsiminin vəfatının 600 illiyinin Parisdə UNESCO-nun baş iqamətgahında beynəlxalq səviyyədə təntənəli surətdə qeyd edilməsi bu qüdrətli sənətkarı dünyaya tanıtmaq istiqamətində yeni səhifə açmışdır. Prezident İlham Əliyevin “Böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında”kı 15 noyabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı böyük mütəfəkkir şairə dövlət səviyyəsində bəslənən yeni və yüksək münasibəti aydın surətdə ifadə edir. Dövlət rəhbərinin mühüm tarixi əhəmiyyətə malik olan sərəncamında İmadəddin Nəsiminin şəxsiyyətinə və irsinə verilən aşağıdakı böyük qiymət bu görkəmli mütəfəkkir sənətkarın bənzərsiz sənətinin mahiyyətini və miqyasını dolğun şəkildə əks etdirir: “Nəsimi dünya poeziyasının ən kamil nümunələri sırasında diqqətəlayiq yer tutan əsərlərində daim insanın əzəmətini, insani məhəbbəti və şəxsiyyətin azadlığını tərənnüm etmişdir. Anadilli şeirin humanist ideyalarla, yeni məzmun, deyim tərzi və bədii lövhələrlə daha da zənginləşməsində unudulmaz şairin misilsiz xidmətləri vardır. Nəsiminin mənbəyini xalq ruhundan almış parlaq üslubu orta əsrlər Azərbaycan dilinin məna imkanlarını bütün dolğunluğu və rəngarəngliyi ilə əks etdirir. Sənətkarın yaradıcılığı bir sıra xalqların bədii-ictimai fikrinin inkişafına qüvvətli təsir göstərmişdir”.\nPrezident “Azərbaycan Respublikasında 2019-cu ilin “Nəsimi ili” kimi elan edilməsi haqqında” 11 yanvar 2019-cu il tarixli Sərəncamı ölməz sənətkarın həyatı və yaradıcılığının, həmişəyaşar ideallarının daha geniş miqyasda və elmi əsaslarla tanıdılmasına və təbliğ edilməsinə geniş meydan açır. Eyni zamanda, mühüm tarixi əhəmiyyətə malik olan Prezident sərəncamı yeni nəsillərin dönməz məslək və əqidə nümayiş etdirən qüdrətli sənətkarı nümunəsində tərbiyə edilib, azərbaycançılıq ruhunda formalaşdırılmasına göstərilən böyük dövlət qayğısının əməli ifadəsidir. Bütün bunlar həm də böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimi mövzusuna elm, ədəbiyyat və incəsənətin bütün istiqamətlərində yenidən qayıdış baxımından qarşıya yeni vəzifələr qoyur.\nCəmi bir neçə ay bundan əvvəl, 2018-ci ilin sentyabr ayında Bakı şəhərində və Şamaxıda keçirilmiş Nəsimi şeir, incəsənət və mədəniyyət festivalı Nəsimi sənətinin ölməzliyini bir daha sübut etməklə bərabər, həm də bu zəngin bədii irsin tədqiqat və təbliğat baxımından geniş imkanlara malik olduğunu nümayiş etdirmişdir. Festivalın dünyanın müxtəlif ölkələrindən gəlmiş elm, ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin iştirakı ilə keçirilməsi, tədbirlərin Bakı şəhəri ilə yanaşı şairin vətəni Şamaxı şəhərini də əhatə etməsi İmadəddin Nəsimini Azərbaycana və cahana bəxş etmiş bu qədim diyarın özünün böyük oğlu qarşısında mənəvi borcunu ifadə edən möhtəşəm hesabat olmuşdur. Xüsusən, Azərbaycan dövlətinin rəsmi dəvəti və himayəsi ilə İmadəddin Nəsiminin şəcərəsindən olub, hazırda Suriyanın Hələb şəhərində yaşayan və Nəsimi soyadını davam etdirərək yaşadan, Hələbdəki Seyid İmadəddin Nəsimi məqbərəsinin mühafizi Məhəmməd Cövdət Nəsiminin və onun mənsub olduğu ailənin digər üzvlərinin Nəsimi tədbirlərində iştirakının təmin edilməsi, onların ata-baba yurdu Şamaxı şəhərini ziyarət etmələrinə şərait yaradılması, Şamaxı qəbiristanlığında böyük sənətkarın qardaşı Şahxəndanın bu günə qədər qorunub saxlanılmış məqbərəsi ilə tanışlığı mühüm əlamətdar hadisəyə çevrilmişdir.\nAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun 23-24 iyun 2017-ci ildə “Ey Nəsimi, cahanı tutdu sözün” adlı beynəlxalq konfrans keçirməsi və həmin elmi tədbirdə Azərbaycanla yanaşı Rusiya, Hindistan, Türkiyə və Gürcüstan alimlərinin məruzələrlə çıxış etmələri Nəsimi irsinin tədqiqinə müstəqillik dövrü işığında yenidən qayıdış sahəsində mühüm bir addım olmuşdur. 2018-ci ilin noyabr ayında İmadəddin Nəsimi ilə əlaqədar Rusiya Federasiyasının paytaxtı Moskva şəhərində keçirilmiş geniş elmi-mədəni tədbirlər, xüsusən, Moskva Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun binasında ölməz sənətkarın büstünün açılması onun yeni tarixi şəraitdə dünya şöhrətinin təntənəsini göstərən mühüm hadisə olmuşdur.\nBütün bunlarla bərabər, imzalanmış sərəncamları Azərbaycan alimləri və yazıçılarından, incəsənət xadimlərindən daha sanballı əsərlər yaratmağı tələb edir. Çünki Nəsiminin həyatı və yaradıcılığı azərbaycançılıq ideyalarını, vətənpərvərlik və mənəvi bütövlük tərbiyəsini diqqət mərkəzinə çəkmək üçün tükənməz imkanlara malikdir. Etiraf etməliyik ki, Nəsimiyə həsr olunmuş bədii və elmi əsərlərin yaradılması sahəsində son yarım əsr ərzində yaranmış boşluğun aradan qaldırılması üçün çox iş görülməlidir. Xüsusən, şairin zəngin irsi tam halda çap olunaraq Azərbaycan oxucularına çatdırılmalıdır. Doğrudur, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə İmadəddin Nəsiminin “Seçilmiş əsərləri” böyük tirajla nəşr edilib ölkə miqyasında bütün kitabxanalara göndərilmişdir. Son vaxtlarda professor Qəzənfər Paşayevin yenidən təkmilləşdirilmiş şəkildə nəşr etdirdiyi Nəsiminin İraq divanı və naməlum şeirləri, AMEA Əlyazmalar İnstitutunda əldə olunmuş yeni əlyazma nüsxələri şairin irsinin toplanması və nəşri işinə daha geniş miqyasda bir daha qayıtmağın zəruriliyini nəzərə çarpdırır.\nÜmumiyyətlə, Azərbaycan elmi Nəsiminin tədqiq olunmasına bir daha baş vurmağa borcludur. İmadəddin Nəsimiyə həsr olunmuş professor Mirzağa Quluzadənin “Böyük ideallar şairi” monoqrafiyası 1973-cü ildə, 45 il bundan əvvəl yazılmışdır. Ötən dövr ərzində əldə edilən yeni əlyazmaları, ədəbi-tarixi sənədlər və xüsusən ölkəmizin dövlət müstəqilliyi qazanması ilə əlaqədar dəyişən zaman Nəsiminin dövrü və həyatını, zəngin irsini, sənət ənənələrini bütün reallıqları ilə birlikdə dərindən və əsaslı şəkildə tədqiq edib meydana qoymağı tələb edir. Həmin istiqamətdə AMEA Ədəbiyyat və Şərqşünaslıq institutlarında aparılan elmi-tədqiqat işlərinin miqyası genişləndirilməli, nəzəri səviyyəsi dərinləşdirilməlidir. İmadəddin Nəsimi haqqında xarici dillərdə tanıtma kitablarının hazırlanıb çap olunmasına böyük ehtiyac var. Eyni zamanda, şairin əsərlərinin xarici dillərə tərcümə edilib, kitab halında nəşr olunması dövlət sərəncamlarının və yeni zamanın qarşımıza qoyduğu zəruri tələblərdəndir. Bundan başqa, Nəsiminin həyat və yaradıcılığının ali və orta məktəblərdə tədrisi, dərsliklərdə tutduğu yer məsələlərinə də yenidən qayıtmağa borcluyuq.\nBütün dünya bu reallığı bir daha bilməlidir ki, İmadəddin Nəsimi cahana və zamana sığmayan, əbədiyaşar Azərbaycan şairidir.\nNəsimi Azərbaycan ədəbiyyatı və ictimai fikri qarşısındakı böyük xidmətləri ilə ölməzlik qazanmış qüdrətli sənətkardır.\nİmadəddin Nəsiminin ölməz irsi Azərbaycan xalqının milli-mənəvi varlığının və böyük ideallarının, duyğu və düşüncəsinin zəngin və tükənməz xəzinəsidir. Azərbaycan xalqı məhz həmin möhkəm milli-mənəvi dayaqlar və davamlı böyük ənənələr əsasında zaman-zaman formalaşma və dirçəliş mərhələləri keçərək, indiki yüksək inkişaf səviyyəsinə gəlib çatmışdır.\nMöhtərəm Prezident İlham Əliyevin imzaladığı mühüm sərəncamların işığında biz, Azərbaycan alimləri və yaradıcı ziyalıları elan olunmuş “Nəsimi ili”nin ölkəmizdə klassik ədəbi-mədəni irsin, görkəmli ədəbi-tarixi şəxsiyyətlərimizin, böyük mütəfəkkirlərimizin, xüsusən də İmadəddin Nəsiminin həyatı və fəaliyyətinin öyrənilməsi, xalqa çatdırılması, böyük dönüş ilinə çevrilməsi üçün çox iş görməli, bütün qüvvələri səfərbər etməliyik.\nAzərbaycan Respublikasının xalq şairi Qabilin “Nəsimi” poemasından gətirdiyimiz aşağıdakı misralar böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin ölməz sənətinə bəslənilən tükənməz məhəbbəti dərin mənası ilə ifadə edir:\nSinəm qalxıb-enir ümmanlar kimi,\nSeyrinə daldıqca bu xoş səhərin.\nGün kimi qalxırsan, babam Nəsimi,\nYaqut qübbəsindən sonsuz göylərim.\nAxı kim deyir ki, bizdən uzaqsan,\nÇox da görünmürsən göz qabağında.\nSən qövsi-qüzehsən, parlayacaqsan\nSənət göylərinin sonsuz tağında.\nBayrağa çevrildin, qanlı bayrağa,\nElə bil boylanıb baxdın uzağa,\nUzaq sabahına Azərbaycanın!\nAMEA-nın vitse-prezidenti, Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin sədri, akademik\nDövlət və bələdiyyə ali məktəblərinin nizamnaməsi təsdiqlənib


Santos - Müqəddəs Kitab | Körpələr, uşaqlar və hamiləlik - Hamilə qadınlar, valideynlər və bütün ailə üçün bir jurnal | June 2022\nMüqəddəs Gilbertonun Günü, 4 Fevral. Oğlanlar üçün adlar\nGilberto, Alman mənşəli bir oğlanın adı, Norveç əfsanələrinin bütün ənənələrini daşıyan məşhur oxatan deməkdir. Körpəniz üçün ideal bir ad ola bilər, çünki çox tez-tez bir ad deyil və mənşəyinə baxmayaraq, köhnə ad deyil, orijinal bir addır.\nŞamdanlar Günü, 2 Fevral. Qızlar üçün Candela adı\nCandela latınca bir addır. Bir lampadan gəlir və şam & 39;, & 39; işıq deməkdir. Müqəddəs Yazılarda toplanmış İsa Məsihin həyatındakı bir anlıq Candelaria'dan növbə ilə gələn bir ad. Candela, müqəddəsliyini dəqiq olaraq 2 fevral Virgen de la Candelaria günündə qeyd edir. Bir çox yerdə bu gün əlamətdar gün və şənliklər günüdür.\n9 fevral Müqəddəs Abelard günü. Oğlanlar üçün adlar\nAbelardo, bir qədər mürəkkəb mənşəli və mənalı bir oğlan üçün bir ad. Çoxu adın oğlan adı Abel ilə əlaqəli olan ibrani və almanca bir qarışıq olaraq təsnif olunur və bu oğul deməkdir; Bu baxımdan Alman komponenti ona güclü və 39 mənasını verəcəkdir.\nƏn məşhur və sevimli müqəddəslərdən ilhamlanan oğlanlar üçün 21 ad\nİlk dəfə paltarlar, uşaq bezləri, sizi xəstəxanaya aparmaq üçün çanta ... Uşaq sahibi olmağınız üçün edilməli olan bir çox hazırlıq var. Ancaq bunların hamısı arasında ən həyəcanverici məqam (eyni zamanda ən mürəkkəblərindən biri) oğlunuzu və ya qızınızı nəyə çağıracağınıza qərar verdiyiniz zaman.\nDekabr ayının müqəddəslərinin adları çap və rənglənəcəkdir\nDekabr ayının ən çox bəyəndiyiniz müqəddəsin adını pulsuz olaraq çap edin Onlar ümumiyyətlə Nati kimi tanınırlar. Ad gününü 25 Dekabrda, Doğum gününün və ya İsanın anadan olmasının qeyd edildiyi gündə qeyd edir.


Zaur Hacıməhərrəmov açıqladı: “Yazılanlar həqiqəti əks etdirmir”\nBölmə: Ölkə futbolu | 709 | 23:56 17-02-2018\nKamran Quliyevin “Neftçi”nin prezidenti təyin olunmasından sonra “Sumqayıt”ın yeni prezidentinin kim olacağı ilə bağlı müəyyən versiyalar irəli sürülür.\nUzun müddətdir ki, AFFA-da çalışan Zaur Hacıməhərrəmovun “Sumqayıt”ın prezidenti təyin olunacağı söylənilir. Hacıməhərrəmovun bu gün “Sumqayıt” – “Neftçi” oyununda olması yayılan söz-söhbətləri bir qədər reallığa yaxınlaşdırıb. Amma məsələ ilə bağlı danışan Zaur Hacıməhərrəmov bunu təkzib edib:\n“Yazılanlar həqiqəti əks etdirmir. Mən öz işimi davam etdirirəm . Bu gün oyuna gəlmək? Mən hər oyuna gəlirəm. Yəqin həmin vaxt gəlişim diqqətinizə səbəb olmayıb. Bu yayılan informasiyalardan sonra məni görməyi lazım bilmisiz”.


‘Sıravi Putinin xilas edilməsi’…təxirə salınır\n"Qatil ovçu" filmindən kadr\nFilmin Rusiya prokatçısı Megogo Distribution kinoteatrlardan bu filmi elan edilmiş rəsmi premyera günündən, oktyabrın 31-dən əvvəl nümayiş etdirməməyi xahiş etmişdi. Şirkət bildirirdi ki, filmin nümayiş etdirilməsi üçün lisenziya hələki verilməyib.\nMegogo şirkətinin məktubunda deyilirdi ki, “biz hələ də Rusiya Mədəniyyət Nazirliyinin cavabını almamışıq”.\nÖz növbəsində Rusiya Mədəniyyət Nazirliyi bildirib ki, prokatçı filmin göstərilməsi üçün lazım olan bütün sənədləri təqdim etməyib.\nAmma məsələ burasındadır ki, filmin nümayiş etdirilməsi üçün zəruri sənədlərin hamısı çoxdan təqdim olunmuş və nazirlik prokatla əlaqədar heç bir irad bildirməmişdi.\nRusiya Mədəniyyət Nazirliyi AFP xəbər agentliyinə deyib ki, Megogo Distribution bu filmin daimi olaraq Rusiyanın Dövlət Film Fondunda saxlanmasına icazəni təsdiq edən sənədi təqdim etməyib və filmin nümayişinə lisenziya da məhz bu səbəbdən verilməyib.\nNazirlik bunu da əlavə edib ki, filmin ona təqdim edilmiş nüsxəsinin keyfiyyəti qənaətbəxş olmayıb.\nDövlət Dumasının keçmiş deputatı, müxalifətçi Dmitry Gudkov Facebook səhifəsində yazıb ki, nazirlik 1999-cu ildən hakimiyyətdə olan Vladimir Putinin devrilə biləcəyindən qorxduğuna görə bu filmin nümayişini ümumiyyətlə qadağan edə bilər.\nBu qadağan Rusiyada ifadə azadlığı məsələsini gündəmə gətirmiş və mediada debatlara yol açmışdı.\nBu filmin Ukraynada təxirə salınmasına da heç bir rəsmi izahat verilməyib. Burada da film ötən həftə nümayiş etdirilməliydi.\nUkraynada sosial media şərhçiləri bidlirirlər ki, bu filmlə real həyat arasında müəyyən paralellər var.\nBəzi sosial media istifadəçiləri bu filmi kinayə ilə "Sıravi Putinin xilas edilməsi" adlandırıblar\nİstifadəçilərdən biri Facebook-da kinayə ilə yazıb ki, bu filmə “Sıravı Putinin xilas edilməsi” adı verilməli idi. O heç şübhəsiz Steven Spielberg-in 1998-ci ildə çəkdiyi məşhur “Saving Private Ryan” (Sıravi Ryan-ın xilas edilməsi) filminə işarə edib.


Orta əsr Ağsu şəhəri Arxeoloji Turizm Kompleksi dağılır- XƏBƏRDARLIQ FOTOLAR\n13:33 4 Oktyabr 2016\nMİRAS Mədəni İrsin Öyrənilməsinə Kömək İctimai Birliyinin sədri Fazil Xəlillinin "Təkbaşına qalmışam" adlı xəbərdarlıq şərhi diqqət çəkib:\nƏli çatan, ünü yetən bütün dostlarımı köməyə çağırıram..."\nBu problemi bir daha dəqiqləşdırmək üçün Fariz Xəlilli ilə əlaqə saxladıq. O məsələyə belə aydınlıq gətirdi:\n-Nazir də məsələdən xəbərdardır və göstəriş də verib...\nProblemin Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətində olduğunu düşünürəm. Qurumun əməkdaşları hələ iyulda ərazidə olublar, hesabat da hazırlayıblar, amma problem həll olunmur ki, olunmur...\nAxı oranı mən qorumuşam, min bir əziyyətlə mühafizə eləmişəm, dünyaya tanıtmışam, muzeylərin fondunu zənginləşdirmişəm... Axı mənim övladım kimidir, ora... Niyə mənim gözlərim önündə məmur məsuliyyətsizliyi ucbatından bu "övladım" can versin?"\nAzərbaycanın son orta əsrlərdə əhalisinin sayına və ərazisinə görə ən böyük şəhəri Ağsu şəhəri olub. Nadir şahın 1735-ci ildə paytaxt kimi inşa etdirdiyi şəhər 40 hektar sahəni əhatə edib. Dəfələrlə hücumlara məruz qalan Şirvan xanlığının paytaxtı olub.\n2010-cu ilin mart ayında MİRAS Mədəni İrsin Öyrənilməsinə Kömək İctimai Birliyinin təşəbbüsü və dəstəyi ilə AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Ağsu arxeoloji ekspedisiyası professor Qafar Cəbiyev və mən- tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fariz Xəlillinin rəhbərliyi ilə şəhər ərazisində qazıntılara başlanılıb. 2012-ci ilin dekabr ayına qədər 3 il ərzində aparılan arxeoloji tədqiqatlar zamanı 1,5 hektar sahə öyrənilmiş, şəhərin qala divarı, sənətkarlıq məhəllələri, yaşayış evləri, Cümə məscidi, hamam, buzxana, su anbarları, su və kanalizasiya xətləri və s. iri tikililər aşkar olunub. 5 qazıntı sahəsindən 8000-dən çox qızıl, gümüş, mis, saxsı, şüşə, daş, sümük və s. eksponatlar inventarlaşdırılaraq götürülüb, bir qismi muzeylərə təhvil verilib, bir qismi Orta əsr Ağsu şəhəri arxeoloji turizm kompleksində saxlanılılıb.\n2011-2013-cü illərdə 3 qazıntı sahəsində 7000 kv.m. sahənin üzəri örtülərək içərisində sərgilər qurulub. Qazıntını əks etdirən kitablar, broşürlər, jurnallar, filmlər, 3D roliklər, veb-səhifələr hazırlanıb, xaricdə və respublikda onlarla məqalə və məruzə nəşr edilib.\n2013-cü ildə 800-ü xarici olmaqla 8000 nəfər turist Orta əsr Ağsu şəhəri arxeoloji turizm kompleksini ziyarət edib. 2012-ci ildə IV Beynəlxalq Avrasiya Arxeologiyası konfransı burada keçirilib, dünya arxeologiya və konservasiya elminin maraq dairəsinə daxil olub.\n2014-cü ildə isə Mədəni İrsin Konservasiyasında Gənclər – YOCOCU IV Beynəlxalq Konfransı da burda keçirilib.\nİndi deyin görək, belə bir abidəni göz görə-görə məhv etmək olarmı? (inform.az)


Cərimə olundum “Ay işığı”nda | ARAN qəzeti\nCərimə olundum “Ay işığı”nda\nNazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah tərəfindən qəbul edilən karantin rejim qaydalarının təmin olunmasına nəzarət edilməsi istiqamətində Ağcabədi Rayon Polis Şöbəsinin əməkdaşları tərəfindən növbəti tədbirlər keçirilib.\nGörülən tədbirlər nəticəsində “Ay işığı” kafesində toy məclisi təşkil edən kafenin sahibi S.Quliyev 4000 məbləğində cərimə olunub.\nRayon ərazisində yerləşən “Yunis” şadlıq sarayında da cərimələr yazılıb. Belə ki, burada təşkil edilən toy məclisində sözügedən şadlıq sarayının xidmətçiləri M.Xudiyev, M.Həsənov və T.Namazov qoruyucu vasitələrdən düzgün istifadə etmədiklərinə görə hər biri 200 manat məbləğində cərimələnib.\nƏvvəlki məqaləİki yas mərasiminin keçirilməsinin qarşısı alınıb.\nNövbəti məqalədəBöyüdükçə pambıqçılığa marağım da böyüdü


Nizaməddin Quliyev həbsdə kitab oxuyur – Komitə – Reportyor\nNizaməddin Quliyev həbsdə kitab oxuyur – Komitə\nOnun sözlərinə görə, monitorinq zamanı orada saxlanılan şəxslərin səhhəti, saxlanma şəraiti, rəftar və digər zəruri məsələlərlə maraqlanıblar: “Monitorinq mən və komitənin sədr müavini Elçin Şirinov tərəfindən keçirildi.\nSaxlanılan şəxslərdən əsasən Ağstafa rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Nizaməddin Quliyev, onun müavini olmuş Ramiz Tatarov, Yevlax rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Qoca Səmədov, dövlətə xəyanətdə təqsirləndirilən Fəxrəddin Abbasov və “Xəbərman” qəzetinin baş redaktoru Polad Aslanovla görüşdük.\nÜmumiyyətlə, təcridxanada saxlanılan şəxslərin hər biri ilə fərdi görüşüb onların vəziyyəti ilə maraqlandıq. Saxlanılanların heç biri saxlanma şəraiti, qida, rəftar və digər məsələlərdən şikayət etmədi. Nizaməddin Quliyev təcridxanada mütaliə ilə məşğuldur, özünü yaxşı hiss edir, Qoca Səmədov saxlanma şəraiti və qidadan razılıq edir, Ramiz Tatarov da heç nədən narazı deyildi.\nBununla yanaşı, Fəxrəddin Abbasov və Polad Aslanov da saxlanma şəraitindən razıdır. Saxlanılan şəxslərin olduğu kameralar hər cür şəraitlə təmin olunub, kameralarda televizorlar da var idi.\nİstilik sistemi, rahatlığı normaldır, ayrılmış vaxtlarda gəzintiyə çıxırlar. Saxlanılan şəxslər dedilər ki, hər şey normaldır, ayda 2 dəfə ailə üzvləri ilə görüşürlər, vəkillə də istədikləri vaxt görüşmək imkanları var”.\nMəhkəmənin qərarı ilə N.Quliyev barəsində 4 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib. Daha sonra isə Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısının müavini Ramiz Tatarov barəsində təqdimata da baxılıb və onun haqqında 4 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib.\nBununla yanaşı, Nizaməddin Quliyevin səhiyyə, təhsil və digər yerli dövlət təsisatları rəhbərlərindən büdcə vəsaitləri hesabına yerli dövlət orqanlarının saxlanılması xərclərinə ayrılan vəsaitlərin müəyyən hissəsinin nağdlaşdırılaraq ona təqdim olunmasını tələb etməsi və alması, ictimai işlərə cəlb olunan aztəminatlı şəxslərə ayrılan əmək haqqı kartlarını ələ keçirib mənimsəməsinə əsaslı şübhələr müəyyən edilib.Nizaməddin Quliyev və müavini Ramiz Tatarovun xidməti otaqlarında keçirilən baxış zamanı müxtəlif vəzifəli şəxslərdən, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərdən alınmış vəsaitlərin öz əlyazmaları ilə tərtib olunmuş siyahıları, pul vəsaitləri, sənədlər, iş üzrə əhəmiyyət kəsb edən digər dəlillər götürülüb.\nGülər Əhmədovanın silahlı oğlu neçə il cəza alacaq? - Foto\nGDU rektoru tələbələri niyə "karusel"ə yolladı? - İddia


Hüquqşünas Zakir Şiriyev yazır: "DƏLƏDUZLUQ CİNAYƏTİ VƏ ONA QARŞI MÜBARİZƏ METODLARI"\n26 Dekabr 2017 - 16:57\nHüquqşünas Zakir Şiriyev yazır:"DƏLƏDUZLUQ CİNAYƏTİ VƏ ONA QARŞI MÜBARİZƏ METODLARI"\nhüquqşunas, ədliyyə müşaviri\nŞərti götürəndə, 1961-ci ildən 01 sentyabr 2000-ci il tarixə kimi qüvvədə olmuş Cinayət Məcəlləsinin keçmiş redaksiyasının 85-ci və 147-ci dələduzluq maddələri ilə hazırda güvvədə olan Cinayət Məcəlləsinin yeni redaksiyasındakı 178-ci dələduzluq maddəsi arasında fərqli cəhətlər çoxdur.\nBelə ki, Cinayət Məcəlləsinin keçmiş redaksiyasının 85 və 147-ci dələduzluq cinayətində etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə dövlət, ictimai və şəxsi mülkiyyətdə olan əmlakı ələ keçirmə və ya əmlaka olan hüquqları əldə etmə ilə törədilirdi.\nEyni zamanda aşağıdakı cinayət tərkibi olduqda, dələduzluğa görə məsuliyyət yaranırdı.\n1. Etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə dövlət, ictimai və xüsusi mülkiyyətdə olan əmlakı ələ keçirmə və ya əmlaka olan hüquqları əldə etmə;\n2. Eyni hərəkətlər zərərçəkmiş şəxsə xeyli ziyan vurmaqla və ya bir dəstə şəxsin qabaqcadan əlbir olması ilə, yaxud təkrarən edildikdə;\n3. Dələduzluq xüsusi təhlükəli residivist tərəfindən edilmişsə və ya zərər çəkmiş şəxsə külli miqdarda ziyan vurduqda, həmin cinayət tərkibi yaranırdı.\nAzərbaycan Respublikası müstəqillik əldə etdikdən sonra 1991-1993-cü illərdəki hakimiyyət dəyişiklikləri, 1994-cü ilin oktyabr, 1995-ci ilin mart aylarında dövlət çevrilişlərinə cəhdlər və terror aktları, SSRİ dağılandan sonra bir-biri ilə bağlı olan iqtisadi əlaqələrin pozulması, Dağlıq Qarabağ qaçqınlarının və Ermənistandan deportasiya olunan köçkünlərin problemləri, milli sərvətlərinin talan edilməsinə münbit şərait yaratmışdı. Bu vəziyyətdən istifadə edən müəyyən qruplar iri sənaye-istehsal müəssisələrində istehsal edilib, lakin satılmayıb, müəssisələrdə qalmış hazır məhsul və xammalı müxtəlif işbazların vasitəsilə SSRİ məkanında və xarici ölkələrdə satmağa başladılar.\nBank-kredit, maliyyə, sığorta və sair sahələrdə dələduzluq yolu ilə dövlət və ictimai əmlakın talanması halları artmağa başlamışdı. Yəni, dələduzluq cinayəti təkcə şəxsi mülkiyyətə deyil, dövlət və ya ictimai əmlaka da yönəlmişdi və bu cinayətlərin dinamikası artmağa başlamışdı.\nMəhz buna görə də “Cinayətkarlığa qarşı mübarizənin gücləndirilməsi, qanunçuluğun və hüquq qaydalarının möhkəmləndirilməsi tədbirləri haqqında” 09 avqust 1994-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı verildi. Həmin fərmanda iqtisadi cinayətlərə qarşı mübarizə aparmağın konkret sahələri, mübarizə metodları və s. geniş qeyd edilmişdi.\nEyni zamanda, “Azərbaycan Respublikasında iqtisadi cinayətkarlığa qarşı mübarizə sahəsində bəz tədbirlər haqqında” 27.01.1998-ci il tarixli sərəncam verilməklə, bu sahədə xeyli əsaslı və səmərəli tədbirlərin görülməsinə şərait yaranmışdı.\nCinayətkarlığın artma tempi və mübarizə metodlarının təkmilləşdirilməsi yeni Cinayət Məcəlləsi qəbul edilərkən dələduzluq cinayətinə dair 178-ci maddədə təkmilləşdirildi. 01 sentyabr 2000-ci il Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin mülkiyyət əleyhinə olan cinayətlərə dair XXIII fəslinin 178-ci maddəsinə əsasən “özgə əmlakı”nı etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə dələduzluq cinayət tərkibini yaradır.\nYəni, burada təkcə xüsusi mülkiyyət deyil, həmçinin dövlət və ictimai əmlakda “özgə əmlakı” hesab edilirdi.\nAzərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” 11 iyun 2015-ci il tarixli 7 nömrəli Plenumun Qərarına əsasən, törədilmiş əməl o halda CM-nin 178-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş dələduzluq, yəni, etibardan sui-istifadə və ya aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə hesab edilir ki, şəxsin niyyəti əmlakı ələ keçirərkən və ya əmlak hüquqları əldə edərkən hər hansı öhdəliyin yerinə yetirilməsinə deyil, özgənin əmlakının əvəzsiz və qanunsuz olaraq öz mülkiyyətinə keçirilməsinə, yaxud da əmlak hüquqlarının əldə edilməsinə yönəlmiş olsun.\nDələduzluq cinayətinin üsulu kimi, aldatma dedikdə, özgə əmlakını (əmlak hüququnu) ələ keçirmək niyyətində olan şəxs tərəfindən bilə-bilə yalan, həqiqətə uyğun olmayan məlumatların verilməsi və ya həqiqi məlumatların gizlədilməsi, yaxud da əmlak ələ keçirilməsinə yönəlmiş qəsdən törədilən başqa hərəkətlərin edilməsi (məsələn, əqdin predmeti olan saxta əşyaların və ya saxt sənədlərin təqdim edilməsi, onların əldə edilməsi, malların alınması zamanı aldadıcı üsullardan istifadə edilməsi və ya hesablaşm görüntüsünün yaradılması və sair) başa düşülür.\nDələduzluğun törədilməsi zamanı həqiqətə uyğun olmayan və ya gizlədilən məlumatlar kimi müxtəlif hallar, məsələn hüquqi faktlar əmlakın dəyərinə və keyfiyyətinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə, onun səlahiyyətlərinə və niyyətinə dair məlumatlar çıxış edə bilər.\nQeyd etmək lazımdır ki, dələduzluq cinayəti özgənin əmlakının (əmlaka olan hüquqpnun) təqsirkarın və ya üçüncü şəxslərin sahibliyinə keçdiyi və onların bu əmlaka (əmlaka olan hüquqa) dair istədikləri kimi sərəncam vermək və ya onlardan istifadə etmək imkanının yarandığı andan başa çatmış hesab edilir. Dələduzluq əmlaka olan hüququ ələ keçirmə formasında törədildikdə, cinayətin başa çatma anı təqsirkarın əmlaka dair mülkiyyət hüququnun, habelə həmin əmlaka sahiblik etmək və ya sərəncam vermək hüququnun qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada qeydiyyata alındığı an hesab edilir (məsələn, daşınma; əmlaka dair mülkiyyət hüququnun müvafiq orqanlar tərəfindən qeydiyyata alındığı, bu hüququn tanınmasına dair məhkəmə qərarının qüvvəyə mindiyi, əmlakın alqı-satqısına dair əqdin bağlandığı an və sair).\nAzərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən eyni əməlləri:\n1. Qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən törədildikdə;\n2. Təkrar törədildikdə;\n3. Şəxs tərəfindən öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə törədildikdə;\n4. Xeyli miqdarda ziyan vurulmaqla törədildikdə həmin cinayət tərkibi yaranır.\nCinayət Məcəlləsinin 178.3-cü maddəsinə əsasən eyni əməlləri:\n1. Mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə;\n2. Külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə;\n3. Əvvəllər talama və ya hədə-qorxu ilə tələb etməyə görə iki dəfə və ya daha çox məhkum olmuş şəxs tərəfindən törədildikdə həmin cinayət tərkibi yaranır.\nLakin burada mübahisə doğuran iki məgam var idi. Belə ki, həmin cinayətə görə, CM-nin 177.3.3-cü maddəsinin qeyd hissəsinə əsasən “xeyli miqdarda” dedikdə, min manatdan yeddi min manatadək məbləğ, “külli miqdarda” dedikdə, yeddi min manatdan artıq olan məbləğ başa düşülürdü.\nHəmin dəyişiliklər isə 16 may 2008-ci il tarixli 607 nömrəli Qanuna əsasən tətbiq edilirdi.\nAzərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində, dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının 20 oktyabr 2017-ci il tarixli Qanununa əsasən, Cinayət Məcəlləsinin 177.1, 178.1 və 179.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət əmlakın mülkiyyətçisinə və ya digər sahibinə beş yüz manatdan yuxarı, lakin beş min manatdan artıq olmayan məbləğdə ziyan vurulduğu hallarda yaranır.\nEyni zamanda bu Məcəllənin 177-182-ci, 185-187-ci və 189-1-ci maddələrində “xeyli miqdar" dedikdə, beş min manatdan yuxarı, lakin əlli min manatdan artıq olmayan məbləğ, “külli miqdar’' dedikdə, əlli min manatdan yuxarı, lakin beş yüz min manatdan artıq olmayan məbləğ, “xüsusilə külli miqdar" dedikdə, beş yüz min manatdan yuxarı olan məbləğ başa düşülür.\nEyni zamanda Cinayət Məcəlləsinin 178.4-cü maddəsi də əlavə edilməklə, özgə əmlakına xüsusilə küllü miqdarda ziyan vurduqda həmin cinayət tərkibi yaranır.\nDəyişikliyə əsasən, bu Məcəllənin 177-183-cü, habelə 213-3, 217, 227, 232 və 235-ci maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayətlərdən hər hansı birini və ya bir neçəsini törətmiş şəxs tərəfindən bu Məcəllənin 177-183-cü maddələri ilə nəzərdə tutulmuş cinayətlərin hər hansı birinin yenidən törədilməsi (bu Məcəllənin 16.3-cü maddəsində göstərilən hallar istisna olunmaqla) onların təkrar törədilməsi hesab olunur.\nHəmçinin dəyişikliyə əsasən, aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə əmlaka ziyan vurma – CM-nin 184-cü maddəsi ləğv edilmişdir.\nBununla da CM-nin 178.3.3-cü maddəsinin dispozisiyasına dair talama və hədə qorxu ilə tələb etmənin konkret əsaslarına aydınlıq gətirilmişdir.\nQeyd edilən dəyişikliklərlə bağlı Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178-ci maddəsində dələduzluğu istər sadə, istər xeyli və küllü miqdarda, o cümlədən xüsusilə küllü miqdarda vurulan ziyanın məbləği dəqiq göstərilməklə tövsifedici əməl kimi böyük əhəmiyyət daşıyır.\nBu qeyd edilənlər aşağıdakı cədvəldəki kimidir:\nCM-nin 178-ci maddəsi\nDələduzluq, etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə\nCM-nin 178.1 maddə\nBeş yüz manatdan yuxarı, lakin beş min manatdan artıq olmayan məbləğdə ziyan vurma\nCM-nin 178.2 maddə\n“xeyli miqdarda ziyan”, yəni, beş min manatdan yuxarı, lakin əlli min manatdan artıq olmayan məbləğdə ziyan vurma\nCM-nin 178.3 maddə\n“küllü miqdarda ziyan vurma”, yəni, əlli min manatdan yuxarı, lakin beş yüz min manatdan artıq olmayan məbləğdə ziyan vurma\nCM-nin 178.4 maddə\n“xüsusilə küllü miqdarda ziyan”, yəni, beş yüz min manatdan yuxarı olan məbləğdə ziyan vurma\nGöründüyü kimi, ziyanın məbləği artırılmış və həmin cinayətə görə məsuliyyət sərtləşdirilmişdir.\nBundan əlavə, CM-nin 178.2.3-cü maddəsində dələduzluq cinayəti şəxs tərəfindən öz qulluq mövgeyindən istifadə etməklə törədildikdə də həmin cinayət tərkibi yaranır. Lakin burada şəxs anlayışının izahı verilməlidir.\nQeyd etmək lazımdır ki, qulluq mövqeyindən istifadə etmə dedikdə, bütün hallarda bu səlahiyyət verilmiş vəzifəli şəxs başa düşülür.\nBelə ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 308-ci maddəsinin “qeyd” hissəsində vəzifəli şəxslərin dairəsi ətraflı göstərilmişdir.\n“Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 308-ci maddəsinin "Qeyd” hissəsində nəzərdə tutulan “vəzifəli şəxs” anlayışının şərh olunmasına dair" Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 19 iyul 2013-cü il tarixli Plenum Qərarına əsasən, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada tabeçiliyi olan və olmayan şəxslər barəsində sərəncam vermək səlahiyyətlərinə və ya hüquqi və fiziki şəxslər icrası məcbur olan qərarlar qəbul etmək hüququna malik olan dövlət qulluqçuları, bələdiyyə üzvü, bələdiyyə qulluqçuları, zabit, gizir və ya miçman olan hərbi qulluqçular hakimiyyət nümayəndəsi vəzifəli şəxs hesab olunurlar.\nEyni zamanda dövlət və bələdiyyə, müəssisə, idarə və təşkilatların, habelə digər kommersiya və o kommersiya təşkilatlarının işçiləri, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxs yalnız hüquqi əhəmiyyət kəsb edən, yəni, başqa şəxslər üçün hüquq münasibətlərinin əmələ gəlməsi dəyişməsi və ya xitam olunması ilə nəticələnən və ya nəticələnə bilən hərəkətlər etdikdə vəzifəli şəxs hesab olunurlar.\nDüzdür, “Dələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumun 11 iyun 2015-ci il 7 nömrəli Qərarının 23-24-cü bəndinə əsasən dələduzluğun şəxs tərəfindən öz qulluq mövqeyindən istifadə etməklə törədilməsi (CM-nin 178.2.3-cü maddəsi) dedikdə, həmin əməlin CM-nin 308-ci maddəsinin qeydində göstərilən vəzifəli şəxslərlə yanaşı, vəzifəli şəxs olmayan, lakin müəyyən səlahiyyətlərə malik olan digər şəxslər tərəfindən də törədilməsi başa düşülür.\nQulluq mövqeyindən istifadə etməklə dələduzluq cinayəti törətmiş vəzifəli şəxsin əməli CM-nin 178.2.3-cü maddəsi ilə tam əhatə olunduğundan, həmin əməlin əlavə olaraq CM-nin 308, 309 və ya 341-ci maddələri ilə tövsif edilməsinə ehtiyac olmur.\nŞəxsin qulluq mövqeyindən istifadə etməklə dələduzluq cinayəti törətməsini təşkil etmiş, yaxud onu bu əməli törətməyə təhrik etmiş və ya ona kömək göstərmiş digər şəxslərin əməlləri müvafiq olaraq CM-nin 32.3, 32.4 və 32.5-ci mədələrinə istinad edilməklə CM-nin 178.2.3-cü maddəsi ilə tövsif edilir.\nMəhkəmə təcrübəsinə görə, bir sıra hallarda dələduzluq cinayəti təqsirkar tərəfindən özbaşına özünü vəzifəli şəxs kimi təqdim etməklə törədilir.\nQeyd etmək lazımdır ki, təqsirkarın belə hərəkəti aldatmanın üsulu kimi çıxış etdiyinə görə, onun əməlinin əlavə olaraq CM-nin 310-cu maddəsi ilə (vəzifəli şəxsin səlahiyyətlərini mənimsəmə) tövsif edilməsinə ehtiyac yoxdur. Lakin özbaşına özünü vəzifəli şəxs kimi təqdim edərək və ya vəzifəli şəxsin səlahiyyətlərinin mənimsənilməsi ilə əlaqədar dələduzluq cinayətini törədən şəxs özgənin əmlakını (əmlaka olan hüququnu) ələ keçirməklə yanaşı, fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarının və qanuni mənafelərinin əhəmiyyətli dərəcədə pozulmasına səbəb olan digər hərəkətlər də törətdikdə, onun əməli cinayətlərin məcmusu üzrə CM-nin 178 və 310-cu maddələri ilə tövsif edilir.\nFikrimcə, ya CM-nin 178-ci maddəsində bu, “qeyd” kimi göstərilməli və ya CM-nin 308-ci maddəsinin “qeyd” hissəsinə istinad edilməsi məqsədə müvafiq olardı.\nXarici ölkələrin cinayət qanunvericiliyində də dələduzluq cinayətləri etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə ilə törədilir.\nQeyd etmək lazımdır ki, inkişaf etmiş xarici dövlətlərdə dələduzluq cinayətinin şaxələnmiş əhatə dairəsini şərti olaraq aşağıdakı qruplara bölmək olar:\n1. Maliyyə sahəsində dələduzluq;\n2. Bank-kredit təşkilatlarında dələduzluq;\n3. Sığorta sahəsində dələduzluq;\n4. Humanitar yardım və sair təşkilatlarda dələduzluq;\n5. Xeyriyyə məqsədilə yaradılan fondlarda dələduzluq;\n6. Saxta istiqraz və qiymətli kağızlarla bağlı dələduzluq və s.\nBöyük Britaniya cinayət qanunvericiliyində dələduzluğun daha çox yayılmış sahələri aldatma ilə pul vəsaitini əldə etmə, kredit təşkilatlarının maliyyə əməliyyatlarında etibardan sui-istifadə edib sənədlərdə yalan məlumatlar yazmaqla pul vəsaitinin götürülməsi və.s üsulla dələduzluq cinayəti törədilməsi hallarıdır.\nAlmaniya Federativ Respublikasının cinayət qanunvericiliyində mütəşəkkil dəstə tərəfindən etibardan sui-istifadə edib çoxsaylı insanların əmlakını ələ keçirib ziyan vurmaqla dələduzluq cinayəti törədilir. Vətəndaşlara veriləsi yardımların, sığorta, ayrı-ayrı fondlar, kredit təşkilatlarında, miqrasiya ilə məşğul olan təşkilatlarda etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə əmlakı ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etməklə icra edilməsi hallarına daha çox rast gəlmək olur.\nFransa Respublikasının cinayət qanunvericiliyində dələduzluq yolu ilə pul vəsaiti, qiymətli əşyalar, hüquq verən və vəzifələrdən azad edən saxta sənədlərin hazırlanması ilə dələduzluq edilməsi hallarına daha çox rast gəlinir.\nHollandiyada müəlliflik hüququnun pozulması ilə nəticələnən dələduzluq, Çin Xalq Respublikasında isə şəxsi mülkiyyət əleyhinə, o cümlədən bazar iqtisadiyyatına kifayət miqdarda ziyan vurma, bankın və digər maliyyə strukturlarında, kredit kartlarının, qiymətli kağızlar və dövlət istiqrazlarını saxtalaşdırmaq, sığorta təşkilatlarında və.s sahələrdə dələduzluq cinayətləri daha çox törədilir.\nYaponiya cinayət qanunvericiliyində aldatma və etibardan sui-istifadə yolu ilə əmlakı ələ keçirmək məqsədi ilə dələduluq təcrübəsiz, həddi-buluğa çatmamış və ya əqli qabiliyyəti olmayanlara qarşı edildikdə, dələduzluğun ağırlaşdırıcı halı hesab edilir.\nAzərbaycan Respublikası cinayət qanunvericiliyin gəldikdə, dələduzluq cinayətinin çoxşaxəli olması nəzərə alınaraq, hər bir sahə üzrə cinayətin tovsifvedici əlamətləri dəqiq göstərilmişdir.\nBelə ki, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin “Dələduzluq cinayətinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında” 11 iyun 2015-ci il tarixli 7 nömrəli Plenum Qərarının 6-9-cu bəndlərinə əsasən, etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə əmlakı ələ keçirmə (əmlaka olan hüququ əldə etmə) cinayəti hər hansı hüquq verən və vəzifədən azad edən saxta sənədlərdən istifadə edilməklə törədildikdə, təqsirkarın əməli cinayətlərin məcmusu üzrə CM- nin 178 və 320.2-ci maddələri ilə tövsif edilir.\nŞəxsin saxta sənəd hazırlaması və həmin sənəddən istifadə etməklə özgənin əmlakını (əmlaka olan hüququnu) ələ keçirmək məqsədi güdməsi, lakin ondan asılı olmayaraq bu niyyətini həyata keçirmək imkanında olmaması müəyən edildikdə, onun əməli rəsmi sənədləri saxtalaşdırma (CM-nin 320.1-ci maddəsi) və işin hallarından asılı olaraq, habelə CM-nin 28.2-ci maddəsinin tələbli nəzərə alınmaqla dələduzluğa hazırlıq və ya dələduzluğa cəhd etmə kimi (müvafiq olaraq CM-nin 28,178.3-cü və ya 29,178-ci maddələri ilə) qiymətləndirilməlidir.\nBelə halda, bilə-bilə həmin məqsəd üçün təqsirləndirilən şəxsə saxta sənədlər verən şəxs dələduzluğa köməkçiliyə (CM-nin 32.5,178-ci maddələri ilə) və sənədləri saxtalaşdırmaya (CM-nin 320-ci maddəsi ilə, vəzifəsi şəxs olduqda isə CM-nin 313-cü maddəsi ilə) görə cinayətlərin məcmusu qaydasında məsuliyyət daşımalıdır.\nHəmin qərarda qeyd etdiyi kimi, dələduzluq əmlakın mülkiyyətçisinə və ya qanuni sahibinə qarşı deyil, həmin əmlakdan müvəqqəti istifadə edən şəxsə qarşı törədildikdə, maddi zərər mülkiyyətçiyə (qanuni sahibə) vurulur və o da iş üzrə zərər çəkmiş şəxs qismində tanınır. Belə hallarda dələduzluğun törədilməsi nəticəsində zərərin birbaşa əmlakın mülkiyyətçisi (qanuni sahibi) ilə yanaşı, həm də ondan müvəqqəti istifadə edən şəxsə də vurulması müəyyən edildikdə, sonuncu da iş üzrə zərər çəkmiş şəxs kimi tanınmalıdır.\nŞəxsin bank və ya digər kredit təşkilatı ilə qanunvericiliyə uyğun olaraq bağlanmış müqaviləyə əsasən depozit hesabında saxlanılan, yaxud da borc müqaviləsinə əsasən başqa şəxsə verdiyi pul vəsaiti bankdan, kredit təşkilatından və ya borc alandan dələduzluq yolu ilə ələ keçirildikdə, iş üzrə zərər çəkmiş şəxs qismində həmin pul vəsaitinə sahiblik edən bank, digər kredit təşkilatı və ya borc alan tanınır.\nOğurluqdan, soyğunçuluqdan və quldurluqdan fərqli olaraq, dələduzluğun törədilməsi zamanı təqsirkar zərərçəkmişin əmlakını onun iradəsinə zidd olaraq hər hansı yolla (gizli şəkildə, zor tətbiq etməklə və zor tətbiq etmə hədəsi ilə) ələ keçirmir, həmin əmlak aldadılması və ya etibarından sui-istifadə edilməsi nəticəsində zərər çəkmiş şəxsin özü tərəfindən könüllü olaraq təqsirkara verilir.\nEyni zamanda satış məqsədi ilə saxta pul, qiymətli dövlət kağızları və ya xarici valyuta, yaxud xarici valyutada ifadə olunan qiymətli kağızları hazırlama, əldə etmə və ya satma zahiri cəhətdən dələduzluq cinayətinin əlamətlərinə oxşar olsa da, belə əməllər xüsusi norma kimi çıxış edən CM-nin 204-cü maddəsi ilə tövsif olunmalıdır.\nBununla yanaşı, saxta lotereya bileti əsasında uduş (pul, əmlak) əldə etmə CM-nin 204-cü maddəsinin (saxta pul və ya qiymətli kağızlar hazırlanmalı, əldə etmə və ya satma) dispozisiyası ilə əhatə olunmadığına görə, belə əməl də CM-nin 178-ci maddəsi ilə tövsif olunmalıdır.\nAzərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3-cü maddəsində dələduzluq cinayətinin mütəşəkkil dəstə, əvvəllər talama və ya hədə-qorxu ilə tələb etməyə görə iki dəfə və ya daha çox məhkum olmuş şəxs tərəfindən törədilməsinin şərhinə də ehtiyac vardır.\nBelə ki, Cinayət Məcəlləsinin 182.3.4-cü maddəsində də, o cümlədən mənimsəmə və ya israf etməyə dair CM-nin 180.3.3-cü, quldurluq (CM-nin 181.3.4-cü), aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə əmlaka ziyan vurma (CM-nin 184.3.3-cü) maddələrində də əvvəllər talama və ya hədə-qorxu ilə tələb etməyə görə iki dəfə və daha çox məhkum etmiş şəxs tərəfindən törədilməsi qeyd edilmişdir. Belə olan halda, CM-nin 178.3.3-cü maddəsi ilə oxşarlıq mövcuddur.\nQeyd edilən Plenum Qərarının 10-cu bəndinə əsasən, dələduzluq hədə-qorxu ilə tələb etmə cinayətindən (CM-nin 182-ci maddəsi) onunla fərqlənir ki, dələduzluğun törədilməsi zamanı zərər çəkmiş şəxsin iradəsinə aldatma və ya etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə, CM-nin 182-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayətin törədilməsi zamanı isə zərərçəkmişə ünvanlanmış hədə-qorxu (zərər çəkmiş şəxsin və ya onun yaxın qohumlarının şəxsiyyəti üzərində zor göstərmə, onların haqqında rüsvayedici məlumatlar yayma və ya onların əmlakını tələf etmə hədəsi ilə özgənin əmlakını və ya əmlaka olan hüququnu və ya əmlak xarakteri daşıyan digər hərəkətləri etməyi tələb etmə) vasitəsilə təsir göstərilir. Dələduzluq maddi tərkibli cinayət olduğundan, həmin cinayət əmlak (əmlaka olan hüquq) ələ keçirildikdən sonra təqsirkarın ona sərəncam vermək imkanının yarandığı andan, hədə-qorxu ilə tələb etmə isə formal tərkibli cinayət kimi müəyyən edildiyindən, təqsirkar tərəfindən yuxarıda sadalanan hərəkətlərin edildiyi andan əmlakın (əmlaka olan hüququn) ələ keçirilib-keçirilməməsindən və ya əmlak xarakteri daşıyan hərəkətlərin edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq başa çatır.\nCM-nin 182.-ci maddəsindən əlavə, yuxarıda qeyd edilən CM-nin maddələrinin də şərhinə ehtiyac vardır.\nBundan əlavə, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin kiber cinayətlərə dair XXX fəslində kompüter sisteminə daxil olma (CM-nin 271-ci maddəsi), kompüter məlumatlarını qanunsuz ələ keçirmə, kompüter sisteminə və ya kompüter məlumatlarına qanunsuz müdaxilə (CM-nin 273.1-ci maddəsi), kompüter məlumatlarının saxtalaşdırılması (CM-nin 273.2-ci maddəsi) vardır.\nCinayət Məcəlləsinin qeyd edilən maddələrinin dispozisiyasında həmin cinayətlərin törədilmə üsulları qeyd edilmişdir.\nLakin dünya təcrübəsində çox hallarda kiber cinayətlərdə etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə saxta sənədlər əsasında pul köçürmə və sair üsullarla özgə əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə cinayətləri törədilir. Belə ki, 23 noyabr 2001-ci ildə Budapest şəhərində qəbul edilmiş “Kiber cinayətlərə dair” Konvensiyanın 8-ci maddəsinə əsasən “kompüter dələduzluğu” qeyd edilməklə hər bir ölkənin öz qanunvericilik normalarına uyğun olaraq qeyd edilən üsulla dələduzluğa qarşı ölçü götürülməsi tövsiyə edilmişdir. Bu isə aşağıdakı üsullarla icra edilir:\n1. Kompüter məlumatlarını silmək və ya dəyişmək;\n2. Şəxslərə, təşkilatlara məxsus olan əmlak və ya əmlaklara sahib olmaq üçün etibardan sui-istifadə edib dələduzluq yolu ilə köçürmələr və s. etmək;\nFikrimcə, bu məsələnin ciddiliyini əsas götürüb kompüter dələduzluğu cinayətlərinin mövcudluğu və ya mövcud ola biləcəyi nəzərə alınıb, konkret tədbirlərin görülməsi zəruridir. Baxmayaraq ki, “Cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinə və digər əmlakın legallaşdırılması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında” Azərbaycan Respublikasının 10 fevral 2009-cu il tarixli Qanunu vardır.\nBu Qanunla tənzim edilən normalar da çox sahəni əhatə edir.\nAzərbaycan Respublikası CM-nin 178.3.1-ci maddəsində dələduzluq cinayətinin mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədilməsi də qeyd edilmişdir.\nQeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 34.3-cü maddəsinə əsasən, bir və ya bir neçə cinayətin törədilməsi üçün qabaqcadan birləşmiş iki və ya daha çox şəxsdən ibarət olan sabit cinayətkar qrup tərəfindən törədilən cinayət mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədilmiş cinayət hesab olunur.\nZəruri hal odur ki, mütəşəkkil dəstəni qabaqcadan razılaşmadan (CM-nin 34.1) – qabaqcadan razılaşmaqla bir qrup şəxs tərəfindən (CM-nin 34.2) törədilən cinayətlərdən fərqləndirmək lazımdır.\nDələduzluq cinayətlərinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 11 iyun 2015-ci il tarixli 7 nömrəli plenum Qərarının 34-cü bəndinə əsasən, dələduzluğun təkrarən törədilməsi (CM-nin 178.2.2-ci maddəsi) məsələsi CM-nin 16-cı maddəsi və 177-ci maddəsinin “Qeyd" hissəsinin 3-cü bəndinin tələblərinə əsasən həll edilməlidir.\nBununla yanaşı, nəzərə alınmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublika Cinayət Məcəlləsinin 177-ci maddəsinin Qeyd hissəsinin 3-cü bəndinin şərh edilməsi haqqında" 04 marl 2013-cü il tarixli və “Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 18.5, 61.1.1 və 65-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair" 18 mart 2013-cü il tarixli Qərarlarına müvafiq olaraq, dələduzluğa görə məhkum olunmuş şəxs tərəfindən hökm çıxarılmazdan əvvəl CM-nin 177-185-ci maddələrində göstərilən cinayətlərin hər hansı birinin, o cümlədən dələduzluğun törədilməsi, habelə dələduzluğa görə əvvəllər məhkum olunmuş şəxs tərəfindən yenidən həmin cinayəti törətməsi cinayətlərin təkrar törədilməsini yaratmır və əsaslar olduqda sonuncu hal cinayətin residivi kimi qəbul edilərək təqsirləndirilən şəxsə cəza CM-nin 65-ci maddəsinə əsasən təyin olunmalıdır.\nDələduzluq cinayəti başqa cinayətlərdən fərqli olaraq həm mürəkkəb, həm də çoxşaxəli cinayətdir. Eyni zamanda digər cinayətlərin məcmusunu özündə birləşdirir.\nQeyd etmək lazımdır ki, bəzən əmlakı ələ keçirmək məqsədi ilə mülkiyyətçinin işgüzar nüfuzuna ziyan vuran hərəkətlərə də yol verilir. Belə halda bu məsələ istintaqda və məhkəmədə tam və hərtərəfli araşdırılmalıdır.\n“Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 31 may 2002-ci il tarixli Plenum Qərarına və Mülki Məcəllənin 21.2-ci maddəsinə əsasən, zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər) habelə hüquq pozulmasaydı, həmin şəxsin adı Mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Beləliklə, bu maddədə nəzərdə tutulmuş zərər real zərər və əldən çıxmış faydadan ibarətdir.\nKonstitusiya Məhkəməsinin Plenum Qərarında qeyd edilir ki, mənəvi zərər, adətən, vətəndaşların şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində əmələ gəlir. Mənəvi zərər vətəndaşların şəxsi qeyri-əmlak zərəri olmaqla, iqtisadi məzmunu və dəyər kəsb etmdyən hüquq pozuntusudur. Belə zərər vətəndaşa anadangəlmə və ya qanun əsasında ona məxsus olan qeyri-maddi nemətlərə aid (şərəf, ləyaqət, işgüzar nüfuz, şəxsi, ailə sirri, hərəkət etmək azadlığı, yaşayış yeri seçmə, ad hüququ, müəlliflik hüququ, sair şəxsi qeyri-əmlak hüquqları və digər maddi nemətləri) hüquqlarını pozmaqla fiziki şəxsə mənəvi sarsıntı, iztirab verir.\nMənəvi zərər ödənilərkən, mənəvi və fiziki iztirabların xarakteri və dərəcəsi, eləcə də cavabdehin təqsiri, əmlak vəziyyəti və s. vacib olan halların nəzərə alınması zəruridir və bu hər bir konkret halda belə zərərin ödənilməsi ilə bağlı xüsusatlar məhkəmənin mülahizəsinə görə müəyyən olunmalıdır.\nKonstitusiya Məhkəməsinin həmin Plenum Qərarında konkret olaraq qeyd edilmişdir ki, Azərbaycaı Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinin müddəaları yalnız real zərərin, habelə əldən çıxmış faydanın ödənilməsini nəzərdə tutur. Həmin Məcəllənin 23-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş zərər dedikdə, şərəfin, ləyaqətin və işgüzar nüfuzun ləkələnməsi ilə bağlı şəxsə dəymiş mənəvi zərər (fiziki və mənəvi iztirablar) və maddi zərər başa düşülür.\nFikrimizcə, dələduzluq cinayətinin çoxşaxəli olması və yeni formalarının yaranması, təkcə özgə əmlakına deyil, dövlətə, onun iqtisadi sahələrini iflic vəziyyətinə salan həddə ziyan vurması nəzərə alınaraq, bununla bağlı konsepsiyanın hazırlanması və onun da aşağıdakı sahələr üzrə əməli tədbirlərlə həyata keçirilməsi məqsədəmüvafiq sayılmalıdır:\n1. Büdcənin maliyyələşdirilməsi sahəsində;\n2. Banklarda kredit münasibətlərinin təkminləşməsində;\n3. Qiymətli kağızların emissiyasında;\n4. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətinin özəlləşdirilməsində;\n5. Ayrı-ayrı sahələr üzrə lisenziyalaşdırmada, qiymət, məhsul və xidmət üzrə sertifikatlaşmada;\n6. Xarici ölkələrdən maliyyə və humanitar yardım;\n8. Xidmət sahələri üzə;\nEyni zamanda bütün hallarda nəzərə almaq lazımdır ki, ölkə müharibə şəraitindədir. Ölkəyə ziyan vurmaq istəyən dini ekstrimistlərdən tutmuş terrorçulara kimi, aldatma və etibardan sui-istifadə etməklə saxta sənədlərlə pul köçürmələr, maliyyə əməliyyatları və s. cinayətlər də məhz dələduzluq yolu ilə törədilir.\nBu sahə bundan sonra da ciddi diqqətdə saxlanılmalı, ona qarşı mübarizə daha da gücləndirilməli və dələduzluq cinayətlərinin vaxtından əvvəl qarşısını alacaq sistemli önləyici tədbirlər həyata keçirilməlidir.


Çevik Marketinq İnqilab deyil, Təkamüldür və Niyə bunu qəbul etməlisiniz | Martech Zone\nBina tikməkdən bina proqramına qədər.\n1950-ci illərdə Şəlalə İnkişaf Modeli proqram dizaynı və inkişafına daxil edilmişdir. Sistem, zərurət olaraq işə başlamazdan əvvəl düzgün cavabı hazırlamaq lazım olan istehsal sənayesinin yadigarıdır. Və o dünyada doğru cavabın mənası var! Göydələni tikməyin yarısından fərqli olaraq qurmağa qərar verdiyiniz bir ssenari təsəvvür edirsinizmi?\nBu prosesin proqram inkişafında istifadəsinin yan məhsulu, proqramın dizaynının (xüsusiyyət + ux) olması lazım olduğunu söylədi sağ əvvəlcədən. Tipik bir inkişaf dövrü, Marketinqin bir bazar və bir problem haqqında bəzi araşdırmalar aparmaları və bazar tələbləri sənədi və / və ya məhsul tələbləri sənədi şəklində fikirlərini təmin etməsi ilə başladı. İnkişaf qrupu daha sonra aşağıya oturub Marketinq komandasının bazarın istədiklərini quracaq və bitdikdən sonra hazır məhsulu müştəriyə çatdırmağa kömək edən Marketinq komandasına geri qaytardılar. Bu model işlədi. Və Microsoft kimi şirkətlər üçün çox yaxşı işlədi.\nBu prosesdə bir şey yoxdur. Müştəri.\nDəlilər əleyhinə yanaşma.\nHiyerarşik bir işdə çevik bir komponentin yaradılması\nYadda saxlamaq üçün üç rəhbər şey\nÇevik, daha çox idarəetmə deyil, liderlik haqqındadır\nGözlərin yuvarlanması kimi başlayanlar nəyin göz açılmasına çevrilə bilər - icazə versəniz\nKitab sifariş edin\n90-cı illərin sonlarında internet sürətlə yeni fangled internet şirkətləri ilə yığılmış bir ticarət ocağına çevrildi və daha da vacib olan proqram yerləşdirmək üçün əlverişli bir vasitə təqdim etməyə başladı. Artıq inkişaf etdiricidən son məhsullarını Marketinq komandasına bir qızıl ustada təhvil verməsi lazım deyildi, indi son kodu birbaşa internetə və birbaşa müştərisinə yerləşdirə bildilər.\nProqramlarının birbaşa müştəriyə yerləşdirilməsi ilə inkişaf etdiricilər və dizaynerlər məhsullarının necə işlədiyi barədə kəmiyyət məlumatlarına dərhal giriş əldə etdilər. Marketinqdən keyfiyyətli rəy yox, faktiki müştəri ilə qarşılıqlı əlaqə məlumatları. Hansı xüsusiyyətlərdən istifadə olunub, hansının olmaması! Bütün yaxşı xəbərlər sağdır? Yox.\nSon yarım əsrin uğurlu bir yol göstərdiyi Şəlalə İnkişaf Modeli və iş prosesləri işini dayandırdı. Gerçək zamanlı rəy üçün imkan vermədi. Sürətli təkrarlama anlayışı yox idi.\n2001-ci ildə bir qrup inkişaf etdirici və təşkilati mütəfəkkir bir yerdə görüşdü Utah dağlarında istirahət yeni prosesin müştərilərlə daha yaxşı əlaqələri necə təmin edə biləcəyini və daha güclü komandalar və daha yaxşı proqram təminatını müzakirə etmək. Həmin iclasda Çevik İnkişaf hərəkət anadan olub və indi proqram qurmaq üçün üstün sistem hesab olunur. Son vaxtlar arxada qaldıqları və hazırkı qaçışlarından bəhs edən bir mühəndis heyəti ilə son dəfə nə vaxt görüşdüyünüz barədə yaxşı düşünün ... bu sistemin nə qədər tez və tam şəkildə qəbul edildiyi dərindir.\nMühəndis qardaşlarımız keçən əsrdə dəyişən zaman kəsimlərini ən çox pozan bir proseslə məşğul olduqları üçün Marketinq nisbətən təsirsiz qaldı. Mühəndislikdəki yeni çeviklikdən qazancımız bunu söyləmək bacarığımız idi Məhsullarımız davamlı olaraq göndərilir. Bunun xaricində, son 100+ il ərzində istifadə etdiyimiz iş proseslərini və sistemlərimizi kor-koranə araşdırdıq. Şəlalə İnkişaf Modelinə olduqca bənzəyən bir müddət.\nMarketinq ilə gəldi sağ bir kampaniya şəklində cavab, bir etiket, bir logo və sonra işimizi ortaya qoymadan işimizə başçılıq kanalına təcavüz etmək üçün bitənə qədər uzaqlaşdıq. Niyə dəyişərik? Bu sınanmış və doğru proses on illərdir işləyir. Ancaq bu artıq işə yaramır və Dorsey və Zuckerberg'ə təşəkkür edirik.\nSosial şəbəkələrin populyarlaşması müştərilərimizə və perspektivlərimizə kampaniyalarımıza, etiket xətlərinə və loqotiplərə kütləvi şəkildə cavab verməyə inanılmaz dərəcədə asan oldu. Bu yaxşı bir şeydir? Bununla belə, marketinqdə iş proseslərinin çatışmazlığı səbəbi ilə cavab vermək qabiliyyətimizi itirmiş olmalıyıq. Çevik deyilik.\n2011-ci ildə San Franciscoda bir qrup marketoloq marketinq qruplarının fərqli işləməsini tələb edən sosial və texniki dəyişiklikləri müzakirə etmək üçün bir araya gəldi. Mühəndislik və marketinq arasındakı paralellərin aktual olduğunu və Çevik İnkişaf Manifestinin Marketinq üçün bir nümunə olması lazım olduğunu qəbul etmək.\nBu iclasda dublyaj Sprint Sıfır bu marketoloqların hazırladığı Çevik Marketinq manifesti və son 3 ildə biz Çevik Marketinq konsepsiyasını tutmağa başladığını gördük.\nÇevik bir işin praktik, gündəlik ehtiyaclarını ödəmək üçün sistematik bir yoldur, eyni zamanda yeni imkanları araşdırmaq və təcrübə aparmaq üçün bəzi "praktik olmayan" vaxtı qoruyur. Sarkaç daim yenilik (yeni ideyalar irəli sürmək və yeni həll yollarını sınamaq) ilə marketinq (müştərilərin onlar üçün hansı işi görməli olduğunuzu müəyyənləşdirin) və çevik olmağınız hər ikisinin prioritetini həll etməyə imkan verir.\nDürüst olaq. İstər gerçək, istərsə də mədəni məhdudiyyətlər üzündən olsun, əksər müəssisələr təcrübə üçün vaxtları və ya pulları olmadığını düşünürlər - və yəqin ki, heç vaxt olmayacaqlar. Ancaq sınaq olmadan, status-kvo müəssisələri nəticədə dağıdıcı müəssisələrə məğlub olurlar. Yeni iş imkanlarına əsaslanaraq sınaq keçirməmək, şəxsi həyatınızda öyrənmək, böyümək və dəyişiklik etmək üçün çox pul qazanmaqla məşğul olduğunuzu söyləmək kimidir.\nBu ümumi dilemma sual verir:\nHələ də qısamüddətli və uzunmüddətli maliyyə nömrələrini qarşılayarkən şirkətiniz bugünkü sürətli atəş strateji problemlərindən necə yararlana bilər?\nCavabın bir çox kiçik, ölçülmüş, araşdırma addımlarını əhatə edən çevik təcrübələrdən istifadə etmək olduğuna inanıram - böyük, bahalı, kəsik-kəsik strategiya deyil. Başqa sözlə, çevik, Dəlilər əleyhinə yanaşmadır.\nÇevik, etibarlı səmərəlilik səviyyələri ilə yenilik təmin edən sabit bir müddət içərisində bilinməyən fikirləri araşdırmaq imkanı verir. Yeni şeyləri sınamaq və hələ də nömrələrinizi düzəltmək üçün bir yoldur. İnnovasiyanın qarşısında duran ən böyük maneə ənənəvi şirkət hiyerarşisi quruluşunun ən yenilikçi işçilərin çoxunu iş rolu tərifləri, siyasət və riskə qarşı həddindən artıq dərəcədə kənarlaşdırmasıdır.\nKotter siyahıları səkkiz zəruri element ənənəvi işin içəridən kəşfiyyatçı bir mədəniyyət inkişaf etdirməsi üçün tələb olunur. Bunlar çevik təcrübələrin inkişafı üçün tələb olunan eyni elementlərdir, inanıram.\nTəcili vacibdir - Ticarət fürsəti və ya təhdid hərəkətə keçmək üçün kifayət qədər təcili olmalıdır. Fili xatırlayın. Duyğu üzərində işləyir. Qarşılaşa biləcəyi bir təhlükə tapın.\nBir rəhbər koalisiya qurun - Yeni çevik şəbəkənin bir hissəsi olmaq istəyənlər üçün müxtəlif şöbələrdən gəlməli və iyerarxiya daxilində geniş məsuliyyət və səlahiyyətlərə sahib olmalıdırlar. Və bəlkə də ən əsası koalisiya üzvləri çevik şəbəkəyə könüllü olmalıdırlar. Bu insanlar qruplaşmaq istəyidir, qruplaşdırmaq məcburiyyətində deyil.\nTəşəbbüslərin inkişafı, cavab tapmaq üçün suallar, sınanacaq testlər yolu ilə bir viziona sahib olun. - İş fürsəti nə olursa olsun, araşdırmaların nə ilə nəticələnə biləcəyini düşündüyünüz barədə bir fikir inkişaf etdirin. Səhv etsələr də, təbii bilmək istəklərini inkişaf etdirməyə xidmət etməlidirlər. Görmə maraqları və marağı artırmalıdır.\nÇevik qrupun qalan hissəsindən və bütövlükdə şirkətdən satın alma vizionunu çatdırın. - Hipotezlərinizi açıq şəkildə söyləyin. Diqqət yetirmək məcburiyyətində deyillər, amma maraqlı olmalıdırlar. Hər kəsə bunu sadə, sadə dildə ifadə edə biləcək yaxşı bir yazıçı araşdırmaq və seçmək üçün niyə bir təşəbbüs seçdiyiniz barədə bir fikir verin.\nGeniş əsaslı fəaliyyətə güc verin. - Hiyerarşinin gücü həm də onun ən böyük zəifliyidir. Bütün qərar qəbuletmə ən üst səviyyəyə endirilir. Çevik şəbəkədə fikir və təcrübə hər kəsdən gələ bilər. Rəhbər bir koalisiya olmasına baxmayaraq, məqsəd bir əmr zənciri qorumaq deyil, maneələri aradan qaldırmaqdır. Bu təkan, nəzarəti bərpa etməyə çalışan iyerarxiyadır.\nKiçik, görünən, qısamüddətli qələbələri qeyd edin. - Dəyəri kifayət qədər tez göstərməyincə çevik şəbəkəniz uzun sürməyəcəkdir. Hiyerarşi skeptiklər səylərinizi tez həll edəcəklər, buna görə də dərhal böyüməyin. Kiçik bir şey edin. Əlçatan bir təşəbbüs seçin. Yaxşı et. Çevik prosesi tətbiq edin. Bu sürət artacaq.\nİcazə verməyin. - Bir qələbəyə ehtiyacınız olduğu anda, çox qələbə elan etməyin. Çevik səhvlərdən öyrənmək və yenidən düzəltməkdir. İrəliləməyə davam edin, çünki ayağınızı qazdan çıxardığınız zaman mədəni və siyasi müqavimət yaranacaq. Şəbəkə təşəbbüslərinizə vaxt ayırın. Rutin nə qədər olursa olsun, buna sadiq qalın, sıx bir iş ortaya çıxır.\nDəyişiklikləri və öyrənilən dərsləri bir bütün olaraq iş mədəniyyətinə daxil edin. - Çevik şəbəkə bu şəkildə iyerarxiyanı məlumatlandıra bilər. Bir şey etmək üçün daha yaxşı yollar və ya davam etdirmək üçün yeni imkanlar tapdıqda, onları "digər" tərəfə yönəldin.\nBu Kotterin səkkiz addımı müvəffəqiyyətin açarı deyil, eyni zamanda unutmamaq üçün üç rəhbər prinsip verir.\nSəkkiz addım ardıcıl deyil. Bu addımlar bir modeldir, bir müddət və ya prosedur deyil - bir forma, nizamlı bir inkişaf deyil. Hamısı baş verməlidir, ancaq hər hansı bir qaydada baş verməli deyillər. Sifariş üçün çox narahat olduğunuz üçün buxarı itirməyin.\nÇevik şəbəkə bir könüllü ordusundan ibarət olmalıdır. Şəbəkədəki insanlar orada olmaq istədikləri müddətcə işçi qüvvəsinin təxminən 10% -i kifayət edəcəkdir. İştirak üçün müstəsna və qapalı olmayın, eyni zamanda% 100 struktur düşüncəli insanları işə cəlb etməyə çalışmayın, çünki orada olmağı sevməyəcək və bunun dəyərini görməyəcəksiniz. Kotterin dediyi kimi “Könüllü ordu, pirinçdən sifarişləri yerinə yetirən bir dəstə hırıltı deyil. Üzvləri enerji, bağlılıq və həvəs gətirən dəyişiklik liderləridir."\nBu çevik qrup hiyerarşidə işləyən insanlarla işləməlidir, lakin çevik və çevik bir şəbəkə saxlamalıdır. Şəbəkə mərkəzdə rəhbər koalisiyaya sahib olan bir günəş sisteminə bənzəyir və ehtiyac olduqda bir araya gələn və dağılan təşəbbüslər və alt təşəbbüslər. Şəbəkəyə “yaramaz əməliyyat” kimi baxmaq olmaz, əks halda iyerarxiya onu əzəcəkdir.\nÇevik, daha yaxşı görmə, fürsət, reaksiya, araşdırma, maraq, ilhamlı hərəkət və qeyd üçün müasir iş yerinin yenidən hazırlanması oyunudur. Layihə rəhbərliyi, büdcə icmalları, hesabat, əmr zəncirləri, təzminat və ya Mad Men-in hamısı strategiyasına cavabdehlik DEYİL. BİR təşkilatda bir-birini təkrarlamayan-tamamlayan iki sistemdir. İdeal olaraq çevik şəbəkədə inkişaf edən işçilər bu yeni enerjini hiyerarşiyə də gətirə bilərlər.\nYeni çevik şəbəkə əvvəlcə özünü böyük, yumşaq, yumşaq, işçi ilə əlaqəli bir məşq kimi hiss edə bilər. Yaxşı! Bu inkişaf edir. Bu qəfil və ya dramatik bir dəyişiklik deyil. Komanda qurma məşqləri kimi, zamanla inkişaf etmiş müəyyən bir rahatlıq və etibar tələb edir.\nDavam et. Addımları kiçik saxlayın. Zəfərləri əvvəldən bildirin. Çevik şəbəkəni mövcud iyerarxiyaya satarkən ayaqlarınızı altınızda saxlayın. Bütün bunları etsəniz, iş dəyəri hiyerarşinin onu axmaq, fərqli, vaxt itkisi və ya 90% -i təhqir etmək üçün 10% -dən ümumiyyətlə çıxan başqa bir şey kimi qəbul edə bilməyincə ortaya çıxacaq.\nBugünkü vaxt itkisi sabahın möhtəşəm ideyasına aparır. Çevik iş, yaradıcılığın özü kimi,% 95 və ya daha yaxşı müvəffəqiyyət nisbətində bir oyun deyil. Olsaydı, hamı bunu edərdi.\nVə hər kəs bunu etsəydi, heç bir fürsət olmazdı.\nTez böyümək. Niyə Çevik Marketinq və İş Nəinki Müvafiq deyil, Tələb Olunur.\nTags: çevikçevik marketinqçevik praktikalarBiznes strategiyasısürətli böyüməkyenilikJascha Kaykas-Wolffkotterdəli kişilərmarketinqmarketinq liderliyimarketinq strategiyasışəlalə inkişaf modeli


Yeni qorxunc virus gəlir - Mütəxəssislərdən xəbərdarlıq - Pia.az\nDünya təxminən bir ildir ki, koronavirus epidemiyası ilə mübarizə aparır. Lakin bu proses hələ bitməyib.\nİnsanların hələ də koronavirus epidemiyasından tam xilas ola bilmədiyi bir vaxtda, ABŞ tədqiqatçıları yeni bir epidemiyaya səbəb ola biləcək virus barədə xəbərdarlıq edirlər. Bildiyiniz kimi, koronavirusun heyvanlardan insanlara keçdiyi düşünülürdü. Sonra isə virus nəfəs yolu ilə insandan insana keçməyə başladı və bu da pandemiyaya səbəb oldu. Mütəxəssislər, heyvanlardan insanlara keçə biləcək daha bir fərqli virusun yayıla biləcəyi, potensial yeni bir epidemiya barədə çağırışlar ediblər.\nSADS-CoV virusu nədir?\n2019-cu ilin dekabr ayında ortaya çıxan koronavirus (COVİD-19) qısa müddətdə pandemiyaya çevrildi. Təəssüf ki, epidemiyadan həyatını itirənlər çox oldu və artmaqda davam edir.\nABŞ-dan olan tədqiqatçılar, heyvanlardan insanlara keçdiyi ehtimal edilən yeni virus barədə araşdırmalara başlayıb.\nAlimlər 2016-cı ildən bəri Çində donuzlara yoluxan və bu heyvanlarda kəskin ishal, qusmaya səbəb olan bir koronavirusun insanlara da keçə biləcəyini ehtimal edirlər.\nTədqiqat ABŞ-ın Şimali Karolina Universiteti tərəfindən aparılıb.\nYarasalardan donuzlara keçən bu "SADS-CoV" adlı yeni virusun insanın tənəffüs orqanlarında, qaraciyər və bağırsaqlarında çoxala biləcəyi qeyd olunub.\nBu yeni virus, hazırda pandemiyaya səbəb olan koronavirus (COVİD-19) ilə eyni ailəyə aiddir. Ancaq bu, fərqli bir növdür. Konkret olaraq SADS-CoV "alphacorona virus" və SARS-CoV-2 "betacorona virus" adlanır.\nTədqiqatın müəllifi epidemioloq Ralp Barik mövzu ilə bağlı bunları deyib: “Bir çox tədqiqatçı Covid-19, SARS və MERS kimi betakoronavirusların yaratdığı xəstəliklərə diqqət yetirir. Lakin “alphacorona” virusları nəzərə alınmır. Əslində, “alphacorona” virusların sürətlə yayılma potensialını nəzərə aldıqda bu, insan sağlamlığı üçün qorxunc dərəcədə böyük təhlükə sayılır”.\nProfessor Barik və qrupu öz araşdırmalarında “SADS-CoV”un donuzlardan insanlara yoluxma sürətinin nə qədər riskli olduğunu da araşdırıb. Bu araşdırmada sintetik insan hüceyrələrinə sözügedən virus yoluxdurulub. Nəticədə insanların bu virusa həssas olduğu aşkar edilib.\nÖyrənilib ki, “SADS-CoV” virusu ilk olaraq ağciyər və bağırsaq hüceyrələri daxil olmaqla insan hüceyrələrini təsir göstərir. (musavat.com)


Onun ayağında böyük cinayət var... - Ölüm aclığına qədər baş verənlər... » www.XALQXEBER.az\n29-09-2018, 10:10 344 dəfə baxılıb\nMillətimizin çox ibrətamiz deyimlərindən biri də həbsxanada olan məhkuma "Allah qapısını açsın" duasıdır. Bu baxımdan biz aşağıda barəsində söhbət açılan məşhur məhkum, "Canik" ləqəbi ilə çağırılan Beynəlxalq Bankın keçmiş sədri Cahangir Hacıyevə də eyni duanı etmək olar. Amma onu da unutmamaq lazımdır ki, zamanında Eldar Mahmudovla qudalıq münasibətlərindən sui-istifadə edərək nəinki rəhbəri olduğu qurumu, bütövlükdə ölkənin bank sisteminin anasını ağlar qoyanda bu günləri göz önünə gətirməliydi. Bu gün məmləkətdə elə bir ailə tapılmaz ki, onun banklara borcu olmasın və bu və ya digər formada banklardan incik düşməsin. Bax Cahangir Əsgərov da əsas baiskarlardan biridir. Bunu təkcə bank sektoruna yaxın mənbələr deyil, aşağı-yuxarı hər kəs bilir və məhz C. Əsgərovun günahı üzündən ötənlərdə üzləşdiklərini bir ömür boyu unudası deyil.\nBu gün bacısı fəryad edir ki, qardaşını həbsxanada ac saxlayırlar. Ola bilsin ki, iddialarda müəyyən qədər həqiqəqt payı da var, yəni ən azı bəlli səbəblərdən pulu olsa belə istədiyini yeyə bilmir. Amma görəsən o həbsxanda düşünürmü neçə-neçə adamın məhz onun intəhasız iştahası üzündən işindən-gücündən, evindən-eşiyindən, varından-yoxundan olmasındakı "xidmətlər"ini? Təbii ki, düşünməmiş deyil. Amma heç şübhəsiz, artıq hər şeyin çox gec olduğunun da fərqindədir. İstənilən halda ona yenə də "Allah qapısını açsın" deyirik. Ümid edirik ki, həbsxanadakı məhkumluğunu başa vuraraq bədəlini sonadək ödəyə bilməyəcəyi günahlarının bağışlanması üçün Allah ona zaman və fürsət tanıyacaq...\nİndi isə Apolitika.info saytına istinadən Cahangir Hacıyevlə bağlı materialı Dia.az oxucularına təqdim edirik:\n“Uzaqbaşı, vəkilliyi əlimdən alacaqsınız, qorxum yoxdur. Sanki şəxsi aclığa və xəstəliyə düçar edən vəkillər imiş"


Rusiya vətəndaşlarının real gəlirlərindəki azalma tempi 7 illik maksimuma çatıb - Report.az\nRusiya vətəndaşlarının real gəlirlərindəki azalma tempi 7 illik maksimuma çatıb Rusiya vətəndaşlarının real gəlirlərindəki azalma tempi 7 illik maksimuma çatıb 20 Sentyabr, 2016 17:43 Bakı. 20 sentyabr. REPORT.AZ/ Bu ilin avqust ayında Rusiya vətəndaşlarının real gəlirləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,3% azalıb. "Report" Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bununla da əhalinin real gəlirlərindəki azalma tempi 7 illik maksimuma çatıb. Xatırladaq ki, 2009-ci ilin avqust ayında Rusiya vətəndaşlarının gəlirləri illik müyqayisədə 8,2% azalma nümayiş etdirib. Sonuncu dəfə isə gəlirlərdə artım 2014-cü ilin oktyabr ayında qeydə alınıb. Hazırda əhalinin real gəlirlərində azalma getdikcə sürətlənir. Belə ki, iyun ayında illik azalma azalma 4,8%, iyul ayında isə 7,3% təşkil edib. Müstəqil sosial siyasət institutunun direktoru Tatyana Malevaya görə, əhalinin real gəlirlərində kəskin azalma birbaşa olaraq ölkədə davam edən maliyyə böhranı ilə əlaqədardır. "Yaxın müddətdə vəziyyətin yaxşılaşması isə makroiqtisadi proqramdan asılıdır ki, o da hələ formalaşdırılmayıb", deyə Maleva sözlərinə davam edib.Rusiyada nominal əmək haqları da azalmaqda davam edir. Avqust ayında ölkədə orta aylıq əmək haqqı iyul ayı ilə müqayisədə 5% azalaraq 34 min rubl (527 ABŞ dolları) təşkil edib. Ötən ay nominal olaraq əhalinin gəlirləri isə 2015-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1,1% azalaraq 30,9 min rubl (479 dollar) olub. "BKS" broker şirkətinin baş iqtisadçısı Vladimir Tixomirova görə, "Azalmaya səbəb davam edən inflyasiya, rublun zəifləməsi, nominal gəlirlərin azalması, pensiya ödənişlərinin indeksasiya edilməməsi olub". Bununla da əhali maaşının yarıdan çoxunu qida məhsullarına xərcləyir. Nəticədə yoxsulluq artmaqda davam edir. Yaxın 2-3 rübdə vəziyyətin düzəlməsi gözlənilmir. Mətndə orfoqrafik səhv aşkar etdinizsə, səhv olan hissəni qeyd edib Ctrl + Enter düymələrini sıxın.


"Uşaq və gənclərin ən yaxşı yaradıcılıq işləri" mövzusunda müsabiqəyə yekun vurulub\nTəhsil Nazirliyinin "Uşaq və gənclərin ən yaxşı yaradıcılıq işləri" mövzusunda keçirdiyi respublika müsabiqəsinə yekun vurulub.\nBakı şəhəri 46 nömrəli Məktəbdənkənar Tərbiyə İşi Mərkəzində qaliblərin mükafatlandırılması mərasimi keçirilib və eyni zamanda burada ən yaxşı işlərdən ibarət sərgi təşkil olunub. Tədbirdə Təhsil Nazirliyinin əməkdaşları, Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin, internat məktəbləri, yaradıcılıq mərkəzləri, ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrinin nümayəndələri və müsabiqə qalibləri iştirak ediblər.\nMüsabiqənin keçirilməsində məqsəd istedadlı uşaq və gəncləri üzə çıxarmaq, onların yaradıcılıq potensialını inkişaf etdirmək, məktəbliləri yaradıcılıq dərnəklərinə daha geniş cəlb etmək, uşaq yaradıcılıq mərkəzləri arasında təcrübə mübadiləsini təşkil etməkdən ibarətdir. Artıq 4-cü dəfədir ki, keçirilən müsabiqədə bu il ilk dəfə olaraq respublikada fəaliyyət göstərən internat məktəbləri və ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisələrinin şagirdləri də iştirak edib.\nMüsabiqə dekorativ tətbiqi sənət, dizayn, floristika nominasiyaları olmaqla 20 növ üzrə keçirillib. Müsabiqə rayon (şəhər) və respublika mərhələləri üzrə 2 mərhələdə təşkil olunub.\nMüsabiqənin ilk mərhələsinə 4 mindən yuxarı iştirakçı qatılıb. Müsabiqənin respublika mərhələsinə isə 1000-ə yaxın əl işi təqdim edilib. Münsiflər heyəti tərəfindən 81 qalib və 24 fəal iştirakçı müəyyən olunub. Müsabiqənin Respublika mərhələsində I, II və III yerləri tutan iştirakçılar Təhsil Nazirliyinin diplomu və qiymətli hədiyyələri ilə mükafatlandırılıb.\nMüsabiqə qaliblərinin və seçilmiş ən yaxşı işlərin fotolarından ibarət kataloq hazırlanır.