2 Axɔ́sú 10 - 2 Rois 10\nAkábu ɖó vǐ súnnu kpó vǐvú súnnu kpó kanɖé gban (70). Samalíi wɛ yě nɔ́ nɔ. Jehu sɛ́ wěma dó ahwangán Izleyɛ́li tɔn lɛ́ɛ, tomɛxó lɛ́ɛ, kpó mɛ e nɔ kplɔ́n nǔ Akábu ví lɛ́ɛ kpó ɖo Samalíi. É ɖɔ dó wěma ɔ́ mɛ ɖɔ:\n“Mi wɛ ɖo nukún kpé dó axɔ́sú ɔ́ sín vǐ lɛ́ɛ wú wɛ, kɛkɛ́ví tɔn lɛ́ɛ ɖo mi sí, sɔ́ tɔn lɛ́ɛ ɖo mi sí, ahwanfunnú tɔn lɛ́ɛ ɖo mi sí, bɔ mi ɖo toxo tɔn e è mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó ɔ́ mɛ. Hǔn din e mi ɖo wěma élɔ́ mɔ wɛ ɔ́,\nmi ná kpɔ́n vǐ tɔn lɛ́ɛ mɛ, bó ná sɔ́ mɛ e nyɔ́ hú yě bǐ, bó sixú ɖu axɔ́sú ɖo yě mɛ é, bó ná sɔ́ ɛ ɖó zinkpo jí. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, mi ná sɔ́ ahwan nú, bó ná fun ahwan dó gǎn mitɔn sín xwédo tamɛ.”\nÉe yě se mɔ̌ ɔ́, xɛsi ɖaxó ɖé jɛ yě jí, bɔ yě ɖɔ: “Éyɛ́ mɛ e nukɔn axɔ́sú we ma sixú nɔ te ǎ ɔ́, nɛ̌ wɛ mǐdɛɛ lɛ́ɛ ká sixú nɔ te nukɔn tɔn gbɔn?”\nÉnɛ́ ɔ́, mɛ e kpa acɛ dó axɔ́sú ɔ́ sín xwé nu ɔ́, kpó mɛ e kpa acɛ dó toxo ɔ́ nu ɔ́ kpó, kpó tomɛxó lɛ́ɛ kpó, kpódó mɛ e nɔ kplɔ́n nǔ axɔ́sú ɔ́ sín vǐ lɛ́ɛ kpó sɛ́ wɛn dó Jehu ɖɔ: “Mɛsɛntɔ́ towe wɛ mǐ nyí. Mǐ ná bló nǔ e a nǎ ɖɔ nú mǐ lɛ́ɛ bǐ. Mǐ ná sɔ́ mɛɖé axɔ́sú ǎ, nǔɖé jló we hǔn wa.”\nÉnɛ́ ɔ́, Jehu lɛ́ sɛ́ wěma ɖěvo dó yě bó ɖɔ: “Ényí mi ɖo jǐ ce bo jló ná se tónú nú mì hǔn, mi gbo ta gǎn mitɔn sín vǐ lɛ́ɛ, bó wá gɔ̌n ce sɔ zǎnzǎn lěhwenu ɖo Izleyɛ́li.” Lo ɔ́, axɔ́sú ɔ́ sín vǐ kanɖé gban lɛ́ɛ ka ɖo tonukún to ɔ́ tɔn lɛ́ɛ gɔ́n, bɔ yě ɖo nukún kpé dó vǐ lɛ́ɛ wú wɛ.\nÉe yě mɔ wěma ɔ́, yě bɛ́ axɔ́sú ɔ́ sín vǐ kanɖé gban (70) lɛ́ɛ, bó gbo ta yě bǐ, bó bɛ́ ta yětɔn dó xasun mɛ, bo sɛ́ dó Jehu ɖo Izleyɛ́li.\nAxɔ́sú ɔ́ sín wɛnsagun ɖokpó wá dó wɛn Jehu bo ɖɔ: “Yě bɛ̌ axɔ́sú ɔ́ sín vǐ lɛ́ɛ sín ta wá.” Ée wɛnsagun ɔ́ wá ɖɔ nú Jehu ɖɔ è bɛ̌ vǐ lɛ́ɛ sín ta wá ɔ́, é ɖɔ: “Mi má yě ɖó donu we ɖó toxo ɔ́ sín hɔntogbó jí, nú yě nɔ fínɛ́ káká nú ayǐ hɔ́n.”\nZǎnzǎn ɔ́, Jehu tɔ́n bó wá togun ɔ́ bǐ nukɔn, bó ɖɔ: “Midɛɛ lɛ́ɛ ɔ́, mi mɛ́! Nyɛ ɔ́, nyɛ tunwun ɖɔ nyɛ wɛ blá gǎn ce Yolámu gbé bó hu i. Midɛɛ ká tunwun mɛ e hu mɛ élɔ́ lɛ́ɛ a?\nMi bo tunwun ɖɔ xó e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ dó Akábu sín mɛ lɛ́ɛ wú ɔ́ ɖě kún ná gɔn jijɛ ó. Mawu Mavɔmavɔ bló nǔ e é ɖɔ gbɔn mɛsɛntɔ́ tɔn Elíi jí é.”\nÉe Jehu ɖɔ mɔ̌ ɔ́, é hu mɛ e kpo ɖo Akábu sín hɔnmɛ ɖo Izleyɛ́li lɛ́ɛ bǐ. É hu mɛ nukúnɖéjí lɛ́ɛ bǐ, mɛ e va dó wǔ tɔn lɛ́ɛ bǐ. É hu vodúnnɔ lɛ́ɛ bǐ. É jó yě mɛ ɖokpó dó nyi gbɛ ǎ. È vǐvá axɔ́ví Judáa tɔn lɛ́ɛ sín kún\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Jehu jɛ ali bo ɖidó Samalíi. É ɖo yiyi wɛ bo jɛ Gbɔ̌fúnkpatɛn,\nbó kpé Judáa xɔ́sú Akaziasi sín mɛ lɛ́ɛ, bó kanbyɔ́ yě ɖɔ: “Mɛ̌ mi ka nyí?” Bɔ yě yí gbe n'i ɖɔ: “Axɔ́sú Akaziasi sín mɛ wɛ mǐ nyí. Mǐ wá bó ná dó gbe axɔ́si Jezabɛ́li sín vǐ lɛ́ɛ kpódó axɔ́sú ɔ́ sín mɛ ɖě lɛ́ɛ kpó.”\nÉe yě ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Jehu ɖɔ: “Mi wlí yě gbɛɖe gbɛɖe.” Bɔ mɛ tɔn lɛ́ɛ wlí yě gbɛɖe gbɛɖe, bó gbo gbe yě, bó bɛ́ yě kɔn nyi dotɔ e ɖo Gbɔ̌fúnkpatɛn ɔ́ mɛ. Yě mɛ kanɖé-nukún-we (42) wɛ. Jehu jǒ mɛ ɖěbǔ dó nyi gbɛ ǎ. Jehu kpé Yonadávu\nÉe Jehu gosín fínɛ́ ɔ́, é kpé Yonadávu Hlekávu ví ɔ́. É dó gbe e, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Xomɛ towe ka ɖo wɛn dó wǔ ce lě e xomɛ ce ɖo wɛn dó wǔtu towe gbɔn ɔ́ a?” Yonadávu yí gbe n'i bó ɖɔ: “Ɛɛn!” Jehu lɛ́ ɖɔ n'i ɖɔ: “Ényí é ɖo mɔ̌ nǔgbó hǔn, nǎ alɔ mì.” Bɔ Yonadávu ná alɔ ɛ, bɔ Jehu dɔn ɛ dó kɛkɛ́ví e mɛ é ɖe ɔ́ mɛ,\nbó ɖɔ: “Wǎ mǐ yi kpɔ́n lě do e un yí wǎn nú Mawu Mavɔmavɔ sín azɔ̌ gbɔn é.” Énɛ́ ɔ́, é sɔ́ ɛ dó kɛkɛ́ví tɔn mɛ ɖidó.\nÉe Jehu jɛ Samalíi ɔ́, é hu Akábu sín mɛ e kpo ɖo fínɛ́ lɛ́ɛ bǐ. É sú yě bǐ sín kún dó lě e Mawu Mavɔmavɔ ko ɖɔ nú Elíi gbɔn é. Jehu sú Baalu sinsɛn kún dó\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Jehu kplé togun ɔ́ bǐ, bó ɖɔ nú yě ɖɔ: “Akábu sɛn vodún Baalu nabí ɖé ǎ, amɔ̌, nyɛ ɔ́, nyɛ ná sɛn káká.\nDin ɔ́, mi dó wɛn sɛ́ dó gbeyíɖɔ vodún Baalu tɔn lɛ́ɛ bǐ, Baalusi lɛ́ɛ kpódó hunnɔ tɔn lɛ́ɛ bǐ kpó nú yě wá gɔ̌n ce fí. Yě mɛ ɖěbǔ ma hwe ó, ɖó un jló ná sá vɔ̌ ɖaxó ɖokpó nú vodún Baalu. È nǎ hu mɛ e ná gɔn lɛ́ɛ bǐ.” Ayi wɛ Jehu ka sɔ́ ɖó nukɔn bó ná mɔ tɛn bo hu mɛ e nɔ sɛn vodún Baalu lɛ́ɛ bǐ.\nÉnɛ́ ɔ́ wú wɛ é ɖɔ: “Mi ylɔ́ kplé ɖaxó ɖokpó nú mǐ ná wa nǔ nú vodún Baalu.” Bɔ è ylɔ̌ kplé ɔ́.\nÉ sɛ́ mɛ dó Izlayɛ́li to ɔ́ bǐ mɛ, bɔ mɛ e nɔ sɛn Baalu lɛ́ɛ bǐ wǎ; yě ɖokpó gɔn ǎ. Yě bǐ wá bó byɔ́ Baalu xwé, bɔ xwé ɔ́ gɔ́ bǐ,\nbɔ Jehu ɖɔ nú mɛ e nɔ kpé nukún dó vodúnwu lɛ́ɛ wú é ɖɔ: “Đe awu tɔ́n nú Baalusɛntɔ́ lɛ́ɛ bǐ.” Bɔ nya ɔ́ ɖe awu lɛ́ɛ tɔ́n nú yě.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Jehu kpódó Yonadávu Hlekávu ví ɔ́ kpó wá Baalu xwé ɔ́ gbe, bɔ Jehu ɖɔ nú mɛ e nɔ sɛn Baalu lɛ́ɛ ɖɔ: “Mi kpɔ́n ɖɔ mɛ e nɔ sɛn Mawu Mavɔmavɔ ɔ́ ɖě ɖo mɛ mɛ a jí, ɖó mɛsɛntɔ́ Baalu tɔn lɛ́ɛ kɛ́ɖɛ́ wɛ ɖó ná nɔ fí.”\nÉnɛ́ ɔ́, Jehu kpó Yonadávu kpó ɖidó vɔ̌ yǎyá lɛ́ɛ kpó vɔ̌ e è nɔ dó zo lɛ́ɛ kpó sá gbé. Jehu ka ko ɖó sɔ́ja kanwe (80) kɔ́xo, bó ko ɖɔ nú yě ɖɔ: “Un jó mɛ énɛ́ lɛ́ɛ bǐ nú mi. Ényí mɛɖé gló mɛɖé bó yi ɔ́, un ná hu mɛ ɔ́ ɖó tɛn tɔn mɛ.”\nÉe Jehu sá vɔ̌ lɛ́ɛ fó ɔ́, é ɖɔ nú sɔ́ja lɛ́ɛ kpó gǎn yětɔn lɛ́ɛ kpó ɖɔ: “Mi byɔ́ xwé ɔ́ gbe, bó hu mɛ lɛ́ɛ bǐ. Mi ma lɔn nú mɛ ɖokpó tɔ́n ó.” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, sɔ́ja lɛ́ɛ kpó gǎn yětɔn lɛ́ɛ kpó hu yě, bó bɛ́ cyɔ yětɔn nyi gbě. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, yě hun káká yi slǎ e mɛ vodún Baalu xwé ɔ́ ɖe é, ɖo tɛn mímɛ́ bǐ ɔ́ mɛ.\nYě bɛ̌ awǐnnya e yě tun te ɖó vodún Baalu xwé bó nɔ sɛn lɛ́ɛ tɔ́n bó dó zo.\nYě flí Baalu wínnya e yě tun te bó nɔ sɛn lɛ́ɛ xwe, bó gba xɔ tɔn, bó kun adado ɖó fínɛ́, bɔ yě kpo ɖo fínɛ́ káká jɛ égbé. Jehu Izlayɛ́li xɔ́sú\nLě e Jehu sú Baalu sinsɛn sín kún dó gbɔn ɖo Izlayɛ́li ɔ́ nɛ́.\nLo ɔ́, é hu hwɛ e Jelobowámu Nɛvati ví ɔ́ hu bó dɔn Izlayɛ́li togun ɔ́ d'é mɛ é. É sɛn sikányibúví e ɖo Betɛ́li lɛ́ɛ kpó ée ɖo Dan lɛ́ɛ kpó Jelobowámu ɖɔhun.\nMawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Jehu ɖɔ: “A dɔn tó nú Akábu xwédo ɔ́ lě e un ba gbɔn é. Nǔ e nɔ jló mì é nɛ́. Énɛ́ ɔ́ wú wɛ vǐ towe lɛ́ɛ ná ɖu axɔ́sú ɖo Izlayɛ́li ɖě jɛ ɖě gúdo káká nú jijimɛ ɛnɛ.”\nÉ ɖo mɔ̌ có Jehu nyi Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Izlayɛ́li tɔn sín sɛ́n lɛ́ɛ kpó ayi tɔn bǐ kpó ǎ. Hwɛ e Jelobowámu hu bo dɔn Izlayɛ́linu lɛ́ɛ d'é mɛ ɔ́, é gɔn huhu ǎ.\nHwe énɛ́ ɔ́ nu ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ jɛ Izlayɛ́li sín ayǐkúngban yí jí. É sɛ́ Hazayɛ́li Silíi xɔ́sú ɔ́ dó, bɔ é jɛ Izlayɛ́li to ɔ́ yí jí.\nÉnɛ́ ɔ́, è yǐ ayǐkúngban e ɖo zǎnzǎnhwe jí nú Judɛ́ɛn tɔ é kpódó ée ɖo totaligbé nú Alowɛ́ɛ toxo ɖo Aanɔ́ni tɔdo ɔ́ mɛ ɔ́ kpó sín yě sí. Ayǐkúngban énɛ́ lɛ́ɛ wɛ nyí Galadi to ɔ́ kpó Basáni to ɔ́ kpó. To énɛ́ lɛ́ɛ mɛ wɛ akɔta Hwlibɛ́ni tɔn, Gadi tɔn kpódó Manasée tɔn kpó nɔ́ nɔ.\nÈ wlǎn axɔ́sú Jehu sín tan e kpo ɔ́, nǔ e é wa lɛ́ɛ kpó akɔ́nkpinkpan e é ɖó ɔ́ kpó dó “Izlayɛ́li xɔ́sú lɛ́ɛ sín Tan wéma” mɛ.\nJehu zán wá kú, bɔ è sɔ́ ɛ yi ɖó Samalíi, bɔ vǐ tɔn Yoakázi ɖu axɔ́sú ɖó tɛn tɔn mɛ.\nXwe koatɔ́n-nukún-atɔn (28) wɛ Jehu bló ɖo axɔ́súzinkpo Izlayɛ́li tɔn jí ɖo Samalíi.


La Bible en Fongbe - Genèse 6 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Genèse 6\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Genèse 6\nGenèse 6 - Bǐbɛ́mɛ 6\nHwenu e gbɛtɔ́ lɛ́ɛ jɛ kún gba jí ɖo ayǐkúngban ɔ́ jí ɔ́,\nnǔɖíɖó e ɖo sɛ́xwé lɛ́ɛ mɔ ɖɔ vǐ yětɔn nyɔ̌nu lɛ́ɛ nyɔ́ ɖɛkpɛ ɖésú, bɔ yě kpɔ́n éé jló yě lɛ́ɛ ɖo nyɔ̌nuví énɛ́ lɛ́ɛ mɛ bó da.\nÉe yě bló mɔ̌ ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ émí kún ná jó gbɛtɔ́ nyi gbɛ káká sɔ́yi ó, ɖó nǔ e yě wa nyi do ɔ́ wú. Agbaza kpowun wɛ gbɛtɔ́ nyí; xwe kantɔn (120) jɛ́n é ná nɔ́ nɔ gbɛ xɔ.\nÉe vǐ nǔɖíɖó e ɖo sɛ́xwé lɛ́ɛ tɔn lɛ́ɛ ɖó xó xá vǐ nyɔ̌nu gbɛtɔ́ tɔn lɛ́ɛ ɔ́, yě ji vǐ nú yě. Vǐ énɛ́ lɛ́ɛ wɛ nyí gbɛtɔ́ sakasaka e tíin ɖo ayǐkúngban ɔ́ jí hwenɛ́nu lɛ́ɛ. Yě wɛ nyí ahwanfuntɔ́ syɛ́nsyɛ́n hwexónu tɔn lɛ́ɛ; yě lɛ́ kpo ɖo ayǐkúngban jí káká jɛ égbé.\nMawu Mavɔmavɔ mɔ ɖɔ dǎka xixo gbɛtɔ́ tɔn sukpɔ́, bɔ gbɛtɔ́ nɔ́ ɖo nǔ nyanya kɛ́ɖɛ́ lin wɛ hwebǐnu.\nL'Éternel se repentit d'avoir fait l'homme sur la terre, et il fut affligé en son cœur.


Zakalíi Sín Nǔmimɔ Tantɔngɔ Ɔ: Ahwankɛkɛví lɛ kpo Axɔsugbakún ɖé Kpo | Nùkplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n‘Nú mi setónú nú Jehovah, Mawu mitɔn ɔ, nǔ na nyí mɔ̌.’—ZAK. 6:15.\nHAN LƐ: 61, 22\nJiɖe etɛ tɔn Zakalíi sín nǔmimɔ gudo tɔn ɔ ka na togun Mawu tɔn?\nNɛ̌ ganvɔsó wè lɛ kpo ahwankɛkɛví lɛ kpo ka dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ gbɔn?\nNɛ̌ nǔ ka cí nú we dó xɔgbigbázɔ́ ɖaxó e wà wɛ è ɖè ɖò égbé é wu?\n1, 2. Ninɔmɛ tɛ mɛ wɛ Jwifu lɛ ɖè ɖò Jeluzalɛmu, hwenu e è xlɛ́ nǔmimɔ tɛnwegɔ ɔ Zakalíi gudo é?\nEE È xlɛ́ nǔmimɔ tɛnwegɔ ɔ Zakalíi gudo é ɔ, nǔ gègě tíìn bɔ é na lin nǔ kpɔ́n d’eji. Jehovah d’akpá ɖɔ nǔnyanyawatɔ́ lɛ na ɖó gbè nǔ nyanya e ye wà lɛ é tɔn. É ɖò wɛn ɖɔ akpá enɛ dó wusyɛn lanmɛ nú Zakalíi. Amɔ̌, nǔ ɖě ko ɖyɔ ǎ. Nugbǒmaɖɔ kpo nùwalɔ nyanya ɖevo lɛ kpo kpó ɖò ayǐ, bɔ è ka ko flín na fó tɛmpli Jehovah tɔn e ɖò Jeluzalɛmu é vívɔ́ gbá ǎ. Nɛ̌ Jwifu lɛ ka sixu jó azɔ̌ e Mawu sɔ́ d’así nú ye é dó tlolo mɔ̌ gbɔn? Ye na lɛ́ jɛ azɔ̌ yeɖesunɔ tɔn lɛ wu kpowun wutu wɛ ye lɛkɔ wá jɔtɛn yetɔn à?\n2 Zakalíi tuùn ɖɔ Jwifu ɖěɖee sɛ̀ tɛn wá Jeluzalɛmu lɛ é nyí sunnu kpo nyɔnu kpo nùɖitɔ́ lɛ. Ye nyí mɛ e gbigbɔ Mawu tɔn sísɛ́ bɔ ye jó ayijayǐ e ɖò xwé yetɔn gbè lɛ é kpo azɔ̌ yetɔn lɛ kpo dó é. (Ɛsd. 1:2, 3, 5) Ye jó tò e ko má ye é dó bo xwè fí e gègě yetɔn ma tlɛ mɔ kpɔ́n ǎ é ɖé. Nú tɛmpli Jehovah tɔn vívɔ́ gbá ma ko nyí nǔ taji ǎ ɔ, ye na ko zɔn ali nú kilomɛtlu 1 600 mɔ̌ bo gbɔn ayikúngban e vɛwǔ tawun lɛ é jí ǎ.\n3, 4. Wuvɛ̌ tɛ lɛ ka kpannukɔn Jwifu e lɛkɔ wá Jeluzalɛmu lɛ é?\n3 Nɛ̌ tomɛyiyi enɛ ka na ko cí? É ɖò wɛn ɖɔ hwenu e Jwifu lɛ ɖò yiyi wɛ é ɔ, ye na ko zán ganxixo gègě dó lin tamɛ dó fí e na nyí xwé yetɔn yɔyɔ̌ ɔ é jí. È ko ɖɔ xó nú ye dó lee toxo Jeluzalɛmu tɔn nyɔ́ ɖɛkpɛ tawun ɖ’ayǐ gbɔn é jí. Mɛxomɔ e ɖò tɛntin yetɔn lɛ é ko mɔ lee tɛmpli ɔ ɖó susu sɔ ɖ’ayǐ é. (Ɛsd. 3:12) Nú a ko zɔn ali ɔ xá ye wɛ ɔ, nɛ̌ nǔ na ko cí nú we hwenu e a mɔ Jeluzalɛmu e nyí xwé towe yɔyɔ̌ ɔ é sɛ́dó é? Wǔ na ko kú we hwenu e a mɔ dǒglin lɛ bɔ gbehan baɖabaɖa lɛ ko vunbla bǐ é wɛ à? A ka na ko jlɛ́ dó ɖaxó ɖaxó weɖobǔ Babilɔnu tɔn lɛ dó Jeluzalɛmu sín dǒ e ɖó hɔntogbo lɛ kpo atɔxwɛ lɛ kpo ɖ’ayǐ, bo ka ko huzu dǒglin zizɛ dìn lɛ é wu wɛ à? Nǔ ɖò mɔ̌ có, togun ɔ kpankɔ́n. Ye ko mɔ lee Jehovah hwlɛn ye gbɔn hwenu e ye ɖò zɔnlin ɖi wɛ ɖò ali gaga enɛ jí é. Nǔ nukɔntɔn e ye bló hwenu e ye wá é wɛ nyí ɖɔ ye bló vɔsakpe ɖé ɖó fí e tɛmpli ɔ nɔ ɖ’ayǐ é, lobo jɛ vɔsanú xwlé Jehovah jí ayihɔngbe ayihɔngbe. (Ɛsd. 3:1, 2) Kpo akpàkpà e sɔ́ ye ɖò bǐbɛ̌mɛ é kpo ɔ, é cí ɖɔ nǔ ɖebǔ kún sixu dó kpò awa mɛ nú ye ó ɖɔhun.\n4 Gɔ́ nú tɛmpli ɔ gbigbá ɔ, Izlayɛli-ví lɛ ɖó na vɔ́ toxo yetɔn lɛ gbá. Ye ɖó na vɔ́ xwé lɛ gbá, lɛ̀ gle, lobo nya nǔ e ye na ɖu é gbé. (Ɛsd. 2:70) Azɔ̌ e ɖò nukɔn nú ye é cí nǔ e hú agbɔ̌n ye é ɖɔhun. Gbɔn vo nú enɛ ɔ, gbeklanxamɛ lɛ wá ajijimɛ, bo syɛn ɖesu. Ye kpankɔ́n ɖò bǐbɛ̌mɛ có, gbè e è klán xá ye nú xwè 15 é zɔ́n bɔ awakanmɛ kú ye. (Ɛsd. 4:1-4) Ee lɛ́ wá syɛn hú bǐ bɔ ye ɖí xwi xá ɖò 522 J.H.M. é wɛ nyí hwenu e Axɔsu Pɛsi tɔn gbɛ́ ɖɔ è kún sɔ́ na wà xɔgbigbázɔ́ ɖebǔ ɖò Jeluzalɛmu ó é. É cí ɖɔ sɔgudo toxo enɛ tɔn d’ablu ɖɔhun.—Ɛsd. 4:21-24.\n5. Nɛ̌ Jehovah ka d’alɔ togun tɔn gbɔn hwenu e awakanmɛ kú i é?\n5 Jehovah tuùn nǔ e sín hudo togun tɔn ɖó é. Mawu xlɛ́ nǔmimɔ gudo tɔn ɖé Zakalíi bo na dó na ganjɛwu Jwifu lɛ ɖɔ emi yí wǎn nú ye, ɖɔ nǔ e wà wɛ ye ɖè sín hwenu línlín ɖíe lɛ é bǐ sù nukún emitɔn mɛ, lobo lɛ́ d’akpá nú ye ɖɔ emi na nya xɛ ɖò ye jí, nú ye lɛkɔ yì azɔ̌ emitɔn kɔn ɔ nɛ. Nú nǔ e kàn tɛmpli ɔ vívɔ́ gbá é ɔ, Jehovah d’akpá ɖɔ: ‘Nú mi setónú nú Jehovah, Mawu mitɔn ɔ, nǔ na nyí mɔ̌.’—Zak. 6:15.\nWƐNSAGUN HLƆNHLƆNNƆ LƐ SÍN AHWANKPÁ ÐÉ\n6. (a) Nɛ̌ nǔmimɔ tantɔngɔ e è xlɛ́ Zakalíi é ka bɛ́ gbɔn? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Etɛwu sɔ́ lɛ ka ɖó sinmɛ vovo?\n6 Nǔmimɔ tantɔngɔ gudo tɔn e è xlɛ́ Zakalíi é sixu ko nyí ee na dó hlɔnhlɔn hlɔnhlɔn jí nú nùɖiɖi tawun é. (Xà Zakalíi 6:1-3.) Dǒ nukún nǔ e jɛ é mɛ kpɔ́n: Ahwankɛkɛví ɛnɛ tɔ́n “sín ganvɔsó wè tɛntin” bo ɖò yiyi wɛ, lobɔ é cí ɖɔ ye sɔgbe nú ahwan ɖɔhun. Sɔ́ ɖěɖee è sín dó ahwankɛkɛví ɔ wu lɛ é ɖó sinmɛ vovo. Enɛ na d’alɔ bɔ è na tuùn sɔ́xátɔ́ ɖě ɖó vo nú ee na bɔ d’ewu é. Zakalíi kanbyɔ ɖɔ: “Etɛ nyí wɛ [ye] ka ɖè?” (Zak. 6:4) Ðó nǔmimɔ enɛ kàn mǐ tlɔlɔ wutu ɔ, mǐ lɔ jló na tuùn nǔ e nyí wɛ é ɖè é.\nJehovah kpó ɖò wɛnsagun tɔn lɛ zán dó cyɔn alɔ togun tɔn jí wɛ bo lɛ́ ɖò ye zán dó dó wusyɛn lanmɛ n’i wɛ\n7, 8. (a) Etɛ só wè lɛ ka nɔte na? (b) Etɛwu só lɛ ka nyí ganvɔsó?\n7 Ðò Biblu mɛ ɔ, só lɛ sixu nɔte nú axɔsuɖuto lɛ alǒ acɛkpikpa lɛ. Só ɖěɖee xó è ɖɔ ɖò Zakalíi sín tan mɛ lɛ é ɖi só wè e nǔɖɔɖ’ayǐ Daniyɛli tɔn jlɛ́ lɛ é. Só ɖokpo nɔte nú acɛkpikpa Jehovah tɔn dó wɛkɛ ɔ bǐ jí ee na nɔ ayǐ kaka sɔyi é. Só wegɔ ɔ nɔte nú Axɔsuɖuto Mɛsiya tɔn e nu Jezu kp’acɛ dó é. (Dan. 2:35, 45) Ðó è sɔ́ Jezu ɖó axɔsuzinkpo jí ɖò 1914 wutu ɔ, só wè lɛ ko tíìn bo ɖò azɔ̌ bunɔ ɖé wà wɛ bonu jlǒ Mawu tɔn ni nyí wiwa ɖò ayikúngban jí.\n8 Etɛwu só lɛ ka nyí ganvɔsó? Ði siká ɖɔhun ɔ, ganvɔ nyí gan ɖé bo xɔ akwɛ tawun. Jehovah ɖegbe ɖɔ è ni zán gan enɛ e nɔ sɛ́ é dó gbá Goxɔ ɔ na, bɔ nukɔnmɛ ɔ, è lɛ́ zán dó gbá tɛmpli ɔ na ɖò Jeluzalɛmu. (Tín. 27:1-3; 1 Axɔ. 7:13-16) Enɛ wu ɔ, é sɔgbe tawun ɖɔ ganvɔsó wè nùjlɛdonǔwu tɔn lɛ ni flín mǐ ɖɔ Nǔbǐwukpétɔ́ wɛkɛ ɔ tɔn e Jehovah nyí é kpo Axɔsuɖuto Mɛsiya tɔn ɔ kpo yì aga tawun, bo na hɛn ayijayǐ kpo nyɔna e na nɔ ayǐ sɔyi lɛ é kpo wá nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ.\n9. Mɛ̌ mɛ̌ e ka ɖò ahwankɛkɛví lɛ kun wɛ? Azɔ̌ tɛ è ka sɔ́ d’así nú ye?\n9 Dìn ɔ, mǐ ni ɖɔ xó dó ahwankɛkɛví lɛ wu. Etɛ ahwankɛkɛví lɛ kpo sɔ́xátɔ́ lɛ kpo ka nɔte na? Wɛnsagun lɛ wɛ ɖò ahwankɛkɛví lɛ kun wɛ, é sixu nyí gbɛ̌ta yetɔn vovo lɛ. (Xà Zakalíi 6:5-8, nwt.) Ye ɖò tíntɔ́n sín “Aklunɔ ayikúngban ɔ bǐ tɔn sín nukɔn” wɛ, bo ɖó azɔ̌ bunɔ ɖé bo na wà. Azɔ̌ tɛ è ka sɔ́ d’así nú ye? È sɛ́ ahwankɛkɛví lɛ kpo sɔ́xátɔ́ lɛ kpo dó bonu ye na nya xɛ ɖò ayikúngban tawun tawun ɖé lɛ jí. Azɔ̌ e è sɔ́ d’así nú ye é wɛ nyí ɖɔ ye na yì nya xɛ ɖò togun Jehovah tɔn jí, titewungbe sín “ayikúngban totaligbé tɔn ɔ,” Babilɔnu sí. Jehovah na bló bɔ Babilɔnu sɔ́ na lɛ́ wlí togun tɔn yì kannumɔgbenu ɖě ǎ. Kpɔ́n lee enɛ na ko dó gbɔ nú mɛ ɖěɖee ɖò tɛmpli ɔ gbá wɛ ɖò Zakalíi hwenu lɛ é sɔ́ é! Ye sɔ́ na ɖi xɛsi nú kɛntɔ́ yetɔn e ɖò nǔ mɛ jɛ nú ye wɛ lɛ é ǎ.\n10. Ganjɛwu tɛ nǔɖɔɖ’ayǐ Zakalíi tɔn e kúnkplá ahwankɛkɛví lɛ kpo sɔ́xátɔ́ lɛ kpo é ka sixu na togun Mawu tɔn égbé?\n10 Zakalíi hwenu ɖɔhun ɔ, Jehovah ahwankpá lɛ tɔn kpó ɖò wɛnsagun lɛ zán wɛ, bo nɔ nya xɛ ɖò togun tɔn jí, lobo nɔ lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ n’i. (Mal. 3:6; Ebl. 1:14) Sín hwenu e è ɖè Izlayɛli gbigbɔ tɔn ɔ sín kannumɔgbenu Babilɔnu Ðaxó ɔ tɔn ɖò 1919 é ɔ, è ɖò gbè klán xá sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ wɛ có, é ka fɔ́n bo ɖò kàn vlɔ́n wɛ bɔ nǔ ɖě sixu ɖó te ǎ. (Nǔɖe. 18:4) Ðó wɛnsagun lɛ ɖò xɛ nya ɖò mǐ jí wɛ wutu ɔ, mǐ ɖó na ɖi xɛsi ɖɔ tutoblonunu Jehovah tɔn sixu lɛ́ wá nyí kannumɔ ɖò gbigbɔ lixo azɔn ɖevo ǎ. (Ðɛh. 34:8) Loɔ, mǐ sixu kanɖeji ɖɔ mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é na fɔ́n bo na ɖò vunvun wɛ ɖò gbigbɔ lixo. Nú mǐ ɖò tamɛ lin dó nǔmimɔ Zakalíi tɔn jí wɛ ɔ, mǐ na ɖeji ɖɔ mǐ ɖò ayijayǐ mɛ ɖò yɛtɛn só wè lɛ tɔn.\n11. Etɛwu mǐ ma ka ɖó na ɖi xɛsi nú ahwan e è na tɔ́n togun Mawu tɔn zaanɖé dìn é à?\n11 Ðò malin-malin mɛ dìn ɔ, acɛkpikpa toxóɖiɖɔ tɔn gbɛ̀ Satáan tɔn tɔn lɛ na sò gbɛ̌ kpo linlin ɔ kpo ɖɔ emi na sú kún dó nú togun Mawu tɔn. (Ezek. 38:2, 10-12; Dan. 11:40, 44, 45; Nǔɖe. 19:19) Nǔɖɔɖ’ayǐ Ezekiyɛli tɔn xlɛ́ ɖɔ acɛkpikpa enɛ lɛ na cyɔn tò ɔ ahǔn ɖɔhun, bo na kun sɔ́ lɛ bo wá tɔ́n ahwan mǐ kpo xomɛsin kpo. (Ezek. 38:15, 16) * Mi ka ɖó na ɖi xɛsi wɛ à? Cɛ́nnyícɛ́nnyí ɖé lɔ ǎ! Ahwankpá ɖé ɖò akpá mǐtɔn. Ðò ninɔmɛ vɛwǔ enɛ mɛ ɖò ya ɖaxó ɔ hwenu ɔ, wɛnsagun ahwanfuntɔ́ Jehovah ahwankpá lɛ tɔn tɔn na zɔn kpɔ́ bo na nya xɛ ɖò togun Mawu tɔn jí, bo na sú kún dó nú mɛ ɖěɖee klán gbè xá Nǔbǐwukpétɔ́ e é nyí é é. (2 Tɛ. 1:7, 8) Azǎn taji ɖé wɛ azǎn enɛ na nyí. Amɔ̌, mɛ̌ ka ɖò ahwankpá Jehovah tɔn jixwé tɔn nu?\nJEHOVAH XWÈ AXƆSUGBAKÚN NÚ AXƆSU TƆN EE LƐ́ NYÍ VƆSANÚXWLÉMAWUTƆ́ É\n12, 13. (a) Etɛ è ka ɖɔ nú Zakalíi dìn ɖɔ é ni bló? (b) Tinmɛ lee mɛ e è ylɔ ɖɔ Kun é nyí Jezu Klisu gbɔn é.\n12 Zakalíi kɛɖɛ wɛ mɔ nǔmimɔ tantɔn lɛ. Dìn ɔ, é ɖ’alɔ ɖò nǔwiwa nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn ɖé mɛ bo dó dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖěɖee ɖò tɛmpli Mawu tɔn vɔ́ ɖó ayǐ wɛ lɛ é. (Xà Zakalíi 6:9-12.) È ɖɔ nú Zakalíi ɖɔ é ni yí kpatagan kpo siká kpo ɖò Heludayi, Toviya kpo Yedaya kpo sí (ye mɛ atɔn enɛ lɛ ɖò mɛ ɖěɖee lɛkɔ sín Babilɔnu é mɛ), lobo bló “ɖuɖejigbakún [alǒ axɔsugbakún] ɖokpo” na. (Zak. 6:11) Tokpɔngán Zolobabɛli ee gosin akɔta Judáa tɔn mɛ, bo nyí kúnkan Davidi tɔn é ta wɛ è ɖɔ nú Zakalíi ɖɔ é ni sɔ́ axɔsugbakún ɔ ɖó à? Eǒ. É sixu ko kpaca nùkpɔntɔ́ lɛ hwenu e Zakalíi sɔ́ axɔsugbakún ɔ ɖó ta nú Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó Jozuwée é.\n13 Axɔsugbakún e è sɔ́ ɖó ta nú Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó Jozuwée é zɔ́n bɔ é huzu axɔsu wɛ à? Eǒ, Jozuwée gosin kúnkan Axɔsu Davidi tɔn mɛ ǎ, enɛ wu ɔ, é jɛxa bo nyí axɔsu ǎ. Axɔsugbakún e è xwè n’i é ɔ, nǔɖɔɖ’ayǐ ɖé wɛ bo dó gesí axɔsu sɔgudo tɔn e na ɖu gǎn kaka sɔyi lobo na lɛ́ nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ é. Vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó e è sɔ́ axɔsu é sín nyikɔ nyí Kun. Biblu xlɛ́ nyì wɛn ɖɔ Jezu Klisu wɛ nyí Kun enɛ.—Eza. 11:1; Mat. 2:23 *.\n14. Azɔ̌ tɛ Jezu e nyí Axɔsu kpo Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó kpo é ka na wà?\n14 Jezu e nyí Axɔsu kpo Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó kpo é wɛ ɖò nukɔn nú ahwankpá jixwé tɔn Jehovah tɔn. Enɛ wu ɔ, é nɔ w’azɔ̌ kpo kanɖodonǔwu kpo bonu togun Mawu tɔn blebu ni dó sixu nɔ ayijayǐ mɛ ɖò gbɛ̀ elɔ e mɛ hunnyahunnya ɖè é. (Jel. 23:5, 6) Zaanɖé dìn ɔ, Klisu na nɔ nukɔn bo na ɖu ɖò akɔta lɛ jí dó nɔ gudo nú Nǔbǐwukpétɔ́ e Mawu nyí é, lobo jɛhun dó togun Jehovah tɔn jí. (Nǔɖe. 17:12-14; 19:11, 14, 15) Amɔ̌, Kun ɔ ka ɖó azɔ̌ taji ɖé bo na wà cobo na ɖó hwɛ nú akɔta lɛ.\nÉ NA GBÁ TƐMPLI Ɔ\n15, 16. (a) Nùvɔjlaɖó kpo nǔ kwijikwiji ɖiɖe sín mɛ wu kpo sín azɔ̌ tɛ wà wɛ è ka ɖè ɖò azǎn mǐtɔn gbè? Mɛ̌ ka ɖ’enu? (b) Ðò Axɔsuɖuɖu Xwè Afatɔ́n tɔn Klisu tɔn sín fifonu ɔ, nɛ̌ nǔ lɛ ka na cí?\n15 Gɔ́ nú Axɔsu kpo Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó e Jezu nyí é kpo ɔ, è sɔ́ azɔ̌ d’así n’i bɔ é na “gbá tɛmpli Jehovah tɔn.” (Xà Zakalíi 6:13, nwt.) Ðò azǎn mǐtɔn gbè ɔ, xɔgbigbázɔ́ Jezu tɔn ɔ zɔ́n bɔ é ɖè Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ sín kannumɔgbenu Babilɔnu Ðaxó ɔ tɔn, bo vɔ́ agun Klisanwun tɔn ɖó ayǐ ɖò 1919. É lɛ́ sɔ́ “[deví] gbejinɔtɔ́, ayiɖotenanɔ” ɖé bɔ é nɔ nɔ nukɔn nú azɔ̌ ɔ ɖò tɛmpli ɖaxó gbigbɔ tɔn ɔ sín kɔxota ayikúngban jí tɔn ɔ. (Mat. 24:45) Jezu sín alɔnu lɛ́ ján ɖò nǔ kwiji ɖiɖe sín togun Mawu tɔn wu kpo alɔdido è bonu é ni sɛ̀n Jehovah lee é yí gbè na gbɔn é kpo mɛ.—Mal. 3:1-3.\n16 Ðò Axɔsuɖuɖu Xwè Afatɔ́n tɔn ɔ hwenu ɔ, axɔsu kpo vɔsanúxwlémawutɔ́ kpo 144 000 lɛ na gɔ́ nú Jezu, bɔ ye na bló bɔ gbɛtɔ́ gbejinɔtɔ́ lɛ na huzu mɛ maɖóblɔ̌. Hwenu e nǔ na ko nyí mɔ̌ gudo é ɔ, Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ kɛɖɛ wɛ è na jó dó nyì ayikúngban e è ko slá wǔ na é jí. Gudo mɛ ɔ, è na lɛ́ vɔ́ sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ ɖó ayǐ bǐ mlɛ́mlɛ́.\nÐǑ ALƆ ÐÒ XƆGBIGBÁZƆ́ Ɔ MƐ\n17. Ganjɛwu tɛ xó e Jehovah ɖɔ bɔ d’ewu é ka na Jwifu lɛ? Nɛ̌ wɛn tɔn ka wà ɖagbe nú ye gbɔn?\n17 Ðagbe tɛ wɛn Zakalíi tɔn ka wà nú Jwifu hwetɔnnu tɔn lɛ? Jehovah ko d’akpá ɖɔ emi na nya xɛ ɖò ye jí ɖò azɔ̌ yetɔn kɔn. Ganjɛwu e é na ye ɖɔ ye na gbá tɛmpli ɔ é sixu ko na nukúnɖiɖo ayixa yetɔn e nǔ ko cikɔ na lɛ é. Amɔ̌, nɛ̌ mɛ kpɛɖé kpowun ka sixu wà azɔ̌ ɖaxó enɛ gbɔn? Xó e Zakalíi ɖɔ bɔ d’ewu lɛ é ɖè xɛsi alǒ nǔxokpɔ́n e kpò lɛ é bǐ síìn. Gbɔn vo nú gudo e sunnu gbejinɔtɔ́ Heludayi, Toviya kpo Yedaya kpo na nɔ nú ye é ɔ, Mawu ɖɔ ɖɔ mɛ gègě ɖevo lɛ na ‘gosin zɔ wá, bo na dó alɔ mɛ e ɖò tɛmpli Jehovah tɔn gbá wɛ lɛ.’ (Xà Zakalíi 6:15.) È gbɛ́ azɔ̌ ɔ có, ɖó Jwifu lɛ ɖeji ɖɔ Mawu ɖò gudo nú emi wutu ɔ, ye lɛ́ vɔ́ xɔgbigbázɔ́ ɔ bɛ́. É sɔ́ lín ǎ bɔ Jehovah ɖè afɔklɛ́nnú e cí só ɖɔhun é síìn, bɔ è fó tɛmpli ɔ ɖò 515 J.H.M. (Ɛsd. 6:22; Zak. 4:6, 7, nwt.) Amɔ̌, xó Jehovah tɔn tinmɛ nǔ e hú mɔ̌ tawun bo kàn azǎn mǐtɔn gbè lɛ é.\nJehovah na wɔn wanyiyi e mǐ ɖexlɛ́ é gbeɖé ǎ! (Kpɔ́n akpáxwé 18gɔ́ ɔ kpo 19gɔ́ ɔ kpo)\n18. Nɛ̌ Zakalíi 6:15 ka ɖò jijɛnu wɛ ɖò azǎn mǐtɔn gbè gbɔn?\n18 Égbé ɔ, gbɛtɔ́ livi mɔkpan nɔ xò kpóɖó nú mǐ ɖò sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ mɛ, bɔ ayi yetɔn nɔ sísɛ́ ye bɔ ye nɔ na “dɔkun” yetɔn lɛ, enɛ wɛ nyí táan yetɔn, hlɔnhlɔn yetɔn kpo nǔɖokan yetɔn lɛ kpo dó nɔ gudo nú tɛmpli ɖaxó gbigbɔ tɔn Jehovah tɔn. (Nùx. 3:9) Nɛ̌ mǐ ka sixu kanɖeji ɖɔ gudo e nɔ nú sinsɛn nugbǒ ɔ wɛ mǐ ɖè kpo gbejininɔ kpo é xɔ akwɛ ɖò Jehovah nukúnmɛ gbɔn? Flín ɖɔ Heludayi, Toviya kpo Yedaya kpo hɛn azɔwanú e Zakalíi dó bló axɔsugbakún ɔ na lɛ é wá. Axɔsugbakún ɔ nyí nùɖé bɔ è na nɔ dó “flín” nǔ e ye na dó nɔ gudo nú sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ é é. (Zak. 6:14) Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, Jehovah na wɔn azɔ̌ e mǐ wà é kpo wanyiyi e mǐ ɖexlɛ́ é kpo gbeɖé ǎ. (Ebl. 6:10) Ye na nɔ flǐn Jehovah tɔn mɛ tɛgbɛ.\n19. Ðagbe tɛ nǔmimɔ Zakalíi tɔn ka ɖó na wà nú mǐ ɖò égbé?\n19 Nǔ e wà wɛ è ɖè ɖò sinsɛn nugbǒ ɔ mɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ mɛ é nyí xlɛ̌ nyɔna Jehovah tɔn tɔn kpo nukɔntɔ́ e Klisu nyí é tɔn kpo. Mǐ ɖò tutoblonunu e lidǒ, ɖò ayijayǐ mɛ lobo na nɔ ayǐ kaka sɔyi é mɛ. Linlin e Jehovah ɖó dó sinsɛn-biblo mímɛ́ ɔ wu é “na nyí mɔ̌.” Wlíbò nú tɛn e mɛ a ɖè ɖò togun Jehovah tɔn mɛ é, bo ‘setónú nú Jehovah, Mawu towe.’ Enɛ ɔ, a sixu cí Axɔsu mǐtɔn e lɛ́ nyí Vɔsanúxwlémawutɔ́ Ðaxó é sín xɛnyaɖomɛji, kpo mɛ e ɖò ahwankɛkɛví jixwé tɔn lɛ kun wɛ lɛ é kpo tɔn glɔ. Nɔ gudo nú sinsɛn-biblo mimɛ̌ ɔ lee a kpéwú gbɔn é bǐ mlɛ́mlɛ́. Nú a ɖò mɔ̌ bló wɛ ɔ, a sixu kanɖeji ɖɔ Jehovah ahwankpá lɛ tɔn na cyɔn alɔ jǐ towe ɖò táan e kpò bɔ mǐ na zán ɖò gbɛ̀ nyanya elɔ mɛ é mɛ, bo na lɛ́ wà mɔ̌ kaka sɔyi!\n^ akpá. 11 Nú a jló na mɔ tinmɛ ɖevo lɛ hǔn, kpɔ́n “Kanbiọ lẹ sọn Wehiatọ lẹ Dè” ɖò Atɔxwɛ (Gungbe) 15 Mai 2015 tɔn mɛ, wexwɛ 29-30.\n^ akpá. 13 Xókwin “Nazalɛti” ɔ gosin xókwin Ebléegbe tɔn e nɔ nyí “kun” é mɛ.


Wanyiyi kpo Nǔjlɔjlɔwiwa kpo Ðò Nǔnyanyawiwa Nukɔn | Atɔxwɛ Nǔkplɔnkplɔn Tɔn\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 19\n“A yí wǎn nú daka ǎ. Nǔ nyanya nɔ nɔ gɔ̌n towe ǎ.”—ÐƐH. 5:5.\n1-3. (a) Sɔgbe xá Ðɛhan 5:5-7 ɔ, nɛ̌ nǔnyanyawiwa ka nɔ cí nú Jehovah? (b) Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ sɔ́ ta “Klisu sín sɛ́n ɔ”?\nJEHOVAH MAWU gbɛ́ wǎn nú nǔnyanyawiwa alɔkpa lɛ bǐ. (Xà Ðɛhan 5:5-7.) Kpɔ́n lee é ɖó na gbɛ́ wǎn nú xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví, ee nyí nǔ baɖabaɖa e xyɔwǔ tawun é ɖé sɔ́ é! Mǐ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ xwedó kpɔ́ndéwú tɔn bo nɔ gbɛ́ wǎn nú xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ, lobo nɔ lɛ́ yí gbè nú nǔwalɔ mɔhun ɖò agun Klisanwun tɔn mɛ ǎ.—Hlɔ. 12:9; Ebl. 12:15, 16.\n2 Nǔwalɔ e kúnkplá xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ é bǐ wɛ sɔ́ ta “Klisu sín sɛ́n ɔ” bǐ mlɛ́mlɛ́. (Ga. 6:2) Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ mɔ̌? Lee mǐ mɔ gbɔn ɖò xóta e wá yì é mɛ é ɔ, Klisu sín sɛ́n ɔ, ee nyí nǔ e Jezu kplɔ́n mɛ gbɔn xó kpo kpɔ́ndéwú kpo gblamɛ lɛ é é jinjɔn wanyiyi jí, bo nɔ xò nǔjlɔjlɔwiwa kan. Ðó Klisanwun nǔgbo lɛ ɖò sɛ́n enɛ glɔ́ wutu ɔ, ye nɔ wà nǔ xá vǐ kpɛví lɛ ɖò ali ɖé nu, b’ɛ nɔ zɔ́n bɔ vǐ lɛ nɔ nɔ ayijayǐ mɛ, bo nɔ lɛ́ mɔ ɖɔ è yí wǎn nú emi ganji. Amɔ̌, xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ nyí cejɛnnabi núwiwa kpo nǔagɔwaxámɛ kpo, bo nɔ zɔ́n bɔ vǐ ɖé nɔ ɖò xɛsi jí, bo nɔ mɔ ɖɔ è kún yí wǎn nú emi ó.\n3 É blawǔ ɖɔ xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ wá huzu awě ɖé bo ɖò gbɛ̀ ɔ bǐ xò wɛ, bo nɔ hɛn nǔ gblé dó Klisanwun nǔgbo lɛ lɔ wu. Etɛwu? Ðó “gbɛtɔ́ dídá awoxotɔ́ lɛ” fɔ́n bo ɖò jijɛji wɛ, bɔ ye mɛ ɖé lɛ sixu tɛ́n kpɔ́n bo na byɔ agun ɔ mɛ. (2 Tim. 3:13) Gɔ́ na ɔ, mɛ e ɖɔ ɖɔ emi ɖò agun ɔ mɛ é ɖé lɛ ko jó yeɖée dó nú cejɛnnabi sín jlǒ agbaza tɔn mɔhun e xyɔwǔ é, bo ɖóxó xá vǐ kpɛví lɛ. Mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó nǔ e wu xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ nyí hwɛhuhu syɛnsyɛn ɖé é jí. Enɛ gudo ɔ, mǐ na gbéjé lee mɛxo agun tɔn lɛ nɔ kpé nukún dó hwɛhuhu syɛnsyɛn lɛ wu, ɖi xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ mɔ̌ gbɔn é, kpo lee mɛjitɔ́ lɛ sixu cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí gbɔn é kpo kpɔ́n. *\nHWƐHUHU SYƐNSYƐN ÐÉ\n4-5. Etɛwu xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ ka nyí hwɛhuhu dó ye?\n4 Xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ nɔ wà nǔ dó mɛ wu nú hwenu gegě. É nɔ ɖó wuvɛ̌ nú mɛ e jí é jɛ dó lɛ é kpo mɛ ɖěɖee nɔ kpé nukún dó ye wu lɛ é kpo, ye wɛ nyí hagbɛ̌ xwédo yetɔn tɔn lɛ, gɔ́ nú nɔví sunnu kpodo nɔví nyɔnu kpo yetɔn lɛ. Xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ ɔ, hwɛhuhu syɛnsyɛn ɖé wɛ.\n5 Hwɛhuhu dó mɛ e jí é jɛ dó é. * Hwɛhuhu ɖé wɛ bo nɔ ɖó wuvɛ̌ nú mɛ ɖevo lɛ bo nɔ lɛ́ dóya nú ye. Lee mǐ na wá mɔ gbɔn ɖò xóta e bɔ d’ewu é mɛ é ɔ, mɛ e nɔ ɖóxó xá vǐ kpɛví lɛ é nɔ ɖó wuvɛ̌ nú ye ɖò ali nyanya vovo lɛ nu. É nɔ zɔ́n bɔ vǐ lɛ sɔ́ nɔ ɖeji ǎ, lobo nɔ ɖò xɛsi jí. È ɖó na cyɔn alɔ vǐ lɛ jí sín nǔ nyanya mɔhun sí; gɔ́ na ɔ, mɛ ɖěɖee jí nǔ mɔhun jɛ dó lɛ é ɖó hudo gbɔdónúmɛ kpo alɔdó kpo tɔn.—1 Tɛ. 5:14.\n6-7. Etɛwu xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ ka nyí hwɛhuhu dó agun ɔ kpo acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é kpo?\n6 Hwɛhuhu dó agun ɔ. Enyi mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé ɖóxó xá vǐ kpɛví ɖé hǔn, é kɔn cí dó agun ɔ wu nɛ. (Mat. 5:16; 1 Pi. 2:12) Agɔ tawun wɛ é nyí bɔ è na jɛ dó Klisanwun gbejinɔtɔ́ livi mɔkpan e ɖò gǎn dó wɛ bo ɖò ‘ahwan fun nú nǔɖiɖi’ yetɔn wɛ é. (Ju. 3) Mǐ nɔ yí gbè bonu mɛ e wà nǔ nyanya mɔhun bo ma lɛkɔ sín hwɛ tɔn gudo ǎ, bo kɔn cí dó nyikɔ ɖagbe agun ɔ tɔn wu é ni nɔ agun ɔ mɛ ǎ.\n7 Hwɛhuhu dó acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é. Klisanwun lɛ “ɖó na setónú nú acɛkpikpa e ɖò tò ɔ nu lɛ” é. (Hlɔ. 13:1) Mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ nɔ setónú nú acɛkpikpa lɛ gbɔn sísí e jɛxa é ɖiɖó nú sɛ́n e ɖò tò ɔ mɛ lɛ é gblamɛ. Enyi mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé gbà tosɛ́n lɛ ɖě, ɖi xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví mɔ̌ ɔ, hwɛ wɛ é hu dó acɛkpikpa e ɖò tò ɔ nu lɛ é. (Sɔ́ jlɛ́ dó Mɛsɛ́dó 25:8 wu.) Nǔgbo wɛ ɖɔ è na acɛ mɛxo lɛ, bonu ye na dɔn tó nú mɛ e gbà tosɛ́n é ɖé ǎ, amɔ̌, ye nɔ cyɔn alɔ dakaxovǐkpɛvíwutɔ́ ɖé jí bonu sɛ́nbá e acɛkpikpa lɛ ɖó na sɔ́ dó xò è é nɔ gɔn xixo è ǎ. (Hlɔ. 13:4) Mɛ e hu hwɛ é na ya nǔ e é dó é.—Ga. 6:7.\n8. Nɛ̌ hwɛhuhu dó gbɛtɔ́ ka nɔ cí nú Jehovah?\n8 Nyla hú bǐ ɔ, hwɛhuhu dó Mawu wɛ é nyí. (Ðɛh. 51:4, nwt) Enyi mɛɖé hu hwɛ dó mɛ ɖevo ɔ, hwɛ wɛ é lɛ́ hu dó Jehovah. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú ɖé ɖò Sɛ́n e Mawu na Izlayɛli é mɛ. Sɛ́n ɔ ɖɔ ɖɔ mɛ e fin nɔzo tɔn sín nǔɖe, alǒ hízí i é ɔ, é ‘hu hwɛ ɖaxó ɖé dó Jehovah.’ (Lev. 5:21-23) Enɛ wu ɔ, enyi mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖě ɖóxó xá vǐ kpɛví ɖé, bo fin ayijayǐ tɔn, alǒ zɔ́n bɔ é ma sɔ́ sixu nɔ ayijayǐ mɛ ǎ hǔn, hwɛ ɖaxó ɖé wɛ é hu dó Mawu. Dakaxovǐkpɛvíwutɔ́ ɔ kɔn cí dó nyikɔ Jehovah tɔn wu tawun. Enɛ wu ɔ, è ɖó na dóhwɛ ɛ tawun nú nǔ e é wà é; é hu hwɛ ɖaxó ɖé dó Mawu.\n9. Ðò xwè lɛ gblamɛ ɔ, wě jinjɔn Biblu jí tɛ lɛ tutoblonunu Jehovah tɔn ka ko ɖè xá mɛ? Etɛwu?\n9 Ðò xwè lɛ gblamɛ ɔ, tutoblonunu Jehovah tɔn ɖè wema jinjɔn Biblu jí ee ɖɔ xó dó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ wu é gegě tɔ́n. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, xóta ɖěɖee ɖò Atɔxwɛ kpo Fɔ́n! kpo mɛ lɛ é ko ɖɔ xó dó lee vǐ kpɛví ɖěɖee è ɖóxó xá lɛ é sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ ɖěɖee nǔ mɔhun nɔ ɖó nú ye lɛ é gbɔn é kpo lee mɛ ɖevo lɛ sixu d’alɔ ye, bo lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú ye gbɔn é kpo wu; xóta enɛ lɛ lɛ́vɔ kɛnu dó lee mɛjitɔ́ lɛ sixu cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí gbɔn é wu. Mɛxo agun tɔn lɛ ko mɔ alixlɛ́mɛ vovo e jinjɔn Biblu jí lɛ é, dó lee ye na sixu kpé nukún dó hwɛhuhu e kúnkplá xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ é wu gbɔn é. Tutoblonunu ɔ kpó ɖò ali e nu agun lɛ sixu kpé nukún dó hwɛhuhu e kúnkplá xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ é wu ɖè é vɔ́ gbéjé kpɔ́n wɛ. Aniwu? Bo na dó kúdeji ɖɔ ali e nu è nɔ kpé nukún dó nǔ mɔhun wu ɖè é sɔgbe xá Klisu sín sɛ́n ɔ.\nNUKÚN KPÍKPÉ DÓ HWƐ SYƐNSYƐN LƐ WU\n10-12. (a) Enyi mɛxo lɛ ɖò nukún kpé dó hwɛhuhu syɛnsyɛn ɖebǔ wu wɛ ɔ, etɛ ye ka nɔ hɛn dó ayi mɛ? Etɛ lɛ jí ye ka nɔ lin tamɛ dó? (b) Sɔgbe xá Jaki 5:14, 15 ɔ, etɛ ye ka nɔ dó gǎn bo nɔ wà?\n10 Enyi mɛxo lɛ ɖò nukún kpé dó hwɛ syɛnsyɛn ɖebǔ wu wɛ ɔ, ye nɔ flín ɖɔ Klisu sín sɛ́n ɔ byɔ ɖɔ ye ni wà nǔ xá lɛngbɔ̌ lɛ kpo wanyiyi kpo, bo wà nǔ e sɔgbe, lobo jlɔ́ ɖò Mawu nukúnmɛ é. Enɛ wu ɔ, enyi è ɖó hwɛhuhu syɛnsyɛn ɖé sín gbè nú ye ɔ, ye nɔ lin tamɛ dó nǔ gegě jí. Nǔ e nɔ ɖu ayi mɛ nú mɛxo lɛ hugǎn é wɛ nyí nyikɔ Mawu tɔn hinhɛn ɖó mimɛ̌ jí. (Lev. 22:31, 32; Mat. 6:9) Ganjininɔ nɔví e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é tɔn ɖò gbigbɔ lixo nɔ lɛ́ ɖu ayi mɛ nú ye tawun, bɔ ye nɔ ba na d’alɔ mɛɖebǔ e è wà nǔ nyanya xá é.\n11 Gɔ́ na ɔ, enyi mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖě wɛ wà nǔ ɔ nyi dò ɔ, mɛxo lɛ nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na d’alɔ ɛ b’ɛ na lɛ́ jɛ ganji, enyi é byɔ ɖó mɔ̌ ɔ nɛ. (Xà Jaki 5:14, 15.) Klisanwun e jó éɖée dó nú jlǒ nyanya bo hu hwɛ syɛnsyɛn ɖé é ɔ, azɔn jɛ wɛ é ɖè ɖò gbigbɔ lixo. Enɛ xlɛ́ ɖɔ é kún sɔ́ ɖó kancica ɖagbe ɖé xá Jehovah ó. * Ðò ali ɖé nu ɔ, mɛxo lɛ nyí dotóo ɖé ɖò gbigbɔ lixo. Ye nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ “hwlɛn azinzɔnnɔ [alǒ nǔwanyidotɔ́] ɔ gán.” Wěɖexámɛ jinjɔn Biblu jí yetɔn lɛ sixu d’alɔ ɛ, bɔ é na vɔ́ kancica e ɖò é kpo Mawu kpo tɛntin é blóɖó, amɔ̌, enyi é lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo nǔgbo nǔgbo ɔ jɛn nǔ na nyí mɔ̌.—Mɛ. 3:19; 2 Kɔ. 2:5-10.\n12 É ɖò wɛn ɖɔ mɛxo lɛ ɖó azɔ̌ syɛnsyɛn ɖé bo na wà. Ye nɔ kpé nukún dó lɛngbɔ̌ e Mawu sɔ́ d’así nú ye lɛ é wu ganji. (1 Pi. 5:1-3) Ye nɔ ba ɖɔ nɔví lɛ bǐ ni mɔ ɖɔ emi ɖò ayijayǐ mɛ ɖò agun ɔ mɛ. Enɛ wu ɔ, enyi è wá ɖó hwɛhuhu syɛnsyɛn ɖé, ɖi xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví mɔ̌ sín gbè nú ye ɔ, ye nɔ yawǔ wà nǔɖe. Mǐ ni lin tamɛ dó nǔ e è kanbyɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ akpáxwé 13, 15 kpo 17gɔ́ ɔ kpo tɔn lɛ é jí.\n13-14. Mɛxo lɛ ka nɔ setónú nú tosɛ́n lɛ, bo nɔ ɖó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví sín gbè à? Tinmɛ.\n13 Mɛxo lɛ ka nɔ setónú nú tosɛ́n lɛ, bo nɔ ɖó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví sín gbè nú acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é à? Ɛɛn. Ðò tò ɖěɖee mɛ è dó sɛ́n mɔhun ɖè lɛ é ɔ, mɛxo lɛ nɔ tɛ́n kpɔ́n, bo nɔ nyi, lobo nɔ yì ɖó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ sín gbè nú ye. (Hlɔ. 13:1) Sɛ́n mɔhun lɛ gbà Mawu sín sɛ́n ɔ ǎ. (Mɛ. 5:28, 29) Enɛ wu ɔ, enyi mɛxo lɛ sè ɖɔ è dó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví sín hwɛ mɛɖé ɔ, ye nɔ yawǔ ba alixlɛ́mɛ alaxɔ tɔn dó lee ye na setónú nú sɛ́n ɖěɖee ɖɔ è ni ɖó gbè tɔn é gbɔn é wu.\n14 Mɛxo lɛ nɔ na ganjɛwu mɛ e jí nǔ ɔ jɛ dó lɛ é, mɛjitɔ́ yetɔn lɛ kpo mɛ ɖevo e mɔ nǔ jɛ ninɔmɛ ɔ wu lɛ é kpo ɖɔ ye vo bo sixu ɖɔ nǔ e jɛ é nú acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é. Amɔ̌, nú xó ɔ ka kan mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé, bo ko gbakpé xá ɔ mɛ ɔ ka lo? Klisanwun e ɖó gbè ɔ é ka ɖó na mɔ ɖɔ emi kɔn cí dó nyikɔ Mawu tɔn wu wɛ à? Eǒ! Nǔwanyidotɔ́ ɔ kɛɖɛ wɛ nyí mɛ e kɔn cí dó nyikɔ Mawu tɔn wu é.\n15-16. (a) Sɔgbe xá 1 Timɔtée 5:19 ɔ, etɛwu é hwe bǐ ɔ, kúnnuɖetɔ́ we ka ɖò dandan cobɔ mɛxo lɛ na ɖó wěɖegbɛ́ hwɛɖiɖɔ tɔn ɖé ayǐ? (b) Enyi mɛxo lɛ sè ɖɔ è dóhwɛ mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé ɖɔ é ɖóxó xá vǐ kpɛví ɖé ɔ, etɛ ye ka ɖó na wà?\n15 Ðò agun ɔ mɛ ɔ, cobonu mɛxo lɛ na ɖó wěɖegbɛ́ hwɛɖiɖɔ tɔn ɖé ayǐ ɔ, aniwu é hwe bǐ ɔ ye ɖó na mɔ kúnnuɖetɔ́ we hwɛ̌? Ðó nǔ e sɔgbe bɔ Biblu byɔ ɖɔ è ni wà é nɛ. Enyi mɛ e wà nǔ nyi dò é ma yí hwɛ gbè ǎ ɔ, mɛxo lɛ ɖó na mɔ kúnnuɖetɔ́ we cobo ɖó wěɖegbɛ́ hwɛɖiɖɔ tɔn ɖé ayǐ. (Sɛ́n. 19:15; Mat. 18:16; xà 1 Timɔtée 5:19.) Enɛ xlɛ́ ɖɔ cobonu è na yì ɖɔ nú acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é ɔ, è ɖó na mɔ kúnnuɖetɔ́ we hwɛ̌ wɛ à? Eǒ. É byɔ ɖɔ mɛxo lɛ alǒ mɛ ɖevo lɛ ni mɔ kúnnuɖetɔ́ we cobo yì ɖó nǔ e jɛ é sín gbè nú acɛkpikpa e ɖò ayǐ ɔ jí lɛ é ǎ.\n16 Nú mɛxo lɛ sè ɖɔ mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé wɛ è dóhwɛ ɖɔ é ɖóxó xá vǐ kpɛví ɖé ɔ, ye ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo setónú nú sɛ́n ɖebǔ e tò ɔ dó ɖɔ è ni wá ɖó gbè tɔn é, enɛ gudo ɔ, ye na zán Biblu dó ba dò nú nǔ e jɛ tawun é. Enyi mɛ ɔ ma yí gbè ǎ ɔ, mɛxo lɛ na sè xó ɖò mɛ ɖěɖee nyí kúnnuɖetɔ́ nǔ e jɛ é tɔn é sín nu. Nú é hwe bǐ ɔ, gbɔn vo nú mɛ e dóhwɛ ɔ mɛ é ɔ, mɛ ɖevo lɛ́ ɖekúnnu ɖɔ mɛ e è dóhwɛ é ɖóxó xá vǐ kpɛví enɛ, alǒ ko ɖóxó xá vǐ kpɛví ɖevo ɖ’ayǐ ɔ, è ɖó na ɖó wěɖegbɛ́ hwɛɖiɖɔ tɔn ɖé ayǐ. * Enyi è ma mɔ kúnnuɖetɔ́ ɖevo ǎ ɔ, é ko xlɛ́ ɖɔ mɛ e dóhwɛ mɛ é ɖó nǔvú ǎ. Nú è na bo ma tlɛ mɔ kúnnuɖetɔ́ we bonu ye na ɖekúnnu ɖɔ mɛ ɔ hu hwɛ ǎ ɔ, mɛxo lɛ nɔ tuùn ɖɔ mɛ e è dóhwɛ é sixu ko hu hwɛ syɛnsyɛn e na ɖó wuvɛ̌ nú mɛ ɖevo lɛ tawun é ɖé. Mɛxo lɛ nɔ kpó ɖò alɔ dó mɛɖebǔ e wu nǔ mɔhun jɛ dó é wɛ. Gɔ́ na ɔ, mɛxo lɛ nɔ nɔ acéjí dó mɛ e è dó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví sín hwɛ é wu, bo na dó cyɔn alɔ agun ɔ jí sín awovínú mɔhun sí.—Mɛ. 20:28.\n17-18. Tinmɛ azɔ̌ e wěɖegbɛ́ hwɛɖiɖɔ tɔn ɖé ɖó na wà é.\n17 Azɔ̌ tɛ wěɖegbɛ́ hwɛɖiɖɔ tɔn ɔ ka ɖó na wà? Xókwín “hwɛɖiɖɔ” ɔ ɖò xlɛ́xlɛ́ wɛ ɖɔ mɛxo lɛ nɔ dá kpɔ́n, alǒ wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é ɖó na dɔn tó nú mɛ e è dóhwɛ é, alǒ gbɔ, ɖó sɛ́n e é gbà é wu ǎ. Mɛxo lɛ nɔ ɖó nu ɖò lee è na nyi sɛ́n ɔ gbɔn é mɛ ǎ; é nyɔ́ wà ɔ, ye nɔ jó nǔ e kan tosɛ́ngbigba lɛ é dó nyi alɔ mɛ nú acɛkpikpa e ɖò tò nu lɛ é. (Hlɔ. 13:2-4; Ti. 3:1) Mɛxo lɛ nɔ dá kpɔ́n ɖɔ mɛ ɔ ka jɛxa bo na nɔ agun ɔ mɛ à jí.\n18 Enyi mɛxo lɛ ɖò wěɖegbɛ́ hwɛɖiɖɔ tɔn ɖé mɛ ɔ, azɔ̌ gbigbɔ tɔn ɖé wɛ ye ɖó bo na wà. Ye nɔ zán Biblu dó kpɔ́n ɖɔ dakaxovǐkpɛvíwutɔ́ ɔ ka lɛkɔ sín hwɛ tɔn gudo alǒ gbɔ à jí. Enyi é ma lɛkɔ sín hwɛ tɔn gudo ǎ ɔ, è nɔ ɖè è sín agun ɔ mɛ, bo nɔ ɖɔ nú agun ɔ. (1 Kɔ. 5:11-13) Nú é ka lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo ɔ, é sixu nɔ agun ɔ mɛ. É ɖò mɔ̌ có, mɛxo lɛ na ɖɔ n’i ɖɔ é kún sɔ́ jɛxa bɔ è na sɔ́ wǔjɔmɛzɔ́ agun ɔ tɔn lɛ d’así n’i ó kaka nú xwè gegě, vlafo nú gbɛhwenu tɔn e kpò é bǐ. Ðó ganjininɔ vǐ kpɛví lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mɛxo lɛ wutu ɔ, ye sixu gb’akpá nú mɛjitɔ́ e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é ɖò nǔglɔ, ɖɔ enyi vǐ yetɔn lɛ ɖò dakaxovǐkpɛvíwutɔ́ enɛ lɛ kpá ɔ, ye ni nɔ nɔ acéjí. Nú mɛxo lɛ ɖò akpá gbà nú mɛjitɔ́ lɛ wɛ ɔ, ye nɔ nɔ acéjí bo nɔ ɖɔ vǐ kpɛví e è ko ɖóxó xá é nú ye ǎ.\nLEE A NA CYƆN ALƆ VǏ TOWE LƐ JÍ GBƆN É\nMɛjitɔ́ lɛ nɔ cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí sín xóɖóxámɛ sí, gbɔn xó e sɔgbe xá xwè yetɔn lɛ é ɖiɖɔ nú ye dó xóɖóxámɛ wu gblamɛ. Bo na dó wà mɔ̌ ɔ, mɛjitɔ́ lɛ nɔ zán nǔ e tutoblonunu Mawu tɔn na ye lɛ é. (Kpɔ́n akpáxwé 19-22)\n19-22. Etɛ lɛ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu wà bo cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò akpa ɔ jí é.)\n19 Mɛ̌ mɛ̌ e ka ɖó na cyɔn alɔ vǐ lɛ jí bonu è ma xò daka ye wu ó? Mɛjitɔ́ lɛ wɛ. * Vǐ lɛ ɔ, ‘dɔkun wɛ ye nyí bɔ Jehovah dó nú mɛ.’ (Ðɛh. 127:3) Hwi wɛ ɖó na cyɔn alɔ vǐ towe lɛ jí. Etɛ a ka sixu wà bo cyɔn alɔ vǐ towe lɛ jí, bonu è ma xò daka ye wu ó?\n20 Nukɔntɔn, kplɔ́n bonu hwiɖesunɔ ni tuùn nǔ ɖé lɛ dó dakaxovǐkpɛvíwutɔ́ lɛ wu. Tuùn mɛ alɔkpa e dakaxovǐkpɛvíwutɔ́ lɛ nyí é kpo wlɛnwín e ye nɔ zán bo nɔ blɛ́ vǐ lɛ é kpo. Nɔ acéjí dó nǔ nyanya e sixu jɛ lɛ é wu. (Nǔx. 22:3; 24:3) Flín ɖɔ ɖò ninɔmɛ gegě mɛ ɔ, mɛ e vǐ ɔ ko tuùn bo ɖeji dó wǔtu tɔn é ɖé wɛ nɔ xò daka wǔtu tɔn.\n21 Wegɔ́ ɔ, nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá vǐ towe lɛ ganji. (Sɛ́n. 6:6, 7) Enɛ nɔ byɔ ɖɔ è ni nyí tóɖómɛtɔ́ ɖagbe ɖé. (Ja. 1:19) Flín ɖɔ hwɛhwɛ ɔ, vǐ e wu è xò daka lɛ é kún nɔ ba na ɖɔ nǔ e jɛ é ó. Xɛsi sixu ɖi ye ɖɔ mɛɖé kún na ɖi xó yetɔn ó, alǒ mɛ e xò daka ye wu é sixu dó xɛsi ye ɖɔ ye ni hɛn nǔ e jɛ é dó xomɛ. Enyi a ɖó ayi wu ɖɔ nǔ nyanya ɖé jɛ hǔn, kan nǔ byɔ ɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo, enɛ gudo hǔn, xwè sɔ bo ɖótó xósin e é na na lɛ é.\n22 Atɔngɔ́ ɔ, kplɔ́n vǐ towe lɛ. Ðɔ xó dó xó e kúnkplá xóɖóxámɛ bo sɔgbe xá xwè yetɔn lɛ é jí xá ye. Kplɔ́n ye nǔ e ye ɖó na ɖɔ alǒ wà hwenu e mɛɖé na tɛ́n kpɔ́n, bo na ɖ’alɔ ye wu ɖò ali e ma sɔgbe ǎ é nu é. Zǎn wěɖexámɛ e tutoblonunu Mawu tɔn sɔnǔ na dó lee è sixu cyɔn alɔ vǐ lɛ jí gbɔn é wu é.—Kpɔ́n gbaví “ Kplɔ́n Hwiɖesunɔ kpo Vǐ Towe lɛ Kpo.”\nKplɔ́n Hwiɖesunɔ kpo Vǐ Towe lɛ Kpo\nMɛjitɔ́ lɛ Tɔn, Bɔ Ye Na W’azɔ̌ D’eji Xá Vǐ Yetɔn Lɛ\n“Votre enfant est en danger,” “Comment protéger nos enfants?” kpo “La prévention au foyer” kpo, Réveillez-vous! 8 octobre 1993\n“Un danger qui préoccupe tous les parents,” “Comment protéger vos enfants” kpo “Faites de votre famille un refuge” kpo, Réveillez-vous! octobre 2007\n“Comment être un bon père,” Atɔxwɛ (Flansegbe) 1er octobre 2008\n“Nọ Dọho hẹ Ovi Towe lẹ Do Whẹho Zanhẹmẹ Tọn Ji,” Atɔxwɛ (Gungbe) 1er janvier 2011\nNous protégeons nos enfants, video bo ɖò Televiziɔn JW tɔn® jí\n“Kunnudetọ Jehovah Tọn lẹ Nọ Plọn Mẹjitọ po Ovi lẹ po Nado Họ́ Yede Sọta Mẹhe Nọ Tẹnpọn Nado Zanhẹmẹ Lẹ” ɖò jw.org® jí (Zǐn YỌ́N MÍ DOGỌ > NUHE MÍ NỌ WÀ LẸ.)\n“Comment donner une éducation sexuelle à ses enfants?” ɖò jw.org jí (Zǐn LA BIBLE ET VOUS > QUESTIONS BIBLIQUES.)\nPlọnnu sọn Mẹplọntọ Daho lọ Dè, wemata 10 kpo 32gɔ́ ɔ kpo\nHuzu Xɔ́ntɔn Jehovah Tɔn: Cyɔn Alɔ Vǐ Towe lɛ Jí, video bo ɖò jw.org jí (Zǐn NǓKPLƆNMƐ BIBLU TƆN LƐ > YƆKPƆVU LƐ.)\nNú Mɛ Winnyawinnya Lɛ\nNuhe Ogbẹ́ Towe lẹ Nọ Dọ—Kọgbidinamẹ Nado Zanhẹmẹ, video bo ɖò jw.org jí (Zǐn NUHE BIBLU PLỌN MÍ > JỌJA LẸ.)\n“Comment me protéger des prédateurs sexuels?,” Les jeunes s’interrogent. Réponses pratiques Akpáxwé 1tɔn, wemata 32\n“Les jeunes s’interrogent: Les agressions sexuelles: que faut-il savoir?—(1re partie): Prendre des précautions,” ɖò jw.org jí (Zǐn LA BIBLE ET VOUS > ADOLESCENTS.)\n“Etɛ Na Tuùn Dó Xóɖóxámɛ Gannugánnú Wu?,” Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ É 10 Sín Xósin, Nǔkanbyɔ 8gɔ́ ɔ\nGbɔ didó nú mɛ e jí nǔ ɔ jɛ dó lɛ é\n“De l’aide pour les victimes de l’inceste” Atɔxwɛ (Flansegbe) 1er janvier 1984\n“Les enfants: victimes innocentes des abus sexuels” kpo “Les blessures cachées de l’abus sexuel” kpo, Réveillez-vous! 8 octobre 1991\n“Les jeunes s’interrogent: Les agressions sexuelles: que faut-il savoir? (2ème partie): Guérir,” ɖò jw.org jí (Zǐn LA BIBLE ET VOUS > ADOLESCENTS.)\n“Gbɔ Didó nú Mɛ Ðěɖee È Xò Daka Ye Wu lɛ É,” Atɔxwɛ mai 2019 tɔn, Xóta Nǔkplɔnkplɔn Tɔn 20gɔ́ ɔ\n23. Etɛ mǐ ka nɔ lin dó xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ wu? Nǔkanbyɔ tɛ mǐ ka na mɔ xósin na ɖò xóta e bɔ d’ewu é mɛ?\n23 Ðó mǐ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ kpɔ́n xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví dó mɔ hwɛ syɛnsyɛn ɖé kpo nǔ nyanya ɖé kpo. Klisu sín sɛ́n e ɖò ali xlɛ́ mǐ wɛ é zɔ́n bɔ mǐ nɔ cyɔn alɔ dakaxovǐkpɛvíwutɔ́ lɛ jí, bonu ye na gɔn xɔxɔ e hwɛhuhu yetɔn dɔn wá lɛ é tɔn sè ǎ. Dìn ɔ, etɛ mǐ ka sixu wà bo na d’alɔ mɛ ɖěɖee wu è xò daka lɛ é? Xóta e bɔ d’ewu é na na sinkɔn nǔkanbyɔ enɛ tɔn.\nEtɛwu xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví lɛ ka nyí hwɛ syɛnsyɛn ɖé huhu?\nEnyi mɛxo lɛ ɖò nukún kpé dó hwɛ syɛnsyɛn lɛ wu wɛ ɔ, etɛ lɛ jí ye ka nɔ lin tamɛ dó?\nNɛ̌ mɛjitɔ́ lɛ ka sixu cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí, bonu è ma xò daka ye wu ó gbɔn?\nHAN 103 Lɛngbɔ̌nyitɔ́ lɛ Nyí Nǔnina Ðé\n^ akpá. 5 Xóta elɔ na ɖɔ xó dó lee è sixu cyɔn alɔ vǐ kpɛví lɛ jí, bonu è ni ma ɖóxó xá ye ó gbɔn é jí. Mǐ na ɖɔ xó dó lee mɛxo agun tɔn lɛ nɔ cyɔn alɔ agun ɔ jí gbɔn é jí, bo na lɛ́ kɛnu dó lee mɛjitɔ́ lɛ sixu cyɔn alɔ vǐ yetɔn lɛ jí gbɔn é wu.\n^ akpá. 3 TINMƐ ÐÉ LƐ: Nú mɛxo ɖé wà nǔɖe nú vǐ kpɛví ɖé bo mɔ tɛn dó gbɔ jlǒ xóɖóxámɛ tɔn e é ɖó é ɔ, xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví wɛ. Nǔ e ɖò xó ɖiɖó xá vǐ kpɛví mɛ lɛ é ɖíe: Xó ɖiɖó xá ɛ tlɔlɔ; xó ɖiɖó xá ɛ gbɔn nu mɛ alǒ gbɔn yonu; alɔ bliblí mɛ̌ tɔn, anɔ̌ tɔn alǒ yonu tɔn wu; kabǐ nǔbliblí ɖevo lɛ wiwa xá ɛ. Nǔgbo wɛ ɖɔ vǐ nyɔnu lɛ wɛ nyí mɛ e jí é nɔ jɛ dó hugǎn é, amɔ̌, é nɔ lɛ́ xá sunnuví lɛ gegě. Sunnu lɛ wɛ nyí mɛ e nɔ ɖóxó xá vǐ kpɛví lɛ hugǎn é, amɔ̌, nyɔnu ɖé lɛ lɔ nɔ wà mɔ̌.\n^ akpá. 5 TINMƐ ÐÉ LƐ: Ðò xóta elɔ kpo ee bɔ d’ewu é kpo mɛ ɔ, xógbe “mɛ e jí nǔ ɔ jɛ dó é” ɖò gesí dó vǐ kpɛví e è ɖóxó xá é ɖé wɛ. Mǐ zán xógbe enɛ, bo dó ɖò xíxlɛ́ nyi wɛn wɛ ɖɔ è xò daka vǐ ɔ wu bo táfú i, alǒ ɖɔ é nyí xomɛvɔnɔ.\n^ akpá. 11 Azɔn jijɛ ɖò gbigbɔ lixo nyí hwɛjijɔ ɖé, bonu è na ba nú hwɛ syɛnsyɛn lɛ ǎ. Nǔwanyidotɔ́ ɔ sín kɔ wɛ nǔ e é wà nyi dò é ɖè, bɔ é na ɖó gbè tɔn nú Jehovah.—Hlɔ. 14:12.\n^ akpá. 16 È na byɔ vǐ kpɛví ɖé gbeɖé ɖɔ é na ɖò te bɔ è na ɖɔ xó kpo mɛ e è dóhwɛ ɖɔ é ɖóxó xá ɛ é kpo ǎ. Mɛjitɔ́ ɖé alǒ mɛ ɖevo e wu vǐ ɔ ɖeji dó é ɖé sixu ɖɔ xó ɖó vǐ ɔ tɛnmɛ xá mɛxo lɛ dó nǔ e jɛ é wu, bonu é ni ma wá sè wuvɛ̌ gegě ɖò lanmɛ ó.\n^ akpá. 19 Nǔ ɖěɖee è ɖɔ dó mɛjitɔ́ lɛ wu é kan mɛ e ɖò tɔ́ alǒ nɔ domɛ nú vǐ kpɛví ɖé é lɔ.


Etɛwu Un ka Nɔ Ðɔ Xó Masɔgbe Hwebǐnu? | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBE E MƐ A SIXÚ XA DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitumbuka Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gujarati Gungbe Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hongrie-Gbè Iban Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Maya Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Norvège-Gbè Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Punjabi (Roman) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Vietnam-Gbè Waray-Waray Xhosa Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\n“Hweɖelɛnu ɔ, un nɔ hɛn nu ce, có hwe ɖevo lɛ nu ɔ, é nɔ cí nú mì ɖɔ nu ce nɔ ɖò nǔ e nɔ wá ta ce mɛ lɛ é bǐ ɖɔ wɛ kpowun ɖɔhun!”—James.\n“Nú xomɛ sin mì ɔ, un nɔ lin tamɛ kpɔ́n cobo nɔ ɖɔ xó ǎ, amɔ̌, nú un ɖò vivo mɛ ɔ, un nɔ ɖɔ xó hú lee un ɖó na ɖɔ gbɔn é. Hǔn, hwebǐnu wɛ un nɔ ɖɔ xó nyi dò.”—Marie.\nBiblu ɖɔ: “Ðɛ̌ . . . ɔ, myɔ wɛ é nyí.” “Mi kpɔ́n lee myɔ kpɛví títí ɖé ko kpé bo na dó zunkan ɖaxó zo gbɔn é!” (Jaki 3:5, 6) Xó e a nɔ ɖɔ lɛ é nɔ ɖó linkpɔ́n nú we wɛ à? Enyi mɔ̌ wɛ ɔ, xóta elɔ sixu d’alɔ we.\nEtɛwu un ka nɔ ɖɔ xó masɔgbe?\nHɛn nu towe\nHwɛhuhu gbaza. Biblu ɖɔ: “Mǐ mɛ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyi dò gbɔn alɔkpa gegě mɛ. Enyi mɛɖé ma wà nǔ nyi dò gbeɖé ɖò xóɖiɖɔ tɔn lɛ mɛ ǎ ɔ, mɛ maɖóblɔ̌ ɖò wǔ wɛ nyí mɛ enɛ.” (Jaki 3:2) Ðó mǐ nyí hwɛhutɔ́ wutu ɔ, é nyí hwenu e mǐ ɖò zɔnlin ɖi wɛ é kɛɖɛ jɛn mǐ nɔ klɛ́n afɔ ǎ, loɔ, mǐ nɔ lɛ́ ɖɔ xó nyi dò.\n“Ðó un ɖó agbaza e ɖó blɔ̌ e ɖé wutu ɔ, xlonɔnú tawun wɛ é na nyí ɖɔ má ɖɔ ɖɔ un nɔ ɖu ɖò linlin ce kpo nu ce kpo jí bǐ mlɛ́mlɛ́.”—Anna.\nXó sukpɔ́ ɖiɖɔ. Biblu ɖɔ: “Mɛ e nɔ ɖɔ xó dín é nɔ gɔn xó ɖɔ nyi dò nú mɛ ǎ.” (Nǔnywɛxó 10:19) Mɛ e nɔ ɖɔ xó dín bo ma ka nɔ ɖótó mɛ mɔ̌ ǎ é ɔ, xó wɛ é nɔ yawǔ ɖɔ nyi dò nú mɛ ɖevo lɛ.\n“Mɛ e nyɔ́nǔi hú mɛ bǐ ɖò xɔ ɖé mɛ lɛ é ɖokponɔ jɛn nɔ ɖò xó ɖɔ wɛ hwebǐnu ǎ. Jezu wɛ nyí gbɛtɔ́ nǔnywɛtɔ́ ɖaxó hugǎn e nɔ ayikúngban jí é có, é ka nɔ cí xwíi hweɖelɛnu.”—Julia.\nXógbe nyanya e nɔ gblewǔ mɛ lɛ é. Biblu ɖɔ: “Mɛ e nɔ ɖɔ xó dín ɔ, xó tɔn nɔ gblé wǔ mɛ hwǐ ɖɔhun.” (Nǔnywɛxó 12:18) Xó e è ma lin tamɛ kpɔ́n cobo ɖɔ ǎ é sín kpɔ́ndéwú ɖokpo wɛ nyí xógbe nyanya e nɔ gblewǔ mɛ lɛ é. Mɛ e nɔ zán xógbe nyanya e nɔ gblewǔ mɛ lɛ é nɔ yawǔ ɖɔ, “Alisá ɖó wɛ un ɖè kpowun!” Mɛɖekpo ka nyí alisánú ɖé ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ mǐ ni “jó jlɛɖiɖɔ” kpo “mɛnúɖiɖɔ” kpo dó.—Efɛzinu lɛ 4:31.\n“Un ɖó aca bo nɔ dó nǔkiko nú mɛ, nɔ ɖó alisá mɛ wu, enɛ nɔ zɔ́n bɔ un nɔ zán xógbe nyanya e nɔ gblewǔ mɛ lɛ é, bɔ é ka nɔ wá dóya nú ayi ce tawun hweɖelɛnu.”—Oksana.\nNú mǐ ɖɔ xó ɖé ɔ, mǐ sɔ́ sixu lɛ́ lɛkɔ na lee è nɔ lɛkɔ nú numɛklɔ́nú e è fyɔ́n é dó nǔ e mɛ é nɔ nɔ é gbɔn é ǎ\nNu mɛtɔn hinhɛn nɔ bɔwǔ ǎ, amɔ̌, nǔgbododó Biblu tɔn lɛ sixu d’alɔ mǐ. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú ɖé lɛ.\n“Mi yì xɔ hǔn, kɔɖónú mitɔn ni ɖɔ xó nú mi, bonu mi nɔ abwɛ.”—Ðɛhan 4:5.\nHweɖelɛnu ɔ, é nɔ nyɔ́ hugǎn ɖɔ è ni cí xwíi. Ðyɔvǐ e nɔ nyí Laura é ɖɔ: “Lee nǔ nɔ cí nú mì hwenu e xomɛ sin mì é nɔ cí mɔ̌ hwebǐnu ǎ. Nú xomɛ ce wá fá ɔ, é nɔ víví nú mì ɖɔ un hɛn nu ce.” Agbɔ̌n jí yiyi nú segɔndu yɔywɛ ɖé kpowun sixu zɔ́n bɔ è nyi alɔ nú xó e na gblewǔ mɛ é ɖé ɖiɖɔ.\n“Tó wɛ nɔ sè xó, é ɖò ɖě ɔ nǔ wɛ ka nɔ ɖɔ.” —Jɔbu 12:11.\nEnyi a nɔ gbéjé nǔ e a jló na ɖɔ lɛ é kpɔ́n kpo nǔkanbyɔ elɔ lɛ kpo ɔ, a sixu kpéwú bo kpákɛ́n nú wuvɛ̌ gegě sise ɖò ayi mɛ.\nNǔgbo jɛn wɛ à? É ka sɔgbe à? É ka ɖò dandan à?—Hlɔmanu lɛ 14:19.\nEnyi mɛɖé ka ɖɔ mɔ̌ nú mì ɔ, nɛ̌ é ka na cí nú mì?—Matie 7:12.\nÉ ka na ɖè sísí xlɛ́ mɛ ɖevo lɛ à?—Hlɔmanu lɛ 12:10.\nMɔ̌ jɛn un ka na ɖɔ xó ɔ gbɔn b’ɛ na nyɔ́ à?—Nǔnywɛtɔ́xó 3:7.\n“Mi ni nɔ sɔ́ miɖée hwe, bo nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖevo lɛ hugǎn emi.”—Filipunu lɛ 2:3.\nWěɖexámɛ enɛ lɛ na d’alɔ we, bɔ a na ɖó linlin e sɔgbe é dó mɛ ɖevo lɛ wu, bɔ enɛ na zɔ́n bɔ a na nɔ hɛn nu towe, bo na nɔ lin tamɛ kpɔ́n cobo na nɔ ɖɔ xó. Enyi é na bo tlɛ nyí ɖɔ a ko ɖɔ xó nyi dò nú mɛɖé bɔ é ko lín wɛ ɔ, mɛɖéesɔ́hwe na sísɛ́ we bɔ a na yawǔ yì dó kɛnklɛn nú mɛ ɔ! (Matie 5:23, 24) Enyi mɔ̌ hǔn, kánɖeji bo nɔ hɛn nu towe ganji.\n“Nú xóɖɔɖókpɔ́ ɖé wá jinjɔn ayǐ bǐ ɔ, un nɔ wá ɖɔ xó nyi dò.” Amɔ̌, enyi ɖɔ un yì agbɔ̌n jí bo lin tamɛ nú segɔndu wǒ mɔ̌ dó lee xó ce lɛ sixu wà nǔ dó mɛ ɖevo lɛ wu, kabǐ hɛn xóɖɔɖókpɔ́ ɔ gblé gbɔn é jí ɔ, un nɔ hɛn nu ce ganji.”—Taylor.\n“Enyi mɛɖé ɖɔ nǔɖe nú we b’ɛ ɖ’akpɔ nú we ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ a ni gbéjé ninɔmɛ e mɛ é ɖɔ mɔ̌ nú we ɖè é kpɔ́n. Hwɛhwɛ ɔ, xó e è ma yì agbɔ̌n jí cobo ɖɔ ǎ é wɛ é nɔ nyí kpowun, bɔ è sixu wɔn. Hwe ɖevo lɛ nu ɔ, nǔ e mɛɖé ɖɔ é sixu cí xó e ma dɔn mɛ dó wǔ ǎ é ɖɔhun ɖò nukún towe mɛ, loɔ, nǔgbo kpɛɖé ka sixu ɖ’emɛ. Xóɖɔɖókpɔ́ ɖagbe, dó yɛ̌yi mɛ nyí ali ɖagbe e nu è sixu ɖeɖɛ ninɔmɛ lɛ ɖè é.”—Brandon.\n“Enyi xó e nɔ gblewǔ mɛ lɛ é ma nɔ wá ayi mǐtɔn mɛ jɛ nukɔn ǎ ɔ, é nɔ bɔwǔ bɔ mǐ na nyi alɔ nú xó mɔhun lɛ. Hweɖelɛnu ɔ, é nɔ byɔ ɖɔ mǐ ni nɔ jla linlin e mǐ nɔ ɖó dó ninɔmɛ lɛ wu é, kpo ee mǐ nɔ ɖó dó mɛ ɖevo lɛ wu é kpo ɖó. Nú mǐ wà mɔ̌ ɔ, mǐ sɔ́ na nɔ ɖɔ nǔ e na nɔ gblewǔ mɛ ɖevo lɛ é sɔmɔ̌ ǎ.”—Jessica.\nEnyi a na bo tlɛ lin ɖɔ emi kún kú hwɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ ó ɔ, kpɔ́n nǔ taji e wu a ɖó na ɖɔ “ma sin xomɛ ó” lɛ é atɔn.\nA ɖó na tuùn ɖɔ kancica e gbɛtɔ́ nɔ ɖó é bǐ mɛ wɛ tagba nɔ wá tíìn ɖè. Amɔ̌, enyi xɔ́ntɔn towe wà nùɖé alǒ ɖɔ nùɖé nyì dò nú we ɔ, etɛ a ka sixu wà?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Etɛwu Un ka Nɔ Ðɔ Xó Masɔgbe Hwebǐnu?\nijwyp xota 84


Nǔxwlémɛ ɔ Kplɔ́n Nǔ Tóɖówetɔ́ Lɛ | Nǔxixa & Mɛkplɔnkplɔn\nNǔxwlémɛ ɔ Kplɔ́n Nǔ Tóɖówetɔ́ Lɛ\n1 Kɔlɛntinu lɛ 9:19-23\nSIN SƐ̀ XWE NA: Blǒ bonu tóɖówetɔ́ lɛ ɖesunɔ ni lin tamɛ dó xóta ɔ jí, lobo mɔ ɖɔ emi kplɔ́n nǔ xɔ akwɛ ɖé.\nLin tamɛ dó nǔ e tóɖówetɔ́ lɛ ko tuùn ɖ’ayǐ lɛ é jí. Ma vɔ́ nǔ e ye ko sè kpɔ́n lɛ é ɖɔ kpowun ó, loɔ, d’alɔ ye bonu ye ni mɔ nukúnnú jɛ xóta ɔ wu ɖò ali yɔyɔ̌ ɖé nu.\nYawǔ gbɔn nǔ e ye ko tuùn lɛ é jí, amɔ̌, zɔn dɛ̌dɛ̌ hwenu e a ɖò linlin yɔyɔ̌ lɛ xwlé ye wɛ é.\nBa dò nú nǔ bo lɛ́ lin tamɛ kpɔ́n. Enyi é nyɔ́ bló hǔn, ma zán nǔ e ko má dó mɛ lɛ é alǒ nǔ e jɛ yaɖeyaɖe lɛ é gegě tɔn dó jlɛ́ linlin taji lɛ dó nǔ wu ó. Lin tamɛ kpɔ́n ganji dó azɔ̌ towe kpo kancica e é ɖó xá nǔ e jɛ bɔ a jló na ɖɔ lɛ é kpo jí.\nEe a na ɖò azɔ̌ ɔ gbéjé kpɔ́n wɛ é ɔ, kan nǔ lěhun lɛ byɔ hwiɖée dó lin tamɛ kpɔ́n d’eji: ‘etɛ, etɛwu, hwetɛnu, fitɛ, mɛ̌, kpo nɛ̌ kpo.’ Kan nǔ enɛ lɛ ɖé lɛ byɔ bo lɛ́ na xósin yetɔn ɖò nǔxwlémɛ towe bǐ hwenu, bonu mɛkplɔnkplɔn towe na ɖò gbɛ̀.\nXlɛ́ lee wɛn towe nyɔ́ zán gbɔn é. Tinmɛ lee nǔkplɔnmɛ Mawuxówema ɔ tɔn lɛ sixu d’alɔ tóɖówetɔ́ lɛ ɖò gbɛzinzan yetɔn ayihɔngbe ayihɔngbe tɔn mɛ gbɔn é. Ðɔ xó dó ninɔmɛ, linlin, kpo nǔwiwa kpo tawun tawun ɖěɖee ɖò taji nǔ tóɖówetɔ́ lɛ é jí.\nNǔxixa kpo Mɛkplɔnkplɔn Kpo: Nǔxwlémɛ ɔ Kplɔ́n Nǔ Tóɖówetɔ́ Lɛ


Jezu Kplɔ́n Nǔ Mɛ Ðò Kplɔ́ngbasá Nazalɛti Tɔn | Gbɛzán Jezu Tɔn\nJezu Ðò Kplɔ́ngbasá Nazalɛti Tɔn\nJEZU XÀ NÙÐÉ ÐÒ WEMA MLÁMLÁ EZAYÍI TƆN MƐ\nNAZALƐTINU LƐ TƐNKPƆN BO NA HU JEZU\nÉ ɖò wɛn ɖɔ akpàkpà na ko ɖò Nazalɛtinu lɛ sɔ́ wɛ. Cobonu Jezu na gosin finɛ bo yì bló baptɛm ɖò Jaan gɔ́n xwè ɖokpo kpɛɖé ɖ’eji ɖíe ɔ, atínkpatɔ́ wɛ é nyí. Amɔ̌, è tuùn dìn ɖɔ mɛɖé wɛ é nyí bo nɔ bló nùjiwǔ lɛ. Akpàkpà ɖò tò ɔ mɛ nu lɛ sɔ́ wɛ bonu é ni bló nùjiwǔ enɛ lɛ ɖò nukún yetɔn mɛ.\nAkpàkpà e ɖò ye sɔ́ wɛ é lɛ́ jɛji hwenu e Jezu yì kplɔ́ngbasá xá ɔ mɛ tɔn, lee é ko nɔ bló gbɔn é é. Ðɛxixo kpo wema e Mɔyizi wlan lɛ é xixa kpo ɖò nǔ ɖěɖee è nɔ bló ɖò finɛ lɛ é mɛ, lee é nɔ nyí gbɔn “ɖò kplɔ́ngbasá Jwifu lɛ tɔn, ɖò gbɔjɛzángbe lɛ bǐ” é. (Mɛsɛ́dó 15:21) È nɔ lɛ́ xà akpáxwé ɖé lɛ ɖò wema nǔɖɔɖ’ayǐ tɔn lɛ mɛ. Hwenu e Jezu site bo na xà nǔ é ɔ, é na ko tuùn nukúnmɛ gègě, ɖó é ko wá kplɔ́ngbasá enɛ ɖ’ayǐ nú xwè mɔkpan. È sɔ́ wema mlámlá gbeyiɖɔ Ezayíi tɔn n’i. É mɔ fí e è ɖɔ xó dó Mɛ e gbigbɔ Jehovah tɔn ɖè ɖó vo é wu ɖè é. Akpáxwé enɛ wɛ è nɔ mɔ égbé dìn ɖò Ezayíi 61:1, 2 mɛ.\nJezu xà ɖɔ Mɛ enɛ e sín xó è ɖɔ ɖ’ayǐ é na jla kannumɔ lɛ ɖɔ è jó ye, nukúntíntɔ́nnɔ lɛ ɖɔ nukún yetɔn hun, bo lɛ́ jla xwè e mɛ Jehovah na jɔwu mɛ dó é sín wìwá. É zé wema mlámlá ɔ nú nukúnkpénuwutɔ́ kplɔ́ngbasá ɔ tɔn bo jinjɔn ayǐ. Mɛ bǐ sín nukún ɖò jǐ tɔn tlítlí. Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ xó, vlafo nú táan klewun ɖé, bɔ xó titewungbe elɔ tɔ́n ɖò xóɖiɖɔ tɔn mɛ: “Xó e un xà nú mi dìn ɖò Mawuxówema ɔ mɛ ɔ jɛ égbé, hwenu e mi ɖò sise dó wɛ é.”—Luki 4:21.\n“Wǔjɔmɛ xó e nɔ tɔ́n sín nu tɔn mɛ é” nɔ kpaca mɛ lɛ, bɔ ye nɔ ɖɔ ɖò yeɖée tɛntin ɖɔ: “Jozɛfu ví ɔ jɛn ka nɛ hǔn.” Amɔ̌, ɖó Jezu tuùn ɖɔ ye jló na mɔ nùjiwǔ e ye ko sè ɖɔ é bló ɖò fí ɖevo lɛ é wutu ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ jí: “Un nywɛ dandan ɖɔ mi na dó lǒ elɔ nú mì ɖɔ: ‘Azɔngbɔnúmɛtɔ́, gbɔ azɔn nú hwiɖée. Nǔ tobutobu e a jlɛ́ ɖò Kafaanawumu bɔ mǐ sè ɔ, jlɛ̌ ɖě ɖò tò towe mɛ fí.’” (Luki 4:22, 23) Jezu sín nɔzo xóxó lɛ na ko lin ɖɔ xwégbe wɛ é ɖó na bɛ́ azɔngbɔnúmɛ sín, bɔ mɛ éɖesunɔ tɔn lɛ na tó ɖu lè tɔn hwɛ̌. Enɛ wu ɔ, ye sixu ko lin ɖɔ Jezu dovɛ̌ nú emi.\nEe Jezu mɔ nǔ jɛ linlin yetɔn wu é ɔ, é kpi hwenuxó Izlayɛli tɔn sín tan klewun ɖé nú ye. É ɖɔ ɖɔ asúkúsi mɔkpan wɛ ɖò Izlayɛli ɖò Elíi sín hwenu, amɔ̌, è sɛ́ Elíi dó ye ɖě gɔ́n ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, asúkúsi e ma nyí Izlayɛli-ví ǎ, bo nɔ nɔ Salɛputa ɖò malin-malin dó Sidɔ́ɔn é ɖé gɔ́n wɛ è sɛ́ Elíi dó, bɔ é bló nùjiwǔ e hwlɛn gbɛ̀ gán é ɖé ɖò finɛ. (1 Axɔsu lɛ 17:8-16) É lɛ́vɔ ɖɔ ɖɔ ɖò Elizée sín hwenu ɔ, gudunɔ gègě wɛ ɖò Izlayɛli, amɔ̌, Naamani Silíinu ɔ kɛɖɛ wɛ gbeyiɖɔ ɔ gbɔ azɔn na.—2 Axɔsu lɛ 5:1, 8-14.\nTò Jezu tɔn mɛ nu lɛ sixu ko mɔ ɖɔ nùjlɛdonǔwu enɛ ɖè emi kpò, bo kɔ́n sɛ̀ sín ce jɛn na bí kpo nùmaɖi emitɔn kpo jí. Nɛ̌ ye ka wà nǔ gbɛn? Xomɛ sìn ye mɛ e ɖò kplɔ́ngbasá ɔ lɛ é tawun, ye site, bo dɔn Jezu yì toxo ɔ gudo. Ye kplá ɛ hɛn yì só e jí è gbá Nazalɛti ɖó é ta aga ɖéé, bo tɛnkpɔn bo na sísɛ́ ɛ nyì dodomɛ. Amɔ̌, Jezu sún gló ye, bo bú sín tɛntin yetɔn wuyɛyɛ̌-afɔyɛ́yɛ́. Dìn ɔ, Jezu tunta Kafaanawumu ɖò totaligbé-gbadahweji Galilée Xù ɔ tɔn sín agě jí.\nAniwu akpàkpà ka ɖò Nazalɛtinu lɛ sɔ́ wɛ?\nEe mɛ lɛ sè Jezu sín xó é ɔ, nɛ̌ ye ka wà nǔ gbɛn? Etɛ ka dó xomɛsin nú ye?\nEtɛ Nazalɛtinu lɛ ka tɛnkpɔn bo na bló nú Jezu?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Jezu Ðò Kplɔ́ngbasá Nazalɛti Tɔn


Baptɛm: Nǔ E È Byɔ Ðò Klisanwun lɛ Sí É Ðé | Nùkplɔnkplɔn Tɔn\n“Baptɛm, ee sɔgbe xá enɛ é, lɛ́ ɖò mi hwlɛngán wɛ dìn.”—1 PI. 3:21, nwt.\nHAN LƐ: 52, 41\nETƐ WEMAFƆ ELƆ LƐ KA KPLƆ́N MǏ DÓ BAPTƐM WU?\n1 Piyɛ́ɛ 3:20, 21, nwt\nMatie 28:19, 20\n1, 2. (a) Enyi vǐ ɖé ɖɔ ɖɔ emi jló na bló baptɛm ɔ, nɛ̌ mɛjitɔ́ Klisanwun ɖé lɛ ka nɔ wà nǔ gbɔn? (b) Etɛwu è ka nɔ kanbyɔ mɛ e jló na bló baptɛm lɛ é ɖɔ ye ka ko zé yeɖée jó nú Jehovah à jí? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\nMƐJITƆ́ Klisanwun lɛ ɖò vǐ nyɔnu yetɔn xwè tɛnnɛ mɛví e nɔ nyí Maria é kpɔ́n wɛ hwenu e é kpo mɛ e jló na bló baptɛm lɛ é kpo site é. É zé gbè dó jǐ, bo na xósin nú nǔ wè e xóɖɔtɔ́ ɔ kanbyɔ lɛ é, bɔ xósin tɔn lɛ́ zawě ganji. Enɛ gudo zaan ɔ, é bló baptɛm.\n2 Mɛjitɔ́ Maria tɔn lɛ gó, ɖó gbeta e kɔn vǐ nyɔnu yetɔn wá, bo zé éɖée bǐ jó nú Jehovah mlɛ́mlɛ́ bo bló baptɛm é wu. Amɔ̌, jɛ nukɔn nú enɛ ɔ, nɔ tɔn xò nǔ kpɔ́n kpɛɖé. É kanbyɔ éɖée ɖɔ: ‘Maria kpò ɖò vǔ dín bo na bló baptɛm vlafo à cé? É ka mɔ nukúnnú jɛ nǔ e é jló na wà é wu ganji dóó à? É na nyɔ́ hú ɖɔ é ni nɔte kpɛɖé cobo bló baptɛm à é?’ Nǔ e mɛjitɔ́ wanyiyinɔ gègě nɔ kanbyɔ yeɖée hwenu e vǐ yetɔn ɖé ɖɔ ɖɔ emi jló na bló baptɛm é ɖé lɛ nɛ. (Nùt. 5:4) Mɛɖée zízé jó nú Mawu kpo baptɛm kpo ɔ, afɔ taji hugǎn ɖé wɛ ye nyí bɔ Klisanwun ɖé na ɖè ɖò gbɛzán tɔn mɛ.—Kpɔ́n gbàví “ A ka Ko Zé Hwiɖée Jó nú Jehovah À?”\n3, 4. (a) Nɛ̌ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ka jlɛ́ lee baptɛm nyí nǔ taji sɔ́ é gbɛn? (b) Etɛwu è ka sixu jlɛ́ baptɛm dó tɔjihun Nɔwée hwenu tɔn wu?\n3 Hwenu e mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ɖò xó ɖɔ dó Baptɛm wu wɛ é ɔ, é kɛnu dó tɔjihun e Nɔwée bló é wu, bo ɖɔ: “Baptɛm, ee sɔgbe xá enɛ é, lɛ́ ɖò mi hwlɛngán wɛ dìn.” (Xà 1 Piyɛ́ɛ 3:20, 21, nwt.) Tɔjihun ɔ nyí nǔ e nukún nɔ mɔ, b’ɛ xlɛ́ gannaganna ɖɔ Nɔwée zé éɖée jó nú jlǒ Mawu tɔn wiwa é. Nɔwée wà azɔ̌ e Mawu zɔ́n ɛ é kpo gbejininɔ kpo. Nǔ e Nɔwée bló bɔ nukún nɔ mɔ bɔ ye ɖè nùɖiɖi tɔn xlɛ́ lɛ é hwlɛn é kpo xwédo tɔn kpo ɖò Sinvɔgbɛ ɔ hwenu. Nùkplɔnmɛ tɛ ka ɖò nùjlɛdonǔwu Piyɛ́ɛ tɔn mɛ?\n4 Lee tɔjihun ɔ nyí kúnnuɖenú nùɖiɖi Nɔwée tɔn tɔn gbɔn é ɔ, baptɛm biblo ɖò kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ nukɔn lɔ nɔ na kúnnuɖenú ɖé. Kúnnuɖenú etɛ tɔn? É nɔ na kúnnuɖenú ɖɔ Klisanwun ɖé zé éɖée jó nú Jehovah sɔgbe kpo nùɖiɖi e é ɖó nú Klisu e fɔ́n sín kú é kpo. Nɔwée ɖɔhun ɔ, ahwanvu ɖěɖee zé yeɖée jó nú Mawu lɛ é nɔ setónú bo nɔ wà azɔ̌ e É sɔ́ dó alɔ mɛ nú ye é. Lee Nɔwée xò Sinvɔgbɛ ɔ zlɛ gbɔn é ɔ, mɛ e bló baptɛm, bo nɔ gbeji lɛ é na gán hwenu e gbɛ̀ nyanya elɔ na wá vivɔnu é. (Mak. 13:10; Nǔɖe. 7:9, 10) Enɛ zɔ́n bɔ mɛɖée zízé jó nú Mawu kpo baptɛm kpo nyí nǔ taji tawun ɖé. Mɛ e nɔ dán lɛjɛlɛjɛ dó baptɛm wu, ɖó hwɛjijɔ e ma hwɛ́n nùɖé ǎ lɛ é wu é ɖò nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn tɔn sɔ́ ɖ’axɔ́ nu wɛ.\n5. Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?\n5 Ðó baptɛm nyí nùjɔnǔ wutu ɔ, é jɛxa ɖɔ mǐ ni ɖó ayi nùkanbyɔ atɔn elɔ lɛ wu. Etɛ Biblu ka ɖɔ dó Baptɛm wu? Afɔ tɛ lɛ mɛɖé ka ɖó na ɖè cobo na bló baptɛm? Etɛwu Klisanwun e nɔ kplɔ́n Biblu xá mɛ é ɖé ka ɖó na hɛn lee baptɛm nyí nǔ taji gbɔn é dó ayi mɛ, hwenu e é ɖò nǔ kplɔ́n xá vǐ tɔn alǒ Biblu kplɔntɔ́ ɖé wɛ é?\nNǓ E BIBLU ÐƆ DÓ BAPTƐM WU É\n6, 7. (a) Ðɔ tinmɛ e baptɛm e Jaan bló nú mɛ lɛ é ɖó é. (b) Ðò baptɛm e Jaan bló nú mɛ lɛ é mɛ ɔ, ɖětɛ ka gbɔn vo nú bǐ?\n6 Mǐ xà nǔ dó baptɛm wu azɔn nukɔntɔn ɔ ɖò Biblu mɛ ɖò hwenu e Jaan Baptɛmublonumɛtɔ́ ɔ bló baptɛm nú mɛ é. (Mat. 3:1-6) Mɛ ɖěɖee Jaan bló baptɛm na lɛ é wà mɔ̌ bo dó xlɛ́ ɖɔ emi lɛkɔ sín Mɔyizi Sɛ́n e emi gbà lɛ é gudo. Amɔ̌, é jɛxa ɖɔ è ni ɖó ayi wu ɖɔ baptɛm taji hugǎn e Jaan bló nú mɛ é kún ɖó kancica ɖebǔ xá kɔlilɛ sín hwɛ mɛtɔn gudo ó. Jaan ɖó wǔjɔmɛ bunɔ ɖé bo bló baptɛm nú Jezu, Vǐ maɖoblɔ̌ Mawu tɔn. (Mat. 3:13-17) Jezu hu hwɛ ɖě ǎ, enɛ wu ɔ, é byɔ ɖɔ é ni lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo ǎ. (1 Pi. 2:22) Baptɛm tɔn nɔte nú zě e é zé éɖée jó, bo na wà jlǒ Mawu tɔn é.—Ebl. 10:7.\n7 Hwenu e Jezu ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn wà wɛ ɖò ayikúngban jí é ɔ, ahwanvu tɔn lɛ lɔ bló baptɛm nú mɛ. (Jaan 3:22; 4:1, 2) Baptɛm e Jaan bló nú mɛ lɛ é ɖɔhun ɔ, baptɛm e ye lɔ bló nú mɛ é nɔte nú kɔ e mɛ lɛ lɛ́ sín Mɔyizi Sɛ́n e ye gbà lɛ é gudo é. É ɖò mɔ̌ có, ɖò kú Jezu tɔn kpo fínfɔ́n sín kú tɔn kpo gudo ɔ, baptɛm biblo ɖó tinmɛ ɖevo nú ahwanvu Jezu tɔn lɛ.\n8. (a) Ðò fínfɔ́n sín kú Jezu tɔn gudo ɔ, gbè tɛ é ka ɖè nú ahwanvu tɔn lɛ? (b) Tín nǔ e baptɛm Klisanwun tɔn nyí é mɛ.\n8 Ðò xwè 33 H.M. tɔn ɔ, Jezu e fɔ́n sín kú é sɔ́ éɖée xlɛ́ gbɛtɔ́ 500 mɔ̌, sunnu kpo nyɔnu kpo, vlafo gɔ́ nú yɔkpɔvu lɛ ɖò mɛ enɛ lɛ mɛ. É sixu ko nyí hwenɛnu wɛ é ɖɔ xó elɔ lɛ: “Mi yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce. Mi ylɔ Tɔ́ ɔ, Vǐ ɔ, kpodo [gbigbɔ mímɛ́] ɔ kpo sín nyikɔ dó [bló baptɛm] nú ye. Mi kplɔ́n nǔ ye, bonu ye ni setónú nú nǔ e un kplɔ́n mi lɛ bǐ.” (Mat. 28:19, 20; 1 Kɔ. 15:6) É cí ɖɔ ahwanvu Jezu tɔn kanweko mɔkpan ɖò finɛ hwenu e é ɖegbe ɖɔ è ni kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu é ɖɔhun. Jezu gbɔn mɔ̌ mɛ, bo xlɛ́ ɖɔ baptɛm biblo nyí nùɖé bɔ è byɔ ɖò mɛ ɖěɖee na yí gbè, bo na dó kɔ nǔ e Klisanwun nyínyí byɔ lɛ é mɛ é sí. (Mat. 11:29, 30) Mɛɖebǔ e jló na sɛ̀n Mawu lee é jló gbɔn é ɖó na tuùn azɔ̌ e Jezu ɖó ɖò linlin Mawu tɔn sín jijɛnu mɛ é, bo yí gbè na. Enyi mɛ ɔ wà mɔ̌ gudo ɔ, é hɛn ɔ é na bló baptɛm. Baptɛm biblo ɖò sìn mɛ ɖokpo e Mawu yí gbè na é nɛ. Tan Biblu tɔn lɛ na kúnnuɖenú gègě ɖɔ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ ɔ, ahwanvu Klisu tɔn yɔyɔ̌ lɛ mɔ nukúnnú jɛ tinmɛ e baptɛm ɖó é wu. Gɔ́ na ɔ, ye nɔ ba hwɛjijɔ e ma hwɛ́n nùɖé ǎ lɛ é bo nɔ dán lɛjɛlɛjɛ dó baptɛm biblo wu ǎ.—Mɛ. 2:41; 9:18; 16:14, 15, 32, 33.\nMA DÁN LƐJƐLƐJƐ Ó\n9, 10. Etɛ Etiopíinu e huzu Jwifu ɖé é kpo mɛsɛ́dó Pɔlu kpo sín kpɔ́ndéwú ka sixu kplɔ́n mǐ dó baptɛm wu?\n9 Xà Mɛsɛ́dó 8:35, 36. Mǐ ni lin tamɛ dó Etiopíinu e huzu Jwifu, bo lɛkɔ xwè xwé, hwenu e é lɛkɔ sín Mawu sɛ̀n gbé, ɖò Jeluzalɛmu é jí. Wɛnsagun Jehovah tɔn ɖé sɔ́ d’ayi mɛ nú Filipu ɖɔ é ni sɛkpɔ Etiopíinu ɔ, bo “ɖɔ Wɛnɖagbe Jezu tɔn ɔ sín xó n’i.” Nɛ̌ Etiopíinu ɔ ka wà nǔ gbɔn? Nǔ e é wà bɔ d’ewu é na kúnnuɖenú e ɖò wɛn é ɖɔ nugbǒ e é ko kplɔ́n é sù nukún tɔn mɛ ɖesu. É jló na wà nǔ sɔgbe xá tuto e Mawu sɔ́ ɖ’ayǐ é, enɛ wu ɔ, é dán lɛjɛlɛjɛ ɖebǔ cobo bló baptɛm ǎ.\n10 Kpɔ́ndéwú wegɔ ɔ wɛ nyí Jwifu e nɔ doya nú Klisanwun lɛ é ɖé tɔn. È jì i ɖò togun e sɔ́ éɖée jó nú Mawu é ɖé mɛ. Amɔ̌, Jwifu lɛ ko hɛn kancica bunɔ e ye ɖó xá Jehovah é gblé. Nya enɛ nɔ ɖókan dó aca Jwifu lɛ tɔn lɛ wu, amɔ̌, é wá kplɔ́n ali e nyɔ́ hugǎn é ɖé. Jezu Klisu e è fɔ́n sín kú, bo lɛ́ sɔ́ sù é ɖesunɔ wɛ ɖekúnnu n’i tlɔlɔ. Nɛ̌ nya ɔ ka wà nǔ gbɔn? É yí gbè nú alɔ e ahwanvu Klisanwun e nɔ nyí Ananiyasi é dó è é; bɔ Biblu ɖɔ dó wutu tɔn ɖɔ: ‘É site, bo bló baptɛm.’ (Mɛ. 9:17, 18; Ga. 1:14) É ɖò wɛn ɖɔ a tuùn nya Jwifu enɛ e è wá ylɔ ɖɔ mɛsɛ́dó Pɔlu é. Amɔ̌, flín ɖɔ ee é mɔ nukúnnú jɛ nugbǒ e kúnkplá azɔ̌ e Jezu ɖó ɖò linlin Mawu tɔn sín jijɛnu mɛ é wu tlolo é ɔ, é wà nùɖé. É dán lɛjɛlɛjɛ cobo bló baptɛm ǎ.—Xà Mɛsɛ́dó 22:12-16.\n11. (a) Etɛ ka nɔ sísɛ́ Biblu kplɔntɔ́ lɛ égbé bɔ ye nɔ bló baptɛm? (b) Enyi mǐ mɔ mɛ yɔyɔ̌ lɛ bonu ye zé yeɖée jó nú Mawu bo bló baptɛm ɔ, nɛ̌ é ka nɔ cí nú mǐ?\n11 Biblu kplɔntɔ́ gègě wɛ nɔ wà nǔ gbɔn mɔ̌ égbé, ye sixu nyí mɛ winnyawinnya alǒ mɛxomɔ. Mɛ ɖěɖee ɖó nùɖiɖi nú nugbǒ Biblu tɔn lɛ, bɔ é lɛ́ sù nukún yetɔn mɛ nugbǒ nugbǒ lɛ é ɔ, akpàkpà nɔ sɔ́ ye dó yeɖée zízé jó nú Mawu bo bló baptɛm wu. Xóɖiɖɔ e è nɔ xwlé mɛ, ɖò taji ɔ, dó mɛ enɛ lɛ takúnmɛ ɖò kpléɖókpɔ́ lɛ kpo kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ kpo bǐ jí é, nɔ nyí xóɖiɖɔ taji ɖé. Xomɛ nɔ hun Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ hwenu e Biblu kplɔntɔ́ ɖé yí nugbǒ ɔ, bo yì nukɔn kaka bo bló baptɛm é. Xomɛ nɔ hun mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ hwenu e ye mɔ bɔ vǐ yetɔn lɛ ɖò ahwanvu yɔyɔ̌ ɖěɖee jló na bló baptɛm lɛ é mɛ é tawun. Ðò xwè sinsɛnzɔ́ tɔn 2017 tɔn mɛ ɔ, mɛ yɔyɔ̌ 284 000 jɛji wɛ xlɛ́ zě e ye zé yeɖée jó nú Jehovah é gbɔn baptɛm gblamɛ. (Mɛ. 13:48) É ɖò wɛn ɖɔ ahwanvu yɔyɔ̌ enɛ lɛ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ baptɛm nyí nùɖé bɔ è byɔ ɖò Klisanwun lɛ sí. Afɔ tɛ lɛ ye ka ɖè cobo bló baptɛm?\n12. Afɔ tɛ lɛ Biblu kplɔntɔ́ ɖé ka ɖó na ɖè cobo bló baptɛm?\n12 Cobonu nùkplɔntɔ́ ɖé na bló baptɛm ɔ, é ɖó na sɔnǔ nú nùɖiɖi e jinjɔn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é ɖiɖó dó Mawu, linlin Tɔn kpo tuto e É bló bonu è na mɔ hwlɛngán é wu jí. (1 Tim. 2:3-6) Nùɖiɖi enɛ nɔ sísɛ́ nùkplɔntɔ́ ɔ, b’ɛ nɔ nyì alɔ nú nùwalɔ ɖěɖee Mawu gbɛ́ wǎn na lɛ é, bo nɔ jɛ nǔ wà jí sɔgbe xá nugbodòdó jlɔjlɔ Jehovah tɔn lɛ. (Mɛ. 3:19) É ɖò wɛn ɖɔ enyi mɛɖé nɔ ɖ’alɔ ɖò nùwalɔ e na zɔ́n bɔ è na ɖè è sín agun ɔ mɛ lɛ é ɖebǔ mɛ ɔ, é kún sixu ɖɔ ɖɔ emi zé emiɖée jó nú Mawu nugbǒ nugbǒ ó. (1 Kɔ. 6:9, 10) Amɔ̌, enyi è nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe kpo nugbodòdó walɔ ɖagbe tɔn Jehovah tɔn lɛ kpo ɔ, é ko kpé ǎ. Mɛ e nɔ ba na wà nǔ jlɔjlɔ é ɔ, é na nɔ lɛ́ yì kplé agun tɔn lɛ, bo na nɔ lɛ́ ɖ’alɔ ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ kpo nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu sín azɔ̌ e nɔ hwlɛn gbɛ̀ gán é kpo mɛ. Jezu ɖɔ ɖɔ ahwanvu emitɔn nugbǒ lɛ wɛ na w’azɔ̌ enɛ. (Mɛ. 1:8) Enyi ahwanvu yɔyɔ̌ ɖé ko ɖè afɔ enɛ lɛ ɔ jɛn é sixu zé éɖée jó nú Jehovah ɖò ɖɛ nǔglɔ tɔn ɖé mɛ b’ɛ na sɔgbe, bɔ ɖò enɛ gudo ɔ, é na ɖè zě e é zé éɖée jó n’i é xlɛ́ gbɔn baptɛm gblamɛ ɖò agbawungba.\nNǓ E GBÉ BIBLU KPLƆNTƆ́ LƐ NA NYA É ÐÉ\nA ka nɔ hɛn lee baptɛm nyí nǔ taji sɔ́ é ayi mɛ, bo nɔ kplɔ́n enɛ nùkplɔntɔ́ towe à? (Kpɔ́n akpáxwé 13gɔ́ ɔ)\n13. Etɛwu Biblu kplɔntɔ́ lɛ ka ɖó na hɛn dó ayi mɛ ɖɔ baptɛm nyí nùɖé bɔ è byɔ ɖò Klisanwun lɛ sí?\n13 Enyi mǐ ɖò alɔdo vǐ mǐtɔn lɛ kpo Biblu kplɔntɔ́ lɛ kpo wɛ, bonu ye na ɖè afɔ taji enɛ lɛ ɔ, mǐ ɖó na hɛn dó ayi mɛ ɖɔ ahwanvu nyínyí nùjɔnǔ tɔn ɔ byɔ ɖɔ è ni bló baptɛm. Enyi mǐ hɛn enɛ dó ayi mɛ ganji ɔ, mǐ na ɖɔ xó ɖó kpɔ́ kpo nùkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ kpo b’ɛ na ɖó nu hugǎn. Mǐ na gbɔ xó ɖɔ dó lee mɛɖée zízé jó nú Mawu kpo baptɛm kpo nyí nùjɔnǔ sɔ́ é wu ɖò hwenu e é jɛxa dó lɛ é ǎ. Mǐ ba ɖɔ vǐ mǐtɔn lɛ kpo Biblu kplɔntɔ́ lɛ kpo ni yì nukɔn kaka bo bló baptɛm!\n14. Etɛwu mǐ ma ka nɔ gbidi kɔ nú mɛɖebǔ bonu é na bló baptɛm ǎ?\n14 É ɖò wɛn ɖɔ mɛjitɔ́ ɖé, Biblu kplɔnmɛtɔ́ ɖé alǒ mɛ ɖevo ɖebǔ kún na ɖò agun ɔ mɛ, bo na gbidi kɔ nú mɛɖé bonu é na bló baptɛm ó. Mɔ̌ wɛ Jehovah nɔ wà nǔ gbɔn ǎ. (1 Jaan 4:8) É nyɔ́ wà ɔ, enyi mǐ ɖò nǔ kplɔ́n mɛ lɛ wɛ ɔ, mǐ ɖó na tɛɖɛ̌ lee gǎndido bo ɖó kancica ɖé xá Mawu nyí nǔ taji sɔ́ é jí. Lee nugbǒ ɔ sù nukún nùkplɔntɔ́ ɖé tɔn mɛ tawun sɔ́ é kpo jlǒ e é ɖó bo na dó kɔ nǔ e ahwanvu nyínyí nyí é mɛ kpo wɛ na sísɛ́ ɛ bɔ é na bló baptɛm.—2 Kɔ. 5:14, 15.\n15, 16. (a) Xwè nabi ɖě jɛn è ɖó na ɖó cobo bló baptɛm à? Tinmɛ. (b) Enyi Biblu kplɔntɔ́ ɖé na bo ko bló baptɛm ɖò sinsɛn ɖé mɛ ɖ’ayǐ ɔ, etɛwu é ka ɖó na lɛ́ bló baptɛm, bo nyí ɖokpo ɖò Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ mɛ?\n15 É nyí xwè nabi ɖě jɛn è na ɖó cobo na bló baptɛm ǎ. Biblu kplɔntɔ́ ɖokpo ɖokpo nɔ sù, bo nɔ lɛ́ zin ɖó bǎ vovo mɛ. Mɛ gègě bló baptɛm hwenu e ye ɖò winnyawinnya mɛ é, bo kpó ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ kpo gbejininɔ kpo. Biblu kplɔntɔ́ ɖevo lɛ tíìn bɔ hwenu e xwè yetɔn ko sɛyi é wɛ ye wá kplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn lɛ, bo mɔ lee baptɛm biblo nyí nǔ taji sɔ́ é, bɔ vlafo ɔ, xwè ye mɛ ɖé lɛ tɔn nɔ ko zɛ xwè 100 wu.\n16 Biblu kplɔntɔ́ mɛxomɔ ɖé kanbyɔ nùkplɔnmɛtɔ́ tɔn ɖɔ dandan jɛn emi na lɛ́ bló baptɛm à jí; é ko bló baptɛm wá yì ɖò sinsɛn vovo lɛ mɛ, ɖò xwè lɛ gblamɛ. Nùkplɔntɔ́ ɔ kpo nùkplɔnmɛtɔ́ tɔn kpo vɔ́ wemafɔ Biblu tɔn e ɖɔ xó dó xó ɔ wu lɛ é jí gbɔn. Nùkplɔntɔ́ ɔ mɔ nukúnnú jɛ nǔ e Biblu byɔ é wu dìn, bɔ é sɔ́ lín ǎ, b’ɛ bló baptɛm. É ko ɖibla ɖó xwè 80 có, é ka lin ɖɔ baptɛm biblo kún ɖò dandan ó ǎ. Nugbǒ ɔ, baptɛm e sɔgbe é ɖó na jinjɔn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é ɖiɖó dó jlǒ Jehovah tɔn wu jí. Enɛ wu ɔ, ahwanvu yɔyɔ̌ lɛ na bo ko bló baptɛm ɖò sinsɛn ɖevo mɛ ɖ’ayǐ ɔ, ye ɖó na lɛ́ bló.—Xà Mɛsɛ́dó 19:3-5.\n17. Etɛ jí é ka sɔgbe ɖɔ è ni lin tamɛ kpɔ́n dó ɖò baptɛm mɛtɔn sín azǎn gbè?\n17 Gbè e gbè mɛɖé bló baptɛm é nɔ nyí hwenu awǎjijɛ tɔn tawun ɖé. É lɛ́ nyí hwenu e è na lin tamɛ kpɔ́n dó nùjɔnǔ mɛ é ɖé. Gbɛzinzan sɔgbe xá zě e è zé mɛɖée jó nú Mawu é nɔ byɔ azɔ̌ syɛnsyɛn ɖé. Enɛ wu wɛ Jezu jlɛ́ ahwanvu tɔn nyínyí dó kɔ didó agban ɖé mɛ wu. Ahwanvu Jezu tɔn lɛ sɔ́ ɖó na ‘nɔ gbɛ̀ nú yeɖesunɔ ǎ; loɔ, ye na nɔ gbɛ̀ nú mɛ e kú dó ye tamɛ, bɔ è lɛ́ fɔ́n ɛ wá gbɛ̀ dó ye tamɛ é.’—2 Kɔ. 5:15; Mat. 16:24.\n18. Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota e na bɔ d’ewu é mɛ?\n18 Linlin mɔhun lɛ wɛ ɖò ayi mɛ nú Maria sín nɔ hwenu e é kàn nǔ e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ lɛ é byɔ éɖée é. Enyi mɛjitɔ́ ɖé wɛ nú we ɔ, a sixu ko kàn nǔ lehun lɛ byɔ hwiɖée: ‘Vǐ ce ka ko sɔgbe nú baptɛm dóó à? É ka ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é, bo na zé éɖée jó nú Mawu b’ɛ na sɔgbe à? Bɔ nǔ e kúnkplá wemaxɔmɛ yiyi tɔn kpo azɔ̌ e é na wá wà é kpo ka ló? Enyi vǐ ce bló baptɛm bo ka wá hu hwɛ syɛnsyɛn ɖé ɔ ka ló?’ Ðò wemata e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó nùkanbyɔ enɛ lɛ kpo lee mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ sixu ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó baptɛm wu gbɔn é kpo jí.\nA ka Ko Zé Hwiɖée Jó nú Jehovah À?\nCobonu è na yí gbè ɖɔ Biblu kplɔntɔ́ ɖé jɛxa bá bló baptɛm bo na nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɖé ɔ, è nɔ kàn nǔ wè byɔ ye ɖò kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ nukɔn bɔ ye nɔ na sìnkɔn tɔn. Nukɔntɔn ɔ wɛ nyí: “Sɔgbe kpodo vɔsisa Jezu Klisu tɔn kpo ɔ, a ka ko lɛkɔ sín hwɛ towe lɛ gudo lobo ko zé hwiɖée jó nú Jehovah bo na wà jlǒ tɔn à?”\nEtɛwu é ka sɔgbe ɖɔ è ni wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ mɛ ɖěɖee jló na bló baptɛm lɛ é ko zé yeɖée jó nú Jehovah bǐ mlɛ́mlɛ́? Xwè ɖokpo mɔ̌ jɛ nukɔn nú gbè e Jezu ɖè ɖɔ è ni ‘kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu nú è ni bló baptɛm nú ye’ é ɔ, é na nukúnnúmɔjɛnǔmɛ dó nǔ e è na ɖó nukún ɖò ahwanvu tɔn lɛ sí é wu. (Mat. 28:19, 20) Ðò xó e é ɖɔ ɖó kpɔ́ xá mɛsɛ́dó tɔn lɛ kpo ahwanvu ɖevo lɛ kpo é ɖé hwenu ɔ, é ɖɔ: “Enyi mɛɖé jló na xwedó mì hǔn, ni jó tito éɖesunɔ tɔn lɛ dó, bo ɖíɖá [yatín] tɔn, bo xwedó mì.”—Mat. 16:24.\nJezu sín gbɛzán bǐ junjɔn jlǒ Tɔ́ tɔn tɔn wiwa jí. Enɛ wu ɔ, Biblu kplɔntɔ́ ɖěɖee jló na setónú nú nǔ e sín gbè Jezu ɖè lɛ é bǐ lɛ é ɖó na jó tito yeɖesunɔ tɔn lɛ dó, bo na zé yeɖée bǐ jó nú Jehovah mlɛ́mlɛ́. Ðó ye nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Jezu tɔn wutu ɔ, ye nɔ kpɔ́n jlǒ Jehovah tɔn wiwa dó mɔ nǔ e nyí nǔ taji hugǎn ɖò gbɛzán yetɔn mɛ é. (Mat. 26:39) Enyi ahwanvu yɔyɔ̌ enɛ lɛ wá mɛ lɛ nukɔn, bo na bló baptɛm ɔ, ye nɔ dó zǒgbe jí ɖɔ emi ko jó tito emiɖesunɔ tɔn lɛ dó, bo kanɖeji bo na sɔ́ hlɔnhlɔn emitɔn bǐ, nǔ e emi ɖó lɛ é bǐ kpo nǔwukpikpé emitɔn bǐ kpo dó sɛ̀n Mawu. (Hlɔ. 12:1) Ðó hwɛjijɔ enɛ lɛ wu ɔ, è nɔ byɔ mɛ e jló na bló baptɛm lɛ é ɖɔ ye ni dó zǒgbe jí ɖɔ emi ko zé emiɖée jó nú Jehovah bo na wà jlǒ tɔn.


Lee Axɔsuɖuto ɔ Nɔ Kplɔ́n Mɛ Gbɔn lɛ É | Axɔsuɖuto Mawu Tɔn\nAmyɔxwé: È ɖò kplé bló wɛ ɖò kɔxo ɖò Londres, Angleterre, 1945; ɖisixwé: Kpléɖókpɔ́ azǎn ɖokpo tɔn ɖò Malawi, Aflika, ɖò 2012\nLee Axɔsuɖuto ɔ Nɔ Kplɔ́n Mɛ Gbɔn lɛ É: Nǔ Kplɔnkplɔn Axɔsu ɔ Sín Mɛsɛntɔ́ Lɛ\nA KO nǔ yɛɛ dó dó wusyɛn lanmɛ nú xóɖɔtɔ́ e ɖò ataa ɔ jí é. Nɔví sunnu dɔnkpɛvu ɖé wɛ bo gosin agun towe mɛ, bo ɖò alɔ ɖó wɛ ɖò tuto kpléɖókpɔ́ ɖé tɔn mɛ azɔn nukɔntɔn ɔ. Hwenu e a ɖò xóɖiɖɔ tɔn sín vivǐ ɖu wɛ é ɔ, mɛkplɔnkplɔn jiwǔ é togun Mawu tɔn nɔ ɖu lè tɔn é sù nukún towe mɛ. A flín hwenu e dɔnkpɛvu enɛ xwlé xóɖiɖɔ tɔn mɛ azɔn nukɔntɔn ɔ é, bo mɔ ɖɔ é yì nukɔn tawun! É yì nukɔn tawun hwenu e é yì Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Gbexosin-Alijitɔ́ Tɔn gudo é. Ðò agaɖanu dìn ɔ, é kpo asì tɔn kpo yì Wemaxɔmɛ nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ. Hwenu e a ɖò alɔ xò wɛ ɖó xóɖiɖɔ nɔví ɔ tɔn ɖagbe enɛ wutu é ɔ, a nyì nukún kpɔ́n mɛ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó we lɛ é bo lin tamɛ kpɔ́n dó nùkplɔnmɛ e mɛ e ɖò togun Mawu tɔn mɛ lɛ é bǐ nɔ ɖu vivǐ tɔn é jí.\nBiblu ko ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ hweɖenu na wá sù bɔ Jehovah na “kplɔ́n nǔ” mɛ e ɖò togun tɔn mɛ lɛ é bǐ. (Eza. 54:13) Hwe enɛ nu wɛ mǐ ɖè dìn. É nyí wema mǐtɔn lɛ kɛɖɛ gblamɛ wɛ è nɔ kplɔ́n mǐ gbɔn ǎ, loɔ, è nɔ lɛ́ kplɔ́n mǐ gbɔn kplé mǐtɔn lɛ, kpléɖókpɔ́ lɛ, kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ, kpo wemaxɔmɛ vovo ɖěɖee è bló tuto tɔn bɔ ye na kplɔ́n mǐ ɖó azɔ̌ tawun tawun ɖé lɛ wiwa ɖò tutoblonunu Jehovah tɔn mɛ wu lɛ é kpo gblamɛ. Ðò akpáxwé elɔ mɛ ɔ, mǐ na gbéjé lee nùkplɔnmɛ enɛ lɛ bǐ nyí kúnnuɖenú ɖaxó ɖé ɖɔ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ɖò acɛ kpa wɛ ɖò égbé gbɔn é kpɔ́n.\nKplékplé Ðó Kpɔ́ Bo Sɛ̀n Mawu\nNɛ̌ mǐ ka sixu ɖu lè kplé e mǐ nɔ bló bo nɔ sɛ̀n Jehovah lɛ é tɔn ganji gbɔn?\nAzɔ̌ Kpinkplɔn Sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Lɛ\nNɛ̌ wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ ka ko sɔnǔ nú sinsɛnzɔ́watɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ bonu ye na w’azɔ̌ yetɔn lɛ gbɔn?