Сэрца на далоні 2 - Стр 5\nЗа старыцай «драў дранку» дзяркач. Жалобна крыкнула нейкая птушка, можа, трапіла ў зубы драпежніку. Недзе далёка закугакала сава. Ярашу яе крык здаўся плачам дзіцяці, якое заблудзілася ў начным лесе. Ён таксама адчуў адзіноту і смутак. Захацелася да святла, да людзей - у вялікі свет. Прымірэнне з жонкай раней заўсёды прыносіла радасць і заспакаенне. Ад сённяшняга прымірэння застаўся на душы непрыемны асадак. Яна робіць трагедыю з таго, што ён затрымаўся на нейкія дзве-тры гадзіны. Смешна!.. Калі жыве яшчэ ў памяці вялікая трагедыя вайны... Калі трагічны лёс асобных людзей, што пачаўся тады, прадаўжаецца сёння... Праз два-тры тыдні ён ускрые грудную клетку, дабярэцца да сэрца жанчыны, спакутаванай і мужнай. Па-сапраўднаму мужнай. Хто ведае, чым скончыцца гэтая аперацыя...\n- Вар'ят. Спалохаў.\n- Хадзем пагуляем.\n- Доктар! Ты гуляеш у дзве гадзіны? Прагрэс! Іду. Да д'ябла фельетон! - уміг спусціўшыся з «куратніка», як ён называў мансарду, на зямлю, Кірыла гаварыў пра сваю працу: - Які я фельетаніст! Я лірык. Мне заўсёды не па сабе, калі я раблю чалавеку непрыемнасць, калі нават я і ўпэўнены, што чалавек гэты дрэнь. Адзін стары дурань кінуў старую жонку і сышоўся з маладой. Я гаварыў са старой. Крыклівая, грубая баба. Але і маладая - дрэнь... Чакай. А ты не будзеш чытаць мне мараль, што карысна рана лажыцца і рана ўставаць? Не есці мяса і не піць гарэлкі?\n- Не бойся. Ты прасіў мяне падрабязна расказаць табе пра падполле. Маю жаданне расказаць сёе-тое.\n- Во-о! Гэта размова! Але што гэта цябе прарвала? То двух слоў не выцягнеш, то раптам сярод ночы...\n- Толькі не перапыняй сваімі дурацкімі рэплікамі.\n- Усё. Маўчу як рыба.\nПавел пазваніў па тэлефоне. Гэта было ў суботу, у канцы жніўня. Ці, можа, у пачатку верасня. Добра помню адно: мы толькі што прачыталі ў газеце, што нямецкія войскі ўварваліся ў Сталінград. Праўда, нават хлуслівы нацыяналістычны лісток не паведамляў наперад, як рабіў часта, што горад заняты «непераможнай арміяй фюрэра». Пісалі, што ідуць жорсткія баі. Але колькі гарадоў было занята перад гэтым! Помню, добра помню, што боль... той невыказны і неапісаны боль, які адчувалі мы, калі здаваўся наш горад, быў самы моцны. Як ні за адзін горад. Ці таму, што гэта горад з такой гісторыяй. Ці таму, што вораг на Волзе!.. Волга! Маленькія стратэгі, мы ўсе ўскладвалі тады вялікія надзеі на шырокія водныя рубяжы. Боль гэты выліўся ў злосць. Не ведаю, што адчувалі другія. У пажарную падбіраліся людзі надзейныя ў адносінах да «новага парадку», амаль гэтак жа, як у паліцыю: усялякі зброд, крымінальнікі. Але помню, што «калегі мае» таксама ў той дзень былі чамусьці злосныя. Мы сварыліся. Мацюкаліся так, што чырванелі сцены. Ні раней, ні пазней за ўсё сваё жыццё я нідзе не чуў, каб людзі так мацюкаліся. Я не адставаў ад іншых. І мне нават цяпер агідна ўспамінаць тую сваю фальклорную красамоўнасць. З-за частых пажараў паламаўся графік дзяжурства, і мы добрых гадзіны дзве высвятлялі, чыя ж чарга: хто недапрацаваў, а хто перапрацаваў у мінулы тыдзень. Чамусьці ў тую ноч ніхто не хацеў дзяжурыць. Начальнік наш - брандмайстар Хіндэль, «свой немец» (ён і да вайны працаваў у нашай пажарнай) - затыкаў далонямі вушы і прасіў стомлена, жаласліва:\nЁн быў мяккі, слабахарактарны чалавек, і яго ніхто не баяўся. Баяліся «сапраўднага немца» Лотке, які займаў пасаду механіка, але ўсюды сунуў свой нос, як і належала агенту гестапа. Каб ён з'явіўся, сварка адразу сціхла б і дзяжурыў бы той, каму Хіндэль сказаў. Ён сказаў Гвоздзіку, быў у нас такі п'янчужка. Той ківаў на мяне, да яго далучыліся яшчэ двое-трое. Я паслаў іх... Другая частка маіх калег падтрымлівала мяне. Хлопцы паважалі мяне за сілу. На пажарах я часам працаваў за трох. Дзе сапраўды трэба было тушыць агонь. Помню - такія дробязі запамінаюцца - тэлефон не званіў, а слаба брынчаў, як бляшанка. Але Хіндэль уздрыгнуў. Ён баяўся гарадскога тэлефона. Смела, адразу ён браў слухаўку толькі аднаго апарата, які званіў гучна і рэзка, - дзяжурны з вышкі паведамляў аб пажары. Хіндэль працягнуў руку і застыў, чакаючы, што званок сціхне і яшчэ адна непрыемнасць міне яго. Але тэлефон не сціхаў. І брандмайстар мусіў падняць слухаўку.\n«Каго? Кузьму Кляшча? - Хіндэль паглядзеў на мяне, аднак слухаўку не перадаў, ён заўсёды насцярожваўся, калі званілі каму-небудзь з яго падначаленых, праяўляў празмерную пільнасць. - А хто пытае? Павел Харытонавіч? А навошта вам Клешч? Хто ён вам? Друг, зямляк, сваяк? Адкуль вы звоніце? З управы?»\n«Колькі? Тры пляшкі? Усяго? На чацвярых? Ну, мне гэта - што сабаку муха».\n«Чыя чарга дзяжурыць?» - спытаў Лотке.\n«Дзяжурыць будзе Клешч! - і сурова загадаў мне па-расейску: - Дзяжурыць пойдзеш ты!»\n«Пан начальнік, - у прысутнасці Лотке ўсе мы цвёрда трымаліся субардынацыі, дысцыпліны, - вы ж самі чулі, што мяне толькі што запрасілі на імяніны і я даў згоду. Што падумае чалавек? Лепшы сябра. Прашу вас».\n«Адпусціце яго», - кінуў Лотке, не гледзячы ні на мяне, ні на Хіндэля.\n«Гэта не пажарная каманда, - выдавіў ён па-нямецку, потым крыкнуў па-расейску: - А банда п'яніц! Ці тое было...» - Пэўна, ён хацеў сказаць: «Ці тое было пры Саветах!», але ўспомніў і асекся.\n«Вы стары баран, Хіндэль», - і пайшоў з дзяжуркі.\n«Я стары асёл і стары баран», - і вылаяўся па-расейску.\nЯ змаўчаў, бо мне гэтая кароткая размова і заступніцтва механіка не падабаліся больш, чым каму другому. Дзіўныя прафесіі меў я ў акупацыі! Першую выбраў сам - грузчыка: трэба было рабіць, каб жыць. Там я звязаўся з падпольшчыкамі. Пасля ўзрыву эшалона з авіябомбамі давялося хавацца. Схавалі мяне хлопцы дасціпна: уладкавалі ў нямецкі шпіталь вартаўніком у трупярню. «Начальнік морга», як здзекліва называлі мяне самі немцы. З мёртвымі фашыстамі я абыходзіўся далікатна і любоўна. Гэта забаўляла і страшыла жывых. Яны любаваліся маёй фізічнай сілай і цешыліся з маёй дурноты. Я добра-такі іграў прыдуркаватага здаравяка, які мог выпіць дзве шклянкі чыстага спірту і з'есці пяць шпітальных абедаў. Але нават у мяне, студэнта-медыка, будучага хірурга, не вытрымалі нервы. Звычайнаму чалавеку звыкнуцца з мёртвымі... Я папрасіў Паўла знайсці мне новую работу. І што, ты думаеш, ён прапанаваў мне неўзабаве? Асенізацыйны абоз. Не смейся. Я не прызнаюся дзецям, што працаваў залатаром. Вядома, я абразіўся. Але Павел даказаў мне, што начныя паездкі, начны пропуск, найлепшая магчымасць перавозак небяспечнага грузу - гэта зусім нядрэнна для маёй галоўнай прафесіі - падпольшчыка. Сапраўды, хутка я сам пераканаўся, што новая праца мая была шмат у чым зручная. Галоўнае, амаль не трэба было вытыркацца на людзі ўдзень у звычайным выглядзе. Мой рост, мая постаць - залішне прыкметныя, а горад наш у акупацыю быў не вельмі густанаселены. Зручнасць была, нарэшце, у тым, што побач са мной працавалі тупыя, абмежаваныя людзі, поўныя крэціны. Наўрад каму прыйшло б у галаву засылаць у такую ўстанову шпіка. А калі я рабіў вылазку ўдзень зусім у новай ролі (у рэдакцыю, напрыклад, калі атрымаў заданне выканаць прысуд над Хмарай, я прыходзіў як паэт, прыносіў чужыя вершы - любоўную лірыку), то амаль быў упэўнены, што не сустрэнуся са сваімі калегамі па начной рабоце. Многа правалаў было выпадковых. Сустрэнецца добры чалавек, але плясне ўголас сапраўднае прозвішча, стары адрас ці яшчэ што - і гатова, правал.\nКарацей кажучы, калі месяцы праз тры Павел прапанаваў мне работу чыстую - у пажарнай, я не вельмі каб узрадаваўся. Але гарком вырашыў (так перадаў Павел) «наблізіць мяне да паліцыі», і я пайшоў на гэтае «збліжэнне». Я - салдат. Новая работа не спадабалася з першых дзён. Не сама работа. А гэты Лотке, наш маўклівы механік. Я раскусіў яго адразу, адчуў хітрага ворага і ўпачатку занерваваўся. За цэлы год мне нідзе яшчэ не прыйшлося працаваць пад штодзённым наглядам агента гестапа. Я выказаў сваю трывогу Паўлу. Ён усміхнуўся і адказаў:\n«Вялікая і дурная галава. Ты можаш лаяць мяне, але калі ты будзеш абражаць нямецкую нацыю, - вочы яго пры гэтым нядобра бліснулі, - ты пазнаеш яе сілу».\n«Ну і хрэн з табой. Нам больш застанецца», - сказаў я.\nАдна акалічнасць бянтэжыла мяне: ні разу я не ўбачыў, каб Лотке шпіёніў за мной у нерабочы час. Ён вось так нечакана з'яўляўся ў дзяжурцы, на вышцы, хадзіў па пятах у часе пажараў. Але ні разу не вынырнуў на нашай ускраіне, дзе я кватараваў, не трапіў на вочы ў другім месцы. У мяне нават часам узнікала думка: а ці не перабольшаны мае падазрэнні?\n- Ты ў гэтым перада мною не апраўдвайся. Перад Галяй апраўдвайся.\n- Перад Галяй, - задумліва паўтарыў Яраш і змоўк.\nПакуль ён расказваў, а Шыковіч моўчкі слухаў, яны прайшлі колькі разоў па сцежцы да ручая, а потым пайшлі ўздоўж ручая пад дубы. Дубоў тут была вузкая дзялянка, далей пачынаўся бор. І вось тут на мяжы гаю і бору было ў іх абжытае месца, дзе яны амаль штовечар палілі касцёр. Яны любілі агонь. Усе любілі - дзеці, жонкі. Часам пяклі бульбу ў прысаку і сала на ражне. Яраш, гаспадарлівы чалавек, нават змайстраваў тут лавачку.\nЯны даўно ўжо стаялі каля свайго старога вогнішча. На зямлі чарнела куча сухога галля. Было такое правіла: удзень дзеці збіралі дровы, увечары палілі. Але ў мінулы вечар, відаць, касцёр не палілі: не было «бога агню» - Яраша.\n- Ты ведаеш, гэтая жанчына жыве і цяпер. Усё там жа на Падгорнай, у сваім доме. Калі пасля вызвалення я прыйшоў да яе, яна ўжо ведала, хто я. І ў яе не было ніякіх прэтэнзій, толькі павага і... збянтэжанасць. Вярнуўся яе сын, інвалід, без рукі. Яна жыла радасцю, што сын жывы. Знаёмячы нас, яна сказала, што я вядомы кіраўнік падполля і што яна таксама аказвала маленькую дапамогу падпольшчыкам. І вельмі была рада, калі я пацвердзіў гэта. Ёй хацелася, каб сын, франтавік, быў найлепшай думкі пра сваю маці... Я расказаў Галі пра гэтую жанчыну яшчэ да таго, як мы пажаніліся. Тады яна змаўчала і сказала, што ўсё разумее... А цяпер упікае.\nШыковіч зразумеў, што ў Антона адбылася сур'ёзная сутычка з жонкай. Але няўжо дзеля таго, каб выказаць гэты свой боль і крыўду, ён рабіў такі доўгі ўступ і экскурс у далёкае мінулае? Не. Безумоўна, ён мае расказаць нешта большае. Шыковіч сказаў жартам:\n- Здаецца, ты робіш лірычнае адступленне ад сюжэтнай лініі.\n- Але, - адразу згадзіўся Яраш і на момант задумаўся, мабыць, успамінаючы, дзе ён адхіліўся. - Лізавета Пятроўна, жанчына гэта, гаспадыня мая... яна, мабыць, адчувала нешта і баялася за мяне... А таму любіла, калі я прыходзіў, як пажарнік, як служачы сур'ёзнай і патрэбнай установы, падвыпіўшы. Але я ніколі яшчэ не прыходзіў вось так - «у дым». Яна смяялася, раздзяваючы мяне, ласкава лаяла... Напаіла квасам. Памыла ногі... Я гэта добра помню... Мне было няёмка і сорамна. Але я іграў ролю п'янага. Трэба было апраўдаць, чаму я не пайшоў на імяніны. Трэба было праверыць гаспадыню. Жыло ў мяне нейкае інтуітыўнае, падказанае бог ведае якім пачуццём адчуванне, што менавіта ў гэты вечар я выкрыю Лотке, даведаюся, хто мой «прыліпала». Упершыню ў той дзень з'явілася падазрэнне, што памочнікам Лотке з'яўляецца гаспадыня... Я «захроп» на ўвесь дом, а сам уважліва слухаў. І хутка пачуў:\nЯ не верыў сваім вушам. З месяц назад пасяліўся гэты пажылы ўжо, гадоў пад пяцьдзесят, чалавек у доме насупраць, цераз вуліцу. Назар Авяр'янавіч Дымар. Яго шмат хто ведаў. Закройшчык, працаваў да вайны ў цэнтральным атэлье. А ў акупацыі трымаў маленькую майстэрню тыпу «амерыканкі»: «Рамонт верхняй вопраткі. Хутка. Танна». У яго быў свой дом у раёне таварнай станцыі. Але згарэў, калі нашы самалёты бамбілі скапленне ваенных эшалонаў. Пры бамбёжцы загінула жонка. Так ён расказваў мне і ўсім на вуліцы. Мы з ім амаль штодзённа сустракаліся. Сядзелі на лавачцы каля яго кватэры. Да гэтага пажару ён не паліў. А цяпер пачаў. Прызнаваўся, што і да чаркі цягне. Расказваў пра жонку - плакаў. Але нашых не вінаваціў. Уздыхаў: «Вайна. Што зробіш. На вайне няма вінаватых». Гэтай філасофіі ён прытрымліваўся ў разважаннях на многія тэмы, звязаныя з вайной, з дзейнасцю гітлераўцаў. Я разумеў яго: асцярожнасць. А я - чалавек, блізкі да паліцыі. Мне нават здалося, што ён сувязны нейкай падпольнай групы; для гэтай мэты і майстэрня арганізавана. І вось гэты чалавек з'явіўся ў такі вечар, каб праверыць, дзе я. Заглядвае ў пакой. Раней ён ніколі не заходзіў да мяне вось так, папросту. Куды знікла яго далікатнасць. Гаспадыня запытала, навошта я яму.\nНяўжо ён? Ці гэта выпадковасць? Стары чалавек. Акуратны. Спакойны. Я ляжаў і ўспамінаў, аналізаваў усе сустрэчы і размовы з ім. Прыгадалася, што разы два я сустракаў яго нечакана на далёкіх ускраінных вуліцах. Але ці мала спраў магло быць у краўца, які паўжыцця працаваў тут і ведаў паўгорада людзей... Праз гадзіну ён з'явіўся зноў.\n«Ай-яй... А я думаў, прачнуўся. У мяне сотачка спірту ёсць. Пахмяліцца пасля такога перабору - найлепшае лякарства. Асабліва чысты спірт. Адразу здымае боль галавы».\nЦяпер, бадай што, можна было не сумнявацца. Шпіён нерваваўся: я збіў яго з панталыку. Ён яўна не выконваў нейкага вельмі пэўнага задання. Ох і ўзлаваўся я на яго, на гэтага старога здрадніка! Рукі свярбелі - устаць і прыдушыць, як паганага шчанюка. Няма нічога больш агіднага за здрадніка і шпіёна. Але мая злосць была падвоеная: як магло здарыцца, што я з першага дня раскусіў мацёрага агента СД Лотке і больш за месяц вадзіў за сабой такога нікчэмнага «прыліпалу»? Але самае дзіўнае, ведаеш што? Гаспадыня мая, расказаўшы раніцай, як двойчы прыходзіў Назар Авяр'янавіч, нечакана заключыла: «Не падабаецца мне, Кузя, гэты чалавек».\nЗ Паўлам я сустрэўся на другі дзень, у нядзелю. Не вельмі ўпэўнены, што Лотке не ведаў, ад каго я атрымаў запрашэнне на імяніны, я не пайшоў да яго на кватэру, хоць належным чынам і застрахаваў сябе і ад краўца і ад любых другіх «хвастоў». Я пайшоў на Балотную да цёткі Любы, каб гэтая «пранырлівая гандлярка» схадзіла на Каштанавую да Паўла і звяла нас. І там сустрэў Паўла. Ён прыйшоў туды з тым жа намерам - выклікаць мяне.\nЯк заўсёды, ён быў інтэлігентна апрануты - у капелюшы, у добрым касцюме, у гальштуку. Паліў цыгарэты. Як належала работніку ўправы. У любых абставінах ён трымаўся надзвычай спакойна і ўпэўнена і не надта асцярожна. Часам нават парушаў тыя правілы канспірацыі, якія сам устанаўліваў. Неяк на зборы нашай пяцёркі мы сказалі яму пра гэта. Ён адказаў, што ў падпольнай рабоце нельга вынайсці правілаў, прыгодных на ўсе выпадкі, што часам людзей выдае звышасцярожнасць.\n«А вось гэта горш, - сказаў ён. - Калі твая здагадка пацвердзіцца, прыйдзецца спусціцца табе з пажарнай каланчы. Шкада. Зручнае месца. Хораша відна, дзе трэба паліць. Краўца праверым. Я сёння ж дам заданне хлопцам. Сам нічога не рабі. Вадзі яго за нос. Табе ёсць іншае заданне. Ваенны савет вынес прысуд Лучынскаму, начальніку гарадской паліцыі, здрадніку Радзімы. - Ён адступіў у глыб пакоя, да ложка, і з гневам дадаў: - Пёс гэты вельмі актыўны. Залішне здагадваецца пра тое, да чаго гестапа не дапяла б. Падумай, як гэта зрабіць найлепшым чынам».\nПра дзейнасць Лучынскага я сам збіраў звесткі. П'яныя паліцаі расказвалі пра садызм свайго начальніка. І я люта ненавідзеў гэтага чалавека. У мяне даўно гарэла жаданне стукнуць яго. Таму, атрымаўшы заданне, я адразу задумаўся: у галаве закруціліся магчымыя варыянты аперацыі, планы яе - як, дзе...\n«Масква, - сказаў ён, ласкава пагладзіўшы пабляклы велюр. - Аня купляла». І ўздыхнуў. Я падумаў, што мне здалося, што ён паклікаў. Але праз момант, не ўзнімаючы галавы, ён паўтарыў: «Антон! Калі здарыцца што са мной і Кацяй, не пакінь Тарасіка. Прытулі».\n«Бывай. У мяне многа спраў сёння. Выпрацуеш план - звяжыся са мной. Падвернецца пад руку - дзейнічай самастойна. Але без рызыкі. І напэўна!»\nШыковічу закарцела здагадацца, чаму раптам Антону сярод ночы захацелася так падрабязна расказаць пра сваё падполле. Звычайна, калі яго прасілі, ён расказваў неахвотна і скупа. Нават пасля таго, калі ён, Шыковіч, зацікавіўся падполлем і пачаў збіраць матэрыял, сябра яго ні разу яшчэ не расшчодрыўся на такі вось расказ. Так зрэдку кідаў некалькі мазкоў, эпізодаў, дэталей, і то часцей дзецям - Віцю, Іры, Славіку - з педагагічнай мэтай: вось так ішло змаганне за жыццё, якое вы маеце.\n- Зямля дыша цеплынёй. Лажыся. Не шкадуй касцюма.\nЯраш абышоў вогнішча і лёг з другога боку. Разам з дымам кастра патхнула добрай папяросай. І яму таксама захацелася запаліць. Ён кінуў паліць год шэсць таму. Толькі пасля цяжкіх аперацый яго цягнула запаліць. А так - не. А тут раптам ажно засмактала ў грудзях, перасохла ў роце. Але ён напружыў волю і не папрасіў у Шыковіча папяросы. Каўтнуў горкую сліну.\n- Дні праз тры цётка Люба паведаміла мне, што Павел арыштаваны. Каб ты ведаў, што я перажыў. Які боль! І страх. І разгубленасць. Не было Паўла. У каго спытаць парады, што рабіць? Гестапа лёгка можа дакапацца, што мы трымалі сувязь. Уцякаць? Але ўцячы - гэта, напэўна, выдаць сябе. І тады ўжо не будзе ніякай магчымасці выканаць заданне гаркома. І Паўлаву просьбу. Дзе Тарасік? Што з ім?\nЦётка Люба паведаміла мне пра арышт на рынку, калі я купляў у яе піражкі. Аглушаны, спалоханы (мне не сорамна прызнацца - дрогнула сэрца, чаго там таіцца), я не паспеў спытаць пра Кацю, Тарасіка. Ды і нельга было гутарыць доўга. Якая можа быць гаворка паміж гандляркай і пакупніком! Навокал шпікі.\nСкажу табе, страшная рэч у такіх абставінах - падазронасць. Мне і цяпер сорамна, што я падумаў у той міг: «А можа, праўда гэтая гандлярка - правакатарка?»\nЯ спытаў пра Паўлаву сям'ю.\n«Кацю арыштавалі разам з братам. Куды дзяваўся хлопчык, невядома. У кватэры наш чалавек быў - няма. Там усё разрабавана. Заўтра суседзяў абыдзем. Няўжо і дзіця забралі, ірады?»\nМагчыма, з-за пошукаў дзіцяці і новых сувязей я не спяшаўся з выкананнем задання. Бо ведаў: пасля такой акцыі, калі застануся жывым, мне прыйдзецца пакінуць горад. Як жа я знайду Паўлавага сына? Безумоўна, былі і другія прычыны. Не было з кім параіцца. Не трапляў зручны выпадак. А пасля Лучынскі некуды паехаў. Казалі - у Варшаву. Вопыт пераймаць, ці што. Знік і Лотке. Хіндэль сказаў, што ў механіка захварэла маці і ён паехаў на пабыўку ў Нямеччыну. Але дні праз два адзін з пажарнікаў убачыў Лотке каля казармы зондэркаманды, што размяшчалася ў Бярозках, дзе цяпер туберкулёзная бальніца. Ясна: агент выконваў іншае заданне. У горадзе ішлі арышты. Мне ніяк не ўдавалася звязацца з кім-небудзь з кіраўнікоў падполля, сябрамі гаркома. Настрой у мяне быў цяжкі, жахлівы. Я зразумеў, што пры ўсёй незвычайнасці заданняў, якія мне давялося выконваць, падпольшчык я малавопытны і слаба загартаваны. Маладому, самаўпэўненаму, мне адзін час здавалася, што я ўсё магу, што я ледзь не галоўная фігура ў падполлі. Цяпер жа разумеў: усё, што я зрабіў, гэта заслуга тых, хто нябачна, асцярожна і мудра кіраваў дзейнасцю такіх, як я. І тое, што я на волі, таксама іх заслуга, хоць самі яны, магчыма, у кіпцюрах гестапа.


Публікацыі па тэме «Як справы» | Новы Час\n«Як справы?» — новая рубрыка «Новага Часу», назва якой гаворыць сама за сябе. Нашы сённяшнія суразмоўцы — незвычайная, нават зорная сям’я. Абодва вядомыя музыкі, абодва ляўшы. Алесь — лідар гуртоў «:B:N:» («Бяз Назвы») і «Lovestory», Віка — амаль адзіная жанчына-бубначка ў Беларусі, грае адразу ў трох рок-гуртах («:B:N:», «Akute» і «Lovestory»). А яшчэ Алесь і Віка рыхтуюцца стаць бацькамі.


27 ліпень 2021, 09:48\nПлятформа Pasluga — онлайн-сэрвіс для замовы і прапановы паслугаў беларусам плянэты. Кожны ахвочы можа пакінуць апісаньне сваёй паслугі ці абраць нешта патрэбнае з прапанаваных, піша «Белсат».\nСузаснавальнік праекту Вадзім Дабравольскi расказаў, што ідэя плятформы вынікла з практыкі іншага праекту:\n«Мы рабілі плятформу, каб людзі ў Беларусі мелі магчымасьць дадаткова зарабіць. Гэта ня першы праект, які мы запусьцілі. Пасьля жнівеньскіх падзеяў мы стварылі IneedHelpBy і апекаваліся людзьмі, якія трапілі ў цяжкую сытуацыю, пацярпелі ад рэпрэсіяў, чыіх блізкіх пасадзілі. Мы ім дапамагалі прадуктамі».\nВядомыя ня ўсе імёны стваральнікаў плятформы, бо шэраг іх мае блізкіх сваякоў у Беларусі, ім можа пагражаць небясьпека.\nPasluga, як адзначае адзін з сузаснавальнікаў, дапамагае знайсьці або сталую працу, або прынамсі пэўны даход.\nНа плятформе могуць разьмяшчацца прапановы ня толькі на экспэртныя паслугі. Попыт мае і праца, якія не вымагаюць адмысловай адукацыі. Так, людзі за мяжой ня могуць прыбраць могілкі сваякоў ці паклапаціцца пра блізкіх — за дапамогу такога кшталту яны гатовыя плаціць тым, хто цяпер у Беларусі.\nЛюдзі, якія прапаноўваюць паслугі на плятформе, вызначаюць і іх кошт, аднак ёсьць і пэўная мадэрацыя. Цяпер на Pasluga можна знайсьці прапановы заняткаў ёгай, асабовага росту, догляду дзяцей і жывёлінаў, стварэньня сайтаў, фота- і відэапрадуктаў. Мэдычных і псыхалягічных паслуг на сайце няма — міжнародныя правайдэры, зь якімі супрацоўнічае плятформа, не дазваляюць транзакцыяў на аплату такіх паслуг.\nПрапановы на плятформу можна пісаць праз электронную пошту.\nНа старонцы Pasluga пазначаныя дзьве цаны — за самую паслугу і з улікам камісіі 6%. Вадзім Дабравольскі патлумачыў, што праект рабіўся на грошы ўдзельнікаў каманды, зарэгістраванай у ЗША. Манэтызацыя праекту мае адбыцца менавіта праз закладзеную камісію.


Візавыя санкцыі падоўжаць і прыпыняць\n16 лістапад 2009, 08:04\n16-17 лістапада ў Брусэлі пройдзе паседжаньне Рады Эўразьвязу. Сярод пытаньняў, якія абмяркуюць міністры замежных спраў усіх 27 краін Эўразьвязу, будзе і праблема санкцыяў супраць беларускага кіраўніцтва. Санкцыі, як вядома, былі часова прыпыненыя, каб заахвоціць Беларусь да рухаў у кірунку дэмакратызацыі.\nАб рашэньні ў Брусэлі абяцаюць афіцыйна паведаміць 17 лістапада. Аднак яшчэ ў пятніцу стала вядома — санкцыі застануцца прыпыненымі, але ня будуць цалкам адмененыя. Пра гэта паведаміла агенцтва “Ройтэрс” з спасылкай на праект пастановы, які мае быць ухвалены міністрамі замежных спраў.\nПаводле “Ройтэрс”, у праекце гаворыцца пра недахоп палітычных рэформаў у Беларусі і прагрэсу ў кірунку да дэмакратыі. Таму санкцыі ня будуць скасаваныя, але застануцца прыпыненыя да кастрычніка 2010 году.\n“Візавыя абмежаваньні будуць падоўжаныя яшчэ на адзін год — да кастрычніка 2010 году. Але ў той жа час дзеяньне гэтага рашэньня будзе прыпыненае на больш кароткі пэрыяд — на 6 месяцаў. Гэта зроблена для таго, каб адчыніць вакно беларускім уладам, паглядзець, наколькі яны скарыстаюцца гэтымі магчымасьцямі для дэмакратызацыі краіны”, - заявіў 14 лістапада кіраўнік групы ў дачыненьнях зь Беларусьсю Эўрапейскага парлямэнту Яцэк Пратасевіч.\nАляксандар Лукашэнка ўжо выказаўся публічна наконт магчымага рашэньня Брусэлю. Размаўляючы з міністрам замежных спраў Латвіі Марысам Рыекстыньшам, ён сказаў:\n“Ну, адменіце вы санкцыі — дзякуй. Не адменіце — таксама дзякуй. Мабыць, вам так зручней. Калі вы іх зноў працягнеце, мы гэта будзем успрымаць як спробу падвесіць нас і доўга пачакаць, каб з нас нешта выціснуць. Гэта — контрапрадуктыўна. І самае галоўнае — бэспэрспэктыўна”.\nЛідэры Аб’яднаных дэмакратычных сілаў Беларусі раяць чальцам Рады Эўразьвязу працягнуць яшчэ на шэсьць месяцаў мараторый на дзеяньне візавых абмежаваньняў. Сваю прапанову яны абгрунтоўваюць тым, што “зьмены, якія адбыліся ў краіне за апошнія паўгода, носяць выключна касмэтычны і дэманстрацыйны характар”. Так, кіраўнік Партыі камуністаў Беларускай Сяргей Калякін кажа:\n“У асноўным назіраецца дэмагогія, якая падмацоўваецца нейкімі дэманстрацыйнымі захадамі. Але і гэта робіцца не сыстэмна, а ад выпадку да выпадку. Набліжаецца 16-га, акрэдытавалі “Эўрарадыё”. А калі б гэта былі сыстэмныя зьмены, то разам зь ім акрэдытавалі б і “Радыё Рацыя”, і “БелСат”, і іншыя мэдыі. І тады было б бачна, што ўлада праводзіць сыстэмныя зьмены”.\nВізавыя і фінансавыя санкцыі супраць чатырох дзясяткаў высокапастаўленых беларускіх чыноўнікаў, а таксама кіраўніка краіны Аляксандра Лукашэнкі былі ўведзеныя пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2006 году. Эўропа прызнала выбары неадпаведнымі міжнародным стандартам. Санкцыі былі прыпыненыя, каб заахвоціць Беларусь да рухаў у кірунку дэмакратызацыі.


"Востраў скарбаў" на новы лад\n
"Звязда", 5 студзеня 2008 г.
Што атрымаецца, калі спалучыць дзіцячую актыўнасць, схільнасць да прыгод і гульняў, а таксама прапаганду здаровага ладу жыцця, надзвычай актуальную ў Год здароўя? Адказаў, напэўна, можа быць многа. Тэлеканал "ЛАД" падрыхтаваў свой. 6 студзеня стартуе спартыўна-гульнявое шоу для дзяцей і падлеткаў "Бухта капітанаў".\n"Звязда", 5 студзеня 2008 г.\nШто атрымаецца, калі спалучыць дзіцячую актыўнасць, схільнасць да прыгод і гульняў, а таксама прапаганду здаровага ладу жыцця, надзвычай актуальную ў Год здароўя? Адказаў, напэўна, можа быць многа. Тэлеканал "ЛАД" падрыхтаваў свой. 6 студзеня стартуе спартыўна-гульнявое шоу для дзяцей і падлеткаў "Бухта капітанаў".\nМіж іншым, суарганізатарамі конкурсу - дакладней, рэспубліканскіх спаборніцтваў па рухавых гульнях - выступілі разам з Белтэлерадыёкампаніяй два дзяржаўныя ведамствы: Міністэрства адукацыі і Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь. Паводле правілаў, на працягу некалькіх месяцаў 21 каманда (па тры з кожнай вобласці і тры ад Мінска) будзе змагацца за галоўны прыз праекта "Бухта капітанаў". У склад кожнай каманды ўваходзяць 8 чалавек, пароўну хлопцаў і дзяўчат, а кожная гульня складаецца з 7 разнастайных конкурсаў - не толькі спартыўных, але таксама творчых і інтэлектуальных. У эфіры каманды будуць з'яўляцца парамі: пераможца працягне спаборніцтвы, той, хто прайграе - выбывае з гульні. Праўда, улічваючы няцотную колькасць камандаў, адной з іх пашанцавала - па выніках жараб'ёўкі яна прайшла ўжо ў наступны тур.\nКамандныя эстафеты праходзяць пад пільным наглядам вядучых - прыдзірлівага Камандора (яго ролю выконвае Арсеній Сядоў, вядучы "Радыус-FМ"), і добразычлівага Юнгі (12-гадовая Маша Рудэня, прызёрка турніраў па спартыўных танцах).


Вячаслаў Адамчык. Там, на хутары\nНедзе з паўдарогі да іх прыбіўся сабака. Да рук ён не ішоў. Дзеці вытраслі яму з кішэняў сухія, перамешаныя разам з ляском, крошкі ад хлеба, ён паднімаў галаву, нюхаў і адбягаўся назад.\nДзяцей было двое. Большы, рабаваты, у вылінялай і зашытай ззаду, каб не звальвалася з галавы, пілотцы, меў год дзесяць, меншы — у кароткіх парточках на адной шлейцы — год шэсць.\nЯна, — худая, шчуплая грудзьмі, як няспелае дзяўчо, — вяла за вяроўку маладую сытую карову з адным скручаным рогам.\nЯны ішлі на ўсход сонца. Белым шляком перад імі ляжала шаша, звужваючыся і прападаючы за глухім паваротам. Белаю ад пылу была трава ў канаве, белаю ад цвету была грэчка — з аднаго боку шашы, з другога — шастала пераспелымі каласамі і, мусі, асыпалася падгарэлае і таксама белаватае жыта; у ім асталіся глыбокія выезджаныя машынамі дарогі — жыта на іх не ўставала.\nБелаватым было і выцвілае за дзень неба. Толькі на грудках млеў і здалёк выдаваў сіваватым малады хвойнік. І зводдаль шашы над шэрым будынкам нечага хутара цямнела гушчынёю зялёнага лісця высокае дрэва.\nДа хутара асталося яшчэ якое паўвярсты. Кабета спяшалася туды — смажыла, ёй хацелася піць, а там павінен быць калодзеж, і падаіць карову, і папрасіць хлеба, хоць дзецям, — да малака.\n— А чаму ў каровы дзве нагі і яшчэ дзве? — раптам спытаў меншы, босы, як і ўсе яны: яго парэпаныя ногі былі тонкія, як цвікі.\n— Бог даў.\n— А чаму мне не даў?\nЯна маўчала, яна думала пра тое, што блізка фронт, што ўчора з гарадка немцы пачалі вывозіць людзей, усіх начыста, што да дня над гарадком ляцелі нашы самалёты — нізка, як ляцяць з выраю пташкі, — знак, што скора будзе цяпло.\n— Ну, чаму? — хлопчык забег наперад і задраў галаву, каб глянуць ёй у вочы.\n— А дзе ж яны ў цябе будуць расці?\nХлопчык змоўк. Ён, мусі, думаў: папраўдзе, дзе яны будуць расці?\nКабета абярнулася — большага нідзе не было відаць. Над шашою віхор круціў белы пыл, у канаве падлятала зжоўклая газета, нібы скакала вялікая жаба.\n— Ах, божа, дзе ж ён? — неспадзявана яна аж крыкнула і спалохалася свайго крыку.\n— Там, у тлубе...\n— У якой трубе? Ну, стой! Чаго ты?.. — Карова тузанула разам з вяроўкаю кабету, махнуўшы галавою назад.\n— Вунь там,— хлопчык паказаў рукою туды, дзе на павароце абапал шашы бялелі цэментовыя слупкі — каля аднаго, пахіленага, стаяў, задраўшы нагу, той самы чорны сабака.\nНапаследак яна ўцяміла, што там, пад шашою, на завароце, ёсць труба.\n— Толічак, сынок, падбяжы, пакліч,— сказала яна, а ў самое аж схаладзела ў грудзях, — каб хаця не напароўся на што: цяперашнім светам недалёка да бяды.\nПляскаючы босымі нагамі па цвёрдай сцежцы з краю шашы, Толік пабег; вецер задзіраў даўно не стрыжаны яго чубок.\nЯна глядзела яму ўслед, вецер слязіў яе зеленаватыя, сухія вочы.\nГэтага, меншага, яна знайшла ўлетку сорак першага, як пачалася вайна. Выйшла з хаты палоць гарод і пачула, што за плотам, за кустом цёмнага язміну, нехта ікае. Падумала спярша, што падалося, але разгарнула куст і ўбачыла па другі бок рэдкага частакола яго: ён сядзеў у высокім горкім палыне — мурзаты, з набрынялым тварыкам — і ўжо не плакаў, змогся, толькі ікаў. Яму было тады гадкі тры. Ён прыблукаў сюды недзе з вакзала, адбіўшыся ад маці.\nЯна завяла яго ў хату, абмыла спухлы ад плачу тварык і панесла на вакзал, схапіўшы за руку і свайго — баялася пакінуць аднаго дома.\nНа Мінск яшчэ адыходзіў астатні цягнік: за ім беглі, як звар'яцелыя, людзі, з тамбура, дзе начаплялася бог ведае колькі, нехта ўпаў і ўжо не падняўся, ляжаў на рэйках, бытта мяшок; на пероне заенчыла, абхапіўшы рукамі пукаты жывот, цяжарная маладзіца, яе падхапілі пад пахі і павялі ў вакзал.\nТолікавай маці яна так і не знайшла. Паказала яго нават парадзісе — тая ляжала на шырокай лаве ў пустой пачакальні, ззелянелая ў твары, заплюшчыўшы вочы, губы ў яе запякліся, на карычняватым ілбе дробнаю расою выступіў пот. Старэнькая кабета трымала ўкручанае ў нейкія наспех парваныя анучы дзіця. Маладзіца расплюшчыла выцвілыя, невідушчыя вочы і заенчыла: «Ах, дзіцятка маё!» У яе была гарачка. Толік заплакаў, ад страху, вырабляючыся з рук.\nЗ дзецьмі яна вярнулася дахаты. Назаўтра раненька, яшчэ толькі паказвала на дзень, у гарадок прыйшлі немцы. Толік застаўся ў яе.\nВяроўку зноў тузанула карова — над ёю віўся, як прывязаны за нітку, авадзень.\n— Ну, стой! Чаго ты? — кабета глядзела ўсё туды, на заваротак. Дзеці ўжо беглі назад: большы каціў перад сабою скат — знайшоў, пэўна, у трубе. Скат падскокваў на ямках — шашы ніхто не раўняў і не правіў усю вайну. Высалапіўшы язык, канаваю за дзецьмі бег сабака. Тонкі азадак яго заносіла ўбок.\n— Нашто гэта табе? — сказала яна большаму, калі ён падкаціў да яе стары ўжо, з'езджаны аж да белых нітак, скат.— Крый бог — міна!\n— Якая міна... Апона ад самахода,— сказаў большы і пусціў з шашы скат: той пераскочыў канаву, зрабіўшы круг, упаў у грэчку: яна там яшчэ доўга варушылася.\n— Ой, няма ў цябе яшчэ розуму,— сказала кабета хлопцу і ляпнула рукою па цёплай каровінай спіне — карова нехаця пайшла: было чуваць, як шэркаў у яе на жываце скарэлы пляйстрамі гной.\nНа шашу густа цягнуўся, як мёд за лыжкаю, пах цёплае грэчкі. Шчабяталі, перагаворваліся між сабою і садзіліся на тэлефонны дрот сытыя ў воллі ластаўкі. У жыце гулі тэлефонныя слупы, як нечыя натруджаныя ногі, І нерухома ляжала белая і бясконцая шаша.\nУ канаве шарэла выгаралая на сонцы адзежа — здалёк выдавала, як хто ляжаў забіты.\n— А во — нехта ляжыць! Можа абыдзем? — сказала яна дзецям, заварочваючы ў грэчку карову. Яна цяпер баялася, што ізноў натрапіла на нябожчыка: каля гарадка раніцою яна бачыла забітага хлопца, яшчэ саўсім маладога, год семнаццаці — ён ляжаў у зеленаватым аўсе, раскінуўшы рукі, вышчарыўшы сцятыя белыя зубы — пэўна, канаў у муцы, бо выкачаў каля сябе добры лапік аўса.\nЯна зірнула на яго і аж здранцвела ад страху. А потым пачало ўсё думацца, што, можа, і яе муж ляжыць дзе вось гэтак забіты. Яго забралі перад самай вайною недзе пад Беласток.\n— Гэтак жа адзежа,— сказаў меншы, што бег паперадзе.\nПадышоўшы бліжэй, яна ўбачыла старую, у касмылях зжоўклае ваты (як яе ўсё роўна павыскубалі сабакі) фуфайку.\n— Дзякуй богу, што не чалавек,— маладзіца выцерла локцем змакрэлы лоб і скіравала да хутара — туды адлучылася ад шашы і пабегла наўскос праз жыта сцежка з глыбокімі выезджанымі каляінамі; на высокіх калівах мятліцы пааставалася рудаватая каламазь. Нехта ўжо зажынаў жыта: на рагу вузкага загона быў выкладзены з двух жменяў і прысыпаны зямлёю крыж. З сырога мэндля куры здзёўбвалі нізкія каласы.\nУ браме стаяла, закрываючыся рукою ад сонца, гаспадыня, старая кабета з нейкаю выцвілаю анучаю на галаве — некалі, мусі, была суконная хустка.\nНа жардзяным плоце вяў пусты гарбузовы цвет.\n— Дзень добры! — павіталася маладзіца і папусціла вяроўку — карова нагнулася да пераспелае, з рудаватымі галоўкамі дзяцеліны.\nСтарая адняла ад вачэй руку,— твар яе быў зрысаваны маршчынамі, каля ніжняй губы на бародаўцы закручваўся сівы волас, — і нічога не сказала.\n— Ці можна ў вас напіцца? — спытала маладзіца, углядаючыся на падворак — там быў калодзеж: на накрыўцы стаяла бляшанае са шрубаю на вочапе вядро, прывязанае да корбы тэлефонным дротам.\nГаспадыня павярнула галаву, настаўляючы вуха, і напаследак азвалася:\n— Дзеткі, а чаму ж не...— голас у яе быў шурпаты. Яна адчыніла брамку і пайшла пад хату. З-пад доўгае спадніцы мільгалі яе жоўта-зялёныя пяты.\n— То чэрпайце, а я хіба конаўку прынясу,— сказала старая, адмыкаючы дзверы.\nКарова чмыхнула, закруціла галавою і, вырваўшы з рук у маладзіцы вяроўку, пабегла да калодзежа. За пысаю ў яе цягнулася сліна, на дне карыта, што стаяла каля калодзежа, зелянеў астатак цёплае вады.\nКарова ткнулася пысаю ў карыта, і па горле ў яе пабеглі круглыя камякі.\n— Ой, якая ты нецярплівая! — маладзіца адкрыла накрыўку і пусціла ў халодную цемень вядро: мільгаючы выслізганаю жалезнаю ручкаю, загрукацела корба.\nМаладзіца выкруціла вядро і паставіла на край трубы: у калодзеж, разліваючыся, пляскалася з халодным звонам вада. Маладзіца нагнулася і, трымаючы абедзвюма рукамі вядро, злавіла сухімі губамі яго халодны край. Вада цвёрдым холадам апякала грудзі. Смага счахла, толькі вострым болем шчымелі зубы.\nПад рукі прашыўся меншы.\n— Хаця ж не давайце яму — прастудзіцца,— крычала з адчыненых сенцаў старая, трымаючы ў руцэ медную, пэўна вытачаную са снараднае гільзы, конаўку: несла меншаму з хаты ваду.\nКаля брамы стаяў і глядзеў сюды на іх чорны аблавухі сабака; страпянуўшыся, ляскаў зубамі — лавіў мух.\nБольшы піў з вядра. Карова, падняўшы галаву, заглядвала прагным вокам у калодзеж — тае вады, што была ў карыце, ёй не хапіла.\n— А ці ж здалёк будзеце? — старая выплюхнула з конаўкі недапітую меншым ваду.\n— З горада я.\n— Да сястры ў Ахоны іду.\n— Ой, не блізка шчэ! Па-старому — вёрст пятнаццаць ад нас.\n— Ужо блізка. Ужо менш асталося,— маладзіца выліла ў карыта ваду і паставіла на калодзежную накрыўку парожняе вядро.\nКарова піла з карыта, трэпаючы ад злосці нагою — ганяла ад сябе мух і слепакоў. Дзеці круціліся каля гародчыка: на камлі нізкай ужо абабранай вішні чырванаватай нарасцю кіпела цягучая смала.\n— А во — жвачка,— крычаў меншы, чапляючыся на сухі патрэсканы частакол.\n— Няма, дзеткі, вішань, няма. Надоечы немцы абабралі, панеслі і з галлём,— старая абярнулася да маладзіцы.— Хватаюць усё, як перад канцом. А ўчора, божа, колькі іх тутака шашою ехала!\n— Уцякаюць, цётка. Фронт блізка. Скора прыйдуць нашыя.\n— Дай божа, каб скончылася ўсё... Гэтулькі людзей пагінула, — вочы ў старое заморгалі, наліваючыся слязьмі, і губы пачалі крывіцца.— Толькі мяне вот смерць не бярэ...\nСтарая адвярнулася і, выціраючыся рогам хусткі, сказала:\n— Але чаго ж тут стаімо? Я шчаўя наварыла, можа, паснедалі б? Вы ж, напэўна, галодныя. Дый карову даіць пара, во гляньце — выменя налілося... Гэта ж малако перагарыць...\nУ хаце пахла чэрствым хлебам, даўняю духатою; роем звінелі мухі, біліся ў гарачыя шыбы. На прадпечным акне стаяла шкляная мухалоўка. На покуці за абразом сохла жменя зажатага жыта.\nТой акрайчык, што мела з сабою, маладзіца раздзяліла дзецям яшчэ раніцою, як выходзілі з горада. Яны з'елі яго сухамя, хоць яна казала, што падоіць карову і з малаком будзе дужэй.\nХлеб, мусіць, ляжаў на стале, накрыты ручніком — на ручнік садзіліся мухі. У яе дома мухі пагінулі даўно. У горадзе быў голад: людзі яшчэ з вясны разбягаліся па вёсках, беручы з сабою ўсё лепшае з адзежы, каб выменяць на харчы. Яе ж ратавала карова — у тодаўцаў за літр малака можна было купіць хлеба ці канцэнтратаў. Але ўчора яны прыходзілі па карову, балазе тая была ў полі. Яна спалохалася, што карову ўсё роўна забяруць, і сёння раніцою ўцякла з гарадка. Яна змахлявала старой, што ідзе да сястры — саромелася сказаць, што жабруе.\n— А муж дзе? — спытала старая, беручы з памялешніка вілачнік і падважваючы нешта ў печы.\n— На вайне. Як забралі ў трыццаць дзевятым пад Беласток, дык нічога і не чуваць.\nНа прыпеку дзынкнула скаварада — запахла кіслым шчаўем.\n— А мой яшчэ перад вайною памёр...— гаспадыня дастала з-пад прыпека гліняную міску і падзьмухала ў яе.— А на мяне паслаў бог кару...— Яна наліла ў міску шчаўя і паставіла яе на стол, адкінуўшы абрус: пад ім ляжаў акрайчык хлеба з картоплямі — у мякішы былі відаць жаўтаватыя крышаны.\n— Садзецеся, чаго ж вы...— гаспадыня яшчэ вярнулася да прыпека і прынесла счарнелыя драўляныя лыжкі і нож-зломак без аднае тронкі.\nДзеці пачалі тузацца між сабою, перабіраючы лыжкі.\n— І нікагутка ў вас болей няма? — маладзіца прысела на лаву з краю стала.\n— Ёсцека сын меншы,— гаспадыня ўздыхнула, азіраючыся, дзе гэта ёй сесці.— Двое было... Старэйшы не вярнуўся з фінскае, а гэты, грэх і казаць, у паліцыянты пайшоў. Можа, і за яго бог карае. А вы ешча, ешча...— яна прымасцілася на край ложка, адкінула падушку і падняла ванзэлак — паркалёвую з чырвонымі кветачкамі хустку.— На смерць хаваю...\nДзеці сёрбалі шчаўе, разліваючы з лыжак на стол — ад міскі цягнулася наплюханая дарога.\n— А чаго ж вы мала ясце? Я падалью...— гаспадыня паклала пад падушку ванзэлак і паднялася з ложка.\n— Досіць, досіць! Я і так не ведаю, як дзякаваць вам.\n— То хоць дзяцей кармеце. Карову я падаю сваю і вашу.— Яна нагнулася пад прыпек, мусіць, шукаючы там даёнку, але раптам спомніла, што тая сохла недзе на двары.— Шукаю, а яна на плоце,— старая ўзялася за клямку і ўжо сказала пра дзяцей: —Нябось цяжка іх гадаваць... А павырастаюць... Праўду кажуць: малыя дзеці — малы клопат. А мой... Чаго яго пагнала ў гэтую паліцыю? Цяпер усё з нейкім злыднем прыязджае. А той да нашае маладзіцы прыстае. Некаторага дня напіўся і мужыка хацеў застрэліць. Гэта во, каб спала з ім пры мужыку.— Яна моўчкі пастаяла каля дзвярэй, думаючы пра нешта, і ціхенька выйшла з хаты.\nМаладзіца азірнулася ў акно: за жытам на грудку ўставала белаватая хмарка, яна ўсё расцягвалася, і раптам, бліснуўшы вокнамі, паказалася бязносая нямецкая машына. Пыл разбэрсанымі клубкамі каціўся назад — клубкі распаўзаліся, растаючы над жытам.\nМаладзіца прыціснулася лобам да шкла.\nПерад паваротам на хутар машына сцішыла ход і, як нешта жывое, страшнае, абнюхала сцежку і скіравала на яе.\nСтарая, засопшыся, з пустою даёнкаю вярнулася ў хату:\n— Едуць сюды, няхай крые бог, немцы.\nДзеці кінуліся да акна. Каля брамы машына загула з перабоямі — у хаце задрыжалі сцены.\n— Гэта ж не немцы, а бобікі,— сказаў большы, стоячы з каленьмі на лаве.\n— Ціха ты! — штурханула яго маладзіца.\nЗ машыны выскачыў сухарлявы, з кароценькімі натапыранымі валасамі паліцыянт — пілотка ў яго была засунута за рэмень — і адчыніў браму. Машына тузанулася і паехала на падворак, чмыхнула чорным дымам і стала ля калодзежа.\n— Ах, божа, ці не Іван прыехаў! — жмурачыся, старая ўцікоўвалася ў акно.\nЗ кабіны вылез яшчэ адзін — дзябёлы, чарнамазы.\nРот у маладзіцы раскрыўся, і твар застыў не то ад дзіва, не то ад страху. Няўжо гэта ён, яе муж? Маладзіца ўсё гэтак пільна глядзела на чарнамазага. Як ён змяніўся за тры гады — пастарэў, асунуўся, і яму саўсім не ідзе пілотка: у яго робіцца надта доўгім нос.\n— Гляньце, гэта во той, што мужыка хацеў застрэліць,— скоранька зашаптала старая.\nМаладзіца тарганулася на лаве і адсунулася ад акна:\n— Няўжо ён?..\n— Ці ж я, дзеткі, не ведаю.\nМаладзіца, як сама не свая, паднялася з лавы, але ўчула, што слабеюць ногі і ўсё халадзее і дрыжыць у грудзях, і села. Няўжо гэта праўда? Няўжо ён служыць у паліцыі і страляе людзей?.. Няўжо праўда? Няўжо яна не здурэла!.. Яна заплюшчыла вочы і ўчула, як цяжкая гарачыня з шумам хлынула ў галаву. І ёй убачылася, як усе яны, у чорным, гналі пазаўчора людзей, гналі ў тыя вялікія ямы за вакзалам, дзе некалі капалі гліну... Яна якраз выйшла з хаты,— толькі зашарэла на дзень,— і можа з гадзіну прастаяла, стаіўшыся за плотам; у ямах пачалі глухавата, без ляску, усё роўна, як пад зямлёю, страляць, а потым нехта нема крычаў — і яна не вытрывала гэтага енку, уцякла ў хату.\nМаладзіца зноў сабралася ўстаць з лавы: але нейкая здранцвеласць і слабасць наваліліся на яе. Божа, як ён трапіў у паліцыю? Чаму ніколі не паказваўся дадому? Няўжо праўда, што ён прыстае да кабеты?.. Няўжо ён такі гадкі?.. Яму наўме другія, а яна, дурная, чакала яго дадому...\nПершым у хату ўвайшоў сухарлявы — аглядаючы маладзіцу і дзяцей, паставіў на стол бутэльку, за горлачка выцягнуў з кішэні другую. Услед за ім, прыціскаючы да жывата кансервы, усунуўся чарнамазы і раптам прыстакнуў каля парога, сумеўшыся,— бляшанка кансерваў грукнулася на падлогу і пакацілася пад лаву.\n— А ты чаго тут? — ён насупіўся і ледзьве пашавяліў губамі.\n— Таго, чаго і ты,— маладзіца глядзела недзе сабе пад ногі і не падняла галавы.\nЁн хмыкнуў, крыва ўсміхнуўшыся, нагнуўся, каб падняць бляшанку кансерваў, і сказаў сухарляваму:\n— Гэта ж во — мая жонка.\n— Можа і дзеці твае? — зарагатаў сухарлявы.\n— Клопат вам — дзеці, — старая падышла да стала і згрэбла ў далонь крошкі.\n— Тваё дзела — старана. Не кукуй! — сухарлявы пакасіўся на маці і паставіў на стол другую бутэльку.\n— Я ўжо адкукавала сваё... Пара і свой розум нажыць,— старая тыцнулася да дзвярэй, але вярнулася, узяла даёнку і выйшла з хаты.\n— Цётачка, я сама падаю,— маладзіца паднялася з лавы.\n— А ты куды? — чарнамазы вылажыў кансервы на стол і заступіў ёй дарогу.— І расказаць не хочаш, як жыла?..\n— А хіба цябе абыходзіць,— маладзіца ўчула, што ў яе знайшлася сіла, мусіць, ад злосці.\n— Во і сын, відаць, забыўся, што ў яго бацька ёсць? — ён паверх яе галавы глядзеў на дзяцей.— А гэта чый яшчэ?\n— Можа дзе якога жыдка?\n— Можа, прыйдзецца ўцякаць — нашто чужое дзіця...\nДзеці, стаіўшыся, глядзелі на яго, большы зыркаў з-пад ілба і хаваў вочы — саромеўся: пэўна, пазнаваў бацьку.\n— Куды і нашто мне ўцякаць? — спытала яна і падняла галаву: вочы ў яго былі чырванаватыя і асалавелыя, твар нездароўчы, азызлаваты. «Ён тут п'е, прыстае да другіх... І, можа, сёння ехаў да тае...» — падумалася ёй.\n— А ты думаеш, мне даруюць? — ад яго пахла едкім, усё роўна як авечым, потам і перагарам.\n— Калі вінаваты, то не,— яна адвярнула ад яго галаву.\n— Я ў пляну быў... Ды нават за тое, што я ў гэтай форме.\n— Відаць, як цябе трымаюць, што нават дадому не прыходзіш...\n— Не хацеў паказвацца.\n— Вядома: тут можна вытвараць, што хочаш. Балазе, чужыя людзі, не ведаюць...\n— А ты хацела б, каб я жывы не астаўся?\n— Вып'ем, га — сухарлявы трымаў медную конаўку, разліваючы сабе на пальцы самагон.— Вып'ем, і ўсё праясніцца, як божы дзень.\n— Садзіся за стол,— чарнявы ўзяў яе за руку вышэй локця.\n— Адчапіся! — яна вырвала сваю руку.\nЧарнявы выпіў і, хукаючы ў далонь, сказаў:\n— Налі ёй.\nСухарлявы наліў яшчэ конаўку. Яна адвярнулася. Чарнявы выпіў і не скрывіўся. І асалавеў — неяк скора: вочы ў яго наліліся каламутнасцю і заблішчалі. Ён абняў яе за плечы — ад яго зноў нясло гарэлкаю і нейкім едкім потам.\n— Адыдзі, не чапіся! — яна выкруцілася з яго рук.— Схадзі да тае вунь, што мужыка хацеў застрэліць.\n— Туды далекавата. Сёння ты бліжэй,— ён зноў схапіў яе за руку.\n— Не прыставай! — яна хацела вырваць руку, але не здужала.\n— Ты глядзі, не падступіцца...— твар у яго наліўся крывёю.— Вунь колькі байструкоў... А ты думаеш, я не ведаў? Ведаў, таму і не прыйшоў.\nЯна ўспомніла, як аднаго разу стараста прывёў нанач нейкага валацугу. Намякаў сам: «Як жа ты адна, маладая, без мужыка? Нябось збедавалася...» Яна тады плюнула яму ў твар. А потым ён прывёў валацугу. Той і прысунуўся на ложак, як толькі задрамалі дзеці. Але яна не спала — схапілася з пасцелі, трымаючы нагатове сякеру (паклала яе пад падушку, бо як чула, што, пэўна, спатрэбіцца). І ён адступіўся, вярнуўся на лаву, дзе ляжаў, і раптам захроп, прыкінуўся, што спіць, быдта нічога і не было. А раніцою гаварыў, што спаў, як забіты, і дзякаваў усё...\nМожа, і гэты таксама соваўся да другіх...\n— Поскудзь ты! — сказала яна ўголас і пхнула яго ў грудзі.\nЁн пахіснуўся, але ўстояў на нагах:\n— Ну, ну, не давай волю рукам!\n— А мамачка! — закрычаў меншы ссоўваючыся з лавы.\nБольшы сядзеў, адвярнуўшыся, і румзаў.\n— Ды што ж тут робіцца!.. — старая ўбегла ў хату, не зачыніўшы за сабою дзвярэй і выплюхваючы з даёнкі малако.\n— Тваё дзела — старана! — крыкнуў сухарлявы, выціраючы рукавом губы — гарэлка блішчэла ў яго на барадзе.— Гэта — яго жонка.\n— Пабойцеся бога, што вы робіце, ды пры дзецях шчэ! — яна схапіла чарнамазага за плячо.\nЁн варухнуў плячом і скінуў яе руку.\n— Не лезь! — ужо раз'юшыўшыся, крыкнуў бялявы і пхнуў, адстараняючы ўбок, маці: тая спатыкнулася, махнуўшы даёнкаю — на падлогу плюхнула і зашумела малако.\nЧарнамазы схапіў маладзіцу пад пахі, адарваў ад падлогі і, чырванеючы, наліваючыся крывёю, пхнуў у сені. Яна яшчэ ўбачыла, як, пакаўзнуўшыся ў лужыне малака, упала старая, як з немым крыкам кінуліся да парога дзеці, як сухарлявы, пераняўшы іх, зачыняў дзверы.\n— Не чапай! Поскудзь ты! — крыкнула яна ўжо яму, мужу, у сенях.\n— То во — адгулялася. Цвёрдзенькая...— ён засопся і выпусціў яе з рук.\n— Не падыходзь! — сказала яна, схапіўшы капач, што стаяў якраз пры вушаку.\n— Кінь, гавару,— ён расставіў рукі, каб зноў злавіць яе.\n— Не падыходзь! Дальбог, засяку! — яна збялела, мяняючыся з твару, і выскачыла з сяней.\nЁн выбег за ёю, задыхаючыся і расстаўляючы рукі, каб злавіць яе. З надворка яна скіравала на сцежку, ужо адчуваючы, што нейкая спакуса пад'юшчвае яе абярнуцца і секануць яму капачом па твары.\n— Не лезь да мяне! А то праўда — засяку! — сказала яна не яму, а сабе, баючыся ўжо, што зробіць гэта.\nЁн зарагатаў недзе блізка за спіною, і ад яго запахла гарэлкаю і нейкім едкім, як авечым, потам.\nЯна абярнулася і ўбачыла яго застылы твар, яго каламутныя, налітыя крывёю вочы, і ёй зрабілася брыдка, што яна любіла яго, сніла і ўсё чакала дадому.\n— Не чапіся! А то, дальбог, саграшу...— яна спынілася і раптам спалохалася, што не ўтрывае, не саўладае з сабою і секане яму па гэтым азызлым твары — хай будзе, што будзе.\n— Тут жа ўсё відаць... Ідзі туды, во... у жыта,— зашаптаў ён, забягаючы наперад.\n«Ой, які ён гадкі! Ды яшчэ... у гэтай пілотцы!.» — падумала яна, адступаючыся. Але ён дагнаў яе, схапіў за плечы і, сцяўшы зубы і наліваючыся ў вачах крывёю, кінуў ніцма на зямлю.\n— Пусці, злыдух! — застагнала яна, выкручваючыся з-пад яго, блытаючыся ў жыце і ўсё не выпускаючы капача.\n— Нікуды не дзенешся!.. — ён аж захроп ад злосці, злавіўшы яе за руку, сціснуўшы, як жалезам, і сілком цягнучы да сябе.\n— Пусці! — крыкнула яна, устаўшы на калені і паднімаючы капач.\nЁн поўз да яе, угнуўшы галаву, засланяючыся рукою. Яна размахнулася, на нейкі міг падумаўшы: «Божа, што я раблю?», але салодкая, злая сіла павяла яе руку,— яна аж заплюшчыла вочы, пачуўшы трэск, гэтакі самы, як трашчыць бручка, калі секануць па ёй чым вострым.\nЁн ціха і мякка, што мяшок, ткнуўся тварам у зямлю.\nЯна падхапілася і выбегла з жыта. Каля брамы азірнулася: з жыта былі відаць толькі ногі, жыта было там збэрсана.\nЯна ўскочыла ў падворак. Каля плота ляжала карова, цяжка ўздыхаючы і жуючы жуйку. Сабака драмаў у цяньку каля бязносае нямецкае машыны. Яна паглядзела на гэтую доўгую чорную машыну, і яе ахапіў страх. Подбегам яна прайшла падворак і ўскочыла ў хату.\nПаліцыянт, звесіўшы руку, спаў на ложку,— у ботах, не разутыя яго ногі ляжалі на біле. Перад покуцем, перад счарнелым абразом, дзе сохла жменя зажатага жыта, жагналася старая: «От вшэго злэго, выбаў нас пане! Од гжэху каждэго, од гневу твэго!..» Дзеці, натапыраныя, сцішаныя, глядзелі на яе. У большага на шчацэ блішчала, не засохшы яшчэ, буйная, што гарошына сляза.\n— Ідзём, дзеткі. Ідзём...— маладзіца схапіла меншага за руку.\nНа ложку захроп і перавярнуўся на другі бок сухарлявы паліцыянт, ногі яго з'ехалі з біла на радзюжку.\n— А куды ж вы? — і, адставіўшы назад рукі, сагнуўшыся, нібы несла на сабе цяжар, пасунулася ўслед за маладзіцаю з хаты.\n— Я забіла яго,— сказала маладзіца, адкручваючы з рог у каровы вяроўку. Рукі яе яшчэ ўсё дрыжалі.\n— Няхай крые бог...— старая спатыкнулася і пляснула рукамі.— Няўжо?\n— Вунь, на сцежцы,— сказала маладзіца, не гледзячы ў той бок і тузаючы вяроўкаю карову — кіравала яе ў браму.\nСтарая задзірала галаву, жмурачы ад сонца адно вока і крывячы рот, і раптам жахнулася:\n— Вой, дальбог, праўда!\nМаладзіца вывела карову з надворка і, б'ючы яе рукою па шыі, завярнула ў жыта, каб абысці паліцыянта. Карова чмыхала, круціла галавою, хватаючы каласы. Дзеці беглі следам, бэрсаліся ў жыце, разводзячы яго рукамі — ім у твар секлі зярняты, што пырскалі з сухіх каласоў. Яны так і не бачылі, хто ляжаў на сцежцы.\n— Ах, божачка, уцякайце! Сцеражэцеся хаця...— скрыжаваўшы худыя, скарчанелыя рукі, старая ўсё прыціскала іх да грудзей.— Яны ж цяпер нікога не пашкадуюць,— і яна падступалася туды, дзе ляжаў паліцыянт.— Ах, божачка, божачка! Можа, ён яшчэ жывы?..\nМаладзіца вывела карову з жыта і азірнулася на хутар — за жытам, на сцежцы, было відаць, яшчэ ўсё стаяла старая,— і ёй пачало здавацца, што яна як і не заходзіла сюды, не стрэла мужа, п'янага, у гэтай паліцэйскай пілотцы, разбэшчанага, што дайшоў бог ведае да чаго, не было нічога: ні гэтага крыку дзяцей, ні капача, ні гэтага трэску, як трашчыць сырая бручка... Ні гэтага збэрсанага жыта... А той муж, якога яна ўсё бачыла перад вачыма ўсе гэтыя тры гады, той, якога яна любіла і дзень пры дні чакала дадому, недзе жыве далёка ад яе, што ён гэтакі, як і ўсе людзі, і што яна думацьме пра яго і, пэўна, любіцьме.\n— А дзе наш бацька? — спытаў меншы, забегшы наперад і задраўшы галаву, каб глянуць ёй у вочы.\n— Там, на хутары...— сказаў большы.\n— Дзеткі, наш бацька на вайне, на фронце,— сказала яна, і яе сухія, зеленаватыя вочы набеглі слязьмі.\n— А я думаў...— і большы пасаромеўся сказаць, што ён думаў.\nЯны зноў ішлі на ўсход сонца. Разасланым палатном перад імі ляжала шаша, звужваючыся і прападаючы за глухім паваротам. Неба там было ліловае, як акаліна на астылым жалезе: дзень хіліўся да вечара.\nІ за імі бег, невядома адкуль узяўшыся, той самы худы сабака.


20 лютага 2019Архіў...\nКіраўніцтва БДУ прыняло ўдзел у пашыраным пасяджэнні прэзідыума навукова-кансультатыўнага савета па пытаннях сацыяльна-эканамічнага развіцця Беларусі пры Прэзідыуме верхняй палаты парламента. Прайшло яно пад кіраўніцтвам старшыні Савета Рэспублікі Міхаіла Мясніковіча. Тэмай абмеркавання сталі "Шляхі ўдасканалення навуковай, навукова-тэхнічнай і інавацыйнай дзейнасці ў Беларусі". У дыскусіі прынялі ўдзел члены Прэзідыума Савета Рэспублікі, прадстаўнікі Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях, Нацыянальнай акадэміі навук, міністэрстваў адукацыі, фінансаў, эканомікі нашай краіны, а таксама кіраўнікі ВНУ і навуковых арганізацый.\nПадчас пасяджэння былі разгледжаны пытанні ўдасканалення прававога рэгулявання адносін і фарміравання адзінай сістэмы прыярытэтаў у навукова-інавацыйнай дзейнасці, сістэмныя праблемы развіцця нацыянальнай эканомікі і прапановы па іх рашэнні. Таксама была прадстаўлена дзейнасць шэрагу навуковых арганізацый па рэалізацыі інвестыцыйных і інавацыйных праектаў. Гаворка таксама ішла пра рэалізацыю ініцыятывы "Універсітэт 3.0", працу па стварэнні нацыянальнага дзіцячага тэхнапарку.\nЗ дакладам пра вынікі навуковай, навукова-тэхнічнай і інавацыйнай дзейнасці БДУ выступіў рэктар Андрэй Кароль. Ён распавёў пра стратэгічныя кірункі развіцця навукі і кадравага патэнцыялу ў ВНУ, рэалізаваныя крокі, удзел навукоўцаў універсітэта ў мегапраектах і кластарнае ўзаемадзеянне БДУ з рознымі арганізацыямі. Рэктар падзяліўся досведам стымулявання супрацоўнікаў да абароны кандыдацкіх і доктарскіх дысертацый і выступіў з прапановамі па прыцягненні моладзі да навукі.\nУ рамках праграмы пасяджэння была арганізавана праца выставы інавацыйных распрацовак беларускіх ВНУ. Сваю прадукцыю прадставілі БДУ, Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі, Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт, Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт і Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я. Купалы. У экспазіцыю БДУ ўвайшлі 15 навукова-тэхнічных распрацовак у галіне прыборабудавання, фармацэўтыкі, харчовай прамысловасці і біятэхналогій. Сярод іх: макет першага ўніверсітэцкага спадарожніка BSUSat-1; электронны студэнцкі квіток, сумешчаны з банкаўскай аплатнай карткай; дызайнерскі праграмуемы экран LED Squares Board; экаўгнаенні; рэагенты для ачысткі вады; ядомыя ўпаковачныя плёнкі"; супрацьпухлінныя прэпараты "Праспідэлонг", "Тэмадэкс", "Цысплацел" і інш.


Зрабіць з робата... сумаіста | zviazda.by\nХатняя старонка » Калейдаскоп » Зрабіць з робата... сумаіста\nЗрабіць з робата... сумаіста\nЯшчэ колькі гадоў таму буйныя фестывалі робатаў выклікалі вялізны ажыятаж: пра спаборніцтвы па робатафутболе, робатабарацьбе і іншых дысцыплінах у абавязковым парадку распавядалі самыя вядомыя сусветныя СМІ. Цяпер жа такімі мерапрыемствамі нікога не здзівіць: сфера крочыць наперад і становіцца паўсядзённай. Для беларусаў жа ўсё толькі пачынаецца, і першыя спаборніцтвы робатаў збіраюць натоўпы аматараў гэтага незвычайнага захаплення. Адзін з такіх турніраў прайшоў днямі ў мінскай гімназіі №50. На дзіцячыя спаборніцтвы па робатасумо патрапілі і нашы карэспандэнты.\nГэта ўжо другі адкрыты гарадскі турнір для дзяцей па робататэхніцы. Папярэдні адбыўся ўвесну і быў прымеркаваны да чэмпіянату свету па хакеі, што праходзіў у беларускай сталіцы. Гэтым была абумоўлена і асноўная дысцыпліна веснавых спаборніцтваў — робатахакей. Цяпер жа турнір «прывязалі» да фестывалю японскай культуры «Японская восень у Беларусі 2014» і дысцыпліну выбралі адпаведную — робатасумо. Арганізоўвалі яго грамадскае аб'яднанне ўсходняй культуры і традыцый «Хагакурэ», рэпетыцыйны цэнтр «100 балаў» і адзін з заснавальнікаў кампаніі «EPAM Systems» Леанід Лознер.\n— Галоўная мэта правядзення турніру — папулярызацыя робататэхнікі ў Беларусі, — распавёў карэспандэнту «ЧЗ» адзін з арганізатараў Яўген ЛІВЯНТ. — Мы хочам, каб робататэхнікай у Беларусі займалася больш людзей. Такое мерапрыемства — просты і цікавы шлях да папулярызацыі. Аб пэўных поспехах можна казаць і зараз: год таму робататэхнікай у сталіцы займалася 100-150 чалавек, зараз размова ідзе ўжо пра лічбы ад 500 да 1000. Увогуле ў нашых планах кожны вучэбны год праводзіць па тры турніры: асенні, зімовы і вясенні. Хутчэй за ўсё, у наступны раз сустрэнемся якраз зімой.\nШто ж уяўляе з сябе робатасумо? Калі вам даводзілася бачыць гэты від барацьбы на свае вочы, то адрозненняў з робатаспортам няшмат. Круглая пляцоўка для спаборніцтваў (па-японску — дахё) дыяметрам адзін метр з дзвюма рысамі, якімі адзначаны стартавыя пазіцыі электронных барацьбітоў. Раўнд доўжыцца 30 секунд. Перамагае той, хто здолее хаця б часткова выштурхнуць саперніка за межы круга. Бой ідзе да дзвюх перамог. Максімальная колькасць раундаў — тры.\nХлопцы з каманды «Гермес» — Ілья МАРКЕВІЧ, Алег АЗЕМША і Дзяніс ТАМАШЭВІЧ пачалі займацца робататэхнікай два гады таму ў рэпетыцыйным цэнтры. Цяпер ім па 14, і яны прыехалі на спаборніцтвы выключна для таго, каб перамагчы. Усе хлопцы збіраюцца працаваць у сферы ІT.\n— Самае цікавае ў стварэнні робата — праграміраванне, — кажа Алег. — Хочацца, каб усё працавала, і, калі тое, што ты першапачаткова задумаў, атрымліваецца, гэта сапраўдная радасць.\n— Зборка аднаго «сумаіста» займае прыкладна шэсць гадзін, — дадае Дзяніс, — але ўсё залежыць ад складанасці. Вядома ж, на спаборніцтвы мы выставілі складанага, моцнага робата.\nДарэчы, слова «робат» у гэтым выпадку зусім не перабольшанне. Электронныя сумаісты ўзброены рознымі датчыкамі, якія ўплываюць на выкананне алгарытму, закладзенага стваральнікам: руху, дакранання, адлегласці, святла. Ад таго, як «трэнер» падрыхтуе свайго байца ў плане штучнага інтэлекту, галоўным чынам, і залежыць поспех.\n— Я лічу, што гэта і ёсць самая сучасная інжынерная адукацыя, — каментуе Яўген Лівянт. — Асновы праграмавання, асновы механікі... Думаю, калі б у нас у такім фармаце праходзіла частка ўрокаў працоўнага навучання, плёну ад іх было б значна больш.\nЦелы «сумаістаў» пластыкавыя, сабраныя з дэталяў спецыяльнага набору канструктара LEGO. Максімальны памер — 25 на 25 сантыметраў. Вага не павінна перавышаць аднаго кілаграма. Усе паказчыкі замяраюцца перад кожным паядынкам. Калі нешта не адпавядае рэгламенту, стваральнікам даюцца дзве хвіліны на перапрацоўку. Дарэчы, узрост юных інжынераў таксама абмежаваны: удзел у конкурсе не маглі прыняць тыя, хто нарадзіўся раней за 1 студзеня 1998 года.\nНекаторыя баі вылучаліся пэўнай жорсткасцю: напрыклад, у аднаго з робатаў-удзельнікаў падчас сутычкі зляцелі гусеніцы. Каманда аператыўна вяртае ўсе дэталі на месца, каб пазмагацца за перамогу ў наступным раўндзе. Дыстанцыйна кіраваць робатам падчас бойкі забаронена: усе адпаведныя інтэрфейсы бартавога камп'ютара павінны быць адключаны.\nАкрамя робатасумо, праводзіліся спаборніцтвы па яшчэ дзвюх дысцыплінах. У творчым конкурсе стваральнікам прапаноўвалася прадставіць робата, які дапамагаў бы людзям у штодзённым жыцці. Асабліва цаніліся электронныя памочнікі, якія ўмеюць нешта такое, што не пад сілу чалавеку. У трэцяй дысцыпліне ацэньваліся прысвечаныя робатам хоку (традыцыйныя японскія вершаваныя трохрадкоўі). Наведвальнікі таксама маглі пазнаёміцца з невялікай экспазіцыяй, што дэманстравала гісторыю развіцця робататэхнікі і самыя цікавыя мадэлі робатаў, створаныя ў Беларусі.\nНе менш за спаборніцтвы ўразіла колькасць гледачоў. У актавай зале гімназіі не хапіла месца ўсім ахвотным паназіраць за цырымоніяй адкрыцця. А вакол робатаў, што біліся на імправізаваных дахё, сабраўся сапраўдны натоўп. Арганізатары адзначалі, што мерапрыемства перарасло маштаб школьнай рэкрэацыі.\nІнжынер Анатоль БАРЭЙКА са Жлобіна прыйшоў на спаборніцтвы ў якасці гледача з шасцігадовым унукам Раманам:\n— Пра спаборніцтвы праз інтэрнэт даведаўся зяць. Рома гэтым цікавіцца, таму сёння мы прыйшлі паназіраць за турнірам у якасці балельшчыкаў. Ведаеце, нават я зацікавіўся, калі ўбачыў, якія рэчы можна зрабіць са звычайнага канструктара. Шкада, што сам часам не разумею прынцыпу дзеяння апаратаў, але гэтым яны і інтрыгуюць.\nЦікава, што пераможцам адразу ў дзвюх дысцыплінах (сумо і творчы конкурс) стаў самы малады ўдзельнік — Ян Францкевіч. Хлопцу ўсяго сем гадоў! Менавіта яго робаты аказаліся лепшымі за астатніх на спаборніцтвах. А ў конкурсе хоку перамогу святкаваў Павел Аземта.\nФота Сергея НІКАНОВІЧА.\n3322 Мінск сустракае дзяцей з Данецкай вобласці\n2826 Феномен знахарства: Далман з Глыбоччыны


13.09.2018 10:20 Інфармацыйная гадзіна\nАб гэтым заявіў Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка на сустрэчы са старшынёй Кангрэса мясцовых і рэгіянальных улад Савета Еўропы Гудрун Мослер-Цёрнстрэм.\n“Мясцовае самакіраванне, кіраванне рэгіёнамі — гэта вельмі важная ў сучасным свеце тэма. І тое, што Савет Еўропы ўдзяляе гэтаму вялікую ўвагу, дарагога варта. І мы хацелі б бліжэй пазнаёміцца з вашым вопытам, таму цесна супрацоўнічаем з кангрэсам”, — адзначыў кіраўнік дзяржавы.\nАляксандр Лукашэнка адзначыў, што круглы стол, які праходзіць у Савеце Рэспублікі, прынясе пэўную карысць не толькі Беларусі, але і Еўропе ў цэлым, а таксама самому кангрэсу. Прэзідэнт Беларусі падзякаваў Гудрун Мослер-Цёрнстрэм за магчымасць правесці ў Мінску такое мерапрыемства.\nКіраўнік дзяржавы звярнуў увагу, што ў Беларусі ёсць вопыт міжрэгіянальнага супрацоўніцтва з Расіяй, Украінай, краінамі Балтыі ў рамках трансгранічных праграм. “Восенню ў нас адбудуцца два буйныя мерапрыемствы: у кастрычніку — сустрэча кіраўнікоў рэгіёнаў Расіі (Форум рэгіёнаў Беларусі і Расіі. — Заўв. БелТА), а затым у канцы месяца Форум рэгіёнаў Беларусі і Украіны. Я з задавальненнем хачу запрасіць вас, калі ў вас будзе час, на гэтыя мерапрыемствы. І вы ўбачыце ўжо вынікі ад рэгіянальнага супрацоўніцтва”, — адзначыў прэзідэнт. Ён дадаў, што гатовы абмеркаваць любыя пытанні, якія ёсць у старшыні кангрэса.\nУ сваю чаргу Гудрун Мослер-Цёрнстрэм адзначыла, што круглы стол — толькі пачатак супрацоўніцтва ў сферы мясцовага самакіравання. Яна падкрэсліла адкрытасць бакоў для ўзаемадзеяння, а таксама тое, што абедзвюм структурам ёсць чаму павучыцца адна ў адной.\nКангрэс мясцовых і рэгіянальных улад Савета Еўропы — кансультацыйны орган, які прадстаўляе мясцовыя і рэгіянальныя ўлады еўрапейскіх дзяржаў. Ён складаецца з Палаты мясцовых улад і Палаты рэгіёнаў. Савет па ўзаемадзеянні органаў мясцовага самакіравання пры Савеце Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь мае статус запрошанага наглядальніка ў Кангрэсе мясцовых і рэгіянальных улад.\nСавет Рэспублікі сумесна з КМРУ 11—12 верасня правялі ў Мінску круглы стол па актуальных пытаннях мясцовага самакіравання. У мерапрыемстве ўдзельнічалі прадстаўнікі кангрэса з Францыі, Італіі, Нідэрландаў, Грэцыі, Румыніі. Узначальвала дэлегацыю старшыня Кангрэса мясцовых і рэгіянальных улад Савета Еўропы Гудрун Мослер-Цёрнстрэм.\nАляксандр ЛукашэнкаГудрун Мослер-ЦёрнстрэмПрэзідэнт БеларусіСавет Еўропы


снежань 2018 - Слушнаснежань 2018 - Слушна\nАрхив постов: Снежня 2018\n31 Снежня, 2018\nНе дзеля п’янства. Якая карысць ад алкаголю?\nПра шкоду алкаголю напісаны тоны кніг і кіламетры артыкулаў. Наступствы яго ўжывання рэгулярна фігуруюць у аператыўных зводках. Кліенцкая база наркалагічных службаў, якія аказваюць паслугі па вывядзенні з запою дома, пастаянна пашыраецца. А ўлічваючы, наколькі балючай з'яўляецца праблема алкагалізму не толькі для Беларусі, але і для ўсёй сусветнай супольнасці, казаць пра магчымую карысць алкаголю больш чым недарэчна: могуць абвінаваціць у нездаровай прапагандзе.\nАле гэтая слізкая тэма літаральна лунае ў паветры. Не ўсе тыя, хто п'е, залежныя і хворыя. Не ўвесь алкаголь яд: і народная медыцына, і сучасная фармакалогія вельмі актыўна выкарыстоўваюць спірт у лячэбных мэтах. Дык ці ёсць ад алкаголю карысць і якая? Дзе тая тонкая мяжа, за якой бяспечнае ўжыванне робіцца вельмі небяспечным? Журналіст інфармацыйнага партала Здаровыя людзі шукала адказы на каверзныя пытанні разам з вядучым навуковым супрацоўнікам аддзела наркалогіі РНПЦ псіхічнага здароўя, кандыдатам медыцынскіх навук, дацэнтам Уладзімірам Максімчуком.\nПачнём з таго, які дабратворны ўплыў на арганізм прыпісваюць умераным дозам алкаголю. Спіс, трэба заўважыць, атрымаўся вялікі. Такім чынам, алкаголь у пэўных дозах:\nздымае напружанне, расслабляе, памяншае наступствы стрэсавых сітуацый;\nактывізуе мазгавую дзейнасць;\nпашырае сасуды, нармалізуе ціск, адпаведна, зніжае рызыку развіцця інфаркту і інсульту;\nпавышае апетыт, паляпшае працэсы стрававання;\nумацоўвае імунітэт і актывізуе ахоўныя сілы арганізма ў перыяд пад'ёму інфекцыйных захворванняў;\nпрыводзіць у парадак работу нервовай сістэмы;\nзабяспечвае прыліў сіл, спрыяючы тым самым павышэнню працаздольнасці;\nНа карысць умераных доз алкаголю гавораць і вынікі некаторых даследаванняў. Напрыклад, адно з іх паказала, што людзі з анеміяй, якія на працягу пэўнага часу рэгулярна перад сном выпівалі палову бакала (50 мл) чырвонага віна, сталі менш пакутаваць ад галавакружэнняў, мігрэняў і гіпатаніі. У ходзе яшчэ аднаго эксперыменту ўстаноўлена, што тыя, хто на працягу дня дазваляе сабе келіх віна, на 30% менш схільныя да набору лішняй вагі. У жанчын наладзіўся менструальны цыкл і зніклі высыпанні на твары.\nВучоныя з горада Зютфен (Галандыя) пайшлі яшчэ далей: на працягу 40 гадоў яны вялі назіранне за ладам жыцця і станам здароўя амаль 1,4 тысячы мясцовых жыхароў. Атрыманыя вынікі дазволілі даследчыкам вывесці прымальную і адносна бяспечную дозу алкаголю – не больш за 20 мл абсалютнага алкаголю ў дзень (прыкладна 50 мл віна ці 0,5 л піва мацункам да 4%). Прычым найменш шкодным сярод алкагольных напояў прызнана менавіта чырвонае віно. І гэтаму можна знайсці разумнае тлумачэнне, калі ўлічыць нутрыентны склад напою. Натуральнае вінаграднае віно змяшчае фруктозу, антыаксіданты, вітаміны групы В і К, на якія багаты вінаград.\nУлічваючы ўсё вышэй пералічанае, традыцыйны тост «За здароўе!» цалкам можа мець пад сабой практычнае прымяненне.\nАле рыса, за якой станоўчы ўплыў алкаголю ператвараецца ў пагібельны, настолькі тонкая, амаль нябачная, што яе лёгка пераступіць. І алкаголь адназначна не той прадукт, які дае тым больш карысці, чым больш яго ўжываеш. Каб нікога не ўводзіць у зман, адразу трэба сказаць: бяспечнай дозы не існуе ў прынцыпе. Сусветная арганізацыя аховы здароўя ўжо адмовілася ад такога вызначэння і выкарыстоўвае больш набліжаную да рэальнасці тэрміналогію: доза нізкай, сярэдняй і высокай рызыкі развіцця ўскладненняў ад ужывання алкаголю. Гэта значыць, рызыка ёсць у любым выпадку пры любой дозе.\nПі, ды ведай меру\nДавайце на хвілінку вернемся да станоўчых эфектаў ад умеранага ўжывання алкаголю.\nТак, мінімальныя дозы напояў з градусам спрыяюць сінтэзу гармону радасці – дафаміну. Адсюль прыліў сіл, прыўзняты настрой, бадзёрасць. Але, умоўна кажучы, кропляй больш – і алкаголь пачынае аказваць прама супрацьлеглае дзеянне: прыгнятальнае і тармозячае, выклікаючы плаксівасць, раздражняльнасць і нават агрэсію.\nТак, палова бакала віна паляпшае апетыт. Але актыўнае выдзяленне салянай кіслаты ў страўніку пры недастатковым аб'ёме ежы, якую яна зможа перапрацаваць, прыводзіць да таго, што кіслата накіроўвае сваё дзеянне на сценкі страўніка, правакуючы гастрыт і ўтварэнне язвы.\nТак, «тэрапеўтычная» доза алкаголю пашырае сасуды і нармалізуе ціск. Але яе перавышэнне адразу ж пачынае працаваць у адваротным кірунку, наносячы шкоду сэрцу і сасудам. І вось ужо «лекі», якія павінны былі абараніць ад інфарктаў і інсультаў, рассцялілі да іх чырвоную дывановую дарожку.\nТак, крыху алкаголю распальвае страсць і ўзмацняе лібіда. Але крок убок – і меркаваная ноч кахання пагражае скончыцца поўным фіяска.\nТак, ёсць пэўны ліміт алкаголю, які арганізм здольны абясшкодзіць без якіх-небудзь сур'ёзных наступстваў: ні шкоды, ні ранішняга пахмелля. Але гэта ў любым выпадку нагрузка на печань, якой даводзіцца нейтралізоўваць таксіны, без якіх цалкам можна было б абысціся.\nТак, чарка гарэлкі ў выглядзе травяных або ягадных настоек перад сном – упадабаны «дзедаўскі» метад для барацьбы з прастудай. І ён сапраўды здольны палегчыць сімптомы. Але пры гэтым ніяк не ўплывае на крыніцу інфекцыі, цячэнне захворвання. А ў некаторых выпадках нават «бяспечная» доза можа пагоршыць стан і зацягнуць працэс выздараўлення.\nУмоўна прымальнай дозай алкаголю з нізкай рызыкай ускладненняў (пры якой можна назіраць нават нейкі станоўчы эфект) прынята лічыць 20 мл абсалютнага алкаголю – 2 сталовыя лыжкі. Але гэтае правіла працуе толькі ў дачыненні да абсалютна здаровых дарослых людзей! І зусім не тычыцца дзяцей і падлеткаў – для іх любая доза шкодная і катэгарычна супрацьпаказаная. Для людзей з залежнасцю ад алкаголю таксама не існуе бяспечных доз – у іх сітуацыі пагібельная нават кропля. Для ўсіх астатніх адносна бясшкодную дозу неабходна разлічваць індывідуальна, улічваючы рост, вагу, узрост, стан здароўя і працу ферментаў, якія адказваюць за расшчапленне этанолу ў арганізме. Пры гэтым гарантый поўнай бяспекі ўсё роўна не будзе. Рэгулярнае ўжыванне нават мінімальных доз алкаголю вядзе да развіцця залежнасці.\nНу і апошняе. Калі ўжо выбіраеце ў якасці антыдэпрэсанту і лекаў алкаголь, аддайце перавагу віну. Не тым мацаваным напоям, якія ўяўляюць сабой грымучую сумесь спірту, парашковых дадаткаў і кансервантаў, а хатняму натуральнаму віну на аснове вінаграднага соку. Але самае правільнае рашэнне, калі стомленасць, нікуды не варты настрой і дрэннае самаадчуванне сталі вашымі сталымі спадарожнікамі, – ісці да ўрача. Існуе велізарная колькасць куды больш эфектыўных і бяспечных метадаў, здольных вярнуць смак і паўнату жыцця без ужывання спіртнога. Таму што алкаголь – тыя лекі, якія ператвараюцца ў яд ад адной лішняй кроплі. І тут справа такая: лішняй цалкам можа аказацца самая першая кропля.\nАсноўная страва таму так і называецца, што ёй адведзена галоўная роля на любым стале. Правільна падабраная страва здольная нават звычайную вячэру ператварыць у маленькае свята. А вось промах апусціць у ранг будзённых самую доўгачаканую ўрачыстасць, напрыклад, святкаванне Новага года і Раства.\nТаму мы падабралі для нашых чытачоў тройку вытанчаных і арыгінальных гарачых страў для навагодняга застолля. Яны задаволяць густы самых патрабавальных гурманаў і без сумневу ўзначаляць рэйтынг вашых асабістых кулінарных пераваг. А галоўнае, мы не забыліся аддаць даніну павагі Усходняму календару: галоўнымі стравамі на навагоднім стале будуць ялавічына, птушка і рыба.\nРостбіф з соусам з чырвонай цыбулі\nДалікатнае сакавітае мяса ў спалучэнні з соусам на аснове карамелізаванай цыбулі літаральна растае ў роце.\nмармуровая ялавічына без лішняга тлушчу – 1 кг;\nаліўкавы алей – 2 ст.л.;\nсвежая морква невялікіх памераў – 8 шт.;\nсельдэрэй – 1 шт.;\nбелае віно – 200 мл;\nялавічны булён – 500 мл;\nлаўровы ліст – 2 шт.;\nцыбуля – 500 г;\nсметанковае масла – 2 ч.л.;\nсоль, спецыі па густу.\nРазагрэйце духоўку да 160°С.\nКавалак ялавічыны добра натрыце 1 ст.л. аліўкавага алею з соллю і спецыямі. Вазьміце вялікую каструлю (качачніца падыдзе ідэальна), нагрэйце яе і на сярэднім агні абсмажце мяса з усіх бакоў на працягу 10 хвілін.\nСпадарожна на асобнай патэльні ў сметанковым масле абсмажце да залацістага колеру цэлую моркву і здробненае сцябло сельдэрэю.\nМяса выкладзіце на талерку. У каструлю, дзе яно абсмажвалася, уліце белае віно і праварыце на працягу дзвюх хвілін. Затым туды ж дадайце ялавічны булён, акуратна апусціце ў яго мяса, зверху пакладзіце абсмажаныя моркву і сельдэрэй, лаўровы ліст. Сачыце за тым, каб морква была не занадта пагружаная ў булён. Накрыйце каструлю накрыўкай і адпраўце ў разагрэтую духоўку на 3 гадзіны (праз 1,5 гадзіны ад пачатку тушэння мяса пры жаданні можна акуратна перавярнуць).\nКалі ростбіф будзе амаль гатовы, займіцеся цыбульным соусам. У разагрэты на патэльні аліўкавы алей апусціце нарэзаную тонкімі колцамі цыбулю, галінку чабору, трохі спецый. Накрыйце накрыўкай і гатуйце на павольным агні 10-15 хвілін, пакуль цыбуля ні стане мяккай. Затым павялічце агонь, дадайце лыжку сметанковага масла, цукар і, часта памешваючы, дайце цыбулі карамелізавацца да цёмна-залацістага колеру. Галінку чабору можна выдаліць.\nГатовае мяса і моркву дастаньце з духоўкі, выкладзіце на страву. У каструлю з сокам, які застаўся пасля тушэння ялавічыны, апусціце карамелізаваную цыбулю, дадайце муку і на сярэднім агні, старанна вымешваючы, варыце 1-2 хвіліны пасля закіпання, каб атрымаўся густы цыбульны соус. Да гатовага ростбіфа яго падаюць у асобным кубку. У якасці гарніру ідэальна падыдзе запечаная гародніна.\nВострая мядовая гусь з печанай бульбай\nДастойная альтэрнатыва індычцы – гусь, глазураваная мёдам і спецыямі. Не горш па гэтым рэцэпце атрымліваюцца курыца і качка. Але трэба ўлічваць, што колькасць інгрэдыентаў у арыгінальным рэцэпце разлічана на гусь вагой 5 кг.\nтушка птушкі – 5 кг;\nчаснок – 4-5 зубчыкаў;\nсуквецці гваздзікі – 2 шт.;\nпучок свежай пятрушкі;\nсоль па густу.\nкарыца молатая – 0,5 ч. л.;\nгваздзіка молатая – 0,5 ч.л.;\nчорны молаты перац – па густу.\nНагрэйце духоўку да 180°С.\nДля глазуры змяшайце мёд з карыцай, гваздзікай, перцам і пакуль адстаўце ўбок.\nВыдаліце з тушкі гусі рэшткі трыбухоў і тлушч. Затым, выкарыстоўваючы нож ці востры відэлец, часта праткніце скуру птушкі, надаючы асаблівую ўвагу вобласці пад крыламі і вакол ножак.\nПакладзіце тушку ў вялікую каструлю. У асобнай ёмістасці ўскіпяціце 6 літраў вады. Павольна і асцярожна паліце гусь кіпнем. Скура птушкі стане шчыльнай і глянцавай. Дайце гусі астыць, затым дастаньце з вады і прасушыце папяровымі ручнікамі.\nЗатым натрыце гусь раслінным алеем і соллю, начыніце разрэзанымі напалову цыбулінамі, апельсінам, зубчыкамі часнаку і размарынам. Шчыльна абгарніце тушку фольгой і змясціце на духавую рашотку, папярэдне паставіўшы на дно духоўкі бляху, куды будуць сцякаць тлушч і сок птушкі. Запякайце 2 гадзіны.\nУ гэты час ачысціце бульбу, нарэжце тонкімі кружкамі. Злёгку пасаліце, дадайце трохі расліннага алею і змяшайце.\nПраз вызначаны час дастаньце гусь, выдаліце фольгу. З бляхі зліце ў асобную ёмістасць сок, які сабраўся. На гэтую ж бляху пакладзіце роўным слоем падрыхтаваную бульбу, зверху змясціце гусь, накрыйце ўсю канструкцыю фольгой. Адпраўляйце ў духоўку яшчэ на 1 гадзіну.\nІ нарэшце – фінальны этап. Дастаньце бляху з бульбай і гуссю з духоўкі, выдаліце фольгу. Не здымаючы гусь з бляхі, пры дапамозе пэндзліка пакрыйце яе мядовай глазурай і вярніце ў духоўку яшчэ на 20-30 хвілін.\nПеракладзіце гусь на вялікую талерку і, нічым не накрываючы, пакіньце хвілін на 30. Падавайце да стала з запечанай бульбай, упрыгожыўшы галінкамі свежай пятрушкі.\nСтэйк з ласося з соусам з кінзы\nСтэйк з ласося – адназначна бяспройгрышны варыянт для любога святочнага меню. А наш рэцэпт мае яшчэ і відавочныя перавагі: яго практычна немагчыма сапсаваць, а страва рыхтуецца ў імгненне вока – менш чым за 20 хвілін.\nстэйкі з ласося – 2-4 шт.;\nсвежамолаты чорны перац;\nсок лайма (або лімона) па густу.\nгрэчаскі ёгурт без дадаткаў – 250 мл;\nлімон (ці лайм) – 1,5 шт. (1 – для цэдры і ½ – для соку);\nсвежая кінза – 1 пучок;\nсоль і свежамолаты чорны перац па густу;\nмолаты чырвоны перац або папрыка (па жаданні).\nДля пачатку прыгатуем соус. Змяшайце ёгурт, цэдру лімона і лімонны сок, дробна пасечаную зеляніну кінзы, соль і перац. Запраўце соус на свой густ. Больш лімона, больш кінзы, больш перцу! Рэгулюйце густ соуса да таго часу, пакуль не захочаце есці яго лыжкай!\nЗатым прыступайце непасрэдна да стэйкаў. На сярэднім агні разагрэйце патэльню або сатэйнік. Змажце стэйкі з абодвух бакоў маслам, пасыпце буйной соллю і чорным перцам.\nАбсмажце рыбу да залацістага колеру – прыкладна 4-5 хвілін з кожнага боку. Перакладзіце стэйкі на талерку, апырскайце лімонным сокам. Зверху пакладзіце 1-2 сталовыя лыжкі соусу з ёгурта і кінзы, прыцерушыце чорным перцам грубага памолу. Падавайце да стала адразу ж з чвэртачкамі лімона.\nІ няхай ваша свята будзе самым смачным!\n29 Снежня, 2018\n28 Снежня, 2018\nАднойчы я пачуў ці прачытаў, ужо не памятаю, што «жыццё даўжэй зрабіць нельга (яно дадзена Богам), але можна яго пашырыць». Згодна з гэтым прынцыпам, лічу, што толькі ад нас залежыць, якім будзе наш дзень. І не важна, свеціць сонца або ідзе дождж ці снег. Дзень павінен быць насычаны добрымі справамі.\nУ мяне ёсць сям'я, 3 гады таму нарадзілася дачка. І цяпер дабрабыт сям'і для мяне – гэта самае галоўнае. А яшчэ я люблю сваю працу. З такімі ўстаноўкамі вельмі лёгка жыць. На працы праводжу вельмі шмат часу. Працуючы ў аддзеле грамадскага здароўя, пастаянна маю стасункі з рознымі людзьмі. Вельмі люблю выступаць у школах. У кастрычніку-лістападзе ў школах прайшлі «Адзіныя дні прафілактыкі». На адным з такіх 29 лістапада выступаў перад вучнямі 10-11 класаў. Для выступу мелася стойка з мікрафонам. Аднак хацелася іншага фармату стасункаў, не статычнага, а жывога. І я вырашыў стойку адсунуць і проста гаварыць стоячы ў мікрафон. Зведаў неверагодныя адчуванні, пачынаючы з таго, куды падзець другую руку, і наогул, як паводзіць сябе пры гэтым.\nСпадзяюся, вучні такі фармат ацанілі. Лічу, што гэта быў самы цікавы вопыт, момант і дзень у 2018 годзе!!!


Пасля мітынгаў і шэсцяў 7–8 снежня я пацікавілася школьным падручнікам па гісторыі Беларусі для 8 класа — падобным на той, па якому Яна вывучала паўстанне Кастуся Каліноўскага і вынікі русіфікатарскай палітыкі Расіі ў Беларусі. З падручніка практычна выдалена ўсё, што магло б жывіць нацыянальную свядомасць. Калі ў звароце Каліноўскага, напісаным на лацініце па-беларуску гаворыцца пра «маскаля», то ў перакладзе гэты абзац выдалены. Кастусь падаецца толькі як змагар супраць паноў. Падручнік не толькі рускамоўны, але і адпавядае расійскаму пункту гледжання на гісторыю нашай краіны. Сапраўды, у Яны быў добры настаўнік, які здолеў дапамагчы дзяўчынцы развіць здаровы беларускі патрыятызм.\nГледзячы на тое, як моладзь з гонарам несла бел-чырвона-белыя сцягі праз цэнтр горада, мне падалося, што ў Беларусі нарастае новая хваля Адраджэння. Значная частка моладзі здолела прабіцца праз русіфікатарскі адукацыйны бетон і яна не дапусціць нецывілізаванага сярэдневяковага панавання адной дзяржавы над другой.


Catholic.by - Пакістан: рэлігійная прыналежнасць будзе ўказвацца ў дакументах\n15.03.2018 16:54 rublev.com\nПра гэта паведамляе World Religion News.\nНа думку праваабаронцаў, гэта будзе яшчэ адным ударам для рэлігійных немусульманскіх супольнасцяў краіны, у прыватнасці, для ахмадыйцаў.\nАхмадыйская супольнасць з’яўляецца рэлігійным рухам ісламу, заснаваным у Брытанскай Індыі ў канцы XIX стагоддзя. Прадстаўнікам гэтага руху не дазваляецца называць сябе мусульманамі або выкарыстоўваць ісламскія сімвалы ў сваёй рэлігійнай практыцы. Парушэнне гэтага правіла з’яўляецца злачынствам, за якое згодна з законамі Пакістана чалавек будзе пакараны за блюзнерства.\n«Рэлігія — гэта асабістая справа кожнага, а не публічная дэманстрацыя», — адзначае Захра Юсуф, член Праўлення камісіі па правах чалавека, называючы такое рашэнне Пакістана «вельмі небяспечным».\nЗгодна з данымі перапісу насельніцтва, сёння ў Пакістане налічваецца 208 мільёнаў жыхароў, з якіх пераважная большасць — мусульмане, і толькі тры працэнты вызнаюць іншую веру.\nПакістан — другая краіна ў свеце пасля Інданезіі з найбольшай колькасцю жыхароў-мусульман. Пры гэтым ахмадыйцы афіцыйна не прызнаюцца як мусульманская меншасць. Ахмадыйцы Пакістана складаюць ад двух да пяці мільёнаў чалавек, што робіць іх самай буйной ахмадыйскай супольнасцю ў свеце.


Слонімцы і рух “Дзея” патрабуюць фінансавай справаздачы | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\n1) добраўпарадкаванне і рэканструкцыя малога канала Агінскага і прылеглыя да яго тэрыторыю і аб’екты; 2) усталяванне ў горадзе Слоніме помніку Міхаілу Казіміру Агінскаму. 3) добраўпарадкаванне тэрыторыі Слонімскага замчышча з узнаўленнем макету палаца М.К.Агінскага. 4) арганізацыя турыстычнага трансгранічнага маршруту Украіна-Беларусь-Літва праз Дняпро-Прыпяць-Вялікі канал Агінскага-Шчара-Нёман; – падкрэсліваючы важнасць далейшых намаганняў па прыцягненні інвестыцыяў і турыстаў у Слонімскі раён з мэтай стварэння новых працоўных месцаў і магчымасцяў на мясцовым узроўні; – дбаючы пра добрае кіраванне, празрыстасць і мэтавае выкарыстанне атрыманых і ў будучыні сабраных грашовых сродкаў на мясцовае развіццё Слонімшчыны.\nДарэчы, усе пункты, на якія былі выкарыстаны фінансы, не выкананы. Не з’явіўся ў Слоніме помнік Агінскаму, няма макета палаца Агінскага, не добраўпарадкавана тэрыторыя канала і г.д.\nСябрамі “Дзеі” ужо сабрана каля 200 подпісаў. Збор подпісаў працягваецца, ён тут.


Як зьмяніўся дабрабыт менчукоў у гэтым годзе?\n12 красавік 2007, 16:16\nГаліна Абакунчык, Менск Ад пачатку году Расея падвысіла кошт сваіх энэрганосьбітаў для Беларусі. Ці адчулі гэта на ўласным дабрабыце беларускія грамадзяне? Як зьмянілася іхнае жыцьцё за апошнія тры месяцы? Гэтымі пытаньнямі ў людзей на вуліцах Менску цікавілася наша карэспандэнтка.\nКарэспандэнтка: “Як зьмянілася Вашае жыцьцё, дабрабыт за апошнія тры месяцы?”\nСпадар: “Ніяк не зьмянілася. Што было, тое і засталося. Мо якія капейкі розьніцы зьявіліся, але я іх не заўважыў”.\nСпадарыня: “Усё незаўважна падаражэла, і жыць стала цяжэй. Проста пакрысе, але ўсё падаражэла”.\nСпадар: “Квартплаты крыху былі падвышаныя, але я думаю, што гэта зьвязана з умовамі надвор’я. Таму я пакуль асабліва не асьцерагаюся”.\nСпадарыня: “Па-мойму, ні лепш, ні горш ня стала. Квартплата крыху большая стала, дык і заробкі падвысілі. Як у нас, на дзяржслужбе, дык у нас што ўзялі, тое і аддалі”.\nЮнак: “Я асабіста не адчуў, а што тычыцца бацькоў, дык яны заўжды наракаюць. Я ўжо да гэтага прызвычаіўся і не зважаю”.\nСпадарыня: “Матэрыяльны дабрабыт пагоршыўся. Ён заўжды пагаршаецца, ня толькі ў зьвязку з падвышэньнем коштаў на энэрганосьбіты. У нас непамерныя падаткі, малыя заробкі. Мяне, праўду сказаць, утрымлівае мая дачка, усю нашую сям’ю. А яна працуе ня тут, ня ў Беларусі. Дзякуй Богу”.\nЮнак: “Мой стан, пэўна, не зьмяніўся ніяк, бо я ня ежджу на машыне і не набываю паліва. Але людзі кажуць, што ў гэтым кірунку пагоршала”.\nКарэспандэнтка: “Як зьмянілася Вашае жыцьцё ад пачатку году?”\nСпадар: “Ад пачатку году мала што зьмянілася, але крыху падвысілася квартплата, падаражэлі некаторыя тавары — кошты растуць, як і расьлі. Што да заробку — не зьмянілася нічога”.\nЮначка: “Мне цяжка цяпер, бо плата за навучаньне вырасла, квартплата вырасла. Але думалі, што будзе нашмат цяжэй”.\nСпадар: “Мне падаецца, што тавары падаражэлі, а грашовага паляпшэньня няма. Прынамсі, я ня бачу”.\nЮнак: “Здаецца, што гэта ўсё насамрэч завуалявана. І мы адчуем усё гэта праз год, праз паўтара году. Вось тады будуць і камунальныя паслугі, і паслугі транспарту, і іншыя. А цяпер, каб у грамадзтве быў спакой, нічога істотна не падвышаюць”.


Рэвалюцыя нашага часу - Хартыя'97 :: Навіны з Беларусі - Беларускія навіны - Рэспубліка Беларусь - Мінск\nХартыя_ 30 верасня 2020, Серада, 4:36\nРэвалюцыя нашага часу\nГеймеры і аматары кампутарных гульняў паўсталі супраць кампаніі Blizzard праз пратэстаў у Ганконгу.\nАкцыі пратэсту ўскалыхнулі Ганконг яшчэ вясной 2019 года, але толькі ў чэрвені дасягнулі такіх маштабаў, што за дзеяннямі пратэстоўцаў стаў назіраць увесь свет. Удзельнікі пратэсту патрабуюць спыніць самавольства ўладаў у дачыненні да арыштаваных суграмадзян, а таксама не дапусціць прыняцця законапраекта, які дазволіць перадаваць на мацерыковую частку Кітая жыхароў Ганконга, якіх падазраюць у злачынствах, піша «Голос Америки».\nМасавыя пратэсты знайшлі водгук далёка за межамі Кітая і закранулі, здавалася б, нават самыя апалітычныя супольнасці. Сярод іх - геймеры і аматары кампутарных гульняў вытворчасці студыі Blizzard Entertainment, якая наклікала на сябе гнеў некалі адданага войска фанатаў.\nBlizzard належыць да ліку гігантаў індустрыі, чые гульнявыя франшызы даўно перайшлі ў разрад культавых. Сярод іх - серыі Diablo, Starcraft, а таксама адна з самых вядомых гульнявых сусветаў у свеце - World of Warcraft. Уражлівай папулярнасці дамагліся і пазнейшыя творы студыі - гульні Heroes of the Storm, Overwatch, а таксама Hearthstone, якая і стала яблыкам разладу паміж Blizzard і геймерамі.\n«Рэвалюцыя нашага часу»\nУ пачатку кастрычніка падчас турніру Hearthstone Grandmasters удзельнік з Ганконга Чун Нг Вай, які выступае пад нікам blitzchung, выгукнуў «Свабоду Ганконгу, гэта рэвалюцыя нашага часу!».\nУ адказ Blizzard абвінавацілі гульца ў парушэнні правілаў турніру, адзначыўшы, што спаборніцтвы - не месца для палітычных заяў. Распрацоўшчык пазбавіў гульца ўсіх прызавых, заробленых на турніры, і адхіліў ад спаборніцтваў на год. Па заяве самога геймера, сума прызавых павінна была складаць $10000. У дадатак Blizzard звольнілі каментатараў турніру, якія ўзялі інтэрв'ю ў геймера.\nІнтэрнэт-супольнасць адрэагавала неадкладна, абвінаваціўшы Blizzard у патуранні кітайскаму ўраду. Геймеры заяўлялі пра адмову гуляць у World of Warcraft і Hearthstone, а ў геймерскіх супольнасцях гучалі шматлікія словы падтрымкі Вай Чуна. Праз некалькі дзён кіраўнік Blizzard Ален Брэк выступіў з заявай, у якой падкрэсліў, што кітайскія ўлады ніякім чынам не ўплывалі на пастанову кампаніі, заявіўшы, што рэакцыя Blizzard на любыя іншыя лозунгі была б такой жа. Аднак інтэрнэт-супольнасць ужо было не спыніць.\nАбураныя карыстальнікі сталі распаўсюджваць хэштэг #BoycottBlizzard (#Байкот Blizzard), а таксама адмяняць свае падпіскі ў анлайн-сэрвісе Battle.net, які належыць кампаніі. «Твітэр», Reddit, а таксама форумы, прысвечаныя гульням студыі, апанавалі паведамленні ў падтрымку ганконскіх пратэстоўцаў.\nСупраць дзеянняў распрацоўшчыкаў выступілі і амерыканскія палітыкі. Сенатар-рэспубліканец Марка Рубіа, заявіў, што «Кітай выкарыстоўвае доступ да рынку як рычаг, каб здушыць свабоду слова ў глабальным маштабе».\nСваю пазіцыю выказалі і прадстаўнікі Дэмакратычнай партыі. Сенатар Рон Уайдэн напісаў у «Твітэры», што «Blizzard паказвае сваю гатоўнасць прынізіцца, каб дагадзіць Камуністычнай партыі Кітая. Ні адна амерыканская кампанія не павінна станавіцца цэнзарам дзеля хуткіх грошай»\nІранічнай кульмінацыяй скандалу стала з'яўленне новага сімвала ганконскіх пратэстаў - ім стаў персанаж гульні Overwatch Мэй. Інтэрнэт-карыстальнікі сталі актыўна распаўсюджваць заклікі выкарыстоўваць персанажа ў пратэстных акцыях, у твітах для падтрымкі пратэстоўцаў і ў палітычных мэмах. Верагодна, адной з мэтаў акцыі было жаданне «пакараць» Blizzard: па здагадцы удзельнікаў флэш-мобу, кітайскія ўлады цалкам могуць забараніць персанажа Мэй і ўсю гульню Overwatch за іх ролю ў пратэстным руху. Blizzard ніяк не пракаментавалі ідэю пратэстоўцаў, аднак выдалілі са сваёй анлайн-крамы фігурку Мэй.\nНа піку крытыкі ў свой адрас Blizzard памянялі сваё рашэнне ў дачыненні да геймера blitzchung. Студыя распарадзілася выплаціць гульцу ўсе прызавыя і скараціць тэрмін нядопуску да спаборніцтва да паўгода. Нягледзячы на тое, што бакі, здавалася, ўладзілі супярэчнасці, градус напружанасці ў інтэрнэт-асяроддзі і не думае спадаць: актывісты пачалі падрыхтоўку акцыі пратэсту на фестывалі BlizzCon, які пройдзе 1-2 лістапада ў Каліфорніі.\nМерапрыемства з'яўляецца ключавой падзеяй для студыі, на якой Blizzard радуе фанатаў анонсамі маючых адбыцца гульняў і падагравае цікавасць інвестараў да сваёй працы. Скандал такога маштабу - наўрад ці тое, чаго б кіраўніцтва Blizzard хацела напярэдадні свайго справаздачнага мерапрыемства. Аднак пра тое, наколькі ён паўплывае на лёс гіганта індустрыі, можна будзе меркаваць па сканчэнні фестывалю BlizzCon у лістападзе.\n23.09 Белорусы против самозванца 169,136\n24.09 Штучны інтэлект зрывае маскі з беларускіх карнікаў 149,525\n24.09 Памерла маці 16-гадовага падлетка, якога катавалі лукашэнкаўскія карнікі 112,630\n27.09 По всей Беларуси прошел Марш 97% (Онлайн) 96,158\n23.09 Лукашэнка цішком правёў «інаўгурацыю» 83,805\n24.09 Кібер-партызаны абвясцілі пра татальную атаку на рэжым Лукашэнкі 68,573\n28.09 Ціханоўская выступіла супраць эканамічных санкцый у дачыненні да рэжыму Лукашэнкі 66,776


21 лістапад 2013, 19:02\nШтогод у трэці чацьвер лістапада адзначаецца Ўсясьветны дзень адмовы ад паленьня. У Беларусі паліць прыкладна 47% мужчын і 17% жанчын.\nМэдыкі б’юць трывогу: паленьне правакуе ня толькі рак лёгкага, а ўсяго 12 розных формаў раку. Чым небясьпечнае паленьне і чаму ў Беларусі дагэтуль няма антытытунёвага закону?\n30% усіх злаякасных новаўтварэньняў зьвязаныя са спажываньнем тытуню. У Беларусі прыкладна на 1 тысячу штогод павялічваецца колькасьць анкалягічных хворых, як паведаміў намесьнік дырэктара па хірургіі Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтру анкалёгіі і мэдычнай радыялёгіі Віктар Кахнюк:\n«Даўно вядома, што тры анкалягічныя формы, пры якіх спажываньне тытуню зьяўляецца асноўным фактарам рызыкі, — гэта рак лёгкага, рак гартані і рак сьлізістай абалонкі ротавай поласьці. Тытунь правакуе і рак стрававода, рак страўніка, рак мачавога пухіра, рак нырак. Што да раку лёгкага, паляць 60%. Калі ў год у нас выяўляецца прыкладна 600 чалавек з ракам гартані, зь іх 97% — практычна ўсе — паляць ».\nЗагадчык аддзелу рэканструктыўна-аднаўленчай хірургіі РНПЦ анкалёгіі і мэдычнай радыялёгіі Аляксандар Жукавец прывёў такую статыстыку:\n«Цягам аднаго году з прычынаў, зьвязаных з паленьнем (прыкладна на 90% менавіта яно зьяўляецца разьвіцьцём раку гэтых органаў) захварэла 5,5 тысяч чалавек — такі раённы цэнтар. У гэты ж год памерла 3,5 тысячы ад раку лёгкага, гартані і сьлізістай абалонкі ротавай поласьці. Суадносіны захварэлых і памерлых ад раку лёгкага — 0,71».\nЦягам аднаго году з прычынаў, зьвязаных з паленьнем захварэла 5,5 тысяч чалавек — такі раённы цэнтар\nВа ўсім сьвеце зараз уводзяцца сур’ёзныя захады па барацьбе з паленьнем. З 15 лістапада Расея ўвяла жорсткія абмежаваньні: забаронена паліць ва ўсіх грамадзкіх месцах і нават на прыпынках транспарту. У Беларусі заканадаўча вызначаныя зоны, свабодныя ад паленьня: установы аховы здароўя, адукацыі, культуры, спорту, паркі. Не адзін год вядуцца размовы аб забароне паленьня ў рэстарацыях і кавярнях, аб зьняцьці цыгарэт зь вітрынаў, істотным павышэньні коштаў на тытунь, як гэта ўжо зрабілі краіны Эўразьвязу. Але справа ў гэтым кірунку пакуль прасоўваецца марудна. Год таму на прэсавай канфэрэнцыі з нагоды Ўсясьветнага дня адмовы ад паленьня загадчыца аддзелу грамадзкага здароўя Рэспубліканскага цэнтру гігіены, эпідэміялёгіі і грамадзкага здароўя Вольга Бартман паабяцала:\n«Зьмены ў Закон будуць унесеныя. У якім годзе гэта адбудзецца — мне складана сказаць. Я ўсё ж такі спадзяюся на ня вельмі аддаленыя гады: на 2013—2014-ты».\nАле ніякіх дакумэнтаў ад Міністэрства аховы здароўя ў парлямэнт пакуль не паступала — значыць шанцаў на разгляд законапраекту нават у наступным годзе няма, сьцьвярджае дэпутат Палаты прадстаўнікоў, сябра пастаяннай камісіі па ахове здароўя Сьвятлана Шылава:\n«Што да законапраекту аб паленьні, я Вам адказваю: яго ў Палаце прадстаўнікоў няма. Паколькі яго распрацоўвае Міністэрства аховы здароўя — зьвярніцеся туды. Я — за ўсялякія законы, накіраваныя на ўмацаваньне здароўя. А змагацца з паленьнем трэба, як усе гэта робяць ва ўсім сьвеце».\nПраект антытытунёвага закона, які прадугледжвае забарону паленьня практычна ва ўсіх грамадзкіх месцах, зьмешчаны на сайце Міністэрства аховы здароўя. Калі ён паступіць у парлямэнт — высьветліць не ўдалося: Міністэрства аховы здароўя — самае закрытае ведамства для журналістаў (паводле апытаньня Беларускай асацыяцыі журналістаў).\nАкрамя жахлівых выяваў на пачках цыгарэт і павольнага павышэньня цэн на тытунь, ніякіх сур’ёзных крокаў у барацьбе з паленьнем у Беларусі за апошнія 5 гадоў ня зроблена. Але ўсё адно цыгарэты каштуюць у Беларусі ў 3–5 разоў менш, чым у краінах Эўразьвязу.\nШто зрабіць, каб сярод беларусаў было меней курцоў?. Адказваюць жыхары Магілёва\nДзень без цыгарэты


Обсуждаем проект жилого района “Юго-Запад”: экологическая составляющая — Шумилино. Новости Шумилино и Шумилинского района. Герой працы. Герой труда. Районная газета\n29.03.2011 shumilino325Комментарии on Обсуждаем проект жилого района “Юго-Запад”: экологическая составляющая\nЗабяспечыць якасць жыцця і спрыяльнае навакольнае асяроддзе\nПраект будаўніцтва жылога раёна “Паўднёвы Захад” выклікаў самую вялікую цікаўнасць шумілінцаў. Няўжо гэта будзе? Адразу на 4 тысячы чалавек? Хто там будзе жыць?\nАдным з важных бакоў з’яўляецца экалагічны ўплыў буйнога (па маштабах райцэнтра) жылога раёна на наваколле. Праз дарогу ад мяркуемага мікрараёна размешчаны галоўны шумілінскі водазабор. Ці не будзе перабояў з вадой? Такі раён удвая павялічыць колькасць каналізацыйных сцёкаў. Да таго, з тэрыторыі плануемай забудовы вада пацячэ ў шумілінскае возера – месца адпачынку жыхароў райцэнтра.\nЯк патлумачыла начальнік аддзела па архітэктуры і будаўніцтву райвыканкама З. А. Мясаедава, была праведзена ўсебаковая экспертыза праекта, якая ўключала ў сябе і экалагічную экспертызу. Былі адзначаны ўсе плюсы і мінусы праекта, запланаваны мерапрыемствы, якія павінны мінімізаваць негатыўны ўплыў на навакольнае асяроддзе буйнога жылога раёна і стварыць спрыяльныя ўмовы для жыхароў новых кварталаў.\nЯк патлумачыла Зоя Анатольеўна, прадугледжана будаўніцтва новага водазабора на 5 артэзіянскіх свідравін з помпавай станцыяй першага пад’ёма і станцыяй абезжалезвання. Гэта дазволіць палепшыць водазабеспячэнне ўсіх шумілінцаў і павысіць якасць вады.\nІснуючая сістэма каналізацыі, магутнасці ачышчальных збудаванняў цяпер выкарыстоўваюцца не поўнасцю. Таму пасля плануемай рэканструкцыі ачышчальных збудаванняў яны справяцца з павялічанай нагрузкай. У новым мікрараёне запланавана і ліўневая каналізацыя.\nЯшчэ адным негатыўным фактарам з’яўляецца ўплыў інтэнсіўнага транспартнага руху па магістралі Р-20. Праект прадугледжвае будаўніцтва каля трасы аб’ектаў культурна-бытавога і гандлёвага прызначэння. Уздоўж магістральных дарог і вуліц запланаваны зялёныя ахоўныя насаджэнні. Жылыя дамы пабудуюць на адлегласці ад дарогі. Дзіцячыя сады і школа будуць узводзіцца ў глыбіні кварталаў. Зялёныя насаджэнні засцерагуць жылыя забудовы ад аўтамабільных выхлапаў і ад шуму.\nПраект прадугледжвае значныя работы па добраўпарадкаванні тэрыторый: прадугледжана ўладкаванне тратуараў, унутрыквартальных праездаў, пляцовак для адпачынку, гульняў, гаспадарчых мэт, малых архітэктурных форм, гаспадарчых пабудоў. Вялікія тэрыторыі адводзяцца для кветнікаў і зялёных насаджэнняў. Уся тэрыторыя павінна адпавядаць санітарным нормам і правілам.\nНовы раён павінен забяспечыць адзінства фарміравання якасных умоў жыцця для людзей і зніжэнне негатыўнага ўплыву на навакольнае асяроддзе.


Абагрэў бацькоўскі дом - Петриков | Петриковский район | Новости Петрикова | Петриковские новости | Петрыкаускiя навiны | Газета города Петриков\nПонедельник, 11.05.2015 09:40. Рубрика: Грамадства Просмотров: 1 085\nБацькоўскі дом у вёсцы Старыя Кацуры праз сорак гадоў зноў стаў прытулкам для сясцёр Вольгі Працэнка і Ганны Палачаевай. Але не туга па Радзіме і жаданне жыць удалечыні ад вялікай цывілізацыі прывялі іх сюды. З прасторных абсталяваных кватэр, адносна забяспечанай старасці на сумленна заробленую пенсію, цёплага клімату паўднёвай Украіны іх выгнала вайна.\nСюды ў бацькоўскую хату яны прыязджалі амаль штогод. Пасля смерці бацькі ў 1975 годзе маці пражыла сама яшчэ 27 гадоў. Дапамагчы ёй пасадзіць агарод, зрабіць рамонт, нарыхтаваць дроў на зіму лічылі сваім абавязкам кожны з двух сыноў і двух дачок. Прыязджалі і пасля смерці маці. Тут апошнія гады жыцця правёў малодшы брат.\nУ 1957 годзе следам за старэйшым братам у Данецк паехала Вольга. Паступіла ў тэхнікум. Магла б вучыцца і недалёка ад дому, але працуючы ў калгасе, бацькі не магла падтрымліваць яе грашыма. А брат, які працаваў шахцёрам, узяў на сябе клопаты пра сястру. Так і апынуліся ўсе чацвёра ў Данецку, браты – шахцёрамі, Вольга – на прадпрыемстве ваеннага гандлю, Ганна – у грамадскім харчаванні. Атрымалі кватэры, нарадзілі дзяцей, выйшлі на пенсію, падрастаюць ўнукі. У Ганны Васільеўны ўжо нарадзіўся праўнук.\nМенавіта пра дзяцей і ўнукаў цяпер найбольш хвалююцца жанчыны і муж Вольгі Васільеўны – Віктар Уладзіміравіч, які вымушаны быў разам з жонкаю кінуць Радзіму. Яму, ураджэнцу Макееўкі, падзеі апошняга года даюцца цяжка. Стала падводзіць здароўе, нярвовае напружанне і пастаянны стрэс ад атрыманых вестак даюць пра сябе знаць. Дзеці просяць бацькоў не глядзець тэлевізар.\nАднак дзень іх “дома для састарэлых”, як жартуюць гаспадары, пачынаецца і заканчваецца аднолькава – навінамі пра падзеі на Украіне. У відэасюжэтах з цяжкасцю пазнаюць свае вуліцы, аўтобусныя прыпынкі, паліклінікі. Зрэдку ходзяць да знаёмых у Мышанку, каб пагаварыць з дзецьмі па скайпе.\n– Яшчэ ў пачатку лета вырашылі пераседзець небяспеку ў бацькоўскай хаце, – расказвае Вольга Васільеўна. – Разлічвалі на два-тры месяцы, пакуль сітуацыя стабілізуецца. Узялі з сабою зменнае адзенне, па 200 долараў і паехалі.\nУжо ў жніўні да іх на два месяцы прыязджалі дзеці і ўнукі – 8 чалавек, спалі покатам дзе хто мог. Але вярнуліся назад: навучальны год для ўнукаў пачынаўся з кастрычніка, ды і дзеці працаўладкавацца тут не маглі пакуль. Спадзяваліся, як і ўсе, на лепшае. Выйшлі на свае працоўныя месцы, а зарплаты дасюль яшчэ не бачылі. Старэйшага шаснаццацігадовага ўнука Ганны Васільеўны вывезлі ў Крым, каб не дэмабілізавалі. Увогуле, перамяшчацца куды-небудзь небяспечна. Можна патрапіць пад мабілізацыю. Жывуць ў асноўным за кошт расійскай гуманітарнай дапамогі. Прадукты жахліва дарагія, лекаў няма. Нядаўна памерла братава жонка, хварэла на цукровы дыябет, а лячэння не магла атрымаць.\nКалі старыя зразумелі, што ехаць ва Украіну не мае сэнсу, палохала больш за ўсё зіма. Грошы закончыліся яшчэ ў верасні, хаця эканомілі як маглі. Хату падрамантавалі, двор прыбралі, агароджу паправілі. Аднавяскоўцы не пакінулі без дапамогі. Адныя неслі бульбу, іншыя – малако ці яйкі. Нават мёдам частавалі. Усім ім нашы субяседнікі шчыра ўдзячныя. Адзначаюць, як важна была для іх дапамога Чырвонага Крыжа і ўласна старшыні раённай арганізацыі Людмілы Петуховай, Мышанскага савета ветэранаў і яго старшыні Уладзіміра Раманюка, Валянціны і Пятра Бардыгаў з Бабунічаў, Яўгеніі і Віктара Захарчука, Таццяны Паўлючок, Надзеі і Ніны Захаравых з Мышанкі, старшыні сельскага Савета Ірыны Баяшэнка, якая не толькі займаецца пытаннем забеспячэння сям’і дровамі, але і арганізуе прыватных прадпрымальнікаў на аказанне дапамогі перасяленцам прадуктамі.\nУсяго ў нашым раёне пражываюць больш 120 жыхароў Данецкай і Луганскай абласцей. 64 з іх звярнуліся за дапамогай у раённую арганізацыю Чырвонага Крыжа – усе яны маюць патрэбу ў розных відах дапамогі. Перыядычна прадстаўніцтва Чырвонага Крыжа аказвае ім дапамогу ў выглядзе прадуктовых і рэчавых набораў. Але у некаторых сем’ях ёсць вострая патрэба ў мэблі, напольных пакрыццях, прадметах хатняга ўжытку, іншых рэчах. Цяпер у раёне пражываюць некалькі сем’яў, што прыехалі з Нікалаеўскай і Днепрапятроўскай абласцей. На адрасную дапамогу Чырвонага Крыжа яны разлічваць не могуць. Таму адна надзея – на спагадлівасць і міласэрнасць іншых.\n– Амаль уся мэбля і хатнія рэчы, якія захаваліся пасля бацькоў, прыйшлі ў нягоднасць, – скіроўвае нашу ўвагу на інтэр’ер хаты Вольга Васільеўна. – Сёння ўжо не бядуем. Ёсць на чым спаць, што есці, нават тэлевізар нам падарылі, антэну сусед зрабіў. Ды і фінансава стала лягчэй. З сакавіка атрымліваем пенсію. Для гэтага штомесяц ездзім у Корастынь. Праўда, з пяці з невялікім тысяч грывень пенсіі на ўсіх нам выдаюць толькі трэцюю частку. Але і гэтым грашам радыя. Памяняць грыўны на беларускія грошы няма дзе, таму адразу там і закупаем прадукты.\nНайперш перасяленцам было складана звыкнуцца з цішынёй. Як жартуюць, было адчуванне, што аглохлі, знаходзяцца на незаселеным востраве. Данецк – горад вялікі: машыны, гул, самалёты. А тут цішыня. Неяк ляцеў нізка самалёт, дык Віктар Васільевіч па звычцы крыкнуў: “Дзеўкі, хаваймася ў склеп!”.\nСёння вакол хаты пасаджаны кветкі, узышоў часнок. Турбуюцца гаспадары, што трэба было б распахаць агарод, які не бачыў плуга больш дзясятка гадоў. Суседзі абяцалі дапамагчы з насеннем бульбы. На ўсіх вокнах хаты дружна падымаецца расада.\n– Калі і надалей будзе ва Украіне такая сітуацыя, сэнсу вяртацца дамоў няма, – усё роўна кранаюць балючую тэму суразмоўцы. – Афармляць від на жыхарства пакуль не спяшаемся. Спадзяёмся на лепшае. Як бы там ні было, а мы па сорак гадоў сумленна адпрацавалі на карысць той дзяржавы, якой сёння аказаліся непатрэбнымі, выгадавалі ёй самастойных грамадзян – сваіх дзяцей, далі ім адукацыю і магчымасць працаваць і быць падаткаплацельшчыкамі. Віктар атрымаў інваліднасць на шахце, а сёння плача, калі бачыць родную Макееўку па тэлевізары. Хто мы цяпер? Украінцы, як напісана ў пашпарце, расіяне ці грамадзяне новаяўленай Данецкай народнай рэспублікі? Вось і атрымліваецца, што клапаціцца пра нас на старасці гадоў вымушана тая дзяржава, якую пакінулі ў семнаццацігадовым узросце. Дзякуй ёй вялікі за гэта!\nА на развітанне жыхары дома № 6 на вуліцы Прырэчнай Старых Кацуроў запрасілі часцей прыязджаць да іх ў госці. Запрашалі на рыбалку. А калі іх краіна вернецца да міру, прыязджаць да іх у Данецк – самы прыгожы горад, як запэўніваюць гаспадары.\n« Беражыце мір. Кіраўнікі органаў улады Петрыкаўшчыны ўручылі ветэранам вайны віншавальныя паштоўкі ад імя Прэзідэнта (дабаўлена фота)\nУ Петрыкаве прайшлі святочныя мерапрыемствы, прысвечаныя 70-годдзю Перамогі (фотарэпартаж) »