བདུད་འདུལ་རྡོ་རྗེ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༡༠ཚེས་༢༤ཉིན།\n[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།］དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གི་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་མདོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་སོ་སོའི་གནས་བབས་དང་ཁྱད་ཆོས་ངོ་སྤྲད་དེ། ཡིག་ཆ་སོ་སོར་གནས་པའི་གནད་དོན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་དག་ཐེར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཡིག་ཚང་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ནས་ཡིག་ཆ་ཁག་གི་འབྲེལ་བ་དང་། པར་གཞི། མདོ་འདིའི་གནའ་དེང་གི་འཕྲིན་ལས་བཅས་ཀྱི་ཆ་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད།\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོ། པར་གཞི། འཕྲིན་ལས། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་།\nམདོ་སྡེ་སྤྱིའི་རྣམ་བཞག་ལྟར་ན། འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ ② འདི་ནི་“སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་འཁོར་ལོ་ཐ་མར་གཏོགས་པ་དང་།” ③ ཐེག་ཆེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ནས་དངོས་སུ་མ་གསུངས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་བཀའ་ཡིན་པས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་བྱེད། “ཁྱིམ་པའི་རྟེན་ལ་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་ནུས་པར་སྟོན་པའི་མདོའི་ནང་ནས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་གལ་ཆེ་ཤོས་སུ་” ④བརྩི་བ་དང་། རྒྱ་ནག་དང་ཉི་ཧོང་། བོད། ཀོ་ཤི་ཀའི་གླིང་སོགས་ཐེག་ཆེན་གྱི་བསྟན་པ་དར་བའི་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ལ་མདོ་འདིའི་འཕྲིན་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་པས། སོ་སོའི་བསམ་བློ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་མྱོང་། “རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཁོ་ནར་འགྱུར་བདུན་ཙམ་བྱུང་བ་དང་། དེ་དག་ལས་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ནི་ལོ་ཆེན་གཞོན་ནུའི་སྲོག་གི་འགྱུར་དང་ཐང་ཟན་བླ་མའི་འགྱུར་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ལོ་ཆེན་གཞོན་ནུའི་སྲོག་གི་འགྱུར་གྱི་འཕྲིན་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པས་” ⑤ ཉི་ཧོང་སྐད་དུ་འགྱུར་བའི་མདོའི་ཕྱི་མོ་ཡང་ལོ་ཆེན་འདིའི་འགྱུར་ཡིན་པར་གསུངས། རང་རེའི་བོད་ལ་མཚོན་ན། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་སྟེ་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། བཀའ་འགྱུར་གྱི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ལས་མ་དུམ་པའི་ཁུངས་སུ་བཞུགས་ཡོད། ཕྱི་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ལ་ལས་བོད་དུ་མདོ་འདིའི་འཕྲིན་ལས་མ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་སྤྱི་ལ་རྒྱུས་མེད་པར་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་བཤད་པའི་གཏམ་དུ་སྣང་ལ། བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ཏུན་ཧོང་གི་ལྡེབས་རིས་དང་ཤོག་དྲིལ་རི་མོ་སྐོར་ཞིག་གི་ངོས་སུ་མདོ་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་བྱུང་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་སྐུ་གཟུགས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། བཙན་པོའི་སྐུ་གཟུགས་ཕལ་ཆེ་བ་ཡང་མདོ་འདི་དང་མྱང་འདས་ཀྱི་མདོའི་ནང་དོན་གཙོར་བྱས་པའི་ལྡེབས་རིས་འབའ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཡོད། གཞན་ཡང་དབྱིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སིར་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཆ་ཁག་གི་ཁྲོད་དུ་མདོ་འདིའི་བྲིས་མའི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ་ཨང་རྟགས་མི་འདྲ་བ་དགུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་ཡིག་ཆའི་ཁྲོད་དུ་མདོ་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་ཤིན་ཏུ་མང་། ⑥ད་ལྟའི་ཆར་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུ་འགྱུར་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་འགྱུར་གསུམ་གྱི་ཕྱི་མོ་བོད་ཡིག་ཡིན་པ་དང་། “དེ་བཞིན་ཉི་ཧོང་གི་ནང་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གྲགས་པ་ན་རྒ་ཨོས་བོད་འགྱུར་ནས་ཉི་ཧོང་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཡོད། མདོ་འདིའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཕྱི་མོ་ཆ་ཚང་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་བཞུགས་པ་དེ་ཉེ་ཆར་ཉི་ཧོང་དུ་པར་སྐྲུན་བྱས་པ་” ⑦སོགས་མདོར་ན་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་མདོ་འདིའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཉམས་པར་འཛམ་གླིང་གི་ཤར་ནུབ་མང་པོར་རྒྱས་བཞིན་པ་འདི་ལགས།\nདེང་གི་དུས་འདིར་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་མང་པོས་མུ་མཐུད་དུ་མདོ་འདིའི་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མུས་སུ་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་1900 ནས་2011 ལོའི་བར་དུ་རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ནས་མདོ་འདིའི་རྒྱ་ཡིག་གི་འགྱུར་དང་བསམ་བློའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་རིག་གཞུང་དཔྱད་རྩོམ་256 ལྷག་ཡོད་མོད། ⑧ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གི་མདོ་འདིའི་འགྱུར་དང་པར་གཞི། འཕྲིན་ལས་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་ད་ལྟའི་བར་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བས། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཆེད་དུ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གི་མདོ་འདིའི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཁག་ལ་ཞིབ་བསྡུར་སྒོས་ཡིག་ཆ་སོ་སོའི་འབྲེལ་བ་དང་ལྡེབ་ཀྱི་གོང་འོག་གི་རིམ་པ་སྒྲིག་ཚུལ། པར་གཞིའི་ཁྱད་ཆོས། མདོ་འདིའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ཁུལ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཚུལ་འདི་ལེགས་པར་རྟོགས་ན་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་དང་རིག་གནས་རྒྱུ་འགྲུལ་གྱི་འབྲེལ་བ། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱི་འགྱུར་བ།བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་སོགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཏོག་ཙམ་བྱ་ཐུབ་པར་སྙམ་མོ།།\nབཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པའི་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོའི་འགྱུར་བྱང་ཁག་ཏུ། “ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཆོས་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་” ⑨ ཞེས་གསལ་བ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ་ངྷརྨྨ ་ཏཱ་ཤི་ལ་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པའི་ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་གྲགས་ཅན་གྱི་གྲས་ཡིན་ལ། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་སུ་“བོད་ཀྱི་མཁན་པོ་རཏྣ་རཀྵིཏ་དང་། ངྷརྨྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལ་དང་། ལོ་ཙྪ་བ་མཁས་པར་ཆུད་པ་ཛྙཱ་ན་སེ་ན་དང་། ཛ་ཡ་རཀྵི་ཏ་ད་། མཉྫུ་ཤཱི་ལ་ཝརྨ་དང་། རེནྡ ་ཤཱི་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱ་གར་སྐད་ལས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་དཀར་ཆག་ཏུ་བྲིས་ཏེ་” ⑩ ཞེས་པ་ནང་བཞིན་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་། སྐབས་དེའི་ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་གྲགས་ཅན་དང་ལོ་ཙཱའི་བྱང་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་གྲས་ཡིན་པས། ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་པའི་གྲལ་དུ་བཞུགས་ཏེ། “རྗེ་བློན་གདན་འཛོམས་པ་ལ་ཞུས་ནས།ངྷརྨ་བསྒྱུར་བའི་ཐབས་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་མིང་བཏགས་པ་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། བཀས་བཅད་པའི་” ⑾ལས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་བསྟན་ཡིག་ཆ་ལས་མདོ་གལ་ཆེན་སྐོར་ཞིག་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་འགྱུར་རྙིང་སྐོར་ཞིག་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས། དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་བྱང་དང་འགྱུར་བྱང་སོགས་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་ཏུ་བགྲང་ན།\n(1) འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་ངྷི་དང་། ཞུས་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ངྷརྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། ⑿\n(2)འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་བཞུགས་སོ།། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་སེ་ན་དང་ཛྙཱ་ན་སིདྔྷི་དང་ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ངྷརྨ་ཏཱ་ཤི་ལ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ། ⒀\n(3)འཕགས་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་པྲ་བྷ་དང་། ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ངྷརྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། ⒁\n(4)འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལེའུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་བ་ལས། གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེས་ཞུས་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་པ།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བནྡེ་ངྷརྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་སྐད་གསར་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། ⒂\n(5) འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལེའུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་བ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པ།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཨཱ་ཙཱརྱ་སུ་རོམ་དྲ་དང་། ཤཱི་ལེན་དྲ་དང་། ཨཱ་ཙཱརྱ་ངྷརྨ་ཏ་ཤཱི་ལས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ། སྐད་གསར་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། ⒃\n(6) འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལེའུ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་བ་ལས་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་ཞུས་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་པ། རྒྱ་གར་མཁན་པོ་སུ་རེན་དྲ་བོ་ངྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། ⒄\n(7)འཕགས་པ་མེ་ཏོག་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛྙ ན་སིད་ངྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ངྷརྨ་ཏཱ་ཤི་ལ་སོགས་པས་ཞུ་ཆེན་བགྱིས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། ⒅\n(8)འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་པྲ་བྷ་དང་། ངྷརྨ་པཱ་ལ་དང་། ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ངྷརྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལ་དང་། པར་ཞུས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་བེན་དྲ་རཀྵི་ཏ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། ⒆\n(9) འཕགས་པ་སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ལ་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤཱཀྱ་པྲ་བྷ་དང་།ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ངྷརྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལ་དང་། རྒྱའི་ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ཏོང་ཨཱ་ཙརྱ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། ⒇\n(10) འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ཆོས་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ （21）སོགས་བཞུགས་སོ།།\nརྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང་ཞིབ་འཇུག་གི་དྲ་བ་རུ། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གི་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ཡིག་ཆའི་ཨང་རྟགས་མི་འདྲ་བ་དགུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ལས་ཡིག་ཆ་དྲུག་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཡོད་པ་དང་། ཡིག་ཆ་གསུམ་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཡོད།སྤྱིར་བཏང་ད་ལྟ་“ཏུན་ཧོང་དང་ནུབ་ལྗོངས་ནས་རྙེད་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གི་སྤྱི་འབོར་དེ་ཆེས་ཉུང་ནའང་ཁག 18234 ལས་བརྒལ་ཡོད་” （22） པར་བརྗོད་པས། ཡུལ་གཞན་དུ་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་ བོད་ཡིག་ཡིག་ཚང་གི་ཁྲོད་དུ་མདོ་འདིའི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་ངེས་མོད་མཐོང་བའི་བསྐལ་བ་མ་བྱུང་བས། མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཡིག་ཆ་འདི་རྣམས་དཀྱུས་སུ་བཟུང་སྟེ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ལ།\nགཅིག དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཡིག་ཆ་ཁག དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཨང་རྟགས་མི་འདྲ་བའི་ཡིག་ཆ་དྲུག་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ནི་སོ་སོ་IOL Tib J 169 དང་IOL Tib J 180IOL Tib J 181 IOL Tib J 182 IOL Tib J 183 IOL Tib J 273བཅས་ཡིན་ལ། རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་མདོར་ཙམ་ཞུས་ན།\nIOL Tib J 169འདི་ཆོས་དཔེ་སྣ་རིང་གི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་སྣང་ཡང་། ལྡེབ་གཅིག་སྟེ་ངོས་གཉིས་ལས་མེད་པ་དང་། ཤོག་བུའི་སྣེ་གཉིས་ལ་རལ་སྐྱོན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་བར་གྱི་ཡི་གེ་ཙམ་མ་གཏོགས་ལུས་མི་འདུག འདིའི་དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་22ཙམ་དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་9ཡོད། ལྡེབ་མ་འདིའི་ཞེང་ཚད་སྤྱིར་བཏང་གི་སྣ་རིང་ལས་ཆེ་ཙམ་ཡོད་པས་ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་བརྒྱད་རེ་ཤོངས་ཡོད་པས་ཡིག་འབྲུ་ཡང་མང་ཙམ་ཤོངས་ཡོད། ཡིག་གཟུགས་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཆེ་ཞིང་བྲིས་པར་བྱང་ཆ་ལྡན་ལ། ནོར་བསུབ་ཀྱི་ཆ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་།ལྡེབ་མ་འདི་པར་ལེན་སྐབས་ཤོག་ངོས་ཀྱི་མདུན་རྒྱབ་ནོར་བས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང་ཞིབ་འཇུག་གི་དྲ་ངོས་སུ་ཤོག་ངོས་ཀྱི་གོང་འོག་ལྡོག་སྟེ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་2015ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དང་དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་《དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་དང་ནུབ་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་》སུ་ཡང་གོང་འོག་ནོར་ཏེ་བཀོད་འདུག ལྡེབ་འདིའི་ནང་དོན་ཡོངས་རྫོགས་སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་177གྱི་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཐུབ་པའི་པད་མས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ངེས་པར་བསྒོམས་ཞེས་པ་ནས་ལྡེབ་179ཐིག་ཕྲེང་བདུན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཞིང་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ཡོད། འགྱུར་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ད་ལྟའི་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པ་དང་མི་མཐུན་ས་མང་པོ་ཡོད།དཀོན་མཆོག་འབྱུང་གནས་ལ་རིན་ཆེན་ཁུང་ཞེས་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ལ་གཙང་མ་ཞེས་བསྒྱུར་ཡོད་པས། འགྱུར་གྱི་ཕྱི་མོ་གང་ཡིན་ལ་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས།\nIOL Tib J 180འདི་ཆོས་དཔེ་སྣ་ཐུང་གི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམས་ལྡེབ་མ་30སྟེ་ངོས་60ཐམ་པ་ཡོད། ལྡེབ་རེའི་དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་32དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་7ཡོད། ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་ལྔ་རེ་དང་། མཚལ་དམར་པོས་ཐིག་དང་སྣེ་ཐིག་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང་། སྤྱན་འཁྱེར་རྒྱའི་ཚུལ་དུ་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ལ་ལྡེབ་གྲངས་ཀྱང་བཀོད་འདུག་པས་ལྡེབ་གོང་འོག་མི་འཁྲུགས་པར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཐོན་ཡོད།རྒྱ་གར་གྱི་ལེགས་སྦྱར་དཔེ་རྙིང་གི་ལུགས་ལྟར་ལུང་རྒྱུན་གྱི་གནས་དཀྱིལ་དུ་བཞག་སྟེ་མཚལ་གྱིས་སྒོར་ཐིག་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། ཡིག་གཟུགས་དེ་འདྲ་ཡག་རྒྱུ་མེད་པར་རྒྱུགས་བྲིས་བྱས་ཡོད་ལ། ལྡེབ་གྲངས་མཐུན་ཡང་ངོས་རེ་གཉིས་སྟོང་བར་བསྐྱུར་འདུག་པ་དང་། ཡི་གེ་ཆད་གསབ་བྱས་པ་ཡང་མང་ཙམ་འདུག ཡིག་ཆ་འདིའི་ལྡེབ་མ་དང་པོའི་སྟེང་དུ་ཁ་དྲུག་ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནས་ཁ་བཅུ་བཞིའི་བར་དུ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ཁོ་ན་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ཁ་བཅོ་ལྔ་ནས་ཁ་སུམ་ཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཕགས་པ་ས་ལི་ལྗང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་བྲིས་ཡོད། རྗེས་སུ་ཡང་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས་ཁ་འཐོར་ཙམ་བྲིས་ཡོད་པས། མ་གཞི་ནས་ཡིག་ཆ་ཁ་ཚང་ཞིག་མིན་པར་མདོ་སོ་སོ་ནས་དུམ་བུ་འགའ་རེ་བསྡུས་ཏེ་གཞི་གཅིག་ཏུ་བྲིས་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་ལས་གཞན་ཡིག་ཆ་འདིའི་ལྡེབ་གྲངས་ཚང་མའི་སྟེང་དུ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་དང་། བྱེད་འབྲེལ་གྱི་ཕྲད་ལའང་སྒྲིག་ལམ་ངེས་ཅན་ལྡན། གཞན་སྤྱན་འཁྱེར་རྒྱའི་རྣམ་པ་ལྟར་ལྡེབ་གྲངས་བཀོད་ཡོད་པ་དང་ཡིག་འབྲུ་རེ་གཉིས་ཙམ་ལས་སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོའི་ཡིག་ཆ་ཀུན་ལས་ཆེས་འཕྱི་ཤས་སུ་སྣང་། ནང་དོན་ནི་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོར་འཇུག་པའི་ལེའུ་ཁ་ཚང་ཡིན། དེ་ཡང་སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་མདོ་སྡེ་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་217རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་པ་ནས་ལྡེབ་221ཐིག་ཕྲེང་གཉིས་པའི་བར་དུ་ཡོད།\nIOL Tib J 181འདི་ཡང་ཆོས་དཔེ་སྣ་རིང་གི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམས་ལྡེབ་26སྟེ་ངོས་52ཡོད། ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་བཞི་རེ་ཡོད། དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་47དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་7ཡོད། ལུང་རྒྱུན་གྱི་གནས་སུ་ཁུང་བུ་གཉིས་བསྐྱུར་འདུག་པ་དང་མཚལ་གྱིས་སྒོར་ཐིག་རེ་བྲིས་འདུག འདི་ནི་བོད་ཡིག་གི་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོའི་པར་གཞི་ཀུན་ལས་ལྡེབ་མ་ཆེས་མང་ཤོས་དང་། ཡིག་གཟུགས་ཆེས་གསལ་བ་དེ་ཡིན་ལ། སྤྱན་འཁྱེར་རྒྱ་མེད་པ་དང་ཤོག་གྲངས་བྲིས་མེད་པས་པར་ལེན་སྐབས་ལྡེབ་ཀྱི་སྔ་ཕྱི་ནོར་བ་ཆེས་མང་བའང་འདི་ཡིན། ཡིག་ཆ་ཁ་ཐོར་ཡིན་པ་ལས་རལ་སྐྱོན་གྱི་ཆ་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད་པ་དང་། ཡིག་གཟུགས་མཛེས་ཤིང་བྲིས་པ་ཞིབ་ཚགས་ཡིན་པ་དང་། ནོར་བསུབ་ཀྱི་ཆ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བས་ཏུན་ཧོང་ནས་བྱུང་བའི་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་མདོའི་ཡིག་ཆ་ཀུན་ལས་སྤུས་དག་ཏུ་བརྩིས་ཆོག ཡིག་ཆ་འདིའི་ནང་དོན་ཡོངས་རྫོགས་མདོའི་ལེའུ་དང་པོ་ནས་ལེའུ་བཞི་པའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པ་དང་། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་175དབུ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ལྡེབ་201རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་དང་པོའི་བར་དུ་ཡོད། ཡིག་ཆ་འདི་དང་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཡིག་ཆ་ཨང་རྟགས་P.T613གཉིས་ཀྱང་དཔེ་ཆ་གཅིག་གི་ལྡེབ་གྲངས་སུ་ངེས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང་ཞིབ་འཇུག་གི་དྲ་བར་ཡིག་ཆ་འདིའི་ལྡེབ་ཀྱི་གོང་འོག་གི་རིམ་པ་ནོར་བ་ཇི་བཞིན་《དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་དང་ནུབ་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་》སུ་ཡང་སོར་བཞག་བྱས་ཡོད་པས། གཤམ་དུ་ཡིག་ཆ་འདིའི་ལྡེབ་མ་རེ་རེ་བཞིན་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པའི་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོ་དང་བསྟུན་ཏེ་གོང་འོག་གི་རིམ་པ་དག་པར་བསྒྲིགས་ཏེ་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་ཡོད།\nIOL Tib J 182འདིར་ལྡེབ་གཅིག་སྟེ་ངོས་གཉིས་ཡོད། ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་རེ་ཡོད་པ་དང་། དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་64དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་9.7ཡོད། ངོས་གཉིས་སུ་ལུང་རྒྱུན་གྱི་གནས་ཏེ་སྒོར་ཐིག་འབྲི་སའི་སྟོང་ཆ་བསྐྱུར་མེད་པ་དང་། སྣེ་གཉིས་ལ་རལ་སྐྱོན་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད་པས་ཡིག་གཟུགས་གསལ་ཞིང་ཆད་སྐྱོན་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། ཡིག་གཟུགས་མཛེས་ཤིང་བྲིས་པར་བྱང་ཆ་ལྡན་ལ། ཡིག་ཆ་གཞན་དང་བསྡུར་ན་ངོས་རེར་ཡི་གེ་མང་པོ་ཤོངས་ཡོད། འདི་ལ་སྤྱན་འཁྱེར་རྒྱ་དང་ཤོག་གྲངས་འདུག་པས་པར་ལེན་སྐབས་ལྡེབ་ཀྱི་མདུན་རྒྱབ་ནོར་ཏེ་རྒྱབ་ཤོག་སྔོན་དང་མདུན་ཤོག་རྗེས་སུ་བཞག་ཡོད་པས་གོང་འོག་གི་རིམ་པ་ནོར་འདུག སྤྱིར་བཏང་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྔ་མའི་ཆོས་དཔེ་སྣ་རིང་རྣམས་ལ་སྤྱན་འཁྱེར་རྒྱ་དང་ཤོག་གྲངས་མེད་ཀྱང་མདུན་རྒྱབ་མི་ནོར་བའི་ཆེད་དུ་མདུན་ཤོག་གི་དབུ་ལ་ནམ་ཡང་དབུ་ཁྱུད་ཕྱེད་ཀ་ཞིག་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་། དབུ་ཁྱུད་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྣམ་པའང་ཡིན། པར་ལེན་པས་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལྟར་སྤྱན་འཁྱེར་རྒྱ་དང་ཤོག་གྲངས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་མདུན་ངོས་ཡིན་ཤག་བྱས་ཏེ་པར་བླངས་པས་མདུན་རྒྱབ་ལ་ནོར་བ་བྱུང་འདུག ཡིག་ཆ་འདིའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་མདོའི་ལེའུ་གཉིས་པའི་མཇུག་དང་གསུམ་པའི་སྟོད་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་འདུག་པ་དང་། བཀའ་འགྱུར་སྡེ་དགེའི་པར་མའི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་183ཐིག་ཕྲེང་བདུན་པ་ནས་ལྡེབ་184ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་པའི་བར་དུ་ཡོད། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ད་ལྟ་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པའི་མདོ་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་མོད། ཚིག་གི་སྔ་ཕྱི་བརྗེ་བ་ཅུང་མང་བ་དང་འགྱུར་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆ་ནས་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པའི་མདོ་དང་ཤིན་ཏུ་ཉེ།\nIOL Tib J 183འདིར་ལྡེབ་གཅིག་སྟེ་ངོས་གཉིས་ལས་མེད་པ་དང་། དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་41དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་8ཡོད།ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་རེ་དང་དཀྱིལ་གྱི་ལུང་རྒྱུན་རྒྱུ་སའི་ཆ་དེར་སྒོར་ཐིག་བྲིས་མེད་པར་བར་སྟོང་དུ་བསྐྱུར་ཡོད་པ་དང་། རལ་སྐྱོན་སོགས་ཆེར་བྱུང་མེད་པས་ཡིག་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་གསལ། ཡི་གེའི་ཆེ་ཆུང་སྙོམས་ཞིང་སྨྱུག་རིམ་ལ་བྱང་ཆ་ལྡན་པ་དང་། ནོར་བསུབ་ཀྱི་ཆའང་ཤིན་ཏུ་ཉུང་། མཚལ་གྱིས་ཐིག་གསལ་ལ་མི་གསལ་བ་ཞིག་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང་། ཡིག་རྙིང་ཕལ་ཆེར་དང་མཐུན་པར་མདུན་ཤོག་གི་དབུ་ལ་དབུ་ཁྱུད་ཕྱེད་ཙམ་དང་ཉིས་ཤད་བྲིས་ཡོད། བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ད་དྲག་བཞག་པ་ཅུང་མང་ལ། སྟོནད་དང་བསྟནད། ཤིནད་དུ། མྱི་བསྒྱུརད་སོགས་ཡོད་པ་དང་། འ་ལ་ཙ་རྟགས་བཞག་པ། སྡེ་བ་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་ཕན་ཚུན་བརྗེ་བ། བྱེད་འབྲེལ་གྱི་ཕྲད་གང་བདེར་སྤྱོད་པ། ཚེག་དྲག་མང་བ། གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་མང་བ། ངོས་འདི་གཉིས་ཁོ་ནར་ཡང་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་པ་ཉེར་ལྔ་ཙམ་གྱིས་མི་ཚད་པ་སོགས་ཡིག་རྙིང་གི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ཡོད། འགྱུར་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ལ་གཡུང་དྲུང་རྫོགས་པ་བཀོལ་བ་སོགས་འགྱུར་རྙིང་གི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་མདོའི་ཟད་པ་མེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལེའུ་བཅུ་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་228ཐིག་ཕྲེང་བདུན་པ་ནས་རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་བདུན་པའི་བར་དུ་ཡོད།\nIOL Tib J 273འདི་ལ་ལྡེབ་གཅིག་སྟེ་ངོས་གཉིས་ལས་མེད་པ་དང་། ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་རེ་ཡོད། དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་41.2དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་8ཡོད། ལྡེབ་ཀྱི་དཀྱིལ་དུ་ལུང་རྒྱུན་རྒྱུ་སའི་ཆ་དེར་སྒོར་ཐིག་བྲིས་མེད་པར་བར་སྟོང་དུ་བསྐྱུར་བ། ནང་དུ་ཚེག་དྲག་ཅུང་མང་བ་དང་འ་ལ་ཙ་རྟགས་བཞག་པ། ད་དྲག་མང་བ། བྱེད་འབྲེལ་གྱི་ཕྲད་གང་བདེར་སྤྱོད་པ་སོགས་གོང་གི་ཡིག་ཆ་IOL Tib J 183དང་ཤིན་ཏུ་འདྲ། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ཆོས་གཏད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའི་མཇུག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་།ལྡེབ་འདིའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནི་བཀའ་འགྱུར་སྡེ་དགེའི་པར་མའི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབས་238ཐིག་ཕྲེང་བདུན་པའི་མཇུག་ནས་ལྡེབས་239རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་དང་པོའི་བར་དུ་ཡོད།\nགཉིས། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཡིག་ཆ་ཁག་གསུམ། P.T 610འདིར་ལྡེབ་གཉིས་ཏེ་ངོས་བཞི་ཡོད་པ་དང་། ལྡེབ་རེའི་དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་41དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་8ཡོད། ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་བཞི་རེ་དང་ལྡེབ་མ་དང་པོ་ལ་རལ་སྐྱོན་ཅུང་ཆེ་བས་ཡིག་འབྲུ་མང་པོ་ཞིག་གསལ་པོར་མཐོང་མི་ཐུབ་མོད། ལྡེབ་གཉིས་པ་ལ་རལ་སྐྱོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱུང་མེད་པས་ཡིག་འབྲུ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དང་། གོང་གི་IOL Tib J183དང་IOLTib J 273ནང་བཞིན་ཅུང་ཙམ་རྒྱུགས་འབྲི་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ཡི་གེའི་ཆེ་ཆུང་སྙོམས་ཞིང་སྨྱུག་རིམ་ལ་བྱང་ཆ་ལྡན་པ་དང་། ནོར་བསུབ་ཉུང་བ། མཚལ་གྱིས་ཐིག་བརྒྱབ་ཡོད་པ། ལྡེབ་རེ་རེའི་མདུན་ཤོག་གི་དབུ་ཁྱུད་འབྲི་སྟངས། ནང་དུ་ཚེག་དྲག་ཅུང་མང་བ། འ་ལ་ཙ་རྟགས་བཞག་པ། ད་དྲག་མང་བ། བྱེད་འབྲེལ་གྱི་ཕྲད་གང་བདེར་སྤྱོད་པ། འགྱུར་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ལ་གཡུང་དྲུང་རྫོགས་པ་བཀོལ་བ་སོགས་ཐམས་ཅད་འདྲ་མཚུངས་སུ་སྣང་། ལྡེབ་མ་འདི་གཉིས་ཀའི་ནང་དོན་མདོའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་མཇུག་དང་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་དབུའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ལ། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་234རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་དང་པོའི་མཇུག་ནས་ལྡེབ་236རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་གསུམ་པའི་བར་དུ་ཡོད།\nP.T 611འདིར་ལྡེབ་མ་གཅིག་སྟེ་ངོས་གཉིས་ལས་མེད་པ་དང་། ཆོས་དཔེ་སྣ་ཐུང་གི་གཟུགས་སུ་ཡོད། དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་27.5དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་7.4ཡོད། དཀྱིལ་གྱི་ལུང་རྒྱུན་གྱི་གནས་སུ་སྟོང་ཆ་གཅིག་བསྐྱུར་འདུག་པ་དང་ངོས་སོ་སོར་ཐིག་ཕྲེང་ལྔ་རེ་དང་ཡིག་གཟུགས་དེ་འདྲ་ཡག་རྒྱུ་མེད། ལྡེབ་འདིའི་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྣེ་ལ་རལ་སྐྱོན་ཅུང་ཙམ་བྱུང་བས། མདུན་རྒྱབ་ནོར་ཏེ་པར་བླངས་པ་དང་ཤོག་ངོས་ཀྱི་གོང་འོག་ནོར་འདུག སྤྱིར་བཏང་མདུན་ཤོག་གི་དབུའི་དབུ་ཁྱུད་ཕྱེད་ཀ་ལ་བརྟེན་ནས་མདུན་རྒྱབ་ནོར་མི་སྲིད་ཀྱང་། འདིའི་སྣེ་ལ་རལ་སྐྱོན་བྱུང་བས་སྤྱན་འཁྱེར་རྒྱའི་གནས་སུ་ཉྀས་བརྒྱ་ཞེས་ཤོག་ངོས་བཀོད་པ་གཞིགས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང་ཞིབ་འཇུག་གི་དྲ་ངོས་དང་《དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་དང་ནུབ་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་》སུ་ཡང་གོང་འོག་ནོར་ཏེ་བཀོད་འདུག བརྡ་སྤྲོད་དང་འགྱུར་གྱི་ཆ་ནས་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པའི་མདོ་དང་ཉེ་ཞིང་། ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ནི་སྐུང་ཡིག་གཉིས་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། གང་དག་ལ་གག་དང་། གཞོན་ནུ་ལ་གཞོནུ་ཞེས་བྲིས་འདུགནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་མདོའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འཁྲུགས་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའི་མཇུག་དང་དམ་པའི་ཆོས་གཏད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའི་དབུའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་234རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་གསུམ་པའི་མཇུག་ནས་ལྡེབ་234རྒྱབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་བདུན་པའི་བར་དུ་ཡོད།\nP.T.613འདིར་ལྡེབ་མ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་ངོས་སོ་གཉིས་ཡོད་པས། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོའི་ཡིག་ཆ་ལས་ལྡེབ་གྲངས་ཆེས་མང་ཤོས་དེ་ཡིན། སོ་སོའི་དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་48དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་7.2ཡོད། ཡིག་ཆ་འདི་ལས་ལྡེབ་མ་བདུན་གྱི་ཕྱེད་ཀ་ལས་ལྷག་མི་འདུག་པས་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་མཐོང་ལམ་དུ་གྱུར་བའི་ངོས་བཅུ་བཞི་ནི་ཕྱེད་ཀ་ཁོ་ན་ཡིན། དེ་མིན་གྱི་ལྡེབ་མ་ཚང་མའི་མགོ་མཇུག་ལ་རལ་སྐྱོན་སོགས་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད་པས། པར་ངོས་ཡི་གེ་ཡོད་ཚད་ཤིན་ཏུ་གསལ། འདིར་ལྡེབ་མ་ཐམས་ཅད་དཔེ་ཆ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་ཁ་འཐོར་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལྷན་དུ་བཞག་ཡོད་མོད། ཞིབ་ཏུ་བརྟག་ན་ཡིག་ཆ་འདི་ཡང་པར་གཞི་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ཡིན་ནམ་སྙམ།ཤོག་ངོས་གཅིག་ནས་བཅུ་བར་དང་། བཅུ་གཅིག་ནས་སོ་གཉིས་བར་གྱི་ཡིག་གཟུགས་མངོན་གསལ་གྱིས་མི་འདྲ་བ་དང་། ཁག་དང་པོར་ཚེག་ཕལ་ཆེ་བ་དཀྱིལ་ཚེག་གི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཚེག་སྐོར་ཞིག་ཡི་གེའི་ཞབས་འོག་ཏུ་ཡོད། ཁག་གཉིས་པར་ཚེག་ཐམས་ཅད་དཀྱིལ་ཚེག་གི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པས། ཡིག་གཟུགས་དང་ཚེག་འཇོག་སྟངས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། ཡིན་ཡང་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་བསྐྱར་བཟློས་སུ་སོང་མེད་པ་དང་འགྱུར་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་པས་དཔེ་ཆ་གཅིག་མི་གཉིས་ཀྱིས་འབྲི་བ་ཡང་སྲིད་པས་བརྟག་པར་བྱ། ནང་དོན་གྱི་ཆ་རྣམས་ལེའུ་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་དུ་ཡོད་ལ། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མ་དུམ་པའི་ལྡེབ་176ཐིག་ཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་ལྡེབ་189ཐིག་ཕྲེང་བདུན་པའི་བར་དུ་ཡོད།\nཀུན་གྱིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་སི་ཐེན་དང་ཕད་ལེ་ཨོ་གཉིས་སྔ་རྗེས་སུ་ཏུན་ཧོང་དུ་བསླེབས་ནས། བྲག་ཕུག་ཨང་བཅུ་བདུན་པ་ལས་ཡིག་ཚང་ཁག་སོ་སོར་ཁྱེར་བ་དང་། དབྱིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཡིག་ཚང་ཚང་མ་བྲག་ཕུག་གཅིག་ལས་བྱུང་བས། རྒྱལ་ཁབ་འདི་གཉིས་གཙོ་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ཡིག་ཚང་ཁག་གི་འབྲེལ་བ་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་ན་ཡིག་ཚང་སྐོར་ཞིག་ཆ་ཇེ་ཚང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་དང་། སྔ་མའི་བཞིན་རས་ཇེ་གསལ་དུ་གཏོང་ཐུབ། ཡིག་ཚང་སོ་སོས་ཕན་ཚུན་ལ་ཁ་སྐོང་དང་གཞོགས་འདེགས་ཀྱི་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཐུབ་སྟེ། དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། པར་གཞི་གཅིག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཡོད་པ་དང་། ཆ་ཤས་གཞན་ཞིག་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཡོད་པས། སྔ་དུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་འདི་ཁ་འཐོར་གྱི་རྣམ་པར་བཏང་ཡོད་པ་དང་། ང་ཚོས་ཡིག་ཆའི་ཨང་རྟགས་གཅིག་ཁོ་ན་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་སྟེ་དཔྱད་པ་བཏང་ན། ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུར་གོ་འཛོལ་འབྱུང་ངེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཡང་འཐུས་ཚང་ཡག་པོ་ཞིག་ལོན་ཐབས་མེད་པས།ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཉར་བའི་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཁ་འཐོར་རྣམས་ལྷན་དུ་བསྡུས་ཏེ་དཔྱད་ན་ཡིག་ཆའི་སྔར་ཡོད་ཀྱི་བཞིན་རས་ཇེ་གསལ་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་དང་། པར་གཞི་ཞིབ་འཇུག་དང་སྐབས་དེའི་འགྱུར་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་དཔྱད་ཞིབ་ཡག་པོ་བྱ་ཐུབ། གཤམ་དུ་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོའི་ཡིག་ཆ་ཁག་གི་འབྲེལ་བའི་ཆ་ནས་དཔྱད་པར་བྱ་བ།\nགཅིག IOL Tib J 181དང་P.T613ཡིག་ཆ་འདི་གཉིས་ཀ་ཆོས་དཔེ་སྣ་རིང་གི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། ཆེ་ཆུང་གི་ཆ་ནས་IOLTib J 181གི་དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་47དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་7ཡོད་པ་དང་། P.T613ཡི་དཀྱུས་ལ་ལི་སྨི་48དང་ཞེང་ལ་ལི་སྨི་7.2ཙམ་ཡོད་པས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཙམ་ཡོད་མོད། འདི་ཡང་དབྱིན་ཇི་དང་ཧྥ་རན་སིའི་ཚད་འཇལ་སྟངས་མི་མཐུན་པའམ་དཔེ་ཆའི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་གནས་བབས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ཡིན་ནམ་སྙམ། ཡིག་ཆ་འདི་གཉིས་ལྷན་དུ་བཞག་རྗེས་དེ་ཡང་ཁག་གཉིས་སུ་བགོས་ཆོག་སྟེ། IOL Tib J 181 ལྡེབ་དང་པོ་དང་། P.T613ལྡེབ་དང་པོ་ནས་ལྔ་པའི་བར་གྱི་ཆ་རྣམས་ཁག་དང་པོ་དང་། IOL Tib J 181ལྡེབ་གཉིས་པ་ནས་ཉེར་ལྔའི་བར་དང་། P.T613གྱི་ལྡེབ་དྲུག་པ་ནས་བཅུ་དྲུག་པ་རྣམས་ཁག་གཉིས་པ་རུ་བཞག་ཆོག ཁག་དང་པོར་འདུས་པའི་ལྡེབ་རྣམས་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་། སྣག་ཚ། ཐིག་ཕྲེང་།ཚེག་གི་འཇོག་སྟངས། འགྱུར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་སྐུང་ཡིག་འབྲི་ཚུལ་སོགས་གང་གི་ཆ་ནས་བརྟག་ཀྱང་ཡིག་མཁན་གཅིག་གིས་བྲིས་པ་དང་། ཁག་དང་པོའི་ནང་དོན་ཡོངས་རྫོགས་མདོའི་ལེའུ་དང་པོའི་སྟོད་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པས་པར་གཞི་གཅིག་གི་དུམ་བུ་ལས་སོ་སོར་གྱེས་པ་ཤེས་ཐུབ། ཁག་གཉིས་པའི་ལྡེབ་རྣམས་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་ཚེག་གི་འཇོག་སྟངས། དབུ་ཤད་འབྲི་སྟངས་སོགས་གང་ཐད་ནས་བརྟག་ཀྱང་འབྲི་མཁན་གཅིག་གིས་བྲིས་པ་ཤེས་ཐུབ་པ་དང་། གཞན་ཡིག་ཆ་གཉིས་ཀྱི་ལྡེབ་མ་རྣམས་གོང་འོག་རིམ་པ་ལྟར་བསྒྲིགས་དུས་ཤོག་ངོས་ཀྱི་སྔ་ཕྱི་ཡང་ཏག་ཏག་འགྲིག་འགྲོ་བས། དཔེ་ཆ་གཅིག་ལས་དུམ་བུ་སོ་སོར་གྱེས་པ་ཤེས་སླ། ཡིག་ཆ་གཉིས་ཀྱི་གོང་འོག་གི་རིམ་པ་དང་འབྲེལ་བ་ལེགས་པར་སྟོན་ཆེད་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་ན་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།\nགཉིས། IOL Tib J 183 དང་P.T 610 IOL Tib J 273བཅས་ཡིག་ཆ་ཁག་འདི་གསུམ་ཡང་པར་གཞི་གཅིག་ལས་སོ་སོར་གྱེས་པར་འདོད། ཡིག་ཆ་འདི་གསུམ་ལས་IOL Tib J 183དང་P.T 610གཉིས་ཀྱི་ཤོག་བུའི་ཆེ་ཆུང་ཡོངས་སུ་མཚུངས་པ་དང་། IOL Tib J 273དཀྱུས་ཀྱི་རིང་ཚད་གོང་གི་ཡིག་ཆ་གཉིས་དང་ཡོངས་སུ་མཚུངས་པ་དང་། ཞེང་གི་མཐོ་ཚད་གོང་གི་ཡིག་ཆ་གཉིས་ལས་ལི་སྨི་0.2ཙམ་གྱིས་ཆེ། འདི་ཡང་ཚད་སྟངས་མི་འདྲ་བའམ་ཤོག་བུའི་ཉར་ཚགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པར་སྙམ། གཞན་ཡིག་ཆ་འདི་གསུམ་གྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་སྣག་ཚ། ཐིག་ཕྲེང་། འགྱུར་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས། སྐུང་ཡིག་འབྲི་ཚུལ་སོགས་གང་ལ་བརྟག་ཀྱང་གཅིག་མཐུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡིག་ཆ་འདི་གསུམ་པོ་ཡང་མདོ་འདིའི་ལེའུ་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཅིག་པ། བཅུ་གཉིས་པ་བཅས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡིན་པས། མདོ་འདིའི་མཇུག་གི་ལེའུ་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཁག་ལ་གཞིགས་ན་ཡིག་ཆ་འདི་གསུམ་པར་གཞི་གཅིག་གི་དཔེ་ལས་དུམ་བུ་སོ་སོར་གྱེས་པ་ཡང་ཤེས་ཐུབ།\nགསུམ། IOL Tib J 169དང་IOL Tib J 180 IOL Tib J 182P.T 611བཅས་ནི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་འབའ་ཞིག་ལས་བྱུང་བས།སོ་སོའི་ཡིག་གཟུགས་དང་ཤོག་བུ། འགྱུར་ཡིག བརྡ་སྤྲོད་བཅས་ཀྱི་ཐད་སོ་སོར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་དང་། པར་གཞིའི་དུས་ཀྱི་སྔ་ཕྱི་ལས་པར་གཞི་རང་སྟེང་ནས་ཕན་ཚུན་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཆེར་མེད།\nསྤྱིར་བཏང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་དགོངས་འགྲེལ་བསྟན་བཅོས་མང་པོར་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་དང་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་སྐྱོན་མང་པོ་བསྟན་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་གཞོལ་བར་བྱ་བའི་བཀའ་མང་པོ་གསུངས་ཡོད་མོད། མདོ་འདིའི་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པ་ནི་ཁྱིམ་པའི་རྟེན་ལ་ནང་ཆོས་སུ་ཉམས་ལེན་མཁན་ཞིག་དང་། རྟེན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐར་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་ནུས་པར་སྟོན་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་རྟེན་ཁྱིམ་པ་བ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་ཤིན་ཏུ་འཕྲོད་པར་གྱུར་པ་དང་། མདོའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱང་ཕྱོགས་སྣ་མང་ནས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བར་གྱུར། རྒྱ་ནག་ལ་མཚོན་ན། ད་ལྟ་དཔེ་རྒྱུན་ཆད་པར་གྱུར་བའི་མདོ་འདིའི་རྒྱ་འགྱུར་ཐོག་མ་དེ་སྤྱི་ལོ་188ཡས་མས་སུ་བྱུང་བས། མདོ་འདི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོ་ནས་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། （23） སྔ་རྗེས་སུ་ཐེངས་བདུན་ལ་བསྒྱུར་བའི་ཁྲོད་དུ་ད་ལྟ་ང་ཚོས་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་ནི། དགེ་བསྙེན་ཀྲི་ཆན་གྱི་འགྱུར་དང་། ལོ་ཆེན་གཞོན་ནུའི་སྲོག་གི་འགྱུར། ཐང་ཟིང་བླ་མའི་འགྱུར་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་འགྱུར་ལེགས་པའི་ཚད་དུ་བྱེད་པ་ནི་ལོ་ཆེན་གཞོན་ནུའི་སྲོག་དང་ཐང་ཟིང་བླ་མའི་འགྱུར་གཉིས་ཡིན། དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་འཕྲིན་ལས་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པ་ནི་ལོ་ཆེན་གཞོན་ནུའི་སྲོག་གི་འགྱུར་རོ།།རྒྱ་ནག་གི་བསམ་གཏན་པའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་བསྔགས་པའི་དྷརྨོཏྟ་རས་ཆོས་སྤྱོད་ཐུན་བཞིའི་འགྲེལ་བའི་སྐབས་སུ་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོ་ལས་ལུང་འདྲེན་མཛད་ཡོད་པ་དང་། （24） རྗེས་ཀྱི་བསམ་གཏན་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་འདི་ལས་ལུང་འདྲེན་མང་དུ་གནང་ཞིང་། བསམ་གཏན་པའི་མདོ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་བས། བསམ་གཏན་པའི་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཤན་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཐེབས།ལྷག་པར་སེ་ཐང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མདོ་འདིའི་འཆད་ཉན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དང་། “ཐང་ཟིང་བླ་མས་ཀྱང་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ནས་དྲི་མེད་གྲགས་པས་བསྟན་པ་དང་། དམ་ཆོས་པད་དཀར་གཉིས་ལ་རྒྱུན་གྱི་ཞལ་འདོན་གནང་ཞིང་།” （25） མདོའི་འགྲེལ་བའང་སྐོར་ཞིག་བྱུང་། སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་གི་རི་མོ་བ་དང་སྙན་ངག་པའི་སྡེ་ཡིས་ཀྱང་མདོ་འདི་གཙིགས་སུ་བཟུང་བས། མདོ་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་རི་མོ་དང་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ལ། མདོ་འདིས་རྒྱ་ནག་གི་རིག་གནས་དང་བསམ་བློ། སྒྱུ་རྩལ་སོགས་ལ་ཤན་ཆེན་པོ་ཐེབས་མྱོང་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་བརྒྱུད་ནས་ཉི་ཧོང་དང་ཀོ་རི་ཡའི་གླིང་ལ་ཡང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་སོ།།\nསེ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་ཏུན་ཧོང་གི་བྲག་ཕུག་ཨང་420པར་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོ་དང་འབྲེལ་བའི་ལྡེབས་རིས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། སྔ་རྗེས་སུ་མདོ་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་ལྡེབས་རིས་30ལྷག་བྱུང་ཡོད། དེ་དག་ལས་སྐོར་ཞིག་བོད་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་བཟུང་རྗེས་བཞེངས་པ་དང་། བྲག་ཕུག་ཨང་103 དང་133། 138 159 186 213 237 359360སོགས་སུ་དྲི་མེད་གྲགས་པར་ནད་འདྲིར་འགྲོ་བའི་རྗེ་བོའི་ཁྲོད་དུ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་སྐུ་གཟུགས་བྲིས་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྗེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་བཙན་པོ་ནི་ཀུན་གྱི་གྲལ་མགོར་འཁོར་གཡོག་དང་བཅས་ཏེ་ཕེབས་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་ཡང་བྲིས་ཡོད། དེ་བས། བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་ཡང་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་འབྲི་བའི་སྲོལ་སྔར་ལས་དར་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་བཞིན་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བསམ་ཡས་དབུ་རྩེའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་འོག་ཁང་བོད་ལུགས་སུ་བཞེངས་པའི་བྱང་ངོས་“གཡོན་གྲལ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་། འཇམ་དཔལ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་སེལ་དང་། དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པ་དང་། ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ་དམར་པོ་དང་གཙོ་འཁོར་བཅུ་གསུམ་” （26） བཞེངས་ཡོད་པ་དང་། “རྒྱ་ནག་པོའི་ལུགས་སུ་བཞེངས་པའི་བར་ཁང་དུ་སྟོན་པའི་སྐུའི་གཡས་གཡོན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་ཉེ་བའི་སྲས་བརྒྱད། དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བའི་དཔལ་” （27） སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་ཡོད་པ་དང་། མདོ་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་དང་ཡུལ་འབྲེལ་བའི་གནས་བྱམས་པ་འབུམ་གླིང་གི་བྲག་ཕུག་གི་ལྡེབས་རིས་སུ་ཡང་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་ལྡེབས་རིས་ཡོད་པ་དང་། དུས་ཚོད་ཡང་བོད་ཀྱིས་ཏུན་ཧོང་བཟུང་བའི་སྐབས་ཡས་མས་ལ་འཁེལ་འདུག་པས་བཞེངས་མཁན་སུ་ཡིན་ཐད་ནས་ཀྱང་བརྟག་པར་བྱ།\nཡིག་ཚང་གི་སྐོར་ནས་“ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་དུ་མདོ་འདིའི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཚར་821ལྷག་” （28） དང་བོད་ཡིག་གི་མདོ་འདིའི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཚར་དགུ་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད། རང་རེའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་མ་དུམ་པར་《འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་》ཞེས་བཞུགས་པ་དང་། བཀའ་འགྱུར་གྱི་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་ཚང་མའི་འགྱུར་བྱང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པར་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཆོས་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཞེས་བཀོད་ཡོད་པས། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་ནས་བོད་དུ་འགྱུར་ཡོད་པ་དང་དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་རུའང་“འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་” （29）ཞེས་བྱུང་། མདོ་འདིའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དཔེ་རྙིང་ཞིག་ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་ཉར་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་2014ལོ་ཡས་མས་སུ་ཉི་ཧོང་ནས་པར་སྐྲུན་བྱས་འདུགགཞན་ཡང་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་མདོ་འདི་ལས་ལུང་འདྲེན་མང་དུ་མཛད་ཡོད་པ་དང་། གྲུབ་མཐའ་ཚང་མས་སོ་སོའི་ལྟ་བའི་ཁུངས་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ལ་བརྩིས་ཡོད། གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་སྐྱེས་ཆེན་མང་པོ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དང་། ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་སུ་ཡང་“རྒྱལ་བའི་མདུན་ན་རྒྱལ་སྲས་དྲི་མེད་གྲགས།། རྒྱ་གར་ཡུལ་ན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་སོགས།། ལྗོངས་འདིར་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་ཞེས།། འཁྲུངས་རབས་རིམ་བྱོན་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།” （30） ཞེས་ཡོད་པ་དང་། དབལ་མང་པཎྡིཏ་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མདོ་འདི་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་མཛད་པའི་《བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ཛཱ་ཏཱིའི་འཁྲི་ཤིང་》 （31） ཞེས་བྱ་བ་ཡལ་འདབ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་སོགས་མདོ་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་ཤིན་ཏུ་མང་། རེ་རེ་བཞིན་བགྲང་ན་མང་དོགས་ཏེ་འདི་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱ།\nདེང་གི་དུས་སུ་ཡང་མདོ་འདིའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཉམས་པར་འཛམ་གླིང་གི་ཤར་ནུབ་རྒྱལ་ཁབ་ཀུན་ལ་དར་བཞིན་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་1962ལོར་ཧྥ་རན་སིའི་མཁས་པ་ཨེ་ཐིན་ནེ་ལ་མོ་ཏེ་(Etienne Lamotte) ཡིས་བཀའ་འགྱུར་དུ་བཞུགས་པའི་བོད་འགྱུར་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ནས་སྤྱི་ལོ་2004ལོའི་བར་དུ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྱུང་ཡོད། སྤྱི་ལོ་1976ལོར་སཱ་རཱ་བཱིན་(Sara Boin) གྱིས་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་ནས་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྤྱི་ལོ་1972ལོར་ཆཱར་ལེས་སི ལོ་ཁུ་ (Charles Luk)ཡིས་ལོ་ཆེན་གཞོན་ནུའི་སྲོག་གི་རྒྱ་འགྱུར་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། ཡང་སྤྱི་ལོ་1976རྗེས་སུ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆེད་མཁས་པ་རོ་པིར་ཐྲི་སིར་མན་(Robert Thurman)ལགས་ཀྱིས་བོད་འགྱུར་ནས་ཐད་ཀར་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྤྱི་ལོ་1997ལོར་(Burton Watson) ལགས་ཀྱིས་ལོ་ཆེན་གཞོན་ནུའི་སྲོག་གི་རྒྱ་འགྱུར་དང་དབྱིན་འགྱུར་གཞན་དག་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་ཡང་བསྐྱར་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། སྤྱི་ལོ་2004ལོར་ཇོན་མ་ཁུ་རེ་(John R. McRae) ལགས་ཀྱིས་སྔར་གྱི་དབྱིན་འགྱུར་དང་ཉི་ཧོང་གི་འགྱུར་རྣམས་ལ་གཞི་བྱས་ཏེ་ཡང་བསྐྱར་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བས་བསྡོམས་པས་དབྱིན་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་ལྔ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉི་ཧོང་གི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གྲགས་པ་ན་རྒ་ཨོས་བོད་འགྱུར་ནས་ཉི་ཧོང་གི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཡོད་པས། འཛམ་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་མདོ་འདིའི་འཆད་ཉན་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་བཞིན་ཡོད། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལར་ཉར་བའི་ལེགས་སྦྱར་དཔེ་རྙིང་དེ་ཉི་ཧོང་ནས་པར་སྐྲུན་བྱས་པས། ཉི་ཧོང་གི་མིས་མདོ་འདིའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཕྱི་མོར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་མི་དམན་པ་བླངས་ཡོད། ཉེ་ལམ་དྲ་ངོས་ནས་རྫོང་གསར་རིན་པོ་ཆེས་མདོ་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་འཆད་ཁྲིད་ཅིག་སྤེལ་བཞིན་པ་ཞིག་མཐོང་བས། ཆེད་དུ་འདྲི་རྩད་བྱས་པར་ཁོང་གི་མདུན་ནས་མདོ་འདིའི་ལུང་རྒྱུན་ཐོབ་མཁན་ཡང་འདུག བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་མ་ཉམས་པར་ད་ལྟའང་འཛམ་གླིང་གི་ཤར་ནུབ་ཀུན་ཏུ་དར་བཞིན་པ་འདིས་མེས་པོའི་གཅེས་ནོར་གྱི་རིན་ཐང་ཡང་མངོན་ཡོང་།\nཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཆས་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་གི་སྤྱིའི་བསྡོམས་འབོར་གྱི་ཨང་གཉིས་པ་ཙམ་ཟིན་པ་དང་། གཞན་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་ཉར་བའི་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ་རྣམས་ལས་ཆེས་མང་བ་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཡིག་ཆ་ཡིན། དེ་དག་ལས་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆར་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་མི་དམན་པ་བླངས་ཡོད་མོད། ཆོས་ལུགས་ཡིག་ཆར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཅུང་ཉུང་བའི་ཚུལ་དུ་སྣང་། ཆོས་ལུགས་ཡིག་ཆར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ན་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་དང་། ལོ་ཙཱའི་གནས་ཚུལ། ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་སོགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཡག་པོ་བྱ་ཐུབ་པ་དང་། ཡིག་ཆ་རིག་པའི་ངོས་ཐད་ནས་སྐབས་དེའི་ཆོས་ལུགས་ཡིག་ཆ་ནི་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་རིག་གནས་ཀུན་གྱི་རྨང་རྡོ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པས།བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་རྩོམ་རིག སྐད་བརྡ། བརྡ་སྤྲོད་སོགས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་གལ་ཆེའི་རྒྱུ་ཆ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་། སྔོན་ཆད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆར་དོ་སྣང་མང་ཙམ་བྱས་པས། ཆོས་ལུགས་ཡིག་ཆའི་དག་སྒྲིག་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐད་ནས་ད་དུང་མི་འདང་ས་མང་པོ་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཏུན་ཧོང་གི་ཞིབ་འཇུག་གི་དྲ་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན།དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཞུས་པ་ནང་བཞིན་དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་གཉེར་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཡིག་ཆའི་ལྡེབ་ཀྱི་གོ་རིམ་འཁྲུགས་ཡོད་པ་དང་། ལྡེབ་ཀྱི་མདུན་རྒྱབ་ནོར་ཏེ་པར་བླངས་པ་ཡང་མང་པོ་འདུག་པས། ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཡིག་ཆའི་ལྡེབ་གྲངས་དང་གོ་རིམ་ལ་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས་པ་དང་། དེ་ནས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཉར་བའི་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཚང་མའི་འབྲེལ་བར་ཡང་ཡག་པོ་བརྟག་དགོས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྐྱེན་དབང་གིས་ཉར་ཚགས་ཀྱི་ཐད་ནས་པར་གཞི་གཅིག་གི་ལྡེབ་མ་ཡང་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཉར་བའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པས། ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་ཉར་བའི་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆའི་འབྲེལ་བར་ལེགས་པར་བརྟག་ན་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞི་སྔར་ལས་འཐུས་ཚང་ཅན་དང་འབྲས་བུ་སྔར་ལས་རིན་ཐང་ཅན་དུ་འགྱུར།\nམདོར་ན་དྲི་མེད་གྲགས་པའི་མདོ་ཡིས་ཡུལ་ལུང་དང་མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོའི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས།སྒྱུ་རྩལ། རྩོམ་རིག བསམ་བློ་སོགས་ལ་ཕྱོགས་སྣ་མང་ནས་ཤན་ཤུགས་རྒྱ་ཆེར་ཐེབས་དང་ཐེབས་བཞིན་ཡོད་པ་དང་།བོད་ལ་མཚོན་ན་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་ད་ལྟའི་བར་མདོ་འདིའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་མ་མྱོང་བ་དང་། གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ཁུངས་སུ་གྱུར་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ཡི་གྲས་སུ་གྱུར་ཡོད། མདོ་འདིའི་ལུང་རྒྱུན་ཟམ་མ་ཆད་པར་གནས་པ་ཡང་བོད་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་འདུག་པས།མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་གི་རིན་ཐང་ལེགས་པར་རྟོགས་ནས་དེ་ལ་རྒྱུས་ལོན་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུ་ནི་བདག་ཅག་གི་གཞོལ་དུ་མེད་པའི་འོས་འགན་དང་། ཡིག་ཆ་རིག་པའི་ངོས་ཐད་ནས་སྔོན་གྱི་པར་གཞི་རྙིང་པར་དཔྱད་ཞིབ་དང་དག་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཞིབ་འཇུག་གི་ལམ་ཁ་ཀུན་ལ་འཇུག་པའི་སྔོན་འགྲོ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པས། ཆེད་དུ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་མདོ་འདིའི་པར་གཞི་ཀུན་ལ་དཔྱད་ཞིབ་རགས་ཙམ་བགྱིས་པའོ།།\n③པད་མ་དཀར་པོ། 《མདོ་སྡེ་སྤྱིའི་རྣམ་བཞག》[M] པེ་ཅིན། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོ། ཤོག་ངོས་239དུ་གསལ།\n④ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་། 《ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྐལ་བཟང་མཆོག་གི་གསུང་འབུམ་པོད་ལྔ་པ་བཞུགས་སོ》[M] ཁྲིན་ཏུའུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013ལོ། ཤོག་ངོས་136དུ་གསལ།\n⑤ Boin, Sara, trans. The Teaching of Vimalakīrti. London: Pali Text Society, 1976 p.8\n⑦ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་། 《ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྐལ་བཟང་མཆོག་གི་གསུང་འབུམ་པོད་ལྔ་པ་བཞུགས་སོ》[M] ཁྲིན་ཏུའུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013ལོ། ཤོག་ངོས་136དུ་གསལ།\n⑧ Fung Kei Cheng, Samson Tse Thematic Research on the Vimalakīrti Nirdeśa Sūtra: An Integrative Review -Vol 31, No 1 (2014) – Buddhist Studies Review 2014 p.1\n⑨⑿སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་མདོ་སྡེ་མ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་185དང་ལྡེབ་170དུ་གསལ།\n⑩⑾བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། 《དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ》[M] པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོ། ཤོག་ངོས་70དང་ཤོག་ངོས་71དུ་གསལ།\n⒀སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་བརྒྱད་སྟོང་པའི་ཀ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་286དུ་གསལ།\n⒁སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་དཀོན་བརྩེགས་ཀ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་203དུ་གསལ།\n⒂སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་དཀོན་བརྩེགས་ཆ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་254དུ་གསལ།\n⒃སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་དཀོན་བརྩེགས་ཁ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་294དུ་གསལ།\n⒄སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་དཀོན་བརྩེགས་ཆ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་182དུ་གསལ།\n⒅སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་མདོ་སྡེ་ད་འ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་391དུ་གསལ།\n⒆སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་མདོ་སྡེ་བ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་100དུ་གསལ།\n⒇སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་མདོ་སྡེ་ཚ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་206དུ་གསལ།\n（21）སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་ལས་མདོ་སྡེ་མ་དུམ་པ། ཤིང་དཔར། ལྡེབ་185དུ་གསལ།\n（22）ཡུལ་ལྷ་ཐར། 《བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རིག་པའི་རྣམ་བཞག་རབ་གསལ་བཙན་པོའི་ལམ་ཡིག》 [M] པེ་ཅིན། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016ལོ། ཤོག་ངོས་148དུ་གསལ།\n（23）Watson, Burton, trans. The Vimalakīrti Sutra. New York: Columbia University Press, 1997.p.1\n（25）མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱིས་བརྩམས། བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བསྒྱུར། 《རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང》[M] པེ་ཅིན། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013ལོ། ཤོག་ངོས270 དུ་གསལ།\n（26）（27）དབའ་གསལ་སྣང་། 《 དབའ་བཞེད་བཞུགས་སོ》[M] ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོ། ཤོག་ངོས་110དང་ཤོག་ངོས་111དུ་གསལ།\n（28）何剑平著：《中国中古维摩诘信仰研究》, 成都: 四川出版集团巴蜀书社, 2009年，第20页。\n（29）བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། 《དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོ། ཤོག་ངོས་8དུ་གསལ།\n（30）（31）གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ། 《གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེའི་གསུང་འབུམ》 པོད་བཅུ་གཅིག་པ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ། ཤོག་ངོས་204དང་ཤོག་ངོས་203དུ་གསལ།


Curtis Brown འཚོལ་བཤེར་མཐའ་འབྲས་ཤོག་ངོས།\nཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར24ཡོད། བཙལ་ཡུན་སྐར་ཆ 0.096 ཡིན།\nquestions. / ! 1) Mr. Brown, be, an engineer,atechnician. Is Mr. Brown an engineer oratechnician...me. Are you Mr. Brown? B. No. I’m Peter Jackson. May I help you? A. Which is Mr. Brown’s room? B. It’s...a) You, radio, Helen b) They,adaughter, Mr. Brown c) The girls,apicture-book, boy d) The Johnsons\nརྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 花样游泳 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Synchronised swimming འབྱུང་ཡུལ། ཡོ་རོབ་གླིང་། གསར་གཏོད་མཁན། ཁུ་ཏི་སི（Katherine Curtis） ངོ་སྤྲོད། གར་རྩེད་ཆུར་རྐྱལ་ནི་ཆུ་ནང་ནས་རྐྱལ་རྩལ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་རང་བཞིན་གྱི་ཆུའི་རྐྱལ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་ལ།\nརྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 棕熊 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Brown Bear ལ་ཏིང་གི་སྐད། Ursus arctos ཁམས། སྲོག་ཆགས་ཁམས། སྒོ། སྒལ་ཐག་སྲོག་ཆགས་སྒོ། སྐོར། འོ་འཐུང་སྐོར། སྡེ། ཤ་གཟན་སྡེ། ཚན། དོམ་ཚན། ཁོངས། དོམ་ཁོངས། རིགས། དྲེད་མོང་། སྲུང་སྐྱོབ་རིམ་པ།


ཁུ་བྱུག རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༠༤ཚེས་༢༦ཉིན།\nམིང་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་བསྡུ་བ་ཡང་ངོ་།། ཞེས་དང་། གསལ་ལྡན་ལས། དོན་འགལ་བ་མ་ཡིན་པའི་མིང་ཚིག་ཏུ་གྲུབ་པ་གཉིས་སམ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲིགས་པའི་ཕྲད་དང་རྣམ་དབྱེ་སོགས་བསྡུས་པས་ཚིག་ཕན་ཚུན་མ་འབྲེལ་བ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བར་བྱེད་པའོ།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དོན་མང་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ངག་ནས་བརྗོད་མི་བདེ་བ་རྣམས་ཚིག་ཉུང་ཞིང་བརྗོད་བདེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་ཚིག་བསྡུ་བའི་དགོས་པ་རེད། སྤྱིར་ཚིག་གང་ལའང་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ལས་དགོས་མེད་ཀྱི་ཚིག་ལྷག་རྣམས་ཅི་ནུས་ཀྱིས་དོར་ན་བརྗོད་བདེ་ཞིང་ཡིག་ངོས་གཙང་བ་དང་། དེ་མིན་དོན་ཐོབ་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་སོགས་ཀྱང་ཅི་རིགས་སུ་བསྡུ་ཆོག་པ་རྣམས་བསྡུས། སྐབས་འགར་ནོར་དོགས་ཆེ་བ་དང་བརྗོད་དོན་གསལ་བ་ལ་མི་འཇོག་ཐབས་མེད་ཡིན་ན་མ་གཏོགས་བསྡུ་ཅི་ཐུབ་བགྱིས་ན་ཚིག་ཟོར་ཡང་ལ་ཡིག་ངོས་གཙང་བ་ཞིག་འབྱུང་ངོ་།། བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་རྩ་བ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མཚམས་སྦྱོར་རྣམས།། ཅུང་ཟད་བསྡུས་པ་ཡོད་ན་ཡང་།། དེ་ནི་དེ་བཞིན་སྦྱོར་བར་བྱ།། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྤྱིར་ཚིགས་བཅད་ནི་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་སོགས་ཕལ་ཆེ་བར་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་སྡུད་ཅན་དུ་སོང་ཞིང་། ཚིག་ལྷུག་ལ་དེ་བས་ཀྱང་ལྷག་པའི་ཚིག་སྡུད་དགོས་པ་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་བཞེད་དོ།། དེས་ན་ཁོ་བོས་འདིར་སྔ་རབས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་གི་ཞལ་ཟུར་ནས་ཐོན་པའི་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐོར་གཞིར་བཟུང་། དེ་ནས་རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་རྩོམ་གཞུང་དང་དེང་གི་བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་འགྱུར་བའི་འགྲོས་དང་བསྟུན་དེ་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཅུང་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པའི་རྟོག་དཔྱོད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དབྱེ་བ་འབྱེད་སྟངས་དང་ས་བཅད་ཀྱི་གོ་རིམ། དཔྱད་པ་གཏོང་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ཐད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེགས་བློའི་གསུང་གི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་རང་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་རྩལ་ལས་ཐོན་པའི་ཐུན་མོང་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྣང་། དེ་ཡང་བདག་བློ་རྒྱ་ཆེན་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་འཇུག་སྟོབས་དམན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་གི་དབང་དུ་སོང་བ་ཡོད་ན་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བའི་ཡང་རྩེར་སོན་པའི་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་མིན་གྱི་ཤན་འབྱེད་པར་ཞུའོ། །\n༡. གློ་བུར་བ་སྟེ་བསྣན་པའི་ཡི་གེ་བསྡུ་ཚུལ། སྒྲ་འགྲེལ་ལས། ཡི་གེ་གློ་བུར་ཡི་གེ་བསྣོལ་བ་དང་། །ཉམས་དང་ཡི་གེ་རྣམ་འགྱུར་གཉིས་ནི་གཞན།། བྱིངས་དེའི་དོན་ལ་ཕུལ་བྱུང་སྦྱོར་བ་སྟེ།། གསུངས་པའི་ཆོ་ག་ལྔ་པོ་ངེས་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཚིག་གི་འགྱུར་བ་ནི་ལེགས་སྦྱར་ལའང་མང་བ་མ་ཟད་བོད་ཡིག་ལའང་དེ་རིགས་ཡོད། ཚིག་སྡུད་དབང་གིས་རྗེས་འཇུག་གློ་བུར་བའང་ཡོད་དེ་བདེ་བར་བཤེགས་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་བསྡུས་ཏེ། བདེར་གཤེགས་ཞེས་བརྗོད་ཚེ་བདེ་ལ་རྗེས་འཇུག་ར་གློ་བུར་དུ་བྱུང་སྟེ་བདེར་ཞེས་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་ཡིག་ཐོབ་དེ་ལྟར་ནའང་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་གསུང་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་བསྡུས་ཚེ་བདེ་གཤེགས་ཞེས་པ་ལས་བདེ་ལ་རྗེས་འཇུག་ར་མི་སྦྱོར་བའང་ཡོད་དེ། བདེ་གཤེགས་མདུན་དུ་བསམ་ནས་ནི་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་བསྡུས་ཚེ་བདེར་གཤེགས་ཟེར་དགོས་པ་ལས་བདེ་གཤེགས་ཞེས་འཁོད་པ་ནི་ཡི་གེ་གློ་བུར་བའམ་བསྣན་པ་བསྡུ་ཚུལ་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཟད། ཡང་ཚུ་རོལ་ཏུ་ཤོག་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་སོང་ཞེས་པའི་ཚིག་བསྡུས་ཚེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཞིག་གིས། ཚུར་ཤོག་ས་ལུ་ལེན་དུ་འདོང་ངོ་།། ཞེས་དང་། ཕར་སོང་ཞེས་ཚུ་དང་ཕ་ལ་རྗེས་འཇུག་ར་བྱུང་བའང་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་ཞེས་པའི་རོལ་གྱི་སྒྲ་བསྡུས་པའི་ཤུལ་ཡིན། དེ་བཞིན་དངུལ་བུན་ཞེས་པའང་དངུལ་གྱི་བུ་ལོན་ཞེས་པ་བསྡུས་པས་དངུལ་བུན་གྱི་བུན་ལ་ན་རྗེས་འཇུག་གློ་བུར་དུ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི། ཞེས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་ཞེས་པ་བསྡུ་ཚེ། ཉེ་ལ་རྗེས་འཇུག་ར་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་དཔེར་ན། ཉེར་ལེན་བཞི་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་པ་བསྡུ་ན། རྩེན་པའི་རྐང་དྲུག་ཉེར་ཞིའི་དྲི་བསུང་དང་། ཉེར་ཞི་ཞེས་གསལ་བར་བསྡུས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ། མྱང་འདས་ཉོན་མོངས་མྱ་ངན་ཞི་བ་སྟེ། ཞེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པའི་ལས་དང་མཐའི་པ་དབྱི་ཞིང་། ངན་གྱི་མིང་གཞི་ང་ཡང་མྱའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་གྱུར་པས་མྱང་འདས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།། དེ་རིགས་ཡང་དཔེར་ན། བུ་རམ་གྱི་རོ་དང་བུ་རམ་གྱི་གཟུགས་ཞེས་པ་བསྡུས་ཚེ། བུར་རོ་སྔ་མས་བུར་གཟུགས་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དེ། ཞེས་བུ་རམ་གྱི་གློ་བུར་དུ་བུའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་ལོག་ནས་བུར་ཞེས་པར་གྱུར། ཡང་། མངར་ནི་ཀ་ར་བུར་སྦྲང་གསུམ། ཞེས་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་བུ་ལ་རྗེས་འཇུག་ར་གློ་བུར་དུ་ཐོན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ། རྡོར་སེམས་ལ་སོགས་པ་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག ཅེས་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ན་ཐས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་རྡོར་སེམས་སུ་བསྡུས་སོ།། ཡང་དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེ་མཚོན་ཆ་ཅན་ཟེར་བ་བསྡུས་ན། དགྱེས་རྡོར་མཚོན་ཆ་ཅན། ཞེས་གསུངས། དེ་ཡང་བསྡུས་ན་དགྱེས་རྡོར་མཚོན་ཅན་ཞེས་པར་བསྡུས་ན་ཆོག་པར་སེམས། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ཞེས་པ་བསྡུས་ན་རྡོར་ཕྲེང་ལྟ་བུའོ།། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་བཀྲ་ལ་རྗེས་འཇུག་གློ་བུར་བ་ས་བསྣན་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རིགས་ནི་བོད་རང་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བཀོད་པ་ཡིན་པས་དེ་རིགས་ཀུན་གྱིས་ཤེས་པར་གྱིས། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་སྒྲ་གདངས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་ཤེས་ན། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོའི་ཚྭ་ཞེས་པ་ཀོང་སྤྲུལ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་《ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ》ཏུ་རྒྱ་ཚྭ་ཞེས་པར་གསུངས་ཀྱང་། སོག་པོ་ལུང་རིགས་བསྟན་དར་གྱིས་《རྒྱུད་བཞིའི་བརྡ་བཀྲོལ་རྣམ་རྒྱལ་ཨ་རུ་རའི་ཕྲེང་བའི་མཛེས་རྒྱན》དུ་རྒྱ་མཚོའི་ཚྭ་ཞེས་པ་རྒྱམ་ཚྭ་ཞེས་པར་བསྡུས། འདིར་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལས་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ན་རྒྱམ་ཚྭ་ཞེས་ན་དག་པར་སྣང་ཞིང་གཞུང་དཔེ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནའང་རྒྱམ་ཚྭ་ཞེས་པར་བསྡུས་འདུག རྒྱམ་ཚྭ་རྒྱ་ཚྭ་སྐྱེགས་ཚོས་ཞེས་དྲན་དབང་རྩིས་ཟུར་རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་རྒྱམ་ཚྭ་དང་རྒྱ་ཚྭ་གཉིས་སུ་གསུངས། གལ་ཏེ་ཀོང་སྤྲུལ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བའི་ཚྭ་ལ་བོད་ཀྱིས་རྒྱ་ཚྭ་ཟེར་བ་དེ་དང་ནོར་དོགས་མི་ཆེའམ། དེའང་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྒྱ་མཚོ་ལས་བྱུང་བའི་ཚྭ་ལ་རྒྱམ་ཚྭ་ཞེས་ཚིག་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བའི་ཚྭ་ལ་རྒྱ་ཚྭ་ཞེས་པར་བསྡུས་ན་ཐ་སྙད་ཕན་ཚུན་ནོར་སོ་མེད་ཅིང་བརྗོད་བདེ་ལ་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང་སྤྱི་སྲོལ་དང་མཐུན་པས་དེ་འགྲིག་པར་སེམས་སོ།།\n༢.ཡི་གེ་བསྣོལ་བའི་བསྡུ་བ། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡི་གེ་བསྣོལ་བའི་བསྡུ་བ་ནི། སྔ་མའི་གསལ་བྱེད་ཕྱི་མར་སྤོས་པ་དང་ཕྱི་མའི་གསལ་བྱེད་སྔ་མར་སྤོས་པའི་རིགས་གཉིས་ཡོད། (༡)སྔ་མའི་གསལ་བྱེད་ཕྱི་མར་སྤོས་པ་ནི། དཔེར་ན། སྟག་གི་པགས་པ་ཞེས་པ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། སྟག་ལྤགས། ཞེས་རྣམ་དབྱེ་གིའི་གསལ་བྱེད་གའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་དོད་ཕྱི་མ་པའི་མགོ་ལ་སྤོས་ཏེ་ལ་མགོ་བྱུང་བ་ནི་འབྲེལ་སྒྲ་གི་དེའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་བ་ནི་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལྟར་ཡི་གེ་འབྲི་བ་ཡིན་པས་ཕྱག་སྲོལ་རྣམ་པར་དག་པའོ།། ཡི་གེས་སྐད་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ལ་ཐུག་གོ། སྤྱིར་བཏང་སྟག་གི་པགས་པ་ཞེས་པའི་པ་ལ་ལ་མགོ་མི་ཐོབ་མོད། སྟག་ལྤགས་ཞེས་རྣམ་དབྱེ་དྲུག་པའི་གི་བསྡུས་ཚེ་སྒྲ་གདངས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་པ་ལ་ལ་མགོ་ཐོབ་པ་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་གིས་སོ།། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱིའི་པགས་པ་ཞེས་པའང་། གཞི་འབྲེལ་ཁྱི་ལྤགས་ལར་བཏགས་པའོ།། ཞེས་གསུངས། འདིའི་རིགས་ལ་གཟབ་དགོས་པ་ཞིག་ནི། གཞི་དང་འབྲེལ་ན་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་གྱིས་མིན་ན་ནི། རྒོད་པུར་པགས་པ་ཞེས་《བོད་ཀྱི་བརྡའི་བྱེ་བྲག་བློ་ལྡན་ཉེར་མཁོའི་སྒྲོན་གསལ》དུ་གཞི་དང་མ་འབྲེལ་བར་གསུངས་པ་ཅི་རིགས་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ།། (༢) ཕྱི་མའི་གསལ་བྱེད་སྔ་མར་སྤོས་པ་ནི། དཔེར་ན། ཞ་ཉེའི་སྨྱུ་གུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། ཞན་སྨྱུག་ཅེས་པར་གྱུར། ཕྱི་མའི་གསལ་བྱེད་ཉའི་སྒྲ་གདངས་དེ་ཉིད་སྔ་མའི་ཞའི་ཐོག་ཏུ་སྤོས་ཏེ་ཞ་ལ་རྗེས་འཇུག་ན་བྱུང་བ་དང་སྨྱུ་གུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཚེ་སྨྱུག་ཅེས་ཕྱི་མའི་གསལ་བྱེད་སྔ་མའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་སྤོས་པའི་སྒྲ་གདངས་ངག་ནས་ཐོན་པ་ཡང་། ཞ་ཉེ་ཞེས་པའི་ཉེ་སྒྲའི་དབང་གིས་ཞ་ལ་རྗེས་འཇུག་ན་དྲངས་ཤིང་། སྨྱུ་གུ་ཞེས་པའི་གུ་སྒྲའི་དབང་གིས་སྨྱུ་ལ་རྗེས་འཇུག་ག་དྲངས་པ་ཡིན་པས་འབྲི་བའི་ཚེའང་ཞན་སྨྱུག་ཅེས་འབྲི་བར་བྱའོ།། དེང་སང་ལྕགས་པར་ཞེས་པ་ནི་ལྕགས་དཔར་ཞེས་པའི་བྱ་བ་དངོས་པོར་སྦྱར་ཚེ་ལྕགས་པར་ཟེར་ན་འགྲིག རྒྱ་ཡིག་ཏུ་铅笔ཞེས་པ་དོན་ལ་ཞ་ཉེའི་པར་རེད། ཉ་ནི་ན་ལྟར་བཀླགས་པས་ཞན་པར་ཞེས་སོ།། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ། འབྱིཉ་ཞེས་བུད་པ་ང་ཚོའི་སྐད་ནང་ནས་མཚམས་མཚམས་ཉ་དེ་ན་ཡི་སྒྲ་ལྟར་བཀླགས་ནས་འབྱིན་ཞེས་སོ།།\n༣.ཡི་གེ་ཉམས་པའམ་དབྱི་བའི་བསྡུ་བ། ཡི་གེ་ཉམས་པ་ནི་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་མཐའི་ཡི་གེ་དབྱི་བ་ལ་ཟེར། དཔེར་ན། ཤེས་རབ་སེང་གེ་ཞེས་པ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ན། མང་ཐོས་ཀླུ་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་པའི་《བསྟན་རྩིས་གསལ་བའི་ཉིན་བྱེད》ལས། རོང་པ་ཤེར་སེང་གི་དབོན་པོ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ལ་དུས་འཁོར་སོགས་གསན། ཞེས་ཤེར་སེང་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ས་མཐའ་ཕྱིས་ནས་ར་མཐའ་ཐོན་ཞིང་། རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཞེས་པ་བསྡུས་པའི་གདངས་ཐོན་པ་ཡིན་ལ། ཚིག་སྡུད་བྱེད་ཚེ། རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཞེས་པའི་འབྲུ་དུ་མ་དང་མཐའི་པ་ཡང་དབྱི་ཞིང་ཤེས་ཀྱི་མཐའ་ཡང་འགྱུར་ནས་རར་གྱུར་ཏེ། ཤེར་ཕྱིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།།\n༤.མཐའ་འགྱུར་བའི་ཡི་གེ་བསྡུ་བ། མཐའ་འགྱུར་བ་ནི་མཐའི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་འགྱུར་པའི་ཚིག་སྡུད་ལ་གོ་ན་ཆོག དཔེར་ན། བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞེས་པ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ནས། བོད་ཡིག་ཅེས་བརྗོད་ཚེ། འབྲེལ་སྒྲ་གྱི་བསྡུ་ཞིང་། ཡི་ལ་རྗེས་འཇུག་ག་ཐོན་པ་ནི་ཡི་གེ་ཞེས་པའི་གེ་སྒྲ་བསྡུས་ཏེ་རྗེས་འཇུག་བྱས་པས་མཐའ་འགྱུར། ཡི་གེ་ཞེས་པ་ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྔ་མར་སོང་ནའང་དེ་བཞིན་གྱི་མཐའི་ཡི་གེ་འགྱུར་བའི་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ། ཡིག་རྙིང་གི་གཟུགས་སོགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་འོག་ཏུ་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་འཆད་པར་བྱའོ།།ཞེས་ཡི་གེ་རྙིང་པ་ཞེས་པ་ཡིག་རྙིང་ཞེས་པར་བསྡུས་པ་དང་། དེ་རིགས་ནི་ལྕགས་ཀྱི་སྨྱུ་གུ་ལ་ལྕགས་སྨྱུག་ཅེས་འབྲེལ་སྒྲ་གྱི་བསྡུས་ཤིང་། མཐའི་གུ་འགྱུར་ཏེ་སྨྱུ་ལ་རྗེས་འཇུག་ག་བྱུང་བ་དང་། ཡང་གྲོང་པའི་ཆོ་ག་ཞེས་པ་གྲོང་ཆོག་ཅེས་པར་བསྡུས་པ་མཐོང་ཞིང་། གཏོར་མའི་ཆོ་ག་ཞེས་པ་བསྡུས་ཚེ། 《བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག》ལས། གཏོར་ཆོག ཅེས་པ། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ལ། དཀྱིལ་ཆོག་ནི་ཁ་ཆེར་ཁྱེར་ནས་རྒྱ་གར་ན་མེད་པར་བཤད། ཅེས་ཆོ་ག་ཞེས་པའི་ག་དེ་ཚོའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་སོང་བས་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག་ཞེས་པའི་ཚིག་སྣ་བསྡུས་པ་ལོས་ཡིན་དང་ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་མཐའ་འགྱུར་བ་ངེས་སོ།། དེ་བཞིན་དུ། སེང་གེའི་ཕྲུ་གུ་ལ་སེང་ཕྲུག སྟག་གི་ཕྲུ་གུ་ལ་སྟག་ཕྲུག་སོགས་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་ཞེས་པའི་གུ་དེ་ཕྲུའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་གྱུར་ནས་ཚིག་བསྡུས་པའི་མིང་མཐའི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་འགྱུར་བ་རེད། གཞན་ཡང་ཚིག་གྲོགས་ཀྱི་དབང་གིས་མིང་གི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་འགྱུར་བ་ནི། གསོལ་བཞེས་ཀྱི་ཚ་ལུ་མ་ལ་ཞེས་པ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། བཞེས་ལུམ་ཞེས་མ་དེ་ཉིད་རྗེས་འཇུག་ཏུ་སོང་བ་དང་། ཨ་ཀ་ར་ཞེས་པའི་རུ་བསྡུས་ནས་ཨ་གར་སོ་ལྔ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འདིའི་རུ་བསྡུས་པའི་ར་མཐའི་མིང་གི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་འགྱུར་པ་ཡིན་པ་ལས་རྣམ་དབྱེ་མིན་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་དགོས་སོ།། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་སོགས་གང་སྦྱོར་འ་མཐའ་ཡོད་མེད་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོར་བ་མཛད་དགོས་སོ།། དེ་དང་མཐུན་པར་ཡིད་དམ། ཡིད་དྭགས། སླང་ང་། སྒོང་ང་། ཡིག་གེ ལུག་གུ་སོགས་ཀྱི་མཐའ་རྟེན་ཡང་ཚིག་གི་བརྗོད་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་རྗེས་འཇུག་ཡོད་པའི་ནུས་པས་དོན་གྲུབ་ཕྱིར། ཁྱད་པར་མེད་པར་གཟིགས་ནས་ཡི་གེ་ཟོར་ཡང་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཐའ་རྟེན་ཕྱིས་ནས། ཡི་དམ། ཡི་དྭགས། སླ་ང་། སྒོ་ང་། ཡི་གེ ལུ་གུ་སོགས་སྦྱོར་བ་ཨེ་ཡིན་སྙམ།\n༥. ངོ་བོ་འགྱུར་བའི་ཡི་གེ་བསྡུ་བ། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཆ་ཚང་འགྱུར་བ་ནི། དཔེར་ན། གོ་བོ་རབ་འབྱམས་པ་ཞེས་པ་གོ་རམས་པར་བསྡུས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཡོངས་རྫོགས་འགྱུར་བ་སྟེ། 《བསྟན་རྩིས་གསལ་བའི་ཉིན་བྱེད》ལས། ཀུན་མཁྱེན་གོ་རམས་སོགས་ཞེས་རབ་འབྱམས་པ་ཞེས་པའི་ཚེག་བར་བསྡུས་ནས་རམས་ཞེས་བྲིས་པ་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་གསུང་དག་ན་ཤིན་ཏུ་མང་། ཡང་དཔེར་ན་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོ་ཟེར་བ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། དཀོམ་རྒྱམ་ཞེས་བརྗོད། དཀོན་མཆོག་ཅེས་པའི་མཆོག་གི་སྒྲ་བསྡུས་པས་དཀོན་གྱི་རྗེས་འཇུག་ན་འགྱུར་ནས་མ་རུ་གྱུར་བ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཞེས་པའི་མཚོའི་སྒྲའི་དབང་གིས་རྒྱ་ལ་རྗེས་འཇུག་མ་བྱུང་སྟེ་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།། ཡང་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པའི་སྒྲ་བསྡུས་པས་རིན་ཅེན་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་དོན་ཡང་ཡིན་མོད། རྟགས་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས། རིན་ཆེན་ཞེས་པ་ནི། མ་ནིང་གིས་ནི་མ་ནིང་ངོ་། །ཞེས་རྟགས་འཇུག་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།\n༦. ངོ་བོ་མི་འགྱུར་བའི་ཡི་གེའི་བསྡུ་བ། ཚིག་སྡུད་བྱས་ཀྱང་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་མི་འགྱུར་བའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། རིག་པའི་རལ་གྲི་ཞེས་པའི་ཚིག་བསྡུས་ཀྱང་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་མ་འགྱུར་བ་ནི། རིག་རལ་སོགས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་དེ་འདི་ཡིན་ཞེས་ཡིད་ཆེས་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི། ཞེས་རིག་རལ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་དཔེར་ན་འཇིགས་མེད་གྲགས་པ་ཞེས་པ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ་འཇིགས་གྲགས་ཞེས་བརྗོད། འཇིགས་མེད་ཀྱི་མེད་དང་གྲགས་པའི་པ་གཉིས་བསྡུས་མོད། མེད་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་གི་ད་དེ་རྗེས་འཇུག་གི་ཕོ་ཡིག་ཡིན་ལ། འཇིགས་ཀྱི་ཡང་འཇུག་གི་ས་ཡང་ཕོ་ཡིག་ཡིན་གཤིས། གཉིས་ཀའི་རྟགས་མཐའི་སྒྲ་དང་རྟགས་མཚུངས་ཕྱིར། མེད་ཅེས་པ་བསྡུས་ནའང་འཇིགས་ཞེས་པའི་སྒྲ་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གྲགས་ལའང་པ་བསྡུས་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་གྲགས་ཀྱི་སྒྲ་མི་འགྱུར་ཏེ། གྲགས་ཀྱི་ཡང་འཇུག་ཀྱང་རྗེས་འཇུག་གི་ཕོ་ཡིག་ཡིན་པ་དང་། པའང་མིང་གཞིའི་ཕོ་ཡིན་པས་རྟགས་དང་སྒྲ་མཚུངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། པ་ལ་རྗེས་འཇུག་འ་མི་གསལ་བ་མ་གཏོགས་དོན་ལ་ཐོབ་མོད། དྲག་དང་ཕྲད་ན་དྲག་པར་འགྱུར་གསུངས་པ་ལྟར། རང་དབང་གི་ནུས་པ་མེད། བོད་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་སྦྱོར་ཀློག་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ཕལ་ཆེ་བ་ལ་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐད་གདངས་ལ་བསྟུན་ནས་ཡི་གེ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ།།\n༧.རྟགས་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་ཡི་གེ་བསྡུ་བ། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྟགས་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་མིང་མཐའི་སྔོན་འཇུག་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ལོ་གསར་བ་དང་། གོས་གསར་བ། བག་མ་གསར་བ་སོགས་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། ལོ་སར་དང་། གོས་སར། བག་སར་སོགས་ལ་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་གས་འཕུལ་ཕྱིས། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་《དག་ཡིག་མཁས་པ་དགའ་བསྐྱེད》དུའང་། སར་བ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་། ཞེས་གསུངས་དོན་ཡང་རྟགས་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་གྱིས་ཚིག་སྡུད་སྐབས་སུ་མིང་མཐའི་སྔོན་འཇུག་བསྡུས་པའམ་ཕྱིས་པ་རེད། དེང་སང་རྒྱ་དཀར་ནག་ཅེས་འབྲི་ཚེ་དཀར་བྲིས་མོད་སོ་སོར་འབྲི་ཚེ་རྒྱ་གར་ཞེས་འབྲི་བ་ལས་རྒྱ་དཀར་ཞེས་བྲིས་པ་མེད་ཀྱང་གཅིག་རེ་ཡོད་པར་གྱུར་ནའང་ཡིག་སྲོལ་མ་དག་པར་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཇོག འོ་ན་དཀར་ཞེས་པ་གར་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་ན། 《རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ》 ལས། ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲངས།། ཞེས་གསུངས་པའི་དགོངས་དོན་གྱིས། རྒྱ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཡི་གེ་ཟོར་ཡང་པའི་ཆེད་དུ་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྡུས་པ་ལ་དོན་དུ་འ་མཐའ་ཡོད་པས་དེ་མོ་ཡིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མོ་ཡིག་གིས་མོ་ཡིག་འདྲེན་དགོས་པས་དཀར་གྱི་ད་ཡིག་སྔོན་འཇུག་གི་མ་ནིང་ཡིན་པས་ཕྱིས། ཀའང་མིང་གཞིའི་ཕོ་་ཡིག་ཡིན་པས་དེ་མོ་ཡིག་གར་དུ་བསྒྱུར་བ་ནི་མོས་མོ་ཡིག་དྲངས་པ་ལགས། གཤེན་མཁས་གྲུབ་（༡༧༨༣—？）ཀྱིས་ཀྱང་། ཡུངས་ཀར་རྒྱ་གར་སོགས་ཀྱང་དཀར་པོའི་མིང་ཡིན་མོད་ཀྱང་། མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་མཛད་དོ།། ཞེས་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡུངས་ཀར་གྱི་ད་ཕྱིས་པ་དང་། དེ་མཚུངས་ཀྱི་ག་ཕྱིས་པ་ནི། ཕྱག་འཚལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཙུག་ཏོར། ། མཐའ་ཡས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་སྤྱོད་མ།། ཞེས་གཙུག་ཏོར་གྱི་མིང་མཐའི་འཕུལ་བྱེད་ག་ཕྱིས་པ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་མིན་པའི་ས་མགོ་ཕྱིས་པའང་ཡོད་དེ། འོད་ཀོར་ནི་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ།\nཞེས་པའོ།། མདོར་ན། སྟོད་ཀོར་དང་ཀླད་ཀོར། པད་ཀོར་སོགས་སྐོར་བའི་དོན་ལ། སྔ་མའི་རྗེས་འཇུག་གི་དབང་ལས་ས་མགོ་མོ་ཡིག་ཡིན་པས་ཕྱིས་པ་ནི་ཐོ་སྐོར་ཉེ་སྐོར་སོགས་ལ་ས་མགོ་ངེས་པར་སྦྱར་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ལས་ཤེས། འདི་འདྲའི་རིགས་ནི་མིང་མཐའ་འདྲེན་ཚུལ་རྟགས་མཚུངས་བརྗོད་བདེ་མི་བདེ་སོགས་དང་བསྟུན་པའི་ཚིག་སྡུད་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཡི་གེའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་ཏུ་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།\nཞེས་སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་གྱིས་དཔྱད་གཞིའི་ཟུར་ཙམ་གསུངས་མོད། འོན་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་མཛད་པའི་སྒྲ་མདོ་སྐབས་བརྒྱད་ལས་ད་ལྟ་སུམ་རྟགས་གཉིས་ལས་མི་བཞུགས་པས་ཞིབ་མོར་འཆད་དཀའ་བར་སྣང་ཞིང་དེང་རབས་ཀྱི་རྣམ་དཔྱོད་འཕྲུལ་གྱི་བློ་གྲོས་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱོད་ཅིག །\n༡. མིང་གི་ཆ་ཤས་གཙོ་ཕལ་བསྡུ་བ། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་མིང་གི་ཆ་ཤས་གཙོ་ཕལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་དགོས་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་སྟེ། དེ་ལ་མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་མ་གཙོ་བ་དང་། ཕྱི་མ་གཙོ་བ། སྔ་ཕྱི་དབྱེར་མི་རུང་བ་དང་མཉམ་པ་སོགས་ཡོད་པས་ཚིག་སྡུད་བྱེད་ཚེ་གཟབ་དགོས་སོ།།\n（༡）མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་མ་གཙོ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་སྡིག་པ་ཞེས་པ་བསྡུས་ཚེ། དགེ་སྡིག་ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ལ། བདེ་སྡུག ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། ཞི་ལྷག ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་ཉི་ཟླ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་ཡང་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་《ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང》དུ། ཤེས་མཚན་རྟགས་སུ་བྱས་ནས་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་ཡོད་པ་གང་དུ་སྒྲུབ་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་སའི་ཤེས་མཚན་གྱིས་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་ལ། ཞེས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་ཤེས་མཚན་དུ་བསྡུས་པ་ཤར་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་ལེགས་བཤད་དུ་སྣང་ངོ་།། དེ་ལྟར་ཡིན་ནའང་འདི་འདྲའི་རིགས་རྣམས་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། ཚིག་སྦྱོར་གོང་འོག་གི་དོན་གྱི་ཆ་ནས་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་མོ་ཞིག་མ་ལོན་ན་ནོར་དོགས་ཆེ་སྟེ། དཔེར་ན། ཤེས་མཚན་ཞེས་པ་འདི་ལ་མཚོན་ན། ཚིག་ངོ་ཐད་ནས་བལྟས་ན་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དམ་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་གང་རུང་དུ་གོ་ཆོག་པར་སྣང་ནའང་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱར་ན་གང་ཡིན་གསལ་བོ་ཤེས་ཐུབ། རྒྱུན་དུ་རང་གིས་ཀྱང་རྩོམ་ལ་འཇུག་པའི་ཚིག་རྣམས་བསྡུ་ཚེ། མིང་གི་གཙོ་ཕལ་གྱི་དབང་གིས་སྒྲ་གདངས་འགྱུར་བས་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བྱང་ཆ་ཅན་དུ་མ་ངེས་ན། སྔ་རབས་མཁས་པའི་རྩོམ་གཞུང་དག་ལས་ངེས་ཤེས་འདྲེན་པར་བྱའོ།།\n(༢)མིང་གི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་གཙོ་བའི་བསྡུ་བ་ནི། དཔེར་ན། ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། བསིལ་གདུགས། རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། སྲིད་གྲོས། འབྱོར་ལྡན། གདུགས་མཆོག ཚ་མཚོ་ཞེས་མིང་གི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་གཙོ་བས་དེ་བཞག་ནས་སྔ་མ་དག་བསྡུས། གོང་གི་ཆབ་སྲིད་ཅེས་པའི་མིང་གི་ཆ་ཤས་གཙོ་བོ་སྲིད་དང་ཕལ་བ་ཆབ་ཡིན་པ་ཙམ་ལ་དེང་སང་ལ་ལ་རྨོངས་ནས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་ཞེས་པ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ནས་ཆབ་གྲོས་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་བསྡུ་ལུགས་དང་འགལ་བ་ཞིག་གོ།\n(༣)མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་ཕྱི་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ། མིང་གི་ཅ་ཤས་དབྱེར་མི་རུང་བ་ཅན་གྱི་བསྡུ་བ་ཟེར་ནའང་འགྲིག་པར་སེམས། དཔེར་ན། སྒོ་ང་། བྱུ་རུ། སྨྱུ་གུ་ལྟ་བུ། དེ་དག་གཞི་ལ་སྦྱར་ནས་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་སྔ་མའི་རྗེས་འཇུག་ཏུ་བསྡུ་དགོས་ཏེ། བྱ་སྒོང་། ཁྱུང་སྒོང་། སྒོང་སྐྱེས། གཡུ་བྱུར། ལྕགས་སྨྱུག་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་མང་ངོ་།།\n(༤) མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་ཕྱི་ལ་གཙོ་ཕལ་མེད་པའི་བསྡུ་བ། མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་ཕྱི་ལ་གཙོ་ཕལ་མེད་པས་གང་རུང་བསྡུ་བ་ནི། མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་ཕྱི་ལ་གཙོ་ཕལ་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་ན་སྔ་ཕྱི་སྟོབས་མཉམ་པ་ཡིན་པས་གང་རུང་བསྡུ་ཆོག་སྟེ། དཔེར་ན། འོད་ཟེར་ཞེས་པའི་མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་ཕྱི་ལ་གཙོ་ཕལ་མེད་པས་སྔ་ཕྱི་གང་རུང་བསྡུས་པ། རྒྱལ་པོ་ཟླ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་སྐུ་མཛེས་ཤིང་ལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ། ཞེས་ཟླ་འོད་ཅེས་དང་། གཞན་ཟླ་ཟེར་ཞེས་འབྲི་བའང་མང་དུ་སྣང་ངོ་།། ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའང་དེ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཁྲིམས་ལྡན་དགེ་སློང་ཞེས་པའི་སྐབས། ཆ་ཤས་སྔ་མ་ཚུལ་བསྡུས་ལ། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས།། སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར།། ཞེས་པའི་སྐབས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་པའི་ཁྲིམས་ལ་ཞེས་པ་བསྡུས་ནས་ཚུལ་གནས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། 《དབུ་མ་འཇུག་པ》 ལས། དེ་ཚུལ་ཕུན་ཚོགས་ཡོན་ཏན་དག་ལྡན་ཕྱིར། ཞེས་པའི་དེ་ཚུལ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་པའི་ཁྲིམས་བསྡུས་པ་ལྟ་བུའོ།།\n༢.གྲངས་ཀའི་མིང་བསྡུ་བ། གྲངས་ཀའི་མིང་བསྡུ་ཚུལ་དཔེར་ན། བཅུ། ཉི་ཤུ། སུམ་ཅུ། བཞི་བཅུ། ལྔ་བཅུ། དྲུག་ཅུ། བདུན་ཅུ། བརྒྱད་ཅུ། དགུ་བཅུ། བརྒྱ་ཞེས་བྲིས་ན་ཡིག་འབྲི་ཉུང་བ་དང་བརྗོད་བདེ་བ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། མིང་དེ་ལྟར་དུ་མ་བསྡུས་ན། བཅུ་ལ་བཅུ་ཐམ་པ། ཉི་ཤུ་ལ་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ། སུམ་ཅུ་ཐམ་པ། བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ཞེས་བརྒྱའི་བར་གྱི་གྲངས་མཐའ་ཐམ་པ་ཞེས་སྦྱར་བས་རིགས་འདྲའོ།། གཞན་ཡང་བཅུ་སྐོར་ནས་དགུ་བཅུའི་སྐོར་བར་གྱི་སོ་སོའི་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་སྡུད་བྱེད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་གཅིག་ནས་དགུ་དང་། བཅུ་གཅིག་ནས་བཅུ་དགུའི་བར་ལ་གྲངས་ཚིག་བསྡུ་ཚུལ་ལ་མིང་མཐའ་བསྡུས་པ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་དང་གོམས་གཤིས་སོགས་ན་གང་ཡང་མེད། ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་ནས་གྲངས་ཀའི་བསྡུ་ཚུལ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་ལ་ཉི་ཤུ། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལ་ཉེར་གཅིག་གམ་རྩ་གཅིག སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་ལ་སུམ་ཅུ། སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་ལ་སོ་གཅིག་ནས་སུམ་ཅུ་སོ་དགུ་ལ་སོ་དགུ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།། བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་ལ་བཞི་བཅུ། བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་ལ་ཞེ་གཅིག་ནས་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུ་ལ་ཞེ་དགུ་བར་རིགས་འགྲེ། ལྔ་བཅུ་བཅུ་ཐམ་པ་ལ་ལྔ་བཅུ་དང་། ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་ལ་ང་གཅིག་ནས་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་ལ་ང་དགུ་ཞེས་པའི་བར་རིགས་མཚུངས། བདུན་ཅུ་ཐམ་པ་ལ་བདུན་ཅུ་དང་། བདུན་ཅུ་དོན་གཅིག་ལ་དོན་གཅིག་ནས་བདུན་ཅུ་དོན་དགུ་ལ་དོན་དགུ་ཞེས་པའི་བར་རིགས་མཐུན་སྦྱར་བའོ།། བརྒྱད་བཅུ་ཐམ་པ་ལ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་ལ་གྱ་གཅིག་ནས་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་དགུ་ལ་གྱ་དགུ་ཞེས་པའི་སྦྱར་བ་དང་། དགུ་བཅུ་ཐམ་པ་ལ་དགུ་བཅུ་དང་། དགུ་བཅུ་གོ་གཅིག་ལ་གོ་གཅིག་ནས་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་ལ་གོ་དགུ་ཞེས་པའི་བར་རིགས་འགྲེས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།། བརྒྱ་སྐོར་ལའང་བརྒྱ་ཐམ་པ་ལ་བརྒྱ་ཞེས་པ་ནས་དགུ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ལ་དགུ་བརྒྱ་ཞེས་པའི་བར་རིགས་མཚུངས་སུ་བསྡུ་ཆོག འབུམ་གཅིག་དང་ཁྲི་གསུམ་དང་སྟོང་གསུམ་ལྔ་བརྒྱ་ཐམ་པ་དང་བཞི་བཅུ་ཞེ་དགུ་ཞེས་པ་ཁ་ནས་འདོན་པ་དང་ཡི་གེར་འབྲི་ན་སྟབས་བདེ་མོ་མིན་ཚེ། ཆིག་འབུམ་སུམ་ཁྲི་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཞེ་དགུ་ཞེས་པར་ཚིག་སྡུད་བྱས་ན་ཁ་ནས་འདོན་བདེ་བ་དང་ཡི་གེར་བྲིས་ཚེ་ཡིག་འབྲུ་ཉུང་བའི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་སྣང་། ཡང་ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུ་སུམ་བརྒྱ་རྣམས་ལ་གཉིས་བཅུ་གསུམ་བཅུ་གསུམ་བརྒྱ་ཞེས་གས་འཕུལ་ཅན་དུ་བྲི་ན་དོན་ཐོབ་ཀྱི་འགལ་བ་མེད་ཀྱང་། དེ་ལ་འཕུལ་ཡིག་དོར་བ་ནི་སྐད་གསར་བཅད་སྔོན་མའི་ལུགས་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ། 《ལི་ཤིའི་གུར་ཁང》 ལས། ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུ་སུམ་བརྒྱ་རྣམས་ལ་གཉིས་བཅུ་གསུམ་བཅུ་གསུམ་བརྒྱ་ཞེས། ཞྭ་ལུ་ལོ་ཆེན་གྱིས་འཆོས་པར་མཛད་ཀྱང་བཀས་བཅད་བར་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་མང་། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།། བཙུན་པ་བློ་བཟང་རབ་བརྟན་གྱིས་ཀྱང་། གྲངས་ཀྱི་སུམ་ཅུ་དྲུག་ཅུ་དང་།། བདུན་ཅུ་དང་ནི་བརྒྱད་ཅུ་སོགས།། འཕུལ་མི་དགོས་པར་མཁས་རྣམས་འདོད།། ཅེས་《བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཚིག་དོན་འབྱེད་པའི་ལྡེ་མིག》ཏུ་གསུངས། འོ་ན་དེ་དག་གི་འཕུལ་ཡིག་དོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེས་ན། སུམ་ཅུ་བརྒྱའི་གས་འཕུལ་དོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཤོད་དཀའ་ལ། སུམ་ཅུ་དྲུག་ཅུ་བདུན་ཅུ་བརྒྱད་ཅུའི་ཅུ་ཡིག་ལ་བས་འཕུལ་དོར་བ་དང་། བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་དགུ་བཅུ་གསུམ་ལས་བས་འཕུལ་སྦྱོར་བ་ནི། གྲངས་བཅུའི་གྲངས་འདྲེན་གྱི་གསུམ་དྲུག་བདུན་བརྒྱད་རྣམས་རྗེས་འཇུག་ཅན་ཡིན་ཞིང་། བཞི་ལྔ་དགུ་གསུམ་རྗེས་འཇུག་མེད་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ནམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་དཔའ་རིས་བློ་བཟང་རབ་གསལ་གྱིས་ཀྱང་གསུང་མ་ཐུབ་པས་ཀུན་གྱིས་དཔྱོད། 《ལི་ཤིའི་གུར་ཁང》 དུ་བཀས་བཅད་གཉིས་པའི་རིང་ལ་ཉི་ཤུ་ལ་གཉིས་བཅུ། བཅོ་ལྔ་ལ་བཅུ་ལྔ་ཞེས་བཀས་བཅད་མཛད་ཀྱང་བོད་འབངས་སྤྱིའི་སྐད་དུ་དེ་ལྟར་མ་གྲགས་པས་ཕྱིས་སུ་ལག་ལེན་དུ་མ་དར། བཅོ་ལྔ་སོགས་ནི་སྒྲའི་ང་རོའི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་ཡིན་ཕྱིན། སྐད་ཡིག་གང་ཡིན་ནའང་རང་སྐད་ཀྱི་འགྱུར་བའི་འགྲོས་དང་མཐུན་པའི་ཡི་གེའི་འབྲི་སྲོལ་བཏོན་པ་ནི་ངག་ནས་བརྗོད་བདེ་བ་དང་ཁ་གསལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་སྐད་ཡིག་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་པ་ཞིག་གོ། དེ་མིན་བཅོ་ལྔ་དང་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་འོག་ཏུ་བ་ཟུར་འདོགས་པ་བཞེད་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། ཟ་མ་ཏོག་གི་ཡིག་ཆུང་དུ། གསུང་རབ་དག་པ་རྣམས་སུ་ན་རོ་ཅན་དུ་བྲི་བར་བཟང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གྲངས་བཅུའི་ནང་ནས་ལྔ་བརྒྱད་གཉིས་ལ་དབྱངས་བཞིའི་གང་ཡང་མ་ཞུགས་ཤིང་། ལྷག་མ་བརྒྱད་ལ་ཨི་ཨུའི་དབྱངས་ཅི་རིགས་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལ་བཅུ་ལྔ་བཅུ་བརྒྱད་ཟེར་ན་བརྗོད་མི་བདེ་ཞིང་། བཅྭ་ལྔ་བཅྭ་བརྒྱད་ཟེར་ན་དབྱངས་བཞིའི་གང་ཡང་མ་ཞུགས་པའི་སྐྱོན་སོ་ན་གནས་པས་དེས་ན་བཅོ་ལྔ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་ན་དབྱངས་ཨོ་ཞུགས་པར་དགོངས་སམ་སྙམ་མོ་ཞེས་དཔའ་རིས་བློ་བཟང་རབ་གསལ་གྱིས་གསུངས་ཤིང་དག་པར་སྣང་། གང་ལྟར་གྲངས་ཡིག་གི་རྣམ་འགྱུར་རྣམས་བོད་སྐད་ལ་དཔྱད་བཟོད་པའི་འགྱུར་ལུགས་ཤིག་ཡོད་པར་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན། གྲངས་ཀྱི་གནས་གཉིས་པར་འཕེལ་ཚེ་ཉེར་གཅིག་སོགས་གཉིས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་ཉེར། གསུམ་ལ་སོ། བཞི་ལ་ཞེ། ལྔ་ལ་ང། དྲུག་ལ་རེ། བདུན་ལ་དོན་སོགས་མགོ་དང་སྔོན་འཇུག་རྣམས་མི་གསལ་བར་ཕྱིས། འདིའི་ཐད་དུ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་། སྲོག་གི་ཨི་ཨེ་དང་། ཨུ་ཨོར་འཕེལ་བ་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོག་ཙམ་དུ་སོང་ནས་ཡོད་ཅེས་བཞེད་པ་ནི་ཐུགས་དཔྱད་མ་ཞོག་པ་ཨེ་ཡིན་རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་ཀྱིས་དཔྱད་དགོས་ཏེ། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས། བོད་ཀྱི་སྒྲ་འདི་ནི་རྒན་པོ་རྣམས་ལ་གྲགས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ།། ཞེས་གསུངས་དོན་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་ལ། ཨ་དང་ཨི་དང་ཨུ་ལ་སོགས་པའི་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུའི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཕོ་མོ་མ་ནིང་ནི་རྟགས་གསུམ་སོ་སོར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཕོ་རྟགས། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་མོ་རྟགས། བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པ་མ་ནིང་གི་རྟགས། དེ་དག་ལ་རྣམ་དབྱེ་སོ་སོེར་སྦྱར་ནས་བསྒྲུབ་པ་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གཅིག་ཀྱང་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་གིས་བརྗོད་ཚུལ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྒྲ་ལ་ཡིན་གྱི་བོད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་དེ་མི་དགོས་སོ། ། ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྒྲའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྐད་བསྒྲུབ་མི་ནུས་ལ། བོད་ཀྱི་བརྡ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ཐ་སྙད་གོ་བའི་ཕྱིར་སཾསྐྲྀ་ཏའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲ་བསྒྲུབ་མི་དགོས་ཤིང་། ལེགས་སྦྱར་ལ་རྟགས་གསུམ་ལ་རྣམ་དབྱེ་ཐ་དད་ཡོད་པ་ལ་བོད་ལ་དེ་ལྟ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་མི་རུང་ངོ་། ། དེས་ན་གྲངས་ཀའི་མིང་འདིའང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་འགྲོས་སུ་སྙེག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།《སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས》ལས། གྲངས་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་ན་དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བཅུ་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོང་གཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཞེས་ཐ་མལ་པར་བོད་ཀྱི་སྐད་བཞིན་བསྒྱུར་ན་དོན་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་ཡང་བདེ་བས་གྲངས་བསྡོམ་དུ་རུང་བ་རྣམས་བོད་སྐད་ཀྱི་ལུགས་བཞིན་དུ་ཐོགས་ཤིག ཅེས་གྲངས་ཀའི་རིགས་སྒྱུར་བ་ལ་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱ་གར་སྐད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཅི་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་ཚེ་དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་ཕྱེད་དང་བཅུ་གསུམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་སོགས་ལ་ནི། སྒྱུར་བྱེད་བོད་རང་སྐད་ལའང་འཚམ་པོ་ཡོད་པས་གྲངས་ཀ་བརྒྱ་སྟོང་སོགས་བསྡོམ་དུ་རུང་བའམ་མཉམ་དུ་འདྲེན་འོས་བ་རྣམས་སྒྱུར་བྱེད་བོད་རང་གི་འགྲོ་ལུགས་ཇེ་བཞིན་དུ་སྒྱུར་བ་སྟེ་མིང་བཏགས་ཤིང་། དེར་བལྟས་ན། སྐད་གསར་བཅད་གཉིས་པའི་དུས་སུ། ད་གཟོད་གཉིས་བཅུ་ལ་ཉི་ཤུ་དང་གསུམ་བརྒྱ་ལ་སུམ་བརྒྱ། སྐད་གཅིག་ལ་སྐད་ཅིག་སོགས་ཕར་བལྟས་ན་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཟོར་ཡང་དུ་བཅོས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་གྱི་གནད་དོན་མི་སྣང་མོད། སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་གྱིས། སྐད་ལ་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་ཟུར་གསལ་བ་མེད་ན་ཡི་གེ་ལ་དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་རྟོགས་པར་ནུས།། ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་ལམ་གྱིས་དེད་ན། སྐད་གསར་བཅད་གཉིས་པའི་དུས་སུ་གོང་གི་དཔེར་བརྗོད་དག་གི་འཕུལ་རྟེན་དོར་བ་ནི་དེ་དུས་ནས་བཟུང་བོད་སྐད་སྤྱི་འགྲོས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ན་གོང་དག་གི་འཕུལ་རྟེན་གྱི་སྒྲ་ཐོན་གྱིན་མེད་པ་ཤེས་ཐུབ། འདི་ནས་ཀྱང་། སྦྱོར་ཀློག་ཅན་གྱི་ཡིག་རིགས་གང་ཡིན་ན་སྐད་གདངས་རིམ་འགྱུར་གྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་པའི་ཡི་གེའི་སྡེབ་སྦྱོར་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་ཐུབ་བོ།།\n༣.ཡུལ་མིང་བསྡུ་བ། ཡུལ་མིང་བསྡུ་བ་ནི་དཔེར་ན། ཨ་མདོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་བསྡུས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། 《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ལས། འབྲི་ཆུའི་སེ་བོའི་ལུང་རིང་བརྒལ་བའི་བ་ཡན་ཧ་རའི་ཤར་ངོས་ཨ་ཆེན་གངས་རྒྱབ་ཀྱི་རི་དང་། མདོ་ལ་གཉིས་ཀྱི་མིང་བསྡོམས་པས་དེ་མན་ཆད་ལ་ཨ་མདོ་ཟེར། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། དེ་རིགས་ཧ་ཅང་མང་བས་མ་བཤད་ནའང་ཀུན་གྱིས་ཤེས་སླ་ཕྱིར་འདིར་རྒྱས་པར་མ་སྤྲོས་སོ།།\n༤. དགོན་པའི་མིང་བསྡུ་བ། ཨ་མདོ་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཞེས་པའི་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་བ་ནི། 《ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྣམ་ཐར》ན། ཡུལ་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཞིང་། ཞེས་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་བསྟན་ཞིང་དེར་མ་ཟད་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཞེས་པའི་མཚན་སྒྲ་ཚང་བར་བསྟན་ཏེ། ནགས་བཀྲ་ཤིས་ཡལ་འདབ་རྒྱས་པ་ཡོད། ཅེས་པ་དང་། དུང་དཀར་པོ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་ལ། ཞེས་པ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས། ཡང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་ཞེས་པའི་ཚིག་སྣ་ཡང་ཇེ་ཉུང་དུ་བསྡུ་ན། བཀྲས་འཁྱིལ་ཞེས་པར་བསྡུས་ཆོག་སྟེ། བཀྲས་འཁྱིལ་ལ་མི་ཐེ་བའི་མི་ཡིན་ན་རྐོབ་རྒན་ཡིན། ཞེས་པ་ནི་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་བཀྲ་ལ་རྗེས་འཇུག་གློ་བུར་བ་བྱུང་བ་རེད། དེ་བཞིན་དུ་གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་དགོན་པའི་མིང་ཡིན་ནའང་བཀྲས་ལྷུན་ཞེས་ཀུན་གྱི་ངག་ནས་བརྗོད་པར་གོམས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཞལ་བཞུགས་དུས་རྒྱུན་དུ་གསུང་བཤད་ནང་ན། ང་བཀྲས་ལྷུན་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་ལ་ཞབས་འདེགས་པའང་ཡིན་གསུངས་པ་ལྟར་རོ།།\n༥.ཟུར་ཆག་པའི་མིང་བསྡུ་བ། བོད་སྐད་དུ་ཟུར་ཆག་པའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་ཚུལ་ནི། སྔ་རབས་དང་དེང་གི་རྩོམ་གཞུང་མང་དག་ན་དེ་རིགས་ཧ་ཅང་མང་བས་བོད་སྐད་དང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་མཉམ་པར་སྦྱར་བའི་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེ། དེ་ལ་རིགས་གཉིས་ཕྱེ་ན་ཆོག་སྟེ།\n（༡）མིང་གི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་ཟུར་ཆག་པའི་མིང་གི་བསྡུ་བ་ནི། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་པུསྟིཀ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་ཟུར་ཆག་པ་པོ་ཏི་ཞེས་ལ། དེའི་ཚེག་བར་བསྡུས་ནས་པོཏ་ཅེས་ཀློག་བཞིན་ཡོད་མོད། བོད་དུ་རྗེས་འཇུག་ཏ་ཡིག་མེད་པས་ད་བྲིས་ནས་དེང་སང་ཀུན་གྱིས་པོད་ཅེས་བྲིས་བ་ལྟར་ཏེ། གཞུང་གི་པོ་ཏི་ཞེས་པ་ལ་གཞུང་པོད་ཅེས་བསྡུས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཡང་དངུལ་གྱི་མཎྜལ་ཞེས་པ་ལ། དངུལ་མཎ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་ན་བཟའ་ཉེར་དཔྱད། ཅེས་《ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར》དུ་གསལ། ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཞེས་པ་བསྡུས་ན། ས་པཎ་ཞེས་མཁས་པའི་གསུང་དག་ན་མང་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།\n(༢)མིང་གི་ཆ་ཤས་སྔ་མ་ཟུར་ཆག་པའི་མིང་གི་བསྡུ་བ། དཔེར་ན། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི་ཞེས་པ་ཚིག་སྡུད་བྱས་ཚེ། པཎ་ཆེན་བཅོམ་རལ་ཞེས་པཎྜི་ཏ་ཞེས་པའི་ཊི་ཏ་དང་། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པའི་ལྡན། རིག་པའི་རལ་གྲི་ཞེས་པའི་རིག་པའི་དང་གྲི་བསྡུས་པས་པཎ་ཆེན་བཅོམ་རལ་ལྟ་བའོ། ། ཡང་བེེཌཱུརྱ་དཀར་པོ་ཞེས་རྩིས་ཀྱི་གཞུང་མཛད། ཡོངས་གྲགས་སུ་《བེེ་དཀར》ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།\n༦.མི་མིང་བསྡུ་བ། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མ་ཤེས་ན། གཞུང་ལུགས་ཀྱི་དོན་གོ་བ་དང་གཞན་ལ་འཆད་པ་སོགས་ཕར་ཞོག གོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་སྲིད། བོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རབ་འབྱམས་ལྟ་ཞོག བོད་ཀྱི་མི་མིང་བསྡུ་ཚུལ་གྱི་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་འགྲོས་ཙམ་མ་ཤེས་ན་སྐྱོན་འབྱུང་སྲིད་པས་མི་མིང་བསྡུ་ཚུལ་ལའང་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་འགྲོས་ཤིག་ཡོད་པས་དེ་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེ། མི་མིང་བསྡུ་ཚེ་མི་མིང་གི་ཆ་ཤས་གཙོ་ཕལ་དང་རང་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་དེའི་སྐོར་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དཔེར་ན། བྱང་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་བྱང་རྡོར་ཞེས་བསྡུས་པ་དང་། ཤེས་རབ་སེང་གེ་ཞེས་པ་ལ། ཤེར་སེང་ཞེས་པ། གོ་བོ་རབ་འབྱམས་པ་ལ། ཀུན་མཁྱེན་གོ་རམས་ཞེས་པ། བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་ལ་ལོ་ཆེན་བྱང་རྩེ་ཞེས་པ། ཤེས་རབ་སྣང་བ་ལ་སྣར་ཐང་པ་ཤེར་སྣང་ཞེས་པ། རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ལ་སྤོས་ཁང་པ་རིན་རྒྱན་ཞེས་པ། ཤེས་རབ་འོད་ཟེར་ཞེས་པ་ལ་ཀུན་མཁྱེན་ཤེར་འོད། ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་ནམ་བཟང་། བསོད་ནམས་རྩེ་མོ་ལ་སྲས་བསོད་རྩེ། བློ་བཟང་ཤེས་རབ་ལ་བློ་ཤེར། རིན་ཆེན་བཟང་པོ་ལ་རིན་བཟང་། བཀའ་སྲུང་མགོན་པོ་ལ་བཀའ་མགོན་སོགས་མཐའ་ཡས་སོ།།\n༡. ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བ། ཚིག་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་དོན་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་མཉམ་པར་འཇུག་པ་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན། ཨུཏྤལ་ཡང་ཡིན་ལ། སྔོན་པོ་ཡང་ཡིན་ཟེར་རྒྱུ་ལ། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རེད། ཨུཏྤལ་ཁྱད་གཞི་དང་སྔོན་པོ་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བ་ཡིན་ཞིང་། ཁྱད་གཞི་ཨུཏྤལ་ལྟ་བུ་དང་ཁྱད་ཆོས་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གཞི་མཐུན་པར་སྡུད་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།། ཚིགས་བཅད་ཀྱི་སྐབས་ན་ཨུཏྤལ་སྔོ་ཞེས་བྱུང་བའང་ཡོད། གངས་རི་ཡང་ཡིན། དཀར་པོ་ཡང་ཡིན་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་བསྡུས་ཚེ། གངས་རི་དཀར་པོ་ཞེས་ན་ཆོག་སྟེ། ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་གངས་རི་དཀར་པོ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རེད། གངས་རི་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ནི་གངས་རི་ཁྱད་གཞི་དང་དཀར་པོ་དེའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་སོང་བས་ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྡུད་དུ་འགྲོ་ལ། གངས་དཀར་རི་བོ་ནི་གངས་དཀར་པོའི་རི་བོ་ཞེས་པའི་ཚིག་སྣ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཀྱང་། གངས་དཀར་པོ་དང་རི་བོ་གཉིས་ངོ་བོ་བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་བའི་རྣམ་དབྱེ་དྲུག་པའི་སྒྲ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཕྱིར་གངས་དཀར་རི་བོ་ཞེས་པ་ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྡུད་དུ་མི་འགྲོའོ།། དེ་རིགས་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་མ་བཏང་ན་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཤེས་མི་ཐུབ། གཞན་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གཟུགས་མཛེས་ཡོན་ཏན་ཆེ་ཞེས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱང་མཛེས་ལ་ཡོན་ཏན་ཡང་ཆེ་ཞེས་པའི་ཚིག་སྦྱོར་བསྡུས་པར་གསུངས་ཀྱང་། དོན་གྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་སྐྱོན་མི་འབྱུང་ཡང་བརྗོད་བདེ་མིན་ཀུན་གྱིས་དཔྱོད། ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ། 《བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་གི་སྙིང་པོ་གསལ་བའི་རང་འགྲེལ་དང་བཅས་པ》ཞེས་པའི་རྩ་བ་ལས། ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཚིག། གཞི་མཐུན་སྡུད་པ་ལས་འཛིན་ནམ། ཁྱད་པར་སྡུད་བའི་གོ་དོན་གཅིག་པོ།། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀ་ལཱ་པའི་ལུགས་ལས་ལས་འཛིན་པའི་བསྡུ་བ། ཙན་དྲ་བའི་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བསྡུ་བ་སྟེ། དོན་གཅིག་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་སྡུད་འདིའི་མིང་གི་རྣམས་གྲངས་སུ་བཞེད་ཀྱང་། བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་མིང་དོན་འབྱོར་བའི་ཚིག་སྦྱོར་ལ་ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྡུད་ཅེས་ན་ལེགས་བསམས།\n༢. བགྲང་བྱ་དང་གྲངས་གཉིས་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུ་བ། ཁྱད་གཞི་བགྲང་བྱ་དང་ཁྱད་ཆོས་གྲངས་གཉིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གཞི་མཐུན་པར་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ་ནི། དངོས་པོ་གང་ཞིག་གྲངས་ཀྱི་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་ཚེ། གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་ཐོག་མར་སྦྱར་བས་གྲངས་དེ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་གསུངས་ཀྱང་། དེ་ནི་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་མཐུན་པའི་གོ་དོན་གསུང་བ་འདྲ་བས། བོད་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་བའི་གོ་བ་ནི། ཁྱད་གཞི་བགྲང་བྱ་དང་ཁྱད་ཆོས་གྲངས་གཉིས་ཆོས་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ་ལ་བཤད། དཔེར་ན། འབྱུང་བ་བཞི། ཞེས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་གྲངས་བཞི་ཡང་ཡོད་ཅེས་བསྡུས་ནས་འབྱུང་བ་བཞི་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ། ཕུང་བོ་ལྔ་ཞེས་པ་ལ། ཕུང་པོ་ཡང་ཡིན། ལྔ་ཡང་ཡིན་ཟེར་རྒྱུ་ལ། འདིར་བགྲང་བར་བྱ་བ་དང་གྲངས་གཉིས་བརྗོད་བྱ་འབྲེལ་བར་བསྡུས་པས། ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་པ་གྲངས་དང་བགྲང་བྱ་གཞི་མཐུན་དུ་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ཉིད་གྲངས་དང་བགྲང་བྱ་ན།། བ་གཉིས་པའམ་གྲངས་དང་པོ།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀ་ལཱ་པར་བ་གཉིས་པའམ། ཙན་དྲ་པར་གྲངས་དང་པོ་ཅན་གྱི་བསྡུ་བ་ཞེས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་གྲངས་སྔོན་ཅན་གྱི་བསྡུ་བ་ཟེར་དོན་ཡང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་བ་གཉིས་ཞེས་པའི་གྲངས་ཚིག་སྔོན་དང་ཐ་སྙད་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་བོད་སྐད་དུ་ཇི་བཞིན་སྦྱར་ན་དོན་ལ་མི་འབྱོར་ཞིང་བོད་སྐད་ཀྱི་གོ་རིམ་གྱི་འགྲོས་དང་མི་ མཐུན་པ་གོང་གི་དཔེར་བརྗོད་དག་ལས་ཤེས་ཐུབ་པས་སོ།།\n༣. རྣམ་དབྱེ་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྡུད། རྣམ་དབྱེ་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྡུད་ནི། མིང་དང་ཚིག་གི་བར་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་དྲུག་པོའི་གང་རུང་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ་ལ་བཤད་ཅིང་། རྣམ་དབྱེ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་དག་ན་རྒྱས་པར་གསུངས་ཡོད་པས་འདིར་མ་བཀོད། འདིའི་ཐད་དུ་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློས། སྤྱིར་ཚིག་ལ་ལ་དོན་ཡོད་མེད་དང་། ཡིག་མཁན་གྱི་སྒྲ་བསྡུ་ཆོག་མི་ཆོག་བོད་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་ཞིག་ལས། ཡིག་མཁན་ཀྱིས་གང་བདེར་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་མིན། ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཁས་པའི་ལེགས་བཤད་དུ་སྣང་ངོ་།། སྤྱིར་ཚིག་སྡུད་ཡོངས་ལ་དེ་ལྟར་གྱི་ལེགས་བཤད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཅིང་། ཁྱད་པར་རྣམ་དབྱེ་ཚིག་ཕྲད་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐབས་སུ། གཅིག་ནས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྤྱི་ལུགས་དང་མཐུན་དགོས་ལ། གཉིས་ནས་བོད་རང་གི་སྐད་འགྲོས་ཀྱི་གོ་རིམ་ལྟར་བསྡུ་བའི་ཚུལ་དང་སྤྱི་འབངས་མང་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཤོད་གྱིན་ཡོད་པའི་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ལྟར་ཚིག་སྡུད་བྱེད་པ་ནི་སྐབས་འདིའི་གཟབ་དགོས་ས་ཁོ་ནའོ།། མིང་དང་ཕ་རོལ་ཚིག་གིས་ནི།། གཉིས་པ་ལ་སོགས་སྡུད་པ་དེ། །བྱེད་ཅན་དྲུག་པའི་བསྡུ་ཞེས་བྱ།། དེ་གསུམ་དེ་ཡི་སྐྱེས་བུར་བཤད།། ཅེས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་གཞུང་དག་ཏུ་ཚིག་སྡུད་འདི་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་གསུངས་ཀྱང་བོད་རང་ལུགས་ལ་རྣམ་པའི་བར་གྱི་རྣམ་དབྱེའི་བསྡུ་བ་ཞེས་ན་དོན་འབྱོར་བར་སེམས། སྤྱི་ཁོག་རྣམ་དབྱེ་བསྡུ་བ་ལ་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ་ནས་བདནུ་པའི་བར་གྱི་རྣམ་དབྱེ་སོ་སོའི་བསྡུ་ཚུལ་ཡོད་པས་འོག་ནས་རིམ་པར་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་འཆད་པར་བྱའོ།།\n(༡)རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པའི་ཕྲད་བསྡུ་བ། རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པའི་ཕྲད་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྡུད་ནི། དཔེར་ན། གྲོང་འགྲོ་ཞེས་པ་ནི། གྲོང་ལ་འགྲོ་བ་ལ་གྲོང་འགྲོ། ཞེས་གྲོང་ལ་འགྲོ་ཞེས་པའི་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པའི་སྒྲ་བསྡུས་ཚེ་གྲོང་འགྲོར་གྱུར། དེ་མཚུངས་དཔེར་ན། རྟ་ལ་ཞོན་ཞེས་པ་དང་རྟ་ཞོན་པའི་ཁྱད་པར་ནི། རྟ་ལ་ཞོན་ཞེས་པ་ནི་རྟ་ལ་ཞོན་པའི་བྱ་བ་ལ་གོ་བ་དང་། རྟ་ཞོན་ནི་རྟ་ཞོན་མཁན་དེ་ལ་གོ་བ་བདེན་མོད། རྟ་ལ་ཞོན་དང་རྟ་ཞོན་ཞེས་པའི་ཕྲད་བསྡུ་རུང་མི་རུང་གི་གུ་དོགས་བྱེད་མི་དགོས་པར་སེམས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཚིག་སྦྱོར་གོང་འོག་གི་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ལ་བལྟོས་པ་གལ་ཆེ་སྟེ། དཔེར་ན། བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་རྟ་ཞོན་ནས་བྲོས་ཞེ་ན། རྟ་ལ་ཞོན་ནས་བྲོས་པའི་བྱ་བ་ལ་གོ་ཕྱིན་དོན་ལ་ལ་སྒྲ་ཐོབ་ཀྱང་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བསྡུས། ཚིག་སྦྱོར་འདིའི་ནང་གི་རྟ་ཞོན་པ་ལ་ལ་སྒྲ་བསྡུས་ཀྱང་རྟ་ཞོན་མཁན་ལ་མི་གོ་བར་རྟ་ལ་ཞོན་པའི་བྱ་བ་ལ་གོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྐབས་དོན་གྱི་ཚིག་སྦྱོར་གོང་འོག་གི་ཆ་ལ་བལྟོས་ནས་གོ་བ་ཡིན། གཞན་པ་དེ་རིང་རྟ་ཞོན་མང་པོ་ཡོང་ཡོད་ཅེ་ན། རྟ་ཞོན་མཁན་མང་པོ་ཡོང་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་དུ་གོ་ཕྱིར། འདིའི་རྟ་ཞོན་ནི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ།། དེས་ན་ཚིག་བསྡུས་པ་རང་ཐོག་ནས་གོ་བ་བླངས་ན་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་སོགས་བསྡུས་མ་བསྡུས་ལ་ནོར་དོགས་ཧ་ཅང་ཆེ། གལ་ཏེ་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་བསྡུ་ཚུལ་ལ་བྱང་ཆ་ངེས་ཅན་ཞིག་མ་ཐོན་ན་ཚིག་བསྡུས་པ་གཅིག་གི་དོན་གྱི་གོ་བ་རྣམ་གྲངས་ཅན་དུ་འགྱུར་འགྲོ། འོན་ཀྱང་ཚིག་བསྡུས་པ་དེ་གཞི་ལ་སྦྱར་ནས་ཚིག་གོང་འོག་གི་འགྲོས་ལ་བལྟས་ན་སྐབས་དོན་གྱི་གོ་བ་ལེགས་པོ་ཞིག་ལོན་ཐུབ།\n(༢)རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པའི་བྱེད་སྒྲ་བསྡུ་བ། རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པའི་ཕྲད་བསྡུ་བ་ནི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག་གི་ནང་དུ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་ལྟར་དོན་དུ་རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པའི་བྱེད་སྒྲ་ཐོབ་ནའང་། གནས་སྐབས་ཚིག་སྦྱོར་དེའི་ཚིག་སྣ་རིང་ཐུང་དང་། ངག་ནས་བརྗོད་བདེར་ཕན་པ་སོགས་གང་དག་ལ་དམིགས་ནས་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ནས་བསྡུ་རུང་བའི་རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པའི་བྱེད་སྒྲ་བསྡུས་པ་ལ་ཟེར། དཔེར་ན། ཁ་སྣ་གཉིས་ཀྱིས་འཐུང་བ་ལ། གཉིས་འཐུང་ཞེས་དང་། ཡང་། རྐང་བས་འཐུང་བ་ལ། རྐང་འཐུང་ཞེས་བྱེད་སྒྲ་བསྡུས་པ་ནི་བྱེད་སྒྲ་བསྡུ་རུང་བའི་རིགས་ཡིན་པས་འགྲིག་མོད། འོན་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚིག་དོན་སྔ་ཕྱིའི་སྦྱོར་སྟངས་ལ་ལྟོས་ནས་བྱེད་པ་ལས་རང་འདོད་ལྟར་བྱས་ན་མི་འགྲིག་སྟེ། དཔེར་བཞག་ན། 《གཏམ་གྱི་ཚོགས་ཐེག་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ》ལས། རྐང་པས་འཐུང་བའི་ལང་ཚོ་ནི།། པད་མོ་གཞོན་ནུ་ཤིན་ཏུ་མཚོན། འདབ་མ་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོར་མཚུངས།། ཚིགས་མ་མཛེས་མའི་གདུ་བུ་བཞིན།། ཞེས་པའི་རྐང་པས་འཐུང་བའི་བྱེད་སྒྲ་བསྡུས་ན་ཚིགས་བཅད་འདིའི་རྐང་བའི་ཆ་མི་མཉམ་པར་འགྱུར་བས་དེ་རིགས་ཀྱི་བྱེད་སྒྲ་རྣམས་བསྡུ་མི་རུང་ངོ་།། དེ་མིན་བྱ་བ་གང་ཞིག་ངང་ནས་གྲུབ་པ་ལ་རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པ་རྗེས་མཐུན་པ་སྦྱར་བའི་གྱིས་བསྡུ་ཆོག་པའི་རིགས་ནི། རྒྱུད་བླ་ལས། འདུ་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ།། གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་པ།། ཞེས་གསུངས་པའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་པའི་གྱིས་སྒྲ་བསྡུས་ན། ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེས། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི། གློ་བུར་རྣམ་དབྱེ་དག་འབད་རྩོལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ལྷུན་གྲུབ་ལ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་གསུངས།\n(༣) རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་སྒྲ་བསྡུ་བ། ཚིག་སྡུད་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་ཕྲད་བསྡུ་བ་ནི་དཔེར་ན། ཞིང་གི་ཆེད་དུ་དྲངས་པའི་ཆུ་ལ། ཞིང་ཆུ་ཟེར་བ་དང་། མགྲོན་པོའི་ཆེད་དུ་བསྒྲིགས་པའི་ཁང་བ་ལ་མགྲོན་ཁང་ཟེར་བ་དང་། ཁྱིའི་ཆེད་དུ་བཟོས་བའི་ལྟོ་ལ་ཁྱི་ལྟོ་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སོགས་དང་། 《ཡི་གེའི་བརྡ་དག་གསལ་བར་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་བློ་གསལ་མགུལ་རྒྱན》ལས། འབྱུང་པོ་ལ་གཏོར་མ་གཏོར་བ་ལ་འབྱུང་གཏོར་ལྟ་བུ་བཞི་པ་དང་། ཞེས་པ་དང་། འབྱུང་པོའི་ཆེད་ཀྱི་གཏོར་མ་ལ་འབྱུང་གཏོར། ཞེས་པ་དང་ཞལ་མཐུན་ནོ།། ཡང་དཔེར་ན། རྒྱལ་ཁབ་འཕེལ་ཐབས་བཟོ་གྲྭ་འཛུགས། ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་འདི་ལ་མཚོན་ན། རྒྱལ་ཁབ་འཕེལ་ཐབས་སུ་བཟོ་གྲྭ་འཛུགས། ཞེས་པའི་རྣམ་དབྱེ་བཞི་པའི་སུ་སྒྲ་བསྡུས་པ་ཤེས་དགོས། གཞན་བསྡུ་མི་རུང་བའི་རིགས་ནི། གོས་སུ་རས་འཐག་པ་ཞེས་པའི་སུ་བསྡུས་ན་གོས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རས་འཐག་པར་མི་གོ་བར་རས་འཐག་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བས་དེ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ།།\n(༤) རྣམ་དབྱེ་ལྔ་པའི་སྒྲ་བསྡུ་བ། རྣམ་དབྱེ་ལྔ་པ་འབྱུང་ཁུངས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྲད་བསྡུ་རུང་བ་རྣམས་བསྡུས་ན་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་ལ། བསྡུ་མི་རུང་བ་རྣམས་བསྡུས་ན་བརྗོད་བྱའི་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་རིགས་བསྡུ་བར་མི་བྱའོ།། བསྡུ་རུང་བ་རྣམས་དཔེར་ན། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པས་ན། འབྱུང་ཁུངས་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ལས་སྒྲ་བསྡུས་ནས་སྒོང་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ།། ཡང་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་པའི་རྣམ་དབྱེ་ལྔ་པའི་ལས་སྒྲ་བསྡུ་ན། བདག་སྐྱེ་དང་གཞན་སྐྱེ་ལྟ་བུ། ཡང་ས་མྱུག་ཅེས་པའི་མིང་སྡུད་འདི་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་དཔྱད་པ་གཏོང་ཆོག་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བརྟག་ན། ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་པའི་སྡུད་དུ་གོ་ན་རྒྱུ་འབྲས་བར་སོང་ཕྱིར་འབྲེལ་སྒྲ་བསྡུས་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ནས་བལྟས་ན། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ས་མྱུག་ཅེ་ན་རྣམ་དབྱེ་ལྔ་པ་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་སྒྲ་བསྡུས་པར་གོ་ཆོག་སྟེ། 《དབུ་མ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ངེས་དོན་གནད་ཀྱི་ཊིཀ》ལས། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།\n(༥)རྣམ་དབྱེ་དྲུག་པའི་ཕྲད་བསྡུ་བ། རྣམ་དབྱེ་བསྡུ་རུང་མི་རུང་། དོན་ལ་གནོད་མི་གནོད་དང་། ཚིག་ལ་བདེ་མི་བདེ་བརྟགས་ནས་དབྱེ་བ་འབྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལས་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་བསྡུ་རུང་བ་དང་བསྡུ་མི་རུང་བའི་ཁ་ཚོན་གཅོད་པ་ནི་མཁས་པའི་སྤྱོད་པ་མིན་ནོ།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཚིག་སྦྱོར་གང་གི་རྣམ་དབྱེ་དྲུག་པོའི་ཕྲད་རྣམས་གང་རུང་ཡོད་པ་རྣམས་བསྡུ་་ཚེ། ཚིག་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ནས་སྐྱོན་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་བསྡུ་བ་ལས་གཞན་རྣམས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ།།འབྲེལ་སྒྲ་བསྡུ་སྐབས་སྤྱིར་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་དང་བསྟུན་དགོས་པ་གཙོ་བོ་ལོས་ཡིན་དང་། ཁྱད་པར་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་ཀྱི་འགྲོས་བཞིན་བྱེད་པ་གལ་ཆེའོ།། འབྲེལ་སྒྲ་བསྡུ་བ་ནི། དཔེར་ན། ཤེལ་བུམ་ལ་སོགས་པའི་ཤེལ་སྤྱད་ཀྱང་སྤུས་ཤིན་ཏུ་དག་ཅེས་ཤེལ་གྱི་བུམ་པ་ཞེས་པའི་འབྲེལ་སྒྲ་བསྡུས་ནས་ཤེལ་བུམ་ལྟ་བུར་བསྡུ་ཆོག་གོ། བསྡུ་མི་རུང་གྲས་ནི་དཔེར་ན། ངའི་བུ་ཟེར་བ་ལ་ང་བུ་དང་། ངའི་དཔེ་ཆ་ཞེས་པ་ང་དཔེ་ཆ་ཟེར་ན་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་རེ་སྟོན་པ་ལས་དེ་གཉིས་འབྲེལ་བར་མི་སྟོན་ཕྱིར་དེ་རིགས་བསྡུ་མི་རུང་ངོ།།\n(༦) རྣམ་དབྱེ་བདུན་པའི་ཕྲད་བསྡུ་བ། རྣམ་དབྱེ་བདུན་པ་གནས་གཞིར་གྱུར་པའི་ཚིག་སྦྱོར་གང་ཞིག་གི་ནང་ཕྲད་བསྡུ་རུང་བ་རྣམས་ཅི་ཐུབ་བསྡུས་པ་ལ་གོ་དགོས། དཔེར་ན། སེམས་ལ་གནས་པ་ལ་《གསེར་ཏོག་སུམ་རྟགས》དུ། སེམས་གནས། ཞེས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལ་འབྲས་གནས། ཞེས་དང་། ཆུའི་ནང་དུ་འཚོ་བར་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་དུ། ཆུ་གནས་ཞེས་《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན》 དུ་གསུངས། མཚོ་ལ་གནས་པའི་སྨན་མོ་ལ་མཚོ་སྨན། ཞེས་བསྡུ་རུང་ཀྱང་། ང་ལ་ཡོད་ལྟ་བུ་ང་ཡོད་ཅེས་བསྡུས་ན་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ།། ཡང་ལྷ་ས་ན་ཇོ་བོ་ཡོད་ཅེས་པའི་བར་གྱི་རྣམ་དབྱེ་མེད་ན་ལྷ་ས་ཇོ་བོ་ཡོད་ཅེས་ལྷ་ས་དང་ཇོ་བོ་སོ་སོར་ཡོད་པ་ཙམ་སྟོན་པ་ལས། ཇོ་བོ་ཡོད་སའི་གནས་ལྷ་ས་ཡིན་པར་གོ་མི་ནུས་པས་དེ་རིགས་བསྡུ་མི་རུང་ཞིང་རྒྱུན་པར་ཚིག་སྡུད་བྱེད་ཚེ་དེ་མཚུངས་ལ་གཟབ་དགོས་སོ།།\n(༧)དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་བསྡུ་བ། ཆོས་གང་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཞིག་གི་ནང་དུ་རྣམ་དབྱེའི་ཚིག་ཕྲད་གང་ཐོབ་པ་རྣམས། བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཡི་གེའི་སྦྱོར་ལུགས་དང་རང་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་དང་མཐུན་པར་བསྡུ་རུང་བའི་ཚིག་ཕྲད་དེ་དག་ཚིག་ཟོར་ཡང་པའི་ཕྱིར་བསྡུས་པ་ལ་ཟེར། དཔེར་ན། རབ་ཏུ་གསལ་བ་ལ། ཚིག་དོན་རབ་གསལ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཆེར། ཞེས་ཏུ་སྒྲ་བསྡུས། རབ་ཏུ་འབར་བ་ལ་རབ་འབར། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་ཤིན་སྦྱངས། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན། ང་ཚོས་རྒྱུན་པར་མཉམ་འཇོག་བྱས་ནས་དཔྱད་པ་བཏང་ན། ཚིག་སྦྱོར་གང་ཞིག་གི་ནང་དོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ནའང་དེ་ལ་རྣམ་དབྱེའི་ཚིག་ཕྲད་དངོས་སུ་སྦྱར་མིན་གང་རུང་ཡོད། ཚིག་ཕྲད་དངོས་སུ་སྦྱར་མེད་པའི་ཚིག་སྦྱོར་དུ་ཐོག་མ་ནས་ཕྲད་འཇོག་སྲོལ་མེད་པས། ཚིག་ཕྲད་བསྡུ་རུང་མི་རུང་གི་རྣམ་གཞག་འཇོག་པའི་གནས་མེད་དོ།། ཚིག་ཕྲད་དངོས་སུ་གསལ་བ་རྣམས་ནི་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར། གཅིག་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་དགོས་ཤིང་། གཉིས་ནས་བོད་རང་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་མ་ཉམས་པ་ལྟར་བསྡུ་བར་བྱའོ།། དཔེར་ན་ཚིག་ཕྲད་དངོས་སུ་མི་གསལ་བ་ནི། ཡི་གེ་འབྲི། གདན་བཏིང་ཞེས་པའི་ཚིག་ལ་ལ་སྒྲ་གཏན་ནས་མི་ཐོབ་པས་བསྡུས་པ་ག་ལ་ཡིན། ཞེས་དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློས་གསུངས་པ་ལྟར་འདི་འདྲ་ལ་ཚིག་ཕྲད་བསྡུ་རུང་མི་རུང་གི་རྣམ་གཞག་བཤད་པའི་གནས་མེད། གཞན་ཡང་ཚིག་ཕྲད་དངོས་སུ་གསལ་ཡང་སྐད་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་དང་མི་མཐུན་ན་བསྡུ་རུང་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཤིན་ཏུ་བཟང་ལ་ཤིན་བཟང་མི་ཟེར་བ་དང་། ལྷག་པར་སྐྱིད་ལ་ལྷག་སྐྱིད་མི་ཟེར་བ་སོགས་ནི་བོད་སྤྱིའི་སྐད་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་དུ་མེད་པས་དེ་རིགས་བསྡུ་བར་མི་བྱའོ། །\n(༨)ཚེ་སྐབས་ཀྱི་སྒྲ་བསྡུ་བ། དཔེར་ན། ཉིན་གུང་དུ་གསོལ་ཚིག་བཞེས་ཞེས་པ་ལ། 《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་》དུ། ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིག་བཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ།། ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཉིན་གུང་དུ་ཞེས་པའི་ཚེ་སྐབས་ཀྱི་དོན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་དུ་སྒྲ་བསྡུས་ན་ལོས་ཡིན་དང་། ཚིག་སྦྱོར་འདིའི་ཚིག་སྣ་ད་རུང་ཉུང་ངུར་བསྡུས་ཚེ། གུང་ཚིག་ཅེ་ན་བོད་འབངས་སྤྱིའི་སྐད་དུ་ཡོངས་སུ་གྲགས། དགེ་སློང་གང་དེ་རིང་གུང་ཚིག་ལ་བཞུགས་པས་ཕྱི་དྲོ་བཞེས་པ་མི་བཞས་ལྟ་བུ་སོགས་ཀྱིས་དཔེ་མཚོན། ཡང་། དགོང་མོར་ཇ་འཐུང་བ་ལ་དགོང་ཇ་འཐུང་། སྟོན་ཀར་ཆོས་འཚོགས་པ་ལ་སྟོན་ཆོས་དང་། དབྱར་ཁར་འཚོགས་པའི་ཆོས་ལ་དབྱར་ཆོས་ཞེས་ཚེ་སྐབས་ཀྱི་སྒྲ་བསྡུས། དེ་བཞིན་དཔྱིད་ཆོས་དང་དགུན་ཆོས་རིགས་མཚུངས་སོ།། རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་རྟ་ཟླའི་ཚེས་ལྔའི་ཉིན་པར་མཆོད་པ་གཏོང་བའི་ཆོས་སྤྱོད་ལ་རྟ་ཟླའི་ལྔ་མཆོད་ཅེས་བསྡུས་སོ།།\n༤.དོན་གཞན་སྟོན་བྱེད་དུ་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ། མིང་གཉིས་སམ་མང་པོ་ཡང་རུང་མ་བསྡུས་པའི་སྐབས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལས་དོན་གཞན་སྟོན་བྱེད་དུ་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ་ལ་ཟེར། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་དངོས་སུ་བརྗོད་པའི་དོན་དེ་གཙོ་བོ་མིན་པར། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་གཞན་ཞིག་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ལ་གོ་དགོས། དེ་གོ་སླ་བའི་ཚུལ་དུ་བཤད་ན། ཚིག་སྔ་ཕྱི་གཉིས་སོ་སོའི་དངོས་སུ་བརྗོད་པའི་དོན་དེ་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་མི་འགྱུར་བར། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་གཞན་དངོས་སུ་མ་བརྗོད་པ་ཞིག་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཚིག་སྡུད་ལ་ཟེར་བར་སྣང་། དོན་གཞན་སྟོན་བྱེད་དུ་བསྡུས་པའི་ཚིག་སྡུད་ལ་བློས་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་ཁྱད་པར་གྱི་དབྱེ་བ་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་གཤམ་དུ་དཔེ་མཚོན་ཙམ་བཀོད་ན།\n(༡)གང་དེ་དངོས་སུ་སྟོན་པ་དེ་ལས་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་འབྲུ་མང་པོའི་བསྡུ་བ། དཔེར་ན། གང་བ་དང་ཟག་པ་ཞེས་པ་ལ་མིང་གི་འབྲུ་ཅི་ཡོད་རྣམས་བརྗོད་དོན་དང་འབྲེལ་བར་བླ་ཐབས་སུ་བསྡུས་པས། གང་ཟག་ཅེས་ཤེད་བུའི་མིང་གཅིག་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་《གསེར་ཏོག་སུམ་རྟགས》ན་གསུངས་ཤིང་། 《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན》ལས། བསྟན་པ་དང་བཅོས་པ་བསྡུས་ནས། བསྟན་བཅོས་ཞེས་བརྗོད། ཅེས་དང་། ཟླ་བ་དང་འདྲ་བའི་བྱད་བཞིན་ཅན་ལ། ཟླ་བའི་གདོང་ཅན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་ནི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་འབྲུ་མང་པོའི་བསྡུ་བའོ།།\n(༢)ཕྱོགས་བྲལ་སྟོན་པའི་འབྲུ་མང་པོའི་བསྡུ་བ་ནི། ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག་གི་ནང་དུ་དངོས་སུ་ཕྱོགས་བརྗོད་པའི་ཚིག་བསྡུས་པས་མཚམས་སོགས་སྟོན་པ་ཕྱོགས་བྲལ་གྱི་འབྲུ་མང་པོའི་ཚིག་སྡུད་དེ། དཔེར་ ཤར་དང་ལྷོ་ཞེས་བརྗོད་ཚེ་ཕྱོགས་སོ་སོ་སྟོན་ཅིང་། ཤར་ལྷོ་ཞེས་བསྡུས་ན་མེ་མཚམས་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་རེད། ཚིག་སྦྱོར་འདི་ལ་མཚོན་ན། མ་བསྡུས་པའི་སྐབས་ན་ཤར་དང་ལྷོ་ཞེས་པའི་དོན་སྟོན་ཅིང་། བསྡུས་ཚེ་བརྗོད་དོན་འགྱུར་ཏེ་མེ་མཚམས་སྟོན་པའོ།། ཚིག་སྡུད་འདིའི་མིང་ལ་ཕྱོགས་བྲལ་སྟོན་པའི་འབྲུ་མང་པོའི་བསྡུ་བ་ཟེར་དོན་ནི། གོང་ཞུས་ལྟར་ཤར་དང་ལྷོ་ལ་སོགས་པའི་མིང་། ཕྱོགས་ཀྱི་མིང་དག་ཕྱོགས་བྲལ་ཤར་ལྷོ་ལ་སོགས་པ་གོ་བར་མ་ཟད་འབྲུ་མང་པོའི་བསྡུ་བ་ཡིན་པས་སོ།། དེ་བཞིན་དུ་ལྷོ་དང་ནུབ་ཟེར་བ་ལ། ལྷོ་ནུབ། མཚོ་སྔོན་པོ་གནས་པའི་ཕྱོགས་ལ། མཚོ་སྔོན་པོ་དང་། མཁར་སྔོན་པོ་ཡོད་པའི་གྲོང་ལ། མཁར་སྔོན་པོ་ཞེས་སོགས་ལྟ་བུ་མང་བས་རིགས་འགྲེ་སྦྱར་ཤེས་པར་བྱའོ།།\n༥.རྣམ་དབྱེ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་དབྱེ་སྔ་མ་རྣམས་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ། ཚིག་སྦྱོར་གང་ཞིག་མིང་གཉིས་སམ་མང་པོ་ཡང་རུང་དེ་དག་བར་གྱི་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་རྣམས་བསྡུས་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་སྦྱར་བའི་བསྡུ་བ་ལ་ཟེར། གོ་སླ་མོ་ཞིག་ཏུ་བཤད་ན། མིང་སིལ་བུ་བ་གཉིས་སམ་མང་པོ་རྣམས་ལ་མིང་རེ་རེ་ལ་རྣམ་དབྱེ་དང་ཚིག་ཕྲད་འདྲ་བ་རེ་རེ་སྦྱིན་དགོས་པ་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་རྣམ་དབྱེ་ཚིག་ཕྲད་གཅིག་སྦྱར་བས་གོ་ཆོད་བསྡུས་པ་ནི། ཀུན་སྡུད་པ་ལ་མིང་གཉིས་སམ། མང་པོའི་བསྡུ་བ་ཟླས་དབྱེའམ། དང་གི་དོན་གྱི་བསྡུ་བའོ།། ཞེས་ཀ་ལཱ་པར་ཟླས་དབྱེའམ། ཙན་དྲ་པར་དང་གི་དོན་གྱི་བསྡུ་བ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་། ཚིག་ཕྲད་དང་སྒྲ་བསྡུ་བའི་ཚིག་སྡུད་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ན། གཉིས་པ་ལས་སུ་བྱ་བའི་སྒྲ་བསྡུས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་ལ་དགེ་འདུན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པའི་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པའི་སྒྲ་སྔ་མ་གཉིས་བསྡུས་ནས་མཐར་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པའི་སྒྲ་གཅིག་སྦྱར་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཆོས་དགེ་འདུན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ཞེས་པ་ལྟ་བུ།\n༦.ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་གཞི་མཐུན་དུ་བསྡུ་བ། བརྡ་སྤྲོད་པ་སུམ་ཅུ་པ་ལས། གང་གིས་སྒྲ་དབྱངས་གསུང་པ་ཡི།། འཇམ་དཔའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ཞེས་གསུངས་པའི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྒྱུའི་སྐྱོན་ཆགས་སོགས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། ངོ་བོའི་སྐྱོན་སྒྲ་དང་། ཡིག་འབྲུ་དང་། མིང་ཚིག་སོགས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མི་སྙན་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་། མ་འབྱོར་བ་དང་། མ་འབྲེལ་བ་སོགས་ཀྱི་རྩུབ་རེག་དང་བྲལ་ན་འཇམ་པའོ།། འཇམ་པ་དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གསུང་དབྱངས་དང་ལྡན་པས་ན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཏེ། འཇམ་པའི་མིང་མཐའ་པ་དང་འབྲེལ་སྒྲའི་བསྡུས་པས་འཇམ་དབྱངས་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་གཞི་མཐུན་དུ་བསྡུས་པའི་བསྡུ་བ་རེད། ཡང་དཔེར་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཟེར་བ་ལ་དམ་ཆོས་ཞེས་སུ་བསྡུ་ཆོག་སྟེ། དམ་ཆོས་འཚོལ་བའི་ངལ་བ་བསྟན་པ་འདི་ཞེས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ནི་《མདོ》ལས། དམ་པའི་ཆོས་ནི་ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ། ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྗེ་བཙུན་བྱམས་མགོན་གྱིས། སྡུག་བསྔལ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་།། སྒྲིབ་ཀུན་སེལ་བྱེད་དམ་པའི་ཆོས།། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གང་དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པའི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།། དེའང་གོང་བཞིན་དམ་པ་དེས་ཁྱད་པར་བྱས་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་ན་དམ་ཆོས་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བསྡུ་བའོ།། སྤྱིར་བཏང་གི་དམ་པའི་ཆོས་སམ་དམ་ཆོས་ཞེས་པའི་གོ་དོན་དེ་ལྟར་བཤད་ན་འགྲིག་མོད། འོན་ཀྱང་གང་ཟག་རང་རང་སོ་སོའི་རིག་པའི་གནས་ལ་འཇུག་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དང་འདང་རྒྱག་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་གིས་གོ་བ་འདྲ་མིན་ལེན་མཁན་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་དམ་ཆོས་ཞེས་ཚིག་དོན་འདི་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་མང་པོ་ཡོད་དེ། དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་ན་དམ་པའི་ཆོས་དང་། ཡང་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་སྤྱད་བྱའི་ཆོས་ཡིན་པས་དམ་པའི་ཆོས་དང་། ཡང་ན་དམ་པ་མཆོག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀའི་གཞི་མཐུན་ཡིན་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་པ་དམ་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་སོགས་གོ་བ་ལེན་སྟངས་མང་ཡང་། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་སྐབས་འདིར་རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྦྱོར་གོང་འོག་གི་རྣམ་གཞག་གི་ཆ་ལ་བལྟས་ནས་སྐབས་དོན་གྱི་བརྗོད་བྱའི་གོ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། དེའི་དོན་གཞན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པར་བྱའོ།།\n༧.མི་ཟད་པའི་བསྡུ་བ། ཚིག་སྔ་མར་མི་ཟད་པའི་སྡེ་ཚན་དུ་བཞག་པ་གང་རུང་ཡོད་པ་ཅན་གྱི་བསྡུ་བ་ལ་《ཡི་གེའི་བརྡ་དག་གསལ་བར་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་བློ་གསལ་མགུལ་རྒྱནདུ་》གང་གི་སྔ་མར་བརྗོད་བྱར་འགྱུར།། གྲངས་མེད་པའམ་མི་ཟད་པའོ།། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚིག་སྦྱོར་རྒྱས་པ་ལ་མི་ཟད་པའི་རྟགས་ཡོད་པ་དེ་ཚིག་སྦྱོར་བསྡུས་ནས་ཉུང་ངུར་བྱས་ཏེ་མི་ཟད་པའི་རྟགས་དེ་ཐོག་མར་བཞག་པས་དེའི་ནུས་བ་དོན་གོང་འོག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཙན་དྲ་པའི་ལུགས་ལ་གྲངས་མེད་པའི་བསྡུ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལ་དཔེ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། ཚིག་སྡུད་གང་གི་སྔ་མར། གྲངས་མེད་པའམ་མི་ཟད་པའི་ཚིག་གིས་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་དོན་སྟོན་པར་འགྱུར་བ། ཨུ་པ་ཀུམྦྷ་ཞེས་པའི་ཨུ་པ། ཉེ་བ་ཞེས་པ་མི་ཟད་པ་སྔ་མར་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཅིང་ཀུམྦྷ་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་བར་ནས་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་ཕྱིས་པ་རེད། འདིའི་ཐད་དུ་《གསེར་ཏོག་སུམ་རྟགས》ལས། བོད་བྱིངས་འདིར་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་འདི་ཞེས་ཟུར་དུ་སྟེར་རྒྱུ་མེད་པས། ཉེ་བའི་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་མི་ཟད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་སྟོན་པ་མེད་དོ།། ཞེས་གསུངས་ཀྱང་བོད་སྐད་བྱིངས་ལ་གཏམ་དེ་འབྱོར་མིན་དཔྱོད། མཁས་པ་ལས། པྲ་ཏི་སོགས་ཉེ་བསྒྱུར་རྣམས་དང་། སརྦ་སོགས་ཀྱི་ཚིག་གྲོགས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། སོ་སོར་རྟོགས་པ་ལ་སོར་རྟོགས། ཀུན་ལ་ཕན་པ་ལ་ཀུན་ཕན་སོགས་སུ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།། ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་པོ》ན། ཤེས་རིག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་ཤེས་ཡོན་ཟེར་བ་དང་། བསམ་བློའི་འཆར་སྒོ་ལ་བསམ་འཆར་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་མིང་བར་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ཚིག་ཕྲད་སོགས་ཡིག་འབྲུ་ཉུང་ངུར་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།། ཞེས་འཁོད། གང་ལྟར་མི་ཟད་པའམ་གྲངས་མེད་པའི་ཚིག་སྡུད་འདི་ལ་སྔ་རབས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་སྐད་དང་འཚམ་པའི་གོ་དོན་གསལ་བཤད་དང་དཔེར་བརྗོད་ཚད་ལྡན་ཞིག་བཞག་པ་དཀོན་པས་དེང་སང་དཔྱད་དཀའ། དེ་ལྟར་ཡིན་ནའང་། གསུང་རབ་རྣམས་ལ་བལྟས་ན་དཔྱད་གཞི་རེ་ཡོད་དེ།འཇུ་མི་ཕམ་པས། གངས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དཔེ་བརྗོད་སྔ་མ་དག་གིས་བཞག་པ་མ་མཐོང་ཡང་། བོད་དུ་གང་། དང་། ཅི། ཡིན་སོགས་མི་ཟད་པའི་དོད་དུ་ཁས་བླང་ཆོག་སྟེ། དེ་དག་ཚིག་གྲོགས་སོ་སོར་འཕྲད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་སྣ་ཚོགས་སྟོན་བྱེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།། དེས་ན། གང་ལ་བཤད། དེ་དང་ཕྲད། ཅི་ལ་སོང་། སྐྱོན་ཅན་ཡིན། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱས་ཆོག་པ་འདྲའོ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཁས་པའི་ཐུགས་དཔྱད་བཏང་བའི་གསུང་དུ་སྣང་སྟེ། ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ཉེ་བའི་བུམ་པ་ཞེས་པའི་བར་གྱི་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་ཕྱིས་ཤིང་བོད་འདིར་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའི་ཕྲད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལོགས་སུ་སྟེར་རྒྱུ་མེད་པ་བདེན་མོད། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཉེ་བའི་བུམ་པ་ཞེས་ཚིག་སྦྱོར་དེའི་བསྡུ་ཚུལ་གྱི་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་དཔེར་བརྗོད་འཇོག་རྒྱུ་ཡོད་པར་སེམས་ཏེ། དཔེར་ན། གང་བུམ་པ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་འདི་བུམ་པ་ཞེས་དང་། བུམ་པ་གང་ཞེས་པ་ལ་བུམ་པ་འདི། ཞེས་བཞག་ན་འགྲིག་པར་སྣང་ཡང་ཀུན་ཀྱིས་དཔྱོད་ཅིག བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལས་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་དེ་མིང་ཙམ་སྟོན་པ་ལ་ངོས་བཟུང་ནས་རྣམ་དབྱེའི་ཕྲད་ཟུར་དུ་སྟེར་རྒྱུ་མེད་པ་ད་བར་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་མོད། གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་རིགས་པས་དེད་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཙམ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་དབྱེ་དང་པོར་འགྱུར་བས་རྣམ་དབྱེ་མེད་པའི་མི་རིགས་གཞན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་གྲུབ། ང་རང་གི་འདང་རྒྱག་ཕྱོགས་ཤིག་ལ། སྤྱིར་བཏང་གི་མིང་ཙམ་དང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་གི་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་འབྱེད་མཚམས་འདི་ལྟར་བཞག་ན་ཨེ་འགྲིག་སྙམ་སྟེ། མིང་ཙམ་སྟོན་པ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་མིང་ཙམ་མམ་དངོས་པོའི་མཚན་མའམ་རྟགས་ཙམ་ཡིན་པས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་རྣམ་དབྱེའི་ནང་མི་འཇོག འོ་ན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་ཇི་ལྟར་འཇོག་ཟེར་ན། མིང་དེ་ལ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་སྟོན་བྱེད་དུ་སྦྱར་བའི་གཅིག་ཚིག་དང་གཉིས་ཚིག མང་ཚིག་གི་ཕྲད་དག་རྣམས་སོགས་སྦྱར་བས་ད་གཟོད་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའི་དཔེར་བརྗོད་དུ་བཞག་ན་ཅུང་འཐད་བདེ་བར་སྣང་། མིན་ན་དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློས་ཀྱང་མི་རིགས་གཞན་པའང་རྣམ་དབྱེ་མེད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།། ཞེས་གསུངས། ང་ཚོས་ཕར་བལྟས་ན། རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་ནི་མིང་ཙམ་སྟོན་པའི་མིང་ཡིན་པ་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་སླ་བར་དགོངས་མོད། ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་འདིའི་མཐའ་ཆོད་མེད་པ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་རེད། མི་ཟད་པའི་ཚིག་སྡུད་འདི་ལ་མཚོན་ན། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དང་བོད་སྐད་གཉིས་བྱིངས་ཐ་དད་པ་ཡིན་སྟབས། བོད་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་དང་། ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་བརྗོད་ཚེ། མ་ཧཱ་དང་སརྦ་སྔོན་དུ་སྟེར་བར་བལྟས་ན། བོད་སྐད་དང་ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་གོང་འོག་བསྒྱུར་བ་འདི་རྣམས་སྤྱིར་སྐད་གཤིས་ཙམ་ལས་ཀྱང་ཡིན་མོད་ཀྱི། ལེགས་སྦྱར་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དབང་གིས་གྲངས་སྔ་མ་ཅན་གྱི་བསྡུ་བ་ལ་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་དང་མང་བ་དང་ཉུང་བ་བརྗོད་པ་རྣམས་མིང་གི་སྔོན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། མི་ཟད་པའི་བསྡུ་བ་ལ་མི་ཟད་པ་སྔོན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ཟླས་དབྱེའི་སྐབས་སུ་དབྱངས་མང་ཉུང་གཉིས་ལས་ཉུང་བ་སྔོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། རིང་ཐུང་གཉིས་ལས་ཐུང་ངུ་སྔོན་མ་དང་། ཕལ་པ་དང་མཆོད་འོས་གཉིས་ལས་མཆོད་འོས་སྔོན་དུ་འཇོག་པ་དང་། རྒན་གཞོན་གྱི་རྒན་པ་སྔོན་དུ་བྱེད་པ་སོགས་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ་ཞིབ་མོ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཚད་ལྡན་གྱི་གསུང་རབ་རྣམས་ལས་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག\n༨. ཞར་བྱུང་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་བསྡུ་བ་མཚོན་ཙམ་བཤད་པ། (༡)དང་སྒྲ་བསྡུ་བ། ཚིག་སྦྱོར་གང་ཞིག་གི་ནང་དུ་དང་སྒྲ་རིམ་པར་མང་པོ་ཐོབ་པ་ལ། ཚིག་སྦྱོར་དེའི་ནང་གི་བར་གྱི་དང་སྒྲ་རྣམས་བསྡུས་པས་ཚིག་ཟོར་ཡང་ལ་བརྗོད་བདེར་ཕན། དཔེར་ན། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་སོགས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཟེར་བའི་བར་གྱི་དང་སྒྲ་རྣམས་བསྡུས་ནས། ས་ཆུ་མེ་རླུང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། ཞེས་དང་། དེ་མིན་འདི་དང་གཞན་ཞེས་པའི་དང་སྒྲ་བསྡུས་ན། འདི་གཞན་ཞེས་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་བསྡུ་མི་རུང་། དང་སྒྲའི་བསྡུ་བ་འདིའང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་ཚིག་སྦྱོར་གོང་འོག་གི་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ལ་འབྱོར་བར་བྱ་དགོས་པ་ལས་གང་འདོད་ལྟར་བྱེད་མི་ཉན། (༢)ནི་སྒྲ་བསྡུ་བ། དཔེར་ན་ཉི་འོད་ནི་སྣང་བ་ཀུན་ལས་གསལ་ཞེས་པའི་ནི་སྒྲ་བསྡུས་ཚེ། ཉི་འོད་སྣང་བ་ཀུན་ལས་གསལ། ལྟ་བུ་དང་། ཉི་མ་ནི་དྲོ་ཞེས་ནི་སྒྲ་བསྡུས་པ་སོགས་ནི། 《བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་དོན་འགྲེལ་ཕྱོགསབསྒྲིགས》ལས། ཚིག་དལ་ཞིང་ལྷོད་ལ་བབས་པའི་ཉམས་འདོན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་གསུངས། གཞན་ཡང་། ཁྱོད་སྨྲ་བ་ལ་ནི་མཁས། ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ཁྱོད་སྨྲ་བ་ལ་མཁས་ཞེས་ནི་སྒྲ་བསྡུས་ན་དོན་ལ་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཚིག་གི་ཉམས་འདོན་ལུགས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པས། ཚིག་སྦྱོར་འདིའི་རིགས་ཀྱི་ནི་སྒྲ་མེད་ཀྱང་དོན་ལ་མི་གནོད་མོད་ཚིག་གི་ལྷོད་ལ་འབབ་པའི་ཉམས་དེ་མི་ཐོན་ནོ།། ཞེས་དོར་ཞི་གདོང་དྲུག་སྙེམས་བློས་གསུངས་པ་ནི་ཕྱི་རབས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་བསྩལ་བའི་ལེགས་བཤད་དུ་སྣང་ངོ་།།


Chapter 10: Benefitting sentient beings | Nettle\nScenes from Milarepa's life, fromacollection on Himalayan Art.\nIn Chapter 10, Milarepa's life comes to an end. In this Unit, you will read the final chapter of this abridged life story. You will memorizeatraditional grammar verse and practice word sequencing for some short Tibetan sentences.\nWhen you’re ready to study Chapter Ten, begin with 10.1 Sentence Building (no Grammar Preview this week!). With those, you should be ready to try 10.2 Reading & Translation. You should also memorize the Tibetan grammar verse, review your grammar with 10.4 Sequencing Practice, and practice your pronunciation by following along with 10.5 Reading Aloud.\nFinally, in 10.6 you will watch three videos on the importance of Tibetan language preservation. For more on the hip-hop video in particular, see an article on this video on the Smithsonian Institution website.\n10.1 Sentence Building\nProfessor Garrett demonstrates sentence building withasummary of Chapter 10.\n10.2 Reading & Translation\nThe deed of benefitting sentient beings\nབརྒྱད་པ་ནི། ཡང་རས་ཆུང་པས། མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཚོགས་སོག་པའི་མིག་རྐྱེན་དུ། སྒྲུབ་གནས་ཕྱི་ནང་གསང་བའི་རྫོང་རྣམས་དང་། ཕུག་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་མིང་རེ་གསུང་བར་ཞུ་ཞུས་པས་རྗེ་བཙུན་གྱིས་སྒྲུབ་གནས་ཀྱི་མིང་རྣམ་རྒྱས་པར་གསུངས། སྒྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་མཛད་པ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།།\nམིག་རྐྱེན་དུ་ would be more commonly seen as དམིགས་རྟེན་དུ\nJetsun spoke extensively about the names of his retreat places. This was the eighth [supreme deed], the deed of benefiting the teachings and sentient beings through the results of his practice.\nདགུ་པ་ནི། དགེ་བཤེས་རྩག་ཕུ་པ་བྱ་བ་རྗེ་བཙུན་ལ་འཕྲལ་གུས་གུས་ལྟར་བྱེད་ཅིང་། ཕུགས་ཕྲག་དོག་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡོད། ཆང་ས་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་སར་རྗེ་བཙུན་ལ་ཕྱག་ཕུལ་ནས་མི་མང་པོ་ཚོགས་སར་ཕྱག་ལན་ཞིག་གནང་དུ་རེ་བ་ལས། རྗེ་བཙུན་སྔར་ནས་བླ་མ་མ་གཏོགས། སུ་གང་ལའང་ཕྱག་དང་ཕྱག་ལན་མི་མཛད་པས། སྔར་ལུགས་ལྟར་ཕྱག་ལན་མ་མཛད་པས། ཁོའི་བསམ་པ་ལ། ང་ཡོན་ཏན་འདི་ཀ་ཙམ་ཤེས་པ་ཞིག་གིས། ཁོ་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པའི་བླུན་པོ་ཞིག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བས་ལན་མི་བྱེད་ན། སྨ་ཕབ་རེས་ཅིག་བྱའོ་སྙམ་ནས། ཚད་མའི་གཞུང་ཅིག་བཏོན་ནས། འདི་ལ་བདག་གི་དོགས་པ་སེལ་བའི་འབྲུ་ནོན་དང་། འཕྲོས་ལུགས་ཀྱི་གླེང་མོ་ཞིག་མཛོད་དང་ཟེར་བྱུང་བས། རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་ནས། གཞུང་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་རིགས་ཀྱི་འབྲུ་གནོན་ཁྱེད་རང་གིས་ཤེས་ཡོང་། དོན་གྱི་འབྲུ་གནོན་ལ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་བློས་བཏང་ཞིང་མགོ་སྙོམས། གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་འདུལ། འཁོར་འདས་རོ་སྙོམས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་འདུལ་ཞིང་རི་ལ་སྒོམ་པ་འདི་ཀ་ཡིན། དེ་མིན་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པའི་ཚིག་འདིའི་ལན་དུ་འདི་ཟེར་དང་། འདིའི་རྗེས་སུ་འདི་ཡོད་རྣམས་ལ་དགོས་པ་མི་འདུག་པས་ངས་སླབས་ཀྱང་མ་སླབས། ཤེས་ཀྱང་མི་ཤེས། ཤེས་རུང་བརྗེད་དེ་ཐལ་གསུངས་པས། ཁོ་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེས་ཏེ་འདི་ལ་ཐབས་ཅིག་བྱེད་དགོས་སྙམ།\nའབྲུ་ནོན་ should be spelled འབྲུ་གནོན་\nAt the place ofagreat wedding ceremony, having prostrated to Jetsun he hoped that the prostration would be returned in front of the gathering of many people. But the except for his prior lama, the Jetsun didn’t prostrate to anyone, and following this custom, he didn’t return the prostration. He [the Geshe] thought, “A scholar as talented as me, prostrating toaknow-nothing fool like him, and not receiving prostrations in return! I will humiliate him!” He took outatext on logic and said, “In order to clear up my doubts about this, give an account of the supplementary points and the close reading.” Jetsun said, “You know how to doaclose reading of the words of the treatises. A close reading of the meaning requires overcoming grasping to the self of persons through equanimity and renouncing the eight worldly concerns, and overcoming grasping to the self of phenomena by recognizing the taste of samsara. This is [acquired] only by meditating in the mountains. Other than that, saying this asaresponse to these words which do not involve practice, and after that there is this - I have no need for that, so although I have studied, I have not studied, and although I know, I don’t know; it follows that although its suitable to know, I’ve forgotten.” His [the Geshe’s] anger grew, and I thought that I should findaskillful method [to address] that.\nཁོ་རང་དང་ལུས་འབྲེལ་བའི་བུད་མེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གཡུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་པ་དེ་སྟེར་བར་བྱས་ནས། གསོལ་ངན་པ་ཞོ་ལ་སྦྱར་ཏེ། རྗེ་བཙུན་ལ་འདྲེན་དུ་བཏང་བྱུང་བས། རྗེ་བཙུན་གྱིས་ལས་འབྲེལ་ཡོད་པའི་སྐལ་ལྡན་རྣམས་སྨིན་གྲོལ་ལ་བཀོད་ཟིན་པ་དང་། སྐུ་ཚེའི་དུས་ལ་བབ་པར་མཁྱེན་རུང་། མོ་ལ་གཡུ་དེ་ཐོག་མར་མ་བྱུང་ན་ཕྱིས་མི་ཡོང་བ་མཁྱེན་ནས། ང་ད་ལན་ཁྱོད་ཀྱི་ཟས་དེ་མི་ཟ། རྟིང་སོར་ཁྱེར་ཤོག་ཅིག་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་གསུངས་པས། རྗེ་བཙུན་གྱིས་དགོངས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་མོ་འཇིགས་པ་དང་ཁ་སྐྱེངས་པའི་ངང་ནས་ལོག་ཕྱིན་ཏེ། དགེ་བཤེས་རྩག་ཕུ་པ་ལ་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་བཤད་པས་ཁོ་ན་རེ། རྟིང་སོར་ཁྱེར་ཤོག་ཟེར་བ་དེ་ཀ་མངོན་ཤེས་མེད་པའི་རྟགས་ཡིན། ད་ཁྱོད་རང་གཡུ་འདི་ཁྱེར་ལ་ཟས་འདི་ཁོའི་ཁར་སོང་ངེས་པ་ཅིག་གྱིས་ཤིག་ཟེར་གཡུ་གཏང་བས། མོ་ན་རེ། ང་མི་འགྲོ་བྱས་པས།\nJetsun knew that he had finished settling those fortunate ones which whom he hadakarmic connection into the path of ripening, and that the time had come for his lifespan. He knew that if she didn’t get the turquoise first, she would not get it later. He said, “I won’t eat that food of yours now. Bring it later and I’ll eat it.” Thinking that Jetsun thought [the food was poisoned], she returned, feeling scared and ashamed.\nཁོ་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་ལ་ཟས་འདི་བྱིན་ནས་དོན་མཐོང་བྱུང་ན། རང་རེ་གཉིས་བཟའ་མི་བྱས་ཏེ། གཡུ་འདིར་མ་ཟད་ངའི་ཕྱི་ནོར་ནང་ནོར་ཀུན་གྱི་གཉེར་ཁག་ཁྱོད་ཀྱིས་འཁུར་ཞིང་སྐྱིད་སྡུག་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལབས་པས། མོ་ཡང་ཁོས་ལབས་པ་ལྟར་བདེན་ཞིང་ཡོང་དུ་རེ་ནས། ཡང་ཟས་ངན་དེ་ཞོ་ཞིག་ལ་སྦྱར་ཏེ། རྗེ་བཙུན་ལ་འདྲེན་དུ་བྱུང་བས། རྫེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་ནས། རྔན་པའི་གཡུ་དེ་བྱུང་ཨང་གསུངས་པས། མོ་ཁ་སྐྱེངས་ཤིང་འཇིགས་སྐྲག་དང་དངངས་པའི་ངང་ནས། ཕྱག་འཚལ་ཞིང་ངུ་བ་དང་། འདར་བའི་སྐད་ཀྱིས་གཡུ་བྱུང་ལགས། ད་དེ་མི་བཞེས་པར་བདག་རང་ལ་གནང་བར་ཞུ་ཞུས་པས།\nHoping that what he said would be true and would happen, she again mixed the poisoned food into the yogurt, and took them to Jetsun.\nཁྱོད་ཅི་བྱེད་པ་ཡིན་གསུངས་པས། ལས་ངན་ཅན་མ་བདག་རང་འཐུང་བ་ལགས་ཞུས་པས། རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་ནས། སྤྱིར་ངས་འདི་ཁྱོད་འཐུང་ཕྱིར་གཏོད་པ་སྙིང་རྗེ་ནས་ཀྱང་མི་བཟོད་པ་འདུག་ཅིང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་དང་ཡང་འགལ་ཞིང་། རྩ་ལྟུང་འཕོག་པ་ཡིན། ཁྱད་པར་ང་རང་གི་འདུལ་སྐལ་དང་། ཚེ་ཚད་གཉིས་ཀ་རྫོགས་ནས་ཞིང་ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི་ཟས་འདིས་ང་ལ་མི་གནོད་པས། འཐུངས་མ་འཐུངས་ལ་ཁྱད་མེད་ནའང་། སྔར་འཐུངས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྡིག་གླའི་གཡུ་དེ་མི་ཐོབ་པར་འདུག་པས་མ་འཐུངས་པ་ཡིན། ད་གཡུ་ལག་ཏུ་བྱུང་འདུག་པས། ཁོའི་བསམ་པ་རྫོགས་པ་དང་། ཁྱོད་ཀྱིས་གཡུ་ཐོབ་ཕྱིར་འཐུང་བ་ཡིན། ཁྱོད་རང་ལས་འདིའི་གཏམ་ང་མ་ཤིའི་བར་དུ་སུ་ལའང་མ་འཆད། རྟིང་སོར་ཀུན་གྱིས་རིག་པ་ཅིག་ཡོང་བ་ཡིན། མི་རྒན་ངས་སྔར་བཟློས་པའི་གཏམ་རྣམས་བདེན་པར་མིག་གིས་མ་མཐོང་། རྣ་བས་མི་ཐོས་རུང་། ད་ལན་གྱི་འདི་བདེན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་དུས་ཤིག་ཡོང་གིས། རྣ་བར་ཞོག་ལ་ཨེ་བདེན་ལྟོས་ཤིག་གསུང་ནས་གསོལ་ལོ།\n“What will you do with it?” he said. She replied, “I myself,aterrible person, will drink it.” Jetsun said, “In general, I could not bear to give this to you to drink out of compassion; it would violate my training in the aspiration to enlightenment and constitutearoot infraction of my vows. In particular, the karmic connection to my disciples and my lifespan have both come to an end, and the time has arrived to go to another realm. This food of yours will not harm me, and so it doesn’t matter if I drink it or not. If I had drunk it earlier, you would not have gotten that turquoise as payment for your crime, and so I didn’t drink it. Now the turquoise is in your hands, and so to fulfill his intentions and\nAlthough experienced people will not see with their eyes nor hear with their ears that stories that the stories I have told previously are true, now the time will come to believe that they are true. Keep it in your ears and see if it’s true!” Saying that, he drank.\nདེ་ནས་རྗེ་བཙུན་ཆེར་བསྙུང་བའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཚེ། དགེ་བཤེས་རྩག་ཕུ་པ་ན་རེ། རྗེ་བཙུན་ལྟ་བུའི་གྲུབ་ཐོབ་ལ་ཡང་བསྙུང་གཞི་འདི་ལྟ་བུ་ཡོང་མ་ཐང་ལགས་ཏེ། སྤོ་ཐབས་ཡོད་ན་བདག་ལྟ་བུ་ལའང་སྤོས་པས་ཆོག་པར་འདུག་སྟེ། ཐབས་ནི་མེད། ད་ཅི་གྲག་ན་ཞུས་པ་ལ། རྗེ་བཙུན་ཞལ་འཛུམ་མཛད་ནས་མགུར་གཅིག་གསུངས་པས། ཁོའི་བསམ་པ་ལ་དུག་གི་དོགས་པ་ང་ལ་ཟ་བར་འདུག་སྟེ་ཐག་ཆོད་པ་མེད། ནད་སྤོ་དོན་ཡོད་རུང་སྤོ་ཐབས་མེད་པ་ཁག་ཐེག་སྙམ་ནས་སྙུང་གཞི་སྤོར་རུང་ན་བདག་ལ་སྤོ་བར་ཞུ་ཞུས་པས། རྗེ་བཙུན་གྱི་གསུང་ནས། ངའི་ནད་འདི་ཁྱེད་ལ་སྤོས་རུང་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་ཐེག་པས་མི་སྤོ་གསུངས་པས། ཁོའི་ཡིད་ལ་ནད་སྤོ་མི་ཐུབ་པའི་ཟོག་བྱེད་པར་འདུག་སྙམ་ནས། ཅིས་ཀྱང་བདག་ལ་སྤོ་བར་ཞུ་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པས། འོ་ན་ཁྱོད་ལ་མི་སྤོ་སྒོ་ཕ་ཀི་ལ་སྤོ་ཡིས་ལྟོས་ཤིག་གསུང་ནས་སྒྲུབ་ཁང་གི་སྒོ་ལ་སྤོས་པས། སྒོས་ཚེག་ཚེག་སྐད་འདོན་ཞིང་། དེ་བར་རྗེ་བཙུན་སྙུན་མེད་དུ་བཞུགས་པ་ལ། ཡང་ཁོའི་ཡིད་ལ་མིག་འཁྲུལ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ངོ་མཚར་ཚེ་བདག་རང་ལ་སྤོ་བར་ཞུ་ཞུས་པས། འོ་ན་དགེ་བཤེས་ལ་ཚད་སྟོན་པ་ཡིན་གསུང་། སྒོའི་ནད་ཚུར་བཞེས་ཏེ་སླར་རྩག་ཕུ་པ་ལ་སྤོས་པས། ཁོ་ཟུག་རྔུས་བརྒྱལ་ཏེ་འགུལ་མི་ནུས་ཤིང་དབུགས་མི་ཐོན་པར་དྲན་མེད་དུ་འཆི་ཚད་པའི་ཚེ། རྗེ་བཙུན་གྱིས་ནད་ཕལ་ཆེར་ཚུར་བཞེས་ཏེ། ཁྱེད་ལ་ནད་ཀྱི་ཕྱེད་ཙམ་སྤོས་པ་ཡིན་ཨེ་བཟོད་པར་འདུག་གསུངས་པས།\nམ་ཐང་ལགས་ should be མ་འཐད་ལགས་\nThen, when Jetsun demonstrated how he was increasingly ill,\nJetsun smiled and sangasong. He thought, “He suspects poison in the food I [gave him], but he’s not certain. Although he has reason to transfer the illness, I am sure he has no way to transfer it” and then he said, “If you’re able to transfer the illness, please transfer it to me.” Jetsun said, “If I transferred this illness of mine to you, you could not bear for evenamoment, so I won’t transfer it.” He thought, “He is acting to deceive by not being able to transfer the illness,” and he insisted, “Transfer it to me anyway.” He said, “So, I will not transfer it to you but to that door over there. Watch!”, and he transferred it to the door of the retreat cell. The door madeacracking sound, and at that moment Jetsun rested without illness. Again he [i.e., the Geshe] wondered if it wasamagic trick, and he said, “Really amazing! Transfer it to me!” [Milarepa] said, “So, I will show Gesheabit.” He withdrew the illness from the door and transferred it again to Tsakpuwa. He collapsed in pain, and was unconscious, unable to move and not drawingabreath, on the verge of death. At that time, Jetsun took back most of the illness, and said, “I transferred about half the illness to you. Can you not bear it?”\nཁོ་རང་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་མྱོང་བའི་མཐུས། འགྱོད་པ་དྲག་པོ་བཟོད་གླགས་མེད་པ་ཅིག་སྐྱེས་ནས། རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞབས་སྤྱི་བོར་བླངས། སྙིང་ཐག་པའི་མཆི་མ་དྲག་པོ་གཏོང་ཞིང་། སྨྲེ་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་བཤགས་པ་ཕུལ་བས། རྗེ་བཙུན་ཡང་ཐུགས་ཤིན་དུ་མཉེས་ཏེ། ནད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཚུར་བཞེས་ནས། ད་ཕྱིན་ཆད་སྲོག་ལ་བབ་རུང་ཆོས་འགལ་གྱི་ལས་མ་བྱེད་ཅིག། ད་ལན་གྱི་འདིའི་རྣམ་སྨིན་མི་མྱོང་བའི་སྨོན་ལམ་ང་རང་གིས་བྱེད་པ་ཡིན་གསུངས་པས། ཁོ་དགའ་སྤྲོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་ནས། རྗེ་བཙུན་གྱི་བཀའ་བཞིན་ད་ཕྱིན་ཆད་ཆོས་མིན་གྱི་ལས་མི་བགྱིད་པར་ཚེ་འདི་བློས་བཏང་བའི་ཆོས་པ་དགའ་མོ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ཡང་རྗེ་བཙུན་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིར་ཕེབས་པ། ཤིང་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོའི་དགུན་ཟླ་ཐ་ཆུང་། སྐར་མ་སྐག་ལ་བབ་པའི་ཚེས་བཅུ་བཞིའི་ཉིན་གཟུགས་སྐུ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།\nDue to the power of experiencing that suffering, he generated an unbearable, strong regret. He put the Jetsun’s feet on his head and wept intense tears of heartfelt emotion. With tearful words he offered an apology, and\nAgain Jetsun reached the age of 84, and in the last month of winter in the wood-hare year, under the constellation of Ashlesha, at sunrise on the fourteenth day, he displayed the act of dissolving his physical body into the sphere of reality.\nརྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་སྟོན་འདི་ཉིད། དུར་ཁྲོད་མྱུལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་གྱིས། ཕུར་བུའི་ལོ་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཡར་ཚེས་བརྒྱད་ལ། འབྲོག་ལ་ཕྱི་གངས་ཀྱི་ར་བར་རྫོགས་པར་ཡི་གེར་བཀོད་པའི་ཡི་གེ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྟི་ཤྭ་རའོ།།\n10.3 Grammar Verse\nParticles in verse\nར་རུ་འི་ཡི་འང་ཡང་རྣམས། ། རྐང་པ་མི་སྐོང་སྐོང་བའི་ཁྱད། ། འོ་འུ་འམ་གྱི་གོང་དུ་ཚེག ། མེད་དང་ཡོད་པའང་དེ་བཞིན་ཡིན། །\n10.4 Sequencing Practice\n10.5 Reading Aloud\nདགེ་བཤེས་རྩག་ཕུ་པ་བྱ་བ་རྗེ་བཙུན་ལ་འཕྲལ་གུས་གུས་ལྟར་བྱེད་ཅིང་། ཕུགས་ཕྲག་དོག་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡོད། ཆང་ས་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་སར་རྗེ་བཙུན་ལ་ཕྱག་ཕུལ་ནས་མི་མང་པོ་ཚོགས་སར་ཕྱག་ལན་ཞིག་གནང་དུ་རེ་བ་ལས། རྗེ་བཙུན་སྔར་ནས་བླ་མ་མ་གཏོགས། སུ་གང་ལའང་ཕྱག་དང་ཕྱག་ལན་མི་མཛད་པས། སྔར་ལུགས་ལྟར་ཕྱག་ལན་མ་མཛད་པས། ཁོའི་བསམ་པ་ལ། ང་ཡོན་ཏན་འདི་ཀ་ཙམ་ཤེས་པ་ཞིག་གིས། ཁོ་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པའི་བླུན་པོ་ཞིག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བས་ལན་མི་བྱེད་ན། སྨ་ཕབ་རེས་ཅིག་བྱའོ་སྙམ་ནས། ཚད་མའི་གཞུང་ཅིག་བཏོན་ནས། འདི་ལ་བདག་གི་དོགས་པ་སེལ་བའི་འབྲུ་ནོན་དང་། འཕྲོས་ལུགས་ཀྱི་གླེང་མོ་ཞིག་མཛོད་དང་ཟེར་བྱུང་བས།\n10.6a Keeping up the Language, From Varanasi to Google\nFor Yeshi Jigme Gangne,aTibetan working at Google in New York, Googling in Tibetan is not just about convenience. It's about the survival ofalanguage and culture of global importance.\n10.6b A Tibetan's Journey for Justice\n10.6c Sounding the Mother Tongue: Tibetan Hip-Hop on the Roof of the World\nDekyi Tsering’s “Vowels and Consonants.”