စက်သေနေသော ငြိမ်းချမ်းရေးအင်ဂျင်ကို တွန်းနိုးခြင်း(သို့) တန့်နေသော ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်ကို တွန်းနိုးခြင်း | Transnational Institute\n၁၉၆၁ ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်း(သို့) ငြိမ်းချမ်းရေး ရှေ့ဆက်သွားနိုင်မည့် လမ်းစ\nဆောင်းပါးရှင် - စိုင်းဝန်စိုင်း\nနိဒါန်း - ချောင်ပိတ်မိနေသော ခေတ်ပြိုင်ကာလ\n“၂၁ ရာစုပင်လုံ”ဟု အမည်တွင်သည့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံကို မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ရန် ပြန်လည်အစီအစဉ်ရေးဆွဲခြင်းနှင့်အတူ ကျွနု်ပ်တို့အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မကြာသေးသော အတိတ်ကာလအတွင်း အလွန် မှားယွင်းစွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့သည့် ထိလွယ်ရှလွယ်မှုမြှင့်မားသည့် ပြဿနာအချို့ကို ပြန်လည်လေ့လာသုံးသပ်ကြည့်ရန် လိုအပ် လာသည်။ အကယ်၍ လာမည့်ညီလာခံသည် ကျွန်ုပ်တို့အား ခြောက်လှန့်ဆဲဖြစ်နေသည့် သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အမှား များကို တည့်မတ်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ကျင်းပသည်မှန်လျှင် ချောင်ပိတ်မိနေသော ကျွနု်ပ်တို့တိုင်းပြည်၏ အခြေအနေတွင် ဘက် ပေါင်းစုံမှ ဆွေးနွေးဘက်အားလုံးသည် သမိုင်းကြောင်းအမှန်ကို ပြန်လည်ရှုမြင်သုံးသပ်ပြီး ပဋိပက္ခအမွေအနှစ် ဆိုးများ၏ အကြောင်းရင်းများနှင့် နှစ်ကာလကြာရှည်စွာ တိုင်းပြည်တိုးတက်မှုကို နောက်ပြန်ဆွဲခဲ့သော အစိုးရ၏ ကျရှုံးမှုများကို ပြန်လည် အကဲဖြတ်သုံးသပ်ရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်လာသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပင်လုံစာချုပ်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်ပေါင်း ခုနှစ်ဆယ်ကျော်ကြာခဲ့သည်အထိ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးကဏ္ဍမှာ မပြီးဆုံးသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများမှာလည်း ဆက်လက် ဖြစ်ပွား နေဆဲဖြစ်ကာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုမြောက်များစွာသည် ရာစုနှစ် တစ်ဝက်ကျော်မျှ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ပိုမို နက်ရှိုင်းစွာ တည်ရှိလာခဲ့သည်။\nလွန်ခဲ့သည့်နှစ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ၏ ခေတ်ဦးကာလကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ရေရှည်လိုအပ်သည့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတံခါးဝသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သော မျှော်လင့်ချက်များ ရှိခဲ့ကြသည်။ အမှန်စင်စစ် လွန်ခဲ့သော (၁၂) လတာ ကာလ၏ အတွေ့အကြုံများအရ အစိုးရသစ်၏ အုပ်ချုပ်စီမံမှုဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံ များသည် အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံပေါ်ရှိ ကဏ္ဍအများစုအပေါ်တွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်း ဆိုင်ရာအာဏာများကို ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်ထားသော တပ်မတော်ဟု အမည်တွင်သည့် နိုင်ငံတော် လက်နက် ကိုင်တပ်ဖွဲ့တို့အကြား ပေါင်းစပ်ထားသည့် “စပ်မျိုး” စနစ်များသာဖြစ်ကြောင်း မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ အရပ်သား တစ်ပိုင်း အစိုးရဖြစ်သော သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် အာဏာရလာသည့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး နိုင်ငံရေးရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှု အတော်များများရှိခဲ့သည်ကို သံသယဖြစ်စရာ အကြောင်းမရှိသော်လည်း သတိပေးနေသည့် လက္ခဏာရပ်များမှာ ယခု အချိန်တွင် တိုးပွားလာနေသည်။ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလတွင် ကတိပေးခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲကြေညာချက်စာတမ်းအတိုင်း ဒီမိုကရေစီ ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းများကို ပါတီအနေဖြင့် ကြိုဆိုဦးဆောင်နိုင်စွမ်း မရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုစတင်ခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ တပ်မတော်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုများမှာ ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး အဆုံး မသတ်နိုင်ဘဲ ရှိနေသည်။\nလက်ရှိနိုင်ငံရေးပြဿနာများကို ကျော်လွှားဖြေရှင်းရာတွင် အဓိက အတားအဆီးနှစ်ခုမှာ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ၄င်းပြဿနာနှစ်ခုမှာ နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်မှု ရှိသည်။ အင်အယ်လ်ဒီအစိုးရ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြန်လည်ရေးဆွဲခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဖာထေးမှု(သို့) ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများအားဖြင့် အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေးကို ယူဆောင်လာပေးရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်မှုတို့မှာ တပ်မတော် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏အောက်တွင် ကျောက်ချနေရသည်။ ပြင်ဆင်နိုင်ရန်လည်း အခွင့်အရေး ရှိမည် မဟုတ်ပါ။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရာတွင် အမျိုးသားနိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် တပ်မတော်၏ အပေါ်စီး ရယူမှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန်အလို့ငှာ တမင်ရေးဆွဲထားခဲ့ပြီး ဥပဒေပြုလွတ်တော်များ၌ အမတ်နေရာ (၂၅) ရာခိုင်နှုန်းကို အပြည့်အဝ နေရာဦးထားသည့်အပြင် အဓိကကျသည့် ဝန်ကြီးဌာနသုံးခုဖြစ်သော ပြည်ထဲရေး၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် နယ်စပ် ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို ကောင်းစွာ လက်ရောက်ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ထို့အပြင် လွတ်တော်အတွင်း (၇၅)ရာခိုင်နှုန်း ကျော် ထောက်ခံအတည်ပြုမှု ရရှိမှသာလျှင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်နိုင်မည်ဖြစ်သောကြောင့် စစ်တပ်၏ သဘောထားဆန္ဒမပါဘဲ နိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဘယ်သောခါမျှ ပြင်ဆင်နိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း အဓိပ္ဗါယ် သက်ရောက်သည်။\nပြီးခဲ့သော နှစ်အတွင်း အရှိန်အဟုန် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သော မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်သည်လည်း အလားတူ ခလုတ်ကသင်းများနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ မူဝါဒပိုင်းတွင် အရေးကြီးသော အပြောင်းအလဲတစ်ခုမှာ ယခင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ-တပ်မတော်အစိုးရအနေဖြင့် နှစ်ကာလရှည်ကြာသော ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ အဆုံးသတ်နိုင်ခြင်းမရှိလျှင် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုများကို ရရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ဟု သတိပြုမိသည့် နောက်ပိုင်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်အတွက် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည့်အချက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ မထွက်ခွာမီ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ရှစ်ဖွဲ့ဖြင့်သာ လက်မှတ်ရေးထိုးသည့် တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်စာချုပ်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးချုပ်ဆိုခဲ့ခြင်းအားဖြင့် အချိန်တိုအတွင်း ကျစ်လစ်ခိုင်မာသော တိုးတက်မှုသင်္ကေတကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်း လွှမ်းမိုးနိုင်မှုအားကောင်းသော တပ်ဖွဲ့နှင့် အဖွဲ့အစည်းများအပါအဝင် တိုင်းရင်း သား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း(၁၃)ဖွဲ့မှာ လက်မှတ်ထိုးခြင်းအမှုတွင် မပါဝင်ခဲ့ကြချေ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အာဏာလွှဲပြောင်းကာ ထွက်သွားရတော့မည့် အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံကို ခေါ်ယူ ကျင်းပပြီး အတင်းတွန်းနိုးထားသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးစကားဝိုင်းကို ကြိုးပမ်းအားထုတ်ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ သို့သော် တိုးတက်မှု နှေးကွေးခဲ့သည်မှာ ငြင်းဖွယ်မရှိ ရှင်းလင်းသိသာလှသည်။\nဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် သက်ဆိုင်ရာရုံး၏ ဇက်ကြိုးများကို လက်လွှဲယူပြီး သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးအစပျိုးမှုများသည် ဘဝသစ်ဖြင့် အသက်ရှူနိုင်ရန် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံအသစ်တစ်ရပ်ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်(၂၀၁၆)၊ သြဂုတ်လ (၃၁) ရက်နေ့မှ စက်တင်ဘာလ (၃)ရက်နေ့အကြားတွင် ခေါ်ယူကျင်းပပေးနိုင်ခြင်းအားဖြင့် အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရသစ်အပေါ် အကောင်းမြင်စိတ်များ ပြန်လည်နိုးထလာစေခဲ့သည်။ ရည်မှန်းချက်ကြီးစွာ ခေါင်းစဉ်တတ်ခဲ့သော “ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ - ၂၁ ရာစုပင်လုံ” ကို နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးရှိ မတူညီကွဲပြားသော အဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ (၇၀၀)ကျော်ဖြင့် နေပြည်တော်တွင် စုရုံးကျင်းပခဲ့သည့်နည်းတူ ၄င်းညီလာခံ အပေါ်တွင်လည်း မျှော်လင့်ချက်များ မြှင့်မားစွာ ထားခဲ့ကြပါသည်။ သို့သော် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ပြန်လည် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စမှာ အကောင်အထည်မပေါ်သေးသည့် အခြေအနေအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်အတွက် နိုင်ငံတော်တာဝန်ကို လွှဲပြောင်း ယူပြီးသည့်နောက် တစ်နှစ်အကြာတွင် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတို့၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ သကဲ့သို့ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်လည်း စိုးရိမ်စရာရှိသည့် အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ရပ်ရွာဒေသခံတို့၏ နေရပ်ဌာနေ ရွှေ့ပြောင်းရမှုများ တဖန် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။\nအကျပ်အတည်းခက်ခဲမှုအားလုံးကို အင်န်အယ်ဒီ၏ တံခါးဝရှေ့တွင် ချထား၍မရနိုင်ပါဟူသည့်အချက်ကို အရေးစိုက်ထားသင့်ပါသည်။ ၂၁ ရာစု ပင်လုံ ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံမတိုင်ခင် ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် အတားအဆီးကို ရိုက်ချိုးခဲ့သည့် သက်သေအထောက်အထားများစွာလည်း ရှိနှင့်ပြီးသားဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုဆိုင်ရာ ရှည်လျားသည့် ကျရှုံးမှုသမိုင်းကြောင်းများ ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် လက်ရှိအခြေအနေတွင် အဓိက အတားအဆီး သုံးခု အခိုင်အမာ ရှိနေသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ အင်န်အယ်လ်ဒီနှင့် တပ်မတော်အကြားရှိ နှစ်ပင်လိမ်(သို့) ကပ်ပြား အစိုးရအုပ်ချုပ်စီမံမှုဖြစ်ပြီး ယင်းကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ဆယ်သွယ်ဆက်ဆံမှုနှင့် စေ့စပ် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ပြဿနာများကို ဖြစ်စေသည်။ မြန်မာ့စစ်တပ်အနေဖြင့် “ဒေသအတွင်း ထပ်ဆင့်ဒေသခွဲ” စနစ်ကို ဆက်လက် လည်ပတ်အကောင်အထည်ဖော်ပြီး တိုင်းပြည်အတွင်း မတူညီသောဒေသများအတွင်း မတူညီသည့် မဟာ ဗျူဟာများဖြင့် နိုင်ငံရေး/စစ်ရေးဗျူဟာခင်းခြင်းဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူညီ စာချုပ်တွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအားလုံး ပါဝင်လာမှုကို ကန့်ကွက်နေသည်။ ဒုတိယအချက်မှာ တပ်မတော် တာဝန် ထမ်းဆောင်သူများအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အသွင်ကူးပြောင်းမှုတွင် ၄င်းတို့၏ ခေါင်းဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအားဖြင့် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနေခြင်းသည် ပါလီမန်လွတ်တော်တွင် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အမှီအခိုကင်းကင်းဖြင့် ဦးတည်ရွေ့လျားမည့် အင်န်အယ်လ်ဒီကို ပိတ်ပင် တားဆီးနေသည်။ တတိယအချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရေးအရွေ့ကို ထိပ်ဆုံးမှဦးဆောင်သည့် ဗမာတိုင်းရင်းသား အများစု ပါဝင်သည့်အုပ်စုနှစ်စုဖြစ်သည့် အင်န်အယ်လ်ဒီနှင့် တပ်မတော်အကြားရှိ ဖက်ဒရယ်ဝါဒဆိုင်ရာကိစ္စတွင် အဓိက သော့ချက် ကျသည့် သဘောတရားရေးရာ အမြင်များ(သို့)ရပ်တည်မှုများ ကွဲပြားခြားနားသည့်အချက်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး အချက် ဖြစ်သည့် ဖက်ဒရယ်သဘောတရားရေးဆိုင်ရာသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာအကျပ် အတည်း၏ အသဲနှလုံးဗဟိုချက်မပင် ဖြစ်သည်။\nမြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ညံ့ဖျင်းမှု သံသရာအား ကျိုးပဲ့ပျက်စီးသွားစေရန် အသစ်သော စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုများနှင့် စွန့်ဦးလုပ်ဆောင်မှုများ မဖြစ်မနေလိုအပ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထင်ရှားနေသည်။ ယခုလို အနေ အထားတွင် မတူညီသော ပါဝင်တက်ရောက်သူများအကြား ဘုံကျသည့် ရည်မှန်းချက်နှင့် ဦးတည်ချက်များမရှိဘဲ နောက်ထပ် ညီလာခံတစ်ခုကို ကျင်းပခြင်းသည် လာမည့်အချိန်ကာလတွင် အပြုသဘောဆောင်သည့် ရလဒ်များကို ရရှိ အောင်မြင်ရန် အလားအလာရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ချေ။ လက်ရှိငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်သည်လည်း အောင်မြင်သည့်နိဂုံးမရှိဘဲ ငါးနှစ်ကျော်လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သဖြင့် ၄င်းသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေဦးဆောင်သည့် ယခင်စစ်အစိုးရလက်အောက်တွင် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုအကြာ စွန့်ဦးလုပ်ဆောင်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းကြောင်းအတိုင်း လိုက်နေခြင်းသာဖြစ်သည်ဟု အရေးစိုက်ထားသင့်သည်။ နောက်ထပ်တစ်ချက်မှာ ညီလာခံတစ်ခုပြီးတစ်ခု ကျင်းပပြုလုပ်ခြင်းသည်လည်း အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်ထားရန်သာ ဖြစ်သည်။ “ပင်လုံ”ဟူသည့် အမည်နာမသည်လည်း တဖြည်းဖြည်း မှေးမိန်လာ လိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ကြိမ်ကျင်းပမည့် ၂၁ ရာစုပင်လုံညီလာခံ၏ နေ့ရက်၊ အချိန်ဇယားသည်လည်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောင်းလဲခံရသည်။ နောက်ဆုံးကြေညာချက်အရ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ မေလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ၄င်းသည် အစိုးရတာဝန်ရှိသူများနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပူးတွဲအကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် ညှိနှိုင်းရေးအစည်းအဝေးမှ နောက်ဆက်တွဲ ရလဒ်ဖြစ်သည်။\nထို့ကြောင့် နောက်ထပ် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံတစ်ရပ်ကို ကျင်းပတော့မည်ဆဲဆဲကာလတွင် လွှမ်းမိုးတည်ရှိ နေသော အတားအဆီးရပ်ဝန်းကို မည်ကဲ့သို့ ရိုက်ချိုးဖြတ်ကျော်ပြီး နောင်လာမည့်ညီလာခံကို အပြုသဘောဆောင်သည့် ပြောင်းလဲမှုများဖြင့် အောင်အောင်မြင်မြင် လမ်းပြပေးနိုင်မည်နည်းဟူသည့်မေးခွန်းကို မေးရမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသည် ချောင်ပိတ်မိသည့်အခြေအနေကို အမြဲတမ်း ကျောထောက်နောက်ခံပြုသည့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ ပြဿနာ များကို ဦးတည်ကာ အာရုံစိုက်ခြင်းအားဖြင့် အဓိပ္ဗါယ်ရှိသော ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော် လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။\nတန်းတူညီမျှစွာ စုဖွဲ့မှု အခြေခံသဘောတရားများကို သဘောတူခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင် “ပင်လုံ” ဟူသည့် နေရာဒေသ၏ တဖန်ပြန်လည်နို်းထလာမှုသည် ၄င်း၏ကိုယ်စားပြုသင်္ကေတအတိုင်း အရေးကြီးသည့် အစပြုမှုဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် စာရေးသူ၏ ထင်မြင်ချက်အရ တဖန်ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် အကောင်းဆုံးကာလမှာ ၁၉၆၁-၆၂ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းကို အချေအတင် ဆွေးနွေးငြင်းခုံသည့်အချိန်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသည်။ ယနေ့ တိုင်းရင်းသားများ တောင်းဆိုနေသောအရာများမှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည့် အခွင့်အရေးများနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်နိုင်ပြီး “ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်း” သည် ပင်လုံညီလာခံနှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတို့၏ မစုံလင်အားနည်းချက်များကို အထူးအသားပေး တုံ့ပြန်ရေးဆွဲထားသည်။ ပင်လုံမှပေးခဲ့သော သင်ခန်းစာများကို သာမာန်ကာလျှံကာဖြင့် သတိလက်လွတ်ဖြစ်သွားနိုင်သည့် အမှားအယွင်းကြီးကြီးမျိုး ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံဖြစ်သွား နိုင်သည်။ ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းသည် ကိုလိုနီခေတ်လွန်ကာလ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် မှတ်ကျောက်တင်နိုင်သကဲ့သို့ တပ်မတော်အနေဖြင့် အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး လက်တံများကို သိမ်းပိုက်ကာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ၏ ဖြစ်နိုင်ချေများကို ရုတ်သိမ်းပြီး ရာစုနှစ် ထက်ဝက်ခန့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အတွက် စင်မြင့်တစ်ခုကို ချမှတ်တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။\nနိဂုံးချုပ်ရလျှင် အဖြေက ရှင်းနေသည်။ အကယ်၍ အဓိပ္ဗါယ်ပြည့်ဝသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲက ယခုအချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ရှေးတာဝန်ရှိသူများမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အဆင်မပြေစွာ ရပ်တန့်ပစ်ခဲ့သော ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး အဆိုပြုခြင်းကို ပြန်လည်ကောက်ယူပြီး အသက်သွင်းစဉ်းစားရန် ဘာ့ကြောင့် မဖြစ်နိုင်ရ သနည်းဟူသော မေးခွန်းမျိုး မေးမြန်းရန် လိုအပ်နေသည်။ အစိပ်စိပ်အမွှာမွှာ ကွဲပြားခြင်းမှ တိုင်းပြည်ကို ကာကွယ်ခြင်း မဟုတ်သည့်အပြင် ၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုသည် မဖြစ်မဖြစ်လိုအပ်သော နိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းသာဖြစ် သည်။\nဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းနှင့် စစ်တပ်အုပ်ချုပ်မှု၏ နောက်ခံအခြေအနေ\nပါလီမန်လွတ်တော်အစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုလက်ထက်မှ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းသည့် အချိန်၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် နိုင်ငံသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာ(ဗမာ)နိုင်ငံတော်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့်သက်တမ်းမှာ ၁၄ နှစ်ခန့်မှသာ ရှိသေးသည်။ တိုင်းပြည်အနေဖြင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီလက်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ “စစ်တပ်-အိမ်စောင့်အစိုးရ” အုပ်ချုပ်မှုဖြင့် ၁၉၅၈-၆၀ ခုနှစ်အတွင်း (၁၈)လကြာသည့် ကြားကာလနှင့်အတူ ပါတီစုံပါလီမန် လွတ်တော်စနစ်ဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ဒီမိုကရေစီကျကျ အုပ်ချုပ်ခံခဲ့ရသည်။ အာဏာရှိနေဆဲ ဦးနုဦးဆောင်သော ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးနှင့် ပြည်သူလွတ်မြောက်ရေး(ဝါ) “သန့်ရှင်း” ဖဆပလနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီများဖြစ်သည့် ဦးဘဆွေနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ဦးဆောင်သော “တည်မြဲ” ဖဆပလတို့အကြား ပြန်လည်ပေါင်းစည်း၍မရနိုင်သော အကွဲအပြဲတို့ကြောင့် တိုင်းပြည်မှာ မထိန်းနိုင်မသိမ်းနိုင်သည့်အခြေအနေကြောင့် စစ်တပ်မှ တရားဝင် တိုင်းပြည်အာဏာကို လက်လွှဲယူ လိုက်ရခြင်း အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အကြောင်းရင်းအစစ်အမှန်မှာ ဦးနေဝင်းနှင့် ဦးနုတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ (၁၀)နှစ်ကျော်ကြာပြီးသည့်နောက် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယား(ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့၏ သီးခြားခွဲထွက်ခွင့် အခွင့်အရေးဖြင့် ကျင့်သုံးခွဲထွက်တော့မည်ကို စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တရားမဝင် နားလည်နိုင်ပါသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားသည့်အချိန်ကာလ ပြည့်သည့်အချိန်လည်း ဖြစ်နေခဲ့ပါသည်။\n၁၉၆၀ ခုနှစ် ဧပြီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမည်သစ်ပေးထားသော ဦးနု၏ ပြည်ထောင်စုပါတီသည် အောက်လွတ်တော်တွင် ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၁၅၇ နေရာ(၅၂ %)ဖြင့် အနိုင်ရပြီး စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြုသည့် ဦးဘဆွေနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်းဦးဆောင်သော “တည်မြဲ” ဖဆပလ ပါတီမှာ အမတ်နေရာ(၄၀)(၃၀%)သာ ရရှိကာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၄င်းရွေးကောက်ပွဲသည် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်ကျော်ကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နောက်ဆုံးဖြစ်သော အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ(၂)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းမှ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအတိုင်း အုပ်ချုပ်မှုများအား ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့ပြီး လွတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းကာ ဦးနုနှင့် အခြားသော ပါတီမှ ခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးအရေးယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အဆက်ဆက်ဖြစ်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီ၊ ဗမာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီတို့ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခံ ခဲ့ရပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဦးသိန်းစိန်၏ အရပ်သားတစ်ပိုင်းအစိုးရအာဏာလွှဲပြောင်းမယူခင်အထိပင် အဆိုပါ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် အုပ်ချုပ်ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးရှုမျှော်ခင်းမှာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။\nယခုတစ်ကြိမ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို စစ်တပ်အရာရှိများက ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး အဆိုပြုချက်ကြောင့်ဟု အကြောင်းပြသည်။ ပြည်ထောင်စုမှခွဲထွက်ရပ်တည်ခွင့်ကို တောင်းဆိုသည့် ရှမ်းပြည်နယ်ဖက်ဒရယ်စာတမ်းဟုလည်း ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ယင်းကြောင့် တိုင်းပြည်ကို အစိပ်စိပ်အမွှာမွှာကွဲသွားမည့်အရေးမှ ကာကွယ်ကယ်တင်ရန် တပ်မတော်မှ ကြားဝင်စွပ်ဖက်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ လက်ရှိတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အပါအဝင် အခြားသော ရာထူးကြီးကြီး တပ်မတော်အရာရှိကြီးများသည် အထက်ပါ ယူဆချက်အတိုင်း ယနေ့ထက်တိုင် လက်ခံနေသေးသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် အဆိုပါ ယူဆချက်သည် မှားယွင်းကြောင်း(သို့) လွှဲမှား သော စိတ်ကူးသာဖြစ်ကြောင်း ကြားနေနိုင်ငံရေးလေ့လာသူအများစုနှင့် ထိုခေတ်ကာလကို ရှေ့မှီနောက်မှီ အသက်ရှင်ခဲ့သူ များက အကျယ်တဝင့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး စာတမ်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို အခြေခံပြီး ဒီမိုကရေစီကျသော ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဗမာနှင့် ဗမာမဟုတ်သော လူမျိုးများအကြားတွင် ရှိနေသော ပဋိပက္ခနှင့် အစပျိုးလျက်ရှိသော မကျေနပ်ချက်များကို ဖြေရှင်းရန် တရားနည်းလမ်းကျစွာ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု ဖြစ်ပါ သည်။ ထို့ပြင် ပင်လုံတွင် သဘောတူညီခဲ့သော တန်းတူညီမျှသည့် ပြည်ထောင်စုဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များကို ဖြည့်ဆည်း ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သော ၁၉၄၇ အခြေခံဥပဒေအား ပြင်ဆင်ခြင်းအလို့ငှာ နိဒါန်းပျိုးပေးခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ ဖြေရှင်းမှု နည်းလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။\nယခုတွင် အားလုံးသိသည့်အတိုင်း ပဋိပက္ခတစ်ခုကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အကြမ်းဖက်မှုပုံစံမျိုးဖြင့် ကြုံတွေ့ လာနိုင်သည့် သဘောတရားအတိုင်း ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း စိတ်ပျက်စရာတွေ့ရသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာ သိမ်းမှုသည် ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်မှုကို အဆုံးသတ်စေသည်သာမက နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ပျံ့နှံ့စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိကြောင်း သက်သေထူသည့်သဘောလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိအခြေအနေမတိုင်ခင်အထိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း(၂၀)ကျော်၊ အရေအတွက်အားဖြင့် တပ်သား ၁၀၀၀၀၀ ကျော်တို့သည် အဆက်ဆက် အုပ်စုိုးခဲ့ သော ဗမာနှင့် တပ်မတော်လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်သည့်အစိုးရကို လက်နက်ချအဆုံးသတ်တော့မည့် အရိပ်အမြွက်တစ်စုံတစ်ရာ မပြဘဲ ခုခံတော်လှန်ခဲ့ကြသည်။ အထက်ပါ နိုင်ငံရေးဇာတ်ကွက်များအရ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု၏ အကြောင်းပြချက် ဖြစ်သော ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးအဆိုပြုချက်၏ လားရာဘူတာနှင့် ပြည်ထောင်စုကို ကယ်တင်ရန်နှင့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်ဟု ယိုးမယ်ဖွဲ့မှုများသည် ဆန့်ကျင်ဘက် ရလဒ်များကိုသာ ရရှိစေကြောင်း သိသာခဲ့ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နှစ်ပေါင်း(၅၀)ကျော်သော တိုင်းရင်းသား ပဋိပက္ခပြဿနာပင်လယ်များထဲသို့ တွန်းပို့ခံခဲ့ရပြီး ယခုထက်ထိတိုင် ကူးခတ်ရုန်းကန်နေရပါသည်။ အဆိုပါ နှစ်ကာလများအတွင်း ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် တုံ့ဆိုင်းချိနဲ့ပြီး စီးပွားရေးအရ အကုန်အကျများခြင်းနှင့် တိုင်းပြည်၏ အရင်းအမြစ်များကို ပြုန်းတီးစေသည့် လူသား အရင်းအမြစ် ဆုံးရှုံးခြင်းများကို အားပေးရာလည်းရောက်လေသည်။\nဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး စာတမ်း (၁၉၆၁-၆၂)\nဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး စာတမ်း(၁၉၆၁-၆၂)ကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် မလေ့လာခင် သမိုင်းဖြစ်ရပ်များ၏ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် ပင်လုံစာချုပ်နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတူတကွ ဖတ်ရှုမှတ်သားထားရန် အထူးအရေးကြီးသည်။ ပင်လုံစာချုပ်ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အောင်ဆန်းနှင့် ချင်း၊ ကချင်၊ ရှမ်းကိုယ်စားလှယ်များမှ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် အနာဂတ်တွင် ပုံဖော်နိုင်သည့်လမ်းကြောင်းကို ပြင်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲခြင်းနှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗြိတိသျှလက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိရေးကို ဦးတည်ခဲ့ကြသည်။ အခြားသော ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ ပြည်သူများနှင့် နယ်နိမိတ်ပိုင်နက်များအကြား သဘောတူညီခဲ့ကြသော တန်းတူညီမျှရေးနှင့် ပေါင်းစည်းပါဝင်ရေးမူပေါ်တွင် အခြေခံသည့် လွတ်လပ်ရေးကို ဆိုလိုသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် မေလတွင် ပင်လုံစာချုပ်၏ အခြေခံမူများအတိုင်း ကြားဖြတ်အစိုးရကို ဦးဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် ဖက်ဒရယ်သဘောတရားအပေါ်တွင်အခြေခံသော ၄င်း၏ အခြေခံမူ(သို့) လမ်းညွှန်ချက်(၇)ချက်ကို တင်ပြခဲ့သည်။ ယင်းလမ်းညွှန်ချက်များသည် နောင်လာမည့်တိုင်းပြုပြည်ပြုလွတ်တော်တွင် ရေးဆွဲမည့် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေ အသစ်ရေးဆွဲရာ၌ အဓိက ပါဝင်ထည့်သွင်းရမည့်အရာများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ၄င်းအခြေခံမူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်။\n(၁) လွတ်လပ်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်တိုင်းပြည်ဖြစ်ခြင်း\n(၂) တစ်သီးပုဂ္ဂလပြည်နယ်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် သတ်မှတ်ပြဌာန်းထားသည်နှင့်အမျှ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာရရှိခြင်း\n(၃) အခွင့်အာဏာဟူသမျှ တိုင်းသူပြည်သားများထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း\n(၄) ဒီမိုကရေစီကျသော လူ့အသိုင်းအဝိုင်းကဲ့သို့ ကျင့်သုံးသည့်နည်းတူ တိုင်းသူပြည်သားမှန်သမျှအတွက် နိုင်ငံရေးရာ၊ စီးပွားရေးရာနှင့် လူမှုရေးရာများ၌ တရားမျှတမှုရရှိစေခြင်း\n(၅) လူနည်းစုအခွင့်အရေးများအတွက် လုံလောက်သော ကာကွယ်ချက်များ ပြဌာန်းရေး\n(၆) ပြည်ထောင်အချင်းချင်း ဥပဒေအရ ထိန်းစောင့်ထားရှိခြင်း\n(၇) ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှေးရှုလျက် နိုင်ငံတကာတို့နှင့် မိတ်ဝတ်မပျက် တွဲဖက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။\nစကားပြောဆိုမှုများနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များအရ ကြည့်လျှင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးသို့ ရှေးရှု မောင်းနှင်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေဆိုင်ရာ ဦးဆောင်ပုံဖော်မှုသည် ဖက်ဒရယ်မူဝါဒစနစ်တွင် အမြစ်တွယ် ကျောက်ချ သင့်သည့် “ဆန္ဒအလျောက် စုဖွဲ့ခြင်း”၊ “တန်းတူညီမျှခြင်း” နှင့် “ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခြင်းဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး” စသည်တို့တွင် အခြေခံကြောင်း ရှင်းလင်းထင်ရှားသည်။ ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော “ဘားမား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ”(Burma’s Constitution) စာအုပ်တွင် ရေးသားထားချက်အရ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် တိုင်းပြည်တစ်ခုအနေဖြင့် ရွေးချယ်သင့်သည့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာစနစ်နှင့် ပတ်သက်လျှင် ရှင်းလင်း ပြတ်သားသူ ဖြစ်သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။\n“ဗမာနိုင်ငံသစ်ကို တည်ဆောက်တဲ့အခါမှာ ပြည်ထောင်စုစနစ်နဲ့ တည်ဆောက်မှာလား။ ဒါမှမဟုတ် တစ်ပြည် ထောင်စနစ်နဲ့သွားမှာလား။ ကျွန်တော့်အမြင်ကတော့ ဗဟိုက ဦးစီးပြီး တစ်ပုံစံတည်းအုပ်ချုပ်တဲ့ တစ်ပြည်ထောင်စနစ်နဲ့ သွားဖို့ ဖြစ်နိုင်မှာမဟုတ်ဘူး။ လူမျိုးစုငယ်တွေရဲ့ အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတွေကို အကာအကွယ်ပေးတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ မည်မည်ရရ ထားရှိတဲ့ ပြည်ထောင်စုစနစ်ကို ရေးဆွဲပြဌာန်းပြီး တည်ဆောက်ရမယ်။”\nပင်လုံတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များအကြား၌ တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ထက် ပြည်ထောင်စုစနစ်ကိုသာ သဘောတူထားခဲ့ကြောင့် ဒေါက်တာမောင်မောင်က ၄င်းစာအုပ်တွင် အတည်ပြုထားသည်။ “ပြည်ထောင်(ပြည်နယ်)များ(တိုင်းရင်းသားပြည်နယ်များအားလုံး)သည် ၄င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရှိရမည်။ ပြည်နယ်အင်္ဂါရပ်များရှိရမည်။ လွတ်တော်၊ အစိုးရနှင့် တရားလွတ်တော်ဟူ၍ ရှိရမည်ဟု မူလအယူအဆ ရှိခဲ့ပြီးသား ဖြစ်သည်။” အထက်ပါ ပန်းတိုင်များကို ပံ့ပိုးခြင်းအလို့ငှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက “ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ သတိထားရမှာက “ပေါင်းစည်းကာ ရပ်တည်စို့” ဖြစ်ရမယ်။“ပေါင်းစည်းကာ ကျရှုံးစို့” မဖြစ်ရဘူး။” ဟု သမိုင်းဆိုင်ရာ လေးနက်သည့် သတိပေးစကားဖြင့် အားပေးခဲ့သည်။\nကျွနု်ပ်တို့နိုင်ငံအတွက် အဖိုးအခကြီးမားသော ပင်လုံစာချုပ်ဖြစ်စေ၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အခြေခံမူဝါဒများ ဖြစ်စေ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေထဲတွင် ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိချေ။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့အများစုတို့သည် အဆိုပါနှစ်၏ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်အုပ်စု၏ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် ၄င်းအခြေခံဥပဒေ၏ အပြီးသတ်မူကြမ်းကို လိုက်လျောညီထွေမှုမရှိစွာ ရေးဆွဲ ခဲ့ပြီး အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအနေဖြင့် ပြည်ထောင်စု(သို့) ဖက်ဒရယ်အစိုးရစနစ် ဖြစ်ပေါ် လာရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် ပွင့်လင်းရိုးသားသော်လည်း ၄င်းနေရာကို ဆက်ခံသည့် ဦးနုကမူ ထိုနည်းထပ်တူမဟုတ်ချေ။ ဦးနုက ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေဆိုင်ရာ အကြံပေး ဦးချန်ထွန်းအား တစ်ပြည်ထောင်စနစ်-တစ်ပိုင်းပုံစံဖြစ်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ပုံစံဖြင့် ပြန်လည်ရေးဆွဲစေခဲ့ပြီး ယင်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျင်းပသော ကြားဖြတ် အစိုးရ၏ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွတ်တော်တွင် အတည်ပြုပြဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဦးချန်ထွန်းနှင့် ဦးနုတို့ကို တိုင်းရင်းသား များလည်းဖြစ်၊ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေကျောင်းအောင်သော ပညာတတ်များလည်းဖြစ်သော ဦးတင်ထွဋ်၊ ဆာဘဦး၊ ဦးအေးမောင်နှင့် ဦးကျော်မြင့်တို့က ညွှန်ကြားချက်အရ အကူအညီပေးကြရသည်။ တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့် ထားရှိခဲ့သော ဂတိစကားများနှင့် သဘောတူညီချက်များ ကြိုတင်ရှိနှင့်ပြီးသားဖြစ်စေကာမူ အသစ်ထွက်ပေါ်လာသော ဗမာပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်စနစ်မူများအတိုင်း ဖြစ်မလာခဲ့ချေ။ ဦးချန်ထွန်းကိုယ်တိုင် မရေမရာဖြစ်ခဲ့သည်ကို ဝန်ခံခဲ့သည်။ “ ကျွန်တော်တို့တိုင်းပြည်က သီအိုရီအရ ဖက်ဒရယ်လို့ ဆိုပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ တစ်ပြည်ထောင်စနစ်နဲ့ပဲ ဖြစ်နေပါတယ်။” ဟူ၍။\nဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အားနည်းညံ့ဖျင်းမှုများကြောင့် ပုံဖော်ခဲ့ကြသော ပြည်ထောင်စုအသစ်သည်လည်း ကြီးမားသော အဖိုးအခပေးခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုကြား အကြမ်းဖက်မှုများ နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်နည်းတူ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရမှ တင်သွင်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် “ရှမ်းဖက်ဒရယ်မူစာတမ်း”သည် တရားဝင်လမ်းကြောင်းဖြင့် ကနဦးလုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ သိသာထင်ရှားသည့် အားနည်းချက်များကို ပြန်လည်တည့်မတ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဖက်ဒရယ်မူစာတမ်းကို ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အကန့်အကွက်မရှိ သဘောတူခဲ့ကြပြီး ဗမာမဟုတ်သည့် တုိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုကိုယ်စားလှယ်များ၊ ညီလာခံ ကိုယ်စားလှယ်များက ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့ တောင်ကြီးမြို့တွင် ကျင်းပသော ပြည်နယ်ပေါင်းစုံညီလာခံကြီးတွင် ထောက်ခံအတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ကချင်၊ ကရင်နီ၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် မွန် စသည်တို့ပါဝင်သော ပြည်နယ်ပေါင်းစုံညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ကို အထက်ပါ ညီလာခံတွင် ဖွဲ့စည်းဖြစ်ခဲ့ကြသည်။\n၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် ဖက်ဒရယ်မူ(ရှမ်းမူ)စာတမ်းမှ သော့ချက်ကျသော အပိုင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်။\nလက်ရှိပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြည်နယ်နှင့် လူမျိုးစုတိုင်း တန်းတူညီမျှမှု အတွက် လုံလောက်စွာ ပြဌာန်းထားခြင်းမရှိ။ ထို့ကြောင့် ပြည်နယ်နှင့် လူမျိုးစုတိုင်းအတွက် တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးနှင့် အခွင့်အလမ်းများ သေချာစွာ ရရှိစေရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ် အခြေခံမူ များနှင့်အညီ ပြန်လည်ရေးဆွဲသင့်သည်ဟု ကြိုးကိုင်ကော်မတီက အကန့်အကွက်မရှိ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့အတွက် ကြောင့် ကြိုးကိုင်ကော်မတီသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးကို စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ် အခြေခံမူများ နှင့်အညီ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးဆွဲရန် အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပြီး ထိုသို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးဆွဲရာတွင် တန်းတူညီမျှမှု အခြေခံများကို ထည့်သွင်းရေးဆွဲရန် လိုအပ်သည်။\n(၂) လူမျိုးစုလွတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့လွတ်တော်ကို အာဏာတူပေးရေး\n(၃) လူမျိုးစုလွတ်တော်သို့ ပြည်နယ်တိုင်းမှ တူညီသော ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် စေလွှတ်ရေး\n(၄) ဗဟို ပြည်ထောင်စုအား အောက်ပါ ဌာနများလွှဲအပ်ပြီး အောက်ဖော်ပြပါ ကျန်ရှိသော အာဏာနှင့် အခွင့်အရေးများကို ပြည်နယ်များသို့ လွှဲအပ်ရေး\n(ဂ) ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေး\n(ဃ) ငွေဒင်္ဂါနှင့် ငွေစက္ကူထုတ်လုပ်ရေး\n(င) စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး\n(စ) မီးရထား၊ လေကြောင်း၊ ရေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေး\n(ဇ) ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်း ခွန်ကောက်ရေး\n(၅) ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာတော် မျှတစွာ ခွဲဝေရေးတို့ ဖြစ်ပါသည်။\nအထက်ပါ အခြေခံလိုအပ်ချက် ငါးခုထဲမှ ပထမဆုံး အချက်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ နားလည်ရန် လိုသည်။ ဗမာလူမျိုး(သို့) ဗမာပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရေးကိစ္စဖြစ်သည်။ နောင်ဖြစ်လာမည့် အမျိုးသားညီလာခံတွင် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များမှ ဦးနုထံသို့ တင်သွင်းသော ဖက်ဒရယ်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းတွင် ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့မှ မှတ်တမ်းတင်ထားချက်အရ ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အခြေခံကျသော ပြဿနာရှိ နေသည်ဟု ဆိုသည်။ လွတ်လပ်ရေးမရခင်အချိန်တွင် သမိုင်းအစဉ်အဆက်အရ ရှိခဲ့သော “ဗမာပြည်မ”သည် ကိုလိုနီ အစိုးရလက်အောက်ရှိ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာဖြစ်ခဲ့ပြီး ဗမာအများစုအတွင်း “ဗမာဝန်ကြီး” အဖြစ် ပါလီမန် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် မိတ်ဆက် သတ်မှတ်သည်။ နယ်စပ်ဒေသများမှ ဗမာမဟုတ်သည့်တိုင်းရင်းသားများမှာမူ ၄င်းတို့၏ ရုိုးရာဓလေ့အရ တင်မြောက်သော ခေါင်းဆောင်များနှင့် အုပ်ချုပ်သူများ၏ လက်အောက်တွင် ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးမှသာလျှင် တောင်တန်းဒေသ(ပြည်နယ်)နှင့် ပြည်မနှစ်ခုစလုံးမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပေါင်းစည်းထားခြင်း ခံလိုက်ရ သည်။\nမည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဗမာပြည်မသည် သီးခြားအစိုးရပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍများအတွက် သီးသန့် ရပ်တည်ရမည့်အစား ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဗဟိုအစိုးရတစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် ဗဟိုအစိုးရအာဏာများကို ဗမာပြည်မအတွင်းရှိ ဗမာအများစုနိုင်ငံရေးသမားများက မတရားသိမ်းယူသည့်သဘော သက် ရောက်သည်သာမက ဗမာမဟုတ်သော ပြည်နယ်များနှင့် လူမျိုးစုများ၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးအများစုကို ငြင်းပယ်ခံရသည့်သဘောလည်း သက်ရောက်ပါသည်။\nဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးကို ထောက်ခံသူများအနေဖြင့် ဦးနုထံသို့ ၄င်းတို့၏ ဖြေရှင်းနည်းကို စာတမ်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ဖက်ဒရေးရှင်းပုံစံကဲ့သို့ တည်ထောင်ရမည်ဟု ပြည်နယ်များညီညွတ်ရေးအဖွဲ့က အခန်း(၂)တွင် အောက်ပါအတိုင်း ထုတ်ဖော်ရေးသားခဲ့သည်။\n(၁) ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံတော်ကို စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုဖြစ်ရေး သေချာစေရန်၊ ပြည်နယ်အားလုံးသည် ပူးပေါင်းပြီး ပြည်ထောင်စုတစ်ခုကို တန်းတူညီမျှစွာ ဖွဲ့စည်းရမည်ဟူသော နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်အပေါ်တွင် အခြေခံရမည်။ ထို့ကြောင့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုသည် ပြည်မနှင့် ပြည်နယ်များပေါင်းစည်းရုံသက်သက် မဟုတ်ရပါ။ ဗမာပြည်မကိုလည်း ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းထူထောင်ပြီးမှသာလျှင် ပြည်နယ်များစုစည်းကာ ထူထောင်ထားသည့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကို ပုံဖော်ဖွဲ့စည်းသင့်သည်။\n(၂) ဗမာပြည်မမှ အစိုးရ၏ ဗဟိုအုပ်ချုပ်မှုအာဏာများကို မတရားယူလိုက်ခြင်းသည့်သဘောမှာ တန်းတူညီမျှမှု မရှိသည့် သဘောဆောင်ပြီး ၄င်းမှတဆင့် မကျေနပ်ခြင်းများကို ဖန်တီးသကဲ့သို့ဖြစ်သဖြင့် ဗမာပြည်မအား မဲဆန္ဒပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ပြီး ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံတည်ထောင်ခြင်းအားဖြင့် အဆိုပါ မကျေနပ်မှုများကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် အခိုင်အမာ ဆန္ဒရှိကြပါသည်ဟု ဆိုသည်။\nဦးနုနှင့် တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များအကြား မည်သည့်သဘောတူညီချက်များ အမှန်တကယ်ရှိခဲ့သည်ကို သိနိုင်ရန် ဘယ်တော့ခါမှ ဖြစ်မလာတော့ချေ။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မရှိမဖြစ်လိုအပ်ကြောင်း ဦးနုအစိုးရအနေဖြင့် သိခဲ့ပါသည်။ သို့သော် ဖက်ဒရယ်ကိစ္စအား အကြေအလည်ဆွေးနွေးရန် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ညီလာခံကို ဆက်လက်ကျင်းပသည့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဦးနုနှင့် ၄င်း၏ နိုင်ငံရေး လုပ်ဖော်ဆောင်ဖက်များနှင့် ဖက်ဒရယ် ခေါင်းဆောင်များအားလုံး အဖမ်းခံရပြီး အများစုမှာ နှစ်ရှည်ထောင်ချခံခဲ့ရသည်။\n၁၉၆၂ ဖက်ဒရယ်အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေး အငြင်းအခုံနှင့် ၂၁ ရာစု ပင်လုံအား နှိုင်းယှဉ်ခြင်း\nရာစုနှစ်တစ်ဝက်ကျော်ပြီးသည့်နောက် အဓိက နိုင်ငံရေးပြဿနာဖြစ်သည့် ၁၉၆၂ ဖက်ဒရယ်အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး အငြင်းအခုံနှင့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ -၂၁ ရာစုပင်လုံတို့မှာ အနည်းနှင့်အများ တူညီကြသည်။ ၁၉၆၂ တွင် အဓိကတောင်းဆိုမှုများမှာ တိုင်းရင်းသားများအတွက် ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် တန်းတူညီမျှရေးတို့တွင် အခြေခံသည့် ဖက်ဒရယ်အစိုးရပုံစံဖြစ်ပြီး လက်ရှိတိုင်းရင်းသားပါတီ (လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း အပါအဝင်) အများစုသည်လည်း အဆိုပါ တောင်းဆိုချက်များကို တောင်းဆိုနေပါသည်။ လာမည့် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ -၂၁ ရာစုပင်လုံတွင်လည်း ၄င်းတောင်းဆိုချက်များကို ထပ်မံတောင်းဆိုဦးမည်ဖြစ်သည်။ အဓိက ထူးခြားချက်မှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းသားပါဝင်ပတ်သက်သူများက ပါလီမန်လွတ်တော်အမတ်များဖြစ်ခဲ့ကြပြီး ဥပဒေပြုသည့်ဖြစ်စဉ်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လက်ရှိ ၂၁ ရာစုပင်လုံတွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများက ပါဝင်ပတ်သက်သူများနှင့် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသူများအဖြစ် ပိုမိုကြီးမားသည့် အခန်း ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကစားပြီး နိုင်ငံရေးပါတီများမှာမူ အနည်းငယ်သော အခန်းကဏ္ဍတွင်သာ ပါဝင်နေရသည်။ ဤအခြေအနေ သည် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အောက်တုိုဘာလတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တွင် ပါရှိသော ယန္တရားများအားဖြင့် ဖြစ်မြောက်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်နှင့် ယှဉ်ကြည့်ရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ပါလီမန် လွတ်တော် ခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးအရေးယူခဲ့သည်။ ၄င်းနောက် ၁၉၆၃-၆၄ တွင် အတိုက်အခံများနှင့် ကျင်းပသည့် အမျိုးသား အဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ အတောအတွင်း တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အောင်မြင်မှု မရှိသည့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးမှုများကိုသာ ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။\nစစ်တပ်အစိုးရအဆက်ဆက်အားဖြင့် ဖက်ဒရယ်ကိစ္စရပ်များကို သွေးအေးသွား ရလေအောင် အားပါးတရ မျက်ကွယ်ပြုထားသည့် ဆယ်စုနှစ် ငါးခုကြာလာသည့်နောက်ပိုင်းတွင် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ထူထောင်ရေးကြွေးကြော်သံမှာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအုပ်စုများ(တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လွတ် တော်အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလွတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ) အားဖြင့် ပိုမိုကျယ်လောင်လာသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် နိုင်ငံရေးအဖြေ ရလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် အဓိပ္ဗါယ် မသက်ရောက်သေးပါ။ ၁၉၄၇ ပင်လုံစာချုပ်၊ ၁၉၄၇ ပြည်ထောင်စု ဗမာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေနှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ်အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းများအားဖြင့် ဖက်ဒရယ် ဝါဒကို အောင်မြင်စွာ မကျင့်သုံးနိုင်သကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံလုံးသဘောတူလက်ခံသည့် ဖက်ဒရယ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလည်း ဖြစ်မလာခဲ့သည်ကို အသိအမှတ်ပြုရန် လိုအပ်သည်။ ယနေ့ထိတိုင် အင်န်စီအေအခြေပြု စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုဖြစ်စဉ်တွင် မရေရာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ “ထွက်ပေါ်လာ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲ ရလဒ်များနှင့်အညီ ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်၏ အခြေခံသဘောတရားများအပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ပြည်ထောင်စုကို တည်ဆောက်ကြစို့” ဟူ၍ ဝိုးတိုး ဝါးတား ပြောနေကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုမရှိခြင်းကိုက အင်န်စီအေ၏ ကနဦးကာလတွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအများစုမှ လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မပြုနိုင်သည့် အဓိက အကြောင်းပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ အင်န်စီအေသည် အစိုးရနှင့် စစ်တပ်အာဏာပိုင်များက တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ၏ ပြင်းပြသော နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များ နောက်ထပ်တစ်ဖန် ပိုမိုကောင်းမွန် အောင်မြင်လာစေရန် လုပ်ဆောင်သည့် နိုင်ငံရေးပရိယာယ်တစ်ခု ဖြစ်နေခြင်းနှင့် မဖြစ်နေခြင်းကိုမူ ၄င်းအင်န်စီအေ လက်မှတ်ထိုးသည့် အဖွဲ့များနှင့် မထိုးသည့် အဖွဲ့များအားလုံးမှ သတိထားစောင့်ကြည့်စရာကိစ္စတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ကိန်းအောင်းနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။\nရှုမြင်သုံးသပ်မှု - တီထွင်ဆန်းသစ်သော အတွေးအခေါ်နှင့် ဖက်ဒရယ်အဖြေတစ်ခု လိုအပ်နေခြင်း\nလာမည့် ၂၁ ရာစုပင်လုံအကြိုကာလများတွင် အခြေပြု တွေးခေါ်စဉ်းစားနည်းနှစ်ခုနှင့် ကျွနု်ပ်တို့ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ ခဲ့ရသည်။ တစ်နည်းမှာ အင်န်စီအေလမ်းညွန်ချက်များအပေါ်အခြေခံသော အကျယ်တဝင့် ဆွေးနွေးမှုများအားဖြင့် တိုင်းပြည်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို မည်ကဲ့သို့ ဖန်တီးဖော်ထုတ်သွားမည်ကို တွေးတောချင့်ချိန်သည့် နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဖြေရှင်းမှုအသစ်များဖြင့် လုံးလုံးလျားလျား ပြင်ဆင် လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ပြီး ၁၉၄၇ ပင်လုံစာချုပ်၊ ၁၉၄၇ ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ်အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းတို့ကို ပြန်လည်ချိန်ထိုးစဉ်းစားလုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည့် “ပြည်ထောင်စု သဘောတူ စာချုပ်” ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် တဖန် သဘောတူချုပ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်တစ်နည်းမှာ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းကို ပြန်လည်လေ့လာသုံးသပ်ရန်နှင့် စစ်တပ်အုပ်ချုပ်ရေးကြောင့် ဆွေးနွေးမှုအားလုံး အဆုံးသတ်သွားရသည့် ယခင်မျိုးဆက် နိုင်ငံရေးသမားများမှ ချန်ထားရစ်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုများကို ပြန်လည် ကောက်ယူဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။\nတွေးခေါ်စဉ်းစားမှုနှစ်ခုစလုံးကို စဉ်းစားသည့်အခါတွင် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်း၏ အဆုံးတွင် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းသည့် အကျိုးဆက်များအပေါ်တွင် အကြောင်းရင်းခံစဉ်းစားသင့်သည်။ ယင်းသို့ အာဏာ သိမ်းမှုကြောင့်ပင်လျှင် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ထက်ကျော်လွန်သော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွား နေဆဲဖြစ်ပြီး တိုင်းတာ၍မရနိုင်သည့် လူသားတို့၏ နာကျင်ခံစားရမှုများ၊ ရပ်ရွာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးရခြင်းများနှင့် စီးပွားရေးအရ ချွတ်ခြုံကျ ပျောက်ဆုံးပျက်စီးမှုများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထိုပြဿနာဖြစ်စေ သည့် ကိစ္စရပ်များကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မဆွေးနွေးဘဲ ရွှေ့ဆိုင်းထားခြင်းသည်လည်း ဘုံ “အမျိုးသားရေး လက္ခဏာများ” နှင့် “အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး” စိတ်ဓာတ်များ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာပြီး ဝ၊ ပအို့ဝ်၊ တအန်း(ပလောင်)နှင့် ရှမ်းနီအပါအဝင် ပြည်ထောင်စုအတွင်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြည်နယ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုသည့် လူမျိုးစုအခြေပြု မျိုးချစ်စိတ်များသည် ဒီရေအလား တောက်လောက်မှုမြှင့်တက်လာစေခဲ့သည်။ စစ်တပ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ဝါဒ ရှင်သန်မှုကို ကန့်သတ်ချိုးနှိမ်ထားမှုတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေး ဆိုင်ရာ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ယူဆောင်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိကြောင်း ရှင်းလင်းထင်ရှားနေပါသည်။\nဆိုခဲ့ပါ နောက်ခံအခြေအနေတွင် အင်န်စီအေ စာချုပ်တစ်ခုတည်းပေါ်တွင် အခြေခံသော “ပြည်ထောင်စု သဘောတူညီစာချုပ်”ကို အောင်မြင်စွာ ရေးထိုးနိုင်ရန် ကျောထောက်နောက်ခံပေးသည့် တွေးခေါ်စဉ်းစားမှုပုံစံသည်လည်း ပြဿနာပိုပိုပြီး များလာသည့်ပုံစံ ဖြစ်လာနေသည်။ ခက်ခဲကျပ်တည်းမှုပေါင်းများစွာ ပေါ်ထွက်လို့လာနေသည်။ လက်ရှိ အခြေအနေသည် အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီ၏ ရပ်တည်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည့် “စောင့်ကြည့်ဦးမည်”(Wait and See) ဟူသော ရပ်တည်ချက်သည်လည်း အကူအညီမဖြစ်သည့်အပြင် အနာဂတ်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အမှန်တကယ် ဦးတည်သွားမည့် ပါတီ၏ရပ်တည်မှုနှင့် သွေဖီနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ တကယ့်ကို ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထမရှိသည့်အရာတစ်ခုမှာ နိုင်ငံရေး ပါတီသည် မိမိကိုယ်ကို အမျိုးသားပါတီအဖြစ် စဉ်းစားရပ်တည်ပြီး တိုင်းရင်းသားနယ်မြေများတွင်လည်း ရပ်တည် ထူထောင်ထားသည့် ပါတီများပင်ဖြစ်လင့်ကစား ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ရပ်တည်ချက် စာတမ်းများမရှိ(သို့) အများပြည်သူသိရှိအောင် ချပြထားခြင်းမရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာအနေဖြင့်ပြရမည်ဆိုလျှင် ဦးဝင်းထိန် ကဲ့သို့သော အင်န်အယ်လ်ဒီ ထိပ်သီးခေါင်းဆောင်က ပြောခဲ့သည့်စကားတွင် တွေ့နိုင်သည်။ လက်ရှိ ပြည်နယ် ခုနှစ်ခုနှင့် တိုင်းဒေသကြီး(ယခင်က တိုင်းအဖြစ်သတ်မှတ်သည်)ခုနှစ်ခုတွင် အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီကို နှစ်သက် သဘောကျ ကြသည်။ သို့သော် နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် အဓိပ္ဗါယ်ကောက်ယူနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ နယ်မြေဒေသကို အခြေခံသည့် ဖက်ဒရယ်ဝါဒပုံစံကို လက်ခံရပ်တည်မှုဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်မည်။ သို့သော် ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးများသို့ ဗဟိုမှ အခွင့်အာဏာအချို့ကိုသာ ခွဲဝေထားသည့် တစ်ပြည်ထောင်စနစ်အစိုးရပုံစံ၏ ဆက်လက်ဖြစ်နေသည့်ပုံစံ တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အထက်ပါ မသေချာမှုများကပင် အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီ၏ ဖက်ဒရယ်နှင့်ပတ်သက်သည့် ရပ်တည်မှုကို ထင်ကြေးပေးရန် တံခါးဖွင့်ထားဆဲအခြေအနေအဖြစ် အဓိပ္ဗါယ်ကောက်ယူနိုင်ပြီး ထိုသို့ဖြစ်နေခြင်းကလည်း တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ၏ ရပ်ရွာလူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖြစ်စေသည်။\nအင်န်အယ်လ်ဒီပါတီ၏ တုံ့ဆိုင်းနေခြင်းနှင့်အတူ တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်ကြီးများက ထပ်ခါတလဲလဲ ပွင့်ပွင့် လင်းလင်း ပြောဆိုသည့်အရာမှာ စစ်တပ်ကိုယ်တိုင်ရေးဆွဲခဲ့သည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ကာကွယ်သွားမည့် အကြောင်း၊ ဖက်ဒရယ်အစိုးရပုံစံဖြင့် ပုံသွင်းရန် မဖြစ်မနေလိုအပ်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံများအားလုံး ၄င်းတို့၏ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် ရှိနှင့်ပြီးသားဖြစ်ကြောင်း အခုိုင်အမာဆိုသည်။ သို့သော်လည်း စေ့စေ့စပ်စပ်ကြည့်လျှင် ထိုကဲ့သို့ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း၊ လက်ရှိတပ်မတော်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ အားလုံးမှာ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု အောင်မြင်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် စိတ်အားတက်ကြွမှုမရှိကြောင်း ပြသနေသည်။ တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များသည် တုိုင်းပြည်ကို ဖက်ဒရယ်စနစ်အတိုင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် နှုတ်၏စောင်မခြင်းဖြင့်သာ သဘောတူပြီး လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံအရ မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် ၄င်းတို့၏ အကျိုးအမြတ်အတွက် သေချာစေသည့်အရာများကိုသာ ဖက်တွယ်ထားရန် စိတ်ဝင်စား နေကြသည်။\nလက်နက်ကိုင်(သို့) ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသူများဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအုပ်စုများအတွက်မူ ဖက်ဒရယ်ဝါဒအပေါ်တွင် ရှိနေသည့် ၄င်းတို့၏ ရည်မှန်းချက်များသည် ပင်လုံစာချုပ်နှင့် ဖက်ဒရယ်အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးစာတမ်း၏ အခြေခံမူများအပေါ်တွင် အခြေခံသည့် လူမျိုးစုအခြေပြု ဖက်ဒရယ်ဝါဒအဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်သွားမည်။ လက်ရှိနိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုနှင့် အခြေအနေ အမှန်တရားများအပေါ်တွင် အခြေခံသော ထိန်းညှိမှုများဖြင့် ပြုပြင် မွမ်းမံပေးခြင်းတစ်ခုသာ လိုအပ်သည်။\nအထက်ပါ ကွဲပြားခြားနားသည့် ရှုမြင်မှုများအရ လက်ရှိ အင်န်စီအေအခြေပြု စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုဖြစ်စဉ်သည် နီးစပ်မှု ရှိလာတော့မည့် နိုင်ငံရေးအဖြေကို ကျွနု်ပ်တို့အတွက် ယူဆောင်လာမည့်ပုံ မပေါ်သည့် အဓိပ္ဗါယ်သက်ရောက်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဓိက နိုင်ငံရေးကစားသမားများဖြစ်သည့် အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီ၊ တပ်မတော်နှင့် လက်နက်ကိုင် အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုပါတီများသည် ဖက်ဒရယ်ဝါဒနှင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ပေါ်ထွက်လာသော ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သဘောတရားအပေါ်တွင် အခြေတည်သော စဉ်းစားမှုများနှင့် ဝေးကွာ နေသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း စစ်တပ်လွှမ်းမိုးသည့် အစိုးရများနှင့် ယခုခေတ် အင်န်အယ်လ်ဒီကို ထောက်ခံသူများ သည်ပင်လျှင် လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံကို ပေါင်းစည်းထားသည့် နိုင်ငံ(သို့) အင်ပါယာတစ်ခု၊ ပုဂံခေတ်အနော်ရထာမင်းမှ အစပြုသော ပထမဆုံးဗမာဘုရင်များခေတ်ကတည်းက အဓိကအားဖြင့် ဗမာလူမျိုး၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်ရောက် နေသောနိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက် အသိအမှတ်ပြုကြကြောင်း မြင်သာထင်သာရှိနေသည်။ ထိုနည်းတူ ဗမာမဟုတ်သည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအတွက်မူ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသည် အသစ်ဖန်တီးထားသည့် နယ်မြေနှင့် နိုင်ငံရေးအရ စုစည်းထားပြီး ပင်လုံသဘောတူစာချုပ်၏ အခြေခံသဘောတရားများအပေါ်တွင် အခြေခံသော နိုင်ငံအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ တွင် ကိုလိုနီများ အာဏာစွန့်သွားသည့်နောက်ပိုင်း ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ လက်အောက်ခံ နယ်မြေများနှင့်တွဲဖက်ပြီး လွတ်လပ်သွားသည့်နယ်မြေများကို ပေါင်းစည်းကာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နိုင်ငံ တစ်ခုအဖြစ် လည်းကောင်း လက်ခံထိန်းသိမ်းထားလိုကြသည်။ ဆိုခဲ့ပါ နိုင်ငံဖြစ်တည်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နားလည်မှုဆိုင်ရာ ကွဲပြား ခြားနားမှုများနှင့် စပ်ဆိုင်သော ဆွေးနွေးမှုများတွင် ခက်ခဲနေခြင်းများသည် လက်ရှိငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်တွင် ဆွေးနွေး ဘက်ညီသည့် အဆင့်တစ်ဆင့် ဖန်တီးရန် မတတ်နိုင်ခြင်းများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပြီး ၄င်းသည် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှု ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ခုတည်းကိုသာ ထိခိုက်နစ်နာစေသည်သာမက ပဋိပက္ခများနှင့် နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းအတော်များများတွင် ဆက်လက် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သော ဘဝပျက်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မလိုမုန်းတီးမှုများကို လောင်စာဆီထည့်ပေး သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ကိုလည်း ထပ်လောင်းထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။\nလက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများကြောင့် နိုင်ငံ၏ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး နယ်ပယ် အားလုံးတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အတွက် နှောင့်နှေးစေသည် ဆိုသည့်အချက်မှာ ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘုံလက်ခံ နားလည်သည့် ဗဟုသုတတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သော ယခင်သမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် သမ္မတတာဝန်ကို စတင်ထမ်းဆောင်သည့်ကာလနောက်ပိုင်းတွင် လက်ရှိငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်ကို စတင်အကောင် အထည်ဖော်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့ပင်သော်ငြားလည်း “အထက်-အောက်”ချဉ်းကပ်မှု နည်းလမ်းအပေါ်တွင်သာ မှီခိုလိုက်လျှောက်ပြီး ကျွနု်ပ်တို့ နိုင်ငံ၏သမိုင်းကို အသိအမှတ် မပြုလိုသောသူများ အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများအတွင်းတွင် ရှိနေသရွေ့ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲတိုးတက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိနေခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အံ့အားသင့်စရာ မလိုပါ။ ဗမာလူမျိုးများ လွှမ်းမိုးသည့် အစိုးရဌာနများနှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်တပ်ကို တည်ဆောက်ဖွဲ့စည်းမှုများနှင့် ဆက်စပ်လာသော အဆိုပါ ချဉ်းကပ်မှုများသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံမှစ၍ ယခင် ဗမာပြည်မ၏ မတူညီသည့်ဒေသများနှင့် နယ်စပ်တိုင်းရင်းသားဒေသများအကြား တရားဝင် ဂတိပြုခဲ့သော ပင်လုံစာချုပ် အပါအဝင် သမိုင်းကြောင်းတလျှောက်ရှိ ညီလာခံများနှင့် သဘောတူညီချက်များအားလုံးကို ဖုံးဖိပျောက်ကွယ် စေချင်ခဲ့ သည်။\nမည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအနေဖြင့် ဆိုခဲ့ပါ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အားနည်းကျရှုံးမှုများကို တည့်မတ်ရန် နည်းလမ်းရှာကြရာတွင် ပြုသမျှနုခဲ့ရသည့် အခြေအနေမျိုး မရှိခဲ့ချေ။ လက်ရှိ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်တွင် ပင်လုံနှင့် ဖက်ဒရယ်ဟူသော ဝေါဟာရကို တရားဝင် ပြန်လည်အသက်ဝင်လာစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းမှာ အရေးကြီးသည့် အဆင့် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရာတွင် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အမှန်တကယ်ရရှိစေရန်အတွက် နောက်ထပ် အဆင့် တစ်ဆင့်ဖြစ်သည့် ၁၉၆၁ ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းကို ပြန်လည်ပြီး အထူးဂရုစိုက်သင့်သည်။ ယခင် နိုင်ငံတော် ခေါင်းဆောင်များသည် ၄င်းစာတမ်းအားဖြင့် ထိုစဉ်က တိုင်းပြည်အတွက် စိန်ခေါ်ချက်တစ်ခုဖြစ်နေသည့် နိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးပွဲအားဖြင့် အတူတကွ အဖြေရှာရန် နောက်ဆုံးအကြိမ်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ၂၁ ရာစုကာလတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးအများစုအနေဖြင့် ၁၉၆၁-၆၂ နိုင်ငံရေးတောင်းဆိုမှုများသည် တိုင်းပြည်၏ ပဋိပက္ခအခြေအနေ တင်းမာမှုများကို လျှော့ချရန်၊ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရန်နှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် ရေရှည်တည်တံ့စေမည့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခြေချပေးမှုများ အောင်မြင်ရန် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်နေသေးသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အဆိုပါ နိုင်ငံရေး တောင်းဆိုချက်များမှာ တရားနည်းလမ်းကျသည်။ ဥပဒေဘောင်နှင့်အညီဖြစ်ပြီး အလုံးစုံ ဖြစ်နိုင်ချေလည်း ရှိသည်။\nဆယ်စုနှစ် ငါးခုကျော်ကြာခဲ့ပြီးသည့်နောက် ပဋိပက္ခ၏ နောက်ခံအခြေအနေများသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ မတူညီသော နေရာဒေသများတွင် ပုံစံပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပဋိပက္ခ၏ ငုပ်လျှိုးနေ တတ်သည့်သဘာဝ(သို့) တန်းတူညီမျှရေးနှင့် အားလုံးပါဝင်သည့် ဖက်ဒရယ်အဖြေရှာရေးတို့မှာ မပြောင်းမလဲ ဆက်လက်တည်ရှိ နေခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗမာပြည်မကို လွန်ခဲ့သော နှစ်များစွာကတည်းက တိုင်းခုနှစ်တိုင်း(ယခုအခါ တိုင်းဒေသကြီးဟုခေါ်သည်)အဖြစ်လည်းကောင်း ပြန်လည်၍ နယ်မြေပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပြီး တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုနယ်မြေ များကိုလည်း ပြည်နယ်ခုနှစ်ခု(ချင်း၊ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ မွန်၊ ရခိုင်နှင့် ရှမ်း)အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းထားခဲ့ကာ ထိုအထဲမှ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသခြောက်ခု(ဓနု၊ ကိုးကန့်၊ ပအို့ဝ်၊ တအန်းနှင့် ဝပြည်နယ်)ကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ထပ်မံခွဲခန့်သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းအပေါ်တွင် အားကိုးပုံချနိုင်သည်ဟု လက်ခံလာအောင် အခုိုင်အမာ ပြောဆိုစည်းရုံးနေဆဲ အခြေအနေတွင် ရှိသည်။ ထိုသုို့လုပ်ဆောင်နေခြင်းသည် အမှန်တကယ် လိုအပ်သော ပြန်လည် ဆန်းသစ်မှုများနှင့်အတူ တန့်နေသော ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်စဉ်ကို တွန်းနိုးနိုင်သည့် အဓိကကျသော အားထည့်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်ကာ ၂၁ ရာစုပင်လုံညီလာခံ၏ ပန်းတိုင်နှင့် ထပ်တူကျသည့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲကိုလည်း စတင်နိုင် မည်ဖြစ်သည်။\nရှေ့မတိုးသာသည့်အခြေအနေကို ရိုက်ချိုးဖျက်ဆီးရန် ဆန်းသစ်တီထွင်သော တွေးခေါ်စဉ်းစားမှုများ မဖြစ်မနေ လိုအပ်လျက်ရှိပြီး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏ တစ်စိတ်တစ်သဘောတည်းဖြစ်မှုသည်လည်း ဆိုခဲ့ပါ ပန်းတိုင်များ အပေါ်တွင် ကြီးထွားလာလျက်ရှိသည်။ လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ဇူလိုင်လအတွင်း ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ကေအိုင်အို) ထိန်းချုပ်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သော မိုင်ဂျာယန်တွင် ကျင်းပသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၏ မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးတွင် “ပင်လုံလမ်းညွှန်”လက်စွဲနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောတူညီမှုရရှိနိုင်ရန်အတွက် ဆွေးနွေးခဲ့ ကြသည်။ ၄င်းလက်စွဲ၏ အခြေခံသဘောတရားများကို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ပါတီနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြားတွင် အကျယ်တဝင့်ထောက်ခံမှုများ ရရှိခဲ့သည်။ လောလောလတ်လတ်ဖြစ်သော ယခုနှစ်၏ ဧပြီလတွင် အင်န်စီအေ လက်မှတ်ထိုးသည့်အဖွဲ့(၇)ဖွဲ့နှင့် လက်မှတ်မထိုးသည့်အဖွဲ့(၇)ပါဝင်သည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း(၁၄)ဖွဲ့အနေဖြင့် “ပင်လုံလမ်းညွှန်” လက်စွဲအရ ၁၉၄၇ “ပင်လုံ သဘောတူညီချက်၊ ဂတိကဝတ်များနှင့် ပင်လုံစိတ်ဓာတ်” တို့သည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအကြားရှိ ပဋိပက္ခများကို ပြေလည်စေရန်၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခြေချမှုများနှင့် အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့နိုင်ရေးလမ်းညွှန်ချက်များ၏ အုတ်မြစ်သဖွယ်ဖြစ်ရမည်ဟု သဘောတူ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သြဇာအရှိန်အဝါရှိသော ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်ဦး အနေဖြင့် လွန်ခဲ့သည်နှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံကာလအတွင်း ထုတ်ပြန်ဖြန့်ဝေခဲ့သည့် သဘောထားရပ်တည်ချက် စာတမ်းကိုလည်း အတည်ပြုကာ ယခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထပ်မံထုတ်ပြန်ကာ ပင်လုံစာချုပ်သည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအတွက် ဖယ်ရှား၍မရသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ တန်ဖိုးထားရမည်ဟု သဘောထား ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အချုပ်အားဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် တန်းတူညီမျှရေးတို့ဖြင့် လွှမ်းခြုံစေသည့် ပင်လုံစာချုပ်အပေါ်တွင် ထားရှိသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု အဖွဲ့အစည်းများ(လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ အစည်းများ၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ)၏ စိတ်ဒုံးဒုံးချကာ နှစ်မြှုပ်ထားမှုသည် အထူးခိုင်မာ လျက်ရှိပြီး ၁၉၄၇ တွင် ကျွနု်ပ်တို့၏ ရှေးနိုင်ငံရေးဖခင်များ မျှော်မှန်းထားခဲ့သည် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်အစိုးရစနစ်အောက်တွင် အထက်ဆိုခဲ့ပါ အနှစ်သာရများအားဖြင့် ကျောက်ဆူးချကာ ခိုင်မာအားကောင်းလာစေရန် ဖြစ်သည်။\nနောက်ဆုံးတွင် တိုင်းပြည်ကို “ပေါင်းစည်းကာ ကျရှုံးစို့” ဟူသည့် ဦးတည်ချက်မျိုးဖြင့် တိုင်းပြည်အတွက် လုပ်ဆောင်မည့် မည်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်မျိုးကိုမဆို မလုပ်သင့်ကြောင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့အား သတိပေး ပြောကြားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ စကားကို အာရုံထားကာ သတိပြုသင့်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက စစ်တပ်၏ အာဏာစက်သက်သက်ဖြင့် ပြည်ထောင်စုကြီးကို ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်ခဲ့သည့် အစိုးရအဆက်ဆက်တွင် ၄င်းအဓိပ္ဗါယ်နည်းတူ အမှန်တကယ်ပင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၄င်းအစား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အယူအဆ တစ်ခုဖြစ်သည့် “ပေါင်းစည်းလျက် ရပ်တည်စို့”ဟူသော ရပ်တည်ချက်နှင့်အတူ ဆွေးနွေးအဖြေရှာခြင်း၊ ညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် ပြည်သူလူထုနှင့် နယ်မြေများအားလုံးပါဝင်သည့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးအဖြေရှာမှုများအားဖြင့် ပြန်လှည့် သင့်သည့်အချိန်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ခါးသီးလှသော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခချောက်နက်ကြီးထဲကျသည့်ကာလကို ကျော်လွန်လာသည့် ယနေ့ လက်ရှိ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်သည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ကာ သဟဇာတဖြစ်ရေးအတွက် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ ပြင်းပြလှသော ရည်မှန်းချက်ကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ပေးနိုင်သည့် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် အခွင့်အခါသင့်ဆုံး အချိန်လည်းဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် စိန်ခေါ်ချက်များစွာ ကျန်ရှိနေပြီး အသေးစိတ်ဆန်သော စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများလည်း လိုအပ်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်ငြား လည်း ပင်လုံစာချုပ်နည်းတူ ဖက်ဒရယ်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေးစာတမ်းသည်လည်း ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် မရှိမဖြစ် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံနှင့် ၂၁ ရာစုပင်လုံမှတဆင့် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံရှိ ပြည်သူလူထုအားလုံးအတွက် ရေရှည်လိုအပ်သော ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တရားမျှတခြင်းများကို မွေးဖွား သယ်ဆောင် ပေးနိုင်သည့် အရေးပါသော ဆွေးနွေးပွဲစင်မြှင့်များတွင် စတင် ဆွေးနွေးငြင်းခုံနိုင်သည့် ခေါင်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။\nစိုင်းဝန်စိုင်းသည် ရှမ်းလူမျိုး နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ယခင်ရှမ်းဒီမိုကရက်တစ်ယူနီယံ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးဟောင်းလည်း ဖြစ်ပါသည်။\nယခုစာစုမှာ ဆွီဒင်နိုင်ငံမှ ထောက်ပံ့သည့် TNI စီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။\ni Hugh Tinker, Union of Burma: A Study of the First Years of Independence (Oxford University Press, 1957), p.30.\nii Sai Aung Tun, History of Shan State From Its Origins to 1962 (Silkworm Books: Chiang Mai, 2009), p.381.\niii Source: Sai Aung Tun, History of Shan State, p.443.\niv The Karen National Union was reportedly unable to attend due to its ongoing congress.


Yangon Amata Smart and Eco City Project Kicks Off | Myanmar Business Today\nHomeBusinessYangon Amata Smart and Eco City Project Kicks Off\nYangon Amata Smart and Eco City, expected to create over 33,000 jobs for local people, has kicked off the construction process with the official groundbreaking ceremony on December 27.\nအလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းပေါင်း ၃၃,၀၀၀ ကျော် ဖန်တီးပေးနိုင်မည့် Yangon Amata Smart and Eco City စီမံကိန်းပန္နက်တင် ခြင်းကို ဒီဇင်ဘာ ၂၇ရက်က ပြုလုပ်ခဲ့သည်။\nAmata Smart and Eco Cityသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုမိန့်ဖြင့် ဆောင် ရွက် နေသည့် စီမံကိန်းဖြစ်ပြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ မြို့ပြ နှင့်အိမ်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးဦးစီးဌာနက ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့်Amata Asia (Myanmar) Limited က ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြင့် တည်ဆောက် နေခြင်း ဖြစ်သည်။\nအဆိုပါ စီမံကိန်းကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း)နှင့် (တောင်ပိုင်း) မြို့နယ်၊ လေးထောင့်ကန်ကျေးရွာအနီးရှိ မြေဧရိယာ (၂၀၀၀)ဧကပေါ်တွင် စက်မှုဇုန် တည်ဆောက် မည်ဖြစ်ပြီး လူနေအိမ်များ ရုံးခန်းများလည်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။\nယင်းစီမံကိန်းစတင်ရန် ၂၀၂၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ မြို့ပြ နှင့် အိမ်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးဦးစီးဌာနနှင့်Amata Asia (Myanmar) Limited တို့ လုပ်ငန်းဖက်စပ် သဘောတူစာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။\nစီမံကိန်း ပြီးဆုံးပါက အလုပ်အကိုင်အခွင့် အလမ်း (၃၃၀၀၀)အထိ ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် နှစ်စဉ် အခွန်အခ များလည်း တိုးပွားရရှိစေမည်ဖြစ်ကြောင်း ထို့အပြင် စက်မှု ဇုန်အတွင်းသို့နိုင်ငံတကာရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများလည်း ဝင်ရောက်လာမည် ဖြစ်သောကြောင့် နိုင်ငံရဲ့ စက်မှုကဏ္ဍ၊ နိုင်ငံခြား ပို့ကုန်ကဏ္ဍ၊ လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်ကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပြီး လူမှု၊ စီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ကြီးမားသော အထောက ်အပံ့များ ရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဟန်ဇော် က ပြောကြားထားသည်။\nAmata Smart and Eco City သည်စီမံကိန်း ရေရှည်တည်တံ့မှု ရှိစေရန်အတွက် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေမှုရှိစေရန် အခြေခံပြီးသင့်လျော်သည့် မြို့ပြ ဒီဇိုင်းတို့ကို ထည့်သွင်းရေးဆွဲထားသည့် စက်မှုဇုန် စီမံကိန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။\nWound swabs. buy cialis No specic colposcopic appearances, unlike cin.\nPrevious articleYangon American International School: Preparing students for an unpredictable tomorrow, today\nNext articleShan Avocado Company Wins Entrepreneur Award


YEYINTNGE(CANADA): Tuesday, June 29\nG8 / G20 Human Rights Campaign for Burma\nI'd like to mention my sincere appreciation regarding submission of your requests to G8 Chairman Canadian Prime Minister Harper to take lead to discuss Burma issue at G8 / G20 Summit.\nI am very pleased to inform you that total 3,124 on line petitions (for Burma) were submitted to the Prime Minister of Canada through G20 Human Rights website (www.g20humanrights.com). In addition, I mailed similar signed petitions over 400 to the Prime Minister's office.\nAs requested by you, your families and friends requests, Burma issue was included in G8 Summit's agenda under the topic of "International Peace and Security" in day 2.\nG8 leaders issued their demand to Burmese Regime at the end of the2days summit; mentioned it in G8 Muskoka Declaration as below:\n"We urge the Government of Myanmar to take the steps necessary to allow for free and fair elections. Full and inclusive democratic participation is essential to this. We urge the Government to release without delay all political prisoners, including Aung San Suu Kyi, and engage the democratic opposition and representatives of ethnic groups inasubstantive dialogue on the way forward to national reconciliation."\nThank you very much for your continued support for the people of Burma.\nBY ရဲရင့်ငယ်(ကနေဒါ) ... 6/29/20100အကြံပြုခြင်း\n29 June 2010 ဒိုင်ယာရီ\n/29 June 2010 yeyintnge Diary.doc file here\n29 June 2010 Yeyintnge Diary\nတူမောင်ညို။ ဇွန်လ ၂၉၊ ၂၀၁၀\n(နအဖ) စစ်အုပ်စု စပွန်ဆာလုပ်တဲ့ “နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်း” ကတော့ တစ်စတစ်စ အသက်ဝင်လို့ လာနေပါပြီ။\nမှတ်ပုံတင်ပြီးတဲ့ ပါတီစုစုပေါင်းကလည်း (၃၃) ပါတီ ရှိလာနေပါပြီ။ ဒီလိုမှတ်ပုံတင်ကြတဲ့ပါတီတွေထဲမှာ မြန်မာပြည်မြောက်ဖျား ကချင်ပြည်နယ်က ကချင်ပါတီတွေကတော့ “တည်ထောင်ခွင့်” လည်းမကျ၊ “မှတ်ပုံတင်ခွင့်” လည်း မရသေးပါဘူး။ ဒီပုံအတိုင်းသာဆိုရင်တော့ (နအဖ) စစ်အုပ်စုရဲ့ “ပါတီစုံ” ဆိုတာ ကချင်ပါတီတွေ မပါဝင်ရတဲ့ ပါတီစုံလို့ ပြောရတော့မယ် ထင်တယ်။ ကယားပါတီ တည်ထောင်တယ်/ မှတ်ပုံတင်တယ်လို့လည်း မတွေ့မိ မကြားမိပါဘူး။\nအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD) ကိုတော့ “NLD ပါတီဟောင်း” ဆိုပြီး မစ္စတာကပ်ကင်းဘဲ လာစဉ်က (နအဖ) ပြောခွင့်ရ အာဏာပိုင်က ထည့်သွင်းပြောဆိုသွားတာ ကြားလိုက်ရပါတယ်။ တည်ထောင်ခွင့်လျှောက်မယ့်ဒီချုပ်ထဲက “အပဲ့” ကို NLD ပါတီသစ်လို့ ရည် ရွယ်ချင်ပုံပါပဲ။ ဝံသာနု NLD ပါတီ ဆိုတာလည်း မှတ်ပုံတင်ထားပြီးပါပြီ။\nဘယ်သူမှအတိအကျမပြောနိုင်တာ တစ်ခုရှိပါသေးတယ်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ ဘယ်လ/ ဘယ်နေ့ရက်မှာ ကျင်းပမှာလဲ။ ဂျင်ဝဘ်က (၁၀/၁၀/၁၀) တဲ့။ (တစည) ကတော့ “အောက်- နို- ဒီ” တစ်လလမှာ ဖြစ်နိုင်တယ်တဲ့။ ခန့်မှန်းချေပဲ ပြောနိုင်ကြတယ်။ ဘယ်သူမှ နေ့ရက်အတိအကျမပြောနိုင်ပါဘူး။ အမျိုးသားရေးဦးဝင်းနိုင်ကတော့ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၁ သို့ ရွှေ့ပြောင်းဖို့ပြောနေတယ်။\nရွေးကောက်ပွဲနေ့ရက်အတိအကျထုတ်ပြန်ကြေညာနိုင်ရေးထက် ပိုလို့အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုရှိပါသေးတယ်။\nဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကိုယ်တိုင် ဖြေရမယ့်မေးခွန်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက သက်တမ်းစေ့ရုံတင် မကဘူး၊ အိပ်စပိုင်ယားတောင် ဖြစ်နေပါပြီ။ ဒါပေမယ့် ကိုင်ထားတဲ့ အာဏာနဲ့တပ်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရင် ဘာဖြစ်သွားနိုင်တယ်ဆိုတာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ကောင်းကောင်းသိတယ်။ ဒီအသက်ဒီအရွယ်မှာ “အများဗိုလ်လူပင်စင်ယူ” ပေမယ့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မယူဝံ့ပါဘူး။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် လုပ်ချင်သူတွေက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနောက်မှာ တန်းစီနေပါတယ်။ တစ်ယောက်ထဲလည်း မဟုတ်ဘူး။ ဒီကိစ္စဟာ စစ်အုပ်စု ထိပ်သီးအာဏာပိုင်အသိုင်းအထဲက အဆုံးအဖြတ်အကျဆုံး ကိစ္စတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။\n“နံပတ်ဝမ်း” ဆိုတာ တစ်ယောက်ထဲဘဲဖြစ်ရမယ် မဟုတ်လား။ ရှေ့က နံပတ်ဝမ်းက အိုမင်းလှပြီ။ နောက်မှာ နံပတ်ဝမ်း အလောင်း အလျာတွေ တန်းစီနေပြီ။ ထင်မြင်ယူဆချက်တွေကတော့ အမျိုးမျိုးကြားနေရတာပါပဲ။ ဘယ်သူဘာဖြစ်လာမလဲဆိုတဲ့ ဒီပွဲရဲ့အဆုံးအဖြတ်ကို ဘယ်သူမှ တိတိကျကျပြောနိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး။ အဖြေထွက်လာတော့မှသာ သြော် ဒီလိုကိုးလို့ မှတ်ချက်ချကြရမှာပါ။ ဒါကိုတော့ ငွေရောင်ပိတ် ကားပေါ်မှာဆက်လက်စောင့်ကြည့်ဖိုထားခဲ့ကြပါစို့။\nအခုမှတ်ပုံတင်ပါတီတွေ လှုပ်ရှားလာနေကြတယ်။ လှုပ်ရှားလိုက်တော့ အသံတွေထွက်လာတယ်။ ထွက်လာတဲ့အသံအများစုက မတရားဘူး၊ မညီမျှဘူး၊ မမျှတဘူးဆိုတဲ့ အသံတွေပဲဖြစ်တယ်။ သူတို့က အခုမှ စုကာစဖွဲ့ကာစ ပါတီတွေဆိုတော့ ငွေကြေး၊ စည်းရုံး ဖွဲ့စည်းရေး၊ သွားရေးလာရေးစတဲ့ ဘက်ပေါင်းစုံမှာ အခက်အခဲတွေ ရှိနေတယ်။ အများစုက အမတ်လောင်း (၁၀၀) ဝင်ရွေးနိုင်မယ့် အခြေအနေ မရှိကြဘူး။\nသူတို့ ပထမဆုံးကြုံရတာ ရက်ပေါင်း (၉၀) အတွင်း လူ (၁၀၀၀) သို့မဟုတ် (၅၀၀) ပြည့်မီအောင် စုဆောင်းကြဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုစုဆောင်းရေးခရီးစဉ်မှာပဲ (စရဖ)ထောက်လှမ်းရေး၊ (SB) ထောက်လှမ်းရေးတွေက မှတ်ပုံတင်ပါတီတွေ သွားလေရာမှာ လူလုံးပြနေကြလို့ မထိပ်သာမလန့်သာဖြစ်ရတာတွေ၊ ရပ်ရွာပြည်သူများက စိုးရွံ့ထိပ်လန့်မှုတွေ ဖြစ်ရတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်ပြောဆိုနေတာ ကြားနေရပါတယ်။\nမှတ်ပုံတင်ပါတီတွေကတချို့က “ကြံ့ဖွံ့ပါတီ” ကို ပြိုင်ဘက်လို့ သဘောထားကြောင်း ပြောသံလည်း ကြားလိုက်ရပါတယ်။ ဒီလိုပြောဆိုနေကြတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကြံ့ဖွံ့ပါတီဘက်က ပြန်ပြောသံ မကြားရသေးပါဘူး။ မတူလို့/ မမှုလောက်လို့ ပြန်မပြောတာ လားတော့ မသိပါဘူး။ စစ်အုပ်စု အမေတူအဖေကွဲ (တစည) အကိုကြီးက ကြံ့ဖွံ့ညီလေးကို ပြိုင်ဘက်လို သဘောထားတယ် လို့ပြောသံလည်း ကြားရပါတယ်။ ကြံ့ဖွံ့ညီလေး ပါတီဖွဲ့တာက (မဆလ) ကနေ (တစည) အဖြစ် ဘဝပြောင်းတာထက် ပိုပြီးဗြောင်ကျတယ်။ ကြံ့ဖွံ့ညီလေးက မှတ်ပုံတင်ပါတီအားလုံးထက် ခေါင်းရော၊ ခြေရော၊ လက်ရော ကဲတဲ့သာတဲ့ အရှင်မွေးနေ့ချင်းကြီး လူလွန်မသား ညီလေးဖြစ်တယ်။ စစ်အုပ်စုရဲ့အမွေခံခြေပြုပါတီဖြစ်တယ်။ ကြံ့ဖွံ့ပါတီအတွက် လူ(၁၀၀၀) ရဖို့ဆိုတာ ငှက်ပျောသီးအခွံနွှာရတာကမှ ခက်နေပါလိမ့်ဦးမယ်။\nကြံ့ဖွံ့က သူ့အဖွဲ့ဝင်အင်အား ၂၄ သန်း ကျော်ရှိတယ်လို့ ထုတ်ပြောဖူးတယ်။ ဒီပမာဏက တိုင်းပြည်လူဦးရေစုစုပေါင်း (၅၄ သန်းကျော်)ရဲ့ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ရှိပါတယ်။ ကြံ့ဖွံ့အဖွဲ့ဝင်တွေဟာ တောင်သူလယ်သမားတွေထဲမှာ ၃၅ ဒသမ ၆၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကျောင်းသားလူငယ်ထဲမှာ ၂၉ ဒသမ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ အလုပ်သမားထဲမှာ ၂၅ ဒသမ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီးရှိတယ်လို့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့က နေပြည်တော်မှာ ကြံ့ဖွံ့က လုပ်တဲ့သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ကြံ့ဖွံ့ဌာနချုပ်တာဝန်ရှိသူ ဒေါ်သိန်းသိန်းကျော်က ထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ဖူးတယ်။ ဒီစာရင်းက လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ် ကျော်က စာရင်းဖြစ်ပါတယ်။ စစ်တပ်နဲ့ ဝန်ထမ်းတွေထဲက ကြံ့ဖွံ့အင်အားတွေ မပါသေးဘူး။ အဆောက်အဦး၊ ငွေကြေး၊ စည်းရုံးဖွဲ့စည်းမှုစတာတွေ မပါသေးဘူး။\nဒီလောက်အထိ ကိုးကားပြရတာက ဒီကနေ့ မှတ်ပုံတင်ကြတဲ့ပါတီတွေနဲ့ (နအဖ) စစ်အုပ်စုတိုက်ရိုက်အခြေပြု အမွေခံကြံ့ဖွံ့ပါတီ အနေအထားဟာ မိုးနဲ့မြေလို ကွာလှတယ်ဆိုတာ ထင်ရှားစေချင်လို့ပါ။ ပြီးတော့ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာကလည်း စစ်အုပ်စု စိတ်တိုင်းကျ ရေးဆွဲအတည်ပြုထားတဲ့ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေစည်းဝိုင်းထဲမှာ ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြရမှာ မဟုတ်လား။ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေဆိုတာတွေကလည်း (နအဖ) စိတ်ကြိုက်ဖွဲ့စည်းပြဌာန်းပေးထားတာတွေပဲ မဟုတ်ပါလား။ ဒီလိုမတရားတဲ့ တစ်ဘက်သတ်ကျလွန်းလှတဲ့ အခြေအနေ အချက်အလက် ပတ်ဝန်းကျင်မှာ မှတ်ပုံတင်ပါတီတွေအနိုင်ရဖို့ဆိုတာ ဝေးလွန်းလှပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်ပါတီတစ်ခုက ပြောနေသလို “လူထုတိုက်ပွဲပုံစံနဲ့ ဖြတ်သန်းရမယ်” ဆိုတာလောက်နဲ့ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ပြောချင်တာပါ။\nဒါ့အပြင်မှတ်ပုံတင်ပါတီတွေရဲ့ “သက်နေ” နဲ့ ကံကြမ္မာဟာ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေနဲ့ သိန်းစိုးကော်မရှင်ရဲ့ လက်ဝယ်မှာရှိနေတဲ့ အချက်ပါဘဲ။\nမှတ်ပုံတင်ပါတီတွေရဲ့ “ဖြစ်- တည်- ပျက်” ကို သိန်းစိုးကော်မရှင်က ပြုပြင်စီရင်ဖန်တီးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကော်မရှင်က “ဖြစ်” ဆိုရင် “ဖြစ်” ရမယ်။ “တည်” ဆိုရင် “တည်” ရမယ်။ “ပျက်” ဆိုရင် “ပျက်” ရလိမ့်မယ်။ ဘယ်သူတွေက ငြင်းပယ်လွန်ဆန်ဝံ့မှာလဲ။ “ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်များသည် အပြီးအပြတ်ဖြစ်ရမည်” (Final & Conclusive) အာဏာကုန် ပေးအပ်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တော်တန်တိတ်။ ဘယ်သူအတန့်တက်ဝံ့သလဲ။\nကြံ့ဖွံ့ပါတီ လက်ရှိအနေအထားနဲ့ပတ်သက်ပြီး မရှင်းလင်းတာတွေ တရားမျှတမှုမရှိတဲ့၊ တစ်ဖက်သတ်ကျတဲ့ အနေအထားတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မှတ်ပုံတင်ပါတီတွေက ကြေညာချက်တွေ ထုတ်ပြန်တာ၊ မီဒီယာတွေမှာ ပြောဆိုတာတွေကြားနေရပေမယ့် သိန်းစိုးကော်မရှင်က ဘာမျှ အရေးယူဆောင်ရွက်ပေးတာမရှိပါဘူး။\n၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲဟာ မစခင်ကပဲ မညီမျှမှုတွေ၊ မတရားမှုတွေ၊ အနိုင်ထက်ကျင့်မှုတွေနဲ့ပြည့်နှက်နေတယ်ဆိုတာ ထင်မြင်ယူဆချက်သက်သက်၊ သံသယသက်သက်မျှ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ မှတ်ပုံတင်ပါတီတွေရဲ့ မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ဖြစ်နေပါပြီ။\nမှတ်ပုံတင်ပါတီတွေတောင်းဆိုနေတဲ့ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာ လေထဲမှာပဲ လွင့်ပျယ်သွားပါလိမ့်မယ်။\nလွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတဲ့ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ဖို့ဆိုရင် အနိမ့်ဆုံးအားဖြင့် ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ ပြန်လည်သုံးသပ် ပြင်ဆင်ရေး၊ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေ ၅ ရပ် ပြင်ဆင်ရေး၊ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကို သမာသမတ်ရှိသူများဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရေး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ခွန်ထွန်းဦး၊ စိုင်းညွန့်လွင်၊ မင်းကိုနိုင်၊ ကိုကိုကြီးအပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ အားလုံးလွှတ်ပေးရေးဆိုတဲ့ အဆင့်က စတင်ရပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုအခြေခံတွေ အချက်အလက်တွေ မရှိဘဲ။ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတဲ့ရွေးကောက်ပွဲကို မျှော်လင့်လို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ငွေကုန်လူပမ်းပြီး ပြည်သူမျက်မုန်းကျိုးတာပဲ အဖတ်တင်ပါလိမ့်မယ်။\nဒါကြောင့် (နအဖ) စစ်အုပ်စု စပွန်ဆာအတိုင်းသာ တစ်သဝေမတိမ်း ဆက်သွားကြမယ်ဆိုရင်တော့ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကြံ့ဖွံ့ပါတီပဲ အနိုင်ရပါလိမ့်မယ်။ လွှတ်တော်ဆိုတာလည်း အရပ်ဝတ်လဲထားတဲ့ စစ်သားနဲ့ ယူနီဖောင်းဝတ်ထားတဲ့စစ်သားတွေရဲ့ စကားပြောဆိုင်ပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ နေရာအချို့မှာ အရွေးချယ်ခံရမယ့် မှတ်ပုံတင်ပါတီများက လွှတ်တော်အမတ်များအဖို့ကတော့ နတ်ကရာ ကြည့်မောနေရမယ့်ကိန်းပဲ ဆိုက်ပါလိမ့်မယ်။\n(နအဖ) စစ်အုပ်စု စပွန်ဆာအောက်မှာ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် နိုင်ငံရေးတော့လုပ်ကြရပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုလုပ်တဲ့နေရမှာ စစ်အုပ်စု စိတ်တိုင်းကျဆွဲပေးထားတဲ့ စည်းဝိုင်းထဲက နိုင်ငံရေးသာလုပ်နေမယ်ဆိုရင်တော့ ဘာမှဖြစ်လာနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီစည်းဝိုင်းထဲမှာ တဝဲလည်လည်ပဲ ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ လွှတ်တော်ထဲမှာ အရပ်ဝတ်လဲထားတဲ့စစ်သားနဲ့ ယူနီဖောင်းဝတ်ထားတဲ့ စစ်သားအပြန် အလှန်စကားများတာကို ထိုင်နားထောင်နေရပါလိမ့်မယ်။\nဒါကြောင့် (နအဖ) စစ်အုပ်စုစိတ်တိုင်းကြ ရေးဆွဲထားတဲ့ စည်းဝိုင်းကိုဖောက်ထွက်ရပါလိမ့်မယ်။ (နအဖ) စစ်အုပ်စုရေးဆွဲထားတဲ့ စည်းဝိုင်းထဲ ပိုမိုကျယ်ဝန်းတဲ့၊ လွတ်လပ်မှုနဲ့ တရားမျှတမှုပိုမိုရှိပြီး၊ နိုင်ငံရေးအင်အားစု အားလုံးပါဝင်နိုင်မယ့်၊ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မယ့် စည်းဝိုင်းသစ်ကို ရေးဆွဲဖန်တီးရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလုပ်ငန်းကသာလျှင် ယနေ့ကာလအတွက် အဓိကကျတဲ့ နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။ ချုပ်ပြောရရင် ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ တိုက်ဖျက်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။\nတချိန်မှာ တချို့က နိုင်ငံရေးဆိုတာ “မစားကောင်းတဲ့အသီး” ၊ “ဘဝပျက်သွားမယ်” ဆိုပြီး ကိုယ်တစ်ယောက်ထဲ ကြောက်အား ပိုရုံတင်မကဘူး၊ အခြားတက်ကြွလှုပ်ရှားလိုသူတွေကိုပါ တဖက်လှည့်နဲ့ တားမြစ်ချောက်လှန့်တတ်ကြပါသေးတယ်။ (နအဖ) စစ်အုပ်စု စပွန်ဆာလုပ်ပေးတဲ့ စည်းဝိုင်းထဲကနိုင်ငံရေးပဲ လုပ်နေမယ်ဆိုရင် အန္တရာယ်ခပ်သိမ်းကင်းငြိမ်းနိုင်မယ်လို့ ဘယ်သူပြောဝံ့သလဲ။\nနိုင်ငံရေးလုပ်တယ်ဆိုတာ ချောင်းသာကမ်းခြေ သဲသောင်မြေပေါ်မှာ အပန်းဖြေလမ်းလျှောက်တာမှ မဟုတ်တာ။\nအနိုင်ရတဲ့ဟာကို မေ့ပစ်လိုက်ပြီး နောက်တခါ ထပ်လုပ်တယ်။\nNLD ရဲ့ နိုင်ငံရေးအမြင် ရပ်တည်ချက် သြစတြေးလျ မေးမြန်း\nနော်ရှိုး အင်္ဂါ, 29 ဇွန် 2010\nမြန်မာစစ်အစိုးရရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေအရ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလ ၆ ရက်နေ့ကစလို့ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် အသိအမှတ် မပြုတော့ပေမဲ့ နိုင်ငံတကာ သံတမန်တွေ NLD ခေါင်းဆောင်တွေကို ချဉ်းကပ် တွေ့ဆုံနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မနေ့ကလည်း ဩစတြေးလျ အစိုးရ အရာရှိတချို့ဟာ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (NLD) ခေါင်းဆောင်တချို့နဲ့ တွေ့ဆုံပြီး စစ်အစိုးရရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ NLD ရဲ့ သဘောထားနဲ့အတူ ရှေ့ဆက် ရပ်တည်ချက် ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီတွေ့ဆုံမှုအကြောင်း သိရအောင် NLD ကို ဆက်သွယ် မေးမြန်းထားတဲ့ နော်ရှိုးက တင်ပြပေးထားပါတယ်။\nမနေ့ တနင်္လာနေ့ မနက် ၁၀ နာရီလောက်မှာ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (NLD) က ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်ဦးနဲ့ ရှေ့နေကြီး ဦးဉာဏ်ဝင်းတို့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဩစတြေးလျ သံအမတ်ကြီး၊ ဒု-သံအမတ်ကြီးနဲ့အတူ ဩစတြေးလျ အစိုးရရဲ့ အရှေ့တောင်အာရှရေးရာ ညွှန်ကြားရေးမှူးတို့နဲ့ ဦးတင်ဦးရဲ့ နေအိမ်မှာ တွေ့ဆုံခဲ့တာပါ။ ၁ နာရီကျော်လောက် ကြာတဲ့ ဒီတွေ့ဆုံမှုမှာ ဩစတြေးလျဘက်က အဓိကထား ဆွေးနွေး မေးမြန်းခဲ့တာကတော့ NLD ရဲ့ ရှေ့ဆက် ရပ်တည်ချက်နဲ့ စစ်အစိုးရ ကျင်းပမယ့် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် ထားရှိတဲ့ သဘောထား ဖြစ်တယ်လို့ NLD ပြောခွင့်ရသူ ဦးဉာဏ်ဝင်းက ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်းကို အခုလို ပြောပါတယ်။\nNLD ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဉာဏ်ဝင်း။\nNLD ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဉာဏ်ဝင်း။ အောက်တိုဘာ ၉၊ ၂၀၀၉။\n“အထူးသဖြင့်တော့ အဖွဲ့ချုပ်ရဲ့ ရပ်တည်မှု၊ အဖွဲ့ချုပ်ရဲ့ ရှေ့ဆက် ခရီးရယ်၊ နောက် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ အပေါ်မှာ သဘောထားရယ်၊ ဒါတွေကို ပြောဖြစ်ကြပါတယ်။”\nအဲဒီလိုမေးခွန်းတွေကို အန်ကယ်တို့ဘက်က ဘယ်လို ဖြေကြားခဲ့ပါသလဲ။\n“အန်ကယ် ဦးတင်ဦး ဖြေပါတယ်။ အဓိကကတော့ အခု အားလုံးသိတဲ့အတိုင်းပဲ NLD က ဥပဒေအရ မေလ ၆ ရက်နေ့က စပြီးတော့ ဥပဒေသဘော အရတော့ မရှိတော့ဘူး။ သို့သော် NLD အဖွဲ့ချုပ် အနေနဲ့ကတော့ ဥပဒေအရ ရပ်တည်ပိုင်ခွင့် ရှိတယ်လို့ ခံယူထားတယ်။ ဒီလို ခံယူချက်နဲ့ အညီလည်း ကျနော်တို့ ရပ်တည် ဆောင်ရွက်တယ်။ အဖွဲ့ချုပ်ကို ရပ်စဲတယ်ဆိုတဲ့ ဥပဒေက မှန်ကန်မှု မရှိဘူး။ နောက် Sanction နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ မေးပါတယ်။ ကျနော်တို့ကတော့ Sanction ကတော့ သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပဲ။ ကျနော်တို့ ဒီအပေါ်မှာတော့ ဘာမှ သိပ်ပြောစရာ မရှိဘူး။ အဲဒါတွေကို ကျနော်တို့ ပြောဖြစ်ကြပါတယ်။”\nရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ NLD အနေနဲ့ သဘောထား ဘယ်လိုရှိတယ်လို့ ဖြေကြားခဲ့ပါသလဲ။\n“ဒီရွေးကောက်ပွဲက ဘယ်လိုမှ တရားမျှတမှု မရှိနိုင်ဘူးဆိုတဲ့ အချက်တွေကို ကျနော်တို့ ပြောပြတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ၀င်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ပါတီများ ကိစ္စကိုလည်း မေးပါတယ်။ ကျနော်တို့ကတော့ ပြောပါတယ်၊ ရွေးကောက်ပွဲ ၀င်မယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး ဆောင်ရွက်နေတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေက ဒါ သူတို့ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ သူတို့ ဆောင်ရွက်တာ၊ သူတို့အပေါ်မှာ ကျနော်တို့ လောလောဆယ် မှတ်ချက်ပေးစရာ မရှိသေးဘူးဆိုတာ ပြောလိုက်ပါတယ်။”\nဆိုတော့ အခု NLD အနေနဲ့ပေါ့လေ၊ စစ်အစိုးရဘက်ကတော့ နိုင်ငံရေးပါတီ အနေနဲ့ အသိအမှတ် မပြုထားဘူး။ ဒါပေမဲ့ အန်ကယ်တို့ဘက်ကတော့ ဒါဟာ မတရားဘူးလို့တော့ ပြောထားတယ်။ အခုလိုမျိုး NLD ရဲ့ အခြေအနေမှာ နိုင်ငံခြားကနေပြီး သံတမန်တွေပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ရံဖန်ရံခါဆိုသလို လာရောက်တွေ့ဆုံတာမျိုးတွေ ရှိတယ်ဆိုတော့ အန်ကယ်တို့ဘက်က အဲဒီလိုမျိုး အန်ကယ်တို့ကို လာရောက် ချဉ်းကပ်ပြီးတော့ တွေ့ဆုံတဲ့ အပေါ်မှာ ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ။\n“ကျနော်တို့ သဘောထားကတော့ ကျနော်တို့တိုင်းပြည်ရဲ့ လက်ရှိ အခြေအနေက နိုင်ငံတကာက ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်နဲ့ မတူဘူး၊ အဲဒါကြောင့် သူတို့ ပိုပြီးတော့ စိတ်ဝင်စားမှု ရှိတယ်လို့ အန်ကယ်တို့ နားလည်တယ်။ ဒီတိုင်းပြည်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ တခါလုပ်တယ်၊ အနိုင်ရတဲ့ဟာကို မေ့ပစ်လိုက်ပြီး နောက်တခါ ထပ်လုပ်တယ်။ နောက်တခါ ထပ်လုပ်တဲ့ နေရာမှာလည်း စည်းကမ်းတွေ အလွန်တင်းကျပ်စွာနဲ့ လုပ်တယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးဟာ အတော် တွေ့ရခဲတဲ့ အခြေအနေလို့ နိုင်ငံခြားက ယူဆတယ်လို့ ကျနော်တို့ ထင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း သူတို့ လာရောက်ပြီး မေးမြန်း စုံစမ်းနေတယ်လို့ပဲ ကျနော် မှတ်ယူပါတယ်။”\nရွေးကောက်ပွဲက ဒီပုံစံအတိုင်း ဆက်သွားမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံတကာဘက်က တကယ်ပဲ ထိထိမိမိ အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်လိမ့်မယ်လို့ အန်ကယ်တို့ဘက်က ဘယ်လောက် အတိုင်းအတာအထိ ယုံကြည်စိတ်ချမှု ရှိပါသလဲ။\n“နိုင်ငံတကာက မြန်မာနိုင်ငံ အရေးကို ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူတယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးက သုံးဖို့ သိပ်မသင့်တော်ဘူးလို့ ထင်တယ်။ နိုင်ငံတကာက သူတို့ရဲ့ဆန္ဒကို သူတို့ ထုတ်ဖော်မယ်၊ သူတို့ ဆောင်ရွက်နိုင်တာတွေ ဆောင်ရွက်မယ်။ အရေးယူ ဆောင်ရွက်တယ်ဆိုတာ Take Action ဆိုတာမျိုးက ဒီလိုဆောင်ရွက်လို့ မရဘူး။ ကုလသမဂ္ဂကသာ ဆောင်ရွက်ရမယ်။\n“အဲတော့ ကျနော်တို့ ဘာမျှော်မှန်းလဲ၊ သိတဲ့အတိုင်းပဲ ကုလသမဂ္ဂ ဆိုတာလည်း လုံခြုံရေးကောင်စီက အမြင့်ဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးမှာကို ဗီတိုအမြဲတမ်း သုံးနေတဲ့ မိတ်ဆွေကြီးများ နှစ်နိုင်ငံက ရှိတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေ အားလုံးကို ကျနော်တို့ သိပါတယ်။ ဒီလို အခက်အခဲ ကြားထဲကပဲ ကျနော်တို့ ရပ်တည် ဆောင်ရွက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။”\nအန်ကယ်တို့ဆီမှာ လာတွေ့တဲ့အထဲမှာ အနောက်နိုင်ငံဘက်က ခေါင်းဆောင်တွေက ပိုများတယ်ဆိုတော့ ကျမတို့ အိမ်နီးနားချင်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အရှေ့အာရှမှာ အင်အားကြီးတဲ့ တရုတ်တို့လို နိုင်ငံတွေက အရာရှိတွေ လာချဉ်းကပ်တာမျိုးရော ရှိပါသလား။\n“ကျနော်တို့ ဒီလို ခွဲကြည့်လို့ ရပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီကို ယုံကြည်တယ်၊ ဒီမိုကရေစီစနစ်လည်း ထွန်းကားနေတဲ့ နိုင်ငံတွေက လာတာ။ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးတယ်လို့ တချို့ ပြောပေမဲ့ မထွန်းကားသေးတဲ့ နေရာက လူတွေက သိပ်စိတ်မ၀င်စားဘူးဗျ။”\nအမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ပြောခွင့်ရသူ ဦးဉာဏ်ဝင်း ပြောပြသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။\nမြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် သံဃာ့လှုပ်ရှားမှုကို စစ်အစိုးရက အကြမ်းဖက် ဖြိုခွင်းပြီးနောက် သြစတြေးလျ အစိုးရဟာ မြန်မာစစ်အစိုးရကို ငွေကြေးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့ ဒဏ်ခတ်မှုတွေနဲ့ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြန်မာစစ်အစိုးရရဲ့ ထိပ်တန်း အရာရှိတွေကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ လာရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ထားသလို မြန်မာနိုင်ငံကို လက်နက်တင်ပို့ ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်ထားတဲ့ နိုင်ငံလည်း ဖြစ်ပါတယ်။\nဒလမြို့နယ်အတွင်း တချို့နေရာ တချို့လူတွေအတွက် မိုးရွာရင် အစို နေပူရင်အခြောက် ဆိုသလို မိုးမလုံ လေမလုံ အမိုးအကာမရှိတဲ့ နေရာမှာ နေထိုင် စားသောက်လို့ အသက်ရှင်သန်ဖို့အရေး ကြိုးစားရုန်းကန်နေရဆဲပါ ပညာမသင်နိုင်လို့ စာမတက်…စာမဖတ်နိုင်တော့ ဗဟုသုတနည်း…ဗဟုသုတနည်းတော့ ……ဆင်ခြင်ဥာဏ်မွဲ……….၀င်ငွေနည်း………...ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နဲ့ အိမ်ထောင်ပြု……………..ကလေးတွေကများ….…………….ဒီလိုနဲ့ဘဲ ဆင်းရဲသံသရာထဲ ၀ဲနေကြရပါတော့တယ်…….ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ တက်စွမ်းသ၍ ကူညီဖေးမလို့ လူမပီသတဲ့ သူတို့ရဲ့ လူ့ဘ၀တွေကို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားခြင်းအားဖြင့် မြှင့်တင်ပေးကြပါစို့လားဗျာ…………….\n၃။အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပညာများ သင်ကြားပေးခြင်း…စသည်တို့ လိုအပ်လျက်ရှိပါတယ်…\nဖုန်း - ၂၆၉၅၅၆ (ရုံး)\nToronto G-20 Protest Videos (final)\nOperation Anthropoit I\nLet_s MakeaNew Game_ June 27_ 2010\nကျွန်တော်ထင်သည်။ မဲမပေးရေး သပိတ်မှောက်ကြဆိုသော စကားကို လူတိုင်းမပြောကြသေး။ ပြည်နယ်တိုင်း မပြောကြသေး။ မြိုနယ်တိုင်း မပြောကြသေး။ ထို့ကြောင့် သတိရမိသည်ကို ဖေါက်သည်ချချင်သော စိတ်ကဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေ ထောက်ခံပွဲလုပ်တုံးက ပြည်ပမှာ NO ကမ်းပိမ်းကို လုပ်ခိုင်းတော့သည်။ အိန္ဒိယဘက်က ကျွန်တော်တို့က သပိမှောက်ကမ်းပိမ်းကို လုပ်သည်။ မမှီလိုက်တော့ပါ။ အရှေ့ဘက်က ညာဏ်ကြီးရှင် အဖွဲ့များမှ NO ကမ်ပိမ်းသမားများ၏ အသံကို ပြည်သူတို့ကြားသွားကြပါသည်။ နောက်ဆုံးမှာ NLD ကလည်းကြားသွားပါသည်။ အိန္နိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီရှိ ဒီမိုကရေစီအတိုက်အခံ အင်အားစုများတွင်မူ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ပေါ်ကြပါသည်။ အရှေ့ဘက်ကပြောသမျှကို လိုက်လုပ်သော အနောက်ဘက်က ခါတော်မှီနိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများသည်လည်း ကြံမစုတ်ရမှာကို စိုးရိမ်ပြီး လိုက်လုပ်ကြရပါတော့သည်။ ထို့ကြောင့် စကားရည်ပွဲလုပ်ပြီး NO လား သပိတ်လား ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အခမ်းအနားကျင်းပ ကြပါသည်။ ယင်းစကားရည်လုပွဲတွင် ကျွန်တော့်ကို မည်သူမျှ မယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ပါ ။ သို့သော် ကံခေနည်းသူ မောင်ရှင်ဖြစ်သော ကျွန်တော့်မှာ အဖွဲ့အတွင်းပါသော အပေါင်းမကောင်း၍ စကားရည်လုပွဲပြုလုပ်သူ ဒိုင်လူကြီးများကသပိတ်မှောက်မည့် အဆိုရှင်ကျွန်တော်တို့အဖွဲ့ကို အရှုံးပေးလိုက်ရပါသည်။ သို့သော် လူချင်းရင်းနှီးသော ဒိုင်လူကြီးများသည် ကျွန်တော်တို့၏ စကားရည်လုပွဲတွင် ပြောဆိုချက်များကို အထူကောင်းမွန်သော်လည်း အရှုံးပေးလိုက်ရပါကြောင်း နုတ်မှ ဖွင့်ဟ ၀န်ခံသွားရှာကြပါသည်။ ချစ်စဖွယ်ကောင်းသော ကျွန်တ်ာတို့၏ စကားရည်လုပွဲအကြောင်းကို ယနေ့ထိ မမေ့နိုင်သည်မှာ ခွဲခွါခဲ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များကို သတိရ၍ပင် ဖြစ်ပါသည်။\nသို့သော် ကျွန်တော်တို့သည် မိမိတို့အလုပ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ တွင် မိဇံရပ်ကွက်ရှိပါသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံရွေးကောက်ပွဲကို တယောက်မကျန် သပိတ်မှောက် ဆန့်ကျင်ကာ မဲတပြားမျှ မပေးကြပါ။ ယင်းမှာကျွန်တော်တို့၏ လှုပ်ရှားမူ အောင်ပွဲဖြစ်ပါသည်။ ရှင်းပြပါမည်။ မြို့တမြို့လုံးကို ပြောပြနိုင်စွမ်း မရှိသော်လည်း ကြားသောရပ်ကွက်မှ သပ်ိတ်မှောက်ကြပါပြီ။ ထို့ကြောင့် စစ်တွေမြို့ မှ မိဇံရပ်ကွက်သည် မြန်မာနိုင်ငံတနိုင်ငံလုံးတွင် မဲမပေးသော ကန့်ကွက်သော သပ်ိတ်မှောက်သော ရပ်ကွက်တခုဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းမှာမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါပြီ။ နအဖစစ်အစိုးရ၏ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှာ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သလို ကျွံန်တော်တို့၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါပြီ။ သို့အတူ အခြားသော နိုင်ငံတ၀ှမ်းလုံးရှိ မြို့ရွာရပ်ကွက် အသီးသီးများကိုလည်း ယခုအချိန်တွင် မိဖံရပ်ကွက်ကဲ့သို့ ဖြစ်စေချင်သည်။\n၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲမပေးလျှင် နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့ မိမိတို့ အခွင့်အရေးတွေ ဆုံးရှုံးနစ်နာကြမည် ဆိုပြီး ပြည်တွင်းထုတ် သတင်းစာဂျာနယ်များတွင် သတင်းစာဆရာများက ရေးသားနေကြပါသည်။ ဖတ်ရသူများမှာ တဖက်သောအသိများကို ရရှိနေကြပါသည်။ ပြည်သူတို့မှာ ဟုတ်သည်ဖြစ်စေ မှားသည်ဖြစ်စေ သတင်းစာဂျာနယ်များတွင် ပါရှိသော သတင်းများကို ဖတ်ရှူနေရပါသည်။ အတိုက်အခံများ၏ ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်များ ၊နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ တုန့်ပြန်ပြောဆိုချက်များကို သေသေချာချာ မဖတ်ကြရ။ တနည်းအားဖြင့် စစ်အစိုးရ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို နွားဖြစ်ဖြစ် ခွေးဖြစ်ဖြစ် အမဲရိုးဘဲကိုက်ရ ကိုက်ရ ၀င်ပါမည်ဟု ပြောဆိုသော ဦးသုဝေ၊ဦးဖြိုးမင်းသိန်း၊ ဒေါ်သန်းသန်းနု ။ ဦးအေးလွင်တို့တောင်မှ မည်သို့မျှ ရေးသားပြောဆိုနိုင်စွမ်း မရှိဖြစ်နေပါသည်။\nအခြားတဖက်မှာ ကျွန်တော်တို့က နိုင်ငံတကာနှင့် နိုင်ငံရေးစစ်မက်ဖြစ်နေပါသည်။ ယင်းစစ်ပွဲတွင် အလူးအလှဲ ခံနေရသည်မှာ စစ်အစိုးရမဟုတ်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဖြစ်ပါသည်။ အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ကုလသမဂ္ဂ ။ ဥရောပသမဂ္ဂ ၊ အာဆီယံတို့သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ မူဝါဒနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်နေပါပြီ ။ ထော်လော်ကန့်လန့်ဖြစ်နေပါသည်။ ပြည်ပရှီကျွန်တော်တို့ ဒီမိုကရေစီအတိုက်အခံတို့နှင့်လည်း ပြဒါးတလမ်း သံတလမ်းဖြစ်နေပါပြီ။\n၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်တွင် မှတ်ပုံမတင်သောနေ့ကစ၍ အမေရိကန်အစိုးရနှင့် အခြားသောနိုင်ငံများ အဖွဲ့အစည်းများတို့သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်နှင့် သွားရောက်တွေ့ဆုံနေပါသည်။ မှတ်ပုံမတင်ကြောင်းကို သိပါလျှက်ကယ်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲအကြောင်းကို သွားရောက်မေးနေသည်မှာ စိတ်ပျက်စရာ နေပါသည်။ ဘာကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကို မ၀င်သနည်း ဆိုသောအချက်ကို ကောက်ချက်ချနေကြသည်မှာ မည်မျှအထိ မှားနေသည်ကို နိုင်ငံတကာအစိုးရ ၊ကုလသမဂ္ဂ နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂတို့သည် လုံးဝမှားယွင်းနေပါသည်။\nဤရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ထံတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ မပါဝင်၍ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ မှတ်ပုံမတင်ခြင်းဟု ဆိုလျင် မပြည့်စုံ။ ယင်းမှာ ယေဘူယျအချက်အလက်တခုသာဖြစ်ပါသည်။ အဓိကမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အကောင်အထည် ဖေါ်ရေးဖြစ်ပါသည်။ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရေး ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတကာရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေကို ချိုးဖေါက်သော စစ်အစိုးရကို ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂမှ သော်၎င်း။ အမေရိကန်အစိုးရမှသော်၎င်း လွှတ်ပေးနေသည်မှာ တစက်မျ ကြည့်မကောင်း။ ယင်းထက်ပိုဆိုးသည်မှာ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကို ပါတီပေါင်းစုံ ပါဝင်ရေးကို တောင်းဆိုနေပေးပါသေးသည်။ ဤသည်မှာ အဆိုးဆုံးဖြစ်ပါသည် ။ စစ်အစိုးရသည် ရွေးကောက်ပွဲကို တကြိမ်လုပ်၍ ပြီးခဲ့ပါပြီ။ ရွေးကောက်ပွဲတခုသည် ဒီမိုကရေစီကာလတခုကို ဖြတ်သန်းရန်အချက်အလက် တခုဟု ပြောဆိုနေသော သူတို့မှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကို အဖက်လုပ်၍ မပြောကြ.\nစင်စစ် ကျွန်တော်တို့က စစ်အစိုးရသည် ရွေးကောက်ပွဲကို တကြိမ်လုပ်ခဲ့ပါပြီ။ ယင်းအချိန်ကလည်း အာဏာလွှဲပြောင်း မပေးခဲ့။ ယခုလည်း တကြိမ်လုပ်တော့မည်။ ခုကော အာဏာလွှဲပြောင်းပေးမည်ဟု မည်သူက ဂတိခံဝံ့ပါသနည်း။ အရပ်သားအစိုးရကို အာဏာလွှဲပြောင်းပေးမည်ဟု စစ်အစိုးရက ပြောသည်ဆိုလျှင် ကြည့်ပြီးစဉ်းစားရန်လိုသည်။ တနေ့က လာအိုနိုင်ငံမှ ၀န်ကြီးချုပ် နေပြည်တော်ကို ရောက်လာခဲ့ပါသည်။ ကြယ်ငါးပွင့်ဟိုတယ် နှစ်ခုသာရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်သည့် လာအိုနိုင်ငံသည် စစ်အစိုးရအတွက် ကစားစရာရုပ်သေးတခုအဖြစ် ခံသွားရပါသည်။ လာအိုဝန်ကြီးချုပ်သည် နေပြည်တော်ရှိစစ်ဗိုလ်ချုပ်များက စစ်ရေးအခမ်းအနားဖြင့် ကြိုဆိုခြင်းထက် တိုက်ပုံဝတ်ဝန်ကြီးချုပ်များကို နဖူးတွေ့ ဒူးတွေ့မြင်သွားရပါသည်။ ကြိုးကြီးချိတ်များဖြင့် ခေါင်းပေါင်းစတလူလူနှင့် မင်္ဂလာဆောင်အခမ်းအနားတွင်မှ ၀တ်ဆင်ကြရသော မန္တလေးအချိတ်လုံချီ နှင့် တိုက်ပုံတို့မှာ စစ်ရေးပြအခန်းအနားဖြင့် လူတဦးကို ၀တ်ပြီးကြိုဆိုသည်မှာ ကြည့်၍မကောင်းလှပါ။\nအထူးသဖြင့် စစ်အစိုးရက အမြတ်ထုတ်ပြလိုက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အရပ်သားဝန်ကြီးများသည် မကြာခင်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၀င်ရောက်ယှသ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့မှာ စစ်အစိုးရ၏ နောက်ထပ်တက်လာမည့် အစိုးရ၀န်ကြီးများဖြစ်ကြောင်း ကမ္ဘာကို ပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သို့ဆိုလျှင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၀န်ကြီးတနေရာလောက် စဉ်းစားနေကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ၀န်ကြီးနေရာမရရှိနိုင်တော့။ ဤအချက်ကို စဉ်းစားနိုင်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ တနိုင်ငံလုံးတွင် ၀င်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိသော ဦးသုဝေ၊ ဦးဖြိုးမင်းသိန်း၊ ဦးအေးလွင်။ ဦးနေမျိုးဝေတို့မှာ မည်သည့်နှင့်မျှ ၀န်ကြီးတနေရာစာ မရရှိနိုင်ကြောင်း လာအိုနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ကြိုဆိုပွဲကို ကြည့်က သိသာခံစားနိုင်ပါသည်။ တချိန်တည်းမှာပင် လွှတ်တော်အတွင်းမှာ စစ်ဗိုလ်ချုပ်များ၊ တစညများ ၊ကြံ့ဖွဲ့များနှင့် နေပြည်တော်ရှိလွှတ်တော်တွင် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကော အမျိုးသားလွှတ်တော်ကော ဆွေးနွေးမည်ဆိုထားသည်ကိုကြည့်၍ ယင်းလွှတ်တော်၌ မည်သည့်အတန်းအစား ရှိမည်နည်းကိုလည်း တွက်ဆနိုင်ပါပြီ။\nပြီေးတာ့ မိမိတို့ ၀င်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လို့ကော ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရပါမည်လား ဆိုသည်ကို စဉ်းစားရန်လိုနေသည်။ မနေ့တနေ့က ပြည်သူတွေကို ရစရာမရှိအောင် ဝေဖန်လိုက်ကြသည်မှာ ဒေါ်ချိုချိုကျော်ငြိမ်း၊ ဦးဖြိုးမင်းသိန်း၊ ဦးနေမျိုးဝေ တို့ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံရေးတက်ကြွမူမရှိ၊ အားလုံးကို ကြောက်နေကြသည်။ တက်ကြွမရှိဟု သူတို့တွေ၏ ပြောသောစကားတွေကို ပြည်သူတွေ ကြားကြရပါပြီ။ ပြည်သူတွေဆီက အသဲကြားမှ မဲတပြားလိုချင်၍ တောင်းခံနေသော သူတို့မှာ ပြည်သူတွေကို နိုင်ငံရေးစိတ်ဓါတ်တွေ တက်ကြွမူ မရှိဆိုပြီး ပြောဆိုနေပါပြီ။ ယင်းမှာ ပြည်သူတွေကို စော်ကားလိုက်ကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ပြည်သူတွေ နလပိန်းတုံးမဟုတ်ကြောင်းကို ပြည်သူတွေက ပြောဆိုကြရပါတော့မည်။ ကျွန်တော်တို့ အတိုက်အခံသမားတွေက ချပြဖို့လိုပါပြီ။ စင်စစ် ပြည်သူတွေသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လိုလားတောင့်တ ကြပါသည်။ မျှော်လင့်နေကြပါသည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို အာဏာရယူစေချင်ပါသည်။ အကယ်၍ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကသာ ပြည်သူတွေရှေ့မှာ အသဲကြားမှ မဲတပြားကို တောင်းခံလိုက်လျင် သူတို့နှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့သော ပြည်သူတွေသည် ငြိမ်၍နေကြမည့်သူများ မဟုတ်ဟုထင်သည်။ တက်ကြွကြမည်မှာ သေချာပါသည်။ အားရပါးရလက်ခုပ်လက်ဝါး တီးပေးကြမည်ဖြစ်ပါသည်။\nဤကဲ့သို့ ထောက်ခံအားပေးကြသည်မှာ နိုင်ငံရေးနိုးကြးမူကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ တက်ကြွမူကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ မကြောက်သောစိတ်များကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ပြည်သူတွေသည် ခေါင်းဆောင်ကို လိုက်ရှာနေပါပြီ။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှာ ပြည်သူတရပ်လုံး၏ ဒီမိုကရေစီခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ စကားကို လိုက်နာလက်ခံ ကြပါသည်။ ယခုလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က မဲမပေးရေးကို ပြောဆိုလိုက်ပါသည်။ ရွေေးကာက်ပွဲတွင် မဲပေးနိုင်သော အခွင့် အရေး ရှိသလို မဲမပေး၍လည်း ရသော အခွင့်အရေးလည်း ရှိပါသည်။ ယခုဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်က ရွေးကောက်ပွဲတွင် မပါဝင်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကလည်း မဲမပေးပါနှင့်ဟု ပြည်သူတွေကို တိုက်တွန်းလိုက်ပါပြီ။ သည်လိုဆိုလျှင် ပြည်သူတွေ မည်သို့လုပ်ကြပါမည်နည်း ။ အတိုက်အခံဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေကကော မည်သို့ လှုပ်ရှားပြောဆိုကြပါမည်နည်း။\nဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက ကြံ့ဖွံ့အစည်းအဝေးတွင် မဲအပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိရေးအတွက် ကြေညာချက်ထုတ်ပြီး မိန့်ခွန်းပြောဆိုပါပြီ။ နိုင်အောင်လည်း အကွက်ချကာ စီစဉ်ဆောင်ရွက် နေပါပြီ။ ပါတီပေါင်းစုံလည်း ပါဝင်နေကြပါပြီ။ တစညသည်၎င်း ကြံ့ဖွံ့သည်၎င်း သူတို့၏လက်ရုံးပါတီများဖြစ်ပါသည်။ ယင်းနှစ်ပါတီသည် အစိုးရဖွဲ့ရန် ပြင်ဆင်ထားသော အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၀န်ကြီးချုပ်ကအစ ၀န်ကြီးငယ်များအထိ စစ်အစိုးရက စီစဉ်ဆောင်ရွက်ထားပြီးဖြစ်သည်။ တချိန်တည်းမှာပင် အခြားတဖက်က ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၀င်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့်သူများမှာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ပါက အရပ်သားအစိုးရဖွဲ့ရန် ပြင်ဆင်ထားမူ မရှိသေး။ ၀န်ကြီးချုပ်ကအစ ၀န်ကြီးငယ်အထိ ခန့်အပ်ထားရန် စီစဉ်ပြင်ဆင်ထားမူ မရှိသေး။ ကြားနေရသည်မှာ ကိုယ်စားလှယ်လည်း မရှိကြသေး ။ ပါတီဖွဲ့စည်းပုံတွေလည်း မရှိကြသေး။ ပါတီဝင်အင်အားတွေပင် မရှိကြသေး။ ရွံပုံငွေလည်း မရှိကြသေး။ ဆိုတော့ သေလိုက်ပါတော့လား မောင်မင်းကြီးသားတို့ဟု ပြောရုံဘဲ ရှိတော့သည်။\nစစ်အစိုးရ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို စစ်တွေမြို့ မှ မိဇံရပ်ကွက်လို လုပ်နိုင်ခဲ့က တနိုင်ငံလုံး၏ အခြေအနေကို ကမ္ဘာက သိသွားနိုင်ပါသည်။ မည်သူမျှ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မ၀င်ရောက်ခဲ့ပါက ကြံ့ဖွံ့နှင့် တစည တို့ အနိုင်ရသွားမည်ဟု ပြောဆိုကြပါသည်။ အင်မတန်တော်သော နိုင်ငံရေးသုတေသီများ ဖြစ်ကြပါသည်။ နိုင်ငံရေးကို ခန့်မှန်းနိုင်သော ယင်းပုဂ္ဂိုလ်တို့ကြောင့် စစ်အစိုးရသည် ဤမျှလှည့်ဖျားနိုင်သည်ကို မတွေးတောကြပါ။ စင်စစ် မည်သူမျှ မ၀င်ပြိုင်ကြလျင်လည်း ကြံ့ဖွံ့နှင့် တစည တို့မှာ ပန်းပန်လျှက်ပါဆိုသလို ရှိနေပြီး ၀င်ပြိုင်လျင်လည်း ပန်းပန်ဆဲပါဟု ပြောနိုင်သော အခြေအနေမျိုးကို ဖန်တီးပြီးသား ဖြစ်နေပါသည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၀င်ပြိုင်ခြင်း မပြိုင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ပြသနာမဟုတ်။ ပေါ်လီစီပိုင်းဆိုင်ရာက ပြသနာဖြစ်ပါသည်။ မူဝါဒရေးရာက ပြသနာဖြစ်ပါသည်။ စစ်အစိုးရ၏ တဖက်သတ်ရေးဆွဲထားသော ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံကို လက်ခံပြီးမှ ကျင့်သုံးမည်ဖြစ်သော အရပ်သားအစိုးရကို ကြိုက်သည့်ပါတီများသည် စစ်အစိုးမှ ချမှတ်ထားသော ပေါ်လီစီအတိုင်း ဖြတ်သန်းသွားရမည်ဖြစ်သည်။ မူဝါဒအတိုင်းလျှောက်လှမ်းချီတက်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။\nသည်တော့ စစ်အစိုးရ၏ပေါ်လီစီကို မကြိုက်ဟု ဆိုလျင် ရွေးကောက်ပွဲကိုလည်း မကြိုက်ကြောင်း သက်သေပြကြရမည်ဖြစ်ပါသည်။ မူလဘူတဖြစ်သော ယင်းအချက်ကိုကျော်လွန်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ လွှတ်တော်ကျလျင် ပြန်လည်ဆွေးနွေးရမည်ဟု ဆိုခြင်းမှာ လုံးလုံးမျှ အဓိပ္ပါယ်မရှိ။ လွှတ်တော်သို့ မည်သို့ ရောက်သွားနိုင်မည် ဆိုသည်ကို မစဉ်းစားဘဲ တိုက်ပုံနှင့် မောင့်ကြက်သရေခေါင်းပေါင်းရှာနေသည်မှာ ရှက်စရာဖြစ်သည်။ စစ်အစိုးရသည် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးချင်သည်ဟု တစက်ကလေးမျှ ရှိခဲ့သည်ဆိုလျင် ပြည်သူပြည်သားတို့ကို ဆင်းရဲဒုက္ခပေါင်းစုံကို ပေးမည်မထင်။ ယခုလူတွေ ငတ်ပြတ်နေကြရသည်။ ဆင်းရဒုက္ခအမျိုးအမျိုးကို ခါးစည်းခံနေကြရသည်။ နိုင်ငံခြားများတွင် နည်းပေါင်းစုံနှင့် ရောက်ရှိနေသော မြန်မာနိုင်ငံသားတို့မှာ ဦးဏှောက်ယိုစီးနေကြခြင်းဆိုလျင် ကြီးကျယ်သောစကားကို ပြောဆိုသည်ဟု ပြောကြမည်ထင်သည်။\nကျွန်တော့အထင်တော့ ဥဏှောက်ယိုစီးခြင်းလို့ မပြောချင်တော့၊ ဥဏှောက်ပျက်စီးနေကြသောသူများလို့သာ ပြောချင်ပါတော့သည်။ ကိုယ့်အရပ်ဒေသမှာ အေးအေးဆးဆေး စားနိုင်သောက်နိုင်ကြပါလျှင် သူတို့သည် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ အိန်နီးချင်းနိုင်ငံအများသို့ ဒုက္ခသည်များအဖြစ် ထွက်ခွါသွားကြမည့်သူများမဟုတ်။ မိမိတို့ကျေးရွာတွေ ဖျက်ဆီးခံမနေကြလျှင် မည်သို့နည်းနှင့်မျ ပြည်ပသို့ ထွက်လာကြမည်မဟုတ်။ မိမိတို့ မိဘဆွေမျိုးတွေ ရက်ရက်စက်စက် အသတ်မခံကြလျင် ဒုက္ခသည်စခမ်းများသို့ ဒုက္ခသည်များအဖြစ် ရောက်လာကြမည် မထင်။ ယင်းပြသနာများကို မည်သူက ဖန်တီးပေးကြပါသလဲ။ ရှင်းပါသည်။ စစ်အစိုးရသည် ယင်းပြသနာများကို အတိအကျ စီမံကိန်းကျကျ ဆောင်ရွက်ကာ လုပ်ပါသည်။ လုပ်နေခဲ့ပါသည်။ လုပ်နေဆဲဖြစ်ပါသည်။ လုပ်နေမြဲဖြစ်ပါသည်။ နောင်ကိုလည်း ဆက်လက်လုပ်နေပါအုံးမည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတ၀ှမ်းရှိ ပြည်သူတို့သည် ကြီးငယ်မဟူ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးလာကြရပါပြီ။ သည်တော့ ဥဏှောက်ပျက်သူများပမာ ခိုကိုးရာမဲ့ ဘ၀ကိုရောက်မည်ဟု သိသော်လည်း အသက်တချောင်းကို ရှည်လိုစေခြင်းငှာ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးထိမ်းရှောင်လာကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။\nမ်ြန်မာနိုင်ငံသားတွေက သန်းနှင့်ချီ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများတွင် ဒုက္ခမျိုးစုံကို ခံစားနေကြချိန် စစ်အစိုးရအုပ်စုမှာ သန်းနှင့်ချီ၍ ချမ်းသာနေပါပြီ။ ယင်းမှာကံကြမ္မာကို အပြစ်ပုံချ၍ ရမည်မထင်။ သူတို့ချမ်းသာကြွယ်ဝနေသည်မှာ ရက်ရက်စက်စက်ဖြစ်ပါသည်။ ရှေ့ှ့ကိုလည်း စစ်မျိုးဆက်ကို ဖန်တီးထားပါပြီ။ နူကလီးယားလက်နက်ကို ရရှိသွားပြီဆိုပါက သူတို့စစ်မျိုးဆက်သည် ကမ္ဘာကြေသရွေ့ မည်သည့်အခါမျ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးမည် မဟုတ်။ ယခုရွေးကောက်ပွဲလုပ်သည်မှာလည်း စစ်မျိုးဆက်ကို ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ နောင်နှစ်ပေါင်း ၄၀ အထိ သဘာဝဓါတ်ငွေ့မှ ရရှိသောအမေရိကန်ဒေါ်လာငွေ သန်းပေါင်း ၁၄၀၀ သည် စစ်အစိုးရက ရရှိမည့် ကိန်းဂဏန်းဖြစ်ပါသည်။ နောက်ထပ်သဘာဝဓါတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း ပေါ်ပေါက်လာအုံးမည်ဆိုပါက သည့်ထက်ပို၍ ချမ်းသာကြွယ်ဝနေပါအုံးမည်ဖြစ်သည်။ ၄င်းငွေကြေးစည်းစိမ်ဥစ္စများကို မည်သူကမျ ခွဲဝေပေးချင်ပါမည်နည်း။ ပြီေးတာ့ သူတို့ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ထိခိုက်ပျက်စီးသွားစေမည့် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရေးကို မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ လုပ်မည်မဟုတ်။\nတခုသာရှိပါသည်။ စစ်အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် နည်းလမ်းမှာ ၂၀၁၀ ရွေကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ရေးဖြစ်ပါသည်။ သပိတ်မှောက်ကြောင်းကို အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ အပြင် အာဆီယံ နိုင်ငံတို့ကို အသိပေးရပါတော့မည်။ ဤနိုင်ငံတို့သည် ကျွန်တော်တို့၏ စိတ်ဆန္ဒများကို မသိကြသေး ၊ နားမလည်ကြသေးပါ။ ကျွန်တော်တို့ ညံ့လွန်းအားကြီးနေပါသည်။ ယခုတောင်မှ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ကြရန်အတွက် ပြောဆိုစည်းရုံးရန် နိုင်ငံတကာမှာ အဖွဲ့အစည်းကောင်းကောင်းတခုကို ဖွဲ့စည်း၍ မရသေးခြင်းမှာ သက်သေပြနေပါသည်။ သို့အတူ အမေရိကန်အစိုးရမှာလည်း ကျွန်တော်တို့မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကိုယ်စားလှယ်မရှိသေး။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂမှာလည်း လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ပါတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လူ့အခွင့်အရေးကိုယ်စားလှယ်က တောင်းဆိုသည့်တိုင် ဘာမျှ မပြုလုပ်ပေးသေး။ ယုတ်စွအဆုံး နိုင်ငံတကာခုံရုံးတွင် မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးများအဖွဲ့မှ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ဖွဲ့ပြီး တောင်းဆိုနေသည်ကို သိပါလျက်နှင့် ယောက်ျားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့များက ငြိမ်နေသည်မှာ ရှက်စရာဖြစ်နေပါသည်။\nကျွန်တော်လိုချင်သည်မှာ ယင်းအမျိုးသမီးများအဖွဲ့ကဲ့သို့ နိုင်ငံတကာရာဇ၀တ်တရားခုံရုံးမှာ စစ်အစိုးရကို ခုံရုံးတင်ရေးတို့ တောင်းဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကို နိုင်ငံတကာက အသိအမှတ်မပြုဆိုလျင် ယင်းနိုင်ငံကပင်လျင် အသိအမှတ်မပြုဆိုသောအချက်ကို ရရှိအောင် တောင်းဆိုကြရန်လိုမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်အစိုးရက ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဟု ဆိုလျင် စစ်အစိုးရ၏ အရပ်သားအစိုးရကို အသိအမှတ်မပြုခြင်းကို ပြောဆိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သို့ဆိုလျင် ဤစကားကို အမေရိကန်အစိုးရမှ အတိအကျ ပြောပါသလား ဆိုသည်ကို ကျွန်တော်တို့ ကြိုးစားရန်လိုပါသည်။ အမေရိကန်အစိုးရပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ရန် ကြိုးစားကြဖို့ဘဲ ရှိပါသည်။ သို့အတူ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီး ဆွေးနွေးရန်လိုလာပါပြီ။ ဥရောပသမဂ္ဂနှင့် တွေ့ဆုံရန်လိုလာပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့က မေးစရာမေးခွန်းမှာ တချက်သာရှိပါတော့သည်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် စစ်အစိုးရ၏ အရပ်သားအစိုးရကို လက်မခံလျင် ကျွန်တော်တို့က ဖွဲ့စည်းမည့် အရပ်သားအစိုးရကို လက်ခံပါမည်လား မေးခွန်းကို မေးရုံဘဲဖြစ်ပါသည်။\nကျွန်တော်ပြောနေသည်မှာ ပြည်ပတွင် ဖွဲ့စည်းမည့် အရပ်သားစင်ပြိုင်အစိုးရဖွဲ့စည်းရေးကိစ္စကို ပြောဆိုနေခြင်းမဟုတ်ချေ။ ပြည်တွင်းတွင် ဖွဲ့စည်းမည့်အရပ်သားစင်ပြိုင်အစိုးရသို့မဟုတ် လူထုအစိုးရဖြစ်သည်။ ယင်းအထဲတွင် ၁၉၉၀ ခုနှစ်ရွေးချယ်ခံထားရသော ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ခေါင်းဆောင်သော လူထုအစိုးရဖြစ်သည်။ ယင်းအစိုးရကို အမေရိကန်အစိုးရမှ ထောက်ခံပါမည်လား၊ ကုလသမဂ္ဂမှ လက်ခံပါမည်လား ၊ ဥရောပသမ၈္ဂမှ လက်ခံပါမည်လား။ ယင်းမေးခွန်းကို ကျွန်တော်တို့ မေးချိန်ရှိနေပါသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးများအဖွဲ့ချုပ်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမှာနေထိုင်သည့် နာယကဖြစ်သူဒေါ်သင်းသင်းအောင် မှာ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘန်ကီမွန်းနှင့် လွန်ခဲ့သော လအနည်းငယ်ခန့်က နယူးယောက်မြို့  ကုလသမဂ္ဂရုံးမှာ တွေ့ဆုံခဲ့ပါပြီ။ သူမက စစ်အစိုးရအား နိုင်ငံတကာရားခုံရုံးတွင် ခုံရုံးစစ်ဆေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါပြီ။ သူမလို အခြားသောယောက်ျားရင့်မကြီးများက ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှးချုပ်နှင့် ဆွေးနွေးရမည့်အချိန်ဖြစ်နေပါပြီ။ ပြောရမှာတောင် ခပ်ရှက်ရှက်ခံစားမိသည်။\nမကြာခင် ဇူလိုင် ရက် နေ့ရောက်လာပါတော့မည်။ ထုံးစံအတိုင်းနယူးဒေလီမြို့ မှာ အခန်းအနားတွေကို ကျင်းပကြတော့မည်။ နယူးဒေလီမြိဲ့မှာရှိသော ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတို့သည် မည်သည့်နေရက်မဆို အခန်းအနားတွေပြုလုပ်ပြီး စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင် ကန်ကွက်ခဲ့ကြပါသည်။ မြန်မာသံရုံးရှေ့မှာ အမြဲဆန္ဒပြဖြစ်ပါသည်။ ဦးစီးဆောင်ရွက်သူများနှင့် တခဲနက်လိုက်ပါပြီး စစ်အစိုးရကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြကြသည်မှာ စစ်အစိုးရအဖို့ ရာဇပလ္လင် ဖင်မမြဲစေသည်အထိဖြစ်ပါသည်။ ယင်းသို့ပြနေသည့်အချိန်တွင် အိန္ဒိယသမတထံသို့ကော ၀န်ကြီးချုပ်ကိုပါ ပြီးနောက် စစ်အစိုးရ၏ သံရုံးသို့ကိုပါ ကြေညာချက်များကို ပေးပို့ကြပါသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အိန္ဒိယအစိုးရ၏ ပါလီမန်ထဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံဒီမိုကရေစီပါလီမန် ဖိုရမ်ကော်မီတီတခုကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ကြပါပြီ။ အခန်းအနားတွေ ကျရောက်လာပြီဆိုလျှင် ကြေညာချက်ကလေးထုတ်ပြီး စာပေးနေသည့်ရောဂါမှ ကျော်လွန်ကာ ထိရောက်သောလုပ်ငန်းများကို ချမှတ်လုပ်ခဲ့ကြပါပြီ။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်နေသည်ဆိုခြင်းမှာ ကြီးကျယ်ခြင်းမဟုတ်သည်ထက် အတိုက်အခံအချင်းချင်း ညီးညူနေကြပါပြီ။ ကျွန်တော်ကား နယူးဒေလီကို အထူးလွမ်းဆွတ်သတိရကာ ဤလိုအခန်းအနားတွေပြုလုပ်ချိန် အာဘောင်အာရင်းသန်သန်နှင့် ၈ျန်တားမန်တားရပ်ကွက်မှာ ပြောဆိုခဲ့တာတွေကို မျက်ရည်လည်ပြီး သတိရမိနေသည်။\nအနောက်ဘက် နိုင်ငံရေးလောကသည် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်သော နိုင်ငံရေးလောကမဟုတ်ကြောင်းကို သိသာကြသည်။ ကျွန်တော့်မှာ အနောက်ဘက်က စိတ်တွေယခုအချိန်ထိရှိနေပါသည်။ ထို့ကြောင့် အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ရန် လူတွေကို လိုက်ရှာနေပါသည်။ အဖွဲ့အစည်းတွေကို လိုက်ရှာနေရပါပြီ။ အဘယ့်အတွက်ဆိုလျှင် စစ်အစိုးရ၏ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကို မပြုလုပ်နိုင်ရေးဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့လျင် ကျွန်တော်တို့ အမြတ်ဖြစ်ပါသည်။ ပြုလုပ်ခဲ့မည်ဆိုလျှင် ယင်းအစိုးရကို အသိအမှတ်မပြုရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအစိုးရတို့နှင့် စကားပြောရပါတော့မည်။ ပြည်ပမှာနေထိုင်သောကျွန်တော်တို့မှာ ညံ့နေ၍မဖြစ်တော့။ အချိ်န်ကာလက နည်းပါးလာပါပြီ။ တချိန်တည်းမှာ ပြည်တွင်းမှ ပြည်သူများကလည်း ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးကို အခြေခံကာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲမပေးရေးကမ်ပိမ်းပြုလုပ်ကြရန်လိုပါသည်။ အကြောင်းမှာ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးသည် စစ်အစိုးရကို အမှန်တကယ်ဖြုတ်ချနိုင်သော အင်အားစုများရှိသည့် မြို့ ပြဖြစ်သောကြောင့်ယင်းအချက်ကို နားလည်ရန်လိုလာပါသည်။ အခြားမြို့ အခြားပြည်နယ်ဆိုသည်မှာ ဗျူဟာတခုသာဖြစ်သည်။\nတိတိကျကျ ပြောရလျှင် မဲမပေးရေးကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြောဆိုပါပြီ။ ပြည်သူတွေက နားထဲဝင်ရန် လိုပါပြီ။ ကမ္ဘာက ကြားရန် လိုပါပြီ။\n၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲမပေးရေး သပိတ်မှောက် လှုပ်ရှ...\nကျောင်းသား - ထောင် - တော်လှန&


လစာ အများဆုံး နိုင်ငံခေါင်း ဆောင် (၁၀) ယောက် – Let Pan Daily\nလစာ အများဆုံး နိုင်ငံခေါင်း ဆောင် (၁၀) ယောက်\nLet Pan | November 7, 2020 | Knowledge | No Comments\nနိုင်ငံတနိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အခြေအနေဟာ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ပေါ် မှာလည်း အများကြီး မူတည်နေပါတယ်။ သူ့ရဲ့ဦးဆောင်ဆုံးဖြတ်မှုဟာ အဓိကဖြစ်ပြီး နိုင်ငံကို တိုးတက်စေနိုင်သလို ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုတွေလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို အရေးကြီးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရတဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ လစာဝင်ငွေတွေဟာ များပြားနေလေ့ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်တွေ ရရှိတဲ့ လစာဝင်ငွေနှုန်းထားကလည်း ကွာခြားပါတယ်။ ဒီတခါ ဝေမျှပေးမှာကတော့ လစာ အများဆုံး နိုင်ငံခေါင်းဆောင် အစိုးရခေါင်းဆောင် ၁၀ ဦး အကြောင်းဖြစ်ပါတယ်။ (ဒီစာရင်းမှာ ဘုရင် တွေကိုတော့ ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိပါဘူး။ သူတို့အတွက် ခွင့်ပြုငွေက အစိုးရခေါင်းဆောင်တွေထက် အဆမတန် များပြားနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်)\nဘယ်လ်ဂျီယံ နိုင်ငံရဲ့တရားဝင်အမည်က ဘယ်လ်ဂျီယံဘုရင့်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ်ပါလီမန် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် အုပ်ချုပ်ရေးဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရင်ရှိပေမယ့် နိုင်ငံ့ရေးရာကို အဓိက ဆုံးဖြတ် စီစဉ်တာ ကတော့ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ အမြင့်ဆုံးရာထူးကို လက်ရှိ ရယူထားသူက Alexander De Croo ဖြစ်ပြီး သူဟာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလကမှ ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန် ကို စတင်ထမ်းဆောင်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံသားတယောက်ရဲ့ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှလစာက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၅၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့နှစ်စဉ် လစာဝင်ငွေကတော့ ဒေါ်လာ ၂၆၂,၉၆၄ ဖြစ်ပါတယ်။\nကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ လူဇင်ဘတ် နိုင်ငံရဲ့ တရားဝင်အမည်က လူဇင်ဘတ် မဟာနယ်စားနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်မှာ နယ်စားအုပ်ချုပ်တဲ့ တခုတည်းသောနိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အုပ်ချုပ်တဲ့စနစ်က တပြည်ထောင် ပါလီမန် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ဖြစ်တဲ့အတွက် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တာကတော့ ဝန်ကြီးချုပ် Xavier Bettel ဖြစ်ပါတယ်။ လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံသားတယောက်ရဲ့ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှလစာက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၃,၁၉၆ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့နှစ်စဉ် လစာဝင်ငွေကတော့ ဒေါ်လာ ၂၇၈,၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။\nပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲမှာ တည်ရှိတဲ့ နယူးဇီလန်နိုင်ငံကတော့ တောင်ကျွန်း နဲ့ မြောက်ကျွန်းဆိုတဲ့ ကျွန်းကြီးနှစ်ခုပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းထားနိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဓနသဟယာယနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်ဘုရင်မကြီး အဲလိဇဘက်ကို နိုင်ငံအကြီးအကဲနေရာမှာ ထားရှိပေမယ့် နိုင်ငံ့အစိုးရအဖွဲ့ကို မောင်းနှင်သူက ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကိုယူထားသူကတော့ နယူးဇီလန် လေဘာပါတီခေါင်းဆောင် Jacinda Ardern ဖြစ်ပါတယ်။ နယူးဇီလန်ဟာလည်း တပြည်ထောင် ပါလီမန် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံသား တဦးချင်းရဲ့နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှဝင်ငွေဟာ ဒေါ်လာ ၄၁,၀၇၂ ဖြစ်နေချိန်မှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ တနှစ်စာ လစာဝင်ငွေကတော့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂၅,၅၄၆ ဖြစ်ပါတယ်။\nတချိန်က ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဂျာမနီနိုင်ငံဟာ လက်ရှိအချိန်မှာလည်း စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်နေဆဲပါ။ နိုင်ငံရဲ့တရားဝင်အမည်က ဂျာမနီဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ်ပါလီမန် သမ္မတ စနစ်နဲ့ အုပ်ချုပ်ပါတယ်။ သမ္မတရှိပေမယ့် နိုင်ငံကို အဓိကဦးဆောင် အုပ်ချုပ်သူက ဂျာမနီ အဓိပတိ Angela Merkel ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျာမနီ နိုင်ငံသားတဦးချင်းစီရဲ့ ပျမ်းမျှဝင်ငွေက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၅,၄၆၆ ဖြစ်ပြီး အဓိပတိရဲ့ နှစ်စဉ်လစာဝင်ငွေကတော့ ၃၆၉,၇၂၇ ဒေါ်လာ ဖြစ်ပါတယ်။\nသြစတြေးလျရဲ့ တရားဝင်အမည်က သြစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ်ပါလီမန် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် နဲ့ အုပ်ချုပ်တဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံ့အကြီးအကဲအဖြစ် အင်္ဂလန်ဘုရင်မကြီး ဒုတိယ အဲလိဇဘက်ကို ထားရှိပေမယ့် နိုင်ငံရေးရာ အုပ်ချုပ်မှုတွေကိုတော့ အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်တဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်က ကိုင်တွယ်ရပါတယ်။ သြစတြေးလျရဲ့ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ်ကတော့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ တာဝန်စထမ်းဆောင်တဲ့ Scott Morrison ဖြစ်ပါတယ်။ သြစတြေးလျနိုင်ငံသားတဦးချင်းစီဟာ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၀,၈၄၄ ရရှိနေချိန်မှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ တနှစ်စာ ဝင်ငွေကတော့ ၃၈၄,၇၆၇ ဒေါ်လာ ဖြစ်ပါတယ်။\nကမ္ဘာ့ထိပ်သီး အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်ကတော့ ဖက်ဒရယ် ပါလီမန် သမ္မတ စနစ်နဲ့ အုပ်ချုပ်ပါတယ်။ နိုင်ငံကို အဓိက ဦးဆောင်အုပ်ချုပ်သူက သမ္မတဖြစ်ပြီး လက်ရှိသမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန် နိုင်ငံသားတယောက်ရဲ့ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှဝင်ငွေကတော့ ဒေါ်လာ ၆၃,၀၅၁ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ လစာက ဒေါ်လာ ၄၀၀,၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ့ရဲ့လစာကို မယူပဲ မယူမဖြစ် စတိအနေနဲ့ ၁ဒေါ်လာသာ အယူပြပါတယ်။ အမေရိကန် သမ္မတတွေဟာ လစာအပြင် ခရီးစရိတ် ၊ အသုံးစရိတ် စတာတွေကိုပါ ခံစားခွင့် ရရှိတာဖြစ်ပါတယ်။\nဥရောပမှာတည်ရှိတဲ့ သြစတြီးယား သမ္မတနိုင်ငံကတော့ ဖက်ဒရယ် ပါလီမန် သမ္မတစနစ် နဲ့ အုပ်ချုပ်ပါတယ်။ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်က သမ္မတဖြစ်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က အတိုင်ပင်ခံဖြစ်ပါတယ်။ သြစတြီးယားနိုင်ငံသား တဦးချင်းစီရဲ့ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှဝင်ငွေက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၁,၉၃၆ ဖြစ်ပြီး သမ္မတရဲ့နှစ်စဉ် လစာဝင်ငွေ ကတော့ ဒေါ်လာ ၄၁၀,၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။ အတိုင်ပင်ခံကတော့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂၈,၆၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။\nကမ္ဘာပေါ်မှာ တတိယ လစာဝင်ငွေ အများဆုံး နိုင်ငံခေါင်းဆောင်က ဆွစ်ဇာလန် အစိုးရအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဆွစ်ဇာလန်ရဲ့ တရားဝင်အမည်က ဆွစ်ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဖက်ဒရယ် တစိတ်တပိုင်း ဒီမိုကရေစီ သမ္မတ စနစ်နဲ့ အုပ်ချုပ်တာဖြစ်ပြီး လက်ရှိ သမ္မတက Simonetta Sommaruga ဖြစ်ပါတယ်။ တခြားနိုင်ငံတွေနဲ့ မတူညီတဲ့အချက်ကတော့ သမ္မတရှိပေမယ့် နိုင်ငံအရေးကို သမ္မတ တဦးတည်းက ဆုံးဖြတ်တာမဟုတ်ပဲ သမ္မတအပါအဝင် လူကြီး ၇ ယောက်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီက ဆုံးဖြတ်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဆွစ်ဇာလန် နိုင်ငံသားတဦးချင်းစီ ရဲ့ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှဝင်ငွေကတော့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၇,၅၅၇ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ သမ္မတရဲ့ နှစ်စဉ် လစာဝင်ငွေက ဒေါ်လာ ၅၀၇,၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။ အခြားကောင်စီဝင်လူကြီးတွေရဲ့ လစာဝင်ငွေကလည်း သမ္မတ နဲ့ သိပ်မကွာပဲ ဒေါ်လာ ၄၉၅,၀၀၀ စီ ရရှိကြတာဖြစ်ပါတယ်။\nကမ္ဘာပေါ်မှာ ဒုတိယ အများဆုံး လစာဝင်ငွေကို ရရှိထားတဲ့ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ကတော့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အထူးအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ဟောင်ကောင် SAR (Special Administrative Region) က ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့နယ်မြေတခုဖြစ်ပေမယ့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး နဲ့ အုပ်ချုပ်ပြီး အစိုးရဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က Chief Executive ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိဒီရာထူးကို ရထားသူက ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ တာဝန်စထမ်းဆောင်တဲ့ Carrie Lam ဖြစ်ပါတယ်။ ဟောင်ကောင်သား တယောက်ရဲ့ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှဝင်ငွေက ဒေါ်လာ ၄၅,၁၇၆ ဖြစ်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲရဲ့ဝင်ငွေကတော့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၆၈,၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။\nSINGAPORE – AUGUST 21: Singapore Prime Minister, Lee Hsien Loong waits to receive Myanmar State Counsellor Aung San Suu Kyi (not pictured) at the Istana on August 21, 2018 in Singapore. Aung San Suu Kyi is onafour day working visit to Singapore. (Photo by Suhaimi Abdullah/Getty Images)\nကမ္ဘာပေါ်မှာ လစာဝင်ငွေ အများဆုံး နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကတော့ စင်ကာပူရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် လီရှန်လွန်းဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ တရားဝင်အမည်က စင်ကာပူ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်တဲ့အတွက် သမ္မတ ထားရှိပေမယ့် အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်ကတော့ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း စင်ကာပူ သမ္မတ Halimah Yacob ထက် ဝန်ကြီးချုပ် လီရှန်လွန်းကို လူသိပိုများတာဖြစ်ပါတယ်။ စင်ကာပူ ခေါင်းဆောင်တွေ လစာဝင်ငွေဟာ အခြားနိုင်ငံတွေထက် အဆမတန်များခဲ့တာဟာ စင်ကာပူကို စတင်တည်ထောင်စဉ်ကတည်းက ဖြစ်ပါတယ်။ လီကွမ်ယုဟာ စီးပွားရေး ၊ အုပ်ချုပ်ရေး နဲ့ ကဏ္ဍအသီးသီးက ခေါင်းဆောင်တွေကို ခန့်အပ်တဲ့နေရာမှာ လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများ အပါအဝင် နယ်ပယ်အသီးသီးက ထိတ်ထိတ်ကြဲ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေကို ခန့်အပ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်အလုပ်တွေကို စွန့်ကာ အစိုးရအဖွဲ့ထဲ ဝင်ရောက်လာခဲ့တဲ့ ဒီပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေကို လစာအဖြစ် သန်းနဲ့ချီပေးခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ပေးရတာနဲ့ တန်အောင်ပဲ ဒီပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေဟာ ဆယ်စုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်းမှာ စင်ကာပူကို ထိပ်တန်းရောက်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။\nလက်ရှိအချိန် စင်ကာပူနိုင်ငံသားတယောက်ရဲ့ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှဝင်ငွေဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၈,၄၈၇ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ စင်ကာပူဝန်ကြီးချုပ် လီရှန်လွန်းရဲ့ နှစ်စဉ် လစာဝင်ငွေက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၆၁၀,၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတောင်မှ မူလက လစာ ဒေါ်လာ ၃သန်းဝန်းကျင် ရှိခဲ့ရာကနေ လျှော့ယူခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ စင်ကာပူဟာ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းမှာ ပါဝင်တဲ့ လူပေါင်း ၃၁ ဦးအတွက် နှစ်စဉ်လစာအဖြစ် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ ကျော်အထိ သုံးစွဲထားကြောင်း သိရပါတယ်။\nမြန်မာမိန်းကလေး တွေ သတိထားရမယ့် ကိုဗစ် ကူးစက်မှု နည်းလမ်း တခု (ဒီလိုနည်းလမ်း နဲ့ အများဆုံး ကူးနိုင်ပါတယ်)


International Campaign for Freedom of Aung San Suu Kyi and Burma: သတင်းထုတ်ပြန်ချက် - လူ့အခွင့်အရေး မြှင့်တင်ကာကွယ်ပေးခြင်းကို ထိရောက်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်အား မဖြစ်မနေ သွေးသစ်လောင်းရမည်\nသတင်းထုတ်ပြန်ချက် - လူ့အခွင့်အရေး မြှင့်တင်ကာကွယ်ပေးခြင်းကို ထိရောက်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်အား မဖြစ်မနေ သွေးသစ်လောင်းရမည်\n၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့\nရှေ့ပြေးအသံအဖွဲ့၊ ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်မှုကော်မတီ၊ မြန်မာ့အရေးလေ့လာသူများအဖွဲ့၊ အနာဂတ်အလင်းတန်းဆုံမှတ်၊ မျိုးဆက်လှိုင်း၊ စစ်မှန်သော ပြည်သူ့ကျေးကျွန်အဖွဲ့၊ လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်မြှင့်တင်သူများအဖွဲ့၊ မွန်ပြည်လူ့အခွင့်အရေး ဖောင်ဒေးရှင်း၊ ကချင်အမျိုးသမီးများအစည်းအရုံး - ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လောကအလင်း၊ စမိုင်းလ်ပညာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် Synergy (Social Harmony Organization) တို့မှ ထုတ်ပြန်သည်။\n(ရန်ကုန် - ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်) မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် (MNHRC) ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် လက်ရှိကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များ၏ တွေးခေါ်ပုံ အလေ့အထများသည် လူ့ခွင့်အရေးကို ထိရောက်စွာ အကာအကွယ်ပေးရေးနှင့် မြှင့်တင် ပေးရေးများ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် အဟန့်အတားသဖွယ် ဖြစ်နေသည့်အပြင် အဆိုးဆုံးမှာ မြန်မာစစ်တပ်ကို အကာအကွယ်ပေးရန်အတွက် MNHRC သည် ဒိုင်းသဖွယ်အသုံးချခြင်း ခံနေရသည်ဟု အရပ်ဘက်လူထုအဖွဲ့အစည်း ၁၂ ဖွဲ့မှ ယနေ့ထုတ်ပြန်သော အစီရင်ခံစာအသစ် တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။ MNHRC အား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန်ကိုလည်း ၎င်းအစီရင်ခံစာတွင် တောင်းဆိုထားပါသည်။\n"တကယ်အရေးပါတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခုချိန်ထိ MNHRC ကနေပြီး တော့ ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ဆောင်နိုင်တာ မရှိသလောက်ပါပဲ။" ဟု စစ်မှန်သောပြည်သူ့ ကျေးကျွန်အဖွဲ့၏ ဒါရိုက်တာ သွင်လင်းအောင်မှ ပြောသည်။ "အခုဆို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ လူ့အခွင့်အရေးပြဿနာတွေနဲ့ ကြုံနေရတဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ သမိုင်းမှာ အင်မတန် အရေးပါတဲ့ကာလတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရတာဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့နိုင်ငံအတွက် အစိုးရနဲ့ စစ်တပ်တို့ရဲ့ လွမ်းမိုးမှုအောက်ကနေလွတ်ကင်းပြီး သမာသမတ်ကျကျနဲ့ စွမ်းဆောင် ရည်ရှိတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်တစ်ခု ခုချိန်မှာ အရင်ကထက်ပိုပြီးတော့တောင် လိုအပ်နေ ပါတယ်။" ဟု ၎င်းကဆက်ပြောပါသည်။\n"သက်ဆိုင်သူထံပြန်ပို့ရန် - မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥပဒေကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန်အတွက် လွှတ်တော်ထံသို့ ပြန်လည်တင်သွင်းရမည်" အမည်ရှိ အစီရင် ခံစာသည် အာရှဒေသ အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေး ဌာနများဆိုင်ရာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများကွန်ရက် (Asian NGOs Network on National Human Rights Institutions – ANNI) ၏ အာရှဒေသ အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးဌာနများ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခြင်းနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်များအပေါ် သုံးသပ်တင်ပြထားသည့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာမှ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သော အခန်းဖြစ်သည်။ ယခုအစီရင်ခံစာတွင် အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေး ဌာနများအနေဖြင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် နိုင်ငံတကာ စံချိန် စံနှုန်းများ အတိုင်း MNHRC မှ လိုက်နာဆောင်ရွက်မှု ရှိမရှိနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်အား ၎င်းစတင်တည်ထောင်ချိန် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပြန်လည် သုံးသပ်တင်ပြထားပါသည်။ ပါရီအခြေခံမူများ (Paris Principles) တွင် သတ်မှတ်ထားသော အဓိက အချက်များမှာ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာနှင့် အရည်အချင်းပြည့်ဝမှု၊ ဥပဒေပြဌာန်းချက် သို့မဟုတ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဖြင့် အာမခံထားပြီး အစိုးရထံမှ အမှီခိုကင်းမှုနှင့် လွတ်လပ်မှု၊ အလွှာစုံမှု၊ လုံလောက် သောရင်းမြစ်များနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်ရန် လုံလောက်သော လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာများ ဖြစ်ပါသည်။\n"MNHRC ရဲ့ အဓိက အားနည်းချက်တွေကတော့ ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်တွေကို ရွေးချယ် ခန့်အပ်တဲ့အခါ ပွင့်လင်းမြင်သာပြီး တစ်စုံတစ်ယောက်ရဲ့ အာဏာလွှမ်းမိုးမှုကနေ ကင်းလွတ် တဲ့ ရွေးချယ်ခန့်အပ်မှုမျိုး မလုပ်နိုင်တာဘဲဖြစ်တယ်။" ဟု ရှေ့ပြေးအသံအဖွဲ့၏ သုတေသန ညွှန်ကြားရေးမှူး Alex Moodie က ပြောသည်။ "MNHRC အနေနဲ့ လွတ်လပ်အမှီခိုကင်းပြီး ထိရောက်လာစေဖို့ ပါရီအခြေခံမူမှာ ထည့်သွင်းထားတဲ့ နိုင်ငံတကာစံနှုန်းတွေကို လေးစား လိုက်နာတဲ့ ကော်မရှင်မျိုးဖြစ်ဖို့က လွှတ်တော်အနေနဲ့ ကော်မရှင်ဥပဒေပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။" ဟု ၎င်းကဆက်ပြောသည်။\nလက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ပတ်သက်သော အခြေအနေ များတွင် ဥပမာ ကိုပါကြီးနှင့် ဘရန်ရှောင်တို့၏ အမှုများ၌ ကော်မရှင်၏ ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ပုံနမူနာအရ MNHRC မှ မြန်မာအစိုးရ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ များအား ထိခိုက်စေမည့် သို့မဟုတ် သိက္ခာကျစေမည့် လုပ်ဆောင်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ ပြုလုပ်ခြင်း၊ လူသိရှင်ကြား ပြောဆိုဝေဖန်ခြင်းများအား ရှောင်ကျဉ်မှုများ ရှိနေသည်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် MNHRC သည် စစ်တပ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိနေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။\n"မြန်မာစစ်တပ်က ရခိုင်၊ ကချင်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တို့လို ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေတဲ့ တိုင်းရင်းသားဒေသ တွေက အရပ်သားလူထုအပေါ် ဆိုးရွားတဲ့လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကို စနစ်တကျ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကျူးလွန်နေတယ်။" ဟု ရှေ့ပြေးအသံအဖွဲ့မှ အမှုဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး အောင်ခိုင်မင်းက ပြောသည်။ "ဒါပေမယ့် ကော်မရှင်အနေနဲ့ အဲလိုပြစ်မှု ကျူးလွန်တဲ့သူတွေ ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့တွေကို ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူလုပ်ဆောင်တာမျိုး ဘာမှမရှိဘူး။" ဟု ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။\nစစ်မှုထမ်းဟောင်းနှစ်ဦးပါဝင်သည့် ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များ၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တွေးခေါ်ပုံ အသိတရား ခေါင်းပါးမှုကို ဤအစီရင်ခံစာမှ မီးမောင်းထိုး တင်ပြထားပါသည်။ "အခုလက်ရှိ ကော်မရှင်က လူ့အခွင့်အရေးကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အခြေခံသဘောတရား တွေကို နားလည်းမလည်၊ လူ့အခွင့်အရေး ကိစ္စတွေလုပ်တဲ့ အတွေ့အကြုံ နောက်ခံလည်း မရှိဘဲနဲ့ ဘယ်လိုလုပ်ပြီး လူ့အခွင့်အရေးတွေကို ထိထိရောက်ရောက် ကာကွယ်မြှင့်တင် ပေးနိုင်မလဲ။" ဟု ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုကော်မတီမှ စည်းရုံး လှုံ့ဆော်ရေးမှူးဖြစ်သူ သဉ္ဇာရွှန်းလဲ့ရည်မှ ပြောပါသည်။ "လက်ရှိကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ သက်တမ်းက ၂၀၁၉ မှာ ကုန်မှာဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီအချိန်က ကော်မရှင်ကို လူ့အခွင့်အရေး အတွေ့အကြုံကြွယ်ဝပြီး သမာသမတ်ကျတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ သွေးသစ်လောင်းဖို့ အချိန်ကောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။" ဟုလည်း ၎င်းကဆက်ပြောသည်။\nMNHRC ၏ အမှီအခိုကင်းမှုနှင့် ထိရောက်မှုများကို မြှင့်တင်နိုင်ရန်အတွက် ကော်မရှင် ဥပဒေတွင် အရေးပါသော ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုများအား လွှတ်တော်မှ လုပ်ဆောင်ရန် ဤအစီရင် ခံစာကို ပါဝင်ပြုစုရေးသားသော အဖွဲ့အစည်း ၁၂ ဖွဲ့မှ အကြံပြု တိုက်တွန်းထားပါသည်။ ထို့အပြင် MNHRC မှ လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်ခြင်းနှင့် မြှင့်တင်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိုမိုတက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်ရန်နှင့် ချိုးဖောက်မှုများ၌ စစ်တပ်မှ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် တိုင်အောင် လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေ ပိုဆိုးမလာစေရေး၊ ချိုးဖောက်ခံရသူများ ထပ်မံနစ်နာမှု များ မရှိစေရေးအတွက် ပဋိပက္ခအခြေအနေကို ပိုမိုနားလည်မှုရှိရှိ အမြင်ကျယ်ကျယ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း အကြံပြုထားပါသည်။\nအောင်ခိုင်မင်း၊ အမှုဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ရှေ့ပြေးအသံအဖွဲ့\n+၉၅ (၀) ၉၂ ၆၁၀၀ ၉၉၉၅၊ akm@progressive-voice.org (မြန်မာ/အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)\nAlex Moodie၊ သုတေသနညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ရှေ့ပြေးအသံအဖွဲ့\n+၉၅ (၀) ၉၇ ၈၀၀၉ ၆၄၄၀၊ alex@progressive-voice.org (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)\nသဉ္ဇာရွှန်းလဲ့ရည်၊ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးမှူး၊ ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုကော်မတီ\n+၉၅ (၀) ၉၇ ၉၅၅၇ ၄၇၇၅၊ thinzarshunleiyi@gmail.com (မြန်မာ/အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)\nသွင်လင်းအောင်၊ ဒါရိုက်တာ၊ စစ်မှန်သောပြည်သူ့ကျေးကျွန်အဖွဲ့\n+၉၅ (၀) ၉၂ ၅၀၇၉ ၅၉၁၅၊ thwinlinnaung.gps@gmail.com (မြန်မာ/အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)\nဤအစီရင်ခံစာကို ရေးသားထုတ်ဝေသူများမှာ - ရှေ့ပြေးအသံအဖွဲ့ (PV)၊ ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုကော်မတီ (ACDD)၊ မြန်မာ့အရေးလေ့လာသူများအဖွဲ့ (BM)၊ အနာဂတ်အလင်းတန်းဆုံမှတ် (FLC)၊ မျိုးဆက်လှိုင်း (GW)၊ စစ်မှန်သော ပြည်သူ့ ကျေးကျွန်အဖွဲ့ (GPS)၊ လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်မြှင့်တင်သူများအဖွဲ့ (HRDP)၊ မွန်ပြည် လူ့အခွင့်အရေး ဖောင်ဒေးရှင်း (HURFOM)၊ ကချင်အမျိုးသမီးများအစည်းအရုံး - ထိုင်းနိုင်ငံ (KWAT)၊ လောကအလင်း (Loka Ahlinn)၊ စမိုင်းလ်ပညာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဖောင်ဒေးရှင်း (Smile) နှင့် Synergy (Social Harmony Organization) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ ဤအစီရင် ခံစာသည် အာရှဒေသ အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးဌာနများဆိုင်ရာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများကွန်ရက် (Asian NGOs Network on National Human Rights Institutions – ANNI) ၏ အာရှဒေသ အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးဌာနများ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခြင်းနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်များအပေါ် သုံးသပ်တင်ပြထားသည့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာမှ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သော အခန်းဖြစ်ပါသည်။\nသတင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ဤနေရာတွင် ရယူနိုင်သည်။\nအစီရင်ခံစာအပြည့်အစုံကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ဤနေရာတွင် ရယူနိုင်သည်။\nBy Progressive Voice, Action Committee for Democracy Development, Burma Monitor (Research and Monitoring), Future Light Center, Generation Wave, Genuine People's Servants, Association of Human Rights Defenders and Promoters, Human Rights Foundation of Monland, Kachin Women's Association Thailand, Loka Ahlinn (Social Development Network), Smile Education and Development Foundation, and Synergy (Social Harmony Organization)\n[Yangon –9October, 2018] The mandate laid out in the Myanmar National Human Rights Commission Law and the mindset of the current commissioners hinders the effective promotion and protection of human rights, and at its worst is being used asashield to protect the Myanmar military said 12 civil society organizations inanew report released today. The new report calls for the reform of the Myanmar National Human Rights Commission (MNHRC).\n"So far, the MNHRC has failed to take decisive action in almost all critical human rights cases and situations," said Thwin Linn Aung, Director of Genuine People's Servants. "Myanmar is facingacritical time in its history, with various human rights crises around the country. Now more than ever we needastrong, capable, and principled human rights institution that is independent from the Government and the military," he continued.\n"Return to Sender - MNHRC Enabling Law Must be Returned to Parliament for Structural Reform," is the Myanmar chapter of the regional Asian NGO Network on National Human Rights Institutions (ANNI) 2018 report. It analyzes the performance of the MNHRC since its inception in 2011 based on the international standards for the functioning of national human rights institutions – the Paris Principles. The criteria set out in the Paris Principles are: mandate and competence, autonomy from the government and independence guaranteed by statute or constitution, pluralism, adequate resources, and adequate powers of investigation.\n"The MNHRC has significant flaws that hinderatransparent and open selection process of commissioners that is free of executive influence." said Alex Moodie, Research Director of Progressive Voice. "Parliament needs to amend the law to ensure its compliance with the international standards set out in the Paris Principles so that it is independent and effective," he continued.\nThe report also finds that when in situations of armed conflict or violence, the MNHRC has refrained from publicly criticizing or doing anything to ruffle the feathers of the Myanmar armed forces, suggesting that it is still under its influence as the failures of the MNHRC in the cases of Brang Shawng and Ko Par Gyi demonstrate.\n"The Myanmar military commits some of the worst widespread and systematic human rights abuses against civilians in conflict-affected ethnic areas, such as in Rakhine, Kachin and Shan States," said Aung Khaing Min, Executive Director of Progressive Voice. "Yet the MNHRC has not taken any decisive action against the perpetrators or the institution that is committing these crimes," he continued.\nThe report points to the lack ofahuman rights mindset of the commissioners whose backgrounds include two former military personnel. "How can the current commission effectively promote and protect human rights when they have no background or fundamental understanding of human rights issues." said Thinzar Shunlei Yi, Advocacy Coordinator of Action Committee for Democracy Development. "The terms of the current commissioners end in 2019, and it is time to reinvigorate the commission with more principled and experienced human rights figures," she continued.\nThe 12 authors of the report strongly recommend that the Parliament makes crucial amendments to the MNHRC Law in order to increase the independence and effectiveness of the body. Furthermore, they recommend MNHRC be more proactive and conflict-sensitive in promoting and protecting human rights, including when it is the military that is implicated in abuses.\n+95 (0) 92 6100 9995, akm@progressive-voice.org (Burmese/English)\n+95 (0) 97 8009 6440, alex@progressive-voice.org (English)\n+95 (0) 97 9557 4775, thinzarshunleiyi@gmail.com (Burmese/English)\nThwin Linn Aung, Director, Genuine People's Servants\n+95 (0) 92 5079 5915, thwinlinnaung.gps@gmail.com (Burmese/English)\nThe authors of this report are: Progressive Voice, Action Committee for Democracy Development, Burma Monitor (Research and Monitoring), Future Light Center, Generation Wave, Genuine People's Servants, Association of Human Rights Defenders and Promoters, Human Rights Foundation of Monland, Kachin Women's Association Thailand, Loka Ahlinn (Social Development Network), Smile Education and Development Foundation, and Synergy (Social Harmony Organization). This report is the Myanmar chapter of the 2018 ANNI report on the Performance and Establishment of National Human Rights Institutions.