Bakı Sovetinin qurulması və süqutu – Azlogos\nFevral inqilabı və Bakı Sovetinin (Bakı XKS)-in qurulması\n1917-ci il fevralın 27-də Petroqradda fəhlələr və əsgərlərin qiyamı ilə Çar rejimi devrildi. Mart ayının ilk günlərində Rusiyanın əksər şəhərlərində burjua-demokratik inqilabı qələbə çaldı. İnqilabın qələbəsi nəticəsində 1917-ci ilin martın 2-də Müvəqqəti hökumət formalaşdı. Ölkədə ikili hakimiyyət yarandı. Ölkənin ən böyük 4-cü şəhəri olan Bakıda da eyni vəziyyət hökm sürürdü. Petroqrad Müvəqqəti hökumətinin göstərişinə əsasən, bəzi önəmli şəhərlərdə yeni hökumətin yerli idarəetmə orqanları üçün komitələr yaradılmalı idi. Bu şəhərlərdən biri də Bakı idi. Martın 4-də şəhər rəhbərliyi belə bir idarəetmə komitəsini yaratmaq üçün peşəkar təşkilatların, işçilərin, müharibə sənayesi komitəsinin və kooperativlərin nümayəndələri ilə görüşdü. Bələdiyyə başçısı Luka Bıç iclasa başçılıq etdi və şəhər Dumasının icra komitəsinin yaradılması ilə bağlı qərar verdiyini açıqladı (Suny,1990:83).\nŞəhərin idarəsi müxtəlif hökumət qurumları tərəfindən həyata keçirilirdi. Bunlardan biri 6 mart 1917-ci ildə Bakıda formalaşdırılan fəhlə deputatlar Soveti idi. Bundan başqa Bakıda əsgər Sovetləri və zabit deputatları Sovetləri yaradıldı, martın sonunda bu sovetlər vahid bir adda təşkilat olan hərbi deputatlar Sovetinə birləşdirildi. Şəhərdə ən yüksək instansiya isə Bakı Soveti və hərbi deputatları Soveti idi.\nMartın 6-da 52000 fəhlə (Bakı proletariatının yarısı) tərəfindən seçilən 52 nümayəndə, Bakı fəhlə Soveti nümayəndə heyətinin ilk iclasına toplaşdı. İclası 10 ildən çox Bakıda işləyən menşevik Qriqori Ayollo açdı. 52 nümayəndənin səs verməsi nəticəsində Bakı Sovetinin katibi olaraq sürgündə olan Stepan Şaumyan seçildi. Şaumyan iclasda olmadığı üçün nümayəndələr onun xanımı və oğlu Levi təbrik etdi. Şaumyanın özü isə Bakı Sovetinin sədri seçildiyini bir neçə gün sonra Saratov qatarında öyrəndi. Şaumyanın seçilməsi Bakı Sovetində bolşeviklərin çoxluq olduğunu göstərmirdi. İclasda iştirak edən nümayəndələr arasında 9 bolşevik var idi. Onun seçilməsi fərdi olaraq tanınması, xüsusən də 1914-cü il tətilində kütlələr tərəfindən sevilməsi ilə əlaqəli idi (Mieville, 2018:91).\nBakı Sovetində menşeviklər, sosialist-inqilabçılar (eser) və daşnaklar hakim idi. Martın 7-də Bakıya gələn Şaumyan partiya işlərində fəal iştirak etməyə başladı. Tezliklə ona Prokofi Caparidze, Möhsün İsrafilbəyov (Qədirli), Sultan Məcid Əfəndiyev, Nadejda Kolesnikova, Yakov Zevin qoşulur. Bolşeviklər Bakıda olan Fioletov, Əzizbəyov və Nərimanovla birlikdə fəhlələr arasında təbliğat aparmağa başladılar.\n1917-ci ilin yaz aylarında bolşeviklərlə menşeviklər vahid Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyası (RSDFP) çərçivəsində hərəkət edirdi. Menşeviklərin və eserlərin Bakıda dayağı çox güclü idi. Xüsusi ilə fəhlələr arasında eserlərin sayı çoxluq təşkil edirdi. Menşeviklər və eserlərin güclü olduğu bir digər qurum 50 min Bakı fəhləsinin daxil olduğu Həmkarlar Şurası idi. 10 may 1917-ci ildə bu şura vahid bir Bakı fəhlə və hərbi deputatlar Sovetinə birləşdirildi. Bu birləşmə Bakı Sovetində menşeviklərin və eserlərin mövqelərini daha da gücləndirdi. Bolşevik fraksiyası Bakı Sovetində 25, menşeviklər 56, eserlər isə hərbi deputatlar hesabına daha da çox sayda deputatla təmsil olunurdu (Əzimov, 1982:25).\nBakı Sovetinə bundan başqa daşnaklar da daxil idi. Müsavat partiyası isə bu ərəfələrdə Bakı Sovetində təmsil edilmirdi. Bolşeviklərin Bakı Sovetinə rəhbərliyi çox qısa çəkdi. 10 mayda Bakı Sovetinə seçkilərdə bolşevik Şaumyanın əvəzinə eser Sako Saakyan Sovet sədri seçildi, menşevik Ramişvili isə icra komitəsinin sədri oldu. 10 may seçkilərində məğlubiyyətdən sonra Bakı partiya komitəsinin tapşırığı ilə Məşədi Əzizbəyov, Dadaş Bünyadzadə, Möhsün İsrafilbəyov, Həmid Sultanov və digər bolşeviklər Bakı quberniyası rayonlarında təşviqat və təşkilatçılıq işlərinə başladılar. Xüsusən, əsgərlər arasında aparılan təbliğat effektiv oldu. Bu tədbirlərin nəticəsində 1917-ci ilin yayında Bakı, Şamaxı və Naxçıvan qarnizonlarının mütləq əksəriyyəti bolşeviklərin tərəfinə keçdi (Smirnov, 1986: 12-13).\nMüsavat və bolşeviklər arasında ortaq və fərqli cəhətlər\nBakıda 1917-ci ildə müsəmanların 30-dan çox siyasi təşkilatı var idi. Onların içərisində ən böyük partiya Müsavat və Hümmət idi. Bununla belə bu iki partiyanın müsəlmanlar arasında daşnakların ermənilər arasında olan nüfuzu qədər nüfuzu yox idi. Müsəlmanların çox böyük əksəriyyəti bu dövrdə siyasi təşkilatsız qalmışdı. Bununla belə mövcud müsəlman partiyaları arasında ən böyüyü Müsavat idi.\nMüsavat 1917-ci ilin yayına qədər Bakı Sovetinə daxil edilmədi. Bunun əsas səbəbi kimi Müsavatın federasiya tərəfdarı olması və Azərbaycanın muxtariyyətini istəməsi idi. Menşevik, daşnak, kadet, eser və hətta bolşevik partiyası da federasiyanın qatı əleyhdarı idi. Bütün bunlara baxmayaraq, bu sadalanan partiyalar içində təkcə bolşeviklər müsəlmanların haqları ilə bağlı məsələlərdə həssas idilər. Bolşeviklər, burjua və millətçi olduğuna görə, Müsəlman Milli Komitəsi ilə işləməyin mümkün olmadığını düşünsələr də, 1917-ci il ərzində Hümmət vasitəsilə Müsavat ilə əlaqə saxlayırdılar (Suny, 1990:103). Müsavatçılar da adıçəkilən partiyalar arasında ən yaxşı münasibəti bolşeviklərə saxlayırdı. Müsavat, leninist şüar olan “xalqların öz müqəddəratını təyinetmə haqqı” prinsipindən təsirlənmişdi. Müsavatçılar bu şüarı bolşeviklərlə əməkdaşlığın əsası kimi görürdü. Müsavat lideri Rəsulzadə partiyasının qurultayında belə bir çıxış etmişdi: “Müsavat, Şərqi Zaqafqaziyada öz müqəddəratını təyinetmə hüququnun müsəlman suverenliyinə gətirəcəyinə inanır. Buna səbəb burada yaşayan azərbaycanlıların sayca çox olmasıdır. Buna görə də, bolşeviklər vədlərinə əməl etsələr, onlara tolerant yanaşacaq siyasi qurum bizim partiya olacaqdır” (Hüseynov, 1927 :30).\nMüsavat Bakı Sovetinə daxil olmasa da yerli özünüidarəetmə orqanları seçkilərində iştirak edirdi. Məsələn, 1917-ci il 12 iyul tarixindəki Duma seçkilərində Müsavat çox böyük fərqlə qalib gəlmişdi. Dumanın əsas vəzifələri şəhər təsərrüfatını yaxşılaşdırmaqla yanaşı, kimsəsiz insanlara daha asan yaşayış şəraiti və maddi tələbatlarını təmin etmək idi. Dumanın İcraiyyə Komitəsinin sədri Topçubaşov, müavini isə Məhəmməd Həsən Hacınski seçilmişdi (Balayev, 1998:83).\n1917-ci ilin payızına yaxın Müsavat partiyası Bakı Sovetində iştirakına qoyulan qadağaya daha sərt formada etiraz etməyə başladı. “Açıq söz” qəzeti müsəlmanların təmsil olunmamasında sosialistləri günahlandırırdı: “Hökumət orqanlarının idarəsini öz üzərinə götürən solçu partiyalar Müsavat partiyasını Sovetə daxil etməməklə ən böyük səhvlərini edirlər, bu səhv eyni zamanda yerli əhaliyə lazımi diqqət göstərilmədiyinin bariz nümunəsidir”. Müsavatın Bakı Sovetində təmsil edilmə tələbi 8 sentyabrda Bakı Soveti İcraiyyə Komitəsində müzakirə edildi. Bu dəfə də Müsavatın tələbi rədd edildi. Maraqlıdır ki, bu qərar Müsavatın bolşeviklərlə münasibətini pisləşdirmək əvəzinə yaxşılaşdırdı. Buna səbəb Müsavatın müharibəyə münasibətinin dəyişməsi idi. Avqusta qədər Müsavat eserlər və daşnaklar kimi müharibəni dəstəkləyirdi. Lakin sentyabr ayında Müsavat münasibətini dəyişdi və müharibədən narazılığını güclü şəkildə bildirdi. Bu münasibət dəyişikliyi müharibə əleyhdarı olan bolşeviklərlə müsavatçıları yaxınlaşdırdı (Suny,1990:146).\nMəhz bu yaxınlaşma bolşeviklərin istəyi ilə Müsavatın Bakı Sovetinə daxil edilməsi ilə nəticələndi.\nBolşeviklərin Bakıda hakimiyyəti ələ keçirməsi\nBolşeviklərin təbliğatı ilə sentyabrın 27-də 65 mindən çox insanın iştirak etdiyi Bakı işçilərinin ümumi tətili başladı. Kütlələrin təzyiqi ilə Bakı Sovetinin menşevik-eserlərdən ibarət İnqilabi İcraiyyə Komitəsi 1917-ci il oktyabrın 13-də istefa verdi. Elə həmin gün Şaumyanın rəhbərlik etdiyi Bakı Sovetinin Müvəqqəti İcraiyyə Komitəsi seçkiləri keçirildi (Smirnov, 1986:17).\nYenidən Bakı Sovetinə seçilən Şaumyan “bütün hakimiyyətin Sovetlərə” verilməsi haqqında tələb irəli sürdü. Bu ərəfədə Petroqradda bolşeviklər artıq hakimiyyəti ələ keçirmişdi. 27 oktyabrda baş verən iclasda Şuranın tərkibində olan menşeviklər, eserlər və daşnaklar güclü blok yaradaraq hakimiyyətin bolşeviklərə verilməsi qərarını rədd etdilər. Vəziyyəti belə görən bolşeviklər fəhlələr və əsgərləri bu qərara etiraz etmək üçün kütləvi mitinqlərə dəvət etdilər. Noyabrın 2-də 468 deputatın qatıldığı növbəti iclasda sağ eserlər, menşeviklər və daşnaklar hakimiyyət məsələsinin müzakirəsini təxirə salmağı təklif edərək Soveti tərk etdilər. Bakı Sovetində 344 bolşevik, onlar ilə müttəfiq olan sol eserlər və bir neçə beynəlmiləlçi menşevik deputat qaldı. Şaumyanın təklifi ilə Bakı Sovetinin İcraiyyə Komitəsinin yeni tərkibi seçildi. Bu Şura özünü Bakıda ən ali hakimiyyət olduğunu elan etdi. İcra komitəsinə Şaumyan (sədr), Caparidze, Fioletov, Əfəndiyev, Basin, Vəzirov, Vaçek, Zərgərov olmaqla 36 nəfər seçildi. Bakı fəhlə və hərbi deputatlar Sovetinin fəhlə və əsgər deputatları Soveti adlandırılması barədə yekdilliklə qərar qəbul edildi. Beləliklə, silahlı mübarizə olmadan 1917-ci il noyabrın 2-də Bakıda hakimiyyət Bakı fəhlə və əsgər deputatları Sovetinin əlinə keçdi. Bakı bolşevikləri Zaqafqaziyada ilk dəfə bir şəhərdə Sovet hakimiyyətinin qurulmasına nail oldular (Smirnov,1986:18-19).\nHakimiyyəti ələ keçirən bolşeviklər Müsavatın Bakı Soveti seçkilərində iştirakına izn verdi. Hakimiyyət Bakı Sovetinin əlinə keçsə də, 5 mart 1917-ci ildə İctimai Təhlükəsizlik Komitəsi tərəfindən yaradılan hakimiyyəti orqanları hələ də şəhərdə mövcud idi və Sovetlərə qarşı çıxmağa çalışırdı. Şəhər iqtisadiyyatına və digər sosial məsələlərə cavabdeh şəhər duması Müsavatın əlində idi. Bundan başqa Bakıda bir sıra inzibati funksiyalara malik olan silahlı Müsəlman və Erməni Milli Komitələri də mövcud idi. Bakıda Sovet hakimiyyəti ilə bağlı böhranın ortasında noyabrın sonunda şəhər duması seçkiləri keçirildi. Bu nəticələr bir daha şəhərdəki siyasi vəziyyətin nə dərəcədə mürəkkəb olduğunu göstərir.\nMilli müsəlman partiyaları bloku (Müsavat) – 18 384 (25.25 faiz)\nMilli erməni partiyaları bloku (Daşnaksütyun) – 13 120 (20,17 faiz)\nBolşevik fraksiyası demokratik formada seçilmiş dumada ən böyük partiya idi. Buna baxmayaraq digər partiyalar blok şəklində seçkiyə girdikləri üçün bolşeviklər 4-cü yeri tutdu (Suny,1990:163). 1917-ci il 12-16 dekabr tarixlərində Bakı Sovetinə keçirilmiş seçkilərin nəticəsi ilə bolşevik və sol eserlər həm şuranın fəaliyyətinə, həm də şəhərin ictimai həyatının bütün sahələrinə təsirlərini daha da gücləndirdi. Seçkilərin nəticələrinə əsasən 48 bolşevik, 85 eser (əksəriyyəti sol), 36 daşnak, 18 Müsavatçı və 13 menşevik Bakı fəhlə və əsgər deputatları Sovetinə seçildi. Şaumyan yenidən deputatların əksəriyyəti tərəfindən Bakı Sovetinin sədri seçildi (Smirnov,1986:21). Şaumyanın sədrliyi ilə 31 dekabr 1917-ci ildə keçirilmiş Bakı Şurasının yeni tərkibinin iclasında alınan qərara əsasən, Sovetin İcraiyyə Komitəsinə yalnız Sovet hakimiyyətini dəstəkləyən partiyaların nümayəndələri daxil olmalı idi. Beləcə 6 bolşevik, 5 daşnak, 4 sol eser, 3 sağ eser və 2 müsavatçı İcraiyyə Komitəsinə daxil oldu. 1 yanvar 1918-ci ildə Caparidze yekdilliklə İcraiyyə Komitəsinin sədri, 13 yanvarda isə eyni zamanda Bakı fəhlə və əsgər deputatları Sovetinin sədri seçildi (Smirnov, 1986: 21-22).\n1918-ci ilin əvvəlində Müsavat partiyası ilə bolşeviklər arasında münasibət soyumağa başladı. Bunun əsas səbəbi rus qoşunlarının Osmanlı ərazisindən sürətlə geri çəkilməsi və bunun nəticəsində partiya rəhbərlərində formalaşan “panturanist” fikirlər idi. Bakı Sovetinə daxil olan Müsavat bununla kifayətlənmək istəmirdi. Üstəlik, Müsavat əsas rəqibi olan “Daşnaksütyun” ilə müqayisədə zəif silahlanmışdı. Aslan bəy Səfikürdski və Xudadat bəy Rüstəmbəyovun yanvarın 22-25-si arası cəbhədən qayıdan rus əsgərlərinə etdiyi hücum Müsavatla bolşeviklər arasında münasibəti pisləşdirdi (Şaumyan, 1978:200). Şamxor qətliamı olaraq bilinən hadisə zamanı 2000-ə yaxın rus əsgəri öldürüldü, Müsavat böyük miqdarda silah-sursat əldə etdi. Şamxor hadisəsi təkcə bolşeviklər yox, eləcə də digər partiyalar arasında Müsavata qarşı inamsızlıq yaratdı. Bu hadisə 1918-ci ilin martında Bakı Sovetinə qarşı qiyamla nəticələnəcək hadisələrdə də tətikləyici rol oynadı. Məhz bu səbəbdən bu qırğınlar zamanı bütün partiyalar Müsavata qarşı çıxdı, onun əzəli düşməni daşnaklar isə Bakıda və ətraf rayonlarda kütləvi qətliamlar törətdi. Bu barədə ətraflı “Mart qırğını olduğu kimi” yazısında oxuya bilərsiniz.\nMüsavatla Bakı Soveti arasında baş verən müharibə 3 gün davam etdi və sonda Müsavatın Astoriya otelində məğlubiyyətini rəsmiləşdirən müqavilənin imzalanması ilə sona yetdi. Müharibə olmasına baxmayaraq, Müsavat partiyası Bakı Sovetindən çıxarılmadı. Müsavat, 28 may Azərbaycanın müstəqilliyi elan olunana qədər Bakı Sovetinin tərkibində qaldı. 1918-ci il aprelin 19-da Stepan Şaumyan şəhər konfransında Bakı vilayətinin Xalq Komissarları Sovetinin yaradılması barədə bəyanatla çıxış etdi. Elə həmin gün Bakı Şurası İnqilab Müdafiə Komitəsinin daimi və daha geniş bir hökumət orqanı olan Bakı Xalq Komissarları Soveti ilə əvəz edilməsi barədə qərar qəbul etdi. Qəbul edilmiş qətnamədə Xalq Komissarları Sovetinin sol blokun nümayəndələrindən, yəni bolşeviklərdən və sol eserlərdən ibarət olacağı bildirildi (Əzimov, 1982:101).\nBeləcə, daşnaklar, müsavatçılar və menşeviklər hakimiyyətdən kənarlaşdırıldı.\nİnqilab Müdafiə Komitəsinin 20 aprel tarixli qərarı ilə Bakı Şəhər Duması ləğv edildi və şəhər özünüidarəetmə funksiyaları Bakı fəhlə, əsgər və dənizçilər deputatları Sovetinə verildi. İnqilabi Müdafiə Komitəsinin təlimatına əsasən, Erməni və Müsəlman Milli Şurasının fəaliyyəti dayandırıldı. Hakimiyyətin bütün funksiyaları fəhlə, əsgər və dənizçi deputatları Sovetinə və ya Mərkəzi Sovet hökuməti tərəfindən ayrılmış təşkilatlara aid olmağa başladı. Erməni Milli Şurasının qarşısına hərbi birləşmələrini ləğv etmək və sovet qoşunları ilə birləşdirmək tələbi qoyuldu (Balayev, 1998:174).\n25 aprel 1918-ci ildə Zaqafqaziyada ilk Sovet hökuməti olan Bakı Xalq Komissarları Soveti (XKS) quruldu. Xalq Komissarları Şurasına bolşeviklər və sol eserlər daxil idi. Hökumət üzvləri belə formalaşdı: Qafqaz işləri üzrə fövqəladə komissar Şaumyan, Bakı Sovetinin Daxili İşlər üzrə komissarı Caparidze, Hərbi və Dəniz işləri üzrə komissar Korqanov, Xalq Təsərrüfatı Şurası komissarı Fioletov, Ədliyyə komissarı Karinyan, Şəhər təsərrüfatı işləri üzrə komissar Nərimanov, Təhsil komissarı Kolesnikova, Rabitə, poçt və teleqraf komissarı Suxartsev, Maliyyə komissarı Kireyev, Xalq təsərrüfatı komissarı Vəzirov, Əmək komisarı Zevin, Qida komissarı Çibulski, Quberniya komissarı Əzizbəyov, Dövlət nəzarəti üzrə komissar Boqdanov, Fövqəladə hallar komissarı Ter-Qabrielyan, Xalq Komissarları Sovetinin işləri üzrə komissarı Kuznetsov (Smirnov,1986:29). Bakı Xalq Komissarları Sovetinin tərkibi elan olunduqdan sonra “Bakinskiy raboçi” qəzeti belə bir sərlövhə yayımlayır: “Bu andan etibarən Bakı Soveti fəhlələr və istismarçılar arasındakı mövcud münasibətləri kökündən dəyişdirəcək geniş sosial dəyişikliklər siyasətini formalaşdıracağına tam zəmanət verir” (Burdjalov, 1938:45).\nBakı XKS-in gördüyü tədbirlər\nBakı Xalq Komissarları Soveti mövcud olduğu 98 gün ərzində bəzi ilklərlə yadda qaldı. Bunları aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq mümkündür.\n12 may 1918-ci ildə məktəblərin kilsə və məsciddən ayrılması haqqında dekret elan edildi, hər kəsin ana dilində pulsuz təhsil alma hüququ haqqında qərar verildi (Smirnov, 1986:64- 65).\n1918-ci il mayın 22-sində Bakı XKS, Ümumrusiya Sovetlər Konqresi tərəfindən 26 oktyabr 1917-ci ildə qəbul edilmiş “Torpaq haqqında fərman”a əsasən torpağın milliləşdirilməsi haqqında akt qəbul etdi. Buna əsasən, ayrı-ayrı şəxslərə, özəl cəmiyyətlərə, habelə kənd cəmiyyətlərinə fərdi mülkiyyət kimi məxsus olan bütün torpaqlar dövlətin mülkiyyətinə verildi (Smirnov, 1986: 58-59).\nBakı Soveti polisi də özünə tabe etmək qərarına gəldi. Bakı XKS tərəfindən təşkil edilən komissiya Bakı şəhər polisinin bütün şəxsi heyətini işdən azad etdi. Yeni kadrlar xüsusi imtahanlarla işə qəbul edildi (Burdjalov, 1938:36).\nMayın 26-da Bakı Xalq Komissarları Soveti məhkəmə ilə bağlı qərar qəbul etdi. Köhnə məhkəmə aparatı ləğv edildi, yerli və rayon xalq məhkəmələri təşkil edildi (Burdjalov, 1938: 53).\nBakı XKS-in 28 may 1918-ci il tarixli qərarı ilə balıqçılıq milliləşdirildi. Bakı XKS-in 2 iyun 1918-ci il tarixli qərarı ilə inzibati, texniki və maliyyə cəhətdən Bakı Xalq Təsərrüfatı Sovetinin tabeliyində olan bütün neft müəssisələri milliləşdirildi (Smirnov, 1986: 59).\n5 iyun 1918-ci ildə Bakı XKS-i Xəzər donanmasının milliləşdirilməsi haqqında qərar qəbul etdi (Smirnov, 1986: 62).\n27 yanvar 1918-ci ildə təsdiq edilmiş torpaq haqqında fərmanı yerinə yetirmək üçün Bakı XKS 18 iyun 1918-ci ildə Zaqafqaziyada və Dağıstan bölgəsində torpaqların milliləşdirilməsi haqqında qərar qəbul etdi. Bununla bərabər “Torpaq islahatının əsas müddəaları və müvəqqəti torpaq komitələri haqqında əsasnamə” hazırlandı. Bu aktlara əsasən, torpaq, tikililər, inventarlar, kənd təsərrüfatı məhsulları və materiallar torpaq mülkiyyətçilərinin əlindən kənd əhalisinin istifadəsi naminə müsadirə edildi. Kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar, ailədə işləyən insanların sayına uyğun bərabər istifadə üçün bölüşdürüldü (Suny, 1990: 287-288).\nBakı XKS-in gördüyü digər tədbirlər isə əsas sosial dayağı olan fəhlələrlə bağlı idi. 1918-ci ilin aprelində Bakıda 8 saatlıq iş günü tətbiq olundu (Suny, 1990: 288).\nBundan başqa şəhərdə olan həm tikilmiş, həm də tikilməmiş bütün binaların xüsusi mülkiyyət haqqı ləğv edilərək Bakı fəhlə, əsgər və dəniz deputatları Sovetinin sərəncamına verildi. Fərmana əsasən, mənzil sahibi olmayan və ya çətin şəraitdə yaşayan bir çox işçi ailəsi Bakı varlılarının evlərinə köçürüldü (Smirnov, 1986:64).\nBakı XKS-in yay kampaniyası\nBakı XKS-i bütün Qafqaz haqqında qərarlar aldığı bir zamanda mayın 26-sında Osmanlının təzyiqi ilə Zaqafqaziya federasiyası dağıldı, onun yerində Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan respublikaları yarandı. 28 may 1918-ci ildə Müsəlman Milli Şurası Tiflisdə Azərbaycanın müstəqilliyini elan etdi. Tifisdəki Azərbaycan hökuməti dərhal Osmanlı ilə hərbi alyans yaratmaq barədə danışıqlara başladı. Hələ Azərbaycan hökuməti müstəqilliyi elan etməmişdən öncə Osmanlı ordusunun Qafqazdakı komandiri Nuri paşa qərargahı ilə birgə Gəncəyə gəlmişdi.\nİyun ayında Azərbaycan hökumətinin Tiflisdən Gəncəyə köçməsindən sonra nizami ordu quruldu. Osmanlı-ADR ordusu həm say baxımından, həm də döyüş hazırlığı baxımından Bak kommunası ordusundan güclü idi. Bolşeviklər mart döyüşlərindən sonra riskli bir addıma əl atdılar. Bakı kommunası sərhədlərinin Bakıdan kənar ərazilərə, ümumilikdə bütün Qafqaza yayılması haqqında qərar qəbul etdilər. Aprel ayında artıq bütün Bakı uyezdi Bakı kommunasının nəzarətinə keçdi. Bəzi ərazilər döyüş olmadan ələ keçirildi. Məsələn, mayın 1-də Lənkəranda 2 mindən çox insanın qatıldığı nümayiş keçirildi. Mitinqdə iştirak edənlər yekdilliklə Lənkəran şəhərində sovet hakimiyyətini tanımaq qərarına gəldilər (Burdjalov, 1938: 65-66). Eyni zamanda bolşeviklər ölkənin şimalında da öz təsir dairəsini genişləndirdi. Georgi Sturuanın rəhbərliyi altında bolşevik ordusu əvvəlcə Xaçmazı ələ keçirdi və Qubanı mühasirəyə aldı. Qubada Mircəfər Bağırovun rəhbərlik etdiyi “Qırmızı qvardiya”nın dəstəsinin əməliyyatı nəticəsində aprelin 23-də Qubada Sovet hakimiyyəti quruldu (Əzimov,1982: 99). Quba həbsxanasından 115 kəndli sərbəst buraxıldı.\nMüsavat ordusu isə Tiflis menşeviklərinin dəstəyi ilə 1918-ci ilin aprelin əvvəlində Hacıqabulu ələ keçirdi. Aprel ayının ortalarında Bakı kommunası ilə Müsavat arasında Hacıqabul uğrunda şiddətli vuruşma başladı. 20 apreldə Hacıqabul Bakı kommunası ordusu tərəfindən ələ keçirildi. Sovet ordusunun aprel-may hücumları uğurlu alındı, iyun ayının əvvəlinə qədər Azərbaycan ərazisinin xeyli hissəsi Müsavatın əlindən alındı. 12 iyun Sovet ordusu Kürdəmirə girdi (Burdjalov,1938: 68). Ələ keçirilən ərazilərdə Bakı kommunası komissarları yerli azərbaycanlılar təyin edirdi. Misal üçün, Bakı uyezdinin komissarı Bala Əfəndiyev, Quba uyezdinin komissarı Ağababa Yusifzadə, Cavad və Lənkəran uyezdinin komissarı Möhsün İsrafilbəyov (Qədirli) təyin edilmişdi (Əzimov, 1982:101-102).\nBununla birlikdə Bakı kommunasının hərbi uğurları müvəqqəti idi. İyunun əvvəlində 20 minlik “Qafqaz İslam ordusu” quruldu. 27-30 iyun tarixlərində baş verən Göyçay döyüşündə bolşeviklər Nazim Paşanın üstün qüvvələrinin təzyiqi ilə geri çəkilməli oldular. 7-9 iyulda Kürdəmir uğrunda döyüşlərdə Osmanlı-ADR ordusunun şiddətli hücumlarından sonra Sovet qoşunları ağır məğlubiyyətə uğradı (Burdjalov,1938:72). Bakı kommunası özündən 4 dəfə çox əsgərləri olan Osmanlı-ADR qoşunlarına müqavimət göstərə bilmirdi. Bu ərəfədə İrandakı rus ekspedisiya korpusunun komandiri olan Biçeraxov 1500 nəfərdən ibarət dəstəsi ilə birlikdə Bakı kommunasına müraciət edərək Osmanlı-ADR qoşunlarına qarşı vuruşa biləcəyini bildirdi. Bakı kommunası Biçeraxovun ingilis agenti olmasından şübhələnsə də, cəbhədəki ağır vəziyyəti nəzərə alaraq bu təklifi qəbul etdi. Bolşeviklərin şübhəsi özünü doğrultdu. Biçeraxovun dəstəsinin müharibənin həlledici bir dövründə döyüş mövqelərini tərk edərək Dağıstana getməsi ilə cəbhə çökdü, beləcə Bakıya yol açıldı (Əzimov, 1982:133).\nİyul böhranı və Bakı XKS-in süqutu\nBakı Xalq Komissarları Sovetinin fəaliyyəti bolşeviklərin Bakı Sovetində möhkəm səs çoxluğuna malik olmaması ilə çətinləşirdi. 1918-ci ilin aprelində Bakı Sovetinin 308 deputatı var idi. Bu deputatların 58-i bolşevik, 2-si bolşeviklərə simpatiya duyan bitərəf deputat, 46 sol eser, 7-si sol eserlərə simpatiya duyan bitərəf deputat, 3 menşevik-beynəlmiləlçi və 4 sol bloka simpatiya duyan deputatdan ibarət idi. Ümumilikdə sol bloka daxil olan deputatların sayı 104 nəfər idi. Digər tərəfdə isə 47 sağ eser, 28 menşevik, 36 daşnak, 23 müsavatçı var idi. Beləliklə, sağ partiyaların 134 nümayəndəsinin olması hökumətə qarşı güclü blok yaradılmasına imkan verirdi (44 deputatın partiya üzvlüyü barədə məlumat yoxdur, qalanları isə partiyasız idi) (Smirnov,1986:66).\nYay ayında Bakıda Sovet hakimiyyətini silahlı yolla devirmə cəhdi baş verdi. 1918-ci il iyunun 12-də Şaumyana qarşı sui-qəsd təşkil olundu. Əsgərlərin cəld davranması sui-qəsd planının gerçəkləşməsinə imkan vermədi. İnzibati problemlərlə yanaşı müharibənin davam etməsi iqtisadi vəziyyəti pisləşdirdi. Bakı əhalisi ac qalmışdı. İyun və iyul aylarında Bakıdakı ərzaqla bağlı vəziyyət çox pis idi. Azərbaycanın uyezdlərindən Bakıya demək olar ki, çörək gəlmirdi (Burdjalov,1938: 64). Özü də kəskin aclıq yaşayan Sovet Rusiyası Bakıya kömək edə bilmədi. 1918-ci ilin yazından etibarən Şimali Qafqazdan taxıl tədarükü dayandırıldı, bir Bakı işçisinin çörək rasionu günlük 1/2 funta (1 funt 409,5 qramdır), qalan vətəndaşlar üçün isə 1/4 funta qədər endirildi. Qısa müddət ərzində çörəyin tükənməsi səbəbi ilə əhaliyə fındıq və günəbaxan toxumu paylanmağa başladı. İqtisadi vəziyyətin pisləşməsi və cəbhədə alınan məğlubiyyətlər müxalifətdə olan sağ blokun güclənməsi ilə nəticələndi. Sağ blok israrla Bakını türklərdən qorumaq üçün ingilis qoşunlarının dəvət edilməsini tələb edirdi (Smirnov, 1986: 89-90).\nİyulun 25-də XKS-in, Hərbi İnqilab Komitəsinin, regional məclislərin və gəmi komitələrinin üzvləri ilə birlikdə təxminən 500 nəfərin qatıldığı Bakı Sovetinin təcili iclası keçirildi. İclasda Şaumyan siyasi və hərbi vəziyyətlə bağlı məruzə etdi. Onun təklifi ilə ingilislərin dəvət edilməsi məsələsinin müzakirədən çıxarılması səsə qoyuldu. Şaumyanın təklifi 208 nəfər lehinə, 257 nəfər əleyhinə olmaqla rədd edildi (Burdjalov, 1938:80). Bakı Sovetinin iclasına sədrlik edən Caparidze biri bolşevik, sol eser, sol daşnaklar tərəfindən təqdim edilən, digəri sağ eser, menşevik, sağ daşnaklar tərəfindən təqdim edilən iki qətnamə oxudu. Birinci qətnamədə Bakı Soveti, Bakını öz inqilabi qüvvələri və inqilabçı Rusiyanın qüvvələri ilə müdafiə etməsi haqqında idi. İkinci qətnamədə isə vəziyyətdən çıxış üçün ingilislərin dəvət edilməsi və Sovetdə təmsil olunan bütün tərəflərin iştirakı ilə koalisiya hökumətinin yaradılması təklifi idi. Səsvermə nəticəsində vahid sağ blok 259 səs, sol blok isə 236 səs aldı (Suny,1990:302). Fasilədən sonra davam edən Bakı Sovetinin iclasında, Şaumyan və Caparidze xalq komissarları vəzifələrindən imtina etdiklərini açıqladılar. 31 iyul saat 11-də Bakı Sovetinin təcili iclası keçirildi və bu iclasda Xalq komissarları tam tərkibdə istefa verdilər. Elə həmin gün Bakı Bolşevik Komitəsinin iclasında Həştərxana təxliyə edilmə və yenidən qüvvə toplayaraq Bakıya qayıtma haqqında qərar qəbul edildi. Beləcə, Bakıda Sovet hakimiyyəti süquta uğradı (Smirnov, 1986: 93).\nBakı kommunasına müasir Azərbaycan tarixçiliyində birmənalı düşmən münasibəti var. Xüsusən mart hadisələri zamanı Bakıda və ətraf rayonlarda müsəlmanların qətl edilməsinin məsuliyyəti Bakı Sovetinin sədri Stepan Şaumyanın üzərinə atılır. Bakı Sovetinin silahlı qüvvələrinin 60-70 faizi ermənilərdən ibarət idi (Smirnov, 1986:85). Bununla belə, bu ermənilər Bakı Sovetində müxtəlif partiyalar üzrə təmsil edilirdi. Misal üçün, təkcə bolşevik və daşnak yox, eləcə də eser partiyasının da sədri erməni idi (Sako Saakyan). Azərbaycan tarixçiliyində isə bu şəxslərin partiya mənsubiyyəti yox, etnik mənsubiyyəti ön plana çəkilərək düşmən obrazı verilir. Reallıqda bu üç partiya da bir-birinə düşmən idi. Mart hadisələrində Bakının müsəlman əhalisinə (bu müsəlmanlar içində xeyli bolşevik də var idi) divan tutan Daşnaksütyunun silahlı qüvvələri olmuşdu. Mart qırğınında, eləcə də Şamaxı və Qubada daşnakların törətdiyi qətliamlar Bakı sovetindən xəbərsiz şəkildə həyata keçirilirdi. Bolşeviklərin fraksiya olaraq hərbi qüvvələrinin yetərincə olmaması daşnaklara qarşı müharibə aparmağa mane olurdu. Bu səbəblə bolşeviklər daşnaklara qarşı digər metodlarla mübarizə apardılar. Msəsələn, 98 günlük Bakı XKS iqtidarı zamanında daşnaklar iqtidara buraxılmadı, Erməni milli komitəsinin ordusu isə dağıdıldı.\nDigər tərəfdən Azərbaycan tarixçiliyində Şaumyanın müsəlmanlara muxtariyyət verməməsini onun erməni millətçisi olması ilə əlaqələndirirlər. Müsəlmanlara muxtariyyət verilməsi məsələsi Lenin və Stalinin Şaumyana göndərdiyi məktublarında da qeyd edilir. 1918-ci ilin martın 31-də Stalinin Şaumyan və Caparidzeyə göndərdiyi məktubda bu qeyd edilirdi: “Dərhal Bakı Deputatlar Soveti nəzdində bir müsəlman və erməni muxtariyyətini yaratmaq, bundan başqa erməni və müsəlman fəhlələr arasında millətçilərə qarşı təbliğat siyasəti aparmaq lazımdır.” (Burdjalov,1938:48). Bu təkliflərə baxmayaraq Şaumyan nə müsəlmanlara, nə də ermənilərə muxtariyyət vermədi. Şaumyanın Lenin və Stalinlə müqayisədə milli məsələlərə münasibəti fərqli idi. Bunu Rəsulzadəyə qarşı yazdığı məqaləsində də görmək olur: “Vətəndaş Rəsulzadə, sizə elə gəlir ki, bolşeviklərin Ermənistana və azərbaycanlılara münasibəti müxtəlifdir. Lakin siz dərindən və bərk yanılırsınız. Ermənistandakı bolşeviklər bütün Qafqazda, o cümlədən Bakıda olduğu kimi, burada da erməni millətçilərinin siyasətinə qarşı (yeri gəlmişkən deyək ki, həm də erməni milli polklarının təşkilinə qarşı) necə amansız mübarizə aparırlar. Ermənistandakı bolşeviklər Rusiyanın hər yerində olduğu kimi, burada da Sovet hakimiyyəti uğrunda mübarizə aparacaqlar. Bolşeviklər müsəlman xalqının öz müqəddəratını təyin etmək hüququnu inkar etmirlər, məhz siz, müsəlman millətçiləri bolşeviklərin fəhlə sinfinin azadlığı uğrunda öz mübarizəsini davam etdirmək hüququnu inkar edirsiniz. Siz belə mülahizə yürüdürsünüz: madam ki, bizə öz müqəddəratını təyin etmək hüququ verilmişdir, qoy bolşeviklər daha bizim işlərimizə qarışmasınlar. Bu mülahizədə həqiqətən bir sadəlövhlük və hətta uşaq düşüncəsi duyulur. Vətəndaş Rəsulzadə, axı bolşeviklər Qafqaza yabançı millət deyildir, fəhlə sinfinin partiyasıdır. Bolşeviklər təkcə Rusiya proletariatının deyil, həm də yerli Qafqaz proletariatının, o cümlədən də müsəlman proletariatının nümayəndələridir.” (Şaumyan, 1978: 214).\nBu yazıdan da görünür ki, Şaumyan fəhlə sinfinin erməni, müsəlman və ya digər milli və dini xüsusiyyətlərə ayrılmasının əleyhinədir. O fəhlə sinfini milli identikliyə qarşı qoyur və onu “bolşevik milləti” adlandırır. Bundan başqa Şaumyan Rusiyada rus dilinin rəsmi dil olmasını, digər dillərə isə bu formada status verilməsinin əleyhinə idi. Bu mənada Şaumyanı erməni yox, rus (bolşevik) dövlətinin himayəçisi adlandırmaq daha düzgün olar. Məhz erməni muxtariyyətinin əleyhinə çıxması daşnakların Bakı kommunasına düşmən mövqedə durmasına səbəb olmuşdu. Bakı kommunasının dağılmasında, komissarların tutulmasında əsas rol alan partiyalardan biri də Daşnaksütyun idi. Komissarları 1918-ci il sentyabrın 20-sində Türkmənistanda güllələyən isə eserlər oldu.\nBakı kommunasının Azərbaycan tarixində xüsusi rolu var. Bu dövlət 1871-ci ildə formalaşan Paris kommunasının prinsipləri əsasında qurulan, dünyada az sayıda mövcud olan kommuna prinsiplərinə malik idi. Azərbaycanda ilk dəfə torpaqların kəndlilərə paylanması, fəhlələrə 8 saatlıq iş rejiminin tətbiqini Bakı kommunası reallaşdırdı. Bundan başqa, Bakı kommunası, bugünə qədər Azərbaycan tarixində demokratik seçimlə formalaşmış koalisiya iqtidarına malik yeganə dövlət kimi qalır.\nБалаев, Айдын (1998), Азербайджанское национальное движение в 1917-1918 гг.\nГусейнов, Мирза Давуд (1927), Тюркская демократическая партия федералистов «Мусават» в прошлом и настоящем.\nİngilis və türk dilində ədəbiyyat


Bilgəh-Novxanı-Sumqayıt yeni avtomobil yolunun tikintisi 2015-ci ildə bitəcək | SUMQAYITXEBER.COM\nSUMQAYITXEBER.COM > SUMQAYIT > Bilgəh-Novxanı-Sumqayıt yeni avtomobil yolunun tikintisi 2015-ci ildə bitəcək\nBilgəh-Novxanı-Sumqayıt yeni avtomobil yolunun tikintisi 2015-ci ildə bitəcək\nMüəllif: sumqayitxeber.com • Tarix: 21 İyul 2014 • Baxış sayı: 1,001 dəfə • Şərh yoxdur\nBilgəh-Novxanı-Sumqayıt istiqamətində yeni avtomobil yolunun tikintisi başa çatdırıldıqdan sonra sözügedən yol Bakı-Quba-Rusiya Federasiyası ilə dövlət sərhədi avtomobil yolu ilə kəsişərək Bakı-Şamaxı-Yevlax avtomobil yoluna birləşəcək.\nNəqliyyat Nazirliyi “Azəryolservis” ASC-nin mətbuat xidmətinin rəhbəri Pünhan Mürsəliyevin APA-ya verdiyi məlumata görə, ümumi uzunluğu 42 km nəzərdə tutulan Bilgəh-Novxanı-Sumqayıt avtomobil yolunun 16,5 km hissəsində tikinti işləri başa çatdırılıb. Yolun 16,5-22 km və 28-37 km hissələrində işlər davam etdirilir.\nYolun 16,5-22 km hissəsində 4 körpüdən 3-ü tikilib. Hazırda ərazidə müxtəlif qazma və tökmə torpaq yatağının tikintisi işləri gedir. Yolun 28-37 km hissəsində 3 körpü, 1 mal-qara keçidi nəzərdə tutulub. Artıq 2 körpü, 1 heyvan keçidində son tamamlanma işləri ilə yanaşı, optimal tərkibli çınqıl layın tikintisi davam etdirilir. Yaxın günlərdə üçqat asfalt-beton örtüyünün döşənməsinə başlanacaq.\nBundan əlavə, hər iki sahədə tikinti altına düşən maneələrin qiymətləndirilməsi və relyefə uyğun olaraq düzbucaqlı suötürücülərin quraşdırılması işləri həyata keçirilir. Layihənin sözügedən hissələrində işlərin 2015-ci ildə tamamlanması planlaşdırılır.\nLayihənin həyata keçirilməsində məqsəd Abşeron yarımadasının şimal-qərb hissəsindəki yaşayış məntəqələrinin Bakı şəhərinə daxil olmadan, Bakı-Quba və Bakı-Şamaxı magistralları ilə nəqliyyat əlaqəsini təmin etməkdir. Bu da öz növbəsində paytaxtın mərkəzi hissəsində nəqliyyat yükünün azalmasına gətirib çıxaracaq.\nSumqayıtda iş axtaranların nəzərinə – ELAN - 51,959 baxış


Zakir Həsənov İran ordusunun Baş Qərargah rəisi ilə görüşüb -Yenilənib – Boyukmillet.com\nHome » Xarici siyasət » Zakir Həsənov İran ordusunun Baş Qərargah rəisi ilə görüşüb -Yenilənib\nSonda görüşün yekununa dair protokol imzalanıb, mətbuata birgə açıqlama verilib.16:02\nAzərbaycanın müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi general-leytenant Məhəmməd Hüseyn Baqeri ilə görüşüb.\nBoyukmillet.com xəbər verir ki, bu barədə IRNA məlumat yayıb.\nBildirilib ki, Azərbaycan müdafiə naziri İrana ikigünlük səfəri çərçivəsində yüksəkrütbəli hərbi və siyasi rəsmilərlə görüşəcək.\nSəfərin əsas məqsədləri birgə hərbi təhlükəsizlik, müdafiə sahəsində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi və dərinləşdirilməsidir.\nPrevious Azərbaycan və Finlandiya XİN-ləri arasında siyasi məsləhətləşmələr aparılıb\nNext Leninqradı müdafiə edən azərbaycanlıların xatirəsi Sankt-Peterburqda əbədiləşdirilə bilər


“Azərbaycan Yurt Bilgisi” jurnalının nəşri « Jurnalistika Dərsləri\n“Azərbaycan Yurt Bilgisi” jurnalının nəşri\nPosted on Sentyabr 21, 2013\n1932-ci il yanvar ayında Türkiyədə “Azərbaycan Yurt Bilgisi” adlı yeni məcmuə nəşr olunmağa başladı. (55a) İstanbulda “Bürhanəddin” mətbəəsində çap olunan bu məcmuə Azərbaycanın tanınmış alimi Əhməd Cəfəroğlunun redaktorluğu ilə nəşr edilirdi. İllik qiyməti 240 quruş, satışı 20 quruş olan bu aylıq, elmi məcmuə müsavatçıların maddi və mənəvi yardımı ilə Bəyazid Universitetinin Türkiyət İnstitutunda nəşr edilirdi. Bu mətbuat orqanı özündən əvvəlkilərdən fərqli şəkildə fəaliyyət göstərirdi. “Azərbaycan Yurt Bilgisi” 1932-ci ildə yanvar ayında nəşr edilmiş ilk sayında öz məqsədini bu şəkildə açıqlayırdı: “Elmi münasibətin millətlər arasında gündən-günə sıxlaşması və yekdigərini bu vəsilə ilə daha çox tanıya bilməsi əvvəlcə böyük millətlərin mövzu daxilində qalan yurdumuzun artıq müstəqilən tədqiqini bir zərurət olaraq tələb etməkdədəri. Öz-özünü bizzat tədqiq etməyə millətlər başqa millətlərin etnoqrafik tədqiqi mövzusundan başqa bir şey olmamışdır. Halbuki Azərbaycan bu iptidai dövrəsini artıq üzərindən atmış və qapısını da elmi kapitülasyondan çoxdan bağlamışlar…” (55a)\nJurnalda M. Ə. Rəsulzadənin, Ə. Cəfəroğlunun, M. B. Məmmədzadənin və başqa azərbaycanlı müəlliflərin yazıları çap edilirdi. M. Ə. Rəsulzadənin “Milli Azərbaycan hərəkatının xarakteri”, M. Məhmətzadənin (M. B. Məmmədzadə – N. Y.) “Dövlətlərarası münasibətlərə dair vəsiqələrdə Azərbaycan”, Ə. Cəfəroğlunun “Şərqdə və Qərbdə Azəri ləhcəsi tədqiqləri” məqalələri oxucular tərəfindən böyük maraqla qarşılanırdı. H. Sahirin jurnalda dərc olunan “İran Azərbaycanının təbii coğrafiyası” məqaləsində maraqlı bir tarixə toxunulur. İran Azərbaycanına məxsus bölgələrdən danışılır: “Araz çayı Azərbaycanla Qafqasiya arasında təbii bir hüdud kimidir. Bunun məcrası Raqadağ və Qarabağ arasındadır” (239, s. 196).\nTanınmış alim Əhməd Cəfəroğlunun “Şərqdə və Qərbdə Azəri ləhcəsi tədqiqləri” başlıqlı yazıları geniş diqqətə malik idi:\n“Azərbaycan Yurt Bilgisi”nin məqsəd və qayəsi yalnız Azərbaycanı hər bir xüsusda yaxından bilən və tanıyanlara bir tədqiq kadrosu hazırlayaraq hars tədqiqi ilə məşğul olmaqdan ibarət olmayıb, eyni zamanda onu bu ölkə ilə əlaqədar irqdaş və mühiblərinə tanıtmaqdır. Məcmuəmiz bununla da iqtifa etməyəcək və müştərək Türk harsının hələ aydınlaşmamış olan nöqtələrini tənvirə çalışacaqdır”\n“Azərbaycan Yurt Bilgisi” daha əvvəl nəşr olunan məcmuələrin əksinə ilk olaraq Azərbaycan davasını deyil, Türk mədəniyyətini hədəf olaraq nəşr olunan həyatını davam etdirməyə çalışmışdır. Daha doğrusu əvvəl nəşr olunan müsavat orqanlarının hədəfi, siyasi yoldan bir an əvvəl Azərbaycana təkrar istiqlalını qazandırmaq olmasına ramən bu dəfə məqsəd Türkün yaşadığı böyük coğrafi ərazini göz önünə gətirmək, Türk mədəniyyətini elmi bir baxışla və mövzunun bilicisi sayıla biləcək şəxslərin qələmindən oxucuya çatdırmaqdır. “Azərbaycan Yurt Bilgisi”ndə aşağıdakı müəlliflərin yazılarına rast gəlmək mümkündür: A. N. Həkimbəy, Abdullah oğlu Həsən, Abdullah Battal, Əbdülqadir, Abdullahoğlu Həsən, Əbdülqadir Süleyman, Adnan Cahit, Əhməd Tələt, Prof. Əhməd Zəki Vəlidi, Dos. Akdəs Nemət, Əli Dəhri, Əli Nəzərli, Əli oğlu, M. Əli, Əlizadə Məmməd, Aşiq Məmməd, Ayaz İshaki, Əziz Özər, Vahabzadə Sadıq, Bədriyə Sabit, Bəsim Atalay, Cəfəroğlu Əhməd, Cifçi oğlu H. Nihal, G. Yaesshke, Habib Sahir, Hacı Mahmud, Əfəndizadə İbrahim, Hacı Şeyxoğlu Həsən, Dr. Hakim bəy, A. N., Prof. Xəlil Nemətullah, Xəlil Xasməmmədli, Xeyrəddin İlhami, Fəvziyə Abdullah, Dr. Yanos Esktann, Kırımlı Cəfər Seyid Əhməd, Qivaməddin, Prof. Körpülüzadə, M. Fuad, Kösəmilhalzadə Mahmud Rəqib, Dr. M. Əhməd, M. Həqqi Türkəqul, M. B. Məmmədzadə, M. Şakir, Prof. M. Şərafəddin, Maraşlı Əsat, Mak Meipeske, Məbrurə Rahim, Məmməd Xalid, Maral Okay, Mirzadə M., Fəxrəddin, Dr. Məhərrəm Ergin, Mustafa Vəkilli, Mükrimin Xəlil, Nağı Şeyxzamanlı, Rəsulzadə Məmməd Əmin, Rəsulğoğlu Məmməd Əli, Sadıx Sənan, Sadəddin Nüzhəm, Seyidli Mir Əziz, Səlim Rəfiq, Süleyman Təkinər, Şəfi Rüstəmbəyli, Şərafəddin Ərəl, Rien Charles, Talıbxanbəyli Sürəyya, Təkin, Zahir Sidqi, Zeynal Ağqoç, Zeynal A. Saray, Ziyaəddin Fəxri.\n“Azərbaycan Yurt Bilgisi” öz səhifələrində 27 Aprel və 28 May tarixlərini anan, yada salan yazılara da yer verməkdən uzaq olmamışdır. Məcmuə bu tipli yazılarla Azərbaycan istiqlal davasını yaşatmağı və istiqlal ruhunun ölməməsinə çalışmışdır:\nÇəkmədiyin qalmadı. Uğurlu, anlı və şanslı günlərin qara günlərə çevrildi. Müqəddəs üç rəngli bayrağın yerinə yad ellərin müstəqil bayrağı quruldu.\n… Türkün yurdu Türk tarixində bir çox 27 Aprel fəlakətləri geçirmiş, fəqət hər bir vaxt ülküsünü itirməmiş, istiqlaliyyətini unutmamışdır. 27 Aprelin qara günlər acısına Sibirdəkilər aclıqla, daxildəkilər milli qiyamlarla, xaricdəkilər birlikləri ilə müqabilə etdilər” (55 b, 55 q)\n“Azərbaycan Yurt Bilgisi” məcmuəsinin son sayı 35-36, nəşri tarixi isə 1934-cü ilin yanvar ayı olub. Bu müddətdə məcmuənin 36 sayı çap edilib. 1954-cü ilin fevralında yenidən nəşr edilən bu məcmuənin 37-ci sayı əldə edilən ilk və son sayıdır.\n“Azərbaycan Yurd Bilgisi” jurnalının Mühacirət mətbuatı tariximizdə başlıca əhəmiyyəti türk mədəniyyəti tarixini və dəyərlərini elmi əsaslarla oxuculara çatdırmasında olmuşdur.\nThis entry was posted in Beynəlxalq Mətbuat Tarixi and tagged azərbycan yurd bilgisi,məmməd əmin rəsulzadə,qəzeti,türkiyədə mühacirət mətbuatı.\n“Bildiriş” qəzetinin nəşri\nTürkiyədə Azərbaycan Mühacirət mətbuatı nəşrinin qadağan edilməsi\n« Yan Noy »


warez script warez forum orkide shell indir mavi orkide PHP Scriptler Ataşehir kadın kuaförü apk indir iptv server hacklink satın al likit Adalet.az | Faiq QİSMƏTOĞLU: SÜRÜCÜLƏR DİQQƏTLİ OLANDA... Adalet.az | Faiq QİSMƏTOĞLU: SÜRÜCÜLƏR DİQQƏTLİ OLANDA... Adalet.az | Ədalət -\nFaiq QİSMƏTOĞLU: SÜRÜCÜLƏR DİQQƏTLİ OLANDA...\n2852 | 2019-02-11 14:33\nDünyanın əksər ölkələrində yol hərəkətinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün çox böyük qabaqlayıcı tədbirlər görülür. Çünki hər il dünyada baş vermiş avtomobil qəzaları nəticəsində milyonlarla insan həlak olur. Bu faktın özü onu deməyə əsas verir ki, türklərin diliylə demiş olsaq, "trafik canavar” insanları məhv etməkdədi. Amma gəlin onunla razılaşaq ki, elə bir çox halda sürücülər özləri səhlənkarlıqlarından o "trafik canavarın” qurbanına çevrilir.\nOna görə də birmənalı olaraq dünyanın bütün ölkələrində yol-nəqliyyat hadisələrinin azalması üçün beynəlxalq təcrübədən, müasir texnika və texnologiyadan istifadə edilir. Heç bizim ölkə də yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təmin edilməsi baxımından inkişaf etmiş dövlətlərdən geri qalmır. Artıq neçə illərdir hərəkətin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə respublikanın avtomobil yollarında və Bakı şəhərində radarlar, kameralar quraşdırılıb. Bu texniki avadanlıqların quraşdırılması nəticəsində istər respublika əhəmiyyətli yollarda, istərsə də paytaxtımızda yol-nəqliyyat hadisələrinin sayı azalıb, ölüm və xəsarətalma halları aşağı enib.\nBu təhlükəsizlik tədbirləri ilə yanaşı, yol hərəkətinin yüksək səviyyədə qorunması və hərəkət iştirakçılarının ölümünün qarşısınin alınması üçün 2019-2023-cü illər müddətində Dövlər Proqramə qəbul edilib. Həmin Dövlət Proqramına əsasən çox böyük tədbirlər nəzərdə tutulub. Yəni yol-nəqliyyat hadisələrinin aşağı enməsi və ölümlə nəticələnəcək qəzaların minimum səviyyəyə endirilməsi üçün daha ciddi addımlar atılacaq.\nBelə ki, respublikanın avtomobil yollarında yük və fərdi maşınların sürücülərinin dincəlməsi üçün əlverişli şərait yaradılacaq, hətta magistral yolun müxtəlif istiqamətlərində tibb məntəqələri fəaliyyət göstərəcək. Hər hansı yol-nəqliyyat hadisəsi baş verərkən təcili tibbi yardım maşının stansiyadan gəlib hadisə yerinə çatması üçün nə qədər vaxt keçir. Və bəzən görürsən ki, təcili tibbi yardım maşınının lazımi yerə gec çatması nəticəsində yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı xəsarət almış sürücünün, yaxud da sərnişinin həyatını xilas etmək mümkün olmur. Məhz Dövlət Proqramında bu məsələlər diqqət mərkəzində saxlanılır, qabaqlayıcı tədbirlərin gerçəkləşdirilməsi nəzərdə tutulur.\nYol Patrul Xidməti Alayının 6-cı tağımının əməkdaşları da Dövlər Proqramından irəli gələn və üzərlərinə düşən vəzifələri məsuliyyətlə yerinə yetirirlər. Belə ki, tağım əməkdaşları sutkanın 24 saatı ərzində davamlı olaraq təhlükəsizlik tədbirlərini vaxtında icra edir və baş verə biləcək qəzaların qarşısını almaq üçün qabaqlayıcı addımlara xüsusi önəm verirlər. Bunu üçün onlar hərəkətin təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı və o cümlədən kobud qayda pozuntularına qarşı mübarizə aparmaqla bərabər, sürücülərin və hərəkət iştirakçılarının maarifləndirilməsini də unutmurlar.\nXüsusən də tikinti materialları – qum, çınqıl, mişar daşı və digər avadanlıqları aparan sürücülərlə bu cür maarifləndirici söhbətlər daha tez-tez aparılır. 6-cı tağımın baş inspektoru, polis leytenantı Araz Həşimov bu mənada yük aparan sürücülərlə fərdi söhbətlər edir, onlara öz məsləhətlərini verir, qum, çınqıl, mişar daşı daşıyarkən həmin materialların üstünü örtmələrini məsləhət bilir. Biz reyddə olarkən bir neçə mişar daşı aparan "Kamaz” markalı sürücüylə polis leytenantı Araz Həşimovun səmini söhbətlərinin şahidi olduq. Hiss etdik ki, polis leytenantının bu səviyyədə isti və səmimi söhbəti həmin sürücülərin ürəyincə idi. "Kamaz” markalı sürücülərdən biri onun məsləhətini dinlədikdən sonra dedi ki, biz həmişə yol polisinin məsləhətlərinə əməl etmişik. Polis leytenantı Araz Həşimovun bizimlə belə yüksək mədəni davranması bizimlə polis arasında olan səmimi münasibətin nəticəsidir və biz də düşünürük ki, yol polisi nə məsləhət veririsə, bizim xeyrimizədir. Ona görə də onların tövsiyyələrinə həmişə can-başla əməl eləyirik.\nPolis leytenantı Araz Həşimov neçə ildir ki, bu tağımda çalışır. Öz mədəni səviyyəsi, peşəkarlığı və insani münasibətlərilə hərəkət iştirakçılarının hörmətini qazanıb. O, xəstələnib dəfələrlə ağır vəziyyətdə olan hərəkət iştirakçılarına kömək əlini uzadıb, onları çətin vəziyyətdən xilas edib. Bax, bu cür insani keyfiyyətlər polisi bu xalqın gözündə həmişə ucaldıb. Bəzən sözün açığı, yarıyolda qalan və maşını nasaz vəziyyətdə olan sürücüyə hər yol polisi kömək göstərmir. Ancaq Araz Həşimov xidməti vəzifəsinin ilk günündən bu günə qədər öz işinə və peşəsinə məsuliyyətlə yanaşıb. Çünki o, ziyalı bir ailədə böyüyüb və rəhmətlik atası da uzun müddət yol polisində komandir olub. Təbii ki, belə bir mühitdə böyümüş zabit həm dövlətinə sədaqətli olacaq, həm də polisin şərəfini uca tutacaqdır.\nHər bir sürücü sükan arxasında əyləşərkən düşünməlidir ki, o, özü ilə bərabər avtomobilin salonunda başqa insanlar da aparır. Ona görə də nəqliyyat vasitəsini idarə edərkən son dərəcə diqqətli olmalı, magistral yollarda ara məsafəsi saxlamalı, metereoloji şəraiti nəzərə almalı və sürət həddinə əməl etməlidir.\nTəəssüflə qeyd etməliyik ki, bir çox sürücülər bu deyilənləri unudur və tez-tez yol hərəkəti qaydasını pozurlar. Yol hərəkəti qaydasının pozulması isə sürücülərə yaxşı heç bir şey vəd eləmir. Yəni qanunu pozursansa, qaydalara əməl eləmirsənsə, nə vaxtsa onun qurbanına çevrilə bilərsən. Bax, bu məsələləri hər an, hər dəqiqə sürücülər unutmamalıdılar. Unutmaq isə uçuruma yuvarlanmaq deməkdir.


Bioloji təbabəti türkəçarə ilə səhv salmayın! » Bioloji Təbabət Klinikası\nBioloji təbabəti türkəçarə ilə səhv salmayın!\nAna səhifə / Bioloji təbabəti türkəçarə ilə səhv salmayın! Bioloji təbabəti...\n“Bu üsulla əlil arabasındakı xəstəni ayağa qaldırmışıq”\nSon zamanlar özünəməxsus müalicə metodları ilə gündəmə gələn Bioloji Təbabət klinikasının adı bəlkə də çoxlarını çaşdırır. Güman edirlər ki, əgər adı Bioloji Təbabətdirsə burda xalq təbabəti üsulları ilə müalicə olunur, türkəçarə edilir, ot-bitki reseptləri yazılır. Əslində isə Bioloji Təbabət müasir müayinə və müalicə klinikasıdır ki, onun analoqu Avropada, ABŞ-da da var. Sadəcə insanlarımız klinikalara ingilis adları terminləri qoyulmasına o qədər öyrənib ki, "medi” sözünün qarşılığının dilimizdə təbabət, tibb olduğunu unudub.\nMedicina.az saytının əməkdaşı Bioloji Təbabət klinikasının baş həkimi Gülnar Quliyeva ilə bu mözvu ətrafında söhbətləşib:\n-Gülnar xanım, klinika üçün niyə məhz Bioloji Təbabət adını və məhz bioloji tənzimləyici müalicə yolunu seçdiniz?\n-Biotənzimləyici təbabətin metodikası orqanizmin tarazlığı pozulmuş biosistemlərinin bərpası ilə məşğul olduğundan "bioloji” sözü mütləqdir. Bu kimi klinikalar dünyada mövcuddur və hər birinin adı bioloji təbabətdən qaynaqlanır və bu qətiyyən xalq təbabəti deyil.\nBiotənzimləyici sistemli təbabət çox perspektivli sahədir, getdikcə inkişaf edir, sübut olunmuş elmi tədqiqat bazasına söykənir. Pasiyentin sağlamlığının bərpası, qorunması sayəsində həkimlərin imkanlarını xeyli artırır. Ona görə bizim klinikada bütün arzu edən digər həkimlər də bioloji təbabətin sirlərini öyrənə bilir. Onlar müalicələrində akademik, klassik müalicə ilə yanaşı biotənzimləyici yanaşmadan da istifadə edir. Biz müntəzəm olaraq xaricdən mütəxəssislər dəvət edirik.\nXüsusi texnologiya ilə hazırlanmış Almaniya istehsalı biotənzimləyici preparatlardan və homeopatik dərmanlardan istifadə edirik.\nÖz praktik fəaliyyətində uğur, pasiyentlərin inamını qazanmaq istəyən həkim biotənzimləyici terapiyanı bilməlidir. Hazırda Bakıda, Sumqayıtda, Goyçayda klinikalarımız fəaliyyət göstərir. Yaxın gələcəkdə Masallıda Bioloji Təbabət klinikası açılacaq.\n-Akademik, yəni bildiyimiz tibbi müalicədən sizin fərqiniz nədədir ki, yüksək nəticələr alırsınız? Niyə xəstələr bioloji yolla müalicə almalıdır?\n-Bilirik ki, insan orqanizmi bir sistem olaraq fəaliyyət göstərir. Akademik tibbdə isə sistemlər ayrılır, orqanlar ayrılıqda müalicə olunur: mədə-bağırsaq, ürək, böyrəklər, hər profil üzrə həkim öz sahəsini müalicə etməyə çalışır. Bioloji təbabətdə isə orqanizmə vahid sistem kimi yanaşıldığından, müalicə də bütün sistemi əhatə edir. Məsələn: akademik müalicədə həzmi yaxşılaşdırmaq üçün mədəaltı vəz fermentləri yazılır, bu müalicədə kənardan ferment gəldiyi üçün mədəaltı vəz tənbəlləşir, getdikcə zəifləyir. İnsan preparatdan asılı olmağa başlayır. Amma bioloji təbabətdə elə müalicə yazılır ki, mədəaltı vəzinin öz funksiyası, ferment ifrazı bərpa olunsun. Biotənzimləyici preparatların dozası orqanizmin potensialına, tələbatına uyğun verilir. Artıq doza olmadığından orqanizm yüklənmir, əlavə təsirləri olmur.\n-O zaman sizə daha çox akademik təbabətdən, yəni digər klinikalarda effektiv müalicə almayan, belə deyək, ağır dərmanlarla yüklənmiş xəstələr gəlir. Onları müalicə etmək çətin olmur ki?\n-Bəli, bu bir faktdır. Biz də akademik təbabəti öyrənmişik və bu sahədə işləmişik, qətiyyən ona qarşı çıxmırıq. Akademik təbabətdə hazır protokollar var. Xəstə böyrəyindən şikayət edirsə, standart müayinələr, analizlər təyin olunur, hazır protokollarla sxemə uyğun dərmanlar yazılır. Həkim xəstəyə fərdi yanaşa bilmir. Orqanizm bu müalicəyə necə reaksiya verəcək, sağalacaqmı, artıq bu xəstədən asılıdır. Düzdür, kəskin xəstəliklərdə, reanimasiya tədbirlərində mütləq kimyəvi dərmanlar tətbiq olunmalıdır. Amma sonra xəstənin bərpasında biotənzimləyici təbabət və dərmanlar seçilməlidir. Bizim klinikamıza hətta xarici ölkələrə gedib, effekt görməyən xəstələr gəlir. Onlar xroniki xəstəliklərlə mübarizə aparır. Orqanizmin drenaj sistemi pozulubsa, o xəstənin akademik üsulla müalicəsinin effekti olmayacaq. Çünki drenaj sistemi çalışmayan orqanizmdə toksinlər xaricə çıxmayıb daxildə qalacaq və bütün zərərli toksinlər hüceyrəarası sahələrdə yığılacaq. Davamlı çirklənməyə məruz qalmış orqanizmdə xroniki xəstəliklər başlayacaq. Hətta elmi sübut olunub ki, orqanizmin çirklənməsi, zəhərlənməsi xərçəngə gətirib çıxarır.\n-Xərçəng xəstələrinə bioloji təbabətin köməyi necədir?\n-Xərçəng xəstələri də bizə müraciət edir. Əməliyyat olunsalar da, kimyaterapiya alsalar da, orqanizmin bərpa olunması üçün biotənzimləyici terapiya mütləqdir. Çünki kimya və şüa terapiya sağlam hüceyrələrə də təsir edir, immun sistemini sarsıdır, qaraciyəri yükləyir. Yaxşı olar ki, onkoloji xəstələr kimyaterapiyadan öncə və sonra biotənzimləyici müalicələr alsınlar. Bununla onların orqanizmi tez bərpa olacaq, təmizlənəcək, həyat şəraitləri yaxşılaşacaq. Bizim bu gün də müalicələrini davam etdirən, özlərini çox yaxşı hiss edən, normal iş və həyat tərzinə qayıdan onkoloji pasiyentlərimiz var.\n-Bioloji Təbabət klinikasının imza atdığı möcüzələrdən nələri xüsusi qeyd bilərsiniz?\n-Allergiyalar, bronxial astma, atopik dermatitlər, artrozlar, revmatizm, şəkərli diabeti olan xəstələrinin trofik xoraların müalicəsində çox böyük uğurlarımız var. Ayağı kəsilmək üzrə olan şəkərli diabet xəstələrinin ayağını sağaltmışıq. Əməliyyat istəməyən pasiyentlərimiz olub ki, onları müalicə etmişik. Onurğa sütünunun bütün patologiyalarını – protruziyadan, skoliozdan tutmuş yırtıqlara kimi müalicə edirik. Klinikada müasir fizioterapiya şöbəsi və müxtəlif müalicə üsulları var: osteopatiya, izopatik terapiya, akupunktura, autohemoterapiya.\nBizə əlil arabasında gəlib, öz ayaqları ilə klinikadan çıxan xəstələrimiz olub. Son zamanlar onurğa problemləri, onurğada yırtıqlar, fəqərələrarası disk pozulmaları geniş yayılıb. Bizdə əməliyyatsız yırtıqlar kiçildilir, xəstənin normal hərəkəti bərpa olunur, ağrısız həyatına davam edir.\nAmma istərdik ki, insanlar ağır vəziyyətdə yox, normal vəziyyətdə olarkən profilaktka məqsədilə bioloji təbabət üsulları ilə müalicə olunsunlar. Əgər vaxtında biotənzimləyici preparatlar qəbul etsələr şəkər, ürək-damar, hətta xərçəng kimi xəstəlikləri önləyə bilərlər.\nDüzdür, genetik faktorları da istisna etmək olmaz, amma bu o demək deyil ki, genlərdə varsa şəkərli diabet və ya xərçəng xəstəliyi qaçılmazdır. Hər insan qida ilə, streslə, elektromaqnit dalğası ilə yüklənərək, orqanizmini çirkləndirir. Ona görə 1-2 ildən bir detoksikasiya vacibdir. Xüsusən valideynlər uşaqlarını körpə yaşlarından ağır dərmanlar, antibiotiklərlə yükləməsinlər, daha zərərsiz biotənzimləyici metodlar seçsinlər. Uşaq orqanizmi ilə işləmək də asandır. Onlarda kiçik bir təsirlə orqanizm özü müalicəyə başlayır. Hətta bizdə bioloji peyvənd deyilən peyvəndimiz var. Bu peyvəndi uşaqlara vurduqda, onlar yayılmış virus xəstəliklərinə qarşı davamlı olur, yoluxmurlar. Orqanizmləri güclənir. Bioloji peyvənd özümüz tərəfindən hazırlanır, preparatlar Almaniya istehsalıdır.\n-Deməli, demək olar hər gün bir möcüzəyə imza atırsınız?\n-Bəli, bizdə diaqnozu tapılmayan xəstəliklər aydınlaşdırılır və çətin yaxud akademik təbabətdə müalicəsi olmayan xəstəliklər müalicə olunur. İnsan orqanizmi yaradılışdan özü-özünü tənzimetmə, sağaltma və bərpa etmək qabiliyyəti var. Bioloji təbabət müalicə üsulları ilə insan orqanizmində bu qabiliyyəti yenidən işə salır. Bizim möcüzələrimiz aparılan müalicə nəticəsində - sağalan xəstələrimizdir. Onlar və ailələri bu möcüzəni görür, yaxınlarına danışır, digərləri də eşidir. Ən yaxşı reklam da elə xəstələrimizin özüdür. Biz həkimlər isə bu möcüzələrin sadəcə canlı şahidləriyik. Bioloji təbabət özü bir möcüzədir.


» Kiyevdə Azərbaycan və Ukrayna prezidentlərinin birgə mətbuat konfransı olmuşdur\n28 oktyabr 2010, 21:21\nKiyevdə Azərbaycan və Ukrayna prezidentlərinin birgə mətbuat konfransı olmuşdur\nKiyevdə Azərbaycan-Ukrayna sənədlərinin imzalanması mərasimindən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Ukrayna Prezidenti Viktor Yanukoviçin mətbuat konfransı olmuşdur. Dövlət başçıları jurnalistlər qarşısında bəyanatlarla çıxış etdilər.\nUkrayna Prezidenti Viktor Yanukoviçin bəyanatı\n- Çox hörmətli cənab Prezident! Xanımlar və cənablar! İndicə biz Azərbaycan və Ukrayna Prezidentləri Şurasının iclasını yekunlaşdırdıq. Bundan əvvəl bizim birgə komissiya böyük iş aparmış, bugünkü iclas üçün müvafiq protokol hazırlamışdır. Təbii ki, qarşıda bir məqsəd vardı – bu iclası mənalı keçirmək. Bizim ikitərəfli münasibətlərin uzun illər ərzində əsası qoyulmuş ənənələri davam edir və İlham Heydər oğlu ilə bir-birimizi çoxdan və yaxşı tanıyırıq. Biz razılaşdıq ki, Ukrayna-Azərbaycan münasibətlərini xeyli fəallaşdıracaq və onlara məna kəsb etdirəcəyik. Biz səmərəli əməkdaşlığımıza, milli mənafelərimizə uyğun olan məsələlərin siyahısını xeyli genişləndirmişik. Bunlar ticari-iqtisadi əməkdaşlıq, beynəlxalq təşkilatlarda birgə iş məsələləri və əlbəttə, Ukrayna və Azərbaycan xalqları arasında əsrlər boyu davam edən humanitar əlaqələrin geniş spektridir. Mən ticari-iqtisadi münasibətlərimizdə yanacaq-energetika sahəsində münasibətlərin inkişaf etdirilməsi məsələsinə xüsusi yer ayırardım. Biz razılığa gəldik ki, birgə işçi qrupu yaradaq. Bu qrup ölkələrimiz arasında strateji müqavilə hazırlayacaqdır. Həmin müqavilədə Azərbaycandan Ukraynaya enerji resursları satışının həcminin xeyli artırılması nəzərdə tutulacaqdır. Biz bu proqramın işləmə mexanizmlərini hazırlayacağıq. Bu əməkdaşlığın üçüncü ölkələrə, məsələn Rusiyaya, Xəzəryanı ölkələrə də şamil olunacağını istisna etmirik. Bu gün enerji ehtiyatlarının şaxələndirilməsi məsələsi çox kəskin şəkildə gündəmdədir. Hesab edirik ki, Azərbaycanın neft və qaz hasilatını artırmaq üçün çox böyük perspektivi vardır və biz dostlarımıza arzu edirik ki, onlar bu perspektivi mümkün qədər tez genişləndirsinlər. Elm tutumlu texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq da hazırda gündəmdə olan məsələlərdən biridir və biz belə hesab edirik ki, onun inkişafı üçün böyük perspektiv vardır. Bir sözlə, mən demək istəyirəm ki, 2010-cu il artıq başa çatmaqdadır və biz inamla deyə bilərik ki, ölkələrimiz arasında əmtəə dövriyyəsini faizlərlə deyil, dəfələrlə artıracağıq və bu, bizim ikitərəfli işimizin nəticəsidir. Bizim vəzifəmiz bununla kifayətlənməmək və qarşılıqlı faydalı olan bu işi davam etdirməkdir. Hazırda Ukrayna Azərbaycanın ticarət tərəfdaşı kimi ikinci yeri tutur. Əlbəttə, biz bu nəticəni yaxşılaşdırmaq istəyirik. Ona görə də mən böyük məmnuniyyətlə demək istəyirəm ki, biz perspektivə inanırıq və ona nail olacağıq.\n- Hörmətli Viktor Fyodoroviç, sözlərinizə görə çox sağ olun. Əvvəla, dost, qardaş Ukraynaya rəsmi səfərə dəvət etdiyinizə, mənə və nümayəndə heyətimin üzvlərinə qardaş Ukrayna torpağında göstərilən qonaqpərvərliyə görə təşəkkür etmək istəyirəm. Çox hörmətli Viktor Fyodoroviç ilə bizi uzun illər ərzində birgə iş bağlayır. Biz bir-birimizi çoxdan tanıyırıq. Münasibətlərimiz hələ biz dövlətlərimizin baş nazirləri olandan başlamışdır. Əminəm ki, ölkələrimiz arasında münasibətlərin indiki səviyyəsi, ən başlıcası isə bu münasibətlərin inkişaf perspektivləri xeyli dərəcədə dövlətlərin rəhbərlərinin nə qədər sıx əməkdaşlıq etmələrindən və ünsiyyətdə olmalarından asılıdır. Mən görürəm ki, tammiqyaslı əməkdaşlığı genişləndirmək üçün perspektivlər çox ümidvericidir. Viktor Fyodoroviçin qeyd etdiyi kimi, biz bu gün münasibətlərimizin geniş gündəliyi üzrə çox konstruktiv, ətraflı müzakirələr apardıq, siyasi qarşılıqlı fəaliyyəti, siyasi məsləhətləşmələri, beynəlxalq təşkilatlarda bir-birimizi dəstəkləməyi, regional məsələlərdə, xüsusilə Xəzər-Qara dəniz hövzəsində inteqrasiya siyasəti məsələlərində fəal əməkdaşlığı genişləndirməyə tərəfdar olduğumuzu bir daha təsdiq etdik. Ölkələrimiz Qara dəniz ilə Xəzər dənizini birləşdirən nəqliyyat-energetika dəhlizinin möhkəmləndirilməsi və genişləndirilməsi işində aparıcıdırlar və bununla da ölkələrimiz regional inteqrasiya, regional əməkdaşlıq proseslərində fəal iştirak edirlər. Bu gün biz yanacaq-energetika kompleksi ilə bağlı məsələləri ətraflı müzakirə etdik. Çox şadıq ki, biz bu sahədə artıq konkret nəticələr görürük və həm neft, həm də qaz sahələrində əməkdaşlığın genişlənəcəyinə ümid bəsləyirik. Əminəm ki, energetika, neft və qaz nəqli marşrutlarının şaxələndirilməsi həm istehsalçılar, həm də istehlakçılar üçün energetika təhlükəsizliyi tədbirlərinin möhkəmləndirilməsi ilə bağlı daha geniş regional kooperasiya bu sahədə əməkdaşlığımızın nə dərəcədə səmərəli və məhsuldar olmasından asılıdır. Bəzən energetika təhlükəsizliyindən danışarkən, əsasən, enerji resurslarını alan ölkələr nəzərdə tutulur. Lakin istehsalçı ölkələrin də enerji təhlükəsizliyinə, uzunmüddətli müqavilələrə, proqnozlaşdırıla bilən bazarlara ehtiyacı vardır və həmin ölkələr yalnız bu yolla uzunmüddətli sərmayə siyasətini qura bilərlər. Biz həm də çox şadıq ki, ölkələrimiz arasında əmtəə dövriyyəsi genişlənir, artır. Artım potensialı daha çox perspektivlidir. Düşünürəm ki, 2010-cu il bu baxımdan münasibətlərimizin tarixində dönüş ili kimi qalacaqdır. Çünki Viktor Fyodoroviçin qeyd etdiyi kimi, əmtəə dövriyyəsinin faizlə deyil, dəfələrlə artması artıq münasibətlərimizin bugünkü reallığıdır. Bu gün biz sənaye kompleksini, ticarəti, humanitar əməkdaşlığı, hərbi sənaye kompleksi sahəsində, aerokosmik sahədə əməkdaşlığı əhatə edən məsələləri də ətraflı nəzərdən keçirdik. Biz daha fəal əməkdaşlıq etmək və fəaliyyətimizin konkret məzmun kəsb etməsi üçün iqtisadiyyatlarımızın, müəssisələrimizin potensialından maksimum istifadə etməliyik. Bir daha demək istəyirəm, bunun üçün bütün ilkin şərait – həm rəhbərliyin şəxsi münasibətləri, həm də bu gün müşahidə etdiyimiz kimi, nümayəndə heyətlərimizin üzvlərinin konstruktiv işgüzar münasibətləri vardır. Siyasi münasibətlər yüksək səviyyədədir. Ən başlıcası, bundan sonra da bütün istiqamətlər üzrə fəal işləmək və əməkdaşlıq etmək arzusu vardır. Əminəm, müəssisələrimiz bir-birinin imkanları barədə nə qədər çox informasiyaya malik olsalar, biz əmtəə dövriyyəsini bir o qədər sürətlə artıra və onun strukturunu təkmilləşdirə bilərik ki, o, birtərəfli olmasın və təkcə enerji resurslarına istiqamətlənməsin. Viktor Fyodoroviçin qeyd etdiyi kimi, bizə də çox xoşdur ki, MDB ölkələri arasında Ukrayna bizim üçün əmtəə dövriyyəsinə görə ikinci yerdədir. Təbii ki, humanitar əməkdaşlıq olmasa münasibətlərimiz heç vaxt dolğun olmayacaq və bizim bu məsələdə də fəxr etməyə haqqımız vardır. Bizim xalqlar arasında münasibətlər zəngin tarixə malikdir. Ölkələrimiz müstəqillik əldə etdiyi andan onların arasında həmişə xüsusi dostluq münasibətləri olmuşdu. Bu gün onlar strateji tərəfdaşların münasibətləri kimi səciyyələnir. Bizə çox xoşdur ki, ölkələrimizdə bir-birimizin mədəniyyətinə, dilinə çox qayğı ilə yanaşırlar. Azərbaycanda Ukrayna dili öyrənilir və bu müsbət proseslərin inkişaf etdirilməsinə böyük diqqət yetirilir. Azərbaycanda Ukraynanın böyük oğlu Taras Şevçenkoya, Lesya Ukrainkaya abidə qoyulmuşdur. Ukraynada Heydər Əliyevə abidə ucaldılmışdır. Bu gün mənə xəbər verildi ki, Kiyev şəhər soveti həmin abidənin yerləşdiyi parka Heydər Əliyevin adının verilməsi barədə qərar qəbul etmişdir. Mən müasir Azərbaycan dövlətinin banisinin xatirəsinə bu cür yüksək münasibətə görə Azərbaycan xalqı adından, ilk növbədə Ukrayna Prezidentinə, eləcə də bu barədə qərar qəbul edənlərin hamısına bir daha təşəkkür etmək istərdim. Bütün bu məqamlar da çox vacibdir, çünki onlar münasibətlərimizi daha da möhkəmləndirir, bizi daha da yaxınlaşdırır. Ukrayna bizə dost, qardaş ölkədir və mən əminəm ki, münasibətlərimizin gələcəyi məhz bu müstəvidə inkişaf edəcəkdir. Qonaqpərvərliyə görə ev sahiblərinə, çox hörmətli Viktor Fyodoroviçə bir daha təşəkkür etmək istəyirəm. Mən həm də burada jurnalistlərin qarşısında Viktor Fyodoroviçi istənilən münasib vaxtda Azərbaycana rəsmi səfərə gəlməyə rəsmən dəvət etmək istəyirəm ki, əlaqələrimiz daimi xarakter daşısın və biz bir-birimizi tez-tez görək. Sağ olun.\nSonra prezidentlər jurnalistlərin suallarını cavablandırdılar - Hər vaxtınız xeyir, cənab prezidentlər. Siz energetika sahəsində əməkdaşlıq məsələlərinə artıq toxundunuz. Azərbaycanın Ukraynaya neft satışının, Avropaya və Rusiyaya neft tranzitinin həcmini nə vaxtdan başlayaraq artıracağı məlumdurmu? Konkret olaraq hansı həcmlərdən söhbət gedir? Çox sağ olun. İlham ƏLİYEV: Biz Ukraynaya neft satışını artıq çoxaltmışıq və keçən illə müqayisədə bu amil, ümumiyyətlə, bizim əmtəə dövriyyəsinin artırılmasında da başlıca rol oynamışdır. Bu gün Prezidentlər Şurasında bizə məruzə edilən məlumata görə, bu il, hələ ki başa çatmayıb, Ukrayna bazarlarına bir milyon tondan çox Azərbaycan nefti göndərilmişdir. Biz gələcəkdə satışın həcmini artırmaq niyyətindəyik. Çünki biz Azərbaycanda neft hasilatının həcmini artırmağı planlaşdırırıq. Perspektivdə Xəzər dənizinin şərq sahilində yerləşən, bizə qonşu ölkələrin nefti Azərbaycan ərazisindən keçməklə Ukrayna bazarlarına nəql edilə bilər və bu layihə də Qara dəniz və Xəzər dənizi regionu ölkələrinin daha tam inteqrasiyasına şərait yaradacaqdır. Bu barədə artıq mən danışdım. Bununla da, biz enerji resursları ilə çox zəngin olan Xəzər dənizini Ukrayna bazarları ilə, Avropa bazarları ilə əlaqələndirəcək daha bir, çox etibarlı enerji dəhlizi yaradacağıq. Bu, energetika sahəsində hamıya fayda gətirəcək genişmiqyaslı əməkdaşlıq olacaqdır. Mən hesab edirəm ki, neft təchizatı ilə bağlı bu əməkdaşlıq ölkələrimiz arasında yanacaq-energetika sahəsində münasibətlərin bütün kompleksinin inkişafında lokomotiv rolunu oynamalıdır. Enerji blokunun digər istiqamətləri ilə əlaqədar olan layihələr də, - biz bu gün onların barəsində də ətraflı diskussiya aparmışıq, - müəyyən dərəcədə bu əməkdaşlığın nə qədər uğurlu olmasından asılı olacaqdır. Başqa sözlə desək, mən belə hesab edirəm ki, 2010-cu il bu baxımdan da dönüş ili olmuşdur və biz bunu uzunmüddətli əməkdaşlığın yalnız yaxşı başlanğıcı hesab edirik. Viktor YANUKOVİÇ: Mən İlham Heydər oğlunun dediklərinə daha bir neçə söz əlavə etmək istərdim. Ukrayna üçün çox vacibdir ki, biz neft emalı zavodlarımız üçün neft alırıq və onların işləməsini təmin edirik, biz əlavə dəyər əldə edirik, iş yerləri açırıq. Bu, həm Ukrayna iqtisadiyyatı üçün, həm də sosial baxımdan çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Ukraynanın sifarişi ilə alınan neft məhsullarının lap cüzi bir hissəsini yüngül neft məhsulları təşkil edir. Bizim sonrakı bütün addımlarımız Odessa-Brodı kəmərini neftlə doldurmağa və onu avers rejimində işə salmağa yönəldiləcəkdir. Biz hesab edirik ki, bu proqram bir neçə il ərzində təkcə neft deyil, enerji daşıyıcıları satışını da xeyli artırmağa şərait yaradacaqdır.\n- Mənim sualım hər iki prezidentədir. Sizcə Azərbaycan ilə Ukrayna arasında qarşılıqlı sərmayələrin perspektivləri necədir? Viktor YANUKOVİÇ: Mən çox qısa cavab verəcəyəm ki, müştərək layihələrimiz hər iki tərəfdən sərmayə resurslarının yatırılmasını nəzərdə tutur. Başqa sözlə, biz bu məsələlərə tərəfdaşlar kimi yanaşacağıq və hər bir ayrıca halda birgə qərarlar qəbul edəcəyik. Şübhəsiz ki, sərmayə layihələrimizi, ilk növbədə, yerli məhsul istehsalçılarının dəstəkləməsində çox maraqlıyıq. Məqsədimiz budur. Ölkələrimizin iqtisadiyyatlarının strukturu rəqib olmamağa, bir-birimizi tamamlamağa imkan verir. İlham ƏLİYEV: Mən Viktor Fyodoroviçin dedikləri ilə razıyam. Həqiqətən, iqtisadiyyatlarımız rəqabət aparan deyil, bir-birini tamamlayandırlar. Eyni zamanda, ölkələrimiz arasında siyasi münasibətlərin yüksək səviyyəsi qarşılıqlı sərmayələrin təşviq edilməsinin mühüm amilidir. Sərmayədarlar – istər dövlətin, istərsə də özəl sektorun nümayəndələri həmişə siyasi konyukturaya çox həssas reaksiya verirlər və ölkələr arasında uzunmüddətli möhkəm siyasi münasibətlər olduğunu görəndə, təbii ki, diqqətlərini məhz belə əlverişli siyasi iqlim olan tərəfə yönəldirlər. Yəni, bu, daha bir amildir. Digər amil həm Ukraynada, həm də Azərbaycanda xarici sərmayədarlar üçün çox əlverişli mühitin yaradılmasıdır. Əminəm ki, bu sərmayə layihələrinin siyasi cəhətdən dəstəklənməsi daha çox şirkətləri Ukraynanı və Azərbaycanı sərmayə yatırımı üçün strateji məkan kimi nəzərdən keçirməyə təşviq edəcəkdir. Mənə çox xoşdur ki, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti – SOCAR bu prosesi artıq başlamışdır. Qısa vaxt ərzində Ukraynaya təxminən 80 milyon dollar sərmayə qoyulmuşdur. Bu, bizim ilk addımlarımızdır. Biz sərmayələrimizin həcmini artırmaq niyyətindəyik. Əminəm ki, onlar yalnız artıq reallaşmaqda olan təşəbbüslər və layihələr çərçivəsində bir neçə dəfə çoxalacaqdır. Viktor Fyodoroviç ilə bir qədər əvvəl danışdığımız kimi, yanacaq-energetika, neft-qaz sektorunda genişmiqyaslı əməkdaşlığa dair planlarımızı nəzərə alsaq, bu sərmayələrin necə sürətlə artacağını təsəvvür etmək mümkündür. Bu gün nümayəndə heyətimizin tərkibində sənaye, iqtisadiyyat, informasiya-kommunikasiya texnologiyalarına görə cavabdeh nazirliklərin rəhbərləri də vardır. Biz bu sahələri də yaddan çıxarmamalıyıq, bəlkə də əksinə, onlara daha çox diqqət yetirməliyik. Çünki biz bir ölkədən digər ölkəyə sərmayələrin sektorlar üzrə bərabər bölünməsində maraqlıyıq. Ən əsası isə onlar ölkələrimizdə mövcud olan planlara uyğun gəlməlidirlər. Onlar ölkələrimizdə mövcud olan iqtisadi, sərmayə proqramlarının əksinə yox, onlara uyğun olsun, bir çox sosial məsələlərin həllinə, iş yerlərinin açılmasına və milli istehsal müəssisələrinin yaradılmasına da kömək etsin. Odur ki, bu perspektivlərə nikbinliklə baxırıq və əminəm ki, yaxın vaxtlarda yaxşı nəticələr görəcəyik. Böyük ölçüdə\n28 oktyabr 2010, 23:02\nİlham Əliyevin Ukraynaya rəsmi səfəri başa çatmışdır\n29 oktyabr 2010, 14:20\nSaatlı rayonunun sakinlərindən, Saatlı, Azərbaycan\nİlham Əliyev Qambiyanın xarici işlər nazirini qəbul etmişdir\nİlham Əliyev Uruqvay Parlamenti Nümayəndələr Palatası sədrinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul etmişdir


100 min insanın qətlinə fərman verən lider – Kim Jong-il - JURNALİST ARAŞDIRMA MƏRKƏZİ\nAna səhifə/Xəbərlər/Dünya/100 min insanın qətlinə fərman verən lider – Kim Jong-il\n100 min insanın qətlinə fərman verən lider – Kim Jong-il\n1994-cü ildən 2011-ci ilə qədər Şimali Koreyanın rəhbəri olmuş Kim Jong-il tarixin ən ziddiyyətli şəxslərindən biri olmaqla yanaşı, həm də qarınqulu, acgöz və qəddarlığı ilə seçilənlər sırasında ən öndə gedənlərdəndir. JAMAZ.İNFO xəbər verir ki, Kim Jong-il haqqında ortaya çıxan məlumatlardan da bunu görmək mümkündür.\nOnun acgözlüyü və qarınqululuğu hələ Rusiyada rəsmi səfərdə olarkən bəlli olmuşdu. Həmin vaxt onu müşayət edən rus nümayəndə heyətinin üzvləri xatirələrində yazırlar ki, Şimali Koreyanın sabiq lideri həmin vaxt qatarla bütün Sibiri gəzərkən, bir vaqon dolusu ərzaqı özüylə gəzdirirmiş. Onun yemək səhnəsi isə çoxlarını heyrətə salırmış. Çünki süfrəsində bütün yemək çeşidləri olar və onların əksəriyyətini yeyərmiş. Həmçinin həddən artıq spirtli içki qəbul edirmiş.\nAmma Kim Jong-il təkcə bu məziyyəti ilə fərqlənməyib. Onun qəddarlığı da dünyaca məşhurdur. JAMAZ.İNFO xəbər verir ki, 1994-cü ildə universiteti bitirən Koreya lideri atası tərəfindən vəliəhd elan edilir. Lakin buna qədər atası ilə birlikdə Bodo League qətliamını törədənlərin başında dayanıb. Belə ki, həmin qətliam 1950-ci ilin yazında Koreya müharibəsində kommunistlərə və kommunist tərəfdarı olduğu düşünülən şübhəliləri əhatə edib. Nəticədə, ata və oğul 100 min insanın qətlinə fərman verib.\nHülusi Akar: "Naxçıvan və Laçın dəhlizi ilə bağlı məsələ yaxın günlərdə reallaşacaq"


WINDOWS 10-DA SABIT DISK YERINI BOŞALTMAĞIN 10 YOLU - YUMŞAQ\nWindows 10-da sabit disk yerini boşaltmağın 10 yolu\nSabit diskimizdə kifayət qədər yer olduğumuzu düşündüyümüz zaman, birtəhər onu yükləmək üçün kifayət qədər şey tapırıq və tezliklə yerimiz tükənəcək. Və hekayənin sonunda bildiyimiz yalnız sürücüdə daha çox yerə ehtiyacımız var, çünki onsuz da bir çox daha çox şəkil, video və tətbiqimiz var. Beləliklə, sürücünüzdə yer açmağa ehtiyacınız varsa, sabit diskinizi təmizləmək və yerdən istifadənizi optimallaşdırmaq üçün yeni şeylərə yer ayırmaq və özünüzü başqa bir sürücü almaqdan xilas etmək üçün istifadə edə biləcəyiniz bir neçə yol.\nƏslində sabit disk yerinizi nə tutur?\nMetod 1: Storage Sense istifadə edərək lazımsız Windows sənədlərini silin\nMetod 2: Disk Təmizləmə istifadə edərək Müvəqqəti Dosyaları silin\nMetod 3: Proqramların CCleaner istifadə edərək istifadə etdiyi müvəqqəti sənədləri silin\nMetod 4: Hard Disk Alanını Boşaltmaq üçün İstifadə olunmayan Tətbiqləri və Proqramları Silin\nMetod 5: Hard Disk boşluğunu boşaltmaq üçün təkrarlanan sənədləri silin\nMetod 6: Dosyaları Buludda saxlayın\nMetod 7: Windows 10-da Hazırda Qışlama rejimini söndürün\nMetod 8: Sistem Geri Yükləmə ilə istifadə olunan disk yerini azaldın\nMetod 9: Disk Məkanını Boşaltmaq üçün Windows 10 Quraşdırmasını Sıxın\nMetod 10: Faylları və tətbiqləri Xarici Sabit Diskə köçürün\nİndi sürücünüzdə bir az yer təmizləmədən əvvəl, ehtimal ki, hansı disklərin bütün disk yerlərinizi yeydiyini anlamalısınız. Bu həlledici məlumat, Windows-un özü tərəfindən sizə təqdim olunur ki, bu da hansı fayllardan qurtulmalı olduğunuzu tapmaq üçün bir disk analizatoru vasitəsi təqdim edir. Disk yerinizi analiz etmək üçün,\n1. düyməsini vurun Başlamaq tapşırıq çubuğundakı nişan.\n2. düyməsini vurun dişli simvolu açmaq Parametrlər və sonra ‘düyməsini vurun Sistem '.\n3. ‘seçin Saxlama ”Sol bölmədən və‘ altında Yerli Yaddaş ', boşluğu yoxlamaq üçün lazım olan sürücünü seçin.\n4. Anbar istifadəsinin yüklənməsini gözləyin. Bir dəfə yükləndi, hansı növ faylların hansı miqdarda disk sahəsi istifadə etdiyini görəcəksiniz.\n5. Bundan əlavə, müəyyən bir növü tıklamaq sizə daha ətraflı saxlama istifadəsi məlumatı verəcəkdir. Məsələn, Tətbiqlər və oyunlar ’Bölməsi hər tətbiqin diskinizdə nə qədər yer tutduğunun təfərrüatlarını verəcəkdir.\nƏlavə olaraq, idarəetmə panelindən kompüterinizdə müxtəlif proqramların tutduğu yeri öyrənə bilərsiniz.\n1. Windows düyməsinə + R basın və yazın nəzarət və ‘açmaq üçün Enter düyməsini vurun İdarə paneli '.\n2. İndi ‘düyməsini vurun Proqramlar ' daha sonra ' Proqramlar və Xüsusiyyətlər '.\nnecə düzəldə bilərik yeniləmələri tamamlaya bilmədik\n3. İndi kompüterinizdəki bütün proqramların siyahısı və hər birinin nə qədər yer tutduğu var.\nWindows daxili analizatordan başqa bir çox üçüncü tərəf disk sahəsi analizatoru tətbiqini bəyənir WinDirStat tapmaqda kömək edə bilər daha fərqli görünüşlərlə fərqli faylların nə qədər disk sahəsi istifadə etməsi . Disk yerinizin çox hissəsini nəyin tutduğunu dəqiq bildiyiniz üçün nəyi silmək və ya silmək istədiyinizə asanlıqla qərar verə bilərsiniz. Sabit diskinizdə yer boşaltmaq üçün aşağıdakı metodlardan istifadə edin:\nİlk addım olaraq, quraşdırılmış Windows sistemini Storage Sense istifadə edərək, kompüterlərimizdə saxladığımız və bizim üçün yararsız olan müvəqqəti sənədləri silək.\n1. düyməsini vurun Başlat nişanı tapşırıq panelində.\n2. düyməsini vurun dişli simvolu açmaq Parametrlər və ‘gedin Sistem '.\n3. ‘seçin Saxlama ' sol bölmədən və aşağıya fırladın: ‘ Storage Sense '.\n4. ‘altında Storage Sense ', vurun üzərində ‘ Avtomatik olaraq yer boşaltmağımızı dəyişdirin '.\n5. Əmin olun ki, ‘ Tətbiqlərimin istifadə etmədiyi müvəqqəti sənədləri silin 'Seçimdir yoxlanıldı.\n6. Zibil qutusu və yükləmələr qovluğundakı faylları nə qədər silmək istədiyinizə qərar verin və açılan menyudan müvafiq seçimi seçin. Seçimlər arasında seçim edə bilərsiniz: Heç vaxt, 1 gün, 14 gün, 30 gün və 60 gün.\n7. ‘düyməsinə basaraq müvəqqəti faylların istifadə etdiyi disk yerini dərhal boşaltmaq üçün. İndi təmizləyin 'İndi yer boşaltın' altındakı düyməni basın.\n8. İstəsəniz hər bir xüsusi gündə bir dəfə avtomatik təmizləmə prosesi qurun , səhifənin yuxarı hissəsindəki ‘Storage Sense’i açaraq qura bilərsiniz.\n9. Hər gün, hər həftə, hər ay və Windows qərar verdikdə seçim etməklə saxlama baxımının nə vaxt aparılacağına qərar verə bilərsiniz.\nDisk təmizlənməsi, ehtiyacınızdan asılı olaraq tələb olunan lazımsız və müvəqqəti sənədləri silmənizə imkan verən Windows-da quraşdırılmış bir vasitədir. Disk təmizləməsini aparmaq üçün,\n1. Açmaq üçün Windows Key + I düymələrini basın Parametrlər sonra basın Sistem işarəsi.\n2. ‘seçin Saxlama ”Sol bölmədən və aşağı sürüşdürərək‘ Saxlama mənası '.\n3. ‘düyməsini vurun İndi yer boşaldın ”. Sonra taramanın tamamlanmasını gözləyin.\n4. Siyahıdan, kimi silmək istədiyiniz sənədləri seçin yükləmələr, kiçik şəkillər, müvəqqəti sənədlər, geri dönüşüm qutusu və s.\n5. ‘düyməsini vurun Faylları silin ’Seçilmiş ümumi boşluğu boşaltmaq üçün düyməni basın.\nAlternativ olaraq, verilmiş addımları istifadə edərək hər hansı bir sürücü üçün disk təmizləməsini aparmaq üçün:\n1. Açmaq üçün Windows Key + E düymələrini basın Files Explorer.\n2. ‘Bu PC’ altında sağ basın üstündə sür disk təmizləməsini işə salmalı və seçməlisiniz Xüsusiyyətlər.\n3. altında ' ümumi 'Sekmesini seçin,' düyməsini vurun Diskin təmizlənməsi '.\nDörd. Silmək istədiyiniz sənədləri seçin siyahıdan windows yeniləmə təmizlənməsi, proqram fayllarını yükləmə, zibil qutusu, müvəqqəti internet sənədləri və s OK düyməsini vurun.\n5. ‘düyməsini vurun Faylları silin ’Seçilmiş sənədlərin silinməsini təsdiqləmək üçün.\n6. Sonra ‘düyməsini vurun Sistem sənədlərini təmizləyin '.\n7. Xüsusi sürücüdən lazımsız fayllar silinəcəkdir , diskinizdə yer boşaltın.\nİstifadə edənlər üçün Sistem bərpa hansı istifadə edir Kölgə nüsxələri , bacararsan sürücünüzdə daha çox yer boşaltmaq üçün lazımsız sənədləri silin.\n4. İndi ‘düyməsini vurun Sistem sənədlərini təmizləyin '.\n5. '-ə keçin Daha çox seçim ”Nişanı.\n6. altında Sistem Geri Yükləmə və Kölgə Kopyaları 'Bölməsinə,' düyməsinə vurun Təmizləmək… '.\n7. ‘düyməsini vurun Sil ’Silinməsini təsdiqləmək üçün.\n8. Bütün lazımsız sənədlər silinəcəkdir.\nMüvəqqəti faylların boşluğunu boşaltmaq üçün istifadə etdiyimiz yuxarıdakı iki metod əslində yalnız digər proqramlar tərəfindən istifadə olunmayan müvəqqəti sənədləri əhatə edir. Məsələn, veb brauzerinizin veb saytına giriş müddətini sürətləndirmək üçün istifadə etdiyi brauzer önbellek sənədləri silinməyəcəkdir. Bu fayllar əslində diskinizdə böyük bir yer tuta bilər. Bu cür müvəqqəti sənədləri boşaltmaq üçün bir üçüncü tərəf tətbiqini yükləməlisiniz CCleaner . CCleaner, Müvəqqəti İnternet Dosyaları, Tarix, Çərəzlər, Index.dat sənədləri, Son Sənədlər, Axtarış Avtomatik Tamamlanması, Digər Araşdırma MRUları və s. Kimi disklərin təmizlənməsi prosesində kənarda qalanlar da daxil olmaqla bütün müvəqqəti sənədləri silmək üçün istifadə edilə bilər. diskinizdə kifayət qədər yer var.\nKompüterimizdə artıq istifadə etmədiyimiz onlarla tətbiq və oyun olduğumuz üçün hamımız günahkarıq. Bu istifadə edilməmiş tətbiqlərə sahib olmaq diskinizdə əksinə daha vacib sənədlər və tətbiqlər üçün istifadə edilə biləcək çox yer tutur. Diskinizdə çox yer boşaltmaq üçün bu istifadə olunmamış tətbiqləri və oyunları aradan qaldırmalısınız. Tətbiqləri silmək üçün,\n1. basın Windows Açar + I Ayarları açmaq üçün ‘düyməsini vurun. Tətbiqlər '.\n2. ‘düyməsini vurun Tətbiqlər və xüsusiyyətlər ”Sol bölmədən.\n3. Budur, yerlərin çox hissəsini hansı tətbiqetmələrin tutduğunu təyin etmək üçün tətbiqlərin siyahısını ölçüsündən istifadə edərək sıralaya bilərsiniz. Bunu etmək üçün ‘düyməsini vurun. Sırala: ’Sonra açılır menyudan seçin və‘ seçin Ölçü '.\n4. Silmək istədiyiniz tətbiqin üzərinə vurun və ‘düyməsini vurun. Sil '.\n5. ‘düyməsini vurun Sil Yenidən təsdiqləmək üçün.\n6. Eyni addımları istifadə edərək, bütün lazımsız tətbiqləri silə bilərsiniz kompüterinizdə.\nQeyd edə bilərsiniz Control Panel istifadə edərək tətbiqləri silin.\n1. Tapşırıq panelinizdə yerləşən axtarış sahəsinə idarəetmə panelini yazın və üzərinə vuraraq ‘açın. İdarə paneli '.\n2. ‘düyməsini vurun Proqramlar '.\n3. ‘altında Proqramlar və Xüsusiyyətlər ', basın ' Bir proqramı silin '.\n4. Burada ‘düyməsinə basaraq tətbiqləri ölçülərinə görə sıralaya bilərsiniz. Ölçü 'Atribut başlığı.\n5. Ayrıca, kiçik, orta, böyük, nəhəng və nəhəng ölçülü tətbiqləri süzə bilərsiniz. Bunun üçün basın aşağı ox ' Ölçü 'Seçin və seçin müvafiq seçim.\n6. düyməsini sağ basın tətbiqetmə və ‘düyməsinə vurun Sil 'Hər hansı bir tətbiqi silmək və İstifadəçi Hesabına Nəzarət pəncərəsində' Bəli 'düyməsini basın.\nFərqli sənədləri kompüterinizə kopyalayaraq yapışdırarkən, həqiqətən, kompüterinizdə fərqli yerlərdə yerləşən eyni faylın birdən çox nüsxəsini əldə edə bilərsiniz. Bu təkrarlanan sənədlərin silinməsi diskdəki yerinizi də aça bilər. İndi kompüterinizdə bir sənədin fərqli nüsxələrini əl ilə tapmaq demək olar ki, mümkün deyil, buna görə istifadə edə biləcəyiniz bir neçə üçüncü tərəf tətbiqetmə var. Bəziləri Dublikatdır Təmiz Pro , CCleaner, Auslogics Dublikat Fayl Axtarıcısı və s.\nFaylları saxlamaq üçün Microsoft-un OneDrive-dan istifadə etməyiniz yerli diskinizdə bir az yer saxlaya bilər. ' İstədiyiniz sənədlər Windows 10-da mövcud olan OneDrive xüsusiyyətidir; bu, həqiqətən Fayl Explorer-dən buludda saxlanılan sənədlərə belə daxil olmaq imkanı verən çox gözəl bir xüsusiyyətdir. Bu fayllar yerli diskinizdə saxlanmayacaq və lazım olduqda, onları sinxronlaşdırmaq məcburiyyətində qalmadan birbaşa Fayl Kəşfiyyatçınızdan yükləyə bilərsiniz. Beləliklə, yeriniz tükənirsə, fayllarınızı buludda saxlaya bilərsiniz. OneDrive Files On-Demand-ı aktivləşdirmək üçün\n1. düyməsini vurun bildiriş sahəsindəki bulud işarəsi tapşırıq çubuğunuzdan OneDrive açmaq.\n2. Sonra ‘düyməsini vurun Daha çox 'Seçin və ‘seçin Parametrlər '.\n3. keçin Parametrlər nişanı və onay işarəsi ' Yerdən qənaət edin və faylları gördüyünüz kimi yükləyin ’On-Demand Files bölməsinin altındakı qutu.\n4. Tamam'ı vurun və İstədiyiniz Dosyalar aktiv olacaq.\ngoogle chrome niyə işini dayandırdı?\nKompüterinizdə yerdən qənaət etmək üçün,\n1. File Explorer-i açın və ‘seçin OneDrive ”Sol bölmədən.\n2. OneDrive-a keçmək istədiyiniz faylı sağ vurun və ‘seçin Yer boşaltın '.\n3. Lazımi bütün sənədləri OneDrive-a köçürmək üçün bu addımları istifadə edirsiniz və bu sənədlərə hələ də Fayl Explorer-dən daxil ola bilərsiniz.\nWindows 10-dakı qışlama xüsusiyyəti, işinizi itirmədən kompüterinizi söndürməyə imkan verir ki, hər dəfə yenidən işə salındıqda, getdiyiniz yerdən başlayasınız. İndi bu xüsusiyyət yaddaşınızdakı məlumatları sabit diskdə saxlayaraq həyata keçir. Dərhal diskinizdə bir az daha çox yerə ehtiyacınız varsa, bu xüsusiyyəti Windows-da sabit disk yerini boşaltmaq üçün deaktiv edə bilərsiniz. Bunun üçün,\n1. Tapşırıq çubuğunuzdakı axtarış sahəsinə yazın əmr lövhəsi.\n2. Command Prompt qısa yoluna sağ vurun və ‘seçin İdarəçi olaraq çalışın '.\n3. Aşağıdakı əmri işə salın:\npowercfg / qış yuxusundadır\n4. Əgər ehtiyacınız varsa gələcəkdə yenidən qış yuxusuna buraxın , əmri işə salın:\nBu disk sahəsi üçün mübadilə edə biləcəyiniz başqa bir xüsusiyyətdir. Sistem Geri Yükləmə, sistem bərpa nöqtələrini qənaət etmək üçün bir çox disk sahəsi istifadə edir. Sisteminizi bərpa etmək üçün daha az sistem bərpa nöqtəsi ilə xilas ola bilsəniz, Sistem Geri Yükləmə diskinizdəki yerin miqdarını azalda bilərsiniz. Bunu etmək,\n1. 'düyməsinə sağ vurun Bu kompüter 'Seçin və ‘seçin Xüsusiyyətlər '.\ngoogle chrome daha sürətli windows 7 edin\n2. ‘düyməsini vurun Sistem qorunması ”Sol bölmədən.\n3. İndi Sistem Qoruması nişanına keçin və ‘düyməsini vurun. Konfiqurasiya edin '.\n4. İstədiyiniz konfiqurasiyaya uyğunlaşdırın və OK düyməsini vurun.\n5. ‘düyməsinə də vura bilərsiniz Sil ”İlə ehtiyacınız yoxdursa, bütün bərpa nöqtələrini silin.\nHələ daha çox yerə ehtiyacınız varsa və başqa bir seçiminiz qalmadısa, bu metodu istifadə edin.\n1. Sistem fayllarını dəyişdirmək riskli ola biləcəyi üçün kompüterinizdən bir nüsxə edin.\n2. Tapşırıq çubuğunuzdakı axtarış sahəsinə yazın əmr lövhəsi.\n3. Command Prompt qısayoluna sağ vurun və ‘seçin İdarəçi olaraq çalışın '.\n4. Aşağıdakı əmri işə salın:\n5. Gələcəkdə dəyişiklikləri geri qaytarmaq üçün aşağıdakı əmri yerinə yetirin:\nKompüterinizdə daha çox yerə ehtiyacınız varsa, xarici bir sabit disk istifadə edə bilərsiniz. Windows 10-da sabit disk yerini boşaltmaq üçün fayllarınızı və tətbiqlərinizi xarici bir sürücüyə köçürə bilərsiniz. Faylları və tətbiqləri xarici bir sürücüyə köçürmək asan olsa da, yeni məzmunu avtomatik olaraq yeni yerə yazmaq üçün konfiqurasiya edə bilərsiniz.\n1. Gedin Parametrlər> Sistem> Saxlama.\n2. ‘düyməsini vurun Yeni məzmunun saxlandığı yeri dəyişdirin 'Daha çox yaddaş ayarı' altında.\n3. Siyahıdan istədiyiniz yeri seçin və ‘düyməsini vurun. Müraciət edin '.\nBeləliklə, bunlar sabit diskinizdə yer boşaltmağın bir neçə yolu idi.\nWindows 10-da Kompüterin yuxu rejiminə keçməyəcəyini düzəldin\nUzaqdan Server İdarəetmə Vasitələrini (RSAT) Windows 10-a quraşdırın\n8 Ən Yaxşı WhatsApp Veb Tips & Tricks?\nKompüterinizin ekranını necə döndərmək olar\nÜmid edirəm bu məqalə faydalı oldu və indi asanlıqla edə bilərsiniz Windows 10-da sabit disk yerini boşaldın , lakin bu bələdçi ilə bağlı hələ bir sualınız varsa, şərh bölməsində onlara müraciət etməkdən çəkinməyin.\nlokal bağlantıda etibarlı bir ip konfiqurasiyası yoxdur windows 7 tanınmayan şəbəkə\nroblox admin əmrlər siyahısı 2018\nçalma qısa müddətdə başlamazsa firefox\nwindows 10 1903 iso birbaşa yükləmə