ကင်မရွန်းနိုင်ငံ - ဝီကီပီးဒီးယား\n(ကင်မရွန်း သမ္မတနိုင်ငံ မှ ပြန်ညွှန်းထားသည်)\nဆောင်ပုဒ်: "Paix – Travail – Patrie" (French)\nနိုင်ငံတော် သီချင်း: Ô Cameroun, Berceau de nos Ancêtres (French)\n• ပြင်သစ်ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိ\n• ယူကေထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိ\n475,442 km2 (183,568 sq mi) (အဆင့်: 53)\n• July 2009 ခန့်မှန်း\n18,879,301 (အဆင့် - 58)\n39.7 /km2 (အဆင့် - 167)\nနိမ့် · 153rd\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအမည်မှာ ကင်မရွန်းသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အလယ်အာဖရိကတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ချဒ်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ၊ ဂါဘွန်နိုင်ငံနှင့် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျှက် ရှိသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် အတွင်းဟိုက်ပင်လယ်ကွေ့ တစ်ခု ဖြစ်သော ဘွန်နီပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၎င်းမှာ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့နှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတို့၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။နိုင်ငံအတွင်းတွင် ပထဝီဝင်အနေအထားပေါင်းစုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောနှောလျှက်ရှိနေသောကြောင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံကို အာဖရိကတိုက်ငယ်ကလေး ဟုလည်း တင်စားခေါ်ဆိုကြသည်။သဘာဝ ပထဝီဝင် အနေဖြင့် အပန်းဖြေကမ်းခြေများ၊ သဲကန္တာရများ၊ တောင်တန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ၊ ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင် များအစုံရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်မှာ နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ကင်မရွန်းတောင်ထိပ် ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးမြို့တော်များမှာ ဒူဝါလာ (Douala)၊ ယောင်အွန်ဒေး (Yaoundé) နှင့် ဂရူဝါ (Garoua) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ကင်မရွန်းတွင် ဘာသာစကားမျိုးကွဲပေါင်း (၂၀၀) ကျော်ရှိသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် သူတို့၏ တစ်မူထူးခြားသည့် makossa နှင့် bikutsi ဂီတအနုပညာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကင်မရွန်းဘောလုံးအသင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် လူသိများထင်ရှားသည်။ နိုင်ငံ၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား အနေဖြင့် အင်္ဂလိပ် နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာစကားများကို သတ်မှတ်ထားသည်။\nအစောပိုင်း လူနေမှုများမှာ ချဒ်ရေကန် ကြီးဝန်းကျင်ရှိ ဆောင် ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ အရှေ့တောင်ပိုင်း မိုးသစ်တောအတွင်းရှိ ဘာကာ မုဆိုးရွာများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဒေသ ကမ်းရိုးတန်းသို့ ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူတို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ရိုင်ယိုဒေါ့စ်ကင်မရိုးစ် (Rio dos Camarões) ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ ပုစွန်မြစ် ဟု ဖြစ်သည်။ ထိုအမည်မှတဆင့် ယခုခေါ်တွင်နေသော ကင်မရွန်းအမည် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်က နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဖူလာနီ စစ်သားများက အာဒါမဝါစော်ဘွားနိုင်ငံ ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအနောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အမျိုးမျိုးသော လူမျိုးစု နိုင်ငံငယ်များ ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံငယ်များကို chiefdoms သို့မဟုတ် fondoms များဟုခေါ်ဆိုသည်။ ၁၈၈၄တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့သည်။\nပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပြင်သစ် နှင့် ဗြိတိန် တို့၏ နှစ်ပိုင်းခွဲခြမ်း သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရပြန်သည်။ ကင်မရွန်းပြည်သူ့သမဂ္ဂပါတီ က ဦးဆောင်၍ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ တွင် ပြင်သစ်တို့က လက်မခံသဖြင့် ပြင်သစ်နှင့် တိုင်းရင်းသား စစ်တပ်များကြား ၁၉၇၁ အထိ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် ပြင်သစ်တို့အုပ်ချုပ်သော ကင်မရွန်းအပိုင်းသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိလာပြီး အမာဒူအဟစ်ဂျို က သမ္မတအဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင် ဗြိတိသျှတို့အုပ်ချုပ်သော တောင်ပိုင်းကင်မရွန်းနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး ကင်မရွန်းဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၂ တွင် ကင်မရွန်း ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၄ တွင် ကင်မရွန်းသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်လည်းကောင်း အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။\nအခြားသော အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့်နှိုင်းစာလျှင် ကင်မရွန်းသည် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး အတော်ပင် တည်ငြိမ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် မီးရထားလမ်းများ၊ ရေနံနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများ အများအပြားထွန်းကားလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကင်မရွန်းနိုင်ငံသားအများစုမှာ ဆင်းရဲလျှက်ပင်ရှိနေသေးသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် လယ်သမား အများစုဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အာဏာသည် သမ္မတ ပေါလ်ဘီယာ နှင့် ကင်မရွန်းပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်လှုပ်ရှားမှုပါတီ ၏ လက်ထဲတွင် ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ ခိုင်မြဲလျှက်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသော ကင်မရွန်းတောင်ပိုင်းမှ နိုင်ငံရေးသမား များသည် ဗဟိုအစိုးရမှ ချုပ်ကိုင်မှုများကို လျှော့ချပေးရန် မှသည် တောင်ပိုင်းကို သီးခြားခွဲထွက်ရန် တောင်းဆိုသည်အထိ ပဋိပက္ခသဘောများ တိုးပွားလာလျှက် ရှိသည်။\n၁.၁ လွတ်လပ်ရေးရခြင်း (၁၉၆၀)\n၂ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး\n၂.၁ နိုင်ငံရေး ပုံစံ\n၂.၂ နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေး\n၂.၃ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ\n၃ ပညာရေး နှင့် ကျန်းမာရေး\n၅ စီးပွားရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ\n၇.၁ ဂီတ နှင့် အက\n၇.၃ ပြည်တွင်း အနုပညာ နှင့် လက်မှုပညာ\n၇.၄ ရုပ်ရှင်နှင့် စာပေ\nယနေ့ခေတ် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ တည်ရှိရာဒေသသည် ကျောက်ခေတ်သစ် အချိန်ကပင် လူသားတို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာပင် အစဉ်တစိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများမှ ဘာကာ ဟုခေါ်သော ပစ်ဂမီ လူပုလေးများ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဘန်တူ လူမျိုးတို့၏ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်မှုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် နှစ်ထောင် ခန့်ကပင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ဆောင်ယဉ်ကျေးမှုမှာ အေဒီ ၅၀၀ ခန့်တွင် ချဒ်ရေကန် ဝန်းကျင် ဒေသ၌ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ကနန် အင်ပိုင်ယာနှင့် ၎င်းတို့ကို ဆက်ခံသော ဘော်နု အင်ပိုင်ယာတို့ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်တွင်မူ ကင်းဒမ်းများ၊ ဖောင်ဒမ်းများ နှင့် ချိဖ်ဒမ်းများ အဖြစ် အုပ်ချုပ်နေထိုင်ကြလေသည်။\n၁၄၇၂ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီ သင်္ဘောသားတို့ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသို့ စတင် ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့မှ ဝေါ်ရီမြစ် အတွင်း များပြားလှသော ပုစွန်များကို သတိပြုမိခဲ့ကြပြီး ထိုမြစ်ကို ပေါ်တူဂီ ဘာသာဖြင့် ပုစွန်မြစ် (ရိုင်ယို ဒေါ့စ် ကင်မရော့စ်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှ အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက် ရာစုနှစ်များတွင် ဥရောပသားတို့က ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ နှင့် ပုံမှန် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ကြပြီး ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများကမူ ကုန်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။\n၁၉ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မိုဒီဘို အဒါမာက ဖူလာနီ စစ်သားတို့ကို ဦးဆောင်၍ မြောက်ပိုင်းဒေသရှိ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သူများနှင့် မွတ်ဆလင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း လူမျိုးများ ပေါ်တွင် ဂျီဟတ်ဒ်စစ်ပွဲ ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး အဒါမာဝါ စော်ဘွားနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဖူလာနီတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထွက်ပြေးလာကြသော အခြေချ နေထိုင်သူတို့မှာ အဓိက ပျံ့နှံ့သွားသော လူမျိုးများပင် ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းသည် အာရပ် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေး ကွန်ယက်၏ အဓိက နေရာ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။\nဘာမွန် လူမျိုးများတွင် ဘာမွန်စာ သို့မဟုတ် ရှူးမန် ဟုခေါ်သော မူလ စာရေးသားခြင်း စနစ် ရှိသည်။ ထိုစာကို စူလ်တန် ဘုရင် အီဘရာဟင် အန်ဂျိုယာ က ၁၈၉၆ တွင် တီထွင် ခဲ့ပြီး ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ဘာမွန်စာ နှင့် မော်ကွန်း စီမံကိန်း အဖြစ် သင်ကြားခဲ့သည်။ ဂျာမန် အင်ပိုင်ယာမှ ၁၈၈၄ တွင် ကင်မရွန်း နိုင်ငံအား ကာမယ်ဝန် ကိုလိုနီဒေသ အဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး အတွင်းပိုင်းသို့ တစ်စတစ်စ ချင်းနင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်တို့က ကိုလိုနီ အခြေခံ အဆောက်အအုံကို အဓမ္မ ခိုင်းစေခြင်း စနစ် အသုံးပြု၍ တိုးတက်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။\nဂျာမန်တို့ ပထမ ကမ္ဘာစစ်တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြပြီးနောက် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ ကြီးစိုးခွင့် အရ ထိုနယ်မြေကို ပြင်သစ် ကင်မရွန်း နှင့် ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်း ဟူ၍ ၁၉၁၉ တွင် နှစ်ပိုင်း ခွဲခြား ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တို့က ကင်မရွန်း၏ စီးပွားရေးကို ပြင်သစ် စီးပွားရေး နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ကြပြီး အခြေခံ အဆောက်အအုံများကို တိုးတက်အောင် ငွေပင်ငွေရင်း နှင့် ကျွမ်းကျင် လုပ်သားများကို အသုံးပြု လုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အဓမ္မ ခိုင်းစေသည့် စနစ်ကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။\nဗြိတိသျှ တို့ကမူ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သော နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ မှ တဆင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဒေသခံတို့ကမူ ထိုသို့ ပြုလုပ်မှုကြောင့် အမေ့လျော့ခံ ကိုလိုနီ၏ ကိုလိုနီ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု စောဒက တက်ကြသည်။ နိုင်ဂျီးရီးယား အလုပ်သမားတို့ ကင်မရွန်းတောင်ပိုင်းကို အလုံးအရင်း ပြောင်းရွှေ့ကြသဖြင့် အဓမ္မ စေခိုင်းမှု ပျောက်ကွယ်ခဲ့သော်လည်း မူရင်းနေထိုင်သူများကို ဒေါသဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ ကြီးစိုးခွင့် မှ ကုလသမ္မဂ္ဂ အပ်နှင်းခံ ကောင်စီ အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စမှာ ပြင်သစ် ကင်မရွန်းတွင် အရေးပါသော ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။\nပြင်သစ်တို့က တော်လှန်ရေးစိတ် အပြင်းဆုံး နိုင်ငံရေး ပါတီ ဖြစ်သော ကင်မရွန်းပြည်သူ့သမ္မဂ္ဂ ပါတီကို ၁၉၅၅ ဇူလိုင်လ ၁၃ တွင် တရားမဝင် ကြေငြာခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ကာလရှည် ပြောက်ကျားစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် ဖြစ်သော ရူဘင် အမ် နျိုဘီ မှာ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်း အတွက် မေးခွန်းမှာမူ ပြင်သစ် ကင်မရွန်းနှင့် ပြန်လည် ပေါင်းစည်းမည်လော သို့မဟုတ် နိုင်ဂျီးရီးယားနှင့် ပေါင်းစပ်မည်လော ဟူသည့် မေးခွန်းပင် ဖြစ်သည်။\nယခင် သမ္မတ အာမာဒို အာဟီဒဂျို သည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ် အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။\n၁၉၆၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်ကင်မရွန်းသည် သမ္မတ အာမာဒို အာဟီဒဂျို၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်သို့ လွှဲပြောင်း၍ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ယခင် ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်း တောင်ပိုင်းသည် ပြင်သစ် ကင်မရွန်းနှင့် ပူးပေါင်း၍ ကင်မရွန်း ဖက်ဒရယ် သမ္မတ နိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အာဟီဒဂျိုသည် ယူပီစီ နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကို အကြောင်းပြု၍ သူ၏ သမ္မတ အာဏာကို ခိုင်မြဲအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် ယူပီစီအား အပြီးသတ် ချေမှုန်း ပြီးသော်လည်း ဆက်လက်၍ ထိုအတိုင်းပင် ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။\nပေါလ်ဘီယာသည် ကင်မရွန်းအား ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှ စတင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။\nသူ၏ နိုင်ငံရေး ပါတီဖြစ်သော ကင်မရွန်း အမျိုးသား သမ္မဂ္ဂ (စီအင်န်ယူ)သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ မှစ၍ တခုတည်းသော တရားဝင် နိုင်ငံရေး ပါတီ အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဒရယ် အစိုးရ စနစ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ယောင်အွန်ဒေး မြို့မှ ဦးစီးအုပ်ချုပ်သော ညီညွတ်သော ကင်မရွန်း သမ္မတ နိုင်ငံ အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့သည်။  အဟီဒိုဂျိုသည် စီးပွားရေး ပေါ်လစီအားဖြင့် စီမံကိန်း လစ်ဘရယ် စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ငွေရမည့် သီးနှံများနှင့် ရေနံ ရှာဖွေရေးတို့ကို ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အစိုးရသည် ရေနံမှ ရသော ငွေကြေးကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံဆိုင်ရာ အရံငွေကြေးကို တည်ဆောက်ကာ လယ်သမားများကို ပေးကမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဆိုင်ရာ အဓိက စီမံကိန်းများကို ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အာဟီဒိုဂျို အနေနှင့် လုပ်ငန်း မကျွမ်းကျင်သော သူနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သူများကို ခန့်အပ်ကာ ညွှန်ကြားစေသဖြင့် စီမံကိန်း အများအပြားမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။\nအာဟီဒိုဂျိုသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက် တွင် ရာထူးမှု နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ သူ့အား ဆက်ခံမည့်သူ ပေါလ်ဘီယာ အား အာဏာလွှဲအပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အာဟီဒိုဂျိုသည် စီအင်န်ယူ ပါတီကို ချုပ်ကိုင်ပြီး နိုင်ငံအား နောက်ကွယ်မှ အုပ်ချုပ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်မှာ ဘီယာ နှင့် သူ၏ မဟာမိတ်များမှ သူ့အား အာဏာကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်ရန် ဖိအားပေးချိန် အထိ ပင် ဖြစ်သည်။ ဘီယာသည် သူ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအား ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်း ပိုကျသော အုပ်ချုပ်ရေး စနစ် အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မအောင်မြင်သော အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှု ပြီးနောက်တွင် သူ၏ ရှေ့ဆောင် လမ်းပြ ဖြစ်သော အာဟီဒိုဂျို၏ ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။\n၁၉၈၀ ခုနှစ်များ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတို့တွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အခြေအနေများ၊ မိုးခေါင်ခြင်း၊ ဓာတ်ဆီဈေး ကျဆင်းခြင်း၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ အကျင့်ပျက် ခြစားခြင်း၊ အုပ်ချုပ်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်း နှင့် ခရိုနီ စနစ် တို့ကြောင့် ကင်မရွန်းတွင် စီးပွားပျက်ကပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကင်မရွန်းသည် နိုင်ငံခြားမှ အကူအညီများ ရယူခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ အသုံးစရိတ်ကို လျှော့ချကာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအား ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ဒီဇင်ဘာတွင် ပါတီစုံ စနစ်ကို ပြန်လည် မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီးနောက် ယခင် ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်တောင်ပိုင်းမှ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ပိုမိုရရှိရန် တောင်းဆိုခဲ့ကာ တောင်ပိုင်း ကင်မရွန် အမျိုးသား ကောင်စီမှ အန်ဘာဇိုးနီးယား သမ္မတ နိုင်ငံ အဖြစ် ခွဲထွက်ရန် ထောက်ခံ အားပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကင်မရွန်းသည် ၁၅ နှစ် အတွင်း အဆိုးရွားဆုံးသော အကြမ်းဖက် ဆန္ဒပြမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရပြီး ဒူဝါလာ ပို့ဆောင်ရေး သမ္မဂ္ဂ ဆန္ဒပြမှု မှ တဆင့် စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ် ၃၁ ခုတွင် အကြမ်းဖက် ဆန္ဒပြမှုများ အဖြစ် ပြောင်းလဲ သွားခဲ့သည်။\n၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် ချီဘော့ခ် ကျောင်းသူများ ပြန်ပေးဆွဲမှု အပြီးနောက်တွင် ကင်မရွန်း သမ္မတ ပေါလ် ဘီယာ နှင့် ချဒ်မှ အီဒရစ် ဒက်ဘီ တို့မှ ဘိုကို ဟာရမ် သူပုန်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် ကြေငြာခဲ့ပြီး နိုင်ဂျီးရီးယား နယ်စပ်တွင် တပ်များ ချထားခဲ့ကြသည်။\nသမ္မတ နေထိုင်ရာ ယူနတီ နန်းတော်\nကင်မရွန်း သမ္မတသည် အရွေးချယ်ခံ တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပေါ်လစီများ ဖန်တီးရန်၊ အစိုးရ အေဂျင်စီများကို အုပ်ချုပ်ရန်၊ စစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးရန်၊ စာချုပ် စာတမ်းများကို ညှိနှိုင်း အတည်ပြုရန် နှင့် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေငြာရန် လွှတ်တော်နှင့် တိုင်ပင် လုပ်ဆောင်ရသည်။  သမ္မတသည် အစိုးရ အရာရှိများကို အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးရပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ( အစိုးရ၏ တရားဝင် ဦးစီးပြုသူ) မှ စ၍ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ နှင့် တိုင်းဒေသ အရာရှိ များ အထိ ပါဝင်သည်။ သမ္မတသည် ခုနစ်နှစ် တစ်ကြိမ် မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြောက်ရသည်။\nအမျိုးသား လွှတ်တော်သည် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းရေးဆွဲသည်။ အမျိုးသား လွှတ်တော်တွင် အမတ် ၁၈၀ ပါဝင်ပြီး ၅ နှစ် သက်တမ်း အတွက် ရွေးချယ်ကာ တစ်နှစ်လျှင် သုံးကြိမ် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကြသည်။ ဥပဒေများကို မဲဆန္ဒများသည့် အပေါ် မူတည်၍ ပြဋ္ဌာန်းကြသည်။ သမ္မတက တင်ပြသော ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခြင်း တားမြစ်ခြင်းသည် ကင်မရွန်း လွှတ်တော်တွင် အလွန် တွေ့ရခဲသည်။\n၁၉၉၆ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ဒုတိယ လွှတ်တော်ဖြစ်သည့် အမတ် ၁၀၀ ပါဝင်သော ဆီးနိတ် လွှတ်တော်အား ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အား ဆီးနိတ် ဥက္ကဋ္ဌမှ ဦးဆောင်၍ ဆီးနိတ်ဥက္ကဋ္ဌမှာ အရေးပေါ် သမ္မတ နေရာ လစ်လပ် သွားခဲ့လျှင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ ဆက်ခံမည့်သူ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် ရိုးရာ အကြီးအကဲများ၊ ဖောင် နှင့် လာမီဒိုခေါ် အုပ်ချုပ်သူများ၏ ဒေသ ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ဥပဒေ နှင့် မငြိစွန်းပါက ၎င်းတို့၏ အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းချက်တို့ကို လက်ခံပေးသည်။\nကင်မရွန်း တရားစီရင်ရေး စနစ်သည် ပြင်သစ် တရားမဥပဒေစနစ် အပေါ်တွင် များစွာ အခြေခံထားပြီး စီရင်ထုံး ဥပဒေ စနစ်၏ လွှမ်းမိုးမှုလည်း ရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ လွတ်လပ်စွာ တည်ရှိသော်လည်း တရားစီရင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အာဏာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။\nသမ္မတသည် တရားသူကြီး အဆင့်အမျိုးမျိုးကို ခန့်အပ်လေ့ ရှိသည်။ တရားရုံးများကို ခုံရုံး၊ အယူခံရုံး နှင့် တရားလွှတ်တော် ဟူ၍ တရားဝင် ခွဲခြား ထားသည်။ အကယ်၍ အစိုးရ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦးမှ နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်မှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေးကို ထိပါးစေမှု တို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း ခံရပါက ဆုံးဖြတ်ရန် အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦး ပါဝင်သော တရားရုံးချုပ်ကို အမျိုးသား လွှတ်တော်မှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် အစိုးရ၏ အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် ခြစားမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော နိုင်ငံ အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဌာန ၂၉ ခု၌ ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း ၂၅% မျှသာ အလုပ်လုပ်ကြသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့က နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၆ နိုင်ငံအား ခြစားမှု အနည်းဆုံးမှ အများဆုံး အထိ အဆင့်သတ်မှတ် ဖော်ပြရာတွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံအား အဆင့် ၁၄၄ တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက်တွင် သမ္မတ ဘီယာ က အမျိုးသား ခြစားမှုတိုက်ဖျက်ရေး စောင့်ကြည့် အဖွဲ့၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ဆောင်ရန် အစပျိုး ခဲ့သည်။  ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် အကြီးအကျယ် ခြစားမှု ရှိနိုင်သော နေရာများ ရှိပြီး ဥပမာ အားဖြင့် အကောက်ခွန်ဌာန၊ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ဌာန နှင့် အစိုးရ ဝယ်ယူရေး ဌာန တို့တွင် ဖြစ်သည်။\nကင်မရွန်း အနောက်ပိုင်း ဘာနာရှိ ချိဖ်၏ ရုပ်ထု\nလူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများက ရဲနှင့် စစ်တပ်တို့အား မှုခင်းဆိုင်ရာ မသင်္ကာသူများ၊ လူနည်းစု လူမျိုးများ၊ လိင်တူ ချစ်သူများ နှင့် နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများအား အကြမ်းဖက် ကိုင်တွယ်ခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့ အတွက် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။\n အကျဉ်းထောင်များမှာ ပြည့်သိပ်နေပြီး လုံလောက်သော အစားအစာ နှင့် ဆေးဝါးများကို ရရှိရန် အလွန်ခက်ခဲသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာ အုပ်ချုပ်သူများ ဦးစီးသော မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ အကျဉ်းထောင်များတွင် အစိုးရ ကိုယ်စား နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။ သို့သော်လည်း ၂၁ ရာစု၏ ပထမ ဆယ်စုနှစ်မှ စ၍ ရဲများအား မသင့်လျော်သော စီမံခန့်ခွဲမှုများ အတွက် တရားစွဲဆိုခြင်းများ ပိုမို၍ များပြားလာသည်ကို တွေ့ရသည်။\n၁၉၉၀ ဒီဇင်ဘာလ အထိ သမ္မတ ဘီယာ၏ ကင်မရွန်း ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု (စီပီဒီအမ်) ပါတီသည် တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် ပါတီ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းများ ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်။ အဓိက အတိုက်အခံမှာ ဆိုရှယ် ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦးဖြစ်ပြီး အန်ဂလိုဖုန်း ဒေသတွင် အများဆုံး အခြေစိုက်က ဂျွန်ဖရူနဒီမှ ဦးဆောင်သည်။\nဘီယာနှင့် ၎င်း၏ ပါတီသည် သမ္မတရာထူးနှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများ၌ ချုပ်ထိန်းထားနိုင်ဆဲ ဖြစ်ပြီး ပြိုင်ဘက်များကမူ ထိုရွေးကောက်ပွဲများမှာ တရားမျှတမှု မရှိဟု အခိုင်အမာ ပြောကြသည်။ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့စည်းများက အစိုးရသည် ဆန္ဒပြမှုများကို တားမြစ်ခြင်း၊ အစည်းအဝေးများတွင် ဝင်ရောက် နှောက်ယှက်ခြင်း၊ အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်များ နှင့် သတင်းစာသမားများကို ဖမ်းဆီးခြင်းအားဖြင့် အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်းများ၏ လွတ်လပ်မှုကို ဖိနှိပ်သည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။ ဖရီးဒမ်း ဟောက်စ် မှ ကင်မရွန်းအား နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး နှင့် ပြည်သူ့ လွတ်လပ်မှုများတွင် "လွတ်လပ်မှု မရှိ" အဆင့်ဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံး ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ဓနသဟာယ နိုင်ငံများ အဖွဲ့ နှင့် လာ ဖရန်ကိုဖိုနီ အဖွဲ့တို့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီသည် အဓိက မဟာမိတ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယခင်က ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်ခဲ့သော ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီနှင့် နီးကပ်စွာ တူညီသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စစ် အသုံးစရိတ်မှာ အခြားသော ဌာနများ၏ အသုံးစရိတ်နှင့် ယှဉ်လျှင် အလွန်များပြား သော်လည်း ကာကွယ်ရေး ကိစ္စများ အတွက် ပြင်သစ်ကို များစွာ အားကိုးသည်။, သမ္မတ ဘီယာသည် ရေနံ ပေါကြွယ်ဝသော ဘာကာစီ ကျွန်းဆွယ် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ နှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီး (သို့သော် ထိုအငြင်းပွားမှုကို ဂရင်းထရီး သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပြေလည်မှု ရခဲ့သည်။) ဂါဘွန်းနိုင်ငံ သမ္မတ အယ်လ် ဟတ်ဒ် အိုမာ ဘွန်ဂို နှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ကြောင့် အငြင်းပွားခဲ့ဖူးသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံကို ဒေသ ၁၀ ခု အဖြစ် ခွဲခြားထားသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ကင်မရွန်းနိုင်ငံအား တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ ၁၀ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဒေသ တစ်ခုချင်းစီတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော ဒေသဆိုင်ရာ ကောင်စီ ရှိသည်။ ဒေသတစ်ခုချင်းစီအား သမ္မတမှ ခန့်အပ်ထားသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တစ်ဦးစီမှ အုပ်ချုပ်သည်။\nထိုခေါင်းဆောင်များသည် သမ္မတ၏ ဆန္ဒကို အကောင်အထည် ဖော်ပေးခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာ အထွေထွေ အခြေအနေ နှင့် အနေအထားများကို ပြန်လည် သတင်းပို့ရခြင်း၊ အစိုးရ ရုံးလုပ်ငန်းများကို အုပ်ချုပ်ရခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ရခြင်း နှင့် ပိုမို၍ သေးငယ်သော အုပ်ချုပ်ရေး ယူနစ်များကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှု ရခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများတွင် ကျယ်ပြန့်သော အာဏာစက် ရှိကြပြီး သူတို့၏ နယ်တွင် ဝါဒဖြန့်ဖြင်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အပြင် စစ်တပ်၊ ရဲ နှင့် ဂျန်ဒါမီ ရဲတို့ကို လိုအပ်ပါက ခေါ်သုံးနိုင်သည်။ အားလုံးသော ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ အရာရှိများမှာ ဗဟိုအစိုးရ၏ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရများ အနေနှင့်လည်း ထိုဝန်ကြီးဌာနမှ ဘတ်ဂျက် အများဆုံးကို ရရှိကြသည်။\nဒေသများကို တိုင်း ၅၈ တိုင်း အဖြစ် ဆက်လက် ခွဲခြားထားပြီး ထိုတိုင်းများကို သမ္မတမှ ခန့်အပ်ထားသော တိုင်းဒေသဆိုင်ရာ အရာရှိများက ဦးဆောင်ကြသည်။ ထိုတိုင်းများကို တိုင်းငယ်များ အဖြစ် ဆက်လက် ခွဲခြားထားပြီး ထိုတိုင်းငယ်များကို လက်ထောက် တိုင်းဒေသဆိုင်ရာ အရာရှိများက အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ခရိုင်မှူးမှ အုပ်ချုပ်သော ခရိုင်များမှာ အသေးဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုင်ရာ ယူနစ်များ ဖြစ်သည်။\nမြောက်ဘက် အကျဆုံး ဒေသ ၃ ခုမှာ မြောက်ဖျား ဒေသ၊ မြောက်ပိုင်း ဒေသ နှင့် အဒါမဝါ ဒေသ တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ တောင်ဘက်တွင် အလယ်ပိုင်းဒေသ နှင့် အရှေ့ပိုင်း ဒေသတို့ ရှိသည်။ တောင်ပိုင်း ဒေသသည် ဂီနီပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး တောင်ဘက် နယ်နိမိတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်း၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းကို ဒေသ ၎ ခု ခွဲခြား ထားသည်။ လစ်တော်ရယ် ဒေသ နှင့် အနောက်တောင်ပိုင်း ဒေသ တို့မှာ ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိကြကာ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဒေသ နှင့် အနောက်ပိုင်း ဒေသတို့မှာ အနောက်ပိုင်း မြက်ခင်းပြင် ဒေသများတွင် တည်ရှိကြသည်။\nပညာရေး နှင့် ကျန်းမာရေး[ပြင်ဆင်ရန်]\nကင်မရွန်းရှိ ကျောင်းသား ကလေးများ\n၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၇၁.၃ % (အမျိုးသား ၇၈.၃ %၊ အမျိုးသမီး ၆၄.၈%)မျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ကလေး အများစုမှာ ကိုင်ပိုင် စာသင်ကျောင်းနှင့် ဘာသာရေးကျောင်းများထက် အဖိုးနှုန်းထား သက်သာသော အစိုးရ ကျောင်းများတွင် စာသင်ကြားကြသည်။ ပညာရေး စနစ်မှာ ပြင်သစ် နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ ပညာရေး စနစ်ကို ရောနှော ဆက်ခံထားခြင်း ဖြစ်ပြီး သင်ကြားရာတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာတို့ကို အသုံးပြု၍ သင်ကြားကြသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် အာဖရိကရှိ ကျောင်းတက်မှု အများဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မိန်းကလေးများမှာ ယောက်ျားလေးများ နှင့် ယှဉ်လျှင် ကျောင်းပုံမှန် တက်ရောက်မှု မရှိပေ။ အကြောင်းမှာ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု အစွဲအလမ်းများ၊ အိမ်မှုကိစ္စများ၊ စောစီးစွာ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းများ၊ ပဋိသန္ဓေ တည်ရှိခြင်းများ နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက် ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းတက်ရောက်မှု ပိုများသဖြင့် ဆရာ ဆရာမများ အများအပြား တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြခြင်းကြောင့် မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ကျောင်းများတွင် ဆရာ ဆရာမ ဦးရေ မလုံလောက်ပေ။\nကျောင်းတက်ရောက်မှု နည်းပါးခြင်း၏ အကြောင်းရင်း နောက်တစ်ခုမှာ ကလေး အလုပ်သမား များပြားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုးရွားဆုံး ကလေး အလုပ်သမား အစီရင်ခံစာ အရ အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၄ နှစ် အထိ ကလေး သူငယ်၏ ၅၆% မှာ အလုပ်လုပ်နေသော ကလေးများ ဖြစ်ပြီး အသက် ၇ နှစ် မှ ၁၄ နှစ် အထိ ကလေးသူငယ်များ၏ ၅၃% မှာ ကျောင်းတက်ရင်း အလုပ်လုပ်နေရသော ကလေးများ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားရေးရာ ဗျူရို မှ ထုတ်ပြန်သော ကလေးသူငယ်များ သို့မဟုတ် အဓမ္မ ခိုင်းစေခြင်း ခံရသူများ ထုတ်လုပ်သော ပစ္စည်းများ စာရင်းတွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ကိုကိုး ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကလေး အလုပ်သမားများကို အသုံးပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။\nကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အရည်အသွေးမှာလည်း ပုံမှန်အားဖြင့် နိမ့်ကျသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် လူ ၅,၀၀၀ အတွက် ဆရာဝန်တစ်ဦးနှုန်းသာ ရှိသည်ဟု ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့က ဆိုသည်။ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု စနစ် အတွင်း ဘဏ္ဍာငွေ နည်းပါးမှုကြောင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အတွင်း လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသော ဆရာဝန် နှင့် သူနာပြု အများစုမှာ အလုပ်များ၍ လုပ်ခနည်းပါးသောကြောင့် အခြားနိုင်ငံများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ သူနာပြု လိုအပ်သော်လည်း အလုပ်မရှိသော သူနာပြု အများအပြား ရှိသည်။ အချို့မှာ သူတို့၏ ကျွမ်းကျင်မှုများ လျော့ကျမသွားစေရန် အခမဲ့ အကူအညီ ပေးကြသည်။ အဓိက မြို့ကြီးများ၏ အပြင်ဘက်ရှိ ဆေးရုံဆေးခန်းများမှာ အများအားဖြင့် ညစ်ပတ်နေတတ်ပြီး ပစ္စည်းကိရိယာလည်း အစုံအလင် မရှိတတ်ပေ။\n၂၀၁၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ မွေးစမှ ပျမ်းမျှသက်တမ်းကို ၅၄.၇၁ နှစ် သတ်မှတ်သဖြင့် ကမ္ဘာ့ ပျမ်းမျှသက်တမ်း အနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်သည်။ ပုံမှန် တွေ့ရလေ့ ရှိသော ရောဂါများမှာ သွေးလွန်တုပ်ကွေး ၊ ဖီလာရီယာသန်စွဲနာ၊ လီရှမာနီယာပိုးစွဲနာ၊ ငှက်ဖျားရောဂါ၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင် ရောဂါ၊ ရှစ်စတိုဆိုမာသန်စွဲနာ ၊ အာဖရိကန် ထရစ်ပနိုစိုမီရေးစစ် တို့ ဖြစ်သည်။ အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၄၉ နှစ်အတွင်း အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ အေအိုင်ဒီအက်စ် တွေ့ရှိမှုနှုန်းမှာ ၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သော်လည်း ထိုရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ လူမှုရေးအရ ရှက်ကြောက်၍ ထုတ်မပြောကြသောကြောင့် နည်းပါးခြင်း ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးလေ့ ရှိသော ရိုးရာ အလေ့အထ တစ်ခုဖြစ်သည့် အပျိုဖော်ဝင်စ အမျိုးသမီးတို့၏ ရင်သားကို မာကျောသော အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် အပူပေးထားသော အရာဝတ္ထုဖြင့် ပျောက်ပျက်သေးငယ်အောင် လုပ်ခြင်းသည်လည်း အမျိုးသမီးတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသည်။  အမျိုးသမီးတို့၏ မအင်္ဂါစေ့ကို ဖြတ်တောက်သည့် အလေ့အထမှာလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မရှိသော်လည်း လူဦးရေ တစိတ်တပိုင်းတွင် ကျင့်သုံးလျှက် ရှိသည်ဟု ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူနီဆက်ဖ်၏ အစီရင်ခံစာ အရ သိရပြီး ကင်မရွန်း အမျိုးသမီးထု၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မအင်္ဂါစေ့ ဖြတ်တောက်ထားခြင်း ခံရသည်။ ရိုးရာ တိုင်းရင်းဆေးမှာလည်း အနောက်တိုင်းဆေးပညာအပြင် အခြား ရွေးချယ်စရာ တစ်ခု အဖြစ် လူကြိုက်များဆဲပင် ဖြစ်သည်။\nမြောက်ဖျားဒေသ ရွမ်းစီးကီးရှိ မီးတောင်အဆို့ မြင်ကွင်း\nကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ၁၈၃,၅၆၉ စတုရန်းမိုင် (၄၇၅,၄၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၃ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဆွီဒင်နိုင်ငံထက် အနည်းငယ်မျှ ပို၍ ကြီးမားပြီး ပါပူဝါနယူးဂီနီနိုင်ငံ နှင့် အရွယ်အစားတူမျှ ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် အလယ်အာဖရိကနှင့် အနောက်အာဖရိကရှိ ဘွန်နီပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ နှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတို့၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁ ဒီဂရီမှ ၁၃ ဒီဂရီ အတွင်း အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၈ ဒီဂရီမှ ၁၇ ဒီဂရီ အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။\nကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားစာပေများတွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံအား အာဖရိကတိုက် အသေးစားလေးဟု ဖော်ပြလေ့ ရှိပြီး အကြောင်းမှာ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အတွင်း အာဖရိက၏ အဓိက ရာသီဥတုများ နှင့် သဘာဝပေါက်ပင်များ အားလုံး ရှိပြီး ကမ်းရိုးတန်း၊ ကန္တာရ၊ တောင်ကုန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ နှင့် ဆာဗားနား မြက်ခင်းပြင်များ အားလုံး ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။  အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများမှာ အနောက်ဘက်တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ချဒ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ၊ ဂါဘွန်နိုင်ငံ နှင့် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံအား အဓိက ပထဝီဝင်ဇုန်ကြီး ၅ ဇုန် အဖြစ်ခွဲခြားထားပြီး ၎င်းတို့မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ရာသီဥတု အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ သဘာဝ ပေါက်ပင်အားဖြင့် လည်းကောင်း အသွင် ကွဲပြားခြားနားသည်။ ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်သည် ဂီနီ ပင်လယ်ကွေ့မှ အတွင်းပိုင်းသို့ ၉ မိုင်မှ ၉၃မိုင် (၁၅ ကီလိုမီတာမှ ၁၅၀ ကီလိုမီတာ) အထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်သွားပြီး ပျမ်းမျှ အမြင့်အားဖြင့် ၂၉၅ပေ (၉၀ မီတာ) မျှ ရှိသည်။ ထိုဒေသမှာ အလွန်ပူ၍ စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းပြီး တိုတောင်းသော ခြောက်သွေ့ရာသီ ရှိကာ ထိုရပ်ဝန်းဒေသသည် သစ်တောထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်နေပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစိုစွတ်ဆုံး ဒေသ အများအပြား ပါဝင်ကာ ခရော့စ် ဆာနာဂါ ဘိုင်အိုကို ကမ်းရိုးတန်း သစ်တော ဒေသ၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။\nတောင်ပိုင်း ကင်မရွန်း ကုန်းမြေမြင့်ဒေသသည် ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်မှ ပျမ်းမျှ အမြင့် ၂,၁၃၃ ပေ (၆၅၀ မီတာ) အထိ မြင့်တက်သွားသည်။ ထိုဒေသတွင် အီကွေတာ မိုးသစ်တောများ အဓိက တည်ရှိပြီး စိုစွတ်သော ရာသီဥတုနှင့် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတု အပြောင်းလဲ ရှိခြင်းကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသထက် စိုထိုင်းမှု ပိုနည်းသည်။ ထိုဒေသသည် အတ္တလန္တိတ် အီကွေတာ ကမ်းရိုးတန်းသစ်တော ဇီဝရပ်ဝန်း၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ အဒါမဝါ ဒေသရှိ နျုန်းဒယ် အနီး ကျေးလက်မြင်ကွင်း\nကင်မရွန်းတောင်တန်း ဟုခေါ်သည့် ပုံသဏ္ဍန်မှန်သော တောင်ကုန်းများ၊ တောင်တန်းများ နှင့် ကုန်းမြေမြင့်များသည် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကင်မရွန်းတောင်မှ မြောက်ဘက်ပိုင်း ကင်မရွန်းနယ်စပ် လတ္တီကျု ၁၃ ဒီဂရီ ၅ မိနစ် ချဒ်ရေကန် အထိ ရှည်လျားစွာ တည်ရှိပြီး ကင်မရွန်းတောင်မှာ ၁၃,၄၃၅ ပေ( ၄,၀၉၅ ပေ) ဖြင့် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသတွင် မိုးရွာကျမှု များသော်လည်း ပြင်းထန်သော ရာသီဥတု ရှိကာ အထူးသဖြင့် အနောက်ဘက် ကုန်းမြေမြင့် တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသရှိ မြေကြီးများအား ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရန် အကောင်းဆုံးသော မြေများ ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် မီးတောင်ဒေသဖြစ်သော ကင်မရွန်းတောင် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်သည်။ မီးတောင်ကြောင့် မီးတောင်ထိပ်ဝရေကန်များ ဖြစ်ပေါ်လျှက် ရှိသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်တွင် ထိုသို့သော ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည့် နျိုရေကန်မှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် ဓာတ်ငွေ့များ ထုတ်လွှတ်သဖြင့် လူ ၁,၇၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ကြား သေဆုံး ခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသအား ကမ္ဘာ့သားရိုင်းတိရိစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့မှ ကင်မရွန်းကုန်းမြင့်သစ်တော ဇီဝ ရပ်ဝန်းဒေသအဖြစ် သတ်မှတ် ဖော်ပြထားသည်။\nတောင်ဘက် ကုန်းမြေမြင့်မှာ မညီညာ၍ မြက်ခင်းထူထပ်သော အဒါမဝါ ကုန်းမြေမြင့် ဆီသို့ မြင့်တက်သွားသည်။ ထို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် အနောက်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသသို့ ဆန့်တန်းသွားပြီး နိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းကြား အရံအတား အဖြစ်ကာဆီးလျှက်ရှိသည်။ ၎င်း၏ ပျမ်းမျှ အမြင့်ပေမှာ ၃,၆၀၉ပေ (၁,၁၀၀ မီတာ) ဖြစ်ပြီး။ ပျမ်းမျှ အပူချိန်မှာ ၂၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် မှ ၂၅ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် အထိ ဖြစ်သည်။ ဧပြီလနှင့် အောက်တိုဘာလကြား မိုးအများဆုံး ရွာကျပြီး မိုးရေချိန် အမြင့်ဆုံးမှာ ဇူလိုင်လ နှင့် ဩဂုတ်လ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြောက်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသမှ အဒါမဝါ၏ အစွန်းမှ ချဒ်ရေကန်အထိ သွယ်တန်းလျှက် ရှိပြီး ပျမ်းမျှ အမြင့်ပေမှာ ၉၈၄ ပေ မှ ၁,၁၄၈ပေ (၃၀၀ မီတာ မှ ၃၅၀ မီတာ) အထိ ဖြစ်သည်။. ၎င်းတွင် တွေ့ရသော သဘာဝပေါက်ပင်များမှာ ဆာဗားနား ချုံထနောင်းတော နှင့် မြက်ခင်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသမှာ မိုးခေါင်သော ဒေသဖြစ်ပြီး မိုးကွက်ကျား ရွာကျကာ ပျမ်းမျှ အပူချိန် မြင့်မားသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ရေဆင်းစနစ် ၄ မျိုးရှိသည်။ တောင်ဘက်ရှိ အဓိကမြစ်များမှာ အန်တမ်မြစ် ၊ နျောင်မြစ် ၊ ဆာနာဂါမြစ် နှင့် ဝူရီ မြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်များမှာ အနောက်တောင်ပိုင်း နှင့် အနောက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းသွားကြပြီး ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဂျာမြစ် နှင့် ကဒဲမြစ်တို့မှာ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ကွန်ဂိုမြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်ကြသည်။ ကင်မရွန်းမြောက်ပိုင်းတွင်မူ ဘန်နောင်းမြစ်သည် မြောက်ဘက် နှင့် အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး နိုင်ဂျာမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ လိုဂုန်းမြစ်မှာမူ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး ချဒ်ရေကန် အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ကင်မရွန်းသည် ချဒ်ရေကန်အား အိမ်နီးချင်း ၃ နိုင်ငံ နှင့် အတူ ဝေမျှ ပိုင်ဆိုင်သည်။\nစီးပွားရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ[ပြင်ဆင်ရန်]\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမြို့တော် ဖြစ်ဿော ဒူဝါလာမြို့\nလင်းဘေးမြို့မှ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာနေရာ\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီ (ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း အပါအဝင်) သည် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၃၀၀ မျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အာဖရိက တောင်ပိုင်းနိုင်ငံများထဲတွင် အဆင့် ၁ မှ ၁၀ အတွင်း ရှိသည်။ အဓိက ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့ ရောင်းချသော နိုင်ငံများမှာ ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ စပိန် နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကင်မရွန်းသည် ၂၀၃၅ တွင် အရေးပါသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းထားသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုစာမျှ စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ကောင်းမွန်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ဂျီဒီပီ ၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၈ အတွင်း အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ချေးငွေသည် ဂျီဒီပီ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် အထိ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ အရန်ငွေကြေးမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံ အထိ ၄ ဆမျှ မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံများသည် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ၏ ဘဏ် အဖွဲ့ ၊အလယ်အာဖရိက နိုင်ငံများ၏ အကောက်ခွန် နှင့် စီးပွားရေး သမဂ္ဂ အဖွဲ့၊ အာဖရိကနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး ဥပဒေ ညီညွတ်ရေး အဖွဲ့တို့၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ငွေကြေးမှာ စီအက်ဖ်အေ ဖရန့် ဖြစ်သည်။\n၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်မှာ နိုင်ငံတကာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်မျဉ်း ဖြစ်သော တစ်ရက်လျှင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၂၅ အောက်တွင် ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ၏ နောက်ပိုင်းမှ အစပြု၍ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသည် ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေး၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြောင်းလဲရေး နှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု တိုးတက်ရေး တို့အတွက် ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးအဖွဲ့တို့ အကြံပေးထားသော အစီအစဉ်များ ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အားပေးသည့် အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များမှာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး နှင့် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးရေး အတွက် အထူး သင့်လျော်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ စိုက်ပျိုးရေး ပြုလုပ်ကြပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်တွင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးမှာ ၁၉.၈ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ပါဝင်သည်။ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်း အများစုကို ဒေသခံ လယ်သမားများက ဝမ်းစာဖူလုံရုံမျှ အတွက် ရိုးရှင်းသော ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သူတို့သည် ပိုလျှံသော ထွက်ကုန်များကို ရောင်းချကြပြီး အချို့မှာ စီးပွားရေးအတွက် လယ်ကွင်းသီးသန့်များကို ထိန်းသိမ်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြို့ပြများက ၎င်းတို့၏ အစားအစာအတွက် လယ်သမားတို့၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို အားကိုး အားထား ပြုရသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသရှိ မြေသားများနှင့် ရာသီဥတုတို့က ငှက်ပျော၊ ကိုကိုး၊ ဆီအုန်း၊ ရာဘာ နှင့် လက်ဖက်တို့ကို စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးနိုင်ရန်အတွက် အထောက်အပံ့ပေးသည်။ ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ တောင်ပိုင်း ကင်မရွန်းကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ဝင်ငွေရရှိနိုင်သော ကော်ဖီ၊ သကြား နှင့် ဆေးရွက်ကြီးတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ အနောက်ဖက် ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ အဓိကဝင်ငွေရ သီးနှံမှာ ကော်ဖီ ဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်းတွင် ဝါ၊ မြေပဲ နှင့် စပါးတို့ကို သဘာဝအလျောက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ပြည်ပထွက်ကုန်အတွက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို အားထားသောကြောင့် ကင်မရွန်းအနေနှင့် ၎င်းတို့၏ ဈေးနှုန်းများကို ပြောင်းလဲရန် အတွက် အန္တရာယ်ကြီးမားသည်။\nကင်မရွန်းမြောက်ပိုင်းတွင် ဖူလာ နွားကျောင်းသမားက သူ၏ နွားများကို မောင်းနှင်နေပုံ။\nတိရိစ္ဆာန်များကို နိုင်ငံအနှံ့တွင် မွေးမြူကြသည်။ ငါးဖမ်းခြင်း မှ လူပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်ကို အလုပ်ပေးထားပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတွင် ပင်လယ်စာ ၁၀၀,၀၀၀ တန် ကျော်ကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည်။ ယခင်က ကျေးလက်နေ ကင်မရွန်းပြည်သူမျာအတွက် ပင်မ အစားအစာ ဖြစ်ခဲ့သော တောကောင်သားများမှာ ယခု အခါတွင် နိုင်ငံရှိ မြို့ပြကြီးများအတွက် အထူးအစားအစာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တောင်ကောင်သားများကို စီးပွားဖြစ် ရောင်းဝယ်ခြင်းသည် ကင်မရွန်းရှိ တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်များအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှု အနေဖြင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းကို ကျော်တက်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။\nတောင်ပိုင်း မိုးသစ်တောများတွင် အလွန်များပြားသော သစ်ထုတ်လုပ်ရန် သစ်များရှိပြီး ကင်မရွန်းနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ကုန်းမြေ ဧရိယာ၏ ၃၇% မျှ ရှိသည်။  သို့သော်လည်း သစ်တော နေရာ အတော်များများကို ရောက်ရှိရန် ခက်ခဲသည်။ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းအား နိုင်ငံခြားပိုင် ကုမ္ပဏီများမှ အများဆုံး လုပ်ကိုင်ကြပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ် စာရင်းအရ အစိုးရအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၆၀ မျှ အထောက်အပံ့ပေးသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပဒေအရ သစ်ထုတ်လုပ်ရာတွင် အန္တရာယ် ကင်းရှင်းစေရန် နှင့် ရေရှည် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းသည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ကြီးကြပ်မှု အနည်းဆုံး လုပ်ငန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။\n၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စက်ရုံလုပ်ငန်းများမှာ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ ၂၉.၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စက်ရုံလုပ်ငန်းများ၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဒူဝါလာမြို့ နှင့် ဘိုနာဘယ်ရီမြို့ တို့တွင် တည်ရှိကြသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် သတ္တုတွင်းထွက်များ အတော်အတန် ရှိသော်လည်း ထိုတွင်းထွက်များကို ကျယ်ပြန့်စွာ တူးဖော်ခြင်း မပြုကြပေ။  ရေနံ ရှာဖွေမှုမှာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှ စ၍ ကျဆင်းလာခဲ့သော်လည်း အတော်အသင့် အရေးပါသော ကဏ္ဍ တစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရှိနေပြီး ရေနံ ဈေးကျဆင်းပါက နိုင်ငံ့ စီးပွားရေးကို အပြင်းအထန် ရိုက်ခတ်လေ့ ရှိသည်။ ရေမော်များ နှင့် ရေတံခွန်များက တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ မြစ်များတွင် အရံအတား များ အဖြစစ် ရှိနေကြသော်လည်း ထိုနေရာများက ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ရန် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိစေပြီး ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စွမ်းအင် လိုအပ်မှုကို ဖြည့်ဆီးပေးလျှက် ရှိသည်။ ဆာနာဂါ မြစ်မှ အီဒီယာရှိ အကြီးဆုံသော ရေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံကို စွမ်းအင် ပေးလျှက် ရှိသည်။ ကျန်ရှိသော ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စွမ်းအင် လိုအပ်မှုများကို ဆီဖြင့်မောင်းနှင်ရသော ဓာတ်အားပေးစက်များမှ ဖြည့်တင်းပေးလျှက် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ ဒေသ အတော်များများတွင် အားထားရသော လျှပ်စစ်မီး မရှိသေးပေ။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ အများအားဖြင့် ခက်ခဲသည်။ အဓိက မြို့ကြီးများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော အခြားလမ်းများနှင့် ယှဉ်လျှင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခကြေးငွေကောက်ခံသည့် လမ်းများ (အားလုံးမှာ ကားတစ်စင်းသာ မောင်းနိုင်သည်။)သာ ရှိပြီး ထိုလမ်းများမှာလည်း ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု မရှိသလောက် ဖြစ်ပြီး ၁၀% မျှသာ ကတ္တရာ ခင်းထားသဖြင့် ဆိုးရွားသော ရာသီဥတုရှိလျှင် သွားလာ မရပေ။ လမ်းတွင်ရှိသော စစ်ဆေးရေးဂိတ်များမှာလည်း ရဲများ နှင့် ဂျန်ဒါမီ ရဲများ အတွက် ခရီးသွားများ ထံမှ ငွေညှစ်ရုံမှ အပ အခြားကောင်းမွန်သော ရည်ရွယ်ချက် မရှိပေ။ လမ်းဓားပြတိုက်ခြင်းကလည်း အရှေ့ဘက် နှင့် အနောက်ဘက် နယ်စပ်များရှိ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှ စ၍ ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ မတည်မငြိမ် ဖြစ်မှုကြောင့် ပြဿနာမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။  ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီများမှ ဆောင်ရွက်သော မြို့အချင်းချင်း ဆက်သွယ်သည့် အဝေးပြေး ကားလိုင်းများမှ အဓိကမြို့ကြီးများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ အဝေးပြေးကားမှာ လူသုံးအများဆုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ်ရေးလ် ဟုခေါ်သော ကင်မရွန်း ရထားမှာ ဒုတိယမြောက် လူသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်။ ရထားပို့ဆောင်ရေးမှာ အနောက်ဖက်ပိုင်းရှိ ကွန်းဘာ မှ အရှေ့ဖက်ပိုင်းရှိ ဘဲလဘူမြို့သို့လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်ရှိ ညောင်ဒရေသို့လည်းကောင်း အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်များမှာ ဒူဝါလာမြို့ နှင့် ယောင်အွန်ဒေးမြို့များတွင် တည်ရှိကြပြီး တတိယမြောက်လေဆိပ်ဖြစ်သော မာအူယာ လေဆိပ်မှာ တည်ဆောက်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒူဝါလာမြို့မှာ နိုင်ငံ၏ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင်မူ ဘီနိုရေမြစ်ကို အသုံးပြု၍ ဂါအူယာမှ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံသို့ အချို့သော ရာသီများတွင် သွားလာနိုင်သည်။\n၂၁ရာစု၏ ပထမ ဆယ်စုနှစ်မှစ၍ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် တိုးတက်လာသော်လည်း စာနယ်ဇင်းများမှာ ခြစားမှုများရှိ၍ နိုင်ငံရေး အစုအဖွဲ့များနှင့် အချို့သော ကိစ္စများကိုသာ ဦးတည်ရေးသားလေ့ ရှိသည်။ သတင်းစာများမှာ အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်မှုကို ရှောင်ကွင်းရန် အတွက် မိမိဘာသာ ထိန်းသိမ်း ရေးသားကြသည်။ အဓိက ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်ခြင်းများကို အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပြီး အခြားသော ဆက်သွယ်ရေး စနစ်များ ဖြစ်ကြသည့် ဖုန်းလိုင်းများ နှင့် ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေးတို့မှာ အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်တွင် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဆယ်လူလာ တယ်လီဖုန်းကွန်ယက် များနှင့် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပြုသူများမှာ ၂၁ရာစု ပထမ ဆယ်စုနှစ် မှစ၍ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဥပဒေနှင့် ထိန်းချုပ်မှု မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁တွင် ၂၀,၀၃၃၀,၃၆၂ ဦး ဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၅၃.၆၉ နှစ် ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားများအတွက် ၅၂.၈၉ နှစ် အမျိုးသမီးများ အတွက် ၅၄.၅၂ နှစ် ဖြစ်သည်။ \nကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် မြို့ပြနေထိုင်သူ နှင့် ကျေးလက်နေထိုင်သူ တစ်ဝက်စီ ရှိသည်။ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုမှာ မြို့ပြများ၊ အနောက်ဘက် ကုန်းမြေမြင့် ဒေသနှင့် အရှေ့မြောက် လွင်ပြင်ဒေသတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ဒူဝါလာမြို့၊ ယောင်အွန်ဒေးမြို့နှင့် ဂါရူဝါမြို့တို့မှာ အကြီးဆုံး မြို့များဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် အဒါမဝါ ကုန်းမြေမြင့်၊ အရှေ့တောင်ပိုင်း ဘီနိုရေး ချိုင့်ဝှမ်း နှင့် တောင်ဘက်ပိုင်း ကင်မရွန်း ကုန်းမြေမြင့် ဒေသတို့တွင် လူဦးရေ ကျဲပါးစွာ တည်ရှိသည်။\nကင်မရွန်း အစိုးရ၏ အဆိုအရ ၂၀၀၅ ခုနှစ် သန္ဓေအောင်နှုန်းမှာ ၅.၀ ဖြစ်သည်။\nလူဦးရေ အဆမတန် လွန်ကဲနေသော အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျသော မြောက်ဘက်ပိုင်းတို့မှ လူများသည် ကမ်းရိုးတန်း စိုက်ပျိုးရာဒေသနှင့် မြို့ပြဒေသများသို့ အလုပ်ရရှိရန် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။  ထို့ပြင် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် ဒေသများရှိ သစ်စက်များ နှင့် စိုက်ပျိုးရာဒေသများသို့ လူများ အလုပ်ရှာရန် အတွက် အနည်းငယ် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းများလည်း ရှိသည်။  နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံး အနေနှင့် တိုင်းတာလျှင် ကျားမ အချိုးမှာ ညီတူမျှတူ ရှိသော်လည်း ထိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြသူ အများစုမှာ အမျိုးသားများ ဖြစ်သဖြင့် အချို့သော ဒေသများတွင် ကျားမအချိုးမညီမျှမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။\nမြောက်ဖျားပိုင်း ဒေသရှိမတ်စ်ဂမ်တို့၏ အိမ်များမှာ မြေကြီးနှင့် မြက်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။\nတစ်လင်တစ်မယား စနစ်အပြင် အိမ်ထောင်ဖက် အများအပြားရှိသော စနစ်ကိုလည်း ကျင့်သုံးကြပြီး ပုံမှန် ကင်မရွန်းမိသားစုများမှာ ကြီးမားပြီး ကျယ်ပြန့်သည်။ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အမျိုးသမီးများက အိမ်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြပြီး အမျိုးသားများက တိရစ္ဆာန်များကို ကျောင်းခြင်း သို့မဟုတ် လယ်သမားလုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်မူ အမျိုးသမီးများက မိသားစု စားရန် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး အမျိုးသားများက သားငါးများကို ရှာဖွေခြင်း ငွေရသည့် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်း အများစု နည်းတူပင် ကင်မရွန်း လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် အမျိုးသားများက ဦးဆောင်ပြီး အမျိုးသမီးများအား အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတို့ကို နေရာအနှံ့ တွေ့ရသည်။.\nကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား ၂၃၀ မှ ၂၈၂ ခု အထိ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ အဒါမဝါ ကုန်းမြေမြင့်သည် တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများကို ကျယ်ပြန့်စွာ ပိုင်းခြားထားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ လူများမှာ အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသနှင့် မြောက်ပိုင်း မြေနိမ့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ဆူဒန် လူမျိုးစုများ နှင့် ကင်မရွန်းမြောက်ပိုင်း အနှံ့ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော ဖူလာနီ လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ချဒ်ရေကန် အနီးတွင် ရှူဝါ အာရပ်လူမျိုး အနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။ ကင်မရွန်း တောင်ပိုင်း ဒေသများတွင်မူ ဘန်တူ စကား နှင့် ဘန်တူစကား ရောစပ်ထားသော ဘာသာစကားကို ပြောကြားသော လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဘန်တူစကား ပြောသော လူမျိုးစု အဖွဲ့များမှာ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသနှင့် အီကွေတာ ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ဘန်တူစကား ရောစပ်ထားသော စကားကို ပြောဆိုသော လူမျိုးစုများမှာ အနောက်ပိုင်း မြက်ခင်းပြင် ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဂိုင်းလီ လူမျိုး ၅၀၀၀ ခန့်နှင့် ဘာကာ ပစ်ဂမီ လူမျိုးစုများမှဦ အရှေ့တောင်ပိုင်း နှင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသရှိ မိုးသစ်တောများ အတွင်း လှည့်လည် နေထိုင်ကြပြီး အချို့မှာ လမ်းဘေးတွင် နေထိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံခြားသားများတွင် အများဆုံးမှာ နိုင်ဂျီးရီးယား လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။\nဝါဇာ အမျိုးသား ဥယျာဉ် အတွင်းမှ ဆင်များ\n၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အတွင်း ဒုက္ခသည်နှင့် ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံသူပေါင်း ၉၇,၄၀၀ ဦး ခန့်မျှ ရှိသည်။ ထိုသူများထဲတွင် ၄၉,၃၀၀ ဦးမှာ ဗဟိုအာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံမှ ဖြစ်ပြီး (အများစုမှာ စစ်ကြောင့် အနောက်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးလာသူများ ဖြစ်ကြသည်။) ၄၁,၆၀၀ ဦးမှာ ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံမှ ဖြစ်ကာ ၂,၉၀၀ဦးမှာ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံမှ ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသားများအား ဗဟိုအာဖရိကနိုင်ငံမှ ဓားပြများ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းမှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပိုမိုများပြား လာခဲ့သည်။\n၂၀၁၄ ခုနှစ်၏ အစပိုင်း လများတွင် ဗဟို အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ မှ အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် ဒုက္ခသည်များ ထောင်နှင့်ချီ၍ ကင်မရွန်းနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။\n၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ရက် သတိပေးကွန်ယက် (AlertNet) ၏ သတင်းအရ\nဒီဇင်ဘာလမှ စတင်၍ လူပေါင်း ၉၀,၀၀၀ ခန့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးလာခဲ့ကြပြီး တစ်ပတ်လျှင် ၂,၀၀၀ ခန့် အထိ ရှိသည်။ အများအားဖြင့် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များ ဖြစ်ပြီး ယခုတိုင် နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်နေဆဲဟု ကုလသမ္မဂ္ဂမှ ဆိုသည်။\n"အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ကလေးတွေဟာ ကင်မရွန်းကို ဆိုးဆိုးရွားရွား အခြေအနေတွေနဲ့ ရောက်ရှိလာကြတယ်။ ရက်သတ္တပါတ် ပေါင်း များစွာ တစ်ခါတစ်လေ ဆိုရင် လပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်မှာ အချိန်ကုန်ခဲ့ပြီး အစားအစာကို ရှာခဲ့ရတယ်။" ဟု ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (WFP) မှ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ အာသရင်း ကာစင်က ပြောဆိုခဲ့သည်။ \nကိုလိုနီခေတ်ကာလ အတွင်း ဥရောပ ဘာသာစကားများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သောကြောင့် အနောက်မြောက်ဘက် နှင့် အနောက်တောင်ဘက်ဒေသများရှိ လူမျိုးများနှင့် ပြင်သစ်စကား ပြောကြားသော နိုင်ငံ၏ ကျန်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းမှ လူများအကြား ဘာသာစကား ကွဲပြားမှုကို ဖြစ်ခေါ်စေခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာစကား နှစ်မျိုးစလုံးမှာ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ပြင်သစ်ဘာသာစကားသည် လူများ နားအလည်ဆုံး ဘာသာစကား ဖြစ်ကာ ၈၀ ရာနှုန်းကျော်မျှ နားလည်ကြသည်။\nရှေးဦးစွာ ကိုလိုနီ စနစ်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဂျာမန်တို့၏ ဘာသာစကား သည် ပြင်သစ်ဘာသာ နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာတို့ဖြင့် အစာထိုး အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်း အင်္ဂလိပ် ကပြား ဘာသာစကားမှာ ယခင်က ဗြိတိသျှ တို့ အုပ်ချုပ်သော နယ်မြေများတွင် အများသုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ပြင်သစ် ဘာသာနှင့် ကပြားစကားတို့ ရောနှောထားသော ဖရန့်အန်းဂလိပ် ဟုခေါ်သည့် ဘာသာစကားမှာ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ၏ အလယ်ကတည်းက မြို့ပြဒေသများတွင် လူကြိုက်များ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံအတွင်း ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု (ပျူးသုတေသန)\nကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် ဘာသာတရား ကိုးကွယ်မှု အမြောက်အများ ရှိပြီး ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်လည်း မြင့်မားသည်။ အများပြားဆုံး သက်ဝင်ယုံကြည်မှုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ မျှ ကိုးကွယ်ကြသည်။ အစ္စလာမ် ဘာသာမှာ လူနည်းစု ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာတရား ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၅ ပုံ ၁ပုံမျှသာ ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရိုးရာ ဘာသာတရားများကိုလည်း ကျင့်သုံးသူ အမြောက်အများ ရှိသည်။ မွတ်စလင်များမှာ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် များပြားကြပြီး ခရစ်ယာန်များမှာ အဓိက အားဖြင့် တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အများဆုံး ရှိသည်။သို့သော် ဘာသာတရား ၂မျိုးစလုံးအား ကိုးကွယ်သူ အများအပြားကို တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တွေ့ရသည်။ မြို့ကြီးများတွင် ဘာသာတရား နှစ်မျိုးစလုံးမှ ကိုးကွယ်သူ သိသာစွာ များပြားသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ မွတ်စလင်များကို ဆွန်နီ၊ ရှီယာ့၊ အာမာဒစ်စ်၊ ဆူဖီ၊ မူဝါဟစ် မွတ်စလင် နှင့် သီးခြားအစုဖွဲ့ မဖော်ပြထားသော မွတ်စလင် ဟူ၍ အုပ်စုကွဲနေကြသည်။ \nအနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ပိုင်းခရိုင်တွင် နေထိုင်သူများမှာ ပရိုတက်စတင့် အများစု ဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်စကား ပြောကြသော တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသူများမှာမူ ကက်သလစ် များ ဖြစ်ကြသည်။ တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများမှာ ခရစ်ယာန် ဘာသာ သို့မဟုတ် ရိုးရာ အာဖရိက နတ် များကို ကိုးကွယ်ကြပြီး အချို့မှာ နှစ်မျိုးကို ရောထွေး ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူအများစုမှာ စုန်း အတတ် ကို ယုံကြည်ကြပြီး အစိုးရမှာ စုန်း အတတ်ကို ဥပဒေနှင့် ကန့်သတ်ထားသည်။ စုန်း ဟု ယူဆ ရသောသူများမှာ အုပ်စုဖွဲ့ အကြမ်းဖက်ခြင်းကို ခံရလေ့ ရှိသည်။ အစ္စလာမ် ဂျီဟတ် အဖွဲ့ ဘိုကို ဟာရမ် သူပုန်များမှာ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင် လှည့်လည် ကျက်စားနေသည်ဟု ကြားသိရသည်။\nမြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် ဒေသခံ အများအပြား ရှိသော ဖူလာနီ တိုင်းရင်းသားများမှာ မွတ်စလင် အများစု ဖြစ်ကြပြီ လူဦးရေ အများစုကို ခြုံကြည့်လျှင် မွတ်စလင်၊ ခရစ်ယာန် နှင့် ရိုးရာ ကိုးကွယ်မှု ပြုသူများမှာ အညီအမျှ ရှိသည်။ အနောက်ပိုင်း ဒေသရှိ ဘာမွန် တိုင်းရင်းသား များမှာ မွတ်စလင် အများစု ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း ကျင်သုံးသော ရိုးရာ ဘာသာတရားများကို ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆက်လက် ကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ကြီးများတွင်မူ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကိုးကွယ်မှု မပြုကြပေ။ ထိုသို့ ပြုရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း တစ်ခုမှာ ရိုးရာ ဘာသာတရားများမှာ ဒေသအတွင်းတွင်သာ ကိုးကွယ်လေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။\nဂီတ နှင့် အက[ပြင်ဆင်ရန်]\nအရှေ့ပိုင်းဒေသတွင် ကချေသည်များမှ ဧည့်သည်များကို နှုတ်ဆက်နေပုံ\nဂီတနှင့် အကတို့မှာ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ ရှိ အခမ်းအနားများ၊ ပွဲလမ်းသဘင်များ၊ လူမှုရေး ဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံပွဲများနှင့် ပုံပြောပွဲများတွင် အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရာ အကများ မှာ စနစ်တကျ အကွက်ချ စီစဉ်ထားပြီး အမျိုးသား နှင့် အမျိုးသမီးကို သီးသန့် ခွဲထားခြင်း သို့မဟုတ် လိင်တစ်ခုခုကို ပါဝင်မှု မပြုအောင် တားမြစ်ထားခြင်းများ ရှိသည်။ အကများ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖျော်ဖြေရေး သက်သက်မှ စ၍ ဘာသာရေး ဝတ်ပြုခြင်း အထိ အကြောင်း အချက် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ရိုးရာအားဖြင့် သီချင်းများကို ပါးစပ်ဖြင့်သာ လွှဲပြောင်း ပေးအပ်ခြင်းမျိုး ရှိသည်။ ပုံမှန် ဖျော်ဖြေမှုတွင် ဖျော်ဖြေသူ၏ သီဆိုမှုကို သီချင်း သီဆိုသူ အများအပြားက လိုက်လံ သီဆိုလေ့ ရှိကြသည်။\nဂီတနှင့် တွဲဖက်တင်ဆက်ရာတွင် လက်ခုပ်တီးခြင်း နှင့် ခြေဆောင့်ခြင်း အစရှိသည့် ရိုးရှင်းသည့် သံစဉ်ဖန်တီးမှုများမှ အစပြု၍ ရိုးရာ တူရိယာများတွင် ကချေသည်များ ဝတ်ဆင်သည့် ခေါင်းလောင်းများ၊ သစ်သားလက်ခုပ်များ၊ ဗုံများ၊ တော့ကင်းဗုံများ၊ ပုလွေများ၊ ခရာများ၊ ဂျောက်ဂျက်များ၊ စခရက်ပါများ၊ ကြိုးတပ် တူရိယာများ၊ လေမှုတ်တူရိယာများ နှင့် ပတ္တလားများ ပါဝင်သည်။ တူရိယာများ ပေါင်းစပ်မှုမှာ လူမျိုးစုနှင့် ဒေသ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြား ခြားနားသည်။ အချို့သော ဖျော်ဖြေသူများမှာ စောင်းနှင့်တူသော တူရိယာနှင့် အတူ သီချင်းတစ်ပုဒ်လုံး အစအဆုံး တစ်ဦးတည်း သီဆိုဖျော်ဖြေကြသည်။\nလူကြိုက်များသော ဂီတ စတိုင်လ်များတွင် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသမှ အမ်ဘာဆီ ဘေး စတိုင်လ်၊ ဘာဆာဒေသမှ အက်ဆီကို စတိုင်လ်၊ ဘန်ဂန်တေးမှ မန်ဂန်ဘူး စတိုင်၊ ဘာမီလီကီ ဒေသမှ ဆာမာဆီ စတိုင်လ်တို့ ပါဝင်သည်။ နိုင်ဂျီးရီးယား ဂီတသည် ကင်မရွန်းမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဖျော်ဖြေသူများ အပေါ် လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး ပရင့်စ်နီကိုဘာဂါ၏ ဆွိမားသား အမည်ရသော တေးစီးရီးမှာ သမိုင်းတွင် အရောင်းရဆုံး အာဖရိက တေးစီးရီး ဖြစ်သည်။\nလူကြိုက်အများဆုံးသော စတိုင်လ် နှစ်ခုမှာ မာကိုဆာ နှင့် ဘီကူဆီတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မာကိုဆာမှာ ဒူဝါလာမြို့မှ မြစ်ဖျားခံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော စတိုင်လ် ဖြစ်ပြီး ကျေးလက်ရိုးရာ ဂီတ၊ ဟိုက်လိုက် ဂီတ၊ ဆိုးလ်ဂီတ နှင့် ကွန်ဂို ဂီတတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မာနူ ဒီဘန်ဂို၊ ဖရန်စစ် ဘီဘေး၊ မိုနီ ဘီလေးနှင့် ပတိပေး အစရှိသော ဖျော်ဖြေသူများက ၁၉၇၀ ခုနှစ် များ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် တကမ္ဘာလုံးသို့ ပျံ့နှံ့ ရောက်ရရှိစေခဲ့သည်။ အန်းမာရီ ဇီး အစရှိသော အနုပညာရှင်များက ၁၉၄၀ ခုနှစ်မှ စ၍ လူကြိုက်များသော အက အဖြစ် ဖော်ဆောင်ခဲ့ပြီး မာမာ အိုဟန်ဂျာ နှင့် လက်စ် တေးတက်စ် ဘရူလီ အစရှိသူတို့က ၁၉၆၀၊ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် နိုင်ငံတကာသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိစေ ခဲ့သည်။\nလစ်တိုရယ်ဒေသ အော့ဆာ ရေကန်အနီးတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ခြင်းတောင်းရက်နေပုံ။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူများသည် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံး ထိုသို့သော လက်မှုပညာများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ စားသောက်ဖွယ်ရာများသည် ဒေသအလိုက်ကွဲပြား ခြားနားကြသော်လည်း ကြီးမားပြီး တစ်မျိုးတည်းဖြစ်သော ညနေစာကို နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အစားအသောက်များမှာ သစ်ဥသစ်ဖု၊ ပြောင်း၊ ပီလောပီနံမှုန့်၊ ကောက်နှံ၊ ငှက်ပျော၊ အာလူး၊ ဆန် နှင့် မျောက်ဥတို့ကို အခြေခံ စားသောက်လေ့ ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထုထောင်း၍ ဂျုံမှုန့်ညက်နှင့် တူသော ဖူးဖူး ဟူသော အစားအစာမျိုးအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ ၎င်းတို့ကို မြေပဲ၊ စားအုန်းဆီနှင့် အခြား ဟင်းခပ် အမွှေးအကြိုင်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆော့စ်၊ ဟင်းရည်၊ ပြုတ်ရည် အစရှိသည်တို့နှင့် တွဲဖက် စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ အသား နှင့် ငါးတို့မှာ လူကြိုက်များသော်လည်း ဈေးကြီးသော အဆာပလာများ ဖြစ်သည်။ ဟင်းလျာများမှာ အမြဲလိုလို ပူနွေးပြီး ဆား၊ ငရုတ်ကောင်း၊ မက်ဂီ စသည်တို့ဖြင့် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် ထည့်သွင်းလေ့ ရှိကြသည်။\nရေ၊ အုန်းသီးဝိုင်၊ ကောက်နှံ ဘီယာတို့မှာ အစားအသောက်နှင့် တွဲဖက် သောက်သုံးသော ရိုးရာ အဖျော်ယမကာ များ ဖြစ်ကြပြီး ဘီယာ၊ ဆိုဒါ နှင့် ဝိုင်တို့မှာ လူကြိုက်များလာကြသည်။ ငွေထည်အသုံးအဆောင်များကို အသုံးများပြီး အစားအသောက်ကို ညာလက်ဖြင့် ကိုင်တွယ်လေ့ ရှိကြသည်။ နံနက်စာတွင် ကျန်ရှိနေသော ပေါင်မုန့်နှင့် သစ်သီးများကို ကော်ဖီ သို့မဟုတ် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တွဲဖက် သောက်သုံးကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် နံနက်စာကို ဂျုံမှုန်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပါ့ဖ်ပါ့ဖန် (ဒိုးနပ်)၊ ငှက်ပျောသီးမှ ပြုလုပ်ထားသော အက်ခရာ ငှက်ပျော၊ ပဲကိတ် နှင့် အခြား စားဖွယ်ရာ အမြောက်အများ ရှိသည်။ မုန့်ပဲ သွားရည်စာများမှာ အထူးသဖြင့် မြို့ကြီးများတွင် စားသုံးကြပြီး လမ်းဘေးဈေးသည်များထံမှ ဝယ်ယူစားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။\nပြည်တွင်း အနုပညာ နှင့် လက်မှုပညာ[ပြင်ဆင်ရန်]\nရိုးရာ အနုပညာနှင့် လက်မှုပညာတို့သည် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် တည်ရှိနေပြီး စီးပွားရေး၊ ဘာသာရေး နှင့် အလှဆင်ရန် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်ကြသည်။ သစ်သားကို ထွင်းထုခြင်းနှင့် ပန်းပုတို့မှာ အထူးသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ အနောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှ ကွာလတီမြင့် ရွှံ့များကို အိုးလုပ်ရန်နှင့် ကြွေထည်ပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ အခြားသော လက်မှုပညာများတွင် ခြင်းတောင်း ရက်လုပ်ခြင်း၊ ပုတီးစေ့ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ကြေးဝါနှင့် ကြေးထည် လုပ်ငန်း၊ ကာလာဘက်ရှ်သီးများကို ထွင်းထုခြင်း နှင့် ဆေးခြယ်ခြင်း၊ ပန်းထိုးခြင်း နှင့် သားရေလုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရိုးရာအိမ်များမှာ ဒေသအတွင်း ရရှိနနိုင်သော ပစ္စည်းများ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ဆောက်လုပ်ကြပြီး သစ်သားနှင့် သစ်ရွက်တို့ဖြင့် ယာယီဆောက်လုပ်သော လှည့်လည်သွားလာသူတို့၏ ဘိုရိုရို အိမ်များမှ စ၍ လေးထောင့်ပုံ ရွှံ့နှင့် သက်ကယ်တို့ကို အသုံးပြု ဆောက်လုပ်ကြသော တောင်ပိုင်းသားများ၏ အိမ်များ အထိ ပုံစံ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသည်။ ခဲမဖြူနှင့် ကွန်ကရစ်တို့ကို အသုံးပြု၍ နေအိမ်ဆောက်လုပ်ခြင်းမှာလည်း ထင်ရှားလာသည်။  ခေတ်ပြိုင် အနုပညာများကို သီးသန့် ရပ်တည်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည့် ဒေါင်ရယ် အနုပညာ၊ အာဖရီးခရီးယား နှင့် အနုပညာ သည်များက ပျိုးထောင်ထားသည့် အတ်ဝပ်ရှိ၊ အပ်တဲလီးယား ဗိုက်ကင်း၊ အပ် ဘိတ်ကာရီ အစရှိသော အဖွဲ့အစည်းများက အဓိက မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။\nကင်မရွန်းအသင်းမှ ဂျာမနီအသင်းနှင့် လိုက်ပ်ဇစ် ဘောလုံးကွင်းတွင် ရင်ဆိုင်တွေ့နေပုံ၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ရက်\nကင်မရွန်းစာပေ နှင့် ရုပ်ရှင်တို့သည် ဥရောပ နှင့် အာဖရိက အာဘော် နှစ်ခုစလုံး အပေါ်တွင် အခြေခံ ထားသည်။ ကိုလိုနီခေတ် စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော လူးဝစ်မေရီ ပေါ်ကာ နှင့် ဆန်ကီး မေမို စသူတို့မှာ ဥရောပ သာသနာပြု အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပညာတတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် ထောက်ခံ ရေးသား ပေးခြင်း အားဖြင့် ကင်မရွန်းအား ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ အတွင်းသို့ ဆွဲသွင်းနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အပြီး စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော မွန်ဂိုး ဘက်တီ နှင့် ဖာဒီနန် အိုယိုနိုတို့မှာမူ ကိုလိုနီ စနစ်ကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ၍ ဝေဖန်ခဲ့ကြပြီး သဟဇာတဖြစ်အောင် ပြုပြင်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။\nလွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် များမကြာမီတွင် ရုပ်ရှင် ဖန်တီးသူများ ဖြစ်ကြသော ယန်းပေါလ် ဂက်ဆာ နှင့် သရေဆာ ဆီတာ ဘဲလ တို့က အလားတူ အာဘော်များကို ထပ်မံ ဖော်ထုတ် ခဲ့ကြပြန်သည်။  ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် မွန်ဂိုး ဘက်တီ နှင့် အခြားသော စာရေးဆရာများက ကိုလိုနီခေတ်လွန် ဝါဒကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး အာဖရိက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး နှင့် အာဖရိကသားတို့၏ မူလ ပုံရိပ်များကို ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ရေး တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ပြည်နှစ်များ၏ အလယ်ပိုင်းလောက်တွင်မူ ရုပ်ရှင် ဖန်တီးသူများ ဖြစ်ကြသည့် ဂျင်းပီးယာ့ ဒီကွန်ဂေး ပီပါ နှင့် ဒန်နီယယ် ကမ်ဝါတို့က ရိုးရာ နှင့် ကိုလိုနီခေတ်လွန် လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့ အကြား ပဋိပက္ခများကို တင်ပြခဲ့ကြသည်။ နောင် ဆယ်စုနှစ် ၂ ခုတွင်မူ စာပေ နှင့် ရုပ်ရှင်တို့သည် ကင်မရွန်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာ သက်သက်ကိုသာ အာရုံစိုက် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။\nကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ ပေါ်လစီမှ အားကစား ပုံစံမျိုးစုံကို အားပေးသည်။ ရိုးရာ အားကစားများတွင် ကနူးလေပြိုင်ပွဲ နှင့် နပန်းသတ်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပြီး အပြေးသမား ရာပေါင်းများစွာတို့က နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ၂၅ မိုင် (၄၀ ကီလိုမီတာ) ခရီး ဖြစ်သော ကင်မရွန်းတောင် မျှော်လင့်ခြင်း အပြေးပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင် ဆင်နွှဲလေ့ ရှိကြသည်။ ကင်မရွန်းသည် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သော အပူပိုင်း ဒေသ နိုင်ငံ အနည်းငယ်တွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ အားကစားများတွင် ဘောလုံး ကစားနည်းမှာ ထင်ရှားလူကြိုက်များသည်။ အပျော်တမ်း ဘောလုံးကလပ်များကို လူမျိုးစု အလိုက် လည်းကောင်း၊ ကုမ္ပဏီများ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းလေ့ ရှိကြသည်။ ကင်မရွန်း အမျိုးသား ဘောလုံး အသင်းသည် ၁၉၉၀ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ကောင်းစွာ ကစားပြနိုင်ခဲ့သဖြင့် အာဖရိကတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံး အသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကင်မရွန်း ဘောလုံးအသင်းသည် အာဖရိက ဖလားကို ၄ ကြိမ်တိုင် ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။\n↑ ၁.၀ ၁.၁ ၁.၂ ၁.၃ Cameroon။ International Monetary Fund။ 2010-04-21 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၅.၀ ၅.၁ Bamum။ National Museum of African Art, Smithsonian Institution။ 29 January 2012 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ DeLancey and DeLancey 125.\n↑ Nkemngu, Martin A. (11 March 2008). "Facts and Figures of the Tragic Protests", Cameroon Tribune. Accessed 12 March 2008.(အသင်းဝင်ရန် လိုအပ်သည်။)\n↑ Matthews, Andy (12 March 2008). "Cameroon protests in USA", Africa News. Accessed 13 March 2008.\n↑ Cameroon, Chad Deploy Troops to Fight Boko Haram – Nigeria။ ReliefWeb။ 10 June 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၁၆.၀ ၁၆.၁ Neba 250.\n↑ ၁၇.၀ ၁၇.၁ Cameroon: Government။ Michigan State University: Broad College of Business။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၁၈.၀၀ ၁၈.၀၁ ၁၈.၀၂ ၁၈.၀၃ ၁၈.၀၄ ၁၈.၀၅ ၁၈.၀၆ ၁၈.၀၇ ၁၈.၀၈ ၁၈.၀၉ ၁၈.၁၀ ၁၈.၁၁ Cameroon။ World Factbook။ CIA။ 24 September 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၁၉.၀ ၁၉.၁ ၁၉.၂ ၁၉.၃ ၁၉.၄ "U.S. Relations With Cameroon". United States Department of State. Accessed6April 2007.\n↑ Abdourhamane, Boubacar Issa။ Cameroon: Institutional Situation။ Montesquieu University of Bordeaux။ 21 September 2010 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Government in Cameroon။ Commonwealth of Nations။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ "Cameroon: New anti-corruption drive leaves many sceptical". 27 January 2006. IRIN. UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs. Accessed6April 2007.\n↑ Business Corruption in Cameroon။ Business Anti-Corruption Portal။ 24 March 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ "Cameroon"။ 8 February 2007 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 10 August 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။. Amnesty International Report 2006. Amnesty International Publications. Accessed6April 2007.\n↑ ၂၇.၀ ၂၇.၁ ၂၇.၂ "Cameroon (2006)"။ Country Report: 2006 Edition။ Freedom House။6April 2007 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၂၈.၀ ၂၈.၁ ၂၈.၂ ၂၈.၃ ၂၈.၄ ၂၈.၅ ၂၈.၆ ၂၈.၇ "Cameroon". Country Reports on Human Rights Practices,6March 2007. Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor, U.S. Department of State. Accessed6April 2007.\n↑ ၂၉.၀ ၂၉.၁ "2006 Elections to the Human Rights Council: Background information on candidate countries"။6June 2006 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 10 August 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။. May 2006. Amnesty International Publications. Accessed6April 2007.\n↑ ၃၀.၀ ၃၀.၁ West 11.\n↑ Kandemeh, Emmanuel (17 July 2007). "Journalists Warned against Declaring Election Results", Cameroon Tribune. Accessed 18 July 2007 (အသင်းဝင်ရန် လိုအပ်သည်။).\n↑ Cameroon။ US Department of State (25 August 2011)။ 24 September 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Core document forming part of the reports of States Parties: Cameroon။ UNHCHR။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၃၈.၀ ၃၈.၁ ၃၈.၂ Mbaku 15.\n↑ 2013 Findings on the Worst Forms of Child Labor -Cameroon Archived3March 2015 at the Wayback Machine.. Dol.gov. Retrieved on 29 June 2015.\n↑ List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor. Dol.gov. Retrieved on 29 June 2015.\n↑ ၄၃.၀ ၄၃.၁ DeLancey and DeLancey 21.\n↑ Staff၊ CNN။ "3 medical marvels saving lives"။ 18 November 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Rose Futrih N. Njini (December 2012)။ The need is so great။ D+C Development and Cooperation/ dandc.eu။\n↑ Life Expectancy ranks။ CIA World Factbook။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Joe, Randy. (23 June 2006) Africa | Cameroon girls battle 'breast ironing'. BBC News. Retrieved on 2015-06-29.\n↑ BBC World Service – Outlook, Fighting 'Breast Ironing' in Cameroon. Bbc.co.uk (16 January 2014). Retrieved on 2015-06-29.\n↑ Campaigners warn of 'breast ironing' in the UK – Channel4News. Channel4.com (18 April 2014). Retrieved on 2015-06-29.\n↑ Country Profiles။ UCLA African Studies Center။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ "Highest Average Annual Precipitation Extremes". Global Measured Extremes of Temperature and Precipitation, National Climatic Data Center,9August 2004. Accessed6April 2007.\n↑ ၆၁.၀ ၆၁.၁ Neba 16.\n↑ ICAM of Kribi Campo။ UNIDO။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၆၃.၀ ၆၃.၁ ၆၃.၂ ၆၃.၃ Neba 17.\n↑ Cameroon Highlands Forests။ WWF။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Country Files: Cameroon။ UN Food and Agriculture Organization။3March 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Musa, Tansa (8 April 2008). "Biya plan to keep power in Cameroon clears hurdle". Reuters. Accessed9April 2008.\n↑ Cameroon Financial Sector Profile။ MFW4A။ 13 May 2011 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 24 September 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ The business law portal in Africa။ OHADA။ 22 March 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Table 3: Human and income poverty။ Human Development Indices။ UN။ 1 June 2009 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Cameroon Business Mission Fact Sheet 2010–2011။ Netherlands-African Business Council (2011)။ 13 October 2013 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 27 July 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Cameroon livestock production map။ FAO။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Som, Julienne။ Women's role in Cameroon fishing communities။ FAO။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၇၇.၀ ၇၇.၁ ၇၇.၂ Cameroon။ AWF။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ "UK project tackles bushmeat diet"၊ BBC၊ 10 April 2002။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ "Cameroon's bushmeat dilemma"၊ BBC၊ 14 March 2008။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Logging in the Green Heart of Africa။ WWF။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Cossé, Stéphane (2006)။ Strengthening Transparency in the Oil Sector in Cameroon။ IMF။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Prevost, Yves။ Harnessing Central Africa's Hydropower Potential။ Climate Parliament။ 27 April 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၈၄.၀ ၈၄.၁ Musa, Tansa (27 June 2007). "Gunmen kill one, kidnap 22 in Cameroon near CAR". Reuters. Accessed 27 June 2007.\n↑ Getting around Cameroon။ World Travel Guide။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Equipment for the Future Maroua International Airport။ Cameroon Online (3 April 2013)။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ SOS Children's Village Douala။ SOS Children's Villages။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၉၀.၀ ၉၀.၁ Mbaku 20.\n↑ CO2 Emissions from Fuel Combustion: Population 1971–2009 (XLS)။ IEA။ 24 September 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။ PDF Archived6January 2012 at the Wayback Machine. pp. 87–89.\n↑ Cameroon။ World Bank။ 27 June 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ La population du Cameroun (PDF) (ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြင့်)၊ Statistics Cameroon၊ 2010၊ 28 May 2015 တွင် မူရင်း (PDF) အား မော်ကွန်းတင်ပြီး၊ 31 August 2015 တွင် ပြန်စစ်ပြီး Unknown parameter |trans_title= ignored (|trans-title= suggested) (အကူအညီ)\n↑ International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (28 May 2007). "Cameroon: Population Movement; DREF Bulletin no. MDRCM004". ReliefWeb. Accessed 18 June 2007.\n↑ "World Refugee Survey 2008"၊ U.S. Committee for Refugees and Immigrants၊ 19 June 2008။ Archived from the original on2October 2008။\n↑ Cameroon: Location of Refugees and Main Entry Points (as of 02 May 2014) – Cameroon။ ReliefWeb။ 8 June 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Nguyen၊ Katie (4 June 2014)။ Cameroon: Starving, Exhausted CAR Refugees Stream Into Cameroon – UN။ allAfrica.com။ 8 June 2014 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ DeLancey and DeLancey 28.\n↑ Nathan, Fernand (ed.) (2010) La langue francaise dans le monde en 2010 Archived3June 2012 at the Wayback Machine., ISBN 2098824076.\n↑ Niba, Francis Ngwa (20 February 2007). "New language for divided Cameroon". BBC News. Accessed6April 2007.\n↑ ၁၁၆.၀ ၁၁၆.၁ ၁၁၆.၂ ၁၁၆.၃ ၁၁၆.၄ ၁၁၆.၅ ၁၁၆.၆ July–December, 2010 International Religious Freedom Report – Cameroon။ US Department of State (8 April 2011)။ 12 November 2011 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ ၁၂၁.၀ ၁၂၁.၁ West 18.\n↑ ၁၂၃.၀ ၁၂၃.၁ Mbaku 189.\n↑ Mulenga, Andrew (30 April 2010)။ Cameroon's indomitable contemporary art။ The Post။ 11 March 2014 တွင် မူရင်းအား မော်ကွန်းတင်ပြီး။ 12 April 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။\n↑ Volet, Jean-Marie (10 November 2006). "Cameroon Literature ataglance". Reading women writers and African literatures. Accessed6April 2007.\n"https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=ကင်မရွန်းနိုင်ငံ&oldid=638848" မှ ရယူရန်


Juggernaut Wars Hack/ Cheat/ Generator/ Adder 2016 | Juggernaut Wars Hack Gratuit -Free Cheat -Pirater - Ultimate ဂိမ်းအသစ် CHEATS.COM\nမူလစာမျက်နှာ/cheat /Juggernaut Wars Hack/ Cheat/ Generator/ Adder 2016 | Juggernaut Wars Hack Gratuit -Free Cheat -Pirater\nJuggernaut Wars Hack/ Cheat/ Generator/ Adder 2016 | Juggernaut Wars Hack Gratuit -Free Cheat -Pirater သြဂုတ်လတွင် 16, 2016\nWe decided to develop some Juggernaut Wars Unlimited Cheats that work on both iOs and Android versions of this game. သင်ဘယ်နေရာမှာမဆိုမတှေ့မညျဖွစျကွောငျးအသုံးဝင်သော features တွေ၎င်း၏တယ်အတော်လေးတွေအများကြီး. All of the resources you add with the Juggernaut Wars Unlimited Hack stay in your account, သူတို့ပျောက်ကွယ်သွားကြဘူး. ကျွန်ုပ်တို့၏ဆန့်ကျင်တားမြစ်ပိတ်ပင်မှု system ကို beatable လုံးဝ un, သည်နှင့်သင်တိတ်တဆိတ်ဂိမ်းအတွင်းသယံဇာတအရင်းအမြစ်များကို hack လို့ရပါတယ်. Our Juggernaut Wars Hack/Cheat/Generator/Adder 2016 | Juggernaut Wars Hack Gratuit -Free Cheat -Pirater hack includes Unlimited Gold and Sapphires generator. အဆိုပါသယံဇာတများကိုအဆုံးမဲ့ထည့်သွင်းနိုင်ပါသည်.\nJuggernaut Wars Hack: Last Updated October 21, 2016 ကြေးမုံကို Download လုပ် 1 အပေါ်\nJuggernaut Wars Hack/Cheat/Generator/Adder 2016 | Juggernaut Wars Hack Gratuit -Free Cheat -Pirater အင်္ဂါရပ်များ\n★Juggernaut Wars Unlimited Gold Hack & လိမ်လည်\n★Juggernaut Wars Unlimited Sapphires Hack & လိမ်လည်\n“hack က”, “hacker က”, “လိမ်လည်”, “cheater”, “triche”, “ပင်လယ်ဓားပြများ”, “မီးစက်”, “generateur”, “အခမဲ့”, “ဒေါက်”, “အခမဲ့”, “download,”, “iOS ကို”, “iphone”, “android ဖုန်း”, “မက်”, “pc”, “jailbreak လုပ်လိုက်ရင်”, “အမြစ်သည်”, “ဘယ်လိုလဲ”, “ရန်”, “ဘယ္လို”, “ရယူ”, “သင်ခန်းစာ”, “သင်တန်းဆရာ”, “ဧည့်လမ်းညွှန်”, “ဧည့်လမ်းညွှန်များ”, “2014”, “အဘယ်သူမျှမစစ်တမ်းကောက်ယူမှု”, “အဘယ်သူမျှမစကားဝှက်ကို”, “အဘယ်သူမျှမ”, “စစ်တမ်းကောက်ယူမှု”, “စကားဝှက်ကို”, “pass တ”, “ကမ်းလှမ်းမှုကို”, “ရယူ”, “ဘယ်မှာ”, “အကျင့်ကိုကျင့်”, “အလုပ်လုပ်ကိုင်”, “အလုပ်”, “န့်အသတ်”, “download,”, “တာဝန်ခံအခမဲ့”, “အခမဲ့”, “မီးစက်”, “triche”, “Unlimited”, “ကမ်းလှမ်းမှု”, “Tablet ကို”, “ဖါ”, “cheat”, “Hack”, “Tablet ကို”, “အပေါ်”, “လုံးဝ”, “2015”, “Juggernaut Wars hack”, “Juggernaut Wars cheats”, “Juggernaut Wars Unlimited gold”,”Juggernaut Wars Unlimited sapphires”, “Juggernaut Wars Unlimited resources”, “Juggernaut Wars”, hack က, hacker က, လိမ်လည်, cheater, triche, ပင်လယ်ဓားပြများ, မီးစက်, generateur, အခမဲ့, ဒေါက်, အခမဲ့, download,, iOS ကို, iphone, android ဖုန်း, မက်, pc, jailbreak လုပ်လိုက်ရင်, အမြစ်သည်, ဘယ်လိုလဲ, ရန်, ဘယ္လို, ရယူ, သင်ခန်းစာ, သင်တန်းဆရာ, ဧည့်လမ်းညွှန်, ဧည့်လမ်းညွှန်များ, 2014, အဘယ်သူမျှမစစ်တမ်းကောက်ယူမှု, အဘယ်သူမျှမစကားဝှက်ကို, အဘယ်သူမျှမ, စစ်တမ်းကောက်ယူမှု, စကားဝှက်ကို, pass တ, ကမ်းလှမ်းမှုကို, ရယူ, ဘယ်မှာ, အကျင့်ကိုကျင့်, အလုပ်လုပ်ကိုင်, အလုပ်, န့်အသတ်, download,, တာဝန်ခံအခမဲ့, အခမဲ့, မီးစက်, triche, Unlimited, ကမ်းလှမ်းမှု, Tablet ကို, ဖါ, cheat, Hack, Tablet ကို, အပေါ်, လုံးဝ, 2016, Juggernaut Wars hack, Juggernaut Wars cheats, Juggernaut Wars Unlimited gold,Juggernaut Wars Unlimited sapphires, Juggernaut Wars Unlimited resources, Juggernaut Wars game tips, Juggernaut Wars mod,2017\nincoming ရှာဖွေရေးဝေါဟာရများ:juggernaut wars modisticmaalka sapphireJuggernaut Wars Hack/ Cheat/ Generator/ Adder 2016 | Juggernaut Wars Hack Gratuit -Free Cheat -Pirater\n"Juggernaut Wars cheats" , "Juggernaut Wars hack" , "Juggernaut Wars Unlimited gold" , "Juggernaut Wars Unlimited resources" , "Juggernaut Wars Unlimited sapphires" , "Juggernaut Wars" , "Unlimited" , 2014 , 2015 , 2016 , 2017 , android ဖုန်း , လိမ်လည် , cheater , cheat , download, , အခမဲ့ , generateur , မီးစက် , ရယူ , အခမဲ့ , တာဝန်ခံအခမဲ့ , ဧည့်လမ်းညွှန် , ဧည့်လမ်းညွှန်များ , hack က , hacker က , Hack , ဒေါက် , ဘယ်လိုလဲ , ဘယ္လို , န့်အသတ် , iOS ကို , iphone , jailbreak လုပ်လိုက်ရင် , Juggernaut Wars game tips , Juggernaut Wars mod , မက် , အဘယ်သူမျှမ , အဘယ်သူမျှမစကားဝှက်ကို , အဘယ်သူမျှမစစ်တမ်းကောက်ယူမှု , ကမ်းလှမ်းမှုကို , ကမ်းလှမ်းမှု , pass တ , စကားဝှက်ကို , ဖါ , pc , ပင်လယ်ဓားပြများ , အမြစ်သည် , အပေါ် , စစ်တမ်းကောက်ယူမှု , Tablet ကို , Tablet ကို , download, , ရန် , လုံးဝ , သင်တန်းဆရာ , triche , သင်ခန်းစာ , ဘယ်မှာ , အလုပ် , အလုပ်လုပ်ကိုင် , အကျင့်ကိုကျင့် previous ဆောင်းပါးတွင်Rapala Daily Catch Hack/ Cheat/ Generator/ Adder 2016 | Rapala Daily Catch Hack Gratuit -Free Cheat -Pirater\nNext ကိုဆောင်းပါးတွင်Goblin Defenders2Hack/ Cheat/ Generator/ Adder 2016 | Goblin Defenders2Gratuit -Free Cheat -Pirater hack


Seeking Job in Singapore\nAvoid the Top 10 Interview Mistakes [by Rosmad...\nApplying Jobs (2)\nLiving facts..... (1)\nAvoid the Top 10 Interview Mistakes [by Rosmadi Mahmood]\nFor many, the interview is the single most stressful part of the job\nsearch process. Any number of things can go wrong, andabig part of\nbeing successful is avoiding simple mistakes. Here'satop ten list of\nthe most common interview mistakes:\nDon't giveaweak first impression even before the start of the\ninterview. Lateness shows lack of respect and poor time management\nskills. After scheduling the interview, find out the distance and\ndirections to the physical location. Don't assume you "know how much\ntime it takes". Being late to an interview adds stress…and\ninterviewing is already stressful enough.\nDress for success isacommon phrase, butalot of candidates do not\ntake it seriously. Unless the company you are interviewing with\ninstructs you otherwise, wear business professional clothing. Remember\nthat everything - your appearance, your tone of voice, your conduct -\ncontributes to the impression (positive or negative) that you make. Be\npresentable - wearapressed shirt,atie and polished shoes.\nThis interview could beasignificant milestone in your career.\nbefore the interview. You'd be surprised how many people can't\nremember what they wrote on their CV.\nAlso, be familiar with the job description so you can draw on your\nexperiences, talents, strengths and abilities to connect with the\ncompany needs. Highlight how you're suited to that particular job.\nNot to forget, make sure you've brought with you everything you were\nasked for. This include all of your essential educational certificates\nas well as personal portfolio (if any).\nDo your homework before the interview;find out about the company's\npast, vision, competitors, achievements, numbers, etc. Some companies\neven have their candidate expectations somewhere on their website.\nStudy all these information in detail. Nothing communicates\ndisinterest likeacandidate who hasn't bothered to do pre-interview\nresearch. On the flip side, the quickest way toagood impression is\nto demonstrate your interest withafew well thought out questions\nthat reflect your knowledge of the organisation.\nBe yourself and be honest! Don't pretend to understandaquestion or\ntrain of thought if you don't. The interviewer will pick up on this.\nIf you don't know an answer, say so. Relax and be yourself.\nThe fastest way to talk yourself out ofanew job is to say negative\nthings. You should never talk negatively about your current position,\nthe industry, people that you've work with and previous nightmare\ndilemmas. Interviewers are interested more in how you overcome these\nchallenges. Anything negative you say about any topic will reflect\nnegatively on you. If there is something you need to express that is\nnegative, say it in positive way.\nLack of confidence can beabig turn off. If you appear too nervous,\nthe interviewer will think that you're not confident enough to do the\njob. If you are serious abour getting the job, you'll need to sell\nyourself asarepresentative of the company. Show yourself inaway\nthey would feel proud of working with.\nMake the employer feel that you are excited and interested in the job\nopportunity rather than just coming to the interview to see what's out\nMaintain eye contact, greet the interviewer withasmile andafirm\nhandshake (not too weak, not too strong), and show common courtesy.\nDon't be afraid to display your passion for the job/industry and to\nYou must read the interviewer's gestures and tones and respond\naccordingly. Focus on the question that is being asked and don't try\nto anticipate the next one. It's OK to pause and collect your thoughts\nbefore answeringaquestion. Giveatargeted response to what the\ninterviewer has asked. Be clear, concise and to the point. Don't\nexpand in endless explanations.\nYou don't have to talk at all times in the interview. It is not only\nokay, but also essential to ask the interviewer some questions. Have\nat least three or four intelligent questions to ask him or her.\nInterviews are an exchange of information, and not coming in with\nquestions shows that you did not prepare for the whole interview.\nCalling or sendinganote after the interview is your way of showing\nyour appreciation. It isadirect way of telling the company that you\nare truly motivated and want this job.\n5:26 PM | Labels: Interview | 1 Comments\nAvoiding giving tax before start work...\nA day , I have to extend my passport. So I went down to Myanmar embassy in Singapore.\nAt there, I sawayoung guy facing that problem.\nOK. Let me explain the full story.\nHe coming Singapore for seeking job. And he got job offer and his company will apply s-pass for him.\nAt this point come up first problem, that is his passport valid only not more than3month. To apply s-pass , his passport validity should have6months minimum.\nSo , he went down to Myanmar embassy for extending his passport.\nHere's come second problem, the officer from myanmar embassy told him that he have to pay tax for6months in advanced (actually he haven't start work. So does he need to pay tax before work?).\nThe officer even scold him.\nAnyway , this is Myanmar embassy rule (everyone who want to extend their passport, he/she have to pay tax6months at least.)\nAnyone from Myanmar who came singapore to seek job should check his passport expired date.\nAt least his passport should valid until next7months (It is good to have validity of 1 year and more than that).\nOtherwise , you will end up like the above guy.\n4:53 PM | Labels: Tax |2Comments\nPreparing CV and Cover Letter.\nDo prepare your CV and cover letter which cover your working experience and knowledge.\nShould include your passport-size photo, your current address, your mobile .\nSearching Job and Applying...\nIt can be done via job Adv; site. So createaprofile at there and apply from there.\nwww.learn4good.com --> jobs\nSingapore Jobs online http://www.singaporejobsonline.com/\nSingapore Jobs Directory http://www.jobs.com.sg/\nAsiaone carrers http://www.asiaonecareers.com/\nWebsites from Aberdeen Recruitment http://www.aberdeenrecruit.com/\nSingapore Job Market http://www.jobmarket.com.sg/\nInternational Jobs http://www.intljobs.org/\nContact Recruitment, Singapore http://www.contact-recruitment.com/singapore/singapore_home.php\nEducation, Learning & Employment @eCitizen http://ele.ecitizen.gov.sg/\nHR Factors http://www.hrfactors.com.sg/\nJob Seek http://www.jobseek.com.sg/\nDont' miss any job opportunities that suit to you.\nEvenarestriction like PR or citizens only, you could apply. If they like you, they will sure contact you.\nNotes down where & when & which company for which position.\nAsk them(interviwer/company) to mail you for that informaiton.\nBefore going interview...\nCheck how to go there. by bus/train/taxi.\nCheck how long does it take to arrive\nYou should prepare timing in advance.\nThe following site could give you on this kind of information.\nAnd also should check the interviewer company web site. ie. what are they doing?.just in general...\nThey will surely ask you about you and your working experience.\nYou know better than me. :P\nwhat kind of position they needed actually?\nwhat kind of job will be involved?\nDuring interview, what kind of technical question will they ask you?\nGuess what..... :P\nCheck from the internet the available interview question relating to your job and prepare with that.\n11:41 AM | Labels: Applying Jobs | 27 Comments\nနေထိုင်မှုကုန်ကျစရိတ်များသည် တစ်ဦးချင်းနေထိုင်မှု ပုံစံများအရ အမျိုးမျိုးကွဲပြားနိုင်သည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် တွက်ချက်ရရှိသော ပမာဏမှာ\nတစ်ယောက်စာစပေါ်ငွေ (၂ လစာ-၁ ခန်း ၂ယောက်)\nဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူခြင်း နှင့်\nဓာတ်ငွေ့၊ ရေ၊ လျှပ်စစ် နှင့် တယ်လီဖုန်း\nစာအုပ်၊ စာရေးကိရိယာ နှင့် တန်ဆာပလာပစ္စည်းများ\nပျမ်းမျှ စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်\nရနိုင်တဲ့ နေရာထိုင်ခင်း အမျိုးအစားတွေကို အောက်ဘက်တွင် ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။\nØ လူအများစုပေါင်း နေလို့ရနိုင်သော အိမ်များနှင့် တိုက်ခန်းများ\nကျောင်းသားအုပ်စု တစ်အုပ်စုက အိမ်တစ်အိမ် (သို့) တိုက်ခန်းတစ်ခန်းကို အတူတကွ ငှားရမ်းနေထိုင်၍ ရနိုင်ပြီး ဧည့်ခန်း၊ မီးဖိုချောင်၊ ရေချိုးခန်း နှင့် အိမ်သာများ ကိုလည်း မျှဝေသုံးစွဲ နိုင်ပါသည်။ စုပေါင်းနေထိုင်သူ အားလုံးကလည်း မိမိ အခန်းသန့်ရှင်းရေးကို ကိုယ်တိုင် ဆောင်ရွက်ကြရပြီး မိမိသုံးစွဲမှုပေါ် မူတည်ကာ အခကြေး ငွေ များ ပေးဆောင်ရပါ မယ်။\nØ ပိုင်ရှင်နေထိုင်သော တိုက်ခန်းများမှ အခန်းများ\n(Housing & Development Board တိုက်ခန်းတွေမှာ အများဆုံးတွေ့နိုင်ပါသည်။)\nဒီလိုအမျိုးအစားများ ငှားရမ်းမှုများတွင် ပိုင်ရှင်(အိမ်ရှင်) ကိုယ်တိုင် လည်းပဲ ဒီတိုက်ခန်းတွင် နေထိုင်ပါသည်။ အ၀တ်လျှော်စက်၊ ချက်ရေးပြုတ်ရေး ကိစ္စရပ်များ နဲ့ တယ်လီဖုန်း၊ ရုပ်မြင်သံကြားစက် စသည်တို့ကို သုံးစွဲခွင့်ရနိုင်ဖို့ အိမ်ရှင် နဲ့ ညှိနှိုင်းရပါသည်။ ညှိနှိုင်းပြောဆိုရာတွင် အထောက်အကူရစေရန် ဒီ နေရာထိုင်ခင်းနဲ့ပတ်သက်သော လမ်းညွှန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသော အချက် တွေကို သုံးကြည့်ပါ။\nနေထိုင်ရေး အတွက် စဉ်းစားစရာ အချက်အလက်များ\nငှားရမ်းခစရိတ်များ ကတော့ တည်နေရာ၊ နေရာမျှတစွာ စုပေါင်းနေထိုင်ကြမယ့် လူဦးရေ၊ ပရိဘောဂ၊ နေရာ ထိုင်ခင်းနှင့် အတူတူတွဲပါလာမည့် အထောက်အကူ ပစ္စည်းစသော အချက်များပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ငှားရမ်းခသက် သာသော နေရာမျိုးကို ရှာမည်ဆိုလျှင် Polytechnic နဲ့ ဝေးကွာသော အခန်းတွေကိုပဲ စဉ်းစားရပါ လိမ့် မည်။ အောက်ပါအ ချက်တွေကတော့ အိမ်ခန်း နဲ့ တိုက်ခန်းတွေအတွက် ပျမ်းမျှ ငှားရမ်းခနှုန်းထားများ ဖြစ်ပါသည်။\nစင်ကာပူဒေါ်လာ ၄၀၀ မှ ၇၀၀ ထိ\nစင်ကာပူဒေါ်လာ ၃၀၀ မှ ၃၅၀ ထိ\nစင်ကာပူဒေါ်လာ ၂၀၀ မှ ၃၀၀ ထိ\nတိုက်ခန်းတစ်ခုလုံးအတွက် ပျမ်းမျှတစ်လ ငှားရမ်းခ\nအိပ်ခန်း ၂ ခန်း.\nစင်ကာပူဒေါ်လာ ၁၆၀၀ မှ ၂၀၀၀ ထိ\nအိပ်ခန်း ၃ ခန်း\nစင်ကာပူဒေါ်လာ ၂၂၀၀ မှ ၂၈၀၀ ထိ\nအိပ်ခန်း ၄ ခန်း\nစင်ကာပူဒေါ်လာ ၂၈၀၀ မှ ၃၅၀၀ ထိ\nအဆင်ပြေစေတဲ့ အချက်များကတော့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ပေးထားသော facilities များ၊ အိမ်ရှင် နှင့် သူ၏မိသားစုများ၏ နေထိုင်မှုပုံစံ(အိမ် ရှင်နေသော တိုက်ခန်းများရှိ အခန်းများအတွက်) နှင့် စာပေလေ့လာ စရာ ပတ်ဝန်းကျင် အနေအထားတို့ပဲဖြစ်ပါသည်။ အခန်းငှားဖို့ သဘော တူ ညီမှု မယူခင်တွင် အထက်ပါ အချက်အလက်များကို သွားရောက်လေ့လာ စုံစမ်း ပြီး ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းသင့်ပါသည်။\nပရိဘောဂများ ပါရှိသော အခန်းတစ်ခန်းတွင် အိပ်ရာ၊ အ၀တ်ဗီရို၊ စာကြည့်စားပွဲ နှင့် ကုလားထိုင် စသော အခြေ ခံပါဝင်ရမည့် ပရိဘောဂ ပစ္စည်းများ ပါဝင် သင့် သည်။\nအိမ်ငှားရမ်းစာချုပ်ကို အဆောက်အဦး ပိုင်ရှင်နှင့် အတူ ရေးသားရန် တိုက်တွန်းပါသည်။ စာချုပ်တွင် ငှားရမ်းခနှုန်းထားများ၊ အိမ်ငှားသက် တမ်း၊ အဆောက်အဦးပိုင်ရှင်နှင့် ငှားရမ်းသူတို့ရဲ့ အခွင့်အရေးများ နှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများ စသည်တို့နှင့် သက်ဆိုင်သော အချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ထားပါသည်။ နမူနာ စာချုပ်မိတ္တူများ ကို Department of Student & Alumni Affairs (SAA) မှ ရနိုင်ပါသည်။ စုပေါင်းငှားရမ်းနေသော တိုက်ခန်းများတွင် ငှားရမ်းစာချုပ် ၌ သင်သည် တစ်ဦးတည်းသော သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးသူ ဖြစ်နေသည်ဆိုလျှင် နေထိုင်ငှားရမ်းသူ အားလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ အတွက် သင်သည် တရားဥပဒေအရ တာဝန် ရှိသူ တစ်ယောက် ဖြစ်သွားပါသည်။ ဥပမာ-အတူငှားရမ်းနေထိုင်သူများက ငှားရမ်းခမပေးချေပဲ ထွက်ခွာသွားမည် ဆိုပါက ငှားရမ်းခ အကြွေးများအတွက် သင့်တွင် တာဝန် ရှိပါသည်။ ထို့ကြောင့် အတူတူမျှနေသူအားလုံး တာဝန်ရှိသည်ဆိုသည်ကို သေချာစေဖို့ ငှားရမ်းစာချုပ်တွင် ပူးပေါင်းငှားရမ်းသူ တွေရဲ့ နာမည်အားလုံး ပါဝင်ရေး သားရ ပါ မည်။\nမှတ်ချက်။ ။ငှားရမ်းစာချုပ်အတွက် ကျသင့်သော အခွန်အခများကိုတော့ ငှားရမ်းသူများက ပေးရပါ မည်။ လစဉ်ငှားရမ်း မပေါ်တွင် မူတည်၍ တစ်နှစ်လျှင် စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁၇ မှ ၃၀ အထိ ရှိပါသည်။\nအဆောက်အဦး ပိုင်ရှင် ကို စပေါ်ငွေ နဲ့ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းဖို့ကတော့ ပုံမှန်လုပ်နေကျ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပါ သည်။ စပေါ်ငွေ ပမာဏကတော့ တစ်လ (သို့) နှစ်လ ငှားရမ်းခ နှင့် ညီမျှပါသည်။ စပေါ်ငွေများကို သင်တို့ ပြောင်းရွှေ့ သော အခါတွင် ပြန်အမ်းပါသည်။ စပေါ်ငွေ မပေးခင် ပြန်အမ်းငွေ နှင့် ပတ်သက်သော အခြေအနေကို ပိုင် ရှင်နှင့်စီစစ် မေးမြန်းပါ။\n(၆) အခြား စရိတ်များ\nရေ နှင့် လျှပ်စစ် သုံးစွဲခအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များကို ထပ်လောင်း၍ ပေးဆောင်ရပါမည်။\nလိပ်စာပေးသော အခါ အကောင်းဆုံးကတော့ အိမ်ပိုင်ရှင်တွေအား သူတို့အိမ်တွေကို သွားနိုင်မယ့်လမ်းကြောင်း ကို မေးမြန်းထားဖို့ပါပဲ။ အနီးဆုံး MRT(Mass Rapid Transit) ဘူတာရုံများ (သို့) ဘတ်စ်ကားများ ဖြင့် သင်သွားချင်သော နေရာကို ရောက်နိုင်မည့် အနီးဆုံး ကားမှတ်တိုင်ကို ရှာဖွေပါ။ MRT ဘူတာရုံအားလုံးကို ဘတ်စ် ကားမှတ်တိုင်များနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးထားပါသည်။ ဘူတာရုံအများစုကိုိလည်း ဘတ်စ်ကားပြောင်းစီး၍ ရသောနေရာများနှင့်လည်း ဆက်သွယ် ပေးထားပါသည်။\nစင်ကာပူနိုင်ငံတွင် HDB ရပ်ကွက်တိုင်းကို ထင်ရှားပေါ်လွင်စွာ နံပါတ်ပေးထားပါသည်။\nလိပ်စာတစ်ခုက “Block 370,Clementi Avenue 2,#09-128, Singapore 120370” ပြောထားလျှင် ဆိုလိုသည်မှာ ဒီတိုက်ခန်း လိပ်စာသည် (၃၇၀)ရပ်ကွက်၊ အမှတ်(၂) Clementi လမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ၉ ထပ်တိုက် ယူနစ်နံပါတ်-၁၂၈ တွင် တည်ရှိပြီး စာပို့သင်္ကေတမှာ ၁၂၀၃၇၀ ဖြစ်သည်။ စာပို့ရာတွင် အဆင်ပြေကိုက်ညီမှု ရှိစေရန် ဒီစာပို့ သင်္ကေတကို ရေးမှတ်ထားဖို့လိုအပ်သည်။\n(၈) Facilities အသုံးပြုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရမည့်အချက်များ\n- မိသားစုရှိသော အခန်းတစ်ခုကို ငှားရမ်းသောအခါ အောက်ပါမေးခွန်းများကို စဉ်းစားတွေးထားနိုင်ပါသည်။\n· သင်ပေးထားသော အိမ်ငှားခတွင် အများသုံးပစ္စည်းများသုံးစွဲခွင့်ပါဝင်ပါသလား၊\n· အိမ်ရှင်၏အ၀တ်လျှော်စက်ကို သုံးနိုင်ရဲ့လား၊ ရတယ်ဆိုရင် တစ်ပတ်လျှင် ဘယ်နှစ်ကြိမ်သုံးခွင့် ရှိမလဲ၊\n· ရေပူစက်ကို သုံးလို့ရပါသလား၊\n· အစားအစာ ချက်ပြုတ်ပြင်ဆင်ဖို့အတွက် မီးဖိုချောင်သုံးစွဲခွင့်ရှိပါသလား၊ ရှိတယ်ဆိုရင် ချက်ပြုတ်ဖို့\nသတ်မှတ်ထားသော အချိန်နာရီ ရှိပါသလား၊\n· တိုက်ခန်းအတွင်းသို့ ယူဆောင်လာခွင့် မပြုသော အစားအစာများ ရှိပါသလား၊\n· ရေခဲသေတ္တာ အသုံးပြုလို့ ရပါသလား၊\n· မြို့တွင်း/ နယ်ဝေး တယ်လီဖုန်းသုံးစွဲခွင့် ရှိပါသလား၊\n· တယ်လီဖုန်းသုံးစွဲခွင့်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော အကြိမ်အရေအတွက် ရှိပါသလား၊\n· တယ်လီဖုန်းပြောခွင့်ရသော အချိန်အတိုင်းအတာ ဘယ်လောက်လဲ၊\n· ရုပ်မြင်သံကြားစက် သုံးစွဲခွင့် ရှိပါသလား၊\n· အိမ်သန့်ရှင်းရေးအတွက် သင်၏တာဝန်တွေက ဘာတွေ ဖြစ်နိုင်မလဲ၊\n· အပြင်မထွက်ရ အချိန်ရှိပါသလား၊\n· သင့်ရဲ့မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများသင့်ထံသို့လာလည်နိုင်ရဲ့လား၊ တစ်ကြိမ်တွင် သူငယ်ချင်းမည် မျှလာ လည်ခွင့်\n· တစ်ညအိပ် ဧည့်သည်၊ ပိတ်ရက်လာသော ဧည့်သည်များကို ခွင့်ပြုပါသလား၊\n(၉) အိမ်ငှားကောင်းတစ်ယောက် အတွက် သတိထားရမည့်အချက်များ\nအိမ်ပိုင်ရှင်မိသားစုနှင့် တစ်မိုးအောက်တွင် အတူတူနေသောအခါ ညှိနှိုင်းစရာများ၊ ထိခိုက်ခံစားလွယ်သော ကိစ္စရပ် များ၊ နားလည်ပေးမှုများနှင့် အပေးအယူမျှတသော သဘောထားများ လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။\nသင်၏ အိမ်ပိုင်ရှင်နှင့် ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးရရှိစေဖို့ အောက်ပါ အချက်များကို မှတ်သားထားရန် လိုအပ်ပါသည်။\n· အိမ်ရှင်မိသားစု၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကိစ္စရပ်များ၌ ၀င်ပါခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ၊ အိမ်ရှင်မိသားစုများ\nအခါအားလျော်စွာ ကျင်းပသော ပွဲများကိုလည်း ပါဝင်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်မှသာလျှင် ၀င်ရောက်ဆင်နွှဲပါ၊\n· သင်၏အခန်းကို သန့်ရှင်းအောင်ထားပါ၊\n· အိမ်ရှင်မိသားစု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုလည်း ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်စောင့်ရှောက်ပါ၊\n· ပေးထားသော အခွင့်အရေးများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လိုအပ်ချက်များကို လိုက်နာပါ၊\n(အိမ်ငှားအဖြစ်ပြောင်းရွှေ့မလာခင် ဤအချက်များကို ညှိနှိုင်းပြီးသင့်သည်။)\n· တယ်လီဖုန်းအသုံးပြုမှုနှင့်ပတ်သက်သော ကန့်သတ်ချက်များကို လေးစားလိုက်နာပါ၊ ညဉ့်နက်ချိန်များ၌\nမိသားစုများအား အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သော တယ်လီဖုန်းအ၀င် Call များကို ခွင့်မပြုပါနှင့်၊\n· ရေနှင့် လျှပ်စစ်ကို အလဟဿ မဖြုန်းတီးပါနှင့်၊\n· ဆူညံမှုများကို တတ်နိုင်သမျှ လျှော့ချပါ၊\n· ယဉ်ကျေးပြူငှာ ထောက်ထားညှာတာတတ်ပါစေ၊\n· ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့်လောင်းကစား မပြုလုပ်ရ၊\n· အိမ်မှုကိစ္စများတွင် လက်ခံလိုက်နာရမည့် အပြုအမူများနှင့် လက်မခံနိုင်သော အပြုအမူများကို လေ့လာ\nစင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ဘတ်စ်ကား ၀န်ဆောင် မှု ဖြစ် သော Singapore Bus Services (SBS) system ၏ ဘတ်စ်ကားများဖြင့်လည်းကောင်းMass Rapid Transit (MRT) system ၏ ရထားများဖြင့် လည်းကောင်း သွားနိုင်ပါသည်။\n- - Changi လေဆိပ်မှ\nChangi လေ ဆိပ်မှ အငှားယာဉ်စီးရန် ဆန္ဒရှိတယ် ဆိုရင်တော့ မီတာတွင်ဖော်ပြထားသော အပိုကြေးများကို ခရီးသွားရန်အတွက်ထပ် မံပေးဆောင်ရမည်။\n• ရုံးဖွင့်ရက်များအတွက် စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၃ ကျပ်\n• သောကြာ၊ စနေ၊ တနင်္ဂနွေ နေ့များတွင် ညနေ ၅ နာရီ မှ ညသန်းခေါင်ယံအချိန်ထိ ဒေါ်လာ၅ ကျပ်\nစင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ကောင်းစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်ရှိပြီး နိုင်ငံတွင်းရှိ ဒေသအား လုံးသို့ MRT စနစ်နှင့် ဘတ်စ်ဝန်ဆောင်မှုများမှ တဆင့် လွယ်ကူအဆင်ပြေစွာ သွားနိုင်ပါသည်။\nစင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ဘတ်စ်ကားများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် နံနက် ၅း၄၅ နာရီ မှ ည ၁၁း၄၅ နာရီထိ ပြေးဆွဲကြသည်။\nလမ်းခွဲရှိသော ဘတ်စ်ကားများအတွက် ကားခများမှာ\nဘတ်စ်ကား လမ်းညွှန်မှုများ နှင့် ပတ်သက်သော အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို SBS Transit Website တွင်တွေ့နိုင် ပါသည်။\n- MRT Services\nစင်ကာပူနိုင်ငံ ၏ MRT စနစ်တွင် ပါဝင်သော အဓိကလမ်းကြောင်း၃ခုမှာ - မြောက်မှတောင်သို့၊ အရှေ့မှအ နောက်သို့၊ မြောက်မှအရှေ့သို့ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ မီးရထားဝန် ဆောင်မှု နှင့် ပတ်သက်သော အသေးစိတ်အချက်အလက်များ အတွက် SMRT Website တွင် ၀င်ရောက်လေ့လာပါ။\nခရီးသည်များသည် ဘတ်စ်ကားခများနှင့် MRT ခများကို ငွေသားဖြင့် ပေးချေနိုင်သည် ။ (သို့) MRT ဘူတာရုံများ တွင် ရှိသော Transitlink လက်မှတ်အရောင်းဌာနများ (သို့) ခရီးသည်များအတွက် Passenger Service Centre တို့တွင် ရနိုင် သော ez-link card များကိုလည်း သုံးနိုင်ပါသည်။ ez-link ကို ဘတ်စ်များ၊ MRT နှင့် LRT များတွင်လည်း သုံးနိုင်ပါ သည်။\nဘတ်စ်များ နှင့် MRT ၀န်ဆောင်မှုများအတွက် Transitlink လမ်းညွှန်ချက်များကို Transitlink လက်မှတ် အရောင်း ဆိုင်များ အားလုံးတွင် ရောင်းချပေးထားပါသည်။ သင်သွားချင်သော နေရာသို့ ဘတ်စ်ကားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ MRT ဖြင့်ဖြစ်စေ မည်သို့ရောက်အောင် သွားနိုင်မလဲ ဆိုသည့် နောက်ထပ်သတင်း အချက်အလက်များအတွက် Transitlink hotline ဖြစ် သော 1800-779-9366 (သို့) SBS ရဲ့ Passenger Relations Centre : 1800-287-2727 သို့ ဆက်သွယ်ခေါ်ယူနိုင်ပါ သည်။\nစင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ ပူနွေးပြီး အနည်းငယ် စိုစွတ်ပါသည်။ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ အနိမ့်ဆုံး ၂၃ ဒီဂရီ မှ အမြင့်ဆုံး ၃၁ ဒီဂရီ Celsius ထိရှိပါသည်။ နေရောင်ခံခြင်း၊ ရေကူးခြင်း၊ ရွက်လွှင့်ခြင်း နှင့် တခြားသော ရေ နှင့် ပတ် သက်သည့် အားကစားများကိုလည်း ကစားနိုင်ပါသည်။ အပူပိုင်းရာသီဥတုကို မနှစ်သက်သောသူများ အတွက် ဈေးဆိုင် များ၊ ဟိုတယ်များ၊ အစိုးရရုံးစိုက်ရာ အဆောက်အဦးများ နှင့် စားသောက်ဆိုင်များ စသည့်နေရာ အများစုတွင် စင်ကာပူ နိုင်ငံ၏ အပူပြင်းဆုံး အခြေအနေများမှ ကင်းဝေးအောင် Air con များကိုလည်း တပ်ဆင်ပေးထားပါသည်။\nနိုဝင်ဘာလ မှ ဇန်န၀ါရီလ အထိ မိုးရာသီ တစ်လျှောက်လုံး မိုးများအဆက်မပြတ် ရွာသွန်းနိုင်မှုကိုလည်း ကြိုတင် မျှော်လင့်ထားနိုင်သည်။\nနေ့စဉ်သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်စေရန် သဘာဝချည်ထည်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပေါ့ပါးသည့် အ၀တ်အစားများကိုသာ ၀တ်ဆင်ရန် အကြံပြုပါသည်။\nဘဏ်အမျိုးမျိုးတွင် လိုအပ်ချက်မျိုးစုံရှိသကဲ့သို့ ငွေစုဆောင်းမှုနှင့် စစ်ဆေးမှုပုံစံများလည်း မတူညီကြပါ။ များသောအားဖြင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ဘဏ်စာရင်းတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ရန်အတွက် အောက်ပါ စာရွက်စာတမ်းများကို လိုအပ်ပါ လိမ့်မည်။\n- ပတ်စ်ပို့ (မူရင်း နှင့် မိတ္တူ)\n- သင်၏အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတစ်ခုခုမှ ကျောင်းသား၏အောင်မြင်မှုမှတ်တမ်း (သို့) လက်ခံကြောင်း\n- ကျောင်းသားကဒ် (ရှိလျှင်)\nSingapore မှာအလုပ် လုပ် မယ်ဆိုရင် Internet ကနေအရင်ရှာသင့်ပါတယ်။ www.jobstreet.com, www.jobsdb.com စတဲ့ Website တွေမှာ CV တင်ထားပြီး ရှာနိုင်ပါတယ်။ Position တွေကိုအကန့်အသန့်မရှိလျှောက်နိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ Website တွေမှာ Singapore ကအလုပ်တွေအများအပြားတွေ့နိုင်ပါတယ်။ အဲဒိ Website တွေကနေတဆင့် အလုပ်ရသွားတဲ့ မြန်မာတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ CV နဲ့ Resume ကိုသေသေ ချာချာ ပြည့်စုံအောင်ဖြည့်ထားသင့်ပါတယ်။ Passport ကိုတော့အလုပ်မလျောက်ခင်ကတည်းက ကြိုတင်ပြုလုပ်ထားသင့်ပါတယ်။ ဒါမှ Interview ခေါ်ခဲ့ရင် ချက်ချင်သွားနီုင်မှာပါ။ အရင်ရောက်နှင့်နေတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေရှိရင် သူတို့ကို အကူအညီတောင်ပြီး အလုပ်များကို ကြိုတင်လျောက်ထားနိုင်ပါတယ်၊ ဒီနည်းနဲ့အလုပ်ရတဲ့သူတွေလည်းအများအပြားပါပဲ။ အလုပ်ရပြီးရင်တော့ PR ရဖို့လွယ်သွားပါပြီ။ အလုပ်ရှင်ကိုလည်းလျောက်ခိုင်းလို့ရပါတယ်။ PR နဲ့ပါတ်သက်တဲ့ အသေးစိပ်ကိုတော့ http://app.ica.gov.sg/serv_pr/per_res/app_for_pr.asp မှာ ၀င်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။\n11:30 AM | Labels: Living facts..... |5Comments\nTo seek job in Sinapore - Part 1\nAir ticket- Around abt 450 FEC\nDaily Cost - 1 meal -3S$ (if breakfast &2meal - 8S$)\n- so, for 1 month(30 days) - 240 S$\nShared room rent foramonth - around 250 S$\n(better to stay ataplace where can use internet & computer... )\n(better bring down blanket<"saung","eait yar khin">)\nif u have laptop with wireless adapter, better bring down.\nThe whole country have free internet wireless access point around MRT,McDonal....\nMRT card (Travel Cost) for 1 month - around 150 S$\n(it will depend on how many times u have to go)\n(MRT & Bus .. can use by EasyLink Card(only 1 card is needed) which can be buy from MRT)\nSo, total cost for 1 month is 240 + 250 + 150 = 640S$ <415.8>(this is estimate only)\nSo, for3months - it will cost abt 1247.4 US$ (better bring down over 1500US$)\nWhen u come by visit visa, you could get2weeks to 1 month at the airport immigration.\n(As my experienced, you better told the officer that you are coming here for seeking job and visiting. and ask him/her to give 1 month visa.\nthey may ask you to show your money. that is only checking you can survive within that period or not..).\nWhen you are in the flight, the stewardess will give uawhite card when nearly arrived singapore.\nIn that form , there will be "how long you are intended to stay" , fill that with3months.\nFor about Social Visit Visa.....\nYou can entend your visit visa by ICA or MOM. (Mostly ICA)\nI think you can extend2or3times.\nIn applying visa extend, they will tell u how long r they gonna pay u.\nIf they give u2weeks and u don't like it, u want 1 month extend and u can tell them , u want 1 month.\nthey may tell u to meet the officer... so meet with the officer and explain why you want 1 month.\nif resonalbe, they will give u 1 month right away...\n(For 1 times visit visa extend, you can get 1 month maximum. )\n7:31 PM | Labels: Applying Jobs |6Comments


Riverdale Season 1 ( 2017 ) - Myanmar Asian TV\nMystery , Crime & Teen Drama ဇာတ်လမ်းအမျိုးအစားလေးဖြင့်ပြီးတော့ နောက်အပိုင်းတွေမှာ ဘာဆက်ဖြစ်မလဲ ဘယ်လိုမမျှော်လင့်ထားတဲ့ အရာတွေ ဖြစ်လာမလဲ စတဲ့ ပုံစံမျိုးကို နှစ်သက်သူတွေအတွက်တော့ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက ရသ တစ်ခုပေးစွမ်းနိုင်မှာပါ …\nRating အရလဲ IMDb မှာ 7.8/10 နှင့် Rotten Tomatoes မှာ 88% ရရှိထားတဲ့ rating မြင့်လို့ ပြောလို့ရတဲ့ ဇာတ်လမ်းလေးပါ ….\nဇာတ်လမ်းအကြောင်းလေးကို ပြောပြရမယ်ဆိုရင် –\nအာချီဆိုတဲ့ ကောင်လေးနဲ့ ဘက်ဒီ ဆိုတဲ့ ကောင်မလေးက အိမ်နီးချင်းတွေ ဘက်ဒီက အာချီကို သဘောကျနေခဲ့တယ် …\nဒါပေမဲ့ အာချီတစ်ယောက်က ဂီတကို ဝါသနာပါပြီး\nသူ့ ကို ဂီတအကြောင်းသင်ပေးနေတဲ့ ဆရာမနဲ့လည်း စိတ်ကစားမိနေခဲ့တယ် ….\nဒီဇာတ်လမ်းလေးက ရေးဗားဒေလ်ဆိုတဲ့ မြို့လေးကို အခြေခံထားတာဖြစ်တယ် …\nရေဗားဒဲလ် မြို့လေးက တစ်ခြားနေရာတွေနဲ့ အလှမ်းဝေးပေမဲ့ သူ့အနေအထားနဲ့သူ တိတ်ဆိတ်အေးချမ်းနေတယ် …\nဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီ တိတ်ဆိတ်နေတဲ့ မြို့လေးကို အရောင်ဆိုးတဲ့ ကိစ္စ တစ်ခုပေါ်ပေါက်လာတယ် … အဲ့ဒါက နွေရာသီ တစ်ခုမှာ အဲ့ဒီမြို့ရဲ့ သူဌေး လူကုန်ထံ ဘလော်ဆန် မိသားစုက ချယ်လ်နဲ့ ဂျေဆင် ဆိုတဲ့ အမြွှာမောင်နှမ နှစ်ယောက်မှာ ဂျေဆင် တစ်ယောက် သေသွားရတာပဲဖြစ်တယ် … သေသွားပေမဲ့ အလောင်းကို ရှာမတွေ့ခဲ့ပါဘူး …\nဒီလိုနဲ့ ကျောင်းဖွင့်ခါနီး တစ်ပတ်လောက်မှာ မြို့ကို လော့ခ်ျ မိသားစု သားအမိ နှစ်ယောက်\nထပ်ပြောင်းလာခဲ့တယ် …. လော့ခ်ျမိသားစုက သမီးဖြစ်တဲ့ ဗရော်နီကာ ကလည်း အာချီ တို့ ဘက်ဒီ တို့ နဲ့ အတန်းတူတစ်ကျောင်းတည်း တက်ရတဲ့အခါ …\nသူတို့ သုံးယောက်ကြားမှာ ဘာတွေဖြစ်လာမလဲ ???\nဒီမြို့လေးက မိသားစုတွေက ဆက်စပ်နေကြတော့ သူတို့ရဲ့ ဆက်စပ်မှု့တွေကရော ဘယ်လို ဆက်စပ်မှု့တွေ ဖြစ်မလဲ ???\nနောက်ပြီး ဘလော်ဆန် မိသားစုက ဂျေဆင် သေရတာက ဘာကြောင့် ဖြစ်မလဲ ??? ဂျေဆင်သေဆုံးရမှု့မှာရော ဘယ်သူတွေ ပါဝင် ပတ်သတ်နေဦးမလဲ ??? ဆိုတာ ဇာတ်လမ်းလေးကို ကြည့်ပြီးမှပဲ သိရမှာမို့ ကြည့်ပေးကြပါလို့ ….\nတစ်ပိုင်းနဲ့ တစ်ပိုင်းလည်း တကယ် မရိုးရအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်တဲ့ ဇာတ်လမ်းလေးပါ …\nတစ်ပိုင်းပြီး နောက်တစ်ပိုင်းက ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ မခန့်မှန်းတတ်လောက်အောင် ကြည့်လို့ကောင်းပါတယ် … မလွတ်တမ်း ကြည့်ရှု့သင့်ပါတယ် …\nမင်းသားလည်းချော မင်းသမီးတွေကလည်း ချောတော့ မျက်စိ ပသာဒ ဖြစ်မှာ သေချာပါတယ် xD …\nEncoder : Bibbidi-Bobbidi Boo\n* * * * * Season 1 ပြီးပါပြီ * * * * *\nTrailer: Riverdale Season 1 ( 2017 )


ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်နိုင်မှု အလားအလာကို မှန်းဆကြည့်ခြင်း – Federal Journal\nငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်နိုင်မှု အလားအလာကို မှန်းဆကြည့်ခြင်း\nနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမှာ အခြေခံ အကျဆုံးအချက်က ငြိမ်းချမ်းရေးပဲဖြစ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးရမှသာ တိုင်းရင်းသားတွေ ရသင့်ရ ထိုက်တဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ရရှိမှာဖြစ်သလို ပညာ ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့် အလမ်း တွေပါ မြင့်မားလာမှာဖြစ်ပါတယ်။ အရပ်သား အစိုးရလက်ထက်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်နိုင်ရေးအတွက် ကြိုး စားနေပေမယ့် ထင်သလောက် ခရီးမပေါက်ခဲ့ပါဘူး။\nငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေး နွေးပွဲတွေ ကျင်းပရာမှာ လည်း အားလုံးပါဝင် နိုင်တဲ့ ဆွေးနွေး ပွဲဖြစ်ဖို့လိုပါတယ်။ NCA စာချုပ်မှာ လက်မှတ်ရေးထိုး ထားတဲ့အဖွဲ့တွေ နဲ့ သာမက လက် မှတ် မရေးထိုးရ သေးတဲ့ အဖွဲ့တွေနဲ့ ပါ ဆွေးနွေးတာ ပိုကောင်းပါတယ်။ မြေပြင် အနေအထားမှာ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ တချို့အဖွဲ့တွေနဲ့ တပ်မ တော်ကြား စစ်ရေးတင်း မာမှုတွေပါရှိနေလို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး အဖြေရှာ တာက တင်းမာမှုတွေကို ပြေလျော့စေမှာပါ။\nလက်ရှိအခြေအနေမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် နေရပ်စွန့် ခွာထွက်ပြေးရသူ တစ်သိန်း ခြောက်သောင်းကျော် ထိ ရှိနေပါပြီ။ ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ် မှာလည်း တိုက်ပွဲတွေကြောင့် နေရပ် စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသူ နှစ်သောင်း ကျော်ထိရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ် တို့ မှာလည်း IDP စခန်း တွေမှာ နေထိုင်နေရသူ တစ် သိန်းကျော်ထိရှိနေပြီး မြေမြုပ်မိုင်း တွေကို လည်း ရှင်းလင်းနိုင် သေးခြင်း မရှိသေး ပါဘူး။ အရေးကြီး တာက ငြိမ်းချမ်း ရေး ဖော်ဆောင်ဖို့ အတွက် “နိုင်ငံရေး ပြဿနာကို နိုင်ငံရေး နည်းနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့ပါပဲ”။\nအရပ်သားအစိုးရလက်ထက်မှာ ဒေါ်အောင် ဆန်းစုကြည် ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး “၂၁ ရာစု ပင်လုံညီလာခံ”ကျင်းပခဲ့လို့ တိုင်းရင်းသားတွေ ဘက်က မျှော်လင့်ချက်ကြီးခဲ့တာအမှန်ပါ။ သူမ ကိုယ်တိုင်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေးမရခြင်းရဲ့ ဒုက္ခကို အချိန်နဲ့အမျှ ပြည်သူတွေက ခံစားနေရတယ်လို့ အသိအမှတ်ပြုပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ပင်လုံညီလာခံ အတွက် အရေးပါတဲ့ အမျိုး သားအဆင့် နိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေကို တချို့ပြည် နယ်တွေမှာ ကျင်းပ နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါဘူး။\nအစောပိုင်းက အစိုးရဘက်က ၆ လ တစ်ကြိမ် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံကျင်းပသွားဖို့ စီစဉ်ထားပေမဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ခွဲမထွက် ရေးစတဲ့ကိစ္စတွေမှာ သဘောတူညီမှု မရခဲ့ဘဲ ကြန့်ကြာခဲ့ရတာတွေရှိပါတယ်။ (၂၁)ရာစု ပင်လုံညီလာခံ ပထမအစည်းအဝေးကို (၂၀၁၆) ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက ကျင်းပခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ နှစ်ကြိမ်ထပ်မံကျင်းပနိုင် ခဲ့ပြီး စတုတ္ထအကြိမ် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံကိုတော့လာမယ့် ဩဂုတ်လ ဒုတိယ အပတ်မှာ ကျင်းပမယ်လို့ သိရပါတယ်။\nNCA စာချုပ်မှာ လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ အဖွဲ့ တွေသာမက လက်မှတ်မရေးထိုးရသေး သူတွေကိုပါ ဖိတ်ခေါ်သင့်တယ်လို့ ယူဆ သူတွေလည်းရှိပါတယ်။ အရေးကြီး တာက အစိုးရ၊ တပ်မတော်နဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကြား ‘ယုံကြည်မှု’ တည် ဆောက်နိုင်ဖို့ပါပဲ။ နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ချက်ကတော့ NCA သဘောတူ စာချုပ်မှာ ပါဝင် တဲ့အတိုင်း အရပ်သားတွေကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။\n“ပြည်သူလူထုရဲ့ စားနပ်ရိက္ခာစုဆောင်းမှု၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုတွေကို မနှောင့်ယှက်ဖို့၊ အပစ်ရပ်နယ်မြေထဲက ပြည်သူတွေရဲ့ လူမှုဘဝ လုံခြုံမှုနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက် ပေးဖို့”… စတဲ့ အချက်တွေပါဝင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ရေးတင်းမာမှုတွေကို တတ်နိုင်သမျှ လျှော့ချ ရမှာဖြစ်သလို တိုင်းရင်းသားတွေ လုံခြုံစွာ လုပ် ကိုင်စားသောက်နိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေ ဖန်တီး ပေးရမှာဖြစပါတယ်။ စာချုပ်မှာ လက်မှတ်ရေး ထိုးထားရုံသာမကနှလုံးသားထဲကပါ တိုင်းရင်း သားတွေအပေါ် ညီရင်းအစ်ကို၊ မောင်ရင်းနဲ့နှမလို ချစ်ခင်စိတ်နဲ့ ကိုယ်ချင်းစာနာမှသာ ငြိမ်းချမ်း ရေးရဲ့ အနှစ်သာရပေါ်လွင်မှာပါ။\nတိုက်ပွဲတွေနဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့ တိုင်းရင်းသား တွေ ထိခိုက်ရတာဟာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုပါ နှောင့်နှေးစေပါတယ်။ တပ်မတော်သား တစ် ယောက် အသက်ဆုံး ရှုံးတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် တစ် ယောက် အသက် ဆုံးရှုံးတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ နိုင်ငံသားတစ် ယောက်ဆုံးရှုံးတာဖြစ်လို့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တပ်မတော်သားတွေက ရော၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တွေ ကပါ လိုလားမှာပါပဲ။\nစစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆီ ဦးတည်ချင်ရင် အကျိုးစီးပွားပေါ် မူတည်စဉ်းစားတာကို ပြန် သုံးသပ် ဖို့ လိုပါတယ်။ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်း ရဲ့ အကျိုးစီးပွားထက် တိုင်းရင်းသား အားလုံးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို လိုလား ရပါမယ်။ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်း အတွက် အကျိုးစီးပွားကို မစွန့်လွှတ်နိုင် ဘူးဆိုရင် ပဋိပက္ခတွေလည်း ဆက်ပြီးဖြစ် ပေါ်နေဦးမှာပါပဲ။ ပြည်သူတွေ အတွက်၊ တိုင်းရင်းသားတွေအတွက်လို့ အားလုံးက ပြောနေကြ ပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ပြည်သူတွေ၊ တိုင်း ရင်းသားတွေ ကပဲ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေ ခံစားနေရတာပါ။\nတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေ အပါအဝင် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ရှင်သန်ခွင့်ကို ကာကွယ်ပေးဖို့လိုပြီး လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကို အထူးရှောင်ရှား ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ချင်းလူမျိုးတွေဟာ AA နဲ့ တပ်မတော်ကြားက တိုက်ပွဲတွေကြားမှာ ကြားညပ် နေရတဲ့ အနေအထားဖြစ်နေပါတယ်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား တဲ့ဒေသတွေမှာ အသိဘက်ကပဲဖြစ်ဖြစ် လူ့အခွင့်အရေး စံချိန်စံညွှန်းတွေကို လိုက်နာတာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။ ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိမှသာ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလည်း ‘ကျွဲကူးရေပါ’ ဖြစ်ပေါ်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။\nငြိမ်းချမ်းရေအတွက် အဟန့်အတားဖြစ်နေတာ တွေက တိုက်ပွဲတွေပဲ မဟုတ်ပါဘူး …. တိုင်းရင်းသား တွေနှစ်သက်လက်ခံနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ အပြုအမူနဲ့ လုပ်ရပ် တွေကို အစိုးရဘက်က လုပ်ဆောင်နေတာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ (၂၀၁၇) ခုနှစ် မတ်လထဲမှာ မွန်၊ ကရင် နဲ့ ပအို့ဝ်တိုင်းရင်းသားသောင်းချီပြီး မွန်ပြည်နယ် ချောင်းဆုံနဲ့ မော်လမြိုင်ကို ဆက်သွယ်ထားတဲ့ တံတား ကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတားလို့ အမည်ပေးမယ့် ကိစ္စကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ကန့်ကွက်သူတွေက ဒီလိုအမည်ပေးမှာက ဖက်ဒရယ်နဲ့ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေတယ်လို့ ဝေဖန်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အစိုးရ ဘက်က ဒေသခံတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ စကားကို နား မထောင်ဘဲ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတားလို့” အမည် ပေးခဲ့ပါတယ်။\nနောက်ထပ် ကန့်ကွက်မှုတစ်ခုကတော့ ကယား ပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နယ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မြင်းစီးရုပ်တု စိုက်ထူမှာကို ကရင်နီလူငယ်တွေဘက် က ကန့်ကွက်ခဲ့ခြင်းပါပဲ။ (၂၀၁၉) ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ (၁၉)ရက်နေ့က ဆန္ဒပြသူတွေကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ရာဘာ ကျည်ဆံတွေ အသုံးပြုနှိမ်နင်းခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်ပေါ်ပေါက် ခဲ့ပါတယ်။ ကရင်နီလူငယ်တွေဘက်က ဗိုလ်ချုပ်အောင် ဆန်းရုပ်ထုထက် ပင်လုံကတိကဝတ်ဖော်ဆောင်ပေး မှုနဲ့ တန်းတူရည်တူရှိမှုကိုပဲ လိုလားတာပါ။ ပြည်ထောင်စုနေ့မှာမှ ဖြိုခွင်းခဲ့တဲ့အတွက် ပိုပြီးမေးခွန်း ထုတ်စရာဖြစ်လာရပါတယ်။\nဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကြေးရုပ်ထားရှိမှာကို ကန့် ကွက်မှုတွေမှာ သူ့ကိုမလေးစားလို့မဟုတ်ဘဲ ‘ဗမာ ကြီးစိုးမှု’ ဖြစ်မှုကို မကြိုက်တာကြောင့်လို့ ထောက်ပြ သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် တိုင်းရင်းသား တွေနဲ့ ယုံကြည်မှု ခိုင်မြဲစေဖို့ အစိုးရဘက်က အထူး သတိထားချဉ်းကပ်သင့်ကြောင်း တွေ့ရပါတယ်။ ပြည် နယ်တွေထဲမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးတဲ့ ပြည်နယ်တွေ အတွက် အခြေခံအဆောက်အဦတွေ ကောင်းမွန်လာ ရေး၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကဏ္ဍတွေမှာ တိုးတက်လာ ရေးတို့ကို ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။ အဲဒီလို မဟုတ်ဘဲ ဒေသခံတွေ လက်မခံတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်တု တွေကို စိုက်ထူတာက နားလည်မှု ပိုဝေးကွာစေနိုင် လို့ မလုပ်ဆောင်သင့်ပါဘူး။\nဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် (Peace Process)ကို ဖော်ဆောင်ရာမှာ မြန်မာ နိုင်ငံအတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြတဲ့ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး အားလုံးရဲ့ ဆန္ဒကို အလေးဂရုပြု စဉ်းစားဖို့ အထူး လိုအပ်လို့ပါပဲ။ ပြည်မကသူတွေ အေးချမ်းစွာ နေထိုင် နိုင်ချိန်မှာ တောင်တန်းဒေသက လူတွေ နေရပ်စွန့် ခွာထွက်ပြေးရတာ၊ လျှပ်စစ်မီးမရသေးတာဟာ တန်းတူရည်တူ အခွင့်အရေးမဟုတ်တာ သေချာပါ တယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တကယ်လိုလာရင်း တိုင်းရင်း သားတွေရဲ့ အကျိုးကို တကယ်လိုလားပြီး တန်းတူရည် တူ အခွင့်အရေးကို ဖော်ဆောင်ပေးရမှာပါ။\nစိတ်ရင်းစေတနာလည်း ရှိမယ်၊ တိုင်းရင်းသား တွေခံစားနေရတဲ့ ဒုက္ခတွေကိုလည်း ကိုယ်ချင်းစာနာ မယ်ဆိုရင် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေလည်း အောင် မြင်မှုရလာပြီး တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက်ကြား ‘ယုံကြည်မှု’ ရလာမှာပါ။ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်လာတာနဲ့အမျှ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်နိုင်မှု အလားအလာကို ပိုမို ကောင်းမွန်လာပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆီ ဦးတည်နိုင် မှာပါ။ ဒါ့ကြောင့် ပဋိပက္ခတွေချုပ်ငြိမ်းပြီး တန်းတူရည် တူရှိမှုကို လိုလားရင် စိတ်ရင်းစေတနာအမှန်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိဖို့ ကြိုးစားသွားသင့်ပြီဖြစ်ပါတယ်။\nနိုငျငံတဈနိုငျငံဖှံ့ဖွိုးတိုးတကျမှုမှာ အခွခေံ အကဆြုံးအခကျြက ငွိမျးခမျြးရေးပဲဖွဈပါတယျ။ ငွိမျးခမျြးရေးရမှသာ တိုငျးရငျးသားတှေ ရသငျ့ရ ထိုကျတဲ့ အခှငျ့အရေးတှေ ရရှိမှာဖွဈသလို ပညာ ရေး၊ ကနျြးမာရေး၊ အလုပျအကိုငျအခှငျ့ အလမျး တှပေါ မွငျ့မားလာမှာဖွဈပါတယျ။ အရပျသား အစိုးရလကျထကျမှာ ငွိမျးခမျြးရေး ဖျောဆောငျနိုငျရေးအတှကျ ကွိုး စားနပေမေယျ့ ထငျသလောကျ ခရီးမပေါကျခဲ့ပါဘူး။\nငွိမျးခမျြးရေး ဆှေး နှေးပှဲတှေ ကငျြးပရာမှာ လညျး အားလုံးပါဝငျ နိုငျတဲ့ ဆှေးနှေး ပှဲဖွဈဖို့လိုပါတယျ။ NCA စာခြုပျမှာ လကျမှတျရေးထိုး ထားတဲ့အဖှဲ့တှေ နဲ့ သာမက လကျ မှတျ မရေးထိုးရ သေးတဲ့ အဖှဲ့တှနေဲ့ ပါ ဆှေးနှေးတာ ပိုကောငျးပါတယျ။ မွပွေငျ အနအေထားမှာ NCA လကျမှတျရေးထိုးထားတဲ့ တခြို့အဖှဲ့တှနေဲ့ တပျမ တျောကွား စဈရေးတငျး မာမှုတှပေါရှိနလေို့ တှဆေုံ့ဆှေးနှေး အဖွရှော တာက တငျးမာမှုတှကေို ပွလြေော့စမှောပါ။\nလကျရှိအခွအေနမှော ရခိုငျပွညျနယျမှာ ဖွဈပှားနတေဲ့ တိုကျပှဲတှကွေောငျ့ နရေပျစှနျ့ ခှာထှကျပွေးရသူ တဈသိနျး ခွောကျသောငျးကြျော ထိ ရှိနပေါပွီ။ ခငျြးပွညျနယျ ပလကျဝမွို့နယျ မှာလညျး တိုကျပှဲတှကွေောငျ့ နရေပျ စှနျ့ခှာထှကျပွေးရသူ နှဈသောငျး ကြျောထိရှိပါတယျ။ ဒါ့အပွငျ ကခငျြပွညျနယျ၊ ရှမျးပွညျနယျ တို့ မှာလညျး IDP စခနျး တှမှော နထေိုငျနရေသူ တဈ သိနျးကြျောထိရှိနပွေီး မွမွေုပျမိုငျး တှကေို လညျး ရှငျးလငျးနိုငျ သေးခွငျး မရှိသေး ပါဘူး။ အရေးကွီး တာက ငွိမျးခမျြး ရေး ဖျောဆောငျဖို့ အတှကျ “နိုငျငံရေး ပွဿနာကို နိုငျငံရေး နညျးနဲ့ ဖွရှေငျးဖို့ပါပဲ”။\nအရပျသားအစိုးရလကျထကျမှာ ဒျေါအောငျ ဆနျးစုကွညျ ကိုယျတိုငျ ဦးဆောငျပွီး “၂၁ ရာစု ပငျလုံညီလာခံ”ကငျြးပခဲ့လို့ တိုငျးရငျးသားတှေ ဘကျက မြှျောလငျ့ခကျြကွီးခဲ့တာအမှနျပါ။ သူမ ကိုယျတိုငျလညျး ငွိမျးခမျြးရေးမရခွငျးရဲ့ ဒုက်ခကို အခြိနျနဲ့အမြှ ပွညျသူတှကေ ခံစားနရေတယျလို့ အသိအမှတျပွုပွောဆိုခဲ့ပါတယျ။ ပငျလုံညီလာခံ အတှကျ အရေးပါတဲ့ အမြိုး သားအဆငျ့ နိုငျငံရေး ဆှေးနှေးပှဲတှကေို တခြို့ပွညျ နယျတှမှော ကငျြးပ နိုငျခဲ့ခွငျး မရှိပါဘူး။\nအစောပိုငျးက အစိုးရဘကျက ၆ လ တဈကွိမျ ငွိမျးခမျြးရေးညီလာခံကငျြးပသှားဖို့ စီစဉျထားပမေဲ့ ကိုယျပိုငျပွဋ်ဌာနျးခှငျ့၊ ခှဲမထှကျ ရေးစတဲ့ကိစ်စတှမှော သဘောတူညီမှု မရခဲ့ဘဲ ကွနျ့ကွာခဲ့ရတာတှရှေိပါတယျ။ (၂၁)ရာစု ပငျလုံညီလာခံ ပထမအစညျးအဝေးကို (၂၀၁၆) ခုနှဈ စကျတငျဘာလက ကငျြးပခဲ့တာဖွဈပါတယျ။ နောကျပိုငျးမှာ နှဈကွိမျထပျမံကငျြးပနိုငျ ခဲ့ပွီး စတုတ်ထအကွိမျ ပွညျထောငျစုငွိမျးခမျြးရေး ညီလာခံကိုတော့လာမယျ့ ဩဂုတျလ ဒုတိယ အပတျမှာ ကငျြးပမယျလို့ သိရပါတယျ။\nNCA စာခြုပျမှာ လကျမှတျရေးထိုးထားတဲ့ အဖှဲ့ တှသောမက လကျမှတျမရေးထိုးရသေး သူတှကေိုပါ ဖိတျချေါသငျ့တယျလို့ ယူဆ သူတှလေညျးရှိပါတယျ။ အရေးကွီး တာက အစိုးရ၊ တပျမတျောနဲ့ တိုငျးရငျးသား လကျနကျကိုငျအဖှဲ့တှကွေား ‘ယုံကွညျမှု’ တညျ ဆောကျနိုငျဖို့ပါပဲ။ နောကျထပျအရေးကွီးတဲ့ အခကျြတဈခကျြကတော့ NCA သဘောတူ စာခြုပျမှာ ပါဝငျ တဲ့အတိုငျး အရပျသားတှကေို အကာအကှယျပေးဖို့ပဲ ဖွဈပါတယျ။\n“ပွညျသူလူထုရဲ့ စားနပျရိက်ခာစုဆောငျးမှု၊ ကူးသနျးရောငျးဝယျမှုတှကေို မနှောငျ့ယှကျဖို့၊ အပဈရပျနယျမွထေဲက ပွညျသူတှရေဲ့ လူမှုဘဝ လုံခွုံမှုနဲ့ ဖှံ့ဖွိုးတိုးတကျရေးအတှကျ ဆောငျရှကျ ပေးဖို့”… စတဲ့ အခကျြတှပေါဝငျပါတယျ။ ဒါကွောငျ့ စဈရေးတငျးမာမှုတှကေို တတျနိုငျသမြှ လြှော့ခြ ရမှာဖွဈသလို တိုငျးရငျးသားတှေ လုံခွုံစှာ လုပျ ကိုငျစားသောကျနိုငျဖို့ အခှငျ့အလမျးတှေ ဖနျတီး ပေးရမှာဖွစပါတယျ။ စာခြုပျမှာ လကျမှတျရေး ထိုးထားရုံသာမကနှလုံးသားထဲကပါ တိုငျးရငျး သားတှအေပျေါ ညီရငျးအဈကို၊ မောငျရငျးနဲ့နှမလို ခဈြခငျစိတျနဲ့ ကိုယျခငျြးစာနာမှသာ ငွိမျးခမျြး ရေးရဲ့ အနှဈသာရပျေါလှငျမှာပါ။\nတိုကျပှဲတှနေဲ့ မသကျဆိုငျတဲ့ တိုငျးရငျးသား တှေ ထိခိုကျရတာဟာ ဖှံ့ဖွိုးတိုးတကျမှုကိုပါ နှောငျ့နှေးစပေါတယျ။ တပျမတျောသား တဈ ယောကျ အသကျဆုံး ရှုံးတာပဲဖွဈဖွဈ၊ တိုငျးရငျးသားလကျနကျကိုငျ တဈ ယောကျ အသကျ ဆုံးရှုံးတာပဲဖွဈဖွဈ၊ နိုငျငံသားတဈ ယောကျဆုံးရှုံးတာဖွဈလို့ ငွိမျးခမျြးရေးကို တပျမတျောသားတှကေ ရော၊ တိုငျးရငျးသားလကျနကျကိုငျတှေ ကပါ လိုလားမှာပါပဲ။\nစဈမှနျတဲ့ ငွိမျးခမျြးရေးဆီ ဦးတညျခငျြရငျ အကြိုးစီးပှားပျေါ မူတညျစဉျးစားတာကို ပွနျ သုံးသပျ ဖို့ လိုပါတယျ။ ကိုယျ့အဖှဲ့အစညျး ရဲ့ အကြိုးစီးပှားထကျ တိုငျးရငျးသား အားလုံးရဲ့ အကြိုးစီးပှားကို လိုလား ရပါမယျ။ ကိုယျ့အဖှဲ့အစညျးတဈခုတညျး အတှကျ အကြိုးစီးပှားကို မစှနျ့လှတျနိုငျ ဘူးဆိုရငျ ပဋိပက်ခတှလေညျး ဆကျပွီးဖွဈ ပျေါနဦေးမှာပါပဲ။ ပွညျသူတှေ အတှကျ၊ တိုငျးရငျးသားတှအေတှကျလို့ အားလုံးက ပွောနကွေ ပမေယျ့ လကျတှမှေ့ာ ပွညျသူတှေ၊ တိုငျး ရငျးသားတှေ ကပဲ ဆငျးရဲဒုက်ခတှေ ခံစားနရေတာပါ။\nတိုငျးရငျးသား လကျနကျကိုငျ အဖှဲ့အစညျးတှေ အပါအဝငျ သကျဆိုငျရာ အဖှဲ့အစညျးတှအေနနေဲ့ ပွညျသူတှရေဲ့ ရှငျသနျခှငျ့ကို ကာကှယျပေးဖို့လိုပွီး လူ့အခှငျ့အရေးခြိုးဖောကျမှုတှကေို အထူးရှောငျရှား ဖို့ လိုအပျပါတယျ။ ခငျြးလူမြိုးတှဟော AA နဲ့ တပျမတျောကွားက တိုကျပှဲတှကွေားမှာ ကွားညပျ နရေတဲ့ အနအေထားဖွဈနပေါတယျ။ တိုကျပှဲဖွဈပှား တဲ့ဒသေတှမှော အသိဘကျကပဲဖွဈဖွဈ လူ့အခှငျ့အရေး စံခြိနျစံညှနျးတှကေို လိုကျနာတာ အကောငျးဆုံးပါပဲ။ ငွိမျးခမျြးရေးရရှိမှသာ တိုငျးရငျးသားဒသေတှမှော ဖှံ့ဖွိုးတိုးတကျမှုလညျး ‘ကြှဲကူးရပေါ’ ဖွဈပျေါလာမှာ ဖွဈပါတယျ။\nငွိမျးခမျြးရအေတှကျ အဟနျ့အတားဖွဈနတော တှကေ တိုကျပှဲတှပေဲ မဟုတျပါဘူး …. တိုငျးရငျးသား တှနှေဈသကျလကျခံနိုငျခွငျးမရှိတဲ့ အပွုအမူနဲ့ လုပျရပျ တှကေို အစိုးရဘကျက လုပျဆောငျနတောတှလေညျး ပါဝငျပါတယျ။ (၂၀၁၇) ခုနှဈ မတျလထဲမှာ မှနျ၊ ကရငျ နဲ့ ပအို့ဝျတိုငျးရငျးသားသောငျးခြီပွီး မှနျပွညျနယျ ခြောငျးဆုံနဲ့ မျောလမွိုငျကို ဆကျသှယျထားတဲ့ တံတား ကို ဗိုလျခြုပျအောငျဆနျးတံတားလို့ အမညျပေးမယျ့ ကိစ်စကို ကနျ့ကှကျခဲ့ကွပါတယျ။ ကနျ့ကှကျသူတှကေ ဒီလိုအမညျပေးမှာက ဖကျဒရယျနဲ့ဆနျ့ကငျြဘကျ ဖွဈနတေယျလို့ ဝဖေနျခဲ့ကွပါတယျ။ ဒါပမေယျ့ အစိုးရ ဘကျက ဒသေခံတိုငျးရငျးသားတှရေဲ့ စကားကို နား မထောငျဘဲ ဗိုလျခြုပျအောငျဆနျးတံတားလို့” အမညျ ပေးခဲ့ပါတယျ။\nနောကျထပျ ကနျ့ကှကျမှုတဈခုကတော့ ကယား ပွညျနယျ လှိုငျကျောမွို့နယျ ဗိုလျခြုပျအောငျဆနျး မွငျးစီးရုပျတု စိုကျထူမှာကို ကရငျနီလူငယျတှဘေကျ က ကနျ့ကှကျခဲ့ခွငျးပါပဲ။ (၂၀၁၉) ခုနှဈ ဖဖေျောဝါရီ (၁၉)ရကျနကေ့ ဆန်ဒပွသူတှကေို ရဲတပျဖှဲ့က ရာဘာ ကညျြဆံတှေ အသုံးပွုနှိမျနငျးခဲ့တဲ့ ဖွဈစဉျပျေါပေါကျ ခဲ့ပါတယျ။ ကရငျနီလူငယျတှဘေကျက ဗိုလျခြုပျအောငျ ဆနျးရုပျထုထကျ ပငျလုံကတိကဝတျဖျောဆောငျပေး မှုနဲ့ တနျးတူရညျတူရှိမှုကိုပဲ လိုလားတာပါ။ ပွညျထောငျစုနမှေ့ာမှ ဖွိုခှငျးခဲ့တဲ့အတှကျ ပိုပွီးမေးခှနျး ထုတျစရာဖွဈလာရပါတယျ။\nဗိုလျခြုပျအောငျဆနျးကွေးရုပျထားရှိမှာကို ကနျ့ ကှကျမှုတှမှော သူ့ကိုမလေးစားလို့မဟုတျဘဲ ‘ဗမာ ကွီးစိုးမှု’ ဖွဈမှုကို မကွိုကျတာကွောငျ့လို့ ထောကျပွ သူတှလေညျး ရှိပါတယျ။ ဒါ့ကွောငျ့ တိုငျးရငျးသား တှနေဲ့ ယုံကွညျမှု ခိုငျမွဲစဖေို့ အစိုးရဘကျက အထူး သတိထားခဉျြးကပျသငျ့ကွောငျး တှရေ့ပါတယျ။ ပွညျ နယျတှထေဲမှာ ဖှံ့ဖွိုးမှုနညျးပါးတဲ့ ပွညျနယျတှေ အတှကျ အခွခေံအဆောကျအဦတှေ ကောငျးမှနျလာ ရေး၊ စိုကျပြိုးမှေးမွူရေးကဏ်ဍတှမှော တိုးတကျလာ ရေးတို့ကို ဦးစားပေးလုပျဆောငျသငျ့ပါတယျ။ အဲဒီလို မဟုတျဘဲ ဒသေခံတှေ လကျမခံတဲ့ ဗိုလျခြုပျရုပျတု တှကေို စိုကျထူတာက နားလညျမှု ပိုဝေးကှာစနေိုငျ လို့ မလုပျဆောငျသငျ့ပါဘူး။\nဘာဖွဈလို့လဲဆိုတော့ ငွိမျးခမျြးရေးလုပျငနျးစဉျ (Peace Process)ကို ဖျောဆောငျရာမှာ မွနျမာ နိုငျငံအတှငျး မှီတငျးနထေိုငျကွတဲ့ တိုငျးရငျးသားလူမြိုး အားလုံးရဲ့ ဆန်ဒကို အလေးဂရုပွု စဉျးစားဖို့ အထူး လိုအပျလို့ပါပဲ။ ပွညျမကသူတှေ အေးခမျြးစှာ နထေိုငျ နိုငျခြိနျမှာ တောငျတနျးဒသေက လူတှေ နရေပျစှနျ့ ခှာထှကျပွေးရတာ၊ လြှပျစဈမီးမရသေးတာဟာ တနျးတူရညျတူ အခှငျ့အရေးမဟုတျတာ သခြောပါ တယျ။ ငွိမျးခမျြးရေးကို တကယျလိုလာရငျး တိုငျးရငျး သားတှရေဲ့ အကြိုးကို တကယျလိုလားပွီး တနျးတူရညျ တူ အခှငျ့အရေးကို ဖျောဆောငျပေးရမှာပါ။\nစိတျရငျးစတေနာလညျး ရှိမယျ၊ တိုငျးရငျးသား တှခေံစားနရေတဲ့ ဒုက်ခတှကေိုလညျး ကိုယျခငျြးစာနာ မယျဆိုရငျ ငွိမျးခမျြးရေးဆှေးနှေးပှဲတှလေညျး အောငျ မွငျမှုရလာပွီး တဈဖကျနဲ့တဈဖကျကွား ‘ယုံကွညျမှု’ ရလာမှာပါ။ ယုံကွညျမှုတညျဆောကျလာတာနဲ့အမြှ ငွိမျးခမျြးရေးဖျောဆောငျနိုငျမှု အလားအလာကို ပိုမို ကောငျးမှနျလာပွီး ဖှံ့ဖွိုးတိုးတကျမှုဆီ ဦးတညျနိုငျ မှာပါ။ ဒါ့ကွောငျ့ ပဋိပက်ခတှခြေုပျငွိမျးပွီး တနျးတူရညျ တူရှိမှုကို လိုလားရငျ စိတျရငျးစတေနာအမှနျနဲ့ ငွိမျးခမျြးရေးရရှိဖို့ ကွိုးစားသှားသငျ့ပွီဖွဈပါတယျ။