SINAAN ge Column: Siyaaseen farumaa kuri bidheysee dhivehiraahjje, bidheyseennaa nulai ulheveyne gotheh miadhaku nei! - One Online\nސިނާންގެ ކޮލަމް: ސިޔާސީން ފަރުމާކުރި ބިދޭސީ ދިވެހިރާއްޖެ، އެމީހުންނާ ނުލައި އުޅެވޭނެގޮތެއް މިއަދަކު ނެތް!\n5 އޮކްޓޯބަރ 2019، ގަވައިދާ ހިލާފަށް ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ބިދޭސީން ގަވައިދުގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުޅުވާލައި ގަލޮޅު ދަނޑުގައި ކިއު ނަންބަރު ދޫކުރަން ފެށުމުން ދަނޑު ފުރެންދެން ބިދޭސީން ކިޔުގައި ޖެހިފައި --- ވަން ފޮޓޯ: މުހައްމަދު އައުޒަމް\nރާއްޖޭގައި ގަވައިދާ ހިލާފަށް ބިދޭސީން އުޅޭކަން އެއީ އަބަދުވެސް އެނގޭ ކަމެކެވެ. އެއީ އަބަދުވެސް އަޑު އިވޭ ވާހަކަ އެކެވެ. އެކަމަކު، ގަވައިދާ ހިލާފަށް އުޅޭ ބިދޭސީން ގަވައިދުގެ ތެރެޔަށް ވައްދަން މި ސަރުކާރުން ފެށި މަސައްކަތުގެ ދަށުން އިހަށް ދުވަހު އެ ފެނުނު މަންޒަރަކީ، ފެނިދާނެ ކަމަށް ހީކުރި މަންޒަރެއް ނޫނެވެ. އެ ފަދަ ފޯރި ގަދަ މަންޒަރެއް އެންމެ ފަހުން ފެނުނީ ގަލޮޅު ދަނޑުގައި، ނިއުރޭޑިއަންޓާއި ކ. ހުރާ ބައްދަލުކުރި ފުޓުބޯޅަ މެޗެއްގަ އެވެ. އެއީ އެތައް އަހަރެއް ކުރި އެވެ. މި ފަހަރު ގަލޮޅު ދަނޑުގެ އުތުރު ފަރާތު ސިޑިބަރި އެއްކޮށް ފުރައިލީ ގަވައިދާ ހިލާފަށް އުޅޭ ބިދޭސީންނެވެ. ގަވައިދުގެ ތެރެޔަށް ވަނުމަށްޓަކަ އެވެ. އެ މަންޒަރު ފޮޓޯތަކުންނާއި ވީޑިއޯތަކުން ފެނުމުން ބިރުން ފިތްކަނޑައިގެން ނުދިޔައީ ކިރިޔާ އެވެ.\nބޮމެއްހެން ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި ވެސް ގޮވާފާނެހެން ތައްޔާރުވެފައި އޮތް، ގަވައިދާ ހިލާފު ބިދޭސީ އާބާދީގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަކީ މިއަދުގެ ރައީސް، އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ރިޔާސީ ވައުދުފުޅެކެވެ. އެ މަސައްކަތް ފައްޓަވައިގެން އެންމެ ބާރު ސްޕީޑުގައި ކުރިޔަށް ގެންދާތަން ފެންނަނީ ވެސް މި ސަރުކާރުގަ އެވެ. މި މުހިންމު މަސައްކަތަށް ހާއްސަ ޓާސްކްފޯހެއް ރައީސް އުފައްދަވާފައިވާ އިރު، ލީޑު ކުރައްވަނީ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒް އިސްމާއީލް އެވެ. ފައްޔާޒް މި މަސައްކަތް ފައްޓަވާފައި ވަނީ ހައްލު ނުވެއްޖެ ނަމަ މަގާމުން ވެސް އިސްތިއުފާދެއްވާނެ ކަމުގެ ވައުދާ އެކުގަ އެވެ.\nބިދޭސީންގެ މައްސަލަ ރާއްޖޭގައި އޮތް ހިސާބު އޮޅޭނެ އެއްވެސް މީހަކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެޔަކު ނުހުންނާނެ އެވެ. ނޭނގޭ ބުނެފި މީހަކު ހަދާނީ ކަނޑައެޅިގެން ދޮގެކެވެ. ބިދޭސީ ރާއްޖެ މި ގައުމުގައި ދިރުވައި އާލާކުރީ ސިޔާސީންގެ ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުމާ އެކު، އެމީހުންނަށް އެނގިގެންނެވެ. ވިޔަފާރިވެރީންނާއި އާންމު މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބޭނުންތައް ބިދޭސީންނާ ނުލައި ނުފުއްދޭނެ ފަދަ ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށް، އެ ނިޒާމުގެ ބާރު ގަދަކުރުވީ، ވިޔަފާރިވެރީންނާއި ސިޔާސީންނަށް އޭގައި މަންފާތަކެއް ހުރެގެންނެވެ. މިހާ ތަނަށް ވެސް ރާއްޖޭގައި ބައްޓަންކޮށް، ހިންގަމުން އަންނަނީ، ވިޔަފާރިވެރިންގެ އުނގުން ހިންގާ ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަމެކެވެ. އެ ނިޒާމުގައި ނަން އޮންނަނީ ރައްޔިތުންގެ އެވެ. ކަން އޮންނަނީ ވިޔަފާރިވެރީންނާއި ސިޔާސީންނަށެވެ.\nމިއަދުގެ ހާލަތަށް ވިސްނާލަމާހެއްޔެވެ. ގެއިން ފިހާރަޔަކަށް ބާޒާރުކުރަން ދާ ނަމަ ފޮނުވަން ޖެހެނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. އެ ތަކެތި ގެޔަށް ގެނެސް ކައްކައިދެނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ގޭތެރެ ފޮޅައި ސާފުކުރަނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ސުފުރާ މައްޗަށް ކާން އަރުވަނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ވަޒީފާއަށް ދާއިރު ދަރިފުޅު ބަލަނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. އެ ދަރިފުޅުގެ ޕުއްޕު ދޮއްވައި، ފެންވަރުވައި ކާންބޯން ދެނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. އެ ދަރިފުޅު ނިންދަވަނީ ބިދޭސީ މީހާ އޭނާގެ އުނގުގަ އެވެ. ގޭ މީހުން ރަށުން ބޭރަށް ފުރުމުން ގެ ބަލަހައްޓަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. މަންމަ އާއި ބައްޕަ މުސްކުޅިވެ ބަލި އެނދުގައި އޮންނަ އިރު، އެ މީހުން ބަލަން ގޭގައި ތިބެވޭ ވަރަށް ވުރެ ދިވެހީން ބިޒީ އެވެ. ހަޔާތުގެ ކަންކަން ސިސްޓަމުގައި އިންތިޒާމުވެފައި ހުރީ ދިރިއުޅުމުގެ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައް ފުއްދަން ބޭނުންވާ މީހާ، ގުދާރު ބިނދެންދެން މަސައްކަތް ކުރާ ގޮތަށެވެ. އާއިލާ އަކާއި އާއިލާއެކެވެ. އެހެންކަމުން، މުސްކުޅި މަންމަ އާއި ބައްޕައަށް ނުހިނގި ބަލި އެނދުގައި އޮންނަ ދުވަހު، އެ މައިންބަފައިންނަށް ދަރީންގެ ލޯތްބާއި ބޭނުން ޖެހޭ ދުވަހު، އެމީހުންނަށް ދަރީން ލޮލަށް ވެސް ނުފެންނާނެ އެވެ. ހިދުމަތުގައި ހުންނާނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. އެއްކަލަ މުސްކުޅި މަންމަ އަދި ބައްޕަ ބަލި އެނދުގައި އޮންނަ ދުވަހު ހިދުމަތް ކުރާނެ ކޮލިޓީ ވެސް ނިންމާނީ ލިބޭ މުސާރައަށް ބަލައި އެއްކަލަ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ދަރީން ސްކޫލަށާއި ޓިޔުޝަން ކުލާހަށާއި ގުރުއާން ކުލާހަށް ގެންގޮސް ނިމޭ ގަޑީގައި ގެޔަށް ގެންދަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ސްކޫލުގައާއި ލެންގުއޭޖު ކިޔަވައިދޭ ތަނުގައި އުނގަންނައިދޭން އިންނަނީ ވެސް ބިދޭސީން މީހާއެވެ. އުނު އަންނައުނު ދޮވެ އިސްތިރި ކުރުމާއި ގެއިން ނިކުންނަ ގަޑިޔަށް ބޫޓު ޕޮލިޝް ކުރާނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އޮފީހަށް ދާން އަރާ ބަސް ނުވަތަ އަމިއްލަ ކާރު ދުއްވަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އެ ކާރު ފޮހެ ބަލަހައްޓަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ސައިކަލު ގޮސް ކާނިވަލަށް ހުއްޓައިލުމުން "ބޭބޭ ސާފުކުރަންވީނު!" އޭ ބުނެ ގޮވާލަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ފިހާރައިގައި އެއްޗެހި ވިއްކަން ސޭޓަކަށް އަދި އެއްޗެހި ކިރަން ސޭލްސްމަނަކަށް ހުންނަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ޑެލިވެރީއަކަށް ރިކުއެސްޓް ކުރުމުން، ކޭއެފްސީންނާއި ޕިއްޒާގެ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަނުންނާއި އެ ނޫން ބޮޑެތި ރެސްޓޯރެންޓު ތަކުންނާއި ކަންމަތީ ފިހާރައިން ފޯނު ނަގަނީ ވެސް އަދި އެތަކެތި ހިފައިގެން އައިސް ގޭ ދޮރުގައި ޓަކި ދެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ހޮޓާ ރެސްޓޯރެންޓުތަކަށް ވަނުމުން، ހިދުމަތުގެ މެނޫ ހިފައިގެން އަންނަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އެ ތަނުގައި ކާ ތަކެތި ހަދަން ބަދީގޭގައި ހުންނަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ވަތްގަނޑުގައި ފައިސާ ކަނޑަން ހުންނަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އޮފީސް ކުނިކަހައި ސާފުކޮށްދީ ފެންފޮތިލަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ކަނޑުގައި ދުއްވާ ކަންނެލި ދޯނި ފަހަރުގަ އާއި މުދާ އުފުލާ ދޯނި ފަަހަރުގަ އާއި ޕަސެންޖަރުން އުފުލާ ލޯންޗުފަހަރުގައި ފަޅުވެރިޔާގެ ޑިއުޓީގައި ހުރީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ކަންނެލި ދޯނި ފަހަރުގައި ކައްކާގެ ޒިންމާ އަދާކޮށް ހުރިހާ މަސްވެރީންނަށް ގަޑިން ގަޑިޔަށް ކާންބޯން ދެނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. މި އުޅަނދުފަހަރު ކަނޑުފަޅުގައި އަޅާފައި އޮންނަ އިރު، ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ނަގަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ގެސްޓުހައުސްއަކަށް ދިއުމުން، ވެއިޓަރަކަށް ވެސް، ރޫމް ބޯއީ އަކަށް ވެސް އަދި ކައްކާއަކަށް ވެސް ހިދުމަތުގައި ހުންނަނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ރިސޯޓުގައި، ޖެނެރަލް މެނޭޖަރުގެ މަގާމުގައި ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ލޯންޑްރީއާއި ރަށްސާފުކުރުމާއި ވެއިޓަރުންނާއި އެކައުންޓްސް އާއި ބަޓްލަރުންނާއި ރޫމްބޯއީންނާއި މިހެން ގޮސް ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތެވެ. ގިނަ މަގާމުތައް ފުރަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. މިއަދުގެ ދިވެހީންނަށް ދިވެހީންގެ ރުކުން ރުކުރާ ބާލައިދެނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ކާށްޓާއި ކުރުނބާ ފަދަ ބޭނުންތަކަށް ރުކު އަޅައިދެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ބަނބުކެޔޮ ގަހުން ބަނބުކެޔޮ ކަނޑައިދެނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އަނބު ގަހުން އަނބު ބިނދެދެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. މި ކުރުނބާ އާއި ކާށި، ބަނބުބޭލާއި އަނބު އަދި މިނޫން މިފަދަ ހުރިހާ އެއްޗެއް އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށުން ދިވެހީން އަތުން ގަނޑުކޮށް ގަންނަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އެ ތަކެތި މާލެއަށް ގެންނަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އެ ތަކެތި ވިއްކައި އޭގެން އާމްދަނީ ހޯދަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ގާޑިޔަލަކަށް ގޮސްފި ނަމަ، ބިދޭސީ މޮޅު ދުފުން ހަދައިދީ، ދޭސީ މޮޅު މަސް ކާށްޓާއި މަޖާ ވެސް ހަދައިދެނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ބޭންކަކުން ޑޮލަރެއް ގަންނާކަށް ނުލިބެ އެވެ. ދިވެހީންނަށް ބޭނުންވާ ޑޮލަރު ވެސް ވިއްކަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ދިވެހީންގެ ގެ ރާނައި، ސިމެންތި އާއި ތަށިމުށި ޖަހައިދީ ފިނިޝިންގެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. އެގެޔަށް ވައްދާ ފަރުނީޗަރުކޮޅު ގެނެސް ރާވައިދޭން ޖެހެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާއެވެ. މި އިމާރާތްތައް ކުއްޔަށް ހިފައިގެން އުޅެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. "ދިވެހީންގެ ތަކެތީގެ މާރުކޭޓު"ގެ ނަމުގައި ކެޕިޓަލް ސިޓީގައި ހުންނަ މާރުކޭޓުގައި ވިއްކަނީ ބިދޭސީން ގެންނަ ބިދޭސީ ދަނޑުގޮވާމެވެ. އެތަކެތި އެތެރެކޮށް، ވިއްކަން އިންނަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ދިވެހީންގެ މަސްމާރުކޭޓުގައި މަސްވިއްކާން ހުންނަނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. މާލޭގެ އެންމެ ބޮޑު ހޯލްސޭލް މާކެޓު ކަމަށްވާ "އަހުމަދީ ބާޒާރު"ގެ ހުރިހާ ފިހާރަތަކެއްގެ ސޭލްސްމަނުންނަކީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. މާލޭގެ މަގުތައް މަރާމާތުކުރުމުގެ ޒިންމާ އަދާކުރަނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. މާލޭގައި އެންމެ ގިނަ ގެސްޓްހައުސް ހިންގަނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. އެތަންތަނުގެ މެނޭޖަރަކީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ދިވެހި މީހާ ބަލިވީމަ ބޭސްލިޔެދޭ ޑޮކްޓަރާއި ބޭސް އަޅައިދޭ ނަރުސް ކުއްޖާގެ މަގާމުގައި ހުރީވެސް ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ދިވެހި ގިނަ ކުންފުނިތަކުގައި ދިވެހީންނަށް މާލީ ޒިންމާ އުފުލައިދޭ އިސް މީހާގެ މަގާމުގައި ހުރީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ދިވެހި ވިޔަފާރިވެރިޔާގެ އޮފީހާއި އެނޫން އިމާރާތްތަކުގެ ސެކިއުރިޓީ ބަލަހައްޓައިދެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ރާއްޖޭގައި ދުއްވާ ގިނަ މަތިންދާ ބޯޓު ތަކާއި މޫދަށް ޖައްސާ ބޯޓުތަކުގައި ދިވެހީން އެއް ތަނުން އަނެއް ތަނަށް އުފުލުމުގެ ޒިންމާ ހަވާލުކޮށްގެން އަޅުގަނޑުމެން މި ތިބީ ބިދޭސީ މީހާއާ އެވެ. ފަޅުވެރިޔާ އަކީވެސް ޕައިލެޓަކީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ދިވެހި މީހާގެ ބޯކޮށައި ތުނބުޅި ބާލައިދެނީ ބިދޭސީ މީހާއެވެ. ދިވެހި މީހާ ލާން ބޭނުންކުރާ އަންނައުނު މިން ނަގައި ފަހައިދެނީ ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ބޮޑެތި ހުރިހާ ކުޅިވަރެއްގެ ހެޑް ކޯޗުގެ މަގާމުގައި ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ދިވެހި ގައުމީ ބޭންކުގެ ސީއީއޯގެ މަގާމުގައި ހުރީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ.\nމިހެން ގޮސް ކިޔައި ކޮޅުންލާކަށް ނެތެވެ. ދިވެހި ސިޔާސީން ބާއްވާ އެއްވުންތައް ފަޅުފިލުވައިލަދީ ބޯ ގިނަކޮށްދެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ކައިވެނި ނުކޮށް ގިނަ ދުވަސްވީމާ ބައެއްް މީހުން ގައުމުން ބޭރަށް ގޮސް ކައިވެނި ކޮށްލަނީ ވެސް އަވަށްޓެރި ގައުމެއްގެ ބިދޭސީ މީހާއާ އެވެ. މިހާރުގެ ގޮތެއް ނޭނގެ އެވެ. ދާދި ފަހަކާ ޖެހެންދެން ބައެއް ވަޒީރު ބޭފުޅުންގެ ކާރުކޮޅު ދުއްވަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ. ބައެއް ރައީސުންގެ ބޭފުޅުން ކައިވެނިބައްލަވައިގެން އުޅުއްވަނީ ބިދޭސީ މީހާއާ އެވެ. އަނެއްބައި ރައީސުންގެ ބޭފުޅުން ހިތްޕުޅާވެގެން އުޅުއްވަނީ ބިދޭސީ މީހާއާ އެވެ. ރާއްޖޭގެ ކެޕިޓަލް ސިޓީގައި ހަދާފައި ހުރި ބޮޑެތި ހުރިހާ ޕާކުތަކެއް ފަޅުފިލުވައިދެނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާއެވެ. މި ވަރަކުން ނުފުދެ އެވެ. ބިދޭސީ މީހާ ރާއްޖެ ގެންނަނީ ވެސް ބިދޭސީ މީހާ އެވެ.\nމީގެ 25 ވަރަކަށް އަހަރު ކުރީން، އަޅުގަނޑު ކުޑަ އިރު، މި ބިދޭސީންނެއް ނުފެނެ އެވެ. އޮޑި ދޯނި ފަހަރު އޭރުވެސް ދުއްވަ އެވެ. އިމާރާތްވެސް ކުރެ އެވެ. ރުކު އަޅަ އެވެ. ދަނޑުގޮވާންކޮށް އޭގެ ނަފާވެސް ހޯދަ އެވެ. ދިވެހީންގެ އެނޫން ބޭނުންތައްވެސް ހުރެ އެވެ. ވަރަށް ހާއްސަ މަދު ދާއިރާއެއްގައި ނޫނީ ބީދޭސީންނެއް ނެތެވެ. ބިދޭސީ ޓީޗަރަކުވެސް ލިބެނީ ފުދުންތެރިޔަކު އެހީތެރިވިއްޔާއެވެ. އެހެން ނޫން ނަމަ މެޖޯރިޓީއަކީ ދިވެހި މުދައްރިސުންނެވެ. ސިއްހީ ދާއިރާގައި ބިދޭސީން ތިއްބެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މިހާރާއި އަޅާ ބަލާ އިރު އެއީ ވަރަށް ވެސް ކުޑަ ޕަސެންޓެކެވެ. ބައެއް ދާއިރާގައި އެއްވެސް ގޮތަކަށް ބިދޭސީންނެއް ނުއުޅެ އެވެ.\nމިއަދުގެ ބިދޭސީ ރާއްޖެއަކީ، ސިޔާސީން ދެނެތިބެ، އެމީހުންގެ ލޮލު ކުރިމަތީގައި ބައްޓަންވަމުން އައި ރާއްޖެއެކެވެ. މިއީ ވެރިކަމުގައި އެކި މަރުހަލާތަކުގައި ތިބި މީހުންގެ ބޮޑު އިހުމާލުގެ ހިތި ނަތީޖާ އެވެ. އެމީހުންނަށް ވީ ފައިދާއިން ގައުމަށް ލިބުނު ދެރައެވެ. އޭގެ ޒިންމާ މިދިޔަ 30 ވަރަކަށް އަހަރު ތެރޭ ވެރިކަން ކުރެއްވި ހުރިހާ ރައީސުން ފުރިހަމަޔަށް ނަގަން ޖެހޭނެ އެވެ. ފަސްގަނޑު ތެރެޔަށް ގަސްތަކުގެ މޫ ދެމި ފެތުރިފައިވާ ގޮތަށް، ގައުުމުގެ ކުދިބޮޑު އެންމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ ޒަރޫރީ ބޭނުމުން ފެށިގެން ގޮސް ވިޔަފާރީގެ އެންމެ މަތީ ނިންމުންތަކާ ހަމަޔަށް ވެސް ބިދޭސީ މީހާގެ އެހީތެރިކަން ލިބިގެން މެނުވީ، ދިވެހި މީހާ ނޭވާލައި، ހިންދެމި ނުލެވޭ ގޮތަށް މި ނިޒާމު ދޮންކޮށް ފައްކާކުރީ އެމީހުންނެވެ. މި ހާލަތުގެ ހަގީގަތަކީ އެއީ އެވެ.\nރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު މި ބޮޑު މަސައްކަތް ކުރައްވަން ރިޔާސީ ވައުދެއް ވެވަޑައިގެންނެވި ކަމީވެސް އެމަނިކުފާނަށް އަޅުގަނޑު ސެލިއުޓް ކުރާ ކަމެކެވެ. އަދި އެމަނިކުފާނު އެ ވައުދު ފުއްދެވުމަށް އަޅުއްވަމުން ގެންދަވާ ފިޔަވަޅުތަކުން އެއީ، އިޚުލާސްތެރި ނިޔަތެއްގައި ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅެއް ކަމަށް ދޭހަވެ އެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު، މި މައްސަލަ ހައްލު ނުވެއްޖެ ނަމަ، މަގާމުން އިސްތިއުފާދެއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވުމުން އެނގިގެން ދިޔައީ ސަރުކާރުން މި އޮތީ މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ދޭތިން އެކައްޗަށް ހިފާފައި ކަމެވެ.\nވާ ގޮތެއް ބަލަން ތިބެމާ ހިނގާށެވެ. އަޅުގަނޑު އެދެނީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެނަށް ވެސް ބިދޭސީ ރާއްޖެއިން ނުކުމެ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ގައުމު ލިބުމެވެ. ހެޔޮ ނިޔަތެއްގައި އިޚުލާސްތެރި މަސައްކަތެއް ކޮށްފި ނަމަ އަދިވެސް އެއީ ނުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ސަރުކާރު ބިދޭސީންގެ މައްސަލަތައް


(14 ނޮވެމްބަރ 2019 އާ ގުޅޭ)\nދާރިއަން ބުނި އެއްޗެއް އިވި ޒުކަންގެ އުންމީދު އާވިއެވެ. ޒުކަންއާއި އިބާގެ ނަޒަރުގައި ސާރާއަކީ ވިޔާނުދާ ކުއްޖެއްނޫނެވެ. އެކަން ދާރިއަންގެ ގާތުގައި ޒުކަން ބުނެލިއެވެ. ޒުކަންއާއި އިބާއަށް ޓަކައި ދިރިއުޅުމެއް ފެށުމަށްވުރެ ދާރިއަންގެ ރުހުން އިސްކުރަން ޖެހޭނެކަމަށް ޒުކަން ހަނދާންކޮށްދިނެވެ. ޒުކަންގެ ބޭނުމަކަށްވީ ދާރިއަން ގުޅެން ރަނގަޅު ކުއްޖަކު ގާތުގައި ހުރިކަން އަންގާލުމެވެ. އަދި ސީދާ ކައިވެންޏާ ހަމައަށް ދާކަށް ޒުކަން މަޖުބޫރެއްނުކުރާކަން ވެސް ދާރިއަންއަށް ހާމަކުރިއެވެ.\n"ދަރިފުޅު ފެންނަނީ ސާރާއާ ވަރަށް ދުރުން އުޅޭތަން، އޭނާ ކަމުނުދަނީތަ؟" ޒުކަން ކުރީން ވެސް އެހެން އެއްސެވެ. ޅީދަރިއަކަށް ސާރާ ހަދަން އިބާ ނުހަނު ބޭނުންވިޔަސް އެކަމުގައި ޒުކަންގެ ޚިޔާލު ތަފާތެވެ. އޭނާގެ ވިސްނުމުގައި ހުރީ ދާރިއަން ރުހޭ ގޮތަށް ކަންކަން ނިންމުމެވެ.\n"ސާރާ ކަމުނުދާތީއެއްނޫން، ރިލޭޝަންޝިޕެއް ފެށުން އަދި އެހާ މުހިންމުނޫނީ" ދާރިއަން ބުނެލިއެވެ.\n"ހަމައެކަނި އަންހެނުންނެއްނޫން، އަހަރެމެން ފިރިހެނުން ވެސް އުމުރާ މެދު ވިސްނަންޖެހޭނެ... ދެން އެވާހަކަ އިހަށް ބާއްވަމާ، ބައްޕަ މިއައީ ހަމައެކަނި ސާރާގެ ވާހަކަ އޮޅުންފިލުވާކަށްނޫން، ވަރަށް މުހިންމު ވާހަކައެއް ތި ދެބެން ގާތު ބުނަންވެފައި އެބައޮތް... އެކަމަކު މިރޭ އައިކުއަށް ވަގުތެއްނުވި، އެހެންވެ މާދަމާ ރޭ ގޭގައި ހުންނާނަމޭ އޭނާ ބުނި، ދާރިއަން ވެސް މަޑުކޮށްލައްޗޭ" ޒުކަންގެ މޫނުން ފާޅުވޭވޭހުރި ސަމާސާގެ އަސަރު ފިލައި ސީރިއަސްކަން ވެރިވިއެވެ. ދާރިއަން ހަމައެކަނި ބޯޖަހާލީއެވެ.\nސާއިރާ ފުރަން ކައިރިވެފައި އޮތުމުން ރިޒްވާންގެ ޚިޔާލަށް ހޭޒަލްއާ ބައްދަލުކުރަން އެމީހުންގެ އެޕާޓްމެންޓަށް އައެވެ. ބުނެވެސް ނުލާ ސާއިރާގެ ދެމަފިރިން އައުމުން ހޭޒަލްއަށް ލިބުނީ ހައިރާންކަމެވެ. އެއަށްވުރެ ބޮޑަށް އަޖައިބުވީ އޮފީހުން ގެއަށް އައިސްވަން ލިއަމް ފެނިއެވެ. ބޭއިޚްތިޔާރުގައި ހޭޒަލްއަށް ގަޑިއަށް ބަލާލެވުނެވެ. ހަވީރު ހަތަރެއް ޖެހީއެވެ. ހޭޒަލްއަށް ވީގޮތް ލިއަމްއަށް ވެސް ފާހަގަވިއެވެ. އެދެމެދުގައި އޮތް ބީރައްޓެހިކަން ސާއިރާމެންގެ ކުރިމަތީ ދެ މީހުން ވެސް ފަރުދާކޮށްލިއެވެ. ސާއިރާ ފުރަން އުޅޭކަން ހޭޒަލް އޮތީ ލިއަމް ގާތު ނުބުނެއެވެ. އޭރު އެކަން ހޭޒަލްއަށް މުހިންމު ވެސް ނުވީއެވެ. ލިއަމް އަވަހަށް އައީތީ އެކަން ސާއިރާއަށް ވެސް ފާހަގަވިއެވެ. އޭނާއަށް ވެސް ހޭޒަލްގެ ފުށުން އަޑުއިވިފައި އޮންނަނީ ލިއަމް ގެއަށް އަންނާނީ އިރުއޮއްސޭހާއިރު ކަމެވެ. ލިއަމް އެކަމާ ވިއްދާ ވަކިއެއްޗެއް ނުބުނެއެވެ. އޭނާ ކޮޓަރިއަށް ވަން ގޮތަށް ނުނިކުމެ ލަސްވާތީ ވީގޮތެއް ބަލާލަން ހޭޒަލް އައެވެ.\nކޮޓަރި ދޮރު ހުޅުވާލި ގޮތަށް ހޭޒަލްއަށް ހުއްޓުން އަރާފައި ހުރެވުނީއެވެ. ފެންނަ މަންޒަރު ޤަބޫލުނުކުރެވިފައެވެ. މިއަދު މުޅީން ވެސް މިފެންނަނީ ހޭޒަލް އަޖައިބުވެ އަންތަރީސް ކުރުވާވަރުގެ މަންޒަރުތަކެވެ. މަޑުމަޑުން މޭގައި ކަނާއަތްޖައްސާލުމާއެކު ހޭޒަލްގެ ދެ ލޯ މަރާލެވުނެވެ. ހިތާހިތުން ދުޢާކޮށްލެވުނީ ފެނުނު މަންޒަރުން ހިތަށް ލިބުނު ފިނިކަން ދާޢިމަށް ދެމިގެން ދިއުމަށެވެ. ލިއަމްއަށް ތެދުމަގު ލިބި ކުށްފާފައިން އޭނާ ދުރުކޮށްދެއްވުމަށް ހޭޒަލްއަށް އެދެވުނެވެ.\n"ޒެއްލޫ" ސާއިރާ ގޮވާލި އަޑު އިވުނެވެ.\nކޮޓަރީގެ ދޮރު ލައްޕާލުމުގެ ކުރީން ހޭޒަލްގެ ނަޒަރު އަނެއްކާ ވެސް ލިއަމްއަށް ހުއްޓުނެވެ. އޭނާ ހުރީ ނަމާދަށް އަރައެވެ. ދީނީ ކަންކަމާ އިންސާނާގެ ގުޅުން ބަދަހިވެއްޖެނަމަ ނުބައި ޢަމަލުތަކާ އެ މީހަކު ދުރުވާނެއެވެ. އެމީހެއްގެ އަޤީދާ ވަރުގަދަވާނެއެވެ. ފަނޑުހިނިތުންވުމަކާއެކު ހޭޒަލް އެނބުރި ސާއިރާމެންގެ ގާތަށް އައެވެ.\n"ކޮބާ ލިއަމް؟ ނިދުނީތަ؟" ހޭޒަލް ދިޔައީ ލިއަމް ހޯދަންކަން އެނގި ސާއިރާ އެއްސެވެ.\n"ނަމާދަށް ހުރީ" ބަޔާންކުރަން ދަތި ހިތްހަމަޖެހުމާއެކު ހޭޒަލްއަށް ބުނެވުނެވެ. އަދި ސާއިރާގެ ގާތުގައި ސޯފާގައި ހޭޒަލް އިށީނެވެ.\nސާއިރާއާއި ރިޒްވާން ދާން ނުކުތީ އިރުއޮއްސެން ކައިރިވެފައި ހުއްޓައެވެ. ނަމަވެސް އެޕާޓްމެންޓްއިން ނުކުމެ ދޮރުމަތީ ރިޒްވާން މަޑުކޮށްލުމާއެކު ހޭޒަލްއަށް ގޮވާލިއެވެ. އޭނާގެ ނަޒަރު ހޭޒަލްއަށް ހުއްޓުމާއެކު އޭނާގެ ފަހަތުގައި ހުރި ލިއަމްއަށް ވެސް ހުއްޓުނެވެ. ލިއަމް ހުރީ އާދައިގެ ގޮތަކަށް ހިނިތުންވެލައިގެންނެވެ. ހޭޒަލް ބަލާލުމާއެކު ރިޒްވާން އެދުނީ އެމީހުން ނެތަސް ހޭޒަލް ކަމެއް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އާތިޝްއަށް ގުޅުމަށެވެ. ރިޒްވާނުގެ އެ ވާހަކައިގެ މުރާދަކީ ކޮބައިކަމެއް ހޭޒަލްއަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. މިނޫނީ ހޭޒަލްއާ ކުރިމަތިލައި އެފަދަ ގޮތަކަށް ރިޒްވާނު އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ވެސް ނުވެއެވެ. އެ އަޑުގައިވި ތަފާތު އަސަރު ދެނެގަންނާކަށް ކުޑަކޮށް ވެސް ހޭޒަލްއަކަށް ނޭނގުނެވެ. ސާއިރާއާއެކު ރިޒްވާނު ގޮސް އެލެވޭޓާއަށް އަރަންދެން ހޭޒަލް މަޑުކޮށްލިއެވެ.\nހޭޒަލް އެޕާޓްމެންޓަށް ވަދެގެން އައީ ލިއަމް ދޮރުމަތީ ހުއްޓައެވެ. އޭނާއަށް ބަލާލުމެއް ވެސް ނެތިއެވެ. ކާން ހަދަންވީތޯ ހޭޒަލް އަހާލީ ބަދިގެއާ ދިމާއަށް ދަމުންނެވެ. ލިއަމް ވަކި އެއްޗެއް ނުބުނުމުން ދެވަނަ ފަހަރަކަށް ހޭޒަލް ނޭހިއެވެ. ސާއިރާމެންނަށް ޖޫސް ގެނެސްދިން ތަށިތައް ހިފައިގެން ސިންކާ ކައިރިވެލީ އެ ދޮންނާށެވެ. ހޭޒަލްގެ ސަމާލުކަން ލިބޭތޯ އޭނާގެ ގާތުގައި ލިއަމް އުޅެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހޭޒަލްއަށް އޭނާ ފާހަގަވިކަމަކަށް ނުހަދައެވެ. ލިއަމް ކިތަންމެ ގާތުގައި އިނަސް އޭނާއާ ހޭޒަލް ވާހަކަދައްކަނީ ކޮންމެހެން އެއްޗެއް ބުނަން ޖެހިގެންނެވެ. ހޭޒަލްގެ އެ ދުރުކަން ލިއަމްއަށް އެއްގޮތަކަށް ވެސް ކަމަކު ނުދިޔައެވެ.\nމަޣްރިބު ނަމާދާއި އިޝާ ނަމާދަށް ވެސް ލިއަމް އެރީ އޭނާ އަމިއްލައަށް ފެނިގެންނެވެ. އިޝާ ނަމާދުން ފައިބައިގެން އައިސް ކާން ހަދާދިނުމަށް ލިއަމް އެދުމުން ހޭޒަލް އެކަން ކުރިއެވެ. އެހެންޏާ ލިއަމް ކައި ނިމެންދެން އޭނާގެ ގާތުގައި ހޭޒަލް އިންނާނެއެވެ. މިފަހަރު އޭނާ ކާން ހަދައިދީފައި ލިއަމް ގާތު ބުނެލުމާއެކު އައިސް އިނީ ސިޓިންރޫމު ސޯފާގައެވެ. ކާން އިނދެގެން ދޭތެރެއަކުން ހޭޒަލްއަށް ލިއަމް ބެލިއެވެ. އޭނާ ކައި ނިންމާފައި ހޭޒަލް ގާތުގައި ނުބުނެ އަމިއްލައަށް ތަށިތައް ދޮވުނެވެ. އަދި އައިސް ހޭޒަލްގެ ގާތުގައި އިށީންނަން އުޅުނެވެ. ހަމައެހިނދު ހޭޒަލް އިންތަނުން ތެދުވެއްޖެއެވެ. ލިއަމްއާ ދުރުދުރުން ސޯފާ ވަށާލައިފަ އޭނާ ހަލުވިކޮށް ބަދިގެއާ ދިމާއަށް ހިނގައްޖެއެވެ.\nކައި ނިންމާފައި މޭޒު ދޮށުން ތެދުވަން އުޅުނު އައިކުއަށް ޒުކަން ގޮވާލިއެވެ. އަދި އޭނާއާއެކު އައިކު ގޮވައިގެން ހިޔާކޮށްފައި އޮތް ގޭގެ ހާމަފެންޑާއާށް އައެވެ. އެތަނުގައި އެލުވާފައި ހުރި އުނދޯލި ގޮނޑީގައި ފޯނާކުޅެން ދާރިއަން އޮތެވެ. ޒުކަންއާއި އައިކު ފެނުމުން އޭނާ ސަމާލުކަމަށް އައެވެ. ދާރިއަންގެ ކަނާއަތް ފަރާތަށް ހުރި ބޮޑު އުނދޯލީގައި ޒުކަން އިށީނެވެ. ޒުކަން އެ އުނދޯއްޔަށް އަރައި ދެފައި ވަށްކޮށްލިއެވެ. އެމީހުންނާ ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި އިނދެވޭތީ ދާރިއަން ތެދުވެގެން އައިސް އެތަނުގައި ހުރި ގޮނޑުތަކުން ގޮނޑިއެއް ދަމާފައި ގެނެސް ޒުކަންމެންނާ ކައިރިކޮށްލިއެވެ. އޭނާ ހަމަޖެހިލުމާއެކު ޒުކަން ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ދެ ޒުވާނުންނަށް ބަލާލިއެވެ. އޭނާ އެ ވާހަކައެއް މިހާރު ދައްކަން ނިންމީ ދެ ދަރީން ވެސް ހެޔޮ ވިސްނޭހާ ބޮޑެތިވެފައި ތިބީމަކަން ފުރަތަމަ ވެސް ބުނެލިއެވެ. އަދި ޒުކަންގެ ހަޔާތުގައި ޖެހިފައިވާ ލައްގަނޑު ދެ ދަރީންނަށް ހާމަކުރިއެވެ. އެކަން ހިނގައިދިޔަ ގޮތުގެ ތަފްސީލެއް ނުދީންނަމަވެސް ޒުކަން ހާމަކުރީ ކައިވެނިން ބޭރުގައި އޭނާގެ ދަރިއަކު ހުރިކަމެވެ.\nޤަބޫލުކުރަން އުނދަގޫވި ފަދައިން އައިކުއާއި ދާރިއަންއަށް އެއްފަހަރާ އެކަކުއަނެކަކަށް އަވަސް ނަޒަރެއް ބަދަލުކޮށްލެވުނެވެ. އެއަށްފަހު އެ ދެ މީހުން ވެސް ބަލަން ތިބީ ޒުކަންއަށެވެ. އެމީހުންގެ ބައްޕަ އެފަދަ ވާހަކައެއް ދޮގު ހަދައިގެން ނުދައްކާނޭކަން ޔަގީންވެއެވެ. އެހެންވެ ދެ ޒުވާނުންގެ ޢަމަލުތައް ބެހެއްޓީ ވިސްނޭ ބަޔަކު ކަންތައް ކުރާނޭ ފަދައިންނެވެ. ބައްޕަ ކުށްވެރި ކުރުމުގެ ޚިޔާލެއް އެ ދެ ޒުވާނުންގެ ނެތެވެ.\nކޮންމެހެން ވެސް އެނގެން ޖެހޭ ކަމެއްކަމުގައި ޒުކަން ފާހަގަކުރިއެވެ. އެވަރު ދާރިއަންއާއި އައިކުއަށް ވެސް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. ޒުކަން ދެން ދެއްކީ އޭނާ ގަސްދުކޮށްފައި އޮތް ގޮތެވެ. އޭނާ ޖިޔާގެ ނަމާއި އިޝްވާގެ ނަން ހާމަކުރިއެވެ. ޝަރުޢީ ގޮތުން ދަރިއެއްކަމުގައި ނުލެއްވިޔަސް އިޝްވާއަކީ އަމިއްލަ ލޭ ކަމުގައި ޒުކަން ބުންޏެވެ. އެހެންވެ އިޝްވާއާ ގުޅުން ކަނޑާލެވެންނެތްކަން އޭނާ ހާމަކުރިއެވެ. ޒުކަން އެދެނީ ދާރިއަންއާއި އައިކު ވެސް އެކަން ޤަބޫލުކުރާށެވެ. އިޝްވާ ބަލައިގަންނާށެވެ. އައިކުއާއި އިޝްވާއާ އުމުރުގެ ގޮތުން އެއްވަރުކަން ހާމަކުރުމާއެކު ޒުކަން ބުނީ އައިކުއާއި އިޝްވާ ވަނީ ކުޑައިރު ބައްދަލު ވެސް ވެފައި ކަމުގައެވެ.\n"ބައްޕަ އެކުއްޖާ މިގެއަށް ގެންނަނީތަ؟" ދާރިއަން އަހާލިއެވެ.\n"މަންމައަށް އެނގޭތަ؟" ހިސާބަކަށް ހާސްވެފައި އައިކު އަހާލިއެވެ.\n"ދަރިފުޅުމެންގެ މަންމައަށް އެއްވެސް ކަމެއް ސިއްރުވެފައެއް ނޯންނާނެ، މިހާރު މީ ދަރިފުޅުމެންނަށް ހުރިހާކަމެއް އެނގެންވީ ވަގުތު... ތި ތިބީ ކަންކަން އެނގޭވަރުވެފަ، ކައިވެނީގެ ބޭރުން ދަރިއަކު ލިބުމަކީ ކިހާވަރެއްގެ ކަމެއްކަން އައިކުއާއި ދާރިއަންއަށް ވެސް މިހާރު އެނގޭނެ، އަހަންނާއި ޖިޔާއަށް ގުޅެވެން ނެތީ، ހާލަތާއި ތަޤުދީރު އަހަރެމެންނަށް އެ ފުރުޞަތެއް ނުދީން، އެކަމަކު އިޝްވާއަކީ އަހަރެންގެ ދަރިއެއްނޫނޭ އެއްފަހަރު ވެސް ނުބުނާނަން، ތި ދެބެންނޫން ދަރިއަކު އަހަރެންގެ ހުރިނަމަ އެކަން ތިކުދީންނަށް ކޮންމެހެން ވެސް އެނގެން ޖެހޭ، އިޝްވާއަކީ ވެސް މިހާރު ފުރިހަމަ ޒުވާނެއް... އޭނާއަށް ހުރިހާކަމެއް އެނގޭ، މިގޭގެ ދޮރު އިޝްވާއަށް ޓަކައި އަބަދުވެސް ހުޅުވިފައި ހުރުން ބައްޕަ އެދެނީ، އެކަމަކު އެ ފުރުޞަތު ހުޅުވާލުމުގެ ކުރީން ދަރިފުޅުމެންނަށް ވެސް އެނގެން ބޭނުންވޭ" ޒުކަން ބުންޏެވެ.\n"ތީގެ މާނައަކީ އޭނާ ހުންނާނީ މިގޭގައޭތަ؟" ދާރިއަން އިހުކުރި ސުވާލަށް ޒުކަންގެ ފަރާތުން އެދެވޭ ޖަވާބެއް ނުލިބުމުން ބުނެލިއެވެ.\n"ބައްޕަ ބޭނުން، އެކަމަކު ތިހެންތިކަން ވާކަށްނެތް، އިޝްވާ ހުންނާނީ އޭނާގެ މަންމަ ހުންނަތަނެއްގައި، ޖިޔާގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް އެބައޮތް، އިޝްވާނޫން ދަރިއަކު ވެސް އެބަހުރި، ބައްޕަ މި ދައްކަނީ މިގެއަށް އެމީހުން ގެންނަ ވާހަކައެއްނޫން، ބައްޕަގެ ތިން ކުދީންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުން ރަނގަޅުވާން އެދޭ ވާހަކަ، އިޝްވާއަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު ކުއްޖެއް... ދަރިފުޅުމެންގެ މައްސަލައެއްނެތިއްޔާ ބައްޕަ ގަސްދުކުރަނީ ދުވަހަކާއި ވަގުތެއް ކަނޑައަޅާފައި އިޝްވާއަށް މިގެއަށް އައުމަށް ދަޢުވަތުދޭން" ޒުކަން ބުންޏެވެ.\n"ވަރަށް ސަޅި ކުއްޖެއްތަ؟" އިރުކޮޅަކު އެއްޗެކޭ ނުބުނެ އިނދެފައި އައިކު ބުންޏެވެ. ދާރިއަންއާއި ޒުކަންއަށް ބަލާލެވުނީ ހައިރާންކަމާއެކުއެވެ.\n"ޝީ އިޒް އަވާ ސިސްޓާ... ޑޯންޓް ފޮގެޓް ދެޓް" ދާރިއަން އިނދެފައި ބުނެލީ ނިކަން ސީރިއަސް ކޮށެވެ. އައިކު ބޯކަހާލުމާއެކު ހީނލީ މަޖާވެލާފައެވެ.\n"އައި ނޯ ދެޓް" އެއްލޯ މަރާލަމުން އައިކު ބުންޏެވެ.\nދެބެންގެ ފުށުން ފެނުނީ ޒުކަން ހީކުރި ފަދަ އަސަރެއްނޫނެވެ. އޭނާ ހީކުރީ އިޝްވާއާ ބެހޭ ގޮތުން ވަރަށް ސުވާލުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އިޝްވާއާ ގުޅުން ބަދަހި ކުރުމުގެ ޝައުގެއް ވެސް ނުހުންނާނެކަމަށެވެ. ޒުކަންގެ މާޒީ އެނގެން އެ ކުދީން މަސައްކަތް ކުރާނެކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޒުކަންއަށް ހިތްހަމަޖެހުން ލިބިއްޖެއެވެ. އައިކުއާއި ދާރިއަން ފާޅުނުކުރި ނަމަވެސް އެ ކުދީން އޭނާއާ ދެކޮޅުނުވީ ވަރަށް ވިސްނާފައިކަން ޒުކަން ޤަބޫލުކުރިއެވެ.\nދާރިއަންގެ ފޯނު ވައިބްރޭޓްވާން ފެށުމުން އޭނާ ފޯނު ބަލާލިއެވެ. ގުޅަނީ ސާރާއެވެ. ރިސޯޓުން އައިފަހުން ދާރިއަން ހޯދާކަށް ސާރާ ނާދެއެވެ. އޭނާއަށްވީގޮތެއް އެނގެން ދާރިއަން ހުރީ ބޭނުންވެފައެވެ. ނަމަވެސް ޒުކަންގެ ގާތުގައި އިނީތީ ދާރިއަން ފޯނުކޯލު ކަނޑާލީއެވެ. ދެން އައީ ސާރާގެ މެސެޖެކެވެ. ދާރިއަންއާ ވާހަކަދައްކާލަން ބޭނުންވާކަމަށް ސާރާ ބުނެފައި އޮތެވެ. ފޯނަށްވުރެ ބައްދަލުކޮށްލެވިދާނެތޯ އޭނާ އަހާފައި އޮތެވެ. ދާރިއަން ޖަވާބުގައި އިރުކޮޅަކުން އެބަގުޅަން ކަމުގައި ބުނެލިއެވެ.\nޒުކަން ދައްކަން ބޭނުންވި ހުރިހާ ވާހަކައެއް ދައްކާ ނިމުމުން އައިކުއާއި ދާރިއަން ވެސް އެއްބަސްވީ އިޝްވާއާ އެމީހުން ބައްދަލުކުރާނެކަމެވެ. ދުވަހަކާއި ވަގުތެއް ޒުކަން ކަނޑައަޅާފައި ބުނުމުން އެ މީހުން ގޭގައި މަޑުކުރާނެކަމުގެ ޔަގީންކަން ދިނެވެ. ޒުކަން ތެދުވުމާއެކު އައިކު އުނދޯލީގައި ހަށިގަނޑު ދަމާލީއެވެ. ދާރިއަން ތެދުވެގެން ހިނގައިގަތީ އޭނާގެ ކޮޓަރިއަށް ދިއުމަށެވެ.\nހާމަފެންޑާގައި ދެކޮޅަށް ހިނގާލަ ހިނގާލާ ހުރި ސާރާ ހުއްޓުނީ ޖީންސުގެ ފަހަތު ޖީބުގައި އޮތް ފޯނު ރިންގުވާން ފެށުމުންނެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ފޯނު ނެގުމާއެކު ލުއި ހިނިތުންވުމެއް އެ ތުންފަތަށް ވެރިވެގެންދިޔައެވެ. އޭނާ އެދުމުން ދާރިއަން އަތުވެދާނޭ ކަމަކަށް ސާރާ ކުޑަކޮށް ވެސް ހިޔެއްނުކުރެއެވެ. އުފާވެރިކަމާ އެއްވަރަށް އޭނާ ހުރީ ހާސްވެފައެވެ.\n"ހެލޯ... ޓެރެސްގަ މިހުރީ..." ސާރާ ބުނެލިއެވެ.\nރޭގަނޑު އެގާރަގަޑި ބައިވެއްޖެއެވެ. މީނޫނީ އެހާ ލަސްކޮށްފައި ދާރިއަން ގެއިން ނުނިކުމެވެ. ނަމަވެސް މިރޭ ވީގޮތެއް ނޭނގެއެވެ. އޭނާ ސާރާއާ ބައްދަލުކުރަން އެއްބަސްވީ ސާރާ އާދޭސްކޮށްގެންނެއް ވެސް ނޫނެވެ. ޚުދު ސާރާއާ ބައްދަލުކުރަން ބޭނުންވެގެންނެވެ. މައި ދޮރޯށީ ހުޅުވާލީ ގޭގެ ގެންގުޅޭ މީހަކެވެ. އޭނާ ދާރިއަންއަށް އެތެރެއަށް ވަނުމަށް ތަންދައްކަމުން އަދަބު އިޚްތިޔާރު އަދާކުރިއެވެ. ސާރާ ހާމަފެންޑާގައި ހުރިކަމާއި ދާނޭ މަގު އެ ޚާދިމު ދެއްކިއެވެ.\nހާމަފެންޑާއަށް ދާރިއަންއަށް ނުކުމެވުނުއިރު ބިއްލޫރި ރެއިލިން ކައިރީ ސާރާ މަޑުކޮށްލައިގެން ހުއްޓެވެ. އޭނާ ދާރިއަންއާއެކު އައި ޚާދިމަށް އިޝާރާތެއްކޮށްލުމާއެކު އެމީހާ އެތަނުން ހިނގައްޖެއެވެ. ފަނޑު ހިނިތުންވުމަކާއެކު ސާރާ ދެން އިޝާރާތްކޮށްލީ ދާރިއަންއަށެވެ. އެތަނުގައި ހުރި މޭޒެއްގެ ދޮށުގައި އިށީނުމަށެވެ. ނަމަވެސް ދާރިއަން އައިސް މަޑުކޮށްލީ ސާރާ ހުރި ތަނުގައެވެ. އޭނާ ރެއިލިންގައި ދެއަތުން ހިފަހައްޓާލައި ތިރިއަށް ބަލާލިއެވެ. ދެން އަނެއްކާ ވެސް ސާރާއަށް ބަލާލިއެވެ.\n"ސޮރީ..." ސާރާ ބުންޏެވެ.\n"ސާރާ އަހަރެންދެކެ ލައިކްތަ ވަނީ ނޫނީ އެއީ ލޯބިތަ؟" ދާރިއަން އެއްސެވެ.\n"ލޯބިވެޔޭ ބުނެފިއްޔާ" ދާރިއަންއަށް ބަލަން ވަގުތުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލުމަށްފަހު ސާރާ ބުނެލީ ޖެހިލުންވެފައި ހުރެއެވެ.\n"އައި ރިއަލީ ޑޯންޓް ވޯންޓް ޓު ހާޓް ޔޯ ފީލިންގްސް، އައި ލައިކް ޔޫ... އެކަމަކު އޭގެ މާނައަކީ އަހަރެން ލޯބިވަނީއެކޭނޫން، ލޯތްބަކީ މުޅިން ތަފާތު ޖަޒުބާތެއް" ދާރިއަން ބުންޏެވެ.\n"ލައިކްވޭތަ؟" ސާރާ އަހާލިއެވެ.\n"އެހެންނު މިބުނީ، ސާރާދެކެ ފޫއްސެއް ނުވެޔޭ... ލައިކްއާއި ލޯތްބަކީ މުޅިން ތަފާތު ދޭއްޗެއް، ދެމީހުން ގުޅުނަސް ދެމެދުގައި ލޯބިނެތިއްޔާ އެ ގުޅުން ދެމިއެއްނޯންނާނެ" ދާރިއަން ކަމެއް ވިސްނައިދޭން އުޅުނެވެ.\n"ލައިކްވަންޏާ ލޯބިވުމުގެ ޗާންސް އޮންނާނެ" ސާރާ ބުނެލިއެވެ. އެހިނދު ދާރިއަންއާއި ސާރާގެ ނަޒަރު އަމާޒުވެލިއެވެ. އެ ދެ ލޮލަށް މަޢުނަވީ ގޮތަކަށް ދާރިއަން ބަލާލުމަށްފަހު ފިނިނޭވާއެއް ލިއެވެ.\n"ލޯބިވެދާނެކަމަށް އެމީހަކާ ގުޅުމަކީ މޮޔަ ޚިޔާލެއް، އޭރުން ހަޔާތުން ދުވަސްތަކެއް ބޭކާރުވެގެން އެ ދިޔައީ، އަހަންނަށްވުރެ ރަނގަޅު މީހަކު ސާރާގެ ހަޔާތަށް އަތުވެދާނެ، އެމީހަކީ ސާރާދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވާ ބައިވެރިޔަކަށް ވެދާނެ" ދާރިއަން ބުންޏެވެ.\n"އިޓްސް ބީން ތްރީ އިޔާސް، އަހަންނަށް ރިއާންއަށްވުރެ އެހެން މީހަކު ޚާއްޞާއެއްނުވި، އަހަރެންދެކެ ރިއާން ފޫހިނުވަންޏާ ރިލޭޝަންޝިޕަކަށް ޗާންސް ދިނުމަކުން ގޯހެއް ނެތެއްނު، އަހަރެން މިހުރީ އިންތިޒާރުކުރަން... އެކުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރަން ފެށުމުން ރިއާންގެ ތި ލައިކްވުން ލޯތްބެއް ބަދަލުވެސް ވެދާނެއެއްނު، އެކަން އެނގޭނީ ވެސް އަހަރެމެން ދެ މީހުން ރިލޭޝަންޝިޕަކަށް ދިޔައިމައެއްނު... ޕްލީޒް ރިއާން... އަހަންނަށް ކުޑަކުޑަ ޗާންސެއް ވެސް ނުދޭނަންތަ؟ ތި ހަޔާތަށް އަންނަން ޝަރުތުހަމަނުވަނީތަ؟ ރިއާން ބޭނުންވަނީ ކޮންކަހަލަ އަންހެންކުއްޖެއްތަ؟" ދާރިއާންއާ ދާދި ގާތަށް ސާރާ ފިޔަވަޅު އަޅާލިއެވެ. އެ ދެ ލޮލުން އާދޭސްކުރާ ފަދައެވެ. ދާރިއަން އެއްޗެއް ނުބުނެ ގިނައިރުވާން ފެށުމުން އޭނާގެ ވައަތު މުލައްދަނޑީގައި ހިފާލުމާއެކު އޭނާގެ މޭގައި ސާރާގެ ކަނާއަތްތިލަ ޖައްސާލިއެވެ.\n"ޖަސްޓް ގިވް މީ އަ ޗާންސް" ސިއްރުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް ސާރާ ބުނެލީ ދާރިއަންއާ ނަޒަރު އަމާޒުކޮށްލައިގެން ހުރެއެވެ.\n"ވެލް... އައި... މީތި ވޯކްނުކޮށްފިއްޔާ ދެން" ދާރިއަން އަހާލިއެވެ.\n"އިޓް ވިލް ވޯކް... އައި ލަވް ޔޫ، ދުވަސްކޮޅަކުން ރިއާން ވެސް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވާނެކަން އެނގޭ" ކެތްތެރިކަން ކުޑަގޮތަކަށް ސާރާ ބުނެލިއެވެ. ނަމަވެސް ދާރިއަންގެ ހިތް އެކަމާ އެއްބަހެއް ނުވިއެވެ.\n"އަހަންނަށް ލޯބިނުވެވިގެން ސާރާއާ ދުރަށް ހިނގައްޖެނަމަ އޭރުން މާ ދެރަވާނެ، އަނެއްކޮޅުން ސާރާދެކެ ލޯބިނުވެވިގެން އުޅެނިކޮށް އަހަންނަށް އެހެންމީހަކު ލޯބިވެވިއްޖެއްޔާ އަހަރެން ބޭނުންވާނީ ލޯބިވާ މީހާ ގާތަށްދާން، އޭރުން ވެސް މިބުނާހެން ސާރާއަށް ދޯ ހުރިހާ ދެރައެއް އޮތީ، އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން ސާރާއަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ދެރައެއްދޭކަށް" ދާރިއަން ބުންޏެވެ.\n"އަހަރެން ޝަކުވާއެއް ނުކުރާނަން، އެހެންނޫނަސް ވާންހުރި ގޮތެއް އެކަކަށް ވެސް ނޭނގޭނެ، ތިހުރިހާކަމެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި ރިއާންއަށް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ގޮތެއްނު، އަހަރެން މާ ދެރަވާނެ ރިއާންގެ ލައިފްއިން އަހަންނަށް ކުޑަވެސް ޗާންސެއް ނުލިބި ހުންނަންވެއްޖެއްޔާ... މި ރިލޭޝަން ވޯކްއައުޓް ކުރިޔަސް ނުކުރިޔަސް އެނގޭނީ އެ ޗާންސް ލިބިގެންނު" ސާރާ ބުނެލިއެވެ.\n"ފައިން... އައި ވިލް ގިވް އަސް އަ ޗާންސް، އެކަމަކު ބުނަން... މިވާހަކަ އެކަކުކައިރީ ވެސް އަދި ނުބުނާތި، ސާރާއާ އަހަރެން އެއްބަސްމިވީ ކީއްވެކަން ހަނދާންނައްތާ ނުލާތި، ނޯ އިންޓިމެސީ... ޑޯންޓް ފޯސް މީ ޓު އެނީތިންގް، ޕޭރެންޓްސްއާ ހަމައަށް މި ރިލޭޝަންގެ ޚަބަރު ފޯރައިގެން ނުވާނެ، އެހިސާބަށް ދާންވެއްޖެނަމަ އަހަރެމެން ދެ މީހުންނަށް ވެސް އެނގޭނެ، އެންޑް ޔެސް، އަހަރެން ވަގުތު ވާވަރުން ސާރާއަށް ވަގުތު ދޭނަން، އަބަދުއަބަދު ދެމީހުން ބައްދަލުވާން ނުކިޔާތި" ދާރިއަންގެ ޝަރުތުތައް ގިނައެވެ. އެހެންވިޔަސް އެ ވާހަކަތަކަށް ސާރާގެ މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދެވުނެވެ. އޭނާއަށް އުފަލުން ދާރިއަންގެ ގައިގާ ބައްދާލެވުނެވެ. ދުރުކޮށްލަން ސާރާގެ ދެކޮނޑުގައި ހިފާލާފަ ވެސް ދާރިއަން އިތުރު ވިސްނުމަކަށް ދިޔައެވެ. އިރުކޮޅަކު ސާރާގެ އުފާތަކަށް ހުރަސް ނާޅަން މަޑުކޮށްލީއެވެ. ސާރާ އަމިއްލައަށް ދުރަށް ޖެހިލައި ނިކަން އަވަހަށް ސޮރީއޭ ބުނެލިއެވެ.\nދާރިއަން މުޅިން ހިތްހަމަނުޖެހުނަސް އޭނާ ސާރާއަށް ފުރުޞަތެއް ދޭން ނިންމީއެވެ. ހިތުގައި ހޭޒަލްގެ މައްޗަށް އޮތް ޖަޒުބާތުތައް އޮއްބާލަމުންނެވެ. ހުއްޓިފައި ހުރުމަށްވުރެ ދިރިއުޅުމުގައި ކުރިއަށް ދާން އޭނާ ވެސް ބޭނުމެވެ.\nހަފްތާއެއް ފާއިތުވެ ދިޔައިރު ލިއަމްގެ އުޅުން މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެ ކަހަލައެވެ. އޭނާ ނަމާދަށް ފަރުވާތެރިވާތީ ހޭޒަލް ދުށްޓެވެ. އޮފީސް ނިންމާފައި އެންމެ ލަސްވެގެން ހަތަރުގަޑި ފަނަރަ ހިނގާއިރު ހުންނަނީ ގޭގައެވެ. ރޭގަނޑު އޮފީހަކަށް ނުނިކުމެވެ. ފޯނު އޮންނަނީ ދުރުގައެވެ. އޭގެ ރިންގު ޖައްސާފައި އޮންނާތީ ނޮޓިފިކޭޝަންގެ އަޑު އިވިއިވި ހުރެއެވެ. ފޯނުން ވެސް ބޭކާރު ކަންތައްތައް ކުރާތީއެއް ނުފެނެއެވެ. ފޯނުން ވާހަކަދައްކާނަމަ ހޭޒަލްއަށް އެ ދައްކާ ވާހަކަ އިވޭ ހިސާބުގައި ހުރެއެވެ.\nހޭޒަލްއާއި ލިއަމް އެއް އެނދުގައި ނިދިއެއްކަމަކު އެ ދެމެދުގައި ގާތްކަމެއް ނެތެވެ. ލިއަމް ކަންބޮޑުވާކަން ހޭޒަލް ދެނަހުއްޓެވެ. އޭނާ ނިދަންލާ ޓީޝާޓުކޮޅާއި ސޯޓުބުރި ލައިގެން އައިސް އެނދަށް އެރިއެވެ. އޭރު ލިއަމް ވެސް އޮތި އެނދުގައެވެ. އޭނާއަށް ފުރަގަސް ދީގެން އޮވެ ރަޖައިން ބޮޑަށް މީހާ ނިވާވެލުމާއެކު ހޭޒަލް ދެ ލޯ މަރާލިއެވެ. އޭނާއަށް ނިދިޖެހެމުން ދަނިކޮށް ފުރަގަހުން ލިއަމް ގާތްވެލިކަން އިޙްސާސް ކުރެވުނެވެ. މަޑުމަޑުން ހޭޒަލްގެ އުނަގަނޑާ ދިމާލުން ބަނޑުގައި އަތްއަޅުވާލައި އިހުނަށްވުރެ ލިއަމް ގާތްވެލިއެވެ. ދެން އިވުނީ އޭނާ މަޑުމަޑުން ނޭފަތް ދަމާލި އަޑެވެ.\n"ޒެއްލުއަށްވުރެ ލޯބިވާނޭ އެހެންމީހަކު އަހަރެންގެ ނެތް، އަހަންނަށް މަޢާފުކުރޭ... ޒެއްލު އަހަންނާ ތިހާ ދުރުވެދާނެއެކޭ ހިޔެއްނުކުރަން، އަހަރެން ވަރަށް ދެރަވޭ... ހުރިހާކަމެއް ރަނގަޅުކުރަން އަހަރެން ހަދަންވީ ކިހިނެއް، ޒެއްލުގެ އިތުބާރު ހޯދަން ބޭނުން" ސިއްރެއް ބުނެލާ ފަދައިން ލިއަމް ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭރު އޭނާއަށް ރަނގަޅަށް ވެސް ރޮވިއްޖެކަން ހޭޒަލް ދެނަހުއްޓެވެ.


Amilla sagaafathaa Malsa gulhuvaaladhin thafaathu dhathuru\nސޮނޭވާއިން އިންތިޒާމްކޮށްގެން މާލޭ ސޯލްޓް ކެފޭގައި 18 މޭ 2022 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި، ޖައިޕޫރު ލިޓްރޭޗާ ފެސްޓިވަލް (ޖޭއެލްއެފް)ގެ ހަރަކާތެއްގައި މަލްސާ މާޒް ވާހަކަދައްކަނީ. (ފޮޓޯ/ސޮނޭވާ)\nއަމިއްލަ ސަގާފަތާ މަލްސާ ގުޅުވާލަދިން ތަފާތު ދަތުރު\nއެންތުރޮޕޮލޮޖީން ތައުލީމު ހާސިލްކުރުމަށް ފަހު މަލްސާގެ އަޒުމަކީ ރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާ ބެހޭ އަދަބިއްޔާތު މުއްސަނދިކޮށްދިނުން\nސަގާފަތާ ބެހޭ ދިރާސާތައް އެންމެންގެ އަތްފޯރާ ފަށަށް ގެނެސްދޭން މަލްސާ ބޭނުންވޭ\nދިވެހި ރުކުގެ ބޭނުންތެރިކަން ޒަމާނާ އެކު ބަދަލުވަމުން އައި ގޮތް ދިރާސާކުރި\nމަލްސާއަށް ފާހަގަވާގޮތުގައި ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ސަގާފަތާ މެދު އާ ޝައުގުވެރިކަމެއް އުފެދިއްޖެ\nއޭނާއަށް ކުރިން ވިސްނިފައި އޮތީ ދިވެހި ސަގާފަތަކީ މަރުވެފައި އޮތް ނުވަތަ މަރުވަމުންދާ އެއްޗެއް ކަމެވެ. އެކަމަކު އެއީ މުޅިން ކުށް ހީއެއް ކަމަށް މިހާރު ގަބޫލުކުރެ އެވެ. މަލްސާ މާޒްގެ ލޯ ހުޅުވައިދިނީ އޭނާ ހިޔާރުކުރި ރޮނގެވެ.\nއެއީ ގިނަ މީހުން އެހާ ބޮޑަށް ދަންނަ ދާއިރާއަކަށް ނުވެދާނެ އެވެ. އެކަމަކު މަލްސާއަށް، އެންތުރޮޕޮލޮޖީއަކީ ކޮބާކަން އުމުރުން އަށެއްކަ އަހަރުންސުރެ އެނގެ އެވެ. އޭނާ ވާން ބޭނުންވަނީ އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓަކަށް ކަން ވެސް ހަމަ އޭރު ނިންމައިފި އެވެ.\n"ގްރޭޑް 2-3 ގައި އުޅުނު އިރު ޑިސައިޑްކުރި ގޮތަށް އަޅުގަނޑަށް އެކަން ޔަގީންވެފައި އޮތީ. އޭރު މަންމަމެން ހިތަށް އަރާނެ ކަންނޭނގެ، މީނަ ކުޑަވީމަ ކަންނޭނގެއޭ، ވިސްނުން ބަދަލުވާނެއޭ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުގެ ވިސްނުން ބަދަލެއް ނުވި،" މަލްސާ، 27، ބުންޏެވެ.\nއެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓަކަށް ވުމުގެ ދަތުރު މަލްސާއަށް ފަސޭހައެއް ނޫނެވެ. އޭނާގެ ޝައުގުވެރިކަމުގެ އަސްލަކަށް ވި ބައްޕަ، މަލްސާ ކުޑައިރު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. ރާއްޖެ އިން ބޭރަށް ގޮސް ކިޔެވުމަށް ގިނަ ބައެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދައި އަމިއްލަ ބޮޑު ހިތްވަރެއް ލާން ޖެހުނެވެ. އޭގެ ކުރިން، ރާއްޖޭގައި އެންމެ އަޅާލުންކުޑަ އާޓްސް ސްޓްރީމް އިހުތިޔާރުކުރުމުން މަތީ ސާނަވީ ތައުލީމުގައި ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ހުރަސްތަކެވެ. އެކަމަކު، މާލޭގައި އޭލެވެލް ފުރިހަމަކުރުމަށް ފަހު އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ހަ އަހަރު ހޭދަކޮށް، މަލްސާ މިދިޔަ އަހަރު ވަނީ އެންތުރޮޕޮލޮޖީން މާސްޓާސް ފެންވަރަށް ކިޔެވުން ފުރިހަމަކޮށްފަ އެވެ.\nމަލްސާ ބުނިގޮތުގައި އެ ތައުލީމުގެ އަލީގައި ދިވެހި ސަގާފަތް ދިރާސާ ކުރުމުގެ ތެރެއިން އަލަށް އެތައް ކަމެއް ދަސްވެ، އޭނާގެ ހިތުގައި ދިވެހިވަންތަކަމަށް އާ ލޯތްބެއް އުފެދުނީ އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އިތުރު ހޯދުންތައް ހޯދައި ލިޔެ، އެންމެންނަށް ކިޔާލެވޭނެ ގޮތަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އަޒުމް ވެސް ކަނޑައެޅިއްޖެ އެވެ.\nމީހުންނަށް މަލްސާ ފުރަތަމަ އެނގުނީ ސޮނޭވާގެ މަޝްހޫރު ބެއާފުޓް ބުކްސެލާގެ މަގާމު އޭނާ މިދިޔަ އަހަރު ހޯދި ހިސާބުންނެވެ. އެ ވަޒީފާ ލިބުނު ފުރަތަމަ ދިވެއްސަކީ އޭނާ އެވެ. އެކަމަކު މިއީ އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓް މަލްސާގެ ވާހަކަ އެވެ. އޭނާގެ އެ ދަތުރުގެ އުސްއަޑިތަކާއި ސަގާފަތުގެ މުހިއްމުކަމުގެ ވާހަކަ، ނ. އަތޮޅުގައި ހިންގާ ސޮނޭވާ ޖާނީ ރިސޯޓުގައި ހުރެ ވިއްސާރަ ރެއެއްގައި ވީޑިއޯ ކޯލަކުން، ކިޔައިދިނީ ދިވެހިވަންތަކަމަށް ހިތުގައި ހާއްސަ ޖާގައެއް އޮތް ޒުވާނެއްގެ ނަޒަރުންނެވެ.\nސޮނޭވާއިން އިންތިޒާމްކޮށްގެން މާލޭގެ ސޯލްޓް ކެފޭގައި 18 މޭ 2022 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި، ޖައިޕޫރު ލިޓްރޭޗާ ފެސްޓިވަލް (ޖޭއެލްއެފް)ގެ ހަރަކާތެއްގައި މަލްސާ ވާހަކަދައްކަނީ. (ފޮޓޯ/ސޮނޭވާ)\nކުރީގައި ނަމަ ސަގާފީ ކަންކަމައިގެން އުޅުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އޮންނަނީ ކަޓު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެވިފައި. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުގެ ޖެނެރޭޝަންއާ އެއްކޮށް އެ ވިސްނުން ބަދަލުވަމުން އަންނަ ތަން ފެނޭ. އެއީ ވަރަށް ރަނގަޅު ކަމެއް\nމަލްސާ ބުނިގޮތުގައި އެންތުރޮޕޮލޮޖީއަކީ ސަގާފަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމަށް ފުރުސަތު ލިބިދޭ އިލްމެކެވެ. ކިޔެވުން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ވަރަކަށް އަމިއްލަ ސަގާފަތާ މެދު މަލްސާގެ ޝައުގުވެރިކަން ބޮޑުވި އެވެ. އޭނާގެ ބެޗެލާސް ކޯހާއި މާސްޓާޒް ކޯހުގެ ފަހު މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން، ދިވެހި ސަގާފަތަކީ ކިހާ މުއްސަނދި އެއްޗެއްކަން ނަގައިގަނެވުނެވެ. އެހެން ސަގާފަތްތަކުގެ ނުފޫޒުތައް ރާއްޖެއަށް އައިސްފައި ހުއްޓަސް، މަލްސާ ފާހަގަކުރިގޮތުގައި، ދިވެހިން ވަނީ ކޮންމެވެސް ގޮތަކުން އެ ނުފޫޒުތައް އަމިއްލަކޮށް ދިވެހިވަންތަކޮށްފަ އެވެ.\nސޮނޭވާ އިން މިދިޔަ މާޗު މަހު ބޭއްވި ޓެޑްއެކްސް އިވެންޓުގައި އެ ވާހަކަ މަލްސާ ކިޔައިދިނެވެ. އޭގެ މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާގެ ޕްރެޒެންޓޭޝަނުގައި ދައްކާލީ ރާބައްޖެކެވެ. މަލްސާ ބުނިގޮތުގައި އަވަށްޓެރި ސްރީ ލަންކާ އާއި އިންޑިއާއަކީ ވެސް ރުކުން ރާ ބާލާ ދެ ގައުމު ކަމަށްވީ ނަމަވެސް ދިވެހިންނާ ހިލާފަށް އެ މީހުން ބޭނުންކުރަމުން އައީ މަށިން ހަދާފައިވާ ބައްޖެވެ.\n"ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މާ ގިނައިން މަށި ހުންނަ ގައުމެއް ނޫން. އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑުމެން ހެދީ ކިހިނެއްތޯ؟ އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންކުރީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މާހައުލުން އެންމެ ގިނައިން ލިބެންހުރި އެތި. ކާށި،" ދިވެހި ރާބަދި ހަދާފައިވަނީ މުޅިން ވެސް ރުކުގެ ބާވަތްތައް (ނާއްޓާއި ރޯނު) ބޭނުންކޮށްގެންކަން ފާހަގަކޮށް، ޓެޑްއެކްސްގައި މަލްސާ ބުންޏެވެ.\nމަލްސާގެ ޓެޑްއެކްސް ޓޯކް\nކިޔައިދިނީ ރުކުގެ މުހިއްމުކަން\nބޭނުން ނުހިފޭ އެންމެ ތަންކޮޅެއް ވެސް ނުހުންނާނެ ކަމަށް ދިވެހިން ފަހުރުވެރިކަމާ އެކު ބުނެ އުޅޭ ރުކަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމާ ލާމެހިފައިވާ އެންމެ އަގުހުރި އެއް ވަސީލަތެވެ. މަލްސާގެ ބެޗެލާސް ޑިގްރީ ނިންމާލުމުގެ ދިރާސާ ހާއްސަކުރީ އެ މައުލޫއުއަށެވެ. އޭނާ ދެކޭގޮތުގައި ރުކުގެ ކޮންމެ ބަޔަކަށް ވަކި ލަފުޒަކުން ދިވެހި ބަސްކޮށާރު މުއްސަނދިވެފައިވާ ކަމީ ވެސް ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ރުކުގެ މުހިއްމުކަން ވަޒަންކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ދިވެހިން ރުކުގެ ހުރިހާ ބައިތަކެއް އަދި ކާށި އޭގެ ހުރިހާ މަރުހަލާއެއްގައި ބޭނުންކުރަމުން އައި ގޮތް އެއީ، މަލްސާ ފާހަގަކުރިގޮތުގައި، ދިވެހިވަންތަކަމުގެ ބައެެކެވެ. އެ މައުލޫއުއަށް މަލްސާ ލިޔުނު، އޭނާގެ ބަހުން ނަމަ، "ކޮކޮނަޓް ޑިސާޓޭޝަން"ގައި ރާއްޖޭގައި ރުއް ބޭނުންކުރުމުގެ ތާރީހާއި އެކަން ސަގާފަތެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިގެން އައިސް ޒަމާނާ އެކު ބަދަލުވެފައިވާ ގޮތަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވެ އެވެ.\n"10،000 ވޯޑްސް ލިޔާނީ ރުކާ ބެހޭގޮތުންނޭ ބުނީމާ ފުރަތަމަ ނަގައިގެނެވޭނީ ކްރޭޒީ ހިޔާލެއްގެ ގޮތުގައި. އެކަމަކު ކުޑަކޮށް ބަލައިލިއިރު ރުއް ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމަކާ ވެސް ގުޅިފައި ވަނީ،" ރުކުގެ މުހިއްމުކަން ދިރާސާކުރަން ނިންމި ގޮތް މަލްސާ ކިޔައިދިނެވެ.\nމީހުން ދިރިއުޅޭ ގޮތް، ސީދާ އެ މީހުންގެ ނަޒަރުން ދެނެގަތުމަށް އެންތުރޮޕޮލޮޖީގައި ލިބިދޭ ފުރުސަތު މަލްސާ ބޭނުންކުރީ ބ. ކިހާދޫގަ އެވެ. ފަންގި ވިނުމާއި އިހު ޒަމާނެކޭ އެއްގޮތަށް ރުކުފަތި މަސައްކަތްތައް ވެސް ކޮށް އުޅޭ ކިހާދުއަށް ގޮސް އެ ރަށުގެ މީހުންނާ އެކު މަލްސާ ހޭދަކުރި ދެ ހަފްތާގައި ރުއް އެ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމާ ލާމެހިފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތެވެ.\nދިވެހިންނަށް ރުކުގެ ބޭނުންތައް ގިނަ އެވެ. ކެއިންބުއިން، ދޯނިފަހަރު ބަނުން، ގެދޮރު އެޅުން، ތެޔޮ، ބޭސް އަދި ހިފާގެންގުޅޭ ސާމާނު އުފެއްދުމެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ކަންކަން ޒަމާނާ އެކު އުވި، މަދުވެ، ނުވަތަ ބަދަލުވަމުން އައި ނަމަވެސް ރުކަކީ މިހާރު ވެސް ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ ވަސީލަތެއް ކަމާއި ގްލޯބަލައިޒޭޝަން އާއި ޓޫރިޒަމްގެ އަސަރުތަކާ އެކު ވެސް ރުކުގެ ބޭނުންތެރިކަން އެކި ސިފަސިފައިގައި އަދިވެސް ދެމިއޮތްކަން މަލްސާގެ ކަރުދާހުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެ އެވެ.\nއދ. މަންދޫގެ އުތުރު ފަރާތުން ވަލުތެރޭގައި އޮންނަ މަގެއްގެ ދެ އަރިމަތީގައި ރުއް: އިހު ޒަމާނުގައި ދިވެހިންނަށް އެންމެ އަގުހުރި ވަސީލަތުގެ ބޭނުންތެރިކަން އަދިވެސް ބޮޑު (ދައުރު ފޮޓޯ/އައިމިނަތު ޝިފްލީން)\nކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކު ބޭނުން ނުވެދާނެ ބޮޑު ޑިސާޓޭޝަންއެއް ކިޔަން. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުންނަށް ވެސް ފަސޭހައިން ކިޔާލެވޭނެ ގޮތަށް ސްކޮލަޝިޕް އުފައްދަން\nއދ. މަންދޫގައި ރުއްތަކެއް ދަށަށް ކާށި ވެރިފައި: ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުން ކުރިންސުރެ އޮތީ ރުކުން ލިބޭ އެއްޗެއްސަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވެފައި (ދައުރު ފޮޓޯ/އައިމިނަތު ޝިފްލީން)\nމަލްސާ ބުނިގޮތުގައި ރުކާ ބެހޭ ދިރާސާ ނިންމާލި އިރު، އޭނާއަށް އަމިއްލަ ސަގާފަތް "ރޮމޭންޓިސައިޒް" ކުރެވިފައިވާކަން ނަގައިގަނެވި، ދިވެހި ސަގާފަތް އޮތީ މަރުގެ ތުންފަތްމަތީގައި ނޫން ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެން ފެށި އެވެ.\nކިހާދޫގައި މަލްސާ ކުރީ އޭނާގެ ކުރީގެ ވިސްނުން ގޯސްކަން އެނގި ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް އާ ކަންކަން ދަސްވި ތަޖުރިބާ އެކެވެ. ފަންގި ވިންނަން ދަސްކުރުމަށް ރަށުގެ އަންހެނުންނާ އެކު ކޮންމެ ދުވަހު ހެނދުނު ފަން ހޮވަން ވަލަށް ގޮސް އުޅުނު އިރު ފެނުނީ ފަން ބޮނޑިތައް ވަގުތުން ގެއަށް ގެންދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި ބަނދެފައި ވަލު ތެރޭގައި ބަހައްޓާލާ ތަނެވެ. އެ ގޮތަށް ގޮށް ޖަހާފައި އޮންނަ ފަން ބޮނޑިއެއް އެހެން މީހަކު ނުގެންދާނެ އެވެ. ބިންމަތީގައި ވަށައިގެން ބޮޅު އަޅާފައި އޮންނަ ކާއްޓަށް ވެސް ހިނގަނީ ހަމަ އެ އުސޫލެވެ. އެއީ އެހެން މީހެއްގެ އެއްޗެއްކަން އެންމެންނަށް އެނގޭނެ އެވެ. މަލްސާ ބުނިގޮތުގައި އެފަދަ ކަންކަމަކީ ސަގާފަތުގެ "އިންޓޭންޖިބަލް" ނުވަތަ ލޮލަށް ނުފެންނަ އަދި އަތުން ހިފެން ނެތް، އެކަމަކު މުހިއްމު ބައިތަކެވެ.\nއދ. މަންދޫގެ އަތިރިމަތީގައި އެ ރަށުގެ ތިން އަންހެނަކު ފަންގި ވިނުމާއި ރޯނު ވެށުމުގެ މަސައްކަތުގައި: ރުކުގެ ވަސީލަތްތަކުން މިފަދަ ތަކެތި މިހާރު ގިނައިން އުފައްދަނީ ރިސޯޓުތަކަށް ވިއްކުމަށް (ދައުރު ފޮޓޯ/އައިމިނަތު ޝިފްލީން)\nސަގާފީ އުފެއްދުންތަކުގެ ފަހަތުގައި ހުންނަ އެފަދަ ވާހަކަތައް އެ އެއްޗެއް ބަލާ، ގަނެ ނުވަތަ ބޭނުންކުރާ މީހާއަށް އެނގެންވާނެ ކަމަށް މަލްސާ ދެކެ އެވެ. އެއީ ކާކު، ކޮން ގޮތަކުން އުފެއްދި އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރިގޮތުގައި ވިނެފައި އޮންނަަ ފަންގިގަނޑުގައި، ލޮލަށް ނުފެންނަ ކިތަންމެ ކަމެއް އެކުލެވިގެންވެ އެވެ. ފަންގި ވިންނަ މީހާގެ އިނގިލިތަކަށް ފަންވަތްތަކުން ކުރުވާ އިހުސާސެވެ. އަންހެނުން ޖަމާއަތް ހަދައިގެން ފަންގި ވިންނަން ތިބޭ ތިބުމެވެ. އެ މީހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކެވެ. ހޭ ހުނުމެވެ.\nއެ މޭރުމުން މަލްސާގެ މާސްޓާސް ތީސީސް ލިޔުނީ ހަދާފައި އޮންނަ އެއްޗަށް ވުރެ ބޮޑަށް އޭތި ހެދި ގޮތަށް އަހައްމިއްޔަތުކަން ދިނުމުގެ މައްޗަށެވެ. މާސްޓާސް ފުރިހަމަކުރުމަށް އޭނާ ދިރާސާކުރީ ކަސަބު ވިޔުމެވެ.\nމީހުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އެބަ އިތުރުވޭ. ދިވެހިންނަކީ ކޮން ތާކުން އައި ކޮން ބައެއްތޯ ދިރާސާކުރުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އެބަ ބޮޑުވޭ. އަޅުގަނޑު ބުނާނީ ކިޔަމުން ގެންދާށޭ. އެކަމަކު ކިޔޭނީ ވެސް މީހަކު ލިޔެގެން. އެހެންވީމާ އެންމެން ގުޅިގެން އެކަން ކުރަންވީ\nދަތިތަކާ އެކު ވެސް ކިޔެވުމަށް ފަހު އަޒުމެއްގައި\nތަފާތު ސަގާފަތްތަކާ މެދު ޅަ އުމުރުންސުރެ މަލްސާގެ ހިތުގައި ޝައުގުވެރިކަން އޮވެ އެވެ. ފެށުމަކީ ބައްޕަ ބޯޓު ދަތުރުކޮށްފައި އައިސް އޭނާއަށް ކިޔައިދޭ ވާހަކަތަކެވެ. ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ކެޕްޓަނުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނުނު އަބްދުﷲ މާޒް އެކި ގައުމުތަކަށް ކުރި ދަތުރުތަކުގައި ދުށް ތަންތަަނާއި އިވުނު އަޑުތައް ކިޔައިދިނުމުން އެ ވާހަކަތަކަށް މަލްސާގެ ހިތްދޫވި އެވެ. އޭނާ ފުރަތަމަ ޝައުގުވެރިވީ އާކިއޮލޮޖީ އާއި ހިސްޓްރީއަށެވެ. އެ ކަންކަމަށް ސިކުނޑި ހުޅުވައިދިނީ ކުޑައިރު އާދަވެގެން ކިޔަމުން އައި ފޮތްތަކާއި އެންސައިކްލޮޕީޑީއާ އެވެ. އެކަމަކު ތާރީހާއި އާކިއޮލޮޖީއާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ހޯދުމުގެ ތެރެއިން އެންތުރޮޕޮލޮޖީއަކީ ކޮބާކަން އެނގުނު ހިސާބުން، ސަގާފަތާއި މުޖުތަމައުގެ ކަންކަމަށް މަލްސާގެ ހިތްޖެހުނެވެ.\nފަހުން ބޯޓު ދަތުރުކުރުން ހުއްޓާލައި ނެވިގޭޝަން ކިޔަވައިދިން ބައްޕަ ގާތު މަލްސާ ބުނަމުންދިޔައީ ބޮޑުވުމުން އެންތުރޮޕޮލޮޖީ ކިޔަވައިގެން އެކި ސަގާފަތްތަކުގެ ޝައުގުވެރި ވާހަކަތައް، ބައްޕަގެ ބަދަލުގައި، ކިޔައިދޭނީ އޭނާ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު މަލްސާގެ އުމުރުން 11-12 އަހަރުގައި ބައްޕަ މަރުވީ އެވެ. އެއާއެކު އެންތުރޮޕޮލޮޖީ ކިޔެވުމުގެ މުހިއްމުކަން އޭނާއަށް އަމުދުން ބޮޑުވި އެވެ. ބައްޕައަށްޓަކައި ވެސް އެކަން ކޮންމެހެން ކުރަން ޖެހޭކަން އިހުސާސްކުރެވުނެވެ.\nއެ މަގަށް ވިސްނުން ބަހައްޓައިގެން މަލްސާ ހިޔާރުކުރީ އާޓްސް ސްޓްރީމެވެ. އެކަމަކު، ދަށް ކަމެއް ކަމަށް ރާއްޖޭގައި މީހުން ދެކޭ އާޓްސް ކިޔެވުމަކީ، މަލްސާ ބުނިގޮތުގައި، ސްކޫލުގެ ހަތަރު ފާރު ތެރޭގައި ވެސް "ވަރަށް އިމްޕޮސިބަލް" ކަމެކެވެ.\n"އެއް އަހަރު ވަންދެން ޓީޗަރެއް ނެތް. އެކަހަލަ ބައިވަރު ދަތިތަކެއް ހުރި،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއެ ހުރަސްތަކާ އެކު ވެސް ސީއެޗްއެސްއީގައި އޭލެވެލްއަށް ކިޔެވުމަށް ފަހު ގައުމީ ދާރުލްއާސާރުގައި މަލްސާ އިންޓާންޝިޕެއް ހެދި އެވެ. މަތީ ތައުލީމުގެ މަރުހަލާގައި ކިޔަވާނީ އެންތުރޮޕޮލޮޖީކަން އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް އޭނާއަށް ޔަގީންވީ ރިސޯޓެއް ހަދަމުން އައި ރ. މާމިގިލިން ބައިވަރު އާސާރީ ތަކެތި ފެނިގެން ކުރި މަސައްކަތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނު ހިސާބުންނެވެ. އެކަމަކު ރާއްޖެ އިން ބޭރަށް ކިޔަވަން ދިޔުން އެހާ ފަސޭހައެއް ނުވި އެވެ.\n"އަންހެންކުއްޖަކު އެހާ ދުރަށް ގޮސް މިކަހަލަ ދާއިރާއަކުން ކިޔަވަން ވަރަށް ބައިވަރު ހުރަސްތައް އައި. ވަރަށް ބައިވަރު މީހުން ޑިސްކަރޭޖު ކުރި. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުގެ އާއިލާ އޮތީ އަޅުގަނޑާ އެކީގައި. ހާއްސަކޮށް މަންމަ. މަންމައަށް އެނގޭ އަޅުގަނޑަށް ކިހާ މުހިއްމު ކަމެއްކަން މިއީ،" އާއިލާގައި އޭނާގެ އިތުރުން ކޮއްކޮއަކު ހުރި މަލްސާ ކިޔައިދިނެވެ.\nކިޔަވަން ދާން ފައިސާ ހޯދަން ވެސް މަލްސާއަށް އުނދަގޫވި އެވެ. އެކި މީހުންގެ އެހީއަށް އެދި ސިޓީ ލިޔަން ޖެހުނެވެ. އެކަމަކު، އެހީވާން ތައްޔާރަށް ތިބި ބައްޕަގެ ރައްޓެހިންގެ ސަބަބުން، އޭނާ ވީ، މަލްސާގެ ބަހުން ނަމަ، "ނަސީބުގަދަ" މީހަކަށެވެ. ބެޗެލާސް ފުރިހަމަކުރުމަށް ފަހު މާސްޓާސްގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ކިޔެވީ ސްކޮލަޝިޕެއްގެ ދަށުންނެވެ. މަލްސާ ބުނިގޮތުގައި އަނެއް ބައި ހަމަޖެއްސީ އެކި މީހުންގެ އެހީގެ އިތުރުން އެއްފަހަރާ ތިން ވަޒީފާއަށް ގޮސްގެން ހޯދި އާމްދަނީންނެވެ. ވޭލްސްގައި ބަރިސްޓާއެއް، ވެއިޓްރެސްއެއް އަދި ހައުސް ކީޕިން މެއިޑެއްގެ ގޮތުގައި މަލްސާ މަސައްކަތްކުރި އެވެ.\nމަލްސާގެ ތައުލީމު (ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ވޭލްސް ޓްރިނިޓީ ސެއިންޓް ޑޭވިޑް):\nބެޗެލާ އޮފް އާޓްސް - އާކިއޮލޮޖީ އެންޑް އެންތުރޮޕޮލޮޖީ (2015-2018)\nމާސްޓާ އޮފް ރިސާޗް - އެންގޭޖްޑް އެންތުރޮޕޮލޮޖީ (2018-2021)\nމަލްސާ މިދިޔަ މާޗު މަހު ޓެޑްއެކްސް އިވެންޓުގައި ޕްރެޒެންޓޭޝަން ދެނީ\nމަލްސާ މިހާރު ބޭނުންވަނީ ރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާއި ތަރިކައިގެ އަދަބިއްޔާތު މުއްސަނދިކޮށްދޭށެވެ. އޭނާ ބުނިގޮތުގައި އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ރާއްޖެއާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ލިބެން ނުހުންނާތީ ކުޑައިރު ވެސް މާޔޫސްވާން ޖެހުނެވެ. ސޮނޭވާގެ ވަޒީފާއިން ވަގުތު ލިބޭ މިންވަރަކުން ރިސާޗު ޕްރޮޖެކްޓުތައް ނަގައިގެން މަސައްކަތްކުރަމުން އަންނަ މަލްސާގެ އަމާޒަކީ ރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާ ގުޅޭ އިތުރު ހޯދުންތައް ލިޔެ، އެންމެންގެ އަތްފޯރާ ހިސާބަށް ގެނެސްދިނުމެވެ.\n"އޭރުން ކިޔަން ބޭނުންވާ މީހުން ކިޔާނެ އެއްޗެއް ހުންނާނެ. ކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކު ބޭނުން ނުވެދާނެ ބޮޑު ޑިސާޓޭޝަންއެއް ކިޔަން. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުންނަށް ވެސް ފަސޭހައިން ކިޔާލެވޭނެ ގޮތަށް ސްކޮލަޝިޕް އުފައްދަން،" މަލްސާ ބުންޏެވެ.\n"އެހެން މީހުންނާ ގުޅިގެން މަސައްކަތްކޮށް، ރިސާޗު ހަދައި އެކަހަލަ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔުން ވެސް އެއީ އުއްމީދެއް. މި ދާއިރާ އިން ކޮމިއުނިޓީއެއް އުފައްދަން ބޭނުންވޭ. މި ކަހަލަ މަސައްކަތްތައް ކުރަން އެހެން މީހުންނަށް ހިތްވަރުދޭން ބޭނުންވޭ."\nމަލްސާ ބުނިގޮތުގައި އެންތުރޮޕޮލޮޖީ ކިޔަވައިގެން ކުރެވޭނެ މާ ބޮޑު ކަމެއް ނޯންނާނެ ކަމަށް މީހުން ހީކުރެ އެވެ. އެކަމަކު، ޒަމާނާ އެކު އެ ދާއިރާ ވެސް ބަދަލުވެ، މިހާރު ވަރަށް ތަފާތު ރޮނގުރޮނގުން އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓުން ހިދުމަތްކުރެ އެވެ.\n"އެންތުރޮޕޮލޮޖީ ކިޔަވައިގެން ދާރުލްއާސާރުގައޭ އިންނަން ޖެހޭނީ، އެއީ ކުށް ހީއެއް. އެއީ ވެސް ކުރެވިދާނެ އެއް ކަންތައް. އެކަމަކު އިތުރު ވަރަށް ބައިވަރު ކަންކަން ހުންނާނެ. އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް ބުނަނީ އެންތުރޮޕޮލޮޖީ ކިޔަވައިގެން ކޮންމެ ކަމެއް ވެސް ކުރެވިދާނެއޭ،" މަލްސާ ބުންޏެވެ.\nބެއާފުޓް ބުކްސެލާގެ ވަޒީފާ އަދާކުރާ މީހުން އެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުރި ހުނަރެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު ސޮނޭވާ އިން ދޭތީ މަލްސާ ވަނީ ރިސޯޓުގައި ރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާއި ތާރީހާ ބެހޭގޮތުން ގެސްޓުންނަށް ޕްރެޒެންޓޭޝަންތައް ދޭން ހުށަހަޅައިފަ އެވެ. އޭނާ ބުނިގޮތުގައި ވަރަށް ގިނަ ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖޭގެ މައުލޫމާތު ހޯދަން ޝައުގުވެރިވެ އެވެ.\n10،000 ވޯޑްސް ލިޔާނީ ރުކާ ބެހޭގޮތުންނޭ ބުނީމާ ފުރަތަމަ ނަގައިގެނެވޭނީ ކްރޭޒީ ހިޔާލެއްގެ ގޮތުގައި. އެކަމަކު ކުޑަކޮށް ބަލައިލިއިރު ރުއް ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމަކާ ވެސް ގުޅިފައި ވަނީ\nސަގާފަތާ މެދު އާ ޝައުގުވެރިކަމެއް\nގަރުދިޔަ އާއި ބަތަކީ ކާން "ދަށް" އެއްޗެއް ކަމަށް އެއް އިރެއްގައި ބަޔަކު ދެކެފައި އޮވެދާނެ އެވެ. އެކަމަކު ދިވެހި ކެއުމަކީ މިހާރު ޓްރެންޑެކެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާ އެކަމަށް ހެކި ދޭނެ އެވެ — މަލްސާ މިސާލެއް ދެއްކި އެވެ. އޭނާއަށް ފާހަގަވާގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާ މެދު މުޅިން އާ ޝައުގުވެރިކަމެއް ދިވެހި ޒުވާނުންގެ ތެރޭގައި އުފެދިއްޖެ އެވެ.\n"ކުރީގައި ނަމަ ސަގާފީ ކަންކަމައިގެން އުޅުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އޮންނަނީ ކަޓު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެވިފައި. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުގެ ޖެނެރޭޝަންއާ އެއްކޮށް އެ ވިސްނުން ބަދަލުވަމުން އަންނަ ތަން ފެނޭ. އެއީ ވަރަށް ރަނގަޅު ކަމެއް،" އޭނާ ބުންޏެވެ.\nދިވެހިވަންތަ އުފެއްދުންތައް ތައްޔާރުކޮށް ވިއްކާ ޒުވާނުން މިހާރު ގިނައިން އުޅޭކަމީ ވެސް، މަލްސާ ފާހަގަކުރިގޮތުގައި، ސަގާފަތާ މެދު ދިރެމުން އަންނަ ލޯބީގެ ހެއްކެކެވެ. އިހުގެ ފަންނުވެރިކަމާއި އަތްތެރި މަސައްކަތްތަކުން، މިހާރުގެ ޖީލު ގަޔާވާ ފަދަ ޒަމާނީ ތަކެތި އުފެއްދުމަކީ ސަގާފަތް އާލާވުން ކަމަށް އޭނާ ދެކެ އެވެ. އެއާ އެކު މަލްސާއަށް ފެންނަނީ ޒުވާނުންގެ ހިތްތަކުގައި ދިވެހިވަންތަކަމާ މެދު ދިއްލުނު މި ހުޅުކޮޅު ކަނިވިޔަ ނުދިޔުމުގެ މުހިއްމުކަމެވެ.\n"މީހުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އެބަ އިތުރުވޭ. ދިވެހިންނަކީ ކޮން ތާކުން އައި ކޮން ބައެއްތޯ ދިރާސާކުރުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން އެބަ ބޮޑުވޭ. އަޅުގަނޑު ބުނާނީ ކިޔަމުން ގެންދާށޭ. އެކަމަކު ކިޔޭނީ ވެސް މީހަކު ލިޔެގެން. އެހެންވީމާ އެންމެން ގުޅިގެން އެކަން ކުރަންވީ،" މަލްސާ ބުންޏެވެ.\nސަގާފަތާ މެދު ލޯ ހުޅުވައި ތިމަންނާއަކީ ކާކުކަމާއި ކޮން ތާކުން އައި މީހެއްކަން ދެނެގަނެ އޭގެ އަގު ވަޒަންކުރުމަކީ، މަލްސާ ސިފަކުރި ގޮތުގައި، ނުހަނު އުފާ ލިބޭ ކަމެކެވެ. އެހެން މީހުންނަށް ވެސް އޭނާ ދެނީ އެކަމައިގެން އުޅުމުގެ ނަސޭހަތެވެ. މަލްސާގެ އަމިއްލަ ދަތުރުގައި، ދިވެއްސަކަށް ވުމުގެ މާނައަކީ ކޮބާކަން، އަދިވެސް އަންނަނީ ދަސްކުރަމުންނެވެ.


Shaalee Blue Shell: reethi hurihaa kula ekuvefa!\nޝާލީ އޭނާގެ ސްޓޫޑިއޯގައި\nއިހު ޒަމާނުގައި ގޭތެރަށް ވެލި ލުމާއި، ގޯތި ތެރޭގައި ގަސްއިންދުމާއި ބިއްލޫރި ލޯގަނޑު ބެހެއްޓުމަކީ އަހަރެމެންގެ ސަގާފަތެކެވެ. ގޭތެރެ ޒީނަތްތެރި ކުރުމަކީ އަބަދުވެސް އަހަރުމެން އެންމެން ކުރާ ހިތްވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ބައިބޯވެ އުޅޭ ތަންކޮޅު ކުޑަވެ މިހާރު އަހަރެމެންގެ ކަންކަން ބައްޓަން ވެފައި ވަނީ އެހެން އުޅޭނެ ފާޑަކަށް ނޫނެވެ.\nމިހާރު ދެން ކަންކަން އޮންނަނީ އެކޮޅުކޮޅުން ޖެހިފައެވެ. ގަހެއް އިންދައިގެން އެއިން މި ލިބޭ ހިތްހަމަޖެހުން ވެސް ހޯދަން މިޖެހެނީ ގޭތެރޭގައި ގަސްމުށިގަނޑެއް ބަހައްޓައި އޭގައި ގަހެއް އިންދައިގެނެވެ. އެހެންވެ ގޭތެރޭ ޒީނަތްތެރި ކުރުމަށް ކްލޭ އިން ހަދާފައި ހުންނަ ޕޮޓްތަކަކީ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަޔާވާ އެއްޗެއްސެވެ. އެކަހަލަ ޕޮޓެއްގައި ގަހެއް އިންދާލާފައި ހުންނަ އިރު ވަރަށް ނެޗުރަލް ފީލެއް ވެރިވުމަކީ މީހުން ކްލޭ ޕޮޓް އިހްތިޔާރުކުރާ ސަބަބެވެ.\nކްލޭއިން ހަދާ، ގަސް މުށީގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރާ ޓެރަކޯޓާ ޕޮޓްތަކުގައި ޒަމާނީ ގޮތަކަށް ތަފާތު އެކި އެކި ކުލަޖައްސައިގެން ވިއްކާ، އިންސްޓަގްރާމް ގައި އެކަމަށް ހާއްސަ ޕޭޖެއް ހިންގާ "ބްލޫޝެލް" އަކީ މިހާރު ހިނގާ ނަމެކެވެ.\nބްލޫޝެލްގެ ފަހަތުގައި މިހުރީ ޝާލީ މުހައްމަދު ދީދީ އެވެ. ޝާލީގެ ސްޓޫޑިއޯއަށް ވަނުމުން މަރުހަބާ ކިޔަނީ ތަފާތު އެކި ކުލަތައް ޖައްސާފައި ހުރި ޗާލު ޕޮޓްތަކެވެ. ޔަގީނުންވެސް ގޭތެރެ ޒީނަތްތެރި ކުރާ ހިތްވާ މީހެއް ވިއްޔާ އެ ޕޮޓްތަކުގެ ތެރެއަށް ހިތް ބަންޑުންކޮށްލާނެ އެވެ.\nއެކި ސައިޒް ތަކާއި އެކި ބައްޓަން ތަކުގެ އެކި ކިއްސަރުގެ ޕޮޓުތަށް އަތުރާލާފައިވާއިރު އެކަށް ނިމިފަ ހުރި އެއްޗެއްސާއި މަސައްކަތް ނިމެންދާ ޕޮޓްތައް ހަރުތަކުގައި އަތުރާލާފައި ވެއެވެ.\nޝާލީ ބުނި ގޮތުގައި އޭނާ ޕޮޓަރީއަށް ޝައުގުވެރިކަން އުފެދުނީ އިނގިރޭސި ވިލާތުގައު ކިޔަވަން އުޅުނު އިރު އާޓްސް އިހްތިޔާރުކުރެވުނު ހިސާބުން ފެށިގެނެވެ.\nޝާލީ ގެ އެމްބްރޮއިޑަރީ މަސައްކަތް\nޕޮޕް ޝޮޕް ތެރެއިން\n"އަޅުގަނޑަކީ ގޭގައި މަސައްކަތް ކުރާ މަންމައެއް! ހަ އަހަރުގެ ކުއްޖަކު ހުރޭ. އާޓްސް އެންޑް ކްރާފްޓަކީ އަބަދުވެސް ވަރަށް ޝައުގުވެރިވާ ދާއިރާއެއް. ކުޑައިރުން ފެށިގެންވެސް އަބަދުވެސް އުޅެނީ އީދު ކާޑު ހެދުމުގައި ނުވަތަ ކޮންމެވެސް ކްރާފްޓީ ކަމެއްގައި،" ޝާލީ ބުންޏެވެ. "އެހެން އުޅެމުން ކަޒިންސް ކުދިންނާއެކު ފެށީ ވެޑިންގް ކާޑު ހަދަން، އެއަށް ކިީ ނަމެއް 'ބްލޫ ޝެލް' އަކީ. 1997 އިން 2002 ގައި ޔޫކޭގައި ކިޔަވަން އުޅުނު އިރު އާޓްސް ކިޔަވަން ހިޔާރު ކުރީ. އާޓްސްގަ ތިން ޗޮއިސްއެއް ނަގަން ޖެހުނީ. ފޮޓޯގްރަފީ އާއި ޕެއިންޓިން ދެން ޕޮޓަރީ މި ޗޫޒް ކުރީ. އެހިސާބުން ޕޮޓަރީ އަށް ހިތް ކިޔައިދި،"\nޝާލީގެ އާޓްވޯކްތައް ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ބަލައިގެންފަ އެވެ. މިދިޔަ ހަފްތާގައި ޝާލީ ކާމިޔާބުކަމާއެކީ މި ނިންމާލީ ބްލޫޝެލް ދެވަނަ ޕޮޕް އަޕް ޝޮޕެވެ.\n"މިދިޔަ އަހަރު އަލަށް ޕޮޕްއަޕެއް ބޭއްވީ އެއީ ޝެލް ބީންސްއާ ގުޅިގެން ނޮވެމްބަރުގައި. މިފަހަރު މި ބޭއްވީ މި މަހު އެހެން ދެތިން ބަކަޔާ ގުޅިގެން. ވަރަށް ބޮޑު ތަރުހީބެއް ލިބުނު މިފަހަރު ވެސް. ބޮޑަށް ހީވަނީ ގަންނަނީ މީހުންނަށް ހަދިޔާއެއް ދޭން ގިފްޓެއް ގޮތުގައިހެން. މި ކަހަލަ ޕޮޓްތައް ބޭނުން ކުރޭ ގަހަނާ އަދި ތަޅުދަނޑިފަތި ލުމަށާއި އަމިއްލައަށް ބޭނުންވާ ގަސް އިންދަންވެސް." ޝާލީ ބުންޏެވެ\nޝާލީ ބުނި ގޮތުގައި އޭނާ ކުރާ މަސައްކަތށް ވަރަށް ބޮޑަށް ނޭޗާ އިން އިންސްޕަޔާ ވެވެ އެވެ. އަދި ކުލަ ގުޅުވާ ގޮތާއި، ވުޑް ވޯކްސް އާއި ވީވިން އާއި މެކްރޭމް އަދި ޕޮޓަރީ ހަދާ މީހުންގެ އެކައުންޓްތަކުގަ ހުންނަ ޑިޒައިންތަކަށް ވަރަށް ބެލެ އެވެ.\n"ކަސްޓަމާސް ވެސް ރިކުއެސްޓް ކުރޭ. ބޭނުންވަނީ މަންޑާލާ އެއްޗެކޭ ނޫނީ މޫދު ޑިޒައިނެއް ނުވަތަ ކޮންމެވެސް ތުނޑުކުނާ ޑިޒައިނެކޭ"\nޝާލީގެ މި މަސައްކަތް ރާވާލާފައި އޮންނަނީ ދަރިފުޅު ސްކޫލަށްލުމަށްފަހު މަސައްކަތް ފަށައިގަންނަނީ އެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ފަސް ގަޑިއެއްހާއިރު މަސައްކަތުގައި ހޭދަކުރެ އެވެ. އެކަމަކު މިހާރު ޝާލީގެ ވިސްނުމަކީ އަހަރަ ތެރެއަށް މަސައްކަތް ބަހާލައި ޕޮޕް ޝޮޕްތަކެއް ވެސް ހިންގާލުމެވެ.\nއާޓްގެ ކަންކަމަށް ޝައުގުވެރިވާ އެހެން ޒުވާނުންނަށް ޝާލީއަކީ މިސާލެކެވެ. އޭނާ ބުނާ ގޮތުގައި އަބަދުވެސް އާ ކަންކަން ދަސްކުރަން މަސައްކަތް ކުރަންވާނެ އެވެ. އަދި ކަންކަން އެކްސްޕްލޯކޮށް ހުނަރު ވީހާވެސް ބޮޑަކަށް ޔުޓިލައިޒް ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ.\n"މިހާރު އަސްލު ވަރަށް ބޮޑަށް ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ހޭންޑްމޭޑް އެއްޗިސްއާއި އާޓް އެންޑް ކްރާފްޓް ބަލައިގަންނަން ފަށާފައި މިއޮތީ. ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަށް ކަމުދޭ ކަސްޓަމައިޒްޑް އެއްޗެހި. މިކަހަލަ އެކި އެކި ފަންނާނުން ބަލައިގަނެ އަގުވަޒަން ކުރޭ. މިއީވެސް މިކަހަލަ ރޮނގަކުން ޒުވާނުން ކެރިއާ ޗޫޒް ކުރެޗވިދާނެ ސަބަބެއް."\nޝާލީ ޕޮޓްތަކުގައި ޕެއިންޓް ކުރުމުގެ އިތުރުން އަމިއްލައަށް ކްލޭއިން ވެސް ޕޮޓް ހަދާފައި އެބަހުއްޓެވެ. އަދި ތުއްތު ކުދިންގެ ކުދި ހެދުމުގައި އެންބްރޮއިޑަރީ މަސައްކަތްތައް ވެސް ކުރެ އެވެ. ކަންފަތުލާ މުދިވެސް ތައްޔާރު ކުރެ އެވެ.\nއާޓް އަދި ކްރާފްޓް ހެދުމަކީ އެއިން މީހާގެ ސްޓްރެސް މެނޭޖްކުރުމަށް ވެސް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.\nޝާލީގެ ޕޮޕް އަޕް ޝޮޕެއްގެ ތެރެއިން\n"ހަޔާތުގައި ދިމާވާ އެކި ކަހަލަ ކަންކަމުގައި ސްޓްރެސްވެ މީހާ ހަމަޖައްސާލަން ވެސް މި ކުލަޖެއްސުން އެހީތެރިވެދޭ. އަދި ބޮޑަށް އަމިއްލައަށް ޓައިމް ނަގައިގެން މިކަމަށް ހުސްވެގެން ހުރެ ހިތްހަމަޖެހިގެން ކޮންމެ ޕޮޓެއް ވެސް މި ނިންމާލަނީ. އެ ޕޮޓެއް ޝާލީއަށް ކަމުނުދާ ކަހަލަ ގޮތެއް ހުރިއްޔާ އަލުން ޑިޒައިން ކުރަނީ،" އޭނާ ބުންޏެވެ.


މިދިޔަ ކުއާޓަރުގައި ދިރާގަށް ސާފު ފައިދާގެ ގޮތުގައި 219 މިލިއަން ރުފިޔާ މިދިޔަ ކުއާޓަރުގައި ދިރާގަށް ސާފު ފައިދާގެ ގޮތުގައި 219 މިލިއަން ރުފިޔާ\nމިދިޔަ ކުއާޓަރުގައި ދިރާގަށް ސާފު ފައިދާގެ ގޮތުގައި 219 މިލިއަން ރުފިޔާ\nމިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއަރޓަރުގައި ދިރާގަށް ސާފު ފައިދާގެ ގޮތުގައި 219 މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިއްޖެއެވެ.\nދިރާގުން އާންމުކޮށްފައިވާ އެ ކުންފުނީގެ މިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއަރޓަރުގެ މާލީ ތަފާސް ހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހު ކުއާޓަރާއި އަޅާބަލާއިރު މިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި އެ ކުންފުންޏަށް ލިބުނު އާމްދަނީ ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހު ކުއާޓަރުގައި ދިރާގަށް ސާފު ފައިދާގެ ގޮތުގައި ލިބިފައިވަނީ 188 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ނަމަވެސް މިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި އެ ކުންފުނީގެ ސާފުފައިދާ ވަނީ 219 މިލިއަނަށް އިތުރުވެފައެވެ.\nދިރާގުން އާއްމުކޮށްފައިވާ 2021 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގެ މާލީ ހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ދިރާގަށް ލިބިފައިވަނީ 660 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހު ކުއާޓަރުގައި އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏަށް ލިބިފައިވަނީ 621 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ.\nއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި ދިރާގަށް އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި 660 މިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވާއިރު މީގެތެރޭގައި ހިމެނެނީ މޯބައިލް ހިދުމަތުގެ އާމްދަނީން ލިބުނު 390 މިލިއަން ރުފިޔާއާއި ފިކްސްޑް ބްރޮޑްބޭންޑް އެންޑް އެންޓަޕްރައިސް ހިދުމަތުން ލިބުނު 255 މިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. މި2ދާއިރާއިންވެސް މިދިޔަ ކުއާޓަރާއި އަޅާބަލާއިރު މިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ކުއާޓަރުގައި ލިބުނު އާމްދަނީ ވަނީ އިތުރުވެފައިކަމަށް ދިރާގުގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ.


ލޯބިން އަންނާށޭ ކަލާ (ވިހި ވަނަ ބައި) – Esfiya\nޑރ. ލަތީފް ބުނި އެއްޗަކުން ހިނދުކޮޅެއްގެ ހިމޭންކަމަކާއެކު، ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައި އިރުކޮޅަކު ބަލްޚާއަށް ހުރެވުނެވެ. އޮޅުން ބޮޅުން ގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ސިކުނޑި ހައްޔަރުވި ފަދައެވެ. އެހެންވާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ޠައްޔިބު ނިޔާވެގެން ސަހަރާއަށް ގެންދިޔަ ދުވަހު އޭނާވެސް އެތަނުގައި ހުރިވިއްޔާއެވެ. އެކަމަކު އެދުވަހު ކަންދިމާކުރިގޮތުން އޭނާއަށް ޠައްޔިބުގެ މޫނު ފެންނަވަރެއް ނުވިއެވެ.\n“ތިއީ ހަމަ ތެދެއްތަ؟” އެ ގަބޫލުކުރަންދަތި ހަގީގަތާމެދު ހިތާއި ސިކުނޑި އަރާރުންވާން ފެށުމުން ބަލްޚާ އެހިއެވެ.\n“ޖައިޝް ނުބުނޭތަ ބަލްޚާ ކައިރީ؟!!” ބުނެވުނީ ބުނަންނުވާ ކަހަލަ އެއްޗެއް ކަން އެނގުމުން ޑރ. ލަތީފް ވެސް އެންމެ ފަހުން އެހިއެވެ. ޖައިޝްވަނީ ޠައްޔިބު ދުނިޔޭގައި އޮތްކަންް އެއްވެސް މީޙަކަށް ނުއެންގުމަށް ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް ބަލްޚާއަށް އެކަން ނޭނގި އޮވެދާނެކަމަށް ފަހަރެއްގައިވެސް ޑރ. ލަތީފު ހިއެއް ނުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް އެހަގީގަތް އޭނާއަށް އެވަނީ ހާމަކުރެވިފައެވެ. ދެން ހަދަންވީ ގޮތަކާމެދު ވިސްނުމުގެ ބަދަލުގައި، ޠައްޔިބުއަށް ވީގޮތް ބަލްޚައަށް ބުނެދިނުމަކުން ވާނެ އެއްވެސް ގޯހެއް ނެތްކަން ޑރ.ލަތީފްއަށްވެސް އެނގެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ޖައިޝްގެ އުޅުމަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުވެސް ޑރ.ލަތީފަށް ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. ޠައްޔިބުއަށް އެހީތެރިވެދީ އުޅެވޭ ވަރަށްވުރެ ޖައިޝްގެ ފަރުވާކުޑަކަމާއި ކަންކަމާއި އަޅާލުން ކުޑަވެފައިވާ މިންވަރު ޑރ.ލަތީފަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާތާ ދުވަސް ކޮޅެއްވެއްޖެއެވެ. އެހެންކަމުން، ޠައްޔިބުގެ ހަގީގަތް ބަލްޚާއަށް އެނގިފައި އޮތުމަކީ މިވަގުތަށް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމުގައި ޑރ. ލަތީފުއަށް ފެނުނެވެ. ކަންވީގޮތް ކިޔައިދީ ނިމުމުން ބަލްޚާ އަށް ހިތް ހަމަޖެހުމުގެ ނޭވާއެއް ބޭރުކޮށްލެވުނެވެ. ހިތާމައިގެ މައްޗަށް މި ފަދަ ބޮޑު އުފަލެއް ލިބުމުން، އޭނާގެ ވަށައިގެންވާ ހުރިހާ ހިތާމައެއް ހަނދާންނެތުނުފަދައެވެ. ޑރ. ލަތީފުއާއެކު ސަކީނާ ގޮވައިގެން ޠައްޔިބު ބާއްވާފައި އޮތް ކޮޓަރިއާ ދިމާއަށް މިސްރާބު ޖެހިއެވެ. ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލުމާއެކު ޑެޓޯލްގެ ވަހުން ނޭފަތް އެއްވަސް ވުމުން ބަލްޚާ މޭ ނުބައި ކުރާގޮތްވިއެވެ. ނަމަވެސް ހިތްވަރުކޮށްފައި ގޮސް ޠާއްޔިބުގެ ކުރި މައްޗަށްވާގޮތަށް ހުއްޓި “ބައްޕާ” އޭ ކިޔާ ގޮވާލައިފިއެވެ. ބަލްޚާގެ އަޑު ޠައްޔިބުއަށް އިވެމުންދިޔައީ ބަރުކޮށް ލަސްލަހުންނެވެ. ހުވަފެނުގެ ދެބަ ދޭތެރޭގައި އޮންނައިރު، އެއްބައި ހޭލެވި އަނެއްބައި ނިދިފައިވާ މީހަކު ފަދައިންނެވެ.\nބަލްޚާގެ ފަހަތުން ލަސް ފިޔަވަޅުތަކެއްގައި ސަކީނާވެސް އެތަނަށް އައިސް ހުއްޓިލިއެވެ. ބަލި އެނދުގައި ކަޅި މައްޗަށް ހުއްޓާލައިގެން ހަރަކާތެއްނެތިފައި އޮތް އިންސާނާ ފެނުމާއެކު ސަކީނާގެ ދެފައި ބިމަށް ހަރުލިފަދައެވެ. ހަރަކާތެއްނެތި ގަނޑުވެފައި އޭނާއަށް ހުރެވުނީއެވެ. ހަށިގަނޑު ރޫރޫ އަޅައިގަނެ، ދެފައިން ވާގި ދޫވާހެން ހީވުމުން އޭނާ ބަލްޚާގެ ގައިގައި ހިފެހެއްޓިއެވެ. ކުރިމަތީގައި އެއޮތީ އެމީހަކަށްޓަކައި އޭނާގެ ޒުވާންކަން ވަގުފު ކޮށްދިން ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާގެ ނިމި ދިޔުމުގެ ސިއްރެވެ. ބޭވަފާތެރި އެކުވެރިއެކެވެ. އުފަލުން އާރޯކުރި ރީތި ދިރިއުޅުމެއް ފަނާކޮށްލި މޭސްތިރިޔާއެވެ. ޠައްޔިބު ފެނި ސަކީނާއަށް ވަމުންދިޔަގޮތް ފެނުމުން ބަލްޚާ ހުރީ ހައިރާން ކަމެއްގައެވެ. ސަކީނާގެ މޫނު މަތިންފެނުނު އަސަރުތަކުން ޠައްޔިބުއާއި ސަކީނާއާ ދޭތެރޭ ކޮންމެވެސް ގުޅުމެއް ވާކަން ބަލްޚާ ދެނެގަތެވެ.\n“ސަކީނާއްތަ، ބައްޕަ ދަންނަންތަ؟” އެ ކޮޓަރީގެ އެއްފަރާތެއްގައި އިން ހަނި ސޯފާގައި ސަކީނާ ބައިންދަމުން ބަލްޚާ އެހިއެވެ. ސަކީނާގެ ދެލޮލުގައި ހިފަހައްޓާފައި ހުރި ކަރުނަތައް އިޚްތިޔާރެއްނެތި އޮހިގަތީ އެވަގުތުއެވެ.\nއެއީ މީގެ ސާޅީހަކަށް އަހަރު ކުރިއެވެ. މިހާރު މިދެކޭ ތަރައްގީ އާއި ތަމައްދުނުގެ ކުލަތަކާ ދުރުގައި ސާދާ ދިރިއުޅުމެއް މާލޭގެ ރައްވެހިން ދިރިއުޅުނު ދުވަސްވަރެވެ. ބޮޑު ފުރޮޅުލީ ބައިސްކަލްތައް މަގުތަކުގައި ރަސްކަން ކުރި ދުވަސްވަރެވެ. ހަސީނާއަކީ ރަށްފުށުން ކިޔަވަން މާލެއަރާ ހުރި ނޫކަށިފުރާގެ ޒުވާނެކެވެ. ނަމެއްގައި ކިޔަވަން އައިސް ހުއްޓަކަސް ކުރަންޖެހުނީ ގުލާނު މަސައްކަތެވެ. ދުވަސްވަރަކީ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި ދުރުން މީހުން އުފަންވެ ބޮޑުވަމުންދިޔަ ޒަމާން ކަމަށްވާތީ، ސަކީނާގެ ހާލަތު ބަލަދުވެރިންނަށް ބުނެދެވޭނެ ގޮތެއްވެސް ނޯވެއެވެ. ސިޓީއަކުން އޭނާގެ ހާލަތު ބަޔާންކޮށްދިނަސް ސަކީނާގެ ހާލަތާމެދު އެމީހުން އެއްވެސް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓައެވެ. ޅަ ޢުމުރުގައި މައިންބަފައިން ނިޔާވެ، ޔަތީމްވެ، މިސްކީނުވެފައިވާ ސަކީނާގެ ލޭގެ ގުޅުން ހުރި މީހަކަށްހުރީ ބައްޕަ ފަރާތު ބޮޑު ބޭބެއެކެވެ. ބޮޑުބޭބެގެ އަންހެނުން ސަކީނާއަކަށް ރަނގަޅެއްނޫނެވެ. ލިބޭ ޗުއްޓީ އެއްގައިވެސް ރަށަށް ދާނެ ފުރުސަތެއްނެތި މިނިވަންކަން ގެއްލި ކޮއްޓެއްގައި ބަންދުވެފައިވާ ރީތި ދޫންޏެއްހެން ސަކީނާގެ ދުވަސްތައް ގުނަމުންދިޔައެވެ. ދިހަ ބާރަ ދަރިން ހިމެނޭ އެއާއިލާގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓާ ވަރަށްވުރެ ސަކީނާ ޅަޔަސް ކުރާނެކަމެއްނެތެވެ. އެގެއަށްވަދެ ނުކުމެވާ ފިރިހެނުންގެ ދުއްތުރާ ތަކާއި، ގޯނާތައް ރެއެއް ދުވާލެއް ބެލުމެއްނެތި ސަކީނާއަށް ކުރިމަތި ކުރުވަމުންދިޔައެވެ. އެކަންކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް މާތް ރަސްކަލާނގެ ކިބަ ފުޅަށް ކުރެވޭ ދުޢާ ފިޔަވާ އިތުރު އެއްވެސް ހަތިރާޔެއް ސަކީނާއަކަށް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.\nވާރޭވެހި މަގުތަކުގައި ހެދިފައިވާ ފެންގަނޑުތަކުން ރެކެމުން، ކޮންމެ އަތަކުން ފެން ހުސްކުރި ހުދު ހަމެއް ހިފައިގެން ސަކީނާ މިސްރާބު ޖަހާފައިހުރީ ފެން އިސްކުރު ބަރިއާ ދިމާއަށެވެ. ރޭވެހުނު ވާރޭގެ ސަބަބުން ފަނުން ބިއްގަނޑު ޖަހައިގެން ހަދާފައިވާ ގިފިލިތައް ހާމައަށް ފެންނަން ހުރި އިރު ފެނާއެކުވެ ހަނޑަސްބުރިތަކުން ދުވާ ނުބައި ވަހުން ނޯއްދަމާލަން ނުކެރޭ ވަރަށް ބައެއް ހިސާބުތަކުގެ ވަސް ގޯސްވެފައިވެއެވެ. ދެއަތް ހޫރަމުން ޅަބާޅަ ހިނގުމެއްގައިގޮސް ސަކީނާ ގޯޅިއަޅާލުމާއެކު، އުދުހިލާފައި އައިސް ބިންމައްޗަށް ޖެހުނު ކަހަލަ އިހުސާސެއްވެގެން ބަލާލިއިރު، ބައިސްކަލެއްގެ ދަށުވެފައި އޮތް ޒުވާން ފުރާވަރުގެ ސޮރެއް މަގު މެދަށް ވެއްޓިފައި އޮތެވެ.\n“ތަން ކޮޅެއް ބަލައިގެން އުޅެބަލަ…” ލައިގެން ހުރި އަޅިކުލައިގެ ފައިކުރި ފުޅާ ފަޓުލޫނާއި ބޮޑު ގިރުވާންއެޅި މުށި ކުލައިގެ ގަމީހުން ވެލިފޮޅަމުން ތެދުވެ ޒުވާނާ އެހެން ބުނެލީ ސަކީނާއާ ދިމާއަށް ކަޅި ހުއްޓާލައިގެން ހުރެއެވެ.\n” ތިޔަ ހެން ބުނެވިދާނެ މަށަށްވެސް….” ދެބުމަ ގޮއްޖަހާލައި ތުން އަނބުރާލަމުން ކަކުލުން މައްޗަށް ހިއްލިފައިވާ އަންނައެތި ނިކަން އަވަސް އަވަހަށް އެއްވަރުކޮށްލަމުން ސަކީނާވެސް ރައްދުދިނެވެ. އެހިނދު އެ ޒުވާނާ ލާނެތް ފާޑަކަށް ހެވިފައި ހުރެ ކަޅި ޖަހާނުލައި ސަކީނާގެ ދޮން ފަޔަށް ބަލަމުން ދިޔައެވެ. ޒުވާނާއާ ހަތަރު ކަޅި ހަމަވުމާއެކު ސަކީނާ ގަތީ އަމަށަކު ލަދެއް ނޫނެވެ. ސަކީނާގެ މި އަދާ ފުރަތަމަ ފަހަރުން ޒުވާނާގެ ހިތް ގަތުރުކޮށްލި ފަދައެވެ. ހިތަށް އެރިއެވެ. މިއީވާ ރީތި މަންޖެއެކެވެ.\n” މަށަށް ކިޔަނީ ރަޝީދު… މަންޖެއަށް ކިޔަނީ ކޮންނަމެއްތަ؟” ސަކީނާގެ ފުރަތަމަ ފެނިލުމަކީ ވަކިވުން ކަމުގައި ނުވުމަށް ރަޝީދު އެދުނެވެ. އޭނާގެ ހަޔާތުގެ ބައިވެރިޔާ ކަމުގައިވާނެ އަންހެން ކުއްޖަކީ މިއީ ކަމުގައި ރަޝީދު ހުރީ ނިންމައިގެންނެވެ.\n“ސަކީނާ…” ރަޝީދު އަކީ ނުބައި މީހެއް ވައްތަރު ނުޖަހާތީއާއި، ނަންބުނެލުމަކުން ގޯހެއް ނެތްކަން އެނގޭތީ، ސަކީނާ ނަން ބުނެލުމަށްފަހު، ކުރިއަށް ހިނގައިގަތެވެ.\n“އަދި މަޑު ކޮއްބަލަ… ކޮން ގެއަކުތަ އުޅެނީ؟….” ސަކީނާ ތަންކޮޅެއް ދުރަށް ދިއުމުން ކުއްލިއަކަށް ކަމެއް ހަނދާންވިހެން ރަޝީދު އެހިއެވެ.\n” އުޅޭނެ ތަނެއް ހޯދާނެކަމެއްނެތް… ފެންނަން ބޭނުމިއްޔާ އަމިއްލަ އަށް ހޯދާ….” ފަސް އެނބުރި ބަލާލުމަށްފަހު އެހެން ގޮވާލަމުން ހިނގައި ގަންނަމުނން އަލުން އެނބުރި ބަލާވެސް ނުލައި ސަކީނާ އެދާ ތަނަކަށްގޮސް ގެއްލިއްޖެއެވެ.\nއެވަގުތު އަތުކުރީ ގަޑިއަށް ބަލާލަމުން ބައިސްކަލު ނަގައިގެން ދާން ހިނގައިގަތުމަށް ފަހުގަވެސް، ރަޝީދު އެނބުރި ސަކީނާއަށް ބަލާލުމަށް ދެ ފިކުރެއްގައި ހުރެ ސަކީނާގެ ތަންކޮޅެއް ދުރުން ފަސް ފަހަތުން ބައިސްކަލަށް އަރައި ދުއްވާލައިފިއެވެ. އެދުވަހު ރަޝީދު ގެއަށް ދިޔައީ ސަކީނާ އުޅޭގެއާއި، ވަނަ ވަރު ހިސާބު ގަނޑު މީހުން ކައިރީ އަހައި އޮޅުން ފިލުވުމަށްފަހުއެވެ. ރަޝީދުއަކީ މާލޭގެ ވަރަށް އާދައިގެ ޚާންދާނަކަށް ނިސްބަތްވާ އެޚާންދާނުގެ ހުރި ހަމައެކަނި ދަރިފުޅެވެ. ކާތިބު ކަމުގެ ސަނަދު ނަގައިގެން އޮފީހެއްގެ ކާތިބެއްގެ ވަޒީފާ އަދާކުރަމުންދާ ޒިންމާދާރު ޒުވާނެކެވެ.\n“އިންނަން ކަމުދާ ކަހަލަ އަންހެން ކުއްޖަކާ ދިމާވެއްޖެ…..” ކޮލު ދަތްތައް ފެންނަވަރަށް ހީލައިގެން އިނދެ ރަޝީދު ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔައީ، އޭނާގެ މިތުރު ޠައްޔިބާއެވެ. ޠައްޔިބަކީ އެ އޮފީހުގެ ޕިޔޯނެވެ. ވަޒީފާގެ ގޮތުން ރަޝީދަކީ ޠައްޔިބުގެ ވެރިމީހާއަށްވިޔަސް ވެރިއަކާ މުވައްޒަފަކާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކަށްވުރެ، އެދެމެދުގައި އިސް ވެފައިވަނީ ރަހުމަތްތެރިކަމެވެ. އެވަގުތު ރަޝީދު ލޮލުގައި ފިޔަޖަހަމުން ދިޔަ އުފާވެރިކަން، ދިރިއުޅުމުގެ އެ ދަތުރާ ކުރިމަތިލާން ރަޝީދު ތައްޔާރުވެފައިވާ މިންވަރަށް ހެކިދެމުން ދިޔައެވެ.\n“ތިކަމާ ދެން އުޅެން ވީނު….” ރަޝީދަށް ބަލާލުމަށްފަހު ހީލަމުން ޠައްޔިބުވެސް ބުނެލިއެވެ.\nރެއަކީ ހަނދުވަރު ތޫނު މޫސުން ރީތި ރެއެކެވެ. އުޑުގައި އެތުރިލާފައިވާ ތަރިތަކުގެ މެދުގައި އިނދެ ހަނދު ރަނިކަން ކުރަމުން ދަނީއެވެ. ރޭގަނޑުގެ ލަސްވަގުތެއް ކަމުން ގޭގޭގެ ދޮރުން ބޭރަށް ނުކުމެފައިވާ ފުޅި ބައްތީގެ އަލި ފިޔަވައި އިތުރު އަލިކަމެއް ނެތުމުން ހަނދުވަރުގެ އަލިކަން ހުރަހެއްނެތި ފާޅުވަމުންދިޔައެވެ. އަތުން ފިޔާތޮށި ފިނިފެންމަލެއް ހިފައިގެން، ހުރެ އިރު އިރުކޮޅުން އަތުކުރީ ގަޑިއަށް ބަލާލުމަށް ފަހު ސަކީނާ އުޅޭ ގޭގެ ދޮރާ ދިމާލަށް ބަލަ ބަލާ ހުރި ރަޝީދުގެ ކެތްތެރިކަން ކުޑަވެފައިވާ މިންވަރު ފެނި، ނިކަން ހެވިފައި ޠައްޔިބު ހުއްޓެވެ. ރަޝީދުއާއި ސަކީނާގެ ކަނދުފައްޗަކަށްވީ ޠައްޔިބެވެ. އަދި ސަކީނާ އޭނާއަށް ނުފެނުނު ކަމުގައިވިޔަސް،މިރޭގެ މި ބައްދަލުވުން ހަމަޖައްސައި ދިނީވެސް ޠައްޔިބެވެ. ޠާއްޔިބު ހުރީ ރަޝީދު ދެ ލޯނޭދި އެދިގެން މިއުޅޭ އަންހެންކުއްޖ ދެކިލާ ހިތުންނެވެ. ފުރަތަމަ ނަޒަރުން ރަޝީދު މި އަންހެން ކުއްޖަކާ ހެދި މި ވަރު އެވީ ގައިމު އެކުއްޖެއްގެ ކިބައިގައި އެފަދަ ޖާދުވީ ބާރެއް ހުރީމަތާއެވެ. ގަޑީގެ ކަށި ހިނގަމުން ދިޔަވަރަކަށް ރަޝީދުގެ ބޭގަރާރުވަމުންދިޔަ ހިތުގެ ހާލަތު ޠައްޔިބު ގާތުން ވަޒަން ކުރަމުން ދިޔައެވެ. އެހެން އެތަނުގައި އިރުގަނޑެއްގައި ތިބިފަހުން، ސަކީނާ އުޅޭ ގޭގެ ދޮރު މަޑުމަޑުން ހުޅުވިއްޖެއެވެ.\nލަސް ފިޔަވަޅުތަކެއްގައި ހިނގަމުން އެއަންނަ ފަތްމިންޏެއްފަދަ އެރީތި ޒުވާނާ ފެނި ޠައްޔިބުވެސް އާޝޯޚްވެއްޖެއެވެ. އެހާ ފުރިހަމަ އަންހެން ކުއްޖެއް މިއިން ދުވަހަކު އޭނާ ނުދެކެއެވެ. ހެޔޮވަރުގެ އިސްކޮޅެކެވެ. ތުނި ހަށިގަނޑެކެވެ. އެ އަނދިރީގެ ތެރެއިންވެސް ދިއްލިފައިވާ ނޫރެއްފަދައިން އެ ދޮންމޫނު ފާޅުވަމުން ދިޔައެވެ. ލުއި ހިނިތުންވުމެއްގައި ހުރިއިރު ދެކޮލުން ފާޅުވެފައި އެވާ އަޑިކޮޅުން އެހިނިތުންވުމުގެ އަސަރު ގަދަކޮށްދީފައިވެއެވެ. ކަޅު ދިހުންކުލަ އަރާ ދިގު އިސްތަށިގަނޑު މެދުންފަޅައި އޮމާންކޮށް ފަހަތަށް ވައްޓަލާފައިވާއިރު، ލައިގެންހުރި ގަދަ ރަތްކުލައިގެ ގަޔަށްބާރު މިޑީއާއި ފައިކުރި ފުޅާ ހަރުވާޅުން އޭނާ ގެ ރީތިކަން އިތުރުކޮށްދީފައިވެއެވެ.\n” ވަރަށް ފުރިހަމަ….” އެމީހުންނާ ދިމާލަށް ލަދުރަކި ހިނގުމެއްގައި ލަސްލަހުން ހިނގަމުންއައި ސަކީނާއަށް ލޮލުގެ ހިމަކޮޅުން ބަލާލަމުން ރަޝީދުގެ ކޮޑުގައި އުޅާނބޮށި އަޅުވާލައި އޭނާގެ ކަންފަތް ދޮށުގައި އެހެން ބުނެލަމުން ޠާއްޔިބު ފަސް އެނބުރި ހިނގައިގަތެވެ. އެނބުރި ސަކީނާއަށް ރަނގަޅަށް ބަލާލަމުންނެވެ.\n” ބައްޕާ… ” ސަކީނާ ކުއްލިއަކަށް ސިހުނީ ބަލްޚާ ނިކަން ބާރަށް އެހެން ގޮވާލުމަށްފަހު ޠައްޔިބު ބާއްވާފައިވާ އެނދުކައިރިއަށް ދިއުމުންނެވެ. އެވަގުތު ލަސް ހަރަކާތްތަކެއްގައި ދެލޯ ހުޅުވާލައިގެން އޮތް ޠައްޔިބުގެ ނަޒަރު ހުއްޓިފައިވަނީ ސަކީނާއަށެވެ. ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ބުނެވޭތޯ އޭނާ މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައެވެ.ހަތަރު އަހަރަށްވުރެ ގިނަދުވަހު ދިގު “ނިންޖެއްގައި” އޮވެ ހޭވެރިކަން ވުމުން އޭނާގެ ގުނަވަންތައް ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައިވާކަހަލައެވެ.\n“ޠާއްޔިބު… އަދި އެހަށް އަރާމް ކުރައްވާ…ދެން މަޑު މަޑުން ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ރަނގަޅުވެދާނެ.” ޠައްޔިބު ވާހަކަ ދެއްކޭތޯ މަސައްކަތްކޮށްކޮށް ވަރުބަލިވުމުން، އެންމެ ފަހުން ޑރ. ލަތީފްއަށް ނުހުރެވިގެން ބުނެލިއެވެ. އެވަގުތު އުފާވެރިކަމުގެ ޢީދެއް އައިހެން ޠައްޔިބުގެ ޚިދުމަތުގައި ހޮސްޕިޓަލުގެ ރަނގަޅުހެން ހީވާ ޑޮކްޓަރުން ހާޒިރުވެއްޖެއެވެ. ޑރ. ލަތީފް ޖައިޝްއަށް ގުޅައި މި އުފާވެރި ޚަބަރު ވަގުތުން ދިނެވެ.\nhehehe… yes u r… ???\nmi part ves v reethi. konirakun next part\nAssalaam Alaikum all…\nThank you all for reading this story… it’s truly an honor for me to write this story for someone who really appreciates me… ??? n here is 20th part of the story. I hope you guys will enjoy reading this stories. I love reading and replying your comments… so please do comment for me.. hahhaha…. ???\nand here is my fb page link:\nBe the first person who like my page… ??\nv reethi next part kon irakun if possible mire up kodheeba\nso sorry dear… yagyn koh bunaakah neynge up vaane kameh. ekm maadhamaa kommeves gadieh ga up kohdheynan ingey… ??\nVv salhi..keep it up??\nthank you dear… ???\nRau kon rashehtha?\nhehe… rah nubunan rashuge nan nuliye einy.. so dear let it be.. ??\nVarah bodu history eh vess oiyy vaahaka eh thaa dhow mee so interesting. Kihinehbaa dhen vaanee. Waiting for next.\nheheh… hafeez because of that history everything changed,,, mi storyge turning point akee aslu sakeena ge life… so keep waiting ??\nv reethi mihaaru vaahaka midhaagoih v thafaathu konme part eh ves v surprising . rau keep it up dear ??????\nthank u so much dear ??????\nRau dhooni??? varah reethi mi part ves.. next part avahah up kohla dhey thi ???\nki nw krn fonvifin ingey 😀\nStory v nice…adhi alah mi comment kohlee….sakeena n Rasheed ge son hen hyvany jaish aky…. V interesting story eh mi…avahah up kohladhehchey ingey rau….\nހިތް އެކީ ދެވިއްޖޭ…53


Minister of Tourism Addu City councilaa bahdhal kuravvaifi\nމިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އައްޑޫސިޓީ ކައުންސިލާ ބައްދަލުކުރައްވައިފި\n10 ޖެނުއަރީ 20195months ago\nމިނިސްޓަރ އޮފް ޓޫރިޒަމް އަލީ ވަޙީދު، އައްޑޫސިޓީ އަދި ފުވައްމުލަކު ސިޓީ އަށް ކުރައްވާ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅުގައި މިއަދު އައްޑުއަށް ވަޑައިގެން އައްޑޫސިޓީ ކައުންސިލާ މިއަދު ހަވީރު ބައްދަލުކުރައްވައިފިއެވެ.\nމި ބައްދަލުކުރެއްވުމުގައި، އައްޑޫގެ ފަތުރުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް ހުރި ގޮން ޖެހުންތަކާއި ދަތިތައް މޭޔަރ ވަނީ މިނިސްޓަރަށް ވިދާޅުވެދެއްވާފައެވެ. އަދި ކައުންސިލުން އައްޑޫ ޓުއަރިސްޓް މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައި ޕްރޮމޯޓް ކުރުމަށް މިހާތަނަށް ކުރެވިފައިވާ މަސައްކަތްތަކުގެ މައުލޫމާތުވެސް މޭޔަރ މިނިސްޓަރަށް ދެއްވިއެވެ.\nމި ބައްދަލުވުމުގައި މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ، އައްޑޫގެ ފަތުރުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް އެމިނިސްޓްރީން ކުރެވެންހުރި ހުރިހާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާނެ ކަމުގައެވެ. އެގޮތުން އިންޑިއާގެ މާކެޓްތަކަށް އައްޑޫ ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށާއި، މިނިސްޓަރ އިންޑިއާ އަށް ކުރެއްވުމަށް ނިންމަވާފައިވާ ދަތުރުފުޅުގައި ކައުންސިލުން ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު ދެއްވާނެ ކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން އައްޑޫ އިންޓަރނޭޝަން އެއަރޕޯޓްގެ އެރައިވަލް އިން ފަތުރުވެރިންނަށް ލިބެން ހުންނަ ޚިދުމަތްތައް އިތުރަށް ތަރައްޤީކުރައްވަން ޖެހޭ ކަމަށާއި އެކަމަށް ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ބާރު އަޅުއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އައްޑޫއިން ޓޫރިޒަމް ވިޔަފާރީގެ ބޭނުންތަކަށާއި ގެސްޓްހައުސް ގެ ވިޔަފާރިތަކަށް ބިން ދޫކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިނިސްޓްރީ ތެރެއިން ކުރައްވަން މިހާރު ފަށްޓަވާފައިވާ ކަމަށާއި، ހަންކެޑަ ތަރައްޤީކުރުން މިހާރު ހުއްޓިފައި އޮތަސް އެމަސައްކަތް ޖަނަވަރީ މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން ކޮޅެއްގައި ޖައްސަވާނެކަމުގެ ޔަގީންކަން މިނިސްޓަރ، ކައުންސިލަށް ދެއްވިއެވެ.\nއައްޑޫގެ ރިސޯޓްތަކުގެ ބައުންޑަރީސް އާއި ގުޅޭގޮތުން މިހާރު ޚިޔާލު ތަފާތުވާ ވާހަކަ ކައުންސިލުން މިނިސްޓަރަށް ދެންނެވުމުން ވިދާޅުވީ، އެމަސައްކަތްވެސް ކުރިއަށް އޮތް ހަފުތާގައި ހައްލުކޮށްދެއްވާނެ ކަމުގައެވެ. އައްޑުއަށް އަންނަ ބައެއް ސަފާރީ ތަކުންނާއި ޔޮޓްތަކުން އަމަލުކުރާގޮތުން ޑައިވިންގ ސައިޓްތަކަށާއި، އައްޑޫގެ ތިމާވެށްޓަށް ބައެއް ކަހަލަ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރިކަމުގައި ވިއަސް އެކަން ކައުންސިލަށް މޮނިޓަރ ކުރެވޭން ނޯންނަ ކަމަށާއި އެހެން އެކަން ދިމާވަނީ މިފަދަ އުޅަނދުތަކުގެ މައުލުމާތު ކައުންސިލަށް ނުލިބި އޮންނާތީ ކަމުގައި މޭޔަރ ފާހަގަކުރެއްވުމުން މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ، އައްޑުއަށް އަންނަ އެފަދަ އުޅަނދުތަކުގެ މައުލޫމާތު ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ކައުންސިލާ ހިއްސާ ކުރައްވާ ގޮތަށް ހަމަޖައްސަވާނެ ކަމުގައެވެ. ގެސްޓްހައުސްތަކާއި ރިސޯޓްތައް ކައުންސިލް މެދުވެރިވެގެން ޗެކް ކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރައްވާނެ ކަމަށްވެސް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއައްޑޫގެ ފަތުރުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް އައްޑޫސިޓީ ކައުންސިލުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ޕްލޭންތައް ބެއްލެވި ކަމަށާއި ވަރަށް ފުރިހަމަ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ކައުންސިލުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ބުކްލެޓާއި މެޕް އެކިއެކި ފެއަރތަކުގައި އެމްއެމްޕީއާރުސީން ބައިވެރިވާއިރު އައްޑޫ ޕްރޮމޯޓްކުރުމުގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރެވިދާނެ ކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިނިސްޓަރ އައްޑުއަށް ކުރައްވާ ދަތުރުފުޅުގައި ޓޫރިޒަމް ވިޔަފާރީގެ އެންމެހާ ސްޓޭކްހޯލްޑަރުންނާ މިރޭ ކައުންސިލްގެ އިދާރާގައި ބައްދަލުކުރައްވާނެއެވެ. އަދި އައްޑޫ ނޭޗަރ ޕާކަށް ޒިޔާރަތްކުރުމާއި، ހަންކެޑަ ސަރަހައްދު އަދި ބީޗް ތަރައްޤީކުރުމަށް ގަސްދުކުރާ ތަންތަން ބައްލަވާލެއްވުން ހިމެނެއެވެ.


SunOnline: Hiyaa flat ge sababun gellun vaa kamah bune massala majileehah\nހިޔާ ފްލެޓުގެ ސަބަބުން ގެއްލުންވާ ކަމަށް ބުނެ މައްސަލަ މަޖިލީހަށް\nއައިޝަތު ނުޒުހާ 26 Oct 2021, 09:51\nހިޔާ ފްލެޓު މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ދިވެހި ރައްޔިތުންނާއި ސަރުކާރަށް ގެއްލުން ވާނެ ކަމަށް އަންދާޒާ ކުރެވިފައިވާތީ، މި މަޝްރޫއު ހިންގައިފައިވާ ގޮތް ތަހުގީގުކުރުމަށް ގޮވައިލައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް މައްސަލައެއް ހުށަހަޅައިފިއެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިއަދުގެ ޖަލްސާގައި މި މައްސަލަ ހުށަހަޅުއްވައިފައިވަނީ މާފަންނު ހުޅަނގު ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު ފަލާހެވެ.\nފަލާހު ހުށަހެޅި މައްސަލައިގައި ބުނެފައިވަނީ މި މަޝްރޫއު ހިންގުމުގައި މަކަރާއި ހީލަތާއި މަގާމުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން ގާތް މީހުންނަށް ނާޖާއިޒް ފައިދާ ހޯދައި ދީފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މިފަދަ ޖަރީމާތަކުން ރައްޔިތުންނަށާއި ސަރުކާރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވާނެ ކަމަށް އޮޑިޓާ ޖެނެރަލުން މިކަން ދިރާސާކުރުމަށް ފަހު ނެރުނު ރިޕޯޓުން ވެސް ދައްކާ ކަމަށެވެ.\n"އަދި އެ ރިޕޯޓުގައި އިސްވެ ދެންނެވުނު މަޝްރޫއާ ގުޅޭ ކަންކަން ތަފްސީލްކޮށް ބަޔާން ކޮށްފައިވާތީ، އިސްވެ ދެންނެވުނު މަޝްރޫއުގެ ތެރެއިން ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންނަށް ގެއްލުންވާ ގޮތަށް އަމަލު ކޮށްފައިވާ ކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދާނެ ތަނެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ ހިނދު، ދިވެހި ދައުލަތާއި މުޅި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ސީދާ ގެއްލުންވާ ގޮތަށް އަމަލުކޮށް، ހިންގާފައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަ ޖިނާއީ ތަހުގީގެއް ހިންގާ،" ފަލާހު ހުށަހެޅުއްވި މައްސަލައިގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nމައްސަލައިގައި ވަނީ މަޝްރޫއު ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ތިބި މީހުންނަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ވެސް ގޮވައިލައިފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ހިޔާ ފްލެޓު ކުލި ކަނޑައަޅައިފައިވަނީ، ގެއްލުން ވާނެ ގޮތަކަށް ކަމަށްވެސް މައްސަލައިގައިވެއެވެ. އަދި މި ސަރުކާރުން އެ ކަމުގެ ހަގީގަތް ހާމަކުރުމުން، ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ޝައްކާއި ވަހުމް އުފެއްދުމަށް ބަޔަކު މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާ މައްސަލަ ބެލުމަށް ވެސް ފަލާހު ހުށަހެޅުއްވިއެވެ.\nމި މައްސަލަ މަޖިލީހަށް މަޖިލީހަށް ބަލައިގެންފައިވަނީ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި 33 މެންބަރުންގެ ތެރެއިން 32 މެންބަރުންގެ ވޯޓާއެކުގައެވެ.\nމެމްބަރު މުހައްމަދު ފަލާހު\nހިޔާ ފްލެޓްތަކަށް މާދަމާ ފެންބިލު ފޮނުވަން ފަށަނީ\nހިޔާގައި ހުރީ އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީގެ ފެން މީޓަރެއް ނޫން: ޝާހު


Miskithah Kudakamudhiya Meehaa Jalah Laan Hukum Kohffi - Vaguthu\nމިސްކިތަށް ވަދެ ހަތިމަށް ކުޅު ޖެހި މީހާ.\nއިސްލާމީ މަރުކަޒާއި ޖުމްހޫރީ މައިދާނަށް ކުޑަކަމުދިޔަ މ. ޝޭޑީހޯމް، ހަސަން ޒިޔާދު، ޖަލަށް ލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ހުކުމްކޮށްފިއެވެ.\nރައީސް އޮފީހުގެ ދޮރުމައްޗަށާއި، ހުކުރު މިސްކިތަށާއި، އިސްލާމީ މަރުކަޒަށާއި، ޖުމްހޫރީ މައިދާނަށް ގަސްތުގައި ކުޑަކަމުދިޔަ މައްސަލާގައި އޭނާ ހައްޔަރު ކުރީ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ތިން ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެފަހުން އޭނާ ވަނީ ދޫކޮށްލައިފައެވެ.\nއޭނާ ފަހުން ހައްޔަރު ކުރީ މިސްކިތަކަށް ވަދެ ހަތިމަކަށް ކުޅު ޖެހުމުން ބަޔަކު އޭނާ ހިފަހައްޓައި ފުލުހުންނާއި ހަވާލުކުރުމުންނެވެ.\nނޮވެމްބަރު މަހު އޭނާ ފުލުހުންނަށް ދިން ބަޔާނުގައި ބުނެފައި ވަނީ އެތަންތަނަށް ކުޑަކަމުދިޔައީ މަސްތުހާލުގައި ހުރެގެން ކަަމަށެވެ.\nއޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ އާއްމު މަސްލަހަތަށް ގެއްލުން ހުރި އަމަލެެެއް ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދެ ދައުވާއެވެ.\nކްރިމިނަލް ކޯޓުން އޭނާ ޖަލަށް ލާން ކުރި ފުރަތަމަ ހުކުމްގައި ބުނެފައި ވަނީ، އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ އާއްމު މަސްލަހަތަށް ގެއްލުން ހުރި އަމަލެެެއް ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދައުވާ ޝަރީއަތުން ބެލި ބެލުމުން އޭނާ އެ ޖުމްހޫރީ މައިދާނަށް ކުޑަކަމުދިޔަ ކަމަށް ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުގައި އިއުތިރާފްވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންވެ އޭނާގެ މައްޗަށް އެ އަމަލު ކުރިކަމަށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި އެއް މަހާއި ހަ ދުވަހަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމް ކުރާ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.\nކްރިމިނަލް ކޯޓުން އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރި ދެވަނަ ހުކުމްގައި ވަނީ އޭނާގެ މައްޗަށް ކޮށްފައިވާ އާއްމު މަސްލަހަތަށް ގެއްލުން ހުރި އަމަލެެެއް ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދައުވާ ޝަރީއަތުން ބެލި ބެލުމުން އޭނާ މާލޭގެ އިސްލާމީ މަރުކަޒުގައި މަޣްރިބް ނަމާދު ވަގުތު މިސްކިތުގެ އިމާމް މީހާ ކުރިމަތީގައި ގިބްލައަށް ހުރެ ކުޑަކަމުދިޔަ ކަމަށް ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުގައި އިއުތިރާފްވެފައިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންވެ އޭނާގެ މައްޗަށް އެ އަމަލު ކުރިކަމަށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި އެއް މަހާއި ހަ ދުވަހަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމް ކުރާ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ.\nކޯޓުން އިއްވި ހުކުމުގައި ވަނީ ދެ ދައުވާ އެއްކޮށްލުމުން އޭނާ ތަންފީޒުކުރަންޖެހޭ ޖަލު މުއްދަތަކީ އެއް މަހާއި 19 ދުވަހެވެ. އޭނާ އެއް މަހާއި 19 ދުވަހުގެ ޖަލުގައި ހޭދަކުރަން ޖެހެނީ ކުރިން 23 ދުވަހު ޖަލުގައި ހޭދަކޮށްފައިވާތީއެވެ.\nޑިސެމްބަރު 1, 2021 18:35\nޑިސެމްބަރު 2, 2021 07:28\nމިސްކިތަށް ކުޑަކަމުދިޔައީ ހުއްދައެއް ހޯދައިގެން ކަމަށް ބެލެވެނީ. އެހެންވެ 1 މަސް.\nޑިސެމްބަރު 1, 2021 21:59\nއެހެންމީހުންގެ މައްޗަށް 20 އަދި 30 ދަޢުވާކުރާއިރު މި މުޖުރިމުކަލޭގެ މައްޗަށް މިހާ ލުއި ދަޢުވާއެއްކުރީހަމަ މިކަލޭގެ ހިންގި ޢަމަލަކީ އެހާ އާދައިގެ ކުޑަ ކަމެއްކަމަށް ޕީޖިއަށް އަދި މި ސަރުކާރަށް ޤަބޫލްކުރެވޭތީ ތޯ؟ ޤާނޫނު ޢުޤޫބާތް ފަރުމާކޮށްފަ އޮންނަނީ އެއިރެއްގެ ވެރިކަން ހިންގާ ފަރާތަކުން ބޭނުންވަރަކަށް ދަޢޫވާކުރެވޭގޮތަށް ފަރުމާކޮށްފަ އެކަމަކު މި މުޑުދާރުކަލޭގެމައްޗަށް މިހާކުޑަ އަދަބެއް އަންނަ ގޮތަށް އާދައިގެ މީހަކު ކިނބިއްސެއްއަޅާ ކަހަލަ ދަޢޫވާކޮށްނިންމާލީ މުސްލިމުންގެ އެންމެމާތް އަޅުކަންކުރާ ތަންނަަށް ކުޑަކަމުގޮސް އިސްލާމްދީނަށް ފުރައްސާރަކޮށް އެތަންތަނުގެ ހުރުމަތްކަނޑާ މިކަހަލަ މުޑުދާރު ޖަރީމާހިންގީތީ އެކަމުގެ އިނާމެއްގެގޮތުންތޯ؟ މި ޤައުމުގަ އިސްލާމްދީނަށް ފުރައްސާރަކޮށް އިސްލާމްދީނާ ދެކޮޅަށް ޖަރީމާހިންގާ މީހުން ހިމާޔަތްކުރަމުންދާކަން ވަރަށްސާފު\nޑިސެމްބަރު 2, 2021 05:39\nއަދަބު މާ ކުޑަ.\nޑިސެމްބަރު 2, 2021 05:52\nކޮބާ ހަތިމަށް ކުޅު ޖެހީމަ ދިންއަދަބަކީ ތީ ކޮންކަހަލަހުކުމެއް\nޑިސެމްބަރު 2, 2021 09:11\nދެން އެކަހަލަ އަމަލެއް ހިންގައިފިއްޔާ ކަލޯ އަހަރުން ނުތިބޭނަން ބަލަހައްޓައިގެން. ފުލުހުންނަކާ ހަަވާލެއްވެސް ނުކުރާނަން. ތަނުތަނުން ހުކުމްކޮށް ތަންފީޒުކޮށް ނިންމާލާނަން.


މިއޮފީހުގެ ނަންބަރު (IUL)14-PR/1/2020/11 (11 މާރިޗު 2020) އިޢުލާނާއި، (IUL)14-PR/1/2020/12 (12 މާރިޗު 2020) އިޢުލާނާއި، (IUL)14-PR/1/2020/14 (18 މާރިޗު 2020) އިޢުލާނާއި، (IUL)14-PR/1/2020/15 (81 މާރިޗު 2020) ޙަވާލާދީ\nމިއޮފީހުގެ ނަންބަރު (IUL)14-PR/1/2020/11 (11 މާރިޗު 2020) އިޢުލާނާއި، (IUL)14-PR/1/2020/12 (12 މާރިޗު 2020) އިޢުލާނާއި، (IUL)14-PR/1/2020/14 (18 މާރިޗު 2020) އިޢުލާނާއި، (IUL)14-PR/1/2020/15 (81 މާރިޗު 2020) ޙަވާލާދީ ދަންނަވަމެވެ.\nޙަވާލާދީފައިވާ އިޢުލާތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ނެޓްވޯކް އިކުއިޕްމަންޓްސް އަދި ލައިސަންސް ސަޕްލައިކުރުމަށް އަންދާސީހިސާބު ހުށަހެޅުމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތު މިއޮފީހުގެ ނަންބަރު (IUL)14-PR/1/2020/18 (26 މާރިޗު 2020) އިޢުލާން އަދި ނަންބަރު (IUL)14-PR/1/2020/19 (26 މާރިޗު 2020) އިޢުލާންއިން ވަކި މުއްދަތެއް ނެތްގޮތަށް ފަސްކުރެވިފައިވާތީ، އަދި ޙަވާލާދީފައިވާ އިޢުލާންތަކުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މަޢުލޫމާތަށް ބަދަލު ގެންނަން ބޭނުންވާތީ، އެ އިއިޢުލާން ބާޠިލްކޮށް އެކަން އެންމެހާ ފަރާތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތަށްޓަކައި ދެންނެވީމެވެ.\n17 މޭ 2020\nޕަބްލިޝްކުރި ތާރީޚު: 17 މޭ 2020\nޕަބްލިޝްކުރި ގަޑި: 1625\nސުންގަޑި: 18 މޭ 2020 0000


ސުނާމީގަ ކުރިމަތިވި ކަންކަމަކީ ހިތްދަތިކަން ބޮޑު ކަންތައްތަކެއް ނަމަވެސް ލުއިވެގެން ދިއައީ ރައްޔިތުން ދެއްކި އެއްބައިވަންތަކަމުން: ރައީސް ޞާލިޙް\nމިއަދު 27 ޑިސެމްބަރ 2021\nސުނާމީ ކާރިސާ ކުރިމަތިވިއިރު ރާއްޖޭގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ 199 ރަށުގެ ތެރެއިން 190 ރަށަކަށް އެކިވަރުގެ ގެއްލުންތައް ލިބުނު ކަމަށާއި ސުނާމީ އަރައިގެން އައި ވަގުތުވެސް، މީހުންގެ ފުރާނައާއި މުދާ ސަލާމަތްކުރ...\nސަރުކާރުން އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރާނީ ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހައި ރައްޔިތުން އެދޭގޮތަށް ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްދޭން: ރައީސް ޞާލިޙް\nސަރުކާރުން އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރާނީ، ރައްޔިތުންގެ އަޑުއަހައި، ރައްޔިތުން އެދޭގޮތަށް ކަންކަން ފުރިހަމަކޮށްދޭން ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. ދިވެހީންގ...\nސަރުކާރު އޮފީސްތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ހިދުމަތްތައް ރައްޔިތުން ހެޔޮހިތުން ބަލައިގަންނަ ދުވަސް ދެކެން ބޭނުން: ރައީސް\nއަބްދުﷲ ޔާމީން 27 ޑިސެމްބަރ 2021\nސަރުކާރު އޮފީސްތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ހިދުމަތްތައް ރައްޔިތުން ހެޔޮހިތުން ބަލައިގަންނަ ދުވަސް ދެކެން ބޭނުންވާ ކަމަށް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. ރައީސް ސޯލިހް މިފަދައިން ވިދާޅުވެފަ...\nމޭޔަރު ވިދާޅުވީ، ހުޅުދޫ އާއީ މީދޫ ރައްޔިތުން ތަފާތު ނުކުރާކަމަށް\nމުޙައްމަދު ހިޒްޔަމް 26 ޑިސެމްބަރ 2021\nއައްޑޫ ސިޓީގެ ހުޅުދޫ އަދި މީދޫ ރައްޔިތުންނާމެދު ތަފާތުކުރުމެއް ނުގެންގުޅުއްވާކަމަށް އައްޑޫ ސިޓީގެ މޭޔަރު ޢަލީ ނިޒާރު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. ނިޒާރު މިހެން ވިދާޅުވެފައިވަނީ އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ދަށުން ހު...\n"ކަނޑު ހުރަސްކޮށް ބޭސްފަރުވާއަށް، ރައްޔިތުން މާލެ ގެނައުމަކީ ސަރުކާރުގެ ވިސްނުމެއް ނޫން"\nއާމިނަތު ޝާޒިޔާ 24 ޑިސެމްބަރ 2021\nކޯވިޑްގެ ޙާލަތާއެކު ރާއްޖޭގެ ސިއްޙީ ނިޒާމް ލާމަރުކަޒުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ފެނިގެން ހިނގައްޖެކަމަށް ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު ފައިސަލް ނަސީމް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. އާސަންދަ ކުންފުންޏަށް 10 އަހަރުފުރ...\nމެމްބަރުކަމަށް އަޅުގަނޑު ގެނެވުމުން މަކުނުދޫ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން ފަޚްރުވެރިވޭ: ރާއީ\nމުހައްމަދު ހަފީޒް 24 ޑިސެމްބަރ 2021\nމަކުނުދޫ ދާޢިރާގެ މެމްބަރު ކަމަށް އޭނާ ގެނެވުމުން ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން ފަހުރުވެރިވާ ކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަކުނުދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު ރާއީ ވިދާޅުވެޖެއެވެ. ވީޓީވީގެ "ގޮނޑިކޮޅު" ގެ މި...\nމާޅޮހު ރައްޔިތުން، ޒަމާނީ ބަނދަރެއްގެ އިންތިޒާރުގައި\nމުޙައްމަދު ނައުރިފް 24 ޑިސެމްބަރ 2021\nބ.މާޅޮހުގެ ބަނދަރު ހަލާކުވެފައި އޮތުމާއި އެބަނދަރުގެ ޖާގަ ކުޑަވުމަކީ އެރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ އަބަދުވެސް ކުރާ އެއް ޝަކުވާއެވެ. ރަށުގައި ބަނދަރެއް އޮތަސް ދިޔަވަރު ހިކިފައި އޮންނަ ވަގުތުތަކުގައި މުދާ ހިފައ...\nއެމެރިކާއާއި ޔޫރަޕުން އަފްޣާން ރައްޔިތުން "ބަނޑަށްޖައްސާތީ" ކާބުލްގައި ބޮޑު މުޒާހަރާކޮށްފި\nމުހައްމަދު ޖަވާދު ޔޫސުފު 21 ޑިސެމްބަރ 2021\nކާބުލް (ޑިސެމްބަރު 21): އަފްޣާން ރައްޔިތުންނަށް ކާބޯތަކެތި ނުލިބި ބަނޑަށް ޖެހެމުންދާއިރުވެސް އެމެރިކާއާއި ޔޫރަޕްގެ ގައުމުތަކުން އަފްޣާން ދައުލަތުގެ ފައިސާ ހިފަހައްޓައި އެފައިސާ ނުދޭން އުޅޭ މައްސަލާގައ...\nރައްޔިތުން މުޒާހަރާކުރަން ފެށީމާ ތިމަރަފުށީގަ އުޅޭ ޝައިޠޯނާގެ ބައިވެރިޔާ ހައްޔަރުކުރާނެ ކޯޓު އަމުރުވެސް ހޯދިއްޖެ! ރަށުންވެސް ބޭރުކުރެވިއްޖެ!\nއަބްދުއްލަތީފް 21 ޑިސެމްބަރ 2021\nރައްޔިތުން ނުކުމެ މުޒާހަރާކުރަން ފެށުމުން ފުލުހުން ބުނަމުން އައީ އޭނާއަކީ ނަފްސާނީ ބަލީގައި ފަރުވާ ހޯދާ މީހެއްކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޖެންޑަރ މިނިސްޓްރީން ބުނީ އޭނާއަކީ ނަފްސާނީ މައްސލައެއް ހުންނަ މީހެއްކަ...\nރައްޔިތުން ޑރ. ޝަހީމަށް! މިއީ މާޒީ ހަނދުމަނެތިކޮށްލައްވާފަ އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީ އާ އަލުން ޙަވާލުވެވަޑައިގަންނަވަންވީ ވަގުތު!\nއަބްދުއްލަތީފް 20 ޑިސެމްބަރ 2021\nރާއްޖޭގައި އިސްލާމް ދީން ހިމާޔަތްކުރުމަށާއި ވެންޓިލޭޓަރުގައި އޮތް އިސްލާމީ މިނިސްޓްރީ އެޙާލަތުން ސަލާމަތްކޮށްދެއްވޭނެ ހަމައެކަނި ޤާބިލު ބޭފުޅަކަށް ހުންނެވީ ޑރ. މުޙައްމަދު ޝަހީމް ޢަލީ ސަޢީދުކަމަށް ޤަބޫ...\nކެޓްރީނާ ރާއްޖޭގަައި އިޝްތިހާރެއްގެ ޝޫޓިން ނިންމާލައި އެނބުރި މުންބާއީއަށް ހިނގައްޖެ\nއަޙްމަދު ރަޝީދު 24 މިނެޓު ކުރިން\nއަދިތިޔާއާއި ޝުވެތާއަށް ދަރިއަކު ލިބެނީ\nއަޙްމަދު ރަޝީދު 41 މިނެޓު ކުރިން


Dharivarun ufalun, ekamaku new normal undhagoo! | Mihaaru\nއިސްކަންދަރު ސްކޫލުގެ ދަރިވަރަކު މިއަދު ސްކޫލަށް ވަންނަނީ: ކްލާހުގައި ކުދިން ތިބެނީ ދުރުދުރުގައި. -- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/ މިހާރު\n01 ޖުލައި 2020 - 12:387comments\nޖަމާލުއްދީން ސްކޫލުގެ ހައުސް ކެޕްޓަން އަހުމަދު އާކިފަށް މިއަދު ލިބުނު އުފާ ބޮޑެވެ. ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ތިން މަހަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހު ބަންދުކޮށްފައި އޮތް ސްކޫލަށް ދެވުމުން، އެ މާހައުލު އަލުން ފެނުމާއި ރައްޓެހިންނާ ދިމާވުމުގެ އުފަލެވެ.\nގޭގައި ބަންދުވެގެން ހުރި އިރު އޮންލައިންކޮށް ކިޔެވުން ކުރިއަށް ގެންދެވުނަސް، ގްރޭޑް 10ގެ ދަރިވަރު ބުނީ، "ގޭގައި ކިޔެވުމާއި ސްކޫލްގައި ކިޔެވުމުގައި ތަފާތުތަކެއް އެބަ ހުރި" ކަމަށެވެ.\nސްކޫލަށް އަލުން ދެވޭ ގޮތްވެ، ރައްޓެހިންނާ ބައްދަލުވެވި، ކުރީގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެވެސް މިންވަރެއް ހާސިލްވުމަކީ، އާކިފަށް ވެސް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ. އޭގެ އިތުރުން ލޮކްޑައުންގައި އޮންލައިންކޮށް ކިޔަވައިދޭން ފެށުމަކީ، ސްކޫލަށް ދަމުން ވެސް، ގޭގައި ތިބެގެން ދަރިވަރުންނަށް ހޯދައިގަނެވޭނެ އިތުރު ފަސޭހައެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ ދެކެ އެވެ.\n"ފުރަތަމަ ދުވަސްކޮޅު ވަރަށް އުނދަގޫވި އާ ގޮތަކަށް ކިޔަވަން. ޓެބްލެޓްތައް ވެސް ބޭނުންކުރަން ފެށީ ކުއްލިއަކަށް. މިހާރު އެކަމަކު ފަސޭހަ،" އާކިފް ބުންޏެވެ.\nދަރިވަރުންތަކެއް ސްކޫލުގައި.-- ފޮޓޯ: އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ\nމުޅި ދުނިޔެއަށް ވެސް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކޮވިޑް-19ގެ ބިރަށް ސްކޫލުތައް ބަންދުކުރީ، އާކިފާއި އޭނާ ފަދައިން މި އަހަރު އޯ ލެވެލްއަށް ކިޔަވަމުން އައި ދަރިވަރުން ބޮޑު އިމްތިހާނަށް ތައްޔާރުވަމުން އަންނަނިކޮށެވެ. އެކަމަކު މިހާރު އޯ ލެވެލް އިމްތިހާނު ވަނީ އަންނަ އަހަރުގެ މެއި/ޖޫން މަހަށް ފަސްކޮށްފަ އެވެ.\n"އެ އިމްތިހާނަށް ތައްޔާރުވާން އިތުރު ވަގުތު ލިބިފައި މިވަނީ،" އާކިފް ބުންޏެވެ.\nޖަމާލުއްދީން ސްކޫލުގެ ކެޕްޓަން އާމިނަތު އައިމީ ބުނި ގޮތުގައި އަލުން ރައްޓެހިންނާ ބައްދަލުވިއަސް ކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން އުޅެން ޖެހިފައިވާ ގޮތުން "އެހާ ކޮމްފަޓަބްލްއެއް ނޫނެ"ވެ. ދުރުދުރުގައި ތިބެން ޖެހުމާއި މާސްކް އަޅައިގެން އުޅުމަކީ އެހެން ކުދިންނާ މުއާމަލާތްކުރަން ކުރިމަތިވާ ހުރަހެއް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.\nއެކަމަކު ދުވަސްތަކަކަށް ފަހު ގާތް ރައްޓެހިންނާ ދިމާވުމުން، އައިމީ ބުނި ގޮތުގައި، ލިބުނު އުފަލެކެވެ.\nސްކޫލު އަލުން ފެށުމުން، މީގެ ކުރިން ކިޔެވުން ހުއްޓާލި ހިސާބުން ފެށިގެން ކުރިއަށްގެންދެވޭތޯ މަސައްކަތްކުރަން އޭނާ ހުރީ އަޒުމް ކަނޑައަޅައިގެންނެވެ. އެކަމަކު އޯ ލެވެލް ފަސްވުމަކީ "ވިސްނަން ޖެހޭ ކަމެއް" ކަމަށް އޭނާ ދެކެ އެވެ.\nއަމީނިއްޔާ ސްކޫލުގެ ޓިޗަރުންތަކެއް ދަރިވަރުން އަތަށް ސެނެޓައިޒާ އަޅައިދެނީ.-- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ /މިހާރު\n"ގޭގައި ކިޔަވަން ޖެހުމުން އެސައިމަންޓުތަކަށް އެހާ ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ނުދެވިދާނެ. ކަންފަސޭހަކޮށްލެވިދާނެ. އެކަމަކު ސްކޫލުގައި ކިޔަވަން ޖެހުމުން އެކަން ރަނގަޅުކުރެވޭނެ،" އައިމީ ބުންޏެވެ.\nތާޖުއްދީން ސްކޫލުގެ ގްރޭޑު ނުވައެއްގެ ދަރިވަރު އަދި އެ ސްކޫލްގެ ޕްރިިފެކްޓެއް ކަމަށް ވާ އައިޝަތު ރައިމާ ނާޒިމް ބުނީ ސްކޫލަށް އަންނަ ފެށުމުން ސީދާ ޓީޗަރުންނާ ދިމާވެ، ފިލާވަޅު އޮޅުންފިލުވޭނެތީ، އެއީ އޮންލައިންކޮށް ކިޔެވުމާ ތަފާތު ކަމެއް ކަމަށެވެ.\n"ސްކޫލަށް އައިމަ ފަސޭހަވާނެ، ޓީޗަރުންނާ ދިމާވެ ކަންކަން އޮޅުންފިލުވުމާއި އެ ފިލާވަޅުތަކުގައި އެހެން ކުދިންގެ ހިޔާލު ލިބުމަކީ ވެސް އިތުރަށް [ފަސޭހަ] ލިބިގެންދިއުން،" ރައިމާ ބުންޏެވެ.\nއެކަމަކު ވަރަށް އަވަހަށް އަދި އެހާމެ ބާރަށް ފެތުރޭ ކޮރޯނާވައިރަސް އިން ސަލާމަތްވުމަށް އަޅާފައިވާ ބައެއް ފިޔަވަޅުތަކުގެ އުނދަގޫ، ދަރިވަރުންނަށް އޮތް ކަމަށް، އޭނާ ދެކެ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ކަމަކީ ކްލާހުގައި ދުރުދުރުގައި ތިބެން ޖެހުމެވެ.\nބޮޑު ބަންދަކަށް ފަހު ދަރިވަރުން ސްކޫލަށް ދިއުން\n"ވަރަށް އޮޑް އަސްލު ދުރުގައި ތިބޭތީ، ހީވަނީ ޓެސްޓެއް ހަދާހެން،" ރައިމާ ބުންޏެވެ.\n"ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި އިންނާތީ [އުނދަގޫތައް] ކުރިމަތިވޭ އައިޑިއާސް ޝެއާކުރުން ކަހަލަ ކަންކަމުގައި."\nއެކަމަކު ބަލި ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް މި ހާލަތުގައި ދަރިވަރުންނަށް އެނޫން ގޮތެއް އަދި ނެތެވެ.\nކޮވިޑް-19 ގެ ކޮމިޔުނިޓީ ސްޕްރެޑް މާލޭ ސަރަހައްދުގައި އޮތުމުން މިއަދު ސްކޫލްތައް ހުޅުވީ ހަމައެކަނި ގްރޭޑް 9-12 ގެ ދަރިވަރުންނަށެވެ. ކުރިން ކްލާހެއްގައި 30 ދަރިވަރުންނަށް ތިބެވުނަސް، ދުރުދުރުގައި މޭޒުތައް ޖެހުމުން މިހާރު ފަހަރަކު ވަދެވޭނީ 15 ދަރިވަރުންނަށެވެ. އޭގެ އިތުރުން ފަސޭހައިން އަތް ދޮވެވޭނެ ގޮތާއި ކުދިންގެ ހުން ބެލުން ފަދަ އިންތިޒާމްތައް ވެސް ވަނީ ހަމަޖައްސައިފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސްކޫލް ތައުލީމް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ ކިޔަވާކުދިން ލޮކްޑައުން ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ނިއު ނޯމަލް


America aa eku masahkai kuran thahyaarukamah China in ves bunefi\nއެމެރިކާއާއެކު މަސައްކަތް ކުރަން ތައްޔާރުކަމަށް ޗައިނާއިން ވެސް ބުނެފި\nޗައިނާ އަދި އެމެރިކާއެކު ކުރެވެމުންދާ ވިޔަފާރީގެ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެންނަން ދެ ރައީސުން ވަނީ މަސައްކަތް ފައްޓަވާފައި. -- ފޮޓޯ: އީޕީއޭ\nބެއިޖިންގް (ޑިސެމްބަރު 30) - އެމެރިކާ އާއި ޗައިނާއިން ކުރަމުންގެންދާ ވިޔަފާރީގެ ހަނގުރާމަ ވަގުތީ ގޮތުން ހުއްޓާލާފައިވާއިރު، އެކަމުގައި ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދަން އެމެރިކާއާއެކު މަސައްކަތް ކުރަން ތައްޔާރަށް އޮތް ކަމަށް ޗައިނާ އިން ބުނެފި އެވެ.\nދެ ގައުމުން ވެސް އެއް ގައުމުން އަނެއް ގައުމަށް އެތެރެކުރާ މުދަލުން ޑިއުޓީ ބޮޑު ކުރަމުން އަންނަ އައުން، 90 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް މަޑުޖައްސާލުމަށް އެއްބަސްވެފައިވަނީ، މި މަހު ކުރީކޮޅު އާޖެންޓިނާގައި ބޭއްވުނު ޖީ20 ސަމިޓުގެ ހަވާސާގައި، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާއި ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިން ބޭއްވި ބައްދަލު ވުމެއްގައި އެވެ.\nއެކަމާއި ގުޅިގެން ނޫސްވެރިއަކު ކުރި ސުވާލަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުން ޗައިނާ ސަރުކާރުގެ ތަރުޖަމާނު ލޫ ކޭންގް ވަނީ ޖީ20 ގައި ނިންމުނު ކަންކަން ތަންފީޒު ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nޗައިނާ ސަރުކާރުން މި ގޮތަށް ބުނެފައިވަނީ، ދެ ގައުމުގެ މަޝްވަރާތަކަށް "ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް" ލިބިފައިވާކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނިކޮށެވެ.\nޗައިނާގެ ރައީސްއާއެކު ހޮނިހިރު ދުވަހު ފޯނުގެ ޒަރިއްޔާއިން ވަރަށް އުއްމީދީ ވާހަކަތަކެއް ދެކެވުނު ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވަނީ ހާމަކުރައްވައިފަ އެވެ.\nނަމަވެސް، ދެ ރައީސުންގެ ދެމެދު ކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކުގެ ތަފްސީލެއް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެ އެވެ.


Medhukandaalumah Telekilaas Thah Maadhamaa Alun Fashanee - Vaguthu\nއައިޖީއެމްއެޗް އިން ބަޔަކު ފައްސިވެ ކަންބޮޑުވުން އިތުރުވެއްޖެ - 22 ގަޑިއިރު ކުރިން\nކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ދަރިވަރުންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ރާވާފައިވާ ޓެލެކިލާސްތައް ވަގުތީ ގޮތުން މެދު ކަނޑާލުމަށްފަހު އެ ކްލާސްތައް އަނެއްކާވެސް އަލުން ފެށުމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ނިންމައިފިއެވެ.\nޓެލެކިލާސްތައް ފަހުން މެދުކަނޑާލީ މާލެ އިން ކޮވިޑް-19 ފެނުމާއިގުޅިގެން މާލެ ސިޓީ ފުރަބަންދު ކުރުމުންނެވެ.\nއެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ވިދާޅުވީ، މާދަމާ އަލުން ޓެލެކިލާސްތައް ފަށާނެ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން މާދަމާ ހެނދުނު ޕީއެސްއެމްގެ ޔެސްޓީވީ މެދުވެރިކޮށް ކްލާސްތައް ފެށުމަށް ވަނީ ހަމެޖެހިފައެވެ. އަދި ދިވެހި ޗެނަލް މެދުވެރިކޮށްވެސް މާދަމާ ކްލާހެއް އޮންނާނެ ކަމަށް އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ވިދާޅުވިއެވެ.\n#TeleKilaas is back and we couldn’t be more excited! 😄\nHere’s the schedule for 25th May 2020 (Monday). pic.twitter.com/ghToxluEEh\n— Ministry of Education (@MoEdumv) May 24, 2020\nKokkomenge #TeleKilaas schedule for 25th & 26th May 2020 (Monday & Tuesday) pic.twitter.com/6d8dRocE2d\nޓެލިކިލާސްތައް އަލުން ފެށުމަށް ނިންމާފައިވާއިރު، ކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެންް ސްކޫލްތަކުގެ ކިޔެވުން މެދުކަނޑާލުމާއި ގުޅިގެން އަންނަ އަހަރު ދިރާސީ އާއަހަރު އެ އަހަރުގެ މެދުތެރެއިިން ފަށާ ގޮތަށް މިހާރު ވަނީ ނިންމާފައެވެ. އަދި މިއަހަރު އޮކްޓޯބަރު ނޮވެމްބަރުގައި ކުރިން ބާއްވަން އޮތް އޯ ލެވެލް އިމްތިހާން އަންނަ އަހަރު މޭ ޖޫން އަށް ވަނީ ތާވަލުކޮށްފައެވެ.


World bank in 10 million doller libijje, ithuru bankthakaa dhany mashvaraa kuramun: Raees Solih – Iru\nވޯލްޑްބޭންކުން 10 މިލިއަން ޑޮލަރު ލިބިއްޖެ، އިތުރު ބޭންކުތަކާ ދަނީ މަޝްވަރާ ކުރަމުން: ރައީސް ސޯލިހު\nކޮވިޑް ފަންޑަށް ވޯލްޑްބޭންކުން 10 މިލިއަން ޑޮލަރު ލިބިއްޖެ ކަމަށާއި އިތުރު ބޭންކުތަކާ ދަނީ މަޝްވަރާ ކުރަމުން ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިކަން އިއުލާންކުރައްވާފައިވަނީ މިހާރު ކުރިއަށްދާ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހެވެ.\n“މި ޙާލަތުގައި ރާއްޖެއަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލީ އިދާރާތަކުން ވެސް ވަރަށް ބޮޑު އެއްބާރުލުމެއް އެބަ ދެއްވާ. އެގޮތުން ވޯލްޑް ބޭންކުން 10 މިލިއަން ޑޮލަރު މިހާރުވަނީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބިފައި” ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.\n“ރައްޔިތުންނާއި ވިޔަފާރިތަކަށް މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭން މި ނިންމީ، މިދަނޑިވަޅުގައި ދިމާވެފައިވާ ދަތިތަކާއެކުވެސް، ދިވެހިންގެ ވަޒީފާތައް ރައްކާތެރިކޮށްދީ، އިގްތިސޯދުގެ ދުވެލި ދެމެހެއްޓުމުގެ މަގުސަދުގައި. އަދި ފައިސާ ދައުރުވުން ނުހުއްޓި، އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް،” ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.


Report: ADK Hospital: Zamaanee technology ge mathee harufathah | Mihaaru\nއޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުގައި އަލަށް ހެދި "ތިއޭޓަ ކޮމްޕްލެކްސް"ގެ ނަން ބޯޑު ކައިރީގައި މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަހުމަދު އަފްއާލް ހުއްޓިގެން -- ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ /މިހާރު\nއޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލް: ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ މަތީ ހަރުފަތަށް\n19 މާޗް 2018 - 08:34 17 comments\nމީގެ 31 އަހަރު ކުރިން މި ހޮސްޕިޓަލް ފެށުނީ އާދައިގެ ކްލިނިކެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ކުރިން ސެންޓްރަލް ހޮސްޕިޓަލް ހުރި އިމާރާތަށް ބަދަލުވެ އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލްގެ ނަމުގައި ހުޅުވުމަށް ފަހު ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ހިދުމަތުގެ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނަ އެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ޓެކްނޮލޮޖީއާ އެކު އާ ހިދުމަތްތައް ތައާރަފްކުރި އެވެ. މިހާރު މިއީ ރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ ގިނަ ހިދުމަތް ލިބޭ ޕްރައިވެޓް ހޮސްޕިޓަލެވެ. އޭޑީކޭގެ 31 ވަނަ އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަކުރީ އަނެއްކާވެސް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކާ އެކުގަ އެވެ.\nއޭޑީކޭ ހިތުގެ އެންމެ ފުނަށް\nހާޓް އެޓޭކް ޖެހިގެން ރާއްޖޭގައި މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް ދާދި ފަހަކާ ޖެހެންދެން ހިތުގެ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކަށް ދެވޭނެ މާ ބޮޑު ފަރުވާއެއް ރާއްޖެއަކު ނެތެވެ. ނަމަވެސް އޭޑީކޭ އިން މި ވަނީ ހިތުގެ ހުރިހާ ކަމަކަށް ފަރުވާދޭން ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުވެފަ އެވެ. އެންމެ މިޒަމާނުގެ ތިއޭޓަރަކާ އެކު ހިތުގެ ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުންގެ ޓީމެއް ވަނީ އެކުލަވާލައިފަ އެވެ.\nއޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުގެ މައި އިމާރާތުގެ މަތީގައި އަލަށް ހެދި ބަޔަށް ވަނުމުން ފެންނަނީ މުޅިން އެހެން މަންޒަރެކެވެ. އޭޑީކޭ ކޮމްޕެނީގެ އެއް ހިއްސާދާރު އަދި އެ ކުންފުނީގެ ޗެއާމަން އަހުމަދު ނާޝިދުގެ ޅިޔަނު ހަސަން އިބްރާހިމްގެ ނަމަށް ނިސްބަތްކޮށް ހެދި "ހަސަން އިބްރާހިމް ޓިއާ އޮފް އެކްސެލެންސް އިން ކާޑިއޮވެސްކިއުލާ ކެއާ" (ހައިޓެކް) އަކީ ހަގީގަތުގައި ވެސް ހައި ޓެކްނޮލޮޖީ ހިމެނޭ ތިއޭޓާ ކޮމްޕްލެކްސްއެކެވެ. އުމުރުން 57 އަހަރުގައި، ހަސަން އަވަހާރަވީ ހިތުގެ ބައްޔެއްގަ އެވެ.\n"މިތަނުގައި ކުޑަކުދިންގެ ހިތުގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ވެސް ކުރެވޭނެ. އެ ލެވަލްގައި މިތަން ހަދާފައި މިހުރީ. މިއީ ރާއްޖޭގައި މީގެ ކުރިން ކުރެވެން ނެތް ކަމެއް."\nމި ކޮމްޕްލެކްސްގައި ހިމެނޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަޔަކީ ހިތުގެ ނާރުތައް ބެދުމުން ފަރުވާ ދޭން ބޭނުންކުރާ ކެތު ލެބެވެ. މި ކެތުލެބް ހަދާފައި ވަނީ މިހާރު ދުނިޔޭގައި ލިބެން ހުރި އެންމެ ފަހު ހުރިހާ ޓެކްނޮލޮޖީއަކާ އެކު އެވެ.\n"މިހާރު ޖަރުމަނުގައި ހިދުމަތް ދޭން ބޭނުންކުރާ ކެތުލެބެއް ސަޓިފައިކުރާ ކަމަށް ވާ ނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވެސް ލިބޭނެ. އެ ލެވެލްގައި މިތަން ހަދާފައި މިހުރީ،" އޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަހުމަދު އަފްއާލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މިސާލަކަށް ޔޫއެސް [އެމެރިކާ] އަށް ދިޔަ ނަމަވެސް، ޖަރުމަނަށް އަދި ފްރާންސަށް ދިޔަ ނަމަވެސް ވަކި މިއަށް ވުރެ ހައިއެންޑް [ޓެކްނޮލޮޖީއެއް ނުހުންނާނެ]. ސާވިސްތަކުގެ ތަފާތެއް ހުރެދާނެ. އެކަމަކު އިންފްރާސްޓްރަކްޗާއަށް ބަލާއިރު މިއަށް ވުރެ ވަކި ހައިއެންޑް ލެބެއް ނުލިބޭނެ."\nއޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު އަފްއާލް "މިހާރު"ގެ ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަ ދައްކަވަނީ --ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ /މިހާރު\nއެ ކެތުލެބަށް ކިޔަނީ "އެނިމޯން ލެބް" އެވެ. އެ ނަން ކިއުމުގެ ބޭނުމަކީ ބަލި މީހާގެ ސައިކޮލޮޖީއަށާއި އެތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް ވެސް ތަފާތެއް އިހުސާސްކޮށް ދިނުމަށެވެ. އެހެންވެ ކޮމްޕްލެކްސްގެ ހުރިހާ ތަނެއް ހުންނަނީ ރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ ރީތިކަމާ ވެސް ގުޅުވައިގެން ތީމްކޮށްފަ އެވެ. އެއިން ކޮންމެ ތަނެއްގައި އެ ތީމަކާ ގުޅޭ މަންޒަރެއް ފާރުގައި ހަރުކޮށްފައި ހުރެ އެވެ.\nއެ ކޮމްޕްލެކްސްގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތިއޭޓަރަކީ "އަންޑަވޯޓާ" އެވެ. ކަނޑު އަޑީގައި ކަހަނބެއް ފަތާފައި ދާ މަންޒަރު ފެންނަ މި ތިއޭޓަރު ހަދާފައި ވަނީ ހިތުގެ ބަލީގެ ހުރިހާ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި ނާރުގެ ހުރިހާ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރެވޭ ގޮތަށެވެ. އެތަނުގައި ހިތުގެ އޮޕަރޭޝަން ކުރާއިރު ހިތާއި ފުއްޕާމޭ ހުއްޓުވާލައިގެން ބޭއްވޭނެ ހާއްސަ މެޝިނެއް ވެސް ހުރެ އެވެ. އަދި ހޭނައްތަން ބޭނުންކުރާ މެޝިނަކީ "ޑްރެގާ" ކިޔާ ބްރޭންޑްގެ އެންމެ ފަހުގެ އުފެއްދުމެވެ.\n"މިތަނުގައި ކުޑަކުދިންގެ ހިތުގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ވެސް ކުރެވޭނެ. އެ ލެވަލްގައި މިތަން ހަދާފައި މިހުރީ. މިއީ ރާއްޖޭގައި މީގެ ކުރިން ކުރެވެން ނެތް ކަމެއް،" އަފްއާލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން އެތަނުގައި ކުރާ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ވަގުތުން ބަލާލެވޭނެ ގޮތަށް ވަނީ ކެމެރާ ހަރުކޮށްފަ އެވެ.\nކެތު ލެބާ އެކު ހެދި އަ އޮޕަރޭޝަން ތިއޭޓަރުގެ އިތުރުން އެ ހޮސްޕިޓަލުގައި ވަނީ ހިތުގެ ބަލިތަކުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ފަހު އެޑްމިޓްކޮށްގެން ފަރުވާ ދޭން ފަސް އެނދުގެ ކާޑިއެކް ކެއާ ޔުނިޓް (ސީސީޔޫ) އެއް ވެސް ހަދައިފަ އެވެ. އެތަނުގައި ހުރި ފަސް އެނދުގެ ތެރެއިން ދެ އެނދުގައި ހިތާއި ފުއްޕާމޭ ހުއްޓުވައިގެން ފަރުވާ ދެވެ އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގައި މިހާތަނަށް ދެވެން ނެތް ފަރުވާއެކެވެ.\nއޭޑީކޭގެ ކާޑިއެކް ކެއާ ޔުނިޓް: މިތަނުގައި އެއްފަހަރާ ފަސް މީހުންނަށް އެޑްމިޓްކޮށްގެން ފަރުވާ ދެވޭނެ. ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ /މިހާރު\n"ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ބައިޕާސް އޮޕަރޭޝަނަށް ދާ ހަރަދަށް ވުރެ ކުޑަ ހަރަދެއްގައި މިތަނުން އެ ފަރުވާ ލިބޭނެ. ބޭނުމަކީ އެ ފަރުވާ ހޯދަން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދާ މީހުންގެ އަދަދު މަދުކުރުން،" އަފްއާލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭގެ އިތުރުން ދެން ހިމެނެނީ ރާއްޖޭގެ ގޮނޑުދޮށުގެ މަންޒަރު ފެންނަ "ބީޗް" ތިއޭޓަރެވެ. އެ ތިއޭޓަރަކީ ކަށީގެ ހުރިހާ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ހާއްސަކޮށްފައިވާ ތިއޭޓަރެވެ. މިތަނުގައި ވަނީ ބަލި މީހާގެ އޮޕަރޭޝަން ކުރަންވީ ތަން ހާއްސަކޮށް ފާހަގަކުރެވޭނެ "ސްޕައި" ބްރޭންޑްގެ މެޝިނެއް ބަހައްޓާފައިވެ އެވެ. މުޅި ދެކުނު އޭޝިއާގައި ވެސް މިހާރު ބޭނުންކުރަނީ މި ބާވަތު ހަތަރު މެޝިނެވެ.\n"މިއީ ވަރަށް ތަފާތު ޓެކްނޮލޮޖީއެއް ހިމެނޭ މެޝިނެއް. އޮޕަރޭޝަން ކުރަންވީ ޕޮއިންޓް ސީދާ ދެނެގަނެވޭނެ މި މެޝިނުން. މިއީ ވަރަށް މަދުން ބޭނުންކުރާ ޓެކްނޮލޮޖީއެއް،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭޑީކޭގައި އަލަށް ހެދި އާއްމު އޮޕަރޭޝަން ތިއޭޓަރު. މިތަނުގައި ހުންނަ ތްރީޑީ އެންޑޮސްކޮޕީ މެޝިނުގެ އެހީގައި މީހާގެ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެ ފެންނާނީ އަސްލާ އެއްގޮތަށް --ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ /މިހާރު\nމީގެ އިތުރުން ދެން ހިމެނެނީ އިރު އަރައިގެން އަންނަ މަންޒަރު ފެންނަ "ސަން ރައިޒް" ތިއޭޓަރެވެ. މިއީ އާއްމު ހުރިހާ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ހާއްސަ ތިއޭޓަރެވެ. މިތަނުގައި ވެސް ވަރަށް ހާއްސަ މެޝިނެއް ބޭނުންކުރެ އެވެ. ތްރީޑީ އެންޑޮސްކޮޕީ މެޝިނުގެ އެހީގައި މީހާގެ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެ ފެންނާނީ އަސްލާ އެއްގޮތަށެވެ.\n"ޑޮކްޓަރު އެންޑޮސްކޮޕީ ހަދާއިރު އަބަދުވެސް ބަލާނީ ސްކްރީނުން. އެ ސްކްރީނުން ބަލާނީ ތްރީޑީ އައިނު އަޅައިގެން. އޭރުން އެތަނެއް ފެންނާނީ އަސްލު އޮންނަ ގޮތަށް. މިއިން ގެނެސްދޭ އެޑްވާންޓޭޖަކީ ބޮޑަށް ޕޭޝަންޓަށް ރައްކާތެރިވުން. ސީދާ ހަދަން ޖެހޭ ޕޮއިންޓަށް ދެވޭނެ،" އެ މެޝިން ދައްކާލައްވަމުން އަފްއާލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މިއީ މިކަމަށް ބޭނުންކުރާ އެންމެ ފަހުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ."\nއޭގެ އިތުރުން އެ ކޮމްޕްލެކްސްގެ ކޮންމެ ތިއޭޓަރެއްގައި އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރަމުން ދާއިރު އާއިލާގެ މީހުންނަށް ވަގުތުން އެ މަންޒަރު ބެލޭނެ ގޮތަށް ވަނީ ވަކިން ފެމެލީ ލައުންޖެއް ހަދައިފަ އެވެ.\nހުރިހާ ހިދުމަތެއް ފުރިހަމަ ތަނެއް\nމުޅި އެކު 80 ވަރަކަށް މުވައްޒަފުން ހިދުމަތް ދޭ ތިއޭޓަރު ކޮމްޕްލެކްސްގައި މުވައްޒަފުންނަށް ވެސް ހިދުމަތްތައް ލިބޭނެ ހާއްސަ ބައިތަކެއް ހިމަނާފައިވެ އެވެ.\n"މުޅި މިތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން 60 ޕަސެންޓަކީ ދިވެހިން. އެއީ ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް،" އަފްއާލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭޑީކޭ ހޮސްޕިޓަލުގައި ހިތުގެ ބައިޕާސް އޮޕަރޭޝަން ކުރެވޭ ގޮތަށް ހެދި ތިއޭޓަރު: މިއީ އެންމެ ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީ ހިމެނޭ ތިއޭޓަރެއް -ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ /މިހާރު\nއޭޑީކޭ މިވަނީ އަނެއްކާވެސް ތަރައްގީގެ ޒަމާނީ ބޮޑު ފިޔަވަޅެއް އަޅައިފަ އެވެ. މި ހޮސްޕިޓަލުގައި ތަފާތު 17 ކްލިނިކަލް ސްޕެޝަލިސްޓް ދާއިރާ އާއި ނުވަ ސުޕަ ސްޕެޝަލިޓީ ދާއިރާއިން ހިދުމަތް ލިބެ އެވެ. އެހެންކަމުން ޑޮކްޓަރުންގެ ފެންވަރަށް ބެއްޔަސް އޭޑީކޭ އުޅެނީ ކުރީގަ އެވެ.\n"މި ރީޖަނަލް ލެވެލްގައި މިހާރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހިފެހެއްޓެވޭވަރުގެ ކެޕޭސިޓީ [ގާބިލްކަން] އެބަހުރި. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި މުޅިން ތަފާތު ފަރުވާތަކެއް ދޭން ފެށުމަށް މިއަންނަނީ ތައްޔާރުވަމުން،" އަފްއާލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އަޅުގަނޑު މިހާރު މިދަތުރުކުރަނީ ތާޝިއަރީ ކެއާއަށް ވުރެ މަތީ ލެވެލްއަކަށް. ދެން ހުރީ ކޯޓިނަރީ ކެއާއާ ދިމާލަށް ދިއުން. އެއީ ވަރަށް ހާއްސަ ހިދުމަތްތަކެއް ދިނުން."\nސިއްހީ މައުލޫމާތު ދޭން ނުކުންނަންޖެހޭ: އަފްއާލް


Serbia molhakun fashaifi, Costa Rica aadhaige kulhumeh\nސާބިއާ މޮޅަކުން ފަށައިފި، ކޮސްޓަރިކާ އާދައިގެ ކުޅުމެއް\nމަޓިޗަށް ބޯޅަ ދޭޏް ކޮސްތަރިކާގެ ބެންޗުން ދެކޮޅު ހެދުމުން ހިނގި ހަމަނުޖެހުން ހުއްޓުވަން މެޗުގެ އޮފިޝަލުން މަސައްކަތް ކުރަނީ\nކޮސްޓަ ރިކާގެ މައްޗަށް 1-0 ގެ ނަތީޖާއަކުން ކާމިޔާބު ހޯދައި، ސާބިއާއިން ތިން ޕޮއިންޓާއެކު ވޯލްޑްކަޕުގެ ފެށުން ރަނގަޅު ކޮށްފި އެވެ.\nމެޗުގައި ހުރިހާ ގޮތަކުންވެސް ސާބިއާގެ ކުޅުން ރަނގަޅެވެ. ނަމަވެސް މެޗުގެ ފުރަތަމަ ފަށއިގެން ރަނގަޅު ޕާސްތަކެއް ޖަހައިގެން ކޮސްޓަރިކާ ކުޅެން ފެށި އެވެ. ފުރަތަމަ ފުރުސަތު ވެސް ތަނަވަސް ކުރީވެސް ކޮސްޓަރިކާއިންނެވެ. ކޯނަރަކުން ތަނަވަސްވި ބޯޅަ، މާކޯ އުރެނާ ޕެނަލްޓީ އޭރިއާ ތެރެއަށް ނަގައި ދިނުމުން، ޖިއަންކާލޯ ގޮންޒާލޭޒް ބޮލުން ބޯޅައިގައި ކޯށްޕާލުމުން އެ ބޯޅަ ދިޔައީ ހުރަސް ދަނޑި މަތިން ބޭރަށެވެ.\nމެޗުގެ 44 ވަނަ މިނެޓްގައި ސާބިއާއިން ކޮސްޓަރިކާގެ ޕެނަލްޓީ އޭރިއާ ތެރެއަށް ނެގި ބޯޅަ، ސާގޭ މިލަންކޮވިޗް ފޮނުވާލި ބައިސްކަލް ކިކު، ކޮސްޓަރިކާގެ ކީޕަރު ކޭލޯ ނާވަސް، ދިފާއު ކުރީ އެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ މާ ކުރިން ލައިސްމަން ހުރީ މިލަންކޮވިޗް އޮފްސައިޑް ކަމަށް ދިދަ ނަގައިގެންނެވެ.\nސާބިއާގެ ލަނޑު ލިބުނު ހިލޭ ޖެހުމަކުން މެޗުގެ 56 ވަނަ މިނެޓްގައި ކާމިޔާބު ކުރީ، އެލެގްޒެންޑާ ކޮލޮރޯވް އެވެ. އޭރިއާގެ ބޭރުން، އޭރިއާގެ ކަނާ ދިމާލުން ލިބުނު ހިލޭ ޖެހުން އޭނާ ގޯލް ތެރެއަށް ވައްދާލީ ގޯލްގެ ދަނޑިއާ ވަރަށް ކައިރިންނެވެ. އެ ބޯޅަ ސަލާމަތް ކުރަން، ރެއާލް މެޑްރިޑްގެ އެއް ވަނަ ކީޕަރުކަން ކުރަމުން އަންނަ ކޭލޯ ނާވަސް އަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނެތެވެ.\nއޭގެ ކުރިން މެޗުގެ 50 ވަނަ މިނެޓްގައި ކޮލޮރޯވް އަށް އެލެގްޒެންޑާ މިޓްރޯވިޗަށް ވެސް ވަނީ ލަނޑު ޖަހާނެ ފުރުސަތެއް ލިބިފަ އެވެ. ސާގޭ މިލަންކޮވިޗް ދިން ބޯޅަ މިޓްރޯވިޗަށް ލިބުނީ ކޮސްޓަ ރިކާގެ ޕެނަލްޓީ އޭރިއާ ރޮނގާ ހިސާބުންނެވެ. ބޯޅަ ހިފައިގެން ޕެނަލްޓީ އޭރިއާ ތެރެއަށް ވަދެ ފޮނުވާލުމުން ނާވަސް ވަނީ އެބޯޅައަށް ހުރަސް އަޅާފަ އެވެ. ނާވަސް އަތުގައި ޖެހިފައި ދިޔަ ބޯޅަ އަށް ޑޫސަން ޓަޑިޗް އެރި ނަމަވެސް ގޮންޒާލޭޒް ވަނީ އެ ބޯޅައިގައި ފުންނާބުން ޖަހައި ކޯނަރަކަށް ބޭރު ކޮށްލާފަ އެވެ.\nމެޗުގެ 76 ވަނަ މިނެޓްގައި، ކޮރޭޝިއާގެ އޭރިއާ އަރިމަތީގައި ހުރެފައި، މިޓްރޯވިޗް މަސައްކަތް ކުރީ ގޯލްކުރި މަތީގައި ހުރި ޓަޑިޗް އަށް ނަގައިދިނުމަށެވެ. އާދައިގެ ގޮތަކަށް މިޓްރޯވިޗް ނަގައިދިން ބޯޅަ ޓަޑިޗްއަށް ލިބުމުގެ ކީޕަރު ނާވަސް އަތުން ޖަހައި ދިފާއު ކުރީ އެވެ.\nމެޗުގެ 87 މިޓްރޯވިޗަށް ލިބުނު ބޯޅަ ހިފައިގެން، އޭނާ ޕެނަލްޓީ އޭރިއާ ތެރެއަށް ވަނުމުން، ގޮންޒާލޭޒް ވަނީ މިޓްރޯވިޗަށް ޗާޖު ކޮށްފަ އެވެ. މިޓްރޯވިޗް އޭރިއާ ތެރެއަށް ވެއްޓުމުން ސާބިއާގެ ބެންޗުން ޕެނަލްޓީއަކަށް އެޕީލް ކުރި ނަމަވެސް ރެފްރީ ނިންމީ ޕެނަލްޓީއެއް ނުދެ އެވެ.\nވޯލްޑް ކަޕް 2018 ކޮސްޓާރިކާ ސާބިއާ


މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތް ފެށުމާއެކު ޖީއެސްޓީ4ޕަސެންޓަށް ކުޑަކުރުމަށް ވެރިކަން ބަދަލު ކުރި މީހުން ހުށަހަޅާނެ: ރައީސް ނަޝީދު – Maldivian Democratic Party\nމަޖިލީހުގެ މަސައްކަތް ފެށުމާއެކު ޖީއެސްޓީ4ޕަސެންޓަށް ކުޑަކުރުމަށް ވެރިކަން ބަދަލު ކުރި މީހުން ހުށަހަޅާނެ: ރައީސް ނަޝީދު\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާތައް ފެށި މަސައްކަތް ހިނގައިގަތުމާއެކު ޖީއެސްޓީ6ޕަސެންޓުން4ޕަސެންޓަށް ކުޑަކުރުމަށް ވެރިކަން ބަދަލުކުރި ފަރާތްތަކުން ހުށަހަޅުއްވާނެ ކަމުގައި ރާއްޖޭގެ އިންތިޚާބީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. އެމަނިކުފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ ކ. ކާށިދޫއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި ރޭ އެރަށުގައި އެމްޑީޕީން ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުންނެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ބަދަލުކުރީ މަދު ވިޔަފާރިވެރިންތަކެއް އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މަސްލަހަތަށް ކަމަށާއި އެވިޔަފާރިވެރިންނަކީ އެމީހުންގެ މުއްސަނދިކަމުން ބައެއް އުނިވެ ރައްޔިތުންނަށް އެއިން ބައެއް ލިބެން އެދޭ ބައެއް ނޫންކަމަށެވެ. އެގޮތުން ޖީއެސްޓީއަކީ ރައްޔިތުންގެ އެތައް ކަމެއް ކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވާ ވަސީލަތެއް ކަމަށާއި ނަމަވެސް ވެރިކަން ބަދަލު ކުރި ވިޔަފާރިވެރިން އެކަން ހުއްޓުވާލަން ނުވަތަ އެއަދަދު ކުޑަކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދާކަމަށް ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވިެވެ.\nނަޝީދު ވިދާޅުވީ އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި މަޖިލިސް ހުޅުވުމުން ޖީއެސްޓީ6ޕަސެންޓުން4ޕަސެންޓަށް ކުޑަކުރުމަށް އެވިޔަފާރިވެރިން ހުށަހަޅުއްވާނެކަމަށެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ ވެރިކަން ބަދަލުކުރީ އެވިޔަފާރިވެރިންނަށް ލިބޭ ފައިދާތަކުން ބައެއް ނަމަވެސް މަދުވެ ރައްޔިތުންނަށް އެފައިސާ ލިބޭތީ ކަމަށާއި އަމިއްލަ މަސްލަހަތަށްޓަކައި ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ރިސޯޓުތަކުގެ މުއްދަތު އިތުރު ކުރުމަށް ގަނޑުކޮށް ދައްކަން ހަމަޖައްސާފައިވާ ފައިސާއަކީ ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށްގިނަ ކަންތައް ކުރެވޭގޮތަށް ރާވާފައިވާ ފައިސާއެއް ކަމަށާއި ނަމަވެސް ވެރިކަމަށް އާދެވުމާއެކު އެކަން ބަދަލުކޮށް ބަހާލައިގެން ފައިސާދެއްކޭނެގޮތަށް މިހާރު ހަދާފައިވާތީ އެކަމަށްވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ވިދާޅުވިެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ވަނީ ގަދަކަމުން ވެރިކަން ވައްޓާލިގޮތްވެސް ކާށިދޫގެ ރައްޔިތުންނާ ހިއްސާ ކުރައްވާފައެވެ.


MDP Ge Ethereyge Inthihaabu Laskohdhinumah Raees Edhivadaigenfi - Vaguthu\nވެރިކަން ކުރާ އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ މަގާމުތަކަށް ބޭފުޅުން ހޮވުމަށް ބާއްވާ އެ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ އިންތިޚާބު މި މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހުގައި ބޭއްވުމާ މެދު ދެވަނަ ވިސްނުމަކަށް ދިއުމަށް ނުވަތަ އިންތިޚާބު ފަސް ކުރުމަށް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް އެދިވަޑައިގެންފިއެވެ.\nއެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނާ ޒޫމް މެދުވެރިކޮށް ބައްދަލު ކުރައްވައި، އެ ޕާޓީގެ އެންމެ އިސް ލީޑަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ވިދާޅުވީ، އެމްޑީޕީގެ ރައީސް އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދަށް އަމާޒުކޮށް ހަމަލާ ދިން މައްސަލައިގެ ތަހުގީގުގެ ދުވެލި ވަރަށް ހަލުވި ކަމަށެވެ. އެކަމާ މެދު ހިތްޕުޅުހަމަޖެހިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށާއި އިންސާފަށް ވާސިލްވެވޭނެ ކަމުގެ ޔަގީން ކަން ދެއްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\nރައީސް ނަޝީދަށް ހަމަލާއެއް ދެވިފައި މިވަނީ އެމްޑީޕީގެ ގައުމީ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު ވެސް ކައިރިވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި ކަން ރައީސް ސޯލިހް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އަދި މިއީ ޕާޓީގެ އެތެރޭގެ ވާދަވެރިކަން ބޮޑު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ޕާޓީގެ ބަދަހިކަން އިސްކުރަން ޖެހޭ ވަގުތު ކަމަށް ޤަބޫލުފުޅު ކުރައްވާތީ ދެވަނަ ގޮތެއް ވިސްނުމަށް ރައީސް އެދިވަޑައިގެންނެވިއެވެ.\nމި ދަނޑިވަޅަކީ އަޅުގަނޑު ގަބޫލު ކުރާ ގޮތުގައި ޕާޓީ ބަދަހިކަމަށް ވަރަށް މުހިންމު ވަގުތެއް. އެހެން ކަމުން މި އިންތިހާބު މިވަގުތު ބޭއްވުމާ މެދު ވިސްނައި، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ބުއްދިވެރި ގޮތެއް ހޯދަން ވާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ދެކެން،" ރައީސް ސޯލިހް ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެމްޑީޕީގެ އެތެރޭގެ އިންތިހާބު ލަސް ކުރުމަށް ރައީސް އެދިވަޑައިގެން އިރު އެ އިންތިހާބަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ފުރުސަތު ވެސް އޮތީ ހުޅުވާލައިފައެވެ. އަދި އެކި ފަރާތްތަކުން ގެންދަނީ ކެމްޕޭން ވެސް ކުރަމުންނެވެ. އަދި ރައީސް ނަޝީދު ވަނީ އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ތާއީދު ކުރައްވައިފައެވެ. އަދި ޚިޔާނާތާ ދުރު ބަޔަކު އިންތިޚާބު ކޮށްދޭން އެމްޑީޕީގެ އާންމު މެންބަރުންގެ ކިބައިން ނަޝީދު އެދިވަޑައިގެންފައި ވެސް ވެއެވެ.\nމެއި 10, 2021 00:46\nބުރޯމެން އެމީހުންގެ މީހުން ހޮވަންވެގެން ހުރިހާ ކުންފުނިތަކުގެ މީހުންލައްވާ ހާދަ ކެންޕޭނެއް އެބަކުރުވައޭ، މިހެން އުޅެނިކޮއް އިންތިހާބު ހުއްޓާލާފިއްޔާ ކަމަކުނުދާނެ.\nމެއި 10, 2021 03:21\nއެހެން ތި ލަސްކޮށްފިއްޔާ ފައްޔާޒު ބުރޯ މެންނަށް މިލިޔަނުން ގެއްލުންވާނެ.. ހިލާ ތިކަން ވިޔަކު ނުދޭނެ.. ނަޝީދު ޑީއެކްޓިވޭޓު ވެފަ އޮއްވާ ތިކަން އަވަހަށް ނިންމާލަނަ އެމީހުން ބޭނުންވާނީވެސް..\nމެއި 10, 2021 01:24\nނޫނޭ އެއްގޮތަކައްވެސް ލަސްކޮއްގެން ނުވާނެ، ޖާނާ މާލު ގުރުބާންކޮއްގެން ވެސް ތިޔަކަން ވާނެ ކުރަން\nމެއި 10, 2021 02:37\nނޫނޭ އެޖެހޭނެ ކޮންމެހެންވެސް ބާއްވަން، ވަރިހަމަ ކޮވިޑްވިއަސް\nމެއި 10, 2021 02:56\nމެއި 10, 2021 13:47\nއެހެން ނަހަދާ، ޤައުމު ހުޅުވާފަ ތިކަން އަވަސްކުރޭ ރައްޔިތުންނަށް ބަލާނެ ކަމެއްނެއް،