Thiee Aharen ge Mamma ehnun | Safuhaa\nތިއީ އަހަރެންގެ މަންމައެއްނޫނެވެ.\nއަހަރެން އަނީލާއި ރައްޓެހި ވީތާ މިހާރު3އަހަރު ވަރު ވެދާނެއެވެ. އޭނާ އަހަރެމެންގެ ގެއަށް އައިސް ގޮސް އުޅުމާއި، ދެމީހުން އެކުގައި ދުއްވާލަން ދިއުމާއި، ރެސްޓޯރެންޓުތަކަށް ގޮސް އުޅުނު ކަމުގައި ވިޔަސް މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް މަންމައަކަށް އަދި އެހެން މީހަކަށް ވިޔަސް ނޭގޭނެ އެވެ. އަނީލާއި އަހަންނާއި ދެމެދު އޮތް ލޯބީގެ ގުޅުން މަންމައަށް ފަޅާއެރިތާ އަދި މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެއެވެ.\nއެއީ މީގެ ދެ މަސްކުރިއެވެ. އެއްރޭ އަހަންނާއި އަނީލް ރެސްޓޯރެންޓެއްގައި ތިއްބާ މަންމަގެ ރައްޓެއްސަކަށް ފެނިގެން އެވާހަކަ އަހަރެން ގެއަށް ދިޔުމުގެ ކުރިން މަންމަގާތު ކިޔައިދީފިއެވެ. އެރޭ އަހަރެން ގެއަށް ދިޔުމާއެކު މަންމަ ހީވަނީ ކިރުޅި ކުކުޅެއް ހެންނެވެ. އަހަންނާ ދިމާއަށް ހެއްދެވި ނުހެއްދެވިއަށް ގޮވާ ގައިގައި ތަޅާ އަނިޔާވެސް ކުރިއެވެ. އަހަރެން "ތަށަށް ކިޔަނީ މަރިޔަނބުހޭ" ވެސް އަހައިނުލަމެވެ.\nއަހަރެންގެ މި ހަމަހިމޭންކަން ވީ މަންމަގެ އަނިޔާވެރިކަން ހައްދުފަހަނަ އަޅައި ދިޔަ ސަބަބަކަށެވެ. އަނެއްދުވަހު އަހަރެން ގައިގައި ހުރި ޒަޚަމްތައް ފެނިގެން އަނީލް އަހަންނާ ސުވާލުވެސް ކުރިއެވެ. އަހަރެން އެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ނުދީ އޮއްބާލީއެވެ.\nއަހަރެން އެ އަނިޔާތަކަށާއި އެވިހަގަދަ ބަސްތަކަށް ކެތްކުރީ އާ ކަމަކަށް ނުވާތީއެވެ. ޢުމުރުން އެންމެ5އަހަރުން ފެށިގެން އަހަރެން ތަޖުރިބާ ކުރަމުން އަންނަ ކަމަކަށް ވާތީއެވެ. އަހަރެން ހޭނި ބާވެފައިވާ ކަންތައްތަކަކަށް ވާތީއެވެ.\nއަހަރެން ދުނިޔެއަށް ހޭލީއްސުރެ އަދާ ހަމައަށްވެސް އަހަންނަށް ލިބުނު އުފަލެއް ނެތެވެ. ހަމަޖެހުމެއް ނެތެވެ. ލޯތްބެއް ނެތެވެ. އުޅޭ ގެ އެކޭ ޖަހަންނަމެކޭ ހުރީ ކޮން ތަފާތެއްހެއްޔެވެ؟ އަހަންނަށް ހެޔޮބަހެއް ބުނެ އަޅާލާ މީހަކު އެފުރާޅުގެ ދަށުގައި ނެތްތާގައި ރުހުމުގެ ލޮލުން ބަލައިލާ މީހަކުވެސް ނޫޅެއެވެ. ހިތަށް އިތުރު ހަމަޖެހުމެއް ލިބޭނީ ގޭތެރެއިން ނުކުމެ ބަޔަކާ އަނގައިން ވެސް ބުނެލެވިގެން ނޫންހެއްޔެވެ؟ ގޭގެ ހަތަރުފާރުގެ ތެރެއިން ބޭރަށްނުކުމެ މީހަކާ އަނގައިން ބުނެއުޅުމަކީ އަހަންނަށް ހުއްދައޮންނަ ކަމެއްނޫނެވެ. އެކަހަލަކަމެއް ކޮށްފިއްޔާ އަހަންނަށް ދިރިއުޅެން ދަތިވާވަރު ކޮށްލައެވެ. އަހަންނަކީ ދުނިޔޭގައި އިނަސް ނެތް މީހެކޭ އެއްފަދައޭ ވެސް ބައެއްފަހަރު ހިތަށް އަރައެވެ.\nކިރިޔާވެސް ލޯބީގެ ޒައްރެއްގެ މިންވަރު ވެސް އަހަންނަށް ލިބުނީ އަނީލްގެ ފަރާތުންނެވެ. އަނީލް އަހަންނަށް ވަރަށް ހެވެވެ. އަހަރެން ހުރީ ކައިގެންތޯ، އުޅެނީ ގަދަވެ ސަލާމަތުންތޯ ދުވާލު ދެއިރު ގުޅާފައި އަހައެވެ. މަންމަގެ އަނިޔާތަކަށް ކެތްތެރިވުމަށް ހިތްވަރުދެއެވެ. ބޭނުންވާ ކޮންމެ ކަމެއް ފަސްޖެހުމެއް ނެތި ކޮށްދެއެވެ. ނަމަވެސް ދުވަހަކު ވެސް އޭނާއާއެކު އެގެއަކަށް ނުދަމެވެ. އޭނާވެސް އެކަމަކަށް ނުއެދެއެވެ. އަހަރެންގެ މަންމަގެ ގޮތް އެނގޭތީ ކަންވެސް ނޭނގެއެވެ.\nހެދުނު ހޭލެވުނު އިރު އަހަރެން ވަރަށް ބޮޑަށް ބޮލުގައި ރިއްސައެވެ. ގައިގައިވެސް ރިއްސައެވެ. މަންމަ ހޭލުމުގެ ކުރިން ހެދުނުގެ ނާސްތާ ތައްޔާރު ކޮށްލެވޭތޯ ބަދިގެއަށް ވަނީމެވެ. އެއްޗެހި ހޫނުކޮށް ނުނިމެނީސް ބޮލަށް އެނބުރުން އަރާތީ ކޮޅަށް ނުހުރެވިގެން އަހަރެން ގޮސް އޮށޯތީމެވެ. ދެންވީގޮތެއް އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ހޭވެރިކަމެއްލިބުނީ މަންމައައިސް ކޮޓަރީގެ ދޮރުމަތީގައި ހުރެގެން ހަލާފަޅޭ ޖަހަނިކޮށެވެ. އަހަރެން މިހާރު މަކަރުހެދެނީކަމަށާއި ހެދުނު ސައިފޮދެއް ހޫނުކުރަންޖެހޭތީ ވެސް ކަންބޮޑުވީކަމަށް ބުނެ އަނގައަށް އައިހައި އެއްޗެއް އަހަންނާ ދިމާއަށް ގޮވާލިއެވެ. އަހާއަހާ ބާވެފައި ވާ އަޑުތަކެއް ނަމަވެސް މަންމަގެ ދުލުން އެންމެފަހުން ބުނި ޖުމުލަވީ އަހަންނަށް ތަޙަންމަލުކުރަން ދަތި އަޑަކަށެވެ. ދުވަހަކު ވެސް މައަކު އޭނާގެ ދަރިފުޅަށް ނުކުރާނެ ފަދަ ބަދު ދުޢާއެކެވެ. އިރާދަފުޅު ކުރެއްވިއްޔާ ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން އެފަދަ ނުބައި ފާފައަކަށް އަރައި ނުގަންނާނަމެވެ. އަދި އެފަދަ ނުބައި ކަންކަމުން މިއަޅާގެ ނަފުސު މާތްﷲ ރައްކާތެރި ކުރައްވާށިއެވެ.\nއަހަރެންގެ ޢިއްފަތްތެރިކަމާއި ޢިއްޒަތާ، އަބުރު ނަގާލުމަށް، އަހަރެންގެ ޢިއްފަތްތެރި ކަން ނަގައިލުމަށް މަންމަ މަންމަގެ ތަފާތު ރަޙުމަތްތެރިންނަށް އަހަރެން ނީލަން ކިޔަމުން ދިޔައިރުވެސް މާތް ﷲގެ އިރާދަފުޅާއެކު އަދި އެ ފަރާތްތަކަށް އެކަން ކާމިޔާބު ވެފައެއް ނޯންނާނެއެވެ. އެހެންވީއިރު އަހަރެންދެކެ ލޯބިވާ އަހަންނަށް ރަޙުމުކުރާ އަދި އަހަންނަށް ޤަދަރު ކުރާ ވަފާތެރި އަނީލް އަހަންނަށް އެފަދަ ދެރަގޮތެއް ނުހަދާނޭކަން ވެސް އަހަންނަށް ޔަޤީނެވެ.\nއަހަރެން އަނީލާ ވާހަކަދައްކާތަން ފެންނަ ކޮންމެދުވަހަކު، އަހަރެން އަނީލާ އެކު ބޭރަށްދިޔަކަން އެނގޭ ކޮންމެ ރެއަކު މި ފަދަ އަނިޔާތައް ތަޙައްމަލް ކުރަންޖެހެއެވެ. މިބާވަތުގެ ވިހަގަދަ ބަސްތަކުން އަހަރެންގެ ހިތް ތޮރުފަން ޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް އަހަރެން އަނީލަކަށް ނައަންގަމެވެ.\nއެއްރެއަކު އަހަރެން އަނީލާއެކު ބޭރަށް ގޮސްފައި ގެއަށް އައިއިރު ކުރިން ރޭ ރެސްޓޯރެންޓުން ދިމާވި މީހާ މަންމަ ގާތުގައި އިނެވެ. އެ ދެމީހުން ތިބީ އޮލަ ވާހަކައެއްގައި ގެއްލިފައެވެ. އަހަރެން ވަދެގެން ދިޔަ ކަމެއްވެސް މަންމައަށް އެނގުނު ހެނެއް ހިޔެއް ނުވެއެވެ. މަންމަ އޭނާ ގާތު ބުނާ އަޑުއިވުނެވެ.\n"އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަކީ ވަރަށް ކިޔަމަންތެރި ކުއްޖެއް. އޭނާ އަހަރެންގެ އެދުމަކަށް ދެކޮޅެއް ނަހަދާނެ."\nއަހަރެން އެވާހަކައަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދީ އެދިޔަ ގޮތަށްގޮސް ވަނީ ކޮޓަރިއަށެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ހެދުން ބަދަލުކޮށްގެން ނިދާލެވޭތޯ އެނދުގައި އޮށޯވެއްޖައީމެވެ. ވަރުބަލިވެފައިވާލެއް ބޮޑުކަމުންނެވެ. ނަމަވެސް އެނދުމަތީގައި އޮވެ ފުރޮޅިފުރޮޅި ގައިން ހަންދިޔައިރުވެސް ލޮލަލަކަށް ނިންޖެއް ނައެވެ.\nކަން ފަތުގައި ގުގުމަމުން ދިޔައީ އެރޭ އަނީލް އަހަންނާ ވަކިވަމުން ބުނި އެންމެ ފަހުގެ ޖުމުލައެވެ. "މަންމަ ބުނި ދެމީހުން ދެން އަވަހަށް ކައިވެނިކުރާށޭ" ތަކުރާރުކޮށް މިޖުމްލަ އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ގުގުމަމުން ދިޔައެވެ. އެއާއެކު އަހަންނަށް ލިބެމުން ދިޔަ އުފާވެރިކަން ބަޔާން ކުރަންވެސް ދައްޗެވެ. އަނީލާ ކައިވެނިކޮށްގެން އެގެއަށް ދިޔުމުން އަހަރެން މިނަރަކައިން ސަލާމަތް ވެދާނެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނާ ހަވީރާ ރޭގަނޑު އަހަރެން ބަރުދާސްތު ކުރަންޖެހިފައި މިވާ ރަޙުމުކުޑަ އަނިޔާތަކުން މިންޖުވެދާނެ އެވެ.\nމިއުފާވެރި ޚިޔާލުތަކުގައި ބެހެމުންދަނިކޮށް ނިދީގެ ބާރު އަހަރެންގެ ޙިއްސުތަކަށް ވެރިވާން ފަށައިފިއެވެ. ނިދީގެ ކަނޑަށް އަހަރެން ގެނބެމުން ދަނިކޮށް ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވުނު އަޑު އިވުނެވެ. އަހަރެން ހިތަށް އެރީ މަންމަ އަހަންނަށް އެތިވަރުގޮވާ ނުލާ ނުނިދިގެން އަންނަނީ ކަމުގައެވެ. އަހަރެން ގެއަށް އައި އިރު ބޭރު މީހަކު އިނީމާ އަހަންނަށް ދޭން ބޭނުންވި ބޭސްގުޅަ ނުދެވި އޮތީމާ ރަޙުމާ ހަމްދަރުދީއާ އެކު އެ ބޭސްގުޅަ އަރުތެރެއަށް އަޅައިދޭން އަންނަނީ ކަމުގައެވެ. އަހަރެން ދެލޯމަރައި ތަގުޑި ކޮށްގެން ނިދާފައި ކަމަށް ހެދިގެން އޮތީމެވެ. އިރުކޮޅަކުން އަހަންނަށް އެހެން މީހެއްގެ ފިތުމާއި ނޭވާގެ ހޫނުކަން އިޙުސާސްވެގެން ދެލޯ ހުޅުވައި ބަލާލީމެވެ. އެވެގުތު އަހަންނާއި ދިމާއަށް ގުދުވެގެން އެނދުމަތީގައި ހަތަރުކަކޫ ޖަހައިގެން މަންމަގެ އެއކަލަ ރަޙުމަތްތެރިޔާ އޮތެވެ.\nއަހަންނަށް ލިބުނީ ކުއްލި ޙައިރާން ކަމެކެވެ. އޭނާއަށް މިކޮޓަރިއަށް ވަދެވުނީ ކިހިނެއްބާވައޭ އަހަރެންގެ ހިތަށް އެރިއެވެ. މިކޮޓަރީގެ ޑަބަލް ތަޅުދަނޑި އޮންނާނީ ހަމައެކަނި މަންމަގެ އަތުގައެވެ. އަހަރެންގެ ތަޅުދަނޑި ބާލީސް ދޮށުގައި މި އޮތީއެވެ. މި ނުލަފާ މީހާ މި ކޮޓަރިއަށް ވެއްދީ މަންމަ ފިޔަވައި ދެވަނަ މީހެއް ނޫނެވެ. މީއީ މަންމަގެ ރޭވުމެކެވެ. މި މީހާގެ ކިބައިން އަހަރެން ސަލާމަތް ވާނީ ނިކަން ހިތްވަރު ހުރެގެންނެވެ. މިހެން ހިތަށް އެރުމާއެކު އަހަރެންގެ ގާތަށް އައީ އަމަށަކު ރުޅިއެއް ނޫނެވެ. ގަޔަށް ލެވުނުހާ ބާރެއް ލާފައި އެމީހާގެ މޭގައި އަތްއަޅައި ކޮއްޕާލީމެވެ. އަހަރެންގެ މިޙަމަލާއަށް އެމީހާ ތައްޔާރުވެފައި ވާހެނެއް ހިއެއް ނުވެއެވެ. އެ ވަޙުޝީ މީހާ ވިއްސައިގެން ގޮސް ޖެހުނީ ތަޅުންގަނޑު މަތީގައެވެ. އެވަގުތު އަހަރެން ފުންމައިގެން ތެދުވީމެވެ.\nއޭނާއަށް ވީތަދުންނާއި، އަހަރެންގެ ޖެހިލުން ކުޑަކަމުން ކޮންމެފަދަ ކަމެއްވެސް ކޮށްފާނެތީ ބިރުން ނޫންކަމެއްވެސް ނޭގެއެވެ. ނުވަތަ ބޭޒާރުވެ ލަދުގަންނަން ބޭނުން ނުވާތީ ނޫން ކަމެއްވެސް ނޭގެއެވެ. އަނގައިންވެސް ނުބުނެ މަޑުމަޑުން ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލާފައި އޭނާ ނުކުމެގެން ހިނގައްޖެއެވެ.\nއޭގެ އަނެއްދުވަހުގެ އިރު އުދަރެހުން ފާޅުވުމުގެ ކުރިން އަހަރެން އަނީލަށް ގުޅީމެވެ. ރޭގެ ޙާދިސާ އަލިފުން ޔާއަށް ކިޔައިދިނީމެވެ. އަދި އަހަރެން ދެން މި ގެއަކު ނުހުންނާނަމޭ ބުނީމެވެ. އަނީލް އަހަރެން ސަލާމަތްކޮށްދޭން ހުރިއްޔާ އަވަހަށް އަހަރެން ބަލައި އަންނާށޭ ވެސް ބުނީމެވެ. އެހެންނޫނީ އަހަރެން އަމިއްލައަށް ފިލައި ރައްކާވެގެން ހިނގައި ދާނޭ ކަމުގެ އިންޒާރުވެސް ދިނީމެވެ.\nއިރުކޮޅެއް ނުވަނީސް އަނީލް އަހަރެން ބަލައި އަތުވެއްޖެއެވެ. މަންމަ ހޭ ނުލަނީސް ދެތިން ހެދުން ކޮތަޅުގަނޑަކަށް ލައިގެން އަހަރެން އަނީލްމެންގެ ގެއަށް ހިނގައްޖެއީމެވެ.\nމަންމައަށް އަހަރެން ގޭގައި ނެތްކަން އެނގުނީވެސް ދިހައެއްޖެހި ފަހުންނެވެ. ވަގުތުން އަނީލްމެންގެ ގެއަށް ގުޅިއެވެ. އަހަރެން ގެއިން ނުކުމެގެން ދިޔަ ވާހަކައާއި އިރާކޮޅު ކޮންމެވެސް ފިރިހެނަކާއެކު ގޭތެރޭގައި އުޅުނު ކަމަށް ބުނެ އަހަރެން ކުށްވެރި ކުރެވޭތޯ ބެލިއެވެ. އެގޭމީހުންގެ ކުރިމަތީގައި އަހަރެން ބަދުނާމުކޮށް އަގު ވެއްޓޭނެހާ ގޮތްގޮތަށް ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. ނަމަވެސް އަނީލްގެ މަންމައާއި ބައްޕައަށް ހުރިހާކަމެއް އެނގޭތީ އެމީހުންވެސް ކެރިގެން މަންމައަށް ރައްދު ދިނެވެ. އަދި މަންމަގެ ނުބައިކަމާއި ނުލަފާކަމުގެ ވާހަކަ ބުނެ އަހަރެން އެގޭގައި އިންކަމަށްވެސް ބުންޏެވެ. ދެނަކާ ދެނެއް ނެތެވެ. ފެނުނީ ކުއްލިއަކަށް އެ ގޭދޮށަށް ސިފައިންގެ ފޯސް ވައްޓާލީ ތަނެވެ.\nއަހަރެން ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓީ އެހައި ހިސާބުންނެވެ. އަހަންނާ ހެދި އަނީލްމެންގެ ޢާއިލާ ބަދުނާމު ވެދާނެތީއެވެ. އެވަގުތު އަހަރެން އެންމެންގެ ކުރިމައްޗަށް ނުކުމެ ނިކަން ސާބިތުކަމާއެކު އަހަރެންގެ ޙަޔާތުގެ ޞަފްޙާތައް ހުޅުވާލީމެވެ. ޢުމުރުން ފަސް އަހަރުން ފެށިގެން އަހަރެން ތަޙައްމަލް ކުރަމުން މިދާ ހިތްދަތިކަމާއި ލިބެމުންދާ ވޭނީ އަނިޔާތައް ފޮޅާލީމެވެ. އޭރު އަހަރެންގެ ހިތުގައި ލާފައިވާ ވޭނީ ޒަޚަމްތަކުން އަލިފާން ބުރާކަހަލައެވެ.\nބައްޕަ މަރުވީ އަހަރެންގެ ޢުމުރުން ދިހަ އަހަރުގައެވެ. އެއަށްފަހު އަހަންނަށް ކުރިން ލިބުނު އަނިޔާތައް ޑަބަލްވިއެވެ. ކުރަންޖެހުނު މަސައްކަތުގެ ބުރަ އެތައްތަނެއް ބޮޑުވިއެވެ. އެކަމަކު ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން މަންމަގެ ކުރިމަތީގައި ޗުއްޕުވެސް ނުބުނަމެވެ. މަންމަ ދިޔައީ އޭގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގަމުން އެއްދުވަހުން އަނެއްދުވަހަށް އަހަންނަށް ދޭ އަނިޔާތައް އިތުރު ކުރަމުންނެވެ. މަންމަ އަހަރެން ދެކެ އެއްވެސް ލޯތްބެއް ނުވެއެވެ. މަންމަގެ ހިތުގައި އަހަންނަށްޓަކައި އިންސާނިއްޔަތުކަމެއް ވެސް ނުވެއެވެ. އެކަން ރޭގެ ޙާދިސާއިން އަހަންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ސާބިތުވެއްޖެއެވެ.\nމަންމަ އަހަންނާ ދިމާއަށް ގޮވާ ހަޑި ހުތުރު ބަސްތަކާއި އަހަންނަށް ދޭ ޖިސްމާނީ އަނިޔާތަކަށް ކެތްކުރެވުނަސް އަހަރެންގެ ޢިއްޒަތުންނަފުސަށް ދެވޭ ކޮންމެ އަނިޔާ އަކުން ސަލާމަތްވުން އަހަންނަށްވެސް މަޖުބޫރުވާނެ އެވެ. ރޭ އަހަރެން ނިދާފައި ވަނިކޮށް މަންމަ އަހަރެންގެ ކޮޓަރިޔަށް ހިލޭ ފިރިހެނަކު ވެއްދީ އަހަރެންގެ ޢިއްޒަތާއި އަބުރު ވެއްޔާ މޮޑެލުމަކަށް ނޫންހެއްޔެވެ؟ މީގެ އެއްއަހަރު ކުރިން އަހަންނަށް ނޭނގި މިރަށަށް ފޮނުވާލާފައިހުރި މުޙަންމާގެ އަތުން ހަތަރުހާސްރުފިޔާ އަތުލައިގެން އަހަރެންގެ ޢިއްޒަތުއްނަފުސު ވިއްކަން އުޅުނީ އަހަރެން ދެކެ ވާ ލޯބިންހެއްޔެވެ؟ ސަޓަނިކާސިމު ލައްވާ އަހަރެންގެ ޢިއްފަތްތެރިކަން ނަގާލަން އުޅުނީ މަންމައަކަށްވެ ހުރެ އަދި އަންހެނަކަށްވެ ހުރެ އަންހެނުންނަށް ކުރާ ޤާދަރެއްގެ ބޮޑުކަމުން ހެއްޔެވެ؟\nތިޔަ މަންމަކުރިހުރިހާ ކަމެއް ފަސްއަޅައި ފޮރުވައިގެން ލިބުނު އަނިޔާތަކާއި ވޭންތަކަށް ކެތްކޮށްލައިގެން އަދި ހިތުގައި ލީޒަޚަމްތަކަށް ފިއްތައިގެން އަހަރެން އިނީ އަހަރެންގެ ހިތުގައި މަންމައެއްގެ މައިވަންތަކަމަށް އެދިއެދި އޮތް އެދުންވެރިކަމެއްގެ ބޮޑުކަމުންނެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ތި އަންހެނާގެ ފަރާތުން ކުރެވެމުން ދިޔަ އުންމީދެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިއަދު ކަނިޖަހަޖަހާހުރި އެ އުންމީދުގެ ހުޅުކޮޅުވެސް ނިވިގެން ހިނގައްޖެއެވެ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި މަންމައާއި މެދު ދެވިފައިވާ ކުޑަކުޑަ ޤަދަރުވެސް ވެއްޔާ މޮޑެވިގެން ހިނގައްޖެއެވެ. އަހަންނަކީ މަންމަގެ ދަރިއެއް ނޫންކަން ކަށަވަރު ވެއްޖެއެވެ.\nބުނަންހެއްޔެވެ. ތި މަންމައާއި އެކު އަހަރެން ދިޔުމަށް އަމުރު ކުރެވޭނެ ކޯޓެއް، ފަނޑިޔާރު ގެއެއްވެސް ނުހުންނާނެ އެވެ. އަހަންނަކީ ޢުމުރުން ވިހި އަހަރު ވެފައިވާ ޒުވާނެކެވެ. މިނިވަނެކެވެ. ހެޔޮ ނުބައި ވަކިކުރަން އެނގެއެވެ. ތިޔަ މަންމަ ކިޔެވިޔަ ނުދީ އަބަދު ގުލާނު ކުރުވިޔަސް އަހަންނަށް ތަންދޮރު އެނގޭވަރު ވެއެވެ. މަންމައޭ ކިޔާފައި އަހަރެން ބަލާ ޕޮލިހުންނާއި ސިފައިން ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ؟ މިޤައުމުގައި ތިބިއްޔާ ތިބިހާ ފަނޑިޔާރުން ގެނަޔަސް އަހަންނެއް ނުދާނަމެވެ. ވަންނާނެ ތަނެއްނެތި މަގުމަތީގައި ބިކަ ތެޅެން ޖެހުނަސް ތިޔަ ރަޝީދާ އެގޭގައި އިންހައި ދުވަހަކު އަހަރެން އެހަތަރު ފާރުން އެތެރޭގައި ފައިވެސް ޖައްސާ ނުލާނަމެވެ.\nއަހަރެން މިހާދުވަހު ތިޔަ އިންސާނިއްޔަތު ކަމެއް ނެތް އަނިޔާތަކާއި، ރަޙުމެއް ހަމްދަރުދީއެއް ނުވާ ވިހަ ބަސްތަކަށް ކެތްކުރީ ޢާއިލާގެ ޢިއްޒަތާއި އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމަށް ބޭނުން ވާތީއެވެ. އަހަރެންގެ އަމިއްލަ މަންމަ ނެތް ދުނިޔޭގައި ތިޔަ ރަޝީދާގެ ފަރާތުން އެ މަތިވެރި ލޯބީގެ މިންވަރެއް ނަމަވެސް އެދޭތީއެވެ. އަހަރެން އިންތިޒާރު ކުރީ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން އެކަން އަހަންނަށް ޙާޞިލް ވާނޭ ކަމަށެވެ. އަހަރެން ބޮޑުވެ ފުރާ ފުރިހަމަވީމާ ތިޔަ ހިތުގައި އަހަންނާމެދު އޮތް ނަފުރަތު ފިލައި މައިވަންތަކަމުގެ ކުޑަނަމަވެސް މިންވަރެއް ލިބޭނޭ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެކަންވެގެން މިދިޔައީ އަހަރެން ދެކެމުން އައި އަވާމެންދުރެއް ކަމުގައެވެ. މިހާރު އަހަންނަށް އެކަން އެނގި ކަށަވަރު ވެއްޖެއެވެ. ތިޔައީ އަހަރެންގެ ބައްޕަގެ ދެވަނަ އަނބިމީހާއެވެ. އަހަރެންގެ ދޮންމަންމައެވެ. ދޮންމަންމަ ވާނީއަބަދުވެސް ދޮން ނިޔަދުރަކަށެވެ. އެކަންމިއަދު އަހަންނަށް ކަށަވަރު ވެއްޖެއެވެ. އާނ އެކެވެ. ތިއީ އަހަރެންގެ މަންމައެއް ނޫނެވެ.


Ikram ge massalai gai Usham: Hudhha nethi gaiga ailumakee jinaaee kusheh | Jazeera\tއިކްރާމްގެ މައްސާލާގައި އުޝާމް: ހުއްދަ ނެތި ގައިގަ އަތްލުމަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް - Jazeera\nއިކްރާމްގެ މައްސާލާގައި އުޝާމް: ހުއްދަ ނެތި ގައިގަ އަތްލުމަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް\nމޫސާ ރަޝީދު October 11, 2020 90 views0\nކޮވިޑް-19 އިގެ ޓެސްޓް ސާމްޕަލް ނަގަން ހުރި ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖަންސީ (އެޗްޕީއޭ)ގެ މީހަކަށް ދިއްގަރު ދާއިރާގެ މެންބަރު އިކްރާމް ހަސަން ހަމަލާދިން މައްސަލާގައި ޖިނާއީ ކުށެއް ހިމެނޭ ކަމަށް ވިލިމާލޭ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު އުޝާމް ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nމާފަންނު މަދަރުސާގައި ކޮވިޑް-19 ޓެސްޓު ހެދުމަށް އިކްރާމް ގޮސް އެތަނުގައި އެކަން ކުރަން ހުރި މީހަކާ މާރަމާރި ހިންގި ކަމަށް ބުނާ މައްސަލައެއް ވަނީ ފެންމަތިވެފަ އެވެ. މި މައްސަލަ ފުލުހުން ވެސް އަންނަނީ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.\nއެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން އިކްރާމް ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ހަމަލާއެއް ދީފައި ނުވާނެ ކަމަށާއި އަނިޔާވެރި ގޮތަކަށް ޓެސްޓު ސާމްޕަލް ނެގުމުން އަތް ދުރަށް ޖައްސާލާފައި ނަން އެހި ކަމަށެވެ.\nއެކަން ފާހަގަ ކުރައްވާ އުޝާމް ރޭ ކުރެއްވި ޓުވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ މާރާމާރީއަކަށް ވަނީ ހަމައެކަނި ހަމަލާއެއް ދިނުމެއް ނޫން ކަމަށާއި މީހެއްގެ ހުއްދަނެތި ގައިގަ އަތްލުމަކީވެސް ޖިނާއީ ކުށެއް ކަމަށެވެ.\nއެކަމާ ގުޅިގެން މެންބަރު އިކްރާމް އިއްޔެ ވިދާޅުވީ އޭނާ ހުޅުމާލޭ ހޮސްޕިޓަލުން ޓެސްޓު ހައްދާފައިވާ ކަމަށާއި އެއްވެސް އުނދަގުލަކާ ނުލައި އެކަން ކުރެވުނު ކަމަށެވެ. އަދި ތަޖުރިބާ ނެތް ކުދިން ޓެސްޓް ސާމްޕަލް ނަގާނަމަ ރައްޔިތުންނަށް ވޭން އަޅާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nވިލިމާލެ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އުޝާމް


ޔޫރަޕްއިން ޝެންގެން ސަރަހައްދު ޖޫން މަހުގެފަހުކޮޅު އަލުން ހުޅުވާލުމަށް ވިސްނުން | Sandhaanu\nޔޫރަޕްއިން ޝެންގެން ސަރަހައްދު ޖޫން މަހުގެފަހުކޮޅު އަލުން ހުޅުވާލުމަށް ވިސްނުން\nކޮރޯނާ ވައިރަސް ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލު ވާނޭކަމަށް އުންމީދުކޮށް، ޔޫރަޕުގެ ދެތިން ގައުމަކުން ދަރުރުފަތުރު ކުރުމުގައި ލުއިތަކެއް ދިނުމަށް ފައްޓާފައި ވާއިރު، ޔޫރަޕިއެން ޔޫނިއަންގެ އޮފިޝަލުން ދަނީ ޖޫން މަސް ނިމޭ ހިސާބުގައި 26 ގައުމުގެ ޝެންގެން ޓްރެވެލް ޒޯން އެއްކޮށް ހުޅުވާލެވޭނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރަމުންނެވެ.\n“އަހަރެން ގަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި އެންމެ ލަސް ވެގެން ޖޫން މަސް ނިމޭ ހިސާބުގައި ޝެންގެން ސަރަހައްދު އެއްކޮށް ހުޅުވި، ރައްޔިތުންނަށް މިނިވަންކަމާއެކު ދަތުރު ފަތުރު ކުރެވޭނެ އެވެ.” އެސޯސިއޭޓެޑް ޕްރެސް މެދުވެރި ކޮށް ޔޫރަޕިއެން ޔޫނިއަންގެ ހޯމް އެފެއާޒް ކޮމިޝަނަރ، ޔިވާ ޖޮހާންސަން ވިދާޅުވިއެވެ.\nއޭޕީ އިން ބުނާ ގޮތުގައި ޖަރުމަން ވިލާތުގެ އިންޓީރިއަރ މިނިސްޓަރ ހޯރސްޓް ޒީހޯފަރ ވިދާޅުވިއެވެ. ” ޖޫން މަސް ނިމޭ އިރު ޔޫރަޕުގެ ހުރިހާ ހިސާބު ތަކެއްގައިވާ އިންޓީރިއަރ ބޯރޑަރ ކޮންޓްރޯލްތައް އުވާލެވޭނެއެވެ.”\nއިޓަލީ ފަދަ، ބައެއް ސަރަހައްދު ތަކުންެ އީޔޫ ގެ ގައުމުތަކަށް ކްރޮސް ބޯރޑަރ ދަތުރުފަތުރުކުރުން ހުއްދަ ކޮށްފައި ވާއިރު، އެހެން ބައެއް ގައުމު ތަކުން ދަނީ ޖޫން މަހުގެ 15 އިން ފެށިގެން ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުން ފަތުރުވެރިން އައުމަށް ހުއްދަ ދިނުމަށް އަމާޒުކުރަމުންނެވެ.\n“ގައިދުރު ކުރުމާއި، އެހެނިހެން ސިއްޙަތާ ގުޅުން ހުރި ގަވާއިދުތައް އަދި ވެސް ބޭނުންވާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުން ނިންމާފައިވާ ގޮތުގައި އިތުރައް އީޔޫގެ ޝެންގެން ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި ދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގައި ހަރުކަށި ގަވާއިދު ތަކެއް ހުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ.” ޖޮހާންސަން ވިދާޅުވިއެެވެ.\nޖުލައި މަހުގެ ކުރީގައި އެމެރިކާ އަދި އެހެނިހެން ބޭރުގެ ގައުމުތަކުގެ ފަތުރުވެރިންނަށް ޔޫރަޕަށް ވަނުމަށް ހުއްދަ ލިބުމަކީ ވަރަށް ނާދިރު ކަމެކެވެ. ޒީހޯފަރ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، އީޔޫގެ ގިނަ އިންޓީރިއަރ މިނިސްޓަރުން ބޭނުންވަނީ މިހާރު ބޭރުގެ ފަތުރުވެރިން ވަނުމަށް މަނާ ކޮށްފައި ވާ މުއްދަތު “14 ދުވަހަށް، ޖުލައި މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަހާ ހަމައަށް” އިތުރުކުރުމަށެވެ.\nއެހެންނަމަވެސް، ޔޫ.އެސް. އާއި އެހެން ބައެއް ގައުމުތަކުން ޔޫރަޕަށް އަންނަ ފަތުރުވެރިންނަށް ހުއްދަ ދިނުން، ކޮވިޑް 19 ގެ ކޭސް ތަކުގެ އަދަދަށް ބަލައި ލަސް ކުރެވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ހުކުރު ދުވަހާ ހަމައަށް ޔޫ.އެސް. އިން ގާތްގަނޑަކަށް2މިލިއަން މީހުން (ގާތްގަނޑަކަށް މުޅި ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ ތިންބައި ކުޅަ އެއްބައި) ބައްޔަށް ފައްސި ވެފައިވާއިރު، 110000 މީހުން ބަލީގެ ސަބަބުން މަރުވެފައި ވެއެވެ.


Series: Hithaama nukuraasheve\nލިޔުއްވީ: ޒާހިޔާ ނަޢީމް|2020-06-10T21:29:19+05:00June 10th, 2020|އަޚްލާޤު, ޢަޤީދާ, ދީން|\nމި ލިޔުމަކީ ހިތާމަނުކުރާށެވެ! ސިލްސިލާގައި ހިމެނޭ 35 ލިޔުމުގެތެރެއިން4ވަނަ ލިޔުމެވެ.\nކިސްރާ ރަސްގެފާނާއި މުސްކުޅި އަންހެން މީހާ.\nބުޒްރު ޖަމްހަރު ނަމަކަށް ކިޔާ ފާރިސްކަރައިގެ ޙިކުމަތްތެރިއަކު، ކިސްރާ ރަސްގެފާނާއި މުސްކުޅި އަންހެން މީހާގެ ވާހަކަ ކިޔައިދިނެވެ.\nކިސްރާ ރަސްގެފާނުގެ ގަނޑުވަރު ހުންނަ ސަރަހައްދުގައިވާ، ކުޑަ ބިމެއްގައި އެ އަންހެން މީހާ ގެ ކުޑަ ޖިފުޓި އެއް ހުރެއެވެ. އަދި އެތަނުގައި އޭނާ ކުކުޅެއް ގެންގުޅުނެވެ. އެއްދުވަހަކު އެ އަންހެން މީހާ އެހެން އަވަށަކަށް ދަތުރަކު ދާން ޖެހުނެވެ. އަދި އޭނާ ފުރުމުގެ ކުރިން، އޭނާގެ ކުކުޅު ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުން އެދި މާތް ﷲ އަށް ދުޢާ ދެންނެވިއެވެ. އަދި މި އަންހެން މީހާ ދަތުރުވަރުގައި ވަނިކޮށް، ކިސްރާ ރަސްގެފާނުގެ ގަނޑުވަރުގެ ބަގީޗާތައް ތަނަވަސްކުރުމަށްޓަކައި، ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް، އެ އަންހެން މީހާގެ ބިން އަތުލިއެވެ. ރަސްގެފާނުގެ ލަޝްކަރުން، އެ އަންހެން މީހާގެ ޖިފުޓި ސުންނާފަތިކޮށްލިއެވެ. އަދި އެ އަންހެން މީހާގެ ކުކުޅު ކަތިލިއެވެ. ދެން އަންހެން މީހާ ދަތުރުން އެނބުރި އައިތަނާ މި މަންޒަރު ފެނުމުން، އުޑަށް ބަލަން އިނދެގެން މާތް ﷲ އަށް ދުޢާކުރިއެވެ. “އޭ ﷲ ، މިއަޅާ މިތަނުގައި ނެތް ވަގުތުގައި އިބަ ﷲ ވޮޑިގެންވީމު ނޫންހެއްޔެވެ؟” މިފަދައިންނެވެ. ދެން މާތް ﷲ އޭނާ އަށް ބަދަލު ދެއްވެވިއެވެ. ފަހުން ކަން ހިނގައި ދިޔަ ގޮތުގައި، ކިސްރާ ރަސްގެފާނުގެ ފިރިހެންދަރި، އޭނާގެ ބައްޕަ އަށް ވަޅިން ހަމަލާ ދީ މަރައިލައެވެ.\n﴿ أَلَيْسَ اللَّـهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ ۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِن دُونِهِ ۚ وَمَن يُضْلِلِ اللَّـهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ ﴾ (سورة الزمر 36 )\nމާނައީ: اللَّه، އެކަލާނގެ އަޅާއަށް ފުދޭކަމުގައި ނުވޭހެއްޔެވެ؟ އަދި އެއުރެން އުޅެނީ އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެއުރެން އަޅުކަންކުރާ ތަކެތިން ކަލޭގެފާނު ބިރުގެންނެވުމަށެވެ. އަދި اللَّه މަގުފުރައްދަވާ މީހަކަށް ތެދުމަގުދައްކާނޭ އެކަކުވެސް ނުވެތެވެ.\nއަހަރެމެން އެންމެންނަކީވެސް މި ފިދައިން ބުނި، ޢާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިކަލުން ފަދަ ހެޔޮބަޔަކަށް ވާނެ ނަމަ ކޮންފަދަ ހެއްޔެވެ!\n﴿ لَئِن بَسَطتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي مَا أَنَا بِبَاسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ ۖ إِنِّي أَخَافُ اللَّـهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ ﴾(سورة المائدة 28 )\nމާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަން ޤަތުލުކުރުމަށްޓަކައި ކަލޭގެ އަތް ތިމަންނަޔާ ދިމާޔަށް ދިއްކުރިއަސް، ކަލޭ ޤަތުލުކުރުމަށްޓަކައި، ތިމަންގެ އަތް ކަލެޔާ ދިމާޔަށް ދިއްކުރާނޭ މީހަކު ކަމުގައި ތިމަން ނުވަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ޢާލަމްތަކުގެވެރި اللَّه ދެކެ ތިމަން ބިރުގަންނަމެވެ.\nރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.\nفكُنْ عبدَ اللهَ المقتولَ ولا تكنْ عبد اللهِ القاتلَ (رواه أحمد، وصححه الألباني)\nމާނައީ: ޤަތުލު ކޮށްލެވޭ ﷲ ގެ އަޅެއްކަމުގައިވާށެވެ، ޤަތުލުކުރާ ﷲ ގެ އަޅެއްކަމުގައި ނުވާށެވެ. (އެބަހީ: ޤަތުލުކޮށްލެވޭ މީހެއް ކަމުގައި ވާންޖެހުނަސް، މީސްތަކުން ޤަތުލުކުރާ މީހެއް ކަމުގައި ނުވާށެވެ.)\nބަދަލު ހިފުމާއި، ހިތްނުބައި ކުރުމާއި ނަފްރަތަށްވުރެ މާ މުހިންމު މަޤުޞަދުތަކާއި ފިލާވަޅުތައް، މުސްލިމުންގެ ކިބައިގައި ވެއެވެ.


(11 ސެޕްޓެމްބަރ 2019 އާ ގުޅޭ)\nވަސީމާއަށް ހީވަނީ ޝޮކެއްލިބިފައިވާހެނެވެ. އަނގަޔަކުން ނުބުންޏެވެ. އެންމެ ފަހުން ބޮލުގައި އަޅާފައިވާ ތުވާއްޔާއިއެކު ސަޢީދު ކޮޓަރިން ބޭރަށް ބޯދިއްކޮއްލައިފިއެވެ.\n"ބައްޕާ......ބަލީތޯ......ކިހިނެއްވީ" އެތެރެއަށް ވަދެގެން އައި މަންހާއަށް އަވަސްއަވަހަށް އަހާލެވުނެވެ. ސަޢީދަށް މަންހާގެ ދެއަތްތިލާގައި ހިފާ ބޮސްދެވުނެވެ.\n"ބައްޕައަށް އެއްވެސް ކަމެއްނުވޭ، ކުޑަކޮށް ރޯގާވައްތަރުވެގެން މިއުޅެނީ...........ދަރިފުޅު ފެނުމުން ހުރިހާ ބުރަކަމެއްފިލައި ހިނގައްޖެ، ވަރަށް އުފާވެއްޖެ........ވަރަށް އުފާވެއްޖެ..........." ސަޢީދުގެ ލޮލުން ކަރުނައެވެ. އޭނަގެ ދަރިފުޅު ގަދަވެ ސަލާމަތުން ހުރެ އޭނަގެ ގާތަށް އައުމުން ހިތަށް ލިބުނު ހިތްހަމަޖެހުން އެވަގުތު ބަޔާންކުރެވުނު ހަމައެކަނި ގޮތަކީއެއީއެވެ. މަންހާއަށްޓަކައި އެދެލޮލުން ވެއްޓުނަ ކަރުނަތިއްކެވެ.\n"ބައްޕާ އާދޭސް ކުރަން، ބައްޕަ ރޮންޏާ އަޅުގަނޑަށްވެސް ރޮވިދާނެ، އެކަމަކު މީ ރޯންވީ ވަގުތެއްނޫން، މަންމަ ކީއްވެ އެތެރެއަށް އެވަނީ، އަޅުގަނޑު ފެނުމުން މަންމަ އުފަލެއްނުވޭތަ" މަންހާއަށް ހައިރާންކަމާއިއެކު ސަޢީދު އާއި ސުވާލުކުރެވުނެވެ.\n"ނޫން، އެއީ ދަރިފުޅުގެ މަންމަ، ކީއްވެ އުފާނުވާންވީ، ދަރިފުޅުދެކެ އެހާ ގަދައަށް ރުޅިއާދެވުނީތީ މިހާރު އެހުރީ ވަރަށް ދެރަވެފަ، އެހެންވެ ކަންނޭގެ އެތެރެއަށް އެވަނީ، އެބަހުރި ކޮޓަރީގަ، ދަރިފުޅު ދޭބަލަ" ސަޢީދު މަންހާގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލިއެވެ. މަންހާގެ ލޮލުންވެސް ކަރުނަ ފާއްދާލައިފިއެވެ. އޭނަ ދެލޯ އަވަސް އަވަހަށް ފޮހެލަމުން ވަސީމާ ދެކިލުމަށް އެކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ.\n"ދާއިން، އެތެރެއަށް ނުވަންނާނަންތަ" ސަޢީދު ދާއިންއަށް ބަލާލަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑަށް..............އަޅުގަނޑަށް މާޑުކުރައްވާ.........ބައްޕާ.........." ދާއިން އަޅައަޅައިގަންނަމުން ބުނެލިއެވެ.\n"މާފުކޮއްފިން، މަންހާގެ ހުރިހާ އުފަލަކީވެސް ތީ...................ވީއިރު މާފުނުކުރަންވީ ކީއްވެ، އާދޭ އެތެރެއަށް، އެދުވަހު ރުޅިވެރިކަމާއިއެކު މޫނު އަނބުރާލެވުނީތީ ބައްޕަވެސް މާފަށްއެދެން..........އެކަންތައްތައް ދޫކޮއްލާ، މިބައްޕަގެ ދަރިފުޅު ތިގެނެސްދިނީ ހަމަ ދާއިން އެއްނު، އެކަމާ ޝުކުރުވެރިވާނެގޮތެއްވެސް ނޭނގެ، މިއަދު ވަރަށް އުފާވެއްޖެ........." ސަޢީދުގެ ގާތުގައި އައިސް ހުއްޓުނު ދާއިންގެ ކޮނޑުގައި މަޑުމަޑުން ޖަހާލީ ހިނިއައިސްފައި ހުރެއެވެ.\nފާރުގައި ލެނގިލައިގެން ހުރި ވަސީމާއަށް ރޮވެނީއެވެ. މަންހާއަށް މިމަންޒަރުފެނުމާއިއެކު ވަސީމާގެ އަތުގައި ހިފާ ވާހަކަދައްކަންފެށިއެވެ.\n"މަންމާ.........މަންމަ ނުގަބޫލަސް އަޅުގަނޑު އަނެއްކާވެސް މިއައީ، ހަމަ މަންމަ ދެކިލާހިތުން..........އަޅުގަނޑަކީވެސް މަންމައެއް، އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ ދަރިފުޅާ ދުރުގަ ހުރުމަކީ ފަސޭހަކަމެއްނޫންކަން، މަންމާ.........އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ މަންމަ އަޅުގަނޑުދެކެ އަބަދުވެސް ލޯބިވާނެކަން.........." މަންހާ ވާހަކަ ދައްކަ ދައްކާ ހުއްޓަ ވަސީމާ ކުއްލިއަކަށް މަންހާގެ ގައިގާ އޮޅުލައިގަނެއްޖެއެވެ. ހިތްހަމަޖެހުމުގެ ނޭވާއަކާއިއެކު މަންހާގެ ދެލޮލުންވެސް ކަރުނަތައް ފައިބައިގެން ދިޔައެވެ. މަންމަގެ ދެއަތުގެ ހިމާޔަތްކަން ލިބުނުކަމުގެ އިޙްސާސް އޭނައަށް ކުރެވުނެވެ.\n"މަންމައަށް މާފުކުރާނަންތަ..........." ވަސީމާ މަންހާގެ ނިތުގައި ބޮސްދެމުން ކަރުނުން ފުރިގެންވި ދެލުން ބަލާލާފައި އަހާލިއެވެ.\n"މަންމާ، މަންމަ އަޅުގަނޑުގެ ގާތުން މާފަށް ކީއްކުރަން ތިއެދެނީ، އެހެނީ މާފުކުރާވަރުގެ އެއްވެސް ކަމެއް މަންމަ ނުކުރޭ..............އޭގެ ބަދަލުގަ އަޅުގަނޑަށް މާފުކޮއްދެއްވާ........މަންމަގެ ހިތުގައި ޖެއްސުނީތީ، މަންމަގެ ހުވަފެންތަ ފުނޑު ފުނޑުކޮއްލެވުނީތީ، އަޅުގަނޑުގެ ނިންމުންތަކާމެދު ކޮންމެ މަޔަކުވެސް ކަންބޮޑުވާނެކަން ޔަގީން، އެދުވަހު މަންމަ ނިންމި ކޮންމެ ނިންމުމެއް އެގޮތަށް ނިންމީ އަޅުގަނޑުދެކެ ވާލޯތްބެއްގެ ބޮޑުކަމުން، އަޅުގަނޑަށް ދެރައެއްލިބިދާނެކަމަށް ހީކުރެވިގެން.....................މަންމާ، މިއަދު އަޅުގަނޑު ދައްކާ ހުރިހާ ވާހަކައެއް މަންމަވާނެ އަޑުއަހަން.............ބުނެބަލަ، އަޑުއަހާނަންތަ" މަންހާ ރޮވިފައި ހުރެ ވަސީމާގެ ދެއަތުގައި ހިފާބާރުކޮއްލަމުން ބުނެލިއެވެ. ވަސީމާ އަވަސް އަވަހަށް ބޯޖަހާލިއެވެ.\n"ދަރިފުޅު މަންމަ އާއި ދުރަށް ނުދާނަންކަމަށް ވަޢުދުވާނަމަ މަންމަ މިހުރީ ކޮންމެ ވާހަކައެއްވެސް އަޑުއަހަން ތައްޔާރަށް...............ދަރިފުޅަށް ގޮތެއްވެއްޖެނަމަ މަންމަގެ ހިތްހުއްޓިދާނެ.............މަންމަގެ ލޯބި ބޭނުންވިދުވަހު މަންމައަށް ދަރިފުޅު އެކަނިކޮއްލެވުނީތީ ވަރަށް ދެރަވޭ.............މަންމަ ﷲއަށް ދުޢާކުރިން މަންމަގެ ތިދަރިފުޅު އަނބުރާ މަންމައަށް ދެއްވުމަށްއެދި، އަދި ހުރިހާ އުފަލެއް ތިދަރިފުޅަށް ލިބުންއެދި................" ވަސީމާ ލޯތްބާއިއެކު މަންހާގެ މޫނުގައި ފިރުމާލިއެވެ.\n"މަންމާ، އަޅުގަނޑު ދުވަހަކުވެސް ވަތްކެއްނުވަމޭ މަންމައާއި، އަދި ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައިވެސް ވަތްކެއްނުވާނެ...............ތީ އަޅުގަނޑުގެ ހުރި ހަމައެކަނި މަންމައަކީ....................އެކަމަކު މަންމާ، ދާއިންއަކީ ގޯސްމީހެއްނޫން، އަޅުގަނޑު މިއަދުވެސް ބުނަންއޮތީ އެހެން، ދާއިންއަކީ ހެޔޮލަފާ ރަނގަޅު ފިރިއެއް، އަޅުގަނޑުދެކެ އޭނަވެސް ލޯބިވޭ.............މަންމާ އާދޭސްކޮއްފަ ބުނަން.........ދާއިންއަކީ އަޅުގަނޑުގެ ހުރިހާ އުފަލަކާ ހިތްހަމަޖެހުން، އޭނައަކީ އަޅުގަނޑުގެ ހަށިގަނޑުގެ އެއްބައި، ދާއިން އާއިވަކިން އަޅުގަނޑަކަށް ނޫޅެވޭނެ، އުޅޭކަށް ނުވެސް އެނގޭނެ.............އަޅުގަނޑުދެކެވާ ލޯތްބަށްޓަކައިވިޔަސް މަންމަ އެކަން ގަބޫލުކޮއްދެއްވާ، ދާއިންއަކީވެސް މިއާއިލާގެ މެންބަރެއްކަމުގައި މަންމަ ދެކެން އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ...........އާދޭސްކުރަން މަންމަގެ ގާތުން" މަންހާ ކުއްލިއަކަށް ވަސީމާގެ ފައިބުޑަށް ތިރިވިއެވެ. ލިބުނު ސިހުމާއިއެކު ވަސީމާ މަންހާގެ ކޮނޑުގައި ހިފާ އަވަހަށް ނެގިއެވެ.\n"މަގޭ މޮޔަ ދަރިފުޅާ، އަދިވެސް ބޮޑެއްނުވޭ ދޯ................މަންމަ ދަރިފުޅުގެ ހުރިހާ އުފަލަކަށް އެދޭއިރު އެނގެޔޭ ދާއިންއަކީ ދަރިފުޅުގެ ހުރިހާ އުފަލެއްކަން، ކޮންކަހަލަ މައެއް އޭނަގެ އަމިއްލަ ދަރިފުޅުގެ އުފާ ނިއުޅައިގަންނަން އުޅޭނީ............މަންމަގެ ހިތް ދާއިން އާއިމެދު ސާފު، ތިދެކުދިން މިގަބޫލުކުރަނީ ހިތުގެ އެންމެ އަޑިން............މަންމައަށް އެނގޭ ކުރިން ދާއިން އާއިމެދު ދެކެވުނީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަން، އެހެންނޫނަމަ މިއަދު ދަރިފުޅާއިއެކު ދާއިންއެއް ނުހުރީސްކަން ޔަގީން.........." ވަސީމާ އޭނަގެ ދެލޯ ފޮހެލަމުން މަންހާގެ ދެލޯވެސް ފޮހެލަދިނެވެ. އަދި އޭނަގެ ހުރި ހަމައެކަނި އަންހެން ދަރިފުޅުގެ މޫނުގައި ދެއަތުން ހިފާލުމާއިއެކު ހިނިތުންވެލިއެވެ.\nވަސީމާއަށް ވުރެން އިސްކޮޅުން ދިގު މަންހާ އޭނަގެ ގޮނޑުގައި ހިފާ ގާތްކޮއްލައިގެން ހުރެ ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ. އޭރު ގޭގެ ހުރިހާ ކުދިންހެން ސިޓިން ރޫމަށް ނުކުމެއްޖެއެވެ. އެންމެންގެ ތުންފަތަށް ހިނިތުންވުން ވެރިވެފައިވެއެވެ. ސޯފާގައި ޝިމާދު އާއިޖެހިގެން ދާއިން އިށީނދެ އިންތަން މަންހާއަށް ފެނުނެވެ. އަދި ނެހާ އުރާލައިގެން ހުރި ސަޢީދުގެ ގާތަށް މަންހާ ދިޔައެވެ. ސަޢީދުގެ އަތުން ނެހާ އުރާލުމަށްފަހު އެކުއްޖާ ގޮވައިގެން މަންހާ އައިސް ވަސީމާއަށް ދައްކާލިއެވެ. ހިނިއައިސްފައި ހުރި ވަސީމާ ނެހާ އުރާލުމާއިއެކު އެތުއްތު މޫނުގައި ބޮސްދީފިއެވެ. ވަސީމާ އޭނަގެ ހުރިހާ ދަރިންނަށް ބަލާލިއެވެ. މިއަދު އޭނަ އާއި ދެކޮޅަށް އެއްވެސް ކުއްޖަކުނެތެވެ. ވަށައިގަންވަނީ އުފާވެރިކަމެވެ. ޖެނީ ކުއްލިއަކަށް އައިސް މަންހާގެ ގައިގާ އޮޅުލައިގަތެވެ. އެއާއިއެކު ޝަރަފްއަކަށްވެސް ދުރުގައެއް ނީނދެވުނެވެ. ވަސީމާ ނެހާ ގޮވައިގެން ދާއިންގެ ގާތަށް ދިޔައެވެ. އެހިނދު ދާއިންއަށް ސޯފާއިން ތެދުވެވުނެވެ. ޖެހިލުންވެފައި އިސްޖަހާލީ ވަސީމާ ބުނާނެއެއްޗެއް ނޭނގޭތީއެވެ.\n"ޝުކުރިއްޔާ..........އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށް ތިދިން އުފަލައްޓަކާ، އެދަރިފުޅު އަނބުރާ އަހަންނަށް ގެނެސްދިނީތީ، އެދަރިފުޅުގެ ގާތުން މާފަށް އެދެނޭ ފުރުޞަތެއް ދިނީތީ، އެދަރިފުޅާއިއެކު ދާއިންގެ ހުރިހާ ވަގުތެއް ހޭދަކުރީތީ..........." ވަސީމާއަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދާއިން މަންމަގެ ނަމުން މުޙާތަބު ކުރިއެވެ. އަދި މާފަށްއެދުނީ އޭނަ މަންހާ އާއި އޭނަގެ އާއިލާ ވަކިވުމަށް ނޭދޭކަން ހާމަކުރަމުންނެވެ.\n"ސަޢީދު، ކިތަންމެ ބޮޑު ތަފާތުކަމެއް ހުއްޓަސް، އަހަރެންގެ ދަރިފުޅުގެ އުފަލަކީ މީ..........އެދަރިފުޅުގެ ހިތްހަމަޖެހުމާ އެތުންފަތުގައިވާ ހިނިތުންވުމަކީ ދާއިން.............ސަޢީދު، މީވެސް އަހަރުމެންގެ ޖޫން އާއި ޖެނީ ފަދަ ދަރިއެއް........" ވަސީމާ އާއި ދާއިންއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރި މަންހާއަށް އުފަލުންގޮސް ރޮވުނެވެ. ވަސީމާގެ ދުލުން އޭނަ އެއަޑުއަހަން ބޭނުންވެފަ ހުންނަތާ އެތަށް އަހަރަކަށްފަހު އަޑުއިވިއްޖެއެވެ. ދާއިންއަށް އޭނަގެ އާއިލާގެ ލޯބި ހޯދާދެވިއްޖެއެވެ. އެމީހުންގެ ނަޒަރުގައި ދާއިންގެ ގަދަރު އުފުލިގެން ހިނގައްޖެއެވެ. މަންހާއަށް އޭނަގެ އަނގަމަތީ އަތްއަޅާލެވުނެވެ. ޝަރަފް ހީނލާފައި މަންހާ އަރިކޮއްލުމާއިއެކު އުފުލާލައިފިއެވެ. އެވަގުތު ޝިމާދު އާއި ޖެނީ އާއި ޖޫންގެ ހަޅޭކުގެ އަޑުއިވިގެން ދިޔައެވެ. އެމީހުންގެ އަޑާއި މަންހާގެ އަޑުވެސް އެކުވެގެންދިޔައެވެ. ކުއްލިއަކަށް ދާއިންއަށް މަންހާ އާއި ދިމާލަށް އަތްދިއްކޮލެވުނީ މަންހާ ވެއްޓިދާނެއޭ ހިތާއެވެ. އެތަންފެނި ވަސީމާގެ ގާތަށް ހިނިއައެވެ. އެކަން ދާއިންއަށް އެނގުމުން ރަކިގޮތަކަށް ހިނިއައިސްފައި ހުރެ އިސްޖަހާލިއެވެ.\nއެރޭ ކައިގެން ނޫނީ ގޮސްގެން ނުވާނެކަމަށް ވަސީމާ އެންގިއެވެ. އެކަމަށް ދާއިންވެސް އަދި މަންހާވެސް ދެކޮޅެއް ނުހަދައެވެ. ގޭތެރޭގެ ފަޅުކަން ފިލާ އުފާވެރިކަން ވެރިވެގެންގޮސްފައިވެއެވެ. އެންމެންގެ މޫނުތަކުން ހިނިތުންވާތަން ނޫނީ ނުފެނެއެވެ. އެއްކުއްޖަކު އަނެއްކުއްޖަކާ ގުޅިފައިވާ މިންވަރު ފެންނަމުންދިޔައެވެ. އާއިލާގެ ލޯތްބާ މައިންބަފައިންގެ ތަރުބިއްޔަތެވެ. މަންހާ ދާއިންގެ އަތުގައި ހިފާލައިގެން ހުރެ އޭނަގެ ކޮޓަރިއަށް ދިޔައެވެ.\n"އަހަރެން ދާއިންގެ ހިޔާލު އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރީ އެ އެނދުގައި އޮވެ..............ދާއިންގެ ކުރިމައްޗަށް ހުއްޓުމަށްޓަކައި އެދުވަހު ވަޒީފާގެ އިންޓަވިއުއަށް ދިޔައީ މިލޯގަނޑުގެ ކުރިމަތީ ހުރެ ތައްޔާރުވެގެން.........." މަންހާ އޭނަގެ ކުޑަކޮޓަރިތެރެއަށް ނަޒަރު ހިންގަމުން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ހިނިއައިސްފައި ހުރެ ދާއިން މަންހާގެ އަތުގައި ހިފާދަމާލަމުން ގެނެސް އޭނަގެ އަތުގެތެރޭ ބޮނޑިކޮއްލިއެވެ. އަދި ލޯތްބާ ޖަޒުބާތުންފުރިގެންވި ގޮތަކަށް މަންހާގެ ތުންފަތުގައި ބޮސްދިނެވެ.\n"މިކަމެއް ނުކުރަމެއްނު، އެހެންވެ މި ފުރިހަމަކޮއްލީ.........." ލާނެތްގޮތަކަށް ދާއިން ބުނެލިއެވެ. މަންހާ ހޭންފެށިއެވެ. އަދި ދާއިންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ގެނެސް އެނދުގައި ބޭންދިއެވެ.\nޖޫންގެ ކޮޓަރީގައި މަންހާ އާއި ޖެނީ އިންވަގުތެވެ. ޝިމާދު ހޮސްޕިޓަލުން ޖޫންގެ ރިޕޯޓް ހިފައިގެން އައިސް ގެއަށްވަނެވެ. ވަތްގޮތަށް އޭނަގެ ކޮޓަރިއަށް ހަލުވިކަމާއިއެކު އައިސްވަނެވެ. ޝިމާދު އާއި ޖޫންގެ ދެވަނަ ދަރިފުޅަށް ޖޫން ބަލިވެއިންކަން އޭނަ ހާމަކުރިއެވެ. އިތުރު އުފާވެރިކަމެއް ހުރިހާ މެންބަރުންނަށްވެސް ލިބިގެންދިޔައެވެ. އެދެމަފިރިން އެކަނިވެލުމަށް ވަގުތުކޮޅެއް ދެމުން ޖެނީ އާއި މަންހާ ނުކުތެވެ.\n"ޖެނީ، އަހަރެން ވާހަކައެއް އަހާލަންތަ" މަންހާ ވަރަށް ނުކެރިފައިހުރެ އަހާލިއެވެ.\n"އެނގޭ އަހަންތިއުޅެނީ ކޮންވާހަކައެއްކަން، ވިޝާލް ހުރީ ހެޔޮހާލުގަ، އޭނައަށް އެއްވެސް ކަމެއް ނޭނގޭނެ، އޭނަގެ ކޯސް ނިމޭނީ އަންނަ އަހަރު...........ވިޝާލްއަށް ކިހިނެއްތަވީ، އޭނަ ކޯހުގަ ބައިވެރިނުވާންވެގެން ވަރަށް ވަރުދެއްކި، ދެން ކުއްލިއަކަށް އެއްދުވަހު އޮފީހުން އައިސްފަ މަންމަ ގާތު ބުނެފި ތިމަންނަ ފުރަންށޯ މިއުޅެނީ، އޮފީހުން ދިން ފުރުޞަތު ގަބޫލުކުރިއްޔޯ.........ހަމަކުއްލިއަކަށް ފުރައިގެން އެދިޔައީ، މާގިނައިން ފޯނުކޮށެއްވެސް ނުހަދާ.............އެހެންވެ މަންކޮއަށް ދޭނެ މާބޮޑު ޚަބަރެއްނެތް............ސޮރީ........." ޖެނީ ބުނެލިއެވެ.\n"އެހެންތަ.........ރަނގަޅުތާ އޭނަ ކޯހަށް ދިޔަކަން، އެހެންވީމަ ދެން ދިމާވާނީ ކޯހުން އައިމަތާ.........އަހަރެން އޭނަ ގާތު ދައްކަން ބޭނުން ވަރަށް ގިނަ ވާހަކަތައް އެބަހުރި، ވަރަށް ހަނދާންވޭ އޭނަ މަތިން.........އެނގޭތަ، އަހަންނާ ކުޑަކޮށް ދެބަސްވެފަ ފުރައިގެން އެދިޔައީ، އެހެންވެ އެކަމާ ހެދިވެސް ވިޝާލްގެ މަތިން ވަކިން ބޮޑަށް ހަނދާންވޭ، އެކަމާ ގުޅިގެންކަންނޭގެ ނުގުޅަން އެހުންނަނީ" މަންހާ ދެރަވެފައި ބުނެލިއެވެ.\n"ނަންބަރު އޮންނާނެ، ގުޅަންވީނު ވިޝާލްއަށް........" ޖެނީ އަވަސް އަވަހަށް ބުނެލިއެވެ.\n"ނޫނޭ، އޭނަ މާލެ އައިމަ ވާހަކަދައްކާނީ، އޭރުން ރަނގަޅުވާނީ...............ދެން ބުނެބަލަ، މެރީކުރަން އުޅެފަ ކިހިނެއްތަވީ" މަންހާ އަހާލިއެވެ.\n"މެރީ ދޯ.............ދެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެންމެ އަވަހަށް ކުރާނީ ތިކަންތައް، ޝަރަފް އުފަލުން ދެފައި އެއްތާ ނުޖަހާ.........އެބަފެނެއެއްނު މަންކޮ އައީމަ އޭނަ އުޅޭގޮތް..............ބައްޕަ ގާތު މިހާ އަވަހަށް ބުނެފި ކައިވެނި އަވަސް ކުރަންވީއޯ..........އެކަމަކު އަދިވެސް ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތައް އެބަހުރި ކުރަންޖެހޭ، ހީވަނީ އަންނަ އަހަރުހެން" ޖެނީ ހެމުން ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\nމިދުނިޔެ އެކިމީހުންނަށް ދައްކަނީ އެކި ކުލަވަރެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ ތަޤްދީރުގައި ލިޔެވައިވާގޮތަށް ނޫނީ އެއްވެސް ކަމެއް ނުވާނެއެވެ. ކުރާ ތަދުބީރާއެއްގޮތަށް ހުރިހާކަމެއް ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން އެއްވެސް އިންސާނަކަށް ލިބިފައެވެނުވެއެވެ. ކޮންމެ ހާލެއްގަވެސް ދިރިއުޅުމައިގެން ކުރިއަށް ދިއުމަށް ކޮންމެ މީހަކުވެސް މަސައްކަތްކުރެއެވެ. އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން އަލިކަމާ ހަމައަށް ވާޞިލްވެވެނީ ވަރަށް ކެތްތެރިވާފަހުންނެވެ. ލޮލުން އެތަކެއް ކަރުނައެއް އޮހޮރޭފަހުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ އުސޫލާ ހިލާފުވެވޭނޭ ހަމައެކަކުވެސް ނެތެވެ. ކޮންމެ ހިތްދަތިކަމަކަށްފަހު އުފާވެރި ބަހާރު މޫސުމަކަށް އިންތިޒާރު ކުރެއެވެ.\nދާއިން ވަރީގެ ސެޓުފިކެޓަށް ބަލަންހުރެފައި ލިޔެކިޔުންތައް ލާފައި ހުންނަ ކަބަޑުގެތެރެއަށް އޭތިލިއެވެ. އަދި އެނބުރި ރީތިވާ މޭޒުގެ ދޮށުގައި އިން މަންހާއަށް ބަލާލިއެވެ.\n"ކޮބާ ނުނިމޭތަ" ދާއިން ހިނިތުންވެލަމުން އަހާލިއެވެ.\n"ނޫން މިނިމުނީ" މަންހާ ތެދުވެލަމުން ބުނެލިއެވެ. އަދި ހިނިތުންވެލަމުން ލައިގެން ހުރި ޓޮޕުކޮޅުގައި އަތްހާކާލިއެވެ. އޭރު ބޮޑު އެނދުގެ މެދުގައި އިށީނދެލައިގެން ކުޅެންއިން ނެހާ އުރާލަން މަންހާ އުޅުނުވަގުތު ދާއިން އޭނަގެ އަތުގައި ހިފާލިއެވެ. ދާއިން ޒާރާ ވަރިކުރިފަހުން އެއްއަހަރު ހޭދަވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ. އޭނަގެ އެއްވެސް ޚަބަރެއް ދާއިންއަށް ނުވެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ޒާރާ އާއި މަގެއްގެ މަތިންވެސް ދިމާނުވެއެވެ. ދާއިންގެ ދެމަފިރިންނަށްވެސް ދެވަނަ ކުއްޖަކު ލިބެން އުޅޭކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ލިބުނުތާ ފަސްމަސް ވެއްޖެއެވެ.\n"އަދިވެސް ހާދަ ލޯތްބޭ.........މިކުޑަކުޑަ ބަނޑާއިއެކު ވަކިން ލޯބިހެން ހީވޭ" ދާއިން މަންހާ އޭނަގެ އަތުގެތެރޭ ހިފަހައްޓާލައިގެން ހުރެ ބުނެލިއެވެ.\n"ދާއިންވެސް ބަދަލެއްނުވަމެއްނު............ދެން ދޫކޮއްލާ، ޕްލީޒް..........މަންމަމެން މިހާރު ތިބޭނެ ލަސްވެފަ" މަންހާ ދާއިންގެ އަތުގެތެރެއިން ދުރަށްޖެހިލަން މަސައްކަތް ކުރަމުން ބުނެލިއެވެ. ހީނލާފައި ދާއިން މަންހާ ދޫކޮއްލިއެވެ.\n"މަން، ތިހާލުގަ ނެހާ އުރަނީ ކީއްކުރަން، އަހަރެން މިހުރީނު.............ހުރިހާކަމެއް ކޮއްދޭނަން، މަން ހާސްނުވެބަލަ........." މިހެންބުނެ ދާއިން ނެހާ އެނދުން ބޭލުވިއެވެ.\nދެމަފިރިން އެކުގައި ދާއިންގެ ޚިއްސާ އޮންނަ ރިސޯޓުގެ އަތިރިމައްޗަށް ނުކުތީ ނެހާވެސް ގޮވައިގެންނެވެ. އެތަނުގައި ކޮޅުކޮޅަށް ދުވެދުވެފައި މީހުންތައް އުޅެއެވެ. ވައިޓަރުންނާއި އައިލާގެ މެންބަރުންނާއި ތިމާގެ މީހުންނާއި ރައްޓެހި ރަޙުމަތްތެރިންނެވެ. އެންމެ ފަހުން ޝަރަފް އާއި ޖެނީގެ ކައިވެނި ކުރެވެނީއެވެ. އެކައިވެނި ހަފްލާ ކުރިއަށްދިޔައީ ރިސޯޓުގައެވެ. އެއީ ދާއިން އާއި މަންހާގެ ފަރާތުން ޝަރަފް އާއި ޖެނީއަށް ދިން ހަދިޔާއެވެ. އުޑުންފައިބާ ހުރި ޕަރީއެއްހެން ނޫނީ ކަނޑުން އަރާހުރި ކަނޑުޕަރީއެއްފަދައިން ޖެނީ ކައިވެނި ހެނދުމުގައި ހުއްޓައި މަންހާއަށް ފެނިއްޖެއެވެ. އެންމެންވެސް ތަނުގެ ފުރިހަމަކަމާ ގުޅިގެން ތައުރީފު ކުރަމުންދިޔައީ މަންހާ އާއި ދާއިން އަށެވެ. އެދެމަފިރިންގެ ފަރުމާކުރުމުގެ ހުނަރަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް މަންހާގެ ލޯ ހޯދަމުން ދިޔައީ އެހެންފަރާތެކެވެ. ޔަގީނުންވެސް އެކައިވެންޏަށް އެމީހަކު އަންނާނެ ކަން ޔަގީންވެހުރެއެވެ. މުޅިދުވަހު އޭނަ ދެކިލުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް އެރޭގެ ކައިވެނި ހަފްލާގައި ފެންނާނެ ކަމުގެ އުއްމީދާއެކުގައެވެ.\n"މަން ތިހޯދާ މީހާ އެހެރީ............." ދާއިން މަންހާގެ ކަންފަތް ކައިރީ ބުނެލިއެވެ. ވަގުތުން މަންހާއަށް ދާއިން އާއި ދިމާލަށް ބަލާލެވުނެވެ. އަދި ހިނިތުންވެލެވުނެވެ. އެހިނދު ދާއިން ނެހާ އުރާލައިގެން ހުރެ މަންހާއަށް ލޯބިން ފުރިގެންވާ ނަޒަރަކުން ބަލާލާފައި ބޯޖަހާލީ ދާށޭ ބުނާފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރި މަންހާ ދާއިންގެ ގައިގާ ބައްދާލިއެވެ. އަދި އަރައިގެން ހުރި ތިރިތިރި ފައިވަން އަތަށް ނަގަމުން އަނެއްއަތުން ލައިގެން ހުރި ދިގު ހެދުން ހިއްލާލުމާއިއެކު ބަނޑުގައިވެސް ހިފަހައްޓާލައިގެން މަޑު ދުވުމަކުން ދުއްވައިގަތެވެ.\n"ބަލައިގެން..........ބަލައިގެން............." ދާއިންއަށް ބުނެލެވުނެވެ.\n"އާން............އާން............." މަންހާ ފަސްއެނބުރި ބަލާލަމުން ހެވިފައި ބުނެލިއެވެ. އަދި އަތަރިމަތީ ރާޅުޖަހާ ހިސާބުގައި ބޯންނެގި ތަށިހިފަހައްޓާލައިގެން މީހުންނާ ވަކިން ދުރުގައި ހުރި ޒުވާނާގެ ގާތަށް މަންހާ އައެވެ. އެޒުވާނާގެ ފަޓުލޫނުގެ ފައިކުރި ކަށިމައްޗާ ހަމައަށް އޮޅާލެވިފައިވާއިރު އިރުއިރުކޮޅާ ކުދި ކުދި ރާޅުއައިސް އެދެފައިތިލާގައި ބޮސްދީފައި ލަދުން ފިލައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނަގެ ނަޒަރު ހުއްޓިފައިވަނީ މަތީގައި ބުރުހަމަވެފައިވާ ހަނދަށެވެ. އޭގެ އަލިން އެންމެންގެ ހިތްތައް އުފާކޮއްދެމުންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އެހަނދުން އެޒުވާނާ ހޯދަނީ ކޮންކަމެއްކަން ނޭގުނެވެ. އެމޫނުމަތީގައި ހިތްހަހަމަޖެހުމުގެ ހިނިތުންވުމެއްނުވެއެވެ.\n"ވިޝާލް.........." މަންހާ ފުންނޭވާއަކާއިއެކު ގޮވާލިއެވެ. ސިހިފައި ކުއްލިއަކަށް ވިޝާލްއަށް އަޑުއައިދިމާލަށް ބަލާލެވުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނަ މޫނު އަނބުރާލަމުން ދުރަށް ފެތުރިފައި އޮތް ކަނޑަށް ނަޒަރު ހިންގާލިއެވެ.\n"އަދިވެސް ރުޅިއައިސްފަތަ..........އައެމް ސޮރީ........މާފުކޮއްދީބަލަ، ޕްލީޒް.........ވިޝާލް، ތިހެން މޫނު އަނބުރާނުލާބަލަ...........އަހަންނަށް ތިފަދަ ރަޙުމަތްތެރިއަކު ނުލިބޭނެ........." މަންހާ އޭނަގެ އަތުގައި އޮތް ފައިވާނާއެކު ދެއަތްޖޯޑުކޮއްލިއެވެ. މާފަށް އެދެމުންނެނެވެ. ވިޝާލް މަންހާއަށް ބަލާލިއެވެ. އޭރުވެސް މަންހާ މާފުކުރުމަށް އެދެމުންދިޔައެވެ.\n"މާފުކޮއްފިން..........." ވިޝާލް މަންހާގެ ޖޯޑުކޮއްލެވިފައިވާ އަތްތިރިކޮއްލަމުން ބުނެލިއެވެ. އެއާއިއެކު މަންހާ އުފަލުން ހީނލިއެވެ. އަދި ނޭވާއަކަށްވެސް ނުހުއްޓި ހިތުގެ އިޙްސާސްތައް ބަންޑުންކޮއްލިއެވެ. މަންހާގެ އެހަރަކާތް ވިޝާލްގެ ތުންފަތަށްވެސް ހިނިތުންވުން ގެނުވައިފިއެވެ. މީގެ ދުވަސްތަކެއް ކުރިން ފެނުނު މަންހާ އާއި މިހާރު އޭނަގެ ކުރިމަތީ ހުރި މަންހާ ވަރަށް ތަފާތެވެ. ޔަގީނުންވެސް މަންހާ އެހުރީ އުފަލުންކަން ވިޝާލްއަށް ޔަގީންވެއެވެ.\n"އަނެއްކާތަ........." ވިޝާލް މަންހާގެ ކުޑަކުޑަ ބަނޑުގައި އަތްޖައްސާލިއެވެ. އެއާއިއެކު މަންހާ ހެވިފައިހުރެ ބޯޖަހާލަމުން ވިޝާލްގެ އަތުގައި އަތްޖައްސާލިއެވެ. އަދި ދާއިން ހުރި ދިމާލަށް އިޝާރާތްކޮއްލިއެވެ. އެމަންޒަރުތައް ބަލަން ހިނިއައިސްފައި ދާއިން ހުއްޓެވެ. މަންހާ އޭނައަށް އައުމަށް އިޝާރާތްކޮއްލުމާއިއެކު ނެހާ ގޮވައިގެން ދާއިން ހިނގައިގަތެވެ.\n"އަހަންނަށް މާފުކުރޭ، ވިޝާލްގެ ވާހަކަތައް އެދުވަހު ގަބޫލުނުކުރެވުނީތީ.........." ދާއިން އޭނައަށް ކުރެވުނު ކަންތަކާއިމެދު ދެރަވެފައި ހުރިކަން އޭނަ ބުނިގޮތުންވެސް ވިޝާލްއަށް އެނގުނެވެ.\n"އިޓްސް އޯކޭ.......އެއީ މާޒީކަމުގައި ދެކި މާޒީއަށް އެކަން ދޫކޮއްލައިފިން، މަންހާ އުފަލުގަ ހުރިތަންފެނިފަ އަދި ދާއިން މަންހާ އާއިއެކު އުޅޭތަން ފެނުމުން އަހަރެން ވަރަށް ހިތްހަމަޖެހިއްޖެ...........އެކަމަކު ބުނަން، ދެކުދިން ލިބުނަސް ހެޔޮ، ދާއިން މަންހާއަށް ދެވަނަ ފަހަރަށް އެފަދަ ކަމެއްކޮއްފިއްޔާ އަހަރެން މަޑަކުން ނުހުންނާނަން އެނގޭ............" މިހެންބުނެ ވިޝާލް ހޭންފެށިއެވެ. އެއާއިއެކު ދާއިން އާއި މަންހާވެސް ހޭންފެށިއެވެ.\n"ދާއިން........." ޒައުލް ގޮވާލިއަޑުއިވުނެވެ.\n"އެބަ އަންނަން........" ދާއިން މަންހާގެ އުނަގަނޑުގައި އަތްޖައްސާލަމުން ބުނެލިއެވެ. އަދި ވިޝާލްއަށް ލޮލުގެ އިޝާރާތުން ހިނިތުންވެލަމުން ދަނީއޭބުނެ ޒައުލް އާއި ޝަފާގެ ގާތަށް ހިނގައިގަތެވެ. ޒައުލް އާއި ޝަފާގެ ކައިވެނިވެސްވަނީ ކުރެވިފައެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޒައުލް ކުރެވުނު ކައިވެންޏާއިމެދު އުފަލުން ހުރިކަން ދާއިންއަށް އެނގުނެވެ. އެކަމާ އޭނަ އުފާކުރިއެވެ.\nނުދަންނަ އަޑަކުން އަންހެން ކުއްޖަކު މަންހާއަށް ގޮވާލިއެވެ. އެހިނދު މަންހާ އޭނަގެ ކައިރީގައި ހުއްޓުނު ބޭރު އަންހެން ކުއްޖާއަށް ބަލާލިއެވެ.\n"ވާވު، ޔޫ ރިއަލީ ލުކްލައިކް އަ ބިއުޓީ ކުއީން........." އެއަންހެން ކުއްޖާ ހިނިއައިސްފައި ހުރެ އިނގިރޭސި ބަހުން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭނައަށް އެއްވެސް ވަރަކަށް ދިވެހި ނޭނގޭކަން މަންހާއަށް އެނގުނެވެ.\n"ސޮރީ.........." މަންހާއަށް ހައިރާންކަމާއިއެކު ބުނެލެވުނެވެ.\n"އައިއެމް ލިންޑާ، އައި ހާޑް އަލޮޓް އަބައުޓް ޔޫ...........ޔޫ ލުކް ސޯ ބިއުޓިފުލް" ލިންޑާ ބުނެލިއެވެ. މަންހާ ހައިރާންވެފައި ހުރެ އެއަންހެން ކުއްޖާ އާއި ވާހަކަދެއްކިއެވެ. ކާކުކަން ނޭނގި ހުރެއެވެ.\n"ތެންކިއު، ބަޓް...............ހޫ ޓޯލްޑް ޔޫ އަބައުޓް މީ" މަންހާ ބުންޏެވެ. އެހިނދު ލިންޑާ ބަލާލީ ވިޝާލްއަށެވެ. ހިނިއައިސްފައި ހުރި ވިޝާލް ލިންޑާގެ އަތުގައި ހިފިއެވެ. މަންހާއަށް ގަބޫލުކުރަން ދަތިވިއެވެ. ލިބުނު ޝޮކުން ހުޅުވުނު އަނގައިގާ އަތްއަޅާލެވުނެވެ.\n"ޔޫ އެންޑް ލިންޑާ.......އޯ މައި ގޯޑް........."ހިނިއައިސްފައި މަންހާ އަހާލިއެވެ. ވިޝާލް ބޯޖަހާލަމުން އާއެކޭ ބުނެލިއެވެ.\n"ކޮންގްރެޓްސް..........." މަންހާ ލިންޑާއަށް ސަލާމްކޮއްލަން އަތްދިއްކޮލުމުން އޭނަ ދެއަތްހުޅުވާލާފައި މަންހާ އާއި ކަރާކަރުޖައްސާ ސަލާމްކޮއްލިއެވެ.\n"އެކަމަކު އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް މަންހާމަތިން ހަނދާނެއްނުނެތޭނެ، އަހަރެން މަންހާ އާއި ދުރަކަށްވެސް ދެންނުދާނަން، އަބަދުވެސް ވާނުވާ ބަލާނަން........މުޅިއުމުރުގަ އެކަނިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައިހުރެ ދުނިޔޭން ނިމިދިއުން އެއީ މޮޔައިން ކުރާކަމެއް، ލޯބިވާ މީހާ ނުލިބުނަސް...............އެހެންމީހަކާ ގުޅި ދިރިއުޅުމާއިގެން ކުރިއަށް ދާންއެބަޖެހޭ، އެއީ ރަނގަޅުގޮތްކަމުގައި ވާތީ.......އޭގެ މާނައަކީ އޭނަގެ ހިތުން އެލޯބި ފޮހެވިގެން ދިޔައީކީއެއްނޫން.........އެހެންނު" ވިޝާލް ބުނެލިއެވެ. އޭނަގެ އަތުގެތެރޭގައި ލިންޑާ ހުރިކަމަކު ވިޝާލް ބުނިއެއްޗެއް ލިންޑާއަކަށް ދޭހައެއްނުވާނެކަން މަންހާއަށް އެނގުނެވެ. ލިންޑާ ހުއްޓަ އޭނަ ދިވެހިބަހުން ވާހަކަދެއްކީ އެއީ ކޮންމެހެން މަންހާއަށްޓަކައި ބުނިއެއްޗެއްކަމުގައި ވާތީކަން އޭނައަށް އެނގުނެވެ އެހެންވެ ހިނިތުންވެލައިގެން ހުރެ މަންހާ ވިޝާލްއަށް ބަލާލިއެވެ.\nޕާޓީގެ ހުރިހާކަމެއް ނިމި މީހުންމަދުވެފައިއެވެ. އޮއްސެމުންދިޔަ ހަނދުގެ ރީތިއަލިން އަދިއެއްފަހަރު އުފާހޯދުމަށް މަންހާގެ ހިތް އެދުމުން އެކަނިމާއެކަނި އަތިރިމަތީ ހުއްޓިލައިގެންހުއްޓެވެ. ކޮޓަރީގައި ނެހާ ބާއްވާލުމަށްފަހު ދާއިން ނުކުތީ މަންހާވީ ތަނެއްހޯދުމަށެވެ. ވަކި ހިސާބަށް ދިޔަތަނާހެން މައްޗަށް ބަލަހައްޓައިގެން އެކަނިހުރި އަންހެން ކުއްޖަކު ދާއިންގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތެވެ. ލައިގެން ހުރި ދިގު ހެދުން ވަޔާއިއެކު ވިހުރިވެމުންދާއިރު އެއަންހެން ކުއްޖާގެ ދިގު ފަންއިސްތަށިގަނޑުވެސް މިނިވަންކަމާއިއެކު ނަށަމުންދިޔައެވެ. ދާއިނަށް އެއީ އޭނަގެ މަންހާކަން ޔަގީންވިއެވެ. ދުވެފައި މަންހާގެ ގާތަށް ދިޔައެވެ. ދެތިން ފިޔަވަޅު ދުރުގައި ދާއިން އައިސް މަޑުކޮއްލުމާއިއެކު އޭނަ ޖަހާފައިވާ ސެންޓުގެ ވަސް މަންހާގެ ނޭފަތުގައި ޖެހުނެވެ. އެއާއިއެކު އޭނަގެ ދެލޯމަރާލެވުނެވެ. އުފަލުން އޭނަގެ ހިތް ބަންޑުންވަނީއެވެ. ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ އުފަލެއް އޭނައަށް ހައްގުބާއޭވެސް ހިތަށް އަރައެވެ. ތުންފަތަށް ވެރިވި ނިމުމެއްނެތް ހިނިތުންވުމާއިއެކު އޭނައަށް ދާއިން އޭނަގެ ގާތަށް އަންނަކަން އެނގުނެވެ. އެހިނދު އެރީތި އަޑުން ލަވަކިޔަންފެށިއެވެ.\n"ބޭނުންވަނީ ޔާރާ......ލޯބިން ބަލާ ލީމާ، ހީވޭ އިނގޭ ގާތަށް މަގޭ އާދެ ކަލާ...........ބޭނުންވަނީ ޔާރާ..........." އެރީތި އަޑުން އިތުރު ފުރިހަމަކަމެއް ގެނެސްދީފިއެވެ. ދާއިންއަށް މަންހާގެ އަޑުއިވިފައި ހުއްޓުން އެރިއެވެ. މިނޫނީ ދުވަހަކުވެސް ދާއިން މަންހާ ލަވަކިޔާ އަޑެއް ނާހައެވެ. ކޮންފަދަ ހިތްގައިމު ރީތި އަޑެއްހެއްޔެވެ. އޭނަގެ ހަށިގަނޑުގެ ކޮންމެ ނާރަކާ މަންހާގެ އަޑު ކުޅެލިކަހަލައެވެ. މަޑުމަޑުން ގޮސް މަންހާގެ ފުރަގަހުން ބައްދާލިއެވެ.\n"އައި ލަވް ޔޫ............އަހަންނަށް ލަވަކިޔާދޭކަށް ނޭނގޭނެ، އެކަމަކު އަހަރެންގެ ވެރިފަރާތް ދެނެވޮޑިގެންވާނެ އަހަރެން މަންހާދެކެ ވާލޯބީގެ ސާފުކަމާ ތެދުވެރިކަން............ދުވަހަކުވެސް މަންހާ އާއި ވަތްކެއްނުވާނަން، ވަރަށް ލޯބިވޭ........އިރާދަފުޅާއިއެކު ޖަންނަތުގެ ފޮނިމީރުކަންވެސް ލިބިގަންނާނީ މަންހާ އާއިއެކު، އަހަރެންގެ ލޯބިވާ އަނބިމީހާ އާއިއެކު.............ﷲ އަހަންނަށް މިންވަރުކުރައްވާފައި މިވަނީ އަގުބޮޑު މާވަހަރެއް...........އެކަމަށް ޝުކުވެރިވަން........ދުވަހަކުވެސް އަހަރެން ދޫކޮއްލާފަ މަންހާ ނުދައްޗޭ" ދާއިން މަންހާގެ ކޯތާފަތުގައި ބޮސްދިނެވެ. އަދި މިދުނިޔެއަށް އުފަންނުވާ އޭނަގެ ދަރިފުޅު އޮތް މަންހާގެ ބަނޑުގައި ފިރުމާލީ ލޯބިންނެވެ. އެއުފާވެރިކަން މުޅިއުމުރަށް ދަމަހައްޓަވާދެއްވުމަށް ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ހިތާހިތާ ދުޢާކުރަމުންނެވެ.\n---- ނިމުނީ ----


Huttuvaa Muzaaharaa Huttuvaifi\nމައުމޫނާއި ފާރިސް އަދި ފަނޑިޔާރުންނާއި ކުރީގެ ...\nއިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ރޭ ކުރިއަށް ގެންދިޔަ “ހުއްޓުވާ” މުޒާހަރާ ފުލުހުން ހުއްޓުވައިފި އެވެ.\nރޭ 8:30 ހާއިރު ޗާނދަނީ މަގާއި މަޖީދީ މަގު ގުޅޭ ސަރަހައްދުން ފެށި އެއްވުން ފުލުހުންނަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭވަރުވީ މެންދަމު 2:30 ވަނިކޮށެވެ.\nއަދި މުޒާހަރާ ފެށުމުގެ ކުރިންވެސް ފުލުހުން ވަނީ އެއް ނުވެވޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރުދީ، އެއްވެއްޖެ ނަމަ ބާރުގެ ބޭނުން ކުރާނެ ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ.\nޗާނދަނީ މަގަށް އެއް ނުވެވުމުން އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން މަސައްކަތް ކުރީ ޖުމްހޫރީ މައިދާނަށް އެއްވާށެވެ. އެ ސަރަހައްދު ސިފައިން ބެލެހެއްޓި އިރު އެ ސަރަހައްދުގައި ހިނގި ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި ބައެއް އާންމުންނަށާއި ފުލުހަކަށް ވަނީ އަނިޔާވެފަ އެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ފުލުހުން ވަނީ އެކެއް ފެބްރުއަރީގެ ފަހުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މުޒާހަރާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ކަރުނަ ގޭސް ޖަހާފަ އެވެ.\nރޭގެ މުޒާހަރާގައި ހައްޔަރު ކުރި މަޖިލީސް މެންބަރުންގެ ތެރޭގައި މެންބަރު އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު، މުހައްމަދު އަމިތު، މުހައްމަދު ހުސައިން އަދި އާދަމް އާޒިމް ހިމެނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ރާއްޖެ ޓީވީގެ ޕްރޮގްރާމް ހެޑް އާމިރު ސަލީމް އަދި އެ ސްޓޭޝަންގެ ދެ ނޫސްވެރިން ކަމަށްވާ މުހައްމަދު ފަޒީންނާއި މުހައްމަދު ވިޝާމް ވަނީ ރަނގަޅަށް މުޒާހަރާ ނުފެށެނީސް ހައްޔަރު ކޮށްފައި އެވެ.


ނައިބް ރައީސް ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވް ވެއްޖެ | Sandhaanu\nނައިބް ރައީސް ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވް ވެއްޖެ\nމެއި 27, 2021\nނައިބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް ކޮވިޑް-19 އަށް ޕޮޒިޓިވް ވެއްޖެއެވެ.\nރައިސް އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާނު މުހައްމަދު މަބްރޫކް އަޒީޒް ވިދާޅުވީ ނައިބު ރައިސް ކޮވިޑް-19އަށް ޕޮޒިޓިވްވި، ނަމަވެސް އެމަނިކުފާނުގެ ހާލުކޮޅު ރަނގަޅުކަމަށެވެ. ޕޮޒިޓިވްވުމާ ގުޅިގެން މިވަގުތު ހުންނެވީ އެކަހެރިވެވަޑައިގެން ކަމަށްވެސް މަބްރޫކް ވިދާޅުވިއެވެ.\nނައިބު ނައިބު ރައީސް ފައިސަލް ނަސީމް ހުންނެވީ ކޮވިޑް ވެކްސިންގެ ދެ ޑޯޒް ޖައްސަވައިގެންނެވެ.\nއެމަނިކުފާނު ކޮވިޑް-19 އަށް ޕްޒިޓިވިއިރު ކޮވިޑް ބަލިމަޑުކަމުން އަރައިގަތުމަށް އެކުލަވާލައިފައިވާ ހެލްތު އެމަރޖެންސީ ކޯޑިނޭޝަން ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްދަނީ ސީދާ ނައިބު ރައީސް ބެއްލެވުމުގެ ދަށުންނެވެ.\nރާއްޖެއިން ކޮވިޑަށް ޕޮޒިޓިވްވީ މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު އުޅެނީ 58 ހާހުން މަތީގައިވާއިރު ނިޔާވި މީހުންގެ އަދަދުވަނީ 140 އަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ.


ފެމެލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީ ބޯޑުގެ މެމްބަރުނާއި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ބައްދަލު ކުރައްވައިފި\nބުރާސްފަތި ،18 މެއި 2017 / 14:07\nފެމެލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑް މެމްބަރުންނާއި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަޙްމަދު ޢަރީފް ބައްދަލު ކުރައްވައިފިއެވެ.\nޝަހީދު ހުސައިން އާދަމް ބިލްޑިންގ ގައި އިއްޔެ ބޭއްވި މި ބައްދަލުވުމުގައި ގެވެށި އަނިޔާގެ ޤާނޫނުގައި ވާގޮތުގެމަތިން މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްއާއި ފެމެލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީ އާއި ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމާއި ގެވެށި އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤު ކުރުމުގައި ފުލުހުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތަކާއި ހުރަސްތަކާއި ބެހޭގޮތުން މަޝްވަރާ ކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި ގެވެށި އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ތަހްގީގު ކުރާ ފަރާތައް ތަމްރީންކުރުމާއި، ހޭލުންތެރިކަމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި ގެވެށި އަނިޔާގެ ގާނޫނު ތަންފީޛު ކުރުމަށް ގުޅުން ހުރި ދާއިރާތަކާއި މަޝްވަރާކުރުމަށްފަހު ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމާއި ގުޅޭގޮތުންވެސް މަޝްވަރާކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެއިތުރުން ކުރިމަގުގައި މިބާވަތުގެ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤު ކުރުމުގައި އާއި ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމުގައި ފެމެލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީ އާއި ފުލުހުންނާއި ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމާއި ގުޅޭގޮތުންވެސް މި ބައްދަލުވުމުގައި މަޝްވަރާކޮށްފައިވެއެވެ.\nމިބައްދަލުވުމުގައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަޙްމަދު އަރީފް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި ގެވެށި އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤު ކުރުމުގައި ފުލުހުންގެ ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުން ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީއަށް ލިބޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން ދެއްވާފައިވެއެވެ.\nފެމެލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީގެ ބޯޑްގެ މެމްބަރުންގެ ވާހަކަފުޅުގައި މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްގެ ފަރާތުން ގެވެށި އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ބެލުމުގައި ވަރަށް ރަގަޅަށް އަމަލުކުރަމުން ދާކަމަށާއި އަދި އެފަދަ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމުގައި ފެމެލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީއާއި ގުޅިގެން ފުލުހުން ރަނގަޅު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންދާކަން ފާހަގަކޮށް ފުލުހުންނަށް ޝުކުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ.\nމި ބައްދަލުވުމުގައި ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަޙްމަދު އަރީފްގެ އިތުރުން ޑެޕިއުޓީ ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަޙްމަދު ސަޢުދީ އާއި ކްރައިމް އިންވެސްޓިގޭޝަން ކޮމާންޑްގެ ހެޑް އެސިސްޓަންޓް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަބްދުﷲ ނަވާޒް އާއި ނޮދާން އޮޕަރޭޝަންސް ކޮމާންޑްގެ ހެޑް އެސިސްޓަންޓް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް އަޙްމަދު މުޙައްމަދު އާއި ސަދާން އޮަޕަރޭޝަންސް ކޮމާންޑްގެ ހެޑް އެސިސްޓަންޓް ކޮމިޝަނަރ އޮފް ޕޮލިސް ޙުސައިން އާދަމް ބައިވެރިވެލެއްވިއެވެ.\nފެމިލީޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީފެ ފަރާތުން އެއޮތޯރިޓީގެ ބޯޑްގެ ރައީސާ އަނީސާ އަޙްމަދު އާއި، ބޯޑްގެ ނައިބް ރައިސާ އާއި ބޯޑް މެމްބަރުންކަމުގައިވާ ޒުލްފާ އިބްރާހީމް އާއި އަލްއުސްތާޒް އަޙްމަދު މުޢިއްޒު އާއި ޑރ.އަސީލް ޖަލީލް އާއި ޗީފް އިންސްޕެކްޓަރ އޮފް ޕޮލިސް މުޙައްމަދު ބަޝީރު އާއި ޝިޔާނަތު ހާޝިމްގެ އިތުރުން ފެމެލީ ޕްރޮޓެކްޝަން އޮތޯރިޓީގެ ސީއީއޯ އާމިނަތު ލީނާ އާއި ޑިރެކްޓަރ އައިޝަތު އިބާހަތު ބައިވެރިވެލެއްވިއެވެ.


20 minute in rashah dhaan, ithuru6airport alhan jehey: Minister\nވިހި މިނެޓުން ރަށަށް ދާން، އިތުރު ހަ އެއާޕޯޓު އަޅަން ޖެހޭ: އަސްލަމް\nޕްލޭނިން މިނިިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމް-- ފޮޓޯ: މަޖިލީސް\nއެއާޕޯޓު ހުރި ރަށަކުން ފުރައިގެން ކަނޑުމަގުން ވިހި މިނެޓުން ދާން ބޭނުންނަމަ އިތުރު ހަ އެއާޕޯޓް އަޅަން ޖެހޭ ކަމަށް ޕްލޭނިން މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމް މިއަދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nމާފަރު އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް (މިއާ) ހުޅުވަން މިރަށުގައި މިއަދު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ހައުސިން މިނިސްޓަރު އަސްލަމް ވިދާޅުވީ 20 މިނެޓުން ރަށަށް ދެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަކީ ސަރުކާރުގެ އަމާޒެއް ކަމަށާއި، މި އަމާޒަށް ވާސިލްވާން އިތުރު އެއާޕޯޓު ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަމުން މިދަނީ އިތުރު އެއާޕޯޓުތައް ރާއްޖޭގެ އެތަން މިތަނުގައި އަޅަން. މިހާރު މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާ އެއާޕޯޓުގެ އިތުރުން އަދި ހައެއްހަ އެއާޕޯޓު އަޅަން ޖެހޭ. އުންމީދަކީ މި ސަރުކާރުގެ ކުރި އަށް އޮތް ދައުރުގެ ތެރޭގައި މި އެއާޕޯޓުތައް އެޅުން. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިތުރަށް އެއާޕޯޓް އަޅަން ޖެހޭ ތަންތަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައި،" އަސްލަމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ ވައިގެ ދަތުރުފަތުގެ ނިޒާމު ފުރިހަމަވަމުންދާއިރު، ކަނޑު ދަތުރު ކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށާއި އެހެންކަމުން މި ނިޒާމު ވަރުގަދަ ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށާ، އަންނަ އަހަރު އެ މަސައްކަތް ކުރާނެ ކަމަށެވެ.\n"މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަށެއްގައި އެއާޕޯޓެއް ނޭޅޭނެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު އެއްފަހަރު މީހުން ވައިގެ މަގުން ދަތުރެއް ނުކުރާނެ. ކޮންމެ ދުވަކު އެއްފަހަރު މީހުން އަރާނީ ޓެކްސީއަކަށް ނޫނީ ބަހަކަށް. ރާއްޖެ އުފެދިފައި އޮތް ގޮތުން ރަނގަޅު ޑޮމެސްޓިކް މެރިޓައިން ނިޒާމެއް ގާއިމް ކުރަން،" އަސްލަމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިނިސްޓަރު އިތުރަށް ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުގެ ވިސްނުމަކީ ވެރިކަން ބަދަލުވެ، ވެރިކަން ބަދަލުވިނަމަވެސް ދައުލަތް ބަދަލު ނުވުން ކަމަށެވެ.\n"ކުރީގެ ސަރުކާރުން ރަނގަޅަށް ކޮށްފައި ހުންނަ ކަންތައްތަކަކީ ރޫޅާލަން ޖެހޭނެ ކަންތައް ތަކެއް ނޫން. ދަމަހައްޓައި އިތުރަށް ތަރައްގީ ކުރަން ޖެހޭ. އައްޑޫގައި 2008 ގައި އުފެދުނު ސަރުކާރުން ހެދި ކޮންވެންޝަން ސެންޓަރު ހޮސްޕިޓަލަށް ބަދަލު ކުރީ،" އަސްލަމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމޯލްޑިވިއަން މާފަރު މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިން އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ + މުހައްމަދު އަސްލަމް\nމާފަރަށް ސީޕްލޭން ފަށައި، ޓްރޭނިން ސްކޫލެއް އަޅަނީ


Timo Werner Ge Haalathaa Medhu Hamdharudhee Van: Lampard - Vaguthu\nޓިމޯ ވާނާގެ ހާލަތާއި މެދު ހަމްދަރުދީވަން: ލަމްޕާޑް\nޓިމޯ ވާނާ އާއެކު އެ ޓީމުގެ ކޯޗު ފްރޭންކް ލަމްޕާޑް\nއިނގިރޭސި ކުލަބް ޗެލްސީއަށް ކުޅެމުން އަންނަ ޖަރުމަނުގެ ފޯވާޑް ޓިމޯ ވާނާގެ ހާލަތާއި މެދު ހަމްދަރުދީވާ ކަމަށާއި، މި ހާލަތު އަދިވެސް ބަދަލުކުރެވޭނެކަމަށް އެ ޓީމުގެ ކޯޗު ފްރޭންކް ލަމްޕާޑް ބުނެފިއެވެ.\nރެކޯޑު އަގެއްގައި ޗެލްސީއަށް ގެނައި ވާނާގެ ފަރާތުން މިހާތަނަށް މާ އެދެވޭ ކުޅުމެއް ދެއްކިފައި ނުވެއެވެ. އެގޮތުން އެންމެފަހުން ޗެލްސީ ކުޅުނު 10 މެޗުގައިވެސް އޭނާއަށް ގޯލެއް ކާމިޔާބުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. އެއާއި އެކު ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ވާނާގެ ދަށް ކުލުން ފާހަގަކޮށް އޭނާ ޓީމުން ބޭރުކުރުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.\nމިދިޔަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ފުލަމް އަތުން ޗެލްސީ މޮޅުވި މެޗުގައިވެސް ވާނާއަށް ގިނަ ފުރުސަތުތަކެއް ލިބިގެންދިޔައެވެ. ހުސް ފުރުސަތުތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް އޭގެން އެއްވެސް ބޯޅައެއް ގޯލަށް ވައްދާލެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ވާނާ އެންމެފަހުން ލަނޑުޖަހާފައިވަނީ އެފްއޭ ކަޕުގައި ދެވަނަ ޑިވިޝަނުގެ ޓީމެއް ކަމަށްވާ މޯކާމްބެ ކޮޅަށެވެ. އެއީ އޭނާ ޗެލްސީއަށް ލަނޑެއް ނުޖެހި ފުރިހަމަކުރި 13 ވަނަ މެޗުގެ ތެރެއިންނެވެ.\nގިނަބަޔަކު ފާޑުކީ ނަމަވެސް ލަމްޕާޑް ހުރީ ގޮތްދޫކުރާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. ލަމްޕާޑް ބުނީ ޗެލްސީގެ ފޯވާޑް ލައިނަށްް އަދިވެސް ދުވަހެއް އަންނާނެ ކަމަށާއި މިއީ ފޯވާޑް ލައިނަށް ކަޅު ދުވަސްތަކެއް ކަމަށެވެ.\n"އަހަރެންގެ ފުރިހަމަ އިތުބާރު އެބައޮތް މި ޓީމަށް، އެބަތިބި އެވަރުގެ ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިން، ކޮންމެ ޓީމެއްގަވެސް ހުންނާނެ މައްސަލަ، މި ޓީމުގެ މައްސަލަތަށް ހައްލުވާނެ، އެވަރުގެ ގާބިލު ކުޅުންތެރިން މި ޓީމުގައި އެބަތިބި، ކުރިޔަށް އޮތް ތަނުގައި ގިނަ ގޯލުތަކެއް ފެންނާނެކަމަށް އަހަރެން ގަބޫލުކުރަން" ލަމްޕާޑް ބުންޏެވެ\nޗެލްސީ ނެރެމުންދާ ދަށް ނަތީޖާތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަބަޔަކު ދަނީ ލަމްޕާޑު އެ މަޤާމުން ވަކިކުރުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ. ލީގު ތާވަލުގައި ޗެލްސީ އޮތީ ހަތްވަނައިގައެވެ. ޗެލްސީ އެންމެ އަވަހަށްވެސް ލީގު މެޗެއް ދެން ކުޅޭނީ އަންނަ ބުދަދުވަހު އެވެ. އެ ދުވަހު ކުޅޭ މެޗުގައި ބައްދަލުކުރާނީ ލެސްޓާ ސިޓީއާއެވެ.\nވެސްޓް ބްރޮމް އަތުން ބަލިވެ ޓުޗެލްގެ ރެކޯޑަށް ނިމުމެއް\nއެފްއޭ ކަޕުގެ ކުއާޓާގައި ސިޓީއާ ޗެލްސީ ބައްދަލުކުރަން ޖެހިއްޖެ\nޖެނުއަރީ 18, 2021 11:59\nއަހަރެމެންވެސް އެސޮރަށް ހަމްދަރުދީ ވަން. ފުލަމްއާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު ރޭވެސް އެއްކޮށް ހުސްކޮށް ލިބުނު ބޯޅަވެސް ފޮނުވާލީ ބޭރަށް


ހައި ކޯޓުގެ ހުކުމާއި އެކު ރައީސް ނަޝީދުގެ މައްސަލަ ތާވަލްކޮށްފި – Maldivian Democratic Party\nހައި ކޯޓުގެ ހުކުމާއި އެކު ރައީސް ނަޝީދުގެ މައްސަލަ ތާވަލްކޮށްފި\nޖިނާޢީ ކޯޓުގެ އިސްޤާޒީ ހައްޔުކުރިކަމަށް ބުނެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިންތިޚާބީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަދި އެމްޑީޕީގެ ރިޔާސީ ކެނޑިޑޭޓް ރައީސް ނަޝީދުގެ މައްޗަށް ބާޣީ ސަރުކާރުން ކޮށްފައިވާ ދަޢުވާގެ އަޑު އެހުމެއް އަންނަ އާދިއްތަ ދުވަހަށް ހުޅުމާލޭ ކޯޓުގައި ތާވަލްކޮށްފިއެވެ.\nއެ ކޯޓުން ރައީސް ނަޝީދުގެ މައްސަލަ އެޖެންޑާކޮށްފައިވަނީ އެ މައްސަލަ ހުޅުމާލޭ ކޯޓުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނޭކަމަށް ހައި ކޯޓުން ހުކުމް ކުރިތާ ކުޑަ ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އިއްޔެ ހައި ކޯޓުން ވަނީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ފަރާތްޕުޅުން ނެންގެވި ހުރިހާ އިޖުރާޢީ ނުކުތާތަކަށް ވެސް ހުޅުމާލޭ ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތައް ސައްޙަކަމަށް ކަނޑައަޅާ ޙުކުމްކޮށްފައެވެ.\nރައީސް ނަޝީދުގެ ޝަރީޢަތް ބާރު ސްޕީޑެއްގައި ކުރިއަށް ގެންގޮސް، އެމަނިކުފާނުގެ މައްޗަށް ޙުކުމް އިއްވަން ޖެހި ވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށާއި، އެކަން އެގޮތަށް ނުވެއްޖެކަމުގައި ވާނަމަ ޝަރުޢީ ދާއިރާއަކީ ފެއިލްވެފައިވާ ދާއިރާއެއް ކަމަށް ބެލެވެން ފަށާނޭކަމަށް ބަޣާވާތުގެ ސަރުކާރުގެ ހޯމް މިނިސްޓަރ ޑރ. ޖަމީލް ވިދާޅުވެފައި ވަނިކޮށް، ހުޅުމާލޭ ކޯޓުން މިހާ އަވަސްގޮތަކަށް ރައީސް ނަޝީދުގެ ޝަރީޢަތް ތާވަލް ކުރުމުން އެ ކޯޓުގެ މިނިވަންކަމާއި ޢަދުލުވެރިކަމާއި މެދު ގިނަ ފަރާތްތަކަކުން ދަނީ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ.\nޖިނާޢީ ކޯޓުގެ އިސްޤާޒީ ހައްޔަރުކުރި މައްސަލާގައި ރައީސް ނަޝީދުގެ އިތުރުން ބާޣީ ސަރުކާރުން ދައުވާ އުފުލާފައިވަނީ ކުރީގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު ތޮލްހަތު އިބްރާހިމް ކަލޭފާނާއި ކުރީގެ ޗީފް އޮފް ޑިފެންސް ފޯސް މޭޖާ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔާޑް) މޫސާ އަލީ ޖަލީލާއި ބްރިގޭޑިއާ ޖެނެރަލް (ރިޓަޔާޑް) އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ދީދީގެ އިތުރުން ކާނަލް މުހައްމަދު ޒިޔާދުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރައީސް ނަޝީދު ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ބޭފުޅެއްގެ މައްސަލަ މިހާތަނަށް ޝެޑިއުލްކޮށްފައި ނުވެއެވެ.


އޭސީސީގެ އެންގުމަށް ދީއްދޫއިން ފްލެޓް ދޫކުރުން މަޑުޖައްސާލައިފި އޭސީސީގެ އެންގުމަށް ދީއްދޫއިން ފްލެޓް ދޫކުރުން މަޑުޖައްސާލައިފި\nއޭސީސީގެ އެންގުމަށް ދީއްދޫއިން ފްލެޓް ދޫކުރުން މަޑުޖައްސާލައިފި\nހއ. ދިއްދޫގައި އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ފްލެޓްތަކެއް\nއެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން، އޭ.ސީ.ސީގެ އެންގުމަށް ހއ. ދިއްދޫއިން ފްލެޓް ދޫކުރުން މަޑުޖައްސާލައިފިއެވެ.\nޕީ.އެސް.އެމް ނިއުސްއަށް މަޢުލޫމާތުދެއްވަމުން ދިއްދޫ ކައުންސިލްގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ޙާޝިމް ވިދާޅުވީ، އޭ.ސީ.ސީން ބަލަމުންދާ މައްސަލައަކާއި ގުޅިގެން ދިއްދޫއިން ދޫކުރުމަށް އިޢުލާންކޮށްފައިވާ 110 ފްލެޓް ދޫކުރުމުގެ ކަންކަން މިހާރު މަޑުޖައްސާލާފައިވާކަމަށެވެ.\nއެނގިފައިވާގޮތުގައި ދިއްދޫއިން ފްލެޓް ދޫކުރުން މަޑުޖައްސާލުމަށް އޭ.ސީ.ސީއިން އަންގާފައިވަނީ ފްލެޓް ދޫކުރުމުގައި ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފައިވާފަދަ ކަމެއް ހިނގާފައިވާކަމަށް ބުނެ އަމިއްލަ ފަރާތަކުން އެކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅި މައްސަލައަކާ ގުޅިގެންނެވެ.\nކުރީގެ ރައީސް ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމްގެ ސަރުކާރުގައި ހއ. ދިއްދޫގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން 240 ފްލެޓް ވަނީ އިމާރާތްކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 140 ފްލެޓް ދޫކޮށްފައިވަނީ ކުރީގެ ސަރުކާރުންނެވެ. އަދި ބާކީ 110 ފްލެޓަށް ކުރިމަތިލުމަށްވެސް ހުޅުވާލާއި، ފްލެޓް ލިބޭ މީހުންގެ ލިސްޓު އޭރުގެ ސަރުކާރުން ޢާއްމުކޮށްފައިވެއެވެ.\nއެހެން ނަމަވެސް އެލިސްޓު އެކުލަވާލާފައިވަނީ ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފަހިވާގޮތަށްކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅުނު ޝަކުވާތަކާ ގުޅިގެން، އެ ލިސްޓު ބާޠިލުކޮށް، މި ސަރުކާރުން ވަނީ އެ ލިސްޓް ރިވިއުކޮށްފައެވެ. އަދި އަލުން ފްލެޓް ލިބޭ މީހުންގެ ލިސްޓު އާއްމުކުރިއިރު، ކުރިން އާއްމުކުރި ލިސްޓުގައި ނަން އޮތް ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފަހުން އާއްމުކުރި ލިސްޓުގައި ނެތުމުން އެރަށުގެ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުންވެސް ފާޅުކޮށްފައެވެ. އަދި އެއީ ވަކިބަޔަކަށް ސިޔާސީގޮތުން މަންފާތަކެއް ހޯދައިދިނުމަށް ކޮށްފައިވާކަމެއްކަމަށް ބުނެ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައިވެސް ވަނީ ނުރުހުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.


Apartment eh kuyyah dhey kamah bune landu dhey meehaku jalaj | Mihaaru\nއެޕާޓްމަންޓް ކުއްޔަށްދޭ ކަމަށް ބުނެ 13 މީހެއްގެ އަތުން ފައިސާ ނެގި މީހަކު ޖަލަށް\nކްރިމިނަލް ކޯޓު: އެޕާޓްމަންޓް ކުއްޔަށްދޭ ކަމަށް ބުނެ މީހުންނަށް ލަނޑު ދޭ މީހަކު ޖަލަށް ލުމަށް ވަނީ ހުކުމް ކޮށްފައި.\nކްރިމިނަލް ކޯޓަށް 2013 ވަނަ އަހަރު ހުށަހެޅި މި މައްސަލާގައި ދައުވާ ލިބެނީ ގ. ގްރީންބީންސް، މުހައްމަދު މޫސާގެ މައްޗަށެވެ. އުމުރުން 63 އަހަރުގެ މި މީހާ ވަނީ 2011 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ގ. ގްރީންބީންސް ގޭގެ އެކި އެޕާޓްމަންޓްތައް އެކި ފަހަރުމަތިން އެކި މީހުންނަށް ކުއްޔަށް ދޭނެ ކަމަށް ބުނެ އެ މީސްމީހުންގެ އަތުން އެޑްވާންސަށް ފައިސާ އަތުލައިފަ އެވެ. ބައެއް މީހުންގެ އަތުން ނެގި ފައިސާ އިން ބައެއް އަނބުރާ ރައްދުކޮށްފައި ވިޔަސް، ހުކުމުގައިވާ ގޮތުން، އެޕާޓްމަންޓް ވެސް އަދި ދެއްކި ފައިސާ ވެސް ނުދީ ގިނަ ބަޔަކަށް މި މީހާ ވަނީ ލަނޑު ދީފަ އެވެ. އެގޮތުން އެކި މީސްމީހުންގެ އަތުން ނެގި ފައިސާގެ އަދަދު 237،000 އަށް އަރަ އެވެ.\nހުކުމުގައި ބުނެފައިވަނީ މުހައްމަދު މޫސާ، 13 މީހެއްގެ އަތުން 1،000ރ. އާއި 100،000ރ. އާ ދެމެދުގެ އަދަދުތަކުން ފައިސާ ނަގާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nމުހައްމަދު މޫސާގެ މައްޗަށް ދައުވާކުރީ ކުރީގެ ގާނޫނުލް އުގޫބާތުގެ ދަށުން، 10،000ރ. އަށް ވުރެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ އިން މަކަރާއި ހީލަތް ހެދުމުގެ ދައުވާ އެވެ. އޭރު އޮތް ގޮތުން ނަމަ މުހައްމަދު މޫސާގެ މައްޗަށް 19 އަހަރާއި ހަ މަސް ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އަންނާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އަންނަ ގާނޫނަކުން ލުއި އަދަބެއް އޮތް ނަމަ ދޭން ޖެހޭނީ އެ އަދަބު ކަމަށް ވާތީ އަދަބު ކަނޑައެޅީ މިހާރުގެ ގާނޫނުލް އުގޫބާތުގެ ދަށުންނެވެ. މިހާރުގެ ގާނޫނުލްއުގޫބާތުގައި މުހައްމަދު މޫސާގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅޭ އަސާސީ އަދަބަކީ 1 އަހަރާއި7މަހާއި ހަ ދުވަހަށް ޖަލަށް ލުމެވެ. އެކަމަކު މީނާގެ ސަބަބުން ގިނަ ބަޔަކަށް ގެއްލުން ވެފައި ވާތީ ދައުލަތުން ވަނީ އަދަބު ބޮޑުކުރުމަށް އެދިފަ އެވެ. އެކަމަށް ރިއާޔަތްކޮށް އަދަބުގެ ދަރަޖަ މަތިކޮށް ދެ އަހަރާއި ނުވަ މަހާއި 18 ދުވަހަށް ޖަލަށް ލާން ހުކުމްކުރީ އެވެ.\nމުހައްމަދު މޫސާ ދައުވާ އަށް އިންކާރުކޮށް އޭނާގެ ވަކީލު ޝަރީއަތުގައި ވިދާޅުވީ މިއީ ޖިނާއީ ދައުވާއެއް އުފުލޭނެ މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށާއި މިއީ މަދަނީ އެއްބަސްވުމަކާ ގުޅޭ މައްސަލައެއް ކަމަށެވެ. އަދި މައްސަލަ ދިމާވި މީހުންނަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނުވަތަ މަދަނީ ބަދަލުން ބައެއް ދީފައި ވެސް ވާނެ ކަމަށް ވަކީލު ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް، މުހައްމަދު މޫސާގެ ފަރާތުން ގެއްލުން ލިބުނު މީހުން ހުށަހެޅި ލިޔެކިޔުމާއި އެ މީހުންގެ ހެކިބަހަށް ރިއާޔަތްކޮށް، މުހައްމަދު މޫސާގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކަނޑައެޅީ އެވެ.\nދައުވާ ސާބިތުވެ ކަނޑައަޅައި އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ މަރުހަލާގައި މުހައްމަދު މޫސާގެ ވަކީލް ވަނީ ޖަލު ހުކުމް ޖޫރިމަނާއަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް އެދިވަޑައިގެންފަ އެވެ. އެކަމަކު ދައުލަތުން ވަނީ އެކަމަށް އިންކާރުކޮށްފަ އެވެ.\nކްރިމިނަލް ކޯޓު ހިންގެވުމާ ހަވާލުވެ ހުންނަ ގާޒީ އަލީ ރަޝީދު ހުސައިން ކުރެއްވި މި ހުކުމުގައި، ދައުވާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ، ގެއްލުން ލިބުނު މީހުން ބަދަލު ހޯދަން މަދަނީ ދައުވާކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ ކަމަށް ވެސް ވަނީ ކަނޑައަޅުއްވައިފަ އެވެ.\nކުށްކުރުން ބޯހިޔާވަހިކަން ކްރިމިނަލް ކޯޓް ޚިޔާނާތް ފައިނޭންޝަލް ކްރައިމް\n26 ކޮމެންޓް, 74 ރިއެކްޝަންސް\nއަދިވެސް ވަކީލް ބަލާތި ވަކީލް އައްއޮތީ ކޮންފައިދާ އެއްތޯ..މީގެން އިގޭ އެއްޗަކީ މިޙާރު އެބަރަގަޅުވޭކަން ކޯޓު ތަކުގެ ހުކުންތައް..މިކަހަލަ މީހުން ޖަލައް ނުލެވޭނަމަ ރައްޔިތުން އަތުން ފޭރުން ގިނަވާނެ.\nއަދި ކޮބާ ގަލޮޅު ދަގަނޑުކެނޑިގޭ ގޯޅި ގަނޑުގަ އުޅޭނެ ރޔޒ ކިޔާ މީހެއް. ހަމަ މިގޮތަށް ކުއްޔަށް ދޭން އެޑްވާންސް ފައިސާ ނަގާފަ މުޅިން އުޅޭނީ. މަގޭ ލާރިކޮޅު ލިބޭ ގޮތްވީ3މަހުން. ނަސީބަކުން ފުރަތަމަ ލާރި ދިން އިރު އެޑްވާންސަށް ފައިސާ ނެގި ކަމުގެ ލިޔުމެއްގަ ސޮއި ކުރުވިން.. އެއީ މަގޭ ނަސީބު..\nތިޔަ މީހެައްގެ ފޮޓޯ ޖެހިނަމަ ސަޅިވާނެ.\nކިހާ އިންސާފު. 13 މީހުންނަށް ލަނޑުދިނީމާ އެއްކުށްކަމަށް ކަނޑައަޅާ ހުކުމް ކުރީ.\nމީނާގެ ވަކީލު ޖަލަށްލާން ފެނޭ\nތިކަހަލަ އެތައް ބަޔަކު މިރާއްޖޭގެ އެބައުޅޭ.\n13 ތައް ޖަލަށް!\nމިއީ ތަފާތު 13 މައްސަލަކަމަށް ބަލައި ޙުކުމްނުކުރެވުނީ ކީއްވެތޯ؟\nރައީސް ޔާމީނަށް ކުރިހު ކުމް މާބޮޑް ތިމީހާޔަށް ކުރިހުކުމް މާ ކުޑަ\n2 ލައްކަ ނެގީމަ3ން އަހަރު. . ބޮޑު ހުވަޔެއް ކޮށް، ގައުމުގެ ވެރިޔަކަށް ހުރެ ރަށްޔިތުންގެ ލާރިން 15 މިލިޔަން ބޭންކުގަ ބަހައްޓައިގެން ނާޖާއިޒް ފައިދާ ނަގަމުން ދިޔަ މީހާއަށް -5އަހަރު. އަދިވެސް ރިހާކުރު ފުޅިނެގި މީހާޔާ އެއްވަރެއް ނުވޭ.


އެމްއޭސީއެލް / ޓީއެމްއޭ\nJuly 06, 2020 6\nއާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލުން ޓީއެމްއޭ އަށް ޖާގަ ދޭނީ ސަރުކާރުން ނިންމި ގޮތަށް ކަމަށް ސަރުކާރުން ސާފުކޮށް ބުނުމުން ވެސް، އެކަން ބަލައިނުގަނެ، ޝަކުވާގެ ބަޔާނެއް އެ ކުންފުނިން އަނެއްކާވެސް...\nއާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލް ވަކި އަގެއްގައި ވަކި ބަޔަކަށް ދޭން ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން އެމްއޭސީއެލްގެ ބޯޑަށް އަންގާފައި ނުވާނެ ކަމަށް އޭރު ސަރުކާރު ހިންގި ޕީޕީއެމުން...\nއެމްއޭސީއެލުން 55 މިލިއަން ޑޮލަރު ހޭދަކޮށްގެން ހަދާފައިވާ އާ ޓާމިނަލް ވަކި އޮޕަރޭޓަރަކާ (ޓީއެމްއޭ އާ) ހަވާލުކުރަން ހިންގި މުއާމަލާތްތައް ހުއްޓުވައި، އެމްއޭސީއެލަށް އަހަރެއްގެ...\nޓީއެމްއޭގެ މައްސަލާގައި ފަޒީލް، މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީއަށް\nއެމްއޭސީއެލުން ބޮޑު ހޭދައެއް ކޮށްގެން ހަދާފައިވާ އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލް ދިގު މުއްދަތަކަށް، ކުޑަ އަގެއްގައި ޓީއެމްއޭއަށް ދިނުމާ މެދު ކުރިއަށް ދިޔަ މަޝްވަރާތަކުގައި، އެމްއޭސީއެލުން...\nއެމްއޭސީއެލުން ބޮޑު ޚަރަދެއް ކޮށްގެން ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި ހަދަމުން އަންނަ އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލުން ބޮޑު ޖާގައެއް 15 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޓީއެމްއޭ އަށް ދޫކުރުމަށް...\nޓާމިނަލް މައްސަލާގައި ސަރުކާރުގެ ބަހަކީ ފަހުބަސް:ނަޝީދު\nއާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލް ޓީއެމްއޭއަށް ކުއްޔަށް ދޭން، ބޯޑުން ހުއްދަ ދީފަައިވާ ކަމަށް ބުނެ، އެމްއޭސީއެލުން ޓީއެމްއޭއަށް ފޮނުވި ސިޓީތަކުގެ ސައްހަކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭތީ، އެތެރޭގެ...\nޓީއެމްއޭއިން އުޅުނީ ކުޑަ އަގު އަދިިވެސް ކުޑަކުރަން!\nޓީއެމްއޭގެ ޕީއާރް ކުންފުނީގައި ޝައުނާގެ ހިއްސާއެއް ނެތް\nޓްރާންސް މޯލްޑިވިއަން އެއާވޭސް (ޓީއެމްއޭ) ގެ ޕީއާރް ކުންފުނި އެޓޯލް ކޮމިއުނިކޭޝަންގައި، ރައީސް އޮފީހުގެ ޕޮލިސީ ސެކްރެޓަރީ އާމިނަތު ޝައުނާގެ ހިއްސާއެއް ނެތް ކަމަށް، އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓްރީން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nFebruary 14, 2020 122\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަދި ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދާ، އެމްއޭސީއެލް އާއި ޓީއެމްއާ އެއްވެސް ގުޅުމެއް ނެތް ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެމަނިކުފާނު މިއަދު ދިފާއުވެވަޑައިގެންފި އެވެ.\nނަޝީދުގެ ވަކީލަކަށް މިހާރު މަސައްކަތެއް ނުކުރަން:ޖެރެޑް\nޓްރާންސް މޯލްޑިވިއަން އެއާވޭސް (ޓީއެމްއޭ) ގެ ބޮޑު ހިއްސާ އޮންނަ ބެއިން ކެޕިޓަލްގެ ވަކީލެއްގެ ގޮތުގައި އުޅުއްވި ނަމަވެސް އޭނާ އަކީ މިހާރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުުގެ ރައީސް އަދި ކުރީގެ...\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި ހަދަމުން އަންނަ އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލް ދޫކުރުމުގައި، އޭސީސީ އަށް ތުހުމަތު ކުރެވޭ ޖިނާއީ ކަންކަން ތަހުގީގު ކުރުމުގައި އެ ކުންފުނީގެ ފުރިހަމަ...\nވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުގައި އެމްއޭސީއެލް އިން ހަދާ އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލާ ގުޅޭ ގޮތުން ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ދެއްކި ހައްލާ މެދު ނުރުހުންވެ، ޓީއެމްއޭ އިން ބޭނުން ވަނީ އޭވިއޭޝަން...\nFebruary 13, 2020 100\nޓްރާންސް މޯލްޑިވިއަން އެއާވޭސް (ޓީއެމްއޭ)ގެ ހިއްސާ ކޮންޓްރޯލްކުރާ ކޮންސޯޓިއަމްގައި ހިމެނޭ ބެއިން ކެޕިޓަލްގެ ވަކީލެއްގެ ގޮތުގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު...\nޓީއެމްއޭގެ ރިޕޯޓްގެ ސައްހަކަމާ ދޭތެރޭ ސުވާލެއް!\nFebruary 13, 2020 103\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ ޓީއެމްއޭއަށް ބަދަލުދޭން ޖެހިދާނެ ކަމަށް\nބެއިން ކެޕިޓަލް ހިމެނޭ ކޮންސޯޓިއަމަކުން ޓީއެމްއޭގެ މެޖޯރިޓީ ހިއްސާ 500 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ގަތީ، އާ ޓާމިނަލުން ދޭނެ ޖާގަ އާއި މުއްދަތާއި ނަގާނެ ފީއާ ބެހޭ ގޮތުން އެމްއޭސީއެލުން ދިން ސިޓީއަށް ބިނާކޮށް ކަމަށާއި އެއީ ލިއުމުން ދިން "އެއްބަސްވުމެއް" ކަމަށް ވެސް، ޓީއެމްއޭއިން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nމޯލްޑިވްސް އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ (އެމްއޭސީއެލް) އިން ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް (ވީއައިއޭ) ގައި އިމާރާތް ކުރަމުން އަންނަ އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލް ކުއްޔަށް ދިނުމާ ގުޅޭ ކަންކަން،...\nޓީއެމްއޭގެ ބަޔާނަކީ ބިރުދެއްކުމެއް: ތަޖުރިބާކާރުން\nއެމްއޭސީއެލުުން ބޮޑު ހޭދައެއް ކޮށްގެން ތަރައްގީ ކޮށްފައިވާ އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލުން، ޓީއެމްއޭއަށް ބޭނުންވާ ޖާގަ ނުލިބިއްޖެ ނަމަ ރާއްޖޭގެ ޓުއަރިޒަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާނެ ކަމަށް ބުނެ، އިއްޔެ ނެރުނު ބަޔާނަކީ "ބިރުދެއްކުމެއް"ގެ ގޮތުގައި، އިންޑަސްޓްރީގެ ބައެއް ތަޖުރިބާކާރުން ސިފަކޮށްފި އެވެ.\nއޮޑިޓުގައި ލަފާކުރާ އަދަދު އަށް ގުނަ ބޮޑު:ޓީއެމްއޭ\nJanuary 20, 2020 132\nޓީއެމްއޭއަށް އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލް ދޭން ދެކޮޅު ހެއްދެވި، އެމްއޭސީއެލްގެ ވަރަށް އިސް ދެ މުވައްޒަފަކު މިދިއަ އަހަރު ފަހުކޮޅު ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާކަން "މިހާރު"އަށް އެނގިއްޖެ އެވެ.\nJanuary 16, 2020 77\nސީޕްލޭން ޓާމިނަލް ޓީއެމްއޭއަށް، އެންމެ ފަހުން ދެނީ!؟\nރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުން އޮތަސް، އެމްޕީޑީގެ ބަައެއް މެމްބަރުން ފާޅުގައި ދެކޮޅު ހެއްދެވިޔަސް، އަދި އެކަމުގައި ހުރި މާލީ ބޮޑު އުނިކަން އޮޑިޓަ ޖެނެރަލްގެ ރިޕޯޓުން ފެންނަން އޮތަސް، އާ ސީޕްލޭން ޓާމިނަލް، ޓީއެމްއޭއާ ވަރަށް އަވަހަށް ހަވާލުކުރާނެ ކަމަށް، މައުލޫމާތު ހުރި ބައެއް ފަރާތްތަކުން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.


India Gai Pakistan Dhidha Aai Vattharu Dhidha Eh Vihuruvi Muslim Kudhin Thakeh Hoadhanee - Vaguthu\nއިންޑިއާގައި ޕާކިސްތާނު ދިދަ އާއި ވައްތަރު ދިދައެއް ވިހުރުވި މުސްލިމް ކުދިންތަކެއް ހޯދަނީ\nއިންޑިއާގެ މުސްލިމް ސްޓޫޑެންޓްސް ފްރޮންޓް (އެމްއެސްއެފް) ގެ ދަރިވަރުންތަކެއް ޕާކިސްތާނު ދިދަ އާއި ވައްތަރު ދިދައެއް ސްކޫލް ކެމްޕަސް ތެރޭގައި ވިހުރުވި މައްސަލައެއް އެޤައުމުގެ ފުލުހުން ބަލަން ފަށައިފިއެވެ.\nކެރެލާގެ ޕެރަމްބްރާގައި ހުންނަ ސިލްވާ ކޮލެޖްގެ ކެމްޕަސް ތެރޭގައި 30 އެއްހައި މުސްލިމް ދަރިވަރުން، ޕާކިސްތާނު ދިދަ އާއި އެއްގޮތް ދިދައެއް ވިހުރުވާ މަންޒަރު ފެންނަ ވީޑިއޯއެއް މީސްމީޑިއާގައި ދައުރުވަމުންދާއިރު، މިއީ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި އިންޑިއާ ފުލުހުން އެކަން ބަލަމުން ދަނީ، އިންޑިއާ އާއި ޕާކިސްތާނާއި ދެމެދު ނުތަނަވަސްވުން ބޮޑުވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.\nމިކަމާއިގުޅިގެން އެ ހަރަކާތުގައި ބައިވެރިވި ކުދިންނާއި ދެކޮޅަށް މައްސަލަ ބަލަމުންދާކަން އިންޑިއާގެ ފުލުހުންވެސް ހާމަކޮށްފައިވާއިރު، އެކަމާއި ގުޅިގެން މައްސަލަ ބަލަން ޖެހޭ ސަބަބެއް ފުލުހުން ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. މިހާރު ދައުރުވަމުންދާ ވީޑިއޯގައި ފެންނަނީ ހަރަކާތެއްގެ ތެރެއިން ދަރިވަރުންތަކެއް އެއް ތަނެއްގައި ތިބެ ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު ދިދަ ވިހުރުވާ މަންޒަރެވެ.\nމި މައްސަލަ ފުލުހުން ބަލަން ފެށުމާއި ގުޅިގެން އެމްއެސްއެފް އިން ބުނެފައިވަނީ، ވީޑިއޯގައި ފެންނަނީ އެމްއެސްއެފްގެ ދިދަ ކަމަށެވެ. އަދި އެ ދިދަ އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ޤައުމީ ދިދަ އާއި ވައްތަރު ދިދައެއް ކަމުގައި އާއި، ފުލުހުންނަށް "އޮޅިފައި" ވާކަމަށެވެ.\nމި މައްސަލަ އާއި ގުޅިގެން ހަރަކާތުގައި ބައިވެރިވި ކުދިންގެ މައުލޫމާތު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް އިންޑިއާގެ ފުލުހުން މިހާރު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.\nއިންޑިއާ އާއި ޕާކިސްތާނާއި ދެމެދު ކޯޅުން ބޮޑުވެފައިވަނީ ކަޝްމީރުގެ މައްސަލައިގައެވެ. ކަޝްމީރުގެ ހާލަތު ގޯސްވެފައި ވަނީ އިންޑިއާގެ ގާނޫނުއަސާސީގައި ކަޝްމީރަށް ބާރުތަކެއް ދިނުމާ ބެހޭ ގޮތުން އޮންނަ 370 ވަނަ މާއްދާ އިސްލާހުކޮށް ޖައްމޫ އާއި ކަޝްމީރަކީ ދެ ޔުނިއަން ޓެރިޓަރީސްގެ ގޮތުގަައި ހަމަޖައްސަން އިންޑިއާ ސަރުކާރުން ނިންމުމުންނެވެ.\nކަޝްމީރުން މުސްލިމުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ނައްތާލުމަކީ އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު، ނަރެންދުރަ މޯދީގެ ކެމްޕޭން ވައުދެކެވެ.\nސެޕްޓެމްބަރު 2, 2019 23:22\n2050 އަށްދާން ވާއިރަށް ދިވެހި ދިދައެއް ކީއްކުރަންތޯ ދިވެހި ދިދައާއި ވައްތަރު ދިދައެއް، ވިހުރުވިޔަސް އެމީހަކު ނުވަތަ އެކުއްޖަކު އިންޑިއާއިން ހޯދާ ހުކުމްޖަހާފަ ދޫކޮއްލާނީ. މިޕުލޭނު އެބައޮތް. އަގުދީފާ ރުވައިބިޟާއިންގެ ސައްލާކުރާގެ 100 މިލިއަނަށްވުރެ ބޮޑު އަދަދަކުން ގަނެލާފައިވަނީ މިބޭނުމުގަ އެފައިސާ ދޫކޮއްފައިވަނީ 1971 ވަނައަހަރު އެމީހުންގެ މަހަލްދީބް ޕުރަދޭޝްގައި ހުޅުވާފަހުންނަ ބޭންކަކުން ކަމަށްވަނީ،، މިހާރު މަހަލްދީބް ޕުރަދޭޝްގެ މަރުކަޒީ ބޭންކުން މިފައިސާ ދިއްލީ ސަރުކާރަށް ދައްކާފައިވަނީ، މިމައްސަލަ ރުވައިބިޟާއިންގެ ސައްލާކުރާގެއިން، އެއީ މިފައިސާޚަރަދުކުރީ އެގެ ގަތުމަށްކަމަށްވާތީ.\nސެޕްޓެމްބަރު 3, 2019 00:22\nމިމައްސަލަ ރުވައިބިޟާއިންގެ ސައްލާކުރާގެއިން، (ނުބަލާ އެހެން މައްސަލަތައް ބަލަނީ) އެއީ މިފައިސާޚަރަދުކުރީ އެގެ ގަތުމަށްކަމަށްވާތީ.


މުސްލިމުންގެ ކަލަންޑަރު (2) – DhiSalafiyyah\nހިޖްރީތާރީޚުގެ ދުވަސްތައް ބިނާވެފައިވަނީ ހަނދު ދުނިޔެވަށާ އެނބުރޭގޮތުގެ މައްޗަށެވެ. މަހެއްގެ ތެރޭގައި ހަނދުގެ ޞިފަ ބަދަލުވަމުންދެއެވެ. މަސްފެށޭ އިރު ހަނދުގެ ބުރުކުޑަވާނެއެވެ. ދުވަހަކަށްވުރެ ދުވަހެއް ބޮޑުވަމުން އައިސް މަހުގެ މެދުގައި (އެބަހީ: 14 ވިލޭރޭ) ހަނދުފުރިހަމަވެއެވެ. އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ހަނދުގެ ދާއިރާ ކުޑަވަމުންގޮސް މަސްނިމެންވާއިރަށް ވަރަށް ކުޑަވެގެންދެއެވެ. އިރުގެ ދައުރުވުމާ ޚިލާފަށް ހަނދުގެ ޞިފަތަކަކީ ފާޅުކޮށް އެނގެންހުންނަ، ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ފަސޭހަކަމާއެކު ދެނެގަނެވޭނެ ޞިފަތަކެކެވެ. ހަނދުގެ ޞިފަތަކަށް ބަލައިގެން ވަރަށް ފަސޭހަކަމާއެކު މަހުގެ ކޮންދުވަހެއްކަން ދެނެގަނެވޭނެއެވެ. މިއާއިޚިލާފަށް އިރުގެ ނިޒާމަށް ބަލައިގެން ދުވަސްހޯދުމަކީ ކަމުގެ ޢިލްމު ލިބިފައިވާ މާހިރުންނަށް ފިޔަވައި އުނދަގޫކަމެކެވެ. މިގޮތަށް ހަނދަށް ބަލައިގެން ތާރީޚު ބެލުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ކުރިންވެސް މީސްތަކުން ކުރަމުން އައިކަމެކެވެ.\nހަނދުގެ ދައުރުވުމަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ތާރީޚީ މިންގަނޑުގައި ހަނދު ދުނިޔެވަށައިގެން ޖަހާ ފުރިހަމަ ބުރަކީ އެއްމަސްދުވަހެވެ. އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް 29.25 ދުވަހެވެ. މިމިންގަނޑަށް ބިނާކޮށް ހަނދުއަހަރަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 354.36 ދުވަހެވެ. އެއީ ކޮންމެ އަހަރަކު މީލާދީތާރީޚަށްވުރެ 10.88 ދުވަހުގެ މަދު ޢަދަދެކެވެ. ވިސްނާލަންޖެހޭ މުހިއްމު ނުކުތާއަކީ ހަނދުގެ ދައުރުވުމަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ތާރީޚީ މިންގަނޑަކީ، އިރުގެ ދައުރުވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ތާރީޚީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްވެސް ގުޅުމެއްނެތް މިންގަނޑެކެވެ. އެހެނީ، ދެމިންގަނޑަކީ ތަފާތު ދެމިންގަނޑެކެވެ.\nޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައިވެސް، ޢަރަބިން މަސްތައް ގުނައި އުޅުނީ ހަނދަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެޒަމާނުގައި އަދި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައިވެސް ހަނދަށް ބަލައިގެން މަސްތަކަށް ނަންތައް ދީގެން ގުނަމުންއައެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا، مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ، ثَلاَثَةٌ مُتَوَالِيَاتٌ: ذُو القَعْدَةِ وَذُو الحِجَّةِ وَالمُحَرَّمُ، وَرَجَبُ مُضَرَ، الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ)) (البخاري: 3197، مسلم: 1679) މާނައީ: “އަހަރަކީ ބާރަމަހެވެ. އެމަސްތަކުގެ ތެރޭގައި ޙުރުމަތްތެރިވެގެންވާ ހަތަރުމަސްވެއެވެ. (އޭގެ ތެރެއިން) ތިންމަސް އަންނަނީ ޖެހިޖެހިގެންނެވެ. (އެއީ) ޛުލްޤަޢްދާއާއި، ޛުލްޙިއްޖާއާއި، މުޙައްރަމެވެ. (އަދި ޙުރުމަތްތެރިވެގެންވާ ހަތަރުހަމުގެ ތެރެއިން ވަކިން އޮންނަނީ) މުޟަރުގެ ރަޖަބެވެ. އެމަސްވަނީ ޖުމާދުލް (އައްޘާނީ ނުވަތަ އަލްއުޚްރާ) އާއި ޝަޢުބާން މަހާ ދެމެދުއެވެ.” މިޙަދީޘަށް އަޅުގަނޑުމެން ވިސްނާލައިފިކަމުގައިވާނަމަ އަންނަނިވި ނުކުތާތައް ފާހަގަވެއެވެ.\n* އަހަރެއްގައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ލައްވާފައިވަނީ ބާރަ މައްސަރުކަން އެނގެއެވެ. މިކަން މިވަނީ ޝަރުޢީ ނައްޞުން ޘާބިތުވެފައެވެ. އަދި މިކަމަށް ދަލީލުކުރާ އާޔަތް އަދި ފަހުން އަންނަހުށްޓެވެ.\n* ޛުލްޤަޢްދާއާއި، ޛުލްޙިއްޖާއާއި، މުޙައްރަމާއި، ރަޖަބު މިހަތަރު މަހަކީ ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައިވެސް ޙުރުމަތްތެރިވެގެންވާ މައްސަރުތަކެކެވެ. މިމައްސަރުތަކުގެ ޙުރުމަތަށްޓަކައި އެބައިމީހުން މިމައްސަރުތަކުގައި ހަނގުރާމަކުރުން ހުއްޓާލައެވެ.\n* މިޙަދީޘުން ދޭހަވާ އަނެއް މުހިއްމު ނުކުތާއަކީ އޭރުވެސް މަސްތަކަށް ކިޔާފައިވަނީ އިސްލާމްދީން އައުމަށްފަހުގައިވެސް ބޭނުންކޮށްފައިވާ ނަންތައްކަން ދޭހަވެއެވެ. އެގޮތުން ރަސޫލާއެވަނީ މުޟަރުގެ މީހުންނަށް ރަޖަބު މަސް ޞިފަކުރައްވާފައެވެ. އެޤަބީލާގެ މީހުންނަކީ ރަޖަބުމަސް މަތިވެރިކުރާބައެކެވެ. މިސަބަބާހުރެ، ރަޖަބުމަސް އެޤަބީލާއަށް ޞިފަކުރެވެނީއެވެ.\nމަސްތަކުގެ ނަންތައްދެވިފައިވީ ނަމަވެސް، ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައިވެސް، އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައިވެސް އަހަރުތަކަށް ޢަދަދު ދީފައެއްނުވެއެވެ. އެއާއިޚިލާފަށް އޭރުގައި ކޮންމެ އަހަރަކަށް، އެއަހަރެއްގައި ހިނގާފައިވާ ޙާދިޘާތަކަށް ބިނާކޮށް އެއަހަރަކަށް ނަންދީއުޅުނެވެ. މިގޮތުން “ޢާމުލްފީލް” ގެނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ އަހަރަކީ އަބްރަހާ ގެފުޅުތަޅާލަން އައި އަހަރެވެ. ހަމަމިފަދައިން، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރެއްވުމަށްފަހުވެސް، އަހަރުތަކަށް ދީއުޅުނީ ނަންތަކެވެ. މިގޮތުން މައްކާ ފަތަޙަކުރެއްވި އަހަރަށް “ޢާމުލް ފަތުޙު” އާއި “ޢާމުލް އަވްތާސް” ކިޔައެވެ.\nޙިޖުރީތާރީޚު ފެއްޓެވީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަކަމަށް ބައެއް ރިވާޔަތްތައް އައިސްފައިވެއެވެ. އެގޮތުން، އިބްނު އަސާކިރު ރަޙިމަހުﷲ އިމާމް ޒުހުރީ ކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ރިވާޔަތެއްގައިވެއެވެ. ((أَنّ النبي صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِالتَّارِيخ يَوْمَ قَدِمَ المدِينَةَ فِي شَهْرِ رَبِيع)) (تاريخ دمشق 1/ 37) މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ރަބީޢު (އެބަހީ: ރަބީޢުލްއައްވަލު) މަހު މަދީނާއަށް ވަޑައިގެންނެވިދުވަހު ތާރީޚުކުރެއްވުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.” މިރިވާޔަތަކީ މުރުސަލު ރިވާޔަތެއްކަމުގައި އިބްނު އަސާކިރު ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އެހެނީ، ޒުހުރީ ރަޙިމަހުﷲ އަކީ ތާބިޢީ ބޭކަލުންކުރެ ޢުމުރުންހަގު ގިންތީގެ ބޭކަލެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިރިވާޔަތުގައި އެންމެ ރާވީއެއް ނުވަތަ ދެރާވީން ވެއްޓިފައިވާނެއެވެ. މިސަބަބާހުރެ، މިރިވާޔަތަކީ ޟަޢީފު ރިވާޔަތެކެވެ. އިބްނު ޙަޖަރު ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “މިއީ މުޢުޟަލު (އެބަހީ: ޖެހިޖެހިގެން ދެރާވީ ވެއްޓިފައިވާ) ޙަދީޘެކެވެ. މަޝްހޫރުގޮތް މިއާއިޚިލާފެވެ. އެކަން (އެބަހީ: ހިޖުރީ ތާރީޚު ކުރެއްވުން) ފެށިފައިވަނީ ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ޚިލާފަތުގައެވެ.” (فتح الباري: 7/ 268) އަޅުގަނޑު ހޯދިހޯދުމަށް ބަލާއިރު، ހިޖުރީ ތާރީޚު ލިޔުއްވަން ފެއްޓެވީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަކަމަށް ޞަރީޙަކޮށް ޞައްޙަ ރިވާޔަތެއް އައިސްފައިވާކަމެއް އެނގޭކަށް ނެތެވެ. والله أعلم.\nހިޖުރީތާރީޚު ފެށުނީ ޢުމަރުގެފާނުގެ ޚިލާފަތުގައި ކަމަށް ދަލީލުކުރާ ގިނަ ރިވާޔަތްތަކެއް އައިސްފައިވެއެވެ. މިތާރީޚު ކުރައްވަން ޢުމަރުގެފާނު ފެއްޓެވީ މަޝްވަރާގެ މަތިން، މަޝްވަރާއަށްފަހުގައި ޞަޙާބީން އެކަމަށް އިއްތިފާޤުވެފައިވެއެވެ. އިބްނު ކަޘީރު ރަޙިމަހުﷲ އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތް “އަލްބިދާޔާ ވަންނިހާޔާ” ގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. “(ރަސޫލާގެ ހިޖުރަޔަށްފަހު) ސޯޅައަހަރު، ނުވަތަ ސަތާރައަހަރު، ނުވަތަ އަށާރައަހަރުފަހުން ޢުމަރުގެފާނުގެ ދައުލަތުގައި، (ރަސޫލާ) ހިޖުރަކުރެއްވި އަހަރުން ފެށިގެން އިސްލާމީ ތާރީޚު ޖަހަން ފެށުމަށް ޞަޙާބީން رضي الله عنهم އިއްތިފާޤުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެކަން ހިނގާދިޔަގޮތަކީ، އަމީރުލް މުއުމިނީން ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުއަށް މީހަކު އެހެންމީހަކަށް ކޮށްފައިވާ (ފައިސާގެ ނުވަތަ އެނޫން އެފަދަ އެއްޗެއްގެ) ލިޔުމެއް ހުށަހެޅުނެވެ. އެލިޔުމުގައި ވަނީ އެމީހަކަށް އެއެތި ހުއްދަވާހުށީ ޝަޢުބާން މަހުއެވެ. އެހިނދު ޢުމަރުގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. “ކޮން ޝަޢުބާންމެހެއް ހެއްޔެވެ؟ ތިމަންމެން ގުނަމުންމިދާ އަހަރުގެ ޝަޢުބާންމަސް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުގެ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ މިއަންނަ އަހަރުގެ ހެއްޔެވެ؟” އޭގެފަހުގައި، (ޢުމަރުގެފާނު) ޞަޙާބީން ޖަމާކުރައްވައި، ލޭންދޭނުގެ ގޮތުގައި ދޭތަކެއްޗާއި އެނޫންތަކެތި ދައްކަންޖެހޭ ދުވަސްތައް އެނގޭނެ ތާރީޚެއް އުފެއްދެވުމަށް އެބޭކަލުންނާ މަޝްވަރާކުރެއްވިއެވެ. ފާރިސީންގެ ތާރީޚު ބޭނުންކުރެއްވުމަށް އެއިގެ ތެރެއިން ބޭކަލަކު ދެންނެވިއެވެ. އެކަމާ ޢުމަރުގެފާނު ރުހިވަޑައިނުގެންނެވިއެވެ. އަދި ރޫމީންގެ ތާރީޚު ތާރީޚެއްކަމުގައި ހެއްދެވުމަށް އެހެން ބޭކަލަކު ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. އެކަމާވެސް ޢުމަރުގެފާނު ރުހިވަޑައިނުގެންނެވިއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ބޭކަލުން ރަސޫލާ ދުނިޔެއަށް ރައްކައުވިދުވަހުން ތާރީޚު ބެލުމަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ބޭކަލުން ރަސޫލާ ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވިދުވަހުން ފެށުމަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ބޭކަލުން އެކަލޭގެފާނު ހިޖުރަކުރެއްވިދުވަހުން ފެށުމަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ބޭކަލުން ރަސޫލާ عليه الصلاة والسلام މިދުނިޔެ ދޫކުރެއްވި ދުވަހުން ފެށުމަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. މިގޮތުން ޢުމަރުގެފާނު ބުރަވެވަޑައިގެންނެވީ ހިޖުރަކުރެއްވި ދުވަހުން ތާރީޚު ފެއްޓެވުމަށެވެ. އެއީ އެކަން ސާފުކޮށް އެނގެންއޮތުމާއި، އެކަން މަޝްހޫރުވެފައިވުމެވެ. އެއެންމެހާ ބޭކަލުން ޢުމަރުގެފާނާ މިކަމުގައި އިއްތިފާޤުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ…”\nއަބޫ ދާވުދު އައްޠަޔާލިސީ ރަޙިމަހުﷲ ރިވާކުރައްވާފައިވާ ރިވާޔަތުގައި، ހިޖުރަކުރެއްވި އަހަރަކީ ތާރީޚުޖަހަން ފަށާއަހަރާމެދު އެބޭކަލުން އިއްތިފާޤުވަޑައިގެންނެވުމަށްފަހުގައި، ފުރަތަމަ މަހަކީ ކޮބައިކަމާމެދު މަޝްވަރާކުރެއްވިއެވެ. އެއިގެ ތެރެއިން ބައެއް ބޭކަލުން ރަމަޟާން މަސް އެންމެ ފުރަތަމަ މަހެއްކަމުގައި ހެއްދެވުމަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. އަނެއްބައި ބޭކަލުން މުޙައްރަމު މަސް ހެއްދެވުމަށް ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. އެއީ، މީސްތަކުން ޙައްޖުގެ އަޅުކަމަށްފަހުގައި އެނބުރިދިއުމަށްފަހު، ދެން އަންނަ މަހަކީ މުޙައްރަމުމަސް ކަމުގައި ވާތީއެވެ. (މިހާހިސާބަށް އިބްނު ކަޘީރު ރަޙިމަހުﷲގެ ބަސްފުޅު ކުދިބަދަލުތަކާއެކު ނިމުނީއެވެ.) (انظر: البداية والنهاية 4/510-511)\nއެހެންކަމުން، މިކަމުގެ ޚުލާޞާއަކީ، ޞަޙާބީންގެ ޒަމާނުގައިވެސް މީލާދީ ތާރީޚު ވާއިރުވެސް، ހިޖުރީތާރީޚު އެއީ ތާރީޚެއްކަމުގައި ކަނޑައެޅުއްވުމެވެ. މިކަމުގައި ޞަޙާބީން އެވަނީ ހުރިހާ ބޭކަލުން އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައެވެ. އަދި އެބޭކަލުން ތާރީޚު ބަލާ މިންގަނޑެއްކަމުގައި ހަނދުގެ ދައުރުވުން ލައްވާފައިވާކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ހަނދުގެ ކަލަންޑަރާއި ހިޖުރީކަލަންޑަރު ވަނީ ގުޅި ލާމެހިފައެވެ. އަދި ހިޖުރީތާރީޚާމެދު ޞަޙާބީން އެއްބަސްވެވަޑައިގެންނެވުމުން، އެތާރީޚު އެވަނީ އިސްލާމީ ޝިޢާރުތަކުގެ ތެރެއިން މުހިއްމު ޝިޢާރަކަށްވެފައެވެ. އިސްލާމްދީނުގައިވާ ޝިޢާރުތަކަކީ އެޝިޢާރުތަކަކަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތަންޖެހޭ ކަންކަމެކެވެ.\nމުސްލިމުންގެ ކަލަންޑަރު (1)


Rasoola dhifaau kuranvaa gothakee koba? – adduLIVE\nރަސޫލުﷲ ﷺ ދިފާއުކުރަންވާ ގޮތަކީ ކޮބާ؟\nNov 06, 2020, 20:47 އަހުމަދު ފަޔާޒު ހަސަން\n'އަދި ކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅު މަތިވެރިކުރެއްވިން.' (ސޫރާ އިންޝިރާ، އާޔަތް 4) މިއާޔަތަށް އެކަނި ނަޒަރުހިންގިޔަސް ރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ މާތްކަމާއި މަތިވެރިކަން ކަށަވަރުވެއެވެ.\nވިސްނާށެވެ! ﷲގެ ނަންފުޅު ގެނެވޭ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ ނަންފުޅުވެއެވެ. ޝަހާދަތުގެ ދެ ކަލިމައިގައި އެނަންފުޅުވެއެވެ. ބަންގިއާއި ޤަމަތުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅުވެއެވެ. ނަމާދެއް ފުރިހަމަވަނީ އެނަމާދެއްގައި އެކަލޭގެފާނަށް ޞަލަވާތްކިޔަވައިގެންނެވެ. ހުކުރު ޚުޠުބާ ފުރިހަމަވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތް ކިޔަވައިގެންނެވެ.\nއެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅު އިވޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ސަލާމް ލައްވަންޖެހެއެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް ސަލާމްނުލައްވާ މީހާ ފާފަވެރިވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާނުވުން ކުފުރުގެތެރޭގައި ލެއްވިއެވެ. ދުނިޔެ ގިޔާމަތާޖެހެންދެން ކޮންމެވެސް ތާކުން އަބަދުވެސް ބަންގީގެ އަޑުއިވޭނެއެވެ. ޔަޢުނީ ރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ ނަންފުޅު އަބަދު އިވޭނެއެވެ.\nފަރަންސޭސީ ރައީސް މެކްރޯން ކިއެއްތަ މުޅި ދުނިޔެ ނިކުމެ އެކަލޭގެފާނަށް ފުރައްސާރަކުރިއަސް އެކަލޭގެފާނުގެ ޢިއްޒަތާއި ކަރާމަތުން ޒައްރެއްގެ މިންވަރުވެސް އުނިވެގެންނުދާނެއެވެ. 'ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭގެފާނަށް ފުރައްސާރަކުރާ މީހުންގެ ނުބައިކަމުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނު ރައްކާތެރިކުރައްވާހުށީމެވެ' (ސޫރާ ޙިޖުރު، އާޔަތް 95) މިއާޔަތަށް ފިކުރުހިންގުމުން ކަށަވަރުވާކަމަކީ ދުނިޔޭގައި ތިބި ހުރިހާ ޣައިރު މުސްލިމުން ނިކުމެ އެކަލޭގެފާނަށް ފުރައްސާރަކުރިޔަސް އެކަމުން އެކަލޭގެފާނުގެ މަތިވެރިކަމަށް ކުޑަވެސް އުނިކަމެއް ނާންނާނެކަމެވެ. '…….އަދި ﷲ ގެ ރަސޫލާ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކުރާ މީހުންނަށް ވޭންދެނިވި ޢަޛާބު ހުއްޓެވެ.' (ތައުބާ ސޫރާ، އާޔަތް 61) މިއާޔަތުން އެނގެނީ އެކަލޭގެފާނަށް މަލާމާތްކުރާ މީހުންނަށް ހުރި ޢަޒާބުގެ ބޮޑުކަމެވެ.\nކަން މިހެންހުރިކަމުގައިވިޔަސް ރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކޮށް އެކަލޭގެފާނަށް ހަޖޫޖަހާއިރު އެކަމަށް އަޅާނުލާ ތިބުމަކީ އަހަރެމެން މުސްލިމުންނަށް ކުރެވޭނެކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ މުސްލިމުން ކޮށްގެންވާނެކަމެއްވެސްނޫނެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނަށް ފުރައްސާރަކުރެވޭ ހިނދު އެކަމަށް އަޅާނުލާތިބުމަކީ މުސްލިމުން ފާފަވެރިވާނޭކަމެކެވެ. އެހެންވެ ރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކޮށް ހަޖޫޖެހުމުން އެކަލޭގެފާނުގެ ދިފާއުގައި ނިކުތުމަކީ އަހަރެމެން މުސްލިމުންގެ ވާޖިބެކެވެ. މިބޮޑު ޒިއްމާ އަހަރެމެން އުފުލަންޖެހެނީ ވިސްނުންތެރިކަމާއެކީ ހިކުމަތު އަމަލީ ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. މިކަންކުރަންޖެހޭނީ އެކަމަށް ބޭނުންވާ އެންމެމޮޅު ހަތިޔާރުގެ އެހީގައެވެ. އެއީ ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ އުޅުއްވިގޮތެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މާތް ނަމޫނާއެވެ.\nމިދަނޑިވަޅުގައި އަހަރެމެން އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލަންވީ ޣައިރު މުސްލިމުންގެތެރެއިން ބައެއް މީހުން ރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކޮށް އެކަލޭގެފާނު ކުޑައިމީސްކުރާ ސަބަބަށެވެ. މިސުވާލުގެ ޖަވާބު ކީރިތި ޤުރްއާނުން ލިބެއެވެ. ﷲ އަންގަވަނީ އެބޭކަލަކަށް ފުރައްސާރަކޮށް މަލާމާތްނުކުރާ ރަސޫލު ބޭކަލަކު ﷲ ނުފޮނުއްވާކަމަށެވެ. ރަސޫލުﷲ ﷺ ދީނަށް ގޮވައިލެއްވިއިރު އެކަލޭގެފާނާ ދެކޮޅަށް ދީނުގެ ޢަދުއްވުން ބޭނުންކުރި ބަސްތައް ފިޔަވާ އާބަހެއް މިއަދުވެސް ދީނުގެ ޢަދުއްވުން ބޭނުމެއްނުކުރެއެވެ. ރަސޫލު ﷲ ﷺ ގެ ރަސޫލުކަމުގައި އެކަލޭގެފާނާއި ދެކޮޅަށް ދީނުގެ ޢަދުއްވުން ނިކުތް ސަބަބުތަކާ ދީނުގެ ޢަދުއްވުން މުސްލިމުންނާ ދެކޮޅަށް މިއަދު ނިކުންނަ ސަބަބު ވަރަށްބޮޑަށް ތަފާތެވެ. މިދެބައި މީހުންގެ ތަފާތު ދެނެގަތުމަކީ އެކަލޭގެފާނުގެ ދިފާއުގައި ނިކުންނައިރު މުސްލިމުންނަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.\nރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ ރަސޫލުކަމުގައި އެކަލޭގެފާނާއި ދެކޮޅަށް މުޝްރިކުން ނިކުތީ ޙައްޤާއި ޢަދުލުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމަށް އެކަލޭގެފާނު ގޮވައިލެއްވުމުންނެވެ. ފަސާދައާއި މަކަރާއި ހީލަތާއި އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅު ނިޒާމަކަށް އެކަލޭގެފާނު ޖާގަދެއްވުމުންނެވެ. ތައުހީދުގެ މައްޗަށް އެކަލޭގެފާނު ގެންނެވި އިންގިލާބުގެ ތަނބުތަކަކީ ޙައްޤާއި ޢަދުލުވެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަމެވެ. މިއީ ބޮޑާކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމާ ކާފިރުކަމަށް ގެނބިފައި ތިބި ޤުރައިޝުންނަށް ހަޖަމްނުކުރެވުނު ބަދަލެކެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވީ ރަސޫލު ﷲ ﷺ ހުއްޓުވަން ކުރެވެނެހުރި ހުރިހާކަމެއް އެމީހުން ކުރުމެވެ. އެގޮތުން އެމީހުން ކުރި އެއްކަމަކީ އެކަލޭގެފާނަށް ފުރައްސާރަކުރުމެވެ.\nމިއަދު ދީނުގެ ޢަދުއްވުން މުސްލިމުންނާ ދިމާކުރަނީ ސިޔާސީ އިގުތިސާދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ސަބަބުތަކަށްޓަކައެވެ. އެއްގޮތަކަށްވެސް އެމީހުންގެ ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަމާއި އިންސާފުވެރިކަމުގެ ސަބަބަކުންނޫނެވެ. ދީނުގެ ޢަދުއްވުންނަށް އިސްލާމީ ދުނިޔެއިން ފެންނަނީ ޚުދުމުޚުތާރުވެރިކަމާއި ބޭއިންސާފާއި އަނިޔާއެވެ. މުސްލިމުންގެ މެދުގައި ހިނގާ އަހުލީ ނުވަތަ މަޒުހަބީ ހަނގުރާމަތަކެވެ. އަދި އެމީހުންނަށް މުސްލިމުން ފެންނަނީ ދުނިޔޭގެ އެތަންމިތަނުގައި ބޮންގޮއްވާ މީހުން މަރާ މީހުންގެ ގޮތުގައެވެ. މިއަދު ދީނުގެ ޢަދުއްވުންނަށް މުހިންމުވަނީ މުސްލިމުންގެ އަތުގައިހުރި ޤުދުރަތީ މުއްސަނދިކަމެވެ. ދީނުގެ ޢަދުއްވުން ދުނިޔަވީ މޮޅު ހޯދަން ކުރާ ދަތުރުގައި މުސްލިމުން ހުރަހަކަށްވެއެވެ. އެއީ ސިޔާސީގޮތުން ނުވަތަ އިގުތިސާދީގޮތުން ނުވަތަ އިޖުތިމާޢީގޮތުންނެވެ. އެފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އެމީހުންގެ ނަފުރަތާއި ރުޅިވެރިކަން އިސްލާމް ދީނަށް ނުވަތަ މުސްލިމުންނަށް އަމާޒުވެއެވެ. އެހިސާބުން އެމީހުން އިސްލާމް ދީނަށާއި ރަސޫލު ﷲ ﷺ އަށާއި ކީރިތި ޤުރްއާނަށް ފުރައްސާރަކުރެއެވެ.\nރަސޫލުﷲ ﷺ ދިފާއުކުރުމަށްޓަކައި ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހެނީ އެކަލޭގެފާނު ކަންތައް ކުރެއްވިގޮތަށެވެ. މައްކާގައި ދީނަށް ގޮވައިލެއްވިއިރު އެކަލޭގެފާނުގެ އަތްޕުޅުގައި މާބޮޑު ބާރެއްނެތެވެ. އެހެންވެ އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ހަތިޔާރަކަށް ހެއްދެވީ ކެތްތެރިކަމާއެކު ދުޢާކުރެއްވުމެވެ. އިސްލާމްވެ އެކަލޭގެފާނަށް ތަބާވި މުސްލިމުންނަށް ލާއިންސާނީ އަނިޔާ ލިބެމުން ދިޔައިރު އެކަމަށް ރަސޫލުﷲ ﷺ ކުރެއްވީ ދުޢާއެވެ. މުޝްރިކުންގެ އަނިޔާގައި ސުމައްޔާއާއި އެކަމަނާގެ ފިރިކަލުން ޔާސިރު ޝަހީދުވެވަޑައިގަތީ ރަސޫލުﷲ ކުރިފުޅުމަތީގައެވެ.\nއެކަލޭގެފާނާދިމާއަށް ޤުރައިޝުން 'މުޒައްމަމް' (އެކަލޭގެފާނަކީ ލަދުވެތިކަމެއްކަމަށް) ގޮވިއެވެ. އެކަމަކު އެކަލޭގެފާނު އެމީހުންނާދެކޮޅަށް އިތުރު ކަމެއް ނުކުރައްވައެވެ.\nރަސޫލު ﷲ ﷺ މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރައްވައި ކާމިޔާބާއި ނަސްރުލިބިވަޑައިގަތުމުން ކަންކުރެއްވީ ތަފާތުކޮށެވެ. އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ބިންގާ އެޅުއްވުމަށްފަހު ﷲ އަމުރުފުޅަށް ދީނުގެ ދަޢުވަތު ފުޅާކުރެއްވިއެވެ. އެކަމަކުވެސް ސީދާ އެކަލޭގެފާނަށް ފުރައްސާރަ އަމާޒުވުމުން އެކަމަށް އިޖާބަދެއްވީ ކެތްތެރިކަމާއި ހިކުމަތްތަތެރިކަމާއެކުއެވެ. މަދީނާގައި ޔަހޫދީންގެ ބަޔަކު އައިސް އެކަލޭގެފާނުގެ ގެކޮޅުގެ ބޭރުގައިތިބެ އެކަލޭގެފާނާ މުޚާޠަބުކޮށް 'އައްސާމް އަލައިކަ' (ކަލެއަށް ހަލާކުހުރި) ގޮވުމުން ރައްދުގައި ޙަދީސްފުޅުކުރެއްވީ 'ވަޢަލައިކަ' (އަދި ތިބާއަށް އެފަދަ) އެވެ.\nކީރިތި ޤުރްއާނުގެ މުފައްސިރު ނުޢުމާން ޢަލީ ޚާން ހާމަކުރާގޮތުގައި ދީނުގެ ޢަދުއްވުން ނުވަތަ ރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކުރާ މީހުން ދެބަޔަކަށް ބެހެއެވެ.\nރަސޫލުﷲ ﷺ އަށާއި އިސްލާމް ދީނަށް ފުރައްސާރަކުރާ ފުރަތަމަ ބަޔަކީ ހުރިހާ ކަމެއް އެނގިތިބެ އެކަންކުރާ މީހުންނެވެ. މިއީ ފާތިޙާ ސޫރަތުގައި ﷲ ބަޔާންކުރައްވާ މަޣުޟޫބި މިބަޔަށް ނިސްބަތްކުރެވިދާނެ މީހުންނެވެ. މިމީހުންނަކީ އެމީހުންގެ ބޮޑާކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމުގައި އިބުލީހުގެ މަގުގައި ތިބި މީހުންނެވެ. މިމީހުންނާ އަބޫ ލަހަބާއި އަބޫޖަހުލާއި ތަފާތެއްނުވެއެވެ. އިސްލާމް ދީން ކިތަންމެ ރަނގަޅުވިޔަސް އެމީހުން އެކަން ގަބޫލެއްނުކުރާނެއެވެ. ރަސޫލުﷲ ﷺ އަކީ ޙައްޤު އެންމެ މާތް ނަބިއްޔާއަށްވިޔަސް އެމީހުން އެކަލޭގެފާނަށް ދޭނީ ފުރަގަހެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނަކީ ﷲ ގެ ކަލާމްފުޅު ކަމުގައިވިޔަސް އެމީހުން އެކަމާ އިންކާރުކުރާނެއެވެ. އެމީހުންނަށް ވިސްނައިދިނަސް އެމީހުން ނުވިސްނާނެއެވެ. އެމީހުންނަކީ ލޮލާއި ކަންފަތާއި ދޫ ހުރިކަމުގައިވިޔަސް ކަނު ބީރު އަދި މަންމަން މީހުންނެވެ.\nއެނގިތިބެ އިސްލާމް ދީނަށް ނުވަތަ ރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކުރާ މީހުން އެކަންކުރުމުގެ އެއްބޭނުމަކީ މުސްލިމުން ރުޅިއަރުވައި އެމީހުން ކެއްކުވުމެވެ. އަދި މުސްލިމުން ލައްވައި އަތުންފައިން ގޯސްހެއްދުމެވެ. އެގޮތަށް މުސްލިމުން ގޯސް ހެދުމުން މުޅި ދުނިޔެއަށް އެކަން ފެންނާނެއެވެ. ބޭނުމަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ ޢިއްޒަތާއި ގަދަރުކުޑަކޮށް ދީނުގެ ތަސައްވުރު ކިލަނބުކުރުމެވެ. މިއީ މުސްލިމުން ހޭލަންޖެހޭ ނުކުތާއެކެވެ. ދީނުގެ ޢަދުއްވުން ޖަހާ ކޮންމެ މަޅިއެއްގައި މުސްލިމުން ޖެހިގެން ނުވާނެއެވެ. މުސްލިމުން ޢިލްމާއި ޙިކުމަތުޢަމަލީ ބޭނުންކޮށްގެން އެފަދަ މަޅިތަކުން ސަލާމަތްވާންޖެހެއެވެ. އަދި ދީނަށާއި ނަބިއްޔުންނާއި ރަސޫލުންނަށް އެމީހުން ކުރާ ފުރައްސާރައާއި ކުރިމަތިލާންޖެހެނީ ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ފިސާރިމޮޅަށެވެ. މިނޫންގޮތަކަށް ރައްދުދެވޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު ހަގީގަތުގައި އެވައްޓާލެވެނީ ދީނުގެ އަގެވެ.\nރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކުރާ ދެވަނަ ބަޔަކީ އެކައްޗެއްވެސް ނޭގޭ ނުވަތަ ޣާފިލުކަމުގައިތިބި މީހުންނެވެ. މިއީ ފާތިޙާ ސޫރަތުގައި ﷲ ބަޔާންކުރައްވާ ޟާއްލީން މިބަޔަށް ނިސްބަތްކުރެވިދާނެ މީހުންނެވެ. އެބައިމީހުންނަށް ފެންނަނީ ނުވަތަ އެނގެނީ މުސްލިމުން ކުރާ ތާކުންތާކުނުޖެހޭ ކަންކަން ނުވަތަ މުސްލިމުންގެ ހެއްވާ އުޅުމެވެ. އެއީ ދީނުގެ ނަމުގައި މީހުން މެރުމާއި ބޮން ގޮއްވުމާއި ހަމަނުޖެހުން އުފެއްދުންފަދަ ކަންކަމެވެ. އެބައިމީހުން ދެކޭގޮތުގައި މުސްލިމުން އެގޮތަށް އުޅެނީ އެމީހުންގެ ދީން އެގޮތަށް އުޅުމަށް އަންގާތީ ނުވަތަ ބާރުއަޅާތީއެވެ. އެމީހުންނަށް އިސްލާމް ދީން ރަނގަޅަށް ބުނެދެވިއްޖެއްޔާ އެމީހުންގެ މެދުގައި ހުރި ނޭގުމާއި ޣާފިލުކަން ފިލާދާނެއެވެ. އަދި އިސްލާމް ދީނަށް އެމީހުން ކުރާ ފުރައްސާރައަށް ނިމުން އަންނާނެއެވެ.\nރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ ދިފާއުގައި އަހަރެމެން އެންމެފުރަތަމަ ކުރަންވީ ކަމަކީ އިސްލާމް ދީނަށް އުޅުމެވެ. ﷲ ލޯބިވެވޮޑިގެންވާ މަގުގައި ފައިތިލަ ސާބިތުކުރުމެވެ. ދީނުގެ ރުކުންތަކަށް ފުރިހަމައަށް ރައްކާތެރިވުމެވެ. ފަތިސްނަމާދަށް ޖަމާޢަތަށް ދިއުމަކީ އެގޮތުން ކުރަންވީ ފުރަތަމަ ކަންތަކެވެ. އެއަށްފަހު ރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ ސުއްނަތުގައި ބާރަށްހިފުމެވެ. އެގޮތުން އެކަލޭގެފާނު އުޅުއްވިގޮތަށް އުޅެވޭތޯ ގަދައަޅާ މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އެއަށްފަހު މުސްލިމުންނަކީ ސުލްހަވެރިކަމާއި އަމާންކަމުގެ އަހުލުވެރިންކަން ބަހާއި އަމަލުން ސާބިތުކުރަންވީއެވެ. އަމާނާތްތެރިކަމާއި ތެދުވެރިކަމުގައި އެންމެއަރާތިބި ބަޔަކީ މުސްލިމުންކަން ދައްކަންވީއެވެ. ދީނުގައި ނަހީކޮށްފައިވާ އެންމެހާ ކަންކަމުން ދުރުހެލިވެތިބިއެއްކަން އަމަލުން ދައްކަންވީއެވެ.\nރަސޫލުﷲ ﷺ ގެ ދިފާއުގައި ދެވަނައަށް އަހަރެމެން ކުރަންވީ ކަމަކީ ކިޔަވައި މޮޅުވުމެވެ. ތަޢުލީމީގޮތުން ނުވަތަ ޢިލްމީގޮތުން އެންމެކުރިއަރާފައިވާ މީހުންނަށްވުމެވެ. އެންމެމޮޅު ސައެންސްވެރިންނާއި ޢިލްމުވެރިން ތިބެންވާނީ މުސްލިމުންގެތެރޭގައެވެ. އެންމެ މަޝްހޫރު ޑޮކްޓަރުންނާއި ލޯޔަރުން ތިބެންވާނީ މުސްލިމުންގެތެރޭގައެވެ. އެންމެ ނަންހިނގާ އިންޖިނޭރުންނާއި މާކެޓަރސް ތިބެންވާނީ މުސްލިމުންގެތެރޭގައެވެ. ކޮންމެ ފަންނަކުން ބެލިކަމުގައިވިޔަސް މުސްލިމުން އަންނަންވީ އެއްވަނައަށެވެ. އަދި ކޮންމެ ރޮނގަކުން އެންމެމޮޅު މީހާ ވާންވީ އިސްލާމް ދީނަށް ފުރިހަމައަށް އުޅޭ މީހަކަށެވެ. މިގޮތަށް އަމަލުނުކޮށް ރަސޫލުﷲ ﷺ ދިފާއުކުރުމަކީ މުސްލިމުންނަށް ކާމިޔާބާއެކު ކުރެވޭނެ ކަމެއްނޫނެވެ.\nއެންމެފަހު ކަމަކަށް އަހަރެމެން ކުރަންވީ ކަމަކީ ރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ފުރައްސާރަކުރާ މީހުންނާ ދެކޮޅަށް ތަހުޒީބުގެ މަގުން ނިކުތުމެވެ. އެގޮތުން އެފަދަ މީހުންނާދެކޮޅަށް ޤާނޫނީގޮތުން ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އަވަސްވެގަންނަންވީއެވެ. ޕަބްލިކް ރިލޭޝަންސްގެ ދާއިރާއިން އެފަދަ މީހުން ބަލިކުރަންވީއެވެ. މިހުރިހާ ކަމަކުން މުޅި ދުނިޔެއަށް ސާބިތުވާނީ މުސްލިމުންނަކީ ހުރިހާގޮތަކުން އެންމެ ރަނގަޅު އަދި ހެޔޮ ނަމޫނާކަމުގައެވެ. އާޚިރު ނަތީޖާއަކަށްވާނީ މިހާރަށްވުރެވެސް ގިނައިން މީހުން އިސްލާމް ދީނަށް ވަނުމެވެ. ހަޅޭލާ މުޒާހިރާކޮށް ތަންތަންގޮއްވާ މީހުން މެރުމަކީ ރަސޫލުﷲ ﷺ އަށް ކުރާ ފުރައްސާރަ އިތުރުވާނެކަމެކެވެ.


Rahumathuge nabiyyaa thuppulhuiru - 01 - One Online\nރަޙުމަތުގެ ނަބިއްޔާގެ ތުއްޕުޅުއިރު 01\nކައުސާހިބާގެ ޒިޔާރަތްޕުޅާއި މަސްޖިދުއްނަބަވީ ---\nކާއިނާތުގެ ވެރި މާތް اللّـه سبحـانــه وتـعــالــى އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގެންވާ ހަނީފީ ދީން ފުރިހަމަކުރެއްވުމަށްޓަކައި މިންވަރު ކުރައްވައިފައިވަނީ أبــوالأنـبـيــاء إبــراهيــم عـليــه السّـلام ގެ ދަރިކޮޅުގެ އިސްމާޢީލީ ގޮފީން ނަބީބޭކަލަކު ފޮނުއްވުމަށެވެ. إبــراهيــم عـليــه السّـلام އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުން إسمــاعـيـل ގެފާނާއި އެދަރިކަލުންގެ މައިކަނބަލުން هــاجــر މައްކާގައި ވަޒަންވެރިކުރެއްވީ މިދެންނެވި އިލާހީ މިޝަން ފުރިހަމަކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ.\nރަޙުމަތުގެ ރަންތަރި އުދަރެހުން ފާޅުވި ޒަމާން އަތުވެއްޖެއެވެ. މައްކާގައި ވެރިކަންކުރަނީ ޤުރައިޝުވަންހައިގެ މީހުންނެވެ. އެއީ إسمــاعـيـل ގެފާނުގެ ދަރިކަލުން قـيــدار ގެ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ބައެކެވެ. ޤުރައިޝުވަންހަޔަކީ ޢަރަބީންގެ އެންމެ ޢިއްޒަތްތެރި ޤަބީލާއެވެ. އެންމެ ބާރުހުރި ވަންހައެވެ. އެވަންހައިގެ އެންމެ ޤަދަރުހުރި ދަރިކޮޅަކީ عـبـد مـنــاف ވަންހައެވެ. އެވަންހައިގެ މާތްކަމުގެ ކުރިބޯއްޓަކީ عـبـد مـنــاف ގެ ދަރިކަލުން هــاشـم އެވެ. މައްކާގެ ވެރިކަމުގައި ހުންނެވީ عـبـد مـنــاف ގެ ދަރިކަލުން هــاشـم ގެ ދަރިކަލުން عـبـدالمطّـلـب އެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އެންމެ ލޮބުވެތި ދަރިކަލުން عـبـداللّـه އަކީ އެޒަމާނުގައި ޤުރައިޝުވަންހައިގައި ހުންނެވި އެންމެ ރީތި ޒުވާނާއެވެ. ޤުރައިޝުވަންހައިގެ ރީތި ޒުވާން އަންހެންކުދީންގެ ފަރާތުން عـبـداللّـه ގެފާނަށްވަނީ يــوسف عـليــه السّـلام ގެ ޒަމާނުގައި އެކަލޭގެފާނަށް ކުރިމަތިކުރެވުނުފަދަ ކަންތައްތައް ކުރިމަތިކުރެވިފައެވެ. އެކަމަކު އެކަލޭގެފާނު ހުންނެވީ ޢިއްފަތްތެރި ޠާހިރުގޮތުގައެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނުގެ ހުވަފެންފުޅާ ވިދިގެން عـبـداللّـه ގެފާނު ކުރިމަތިލައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވި ޤުރުބާން ކުރެއްވުމުގެ މައްސަލަ ހަމަޖެހިއްޖެއެވެ. عـبـداللّـه އަށް އަނބިކަނބަލަކު ހޯއްދަވައިދެއްވުމުގެ ވަގުތު އަތުވެއްޖެއެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނު عـبـداللّـه ގެފާނު ގޮވައިގެން ވަޑައިގެންނެވީ ޤުރައިޝުވަންހައިންގެ ޤަދަރުހުރި ޢާއިލާއެއްކަމުގައިވާ ޒުހުރަތުވަންހައިގެ ރައީސް وهـب ގެ އަޚު وهـيـب ގެ އަރިހަށެވެ. އޭރު وهـب އަވަހާރަވެފައިވާތީއެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނު وهـيـب ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. "އޭ وهـيـب އެވެ. އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު عـبـداللّـه ތިބާގެ ދަރިކަލަކަށް ހައްދަވާށެވެ. ތިބާގެ އަޚު وهـب ގެ ދަރިކަނބަލުން آمـنــة އާ މީނާއާ ކާވެނިކޮށްދެއްވާށެވެ." އޭރު عـبـدالمطّـلـب ގެފާނު ހުންނެވީ وهـيـب ގެ ދަރިކަނބަލުން هــالــة އާ ކާވެނިބައްލަވައިގެންނެވެ. وهـيـب عـبـدالمطّـلـب ގެފާނުގެ ހުށަހެޅުއްވުން ގަބޫލުކުރެއްވިއެވެ. އޭނާގެ އަޚު وهـب ގެ ދަރިކަނބަލުން آمـنــة ގެފާނާއި عـبـداللّـه ގެފާނާ ކާވެނިކޮށްދެއްވިއެވެ. آمـنــة ގެފާނަކީވެސް އެޒަމާނުގެ ޤުރައިޝުވަންހައިން ހޮވައިލެވޭ ރީތި އަންހެން ސާހިބެކެވެ. هــاشـم ވަންހައާއި زهـــرة ވަންހަވަނީ كـلاب بــن مــرّة އާ ހަމައިން ގުޅި އެއްވަންހަޔަކަށްވެފައެވެ. މިއީ އިސްލާމްދީނުގެ ނަބިއްޔާ صلّــى اللّـه عليـه وسلّـم ގެ ބަފައިކަލުންނާއި މައިކަނބަލުންގެ ވަންހަފުޅު ގުޅި އެއްވަންހަފުޅަކަށްވާ ހިސާބެވެ. އެހެންކަމުން ކައުސާހިބާއަކީ ދެފަރާތްޕުޅުންވެސް ކަލަމިދި ޤުރައިޝީ އަޝްރާފެކެވެ.\nކައުސާހިބާގެ ބައްޕާފުޅާއި މަންމާފުޅާ ކާވެނިބައްލަވައިގެންނެވިތާ މާގިނަދުވަހެއްނުވެ عـبـداللّـه ގެފާނު ޝާމުކަރަޔަށް ވިޔަފާރި ދަތުރުފުޅަކު ފުރައިވަޑައިގެންފިއެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނު عـبـداللّـه ގެފާނަށް އިރުޝާދު ދެއްވައިފައިވަނީ ޝާމްކަރައިން އެނބުރިވަޑައިގަންނަވާއިރު عـبـدالمطّـلـب ގެފާނުގެ މައިފުށުގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅުންގެ އަރިހުގައި މަދީނާގައި ދުވަސްކޮޅަކު މަޑުކޮށްލައްވާށެވެ. ކަދުރުގެ ވިޔަފާރި ކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ. عـبـداللّـه ގެފާނު މަދީނާގައި ހުންނަވަނިކޮށް ޖެހިވަޑައިގެންނެވި އާލާސްކަންފުޅެއްގައި އެކަލޭގެފާނު ވަނީ އަވަހާރަވެފައެވެ. ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައިވާގޮތުން عـبـداللّـه ގެފާނު އަވަހާރަވުމުގެ އާލާސްކަންފުޅު ފެށިފައިވަނީ ޝާމްކަރައިގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ. މަދީނާގައި މަޑުކުރެއްވީ އާލާސްކަންފުޅުގެ ސަބަބުންނެވެ.\nރަޙުމަތުގެ ރަންތަރި ފާޅުވުން\nރަޙުމަތުގެ ނަބިއްޔާ صلّــى اللّـه عليـه وسلّـم ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގެންނެވީ އަބްރަހަތު ގެފުޅު މުގުރާން އައުމުން އަރަހުށި މާތް اللّـه އޭނާއާއި އޭނާގެ ލަޝްކަރު ހަލާކުކުރެއްވިތާ ފަންސާސްވަނަޔަށްވީ ދުވަހުއެވެ. ދުވަހަކީ ރަބީޢުލްއައްވަލުމަހެއްގެ ކުރީކޮޅުގެ ހޯމަ ދުވަހެކެވެ. ޢަރަބީން އެ އަހަރަށް ކިޔައިއުޅެނީ ޢާމުލްފީލެވެ. ވަގުތަކީ ފަތިހުގެ ވަގުތެވެ. ޢާއްމުގޮތެއްގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ ގޮތުގައި އެދުވަހަކީ ޢާމުލްފީލުގެ ރަބީޢުލްއައްވަލުމަހުގެ ބާރަވަނަ ދުވަހެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުގެ އިތުބާރުހުރި މުއައްރިޚުންނާއި ފަލަކީ ޢިލްމުވެރީން އިއްތިފާޤު ވެވަޑައިގެންފައިވާ ގޮތުގައި އެދުވަހަކީ9ރަބީޢުލްއައްވަލް 1 ޢާމުލްފީލެވެ. މީލާދީ ސަނަތުން 20 އެޕްރީލް 571 އެވެ.\nކައުސާހިބާ صلّــى اللّـه عليـه وسلّـم ގެ މައިކަނބަލުން آمـنــة ގެފާނު އިންނެވީ އެކަމަނާގެ އެބޭބޭފުޅުގެ ބެއްލެވުމުގެ ދަށުގައެވެ. އިތުރު ސާހިބާ ރައްކައުވި ޚަބަރު ދެއްވުމަށްޓަކައި آمـنــة ގެފާނު ފޮނުއްވި ބަޝީރު ވަޑައިގެންނެވިއިރު ކާފާކަލުން عـبـدالمطّـلـب ހުންނެވީ ފަތިހުގެ ޠަވާފު ކުރެއްވުމަށްޓަކައި كـعـبــة اللّـه ގެފުޅު އަރިހުގައެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނަށް އެޚަބަރު ލިބިވަޑައިގެންނެވުމުން އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވީ ބަޔާންނުކުރެވޭފަދަ މަތިވެރި އުފާފުޅެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަވަސްއަވަހަށް ވަޑައިގެންނެވީ ލޮބުވެތި ކާފަދަރިކަލުން ދެކެވަޑައިގެންނެވުމަށެވެ. ލޮބުވެތި ދަރިކަލުން މޭފުޅުގައި ޖައްސަވައި ބޮނޑިކޮށްލެއްވިއެވެ. ދަރިކަލުންގެ ނިތްކުރިފުޅުގައި ބޮސްދެއްވިއެވެ. ހަމައެވަގުތު އެދަރިކަލުން ގޮވައިގެން ވަޑައިގެންނެވީ ޙަރަމްފުޅުގެ ތެރެޔަށެވެ. كـعـبــة اللّـه ގެފުޅު ހުޅުއްވައިގެން ދަރިކަލުން ގޮވައިގެން ވެދެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނަށް މިދެއްވި އަގުބޮޑު ހަދިޔާއަށް ޝުކުރު އަދާކުރެއްވިއެވެ. އެދަރިކަލުންގެ އުމުރުފުޅު ދިގުކުރައްވައި މަތިވެރި ކާމިޔާބީތަކެއް މިންވަރު ކޮށްދެއްވުން އެދިވަޑައިގެން އިބްތިހާލު ވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނު އެދުވަހު ވިދާޅުވި ދުޢާފުޅުގެ ޅެމުގެ ޚުލާޞާ މާނައިގައިވެއެވެ.\n"ހުރިހާ ޙަމްދަކާއި ތާރީފެއްހުރީ ރަތްކުލަޔަކަށްދާ ދޮންކުލައިގެ މި ޠާހިރު ލޮބުވެތި ދަރިފުޅު މިއަޅާއަށް ދެއްވި ދީލަތިވަންތަ اللّـه އަށެވެ. މީނާގެ ތުއްތުއިރުވެސް މީނާއަކީ ކުޑަކުދީންގެ އަމީރެއްކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! އޭ ދީލަތިވަންތަ މާތް اللّـه އެވެ! މިއަޅާގެ މިދަރިފުޅު އިބަރަސްކަލާނގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ދަށަށް ދޫކޮށްލަމެވެ. އިބަރަސްކަލާނގެއީ މިފެންނަ ގަދަފަދަވެގެންވާ ރައްކާތެރި މާތް ގެފުޅުގެ ވެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ. މިއަޅާ އެދެނީ މި ދަރިފުޅަކީ ދުޅަހެއި ގުނަވަންތައް ވަރުގަދަ ޒުވާނަކަށްވާތަން ދެއްކެވުމެވެ. ކޮންމެ ދުޝްމިނެއްގެ ކިބައިން މި ދަރިފުޅު ޙިމާޔަތް ކޮށްދެއްވުން އެދެނީ އިބަރަސްކަލާނގެ ރައްކައުތެރިކަމާއި ޙިމާޔަތުގެ ބާރުގައެވެ. ކޮންމެ ހަސަދަވެރިއަކާއި ނުނިޔަތްލާ މީހެއްގެ ކިބައިން މިދަރިފުޅު ރައްކާތެރި ކޮށްދެއްވުން އެދެނީވެސް އިބަރަސްކަލާނގެ ޙަޟުރަތުންނެވެ. މީނާއަކީ ކުޅަދާނަ ބަސްވާރެއް ކަމުގައްޔާއި ދޫފަސޭހަ ބަސްމޮށުންތެރިޔަކު ކަމުގައި ވެއްޖައުމަށް ދާނދެނެވެ."\nބިންމަތީގައި ނަންފުޅަކީ محـمّــد އެވެ.\nކައުސާހިބާ ޞަައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރައްކައުވި ދުވަސްވަރުގެ މައްކާ (ޚިޔާލީ ކުރެހުމެއް)\nعـبـدالمطّـلـب ގެފާނު ލޮބުވެތި ކާފަ ދަރިކަލުންނަށް ހަތްދުވަސްފުޅުވީ ދުވަހު ޢަޤީޤާ ކަތިލައްވައި ޤުރައިޝުންނަށް ދަޢުވަތު ދެއްވިއެވެ. ޢަޤީޤާ ކަތިލުމަކީ އިބްރާހީމީ ސުންނަތްތަކުގެ ތެރެއިން އޭރުވެސް ޢަރަބީންގެ ތެރެއިން ފިލައިގެން ނުގޮސް އޮތްކަމެކެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނުގެ ލޮބުވެތި ކާފަދަރިކަލުންނަށް ނަންދެއްވީ محـمّــد ގެ ނަމުންނެވެ. އެނަންފުޅަކީ ޤުރައިޝުންގެ ނަންކިޔުމުގެ އާދަޔާ ޚިލާފު ނަންފުޅެކެވެ. އެހެންކަމުން ޤުރައިޝުން އެކަމާ ސުވާލުކުރިއެވެ. عـبـدالمطّـلـب ގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. "އަހަރެން އެދެނީ އުޑުގައި މާތް اللّـه އަހަރެންގެ މިދަރިކަލުންނަށް ތާރީފު ކުރެއްވުމެވެ. ބިންމަތީގައި ޚަލްޤުތަކުން މިދަރިފުޅަށް މާތްކޮށްހިތައި ސަނާ ކިޔުމެވެ."\nسـيّـدة آمـنــة ވިދާޅުވާގޮތުގައި އެކަމަނާގެ ދަރިކަލުންގެ ނަންފުޅެއްކަމުގައި ހުވަފެންފުޅުގައި ބަޝާރަތު ލިބިވަޑައިގެންފައިވަނީ أحـمـد އެވެ. އެބަޝާރަތު ލިބިވަޑައިގެންނެވީ هــاجــر އަށް އެކަމަނާގެ ދަރިކަލުންގެ ނަންފުޅަކީ إسمــاعـيـل ކަމުގައި އިލްހާމްކުރެއްވި ފަރާތްޕުޅުންނެވެ. مــريــم ގެފާނަށް އެކަމަނާގެ ދަރިކަލުންގެ ނަންފުޅަކީ عيسـى ކަމުގައި ބަޝާރަތު ލިބިވަޑައިގެންނެވި މަސްދަރުންނެވެ. محـمّــد އާއި أحـمـد އަކީ މާނައިގެ ގޮތުން ވަރަށް ކައިރި ދެނަމެވެ. ދާދި އެއްމާނައެއްގެ ދެނަމެވެ. ކައުސާހިބާ صلّــى اللّـه عليـه وسلّـم ޙަދީޘްކުރައްވައިފައިވެއެވެ. "އުޑުގައި އަހުރެންގެ ނަމަކީ أحـمـد އެވެ. ބިމުގައި محـمّــد އެވެ."\nسـيّـدة آمـنــة އެކަމަނާގެ ދަރިކަލުންނަށް ކިރުފޮދު އެރުއްވީ ހަތްދުވަހުއެވެ. މައްކާގެ އަޝްރާފުންގެ އާދަޔަކީ ކުދީންގެ އުމުރުން ހަތްދުވަސްވުމުން އެކުދީން ކިރުމައިންނާ ހަވާލުކުރުމެވެ. ކައުސާހިބާގެ އުމުރުފުޅުން ހަތްދުވަސްފުޅުވުމުން އިތުރު ސާހިބާ ހަވާލުކުރެވުނީ ކިރުމައިކަނބަލަކާއެވެ. ކައުސާހިބާ صلّــى اللّـه عليـه وسلّـم އަށް ދެވަނަޔަށް ކިރުފޮދު އެރުއްވި ބޭކަނބަލަކީ ثــويـبــة الأسلميّــة އެވެ. ثــويـبــة ހަފުތާތަކެއްވަންދެން އިތުރު ސާހިބާއަށް ކިރުފޮދު އެރުއްވިއެވެ. އާޔާއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އެދަރިކަލުން ބެލެހެއްޓެވީ އެކަމަނާއެވެ. ثــويـبــة ވަނީ ކައުސާހިބާ صلّــى اللّـه عليـه وسلّـم ގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅު حـمــزة رضى اللّـه عـنــه އަށްވެސް ކިރުފޮދު އަރުއްވައިފައެވެ. އިތުރު ސާހިބާގެ ބޮޑުދައިތާފުޅު أمـيـمــة ގެ ދަރިކަލުން عـبـداللّـه بن جحش رضى اللّـه عـنــه އަށާއި އިތުރު ސާހިބާގެ ބޮޑުދައިތާފުޅު بـــرّة ގެ ދަރިކަލުން عـبـداللّـه بن عـبـدالأســد رضى اللّـه عـنــه އަށްވެސް ކިރުފޮދު އަރުއްވައިފައެވެ.\nثــويـبــة އަކީ އިތުރު ސާހިބާގެ ބޮޑުބޭބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ أبــو لـهـب ގެ އަޚެކެވެ. ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައިވާގޮތުން أبــو لـهـب ވަނީ އެކަމަނާ މިނިވަންކޮށްފައެވެ. آمـنــة ގެފާނު އިތުރު ސާހިބާ ރައްކައުވިރޭ އެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރާއިގެން أبــو لـهـب ގެ ގާތަށް ދިޔުމުންނެވެ. ނަމަވެސް އަނެއްބައި ރިވާޔަތްތަކުގައިވާގޮތުން أبــو لـهـب އެކަމަނާ މިނިވަނެއް ނުކުރެއެވެ. ކައުސާހިބާ صلّــى اللّـه عليـه وسلّـم، أمّ المـؤمـنـين السّــيّدة خـديـجــة رضـى اللّـه عنــهــا އާ ކާވެނިބައްލަވައިގެންނެވުމުން خـديـجــة ގެފާނު ثــويـبــة މުކާތިބު އަޅަކަށް ހަދައިދިނުން އެދިވަޑައިގެން أبــو لـهـب ގެ ކިބައިން އެކަން އެދިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. أبــو لـهـب ބުނި ކޮންމެ އަގެއް ދެއްވާގޮތަށެވެ. އެކަމަކު أبــو لـهـب އެކަން ގަބޫލެއް ނުކުރިއެވެ.


ރާއްޖޭގައި އަންހެނުންގެ އިގްތިޞާދީ ރޯލު ގޮސްފައި މިވަނީ ދަށަށް » Uthema\nއަންހެނުން އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ބާރުވެރިކުރުމުން އާއިލާއަށާއި އަދި އިގްތިޞާދަށް ކުރިއެރުން ލިބެއެވެ.\nއަންހެނުން އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ބާރުވެރިކުރުމުން އާއިލާއަށާއި އަދި އިގްތިޞާދަށް ކުރިއެރުން ލިބެއެވެ. އިގްތިޞާދީ ގޮތުން ބާރުވެރިކުރުމުގެ މާނައަކީ ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތައް ފަހިކުރުން ނުވަތަ ވިޔަފާރީގެ ރޮނގުން ފުރުސަތު އިތުރު ކުރުމެވެ. އާމްދަނީގެ ފުރުސަތު ބޮޑުކުރުމެއެވެ. އަދި އާމްދަނީއަށް ވަކިމީހަކަށް ބަރޯސާ ނުވުމެވެ.\nވޯލްޑް ބޭންކް ފަދަ އެތައް ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތް ކުރާ ބައިނަލްޢަޤްވާމީ މުޢައްސަސާ ތަކުގެ ދިރާސާތައް ދައްކާގޮތުން އަންހެނުންގެ ރޯލު އިޤްތިޞާދުގައި އިތުރުވުމުން ފައިދާ ތަކެއް ވެއެވެ. އާބާދީގެ ފަންސާސް އިން ސައްތަ ހިމެނޭ އަންހެނުން ވަޒީފާ ގައި ނުވަތަ ވިޔަފާރީގައި ބައިވެރިވުމުން ޤައުމެއްގެ އިޤްތިޞާދީ ދުވެލި ނުވަތަ އިކޮނޮމިކް ގްރޯތް މައްޗަށް ދެއެވެ. އަދި މިފަދަ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އަންހެނުންގެ ޢާމްދަނީ އިތުރުވުމުން ބޮޑަށް ފައިދާ ކުރަނީ ޢާއިލާ އަށެވެ. އަންހެނުންނަށް ޢާމްދަނީ ލިބުމުން ޚަރަދު ކުރުމުގެ ގޮތް ނިންމަން ބާރުލިބެއެވެ. އަންހެނުންނަށް ލިބޭ ޢާމްދަނީ ސީދާ އެމީހުންގެ އަތަށް ލިބުމުން ޚަރަދު ކުރުމުގައި އިސްކަން ދެނީ ދަރިންގެކިޔެވުމަށާއި ސިއްޙީ ކަންކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަންހެނުންނަށް ޢާމްދަނީގެ ފުރުސަތު ފަހިކުރުމުން އާއިލާގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ރަގަޅު ބަދަލުތަކެއް އައްނަ ކަމަށް މިފަދަ ދިރާސާތަކުން ހާމަވެގެން ދެއެވެ.\n1970 ގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަންހެނުންގެ ލޭބަފޯސް ޕާޓިސިޕޭޝަން (އިޤްތިޞާދީގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ މިންވަރު) ރޭޓަކީ %75\n2014 ގައި އަންހެނުންގެ ލޭބަފޯސް ޕާޓިސިޕޭޝަން ރޭޓަކީ %47.6 އެވެ.\nމިއަދު، ޓުއަރިޒަމް ދާއިރާގައި އަންހެނުންގެ ރޯލަކީ އެންމެ %7 އެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްޤީގެހާލަތައް ބަލާއިރު، ޢިޖްތިމާޢީ ގޮތުން – އެއީ ސިއްޙީދުޅަހެޔޮކަން ނުވަތަ ތަޢުލީމީ ރޮގުން އަންހެނުންނަށް އެކިކުރިއެރުން – ހޯދިފައިވާ އިރު، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އެފަދަ ކުރިއެރުން ތަކެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ. 1980 ގެ ވޯލްޑް ބޭންކްގެ ރިޕޯޓެއް ދައްކާ ގޮތުން 1970 ގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަންހެނުންގެ ލޭބަފޯސް ޕާޓިސިޕޭޝަން (އިޤްތިޞާދީގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވާ މިންވަރު) ރޭޓަކީ 75 އިން ސައްތަ އެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ބޯހިމެނުމުގައި، 2014ގައި އަންހެނުންގެ ލޭބަފޯސް ޕާޓިސިޕޭޝަން ރޭޓަކީ 47.6 އިން ސައްތަ އެވެ. ވީމާ 1970 ގެ އަހަރު ތަކާ އަޅާ ކިޔާއިރު އަދިވެސް އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އަންހެނުން މިއުޅެނީ މާފަހަތުގަ އެވެ. އަންހެނުން ތަޢުލީމީ ގޮތުން ކުރިހޯދި އިރު އަންހެނުންގެ އިޤްތިޞާދީ ރޯލު ގޮސްފައިމިވަނީ ދަށަށެވެ. މީގައި ސަބަބު ތަކެއްވެސް ވެއެވެ. 1970 ގެ ދުވަސްވަރު އަންހެނުން މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި ވަރަށް ހަރަކާތްތެރިވިއެވެ. އެއީ މަސް ހިއްކުމުގައެވެ. ނަމަވެސް ފަތުރުވެރިކަން ރާއްޖޭގައި އުފެދި، ފުޅާވެ، އިޤްތިޞާދީ މިސްރާބު ބަދަލުވުމުން އަންހެނުންނަށްހުރި އިޤްތިޞާދީ ފުރުސަތުތައް ހަނިވެގެން ދިޔައެވެ. މިއަދު، ޓުއަރިޒަމް ދާއިރާގައި އަންހެނުންގެ ރޯލަކީ އެންމެ7އިންސައްތައެވެ.\nމިކަން އިތުރަށް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، އަންހެނުންނަށް ވަޒީފާ ހޯދުމުގައި ހުރި ދަތި ތަކަށް ބަލާލާނަމެވެ.\n1. އަތޮޅުތަކުގައި ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު މަދުވެފައި ސްކޫލް ނިންމާ އަންހެން ކުދިންނަށް ރަށް ރަށުގައި ވަޒީފާ ހޯދަން ދައްޗެވެ. ރަށުގައި ވަޒީފާ ލިބެނީ ސަރުކާރު ވަޒީފާ (ރަށު އޮފީސް، ސްކޫލު، ސިއްހީ މަރުކަޒު) ފަދަ ތަންތަނުންނެވެ. އަމިއްލަ ގޮތުންނަމަ ފިހާރަ ތަކުގެ ކޭޝިއަރުންނަށެވެ.\n2. ވަޒީފާގެ ފުރުސަތު އެންމެ ބޮޑު ދާއިރާކަމުގައިވާ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި އަންހެނުން މަސައްކަތް ކުރުމަށް ގިނަހުރަސްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެގޮތުން، އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ ރިސޯޓު ތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރަންބޭނުންވާނަމަ ދިރި އުޅުން ރިސޯޓަށް ބަދަލު ކުރަން ޖެހުމެވެ. މިއީ ގިނަ މައިންބަފައިން އަދި އާއިލާ އެހާ ޤަބޫލު ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އަދި އަންހެނުން ނުވަތަ އަންހެން ކުދިން މިދާއިރާ އަށް ނުކުންނަން ބޭނުން ނުވާ އަނެއް ސަބަބަކީ، ރިސޯޓު ތަކަކީ ގިނަ ފިރިހެނުން މަސައްކަތް ކުރާ ތަނަކަށް ވެފައި، އަންހެނުންނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުން އޮންނަކަމަށް ވާތީއެވެ.\n3. އަންހެނުން ނުވަތަ އަންހެން ކުދިންގެ މެދުގައި ކެރިއާރ އެސްޕިރޭޝަންސް ނުވަތަ ވަޒީފާގައި ކުރިއަށް ދިއުމުގެ ރޫޙު ކުޑަވުން މިއީ ގިނަ ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ވެސް އޮތް މައްސަލައެކެވެ. އަންހެނުން ނުވަތަ އަންހެން ކުދިން ވަޒިފާ ދެކެނީ އާމްދަނީ ހޯދައި އަދި ސޯޝަލައިޒް (ދޭދޭގުޅުން ބަދަހި) ކުރާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އަދި ވަޒީފާގައި ކުރިއެރުން ހޯދައި، ލީޑާޝިޕް ނުވަތަ މެނޭޖްމަންޓް ރޯލުތަކަށް ކުރިމަތި ލާން ފަސްޖެހެއެވެ. ނުވަތަ ޝައުގުވެރި ކަމެއްވެސް ނުހުރެއެވެ. މިގޮތައް ދިމާވާސަބަބަކީ އަންހެން ކުދިން ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު އާއިލާއިން މަސައްކަތުގެ ކުރިމަގު ބިނާކުރުމަށް ހިއްވަރު ނުދެވޭތީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. ޒަވާޖީ ހަޔާތެއްފެށުމުން ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން ހިއްވަރު ނުލިބެނީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. އަދި އަންހެނުން ވަޒީފާގައި ކުރިއަށްދާން ޝައުގު ވެރިނުވަނީ ނުވަތަ ފަސް ޖެހެނީ އާއިލީ ޒިންމާ ކުރިމަތި ވާނެތީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.\n4. ޒަވާޖީހަޔާތެއްފެށުމަށް ފަހު ކުދިން ލިބުމުން އާއިލީ ޒިންމާ ނެގުމަށްޓަކައި އަންހެނުން ވަޒީފާ ދޫކޮއްލައެވެ. މިއީ ގިނަފަހަރަށް ދަރިފުޅު ބަލަން އެހީތެރިވެދޭނެ ފަރާތްތައް ނެތުމުންނެވެ. އަދި ދަރިން ބެލުމުގައި ޒިންމާ ނަގަން ޖެހެނީ އަންހެނުން ކަމަށް އިޖްތިމާއީ ހަމައެއްގެ ގޮތުގައި ގަބޫލުކުރެވޭތީ އެވެ.\nރިސޯޓު ތަކުގެ މަސައްކަތުގެ މާހައުލު އަންހެނުންނާއި ބީރައްޓެހި މާހައުލަކުން ރައްޓެހި މާހައުލަކަށް ހަދަންޖެހެއެވެ.\nމިޕޮއިންޓު ތަކަށް ބިނާކޮށް، ވަޒީފާގައި އަންހެނުންގެ ރޯލު އިތިރުކުރުމަށް ހައްލުތަކެއް ހުށަހަޅާލާނަމެވެ.\n• ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައި އަންހެނުންގެ ދައުރު ބޮޑުކުރުމަށް ވަޒީފާގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ރިސޯޓު ތަކުގެ މަސައްކަތުގެ މާހައުލު އަންހެނުންނާއި ބީރައްޓެހި މާހައުލަކުން ރައްޓެހި މާހައުލަކަށް ހަދަންޖެހެއެވެ. އެއީ މިސާލަކަށް ކައިރިރައްތަކުގެ ފެރީގެ ޙިދުމަތް ބޭނުންކޮށްގެން އަންހެނުންނަށް ރިސޯޓުވަޒީފާއަށް ދަތުރުކުރުމުގެ ވަސީލަތް ފަހިކުރުމެވެ. މިފަދަ އިންތިޒާމް މިހާރު ހަމަޖެހިފައި ހުންނަނީ ހަމައެކަނި ރިސޯޓުތަކަށް ކުނިކަހަންދާ އަންހެނުންނަށެވެ. ރިސޯޓުގެ އެހެން ވަޒީފާތަކަށްވެސް މިފަދަ އިންތިޒާމްތައް ރޭވިދާނެއެވެ. އަދި ރިސޯޓުގައި ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްހަމައެއްގައި އަންހެނުންނަށްވެސް ރައްކާތެރިގޮތުގައި ދިރިއުޅެވޭނެ ތަންތަން ހަމަޖެހިފައި ހުންނަން ޖެހެއެވެ. އަދި އަންހެނުންނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުން ހަރުކަށި އުސޫލުން ނައްތާލުން މުހިންމެވެ. ޒުވާން ޢަންހެންކުދިން ރިސޯޓުގައި ވަޒީފާ އަދާ ކުރަމުންދާއިރު، އެކުދިންގެ ބެލެނިވެރިންނާއި އާއިލާގެ އިތުބާރުހޯދުމަށް ރިސޯޓް މެނޭޖްމަންޓުން އާއިލާއާއި ގުޅުން ބަދަހިކޮށް އަންހެން ދަރިފުޅުގެ މައުލޫމާތު ފަސޭހައިން ބެލޭނެ އިންތިޒާމްވެސް އޮންނަން ޖެހެއެވެ.\n• ސްކޫލު ދައުރުން ފެށިގެން ޓީޗަރުންނާއި ބެލެނިވެރިން އަންހެންކުދިންނަށް ވަޒީފާގެ މުހިއްމު ކަން ތަކުރާރުކޮށް ކިޔައިދޭން ޖެހެއެވެ. ފިރިހެންކުދިންނެކޭ އެއްފަދައިން އަންހެން ކުދިންވެސް އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވަން ބާރުއަޅަން ޖެހެއެވެ. އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި އަމިއްލަ ފުދުންތެރިކަން އަންހެނުން ބަލައިގަނެ މިފަދަ އަންހެނުންނަށް ހިއްވަރު ދޭންޖެހެއެވެ.\n• އާއިލީ ޒިންމާ ނަގާ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހައިން ވަޒީފާ ދެމެހެއްޓޭނެ ގޮތްތައް ހުންނަން ޖެހެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ވަޒީފާއަށްދާ ފަރާތްތަކުން ފްލެކްސިބަލް ގަޑިތައް (ނުވަތަ ފަސޭހަގަޑިތަކަށް އިސްކަންދިނުން) ތަޢާރަފްކޮށް، ގެއިން މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ ގޮތްތަށް ކަނޑައަޅައި އެކަންކަން ތަންފީޒުކުރަން ދަތިތަކެއް ހުރިނަމަ އެކަންކަން ބަލައި ހައްލުތަކެއް ހޯދަން ޖެހެއެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން އެފޯޑަބްލް ޑޭކެއަރ (ނުވަތަ އަތްފޯރާފަށުގައި ކުދިން ބެލޭނެ އިންތިޒާމްތަށް) ސަރުކާރުގެ އެހީގައި ގާއިމް ކުރަން ޖެހެއެވެ.\n1970ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ރާއްޖެއަށް އައިސްފައިވާ އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީއިން އަންހެނުންނަށް ފައިދާ ކޮށްފައިވަނީ އެދެވޭވަރަކަށް ނޫނެއެވެ. 2015 އަށް ނިމިގެންދިޔަ ސާސްކަފުގެ ލަނޑުދަނޑި (މިލެނިއަމް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ގޯލްސް) ގެ ތެރެއިން ތިންވަނަ ލަނޑުދަނޑި (ޖެންޑާރ އިކުއަލިޓީ ގޯލް ނުވަތަ މިންތީގެ ހަމަހަމަކަމުގެ ލަނޑުދަނޑި) ރާއްޖެއަށް ހާސިލް ނުކުރެވުނު އެއް ސަބަބަކީވެސް އަންހެނުންގެ ވަޒީފާއާއި ގުޅޭ ޓާގެޓުތައް ހާސިލް ނުވުމުންނެއެވެ. އަދި މިއަދުވެސް އަންހެނުންނަށް ވަޒީފާ އަދާ ކުރުމުގައި އެތައް ގޮންޖެހުންތަކެއް އެބަހުއްޓެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ގިނަ ކަންކަން ހައްލުކުރުމަށް ސަރުކާރާއި ޕްރައިވެޓް ސެކްޓާރ އެއްކޮށް މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހެއެވެ. އޭގެ އިތުރުން އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލައަށް ވެސް މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރަންޖެހެއެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުން ބަދަލުކުރުމަށެވެ. ދަރިން ބެލުމުގައި، އަދި އާއިލީ ޒިންމާ ނެގުމުގައި މަންމަ އަދި ބައްޕަ، ދެފަރާތުންއިސްނަގަން ޖެހޭކަން ބަލައިގަންނަން އެބަޖެހެއެވެ. ދަރިން ބެލުމުގައި ބައްޕަގެދައުރު އޮންނަންވާނޭކަން ގަބޫލު ކޮށް، ގޭތެރޭގެ އެކި މަސައްކަތް، ދެމަފިރިން ބަހާލައިގެން ކުރުމުގެ ރޫހު އޮތުމުން މުޅިއާއިލާގެ ދުޅަހެއުކަމާ އަދި ދެމަފިރިންގެ ގުޅުންވެސް ވަރުގަދަވެ، ހަރުދަނާވާނޭކަން ގަބޫލުކުރުން މުހިންމެވެ.