Yaxın illərdə qızıl və gümüş satışından 300 mln. manat gəlir əldə olunması proqnozlaşdırılır | Sizinyol.com\nYaxın illərdə qızıl və gümüş satışından 300 mln. manat gəlir əldə olunması proqnozlaşdırılır\n“Çovdar” yatağında icra edilən və 2021-ci ildə başa çatacaq yerüstü filiz qatının istismarı dövründə ümumilikdə hasil ediləcək daha 129 min unsiya qızılın və 202 min unsiya gümüşün satışı nəticəsində ölkə iqtisadiyyatına 300 mln. manata yaxın məbləğdə gəlirin gəlməsi planlaşdırılır.\n“Report” xəbər verir ki, bunu Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən Nazirlər Kabinetinin 2018-ci ilin birinci yarısının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasda “AzerGold” QSC-nin sədri Zakir İbrahimov bildirib.\nO xatırladıb ki, “AzerGold” QSC çoxsaylı audit və yoxlama prosedurlarını uğurla keçərək bir sıra beynəlxalq saflaşdırma şirkətləri tərəfindən müsbət rəy alıb, daha əlverişli kommersiya şərtləri təklif edən İsveçrənin dünyaca məşhur “Argor-Heraeus” şirkəti ilə 2017-ci ilin aprel ayında müqavilə imzalayıb və “Çovdar” qızıl mədənində hasil edilən qızıl və gümüşün ixracını həyata keçirməyə başlayıb.\nQSC sədri bildirib ki, 2017-ci ilin aprel-dekabr ayları ərzində 60,3 min unsiya qızıl, 86,4 min unsiya gümüşün ixracı və beynəlxalq bazarlarda satışından 131,5 mln. manat, 2018-ci ilin birinci yarısında 20,7 min unsiya qızıl, 28,2 min unsiya gümüşün ixracı və beynəlxalq bazarlarda satışından 47,9 mln. manat, ümumilikdə isə 81,1 min unsiya qızılın, 114,6 min unsiya gümüşün satışı nəticəsində 178 mln. manatdan çox gəlir əldə edilib: “Qazanılan yüksək göstəricilər 2017-ci ildə “AzerGold” QSC-ni qeyri-neft sektorunun sənaye məhsullarının ixracında lider mövqelərə yüksəltdi. Bu gəlirlərin hesabına Cəmiyyət dövlət büdcəsindən vəsait cəlb etmədən müxtəlif təyinatlı kapital və cari xərclərin qarşılanmasını təmin edib, habelə üzərində olan bank borcunun ödəmə planını üstələməklə, ciddi azaldılmasına nail olub. Bundan əlavə, əldə edilən gəlir hesabına yeni sahələrin inkişafına yönələn ilkin investisiya qoyuluşları da həyata keçirilib”.


Əsas səhifə » Son Xəbərlər » Mükafatlar » Ən son Turizm Qəhrəmanı Seneqalı qürurlandırır\nAfrika Turizm Şurası • Mükafatlar • Beynəlxalq Xəbərlər • Səyahət Xəbərləri qırmaq • mədəniyyət • Hökumət Xəbərləri • xəbər • Xalq • Seneqal Son Xəbərləri • turizm • Səyahət təyinatlı yeniləmə • Səyahət telləri xəbərləri • İndi Eğilimleri • WTN\nTurizm Qəhrəmanları Mükafatı, 128 ölkədə turizm mütəxəssislərindən ibarət Dünya Turizm Şəbəkəsi tərəfindən təsis edilmişdir. WTN yenidənqurma işlərinə 2020 -ci ilin mart ayında Almaniyanın paytaxtı Berlində başladı.\nMükafat promosyon haqlarına əsaslanmır. Həmişə pulsuzdur və Dünya Turizm Sənayesinin xeyrinə əlavə addım atan insanları tanımalıdır, Deme Mouhamed Faouzou indi onlardan biridir və Qərbi Afrikadan ilk Turizm Qəhrəmanıdır.\nCənab Deme Mouhamed Faouzou, Seneqalda Turizm və Hava Nəqliyyatı Nazirliyinin məsləhətçisidir və indi ən son Turizm qəhrəmanı Dünya Turizm Şəbəkəsi tərəfindən hazırlanıb.\nBeynəlxalq Turizm Qəhrəmanları Zalı yalnız nominasiya ilə açıqdır fövqəladə liderlik, yenilik və hərəkət göstərənləri tanımaq. Turizm Qəhrəmanları əlavə addım atırlar. Hər bir ödəniş yoxdur.\nDedi: Dünya turizminin böyük şəxsiyyətlərinə verilən bu imtiyazın əhəmiyyətini və yükünü anlayıram və COVID-19 sonrası Afrika turizminin canlanması üçün səylərini kəmiyyət və keyfiyyətcə iki qat artıraraq dəstəyimi təmin etmək istərdim.\nCənab Deme Mouhamed Faouzou tərəfindən ən son Turizm Qəhrəmanı olmaq üçün digərləri arasında Namibiyadakı Josef Kafunda tərəfindən irəli sürülmüşdür Dünya Turizm Şəbəkəsi.\nSeneqalda ilk, Afrikada 9 -cu, dünyada 25 -ci, bu il (4) dünyada 2021 -cü qəhrəmandır.\nDedi: çox təsirləndim, bəli!\nNamibiyadan olan Cozef Kafundanın təklifi ilə böyük bir aktyor və turizm mütəxəssisi Turizm Qəhrəmanları rütbəsinə namizədlərin seçilməsi üçün profilimə sponsorluq etdi.\nİcazə verin, ona bir xərac verim və rəhbərlik etdiyiniz seçim komitəsinə təhsil alaraq Turizm Qəhrəmanı adına layiq görülməyimi qəbul etdiyinizə görə təşəkkür edim.\nBu təyinat Afrika Turizm İcraiyyə Komitəsinin Afrika Turizmi Səfiri rütbəsinə yüksəlməyimdən bir il sonra gəlir.\nDeməyə cəsarət etdiyimiz bu təqdislər, 30 illik təcrübə və zəhmətin bəhrəsidir, Afrika turizminin, dünya miqyasında və xüsusən də mənə hər şeyi verən ölkəm olan Seneqalın inkişafına az töhfə verməkdir.\nNazirlər, Səfirlər və Diasporanın iştirakı ilə rəsmi mərasimdə tamaşaçılara ən yaxşı Afrika şirkətinin qalibini təqdim etmək üçün 2021 Pyne Awards komitəsi tərəfindən seçilmək üçün bu həftə mənə verildi.\nDünya turizminin böyük şəxsiyyətlərinə verilən bu imtiyazın əhəmiyyətini və yükünü anlayıram və Covid 19-dan sonra Afrika turizminin canlanması üçün səylərini kəmiyyət və keyfiyyətcə iki qat artıraraq dəstəyimi təmin etmək istərdim.\nCənab Deme Mouhamed Faouzou\nTurizm Qəhrəmanı Dakarda, Seneqal\nCənab Deme Mouhamed Faouzou, Seneqalda və kənarda Turizm İnvestisiyasına gəldikdə təsirli oldu.\nŞurasının məsləhətçisidir Seneqal Turizm və Hava Nəqliyyatı Nazirliyi.\nTurizmdən və turizmin necə fəaliyyət göstərməsindən danışanda qorxmadan danışdığı bilinir.\nTurizm, qonaqpərvərlik və Mülki Aviasiya sektorunda mütəxəssisdir. Onun həm özəl sektorda, həm də dövlət idarəçiliyində təcrübəsi bir çox liderdə tapa bilmədiyimiz bir şeydir\nTurizmə, onun inkişafına çox həvəslidir və az inkişaf etmiş ölkələrin turizm yolu ilə investisiyalara çıxış əldə etməsi üçün mübarizə aparmaq üçün çox güclü bir istəyi var,\nHörmət, paylaşma, həmrəylik dəyərlərini və 'açıqlıq və sərvət yaratma' prinsiplərini özündə cəmləşdirən bir insandır.\nCənab Faouzou təşkilatın üzvüdür Dünya Turizm Şəbəkəsi.\nO bildirib eTurboNews:\nCənab Faouou dedi:\nTurizm, qonaqpərvərlik və Mülki Aviasiya sektorundan məzun olmuş, həm özəl sektorda, həm də dövlət idarəçiliyində bir neçə illik təcrübəyə malik olan peşəkar aktyorum.\nTurizm mövzusunda ehtiraslıyam, inkişafını sevirəm və hörmət, paylaşma, həmrəylik və "açıqlıq və sərvət yaradılması" prinsiplərini özündə cəmləşdirən turizm vasitəsi ilə inkişaf etməmiş ölkələrin turizm vasitəsi ilə çıxışı görmək üçün çox güclü arzum var. .\nSeneqalda Turizm və Hava Nəqliyyatı Nazirinin Universitet Turizm mütəxəssisi Texniki Müşaviriyəm.\nSəyahət agentliyi müdiriyəm, otel meneceri, natiq, təlimçi, baş məsləhətçi və Seneqal Turizmin İnkişafı Milli Rəsədxanasının prezidentiyəm.\nAfrika Qonaqpərvərlik Peşəkarları Birliyinin (AAHP) Seneqal Üzvü və Nümayəndəsiyəm, Fransızca Danışan Afrikanın Afrika Turizm Komitəsi Nümayəndəsiyəm.\nÜçün səfiriyəm Afrika Turizm Şurası.\nSeneqal turizm səyahətləri və macəraları da daxil olmaqla bir neçə kitabın müəllifiyəm.\nÜmumdünya Turizm Təşkilatının-UNWTO Baş Katibliyinə namizəd idim.\n2017 -ci ildə Seneqal Respublikası Milli Şərəf Nişanı Şövalyesini aldım.\nCənab Faouzou Şirkətdədir. Burada 16 turizm qəhrəmanı ilə tanış olun.\nWTN sədri Juergen Steinmetz deyib:\n"Qərbi Afrikada ilk Turizm Qəhrəmanı olmaq üçün Deme Mouhamedə şərəf verməkdən qürur duyuruq. Bu mövcud böhrandan keçən səyahət və turizm sahəsində ölkəsinə Seneqalın tanınması üçün yorulmadan çalışır. İnsanlara rəhbərlik etmək üçün onun vizyonu, enerjisi və təsiri lazımdır. Təbrik edirəm! ”\nDiana McIntyre-Pike deyir:\n24 Avqust 2021 saat 07:26\nDeme Mohamed'i, 2020 -ci ildə daxil olmaq şərəfinə sahib olduğum WTN Beynəlxalq Turizm Qəhrəmanları Mükafatı Ailəmizə qoşulmağınız münasibətilə təbrik edirik və tezliklə sizinlə əlaqə qurmağı səbirsizliklə gözləyirəm.


13 Noy. 2019 19:08\nAzərbaycanın müdafiə xərclərini davamlı şəkildə artırması təkcə Ermənistanda yox, onun havadarları arasında da ciddi təşvişə yol açıb və bu da əbəs deyil. Ən azı o baxımdan ki, belə vəziyyət Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hərbi həlli zamanı Azərbaycanın üstünlüyünün daha böyük fərqlə artmasına xidmət edir. Bunlara paralel olaraq Azərbaycan onu da açıq bəyan edir ki, münaqişə həllini tapmayana qədər müdafiə sahəsinə böyük diqqət ayırmaqda davam edəcək, eyni zamanda konfliktin hərbi həlli də daim gündəmdə olacaq.\n2020-ci ilin büdcə müzakirəsi zamanı Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Ziyad Səmədzadə də bu xüsusda maraqlı fikirlər səsləndirib: “Bəzi təşkilatlar bizi tənqid edir ki, Azərbaycanda müdafiə xərcləri artır. Azərbaycanın dövlət büdcəsi son illər dəfələrlə artıb. Əlavə artımlar nəticəsində daha çox artacaq. Hərbi xərclərin çoxalması obyektiv zərurətdən irəli gəlir”. Komitə sədri bildirib ki, bu sahəyə bundan sonra da diqqət yönəldiləcək: "Artıq Azərbaycanın çox güclü müdafiə potensialı var. Bu, bölgədə ən güclü potensialdır və biz bunu daha da artırmalıyıq. 2020-ci ilin büdcəsi bu tələblərə cavab verir. Azərbaycan həm müdafiə qabiliyyətini gücləndirməsi, həm özünün iqtisadi təhlükəsizliyini, həm də ölkənin iqtisadi gücünün artması və bu əsasla əhalinin keyfiyyətli yaşayış səviyyəsini yüksəltmək istiqamətində daha cəsarətli addımlar atmaq imkanına malik olmalıdır”.\nBu açıqlamalardan aydın görünür ki, Azərbaycan, kənardan səslənən bütün tənqid və iradlara baxmayaraq, müdafiə sahəsində müəyyən etdiyi siyasəti davam etdirəcək. Ermənistanın “Pastinfo” nəşri yazır ki, bu hal Bakının hərbi üstünlüyünün yüksəlməsini təmin edir və İrəvanın buna qarşı çıxması getdikcə mümkünsüzləşir: “Azərbaycanda müzakirəsi başlanan 2020-ci ilin dövlət büdcəsinin layihəsinə görə bütün dövlət büdcəsi xərcləri 1.7% artdığı halda, müdafiə xərclərinin büdcəsi xeyli, yəni 20.9% artıırılmaqla, 2.267 milyard dollara çatıb. Bunun 945 milyon dolları silah alışı və hərbi-sənaye sərmayəsi üçün nəzərdə tutulub. Bu faktlar göstərir ki, Bakı Qarabağ məsələsində istəyinə, güc yolu ilə olsa belə, nail olmaqda israrlıdır və Azərbaycan açıq şəkildə müharibəyə hazırlaşır. Rəqibin gözümüzün önündə bu istiqamətdə konkret addımlar və hərəkətlər etdiyini görməklə Ermənistan hökumətinin 2020-ci ildə dövlət büdcəsini 14% artırdığı bir vaxtda hərbi xərclərin artımını dondurmasını xəyanət və ya şüursuz qayğı adlandırmaq olar. Eyni zamanda, bunlara cavab olaraq, diqqətsiz hökumət kimi, diqqətsiz parlament çoxluğu kimi, həm də diqqətsiz və bir qrup insanın şüursuzca baş naziri təriflədiyini görürük. Təəssüf ki, nə Paşinyan, nə də erməni xalqının böyük bir hissəsi “Ali Baş Komandan” ifadəsinin adi bir söz birləşməsi olmadığını başa düşür. Ancaq tam fərqli təzahürlərin şahidiyik – festivaldan festivala yeməklərdən dadmaq, nümayişkarcasına bəyanatlar, selfilər, flaş-mob və canlı yayımlara şahidlik edirik. Burada “iqtisadi inqilab”a çatmaq uğrunda təmtəraqlı bəyanatlardan başqa heç bir şey görmədik, bu, baş nazirin və komandasının Ali Komandan məqamının ciddiliyini dərk etmədiyindən xəbər verir. Bu diqqətsizliyə son qoymasaq və müharibə şəraitində yaşayan bir ölkənin qaydaları ilə yaşamağı öyrənməsək, bu dəfə Qarabağ üçün müharibədə, çətin ki, yeni nəsə qazana bilək. Əksinə, Bakının və İrəvanın addımlarının müqayisəsi Azərbaycanın Qarabağı öz nəzarətinə daha tez qaytaracağını söylməyə əsas verir”. Erməni psixoloq Samvel Xudoyan da bildirir ki, Paşinyan dəbdəbənin dalınca düşdüyü bir vaxtda Azərbaycan real addımlar atır: “Dəbdəbələrin arxasınca gedən adam xalq üçün işləməyəcək, bu, dəyər sistemi məsələsidir. Ermənistan baş naziri üçün bahalı təyyarənin alınması vəziyyəti daha aydın təsvir etməyə imkan verir. Əgər sən kasıb, müharibə aparan dövlətdə silah əvəzinə təyyarələr alırsansa, mövqelərin səmimi olub-olmamasını qiymətləndirməyimiz üçün bu, böyük problemdir”.\nErmənistanda bir çoxlarını narahat edən digər məsələ budur ki, gələn il ölkə hərb sahəsinə hökumətin vəd etdiyi həcmdə də vəsait ayıra bilməyəcək. Buna əsas səbəb hərb üçün nəzərdə tutulan xərclərin pisləşən sosial sahəyə yönəldilməsi ehtimalının artmasıdır. Nikol Paşinyan hakimiyyəti Ermənistanın rifah səviyyəsinin artırılması ilə bağlı bir sıra vədlər versə də, bu özünü doğrultmayıb. Əlverişsiz geosiyasi vəziyyət, işğalçılıq siyasəti elan edilən inkişaf yolunun ancaq kağız üzərində qaldığını göstərir. Bu isə sosial narazılığı artırır və Paşinyan belə vəziyyəti özü üçün ciddi təhdid sayır. Ona görə də, yayılan məlumatlara görə, Paşinyan hakimiyyətini qorumaq üçün hərbi xərcləri azaldaraq bunu sosial sferaya yöənltmyi düşür. Bu isə o deməkdir ki, gələn il ölkənin hərbi xərcləri artmaq əvəzinə azalacaq. Hadisələrin məhz bu səpkidə inkişafını Azərbaycan ordusunun ehtiyatda olan general-leytenantı Yaşar Aydəmirov da istisna etmir. O bildirib ki, Ermənistanda büdcədən ayrılan vəsaitlə ordunun heç 10-15 faizini saxlamaq mümkün deyil: “Ermənistan ordusu heç hərbi təlimlərə belə vəsait tapa bilmir. Orada əhalinin sosial vəziyyəti həddindən artıq ağırdır. Xarici yardımlar hesabına həm ordunun, həm də əhalinin sosial vəziyyətini yaxşılaşdırmaq mümkün deyil. Ona görə də xarici yardımlar Ermənistanın nə ordusunu xilas edəcək, nə də iqtisadiyyatının inkişafına təkan verəcək. Bunun üçün böyük miqdarda vəsait lazımdır”.\nY.Aydəmirov hesab edir ki, Ermənistan işğal etdiyi Dağlıq Qarabağı və ətraf rayonları Azərbaycana qaytarsaydı, inkişafı da çox yüksək səviyyədə olardı: “Həmçinin təkcə Dağlıq Qarabağda deyil, hətta Ermənistan ərazisində yaşayan bütün ermənilərin ərzaq və digər təminatları, ölkənin iqtisadiyyatı və gəlirləri artardı. Bu bir zarafat deyil, reallıqdır. Ermənistanın başqa çıxış yolu yoxdur. Bir ölkəyə nə qədər yardım edəcəklər? Yardım verən bunu bir dəfə, iki dəfə və ya üç dəfə edər. Amma yardımla nə ordu, nə də iqtisadiyyatı saxlamaq olar. Axı, beynəlxalq maliyyə qurumları krediti qaytarmaq iqtidarında olan dövlətlərə verir. Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı və digər beynəlxalq maliyyə qurumları çox gözəl bilirlər ki, Ermənistan onlara pul qaytarmaq gücündə deyil”.\nXatırladaq ki, Ermənistan mətbuatında yayılan məlumatlara görə, ölkədə büdcə kəsirinin aradan qaldırılması məqsədilə Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı və digər beynəlxalq maliyyə qurumları ilə danışıqlar davam etməkdədir və ilin sonunadək təxminən 150 milyon ABŞ dolları məbləğində kreditin alınması planlaşdırılır. Yeni hökumətin ilyarımlıq fəaliyyəti nəticəsində dövlət borcunun miqdarı artmaqda davam edib. Erməni müxalifəti isə hökuməti artan borclanmalara qarşı qeyri-konstruktiv fəaliyyətdə günahlandırır. Y.Aydəmirov qeyd edir ki, yaranmış vəziyyətdən sadə bir çıxış yolu var, o da Ermənistan hərbi qüvvələrinin işğal olunmuş ərazilərdən çıxarılması ilə üzərindəki yükün azaldılması və ağır sosial-iqtisadi vəziyyətdə olan ermənilərin güzəranının yaxşılaşdırılması üçün maliyyə vəsaitinin məqsədyönlü xərclənməsidir:“Düşünürəm ki, Ermənistanda gələn ilin büdcə xərcləmələrində müdafiə sektoruna ayrılan maliyyə vəsaiti azaldılacaq. Çünki Ermənistanda əhali hökumətdən narazıdır. Əhalinin narazılığı artdıqca hökumət də müdafiə xərclərini azaltmağa məcbur olacaq. Ermənistanın yeganə xilas yolu Dağlıq Qarabağ probleminin həllindən keçir. Yəni Ermənistan yalnız Dağlıq Qarabağı Azərbaycana qaytarandan sonra inkişaf edə bilər. Dağlıq Qarabağı qaytardıqdan sonra özlərinin yaşayışına baxsalar, nə qədər inkişaf etdiklərini görərlər. Hesab edirəm ki, hətta Ermənistan əhalisinin vəziyyəti çox sürətlə yaxşılaşacaq. Çünki işğal etdikləri torpaqları təhvil versələr, Azərbaycan onların yeməyini də, çörəyini də verəcək. Hesab edirəm ki, Ermənistanın başqa çıxış yolu yoxdur. Yeganə yolu ancaq və ancaq budur. Hamı bilir ki, Azərbaycan ordusu Ermənistan ordusu ilə müqayisəolunmaz səviyyədədir. Çünki bizim orduda əsas silahlar, yardımçı silahlar, böyük silahlar, aviasiya sahəsi, Hava Hücumundan Müdafiə və Hərbi Hava Qüvvələri təkmilləşdirilir və müasirləşir. Silahlı Qüvvələrimiz üçün yeni silahlar alınır. Ermənistanda isə ordunun silah-sursatını modernləşdirməyə imkanları yoxdur”. Bütün bunlar Azərbaycan və Ermənistan ordularının inkişaf səviyyəsinin yenə fərqli müstəvidə olacağını, ölkəmizin düşmən üzərində hərbi üstünlüyünü bundan sonra da artıracağıın deməyə əsas verir. Xatırladaq ki, ordumuzun silahlanmasına yüksək texnologiyaların tətbiqi ilə hazırlanmış böyük həcmdə ən müasir, dəqiq məhvetmə qabiliyyətinə malik silah-sursat və döyüş texnikası qəbul edilib. Bu da ordumuzun qüdrətinin artmasına əvəzsiz töhfələr verib. Xüsusən də son illər ərzində hərbi potensialımız xeyli dərəcə artaraq Ermənistanla Azərbaycan arasında hərbi balansı ölkəmizin xeyrinə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. İndinin özündə də düşmən üzərində daim hərbi üstünlüyü saxlamaq məqsədilə silahlanmaya inkişaf etmiş müxtəlif ölkələrdə istehsal olunan yeni, müasir və keyfiyyətli döyüş texnikası, eləcə də digər hərbi təyinatlı məhsullar daxil edilir. Azərbaycan müxtəlif ölkələrdən müasir tipli döyüş təyyarələri, artilleriya qurğuları, zirehli texnika, rabitə vasitələri, pilotsuz uçuş aparatları və digər texnikalar alır. Eyni zamanda, ordumuz Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin müəssisələri tərəfindən istehsal edilən hərbi təyinatlı məhsullarla da təchiz olunur. Ermənistan isə bütün bunlardan məhrumdur. Gələn il üçün bu ölkədə hərbi xərclərin azalmasının qaçılmaz orlması fonunda düşmən ordusunu daha rəzil vəziyyətə düşməsi gözlənilir. Bütün bunlar isə nəticə etibarı ilə Qarabağ münaqişəsinin gedişinə də ciddi təsir edir.


Avstraliyalı alimlər yaşı 1-dən yuxarı uşaqlarda autizm əlamətlərini müəyyən etməyə imkan verən mobil proqram hazırlayıblar. Mütəxəssislər əmindirlər ki, yeni həll erkən inkişaf mərhələsində problemi müəyyənləşdirməyə imkan verəcək.\nStatistikaya görə, avstraliyalı uşaqlarda autizm xəstəliyinin müəyyənləşdirilməsi üzrə orta yaş həddi 4-ə bərabərdir. Bu halda həkimlər yaşı 2-dən az olan uşaqların yalnız 3%-də sözügedən xəstəliyi müəyyən edir.\n“ICTnews” Elektron Xəbər Xidməti “ABC Online” saytına istinadən yazır ki, «Autism & Beyond» adlandırılmış mobil proqram uşağın videoçarxlara reaksiyasının təhlilinə əsaslanır. Belə ki, video izləyən uşağın mimikasını təhlil edən mobil proqram onun valideynlərinə xəstəliyin olub-olmadığı haqda məlumat verir. Sözügedən smartfon tətbiqi klinik materiallar əsasında hazırlanıb və 2016-cı ilin sonunda buraxılıb.\n“Biz qabaqcıl araşdırmaların nəticələrini mobil proqrama tətbiq etmişik. İndi valideynlər evi tərk etmədən diaqnostika apara bilərlər” – psixoloq Jozefina Barbara deyib.\nBununla belə, həkimlər xəbərdarlıq edir ki, mobil proqram yalnız xəstəliyin əlamətlərini müəyyən etməyə imkan verən köməkçi alət rolunu oynayır. Hər hansı bir şübhə olduqda peşəkar tibbi yardım üçün müraciət etmək tövsiyə olunur.


Deputat: 'Müstəqilliyin bərpasını ərazi bütövlüyü təmin olunmuş dövlət kimi qeyd edirik'\nGÜNDƏM 18 okt 2021, 11:58\n“Bu gün Azərbaycan müstəqilliyinin bərpa edilməsindən 30 il ötür. 1991-ci ildən SSRİ-nin tərkibində olmuş dövlətlər müstəqilliklərini bərpa etməyə başladılar. Azərbaycan da 1991-ci ilin oktyabrın 18-də yenidən müstəqilliyinə qovuşdu. Bununla da xalqımız uzun müddət sonra yenidən müstəqil yaşamaq hüququnu bərpa etdi”.\nDeputat vurğulayıb ki, həmin dövrdə siyasi və hərbi rəhbərliyin səriştəsizliyi nəticəsində Ermənistanın havadarlarının dəstəyi ilə Azərbaycan torpaqlarının bir hissəsi işğal edildiyi üçün müstəqilliyimizin bərpa edilməsinin sevincini yaşaya bilmədik:\n“Azərbaycanlılara qarşı Xocalı soyqırımı törədildi, şəhidlərimiz oldu, xalqımız çətin günlər yaşadı, təəssüf ki, torpaqlarımızı geri ala bilmədik. Bu səbəblə, müstəqilliyimizin bərpa edilməsini sevinclə qeyd edə bilmədik. Keçən ilədək hər zaman Qarabağın işğaldan azad ediləcəyinin ümidi ilə yaşadıq, müstəqilliyimizin bərpasını ərazi bütövlüyü təmin olunmuş dövlət, xalq kimi böyük sevinclə qeyd edəcəyimiz günləri gözlədik. Keçən ilin sentyabrında başlayan Vətən müharibəsində torpaqlarımız işğaldan azad edildi, ərazilərimiz erməni terrorçularından təmizlədi, suveren hüquqlarımız bir daha təsdiq olundu. Bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri sərhədboyu təhlükəsizliyi təmin edir, ərazi bütövlüyümü qoruyur. Bu gün Azərbaycan müstəqilliyinin bərpasını ərazi bütövlüyü təmin olunmuş dövlət kimi qeyd edir. Müstəqillik və ərazi bütövlüyü uğrunda yolda biz böyük çətinliklərdən keçdik”.\nDeputat bildirib ki, 1918-ci ildə qurulmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi olan Azərbaycan dövləti bu gün müstəqildir, suverendir və regionun ən güclü dövlətlərindən biridir:\n“Müstəqil Azərbaycan hazırda Avropanın enerji təhlükəsizliyində yaxından iştirak edir, tranzit ölkəsinə çevrilib. Azərbaycan işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında quruculuq, bərpa işlərini heç bir dövlətdən kredit almadan, öz gücü ilə həyata keçirir. Biz artıq məcburi köçkünlərin yurdlarına qayıtmasına hazırlaşırıq. Bununla da, Azərbaycan Qafqazda daimi sülhün qarantına çevrilir”.


Bu gün: 22 Noyabr 2019, Cümə\nNHMT - Tibbi Sığorta\nMÜƏLLİF: Vüsalə Rüstəmova At: 15 Oktyabr 2016\nDalana dirənən tibbi sığorta: reallıqlar və problemlər\nTibbi sığorta bütün dünyada səhiyyənin maliyyələşməsinin uğurlu bir modeli hesab olunur. Təəssüf ki, Azərbaycanda bu proses geniş yayılmayıb. Bu sahədə qanunun qəbul olunmasına baxmayaraq, ciddi irəliləyiş yoxdur. Analitiklərin fikrincə, tibbi sığortanın tətbiqi maliyyə bazarının canlanmasına, əhalinin səhiyyə xidmətləri ilə daha geniş əhatə olunmasına, tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.\nTibbi sığorta icbari və könüllü formada həyata keçirilir. Qeyd edək ki, hazırda Azərbaycanda yalnız könüllü tibbi sığorta tətbiq olunur. İcbari tibbi sığortanın tətbiqi isə illərdir ki, yubadılır.\nSığorta olunanların dilindən...\nDadaşova Yeganə uzun illər neft sektorunda çalışıb, hazırda təqaüdçüdür. Lakin vaxtilə işlədiyi Dövlət Neft Şirkəti tərəfindən həyata keçirilən tibbi sığortadan təqaüdə çıxdıqdan sonra da istifadə edə bilir. Burada bir istisna var ki, neftçilər təqaüdə çıxmamışdan öncə tibbi sığortadan bütün klinikalarda, hətta özəl xəstəxanalardan da istifadə edə bilir. Amma təqaüdçülər yalnız Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının xidmətindən istifadə edə bilir. Eyni zamanda pensiyaçılar alacaqları tibbi xidmətin 10 faizini nəğd ödəməlidir.\nXanım Dadaşova bildirir ki, istər işlədiyi vaxt, istərsə də təqaüdə çıxdığı vaxt olsun, həm dövlət, həm də özəl səhiyyə müəssisələrində bürokratiya var. Bir tibbi sığortaçı sığorta hadisəsi zamanı hansı prosedur qaydalardan keçməlidir?\nY.Dadaşovanın sözlərinə görə, onları ən çox incidən sığorta şirkətlərinin klinkalarda yerləşdirilən işçiləridir: “Müraciət edəndə əvvəlcə sığorta şirkətlərinin əməkdaşları adamı sorğu-suala tutur. Xəstəliyinlə bağlı bütün məlumatları öncə onlara uzun-uzadı çatdırmalı və inandırmalı olursan. Sonra əməkdaşlar kimlərəsə məlumat verir, onlardan icazə alır. Əgər sığorta şirkətindən razılıq verilirsə, xəstəni terapevtə yönəldirlər. Hər bir prosedur qaydalarını keçəndə isə uzun növbə gözləməli olursan. Ora xəstə vəziyyətdə getməyinlə yanaşı, əsəblərin də pozulur”.\nKlinikalarda sığorta edənin əsas problemlərdən biri terapevtin qəbulundan sonra başlayır. Çünki terapevt bəzi hallarda xəstəni düzgün həkimə doğru yönəltmir. Sahə poliklinikalarının göndərişi isə heç bir sığorta şirkəti tərəfindən qəbul edilmir. Müsahibimiz bunun səbəbini sığorta şirkətlərinin poliklinikanın göndərişlərinə inanmamalarıdır. Təbii ki, poliklinikalarda rüşvət hesabına saxta arayışların yazılması belə bir inamsızlığın yaranmasına rəvac verib. Ekspertlər də bildirir ki, ölkədə tibbi sığortanın inkişafı üçün səhiyyə sistemində islahatlar aparılmalı, şəffaflıq təmin olunmalıdır.\nMüsahibimiz Dadaşovaya görə, könüllü tibbi sığortanın digər problemlərindən biri tətbiq edilən limitdir: “Məsələn, fizioterapiyanın müalicəsi 10 kursdan ibarət olduğu halda, sığorta şirkəti yalnız 5 kursun ödənişini aparır. Qanda bəzi biokimiya analizləri də həmin ödənişlərə daxil deyil”.\nÇox maraqlıdır ki, sığorta şirkətlərinin könüllü tibbi sığorta paketinə daxil etdikləri xəstəliklərdə fizioterapiya məhz 10 kurs göstərilir. Lakin onun tam icrasında, görünür, müəyyən əngəllər yaradılır.\nMüsahibimiz deyir ki, bir müddət əvvəl Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında ayağının diz qapaqlarının MRT-sini etmişdi: “Həkim yenidən MRT-yə yazmışdı. Amma sığorta şirkəti razılıq vermirdi. Həkimin təkidindən sonra ikinci dəfə MRT-yə icazə verildi. Oynağa 20 iynə vurulmalı idi, amma sığorta onun altısının ödənişini etdi. Sığortaya düşən xəstəliklərin müayinə və müalicəsində isə limitlər tətbiq olunur”.\nSOCAR-ın əməkdaşı İqbal Dəmirli bildirir ki, gözü ilə bağlı bir dəfə Mərkəzi Neftçilər Xəstənaxasına müraciət etməli olub: “Gözümə yad cisim düşmüşdü. Xəstəxananın girişində SOCAR-ın işçisi olduğumu bildirdim və şəxsiyyət vəsiqəmi təqdim etdim. Orada sığorta olunan neftçilər üçün ayrıca şöbə yaranıb. Orada məni hansı həkimə getmək üçün göndəriş verdilər. Hər hansı bir problemlə üzləşmədim”.\nLakin bəzi hallarda sığorta şirkətləri ödəniş etməmək üçün kiçik bəhanə belə yetərli olur. Neftçilərin Hüquqlarının Müdafiəsi Təşkilatından hüquqi yardım alan İlman Babayev Dövlət Neft Şirkətinin Kompleks Qazma İşləri Trestinin “Günəşli” İstehsalat bölümünün “Günəşli” sahəsi, Dəniz Stasionar Özülü-19-da əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik texnikası üzrə mühəndis vəzifəsində işləyib. İllərlə çalışdığı zərərli işlə əlaqədar olaraq səhhətində problemlər yaranmağa başlayıb. Məhz bu səbəbdən mart ayının 9-u 2015-ci il tarixindən oktyabrın 27-si 2015-ci il tarixinədək “hər iki diz oynağının 3-cü dərəcəli qonartrozu, varus deformasiyası” diaqnozu ilə əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirib.\nTibbi Sosial Ekspert Komissiyası tərəfindən İ.Babayevə 3-cü qrup əlillik dərəcəsi təyin edilib. Bu səbəbdən o əmək müqaviləsinə xitam verdirməli olub. İ.Babayev trestə müraciət edərək peşə xəstəliyinə tutulduğunu və bu səbəbdən dəymiş zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edib.\nLakin Dövlət Neft Şirkətindən ona işlədiyi dövr ərzində icbari tibbi müayinədən keçirildiyi və barəsində hər hansı tibbi əks göstərişin müəyyən olunmadığını, həmçinin zərərli istehsalat amillərinin yol verilən norma daxilində olmasını bəhanə gətirərək ödəniş etməkdən imtina edib.\nNeftçi sığorta ödənişini almaq üçün “Paşa Həyat Sığorta” ASC-yə ünvanladığı müraciətinə də rədd cavabı verilib.\nAzərbaycan Respublikası Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının çıxardığı qərara görə, “Paşa Həyat Sığorta” ASC tərəfindən təqdim edilən sənədlərə əsasən müəyyən edilib ki, ARDNŞ-in Kompleks qazma işləri tresti ilə sığorta şikrəti arasında bağlanmış “İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəliyi nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta” müqaviləsinə görə Babayev İlman Abdul oğlu icbari sığortalanıb. Bakı şəhər 7 saylı şəhər poliklinikasından SN Tibbi Sosial Ekspert Komissiyasına ünvanlanmış göndərişə əsasən, İ.Babayevə 2009-cu ildə “digər oynaqların birincili artozu”adlı peşə xəstəliyi yaranıb.\n“Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Xidməti tərəfindən İ.Babayevə may ayının 5-i 2016-cı ildə, yəni sığorta müqaviləsinin qüvvədə olduğu zaman II dərəcəli müddətsiz əllilik təyin edilib. Lakin Babayev İlmana peşə xəstəliyi 2009-cu ildə, yəni sığorta müqaviləsinin qüvvədə olmadığı zaman yarandığı üçün “Paşa Həyat Sığorta” ASC tərəfindən Qanunun 2.0.12-cü maddəsinə zidd olaraq İ.Babayevə sığorta ödənişinin verilməsindən imtina edilib”- deyə sənəddə qeyd edilir.\nPalatanın göstərişinə görə, sığorta müqaviləsi üzrə sığorta olunana 7 iş günü müddətində ödənişin verilməsi tələb olunur. İ.Babayevin hüquqlarının müdafiəçisi Azər Quliyev bildirir ki, qərar sentyabrın 22-də verilməsinə baxmayaraq, hələ də icra olunmamış qalır.\nHüquqşünasın sözlərinə görə, Babayev hazırda, ARDNŞ-in Kompleks Qazma İşləri trestini məhkəməyə verməyə hazırlaşır: “Çünki müqavilə işçi ilə Qazma İşləri tresi arasındadır. Müəssisə Babayevin peşə xəstəsi olmasını mübahisələndirir və həmin şəxsin sənədlərini qəbul etmir. İndi birinci trest Babayevin sənədlərini qəbul etsin ki, sığorta şirkətindən də ödəniş üçün tələb etmək mümkün olsun”.\nHadisədən görünür ki, neftçi ona çatacaq sığorta haqqını almaqda çətinliklər yaşayır.\nÜmumiyyətlə, sosial mediada “ARNDŞ əməkdaşlarının könüllü tibbi sığortası” səhifəsində neftçilərin yazdıqları şikayətlərdən sığorta prosesinin necə getdiyini qismən qiymətləndirmək olar.\nSığortaya düşən və düşməyən xəstəliklər\nKönüllü tibbi sığortaya hansı xəstəliklər və xidmətlər daxildir, onu araşdırmağa çalışdıq. Hazırda ölkədə təqribən 25-ə yaxın sığorta şirkəti fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, bu sektor bir neçə şirkətin monopoliyasındadır.\nSığorta şirkətləri arasında sorğu aparmaq istədikdə məlum oldu ki, “A-Group”, “Paşa Sığorta, “Paşa Həyat Sığortası”, “Ateşgah”, AXA Mbask, Standard Insurence, “Xalq Sığorta” şirkətləri belə bir xidmət göstərir. Beləliklə, bazar əsasən, 5-6 sığorta şirkət arasında bölüşdürüldüyünü deyə bilərik. Yaranmış monopoliya könüllü sığorta bazarını ilə bağlı daha detallı və şəffaflı məlumatlar almağa imkan vermir.\nƏldə etdiyimiz könüllü sığorta paketinə daxil olan xidmətləri ümumiləşdirməyə çalışdıq.\nambulator müayinə və dərman təminatı\nstasionar müayinə və müalicə\nvaksinasiya və vitaminizasiya\ntam tibbi müayinə (Chek-up)\nƏlbəttə, bu müayinə və müalicələrin sayı təklif olunan paketə uyğun dəyişir. Paket nə qədər bahalıdırsa, o qədər də böyük sayda tibbi xidmətdən istifadə etmək olur. Paketlərin qiyməti şirkətlərə görə 180 manatdan 1000 manata, hətta daha yuxarı (xüsusilə xaricdə müalicəni paketə saldırmaq istəyənlər) həddə qədər sığorta haqları dəyişir. Ödənilməsi nəzərdə tutulan sığorta limiti isə paketlər üzrə dəyişsə də, şirkətlərin maksimum limiti 50 min manatadəkdir.\nAşağıda göstərilənlər və ya onların bilavasitə nəticəsi olaraq meydana gələn xəstəlik, fəsadlaşma və digər hallarla əlaqədar Sığorta olunana göstərilən tibbi yardım və digər xidmətlərlə bağlı xərclər sığorta təminatına daxil edilmir:\nAlkoqolizm, narkomaniya, toksikomaniya, narkotik maddələrə, psixotrop preparatlara və s. asıllıq\nMüharibə (elan edilib-edilməməsindən aslı olmayaraq), hərbi əməliyyatlar, vətəndaş müharibəsi, xalq hərəkatləri, ixtişaşlar, üsyan və qiyamlar, tətillər nəticəsində yaranmış zədələnmələr\nTəbii fəlakətlər, o cümlədən zəlzələ, vulkan, sunami və s. bu kimi təbii xarakterli fəlakətlər\nSığorta olunanın cinayət törətməsi, özünə qəsdən bədən xəsarəti yetirməsi, intimara cəhd etməsi\nEkstremal idman növlərində alınan zədələr\nTəsdiq edilmiş bədxassəli şişlər, yenitörəmələr və qan xərçəngi\nZöhrəvi xəstəliklər, cinsi yolla yoluxan xəstəliklər\nQİÇS və ya İİV yaratdığı digər patoloji hallar\nPsixiki xəstəliklər və ya ağır əsəb pozuntuları, epilepsiya, onların ağırlaşmaları\nVərəm, sarkoidoz, mukovissidoz\nŞəkərli diabet, Piylənmə, Hepatitin qeyri A növləri\nXroniki böyrək çatışmamazlığı\nOrqan və toxumaların transplantasiyasi\nKosmetik və ya plastik müalicə və cərrahiyə\nEynəklər, kontakt linzaları, eşitmə cihazları, bütün növ protezler, ortopedik və digər yardımcı vasitələr\nTerrorizm və terror aktları zamanı xəsarət alanları və sair\nÜmumiyyətlə, sığorta olunanlarla söhbət zamanı paketə daxil olan xidmətləri belə tam ala bilmədiklərini deyirlər. Məsələn, bütün sığorta şirkətlərində müəyyən dərmanların da ödənişinin xidmətə daxil olduğu yazılır. Müsahibimiz Y.Dadaşova deyir ki, onun üçün indiyədək dərmanların əksəriyyətinin ödənişi həyata keçirilməyib: “Ola bilsin ki, hansısa dərmanların sığortaya daxil olduğu bildirilir, amma bunlar kağız üzərindədir. Ümumiyyətlə, sığorta şirkətlərinə bir göndərişi yazdırmaq zülmdür”.\nÖzəl klinikalar hansi şərtlər əsasında seçilir?\nQeyri-neft sektoru tərəfindən maraq nə dərəcədədir?\nXəstəliklər hansı əsaslarla seçilir?\nSığorta şirkətlərinin klinikalarda öz əməkdaşlarını yerləşdirməyə ehtiyac varmı?\nBu sualları sığorta şirkətlərinə ünvanladıq. Təəssüf ki, suallarımıza yalnız “Pasha Sığorta” qismən cavab verdi. Digər şirkətlər sorğulara cavab verməkdən imtina etdi.\n“Paşa Sığorta”dan bildirildi ki, klinikaların seçiminə xüsusi diqqət yetirirlər. Çalışırlar ki, müasir standartlara cavab verən tibb müəssisəsi olsun. “Seçimlə bağlı heç bir problemimiz yoxdur, əsas odur müştərilərimiz razı qalsın”,- deyə qeyd etdilər.\nSığorta şirkəti iddia edir, xəstəliklərin müalicə, müayinəsi və diaqnozuna qarşı elə də ciddi seçimlər yoxdur. Əsas xidməti isə iri şirkətlərlə həyata keçirirlər: “İri şirkətlər arasında neft və qeyri-neft sektoru bərabər paylanıb. Hər iki tərəfin marağı çoxdur”.\nO ki qaldi sığorta şirkətinin əməkdaşlarının klinikalarda yaratdığı bürokratiyalara, “Pasha Sığorta” tibb müəssisələrinə əməkdaşlarının yerləşdirmədiyini bildirirlər: “Həmin işçilər klinikanın özünün işçiləridir, şirkətin deyil. Onlar isə heç bir əngəl yarada bilməzlər, onlar sadəcə olaraq yardımçı olurlar ki, həkimə daha rahat getsinlər”.\nƏslində, xəstələrin klinikalarda “sığorta işçiləri” kimi tanıdıqları əməkdaşların yerləşdirilməsi qeyri-peşəkarlıqdan xəbər verir. Belə ki, beynəlxalq təcrübədə sığorta olunan şəxslərin klinikalara kartla yaxınlaşması kifayət edir. Azərbaycanda isə bir çox hallarda klinikalarda sığorta olunan xəstəliklərin adlarını klinikada bilmirlər. Ona görə də, tibb müəssisələrində xüsusi əməkdaşlar yerləşdiriblər ki, həmin müayinə və müalicənin sığortada olub-olmamasını telefonla zəng edib soruşurlar. Bu isə, əlavə bürokratiya yaradır. Əgər bu iş normal tənzimlənərsə, onların orda oturmasına da ehtiyac qalmaz.\nRegionlar tibbi sığortadan tamamilə kənarda qalıb\nTəəssüf ki, Azərbaycanda uzun illərdir ki, könüllü sığorta bazarının inkişafı zəif gedir və olduqca kiçik həcmə malikdir. Ölkə əhalisinin tibbi sığortaya əlçatanlığı olduqca aşağıdır. Fins.az-ın 2016-cı ilin yanvar-iyul ayları üzrə hesablanmış məlumatına əsasən, tibbi sığorta haqları 56 milyon 560 min 906 manat, ödənişləri isə 35 milyon manat təşkil edib. Respublikada hər nəfərə düşən sığorta haqları 5.8 manat düşür, ödənişlər isə 3.6 manat təşkil edir. Bu isə inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə olduqca kiçik bir rəqəmdir. Tibbi sığorta alanların sayı açıqlanmadığından, ölkə əhalisinin neçə faizinin əhatə olunduğunu demək də çətindir.\nEyni zamanda tibbi sığorta ölkənin heç də bütün bölgələrini əhatə etmir. Sığorta prosesinə, əsasən, Bakı şəhərində yerləşən klinikalar cəlb edilir. Regionlar arasında Gəncədən, Sumqayıtdan, Qusardan, Xaçmazdan, Naxçıvan şəhərindən bir neçə klinikanın adı göstərilir. Təbii ki, bazarın belə qeyri-bərabər paylanması respulika əhalisinin tam olaraq bu imkandan yararlanmasının qarşısın alır.\nBunun başlıca səbəblərindən biri bazarın, əsasən, neft sektorunda fəaliyyət göstərən şirkətlər tərəfindən əhatə olunmasıdır. Sığorta şirkətlərinin hesabatlarında məlumatların məhdudluğu bizi fərdi şəkildə tibbi sığorta edənlərlə korporativ sığortaçılar arasında statistikanı tapa bilməkdə çətinlik yaradır. Sığorta şirkətləri ilə isə, dediyimiz kimi, əlaqə yaradıb sorğularımıza cavab almaq kifayət qədər problemli oldu. Cəmi bu bazarda 5-6 şirkətin olduğunu nəzərə alsaq, o zaman onların rəsmi saytlarına əsasən deyə bilərik ki, fərdi paketlərdən daha çox korpotariv paketlərə üstünlük verirlər. Hətta “Paşa Sığorta”, ümumiyyətlə, fərdi tibbi sığorta xidməti həyata keçirmir.\niqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, bu istiqamətdə islahatların aparılması üçün öncə marağın az olmasının səbəblərini müəyyənləşdirmək lazımdır. V.Bayramov marağın az olmasının bir sıra səbəblərinə toxunur: “Ümumiyyətlə sığorta sisteminə marağın az olması bütövlükdə könüllü sığorta bazarına təsir göstərir. Könüllü sığorta inkişaf etmiş ölkələrdə daha asanlıqla tətbiq edilir.\nKönüllü tibbi sığortaya marağın az olmasının birinci səbəbi əhalinin ödəmə qabiliyyətinin aşağı olmasıdır.\nİkinci səbəb təklif olunan paketlərin qiymətlərinin baha olmasıdır. Təklif olunan paketləri orta aylıq əmək haqları ilə müqayisə etdikdə kifayət qədər baha olduğunu görərik. Bu isə vətəndaşların həmin paketlərə əlçatanlığı aşağı salır.\nDigər bir səbəb maarifləndirmə işinin aşağı olmasıdır. Əhalinin könüllü tibbi sığorta ilə bağlı məlumatlılığı aşağı səviyyədədir.\nƏn nəhayət, dövlət xəstəxanalarında sığortanın qəbul edilməsi problemi də təsir göstərir. Təəssüf ki, dövlət xəstəxanaları tibbi sığortanı qəbul etmir”.\nEkspert problemin aradan qaldırılması üçün bir sıra təkliflər irəli sürür. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda ilkin olaraq sığorta şirkətlərinə inamın artırılması ən vacib amillərdən biridir: “Bu sistemə inam olmadıqca, könüllü tibbi sığortaya da maraq olmayacaq. Burada sığorta şirkətlərinin özləri daha çox çalışmalıdırlar.\nİkincisi, tibbi sığorta paketlərini sosial təbəqələr arasında qruplaşdılırmalı və ona görə ödənişlər təyin edilməlidir. Məsələn, inkişaf etmiş ölkələrdə tələbələr və pensiyaçılar üçün xüsusi güzəştlər var. Yəni paketlər standart qiymətlər əsasında formalaşmamalıdır. Hər bir sosial qrup üzrə xüsusi güzəştlərin tətbiq edilməsinə ehtiyac var ki, daha çox sosial qrupları cəlb edə bilsinlər.\nEyni zamanda maarfiləndirmə işi ardıcıl qurulmalıdır. Hər bir ailə başa düşməlidir ki, könüllü tibbi sığorta olunarsa, xərcləri daha az ola bilər. Çünki bu gün bir ailənin səhiyyə ödənişləri daha çox olur. Belə situasiyada sığortası olmayan vətəndaş daha çox pul xərcləyir. Bu baxımdan sığorta sektorunun inkişafı, o cümlədən əhalinin sığorta mədəniyyətinin bərpa olunması və inkişaf etdirilməsi üçün ən mühüm şərtlərdən biri sığorta sahəsində əhalinin maarifləndirilməsidir. Bu məqsədlə sığorta şirkətləri vətəndaşlarla daimi və müntəzəm iş aparmalı, Rusiya sığorta şirkətlərinin təcrübəsindən istifadə olunmalıdır”\nVüqar Bayramovun təklifləri sırasında könüllü sığortanın payı çox olan sığorta şirkətlərinə dövlət tərəfindən güzəştlərin tətbiq edilməsi də yer alır: “Dövriyyəsində və portfelində könüllü sığortanın çox olduğu şirkətlərə vergi güzəştlərinin tətbiqi onlar tərəfindən könüllü sığortanın artırılmasına qarşı stimul yarada bilər. Bu, imkan verəcək ki, tibbi sığorta ödənişləri üzrə qiymətlər aşağı düşsün.\nBundan əlavə, sığorta şirkətləri ilə dövlət xəstəxanalar arasında münasibətlərə yenidən baxılmalıdır. Xəstəxanalarda nəzarətin gücləndirilməsinə ehtiyac var ki, vətəndaş tibbi sığortadan rahat istifadə edə bilsin. Xüsusilə, dövlət xəstəxanalarındakı vəziyyət bu imkanları məhdudlaşdırır. Qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsinə ehtiyac var. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycanda 2008-ci il 1 fevral Səhiyyə Nazirliyinin əmri ilə səhiyyə xidmətləri pulsuzdur, o zaman könüllü tibbi sığortaya marağın azalma səbəblərindən biri aydındır. Amma reallıqda ölkədə tibbi xidmətlər pulsuz deyil. Ona görə də, daha təkmil qanunvericiliyin tətbiq edilməsinə ehtiyac var. Ölkədə tibbi sığortanın inkişafı səhiyyə sistemində ciddi islahatlarla müşayiət edilməlidir. Yəni səhiyyə sistemində iş prinsipi və maliyyələşdirmə mexanizmi dəyişdirilməlidir. Bu halda büdcə maliyyələşdirməsindən tibbi sığorta sisteminə tam keçid etmək olar. Xarici ölkələrin təcrübəsi ilə tanışlıq onu deməyə əsas verir ki, səhiyyənin maliyyələşmə mexanizmini bazar iqtisadiyyatının prinsipləri ilə uyğunlaşdırmağın əsas yolu məhz tibbi sığorta institutunun formalaşmasıdır.\nBəzi şirkətlər işçilərinə özlərinin əməkhaqqı fondundan sığorta ödənişləri təklif edirlər. Xüsusilə iri neft şirkətlərində bunu öz üzərilərinə götürür.\nBu ödənişləri şirkətlər işçi arasında bölüşdürülən kompaniyalar da var. Kiçik şirkətlərdə bu, işçilərin əməkhaqları hesabına həyata keçirilir.\nV.Bayramova görə, tibbi sığortanın daha çox neft şirkətləri arasında həyata keçirilməsi birbaşa maliyyə imkanları ilə bağlıdır: “Bu sektorda maliyyə imkanları və işçilərin sayı çox olduğuna görə güzəştli paketlər ala bilirlər. Qeyri-neft şirkətlərinin ödəmə qabiliyyəti az olduğu üçün paket olaraq güzəştli paket ala bilmirlər”.\nMilli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin üzvü, millət vəkili Musa Quliyev isə düşünür ki, dövlət səhiyyə müəssisələrində xidmətin pulsuz olması, orada tibbi sığorta sisteminin tətbiqinə mane olmur: “İcbari tibbi sığorta tətbiq olunandan sonra xəstəliklər bölünəcək. Müəyyən qisim xəstəliklər var ki, onlar dövlət büdcəsi hesabına xüsusi proqramlar şəkilində həyata keçiriləcək. Amma elə xəstəliklər var ki, icbari tibbi sığortaya cəlb olunacaq. Hesab edirəm ki, özəl səhiyyə klinikalarda qiymətlərin baha olmasını, dövlətlərdə isə sıxlığın olmasını nəzərə olaraq, simvolik ödənişlərin tətbiq edilməsi aparılmalıdır. Yəni özəl tibb müəssisələrində qiymətlər baha olduğuna görə gedə bilməyənlər, dövlət xəstəxanalarında isə növbə gözləmək istəməyənlər müəyyən ödəniş etməklə tibbi xidmət ala bilər. Bu, icbari tibbi sığortaya keçidi asanlaşdıracaq, əhalini psixoloji cəhətdən hazırlayacaq. Çünki icbari tibbi sığorta işəgötürənlə işçinin ödənişləri hesabına formalaşır. Bu gün dövlət müəssisələrində pulsuz xidmət alan vətəndaşlardan sabah icbari tibbi sığorta zamanı ödəniş tələb olunarkən, psixoloji gərginlik yaradacaq.\nDigər tərəfdən, özəl klinikalarda tibbi xidmətlərin baha olması və öz aralarında rəqabətin getməsi vətəndaşlar arasında gərginlik yaradır. Amma dövlət sektorunda təcili təxirəsalınmaz yardım, baha başa gələn əməliyyatlar pulsuz qalaraq, digər laborator müayinələr, müəyyən kateqoriya həkimlərin növbədənkənar qəbulu və sair xidmərlərə aşağı tariflər qoymaqla özəl sektordakı qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Eyni zamanda vətəndaşların dövlət səhiyyə müəssisələrində daha keyfiyyətli xidmət almasına, habelə icbari tibbi sığortaya keçid zamanı psixoloji gərginliyin aradan qalxmasına kömək edə bilər. Amma bunu heç də bütün dövlət klinikalarına şamil etmək lazım deyil, yalnız daha çox müraciət olunan xəstəxanalar yetərlidir”.\nDeputat əlavə edir ki, könüllü tibbi sığortada isə icbaridən fərqli olaraq, daha bahalı əməliyyatlar, preparatlar, müayinələr yer ala bilər: “İcbari tibbi sığota alan şəxslər eyni zamanda könüllü tibbi sığorta paketini ləğv eləmək hüququ var”.\n“Tibbi sığorta sektorunda hələ ki işlər görülməyib. Könüllü tibbi sığortanın isə kontengenti olduqca azdır. İcbari tibbi sığorta reallaşandan sonra bütün respublikanı əhatə edəcək. Artıq pilot rayonlar seçilib, orada işlər təhlil ediləcək, əyər-əskiklərə baxılacaq. Bundan sonra lazım olsa qanunlarda da müəyyən dəyişiklik edilə bilər” -deyə M.Quliyev qeyd edir.\nXarici təcrübədən örnəklər\nÇexiyada yaşayan azərbaycanlı Zamiq Məmmədli bu ölkədə çox rahat tibbi sığorta xidmətindən istifadə edə bilir: “Burada icbari tibbi sığorta vətəndaşlara və Çexiyada daimi oturum izni olan hər kəsə aiddir. Tibbi sığorta həm fərdi, həm də korporativ müştərilərə şamil edilir. Çexiyada, həmçinin Əmək İdarəsi tərəfindən də vətəndaşlar tibbi sığorta ala bilirlər”.\nBu ölkədə tibbi sığorta paketinə bütün növ xəstəliklər daxildir.\n“Tibbi sığorta bütün xəstəliklərə aiddir, psixi narahatlıqdan tutmuş, sanatoriyaya və reabilitasiyaya qədər.\nYalnız dişlə bağlı xidmətlər tam ödənmir. Dişin çıxarılması, iynələr vurulması və plombun qoyulması sığorta şirkəti tərəfindən həyata keçirilir. Dişlə bağlı digər əməliyyatlar isə əlavə ödənməlidir. Plastik cərrahiyə ilə də bağlı müəyyən limitlər var. Sığorta şirkətləri yalnız qəzalar və yanıqlar olduğu halda ödəniş həyata keçirir. Amma gözəllik üçün nəzərdə tutulan plastik əməliyyatlar tibbi sığota xidmətlərinə aid deyil”- deyə Zamiq Məmmədli qeyd edir.\nOnun sözlərinə görə, Çexiyada bütün tibb mərkəzlərində, xəstəxanalarda qəbul şöbəsi var: “İstər özəl, istər dövlətin olsun. Ora gedib tibbi sığorta kartını və şəxsiyyət vəsiqəsini təqdim edirsən, müayinə və müalicə pulsuzdur. İstər adi dəri allergiyası olsun, istər xərçəng xəstəliyi və ya yolxucu xəstəlikləri olsun- bütün xərci sığorta ödəyir. Vətəndaş tibbi qurumla sığorta arasında olan hesablaşmanı yalnız hesabat tələb etsə, görə bilər.\nGecə, həftəsonu və qeyri-iş günlərində əhali 90 kron (təxminən 3-4 avro) ödəniş edir. Hətta rəsmi işsizlər bu 90 kronluq rüsumdan da azaddırlar.\nƏhalini narazı salan tərəflər bəzən kiçik qəsəbələrdə həkim və tibb bacısı çatışmazlığıdır. Çexiya Avropa Birliyinə üzvlüyünə keçəndən sonra çox sayda həkim və tibb bacısı qonşu Avstriya və Almaniyaya getdi”.\nÜmumiyyətlə, bir sıra qərb ölkələrinin, xüsusilə Almaniyanın təcrübəsinə əsaslanaraq deyə bilərik ki, burada xəstəliklərin böyük qismi paketə daxildir. Hətta dövlətin maliyyələşdirdiyi sosial xarakterli xəstəliklər də (vərəm, psixoloji, damar və s. bu xarakterli xəstəliklər) tibbi sığorta xidmətlərinə daxil edilir.\nQeyd edək ki, Almaniyada 2009-cu ildən icbari tibbi sığorta tətbiq edilir. Eyni zamanda Səhiyyə Nazirliyi tibbi xərclərin toplandığı fond yaradıb. Bu fond sığorta ödənişləri və vergilər hesabına maliyyələşir. Fondun vəsaitlərindən sığorta şirkətləri hər sığortalanan şəxsə görə müəyyən məbləğ alır. Hər xroniki xəstə və əlilə görə isə əlavə vəsait ödənilir. Əgər xəstənin müalicə xərcləri fondun ayırdığı məbləğdən bir neçə dəfə çox olsa, o zaman sığorta şirkəti müştəridən əlavə ödəniş tələb edə bilər. Ancaq bu ödəniş sığortalanan şəxsin illik gəlirinin bir faizindən artıq ola bilməz.\nQeyd edək ki, Avropa ölkələrinin hamısında icbari tibbi sığorta ilə yanaşı bir sıra könüllü tibbi sığorta növləri də mövcuddur. Bu isə, bazarda rəqabətin yaranmasına, onun inkişafına, xidmətin keyfiyyətinin artmasına təkan verir.\nTəəssüf ki, Azərbaycanda icbari tibbi ilə bağlı dövlət proqramı dalana dirənib. Baxmayaraq ki, hələ 1999-cu ildə “Tibbi sığorta haqqında” qanun, daha sonra bu qanunun tətbiqi barədə 30 dekabr 1999-cu il tarixli prezident fərmanı olub. Daha sonra 2007-ci ilə İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması barədə prezidentin sərəncamı mövcuddur.\nBundan başqa, “2008-2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında səhiyyənin maliyyələşdirilməsi sisteminin islahatı və icbari tibbi sığortanın tətbiqi Konsepsiyasının həyata keçirilməsi üzrə Tədbirlər Planı” hazırlanaraq Nazirlər Kabinetinin 11 avqust 2008-ci il tarixli 179 saylı qərarı ilə təsdiq olunub. Tədbirlər Planına görə, səhiyyənin mövcud maliyyələşdirilmə sistemində olan problemlər müəyyən edilməli; Tibbi xidmət təchizatçılarının seçilməsinə olan tələb və meyarlar, eləcə də tariflərin müəyyənləşdirilməli, icbari tibbi sığorta subyektlərinin hüquqlarının tənzimlənməsi məsələlərini əhatə edən, baza zərfinə daxil olan xidmətlərin alınmasını tənzimləyən qaydalar hazırlanmalı; Könüllü tibbi sığortanın gələcək inkişafını və təkmilləşdirilməsini təmin edən normativ sənədlər hazırlanmalı; Baza zərfinə daxil olmayan xidmətlərin əhali tərəfindən könüllü tibbi sığorta vasitəsilə əldə edilməsi imkanının yaradılması məqsədi ilə sığortaçılarla müvafiq işlər aparılmalı; Növbəti il üçün baza zərfinə daxil olan xidmətlər üzrə təkliflər hazırlanmalı; Əhalinin səhiyyə sistemində aparılan islahatlar və baza zərfinə daxil olan xidmətlər haqqında maarifləndirilməsi və sair işlər aparılmalıdır.\nHəmin sənəddə icbari tibbi sığortanın tətbiqi Konsepsiyasının həyata keçirilməsi üçün görülməli olan işlərin bölgüsü və icraçı qurumların adları konkret şəkildə göstərilir.\nTəəssüf ki, uzun illər tibbi sığortanın tətbiqi yubadılıb. 2009-cu ildən hər il dövlət büdcəsindən tibbi sığorta islahatlarına 30 milyon manat vəsait ayrılır. İl sonunda isə yenidən büdcəyə qaytarılır. Hazırda icbari tibbi sığortanın şərtləri hazırlanır. Məsələn, şərtlərdən biri hansı xəstəliklər üzrə ödənişlərin aparılacağıdır. Nazirlər Kabineti yanında İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin direktoru Zaur Əliyevin mətbuata verdiyi açıqlamada icbari tibbi sığorta paketinə daxil olan xəstəliklərin siyahısı ilə bağlı baza zərfinın hazırlanaraq Nazirlər Kabinetinə təqdim edildiyini bildirib. Baza zərfinə 1800-dən çox müayinə, müalicə, diaqnostik prosedur, cərrahiyə əməliyyatı və digər tibbi xidmətlər nəzərdə tutulub.\nHələ ki, icbari tibbi sığortanın tətbiqi üçün pilot rayonların müəyyənləşməsi, şərtləri müzakirə olunur.\nÖlkənin tibbi sığorta vəziyyətini araşdırarkən, aşağıdakı mövcud problemlərin olduğu aşkar edilir:\nTəbii olaraq, müqavilələr sığorta şirkətlər və kompaniyalar arasında daha çox bağlanır. Bu zaman tibb müəssisələrində sığorta olunan hər iki tərəfin “maraqları”ının bürokratiyası ilə üzləşir. Bu baxımdan sığorta şirkətləri fərdi deyil, korporativ sığorta xidmətlərinə maraq göstərirlər.\nKönüllü sığorta paketləri bütün xəstəlikləri əhatə etmir. Halbuki, təklif olunan haqqlar kifayət qədər yüksək sayıla bilər. Paketdə nəzərdə tutlan xəstəliklərlə bağlı xidmətlərdə isə bəzi zamanlarda əngəllər yaradılır.\nKönüllü tibbi sığorta bazarında qiymətlərin ucuzlaşması, xidmətlərin isə keyfiyyətinin artması, daha böyük sosial təbəqənin tibbi sığorta ilə əhatə olunması üçün icbari tibbi sığortanın tətbiqi vacibdir. Təəssüf ki, bu məsələ hökumət tərəfindən qeyri-müəyyən səbəblərdən həyata keçirilməsi uzadılır.\nRegioanların əhatə dairəsi olduqca məhduddur. Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Naxçıvan şəhəri, Xaçmaz, Qusardan başqa digər bölgələrdə əhatə olunması yox dərəcəsindədir. Bunun da başlıca səbəbi regionlarda özəl klinikaların fəaliyyətinin zəif olması və ya heç olmamasıdır. Digər tərəfdən regioanlarda iri sahibkarlıq fəaliyyətinin olmaması sığorta şirkətlərini bu istiqamətdə marağını azaldır. Dediyimiz kimi, ölkəmizdə əsasən, korporativ şəkildə tibbi sığorta geniş yayılıb. Regionlarda isə işçilərini sığortaya cəlb edəcək elə iri kompaniyalar yox dərəcəsindədir. Fərdi şəkildə insanların müraciəti isə olduqca zəifdir. Bunun başlıca səbəblərindən biri əhalinin sosial-yaşayış səviyyəsinin aşağı olması, ikincisi, sığorta şirkətlərinə inamın az olmasıdır.\nBundan əlavə, dövlət müəssisələrində qanunla səhiyyə xidməti pulsuz olduğuna görə, sığorta xidmətlərinə düşə bilmir. Nəticədə bölgələrdə xeyli vətəndaş bu xidmətdən yararlana bilmir. Bu baxımdan, ekspertlər “Əhalinin Sağlamlığının qorunması haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda tibbi sığorta ilə bağlı hissəyə yenidən baxılmasını tövsiyyə edirlər.\nAzərbaycan Respublikasında könüllü tibbi sığorta sisteminin yüksək inkişafını müşahidə etmək üçün mütləq sahibkarlarda korporativ idarəetmə mədəniyyətinin güclənməsi kimi keyfiyyət parametri gözlənilməlidir. Dövlətin, o cümlədən özəl sektorun maliyyə sistemində şəffaflığın zəif olması tibbi sığorta sisteminin də inkişafına da təsir göstərir. Dövlət bu məsələdə nəzarəti daha da gücləndirməli, maliyyə şəffaflığını təmin etməlidir.\nTibbi sığorta paketlərini sosial təbəqələr arasında qruplaşdılırması aparılmır. Xarici ölkələrdə tibbi sığortaya düşən pensiyaçılar üçün bütün tibbi xidmətlər pulsuz olduğu halda, Azərbaycanda 10 faiz ödəniş tələb olunur və sair.\nSığorta şirkətlərinin rəsmi saytları\nMüəllif: Ekspert Vüsalə Rüstəmova


Vüsal Qasımlı: “Ermənistanın hərbi itkiləri 1,2 milyard dollardan artıqdır” – ILK XƏBƏR\nVüsal Qasımlı: “Ermənistanın hərbi itkiləri 1,2 milyard dollardan artıqdır”\nKateqoriya: Dünya, Manşet\n“Azərbaycan Ordusunun əks-həmləsi Ermənistan üçün ağır başa gəlib. İlk 4 gün ərzində düşmənə endirilən zərbələr nəticəsində Ermənistanın təxmini 1,2 milyard ABŞ dollarından çox qiyməti olan hərbi texnika və sursatı məhv edilib”.\n“Report” İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinə (İİTKM) istinadən xəbər verir ki, bunu qurumun icraçı direktoru Vüsal Qasımlı bildirib.\nOnun sözlərinə görə, ən əsası məhv edilən hərbi infrastrukturdur ki, bunun da bərpasına onilliklər lazım olur:\n“Ermənistanın hərbi itkilərinin maliyyə tutumu onun dövlət büdcəsində hərbi istiqamətə nəzərdə tutulmuş xərclərinin həcmini iki dəfə üstələyir. Eyni zamanda ilk 4 gündə məhv edilən təkcə hərbi texnika və sursatın dəyəri Ermənistanın strateji valyuta ehtiyatlarının yarısına və dövlət büdcəsinin üçdə birinə bərabərdir.”\nV.Qasımlı həmçinin bildirib ki, artıq Ermənistan milli valyuta – dramın devalvasiyası və ərzaq qıtlığı kimi təhdidlərlə üzbəüzdür:\n“Azərbaycan Ordusunun uğurlu əks-həmləsi Ermənistanın onsuz da yüksək olan risk dərəcəsini bir qədər də artırır və ölkədən valyuta axınını sürətləndirir. İndi bu ölkəyə sərmayə qoymaq və borc vermək daha da təhlükəli olmuşdur. Proseslərin belə davamı Ermənistanda yoxsulların sayının da kəskin artmasına səbəb olacaqdır. Beləliklə, düşmən ölkəni əvvəlcə iqtisadi, sonradan isə həm də sosial və siyasi böhran gözləyir.”\nHazırda İİKTM-da Ermənistan iqtisadiyyatının düşdüyü mövcud vəziyyət təhlil edilərək hesabat hazırlanır.\nMoskva İrəvanın son ümidini basdırır – Kremldən Bakıya tam “kart-blanş”\nMoskva İrəvanın son ümidini basdırır - Kremldən Bakıya tam “kart-blanş”\nHikmət Hacıyev: Serj Sarkisyan hərbi cinayətkar və uşaq qatilidir\nArtsrun Ovannisyan Azərbaycanın gücünü fövqəldövlətlərlə müqayisə etdi\nOxucunun piri, ziyarətgahı kitabxanalar…\nBəşəriyyətin zaman-zaman əldə etdiyi uğurlu elmi-texniki nailiyyətlər sırasında informsiya texnologiyaları ilkin yeri tutur. İnformasiya əsrinə qədər də insanlar texniki kəşflər...


Dünən Tarix Muzeyinin açılışı oldu\nBurada Hacı Zeynalabdin Tağıyevin xatirə muzeyi yaradılıb\nÜç ildir ki, təmir olunan Tarix Muzeyinin dünən açılışı olub. Tədbirdə çıxış edən muzeyin direktoru Nailə Xanvəliyeva binanın təmirdən əvvəl guya qəza vəziyyətində olduğunu bildirib. Müasir avadanlıqlarla təchiz edilən muzey qapısını qonaqların üzünə açıb. Qeyd edək ki, təmirdən sonra muzeyin içərisində xeyli dəyişikliklər edilib. Belə ki, hər bir tarixi eksponatların yanındakı paneldə üç dildə həmin dövrə aid tarixi məlumatlar yerləşdirilib.\nDirektor təmirdən sonra muzeyə yeni tarixi materiaiların verildiyini bildirib. Zallarda qoyulan monitorlarda hər dövrün özünə uyğun olaraq qısa filmlər nümayiş etdirilir.\nEyni zamanda muzeydə yeni eksponatların sayı artırılıb. Belə ki, Nazirlər Kabinetinin və ölkə prezidentinin ehtiyat fondunun ayırdığı vəsait hesabına yeni əşyalar alınıb.\nÇoxlarına məlumdur ki, vaxtilə muzeyin direktoru erməni olub. 1929-cu ildə erməni mənşəli Manukyan Azərbaycan Tarix Muzeyinə rəhbərlik edib. Onun rəhbərliyi zamanı cümhuriyyət dövrünə aid bir çox qiymətli materiallar və əşyalar Moskvada yeni yaradılan İnqilab Muzeyinə göndərilib. Tarix Muzeyinin indiki direktoru N.Vəlixanovanın sözlərinə görə eksponatların geri qaytarılması ilə bağlı dəfələrlə Moskvaya müraciət edilsə də, onlara əşyaların muzeydə olmadığı bildirilib.\nYeri gəlmişkən qeyd edək ki, muzeydəki dəyərli eksponatları daha da zənginləşdirən Məmmədəmin Rəsulzadənin öz əli ilə hazırladığı bayraq da var. Bayrağı "Müsavat" partiyası muzeyə hədiyyə edib,\nölkə başçısının tapşırığı ilə binada yaradılan və 8 otaqdan ibarət olan Hacı Zeynalabdin Tağıyevin xatirə muzeyi isə ikinci mərtəbədə yerləşdirilib. Otaqlarda unudulmaz xeyriyyəçimizə məxsus orijinal əşyalar var. Bəzi əşyalar isə fotolara əsasən bərpa edilib.\nQeyd edək ki, Azərbaycan Tarix Muzeyinin yerləşdiyi binanı vaxtilə rəhmətlik Hacı Zeynalabdin Tağıyev inşa etdirib.\nGündəlik Bakı.- 2008.- 8 may.- S. 14.


NGC 1028 — Vikipediya\nKoordinat: 2s 39d 37,1sn; +10º 50' 2″\nNGC 1028, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli qalaktikadır. Alman astronomu Albert Mart tərəfindən 1864-cü ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.\nPGC 10068 • MCG 2-7-23 • CGCG 439-25\n2s 39d 37.1san\n77,27 ± 0,2 Mpk, 77,27 Mpk\nWikiSky-da NGC 1028: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_1028&oldid=6117854"\nLast edited on 29 avqust 2021, at 16:59


Bank Sektorunda Vəziyyət Necədir? : Center for Economic and Social Development (CESD)\nBank sektorunda aparılan son araşdırmalar onların maliyyə ehtiyatlarını cəmləşdirməkdə müəyyən çətinliklər yaşadığını üzə çıxarır. Bunun əsas səbəblərindən biri isə sözügedən sektorun Avropada və ABŞ-da yaşanan iqtisadi böhran səbəbindən aşağı faizlə kredit cəlbində çətinliklərlə üzləşməsidir.\nMəlumdur ki, Qərb ölkələrində yaşanan iqtisadi böhran fonunda burada banklardan əmanətlərin kütləvi şəkildə geri çəkilməsi prosesi gedir. Bu isə indi bir çox Avropa banklarının ciddi maliyyə problemi ilə üzləşməsinə səbəb olub. Belə vəziyyət bütövlükdə dünya iqtisadiyyatına təsir göstərir. Məsələn, dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda banklar artıq Avropadan aşağı faizlə istədiyi həcmdə kreditlər cəlb edə bilmir.\nÖlkə daxilində isə əhali hələ də banklara çox etibar etmir. Elə bu səbəbdən insanların banklara yatırdığı əmanətin həcmi əhalinin bu sahədə potensialına uyğun sayılmır. İqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov banklara inamın aşağı düşməsinin xüsusilə 1990-cı ilin ortalarında kommersiya banklarının müflis olması və əhalinin əksəriyyərtinin əmanətlərinin o banklarda batması ilə əlaqədar olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, məhz bundan sonra əhali öz vəsaitlərini banklarda deyil öz evində saxlamağa üstünlük verib: “Hər hansı bir bankın müflis olması digər banklara qarşı olan inamın da azalmasına səbəb olur. Banklara etibarlılığın artırılması ilə bağlı Mərkəzi Bank və Əmanətlərin Sığortalanması Agentliyi müəyyən addımlar atıb. Belə ki, 30 min manata qədər olan əmanətlər banklarda sığortalanır və bu da o deməkdir ki, bank müflis olduğu zaman da vətəndaşın əmanət kimi qoyduğu 30 min manatı geri qaytara biləcək. Mərkəzi və Şərqi Asiya ölkələrində bu məbləğ 100 min avroya qədər arta bilir. Yəni bu banklar müflisləşdiyi zaman vətandaşın kommersiya bankına qoyduğu 100 min avronu geri qaytarmaq gücündədir. Bizdə də bu məbləğin artırılmasına ehtiyac var. Bu məbləğ artarsa insanların da banka olan etibarı artar”.\nDüzdür, son vaxtlar əhalidə banklara müəyyən etibar yaranmışdı, lakin “Royal bank” ətrafında yaranmış problem inamsızlığı təzələdi. Hazırda “Royal bank”la bağlı yaşanan problem digər banklara inamsızlığı artırır. Artıq əhali bu tip hadisələrdən sonra kiçik banklardan əmanətlərini geri çəkməyə meyllənir. Bu da banklarda maliyyənin azalmasına səbəb olur. Digər tərəfdən, hələ xeyli müddət əvvəl Mərkəzi Bank açıqlama verib ki, ölkədə 4 bank bağlanma təhlükəsi ilə üzləşib. Lakin həmin bankların adları çəkilmir. Belə olan halda vətəndaşlar banklarla bağlı nigarançılıq keçirir. Baş verənlərin hamısı, mütəxəssislərə görə, ən azından ilin sonuna qədər əmanətlərin qoyuluşunun ciddi şəkildə azalmasına gətirib çıxaracaq.\nEkspertlər onu da qeyd edir ki, vətəndaşlar yalnız inamla bağlı deyil, başqa səbəblərlə də bağlı öz əmanətlərini banklara həvalə etmir. Belə ki, əhalinin müəyyən qisminin banklarla işləmək təcrübəsi yoxdur və buna görə də əmanətlərini banka qoymağa risq etmir. Həmçinin, vəsait evdə saxlandıqda vətəndaş bundan istədiyi vaxt istifadə edə bilir. Lakin vəsaiti banka qoymaq və istənilən zaman onu götürmək müəyyən zaman tələb edir. Başqa bir səbəb isə odur ki, banka qoyulan pul vaxtından əvvəl götürülsə bu zaman vətəndaş müəyyən cərimələr ödəyir.\nİqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov isə bildirir ki, bütün hallarda əmanətlərin banklarda saxlanması daha məqsədəuyğundur: “Banklar qoyulan əmanətlərin həcminə uyğun olaraq illik orta hesabla 8-10% arası dividend ödəyir. Bundan başqa, pul evdən oğurlanarsa onun bərpa olunması çətin prosesdir. Lakin 30 min manat həcmində banklara qoyulan əmanətlər itərsə onlar bank tərəfindən sığortalandığı üçün geri qaytarılır”.\nEkspert deyib ki, indiki halda bütün insanların bank sektoruna inandığını demək doğru olmaz. Azərbaycanda əhalinin bank sisteminə inamının artmasında müəyyən irəliləyişlər müşahidə edilir. Mərkəzi bankın rəqəmlərinə diqqət yetirsək, əmanətlərin banklara qoyulmasında hər il ötən ildəkinə nisbətən 15% -ə yaxın artım var. Hər halda, bu gün ölkəmizdə bir çox sahələrdə inkişaf olduğu kimi, bank sistemində də inkişaf var. Lakin bu, istənilən səviyyədə deyil.


Padşah+məscidi üçün axtarış neticesi\nAxtarış Neticesi : Padşah+məscidi\nPadşah məscidi (urdu. بادشاہی مسجد) - Pakistanın Pəncab bölgəsinin Lahor şəhərində yerləşən tarixi məscid. Məscid 1671-ci ildə Sultan Övrəngzebin maliyyələşdirməsi ilə inşa olunmağa başlayıb, 1673-cü ildə inşaat başa çatdırılmışdır. Məscid dünyada böyüklüyünə görə beşinci, Pakistan və Cənubi Asiyada\nBir padşah məscid tikdirir.Məscidin üzərinə lövhə vurdurur və lövhədə bu məscidi özü tərəfindən tikdirdiyini yazdırır. Məscid hazır olarkən, padşah cümə günü məscidin açılışını etmək qərarına gəlir. Lakin gecə ilə padaşahın qardaşı gəlib gözəltçilərə tapşırıq verir ki, o lövhəni çıxarıb yerinə özünü\nOsmanın ra xilafətində baş verən mühüm hadisələr\nOsmanın (r.a) xilafət dövrü fəthlərlə zəngin idi. Bu vəziyyət on il davam etdi. Həmin illər ən gözəl illərdən sayılırdı. Bu vaxt ərzində İslam dövlətinin sərhədləri çox genişlənmişdi. Həmin dövrdə Müaviyə (r.a) Kipr adalarını fəth etmişdi. Ömər (r.a) dəniz yolu ilə fəthləri qadağan etmişdi, lakin Os\n"Təbrizə yetişdikdən sonra bir karvansaraya düşdük. Küçələrdə bərk çaxnaşma vardı. Məlum oldu ki, Uzun Həsənin oğlu Məhəmmə\nYerleşdirdi: Feriska (13.01.2015 / 15:10)


Sabit kürə valfının struktur xüsusiyyətləri və tətbiqi - Xəbərlər - Zhejiang Yongyuan Valve Co Ltd\nSabit kürə valfının struktur xüsusiyyətləri və tətbiqi\nSabit kürə valfi, yuxarı və aşağı gövdəli sabit makaranı (mil dəstəyi) və hərəkətli mühür oturacaq dizaynını qəbul edir. İş yerləri daha sabitdir. Avtomatik kompensasiya funksiyası ilə, böyük bir kəsmə qüvvəsi və özünü təmizləmə funksiyası olan boşluq fırlanmadan iki tərəfli sızdırmazlıq klapan oturacağı. Kiçik bərk hissəciklər və viskoz mühitləri olan imperiya lifi və süspansiyon üçün xüsusilə uyğundur. Stasionar kürə valf məhsulları kağız istehsalı, neft -kimya, kimya, metallurgiya, elektrik enerjisi, ətraf mühitin mühafizəsi, neft, yüngül sənaye və digər sənaye şöbələrində avtomatlaşdırma idarəetmə sistemində geniş istifadə edilə bilər.\nSabit kürə valfının struktur xüsusiyyətləri:\n1. Tıxanma və ifrazat:\nSabit kürə valfi, vana tam açıq və ya tam bağlı vəziyyətdə olsun, vana oturacağının yuxarı və aşağı tərəfi mayenin qarşısını alsın, gövdə boşluğunda qalıq material boşaldılır. boşaltma valfi.\nVana bağlı vəziyyətdə olarkən, yuxarı və aşağı tərəflərdəki oturacaqlar axını maneə törədir. Məhsulun boşluğunun gövdəsindəki sabit kürə klapanı sərtliklə boşaldıla bilər, boşaltma cihazı aşağıdakı funksiyalara malikdir:\n(1) Vana oturacağının sızmasının zədələndiyini yoxlaya bilər;\nSabit kürə valfında orta dəyişdirmə çirkliliyini azaltmaq;\nâ ‘¢ İş təzyiqi altında, vana tam açıldıqda və ya tam bağlandıqda, kök doldurma qutusu dəyişdirilə bilər.\n2. Avtomatik təzyiq boşaltma:\nVana gövdəsinin boşluğundakı mühitin temperaturu artdıqda və təzyiqin anormal artmasına səbəb olduqda, təhlükəsizlik klapanını keçməyə ehtiyac yoxdur, ancaq təzyiqi avtomatik olaraq azaltmaq üçün valf oturacağının funksiyasından asılıdır. maye mühitin daşınması zamanı valfın təhlükəsizliyi.\nKüresel vana kamerasındakı durğun mühitin temperaturunun yüksəlməsi səbəbindən anormal təzyiq artdıqda, valf yuvası top avtomatik təzyiq boşaltma sistemindən (Şəkil 9) və ya valf gövdəsinə quraşdırılmış təhlükəsizlik valfından (Şəkil 10) çıxarılır. sistemin təhlükəsizliyini təmin etmək.\n3. Tamamilə möhürlənmişdir:\nSabit kürə valfının bənzərsiz bir sızdırmazlıq yolu var, beləliklə maye tamamilə bloklanır.\n4. Yanğın quruluşu:\nTeflon sahə bazasının yumşalması və yanması nəticəsində baş verən yanğın və ya anormal temperatur halında. Yanğın genişlənməsinin qarşısını almaq üçün stasionar kürə valfi etibarlı işləyir, göz oturacağı dəstəyi topla təmasda ola bilər (Şəkil 11: ani sızdırmazlıq). APL 607 ilə uyğunluq.\n5. Mühərrikin təcili yağdan xilas edilməsi\nOrtada və ya yanğında xarici maddələr səbəbindən oturacaq möhürünün gözlənilməz bir şəkildə arızalanması səbəbiylə, yağ valfi, sızıntını azaltmaq üçün mühürleme yağını oturacaq möhürləmə sahəsinə asanlıqla və tez vurmaq üçün yağ tabancası ilə sürətli bir əlaqə təmin edir.\n6. Etibarlı kök sızdırmazlığı və aşağı işləmə torku\nStandart sızdırmazlıq halqasına əlavə olaraq, qablaşdırma bezi "O" tipli bir mühürleme halqası ilə təmin edilir, kök sızdırmazlığının etibarlılığını təmin etmək üçün ikiqat sızdırmazlıq; Əlavə qrafit qablaşdırma və möhürləyici yağ enjeksiyonu yanğından sonra kök sızmasını minimuma endirir. Kök sürüşmə yataqları və itmə yataqları valfın işini asanlaşdırır.\nKüresel vana əməliyyatının sabit olması\n1. Əməliyyatdan əvvəl boru kəmərinin və sabit kürə valfının yuyulduğundan əmin olun.\nVana sapının fırlanmasını idarə etmək üçün aktuatorun giriş siqnalının ölçüsünə görə 2 vana əməliyyatı: irəli fırlanma 1/4 (900), vana söndürülür. Valfi açmaq üçün 1/4 döndərin (900).\n3. Aktuatorun oxunu göstərən istiqamət boru kəmərinə paralel olduqda, vana açıq vəziyyətdədir; Göstərici ox xəttə dik olduqda valf bağlanır.\nSabit kürə valfının üstünlükləri:\n1. Təcili yağ xilasetmə işini möhürləyin: Sabit bilyalı vana və ya yanğın mühitində xarici cisimlərin səbəb olduğu oturacaq möhürünün gözlənilməz uğursuzluğu səbəbindən, yağ valfi yağ tabancası ilə sürətli bir əlaqə təmin edir və idxal nasosu asanlıqla və sızıntını aradan qaldırmaq üçün sızdırmazlıq yağını valf oturacağının sızdırmaz hissəsinə tez bir zamanda vurun.\n2, etibarlı kök sızdırmazlığı və aşağı işləmə torku: sabit bilyalı klapan standart bir sızdırmazlıq halqası ilə yanaşı, gövdə sızdırmazlığının etibarlılığını təmin etmək üçün O-ring, ikiqat sızdırmazlıq ilə təchiz edilmişdir; Əlavə qrafit qablaşdırma və möhürləyici yağ enjeksiyonu yanğından sonra kök sızmasını minimuma endirir. Kök sürüşmə yataqları və itmə yataqları valfın işini asanlaşdırır.\n3, tam diametr və ya azaldılmış diametr: sabit kürə valfi tam diametrli və ya azaldılmış diametrli quruluşa olan ehtiyaca görə seçilə bilər. Kürə valfının axın diametri boru kəmərinin daxili diametrinə uyğundur, bu da boru kəmərini təmizləmək asandır.\n4, vana gövdəsi uzadıla bilər: quraşdırma və ya işləmə ehtiyaclarına görə, valf gövdəsi uzadıla bilər. Xüsusilə şəhər qazı və digər ehtiyaclar üçün boru kəmərinin çəkilməsi halları üçün uyğun olaraq uzadılmış çubuq sabit kürə vana. Müştərinin tələblərinə uyğun olaraq kök gövdəsinin ölçüsü.\n5, çevik əməliyyat: kiçik sürtünmə əmsalı və yaxşı özünü yağlama ilə oturacaq və gövdə rulmanlarının istifadəsi valfın işləmə torkunu xeyli azaldır. Bu səbəbdən, heç bir sızdırmazlıq yağı verilməsə belə, valf uzun müddət rahat və sərbəst işlədilə bilər.\nƏvvəlki:Flanşlı kürə vana girişi


Dəniz sahilində yaşayırıq – Bakının, Abşeronun üç tərəfi sudur. Xəzər boyu başqa rayon və yaşayış məntəqələrimiz də az deyil. Ölkəmizdə çox sayda çay, göl, kanal və kiçik su hövzələri də var. Amma di gəl ki, əhalinin əksəriyyəti üzməyi bacarmır. Təəssüf ki, hər yay – çimərlik mövsümündə müəyyən sayda vətəndaşımız, o cümlədən uşaq və gənclərimiz su hövzələrində boğularaq həyatlarını itirir. Acınacaqlı haldır. Ardını oxu »\nBiz İsmayıllı rayonunun Zeyvə kəndində yaşayırıq. Xankəndi inzibati ərazi dairəsinə daxilik. Kəndimiz 138 evdən ibarətdir. Bir vaxtlar Rusiyanın müxtəlif şəhərlərinə qazanc üçün gedənlər də öz dədə-baba yurdlarına qayıdıblar. Bundan sonrakı həyatlarını da burada davam etdirməyə qərar veriblər. Dövlət qayğısını həmişə hiss edir, nəticələri də görürük. Elə bir çətinliyimiz yoxdur. Bircə içməli su təminatımız zəif idi.\_r\_n\_r\_n Ardını oxu »\nLerik rayonunun dağlar qoynunda yerləşən Hamarat kəndi füsunkar təbiəti ilə görənləri valeh edir. Ulu Tanrı bu yerlərdən heç nəyi əsirgəməyib. Torpağı bərəkətli, suyu boldur. Yamaclarda, dərələrdə, təpələrdə çox sayda dərman otları bitir. Hamaratdan bir az aralı, dəniz səviyyəsindən 1300 metr hündürdəki ərazidə isə neçə illərin yadigarı olan qaraçöhrə ağacları baş-başa verib…\_r\_n\_r\_nQaraçöhrə – dünyada nadir ağac növüdür. Azərbaycanda Qəbələ rayonunda rast gəlinir. Həmişəyaşıl, iynəyarpaqlıdır. Qaraçöhrə meşəliyi isə təkcə Hamarat kəndindədir. Bu meşəlikdə 140 ağac var. Ardını oxu »\n“Şəmkir səbəti”nin açılışı maraqla gözlənilir\nRayonumuzda aqrar sahənin, xüsusən faraş tərəvəzçiliyin inkişafı, məhsulun tədarükü və satışı sahəsində müəyyən tədbirlər həyata keçirilir. Bu məqsədlə Çinarlı qəsəbə bələdiyyəsinin nəzdində “Şəmkir səbəti” adlı yaşıl market kompleksi inşa olunur. İstər alıcı, istərsə də satıcılar üçün çox sərfəli layihədir. Bakı-Qazax yolunun yaxınlığındakı beş hektar sahədə milli memarlıq üslubunda 150 taxta köşk düzəldilib. Müxtəlif kənd təsərrüfatı məhsulları üçün ayrı-ayrı bölmələr yaradılır. Ardını oxu »\nDövlət qayğısı bizi firavanlığa qovuşdurur\nBizim Sabirabad camaatı həmişə xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevə sədaqətli olub. Ulu öndər Heydər Əliyev də sabirabadlıları çox sevirdi. Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrdə 14 dəfə Sabirabadda olması bu bölgəyə xüsusi qayğı və diqqətinin göstəricisidir. Onun hər gəlişi rayonumuzda unudulmaz izlər qoyur, Sabirabadın sürətli inkişafına güclü təkan verirdi.\_r\_nO zaman müxtəlif vəzifələrdə çalışmışam. Çox hadisənin şahidiyəm. O böyük ürək sahibinin qayğısını hər gün hiss edirdik. Onun hər səfəri bütün bölgədə yüksək əhval-ruhiyyə yaratmaqla yanaşı, rayonda yeni-yeni sosial obyektlərin araya-ərsəyə gəlməsini reallaşdırırdı. O zaman Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə rayonumuzda möhtəşəm bir mədəniyyət sarayı da inşa olundu. Ardını oxu »\nBiz bu müstəqilliyi qanımızla qazandıq, qanımızla da qoruyacağıq\nMilli və dövlət müstəqilliyi xalqın nail ola biləcəyi ən ali dəyər, ən yüksək mərtəbədir. Ağır və məşəqqətli sınaqlardan keçir müstəqillik, suverenlik yolu. Bəzən müstəqilliyə qovuşmaq üçün əsrlərlə mübarizə aparmaq, müəyyən tarixi məqamı gözləmək gərək olur.\_r\_nYalnız həmin tarixi şərait və məqam yetişdikdə real nəticə alınır – verilən qurbanlar, axıdılan qanlar məna kəsb edir. Keçilən yol hərdən odlu-alovlu, məhrumiyyətlərlə dolu, bəzən də uzun olur. Amma xalqın iradə və idealları bu məntiqi sonu zəruri edir. Heç kimə mərcidə müstəqillik təqdim olunmayıb. Bu gün malik olduğumuz dövlət müstəqilliyi də xalqımızın qanı, çəkdiyi əziyyətlər sayəsində ərsəyə gəlib. 20 Yanvar hadisələri zamanı saxta dövlətin öz xalqına silah çevirməsi onun öz faciəsinə, süqutuna gətirib çıxardı. Ardını oxu »


HomeFAYDALIHAMI ÜÇÜNQuru və cansız saçlar üçün təbii vasitələr.\n09 Fevral 2017 theposttimes HAMI ÜÇÜN, Uncategorized 0\nQuru saçlardan qurtulmaq üçün təbii maskalar.\nQuru saçlar bəzən ana və ya atadan keçən genetik xüsusiyyət ola bilir. Ancaq saçların yalnış yuyulması, qurulanması və təmizlənməsi də onun qurumasına səbəb ola bilər. Lazımi miqdarda nəmliyə sahib olmayan saçlar bir müddət sonra quruyur, qırılır və cansız formaya düşür. Adətən saçların quruma səbəbləri kimi çox tez-tez yuma, sərt sabunlardan istifadə, fen istiliyinə həddən artıq məruz qalmaq göstərilir.\nBu vəziyyətlə evdə mübarizə aparmaq üçün bir neçə təbii vasitə mövcuddur. Lakin maskalardan sonra hələ də saçınızdakı quruluq davam edirsə, həkimə müraciət etməniz tövsiyə olunur.\nGreta Breedlove “ Sağlam saçlar üçün təbii müalicələr. “ adlı kitabında quru saçlar üçün mayonez maskası verilib. Balaca kasada olan mayonezin üzərinə 1 stəkan su əlavə edin. İlıq su ilə saçınızı isladın, qalın təbəqə kimi mayonezi saç dərinizə çəkin və hər yerinə yayın. Saçınızı bir torba ilə bağlayın və 30 dəqiqə gözlədikdən sonra şampunla yuyun. Həddən artıq quru saçlar üçün bu maska həftədə bir dəfə istifadə oluna bilər.\nQatıq və yağ maskası.\nJanice Coksun “Ecobeauty” adlı araşdırmasına görə qatıq və yağ birlikdə istifadə olunduqda qırılmış və zədəli saçların bərpası üçün olduqca yaxşı vasitə halına gəlir. Blenderin içinə ½ stəkan qatıq, 2 xörək qaşığı zeytun yağı və istəsəsniz 6 damla esensial yağ əlavə edib, qarışdırın. Bu birləşməyə yasəmən, şalfey, lavanda və ya rozmarin kimi esensial yağlar qatıb, onu daha da gücləndirə bilərsiniz. Maskanın krem halına yaxın bir formada olmasına fikir verin. Maskanı saç diblərinizə yaxın və torba ilə bağlayın. 15-20 dəqiqə sonra isti su ilə durulayın. Həftədə 2-3 dəfə təkrarlandıqda effektli olacaqdır.\nSuna Dumankayanın verdiyi bir maskanı sizinlə paylaşmaq istəyirik. 25ml badam yağı və ya balqabaq dənəsi yağı ilə 25ml zeytun yağını qarışdırın, saçlarınıza çəkin. Daha sonra saçınızı dəsmalla bağlayıb bir neçə saat və ya gecə boyu saxlayın. Açdıqdan sonra uyğun şampunla saçlarınızı yuyun.\nAlma sirkəsi və kokos.\n1 xörək qaşığı alma sirkəsi, 5 damla kokos (hind qozu) yağı və 1-2 litr isti suyu qarışdırın. Hazırladığınız məhlulla saçınızı durulayın. Bu maska saçınıza parlaqlıq və elastiklik verəcəkdir. (Suna Dumankaya )\nOrta boy bananı əzib püre halına salın, üzərinə 1 yemək qaşığı zeytun yağı əlavə edin. Sonra onu saç dərinizə masaj edərək çəkin. 30 dəqiqə gözlədikdən sonra ilıq su və şampunla yuyun.\nArtlq çəki və sürətli çəki azaltma yolları: İndiyə qədər fərqli dieta proqramlarından istifadə edib və istənilən nəticəni ala bilməmisiniz? Arıqlamağa çalışan insanların bir çoxu bu prosesi sürətləndirməkdə çətinlik çəkir. Tədqiqatlara görə, bir insanın ayda ən […]\nQarın yağlarınızı əridəcək ədviyyatlar Yeməklərinizə bu ədviyyatları əlavə edərək metabolizmanızı sürətləndirin və qarın yağlarınızdan rahatlıqla xilas olun. Zəncəfil. Bu aromatik ədviyyat mədənizdə toxluq yaradır, həm də arıqlamanıza kömək edir. Zəncəfil antioksidantdır və acı bibərlərdə olan […]\nYüzdən çox insan qar uçqunu və burulğan nəticəsində həlak oldu.


301-ci azərbaycanlı – Fərid – Bizim Yazı\nAna səhifə\tYAZILAR\t301-ci azərbaycanlı – Fərid\n10 il əvvəl 50 baxış\nFərid Təbrizə şeir müsabiqəsinə getmişdi. Mən qəti əminəm ki, o, bu müsabiqəyə hazırlaşdığı günlərin birində mütləq Təbrizi yuxusunda görüb, bəlkə də dediyi şeiri də yuxudan ayılanda öz qulaqlarında səslənib. Amma ağlına da gələ bilməzdi ki, canı qədər sevdiyi, həsrətində olduğu Təbrizdə şərin, böhtanın girdabına düşəcək. Bugünkü vəziyyətdə Fəridin yaradıcılığının məna axarında əsil həqiqətin qiymətini verməyə çalışdım. Onun fikrincə həqiqət nədir? Həyati reallıqlar və reallığın qiymətləndirilməsində ədalətli ölçülərlə çalışmaq. Fərid deyir ki, qəbul etmədiyimiz həqiqətlər bizim etirazımızdırmı? Bu gün istəsək də, istəməsək də bu acı reallıq Bakı-Təbriz məsafəsində, həqiqət və böhtan ölçüsündə Fəridi bizdən ayırır. Ayrılığa da, həqiqətə də onun qəbul etdiyi ölçülərlə yanaşmağa cəhd göstərməsəm də bu belədir. Fərid uzaqdan, dumanlı Təbrizdən nəinki 300-dən sonra sıraladığı azərbaycanlıların, həm də bütün Azərbaycan xalqının, millətinin və dövlətinin qayğı və sevgi ölçüsündə yüksək məqamda durdu. Fərid «300-dən sonrakı azərbaycanlılar» kitabını mənə bağışlayanda söz vermişdim ki, onun haqqında yazacağam. Bu da yazı, hayıf ki, belə məqama təsadüf elədi…\nFərid «304. Həvva Almaya görə qovulmayıb” essesində deyir: «Allah bağışlayandır, rəhmlidir. O belə xırda şeylərə görə insanı cənnətdən qovmazdı. Allah insanları cənnətdən ona görə qovdu ki, insanlar sözə xəyanət etdilər. …Allahın Adəm və Həvvaya tapşırığı söz idi. Onlar almaya yox, Allahın sözünə, tapşırığına xəyanət etdilər».\nŞairlər, yazarlar siyasətdən uzaq, içində sevgi, səmimiyyət və həm də sadəlövhlük daşıyan insanlardır. Onları şeir məclisi adına, söz söyləmək, şeir oxumaq bəhanəsi ilə (özü də Təbrizdə şeir məclisində), aldadıb dəvət etmək, casus adı qoymaq, zindanda hansısa məqsədlə girov saxlamaq insanlığın davam edən, Tanrı tərəfindən bağışlanılmayan növbəti günahıdır. Fərid günah etməyib ki, bağışlanmağa, əfv olunmağa yalvarsın. Şeir demək günahdırsa, onun cəzası heç bir qanunda müəyyənləşməyib.\nSözə əməl etməmək, qonaq adına dəvət etmək + şər, böhtan + zindan = namərdlik. Siyasətdən uzaq, dünya ədəbiyyatından kifayət qədər xəbərdar, yaşına xas olmayan dərin ağıl və fəlsəfi dünyagörüşə malik, sözə yeni münasibət bəsləyən şairin «Tək fəlsəfi dialoqlar» essesində Fərid çox maraqlı məsələlərə toxunur. Nadir mövzulara elə nadir təhlillər aparmağı onun həm dərin ağıl, mütaliə, həm də həyata münasibətinin orijinallığının sübutu kimi ortaya çıxır: «Monoloq da dialoqdur, ürəklə dilin dialoqu. Monoloq içindəki çək-çevirin dialoqudur. Monoloq dildir, dialoq dillər». O, dialoqu monoloqa çevirən prosesləri ardıcıllıqla, tezislərlə izah etməyə çalışır. Etiraf edirəm ki, mən əvvəllər, yəni Fəridin Bakıda olduğu vaxtlarda oxuduğum bu kitaba bəlkə də belə yanaşmamışdım. Amma bu gün hər misra və sətirlərində taleyinin müəyyən işarətlərinə rast gəldim. Diqqətlə oxuyuram «300-dən sonrakə azərbaycanlılar»ı:\nDialoq monoloqa o halda çevrilir ki;\n1)sualsız cümləyə cavab veriləndə;\n2)qoyulan sual ünsiyyətə və mentalitetə ziddirsə, ağılsızlıq kimi qavranılırsa;\n3)verilmiş suala hadisə örnək, arqument kimi göstərilirsə;\n4)əyani sübut situasiyanı tamamlayırsa;\n5)…situasiya sonluqdursa dialoq hökmən oldmalıdır;\n6)qoyulan sual ritorikdir.\nHər tezisdə Fəridin düşdüyü vəziyyətin dialoqundan doğan sükut monoloqu var. Ən ali qanunlara bərabər, Tanrının günahsız bildiyi qərib qonağının sükut monoloqu! Bu tezislərdə hər bənddə Fərid təhlillərindən sanki özünün düşdüyü vəziyyəti izah edir.\n1. “Sualsız cavab” tezisi – gəlişinin məqsədi soruşulsa ürəyin monoloqu aldanıb, söz işığının gətirdiyi yerə gəlmişkən siyasi böhtanla, şərlə rastlaşdığını deyər.\n2. Şərq mentalitetindən uzaq insanlıq ünsiyyətinə zidd günahsız qonağı suçlamaq, siyasi məqsədlə suşlamaq, həbs etmək, İslam mədəniyyətinə, dininə, Şərqdə heç bir xalqa məxsus olmayan namərdcəsinə atılan addım rüsvayçılıqdan başqa bir şey deyil.\n3-cü tezisində olmayan hadisənin sualı da, cavabı da məqsədyönlü baş verəndə səbəb və nəticənin qurbanı Fərid kimilər olur. Fikri, nitqi, sükutun monoloqunda üsyan etsə də düşmən qəvvidir.\n4-cü tezisdəki kimi əyani sübut situasiyanı tamamlamadığı halda tale də zəbunluğunu göstərir.\n5-ci tezisdə – vəziyyət sonluqdursa, dialoq ölərək yeni problemlər yaradır. Əgər hadisə hesablanmadan, düşünülmədən olsa bəlkə vəziyyətdən çıxmaq olar. Amma hadisələr göstərir ki, məsum, söz əsiri, Təbriz sevdalısı olan bu gənclərə qarşı dəvət də, həbs də tək bu gənclərə qarşı deyil, bütün İran Azərbaycanına qarşı milli inamı sarsıtmağa doğru hesablanıb. Məsələlər bütün hallarda dialoqda həllini tapmağa yox, haqqı sükutla boğmağa doğru yönəlib.\n6-cı tezisdə, nəinki qoyulan sual ritorikdir – bəhanə və göstərilən həbs səbəbləri gülünc və ağılasığmazdır. Öncə dedilər ki, qarışıqlıq salmaq məqsədiylə seirlər oxuyublar, daha sonra gülünc olduğunu başa düşüb daha «sanballı bəhanə uyduruldu: – «casusdurlar, strateji əhəmiyyətli obyektlərimizin fotolarını çəkiblər”. Məhbəs şairlərinin ürəklərinin monoloqu isə yalnız Bakı sevgisinə, o taylı, bu taylı Vətən sevgisinə, azadlıq şeirini söyləyir.\nAmma kimdir ürəyin saf nəğməsini onlara sərf edən böhtanlara, dəyişən, inanan? Fərid “307 İnsanlar insanlara inanmırlar» yazısında dediyi kimi: «İnsanlar insanlara hələ də inanmırlar. Bir ömür boyda təəssüf… yazılanlar televizordan gözümüzə, radiodan qulağımıza, havadan burnumuza girdi… biz yalanlara yaman inanırıq. Hə, dostlarım Heminquey çalmayacaq «Əcəl zəngini, əzrail çalacaq. Ona görə də bir-birimizi sevək, aldatmayaq”.\nO, bu misraları yazanda bilmirdi ki, siyasət adlı axmaq bir oyunun saf qurbanına çevriləcək. Görəsən istedadı, düşüncə, həyata, insanlara münasibətiylə müdrik ağsaqqal kimi heyran olduğumuz Fəridə bu qaranı yaxanların övladları varmı? “Nə əkərsən onu biçərsən» – atalar sözlərinin bir kərə olsun dərinliyinə boylana biliblərmi? Yalan böhtanla suçladıqları insanın taleyinin üzərində siyasi məqsədlər üçün etdiklərinin qarşısında Tanrının ədalət məhkəməsində cavab verəcəklərini necə, düşünüblərmi?\nFikrimcə, ictimai əhəmiyyətə çevrilə biləcək dahilərin və yazarların fikirləri bədii məna və çəkisinə görə deyilən, diktə olunan fikirlərdir. Sadəcə, İlahinin sevdiyi, fikri, ziyası aydın olan insanlara diktə olunur. «328-dən boylanan qorxu» essesində Fəridin qorxunu boğaraq mübarizənin ən yüksək nöqtəsinəcən gedib istədiklərini əldə etməyin, böyük qazancların itkisiz və qurbansız olmadığının təhlilində onun tale və xaraktercə özünün dayandığını görürük.\nDüşünürəm, gənc – çox gənc, həyat təcrübəsi ilə müdrikliyi tərs mütənasib olan bu insanın bədii təxəyyülü, fəlsəfi baxışları təfəkkürünün hansı telepatik nöqtəsində birləşə bilmişdi ki, o belə yazırdı: «Dünyada ən böyük qorxulardan biri qəriblikdə, yad yurdda, Vətəndən ayrı olanda, orda qoyub gəldiklərinin tapmamaq qorxusudur… İnsan məhkum olduğu hallardan və hadisələrdən qorxmamalıdır… qazandıqlarımızın arxasında yaranan boşluğu itirdiklərimiz yaradır, ona görə də qazanmaqdan doymuruq».\nO, sanki başına gələnlərin öncədən təhlilini kiminsə qələminin ümidinə buraxmır, qorxu olan yerdə mübarizliyin mütiliklə əvəz olunacağından qorxur. Onunla belə özündən deyil, qoyub getdiklərindən, doğmalarından nigarançılığın xofunun da şəxsi, fərdi hiss səviyyəsində olduğunu anladaraq əsas məqsəddən qorxunu uzaqlaşdırır.\nBu gün yazdıqlarının misra-misra yolçuluğunu yaşayaraq Təbrizə yetişəndə, ustad Şəhriyarın məqbərəsində:\nSağ əlimi güclə sıxır sol əlim\nSağ əlimlə sol əlimi sıxıram\nMənim ancaq özümə gücüm çatır\nSağ qolumla sol qolumu yıxıram.\nMənimki də belə alındı ana,\nBelə oldu, belə oldu neyniyim, e…\nQollarım da bədənimdən yan keçir.\n– kimi şeirini deyəndə də qorxunu əlləriylə öldürüb mübarizlik şeirini oxuyur. «özümə gücüm çatır» – deyəndə sanki Təbriz heyranı, cənub sevdalısı kimi öz evində, obasında məhbəsə salınacağının dərdinə qalır və bir tərəfdən də «Veteran vəsiqəsi» şeirində içindəki ayrılıqlara, milli faciələrə belə qurtuluş mesajı göndərir:\nİnqilab özünü məğlub edə bilməyənlərin mübarizəsi\nQışqırıq içinizdəki səslərin ən ərköyünü\nMəhəbbət cavanların veteran vəsiqəsidir.\nBir ömür boyu göstərə-göstərə keçəcəklər\nBütün dərdlərdən, qəmlərdən.\nBeləcə təhlükələrə, hədələrə, qorxulara, kədər və qəmə silah kimi məhəbbəti, sevməyi qarşı qoyur. Bu sevgi Yaradanına, o taylı, bu taylı Vətəninə, anasına, sevdiyi məsum baxışlı nişanlısına olan sevgidir. Elə bu sevgilərin böyüklüyü onun qayıdan yollarını açıq saxlamağa zəmanət olacaq.\nİnsan bir ömür boyu sevmir,\nBir ömür boyu ağrıyır\nSevgi ən gözəl ağrıdır.\nİndiyəcən ədəbiyyatda rast gəlinməyən və fərqli yanaşma və münasibətiylə diqqətimi çəkən «Əlifba sırası» şeiri Fəridin içinin ədalət tərəzisinin ölçü balansıdır:\nDünyanın ən ədalətsiz sırası əlifba sırasıdı.\nBu sırada insanlar savadlarına, ağıllarına görə yox,\nAdlarına görə sıralanırlar… Yəni, A-lara, B-lərə görə.\nDünyanın ən ədalətsiz yarışı gözəllik yarışıdı,\nQiymət qoyurlar qadın gözəlliyinə.\nQadınlara ən çirkin qiyməti burada verirlər.\nMəhz, bədənlərinə görə.\nHəqiqi qiymətin – dəyərin zahirlə batinin düzgün qiymətləndirilməməsi onu narahat edir, incidir. Əsil dəyər batinə veriləcək dəyərdir. Görünən dəyişəndir, əgər mənəvi çəkisi, yükü yoxdursa yerində təəssüflərdən başqa heç nə qalmır. Fərid sevdiklərini zahiri – batini ilə birgə gözəl görmək istəyir. Hər şey içdən gözəl olmalıdır, onda sevgilər də bütöv olur. Bakını da, Təbrizi də, anasını da, sevdiyi qızı da bütöv, olduğu kimi qəbul edib sevir, Tanrı qisməti, Tanrı payı kimi:\n…Mən səni bütöv sevirəm\nNiyə hissə-hissə qopursan məndən.\nSevginin bütövlüyünü, gücünü ayrılıqda sınayırlar. Ayrılıqlar insanları daha yaxin edir. Maddi məsafələr uzandıqca, ürəklər daha yaxınlaşır. Vətən sevgisini qorxu və hədə ilə qətrə-qətrə necə qorumaq olar insanın içindən? Sevgisi bütöv arzulanan oğulların torpağı BÜTÖV olur. Sevgisi bütöv olanlar qəhrəmandır. Baxma ki, o özünə “Məndən qəhrəman olmaz “ deyir – təvazökarlıqla. Misralarının mənəvi yüksəkliyindən qarabəniz bu oğlanın kədərli misraları mənə bugünkü halını danışdı:\nBəlkə də insanlar ağlamırlar\nİnsanlar ağlayanda axtarırlar\nGöz yaşının küçələrində,\nDostlar tost deyəndə\n“Allah canımızı sağ eləsin”\nArağın haramı ilə Allahın\nXəstə dostuma xəstəliyinin adını deyə bilməyəndə\nAnladım məndən qəhrəman olmaz.\nNə qədər səmimi, içdən gələn ifadədir…\nƏsl qəhrəman halalla-haramın mübarizəsində ilk olaraq nəfsinə, özünə qalib gələn, arzularının saf-çürük edilməsində əsas olanı seçən, Torpağının, sevdiklərinin, dostlarının düşdükləri çətin durumlarda elə qəhrəman kimi davranmağı bacarandır, Fərid, sənin kimi. Qəhrəman şərə, böhtana düşəndə belə dəyanət və ləyaqətini itirməyən haqqa və içindəki böyük sevgisinə tapınandır.\nBir sərçə tələsidir.\nBu misraları oxuya-oxuya məcazi məhəbbət “tələsini” hadisələrin reallığında ovçu, düşmən tələsinə bənzətdim… Yadınızdadır, Qazan xan namərdcəsinə, yuxuda tora düşmüşdü. Bizi həmişə sevgilərimiz mübariz olmağa çağırır. Hətta öncələr yuxularında belə Təbrizə gedən, orada şeir deyən, arzularının bütövlüyündə cənublu gənclərlə fikirlərini bölüşmək istəyən gəncin arzularının reallaşdığı zaman baş verənlər inandırıcı qəbul olunmur. Bir də elə qəbul olunur deyək. Çünki azərbaycanlılar hər zaman bu cür ədalətsizliklə rastlaşıb. Bu da Molla rejiminin din pərdəsi altında siyasi məqsədlər üçün imanından, insanlığından keçməyinin növbəti nümunəsi –\nFəridin yazılarında rast gəldiyim bir şeirdə deyilir:\nQaynayır qır qazanı.\nGünah edən bəndələr\nQazanır o qazanı…\nGünahın cavabı var – Cəza! Ədalətin mükafatı! Görəsən bu gəncləri şeir məclisinə dəvət edib onlara casus adı qoyanların qır qazanına münasibətləri necədir? Bir kərə mənəviyyat və vicdanlarının mühakiməsinə hansısa məsələni yaxın buraxıblarmı (əgər o mənəviyyat və vicdan varsa).\nÇox-çox illər öncə oğlumun 6-7 yaşında olduğu zamanlarda İstanbulda bir iranlı fars qadınla tanış oldum. Oğlumun uşaq çevikliyinə göz qoya-qoya məsləhət gördü ki, hər gün ona «Nas», «Fələq», «İxlas» surələrini oxuyum. Belə olarsa, şər-böhtan, göz-nəzər, xəta-bəla ondan uzaq olar.\nBu yazını işləyərkən qeyri-ixtiyari həmin qadını xatırladım. Nə olardı görəsən dində tövsiyə olanları bu dövlətin yetkililəri və siyasətçiləri də tanıyaydılar.\nDüşündüm ki, bütün Azərbaycan anaları, ataları dili dualı, ürəyi şəfqətli, rəhmli, Allahını sevən, onun göndərdiyi müqəddəs kitablara əməl edəndir. Görəsən, dilinizə gətirdikləriniz doğrudanmı qəlbinizdəkilərin təzahürüdür? Yaxud da əksinə «Nas», «Fələq», «İxlas» surələrini başqalarına sözdə tövsiyə edib özünüz şər-böhtan təbliği və yer tutması ilə məşğulsunuz. Əməllə niyyət, fəaliyyət bir olmayanda insan özü öz başına bəlalar açır. Saxtakarlıq faciələrə gətirir. Bəlkə ona görə bu gün əməli, niyyəti, fəaliyyəti bir-birinə zidd olan rejim öz başına bəla açmaqda davam edir. Erməniyə qucaq açanda da dinə, dinin tələblərinə – “sizdən olanları sevin, müdafiə edin” – tapşırığına məhəl qoyulmadı, içlərindəki şovinist hisslər haqqı unutdurdu. Hər addımda soydaşlarımız ədalətsizlik, insan haqlarına qarşı nə mümkünsə onunla rastlaşdı. Düşündük beynəlxalq qanunla daxili dövlət məsələsidir, Amma hər cəhdlə bu rejim daxildə də, xarici məsələlərdə də düşmənçiliyin sox həddini nümayiş etdirir.\nSiyasət böyük oyundur. Dövlətlərə məxsusdur, siyasətçilərin işidir. Şair şairdir. İçi, çölü, fikirləri və əməlləri azad, çöl çiçəyi kimi tər-təmiz. Onun iradəsi, əzmi, dözümü, sevgi və mübarizəsi isə alınmayan, satılmayan, ölçülməyən sözün qüdrəti qədər sonsuzdur.\nGözüm yol yolçusudur,\nGözüm yenə yoldadır.\nNiyə qaçıb gəlmirsən,\nSən dardasan, yol dardadır. –\ndeyən Fərid hər misrasında uzaqgörənliklə taleyini yazıb. Taleyini Tanrı müəyyənləşdirən şair isə təsadüfi insan ola bilməz…\nTanrı taleyini işıqlı, yolunu açıq etsin, FƏRİD!


"Onlara görə ailəmdə dava düşüb" Xalq.biz\n“Onlara görə ailəmdə dava düşüb”\nTagged: ailəmdə, dava, düşüb, görə, onlara\n“Nə yazmışdısa, ondan qəşəngini yazdım. Yazıb mənə ki, hüquqlarım var. Soruşuram ki, hansı hüququndan danışırsan? Axtarır hələ, görsün bu hansıdır. O qədər təhqirlər yazıb ki, axtarır. İndi mən elə yazan oğlan və qızları ailəsi ilə birlikdə sosial şəbəkəyə qoyacağam, görüm onda ona necə təsir edəcək”.\nAxşam.az xəbər verir ki, bu sözləri Əməkdar artist Rühəngiz Allahverdiyeva Elgizlə izlə verilişində qonaq olarkən deyib. Müğənni sosial şəbəkələrdə ona təhqir yazan izləyicilərin onun evinə dava saldığını bildirib:\n“Biri yazıb ki, “Dövlət niyə buna ad verib?”, “Görəsən bu niyə bu mərmərdən baxmır?”. Atanın, yoxsa ananın çörəyini yeyirəm, bəlkə, sən mənə çörək verirsən? Ömrü verən Allahdır. Kimin ərini, oğlunu almışam ki, narahatdır? Çox tərbiyəsiz sözlər yazırlar. Yəqin bunların evdə ana-bacıları, valideynləri, bu işlərlə məşğuldur. Açıb qapını bunu görürlər ona görə gözlərinin önündən getmir. Hamıya şamil etmirəm, aşıq gördüyünü çalar. Fotoşopa görə dava edirlər. Axı siz kimsiz, mən artistəm, müğənniyəm istədiyim kimi şəkil qoya bilərəm. Mən bu tərbiyəsizlərə görə ölkədən getmək istəyirəm. Hərə öz ayağından asılacaq. Mənə heç kəs toxuna bilməz.\nBu yazanlara görə ailəmdə böyük dava olub. Niyə camaatın ailəsini dağıdırsınız? Bununla çörək qazanırsınız? Pandemiyada dovğa bişirib sataram, utanmaram. Yoxumdur, utanmaram. Biqeyrətliklə pul qazanmaram”.\nPrevious Post: Syerra-Leonedə ölüm cəzası ləğv edilib\nNext Post: BMT və ÜST peyvənd millətçiliyindən imtina etməyə çağırıb


Cəmiyyət 15 Noyabr 2018 08:39 (UTC+04:00)\nQırğızıstan Prezidenti Sooronbay Jeenbekov MDB Sərhəd Qoşunları Komandanları Şurasının (SQKŞ) Bişkekdə keçirilən 80-ci yubiley iclasının iştirakçılarını qəbul edib.\nАzərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin rəisi, general-polkovnik Elçin Quliyev görüşdə iştirak edib.\nPrezident Sooronbay Jeenbekov bildirib ki, MDB-nin üzvü olan ölkələrin dövlət başçıları müasir risklərin təhlükəli olduğunu anlayır və Birlik ölkələrinin sərhədlərinin etibarlı qorunmasına çalışırlar. Dövlət başçısı MDB ölkələri arasında əlaqələrin genişləndirilməsinin, sərhəd xidmətlərinin daha da yaxından əməkdaşlıq etməsinin vacibliyini diqqətə çatdırıb.\nBeynəlxalq terrorizmə, ekstremizmə, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə və mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı birgə mübarizənin aparılmasının əhəmiyyətini vurğulayan Qırğızıstan Prezidenti bu baxımdan Şuranın fəaliyyətini xüsusi qeyd edib.\nMDB Sərhəd Qoşunları Komandanları Şurasının sədri, Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti direktorunun birinci müavini, Sərhəd Xidmətinin rəhbəri Vladimir Kulişov iclasda müzakirə olunan məsələlər barədə Prezident Sooronbay Jeenbekova məlumat verib.\nGörüşdə dövlət başçısına MDB Sərhəd Qoşunları Komandanları Şurasının xatirə medalı təqdim olunub.


Adalet.az | QADIN Adalet.az | QADIN Adalet.az | Ədalət -\n11239 | 2019-03-07 17:14\nQadın cəmiyyət üçün insan yetişdirir. O sağlam, rahat, problemlərdən uzaq, bir sözlə, ruh halı normal olmalıdır ki, gündəlik qayğıları deyil, yaxşı övlad tərbiyə etməyi düşünsün.\nOsmanlı tarixində sultanların qadınlarının yalnız ikisi türk əsilli olub, qalan hamısı təhsilli, savadlı, intellektli yabancı qadınlardı. Çünki savadlı ana savadlı övlad deməkdi. Qadını küçələrə salan millət, cəmiyyət, fahişə südüylə bəslənən gələcək qazanacaq. Uşaqlarını acımadan küçəyə ata bilən qadın yetişdirir bu cəmiyyət. Qadına diqqət, qayğı elə cəmiyyətə, dövlətə, ailəyə qayğının özüdür.\nBu gün Qadınlar bayramıdır. Gözəlindən, çirkinindən, günahkarından, məcumundan, ağıllısından, avamından, vəzifəlisindən, işsizindən, gəncindən, yaşlısından asılı olmadan hər bir qadının bu gündən bir gözləntisi var...\nHuzurlu bir qadın əsl kişi xarakterinin əsəridir, deyiblər. Hər qüdrətli kişinin arxasında mükəmməl bir qadın dayanır. Və... qadın mələkdir, qanadları sındırılanda süpürgəsinə minər, zarafatı (əslində, həqiqəti-F.R) da var. Odur ki, qadınına yaxşı davranan kişi elə özünə yaxşılıq etmiş kimidir, qənaətindəyəm. Qadın hər şeyin fərqindədir əslində, ona kələk gəlindiyində, yalan söyləndiyində, avam yerinə qoyulduğunda, oyalandığında, istənmədiyində, dəyərsiz görüldüyündə, xəyanət edildiyində və... sevildiyində, qiymətləndirildiyində. Sadəcə, bunu hər dəfəsində üzə vumağı lazım bilmir, zamanını gözləyir...\n"Bir nəfər sevənim yoxdu”, dedim, anam: "Mən hələ ölməmişəm!” dedi”. 8 martı uzun illər həm də analarımızın bayramı kimi qəbul etmişik. Nə sirrdisə, aldığımız hədiyyə nə olursa, olsun, eyni sevinclə qəbul edib. İllər sonra anlamışıq ki, elə biz özümüz onun üçün hədiyyə imişik...\nBu bayramın səbəbkarı, uzun illər Bakıda adına böyük bir küçə (indiki Təbriz küçəsi) olan Klara Setkini illər ərzində lənətləyən kişilər və rəhmət oxuyan qadınlar olsa da, onun əslində kim olduğu haqda çoxlarının məlumatı yoxdur. Ümumiyyətlə, bu bir günlük bayramın səfasını yaşayan qadınların çoxunu səbəbkarın kim olması qətiyyən maraqlandırmır. Əsas odur ki, əksər qadınlar onlara olan bu məcburimi, içdən gələnmi "diqqətlə” məhz bu bir gün xoşbəxt olub, özlərini qadın kimi hiss edirlər.\n1908-ci ildə Nyu-Yorkda 15000 qadın, daha qısa çalışma saatı, daha yaxşı gəlir və səsvermə hüququ üçün nümayiş keçirdi. Nümayişdə ayrıca ilk dəfə olaraq dekret icazəsi istəyən qadınların şüarı "Çörək və Gül" idi. Çörək həyat eşqini, qarın toxluğunu, gül isə daha rifah həyat tərzini ifadə edirdi.\nAlman sosialistlərindən olan K.Setkinin başçılığı ilə qadınlar iş saatının azaldılmasına, maaşların artırılmasına və iş şəraitinin yaxşılaşdırılmasına görə mübarizəyə qalxdılar. Öz xalqının müqəddəs bayramını yaşatmaq üçün, Klara Setkin 1910-cu ildə sosialist qadınların Kopenhagendə keçirilən beynəlxalq konqresində çıxış edərək 8 martın Beynəlxalq Qadınlar Günü kimi qeyd edilməsini təklif etdi. "Öz xalqı” deyərkən bilmənizi istəyirəm ki, Klara Setkin yəhudu olub. Beləliklə, 1966-cı ildən L.İ.Brejnevin sərəncamı ilə qeyri-iş günü və dövlət səviyyəli bayram elan edilən, uşaqların "Analar günü”, böyüklərimizin "Qadınlar günü”\nkimi qeyd etdiyi bu gün əslində, bir yəhudi bayramıdır. Bu gün, yəni 8 mart günü yəhudilərin Purim adlı bayramları qeyd olunur.\n"Bibliya rəvayətlərinə görə, miladdan əvvəl 480-ci ildə yəhudilərin Babil əsarətindən qurtulmasından sonra arzu edənlərin Qüdsə qayıtmasına icazə verilib. Amma "özünü tutmuş" yəhudilər bunun üçün tələsmirdilər. Bu vəziyyət iranlıları getdikcə daha çox narahat etməyə başlayırdı. İran ordusunun baş komandanı Aman İran şahı Kserksin yanına gedərək vəziyyəti ona danışır. Kserks isə bütün yəhudiləri qırmağı qərara alır. Kserksin arvadı, özünün yəhudi olduğunu hamıdan gizli saxlayan Esfir, ərinin qəbul etdiyi qərarı dəyişdirməyə nail olur. Nəticədə İran şahının çıxardığı qərarda yəhudilərin deyil, onların düşmənlərinin öldürülməsi nəzərdə tutulur. Tezliklə yəhudilər antisemit iranlıları darmadağın edərək Amanın qulağını kəsirlər. Yeri gəlmişkən, indiyədək yəhudilər Purim bayramında Amanın qulağını rəmzləşdirən üçbucaq şirniyyat növü bişirirlər. Çox güman ki, Klara Setkinin təklifinin əsasında şəxsi maraqlar durub. İnqilabi hərəkatın da öz bayramlarının olması istəyi aydındır. Məsləkdaşlarını həvəsləndirmək, fəhlə kişilərlə yanaşı, qadınları da mübarizəyə qatmaq ağıllı və effektli ideya idi...”\nBəli, biz müsəlmanlar da yəhudilərin digər xalqalr üzərində, xüsusən də müsəlmanlara qarşı törətdikləri fitnə-fəsadlar, qırğınlar kimi qələbəsini "qadınlar bayramı”, "analar bayramı” adı altında qeyd edirik! Amma əsl müsəlman xanımının günü hesab olunmalı, İslam Peyğəmbərinin qızının doğum tarixindən xəbərsizik...\n1911-ci ildə Kopenhagen qərarından sonra 8 mart ilk dəfə olaraq 19 martda Avstriya, Danimarka, Almaniya və İsveçrədə\nbayram kimi qeyd edilmişdir. 1917-ci ildə Çar Rusiyasında qadınlar, pis həyat tərzinə qarşı "çörək və sülh" adlı nümayiş keçirdilər.\n1977-ci ildə BMT Ümumi Qurultayında 8 mart qadın hüquqları və beynəlxalq sülh günü olaraq qəbul edildi. Bu gün 8 mart Avropa ölkələriylə bərabər Anqola, Burkina-Faso, Qvineya-Bisau, Anqola, Kamboca, Çin, Konqo, Laos, Makedoniya, Monqolustan, Nepal, Şimali Koreya, Uqanda və sair ölkələrdə də qeyri-iş günü sayılır.\nQadınlarla anlayışla, qayğıyla, sevgiylə rəftar etdiyiniz hər gün onlar üçün bayramdır. "Qadınlarla insafla rəftar edin. Əgər onlar xoşunuza gəlməsə, nifrətinizi izhar etməyin. Çünki Allah sizin xoşunuza gəlməyən şeylərin çoxunda sizin üçün çoxlu xeyir qərar vermişdir”. "Nisa” surəsi, ayə:19.\nQadın haqqında məşhurların deyimləri: Qadın istənilən milyarder kişini milyonçu edə bilər. - Çarlz Çaplin Hər bir aşbaz qadın dövləti idarə etməyə qabildir. - Vladimir İliç Lenin\nSevən bir qadın üçün sevdiyi kişinin üzü, ona dənizin dənizçiyə göründüyü kimi görünür. - Onore de Balzak\nQadın ilk dəfə sevəndə ancaq sevgilisini, daha sonra isə sevgisini sevir. - Fransua de Laroşfuko\nQadın kölgə kimidir; onu izləyəndən qaçar, özü önündəkinin arxasınca düşər.- Ərəb atalar sözləri\nQadın qoxusunu yalnız tənhalıqda ətrafa yayan bir çiçəkdir.- Ərəb atalar sözləri\nQadınların pislərindən çəkinin, xeyirlilərinə ehtiyatla yanaşın. -Əli bin Əbu Talib\nBir qadına etməməli olduqlarını söyləmək ona nələr edə biləcəyini göstərməkdir.- İspan atalar sözləri\nİlk arvadı sənə Allah, ikinci qadını insanlar, üçüncüsünü isə şeytanlar göndərər. - Yapon atalar sözləri\nQadını dirçəldən, onu uçurumun dibinə qədər düşməkdən qoruyaraq həyata yenidən bağlanmasını təmin edən yeganə qüvvə eşqdir. - Fyodor Dostoyevski\nQadının çatışmayan cəhətlərini bilmək istəyirsənsə, rəfiqələrinin yanında onu təriflə. Benjamin Franklin\nKişilər qadınların ilk sevgilisi, qadınlar isə kişilərin son sevgilisi olmaq istəyərlər. Oskar Uayld\nQadınlara hərdən itaət etmək lazımdır ki,onun üzərində hökmranlıq edəsən. Viktor Hüqo\nTəməli məkrli niyyətlə qoyulsa da, bu gün dünya qadınlarının əksəriyyətinin bayramıdır və bu münasibətlə bütün qadınlarımızı təbrik edirəm!\nP.S. Martın 8-də saat 14:00-da Bakıda feminist qadınların "Azad qadın” heykəli yanından başlayaraq X.B.Natəvanın heykəlinə qədər ərazidə yürüş keçirəcəklərini duydum. Maraqlıdı...


Tələbələrin 70 faizi pullu oxuyacaq: Universitetlər PULSUZ təhsilə PUL tapmır » Anaxeber.az online xəbər portalı\nTarix: 13-07-2018 18:23\nBu il ali məktəblərə qəbulda dövlət sifarişli plan yerlərinin sayında xeyli azalma müşahidə olundu. Abituriyentlərə təqdim olunan 45 000 plan yerindən cəmi 30 faizi ödənişsiz, 70 faizi isə ödənişli əsaslarla olub. Ötən illə müqayisədə ümumi ixtisaslar üzrə 20 faiz plan yeri artırılsa da, dövlət sifarişli plan yerləri 16 faiz azaldılıb. Dövlət sifarişi hesabına təqdim olunan plan yerlərində qruplar üzrə bir çox ixtisaslarda azalma müşahidə olunub.\nCebhe.info azalmanın hansı ixtisaslar üzrə baş verdiyini araşdırmaq və bunun səbəblərini aydınlaşdırmaq üçün təhsil eksperti Kamran Əsədova müraciət edib.\nTəhsil eksperti bildirib ki, hər il ali məktəblərə plan yerlərində ciddi formada fərq olur. Bu il təqdim olunan dövlət sifarişli plan yerlərinin sayını ötən ilkilərlə müqayisə edən təhsil Kamran Əsədovun sözlərinə görə, I ixtisas qrupu üzrə aqromühəndislik ixtisası üzrə ötən il 100, bu il 45, aqronom ixtisası üzrə ötən il 95, bu il 90, çoxkanallı radio və trafasfer ixtisası üzrə ötən il 20, bu il 15, ekologiya mühəndisliyi ixtisası üzrə ötən il 165, bu il 120, elektroenergetika mühəndisliyi üzrə ötən il 125, bu il 120, fizika müəllimliyi ixtisası üzrə müvafiq olaraq 200 -190 plan yerləri təqdim olunub. Bu qrupda azalma ilə yanaşı artım olan ixtisaslar da var. Ötən il fizika ixtisası üzrə qəbul planı 75 olub, bu il isə 80 -a qədər artırılıb. II ixtisas qrupunda ümumi plan yerlərində artım olsa da, bəzi ixtisaslar üzrə azalma müşahidə olunub. Biznesin təşkili ixtisası üzrə ötən il qəbul planı 70 olub, bu il 60-a endirilib, coğrafiya müəllimliyi ixtisası üzrə ötən il 130 olan plan yerləri bu il 120-ə qədər azalıb. Ötən il iqtisadiyyat ixtisası üzrə 210, bu il 200 plan yeri olub. Bu qrupda coğrafiya ixtisasında 35 olan qəbul planı artırılaraq 50-yə çatdırılıb. III qrupda xüsusi azalma Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimliyi ixtisasında nəzərə çarpıb. Ötən il 280 plan yeri olub, bu il isə 240-a qədər endirilib. Filologiya ixtisası üzrə cüzi azalma olub. IV qrupda ümumi ixtisaslar üzrə artım olsa da dövlət sifarişli yerlərdə kəskin azalma olub.\nEkspert bu cür durumun müəyyən səbəblərdən yarandığını desə də, yanaşmanı doğru hesab etməyib: “Bu düzgün deyil. Çünki Azərbaycanda hər kəsin maddi imkanı yoxdur ki, ödənişli təhsil alsın”.\nEkspert bildirib ki, ölkəmizdə ən yüksək təhsil haqqı 6500, ən aşağı təhsil haqqı 1000 manatdır: “Ortalama 2500 manatdır. Universitetlərdə təhsilin daha çox ödənişli olması universitet xərclərinin artması ilə bağlıdır. Nəzərə alsaq ki, ölkədə iki dəfə devilivasiya olub, elektrik daşıyıcılarının qiyməti artırılıb, bunlar universitetlərin xərclərinin artması deməkdir. 4 universitetin də dövlət büdcəsindən maliyyələşməsi dayandırılıb. Bunları nəzərə alaraq, dövlət hesabına olan ixtisasların azaldılmasını normal hesab etməsəm də, baş verən proseslərin nəticəsi kimi qiymətləndirirəm”.\nKamran Əsədov xatırladıb ki, dövlət sifarişli ixtisaslar dövlətin ehtiyacı olan yerlərin sayına uyğun olaraq müəyyənləşdirilir: “Dövlət 4 ildən sonra ehtiyacı olan kadrların sayına uyğun olaraq, plan yerlərini maliyyələşdirir. Digərləri isə rəqabət mühitində öz hesablarına təhsil alır və nəticədə öz vəsaiti ilə əmək bazarına daxil olur”.