xiū dùn shǒu zài bài ，bái sī jiàn zú xià ：mǒu nián shí qī shí ，jiā suí zhōu ，jiàn tiān shèng èr nián jìn shì jí dì bǎng ，shǐ shí zú xià xìng míng 。shì shí yǔ nián shǎo ，wèi yǔ rén jiē ，yòu jū yuǎn fāng ，dàn wén jīn sòng shě rén xiōng dì ，yǔ yè dào qīng 、zhèng tiān xiū shù rén zhě ，yǐ wén xué dà yǒu míng ，hào chēng dé rén 。ér zú xià cè qí jiān ，dú wú zhuó zhuó kě dào shuō zhě ，yǔ gù yí zú xià bú zhī hé rú rén yě 。qí hòu gèng shí yī nián ，yǔ zài zhì jīng shī ，zú xià yǐ wéi yù shǐ lǐ háng ，rán yóu wèi xiá yī shí zú xià zhī miàn 。dàn shí shí yú yǔ yǒu yǐn shī lǔ wèn zú xià zhī xián fǒu 。ér shī lǔ shuō zú xià ：“zhèng zhí yǒu xué wèn ，jun1 zǐ rén yě 。”yǔ yóu yí zhī 。fū zhèng zhí zhě ，bú kě qū qǔ ；yǒu xué wèn zhě ，bì néng biàn shì fēi 。yǐ bú kě qū zhī jiē ，yǒu néng biàn shì fēi zhī míng ，yòu wéi yán shì zhī guān ，ér fǔ yǎng mò mò ，wú yì zhòng rén ，shì guǒ xián zhě yē ！cǐ bú dé shǐ yǔ zhī bú yí yě 。zì zú xià wéi jiàn guān lái ，shǐ dé xiàng shí 。kǎn rán zhèng sè ，lùn qián shì shì ，lì lì kě tīng ，bāo biǎn shì fēi ，wú yī miù shuō 。yī ！chí cǐ biàn yǐ shì rén ，shú bú ài zhī ？suī yǔ yì yí zú xià zhēn jun1 zǐ yě 。shì yǔ zì wén zú xià zhī míng jí xiàng shí ，fán shí yǒu sì nián ér sān yí zhī 。jīn zhě tuī qí shí jì ér jiào zhī ，rán hòu jué zhī zú xià fēi jun1 zǐ yě 。\nqián rì fàn xī wén biǎn guān hòu ，yǔ zú xià xiàng jiàn yú ān dào jiā 。zú xià dǐ qiào xī wén wéi rén 。yǔ shǐ wén zhī ，yí shì xì yán ；jí jiàn shī lǔ ，yì shuō zú xià shēn fēi xī wén suǒ wéi ，rán hòu qí yí suí jué 。xī wén píng shēng gāng zhèng 、hǎo xué 、tōng gǔ jīn ，qí lì cháo yǒu běn mò ，tiān xià suǒ gòng zhī 。jīn yòu yǐ yán shì chù zǎi xiàng dé zuì 。zú xià jì bú néng wéi biàn qí fēi gū ，yòu wèi yǒu shí zhě zhī zé jǐ ，suí suí ér dǐ zhī ，yǐ wéi dāng chù ，shì kě guài yě 。fū rén zhī xìng ，gāng guǒ nuò ruǎn ，bǐng zhī yú tiān ，bú kě miǎn qiáng 。suī shèng rén yì bú yǐ bú néng zé rén zhī bì néng 。jīn zú xià jiā yǒu lǎo mǔ ，shēn xī guān wèi ，jù jī hán ér gù lì lù ，bú gǎn yī wǔ zǎi xiàng yǐ jìn xíng huò ，cǐ nǎi yōng rén zhī cháng qíng ，bú guò zuò yī bú cái jiàn guān ěr 。suī cháo tíng jun1 zǐ ，yì jiāng mǐn zú xià zhī bú néng ，ér bú zé yǐ bì néng yě 。jīn nǎi bú rán ，fǎn áng rán zì dé ，le wú kuì wèi ，biàn huǐ qí xián yǐ wéi dāng chù ，shù hū shì jǐ bú yán zhī guò 。fū lì suǒ bú gǎn wéi ，nǎi yú zhě zhī bú dǎi ；yǐ zhì wén qí guò ，cǐ jun1 zǐ zhī zéi yě 。\nqiě xī wén guǒ bú xián xié ？zì sān sì nián lái ，cóng dà lǐ sì chéng zhì qián háng yuán wài láng ，zuò dài zhì rì ，rì bèi gù wèn ，jīn bān háng zhōng wú yǔ bǐ zhě 。shì tiān zǐ zhòu yòng bú xián zhī rén ？fū shǐ tiān zǐ dài bú xián yǐ wéi xián ，shì cōng míng yǒu suǒ wèi jìn 。zú xià shēn wéi sī jiàn ，nǎi ěr mù zhī guān ，dāng qí zhòu yòng shí ，hé bú yī wéi tiān zǐ biàn qí bú xián ，fǎn mò mò wú yī yǔ ；dài qí zì bài ，rán hòu suí ér fēi zhī 。ruò guǒ xián xié ？zé jīn rì tiān zǐ yǔ zǎi xiàng yǐ wǔ yì zhú xián rén ，zú xià bú dé bú yán 。shì zé zú xià yǐ xī wén wéi xián ，yì bú miǎn zé ；yǐ wéi bú xián ，yì bú miǎn zé ，dà dǐ zuì zài mò mò ěr 。\nxī hàn shā xiāo wàng zhī yǔ wáng zhāng ，jì qí dāng shí zhī yì ，bì bú kěn míng yán shā xián zhě yě 。bì yǐ shí xiǎn 、wáng fèng wéi zhōng chén ，wàng zhī yǔ zhāng wéi bú xián ér bèi zuì yě 。jīn zú xià shì shí xiǎn 、wáng fèng guǒ zhōng xié ？wàng zhī yǔ zhāng guǒ bú xián xié ？dāng shí yì yǒu jiàn chén ，bì bú kěn zì yán wèi huò ér bú jiàn ，yì bì yuē dāng zhū ér bú zú jiàn yě 。jīn zú xià shì zhī ，guǒ dāng zhū xié ？shì zhí kě qī dāng shí zhī rén ，ér bú kě qī hòu shì yě 。jīn zú xià yòu yù qī jīn rén ，ér bú jù hòu shì zhī bú kě qī xié ？kuàng jīn zhī rén wèi kě qī yě 。\nfú yǐ jīn huáng dì jí wèi yǐ lái ，jìn yòng jiàn chén ，róng nà yán lùn ，rú cáo xiū gǔ 、liú yuè suī mò ，yóu bèi bāo chēng 。jīn xī wén yǔ kǒng dào fǔ jiē zì jiàn zhèng zhuó yòng 。zú xià xìng shēng cǐ shí ，yù nà jiàn zhī shèng zhǔ rú cǐ ，yóu bú gǎn yī yán ，hé yě ？qián rì yòu wén yù shǐ tái bǎng cháo táng ，jiè bǎi guān bú dé yuè zhí yán shì ，shì kě yán zhě wéi jiàn chén ěr 。ruò zú xià yòu suí bú yán ，shì tiān xià wú dé yán zhě yě 。zú xià zài qí wèi ér bú yán ，biàn dāng qù zhī ，wú fáng tā rén zhī kān qí rèn zhě yě 。\nzuó rì ān dào biǎn guān ，shī lǔ dài zuì ，zú xià yóu néng yǐ miàn mù jiàn shì dà fū ，chū rù cháo zhōng chēng jiàn guān ，shì zú xià bú fù zhī rén jiān yǒu xiū chǐ shì ěr 。suǒ kě xī zhě ，shèng cháo yǒu shì ，jiàn guān bú yán ér shǐ tā rén yán zhī ，shū zài shǐ cè ，tā rì wéi cháo tíng xiū zhě ，zú xià yě 。《chūn qiū 》zhī fǎ ，zé xián zhě bèi 。jīn mǒu qū qū yóu wàng zú xià zhī néng yī yán zhě ，bú rěn biàn jué zú xià ，ér bú yǐ xián zhě zé yě 。ruò yóu yǐ wèi xī wén bú xián ér dāng zhú ，zé yǔ jīn suǒ yán rú cǐ ，nǎi shì péng xié zhī rén ěr 。yuàn zú xià zhí xié cǐ shū yú cháo ，shǐ zhèng yǔ zuì ér zhū zhī ，shǐ tiān xià jiē shì rán zhī xī wén zhī dāng zhú ，yì jiàn chén zhī yī xiào yě 。\nqián rì zú xià zài ān dào jiā ，zhào yǔ wǎng lùn xī wén zhī shì 。shí zuò yǒu tā kè ，bú néng jìn suǒ huái 。gù zhé bù qū qū ，fú wéi xìng chá ，bú xuān 。xiū zài bài 。\nnián 、yuè 、rì ，jì fù yù wén rǔ sàng zhī qī rì ，nǎi néng xián āi zhì chéng ，shǐ jiàn zhōng yuǎn jù shí xiū zhī diàn ，gào rǔ shí èr láng zhī líng ：\nwū hū ！wú shǎo gū ，jí zhǎng ，bú shěng suǒ hù ，wéi xiōng sǎo shì yī 。zhōng nián ，xiōng mò nán fāng ，wú yǔ rǔ jù yòu ，cóng sǎo guī zàng hé yáng 。jì yòu yǔ rǔ jiù shí jiāng nán 。líng dīng gū kǔ ，wèi cháng yī rì xiàng lí yě 。wú shàng yǒu sān xiōng ，jiē bú xìng zǎo shì 。chéng xiān rén hòu zhě ，zài sūn wéi rǔ ，zài zǐ wéi wú 。liǎng shì yī shēn ，xíng dān yǐng zhī 。sǎo cháng fǔ rǔ zhǐ wú ér yán yuē ：“hán shì liǎng shì ，wéi cǐ ér yǐ ！”rǔ shí yóu xiǎo ，dāng bú fù jì yì 。wú shí suī néng jì yì ，yì wèi zhī qí yán zhī bēi yě 。\nwú nián shí jiǔ ，shǐ lái jīng chéng 。qí hòu sì nián ，ér guī shì rǔ 。yòu sì nián ，wú wǎng hé yáng shěng fén mù ，yù rǔ cóng sǎo sàng lái zàng 。yòu èr nián ，wú zuǒ dǒng chéng xiàng yú biàn zhōu ，rǔ lái shěng wú 。zhǐ yī suì ，qǐng guī qǔ qí nú 。míng nián ，chéng xiàng hōng 。wú qù biàn zhōu ，rǔ bú guǒ lái 。shì nián ，wú zuǒ róng xú zhōu ，shǐ qǔ rǔ zhě shǐ háng ，wú yòu bà qù ，rǔ yòu bú guǒ lái 。wú niàn rǔ cóng yú dōng ，dōng yì kè yě ，bú kě yǐ jiǔ ；tú jiǔ yuǎn zhě ，mò rú xī guī ，jiāng chéng jiā ér zhì rǔ 。wū hū ！shú wèi rǔ jù qù wú ér mò hū ！wú yǔ rǔ jù shǎo nián ，yǐ wéi suī zàn xiàng bié ，zhōng dāng jiǔ xiàng yǔ chù 。gù shě rǔ ér lǚ shí jīng shī ，yǐ qiú dòu hú zhī lù 。chéng zhī qí rú cǐ ，suī wàn chéng zhī gōng xiàng ，wú bú yǐ yī rì chuò rǔ ér jiù yě 。\nqù nián ，mèng dōng yě wǎng 。wú shū yǔ rǔ yuē ：“wú nián wèi sì shí ，ér shì máng máng ，ér fā cāng cāng ，ér chǐ yá dòng yáo 。niàn zhū fù yǔ zhū xiōng ，jiē kāng qiáng ér zǎo shì 。rú wú zhī shuāi zhě ，qí néng jiǔ cún hū ？wú bú kě qù ，rǔ bú kěn lái ，kǒng dàn mù sǐ ，ér rǔ bào wú yá zhī qī yě ！”shú wèi shǎo zhě mò ér zhǎng zhě cún ，qiáng zhě yāo ér bìng zhě quán hū ！\nwū hū ！qí xìn rán xié ？qí mèng xié ？qí chuán zhī fēi qí zhēn xié ？xìn yě ，wú xiōng zhī shèng dé ér yāo qí sì hū ？rǔ zhī chún míng ér bú kè méng qí zé hū ？shǎo zhě 、qiáng zhě ér yāo mò ，zhǎng zhě 、shuāi zhě ér cún quán hū ？wèi kě yǐ wéi xìn yě 。mèng yě ，chuán zhī fēi qí zhēn yě ，dōng yě zhī shū ，gěng lán zhī bào ，hé wéi ér zài wú cè yě ？wū hū ！qí xìn rán yǐ ！wú xiōng zhī shèng dé ér yāo qí sì yǐ ！rǔ zhī chún míng yí yè qí jiā zhě ，bú kè méng qí zé yǐ ！suǒ wèi tiān zhě chéng nán cè ，ér shén zhě chéng nán míng yǐ ！suǒ wèi lǐ zhě bú kě tuī ，ér shòu zhě bú kě zhī yǐ ！\nsuī rán ，wú zì jīn nián lái ，cāng cāng zhě huò huà ér wéi bái yǐ ，dòng yáo zhě huò tuō ér luò yǐ 。máo xuè rì yì shuāi ，zhì qì rì yì wēi ，jǐ hé bú cóng rǔ ér sǐ yě 。sǐ ér yǒu zhī ，qí jǐ hé lí ；qí wú zhī ，bēi bú jǐ shí ，ér bú bēi zhě wú qióng qī yǐ 。\nrǔ zhī zǐ shǐ shí suì ，wú zhī zǐ shǐ wǔ suì 。shǎo ér qiáng zhě bú kě bǎo ，rú cǐ hái tí zhě ，yòu kě jì qí chéng lì xié ?wū hū āi zāi ！wū hū āi zāi ！\nrǔ qù nián shū yún ：“bǐ dé ruǎn jiǎo bìng ，wǎng wǎng ér jù 。”wú yuē ：“shì jí yě ，jiāng nán zhī rén ，cháng cháng yǒu zhī 。”wèi shǐ yǐ wéi yōu yě 。wū hū ！ qí jìng yǐ cǐ ér yǔn qí shēng hū ？yì bié yǒu jí ér zhì sī jí hū ？\nrǔ zhī shū ，liù yuè shí qī rì yě 。dōng yě yún ，rǔ mò yǐ liù yuè èr rì ；gěng lán zhī bào wú yuè rì 。gài dōng yě zhī shǐ zhě ，bú zhī wèn jiā rén yǐ yuè rì ；rú gěng lán zhī bào ，bú zhī dāng yán yuè rì 。dōng yě yǔ wú shū ，nǎi wèn shǐ zhě ，shǐ zhě wàng chēng yǐ yīng zhī hū 。qí rán hū ？qí bú rán hū ？\njīn wú shǐ jiàn zhōng jì rǔ ，diào rǔ zhī gū yǔ rǔ zhī rǔ mǔ 。bǐ yǒu shí ，kě shǒu yǐ dài zhōng sàng ，zé dài zhōng sàng ér qǔ yǐ lái ；rú bú néng shǒu yǐ zhōng sàng ，zé suí qǔ yǐ lái 。qí yú nú bì ，bìng lìng shǒu rǔ sàng 。wú lì néng gǎi zàng ，zhōng zàng rǔ yú xiān rén zhī zhào ，rán hòu wéi qí suǒ yuàn 。\nwū hū ！rǔ bìng wú bú zhī shí ，rǔ mò wú bú zhī rì ，shēng bú néng xiàng yǎng yú gòng jū ，mò bú dé fǔ rǔ yǐ jìn āi ，liǎn bú píng qí guān ，biǎn bú lín qí xué 。wú háng fù shén míng ，ér shǐ rǔ yāo ；bú xiào bú cí ，ér bú néng yǔ rǔ xiàng yǎng yǐ shēng ，xiàng shǒu yǐ sǐ 。yī zài tiān zhī yá ，yī zài dì zhī jiǎo ，shēng ér yǐng bú yǔ wú xíng xiàng yī ，sǐ ér hún bú yǔ wú mèng xiàng jiē 。wú shí wéi zhī ，qí yòu hé yóu ！bǐ cāng zhě tiān ，hé qí yǒu jí ！zì jīn yǐ wǎng ，wú qí wú yì yú rén shì yǐ ！dāng qiú shù qǐng zhī tián yú yī yǐng zhī shàng ，yǐ dài yú nián ，jiāo wú zǐ yǔ rǔ zǐ ，xìng qí chéng ；zhǎng wú nǚ yǔ rǔ nǚ ，dài qí jià ，rú cǐ ér yǐ 。\nwū hū ，yán yǒu qióng ér qíng bú kě zhōng ，rǔ qí zhī yě xié ？qí bú zhī yě xié ？wū hū āi zāi ！shàng xiǎng ！\njīng zhào dù mù wéi lǐ zhǎng jí jí xù ，zhuàng zhǎng jí zhī qí shèn jìn ，shì chuán zhī 。zhǎng jí zǐ jià wáng shì zhě ，yǔ zhǎng jí zhī shì yóu bèi 。\nzhǎng jí xì shòu ，tōng méi ，zhǎng zhǐ zhǎo ，néng kǔ yín jí shū 。zuì xiān wéi chāng lí hán yù suǒ zhī 。suǒ yǔ yóu zhě ，wáng cān yuán 、yáng jìng zhī 、quán qú 、cuī zhí bèi wéi mì ，měi dàn rì chū yǔ zhū gōng yóu ，wèi cháng dé tí rán hòu wéi shī ，rú tā rén sī liàng qiān hé ，yǐ jí chéng xiàn wéi yì 。héng cóng xiǎo xī nú ，qí jù lǘ ，bèi yī gǔ pò jǐn náng ，yù yǒu suǒ dé ，jí shū tóu náng zhōng 。jí mù guī ．tài fū rén shǐ bì shòu náng chū zhī ，jiàn suǒ shū duō ．zhé yuē ：“shì ér yào dāng ǒu chū xīn nǎi yǐ ěr 。”shàng dēng ，yǔ shí 。zhǎng jí cóng bì qǔ shū ，yán mò dié zhǐ zú chéng zhī ，tóu tā náng zhōng 。fēi dà zuì jí diào sàng rì lǜ rú cǐ ，guò yì bú fù shěng 。wáng 、yáng bèi shí fù lái tàn qǔ xiě qù 。zhǎng jí wǎng wǎng dú qí wǎng hái jīng 、luò ，suǒ zhì huò shí yǒu zhe ，suí qì zhī ，gù shěn zǐ míng jiā suǒ yú sì juàn ér yǐ 。\nzhǎng jí jiāng sǐ shí ，hū zhòu jiàn yī fēi yī rén ，jià chì qiú ，chí yī bǎn ，shū ruò tài gǔ zhuàn huò pī lì shí wén zhě ，yún dāng zhào zhǎng jí 。zhǎng jí le bú néng dú ，xū ②xià tà kòu tóu ，yán ：“ā mí lǎo qiě bìng ，hè bú yuàn qù 。”fēi yī rén xiào yuē ：“dì chéng bái yù lóu ，lì zhào jun1 wéi jì 。tiān shàng chà lè ，bú kǔ yě 。”zhǎng jí dú qì ，biān rén jìn jiàn zhī 。shǎo zhī ，zhǎng jí qì jué 。cháng suǒ jū chuāng zhōng ，bó bó yǒu yān qì ，wén háng chē huì guǎn zhī shēng 。tài fū rén jí zhǐ rén kū ，dài zhī rú chuī wǔ dòu shǔ xǔ shí ，zhǎng jí jìng sǐ 。wáng shì zǐ fēi néng zào zuò wèi zhǎng jí zhě ，shí suǒ jiàn rú cǐ 。\nwū hū ，tiān cāng cāng ér gāo yě ，shàng guǒ yǒu dì yē ?dì guǒ yǒu yuàn yòu 、gōng shì 、guān gé zhī wán yē ?gǒu xìn rán ，zé tiān zhī gāo miǎo ，dì zhī zūn yán ，yì yí yǒu rén wù wén cǎi yù cǐ shì zhě ，hé dú juàn juàn yú zhǎng jí ér shǐ qí bú shòu yē ?yī ，yòu qǐ shì suǒ wèi cái ér qí zhě ，bú dú dì shàng shǎo ，jí tiān shàng yì bú duō yē ?zhǎng jí shēng èr shí qī nián ，wèi bú guò fèng lǐ tài cháng ，shí rén yì duō pái bìn huǐ chì zhī ，yòu qǐ cái ér qí zhě ，dì dú zhòng zhī ，ér rén fǎn bú zhòng yē ?yòu qǐ rén jiàn huì shèng dì yē ?\nzhāng héng zì píng zǐ ，nán yáng xī è rén yě 。héng shǎo shàn shǔ wén ，yóu yú sān fǔ ，yīn rù jīng shī ，guān tài xué ，suí tōng wǔ jīng ，guàn liù yì 。suī cái gāo yú shì ，ér wú jiāo shàng zhī qíng 。cháng cóng róng dàn jìng ，bú hǎo jiāo jiē sú rén 。yǒng yuán zhōng ，jǔ xiào lián bú háng ，lián pì gōng fǔ bú jiù 。shí tiān xià chéng píng rì jiǔ ，zì wáng hóu yǐ xià ，mò bú yú chǐ 。héng nǎi nǐ bān gù 《liǎng dōu 》zuò 《èr jīng fù 》，yīn yǐ fěng jiàn 。jīng sī fù huì ，shí nián nǎi chéng 。dà jiāng jun1 dèng zhì qí qí cái ，lèi zhào bú yīng 。\nhéng shàn jī qiǎo ，yóu zhì sī yú tiān wén 、yīn yáng 、lì suàn 。ān dì yǎ wén héng shàn shù xué ，gōng chē tè zhēng bài láng zhōng ，zài qiān wéi tài shǐ lìng 。suí nǎi yán hé yīn yáng ，miào jìn xuán jī zhī zhèng ，zuò hún tiān yí ，zhe 《líng xiàn 》、《suàn wǎng lùn 》，yán shèn xiáng míng 。\nshùn dì chū ，zài zhuǎn ，fù wéi tài shǐ lìng 。héng bú mù dāng shì ，suǒ jū zhī guān zhé jī nián bú xǐ 。zì qù shǐ zhí ，wǔ zǎi fù hái 。\nyáng jiā yuán nián ，fù zào hòu fēng dì dòng yí 。yǐ jīng tóng zhù chéng ，yuán jìng bā chǐ ，hé gài lóng qǐ ，xíng sì jiǔ zūn ，shì yǐ zhuàn wén shān guī niǎo shòu zhī xíng 。zhōng yǒu dōu zhù ，bàng háng bā dào ，shī guān fā jī 。wài yǒu bā lóng ，shǒu xián tóng wán ，xià yǒu chán chú ，zhāng kǒu chéng zhī 。qí yá jī qiǎo zhì ，jiē yǐn zài zūn zhōng ，fù gài zhōu mì wú jì 。rú yǒu dì dòng ，zūn zé zhèn lóng ，jī fā tǔ wán ，ér chán chú xián zhī 。zhèn shēng jī yáng ，sì zhě yīn cǐ jiào zhī 。suī yī lóng fā jī ，ér qī shǒu bú dòng ，xún qí fāng miàn ，nǎi zhī zhèn zhī suǒ zài 。yàn zhī yǐ shì ，hé qì ruò shén 。zì shū diǎn suǒ jì ，wèi zhī yǒu yě 。cháng yī lóng jī fā ér dì bú jiào dòng ，jīng shī xué zhě xián guài qí wú zhēng 。hòu shù rì yì zhì ，guǒ dì zhèn lǒng xī ，yú shì jiē fú qí miào 。zì cǐ yǐ hòu ，nǎi lìng shǐ guān jì dì dòng suǒ cóng fāng qǐ 。\nshí zhèng shì jiàn sǔn ，quán yí yú xià ，héng yīn shàng shū chén shì 。hòu qiān shì zhōng ，dì yǐn zài wéi wò ，fěng yì zuǒ yòu 。cháng wèn tiān xià suǒ jí è zhě 。huàn guān jù qí huǐ jǐ ，jiē gòng mù zhī ，héng nǎi guǐ duì ér chū 。yān shù kǒng zhōng wéi qí huàn ，suí gòng chán zhī 。héng cháng sī tú shēn zhī shì ，yǐ wéi jí xiōng yǐ zhàng ，yōu wēi nán míng 。nǎi zuò 《sī xuán fù 》yǐ xuān jì qíng zhì 。\nyǒng hé chū ，chū wéi hé jiān xiàng 。shí guó wáng jiāo shē ，bú zūn diǎn xiàn ；yòu duō háo yòu ，gòng wéi bú guǐ 。héng xià chē ，zhì wēi yán ，zhěng fǎ dù ，yīn zhī jiān dǎng míng xìng ，yī shí shōu qín ，shàng xià sù rán ，chēng wéi zhèng lǐ 。shì shì sān nián ，shàng shū qǐ hái gǔ ，zhēng bài shàng shū 。nián liù shí èr ，yǒng hé sì nián zú 。\nwǔ zì zǐ qīng ，shǎo yǐ fù rèn ，xiōng dì bìng wéi láng ，shāo qiān zhì yí zhōng jiù jiān 。shí hàn lián fá hú ，shù tōng shǐ xiàng kuī guān 。xiōng nú liú hàn shǐ guō jí 、lù chōng guó děng qián hòu shí yú bèi ，xiōng nú shǐ lái ，hàn yì liú zhī yǐ xiàng dāng 。tiān hàn yuán nián ，qiě dī hóu dān yú chū lì ，kǒng hàn xí zhī ，nǎi yuē ：「hàn tiān zǐ wǒ zhàng rén háng yě 。」jìn guī hàn shǐ lù chōng guó děng 。wǔ dì jiā qí yì ，nǎi qiǎn wǔ yǐ zhōng láng jiāng shǐ chí jiē sòng xiōng nú shǐ liú zài hàn zhě ，yīn hòu lù dān yú ，dá qí shàn yì 。\nwǔ yǔ fù zhōng láng jiāng zhāng shèng jí jiǎ lì cháng huì děng mù shì chì hòu bǎi yú rén jù 。jì zhì xiōng nú ，zhì bì yí dān yú ；dān yú yì jiāo ，fēi hàn suǒ wàng yě 。fāng yù fā shǐ sòng wǔ děng ，huì gōu wáng yǔ zhǎng shuǐ yú cháng děng móu fǎn xiōng nú zhōng 。gōu wáng zhě ，kūn xié wáng zǐ zǐ yě ，yǔ kūn xié wáng jù jiàng hàn ，hòu suí zhuó yě hóu méi hú zhōng ，jí wèi lǜ suǒ jiāng jiàng zhě ，yīn xiàng yǔ móu ，jié dān yú mǔ è shì guī hàn 。huì wǔ děng zhì xiōng nú 。yú cháng zài hàn shí ，sù yǔ fù zhāng shèng xiàng zhī ，sī hòu shèng yuē ：「wén hàn tiān zǐ shèn yuàn wèi lǜ ，cháng néng wéi hàn fú nǔ shè shā zhī ，wú mǔ yǔ dì zài hàn ，xìng méng qí shǎng cì 。」zhāng shèng xǔ zhī ，yǐ huò wù yǔ cháng 。hòu yuè yú ，dān yú chū liè ，dú è shì zǐ dì zài 。yú cháng děng qī shí yú rén yù fā ，qí yī rén yè wáng gào zhī 。dān yú zǐ dì fā bīng yǔ zhàn ，gōu wáng děng jiē sǐ ，yú cháng shēng dé 。\ndān yú shǐ wèi lǜ zhì qí shì 。zhāng shèng wén zhī ，kǒng qián yǔ fā ，yǐ zhuàng yǔ wǔ 。wǔ yuē ：「shì rú cǐ ，cǐ bì jí wǒ ，jiàn fàn nǎi sǐ ，zhòng fù guó ！」yù zì shā ，shèng huì gòng zhǐ zhī 。yú cháng guǒ yǐn zhāng shèng 。dān yú nù ，zhào zhū guì rén yì ，yù shā hàn shǐ zhě 。zuǒ yī zhì zī yuē ：「jí móu dān yú ，hé yǐ fù jiā ？yí jiē jiàng zhī 。」dān yú shǐ wèi lǜ zhào wǔ shòu cí 。wǔ wèi huì děng ：「qū jiē rǔ mìng ，suī shēng hé miàn mù yǐ guī hàn ？」yǐn pèi dāo zì cì 。wèi lǜ jīng ，zì bào chí wǔ 。chí zhào yī ，záo dì wéi kǎn ，zhì yūn huǒ ，fù wǔ qí shàng ，dǎo qí bèi ，yǐ chū xuè 。wǔ qì jué ，bàn rì fù xī 。huì děng kū ，yú guī yíng 。dān yú zhuàng qí jiē ，cháo xī qiǎn rén hòu wèn wǔ ，ér shōu xì zhāng shèng 。\nwǔ yì yù 。dān yú shǐ shǐ xiǎo wǔ ，huì lùn yú cháng ，yù yīn cǐ shí jiàng wǔ 。jiàn zhǎn yú cháng yǐ ，lǜ yuē ：「hàn shǐ zhāng shèng móu shā dān yú jìn chén ，dāng sǐ ；dān yú mù jiàng zhě ，shè zuì 。」jǔ jiàn yù jī zhī ，shèng qǐng jiàng 。lǜ wèi wǔ yuē ：「fù yǒu zuì ，dāng xiàng zuò 。」wǔ yuē ：「běn wú móu ，yòu fēi qīn shǔ ，hé wèi xiàng zuò ？」fù jǔ jiàn nǐ zhī ，wǔ bú dòng 。lǜ yuē ：「sū jun1 ，lǜ qián fù hàn guī xiōng nú ，xìng méng dà ēn ，cì hào chēng wáng ，yōng zhòng shù wàn ，mǎ chù mí shān ，fù guì rú cǐ 。sū jun1 jīn rì jiàng ，míng rì fù rán 。kōng yǐ shēn gāo cǎo yě ，shuí fù zhī zhī ？」wǔ bú yīng 。lǜ yuē ：「jun1 yīn wǒ jiàng ，yǔ jun1 wéi xiōng dì ；jīn bú tīng wú jì ，hòu suī fù yù jiàn wǒ ，shàng kě dé hū ？」wǔ mà lǜ yuē ：「rǔ wéi rén chén zǐ ，bú gù ēn yì ，pàn zhǔ bèi qīn ，wéi jiàng lǔ yú mán yí ，hé yǐ nǚ wéi jiàn ？qiě dān yú xìn nǚ ，shǐ jué rén sǐ shēng ，bú píng xīn chí zhèng ，fǎn yù dòu liǎng zhǔ guān huò bài 。nán yuè shā hàn shǐ zhě ，tú wéi jiǔ jun4 ；wǎn wáng shā hàn shǐ zhě ，tóu xiàn běi què ；cháo xiān shā hàn shǐ zhě ，jí shí zhū miè 。dú xiōng nú wèi ěr 。ruò zhī wǒ bú jiàng míng ，yù lìng liǎng guó xiàng gōng ，xiōng nú zhī huò ，cóng wǒ shǐ yǐ ！」lǜ zhī wǔ zhōng bú kě xié ，bái dān yú 。dān yú yù yì yù jiàng zhī 。nǎi yōu wǔ zhì dà jiào zhōng ，jué bú yǐn shí 。tiān yǔ xuě 。wǔ wò ，niè xuě yǔ zhān máo bìng yān zhī ，shù rì bú sǐ 。xiōng nú yǐ wéi shén ，nǎi xǐ wǔ běi hǎi shàng wú rén chù ，shǐ mù dī 。dī rǔ ，nǎi dé guī 。bié qí guān shǔ cháng huì děng ，gè zhì tā suǒ 。\nwǔ jì zhì hǎi shàng ，lǐn shí bú zhì ，jué yě shǔ qù chū shí ér shí zhī 。zhàng hàn jiē mù yáng ，wò qǐ cāo chí ，jiē máo jìn luò 。jī wǔ 、liù nián ，dān yú dì yú jiān wáng yì shè hǎi shàng 。wǔ néng wǎng fǎng jiǎo ，qíng gōng nǔ ，yú jiān wáng ài zhī ，gěi qí yī shí 。sān suì yú ，wáng bìng ，cì wǔ mǎ chù 、fú nì 、qióng lú 。wáng sǐ hòu ，rén zhòng xǐ qù 。qí dōng ，dīng lìng dào wǔ niú yáng ，wǔ fù qióng è 。\nchū ，wǔ yǔ lǐ líng jù wéi shì zhōng 。wǔ shǐ xiōng nú míng nián ，líng jiàng ，bú gǎn qiú wǔ 。jiǔ zhī ，dān yú shǐ líng zhì hǎi shàng ，wéi wǔ zhì jiǔ shè lè 。yīn wèi wǔ yuē ：「dān yú wén líng yǔ zǐ qīng sù hòu ，gù shǐ líng lái shuō zú xià ，xū xīn yù xiàng dài 。zhōng bú dé guī hàn ，kōng zì kǔ wáng rén zhī dì ，xìn yì ān suǒ jiàn hū ？qián zhǎng jun1 wéi fèng chē ，cóng zhì yōng yù yáng gōng ，fú niǎn xià chú ，chù zhù ，shé yuán ，hé dà bú jìng ，fú jiàn zì wěn ，cì qián èr bǎi wàn yǐ zàng 。rú qīng cóng cí hé dōng hòu tǔ ，huàn qí yǔ huáng mén fù mǎ zhēng chuán ，tuī duò fù mǎ hé zhōng ，nì sǐ ，huàn qí wáng 。zhào shǐ rú qīng zhú bǔ 。bú dé ，huáng kǒng yǐn yào ér sǐ 。lái shí tài fū rén yǐ bú xìng ，líng sòng zàng zhì yáng líng 。zǐ qīng fù nián shǎo ，wén yǐ gèng jià yǐ 。dú yǒu nǚ dì èr rén ，liǎng nǚ yī nán ，jīn fù shí yú nián ，cún wáng bú kě zhī 。rén shēng rú cháo lù ，hé jiǔ zì kǔ rú cǐ ？líng shǐ jiàng shí ，hū hū rú kuáng ，zì tòng fù hàn ；jiā yǐ lǎo mǔ xì bǎo gōng 。zǐ qīng bú yù jiàng ，hé yǐ guò líng ？qiě bì xià chūn qiū gāo ，fǎ lìng wáng cháng ，dà chén wáng zuì yí miè zhě shù shí jiā ，ān wēi bú kě zhī 。zǐ qīng shàng fù shuí wéi hū ？yuàn tīng líng jì ，wù fù yǒu yún ！」\nwǔ yuē ：「wǔ fù zǐ wáng gōng dé ，jiē wéi bì xià suǒ chéng jiù ，wèi liè jiāng ，jué tōng hóu ，xiōng dì qīn jìn ，cháng yuàn gān nǎo tú dì 。jīn dé shā shēn zì xiào ，suī méng fǔ yuè tāng huò ，chéng gān lè zhī 。chén shì jun1 ，yóu zǐ shì fù yě 。zǐ wéi fù sǐ ，wáng suǒ hèn ，yuàn wú fù zài yán 。」líng yǔ wǔ yǐn shù rì ，fù yuē ：「zǐ qīng ，yī tīng líng yán 。」wǔ yuē ：「zì fèn yǐ sǐ jiǔ yǐ ！wáng bì yù jiàng wǔ ，qǐng bì jīn rì zhī huān ，xiào sǐ yú qián ！」líng jiàn qí zhì chéng ，kuì rán tàn yuē ：「jiē hū ！yì shì ！líng yǔ wèi lǜ zhī zuì shàng tōng yú tiān ！」yīn qì xià zhān jīn ，yǔ wǔ jué qù 。\nlíng è zì cì wǔ ，shǐ qí qī cì wǔ niú yáng shù shí tóu 。hòu líng fù zhì běi hǎi shàng ，yǔ wǔ ：「qū tuō bǔ dé yún zhōng shēng kǒu ，yán tài shǒu yǐ xià lì mín jiē bái fú ，yuē ：『shàng bēng 。』」wǔ wén zhī ，nán xiāng hào kū ，ōu xuè ，dàn xī lín 。shù yuè ，zhāo dì jí wèi 。shù nián ，xiōng nú yǔ hàn hé qīn 。hàn qiú wǔ děng 。xiōng nú guǐ yán wǔ sǐ 。hòu hàn shǐ fù zhì xiōng nú 。cháng huì qǐng qí shǒu zhě yǔ jù ，dé yè jiàn hàn shǐ ，jù zì chén dào 。jiāo shǐ zhě wèi dān yú yán ：「tiān zǐ shè shàng lín zhōng ，dé yàn zú yǒu xì bó shū ，yán wǔ děng zài mǒu zé zhōng 。」shǐ zhě dà xǐ ，rú huì yǔ yǐ ràng dān yú 。dān yú shì zuǒ yòu ér jīng ，xiè hàn shǐ yuē ：「wǔ děng shí zài 。」yú shì lǐ líng zhì jiǔ hè wǔ yuē ：「jīn zú xià hái guī ，yáng míng yú xiōng nú ，gōng xiǎn yú hàn shì ，suī gǔ zhú bó suǒ zǎi ，dān qīng suǒ huà ，hé yǐ guò zǐ qīng ！líng suī nú qiè ，lìng hàn qiě shì líng zuì ，quán qí lǎo mǔ ，shǐ dé fèn dà rǔ zhī jī zhì ，shù jǐ hū cáo kē zhī méng 。cǐ líng xiǔ xī zhī suǒ bú wàng yě ！shōu zú líng jiā ，wéi shì dà lù ，líng shàng fù hé gù hū ？yǐ yǐ ！lìng zǐ qīng zhī wú xīn ěr ！yì yù zhī rén ，yī bié zhǎng jué ！」líng qǐ wǔ ，gē yuē ：「jìng wàn lǐ xī dù shā mù ，wéi jun1 jiāng xī fèn xiōng nú 。lù qióng jué xī shǐ rèn cuī ，shì zhòng miè xī míng yǐ tuí ，lǎo mǔ yǐ sǐ ，suī yù bào ēn jiāng ān guī ？」\nlíng qì xià shù háng ，yīn yǔ wǔ jué 。dān yú zhào huì wǔ guān shǔ ，qián yǐ jiàng jí wù gù ，fán suí wǔ hái zhě jiǔ rén 。wǔ yǐ shǐ yuán liù nián chūn zhì jīng shī ，zhào wǔ fèng yī tài láo yè wǔ dì yuán miào ，bài wéi diǎn shǔ guó ，zhì zhōng èr qiān shí ，cì qián èr bǎi wàn ，gōng tián èr qǐng ，zhái yī qū 。cháng huì xú shèng zhào zhōng gēn jiē bài wéi zhōng láng ，cì bó gè èr bǎi pǐ 。qí yú liù rén ，lǎo guī jiā ，cì qián rén shí wàn ，fù zhōng shēn 。cháng huì hòu zhì yòu jiāng jun1 ，fēng liè hóu ，zì yǒu chuán 。wǔ liú xiōng nú fán shí jiǔ suì ，shǐ yǐ qiáng zhuàng chū ，jí hái ，xū fā jìn bái 。\nlì wáng nuè ，guó rén bàng wáng 。zhào gōng gào yuē ：“mín bú kān mìng yǐ ！”wáng nù ，dé wèi wū ，shǐ jiān bàng zhě 。yǐ gào ，zé shā zhī 。guó rén mò gǎn yán ，dào lù yǐ mù 。\nwáng xǐ ，gào zhào gōng yuē ：“wú néng mǐ bàng yǐ ，nǎi bú gǎn yán 。”zhào gōng yuē ：“shì zhāng zhī yě 。fáng mín zhī kǒu ，shèn yú fáng chuān ；chuān yōng ér kuì ，shāng rén bì duō 。mín yì rú zhī 。shì gù wéi chuān zhě ，jué zhī shǐ dǎo ；wéi mín zhě ，xuān zhī shǐ yán 。gù tiān zǐ tīng zhèng ，shǐ gōng qīng zhì yú liè shì xiàn shī ，gǔ xiàn qǔ ，shǐ xiàn shū ，shī zhēn ，sǒu fù ，méng sòng ，bǎi gōng jiàn ，shù rén chuán yǔ ，jìn chén jìn guī ，qīn qī bǔ chá ，gǔ 、shǐ jiāo huì ，qí ài xiū zhī ，ér hòu wáng zhēn zhuó yān 。shì yǐ shì háng ér bú bèi 。mín zhī yǒu kǒu yě ，yóu tǔ zhī yǒu shān chuān yě ，cái yòng yú shì hū chū ；yóu qí yǒu yuán xí yǎn wò yě ，yī shí yú shì hū shēng 。kǒu zhī xuān yán yě ，shàn bài yú shì hū xìng 。háng shàn ér bèi bài ，suǒ yǐ fù cái yòng yī shí zhě yě 。fū mín lǜ zhī yú xīn ，ér xuān zhī yú kǒu ，chéng ér háng zhī ，hú kě yōng yě ？ruò yōng qí kǒu ，qí yǔ néng jǐ hé ？”\nwáng fú tīng ，yú shì guó rén mò gǎn chū yán 。sān nián ，nǎi liú wáng yú zhì 。\npèi gōng jun1 bà shàng ，wèi dé yǔ xiàng yǔ xiàng jiàn 。pèi gōng zuǒ sī mǎ cáo wú shāng shǐ rén yán yú xiàng yǔ yuē ：“pèi gōng yù wáng guān zhōng ，shǐ zǐ yīng wéi xiàng ，zhēn bǎo jìn yǒu zhī 。”xiàng yǔ dà nù yuē ：“dàn rì xiǎng shì zú ，wéi jī pò pèi gōng jun1 ！”dāng shì shí ，xiàng yǔ bīng sì shí wàn ，zài xīn fēng hóng mén ；pèi gōng bīng shí wàn ，zài bà shàng 。fàn zēng shuō xiàng yǔ yuē ：“pèi gōng jū shān dōng shí ，tān yú cái huò ，hǎo měi jī 。jīn rù guān ，cái wù wú suǒ qǔ ，fù nǚ wú suǒ xìng ，cǐ qí zhì bú zài xiǎo 。wú lìng rén wàng qí qì ，jiē wéi lóng hǔ ，chéng wǔ cǎi ，cǐ tiān zǐ qì yě 。jí jī wù shī ！”\nchǔ zuǒ yǐn xiàng bó zhě ，xiàng yǔ jì fù yě ，sù shàn liú hóu zhāng liáng 。zhāng liáng shì shí cóng pèi gōng ，xiàng bó nǎi yè chí zhī pèi gōng jun1 ，sī jiàn zhāng liáng ，jù gào yǐ shì ，yù hū zhāng liáng yǔ jù qù ，yuē ：“wú cóng jù sǐ yě 。”zhāng liáng yuē ：“chén wéi hán wáng sòng pèi gōng ，pèi gōng jīn shì yǒu jí ，wáng qù bú yì ，bú kě bú yǔ 。”\nliáng nǎi rù ，jù gào pèi gōng 。pèi gōng dà jīng ，yuē ：“wéi zhī nài hé ？”zhāng liáng yuē ：“shuí wéi dà wáng cǐ jì zhě ？”yuē ：“zōu shēng shuō wǒ yuē ：‘jù guān ，wú nèi zhū hóu ，qín dì kě jìn wáng yě 。’gù tīng zhī 。”liáng yuē ：“liào dà wáng shì zú zú yǐ dāng xiàng wáng hū ？”pèi gōng mò rán ，yuē ：“gù bú rú yě 。qiě wéi zhī nài hé ？”zhāng liáng yuē ：“qǐng wǎng wèi xiàng bó ，yán pèi gōng bú gǎn bèi xiàng wáng yě 。”pèi gōng yuē ：“jun1 ān yǔ xiàng bó yǒu gù ？”zhāng liáng yuē ：“qín shí yǔ chén yóu ，xiàng bó shā rén ，chén huó zhī ；jīn shì yǒu jí ，gù xìng lái gào liáng 。”pèi gōng yuē ：“shú yǔ jun1 shǎo zhǎng ？”liáng yuē ：“zhǎng yú chén 。”pèi gōng yuē ：“jun1 wéi wǒ hū rù ，wú dé xiōng shì zhī 。”zhāng liáng chū ，yào xiàng bó 。xiàng bó jí rù jiàn pèi gōng 。pèi gōng fèng zhī jiǔ wéi shòu ，yuē wéi hūn yīn ，yuē ：“wú rù guān ，qiū háo bú gǎn yǒu suǒ jìn ，jí lì mín fēng fǔ kù ，ér dài jiāng jun1 。suǒ yǐ qiǎn jiāng shǒu guān zhě ，bèi tā dào zhī chū rù yǔ fēi cháng yě 。rì yè wàng jiāng jun1 zhì ，qǐ gǎn fǎn hū ！yuàn bó jù yán chén zhī bú gǎn bèi dé yě 。”xiàng bó xǔ nuò ，wèi pèi gōng yuē ：“dàn rì bú kě bú zǎo zì lái xiè xiàng wáng 。”pèi gōng yuē ：“nuò 。”yú shì xiàng bó fù yè qù ，zhì jun1 zhōng ，jù yǐ pèi gōng yán bào xiàng wáng ，yīn yán yuē ：“pèi gōng bú xiān pò guān zhōng ，gōng qǐ gǎn rù hū ？jīn rén yǒu dà gōng ér jī zhī ，bú yì yě 。bú rú yīn shàn yù zhī 。”xiàng wáng xǔ nuò 。\npèi gōng dàn rì cóng bǎi yú qí lái jiàn xiàng wáng ，zhì hóng mén ，xiè yuē ：“chén yǔ jiāng jun1 lù lì ér gōng qín ，jiāng jun1 zhàn hé běi ，chén zhàn hé nán ，rán bú zì yì néng xiān rù guān pò qín ，dé fù jiàn jiāng jun1 yú cǐ 。jīn zhě yǒu xiǎo rén zhī yán ，lìng jiāng jun1 yǔ chén yǒu qiè ……”xiàng wáng yuē ：“cǐ pèi gōng zuǒ sī mǎ cáo wú shāng yán zhī ；bú rán ，jí hé yǐ zhì cǐ 。”xiàng wáng jí rì yīn liú pèi gōng yǔ yǐn 。xiàng wáng 、xiàng bó dōng xiàng zuò ，yà fù nán xiàng zuò 。yà fù zhě ，fàn zēng yě 。pèi gōng běi xiàng zuò ，zhāng liáng xī xiàng shì 。fàn zēng shù mù xiàng wáng ，jǔ suǒ pèi yù jué yǐ shì zhī zhě sān ，xiàng wáng mò rán bú yīng 。fàn zēng qǐ ，chū zhào xiàng zhuāng ，wèi yuē ：“jun1 wáng wéi rén bú rěn 。ruò rù qián wéi shòu ，shòu bì ，qǐng yǐ jiàn wǔ ，yīn jī pèi gōng yú zuò ，shā zhī 。bú zhě ，ruò shǔ jiē qiě wéi suǒ lǔ 。”zhuāng zé rù wéi shòu 。shòu bì ，yuē ：“jun1 wáng yǔ pèi gōng yǐn ，jun1 zhōng wú yǐ wéi lè ，qǐng yǐ jiàn wǔ 。”xiàng wáng yuē ：“nuò 。”xiàng zhuāng bá jiàn qǐ wǔ ，xiàng bó yì bá jiàn qǐ wǔ ，cháng yǐ shēn yì bì pèi gōng ，zhuāng bú dé jī 。\nyú shì zhāng liáng zhì jun1 mén jiàn fán kuài 。fán kuài yuē ：“jīn rì zhī shì hé rú ？”liáng yuē ：“shèn jí ！jīn zhě xiàng zhuāng bá jiàn wǔ ，qí yì cháng zài pèi gōng yě 。”kuài yuē ：“cǐ pò yǐ ！chén qǐng rù ，yǔ zhī tóng mìng 。”kuài jí dài jiàn yōng dùn rù jun1 mén 。jiāo jǐ zhī wèi shì yù zhǐ bú nèi ，fán kuài cè qí dùn yǐ zhuàng ，wèi shì pú dì ，kuài suí rù ，pī wéi xī xiàng lì ，tián mù shì xiàng wáng ，tóu fā shàng zhǐ ，mù zì jìn liè 。xiàng wáng àn jiàn ér jì yuē ：“kè hé wéi zhě ？”zhāng liáng yuē ：“pèi gōng zhī cān chéng fán kuài zhě yě 。”xiàng wáng yuē ：“zhuàng shì ，cì zhī zhī jiǔ 。”zé yǔ dòu zhī jiǔ 。kuài bài xiè ，qǐ ，lì ér yǐn zhī 。xiàng wáng yuē ：“cì zhī zhì jiān 。”zé yǔ yī shēng zhì jiān 。fán kuài fù qí dùn yú dì ，jiā zhì jiān shàng ，bá jiàn qiē ér dàn zhī 。xiàng wáng yuē ：“zhuàng shì ！néng fù yǐn hū ？”fán kuài yuē ：“chén sǐ qiě bú bì ，zhī jiǔ ān zú cí ！fū qín wáng yǒu hǔ láng zhī xīn ，shā rén rú bú néng jǔ ，xíng rén rú kǒng bú shèng ，tiān xià jiē pàn zhī 。huái wáng yǔ zhū jiāng yuē yuē ：‘xiān pò qín rù xián yáng zhě wáng zhī 。’jīn pèi gōng xiān pò qín rù xián yáng ，háo máo bú gǎn yǒu suǒ jìn ，fēng bì guān shì ，hái jun1 bà shàng ，yǐ dài dà wáng lái 。gù qiǎn jiāng shǒu guān zhě ，bèi tā dào chū rù yǔ fēi cháng yě 。láo kǔ ér gōng gāo rú cǐ ，wèi yǒu fēng hóu zhī shǎng ，ér tīng xì shuō ，yù zhū yǒu gōng zhī rén 。cǐ wáng qín zhī xù ěr ，qiè wéi dà wáng bú qǔ yě ！”xiàng wáng wèi yǒu yǐ yīng ，yuē ：“zuò 。”fán kuài cóng liáng zuò 。\nzuò xū yú ，pèi gōng qǐ rú cè ，yīn zhāo fán kuài chū 。pèi gōng yǐ chū ，xiàng wáng shǐ dōu wèi chén píng zhào pèi gōng 。pèi gōng yuē ：“jīn zhě chū ，wèi cí yě ，wéi zhī nài hé ？”fán kuài yuē ：“dà háng bú gù xì jǐn ，dà lǐ bú cí xiǎo ràng 。rú jīn rén fāng wéi dāo zǔ ，wǒ wéi yú ròu ，hé cí wéi ？”yú shì suí qù 。nǎi lìng zhāng liáng liú xiè 。liáng wèn yuē ：“dà wáng lái hé cāo ？”yuē ：“wǒ chí bái bì yī shuāng ，yù xiàn xiàng wáng ，yù dòu yī shuāng ，yù yǔ yà fù 。huì qí nù ，bú gǎn xiàn 。gōng wéi wǒ xiàn zhī 。”zhāng liáng yuē ：“jǐn nuò 。”dāng shì shí ，xiàng wáng jun1 zài hóng mén xià ，pèi gōng jun1 zài bà shàng ，xiàng qù sì shí lǐ 。pèi gōng zé zhì chē qí ，tuō shēn dú qí ，yǔ fán kuài 、xià hóu yīng 、jìn qiáng 、jì xìn děng sì rén chí jiàn dùn bù zǒu ，cóng lì shān xià ，dào zhǐ yáng jiān háng 。pèi gōng wèi zhāng liáng yuē ：“cóng cǐ dào zhì wú jun1 ，bú guò èr shí lǐ ěr 。dù wǒ zhì jun1 zhōng ，gōng nǎi rù 。”\npèi gōng yǐ qù ，jiān zhì jun1 zhōng 。zhāng liáng rù xiè ，yuē ：“pèi gōng bú shèng bēi sháo ，bú néng cí 。jǐn shǐ chén liáng fèng bái bì yī shuāng ，zài bài xiàn dà wáng zú xià ，yù dòu yī shuāng ，zài bài fèng dà jiāng jun1 zú xià 。”xiàng wáng yuē ：“pèi gōng ān zài ？”liáng yuē ：“wén dà wáng yǒu yì dū guò zhī ，tuō shēn dú qù ，yǐ zhì jun1 yǐ 。”xiàng wáng zé shòu bì ，zhì zhī zuò shàng 。yà fù shòu yù dòu ，zhì zhī dì ，bá jiàn zhuàng ér pò zhī ，yuē ：“āi ！shù zǐ bú zú yǔ móu 。duó xiàng wáng tiān xià zhě ，bì pèi gōng yě 。wú shǔ jīn wéi zhī lǔ yǐ ！”\npèi gōng zhì jun1 ，lì zhū shā cáo wú shāng 。\ndì gāo yáng zhī miáo yì xī ，zhèn huáng kǎo yuē bó yōng 。\nshè tí zhēn yú mèng zōu xī ，wéi gēng yín wú yǐ jiàng 。\nhuáng lǎn kuí yú chū dù xī ，zhào xī yú yǐ jiā míng ：\nmíng yú yuē zhèng zé xī ，zì yú yuē líng jun1 。\nfēn wú jì yǒu cǐ nèi měi xī ，yòu zhòng zhī yǐ xiū néng 。\nhù jiāng lí yǔ pì zhǐ xī ，rèn qiū lán yǐ wéi pèi 。\nmì yú ruò jiāng bú jí xī ，kǒng nián suì zhī bú wú yǔ 。\ncháo qiān pí zhī mù lán xī ，xī lǎn zhōu zhī xiǔ mǎng 。\nrì yuè hū qí bú yān xī ，chūn yǔ qiū qí dài xù 。\nwéi cǎo mù zhī líng luò xī ，kǒng měi rén zhī chí mù 。(wéi tōng ：wéi )\nbú fǔ zhuàng ér qì huì xī ，hé bú gǎi hū cǐ dù ?\nchéng qí jì yǐ chí chěng xī ，lái wú dào fū xiān lù ！\nxī sān hòu zhī chún cuì xī ，gù zhòng fāng zhī suǒ zài 。\nzá shēn jiāo yǔ jun1 guì xī ，qǐ wéi rèn fū huì chén ！\nbǐ yáo 、shùn zhī gěng jiè xī ，jì zūn dào ér dé lù 。\nhé jié zhòu zhī chāng pī xī ，fū wéi jié jìng yǐ jiǒng bù 。\nwéi fū dǎng rén zhī tōu lè xī ，lù yōu mèi yǐ xiǎn ài 。\nqǐ yú shēn zhī dān yāng xī ，kǒng huáng yú zhī bài jì ！\nhū bēn zǒu yǐ xiān hòu xī ，jí qián wáng zhī zhǒng wǔ 。\nquán bú chá yú zhī zhōng qíng xī ，fǎn xìn chán ér jì nù 。\nyú gù zhī jiǎn jiǎn zhī wéi huàn xī ，rěn ér bú néng shě yě 。\nzhǐ jiǔ tiān yǐ wéi zhèng xī ，fū wéi líng xiū zhī gù yě 。\nyuē huáng hūn yǐ wéi qī xī ，qiāng zhōng dào ér gǎi lù ！\nchū jì yǔ yú chéng yán xī ，hòu huǐ dùn ér yǒu tā 。\nyú jì bú nán fū lí bié xī ，shāng líng xiū zhī shù huà 。\nyú jì zī lán zhī jiǔ wǎn xī ，yòu shù huì zhī bǎi mǔ 。\nqí liú yí yǔ jiē chē xī ，zá dù héng yǔ fāng zhǐ 。\njì zhī yè zhī jun4 mào xī ，yuàn sì shí hū wú jiāng yì 。\nsuī wěi jué qí yì hé shāng xī ，āi zhòng fāng zhī wú huì 。\nzhòng jiē jìng jìn yǐ tān lán xī ，píng bú yàn hū qiú suǒ 。\nqiāng nèi shù jǐ yǐ liàng rén xī ，gè xìng xīn ér jí dù 。\nhū chí wù yǐ zhuī zhú xī ，fēi yú xīn zhī suǒ jí 。\nlǎo rǎn rǎn qí jiāng zhì xī ，kǒng xiū míng zhī bú lì 。\ncháo yǐn mù lán zhī zhuì lù xī ，xī cān qiū jú zhī luò yīng 。\ngǒu yú qíng qí xìn kuā yǐ liàn yào xī ，zhǎng yàn hàn yì hé shāng 。\nwàn mù gēn yǐ jié chén xī ，guàn bì lì zhī luò ruǐ 。\njiǎo jun1 guì yǐ rèn huì xī ，suǒ hú shéng zhī lí lí 。\njiǎn wú fǎ fū qián xiū xī ，fēi shì sú zhī suǒ fú 。\nsuī bú zhōu yú jīn zhī rén xī ，yuàn yī péng xián zhī yí zé 。\nzhǎng tài xī yǐ yǎn tì xī ，āi mín shēng zhī duō jiān 。\nyú suī hǎo xiū kuā yǐ jī jī xī ，jiǎn cháo suì ér xī tì 。\njì tì yú yǐ huì xiāng xī ，yòu shēn zhī yǐ lǎn zhǐ 。\nyì yú xīn zhī suǒ shàn xī ，suī jiǔ sǐ qí yóu wèi huǐ 。\nyuàn líng xiū zhī hào dàng xī ，zhōng bú chá fū mín xīn 。\nzhòng nǚ jí yú zhī é méi xī ，yáo zhuó wèi yú yǐ shàn yín 。\ngù shí sú zhī gōng qiǎo xī ，miǎn guī jǔ ér gǎi cuò 。\nbèi shéng mò yǐ zhuī qǔ xī ，jìng zhōu róng yǐ wéi dù 。\ntún yù yì yú chà chì xī ，wú dú qióng kùn hū cǐ shí yě 。\nníng kè sǐ yǐ liú wáng xī ，yú bú rěn wéi cǐ tài yě 。\nzhì niǎo zhī bú qún xī ，zì qián shì ér gù rán 。\nhé fāng huán zhī néng zhōu xī ，fū shú yì dào ér xiàng ān ？\nqū xīn ér yì zhì xī ，rěn yóu ér rǎng gòu 。\nfú qīng bái yǐ sǐ zhí xī ，gù qián shèng zhī suǒ hòu 。\nhuǐ xiàng dào zhī bú chá xī ，yán zhù hū wú jiāng fǎn 。\nhuí zhèn chē yǐ fù lù xī ，jí háng mí zhī wèi yuǎn 。\nbù yú mǎ yú lán gāo xī ，chí jiāo qiū qiě yān zhǐ xī 。\njìn bú rù yǐ lí yóu xī ，tuì jiāng fù xiū wú chū fú 。\nzhì jì hé yǐ wéi yī xī ，jí fú róng yǐ wéi shang 。\nbú wú zhī qí yì yǐ xī ，gǒu yú qíng qí xìn fāng 。\ngāo yú guàn zhī jí jí xī ，zhǎng yú pèi zhī lù lí 。\nfāng yǔ zé qí zá róu xī ，wéi zhāo zhì qí yóu wèi kuī 。\nhū fǎn gù yǐ yóu mù xī ，jiāng wǎng guān hū sì huāng 。\npèi bīn fēn qí fán shì xī ，fāng fēi fēi qí mí zhāng 。\nmín shēng gè yǒu suǒ lè xī ，yú dú hǎo xiū yǐ wéi cháng 。\nsuī tǐ jiě wú yóu wèi biàn xī ，qǐ yú xīn zhī kě chéng 。\nnǚ xū zhī chán yuán xī ，shēn shēn qí lì yǔ ，yuē ：\n「gǔn xìng zhí yǐ wáng shēn xī ，zhōng rán yāo hū yǔ zhī yě 。\nrǔ hé bó jiǎn ér hǎo xiū xī ，fēn dú yǒu cǐ kuā jiē ？\nzhòng bú kě hù shuō xī ，shú yún chá yú zhī zhōng qíng ？\nshì bìng jǔ ér hǎo péng xī ，fū hé qióng dú ér bú yǔ tīng ？\nyī qián shèng yǐ jiē zhōng xī ，kuì píng xīn ér lì zī 。\njì yuán 、xiāng yǐ nán zhēng xī ，jiù zhòng huá ér zhèn cí ：\nqǐ 《jiǔ biàn 》yǔ 《jiǔ gē 》xī ，xià kāng yú yǐ zì zòng 。\nbú gù nán yǐ tú hòu xī ，wǔ zǐ yòng shī hū jiā lòng 。\nyì yín yóu yǐ yì tián xī ，yòu hǎo shè fū fēng hú 。\ngù luàn liú qí xiān zhōng xī ，zhuó yòu tān fū jué jiā 。\njiāo shēn bèi fú qiáng yǔ xī ，zòng yù ér bú rěn 。\nrì kāng yú ér zì wàng xī ，jué shǒu yòng fū diān yǔn 。\nxià jié zhī cháng wéi xī ，nǎi suí yān ér féng yāng 。\nhòu xīn zhī zū hǎi xī ，yīn zōng yòng ér bú zhǎng 。\ntāng 、yǔ yǎn ér zhī jìng xī ，zhōu lùn dào ér mò chà 。\njǔ xián cái ér shòu néng xī ，xún shéng mò ér bú pō 。\nhuáng tiān wú sī ā xī ，lǎn mín dé yān cuò fǔ 。\nfū wéi shèng zhé yǐ mào háng xī ，gǒu dé yòng cǐ xià tǔ 。\nzhān qián ér gù hòu xī ，xiàng guān mín zhī jì jí 。\nfū shú fēi yì ér kě yòng xī ？shú fēi shàn ér kě fú ？\nyán yú shēn ér wēi sǐ xī ，lǎn yú chū qí yóu wèi huǐ 。\nbú liàng záo ér zhèng ruì xī ，gù qián xiū yǐ zū hǎi 。\ncéng xū xī yú yù yì xī ，āi zhèn shí zhī bú dāng 。\nlǎn rú huì yǐ yǎn tì xī ，zhān yú jīn zhī làng làng 。\nguì fū rèn yǐ chén cí xī ，gěng wú jì dé cǐ zhōng zhèng 。\nsì yù qiú yǐ jié yī xī ，kè āi fēng yú shàng zhēng 。\ncháo fā rèn yú cāng wú xī ，xī yú zhì hū xiàn pǔ 。\nyù shǎo liú cǐ líng suǒ xī ，rì hū hū qí jiāng mù 。\nwú lìng xī hé mǐ jiē xī ，wàng yān zī ér wù pò 。\nlù màn màn qí xiū yuǎn xī ，wú jiāng shàng xià ér qiú suǒ 。\nyǐn yú mǎ yú xián chí xī ，zǒng yú pèi hū fú sāng 。\nshé ruò mù yǐ fú rì xī ，liáo xiāo yáo yǐ xiàng yáng 。\nqián wàng shū shǐ xiān qū xī ，hòu fēi lián shǐ bēn shǔ 。\nluán huáng wéi yú xiān jiè xī ，léi shī gào yú yǐ wèi jù 。\nwú lìng fèng niǎo fēi téng xī ，jì zhī yǐ rì yè 。\npiāo fēng tún qí xiàng lí xī ，shuài yún ní ér lái yù 。\nfēn zǒng zǒng qí lí hé xī ，bān lù lí qí shàng xià 。\nwú lìng dì hūn kāi guān xī ，yǐ chāng hé ér wàng yǔ 。\nshí ài ài qí jiāng bà xī ，jié yōu lán ér yán zhù 。\nshì hùn zhuó ér bú fèn xī ，hǎo bì měi ér jí dù 。\ncháo wú jiāng jì yú bái shuǐ xī ，dēng láng fēng ér xiè mǎ 。\nhū fǎn gù yǐ liú tì xī ，āi gāo qiū zhī wú nǚ 。\nkè wú yóu cǐ chūn gōng xī ，shé qióng zhī yǐ jì pèi 。\njí róng huá zhī wèi luò xī ，xiàng xià nǚ zhī kě yí 。\nwú lìng fēng lóng chéng yún xī ，qiú mì fēi zhī suǒ zài 。\njiě pèi xiāng yǐ jié yán xī ，wú lìng jiǎn xiū yǐ wéi lǐ 。\nfēn zǒng zǒng qí lí hé xī ，hū wěi huà qí nán qiān 。\nxī guī cì yú qióng shí xī ，cháo zhuó fā hū wěi pán 。\nbǎo jué měi yǐ jiāo ào xī ，rì kāng yú yǐ yín yóu 。\nsuī xìn měi ér wú lǐ xī ，lái wéi qì ér gǎi qiú 。\nlǎn xiàng guān yú sì jí xī ，zhōu liú hū tiān yú nǎi xià 。\nwàng yáo tái zhī yǎn jiǎn xī ，jiàn yǒu sōng zhī yì nǚ 。\nwú lìng zhèn wéi méi xī ，zhèn gào yú yǐ bú hǎo 。\nxióng jiū zhī míng shì xī ，yú yóu è qí tiāo qiǎo 。\nxīn yóu yù ér hú yí xī ，yù zì shì ér bú kě 。\nfèng huáng jì shòu yí xī ，kǒng gāo xīn zhī xiān wǒ 。\nyù yuǎn jí ér wú suǒ zhǐ xī ，liáo fú yóu yǐ xiāo yáo 。\njí shǎo kāng zhī wèi jiā xī ，liú yǒu yú zhī èr yáo 。\nlǐ ruò ér méi zhuō xī ，kǒng dǎo yán zhī bú gù 。\nshì hùn zhuó ér jí xián xī ，hǎo bì měi ér chēng è 。\nguī zhōng jì yǐ suì yuǎn xī ，zhé wáng yòu bú wù 。\nhuái zhèn qíng ér bú fā xī ，yú yān néng rěn ér yǔ cǐ zhōng gǔ ？\nsuǒ qióng máo yǐ tíng tuán xī ，mìng líng fēn wéi yú zhàn zhī 。\nyuē ：「liǎng měi qí bì hé xī ，shú xìn xiū ér mù zhī ？\nsī jiǔ zhōu zhī bó dà xī ，qǐ wéi shì qí yǒu nǚ ？」\nyuē ：「miǎn yuǎn shì ér wú hú yí xī ，shú qiú měi ér shì nǚ ？\nhé suǒ dú wú fāng cǎo xī ，ěr hé huái hū gù yǔ ？」\nshì yōu mèi yǐ xuàn yào xī ，shú yún chá yú zhī shàn è ？\nmín hǎo è qí bú tóng xī ，wéi cǐ dǎng rén qí dú yì ！\nhù fú ài yǐ yíng yào xī ，wèi yōu lán qí bú kě pèi 。\nlǎn chá cǎo mù qí yóu wèi dé xī ，qǐ tǐng měi zhī néng dāng ？\nsū fèn rǎng yǐ chōng yī xī ，wèi shēn jiāo qí bú fāng 。\nyù cóng líng fēn zhī jí zhàn xī ，xīn yóu yù ér hú yí 。\nwū xián jiāng xī jiàng xī ，huái jiāo xǔ ér yào zhī 。\nbǎi shén yì qí bèi jiàng xī ，jiǔ yí bīn qí bìng yíng 。\nhuáng yǎn yǎn qí yáng líng xī ，gào yú yǐ jí gù 。\nyuē ：「miǎn shēng jiàng yǐ shàng xià xī ，qiú jǔ yuē zhī suǒ tóng 。\ntāng 、yǔ yǎn ér qiú hé xī ，zhì 、jiù yáo ér néng diào 。\ngǒu zhōng qíng qí hǎo xiū xī ，yòu hé bì yòng fū háng méi ？\nshuō cāo zhù yú fù yán xī ，wǔ dīng yòng ér bú yí 。\nlǚ wàng zhī gǔ dāo xī ，zāo zhōu wén ér dé jǔ 。\nníng qī zhī ōu gē xī ，qí huán wén yǐ gāi fǔ 。\njí nián suì zhī wèi yàn xī ，shí yì yóu qí wèi yāng 。\nkǒng tí guī zhī xiān míng xī ，shǐ fū bǎi cǎo wéi zhī bú fāng 。」\nhé qióng pèi zhī yǎn jiǎn xī ，zhòng ài rán ér bì zhī 。\nwéi cǐ dǎng rén zhī bú liàng xī ，kǒng jí dù ér shé zhī 。\nshí bīn fēn qí biàn yì xī ，yòu hé kě yǐ yān liú ？\nlán zhǐ biàn ér bú fāng xī ，quán huì huà ér wéi máo 。\nhé xī rì zhī fāng cǎo xī ，jīn zhí wéi cǐ xiāo ài yě ？\nqǐ qí yǒu tā gù xī ，mò hǎo xiū zhī hài yě ！\nyú yǐ lán wéi kě shì xī ，qiāng wú shí ér róng zhǎng 。\nwěi jué měi yǐ cóng sú xī ，gǒu dé liè hū zhòng fāng 。\njiāo zhuān nìng yǐ màn tāo xī ，shā yòu yù chōng fū pèi wéi 。\njì gàn jìn ér wù rù xī ，yòu hé fāng zhī néng zhī ？\ngù shí sú zhī liú cóng xī ，yòu shú néng wú biàn huà ？\nlǎn jiāo lán qí ruò zī xī ，yòu kuàng jiē chē yǔ jiāng lí ？\nwéi zī pèi zhī kě guì xī ，wěi jué měi ér lì zī 。\nfāng fēi fēi ér nán kuī xī ，fēn zhì jīn yóu wèi mèi 。\nhé diào dù yǐ zì yú xī ，liáo fú yóu ér qiú nǚ 。\njí yú shì zhī fāng zhuàng xī ，zhōu liú guān hū shàng xià 。\nlíng fēn jì gào yú yǐ jí zhàn xī ，lì jí rì hū wú jiāng háng 。\nshé qióng zhī yǐ wéi xiū xī ，jīng qióng mí yǐ wéi zhāng 。\nwéi yú jià fēi lóng xī ，zá yáo xiàng yǐ wéi chē 。\nhé lí xīn zhī kě tóng xī ？wú jiāng yuǎn shì yǐ zì shū 。\nzhān wú dào fū kūn lún xī ，lù xiū yuǎn yǐ zhōu liú 。\nyáng yún ní zhī ǎn ǎi xī ，míng yù luán zhī jiū jiū 。\ncháo fā rèn yú tiān jīn xī ，xī yú zhì hū xī jí 。\nfèng huáng yì qí chéng qí xī ，gāo áo xiáng zhī yì yì 。\nhū wú háng cǐ liú shā xī ，zūn chì shuǐ ér róng yǔ 。\nhuī jiāo lóng shǐ liáng jīn xī ，zhào xī huáng shǐ shè yǔ 。\nlù xiū yuǎn yǐ duō jiān xī ，téng zhòng chē shǐ jìng dài 。\nlù bú zhōu yǐ zuǒ zhuǎn xī ，zhǐ xī hǎi yǐ wéi qī 。\ntún yú chē qí qiān chéng xī ，qí yù dài ér bìng chí 。\njià bā lóng zhī wǎn wǎn xī ，zǎi yún qí zhī wěi shé 。\nyì zhì ér mǐ jiē xī ，shén gāo chí zhī miǎo miǎo 。\nzòu 《jiǔ gē 》ér wǔ 《sháo 》xī ，liáo jiǎ rì yǐ tōu lè 。\nzhì shēng huáng zhī hè xì xī ，hū lín nì fū jiù xiāng 。\npú fū bēi yú mǎ huái xī ，quán jú gù ér bú háng 。\nluàn yuē ：yǐ yǐ zāi ！\nguó wú rén mò wǒ zhī xī ，yòu hé huái hū gù dōu ！\njì mò zú yǔ wéi měi zhèng xī ，wú jiāng cóng péng xián zhī suǒ jū ！\nqín xiào gōng jù xiáo hán zhī gù ，yōng yōng zhōu zhī dì ，jun1 chén gù shǒu yǐ kuī zhōu shì ，yǒu xí juàn tiān xià ，bāo jǔ yǔ nèi ，náng kuò sì hǎi zhī yì ，bìng tūn bā huāng zhī xīn 。dāng shì shí yě ，shāng jun1 zuǒ zhī ，nèi lì fǎ dù ，wù gēng zhī ，xiū shǒu zhàn zhī jù ；wài lián héng ér dòu zhū hóu 。yú shì qín rén gǒng shǒu ér qǔ xī hé zhī wài 。\nxiào gōng jì méi ，huì wén 、wǔ 、zhāo xiāng méng gù yè ，yīn yí cè ，nán qǔ hàn zhōng ，xī jǔ bā 、shǔ ，dōng gē gāo yú zhī dì ，běi shōu yào hài zhī jun4 。zhū hóu kǒng jù ，huì méng ér móu ruò qín ，bú ài zhēn qì zhòng bǎo féi ráo zhī dì ，yǐ zhì tiān xià zhī shì ，hé cóng dì jiāo ，xiàng yǔ wéi yī 。dāng cǐ zhī shí ，qí yǒu mèng cháng ，zhào yǒu píng yuán ，chǔ yǒu chūn shēn ，wèi yǒu xìn líng 。cǐ sì jun1 zhě ，jiē míng zhì ér zhōng xìn ，kuān hòu ér ài rén ，zūn xián ér zhòng shì ，yuē cóng lí héng ，jiān hán 、wèi 、yàn 、chǔ 、qí 、zhào 、sòng 、wèi 、zhōng shān zhī zhòng 。yú shì liù guó zhī shì ，yǒu níng yuè 、xú shàng 、sū qín 、dù hè zhī shǔ wéi zhī móu ，qí míng 、zhōu zuì 、chén zhěn 、zhào huá 、lóu huǎn 、zhái jǐng 、sū lì 、lè yì zhī tú tōng qí yì ，wú qǐ 、sūn bìn 、dài tuó 、ní liáng 、wáng liào 、tián jì 、lián pō 、zhào shē zhī lún zhì qí bīng 。cháng yǐ shí bèi zhī dì ，bǎi wàn zhī zhòng ，kòu guān ér gōng qín 。qín rén kāi guān yán dí ，jiǔ guó zhī shī ，qūn xún ér bú gǎn jìn 。qín wú wáng shǐ yí zú zhī fèi ，ér tiān xià zhū hóu yǐ kùn yǐ 。yú shì cóng sàn yuē bài ，zhēng gē dì ér lù qín 。qín yǒu yú lì ér zhì qí bì ，zhuī wáng zhú běi ，fú shī bǎi wàn ，liú xuè piāo lǔ 。yīn lì chéng biàn ，zǎi gē tiān xià ，fèn liè shān hé 。qiáng guó qǐng fú ，ruò guó rù cháo 。yán jí xiào wén wáng 、zhuāng xiāng wáng ，xiǎng guó zhī rì qiǎn ，guó jiā wú shì 。\njí zhì shǐ huáng ，fèn liù shì zhī yú liè ，zhèn zhǎng cè ér yù yǔ nèi ，tūn èr zhōu ér wáng zhū hóu ，lǚ zhì zūn ér zhì liù hé ，zhí qiāo pū ér biān chī tiān xià ，wēi zhèn sì hǎi 。nán qǔ bǎi yuè zhī dì ，yǐ wéi guì lín 、xiàng jun4 ；bǎi yuè zhī jun1 ，fǔ shǒu xì jǐng ，wěi mìng xià lì 。nǎi shǐ méng tián běi zhù zhǎng chéng ér shǒu fān lí ，què xiōng nú qī bǎi yú lǐ 。hú rén bú gǎn nán xià ér mù mǎ ，shì bú gǎn wān gōng ér bào yuàn 。yú shì fèi xiān wáng zhī dào ，fén bǎi jiā zhī yán ，yǐ yú qián shǒu ；huī míng chéng ，shā háo jié ，shōu tiān xià zhī bīng ，jù zhī xián yáng ，xiāo fēng dí ，zhù yǐ wéi jīn rén shí èr ，yǐ ruò tiān xià zhī mín 。rán hòu jiàn huá wéi chéng ，yīn hé wéi chí ，jù yì zhàng zhī chéng ，lín bú cè zhī yuān ，yǐ wéi gù 。liáng jiāng jìn nǔ shǒu yào hài zhī chù ，xìn chén jīng zú chén lì bīng ér shuí hé 。tiān xià yǐ dìng ，shǐ huáng zhī xīn ，zì yǐ wéi guān zhōng zhī gù ，jīn chéng qiān lǐ ，zǐ sūn dì wáng wàn shì zhī yè yě 。\nshǐ huáng jì méi ，yú wēi zhèn yú shū sú 。rán chén shè wèng yǒu shéng shū zhī zǐ ，máng lì zhī rén ，ér qiān xǐ zhī tú yě ；cái néng bú jí zhōng rén ，fēi yǒu zhòng ní 、mò zhái zhī xián ，táo zhū 、yī dùn zhī fù ；niè zú háng wǔ zhī jiān ，ér juè qǐ qiān mò zhī zhōng ，lǜ pí bì zhī zú ，jiāng shù bǎi zhī zhòng ，zhuǎn ér gōng qín ，zhǎn mù wéi bīng ，jiē gān wéi qí ，tiān xià yún jí xiǎng yīng ，yíng liáng ér jǐng cóng 。shān dōng háo jun4 suí bìng qǐ ér wáng qín zú yǐ 。\nqiě fū tiān xià fēi xiǎo ruò yě ，yōng zhōu zhī dì ，xiáo hán zhī gù ，zì ruò yě 。chén shè zhī wèi ，fēi zūn yú qí 、chǔ 、yàn 、zhào 、hán 、wèi 、sòng 、wèi 、zhōng shān zhī jun1 yě ；chú yōu jí jīn ，fēi tiǎn yú gōu jǐ zhǎng shā yě ；zhé shù zhī zhòng ，fēi kàng yú jiǔ guó zhī shī yě ；shēn móu yuǎn lǜ ，háng jun1 yòng bīng zhī dào ，fēi jí xiàng shí zhī shì yě 。rán ér chéng bài yì biàn ，gōng yè xiàng fǎn ，hé yě ?shì shǐ shān dōng zhī guó yǔ chén shè dù zhǎng jié dà ，bǐ quán liàng lì ，zé bú kě tóng nián ér yǔ yǐ 。rán qín yǐ qū qū zhī dì ，zhì wàn chéng zhī shì ，xù bā zhōu ér cháo tóng liè ，bǎi yǒu yú nián yǐ ；rán hòu yǐ liù hé wéi jiā ，xiáo hán wéi gōng ；yī fū zuò nán ér qī miào huī ，shēn sǐ rén shǒu ，wéi tiān xià xiào zhě ，hé yě ？rén yì bú shī ér gōng shǒu zhī shì yì yě 。\nqín miè zhōu sì ，bìng hǎi nèi ，jiān zhū hóu ，nán miàn chēng dì ，yǐ yǎng sì hǎi 。tiān xià zhī shì ，fěi rán xiàng fēng 。ruò shì ，hé yě ？yuē ：jìn gǔ zhī wú wáng zhě jiǔ yǐ 。zhōu shì bēi wēi ，wǔ bà jì miè ，lìng bú háng yú tiān xià 。shì yǐ zhū hóu lì zhèng ，qiáng líng ruò ，zhòng bào guǎ ，bīng gé bú xiū ，shì mín bà bì 。jīn qín nán miàn ér wáng tiān xià ，shì shàng yǒu tiān zǐ yě 。jì yuán yuán zhī mín jì dé ān qí xìng mìng ，mò bú xū xīn ér yǎng shàng 。dāng cǐ zhī shí ，zhuān wēi dìng gōng ，ān wēi zhī běn ，zài yú cǐ yǐ 。\nqín wáng huái tān bǐ zhī xīn ，háng zì fèn zhī zhì ，bú xìn gōng chén ，bú qīn shì mín ，fèi wáng dào ér lì sī ài ，fén wén shū ér kù xíng fǎ ，xiān zhà lì ér hòu rén yì ，yǐ bào nuè wéi tiān xià shǐ 。fū jiān bìng zhě gāo zhà lì ，ān wēi zhě guì shùn quán ，cǐ yán qǔ yǔ shǒu bú tóng shù yě 。qín lí zhàn guó ér wáng tiān xià ，qí dào bú yì ，qí zhèng bú gǎi ，shì qí suǒ yǐ qǔ zhī shǒu zhī zhě wú yì yě 。gū dú ér yǒu zhī ，gù qí wáng kě lì ér dài yě 。jiè shǐ qín wáng lùn shàng shì zhī shì ，bìng yīn 、zhōu zhī jì ，yǐ zhì yù qí zhèng ，hòu suī yǒu yín jiāo zhī zhǔ ，yóu wèi yǒu qīng wēi zhī huàn yě 。gù sān wáng zhī jiàn tiān xià ，míng hào xiǎn měi ，gōng yè zhǎng jiǔ 。\njīn qín èr shì lì ，tiān xià mò bú yǐn lǐng ér guān qí zhèng 。fū hán zhě lì shù hè ，ér jī zhě gān zāo kāng 。tiān xià xiāo xiāo ，xīn zhǔ zhī zī yě 。cǐ yán láo mín zhī yì wéi rén yě 。xiàng shǐ èr shì yǒu yōng zhǔ zhī háng ér rèn zhōng xián ，chén zhǔ yī xīn ér yōu hǎi nèi zhī huàn ，gǎo sù ér zhèng xiān dì zhī guò ；liè dì fèn mín yǐ fēng gōng chén zhī hòu ，jiàn guó lì jun1 yǐ lǐ tiān xià ；xū líng yǔ ér miǎn xíng lù ，qù shōu nú wū huì zhī zuì ，shǐ gè fǎn qí xiāng lǐ ；fā cāng lǐn ，sàn cái bì ，yǐ zhèn gū dú qióng kùn zhī shì ；qīng fù shǎo shì ，yǐ zuǒ bǎi xìng zhī jí ；yuē fǎ shěng xíng ，yǐ chí qí hòu ，shǐ tiān xià zhī rén jiē dé zì xīn ，gèng jiē xiū háng ，gè shèn qí shēn ；sāi wàn mín zhī wàng ，ér yǐ shèng dé yǔ tiān xià ，tiān xià xī yǐ 。jí sì hǎi zhī nèi jiē huān rán gè zì ān lè qí chù ，wéi kǒng yǒu biàn 。suī yǒu jiǎo hài zhī mín ，wú lí shàng zhī xīn ，zé bú guǐ zhī chén wú yǐ shì qí zhì ，ér bào luàn zhī jiān mǐ yǐ 。\nèr shì bú háng cǐ shù ，ér zhòng yǐ wú dào ：huài zōng miào yǔ mín ，gèng shǐ zuò ā fáng zhī gōng ；fán xíng yán zhū ，lì zhì kè shēn ；shǎng fá bú dāng ，fù liǎn wú dù 。tiān xià duō shì ，lì bú néng jì ；bǎi xìng kùn qióng ，ér zhǔ bú shōu xù 。rán hòu jiān wěi bìng qǐ ，ér shàng xià xiàng dùn ；méng zuì zhě zhòng ，xíng lù xiàng wàng yú dào ，ér tiān xià kǔ zhī 。zì qún qīng yǐ xià zhì yú zhòng shù ，rén huái zì wēi zhī xīn ，qīn chù qióng kǔ zhī shí ，xián bú ān qí wèi ，gù yì dòng yě 。shì yǐ chén shè bú yòng tāng 、wǔ zhī xián ，bú jiè gōng hóu zhī zūn ，fèn bì yú dà zé ，ér tiān xià xiǎng yīng zhě ，qí mín wēi yě 。\ngù xiān wáng zhě ，jiàn zhōng shǐ bú biàn ，zhī cún wáng zhī yóu 。shì yǐ mù mín zhī dào ，wù zài ān zhī ér yǐ yǐ 。xià suī yǒu nì háng zhī chén ，bì wú xiǎng yīng zhī zhù 。gù yuē ：“ān mín kě yǔ wéi yì ，ér wēi mín yì yǔ wéi fēi ”，cǐ zhī wèi yě 。guì wéi tiān zǐ ，fù yǒu sì hǎi ，shēn zài yú lù zhě ，zhèng zhī fēi yě 。shì èr shì zhī guò yě 。\nqín jiān zhū hóu shān dōng sān shí yú jun4 ，yǒu jīn guān ，jù xiǎn sāi ，shàn jiǎ bīng ér shǒu zhī 。rán chén shè lǜ sàn luàn zhī zhòng shù bǎi ，fèn bì dà hū ，bú yòng gōng jǐ zhī bīng ，chú yōu bái tǐng ，wàng wū ér shí ，héng háng tiān xià 。qín rén zǔ xiǎn bú shǒu ，guān liáng bú bì ，zhǎng jǐ bú cì ，qiáng nǔ bú shè 。chǔ shī shēn rù ，zhàn yú hóng mén ，céng wú fān lí zhī nán 。yú shì shān dōng zhū hóu bìng qǐ ，háo jun4 xiàng lì 。qín shǐ zhāng hán jiāng ér dōng zhēng ，zhāng hán yīn qí sān jun1 zhī zhòng ，yào shì yú wài ，yǐ móu qí shàng 。qún chén zhī bú xiàng xìn ，kě jiàn yú cǐ yǐ 。zǐ yīng lì ，suí bú wù 。jiè shǐ zǐ yīng yǒu yōng zhǔ zhī cái ér jǐn dé zhōng zuǒ ，shān dōng suī luàn ，sān qín zhī dì kě quán ér yǒu ，zōng miào zhī sì yí wèi jué yě 。\nqín dì bèi shān dài hé yǐ wéi gù ，sì sāi zhī guó yě 。zì miù gōng yǐ lái zhì yú qín wáng èr shí yú jun1 ，cháng wéi zhū hóu xióng 。cǐ qǐ shì xián zāi ？qí shì jū rán yě 。qiě tiān xià cháng tóng xīn bìng lì gōng qín yǐ ，rán kùn yú xiǎn zǔ ér bú néng jìn zhě ，qǐ yǒng lì zhì huì bú zú zāi ？xíng bú lì 、shì bú biàn yě 。qín suī xiǎo yì ，fá bìng dà chéng ，dé è sāi ér shǒu zhī 。zhū hóu qǐ yú pǐ fū ，yǐ lì huì ，fēi yǒu sù wáng zhī háng yě 。qí jiāo wèi qīn ，qí mín wèi fù ，míng yuē wáng qín ，qí shí lì zhī yě 。bǐ jiàn qín zǔ zhī nán fàn ，bì tuì shī 。àn tǔ xī mín yǐ dài qí bì ，shōu ruò fú bà yǐ lìng dà guó zhī jun1 ，bú huàn bú dé yì yú hǎi nèi 。guì wéi tiān zǐ ，fù yǒu sì hǎi ，ér shēn wéi qín zhě ，jiù bài fēi yě 。\nqín wáng zú jǐ ér bú wèn ，suí guò ér bú biàn 。èr shì shòu zhī ，yīn ér bú gǎi ，bào nuè yǐ zhòng huò 。zǐ yīng gū lì wú qīn ，wēi ruò wú fǔ 。sān zhǔ zhī huò ，zhōng shēn bú wù ，wáng bú yì yí hū ？dāng cǐ shí yě ，yě fēi wú shēn móu yuǎn lǜ zhī huà zhī shì yě ，rán suǒ yǐ bú gǎn jìn zhōng zhǐ guò zhě ，qín sú duō jì huì zhī jìn yě ，——zhōng yán wèi zú yú kǒu ér shēn mí méi yǐ 。gù shǐ tiān xià zhī shì qīng ěr ér tīng ，zhòng zú ér lì ，hé kǒu ér bú yán 。shì yǐ sān zhǔ shī dào ，ér zhōng chén bú jiàn ，zhì shì bú móu yě 。tiān xià yǐ luàn ，jiān bú shàng wén ，qǐ bú bēi zāi ！xiān wáng zhī yōng bì zhī shāng guó yě ，gù zhì gōng qīng 、dà fū 、shì ，yǐ shì fǎ shè xíng ér tiān xià zhì 。qí qiáng yě ，jìn bào zhū luàn ér tiān xià fú ；qí ruò yě ，wáng bà zhēng ér zhū hóu cóng ；qí xuē yě ，nèi shǒu wài fù ér shè jì cún 。gù qín zhī shèng yě ，fán fǎ yán xíng ér tiān xià zhèn ；jí qí shuāi yě ，bǎi xìng yuàn ér hǎi nèi pàn yǐ 。gù zhōu wáng xù dé qí dào ，qiān yú zǎi bú jué ；qín běn mò bìng shī ，gù bú néng zhǎng 。yóu shì guān zhī ，ān wēi zhī tǒng xiàng qù yuǎn yǐ 。\nbǐ yàn yuē ：“qián shì zhī bú wàng ，hòu shì zhī shī yě 。”shì yǐ jun1 zǐ wéi guó ，guān zhī shàng gǔ ，yàn zhī dāng shì ，cān zhī rén shì ，chá shèng shuāi zhī lǐ ，shěn quán shì zhī yí ，qù jiù yǒu xù ，biàn huà yīn shí ，gù kuàng rì zhǎng jiǔ ér shè jì ān yǐ 。\n作者：刘向 编\t朝代：汉代\nqín jiāng wáng jiǎn pò zhào ，lǔ zhào wáng ，jìn shōu qí dì ，jìn bīng běi luè dì ，zhì yàn nán jiè 。\ntài zǐ dān kǒng jù ，nǎi qǐng jīng qīng yuē ：“qín bīng dàn mù dù yì shuǐ ，zé suī yù zhǎng shì zú xià ，qǐ kě dé zāi ？”jīng qīng yuē ：“wēi tài zǐ yán ，chén yuàn dé yè zhī 。jīn háng ér wú xìn ，zé qín wèi kě qīn yě 。fū jīn fán jiāng jun1 ，qín wáng gòu zhī jīn qiān jīn ，yì wàn jiā 。chéng néng dé fán jiāng jun1 shǒu ，yǔ yàn dū kàng zhī dì tú ，fèng xiàn qín wáng ，qín wáng bì shuō jiàn chén ，chén nǎi dé yǒu yǐ bào tài zǐ 。”tài zǐ yuē ：“fán jiāng jun1 yǐ qióng kùn lái guī dān ，dān bú rěn yǐ jǐ zhī sī ，ér shāng zhǎng zhě zhī yì ，yuàn zú xià gèng lǜ zhī ！”\njīng kē zhī tài zǐ bú rěn ，nǎi suí sī jiàn fán yú qī ，yuē ：“qín zhī yù jiāng jun1 ，kě wèi shēn yǐ 。fù mǔ zōng zú ，jiē wéi lù méi 。jīn wén gòu fán jiāng jun1 zhī shǒu ，jīn qiān jīn ，yì wàn jiā ，jiāng nài hé ？”fán jiāng jun1 yǎng tiān tài xī liú tì yuē ：“wú měi niàn ，cháng tòng yú gǔ suǐ ，gù jì bú zhī suǒ chū ěr ！”kē yuē ：“jīn yǒu yī yán ，kě yǐ jiě yàn guó zhī huàn ，bào jiāng jun1 zhī chóu zhě ，hé rú ？”yú qī nǎi qián yuē ：“wéi zhī nài hé ？”jīng kē yuē ：“yuàn dé jiāng jun1 zhī shǒu yǐ xiàn qín wáng ，qín wáng bì xǐ ér shàn jiàn chén 。chén zuǒ shǒu bǎ qí xiù ，ér yòu shǒu zhēn qí xiōng ，rán zé jiāng jun1 zhī chóu bào ，ér yàn guó jiàn líng zhī chǐ chú yǐ 。jiāng jun1 qǐ yǒu yì hū ？”fán yú qī piān tǎn è wàn ér jìn yuē ：“cǐ chén zhī rì yè qiē chǐ fǔ xīn yě ，nǎi jīn dé wén jiāo ！”suí zì wěn 。\ntài zǐ wén zhī ，chí wǎng ，fú shī ér kū ，jí āi 。jì yǐ ，bú kě nài hé ，nǎi suí shèng fán yú qī zhī shǒu ，hán fēng zhī 。\nyú shì tài zǐ yù qiú tiān xià zhī lì bǐ shǒu ，dé zhào rén xú fū rén zhī bǐ shǒu ，qǔ zhī bǎi jīn ，shǐ gōng yǐ yào cuì zhī 。yǐ shì rén ，xuè rú lǚ ,rén wú bú lì sǐ zhě 。nǎi wéi zhuāng qiǎn jīng kē 。\nyàn guó yǒu yǒng shì qín wǔ yáng jí qín wǔ yáng ，zài shǐ jì zhōng wéi “qín wǔ yáng ”，nián shí èr ，shā rén ，rén bú gǎn yǔ wǔ wǔshì 。nǎi lìng qín wǔ yáng wéi fù 。\njīng kē yǒu suǒ dài ，yù yǔ jù ，qí rén jū yuǎn wèi lái ，ér wéi liú dài 。\nqǐng zhī wèi fā ，tài zǐ chí zhī 。yí qí yǒu gǎi huǐ ，nǎi fù qǐng zhī yuē ：“rì yǐ jìn yǐ ，jīng qīng qǐ wú yì zāi ？dān qǐng xiān qiǎn qín wǔ yáng ！”jīng kē nù ， chì tài zǐ yuē ：“jīn rì wǎng ér bú fǎn zhě ，shù zǐ yě ！jīn tí yī bǐ shǒu rù bú cè zhī qiáng qín ，pú suǒ yǐ liú zhě ，dài wú kè yǔ jù 。jīn tài zǐ chí zhī ，qǐng cí jué yǐ ！”suí fā 。\ntài zǐ jí bīn kè zhī qí shì zhě ，jiē bái yī guàn yǐ sòng zhī 。zhì yì shuǐ shàng ，jì zǔ ，qǔ dào 。gāo jiàn lí jī zhù ，jīng kē hé ér gē ，wéi biàn zhēng zhī shēng ，shì jiē chuí lèi tì qì 。yòu qián ér wéi gē yuē ：“fēng xiāo xiāo xī yì shuǐ hán ，zhuàng shì yī qù xī bú fù hái ！”fù wéi kāng kǎi yǔ shēng ，shì jiē tián mù ，fā jìn shàng zhǐ guàn 。yú shì jīng kē suí jiù chē ér qù ，zhōng yǐ bú gù 。\njì zhì qín ，chí qiān jīn zhī zī bì wù ，hòu yí wèiqín wáng chǒng chén zhōng shù zǐ méng jiā 。\njiā wéi xiān yán yú qín wáng yuē ：“yàn wáng chéng zhèn bù dà wáng zhī wēi ，bú gǎn xìng bīng yǐ jù dà wáng ，yuàn jǔ guó wéi nèi chén 。bǐ zhū hóu zhī liè ，gěi gòng zhí rú jun4 xiàn ，ér dé fèng shǒu xiān wáng zhī zōng miào 。kǒng jù bú gǎn zì chén ，jǐn zhǎn fán yú qī tóu ，jí xiàn yàn zhī dū kàng zhī dì tú ，hán fēng ，yàn wáng bài sòng yú tíng ，shǐ shǐ yǐ wén dà wáng 。wéi dà wáng mìng zhī 。”\nqín wáng wén zhī ，dà xǐ 。nǎi cháo fú ，shè jiǔ bīn ，jiàn yàn shǐ zhě xián yáng gōng 。\njīng kē fèng fán yú qī tóu hán ，ér qín wǔ yáng fèng dì tú xiá ，yǐ cì jìn 。zhì bì xià ，qín wǔ yáng sè biàn zhèn kǒng ，qún chén guài zhī ，jīng kē gù xiào wǔ yáng ，qián wéi xiè yuē ：“běi mán yí zhī bǐ rén ，wèi cháng jiàn tiān zǐ ，gù zhèn shè ，yuàn dà wáng shǎo jiǎ jiè zhī ，shǐ bì shǐ yú qián 。”qín wáng wèi kē yuē ：“qǐ ，qǔ wǔ yáng suǒ chí tú ！”\nkē jì qǔ tú fèng zhī ， fā tú ，tú qióng ér bǐ shǒu jiàn 。yīn zuǒ shǒu bǎ qín wáng zhī xiù ，ér yòu shǒu chí bǐ shǒu zhēn zhī 。wèi zhì shēn ，qín wáng jīng ，zì yǐn ér qǐ ，jué xiù 。bá jiàn ，jiàn zhǎng ，cāo qí shì 。shí kǒng jí ，jiàn jiān ，gù bú kě lì bá 。\njīng kē zhú qín wáng ，qín wáng hái zhù ér zǒu 。qún chén jīng è ，zú qǐ bú yì ，jìn shī qí dù 。ér qín fǎ ，qún chén shì diàn shàng zhě ，bú dé chí chǐ bīng ；zhū láng zhōng zhí bīng ，jiē chén diàn xià ，fēi yǒu zhào bú dé shàng 。fāng jí shí ，bú jí zhào xià bīng ，yǐ gù jīng kē zhú qín wáng ，ér zú huáng jí wú yǐ jī kē ，ér nǎi yǐ shǒu gòng bó zhī 。\nshì shí ，shì yī xià wú qiě yǐ qí suǒ fèng yào náng tí kē 。qín wáng fāng hái zhù zǒu ，zú huáng jí bú zhī suǒ wéi 。zuǒ yòu nǎi yuē ：“wáng fù jiàn ！wáng fù jiàn ！”suí bá yǐ jī jīng kē ，duàn qí zuǒ gǔ 。jīng kē fèi ，nǎi yǐn qí bǐ shǒu tí qín wáng ，bú zhōng ，zhōng zhù 。qín wáng fù jī kē ，bèi bā chuàng 。\nkē zì zhī shì bú jiù ，yǐ zhù ér xiào ，jī jù yǐ mà yuē ：“shì suǒ yǐ bú chéng zhě ，nǎi yù yǐ shēng jié zhī ，bì dé yuē qì yǐ bào tài zǐ yě 。”\nzuǒ yòu jì qián ，zhǎn jīng kē 。qín wáng mù xuàn liáng jiǔ 。


Jɔ̌n 2 KENNT - Ɛ́fʉɛ́rɛ́ nɔ́kɔ́ manywɔp apay, ɛpǎ - Bible Search\nJɔ̌n 1 Jɔ̌n 3\nYesu akʉ manyiɛp ayibhiri mmɛm ndǔ ɛpǎ nɛbhay\n1Ɛ́fʉɛ́rɛ́ nɔ́kɔ́ manywɔp apay, ɛpǎ nɛbhay ɛ́bhák amɛm ɛtɔk Kána, atú Gálili. Nnɔ Yesu abhak arɛ́. 2Mának nyaka Yesu nkwɔ́ nɛ bakoŋo bhi ndǔ ɛpǎ nɛbhay ɛyɔ. 3Mmɛ́m ámáy nɔ́kɔ́, nnɔ Yesu arɔk aghati yi bɛ, “Mmɛ́m ɛpǎ amay.” 4Yesu akɛmɛ yi bɛ, “Mmá, ndaká yí ɔ́sɔŋɔri mɛ ɛ̌ti mmɛ́m? Mpok aya abhɨ́kɨ́ re kway.” 5Máyi aghati bo abhɛn bákɔ̀rɛ mmɛm bɛ, “Kʉ ka yɛ̌ntɨkɨ ɛnyɨŋ ɛnɛ yí ághàti bhe.” 6Bɛjɔ̌ manyiɛp bɛtandat bɛchi nyaka arɛ téé. Yɛ̌ntɨkɨ ɛjɔ ɛ́sɔ̀t nyaka mbɔ líta manyiɛp bɛsǎ byo. Bɛ́kóŋo ɛpɨŋ ɛnɛ́ bo Israɛl, básɔ̀t nyaka manyiɛp ndǔ bɛjɔ ɛbhɔ ndu bɛ́so bɛ́pókó mmʉɛt. 7Yesu aghati bakʉ̌ bɛtɨk bɛ, “Fíɛ́ ká manyiɛp amɛm bɛjɔ ɛbhɔ kpát mɛ́njwi.” Báfyɛ́ manyiɛp amɛm bɛjɔ, bɛ́jwí tɛ anyu. 8Aghati bhɔ bɛ, “Sɔt ka mbɔk mǎnchyɛ́ ntá mǔnti ɛpǎ nɛbhay”. Bákʉ́ nɔ́. 9mǔnti ɛpǎ nɛbhay ághókótí nɔ́kɔ́, aghɔ́ bɛ́ manyiɛp mɔ arɔp chi mmɛ́m. Yi kɛrɨŋɨ ɛbhak mɔ́ áfú, yɛ̌ndu bakʉ̌ bɛtɨk abhɛn bákò mɔ bárɨ́ŋɨ́ nyaka bɛ manyiɛp kɛ ayibhiri ndǔ mmɛm. Mǔnti ɛpǎ nɛbhay abhɨŋɨ mbǎyngɔrɛ́, 10arɛm bɛ, “Ndǔ ɛpa, báyambɨ mantwɔ chi nɛ ɛrɨ́tí mmɛ́m. Nɛ bo mǎnáŋ mányú ánchwé bhɔ amʉɛt, kɛ mántwɔ nɛ yɛ̌ntɨkɨ ɛnyǔ mmɛ́m báchák. Kɛ ɔrɔ́ ɛrɨ́tí mmɛ́m ansɛm, nɛ nɛ́nɛ kɛ ɔ́twɔ̀ nɛ mɔ́.” 11Yesu akʉ nyaka ɛnyɨŋɨ́ maknkay ɛnɛ amɛm ɛtɔk Kána, atú Gálili. Ɛ́bhák ɛrɨŋ ɛnɛ́ mbɨ ɛnɛ yi akʉ́ ndu bɛtɔŋ ɛnyǔ bɛtaŋ ɛbhɛn yi ábhɔ́ŋɔ́. Ɛ́kʉ́, bakoŋo bhi mánóko bɛ yi achi Mmɔ Mandɛm.\n12Ɛpǎ nɛbhay ɛ́fʉɛ́rɛ́ nɔ́kɔ́, Yesu asɛp arɔk Kapɛ̌naum nɛ máyi nɛ bɔ̌mayi nɛ bakoŋo bhi. Bábhak arɛ́ ndǔ mpay manywɔp.\n13Ɛpǎ Nɛkɨŋɨ ɛnɛ bo Israɛl ɛ́rɔ́bhɛ́ nɔ́kɔ́ kɛ́kwɔ́t, Yesu akó, arɔk Yerúsalɛm ndu mɛnyiɛ ɛpǎ ɛyɔ. 14Arɛ́, arɔk achwe amɛm ɛ́kírí ɛnɛ ɛkɛrákap Mandɛm. Aghɔ́ bo abhɛn bátì mpɔŋ nɛ bághɔ́ŋɔmɛ́n nɛ bɛbhóŋó. Bo básɔ̀t nyaka mɛnyɨŋ ɛbhɔ ndu bɛchyɛ akap. Aghɔ́ bawupsǐ bakap nkwɔ arɛ́. 15Asɔt nnɨk aghoko ɛ́kpá, abho bɛ́bok bho nɛ yɔ, bɛ mámfú amɛm ɛkɛrákap Mandɛm. Akʉ ɛnyumɔt nɛ bághɔ́ŋɔmɛ́n, nɛ mpɔŋ ɛnɛ́ ɛ́chí arɛ́. Atakati bɛ́fɛ́mɛ́ bo abhɛn bákɔ̀ ɛsiɛ́ bakáp bɛwupsi, nɛ atakati bakáp ayap. 16Aghati batǐ bɛbhóŋó bɛ, “Fɛrɛ́ ká mɛnyɨŋ ɛbhɛn fá! Bǎkɛ́ sɔt ɛkɛt Ɛtaya mǎnjibhiri ndǔ ɛkɛrɛ́siɛ!” 17Ndak awu ákʉ́ bakoŋo bhi bátɨk bɛ Ɛkáti Mandɛm ɛ́rɛ̀m bɛ, “Chɔŋ ɛkɔŋ ɛnɛ́ mbɔ́ŋɔ́ nɛ ɛkɛt ɛyɛ ɛ́ngway mɛ.” 18Bɛ́kóŋo ɛnyɨŋ ɛnɛ Yesu ákʉ́, bo Israɛl bábhɛ́p yi bɛ, “Ntɨkɨ ɛnyɨŋɨ́ maknkay ɔ́kway bɛkʉ mbɔ ɛrɨŋ ndu bɛtɔŋ bhɛsɛ bɛ ɔbhɔ̌ŋ bɛtaŋ bɛkʉ mɛnyɨŋ ɛbhɛn?” 19Yesu akɛmɛ bhɔ bɛ, “Mbák mǎnchɔ́ŋtí ɛkɛrákap ɛnɛ, chɔŋ mpɛt nte yɔ́ ndǔ manywɔp arat.” 20Bo Israɛl bárɛ́m bɛ, “Cháá, báté ɛkɛt ɛnɛ ndǔ mamiɛ́ bɛsa bɛpay nsɛm atandat, ɔbhɛ́ ɔ̌kway bɛte yɔ ndǔ manywɔp ararɛ?” 21Kɛ ɛkɛrákap ɛnɛ́ Yesu árɛ́mɛ́ ɛ́bhak chi mmʉɛt yi. 22Mpok Mandɛm akʉ yi ámpɛtnsɛm ndǔ nɛpɛ́m, kɛ̌ bakoŋo bhi bátɨk bɛ yi arɛm nyaka bɛyɔŋ ɛbhɛn. Ɛ́kʉ́ bɔ mánóko mɛnyɨŋ ɛbhɛn bɛchi amɛm Ɛkáti Mandɛm nɛ ɛbhɛn Yesu árɛ́mɛ́.\nYesu arɨ́ŋɨ́ ɛnyǔ nkwǎ achi\n23Ɛnɛ́ Yesu áchí Yerúsalɛm ndǔ mpok Ɛpǎ Nɛkɨŋɨ, bɛyǎ bo básɨ́kɨntɨ nɛ yi ɛ̌ti mɛnyɨŋɨ́ maknkay ɛbhɛn bághɔ́ yi ákú. 24Kɛ Yesu kɛgʉɛ́p mmʉɛt ntá yap, mbɔnyunɛ, arɨ́ŋɨ́ nyaka ɛnyǔ nkwǎŋwaŋ achi. 25Yɛ̌ mmu kɛghati yi nkaysi bǒbhɔ mbɔnyunɛ yímbɔŋ arɨ́ŋɨ́ nyaka ndǔ ntɨ̌ nkwǎ nɛchi amɛm.


“NYA enɛ ɔ, alyannu ɖé wɛ é nyí, bɔ un sɔ́, bo na dó wà azɔ̌ na, nú é na jla nyikɔ ce mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ, bo na jla axɔsu yetɔn lɛ.” (Mɛ. 9:15) Nya Jwifu e huzu Klisanwun yɔyɔ̌, bɔ è wá ylɔ ɖɔ mɛsɛ́dó Pɔlu é wu wɛ Aklunɔ Jezu zán xógbe enɛ lɛ dó.\n“Axɔsu” enɛ lɛ ɖokpo wɛ nyí Dada Hlɔma Tɔn Néron. Enyi hwi wɛ ka ɖó na jɛhun dó nùɖiɖi towe jí ɖò axɔsu mɔhun nukɔn ɔ, nɛ̌ nǔ ka na cí nú we? É ɖò mɔ̌ có, è dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni wà nǔ Pɔlu ɖɔhun. (1 Kɔ. 11:1) Ali e nu mǐ sixu wà mɔ̌ ɖè é ɖokpo kúnkplá nǔ e gbò Pɔlu ɖò tuto hwɛɖiɖɔ tɔn hwetɔnnu tɔn lɛ nukɔn é.\nMɔyizi Sɛ́n ɔ wɛ ɖó acɛ ɖò Izlayɛli yikúngban jí, bɔ é wɛ nyí sɛ́n walɔ ɖagbe tɔn e Jwifu ayijlɔjlɔnɔ lɛ nɔ xwedó ɖò fí bǐ é. Ðò Pantekotu xwè 33 H.M. tɔn gudo ɔ, é sɔ́ ɖò dandan nú Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ ɖɔ ye ni xwedó Mɔyizi Sɛ́n ɔ ǎ. (Mɛ. 15:28, 29; Ga. 4:9-11) É ɖò mɔ̌ có, Pɔlu kpo Klisanwun ɖevo lɛ kpo gɔn sísí ɖó nú Sɛ́n ɔ ɖò xóɖiɖɔ yetɔn lɛ mɛ ǎ; ye kpéwú bo ɖekúnnu gbɔn xá Jwifu lɛ tɔn gègě mɛ bo ka dɔn tagba nyì ayǐ ǎ. (1 Kɔ. 9:20) Nugbǒ ɔ, ɖò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, Pɔlu yì kplɔ́ngbasá lɛ, fí e é sixu ɖekúnnu nú mɛ e tuùn Mawu Ablaxamu tɔn lɛ é ɖè, bɔ é sixu sɔ́ xó jlɛ́ dó xó wu xá ye sɔgbe kpo Akpáxwé Biblu Tɔn E È Wlan Dó Ebléegbe Mɛ É kpo é.—Mɛ. 9:19, 20; 13:5, 14-16; 14:1; 17:1, 2.\nJeluzalɛmu wɛ mɛsɛ́dó lɛ sɔ́ b’ɛ nyí hɔnkàn nukɔn nukɔntɔn, fí e è na nɔ bló tuto nú Mawuxóɖiɖɔzɔ́ ɔ ɖè é. Ye nɔ kplɔ́n nǔ mɛ lɛ ɖò tɛmpli mɛ hwɛhwɛ. (Mɛ. 1:4; 2:46; 5:20) É wá jɛ hweɖenu, bɔ Pɔlu yì Jeluzalɛmu, bɔ gudo mɛ ɔ, è ɖ’alɔ jǐ tɔn ɖò dɔ̌n. Lee hwɛɖiɖɔ xó ɖé bɛ́ gbɔn kaka bo wá kplá ɛ yì Hlɔma é nɛ.\nPƆLU KPO HLƆMA SƐ́N Ɔ KPO\nLinlin tɛ acɛkpatɔ́ Hlɔma tɔn lɛ ka ɖó dó nugbodòdó e jla wɛ Pɔlu ɖè lɛ é wu? Bo na dó na xósin enɛ ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni ɖ’ayi lee Hlɔmanu lɛ nɔ kpɔ́n sinsɛn lɛ gbɔn ɖò kpaà mɛ é wu. Ye nɔ hɛn akɔ vovo e ɖò axɔsuɖuto ɔ mɛ lɛ é gannugánnú bonu ye ni jó sinsɛn yetɔn lɛ dó ǎ, afi nú é cí ɖɔ sinsɛn ɖé nyí awovinú nú Acɛkpikpa ɔ alǒ nú walɔ ɖagbe lɛ ɖiɖó ɔ nɛ.\nHlɔma na acɛ gègě Jwifu lɛ ɖò axɔsuɖuto ɔ mɛ. Wema ɖé ɖɔ: “Tɛn ɖagbe ɖé mɛ wɛ sinsɛn Jwifu lɛ tɔn ɖè ɖò axɔsuɖuto Hlɔma tɔn mɛ. . . . Jwifu lɛ vo bo na bló sinsɛn yetɔn, bɔ é ka nyí dandan wɛ ye na sɛ̀n nǔmɛsɛn Hlɔma tò ɔ tɔn lɛ ǎ. Ye sixu dó sɛ́n yeɖesunɔ tɔn lɛ ɖò xá yetɔn lɛ mɛ.” (Backgrounds of Early Christianity) Dandan wɛ ye ka na ɖó alɔ ɖò ahwan lɔmɔ̌ mɛ ǎ. * Pɔlu na zán alɔcyɔnmɛji e sɛ́n Hlɔmanu lɛ tɔn na sinsɛn Jwifu lɛ tɔn é dó jɛhun dó sinsɛn Klisanwun tɔn jí ɖò acɛkpatɔ́ Hlɔma tɔn lɛ nukɔn.\nGbeklanxamɛtɔ́ Pɔlu tɔn lɛ tɛnkpɔn ɖò ali vovo nu, bo na lilɛ togun ɔ kpo acɛkpatɔ́ lɛ kpo kpannukɔn mɛsɛ́dó ɔ. (Mɛ. 13:50; 14:2, 19; 18:12, 13) Nǔ e jɛ é ɖokpo ɖíe. Mɛxo agun tɔn e ɖò Jeluzalɛmu lɛ é sè bɔ è ɖò ɖiɖɔ wɛ gbɔn Jwifu lɛ tɛntin ɖɔ Pɔlu nɔ kplɔ́n mɛ lɛ ɖɔ ye ni “ma sɔ́ nyì Mɔyizisɛ́n ɔ ɖě ó.” Xó mɔhun lɛ sixu zɔ́n bɔ Jwifu e huzu Klisanwun agaɖanu lɛ é na lin ɖɔ Pɔlu kún ɖó sísí nú tuto Mawu tɔn lɛ ó. Gɔ́ na ɔ, Hwɛɖɔxɔsa Ðaxó Jwifu lɛ Tɔn ɔ sixu ɖɔ ɖɔ gǔfɔndómawujitɔ́ wɛ Klisanwun lɛ nyí bo klán gbè xá sinsɛn Jwifu lɛ tɔn. Enyi nǔ enɛ jɛ ɔ, è sixu dɔn tó nú Jwifu e wá gɔ́ nú Klisanwun lɛ é. È na klán ye ɖó vo bɔ afɔ ye ɖě tɔn sɔ́ na nɔ tɛ tɛmpli ɔ mɛ alǒ kplɔ́ngbasá lɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, mɛxo agun tɔn lɛ kplɔ́n nǔ Pɔlu ɖɔ é ni yì tɛmpli ɔ mɛ, bo wà nǔ e Mawu ma byɔ ɖò así tɔn ǎ bo ma ka lɛ́ nyla ǎ é ɖé, bá dó ɖexlɛ́ ɖɔ xó enɛ lɛ kún nyí nugbǒ ó.—Mɛ. 21:18-27.\nPɔlu wà mɔ̌, bɔ enɛ ɔ hun ali n’i bɔ é “jɛ ahwan Wɛnɖagbe ɔ jí, bo sɔ́ jinjɔn ayǐ, bɔ é lidǒ [ɖò hwɛ nukɔn, NWT].” (Fili. 1:7) Ðò tɛmpli ɔ mɛ ɔ, Jwifu lɛ jɛma bo ba na hu Pɔlu. Ahwangán Hlɔma tɔn ɔ wlí Pɔlu dó gankpa mɛ. Hwenu e è ɖò nǔ sɔ́ nú Pɔlu wɛ bo na xò è é ɔ, é ɖɔ ɖɔ toví Hlɔma tɔn wɛ emi nyí. Enɛ ɔ wɛ kplá ɛ yì Sezalée, fí e Hlɔmanu lɛ nɔ nɔ bo kpacɛ nú Judée é. Ðò dɔ̌n ɔ, ali bunɔ ɖé lɛ hun n’i b’ɛ ɖekúnnu kpo adɔgbigbo kpo ɖò acɛkpatɔ́ lɛ nukɔn. É cí ɖɔ enɛ ɔ zɔ́n bɔ mɛ e sixu ko nɔ ma tuùn nǔ gègě dó Klisanwun lɛ wu é wá tuùn ye d’eji hugǎn.\nMɛsɛ́dó wemata 24gɔ́ ɔ gbajɛ̌mɛ nú hwɛ e è ɖɔ xá Pɔlu ɖò tokpɔngán Hlɔma tɔn Judée tɔn nukɔn é, éyɛ ko sè nùɖé dó nǔ e Klisanwun lɛ ɖi nǔ na lɛ é wu ɖ’ayǐ. Jwifu lɛ dóhwɛ Pɔlu ɖɔ enyi é hwe byɔ ɔ, é gbà sɛ́n Hlɔma tɔn ɖò ali atɔn nu. Ye ɖɔ ɖɔ é dɔn tò fún lɛ̌n ɖò Jwifu lɛ tɛntin gbɔn axɔsuɖuto ɔ bǐ mɛ; ɖɔ é ɖò nukɔn nú sinsɛngbɛ́ baɖabaɖa ɖé; ɖɔ é ba na hɛn tɛmpli e jí cyɔn alɔ wɛ Hlɔma ɖè é blí. (Mɛ. 24:5, 6) Hwɛdómɛ enɛ lɛ sixu zɔ́n bɔ è ɖó kúhwɛ́ n’i.\nLee Pɔlu ɖí xwi xá hwɛdómɛ lɛ gbɔn é sixu kplɔ́n nǔ Klisanwun lɛ ɖò égbé. É cí xwii bo lɛ́ ɖè sísí xlɛ́. Pɔlu ɖɔ xó dó Sɛ́n ɔ kpo Gbeyiɖɔ lɛ kpo wu, bo tɛɖɛ̌ jí ɖɔ emi ɖó acɛ bo na sɛ̀n ‘Mawu e tɔ́gbó emitɔn lɛ nɔ sɛ̀n é.’ Acɛ ɖé wɛ nyí enɛ bɔ sɛ́n Hlɔma tɔn ɔ na Jwifu ɖě lɛ lɔ. (Mɛ. 24:14) É wá yá é ɔ, Pɔlu kpéwú bo jɛhun dó nùɖiɖi tɔn jí bo lɛ́ jla ɖò tokpɔngán e wá bɔ d’ewu é Pɔsiwusi Fɛsitusi kpo Axɔsu Elodu Aglipa kpo nukɔn.\nGudo mɛ ɔ, bonu è na dó sixu ɖɔ hwɛ jlɔjlɔ n’i ɔ, Pɔlu ɖɔ: “Un ylɔ hwɛ ɖaxó ɖò Dada Hlɔma tɔn gɔ́n”; acɛkpatɔ́ hwenɛnu tɔn e hugǎn bǐ é nɛ.—Mɛ. 25:11.\nHWƐ PƆLU TƆN ÐIÐƆ ÐÒ HWƐÐƆXƆSA DADA HLƆMA TƆN TƆN\n“A na yì Dada Hlɔma tɔn nukɔn dandan,” wɛ wɛnsagun ɖé ɖɔ nú Pɔlu ɖò nukɔnmɛ. (Mɛ. 27:24) Dada Hlɔma Tɔn Néron ko ɖɔ ɖò axɔsuɖuɖu tɔn sín bǐbɛ̌mɛ ɖɔ emiɖesunɔ kún na nɔ ɖɔhwɛ lɛ bǐ ó. Ðò xwè tantɔn nukɔntɔn e é bló ɖò zinkpo jí lɛ é mɛ ɔ, mɛ ɖevo lɛ wɛ é nɔ ɖè azɔ̌ ɔ na hwɛhwɛ. Wema ɖé ɖó gbè ɖɔ enyi Néron yí gbè bo na ɖɔhwɛ ɖé éɖesunɔ ɔ, hɔn tɔn ɖesu mɛ wɛ é nɔ ɖótó ɖè, bɔ wěɖexámɛtɔ́ e ko mɔ nǔ kpɔ́n bo lɛ́ nyí mɛ nukúnɖeji tawun lɛ é nɔ d’alɔ ɛ ɖò finɛ.—The Life and Epistles of Saint Paul.\nÉ tó nyí Néron ɖesunɔ wɛ ɖótó Pɔlu bo ɖɔhwɛ dó è alǒ é ɖè mɛ ɖevo bɔ é ɖótó Pɔlu lobo wá ɖó gbè n’i wɛ ɔ, Biblu ɖɔ ǎ. Ðebǔ wɛ é na bo nyí ɔ, é cí ɖɔ Pɔlu tinmɛ ɖɔ emi nɔ sɛ̀n Mawu Jwifu lɛ tɔn, bɔ emi dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ bǐ ɖɔ ye ni nɔ setónú nú acɛkpikpa lɛ lee é jɛxa gbɔn é. (Hlɔ. 13:1-7; Ti. 3:1, 2) É cí ɖɔ hun e Pɔlu jɛ dó wɛnɖagbe ɔ jí ɖò acɛkpatɔ́ ɖaxó lɛ nukɔn é ɖó ɖuɖeji; hwɛɖɔxɔsa Dada Hlɔma Tɔn tɔn ɔ ɖè Pɔlu nyite.—Fili. 2:24; File. 22.\nÈ ÐEGBE NÚ MǏ ÐƆ MǏ NI JƐHUN DÓ WƐNÐAGBE Ɔ JÍ\nJezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Ye na wá kplá mi yì tokpɔngán lɛ kpodo axɔsu lɛ kpo nukɔn ɖó nyɛ wutu, bonu mi na ɖekúnnu nú mi, ɖò ye kpodo mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ kpo nukɔn.” (Mat. 10:18) Wǔjɔmɛ ɖé wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni sɔ́ afɔ Jezu tɔn ɖó te gbɔn mɔ̌. Gǎn ɖěɖee mǐ na dó bo jɛhun dó wɛnɖagbe ɔ jí lɛ é sixu hɛn ɖuɖeji gègě wá. Nugbǒ ɔ, gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ na bo wá gbeta ɖebǔ kɔn ɔ, Jehovah gɔ́n wɛ acɛ e mǐ ɖó bo na jla wɛnɖagbe ɔ é gosin. Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kɛɖɛ jɛn na wá ɖè adakaxixo kpo hwɛagɔɖiɖɔ kpo síìn bǐ gbídígbídí.—Nùt. 8:9; Jel. 10:23.\nÉ ɖò mɔ̌ có, égbé ɔ, è sixu kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn hwenu e Klisanwun lɛ jɛhun dó nùɖiɖi yetɔn jí é. Pɔlu ɖɔhun ɔ, mǐ ɖó na tɛnkpɔn bo hwíhwɛ́ mǐɖée, ɖɔ xó dó nùjɔnǔ mɛ, lobo ɖu ɖò mɛ jí. Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ‘ye kún na ba xó e ye na yì ɖɔ bá dó hwlɛn yeɖée na é ɖ’ayǐ ó. Ðó emi na sɔ́ xó e ye na ɖɔ é kpodo nùnywɛ e ye na zán é kpan bǐ dó ayi mɛ nú ye, bɔ kɛntɔ́ yetɔn lɛ ɖebǔ kún na sixu mɔ xó ɖé dó gbà yetɔn ɔ na ó.’—Luk. 21:14, 15; 2 Tim. 3:12; 1 Pi. 3:15.\nHwenu e Klisanwun lɛ jɛhun dó nùɖiɖi yetɔn jí ɖò axɔsu lɛ, tokpɔngán lɛ, alǒ acɛkpatɔ́ ɖevo lɛ nukɔn é ɔ, ye sixu ɖekúnnu nú mɛ e é sixu vɛwǔ ɖɔ è ni jla wɛn Klisanwun tɔn ɔ ayǐ vɔ̌ gbè lɛ é. Ðuɖeji e mǐ ɖó ɖò hwɛɖiɖɔ lixo é ɖé lɛ zɔ́n bɔ è vɔ́ nùɖé lɛ jlaɖó ɖò sɛ́n linu, bɔ è sixu vo bo ɖɔ xó lobo sɛ̀n Mawu. Amɔ̌, enyi hwɛɖiɖɔ enɛ lɛ na bo tlɛ tɔ́n kɔ dó nǔ ɖebǔ mɛ ɔ, akɔnkpinkpan e Mawu sɛntɔ́ lɛ nɔ ɖexlɛ́ ɖò hwɛ nukɔn lɛ é nɔ hun xomɛ n’i.\nHwenu e mǐ jɛhun dó nùɖiɖi mǐtɔn jí é ɔ, mǐ nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn\n^ akpá. 8 Wema wlantɔ́ James Parkes wlan ɖɔ: “Jwifu lɛ . . . ɖó acɛ bo na xwedó aca yeɖesunɔ tɔn lɛ. Wǔjɔmɛ enɛ lɛ ka nyí nǔ bunɔ kaka ɖé ǎ, ɖó gbɔn mɔ̌ wiwa gblamɛ ɔ, aca e Hlɔmanu lɛ ɖó bo nɔ na vivo ɖaxó akpáxwé vovo axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ, bɔ ye nɔ nɔ yeɖée sí é xwedó wɛ ye ɖè kpowun.”


?Mabughëwu Ofo lɛ́ eshipatanë é? | Nda yɔghɔ\nKA ËË NƐMBËLƐ Abkhaz Abui Abɛ Achi Acholi Adhola Afrikaansë Afrique du Sud Omula Mbë Agentine Omula Mbë Ahanta Aja Ajië Albanie Mbë Albanie Omula Mbë Alëman Alur American Sign Language Amharic Anglɛ Angolan Sign Language Arabic Arabic (Morocco) Arabic (Tunisia) Armenian Armenian (West) Armenian Sign Language Assamese Ateso Aukan Australie Omula Mbë Autriche Omula Mbë Awajun Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Balinese Bambara Baoule Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Belorussian Bengali Betsimisaraka (Northern) Betsimisaraka (Southern) Biak Bicol Bidayuh (Bukar) Bislama Bissau Guinean Creole Blackfoot Bolivie Omula Mbë Bosnie Mbë Boulou Brazilian Sign Language Brɔfiɛ Brɔfiɛ Omula Mbë Bulgarian Bulgarie Omula Mbë Bété Cambodge Mbë Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Chamorro Changana (Mozambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chiga Chili Omula Mbë Chin (Hakha) Chin (Kuki) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinantec (Ojitlan) Chine Omula Mbë Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuj Chuukese Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombie Omula Mbë Comorian (Ngazidja) Congolese Sign Language Corée Mbë Corée Omula Mbë Costa Rica Omula Mbë Côte d'ivoire Omula Mbë Croatie Mbë Croatie Omula Mbë Cuba Omula Mbë Damara Danemark Omula Mbë Dangme Danish Dari Dayak Ahe Dayak Ngaju Digor Diola Douala Drehu Dusun Dutch Sign Language Ebre Edo Efik Eke Emberá (Catío) Equateur Omula Mbë Esan Espagne omula Mbë Estonie Mbë Estonie Omula Mbë Ewe Fante Faroese Fataluku Fijian Finnish Finnish Sign Language Fon Frafra Frisian Fulfulde (Cameroon) Futuna (East) Ga Galatie Mbë Garifuna Gbaya Georgie Mbë German Sign Language Ghana Omula Mbë Ghomálá’ Gitonga Gokana Gourmanchéma Gouro Grande-Bretagne Omula Mbë Greek Sign Language Greenlandic Grɛkë Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivia) Guatemala Omula Mbë Guerze Guianese Creole Gujarati Gun Guna Guéré Haitian Creole Hausa Havu Hawu Haya Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hollande Mbë Honduras Omula Mbë Hong Kong Omula Mbë Hongrie Mbë Hongrie Omula Mbë Huastec (San Luis Potosi) Huave (San Mateo del Mar) Huichol Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Igede Iloko Inakeanon Inde Omula Mbë Indonesian Indonésie Omula Mbë Irlande Mbë Irlande Omula Mbë Isoko Italian Italie Omula Mbë Itawit Japon Mbë Japon Omula Mbë Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabiye Kabuverdianu Kabyle Kachin Kadazan Kambera Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Khana Khasi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Roman) Kosraean Kpelle Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kurdish Sorani Kwangali Kwanyama Kyangonde Ladin (Gardenese) Lahu Lamba Lambya Laotian Latgalian Latvian Latvian Sign Language Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanie Mbë Lithuanie Omula Mbë Lolo Lomwe Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourg Mbë Macedonian Macua Macushi Madagascar Omula Mbë Madi Madura Mahorian (Roman) Makasae Makhuwa-Meetto Malagasy Malaisie Omula Mbë Malawi Omula Mbë Malay Malayalam Maltese Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandinka Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Mano Manyawa Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshallese Martiniquan Creole Mauritian Creole Maya Maya (Mopán) Mayo Mazahua Mazatec (Huautla) Mbukushu Medumba Mende Meru Mexique Omula Mbë Mingrelian Miskito Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mongolian Mongolie Omula Mbë Moore Motu Mozambique Omula Mbë Myanmar Myanmar Sign Language Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nama Nambya Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Nepali Nepali Sign Language Ngabere Ngangela Ngiemboon Ngigua (San Marcos Tlacoyalco) Nias Nicaragua Omula Mbë Nigerian Pidgin Niuean Norgvège Mbë Northern Ojibwe (Roman) Nouvelle Zelande Omula Mbë Nsenga (Mozambique) Nyaneka Nyungwe Nzima Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Otomi (State of Mexico) Paicî Palauan Panama Omula Mbë Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguay Omula Mbë Pehuenche Pemon Pennsylvanie Alëman Persian Peruvian Sign Language Philippines Omula Mbë Phimbi Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pilagá Polish Pologne Omula Mbë Pomeranian Ponapean Portugal Omula Mbë Portuguese Portuguese (Portugal) Pular Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Páez Quebec Omula Mbë Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quiche Quichua (Cañar) Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Salasaca) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Rapa Nui Rarotongan Romanian Romany (Albania) Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Germany) Romany (Lovari, Hungary) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Roumanie Omula Mbë Roviana Rumanyo Rungus Runyankore Russian Russie Omula Mbë Rutoro Réunion Kreɔlë Saami (North) Salvadore Omula Mbë Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sehwi Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Serbie Omula Mbë Serer Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shipibo-Conibo Shona Shuar Shughni Sidama Silozi Sinhala Slovaquie Mbë Slovaquie Omula Mbë Slovenian Slovenian Sign Language Soli Solomon Islands Pidgin Somali Sranantongo Suède Mbë Suède Omula Mbë Sunda Susu Swahili Swahili (Congo) Swati Swiss German Sign Language Taabwa Tagalog Tahitian Taiwane Omula Mbë Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Tchèque Mbë Tchèque Omula Mbë Telugu Tetun Dili Tewe Thai Thai Sign Language Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaite Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelauan Tongan Toraja Totonac Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Turkmen Turquie Mbë Tuvaluan Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukraine Mbë Umbundu Urdu Urhobo Uruguay Omula Mbë Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vénézuela Omula Mbë Vietnam Mbë Vietnam Omula Mbë Wallisian Warao Waray-Waray Wayuunaiki Wejewa Welsh Wichi Wolaita Wɔlɔf Xavante Xhosa Xârâcùù Yacouba Yemba Yoruba Yukpa Zambie Omula Mbë Zande Zapotec (Guevea) Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zimbabwe Omula Mbë Zulu Ɛspaɲɔlë\n?Mabu Ofo vívi n’ye bë elɛ elɔ eshipatanë é?\n1. ?Mabughëwu Ofo lɛ́ eshipatanë é?\nOfo bɔ́ eshipatanë lɔ́ eyikpe alɛ eyighɔ lɛ, álɛ bë elɛ kelë oohʋ-ku. Bu ntɔnë ghëwu, Ofo gha lɛ́ Adamë lɛ, ya Ɛvë lɛ, álɛ kebë ehʋhʋ djɛelë eshì oforu. Ofo lɛ́ anʒëelë dada, álɛ kebë ehʋoo oforu gbo. (Job 38:4, 7) Ofo bɔ́ yikpe pidɛ, Adamë só paradi yɔghɔ nhɛn ghë eshipata n’ye. Paradi ntɔnë kë elɛlɛ ëë Edɛnë yobɔ. (Genèse 2:15-17) Ʒoova lɔ́ Adamë lɛ, djɛelënë bá ehʋhʋnë lɛ, oohʋnë ghe eɔ rere eshipatanë ghë.—Ka Psaume 37:29; 115:16.\nEpidɛghë, Edɛnë yobɔnë esëkpɔ lɛ́ paradi. Tca lɛ ya lɛ pidɛnë, kelë ë kebë eshì eshipatanë alɛ kelë djɛelënë kë bá ehʋhʋnë lɛ. Oohʋnë në éyi ngbeɲi, kebë eba eshipatanë powu shi, elɛ bë ekaci paradi. (Genèse 1:28) Eshipata ghe ekpʋsʋshi tata, bá elɛ aɔnkunë ngiki bë ehʋoo ëë ghë mici powu.—Ka Psaume 104:5.\n2. ?Mabughëwu eshipatanë gha lɛ́ paradi amɛn wué?\nAdamë lɛ, Ɛvë lɛ, kë gha wú Ofo ghɩ, bu ntɔnë ghëwu, Ʒoova wɔ́ kelë pieji yobɔnë ghë. Paradinë hʋhʋshi, ghɩʋ gha ɔɔsɛ gha lɛ́ ëë ghë. Biblë ehɛ kɔ: Pie n’yonë, ngiki apʋpʋ shi eshipatanë ghë.—Job 9:24.—Ka Genèse 3:23, 24.\n?Ʒoova ɲá bunë, epidɛghë, në vívi n’ye në elɛ elɔ ngikinë shi an? Tata! Në lɛ́ Mɛnsɩgho Gbɔnë ëë edɛ gha nʋghë. Bunë ná elɛnë ghe eyɛyɛshi. (Isaïe 45:18) N’ye ngiki bá nʋ epidɛghënë, ná ekaka kelë eba oku.—Ka Psaume 37:11, 34.\n3. ?Élé paradi bë eba ekaka ewa eji é?\nƷezi, Oodishinë Ofo nɩbɔ́në, ëë oodinë ghë, eshipatanë bá ekpa ekaci paradi. Aghö gbɔnë kë elɛlɛ ëë Armagedɔnë ghë, Ʒezi bá eti Ofo anʒënelë ngbeɲi, álɛ kebë ekuku aghɩnë kë epete eji etu Ofonë shi. Bu ntɔnë asaasɛ tcɛɛ, Ʒezi bá eɲi Satan ele tɩ agbʋʋ 1.000 (akpɩ nkpɔ). Noo Ʒezi omunë bá emimi Ofo ngikinelë aɛnnë, bá ebidi kelë shi, kë ghe erɔ shikpʋsʋ ntɔnë ghë. Kë bá ehʋoo sɛyɛyɛ ghë eshipata paradinë ghë mɩɩ bë elɛ ananan.—Ka Révélation 20:1-3; 21:3, 4.\n4. ?Mici nkpɔca pɛ bá erere é?\n?Mici nkpɔca Ofo bá elɛ abɛlɛ bë erere é? Ʒezi yá bunë bë eya n’ye bu kwa powu rere cibɩnë da sɛ. Amɛn, bu kwa fannganë eshu maɛnnë ghënë, elɛ oohʋ eyo lahuɔn, bu ntɔnë ekpa eya n’ye ‘maɛnnë ëë rere-ku shu.’—Ka Matthieu 24:3, 7-14, 21, 22.\nƷezi bë enʋ oforu gbo, ese bë edioo eshipata n’ye mɩɩ bë elɛ agbʋʋ 1.000 (akpɩ nkpɔ). Cibɩ ntɔnë ghë, bá elɛ pɛ powu bë erere. (Isaïe 9:6, 7; 11:9) Agbate, Ʒezi bá edi Ooshi juman, ese bá ekpa elɛ Ofo Ntɛɛn-yiyigho Gbɔ; bá ekuku aghɩnë kë kólo Ofonë lakwa powu shi. N’yonë, Ofo bá eghʋ Ʒezi ghë eghɔ orogba lɛ, sɛhɔ lɛ, rɔ lɛ enɩ.—Ka Isaïe 25:8; 33:24.\n5. ?Ca bá ehʋoo paradinë ɲannë ghë é?\nShibatɩnë ghë, eɲá efɩ ngikinë kë kólo Ofo óó kë eviɛ n’ye kebë elɛ bunë eyɛ në aɛn.\nAghɩnë kë ewu Ofo ghɩnë, kë bá ehʋoo paradinë ghë. (1 Jean 2:17) Ʒezi tʋ ëë ejiti aghɩnë kebë eyi eviɛ aghɩnë kë ése kelë esë eshi álɛ kebë eya kelë n’ye yiki eba ekaci ghɩnë Ofo enɩebɔ. Amɛn, Ʒoova ebaba ngiki fannga nhɛn eyɛ álɛ kebë ehʋoo paradinë ɲan eshipata n’yenë ghë. (Tsephania 2:3) Ʒoova Adashɛghɩ Shibatɩnë ghë, ngiki ehɔhɔ n’ye kebë eba ekaci ereni shìelë ayɔghɔ, alɛ ereni nɔn-elë ayɔghɔ lɛ. Djɛelë lɛ, shìelë lɛ, kë eo-omu esʋ Ofo, kë ehɔhɔ n’ye kebë eba ewu mbuafuɛ nda yɔghɔnë ghë.—Ka Mika 4:1-4.\n?Àlɛ́ eshipatanë ekaci paradinë, élé oohʋnnë bë eba enʋn é?\nN’ye eɲë eba ewu ayɔghɔ nakwadjɛ ntɛnɩ ghë\n?Nda yɔghɔnë ëë lɛ́ nkpɔca é?\n?Ca lɛ́ Ofo é?\n?Teteghë, nda yɔghɔnë pie Ofo ee gbo wú?\n?Ca lɛ́ Ʒezi Krisë é?\n?Mabughëwu Ofo eɲa abɛlɛ alɛ pɛ lɛ shi eshu é?\n?Élé eɲë shikwa bë eba eɔsɛ ewu sɛyɛyɛ é?\n?Élé eɲë eba eɔsɛ emʋ ofotɩ tetenë é?\n?Mabu ayɔghɔ ebë ewu Biblë mbranelë ghë é?\n?Élé Eɲë eba eɔsɛ erɩeda Ofo sɛ é?\n?Ofotɩ nda yɔghɔ nkpɔca nʋghë é?\n?Mabughëwu Ofo eo ëë ngikinë omu é?\n?Mabughëwu eɲë ehɔhɔ n’ye eɲë eba emʋ Ʒoova eyi é?\nText N’ye kë eba edjʋ ɔrdinatɛrë nakwanë eghɛ́ghɛnë ebɔ Nda yɔghɔnë pie Ofo ee gbo!\nAudio N’ye kë eba edjʋ mbëce-bunë kë ɲí báshinë ebɔ Nda yɔghɔnë pie Ofo ee gbo!


Kɛ́nsísɔ́ 9 - Nombres 9\nMawu Mavɔmavɔ ɖɔ xó nú Mɔyízi ɖo gbětótló Sinayíi tɔn mɛ. Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ gosín Ejípu ɔ́ xwe e bɔ dó xwe énɛ́ ɔ́ wú ɔ́ sín sun nukɔn tɔn ɔ́ mɛ wɛ é ɖɔ xó n'i; é ɖɔ n'i ɖɔ:\n9.1 L'Éternel parla à Moïse, dans le désert de Sinaï, le premier mois de la seconde année après leur sortie du pays d'Égypte.\n“Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ní nɔ ɖu Dǐndínwáyixwe ɔ́ ɖo hwenu e un ɖó dó é.\n9.2 Il dit: Que les enfants d'Israël célèbrent la Pâque au temps fixé.\nMi ná nɔ́ ɖu xwe ɔ́ ɖo hwenu e un ɖó dó é. Hwe ɔ́ nu wɛ nyí sun élɔ́ sín azǎn wǒ-ɛnɛgɔ́ ɔ́ gbe gbadanu. Mi ná xwedó sɛ́n e ɖɔ xó dó xwé ɔ́ wú é kpódó tito e ɖɔ xó dó xwe ɔ́ wú é kpó lɛ́ɛ, bó dó ɖu.”\n9.3 Vous la célébrerez au temps fixé, le quatorzième jour de ce mois, entre les deux soirs; vous la célébrerez selon toutes les lois et toutes les ordonnances qui s'y rapportent.\nMɔyízi ɖɔ xó énɛ́ ɔ́ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ.\n9.4 Moïse parla aux enfants d'Israël, afin qu'ils célébrassent la Pâque.\nÉnɛ́ ɔ́, yě ɖu Dǐndínwáyixwe ɔ́ ɖo sun nukɔn tɔn ɔ́ sín azǎn wǒ-ɛnɛgɔ́ ɔ́ gbe gbadanu, ɖo gbětótló Sinayíi tɔn mɛ. Lě e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn nú Mɔyízi ɔ́ bǐ wɛ yě xwedó bó dó ɖu xwe ɔ́.\n9.5 Et ils célébrèrent la Pâque le quatorzième jour du premier mois, entre les deux soirs, dans le désert de Sinaï; les enfants d'Israël se conformèrent à tous les ordres que l'Éternel avait donnés à Moïse.\nMɛ ɖé lɛ́ɛ ká tíin bó sixú ɖu xwe ɔ́ gbe énɛ́ ɔ́ gbe ǎ, ɖó yě ɖ'alɔ cyɔ wú, bó dó hɛn yěɖée blí. Mɛ énɛ́ lɛ́ɛ yi mɔ Mɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó,\n9.6 Il y eut des hommes qui, se trouvant impurs à cause d'un mort, ne pouvaient pas célébrer la Pâque ce jour-là. Ils se présentèrent le même jour devant Moïse et Aaron;\nbó ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “Mǐ hɛn mǐɖée blí, ɖó mǐ ɖó alɔ cyɔ wú; étɛ́wú è ka dó sɛ́n nú mǐdɛɛ lɛ́ɛ ɖɔ mǐ kún ná hɛn nǔníná wá nú Mawu Mavɔmavɔ Izlayɛ́li ví ɖě lɛ́ɛ ɖɔhun, ɖo azǎn e Mawu Mavɔmavɔ ɖó ɔ́ gbe ó?”\n9.7 et ces hommes dirent à Moïse: Nous sommes impurs à cause d'un mort; pourquoi serions-nous privés de présenter au temps fixé l'offrande de l'Éternel au milieu des enfants d'Israël?\nMɔyízi ka ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mi nɔ te nú má se nǔ e Mawu Mavɔmavɔ ná ɖɔ dó xó mitɔn wú é.”\n9.8 Moïse leur dit: Attendez que je sache ce que l'Éternel vous ordonne.\nBɔ Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ\n9.9 Et l'Éternel parla à Moïse, et dit:\né ní ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ: “Nú mɛ ɖé ɖo mi mɛ égbé, abǐ jijimɛ mitɔn e ná wá lɛ́ɛ ɖě mɛ, bó nyí mɛ blíblí ɖó é ɖó alɔ cyɔ wú wútu, abǐ é yi to mɛ aga ɔ́, é sixú wá ɖu Dǐndínwáyixwe ɔ́ dó kpa susu nú nyɛ Mawu Mavɔmavɔ.\n9.10 Parle aux enfants d'Israël, et dis-leur: Si quelqu'un d'entre vous ou de vos descendants est impur à cause d'un mort, ou est en voyage dans le lointain, il célébrera la Pâque en l'honneur de l'Éternel.\nAmɔ̌, sun wegɔ́ ɔ́ sín azǎn wǒ-ɛnɛgɔ́ ɔ́ gbe gbadanu wɛ é ná ɖu. Wɔ̌xúxú e mɛ è ma dó tɔ́n ǎ é kpódó amavívɛ́ kpó wɛ é ná dó ɖu.\n9.11 C'est au second mois qu'ils la célébreront, le quatorzième jour, entre les deux soirs; ils la mangeront avec des pains sans levain et des herbes amères.\nÉ ná ɖu nǔɖé kpo bɔ ayǐ ná hɔ́n dó ǎ; é ká ná gba xú ɖěbǔ ǎ. Yě ná xwedó lě e nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn lɛ́ɛ bǐ, bó dó ɖu.\n9.12 Ils n'en laisseront rien jusqu'au matin, et ils n'en briseront aucun os. Ils la célébreront selon toutes les ordonnances de la Pâque.\nNú mɛ ɔ́ má nyí mɛ blíblí ǎ, bó má ká yi tomɛ ǎ, bó gbɛ́ Dǐndínwáyixwe ɔ́ ɖu ɔ́, è ɖǒ ná ɖe mɛ énɛ́ ɔ́ sín togun ɔ́ mɛ, ɖó é ná nǔníná nyɛ Mawu Mavɔmavɔ dó hwe tɔn nu ǎ. Mɛ énɛ́ ɔ́ sín hwɛgban ná nɔ kɔ n'i.\n9.13 Si celui qui est pur et qui n'est pas en voyage s'abstient de célébrer la Pâque, celui-là sera retranché de son peuple; parce qu'il n'a pas présenté l'offrande de l'Éternel au temps fixé, cet homme-là portera la peine de son péché.\nNú tomɛyitɔ́ ɖé ɖo mi gɔ́n, bó jló ná ɖu Dǐndínwáyixwe ɔ́ xá mi ɔ́, é ɖó ná bló lě e nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn ɔ́, bó ná xwedó lě e é ɖe gbɔn ɖo sɛ́n ɔ́ mɛ ɔ́ dó ɖu. Lě e mi Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖu gbɔn ɔ́ wɛ tomɛyitɔ́ lɛ́ɛ ná ɖu gbɔn.”\n9.14 Si un étranger en séjour chez vous célèbre la Pâque de l'Éternel, il se conformera aux lois et aux ordonnances de la Pâque. Il y aura une même loi parmi vous, pour l'étranger comme pour l'indigène.\nGbe e gbe Mɔyízi kɛ́ Goxɔ ɔ́, akpɔ́kpɔ́ cyɔ́n ɛ bǐ. Goxɔ ɔ́ mɛ wɛ akɔjijɛgbá ɔ́ ɖe. Akpɔ́kpɔ́ ɔ́ cí myɔ ɖɔhun ɖo Goxɔ ɔ́ jí sín gbadanu káká bɔ ayǐ hɔ́n.\n9.15 Le jour où le tabernacle fut dressé, la nuée couvrit le tabernacle, la tente d'assignation; et, depuis le soir jusqu'au matin, elle eut sur le tabernacle l'apparence d'un feu.\nBɛ́ sín gbe énɛ́ gbe ɔ́, akpɔ́kpɔ́ ɔ́ nɔ́ ɖo Goxɔ ɔ́ jí; akpɔ́kpɔ́ nɔ́ cyɔ́n Goxɔ ɔ́, bɔ é jɛ gbadanu ɔ́, é nɔ́ cí myɔ ɖɔhun.\n9.16 Il en fut continuellement ainsi: la nuée couvrait le tabernacle, et elle avait de nuit l'apparence d'un feu.\nNú akpɔ́kpɔ́ ɔ́ sí te sín Goxɔ ɔ́ jí hweɖěbǔnu ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ nɔ́ jɛ ali. Yě ɖo yiyi wɛ bónú akpɔ́kpɔ́ ɔ́ lɛ́ nɔ te ɖo fí ɖé ɔ́, yě nɔ́ ɖó gɔnu ɖó fí ɔ́.\n9.17 Quand la nuée s'élevait de dessus la tente, les enfants d'Israël partaient; et les enfants d'Israël campaient dans le lieu où s'arrêtait la nuée.\nMawu Mavɔmavɔ wɛ nɔ́ ɖe gbe bɔ Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ nɔ́ jɛ ali; é wɛ nɔ́ lɛ́ ɖe gbe bɔ yě nɔ́ ɖó gɔnu ɖó fí e yě jɛ ɔ́. Nú akpɔ́kpɔ́ ɔ́ kpo ɖo Goxɔ ɔ́ jí jɛ́n wɛ ɔ́, yě nɔ́ sɛ tɛn ǎ.\n9.18 Les enfants d'Israël partaient sur l'ordre de l'Éternel, et ils campaient sur l'ordre de l'Éternel; ils campaient aussi longtemps que la nuée restait sur le tabernacle.\nNú akpɔ́kpɔ́ ɔ́ nɔ Goxɔ ɔ́ jí nú hwenu gěgé ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ nɔ́ se tónú nú Mawu Mavɔmavɔ bó nɔ́ sɛ tɛn ǎ.\n9.19 Quand la nuée restait longtemps sur le tabernacle, les enfants d'Israël obéissaient au commandement de l'Éternel, et ne partaient point.\nÉ ná bó lɛ́ nɔ nú hwenu kpɛɖé ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ nɔ́ se tónú nú Mawu Mavɔmavɔ bó nɔ́ sɛ tɛn ǎ; Mawu Mavɔmavɔ wɛ nɔ́ ɖe gbe nú yě cóbɔ yě nɔ́ jɛ ali.\n9.20 Quand la nuée restait peu de jours sur le tabernacle, ils campaient sur l'ordre de l'Éternel, et ils partaient sur l'ordre de l'Éternel.\nHwe ɖé lɛ́ɛ nu ɔ́, akpɔ́kpɔ́ ɔ́ nɔ́ nɔ te ɖo fí ɖokpó sín gbadanu káká bɔ ayǐ nɔ́ hɔ́n, abǐ nú kéze ɖokpó zǎn ɖokpó. Nú é sí te hweɖěbǔnu ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ nɔ́ jɛ ali.\n9.21 Si la nuée s'arrêtait du soir au matin, et s'élevait le matin, ils partaient. Si la nuée s'élevait après un jour et une nuit, ils partaient.\nAmɔ̌, nú akpɔ́kpɔ́ ɔ́ nɔ Goxɔ ɔ́ jí nú azǎn we, abǐ nú sun ɖokpó, abǐ nú xwe ɖokpó ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ nɔ́ cí fínɛ́; yě nɔ́ jɛ ali ǎ. Nú akpɔ́kpɔ́ ɔ́ wá sí te ɔ́, yě nɔ́ jɛ ali.\n9.22 Si la nuée s'arrêtait sur le tabernacle deux jours, ou un mois, ou une année, les enfants d'Israël restaient campés, et ne partaient point; et quand elle s'élevait, ils partaient.\nMawu Mavɔmavɔ wɛ nɔ́ ɖe gbe bɔ yě nɔ́ nɔ te; é wɛ nɔ́ lɛ́ ɖe gbe bɔ yě nɔ́ jɛ ali; yě nɔ́ se tónú nú Mawu Mavɔmavɔ lě e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Mɔyízi gbɔn é.\n9.23 Ils campaient sur l'ordre de l'Éternel, et ils partaient sur l'ordre de l'Éternel; ils obéissaient au commandement de l'Éternel, sur l'ordre de l'Éternel par Moïse.


Forum dan Komunitas Pertanian Indonesia – Agroteknologiwebid Nóngyè zài quánqiú bùtóng dìqū dúlì kāizhǎn, bāokuò zhǒnglèi fánduō de fēnlèi qún. Jiù hé xīn shìjiè zhìshǎo yǒu 11 gè bùtóng dì dìqū zuòwéi dúlì de yuán chǎndì zhōngxīn. Shōují yěshēng gǔwù, cóng zhìshǎo 105,000 nián qián chī. Zhū zài 15000 nián qián zài měi suǒ bù dá mǐ yà xùnhuà. Dàomǐ zài zhōngguó zài 13,500 hé 8,200 nián qián bèi xùnhuà, qícì shì lǜdòu, dàdòu hé azuki dòu. Miányáng zài 13,000 hé 11,000 nián qián zài měi suǒ bù dá mǐ yà xùnhuà. Cóng dàyuē 11500 nián qián, zài lí fán tè zhòngzhíle bā gè xīn shíqì shídài de zhuāngjia, yùmǐ hé dān lì xiǎomài, qù ké de dàmài, wāndòu, biǎndòu, kǔ jù, yīngzuǐ dòu hé yàmá. Niú zài 10,500 nián qián de xiàndài tǔ'ěrqí hé bājīsītǎn dìqū de yěshēng dòngwù xùnhuà. Zài nán měizhōu de āndìsī shānmài, mǎlíngshǔ zài 10,000 zhì 7000 nián qián bèi xùnhuà, dòulèi, gǔ kē, luò mǎ, yáng tuó hé túnshǔ. Gānzhe hé yīxiē gēncài zài 9,000 nián qián zài xīn jǐnèiyǎ xùnhuà. Gāoliang zài 7000 nián qián zài fēizhōu de sà hè lēi dìqū bèi xùnhuà. Miánhuā zài 5600 nián qián zài bìlǔ xùnhuà, bìng zài ōu yà dàlù zài yīgè wèizhī de shíjiān dúlì xùnhuà. Zài zhōng měizhōu,6000 duōnián qián, yěshēng nǎilào bèi xùnhuà wéi yùmǐ.\nzài zhōng shìjì, wúlùn shì zài yīsīlán shìjiè háishì zài ōuzhōu, nóngyè dōu tōngguò gǎiliáng de jìshù hé zuòwù zhíwù de chuánbò lái zhuàn huà, bāokuò tōngguò Al-āndá lú sī. 1492 Nián hòu, gēlúnbǐyǎ jiāoyì suǒ xiàng ōuzhōu dài láile xīn de shìjiè zuòwù, rú yùmǐ, tǔdòu, gānshǔ hé mùshǔ, yǐjí zhūrú xiǎomài, dàmài, dàmǐ hé wújīng děng jiù shìjiè zuòwù, yǐjí bāokuò mǎ, niú, miányáng hé shānyáng zài nèi de jiāchù. Guàngài, zuòwù lúnzuò hé huàféi zài xīn shíqì gémìng hòu bùjiǔ bèi yǐnjìn, bìng zài guòqù 200 nián zhōng fāzhǎn de gèng yuǎn, cóng yīngguó nóngyè gémìng kāishǐ. Zì 1900 nián yǐlái, fādá guójiā de nóngyè yǐjí fāzhǎn zhōngguójiā de nóngyè zài shēngchǎnlì fāngmiàn qǔdéle jùdà de tígāo, yīn wéi rénlì láodòng yǐjīng bèi jīxièhuà qǔdài, bìng tōngguò héchéng féiliào, shā chóng jì hé xuǎnzé xìng yùzhǒng lái fǔzhù. Haber-Bosch fāngfǎ yǔnxǔ yǐ gōngyè guīmó héchéng xiāosuān ǎn féiliào, dàdà zēngjiā zuòwù chǎnliàng. Xiàndài nóngyè tíchūle zhèngzhì wèntí, bāokuò shuǐ wūrǎn, shēngwù ránliào, zhuǎnjīyīn shēngwù, guānshuì hé nóngchǎng bǔtiē, dǎozhì tìdài fāngfǎ, rú yǒujī yùndòng. Forum dan Komunitas Pertanian Indonesia – Agroteknologiwebid\nwénmíng shì nóngyè xīn shíqì gémìng de chǎnwù; zhèngrú H. G. Wēi ěr sī suǒ shuō de, wénmíng shì nóngyè shèngyú. Zài lìshǐ de guòchéng zhōng, wénmíng zài kōngjiān yǔ féiwò dì dìqū, rú féiwò de xīn yuè, hé guójiā zhǔyào xíngchéng zài xiànzhì nóngyè yòngdì. Zhōngguó de chángchéng hé luómǎ dìguó de shíhuī (biānjiè) huá dìngle gǔwù nóngyè de tóng yīgè běifāng biānjiè. Zhè zhǒng gǔwù dài sìyǎng zài zhóu xiàng shídài xíngchéng bìngqiě yóu sīchóu lù liánjiē de wénmíng.\ngǔ āijí rén, tāmen de nóngyè wánquán yīlài níluóhé, shénhuà hé, chóngbài, bìng zài yīgè wěidà de zànměishī gāojǔ. Zhōngguó dìguó fǎyuàn bānbùle xǔduō fǎlìng, zhǐchū: Nóngyè shì zhège dìguó de jīchǔ. Āijí, měi suǒ bù dá mǐ yà, zhōng guó hé yìnjiā huángdì wèile xiàng dàjiā zhǎnshì gèrén bǎngyàng, tāmen zìjǐ lízhe lǐyí chǎng.\nPosted in: Review on January 24, 2017 @ 9:15 am\nComments Off on Forum Komunitas Pertanian Indonesia Agroteknologi\nVitubeid Download Dangdut Koplo Terbaru →


1 Samuwɛ́li 20 - 1 Samuel 20\nDavídi hɔn sín gbeyíɖɔ Mawu tɔn lɛ́ɛ xwé ɖo Hlama, bó yi mɔ Jonatáan bo kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Étɛ́ un wa? Mɛ wɛ un hu a? Hwɛ tɛ́ un ka hu dó tɔ́ towe bɔ é ɖo kú ce ba wɛ sɔ mɔ̌?”\n20.1 David s'enfuit de Najoth, près de Rama. Il alla trouver Jonathan, et dit : Qu'ai-je fait ? quel est mon crime, quel est mon péché aux yeux de ton père, pour qu'il en veuille à ma vie ?\nJonatáan yí gbe n'i ɖɔ: “Gbeɖé kpɔ́n, è nǎ hu we ǎ. Tɔ́ ce nɔ ja nǔ ɖěbǔ wa gbé ma ɖó te nú mì ǎ. Étɛ́wú é ká ná hwlá énɛ́ ɔ́ dó mì. Adingban wɛ, nǔ sixú nyí mɔ̌ ǎ.”\n20.2 Jonathan lui répondit : Loin de là! tu ne mourras point. Mon père ne fait aucune chose, grande ou petite, sans m'en informer ; pourquoi donc mon père me cacherait-il celle-là ? Il n'en est rien.\nDavídi lɛ́ yí xó, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Un xwlé Mawu nú we ɖɔ nǔgbó wɛ. Tɔ́ towe tunwun ganjí ɖɔ xɔ́ntɔn towe wɛ un nyí; énɛ́ wú wɛ é má ná ba ɖɔ hwi ní mɔ do ná ǎ, é táá vɛ́ nú we. Amɔ̌, Mawu Mavɔmavɔ nukɔn ɖíe ɖɔ ɖe wɛ un ɖe, bó ɖo ɖiɖɔ wɛ ɖo hwi ɖésúnɔ nukɔn e, afɔ ɖiɖe ɖokpó jɛ́n ɖo kú kpó nyɛ kpó tɛ́ntin.”\n20.3 David dit encore, en jurant: Ton père sait bien que j'ai trouvé grâce à tes yeux, et il aura dit : Que Jonathan ne le sache pas ; cela lui ferait de la peine. Mais l'Éternel est vivant et ton âme est vivante ! il n'y a qu'un pas entre moi et la mort.\nJonatáan kanbyɔ́ Davídi ɖɔ: “Étɛ́ a jló nú má bló nú we?”\n20.4 Jonathan dit à David : Je ferai pour toi ce que tu voudras.\nBɔ Davídi ɖɔ n'i ɖɔ: “Sɔ wɛ mǐ ná ɖu sunwájǐxwe ɔ́, bɔ nyi kpó axɔ́sú ɔ́ kpó ɖó ná jínjɔ́n ayǐ, bó ná ɖu nǔ. Amɔ̌, din ɔ́, nǎ gbe mì nú má yi hɔn bɛ cí gle ɖé mɛ káká jɛ azǎn atɔngbe gbadanu.\n20.5 Et David lui répondit : Voici, c'est demain la nouvelle lune, et je devrais m'asseoir avec le roi pour manger; laisse-moi aller, et je me cacherai dans les champs jusqu'au soir du troisième jour.\nTɔ́ towe ná mɔ ɖɔ nyi kún wá ó; ɖɔ n'i ɖɔ nyi byɔ́ gbe émí ɖɔ nyi ná yá wǔ yi Bɛteleyɛ́mu, tɔ́ ce toxo mɛ, bó ná sá xwetavɔ́ xá mɛ ce lɛ́ɛ.\n20.6 Si ton père remarque mon absence, tu diras: David m'a prié de lui laisser faire une course à Bethléhem, sa ville, parce qu'il y a pour toute la famille un sacrifice annuel.\nÉnyí a ɖɔ mɔ̌ n'i nú é ɖɔ é nyɔ́ ɔ́, énɛ́ ɔ́, nyɛ mɛsɛntɔ́ towe sɔ́ ná ɖi xɛsi nú nǔɖé ǎ. Amɔ̌, nú é bɛ́ xomɛsin ɔ́, a nǎ mɔ ɖɔ é ɖo biba ná hu mì wɛ.\n20.7 Et s'il dit : C'est bien ! ton serviteur alors n'a rien à craindre ; mais si la colère s'empare de lui, sache que le mal est résolu de sa part.\nÉ jɛ mɔ̌ ɔ́, a nǎ ɖe lě e a yǐ wǎn nú nyɛ mɛsɛntɔ́ towe gbɔn ɔ́ xlɛ́, ɖó mǐ kó nu alɛ ɖo Mawu Mavɔmavɔ nyíkɔ mɛ. É ká nyí nǔ nyanya ɖé wɛ un dó sin hǔn, hwi ɖésúnɔ ní hu mì. É byɔ́ ɖɔ a nǐ sɔ́ mì yi jó nú tɔ́ towe ǎ.”\n20.8 Montre donc ton affection pour ton serviteur, puisque tu as fait avec ton serviteur une alliance devant l'Éternel. Et, s'il y a quelque crime en moi, ôte-moi la vie toi-même, car pourquoi me mènerais-tu jusqu'à ton père ?\nJonatáan ka sú xó, bó ɖɔ: “Gbeɖé kpɔ́n! Ényí un se ɖɔ tɔ́ ce ɖe gbeta tɔ́n ɖɔ émí ná hu we ɔ́, un ná ɖɔ nú we; Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Izlayɛ́li tɔn wɛ un xwlé nú we.”\n20.9 Jonathan lui dit : Loin de toi la pensée que je ne t'informerai pas, si j'apprends que le mal est résolu de la part de mon père et menace de t'atteindre !\nBɔ Davídi kanbyɔ́ Jonatáan ɖɔ: “Ényí tɔ́ towe ká yí gbe nú we kpó xomɛsin kpó ɔ́, mɛ̌ a ka ná ɖɔ ná bɔ é ná wá ɖɔ nú mì?”\n20.10 David dit à Jonathan : Qui m'informera dans le cas où ton père te répondrait durement ?\nJonatáan ɖɔ nú Davídi ɖɔ: “Wǎ mǐ ní tɔ́n bó yi gle mɛ.” Bɔ yě mɛ we lɛ́ɛ tɔ́n bó ɖidó gle ɔ́ mɛ.\n20.11 Et Jonathan dit à David : Viens, sortons dans les champs. Et ils sortirent tous deux dans les champs.\nJonatáan ɖɔ nú Davídi ɖɔ: “Un xwlé Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Izlayɛ́li tɔn ɔ́ nú we; sɔ abǐ azǎn atɔn gbe gan élɔ́ mɛ lě ɔ́, un ná kan nǔ byɔ́ tɔ́ ce dó nǔ e lin dó wǔtu towe wɛ é ɖe ɔ́ wú. Ényí é má lin nǔ nyanya ɖé dó wǔtu towe ǎ ɔ́, un ná ɖɔ sɛ́ dó we.\n20.12 Jonathan dit à David : Je prends à témoin l'Éternel, le Dieu d'Israël ! Je sonderai mon père demain ou après-demain ; et, dans le cas où il serait bien disposé pour David, si je n'envoie vers toi personne pour t'en informer,\nNú é ká lin nǔ nyanya dó wǔtu towe, bónú un ma ɖɔ sɛ́ dó we ǎ hǔn, Mawu Mavɔmavɔ ní sɔ́ mì dó wa nǔ e jló e lɛ́ɛ bǐ ná. Énɛ́ ɔ́, un ná jó we dó bɔ a nǎ yi kpódó fífá kpó. Mawu Mavɔmavɔ ní nɔ kpɔ́ xá we, lě e é nɔ kpɔ́ xá tɔ́ ce gbɔn ɖ'ayǐ é.\n20.13 que l'Éternel traite Jonathan dans toute sa rigueur! Dans le cas où mon père trouverait bon de te faire du mal, je t'informerai aussi et je te laisserai partir, afin que tu t'en ailles en paix ; et que l'Éternel soit avec toi, comme il a été avec mon père !\nÉnyí un kpo ɖo gbɛ jɛ́n wɛ ɔ́, a nǎ ɖe xomɛnyínyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ tɔn xlɛ́ mì, bɔ un ná kú ǎ.\n20.14 Si je dois vivre encore, veuille user envers moi de la bonté de l’Eternel ;\nMa ɖe xomɛnyínyɔ́ towe sín xwédo ce wú gbeɖé ó. Ényí Mawu Mavɔmavɔ ná bo wá ɖo kɛntɔ́ towe lɛ́ɛ ɖokpó ɖokpó ná ɖe sín ayǐkúngban jí fí wɛ hǔn, ma ɖe xomɛnyínyɔ́ towe sín xwédo ce wú ó.”\n20.15 et si je meurs, ne retire jamais ta bonté envers ma maison, pas même lorsque l'Éternel retranchera chacun des ennemis de David de dessus la face de la terre.\nJonatáan nu alɛ xá Davídi xwédo ɔ́ bó ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ma kan nǔ byɔ́ Davídi ǎ ɔ́, é ká ná kanbyɔ́ kɛntɔ́ tɔn lɛ́ɛ.”\n20.16 Car Jonathan a fait alliance avec la maison de David. Que l'Eternel tire vengeance des ennemis de David !\nJonatáan lɛ́ ɖɔ nú Davídi ɖɔ é ní xwlé nǔ ɖɔ émí yí wǎn nú émí. Đó Jonatáan yí wǎn nú Davídi é ɖésúnɔ ɖɔhun.\n20.17 Jonathan protesta encore auprès de David de son affection pour lui, car il l'aimait comme son âme.\nJonatáan lɛ́ ɖɔ nú Davídi ɖɔ: “Sɔ wɛ è nǎ ɖu sunwájǐxwe ɔ́; tɛn towe mɛ ná nɔ vɔ̌ bɔ è nǎ tunwun ɖɔ hwi kún wá ó.\n20.18 Jonathan lui dit : C'est demain la nouvelle lune ; on remarquera ton absence, car ta place sera vide.\nAzǎn atɔngbe ɔ́, a nǎ hun káká yi fí e a hɔn hwlá cí gbe énɛ́ ɔ́ gbe é, bó ná nɔ Ezɛ́li wínnya kpá.\n20.19 Tu descendras le troisième jour jusqu'au fond du lieu où tu t'étais caché le jour de l'affaire, et tu resteras près de la pierre d'Ézel.\nBɔ un ná da gǎ atɔn sɛ́ dó fí e a hɔn hwlá cí ɔ́, nǔɖé da gǎ dó wɛ un ɖe ɖɔhun.\n20.20 Je tirerai trois flèches du côté de la pierre, comme si je visais un but.\nUn bló mɔ̌ fó ɔ́, un ná ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ ce ɖɔ: ‘Yi fɔ gǎ lɛ́ɛ wá nú mì.’ Ényí un ka ɖɔ n'i ɖɔ: ‘Kpɔ́n, gǎ lɛ́ɛ yi nukɔn sɔ mɔ̌ ǎ, lɛ̌ kɔ wá fɔ yě wá nú mì;’ ényí un ɖɔ mɔ̌ ɔ́, a nǎ tunwun ɖɔ nǔɖé kún ɖo émí ná gbo wɛ ó, bɔ a hɛn ɔ́, a nǎ lɛ́ kɔ wá. Xɛsi ɖ'é mɛ ǎ, un xwlé Mawu nú we ɖɔ: Mawu Mavɔmavɔ ɖo gbɛ!\n20.21 Et voici, j'enverrai un jeune homme, et je lui dirai : Va, trouve les flèches. Si je lui dis : Voici, les flèches sont en deçà de toi, prends-les ! alors viens, car il y a paix pour toi, et tu n'as rien à craindre, l'Éternel est vivant !\nÉnyí un ka ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ ce ɖɔ: ‘Gǎ lɛ́ɛ nɛ́ ɖo nukɔn dɔ̌n nɛ́;’ ényí un ɖɔ mɔ̌ ɔ́, a nǎ hɔn, ɖó Mawu Mavɔmavɔ wɛ ɖɔ hwi ní yi nɛ́.\n20.22 Mais si je dis au jeune homme : Voici, les flèches sont au delà de toi ! alors va-t-en, car l'Éternel te renvoie.\nAlɛ e nyi kpó hwi kpó nu ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ná bló bɔ mǐ ná nɔ gbejí ná káká sɔ́yi.”\nNǔgbó ɔ́, Davídi yi hɔn hwlá cí gle ɔ́ mɛ. Gbe e gbe è ɖo sunwájǐxwe ɔ́ ɖu wɛ ɔ́, axɔ́sú ɔ́ jínjɔ́n ayǐ bó ná ɖu nǔ.\n20.24 David se cacha dans les champs. C'était la nouvelle lune, et le roi prit place au festin pour manger.\nAxɔ́sú ɔ́ jínjɔ́n fí e é kó nɔ jínjɔ́n ɖ'ayǐ é, ɖo dǒ wú. Ahwangán Avunɛ́ɛ jínjɔ́n akpá tɔn, bɔ Jonatáan ɖo te. Davídi sín tɛnmɛ ka ɖo vɔ̌.\n20.25 Le roi s'assit comme à l'ordinaire sur son siège contre la paroi, Jonathan se leva, et Abner s'assit à côté de Saül ; mais la place de David resta vide.\nGbe nɛ́ ɔ́ gbe ɔ́, Sawúlu ɖɔ xó ɖé ǎ, ɖó é ɖo ɖiɖɔ wɛ ɖɔ é sixú nyí mǐmɛ́ jí wɛ é má ɖe ǎ wú wɛ é ná kó gɔn.\n20.26 Saül ne dit rien ce jour-là ; car, pensa-t-il, c'est par hasard, il n'est pas pur, certainement il n'est pas pur.\nXwe ɔ́ sín azǎn wegɔ́ ɔ́ gbe ɔ́, Davídi tɛn mɛ lɛ́ kpo ɖo vɔ̌, bɔ Sawúlu kanbyɔ́ Jonatáan ɖɔ: “Étɛ́wú Jɛsée vǐ ɔ́ má ka wá ɖu nǔ sɔ ǎ? Étɛ́wú é má ká lɛ́ wá égbé ǎ?”\n20.27 Le lendemain, second jour de la nouvelle lune, la place de David était encore vide. Et Saül dit à Jonathan, son fils : Pourquoi le fils d'Isaï n'a-t-il paru au repas ni hier ni aujourd'hui ?\nJonatáan yí gbe nú tɔ́ ɔ́ ɖɔ: “É byɔ́ gbe mì ɖɔ émí ná yi Bɛteleyɛ́mu.\n20.28 Jonathan répondit à Saül : David m'a demandé la permission d'aller à Bethléhem.\nÉ ɖɔ nú mì ɖɔ nyɛ ní kɛnklɛ́n ná gbe émí nú émí ná yi Bɛteleyɛ́mu, ɖɔ nɔví émítɔn ɖɔ émí ní má gɔn nǔwiwa ɔ́ do mɛ gbeɖé ó. É ɖɔ nú mì ɖɔ ényí xɔ́ntɔn jɛ́n nyɛ kpó émí kpó nyí hǔn, nyɛ ní ná gbe émí, bónú émí ná yi xwetavɔ́ e sá gbé hɛ̌nnu émítɔn ja ɔ́ do mɛ. Énɛ́ ɔ́ wɛ zɔ́n bɔ é má wá ɖu nǔ ǎ.”\n20.29 Il a dit : Laisse-moi aller, je te prie, car nous avons dans la ville un sacrifice de famille, et mon frère me l'a fait savoir; si donc j'ai trouvé grâce à tes yeux, permets que j'aille en hâte voir mes frères. C'est pour cela qu'il n'est point venu à la table du roi.\nÉe Jonatáan ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Sawúlu wlí xomɛsin, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Avǔnví. Hwi kpó Jɛsée ví ɔ́ kpó nyí xɔ́ntɔn ɔ́, un tunwun ǎ wɛ a vɛdó a? Hwi kpó nɔ towe kpó bǐ ná ɖu winnyá.\n20.30 Alors la colère de Saül s'enflamma contre Jonathan, et il lui dit : Fils pervers et rebelle, sais je pas que tu as pour ami le fils d'Isaï, à ta honte et à la honte de ta mère ?\nĐǒtó mì ganjí! Nya énɛ́ ɔ́ kpo ɖo gbɛ jɛ́n wɛ ɔ́, a sixú ɖu axɔ́sú ǎ. Énɛ́ ɔ́ wú wɛ a nǎ sɛ́ mɛ dó bɔ è nǎ yi wlí i bó kplá ɛ wá fí din, ɖó è ɖǒ ná hu i.”\n20.31 Car aussi longtemps que le fils d'Isaï sera vivant sur la terre, il n'y aura point de sécurité ni pour toi ni pour ta royauté. Et maintenant, envoie- le chercher, et qu'on me l'amène, car il est digne de mort.\nJonatáan ka kanbyɔ́ tɔ́ tɔn ɖɔ: “Étɛ́wú è ka ná hu i? Étɛ́ é wa?”\n20.32 Jonathan répondit à Saül, son père, et lui dit : Pourquoi le ferait-on mourir ? Qu'a-t-il fait ?\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Sawúlu sɔ́ hwǎn tɔn dó jǐ tɔn, bó jló ná hu i, bɔ Jonatáan mɔ nǔ jɛ wú ɖɔ tɔ́ émítɔn jló ná hu Davídi nǔgbó.\n20.33 Et Saül dirigea sa lance contre lui, pour le frapper. Jonathan comprit que c'était chose résolue chez son père que de faire mourir David.\nBɔ Jonatáan sí te sín nǔɖuɖu ká ɔ́ kɔn kpó xomɛsin kpó, bó sɔ́ ɖu nǔ xá yě gbe énɛ́ ɔ́ gbe ǎ; wǔ kú i ɖó Davídi wú, ɖó tɔ́ tɔn zun i ɖésú.\n20.34 Il se leva de table dans une ardente colère, et ne participa point au repas le second jour de la nouvelle lune ; car il était affligé à cause de David, parce que son père l'avait outragé.\nAyǐhɔ́ngbe tɔn zǎnzǎn ɔ́, Jonatáan yi gle mɛ fí e é kpó Davídi kpó ko ɖɔ é, bɔ é kpó nyaví kpɛví ɖé kpó zɔn.\n20.35 Le lendemain matin, Jonathan alla dans les champs au lieu convenu avec David, et il était accompagné d'un petit garçon.\nÉ ɖɔ nú nyaví ɔ́ ɖɔ: “Bɛ̌ wezun bo jɛ nukɔn bónú gǎ e un ná da lɛ́ɛ ɔ́, a na cyán yě wá nú mì.” Nyaví ɔ́ bɛ́ wezun bɔ Jonatáan da gǎ ɖokpó bɔ é zɛ nyaví ɔ́ wú.\n20.36 Il lui dit : Cours, trouve les flèches que je vais tirer. Le garçon courut, et Jonathan tira une flèche qui le dépassa.\nÉe nyaví ɔ́ yi fí e gǎ e Jonatáan da ɔ́ jɛ ɔ́, Jonatáan sú xó bó ɖɔ: “É má nyí gǎ ɔ́ nɛ́ ɖo nukɔn dɔ̌n nɛ́ a?”\n20.37 Lorsqu'il arriva au lieu où était la flèche que Jonathan avait tirée, Jonathan cria derrière lui : La flèche n'est-elle pas plus loin que toi ?\nÉ lɛ́ sú xó bó ɖɔ nú nyaví ɔ́ ɖɔ: “Ya wǔ yi zé gǎ ɔ́ wá; ma nɔ te ó.” Bɔ nyaví ɔ́ yi zé gǎ ɔ́, bó wá gǎn tɔn gɔ́n.\n20.38 Il lui cria encore : Vite, hâte-toi, ne t'arrête pas ! Et le garçon de Jonathan ramassa les flèches et revint vers son maître.\nNyaví kpɛví ɔ́ mɔ do nú nǔɖé ǎ. Jonatáan kpó Davídi kpó kɛ́ɖɛ́ wɛ tunwun nǔ e wa wɛ yě ɖe é.\n20.39 Le garçon ne savait rien ; Jonathan et David seuls comprenaient la chose.\nJonatáan sɔ́ da tɔn kpó gǎ tɔn lɛ́ɛ kpó nú nyaví kpɛví ɔ́ ɖɔ ní zé yi xwé gbe.\n20.40 Jonathan remit ses armes à son garçon, et lui dit : Va, porte-les à la ville.\nÉe nyaví ɔ́ ɖidó ɔ́, Davídi tɔ́n sín gle ɔ́ sín afɔligbé, bó wá xwe agbɔ̌nnusú do, bó ɖe kɔ́ azɔn atɔn, bɔ xɔ́ntɔn xɔ́ntɔn we lɛ́ɛ zunfán yěɖée, bó y'avǐ káká. Davídi wɛ ka y'avǐ tawun.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Jonatáan ɖɔ nú Davídi ɖɔ: “Yi dó fífá mɛ, bó ká flín alɛ e mǐ nu ɖo Mawu Mavɔmavɔ nyíkɔ mɛ bó ɖɔ: ‘Mawu Mavɔmavɔ ní bló bónú alɛ e nyi kpó hwi kpó nu ɔ́, mǐ ní nɔ gbejí ná káká sɔ́yi, bónú vǐ e mǐ nǎ ji lɛ́ɛ lɔ ní nɔ gbejí ná.’ ”\n20.42 Et Jonathan dit à David : Va en paix, maintenant que nous avons juré l'un et l'autre, au nom de l'Éternel, en disant : Que l'Éternel soit à jamais entre moi et toi, entre ma postérité et ta postérité! David se leva, et s'en alla, et Jonathan rentra dans la ville.