Virtual reallıqda dünya səyahətinə çıxmaq da olar, robot müharibəsinə qoşulmaq da.\nHazırkı təcrid şəraitində insanlar günün əksər hissəsini evdə qalır, evin ətrafındakı kiçik gəzintiləri qənimət bilirlər.\nAncaq "The Guardian" yazır ki, təcridə qədərki həyatınızda etməyi sevdiyiniz şeylərin siyahısını tutsanız, onların çoxunu virtual reallıqda (VR) tapa bilərsiniz. VR cihazınız varsa, xaricə virtual səyahət edə, dostlarınızı ziyarət edə bilərsiniz.\nQəzet yazır ki, VR texnologiyası hələlik ideal səviyyəyə çatmasa da, son bir neçə ildə xeyli irəliləyib. Ən müasir cihazlar "HTC Vive" (yaxud onun otaq variant olan "Cosmos" (650 dollar)), "Valve Index" (1000 dollar) və "Oculus Rift S" (400 dollar) sayılır. Bunların hər biri yüksək çözümlülüyə (resolution) malik displeylərə, inanılmaz sürətə və çox dəqiq izləmə qabiliyyətinə malikdir. Ancaq təəssüf ki, qiymətləri çox bahadır. Üstəlik, onları quraşdırmaq xeyli çətindir. Bundan başqa, onları ən müasir kompüterə kabellə birləşdirmək tələb olunur.\nAlternativlərdən isə "PlayStation VR"ın (280 dollar) adı çəkilir. Onu PS4 oyun konsoluna qoşmaq, çözümlülüyü (resolution) bir qədər aşağı olsa da, çox sayda oyun oynamaq olur. Bu oyunlar arasında "Astro Bot Rescue Mission" platformeri və "No Man’s Sky" kosmik səyahəti də var.\nQiyməti 400 dollardan başlayan "Oculus Quest" hedsetini isə PC-yə qoşmaq tələb olunmur. Bu hedset hazırda texnologiyanın verə biləcəyi ən rahat VR cihazıdır. Onun iki simsiz kontrolleri sizin qol hərəkətlərinizi dəqiqliklə izləyir. Cihazı işə salmaq da kifayət qədər rahat və intuitivdir. Sadəcə, kontrollerin köməyi ilə otağınızda oyun üçün istifadə edə biləcəyiniz məkanı çəkirsiniz. Xarici kamera isə sizin başınız oyuna qarışanda jurnal masasına ilişib yıxılmamağınıza nəzarət edir.\nDivanda oturub kosmosa səyahət etmək\nAğır PC-dən azad olmaq VR-ı maraqlı ev əyləncəsinə çevirən daha bir xüsusiyyətdir. Partnyorunuz TV-yə baxarkən siz divanda oturub kosmosa səyahət edə, dağa çıxa bilərsiniz. YouTube, Amazon və Oculus-da 360 dərəcəli VR filmlərinə baxa, köpək balıqları ilə üzə və Los-Ancelesdə hovuz partilərinə gedə bilərsiniz. Quest-də həmçinin, "Beat Saber" və "SuperHot" kimi enerjili oyunlar var. İlişə biləcəyiniz kabel olmadığı üçün onları oynamaq təhlükəsizdir.\nBritaniya texnologiya startapı "Roto VR" "Roto VR Chair" adlı maraqlı cihaz düzəldib. O, idman avtomobilinin dairəvi hərəkət edə bilən oturacağına bənzəyir. Üstündə VR hedsetinizə birləşdirə biləcəyiniz izləmə cihazı var. Bu, oturacağın sizə lazım olan istiqamətdə hərəkət etməsi üçündür.\nBu cihazı təcrübədən keçirən müəllif onun real dünyada olma hissi verdiyini yazır ki, bu da virtual turizm aplikasiyaları və "Robo Reacall" kimi çoxistiqamətli oyunlar üçün idealdır. Bu cihazın qiyməti çox bahadır – 999 dollar.\nMüasir VR oyunlarının verdiyi hiss real təcrübənin verdiyi hissə o qədər yaxındır ki, insan əslində pijamada qonaq otağında dayanıb əl-qolunu yellədiyini belə unudur.\n"The Guardian" təcrid günlərində işə yaraya biləcək ən yaxşı VR app-lərindən bəzilərinin siyahısını təqdim edib:\nBu, görüntüləri ilə sizi heyrətə gətirəcək VR sənədli filmidir. O sizi alpinistlərin izi ilə Alp dağlarından Himalayadək səyahətə aparacaq. "Əgər ömrünüzdə cəmi bir 360 dərəcəli video görəcəksinizsə, o, mütləq bu video olmalıdır", – deyə müəllif israr edir.\nƏgər evdə idman etməkdən yorulmusunuzsa, bu kardio fitness əlavəsi sizi real mənzərəli məkanlara aparacaq. Mehi hiss etmək üçün ventilyator, əhvalınızı bir qədər də yüksəltmək üçün şən musiqi qoşa bilərsiniz. "Supernatural"ın mediatekasından istədiyiniz fitness proqramını seçə bilərsiniz. Hər gün yeni sessiyalar olur. Virtual məşqçi isə düz qarşınızdadır.\nVTime XR (VTime Limited)\nBu app dostlarını və qohumlarını görmək istəyənlər üçündür. Qonaq otağınızın 360 dərəcəli şəkillərini yükləsəniz 4-nəfərlik nahar qonaqlığına başlaya bilərsiniz.\nBu qayaya dırmaşma simulyatoru real təcrübəyə çox yaxındır. Oyunçular yolu seçməli, tez-tez əllərinə tabaşir sürtməlidirlər. Çox həyəcanlanmamaq üçün aşağı baxmayın.\nNature Treks VR (GreenerGames)\nBu app sizi təbiət qoynuna çıxaracaq. Yoqa tərzində nəfəs alsanız, yaxşı dincələ bilərsiniz.


23 İyul 2021 01:01\nMilli.Az APA-ya istinadən bildirir ki, istehsalçı şirkət mayninq prosesini mümkün qədər sadələşdirmək üçün xüsusi proqram hazırlayır. Kriptin hasilatı üçün lazım olacaq elektrik enerjisini elektromobilin damındakı günəş panelləri təmin edəcək.\n25 İyul 16:24 9 761 Aygün Mirzəyevanın qətlinə aid edilən hotel VİDEOsuna DİN-dən reaksiya - FOTO\n25 İyul 16:24 8 238 Hoteldəki qətl görüntüləri Bakıda çəkilib? - DİN-dən AÇIQLAMA\n25 İyul 11:18 6 187 Toylarla bağlı mühüm açıqlama - hər 10 nəfərdən 5-i...\n25 İyul 14:24 5 851 Dəhşətli kadrlar: Qurban kəsmək istəyən gənc özü "qurban" getdi - VİDEO\n25 İyul 04:33 5 611 İkinci dəfə ailə quran Ayseldən yeni FOTO\n25 İyul 16:50 5 523 Dəfn üçün xanımının gəlməsini gözlədilər - FOTO\n25 İyul 11:30 4 683 Vəfa Şərifova rəqsi ilə diqqət çəkdi - VİDEO\n22 İyul 08:41 43 027 Kişilərdə cinsi əlaqəyə meylin az olma səbəblərini bilirdinizmi?\n22 İyul 10:48 42 917 Həyat yoldaşından ayrılan "Fəlakət" bu qızla eşq yaşayır? - Səmimi görüntülər - FOTO\n23 İyul 14:52 40 042 Bakı bulvarına blogger qız elə geyimdə gəldi ki, alt paltarına kimi göründü - VİDEO\n24 İyul 22:58 29 247 Müğənni Aygün Mirzəyevaya hoteldə 23 bıçaq zərbəsi vuruldu - FOTO\n22 İyul 12:04 29 106 "Gərək biz boşanaydıq..." - Nadir xanımından danışdı\n24 İyul 20:27 24 638 Səməd Səmədovun ölüm səbəbi açıqlandı


Avropa nəşrlərində Azərbaycanın Ermənistana qarşı iddiası barədə məlumatlar dərc edilib\nAlmaniyada çıxan “Caucasus Review” nəşrində Azərbaycan hökuməti tərəfindən Strasburqdakı Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə Ermənistana qarşı iddia qaldırılması barədə məlumat dərc edilib.\nMəqalədə göstərilir ki, iddia ərizəsində Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını işğal etdiyi illər ərzində sonuncuya ciddi maddi ziyan vurmaqda ittiham edilir.\nAZƏRTAC xəbər verir ki, nəşrin yaydığı məlumata görə, fevralın 1-də Ermənistan Azərbaycana qarşı cavab iddiası qaldırıb, lakin həmin iddiada hər hansı əsaslı ittiham göstərilmir. Azərbaycanın iddiasından fərqli olaraq, Ermənistanın bütün ittihamları əsassızdır, çünki Azərbaycan Ermənistanın ərazisini bircə gün belə işğal etməyib.\nLakin şübhə etmirik ki, AİHM kimin təcavüzkar və işğalçı, kimin isə təcavüz qurbanı olması məsələsini araşdıracaq, xüsusən ona görə ki, bu məhkəmənin əlində “Çıraqov və başqaları Ermənistana qarşı” işi ilə bağlı presedent var. Həmin iş üzrə verdiktə əsasən, Ermənistan Azərbaycan ərazisini işğal etmiş dövlət hesab edilib.\nAzərbaycan Ermənistanı hərbi cinayətlər törədilməsində ittiham edir və işğal illəri ərzində Azərbaycana vurulmuş ziyana görə kompensasiya tələb edir.\nAvropa İttifaqının “EU Politics” nəşrində də Azərbaycan hökumətinin bu il yanvarın 15-də Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə (AİHM) Ermənistana qarşı iddia ilə müraciət etməsi barədə məlumat dərc edilib (https://eu-politics.jimdofree. com/promoted-content/ court20120203).\nMəlumatda Ermənistanın beynəlxalq hüquqla müəyyən edilmiş qaydalara əməl etmək istəməməsi və məsuliyyətdən yaxa qurtarmağa cəhd göstərməsi bildirilir. Materialda qeyd edilir ki, Ermənistanın bu hərəkətləri ondan ötrü çox ciddi hüquqi nəticələr doğura bilər.


Politoloq: “Əsas faktor Azərbaycanın xarici siyasətinin doğru olmasıdır” MÖVQE\n16 Oktyabr 2017 12:45 (UTC+04:00)\n“2015-ci ilin sonlarında ermənipərəst qüvvələr ABŞ Helsinki Komissiyasında keçirilən dinləmələrdə Azərbaycana qarşı sərt qətnamələrin qəbul ediləcəyini iddia edirdilər. Helsinski Kommisiyasının rəhbəri Kris Smitə təqdim olunan qərar layihəsində həqiqətən də Azərbaycana qarşı nəinki sərt, hətta deyərdim ki, öldürücü bir qətnamə layihəsi idi. ABŞ Konqresinin Helsinski Kommisiyasının tərtib etdiyi bu layihədə Prezident də daxil olmaq şərti ilə Azərbaycanın yüksək vəzifəli şəxslərinin ABŞ-a girişinin qadağan olunması nəzərdə tutulurdu”. Bunu SİA-ya açıqlamasında politoloq Vasif Əfəndiyev deyib.\nOnun sözlərinə görə, ABŞ tərəfindən bütün humanitar, tibbi və ekoloji yardımların kəsliməsi, eləcə də 907-ci düzəlişə qoyulan vetonun aradan qaldırılması nəzərdə tutulurdu. Qəbul olunması istənilən sənəddə Azərbaycana qarşı böyük iqtisadi sanksiyalar nəzərdə tutulurdu. Neft və qaz ixracına qarşı embarqonun qoyulması, iş adamlarının və biznesmənlərin bank hesablarının dondurulması nəzərdə tutulurdu. Beynalxalq Bank və beynəlxalq valyuta fondlarına Azərbaycanla əməkdaşlığa son qoyulması tələb olunurdu.\nLakin düşmən ölkələrin ABŞ-ın qüdrətindən yararlanaraq iqtisadi çətinlik yaşadığımız zamanlarda yuxarıda sadalanan qərar qəbul olunmadı. Erməni siyasi ekspertləri ABŞ-ın bu təzyiqi ilə guya Azərbaycanı Ermənistanla aktiv hərbi müdaxiləyə sürükləməyə məcbur edəcəyini proqnozlaşdırsalar da zaman bütün bunların doğru olmadığını göstərdi. İlk növbədə bu qərarın qəbul edilməməsində əsas faktor Azərbaycanın xarici siyasətinin doğru olmasıdır. Zaman–zaman Azərbaycanda kök salmış və kifayət qədər uzantıları olan 5 –ci kolonun nümayəndələrinin ABŞ, Avropa və Türkiyə ilə münasibətləri kəskin şəkildə korlamağa çalışması cəhdlərinin olması təbii ki, müasir və sivil dövlət quruculuğumuza əngəllər yaradır. Bütün bunlara baxmayaraq Azərbaycanın yeni dünyada təmsil olunmaq üçün bütün imkanları var. Ölkəmizi islam ölkələri ilə müqayisə etsək (istəməsək də müqayisə etməyə məcburuq) ən mədəni və inkişaf etmiş olmasını hər kəs görməkdədir”.\nV.Əfəndiyev əlavə edib ki, oktyabrın 18-də ABŞ Helsinski Kommisiyasında keçirilməsi nəzərdə tutulan növbəti toplantıda Qarabağ problemi barədə dinləmələr keçiriləcək: “Rəsmi Bakı ilk növbədə kommissiyanın iclasına hazırlıqlı şəkildə qatılmalıdır. Bu dinləmələr zamanı Azərbaycan tərəfinin ATƏT–in fəaliyyətsizliyini qaldıraraq bu qurumun yararsız olduğunu sübut etmək üçün bizə qarşı istifadə oluna biləcək heç bir bəhanə verməməliyik. Qarabağ cəbhəsində vəziyyət çox gərgin və həssasdır. Ermənistanın dayaq nöqtəsi olan qüvvə tərəfindən istənilən zaman atəşkəs rejimini poza biləcək təxribatlar törədilə bilər. Son günlərdə Rusiyanın Ermənistana yenidən 100 milyon dollarlıq hərbi texnika verməsi regionda Azərbaycanın xeyirinə dəyişmiş qüvvələr nisbətini kompensasiya etmək məqsədi güdür. Bu şəraitdə Azərbaycan bacardıqca çox dost və tərəfdar qazanmalıdır”.


Gümrü qızı dastanı (1895 - 1900) - Müəllif: Aşıq Heydər\nBu yazı Hasan ERYILMAZ tarafından 23.03.2021 tarih ve 11:22 saatinde Hikayeler kategorisine yazıldı. Gümrü qızı dastanı (1895 - 1900) - Müəllif: Aşıq Heydər\nGümrü şəhərinin çiçəklənən dövrləri idi. Ədalətli Gümrü sərdarı ölkədə qayda-qanunu bərpa etmiş və özbaşınalığa son qoyulmuşdu. Daha yolları kəsib xərac almaq, oğurluq, soyğunçuluq, demək olar ki, yaddan çıxmışdı.\nSərdarın ölkəsində ədalət hökm sürdüyündən qeyri millətlər də bu torpaqlara pənah gətirirdi. Burada hamı şən və firavan yaşayıb, həyatlarını davam etdirirdilər.\nGünlərin birində sərdar qəflətən dünyasını dəyişdi. Ölkə hələ yasdan çıxmamışdı, sərdarlıq məqamına çatmaq üstündə ağalar və bəylər arasında dava qızışmağa başladı.\nBu vəziyyətdən istifadə edən müxənnət qonşular kəndləri, mahalları talan edib, viran qoyurdular. Hər yerdə qətllər törədilir, günahsız adamların qanı axıdılırdı. Bu bəs etməmiş kimi qaxtaganlar mahallara öz əskəri ordularını yerləşdirməyə başladılar. Elə bununla da mahallarda yadellilərə qarşı qiyamlar baş qaldırırdı. Amma əli yalın camaat yağıların ordularına heç nə edə bilmirdilər.\nBu özbaşınalığa son qoymaq məqsədilə mərd və igid oğullar, qaçaq dəstələr şəklində dağlara çəkilərək yağılara qan uddurmağa başladılar. Köməyə Urmiyadan, Xoydan və Təbrizdən də gələnlər var idi. Təbrizli Yetim Kərim bu dəstələri birləşdirib bir qoşun eylədi. Ona kimi onun köməyinə Anadoludan Bəkir paşa gəldi. Onun alayı da Yetim Kərimin qoşunuynan birləşdi.\nYazın əvvəlindən başlayaraq payızın son ayına kimi birləşmış türk süvariləri yağıları Ağbaba mahalına qədər qovaraq darmadağın etdi.\nArtıq qış başlamışdı, döyüşlər tam səngimişdi. Qanlı döyüşlərdən çıxan Yetm Kərim Bəkir paşa ilə möhkəm dost oldu.\nQışın oğlan çağıydı, Bəkir paşa yetim Kərimi Qarsa öz evinə qonaq dəvət edti. Kərim isə on nəfər cəngavərlə birlikdə Bəkir paşanın qonağı oldu.\nDoğurdan da, atalar yaxşı deyib: “Yazıya pozu yoxdu”. Elə həmin gün Qarsda Mahmud ağa adlı bir tutarlı kişinin oğlunun toyuydu. Mahmud ağa eşidəndə ki, Bəkir paşanın hörmətli qonaqları gəlb, o saat Yetim Kərimi toya dəvət etdi. Bəkir paşa və Kərim bu toya gəldilər.Yetim Kərim toyda su pərisinə oxşayan Zeynəb adlı bir xanıma vuruludu. Bu işdən xəbər tutan Bəkir paşa çox sevindi. Kərim bir yetim uşaq olduğundan və kimsəsi olmadığından elçiliyə Bəkir paşanın özü getdi. Allah sizlərə də toy-düyün qismət eləsin, hər iki cavan öz səadətinə qovuşdu. Bəkir paşa Kərimə yeddi gün - yeddi gecə toy eləydi və düyün hədiyyəsi olaraq yağılardan təmizlənmiş Ağbaba mahalını Kərimə hədiyyə verdi.\nDağlar və yaylalar məskəni olan Ağbabada yenidən gözəl həyat başladı. Artıq Ağbabada Kərimin Sərdar adlı bir övladı dünyaya gəlmişdi.\nAradan heç iki il keçməmiş yağılar yenidən Ağbabaya hücuma keçdilər. Arpa çayı ətrafı Almərdan düzündə hər iki tərəfdən qırılanın sayı - hesabı olmadı. Bu döyüşlərdə Yeyim Kərim yaralana-raq dünyasını dəyişdi. Bəkir paşa qırx gün - qırx gecə yas saxladı və Kərimin yoldaşı Zeynəbi, iki yaşlı oğlu Sərdarı öz himayəsinə götürdü.\nSən demə, bu tifillərin ağrılı-acılı günləri qabaqda imiş. Artıq qəm-kədər Zeynəbin yavaş-yavaş yaxasını tanımağa başladı.\nGünlərin birində Zeynəbin dayısı molla Dursun Bəkir paşanın yanına gəldi və bildirdi ki, dul qadının şəriətlə dul qalması günahdı. Kərimin heç kimi olmadığından gərək Zeynəb mənim bacım oğlu Söyünə ərə getsin, mən bu haqda Söyünlə danışmışam, o bu xeyir işə razılıq verib.\n- Paşam, gəlməyimin məqsədi odur ki, sən də bu işə xeyr-dua verəsən, onu da yaxşı bilirəm ki, sən Kərimi doğma oğlundan da çox sevirdin.\nMollanın sözləri sillə kimi Bəkir paşanın üzünə dəydi. Qəhərdən yaşarmış gözlərini dəsmalnan sildi. Bir təkrar özünü ələ alıb dedi:\n- Molla Dursun, deyirsən ki, şəriyət ilə gərək dul qadın ərə getsin, bəs uşaq?\n- Mən bu işə heç nə deyə bilmərəm. Əgər Zeynəbin özünün razılığı varsa, qoy sən deyən olsun.\nMolla Dursun dilləndi:\n- Bəkir paşa, sən Söyünü yaxşı tanıyırsan axı, sənin qoç igidlərin-dən biri deyilmi, kim istəyərdi belə olsun, bu bir Allah işidir, Allah yağı düşmənlərin evini yıxsın, evimizi yıxdılar.\nBəkir paşa dilləndi:\n- Onda mənim sizdən bir təvəqqəm var, qoy Sərdarı mən böyüdüm. Ürəyi istədiyi vaxt da anasının yanına gedib gələ bilər. Mənim oğlum Osman Gümrünün yeni seçılmiş sərdarıdı, istəyim odur ki, Sərdarı oğlum Osmanın yanına göndərəm. Qoy, uşaqlıqdan dövlət işlərini öyrənsin. Elə ki, boyu çıxdı Gümrü şəhrinin gələcək paşası Sərdar olmalıdır. Artıq mənim ölümlü günlərim gəlib, bu vəsiyyətimi oğlum Osmana çatdırmışam.\nBu danışıqlada Zeynəbin taleyi həll olundu. Zeynəb yeni ər evinə, Sərdar isə Gümrü şəhrinə göndərildi.\nAradan heç on il keçməmişdi ki, Bəkir paşa rəhmətə getdi. Sərdar isə Gümrüdə Osmanın himayəsi altında böyüməyə başladı. Doğurdan da, atalar yaxşı deyib:- “Pis günün ömrü az olar” !!!\nHələ uşaq yaşlarından Sərdar Osman paşa ilə birlikdə bir çox məclislərdə, döyüş meydanlarında olmuş, döyüş fəndlərini tam mükəmməl öyrənərək böyük, yaraşıqlı, ağıllı, bacarıqlı bir pəhləvana çevrilmişdi. Elə saz çalırdı ki, heç ustad aşıqlardan geri qalmırdı. Zili-zil, bəmi-bəm yerində idi.\nAradan uzun illər keçmişdi. Sərdar Gümrü şəhrinin sərdarı idi, həm də çox rəhimli bir paşa idi.\nVarlı-yoxsul hamı onu sevirdi. Sərdar həmişə mahallara gedib, camaatın güzəranı ilə tanış olur, yoxsullara, əlsizlərə və yetimlərə kömək edərdi. Dağlar qoynunda olan Gümrü şəhri yavaş-yavaş gözəlləşməyə başladı. Müxənnət qonşuların dağıtdıqları binalar məscidlər və məhəllələr əvvəlki vəziyyətindən də yaxşı olmuşdu.\nArtıq Sərdar iyirmi beş yaşını haqlamışdı.\nGünlərin birində paşa öz dostları Niftalı ağa və Nağdəli bəylə ceyran ovuna çıxdılar. Sərdar ilk həmlədə ceyranın başını bədənindən üzdü və üzünü dostlara tutuaraq dilləndi:\n- Dostlar, ovumuz yararlı oldu, gələn il, allah qoysa, yenə bu yerlərə gəlib ov ovluyacağıq, hərəmiz bir ceyran öldürsək, bu allahın heyvanının kökü kəsilər axı!\nBu sözləri eşidən dostlar gülüşdülər. Nağdəli bəy üzünü Sərdara tutaraq dilləndi:\n- Paşam, bəlkə mənim qonağım olasınız. Bu gün evimdə xeyir iş var, oğlum müsəlman olacaq. Gümrünün adlı- sanlı aşıqlarını da dəvət etmişəm.\n- Əzizim, mən məmuniyyətlə o məclisdə iştirak etməyə hazıram, çünki harada aşıq məclisi varsa, gərək ora bir baş çəkəm, neçə ildi başım şəhərin işlərinə elə qarışıb ki, ozan məclisləri də az qala yadımdan çıxıb. Ancaq Nağdəli bəy, səndən bir ricam var. Bir fayton göndər, gedib Qarsdan anam Zeynəbi də gətirsin. Onun üçün də çox darıxmışam.\nPaşanın bir sözü iki ola bilməzdi. Elə belə də oldu.\nMəclis qara zurnada, cəngi havası ilə başlandı. Meydandan pəhləvanlar çıxmaq bilmirdi. Sonra məclis saza və sözə verildi.\nZeynəb Söyün ağadan olan yeganə doğma qızı Fatma xanımla hərəsi Sərdar paşanın bir tərəfində əyləşdilər. Buralarda belə bir adət variydı ki, kişilər məclisinə qadınlar gəlmirdi. Ancaq Zeynəb xanımın təkidi ilə nişanlı qiz- gəlinlər məclisə daxil oldular. Sünnət mərasimi başlandı. Dəllək Qəfər müqəddəs “Qurani Kitabı” oxuyub qurtardıqdan sonra öz işini başa çatdırdı. Sərdar paşa yerindən durub dəllək Qəfərə xələt verdi və beləliklə də məclis qızışmağa başladı. Meydan artıq cavanların idi. Paşa dərin xəyallara qərq olmuşdu, elə bil, şirin yuxu görürdü. Birdən qarşısında dayanan gənc bir qızın səsinə diksindi. Qız utana-utana dilləndi:\n- Paşam, görürəm yuxulayırsınız, bir fincan qəhfə için, yuxunuz dağılsın. Sərdar başını qaldırıb qıza baxanda, elə bil Sərdarın başına göydən ildırım çaxdı. Sərdar iyirmi yaşında olanda bu qızı ilk dəfə yuxuda ona Xızır Peyğınbər göstərmişdi.\nQız o qədər gözəl idi ki, yemə- içmə, dur bu qıza tamaşa eylə. Sərdar bir könüldən min könülə qıza aşiq oldu. Həmişə məclislərdən tez durub gedən paşa yerinə mıxlanmışdı. Gözünü də qızdan çəkmək bilmirdi ki, bilmirdi. İşi belə görən Zeynəb xanım dilləndi:\n- Bala, hamının gözü səndədi. Sən kimə baxırsan? Olmuya bu qıza aşiq olmusan? Bu qız, sənin dostun Nağdəli bəyin bacısı, Sona xanımdi.\nSərdar paşa dedi:\n- Ana, doğrudan da, bu qız elə bil bir su sonadı.\nBu zaman məclisi idarə edən Yetim Tapdıq sazı sinəsinə basıb, aldı ustadlardan görək nə dedi:\nNecə söz deyəsən qəm ərbabına,\nO da sənin kimi zəri görüfdü.\nDindirəndə haldan olar xəbərdar,\nCəbrə düşüb hər əfkarı görübdü.\nDost dostuna etsə iqrar imanı,\nQiyamətə gedər müddət zamanı.\nKönül uman yerdən kəsməz gümanı,\nÇün əzəldən etibarı görübdü.\nŞenliyin zehnini verməyin zaya,\nAnd verirəm, o yaradan Xudaya.\nBel bağlama dövrü keçən gədaya,\nNeçə əyyam ruzigarı görübdü.\nUstadlar ustadnaməni bir deməyib, iki deyib, biz də deyək iki olsun, düşmən qabıq qoysun, soyulsun.\nBivafənin, müxənnəsin, nakəsin\nDoğru sözün, düz ilqarın görmədim.\nNamərdin dünyada cox çəkdim bəhsin,\nNamusun, qeyrətin, arın görmədim.\nYetəni özümə mən dost eylədim,\nYolunda canıma cox qəst eylədim.\nSöyüddən bağ saldım, peyvəst eylədim,\nAlmasın, heyvasın, narın görmədim.\nNəfs aldatdı, hər yetənə xan dedim,\nBihudə kollara gülüstan dedim.\nƏbəs yerə bivəfaya can dedim,\nZəhmətin cox çəkdim, karın görmədim.\nHuşum çaşdı, düşdüm olmaz oyuna,\nYetmədim gözəlin əsli-soyuna,\nAşıq oldum simasına, boyuna,\nHayıf kı, kamalda dərin görmədim.\nƏləsgər, elmində olma nabələnd,\nDoğru söylə, sözün çıxmasın qələt.\nQazıların düz bazarın görmədim.\nUstadlar ustadnaməni iki yox, üç deyər, biz də deyək üç olsun, düşmən ömrü puç olsun.\nPələng qocalanda, nər büdrəyəndə\nKəhər at yollarda öləndə, hayıf.\nBir mərdin qılıncı düşəndə əldən,\nNamərd gendən baxıb, güləndə hayıf.\nHeç kəs ayrılmasın öz balasından,\nDidərgin düşməsin yurd-yuvasından.\nMaralı hürküdüb öz talasından,\nBuraya çaqqallar gələndə hayıf.\nBirsi yarayar elin işinə,\nDözər zamanənin hər gərdişinə.\nBirisi tikəni çəkər dişinə,\nZəhmətsiz yarıya böləndə hayıf.\nBiri toya gedər, sevinib gülməz,\nBirsi vaylarda ağlaya bilməz.\nNamərd öz qəlbindən heç kini silinməz!\nÖzünü dost kimi biləndə hayıf.\nBirsi yalanı deyər ucadan,\nÇəkinməz heç zaman cavan-qocadan.\nBirisi dost evinə baxar bacadan,\nAçıb bu qapını girəndə hayıf.\nAtılıb tullanan körpə beçələr,\nVədəsiz banlayar bəzən gecələr.\nÇəpərdən-çəpərə qonan sərçələr,\nBülbülü qəfəsdə görəndə hayıf.\nYetim Tapdıq ustadnaməni sona çatdirib, sazı Sərdara uzadaraq dilləndi:\n-Paşam, bəlkə bir-iki kəlmə söz də siz deyəsiniz?\nHə əzizlərim, Sərdar sazı öpüb, döşünə basdı və aldı görək nə dedi:\nAğlımı apardı bir mələkzadə,\nBülbüləm gülümü tapdım bu gecə!\nMəhəbbət nə imiş, sevgi nə imiş,\nQəlbimdə bir ocaq yapdım bu gecə!\nCan alan gözləri od saldı cana,\nHəzrəti Yusif tək düşdüm zindana.\nGözəllər gözəli, ay gözəl ana,\nAz qala yolumdan sapdım bu gecə!\nSərdaram, paşalıq yadımnan çıxdı,\nGöz yaşım selləndi yaxama axdı.\nMehrü - məhəbbətim, baxdı karıxdı,\nXəyal atlarını çapdım bu gecə!\nSərdar sazı öpüb aşıq Vəliyə uzatdı.\n- Ustad, ustad məclisində söz demək mənə yaraşmaz, bizim sizə çox ehtiyacımız var, məclis sizindi.\nArtıq gecədən xeyli keçmişdi. Sərdar Nağdəlini yanına çağırtdırıb dedi:\n- Bəy, bu gecə anam, bacım və mən sizin qonaqlarınızıq. Əgər icazə versən, qoy mənə bir yer hazırlasınlar, möhkəm yorulmuşam, evə getməyə halım qalmayıb, bir az yatıb dincimi alım.\nNağdəli bəy üzünü doğmalarına tutaraq dilləndi:\n- Qızlar, tez paşaya bir yer hazırlayın.\nSərdar asta yerişlərlə xalılar döşənmş böyük bir otağa daxil oldu. Burada təkrar Sona xanımla qarşılaşdı.\nSona xanım gülə-gülə dilləndi:\n- Paşam, sizə xoş gecələr arzulayıram, yuxunuz şirin olsun, deyib, zalı tərk etdi. Sərdar güclə özünü ələ aldı, bilmədi qıza nə cavab versin. Sərdar dərhal yerinə uzandı, amma ilan vuran yatdısa, Sərdar yatmadı. Yerində o tərəf bu tərəfinə dönərək, Sona xanımı gözlərinin qabağında gətirdi. Baxçada Sona ilə Fatmanin səsini eşidən Sərdar eyvana çıxdı.\nSona incə bir səslə Fatma xanıma dedi:\n-Sənin nə qəşəng, yaraşıqlı və ağıllı qardaşın var? Deyirdilər inammırdım, həqiqətən də həsəd aparılası cavandı.\n- Ay qız, olmuya qardaşıma vurulmusan? Vallah, toyunuzda o qədər oynayacam, düz bir həftə gərək yerimdən qalxa bilməyəm.\nSona xanım nə isə demək istəyirdi, birdən onların gözlərinə eyvandan heyran - heyran baxan Sərdar sataşdı.\nSona xanım üzünü Sərdara tutaraq dilləndi:\n- Paşam, mən elə bilirdim ki, siz artıq yatmısınız, olmaya sizi narahat elədik, siz allah bizi bağışlayın.\nSona xanım üzünü Fatma xanıma tutaraq dilləndi:- Qardaşın bizə gələnnən dili tutulub.\n– Ay qız, bəlkə qardaşının dilini açım.\n– Pis olmaz.\nBu dəmdə Sona xanım aldı görək nə dedi:\nAşkar deyil, mənim dərdim pünhandı,\nVar olsun, yaşasın, eli paşamın.\nGörüb gözəlliyi, almır hesaba,\nYaş gedib bükülüb beli paşamın.\nBir tuti dillinin dağıyam, dağı,\nOlmazmı mənimlə gəzəsən bağı.\nGedib cavanlığın, qalmayıb çağı.\nGörürəm titrəyir, əli paşamın.\nAləm bilir sən Gümrünün gözüsən,\nNiyə qoydun sinəm üstə közü sən.\nBaxan deyər düz Məcnunun özüsən,\nAçılıb çiçəyi - gülü paşamın.\nSona xanım yar yanında sayılsın,\nArif olan bu sevdadan ayılsın.\nİxtilat et, şirin cana yayılsın,\nTitrəsin ağzında dili paşamın.\nQızlar baxçadan getmək istəyəndə Sərdar dözə bilməyərək dilləndi:\n- Sona xanım, insaf eylə bir ayaq saxla, gör mən nə deyirəm.\nAldı görək bu dəmdə Sərdar nə dedi:\nKüsmə məndən gözəl mələk,\nBuyurub allah, seçmişəm.\nÖlçüb, biçib sığal çəkib,\nYer üzündə şah seçmişəm.\nGözəlsən, güldən - laladan,\nTanrı saxlasın baladan\nSəni o ərşi - əladan,\nQəlbimə pənah secmişəm.\nSərdarı sən eşit dayan,\nGəl könlümə olnan həyan.\nSınıq qəlbi yardı duyan,\nSəni qəlbə mah seçmişəm.\nSöz tamama yetən kimi Sona xanım güldü.\n- Elə bu paşam?! Yenə sözün var yoxsa...\nSona belə deyəndə Sərdar bir daha özünü saxlaya bilməyib, aldı görək nə dedi:\nTelləri xurmayı, qamət sürahı,\nCəmalın cəzb edir şəms ilə mahı,\nOn beş günlük aydan gözəlsən, Sona!\nGözlərin dumanlı, bənzər ümmana,\nSəni sevən aşiq olub divana,\nYaradan yaradıb salıb cahana,\nSən huri qılmandan gözəlsən, Sona!\nYaralı könlümə yaraşmaz ziynət,\nSanki bir mələksən ey sərvi – qamət!\nSəni sevən aşiq istəməz cənnət,\nCənnəti - Rizvandan gözəlsən, Sona!\nQəm üstə yatmağı etmişəm peşə,\nMövlam nişan verdi, gəldim görüşə.\nPərişan bülbüləm, sən tər bənövşə,\nSərvi - Xuramandan gözəlsən, Sona!\nGül açan çəmənə bənzər üzlərin,\nŞahın taxt-tacına dəyər gözlərin.\nSərdara dadlıdır şirin sözlərin,\nGözəl Züleyxadan gözəlsən, Sona!\nQızlar gülüşə - gülüşə bağçanı tərk etdilər. Amma Sərdar səhərə kimi yata bilmədi ki, bilmədi. Eşq ataşı, doğurdan da, onu Məcnun etmişdi.\n- Səhərin ala qaranlıqda baxçaya düşən Sərdar o baş - bu başa var gəl etməyə başladı. Bu dəmdə Nağdəli bəy gördü ki, Sərdar baxçada o başa bu başa gedir - gəlir. Bəy sözə başlamadımı.\n- Paşam, olmaya ala qaranlıqda durub getmək istəyirsən, yoxsa yerin narahat oldu?\n- Siz narahat olmayın bəy, bu baxça mənim o qədər xoşuma gəlib ki, elə bil cənnətə düşmüşəm, heç yerdə belə gözəllik görməmişəm, olmaya, bəy, sizi narahat elədim, bir fincan da qəhvə olsa, buradan tərpənən deyiləm.\n- Bu nə sözdü, paşam, bura sənin öz evindi, necə istətəyirsənsə elə də olsun, elə bildim getmək fikrindəsən, az qaldim sizdən inciyəm.\n-Əziz dostum, sən get qonaqlarını rahatla, amma qızlara denən ki, mənə bir fincan qəhvə gətirsinlər, mən hələ bu gün də sizə qonağam.\n- Baş üstə, deyib baxçadan aralandı. Amma Nağdəlini fikir aparmışdı, bu işə sirillah qalmışdı. Öz-özünə deyinə - deyinə danışırdı, axı Sərdar hara gedirsə-getsin, orada yalnız bir-iki saat qala bilərdi.\nBurada nə isə bir iş var. Əyə bir də nə ola bilər ki, qardaşdan da irəli dostuq, anası və bacısı da bizdədi, daha bundan yaxşı nə ola bilər?\nQulluqçular Sərdara səhər yeməyi aparmaq istəyəndə, Sona xanım dilləndi: - Siz narahat olmayın gedin, məclisi yola verin, mən öz əllərimlə paşaya qəhvə düzətmişəm, özüm aparacam. Sona xanım səhər o başdan qəhvə ilə baxçaya daxil oldu. Sərdar yerindən ildirım kimi duraraq Sona xanıma tərəf gəldi.\n- Mənim üçün çox xoşdur ki, mələklər şahının əli ilə bir fincan qəhvə içim. Xanim, vaxtınız varsa mənimlə bir fincan qəhvə içsəniz lap yerinə düşər.\nHər iki aşiq baxçada süsən- sünbüllər içərisində əyləşdilər. Amma bir - birlərinin üzünə baxa bilmirdilər. Bir xeyli sakitlikdən sonra Sərdar dilləndi:\n-Sona xanım, sizi görəndən sonra bu gecə yuxum ərşə çəkildi, hey gözlərimi yumdum, sizin surətiniz gözlərimin önündən getmədi. Mən deyən artıq özümü idarə edə bilmirəm.\nBirdən Sərdarın gözləri Sonanin boynundakı altun həmayilə sataşdı.\n- Bu həmayıl sizi olduğunuzdan da gözəl göstərir.\n- Bu anamin yadigarıdı, qaşı isə müqəddəs “Qurani – Kərimdən” düzəldilib.\n- İcazə versəniz ona yaxşı baxam, bu həmayılı ilk dəfə mənə yuxuda göstərmişdilər.\nSərdar həmayıldakı müqəddəs “Quranı - Kərimi” üç dəfə öpdü, istədi ki geri qaytarsın, Sona xanım dilləndi:\n- İcazə verin, mənim özüm götürüm, deyib ayaq üstə qalxaraq şümşəd əlləri ilə həmayili Sərdarın boynuna keçirdi:\n- Qoy bu müqəddəs kitab bizə uğurlar gətisin.\n- Mənim on səkkiz yaşım olanda bir qoca dərviş mənə dedi ki, biz bir cavan oğlanı səninlə buta eləyirik, sən də bu həmayili o oğlana verməlisən.\nDərviş bir də mənə dedi ki, siz öz həyatınızı özünüz secməlisiniz. Çalışın bu seçimdə yanılmayın. Dərviş mənə səni qoca kişi şəklində göstərdi. Mən isə ağlaya -ağlaya dedim, bəs onun cavanlığı necədi?\nHəmin dərviş mənə dedi ki, onun özü səni tapacaq, mən yenə ona allaha and verdim ki, bəs bizim ilk görüşümüz necə olacaq? Dərviş mənə dedi ki, sizin bağçada o gəlməmişdən üç gün əvvəl lalələr çiçəkləyəcək, bu ilk əlamətdi, həmin cavan məclisdə sözünü sazla deyəcək, səhərə kimi nə sən, nə dəki o yatmayacaqsınız. Səhər gün çıxmamış siz bağçada görüşəciniz. Ona bir fincan qəhfə aparmalısan. O isə bağçadakı lalələrdan bir dəstə toplayıb sənin qollarının arasına qoyacaq. Bu yerdə sən həmayılı həmin gənc oğlana verməlisən. Əgər dalını bilmək istəsən görəcəksən ki, o qəhvəni içib qurtaran kimi bağçadakı bütün lalələr sönəcək.\nMəni vahimə basmışdı. O yerdə oyandım ki, yanımda anamdan başqa bir kimsə yoxdu. Anam isə mənə deyidi:\n- Ay qızım, iki gündü ki, sən yatırsan, qız uşağı belə tənbəl olmaz axı!?\nMən bu əhvalatın hamısını anama danışdım. Anam isə Allah bu işin axırını xeyr eləsin deyib, həmin bu həmayılı mənə verdi. Onda mənim on səkkiz yaşım ancaq olardı. Sonra isə Sona xanım titrəyə-titrəyə bir fincan qəhvəni Sərdara verdi. Sərdar isə bağçadakı lalələrdən bir dəstə dərib Sona xanımın qolları arasına qoydu.\nSərdar bir fincan qəhvəni başına çəkən kimi gördü ki, həqiqətən də bağçadakı al qırmızı lalələrdan əsar- əlamət qalmayıb, hamısı sönüb. Bunu görən Sərdar və Sona xanım çox bikef oldular.\nBu yerdə Sərdar paşa özünü saxlaya bilməyib aldı görək nə dedi:\nGözəllər məskəni Gümrü şəhrində,\nGözəllər şahına mayıl olmuşam.\nO büllur qaməti, o gül camalı,\nAparıb əqlimi sayıl olmuşam.\nÖmrün bahar çağı gəldik üz-üzə,\nKimdi bu ceyrani buraxan düzə?\nQaşları kamandı, kirpiklər nizə,\nOxlayıb könlümü, zayıl olmuşam.\nQırxların əlindən badə içmişəm,\nƏzəl başdan bir gözəli seçmişəm.\nMəqribdən məşriqə bir yol keçmişəm,\nHaqq verən paylara qayıl olmuşam.\nSöz tamama yetdi. Sərdar paşa Sona xanıma dedi:\n- Sona xanım, bu işi belə qoymaq olmaz.\nAmma ... indi biz ayrılmalıyıq.\nSona xanım ayrılmaq istəməsə də, deyilənə əməl etdi.\nSona xanım bağçadan gedəndən sonra Sərdar orada Nağdəli bəylə qarşılaşdı.\n- Ayə qardaş, sənə nə olub, niyə titrəyirsən? Axı mən sənə dedim, səhərlər Gümrünün havası soyuq olur. Düz iki saatdır ki, sən burada oturmusan, deyən sənə soyuq dəyib, tir-tir əsirsən.\nSərdar boğula-boğula dilləndi:\n- Məni elə soyuq tutub ki, qançıradan da betər olmuşam.\nSonra üzünü Nağdəliyə tutaraq dilləndi:\n- Bəy, sözlərimə yaxşı-yaxşı qulaq as, qonaqların gəlibmı?\n– Aşıqlar səni gözləyirlər.\n– Onda gedək məclisə baş çəkək. Amma cox otura bilməyəcəm. Soyuq məni haldan salıb, sonra üz vurmayasan ha. Bir xahişim də var, məclis qurtaran kimi anamı hökmən göndər gəlsin bizə.\nSərdar paşa və Nağdəli bəy məclisə daxıl oldular. Sərdar keçib anasının yanında oturdu. Cavan qızlar, gəlinlər meydandan çıxmaq bilmirdilər.\nSərdar üzünü Yetim Taptığa tutaraq dilləndi:\n- Ustad, icazə versəniz, sinəmə bir - iki kəlmə söz gəlib, deyim, sonra gedəcəm, çünki Qarsdan Osman paşa və istəkli qonaqlar gəlib, məni gözləyirlər. Tez aşıq Vəli sazı Sərdara uzatdı.\nAldı görək Sərdar bu dəmdə nə dedi:\nBu gün bu məclisə bir can gəlibdi,\nBuyursun meydana, nənəm oynasın.\nAl yaşıl geyinib çıxsın ortaya,\nGözəllər sultanı anam oynasın.\nBaşına döndüyüm gül üzlü Pərim,\nƏlim qələmimdi, sinəm dəftərim.\nBuyursun meydana sərvi sərvərim,\nTelləri xurmayi durnam oynasın.\nBiçarə Sərdarı salmısan dərdə,\nİndi çox gülürsən burdakı mərdə;\nDolaşmaya simlər, vurmaya pərdə,\nAdını deyirəm Sonam oynasın.\nXanımlar xanımı Zeynəb xanım ayağa durdu, süzə - süzə öz qızı Fatmanı və Sona xanımı meydana dəvət etdi. Məclıs qızışdı, nə qızışdı.\nBu fürsətdən istifadə edən paşa məclisi tərk etdi.\nSərdar paşa necə dedisə, Nağdəli bəy də elə etdi. Artıq gün batırdı. Nağdəlinin bəzəkli at faytonunda, Zeynəb qızı Fatma xanımla bərabər Sərdarın evinə gəldilər. Artıq Osman paşa da burada idi.\nOsman paşada artıq yaş öz işini görmüşdü, güclə ayaq üstə dururdu. Qulluqcular Osmanın başına fırfıra kimi fırlanırdılar. Sərdarın rəngi ağappaq idi. O başına gələn bu işləri Osmana və anasına danışdı.\n- Osman, mənim ata əvəzim, sən də mənim anam, dərdimə bir çarə qılın.\n- Ay bala, bizim yeganə carəmiz səni evləndirməkdi, bir də ki beş - on günlük dünyadı, kim bilir, kiminin axrı necə olacaq? İki dünya bir olsa da, mən səni evləndirməliyəm. Çünki atam Bəkirin axırıncı vəsiyyətinin vədəsi gəlib çıxıb. Bundan sonra rahat ölə bilərəm.\nSonra Osman paşa üzünü mehtərlərə tutub möhkəm-möhkəm qışqırdı:\n- Ayə, ay mehtərlər, ayə, ay zalım uşağı, ayə, harada qalmısınız, ay Boğos, ay Setrək, səhər o başdan atları çölə buraxmayın. O qıllı Minasa da deyin ki, təcili Qarsa getsin, bütün qohum-əqraba, dost-tanış, kimi tapsa, desin ki, təcili Gümrüyə gəlsinlər. Bir-iki günə kimi Sərdarın toyudur. Osman paşa əlini cibinə saldı. Bir bağlama pul çıxarıb mehtərlərə verdi, bu da mənim sizlərə toy məqəricim. Əyə, zalım uşağı, zalım, sizin nə vaxt əyin-başınız düzələcək, gedin özünüzə pal - paltar alın. Cəld, haydi, gözümə bir də bu qiyafədə görünməyin. Sonra üzünü Sərdara tutaraq dilləndi:\n- Ay bala, axı mən sənə demişdim, bunları buralarda çörək verib saxlama. Bunlardan adama xeyir gəlməz. İlanın ağına da nəhlət, qarasın da.\nElə bu dəmdə Zeynəb Osmanın sözünü kəsərək dilləndi!\n- Osman qardaş, məni bağışla, sözünü kəsdim, bəlkə uşaqları çağırtdırmayasan. Bu iş məni heç açmır. Sən yaxşı bilirsən ki, mənim başıma nələr gəlib. Olmazmı bir az ölçə, biçəsən? Lalələrin solması məni heç açmır axı!?\nOsman sözə başladı:\n- Ay bacı, bu yazıdır, bir sevin.\n- And olsun, o Allahın birdi-birliyinə, əgər Sərdarın başından bir tük əksik olsa, düzü - dünyanı yıxıb dağıdaram. Sərdarın ürəyinin yumşaqlığından şəhər müxənnətlərlə doludu, hamısı da adamı arxadan vuranlardı. Eşıdıblər ki, mən gəlmişəm siçan deşiyini satın alıblar. Ay bala, bir az sərtlik də lazımdır. Yeri gələndə şallaq da işə düşməlidir.\nDaha Zeynəb Osmanın bir sözünü iki eləmədi.\nDeməzsənmi, oğlan evində toydu, ancaq qız evinin xəbəri yoxdu.\nSəhər Nağdəli bəy öz xanımı Güllüzara dedi:\n- Arvad, hazırlaş, gedək Sərdargilə. Zalım oğlu səhərin ala qaranlığında baxçada oturmuşdu, gördüm ki, tir-tir əsir, möhkəm soyuq tutub. Gedək bir paşaya baş çəkək. Güllüzar dinmədi:\n- Ay arvad, nə olub sənə!\nGüllüzar isteza ilə dilləndi:\n-Heç, öz bacından xəbərin yoxdu. Təbiblər əldən-dildən düşüblər, bir bacına baş çəksən! Nağdəli başı alovlu bacısının yanına qalxdı. Üzünü təbiblərə tutaraq:\n-Ayə, bu qıza birdən-birə nə oldu? Qocaman Gümrü təbibi Nuru yazıq-yazıq dilləndi:\n-Bəy, qız çox halsızdır, amma qorxulu bir şeyi yoxdur. Qoyun bir az dincəlsin.\nNağdəli təbibə pul verib, yola saldı. Sonra üzünü Güllüzara tutaraq dilləndi:\n-Ay arvad, bu nə işdi, başımıza gəldi, yaxınlarımın hamısı yatağa düşüblər. Birdən Nağdəlinin gözü Sonanın sinəsinə sataşdı. Həmailin yeri Sonanın sinəsində günəşin işığından iz salmışdı. Güllüzar yenə istehza ilə dilləndi:\n-Nə baxırsan, həmin altun həmayılı dostunun boynunda görmədinmi? Elə bil Nağdəlinin başına qaynar su tökdülər: Sözündən belə çıxır ki,... yox – yox, bu ola bilməz, axı onun belə şeylərə ehtiyacı yoxdu. Güllüzar, sən məni lap dəli eliyəcən, ya da ki, mən dəli olmuşam. Bu dəmdə Sona gözlərini açıb dilləndi:\n-Qardaş, həmin həmayili mən paşaya səhər o başdan bağçada vermişəm.\nNağdəli pərt halda dilləndi:\n- Ay arvad, indi mən başa düşdüm ki, bunların xəstəliyi nədi?!\n- Bu hələ harasıdı, bağca lalələrlə doludu, bax bu lalələrdən başqa baxçadakı lalələrın hamısı sönüb. Nağdəli iki əllə başını tutdu.\n- Ay arvad, həqiqətənmi sən məni dəli yerinə qoymusan, lalə nədi, zad nədi, axı bağçada belə güllərin bitdiyini görməmişəm.\n- Get, bax. Nağdəli baxçaya düşəndə gördü ki, həqiqətən də hər şey Güllüzarın dediyi kimidi. Bu dəmdə çöldən at səsləri eşidildi.\nNağdəli çölə çıxdı. Elə bil onun həyətinə böyük bir ordu gəlmişdi. Həyət baca yaraqlı - yasaqlı əsgərlərlə doluydu.\nBu dəmdə Osman paşa gər səslə dilləndi:\n- Ay ev yiyəsi, ay ev yiyəsi, qonaq qəbul etmək istəmirsinizmi? Nağdəli Osman paşanı yaxşı tanıyırdı, çünki Osman bu böyük mahalın paşası idi.\nNağdəli sakit tərzdə:\n- Babam, xoş gəlmisiniz, gözümüz üstə yeriniz var!\nPaşa faytondan düşüb ağır yerişlərlə içəri daxıl oldu:\n- Ay oğul, mənim gəlnimi mənə göstərin, ölmədim bu günü də gördüm, dedi.\n- Baba, nə gəlin, sən nə danışırsan, Allahım, deyən mən dəli olmuşam. Osman üzünü bu dəfə Güllüzara tutdu:\n- Qızım, məni gəlinim Sonanın yanına apar.\nPaşanın bir sözü iki ola bilməzdi, kişi həm də sözü təkrar etməyi xoşlamırdı. Güllüzar sakitcə:\n- Gəl, baba, deyib, Sonanın yataq otağına qalxdılar.\nSona həmin Sona deyildi. Osmanı görən kimi kişinin əlindən öpdü.\n- Ay maşallah, bir su pərisini görürəm, deyib, Sona xanımın alnından öpdü.\n-Qızım, coxdandı buralarda olmurdum, şəhəri gəzməyə çıxmışdım, yolüstü dedim, sizə bir baş çəkim. Əlindəki iri bağlamani Sona xanıma verərək dilləndi:\n- Bu da məndən sənə düyün hədiyyəsi.\n- İş bununla bitmir ha, Nağdəli bəy, hazırlaş bir- iki günə kimi sizdə olacağam, nə çətinliyin varca de, çəkinmə, deyib yavaş- yavaş həyətə düşməyə başladı.\n- Baba, niyə belə tez axı?\n-Darıxma, oğul, darıxma, o qədər gəlib gedəcəyəm ki, axırda özünüz əlimdən bezəcəksiniz deyib, Bəkir paşa faytona mindi.\nSona xanım bağlamanı açanda bağlamada bir cüt qızıl bilərzik və bir ədəd üst hissəsi qızıldan hazırlanmış “Müqəddəs Quranı Kərim” kitabını gördü.\nKitabın üst hissəsində bu sözlər həkk olunmuşu: “Qiyamətə qədər qoruyun”.\nBilərziklərin hər birinə isə bu sözlər həkk olunmuşdu: Hamza , Hasan.\nArtıq Sona xanıma tam məlum oldu ki, bu qoca dərvişin dediyi hədiyyələrdi. Bilərziklər oğlanlarına, Müqəddəs kitab isə qızına çatmalıdı.\nAncaq bu sirri Sona xanım heç kimə açmadı.\nHər iki ailədə toya hazırlıq işləri başlandı.\nHər iki ailədə toya hazırlıq işləri başlandı. Osman paşanın xüsusi fərmanı ilə Gümrü şəhri başdan - ayağa bayram libasında bəzədildi. Toy yeddi gün davam etməli idi. Toya kim istəsə gələ bilərdi. Belə də oldu. Sevgililər bir- birinə qovuşdu.\nHər kəsin evində allah tala belə xeyir- işlər qismət eləsin.\nBir müddətdən sonra Zeynəb xanım, sonra isə Osman paşa dünyalarını dəyişdilər. Mərd cəsur paşalar- paşası dünyadan köçdü. Gümrü şəhri qırx gün bu kişinin yasını saxladı.\nBu ağır günlərdə Sərdarın imarəti başdan - ayağa qara bəzədilmişdi.\nOsmanın ölmü yavaş- yavaş müxənnətlərə ayaq açmağa imkan verdi. Bir tərəfdən də dağlarda qaçaq dəstələri peyda olmağa başladı.\nSərdar paşanın əmri ilə bütün qaçaq dəstələri darmadağın edildi. Bircə “Qanlı Alı” deyilən qaçağı tutmaq mümkün olmadı. Qanlı Alinını ölü və diri gətirən hər bir şəxsə böyük miqdarda pul vəd olunurdu.\nAmma Qanlı Alı yenə öz işini görürdü. Yolları kəsib tacirləri talayırdı. Tacırlərin əksəriyyəti Rumlu tacirlər idi.\nOn il Sərdar paşa ilə Sona xanım xoş, firəvan həyat keçirdilər.\nAmma onların uşaqları olmurdu. Sona xanım isə onların iki oğlu və bir qızının olacağını bu vaxta kimi Sərdara deməmişdi.\nBir gün Sərdar səhər namazını qılan vaxt Sona xanım gördü ki, Sərdar namazı qılıb qurtardıqdan sonra Allaha yalvarır:\n-Allahım, nə günahlarım varsa, məni bağışla, öz dərgahına günahsız apar, ancaq bu qulunu axirət evinə sonsuz aparma.\nBu vəziyyəti görən Sona xanım boş beşiyin başında ağlaya- ağlaya aldı gürək nə dedi:\nYatmışdım, yuxumda mən səni gördüm,\nSən bülbülsən, bu da güldü, dedilər.\nGəlmişdi üstümə buta verənlər,\nQızım , bəxtin üzə güldü, dedilər.\nCəfan, əziyyətin çoxdu qabaxda,\nSən yolunnan getnən, demə ya baxta.\nQismət Allahdandı, cörək tabaxda,\nDərdin gözdən axan seldi, dedilər.\nVermə bir kimsəyə, pünhanı, sirri,\nYoxla ziyarəti, yada sal Piri.\nHamzaya, Hasana hazırla yeri,\nSona, sənin vədən gəldi, dedilər.\nSöz tamama yetdi. Sərdar inciməsin deyə, heç hə olmamış kimi Sona xanım dilləndi:\n- Kişi, səbirli ol, verən də o kişidi, alan da o kişidi, əlbət bu yaxınlarda bizim də qapıda bir toy - bayram olar. Bu sözləri eşidən Sərdar paşa dərindən bir ah çəkib heç nə demədi.\nSona xanım aldı dübarə görək nə dedi:\nTanrı qismət verib bir az döz, dayan,\nUdduğun kədərdi, qəhərdi, Sərdar.\nFikir ver sözünə, ixtilatına,\nHər sözün sədəfdi, gövhərdi, Sərdar.\nAtəşin artdıqca, çıxmasın külün\nInşallah, açılar o qızıl gülün.\nƏlbət çarəsi var hər bir müşkülün,\nAğzın acı dadır, zəhərdi, Sərdar.\nƏzəldən qoşadır, ağ ilə qara,\nNə olar, Sonanı salma odlara.\nHicran sinən üstə vurmasın yara,\nGecə adlayıbdı, səhərdi Sərdar.\nSöz tamama yetən kimi, Sərdar başladı, nə başladı. Nə dedi, nə söylədi, biz deyək siz qulaq asın:\nMən haqqın quluyam, üstümdə ağam,\nTanrı istəyimi bir gün çin eylər.\nQaranlıq qəlbimdən tamam çəkilər,\nÜrək işıq saçar, toy - düyün eylər.\nMən ata olaram, sən də ki, ana,\nCan sözü işləyər ilikdən - qana.\nGəl məni incitmə, ay gözəl Sona,\nQara gəlsə silər, mənə gün eylər.\nSərdarın əlindən yapışan sənsən,\nŞirin ixtilatla danışan sənsən.\nMənim dərd - sərimə alışan sənsən,\nTanrı xoş günləri birə min eylər.\nSöz tamama yetən kimi Sona xanım yüyürüb Sərdarı bərk - bərk qucaqladı.\nBu əhvalatdan xeyli sonra Sona xanım hamilə oldu.\nOnların iki əkiz oğlan uşağı dünyaya gəldi. Sona xanım oğlanlarının adını Hamza və Hasan qoydu. Uşaqlar üç yaşına çatanda Sərdar paşa onları şəriətlə müsəlman elətdirdi.\nAmma Gümrünün şən - firavan həyatı yavaş – yavaş acılı günlərlə əvəz olunmağa başlayırdı.\nBir yandan qanlı Alının qaçaq dəstələri karvan yollarını bağlayıb tacirləri soyur, bir yandan da yadellilər yavaş – yavaş mahalları talayıb çapırdılar. Sərdar ağanın elə bil bu mahalları idarə eləmək taqəti qalmamışdı. Övladlarının dünyaya gəlməsi ilə dövlət işləri ön plana keçmişdi. Hərdən arvadına deyirdi:\nOsmanın oğlu Səlim ağa baş vəzirimdi, hər şeyi ona həvalə etmək fikrim var. Axı mən bir yetim uşaq olmuşam. Məni bu şad günə çatdıran Səlimin babası Bəkir paşaya ölüncə borcluyam. Səlim ağa ilə danışmışam, öz ata yurdum Ağbabada ömrümün qalan günlərini başa vurmaq istəyirəm, amma buna Səlim ağa qətiyyən razı deyil.\n- Sona xanım, bu fikir mənim başımdan çıxmır ki, çıxmır.\nVəziyyət detdikcə çətinləşirdi.\nGünlərin birində gecə yarısı qan - tər içində yuxudan oyanan Sərdar paşa arvadını yuxudan oyatdı:\n- Sona xanım, dur ayağa, mənə bir məsləhət ver. Üç gündü ki, məni gecələr qoymurlar yatam, dilimi çəkib ağzımdan çıxarırlar.\n- A kişi, danış görək nə olub axı?\n- Ay arvad, mənə üç gündü yatdığım yerdə deyirlər ki, göydən sizlər üçün bəla gəlir, ya indi qəbul edin, ya da kı, sonra, mənim isə dilim - ağzım quruyur, heç nə deyə bilmirəm.\nSona xanım ağıllı və uzaqgörən bir qadın idi. O,gülə -gülə dilləndi:\n- A kişi, bəyəm başa düşmürsən ki, bu bir Allahın işidi, verən də, alan da onun özüdür. Göydən zəhrimar da gəlsə biz bunu şərbət bilib qəbul etməliyik. Amma bu bəlanı gərək indi qəbul edək, qocalsaq qorxuram, dözə bilməyək. Kişi əvvəlimiz yaxşı olunca, axırımız yaxşı olsun.\nBu sözləri eşidən Sərdar paşa elə bil qəm dəryasına batdı.\n- Yaxşı, arvad, qoy sən deyən olsun. Səhər namazını Gümrüdəki göy məsciddə keçirib, günorta vaxtı şəhəri tərk etməliyik. Həm Ziyzrət dağındaki Ziyarəti, həm də Ağbabada atamın qəbrini bir ziyarət etməliyəm, sonrasına baxarıq. Yolumuz Ağbabayadı.\nSəhər-səhər Sərdar paşa faytonçu qıllı Minası yanına çağırtdırdı:\n- Minas, faytonu hazırla süb namazından sonra biz Ağbabaya yola düşəcəyik. Bir iki günlük orada işlərim olacaq. Al bu pulları, get iki gün dincəl. Sənin getməyin vacib deyil.\nGünorta Gümrüdən yola çıxan Sərdar ağa Ziyarət dağındakı ziyarətgahı ziyarət edib, şər qarışan vaxtı Ağbaba tərəfə hərəkət etməyə başladı.\nBu zaman qarşıdan atışma səsləri eşıdildi. Qabaqlarına bir dəstə ağlaya - ağlaya arvad- uşaq çıxdı.\n- A bala, sizə nə olub, niyə ağlaşırsınız?\nBunların içərisindən bir yaşlı kişi dilləndi:\n-Ayə, zalım oğlu, hara gedirsən, görmürsən ki, yağılar bütün kəndlərə od vurublar. Bizim qaçaqlarla yağılar arasında möhkəm savaş gedir.\nArvad, uşaq və yaşlılar ağlaşa-ağlaşa gecə qaranlıqda gözdən itdilər. Sərdar faytondan düşüb dərindən bir ah çəkdi.\nHə, Sona xanım, artıq bəla başımın üstünü aldı,- deyıb, sazı sinəsinə basdı.\nGörək bu yerdə bu mahalın paşası nə dedi:\nKönül, by yerlərə düşdü güzarım,\nBəlaya düşmüşəm haraya varım?\nArtıq əldən gedir gözəl diyarım,\nBaşıma iş gəldi qaçaqaçıynan.\nKönül, bu yerlərə həsrətəm necə,\nFəğan eyləyirəm hey gündüz- gecə,\nMahudum bez oldu, məxmərim keçə,\nKönül, bu yerləri arama, bəsdi!\nDuz basma, insaf et, yarama, bəsdi!\nYetimsən, səs salıb, zarıma bəsdi!\nSöz tamama yetdi. Atışma səsləri get - gedə yaxınlaşırdı. Birdən yaraqlı-yasaqlı bir atlı peyda oldu. Atlı ağır yaralanmışdı, qanı su kimi axırdı. Atlı gülcə danışmağa başladı.\n- Paşam, durma buradan uzaqlaş. Yağı yaxınlaşır. Tez ol, vaxt itirmək olmaz.\n- Ay cavan oğlan, sən haradan bilirsən, mən Sərdar paşayam?\n- Hə, paşa, on ildi ki, sən məni necə axtarırsansa, mən də səni elə axtarıram. Mənim adamlarım Gümrüdə sənin faytonçun qıllı Minası izləyirdilər. Şər qarışanda qıllı Minası Öküz dağında yaxaladıq.\nArtıq gec idi. Ailən ilə birlikdə Ağbabaya gəlməyini qıllı Minas yağılara ötürmüşdür.\nQıllı Minası cəhənnəmə vasil edib, səni qurtarmağa gəlmişəm, mənlə səninki qalsın sonraya deyib,- atlı huşsuz vəziyyətdə atdan yıxıldı. Tez Sona xanım başındakı kəlağayını açıb, kişinin yaralanan sağ qolunu sarımağa başladı.\n- Ayə, ay bala, üzünü yaxşı görə bilmirəm, de görüm sən kimsən? Atlı güclə ata sökənərək dilləndi:\n- Cəld Arpa çayına tərəf gedin, mənim igidlərimin hamısı yanımdaca qanlarına qəltan olndu, cəmi beş nəfər qalmışıq, artıq səni qorumağa gücümüz çatmır, yağı bizdən yüz qat coxdu, çəpik olun.\nSərdar yenə dilləndi:\n- Əyə, zalım oğlu, de görüm sən kimsən axı?!\n- Paşam, qətlimə fərman verdiyin Qanlı Alı deyilən qaçaq mənəm. Sərdar paşa cəld Qanlı Alının əlindən silahı aldı.\n- Qanlı Alı, indi artıq hər şey mənə məlumdur. Sən elə düz buyurdun, mənimki səninlə qalsın sonraya. Sən yaralanmısan, bu külfəti Arpa çayına kimi sən aparmalısan, mən isə mərd igidlərə köməyə gedirəm. Ancaq onu da unutma ki, mən öz ailəmi sənə əmanət verirəm, qiyam - qiyamatda əmanətimi səndən istiyəcəm. Qanlı Alı coxlu qan itirdiyindən yenidən bihuş vəziyyətidə yerə yıxıldı.\nSərdar qanlı Alını faytonun içərisinə qoyub üstünü öz qalın kürkü ilə örtərək dedi:\n- Sona xanım, çərik özünüzü Arpa çayına çatdırın.\n- Ay kişi bu zülmət qaranlıqda bizi hara qoyub gedirsən?\n- Sona, sən görürsən bu mərd oğullar bizdən ötəri qanlarına qəltan oldular, bəs kişilikdəndimi o oğulları meydanda tək buraxam. Adamları toparlayıb düşmənlərə qarşı vuruşmalıyam. Bu mənim borcumdu.\n- Ax yağı düşmən, məni silahsızmı görüb arxadan vurdunuz deyib, sazı götürüb, aldı görək bu zülmət qaranlıqda nə dedi:\nAğbaba deyəndə dolur gözlərim,\nYenə dilə gəlir qəmli sözlərim,\nYurdu itirirəm tutmur dizlərim,\nTanrı, darda qoyma bu yerdə məni!\nAğbaba deyəndə yada dağ düşür,\nDoğma el,doğma yurd,qara-ağ düşür.\nBel dərddən əyilir, saça ağ düşür,\nAğbaba deyəndə alışır sinəm,\nGərək ki Qəribi üstündə dinəm?\nMənim bu dağlarda dağılır binəm,\nArtıq namərdlərin səsi aydın eşıdilirdi..\n- Sərdarı öldürməyin, o diri vəziyyətdə bizə lazımdı.\nSərdarın ailəsi gecə qaranlığında gözdən itdi. Sərdar isə yağılara qarşı savaşa girişdi.\nQanli Alının cəmi beş qaçaq igidi qalmışdi. Hər igid bir alaya bəs edirdi. İrəli gələn yağı süvarilərini igidlər sərrast atəşlə yerə sərirdilər.\nSəhərin açılmağına az qalırdı. Meydanda bir Sərdar və bir nəfər cavan iğid oğlan qalmışdı. Hər ikisi də döyüşə - döyüşə Ziyarət dağının ətəyindəki qayalığa pənah gətirdilər.\nQayalıqda cavan oğlan qətlə yetrildi. Düşmənlər Sərdarı mühasirəyə alıb hər iki ayağını yaraladılar.\nQayalıqda cavan oğlan qətlə yetrildi. Düşmənlər Sərdarın hər iki ayağını yaraladılar.\nSərdar yaralı vəziyyətdə qayalığın arxasına sürünməyə başladı. Qayalığın arxa tərəfi sərt uçurum idi. Sərdar sərt uçurumdan üzü aşağı diyirlənməyə başladı. Dərənin dibindəki gicitikan kolluqlarının arasına düşdü. Namərdlər qayalığı ələk- vələk etdilər, amma Sərdarı tapa bilməyib geri qayitdılar.\nİndi sizə kimdən xəbər verim. Sona xanımdan.\nArtıq hava açılmağa başlayırdı. Sona xanım Arpa çayına çatdı. Cəld faytondan yerə düşdü. Qanlı Alı huşsuz vəziyyətdə faytonda uzanıqlı qalmışdı.\nYazın əvvəli idi. Çayın həndəvərində və quzeylərdə qar təzə əriməyə başlayırdı. Sona belə qərara gəldi ki, birinci uşaqları, sonra isə Qanlı Alını çayın o biri tərəfinə keçırsin. Hamza və Hasanı arabadan düşürdü, bir uşaqlara, bir də çaya baxdı. Yaz başı olduğundan Arpa çayı gur axırdı. Odu ki, fikrini dəyişdi və Hasana dedi:\n- Bala, sən çayın qırağında gözlə, qorxub eləmə, mən Hamzanı o biri tərəfə keçirib sonra gəlib səni aparacəm.\nSona xanim Hamzanı qucağına alıb özünü çaya vurdu.\nSuyun tam ortasında birdən Hamza anasına dedi:\n- Ana, hələ bir ora bax. Sona cəld geri döndü, nə görsə yaxşıdı. İlahi heç düşmənimə də belə bir müsibəti göstərmə.\nSona xanım gördü ki, körpə Hasanı bir yalquzaq qurd ağzında götürüb qaçır. Bu dəmdə Sonanın qolları boşaldı, Hamza anasının qucağından suya düşdü. Sel də Hamzanı aparıb gözdən itirdi.\nAğlaya-ağlaya kor - peşman geri qayıdan Sona çayın qırağına çatdı. Bu müsibətə dözə bilməyib aldı görək nə dedi:\nMən sənə nə deyim, ey böyük Allah,\nBəlanı bəlanın dalınca verdin.\nKasıba - kusuba cında qıymadın,\nNamərdə kürk, papaq, qalınça verdin.\nBöyüksən, qadirsən, pənahsan bizə,\nBəs niyə mərdləri gətirdin dizə?\nEllərim dağılıb, kim buna dözə,\nNiyə boynumuzu qılınca verdin?\nTufağım dağıldı, mən təkcə qaldım,\nİndi sail olub betər dərd aldım.\nƏvvəl gül kimiydim, soldum, saraldım,\nBu dərdi Sonaya ölüncə verdin.\nSöz tamama yetdi. Sona xanım güclə özünü ələ alıb faytona yaxınlaşdı. Gördü ki lələ köçüb yurdu qalıb. Qanlı Alı da yoxa çıxıb.\nBu dəmdə Sona xanım təkrar aldı görək nə dedi:\nHayana baxıram bir kimsəm yoxdu,\nQaçma mərd qardaşım, ər meydanıdı.\nBizi yaradanın kərəmi çoxdu,\nAranım ooy, dağım ooy?\nBostanım ooy, bağım ooy?\nYadlara qismət olan,\nDaşım ooy, torpağım ooy?\nHamzamı əlimdən bu sellər aldı,\nKörpə Hasanımı xırxız qurd çaldı,\nGəlmədi Sərdarım, bəs harda qaldı?\nÇay yanında çeşmə çox.\nQəm dağları var məndə,\nTəbib, yaram eşmə çox.\nZalım fələk atdı məni zindana,\nKönül sarayımı qoydu virana.\nİndi əlim çatmır, dağa, arana,\nKim deyər yaram azdı.\nFələkdən şəfa dilədim,\nQorxudan yaram azdı.\nSən demə qurd Hasanı aparan zaman Qanlı Alı bu vəziyyəti görübmüş. Yaraqsız, yasaqsız qalan Qanlı Alı kolluqlar içində qurdun dalınca çayın qırağına tərəf sürünməyə başladı , artıq iş - işdən keçdiyini görüb, Sonanın səsinə tərəf gəlməyə başladı.\n- Ay xanım, ağlama, Allah kərimdi, mən Hasanı qurdun əlindən ala bilmədim, bəs Hamza hanı, Sərdar gəlib çıxmadımı!\n- Ay evi yıxılmış, Sərdar gəlmədi, üstəlik də uşağın birini qurd, birini də sel apardı.\nSona xanım ah - şüvən eləməyə başladı. Qanlı Alı o qədər qan itirmişdi ki, rəngi ağappaq olmuşdu.\n- Ağlama ay bacı, Allah kərimdi.\nSona xanım isə dilləndi:\n- Artıq mənim bir kimsəm qalmadı. Gedirəm özümü çaya atıb öldürəm.\nBu sözləri eşidən qanlı Alı Sonanın qollarından bərk-bərk yapışdı.\n-Səni heç yerə buraxa bilmərəm. Sən mənim qiyam-qiyamata kimi əmanətimsən. O vaxt əlimdən çıxa bilərsən ki, mənim ruhum bədənimdən çıxmış olsun.\nBu zaman Osmanın oğlu Səlim ağa qoç igidlər ilə birlikdə faytonu dövrəyə aldılar. Ancaq nə faydası. Səlim ağa Sona xanıma bildirdi ki, biz bu dəqiqə uşaqları da, Sərdarı da tapıb gətirəcəyik, sən geri, Gümrüyə qayıt.\n- Mən gərək yağı düşmənlərə o qədər qılınc çəkəm ki, qan atın üzəngisinə dəysin. Ancaq Sona bununla razılaşmadı. Mənim uşaqlarım tapılmayınca bu çayın başından heç yerə gedən deyiləm. Sonanı birtəhər razı salıb Arpa çayın qırağındaki Qızıl Çaxçax köyünə gətirdilər.\nHəmin gün yağılarla qızğın döyüşlərdə Səlim ağa öldürüldü. Onun cənazəsini Qarsa apardılar. Qızıl Çaxçax köyündə Sona xanıma məlum oldu ki, onun Nağdəli bəydən başqa bir kimsəsi qalmayıb.\nDeyilənə görə, bu faciəli hadisədən bir həftə keçməmiş Gümrü şəhrində möhkəm zəlzələ oldu. Gümrü şəhri yerlə yeksan oldu. Bu azmış kimi, düşmən qoşunları Gümrü şəhrini tapdaq altında qoydular.\nSonanın aqibəti isə Qızıl Çaxçax kəndində ah-vay ilə keçirdi. Bir yandan da Gümrünün dağılması demək olar ki, onun tamam qol-qanadını sındırmışdı. Bütün dostları, qohumları, tanışlarının hamısı zəlzələdə ölmüşdü. Gümrü şəhəri yerlə yeksan olmuşdu.\nAradan günlər, aylar keçdi nə Sərdardan, nə də ki, uşaqlardan bir xəbər çıxmadı.\nİndi görək Sərdar paşanın başına nələr gəldi.\nBu işlərdən xəbərsiz qalan Sərdar qayadan yıxıldıqdan sonra gicitikan kolluqlarının arasında huşsuz vəziyyətdə qalmışdı. Səlimin ordusu ilə düşmən qoşunları arasında qanlı döyüşlər olmuşdu. Hər iki tətəfdən ölən və yaralananların sayı - hesabı yox idi.\nBir həftəyə qədər kolluqda huşsuz vəziyyətində qalan Sərdarı Canbaz yaylasına gedən çobanlar tapdı, və özləri ilə Sərdarı Cambaz yaylasına apardılar. Amma cobanlar bu kişinin Gümrünün paşası olmasını bilmədilər.\nAltı aya qədər Sərdarın yarası və sınıxları tam sağaldı.\nCanbaz yaylasında Sərdara məlum oldu ki, Gümrü şəhəri zəlzələ nəticəsində yerlə yeksan olub və bu azmış kimi yağı qoşunları bu fürsətdən istifadə edib, Gümrü və ətraf mahalları zəbt ediblər. Gümrünün paşası isə ailəsi ilə birlikdə Ağbaba mahalında yağılar tərəfindən qətlə yetirilib.\nBeləliklə, Sərdar çobanlarla sağollaşıb, düşdü yolların ağına. İndi nə qədər yol getdi, bunun burasını bir Allah bilir!\nBəli, bu gəlhagəl ilə gəib şıxdı Mosul şəhərinə.\nVaxtı ilə Gümrünün paşası olan, indi isə sail olub səhraları gəzən\nSərdar aldı görək bu yerdə nə dedi:\nEl içində haqqı zay olan canım,\nFələyin cəbrinə gəl sən döz indi.\nMəcnuna, Kərəmə tay olan canım,\nSəhralarda məlul - məlul gəz indi.\nBilmirəm mən hara, buralar hara?\nBu fələk zalımdı, mənsə biçara.\nBilirəm, dərdimə bulunmaz çara.\nQan ağlayır dərə, təpə, düz indi.\nAnam yoxdu, oğul deyib ağlasın,\nAtam yoxdu, yaralarım bağlasın,\nYarım yoxdu, sinə başı dağlasın,\nYetim Sərdar, öz qəbrini qaz indi.\nBütün camaat Mosulun mərkəzi meydanına yığışmışdı. Üst - başı pis vəziyyətdə olan Sərdar camaata qarışdı.\nSərdar: - Ay qardaşlar, burada nə baş verib ki, camaat meydana yığılıb?\nMəlum olur ki, bu mahalın sərdarı ölüb, bütün mahal bura sərdar seçməyə yığılıb.\nBu dəmdə üc ağsaqqal kişi Sərdarın başının üstünü aldı. Ağsaqqallardan biri dilləndi:\n- Bala üç gündü ki, sənin yolunu gözləməkdən gözümüzün kökü saraldı, bizə ərş - əladan buyruq gəlib ki, bu mahalın sərdarı sən olmalısan.\n- Siz nə danışırsınız? Mən fəqirin, yoxsulun biriyəm, mən hara, sərdarlıq hara, siz kimlərnənsə məni səhv salırsınız.\nSərdar belə danışanda ağsaqqallar bir - birinin üzünə baxdılar, buradan xeyli aralaşıb bir - birinə qaş - göz ilə nə isə qandırdılar.\nAmma həmin üç nəfər yenə Sərdara tərəf gəldilər.\nYenə həmin ağsaqqal nurani kişi dilləndi:\n- İgid, kasıblıq və fəqirlik insanlar üçün eyib deyil, biz axtar-dığımız adamın bütün nişanələri sənə uyğun gəlir və həmin adamın sağ əlinin içində aypara şəkildə xalı var, bir sağ əlini aç bizə göstər. Sərdar əlini açanda öz ğözlərinə inana bilmədi. O öz əlinin içində aypara şəkilli xal gördü və qəhərdən udğunmağa başladı. Çünki əvvəllər Sərdarın əlində belə bir xal olmayıb.\nHər üç nurani ağsaqqal Sərdarın qolundan tutaraq, onu bir qədər zor – xoşla meydanın ortasına aparıb carçıya car çəkdirdilər.\nAy camaat, bu gündən Mosulun yeni sərdarı seçildi. Yeni sərdar bu meydanda duran şəxsdir.\nBu sözlər Sərdara yuxu kimi gəldi, amma bu bir həqiqət idi.\nHə, əzizlərim, görək indi Sərdarın övladları, Hamza və Hasanın aqibəti necə oldu?\nSəhər tezdən qurd Hasanı götürüb qaçan zaman arandan dağa gələn çobanlara rast oldu. Çobanlar uşağı yalquzaq qurdun ağzından alıb, özləri ilə birlikdə Ota yaylasına apardılar.\nHamzanı isə Arpa çayı gətirib Şərilə qədər çıxartdı. Taxıl dəyirmanını işlədən Qasım kişi Hamzanı Arpa çayında bir parça kötüyün üstündə tapdı. Qasım yaşlı bir sonsuz kişi idi. Ona görə də Hamzanı Allah göndərib, deyib onu öz oğlu kimi böyütməyə başladı.\nSona xanımın başına görünməmiş müsibətlər gəldi.\nSən demə Sona xanım Sərdar paşadan hamilə imiş. Sona xanım Qızıl Çaxçax kəndində bir qız uşağı dünyaya gətirdi və adını Leyla qoydular.\nArtıq bir il tamam oldu, nə uşaqlardan, nə də ki Sərdardan bir xəbər çıxmadı. Bir yandan da qohum- əqrabası, dostları, tanışları, onları tanıyanlar və tanımayanlar Gümrü zəlzələsində həyatdan köçmüşdülər. Gümrü şəhri tamam yerlə yeksan olmuşdu.\nHər yerdən əli üzülən Sona xanım qanlı Alının təhkidi ilə İstanbulun yaxınlığındakı Dəyirman köyünə gəlib çıxdı.\nƏslən Dəyirman köyündən olan qanlı Alı, Sona xanım və onun bir yaşlı qizi Leylanı öz doğma evinə gətirdi. Özünün və Sona xanımın başına gələn bütün bu müsibətləri arvadı Nazdı xanıma və yaxınlarına danışdı..\nBeləliklə, Sona xanım bu mahalda namus və qeyrətlə, “balalarım” deyə - deyə, qəm – kədər içində yaşamağa başladı.\nAnahtar Kelimeler : Gümrü,şəhərinin,çiçəklənən,dövrləri,idi.,Ədalətli,Gümrü,sərdarı,ölkədə,qayda-qanunu,bərpa,etmiş,və,özbaşınalığa,son,qoyulmuşdu.,Daha,yolları,kəsib,x..\nUçmayı Öğrenen At


Ötən il gimnastlarımız 157 medal qazanıblar\nİdman 11 Yanvar 2016 20:10 (UTC+04:00)\n2015-ci ildə gimnastlarımız 157 medal əldə ediblər.\nTrend Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının saytına istinadən məlumat verir ki, keçən il olduğu kimi, bu il də vətənimizə ən çox medalı bədii gimnastika təmsilçiləri gətiriblər. Onlar 81 medal qazanıblar. Daha sonra medal sayına görə kişi idman gimnastikası üzrə yığma komandamız 32 medalla, onların ardınca hesabında 15 medal olan akrobatlarımız, 11 medalla qadın idman gimnastikası üzrə komandamız və nəhayət, hər biri 9 medal olmaqla batut və aerobika gimnastikası təmsilçiləri gəlir.\nİl ərzində hamıdan çox medalı Marina Durunda qazanıb (22). Hesabında cəmi 1 medal az olan Marinanın komanda yoldaşı Jalə Piriyeva 21 medalla və Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının reytinq cədvəlində 1-ci olan Oleq Stepko da eyni medal sayı ilə ili başa vurublar.\nŞübhəsiz ki, idmançılarımız üçün ilin əsas yarışlarından biri Avropa Oyunları olub. O.Stepko biri qızıl (parallel qollar) olmaqla, 5 medal qazanan yeganə Azərbaycan idmançısı kimi yadda qalıb. Daha bir medalı isə o, komanda hesabında yoldaşları Eldar Səfərov və Petro Paxnyukla qazanıb. Batut gimnastikası üzrə yarışlarda İlya Qrişunin bürünc, bədii gimnastika üzrə yarışların lentlə finalında isə M.Durunda gümüş medal əldə etdi. Ümumiyyətlə, lent ötən il Marina üçün uğurlu olub. Belə ki, dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun "Fantaziya" kompozisiyasının sədaları altında lentlə Marina, həmçinin Avropa çempionatının bürünc medalını qazanıb.\nBu il akrobatlarımız ilk dəfə olaraq Avropa Yaş Qrupları Yarışlarında medallar qazanıblar. Gümüş medalı kişi cütlüyünün tərkibində Seymur Cəfərov və Murad Əkpərov, bürünc medalı isə qarışıq cütlük - Ağasif Rəhimov və Nurcan Cabbarlı - əldə ediblər.\nBəlkə də ilin ən əhəmiyyətli medalını idman gimnastikası üzrə dünya çempionatında O.Stepko qazanıb. Müstəqil Azərbaycanın idman gimnastikası tarixində ilk dəfə olaraq, o, parallel qollarda bürünc medal əldə edib.\n2015-ci il, həmçinin gimnastlarımızın Dünya Gimnastradasında debütü ilə yadda qalıb. Bununla da Gimnastika Federasiyası gimnastika növlərinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı planı yerinə yetirib. Artıq ölkəmizdə Beynəlxalq Gimnastika Federasiyasının tanıdığı 7 gimnastika növü inkişaf etməkdədir.\nBədii gimnastika üzrə Avropa çempionatının ikiqat mükafatçısı Gülsüm Şəfizadəyə ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev şəxsən mənzil təqdim edib. İlin yekunlarına əsasən Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən Azərbaycan Gimnastika Federasiyası ən yaxşı federasiya, Milli Gimnastika Arenası isə ilin ən yaxşı arena adına layiq görülüb.\nFederasiyanın 24 dekabr tarixində keçirilmiş 6-cı Ümumi Yığıncağında Mehriban xanım Əliyeva yenidən prezindent seçilib. Səsvermənin nəticələrinə əsasən Altay Həsənov öz fəaliyyətini federasiyanın vitse-prezidenti, Rauf Əliyev və Rafiq Beybutov isə İcra komitəsinin üzvləri olaraq davam etdirəcəklər. İcra Komitəsinin yeni üzvü isə Mariana Vasileva seçilib.\nİlə isə elə həmin Milli Gimnastika Arenasında gimnastika növləri üzrə yığma komandaların idmançı və məşqçilərinin ifasında "Yeni il yuxusu" adlı möhtəşəm şou yekun vurub.\n2016-cı il isə heç də asan olmağa söz vermir. Qarşıda idmançılarımızı müxtəlif beynəlxalq yarışlar, Avropa və dünya çempionatları və ən əsası, Rio-de-Janeyroda keçiriləcək Olimpiya Oyunları gözləyir. M.Durunda və O.Stepko artıq bu Oyunlara lisenziyanın sahibidirlər. Əlavə lisenziyaları əldə etmək şansı isə bədii gimnastika üzrə böyüklərdən ibarət qrup hərəkətləri komandamıza və hər birində 1 idmançı olmaqla, kişi və qadın idman gimnastikası təmsilçilərimizə məxsusdur.\nBu il Bakıda 3 Dünya Kuboku mərhələləri keçiriləcək - idman gimnastikası üzrə fevralda, batut gimnastikası üzrə martda və nəhayət, iyul ayında bədii gimnastika üzrə yarışlar baş tutacaq.


22 İyul 2018 10:33 | 1 831\nÇar Rusiyasında 1865-ci ildə qəbul olunmuş "Senzura haqqında qəti qanun"dan sonra mətbuatda nəşrin qeydə alınması və çapı olduqca çətin iş idi. Həsən bəy Zərdabi qəzet çıxarmaq fikrinə 1868-ci ildə düşmüşdü. Lakin çar idarələrindəki süründürməçilik, hərc-mərclik Zərdabinin qəzet nəşr etmək arzusunu uzun müddət çin olmağa qoymadı. Hənifə xanım Məlikovanın göstərdiyi kimi “qəzetin nəşrinə icazə alma 7 il çəkdi”. Zərdabinin rəsmi orqanlara ilk müraciəti 1873-cü ilin aprel ayında oldu. Maliyyə vəsaiti əldə etdikdən sonra H.Zərdabi Bakının qubernatoru, general-mayor D.S.Staroselskiyə ərizə ilə müraciət edərək qəzet nəşrinə icazə istədi. Bu məsələyə toxunan Zərdabi yazır: "Mən ona fərzimi deyəndən sonra məsləhət gördü ki, qəzetin adını "Əkinçi" qoyum ki, guya, məhz əkin və ziraətdən danışacaq və özü də boynuna çəkdi ki, senzorluğunu qəbul eləsin. Bu tövr ərizə verib icazə aldım".\nTazə xəbərlər - bir neçə qism olacaqdır, əvvələn ticarət xəbərləri olacaq, yəni bizim vilayətimizdə və qeyri vilayətlərdə bir şey, məsələn, buğda filan şəhərdə, ya filan kənddə nə qiymətə və nə tövr satılmaqdan xəbər verəcəkdir və s. İlk sayda dərc olunan məqalədən və bu məlumatlardan göründüyü kimi Həsən bəy "Əkinçi"nin əsas ideya istiqamətlərinin 4 əsas şöbədə əksini tapacağını müəyyənləşdirmişdi. Lakin "Əkinçi"nin 6-cı nömrəsindən sonra qəzetdə məktublar şöbəsi də açıldı və “Məktublar” başlığı altında materiallar da dərc olunmağa başlandı. Bu 5 şöbə qəzetin sonuncu nömrəsinə qədər davam etmişdir. "Əkinçi" Bakıda çap olunsa da, tezliklə ümumrusiya müsəlmanlarının qəzetinə çevrildi. Onu Dağıstanda və Volqaboyunda, Mərkəzi Asiya və Sibirdə oxuyurdular. Hənifə xanım Abayeva öz xatiratında "Əkinçi"nin yayıldığı geniş coğrafiyaya toxunaraq yazırdı: "Qəzet Rusiyadakı bütün müsəlmanları yerindən tərpətmişdi. O, bir elektrik cərəyanı kimi bütün müsəlman aləminin içərisindən keçmişdi... Qəzetin ilk abunəçiləri, onu birincilər sırasında salamlayanlar Omskdan, Tümendən, Cistopoldan olan sibirlilər, Orenburq, Ufa, Volqaboyu tatarları idilər".\n“Əkinçi” insanların adi hüquqlardan belə məhrum olduğunu açıqcasına deyirdi. 1877-ci ildə çıxan 6-cı nömrədə o yazırdı: "Bizim şəriətimizə görə qulu azad etmək çox böyük savab olduğunu bilə-bilə biz özümüz öz xahişimizlə bir-birimizə qul olmuşuq: rəiyyət padşaha, övrət kişiyə, uşaq ataya, nökər ağaya, şagird ustaya məgər qul deyilmi? Bəli, biz hamımız quluq. Buna səbəb bizim ata-baba adətlərimizdir. Xülasə, Şərqi zəmində azadlıq olmadığına biz Avropa əhlindən geri qalmışıq və nə qədər belə olsa biz tərəqqi etməyəcəyik və edə də bilmərik".\nQəzet başqa bir məqalədə söz azadlığının olmamasından yazırdı: "Məlumdur ki, heyvan haraya getsə gedər, hər tərəfə istəsə baxar, hər nə istəsə eləyər, haçan keyfi necə istəsə mələyər, amma insan nəinki öz istədiyini edə bilmir, hətta keyfi istədiyi kimi danışa da bilmir".\nH.Zərdabi və onun məsləkdaşları “Əkinçi” qəzetini din və mövhumata, ətalət və geriliyə qarşı mübariz bir tribunaya çevirməyə çalışırdılar. Zərdabi və məsləkdaşlarının qəzet səhifələrində dərc etdirdikləri yazıların bir qismi dini fanatizm və mövhumata həsr olunmuşdu. Məişətdəki yeniliyə qarşı çıxanlara sərt cavab verən Zərdabi yazırdı: "... çəkmə geyməkdə bir günah yoxdur və hər kəs fikir eyləsə görər ki, çəkmə geyməklə insan müsəlmanlıqdan çıxmaz. Amma bir şəxs... başmaq yerinə çəkmə geyəndə şüəralar onu həcv edir, mollalar ona mənbərdən lənət oxuyur, əvamünnas salam verməyir, xülasə hamımız birləşib onu kafir hesab edib, o qədər incidirik ki, biçarə naəlac qalıb öz millətini atıb gedib xaricilərlə üns tutur ki, onun övladı onların içində böyüyüb onların tərəqqisinə daxil olur. Əlbəttə, belədə nə qədər səy edək ki, buğda bitsin, olmaz. Alaq otları artacaq və bir qərinədən sonra onları biçib əvəzinə qeyrə hasil edəcəklər".\n"Əkinçi" dini ayinləri həyata keçirərkən Quranda nəzərdə tutulan qaydalardan kənara çıxmaları zərərli hal hesab edirdi. Aşura günü baş yarmanın əleyhinə müzakirə açan "Əkinçi" bu halın islam qayda-qanunları ilə bir araya sığmadığını göstərirdi. Qəzetdə H.Zərdabinin, Əhsənül-Qəvaidin (Hacı Məmmədsadıq), Ə.Gorani, Heydəri və başqalarının bu mövzuda kəskin yazılarla çıxış etmələrini qəbul etməyənlər də etirazlarını, mövqelərini qəzetə ünvanlayırdılar. Qarabağdan Hadiyul-Muzillin Həsən Qara Hadı, Qubadan Hadimül-Qəvaid, kapitan Sultanov, "Əkinçi"nin dini fanatizmin əleyhinə apardığı bu müzakirələri qəbul etmir, öz mövqelərini kəskin şəkildə bildirir, hətta təhqir yolu tuturdular. H.Zərdabi H.Q.Hadinin həcvini qəzetdə dərc edərək redaksiya qeydində göstərmişdi: "Cənab Hadi Qarabağinin həcvini tamam çap eləməyə izn olmadı... Fikrim budur ki, bizim Zərdab kəndində Qarabağın sərhədində bir daş qoydurub, onun üstə zikr olan həcvi tamam qazdırım ki, gələcəkdə bizim övladlar o yadigarə baxıb bilsinlər ki, mən bu zəhmət ilə milləti islami qəflətdən ayıltmaq istəyən vəqtdə neçə nadanlara rast gəlmişəm".\n“Əkinçi” qəzeti mollaların və ruhanilərin iç üzünü konkret dəlillərlə açırdı. Həm xristian, həmçinin müsəlman aləmindəki fırıldaqları bir-bir açıb göstərirdi: "İspaniya məmləkətinin bir kəndində bir təvanə kəs vəfat edən zaman üstə keşiş gətirmədiginə, keşiş deyib ki, belə şəxsin ruhunu şeytan özü gəlib cəhənnəmə aparır. Meyid basdırılandan irəli ol şəxsin evinə bir əcayib paltarda uzunquyruq və əlində məşəl surət daxil olub ki, hamı görüb, şeytan – deyib qaçıb. Bir kişi bu qeylüqalı eşidib əlində tüfəng içəri daxil olanda, ol surət onun üstə gedib. Bu halda tüfəng atılıb ona dəyib. Sonra onu soyundurub görüblər ki, zikr olunan keşişdir”.\n“Əkinçi” qəzeti mövhumatçılara birinci zərbəni dünyəvi elmləri öyrətməyə təşviq edən müzakirəni açmaqla vurdu. Qəzet göstərirdi ki, biz də “qeyri millətlər kimi elmi-əbdanı elmi-ədyandan ayırıb, onun üçün qeyri məktəbxana bina edib, qeyri müəllimlər təyin etməliyik”.\nTorpağın məhsuldarlığının artırılması, kübrə növləri, məhsuldarlığın təyini üsulları, heyvan saxlanılması, yeni əkinçilik alətləri əsas mövzular idi. Kənd təsərrüfatına həsr etdiyi məqalələrinin birində Zərdabi Azərbaycanda kətan kimi məlum olan ənənəvi ağac kotanların çoxlu işçi qüvvəsi tələb etməsi xüsusiyyətlərini pisləyir, onun təkmilləşdirilmiş alətlərlə əvəz edilməsinin vacibliyini qeyd edirdi: "Xülasə, dünyada kotan çoxdur, amma bizimkindən yamanı heç olmaz. Onun hər bir hissəsi yaman olduğuna 8 cüt öküz ilə işlədirik və onunla belə yeri narın edib çevirə bilməyirik. Ona bianən bizim tavanası olan əkinçilər yaxşı elədilər ki, Moskva karxanalarından əla kotanlar gətirib işlədəydilər".\nMüəllif məqalədə məlumat verirdi ki, artıq dünyada kotanla yer şumlanmır: "İndi elm sahibləri səy edirlər ki, kotanı su buğu ilə işləyən maşınla işlətsinlər və belə maşınlar qayırıblar ki, bir tağar yeri bir saatda şumx edir".\nZərdabi məqalələrinin birində göstərirdi ki, Qafqazda qaramal sayca çoxdur, lakin bunlardan az məhsul götürülür, ona görə də heyvanları tövlə şəraitində saxlayıb yemləmək lazımdır. Qəzetdə aqrotexniki və zootexniki məsləhət xarakteri daşıyan yazılar verilirdi. Torpağın keyfiyyətini, münbitliyini məhsuldarlığını təyin etmək üsulu xalqa çox sadə bir dil ilə çatdırılırdı. Qəzet buğdanın növlərini, onların əkilib becərilməsi üsullarını izah etmişdir. Taxılçılıq haqda qəzetdə belə maraqlı mülahizələrə rast gəlmək olur: "Onu bir yerdə bir neçə il dalbadal əksək hasil ilbəil az olar. Ona binaən yaxşıdır ki, bir il buğda əkəndən sonra, yer bir il dincəlsin və ya buğdadan sonra o yerdə bir neçə il qeyri şey, məsələn qarğıdalı, kartofel, tənbəki, yerkökü və qeyri kökü dərinə gedən şey əkəsən. Xülasə yer dincəlməyə qalanda bir il keçəndə buğda əkmək olar".\n“Əkinçi” nin müəllifləri xalqın zülm altında olmasının əsas səbəblərindən birini elmsizlikdə görürdülər. Onun fikrincə adamların biri digərinə avamlıq üzündən qul olur. Məqalələrin birində deyilir: "Məlumdur ki, bir heyvan bir ahunu şikar edib özü yeyir və əgər bir qeyri heyvan onun əlindən o ahunu almaq istəsə onunla ölənəcən dava edər, amma insan qan-tər töküb qazandığını avamlığı cəhətdən öz əli ilə özündən güclülərə verib onların dəxi artıq təvanə olmağına bais olur".\n"Əkinçi" realist sənətin beşiyi başında çox ayıqsayıq dayanmışdı. Qəzetin mühərrirləri ədəbiyyatın həyatla əlaqəsini, sənətdə məzmun və forma məsələlərini düzgün başa düşmüşdü. H.Zərdabi, N.Vəzirov, Əhsənül-Qəvaid və Heydəri öz məqalə və məktublarında köhnə sxolastik şeiri, ictimai məzmunu olmayan həcv ədəbiyyatını tənqid etmiş, şeirdə elmin, maarifin, həyat həqiqətlərinin tərənnümünün tərəfdarı mövqeyindən çıxış etmişlər. Qəzet həcvkülar haqqında yazırdı: "İndi yazılan həcvlər məst olan çəkməçi danışığına oxşadığına nəinki onları oxumaq olmur, hətta adam olan kəs onları oxuyanda əti ürpərir".\nH.Zərdabi şairləri həyatla ayaqlaşmağa səsləyərkən yazırdı: "Bizim zəmanə tərəqqi zəmanəsidir və tərəqqi etməyən taifə günü-gündən tənəzzül edib axırda puç olacaq, ona binaən bizim şüəra qardaşlarımızdan ki, onlar əlhəq xalqın gözcüsüdürlər, iltimas edirik, təqazayi-zəmanəyə müvafiq, xəlqin gözünü açmağa səy etsinlər".\nN.Vəzirov şeirin tərbiyəvi əhəmiyyətinə üstünlük verir və nalayiq həcvlər yazanları kəskin ifşa edirdi. Əkinçi mühərrirləri xalq yaradıclığına böyük əhəmiyyət verirdilər. Zərdabi xalq mahnılarının qarşısında ictimai həyatı əks etdimək vəzifəsini qoyurdu. O, məqalələrinin birində yazırdı: "Məlumdur ki, hər kəsin mahnıdan xoşu gəlir, səsi olan da... olmayan da könlü istəyən vaxt mahnı oxuyur. Bu səbəbə mahnı çox vacib şeydir, ona binaən, onun mənasını yaxşılaşdırmaq səyinə düşmək lazımdır. Hər tayfanın... keçmişdə olan yaxşı və yaman günlərini şərh edən mahnıları olur; bunlar ağızdan-ağıza düşüb milləti birləşdirməyə bais olur. Amma bizim mahnılara baxan gərək təəccüb eyləsin, xüdabəndə, onları kim və nə üçün düzəldib! Onların çoxunu ki, avam çağırır, heç mənası yoxdur. Məsələn, ...".\nZərdabi məqalənin sonunda göstərir ki, bizim şairlərimiz bir-birinə həcv etməkdənsə mənalı mahnılar yazsalar xalqın mənəvi inkişafına kömək edərlər. Əkinçi redaksiyasına çoxlu hekayələr gəlirdi. Lakin Zərdabi bədii və məzmun cəhətdən zəif olanları buraxmırdı. Bir məktubunda Zərdabi boş və mənasız hekayələrin müəlliflərinə işarə vuraraq yazırdı: "Ey qardaşlar, rəva deyil ki, bircə qəzetimiz var ki, "Əkinçi" olsun, sizə “Əlif Leyla” dərsi desin. Bu halda müsəlman milləti tufana düşmüş təkidir ki, hər ləpə onların bir hissəsinin aparıb qərq edir.... Qardaşlarınızın qərq olmağına baxa-baxa inək irəlidən yediyi xörəyi köyşəyən kimi Rüstəm Zalın nağılını oxuyub keçmişdə olanların qüvvətilə fəxr edək və öz qərq olmağımıza əlac eyləməyək".\nHəsən bəy Zərdabi – Xalqın tərəqqisini onun maariflənməsində görən Həsən bəy Zərdabi mədəni yüksəliş naminə fərqli vasitələrə baş vurmuş, müxtəlif ideyaları həyata keçirmişdi. Müsəlman Şagirdlərinə Yardım Cəmiyyəti təsis edir və gimnaziyadakı tələbələri olan Nəcəf bəy Vəzirov və Əsgər ağa Adıgözəlov (Gorani) ilə birlikdə bütöv bir yayı Azərbaycanın kənd və şəhərlərini dolaşır. Onun tələbələrin təhsil xərclərini ödəmək üçün yaratdığı ilk xeyriyyə cəmiyyətinin fəaliyyəti o qədər də uğurlu alınmadı. Böyük çətinliklə də olsa, Həsən bəy 1600 manata qədər pul toplayır və bu vəsaitin faizi ilə ildə 1-2 nəfərin təhsil haqqını ödəyir. Bu işlə yanaşı Həsən bəy öz mənzilində pansionat açır, hər il on nəfər azərbaycanlı uşaq bu pansionata qəbul olunur və gimnaziyaya daxil olmaq üçün hazırlanır. 1872-ci ildə ailə həyatı qurduğu Tiflisdə Nəcib Qızlar İnstitutunu bitirmiş Hənifə xanım Abayeva da təlim-tərbiyə işlərində ərinin ən yaxın köməkçisi olur. Millətin maariflənməsi yolunda Həsən bəyin göstərdiyi səyləri Hənifə xanım xatirələrində belə təsvir edir: "O, bir nəfər dəmirçini öz uşağını gimnaziyaya verməyə razı salmışdı".\nHəsən bəy Zərdabi qəzetə ana dilini öyrədən bir məktəb kimi baxırdı, “qəzet və ya jurnal oxumaq insanı dünyadan xəbərdar edir, öz dilini öyrədir”. O, təcrübədə sübut edirdi ki, Azərbaycan mətbuatı öz milli zəmini üzərində inkişaf etməyə qadirdir, qəzet xalqın həyatında inkişafa doğru təkanverici amil ola bilər. Lakin jurnalistikaya meyl göstərən, onu özünə sənət seçən adamların olmaması, Zərdabini tutduğu böyük yolda çətinliklərə salırdı. O, bu barədə yazırdı: "Dünyada hər qəzeti 5 və ya 10 adam inşa edir, onu çap eləyən, hürufatını düzən, qələtlərini düzəldən başqa kəslər olur. Amma bu işlərin hamısını gərək mən tək özüm görüm. Hətta bizim müsəlaman şəhərində bir savadlı olan müsəlman yoxdur ki, qəzetə baxıb onun qələtini düzəltsin və ya hürufatını düzsün".\nAzərbaycanda milli dildə qəzet çıxarmaq üçün mətbəələrin olmaması nəticəsi idi ki, İranda, Türkiyədə çap olunan qəzet və kitablardan istifadə edilir və bunun nəticəsində dilimizdə xarici sözlərin, ifadə və tərkiblərin işlədilməsinə şərait yaradılırdı: "Onların kitablarını bizim adam üçün oxumaq çətindir. Ona binaən yaxşı olardı ki, bizim millət qeyrəti çəkən qardaşlar bir icma bina edib, çapxana açıb öz dilimizdə çap elətdirib kitabları xalqa müftə , ya bir az qiymətə paylasın".\nBu böyük maarif fədaisi "Əkinçi"nin nəşri ərəfəsindəki qayğılarından söz açaraq xatırlayırdı: ""Əkinçi"nin nəşri ərəfəsindəki qayğılarından söz açaraq xatırlayırdı: "Bəs qəzeti necə çıxardım? Pul yox, yazıçı yox, çapxana yox, hürufat yox, əmələ yox, bir-iki yüzdən artıq da oxuyan olmayacaq. Dövlət tərəfindən izn almaq da ki, bir böyük bəladır".\nZərdabi qəzet oxuyanların sayını artırmaq üçün çox vaxt nömrələrib pulsuz paylayırdı. Hələ qəzet çıxmamışdan əvvəl Zərdabinin M.F. Axundova göndərdiyi məktubda bunu aydın görmək olar: "Bəlkə sizi belə bir şey düşündürür ki, nə üçün başqa birisi deyil məhz siz, özü də müftə, bir quru “çox sağ ol” eşitməyə belə ümidiniz olmadan bu barədə zəhmət çəkəsiniz. Onda mən məcburam deyəm ki, xalqa sənə doğma olan xalqa məhəbbətdən, avamların maariflənməsindən söhbət gedən yerdə bu sual ortaya gəlməməlidir; xalqın, həm də geridə qalmış avam xalqın, sənin və mənim qardaşımın maariflənməsi işinə özünü həsr edən bir adamı belə bir fikir yoldan qoymamalıdır. O, mükafatını öz-özünə, işini görə-görə vicdanı qarşısında duyacaqdır".\nHənifə xanımın xatirələrində qeyd edir ki, bir dəfə fransız qəzetinin baş müxbiri Bakıya gəlib çıxmışdı. O, Rusiyada, xüsusilə Bakıda qəzet işinin qurulmasını öyrənirdi. O, bütün Rusiyada Azərbaycan dilində çıxan yeganə qəzetlə maraqlanıb Həsən bəyin yanına gəlmişdi. Qəzetin üç il müddətində ancaq 300 abunəçisi olduğunu bilincə müxbir təəccüblə Həsən bəyə baxıb səmimi surətdə dedi: “Siz qəhrəmansınız, bizim Fransada bu cür yoxsul qəzetlər üçün işləyən adam tapılmaz. Sizin energiyanıza heyran qalmışam. Görünür siz öz xalqınızı çox sevirsiniz".\nMirzə Fətəli Axundov - milli dramaturgiyanın əsasını qoyan Axundov bu ideyalarla yaşadığı bir zamanda Zərdabinin “Əkinçi” adlı qəzet nəşr etdirmək xəbərini eşidib onu alqışlamışdır. Qəzet barəsində Axundovla Zərdabi arasında xeyli məktublaşmalar olmuşdur. O, 1875-ci ildə aprelin 21-də Zərdabiyə göndərdiyi məktubda deyir: "Göndərdiyiniz elanlardan Şeyxül-islama və Müftüyə - hərəsinə 25 nüsxə verdim. Onların hər ikisindən sizin mənə yazdığınız məktubda ifadə etdiyiniz xahişinizi yerinə yetirməyi rica etdim... Mənə göndərilən elanlara gəlincə, onlardan 10 dənəsini mənim xahişimə əsasən, buradakı İran konsulu cənabları qəbul etdilər. Beləliklə, siz 10 nəfər abunəçinin pulunu oradan alacaqsınız. Mən nəzərdə tutmuşam ki, savadlı tanışlarıma təsadüf etdikdə, bu elanlardan onlara təqdim edərək, sizin qəzetinizə abunəçi olmağı onlardan xahiş edim".\nM.F.Axundov bu məktubda qəzetlə əlaqədar bir neçə mühüm vəzifə irəli sürmüşdür. Axundovun fikrincə, geniş oxucu kütləsi üçün buraxılan mətbuat orqanının şriftləri gözəl, dili, üslubu, orfoqrafiyası tam düzgün olmalıdır. O, kiçik bir elanda çoxlu orfoqrafiya səhvi görüb yazmışdı: "Qəzetinizin şriftindən mən fövqəladə razıyam. Ancaq sizin azərbaycanca məktubları hazırlayan mühərrirdən çox narazıyam. O, Azərbaycan dilini bilmir. Buna görə də kiçik bir elanda bir çox bağışlanılmaz səhvlərə yol vermişdir. Həmin bu mühərriri ərəb qrammatikasını bilən, fars və türk dillərinə bələd olan başqa bir savadlı adamla əvəz etmək lazımdır".\nM.F.Axundov “Əkinçi”nin qarşısında duran vəzifələri çox düzgün müəyyənləşdirmişdi: "Sizin qəzetinizin əsas məziyyətlərindən biri ifadənin gözəlliyi, ibarələrin zərifliyi və aydınlığı, orfoqrafiyanın düzgünlüyü olmalıdır. Çünki sizin qəzetiniz başqa məsələlərlə yanaşı, Azərbaycan yazısını düzgün olmayan ifadələrdən təmizləməyə çalışmalı, bu dildə yazan bütün adamlar üçün nümunə olmalıdır".\nSeyid Əzim Şirvani - S.Ə.Şirvaninin yaradıcılığının mühüm bir hissəsi “Əkinçi” qəzeti ilə bağlıdır. Qəzetin satira cəbhəsi Şirvaninin şeirləri hesabına olduqca qüvvətli idi. Əkinçinin təsiri ilə o, günün ən zəruri məsələlərinə uyğun şeirlər yazırdı. Qəzet onun əlində maarifçilik ideyalarını yaymaq üçün xitabət kürsüsünə çevrilmişdi. Azərbaycan xalqının həyatında "Əkinçi"nin böyük rolu olduğunu şeirlərində vurğulayan Şirvaninin nəzərində qəzetin xeyli üstünlükləri vardı. Birinci: qəzet dünyanın hər yerindən müxtəlif məzmunlu xəbərləri toplayıb oxuculara çatdırır. Bu isə dünya işlərindən xəbərdar olmaqda oxuculara kömək edir. İkinci: qəzet elm toxumu səpir, əkinçiliyi yüksəltməyin yollarını göstərir, məişəti daha da yaxşılaşdırmaq istəyənlər üçün ağıllı müəllimdir. Üçüncü: qəzet ana dilində çıxdığı üçün dilin saflaşmasında, təmizlənməsində mühüm rol oynayır. Nəhayət: qəzetin qiyməti ucuz, məqalələrin dili sadə olduğuna görə hamıya münasibdir.\nNəcəf bəy Vəzirov - Azərbaycan ədəbiyyatına mahir dramaturq kimi daxil olan, hələ tələbəlik illərindən "Əkinçi"nin səsinə səs vermiş, onun yaradıcı heyətinə qatılmış, publisist məqalələri ilə çıxış etmişdir. Onun ilk publisist əsərləri “Əkinçi” qəzetində çap olunmuşdur. "Əkinçi"nin ilk nömrəsi işıq üzü görəndə Nəcəf bəy Vəzirov Moskvada Petrovski-Razumovsk Kənd Təsərrüfatı Akademiyasında təhsil alırdı. Bakıda real gimnaziyada oxuyan vaxt Zərdabi onun müəllimi olmuşdu. Müəlliminin anadilində qəzet nəşr etməsini Moskvada eşidən Vəzirov "Əkinçi"də yaxından iştirak etməyi qarşısına əsas məqsəd qoymuşdu. 1875-ci il avqust ayının 28-də Zərdabinin ünvanına göndərdiyi məktubunda Vəzirov yazırdı: "Əvvəlinci iki nömrəni aldım. "Əkinçi" mənim ana dili müəllimimdir. Tərcümə üçün orijinal bir şey tapmıram. Özümününkünü yazıram. Davamı da olacaq. Qəzetin proqramını göndərin ki, nədən yazacağımı bilim".\n“Əkinçi” nin proqramında da vaxtı keçmiş adət və ənənələrin tənqidi mühüm yer tuturdu. Odur ki, N.Vəzirov bu mövzuda məqalələrə xüsusi əhəmiyyət verirdi. Qəzetdə çap etdirdiyi 2-ci məqaləsində Vəzirov yazırdı: "Bizim adəti-qədimə zəmanə rəftarı ilə düz gəlməyir. Biz qanacağımızı artırmağa səy edəndə adəti-qədimləri dəyişdirməyə səy etmirik".\nYaxud “Bənd məxsusi” sərlövhəli başqa bir məqaləsində N.Vəzirov yazırdı: "Hərdəm tənha oturub fikir edirəm, xüdabəndə, bizim axırımız necə olacaq! Əqlimiz at-baba əqli, getdiyimiz ata-baba yolu, heç bir dəyişilmək yoxdur. Ata-babamız xoruz və qoç döyüşdürüb, it boğuşdurub, qurşaq tutdurub, dərviş nəqlinə qulaq asıb, qızıl quş saxlayıb, günlərin keçirdib, biz də ki, bu yolu gedirik, tələf olacayıq".\n"İnsan bir şeyə adət edəndən sonra onun yamanlığını bilməz. Məsələn, burunotu çəkmək bir yaman adətdir. Amma onu çəkən üçün ondan xoş şey olmaz, habelə bizim məktəbxanalarımızdan yaman məktəbxana dünyada tapılmaz, amma ona elə adət eləmişik ki, guya ondan əla məktəbxana dünyada olmaz".\nƏsgər ağa qəzetdə təzə xəbərlər yazmağa çox meyl edirdi. Bu xəbərlər böyük təbliğat gücünə malik idi. Məsələn, “Əkinçi”nin 1876-cı ildə çıxan 1-ci nömrəsində Goraninin Peterburq padşahlıq kitabxanasından bəhs edən məqaləsi verilmişdir. Müəllif göstərir ki, bu kitabxanada 900 min basma, 30 min yazma kitab və 75 min kitab surəti saxlanılır. Qiymətli nüsxələr şüşə altında nümayiş etdirilir. “Əgər bir kəs bilsə ki, filan kitab yoxdur, o vaxt deyə bilər ki, onu tapıb iki həftənin müddətində ona versinlər. Hər yekşənbə günü kitabxananı hər bir kəs gəzib tamaşa edə bilər...”.\nƏ.Gorani rusca çıxan qəzet və jurnallardan maraqlı xəbərləri tərcümə edib “Əkinçi”yə göndərirdi. Onun “Знание” jurnalından, “Texniçeski sbornik”dən tərcümələri məlumdur. Goraninin tərcümələrinə Zərdabi tələbkarlıqla yanaşırdı, bəzi məqalələri yenidən işləmək üçün özünə qaytarırdı. Məsələn, qəzetin 28 aprel 1876-cı il tarixli 8-ci nömrəsində çıxan bir məktubun maraqlı tarixçəsi vardır. Gorani hələ Peterburqda olarkən müxtəlif mənbələrdən istifadə edərək “Hollandiya vilayətində necə pendir qayırırlar“ ünvanlı məktub hazırlayıb göndərmişdi. Müəllif özü tərcümənin zəif olduğunu başa düşüb H.Zərdabiyə yazmışdı: "O Сыроделии в Голландии» məqaləsini “şorsuyu” tərcümə etmişəm. Bilmirəm düzdürmü!?".\nƏhsənül Qəvaid - “Əkinçi” nin məktubat şöbəsində gedən məqalələrdə əhalinin mədəni geriliyi, cəhalət və mövhumat, köhnə ruhani təhsili, mollaxanalar, patriarxal və feodal adət-ənənələr kəskin tənqid olunurdu. Bu məqalələrin müəlliflərindən biri Əhsənül Qəvaid idi. O, müasir elmləri təhsil etməyə çağıran və bəzən də kənd təsərrüfatından bəhs edən məqalələr də yazırdı. Qəvaid qəzetin 18 nömrəsində 21 məqalə çap etdirmişdir. Əhsənül-Qəvaid məqalələrində xalqlar dostluğu ideyasını geniş təbliğ edirdi. O, məhərrəmlik təziyəsində baş yarmaq əleyhinə kəskin məqalələr yazmışdı.\nƏləkbər Heydəri - Ələkbər Heydəri qəzetdə gedən ən ciddi publisist yazısı “dini elmləri, yoxsa dünyəvi elmləri tədris etmək lazımdır” mövzusunda olan məqaləsidir. Həmin məqalə 1875-ci ildə çıxan 10-cu nömrədə mübahisə təriqilə verilmişdir. Heydəri dünyəvi elmlərin tədrisinə üstünlük verir və bu barədə öz mülahizələrini əsaslandırırdı. Həmin məqalə geniş müzakirəyə səbəb olmuşdur. Müəlliflər iki hissəyə bölünmüşlər. Zərdabi və onun ardıcılları Heydərini müdafiə etmiş, ruhanilər isə əleyhinə çıxmışlar.\nQəzetin həmin ildə çıxan 11-ci sayında Əhsənül-Qəvaid müəllifin fikri ilə həmrəyolduğunu bildirmiş, dini təhsillə yanaşı, dünyəvi elmlərin tədrisini vacib hesab etmişdi. Qəzetin 12-ci sayında Zaqafqaziyanın şeyxülislamı Axund Əhməd Hüseynzadə dini elmlərin üstünlüklərini sübut etməyə çalışmışdır. Təkcə 1876-cı ildə Heydərinin qaldırdığı məsələ ilə əlaqədar müxtəlif müəlliflərin 15 məqaləsi çap olunmuşdur. Zərdabi bu müzakirənin əhəmiyyəti haqqında yazırdı: "Zikr olan mübahisənin ümdə muradı bizim “elmli əbdan”dan (yəni dünyəvi elmlər) bixəbər qalmağımızın səbəblərini bəyan edib onun əlacını xalqa aşikar etmək idi".\nİsa Sultan Şahtaxtlı - Azərbaycanın ilk jurnalistlərindən olan, 1875-ci ildə “Əkinçi” qəzetinin nəşr olunduğu dövrdə “Tiflisskiy vestnik” qəzetinin siyasi şöbəsinin müdiri işləyən, məşhur publisist İsa-Sultan Şahtaxtinski Zərdabi ilə yaxından əlaqə saxlayırdı. İsa Sultan nəinki onun qəlbi üçün əziz olan "Əkinçi"nin müvəffəqiyyətindən sevinir, həmçinin "Tiflisskiy vestnik" qəzetinin oxucularını ilk Azərbaycan qəzetində dərc olunan məqalə və xəbərlərlə tanış edirdi. "Tiflisskiy vestnik"in təkcə 1876-cı il 18 noyabr tarixli 260-cı nömrəsində onun "Əkinçi"dən üç xəbəri dərc olunub.\nRespublika Əlyazmaları Fondunda Həsən bəy Zərdabinin arxivində Şahtaxtinskinin bir məktubu saxlanılır. 1876-cı il mayın 9-da Tiflisdən Zərdabiyə göndərdiyi həmin məktubdan aydın olur ki, Şahtaxtinski “Əkinçi” də xarici siyasət şöbəsinin açılmasına təşəbbüs etmişdir. Bu barədə məktubda deyilir: "... əgər sizin rus dilindən tərcümə etməyə meyliniz və vaxtınız olarsa, onda mən məmnuniyyətlə sizin redaktə etdiyiniz qəzetdə iştirak edərəm. Onda qəzetdə xarici siyasət şöbəsi açmaq mümkün olardı və mən sizə iki həftədən bir siyasi icmal göndərərdim. Belə ki, sizə öz hüsnü-rəğbətimi sözlə deyil, işlə sübut etmək istəyirəm".\nQəzetin 1877-ci ildə çıxan 20-ci nömrəsində birinci səhifədə belə bir elan vardı: "Biz xəstə olduğumuza görə bu ilin axırıncı nömrələri öz vaxtında çıxmayacaq və onların haçan çıxması məlum deyil".\nZərdabi "Həyat" qəzetinin 28 dekabr 1905-ci il tarixli sayında "Rusiyada əvvəlinci türk qəzeti" məqaləsində qəzetin bağlanması səbəblərini ətraflı şərh etmişdi. Müəllif məqalədə "Əkinçi"ni nə məqsədlə nəşr etdiyini, qarşıya çıxan çətinlikləri, çap senzurası tərəfindən təqibləri açıb göstərmişdir. Zərdabi həmin məqaləsində qeyd edir: "Hər kəsi çağırıram gəlmir, göstərirəm görmür, deyirəm, qanmır. Axırda gördüm ki, onları haraylayıb çağırmaqdan, onlara deməkdən başqa bir qeyri-əlac yoxdur. Olmaz ki, mənim sözümü eşidənlərdən heç bir qanan olmasın. Necə ki, bir bulağın suyunun altına nə qədər bərk daş qoysan, bir neçə ildən sonra su tökülməkdən o bərk daş mürur ilə əriyib deşilir, habelə söz də, ələlxüsus da doğru söz. Belədə qəzet çıxarmaqdan savayı bir qeyri-əlac yoxdur".\nBir tərəfdən senzura və jandarmın təzyiqi, digər tərəfdən Dağıstanda iğtişaş, rus-türk müharibəsinin başlanması və başqa səbəblər "Əkinçi"nin bağlanması ilə nəticələndi. Çar hökuməti qəzeti bağladıqdan sonra hətta Zərdabinin Bakıda yaşamasını belə qorxulu hesab etdi. Bu haqda Zərdabi həmin məqalədə yazır: "Bir gün gimnaziyanın direktoru mənə məlum elədi ki, sərdarın hökmünə görə, gərək mən Yekaterinador şəhərinin gimnaziyasına müəllim gedəm. Ona görə mən ərizə verib qulluqdan çıxdım. Çünki mən Bakıdan çıxıb xalq işlərindən kənar olmağı özüm üçün ölüm hesab edirdim".


15 Noyabr 2017 12:21\nABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatası təhlükəsizlik sahəsində yardım üçün Ukraynaya 350 milyon dolların verilməsi barədə qərarı qəbul edib. Bu haqda Ukraynanın ABŞ-dakı səfirliyinin feysbuk səhifəsində deyilir. "ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatası "2018-ci ildə milli müdafiənin ehtiyacları üçün ABŞ-ın büdcəsi" haqqında qanun layihəsini bəyənib. Qanun layihəsi Ukraynaya təhlükəsizlik sahəsində yardım üçün 350 milyon dolların ayrılmasına icazə verir. Bu məbləğ yardımın ötənilki səviyyəsinə uyğundur", - səfirlik açıqlayıb.\nQanun layihəsi Ukraynaya müdafiə xarakterli letal (öldürücü) silahların çardırılmasına icazə verir. Həmçinin Ukraynanın yaralı hərbçilərin ABŞ-da müalicəsi zamanı bu ölkənin müdafiə vasitələrindən istifadəsi və Ukrayna hərbi qulluqçuları və tibbi mütəxəssislərinin ABŞ-da kurs keçməsi nəzərdə tutulur. Sənədin qüvvəyə minməsi üçün Senatda bəyənilməli və ABŞ prezidenti tərəfindən imzalanmalıdır. Bu ayın əvvəlində Ukrayna prezidenti Petro Poroşenko raket qoşunları günü münasibəti ilə keçirilən tədbirdə deyib ki, ölkəsi tezliklə ABŞ-dan çox güclü radioelektron və batereya əleyhinə mübarizə kompleksləri alacaq. Avqustun 24-də ABŞ Müdafiə Nazirliyinin (Pentaqon) başçısı Ceyms Mettis bildirmişdi ki, Amerika administrasiyası Kiyevə öldürücü silahların verilməsi məsələsinə baxır. Rusiya isə dəfələrlə xəbərdarlıq edib ki, ABŞ-ın Ukraynaya silah çatdırması Donbas münaqişəsi zonasında vəziyyəti daha da ağırlaşdıracaq.\nHələ Barak Obama administrasiyası dövründə Ukrayna parlamentinin "Xalq cəbhəsi" fraksiyasının deputatı Anton Qeraşenko bildirmişdi ki, Rusiya ABŞ-ın Ukrayna ordusuna silah verəcəyi təqdirdə Kiyevi hücumla hədələyib. Deputat bu barədə ona Vaşinqtonda deyildiyini bildirib.\n"Mən Vaşinqtonda idim, bir sıra analitik qruplarla görüşdüm. Onlara sual verdim ki, Obama Ukraynaya silah verilməsi haqda Konqresin rəsmi qərarından niyə bu qədər inadla imtina edir? Mənə bildirdilər ki, Kremldən Obama və köməkçilərinə xəbərdarlıq edilib: əgər ABŞ Ukraynaya silah verərsə, o zaman bütün cəbhə boyu Kiyevə hücum etmək qərarı veriləcək. Çünki Amerika silah versə, dinamika Ukraynanın xeyrinə dəyişəcək", - ukraynalı deputat qeyd edib. Publika.az UNİAN agentliyinə istinadən xəbər verir.\n16 Dekabr 16:27 173\n16 Dekabr 16:11 172\n15 Dekabr 16:03 573\n14 Dekabr 19:05 941\n14 Dekabr 18:45 915\n14 Dekabr 18:42 932\n14 Dekabr 18:39 932\n14 Dekabr 18:33 969\n14 Dekabr 18:32 920\n14 Dekabr 18:26 917\n14 Dekabr 18:18 918


Tarix: 12-09-2015, 23:00\nXəyanətin konkret dəqiqləşmiş tərifi olmadığına görə, bu vəziyyət hər insanın düşüncə tərzindən asılı olaraq dəyişir. Bəziləri üçün yalnız cinsi münasibət aldatma sayılsada, kimiləri üçünsə gizli bir görüş, qarşı cinslə olan adi bir online söhbət və ya emosional yaxınlıq aldatma kimi qəbul edilə bilir.\nQadını xəyanətə sövq edən bir başqa səbəb isə yaşlanma qorxusudur. Yaşlandığını düşünən qadın özünə hələ də cavan, arzulanan, əvvəlki tək istənilən qadın oldugunu sübüt etmək üçün xəyanət edə bilir. Buda əsasən keçid yaş dövrlərində, yəni 30 - 35 - 40 yaş aralıqlarında daha çox özünü göstərir. Bunu etdikdən sonra həmən qadında günahkarlıq və peşmanlıq hisslərinin olması müşahidə olunur çox zaman. Qadın xəyanətlərinin bir səbəbi kimi də qadının yeni macəralar axtarmaq həvəsi göstərilə bilər. Bəzən biz şahidi olub, görürük ki, hər bir istəyi təmin olunan, maddi və mənəvi olaraq sıxıntı yaşamayan qadınlar sadəcə monotonluqdan uzaqlaşmaq və həyatlarına rəng qatmaq üçün xəyanət edirlər. Belə vəziyyətdə olan qadınlar özləri üçün gənc, vaxtını yaxşı keçirdə biləcəyi, macəraçı partnyorlar tapmağa çalışırlar. Bu səbəb xəyanətlərdə üstünlük təşkil etməsə də bu tipdə olan xəyanətlər mövcuddur.\nDünyada ən qarışıq və anlaşılmaz məntiq qadın məntiqi sayılır. Bu səbəbdəndir ki, qadın davranışlarının altında yatan səbəblərin nələr olduğunu qabaqcadan təxmin etmək və anlamaq çox çətindir. Buna görədir ki, psixoanalizin yaradıcısı, məşhur psixoloq Z. Freyd qadınlar haqda belə demişdi: "Mən 30 ildir ki, qadın psixologiyasını araşdırıram, ama hələ də cavablandıra bilmədiyim bir sual var - qadın nə istəyir?" Xəyanətlərin sayını azaltmaq və qarşısını almaq üçün ailə institunu gücləndirmək, eqoist olmayan və özgüvəni yüksək olan nəsillər yetişdirmək lazımdır. Əks halda uşaqlar yarımçıq ailələrdə böyüməyə məcbur qaldıqlarına görə onların xoşbəxt ailə, sevgi, yaxınlıq, bağlılıq kimi emosional hissləri təmin edilməmiş qalacaqdır. loading... 0


Qanuna görə, icazəsiz küçəyə çıxmaq mümkün olmayacaq – Meydan TV\nQanuna görə, icazəsiz küçəyə çıxmaq mümkün olmayacaq\nÖlkə başçısı İlham Əliyev çıxışlarında deyir ki, Azərbaycan xalqının səbri tükənməz deyil. O, nə vaxtsa, müharibə elan edib Ermənistandan Qarabağın işğaldan azad olunmasını tələb edə bilər. Müharibə olsa, Azərbaycanda hərbi vəziyyət elan olunacaq. Fevralın 14-də “Hərbi vəziyyət haqqında” qanuna edilən dəyişiklər Milli Məclisdə qəbul olunub. Yeni qanunla bir çox yasaqlar gəlir. Qanuna görə, tədbirlərin keçirilməsinə mane olan siyasi partiyaların, qeyri-hökumət təşkilatlarının fəaliyyəti dayandırılacaq, mitinqlərin keçirilməsi qadağan olunacaq, Komendant saatı tətbiq edilməklə şəxslər xüsusi icazə vərəqələri və şəxsiyyəti təsdiq edən sənədləri olmadan küçəyə çıxa bilməyəcəklər, medianın məlumat və materialları hərbi senzuradan keçiriləcək, hərbi vəziyyət dövründə, həmçinin hərbi vəziyyət ləğv edildikdən sonra 3 ay müddətində referendum, seçkilər keçirilə bilməz, bu dövrdə prezident və Milli Məclisə seçkilər keçirmək mümkün olmadıqda, onlar öz səlahiyyətlərini hərbi vəziyyət ləğv edildikdən sonra keçirilən seçkilərədək davam etdirəcəklər.\n“İzah eləyirlər ki, vəziyyət ziyanımıza olanda bir bəhanə ilə hərbi vəziyyət elan edib seçkiləri ertələyə bilərik”- AXCP sədri Əli Kərimli Azərbaycan hökumətinin hərbi əməliyyata hazırlaşdığını düşünmür. O, hökumətin bu qanunla cəmiyyəti təhdid etdiyini deyir: “Bütün fikirləri-zikrləri necə eləmək ki, seçkini nəzarətdə saxlamaq, interneti nəzarətə götürmək, sosial şəbəkələri susdurmaqdır. Başqa fikirləri yoxdur. Heç kim düşünməsin ki, bunlar hərbi vəziyyətin qeydinə qalırlar, müharibə haqqında düşünürlər. Bu barədə düşünmürlər. Tək düşüncələri cəmiyyəti susdurmaqdır”.\n“Xəzər” Hərbi Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru Cəsur Sümərinli hesab edir ki, hökumət bu qanunu dar günü üçün düşünüb. O, Azərbaycanın yaxın zamanlarda müharibə elan etməsinə inanmır. Amma düşünür ki, iqtidara qarşı kütləvi etirazlar başlasa, hökumət qorunmaq üçün hərbi vəziyyət elan edə bilər.\n“Ölkədə vəziyyət qarışsa, hakimiyyətin devrilməsi, onlara qarşı ciddi etirazlar baş versə, o zaman yəqin ki, hakimiyyət bu qanunu işə salmaq istəyəcək, ölkədə hərbi vəziyyət elan edəcək. Bütün siyasi fəaliyyətləri, media azadlığını, sərbəst toplaşmaq azadlığını indi olduğu kimi daha da kəskin şəkildə pozacaq, onları dayandıracaq. Özünü müəyyən müddət qorumaq imkanı əldə edəcək. Mənim fikrimcə, bu qanunun qəbul olunmasının əsas hədəflərindən, məqsədlərindən biri budur”.\nŞəhər sakinlərindən soruşduq ki, Azərbaycan Ermənistana qarşı müharibə elan edə bilərmi?\nİlham İsmayıl: Putin vaxtından əvvəl hakimiyyətini itirə bilər\nİlqar Məmmədov hökm oxunandan dörd il sonra\nPrezidentliyə namizəd İlham Əliyevin sərəncamlar imzalaması qanunidirmi?


Böhranda biznes açmaq olarmı?! | İlkin Manafov\nBugün Azərbaycan iqtisadiyyatı bəlkədə son 15 ildə ilk dəfə olaraq ciddi düşüş mərhələsini yaşayır. Real sektorun butün sahələri bu və ya digər formada biznesdə çətinliklər çəkirlər. Son vaxtlar istər bloqumuzda, istərsədən dostlarla söhbət zamanı məndən belə bir sual soruşurlar: “Sizcə bugün biznes açmaq olarmı?”. İstəyirəm bloqumuz vasitəsi ilə bu sual barədə düşündüklərimi Sizinlə paylaşım. Beləliklə…\nİlk əvvəl qeyd etmək istəyirəm ki, biz bloqumuzda yalnız və yalnız şəxsi təcrübəmizdə etdiyimiz hadisələri yazıırıq. Necə dəyərlər bloqda yazılanlara müəllif öz iş (biznes) karyerası ilə cavabdehdir. Bu heç də, o demək deyil, mənim dediklərim doğrudur. Yox, qətiyyən yox. Mən sadəcə deyirəm ki, biz etdiklərimizi danışırıq.\nDaha əvvəl yazılarımızın birində böhran dövründə rəqabət mühitinin daha zəif olması barədə danışmışdıq. İqtisadi böhran, statik, inkişafı meylli olmayan bizneslərə daha böyük ziyan vurur, çünki sahibkar əvvəl etdiklərini xatırlayır və hesab edir ki, yaşayan problemlərin kökündə məhz iqtisadi çətinlik dayanır. Amma əslində bu heçdə elə olmur. Böhran daha əvvəl biznesində problem olan şirkətlərə təsir edir. Yəni xəstə, orqanizmi zəif adamları “qrip” daha tez tutur.\nKeçək konkret suala: Böhran vaxtında biznes qurmaq doğrudurmu?!\nCAVAB: Əlbəttə, doğrudur. Uğurlu bizneslərin hər biri əslində elə böhran zamanı qurulub və inkişaf edir. Mən elə bir biznes tanımıram ki, o sakit vaxtı qurulsun və inkişaf etsin. Biznesdə uğur hamının etmədiyi zaman, etmək və ya hamının bağladığı zaman, açmaqdır.\nBöhran zamanı bazar yenilik tələb edir. Yuxarıda qeyd etdiyimi kimi, böhran statik biznesləri daha tez təsir edir, çünki onların adaptasiya imkanları zəif olur. Yeni biznes açan insanların çox böyük bir üstünlükləri olur – onların hər şeyin yenisini, artıq xərc çəkmədən edə bilirlər. Böhran zaman, biznes konyuktura dəyişir və bu zaman yenilər üçün böyük üstünlüklər yaranır. Mövcud bir şeyi dəyişmək, hər zaman yenisini yaratmaqdan çətin olur, əsasənda biznesdə, çünki işçilərin (elə sahibkarında) beynini dəyişmək çətindir. Yeni yaranan biznes bazarın mövcud konyukturuna uyğun qurulduğu zaman, işlər daha sistematik gedir. İnkişaf dövründə bazarda yenilik etmək çox çətin və risklidir.\nBöhranda biznes açmaq üçün investitsiya daha az tələb edilir. Böhran zamanı yeni biznes açmaq üçün lazım olan xərclər (investitsiya) inkişaf dövrü ilə müqayisədə dəfələrlə az tələb edilir. Elementar iqtisadi nəzəriyyə məntiqinə görə, məhsula olan tələb azaldıqca onun qiyməti düşür. Həmçinin yeni biznes açanları sayı azaldıqca, bunun üçün lazım olan investitsiyada azalır. Misallarla fikrimi izah edim. Əgər inkişaf dövründə hansısa bir təhçizatçı 100% ödəniş və s. tələb edirsə, böhranda bu məsələ daha yumuşaq olur. Onsuzda yenilik edən yoxdur, onsuzda biznesdə ciddi düşünən yoxdur. Bu baxımdan düşünürəm ki, məhz böhran vaxtı daha az investitsiya ilə biznes qurmaq olar.\nBöhran zamanı daha asand resurslar əldə etmək olar. Böhran zamanı bazarda olan problemlər biznes etmək üçün lazımlı detalların daha asand yolda əldə edilməsini təmin edir. Məsələn, biz bilirik ki, insan (kadr) biznes üçün ən vacib elementlərdən biridir. Məzh böhran dövründə, güclü kadr tapmaq şansları çoxalır. İnkişaf dövründə yaxşı icarə yeri tapmaq mümkün deyil… özünüz fikir verin, məsələn Bakıda istər H. Əliyev (ingilab) və ya digər ticari yerlərdə arenda demək olar ki, yox edi… AMMA indi?! İndi şəhərdə yaxşı yerlər çoxdur. Kimin üçünsə, bu təhlükədir, amma bizim bloqun oxucuları üçün məncə şans. Düzdür?!\nBöhran rəqiblərin zəiflədir. Əgər inkişaf dövründə bazarda yeni iştirakçı varsa, rəqiblər dərhal öz hərəkətləri fikir verirlər. Səhvlərini düşünürlər və s. Böhran dövründə Siz asanlıqla bazara girib pay qazana bilərsiniz… və bu haqda heç kimin xəbəri olmaz. Rəqiblər elə düşünürlər ki, hər şeyin gunahı bazardadır… AMMA əslində qətiyyən elə deyil.\nƏziz oxucu, əgər beyninizdə öz biznesinizi qurmaq və inkişaf etmək kimi fikirləriniz varsa, heç düşünmədən bunu icra edin. Əmin olun, iqtisadiyyatın istənilən mərhələsində biznesin uğurlu və uğursuz olma faktoru məhz Sizin işə yanaşmanızdır. İşi bilirsinizsə, işiniz gedəcək, tənbəl deyilsinizsə, işiniz gedəcək. Çalışaq öz zəifliklərimizi böhranın üstünə yıxmayaq.\nHə birdə… Sizə bir əhvalat danışım. 2008-2009-cü illərdə maliyyə böhranı olan vaxtlar mən Embawood şirkətinin Rusiya nümayəndəliyinin rəhbəri edim. O vaxt Rusiyada böhran olmamışdan… mənə elə gəlirdi ki, hər yerdə güclü böhran var. Elə bilirdim Rusiya batır və bizim biznesdə olan problemlər məhz böhrana görədir. Əslində isə…, əslində isə səbəb daha sadə edi. Səbəb bizim Rusiya biznes modelimizin bazarın ehtiyyaclarına uyğun olmaması edi. Demək istəyirəm ki, böhran zəif biznesləri məhz edir… güclü bizneslərin inkişafına təsir edir, amma bu qısa müddətli olur. Güclü biznes, düzgün biznes model heç vaxt biznesdə problem yaratmır.\nƏziz oxucu, hərəkət edin, qorxan gözə çöp düşər!\nMənim qızıl 10onluğum\nPrevious PostBöhranın faydaları barədə…\nNext PostEkspert TV-də Biznes haqqında danışdıq\nNiyə Anar Bayramov mənimlə razılaşmır?! | İlkin Manafov 2016/01/05 at 00:15\t - Reply\n[…] var, sənində filan-filan-filan imkanların, Rafiqdə filan şeyi bilir. Özdə əsl vaxtdır, böhrandır, insanlar belə-belə-belə […]