རྩོམ་པ་པོ། ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་། རྩོམ་སྒྲིག་པ། Lhamo དུས་ཚོད། 2019-1-15 9:02:00 རྩོམ་ཁུངས། མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ། ཀློག་གྲངས།\nནང་དོན་གནད་བསྡུས། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཐོག་མར་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱོར་བའི་སྐོར་ལ་དབྱེ་ཞིབ་རགས་ཙམ་བྱས་ཡོད་ལ། བར་དུ་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་ཕྱེ་བར་དོགས་གནད་ཅིག་བཀོད་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། དབྱེ་བ་ལྔར་དབྱེ་ཚུལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཐད་ལ་རང་ཚོད་ཀྱིས་དཔྱད་ཁུལ་ཅུང་ཙམ་བགྱིས་ཡོད།\nབརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྦྱོར་བ།\nརང་ཅག་གི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་གནད་དོན་གང་ཞིག་ལ་ཡིན་མིན་གྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་པའམ་ལེགས་ཉེས་བདེན་རྫུན་གྱི་ཤན་འབྱེད་སྐབས། རྗེས་དཔག་གི་རིགས་པར་མི་བརྟེན་པ་ཧ་ལམ་མེད་ལ། སྒོས་སུ་མངོན་སུམ་ཚད་མས་རྟོགས་ཐབས་བྲལ་བའི་གསང་བ་ལྐོག་གྱུར་བ་དག་ལ་ངེས་ཤེས་གསལ་མོ་ཞིག་འདྲོངས་པར་ངེས་པར་དུ་རྗེས་དཔག་གི་རིགས་པ་ཁོ་ནར་ཅི་ནས་ཀྱང་བརྟེན་དགོས་སྟབས། རྗེས་དཔག་གི་རིགས་པས་མིའི་རིགས་ཀྱི་རིགས་ལམ་གྱི་ལམ་བུ་ཁྲོད་གོ་གནས་འགངས་ཆེན་ཟིན་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཆོག་པར་མ་ཟད། རྗེས་དཔག་རིགས་པ་ནི་ཚད་མཐོ་བའི་བསམ་གཞིགས་གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཏུའང་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོགདེས་ན་བོད་བརྒྱུད་ཚད་མ་རིག་པ་ལས་རྟགས་རིགས་ཞེས་གྲགས་པའི་གཞུང་འདི་ཡང་རྗེས་དཔག་རིགས་པའི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཏེ། དེ་ནི་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་རྟེན་གཞིར་གྱུར་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བཤད་པའི་གཞུང་ཞིག་ཡིན་ལ། རྟགས་དང་གཏན་ཚིགས། རྒྱུ་མཚན། སྒྲུབ་བྱེད་སོགས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད། དེ་ཡང་། རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་རྟགས་སམ་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡང་དག་ཏུ་སོང་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཆ་ནས། རྟགས་སུ་བཀོད་པ་དེར་ཡང་སྤྱིར་བཏང་དུ་རྟགས་ཡང་དག་དང་རྟགས་ལྟར་སྣང་ཞེས་པའི་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་གཉིས་ཙམ་དུ་ཕྱེ་བཞིན་ཡོད། ཚད་མའི་གཞུང་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་ཞིག་གམ་ལྷག་པར་དུ་རྟགས་རིགས་ཀྱི་གཞུང་ལ་འཇུག་མཁན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། རྟགས་ཡང་དག་དང་རྟགས་ལྟར་སྣང་གི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་སོ་སོ། དེ་མིན་གཞན་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་གཞི་སྟེ་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ཚང་བའི་སྦྱོར་བ་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་ཡང་དག་ཅིག་བསྐྱེད་ཐུབ་པར་བྱ་རྒྱུ་ནི་གཞུང་འདིར་འཇུག་པའི་གོམ་པ་དང་པོ་རུ་ཆགས་ཡོད་གཤིས། རྟགས་ཡང་དག་དང་རྟགས་ལྟར་སྣང་ནི་རྟགས་རིགས་ཀྱི་ནང་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད། དེ་བཞིན་ཡར་སྔོན་གྱི་དཔྱད་འབྲས་སོགས་ལ་བརྟག་ནའང་། རྟགས་ཡང་དག་དང་རྟགས་ལྟར་སྣང་སྐོར་གྱི་དཔྱད་འབྲས་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཙུང་ཙམ་མང་ལ། འདིར་དཔེ་མཚོན་འགའ་དྲངས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐལ་བཟང་འབྲུག་གྲགས་ཞེས་པས་མཛད་ཅིང1997ལོའི་ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དུས་དེབ་དང་པོར་བཀོད་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་འབེབ་ཚུལ་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་འགའ་གླེང་བ་ཞེས་པ་དང་། བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་ལགས་ཀྱིས་མཛད་ཅིང1994ལོའི་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ་ཏུ་བཀོད་ཡོད་པའི་རྟགས་ལྟར་སྣང་གི་དབྱེ་ཞིབ་ཅེས་པ། གཞན་རྟ་མཆོག་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་མཛད་ཅིང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དེབ་གསུམ་པའི་སྟེང་བཀོད་ཡོད་པའི་རྟགས་རིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རོབ་ཙམ་དཔྱད་པ་ཞེས་པ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ནུས། ད་དུང་། ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་རིང་ལ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཁག་ཏུ་ཚད་མའི་ཆེད་ལས་ལ་འཇུག་མཁན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་རེ་འགས་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་དཔྱད་རྩོམ་དུ་རྟགས་ཡང་དག་དང་རྟགས་ལྟར་སྣང་སྐོར་བྲིས་གནང་མཛད་པ་རེ་འགའ་ཡང་མཐོང་ཐུབ་པས། རྟགས་ཡང་དག་དང་རྟགས་ལྟར་སྣང་སྐོར་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཅུང་མངོན་གསལ་དོད་པོ་བླངས་ཡོད་པས་དགའ་འོས་པའི་གནས་ཤིག་ཏུ་འཁུམས་མོད། འོན་ཏེ་རྟགས་ཡང་དག་དང་རྟགས་ལྟར་སྣང་གི་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་སོ་སོ་བ་དང་དེ་དག་གི་སྦྱོར་བའི་ཐད་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད་པ་གཅིག་ཀྱང་མིག་སྔར་མཐོང་ཆོས་སུ་མ་གྱུར་ལ། མང་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་དབྱེ་བ་དེ་དག་གི་མིང་ཙམ་གླེང་བ་ལས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱོར་བའི་ཐད་ལ་དེ་འདྲའི་དོ་སྣང་མ་བྱས་པའི་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་སྔ་མའི་དཔྱད་འབྲས་དག་ལས་ཟུར་བསྟན་ལེབ་མཐོང་གི་ཚུལ་དུ་མངོན་ཐུབ་ཙ་ན། ཕྲན་གྱིས་འདིར་གལ་པོ་ཆེ་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་ཚུལ་དུ་རྟགས་ཡང་དག་གི་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་རུ་གྱུར་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྐོར་ལ་རང་ཚོད་ཀྱིས་དབྱེ་ཞིབ་རགས་ཙམ་བྱ་བར་སྤྲོ་བ་ལ།\n《རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ》ལས་བསྟན་པ་ལྟར་ན། རྟགས་ཡང་དག་ལ"ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། སྒྲུབ་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། བསྒྲུབ་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། མཐུན་ཕྱོགས་ལ་འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། རྒོལ་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་དྲུག"(1)ཅེས་དབྱེ་སྒོ་མི་འདྲ་བ་སྣ་དྲུག་ཏུ་ཡོད་པར་བསྟན་འདུག་མོད། དེ་དག་ལས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དེ་ཡིན་ལ། དེར"རྣམ་འགྲེལ་ལས། དེ་ནི་རྣམ་གསུམ་ཉིད། ཅེས་པའི་རང་འགྲེལ་དུ། དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་དང་། མ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་ཡིན་ཏེ"(2)ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ངོ་བའི་སྒོ་ནས་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འབྲེལ་བ་ཅི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་ན་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་དང་། རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཡང་དགམ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཡང་དག་བཅས་གསུམ་ཡོད་པ་དངོས་སུ་བསྟན་འདུགདེ་དག་ལས་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ནི་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ལས་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དང་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་བར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཤ་སྟག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་དཔོག་པའི་རྗེས་དཔག་གི་རིགས་པ་ཞིག་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་དུ་འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་དཔོག་པ་ལ། འབྲས་བུ་མེད་པ་ན་དེར་རྒྱུ་ཡང་མེད་ཅེས་པའི་ཁྱབ་མཐའ་འགོད་མི་རུང་ལ་ཁ་ཚོན་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གཅོད་དཀའ་མོད། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་དེར་རྒྱུ་ཞིག་ངེས་པར་དུ་ཡོད་སྲིད་པ་ལས་མེད་མི་སྲིད་པ་ནི་ལྡོག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་དེ། རང་ཅག་གི་དངོས་ཡོད་འཚོ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨྲས་ན། བུ་ཕྲུག་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཕ་མ་གཉིས་ནི་བུ་ཕྲུག་ལ་མཚོན་ན་རྒྱུ་དང་། བསྐྱེད་བྱ་བུ་ཕྲུག་ནི་ཕ་མ་གཉིས་ལས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཙ་ན། གལ་ཏེ་ཕ་མ་གཉིས་ཀར་བུ་ཕྲུག་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཕ་མ་མེད་ཅེས་བརྗོད་མི་རུང་མོད། འོན་ཏེ་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུ་སྟེ་བུ་ཕྲུག་སྐྱེས་པ་ལ་དེར་རྒྱུ་ཕ་མ་གཉིས་ནི་ངེས་པར་དུ་འཛོམས་དགོས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེར་བརྟེན། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་ནས་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་རིགས་ལམ་འཁྲུལ་མེད་ཡང་དག་ཅིག་རེད་འདོད། འོ་ན་སྐབས་བབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་རུ་གྱུར་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཀྱང་གོང་དང་རིགས་འདྲ་བར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་དཔག་གི་རིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་རིགས་ལམ་ཡང་དག་ཅིག་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་རེད། གཞན་ཡང་། ནང་བའི་ཚད་མ་རིག་པ་ནི་ནང་བསྟན་རིག་གཞུང་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱི་འགྲོས་ཤིག་ཡིན་ལ། མ་ཟད། རང་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དེའི་བསྟན་པ་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པའི་བསྟན་པ་ལས་སྐྱོན་མེད་ཡིན་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་ལམ་ཡང་དག་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ནང་བའི་བསྟན་པ་དང་ནང་བའི་ཚད་མ་རིག་པའི་བར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་གྲུབ་ཡོད། དེ་བཞིན། འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་འདི་ཡང་ནང་བསྟན་རིག་པའི་གཞུང་གི་ས་ལམ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རིམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་དང་དམ་དུ་འབྲེལ་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་རེད། འབྲས་རྟགས་ཀྱི་རིགས་ལམ་འདིར་བྱང་ན་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནས་ལུགས་ལ་རྨོངས་པའི་གེགས་དེ་སེལ་ཐུབ་ལ། མ་ཟད། ང་ཚོ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་ཞིག་གི་རང་ངོས་ནས་བཤད་ན་ཡང་། རིགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་འབྲས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་གོ་བ་ཟབ་མོ་ཞིག་ལོན་ཐུབ་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ས་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་རང་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དུ་བགྲོད་པ་ལའང་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་རྟོགས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པའི་གཏན་བདེ་གོ་འཕང་ལ་རིམ་པར་བགྲོད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལའང་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ཐུབ་པས། འབྲས་རྟགས་ཀྱི་རིགས་པ་འདི་ནི་རྟགས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། རྗེས་དཔག་རིགས་པ་ལས་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བའམ་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་རིགས་ལམ་ཞིག་ཏུའང་ངོས་འཛིན་བྱས་ན་ཆོག་སྙམ།\nའབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐད་ལ། འབྲས་བུ་ཚུལ་གསུམ་ཡིན་པ་དེ། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇོག་ལ། དེར《རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ》རུ། "ཁྱོད་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུབ་རྟགས་ཡང་དག་གང་ཞིགཁྱོད་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་གཟུང་བྱ་ཡང་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་སྲིད་པ་དེ། ཁྱོད་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད"(3)ཅེས་བཀོད་འདུག་ལ། 《ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྒྱན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ》ལས"དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་དངོས་སུ་ཟིན་པར་བཀོད་པའི་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱིས་དངོས་སུ་ཟིན་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ཤེས་འདོད་ཅན་གྱི་སྟེང་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་གཏན་ཚིགས"(4)ཞེས་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་འདུགཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐད་ལ་བརྗོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བས་ཚིག་ཟིན་གྱི་ཆ་ཅུང་ཙམ་བྱུང་བ་ལས། དོན་གྱི་གནད་འབབ་ས་གཅིག་ཏུ་འཁེལ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་འདི་ཡང་རྟགས་ཡང་དག་གི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་དབྱེ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཐོག་མར་ཚུལ་གསུམ་སྟེ་ཕྱོགས་ཆོས་དང་རྗེས་ཁྱབ། ལྡོག་ཁྱབ་གསུམ་ཀ་ཚང་བའི་རྟགས་ཡང་དག་ཅིག་ངེས་པར་དུ་ཡིན་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་སྟེང་། རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ལས་རྟགས་སུ་འབྲས་བུ་བཀོད་པ་དང་། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས། གོང་དུ་བརྗོད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འདི་དག་ཚང་བ་ཡིན་ན་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཚང་ཡོད་པའི་རྟགས་སྦྱོར་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོགདེ་ཡང་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་གང་མང་ཞིག་ཏུ། དུ་ལྡན་གྱི་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞིར་བཞག་ཡོད་པས། ད་ནི་འདིར་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྟགས་སྦྱོར་འདི་དང་འབྲེལ་ཏེ་གསལ་བཤད་རགས་ཙམ་བྱས་ན། དུ་ལྡན་གྱི་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་ལ་མཚོན་ན། ཐོག་མར་སྦྱོར་བ་འདི་རྟགས་སྦྱོར་ཡང་དག་ཡིན་མིན་ལ་དཔྱད་དགོས་ཤིང་། རྟགས་ཡང་དག་དེ་ཡང་ཚུལ་གསུམ་ཚང་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་དགོས་སྟབས། སྦྱོར་བ་འདིར་ཕྱོགས་ཆོས་དང་རྗེས་ཁྱབ། ལྡོག་ཁྱབ་རེ་རེ་ནས་གྲུབ་ཡོད་མེད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཞིབ་མོར་བྱ་བའི་དགོས་པ་ནི་ཆེ་བར་མཐོང་མོད། ཚུལ་གསུམ་ཚང་མིན་དེ་རྟགས་ཡང་དག་སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་འདིར་རགས་ཙམ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ན། སྤྱིར་ཕྱོགས་ཆོས་ནི་གཙོ་བོ་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་སྐྱོན་མེད་དང་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལ་དམིགས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བ་འདིའི་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ཚུལ་ཡོད་དེ། ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་སྐྱོན་མེད་དུ་ལྡན་ལའི་སྟེང་དུ་རྟགས་དུ་བ་འགོད་ཚུལ་མཐུན་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཚད་མས་ངེས་པས་ཕྱིར། རྗེས་ཁྱབ་དང་ལྡོག་ཁྱབ་གཉིས་ནི་རྟགས་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལ་དམིགས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། རྗེས་ཁྱབ་ཀྱི་ལྟོས་གཞི་ནི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་། ལྡོག་ཁྱབ་ཀྱི་ལྡོས་གཞི་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན། སྦྱོར་བ་འདིའི་རྗེས་ཁྱབ་གྲུབ་ཚུལ་ཡོད་དེ། རྟགས་དུ་ཡོད་དེ་སྒྲུབ་མཐུན་ཕྱོགས་མེ་ཡོད་ཁོ་ན་ལ་འགོད་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཚད་མས་ངེས་པས་ཕྱིར། ལྡོག་ཁྱབ་གྲུབ་ཚུལ་ཡོད་དེ། རྟགས་དུ་ཡོད་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མེ་མེད་ལ་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཚད་མས་ངེས་པས་ཕྱིར། དེར་བརྟེན། རྟགས་དུ་བ་ནི་དུ་ལྡན་ལའི་སྟེང་དུ་མེ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གསུམ་ཀ་ཡིན་པས། སྦྱོར་བ་འདི་རྟགས་སྦྱོར་ཡང་དག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་དོ། ། ཞིབ་དུ་ཚུལ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་ཏེ་རེ་རེ་ནས་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ན་མང་བར་དོགས་ཏེ་འདིར་དེ་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱ། གོང་དུ་སྦྱོར་བ་འདི་རྟགས་སྦྱོར་ཡང་དག་ཏུ་སོང་ཡོད་པ་བསྒྲུབས་ཚར།\nད་ནི་ཞོར་དུ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དང་རྟགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་ཅུང་ཙམ་བརྟག་ན། སྦྱོར་བ་འདིའི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་མེ་བཞག་པ་ལ། མེ་དེ་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་གཟུང་བྱ་ཡིན་ཏེ། དུ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་དུ་ལྡན་ལའི་སྟེང་དུ་མེ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་མེ་འཇོག་དགོས་ལ། ཡང་སྐབས་ཀྱི་ཕྱི་རྒོལ་གཙོ་བོ་དུ་ལྡན་ལའི་སྟེང་དུ་མེ་ཡོད་མེད་ལ་ཤེས་འདོད་ཞུགས་པས་མེ་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དང་། རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་དུ་བའི་དངོས་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་འདྲའི་གཞི་མཐུན་པར་སོང་བ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་དུ་བ་དུ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་དུ་ལྡན་ལར་མེ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། འདིར་བཀོད་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་ཡང་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྦྱོར་བ་དངོས་ཡིན་ནོ། ། ཚིག་བརྒྱ་མདོར་དྲིལ་ན། འབྲས་བུ་རྟགས་སུ་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། དེའི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བཟུང་བའི་སྒྲུབ་རྟགས་ཡང་དག་ཞིག་ལ་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཅེས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་གོ།\nགཞན་ཡང་། དུ་ལྡན་གྱི་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྦྱོར་བ་འདིའི་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་རེ་རེ་ནས་ངོས་བཟུང་ཙམ་བྱས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱོད་དུ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་དུ་ལྡན་ལ་ལ་མེ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྩོད་གཞིར་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན། ཁྱོད་དུ་ལྡན་ལའི་སྟེང་དུ་མེ་ཡོད་མེད་ལ་ཤེས་འདོད་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་སྲིད་པ་ཡང་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཡོད་པས། དུ་ལྡན་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་འདིའི་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་ཡིན། རྟགས་སྦྱོར་འདིས་དུ་ལྡན་ལ་ལ་མེ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་མེ་བཀོད་ཡོད་པས། མེ་ཡོད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་འདིའི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཡིན། དུ་ལྡན་ལའི་སྟེང་དུ་མེ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་དུ་བ་བཀོད་ཡོད་པས་དུ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་འདིའི་རྟགས་ཡིན། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའམ་དམ་བཅའ་ནི་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་དོན་ལ་འཇུག་པས། སྦྱོར་བ་འདིའི་བསྒྲུབ་བྱ་ནི་དུ་ལྡན་ལར་མེ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །\nའབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་ནང་གསེས་དབྱེ་བའི་ཐད་ལ། 《རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ》རུ"གཉིས་པ་དེ་ལ་དབྱེ་ན། རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག རྒྱུ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་དང་ལྔ"(5)ཞེས་དབྱེ་བ་ལྔ་ཡོད་པར་བཀོད་འདུག་མོད། 《ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་དོན་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཐེམ་སྐས》ཞེས་པ་རུ"དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་དང་། རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་དེ། རྒྱུ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་དེ། རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་དེ། རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་པའི་དེ་དང་ལྔ་དང་མཐའ་དཔྱོད་དུ་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་སོགས་ཡོད་པར་གསུངས་ཀྱང་དངོས་སུ་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ཁུངས་གཏུགས་ནས་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་གསུངས་སོ"(6)ཞེས་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དབྱེ་བ་རུ་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཅེས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཤུགས་སུ་ཡོད་པ་བསྟན་པས་དེ་བསྣན་ན་དབྱེ་བ་དྲུག་ཡོད་པར་སྣང་མོད། 《ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྒྱན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ》དང《སེ་ར་རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་འགྲེལ་མཐའ་དཔྱོད》གཉིས་སུའང《རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ》དང་མཚུངས་པར་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་བསྟན་ཡོད་པ་ལས་དྲུག་བཀོད་མེད་པས། འདིར་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་དབང་དུ་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་རྒྱུ་ཡིན།\nའབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་དང་པོ"རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་གོ་དོན་ནི། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གང་ཞིགདེ་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་རྟགས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་དེའི་དངོས་རྒྱུ་བཟུང་ནས་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་དེ། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཀྱི་གོ་དོན་ཡིན། ལ་ལས་རྟགས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལ་དངོས་སུ་བཀོད་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཟེར། "(7)དེའི་མཚན་གཞི་དཔེ་བརྗོད་དུ་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པའི་རྟགས་སྦྱོར་ཏེ། དུ་ལྡན་གྱི་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། མེ་ཡོད་དེ། དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་འདི་འཇོགསྦྱོར་བ་འདི་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞིར་འཇོག་པར་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་དངོས་རྒྱུ་མེ་དེ་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བཀོད་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞིར་བཞག་པ་མངོན་གསལ་རེད་ལ། དོན་དུ་ཡང་ཀུན་ནས་མཐུན་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། དབྱེ་བ་གཉིས་པ"རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་གོ་དོན་ནི། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གང་ཞིགདེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལ་རང་རྒྱུ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་དེ། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དོན་ཡིན། "(8)དེའི་མཚན་གཞི་དཔེ་བརྗོད་དུ་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་ཞིག་ཏུ། བར་སྣང་གི་དུ་བ་སྔོ་ལོང་བོ་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུ་མེ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་བཞག་འདུག་ལ། འདི་བཞག་པར་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བར་སྣང་གི་དུ་བ་སྔོ་ལོང་བོ་དེ་རང་རྒྱུ་སྔ་མ་རྒྱུ་མེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཕྱིར་རང་རྒྱུ་མེ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། རང་རྒྱུ་མེ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བར་དེའི་འབྲས་བུ་དུ་བ་ཡིན་པའི་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པས་ན། རྟགས་སྦྱོར་འདི་རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་མཚན་གཞི་རུ་བཞག་པའང་དོན་དང་མཐུན། དབྱེ་བ་གསུམ་པ"རྒྱུ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དོན་ནི། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གང་ཞིགདེ་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལ་རང་གི་རྒྱུ་སྤྱི་ཙམ་བཟུང་བ་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་དེ། རྒྱུ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དོན"(9)ཞེས་བཀོད་འདུག་ལ། དེའི་མཚན་གཞི་དཔེ་བརྗོད་དུ། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་བོ་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་བཞག་འདུགསྦྱོར་བ་འདི་མཚན་གཞི་རུ་བཞག་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རེས་འགའ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་བོའི་སྟེང་དུ་རང་རྒྱུ་གང་ཡིན་ངེས་མ་བཟུང་བར་སྤྱི་ཙམ་ནས་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་བ་བཞི་བ"རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་གོ་དོན་ནི། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུབ་རྟགས་ཡང་དག་གང་ཞིགདེ་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལ་རང་གི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་བཟུང་བ་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་དེ། རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དོན"(10)ཡིན་ལ། དེའི་མཚན་གཞི་དཔེ་བརྗོད་དུ། སྔོན་སྣང་དབང་ཤེས་ཆོས་ཅན། རང་གི་དམིགས་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དམིགས་རྐྱེན་མེད་པར་མི་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་བཞག་འདུགསྦྱོར་བ་འདི་མཚན་གཞི་དཔེ་བརྗོད་དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྔོན་སྣང་དབང་ཤེས་རང་གི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་དམིགས་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་སྔོན་པོ་མེད་ན་མི་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཙ་ན་སྔོན་སྣང་དབང་ཤེས་རང་གི་དམིགས་རྐྱེན་དང་བཅས་པར་བསྒྲུབས་པས། སྦྱོར་བ་འདི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞི་རུ་སོང་ཡོད། དབྱེ་བ་ལྔ་བ"རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དོན་ནི། དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གང་ཞིགདེ་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལ་རང་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་རག་ལས་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་དེ། རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དོན་ཡིན"(11)ཞེས་བཀོད་འདུགདེའི་མཚན་གཞི་དཔེ་བརྗོད་དུ། ཁ་ནང་བུ་རམ་གོང་བུའི་སྟེང་ན་ཆོས་ཅན། བུ་རོ་སྔ་མས་བུར་གཟུགས་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དེ། བུ་རོ་ད་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་འཇོག་ལ། རྟགས་སྦྱོར་འདི་བཞག་པར་ཡང་སྔ་མ་དག་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་བུ་རོ་ད་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་བུ་རོ་སྔ་མ་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དངོས་པའི་ཆོས་རོ་སྔ་མའི་གཟུགས་ད་ལྟ་བ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཁ་ནང་བུ་རམ་གོང་བུའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པར་དཔོག་པའི་ཆ་ནས་རྟགས་སྦྱོར་འདི་ནི་རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞི་རུ་འགྲོའོ། །\nགོང་དུ་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དབྱེ་བ་ལྔའི་གོ་དོན་ལ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་སྟེ་རྟགས་སྦྱོར་དང་སྦྲགས་ཏེ་རེ་རེ་ནས་རགས་ཙམ་བཤད་ཟིན་ལ། ཞོར་དུ་མཚན་གཞི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་གོ་དོན་དང་ཇི་ལྟར་འཕྲོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཟུར་ཙམ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཟིན། ཡིན་ཡང་། བློ་སེམས་ཞིབ་མོར་གནས་ཏེ་མནོ་བསམ་རེ་བཏང་ན། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་དབྱེ་བའི་ཐད་ལ་ཧ་མི་གོ་བ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་མི་ཤེས་པའི་དོགས་གནད་ཅིག་མཆིས་ཏེ། རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ནི་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་གང་དེའི་དངོས་རྒྱུ་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སུ་བཀོད་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་དེས་རང་གི་དངོས་རྒྱུ་སྒྲུབ་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། ཕྱི་མའི་དབྱེ་བ་བཞི་ཡི་གོ་དོན་ཡང་འདི་དང་འདྲ་བར་འགྲེལ་ཐུབ་སྟེ། དཔེར་ན། དབྱེ་བ་གཉིས་པ་རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་མཚན་གཞི་སྟེ། བར་སྣང་གི་དུ་བ་སྔོ་ལོང་བོ་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུ་མེ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། དུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་ལ་མཚོན་ནའང་། དུ་བ་ཡིན་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བར་སྣང་གི་དུ་བ་སྔོ་ལོང་བོ་དེ་རང་རྒྱུ་སྔ་མ་མེ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་སྦྱོར་ཞིག་རེད་ལ། རང་རྒྱུ་མེ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་དེ་ཡང་དུ་བའི་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་པས། རྟགས་སྦྱོར་འདི་ཡང་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞི་དཔེ་བརྗོད་དུ་བཞག་ཀྱང་འགལ་བའི་རྒྱུ་རུ་མི་འགྲོ་སྙམ། དེ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞི་རྟགས་སྦྱོར་ཏེ། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་བོ་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་ལ་མཚོན་ནའང་རང་རྒྱུ་གང་ཡིན་ངེས་མ་བཟུང་བ་མ་གཏོགས། རང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ནི་རེས་འགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡི་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བ་འདི་ཡང་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་གོ་དོན་དང་མཐུན། འོག་མའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཏེ་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་དང་། རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱང་གོང་མ་དག་དང་འདྲ་བར་རིགས་བསྒྲེས་ཆོགགཞན་ཡང་། དབྱེ་བ་བཞི་བ་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ནི་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལ་རང་གི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་བཟུང་བ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་ན། རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་གཞི་སྦྱོར་བ་སྟེ། དུ་ལྡན་གྱི་ལ་ལ་ཆོས་ཅན། དུ་བ་ཡོད་དེ། མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་ལ་མཚོན་ནའང་། རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་དུ་བ་དེ་རྒྱུ་མེ་མེད་ན་མི་སྐྱེ་བས་མེ་དེ་ཡང་དུ་བའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་ལ། རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྦྱོར་བ་འདི་ཡང་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྦྱོར་བར་བཞག་ཆོག་པར་སྣང་། སྤྱིར་དབྱེ་གཞི་གཅིག་ལ་དབྱེ་སྒོ་མི་འདྲ་བའི་དབྱེ་བ་དུ་མ་དགར་བའི་ཚེ་ན། དབྱེ་བ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་བར་མི་མཐུན་པའི་ཆ་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་དབྱེ་དགོས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཕན་ཚུན་བར་འགལ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། གོང་དུ་བཀོད་པའི་དབྱེ་ཞིབ་ལས་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་མཚན་གཞི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་བར་མཐུན་པའི་ཆ་མང་དུ་འདུག་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་ཐུབ་པས། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་ཕྱེ་བའི་ཐད་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་མི་ཤེས་པས་མག་མོག་གི་ཚུལ་དུ་གནས་པའི་ཆ་ཞིག་འདུགདེར་མ་ཟད། ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་ཕལ་མོ་ཆེ་རུའང་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་ཡོད་པ་རེ་རེ་ནས་བསྟན་པ་ལས་དེ་ལྟར་དབྱེ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བོ་ཞིག་བཀོད་མེད་པས། དབྱེ་བ་ལྔ་རུ་དབྱེ་དགོས་པའི་དབྱེ་ཚུལ་ལམ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཐད་ལ་དོགས་གནད་ཅིག་མི་འགོད་རང་འགོད་དུ་གྱུར་ཏོ། །\nགོང་གི་དོན་ཚན་དུ་དོགས་གནད་བཀོད་པ་ཇི་བཞིན། རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་དང་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་སོགས་ཀྱང་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་སོང་ཡོད་པ་དང་། གཞན་རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་སོང་ཡོད་ཙ་ན། དེ་དག་ཕན་ཚུན་བར་ཕར་བསྲེས་ཚུར་བསྲེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་ཡོད་པས། ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་རུ་ཕྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་ཆེན་པོ་མེད་སྙམ་པའི་བློ་མི་སྐྱེས་པའི་ངེས་པ་མེད་མོད། སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་པའི་རིགས་པའི་བརྒལ་བརྟགས་ཧ་ཅང་ཟབ་ཅིང་བརླིང་ཕྱིར་འདི་འདྲའི་གནད་དོན་སླ་མོ་ཞིག་ལ་བྱིས་བློའི་ནོར་འཁྲུལ་ནི་བཟོ་མི་སྲིད་སྙམ་ལ། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་རུ་དབྱེ་བར་དེ་འབྲེལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ནི་འགོད་དུ་ཡོད་ངེས། དོགས་གནད་འདིའི་ཐད་ལ། 《ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྒྱན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ》དུ"འདི་དག་ཀྱང་ཕྱི་རྒོལ་གྱི་ཤེས་འདོད་དང་སྔ་རྒོལ་གྱི་དཔག་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་རྟགས་ཀྱི་འགོད་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཤེས་འདོད་དང་དཔག་འདོད་ཀྱིས་རྟགས་ཀྱི་འགོད་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར། "(12)ཞེས་གསལ་བཤད་མཛད་འདུགམདོར་དེད་ན་རྩོད་པའི་གང་ཟག་སྔ་རྒོལ་དང་ཕྱི་རྒོལ་གཉིས་རྩོད་གཞི་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ན། ཕྱི་རྒོལ་གྱི་ཤེས་འདོད་དང་སྔ་རྒོལ་གྱི་དཔག་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དང་བསྟུན་པའི་རྟགས་སུ་འགོད་ཚུལ་ཡང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་དང་། ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་བོ་དེ་དག་ཀྱང་རྟགས་སུ་འགོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ནས་དབྱེ་བ་སོ་སོར་དགར་བ་མངོན་གསལ་རེད། ཡང་གཅིག་བཤད་ན་རྟགས་ཡང་དག་ཅིག་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ནས་དབྱེ་བ་ལྔ་རུ་དབྱེ་བ་རེད། དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དབྱེ་བ་ལྔའི་མཚན་གཞི་སྦྱོར་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ་སྨྲས་ན། རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྦྱོར་བས་རྟགས་དུ་བ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་དངོས་རྒྱུ་མེ་སྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད་ལ། རྟགས་སྦྱོར་འདི་ཡང་ཕྱི་རྒོལ་དང་སྔ་རྒོལ་གྱིས་དུ་ལྡན་ལ་ལ་དུ་བའི་དངོས་རྒྱུ་མེ་ཡོད་མེད་ཤེས་འདོད་དང་དཔག་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་དངོས་རྒྱུ་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་ཚུལ་འདི་བྱུང་བ་རེད། "རྩ་བ་ལས། རྒྱུ་ལ་རང་བཞིན་ཇི་སྙེད་ཅིག། མེད་ན་མི་འབྱུང་འབྲས་བུ་ནི། ། གཏན་ཚུགས། ། ཞེས་གསུངས། དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དགོས་པ་ནི། བརྡ་སྤྲོད་པ་སོགས་ཀྱིས་མེ་མེད་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་བོར་དུ་བ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་འགོག་ནུས་པ་དང་འགོག་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན"(13)ཞེས་པ་ལས། རྒྱུ་དངོས་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྒྲུབ་ཚུལ་འདིའི་བྱུང་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་དེ་སེལ་ཆེད་ཡིན་པ་གསལ་བོར་བསྟན་འདུགདེ་བཞིན་རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་རྟགས་སྦྱོར་གྱིས་ཀྱང་རང་རྒྱུ་སྔ་མ་མེ་སྔོན་དུ་སོང་ཡོད་མེད་སྒྲུབ་པ་ལ། ཕྱི་རྒོལ་དང་སྔ་རྒོལ་གཉིས་ཀྱང་རང་རྒྱུ་མེ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཐད་ལ་ཤེས་འདོད་དང་དཔག་འདོད་ཡོད་པའི་དབང་གིས། རྒྱུ་སྔོན་སོང་སྒྲུབ་པའི་སྒྲུབ་ཚུལ་འདི་བྱུང་བ་རེད། འདིར"དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་དུ་འདོད་པའི་རང་སྡེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་སྡེ་གྲངས་ཅན་པ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུ་དུས་སུ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་གཙོ་བོར་འགོག་པའི་ཆེད་དུ་བཀོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར"(14)ཞེས་གསུངས་ཡོད་པས། རྒྱུ་སྔོན་དུ་སོང་བ་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྒྲུབ་ཚུལ་འདི་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་དུ་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་དེ་དགག་ཆེད་བྱུང་བ་ཤེས་ཐུབ། རྒྱུ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་བོ་ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་ཡང་སྒྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་རྒྱུ་སྤྱི་ཙམ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ། སྒྲུབ་ཚུལ་འདི་ཡང་སྔ་རྒོལ་དང་ཕྱི་རྒོལ་གྱི་དཔག་འདོད་དང་ཤེས་འདོད་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། འདིའི"དགོས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པའི་རྒྱང་འཕེན་པའི་ལོག་རྟོག་སོགས་གཙོ་བོར་འགོག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན"ཞེས་པ་ལས། སྒྲུབ་ཚུལ་འདིའི་བྱུང་བ་ཡང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་འགོག་ཆེད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། ཕྱི་མའི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཏེ་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གིས་རང་གི་དམིགས་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་མི་སྲིད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒྲུབ་ཚུལ་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གིས་བུ་རོ་ད་ལྟ་བ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ནི་བུ་རོ་སྔ་མ་ཡིན་ལ། དེའི་ཆོས་རོ་སྔ་མས་གཟུགས་ད་ལྟ་བ་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཁ་ནང་བུ་རམ་གོང་བུའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པར་དཔོག་པའི་ཆ་ནས་རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་སྒྲུབ་ཚུལ་འདི་བྱུང་། "འདི་དང་སྔ་མ་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་འགོག་པའི་ཆེད་ཡིན་པ་དང་པོ་མཚུངས་སོ"(15)ཞེས་འདི་གཉིས་ཀྱང་སྔ་རྒོལ་དང་ཕྱི་རྒོལ་གྱིས་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་མིན་ཤེས་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་རྒྱུ་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་དང་རྒྱུ་ཆོས་རྗེས་དཔོག་གི་འབྲས་རྟགས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ། མདོར་ན། ཕྱི་རྒོལ་གྱི་ཤེས་འདོད་དང་སྔ་རྒོལ་གྱི་དཔག་འདོད་ཀྱིས་རྟགས་སུ་བཀོད་པས་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བའང་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྱུང་བ་རེད། ད་ནི་གོང་དུ་བཀོད་པའི་དོགས་གནད་ཀྱི་ཆ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་ཐུབ་པར་བྱུང་སྟེ། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་རུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་དབྱེ་ཚུལ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ཚུལ་དང་སྦྱོར་བ་འགོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ནས་དབྱེ་བ་དེའོ། །\nད་རུང་འདིར་གླེང་འོས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། 《ཚད་པ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྒྱན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ》དུ"འབྲས་རྟགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་འགོད་ཚུལ་ནི་རིགས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་འདི་དག་ཏུ་གྲངས་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། མྱུ་གུ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་དགོས་ཏེ། ཁྱོད་རང་གི་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་གྲངས་མ་ཚང་ན་མི་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཅེས་བཀོད་པ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འབྲས་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཐ་སྙད་མ་གཏོགས་དོན་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན"(16)ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར། 《ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་དོན་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཐེམ་སྐས》སུ་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་རུ་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་ཤུགས་སུ་བསྟན་ཡོད་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན། མྱུ་གུ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་དགོས་ཏེ། ཁྱོད་རང་གི་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་གཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་གྲངས་མ་ཚང་ན་མི་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་སྦྱོར་འདི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲས་རྟགས་སུ་སོང་ཡོད་ལ། བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ཚུལ་ལམ་རྟགས་སྦྱོར་འགོད་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་འདི་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་དང་མི་འདྲ་བས་འདི་ཡང་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་རུ་བཞག་ཆོག་པར་སྣང་ལ། དེར་མ་ཟད། ཕྱི་རྒོལ་དང་སྔ་རྒོལ་གྱི་ཤེས་འདོད་དང་དཔག་འདོད་ཀྱིས་རྟགས་ཀྱི་འགོད་ཚུལ་མཐའ་ཡས་པ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས། དེ་འབྲེལ་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ཚུལ་ཡང་ཅི་རིགས་ཤིག་ཡོད་སྲིད་པས། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་ནང་གསེས་དབྱེ་བར་ཡང་ལྔའམ་དྲུག་ཏུ་ངེས་པའི་མ་ཁྱབ་ཅིང་མང་དུ་ཡོད་ཆོག་སྟེ། སྒྲུབ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དབྱེ་བའང་དེ་ཙམ་ཡོད་ཆོག་ལ། དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྟགས་ཀྱི་འགོད་ཚུལ་ཙམ་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཐ་སྙད་པའི་དབང་དུ་དབྱེ་བ་ཕྱེ་བ་ལས་དོན་གྱི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་དགོས་སོ། །\nའབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་དེའི་སྦྱོར་བ། གཞན་དེའི་དབྱེ་བ་དང་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་སྦྱོར་བ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་རགས་ཙམ་བྱས་པ་ལས། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་འབྲས་བུ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྒྱུ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་གྱི་སྟེང་དུ་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་དཔག་གི་རིགས་པ་ཡང་དག་ཅིག་ཡིན་ལ། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དང་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་བར་དངོས་རྒྱུ་དངོས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་རྣམ་གཞག་གྲུབ་ཡོད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་ཐུབ་ལ། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་དབྱེ་བ་ལྔ་བོ་ཡང་རྟགས་སུ་འགོད་ཚུལ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ཚུལ་ཙམ་མི་འདྲ་ན་ཡང་གཙོ་བོ་རྒོལ་བའི་ཤེས་འདོད་དང་དཔག་འདོད་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྱུང་བ་ཤེས་ཐུབ། སྤྱིར་འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་སོ་སོ་གང་ཡིན་པ་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་དག་ཏུ་རེ་རེ་ནས་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད་པས་ན། རང་བློ་དམན་པ་ཞིག་ལ་སྔ་མ་དག་གིས་བསྟན་མེད་པའི་ལྟ་ཚུལ་གསར་བ་ཞིག་བརྗོད་དུ་མེད་མོད། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ངེས་ཟིན་ཟབ་མོ་ཞིག་ཐོབ་པར་དེ་སྦྱོར་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ན་རྟོགས་སླ་བར་འདོད་ལ། དེར་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ལྔ་ཕྱེ་བར་ཡང་དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་དཔྱད་གཞི་རུ་བཟུང་བའི་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་དག་ཏུ་དེ་ལྟར་དབྱེ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཀོད་མེད་པས། ཐོག་མར་དོགས་གནད་བཀོད་པ་དང་རྗེས་སུ་དོགས་གནད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ན། དབྱེ་བ་དབྱེ་ཚུལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་ཡང་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ་པས། འབྲས་རྟགས་ཡང་དག་གི་ཐད་ལ་ངོས་ཟིན་ཟབ་མོ་ཞིག་ཐོབ་སྲིད་སྙམ་སྟེ་དཔྱད་པ་ཐུང་ངུ་འདི་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་བ་ཡིན།\n(1)ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ། རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ། [M] ལན་གྲུ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005.6 P310\n(2)བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས། ཚད་མ་རིག་པའི་སྤྱི་དོན། [M] ཟི་ལིང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1998.8 P492\n(3)ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ། རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ། [M] ལན་གྲུཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005.6 P310\n(4)ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་བྱམས་པ་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད། 《དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་གནས་ཀྱི་བཅའ་ཡིག》[O](རྭ་རྒྱ་དགོན་པའི་པར། ) P33\n(5)ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ། རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ། [M]ལན་གྲུ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005.6 P311\n(6)འོད་ཟེར་རྒྱ་མཚོ། ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་དོན་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཐེམ་སྐས། [M]ལན་གྲུ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009.4 P89\n(7)འོད་ཟེར་རྒྱ་མཚོ། ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་དོན་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཐེམ་སྐས། [M]ལན་གྲུ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009.4 P89\n(9)འོད་ཟེར་རྒྱ་མཚོ། ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་དོན་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཐེམ་སྐས། [M]ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009.4 P90\n(12)མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྒྱན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ། [M] པེ་ཅིང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984.10 P281\n(13)འོད་ཟེར་རྒྱ་མཚོ། ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་དོན་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཐེམ་སྐས། [M] ལན་གྲུ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009.4 P89\n(15) གོང་དང་མཚུངས། P90\n(16)མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྒྱན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ། [M] པེ་ཅིང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984.10 P281\nམཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྒྱན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ། [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984.10.\n སེ་ར་རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན། སེ་ར་རྗེ་བཙུན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་འགྲེལ་མཐའ་དཔྱོད་བཞུགས་སོ། ། [M] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006.7\n ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་པ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ། རིགས་ལམ་འཕྲུལ་ལྡེ། [M]ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005.6.\nའོད་ཟེར་རྒྱ་མཚོ། ཚད་མ་མདོ་དང་སྡེ་བདུན་གྱི་གཞུང་དོན་ཡངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་གསེར་གྱི་ཐེམ་སྐས། [M] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009.4.\n བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས། ཚད་མ་རིག་པའི་སྤྱི་དོན། [M] ཟི་ལིང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1998.8.\nཆུ་སྐྱེས་དགེ་འདུན་བསམ་གཏན། ཚད་མའི་དགོངས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གཏན་ཚིགས་དུས་ཀྱི་སྒྲོན་མེ། [M]ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1995.3\n དགེ་འདུན་རབ་རྒྱས། ཚད་མ་རིག་པའི་དོན་བསྡུས་ཕྱོགས་གླང་དགོངས་རྒྱན། རྟགས་རིགས། [M] སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011.10\nརྟ་མཆོག་རྒྱལ། རྟགས་རིགས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རོབ་ཙམ་དཔྱད་པ་བློ་གསར་ཡིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན། [A] བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། དེབ་གསུམ་པ། [C] ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992.11


སྤེལ་དུས 2019-12-19 ཡོང་ཁུངས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། རྩོམ་པ་པོ། བསོད་ནམས་དོན་གྲུབ།\n［ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] རྩོམ་འདིར་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་དག་གི་ཞིབ་འཇུག་གནང་བའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་ཀྱག་ཀྱོག་གི་མི་ཚེ་ཐུང་ངུའི་ཁྲོད་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མའི་ས་ཁུལ་དུ་ཡུལ་དངོས་རྟོག་དཔྱོད་དུ་བསྐྱོད་དེ། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱེད་ཐབས་སོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས། འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་སོ་སོའི་ཡི་གེའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་སྐད་ཁྱིམ། སྒོས་སུ་བོད་ཡིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ ཏུང་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་། བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ། རྒྱལ་ཕྱིའི་སྐད་བརྡའི་བར་དང་སཾ་བོད་སྐད་བརྡའི་བར་སོགས་ལ་ཞིབ་བསྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་དཔྱད་འབྲས་སྔ་ན་མེད་པ་བླངས་ཡོད་པ་དེ་དག་གཙོ་བྱས་ནས་དབྱེ་ཞིབ་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད།\n［བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] དགེ་ཆོས། སྐད་བརྡ་རིག་པ། མཛད་རྗེས། དཔྱད་འབྲས།\nམིག་སྔར་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁམས་སུ་དགེ་ཆོས་ལགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་འབྲས་ནི་ཆར་ཤུལ་གྱི་ཤ་མོ་བརྡོལ་བ་ཇི་བཞིན་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་དེ། དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། རྣམ་ཐར། དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་《ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་》དང་《རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་》དང་ཁོང་གི་སྙན་ངག་གི་སྐོར་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་དཔྱད་འབྲས་ཀྱང་གཡུར་དུ་ཟ་བ་བླངས་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་སྤྱི་ལོ་1972ལོར་རྒན་པོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་《མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་》དང་།① སྤྱི་ལོ་1983ལོར་རྟོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱི་《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་》 དང་སྤྱི་ལོ་1999ལོར་རྟོར་གཙང་འཇིགས་མེད་ཀྱི་《དྲང་བདེན་གྱིས་བསླུས་པའི་སློང་མོ་བ་》ཞེས་པ་སོགས་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ནས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་ཀྱག་ཀྱོག་གི་མི་ཚེའི་བཞུད་ལམ་དང་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་སོགས་ལ་སྤྱི་སྡོམ་བྱས་ཡོད་ལ། སྤྱི་ལོ་1988ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ཆེས་ཐོག་མར་《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》པར་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་།② སྤྱི་ལོ་1990ལོར་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་》པོད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་པར་སྐྲུན་མཛད་ནས་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད།③ སྤྱི་ལོ་1997ལོར་རེབ་གོང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་གྱིས་《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་》④ཞེས་པའི་དེབ་ཅིག་བརྩམས་ནས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་མི་ཚེ་ལ་ཅུང་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པས་སྤྱི་སྡོམ་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། བོད་ཡིག་གི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དཀོན་གྲས་སྐོར་ཞིག་བཀོད་ཡོད་ལ། ཡུལ་དངོས་རྟོག་དཔྱོད་ལས་བྱུང་བའི་ངག་ཐོག་གི་དཔྱད་ཡིག་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ནས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་ཁྱད་མཚར་བའི་མི་ཚེ་བཞེངས་བཀོད་བྱས་ཏེ་ཁོའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་རྣམས་གཟིགས་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་ལམ་དུ་ཕུལ་ཡོད། རྒྱལ་ཕྱིའི་མཁས་པའི་ཁྲོད་དུ་ར་ཧུ་ལ་སཾཀི་རྟི་ཡན་(Rahul sankrityayan 1893- 1963)དང་འཇར་པན་པ་ཁེ་མུའུ་ར་ཧེ་ས་འོ།(Hisao Kimura 1922-1989)ཧྥ་རན་སིའི་མེ་ཁི་ཐང་ན།(Ariane Macdonld1938-- ) ཨ་རི་བ་མེ་ཨེར་སི་ཐན་(M་ C .Goldstein)སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་ཆོས་ལགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་དཔྱད་འབྲས་ཀྱང་མང་པོ་པར་དུ་བསྐྲུན་ཡོད་ལ། ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་སྔོན་དུ་རྒྱལ་ནང་དུ་ཏུའུ་ཡུང་པིན་(杜永彬)⑤དང་རྒྱལ་ཕྱིའི་ཧེ་ཏི་(Heathe stoddard)⑥སོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ནི་དགེ་ཆོས་ལགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཁྲོད་དུ་འཛམ་གླིང་གི་སྔོན་གྲས་སུ་སླེབས་ཡོད། བྱེ་བྲག་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ངོས་ཐད་ནས་ཏུང་ཡུང་པིན་དང་པདྨ་ལྷུན་གྲུབ⑦སོགས་ཀྱིས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་དཔྱད་འབྲས་ཐར་ཐོར་ཙམ་རང་རང་གི་དཔྱད་འབྲས་ཁྲོད་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་ལས་གཞན་ཆ་ཡོངས་ནས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་རིག་པར་བཞག་པའི་མཛད་རྗེས་དང་དཔྱད་འབྲས་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ལ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ནི་སྐད་རིགས་སྣ་མང་ལ་མཁས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཁོ་རང་རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཇི། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད། རྒྱ་གར་སྐད་དང་པ་ལིས་སྐད་སོགས་སྐད་རིགས་བཅུ་གསུམ་ལྷག་ལ་མཁས་ཤིང་། ཁོའི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་བརྩམས་ཆོས་སྐོར་ལ། ཡུལ་སོ་སོའི་སྐད་དང་ཡི་གེ བོད་ཡིག་གི་སྒྲ་སྦྱོར། དབུ་ཅན་ལས་དབུ་མེད་རང་བྱུང་དུ་གྲུབ་པ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་བརྡར་ཞིབ་འཇུག བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད། ལེགས་སྦྱར་བང་མཛོད། དགེ་བཤེས་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཚིག་མཛོད་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་ཞིབ་འཇུག་དང་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་སོགས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དཔྱད་འབྲས་མང་པོ་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་ཁོ་རང་རྒྱ་གར་དུ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་དབྱིན་ཇིའི་གོང་མ་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་རྒྱ་གར་དུ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཞིབ་འཇུག་ཁང་བཙུགས་ཡོད་པའི་ནང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་བ་དང་། ཨུ་རུ་སིའི་སྐད་བརྡ་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཆོའོ་ཀྲི་རོ་རིག(Reorge Roerich 1902 1961)ལ་རོགས་རམ་བྱས་ནས་ཨ་མདོའི་བོད་སྐད་ཞིབ་འཇུག་ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་བརྩམས་གྲུབ་གནང་ལ། ཁོས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྒྲ་རིག་པའི་རིག་གཞུང་གི་སྒྲོམ་གཞི་བརྟོལ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་བྱེད་ཐབས་བེད་སྤྱད་ནས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། སྒྲ་གདངས། ཡུལ་སྐད་སོགས་ལ་སྔ་ན་མེད་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་མ་ཟད། ད་དུང་གནའ་བོའི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དང་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་། རྒྱལ་ཕྱིའི་སྐད་བརྡར་ཞིབ་བསྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་དཔྱད་འབྲས་མི་དམན་པ་བླངས་ཡོད་པ་རེད།\nདགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་》ཞེས་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་སྔོན་ནས་ད་ལྟའི་བར་ཡུལ་སོ་སོའི་ཡིག་རིགས⑧ཞེས་པ་བཀོད་ཡོད་ལ། ལེའུ་འདིའི་ནང་དུ་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་འགོ་བརྩམས་པ་ན་སྔོན་གྱི་མི་རྣམས་ཐོག་མར་རི་མོ་བྲི་བའི་ལས་བྱས་ཏེ་རིམ་གྱིས་ཡི་གེ་བྱུང་བར་མངོན་ཟེར། འཛམ་གླིང་གི་ཡིག་རིགས་སོ་སོའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་རིགས་དབྱེ་ལའང་ཞིབ་འཇུག་དང་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་ཡོད། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཡི་གེའི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་གཅིག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཡི་གེའི་གཟུགས་དང་། གཉིས་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བྱས་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཡི་གེའི་གཟུགས་ནི་དབྱངས་གསལ་སོགས་ཕྱི་མོ་ཉུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་བསྡུས་བ་མེད་ཅིང་། བརྗོད་བ་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རེ་རེ་བཞིན་ཡིག་འབྲུ་རེ་བཅོས་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་དར་བའི་འགོ་བཙུགས་པར་མངོན་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ནུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་རྒྱུན་རིང་པོའི་བར་བྱུང་བ་ནི། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཨེ་རྗིབ་རྣམས་དང་། ཤར་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེ་ཡིན་ནོ།། དེ་ལ་རྒྱ་ནག་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་ད་དུང་ཡང་སྔར་གྱི་རང་བྱུང་ཡི་གེའི་རྒྱུད་པ་ཡིན་པས་དབྱངས་གསལ་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་ཉུང་ངུར་བསྡུས་པ་མེད་དོ།། ཨེ་རྗིབ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡང་རིམ་གྱིས་གཟུགས་འགྱུར་ནས་ཁ་རོ་ཥ་ཊའི་ཡི་གེ་དང་། དེ་ཡང་འགྱུར་ནས་ཨུ་རུ་སུའི་ཡི་གེ་བྱུང་ལ། ད་དུང་ཧེ་ཙི⑨རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་འདི་ཡིན་ཀྱང་། ཕྱིས་ཙ་ན་ཕྱི་མོ་ལ་བསྡུས་པས་ད་ལྟ་རྩ་བ་ཙམ་ལས་ཉིས་སྦྲེལ་སུམ་སྦྲེལ་བྱས་ཏེ་རང་རེ་བཞིན་ཀློག་པ་ཡིན་ནོ།། རྒྱ་གར་ནུབ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེར་ལ་ནང་གསེས་ཁྱད་ཅུང་རེ་མ་གཏོགས་ཡིག་གཟུགས་འདི་རང་ཡིན་ལ། ཨོ་རྒྱན་ཀྱང་སྔོན་ཁ་རོ་ཥ་ཊའི་ཡི་གེ་བྲི་བས་ལོ་པཎ་ཐང་ཡིག་གི་མཇུག་ཏུ་ཨོ་རྒྱན་གྱི་ཡི་གེའི་ཉའི་སྒལ་པ་འདྲ་བ་བྲིས་པ་ལ་ཞེས་དང་ཡང་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མི་རྣམས་ཕོ་ཉ་གཏོང་བ་སོགས་བྱེད་པ་ན། གང་མཁོ་བའི་ཡོ་བྱད་གྲི་དང་སྣམ་བུ་བུམ་པ་ལ་གཟུགས་རིས་དངོས་བྲིས་ནས་གཏོང་བ་ཡིན་ལ། རིམ་གྱིས་ལག་མི་བདེ་བ་དག་གིས་བྲིས་པའོ།། མགྱོགས་པོར་བྲིས་པའི་དབང་གིས་སྔར་གྱི་གྲི་དང་སྣམ་བུ། བུམ་པ་གསུམ་འགྱུར་ནས་ཡི་གེའི་གཟུགས་བྱུང་བའོ།། རྒྱ་ནག་པའི་སྔོན་གྱི་ཡི་གེ་ཡང་གཟུགས་དངོས་སུ་བྲིས་ཡོད་པ་དཔེ་རིས་ལྟར་ལ། ཨེ་རྗིབ་རྣམས་ཀྱི་རོ་སྒྲོམ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སོང་བ་དག་གི་སྟེང་ལ་བྱ་དང་། མིག་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་རིས་རྣམས་བྲིས་ཤིང་། རེ་རེ་བཞིན་ཚོན་གྱིས་སྤྲས་པ་སོགས་བྱས་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཡི་གེ་ཡིན་ལ་ཀློག་ཀྱང་ནུས་ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཡི་གེའི་རིགས་ནི་གནའ་བོའི་ཨེ་རྗིབ་དང་ཤར་གྱི་རྒྱ་ནག་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་འདིའི་ཁུངས་སུ་གཏོགས་པ་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་དུང་གནའ་བོའི་ཨེ་རྗིབ་ཀྱི་ཡི་གེ་ལས་ཁ་རོ་ཥཊའི་ཡི་གེ་དང་ཨུ་རུ་སུའི་ཡི་གེ་སོགས་བྱུང་སྟེ། ད་ལྟའི་ཧེ་ཙི་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀྱང་འདི་ལས་མཆེད་པ་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་ལ། ཕྱིས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་དེའི་རིགས་ཕྱི་མོ་ལ་བསྡུས་པས་སྦྱོར་ཀློག་ཡི་གེ་རུ་གྱུར་བ་སོགས་གསལ་བོར་གསུངས་ཡོད། རྒྱ་གར་ནུབ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་ཆེར་གྱི་ཡི་གེ་དང་། ཨོ་རྒྱན་གྱི་ཡི་གེ་སོགས་ཀྱང་འདིར་གཏོགས་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཡོ་བྱད་གྲི་དང་སྣམ་བུ། བུམ་པ། སོགས་ཀྱི་གཟུགས་རིས་དངོས་སུ་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད་། ད་དུང་ཨེ་རྗིབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་སྒྲོམ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སོང་བ་དག་གི་སྟེང་དུ་བཀོད་ཡོད་པའི་གཟུགས་རིས་རྣམས་དངོས་སུ་བཀོད་ནས་བདེན་དཔང་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།\nམཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བྱས་པའི་ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་མཁོ་བ་རྣམས་ཟུར་དུ་བསྡུས་ནས་ཡི་གེ་བྱས་པ་ནི་མཁས་པ་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱིས་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིག་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་བགྲང་བྱ་དེ་དག་ཡིན་ཅིང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཕལ་ཆེར་གྱི་དང་པོའི་ཕྱི་མོའམ་འབྱུང་ཁུངས་ནི་སྟོན་པའི་སྐུ་དུས་རྩ་ན་བྱུང་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་འདི་ཡིན་པར་མཐོང་ལ། འདི་ལ་དེང་སང་བྲམ་ཟེའི་ཡི་གེའམ་ཚངས་པའི་ཡི་གེ་འབོད་དོ།། དེ་ལས་རིམ་གྱིས་ཡལྦནའི་ཡི་གེ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་རོ་མན་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ཡང་བྲམ་ཟེའི་ཡི་གེ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འདྲ་བ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཡིག་རིགས་དེ་དག་ནི་སྟོན་པ་སྐུ་བཞུགས་དུས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་བྱུང་བ་དང་། ཡིག་རིགས་དེ་དག་གི་ཕྱི་མོའམ་འབྱུང་ཁུངས་ནི་དེང་སང་བྲམ་ཟེ་ཡི་གེར་འབོད་པའམ་ཚངས་བར་ཡི་གེ་འབོད་པ་དེ་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ལ། བྲམ་ཟེ་ཡི་གེ་ལས་ཡལྦནའི་ཡི་གེ་བྱུང་ལ། དེ་ལས་རོ་མན་སོགས་ཀྱི་ཡི་གེར་འཕེལ་བས་དེང་གི་འཇར་མན་པའི་ཡི་གེ་དང་ཨུ་རུ་སུའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཁུངས་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད། དབྱངས་གསལ་བསྡུ་ལུགས( 元音字母和辅音字母的归纳)ཀྱི་ཆ་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལྟ་བུའི་གཙང་སང་བ་སུ་ལའང་མི་སྣང་ལ། བོད་དང་འབར་མ། སིངྒ་ལའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེ་འང་འདི་ལས་མཆེད་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཁོས་ད་དུང་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཡིག་རིགས་རྒྱ་ཡིག་དང་ཧེ་ཙིའི་ཡི་གེ་བསལ་བའི་ལྷག་མའི་ཡིག་རིགས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་གཅིག་ཏུ་ངོས་བཟུང་ཡོད་ལ། འཛམ་གླིང་གི་ཡིག་རིགས་དག་གི་ཁུངས་ལ་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ནས་དེ་དག་གི་ཁུངས་ནི་མི་རིགས་སོ་སོ་ལ་ཡོད་པའི་ལྷ་སྒྲུང་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ལྷ་གོང་མའམ་ཡང་ན་གྱད་མི་ཞིག་གིས་གསར་གཏོད་མཛད་པའི་སྐོར་ལ་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པར་ཁོ་རང་དངོས་སུ་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་པ་དང་བསྟུན་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་དང་ལྷག་པར་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་སྐོར་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཡིག་རིགས་དག་གི་ཁུངས་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཚུལ་དེ་ནི་དེང་གི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་དབྱེ་ཚུལ་དང་ཡང་ཧ་ཅང་མཐུན་ལ། དེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ནའང་། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ནི་ཧིན་ཡོབ་སྐད་རྒྱུད་(印欧语系)དུ་གཏོགས་ལ། དེང་གི་དུས་ཀྱི་ཡོབ་རོབ་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ནས་འགོ་བཟུང་སྟེ་ཧིན་ཡོབ་སྐད་རྒྱུད་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཁས་བླངས་ལ། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དང་གནའ་བོའི་ཡོ་རོབ་ཀྱི་སྐད་བརྡ་ནི་ཧ་ཅང་འདྲ་མཚུངས་སུ་མཆིས་བ་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཡར་སྔོན་དུ་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་པའི་ཡོབ་རོབ་ཀྱི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་དག་གིས་མཉམ་བཞག་མཛད་དེ། སྤྱི་ལོ་1786ལོར་ལྷང་ག་ལའི་ཨེ་ཤ་ཡའི་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་དབྱིན་ཇི་པ་བིས་ལན་མུའུ་སིས་(Williams Johnes)ཡིས་གནའ་བོའི་འཇར་མན་གྱི་སྐད་དང་ཡོ་རོབ་ཀྱི་དུས་རབས་དཀྱིལ་མའི་སྐད་རིགས་ཁེ་ཨེར་ཐི་སྐད་དང་པར་ཟིག་གི་སྐད་སོགས་ལ་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་མངོན་གསལ་བཏོད་པོས་སྒོས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དང་གནའ་བོའི་ཡོ་རོབ་ཀྱི་སྐད་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཅིག་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད་ལ། སྤྱི་ལོ་1816ལོར་ཧྥི་རན་རྫི་སྦོ་ཕོས་(Franz Bopp)གྱིས་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་བྲིས་ནས་རྩོམ་བྱང་དུ་《སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གནས་གཟུགས་འགྱུར་གྱི་མ་ལག་དང་གྷི་རིགས། ལ་ཏིང་། པར་ཟིག་གི་སྐད་དང་འཇར་མན་སྐད་གྱི་ཞིབ་བསྡུར་》ཞེས་པ་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ལ། དེའི་རྗེས་སུ་ཁོས་མུ་མཐུད་དུ་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པའི་སྒོ་ནས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་མ་ལག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཏེ་གནའ་བོའི་ཡོ་རོབ་ཀྱི་སྐད་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཁུངས་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་དང་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་པས།⑩འདི་དག་ནི་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་སུ་འདུག དེ་ལས་གཞན་ཁོས་ད་དུང་ཡིག་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་ཡུལ་གྲུ་མི་འདྲ་བ་དུ་མའི་ཡི་གེ་བགྲང་བའི་ཁྲོད་དུ་ལྷ་དང་ཀླུ། གནོད་སྦྱིན། དྲི་ཟ།མིའམ་ཅི། ལུས་འཕགས། བ་ལང་སྤྱོད། སྒྲ་མི་སྙན་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བགྲང་བ་དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ན་སྔོན་དར་བའི་ཡུལ་གྲུ་དེ་སྐད་བྱ་བ་དག་གི་ཡི་གེ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། གསུམ་པ། བོད་ཡིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཐད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག\nབོད་ཡིག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཐད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆོས་འབྱུང་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ཕལ་ཆེ་ཤོས་སུ་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་གསར་གཏོད་མཛད་པ་ཡིན་ཞེས་བཀོད་ཡོད་ལ། བཤད་རྒྱུན་ལ་ལར་སྟག་གཟིག་གི་སྤུང་ཡིག་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ཚུལ་སོགས་བཤད་རྒྱུན་སྣ་མང་མཆིས་ཤིང་། དེ་དག་ལས་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་བཟོས་པའི་བཤད་རྒྱུན་དེ་ཡིན། སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་བཟོ་དུས་ཀྱང་ཡིག་གཟུགས་གང་ལ་དཔེ་བྱས་པའི་ཐད་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དང་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་། བརྡ་དག་སྦྱོར་གྱི་བསྟན་བཅོས་སོགས་སུ་བཤད་རྒྱུན་གང་མང་མཆིས་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་བུས་ཁ་ཆེའི་ཡི་གེ་དང་བསྟུན་ནས་བཟོས⑾ཞེས་འདོད། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་བ་ཆེན་མོས་ལཉྫ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་དབུ་ཆེན་དང་ལྦརྟུ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་ཤར་མ་སོགས་བཟོས་བར་འདོད་པ་དང་།⑿ དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས། ནཱ་ག་ར་དང་ཁ་ཆེའི་ཡི་གེ་ལ།། དཔེ་བླངས་སྐུ་མཁར་མ་རུར་ཡིག་གཟུགས་བརྩམས།། ལྷ་ཡིག་ལཉྫ་དཔེ་བྱས་དབུ་ཅན་དང་།། ཀླུ་ཡིག་ལྦརྟུ་ལ་ལྟར་ཟུར་ཅན་བྱས།། ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དང་།⒀ ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཀྱང་ལཉྫ་ལ་བལྟས་ནས་དབུ་ཅན་བྱུང་ཚུལ་དང་། ལྦརྟུ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་ཡི་གེ་ཟུར་ཅན་དུ་བྱས་སོ།⒁ ཞེས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་རྒྱ་གར་གྱི་དབྱངས་གསལ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་བོད་ཡིག་བཟོས་ཚུལ་གྱི་ཐད་ལ་བཀོད་བྲིས་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། དགེ་ཆོས་ལགས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་སོ་སོར་འཁྱམས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་རྡོ་རིང་དང་བྲག་བརྐོས་ཡིག་རིགས་ཀུན་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ཞིབ་མོར་བྱས་མཐར་ཁོས་བཤད་རྒྱུར། ད་ལྟའི་བར་དུ་རང་རེའི་ཀུན་གྱི་བསམ་ངོར་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་དུས་ནས་ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་མཛད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཀུན་ཏུ་རྒྱ་གར་དབུས་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་ལཉྩ་དང་ལྦརྟུའི་གཟུགས་སུ་ཡོད་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ཀྱང་། སྔོན་དང་ཕྱིས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཆེས་རྣམ་པ་མི་མཐུན་པ་སྟོན་པ་དང་། གཔྟའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་རིས་བྲིས་ཡོད་དེ། རྡོ་རིང་གི་ངོས་སུ་སྟོན་པ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་མགངྷའི་ཡི་གེ་དང་། སྟོན་པ་འདས་ནས་མི་རིང་བར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་དང་ཡི་གེ ལཀ་ནེའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་པོ་ཉི་མའི་གོ་ཆའི་རྡོ་རིང་། བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རིང་། སིངྒ་ལའི་ཡི་གེ་སོགས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་དང་ཞིབ་བསྡུར། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་སོགས་ལ་གོ་བསྡུར་བཅས་བྱས་པའི་མཇུག་འབྲས་ནི་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་གཔྟའི་རྒྱལ་པོ་ཁག་གིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་དུས་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ། གཔྟའི་རྒྱལ་པོ་འགའ་ཞིག་གི་ཟངས་ཀྱི་གླེགས་བུ་དང་རྡོ་ཡིག་ཡོད་པ་རྣམས་བོད་ཡིག་དང་ཧ་ཅང་འདྲ་ཆེ་བས། དེ་དུས་རྒྱ་གར་དབུས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་བོད་ཡིག་བཟོས་པ་ཡིན་པ་དང་། གུཔྟའི་ཡི་གེ་དང་བོད་ཡིག་གཉིས་ཡེ་ཁྱད་མི་འདུག་པར་མཚེ་མའི་སྤུན་ཟླ་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། གུཔྟའི་ཡི་གེ་ནི་ན་ག་རའི་ཡི་གེའི་ཐོག་མ་ཡིན་པ་སོགས་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད། འདིའི་ཐད་ནས་འཇར་པན་གྱི་ཡིས་ན་བྷ་(稻叶正就)⒂ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་》ཞེས་པ་ལས་ཀྱང་གུཔྟའི་རྒྱལ་རབས་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཟངས་ཀྱི་གླེགས་བུ་སྐོར་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་ཡི་གེ་དང་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ་སོགས་བོད་ཡིག་དང་ཆ་འདྲ་ལ། ཅུང་ཟད་རྒྱང་ནས་བལྟས་ན་ལག་མི་མཁས་པ་ཞིག་གིས་བོད་ཡིག་བྲིས་པ་བཞིན་ཡོད་པ་ཡི་གེ་གཟུགས་རིས་དང་བཅས་པ་བཀོད་ཡོད་དེ། ཡི་གེ་དེ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་ནས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་ནཱ་ག་རའི་ཡི་གེ་རུ་གྱུར་བ་སོགས་བཤད་ཡོད། ལཉྩ་ནི་གུཔྟ་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་མཇུག་རྒྱལ་པོ་ཤྲིཧརལྦཛྙན་ཀླུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་མཛད་མཁན་དེའི་སྔ་ཕྱི་ཙམ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་པཎ་ཏི་ཏ་རྣམས་ཀྱིས་མཛེས་པར་བཅོས་པའི་ཡི་གེ་ལས་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་ད་དུང་ཡང་གུཔྟའི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་དང་དེ་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བ་ལས་ད་ལྟ་ཡུལ་དབུས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཤས་ཆེར་བྲི་བའི་ན་གརའི་ཡི་གེ་འདི་ཉིད་བྱུང་བ་སོགས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ལཉྩ་ནི་དུས་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ཐུ་མི་ལས་འཕྱིས་ལ་མཛེས་ཆ་བཙལ་བའི་ཡི་གེར་སོང་གཤིས་བྲི་སྟབས་ཀྱང་མི་བདེ་བས་ཁྱབ་དེ་ཙམ་དུ་ཆེ་བ་ཞིག་རྒྱ་གར་རང་དུ་ཡང་མ་བྱུང་བར་མངོན་པས། བོད་ཡིག་གུཔྟའི་ཡི་གེ་ཁོ་ན་དཔེ་བྱས་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་བྱོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་ཀུན་མཁྱེན་བུ་སོགས་ཀྱི་གསུང་ཡང་ལུང་དུ་དྲངས་ནས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང་ཐུ་མིས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོའི་དུས་སུ་རྒྱ་ཡིག་ལ་ཅི་ལྟར་བྲི་བསྣན་མཛད་ཚུལ་ཐད་ལའང་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་བཤད་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་དེ། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་སོགས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་སོགས་ན་རྒྱ་སྐད་ལ་མེད་ཀྱང་བོད་སྐད་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཡི་གེ་སྟོད་དུ་ཅ་ཆ་ཇ་གསུམ་དང་། སྨད་དུ་ཞ་ཟ་འ་གསུམ་ཡི་གེ་དྲུག་གསར་དུ་མཛད་པ་དང་། གསར་དུ་མཛད་དུས་ཀྱང་རྒྱ་སྐད་དུ་ཨེ་ཀ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་གཅིག་གི་མིང་ཡིན་པས་ཅ་ཡིག་དང་། རྒྱ་སྐད་དུ་དྷརྨ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཡིན་པས་ཆ་ཡིག་དང་། རྒྱ་སྐད་དུ་ལོ་ཀ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་ཡིན་པས་ཇ་ཡིག་སྟེ། ཅ་ཆ་ཇ་གསུམ་དང་། རྒྱ་སྐད་དུ་དངྷི་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་ཞོའི་མིང་ཡིན་པས་ཞ་ཡིག་དང་། རྒྱ་སྐད་དུ་བྷཀྟཾ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་ཟས་ཀྱི་མིང་ཡིན་པས་ཟ་ཡིག་དང་། རྒྱ་སྐད་དུ་དུཀྔ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་འོ་མའི་མིང་ཡིན་པས་འ་ཡིག་སྟེ་ཞ་ཟ་འ་གསུམ་སོགས་རྒྱ་གར་ན་མེད་པའི་ཡི་གེ་དྲུག་གསར་དུ་བསྣན་ཚུལ་དང་། ཡི་གེ་དེ་དག་རྙེད་ཚུལ་ལའང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ་ཞང་ཞུང་གི་རྟ་པ་དང་ཐོན་མིའི་གཏམ་རྒྱུད་དགོད་བྲོ་བ་དག་ལ་སྦྱར་ཡོད་དེ། སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་སཾབྷོ་ཊ་རེ་ཞིག་ཐུགས་མུག་སྟེ་ཁ་སྦུབ་ཏུ་གཟིམས་ཏེ་བཞུགས་ཙ་ན། མི་དཀར་པོ་ལྕགས་ཞྭ་ལྕགས་གོས་གྱོན་པ་ཞིག་བྱུང་བར། སློབ་དཔོན་གྱིས། ཁྱེད་གང་ནས་བྱོན་བྱས་པར། དེ་ན་རེ། ཞང་ཞུང་ནས་འོངས་ཟེར། གང་དུ་འགྲོ་བྱས་པས་ཟ་ཧོར་དུ་འགྲོ་ཟེར། གང་བྱེད་དུ་འགྲོ་བྱས་པས་ཇ་ཉོ་རུ་འགྲོ་ཟེར། ནམ་སླེབས་བྱས་པས་ཅི་ཆ་ཟེར་བའི་མུ་ནས་མི་དེ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་སོང་། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་མི་དེའི་སྐད་ལ་དཔྱད་པས། ཞང་ཞུང་ནས་འོངས་ཞེས་པའི་ཚིག་ཟུར་ལས་ཞ་ཡིག་རྙེད། ཟ་འོར་ཞེས་པའི་ཚིག་ཟུར་ལས་ཟ་ཡིག་དང་འ་ཡིག་གཉིས་རྙེད། ཇ་ཉོ་རུ་འགྲོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཟུར་ལས་ཇ་ཡིག་རྙེད། ཅི་ཆ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཟུར་ལས་ཅ་ཡིག་དང་ཆ་ཡིག་གཉིས་རྙེད་ནས་རྒྱ་གར་ན་མེད་པའི་ཡི་གེ་དྲུག་བསྣན་ཞེས་བཀོད་ཡོད་ལ། ཞ་ལུ་ལོ་ཙཱ་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱིས་བཅུ་ལ་དཤ། འཇིག་རྟེན་ལ་ལོ་ཀ་སོགས་རྒྱ་སྐད་ལ་ཡོད་པས་ཅ་ཇ་སོགས་བོད་སྐད་ལ་གསར་དུ་བསྣན་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་ལ། དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་བཤད་རྒྱུན་དེ་དག་ལ་སྤྱི་སྡོམ་བྱས་ནས། བཤད་རྒྱུན་དེ་དག་བདེན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་ཀ་བའི་སྐད་དོད་སྟམྦྷའི་ནང་དུ་ཀ་མེད་པ་དང། ནམ་མཁའི་སྐད་དོད་ཨཀཤྱའི་ནང་དུ་ཁ་ཡང་མེད་པས་ཀ་ཁ་སོགས་ཀྱང་གསར་དུ་སྣོན་དགོས་ཚུལ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱི་གསུང་ཚིགས་སོགས་ཀྱང་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད་དེ། གསལ་བྱེད་ལས་ཀྱང་ཊ་སྡེ་དང་སྡེ་བ་བཞི་བ་བཞིའི་བཞི་པ་རྣམས་དང་ཥ་རྣམས་དོར། ཙ་ཚ་ཛ་རྣམས་ལ་ཅ་ཆ་ཇ་ཞེས་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་པ་འགའ་ཞིག་ཀློག་པས་དེ་གསུམ་བཞག རྒྱ་སྐད་ལ་མེད་པ་ཞ་དང་ཟའང་བཙུད་སོགས་ལུངས་དྲངས་ནས་ཅ་ཆ་ཇ་གསུམ་རྒྱ་སྐད་རང་ལ་ཡོད་པ་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་ལ། འབྲི་གུང་དཔལ་འཛིན་གྱིས་རྙིང་མའི་རྒྱུད་ལ་ཅ་ཆ་སོགས་བྱུང་བས་མ་དག་ཟེར་བ་ལ། བླ་མ་སོག་ཟློག་པས་ཀྱང་ཙ་ཚ་ཛ་སོགས་ཀློག་པའི་ཚེ་ཅ་ཆ་ཇ་ཞེས་འདོན་པ་སྔོན་དུས་ཁ་ཆེ་བ་ལ་ཡོད་སོགས་གསུངས་ཡོད་པའང་ལུང་འདྲེན་བྱས་ནས་རང་གི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་བྱས་ཡོད་ལ། ཙ་ཚ་ཛ་སོགས་རྒྱ་སྐད་ལ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྒྲ་དེ་རྒྱ་གར་ཡུལ་གང་བོ་མེད་པ་དང་། རྒྱ་གར་བའི་ལྕེས་ཀྱང་ཙ་སོགས་མི་འགྱུར་བ་རྒྱུ་མཚན་དང་པོ་རུ་བཞག་ལ། ཐུ་མིས་ཡི་གེ་ཕྱི་མོ་བསྒྲིགས་ཚེ། རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྡེ་པ་གསུམ་པ་ཧྲིལ་གྱིས་དོར། དེ་ནས་གྷ་ཛྷ་ངྷ་བྷ་རྣམས་ཀྱང་དོར་ཚེ་ཤུལ་ན་ཀ་ཁ་ག་ང་། ཙ་ཚ་ཛ་ཉ། ཏ་ཐ་ད་ན། པ་ཕ་བ་མ་རྣམས་ལུས་པ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བཞག་ཆོག་བཞིན་དུ་ཙ་ཚ་ཛ་གསུམ་རང་གནས་ན་མ་བཞག་པར་སྨད་དུ་བཏོན་པ་དང་། ཉ་གཅིག་པུ་ཤུལ་དུ་བཞག་པར་དེ་ལ་བོད་ཡིག་གསར་པ་གསུམ་བཙུད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་མེད་པས་སོ།། དེས་ན་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྡེ་པ་གཉིས་པ་ཡང་ཅ་ཆ་ཇ་ཇ་ཉ་ཡིན་པས་ཛྙ་དོར་ནས་ལྷག་མ་བཞི་རང་གི་གོ་སར་བཞག་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞེས་གསར་དུ་བསྣན་པའི་ཡི་གེ་ནི་ཅ་ཆ་ཇ་གསུམ་མ་ཡིན་པར་ཙ་ཚ་ཛ་གསུམ་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ལ། གཞན་སྒྲའི་བཀླགས་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་ཀ་ཁ་ག་གྷ་ང་སོགས་ནི་ཁ་ཅུང་ཟད་གདངས་ཏེ་བཀླགས་དགོས་པས་ལྔ་ཀ་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པ་དང་། ཊ་ཐ་ཌ་ཌྷ་ཎ་སོགས་ནི་ལྕེ་རྩེ་རྐན་ལ་བརྡབ་ནས་འོང་བ་འདྲ་ལ། པ་ཕ་བ་བྷ་མ་སོགས་ནི་མཆུ་ཡས་མས་ཕྲད་ནས་ཡོང་བས་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་སྟབས། ཅ་ཆ་ཇ་ཛྙ་ཉ་ཞེས་བཀླགས་ཚེ་ཡི་གེ་ལྔ་ཀའི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་པ་དང་ཙ་ཚ་ཛ་ཛྙ་ཉ་ཞེས་བཀླགས་ཚེ་ཉ་གཅིག་པུ་གོང་གི་བཞི་ཀ་ལ་མི་མཐུན་པར་ལུག་ཁྱུ་ལ་ར་ཚུད་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བར་འོངས་ཞེས་རྒྱ་གར་ཡི་གེའི་ཀློག་སྟངས་དང་། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་ཡི་གེ་དང་བོད་ཡིག་གི་གསལ་བྱེད་སོགས་ཀྱི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་མཐུན་པ་རྣམས་སྡེ་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་ཡི་གེའི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་བོད་ཡིག་གི་གྲུབ་ཚུལ་སོགས་ཀྱང་མི་མཐུན་པས་ཐོན་མིས་ཡི་གེ་གསར་དུ་བསྣན་པ་ནི་ཅ་ཆ་ཇ་དང་ཞ་ཟ་འ་སོགས་མ་ཡིན་པར་བོད་ཡིག་གི་གསལ་བྱེད་ཁྲོད་གོ་རིམ་བཞིན་བསྟུད་མར་གནས་ཡོད་པའི་ཙ་ཚ་ཛ་ལྦ་ཞ་ཟ་འ་སོགས་ཡི་གེ་བདུན་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་ཆེས་ཐོག་མར་བཏོན་ལ། དེ་དག་གསར་བ་བསྣན་པའི་རྟགས་མཚན་དུ་ཙ་རྟགས་ཡོད་པ་དང་། གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་དག་ཏུའང་འ་དང་ཞ་ཡིག་སོགས་ལ་ཙ་རྟགས་བཏགས་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་བསྒྲུབ་ཡོད་ལ། ཟ་ཡིག་གཅིག་པུ་ཙ་རྟགས་མེད་མོད། སྔོན་གྱི་ཚེ་ན་ངེས་པར་དུ་ཡོད་སྙམ་ཞེས་གསུངས་ཡོད་། དེ་བས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་ཙ་ནས་འའི་བར་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཡི་གེ་བདུན་ཀ་ཐུ་མིས་གསར་དུ་བསྣན་ཟེར་ལ། ཀ་ནས་མའི་ཡིག་གི་བར་དུ་རྒྱ་ཡིག་རྣམས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཞག དེ་ནས་གསར་བསྣན་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཞག་ལ། ཧ་ཡིག་ལ་གྲོགས་མེད་པས་ཨ་ཡིག་མགོ་ལ་མ་བཞག་པར་མཐའ་ལ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བརྗོད་ཡོད། གཞན་ཡང་ལྦ་ཡིག་རྒྱ་ཡིག་གི་ནང་དུ་མེད་ལ། ལྦ་ཡིག་ནི་རྐན་ངོས་ལ་བརྡར་ནས་བྱུང་བའི་སྒྲ་དེ་རྒྱ་གར་ལ་མེད་པ་དང་། ལྦ་ཡིག་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་བསྲེས་ནས་ཐུ་མིས་གསར་དུ་བཟོས་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལ་དང་བ་གཉིས་བསྲེས་ནས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར། འ་དང་བ་གཉིས་བསྲེས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཡིག་རྙིང་མང་ཆེ་ཤོས་སུ་ཧ་ཡིག་གི་གཟུགས་ཀྱང་འ་འདི་ལྟར་སྣང་ཞིང་། འདིའི་ཀློག་ཚུལ་ཡང་འ་དང་བ་གཉིས་བསྲེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་ཡིན་པའང་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་ལ། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ད་དུང་དེང་གི་ཁམས་ཕྱོགས་པ་ཕལ་ཆེར་ཀྱི་སྐད་ལ་འ་དང་ལྦ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ནོར་འགྲོ་བ་ཙམ་དུ་ཀློག་པ་དང་། དབུས་སྐད་ལ་ཡང་ལྦ་མོ་ལ་འ་མོ་དང་། ལྦ་ཞྭ་ལ་འ་ཞྭ་ཞེས་ཅུང་ཟད་འ་སྒྲ་ཐོན་ཙམ་དུ་ཀློག་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད། ལྦ་ཡིག་ལ་གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་དག་ཏུ་ཙ་རྟགས་བཏགས་ཡོད་པ་མཐོང་ཐུབ་ལ། དེ་ནི་ཐུ་མིས་གསར་དུ་བཟོས་པའི་ཡི་གེའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་ཆེས་ཐོག་མའི་བོད་ཡིག་གི་མ་ཕྱི་དང་ཡི་གེ་བཟོ་ཚུལ་ཐད་ནས་སྔ་ན་མེད་པའི་ལྟ་བ་གསར་བ་བཏོན་ཡོད་པར་མ་ཟད། ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་ཁུངས་ལུངས་ཚད་ལྡན་དག་གིས་སྒྲུབ་ཡོད།\nསྤྱིར་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་བོད་གྱི་ཡུལ་སྐད་ལ་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་འབྲས་མི་སྣང་མོད།《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པའི་སྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་》ལས། བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་འབྲས་ཕྲན་ཚེགས་ཙམ་བཀོད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། འབྲས་ལྗོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ལ་ཁྱི་མ་དང་། མགོ་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེད་ཅག་ལ་ངེད་ཆ་ག་ལྟ་བུ་དང་། རེབ་གོང་བས་རྟ་སྒ་ལ་སྟར་དགའ། ཨ་མཆོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉི་མ་ལ་ནི་མ་དང་། ཨ་མདོ་བ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་མི་དང་མུ་གཉིས་ནོར་སྲིད་པ་སོགས་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད། བུར་ཤ་བྱ་བའི་ཡུལ་མིང་ལ་བྲུ་ཤ་དང་ཊུ་ཤ་ཞེས་དང་། གེ་སར་ཕ་རོམ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་ཁྲོམ་དུ་བྲིས་པ་དང་། འབྲས་ལྗོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་པ་བྱ་བ་ལ་བི་ཡ་མ་ན་པ་དང་། ཕྱིན་པ་ལ་ཕི་ཡན་པ། ཁྱིམ་ལ་ཁྱི་མ་དང་ཁི་ཡ་མ་ལྟ་བུ་ཀློག་པ་དང་། བླ་དགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་མགོ་དག་པར་ཀློག་སྟེ། སྐྲ་རྣམས་ལ་ས་ཀ་ར་དང་། བྲང་ལ་བ་རང་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲོད་ལ་ས་པ་རོད་ལྟ་བུ་དང་། ཨ་མདོའི་འབྲོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ར་མགོ་དག་པར་ཀློག་སྟེ། རྟ་ལ་རཏ་དང་། ས་མགོ་བཀླགས་ཏེ་སྒྲ་ཆེ་དྲགས་ཏེ་ཡི་གེ་ཉམས་པས་རྨ་ཀླུང་བྱང་ངོས་ཀྱི་བ་ཡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡོད་ལ་བཟོད་དང་། བསྡོམས་ལ་བཟམ་སོགས་སུ་བཀླགས་ལ། རེབ་གོང་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོ་མོ་ལ་བསོར་མོ་སོགས་ས་མགོ་ཤུགས་དྲགས་པས་དེ་ལྟར་བཀླགས་པ་ཡིན་འདོད་ལ། གཞན་ཡང་མིང་བརྡ་ལ་ལ་ཞིག་དཔེར་ན་རྨ་བྱ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་རྨ་བྱའི་བྱ་ཡིག་གི་མིང་གཞི་བ་ཡིག་ཚེག་བར་གོང་མའི་རྗེས་འཇུག་ལྟར་བཀླགས་པ་མབ་ཡ་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་མཆུ་ལྟ་བུ་ལ་ཁམ་ཆུ་ཞེས་བཀླགས་པའི་ཡུལ་སྡེ་ཡང་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད་པ་དང་། མོན་པ་དང་བལ་ཡུལ་ནས་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སྐད་ཟུར་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིག་ལ་མི་ག གཅིག་ལ་ག་ཅི། བཞི་ལ་བི་ལི། དྲུག་ལ་ད་རོག་ཞེས་སྔོན་གྱི་ཀློག་ཕྲལ་ནས་ཀློག་པའི་སྣང་ཚུལ་དག་ལའང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་མི་སྡེ་འཕན་པོ་དང་ཕམ་ཐང་། རྟ་མང་། གཙང་ཁུག་སོགས་བོད་སྐད་འདྲ་བ་མང་ལ། མི་ཁྱིམ་འགའ་རེ་ལ་ཀློག་མི་གཏུབ་པའི་སྐད་བོད་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པའི་གླེགས་བམ་སོགས་ཀྱང་འདུག་པ་བཀོད་བྲིས་བྱས་ནས་དེ་དག་གི་སྐད་དུ་མིག་ལ་མི་ག རྣ་བ་ལ་རྣ་པོ། སྣ་ལ་སྣེ། ལག་པ་ལ་ལག་སོགས་བོད་སྐད་གསར་པ་ཙམ་དུ་སྣང་ཞེས་བཀོད་ཡོད་ལ། མིང་བརྡ་ལ་ལ་ཞིག་ལ་ཡུལ་སྡེ་མི་འདྲ་བ་ལས་ཀློག་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དཔེར་ན་སྤྲོ་ལྟ་བུ་ལ་མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་དཔོ་དང་བསོ། ཧྲོ། སྤོ་སོགས་སུ་བཀླགས་ལ། གཞན་ཡང་ཡུལ་སྡེ་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་བྱ་དངོས་གཅིག་ལ་མིང་འདོགས་ཚུལ་ཀྱང་མི་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་བྱང་ཀུ་ལུ་ཏའི་ཡུལ་ནས་ཉིན་དྲུག་གི་ལམ་ན་གར་ཞ་བྱ་བའི་ལུང་ཆུང་གི་སྡེ་བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པར་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་མགོ་ལ་དངུལ་ཀོང་ལྟ་བུ་རེ་འདུག་པ་དེ་ལ་དོ་ཀེར་ཟེར་བ་དང་། མོན་གྱི་ཡུལ་ན་སྨྱུག་མ་དང་རྩྭ་ལས་ལྷས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རེ་ལྡེ་ཟེར་བ་སོགས་སྔོན་གྱི་ཀློག་ཚུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་ཚུལ་སོགས་དེ་འདྲ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་འདི་ལྟར་བཀོད་ཡོད་དེ། བོད་ལ་ཡི་གེ་གསར་དུ་བྱུང་ཚེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཡུལ་མིའི་སྐད་གདངས་བཞིན་བྲི་དགོས་པས། སྒྲ་ལྟ་བུ་ལ་ས་ག་ར་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ཐོན་མི་དགོས་ན་ད་ལྟར་བྲི་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེས་ན་ས་མཐའ་སོགས་ཐམས་ཅད་སྔོན་གྱི་ཚེ་དེ་ལྟར་སྐད་རང་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡི་གེས་ཕར་བསྟུན་ནས་བཅོས་པ་ཡིན་ལ་ད་དུང་ཡུལ་ཁམས་འགར་ཁྱོད་ཀྱི། རང་གི་སོགས་ཀྱང་སུམ་ཅུ་པའི་སྦྱོར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཕལ་སྐད་ལ་ཡང་སྦྱོར་རོ།། དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་སྐད་ལ་བསྟུན་ཏེ་ཡི་གེ་དང་རྣམ་དབྱེ་སོགས་མཛད་པ་ལས། རིམ་གྱིས་ཡིག་གཟུགས་མ་འགྱུར་ཞིང་། སྐད་འགྱུར་བས་གླེགས་བམ་ལ་བྲིས་པ་རྣམས་མི་ཕལ་པས་གོ་མི་ནུས་པ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།། རྒྱ་གར་ལྟ་བུ་ལ་སྐད་འགྱུར་བ་ན་ཡི་གེ་དང་རྣམ་དབྱེ་སོགས་ཀྱང་བསྒྱུར་ནས་ལུགས་གསར་པ་བྱས་པས་ད་ལྟ་རྒྱ་གར་བའི་ཡི་གེ་བྲིས་པ་རྣམས་ཕལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གོ་ནུས། ངེད་ལ་དབང་ཡོད་ན་བོད་ལ་ཡང་ད་ལྟའི་སྐད་འདི་དང་མཐུན་པའི་ཡི་གེ་དང་རྣམ་དབྱེ་ཞིག་བཟོས་ན་སྙམ་ཞེས་།⒃བོད་ཀྱི་ཡིག་སྐད་དང་ཡུལ་སྐད་ཀྱི་བར་ཁྱད་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱང་གླེང་ཡོད།\nདེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པས་ཆེས་གདོད་མའི་སྐད་ཆའི་རྒྱུ་ཆ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་ལ། ཆེས་གདོད་མའི་སྐད་དང་ཐག་ཇི་ལྟར་ཉེ་ན་དེ་ལྟར་དུ་རིན་ཐང་ཡོད་ལ། ཆེས་ཐོག་མའི་སྐད་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚོན་ཐུབ་ཟེར། དེ་བས་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ནི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་བྱེད་ཡུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། དེང་རབས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་མི་རིགས་ཤིག་གི་ཆེས་གནའ་བོའི་སྐད་གདངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཀློག་ཚུལ། བརྡ་སྤྲོད། ཡི་གེའི་འབྲི་སྟངས། ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་སོགས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་བཞིན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ངོས་ཐད་ནས་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་སོགས་སུ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་སོགས་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད་ལ། དེའི་རྗེས་སུ་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུས་གསུང་རྩོམ་གྱི་ཁྲོད་དུའང་རྡོ་རིང་གི་ངོས་བཤུས་ཡི་གེ་བརྒྱད་ལྷག་བསྡུས་ཡོད། དགེ་ཆོས་ལགས་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མ་ས་ཁུལ་དུ་སློབ་སྦྱོང་དུ་ཕྱིན་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་བོད་ཀྱི་རྡོ་རིང་དང་ཅོང་ཡིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་པའི་པ་ཁོའོ་(巴柯)དང་ལིས་ཅི་ཧྲིན་(黎吉生)(H་Richardson)སོགས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ལ། དེ་དག་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་པས། དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་རྡོ་རིང་དེ་དག་གི་རིན་ཐང་ཤེས་ནས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དང་ཤྱམ། བྷར་མ། སིངྒ་ལ་སོགས་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དག་ལ་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་ལ། ཁོས་ཐོག་མར་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་རྡོ་རིང་གི་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་ཡི་གེ་དང་ལྦརཎ་སིའི་དགོན་ཤུལ་ན་འགྲེང་བཞིན་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཐལ་བའི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ ཀ་ལིངྐ་སོགས་རྒྱ་གར་མཐའ་དབུས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་དུ་མར་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་དང་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ གཞན་ད་དུང་གུཔྟའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་ཡིག་དང་ཟངས་ཀྱི་གླེགས་བུ། ལཀ་ནེའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཉི་མའི་གོ་ཆའི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ བལ་པོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རིང་དག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ལཉྫ་དང་ལྦརྟུ། མགངྷའི་ཡི་གེ་སོགས་ཀྱི་ཁུངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་ཁུངས་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་གུཔྟའི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་དང་ཡིག་རིགས་དེ་དག་གི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་མཚེ་མའི་སྤུན་ཟླ་ལྟར་དུ་གནས་པ་སོགས་ལ་བདེན་དཔང་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། ཁོ་རང་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོགས་རྗེས་དེབ་དཀར་རྩོམ་འགོ་མ་ཚུགས་གོང་དུ་སྐུ་དངོས་སུ་དཀར་ཆུང་རྡོ་རྗེ་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ངོས་བཤུས་བྱེད་དུ་ཕེབས་གནང་མཛད་ལ། ཁོས་བཤད་རྒྱུར། དཀར་ཆུང་རྡོ་རིང་གིས་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་སྐྱོན་དག་བཅོས་བྱེད་ཐུབ་ཞེས་སྨོས་ཡོད་ལ། དཀར་ཆུང་རྡོ་རྗེ་དབྱིངས་ཀྱི་རྡོ་རིང་དུ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་དུས་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་སྐུ་དྲག་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་རྒྱབ་ལྗོངས་བྱས་ནས། རྡོ་རིང་དེའི་ཁྲོད་དུ་གནའ་བོའི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་ཁྲོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་གོ་རིམ་འཁྱོལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དག་བཅོས་བྱེད་ཐུབ་པར་མ་ཟད། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་ཁུལ་དུ་དར་སྤེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལའང་དག་བཅོས་བྱེད་ཐུབ། དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་ལྷ་ས་ལས་ས་ཆ་གཞན་དག་གི་རྡོ་རིང་རྣམས་ཤེས་ཡོད་པ་ཧ་གོ་མ་སོང་ལ། གང་ལྟར་ང་ཚོས་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེར་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཚེ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་སུ་གླེང་བཞིན་པའི་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གཙོ་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དོགས་སློང་བྱེད་ཐུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་དཔྱད་ཡིག་གི་རིན་ཐང་གལ་ཆེན་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དེ་དག་ལས་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་བརྒྱད་པའི་བར་གྱི་བོད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་རྣམ་པ་དང་བརྡ་སྤྲོད་སོགས་ལའང་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་དཔྱད་ཡིག་གི་རིན་ཐང་ཡང་གལ་ཆེན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་གནའ་བོའི་རྡོ་རིང་འདི་དག་རླུང་ཆར་གྱི་ཁྲོད་དུ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་རིང་ལ་བཀྲོང་ངེར་འགྱིངས་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་ཡིན།\nསྤྱི་ལོ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་ཏུན་ཧོང་དང་ལི་ཡུལ་དུ་གནའ་བོའི་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་སོན་བྱུང་བ་དེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཤར་ཕྱོགས་རིག་པར་སྐུལ་འདེད་ཆེན་པོ་བྱས་ལ། ལོ་མང་པོར་བྱེ་མའི་གསེབ་ནས་སྦས་བའི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ནི་ཆ་ཡོངས་སུ་ཚང་ལ། བདེན་པ་དང་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་དང་། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་ཆ་མ་ཐོན་སར་ཁ་བསྐངས་ཡོད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མར་སོགས་སུ་རྒྱལ་ཁམས་ཉུལ་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ཏུན་ཧོང་དང་ལི་ཡུལ་གྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་ཡོ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚ་རླབས་འཕྱུར་བཞིན་པའི་དུས་ཡིན་ལ། ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་རིང་གི་བསྡུ་བསྒྲིགས་དང་ཞིབ་འཇུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་སོགས་ཀྱང་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་འགྲེམ་སྤེལ་དང་པར་བསྐྲུན་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན། དབྱིན་ཇིའི་ཆེད་མཁས་ཐོའོ་མ་སིས་(F.W.Thoman1867-1950)ཏུན་ཧོང་བོད་ཡིག་གི་བྲིས་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་སྐོར་གྱི་དཔྱད་འབྲས་བསྟུད་མར་འགྲེམ་སྤེལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དེ། སྤྱི་ལོ་1935ལོར་ཀྲུང་གོའི་ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང་བྲིས་དཔེ་ཞེས་པའི་དེབ་དང་པོ་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ལ། སྤྱི་ལོ་1940ལོར་པ་ཁོའོ་(M. Bac ot1877- 1965)དང་ཏུའུ་སན་(Ch.Toussaint)སོགས་ཀྱིས་ཧྥ་རན་སིར་ཏུན་ཧོང་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་སོགས་འགྲེམ་སྤེལ་བས་ནས་ཏུན་ཧོང་ནས་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་བོད་ཡིག་གི་བྲིས་རྙིང་P.T1286，P.T.1287，P.T.1036，P.T.1047，P.T.1290སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་དེ། ཆེས་ཐོག་མར་《བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དོན་ཆེན་རེའུ་མིག་》ཅེས་པའི་དེབ་སོགས་པར་སྐྲུན་མཛད། སྐབས་དེར་དགེ་ཆོས་ལགས་བོད་རིག་པའི་མཁས་ཅན་པ་ཁོའོ་དང་ལིས་ཅི་ཧྲིན་(H.Richardson)དང་མཇལ་འཕྲད་བྱུང་ལ། དེ་དག་བརྒྱུད་ནས་ལི་ཡུལ་དང་ཏུན་རྟོང་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་། ཁོ་རང་གིས་ཉེ་དུས་འདིར་ཡུལ་དེའི་བྱེ་མའི་གསེབ་ནས་བོད་ཀྱི་རྫོང་གོག་མང་པོའི་ཤུལ་གསར་དུ་རྙེད་པ་ལས། སྔ་མོའི་བོད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡུལ་མི་ལས་ཁྲལ་བསྡུས་པའི་བྱང་བུ་ཆེ་ཆུང་དུ་མ་དང་། དམག་དཔོན་སོགས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་བཏང་བའི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་འཐོན་ནས། རྒྱལ་ཁབ་དུ་མར་འཁྱམས་ཏེ་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་པའི་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ།⒄ ཞེས་དང་ཡང་ན་སྔ་མོའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་གི་འདག་ཞལ་གྱི་ལྡེབས་རིས་ཡོངས་རྫོགས་བཀོག་སྟེ། རྒྱ་གར་དུ་འཁྱེར་ནས་ད་ལྟ་རྒྱལ་ས་ངྷི་ལི་ན་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནས་རྙེད་པའི་དངོས་ཆས་གཞན་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་དེར་ཡོད། རུས་དུམ་དང་བྱང་བུ་སོགས་ལ་ཁྲལ་བསྡུས་པའི་ཐོ་བཀོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆེས་གནའ་དུས་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་འབའ་ཞིག་ཏུ་བྲིས་པ⒅ཞེས་ཁོ་རང་ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་ཡིག་ཆ་དག་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་ལ། ཁོ་རང་དང་པ་ཁོའོ་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་ཏུང་ཧོང་གི་ཡིག་རྙིང་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་མྱོང་ལ། ལྷག་པར་དུ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་མཁས་དབང་ལིས་ཅིས་ཧྲིན་ལགས་ཀྱིས་དགེ་ཆོས་ལགས་ལ་ཏུང་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་འདྲ་བཤུས་མ་ཕུལ་མྱོང་བ་དང་། དེབ་དཀར་དུ་ད་ལྟའི་ལོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་གི་སྔ་རོལ་དུ་ལི་ཡུལ་གྱི་བར་མཐའ་ཏོང་ཧང་བྱ་བའི་གནས་སུ། སྔོན་གྱི་ལྷ་ཁང་ཞིག་རལ་དུ་གྱུར་པ་གཅིག་གི་རྩིག་པའི་གསེབ་ནས། བོད་དང་ཡུ་གུར་གྱི་ཡིག་རྙིང་ཤོག་དྲིལ་འཕོན་ཆེན་ཞིག་འཐོན་པའི་གྲས་ཡིན་ལ། ཡིག་རིགས་དེ་རྣམས་རྒྱལ་ཁབ་དུ་མའི་བགོ་བཤའ་བྱས་ཤིང་། རྒྱ་གར་དང་ཕྱི་རྒྱའི་མཁས་པ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་ལག་ཏུ་བཏང་བས། ཕྱི་མོ་དངོས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དང་། དཔར་དུ་བཏབ་པ། ངོ་བཤུས་བྱས་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཕྲན་གྱིས་མཐོང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཡིད་བརྟན་རུང་བར་བཀོད་ལ། ད་ལྟ་ཕྱི་མོའི་བྱིངས་རྣམས་ཕ་རན་སི་དང་དབྱིན་གཞུང་གཉིས་ནས་བདག་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་ཡོད་འདུག ཆ་ཤས་མང་ཙམ་ཞིག་པེ་ཅིན་དུ་ཡང་འཁྱེར་ཞེས་བཀོད་ཡོད།⒆ དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་ཡིག་འདི་དག་བཀླགས་རྗེས། ཚིགས་སྣ་བསྡུས་དྲགས་པས། གཏམ་རྒྱུད་མཚར་ལ་རིང་བ་དགོས་མཁོ་ཚོ་ལ། ཚིམ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བསྐྱེད་མོད་ཀྱི། རྒྱལ་རབས་དངོས་ལ་དཔྱོད་ན། གནད་དོན་ཆེ་ལ་གཞི་རྩ་བརྟན་པ་གསེར་གྱི་ས་གཞི་དང་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡིན་ཅིང་། རྒྱལ་པོའི་དུས་ཀྱི་བོད་མི་རང་གིས་བྲིས་ཏེ། བཅོས་བསྒྱུར་མཁན་གྱི་སྨྱུ་གུའི་རྩེ་མ་རེག་པར། ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉེ་བའི་ཡུན་ལ་རྡོ་དང་བྱེ་མའི་འོག་ཏུ་གཟིམས་པའི་ཡིག་རྙིང་རྒན་པོ་ཀུན་ལ་ངོམ་དུ་རེ་བ་དེ་འདྲར་མ་ཟད། རང་ཅག་གི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་རབས་རྣམས་ཚིག་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་པ་འདི་འདྲར་ཡོད་སྙམ་སྟེ། ལི་ཡུལ་དང་ཏུན་ཧོང་ནས་རྙེད་པའི་ཡིག་ཆ་འདི་དག་གིས་བོད་བཙན་པོའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི་རྙོག་འཛིང་དང་གྱག་གྱོག་གི་ལམ་ཕྲན་མཚོན་བཞིན་ཡོད་ལ། དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་དཔྱད་ཡིག་དེ་དག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་དུས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དང་ལེན་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར། ཕྲ་ཞིབ་ཀྱིས་ཞིབ་བསྡུར་དང་། ཡིད་བརྟན་རུང་བའི་ཡིག་ཆ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་བྱས་པས་ཁོའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚགས་དམ་པའི་ཐབས་ཤེས་མཚོན་བཞིན་ཡོད། མདོར་ན་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོའི་ནང་དུ་ཁོའི་ཤེས་ཟིན་པའི་ལི་ཡུལ་དང་ཏུན་རོང་གི་ཡིག་ཆ་སོགས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པས། དེབ་དཀར་གྱི་ནང་དོན་དང་བསྒྲིགས་སྟངས། སྐད་ཆ་སོགས་གང་གི་ཐད་ནས་ཀྱང་ཡ་མཚན་པ་ཡོང་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་བས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆP.T.1288སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དོན་ཆེན་ལོ་ཚིགས་མ་ཡིག་དང་P.T.1286གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོར་གྱུར་བའི་མ་ཡིག ཡིག་ཆའི་ཨང་གྲངས་P.T. 1544གྱི་ཤོག་དྲིལ་སྐོར་ཅིག ཡིག་ཆའི་ཨང་གྲངས་P.T.1287སྤུ་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཉམས་གུད་དུ་སོང་བར་སླར་གསོའི་འཆར་འགོད་གྱི་མ་ཡིག་སོགས་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་བོད་པའི་སྐད་བརྡས་གོ་སླ་བའི་ངང་འགྲེལ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་མིང་བརྡ་ལ་ལ་གོ་དཀའ་བའི་སྐོར་ལ་ཆེད་དུ་མཆན་བཏབ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཏུན་ཧོང་ཡི་གེའི་ཁྲོད་དུ་ར་ས་ཞེས་པ་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་ལྷ་སའམ་ལ་སར་འགྱུར་བར་ངེས་ཏེ་སྔོན་མ་གྷ་ངྷའི་ཕལ་སྐད་ལ་ཡང་ར་ལ་ལདྲ་འབོད་པ་འདུག་པ་འདུག་པས་སོ་ལྟ་བུ་དང་། ལྟེ་བུ་དང་ལྟ་བུ་གཉིས་ནི་དོན་གཅིག་དང་། མཆིས་བྲང་ནི་སྔོན་གནས་ཁང་གི་དོན་ལ་འཇུག་ཀྱང་། ཡིག་རྙིང་གི་ཁྲོད་དུ་ཁྱིམ་ཐབ་དང་མེ་ཐབ། ཆུང་མ་སོགས་ཀྱི་དོན་དུ་འཇུག་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་ལ། ཀླུ་དང་གླུ། བསམ་ཡས་དང་སྤྱན་ཡས། སྤད་མཚན་དང་ཕ་ཚན། ངེད་ཅག་དང་ངེད་ཆ་ག ཕུ་བུ་དང་ཡུ་བོའམ་ནུ་བོ། བུ་ཚ་སོགས་དང་དོན་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཤག་རག་པོ་ནི་གྲོག་པོ། འགྲིག་དང་འགྲིམ། བཅང་དང་བཆང། ལྕག་དང་ལྕགས། ཙ་ཚ་ཛ་འ་སོགས་རེས་མོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འབྲི་ཚུལ་དང་། ཀྱང་དང་ཀྱོང་། ལད་དང་རྩད། འཁུ་བ་ནི་ནང་མ་བྱས་ནས་གླུ། གཤིན་ཆིས་དང་ངན་སྤྱོད། ཡར་པ་དང་ཡར། ཆང་མ་མཆིས་དང་ཅང་མ། བདླག་དང་བརླག ཆེད་པོ་དང་ཆེན་པོ། དོ་ག་དང་དེ་ག⒇སོགས་དོན་གཅིག་ལ་འཇུག་ཚུལ་གསུངས་ནས་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏུན་རོང་གི་ཡིག་རྙིང་སོགས་ལ་བལྟ་བདེ་བར་བྱས་ཡོད།\nདགེ་ཆོས་ལགས་ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མ་ས་ཁུལ་དུ་ལོ་ངོ་བཅུ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་འདུག་སྡོད་བྱས་པའི་ཁྲོད། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་རྒྱུས་ལོན་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཆེད། ཡུལ་སོ་སོའི་སྐད་རིགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱས་ནས་ཁོས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དང་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད། པ་ལིས་སྐད་སོགས་ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་པའི་སྐད་རིགས་དག་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་མ་ཟད། ཁོ་རང་ལ་བྱང་ཆ་ཡོད་པའི་སྐད་རིགས་དག་ལ་དཔྱད་བསྡུར་གྱི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་དེ། ཐོག་མར་ཁོས་མིའི་རིགས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ནས་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་དག་ལུས་དང་བད་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཨཱརྱཱནའི（21）རིགས་དང་མོ་གལ（22）གྱི་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ནས་དེ་དག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་མི་རིགས་དག་བགྲངས་ཡོད་ལ། བོད་རིགས་ནི་མོ་གལ་གྱི་ཁུངས་སུ་བཞག་ཡོད། རྒྱ་གར་བ་རྣམས་ནི་ཨཱརྱཱནའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁུངས་སུ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་དེ་གཉིས་དང་དེ་དག་གི་ཁུངས་གཏོགས་སུ་གྱུར་བའི་མི་རིགས་ཏ་ཟིག་པ་དང་། ཨར་བྷི། ཕི་གླིང་པ། ཨུ་རུ་སུ། སལྦན། རྒྱུག་མ། ཨོ་རྒྱན་སོགས་ནུབ་བྱང་གི་ཡུལ་མི་ཕལ་ཆེ་བ་དག་རྩ་བའི་རིགས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་ཚུལ་དང་སྐྲའི་ཁ་དོག་གི་ཆ་ནས་ཁྱད་ཅུང་ཡོད་པ་ལས་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པ་གསུངས་ཡོད་ལ། རྒྱ་གར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་རྣམས་རང་རེའི་ཡུལ་དུ་སླེབས་པ་ན་ཨུ་རུ་སུར་འབོད་ཚུལ་དང་། ཏ་ཟིག་པ་དང་ཕི་ལིང་གི་སྐྲ་སེར་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཀྱང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཟུར་ཆག་པ་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཁའི་སྐད་དོད་དུ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་པི་ཏྲ་ཟེར་ཞིང་། ཕི་གླིང་པ་རྣམས་ཀྱིས་པཱ་དྲར་འབོད་པ་དང་། འབར་མ་རྣམས་ཀྱིས་པདྲ། རོ་མན་པ་རྣམས་ཀྱིས་པཏྲེ། ཕ་རན་སི་པ་རྣམས་ཀྱིས་པིརེ་སོགས་སུ་འབོད་ལ། དེ་དག་གིས་སྐད་རིགས་དེ་དག་གི་རྩ་བ་གཅིག་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་དེ། དེང་གི་ལཱ་ཌེན་སྐད(拉丁语)ཡིན་པ་དང་ལ་ཌེན་སྐད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཡིན་པ་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད། ཡི་གེ་འང་གོང་གསལ་གྱི་མི་རིགས་དེ་དག་གི་ཡི་གེ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་མོ་རྱཱའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་གསུངས་ཡོད་དེ། དེ་དག་གིས་དགེ་ཆོས་ལགས་ལ་གཏིང་ཟབ་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཆུ་ཚད་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ་ལ། ཁོས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ལས་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བའི་སྐད་རིགས་ཁྲོད་ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་དང་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ཡོད་པ་གཤམ་དུ་བཀོད་ན།（23）\nགོང་གསལ་གྱི་རེའུ་མིག་འདི་ནི་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་བཀོད་པའི་ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་དང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་གཉིས་ཀྱི་ཞིབ་བསྡུར་ཡིན་ལ། ཞིབ་བསྡུར་བྱས་པ་འདི་ལས་ང་ཚོས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་ཨུ་རུ་སུའི་སྐད་གཉིས་ནི་ཨ་མ་གཅིག་གི་བུ་བཞིན་དུ་སྐད་རིགས་གཅིག་ལས་མཆེད་པ་ཤེས་ཐུབ། གཞན་ཡང་དེང་རབས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཁྲོད་དུ་བོད་དང་འབར་མའི་སྐད་ནི་སྐད་ཆའི་ཁྱིམ་ར་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་སྐད་ལ་བཞག་ཡོད་ལ། དེའི་ཐད་ལ་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་སྔ་མོ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་དེ། ཐོག་མར་མི་རིགས་འདི་གཉིས་ནི་གང་ཞིག་གང་ལས་མཆེད་པའི་གཏོགས་ཡུལ་ཐད་ཧ་ཅང་འཆད་དཀའ་བའི་གནས་ཡིན་པ་གསུངས་ཡོད་མོད། གང་ལྟར་ཀྱང་མི་རིགས་དེ་གཉིས་ནི་དང་ཐོག་ཉེ་འབྲེལ་གྱི་ཚོ་ཁག་གཅིག་ལས་མཆེད་པ་ནི་ཁོ་ཐག་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ལ། མི་རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཧ་ཅང་འདྲ་མཚུངས་མང་པོ་ཡོད་པ་དཔེར་བཀོད་ནས་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད།（24）\nསྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་བོད་དུ་དར་བ་ནས་འགོ་བཟུང་སྟེ་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དང་བོད་སྐད་གཉིས་བར་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ལ། དགེ་ཆོས་ལགས་པཎྜི་ཏ་ར་ཧུ་ལ་དང་མཉམ་དུ་འཕན་ཡུལ་དང་རྭ་སྒྲེང་། རྒྱལ་རྩེ། ཞ་ལུ། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་སོགས་སུ་རྒྱ་དཔེ་རྩད་འཚོལ་དུ་ཕྱིན་མྱོང་ལ། ལྷག་པར་དུ་བོད་འགྱུར་གྱི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་ཆོས་གཞུང་དག་ལས་སྔོན་གྱི་རྒྱ་སྐད་གདངས་ཅི་ལྟར་ཐོན་པ་ཙམ་བོད་ཡིག་ལ་བྲིས་ཡོད་པའི་དཔེ་མང་པོ་བཞག་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བཛྲ་ལ་འབའ་འཛར་དང་། པྲཛྙཱ་ལ་ཊཛྙ་ལྟར་དུ་བྲིས་ལ། གནའ་བྲིས་ཕལ་ཆེར་དུ་པར་འགྱའ། ངྷརྨ་ལ་འདར་མ། སངྒ་ལ་སང་འགའ། ཙཀྲ་ལ་ཙ་དཀར། ཏྲཻ་ལོཀ་ལ་ཏར་རེའི་ལོ་ཀ་སོགས་སྒྲ་གདངས་ཅི་ལྟར་འཐོན་པ་བྲིས་ལ། གནུབས་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་སུ་ཡང་། བུ་ལ་འབུ་སོགས་བྲིས་པ་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད། ད་དུང་སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་རྒྱ་སྐད་རང་སོར་བཞག་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཀྱང་བཀོད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བུངྔྷ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་སུ་ངྷརྨ་ཞུ་ཆེན་གྱི་སོགས་དང་། དཔལ་བརྩེགས་ཀྱི་མདོ་བཏུས་བྱ་བ་བསྟན་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པ་དེ་དཔེ་རྙིང་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་འདུག་པས་དྲོནའི་བུ་ནི་ཏ་ལིའོ། བུངྔྷའི་སྲས་ནི་ར་ཧུ་ལ（25）སོགས་རྒྱ་སྐད་སོར་བཞག་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཀྱང་བཀོད་ཡོད་ལ། ཁོས་ད་དུང་འབྲི་གུང་དཔལ་འཛིན་གྱིས་དང་པོ་འབུས་པས་འབུ་ད་ཡ། བར་དུ་དར་བས་དར་མ་ཡ། མཐའ་མར་སངས་པས་སངྒ་ཡ་ཞེས་བུངྔྷ་ངྷརྨ་སངྒའི་སྒྲ་བཤད་བླུན་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་བྲིས་པ་ལ་དགག་པ་མཛད་ཚུལ་དང་། བླ་མ་སོག་ཟློག་པས་དེ་འདྲ་ཡོད་ན་བླུན་ཚིག་ལས་འོས་ཅི་ཡོད་ཞེས་དགག་པ་མཛད་པ་སོགས་བཀོད་ནས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་བོད་དར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་ནས་ལེགས་སྦྱར་གཙང་སངས་བ་རྒྱ་ཡིག་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་བྲིས་ཆོག་པ་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང（26）ཞེས་སྔོན་གྱི་ཡི་གེ་རྙིང་པ་རྣམས་སུ་རྒྱ་སྐད（27）བྲིས་པ་རྣམས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་གདངས་ཅི་ལྟར་འཐོན་པ་དེ་ལྟར་དུ་བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་སྐད་གཙང་སང་པ་ཞིག་ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡིན་པའི་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་ཡོད། དོན་དངོས་སུའང་ང་ཚོས་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པའི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཁྲོད་ལེགས་སྦྱར་སྐད་གཅིག་མཚུངས་མིན་པའི་རྣམ་པ་བྱུང་ལ། སྐབས་དེར་མཆོན་ན་བོད་མི་ཚོ་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ནས་ཅུང་མ་འགོར་བའི་དུས་ཡིན་པས། མི་རང་རང་གི་འདོད་རྒྱལ་དུ་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་སྟེ། ང་ཚོས་བོད་རིགས་ཀྱི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཞིབ་འཇུག་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྤྱི་སྡོམ་ཙམ་བྱས་ན། དེ་ལ་དུས་རབས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ། གཅིག་ནི་ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་སྟོད་ཀྱི་དུས་རབས་ཏེ་(前古典时期) སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་7---9བར་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བཏང་གི་འབོལ་སྲོལ་ལ་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་སྐབས་ཀྱང་ཟེར། དུས་སྐབས་གཉིས་པ་ནི་ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་དུས་སྐབས་ཀྱང་ཟེར་ལ།(古典时期) དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་11--14བར་ཡིན་ལ། ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། དུས་སྐབས་འདི་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་བོད་ལ་དར་བ་ཆེས་རྩེ་རུ་ཕྱིན་པའི་དུས་སྐབས་ཀྱང་ཡིན་ལ། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འབོད་སྲོལ་ལ་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་དུས་སྐབས་ཀྱང་ཟེར། དུས་སྐབས་གསུམ་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཡིན་ལ། འདིར་ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་སྨད་རྒྱུད་ཀྱི་དུས་རབས་ཀྱང་ཟེར་ལ།(后古典时期) ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་སྟོད་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་འབྲས་མང་པོ་ཞིག་མེད་ལ། དུས་སྐབས་འདིར་ལོ་ཙཱ་བྱས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་སོགས་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པ་མཐོང་མ་སོང་། བཀའ་བསྟན་གྱི་ནང་དུའང་ཉར་མེད་པས། སྐབས་དེའི་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་ཤེས་ཐབས་བྲལ་མོད། འོན་ཀྱང་ང་ཚོས་གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་གི་ཁྲོད་དུ་བོད་རིགས་རང་གིས་བྲིས་པའི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ཉུང་ཤས་ཤིག་རྙེད་ཐུབ་སྟེ། དེ་དག་ལའང་དབྱེ་ན་ཁག་གཉིས་རུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ། གཅིག་ནི་ཏུན་ཧོང་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཤོག་དྲིལ་ཡིན་ཏེ། ཤོག་དྲིལ་དེའི་ཁྲོད་སཾ་བོད་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་འགའ་རྙེད་ཐུབ་སྟེ། གཅིག་ནི་འགོས་ཆོས་གྲུབ་ཀྱིས་བྲིས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་ཤིག་སྟེ། བསྟན་བཅོས་དེའི་བོད་ཡིག་གི་བྲིས་མ་རྙིང་པ་དང་རྒྱ་ཡིག་གི་བྲིས་རྙིང་སོགས་མཐོང་ཐུབ་མོད། འོན་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་དེ་ཁོས་བརྩམས་པའམ་ཡང་ན་བསྒྱུར་བ་གང་ཡིན་པར་རྟོག་དཔྱོད་ཞིབ་འཇུག་གི་རྒྱུ་ཆ་གང་ཡང་མེད་པས་ཤེས་ཐབས་བྲལ། འོན་ཀྱང་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་འདི་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི་བོད་མི་ཚོས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ལ་ཐོག་མར་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་རྣམ་པ་ཇི་ཙམ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་པ་དང་། གཞན་ཞིག་ནི་ཏུན་ཧོང་ནས་བྱུང་བའིP.T. 849ཡིག་ཆ་“梵藏词汇表”ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཡིག་ཆ་དེའི་ཁྲོད་ནང་དོན་སྐོར་ཞིག་བོད་ཡིག་གིས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་གསལ་བྱེད་རྣམས་བྲིས་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཡིག་ཆ་དེའི་སྟོད་རྒྱུད་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱིས་བྲིས་ཡོད་ལ། སྨད་རྒྱུད་ནི་བོད་ཡིག་གིས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་བཀོད་འབྲི་བྱས་ཡོད་པས། སྐབས་དེར་བོད་པ་ཚོས་ཕལ་ཆེར་བོད་ཡིག་གིས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཡོད་པ་འདྲ་ལ། བོད་མི་ཆོས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཚུལ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཙམ་ཡིག་ཆ་དེ་དག་བརྒྱུད་ནས་ཤེས་ཐུབ། དོན་དངོས་སུ་བོད་ཡིག་གིས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་འབྲི་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་མུ་མཐུད་དུ་དུས་རབས་ངེས་ཅན་ཞིག་བར་དུ་རྒྱུན་བསྐྱངས་ལ། ང་ཚོས་བོད་ལྗོངས་སོགས་སུ་རྙེད་པའི་ཤིང་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་སྟེང་བྲིས་ཡོད་པའི་ཆོས་གཞུང་དག་ལས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་སྟེ། ཡིག་ཆ་དེའི་རིགས་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱ་གར་གྱི་བཙུན་པ་དག་གིས་བོད་དུ་འཁྱེར་ཡོང་བར་འདྲ་ལ། ལ་ལ་ཞིག་བོད་ཀྱི་བཙུན་པ་དག་རྒྱ་གར་ན་རེནྟྲ་སོགས་དགོན་སྡེ་ཁག་ཏུ་བསྐྱོད་ནས་སློབ་ཁྲིད་ལ་ཉན་སྐབས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ཡིན་པ་འདྲ། ཁོ་ཚོས་ཟིན་བྲིས་འབྲི་དུས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱིས་མ་བྲིས་པར་བོད་ཡིག་གི་སྒྲས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཟིན་བྲིས་སུ་བཏབ་པ་འདྲ། ནང་དོན་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཡིན་ལ། བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་པ་འདྲ། འདི་དག་ནི་ཏུན་ཧོང་ནས་རྙེད་པའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཡིན། གཞན་ཞིག་ནི་སྐབས་དེར་བྱུང་བའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཁག་གཉིས་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཆེན་མོ་དང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ཡིན། དེབ་དེ་གཉིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཇི་བཞིན་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་མིང་མཛོད་ཅིག་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་གཞུང་བསྟན་བཅོས་དག་བོད་འགྱུར་བྱེད་དུས་ངེས་པར་དུ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་མིང་མཛོད་གཉིས་ཡིན། སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཆེན་མོར་རྗེས་སུ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཡིག་ཁ་སྣོན་བྱས་ལ། དེའི་རྗེས་སུ་འཇར་པན་གྱི་ཡི་གེའང་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད་དེ། ད་ལྟ་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁམས་སུ་བཀོལ་སྤྱོད་ཅུང་རྒྱུན་འབྱམས་ཡིན་པ་ནི་སམ་བོད་རྒྱ་འཇར་གྱི་སྐད་བཞིའི་མིང་མཛོད་དེ་ཡིན། མིང་མཛོད་དེའི་ནང་དུ་མིང་བརྡ་ཁྲི་གཅིག་གི་ཡན་བརྒལ་བ་ཞིག་བསྡུས་ཡོད་ལ། མིང་བརྡ་དེ་དག་ལ་རིགས་དང་དབྱེ་བ་283དགར་ཡོད། མིང་མཛོད་དེ་ནི་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་སྟེང་བཤད་ན་སམ་བོད་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ཆོག་ལ། བསྟན་བཅོས་དེས་དང་ཐོག་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་མཚོན་ཡོད་པར་མ་ཟད། དེའི་ནང་དུ་སེ་བོད་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་31ལྷག་ཀྱང་ནང་དུ་བསྡུས་ཡོད། དེ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་མིང་བརྡ་མང་ཆེ་ཤོས་ཤིག་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་བྱུང་ལ། མིང་མཛོད་དེ་གཙོ་བོ་མིང་ཁུངས་རིགས་པའི་སྟེང་མིང་བརྡར་འགྲེལ་བརྒྱབ་པ་དང་ལོ་ཙཱའི་ཚད་གཞི་སོགས་བཤད་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཆོས་གཞུང་གི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་མིང་བརྡ་ཐད་ཀར་དུ་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་ཉུང་ལ། མང་ཆེ་ཤོས་ནི་དོན་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེར་ཆོས་གཞུང་དག་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་ཅུང་མང་ལ། ལྷག་པར་དུ་མིའི་མིང་དང་མེ་ཏོག་གི་མིང་། ཆུ་བོའི་མིང་སོགས་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་མང་པོ་མཐོང་ཐུབ། དེ་བས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་དུས་དོན་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་མང་བའི་རྣམ་པས་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་གོ་བ་ཟབ་མོ་ལངས་བའི་ཆུ་ཚད་མཚོན་བཞིན་ཡོད་ལ། མིང་བརྡ་431ལ་མིང་ཁུངས་རིག་པའི་སྟེང་འགྲེལ་རྒྱབ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བུངྔྷ་ཞེས་པར་རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེའི་སྟེང་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ནས་“佛”ཞེས་བསྒྱུར་ཡོད་ལ། བོད་ཡིག་གི་སྟེང་སངས་རྒྱས་ཞེས་དོན་བསྒྱུར་བྱས་ནས་དེ་ལ་མིང་ཁུངས་རིག་པའི་འགྲེལ་ཞིབ་མོ་བཀོད་ཡོད་དེ། གཏི་མུག་གི་གཉིད་སངས་པས་ན་མི་གཉིད་སངས་པ་བཞིན། བློ་བྱེ་ཞིང་རྒྱས་པས་ན། པདྨ་ཁ་ཕྱེ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡང་བཤད་དེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ། ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་མ་ལུས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་བྱ་ཞེས（29）འགྲེལ་བཀོད་ཡོད། འདི་དག་གིས་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་དག་གིས་མིང་བརྡ་འདིར་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་སྐད་བརྡའི་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་གོ་བ་ཇི་ལྟར་ལངས་པ་མཚོན་ཡོད། ཏུན་ཧོང་ནས་བྱུང་བའི་ཡིག་ཆ་དང་གོང་གསལ་གྱི་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་ད་དུང་ལྕེ་ཁྱི་འབྲུག་ཟེར་བའི་བོད་རིགས་ཤིག་གིས་བརྩམས་པའི་གནས་བརྒྱད་ཆེན་མོའི་རྩ་བ（30）ཞེས་པའི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཐུང་ངུ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ་མོད། འོན་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་དེའི་འགོ་ཁུངས་གང་ཡིན་པའམ་ཡང་ན་གཞན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ལས་དྲངས་བ་གང་ཡིན་པ་རྩད་འཚོལ་མ་བྱུང་། དེ་ལས་གཞན་ཐོན་མི་སཾབྷོ་ཊའི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡིན་ཏེ། བརྩམས་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་གཉིས་ཡིན་མོད། དོན་དངོས་སུ་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ལ་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ལ། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད།\nབོད་པ་ཚོས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཆེས་ཡང་རྩེར་སོན་པའི་དུས་རབས་ནི་ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་དུས་སྐབས་ཡིན་ལ། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་ལོ་ངོ་400ལྷག་གི་རིང་སྟེ། སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་11ནས་14བར་ཡིན། དུས་སྐབས་འདིའི་ནང་དུ་གཙོ་བོ་ནི་སྒྲ་གཞུང་ལོ་ཙཱའི་བྱ་བར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། བསྟན་འགྱུར་གྱི་ཁྲོད་དུ་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་47ལྷག་བསྡུས་ཡོད། དེའི་ཁྲོད་37ལྷག་ནི་དུས་སྐབས་དེར་ལོ་ཙཱ་བྱས་ནས་བྱུང་བ་ཡིན། ཕལ་ཆེར་སུམ་ཆའི་གཉིས་ཟིན་ཡོད། སྒྲ་རིག་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་གཙོ་བོ་དག་ཀྱང་དུས་སྐབས་འདིར་བྱུང་ཡོད་དེ། སྐབས་དེར་བོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་རིག་པ་སློབ་པའི་གཞུང་གཙོ་བོ་ནི་སྒྲ་ཀཱ་ལ་པ་དང་ཙནྡྲ་པ་རྣམ་གཉིས་ཡིན་ལ། གོང་གི་དེབ་37ཁྲོད་དུ་26ནི་སྒྲ་ཀཱ་ལ་པའི་གཞུང་ཡིན། 11ནི་སྒྲ་ཙནྡྲ་པའི་གཞུང་ཡིན། འདི་དག་ནི་ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྤྱད་ཀྱི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གཉིས་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་འདིར་བོད་པ་ཚོས་ཀྱང་སྒྲ་རིག་པ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་རྗེས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཡིག་ལམ་ནས་གཞུང་དང་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་བརྩམས་བཞིན་ཡོད་དེ། ཆེས་མིང་དུ་གྲགས་པ་ནི་བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ་(1290-1363)ཡིན་ལ། བུ་སྟོན་ནི་བོད་རང་ས་ནས་བསྐྱེད་བསྲིངས་བྱས་པའི་སྒྲ་རིག་མཁན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འགྲིམ་མ་མྱོང་བའི་སྒྲ་རིག་པ་སྨྲ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཁོ་རང་ཞ་ལུ་དགོན་པ་གཙོས་དགོན་སྡེ་སོགས་སུ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས་མཚམས་སྦྱོར་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པ་དང་ཀ་ལཱ་པའི་མིང་ལེའུ་དྲུག་གི་འགྲེལ་བཤད། ཀུན་བཤད་ལེའུ་བརྒྱད་ཀྱི་དཔེ་བརྗོད་རྒྱས་འགྲེལ། ཆ་བསགས་མདོའི་ལེའུ་བཞི་པ་བྱིངས་ལས་མིང་དུ་སྒྲུབ་པའི་དཔེ་འགྲེལ་བཅས་སྒྲ་ཀཱ་ལ་པའི་གཞུང་དང་འགྲེལ་མིང་དུ་གྲགས་པ་འདི་དག་བརྩམས་ཡོད་དེ། ང་ཚོས་ཁོའི་བརྩམས་པའི་སྒྲ་གཞུང་ལ་བལྟས་ན་ཁོ་རང་ནི་སྒྲ་རིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཡོད་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། གཞན་ཞིག་ནི་ས་བཟང་མ་ཏི་པཎ་ཆེན་ཡིན་ལ། ཁོ་རང་ནི་གྲུབ་མཐའ་ཇོ་ནང་པར་གཏོགས་པ་དང་། ཁོས་ཀྱང་སྒྲ་ཀཱ་ལ་པའི་གཞུང་ཞིག་བརྩམས་ཡོད་པར་གྲགས།\nསྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་བའི་ཕྱི་རྗེས་སུ་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་བཅུ་གསུམ་བརྩམས་ཡོད་ལ། དེ་དག་ནི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་ནས་བཅོ་བརྒྱད་བར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་དག་ཡིན། དུས་སྐབས་དེ་ནི་སྒྲ་རིག་པ་ཧ་ཅང་དར་ཆེ་བའི་དུས་ཡིན་ཏེ། སྐབས་དེར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་འོག་ཏུ་སྒྲ་རིག་པ་དར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཆེ་ལ། སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཁོས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་རོགས་རམ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དུས་སྐབས་དེར་ཀྱང་སྒྲ་ཀཱ་ལ་པ་དང་ཙནྡྲ་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་མིའང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དུས་སྐབས་འདིར་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་བ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་དེ། སྒྲ་པ་ནི་ནི་དང་། མནཛྙི་ཤྲི་དང་། དབྱངས་ཅན་མ་སོགས་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར་སྒྲ་དབྱངས་ཅན་མ་ནི་ཁ་ཆེ་ཡུལ་དུ་ཧ་ཅང་དར་ཆེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ལ། བོད་པ་ཚོ་སྒྲ་གཞུང་དེ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་རྗེས་སྒྲ་གཞུང་གསར་བ་དེ་བོད་ཁུལ་དུ་ནང་འདྲེན་བྱས་ལ། སྐབས་དེར་བོད་ཡུལ་དུ་སྒྲ་གཞུང་གཞུང་ལུགས་ཆེན་པོ་ལྔ་ཡོད་དེ། ཙནྡྲ་བ་དང་། ཀཱ་ལ་པ་དང་། སྒྲ་པ་ནི་ནི། མན་ཛྙུ་ཤྲི། དབྱངས་ཅན་མ་སོགས་ཡིན། ཆེས་དར་ཆེ་བ་ནི་སྒྲ་དབྱངས་ཅན་མ་ཡིན། ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་སྒྲ་ཀཱ་ལ་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་བོད་རངས་ནས་བྱུང་བའི་སྒྲ་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཆེས་མིང་དུ་གྲགས་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ཞྭ་ལུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་སྐྱོངབཟང་པོ་ཡིན(1449---1527)ཏེ། ཁོས་བུས་སྟོན་གྱི་སློབ་རྒྱུན་རྒྱུན་བསྐྱངས་ལ། ང་ཚོས་ཁོའི་རྣམ་ཐར་ནང་བལྟས་ནའང་ཤེས་ཐུབ་སྟེ། ཁོས་བུ་སྟོན་མིག་དཔེར་བཟུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་མྱོང་བ་དང་། མི་ཚེ་གང་བོར་སྒྲ་རིག་པར་གསན་བཞེས་ལེགས་པར་མཛད་ནས་《གཞུང་ལུགས་ཀ་ལཱ་པའི་ཊཱཀ་དང་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་མུན་པའི་སྒྲོན་མེ།》《ཀ་ལཱ་པའི་སྤྱི་དོན་བརྡ་སྤྲོད་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།》《སྐད་གཉིས་མཁས་པའི་རྣམ་བཤད་》སོགས་མང་པོ་བརྩམས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཆོས་གཞུང་ལོ་ཙཱའང་མང་པོ་བྱས་ཡོད། གཞན་ཞིག་ནི་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐ་( 1575-1634)ཡིན་ཏེ། ང་ཚོས་ཁོའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ནང་དུ་བལྟས་ན་ཁོས་ཀྱང་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་སོགས་བོད་འགྱུར་དང་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་བོད་འགྱུར་བྱས་ལ། སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་གི་འགྲེལ་མང་པོ་བརྩམས་ཡོད་དེ། དབངས་ཅན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་འགྲེལ་པ་དང་དཔལ་སྒྲའི་སྙེ་མ་དུ་མའི་དོན་སོགས་བརྩམས་ཡོད་པར་གྲགས། དེ་ལས་གཞན་དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཧ་ཅང་འཕྱི་བའི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་(1700- 1774)ཡིན་ཏེ། ཁོ་རང་ཡང་སྒྲ་རིག་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་ལ། ཚོས་ཁོའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ཟིན་བྲིས་ལ་བལྟས་ན་ཁོ་རང་བོད་ཡུལ་གྱི་ས་ཆ་སོ་སོ་དང་བལ་ཡུལ་སོགས་ས་ཆ་མང་པོར་བསྐྱོད་ནས་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་བསྡུ་བསྒྲིགས་བྱས་ལ། ས་སྐྱ་དང་ཞ་ལུ། བལ་པོ་སོགས་ས་ཆ་མང་པོར་བསྐྱོད་ནས་སྒྲ་རིག་པའི་ཕྱག་དཔེ་གང་མང་བསྡུ་གསོག་བྱས་པ་དང་། ཁོས་སྒྲ་པཱ་ནི་ནིའི་འགྲེལ་བའང་བརྩམས་ཡོད་ལ། སྐབས་འདིར་མཚོན་ན་རྒྱ་གར་དུ་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཉམས་དམས་སུ་སོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་རྒྱ་གར་དུ་ཉམས་དམས་སུ་སོང་ཡོད་པའི་དུས་ལ་ཁེལ་ཡོད། ཁོས་བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མང་པོ་བརྩམས་ཡོད། གོང་གསལ་གྱི་འདི་དག་ནི་བོད་རིགས་ཀྱིས་སྒྲ་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྤྱི་སྡོམ་ཐུང་ངུ་ཞིག་མཛད་པ་ཡིན་ལ། སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་གོ་རིམ་མདོ་ཙམ་གླེང་པའང་ཡིན། དེ་བས་ང་ཚོས་འདིར་འདི་འདྲའི་སྡོམ་སྤྱི་ཞིག་བཀོད་ཆོག་སྟེ། ཆེས་ཐོག་མར་བོད་པ་ཚོས་རྒྱ་གར་གྱི་དགེ་རྒན་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ལ། མཐའ་མར་རང་ཉིད་ཀྱིས་མི་གཞན་ལ་འཁྲིད་ཐུབ་པའི་ཆུ་ཚད་ཤིག་ལ་སློབ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཆོག་ཆོག་ཡིན། གོང་གསལ་གྱི་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་བའི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་བོད་ཡིག་གི་འབྲི་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཆོས་གཞུང་རྙིང་མའི་དུས་སྐབས་ལ་ཁེལ་ཡོད་པས། དུས་སྐབས་དེར་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་སོགས་ཀྱི་མ་ལག་བོད་དུ་བྱུང་མེད་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ཇི་བཞིན་བོད་པ་ཚོས་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་འཚོལ་ཞིབ་དང་སློབ་སྦྱོང་གི་དུས་རབས་ཤིག་ལ་ཁེལ་ཡོད་པས། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་རྣམས་བོད་ཡིག་གི་འབྲི་བའམ་ཡང་ན་མཁས་པ་སོ་སོས་རང་རང་གི་འདོད་རྒྱལ་དུ་འབྲི་བའི་སྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན་འདོད་ལ། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་བོད་ཡིག་གིས་སྒྲ་བསྒྱུར་གྱི་བྱེད་ཐབས་བཀོད་ནས་འབྲི་བའམ་ཡང་ན་བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་ཡོད་པ་དག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཚེ་བྲིས་དཔེ་རྙིང་མ་དེའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་ལ་ངེས་ཤེས་གསལ་བོ་ཞིག་འདྲོངས་ཐུབ།\nབོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤྱིར་དེང་གི་དུས་སུ་འབྲི་ཚུལ་ཆེན་པོ་གཉིས་མཆིས་ཏེ། དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་སྔ་རབས་མཁས་པ་མང་པོས་དཔྱད་པ་མང་དུ་བཏང་ནས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མང་དུ་མཆིས་མོད། དེ་དག་ལས་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ནི་སྔོན་ན་མེད་པའི་གསར་གཏོད་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་ལ་སྤྱི་སྡོམ་བྱས་པ་གནད་དུ་འཐིང་བའི་སྡོམ་ཚིག་ཞིག་ཏུ་མཆིས་ཏེ། ཁོས་སྤྱི་ལོ་1938ལོའི་ཡུལ་སོ་སོའི་གསར་འགྱུར་མེ་ལོང་བམ་པོ་དགུ་པའི་(ཨང་གྲངས་7--8)སྟེང་དུ་དབུ་ཅན་ལས་དབུ་མེད་རང་བྱུང་དུ་གྲུབ་པ་（31）ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཁྲོད་དུ་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་ལ་དཔྱད་ཞིབ་ནན་མོ་བཏང་ཡོད་ལ། སྤྱིར་བོད་ཡིག་ནི་གུཔྟའི་ཡི་གེ་ལ་མ་དཔེ་བྱས་ནས་གསར་དུ་བཟོས་ཚུལ་དང་། ཡིག་ཆའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་བོད་ཡིག་གི་དབུ་ཅན་ལས་དབུ་མེད་དུ་འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་བའི་དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བ་སོ་སོའི་རྗེས་ཤུལ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་ཤིང་། དབུ་མེད་ནི་དང་པོ་ནས་ཆེད་དུ་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པར་དབུ་ཅན་མགྱོགས་པོར་བྲིས་པ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བར་ཡིག་རྙིང་གི་དཔེ་དང་ད་དུང་ལྷོ་ཡིག་ཏུ་གྲགས་པ་འབྲུག་ཡུལ་ན་འབྲི་བཞིན་དག་ལ་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ནས་བདེན་དཔང་དང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁན་པོ་བུ་སྟོན་དང་འགོས་ལོ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་མེད་ཚུལ་སོགས་ལུང་དུ་དྲངས་ནས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།\n①ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། 《མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།》 སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1989ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས།\n③ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་གྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ།》 དེབ་གསུམ་པ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1990ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n④རྡོ་རྗེ་རྒྱལ། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1997ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n⑤杜永彬著： 《二十世纪西藏奇僧 》 (人文主义先驱更敦群培大师评传 )，北京，中国藏学出版社， 2001年。\n⑥ Le mecdant de 1’Amdo par Heatherstoddard Paris societe d’ Ethnographie 1985. ⑦པདྨ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེར་ཞིབ་འཇུག་གི་ལོ་རྒྱུས།》 སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཡིག་ཆའི་པར་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་2012ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n⑧⒃（23）（24）（25）（26）《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ།》དེབ་དང་པོ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1990ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། P247 P277 P274-275 P150 -151 P146 P275 P264\n⑨ཧེ་ཙིཞེས་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཀྱི་回族ཞེས་པ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་གནང་སྟེ། མི་རིགས་འདི་ནི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཨ་རབ་ཀྱི་མི་རིགས་ལས་མཆེད་ལ། འདི་གར་ཧེ་ཙིའི་སྐད་ཅེས་པའང་ཨ་རབ་ཀྱི་སྐད་ཡིན་ནམ་སྙམ།\n⑩于维雅主编： 《东言语言文字与文化》，北京大学出版社， 2002年版， 第 130- 13 1页、第 154- 163页\n⑾བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ། 《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་》ལས། བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པས་ཐོན་མི་ཨ་ནུའི་བུ་ལ་འཁོར་བཅུ་དྲུག་དང་བཅས་པ་ཡི་གེ་སློབ་ཏུ་བཏང་བྱས་པ་པཎ་ཊི་ཏ་ལྷ་རིག་པ་སེང་གེ་ལ་སྒྲ་བསླབས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་བསྟུན་ནས་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ། ཨཱ་ལི་བཞིར་བསྡུས་ཏེ་གཟུགས་ཁ་ཆེའི་ཡི་གེ་དང་བསྟུན་ནས་ལྷ་སའི་སྐུ་མཁར་མ་རུར་བཅོས་ནས་ཡི་གེ་དང་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱད་མཛད་། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1988ལོའི་ཟླ་9པར་པར་དུ་བསྐྲུན། P182 ⑿རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་བ་ཆེན་པོ། 《བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1980ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། P20-21\n⒀དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་2006ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། P186\n⒁ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》 དུ། ལཱཉྪ་ལྷའི་ཡི་གེ་འདྲ། དེ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་ཡི་གེ་དབུ་དུ་བྱས། ལྦརྟུ་ལ་ཀླུའི་ཡི་གེ་འདྲ། དེ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་ཡི་གེ་ཟུར་ཅན་དུ་བྱས་སོ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1982ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། P69-70\n⒄⒅⒆དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།》 《གངས་ཅན་རིག་མཛོད་》 པོད་གྲངས་བཅུ་གཉིས་པ། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་》 དེབ་གསུམ་པ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1990ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། P226 P226 P238-239\n⒇《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ》 པོད་གསུམ་པའི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བསྡུ་རུབ་གནང་བ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་1990ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། P150- 151 P156 P275 P264\n（27）རྒྱ་སྐད། འདི་གར་རྒྱ་སྐད་ཅེས་པ་ནི་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་གོ་དགོས་ལ། དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་དུ་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་རྒྱ་སྐད་ཅེས་ཐ་སྙད་འདི་མང་པོ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།\n（28）P.T.849ཡིག་ཆ་འདི་ནི་རྒྱའི་སྐད་དུ་“梵藏词汇表”ཞེས་བཀོད་ཡོད་ལ། བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཆའི་མ་ཕྱི་ལ་ཁ་བང་མེད། ཡིག་ཆ་འདི་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དྲ་ཚིགས་བརྒྱུད་ནས་བཙལ་ཆོག\n（29）《སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ་2005ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། P74\n（30）《གནས་བརྒྱད་ཆེན་པོའི་རྩ་བ་》 ཞེས་པ་ནི་ལྕེ་ཁྱི་འབྲུག་གིས་བརྩམས་ལ། ད་ལྟ་བསྟན་འགྱུར་ཁྲོད་དུ་མཐོང་ཐུབ་སྟེ། བསྟན་འགྱུར་པེ་ཅིན་འདྲ་བཤུས་མའི་མདོ་འགྲེལ། པོད་གྲངས་144པའི་ཨང་གྲངས་5836ཁྲོད་ཡོད་ལ། P88-3-6 P89-4 - 7


ལོ་རྒྱུས། | གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དྲྭ་རྒྱ།\nལོ་རྒྱུས། 2017/02/04 by bonpo.\nཔཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ས་སྟག་སྟེ། སྤྱི་ལོ1938ལོའི་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་གསུམ་ལ་ཡུལ་མདོ་ཁམས་སྨད་ཀྱི་ཆར་གཏོགས། དེང་དུས་ཀྱི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་མཚོ་ཤར་ས་ཁུལ་ཞོང་ཧྭ་རྫོང་བིས་མདོ་ཡུལ་ཚོའི་དཔོན་ཚང་ཞེས་པར། ཡབ་ཆེན་གུར་མགོན་ཚེ་བརྟན་དང་། ཡུམ་ཆེན་བསོད་ནམས་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། སྔོན་བྱོན་ཡབ་མྱེས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་འདི་དག གཡུང་དྲུང་བོན་ལ་དད་གུས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས། ཕུག་གི་ལྷ་གསོལ་བ་དང་། སྒོ་ཁའི་འདྲེ་འདུལ་བའི་རུས་དཔོན་ལ་བོན་པོའི་སྔགས་འཆང་བསྟེན་པའི་སྲོལ་ཆགས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་དཔོན་ཚང་འདིའི་རུས་དཔོན་ལ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་བ་ཙམ་དུ་འབྲོམ་སྟོད་གུར་མོ་ཆེར་༼༡༽སྐྱེས་ཤིང་། ཡུལ་དེ་ནི་དིང་སང་གི་སྟག་རྩེ་རྫོང་འབྲོམ་སྟོད་ཤང་སྙན་རོང་ཡུལ་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་གུར་པ༼༢༽ཞེས་པའི་ས་ཆར་ཡོད། ཁོང་གི་ལོ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་ཀྱི་སྐྱ་མིང་ལ་སྟག་ཉ་བཟང ༼༣༽ དུ་འབོད་ཅིང་གཙང་གི་གྲོ་ཤོད་སོགས་ལ་དབང་བསྒྱུར་ནས་དམག་དཔོན་བྱས་སྟབས་ཕྱིས་སུ་མཚན་ལའང་དཔོན་སྟག་ཉ་བཟང་ཞེས་ཐོགས་པ་ཞིག་རེད། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nལོ་རྒྱུས། 2016/06/07 by bonpo.\n༄༅།།ཨོཾ་ཨ་ཐཱ། གངས་ཅན་གསོ་དཔྱད་དབྱར་གྱི་ཆུ་འཛིན་ཀློང་། །ལུང་རིགས་རབ་རྒྱས་སྔོན་མེད་སྒྲ་བརྒྱའི་དབྱངས། །འཛམ་གླིང་མཛེས་པའི་རྒྱན་དུ་མངོན་སྒྲོག་མཁན། །སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་གཡུ་ཐོག་ཟུང་དེར་འདུད། །དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་བཞིའི་དགོངས་དོན་གནམ་རུའི་རྒྱུད། །རྣམ་དཔྱོད་སོར་མོས་ཉེར་བཀུག་དགག་སྒྲུབ་མདས། །སྨྲ་ངན་ལོག་རྟོག་འཇོམས་པའི་གཡུལ་འགྱེད་མཁན། །མཁས་རྒུའི་གཙུག་རྒྱན་བྱང་ཟུར་རྣམ་གཉིས་རྒྱལ། །གངས་ལྗོངས་གསོ་དཔྱད་བསྟན་པའི་འཕྲིན་ལས་གདུགས། །རྣམ་དཔྱོད་དཔུང་པ་བརྟན་པོས་བླ་ནས་བླར། འདེགས་བཟོད་གྱད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་རབ་ལྡན་པའི། །སྔོན་བྱོན་མཁས་ལ་སོར་བཅུ་སྙིང་གར་སྦྱར། །འདི་ན་གངས་ཅན་གསོ་དཔྱད་དབུ་བརྙེས་པའི། །ལོ་ཚིགས་མུན་ནག་འདོམ་འཇལ་མི་དགོས་པར། །ཉི་གཞོན་འདྲེན་པའི་སྐྱ་རེངས་འདི་དང་ལྷན། །འགྲོགས་ནས་གཟིགས་མོ་མཛོད་དང་གྲོགས་དག་ཀྱེ།\nལོ་རྒྱུས། 2016/01/02 by bonpo.\nགཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ངོ་བོ་དང༌། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། གང་ལ་སྤྱད་ཅིང་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཐབས་སུ་ གྱུར་པའི་རྣམ་དཀར་གྱི་ཡོན་ཏན། གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་དང༌། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གིས་བསྡུས་པའི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་གཉིས། དང་པོ་ལ་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། སྤོང་པའི་ལམ་དང༌། སྒྱུར་བའི་ལམ་དང་༌། གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །གཉིས་པ་རྗོད་བྱེད་ལ་གཉིས་ཏེ། བཀའ་དང༌། བཀའ་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས། དང་པོ་བཀའ་ལ། མདོ་སྡེ་དང་། འབུམ་སྡེ་དང༌། རྒྱུད་སྡེ་དང༌། མཛོད་སྡེ་དང་བཞིའོ། ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nལོ་རྒྱུས། 2015/12/25 by bonpo.\nཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན། བོད་ཡར་ལུང་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་རིང་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པར་བཞེད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ནི། རྒྱལ་བོ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པས། ཉིན་ཞིག་སྐུ་མཁར་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་ན་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་གསེར་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པའི་སྤང་ཀོང་ཕྱག་རྒྱ་བ་དང་སྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཕྱག་རྒྱ། མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག གཡུའི་མཆོད་རྟེན་བང་རིམ་བཞི་བ་ཅན་གཅིག་བཅས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ནས་བབས་ཏེ་བོན་ཆོས་གང་ཡིན་ངོ་མ་ཤེས་པས་མཚན་ལ་གཉན་པོ་གསང་བར་གསོལ་ནས་དཀོར་མཛོད་དུ་བཅུག་སྟེ་གསེར་སྐྱེམས་སོགས་ཀྱིས་མཆོད་ཟེར། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ལ་བཞེད་སྟངས་ཅུང་ཙམ་རེ་མི་འདྲ་མོད། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nལོ་རྒྱུས། 2015/11/24 by bonpo.\nདེ་ཡང་《ཞོལ་རྡོ་རིང་གི་ཤར་ངོས་ཡི་གེ》ལས། “བློནཿསྟགཿསྒྲཿཀླུཿཁོངཿ།ནངཿབློནཿཆེནཿཔོཿདངཿཡོཿགལཿའཆོསཿཔཿཆེནཿཔོ། བཀའཿསྩལདཿགྱིསཿགྱངཿ། བཀའཿལུངཿདངཿའདྲཿབརཿ། རྗེསཿབླསཿདཀའཿདགུཿཉམསཿསུཿབླངསསཿཏེཿཕྱིཿནངཿགཉིསཿགྱིཿཆབཿསྲིདཿཁབཿསོཿ(རྡོ་རིང་གི་ཡིག་འབྲུ་གཅིག་མི་གསལ)དཔེནདཿཔཿདངཿཆེཿཆུངཿགཉིསཿལཿདྲངཿཞིངཿསྙོམསཿཏེཿ། བོདཿམགོཿནགཿཔོའིཿསྲིདཿལཿཕནཿཔཿལེགསཿདགུཿབྱསཿསོ།”ཞེས་འབྱུང་བའི། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nལོ་རྒྱུས། 2015/11/20 by bonpo.\nཕྲན་གྱིས“ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་འཚོལ་ཞིབ་”ཅེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༠ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་བྲིས་པ་རེད་ལ། སྐབས་དེར་བྲིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འདིར་དཔྱད་གཞི་ཡིག་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་མ་འཛོམས་སྟབས། ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཚེའི་རི་མོ་གསལ་ལ་མ་གསལ་ཞིག་ཀྱང་འབྲི་ཐུབ་བྱུང་མི་འདུག ཕྱིས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཁག་ལ་མཇལ་ཐེངས་རེར་བརྗོད་གཞི་འདིའི་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ཤིང་། ཉེ་ཆར་བརྗོད་གཞི་གཞན་ཞིག་གི་སྐོར་ལ་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་བསྔོགས་སྐབས་ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེའི་སྐོར་ལ་བསྡུ་རུབ་བྱས་པའི་ཟིན་ཐོའི་ཤོག་ལེབ་འགའ་མཐོང་བྱུང་བར་བརྟེན། སྔར་བྲིས་ཟིན་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་སྣོན་འཕྲི་དང་ཁ་གསབ་བྱེད་པར་འདུན་པ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nལོ་རྒྱུས། 2015/07/12 by bonpo.\nགྲུབ་མཐའི་ཆེད་དུ་མེས་པོའི་མཛད་རྗེས་དོར། །སྲིད་དོན་ཆེད་དུ་རང་རིགས་ལོ་རྒྱུས་བསྒྱུར། །ལ་རྒྱ་ཁར་ཆེར་རང་འདོད་ཅོད་པན་བཅིངས། །གཅམ་བུའི་རྒྱལ་མཚན་སྒྲེང་མཁས་གངས་ཅན་པ། །རང་སྐྱོན་མཐོང་ན་བོད་ཀྱི་ལ་རྒྱ་ཡིན། །རང་འདོད་སྤང་ན་ཆོས་པ་ཡང་དག་ཡིན། །རང་རིགས་གཅེས་ན་བྱུང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་ན་མཁས་པ་ཡིན། །གསོ་རིག་བསྟན་པ་ཏི་སེའི་གངས་ནས་དར། །འབྱུང་བཞིའི་རྣམ་བཤད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཁྱབ། །ཚན་རིག་ཤེས་བྱས་ཞང་བོད་རྒྱལ་ཁམས་བསྐྱངས། །གཞན་ལུགས་མ་འདྲེས་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་མཆོག །གསོ་རིག་བྱུང་ཁུངས་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཁག །བདེན་པའི་དཔང་པོ་གྷི་རིག་ལོ་རྒྱུས་བཞག །གྲུབ་མཐའི་ཞེན་གཏམ་དབྱིངས་སུ་སྐྱེལ་བ་ལ། །དགག་སྒྲུབ་ལུང་རིག་ཆར་ལྟར་དབབ་ཏུ་གསོལ། །ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ངོ་བཞི་སྟོང་ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་གི་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nལོ་རྒྱུས། 2015/06/12 by bonpo.\nདུས་རབས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འདི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་རྙོག་འཛིང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ལེའུ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཀྱི་གཟུགས་རིས་དག་ཤིན་ཏུ་མཐོང་དཀའ་བར་གྱུར་ཡོད། བལྟས་ཚོད་ལ་གནས་ཚུལ་འདི་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་འཐེན་ཁྱེར་གྱིས་བསླང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་གོ་ས་རྩོད་པའི་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་དང་དེ་དག་འབྲེལ་བའི་སྒེར་གྱི་ཁེ་ཕན་རྩོད་པའི་གཡུལ་འཐབ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་མིན་ལ་ཡིན་ཐབས་ཀྱང་མེད་དེ་འཐབ་རྩོད་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་ལུགས་དེ་དག་གི་སྲོལ་གཏོད་པའི་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གིས་ཡང་ཡང་བཀག་ཅིང་དོན་དུའང་སྡིག་ཉེས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་སོ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nདེ་ཡང་《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》་ནང་གསལ་བ་ལྟར་ན། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་མི་སྣ་“ཀོང་ཙེ་འཕྲུལ་རྒྱལ”ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གིས་“འོལ་མོ་ལུང་རིང་”གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གསས་ཁང་“དཀར་ནག་བཀྲ་གསལ”ཞེས་པ་ཞིག་བཞེངས་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་དུ་མར་ལྟར་ན་“དཀར་ནག་བཀྲ་གསལ”ནི་ད་ལྟའི་ཆར་ཀྲུང་གོའི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ལིན་ཞ་ཀྲའུ་ཡུང་ཅིང་རྫོང་རྡོ་ཕུང་རི་ཆུང་སྟེང་གི་འབུམ་གླིང་དགོན་པ་སྟེ། བོད་ཡིག་གི་ནང་དུ་“ཀ་ཆུ”ཞེས་འཁོད་པའི་ས་དེ་ཡིན། ད་ལྟ་ཡང་བོད་པ་ཚོས་ས་ཁུལ་དེ་ལ་“ཀ་ཆུ”ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་》ལས་དགོན་པ་འདི་ན་ཡོད་པའི་བྱམས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཆེན་པོ་ནི་ཀོང་ཙེས་བཞེངས་པ་སྟེ་ཐོག་མར་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་སྐུ་བརྙན་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིས་སུ་བན་དེ་བ་རྣམས་དར་ཆེ་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱམས་ཆེན་གྱི་སྐུ་བརྙན་ལ་བཅོས་པ་ཡིན་པའི་སྐོར་ཉུང་མཐར་ཡང་ཐེངས་གཉིས་ཙམ་གླེང་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »


བཀའ་ཁྲིམས་སྐྱར་བཤད་2– Deuteronomy2– The Life of Yeshu\nབཀའ་ཁྲིམས་སྐྱར་བཤད་2– Deuteronomy 2\n1 དེ་རྗེས་ང་ཚོ་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་རྒྱ་མཚོ་དམར་པོའི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་འབྲོག་སྟོང་ཁུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ཏེ། ཉིན་ཞག་མང་པོའི་རིང་དུ་ཨེ་དྷོམ་གྱི་རི་བརྒྱུད་ཁག་ཏུ་འགྲུལ་ཞིང་དེར་གནས་སྡོད་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།\n2 དེ་ནས་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ལ།3ཁྱོད་ཚོ་རི་བརྒྱུད་དེ་ཚོའི་ཁུལ་དུ་ཕར་ཚུར་འགྲུལ་ནས་ཉིན་ཞག་མང་པོ་སོང་བས། ད་ཁྱོད་ཆོ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་དགོས་ཅེས་བཀའ་གནང་བྱུང་།4ཁོང་གིས། ང་ལ་ཁྱོད་ཚོར་བཤད་པའི་ཕྱིར་བཀའ་རྒྱ་ཞིག་གནང་གསལ་ནི། ཁྱོད་ཚོའི་ཐག་རིང་གི་གཉེན་མཚན་ཨེ་སའོའི་རིགས་བརྒྱུད་ཀྱི་མངའ་ཁུལ་དུ་ཨེ་དྷོམ་གྱི་རི་བརྒྱུད་ཁུལ་ནས་འགྲོ་རྩིས་འདུག་པས། དེ་ཚོ་ནི་ཁྱོད་ཚོ་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར།5འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཚོས་དེ་ཚོ་དང་འཐབ་འཛིང་མ་བྱེད་ཅིག གང་ལགས་ཟེར་ན། ངས་ཁྱོད་ཚོར་དེ་ཚོའི་ཡུལ་གྱི་ས་ནས་གང་ཡང་སྤྲད་ཀྱི་མེན། ཡུལ་ཨེ་དྷོམ་ནི་ངས་ཨེ་སའོའི་རིགས་བརྒྱུད་ལ་སྤྲད་ཚར་བ་ཡིན།6ཁྱོད་ཚོས་དེ་ཚོའི་ལག་ནས་བཟའ་ཆས་སོགས་ཉོ་ཆོག་པ་ཡོད།\n7 གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ཁྱོད་ཚོའི་ལས་དོན་ཚང་མར་བྱིན་རླབས་གནང་ཞིང་། འབྲོག་སྟོང་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཁུལ་དུ་འགྲུལ་ཞིང་གནས་སྐབས་ཁྱོད་ཚོར་གང་སྤྱིའི་སྐོར་ཐུགས་རྗེས་གཟིགས་ཡོད་པ་དེ་སེམས་ལ་དྲན་པར་བྱོས་ཤིག འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུའི་རིང་ལ་ཁོང་ཁྱོད་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་བཞུགས་ནས། ཁྱོད་ཚོའི་དགོས་མཁོ་ཚང་མ་ཁོང་གིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་གནང་ངོ་།\n8 དེ་ནས་ང་ཚོ་ཐོན་ཏེ་ཨེ་ལད་དང་ཨེ་ཛི་ཨོན་གྷེ་བྷེར་ནས་འཆི་པའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དེ་སྤངས་ནས་བྱང་ཤར་མཚམས་གྱི་ས་གནས་མོ་ཨབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པ་ཡིན།9གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ལ་གསུངས་པ། ལོད་ཀྱི་རིགས་བརྒྱུད་མོ་ཨབ་ཀྱི་མི་རྣམས་ལ་ཁྱོད་ཚོས་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤྲད་ཅིག དེ་ཚོ་དང་འཐབ་འཛིང་སོགས་མ་བྱེད་ཅིག། གྲོང་ཁྱེར་ཨར་ཞེས་པ་དེ་ནི་ངས་ཁོ་ཚོར་སྤྲད་པ་ཡིན་པས། ངས་དེ་ཚོའི་ས་ཁོངས་ལས་ས་གཅིག་ཀྱང་ཁྱོད་ཚོར་སྟེར་བར་མི་བྱའོ།\n10 (ཨེ་མིམ་ཟེར་བའི་མི་བོ་ཆེའི་རིགས་བརྒྱུད་ཅིག་གྲོང་ཁྱེར་ཨར་ཞེས་པ་ལ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་དོ། ཨ་ན་ཀིམ་ཟེར་བའི་མི་བོ་ཆེའི་རིགས་བརྒྱུད་གཞན་དང་འདྲ་བར་དེ་ཚོའང་གཟུགས་ཚད་རིང་པོ་ཡོད་དོ། 11 ཨ་ན་ཀིམ་དང་འདྲ་བར་དེ་དག་ལའང་མིང་གཞན་ཞིག་ལ་རེ་ཕ་ཨིམ་ཞེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་དོ། འོན་ཀྱང་མོ་ཨབ་པ་ཚོས་དེ་དག་ལ་ཨེ་མིམ་ཟེར་གྱི་ཡོད་དོ། 12 ཨེ་དྷོམ་དུ་ཧོར་པ་རྣམས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་དོ། འོན་ཀྱང་ཨེ་སའོའི་བརྒྱུད་པ་ཚོས་དེ་ཚོ་དེད་ནས། དེ་ཚོའི་རིགས་བརྒྱུད་རྣམས་རྩ་མེད་བཟོས་ཏེ་ཁོ་ཚོ་རང་དེར་གནས་སྡོད་བྱས་སོ། དེ་བཞིན་རྫེས་སུ་ཨིསི་རཱཨེལ་པ་ཚོས་ཀྱང་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་དེ་དག་ལ་གནང་བའི་ཡུལ་དེ་ནས་རང་གི་དགྲ་བོ་རྣམས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་ངོ་།)\n13 དེ་རྗེས་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ཚོར་གསུངས་པ་བཞིན་ང་ཚོས་གཙང་པོ་ཛེ་རེད་རྒལ་ནས་ཕྱིན་པས། 14 དེ་ནི་ང་ཚོས་ཀ་དྷེཤི་བར་ནེ་ཨ་ནས་འཐོན་ཏེ་ལོ་ངོ་གསུམ་བཅུ་སོ་བརྒྱད་སོང་བའི་རྗེས་སུ་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། སྔར་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་གསུངས་པ་ལྟར། མི་ཐོག་སྔ་མའི་འཐབ་འཛིང་བྱེད་མཁན་དཔའ་བོ་ཚང་མ་བསད་ཚར་ཡོད་དོ། 15 དེ་ཚོ་ཡོངས་སུ་རྩ་མེད་དུ་མ་འགྲོ་བར་དུ་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གི་ཕྱག་གི་དེ་ཚོའི་ཐོག་ཏུ་འཐབ་རྒོལ་དྲག་པོ་གནང་ངོ་།\n16 དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཤི་ཚར་བའི་རྗེས་སུ། 17 གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ཚོ་ལ་གསུངས་པ། 18 དེ་རིང་ཁྱོད་ཚོ་ཨར་གྱི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་མོ་ཨབ་ཡུལ་གྱི་ས་ཚམས་རྒལ་གྱི་ཡོད་དོ། 19 རྗེས་སུ་ཁྱོད་ཚོ་ལོད་ཀྱི་རིགས་བརྒྱུད་ཨམ་མོན་པ་ཚོའི་ཡུལ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སླེབས་ཡོང་། ཁྱོད་ཚོས་དེ་ཚོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤྲད་ཅིག དེ་ཚོ་དང་འཐབ་འཛིང་སོགས་མ་བྱེད་ཅིག། གང་ལགས་ཟེར་ན། ངས་དེ་དག་ལ་སྤྲད་པའི་ས་ཞིང་ལས་ས་ཆ་གཅིག་ཀྱང་ཁྱོད་ཚོར་སྤྲད་མི་ཡོང་།\n20 (ཡུལ་འདི་ལ་རེ་ཕ་ཨིམ་གྱི་ཡུལ་ཡང་ཟེར་ཞིང་། དེ་གའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ལ་ར་པཱ་ཨིམ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་ཡིན་རུང་། ཨམ་མོན་པ་ཚོས་དེ་དག་ལ་ཛམ་ཛུམ་མིམ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། 21 དེ་ཚོ་ནི་ཨ་ན་ཀིམ་གྱིི་མི་རིགས་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་། དེ་ཚོའི་གྲངས་འབོར་མང་ལ་སྟོབས་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་དེ་ཚོ་ཚར་གཅོད་གནང་སྟེ། ཨམ་མོན་པ་ཆོས་དེ་ཚོའི་ཡུལ་དེ་དབང་འཛིན་བྱས་ནས་དེར་གནས་སྡོད་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། 22 གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ཨེ་དྷོམ་གྱི་རི་བརྒྱུད་ཁག་ཏུ་གཞིས་ཆགས་ནས་བསྡད་པའི་ཨེ་སའོའི་རིགས་བརྒྱུད་ཨེ་དྷོམ་པ་ཚོ་ལའང་དེ་བཞིན་གནང་བ་ཡིན་ནོ། ཁོང་གིས་ཧོར་པ་རྣམས་ཚར་བཅད་པ་གནང་ཞིང་། དེ་ཚོའི་ཡུལ་དེ་ཨེ་དྷོམ་པ་ཚོས་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ། དེར་གཞིས་ཆགས་ཤིང་། ཁོ་ཚོ་དེང་དུས་ཀྱང་ཡུལ་དེར་གནས་སྡོད་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་ནོ། 23 གླིང་ཕྲན་ཀ་རིཊ་ནས་ཡོང་བའི་མི་རྣམས་མེ་ཌི་ཊ་རེ་ནི་ཡན་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་གཞིས་ཆགས་ནས་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། དེར་སྔར་ནས་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་ཨ་ཝིམ་ཞེས་པའི་མི་རིགས་རྣམས་དེ་ཚོས་ཚར་བཅད་དེ་བྱང་ཕྱོགས་གྷ་ཛ་གྲོང་ཁྱེར་དང་བཅས་པ་དེ་ཚོའི་ཡུལ་ཚང་མ་རང་དབང་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།)\n24 ང་ཚོས་མོ་ཨབ་ཡུལ་རྒལ་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ཚོ་ལ་གསུངས་པ། ད་ཁྱོད་ཚོ་ཐོན་ནས་གཙང་པོ་ཨར་ནོན་རྒལ་ནས་སོང་ཞིག་དང་། ཧེཤ་བྷོན་གྱི་ཨ་མོར་པའི་རྒྱལ་པོ་སི་ཧོན་དང་ཁོའི་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཚང་མ་ངས་ཁྱོད་ཚོའི་ལག་ཏུ་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཁོ་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཏེ་ཁོའི་ཡུལ་དེ་དབང་དུ་བསྡུས་ཤིག 25 དེ་རིང་ནས་བཟུང་ངས་ས་ཕྱོགས་ཚང་མའི་མི་རྣམས་ཁྱོད་ཚོར་འཇིགས་སྣང་བསྐྱེད་དགོས་པ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན། ཁྱོད་ཚོའི་མིང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཚང་མ་འཇིགས་ཤིང་འདར་བར་འགྱུར་རོ༎\n26 དེ་ནས་ངས་ཀེ་དེ་མོད་ཀྱི་འབྲོག་སྟོང་ནས་ཧེཤ་བྷོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སི་ཧོན་གྱི་དྲུང་དུ་ཞི་བའི་བང་ཆེན་རྣམས་བཏང་སྟེ། 27 ང་ཚོ་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་ཡུལ་ནས་འགྲོ་རུ་འཇུག་རོགས་གནང་། ང་ཚོ་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་མ་ཕྱོགས་པར་ཐད་ཀར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན། 28 ང་ཚོའི་བཟའ་ཆས་དང་འཐུང་ཆུའི་རིན་པའང་འབུལ་གྱི་ཡིན། ང་ཚོ་ཁྱེད་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱུད་ནས་འགྲོ་བར་འདོད་པས། 29 གཙང་པོ་ཡོར་དན་རྒལ་ནས་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ང་ཚོའི་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ཚོར་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཡུལ་དེར་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ཨེ་དྷོམ་དུ་གནས་སྡོད་བྱ་མཁན་ཨེ་སའོའི་རིགས་རྒྱུད་དང་ཨར་གྱི་ཡུལ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་མོ་ཨབ་པ་ཚོས་ང་ཚོ་ལ་དེ་ཚོའི་ཡུལ་རྒྱུད་ནས་འགྲོར་བཅུག་གོ\n30 འོན་ཀྱང་སི་ཧོན་རྒྱལ་པོས་ང་ཚོ་ལ་ཁོང་གི་ཡུལ་རྒྱུད་དེ་འགྲོ་རུ་མ་བཅུག་པས། ང་ཚོས་ཁོའི་རྒྱལ་ཁམས་དབང་དུ་སྡུད་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ཁྱོད་ཚོའི་དཀོན་མཆོག་གིས་ཁོའི་སེམས་གྱོང་པོར་མཛད་ནས། དེང་དུས་ཀྱི་བར་དུའང་ཁོའི་རྒྱལ་ཁམས་དེ་ང་ཚོའི་བདག་དབང་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།\n31 དེ་རྗེས་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ལ་གསུངས་པ། ལྟོས་ཤིག། ངས་རྒྱལ་པོ་སི་ཧོན་དང་ཁོའི་རྒྱལ་ཁམས་དང་བཅས་པ་ཁྱོད་ཀྱི་མདུན་དུ་ཐབས་བྲལ་དུ་བཟོས་ཡོད་པས། ད་རྒྱལ་ཁམས་དེ་ལེན་ཏེ་རང་དབང་དུ་སྡུད་ཅིག 32 དེ་ནས་སི་ཧོན་རང་གི་དམག་མི་ཡོངས་རྫོགས་འཁྲིད་དེ་ང་ཚོར་འཐབ་པའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་ཡ་ཧཱཛ་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སླེབས་མོད། 33 འོན་ཀྱང་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ང་ཚོའི་དཀོན་མཆོག་གིས་ཁོ་ནི་ང་ཚོའི་དབང་དུ་གནང་བ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ཁོ་དང་ཁོའི་བུ་ཕྲུག་དང་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་དང་བཅས་པ་བསད་པ་ཡིན། 34 སྐབས་དེར་ང་ཚོས་གྲོང་ཚོ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་དབང་དུ་སྡུད་དེ་ཚར་བཅད་པ་དང་། སྐྱེ་ཕོ་མོ་བུ་ཕྲུག་དང་བཅས་པ་བསད་དེ། མི་སུ་ཞིག་ཀྱང་གསོན་པོར་མ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ། 35 ང་ཚོས་བ་ཕྱུགས་དང་སེམས་ཅན་ཚང་མ་བདག་དབང་བྱས་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་བཅོམ་མོ། 36 གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ང་ཚོའི་དཀོན་མཆོག་གིས་ཨར་ནོན་ལུང་གཤོང་གི་མཐའ་མཚམས་སུ་ཡོད་པའི་ས་གནས་ཨ་རོ་ཨེར་ནས་ལུང་གཤོང་དཀྱིལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་བཅས་པ་གྷིལ་ཨད་བར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཚང་མ་ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་གནང་ངོ་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྕགས་རི་ཇི་འདྲ་བརྟེན་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ང་ཚོར་བཀག་མ་ཐུབ་བོ། 37 གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ང་ཚོའི་དཀོན་མཆོག་གིས་བཀའ་གནང་བ་བཞིན། ང་ཚོ་ཨམ་མོན་པའི་ཡུལ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་མམ་གཙང་པོ་ཡ་བྷོག་གི་མཐའ་མཚམས་སམ། དེ་ཁུལ་རི་བརྒྱུད་ཁག་གི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ལ་མ་ཕྱིན་པ་དང་། ཁོང་གིས་བཀག་བྱ་གནང་བའི་ས་གནས་གཞན་གང་དུའང་ང་ཚོ་མ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ༎\n“Then we turned and journeyed into the wilderness in the direction of the Red Sea, as the Lord told me. And for many days we traveled around Mount Seir.2Then the Lord said to me,3‘You have been traveling around this mountain country long enough. Turn northward4and command the people, “You are about to pass through the territory of your brothers, the people of Esau, who live in Seir; and they will be afraid of you. So be very careful.5Do not contend with them, for I will not give you any of their land, no, not so much as for the sole of the foot to tread on, because I have given Mount Seir to Esau asapossession.6You shall purchase food from them with money, that you may eat, and you shall also buy water from them with money, that you may drink.7For the Lord your God has blessed you in all the work of your hands. He knows your going through this great wilderness. These forty years the Lord your God has been with you. You have lacked nothing.”’ 8 So we went on, away from our brothers, the people of Esau, who live in Seir, away from the Arabah road from Elath and Ezion-geber.


ཞོགས་དུང་གི་བཟའ་ཟླས་ཞོགས་དུང་བཟུང་བའི་སྐོར་བཤད་པ། – བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྩོམ་པ་པོ་ཞོགས་དུང་ངམ། བཀྲ་རྒྱ། རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་རྟོག་པས་འཛིན་བཟུང་བྱས་འདུག ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་ལྷ་མཚོས་ཡིས་ “ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ངེད་ཚང་གི་དཔེ་ཚོང་ཁང་ (༡+༡ དཔེ་ཚོང་ཁང) སྒོ་རྒྱག་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་བ་དང་འབྲེལ། ངའི་བཟའ་ཟླས་བརྩམས་པའི་དཔེ་དེབ་ཚང་མ་འཁྱེར་སོང༌།” ཞེས་གསར་འགོད་པར་ཁ་པར་བརྒྱུད་ནས་བཤད་བྱུང༌། ཡང་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་དུ། “ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ཉེན་རྟོག་པ་ཁ་ཤས་ཁོང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་ལ་སོང་ནས་ཁོང་ཁྲིད་དེ། དགོང་མོ་ཆུ་ཚོད་ ༦ ཡས་མས་སུ་ང་ཚོའི་ཁྱིམ་ལ་སླེབས་ནས་བསྔོག་བཤེར་བྱས་རྗེས་ཁོང་ཁྲིད་སོང་། བོད་རིགས་གཉིས་ཐེ་བའི་ཉེན་རྟོག་པ་ལྔ་འདུག”ཟེར།\nཡང་ཁོང་གི་བུ་མོས། “ཉེན་རྟོག་པས་ངའི་ཨ་ཕ་འཛིན་བཟུང་གི་ཉེན་བརྡའི་ཡི་གེ་ཞིག་བསྟན་བྱུང་། དེའི་ནང་དུ། རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་ལ་ངན་སྐུལ་བྱས་པ།” ཞེས་བཀོད་འདུག་ཟེར།\nད་ལྟའི་ཆར་ཞོགས་དུང་ངམ། བཀྲ་རྒྱ་ཟི་ལིང་ནས་ཏ་ཐོང་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་སའི་ལམ་ཁར་ཡོད་པའི་བཀག་ཉར་ཁང་ཞིག་སྟེ། རྒྱ་སྐད་དུ་ “ཨེར་ཧྲི་ལིག་པུའུ་” ཞེས་པའི་ནང་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་འདུག ཁོང་གིས་བཟའ་ཟླས། “དེ་རིང་ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་ང་ཚོས་ཟ་མ་འཁྱེར་ནས་ཁོང་ལ་བལྟ་རུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། ཁོང་ལ་ཐུག་ཏུ་མི་འཇུག་པ་མ་ཟད༌། སྲུང་དམག་གིས་ཟ་མ་ཡར་ལེན་ཀྱང་བྱས་མ་སོང་།” ཟེར།\nབཅར་འདྲི་ཧྲིལ་བོ་ ལྷ་མོ་ལགས་ཀྱི་སྐད་ཆར་ འདི་ནས་གསན་རོགས།\nབོད་རིགས་དཔའ་བོ་སྐུ་ཞབས་ཞོགས་དུང་མཆོག་ལ། ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཡོངས་ཀྱིས་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དགོས། འོན་ཀྱང་ཁོང་གིས་སྐྱོ་སེམས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་དེབ་འགའི་ནང་དུ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་ངན་ཀླ་ཀློའི་རིང་ལུགས་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་འུར་བསྟོད་བྱས་འདུག་པས། དེ་ལ་ང་ཚོས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཚམས་འཇོག་མི་རུང་།\nཀླུ་མཁར་བྱམས་ལགས། ཁྱེད་ཀྱིས་ད་ལྟའི་བར་དུ་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་ཤེས་ཡོན་དང་གསུང་བཤད་ཀྱི་རམ་འདེགས་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྡིངས་ཆ་གང་མང་སྟེང་དུ་ཐོན་སོང་། ད་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ཚོགས་སྡེ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་བཀྲ་རྒྱལ་ཀློད་བཀྲོལ་ཡོངས་བར་ལས་འགུལ་སྤེལ་རན་རེད། དེ་ནི་ཁྱེད་ལ་འཇོན་ཐང་ཡོད་མེད་སྟོན་པའི་གོ་སྐབས་ཡག་ཤོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན།\nད་ཡག་མ་ཐལ་ཨ་རོ་ཚོ། ཡང་རྒྱ་འདྲེ་དམར་པོ་ཚང་གིས་བོད་ཀྱི་དཔྲ་ཐོད་དུ་ཡོད་པའི་མིག་ཡ་གཅིག་འཁྱེར་སོང་ངོ་མ་མི་བཟང་གི། ཨ་ཤི་རེ་ད་ནི་ལས་འབྲས་ལ་ཁ་གཡར་ན་མ་གཏོགས་ཅི་ཞིག་བྱེད་དགོས་ན། ཞེས་པའི་དྲི་བ་འདི་རང་བབས་སུ་བློ་ཟུར་ལ་སླེབས་སོང་།\nདཀོན་མཆོག་མཁྱེན། ཞོགས་དུང་རང་ཉིད་ལ་རྒྱ་དམར་གྱིས་མནར་གཅོད་དྲག་པོ་བཏང་པ་མ་ཟད། ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་དང་བུ་མོར་སེམས་སྡུག་ཚད་མེད་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་སྨོས་མེད་རེད། དྲང་བདེན་ལ་དགའ་བའི་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེ་ཡོངས་ཀྱིས་ཉེས་མེད་ཀྱི་སྤུན་ཟླ་རྣམས་མྱུར་དུ་བཙོན་ལས་ཐར་བའི་ནུས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་སྲུང་སྐྱོབས་གཡེལ་བ་མེད་པ་གནང་རོགས།\nཆུ་ཤུར་མིག་དམར་ལགས། ཁྱེད་ཀྱིས་གསུངས་པར་ལྟར་ན། ཕན་ཚུན་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་རས་བྱེད་པར་བོད་ཡིག་མ་གཏོགས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མི་ཆོག་པ་འདྲ་བོར་སྣང་བས། དེ་ནི་དངོས་གནས་ཀླད་རྙིང་མཁྲེགས་བཟུང་ཅན་གྱི་ལྟ་ལོག་པ་ཞིག་གིས་བྱེད་ཕྱོགས་ཡིན་པས་ན། དངོས་གནས་བློ་ཕམ་བྱུང་། བོད་པས་བོད་སྐད་ཤེས་པ་ནི་ཧང་སངས་དགོས་པ་དེ་འདྲ་མ་རེད་སེམས། དེ་ནི་སོ་སོའི་ཕ་སྐད་ཡིན་པས་རེད། འོན་ཀྱང་བོད་པས་གཞན་གྱི་སྐད་ཡིག་ཤེས་པ་དང་དེའི་ཐོག་མི་གཞན་ལ་གོ་བརྡར་སྤྲད་ཐུབ་པ་སོགས་ནི་གཟི་བརྗིད་རེད་བསམ་གྱིས་འདུག། ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ལ་སྟོད་བསྔགས་གཏང་མ་ཐུབ་ནའང་དེ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཟུར་ཟ་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་ཁྱེད་ཀྱི་ཤེས་མེད་འཇོན་མེད་ཐོག མི་གཞན་ལ་སྐྱོན་འདོགས་ལ་མཁས་པའི་ཐ་ཤལ་གྱི་གཟུགས་བརྙེན་སྐྱུག་བྲོ་པ་དེ་མཐོང་ཐུབ། འཇོན་ཐང་ཡོད་ན་རྩོམ་ཡིག་ཀློག་རན་ཡོད་པ་དང་བསམ་ཚུལ་ཉོན་རན་ཡོད་པ་ཁ་ཤས་སྤེལ་ཤོག དེ་དུས་ངས་ཁྱེད་ལ་ཕོ་རྒོད་ཅེས་འབོད་ཆོག འོ་རེད ཁྱེད་ཀྱི་བོད་ཡིག་ཆུ་ཚད་ཀྱང་ང་རྒྱལ་བྱེད་འོས་པ་དེ་འདྲ་མེད་པས་ང་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱེད་དགེ་རྒན་ལ་བརྟེན་ན་བོད་ཡིད་ཉམས་དམན་ཏུ་འགྲོ་པ་ལས་ཕན་པ་ཏུ་འབྲི་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ཁྱེད་ཀྱིས་དེའི་ཐད་སེམས་འཚབ་གནང་དགོས་མདོག་མི་འདུག\nབྲག་འགོ་དཀོན་མཆོག་དར་རྒྱས་ལགས། ཁྱེད་ཀྱི་བོད་ཡིག་མཁྱེན་རྒྱུ་མེད་དམ། བོད་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡིན་ན་བོད་ཡིག་སྤྱོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་རེད། ད་དུང་བོད་པ་ཞིག་གི་བོད་སྐད་དང་བོད་ཡིག་མེད་ན་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འགྲོ་ཡ་ངོ་གནང་དགོས་པའི་བྱ་བ་ཞིག་རེད། དུས་བབས་འདི་ནི་ང་ཚོའི་ཕ་སྐད་བརྗོད་སའི་གླེང་སྟེགས་ཤིག་རེད། གནས་སྐབས་ཤིག་མཆན་འགོད་བྱེད་རྒྱུ་འཚམས་འཇོག་གནང་རོགས།\nvery very very sad sad sad what to do ?\nwhat happened our Tibetan situation>????????\nmore more problem my land and sister and bro ..\nhi all tibetan brother and sisters, i just call tibet to my friend and he told me that, all tibetan children (every day)are sending to china to study, they will brain wash to our tibetan children.. our tibetan Government can do something for them….. we don’t wanna lose our tibetan brother and sister.


ཨབ་ར་ཧེམ་ལེན་ཁུན་མཆོག་གི་གཏམ་རྒྱུད། རླབས་ཆེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐྲུན་པའི་སྐྱེས་བུ། →\nདེ་རིང་ཨ་ཕ་ཁྱིམ་ལ་ལོག་སྐབས་ཨ་མ་དང་ངེད་གཉིས་ལ་རྒྱ་སེ་མེ་ཏོག་རེ་རེ་བྱིན་སོང་། ཅིའི་ཕྱིར་ངེད་གཉིས་ལ་རྒྱ་སེ་མེ་ཏོག་བྱིན་པ་ཡིན་ཞེས་ཨ་ཕ་ལ་དྲིས་དུས། དེ་རིང་ངའི་ལས་རོགས་འགས་རང་གི་ཆུང་མ་དང་ཕྲུ་གུ་ཚོ་ལ་ལེ་བདའ་བྱེད་བཞིན་འདུག རེད་དེ་ང་རང་ཧ་ཅང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་རེད། གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ནས་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་སོང་ཞིང་། རང་གི་བུ་མོ་ལོ་ངོ་བཅུ་བདུན་ལ་སྙོར་སྐྱོང་བྱས་ནའང་ལེ་བདའ་བྱེད་དགོས་པ་ཅི་ཡང་མ་བྱུང་པས་ཡིན་ཞེས་ལན་འདེབས་བྱས།\nམཆན། •མ་ཡིག་གཤམ་ལ་བཀོད་ཡོད། ཁྱེད་ཅག་གིས་བྱམས་བརྩེས་གཟིགས་ཏེ་ལམ་སྟོན་གང་མང་གནང་རོགས།\nShort Love Story 1\nToday, my dad came home with roses for my mom and I. “What are these for I asked?” He said that several of his coworkers were complaining about their wives and children today. He realized how lucky he was that after 20 years of marriage, and raisingadaughter for the last 17 years, he still had nothing to complain