"Xəzər Lənkəran"ın ilk və yeganə çempionluğu haqqında YAZI Sportal.az - Ölkə və dünya futbolu ilə bağlı xəbərlər\n"Xəzər Lənkəran"ın ilk və yeganə çempionluğu haqqında YAZI\nBu il “Xəzər Lənkəran” Futbol Klubunun yaranmasının 10 ili tamam oldu. 2004-cü ildə azərbaycanlı iş adamı Mübariz Mənsimovun təşəbbüsü ilə qurulan klub yüksək dəstədə çıxış etdiyi ilk mövsümdəcə iddiasını ortaya qoydu. Komanda çempionat başa çatdıqda “Neftçi” ilə eyni xal toplayaraq çempionu müəyyən etmək üçün keçirilməli olan “qızıl oyun”un iştirakçısı oldu. 2005-ci il iyunun 10-da Gəncədə baş tutan həmin qarşılaşmada üzülən tərəf “Xəzər Lənkəran” olsa da (1:2), bunu məğlubiyyət kimi qəbul etmək olmazdı. “1 yaşlı körpə”nin gümüş medalları qazanması özü bir uğur idi.\n“Xəzər Lənkəran” istəyinə 2 il sonra çatdı. 2006/07-ci il mövsümündə komanda 24 oyunda 56 xal toplayaraq (17 qələbə, 5 heç-heçə, 2 məğlubiyyət, topların fərqi 50-16) ilk dəfə Azərbaycan çempionu oldu. Sonuncu turda Qəbələdə “Gian”ı 3:0 hesabı ilə məğlub edən lənkəranlılar “Neftçi”ni 2 xal qabaqlayaraq qızıl medallara sahib çıxdılar. Lənkəranda böyük çoşqu ilə qarşılanan “Xəzər Lənkəran”ın şərəfinə “Fırtınalar meydanı”nda möhtəşəm konsert verildi. Futbolçuların mukafatları da öz yerində. Bu azmış kimi “Xəzər Lənkəran” həmin il Azərbaycan Kubokunun finalında “MKT-Araz”ı Rəşad Kərimovun vurduğu yeganə qol ilə məğlub edərək kuboku da Lənkərana apardı. “Qızıl dubl”! Bu yazı “Xəzər Lənkəran”ın çempionluğuna həsr olunur. Yazını oxuduqda çempion komandanın heyətində 1 oyun belə keçirmiş futbolçular, rəhbərlik və texniki heyət haqqında məlumat ala biləcəksiniz.\n2006/07-ci il mövsümündə komandanın heyətində 24 futbolçu oyunlarda iştirak edib. Onlardan 15-i yerli, 9-u isə legioner idi. Tanışlığa əlbəttə öz uşaqlarımızdan başlayacam. Əlifba sırasına müraciət etməli olsam, birinci Alim Qurbanovla tanış olacağıq. Alim “Xəzər Lənkəran” yarandığı ildən komandada olub. Buna kimi isə müxtəlif vaxtlarda “Polis Akademiyası”, OİK, “Qarabağ”, “Neftçi” və “Şəmkir”in şərəfini qoruyub. “Xəzər Lənkəran”a kimi yalnız bir dəfə “Şəmkir”lə gümüş medala layiq görülən Alimin futbolçu karyerasında qazandığı bütün mükafatlar Lənkəran klubu ilə bağlıdır. Karyerasını bitirdiyi 2012-ci ilə kimi Lənkəranda “işləyən” Qurbanov yalnız 2008/09-cu il mövsümündə yarım illiyə icarə əsasında “Karvan”da oynayıb. Yığmanın heyətində 10 oyunda meydana çıxıb, 1 qol vurub. İlk oyunu Portuqaliyaya qarşı (0:5) olub. Statistikaya gəlincə, milli çempionatlar tarixində 246 oyunda 21 dəfə fərqlənib. Onlardan 129 oyun və 11 qol “lənkəranlı” Alimə məxsusdur. Hazırda futboldan uzaq düşüb. Bakıda, Təbriz küçəsində “Topaz” məntəqəsi işlədir.\nCeyhun Sultanov haqqında “Bakı”nın ilk çempionluğuna həsr etdiyim yazıda geniş məlumat verməyimə baxmayaraq, onu digərlərindən seçməmək qərarına gəldim. Ceyhun futbola 1996-cı ildə “Fərid”də başlayıb. Daha sonra “Neftçi”yə, oradan isə “Bakı”ya keçib. “Xəzər Lənkəran”a 2006/07-ci il mövsümünün ikinci yarısında həmin dövrün son çempionu “Bakı”dan gəlib. 2010-cu ilin yayına kimi Lənkaran təmsilçisinin uğurları üçün oynayan Sultanov futbolçu karyerasını ötən il “Qəbələ”də bitirib. Yığma komandanın heyətində 16 oyunda meydana çıxıb, 1 qol vurub. Milli çempionatlarda isə 268 matçın iştirakçısı olub (30 qol). Kolleksiyasında 2 qızıl medal və 3 kubok olan Ceyhun hazırda “Sumqayıt”ın meneceridir.\nDmitri Kramarenko ilk dəfə çempionluq sevincini ilk milli çempionatımızdaca yaşayıb. Həmin vaxt “Neftçi”nin qapısını qoruyan qolkiper haqqında “Neftçi”nin ilk çempionluğuna həsr olunmuş yazıda bəhs etmişdim. Bir də xatırladım. 1993-cü ildə Rusiyaya üz tutub və müxtəlif vaxtlarda qonşu dövlətin adlı-sanlı komandalarının şərəfini qoruyub. Moskva “Dinamo”su, “Torpedo”, “Alaniya”, ÇSKA, “Baltika” macərasından sonra 2004-cü ildə “Karvan”ın dəvətini qəbul edib. Rusiyada olduğu müddətdə 1996-cı ildə “Alaniya” ilə gümüş medalları qazanan Dima “Karvan”la da iki dəfə mükafatçılar sırasına düşə bilib – 1 gümüş və 1 bürünc medal. 2006-cı ildə Yevlaxı Qroznıya dəyişən qapıçı Lənkərana 2007-ci ildə təşrif buyurub və “Xəzər Lənkəran”da 15 illik “qızıl həsrəti”nə son qoyub. Kramarenko 2010-cu ilə kimi “Xəzər Lənkəran”da oynayıb. Daha sonra “İnter”ə, oradan isə “Simurq”a yollanıb və karyerasını ötən il Zaqatala klubunda bitirib. Məşhur qapıçı Sergey Kramarenkonun oğlu uzun müddət yığmanın üzvü olub. Əsas komandada 33 oyunda 73, milli çempionatlarda isə 123 oyunda 78 dəfə rəqibin qol vurmasına mane ola bilməyib. Hazırda “Qəbələ”də qapıçılarla işləyən məşqçidir.\nEmin Quliyev milli çempionatlarda ilk dəfə 1993-cü ildə Sabirabadın “İnşaatçı” komandasında görünüb. “Xəzər Lənkəran”a isə 2005-ci ildə gəlib. Arada qalan 12 il müddətində müxtəlif vaxtlarda “Dinamo”, “Kəpəz”, “Loveç”, “Çerno More” (hər ikisi Bolqarıstan), “Neftçi”, “Alaniya”da (Rusiya) çıxış edib və “Neftçi” ilə 1 dəfə çempion olub, 1 dəfə kuboka sahib çıxıb ((2003/04). Növbəti mövsüm yenə də “Neftçi”nin çempion olmasına baxmayaraq, Eminin çempionatın gedişində “Şəfa”ya keçməsi işləri korlayıb və həmin mövsüm futbolçu medalsız qalıb. Bundan başqa “Dinamo” və “Kəpəz”in heyətində gümüş medal qazanan Emin Lənkəran klubunda 2009-cu ilin yayına kimi çıxış edib. Karyerasını bitirdiyi 2011-ci ilə kimi son 2 klubu “Karvan” və “Simurq” olub. Uzun müddət yığmanın əvəzedilməzlərindən biri olan Emin “şərəfli forma” ilə 52 dəfə meydana çıxıb, 3 qol vurub. Milli çempionatlarda isə bu rəqəm belədir – 206 oyun, 20 qol. 2012-ci ildə “Xəzər Lənkəran”a məşqçi təyin olunan Quliyev bu yazı ərsəyə gələn vaxt orada idi. Bir neçə gün əvvəl klub rəhbərliyi onunla yollarını ayırmaq qərarına gəldi. Hazırda işsizdir.\nƏdahim Niftəliyev futbola 1992-ci ildə Mingəçevirin “Kür-Nur” komandasında başlayıb. 5 il bu klubda oynadıqdan sonra 1995/96-cı il mövsümünün əvvəlində “Neftçi”yə, ortasında isə OİK-ə keçib. OİK-də hərbi xidməti başa vurduqdan sonra yenidən “Neftçi”yə qayıdıb və 4 ilə yaxın “neftçi” olub. Daha sonra 1 mövsüm “Qarabağ-Azərsun”da görünən müdafiəçi “Xəzər Lənkəran”ın ilk “qaranquş”larındandır və Lənkəran klubunda çıxış elədiyi 3 mövsüm ərzində komandanın əsas heyət oyunçularından olub. Kayerasının qürub çağını “Standard”, “Gənclərbirliyi” və “Bakılı”da keçirən Niftəliyev yığmada 21 milli çempionatlarda isə 303 oyun keçirib. Maraqlıdır ki, karyerası ərzində cəmi 1 dəfə fərqlənib. O da ötən əsrin son ilində “Neftçi”nin heyətində. Peşəkar karyerasını bitirdikdən sonra məşqçiliyə başlayan Ədahim bir müddət əvvələ kimi 1-ci dəstədə çıxış edən “Bakılı”nın baş məşqçisi işləyib. İndi Emin kimi o da bekardır.\nFüzuli Məmmədovun müstəqillik dönəmində ilk komandası “Azneftyağ” olub. Növbəti il “Neftçi”yə keçib və 4 il bu komandanın uğurları üçün tər töküb. Onun növbəti klubları isə OİK, “ANS Pivani”, “Şəfa”, “Turan” idi. Lənkərana 2004-cü ildə dəvət olunub və 4 il yarım “Xəzər Lənkəran”ın şərəfini qoruyub. 2008/09-cu il mövsümündə “Simurq”a, oradan isə “Olimpik-Şüvəlan”a üz tutub. Son ünvanı Yevlax şəhəriydi. 2010-cu ildə karyerasını “Karvan”da bitirib. Yığmada 10, milli çempionatlarda isə 197 oyunda (5 qol) forma geyinib. Hazırda məşqçiliklə məşğuldur. “Rəvan” klubunda çalışır.\nİlqar Qurbanovun Azərbaycanda ilk komandası “Xəzər Lənkəran” olub. Buna kimi isə adaşım Türkiyənin adlı-sanlı “Fənərbaxça” klubunda oynayıb. Doğrudur, bu klubun əsas heyətində çıxış etmək ona qismət olmayıb. Amma “Fənərbaxça” kimi komandanın əvəzedicisi olmaq İlqarın futbol istedadından xəbər verir. 2006-cı ildə 20 yaşlı İlqar “Xəzər Lənkəran”dan gələn təklifi qəbul edib və komandanın çempion olmasında yardımçı olub. Növbəti il yenidən Türkiyəyə qayıdıb və əvvəl “Sivasspor”un (11 oyun, 1 qol), ardından icarə əsasında “Boluspor”un (19 oyun, 3 qol) şərəfini qoruyub. Bu, onun Türkiyədəki son çıxışı deyil. 2009/10-cu il mövsümünü “Olimpik-Şüvəlan”da başlayan Qurbanov “Mersin İdman Yurdu”ndan başa vurub. 2011-ci ildə yenidən Azərbaycana – “Qarabağ”a qayıdıb və bu günə kimi Ağdam klubunun futbolçusudur.\nİlqar bir vaxtlar yığmanın şərəfini də qoruyub, 29 oyunda 1 qol vurub. Maraqlıdır ki, 2002-ci il kimi o, Türkiyənin aşağı yaş qruplarından ibarət milli komandalarının heyətinə cəlb edilib və 13 matçda “ay-ulduz”lu forma ilə meydana çıxıb. Milli çempionatlara gəlincə, 7 mövsümdə 141 dəfə meydana çıxan İlqarın aktivində 9 qol var.\nKamran Ağayevin də yüksək dəstədə ilk klubu “Şəfa” olub. 2003-cü ildə bu komandada qapını qoruyan qapıçı növbəti mövsüm “Turan”a keçib və 2 il “tovuzlu” olub. “Xəzər Lənkəran”a çempionluq mövsümündə dəvət edilib və nə az, nə çox, düz 6 il Lənkəran klubunun uğuru üçün çalışıb. 2011/12-ci il mövsümü başa çatdıqdan sonra oradan qalmaqallı şəkildə ayrılan Ağayevin növbəti dayanacağı “Bakı” idi. Ötən mövsümün ilk yarısına kimi burada çıxış edən yığmanın əsas qapıçısı bu ilin əvvəlində “Qəbələ” ilə anlaşıb. Hazırda Qəbələdədir. Bayaq Ağayevin yığmamızın əsas qapıçısı olduğunu vurğuladım. Kamran milli forma ilə 46 oyunda çərçivəni qoruyub, 64 qol buraxıb. Milli çempionatlarda isə bu rəqəm uyğun olaraq 177 və 133-dür. Təbii ki, yeni başlayan mövsümü nəzərə almamışam.\nHəmin il komandanın digər qapıçısı Mikayıl Yusifov idi. Mikayıl dövrünün ən istedadlı qapıçılarından biri hesab olunsa da, karyerası uğurlu alınmayıb. Yusifov da peşəkar futbola Kamran kimi “Şəfa”da başlayıb. Amma ondan xeyli əvvəl – 1998-ci ildə. 3 il “Şəfa”da oynadıqdan sonra hərbi xidmətlə əlaqədar MOİK-də çıxış edib. Ardınca, 2005-ci ildə “Xəzər Lənkəran”a keçib, 2 il Lənkəran təmsilçisinin uğuru üçün çalışıb. Arada 1 il futbolsuz qalan Mikayıl 2008-ci ildə “Muğan”la anlaşıb. 3 oyunda 10 qol buraxması Mikayılın bu dəfə nəinki klubdan, ümumiyyətlə futboldan ayrılmasına səbəb olub. 2012/13-cü il mövsümündə “Turan”da görünməsini (2 oyun, 2 qol) nəzərə almasaq. Bir vaxtlar yığmanın da düşərgəsinə dəvət alan Yusifov (1 oyun, 1 qol) hazırda Almaniyadadır. Nə işlə məşğul olduğunu deyə bilmərəm. Futbolla maraqlanmadığı isə dəqiqdir.\nMikayıl haqqında maraqlı bir faktı qeyd edim. Ötən il dünya futbolunun məşhur əkizləri haqqında silsilə yazı hazırlamışdım və bu mövzuda son məqaləmi Azərbaycan futbolunun əkizlərinə həsr etmişdim. Konkret olaraq futbolumuzda tanıdığım tək əkiz qardaşlar Mikayıl və Rafael Yusifovlara. Rafaelin futbolçu karyerası Mikayılın karyerasından da qısa olub. Əgər Rafael futbolu zədə səbəbindən atmışdısa, Mikayılın futbolsuz qalmasına biganəlik səbəb olub. Statistika yadımdan çıxmışdı, karyerası ərzində 85 oyunda meydana çıxan Mikayıl 81 dəfə qapısında qol görüb. Rəqəmlər daha da artıq ola bilərdi...\nKomandanın digər Mikayılı Namazov soyadını daşıyırdı. Onun da karyerası o qədər uğurlu alınmayıb. 1999-cu ildə “Xəzər Universiteti”ndə peşəkar futbola başlayan Namazov 3 il bu komandada olub. “Xəzər Lənkəran”a kimi “İnter” və MOİK-də çıxış edib. 2005-ci ildə Lənkəran təmsilçisi ilə gümüş medalları qazanıb. Çempionluq mövsümünün ilk yarısını isə “Xəzər Lənkəran”da keçirib. Qış fasiləsində “İnter”ə keçməsi onu “qızıl”sız qoyub. Növbəti 2 mövsümü “Masallı” və MOİK-də keçirən Mikayıl futbolla 2009-cu ildə “Qəbələ”də vidalaşıb (statistikası 161 oyun, 3 qol). Hazırda Bakıda yaşayır, ticarətlə məşğuldur.\n2 Mikayıl olsun, 2 Rəşad olmasın? Həmin vaxt komandada Rəşad adında 2 futbolçu var idi – Abdullayev və Kərimov. Əvvəl Abdullayevdən başlayım. Rəşad Abdullayev futbola Mikayıl Namazov ilə eyni ildə və eyni komandada başlayıb. Amma Mikayıldan fərqli olaraq “Xəzər Lənkəran”a daha tez, özü də başqa komandanın formasını geyməmiş gəlib – 2004-cü ildə. 2009-cu ilin yayına kimi “Xəzər-Lənkəran”ın şərəfini qoruyub. Bu klubun heyətində çempionatda 115 oyun keçirib və 18 qol vurub. “Xəzər-Lənkəran”ın tarixində ən çox oyun keçirən futbolçulardandır. 2009-cu ilin yayında “Neftçi”yə transfer edilib 3 il Bakı klubunda oynayıb. Lənkəran klubu ilə qazandığı 2 kubok, 1 “qızıl” və 1 “gümüş”ə “Neftçi” ilə 2 “qızıl” da əlavə edib. 2012/13-cü il mövsümünü “Qəbələ”də keçirib. Ötən birinciliyi isə “Rəvan”da başlayıb, AZAL-da başa vurub. Bu gün də AZAL-ın futbolçusudur. Milli çempionatlarda ötən mövsüm daxil olmaqla 309 oyunda iştirak edib, 45 qol vurub. Yığmada isə birinci rəqəm 10, ikinci rəqəm isə... sıfırdır. Yəni, qol vura bilməyib.\nRəşad Kərimovun yüksək dəstədə ilk komandası 2003-cü ildə Sumqayıtın “Xəzər”i olub. 2004/05-ci il mövsümündə “Gənclərbirliyi”ndən “Xəzər Lənkəran”a keçən futbolçu burada 3 il qalıb. 2008-ci ildə “Karvan”a, 2009-cu ildə isə “Qarabağ”a transfer olunub. Premyer Liqada son klubu 2011/12-ci il mövsümündə “Sumqayıt Şəhər” olub. Kərimov istedadlı futbolçu idi. Onun potensialını tam aça bilməməsinə ardıcıl zədələr maneçilik törədib. Sumqayıt təmsilçisindən sonra 1-ci dəstə komandalarında oynamağa məcbur olan Rəşad hazırda yay transfer dönəmində “Araz Naxçıvan”la ilkin razılığa gəlmişdi. Lakin yenə də zədələnən futbolçu Naxçıvan klubuna lazım olmadı. Hazırda boş-beardır.\nHazırda Avropada “qan eləyən” “Qarabağ”ın hücumçusu, hamımızın ağdamlı kimi tanıdığımız Vüqar Nadirov 3 ilə yaxın “lənkəranlı” olub. Vüqar futbola 15 yaşında “Qarabağ-Azərsun”da başlayıb. 3 mövsüm Ağdam klubunun şərəfini qoruduqdan sonra 2005-ci ildə “Xəzər Lənkəran”dan dəvət alıb. Komandanın çempion olmasında böyük payı var. 2007/008-ci il mövsümünün ikinci yarısında Lənkərandan ayrılaraq Masallının eyniadlı klubuna üz tutan Vüqar mövsüm başa çatdıqdan sonra Yevlaxa yollanıb və 1 il “Karvan”ın şərəfini qoruyub. 2009-cu ildə doğma “Qarabağ”a qayıdıb və bu günə kimi də oradadır. Milli çempionatlarda bu mövsümü nəzərə almasaq, 267 oyuna çıxıb, 37 qol vurub. Yığmada isə 54 oyunda 4 dəfə fərqlənib. Əsas yığmaya kimi 6 il müxtəlif yaşlı milli komandalarımızın da şərəfini qoruyub, 26 oyunda 5 qol vurub.\n“Xəzər Lənkəran”ın zəfərinin əsas memarlarından biri də Zaur Ramazanov idi. “Zayka” ilə bir vaxtlar 1-ci dəstədə çıxış etmiş “Naxçıvan”da komanda yoldaşı olduğumdan onu digərlərindən daha yaxşı tanıyıram. Kasıb ailədə böyüyən Zaur boyunun bəstə olmasına baxmayaraq, texnikası və sürəti ilə seçilirdi. İlk vaxtlar böyük futbolda uğur qazana bilmədiyini görüb futzala üz tütmüşdü. Burada milli komanda səviyyəsinə qədər yüksələn Ramazanov Premyer Liqada 2003-cü ildə debüt edib – 26 yaşında. Bu da hərbi xidmətlə bağlı idi və ilk komandası MOİK olub. Daha sonra “Bakılı”ya keçib və böyük futbolda nəyə qadir olduğunu sübut edib. 2004-cü ildə “Karvan”a, 2005-ci ildə isə “Xəzər Lənkəran”a dəvət olunub. 3 il Lənkəranda qaldıqdan sonra 2007/08-ci il mövsümündə “Qarabağ”a, bir il sonra isə yenidən “Karvan”a keçib. Böyük futbolla da 2010-cu ildə Yevlax klubunda vidalaşıb. Doğrudur, “Karvan”dan sonra bir müddət “Xəzər Lənkəran”ın düşərgəsində olub. Gəl ki, Lənkəran klubunun avrokuboklardakı oyunlarında meydana çıxsa da, yeni mövsüm başlamamış klubdan ayrılıb. Yığmanın heyətində 14 oyunun iştirakçısı olub, fərqlənməyib. Milli çempionatlarda isə 65 qolu 144 oyunda vurub. Karyerasını bitirdikdən sonra “Xəzər Lənkəran”da menecer idi. Hazırda heç bir klubda işləmir.Yeri gəlmişkən, Lənkəran təmsilçisinin şərəfini qoruyan Ağabala Zaurun kiçik qardaşıdır.\nİndiyə kimi 6 komandanın çempionluqları haqqında 7 yazı yazmışam. Onların 5-də Mahmud Qurbanovun adı olub. İlahi, insan nə qədər çempion olar? Əlbəttə, bu bir zarafatdır. Heç kim inciməsin, Mahmudu Azərbaycanın müstəqillik dövründə ən istedadlı futbolçu hesab edirəm. 12 dəfə çempion olması, ilk dəfə 400 oyun səddini aşması buna sübutdur. “Xəzər Lənkəran” çempion olanda da Mahmud heyətdə idi. Hələ bu harasıdır, bu silsilədən sonuncu çempion komanda olan “İnter”in Premyer Liqanın qalibi olmasında da bu futbolçunun əməyi olub. Mahmud haqqında əvvəlki yazılarda məlumat verdiyimdən keçirəm son yerli futbolçuya – komandanın ən sadiq oyunçusu Rahid Əmirquliyevə. Doğrudan da Rahidi bu günkü Lənkəran futbolunun simvolu hesab etmək olar. Futbola 2003-cü ildə “Şahdağ-Samur”da başlayan Rahid 2006/07-ci il mövsümündə “Xəzər Lənkəran”a tranfser edilib və bu günə kimi də bu klubun şərəfini qoruyur. Milli çempionatlarda keçirdiyi 263 oyunun 206-ı, vurduğu 26 qolun 19-u “Xəzər Lənkəran”la bağlıdır. Yığmayada ilk dəfə 2003-cü ildə dəvət alıb – U-17-ə. 2007-ci ildən isə əsas yığma komandanın heyətinə cəlb olunur. İndiyə kimi 36 oyunda forma geyinib, 1 qol vurub. Bir sözlə 2006-cı ildən bu yana “Xəzər Lənkəran”ın qazandığı hər bir uğurda Rahidin də payı var. “Allah başa kimi versin” deyib çempionluq ilində “Xəzər Lənkəran”ın forması ilə meydana çıxan əcnəbilərlə tanışlığa başlayım.\nOnlardan birincisi azərbaycanlı futbolsevərlərə daha çox tanış olan Valeri Abramidzedir. Soyadından da göründüyü kimi gürcü olan Valeri futbolçu karyerasına ölkəsinin “Dinamo” (Tbilisi) komandasında start verib. Daha sonra “Lokomotiv” (Tbilisi), “Torpedo” (Kutaisi) klublarının üzvü olub. Müdafiəçi 2002-ci ildə Rusiyaya yollanıb və adlı-sanlı Moskva “Spartak”ı ilə müqavilə imzalayıb. 2003-cü ildə icarə əsasında “Uralan”da, 2004-cü ildə isə müqavilə ilə “Ximki”də oynayıb. Azərbaycana 2005-ci ildə təşrif buyurub. İlk klubu “Neftçi” olub. “Ağ-qaralar”da ilyarım oynadıqdan sonra 2006/07-ci il mövsümündə 1 “qızıl” və və 1 “bürünc”lə Lənkərana gəlib. 2-ci “qızıl” üçün. Valeri “Xəzər Lənkəran”dan qalmaqalla ayrılıb. Belə ki, 2007-ci ildə azad agent kimi “Anji”yə keçmək istəyərkən məlum olub ki, onun Azərbaycan təmsilçisi ilə müqaviləsinin müddəti 1 yox, 2 illikdir. Anlaşmazlığın qalmaqala çevrilməsi Abramidzenin 1 il futbolsuz qalmasına səbəb olub. 2009-cu ildə yenidən “Neftçi” ilə müqavilə imzalayan gürcü bir il sonra “İnter”ə keçib və ötən mövsüm başa çatan kimi “bankirlər”in uğuru üçün tər töküb. “İnter”lə 2 dəfə birinciliyin gümüş medallarını qazanıb. Bu ildən vətəninə yollanıb və hazırda “Skuri”də oynayır. Abramizde 6 dəfə Gürcüstan millisinin formasını geyinib, qol vura bilməyib. Azərbaycanda keçirdiyi 7 mövsümdə isə 5 qol vurub. 127 oyunda.\nAbramidzedən başqa həmin mövsüm komandada olan əcnəbilər milli çempionatımızda ancaq Lənkəran klubunun heyətində çıxış ediblər. Onlardan ən çox oyun keçirən (48 oyun, 1 qol) bolqar Martin Stankov ölkəmizə 2004-cü ildə dəvət alıb. Buna kimi ölkəsinin “Etır”, “Slaviya”, “Levski” komandaları ilə yanaşı Türkiyənin “Malatyaspor”unun futbolçusu olub. 3 dəfə Bolqarıstan çempionu, 2 dəfə ölkəsinin kubokunun qalibi olan Martin “Xəzər Lənkəran”la “qızıl dubl” etdikdən sonra ayrılıb. Son iş yeri Bolqarıstanın “Pirin” klubu olub. 2012-ci ildə “Pirin”ə keçən futbolçunun yaşı artıq 40-ı ötüb. Hazırda nə işlə məşğul olduğundan xəbərsizəm. Yəqin ki, bu yaşda futbol oynamaz.\nQanalı Edmond N’Tiamoah və rumın Robert İlyeş “Xəzər Lənkəran”da 2 mövsüm çıxış ediblər və uyğun olaraq 21 (9 qol) və 26 (2 qol) oyun keçiriblər. Edmond ölkəmizə İsveçrənin “Lütsern” klubundan gəlmişdi və “Lütsern”ə kimi 2000-2005-ci illər aralığında “Bazel”, “Delemont”, “Konkordiya Bazel” (hamısı İsveçrə), “Diyarbakır” (Türkiyə) klublarının şərəfini qoruyub. Lənkərandan ayrıldıqdan sonra da İsveçrəyə qayıdıb və “Servett”lə müqavilə bağlayıb. Onun növbəti komandası “Şötz”, son komandası isə “Kriens” olub. Hələ də “Kriens”dədir. Robert isə futbolla inişil ölkəsinin “Munisipial” komandasında vidalaşıb. Bu futbolçu karyerası ərzində ancaq Rumıniya klublarında çıxış edib – “Foresta”, “Astra”, “Unyunya Rapid”, “Braşov” və son klubu “Munisipial”. Legioner həyatını ancaq Azərbaycanda yaşayan Robertin nə işlə məşğul olduğu haqqında məlumat tapa bilmədim.\nLitvalı stopper Darius Jutautas, kolumbiyalı hücumçu Dias Moreno, braziliyalı yarımmüdafiəçi Rodriqo Rosa Sales və belaruslu Sergey Pavlyukoviç komandada ancaq çempionluq mövsümündə olublar. Onlardan ən parlaq karyeraya malik olanı Darius idi. Litvanın “Banqa”, “Paneris”, “Jalgris” komandalarında oynamış futbolçu 1999-cu ildən 2002-ci ilə kimi futbol həyatının ən yaxşı günlərini keçirib. O, Rusiya Preymer Liqasında çıxış edən “Alaniya” və Moskva “Dinamo”sunun formasını geyinib. Daha sonra qısa müddətə Polşanın “Svit”ində görünüb. “Xəzər Lənkəran”a kimi bir yerdə duruş gətirə bilməyən Jutautas növbə ilə “Kaunas”, 2-ci dəfə “Alaniya” və “Atlantas”la, “Xəzər Lənkəran”dan sonra isə yenə də “Banqa”, “Platinas” (Yunanıstan) və “Berqsoy”la (Danimarka) “nikaha girib”. Hələ də adı sonuncu çəkilən komandada çıxış edən Darius 25 dəfə də Litva millisinin heyətində meydana çıxıb.\nXorxe Dias Moreno da Jutautas kimi “gəzməyi” xoşlayıb. 1996-2006-cı illər ərzində onun çıxış etdiyi klublar bunlardır – “Deportivo” (Kali), “Deportes”, LDU (Ekvador), “Deportivo” (Espoli, Ekvador), “Onse Kaldas”, “Deportivo” (Pereyra), “Millonarios”, “Atletiko” (Huliya), “Cucuta Deportivo”. Lənkərandan ayrıldıqdan sonra ölkəsinə dönən Dias əvvəl “Junior”da çıxış edib, 2009-cu ildə isə “Atletiko”da (Huliya) peşəkar futbolçu karyerasını bitirib. İndi nə işlə məşğul olur? Allah bilir.\nRodriqo Rosa Sales haqqında məlumat toplamaq üçün interneti ələk-vələk eləsəm də, əlimə bir şey keçmədi. Tək öyrənə bildiyim 30 yaşlı futbolçunun Braziliyanın aşağı dəstələrinin birində çıxış edən “Rio Preto”da olmasıdır. Vəssalam.\nNəhayət, sonuncu futbolçu Sergey Pavlyukoviç haqqında bir neçə cümlə. Belarusun “Smena” futbol klubunun yetirməsi olan Sergey peşəkar karyerasına 1992-ci ildə bu klubda başlayıb. Növbəti il Minskin “Torpedo” klubuna keçib və istedadı onun 1998-ci ildə Rusiyanın Premyer Liqasında oynamasına şərait yaradıb. 3 mövsüm “Amkar”ın, 1 mövsüm isə “Tom”un uğuru üçün çalışıb. 2004-cü ildə Minskin “Dinamo” komandasına keçib və karyerasını 2009-cu ildə bu klubda başa vurub. “Xəzər Lənkəran”a icarə əsasında gəlmişdi və müddət başa çatan kimi “Dinamo”ya qayıtmışdı. Belarusun olimpiya yığmasında cəmi 2 oyunda forma geyinən Pavlyukoviç 2010-2013-cü illərdə “Dinamo”nun məşqçisi olub. Hazırda bu klubda idman direktoru vəzifəsini icra edir.\nHaqqında söz açdığım bu 24 futbolçu çempionluğun təkbaşına qazanmayıblar. Onlara bu işdə məşqçilər korpusu yol göstərib. Komandanın baş məşqçisi təcrübəli mütəxəssis Ağasəlim Mircavadov idi. Ağasəlim müəllim “Xəzər Lənkəran”da türk mütəxəssis Rasim Karanın yerinə gəlmişdi. 1993-1995-ci illər aralığında Azərbaycan milli komandasının baş məşqçi vəzifəsində də çalışıb. “Xəzər Lənkəran”a kimi “Şəmkir”lə iki dəfə, “Qarabağ” və “Neftçi” ilə isə bir dəfə ölkə çempionluğunu əldə edib. 2005-ci ildə “Neftçi”, 3 il sonra “Xəzər-Lənkəran”la MDB və Baltikyanı ölkələri çempionlarının Birlik Kuboku yarışında qızıl medallar qazanıb. 2008-ci ilin may ayında” Şöhrət ordeni”nə layiq görülüb. Mircavadov Lənkəranda 5 il işləyib. 2011-ci ildə cənub təmsilçisindən ayrılan ağsaqqal bu günə kimi işsizdir.\n“Xəzər Lənkəran”da Mircavadovun 4 köməkçisi olub – Tofiq Mustafaev, Samir Ələkbərov, Hafiz Əliyev, Namiq Quliyev. Tofiq müəllimin son iş yeri AZAL olub. Hazırda AFFA-da elit-məşqçidir. Samir Ələkbərov barədə “Neftçi”nin çempionluğuna həsr etdyiym yazıda geniş məlumat vermişdim. Futbolumuzun “sonuncu mogikan”ı hazırda 1-ci divizionda mübarizə aparan “Şuşa”da məşqçidir, Nadir Qasımova kömək edir. Hafiz Əliyev elə o vaxtdan Lənkərandadır. Klubdan ayrılmayıb. Bu gün klubun 19 yaşlı futbolçularının baş məşqçisidir. Namiq Quliyev isə Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında müəllim işləməklə yanaşı AFFA-nın Hakimlər Komitəsi ilə də əməkdaşlıq edir. Belə ki, o, hakimlərin təlim-məşq toplanışları zamanı ədalət təmsilçilərinin fiziki hazırlığına diqqət yetirir. Komandada futbolçuların sağlamlığına təcrübəli Boris Xetaqurov nəzarət edirdi. “Dyadya” Boris indi “Neftçi”dədir. Ona bu işdə kömək edən masajçılar Rövşən Muradov və Ruslan Şərifov isə heç hara getməyiblər. “Xəzər Lənkəran”da əvvəlki işlərini görürlər.\nNəhayət, çempion komandanın rəhbərliyi haqqında. Klubun prezidenti Mübariz Mənsimov haqqında əslində, hamıdan çox məlumat verməliyəm. Çünki, bu insan klubun yaradıcısıdır və bu günə kimi də komandanın arxasında dayanıb. Amma buna lüzum görmürəm. Ona görə ki, Mübariz müəllimi nəinki ölkəmizdə, bütün dünyada tanıyırlar. Azərbaycan futbolu, “Xəzər Lənkəran” və ümumiyyətlə ölkəmizin adı üçün etdiklərini sadalamaqla qurtarmaz. Qısaca onu qeyd edim ki, onun yaratdığı və rəhbəri olduğu “Palmali” Şirkətlər Qrupunun 21 ölkədə ofisi var. Şirkətin tabeliyində 28 min nəfər təkcə dənizçilik sektorunda çalışır. Qrupun fəaliyyət sahəsindəki digər şirkətləri də hesaba alanda orada işləyənlərin sayı 45 mini keçir. “Palmali” 129 gəmisi ilə Aralıq dənizi, Ağ dəniz, Qara dəniz arasında Rusiya neftinin 75 faizini daşıyır. “Palmali”nin ən böyük müştərisi məşhur “BP” şirkətidir. Şirkətlər Qrupunun kirayəyə götürdüyü gəmilərlə isə donanma sayı 220-ni ötür. Xeyirli olsun! Mübariz müəllim çempionluq ilində komandanın prezidenti idi. Hazırda isə fəxri prezidentdir. Onun klubdakı vəzifəsini qardaşı Mais Mənsimov icra edir. Həmin vaxt isə Mais müəllim vitse-prezident idi. Digər vitse-prezident isə bu gün də klubda bu vəzifəni daşıyan Tuyqun Nadirovdur. Bu şəxslərdən başqa 2006/07-ci il mövsümündə idarə heyətində bir neçə nəfər də çalışıb ki, onların adını çəkməsəm, bir qədər düzgün çıxmaz. Vüsal Cəlilov komandanın rəisi idi. Bir neçə il əvvəl klubdan ayrılıb və hazırda işsizdir. Klubun meneceri olan Ömər Mustafayev də bir müddət əvvəl “Xəzər Lənkəran”dan ayrı düşüb. Klubun mətbuat ximətinin rəhbəri Zaur Əzizov “Qəbələ”dədir. Qəbələ klubunun meneceridir. Klubun sürücüsü Əvəz Mirzəbəyov heç yana getməyib. Əvəz dayı kluba sadiq qalaraq “sükanı möhkəm saxlayıb”. Və bir də həmin vaxt klubda sənədləşmə işinə cavabdeh Mətin Cəfər və ondan başqa “qara işlər”lə məşğul olan Natiq adlı bir nəfər də çalışıb. Klubdan çoxdan ayrılıblar, nə işlə məşğul olduqlarından da xəbərim yoxdur. Üzdə olsaydılar, heç olmasa, Natiqin soyadını dəqiqləşdirə bilərdim.\nİlqar TAĞIYEV “Het-trik news” qəzeti\nTarix: 8 Sentyabr [11:50]


The Washington Wizards(20-33), altı oyunluq yol səfərini çərşənbə axşamı Sacramento Kings(22-32) ilə başa vurur. Qızıl 1 Mərkəzində saat 22: 00-da. Aşağıda, NBA seçimləri və proqnozları ilə Wizards-Kings şanslarını və xətlərinitəhlil edirik .\nSihirbazlar indiyə qədər keçirdikləri altı oyunluq səfər səfərində 3-2 getdilər və liqada ən yaxşı rekord sahibi olan Utah Jazz üzərində 125-121 hesablı qələbə qazanırlar.\nWashinton, pley-offa çıxmaq üçün final mərhələsi üçün 10 nömrəli Chicago Bullsdan iki oyun geridədir.\nKrallar ardıcıl yeddi məğlub oldu. 10 nömrəli toxum və play-in oyunları üçün Golden State Warriors-dan dörd oyun geridə qalırlar. Sakramento bu mövsüm evdə 12-15-dir.\nKrallardakı sehrbazlar: Oran, yayılma və xətlər\nBetMGM vasitəsilə bahis; tam siyahı üçün USA TODAY Sports -un bahis bahislərinə daxil olun. Xətlər sonuncu dəfə 11:38 ET -də yeniləndi.\nPul xətti: Sihirbazlar -120 (100 dollar qazanmaq üçün 120 dollar bahis edin) | Kings +100 (100 dollar qazanmaq üçün 100 dollar bahis edin)\nYayılmağa qarşı/ATS: Sihirbazlar -1.5 (-110) | Krallar +1,5 (-110)\nÜst /Alt: 239.5 (O: -110 | U: -110)\nKrallardakı sehrbazlar: Əsas zədələr\nC Daniel Gafford(çiyin) ehtimal\nPF Marvin Bagley III(əl)\nSG Buddy Hield(xəstəlik) şübhəlidir\nC Richaun Holmes(hamstring) şübhəlidir\nHəriki komandanın pul xəttinə 1 dollar bahisqoyun, bu gün oyun zamanı hər hansı bir komanda 3 göstərici vurarsa əlavə 100 dollar qazanın (pulsuz mərclərdə). Kampaniya CO, IA, IN, MI, NJ, TN, VA və WV -də mövcuddur. PA sakinləri, BetMGM-in risksiz, ilk bahis təklifini qaçırmayın !\nKrallardakı sehrbazlar: Oranlar, xətlər, proqnozlar və seçimlər\nSehrbazlar 123, Krallar 119\nSehrbazlar son dördlüyündən üçündə qalib gəldi. Krallar .500-dən aşağı komandalara qarşı 9-15. Evdə (12-15) səfərdə (10-17) daha yaxşı oynayırlar, amma son üç ev oyununda məğlub olurlar.\nSehrbazlar yalnız dördüncü dəfədir ki, yolda üstünlük qazanırlar. İlk üç oyunda 2-1 hesabı ilə qalib gəlirlər.\nÜmumi rekordlarına baxmayaraq, Vaşinqton mövsümdə 27-26 ATS-dir. Krallar 23-31 ATS-dir.\nVaşinqton ümumilikdə daha yaxşı bahisdir və son 5 oyunda 4-1 ATS, Krallar son yeddi oyunun altısında yayılmağı əhatə edə bilməmişlər.\nSihirbazları -1.5 (-110)götürün .\nKrallar bu mövsüm 30-24 O/U arasındadır. Sihirbazlar 27-26 O/U və son dördündən üçünü keçdi. Hər ikisi xal qoya bilər. Çox şeyin olmasını çox sevirəm.\nBu mövsüm bir -birlərinə qarşı keçirdikləri ilk oyunda 240 xal üçün birləşdilər. Bənzər bir şey gözləyirəm.\n239.5 (-110) üzərindəalın .\nGannett, bahis xidmətlərinə tamaşaçı müraciətlərindən gəlir əldə edə bilər. Xəbər otaqları bu əlaqədən müstəqildir və xəbərin yayılmasına heç bir təsiri yoxdur. Bu məlumatlar yalnız əyləncə məqsədlidir. Hər hansı bir məzmunun düzgünlüyünə, tamlığına və etibarlılığına dair heç bir məlumat və ya zəmanət vermirik.


Tramp: razılaşma incəsənəti (kitab) — Vikipediya\nTramp: razılaşma incəsənəti\ning. Trump: The Art of the Deal\nBiznes, sərmayə, ticarət\n(1 noyabr, 1987)\nTramp: ən yüksəkdə sağ qalmaq\n"Tramp: razılaşma incəsənəti" — Biznes maqnat, milyarder, ABŞ-ın 45-ci prezidenti Donald Tramp və jurnalist Toni Şvartz tərəfindən yazılmış biznes, ticarət haqqında kitab. Yarı xatirələr və yarı biznes məsləhətləri təqdim edən kitab, 'The New York Times' siyahısında 13 həftə ardıcıl olmaqla ümumilikdə 48 həftə bestseller olub. Donald Trampın yazdığı ilk kitabdır.\nSvartz bəyan etdi ki, özünün və Trampın birlikdə işindən peşmandır. Nəşriyyatçı Hovard Kaminski də öz növbəsində qeyd etmişdir ki, əslində Trampın kitabın yazılması ilə əlaqəsi yoxdur. Bu səbəbdən kitabın müəllifliyi ilə bağlı bəzi mübahisələr yaranmışdır.\n3 Kitabın satışı\nKitab ilk başlarda Trampın Kuinsdəki uşaqlığından bəhs edir. Növbəti səhifələrdə Manhettenə köçməmişdən öncə Bruklində ilk çalışdığı vaxtlar haqqında məlumat yer alır. Kitabda onun Manhettendə bir otaqlı bina evindən 'The Trump Organisation'-ın qurulması təsvir edilir. Daha sonra isə onun müxtəlif layihələr haqqında fikirləri və həmin layihələrin necə həyata keçirilməsi göstərilir.\nKitabda həmçinin, Norman Vinsent Pilin "Pozitiv düşünməyin gücü" kitabından ilhamlanaraq biznesdə uğur qazanmaq üçün 11 mərhələdən ibarət formula təqdim edilir. Həmin mərhələlər belədir:\nGeniş (böyük) düşün\nMənfi nəticələr almaqdan yayınmağa çalışın, müsbət nəticələr özləri özlərini həll edəcək\nSeçimlərinizi (imkanlarınızı) artırın\nGücünüzdən istifadə edin\nMövqeyinizi genişləndirin (böyüdün)\nCavab verin, mübarizə aparın\nMəhsullarınızı təqdim edin\nKitab 1987-ci ilin Noyabrında Random House tərəfindən nəşr edilib. Kitabın nəşri ilə əlaqədar olaraq bəzi təqdimat kompaniyaları həyata keçirildi. Nyu-Yorkda yerləşən Trump Tower-da Ceki Meysonun aparıcılığı ilə baş tutan yığıncaq bu kompaniyaya aid idi və qonaqlar arasında məşhur insanlar yer alırdı. Tramp özü kitabın tanıtımı üçün bir neçə televiziya proqramında iştirak etmişdir. Daha çox insanların kitaba marağını artırmaq üçün, hətta bir neçə jurnalın üz qabığında Trampın şəkili dərc edilmişdir. Kitab bir çox dillərə tərcümə olunmuşdur.\nKitabın satışı[redaktə | mənbəni redaktə et]\nKitabın satışı haqqında dəqiq bir rəqəm yoxdur, çünki satışın sayının hesablanması ilə məşğul olan Nielsen BookScan kompaniyası hələ fəaliyyətə başlamamışdı. Birinci nəşr 150 000 tirajla baş tutmuşdur. Bəzi jurnallar və mühasib şirkətlərinə əsasən, kitab bir milyondan çox satılmışdır. 2016-ci ildə CBS Xəbərlərinin araşdırması qeyd edirdi ki, kitabın satışı ilə maraqlanan və adı hallanmayan mənbədən alınan məlumata görə kitab 1. 1 milyon nəşr satılıb.\n2016-ci il ABŞ Prezident Seçkiləri Kompaniyasında Tramp iddia etmişdir ki, 'Tramp: razılaşma incəsənəti' kitabı dünyada ən çox satılan biznes kitabıdır. Linda Qiunun 'Tampa Bay Times' qəzetində təhlil və araşdırmasından sonra məqalədə qeyd edilir ki, bəzi biznes kitabları Trampın kitabından dəfələrlə çox satılıb. Qiu bildirir ki, dəqiq rəqəmlər vermək mümkün olmasa da, bəzi bilinən faktlardan asanlıqla nəticə çıxarmaq olar. Sonda Qiu müqayisə apardığı altı məşhur biznes kitabı arasında 'Tramp: razılaşma incəsənəti'-ni beşinci kimi qiymətləndirir. Deyl Karneginin "Dostları necə qazanmalı və insanlara təsir etməli" kitabı birinci kimi dəyərləndirilmişdir.\n↑ 1 2 "Tramp: razılaşma incəsənəti". The New Yorker.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". People.com, 1988-ci il 29 Fevral.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". Nationalreview.com.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". Tramp özünün ən sevimli kitabını açıqlayır, MSNBC.com.\n↑ 1 2 "Tramp: razılaşma incəsənəti". Grand Central Nəşriyyatı, 69-70-ci səhifələr.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". Trampın ilk kitabının fəlsəfəsi, Businessinsider.com.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". Trampın kitabı ən çox satılan biznes kitabıdırmı?, Politifact.com.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". Politifact.com.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". Tramp kitabın gəlirlərini xeyriyyə üçün ayırır?, cbnnews.com.\n↑ "Tramp: razılaşma incəsənəti". Melville House.\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Tramp:_razılaşma_incəsənəti_(kitab)&oldid=4759255"\n1987-ci ilin kitabları\nBu səhifə sonuncu dəfə 2 iyun 2019 12:31 tarixində redaktə edilib.


azfreespeech Söz və mətbuat azadlığı – qanunların müqayisəli təhlili – azfreespeech\nSöz və mətbuat azadlığı – qanunların müqayisəli təhlili\nİnformasiya Məsələləri üzrə Müvəkkil cəmiyyətə açıqlanması zəruri olan məlumatların informasiya sahibləri tərəfindən açıqlanması, İnternet informasiya ehtiyatlarının yetərliliyi, sorğuların zamanında və uyğun cavablandırılması, məhdudlaşdırılan informasiyaların həqiqətən qanuni səbəblərdən məhdudlaşdırıldığı və qanundakı digər tələblərin icrasına nəzarəti həyata keçirən ictimai qurumdur.\nFikrimizcə Azərbaycanda Mətbuat Şurası yaradıldığına görə ikinci belə qurumun yaradılmasına ehtiyac yoxdur. Sadəcə İnformasiya Məsələləri üzrə Müvəkkilin səlahiyyətlərinin Mətbuat Şurasına verilməsi ilə problemi həll etmək olar. Dünyanın bir sıra ölkəsində artıq bu təcrübəsindən istifadə olunmuşdur.\nAzərbaycan söz və mətbuat azadlığının, kütləvi informasiya vasitələrinin vəziyyəti ilə bağlı fikirlər müxtəlif və ziddiyyətlidir. Vəziyyətin normal, qənaətbəxş olduğun iddia edənlərlə yanaşı, alternativ fikirlər söyləyənlər də var.\nBu məsələyə münasibətdə ölkədə iki fikir mövcuddur:\n1. Hökumət və ona yaxın qurumlar ölkədə mətbuat azadlığının bərqərar olduğunu;\n2. Müxalifət isə söz və fikir azadlığının məhdudlaşdırıldığını iddia edir.\nFaktlar göstərir ki, ölkədə söz və mətbuat azadlığının, kütləvi informasiya vasitələrinin vəziyyəti ilə bağlı müxtəlif fikirlər söyləyənlərin əksəriyyətiнин bu sahədəki mövcud milli və beynəlxalq qanunvericilikdən məlumatları yarımçıq və birtərəflidir. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən KİV haqqıda qanunların qərb ölkələrinin analoji qanunları ilə müqayisəsi sübut edir ki, bəzi şəxslərin dediyinın əksinə olaraq bunlar arasında fərq elə də çox deyil. Bunun əsas səbəbi odur ki, bu qanunlar hazırlanarkən inkişaf etmiş qərb ölkələrinin təcrübəsi öyrənilmiş və onlardan milli xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla istifadə olunmuşdur. Çoxlarının dediklərinin əksinə olaraq inkişaf etmiş qərb ölkələrinin qanunlarında söz və mətbuat azadlığı heç də hədsiz deyil. Bu ölkələrdə söz və mətbuat azadlığını müdafiə edən müddəalarla yanaşı onları məhdudlaşdıran maddələr də az deyil. Bu ölkələrdə Azərbaycanda olduğu kimi qanunlarda KİV nümayəndələrinin hüquqları ilə yanaşı onların vəzifələri də dəqiq göstərilib. Aparılan tədqiqatlar göstərir ki, qərb ölkələrinin demək olar hamısında söz və mətbuat azadlıqlarına təminat verən qanunlarla yanaşı, onun hədlərini müəyyənləşdirən qanunlar da mövcuddur. Azərbaycan Respublikası qanunları ilə qərb ölkələrinin analoji qanunlarının müqayisəli təhlili nətıcəsində bunu əyani şəkildə görmək olar.\nAzərbaycan Respublikası və qərb ölkələrinin KİV haqqında qanunlarının müqayisəli təhlili\nDünyanın əksər ölkələrində olduğu kimi inkişaf etmiş qərb ölkələrində də KİV- in fəaliyyəti müvafiq qanunlarla tənzimlənir. Bəzi ekspertlər və KİV – lər iddia edirlər ki, ABŞ – da mətbuatı hər hansı təzyiqlərdən azaddır. Onlar bu fikirləri söyləyərkən ölkənin Konstitusiyasına Birinci Düzəlişdə söz və mətbuat azadlığı ilə bağlı müddəaya istinad edirlər. Birinci Düzəlişdə deyilir : “Konqres fikir azadlığı və ya söz azadlığını məhdudlaşdıran heç bir qanun qəbul edə bilməz”.\nGöründüyü kimi söz və mətbuat azadlığına məhdudiyyət qoyulması Birinci Düzəlişin prinsirlərinə ziddir. Lakin bəzən məhkəmələrin çıxardığı qərarlarla bu cür məhdudiyyətlər tətbiq edilir ki, bu da ABŞ – da söz və mətbuat azadlığının müəyyən şərtlər daxilində mövcud olduğunu sübut edir.\nABŞ – da mətbuat azadlığını məhdudlaşdıran məhkəmə qərarları konstitusiyaya uyğun olmalı və yalnız aşağıdakı üç halda tətbiq edilə bilər:\n1. Materialın nəşri, hər hansı toxunulmaz hüquqa düzəlməsi mümkün olmayan ziyan vura bilərsə;\n2. İlkin məhdudiyyət səmərə verərməzsə;\n3. Söz azadlığını daha az məhdudlaşdıran dıgər tədbirlər səmərəli olmazsa.\nABŞ Ədliyyə Departamenti öz tövsiyələrində xüsusi imtiyazı ittiham siyasətinə aid olan məsələ kimi tanıyır. Bundan başqa, ştatların yarıdan çoxu “qoruyucu qanunlar” qəbul etmişlər. Həmin qanunlar jurnalistlərin məxfi şəkildə əldə etdikləri informasiyanı açıqlamamaları üçün imtiyaz müəyyən edir. Digər ştatların məhkəmələri hesab edirlər ki, həmin imtiyaz ümumi hüquqda və müvafiq ştatların konstitusiyalarında nəzərdə tutulmuşdu.\nİnformasiyanı açıqlamaqdan imtina etməyə görə jurnalistlərin həbs edilməsinə Amerikada çox az təsadüf edilir. Məhkəmələr jurnalistlərdən nadir hallarda informasiyanı açıqlamağı tələb edir və informasiyanın açıqlanması ilə bağlı həbs qəti imkan tədbiri həyata keçirirlər.\nABŞ – da mətbuat böyük nüfuza malikdir və bəzən hökumətə nəzarət funksiyasını həyata keçirir. Bu funksiyaları yerinə yetirmək isə ictimaiyyətin mövqeyindən və siyasi mühitdən asılıdır. Mətbuat həmin siyasi mühitin yaranmasına yaxından kömək edir.\nAvropada söz və mətbuat azadlığının Böyük Britaniyadan başqa dəgər ölkələrdə KİV haqqında ümumi qanun var. Bu ölkədə söz azadlığı insanın təbii hüquqlarından biri kimi nəzərdə tutulur. Eyni zamanda, hesab edilir ki, ayrı-ayrı normativ aktların tətbiqi yolu ilə söz azadlığına bəzi məhdudiyyətlərin qoyulması da mümkündür.\nİnsan hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasının 10 – cu maddəsinin 1-ci bəndində deyilik ki, “ Hər bir kəsin öz fikrini azad ifadə etmək hüququ vardır. Bu hüquq, dövlət orqanları tərəfindən hec bir müdaxilə olmadan və sərhədlərdən asılı olmadan, öz fikrinə malik olmaq hüququnu, informasiyanı və ideyaları əldə etmək və yaymaq hüququnu ehtiva edir”. Lakin həmin maddənin 2- ci bəndində bunun üçün müəyyən məhdudiyyətlər nəzərdə tutulmuşdur.\nBöyük Britaniyada yazılı konstitusiya yoxdur və deməli, burada fikir azadlığına fundamental təminatlar verilmir. Burada medianın hüquqlarını müəyyən edən və mətbuat azadlığına qoyulan məhdudiyyətləri təsbit edən mükəmməl qanunlar da yoxdur. Mövcud qanunlarda fikir azadlığı barədə müddəalar müsbət yönümlü deyil. Qanunda fikir azadlığı ilə bağlı istər parlamentin, istərsə də presendent hüququnun müəyyən etdiyi coxlu məhdudiyyətlər var. Yalnız həmin məhdudiyyətlərdən kənarda söz və mətbuat azadlıqları mövcuddur.\nAvstriyanın 1958 – ci ildə İnsan hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasına qoşulması və 1964 – cü ildə Konvensiyanın şərtlərinin bütünlüklə Konstitusiyaya əlavə edilməsi digər fundamental azadlıqlar kimi, söz və mətbuat azadlıqlarının müdafiəsi üçün də şərait yaratmışdır. Bu ölkənin Konstitusiyasının 13 – cü maddəsində deyilir: “ Hər kəs öz fikrini qanunun müəyyən etdiyi çərçivədə şifahi və yazılı yolla çap etmək və ya şəklini çəkmək yolu ilə azad ifadə etmək hüququna malikdir. Mətbuat heç zaman senzuranın və lisenziya sisteminin predmeti ola bilməz. İnzibati poçt qadağaları ölkədə çap edilmiş materiallara aid ola bilməz”.\nNorveçdə mətbuat azadlığı ilk dəfə 1814-cü ildə qəbul olunmuş Konstitusiyanın 100-cü maddəsi ilə təmin edilmişdir. Həmin maddədə deyilir: “Mətbat azad olmalıdır. Məzmunundan asılı olmayaraq, dərc edilmiş hər hansı yazıya görə heç kəs cəzalandırıla bilməz, bu şərtlə ki, həmin yazı bilərəkdən qanunlara tabe olmamağa, dinə, əxlaqa və ya konstitusiya hakimiyyətinə hörmətsizliyə təhrik etməsin və ya onların müəyyən etdiyi qaydalara müqavimət göstərməyə təhrik etməsin, yaxud da kiməsə qarşı yalançı və təhqiramiz ittiham irəli sürməsin, yaxud başqalarını buna təhrik etməsin. Hər bir kəs Dövlət administrasiyası və ya hər hansı başqa subyekt barədə öz fikirlərini azad söyləyə bilməlidir”\nNorveçdə zaman – zaman bir sıra qanunlar və məhkəmə şərhləri fikir azadlığını, xüsusilə böhtanla bağlı məsələlərdə məhdudlaşdırmışdır. Faktlar göstərir ki, Norveç qanunvericiliyində informasiya azadlığı zəif təmin olunmuşdur. Hətta Tormoso şəhər məhkəməsi öz qərarlarının birində qeyd etmişdir ki, bu ölkədə informasiya azadlığının qanuni müdafiəsi mövcud deyil.\nFransada fikrin ifadəsi və informasiya yayımı azadlığı, hələ 1789-cu il insan və vətəndaş hüquqları Deklarasiyasının 11-ci maddəsində əks olunmuşdur. Sonradan həmin maddənin müddəaları 1958-ci il Konstitusiyasının preambulasına daxil edilmişdir. Preambulada deyilir : «Fikir və düşüncə azadlığının azad ifadəsi insanın çox mühüm hüquqlarındandır. Belə ki, hər bir kəs azad danışa, yaza və dərc etdirə bilər. Lakin bu məsələdən sui – istifadə edən şəxs qanunun müəyyən etdiyi hallarda məsuliyyət daşıyır».\nAlmaniyada mətbuat, informasiya və fikir azadlığı 1949 – cu ildə qəbul olunmuş Konstitusiyanın 5-ci maddəsinin aşağıdakı iki bəndi ilə təmin olunmuşdur:\n1) Hər bir kəsin öz fikirini şifahi, yazılı və şəkil çəkməklə azad ifadə etmək və yaymaq, ümumiyyətlə əlçatan olan mənbəlardən azad surətdə məlumat almaq hüququ vardır. Mətbuat azadlığı və məlumatın radio yayımı və kinolent vasıtəsilə yaymaq azadlığı təmin olunur. Bunlar senzuraya məruz qalmır.\n2) Bu hüquqlar ümumi qanunların müəyyən etdiyi qaydalarla, gəncləri müdafiə etmək üçün qanunların qoyduğu şərtlərlə və şəxsiyyətin ləyaqətinin toxunulmazlığı hüququ ilə məhdudlaşdırıla bilər.\nİsveçdə mətbuat azadlığı haqqında qanun 1766-cı ildə qəbul edilmişdir. 1949-cu ildə qəbul edilmiş müasir qanun 1812-ci ildə qəbul edilmiş mətbuat haqqında qanuna əsaslanır. İsveç Konstitusiyası üç hissədən ibarətdir: 1974-cü il Hökumət Sənədindən, Mətbuat Azadlığı haqqında 1949-cu il qanundan, Söz azadlığı haqqında 1991-cu il Qanundan ibarətdir. Bu sənədlərin müddəaları bütün vətəndaşların fikir azadlığını və informasiya alınması və mübadiləsi azadlığını təmin edirlər. Konstitusiyanın müddəalarının bir hissəsini təşkil edən mətbuat azadlığı haqqında Qanuna dəyişikliklər etmək səlahiyyəti yalnız parlamentə məxsusdur. Bu ölkədə seçicilər təklif olunan dəyişikliklərin qəbul olunmasına təsir etmək imkanına malikdirlər.\nHökumət Sənədinin 2- ci fəslinin 1- ci maddəsi aşağıdakı şərtlər daxilində bütün vətəndaşlara fikirlərini ifadə etmək, informasiyanı əldə etmək və ötürmək azadlığını təmin edir:\n1. Fikir azadlığı – informasiyanı ötürmək və ideyaları, rəyləri və hissləri istər şifahi, istərsə də yazılı formada, şəkil çəkməklə, yaxud da hər hansı başqa üsullarla ifadə etmək azadlığıdır.\n2. İnformasiya azadlığı – şəxsin özünün informasiyanı əldə etmək və digər tərəfdən başqalarının fikrləri ilə tanış olmaq azadlığıdır\nİsveçdə Mətbuat üzrə Ombdusman vəzifəsi də var ki, bu vəzifə 1969-cu ildə təsis edilib. Bu posta təyinatı parlament müvəkkilləri, media-klub nümayəndələri və İsveç Hüquqşunaslar Assosiasiyasının üzvlərindən ibarət xüsusi komitə həyata keçirir. Hər bir vətəndaş müəyyən bir qəzet materialını jurnalist etikasının pozulduğu iddiası ilə Mətbuat üzrə Ombudsmana göndərə bilər. İsveçdə hər il mətbuat üzrə 400-450 şikayətə baxılır.\nİspaniyada söz və mətbuat azadlığı 1978 – ci il Konstitusiyasının 20.1(a) və 20.1(d) maddələri ilə müdafiə olunur. Həmin maddələrdə deyilir:\n“ Aşağıdaki hüquqlat tanınmalı və qorunmalıdır:\na) fikirləri, ideyaları və rəyləri şifahi və ya yazılı şəkildə və ya dıgər üsulla sərbəst ifadə etmək və yaymaq;\nd) istənilən yayım üsulu ilə dəqiq informasiya əldə etmək və ötürmək hüququ. Peşə vicdanını və peşə sirrini nəzərdə tutan bu hüquq qanunla tənzimlənməlidir.\n2. Bu hüququn tətbiqi hər hansı ilkin senzura ilə məhdudlaşdırıla bilməz.\nKonstitusiyanın həmin maddəsinin dıgər hissəsində yuxarıdakı müddəalara baxmayaraq məhdudiyyətləri tətbiq edən müddəalar yazılmışdır:\n“4. Bu azadlıqlar bu bölmənin qoruduğu hüquqlara, xüsusilə şərəf və ləyaqətin qorunması hüququna, hər hansı şəxsin imicindən istifadəyə nəzarət olunması hüququna və gənclərin və uşaqların müdafiəsinə hörmət bəslənməsini nəzərdə tutan qanunların şərtləri vasitəsilə məhdudlaşdırıla bilər.”\nGöründüyü kimi inkişaf etmiş qərb ölkələrinin qanunlarında söz və mztbuat azadlığını təmin edən maddələrlə yanaşı, onu məhdudlaşdıran maddələr də mövcuddur. Bu cəhətinə görə qərb və Azərbaycan qanunvericiliyı çox oxşardır. Lakin qərıbə burasındadır ki, qanunlarda nəzərdə tutulan zəruri məhdudiyyətlərə görə Azərbaycan qanunvericiliyi tənqid olunduğu halda qərb ölkələrinin qanunları təriflənərək, başqalarına nümunə göstərilir. Bu qəribəliyı əyani surətdə görmək üçün Azərbayanın da analoji qanunlarını nəzərdən keçirək.\nАзярбайъан Respublikasında söz və mətbuat azadlığı Konstitusiya, “Məlumat azadlığı haqqında” (9 sentyabr 1998 – ci il), “Kütləvi informasiya vasitəlri haqqında” (8 fevral 2000-ci il), “İctimai televiziya və radio yayımı haqqında ” (28 sentyabr 2004-cü il), “İnformasiya əldə etmək haqqında” (30 sentyabr 2005-ci il) və s. Qanunlar ilə təmin edilir. Азярбайъан Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında söz, fikir və məlumat azadlığının təmin edilməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında”, “Kütləvi informasiya vasitəlrinə dövlət qayğısının artırılması haqqında”, “Azərbaycan milli mətbuatının 125 illik yubileyi haqqında” ( 27 mart 2000-ci il), “Azərbaycan milli mətbuatının 130 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında” (2005-ci il) fərmanları, Azərbaycan Respublikası Milli Mətbuat, Teleradıo və İnternet Şurası haqqında” Əsasnaməsi və dığər sənədlər ölkədə söz və mətbuat azadlığının təmin edilməsınə yaxından kömək göstərir. Son illərdə qəzetlərin nəşrinin dövriliyinin təmin edilməsi məqsədilə dövlət tərəfindən kreditlərin ayrılması, mətbuatın özünütənzimləməsində böyük əhəmiyyəti olan Mətbuat Şurası ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi, Milli Teleradio Şurasının təşkili, İctimai Televiziya və radionun fəaliyyətə başlaması bu qanunların qəbulu ilə mümkün olmuşdur.\nAzərbaycan Respublikasında Konstitusiyanın aşağıdakı maddələri vasitəsilə söz və mətbuat azadlığınə təminat verilmişdir:\n“İnformasiya əldə etmək haqqında” (30 sentyabr 2005-ci il) Qanuun informasiya əldə etmək azadlığı və Qanuna şamil edilməyən məsələlər öz əksini tapmışdır:\n“Məlumat azadlığı haqqında”(9 sentyabr 1998 – ci il) Qanunun 1- ci maddəsində deyilir:\n“Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 50 – ci maddəsinə uyğun olaraq hər kəsin istədiyi məlumatı qanuni yolla axtarmaq, əldə etmək, ötürmək, hazırlamaq və yaymaq azadlığı vardır”.\n«Kütləvi informasiya vasitəlri haqqında» (8 fevral 2000-ci il) qanunun “Kütləvi informasiya azadlığı” adlanan 1- ci maddəsində deyilir:\n“Azərbaycan Respublikasında kütləvi informasiya azaddır.\nKütləvi informasiya azadlığı vətəndaşların qanuni yolla informasiya axtarmaq, əldə etmək, hazırlamaq, ötürmək, istehsal etmək və yaymaq hüququna dövlət tərəfindən təmunat verilir”.\n“Senzuranın yolverilməzliyi” adlanan 7 – ci maddə isə yazılmışdır: “ Kütləvi informasiya vasitələri üzərində dövlət senzurasına, habelə bu məqsədlə xüsusi dövlət orqanlarının və ya vəzifələrin yaradılmasına və maliyələşdirilməsinə yol verilmir.”\nBütün ölkələrdə olduğu kimi Azərbaycanda da söz və mətbuat azadlığının hüdudları qanunlarla müəyyən olunmuşdur. “Dövlət sirri haqqında”(15 noyabr 1996 – cı il), “İnformasiya, informasiyalaşma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” (19 iyun 1998 – ci il), “Məlumat azadlığı haqqında”(9 sentyabr 1998 – ci il), “Kütləvi informasiya vasitəlri haqqında” (8 fevral 2000-ci il), “Milli təhlükəsizlik haqqında” (29 iyun 2004-cü il) və diğər qanunlarda,“Şərəf və ləyaqətin müdafiəsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiq edilməsi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun Qərarında öz əksini tapmışdır.\n“Məlumat azadlığı haqqında”(9 sentyabr 1998 – ci il) Qanunun 2 – ci maddəsində qeyd olunur ki, “Məlumat azadlığının həyata keçirilməsi fiziki və hüquqi şəxslərin hüquq və mənafelərinin pozulmasına səbəb olmamalıdır.\nMəlumat azadlığının məhdudlaşmasına yalnız Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında nəzərdə tutulmuş hallarda yol verilir”.\n“Kütləvi informasiya vasitəlri haqqında” (8 fevral 2000-ci il) qanunda söz və mətbuat azadlığına təminat verən maddələrlə yanaşı, bundan sui – istifadəyə qadağa qoyan maddələr də var. Qanunun 10 – cu maddəsi sui – istifadə hallarının qarşısını alınmasına xidmət edir. Həmin maddədə deyilir: “ Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə qorunan sirləri yaymaq, mövcud konstitusiyalı dövlət quruluşunu zorakılıqla devirmək, dövlətin bütövlüyünə qəsd etmək, müharibəni, zorakılığı və qəddarlığı, milli, irqi, sosial ədavəti, yaxud dözülməzliyi təbliğ etmək, mötəbər mənbə adı altında vətəndaşların şərəf və ləyaqətini alçaldan şaiyələr, yalan və qərəzli yazılar, pornoqrafik materiallar çap etdirmək, böhtan atmaq, yaxud digər qanunazidd əməllər törətmək məqsədilə kütləvi vasitələrdən istifadə olunmasına yol verilmir.”\n“Dövlət sirri haqqında» (15 noyabr 1996 – cı il) Qanunun 30.1 maddəsində deyilir:\n“ Dövlət sirri haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyini pozan vəzifəli şəxslər və vətəndaşlar qüvvədə olan qanunvericiliyə müvafiq olaraq məsuliyyət daşıyırlar”.\n“Milli təhlükəsizlik haqqında” (29 iyun 2004-cü il) qanunda isə informasiya sahəsində əsas milli maraqlar konkret olaraq ğöstərilmlşdir:\n6.8. Azərbaycan Respublikasının elm, mədəniyyət və mənəviyyat sahəsində əsas milli maraqları – Azərbaycan xalqının mədəni-tarixi irsinin və mənəvi dəyərlərinin qorunması və ümumbəşəri dəyərlərlə zənginləşdirilməsi, dilinin, özünüdərk və milli iftixar hissinin, intellektual potensialının inkişaf etdirilməsi, elmi potensialdan səmərəli istifadə olunması və onun artırılmasıdır.\n“İnformasiya əldə etmək haqqında” (30 sentyabr 2005-ci il) Qanunun aşağıdakı maddələrində bu qanuna şamil olunmayan sahələr dəqiq göstərilmlşdır:\n4.2.2. “Milli arxiv fondu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq arxiv sənədləri ilə işləməyə buraxılmanın təmin edilməsinə;\n4.2.3. “Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimlənən təklif, ərizə və şikayətlərə;\nAzərbaycan Respublikasında bəzən qanunlara əməl olumaması, bəzən isə vətəndaşların qanunları bilməmsi bir sıra problemlərin yaranmasına səbəb olur. Bu problemlərə misal olaraq aşağıdakıları gşstərmək olar:\n– Azərbaycanda rəsmi qeydiyyatdan keçən 3 minə yaxın KİV-dən çox az hissəsi konstruktiv fəaliyyət gəstəməsi;\n– Demokratik azadlıqlardan sui – istifadə hallarının və “Reket” qəzetlərin sayının son illər artması.( Mətbuat Şuraya ünvanlanan 950-dən çox məktubun 70 faizə yaxını bilavasitə “reketçilik”lə bağlı mövzulara aiddir. Şura bu vaxtadək 300-ə yaxın KİV-in adını müəyyənləşdirərək özünün “qara siyahı”sına daxil edib.);\n– Mətbu orqanı qeydiyyatdan keçirmək sahəsində əvvəlki illərdəki çətinliklər aradan qaldırıldıqdan sonra jurnalistikaya aidiyyatı olmayan bəzi şəxslərin əllərində 10-15, bəzən də çox KİV cəmləşdirməsi;\n– Medianın siyasiləşməsi və buna stimul yaradan onun ağır iqtisadi durumu; Hazırda 40-a yaxın şəxs xaricdə жуrnalist adı ilə özünə sığınacaq alıb ki, onların çox az qismi mediayaya aidiyyatı var;\n– Reklam bazarı zəif olması; (İlkin hesablamlara görə, hazırda yazılı KİV-lərə ildə 200 milyon manat reklam verilməlidir. Lakin heç 20 milyon manat həcmində reklam verilmir. )\nMövcud problemləri aradan qaldirmaq üçün vətəndaşların, o cümlədən mediya nümayəndələrinin söz və mətbuat azadlığına aid qanunları dərindən öyrənməli və onların müddəalarına hörmətlə yanaşmalıdırlar.\nRespublikada mediyaya aid mövcud qanunvericiliyin fəaliyyəti nəticəsində bu ilin sentyabr ayına kimi 2678 kütləvi informasiya vasitəsi qeydiyyatdan keçmiş, 2609 mətbu nəşr, 41 televiziya və radio, 28 informasiya agentliyinin dövlət reyestrinə alınmışdır. Azərbaycanda İctimai televiziya 2005-ci il avqustun 30-dan fəaliyyət göstərir.\nQəzet və jurnalların yalnız 15 faizi hökumət strukturları tərəfindən təsis edilmişdir. Qəzetlərin 65 faizindən çoxu müxalifət yönümlü siyasi və ictimai təşkilatlara, özəl strukturlara və hüquqi şəxslərə məxsusdur.\nMüxtəlif nazirliklərin və digər dövlət orqanlarının mətbuat xidmətləri rəsmi informasiyanın ictimaiyyətə çatdırılmasına cavabdehdirlər. Bundan əlavə, jurnalistlərin informasiya əldə etməsi işini daha da yüngülləşdirmək üçün “İnformasiya əldə etmək haqqında” qanun hər kəsin sərbəst, maneəsiz və bərabər şərtlərlə informasiya əldə etməsi üçün dövlət qurumları və əlaqədar təşkilatlarla yanaşı, bütün hüquqi şəxslər üzərinə böyük öhdəliklər qoyur.\nTeleradio yayımı sahəsində əhəmiyyətli qanunvericilik tədbirləri görülmüşdür. “Teleradio yayımı haqqında” qanun 2002-ci ilin iyun ayında qəbul edilmiş və həmin ilin oktyabr ayında qüvvəyə minmişdir. 5 oktyabr 2002-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Avropa Şurası standartlarına uyğun olan Milli Teleradio Yayımı Şurasının yaradılması haqqında fərman imzalamışdır. Milli Teleradio Yayımı Şurası 2003-cü ilin yanvarında təsis edilmişdir.\nSöz və informasiya azadlığının təmin edilməsi istiqamətində növbəti mühüm addım 2003-cü il mart ayının 15-də Azərbaycan jurnalistlərinin ilk konqresində Mətbuat Şurasının yaradılması olmuşdur. Müstəqil orqan olan Mətbuat Şurasının əsas funksiyası KİV ilə fərdlər, həmçinin KİV ilə özəl şirkətlər arasında mübahisələrin məhkəmə çəkişmələrinədək aradan qaldırılmasından ibarətdir. Şura həmçinin qəzetlərin monitorinqi və özünün hazırlayıb qəbul etdiyi jurnalist etikası kodeksinin müddəalarının həyata keçirilməsi funksiyalarını yerinə yetirir.\nÖlkənin ictimai – siyasi və iqtisadi inkişafı digər sahələrdə olduğu kimi mediya sahəsində də islahatların davam etdirilməsini, qanunların daha da təkmilləşdirilməsini tələb edir. Cəmiyyətin həyatında mühüm rol oynayan bu sahənin inkişaaf etdirilməsi əvvəlki illərdə olduğu kimi yenə də aktualdır. Bu sahədə Azərbaycan Respublikası beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığı əvvəlki illərdə olduğu kimi bu gün də davam etdirir.


14 Oktyabr 2020 15:24 | 4 391\n“Həkim məsləhəti” rubrikasında Mərkəzi Gömrük Hospitalının uzman pediatr-neonatoloqu sualını cavablandırıb\nHavalar günü-gündən soyuyur. Məktəblərdə dərslərin başlanması və payız mövsümünün gəlişi ilə uşaqlar arasında xəstəliklər artır. Mövsümlə əlaqədar rast gəlinən xəstəliklər arasında ilk sırada kəskin respirator virus infeksiyaları durur. Yaz və payız aylarında bu xəstəliklərin intensivliyi artır. Bunun əsas səbəbi yaz və payız aylarında immunitetin zəifləməsi, digər səbəbi isə soyuğun təsirindən tənəffüs yollarının selikli qişasının zədələnməsi nəticəsində tənəffüs yolları xəstəliklərinin baş verməsidir.\nUşaqlar arasında ən çox yayılan infeksion xəstəlik influenza virusu ilə bağlıdır.\nBuna qarşı influenza peyvəndi var. 6 aydan sonra bütün uşaqlara bu peyvənd vurulmalıdır. Dünya üzrə statistika göstərir ki, bu peyvəndlərin uşaqlara vurulması xəstəliyi 60-70% azaldır. İnfluenza virusu uşaqlar üçün koronavirusdan da təhlükəlidir. Belə ki, influenzanın çox ağır fəsadları olur. Qrip influenza A və B viruslarının törətdiyi bir xəstəlikdir. Qripə tutulan insanda yüksək hərarət, sümük, əzələ ağrıları, kəskin baş ağrısı, öskürək, burun-boğaz tutulması kimi şikayətlər olur.\nBütün kəskin respirator virus infeksiyaları üçün xəstəliyin ilkin əlamətləri demək olar ki, eynidir: hərarətin tədricən qalxması, baş ağrısı, asqırma, öskürmə, iştahanın azalması, yuxunun pozulması, boğazda ağrı, göz almasında olan ağrılar və s.-dir. Viruslarla yoluxma asqırma, öskürmə zamanı milyonlarla virusun ətrafa yayılması zamanı baş verir. Bu zaman digər xəstəliklər olan anginalar, uşaq serebral iflici, vərəm, böyrək xəstəlikləri və s. xəstəliklərin kəskinləşməsi baş verə bilir. Uşaqlarda anginanın əmələ gəlməsinin bir səbəbi də kəskin respirator xəstəliklərlə tez-tez xəstələnmələridir.\nUşaqlarımızı bu respirator xəstəliklərdən qorumaq üçün peyvəndlər vaxtında vurulmalıdır. Uşaqlar peyvənd olunmadıqda infeksion xəstəliklərin mikrobları ilə qarşılaşır və orqanizmdə mübarizə apara biləcək immunitet olmur. Bu zaman onlar ən yüngül xəstəliyi belə çox ağır və ağrılı keçirirlər. Körpələrin infeksiyalara qarşı ən böyük müdafiəçisi ana südü və peyvəndlərdir.\nOrqanizmə yeridilən peyvənd sayəsində orqanizm həmin infeksiyanı tanıyır və ona qarşı immunitet yaranır. Peyvənd olunmuş uşaq ya o xəstəliyə tutulmur, ya da xəstəliyi yüngül formada keçirir. Unutmayaq ki, qrip vaksini edilməsi körpənizin qripə yoluxması riskini tamamilə azaldır.\nPeyvənd vurmadan öncə pediatr müayinəsi olduqca vacibdir. Peyvənd zamanı mütləq uşağın tam sağlam olmasına və peyvəndə heç bir əks göstərişin olmamasına diqqət etmək vacibdir. Məsləhətim budur ki, qabaqlayıcı və müdafiə xarakteri daşıyan bu mühüm tibbi tədbiri təxirə salmamaq övladlarımızın sağlam gələcəyi üçün olduqca vacibdir.


Zimbabvedə iqtisadi çətinliklər davam edir [Video]\nZimbabvedə iqtisadi çətinliklər davam edir\nÖlkənin nəzarətini ələ keçirəndən bir ay sonra Zimbabve ordusu bildirib ki, prezident Robet Muqabenin devrilməsi ilə nəticələnən hərbi müdaxilə başa çatıb. Lakin yeni prezident onillərdir pis idarə olunan iqtisadiyyatı bərpa etməyə söz versə də, Beynəlxalq Valyuta Fondu artımı bərpa etmək üçün Zimbabvenin dayanıqlı olmayan maliyyə kəsiri və bir çox digər problemlərin qarşısını almaq üçün birgə səylərə ehtiyacın olduğunu vurğulayıb.\nZimbabve ordusunun rəsmisi vətəndaşları 2018-ci il seçkisinin dinc keçirilməsini təmin etməyə çağırıb.\nDayanıqlı olmayan büdcə defisiti kəskin likvidlik çatışmazlığına səbəb olub, inflasiya təzyiqlərini artırıb və maliyyə sektoru ilə məzənnə rejiminin davamlılığını təhlükə altına alıb\n“Biz ümid edirik ki, xalqımız birlik olacaq, rüşvətdən qaçınacaq, qanunlara tabe olacaq və ölkəmizin inkişafı üçün çox çalışacaq,” deyə Zimbabve ordusunun kommandiri general Valerio Sibanda bildirib.\nÖtən həftə ABŞ Konqresi qarşısında ifadə verən keçmiş maliyyə naziri və müxalifət lideri deyib ki, Zimbabvenin gələn il seçkini necə keçirəcəyi mühümdür.\n“2018-ci il seçkisi bizim 37 ildir davam edən korrupsiya və zorakılıqdan uzaqlaşıb yeni nizam salıb, yeni Zimbabve yarada bilib-bilməyəcəyimizi yoxlayacaq böyük sınaq olacaq,” deyə Tendai Biti bildirib.\nBu arada isə Beynəlxalq Valyuta Fondu bildirir ki, Zimbabve iqtisadiyyatı böyük problemlərlə üzləşir, amma əgər struktur dəyişiklikləri olsa, düzələ bilər.\n“Dayanıqlı olmayan büdcə defisiti kəskin likvidlik çatışmazlığına səbəb olub, inflasiya təzyiqlərini artırıb və maliyyə sektoru ilə məzənnə rejiminin davamlılığını təhlükə altına alıb,” deyə BVF-dan Bil Murrey bildirib.\nAmma bir təhlilçi xarici şirkətləri milliləşdirən qanunu ləğv edib, torpaq bölgüsündə dəyişikliklər etməklə hökümətin artıq doğru istiqamətdə irəlilədiyini düşünür.\n“Yeni hökümət köklü yerli xalqların hökümət strukturlarında təmsil olunmasını təmin etmək siyasətini ləğv edib, amma hamısını deyil. Məncə bu siyasət tamamilə ləğv olunmalıdır ki, ölkəyə daha çox xarici sərmayə qoyulsun. Mən prezident Mnanqaqvanın mülkiyyətlərini itirən fermerlərə kompensiyasiya ödəmək qərarını alqışlayıram. Məncə bu, çox vacib jestdir.,” Brukinqs İnstitutundan Uitni Şnaydmen söyləyib.\nLakin Şnaydmen həmçinin qeyd edir ki, siyasi cəbhədə daha çox müxtəliflik olmalıdır.\n“Kabinet təyin olunandan sonra nazirlərin sayı 27-dən 21-ə düşdü. Bu müsbət bir addımdır. Amma kabinetdə yeni simalar çox deyil. Rəhbərlikdə ZANU-PF rəhbərliyindən başqa digər sektorlardan çox insan yoxdur. Amma məncə Zimababvenin tam potensialına çatması üçün, rəhbərliyində müxtəlif fikirlər təmsil olunmalıdır.\nABŞ-ın son onillərdə Zimbabve ilə əlaqələri pisləşib, amma rəsmi Vaşinqton Zimbabve xalqı ilə yaxın münasibət saxladığını bildirir.\n“Zimbabve 1980-ci ildə müstəqilliyini əldə edəndən bəri, biz vətəndaşları səhiyyə, qida təhlükəsizliyi, təhsil və iqtisadi imkanları baxımından yardım ilə təmin etmişik,” deyə dövlət katibinin Afrika məsələləri üzrə müavini Stefani Sallivan bildirib. Zimab


“Qəbələ”nin potensial rəqibi “Atalanta”dan hücumçu aldı Sportinfo.az\n“Qəbələ”nin potensial rəqibi “Atalanta”dan hücumçu aldı\n“Qəbələ”nin Avropa Liqasının 3-cü təsnifat mərhələsində potensial rəqibi olan “Panatinaikos” hücum xəttini gücləndirib. Sportinfo.az xəbər verir ki, Yunanıstan klubu İtaliya “Atalanta”sının forvardı Brayan Kabezasla anlaşıb.\n“Panatinaikos” Ekvador millisinin 20 yaşlı hücumçusunu İtaliya təmsilçisindən bir illik icarə əsasında heyətinə qatıb. Avropa Liqasının 2-ci təsnifat mərhələsində “Yagelloniya” - “Qəbələ” cütünün qalibi 3-cü mərhələdə “Panatinaikos”la mübarizə aparacaq. “Qəbələ” Bakıdakı ilk oyunda “Yagelloniya” ilə “sülh bağlayıb” - 1:1.\nTarix: 17 İyul 15:12 Oxunub: 196 Müəllif: Sportinfo.az


Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının Azərbaycandakı Nümayəndəliyinin rəhbəri Vladimir Georgiyev tərəfindən “Miqrasiyanın idarə edilməsində beynəlxalq təşkilatların rolu” mövzusunda onlayn təlim keçirilib.\nTəlim çərçivəsində iştirakçılara beynəlxalq təşkilatların, xüsusilə Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının miqrasiya proseslərinin səmərəli idarə edilməsindəki rolu, Təşkilatın bu sahədə Azərbaycandakı dövlət orqanları ilə qarşılıqlı fəaliyyəti barədə ətraflı məlumat verilib.\n“Miqrasiya Məktəbi-3” layihəsi çərçivəsində daha bir onlayn təlim DMX yanında İctimai Şuranın sədri Azər Allahverənov tərəfindən “Miqrasiya proseslərinin idarə olunmasında qeyri-hökumət təşkilatlarının rolu” mövzusunda təşkil edilib.\nİştirakçılara son onilliklər ərzində Azərbaycan Respublikasında təşəkkül tapan miqrasiya proseslərinə, bu proseslərin xüsusiyyətlərinə nəzər salınıb, onların idarə olunmasında fəal iştirak edən qeyri-hökumət təşkilatlarının rolu barədə ətraflı məlumat verilib. Məruzəçi Dövlət Miqrasiya Xidməti yanında İctimai Şuranın hazırkı fəaliyyət istiqamətləri və gələcək işlər haqqında danışıb.\nSonda iştirakçıları maraqlandıran suallar cavablandırılıb və “Miqrasiya Məktəbi-3” layihəsi çərçivəsində təşkil edilən tədris prosesində İctimai Şura ilə əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub.


İcra sənədinin icra olunması ilə bağlı icra məmurunun hərəkətlərindən və ya hərəkətsizliyindən tələbkar və ya borclu icra məmurunun olduğu yer üzrə inzibati məhkəməyə şikayət verə bilər.\nE-huquq.az xəbər verir ki, “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun digər maddələrində başqa müddət müəyyən edilməyibsə, icra məmurunun hərəkətlərindən şikayət müvafiq hərəkətin edildiyi vaxtdan 10 gün müddətində verilir.\nBu Qanunun sözügedən maddəsində nəzərdə tutulmayan digər icra sənədlərinin icra olunması ilə bağlı icra məmurunun hərəkətlərindən və ya həmin hərəkətləri yerinə yetirməkdən imtina etməsindən, o cümlədən icra məmuruna etirazın təmin edilməməsindən şikayət, müvafiq hərəkətin edildiyi (və ya həmin hərəkətin yerinə yetirilməsindən imtina edildiyi) vaxtdan 10 gün müddətində icra məmurunun olduğu yerin məhkəməsinə verilir.\nİcra hərəkətinin yerinə yetirilməsi (və ya həmin hərəkətin yerinə yetirilməsindən imtina edilməsi) vaxtı və yeri haqqında xəbərdar edilməmiş şəxslər üçün qanun sözügedən maddələrində nəzərdə tutulmuş müddətin axımı həmin şəxslərin müvafiq hərəkət barəsində məlumat aldıqları gündən başlayır.\nİcra məmuru tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərə vurulmuş ziyan Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada ödənilir.\nİşsiz şəxslər ictimai işlər proqramı üzrə hansı işlərlə təmin olunur? - VİDEO


“Ümid”də daha bir istefa | Bizimxeber\n“Ümid”də daha bir istefa\n14 Oktyabr 2013 / 16:26 / Baxış sayı: 2\nÜmid Partiyasının daha bir funksioneri istefa verib. Publika.Az xəbər verir ki, partiyanın Sumqayıt şəhər şöbəsinin gənclər təşkilatının sədri Qadir Ağakişiyev istefa verərək “Ümid”in sıralarını tərk edib.\nO, bildirib ki, İqbal Ağazadənin seçkiləri tanıması seçicilərə qarşı hörmətsizlikdir: “Baş verənlərdən sonra partiyada fəaliyyət göstərməyim mənasızdır. İqbal Ağazadəyə və keçmiş partiyadaşlarıma uğurlar arzulayıram”.\nQeyd edək ki, bu, Ümid Partiyasından birinci istefa deyil. Seçkidən bir gün sonra-10 oktyabrdan başlayaraq İqbal Ağazadənin iki müavini Aynur İmranova və Ruslan İzzətli istefa verdi. Onların ardınca “Ümid” gənclər birliyinin sədri Elvin Camalov İqbal Ağazadəni tərk etdi. O, Publika.Az-a istefası ilə bağlı danışarkən bildirdi ki, partiyanı təkcə o deyil, bütün gənclər təşkilatı birlikdə tərk edirlər. Bununla yanaşı, təsdiqlənməsə belə partiyanın bir sıra rayon təşkilatından da istefaların olduğu barədə məlumatlar ortaya çıxdı. Qeyd edək ki, məlumatlara görə, bu istefaların sonu deyil, “Ümid”dən yeni şəxslərin də ayrılacağı gözlənilir.


Misir Mau - Heyvanlar haqqında - 2020\nMisir Mau: cinsin təsviri, bir pişiyin qulluq və qulluq\nDoğru olaraq, bu pişik mifik hesab edilə bilər. Qədim Misirdə onlar tanrılarla eyniləşdirildilər. Həyatları boyu ibadət edirdilər və ölümdən sonra yas tutdular. Ölən heyvanın xatirəsinə sahibi qaşlarını qırxdı və sevimli pişiyinin şəklini papirusda canlandırdı.\nMisir Mau canlı xüsusiyyətlərə malikdir: bəbir rəngi və zərif əzələ orqanı. Bu, onu qədim müqəddəs Nubian pişiyi ilə əlaqələndirir, lakin Afrikada müasir cins əldə edilməyib. Birləşmiş Ştatlar onun vətəni hesab olunur. Qədim Misir pişiyi bir dəfədən çox bərpa edildi, lakin bunu etməyə imkan verməyən bütün şərtlər ortaya çıxdı. XX əsrin qırxlarında cins demək olar ki, yox oldu. Yalnız bir neçə şəxs qaldı və bütün ümid onlarda idi. Əllinci illərdə Natalia Trubetskaya (rus şahzadəsi - mühacir) İtaliyadan Amerikaya köçdü. Misirdə əldə etdiyi bir neçə pişiyi özünə götürdü. Amerikada şahzadə nəsli kəsilməkdə olan cins əhalisinin bərpasını öz üzərinə götürdü və bunu etdi. Yalnız iki pişik və bir pişik, habelə "Fatimə" təcrübəsi və itkisi olan iki ildən sonra əhalisini on nəfərə qədər artırdı və bununla da cinsi tamamilə məhv olmaqdan xilas etdi. Beləliklə, üç minillik tarixi olan ən qədim pişik cinslərindən birini bərpa etdi.\nMisir Mau'nun öz xüsusiyyətləri və digər ləkəli pişiklərdən fərqləri var. İlk baxışdan Mau, Bengal pişiklərinə çox bənzəyir. Bu cinslər çox oxşardır. Bununla birlikdə, Misir Mau, ağcaqanadının parlaq bir rəngi ilə xarakterizə olunur, burada skarab böcəyi şəklində bir naxış görünür. Heyvanın alnındakı aydın bir "M", cins arasındakı əhəmiyyətli bir fərqdir, bu pişik mənasını verən "Mau" adı ortaya çıxdı. Bu cins üçün xarakterik olan digər xüsusiyyətlər var:\nBir paz şəkilli baş bədən ilə ahəngdar şəkildə birləşdirilmişdir. Baş yuvarlaq deyil və uzanmır, simmetrik nisbətlərə malikdir. Burunda kiçik bir hump var.\nOrta və ya böyük ölçülü qulaqlar başın üstünə uyğun gəlir. Qulaqlarda fırçaların olması məqbuldur, ancaq qulaq özü qısa yumşaq saçlarla örtülmüşdür.\nBöyük gözlər badam şəklindədir. Rəvayətə görə, heyvanı tanrıça Bastetdən aldılar. Göründüyü kimi, aydın qara xəttlərlə yekunlaşmışdır.\nPişikin göz rəngi yaşıl rəngdədir və kölgəsi yetişməmiş bir qarğıdalıya bənzəyir. Bu rəsmi cins standartıdır. Eyni zamanda, bir pişikin erkən yaşda damazlıqları gözlə izləyə biləcəyi ehtimalı azdır. Nəhayət, göz rəngi heyvanın on səkkiz aylıq yaşı ilə formalaşır. Və bu yaşdan etibarən gənc cavan giləmeyvə kölgəsinə sahib olmalıdırlar.\nMisirli Mau'nun görünüşünün digər bir vacib təfərrüatı, cinsinə görə mühakimə olunduğu bir pişiyin gözlüküdür. Mütəxəssis bu detalı dərhal tutacaq və heyvanın mənşəyini təsdiq edəcəkdir.\nMisir Maunun cəsədi, onu digər cinslərdən fərqləndirən bəzi xüsusiyyətlərə malikdir:\nZəriflik və gücə sahib kompakt bir bədən. Digər pişiklərdən fərqli olaraq Mau mədəsində böyük bir dəri qatına malikdir. Bu xüsusiyyət sayəsində Misir Mau gəzərkən geniş addımlar ata bilər ki, bu da hərəkətlərinə rahatlıq verir.\nBir pişiyin pəncələri orta uzunluğundadır, arxa ayaqları isə ön tərəfdən uzundur. Pişiyin geniş yerişinə görə pəncə uzunluğunda fərq nəzərə çarpmır və hərəkət edərkən arxa həmişə düz olur. Pəncələr özləri ovaldır. Arxa ayaqların barmaqları ön tərəfdəkilərdən daha uzundur.\nQuyruqun qalınlığı bütün uzunluğu boyunca eynidır və ucunda yalnız bir az daralır.\nMisir Maunun cəsədi çox balanslıdır: artıq çəki və incəlik olmadan, əla əzələlər var.\nDişi çəkisi 3-4 kiloqrama, kişinin çəkisi 6 kq-a qədər dəyişir. Onları əzələ və lütfə görə müqayisə etsək, erkəklər daha yüksək qiymətə sahibdirlər, çünki vücudları mümkün qədər cins standartlarına cavab verir.\nEkzotik Misir Mau\nBir pet ilə görüşərkən gözlər əvvəlcə pişiyin rənginə düşür.\nBənzər yun xüsusiyyətləri olan bir cins tapmaq çətindir:\nBu günəşdə parlayan, nazik və zərif bir quruluşa sahib olan qısa saçlı pişiklərdir. Hər saçın üstündə bir neçə qaranlıq üzük var. Pişiyin boynu bağlanmayan halqalarla bəzədilib. Üstdən aşağıya qədər arxa və ön ayaqlarda bitişik olmayan bəzək üzükləri də var.\nMisir Mau, ləkəli rənginin təbii bir mənşəyinə malikdir. Hər bir saçın ucunda pişiyin ümumi rəngini meydana gətirən müəyyən bir rəng kölgəsi var. Bədənin bütün ləkələri olduqca xaotik olsa da, bəziləri cins standartına uyğun olmalıdır: pişiyin alnındakı "M" hərfi, başın arxasındakı "W", boyun boyunbağıları və bacaklarda simmetrik dairələr, həmçinin göz üçün aydın xətlər.\nMisir Maunun ləkələri əsas cins yaradan xüsusiyyətdir. Onların aydın sərhədləri və konturları olmalıdır, tercihen dəyirmi, əsas rəng ilə kontrastlı olmalıdır. Bəlkə də ləkələrin birləşməsi və bədəndə zolaqlar meydana gəlməsidir. Belə bir bəzək cins qüsuru hesab olunur və damazlıqçılar tərəfindən qiymətləndirilmir.\nÜç Misir Mau rəngləri məqbuldur:\nGümüş. Əsas rəng açıq bozdan doymuş boz rəngə qədər ləkələrlə, tünd bozdan qara rəngə açıq təzadlı xətlərlə məqbuldur.\nTunc Arxası qəhvəyi rəngdədir, pişiyin qarnındakı südə çevrilir. Naxışın özü tünd qəhvəyi rəngdədir və əsas kölgə ilə kontrastda yaxşı olmalıdır.\nDumanlı. Əsas rəng qara rəngə yaxınlaşan tünd boz rəngdədir. Bu vəziyyətdə, alt paltar həmişə gümüş rəngə malikdir. Ləkələr qaranlıq bir fonda aydın görünməlidir və zəngin bir qara rəngə sahib olmalıdır.\nBəlkə də qara və ya mərmər kittensinin yüksək cinsli valideynlərinin görünüşü. Vəhşi pişiyin rəngi mərmər sayılır, burada əsas rəng ağdan tünd qırmızıya qədər başlayır və bütün ləkələr əsasən qırmızıdır. Bu pişiklər cinsin cinsləri hesab olunur və sərgilərdə və ya damazlıq ev heyvanlarında iştirak etmək üçün uyğun deyildir. Bir ev heyvanı olaraq, onlar Misir Maunun bütün əsas xüsusiyyətlərinə sahib olduqları üçün pişik həvəskarları tərəfindən məmnuniyyətlə seçilirlər.\nMisir Mau kittensində faza adlanan bir fenomen var. Dəriləri boz yunun uzun tükləri ilə örtülmüşdür ki, bu da heyvana absurd və yarıqlı bir görünüş verir. Bu, doğmaq üçün xarici vəhşi düşmənlərdən təbii bir növ qorunmasıdır. 5 aylıq yaşda bütün mərhələ əlamətləri yox olmalı və Misir Mau'nın unikal bəzəkləri doğmaq üçün bədənində aydın görünməlidir.\nMüasir Misir Maunun əcdadları Misirdə müqəddəs sayılan Nubian pişikləridir. Mau, 5000 il əvvəl ortaya çıxmasına baxmayaraq, bu ev heyvanlarına maraq yalnız 20-ci əsrdə, Avropa seleksionerləri cinsi yenidən yaratmağa qərar verdikdə ortaya çıxdı. İstədiyiniz nəticə kifayət qədər tez əldə edildi və qısa müddətdə Rusiyada dəyənək götürüldü.\nPrincess Natalya Trubetskoy'dan miras qalan müxtəlif rəngli üç bala, müasir Misir Maunun qurucuları hesab olunur. Daha sonra, cins ABŞ-a maraqlandı, burada damazlıq pişiklərin görünüşünü yaxşılaşdırdı. 20-ci əsrin sonlarına yaxın görkəmli felinoloji təşkilatlar tərəfindən tanındı.\nMisir maunun xarakteri\nMisir Mau sonsuz həyati enerjiyə sahibdir. Belə ifadəlilik az cinslərə xasdır. Kitten daha az müstəqil olduqdan sonra dünyanı enerjili şəkildə öyrənir, bəzən həddini aşır və təcavüz göstərir. Bir doğuşdan on aylıq yaşında bəhrəsini verməyə başlayacaq bir təhsil tələb olunur. Məhz bu yaşda, yaxşı tərbiyə ilə Misir Mau nəcib mənşəyini xarakter olaraq göstərməyə başlayır.\nBu cinsin pişikləri, lideri vurğulamadan, ailənin bütün üzvlərinə yaxşı bağlanır. Qonaqlara həmişə ehtiyatla yanaşırlar və onlar üçün lazımsız maraq göstərmirlər.\nMisir Mau, bir çox intonasiyalara sahib olan xoş bir səsə sahibdir. Geniş səslərdən istifadə edərək sahibi ilə əlaqə qura bilirlər. Ailədə baş verənləri sakitcə izləmək üçün evlər həmişə daha yüksək yer seçirlər.\nBir çox pişikdən fərqli olaraq Mau suda yaxşıdır. Kitteni üzməyə öyrəşibsə, qorxu və təcavüz göstərmədən bunu etməkdən məmnun olacaq.\nMisir Mau, yaxşı inkişaf etmiş bir ov instinktinə sahibdir, buna görə evdə oyuncaqlar tutmaq üçün aktiv oyunlarda iştirak etməkdən məmnun qalacaqlar. Ən çox sevdikləri oyuncaqları vurğulayır və seçilmələrinə imkan vermədən onları mülkləri kimi qoruyurlar.\nPişik yüksək ağıllı və yetişdirmək asandır. Düzgün təhsilli Misir Mau tarazlı bir xüsusiyyətə sahibdir və sahibinə problem gətirmir.\nMisir Mau, bir əzələ fizikasına sahibdir və ağırlığı 3 ilə 6 kq arasında. Dişi kişilərdən daha kiçikdir. Cins standartı:\nBədən uzanır. Pişiklərdə çiyin qurşağı və boyun pişiklərə nisbətən daha kütləvi olur.\nÜzlər mütənasibdir. Arxa tərəflər öndən daha uzundur. Uzun barmaqları ilə yuvarlaq pəncələr.\nBaş kiçik, paz şəkilli.\nAuricles - geniş, geniş əkilmişdir. Qulaqlardakı palto qısa olur. Standart kiçik fırçaların olmasına icazə verir.\nGözlər badam şəklindədir, böyükdür. İrisin mavi rəngi standart olaraq qəbul edilmir.\nPalto qısa, qalın və ipəkdir.\nZərif bir fərd mütləq bədəndə xaotik bir şəkildə qurulmuş eninə zolaqlar və ləkələr olmalıdır - M hərfinin konturu.standart olaraq yalnız 3 rəng icazə verilir:\nqaranlıq izlərlə gümüş\nqara ləkələrlə dumanlı\ntünd qəhvəyi rəngli ləkələrlə bürünc.\nMisir Mau - ağıllı və oynaq pişiklər. Heyvan diqqət mərkəzində olmağı sevir və ev təsərrüfatları ilə əlaqə qurmağı sevir. Ev heyvanları ilə yaxşı tanış olur, ancaq kemiricilər və quşlarla eyni dam altında oturmamaq məsləhətdir. Mau, kiçik ev heyvanlarını potensial yırtıcı kimi qəbul edir, çünki yaxşı inkişaf etmiş bir ov instinkti var.\nPişiklər hərəkət edən əşyaları seyr etməyi və ətrafı öyrənməyi sevirlər. Uşaqlarla yaxşı münasibət qururlar və onlarla oynamaqdan zövq alırlar. Ancaq pişiyi körpə ilə tək qoymamaq məsləhətdir, çünki təsadüfən heyvana zərər verə bilər. Misir Mau oyuna dözmür və uşağı qaşındıra bilər.\ntez fikir verir\noynaqlıq və hərəkətlilik.\nBəzi yetişdiricilər üçün bu cinsin əsas çatışmazlıqları, pişiklərin kiçik uşaqlarla tanış olmaması və təkliyə dözə bilməmələridir. Misir Mau'nun digər bir dezavantajı, həddindən artıq yemək meylidir.\nMisir Mau Baxımı\nMisir Mau, həyat və aktiv oyunlar üçün geniş bir yerə ehtiyac duyur, buna görə kiçik mənzillərdə saxlanılması tövsiyə edilmir. Baxımda, bu cins iddiasızdır və yalnız adi gigiyenik prosedurları tələb edir: qulaqları təmizləmək, pençələri kəsmək, dövri çimmək və taraq. Palto qayğıya asandır və pişik sahibi üçün problem yaratmır.\nTəhsilə başlamaq erkən yaşdan tövsiyə olunur. Başlamaq üçün, doğmaq üçün ləqəbini və tepsisinə öyrətməlisiniz. Sonra ona evdəki ümumi qaydaları izah etməlisiniz. Heyvanı itaətsizlikdə qışqırmayın və döyməyin, çünki bu davranış pişiyin yalnız təcavüzünə səbəb olacaqdır. Narazılıq ciddi bir tonda ifadə olunur.\nMau kifayət qədər ağıllı bir pişikdir və yalnız davranış qaydalarını deyil, sadə əmrləri və fəndləri də tez öyrənir. Oyuncaqları dişlərinə, açıq qapılara gətirməyi öyrətmək olar. Həyata keçirmə həmişə bir müalicə ilə təşviq edilməlidir.\nMisir Mau yeməyi\nFəal və enerjili bir pişik balanslı yemək və gündəlik sərf olunan enerjini ödəməlidir. Pişikin gündəlik pəhrizində 1 kq heyvan çəkisi üçün 80 Kkal olmalıdır. Misir Mau allergiyaya meyllidir, buna görə xüsusi hazırlanmış quru və ya yaş mükafatlı qidaları yeməlidirlər. Ev heyvanı üçün bu cür yeməyin seçimi ona uzun illər sağlamlıq və fəaliyyət göstərəcəkdir.\nHəm də ev heyvanınızı qidalandıra bilərsiniz. Bunlara daxildir:\nAz yağlı ət: toyuq, dana, dovşan.\nKəsmik pendir və az yağlı xama.\nTərəvəz: kələm, yerkökü, brokoli, çuğundur.\nSıyıq: qarabaşaq, düyü, yulaf, yulaf.\nQızardılmış və hisə verilmiş qidalardan qaçınmaq lazımdır. Ayrıca, ev heyvanınıza şirin və nişastalı qidalar verməyin.\nMisir Mau yetişdiriciləri tez-tez irsi pişik xəstəlikləri ilə qarşılaşırlar. Bu, əvvəlcə cinsin genofondunun çox məhdud olması ilə əlaqədardır.\nƏn çox görülən irsi xəstəliklər astma və kardiyomiyopatiyadır. Buna görə təmizlik hökm sürdüyü və siqaret çəkənlərin olmadığı ev heyvanı üçün şərait yaratmaq vacibdir.\nƏn çox yayılmış ikinci xəstəlik allergiyadır. Bu cinsin düzgün bəslənməsinə ehtiyacı var və qida şəraitində "masadan" saxlanıla bilməz. Hətta mükafat yemləri həmişə bu cins pişiklərinə uyğun gəlmir. Seçim heyvanın fərdi xüsusiyyətlərinə əsaslanaraq aparılmalıdır.\nParazitlərə qarşı profilaktik tədbirlərin görülməsi də vacibdir, çünki aktiv və maraqli heyvanlar daim hər şeyin ətrafında olur: küçədə və evdə. Beləliklə, o, tez bir zamanda qurdlara yoluxma riskini alır.\nMisir Mau üçün yüksək keyfiyyətli qulluq və düzgün bəslənmə qaydalarına riayət etmək bir ev heyvanının ömrünü 15 ilə qədər uzada bilər.\nMisir Maunu yeni bir evə gətirməzdən əvvəl dərmanları, kövrək əşyaları və telləri gizlətmək məsləhətdir. Bu cinsin nümayəndələri çox maraqlanır və yaralana bilərlər.\nHeyvan üçün aşağıdakı aksesuarları satın almalısınız:\nMövzu Ümumi tövsiyələr Şəkil\nYemək qabları Tercihen, qablar metal və ya keramikadan hazırlanmışdır. 2 konteyner almaq lazımdır - su və yemək üçün\nSalon Sadə bir günəş yatağı və ya kiçik bir ev ala bilərsiniz\nƏqrəb nöqtəsi Pişiyi öz ətri ilə cəlb edəcək ətirli bir ətirli pençəni və ya stenddə adi dizaynı ala bilərsiniz\nTepsisi Yüksək tərəfləri olan geniş bir tualet almaq tövsiyə olunur\nTualet doldurucusu Bir doldurucu seçərkən, pişiyin üstünlüklərindən başlamaq məsləhət görülür. Əvvəlcə tıxanan gil qarışığını sınamalısınız, amma ev heyvanı tepsini ziyarət etməkdən imtina edərsə, o zaman onu ağacla əvəz etmək lazımdır\nOyuncaqlar Müxtəlif toplar, balıq ovu çubuqları və siçanlar oynaq Mau üçün uygundur\nSükan Bu cinsin nümayəndələri müntəzəm olaraq gəzə bilər, ancaq yalnız bir sıçrayışda, çünki pişiklər çox hərəkətlidir\nMisir Mau üçün, ev heyvanının bədəni üçün zəruri olan vitamin və minerallarla zəngin bir diyet tərtib edilməlidir. Prosedurları mütəmadi olaraq həyata keçirməlisiniz.\npişik dişlərini, qulaqlarını və gözlərini fırçalayın,\nev heyvanının saçını tarayın,\nHeyvan erkən yaşdan yuxarıdakı bütün prosedurlara alışmalıdır.\nPişiyin qulaqları xüsusi bir losyonda nəmlənmiş pambıq yastiqciqlar ilə təmizlənməlidir. Prosedur ayda 2-3 dəfə tövsiyə olunur. Gözlər - lazım olduqda, ifrazatları çıxarmaq üçün bir pambıq yastıqdan istifadə edin.\n1-2 həftədə bir dəfə dişlərinizi fırçalamaq məsləhətdir. Pişik quru yemək yeyirsə, prosedur daha az yerinə yetirilə bilər. Baytarlıq eczanelerinde və pet mağazalarında satılan pişik diş pastası və bir fırça istifadə etməlisiniz.\nKəsmə böyüdükcə aparılmalıdır. Xüsusi bir claw cutter istifadə edərək qan damarına toxunmadan yalnız ən ucunu kəsmək lazımdır. Mütəmadi olaraq təmiz havada gəzən pişiklər buna praktik olaraq ehtiyac duymur.\nMisir Mau, şorthair cinsləri üçün xüsusi bir şampundan istifadə edərək, 3 ayda bir dəfədən çox olmamalıdır. Su prosedurundan sonra, ev heyvanının saçları dəsmal ilə yaxşıca silin və otaqda qaralama olmadan qalmalıdır. Saç xəttini 2 həftədə bir dəfə taramaq tövsiyə olunur. Molting zamanı prosedur həftədə 2 dəfə aparılmalıdır. Gündə bir dəfə itirilmiş tükləri çıxartmaq üçün pişik tərəflərinə nəm əllər ilə tutun.\nBu cinsin nümayəndəsinin qayğısındakı bu maddə 2 səbəbə görə ən vacibdir:\nMisir Mau sağlamlıq problemlərinə səbəb olan piylənməyə meyllidir,\nbu cinsin pişikləri allergik reaksiyalara meyllidirlər.\nBir pişik üçün bir pəhriz tərtib edərkən, ilk növbədə bu nüansları nəzərə almaq lazımdır, yəni onu həddindən artıq bəsləməməyə və sənaye yemini diqqətlə seçməyə çalışın. Hazır yemək ən az mükafat olmalıdır. Mau qidalandırmaq tercihen qurudur, lakin konservləşdirilmiş qidalar da verilə bilər. Porsiyonlar pişiyin ağırlığına görə hesablanır, bir nümunə masa paketdədir.\nİsterseniz, pişiyi təbii yeməklə bəsləyə bilərsiniz, ancaq sahibinin masasındakı yeməklər deyil. Bu cür qidalanma ilə, pəhrizin çox hissəsinin əvvəlcədən dondurulmuş və ya qaynar su ilə xırdalanmış ət olması lazım olduğunu unutmayın. Ev heyvanı toyuq, hinduşka və dana ətini verin. Misir Mau pəhrizi də daxil olmalıdır:\nsümükləri və qıraqları olmayan dəniz balığı,\nyağsız fermentləşdirilmiş süd məhsulları (tercihen həftədə bir dəfə verilir),\ntərəvəz püresi (ət üçün yan yemək kimi mümkündür),\nsu və ya ət bulyonunda qarabaşaq və düyü sıyığı.\n1 kq ev heyvanının çəkisi 80 kkal olmalıdır. Bu işarəni aşmaq arzuolunmazdır, əks halda çəki ilə bağlı problemlərdən qaçınmaq olmaz. Duz, istiot və ədviyyatlar pişik qablarına əlavə edilməməlidir. Misir Maunun şirniyyat, turşu və hisə verilmiş ətləri kontrendikedir.\nBir pişikdə allergik reaksiya əlamətləri varsa (qızartı, qaşınma), o zaman təcili olaraq bir baytara göstərilməlidir.\nMisir Mau təkcə allergiyaya deyil, ürək-damar xəstəliklərinin inkişafına da meyllidir. Bu cinsin nümayəndələri də tez-tez tənəffüs sistemi ilə bağlı problemlər yaşayırlar. Bu səbəblə heyvanın tütün dumanına və digər allergenlərə məruz qalmaması tövsiyə olunur.\nVaxtında peyvənd və degelmintizmə aparmaq lazımdır. Kitten əvvəlcə 6-8 həftə ərzində peyvənd olunmalıdır. Yetkin insan ildə bir dəfə aşılanmalı və baytar həkimə aparılmalıdır. Ev heyvanını daha da böyütmək üçün istifadə edilməməsi halında, neytrallaşdırmaq və ya sterilizasiya etmək tövsiyə olunur.\nOrta ömür 13-15 ildir.\nYetişdirmə yalnız Misir Mau'nun 10 aylıq yaşına çatdıqdan sonra edilə bilər. Bu vəziyyətdə, pişik cəsədinin nəhayət meydana gəlməsinə imkan verəcək ilk 2 estrusdan atılmaq istənir. İlk çiftleşmə, ev heyvanının 1.5 yaşından əvvəl və yalnız bir baytarlıq klinikasında müayinədən sonra aparılması tövsiyə olunur.\nKişidə cütləşmək daha yaxşıdır. Bu vəziyyətdə, pişiyə tanış olan şeyləri, məsələn, sevimli oyuncaq və qabları gətirmək məsləhətdir. Bu, ev heyvanının yeni mühitə daha tez alışmasına imkan verəcəkdir.\nMisir Mau'nda doğuş, bir qayda olaraq, ağırlaşmadan keçir. Bu cinsin pişikləri çox qayğıkeş analardır, lakin 2 aylıq bala bəslənmədən müstəqil olaraq xaric olunur. Kublarda rəng dərhal görünmür və nəhayət yalnız 20 həftəyə qədər formalaşır. Yenidoğulmuş körpələrdə ləkələr əhəmiyyətsizdir və tüklər altında yox ola bilər.\nTez-tez zibil qutularında qara rəngli pişiklər görünür. Bu cür heyvanlar daha çox yetişdirilmədən atılır və sərgilərdə iştirak etməyə icazə verilmir, amma əla heyvanlardır.\nKittiklər ana-pişik südü yeməməyi dayandırdıqdan sonra onlar ixtisaslaşdırılmış qidaya köçürülməlidir. Körpələrə premium quru və nəm qidalarla qidalanmaq məsləhətdir.\nAşağıdakı adlar bir kişi Misir Mau üçün uyğun ola bilər:\nBu cinsin zərif bir pişiyi adlandırıla bilər:\nMisir Mau, bahalığına görə ən qədim və ən nadir cinslərdən biri hesab olunur. Satın alarkən, tez-tez saf iribuynuzlu ev heyvanlarını pambıq kimi keçirən vicdansız damazlıqlara qapılmamaq üçün diqqətli olmalısınız.\nBu cinsin nümayəndəsinə qayğı göstərmək üçün bütün tövsiyələrə tabe olaraq, pişik uzun və xoşbəxt bir həyat yaşayacaqdır.\nCinsin görünüşü və tarixi\nPişik cinsi Misir Mau, bu növün bir neçə ev heyvanına sahib olan rus aristokrat Trubetskoy sayəsində ikinci bir doğuş aldı. XX əsrin ortalarında uzun müddət İtaliyada yaşayan Natalya Trubetskaya, pişikləri ilə Amerikaya köçdü, burada dərhal bu heyvanların gözəlliyini və lütfünü yüksək qiymətləndirdilər və demək olar ki, yoxa çıxmış görünüşü bərpa edə bildilər.\nİlk genetik cins nəsillər XX əsrin altmışıncı illərində dünyaya gəldi. Çiyələk çox zəif toxunulmazlığa sahib idi, lakin yenə də əhali qorunub saxlanıldı. Zamanla alimlər heyvanların sağlamlığı ilə əlaqəli problemləri aradan qaldırmağı bacardılar və cins təkcə Amerikada deyil, həm də Avropada tez yayıldı.\nMisir pişiyi Mau çox böyük deyil. Yetkin kişilər nadir hallarda 6 kq-dan çox ağırlığa çatırlar. Yetkin bir qadının orta çəkisi təxminən 4 kq-dır. Bu cinsi aşağıdakı xüsusiyyətləri ilə başqalarından ayırmaq asandır:\npaz şəkilli baş\nböyük yaşıl gözlər\nəzələli bir bədən\norta ölçülü qulaqları.\nBu populyasiyanın zəng kartı, orijinal quyruq rəngidir, bu da mütləq qara üzük şəklində bir element ehtiva edir. Maraqlı bir xüsusiyyət, bir il yarımdan əvvəl, heyvanın gözləri hər hansı bir rəngə sahib ola bilər, ancaq iki yaşına qədər həmişə parlaq yaşıl rəngə çevrilirlər. Mau yunu eyni dərəcədə böyümür, lakin dəstə şəklində və zərif və ipək quruluşu ilə fərqlənir. Heyvanın quyruğu uzun deyil və daha incədir.\nMisir Mao, alnında "M" hərfi şəklində açıq şəkildə görünən bir naxışa sahibdir. Heyvanın qulaqları arasında W hərfinin konturlarına bənzər bir rəsm var. Bu naxışların təsviri hətta “Scarab İşarəsi” adı verilən qədim Misir əlyazmalarında da tapılmışdır. Mao cinsinin pişikləri üçün 3 növ rəng standart hesab olunur:\nFərqli rəngdə olan heyvanlar ixtisaslaşdırılmış sərgilərdə iştirak edə bilməz və ümumiyyətlə erkən yaşda rədd edilir. Tünd ləkələr aydın şəkildə fərqlənməlidir və ümumi fon ilə birləşməməlidir.\nPişiyin cəsədindəki qeyri-müəyyən bir nümunə, cinsin murdarlığını göstərir. Mau'nun arxa ayaqları uzunluğu ön tərəfdən biraz daha uzun olur, bu da pişiyə xüsusi lütf verir.\nMisir Mao, artan aktivlik və maraq içində digər ev pişik növlərindən fərqlidir. Bu pişiklər tez bir zamanda sahiblərinə bağlanır və onlardan uzun bir ayrılığa dözürlər. Evə qərib bir adam giribsə, Mau təcavüz göstərmir, ancaq tənha yerdə gizlənməyi üstün tutur. Bir ev heyvanı yalnız onu tutmağa və götürməyə çalışsa, yad bir adamı cıza bilər.\nMau təbiətcə bir ovçudur, buna görə pişikin ov ehtirasını təmin edə biləcəyi evdə oyuncaqlar olmalıdır. Heyvanın xarakteri açıq bir mülkiyyət hissi var. Mau'dan ən sevdiyiniz oyuncağı götürməyə çalışmaq qan tökülməsi ilə bitə bilər.\nHeyvan böyüdükcə şeylərə olan qeyrət yox olur. Bu cins olduqca səssizdir və yalnız son vasitə kimi səs verir. Bir pişik uzun müddət bəslənmədiyi təqdirdə biçilməyə başlayır. Daimi ağrı da səsini müntəzəm olaraq səsləndirməsinə səbəb ola bilər ki, bu da bir baytara baş çəkmək üçün bir siqnaldır.\nBu sülh sevən pişik, itlər istisna olmaqla, digər ev heyvanları ilə yaxşı tanış olur, ancaq evdəki tutuquşuların və ya kiçik kemiricilərin olması, ov ovu instinktlərini oyandıra bilər. Akvarium balığı da Mau ovçuluq obyektinə çevrilə bilər.\nMisir Mau uşaqlarla yaxşı tanış olur və uzun müddət onlarla oynaya bilər. Bir pişik evin ən yüksək yerlərinə qalxmağı və ətrafda baş verənləri izləməyi sevir. Mau üçün bir insana qarşı əsassız təcavüz heç vaxt nəzərə alınmamışdır. Bu pişik yalnız evdə bəzək deyil, həm də sahibləri üçün əsl dost ola bilər.\nBu cinsə qulluq olduqca çətindir. Kətan həyatının ilk günlərindən sahibi ona artan qayğı və diqqət göstərməlidir, ev heyvanının fiziki vəziyyətini daim izləyir. Yün ilə tarama prosedurunun ən azı iki həftədə bir dəfə aparılması tələb olunur.\nMolting zamanı heyvan hər həftə daranmalıdır. Mau nümayəndələri arasında həqiqətən su prosedurlarını sevənlər var. Ev heyvanınızı ildə ən azı iki dəfə çimmək lazımdır. Pişik suyu sevirsə, onda hər ay onu yumaq olar.\nStandart baxım prosedurları, heyvanın qulaqlarını və gözlərini müntəzəm olaraq təmizləməkdir. Misir Mau sahiblərinin tez-tez qarşılaşdıqları əsas problem, toxunulmazlığın azaldılması, tez-tez ev heyvanlarının xəstəliklərinə səbəb olur. Bir kitten satın alarkən, ciddi xəstəliklərin olması üçün valideynlərinin baytarlıq pasportunu diqqətlə öyrənmək lazımdır. Bir baytar tərəfindən mütəmadi bir araşdırma bir pişiyin müxtəlif xəstəliklərin inkişafının qarşısını almağa kömək edəcəkdir.\nGenetika Mau toxunulmazlığını gücləndirmək üçün daim çalışır, lakin bu cinsə xas olan bəzi xəstəliklər hələ də məğlub edilməyib. Ən çox Misir pişiklərində astma və kardiyomiyopatiya var. Onların tənəffüs sistemi həssasdır. Ev heyvanı aşağıdakı amillər səbəbiylə boğulmağa başlaya bilər.:\nhavada yüksək toz miqdarı,\nmüxtəlif məişət hazırlıqları ilə havanın çirklənməsi.\nBu növün nümayəndələri tez-tez pişik yeməyinə allergik reaksiyalara malikdirlər, buna görə Mau üçün qida məhsullarının seçilməsinə çox məsuliyyətlə yanaşmaq lazımdır.\nHeyvanın zəifləmiş toxunulmazlığı səbəbindən onu küçəyə çıxarmaq tövsiyə edilmir. Açıq ovçuluq instinktlərinə baxmayaraq, Mau hələ də yalnız yerli pişiklərə aiddir. Düzgün qulluq, o cümlədən müntəzəm peyvənd və balanslı bir pəhriz, ev heyvanının 13-15 yaşa qədər yaşamasına imkan verəcəkdir ki, bu da pişiklərin ömrünün ümumi göstəricisinə uyğundur.\nPişik cinsi Mau artan aktivlik ilə xarakterizə olunduğu üçün bəslənmədə heyvanın enerji istehlakını kompensasiya edən çox sayda kalori olmalıdır.\nƏgər pet allergiya əlamətləri göstərmirsə, onda təbii məhsullarla bəslənə bilər:\nTəbii qidalara alerjiniz varsa, bu cins üçün hazırlanmış xüsusi yemlərə keçməlisiniz. Belə yemlərdə pişiyi lazımi enerji ilə təmin edən və toxunulmazlığını gücləndirən bütün zəruri iz elementləri və vitaminlər var. Mau üçün ixtisaslaşdırılmış yemlər həm quru, həm də yaş ola bilər. Bu cinsin sahibi həmişə ev heyvanının içməli suyun təmizliyinə və təmizliyinə çox tələbkar olduğunu unutmamalıdır.\nMisir pişikləri istehlak edilən qida miqdarını idarə edə bilmədikləri üçün həddən artıq yeməyə meyllidirlər. Bəslənmə tez-tez edilməlidir, lakin Mau'da piylənmənin yaranmasının qarşısını alan və kilolu heyvanla əlaqəli xəstəliklərin qarşısını alacaq kiçik hissələrdə.\nBir pişik almaq\nMau çox nadir bir cinsdir, buna görə ucuz deyil. Yaxşı damazlıq olan şəxslərin qiyməti 70-100 min rubl arasında dəyişir. Satın alarkən, qara kedicilərin nüfuzlu sərgilərdə iştirakına icazə verilməyəcəyini unutmayın.\nBu konvensiyaya görə qara Mau 1,5-2 dəfə ucuzdur. Kittens yalnız rəsmi uşaq bağçalarında satın alınmalıdır, mütəxəssislər onları yetişdirdikləri yer. Bu nadir cinsin balaları həmişə sıralanır, buna görə əvvəlcədən müraciət etməyinizə diqqət yetirməlisiniz.\n2-4 aylıq dövrdə, kittensin xəzləri müxtəlif istiqamətlərdə uzanan qara və ya boz tüklərdən ibarət olan faza ilə örtülə bilər. Bu yaşa aid fenomen vəhşi əcdadlardan miras qalmışdır və kamuflyaj funksiyasını yerinə yetirmək üçün hazırlanmışdır. Vaxt keçdikcə mərhələ keçəcək və doğmaq yenidən cəlbedici bir görünüş qazanacaq.\nCopyright 2020 \_ Heyvanlar haqqında onlayn jurnal \_ Misir Mau: cinsin təsviri, bir pişiyin qulluq və qulluq


Ana səhifə » YAP xəbərləri » Yeni Azərbaycan Partiyası Təftiş Komissiyasının növbəti iclası keçirilib\nYeni Azərbaycan Partiyası Təftiş Komissiyasının növbəti iclası keçirilib\nİyulun 12-də Yeni Azərbaycan Partiyası (YAP) Təftiş Komissiyasının növbəti iclası keçirilib.\nYAP Təftiş Komissiyasının sədri, Milli Məclisin deputatı Sevinc Hüseynova iclasın əlamətdar hadisə ərəfəsində keçirildiyini bildirib. O qeyd edib ki, 14 iyul 1969-cu il tariximizə Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycanda hakimiyyətə gəldiyi gün kimi daxil olub. Ulu Öndərin hakimiyyətə gəlişi respublikamızın intibah və tərəqqisinin başlanğıcı kimi dəyərləndirilir. Çünki o dövrə qədər Azərbaycan keçmiş ittifaqda ən geridə qalan respublikalar sırasında idi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlişi ilə qısa müddət ərzində Azərbaycanda sosial-iqtisadi inkişaf, milli kadrların irəli çəkilməsi, gənclərin keçmiş ittifaqın nüfuzlu ali məktəblərinə təhsil almağa göndərilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Ən önəmli məqamlardan biri də budur ki, Ümummilli Liderimizin hələ sovet dövründə həyat keçirdiyi siyasət milli oyanış prosesində də vacib rol oynadı ki, bu da müstəqilliyimizə gedən yolun təməllərindən biri kimi qiymətləndirilir.\nS.Hüseynova diqqətə çatdırıb ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycanda ikinci hakimiyyəti dövrü isə müstəqil, hüquqi-demokratik dövlət quruculuğu kimi səciyyələndirilir. Belə ki, 1993-cü ildə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan böyük dövlət xadimi Heydər Əliyev müstəqil Azərbaycan dövlətinin təməl prinsiplərini, inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirdi, müstəqilliyimizin dönməzliyini təmin etdi. 2003-cü ildən isə Prezident İlham Əliyevin Heydər Əliyev siyasətini uğurla davam etdirməsi nəticəsində Azərbaycan daha da inkişaf edərək dünyada güclü və qüdrətli dövlətə çevrilib. Məhz bunun nəticəsidir ki, ötən il 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində torpaqlarımız erməni işğalından azad olundu, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü təmin edildi.\nYAP Təftiş Komissiyasının sədri söyləyib ki, Vətən müharibəsində qazanılan parlaq qələbə yeni reallıqlar yaradıb. Bu reallıqlar siyasi sferanı da əhatə edir. Bu ilin mart ayında Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayının keçirilməsi və qurultayda mühüm qərarların qəbul edilməsi, partiyamızın Sədri, Prezident İlham Əliyevin partiya üzvləri qarşısında qoyduğu yeni vəzifələr bütün bunları bir daha təsdiqləyir.\nDaha sonra iclasın gündəliyi barədə məlumat verən S.Hüseynova deyib ki, gündəliyə Təftiş Komissiyasının reqlamentinin təsdiq olunması və komissiyanın iş planı barədə məsələlər daxildir. Qeyd olunub ki, Təftiş Komissiyasının ilk iclasında reqlamentin hazırlanması barədə qərar qəbul olunmuşdu. Artıq bu sənəd hazırdır. 5 bölmə və 65 maddədən ibarət olan reqlamentdə Təftiş Komissiyasının fəaliyyət prinsipləri, qaydaları və digər məsələlər öz əksini tapır.\nYAP Təftiş Komissiyasının sədr müavini, Milli Məclisin deputatı Nizami Səfərov sənədin üzərində zəruri işlərin aparıldığını, bu istiqamətdə beynəlxalq təcrübənin öyrənildiyini diqqətə çatdırıb.\nMüzakirələr zamanı YAP Təftiş Komissiyasının üzvləri Sadiq Qurbanov, Cavanşir Paşazadə, Musa Musayev, Vüqar İskəndərov, Həsən Həsənov, Aydın Hüseynov, Məlahət İbrahimqızı və Elman Nəsirov çıxış edərək sənədlə bağlı rəy və təkliflərini bildiriblər. Müzakirələrin sonunda YAP Təftiş Komissiyasının reqlamenti qəbul olunub.\nİclasda daha sonra YAP Təftiş Komissiyasının iş planı ilə bağlı məsələyə baxılıb və iş planının hazırlanması üçün işçi qrupunun yaradılması haqqında qərar qəbul olunub.\nTarix: 13-07-2021 |


Lesya Ukrainkanın “Meşə nəğməsi” kitabı ilk dəfə Azərbaycan dilində | Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzi\nGörkəmli Ukrayna şairi, yazıçı, tərcüməçi, romantizm və tənqidi realizm janrının parlaq nümayəndəsi Lesya Ukrainkanın 150 illik yubileyi münasibətilə Ukrayna Kitab İnstitutu tərəfindən keçirilən qrant müsabiqəsinin qalibi elan olunmuş Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzi şairin seçmə şeirlərinin toplandığı “Meşə nəğməsi” kitabını Azərbaycan dilinə tərcümə və nəşr edib.\nAzərbaycan oxucusuna ilk dəfə təqdim olunan poetik toplunu ukrain dilindən sətri tərcümə əsasında tanınmış Azərbaycan şairi Salam Sarvan çevirib.\n* Görkəmli Ukrayna şairi;\n* 1871-ci ilin 25 fevralında Volın quberniyasında (indiki Jütomir vilayəti) zadəgan ailəsində anadan olub;\n* müxtəlif janrlarda (poeziya, epos, dram, nəsr) əsərlər yaradıb;\n* XX əsrin əvvəlində Ukrayna milli hərəkatının fəal üzvlərindən olub;\n* “Mahnı qanadlarında” (1893), “Düşüncələr və arzular” (1899), “Köhnə nağıl” (1893), “Kassandra” (1903–1907) kimi şeir kitablarının müəllifidir;\n* Ukraynada aparılan sorğular nəticəsində Lesya Ukrainkanın, Taras Şevçenko, Boqdan Xmelnitski kimi böyük tarixi şəxsiyyətlərlə bir sırada yer aldığı aşkar edilib;\n* şair 1913-cü il avqustun 1-də 42 yaşında Tbilisidə vəfat edib.\nKitabı yaxın günlərdə aşağıdakı mağazalardan əldə etmək olar\nPrezident Administrasiyasının İşlər İdarəsinin Kitab Evi


«Lider» televiziyası Avropa Oyunlarına efirində geniş yer ayırdı\nAvropa Oyunları mövzusu gündəmə gəldiyi gündən «Lider» televiziyası ölkəmiz üçün əhəmiyyətli olan bu idman yarışına efirində geniş yer ayırdı. Televiziyalar arasında oyunların işıqlandırılmasında göstərdiyi fəallağı görə, «Lider» seçildi.\nÖlkəmızdə keçırılən bırıncı Avropa Oyunları hər bır azərbaycanlı üçün önəmlı bır ıdman tədbır ıdı. Bız də «Lıder» aıləsı olaraq aylar öncədən «Bakı 2015»ə dəstək nümayiş etdirdik. 2012-ci il, dekbr ayının 8-də Avropa Oyunlarının Bakıda keçiriləcəyi ilə bağlı qərar verilərkən, Milli Olimpiya Komitəsinin vitse-prezidenti Çingiz Hüseynzadə ilk müsahibəsini məhz «Lider» TV - yə verdi. Bu istiqamətdə 3 il öncə başlayan fəaliyyətimiz 5 ay əvvəl daha da gücləndirildi. «Lider» televiziyası atdığı addımlarla Avropa Oyunlarının bir parçasına çevrildi. Televiziyamız oyunlar zamanı yeni ideyalarla tamaşaçıların görüşünə gəldi. Oyunlara dəstək yönündə atılan daha bır addım ısə aparıcıların Avropa Oyunlarının loqosunu özündə əks etdırən geyımlərı oldu.\n«Lıder» televızıyasının xıdmətı avtomobıllərı də oyunların loqosu ılə bəzəıdıldı. Avropa Oyunlarının rəsmı açılış mərasımı isə «Səda» kollektıvınin hazırladığı xüsusı buraxılışda geniş əks olundu. Möhtəşəm tədbırın açılışı öncəsi efirə 3 saatlıq xəbər marafonu ilə çıxan «Lider» xəbər departamenti qarşıya qoyduğu məqsədın öhdəsındən uğurla gəldı.\n«Lider» TV ölkəmizin idman sahəsində əldə etdiyi uğurlar barədə filmlər çəkdi. İlk Avropa Oyunları kimi məsuliyyətli və tarixi bir hadisənin əhəmiyyəti işıqlandırıldı. Tamaşaçılara yarışlarla bağlı operativ, ətraflı və geniş məlumat çatdırmaq məqsədilə «Lider» televiziyası efir cədvəlində də dəyişikliklər etdi.\n«lider» televiziyasinin baxilan analitik verilişlərindən olan seçim tok şousu da Avropa Oyunlarina start verilən andan bütün buraxilişlarini mötəbər yarişlara həsr etdi. Hər qalibiyyətdən sonra idmançilarimiz sevinclərini bizimlə bölüşdülər. Hətta oyunlardan əvvəl qonağimiz olan idmançilar məhz bizim efirimizdən qizil medal vəd etdilər.\nİlk Avropa Oyunlarının keçirildiyi günlərdə Milli Olimpiya Komitəsindən hər gün canlı olaraq «Zəfər günləri» verilişi efirə çıxdı. Layihə çərçivəsində yarışlarda qalib gələn idmançılarımız, onların məşqçiləri ilə tamaşaçılar arasında canlı ünsiyyət quruldu.\nGücləndirilmiş iş rejimində çalışan lider tv-nin xəbərlər departamentinin əməkdaşları üzərlərinə düşən vəzifələrin öhdəsindən layiqincə gəlmək üçün səfərbər oldular. Kollektiv olaraq idmançılarımızın qalibiyyətlərinə sevindik məğlubiyyətlərinə üzüldük. Onlara dəstək olmağa çalışdıq. İdmançılar, məşqçilər, federasiyaların nümayəndəoləri dəvət aldıqları verilişlərdə ölkəmizin idman sahəsində əldə etdikləri nailiyyətlər barədə danışdılar, Ölkəmiz ilk avropa oyunlarini keçirməklə tarixə düşdü. Idmançilarimiz bayrağimizi yüksəltmək üçün əllərindən gələni etdilər. Biz də «lider» ailəsi olaraq, bu tarixi hadisəni Işiqlandirmaqla Avropa Oyunlarinin bir parçasi olduq.\n13:00 / 29.06.2015\nBu gün: 13696\nBu ay: 519966