Jezu Gbɔ Azɔn nú Gudunɔ Wǒ (Luki 17) | Gbɛzán Jezu Tɔn\nGudunɔ Ðokpo Tuùn Ðagbe nú Mɛ\nJEZU GBƆ AZƆN NÚ GUDUNƆ WǑ\nJezu xò gló gbě tɔn e Hwɛɖɔxɔsa Ðaxó Jwifu lɛ Tɔn bla bo na hu i é, lobo yì toxo e nɔ nyí Eflayimu é mɛ, ɖò totaligbé-zǎnzǎnhweji mɔ̌ nú Jeluzalɛmu. É hɔn nú kɛntɔ́ tɔn lɛ bo cí finɛ, é kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo. (Jaan 11:54) É ɖò mɔ̌ có, Dindinwayixwe xwè 33 H.M. tɔn ɖò sisɛya wɛ, enɛ wu ɔ, é lín cobonu Jezu lɛ́vɔ jɛ ali ǎ. É tunta totaligbé bo gbɔn Samalíi kaka yì Galilée; azɔn gudo tɔn e é yì xá enɛ mɛ jɛ nukɔn nú kú tɔn é nɛ.\nHwenu e Jezu ɖò yiyi wɛ bo ɖò gletoxo ɖě mɛ gosin jɛ ɖevo mɛ wɛ, b’ɛ na nɔ zaan é ɔ, é mɔ nya wǒ ɖé lɛ bɔ ye nyí gudunɔ. Azɔn enɛ sín alɔkpa ɖé lɛ sixu ɖu agbaza mɛtɔn sín wǔjɔnú ɖé lɛ kpɛɖé kpɛɖé, ɖi alɔví, afɔví, alǒ tó mɛtɔn lɛ. (Kɛ́nsísɔ́ 12:10-12) Mawu Sɛ́n ɔ byɔ ɖɔ mɛ e wu gudu ɖè é ɖó na nɔ súxó bo ɖɔ, “Un nyí mɛ blíblí! Un nyí mɛ blíblí,” bo ɖó na nɔ vo.—Levíi ví lɛ 13:45, 46.\nGudunɔ wǒ lɛ wà nǔ sɔgbe xá Sɛ́n ɔ, bo cí zɔ nú Jezu. Amɔ̌, ye súxó syɛnsyɛn bo ɖɔ: “Jezu, Mɛ̌si, kɛnklɛn kú nǔblawu mǐtɔn.” Ee Jezu mɔ gudunɔ lɛ é ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi yì sɔ́ miɖée xlɛ́ vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ.” (Luki 17:13, 14) Mɔ̌ mɛ ɔ, é ɖè sísí xlɛ́ Mawu Sɛ́n ɔ. Sɛ́n ɔ na acɛ vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ ɖɔ yedɛɛ lɛ wɛ na ɖɔ ɖɔ gudunɔ ɖěɖee azɔn yetɔn ma sɔ́ ɖò ya dó na wɛ ǎ lɛ é sín azɔn gbɔ. Enɛ gudo ɔ, ye hɛn ɔ ye na lɛ́ nɔ mɛ e ma ɖò azɔn ɖě jɛ wɛ ǎ lɛ é tɛntin.—Levíi ví lɛ 13:9-17.\nGudunɔ wǒ lɛ ɖeji ɖɔ Jezu ɖó hlɔnhlɔn bo na bló nùjiwǔ lɛ. Ye nɔte bonu azɔn gbɔ nú ye cobonu ye sɔ́ ali ɖido vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ gɔ́n ǎ. Hwenu e ye ɖò ali ɔ jí é ɔ, ye mɔ nǔ e ye ɖi nú Jezu é sín ajɔ. Ye jɛ mimɔ jí ɖɔ lanmɛ emitɔn jɛte!\nGudunɔ e sín azɔn gbɔ lɛ é tɛnnɛ wlí ali yetɔn bo ɖido. Mɛ ɖokpo wà mɔ̌ ǎ. Nya Samalíinu enɛ ɔ lɛkɔ bo yì ba Jezu mɔ. Etɛwu? Nǔ e jɛ é sù nukún tɔn mɛ bɔ é tuùn ɖagbe e Jezu wà é n’i. Nya enɛ e ko nyí gudunɔ ɖ’ayǐ é “jɛ susu kpa nú Mawu jí, kpodo xósusu kpo,” ɖó é mɔ ɖɔ Mawu wɛ zɔ́n bɔ lanmɛ emitɔn jɛte. (Luki 17:15) Hwenu e é mɔ Jezu é ɔ, é jɛkpo ɖò nukɔn tɔn, bo dokú n’i.\nJezu ɖɔ nú mɛ e lɛlɛ̌ dó è lɛ é ɖɔ: “Mɛ wǒ lɛ bǐ wɛ azɔn gbɔ na à cé? Mɛ tɛnnɛ ɖě lɛ lo? Fitɛ ye ka ɖè? Hǔn mɛɖé sɔ́ ɖò ye mɛ, bo na lɛkɔ wá kpa susu nú Mawu zɛ toɖevomɛnu elɔ wu à cé?” Enɛ gudo ɔ, Jezu ɖɔ nú Samalíinu ɔ ɖɔ: “Site, bo yì; nǔ e a ɖi ɔ zɔ́n bɔ Mawu gbɔ azɔn nú we.”—Luki 17:17-19.\nGbɔn azɔn gbigbɔ nú gudunɔ wǒ lɛ gblamɛ ɔ, Jezu xlɛ́ ɖɔ Jehovah Mawu ɖò gudo nú emi. Dìn ɔ, mɛ ɖokpo ɖò mɛ wǒ lɛ mɛ bɔ é nyí nǔ e Jezu wà é gbɔ azɔn n’i kɛɖɛ wɛ ǎ, loɔ, é cí ɖɔ é lɛ́ ɖò gbɛ̀ li ɔ jí ɖɔhun. Mawu ɖò Jezu zán dó gbɔ azɔn nú mɛ wɛ gbɔn mɔ̌ ɖò hwe mǐtɔn nu ǎ. É ɖò mɔ̌ có, gbɔn nùɖiɖi ɖiɖó nú Jezu gblamɛ ɔ, mǐ sixu wlí gbɛ̀ li ɔ, é wɛ nyí gbɛ̀ mavɔmavɔ. Mǐ ka nɔ xlɛ́ ɖɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ sín ali e hun nú mǐ é sù nukún mǐtɔn mɛ, lee nya Samalíinu ɔ bló gbɔn é à?\nJezu xò gló gbě tɔn e è bla bo na hu i é ɔ, fitɛ é ka yì?\nEtɛwu gudunɔ wǒ lɛ ka cí zɔ? Etɛwu Jezu ka ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni yì vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ gɔ́n?\nSɔgbe kpo nǔ e jɛ dó nya Samalíinu ɔ jí é kpo ɔ, nùkplɔnmɛ tɛ jí mǐ ka ɖó na lin tamɛ kpɔ́n dó?


2 Tan 14 - 2 Chroniques 14\nAsa wa nǔ e nyɔ́ bó sɔgbe ɖo Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔn nukún mɛ é.\nAsa ɖe vɔ̌sákpe e jí yě nɔ́ sá vɔ̌ nú vodún lɛ́ɛ ɖe lɛ́ɛ kpódó vodún xwé e ɖo só jí lɛ́ɛ kpó síin.\nÉ gba awǐnnya e yě tun te bó nɔ sɛn lɛ́ɛ, bó sɛ́n vodún Acela lɛ́ɛ.\nÉ ɖɔ nú Judáanu lɛ́ɛ ɖɔ yě ní sɛn Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ tɔn. Yě ní nyi sɛ́n tɔn, lobo wa nǔ e é zɔ́n lɛ́ɛ é.\nAsa ɖe vodúnxwé e ɖo só jí lɛ́ɛ kpódó vɔ̌sákpe e jí yě nɔ́ dó zǎlínkpɔ́n zo ɖe lɛ́ɛ kpó sín toxo e ɖo Judáa lɛ́ɛ bǐ mɛ. Ée é bló mɔ̌ ɔ́, fífá byɔ́ axɔ́súɖuto tɔn mɛ.\nÉe Asa yi zinkpo jí ɔ́, mɛ ɖěbǔ fun ahwan xá ɛ ǎ, ɖó Mawu Mavɔmavɔ ɖésú wɛ ná ɛ vivo. Ée é mɔ ɖɔ vivo ɖo to ɔ́ mɛ é ɔ́, é mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó toxo gěgé.\nÉ ɖɔ nú Judáanu lɛ́ɛ ɖɔ: “Din e to ɔ́ kpo ɖo mǐtɔn nyí wɛ ɔ́, mi nú mǐ nǎ bló toxo lɛ́ɛ ɖó; mǐ nǎ mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó toxo lɛ́ɛ, bó ná mɛ tocɔ́kpe gbɔn ahohó lɛ́ɛ jí lɛ́ lɛ̌ dó, bó ná dó hɔn toxo lɛ́ɛ nu, bó ná nɔ́ sú yě. Mǐ nǎ bló mɔ̌, ɖó mǐ nɔ gbejí nú Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mǐtɔn, bɔ gbejíninɔ mǐtɔn zɔ́n bɔ é ná ayij'ayǐ mǐ gbɔn ɖisí amyɔ.” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, yě jɛ azɔ̌ wú, bó bló toxo énɛ́ lɛ́ɛ bǐ ɖó.\nAsa sín ahwangɔnu ɔ́, gbɛtɔ́ adɔ̌kpo afɔtɔn (300.000) wɛ nyí Judáanu, bɔ yě hɛn gǎglónú ɖaxó kpódó hwǎn kpó. Bɛnjamɛ́ɛnu lɛ́ɛ ká yi gbɛtɔ́ adɔ̌kpo wɛ̌nɛ (280.000), bɔ yě hɛn gǎglónú kpɛví; yě nyɔ́ gǎ da. Yě bǐ wɛ nyí ahwanfuntɔ́ syɛ́nsyɛ́n.\nZeláxi Etiopíinu ɔ́ sɔ́ ahwannú, bó kplá ahwanfuntɔ́ lǐvi (1.000.000), bó hɛn kɛkɛ́ví afɔɖé kanwe ko (300), bó hun káká wá Maleca.\nAsa ɖidó Zeláxi kpó ahwan tɔn lɛ́ɛ kpó kpé gbé. Ée yě jɛ dɔ̌n ɔ́, yě to yěɖée ɖó ahwan lɔ jí ɖo tɔdo Sefáta tɔn mɛ, ɖo Maleca kpá.\nAsa ylɔ́ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔn bó ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, mɛ e ɖó gǎn lɛ́ɛ kpódó mɛ e ma ɖó gǎn ǎ lɛ́ɛ kpó ná hwlɛ́n gán ɔ́ nyí nǔ ɖěbǔ nú we ǎ. Wǎ gɔ́ alɔ nú mǐ, Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mǐtɔn! Đó hwi wú wɛ mǐ gǎn jɛ, nyǐkɔ towe mɛ wɛ mǐ wǎ kpé ahwan xá ahwan wɔ̌buwɔ́bú élɔ́ ɖe. Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mǐtɔn wɛ a nyǐ. Ní má nyí ɖɔ gbɛtɔ́ wɛ ná ɖu ɖo jǐ towe ó!”\nMawu Mavɔmavɔ nya Etiopíinu lɛ́ɛ ɖo Asa kpó sɔ́ja Judáanu lɛ́ɛ kpó nukɔn, bɔ yě hɔn, 12bɔ Asa kpódó mɛ tɔn lɛ́ɛ kpó nya yě káká wá Geláa, bɔ Etiopíinu lɛ́ɛ ɖo ayǐ kɔn nyi wɛ káká bɔ yě bǐ kú. Yě mɛ ɖěbǔ gán ǎ; Mawu Mavɔmavɔ kpódó ahwangɔnu tɔn kpó vívá kún yětɔn. Asa kpódó mɛ tɔn lɛ́ɛ kpó bɛ́ nǔ sín ahwangbénu wá xwé kpɔ́ gégé.\nÉe Asa kpó mɛ tɔn lɛ́ɛ kpó bló mɔ̌ ɔ́, yě wǎ yí toxo e ɖo Geláa kpá lɛ́ɛ bǐ, ɖó mɛ e ɖo toxo énɛ́ lɛ́ɛ mɛ lɛ́ɛ mɔ nǔ e Mawu Mavɔmavɔ dó sin lɛ́ɛ, bɔ xɛsi tɔn ɖo yě jí.\nAsa kpó mɛ tɔn lɛ́ɛ kpó bɛ́ nǔ e ɖo toxo nɛ́ lɛ́ɛ mɛ lɛ́ɛ; nǔ e yě bɛ́ lɛ́ɛ sukpɔ́ ɖésú.\nYě gba nǔ káká bó gba kanlinkpó lɛ́ɛ lɔ, bó bɛ́ lǎkúnmí kpó sɔ́ kpó kɔn nyi kpɔ́ gégé. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, yě lɛ́ kɔ yi Jeluzalɛ́mu.


Jezu Ðò Galilée Xù ɔ Tó | Gbɛzán Jezu Tɔn\nJEZU WÁ TƆ́N ÐÒ GALILÉE XÙ Ɔ TÓ\nPIYƐ́Ɛ KPO MƐ ÐEVO LƐ KPO NA NA NÙÐUÐU LƐNGBƆ̌ LƐ\nGbadanu gudo tɔn e Jezu nɔ kpɔ́ xá ahwanvu tɔn lɛ cobo kú é ɔ, é ɖɔ nú ye ɖɔ: “Hwenu e Mawu na fɔ́n mì sín kú gudo ɔ, un na jɛ nukɔn nú mi yì Galilée.” (Matie 26:32; 28:7, 10) Dìn ɔ, ahwanvu tɔn lɛ gègě yì dɔ̌n. Amɔ̌, etɛ ye ka na wà ɖò Galilée?\nÉ wá sù hweɖenu bɔ Piyɛ́ɛ ɖɔ nú mɛsɛ́dó lɛ ayizɛ́n ɖɔ: “Un na yì tɔ̀ jí, bo na yì nyì ɖɔ.” Mɛsɛ́dó ayizɛ́n lɛ bǐ yí gbè n’i ɖɔ: “Mǐ lɔmɔ̌ na xwedó we yì.” (Jaan 21:3) Ye wlí nǔ ɖebǔ ɖò zǎn ɔ blebu mɛ ǎ. Ee ayǐ ɖò kinkɛn wɛ é ɔ, Jezu wá tɔ́n ɖò tɔ̀ ɔ tó, amɔ̌ ye tuùn mɛ e wɛ é ǎ. Jezu ylɔ ye bo ɖɔ: “Vǐ ce lɛ mi; mi mɔ nùɖé wlí à?” Ye yí gbè n’i ɖɔ: “Eǒ!” Jezu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi bo nyì ɖɔ ɔ dó ɖisixwé nú tɔjihun ɔ, enɛ ɔ mi na mɔ hweví wlí.” (Jaan 21:5, 6) Ye wlí hweví kaka bo tlɛ sixu dɔn ɖɔ yetɔn tɔ́n ǎ.\nJaan ɖɔ nú Piyɛ́ɛ ɖɔ: “Aklunɔ wɛ!” (Jaan 21:7) Piyɛ́ɛ yawu sɔ́ awu tɔn sìn dó alin, ɖó é dó hwenu e é ɖò ɖɔ nyì wɛ é ǎ. É lɔ́n jɛ tɔ̀ ɔ mɛ, bo lin tɔ̀ nú mɛtlu 100 mɔ̌ bo wá agě. Mɛ ɖě lɛ e ɖò tɔjihun ɔ mɛ é lɔ jɛ gudo tɔn dɛ̌dɛ̌, bo dɔn ɖɔ e mɛ hweví gɔ́ é tɔ́n.\nEe ye wá agě é ɔ, ye mɔ “myɔkán, bɔ è ɖò hweví hi ɖ’eji wɛ.” Jezu ɖɔ: “Mi fɔ hweví e mi wlí dìn lɛ ɖě wá.” Piyɛ́ɛ ɖè hweví ɖé lɛ tɔ́n sín ɖɔ e mɛ hweví kloklo 153 ɖè é! Jezu ɖɔ: “Mi wá ɖu nǔ.” Ye ɖě gla bo kàn “mɛ e é nyí ɔ” byɔ ɛ ǎ, ɖó ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jezu wɛ. (Jaan 21:9-12) Azɔn atɔngɔ ɔ nɛ ahwanvu tɔn lɛ kplé ɖó kpɔ́ bɔ é ɖò éɖée sɔ́ xlɛ́ ye wɛ nɛ.\nJezu na wɔxúxú kpo hweví ɖé lɛ kpo ye mɛ ɖokpo ɖokpo bonu ye na ɖu. Enɛ gudo ɔ, é cí ɖɔ é kpɔ́n hweví lɛ ɖɔhun, bo wá kanbyɔ ɖɔ: “Sinmɔ́ɔ Jaan ví! A yí wǎn nú mì hú [‘nǔ elɔ lɛ,’ NW] . . . à?” Piyɛ́ɛ ka sɔ́ éɖée jó nú hwehuhuzɔ́ ɔ hugǎn azɔ̌ e Jezu zɔ́n ɛ é wɛ à? Piyɛ́ɛ ɖɔ: “Ɛɛn Aklunɔ; a tuùn ɖɔ un yí wǎn nú we.” Enɛ wu ɔ, Jezu ɖɔ n’i ɖɔ: “Nǎ nùɖuɖu lɛngbɔví ce lɛ!”—Jaan 21:15.\nJezu lɛ́vɔ kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Sinmɔ́ɔ Jaan ví, a yí wǎn nú mì ganji à?” Piyɛ́ɛ sixu ko flú ɖ’ayi mɛ, bo na xósin kpo ayi bǐ kpo ɖɔ: “Ɛɛn Aklunɔ, a tuùn ɖɔ un yí wǎn nú we.” Jezu lɛ́ na xósin ɖě ɔ ɖɔhun: “Kpé nukún dó lɛngbɔ̌ ce lɛ wu.”—Jaan 21:16.\nAzɔn atɔngɔ ɔ, Jezu lɛ́ kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Sinmɔ́ɔ Jaan ví, a yí wǎn nú mì à?” Dìn ɔ, Piyɛ́ɛ sixu ko ɖò kinkanbyɔ éɖée wɛ ɖɔ nǔ xò kpɔ́n dó gbejininɔ emitɔn wu wɛ Jezu ka ɖè à jí. Piyɛ́ɛ ɖɔ nyì wɛn ɖɔ: “Aklunɔ, a tuùn nǔ bǐ; a tuùn ɖɔ un yí wǎn nú we.” Jezu lɛ́vɔ tɛɖɛ̌ nǔ e Piyɛ́ɛ ɖó na wà é jí, bo ɖɔ: “Nǎ nùɖuɖu lɛngbɔ̌ ce lɛ.” (Jaan 21:17) Nugbǒ ɔ, mɛ ɖěɖee nyí nukúnkpénuwutɔ́ lɛ é ɖó na wà devizɔ́ nú mɛ ɖěɖee Mawu dɔn wá kpó tɔn mɛ lɛ é.\nÈ bla Jezu bo hu i ɖó é wà azɔ̌ e Mawu zɔ́n ɛ é wutu. É ɖexlɛ́ dìn ɖɔ nǔ mɔhun wɛ na gbò Piyɛ́ɛ. Jezu ɖɔ: “Hwenu e a ɖò dɔnkpɛ mɛ ɔ, hwiɖesu wɛ nɔ sìn gǒjiblanú towe, bo nɔ yì fí e jló we ɔ bǐ; amɔ̌, hwenu e a na wá kpò nyɔɖaxo ɔ, a na dlɛn alɔ towe lɛ, bɔ mɛ ɖevo na sìn gǒjiblanú nú we, bo na dɔn we gbɔn fí e a ma jló ǎ é.” É ɖò mɔ̌ có, Jezu byɔ ɛ ɖɔ: “Xwedó mì.”—Jaan 21:18, 19.\nPiyɛ́ɛ mɔ mɛsɛ́dó Jaan bo kanbyɔ ɖɔ: “Aklunɔ, mɛ elɔ ka ló? Etɛ ka na jɛ dó éyɛ jí?” Nugbǒ ɔ, sɔgudo tɛ ka ɖò te kpɔ́n mɛsɛ́dó e Jezu yí wǎn na hugǎn é? Jezu yí gbè ɖɔ: “Enyi un jló ɖɔ éyɛ ni nɔ ayǐ kaka bonu ma lɛkɔ wá ɔ, ani wɛ kàn we ɖ’emɛ?” (Jaan 21:21-23) Piyɛ́ɛ ɖó na xwedó Jezu ma kpɔ́n nǔ e wà wɛ mɛ ɖevo lɛ ɖè é. É ɖò mɔ̌ có, Jezu ɖò ɖiɖexlɛ́ wɛ ɖɔ Jaan na dɔ́ji hú mɛsɛ́dó ɖě lɛ, bɔ è na xlɛ́ ɛ kɔlilɛ wá emitɔn ɖò hlɔnhlɔn Axɔsuɖuto tɔn mɛ ɖò nǔmimɔ ɖé mɛ.\nÉ ɖò gaàn ɖɔ nǔ ɖevo lɛ tíìn bɔ Jezu bló bɔ wema ɖebǔ sixu hɛn ǎ.\nEtɛ ka xlɛ́ ɖɔ mɛsɛ́dó lɛ kún tuùn nǔ e ye na wà ɖò Galilée é ó?\nNɛ̌ mɛsɛ́dó lɛ ka kpéwú bo tuùn Jezu ɖò Galilée Xù ɔ tó gbɔn?\nJezu tɛɖɛ̌ jí ɖɔ mɛ ɖěɖee nyí nukúnkpénuwutɔ́ lɛ é ɖó na wà etɛ?\nNɛ̌ Jezu ka xlɛ́ kú alɔkpa e ɖò te kpɔ́n Piyɛ́ɛ é gbɔn?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Ðò Galilée Xù ɔ Tó


“Wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Grande-Bretagne Tɔn lɛ Emi—Mi Fɔ́n!!”\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Novembre 2016\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mingrelian Mongolie-Gbè Motu Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXOTA e è ɖetɔ́n dó wema e mǐ nɔ ylɔ ɖɔ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Mǐtɔn ɖò égbé é mɛ é ɖi ɖɛ̌ ahwankpɛn ɖɔhun: “Wɛnjlatɔ́ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn Grande-Bretagne Tɔn lɛ Emi—Mi Fɔ́n!!” (L’Informateur Décembre 1937 tɔn e tɔ́n ɖò Londres é) Xotalá ɖokpo ɖɔ gɔ́ na dó nùjɔnǔ mɛ ɖɔ: “Nukɔnyiyi Tawun Ðě Ðè Ðò Xwè Wǒ Vlamɛ Ǎ.” Gbeɖiɖó sinsɛnzɔ́wiwa tɔn xwè wǒ tɔn, sín 1928 jɛ 1937, ee ɖò akpà ɔ jí é ɖexlɛ́ ɖɔ nugbǒ wɛ.\nGBEXOSIN-ALIJITƆ́ LƐ SUKPƆ́ DÍN NUGBǑ À?\nEtɛ ka zɔ́n bɔ è ma sɔ́ ɖókan dó kúnnuɖiɖe ɔ wu ɖò Grande-Bretagne ǎ? É cí ɖɔ agun lɛ kpó ɖò wlɛnwín e è sɔ́ ɖ’ayǐ ɖò xwè mɔkpan ɖíe é ɖé xwedó wɛ ɖɔhun. Gɔ́ na ɔ, alaxɔ wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ gbexosin-alijitɔ́ 200 mɔ̌ jɛn sixu w’azɔ̌, bɔ ye mɛ enɛ lɛ ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò fí e ɖò zɔ lɛ é bo nɔ wà xá agun lɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, alaxɔ ɖɔ nú mɛ e ɖò nyikɔ na wɛ bá nyí gbexosin-alijitɔ́ lɛ é ɖɔ tɛnmɛ ɖě kún sɔ́ ɖè bonu ye na wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɖò Grande-Bretagne ó, bo dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɖɔ ye ni yì wà sinsɛnzɔ́ ɖò tò Elɔpu tɔn ɖevo lɛ mɛ. Gbexosin-alijitɔ́ gègě nyì ahwan sín Grande-Bretagne bo yì tò ɖevo lɛ mɛ, ɖi France, hwenu e ye ma tlɛ sè gbè ɔ kaka ɖé ǎ alǒ ma tlɛ sè ɖebǔ ǎ é.\nÈ NYÌ “GBEHWAN ÐÉ” SƐ́DÓ MƐ\nXota l’Informateur 1937 tɔn ɔ ɖɔ nǔ e gbé è ɖó na nya ɖò 1938 é: Ganxixo livi ɖokpo! É lɛ́vɔ ɖɔ ɖɔ nú wɛnjlatɔ́ lɛ zán ganxixo 15 ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ bɔ gbexosin-alijitɔ́ lɛ zán ganxixo 110 ɔ, è hɛn ɔ, è na kpé ganmɛ enɛ ɔ wu. Gɔ́ na ɔ, è ɖɔ ɖɔ è hɛn ɔ, è na bló tuto gbɛ̌ta kúnnuɖegbe tɔn lɛ tɔn bo nɔ ɖɔ Mawuxó nú ganxixo atɔ́ɔ́n ɖò azǎn ɖé lɛ jí, lobo na nɔ sɔ́ ayi ɖó mɛ lɛ bibakpɔ́n jí hugǎn ɖò aklunɔzán gblamɛ gbadanu lɛ.\nGbexosin-alijitɔ́ lɛ ɖókan dó kúnnuɖiɖe wu kpo awǎjijɛ kpo\nSinsɛnzɔ́ ɔ jí e è tɛɖɛ̌ mɔ̌ é sɔ́ akpàkpà mɛ gègě. Hilda Padgett * flín ɖɔ: “Gbehwan ɖé wɛ nyí enɛ bo gosin hɔnkàn mǐtɔn gbɛ̀ ɔ tɔn, bɔ mǐ mɛ gègě ko ɖò biba wɛ ɖ’ayǐ, lobɔ zaan ɔ, é hɛn lè jiwǔ lɛ wá.” Nɔví nyɔnu E. F. Wallis ɖɔ: “Ganxixo atɔ́ɔ́n gbè ɖokpo ɔ nyɔ́ tawun! Etɛ ka sixu lɛ́ na awǎjijɛ mɛ hugǎn ɖɔ è ni zán kéze mɛtɔn lɛ bǐ ɖò sinsɛnzɔ́ Aklunɔ ɔ tɔn mɛ? . . . Nǔ sixu cikɔ nú mǐ hwenu e mǐ lɛkɔ é, mǐ ka nɔ ɖó awǎjijɛ à? Mǐ nɔ ɖó ɔ tawun!” Young Stephen Miller mɔ ɖɔ nǔ enɛ e è byɔ é mya nukún tawun, lobo wà nǔ sɔgbe xá. É jló na wà mɔ̌ hwenu e ali tɔn hun n’i é! É flín ɖɔ gbɛ̌ta gègě wɛ nɔ zán kéze yetɔn lɛ bǐ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ kpo kɛkɛ yetɔn lɛ kpo, bɔ ɖò yǒzo hwenu gbadanu lɛ ɔ, ye nɔ xò xóɖiɖɔ e è yí dó kàn jí lɛ é nú mɛ lɛ. È nɔ wlan nǔ dó nǔ kpannuxwɛ ɖɔhun lɛ jí bɔ ye nɔ kplá bo nɔ ɖi zɔnlin bo nɔ ɖò wɛn ɔ jla wɛ kpo kanɖodonǔwu kpo, lobo nɔ lɛ́ zán xójlawema lɛ dó ɖekúnnu ɖò ali lɛ jí.\nL’Informateur lɛ́vɔ nyì gbehwan yɔyɔ̌ elɔ sɛ́dó mɛ: “Mǐ ɖó hudo ahwangɔnu gbexosin-alijitɔ́ 1 000 tɔn.” Tuto kúnnuɖiɖe tɔn yɔyɔ̌ ɖé ɖɔ ɖɔ gbexosin-alijitɔ́ lɛ kún sɔ́ na nɔ w’azɔ̌ ɖě ɖó vo nú agun lɛ ó, loɔ, ye na nɔ ɖɔ Mawuxó xá agun lɛ bo na nɔ nɔ gudo nú ye lobo dó wusyɛn lanmɛ nú ye. Joyce Ellis flín ɖɔ: “Gègě nɔví lɛ tɔn sín jlǒ wɛ è fɔ́n nyite bɔ ye mɔ ɖɔ emi ɖó na nyí gbexosin-alijitɔ́.” É ɖɔ: “Xwè 13 jɛn un ɖó hwenɛnu có, nǔ e un jló na wà é nɛ; un jló na nyí gbexosin-alijitɔ́.” É kpé nǔ enɛ e gbé nya wɛ é ɖè é wu ɖò Juillet 1940, hwenu e é ɖó xwè 15 é. Peter e wá huzu Joyce sín asú é, sè gbehwan “Mi Fɔ́n” ɔ, bɔ enɛ zɔ́n bɔ é “jɛ tamɛ lin dó gbexosin-alijitɔ́ nyínyí wu jí.” Ðò Juin 1940 hwenu e é ɖó xwè 17 é ɔ, é kun kɛkɛ afɔsɔ́kún nú kilomɛtlu 105 bo yì Scarborough, bo na dó bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ tɔn yɔyɔ̌ ɔ.\nGbexosin-alijitɔ́ yɔyɔ̌ e sɔ́ yeɖée dó savɔ̌ nugbǒ lɛ é wɛ Cyril kpo Kitty Johnson kpo nyí. Ye wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi na sà xwé emitɔn kpo nǔɖokan emitɔn lɛ kpo bo na sɔ́ akwɛ ɔ dó wà sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn emitɔn na. Cyril jó azɔ̌ e wà wɛ é ɖè é dó, bɔ ɖò sun ɖokpo gudo ɔ, ye ko ɖò gbesisɔmɛ bo na bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɔ. É flín ɖɔ: “Ado hu mǐ ɖebǔ dó mɔ̌ wiwa wu ǎ. Mǐ wà mɔ̌ kpo jlǒ kpo kpodo awǎjijɛ kpan.”\nÈ HUN GBEXOSIN-ALIJITƆ́ XWÉ LƐ\nEe gbexosin-alijitɔ́ lɛ yawǔ sukpɔ́ é ɔ, nɔví agbanɖotananɔ lɛ gbéjé ali ɖagbe ɖěɖee nu è sixu nɔ gudo nú ahwangɔnu enɛ e ɖò jijɛji wɛ é ɖè é kpɔ́n. Jim Carr e ɖò nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn zɔ́ wà wɛ ɖò 1938 é xwedó wěɖexámɛ e ɖɔ ɖɔ è ni sɔnǔ nú gbexosin-alijitɔ́ lɛ sín xwé dó toxo lɛ mɛ é. È dó wusyɛn lanmɛ nú gbexosin-alijitɔ́ lɛ ɖɔ ye ni nɔ nɔ kpɔ́ bo ɖɔ Mawuxó ɖó kpɔ́ bo na dó sixu ɖè akwɛzinzan kpò. Ðò Sheffield ɔ, ye xáya xwé ɖaxó ɖokpo, bɔ nɔví sunnu agbanɖotananɔ ɖé na kpé nukún d’ewu. Agun e ɖò xá ɔ mɛ é na akwɛ kpo xɔmɛnú lɛ kpo, ɖi tavo kpo zinkpo kpo. Jim flín ɖɔ: “Mɛ bǐ wɛ dó gǎn bonu é na kpa mɛ.” Gbexosin-alijitɔ́ azɔ̌syɛnsyɛnwatɔ́ wǒ wɛ nɔ finɛ, bo nɔ xwedó aca gbigbɔ tɔn ɖaaɖagbe ɖé. “È nɔ bló tɛsi ayihɔngbe ayihɔngbe ɖò nùɖuɖu zǎnzǎn tɔn hwenu,” bɔ “gbexosin-alijitɔ́ lɛ nɔ ɖido fí e è ɖè nú ye é ɖò toxo ɔ sín akpá vovo lɛ xwé.”\nGbexosin-alijitɔ́ yɔyɔ̌ lɛ nyì ahwan byɔ gle ɔ mɛ ɖò Grande-Bretagne\nWɛnjlatɔ́ lɛ kpo gbexosin-alijitɔ́ lɛ kpo bǐ wɛ sɔ ylɔ̌ ɔ, bo kpé ganxixo livi ɖokpo ɔ wu ɖò 1938. Nugbǒ ɔ, gbeɖiɖó lɛ xlɛ́ ɖɔ sinsɛnzɔ́ ɔ sín akpáxwé lɛ bǐ wɛ ɖó nukɔnyiyi. Ðò xwè atɔ́ɔ́n vlamɛ ɔ, wɛnjlatɔ́ nabi e ɖò Grande-Bretagne é jɛji bo ɖibla yì nabi e ko ɖè é donu atɔn. Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn e jí è vɔ́ ayi sɔ́ ɖó é dó wusyɛn lanmɛ nú togun Mawu tɔn bonu ye na kpannukɔn ahwanfunfun sín xwè syɛnsyɛn e ɖò nukɔn lɛ é.\nÐò égbé e ahwan Mawu tɔn Haamagedɔni ɔ ɖò sisɛkpɔ wɛ é ɔ, gbexosin-alijitɔ́ nabi e ɖò Grande-Bretagne é kpó ɖò jijɛji wɛ. Ðò xwè wǒ e wá yì lɛ é mɛ ɔ, gbexosin-alijitɔ́ lɛ lɛ́vɔ jɛji azɔn mɔkpan, kaka bo nyí 13 224 ɖò Octobre 2015. Gbexosin-alijitɔ́ enɛ lɛ ɖò wunzɛn céɖécéɖé dó sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ wu ɖɔ é wɛ nyí ali ɖagbe hugǎn e nu ye sixu zán gbɛ̀ yetɔn ɖè é.\n^ akpá. 8 Tan gbɛzán tɔn Nɔví nyɔnu Padgett tɔn ɖò Atɔxwɛ (Flansegbe) 1er Octobre 1995 tɔn mɛ, wex. 19-24.\nXókwin Klewun ɖé Bo ka Ðó Agbɔ̌n Tawun!\n“Mi Nɔ Na Akɔnkpinkpan Miɖée Ayihɔngbe Ayihɔngbe”\nÈ Bló Tuto nú Mǐ Sɔgbe kpo Xó Mawu Tɔn Kpo\nA ka Nɔ Ðó Sísí Ðaxó nú Xó Jehovah Tɔn À?\n“Azɔ̌ Ðaxó Ðokpo Wɛ”\nÈ Ylɔ Mǐ Sín Ablu Mɛ\nYe Xógló Sinsɛn Nùvú\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Novembre 2016\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Novembre 2016\nAxɔsuɖuto Ɔ: Xwè 100 Nukɔntɔn E É Bló É


Tan Gbɛzán Tɔn: Mǐ Mɔ “Jɛ̌ Xɔ Akwɛ Ðaxó” Ɔ | Winston Payne kpo Pamela Payne Kpo\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Dayak Ngaju Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibinda Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nMǐ Mɔ “Jɛ̌ Xɔ Akwɛ Ðaxó” Ɔ\nMɛ e tɔn wɛ é: Winston Payne kpo Pamela Payne kpo\nWINSTON PAYNE kpo asì tɔn Pamela (alǒ Pam) kpo wà sinsɛnzɔ́ ɖò alaxɔ Australie tɔn mɛ. Ye zán gbɛzán awǎjijɛnɔ ɖé ɖó kpɔ́, amɔ̌, ye lɛ́ mɔ wuvɛ̌ ɖé lɛ; huzuhuzu sɔgbe xá aca ɖevo lɛ kpo xò e gblé dó Pam é kpo ɖò wuvɛ̌ enɛ lɛ mɛ. Wuvɛ̌ enɛ lɛ ɖò finɛ có, ye kpó ɖò wǎn yí nú Jehovah kpo togun tɔn kpo wɛ, bo lɛ́ kpó ɖò awǎjijɛ ɖó wɛ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ. Ðò nǔkanbyɔmɛ elɔ hwenu ɔ, mǐ byɔ ye ɖɔ ye ni má nǔ e ye ko mɔ kpɔ́n lɛ é kpɛɖé xá mǐ.\nWinston, ɖɔ lee a ba Mawu gbɔn é nú mǐ.\nUn sù ɖò xwédo e mɛ è ma nɔ sɛn Mawu ɖè ǎ é, ɖò gletoxo ɖé mɛ ɖò Queensland ɖò Australie. Ðó fí e mǐ ɖè é jɛ gblolo mɛ wutu ɔ, un nɔ xò gò mɛ ɖevo lɛ sɔ xwédo ce sín mɛ lɛ ǎ. Sín hwenu e un ɖó xwè 12 mɔ̌ é wɛ un jɛ Mawu ba jí. Un xoɖɛ sɛ́dó è, bo byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ mì bonu má tuùn nǔgbo ɔ dó wǔ tɔn. Un wá gosin gletoxo ɔ mɛ, bo mɔ azɔ̌ dó Adélaïde ɖò Tofɔligbé Australie tɔn. Hwenu e un ɖó xwè 21 é ɔ, un xò gò Pam hwenu e un yí gbɔjɛ bo yì Sydney é, bɔ é ɖɔ xó nú mì dó sinsɛngbɛ́ anglo-israélisme tɔn e nɔ ɖɔ ɖɔ Grande-Bretagne nu lɛ nyí kúnkan akɔta Izlayɛli-ví e bú enyíì lɛ é tɔn é é wu. Sinsɛngbɛ́ ɔ ɖɔ ɖɔ akɔta enɛ lɛ wɛ nyí axɔ́suɖuto akɔta wǒ totaligbé tɔn tɔn e yì kannumɔgbenu ɖò 740 J.H.M. é. Enɛ wu ɔ, ɖò hwenu e un lɛkɔ yì Adélaïde é ɔ, un ɖɔ xó dó nǔ enɛ jí xá azɔ̌gbɛ́ ce e jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ jí é ɖokpo. Ee un ɖɔ xó xá ɛ nú ganxixo yɔywɛ ɖé kpowun, ɖò taji ɔ, dó nǔ e Kúnnuɖetɔ́ lɛ ɖi nǔ na lɛ é jí gudo é ɔ, un mɔ ɖɔ ɖɛ e un nɔ xò ɖò vǔ é wɛ ɖò sinkɔn mɔ wɛ. Un ɖò nǔgbo ɔ kplɔ́n dó Gbɛɖotɔ́ ce kpo Axɔ́suɖuto tɔn kpo wu wɛ! Un mɔ “jɛ̌ xɔ akwɛ ɖaxó” ɔ.—Mat. 13:45, 46.\nPam, hwi lɔ jɛ jɛ̌ enɛ ba jí hwenu e a kpò ɖò winnyawinnya mɛ é. Nɛ̌ a ka mɔ gbɔn?\nUn sù ɖò xwédo e mɛ è nɔ sɛn Mawu ɖè é ɖé, ɖò toxo e nɔ nyí Coffs Harbour é mɛ, ɖò Nouvelle-Galles du Sud. Mɛjitɔ́ ce lɛ kpo nɔ ce sín tɔ́ kpo, kpo nɔ ce sín nɔ kpo ɖi nǔ nú nǔ- kplɔnmɛ sinsɛngbɛ́ anglo-israélisme tɔn lɛ. Nɔví sunnu ce kpɛví, dada ce kpo nyi kpo gɔ́ nú nafí, nagán kpo nylɔ ce lɛ kpo sín vǐ gegě wɛ ye kplɔ́n bɔ mǐ na ɖi nǔ ɖɔ Grande-Bre-tagne nu lɛ sín nǔ wɛ nyɔ́ Mawu nukúnmɛ. É ɖò mɔ̌ có, un kú dó nǔɖiɖi enɛ lɛ jí ǎ, bo lɛ́ mɔ ɖɔ un kún ko sɛkpɔ Mawu ó. Hwenu e un ɖó xwè 14 é ɔ, un gbɔn sinsɛn vovo ee ɖò xá ce mɛ lɛ é mɛ; sinsɛn Anglicane tɔn, Baptiste tɔn kpo Adventistes du septième jour tɔn kpo ɖò sinsɛn enɛ lɛ mɛ. Amɔ̌, ye d’alɔ mì bonu un tuùn Mawu ǎ.\nÐò nukɔnmɛ ɔ, xwédo ce sɛ̀ tɛn yì Sydney, finɛ wɛ un xò gò Winston ee yí gbɔjɛ bo wá finɛ é ɖè. Lee é ko ɖɔ gbɔn é ɔ, xó e mǐ ɖɔ ɖó kpɔ́ dó sinsɛn wu é zɔ́n bɔ é wá jɛ Biblu kplɔ́n xá Kúnnuɖetɔ́ lɛ jí. Enɛ gudo ɔ, wemafɔ Biblu tɔn lɛ nɔ sukpɔ́ ɖò wema e é nɔ wlan sɛ́dó mì lɛ é mɛ. Nú un na ɖɔ nǔgbo ɔ, tlolo hwɛ̌ ɔ, ado nɔ hu mì bɔ xomɛ tlɛ nɔ lɛ́ sin mì lɔ. Amɔ̌ kpɛɖé kpɛɖé ɔ, un jɛ nǔgbo ɔ mɔ ɖ’emɛ jí.\nÐò 1962 ɔ, un sɛ̀ tɛn yì Adélaïde bo na dó vɛ́ kpo Winston kpo. É bló tuto bɔ un nɔ Thomas Sloman kpo Janice Sloman kpo gɔ́n; asú kpo asì kpo Kúnnuɖetɔ́ ɖé wɛ nú ye bɔ ye ko wà mɛsɛ́dózɔ́ ɖò Papouasie-Nouvelle-Guinée wá yì. Ye ɖè xomɛnyínyɔ́ ɖaxó xlɛ́ mì; xwè 18 ɖó wɛ jɛn un ɖè; ye d’alɔ mì tawun ɖò gbigbɔ lixo. Enɛ wu ɔ, nyi lɔ jɛ Xó Mawu tɔn kplɔ́n jí; bɔ é lín ǎ bɔ un kúdeji ɖɔ un mɔ nǔgbo ɔ. Nukɔnmɛ ɔ, nyi kpo Winston kpo wlí alɔ, bɔ tlolo ɔ, mǐ bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn. Mǐ mɔ mɛtɛnkpɔn lɛ có, sinsɛnzɔ́ e wà nú Mawu wɛ mǐ ɖè é hɛn nyɔna gegě wá nú mǐ, bɔ enɛ zɔ́n bɔ lee jɛ̌ ɖagbeɖagbe e mǐ mɔ é sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn é lɛ́ syɛn d’eji.\nWinston, ɖɔ xó nú mǐ dó xwè nukɔntɔn e a bló ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ lɛ é wu.\nA. Ðiɖe tò tɔn elɔ xlɛ́ fí e mǐ gbɔn ɖò nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ ɔ mɛ lɛ é\nB. Tɔtɛntinto ɖé lɛ sín pósuwema lɛ. Kiribati kpo Tuvalu kpo ɔ, Tɔtɛntinto Gilbert kpo Ellice kpo wɛ è nɔ ylɔ́ ye ɖɔ ɖ’ayǐ\nC. Tɔtɛntinto ɖɛkpɛɖɛkpɛ Funafuti tɔn ɖò akɔta Tuvalu tɔn mɛ. Tɔtɛntinto tobutobu e mǐ yì ba kpɔ́n cobɔ è wá sɛ́ mɛsɛ́dó lɛ dó dɔ̌n é ɖokpo nɛ\nEe nyi kpo Pam kpo wlí alɔ gudo é ɔ, é sɔ́ lín ǎ bɔ Jehovah jɛ azɔ̌ bǔnɔ lɛ sɔ́ d’así nú mǐ jí ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn mɛ. (1 Kɔ. 16:9) Nɔví Sunnu Jack Porter wɛ xlɛ́ ali nukɔntɔn ɔ mǐ; hwenu e é wà sinsɛnzɔ́ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn tɔn sín azɔ̌ nú agun kpɛví mǐtɔn é. (É nyí ɖokpo ɖò hagbɛ̌ Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Australasie tɔn tɔn mɛ dìn nyi ɖɔhun.) Jack kpo asì tɔn Roslyn kpo dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni nyí gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn; mǐ ɖu vivǐ wǔjɔmɛ enɛ tɔn nú xwè atɔ́ɔ́n. Hwenu e un ɖó xwè 29 é ɔ, è byɔ nyi kpo Pam kpo ɖɔ mǐ ni wà nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn sín azɔ̌ ɖò tɔtɛntinto Pacifique Sud tɔn ɖěɖee ɖò alaxɔ Fidji tɔn glɔ́ lɛ é mɛ. Tɔtɛntinto enɛ lɛ wɛ nyí Samoa américaines, Samoa, Kiribati, Nauru, Niue, Tokelau, Tonga, Tuvalu kpo Vanuatu kpo.\nÐò hwe enɛ lɛ nu ɔ, mɛ ɖěɖee ɖò tɔtɛntinto e jɛ gblolo tawun lɛ é ɖé lɛ mɛ é nɔ cɔ́ yeɖée dó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wu, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na ɖò acéjí bo lɛ́ ɖó ayi te. (Mat. 10:16) Agun lɛ hwe, bɔ ɖé lɛ ɖò ye mɛ nɔ sixu mɔ fí e mǐ na dɔ́ é nú mǐ ǎ. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ byɔ ayǐ ɔ jí nu lɛ ɖɔ mǐ na nɔ akpá yetɔn ɖò gletoxo ɔ mɛ, bɔ ye nɔ nyɔ́ xomɛ dó mǐ wu tawun hwebǐnu.\nWinston, lilɛdógbeɖevomɛzɔ́ ɔ nɔ ɖu ayi mɛ nú we tawun. Etɛ ka zɔ́n bɔ nǔ cí mɔ̌ nú we?\nÐò nukún kpé dó wemaxɔmɛ mɛxo lɛ tɔn ɖé wu wɛ ɖò Samoa\nÐò hwe ɔ nu ɔ, tlati lɛ kpo akpomɛwema lɛ kpo kpɛɖé jɛn tíìn ɖò Tonga-gbè mɛ nú nɔví e ɖò tɔtɛntinto Tonga tɔn mɛ lɛ é. Ðò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ɔ, ye nɔ zán wema Nugbo he Nọ Planmẹ Sọyi Ogbẹ̀ Mavọmavọ Mẹ dó Glɛnsigbe mɛ dó kplɔ́n Biblu xá mɛ lɛ. Ðò wemaxɔmɛ mɛxo agun tɔn lɛ tɔn e è bló nú aklunɔzán gblamɛ ɛnɛ é ɖé hwenu ɔ, mɛxo xá ɔ mɛ tɔn ee ma tlɛ sè Glɛnsigbe ganji ǎ é atɔn yí gbè bo na lilɛ wema Nugbo ɔ dó Tonga-gbè mɛ. Pam wɛ zán nǔwlanmɔ ɔ dó wlan wema ɔ, bɔ mǐ sɛ́dó alaxɔ États-Unis tɔn mɛ bɔ è zín. Aklunɔzán gblamɛ tantɔn mɔ̌ wɛ azɔ̌ ɔ ɖu. Lilɛdógbeɖevomɛ ɔ mɛ́sin ganji ǎ có, wema lɛ ka d’alɔ mɛ e nɔ dó Tonga-gbè lɛ é gegě bɔ ye kplɔ́n nǔgbo ɔ. Nyi kpo Pam kpo nyí lilɛdógbeɖevomɛtɔ́ ǎ, amɔ̌, nǔ enɛ flɔ́ zo dó glɔ̌ nú jlǒ e mǐ ɖó nú azɔ̌ enɛ é.\nPam, nɛ̌ gbɛzinzan ɖò tɔtɛntinto lɛ mɛ ka gbɔn vo nú gbɛzinzan ɖò Australie gbɔn?\nXɔ ɖěɖee mɛ mǐ nɔ nɔ hwenu e mǐ ɖò nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ ɔ mɛ é ɖokpo nɛ\nÉ gbɔn vo tawun! Fí e è yì é sín nǔ wɛ è nɔ wà. Fí ɖé lɛ ɔ, mǐ nɔ ɖí xwi xá zǎnsúkpɛ́hwan, yǒzo syɛnsyɛn kpo fífá kpo, ajaka lɛ, azɔn, bɔ hweɖelɛnu ɔ, nǔɖuɖu klewun ɖé jɛn nɔ ɖè. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, gbadanu lɛ bǐ bonu mǐ nɔ fale mǐtɔn sá bo kpɔ́n tɔ̀ ɔ sɛ́dó ɔ, ayi mǐtɔn nɔ jɛ dò tawun; fale ɔ, xɔ e è nɔ sɔ́ sɛ̀ dó gbá ɖò Polynésie bɔ é ma nɔ ɖó dǒ ɖebǔ ǎ lɛ é wɛ Samoa nu lɛ nɔ ylɔ́ ɖɔ mɔ̌. Enyi sunhwle ɖi zǎnmɛ ɔ, é nɔ zawě kaka bɔ è nɔ mɔ dětín lɛ sín yɛ, è nɔ lɛ́ mɔ sun ɔ sín yɛ ɖò tɔ̀ ɔ mɛ. Hwenu xɔ akwɛ enɛ lɛ nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ lin tamɛ kpɔ́n bo nɔ xoɖɛ, bo nɔ ɖè ayi mǐtɔn sín nǔ nyanya lɛ jí lobo nɔ sɔ́ ɖó nǔ ɖagbe lɛ jí.\nMǐ wá yí wǎn nú yɔkpɔvu lɛ; enyi ye mɔ mǐ mɛ yovó jonɔ lɛ ɔ, ye nɔ wà nǔ hwinhwɛ́n gegě bo nɔ lɛ́ ba nǔ dò tawun. Hwenu e mǐ yì ba tɔtɛntinto Niue tɔn kpɔ́n é ɔ, sunnuví ɖokpo sá alɔ dó Winston sín alɔ fúnnɔ ɔ wu bo ɖɔ: “Un yí wǎn nú fún towe lɛ.” Nǔgbo ɔ, é ko mɔ alɔ fúnnɔ mɔhun ɖě kpɔ́n gbeɖé, bo tuùn lee é na jlɛ́ gbɔn é ǎ.\nEnyi mǐ mɔ hɛ̌ntɔ́nɔgbɛ́ e mɛ gegě nɔ zán ɖò finɛ é ɔ, é nɔ blawǔ nú mǐ tawun. Xá yetɔn mɛ nyɔ́ ɖɛkpɛ tawun, amɔ̌, lanmɛ na nɔ ganji linu ɔ, nukúnkpédómɛwu ɖagbe ɖé tíìn ǎ, ye lɛ́ ɖó sin nunu gegě ǎ. É ɖò mɔ̌ có, é nɔ cí ɖɔ nɔví mǐtɔn lɛ kún nɔ nɔ linkpɔ́n mɛ ó ɖɔhun. Gbɛzinzan e sɔgbe é ɖé wɛ enɛ nyí nú ye. Ðó ye ɖò kpɔ́ xá xwédo yetɔn, bo ɖó fí ɖé bo nɔ kplé ɖè dó sɛn Jehovah, lobo lɛ́ ɖó wǔjɔmɛ ɔ bo na nɔ kpa susu n’i wutu ɔ, é nɔ víví nú ye. Kpɔ́ndéwú yetɔn d’alɔ mǐ bɔ mǐ sɔ́ ayi ɖó nǔ e ɖò taji hugǎn lɛ é jí, lobo zán gbɛ̀ e bɔkun é ɖé.\nPam, hweɖelɛnu ɔ, a ɖó na dun sin hwiɖesunɔ bo ɖa nǔɖuɖu ɖò ninɔmɛ e gbɔn vo tawun é ɖé mɛ. Nɛ̌ a ka nɔ kpéwú gbɔn?\nPam ɖò avɔ mǐtɔn lɛ nya wɛ ɖò Tonga\nUn dókú nú tɔ́ ce ɖɔ é kplɔ́n mì. É kplɔ́n nǔ tawun tawun gegě mì, ɖi lee è nɔ flɔ́ nakímyɔ bo nɔ ɖa nǔ ɖ’eji gbɔn é kpo lee è sixu nɔ gbɛ̀ kpo nǔ kpɛɖé kpo gbɔn é kpo. Ðò mɛbakpɔ́n ɖokpo hwenu ɖò Kiribati ɔ, mǐ nɔ sɛxɔ kpɛví ɖé mɛ, bɔ è sɔ́ xumɛkanlin ɖé sín wǔjɔnú dó tlɛ́ xɔ ɔ mɛ na, bo sɔ́ dawé dó sú lɛlɛ̌ dó. Bo na dó ɖa nǔɖuɖu klewun ɖé ɔ, un nɔ kun dò ɖó kɔ́mɛ dó bló fí e un na ɖa nǔ ɖè é, bo nɔ bɛ́ agɔnkɛ́kpá d’emɛ dó flɔ́ myɔ na. Bo na dó mɔ sin ɔ, nyi kpo nyɔnu xá ɔ mɛ tɔn lɛ kpo slɛ́ kaka yì dotɔ ɖé kɔn. Nú ye na dun sin ɔ, ye nɔ zán kpò e ga tɔn ɖibla yì mɛtlu we é ɖé, bo nɔ sin kan winniwínní e nɔ cí mlɛkan ɖɔhun é ɖé dó nu tɔn. Amɔ̌, ye zé mlɛ dó kan ɔ nu ǎ, tɔká wɛ ye sin d’enu. Nú sin dundun ɔ jɛ mɛɖé jí ɔ, é nɔ sɔ́ tɔká tɔn nyi tɔ̀ ɔ mɛ, bo nɔ mì kan ɔ dó ɖisí amyɔ hwenu e é jɛxa dó é, bɔ tɔká ɔ nɔ gɔ́. Un lin ɖɔ é bɔwǔ kaka jɛ hwenu e é jɛ jǐ ce é. Un nyi kan ce d’emɛ azɔn gegě, amɔ̌, tɔká ɔ wún sin ɔ ǎ bo nɔ jɛ sin ɔ nukúnmɛ, lobo nɔ fò tɔ̀ kpowun. Ee ye bǐ ko nǔ fó é ɔ, nyɔnu lɛ ɖokpo ɖɔ ɖɔ emi na d’alɔ mì. Hwebǐnu wɛ ye nɔ d’alɔ mì tawun bo nɔ lɛ́ nyɔ́ xomɛ tawun.\nMi mɛ we lɛ bǐ wá yí wǎn nú azɔ̌ mitɔn ɖò tɔtɛntinto ɔ mɛ. Mi jló na má nǔ bǔnɔ e mi flín é ɖé lɛ xá mǐ à?\nWinston: É yí hwenu kpɛɖé ɖò mǐ sí cobɔ mǐ kplɔ́n aca xá ɔ mɛ tɔn ɖé lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi nɔví lɛ hɛn nǔɖuɖu wá nú mǐ ɔ, hwɛhwɛ wɛ ye nɔ sɔ́ nǔɖuɖu e ye ɖó é bǐ nú mǐ. Tlolo hwɛ̌ ɔ, mǐ mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɖɔ ye nɔ ɖó nukún ɖɔ mǐ na kpò nǔɖuɖu ɔ ɖě nú emi ǎ. Bɔ mǐ nɔ ɖu nǔ e ye sɔ́ wá nú mǐ é bǐ! Amɔ̌, ee mǐ wá mɔ nǔ jɛ ninɔmɛ ɔ mɛ ganji é ɔ, mǐ jɛ nǔɖuɖu ɔ kpò nú ye jí. Mǐ wà nǔ enɛ lɛ nyi dò có, nɔví lɛ ka mɔ nukúnnú jɛ mɛ. Bɔ akpakpa nɔ sɔ́ ye bonu ye na mɔ mǐ ɖò sun ayizɛ́n mɔ̌ lɛ bǐ gudo, hwenu e mǐ nɔ yì ba ye kpɔ́n ɖò nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ ɔ mɛ é. Gbɔn vo nú nɔví xá ɔ mɛ tɔn lɛ ɔ, mǐdɛɛ lɛ kɛɖɛ wɛ nyí Kúnnuɖetɔ́ ee nɔ gosin fí ɖevo bɔ ye mɔ kpɔ́n hwenɛnu lɛ é.\nKplá gbɛ̌ta ɖé xwè sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ɖò Tɔtɛntinto Niue tɔn mɛ\nMɛbakpɔ́n mǐtɔn lɛ nɔ lɛ́ ɖekúnnu ɖagbe ɖé nú mɛ e ɖò xá ɔ mɛ lɛ é. Gletoxo ɔ mɛ nu lɛ gegě nɔ lin ɖɔ nɔví lɛ ɖesu wɛ dɔn sinsɛn enɛ wá. Enɛ wu ɔ, enyi sinsɛnzɔ́watɔ́ ɖé kpo asì tɔn kpo gosin fí ɖevo bo wá ba nɔví lɛ kpɔ́n ɔ, é nyí linlin ayǐ ɔ jí nu lɛ tɔn kɛɖɛ wɛ é nɔ jlaɖó ǎ, loɔ, é nɔ lɛ́ jiwǔ nú ye.\nPam: Kiribati fí e agun e mɛ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo klewun ɖé ɖè é, wɛ nǔ e un nɔ flín bɔ é xɔ akwɛ nú mì hugǎn é ɖokpo jɛ ɖè. Itinikai Matera ee nyí mɛxo agun tɔn ɖokpo géé e ɖò finɛ é nɔ wà nǔ e wu é kpé é bǐ, bo nɔ kpé nukún mǐ wu. Gbè ɖokpo ɔ, é zé xasun ɖé wá bɔ azin ɖokpo ɖ’emɛ. É ɖɔ: “Mitɔn wɛ.” Koklózin e nyí nǔɖe bɔ mǐ yí wǎn na é ɔ, mǐ nɔ mɔ gbɔn mɔ̌ hwe ɔ nu ǎ. Nǔ klewun enɛ e é hun alɔ dó na mǐ é byɔ ayi mɛ nú mì tawun.\nPam, xwè ɖé lɛ gudo ɔ, xò gblé dó we. Etɛ ka d’alɔ we bɔ a dɛ?\nUn mɔ xò ɖò 1973 hwenu e Winston kpo nyi kpo ɖò Pacifique Sud é. Mǐ wá gbeta ɔ kɔn bo na lɛkɔ yì Australie, finɛ wɛ xò ɔ gblé ɖè ɖò sunzán ɛnɛ gudo. É vɛ́ nú Winston lɔ tawun, ɖó vǐ é lɔ tɔn wɛ. Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, wuvɛ̌ e sè wɛ un ɖè ɖò ayi mɛ é wá ɖekpo, amɔ̌, é gbɔ bǐ mlɛ́mlɛ́ kaka jɛ hwenu e mǐ yí Atɔxwɛ 15 avril 2009 tɔn é ǎ. “Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É” kanbyɔ ɖɔ: “Nukúnɖiɖó ka ɖè ɖɔ è na fɔ́n vǐ e kú dó nɔ tɔn xomɛ é sín kú à?” Xóta ɔ na mǐ jiɖe ɖɔ Jehovah e nɔ wà nǔ jlɔjlɔ hwebǐnu é sí wɛ xó ɔ ɖè. É na ɖè wuvɛ̌ e mǐ nɔ mɔ, ɖó mǐ ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò gbɛ̀ nyanya elɔ mɛ wu lɛ é bǐ síìn, hwenu e é na ɖò ali xlɛ́ Vǐ tɔn wɛ kpo wanyiyi kpo, bɔ é na “sú awoví sín nǔwiwa lɛ sín kún dó” é. (1 Jaan 3:8) Xóta ɔ lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ “jɛ̌” xɔ akwɛ e mǐ ɖó, ɖó mǐ ɖò togun Jehovah tɔn mɛ wutu é lɛ́ sù nukún mǐtɔn mɛ d’eji. Enyi mǐ ma ko ɖò Axɔsuɖuto ɔ ɖó nukún wɛ ǎ ɔ, fitɛ mǐ ka na ɖè?\nEe xò ɔ gblé gudo é ɔ, mǐ lɛ́ bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn. Mǐ wà sinsɛnzɔ́ ɖò alaxɔ Australie tɔn mɛ nú sun yɔywɛ ɖé, bɔ enɛ gudo ɔ, mǐ lɛ́ bɛ́ nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ ɔ. Mǐ wà sinsɛnzɔ́ ɖò Nouvelle-Galles du Sud kpo Sydney kpo nú xwè ɛnɛ, bɔ ɖò 1981 ɔ, è ylɔ́ mǐ dó alaxɔ Australie tɔn mɛ, mɔ̌ wɛ è nɔ ylɔ́ gbɔn hwenɛnu, bɔ mǐ kpó ɖò finɛ kaka jɛ dìn.\nWinston, nǔ e a mɔ kpɔ́n ɖò tɔtɛntinto Pacifique Sud tɔn lɛ mɛ lɛ é ka d’alɔ we ɖò azɔ̌ e a ɖó dìn, bo nyí Wěɖegbɛ́ Alaxɔ Australasie tɔn tɔn sín hagbɛ̌ ɖé é mɛ à?\nGanji, ye d’alɔ mì ɖò ali ɖé lɛ nu. Nukɔn- tɔn ɔ, è byɔ ɖò alaxɔ Australie tɔn sí ɖɔ é na kpé nukún dó Samoa américaines kpo Samoa kpo wu. Enɛ gudo ɔ, è xò alaxɔ Nouvelle-Zélande kpo Australie kpo tɔn kplé, bɔ ye wá huzu alaxɔ Australasie tɔn. Dìn ɔ, alaxɔ enɛ nɔ kpé nukún dó Australie, Samoa américaines, Samoa, Tɔtɛntinto Cook tɔn lɛ, Nouvelle-Zélande, Niue, Timor oriental, Tokelau kpo Tonga kpo wu; tò enɛ lɛ nyí ɖé lɛ ɖò tò e è jɔwǔ mì bɔ un ko ba kpɔ́n ɖi afɔsɔ́ɖótetɔ́ alaxɔ tɔn ɖé é mɛ. Nǔ e un ko mɔ kpɔ́n hwenu e un ɖò azɔ̌ wà ɖó kpɔ́ xá nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ wɛ ɖò tɔtɛntinto lɛ mɛ é d’alɔ mì tawun dìn e un ɖò sinsɛnzɔ́ wà nú ye wɛ sín alaxɔ mɛ é.\nWinston kpo Pam kpo ɖò alaxɔ Australasie tɔn mɛ\nBo na dó sú ta na ɔ, nǔ e nyi kpo Pam kpo ko mɔ kpɔ́n é zɔ́n bɔ mǐ tuùn sín hwenu línlín ɖíe ɖɔ é kún nyí mɛ e ko nyí mɛxo lɛ é kɛɖɛ jɛn na ba Mawu ó. Mɛ winnyawinnya lɛ lɔ ɖó na mɔ “jɛ̌ xɔ akwɛ ɖaxó” enɛ, enyi hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn ɖevo lɛ na bo ma tlɛ jló ɖebǔ ǎ ɔ nɛ. (2 Axɔ. 5:2, 3; 2 Tan 34:1-3) Mǐ ɖeji ɖɔ Jehovah e nyí Mawu wanyiyinɔ ɖé é jló ɖɔ mɛ win-nyawinnya lɛ kpo mɛxomɔ lɛ kpo bǐ ni mɔ gbɛ̀!\nHwenu e nyi kpo Pam kpo jɛ Mawu ba jí ɖò xwè 50 jɛji ɖíe é ɔ, mǐ tuùn nǔ e mɛ é na tɔ́n kɔ dó é ganji ǎ. É ɖò wɛn ɖɔ nǔgbo Axɔ́suɖuto ɔ tɔn nyí jɛ̌ xɔ akwɛ tawun ɖé! Mǐ kánɖeji bo na zunfan jɛ̌ xɔ akwɛ enɛ kpo hlɔnhlɔn mǐtɔn bǐ kpo!


Fitɛ È Ka Jì Jezu Ðè? Hwetɛnu? | Gbɛzán Jezu Tɔn\nÈ JÌ JEZU ÐÒ BƐTELEYƐMU\nLƐNGBƆNYITƆ́ LƐ YÌ BA JEZU KPƆ́N\nDada Hlɔma Tɔn Sezáa Ogwisi ɖè gbeta tɔ́n ɖɔ mɛ lɛ bǐ ɖó na yì dó nyikɔ wema mɛ. Enɛ wu ɔ, Jozɛfu kpo Mali kpo ɖó na yì toxo e mɛ ye jɔ ɖè é, é wɛ nyí toxo Bɛteleyɛmu tɔn, ɖò tofɔligbé Jeluzalɛmu tɔn.\nMɛ gègě yì Bɛteleyɛmu bo na na nyikɔ. Fí ɖokpo e Jozɛfu kpo Mali kpo sixu nɔ é jɛn nyí kanlinxɔ ɖé mɛ fí e sɔkɛtɛkɛtɛ kpo kanlin ɖevo lɛ kpo nɔ nɔ é. Finɛ wɛ è jì Jezu ɖè. Mali bú avɔ dó è bo sɔ́ ɛ mlɔ́ nǔ e mɛ kanlin sín nùɖuɖu nɔ nɔ é.\nMawu wɛ bló bɔ Sezáa Ogwisi ɖè gbeta mɔhun tɔ́n. Etɛwu? Ðó enɛ zɔ́n bɔ è jì Jezu ɖò Bɛteleyɛmu ɖò tɔ́gbó tɔn Axɔsu Davidi sín tomɛ. Sín xwè mɔkpan ɖíe jɛ nukɔn nú jiji Jezu tɔn wɛ Biblu ko ɖɔ ɖɔ toxo enɛ mɛ wɛ è na jì Axɔsu e sín akpá è dó é ɖè.—Micée 5:1.\nZǎn taji ɖé wɛ nyí zǎn enɛ. Lɛngbɔnyitɔ́ ɖé lɛ ɖò gbehan mɛ hwe ɔ nu bɔ weziza ɖé hɔ́n lɛlɛ̌ dó ye. Susu Jehovah tɔn wɛ! Wɛnsagun Mawu tɔn lɛ ɖokpo ɖɔ nú lɛngbɔnyitɔ́ lɛ ɖɔ: “Mi ma ɖi xɛsi ó, Wɛnɖagbe ɖé dó mi gbé wɛ un ja, bɔ é na nyí awǎjijɛnú ɖaxó nú togun ɔ bǐ. È jì Mɛhwlɛngantɔ́ ɖokpo nú mi égbé ɖò axɔsu Davidi tomɛ; é wɛ nyí Klisu Aklunɔ. Nǔ e mi na dó tuùn i na ɔ ɖíe: mi na mɔ yɛyɛví ɖé, bɔ è bú avɔ dó è, bo sɔ́ ɛ mlɔ́ nǔ e mɛ kanlin lɛ sín nùɖuɖu nɔ nɔ é.” Ajijimɛ ɔ, wɛnsagun wɔbuwɔbu ɖevo lɛ tɔ́n bo ɖɔ: “Susu nú Mawu ɖò jixwé, fífá ni tíìn ɖò ayikúngban jí nú gbɛtɔ́ e sín nǔ nyɔ́ Mawu nukúnmɛ lɛ!”—Luki 2:10-14.\nEe wɛnsagun lɛ gosin finɛ é ɔ, lɛngbɔnyitɔ́ lɛ ɖɔ nú yeɖée ɖɔ: “Mi nú mǐ na hun kaka yì Bɛteleyɛmu, bo na yì kpɔ́n nǔ e jɛ bɔ Aklunɔ dó wɛn tɔn sɛ́dó mǐ é.” (Luki 2:15) Ye fya yì fí e è jì Jezu ɖè bɔ wɛnsagun ɔ ɖɔ nú ye é pɛ́pɛ́pɛ́ bo mɔ ɛ. Hwenu e lɛngbɔnyitɔ́ lɛ ɖɔ nǔ ɖěɖee wɛnsagun ɔ ɖɔ nú ye lɛ é ɔ, é kpaca ye mɛ e sè lɛ é bǐ. Mali ka yí xó enɛ lɛ bǐ hɛn dó ayi mɛ, bo nɔ ɖò tamɛ lin d’ewu wɛ.\nÐò égbé ɔ, mɛ gègě wɛ ɖi nǔ ɖɔ azǎn 25gɔ́ Woosun tɔn gbè wɛ è jì Jezu. Amɔ̌, ɖò Bɛteleyɛmu sín xá ɔ mɛ ɔ, jǐ wɛ nɔ ja bɔ avivɔ nɔ gbɛ́ ɖò Woosun mɛ. Hweɖelɛnu ɔ, laglasi tlɛ nɔ lɛ́ ja. Ðò táan enɛ mɛ ɖò xwè ɔ mɛ ɔ, é na vɛwǔ ɖɔ lɛngbɔnyitɔ́ lɛ kpo kanlin yetɔn lɛ kpo ni ɖò gbehan mɛ. Gɔ́ na ɔ, é na vɛwǔ tawun ɖɔ Dada Hlɔma Tɔn ni ɖè gbeta tɔ́n nú togun enɛ e ma ko yí wǎn nú acɛkpikpa Hlɔma tɔn ǎ é, ɖɔ ye ni zɔn ali nú azǎn nabi ɖé ɖò hwenu e ayǐ mɛ nɔ fá ɖesu ɖò xwè ɔ mɛ é. Hwenu e yǒzo nɔ gbɛ́ é wɛ è jì Jezu, vlafo ɖò Kɔnyásun sín bǐbɛ̌mɛ.\nAniwu Jozɛfu kpo Mali kpo ka ɖó na yì Bɛteleyɛmu?\nÐò zǎn e mɛ è jì Jezu é ɔ, nùjiwǔ tɛ lɛ ka jɛ?\nEtɛwu é ma ka sɔgbe ɖɔ è ni lin ɖɔ azǎn 25gɔ́ Woosun tɔn gbè wɛ è jì Jezu ǎ?


Hwenu E Mɛ Winnyawinnya Towe Wà Nǔ E Zɔ́n Bɔ A Ma Sɔ́ Na Ðeji Dó Wǔtu Tɔn Ǎ É ɖé É | Alɔdó nú Xwédo Lɛ\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arménie-Gbè Azerbaïjan-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Corée-Gbè Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Hongrie-Gbè Iloko Indonésie-Gbè Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kinyarwanda Malayalam Myanmar-Gbè Norvège-Gbè Oromo-Gbè Pangasinan Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Sango Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Swahili-Gbè Tagalog Thaï Tokunɔgbe Amelika Tɔn Turquie-Gbè Ukraine-Gbè\nALƆDÓ NÚ XWÉDO LƐ | MƐJITƆ́ZƆ́\nHwenu E Mɛ Winnyawinnya Towe Wà Nǔ E Zɔ́n Bɔ A Ma Sɔ́ Na Ðeji Dó Wǔtu Tɔn Ǎ É ɖé É\nMɛ winnyawinnya ɖé lɛ nɔ wɔn ya nú dogbó e mɛjitɔ́ yetɔn lɛ ɖó nú ye lɛ é. Ye mɛ ɖevo lɛ nɔ flú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ, vlafo, bo nɔ ɖó adingban nú ye alǒ lun xwɛ́lɛ́ɛ sín xwégbe bo nɔ yì xɔ́ntɔn yetɔn lɛ gɔ́n. Enyi mɛ winnyawinnya towe wà nǔ e zɔ́n bɔ a ma sɔ́ na ɖeji dó wǔtu tɔn ǎ é ɖé ɔ, etɛ a ka sixu wà?\nGǔfɔntɔ́ wɛ ka nú vǐ ce à?\nEnyi vǐ ce flú mì ɔ ka lo?\nMɛ̌ è ka na dóhwɛ?\nNɛ̌ un ka sixu d’alɔ vǐ ce b’ɛ lɛ́ huzu mɛ ɖejid’ewu ɖé gbɔn?\nNǔ e mɛjitɔ́ lɛ ɖɔ é\nÉ nyí mɔ̌ dandan ǎ. Biblu ɖɔ: “Yɔkpɔvu ɔ, xlonɔnú wɛ é nɔ wà,” bɔ hwɛhwɛ ɔ, mɛ winnyawinnya lɛ nɔ xlɛ́ ɖɔ nǔgbo wɛ nyí xó enɛ. (Nǔnywɛxó 22:15) Mɛ̌si kplɔnyiji-alavɔ tɔn Laurence Steinberg wlan ɖɔ: “Mɛ winnyawinnya lɛ nɔ zɔn kplakpla jí dó wá gbeta ɖé lɛ kɔn, ye ka nɔ nyí gbeta e nǔnywɛ kpé lɛ é ǎ. Nǔwanyido lɛ jɛn è sixu ɖó nukún.” *\nMa wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ tó tlítlí jɛn gbovɛ̌ vǐ emitɔn ó. Dobanúnǔ lɛ xlɛ́ ɖɔ, enyi mɛ winnyawinnya lɛ na bo tlɛ ɖò nǔ e jló ye lɛ é wà wɛ ɔ, nǔ e mɛjitɔ́ yetɔn lɛ nɔ lin dó ye wu lɛ é nɔ ɖu ayi mɛ nú ye fɛɛ. Nú vǐ towe na bo ma tlɛ ɖè mɔ̌ xlɛ́ ǎ hǔn, tuùn ɖɔ nǔ e é wà é vɛ́ n’i, bɔ é na ko lɛ́ flú bǐ ɖó é dó xomɛsin nú we wutu. *\nNú è tɔ́jú xú e lɔ́ é ɖé ɔ, gǎn sixu lɛ́ wá wǔ tɔn. Nǔ ɖokpo ɔ wɛ é nyí nú mɛ e ma sɔ́ nyí mɛ ɖejid’ewu ǎ é\nMɛ e lɛlɛ̌ d’è lɛ é wu wɛ é sín à? Biblu ɖɔ: “Gbɛ̌ nyanya lɛ ɔ, walɔ ɖagbe e è ɖó ɔ wɛ ye nɔ hɛn gblé.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33) È na ɖɔ nǔgbo ɔ, nǔ e mɛ winnyawinnya lɛ nɔ wà lɛ é habǔ nɔ sín xɔ́ntɔn yetɔn lɛ wu. É nɔ lɛ́ sín tɛn ɛntɛnɛti tɔn e jí è nɔ zun xɔ́ntɔn ɖè lɛ é, ajɔ̌jlajla, gɔnu nǔ ɖevo lɛ wu. Gɔnu nǔ enɛ lɛ bǐ ɔ, mɛ winnyawinnya lɛ ko mɔ nǔ jɛ gbɛxó ɖě wu sɔmɔ̌ ǎ, enɛ wu ɔ, é bɔwǔ ɖɔ è ni mɔ nǔ jɛ nǔ e wu ye nɔ wá gbeta e nǔnywɛ ma kpé ǎ lɛ é kɔn é wu. É ɖò wɛn ɖɔ ye ɖó na kplɔ́n bo yí gbè nú nǔ e gbeta e kɔn ye nɔ wá lɛ é nɔ jì lɛ é, bɔ mɔ̌ wiwa na d’alɔ ye bɔ ye na zin bo wá nyí mɛxo e kpé nǔ wu lɛ é.\nEtɛ un ka wà nyi dò? A sixu ko kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: “Un ka nɔ hɛn nǔ gángángán dín wɛ zɔ́n bɔ vǐ ce nɔ wà nǔ nyi dò à?” Alǒ a sixu ko lɛ́ kanbyɔ hwiɖée hweɖelɛnu ɖɔ: “Un ka nɔ jó jɛ nyi ko mɛ nú nǔ lɛ dín wɛ zɔ́n bɔ vǐ ce gbò nǔ ɖebǔ ɔ é nɔ wà à?” Ðebǔ wɛ é na bo tlɛ nyí ɔ, ma sɔ́ ayi ɖó nǔ e a na ko wà nyi dò é jí ó, é nyɔ́ wà hǔn, lin tamɛ dó lee a sixu d’alɔ ɛ gbɔn é jí.\nÐu ɖò hwiɖée jí. Vǐ towe na ɖibla nɔ ɖó nukún ɖɔ hwi ni nɔ sin xomɛ. Etɛwu a ma ka na huzu alɔ ǎ? Ðɔ xó xá vǐ towe dó nǔ e dɔn tagba ɔ wá é wu dó yɛ̌yi mɛ. Nǔ wɛ é ka zɛn kpɔ́n à? Wlǔ wɛ nǔ lɛ ka wlú d’è à? Éɖokpo e é ɖè é ka wɛ à? Agbɔ̌n kpé è dó xɔ́ntɔn tɔn lɛ wu ka wɛ à? È sixu sɔ́ nǔ enɛ lɛ ɖě dó ba hwɛjijɔ na ǎ, loɔ, ye sixu d’alɔ hwi kpo vǐ towe kpo bɔ mi mɔ nǔ jɛ nǔ e dɔn tagba ɔ wá é mɛ.\nNǔgbododó Biblu tɔn: ‘Ðò gbesisɔmɛ bo na nɔ ɖótó mɛ, bo ma nɔ zɔn xó jí ó, lobo ma nɔ yawǔ sin xomɛ ó.’—Jaki 1:19, nwt.\nD’alɔ vǐ towe bonu é ni lin tamɛ dó nǔ e jɛ é wu. Kan nǔ lěhun lɛ byɔ ɛ: Etɛ nǔ e jɛ é ka kplɔ́n we? Enyi ninɔmɛ lěhun lɛ́ wá xwetɔ́n hweɖevonu ɔ, nǔ tɛ a ka na wà? Nǔkanbyɔ mɔhun lɛ sixu d’alɔ vǐ towe, bɔ é na kplɔ́n lee è nɔ lin tamɛ gbɔn é.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Nɔ sɔ́ xomɛfífá ɖaxó kpo nǔwukpíkpé mɛkplɔnkplɔn tɔn kpo dó kɛnu dó nǔ wu nú mɛ, dó gbɛ́ nǔ nú mɛ, dó dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ.”—2 Timɔtée 4:2, nwt.\nD’alɔ ɛ bonu é ni mɔ nǔ jɛ nǔ e nǔwalɔ tɔn lɛ jì lɛ é mɛ. Ninɔmɛ e mɛ é gbà gbè towe ɖè é mɛ wɛ enɛ lɛ́ ɖò taji ɖè hugǎn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi vǐ towe gbà gbè towe bo kun mɔ̌to towe dó gudo towe ɔ, a sixu ɖó dogbó nú wǔ e a jɔ ɛ b’ɛ na nɔ kun mɔ̌to é nú táan ɖé.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Nǔ e è dó ɔ wɛ è nɔ ya.”—Galatinu lɛ 6:7.\nSɔ́ ayi ɖó lee a na bló b’ɛ na lɛ́ huzu mɛ ɖejid’ewu gbɔn é jí. Nǔgbo wɛ ɖɔ é na byɔ hwenu kpɛɖé. Loɔ, vǐ towe ɖó na tuùn ɖɔ hwenu ɖò yiyi wɛ ɔ, è sixu lɛ́ ɖeji dó emi wu. Tɛ́n kpɔ́n bonu vǐ towe ni mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ é sixu kpéwú bo bló bɔ a na lɛ́ ɖeji dó wǔ tɔn. Enyi vǐ towe lin ɖɔ a kún sɔ́ na ɖeji dó emi wu gbeɖé ó ɔ, é na jó gbè.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Mi ma nɔ dó xomɛsin nú vǐ mitɔn lɛ ó; é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, awakanmɛ na kú ye.”—Kolosinu lɛ 3:21.\nWěɖexámɛ: Sɔ́ kpɔ́ndéwú ɔ ɖ’ayǐ bo nɔ byɔ hwɛsɔ́kɛ vǐ towe hwenu e a ɖè afɔ ɖé nyi dò alǒ wá gbeta masɔgbe ɖé kɔn é.\n“Mɛjitɔ́ lɛ sixu nɔ ɖɔ ɖɔ è ni nyí mɛ ɖejid’ewu, amɔ̌, enyi yeɖesunɔ ma nyí mɛ ɖejid’ewu ǎ ɔ, xó ɖɔ dó jɔ mɛ wɛ é na nyí. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, enyi vǐ lɛ mɔ bɔ mɛjitɔ́ yetɔn lɛ sɔ́ kpɔ́ndéwú ɔ ɖ’ayǐ bo nyí mɛ ɖejid’ewu ɔ, ye na ba na xwedó kpɔ́ndéwú yetɔn enɛ, bo na nɔ lɛ́ gó ɖó mɔ̌ wiwa wu.”—Joseph, kpo asì tɔn Lisa kpo.\n“Kancica ɖagbe ɖiɖó xá vǐ mɛtɔn hwenu e é kpò ɖò vǔ é na d’alɔ hwenu e tagba winnyawinnya xwè tɔn lɛ na wá é. Mɛjitɔ́ lɛ ɖó na kplɔ́n lee ye na na mɛɖesúsíninɔ vǐ yetɔn lɛ kpɛɖé kpɛɖé gbɔn é, bo ka na lɛ́ ɖè nǔ e ye ɖó acɛ na lɛ é kpo dogbó yetɔn lɛ kpo xlɛ́ ye nyi wɛn. Enyi mɛ winnyawinnya lɛ mɔ ɖɔ mɛjitɔ́ yetɔn lɛ nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na mɔ nukúnnú jɛ lee nǔ cí nú ye é mɛ, bo nɔ lɛ́ na ye mɛɖesúsíninɔ e sín hudo ye ɖó é ɔ, é nɔ yá bonu jiɖe e ye ɖó dó yeɖée wu é nɔ bú ǎ.”—Karyn, kpo asú tɔn Daniel kpo.\nVɔ̌gbɔnji: Hwenu E Mɛ Winnyawinnya Towe Wà Nǔ E Zɔ́n Bɔ A Ma Sɔ́ Na Ðeji Dó Wǔtu Tɔn Ǎ É ɖé É\nÐu ɖò hwiɖée jí. Ðɔ xó xá vǐ towe dó nǔ e dɔn tagba ɔ wá é wu dó yɛ̌yi mɛ.\nD’alɔ vǐ towe bonu é ni lin tamɛ dó nǔ e jɛ é wu. Kan nǔ lěhun lɛ byɔ ɛ: Etɛ nǔ e jɛ é ka kplɔ́n we? Enyi ninɔmɛ lěhun lɛ́ wá xwetɔ́n hweɖevonu ɔ, nǔ tɛ a ka na wà?\nD’alɔ ɛ bonu é ni mɔ nǔ jɛ nǔ e nǔwalɔ tɔn lɛ jì lɛ é mɛ. Ninɔmɛ e mɛ é gbà gbè towe ɖè é mɛ wɛ enɛ lɛ́ ɖò taji ɖè hugǎn.\nSɔ́ ayi ɖó lee a na bló b’ɛ na lɛ́ huzu mɛ ɖejid’ewu gbɔn é jí. Enyi vǐ towe lin ɖɔ a kún sɔ́ na ɖeji dó emi wu gbeɖé ó ɔ, é na jó gbè.\n^ akpá. 10 Wema You and Your Adolescent mɛ wɛ è ɖè sín.\n^ akpá. 12 Nǔ e xó è ɖɔ ɖò xóta elɔ mɛ lɛ é kan mɛ winnyawinnya sunnu kpo nyɔnu kpo bǐ.\nMɛ Winnyawinnya lɛ Kplɔnkplɔn Alɔwliwli & Xwédo


Balaaki, Debola, kpo Yaɛli kpo: Gǎn Yɔyɔ̌ ɖé kpo Nyɔnu Akɔnkpantɔ́ Wè Kpo | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nGBE E MƐ A SIXÚ XA DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Alur Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arhuaco Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Edo Efik Emberá (Chamí) Emberá (Totaligbé tɔn) Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galice-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibinda Ibo Iloko Indonésie-Gbè Irlande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lahu Lettonie-Gbè Lhukonzo Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Miskito Mixe Mixtèque (Guerrero) Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Otomi (Vallée du Mezquital) Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Paez Pangasinan Pays-Bas-Gbè Penjabi Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Romani (Macédoine Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Sena Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swati Swiss German Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Côte d’Ivoire Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Madagascar Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zapotec-Gbè (Lachiguiri Tɔn) Zoulou\nGǎn Yɔyɔ̌ ɖé kpo Nyɔnu Akɔnkpantɔ́ Wè Kpo\nEe Jozuwée xlɛ́ ali togun Jehovah tɔn nú xwè gègě gudo é ɔ, é wá kú hwenu e é ɖó xwè 110 é. Hwenu e é ɖò gbɛ̀ é ɔ, Izlayɛli-ví lɛ nɔ sɛ̀n Jehovah. Amɔ̌, Jozuwée kú gudo é ɔ, togun ɔ jɛ vodun lɛ sɛ̀n jí Kanáanu lɛ ɖɔhun. Ðó Izlayɛli-ví lɛ sɔ́ kpó ɖò Jehovah xwedó wɛ ǎ wutu ɔ, é jó ye dó nú axɔsu Kanáa tɔn e nɔ nyí Yavini é bonu é na hɛn gbɛ̀ vɛwǔ nú ye. Togun ɔ savo nú Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ emi. Enɛ wu ɔ, Jehovah sɔ́ gǎn yɔyɔ̌ ɖé ɖó nu yetɔn, é nɔ nyí Balaaki. É na d’alɔ togun ɔ bɔ é na lɛkɔ wá Jehovah gɔ́n.\nNyɔnu gbeyiɖɔ e nɔ nyí Debola e sɛ́ mɛ dó Balaaki gɔ́n. É yí wɛn elɔ sín Jehovah gɔ́n bo na dó è: ‘Cyan sunnu 10 000 bo yì kpé ahwangɔnu Yavini tɔn ɔ ɖò tɔsisa Kicɔni tɔn ɔ nu. Finɛ ɔ, a na ɖu ɖò Sisela e nyí ahwangán nú ahwangɔnu Yavini tɔn é jí.’ Balaaki ɖɔ nú Debola ɖɔ: ‘Un jló na yì, amɔ̌, a ɖó na xwedó mì cobɔ un na yì.’ Debola ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Nyì kpo hwi kpo na yì. Amɔ̌, tuùn ɖɔ é kún nyí hwi wɛ na hu Sisela ó. Jehovah ko ɖɔ ɖɔ nyɔnu ɖé wɛ na hu i.’\nDebola kpo Balaaki kpo yì bɔ ahwangɔnu tɔn ɖò Tabɔ́ɔ Só ɔ jí bo ɖò ahwannú sɔ́ wɛ. Ee Sisela sè mɔ̌ é ɔ, é kplé ahwankɛkɛ tɔn lɛ kpo ahwanfuntɔ́ tɔn lɛ kpo ɖó tɔdodo ɔ mɛ tlolo. Debola ɖɔ nú Balaaki ɖɔ: ‘Égbé wɛ nyí azǎn e gbè Jehovah na na ɖuɖeji we é.’ Balaaki kpo ahwanfuntɔ́ tɔn 10 000 lɛ kpo jɛte sín só ɔ jí, bo yì kpé ahwangɔnu hlɔnhlɔnnɔ Sisela tɔn.\nJehovah bló bɔ tɔsisa Kicɔni tɔn ɔ wú sìn kpo hlɔnhlɔn kpo. Ahwankɛkɛ Sisela tɔn lɛ syɔ dó babá lɛ mɛ. Sisela jɛte sín ahwankɛkɛ tɔn jí bo hɔn. Balaaki kpo ahwanfuntɔ́ tɔn lɛ kpo ɖu ɖò Sisela sín ahwangɔnu jí, amɔ̌, Sisela tɔ́n sín mɛ! É hɔn bo yì hwla cí goxɔ nyɔnu e nɔ nyí Yaɛli é tɔn mɛ. É na ɛ anɔ̌sin b’ɛ nu, bo cyɔn avɔ n’i. Ahwanfuntɔ́ enɛ e nǔ cikɔ na é d’amlɔ bǐ gbídígbídí. Enɛ gudo ɔ, é wà dɛ̌dɛ̌ bo sɛya ɛ, bo sún goxɔ ɔ sín só ɖokpo bo xwè dó ta tɔn mɛ. Bɔ é kú.\nBalaaki wá bo ɖò Sisela ba wɛ. Yaɛli tɔ́n sín goxɔ tɔn mɛ bo ɖɔ: ‘Wǎ goxɔ ɔ mɛ. Un na xlɛ́ we nya e ba wɛ a ɖè é.’ Balaaki yì nugbǒ bo mɔ Sisela b’ɛ ko kú. Balaaki kpo Debola kpo kpa susu nú Jehovah kpo han kpo ɖó ɖu e ye ɖu ɖò kɛntɔ́ yetɔn lɛ jí é wu. Xwè 40 e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, Izlayɛli-ví lɛ nɔ fífá mɛ.\n“Nyɔnu e ɖò wɛnɖagbe ɔ jla wɛ lɛ é nyí ahwangɔnu ɖaxó ɖé.”—Ðɛhan 68:11, nwt\nNùkanbyɔ lɛ: Nɛ̌ Debola ka d’alɔ Izlayɛli-ví lɛ gbɔn? Nɛ̌ Yaɛli ka xlɛ́ ɖɔ emi kpankɔ́n gbɔn?\nHwɛɖɔtɔ́ lɛ 4:1–5:31\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Gǎn Yɔyɔ̌ ɖé kpo Nyɔnu Akɔnkpantɔ́ Wè Kpo\nlfb nùkplɔnkplɔn 32 wex. 80-81


A Sixu “Dó Wusyɛn Lanmɛ nú [Mɛ] Ðesu” | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Janvier 2020\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chiga Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Ichinamwanga Idoma Igede Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Konkani (Romain) Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nsenga Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Croatie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 2\nA Sixu “Dó Wusyɛn Lanmɛ nú [Mɛ] Ðesu”\n“Ye ɖò azɔ̌ wà xá mì wɛ nú axɔ́suɖuɖu Mawu tɔn. Ye dó wusyɛn lanmɛ nú mì ɖesu.”—KOLO. 4:11.\n1. Ninɔmɛ e nɔ ɖó adohu adohu nú mɛ é tɛ lɛ ka nɔ kpannukɔn mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn gbejinɔtɔ́ lɛ gegě?\nGBƆN gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, ninɔmɛ e nɔ ɖó adohu adohu nú mɛ, bo tlɛ nɔ ɖó wuvɛ̌ nú mɛ lɛ é nɔ kpannukɔn mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ gegě. A ka ko ɖó ayi enɛ wu ɖò agun towe mɛ à? Klisanwun ɖé lɛ ɖò xwi ɖí xá azɔn syɛnsyɛn alǒ kú mɛvívɛ́ ɖé tɔn wɛ. Mɛ ɖevo lɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ syɛnsyɛn hwenu e ye mɔ bɔ hagbɛ̌ xwédo yetɔn tɔn ɖé alǒ xɔ́ntɔn vívɛ́ ɖé jó nǔgbo ɔ dó é. Mɛ ɖevo lɛ lɛ́ ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɖó adla j’ayǐ lɛ wu. Nɔví enɛ lɛ bǐ ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn. Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ ye gbɔn?\n2. Etɛwu mɛsɛ́dó Pɔlu ka ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn ɖò hweɖelɛnu?\n2 Mɛsɛ́dó Pɔlu kpannukɔn ninɔmɛ e sɔ́ gbɛ̀ tɔn ɖó axɔ́ nu lɛ é ɖě jɛ ɖě gudo. (2 Kɔ. 11:23-28) È sɔ́ “wun ɖé dó lanmɛ” n’i bɔ é ɖó na lɛ́ dɛ ɖ’enu; é sixu ko nyí azɔn alɔkpa ɖé. (2 Kɔ. 12:7, nwt) Hwenu e Demasi e ko w’azɔ̌ xá ɛ kpɔ́n é jó è dó, “ɖó é yí wǎn nú gbɛ̀ dìn tɔn ɔ dín” wutu é ɔ, é lɛ́ ɖí xwi xá awakanmɛ kú mɛ. (2 Tim. 4:10) Pɔlu nyí Klisanwun yí ami dó ɖè akɔ́nkpantɔ́ e sɔ́ jlǒ dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ é ɖé, amɔ̌ hweɖelɛnu tlɛ nɔ wá sù bɔ awakanmɛ nɔ kú i.—Hlɔ. 9:1, 2.\n3. Mɛ̌ mɛ̌ e ka dó wusyɛn lanmɛ nú Pɔlu?\n3 È dó gbɔ nú Pɔlu bo lɛ́ nɔ gudo n’i lee é ɖó hudo tɔn gbɔn é. Gbɔn nɛ̌ é? É ɖò wɛn ɖɔ Jehovah zán gbigbɔ mímɛ́ Tɔn dó na ɛ hlɔnhlɔn. (2 Kɔ. 4:7; Fili. 4:13) Jehovah lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ n’i gbɔn Klisanwun hatɔ́ lɛ jí. Pɔlu ɖɔ ɖɔ azɔ̌watɔ́ hatɔ́ emitɔn ɖé lɛ “dó wusyɛn lanmɛ nú [emi] ɖesu.” (Kolo. 4:11) Mɛ e sín nyikɔ é ylɔ́ lɛ é ɖé lɛ wɛ nyí Alisitaki, Ticiku, kpo Maki kpo. Ye dó wusyɛn lanmɛ nú Pɔlu bo lɛ́ d’alɔ ɛ bɔ é dɛ. Jijɔ tɛ lɛ ka d’alɔ Klisanwun atɔn enɛ lɛ bɔ ye nyɔ́ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ sɔmɔ̌? Nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú ɖagbe yetɔn enɛ hwenu e mǐ ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na dó wusyɛn lanmɛ nú mǐɖée é gbɔn?\nNYǏ GBEJINƆTƆ́ ALISITAKI ÐƆHUN\nAlisitaki ɖɔhun ɔ, mǐ sixu nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ ɖé bo na nɔ tɛ́dó nɔví mǐtɔn lɛ wu ɖò “wuvɛ̌ lɛ hwenu” (Kpɔ́n akpáxwé 4 kpo 5gɔ́ ɔ kpo) *\n4. Nɛ̌ Alisitaki ka xlɛ́ ɖɔ emi nyí xɔ́ntɔn Pɔlu tɔn gbejinɔtɔ́ ɖé gbɔn?\n4 Alisitaki e nyí Klisanwun Masedwaninu ɖé bo gosin Tɛsaloniki é xlɛ́ ɖɔ emi nyí xɔ́ntɔn Pɔlu tɔn gbejinɔtɔ́ ɖé. Hwenu e Pɔlu ba agun Efɛzi tɔn kpɔ́n ɖò tomɛyiyi mɛsɛ́dó tɔn tɔn atɔngɔ́ ɔ hwenu é wɛ mǐ sè xó dó Alisitaki wu azɔn nukɔntɔn ɔ. Alisitaki ɖò xwixwedó Pɔlu wɛ bɔ ahwan ɖé wá wlí i. (Mɛ. 19:29) Hwenu e è wá jó è dó é ɔ, é hɔn dó gbɛ̀ tɔn jí ǎ, loɔ, é nɔ kpɔ́ xá Pɔlu kpo gbejininɔ kpo. Sun ɖé lɛ gudo ɖò Glɛki ɔ, gbeklánxámɛtɔ́ lɛ kpó ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na hu Pɔlu có, Alisitaki ka kpò ɖò kpɔ́ xá ɛ. (Mɛ. 20:2-4) Ðò 58 H.M. tɔn mɔ̌ hwenu e Pɔlu nyí gantɔ́ bɔ è sɛ́ ɛ dó Hlɔma é ɔ, Alisitaki xwedó è ɖò tomɛyiyi enɛ e ɖiga é hwenu, bɔ ye dɛ ɖò tɔjihun e gbà dó ye ɖò ali jí é nu ɖó kpɔ́. (Mɛ. 27:1, 2, 41) É cí ɖɔ hwenu e ye wá Hlɔma é ɔ, Alisitaki nɔ ganmɛ xá ɛ nú táan ɖé ɖɔhun. (Kolo. 4:10) Mɔ e Pɔlu mɔ ɖɔ xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ enɛ dó wusyɛn lanmɛ nú emi é kpaca mɛ ǎ!\n5. Sɔgbe xá Nǔnywɛxó 17:17 ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ ɖé gbɔn?\n5 Alisitaki ɖɔhun ɔ, mǐ sixu nyí xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ ɖé bo na nɔ tɛ́dó nɔví mǐtɔn lɛ wu, é ka na nɔ nyí ɖò táan ɖagbe lɛ kɛɖɛ mɛ ǎ, loɔ ɖò “wuvɛ̌ lɛ hwenu” lɔ. (Xà Nǔnywɛxó 17:17, nwt.) Enyi mɛtɛnkpɔn ɔ na bo tlɛ wá vivɔnu ɔ, nɔví mǐtɔn lɛ sixu kpó ɖò hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn mɛ. Ðò sun atɔn gblamɛ kpowun ɔ, Frances * sín mɛjitɔ́ lɛ bǐ kú ɖó kansɛ́ɛzɔn wu; é ɖɔ: “Un mɔ ɖɔ mɛtɛnkpɔn syɛnsyɛn enɛ wà nǔ dó mǐ wu nú hwenu línlín. Mɛjitɔ́ ce lɛ kú dìn é ɔ, é ko bló táan ɖé có, xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ e nɔ flín ɖɔ un kpò ɖò wuvɛ̌ sè wɛ lɛ é sín nǔ nɔ sù nukún ce mɛ.”\n6. Etɛ gbejininɔ ka na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na wà?\n6 Xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ lɛ nɔ savɔ̌ gegě bo na dó nɔ gudo nú nɔví yetɔn lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, dotóo ɖé mɔ kúzɔn baɖabaɖa ɖé nú nɔví sunnu e nɔ nyí Peter é. Asì tɔn Kathryn ɖɔ: “Asú kpo asì kpo e ɖò agun mǐtɔn mɛ é ɖé kplá mǐ yì dotóo ɔ gɔ́n bɔ é mɔ azɔn ɔ nú Peter. Enɛ wu ɔ, ye wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ ye kún na jó mǐ dó bɔ mǐ na dɛ ɖò ninɔmɛ vɛwǔ enɛ nu mǐɖokponɔ ó, bo nɔ kpɔ́ xá mǐ hweɖebǔnu e mǐ ɖó hudo yetɔn é.” Xɔ́ntɔn nǔgbo e sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn mǐtɔn lɛ nu é ɖiɖó nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ tawun!\nNYǏ MƐÐEJID’EWU TICIKU ÐƆHUN\nTiciku ɖɔhun ɔ, mǐ sixu nyí xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé hwenu e mɛ ɖevo lɛ ɖò xwi ɖí xá tagba lɛ wɛ é (Kpɔ́n akpáxwé 7 jɛ 9) *\n7-8. Sɔgbe xá Kolosinu lɛ 4:7-9 ɔ, nɛ̌ Ticiku ka xlɛ́ ɖɔ emi nyí mɛɖejid’ewu ɖé gbɔn?\n7 Ticiku e nyí Klisanwun ɖé bo nɔ nɔ Hlɔma ɖò Azíi yikúngban jí é nyí xɔ́ntɔn ɖejid’ewu Pɔlu tɔn ɖé. (Mɛ. 20:4) Ðò 55 H.M. tɔn mɔ̌ ɔ, Pɔlu bló tuto bɔ è na xò akwɛ kplé dó hɛn sɔ Klisanwun e ɖò Judée lɛ é; é sixu ko jó Ticiku dó b’ɛ d’alɔ ɖò azɔ̌ titewungbe enɛ mɛ. (2 Kɔ. 8:18-20) Nukɔnmɛ hwenu e è wlí Pɔlu sú dó ganmɛ ɖò Hlɔma azɔn nukɔntɔn ɔ é ɔ, Ticiku nɔ yí wɛn ɖò así tɔn bo nɔ yì dó. É nɔ má wema-sɛ́dó-mɛ Pɔlu tɔn lɛ nú agun e ɖò Azíi lɛ é bo nɔ lɛ́ dó wɛn wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn lɛ ye.—Kolo. 4:7-9.\n8 Ticiku kpò ɖò xɔ́ntɔn ɖejid’ewu Pɔlu tɔn nyí wɛ. (Ti. 3:12) Hwenɛnu ɔ, Klisanwun lɛ bǐ nyí mɛ e wu è na ɖeji dó é Ticiku ɖɔhun ǎ. Ðò 65 H.M. tɔn mɔ̌ hwenu e è sú Pɔlu dó ganmɛ azɔn wegɔ́ ɔ é ɔ, é wlan ɖɔ Klisanwun e ɖò Azíi yikúngban jí lɛ é gegě kún sɔ́ nɔ dó gbɛ̌ xá emi ó, bɔya ye sixu ko ɖò xɛsi ɖi nú gbeklánxámɛtɔ́ lɛ wɛ. (2 Tim. 1:15) É ɖò mɔ̌ có, Pɔlu sixu ɖeji dó Ticiku wu bo lɛ́ sɔ́ azɔ̌ ɖevo d’así n’i. (2 Tim. 4:12) É ɖò wɛn ɖɔ xɔ́ntɔn ɖagbe e Ticiku nyí nú Pɔlu é sù nukún tɔn mɛ.\n9. Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ Ticiku ɖɔhun gbɔn?\n9 Mǐ sixu wà nǔ Ticiku ɖɔhun bo nyí xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é nyí akpá kɛɖɛ wɛ mǐ nɔ dó ɖɔ mǐ na d’alɔ nɔví mǐtɔn e ɖò hudo mɛ lɛ é ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, mǐ nɔ lɛ́ wà nǔ tawun tawun lɛ dó nɔ gudo nú ye. (Mat. 5:37; Luk. 16:10) Enyi mɛ e ɖó hudo alɔdó tɔn lɛ é tuùn ɖɔ mǐ na d’alɔ emi ɔ, é nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú ye tawun. Nɔví nyɔnu ɖé tinmɛ nǔ e wu wɛ é. É ɖɔ, “È nɔ vo ɖò ayi mɛ ɖó è tuùn ɖɔ mɛ e jló na d’alɔ mɛ é na ɖò finɛ ɖò hwetɔnnu bo na ɖè akpá tɔn.”\n10. Lee Nǔnywɛxó 18:24 xlɛ́ gbɔn é ɔ, mɛ̌ gɔ́n mɛ e ɖò xwi ɖí xá mɛtɛnkpɔn alǒ awakanmɛ kú mɛ wɛ lɛ é ka sixu mɔ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ ɖè?\n10 Hwɛhwɛ ɔ, mɛ e ɖò xwi ɖí xá mɛtɛnkpɔn ɖé alǒ awakanmɛ kú mɛ wɛ lɛ é nɔ mɔ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ hwenu e ye ɖɔ nǔ e ɖò ye gbò wɛ lɛ é nú xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé é. (Xà Nǔnywɛxó 18:24.) Awakanmɛ kú Bijay hwenu e è ɖè vǐ sunnu tɔn sín agun mɛ é, b’ɛ ɖɔ: “Un ba na ɖɔ lee nǔ cí nú mì é nú mɛ e wu un sixu ɖeji dó é ɖé.” É sín nǔwanyido ɖé wu bɔ Carlos hɛn wǔjɔmɛzɔ́ agun tɔn e é yí wǎn na é bú. É ɖɔ: “Mɛ e un na vo bo ɖɔ lee nǔ cí nú mì é n’i bɔ xɛsi ma na ɖi mì ɖɔ é na dóhwɛ mì ǎ é sín hudo wɛ un ɖó.” Carlos mɔ mɛ mɔhun lɛ, ye wɛ nyí mɛxo lɛ, bɔ ye d’alɔ ɛ bɔ é xò tagba tɔn zlɛ́. Tuùn e é tuùn ɖɔ mɛxo lɛ kún na fúnfún xó e emi ɖɔ nú ye é kpé ó é lɛ́ dó gbɔ n’i.\n11. Nɛ̌ mǐ ka sixu nyí xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé gbɔn?\n11 Bo na dó nyí xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé ɔ, mǐ ɖó na sɔnǔ nú suúluɖiɖó. Hwenu e Zhanna sín asú jó è dó é ɔ, lee nǔ cí n’i é ɖiɖɔ nú xɔ́ntɔn vívɛ́ lɛ dó wusyɛn lanmɛ n’i. É ɖɔ: “É cí ɖɔ un nɔ vɔ́ nǔ ɖokpo ɔ lɛ ɖɔ azɔn gegě có, ye ɖó suúlu bo ɖótó mì.” Hwiɖesu sixu xlɛ́ ɖɔ emi nyí xɔ́ntɔn ɖagbe ɖé gbɔn tóɖiɖó mɛ ganji gblamɛ.\nNƆ SƆ́ JLǑ DÓ W’AZƆ̌ DÓ MƐ ÐEVO LƐ TAMƐ MAKI ÐƆHUN\nXomɛnyínyɔ́ núwiwa Maki tɔn lɛ d’alɔ Pɔlu bɔ é dɛ, mǐ lɔ sixu d’alɔ nɔví mǐtɔn lɛ ɖò awěxomɛ hwenu (Kpɔ́n akpáxwé 12-14) *\n12. Mɛ̌ ka nyí Maki? Nɛ̌ é ka ɖè jijɔ mɛɖée zízé jó tɔn xlɛ́ gbɔn?\n12 Maki nyí Klisanwun Jwifu ɖé bo nɔ nɔ Jeluzalɛmu. Hɛ̌nnumɔ tɔn Baanabasi nyí mɛsɛ́dó e è tuùn ganji é ɖé. (Kolo. 4:10) É cí ɖɔ Maki sín xwédo jɛ dɔkun ɖɔhun, amɔ̌, é sɔ́ nǔ agbaza tɔn lɛ ɖó tɛn nukɔntɔn mɛ ɖò gbɛzán tɔn mɛ ǎ. Maki ɖè jijɔ mɛɖée zízé jó tɔn xlɛ́ ɖò gbɛzán tɔn mɛ. Azɔ̌ wiwa dó mɛ ɖevo lɛ tamɛ nɔ víví n’i. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, azɔn gegě wɛ é w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ xá mɛsɛ́dó Pɔlu kpo mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ kpo hwenu e ye ɖò azɔ̌ yetɔn lɛ wà wɛ é; Maki tlɛ sixu ko nɔ gudo nú ye ɖò agbaza lixo. (Mɛ. 13:2-5; 1 Pi. 5:13) Pɔlu ɖɔ ɖɔ Maki nyí ɖokpo ɖò mɛ e ‘wà azɔ̌ xá emi nú axɔ́suɖuɖu Mawu tɔn’ lɛ é mɛ, bo lɛ́ “dó wusyɛn lanmɛ” nú emi.—Kolo. 4:10, 11.\n13. Nɛ̌ 2 Timɔtée 4:11 ka xlɛ́ ɖɔ sinsɛnzɔ́ gbejininɔ tɔn Maki tɔn sù Pɔlu nukúnmɛ gbɔn?\n13 Maki huzu ɖokpo ɖò xɔ́ntɔn vívɛ́ Pɔlu tɔn lɛ mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e è wlí Pɔlu sú dó ganmɛ azɔn gudo tɔn ɔ, ɖò Hlɔma ɖò 65 H.M. tɔn mɔ̌ é ɔ, é wlan wema tɔn wegɔ́ ɔ sɛ́dó Timɔtée. Ðò wema enɛ mɛ ɔ, Pɔlu byɔ Timɔtée ɖɔ é ni kplá Maki bonu é kpo è kpo ni zɔn wá Hlɔma. (2 Tim. 4:11) É ɖò wɛn ɖɔ sinsɛnzɔ́ gbejininɔ tɔn e Maki wà wá yì é sù Pɔlu nukúnmɛ, enɛ wu ɔ, é byɔ Maki ɖɔ é ni nɔ kpɔ́ xá emi ɖò táan taji enɛ mɛ. Maki d’alɔ Pɔlu ɖò ali tawun tawun lɛ nu, bɔya é nɔ hɛn nǔɖuɖu kpo nǔ e é na zán dó wlan nǔ lɛ é kpo wá n’i. Gudo e è nɔ nú Pɔlu é kpo wusyɛn e è dó lanmɛ n’i lɛ é kpo sixu ko d’alɔ ɛ bɔ é dɛ ɖò azǎn gudogudo tɔn ɖěɖee jɛ nukɔn nú huhu tɔn lɛ é mɛ.\n14-15. Etɛ Matie 7:12 ka sixu kplɔ́n mǐ dó gudo ninɔ nú mɛ ɖevo lɛ ɖò ali tawun tawun lɛ nu wu?\n14 Xà Matie 7:12. Enyi mǐ ɖò hwenu vɛwǔ ɖé mɛ gbɔn dín wɛ ɔ, mɛ e nɔ nɔ gudo nú mǐ ɖò ali tawun tawun lɛ nu lɛ é sín nǔ nɔ sù nukún mǐtɔn mɛ tawun! Ryan e sín tɔ́ kú ɖò alitawoví baɖabaɖa ɖé mɛ é ɖɔ: “Enyi è ɖò wuvɛ̌ sè wɛ ɔ, nǔ e è ko nɔ bló ɖò ayǐ vɔ̌ gbè lɛ é gegě nɔ cí nǔ e gló mɛ é ɖɔhun. Alɔ tawun tawun ɖé lɛ didó mɛ nɔ dó gbɔ nú mɛ tawun; è na bo tlɛ wà nǔ e cí nǔ e hwe tawun é ɖɔhun nú mɛ ɔ nɛ.”\n15 Enyi mǐ nɔ ɖ’ayi nǔ wu ɔ, mǐ sixu mɔ ali tawun tawun e nu mǐ na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ ɖè é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɔví nyɔnu ɖé wá gbeta ɔ kɔn bo na d’alɔ Peter kpo Kathryn kpo e xó mǐ ɖɔ wá yì é bɔ ye na nɔ yì dotóoxwé ɖò azǎn e è ɖó nú ye lɛ é bǐ jí. Peter kpo Kathryn kpo ɖě sɔ́ nɔ sixu kun mɔ̌to ǎ, enɛ wu ɔ, nɔví nyɔnu ɔ bló tuto bɔ mɛɖéezejotɔ́ e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é nɔ sɔ́ ye yì mɛjijɛmɛjijɛ. Tuto enɛ ka d’alɔ à? Kathryn ɖɔ: “É cí ɖɔ è ɖè agban kpinkpɛn ɖé sín abɔ̌ mǐtɔn lɛ ta ɖɔhun.” Ma sɔ́ nukún kpɛví dó kpɔ́n lee xomɛnyínyɔ́ núwiwa towe lɛ sixu dó gbɔ nú mɛ gbɔn é ó, é na bo tlɛ hwe hugǎn ɔ nɛ.\n16. Nǔ taji tɛ kpɔ́ndéwú Maki tɔn ka kplɔ́n mǐ dó wusyɛn didó lanmɛ nú mɛ wu?\n16 É ɖò wɛn ɖɔ Maki nyí Klisanwun e sín alɔnu nɔ ján tawun é ɖé. É ɖó azɔ̌ gbigbɔ tɔn gegě bá wà, kaka jɛ Wɛnɖagbe-Wema e è ɖó nyikɔ tɔn na é winwlan jí. É ɖò mɔ̌ có, Maki ba hwenu bo nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú Pɔlu, bɔ Pɔlu vo bo nɔ byɔ alɔdó tɔn. Gbesisɔmɛ e mɛ ɖevo lɛ ɖè gbɔn mɔ̌ bo dó gbɔ nú Angela e ɖó na ɖí xwi xá kú baɖabaɖa xwédo tɔn sín mɛɖé tɔn é sù nukún tɔn mɛ tawun. É ɖɔ: “Enyi xɔ́ntɔn lɛ jló nǔgbo nǔgbo bo na d’alɔ mɛ ɔ, é nɔ bɔwǔ bɔ è na ɖɔ xó nú ye. Ye nɔ cí mɛ ɖò nǔ xò kpɔ́n wɛ ɖɔhun ǎ.” Mǐ sixu kanbyɔ mǐɖée ɖɔ: ‘È ka tuùn mì ɖɔ un nyí mɛ e nɔ sɔ́ jlǒ dó dó wusyɛn lanmɛ nú nǔɖitɔ́ hatɔ́ lɛ ɖò ali tawun tawun lɛ nu é à?’\nKÁNÐEJI BÁ DÓ WUSYƐN LANMƐ NÚ MƐ ÐEVO LƐ\n17. Nɛ̌ tamɛ linlin dó 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:3, 4 jí ka sixu sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ gbɔn?\n17 É bɔwǔ bɔ mǐ na mɔ nɔví e ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn lɛ é. Mǐ tlɛ sixu má linlin wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn e mɛ ɖevo lɛ ko zán dó dó gbɔ nú mǐ lɛ é xá ye. Nino nyí nɔví nyɔnu ɖé bɔ gǎn’máa tɔn kú; é ɖɔ: “Jehovah sixu gbɔn mǐ jí bo dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ, enyi mǐ jó mǐɖée dó bɔ é zán mǐ ɔ nɛ.” (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:3, 4.) Frances e xó mǐ ɖɔ wá yì é ɖɔ: “Nǔgbo titewungbe ɖé wɛ nyí xó e ɖò 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:4 mɛ é. Mǐ sixu sɔ́ wusyɛn e è dó lanmɛ nú mǐ é dó dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ.”\n18. (a) Etɛwu xɛsi ka sixu ɖi mɛɖé lɛ dó wusyɛn didó lanmɛ nú mɛ wu? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ b’ɛ na kpa mǐ gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n18 Mǐ ɖó na nɔ ba ali e nu mǐ na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ ɖè é, enyi xɛsi na bo ɖi mǐ ɔ nɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, xɛsi sixu ɖi mǐ ɖɔ mǐ kún tuùn nǔ e mǐ na ɖɔ alǒ wà nú mɛ e ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn lɛ é é ó. Mɛxo agun tɔn e nɔ nyí Paul é flín gǎn e mɛɖé lɛ dó ɖò kú tɔ́ tɔn tɔn gudo é. É ɖɔ: “Un sixu ɖɔ ɖɔ é vɛwǔ nú ye bɔ ye na sɛkpɔ́ mì. Ye tuùn nǔ e ye na ɖɔ lɛ é ǎ. Amɔ̌, jlǒ e ye ɖó bo na dó wusyɛn lanmɛ nú mì lobo nɔ gudo nú mì é kpó ɖò nukún ce mɛ sù wɛ.” Mɔ̌ ɖokpo ɔ, hwenu e ayikúngban dánwǔ syɛnsyɛn ɖé wà nǔ dó nɔví Tajon wu gudo é ɔ, é ɖɔ: “Nú un na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, un flín nǔ e mɛ lɛ wlan sɛ́dó mì ɖò ayikúngban dánwǔ ɔ gudo lɛ é bǐ ǎ, amɔ̌, un flín ɖɔ ye xò kan ce tawun bo kúdeji ɖɔ un ɖò ayijayǐ mɛ.” Nú mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ nǔ mɛ lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ ɔ, mǐ sixu nyí gbɔdónúmɛtɔ́ ɖagbe.\n19. Etɛwu a ka kánɖeji bo na nɔ dó “wusyɛn lanmɛ nú [mɛ] ɖesu”?\n19 Ðó mǐ ɖò vivɔnu gbɛ̀ elɔ tɔn sɛkpɔ́ wɛ wutu ɔ, ninɔmɛ gbɛ̀ ɔ tɔn na fɔ́n bo na ɖò nylanylá d’eji wɛ bɔ gbɛ̀ ninɔ na lɛ́ vɛwǔ hugǎn. (2 Tim. 3:13) Gɔ́ na ɔ, gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ e mǐ nyí é kpo nǔ e mǐ nɔ wà nyi dò lɛ é kpo xlɛ́ ɖɔ mǐ na kpó ɖò hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn ɖó wɛ. Nǔ e d’alɔ Mɛsɛ́dó Pɔlu bɔ é kpéwú bo dɛ kpo gbejininɔ kpo kaka jɛ vivɔnu gbɛzán tɔn tɔn é ɖokpo wɛ nyí wusyɛn e Klisanwun hatɔ́ tɔn lɛ dó lanmɛ n’i é. Mi nú mǐ ni nyí gbejinɔtɔ́ Alisitaki ɖɔhun, mɛɖejid’ewu Ticiku ɖɔhun, bo nɔ lɛ́ sɔ́ jlǒ dó w’azɔ̌ dó mɛ ɖevo lɛ tamɛ Maki ɖɔhun. Mɔ̌ wiwa na zɔ́n bɔ mǐ na d’alɔ nɔví mǐtɔn lɛ bɔ ye na lidǒ ɖò nǔɖiɖi mɛ.—1 Tɛ. 3:2, 3.\n^ akpá. 5 Mɛsɛ́dó Pɔlu mɔ wuvɛ̌ gegě ɖò gbɛzán tɔn mɛ. Ðò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ ɔ, azɔ̌watɔ́gbɛ́ tɔn ɖé lɛ dó wusyɛn lanmɛ n’i ɖesu. Mǐ na ɖɔ xó dó jijɔ tawun tawun e zɔ́n bɔ azɔ̌watɔ́gbɛ́ enɛ lɛ nyɔ́ wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ ɖevo lɛ sɔmɔ̌ é atɔn jí. Mǐ na lɛ́ gbéjé ali tawun tawun e nu mǐ sixu xwedó kpɔ́ndéwú yetɔn ɖè lɛ é kpɔ́n.\nNƐ̌ A KA SIXU DÓ WUSYƐN LANMƐ NÚ MƐ MƐ ELƆ LƐ ÐƆHUN GBƆN?\nHAN 111 Hwɛjijɔ Ðěɖee Wu Mǐ Nɔ J’awǎ É\n^ akpá. 56 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Alisitaki kpo Pɔlu kpo dɛ ɖò tɔjihun e gbà dó ye é nu ɖó kpɔ́.\n^ akpá. 58 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: È zɔ́n azɔ̌ Ticiku bɔ é na nɔ yì má wema e Pɔlu wlan lɛ é nú agun lɛ.\n^ akpá. 60 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Maki nɔ gudo nú Pɔlu ɖò ali tawun tawun ɖé lɛ nu.\nA Xɔ Akwɛ nú Jehovah Mawu Towe!\n“[Gbigbɔ] Mawu Tɔn Ðesu Ko Yí Gbè”\nMǐ Jló Na Xwedó Mi\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Janvier 2020\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Janvier 2020\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Janvier 2020


Tinmɛ Nǔ E Wu A Zán Wemafɔ ɖé É Nyi Wɛn | Nǔxixa & Mɛkplɔnkplɔn\nTinmɛ Nǔ E Wu A Zán Wemafɔ ɖé É Nyi Wɛn\nSIN SƐ̀ XWE NA: Ma xà wemafɔ ɖé kpowun bo yì nǔ e bɔ d’ewu é jí ó. Tɛ́n kpɔ́n bonu tóɖówetɔ́ lɛ ni mɔ kancica e ɖò wemafɔ e a xà é kpo nǔ e jí ɖɔ xó dó wɛ a ɖè é kpo tɛntin é céɖécéɖé.\nÐè xókwín taji lɛ tɔ́n. Nú a xà wemafɔ ɖé gudo hǔn, tɛɖɛ̌ xókwín ɖěɖee cá kan xá nǔ taji e jí ɖɔ xó dó wɛ a ɖè é tlɔlɔ lɛ é jí. Bo na dó bló mɔ̌ ɔ, a sixu vɔ́ xókwín enɛ lɛ ɖɔ, alǒ kan nǔɖe byɔ tóɖówetɔ́ lɛ bonu ye na mɔ xókwín taji lɛ.\nEnyi a zán xókwín ɖevo lɛ dó vɔ́ linlin e ɖò wemafɔ ɔ mɛ é ɖɔ hǔn, tɛ́n kpɔ́n bonu lee xókwín e ɖò wemafɔ ɔ ɖesu mɛ lɛ é cá kan xá nǔ taji e jí ɖɔ xó dó wɛ a ɖè é gbɔn é ni ɖò vaan nú tóɖówetɔ́ lɛ.\nTɛɖɛ̌ nǔ taji ɔ jí. Enyi a sɔ́ wemafɔ ɖé sín nu ɖó te bo ka ko ɖɔ hwɛjijɔ e wu è na xà é ɖé nyi wɛn gudo hǔn, tinmɛ lee xókwín taji e ɖò wemafɔ ɔ mɛ lɛ é cá kan xá hwɛjijɔ enɛ gbɔn é.\nHwenu e a na ɖò xó ɖɔ dó wemafɔ ɔ jí wɛ é ɔ, hɛn Biblu towe ɖó hunhun jí. Enɛ na d’alɔ tóɖówetɔ́ lɛ bɔ ye na mɔ kancica e ɖò nǔ e a ɖɔ é kpo wemafɔ e a xà tlolo é kpo tɛntin é.\nTinmɛ towe ni bɔkun. Ma ɖɔ xó dó gǒflɛ́mɛ ɖěɖee ma nɔ gudo nú nǔ taji ɔ ǎ lɛ é jí ó. Kpɔ́n nǔ e tóɖówetɔ́ lɛ ko tuùn dó xóta ɔ jí é dó wá gbeta nǔ nabi e a ɖó na gbajɛ̌mɛ na, bɔ tóɖówetɔ́ lɛ na mɔ nukúnnú jɛ nǔ ɔ wu céɖécéɖé é tɔn kɔn.\nNú a xà wemafɔ ɖé gudo ɔ, etɛ a ka ɖó na wà dó d’alɔ xósetɔ́ towe lɛ bɔ ye na mɔ nukúnnú jɛ hwɛjijɔ e wu a xà wemafɔ ɔ é mɛ?\nNǔxixa kpo Mɛkplɔnkplɔn Kpo: Tinmɛ Nǔ E Wu A Zán Wemafɔ ɖé É Nyi Wɛn


È Má Xù Vɔvɔ Ɔ | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nNùjiwǔ ɖé Ðò Xù Vɔvɔ ɔ Tó\nEe Falawɔ́ɔn sè ɖɔ Izlayɛli-ví lɛ tɔ́n sín Ejipu tlolo é ɔ, é huzu gbè ɖó jǒ e é jó ye dó bɔ ye ɖido é wu. É ɖegbe nú ahwanfuntɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: ‘Mi bló ahwankɛkɛ ce lɛ bǐ ɖó alɔ jí, bonu mǐ na jɛ ye gudo! Mi ɖó na jó ye dó nú ye na yì ǎ.’ É kpo ahwangɔnu tɔn kpo zun dó Izlayɛli-ví lɛ jí.\nJehovah ka ɖò togun tɔn nukɔn, bo nɔ zán akpɔ́kpɔ́ ɖò kéze, lobo nɔ zán myɔ ɖò zǎnmɛ dó xlɛ́ ali ye. É kplá ye yì Xù Vɔvɔ ɔ tó, bo ɖɔ nú ye ɖɔ ye ni ɖó gɔnu.\nEnɛ gudo ɔ, Izlayɛli-ví lɛ mɔ Falawɔ́ɔn kpo ahwangɔnu tɔn kpo ɖò ye gudo. Ye ɖò xù ɔ kpo ahwangɔnu Ejipu tɔn kpo tɛntin bɔ fí hɔn gbɔn ɖè ǎ. Ye súxó ylɔ Mɔyizi, bo ɖɔ: ‘Mǐ ɖò na kú wɛ! A ɖó na ko jó mǐ dó nyì Ejipu.’ Amɔ̌, Mɔyizi ɖɔ: ‘Mi ma ɖi xɛsi ó. Mi nɔte bá kpɔ́n lee Jehovah na hwlɛn mǐ gbɔn é.’ Mɔyizi ɖeji dó Jehovah wu tawun, mɔ̌ wɛ à cé?\nJehovah ɖɔ nú Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ ye ni gbà gɔnu e ye ɖó é. Ðò zǎn enɛ mɛ ɔ, Jehovah ɖè akpɔ́kpɔ́ ɔ síìn, bo sɔ́ ɖó Ejipunu lɛ kpo Izlayɛli-ví lɛ kpo tɛntin. Ablu gɔngɔn ɖé dó ɖò fí e Ejipunu lɛ ɖè é. Amɔ̌, Izlayɛli-ví lɛ ka ɖò weziza nu.\nJehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ é ni dlɛn alɔ tɔn dó xù ɔ jí. Enɛ gudo ɔ, Jehovah bló bɔ jɔhɔn ɖaxó ɖé nyì ɖò zǎn ɔ bǐ mɛ. Xù ɔ má ɖó wè, bɔ ali gbɔn tɛntin tɔn. Izlayɛli-ví livi mɔkpan lɛ gbɔn ayikúngban xúxú jí, bo gbɔn sìn e cí dǒ ɖɔhun lɛ é tɛntin kaka jɛ agě jí.\nAhwangɔnu Falawɔ́ɔn tɔn wlí ali e gbɔn xù ɔ tɛntin é bo jɛ Izlayɛli-ví lɛ gudo. Enɛ gudo ɔ, Jehovah wlú ahwangɔnu ɔ. Ahwankɛkɛ yetɔn sín afɔ lɛ jɛ súnsún jí. Ahwanfuntɔ́ lɛ súxó bo ɖɔ: ‘Mi nú mǐ ni tɔ́n sín fí! Jehovah ɖò ahwan fun nú ye wɛ.’\nJehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ: ‘Dlɛ̌n alɔ towe dó xù ɔ jí.’ Tlolo kpowun ɔ, sìn ɖěɖee cí dǒ ɖɔhun lɛ é wá mlá zɔn ahwangɔnu Ejipunu lɛ tɔn jí. Falawɔ́ɔn kpo ahwanfuntɔ́ tɔn lɛ kpo bǐ kú. Mɛ ɖokpo vɔ́vɔ́ gán ɖò ye mɛ ǎ.\nÐò xù ɔ sín agě ɖě ɔ jí ɔ, mɛ wɔbuwɔbu ɖé ɖò han ɖé jì dó kpa susu nú Mawu wɛ ɖɔ: “Jihan nú Mawu Mavɔmavɔ, ɖó é ɖè susu tɔn xlɛ́, é kpíkpé sɔ́ kpo sɔ́xátɔ́ kpo nyì xù mɛ.” Ee sunnu lɛ ɖò han jì wɛ é ɔ, nyɔnu lɛ ɖò hǔn xò wɛ bo ɖò wè ɖú wɛ. Ye bǐ j’awǎ tawun ɖó dìn ɔ, ye gosin mɛ kannu nugbǒ nugbǒ.\n“Enɛ ɔ wu wɛ mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖɔ kpodo jiɖiɖe kpo ɖɔ Aklunɔ wɛ nyí mɛ e nɔ d’alɔ mǐ é. Un na ɖi xɛsi nú nùɖé ǎ. Etɛ mɛɖé ka sixu wà nú mì.”—Eblée lɛ 13:6\nNùkanbyɔ lɛ: Etɛ ka jɛ ɖò Xù Vɔvɔ ɔ tó? Nɛ̌ Jehovah ka hwlɛn Izlayɛli-ví lɛ gán gbɔn?\nTíntɔ́n 13:21–15:21; Nɛɛmíi 9:9-11; Ðɛhan 106:9-12; 136:11-15; Eblée lɛ 11:29\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Nùjiwǔ ɖé Ðò Xù Vɔvɔ ɔ Tó\nlfb nùkplɔnkplɔn 22 wex. 56-57


Lee Dakaxotɔ́ Hunxoɖotoxomɛtɔ́ ɖé Huzu Gbɔn É\nGBE E MƐ A SIXÚ XA DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Batak (Toba) Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chine-Gbè (Kunming) Chine-Gbè (Wu Shanghai) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gungbe Haoussa Hiligaynon Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lifu Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Marshall-Gbè Maya Mongolie-Gbè Myanmar-Gbè Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba Tɔn) Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zoulou Île Salomon-Gbè\nMɛ E tɔn wɛ É Adrián De la Fuente\nTAN CE: DƆNKPƐVU DAKAXOTƆ́, HUNXOÐOTOXOMƐTƆ́\nNǓ E UN WÀ WÁ YÌ LƐ É:\nÈ jì mì ɖò Ciudad Mante, toxo ɖɛkpɛɖɛkpɛ ɖé wɛ ɖò tokpɔn Tamaulipas tɔn mɛ ɖò Mexique. Ðò kpaà mɛ ɔ, toxo ɔ mɛ nu lɛ nɔ yí mɛ bo nɔ lɛ́ nyɔ́ xomɛ ɖesu. Amɔ̌, é blawu ɖɔ, ɖó adanuwiwa e sín tuto è nɔ bló lɛ é wutu ɔ, xá ɔ mɛ dó xɛsi tawun.\nNyì wɛ nyí mɛ wegɔ ɔ ɖò vǐ sunnu ɛnɛ e mɛjitɔ́ ce lɛ jì é mɛ. Mɛjitɔ́ ce lɛ bló baptɛm nú mì ɖò Sinsɛn Katolika tɔn mɛ, bɔ ɖò nukɔnmɛ ɔ, un nɔ hanjigbɛ́ xá ɔ mɛ tɔn mɛ. Un ba bo na nyɔ́ Mawu nukúnmɛ, ɖó un nɔ ɖi xɛsi tawun ɖɔ é taa wá ɖɔhwɛ dó mì bɔ un na fyɔ ɖò zomɛ̀ kaka sɔyi.\nHwenu e un ɖó xwè atɔ́ɔ́n é ɔ, tɔ́ ce jó mǐ dó. Nǔ enɛ zɔ́n bɔ un nɔ wubla mɛ tawun, bɔ é lɛ́ kun dò ɖaxó ɖé dó ayi ce mɛ. Un mɔ nukúnnú jɛ nǔ e wu mǐ yí wǎn n’i tawun có é ka jó mǐ dó é mɛ ǎ. Nɔ ce ɖó na w’azɔ̌ nú hwenu gègě ɖò toxo mɛ, cobo na kpéwú bo kpé nukún dó mǐ mɛ sunnuví ɛnɛ lɛ wu.\nUn gbɔn yɛkan enɛ mɛ bo nɔ gɔn azɔ̌mɛ lobo nɔ yì gɔ́ nú vǐ e hú xwè mì lɛ é. Ye kplɔ́n mì bɔ un nɔ zun mɛ, nu azɔ, j’ajo, bo nɔ da kwín. Ðó un nɔ ba na kpacɛ dó mɛ ɖevo lɛ jí wutu ɔ, un kplɔ́n kwín nyínyí, alɔdido, kalatekáa, kpo lee è nɔ zán ahwanfunnu lɛ gbɔn é kpo. Un huzu dɔnkpɛvu dakaxotɔ́ ɖé. Un nɔ ɖ’alɔ ɖò hunxixo kpo tú kpo mɛ hwɛhwɛ, bɔ azɔn mɔkpan wɛ un nɔ gblewu vantankannya bo nɔ ɖò beɖebeɖe ɖò alixo. Un dɔn nɔ ce dó aluwɛ mɛ tawun hwenu e é nɔ wá mɔ mì ɖò mɔ̌, bo ɖó na bɛ́ mì yì dotóoxwé é.\nHwenu e un ɖó xwè 16 é ɔ, Jorge e kpo nyì kpo nyí xɔ́ntɔn ɖò vǔ é wá ba mǐ kpɔ́n ɖò xwégbe. É ɖɔ nú mǐ ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn wɛ nú emi, bɔ emi jló na má wɛn taji ɖé xá mǐ. É zán Biblu dó jɛ nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é tinmɛ nú mǐ jí. Un ko xà Biblu kpɔ́n ǎ, bɔ nyikɔ Mawu tɔn kpo linlin tɔn lɛ kpo e un kplɔ́n é víví nú mì tawun. Jorge xwlé Biblu kplɔnkplɔn mǐ. Bɔ mǐ yí gbè.\nLEE BIBLU HUZU GBƐZÁN CE GBƆN É:\nNugbǒ ɔ tuùntuùn dó zomɛ̀ xó ɔ wu, ɖɔ é kún nyí nùkplɔnmɛ Biblu tɔn ɖé ó, wà ɖagbe nú mì tawun. (Ðɛhan 146:4; Nùnywɛtɔ́xó 9:5) Ee un kplɔ́n enɛ gudo é ɔ, un sɔ́ nɔ ɖi xɛsi tógbló ɖě nú Mawu ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, un nɔ kpɔ́n ɛ dó mɔ Tɔ́ wanyiyinɔ e nɔ ba ɖagbe vǐ tɔn lɛ tɔn é ɖé na.\nEe un ɖò nukɔn yì wɛ ɖò Biblu kplɔnkplɔn ce mɛ é ɔ, un wá mɔ ɖɔ un ɖó na bló huzuhuzu ɖé lɛ. Un ɖó na kplɔ́n mɛɖesɔhwe lobo jó dakaxixo dó. Wěɖexámɛ e ɖò 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33 mɛ é d’alɔ mì. É ɖɔ: “Gbɛ̌ nyanya lɛ ɔ, walɔ ɖagbe e è ɖó ɔ wɛ ye nɔ hɛn gblé.” Un wá mɔ ɖɔ enyi un jló na huzu jijɔ ɔ, un sɔ́ ɖó na nɔ dó gbɛ̌ mɛ e nɔ kplɔ́n nǔ nyanya mì lɛ é tɔn ɖě ǎ. Enɛ wu ɔ, un jó xɔ́ntɔn ce xóxó lɛ dó, bo zun xɔ́ntɔn xá agun Klisanwun tɔn nugbǒ ɔ sín hagbɛ̌ lɛ; mɛ enɛ lɛ nɔ sɔ́ akpotokwín alǒ daka dó ɖeɖɛ hwɛgbe lɛ na ǎ, loɔ, nugbodòdó Biblu tɔn lɛ wɛ ye nɔ zán dó wà mɔ̌.\nWemafɔ Mawuxówema ɔ tɔn ɖevo e wà ɖagbe nú mì é wɛ nyí Hlɔmanu lɛ 12:17-19. É ɖɔ: “Mi ma nɔ zé nǔ nyanya dó sú nǔ nyanya xɔ mɛɖebǔ ó . . . Mi tɛnkpɔn gbɔn alɔkpa bǐ mɛ lee mi kpéwú gbɔn é, bo nɔ fífá mɛ xá gbɛtɔ́ lɛ bǐ. . . . Miɖesunɔ ma nɔ ba hlɔn ó . . . ɖó è wlan dó Mawuxówema ɔ mɛ ɖɔ: ‘“Nyɛ wɛ nɔ ba hlɔn; nyɛ wɛ nɔ sú nǔ e è wà ɔ sín axɔ mɛ; Aklunɔ wɛ ɖɔ mɔ.”’” Un wá yí gbè ɖɔ Jehovah na ɖeɖɛ nǔagɔwiwa lee é jló gbɔn é ɖò hwetɔnnu. Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, un jó dakaxixo sín gbɛzán ce dó.\nUn na wɔn nǔ e jɛ gbadanu gbè ɖokpo hwenu e un wá xweyigbe xwégbe é ǎ. Gbɛ̌ta dɔnkpɛvu jaguda e nyí kɛntɔ́ ce ɖ’ayǐ é tɔn ɖé jɛ xixo mì jí, bɔ gǎn yetɔn zin nǔ dó nɛgbe ce, bo súxó ɖɔ, “Jɛhun dó hwiɖée jí!” Hwe enɛ nu ɔ, un xoɖɛ klewun ɖé sɛ́dó Jehovah, bo byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ mì bonu má dɛ ɖò nǔɖɔbamɛ ɔ nu. Akpàkpà sɔ́ mì tawun bonu má ba hlɔn có, un kpéwú bo ɖu ɖ’eji. Ayihɔngbe tɔn ɔ, un yì mɔ gǎn ɔ ɖokponɔ. Xomɛ sìn mì bɔ hlɔnbiba jló mì, amɔ̌, un lɛ́vɔ savo nú Jehovah d’ayi mɛ ɖɔ é ni d’alɔ mì bonu má ɖu ɖò nyiɖée jí. É kpaca mì ɖɔ nyaví ɔ wá kpé mì bo ɖɔ: “Sɔ́ nǔ e jɛ sɔ é kɛ mì. Nú un ma na blɛ́ we ǎ ɔ, un ba bo na cí hwi ɖɔhun. Un jló na kplɔ́n Biblu.” Ðu e un ɖu ɖò xomɛsin ce jí é víví nú mì kpɔ́n! Enɛ wɛ zɔ́n bɔ mǐ jɛ Biblu kplɔ́n jí ɖó kpɔ́.\nÉ blawu ɖɔ mɛ ce lɛ jó Biblu ɔ kplɔnkplɔn dó hwenɛnu. É ɖò mɔ̌ có, un kudeji ɖɔ un na kpó ɖò nǔ ɔ kplɔ́n wɛ, bo na lɔn bonu mɛɖebǔ alǒ nǔ ɖebǔ ni lɛkɔ nú mì ǎ. Un tuùn ɖɔ gbɛ̌dido xá togun Mawu tɔn hwɛhwɛ na hu akpà e ayi ce yí é, bo na na mì xwédo e sín hudo un ɖó é. Un kpò ɖò nukɔn yì wɛ, bɔ ɖò 1991 ɔ, un bló baptɛm bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn.\nLÈ E UN MƆ LƐ É:\nAkpɔ̀ nɔ ɖó mì hwɛhwɛ, un nɔ ba na kpacɛ nú mɛ ɖevo lɛ, bo nɔ lɛ́ xò daka. Amɔ̌, Xó Mawu Tɔn ɖyɔ gbɛzán ce bǐ kpátákpátá. Dìn ɔ, un nɔ má fífá wɛn e ɖò Biblu mɛ é xá mɛɖebǔ e jló na sè é. È jɔwu mì bɔ un wà sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn sín azɔ̌ nú xwè 23 e wá yì lɛ é.\nUn zé nyiɖée jó bo w’azɔ̌ ɖò alaxɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ tɔn Mexique tɔn mɛ nú táan ɖé. Hwenu e un ɖò finɛ é ɔ, un xò gò Claudia, ɖyɔvǐ Klisanwun azɔ̌syɛnsyɛnwatɔ́ ɖé wɛ, bɔ mǐ wlí alɔ ɖò 1999. Un dokú nú Jehovah tawun ɖɔ é na mì azɔ̌gbɛ́ gbejinɔtɔ́ enɛ.\nMǐ wà sinsɛnzɔ́ ɖò Tokunɔgbe Mexique Tɔn sín agun ɖé mɛ, bo nɔ d’alɔ tokunɔ lɛ bɔ ye na kplɔ́n nǔ dó Jehovah wu. Nukɔnmɛ ɔ, è byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni sɛ̀ tɛn yì Bélize bo na kplɔ́n Biblu xá mɛ lɛ ɖò tò enɛ mɛ. Gbɛzán mǐtɔn bɔkun ɖò fí có, nǔ e sín hudo mǐ ɖó bo na ɖó awǎjijɛ é bǐ wɛ mǐ ɖó. Mǐ na sɔ́ nǔ ɖebǔ dó ɖyɔ na ǎ.\nHweɖenu wá yì ɔ, nɔ ce lɛ́vɔ jɛ Biblu kplɔ́n jí lobo wá bló baptɛm. Gɔ́ na ɔ, fofó ce, asì tɔn, kpo vǐ yetɔn lɛ kpo nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn dìn. Xɔ́ntɔn ce xóxó e un má Axɔsuɖuto ɔ sín wɛn xá é ɖé lɛ lɔmɔ̌ ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ dìn.\nÉ blawu ɖɔ xwédo ce sín mɛ ɖé lɛ kú, ɖó ye huzu jijɔ adakaxixo tɔn yetɔn ǎ wutu. Enyi un ma ko jó ali enɛ dó wɛ ǎ ɔ, xó nyì lɔmɔ̌ tɔn sixu ko fó yetɔn ɖɔhun. Un dokú ɖɔ Jehovah dɔn mì bɔ un sɛkpɔ é kpo mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ kpo, bɔ ye ɖó suúlu bo lɛ́ nyɔ́ xomɛ bo kplɔ́n mì lee un na zán nugbodòdó Biblu tɔn lɛ ɖò gbɛzán ce mɛ gbɔn é.\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Akpɔ̀ Nɔ Ðó Mì Bɔ Un Nɔ Xò Daka\nXÓTA E ƉO AKPA Ɔ JÍ É Mǐ Bǐ Wɛ Ðó Hudo Gbɔdónúmɛ Tɔn\nXÓTA E ƉO AKPA Ɔ JÍ É Lee Mawu Nɔ Dó Gbɔ nú Mǐ Gbɔn É\nXÓTA E ƉO AKPA Ɔ JÍ É Gbɔdónúmɛ Ðò Hwenu Wuvɛ̌ Tɔn lɛ Mɛ\nƉI NǓ YĚ ƉƆHUN “Mawu Mavɔmavɔ Wɛ Nɔ Na Ðuɖeji Mɛ”\nBIBLU NƆ HÚZÚ GBƐZÁN MƐTƆN Akpɔ̀ Nɔ Ðó Mì Bɔ Un Nɔ Xò Daka\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ Fitɛ A ka Sixu Mɔ Gbɔdónúmɛ Ðè?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé ATƆXWƐ Fitɛ A ka Sixu Mɔ Gbɔdónúmɛ Ðè?\nFitɛ A ka Sixu Mɔ Gbɔdónúmɛ Ðè?\nATƆXWƐ Fitɛ A ka Sixu Mɔ Gbɔdónúmɛ Ðè?


2 Tan 28 - 2 Chroniques 28\nXwe ko wɛ Akázi ɖó, bó yi axɔ́súzinkpo jí ɖo Jeluzalɛ́mu, bó ɖu axɔ́sú nú xwe afɔtɔn-nukún-ɖokpó. É ka wa nǔ e má nyɔ́ Mawu Mavɔmavɔ nukún mɛ ǎ é. É bló lě e tɔ́gbó tɔn Davídi bló gbɔn ɖ'ayǐ é ǎ.\nÉ wa nǔ axɔ́sú Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ ɖɔhun, káká bó sínsín gan dó bló bǒcyɔ ná nú vodún Baalu lɛ́ɛ.\nÉ dó zǎlínkpɔ́n zo ɖo Bɛni-Hinnɔ́mu tɔdo mɛ; é xwedó walɔ baɖabaɖa akɔta e Mawu Mavɔmavɔ nya bó yí ayǐkúngban yětɔn nú Izlayɛ́li lɛ́ɛ é tɔn, bó sɔ́ vǐ tɔn dó sá vɔ̌ ná.\nÉ nɔ́ zé kanlin kpó zǎlínkpɔ́n kpó dó sá vɔ̌ gbɔn vodún xwé lɛ́ɛ, gbɔn só jí só jí, gbɔn atín e dó ama lɛ́ɛ sá.\nMawu Mavɔmavɔ, Mawu Akázi tɔn ɔ́ jó Akázi nú axɔ́sú Silíi tɔn ɔ́, bɔ Silíinu lɛ́ɛ ɖu ɖo jǐ tɔn, bó wlí ahwanfuntɔ́ tɔn lɛ́ɛ gěgé, lobo kplá yě yi Damási. Mɔ̌ ɖokpó ɔ́ wɛ Mawu Mavɔmavɔ lɛ́ jó e nú Izlayɛ́li xɔ́sú Pekáxi, Hlemaliyahu ví ɔ́, bɔ é wa nǔ xá ɛ bɔ é vɛ́ jlɛ́.\nPekáxi hu ahwanfuntɔ́ syɛ́nsyɛ́n adɔ̌kpo ayizɛ́n (120.000) gbe ɖokpó ɖo Judáa; nǔ cí mɔ̌ ɖó yě jǒ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ tɔn ɔ́ dó.\nZikli ahwanfuntɔ́ ɖaxó Eflayímunu ɔ́ hu Maaseyahu axɔ́sú ɔ́ sín vǐ. É lɛ́ hu Azlikámu hɔnmɛ gán ɔ́ kpó Ɛlukana, ahwangán axɔ́sú ɔ́ tɔn kpó.\nSɔ́ja Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ wlí nyɔ̌nu mɛxó lɛ́ɛ, bó wlí yɔkpɔ́vú lɛ́ɛ ɖo nɔví yětɔn Judáanu lɛ́ɛ mɛ; yě bǐ bló adɔ̌kpo wǒ (200.000). Yě bɛ̌ Judáanu lɛ́ɛ sín nǔ gěgé wá yi Samalíi.\nGbeyíɖɔ Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɖokpó ɖo Samalíi, bó nɔ́ nyí Odɛ́di. É tɔ́n, bó kpé ahwangɔnu Izlayɛ́li tɔn e lɛ́ kɔ ja Samalíi é, bó ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó mitɔn lɛ́ɛ tɔn sin xomɛ dó Judáanu lɛ́ɛ. É tɔ́n, bó kpé ahwangɔnu Izlayɛ́li tɔn e lɛ́ kɔ ja Samalíi é, bó ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó mitɔn lɛ́ɛ tɔn sin xomɛ dó Judáanu lɛ́ɛ. Énɛ́ ɔ́ wú wɛ é jó yě nú mi, bɔ midɛɛ lɛ́ɛ ka jɛ ma, bó hu yě tɛ́, bɔ xɔxɔ tɔn hun káká yi Mawu gɔ́n.\nÉnɛ́ víví hwe bɔ mi yi bɛ́ súnnu kpó nyɔ̌nu kpó sín Judáa, sín Jeluzalɛ́mu, bó jló ná zé yě dó húzú kannumɔ. Hǔn midɛɛ lɛ́ɛ ɔ́, mi lɔmɔ̌ hu hwɛ ɖé dó Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mitɔn ǎ cé?\nMi ɖótó mì, bó jó kannumɔ énɛ́ lɛ́ɛ e mi wlí ɖo nɔví mitɔn lɛ́ɛ mɛ lɛ́ɛ dó, nú yě ní yi xwé. Đó midɛɛ lɛ́ɛ sin xomɛ dó wɛ Mawu Mavɔmavɔ ɖe din.”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Azalyahu, Yexoxanáni ví ɔ́, Bɛlɛkiyahu, Mɛcilemɔti ví ɔ́, Yexizikyahu, Calúmu ví ɔ́ kpódó Amasa, Hadlayi ví ɔ́ kpó húzú kpan nukɔn yě mɛ e gosín ahwangbénu lɛ́ɛ; yě mɛ énɛ́ lɛ́ɛ wɛ ɖo Eflayímunu lɛ́ɛ nu.\nYě ɖɔ nú mɛ e gosín ahwangbénu wá lɛ́ɛ ɖɔ: “Mi ma kplá ahwankannumɔ énɛ́ lɛ́ɛ wá fí ó, mi wa mɔ̌ ɔ́, mi ná dó hwɛ kɔ nú mǐ ɖo Mawu Mavɔmavɔ gɔ́n; mi jló ná dó hwɛ hwɛ jí nú mǐ ɖo Mawu Mavɔmavɔ nukɔn wɛ a? Hwɛgban e ɖo kɔ nú mǐ ɖ'ayǐ é ɖíe kó kpɛn káká bɔ Mawu Mavɔmavɔ ko sin xomɛ dó Izlayɛ́li to ɔ́ ɖésú e.”\nÉe yě ɖɔ mɔ̌ ɔ́, sɔ́ja lɛ́ɛ jó kannumɔ lɛ́ɛ kpódó dɔkun e yě bɛ́ sín ahwangbénu lɛ́ɛ kpó dó nyi gǎn lɛ́ɛ kpó agun ɔ́ bǐ kpó nukɔn.\nBɔ yě ylɔ́ mɛɖé lɛ́ɛ sín nyǐkɔ, bɔ yě sí te bo kplá kannumɔ lɛ́ɛ, lobo kpɔ́n nǔ e yě bɛ́ sín ahwangbénu wá lɛ́ɛ mɛ, bó dó awu kpó afɔkpa kpó nú mɛ e ɖo mɛ̌ lɛ́ɛ bǐ. Yě ná nǔɖuɖu yě, bó ná sin yě, bó klɔ́ akpa nú yě. Yě bɛ̌ mɛ e ma sixú ɖi zɔnlin ǎ lɛ́ɛ bǐ ɖó tócí jí, bɔ Izlayɛ́linu lɛ́ɛ kplá ahwankannumɔ lɛ́ɛ yi nɔví yětɔn, to yětɔn mɛ nu lɛ́ɛ gɔ́n ɖo Jeliko, děkan toxo ɔ́ mɛ. Ée Izlayɛ́linu lɛ́ɛ kplá yě yi ɖó Jeliko ɔ́, yě lɛ̌ kɔ yi Samalíi.\nHwenɛ́nu ɔ́, axɔ́sú Akázi sɛ́ mɛ dó Asilíi xɔ́sú ɔ́, ɖɔ é ní wá gɔ́ alɔ nú émí.\nÉ bló mɔ̌ ɖó Edɔ́munu lɛ́ɛ lɛ́ wá tɔ́n ahwan to tɔn, bó wlí kannumɔ gěgé yi.\nFilisitɛ́ɛn lɛ́ɛ lɔmɔ̌ wá byɔ́ toxo e ɖo ayǐkúngban wɛnjɛ jí ɖo Judáa sín afɔligbé lɛ́ɛ mɛ. Yě yǐ Bɛti-Cɛmɛ́ci, Ayalɔ́ni, Gedelɔ́ti, Soko, Timuna, Gimuzo kpó gletoxo e lɛ́ dó yě lɛ́ɛ kpó, bó jɛ agban ɖó toxo énɛ́ lɛ́ɛ mɛ.\nMawu Mavɔmavɔ dó winnyá axɔ́súɖuto Judáa tɔn ɔ́ mɔ̌, ɖó axɔ́sú Akázi dɔn togun tɔn bɔ yě dó vɛ̌ nú Mawu Mavɔmavɔ; é ɖésúnɔ lɔ ka nɔ gbejí nú Mawu Mavɔmavɔ ǎ.\nAsilíi xɔ́sú Tiglati-Pilesɛ́ɛ wá gɔ́ alɔ nú Akázi ǎ; lo ɔ́, é sɔ́ ɛ dó ɖó kɛntɔ́, lobo tɔ́n ahwan ɛ.\nÉnɛ́ ɔ́, Akázi bɛ́ nǔ e ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe lɛ́ɛ ɖě, éé ɖo hɔnmɛ lɛ́ɛ ɖě kpódó azaglɔ́gán tɔn lɛ́ɛ sín dɔkun lɛ́ɛ ɖě kpó, bó bɛ́ nú Asilíi xɔ́sú ɔ́. É wa mɔ̌ có, é ká mɔ nǔ e ba wɛ é ɖe ɔ́ ǎ.\nAxɔ́sú Akázi ɖo nukúnmyá mɛ mɔ̌, có bó lɛ́ kpo ɖo hwɛ hu dó Mawu Mavɔmavɔ wɛ.\nÉ sá vɔ̌ nú vodún e ɖo Damási lɛ́ɛ, có vodún énɛ́ lɛ́ɛ wɛ zɔ́n bɔ é jɛ ayǐ ɖo kɛntɔ́ tɔn lɛ́ɛ nukɔn. É bló mɔ̌ ɖó é nɔ́ ɖɔ: “Silíi xɔ́sú lɛ́ɛ ɔ́, vodún yětɔn lɛ́ɛ wɛ wá gɔ́ alɔ nú yě; nyi lɔmɔ̌ ɔ́, un ná sá vɔ̌ nú yě, bɔ yě ná gɔ́ alɔ nú nyɛ ɖésú.” Vodún énɛ́ lɛ́ɛ wɛ ká wa nǔ xá é kpódó Izlayɛ́li togun ɔ́ bǐ kpó.\nAkázi kplé nǔ e è nɔ zán ɖo Mawu Mavɔmavɔ xwé gbe lɛ́ɛ, bó gba bǐ hánnyá. É sú Mawu Mavɔmavɔ xwé ɔ́ sín hɔn lɛ́ɛ. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é mɛ vɔ̌sákpe gbɔn alikpléhɔ̌ntɛn e ɖo Jeluzalɛ́mu lɛ́ɛ bǐ.\nÉ sá vodún xwé gbɔn toxo e ɖo axɔ́súɖuto tɔn mɛ lɛ́ɛ ɖokpó ɖokpó mɛ, bó nɔ́ dó zǎlínkpɔ́n zo nú vodún lɛ́ɛ. Nǔ énɛ́ e é wa ɔ́ sin xomɛ nú Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó tɔn lɛ́ɛ tɔn ɔ́.\nAxɔ́sú Akázi sín tan e kpo ɔ́ kpó nǔ e é wa lɛ́ɛ bǐ kpó ɔ́, è wlǎn, sín fí e é bɛ́ sín ɔ́ káká yi fí e é fó dó ɔ́, dó axɔ́sú Judáa tɔn lɛ́ɛ kpó Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ kpó sín “Tan wéma” mɛ.\nEzayíi 14.28 Akázi zán wá kú bɔ è sɔ́ ɛ yi ɖó Jeluzalɛ́mu, è sɔ́ ɛ ɖó axɔ́sú Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ sín yɔdo mɛ ǎ. Vǐ tɔn Ezekiyási wɛ ka ɖu axɔ́sú ɖó tɛn tɔn mɛ.