SunOnline: Story: #Aharengehihanburaadhee - ep51\nއަހަރެންގެ ހިތް އަނބުރާދީ - 51\n9 މަސް4ހަފްތާ ކުރިން - 25 ސެޕްޓެމްބަރ 2017 34\n"ސަލްވާ. އާ ޔޫ އޯލްރައިޓް؟ " ވިޝާމްގެ ހިތްއެދުނީ އޭނަގެ މޭގައި އަބަދަށްޓަކާ މި ރީތި އަންހެންކުއްޖާ ފޮރުވައިލުމަށެވެ. އަބަދަށްޓަކާ އެ އަތުގެ ހިމާޔަތްދިނުމަށެވެ. ނަމަވެސް ސަލްވާއާއި އޭނައާއި ދޭތެރޭގައިވާ ފާރު އިތުރަށް އުސްވެދާނެފަދަ އެއްވެސް ކަމެއްކުރާކަށް އޭނަ ތައްޔާރެއް ނޫނެވެ.\n"އެއްވެސް ކަމަކަށް އުއްމީދުނުކޮށް އަހަންނަށް ކަމެއްކޮށްދީފާނަންތަ؟ " ސަލްވާ އަހައިލިއެވެ.\n"ސަލްވާއާއި ހެދި އެއްވެސް ކަމަކަށް ހޯޕްނުކުރަން ދަސްވެއްޖެ......"ވިޝާމް އަމިއްލަ ނަފުސަށް އިވޭވަރަށް ކިޔާލައިފިއެވެ. ފިނިވެފައިވާ ދެއަތްތިލަ ޖިންސްގެ ޖީބަށް ޖަހާލުމާއިއެކު ފުން ނޭވައެއް ދޫކޮށްލިއެވެ.\nސަލްވާ ނޭފަތްދަމައިލިގޮތުން އޭނަ ރޮނީކަން އެނގުނުވަގުތު ވިޝާމްގެ ހިތްވެސް ހުއްޓުނުފަދައެވެ. ވިޝާމް ކުރިއަށް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމާއިއެކު ސަލްވާ އެއް ފިޔަވަޅު ފަހަތަށް އެޅިއެވެ. ވިޝާމް އޭނަގެ ގައިގާ އިނގިލިކުރި ޖައްސާކަށްވެސް އޭނަގެ ހުއްދައެއް ނެތެވެ. އެންމެފަހުން ވާހަކަދެއްކި ދުވަހު ސަލްވާވަނީ ވިޝާމްއަށް އެކަންތައް ހަދާންކޮށްދީފައެވެ.\n"ވިޝާމްކޮށްފައިވާ ޕްރޮމިސްމަތިން ހަދާން ނައްތާނުލާ..."\n"ހޫމް އަހަރެން ވައުދުވިން ސަލްވާއާއި ދުރުގައި ހުންނަން. އަދި ޒެލްއާއިއެކު އޮތް ގުޅުން ރަގަޅުކުރާނެކަމަށްވެސް ބުނިން. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ނަސީބުގައި އެއްވެސް އަންހެންކުއްޖަކު ލިޔުއްވާފައި ނެތީމަކަން ނޭގޭ ޒެލް އަބަދަށްޓަކާ ވަކިވެގެން އެދިޔައީ. މިއަދު ސަލްވާ އެހީއަކަށް ތިއެދުނީ. އަހަރެންގެ ފުރާނަ ދޭން އެދުނަސް އެކަން ހިތުން ރުހުމުން ކޮށްދޭނަން. ކޮންކަމެއް ކޮށްދޭންވީ........" ވިޝާމް ހުރީ ދުވަހަކު ނުވާވަރަށް ސީރިޔަސްވެފައެވެ. ސަލްވާ އޭނަ ލައްވާ ކުރުވި ވައުދުތައް އަދި އަޒަލްގެ ވަކިވުން އޭނަގެ މިޒާޖުވެސް ބަދަލުކޮށްފިއެވެ. ސަމާސާކުރާނެ ހިތްވަރެއް އަމުދަކުން ނެތެވެ.\n"ވިޝާމް އަހަރެން ކޮންމެވެސް އެހެން ރަށަކަށް ގެންގޮސްދީ. ބައްޕައަށްވެސް އަހަރެން ހުރިތަނެއް އަންގާކަށް ބޭނުމެއްނޫން. ޒެލްގެ ވަކިވުމާއި އެހެން ސްޓްރެސްތަކުގެ ސަބަބުން ބޯ ގޮވައިފި. ފާފައަކަށް އަރައިގަތުމަކީ އެއްވެސް ގޮތަކުން އެދޭކަމެއްނޫން. ނަމަވެސް މިއަދު ހައިކަލްއަށް ނާންގާ މި މަގު ޚިޔާރުކުރަނީ މަޖުބޫރީވީވަރުން. އެހީއަކަށް އެދޭނެ އާއިލާ މީހެއް އަދި އެކުވެރިއެއްވެސް ނެތް. އެއްވެސް ވާހަކައެއް ކިޔާދެވޭކަށް ނެތް. އެކަމަކު ވިޝާމްއަށް ރަގަޅަށް އެނގޭނެ މެހެރްދައްތައާއިއެކު އަހަންނަށް ނޫޅެވޭނެކަން. ބޭނުންވަނީ ފުރާނަނެތް ހަށިގަނޑު މިގެއިން ނެރެގެން ގެންދަންދެން މިގޭގައި ހުރުން. އެކަމަކު............." ސަލްވާއަށް ވާހަކަ ނުދެއްކިގެން ހުއްޓާލައިފިއެވެ. ހައިކަލްގެ ޑީލްގެ ވާހަކަ ނުދައްކަންވެގެން މެހެރީނާ ބަހަނާއަކަށް ހެދީ ސަބަބެއް ނެތިއެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވިޝާމްއަށްވެސް މެހެރީނާ އޭނައަށް ކުރާ ނަފްރަތު ފާޅުގައި އަންގާތީއެވެ.\n"ސަލްވާ. އެކަމަކު ކިހިނެއް. ކޮންތާކަށް..." ވިޝާމް އެއްޗެކޭ ބުނަން އުޅުނެވެ.\n"ވިޝާމްއަށް ނުވަންޏާ އެކަނި ހިގައިދާނަން....." ސަލްވާ ހިތްހަމަނުޖެހޭގޮތްވިއެވެ.\n"ނޯ ނޯ ނޯ ސަލްވާ. އަހަރެން އެހެން މާނަކޮށްފައި ބުނި އެއްޗެއްނޫން. ސަލްވާ ބަހައްޓާނެ ރައްކާތެރި ތަނެއް ވިސްނުމަކަށް ނައީމަ އެހެން ބުންޏަސް އައި ވިލް ޑެފިނިޓްލީ ހެލްޕް...."ވިޝާމްގެ ހިތުގައި އުއްމީދުގެ ހުޅުކޮޅެއް ދިއްލޭގޮތްވިއެވެ. މޫޑު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރަގަޅުވެ ހިތް އަވަސްވިއެވެ. ސަލްވާ ފެނުމުން އަބަދުވެސް ފިނިވެ އޭނަގެ ނަފުސް އަތުން ވީއްލިގެންދާގޮތްވެއެވެ. ސަލްވާއަށްޓަކާ އެހިތުގައި ވިންދުޖެހުމަށް އެއްވެސް ބަދަލެއްނާދެއެވެ. ވިޝާމްގެ ދެލޮލުގެ ބެބުޅުންގަދަވެ އެދެލޮލުން އުއްމީދު އާވިއެވެ. ސަލްވާއަށް ބަލަން ހުރެވުނީ ލޯބީގެ ނަޒަރަކުންނެވެ. އެއީ މަދުފަހަރެއްގައި ނަމަވެސް ސަލްވާއަށް ހައިކަލގެ ދެލޮލުން ފެނުނު އަސަރެވެ.\n"ސަލްވާއަށް އެނގޭތަ؟ އަހަރެންގެ ބައްޕަ ނިޔާވެއްޖެ. ހާޓްއެޓޭކެއް ޖެހުނީ. ހީވެސް ނުކުރާފަދަ ގޮތަކަށް ކުއްލިއަކަށް ވަކިވެގެން ދިޔުމުން އަހަންނަށް ޝޮކެއްލިބުނު. ނަމަވެސް އަސްލު ކުރަންވީ އަސަރެއް ނުކުރީ ބައްޕަގެ ފަރާތުން ލޯބި ލިބިފައިނުވާތީކަން ނޭގޭ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ވާޖިބު އަދާކުރިން. ރިގްރެޓްވާފަދަ އެއްވެސް ކަމެއްނުކުރަން. ޒެލްއަށްފަހު ބައްޕަ...ތަގުދީރުވެސް އަހަންނާއި އެއްކޮޅަކަށްނެތް...." ވިޝާމް ފެންގަނޑުގެ އަރިފަށުގައި ހުއްޓުނު އިރު އެދިގު އިސްކޮޅު ފެނުގެ ސަތަހައިގާ ފެންނަން ހުއްޓެވެ. ސަލްވާއަށް އެމަންޒަރު ފެނުނެވެ. ވިޝާމްގެ ދެލޮލުގެ ރީތިކަމަށް އޭނަ ތައުރީފުކުރި ޒަމާނެއް އައެވެ. އެހާ ރީތި ހެޔޮވަރުގެ އިސްކޮޅެއް ހުރި ފިރިހެނަކު ރާއްޖެއިން ފެނިދާނެކަމަށްވެސް ހީނުކުރެއެވެ. ރޯޒްމެހެލްގެ އާއިލާ ފެނުމުގެ ކުރިންނެވެ. ރޯޒްމެހެލް ނިސްބަތްވާ ޚާންދާނުގެ މީހުންގެ ރީތިކަން ފެނުމުން ވިޝާމްފަދަ ނޫނީ އެއަށްވުރެ ރީތި މީހުން ރާއްޖޭގައި އުޅޭކަން އެނގުނެވެ.\n"އައިމް ސޮރީ އެބައުޓް ޔޯ ފާދަރ......" ސަލްވާ އެދޭތެރޭގައިވާ ހުސްތަން އަދިވެސް ދުރުކޮށްލިއެވެ. އެދެމީހުން އެއްކޮށް ފެނިއްޖެއްޔާ މެހެރީނާދައްތަ އަނެއްކާ އެހެން ވާހަކައެއް ހަދާލަފާނެއެވެ.\n"ތޭންކްސް..." ވިޝާމް ރަސްމީވިއެވެ.\nއެގޮތަށް ވާހަކަދެއްކުމުން ހިތުގެ ކަނަކުން ސަލްވާގެ ހިތުގައި ޝަކުވާ އުފެދުނެވެ. މިއީ ކުޑައިރުގެ ބެސްޓްފްރެންޑެވެ. ދެކުދިން އެކީގައި އެތައްއަހަރެއް ވޭތުކުރިއެވެ. ވާރެއާއި އަވީގައި އެކީގައި ހުވަފެންތައް ދެކުނެވެ. މޫދާއި އެއްގަމުގައި އަދި ގަސްތަކުގެތެރޭގައި އެއްވެސް ފިކުރެއް ޚިޔާލެއްނެތި ސަލްވާ ވިޝާމްއާއިއެކު އުފާވެރި ދުވަސްތަކެއް ހޭދަކުރިއެވެ. މިއީ އޭނައަށް ރައްކާތެރިކަންދީ ހިމާޔަތް ދިން ފަރާތެވެ. ބަދުނަސީބު ލޯބިވެރިޔާއެވެ.\nސަލްވާގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ޖަޒުބާތުތައް އޭނަ ހިތުން ކުށްވެރިކުރިއެވެ. އޭނަ ހިތާހިތުން ދުޢާކުރިއެވެ. ވިޝާމްގެ އެހީ ލިބިގެން އޭނަ މިތަނުން ސަލާމަތްވުމަށްފަހު ވިޝާމްއާއި އެއްވެސް ވަރަކަށް ވާހަކަ ނުދައްކާނެއެވެ. އެހިސާބުން ރޯޒްމެހެލްއާއި ވިޝާމްވެސް މާޒީގެ ތެރެއަށް ލާ އޭނަ ފަސްއަޅާ ފޮރުވާނެއެވެ.\n"ތަގުދީރު ދެކޮޅުވެގެނެއް ނޫން އަހަރެމެންނަށް އިމްތިހާނުތައް ކުރިމަތިވަނީ. ކެތްތެރިވުމަކީ އިމާންތެރިކަމުގެ ތެރެއިންވާކަމެއް. އަހަންނަށް އެނގޭ މިއަދު އެންމެނަށް ސިއްރުން ދާން ނިންމިއިރު މިކުރެވުނީ ފާފައެއްކަން. ފިރިމީހާގެ ހުއްދަނެތި ގެއިން ބޭރަށް އަޅާ ކޮންމެ ފިޔަވަޅަކީ ނަރަކައާއި ދިމާލަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅެއް. ނަމަވެސް އަހަރެން ބޭނުމެއްނޫން ވަރިވާކަށް. ވަރި އެލަފުޒުދެކެ ބިރުގަނޭ އެހެންވެ ދުރަށް މިދަނީ. މެހެރްދައްތަމެންގެ ނުފޫޒްގައި ހައިކަލް ޖެހިގެން ވަރިކުރާނެ ދުވަހަކީ........އައި ކާންޓް ޓޮލެރެޓް ދެޓް. މޭ ﷲ ފޮގިވް މީ. ހިތް ހަލާކުވެއްޖެ. ވަރީގެ ބިރުވެރިކަމުން ސަލާމަތްވާން މިއަދު މިނޫން އެހެން އެއްވެސް މަގެއް ނުފެނުނު........" ސަލްވާގެ ލޮލުން ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ކަރުނަ ފައިބައިގަތެވެ.\nއޭނަ ދުރަށް މިދަނީ ހައިކަލް އެހެދި ޑީލަށްފަހު ދުވަސް ހަމަވުމުން ވަރިކޮށްފާނެތީ އެދުވަސް ނުދެކޭންވެގެންނެވެ.\n"މިގޭގައި ހުރެއްޖެއްޔާ އަހަރެން މަރުވެދާނެ. ހަމަތެދަށް މިބުނީ. މެހެރީނާ ދައްތަ މެން އެހާވެސް ބޮޑަށް ނަފްރަތުކުރޭ. އެމީހުންނާއި އެކަށީގެންނުވާ މީހެއްކަމަށް ދެކެނީ. ހައިކަލްގެ ފެންވަރު ނޫންވީމަ އެމީހުން ބޭނުމެއްނުވޭ. ވިޝާމްއަށް މެސެޖްކޮށްގެން މިގޮތަށް ވާހަކަދެއްކުންވެސް ހުއްދައެއްނޫން. ހެއްދެވިފަރާތަށް ބިރުގަނޭ. އެކަމަކު ކަނޑައެޅިގެން ފުރާނަ ނުރައްކަލަށް ހުށަނާޅާ ދުރަށް ދާން އިތުބާރުކުރެވޭ ޔަގީންކަން އޮތް މީހެއްގެ ފަރާތުން މަދަދު ހޯދަން ވިޝާމްއަށް ގުޅީ. އެހެންވެ ބުނީ އުއްމީދު ނުކުރާށެ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މަރުވެގެންދާނީވެސް ހައިކަލްގެ އަންހެނުންގެ ގޮތުގައި ހުރެ. ވިޝާމް އަހަރެން ރަށަކަށް ގެންގޮސްލާފައި މާލެއަށް އެނބުރިދާންވާނެ........" ސަލްވާ ވާހަކަދެއްކިއެވެ.\n"ބީރައްޓެހި ތަނަކަށް ސަލްވާ އެކަނި ދޫކޮށްފައި ކިހިނެއް އަހަންނަށް ދުރަށް ދެވޭނީ؟" ވިޝާމްގެ ހިތަށް އޭރުވަނީ އިތުރު އަނިޔާވެފައެވެ. ސަލްވާ އަކަށް ނޭގޭނެއެވެ. ސަލްވާގެ ކޮންމެ ލަފުޒެއް ކޮންމެ ޖުމްލައެއް އޭނަގެ މޭ ފޫއަޅުވާލައިފިއެވެ. ހިތުން ލޭ އޮހުރޮވާލައިފިއެވެ. އޭނަ ދެރަވާނެވަރު ސަލްވާއަށް އިހުސާސް ނުކުރެވެނީއެވެ. އެގޮތަށް ހިތް ބަންޑުން ޖަހައިލީ އެކަން އެއްގޮތަކަށްވެސް ނުވިސްނުނީމައެވެ. ހައިކަލްދެކެ ވާ ލޯބީގެ މަތިވެރިކަން އެލަފުޒުތަކުން ވިޝާމްއަށް އަންގާދީފިއެވެ. އޭނަގެ ކުރިމަތީގައި އެހެން ފިރިހެނެއްގެ ވާހަކަ އެގޮތަށް ދެއްކުމުން ހަސަދައިންވެސް ހިތް ފުރާލައިފިއެވެ. ސަލްވާއަކީ އޭނަގެ އަލަތު ލޯތްބެވެ.\n"އަހަންނަކަށް އެކައްޗެއްވެސް ނުވިސްނޭ. މައިންޑް ހަމަ ނަމްބްވެފަ މިހިރީ............" ސަލްވާ އިނގިލި ހަފަންފެށިއެވެ. އޭނަ މިކުރަން އުޅެނީ ރަގަޅުކަމެއްބާވައެވެ. އޭނަފަދަ މޫނު ބުރުގާ އަޅާ އަންހެންކުއްޖަކަށް ހިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން ލިބޭނީ ކޮންތާކުން ހެއްޔެވެ؟ ބައްޕަމެން ބޭބެމެން އަދި ފިރިމީހާގެ ހިމާޔަތް ނުލިބެންޏާ އަންހެންކުދިންނަށް ވާނެ ގޮތް ހިތަށް އެރުމުން ހިތް ރޫރޫއަޅައިގަތެވެ. ބައްޕަ ކައިރިއަށް ދާންވީބާވައެވެ. ނޫނެކެވެ. ބައްޕަމެންގެ ގެއިން ލިބޭނެ އެއްވެސް އެއްޗެއްނެތެވެ. އެއީ ނުރައްކާތެރި ޖަގަހައެކެވެ. ސިންގާކޮށްޓަކަށް ފުންމާލިޔަސް އެއަށްވުރެ ރަގަޅުވާނެއެވެ.\nދެމީހުން އެގެދޫކޮށް ދާންވެގެން މަޝްވަރާކުރަން ތިއްބާ މެހެރީނާއަށް ފެނިގެން ހައިކަލް ގެންގޮސް ދެއްކިއެވެ. އެމަންޒަރު ދެކެފާ ހައިކަލްގެ ބުމަގޮށްޖެހިގެން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް އޭނަ ކެތްތެރިކަން އިސްކުރިއެވެ. އެދިޔަ ބާރުމިނުގައި ސިޑިން ފޭބިޔަސް އެހިސާބަށް ދިޔައިރު އޭނަ ސިކުނޑިއަށް ބާރުފޯރުވާފައިގޮސް އިށީނީ ސިޓިންރޫމްގެ ކައުޗެއްގައެވެ. ބޮލުގައި ދެއަތުން ހިފަހައްޓާލަމުން ނިތްކުރީގައި ފިރުމަމުން ދިޔައީ ހިތުގައިވާ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބެއް ނުލިބިގެންނެވެ.\nހައިކަލް އާޒީންގެ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލިއިރު އާޒީންއޮތީ އެނދުގެ ހުރަހަށް އޮށޯވެލައިގެން ދެލޯ މަރާބާރުކޮށްލައިގެންނެވެ. ވައިލެޓްކުލައިގެ ކުރު ޓޮޕަކާއި ސްކިނީއެއްލައިގެން އޮތްއިރު އިސްތަށިގަނޑުގައި މިއިން ދުވަހަކު ފުނާއެޅިކަމެއް ނޭގެއެވެ. އިސްތަށިގަނޑު އޮތީ ހޭވިގެން ބާލީސްމައްޗަށް ފެތުރިފައެވެ. ކައިރިވެލުމުން ދެލޯ ދުޅަވެ މޫނުރަތްވެފައިވާވަރު ފާހަގަކުރެވުނެވެ. އަޒަލްއެކޭ އެއްވެސް ތަފާތެއްނެތެވެ. ހަމަ އަޒަލްފެނުނު ފަދައެވެ. ހައިކަލްގެ ހިތަށް ބާރުކުރިވަރުންގޮސް މޭގައި އަތްއަޅާލެވުނެވެ. އެކުޑަކުޑަ ދަރިފުޅު އޭނައާއި ވަކިވެގެން ދިޔުމަށްފަހު ދެން އޭނަގެ ދުނިޔޭގައި މިނޫން ފުރާނައެއް ވޭހެއްޔެވެ؟ އޭނަގެ ދަރިފުޅު އާޒީން މިގޮތަށް ހިތާމަކުރާތަން ފެނުމުން އަމިއްލަ ހިތާމަވެސް ހަދާން ނެތިއްޖެއެވެ. ކަރުނަތައް ހިފަހައްޓާލާފައި އާޒީންގެ މަގަތުގައި އިށީދެ މަޑުމަޑުން އިސްތަށިގަނޑުގައި ފިރުމާލިއެވެ.\n"އާޒް. ދަރިފުޅާ. ނިދާފައިތަ؟ "\nއާޒީން އެސިކުންތުކޮޅުގައި ދެލޯ ހުޅުވާލާފައި ހައިކަލްއާއި ހަތަރުކަޅި ހަމަކުރިއެވެ. އެދެލޮލުގައި ކަރުނައެއް ނެތެވެ. ފެނުނީ ހުސްކަމެވެ. އެކަނިވެރިކަމެވެ. ހިތްހަލާކުވާފަދަ ތަސްވީރެކެވެ. ދެން ބަލަންފެށީ ސީލިންއަށެވެ.\n"ޝީ ޑިޑްންޓް އިވެން ސޭ ގުޑްބައި...." އާޒީން އިހުސާސެއް ނެތްގޮތަކަށް ކިޔާލިއެވެ. ހައިކަލްގެ ހިތުގައި ފިނިރާޅެއް ދުވެލިއެވެ. ހިތަށް ބިރުވެރިކަންވަނީ ދަރިފުޅަށް ނަފްސާނީގޮތުން އަސަރުކޮށްފާނެކަމަށް ބަލާފައެވެ. ރައުދާވެސް ވަނީ އޭނައަށް އިންޒާރުކޮށްފައެވެ. އާޒީން ޑިޕްރެޝަން މައްސަލައެއް ހުރިކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް އެކަމަށް ފިޔަވަޅު އަޅަން އެތައްފަހަރު ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އޭނައަށް ފަރުވާކުޑަކޮށްލެވުނީއެވެ. ދެލޯ މަރާލައިގެން ހުރެވުނީއެވެ. އެދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ކުޅަދާނަ ޑޮކްޓަރެއްކަމަކު އޭނަގެ އިލްމުގެ ބޭނުމެއްވެސް ނުހިފުނެވެ. ލޯބިވާ ދެކުދިން ގޮތްނޭގޭ ކަންތައްގަނޑެއްގައި ބަދެވި އެކަކު ދުނިޔެއާއި ވަކިވެގެން ދިޔުމުން ހޭވެރިކަންވެއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް މާ ލަސްވެއްޖެއެވެ.\n"ދަރިފުޅާ. ޒެލްއަށް އެފުރުސަތު ނުލިބުނީ. އެކްސިޑެންޓެއްވީމަ ލޯބިވާ މީހުންނަށް ގުޑްބައި ކިޔާކަށް ވަގުތެއްނުވާނެ...."\n"ނޫން ޑޭޑް. ޒެލްއަށް އެނގޭ. ޒެލްއަށް އެނގުނު ބަލިކަން. ޒެލްއަށް އެނގުނު ފޭސްބްލައިންޑްނެސް ހުރިކަން. އަމިއްލަ ނަފުސް ވަކިކުރާކަށްވެސް ޒެލްއަކަށް ނޭގޭ. އެކަމަކު ބައްޕައަށް ސިއްރުކުރީ. އާޒް ލައްވާވެސް ވައުދުކުރުވީ ބައްޕަ ދެރަވެދާނެތީ. ބައްޕަ ޒެލްދެކެ ލޯބިވާވަރު ޒެލްއަށް ފީލްވޭ. ޒެލް ޑޭޑް ވަކިކުރީ ގަޑިން. މާމައަތުގައި އޮންނަ ރޫބީ އަނގޮޓިން........" އާޒީން ދޭތެރެއަކުން ވާހަކަދެއްކުން އުދަގޫވެގެން ހުއްޓާލައެވެ.\n"ކޮންމެ މީހަކުވެސް ޒެލް ރިކޮގްނައިޒްކުރީ އެގޮތަށް ސިފައަކުން ނޫނީ ގެންގުޅޭ ކޮންމެވެސް ޚާއްސަ އެއްޗެއްގެ އެހީގައި. އެކަން ޑޭޑްއަށް ސިއްރުކުރިއިރު ނޭގުނު އެއީ ޒެލްއަށް ގެއްލުމެއް ވެދާނެކަމެއްކަން. ޒެލް ހުރިހާކަމެއް ފޮރުވީ. ވިޝާމްއާއި އެހާ މައްސަލަޖެހުނުއިރު އެކަންވެސް...ވިޝާމް ޒެލް ޔޫޒްކުރީ. ވިޝާމް ޒެލްއަށް އޮޅުވާލީ. އޮޅުވާލައިގެން ޒެލް އާއި މެރީކުރީ......ޝީ ވޯޒް އިނޮސެންޓް އެހެންވެ ނޭގުނު. ޕުއަރ ޒެލް. މައި ޕުއަރ ސިސް. ޒެލްގެ އެއްވެސް ކުށެއް ނެތި....ކީއްވެ ވިޝާމް އެހެން ހެދީ. ޑޭޑް.... ޕްލީޒް އާސްކް ހިމް ވައި ހީ ކިލްޑް މައި ސިސް. ވައި.. ވައި.....ޑޭޑް. ޒެލްގެ ކިތައް ޑްރީމްސް ތައް................"އާޒީންގެ ލޮލުން ކަރުނަ އޮހެން ފެށިއިރު ވާހަކަދެއްކީ ހުއްޓަ ހުއްޓާފައެވެ. ކުއްލިއަކަށް ތެދުވެ ހައިކަލްގެ ކަނދުރާގައި އޮޅުލައިގަތެވެ. ހައިކަލްގެ ހިތް ކުދިކުދިވިއެވެ. އާޒީންގެ ހިތާމަތައް ހައިކަލް ގަނޑުކޮށްލައިފިއެވެ. އާޒީން ގެނެސް މޭގައި ޖައްސާލުމާއިއެކު އޭނަގެ ލޮލުން ފޭ ކަރުނަތިކި އަވަހަށް ފޮހެލައިފިއެވެ. އޭނަ ރޯތަން ފެނިއްޖެއްޔާ އާޒީންއަށް އަދި ވާނެ ވަރެއްވެސް ނޭގެއެވެ. އާޒީންގެ ހިތްވަރަކީ އޭނައެވެ.\n"އިޓްސް އޯކޭ މައި ލިޓްލް ގާލް........ޝީޒް އިން އެ ބެޓާ ޕްލޭސް. ސުވަރުގޭގެ ނިއުމަތުގައި ޒެލްވާނީ އިންޝާﷲ. އާޒް އާއި ބައްޕަވެސް ޒެލްއާއި މީޓްވާނެ. ދުޢާކުރައްޗޭ. ގޯޑް އޯލްމައިޓީ ދުޢާތައް އިޖާބަކުރައްވާނެ. ހުރިހާ އަޅުތަކުންނަށް ރަހުމަތް ލައްވާނެ..............."\n"ޑޭޑް ޕްރޮމިސް މީ. އޭނަ ޖަލަށް ލާފައި ދަން ޖައްސުވާނެކަމަށް. ނޫނީ ޒެލްއަށް އިންސާފެއް ނުލިބޭނެ............." އާޒީން ތެދުވުނުއިރު އެމޫނު ކުރިއަށްވުރެ ރަތްވެއްޖެއެވެ. ހައިކަލް އާޒީންގެ ކޯތާފަތް ފޮހެލަދިނެވެ. ނުރޯން އެދި ހިތްވަރު ދޭން އެތައް ވާހަކަތަކެއް ދެއްކިއެވެ. ނަމަވެސް ހަލާކުވެފައިވާ ހިތްތަކަށް އެހާ ފަސޭހައިން ޝިފާއެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އެއަށްވުރެ އެންމެންގެ ހިތްތައްވަނީ ހަލާކުވެފައެވެ. އެހާވެސް އަޒަލް ޚާއްސައެވެ.\nމެހެރީނާ ދިން ދިހަހާސްރުފިޔާގެ ލައްޒަތުގައި ޖެހިގެން ގެންގުޅޭ ކުއްޖަކު މެހެރީނާ ދަސްކޮށްދީފައިވާ ގޮތަށް ބަޔާންދިނެވެ. ޑްރާމާކުޅެން މޮޅުވާނެކަމާއިމެދު ޝައްކެއްނެތެވެ. ހައިކަލްއާއި ޒައިތޫން އަދި އަބުދުލްއަޒީޒުގެ ކުރިމަތީގައިވެސް މޯނީ ދޮގުހެދިއިރު އެސްފިޔަ ޖަހާވެސް ނުލިއެވެ. ފައިސާގެ ހެއްލުންތެރިކަމުގައި ޖެހި ދޮގުމައްޗަށް އޭނަ ދޮގުހެދިއެވެ. ވިޝާމްއަޒަލް ކޮށްޕާލިތަން އޭނަގެ ދެލޮލުން ދުށްކަމަށް ބުނެ ހުވާކުރިއެވެ. މެހެރީނާއާއި މޯނީގެ ވާހަކަތައް އެއްގޮތްކަމުން އެއީ ތެދެއްކަމަށް ގަބޫލުކުރާން ޖެހުނެވެ. ނަމަވެސް ހައިކަލް ބޭނުންވީ ފުލުހުން އެކަން ތަހުގީގުކޮށް ޝަރުއީ ދާއިރާއިން އެކަން ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ. ދީނުގައިވާ ގޮތަށް ވިޝާމްއަށް އަދަބުވެސް ލިބެންވާނެއެވެ. ޒައިތޫން ބުނީ ޝަރީއަތުން އެކަމަށް އިންސާފު ނުލިބޭނެކަމުގައެވެ. އެމްނެސްޓީފަދަ ދުނިޔޭގައި އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާމީހުން އަބަދުވެސް ކުށްވެރިންގެ ދިފާއުގައި ތެދުވާނެއެވެ. އެމީހުން ޖަލުގައި ތިއްބަސް މީރުކޮށް ކެއުމާއި ހުރިހާ ޟަރޫރީ ބޭނުންތައް ފުއްދެންޖެހޭނެއެވެ. އެމީހުންގެ އަނިޔާވެރިކަމުގައި ބިމުގެ ފަސްގަނޑުގައި ނިދާލަންޖެހުނު އަނިޔާލިބުނު މީހާގެ ހައްގެއް ނެތެވެ. ވީއިރު އަދި މަރުގެ ހުކުމެއް އަޔަސް އެކަން ތަންފީޒުކުރިޔަނުދޭން ހުރިހާ ޖަމްއިއްޔާތައް ތެދުވާނެއެވެ. އެންމެ ރަގަޅީ ރޯޒްމެހެލްގެ ނުފޫޒާއި ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް ވިޝާމްގެ މުޅި ފުރާނަވެސް ރޮއިގަންނަ ވަރުގެ އަދަބެއް ދިނުމެވެ. ކޮންމެހެން ގާނޫނު އަތްމައްޗަށް ލައިގެން މީހެއްގެ ފުރާނަ ހިފާކަށް އެމީހުންވެސް ނޭދެއެވެ. ނަމަވެސް ކުރެވިދާނެ އެހެން ކަންތައްވެއެވެ.\nމެހެރީނާ ފޮނިވެލާފައި ބުނީ މިހާރުއްސުރެ އޭނަ ފިޔަވަޅު އަޅަން ފެށިކަމަށެވެ. އަރީންއަށް މަޖުބޫރުކޮށްގެން އިންޒާރުދިނުމުން ވިޝާމް ވަޒީފާއިން ކަނޑާލާފައިވާކަމުގައެވެ.\nޒައިތޫންގެ ތުންފަތް މައްޗަށް ކުޑަ ހިނިތުންވުމެއްވެރިވިއެވެ.\n"ގުޑް ޖޮބް މެހެރް. ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް ތާކުން ވިޝާމްއަށް ވަޒީފާ ލިބިގެން ނުވާނެ. އެއީ އޭނައަށް ހައްގު އަދަބަކީ. ގަނަތެޅިތެޅި ހުންނަން ޖެހޭނީ....." ފަޑިޔާރެއްފަދައިން ޒައިތޫން ހުކުމް އިއްވިއެވެ.\n"ހައިކަލް ހުރީ ހިމޭނުންނެވެ.\n"ސަލްވާ ވީ ކޮންތާކު. ވަރަށް ގިނަ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު އަހަރެން ބޭނުން...." ހައިކަލް އަމިއްލަ ޟަމީރާއި ވާހަކަދެއްކިއެވެ. އޭނަ އިނީ ޚިޔާލަކަށް ގެއްލިފައެވެ.\nމެހެރީނާ އިތުރަށް ބުނިގޮތުގައި އަޒަލްގެ މަރަކީ ގުދުރަތީ މަރަކަށް ނުވާތީ އޭނަ އެކޮޓަރިއަށް އެއްވެސް މީހަކު ވަނަނުދޭން ސިކިއުރިޓީއިންނަށް އަންގައިގެން އެކޮޓަރި ގާޑްކޮށްފައިވެއެވެ. އަޒަލްގެ ޑައިރީއާއި އެހެން ލިޔުންތަކުންވެސް ވިޝާމްގެ ނުބައިކަން ހާމަވާނެކަމަށް މެހެރީނާ ބުނެލީ ހަށިގަނޑު އިތުރަށް ސީދާކުރަމުންނެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސާއިމެދު ފަޚުރުވެރިގެން ހުރެއެވެ. އޭނަގެ ޕްލޭންތައް ކާމިޔާބުވީ ތަގުދީރުވެސް އެކަމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނެވެ. އޭނަގެ ނަސީބުހަމަރަގަޅީއެވެ.\nހައިކަލް އަޒަލްގެ ކޮޓަރީގައި އެޅި ފިޔަވަޅާއިއެކު އަޒަލް އަބަދު ބޭނުންކުރާ "ޝެނެލް ނަމްބަރު ފައިވް"ގެ މީރުވަސް ނޭފަތުގައި ހިފައިލިއެވެ. އެއާއިއެކު ބޮޑީޝޮޕްގެ ވަސް އެއްވުމުން ސެންޓްފިހާރައެއްގައި އުޅެވޭފަދައެވެ. އާޒީން އެލާޖިކް މައްސަލަ އުޅޭތީ އަޒަލްހެން އަބަދު ސެންޓްޖަހައިގެނެއް ނޫޅެއެވެ. އެކޮޓަރީގައި ބޮޑަށް ދުވާނީ މާމެލާމެލީގެ މަޑުވަހެވެ. އަޒަލް ހުރީ އެހާ ތަރުތީބުން އެއްޗެހި ބަހައްޓާފައެވެ. ވައިލެޓާއި ފިޔާތޮށިކުލައިގެ އެ ތަނަވަސް އަރާމު ކޮޓަރި އަންހެންކުދިން ބޭނުންވާނެހާ ފުރިހަމަވެފައި ހުވަފެނީއެވެ. އެނދުގައި އޮތް ދެކުލަ އެކުލެވޭ ކުއިލްޓްވެސް އޮތީ ނިކަން ރީތިކޮށް އަޅާފައެވެ. ހައިކަލް ހަށިފުރާ ނޭވާއެއްލިއެވެ. ކިތަންމެ ބޭނުންވިޔަސް އަޒަލް ދެނެއް ނާންނާނެއެވެ. ބައްޕާއޭ ކިޔާފައި ގޮވާނުލާނެއެވެ. އެހެން ހިތަށް އަރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ހިތް މުށުތެރޭލާ ޗިސްކޮށްލާފަދަ އިހުސާސްތަކެއް ކުރެވެއެވެ.\nއަޒަލް ނެތީސް އެއްވެސް ޒާތީއެއްޗެއްގައި އަތްލާކަށް ހައިކަލް ބޭނުމެއްނޫނެވެ. ނަމަވެސް އަޒަލްގެ އެކުއްލި މަރުގެ ސަބަބު އޭނައަށްވެސް އެނގެންވާނެއެވެ. އަޒަލްގެ އަމިއްލަ ކަންތައް ފުލުހުންނާއި ހިއްސާކުރުމަށްވުރެ އަމިއްލައަށް އެނގުނަސް މާ ރަގަޅުވާނެކަން ނޭގެއެވެ. އެ ޑައިރީއިން ކިތަންމެ ސިއްރެއް ހާމަވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ޑައިރީއަށްވުރެވެސް ހައިކަލްއަށް މުހިއްމީ އެހެން މައުލޫމާތްތަކެވެ. އެނދުގެ ދެފަރާތުގައި ހުރި ވައްގަނޑުތައް ބަލާލާފައި މާ މުހިއްމު އެއްޗެއް ނުފެނުމުން އަލަމާރި ހުޅުވަން ބެލިއިރު އެއްފަރާތް ހުރީ ތަޅުލާފައެވެ. ކުއްލިއަކަށް ސޯފާމަތީގައި ހުރި ކުޝަންދަށުގައި ފޮތްތަކެއް ހުރިހެން ހީވެގެން ހިއްލައިލިއިރު އަދި ބާ ފޮތެކެވެ. ދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުން އޮތީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މުށިކުލަ އަރާފައެވެ. ފޮތް ހުޅުވާލުމާއިއެކު ހައިކަލްގެ ހިތް ހުއްޓުނުފަދަ އިހުސާސެއްކުރެވުނެވެ. މިއީ އޭނަގެ އަންހެނުން ސަލްވާގެ އަތުލިޔުމެވެ. ސަލްވާގެ ޑައިރީއެވެ.\nސަލްވާއަކީ ވިޝާމްގެ ލޯބިވެރިޔާއެވެ. ސަލްވާ ވިޝާމްއަށް މުޚާތަބުކޮށް ލިޔެފައިވަނީ "ޖާން" އަދި "ވިޝްޕޫ" އެވެ. ވިޝާމް ސަލްވާއަށް އަޅާދިން ފަނުން ހަދާފައިވާ ގެއެއްގެ ވާހަކަ ލިޔެފައިވިއެވެ. އެތަނުގައި ދެމީހުން ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރާކަމަށާއި ޓޮފީއާއި ތަފާތު ވައްތަރުގެ ހަލްވާ ކަހަލަ އެއްޗެހި ކައި އުޅޭވާހަކަ އޮތެވެ. ދެކުދިން ވާރެއާއި އަވީގައިވެސް އަތުގައި ހިފާލައިގެން އެތާތިބެގެން ތަރިތައް ގުނާކަމަށާއި ހުވަފެންތައް ބަލާވާހަކަ އޮތެވެ. މޫދަށް އެރި ނޫނީ އަތިރިމަތީގައި އެކީ އުޅޭއިރު އެހާ އުފާވެރިއެވެ. ލޯބީގެ ވާހަކަތައް ކޮންމެހެން ލިޔެފައި ނެތަސް ސަލްވާގެ ހިތުގައި ވިޝާމްއަށް އޮތް ޚާއްސަކަން ކިތަންމެ ރީއްޗަށްވެސް ސާފުވިއެވެ. ފުދޭވަރަކަށް ލޯބި ޑައިރީއެކެވެ. ޑައިރީތެރޭގައި ސަލްވާއާއި ވިޝާމްއެކީގައި ނަގާފައި ހުރި ފޮޓޯތަކަކާއި ސިޓީތަކެއް ވިއެވެ. ވިޝާމްގެ އިޝްގީ ސިޓީތައް ކިޔާލާފައި ހައިކަލްގެ ހިތުގައި ވި ނުރުހުން އިތުރުވިއެވެ. ސަލްވާގެ ޕަރުވާނާއެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެ އޭނަގެ ހުރި ފުރާނަފަދަ ދަރިފުޅު ނަގާލައިފިއެވެ. ވިޝާމް އެގޮތަށް ކަންތައްކުރަން އަޒަލްގެ އޮތީ ކޮން ކުށެއްހެއްޔެވެ؟\nލޯބީގެ ނޯޓްސްތަކާއި ސިޓީތައް ކިޔާނިންމާލެވުނު އިރު މެހެރީނާގެ ވާހަކަތަކަކީ ތެދުކަން ޔަގީންވިއެވެ. މެހެރީނާ ފަހަރެއްގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ބޮޑުކޮށްފައި ދައްކަފާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހެކިތައް މިހިރީ ދިމާލަށް ފެންނާށެވެ. ހައިކަލްގެ ހިތަށް ލިބުނު ވޭނާއި ރިހުން އެހެން ކަމަކާއި އަޅާނުކިޔޭނެއެވެ. ބަޔާންނުކުރެވޭފަދަ ހިތިކަމެއް އެހިތަށް ލިބިއްޖެއެވެ.\nމެހެރީނާ އޭނަގެ އަތުގައި ހުރި ވީޑިއޯއާއި ވިޝާމް އެކޮޓަރިއަށް ވަދެ ހުއްޓާ ނެގި ފޮޓޯތައްވެސް ދެއްކިއެވެ. ހައިކަލްގެ ހިތް އިތުރަށް ގޯސްކުރުވިއެވެ. ހައިކަލް ދެކުނު ހުރިހާ ހުވަފެންތައް ވިއްސިވިހާލިވެ ސަލްވާއަށް ކުރެވުނު އިތުބާރު ގެއްލުނެވެ. ސަލްވާ ކެމީލާ އަދި ރައުދާގެ ހުރީ ކޮންތަފާތެއް ހެއްޔެވެ؟ ހުރިހާ އަންހެނުންނަކީވެސް މަކަރުވެރިންނެވެ.\nވިޝާމްގެ މަންމަ ފާގިޔާގެ ރަށަށް ދިޔަ ދަތުރުގައި ފްލައިޓްގައި ދެމީހުން ތިބީ ޖެހިޖެހިގެން ހުރި ސީޓުގައެވެ. އެހާ ކައިރީގައި ތިބެންޖެހުމުން ވިޝާމްގެ ހިތުގައި އިތުރަށް ރިހުން ނޫންކަމެއްނުވިއެވެ. ކައިރީގައި އެހެނަސް އެންމެ ދުރުގައެވެ. ދުވަހަކުވެސް އަތްނުލެވޭނެކަމަށް ސަލްވާ ބުނެފައިވަނީ ސާބިތުކަމާއިއެކީގައެވެ. ދެމީހުންގެ ވާހަކަ އެކައްޗަކަށްވި އިރެއްވެސް އައެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ދެ މަންޒިލް ނޫންހެއްޔެވެ؟ ސަލްވާއަށްޓަކާ އެހިތުގައިވާ ލޯތްބަށް އަދިވެސް އެއްވެސް ބަދަލެއްނާދެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސަށްވުރެ އޭނަ ސަލްވާއަށް އަޅައިލިއެވެ. ލޯބިވިއެވެ. ބަދަލުގައި އެއްޗެއް ލިބޭނެކަމުގެ އުއްމީދު މިއަދު ގެއްލިފައިވީނަމަވެސް އަދިވެސް މިހިރީ ސަލްވާގެ ހައްގުގައި ކުރަން ޖެހުނު ކޮންމެ ކަމެއްކުރާށެވެ.\nވިޝާމްގެ މަންމަ ފާގިޔާ އުޅުނީ ކުޑަ ކުޑަ ޖިފުޓިއެއްކަހަލަ ތަނެއްގައެވެ. ގެ ކުރިމަތީގައި ހުރި ތަންކޮޅުގައި މާ މެލާ މެލި އަޅާފައިވާ ގަސްތަކުގެ އިތުރުން ތަރުކާރީ އާއި މޭވާވެސް ހައްދާފައި ހުރުމުން މަންމައަކީ ގަސް އިންދުމަށް ފޯރި ހުރިމީހެއްކަން ވިޝާމްއަށް އެނގުނެވެ. ފާގިޔާ ކާށިހެހެން ހުރެފަ ބަލައިލީ ބީރައްޓެހިކަމުގެ ނަޒަރަކުންނެވެ. އެދެލޯ ފެނުމާއިއެކު ސަލްވާއަށް ހީވީ ވިޝާމްގެ ލޮލަށް ބަލައިލެވުނުހެންނެވެ. ކޮންފަދަ ރީތި ދިގު އެސްފިޔަތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ ފާގިޔާ ދުވަހަކު ނުދެކޭ ޒުވާން ދެކުދިން ފެނުމުން އަތްދޮވެލައިގެން އައިސް ހުއްޓުނުގޮތަށް އެއްޗެކޭ ނުބުނެ ބަލަން ހުރީއެވެ.\n"މަންމާ...." ވިޝާމް ގޮވައިލިއެވެ. ފާގިޔާ ޖަވާބެއްނުދީ ހައިރާންކަމާއިއެކު ވިޝާމްގެ މޫނަށް ބަލަން ހުރީ އިތުރު ތަފުސީލަކަށް ބޭނުންވެފައެވެ. އެދެލޮލުގައިވީ އެތައް ސުވާލުމާކުތަކެވެ. ވިޝާމް ކުރިއަށް ޖެހިލާ މަންމަގެ އަތުގައި ހިފައިލިއެވެ. ލަސްލަހުން ވާހަކަ ނުދައްކާ ކުއްލިއަކަށް ބުނެފިއްޔާ މަންމަ އަނބުރައިގެންފާނެއެވެ. ވިޝާމް ވާހަކަ ފެށީ ދުރުދުރުންނެވެ. ވިޝާމް އޭނަގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން އިވުނު ވާހަކަތައް ކިޔާދީފައި ރޯޒްމެހެލްގައި މަންމަ އުޅުނު ކޮޓަރިއަށްވަން ވާހަކައާއި އެބިއްގަނޑުން ވިޝާމްގެ ނަން ފެނުނު ވާހަކަ އިވުމާއިއެކު އެނިކަމެތި މަންމަގެ ހިތަށްވެސް ބަރުދާސްތު ނުކުރެވޭވަރުވިއެވެ. ދަރިފުޅު މަރުވިކަމަށްބުނެ އޭނައަށް އޮޅުވާލާފައިވާތީ އެހިތް ޝަކުވާއިން ފުރުނެވެ. ފާގިޔާގެ ދެލޮލުން އޮހެމުން ދިޔަ ކަރުނަތައް ނުފިހެއްޓުނެވެ. ދަރިފުޅު ޒުވާނަކަށް ވެފައި ހުއްޓާ ފެނުނުކަމާއިމެދުވެސް ހެއްދެވި ފަރާތަށް ހަމްދުކުރިއެވެ. މާ ބޮޑު އެއްޗަކަށް އުއްމީދުނުކޮށް ދުވަހުން ދުވަހަށް ދުނިޔޭގައި އުޅެމުން ދިޔަ ފާގިޔާގެ ދުނިޔެ މިއަދު ފުރިހަމަވެއްޖެއެވެ.\nމަދުމީސްކޮޅެއް އުޅޭ އަމާން ރަށެއްކަމުން ފާގިޔާއަށް ރަށުގެ ފިރިހެންވެރިންގެ ފަރާތުން އެއްވެސް ދުއްތުރާއެއް ކުރިމަތިވެފައެއްނުވެއެވެ. އަވަށްޓެރިއަކަށް ތިބީ މަސްވެރި އާއިލާއެއްކަމުން ކޮންމެ ދުވަހަކު އެގެއިން ރޯމަސް ފޮނުވާދެއެވެ. ފާގިޔާ އުޅެނީ އެރަށު ސްކޫލްގެ މަސައްކަތުމީހަކަށް ކަމުގައިވުމުން އެކަށީގެންވާ މުސާރައެއް ލިބެއެވެ. ކުރީކޮޅު ބާކީވެފައި ވިޔަސް އޭނަގެ ބުރަ މަސައްކަތުންވަނީ ރަށުމީހުންގެ ގަދަރު ހޯދާފައެވެ. މަންމަގެ ވާހަކަތައް އަހާފައި ވިޝާމްގެ ހިތަށް އަސަރުކުރިއެވެ. އޭނަގެ މަންމަ ބުރަ މަސައްކަތްކޮށްގެން އެހެން މީހުންގެ ނޯކިރީކަމުގައި ހާދަ ޒަމާނެއްވާންދެން އުޅެފިއެވެ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ދެން މަންމަ މަސައްކަތްކުރާކަށް އޭނަ ނުޖައްސާނެއެވެ. މިއީ އޭނަގެ މަންމައެވެ. އޭނަގެ ކުޑަކުޑަދުނިޔޭގެ ރާނީއެވެ. ވިޝާމް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ސަލްވާގެ ހާލު ކިޔައިދިނުމުން ފާގިޔާ ބުނީ ބޭނުންހާ ދުވަހަކަށް ސަލްވާއަށް އެގޭގައި ހުރެވޭނެކަމުގައެވެ.\nވިޝާމް އެރަށު ސިއްހީ މަރުކަޒުން ވަޒީފާއަކަށް ސިޓީލިޔަސް އެތަނުގައި ޑޮކްޓަރަކު ހުރުމުން އެކަން ހަމަޖެހޭނެ އަލިމަގެއް ނުފެނުނެވެ. ވިޝާމްއަކަށް މަންމައާއި ސަލްވާ އެކަނި ދޫކޮށްލާފައި ދުރަށްދާކަށްވެސް ނުކެރޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އޭނަ މަސައްކަތެއްކުރަން ކޮންމެހެންވެސް ޖެހޭތީ މަހަށްދާންފެށިއެވެ. އެއީ މަޖާކަމަކަށްވެސް ވިއެވެ. ފަރުމަސްޖަހައިގެން ކައިރީގައި ހުންނަ ރަށްރަށަށް ވިއްކުމުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފައިސާލިބި އުޅެވޭވަރުވިއެވެ. އެވަރުންވެސް އޭނައަށް ސަލްވާއާއި މަންމަ އުފަލުގައި ނުގެންގުޅެވޭނެކަން އެނގިގެން އިތުރު މަސައްކަތެއްކޮށް އޮންލައިން ވިޔަފާރިއެއްވެސް ފެށިއެވެ. އޭރު ވިޝާމްގެ އުއްމީދަކީ ސަލްވާގެ ހިތުގައި އޭނައަށްޓަކާ ކޮންމެވެސް މަގާމެއްލިބުމަށެވެ. ހައިކަލްގެ ފަރާތުން ވަރި ނެގިދާނެ ނޫންހެއްޔެވެ؟ ދުނިޔެ އުޅުމަށް އޭނައަށް ހިތްވަރު ލިބުނީ އެ އުއްމީދުންނެވެ. އުއްމީދުގެ ދާވަނިފަށުގައި ހިފަހައްޓާފައި ހުރިކަމުންނެވެ.\nދުވަސްކޮޅެއް ނުވެ ސަލްވާ ވަރުބަލިވެ ހެދުނު ހޮޑުލަވާގޮތްވާންފެށިއެވެ. ތެދުވާނެ ވަރެއްވެސް ނުހުރެއެވެ. ސަލްވާއަށް ވިސްނުނު އެއްޗަކުން އޭނަގެ ހިތުގައި މަސްހުނި ޖަޒުބާތުތައް ހިލުނެވެ. ހައިކަލްއާއި ވަކިވިނަމަވެސް އޭނަގެ ކައިރީގައި ހައިކަލްގެ ނިޝާނެއް ވުމަށް އޭނަ ކުރި އުއްމީދާއި ދުޢާ އިޖާބަވީކަން ނޭގެއެވެ.\n"އަލްހަމްދުލިﷲ........" ސަލްވާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފާއްދާލުމައިއެކު ހެވުނެވެ.\nސަލްވާ އެކަން ޔަގީންކުރަންވެގެން ސިއްހީމަރުކަޒަށް ގޮސް ޓެސްޓްހެދިއިރު ބަނޑުބޮޑުކަން އެނގުމުން ސަލްވާ އެތައްފަހަރު ޝުކުރުވެރިވިއެވެ. ގެއަށް އައިމަގުމަތީގައި މޮޔައެއްފަދައިން ހެވުނެވެ. މޫނު ބުރުގާ އަޅައިގެން ހުރުމުން ރަށުމީހުންނަށް އޭނަގެ ސޫރަ ނުވެސް ފެންނާނެއެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ބެހި ގޯނާކޮށެއް ނަހަދައެވެ. މިނިވަންކޮށް އުޅުމުގެ ފުރުސަތު ސަލްވާއަށް ކިތަންމެހާ ވަރަކަށްވެސް ލިބިފައިވިއެވެ. ނަމަވެސް އަންހެންކުދިން މިގޮތަށް އުޅުމަކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް ހުއްދަކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދީނީގޮތުން އުޅެންޖެހޭނެ ގޮތެއްނޫންކަމަށް އޭނަގެ އަމިއްލަ ނަފުސް ވިސްނައިދީ އެކަން ރަގަޅުކުރަން ބާރުއަޅައެވެ. އޭނަގެ ބައްޕައާއި ފިރިމީހާއަށް ފިލައިގެން މިހެން އުޅުމަކީ ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއްނޫނެވެ. ނަމަވެސް ހައިކަލްގެ ވާހަކަތައް ހަދާންވުމާއިއެކު ސަލްވާގެ ކުށްވެރި އިހުސާސްތައް ފަނޑުވިއެވެ. ގެއަށް ވަނުމާއިއެކު އޭނަ ޝުކުރުގެ ސަޖިދައެއްޖެހިއެވެ. އެތައް ފަހަރު ހަމްދުކުރިއެވެ. މެހެރީނާމެން ބޭނުންވާގޮތަށް ނުވެ ބައެއްފަހަރު ތަގުދީރު އަދި އެހެން ޕްލޭނެއްވެސް ކޮށްފާނެއެވެ. ނަމަވެސް ކުރީފަހަރުވެސް ދަރިފުޅު ބައިގެން ދިޔަ ހަދާންވެފައި ސަލްވާގެ ހިތަށް ލިބުނު އުފާވެރިކަން ނެތި ބިރުވެރިކަމުގެ ރާޅުތައް ނާރުތަކުގައި ދުވަންފެށިއެވެ. ޖަޒުބާތުގެ ސަބަބުން އެތައް އިރެއްވާންދެން ނުތެދުވެ ރޯންއޮތްތަން ފާގިޔާއަށް ފެނި ވީގޮތް އޮޅުން ފިލުވަން އެހިއެވެ.\n"ޓެސްޓްހެދިއިރު ޕްރެގްކަމަށް ދެއްކީ...." ސަލްވާ ހީލިއެވެ.\n"ވީއިރު ވީހާވެސް ގިނައިން އަރާމުކޮށް ރަގަޅު ކާއެއްޗެހިކާންވާނެ. އަންނާނަން ކުރުނބާ ގަނެލައިގެން...." ފާގިޔާ އުފާވިވަރުން އަޑުވެސް ތުރުތުރުލިއެވެ. އެހެންމީހެއްގެ ދަރިއެއް ނަމަވެސް އޭނައަށް އެދަރިފުޅު މާމަކިޔާފާނެ ނޫންހެއްޔެވެ؟ އޭނަގެ އުއްމީދަކީވެސް ސަލްވާ ވިހައިގެން ވިޝާމްއާއި ކައިވެނިކުރުމެވެ. މިހާ ރަގަޅު ޅީދަރިއެއް ލިބިއްޖެއްޔާ ކޮންފަދަ އުފަލެއްހެއްޔެވެ؟\nފާގިޔާ ކުރިއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ސަލްވާއާއި އަޅާލާ އެހީތެރިވާންފެށިއެވެ. ކެވޭނެހެން ހީވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ގެނެސްދޭން ފާގިޔާ ހުންނަނީ އަތުކުރި އޮޅާލާފައެވެ. ފެންވަރަން ގިފިލިއަށް ވަންނަންވާއިރަށް ޓައްޕަކަށް ފެންއަޅާ ފުރާލާފައި ބަހައްޓައެވެ. ސަލްވާއަށް ރާއްޖެތެރޭގެ ސާދާ ސީދާ ދިރިއުޅުން އޮމާންވެފައި އުފާވެރިކަން ކުޑައެއްނޫނެވެ. ދުނިޔޭގެ ދެކުލަ ފެނުމަކީ ތަޖުރިބާއެކެވެ. އިއްޒަތާއި މަތިވެރިކަމުގައި އޭނަ ރަނިކަން ކުރި ދުވަހެއްވެސް އައެވެ. އޭރު ލިބުނީ ހިތާމައެވެ. ހިތްދަތިކަމެވެ. ހިތާމައަކީ ވިޝާމްގެ ބަދަލުގައި މުއްސަދި ފިރިހެނަކު ދެކެ އޭނަގެ ބަސްނާހާހިތް ލޯބިވީތީއެވެ. އަދިވެސް އެހިތުގައި ހަމައެކަނި ހައިކަލްގެ ނަން ވާތީއެވެ. ހައިކަލްއަށް ހުރިހާކަމެއް ފޮރުވިޔަސް އޭނަ ދަރިފުޅުގެ ވާހަކަ އަންގާނެއެވެ.\nސަލްވާ ހައިކަލްއަށް މެސެޖްކުރިއެވެ. ކުރު މެސެޖެކެވެ.


Salman ge 'Kabhi Eid Kabhi Diwali' in Palak Tiwari fenidhaane - vNews.mv\nސަލްމާންގެ ފިލްމު "ކަބީ ޢީދު، ކަބީ ދިވާލީ" އިން ޕަލަކް ތިވާރީ ފެނިދާނެ\nމަރިޔަމް ޝާހިދާ 14 June 2022, 16:49\nމިދިޔަ މަހު ޝޫޓިންގް ފެށިފައިވާ އެކްޓަރު ސަލްމާން ޚާންގެ ފިލްމު "ކަބީ ޢީދު، ކަބީ ދިވާލީ" އިން ޓީވީ ބަތަލާ ޝްވޭތާ ތިވާރީ (ޕްރޭނާ) ގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ފެނިދާނެކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެފިއެވެ. ދާދިފަހުން ބަތަލާ ޝެހެނާޒް ގިލްއަށްވެސް ފިލްމުގެ ރޯލެއް ދީފައިވާއިރު ޝްވޭތާގެ ދަރިފުޅު ޕަލަކް ތިވާރީ ފިލްމުގައި ފެނިގެންދާނީ އެކްޓަރު ޖައްސީ ގިލްއާއެކުއެވެ.\nފިލްމުގައި ޕަލަކްއަށް ލިބިފައިވަނީވެސް ވަރަށް ރަގަޅު ރޯލެއްކަމަށާއި މިހާރު އެޝެޑިއުލްގެ ޝޫޓިންގްވެސް ފެށިފައިވާކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.\nއެހެންކަމުން ޢުމުރުން 21 އަހަރުގެ ޕަލަކް ބައިވެރިވާ ފުރުތަމަ ހިންދީ ފިލްމަށް މިފިލްމުވުމުގެ އިތުރުން މިއީ ޕަލަކް ބޮލީވުޑަށް ތަޢާރަފްވާނެ ފިލްމުވެސްމެއެވެ.\nޕަލަކް ފިލްމީ ދާއިރާއާއި ގުޅުމާބެހޭގޮތުން ދޭތެރެދޭތެރެއިން ޚަބަރުތައް ފެތުރެއެވެ. އެގޮތުން ޓީވީ ސިލްސިލާ "ކަސޯޓީ ޒިންދަގީކީ" ގެ ފަހުގެ ސީރީޒްއިންވެސް ޕަލަކް ފެންނާނެކަމަށް ގިނަމީހުންއައީ ބުނަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޝްވެތާވަނީ އޭރުވެސް އެޚަބަރުތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ.\nސޯޝަލް މީޑިއާގައިވެސް ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި މަގުބޫލު ޕަލަކްވަނީ މީގެކުރިން ތަފާތު އެކި މިއުޒިކް ވީޑިއޯތައް ކުޅެފައެވެ. އޭގެތެރެއިން އެންމެ ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި ބޮޑު މަގުބޫލުކަމެއް ހޯދާފައިވާ "ބިޖްލީ، ބިޖްލީ" މިލަވަ ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. މިލަވަ ޕަލަކް ކުޅެފައިވަނީ ޕަންޖާބީ ލަވަކިޔުންތެރިޔާ ހާޑީ ސަންދޫއާއެކުގައެވެ.\nސާޖިދް ނަދިއަދްވާލާ ޕްރޮޑިއުސަރެއްގެ ރޯލް އަދާކުރާ މިފިލްމުގައި ޕަލަކްގެ އިތުރުން ދެން ފެނިގެންދާ މުހިއްމު ތަރިންގެތެރޭގައި، ބަތަލާ ޕޫޖާ ހެޖް،އެކްޓަރު ސިދާތް ނިގާމް، ރާގަވް ޖުޔަލް އަދި ސައުތް ސިނަމާގެ ތަރިންކަމަށްވާ ވެންކަޓޭޝް އަދި ޖަގަތުޕަތީ ހިމެނެއެވެ.\nމިފިލްމަކީ، އިންޑިއާގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުގެ ސަގާފަތް ދައްކުވައިދޭ ލޯބީގެ ފިލްމެއްކަމުން ބޮލީވުޑްގެ އިތުރުން އިންޑިއާގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކަށް ނިސްބަތްވާ ފިލްމީ ދާއިރާގެ އާޓިސްޓުން ފިލްމުނެ ފެނިގެންދާނެއެވެ.\nރިޕޯޓުތައް ބުނާގޮތުން މިފިލްމުގައި ހިމެނޭ އެކްޝަން ސީންތައް ކޮރިއަގްރާފްކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ފިލްމު "ބްރައްމަސްތުރާ" ގެ ސިނެމަޓޯގްރާފަރެވެ.\nފިލްމު "ކަބީ ޢީދު، ކަބީ ދިވާލީ" ރިލީޒްކުރުމަށް ތައްޔާރުވަމުން އަންނަނީ މިއަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ފަހުކޮޅުގައެވެ.


އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ ބަށި މުބާރާތް 2015ގެ ގުރުއަތުލުން ބާއްވައިފި - Secretariat of The South Maalhosmadulu Atoll Council\nއަތޮޅު ކައުންސިލުގެ ފަރާތުން ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ބަށި މުބާރާތުގެ ގުރުއަތުލުން މިއަދު ބާއްވައިފި އެވެ. ގުރުއަތުލުން ކުރިއަށްގެންގޮސްފައިވަނީ މިކަމަށްޓަކައި ބޭއްވުނު ހާއްސަ ބައްދަލުވުމެއްގައި އަތޮޅު ކައުންސިލްއިދާރާގެ ޖަލްސާކުރާ މާލަމްގައެވެ.\nމި އަހަރުގެ މުބާރާތުގައި ބައިވެރިވެފައި ވަނީ6ޓީމެވެ.6ޓީމު ދެ ގްރޫޕަކަށް ބަހާލާފައިވާއިރު ސެމީ ފައިނަލަށް ހޮވޭނީ ކޮންމެ ގްރޫޕެއްގެ އެއް ވަނަ އަދި ދެ ވަނަ ޓީމެވެ. އަންނަ ހަފްތާގެ އާދީއްތަ ދުވަހު ހަވީރު ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ މުބާރާތުގެ ފައިނަލް މެޗު އޮންނާނީ 2015 ނޮވެމްބަރ 27 ވަނަ ދުވަހު އެވެ. މުބާރާތުގެ ގުރޫޕް އޭގައި ހިމެނޭ ޓީމް ތަކަކީ ފުޅަދޫ، ހިތާދޫ އަދި ތުޅާދޫ އެވެ. ގްރޫޕް ބީގައި ހިމެނޭ ޓީމްތަކަކީ މާޅޮސް އަދި މިދިޔަ އަހަރުގެ ބަށި މުބާރާތުގެ ޗެމްޕިއަން އޭދަފުށި ޓީމް އަދި ރަނަރަޕް ގޮއިދޫ ޓީމް އެވެ.\nމި މުބާރާތުގެ މަގްޞަދަކީ ބ. އަތޮޅުގެ ރަށްތަކުގެ މެދުގައި އެކުވެރިކަން ބަދަހިކޮށް ކުޅިވަރު އާލާކުރުމާއި އެކުވެރިކަމާއިއެކު މަސައްކަތްކުރުމުގެ ރޫހު އާލާކުރުމުގެ އިތުރުން ބ. އަތޮޅުގައާއި އަދި ރާއްޖޭގައި ބަށި ކުރިއެރުވުމާއި މުބާރާތްތަކުގައި ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައި ނުވާ ފަރާތްތަކަށް އެ ފުރުސަތު ހޯދަދިނުމެވެ.


ވިޔަވަތި އިނާމު 2019 – މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރީ އަތޮޅު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ\n← ވިޔަވަތި އިނާމު 2019\nވިޔަވަތި އިނާމު 2019\nމިއީ، ށ. އަތޮޅުގެ ރަށްރަށުގެ ސްކޫލް މަދަރުސާތަކުގެ ޢިލްމީ ޤާބިލުކަން، އިތުރުކުރުމަށް ހިއްވަރު ދިނުމަށާއި، ޞިއްޙީ ދާއިރާއާއި، އިޖްތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާގެ ޚިދުމަތްތެރިންނާއި، ދަރުމަވެރިންގެ އަގުވަޒަންކުރުމަށާއި، ހިންގުމުގެ ދާއިރާއިން މުއައްސަސާތަކަށް ހިތްވަރުދިނުމަށާއި، ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ނުވަތަ ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ކާމިޔާބީ ޙާޞިލުކުރާ ފަރާތްތަކަށް ޙައްޤު، ޝަރަފު ދިނުމަށް އެކުލަވާލެވިފައިވާ ސިޔާސަތެކެވެ.\n• އަތޮޅުގެ ޢިލްމީ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުން\n• އަތޮޅުގެ މުއައްސަސާތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ފެންވަރު ރަނގަޅު ޚިދުމަތްތަކެއް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށް ހިތްވަރު ދިނުން\n• މަދަނީ ޚިދުމަތްތެރިންގެ ޚިދުމަތުގެ އަގުވަޒަންކޮށް ހިތްވަރު ދިނުން\n• ދަރުމަވެރިން ކޮށްދެއްވާ ޚިދުމަތުގެ އަގު ވަޒަންކޮށް، ޚިދުމަތުގައި ދެމިތިބުމަށް ހިތްވަރު ދިނުން\n• ރާއްޖެއާއި ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި މަތީ ކާމިޔާބީ ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް ޝަރަފް އެރުވުން\n• މިއިނާމު ދެވޭނީ ށ. އަތޮޅުގެ ރަށު ކައުންސިލްތަކުގެ ތެރެއިން ތިރީގައިވާ އުސޫލުން މިންކުރުމުން އެންމެގިނަ ޕޮއިންޓް ހޯދާ3ރަށު ކައުންސިލަށެވެ.\n ކައުންސިލްގެ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ހޯދާފައިވާ އާމްދަނީ %15\n ޕާރފޯމަންސް އިންޑެކްސްއިން ލިބުނު ޖުމްލަ މާރކްސްއިން %20\n ރަށުކައުންސިލްތަކުގެ މޮނިޓަރިންއިން ލިބޭ މާރކްސްއިން %30\n މުވައްޒަފުންގެ ޕާރފޯމަންސް އެޕްރައިސަލްއަށް ލިބޭ މާރކްސްއިން %10\n• މިބަޔަށް ޕޮއިންޓް ދެވޭނީ ވޭތުވެދިޔަ3އަހަރުގެ ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންނަށް ކައުންސިލްތަކުން ހުށައައަޅުއްވާފައިވާ ޕާރފޯމަންސް އެޕްރައިސަލް ރިޕޯޓަށް ބަލައިގެންނެވެ.\n އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ އެކުލަވާލާފައިވާނަމަ %10\n ކައުންސިލުން ހިންގި ޙަރަކާތްތަކަށް %20 (އަހަރު ރިޕޯޓުގައި ހިމަނާފައިވާ ޙަރަކާތްތަކުގެ ޢަދަދަކީ %100 ކަމުގައި ބަލައިގެން)\nމި އިނާމު ދިނުމުގައި މިންކުރާނީ ތިރީގައިވާ ގޮތުގެމަތީންނެވެ.\n• މިއިނާމަށް ނޮމިނޭޓްވާނީ، ފާއިތުވި3އަހަރުގެ ތެރެއިން ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ޖީސީ އޯ ލެވެލް ، އައި.ޖީ.ސީ.އެސް.ސީ އަދި އެސް.އެސް.ސީ އިމްތިހާނުތަކުގައި ބައިވެރިވި ށ.އަތޮޅުގެ ސުކޫލްތަކުގެ ތެރެއިން5މާއްދާއިން ފާސްވި ނިސްބަތް %50 އިން މަތިވުމާއެކު ، ފާއިތުވެ ދިޔަ3އަހަރު ފާސްވި ދަރިވަރުންގެ އެވްރެޖް %60 ޙާޞިލުކުރާ ސްކޫލުތަކެވެ.\n• ސާނަވީ އިމްތިހާނު ތަކުގެ ބަޔަށް %70 (މިބަޔަށް މާކުސްދިނުމުގައި ބެންޗް މާރކެއްގޮތުގައި ބަލާނީ އެންމެ މަތި އިންސައްތަ ހޯދާ ސްކޫލެކެވެ)\n• ޔުނީފޯމް ޙަރަކާތްތަކަށް %15 (ކެޑޭޓް، ސްކައުޓް، ގައިޑް ޙަރަކާތްތައް ހިންގާފައިވާ ނަމަ ޙަރަކާތަކަށް5ޕޮއިންޓް)\n• ޤައުމީ އަދި އަތޮޅު ފެންވަރުގައި ބައިވެރިވި ޙަރަކާތްތަކަށް %10 (މިބަޔަށް މާކުސްދިނުމުގައި ބެންޗް މާރކެއްގޮތުގައި ބަލާނީ އެންމެ ގިނަ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ޢަދަދަށެވެ.)\n• ޤައުމީ އަދި އަތޮޅު ފެންވަރުގައި ސްކޫލުން ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ ކާމިޔާބީތަކަށް %5 (މިބަޔަށް މާކުސްދިނުމުގައި ބެންޗް މާރކެއްގޮތުގައި ބަލާނީ ސްކޫލަށް ލިބޭ ކާމިޔާބީގެ ޢަދަދަށެވެ.)\nހިންގުންތެރި އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީ\nމިއެވޯޑަށް ހޮވޭނީ ށ. އަތޮޅުގެ ރަށްރަށުގެ އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީތަކުގެ ތެރެއިން ފާއިތުވި3އަހަރު ރަށަށް ކޮށްދީފައިވާ ޚިދުމަތްތަކާއި، ހިންގާފައިވާ ޙަރަކާތްތަކަށް ބަލައި އެންމެގިނަ ޕޮއިންޓް ހޯދާ އަންހެނުންގެ ކޮމިޓީއަކަށެވެ.\n1 ވަނަ އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ (އެންމެ ގިނަ ޕޮއިންޓް ހޯދާ ކޮމިޓީ)\nމިބަޔަށް ޕޮއިންޓް ދެވޭނީ ތިރީގައި މިވާގޮތަށެވެ.\n ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ އަދަދަށް %50\n ބައިވެރިވި ޙަރަކާތްތަކުގެ އަދަދަށް %10\n ކޮމެޓީއިން ހޯދާފައިވާ އާމްދަނީއަށް %15\n ކޮމެޓީއިން ކޮށްފައިވާ ޚަރަދަށް %15\n ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީއަށް %10\nއަތޮޅުގެ އެންމެ ޙަރަކާތްތެރި ޖަމްޢިއްޔާ\nމިއިނާމަށް ހޮވޭނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމްއެފެއާޒުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްގެން ހިންގާ ށ.އަތޮޅުގެ ކުލަބު ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކުގެ ތެރެއިން ފާއިތުވި3އަހަރު ރަށަށް ނުވަތަ އަތޮޅަށް ކޮށްދީފައިވާ ޚިދުމަތްތަކާއި، ހިންގާފައިވާ ޙަރަކާތްތަކަށް ބަލައި އެންމެގިނަ ޕޮއިންޓް ހޯދާ 1 ޖަމްޢިއްޔާ އަކަށެވެ.\n• ހިންގި ޙަރަކާތްތަކުގެ އަދަދަށް %20\n• ބައިވެރިވި ޙަރަކާތްތަކުގެ އަދަދަށް %20\n• ހޯދާފައިވާ އާމްދަނީއަށް %25\n• ރަށާއި އަތޮޅުގެ އިޖުތިމާޢީ ކުރިއެރުމަށް ކޮށްފައިވާ ޚަރަދަށް %25\n• ރަށާއި، އަތޮޅު،ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ހޯދާފައިވާ ކާމިޔާބީއަށް %10\nއަތޮޅުގެ ކާމިޔާބު އެދުރު\nމި އިނާމަށް ނަން ހުށަހެޅޭނީ ތިރީގައިވާ ޝަރުޠުތައް ހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.\n• ވޭތުވެދިޔަ 3އަހަރު ކޮންމެއަހަރަކު މަދުވެގެން %80 ޙާޟިރުވެފައިވުން.\n• ވޭތުވެދިޔަ3އަހަރުގެ ތެރެއިން އަހަރަކު، މުދައްރިސަކު ކިޔަވައިދެއްވާ މާއްދާއަކުން އެމުދައްރިސަކު ކިޔަވައިދެއްވާ ކްލާހުގެ މަދުވެގެން %90 ދަރިވަރުން އޯޑިނަރީ ލެވެލް އަދި އެޑްވާންސް ލެވެލް އިމްތިޙާނުގައި ބައިވެރިވެ އޯޑިނަރީ ލެވެލް އިން "ސީ" ފާހުން ފެށިގެން މަތިން، އެޑްވާންސް ލެވެލް އިން "އީ" ފާހުން ފެށިގެން މަތި އަދި އެސް.އެސް.ސީ އާއި، އެޗް.އެސް.ސީ އިމްތިޙާނުން "ސީ" ފާހުން ފެށިގެން މަތީ މިންގަނޑަކުން %100 ފާސްކޮށްދީފައިވުން. (މިބައިން ހުށަހަޅާނީ އެމުދައްރިސަކު ބޭނުން 1 އަހަރުގެ ނަތީޖާއެވެ.)\n• ކިޔަވައިދެއްވާ މާއްދާއިން ފާއިތުވި3އަހަރުގެތެރެއިން އަހަރެއްގައި ނުވަތަ އަހަރުތަކެއްގައި ދެ ޓާރމުގައިވެސް އެ މުދައްރިސަކު ގްރޭޑް 10 ނުވަތަ 12 ގައި ކިޔަވައިދެއްވާފައިވުން.\n• ކްލާހެއް ކަމުގައި ބަލާނީ އަހަރުގެ ކިޔެވުން ފެށޭއިރު އެ ކްލާހެއްގެ ރަޖިސްޓްރީގައި ތިބޭ ދަރިވަރުންނެވެ. ޢަދަދު ބެލުމުގައި އެކިއެކި ސަބަބުތަކާހުރެ އަހަރު ނުނިންމާ ގްރޭޑް 10 ނުވަތަ 12ން ވަކިވާ ކުދިން ނުހިމެނޭނެއެވެ.\n• ޕޮއިންޓްދިނުމުގައި ބަލާނެ ބައިތައް:\n އިމްތިޙާނުހެދި ދަރިވަރުންގެ ނިސްބަތަށް %30\n ޙާޟިރީގެ ނިސްބަތަށް %20\n ފާސްވި ގްރޭޑްތަކުގެ ނިސްބަތަށް %50\nއަތޮޅުގެ ހީވާގި އެދުރު\nމިއިނާމަށް ނަން ހުށަހެޅޭނީ ވޭތުވެދިޔަ3އަހަރު ށ.އަތޮޅު ސްކޫލްތަކުގައި ބޭބީ ނާސަރީން ފެށިގެން ކީ ސްޓޭޖް4އަށް (ގްރޭޑް 10 އަށް ކިޔަވައިދެއްވާ ޓީޗަރުން ފިޔަވައި) ކިޔަވައިދެއްވާ ށ.އަތޮޅުގެ ޓީޗަރުންނަށެވެ. މި އިނާމު ލިބޭނީ ތިރީގައިވާ ބައިތަކުން ދަށްވެގެން %50 ހޯދާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެމަތީ އިންސައްތަ ޙާޞިލްކުރާ މުދައްރިސަކަށެވެ. މިގޮތަށް ހޮވާނީ ތިރީގައިވާ ކޮންމެ ކީ ސްޓޭޖަކުން މުޅިއަތޮޅުން އެއް ޓީޗަރެކެވެ.\n1- ޕްރީ ފައުންޑޭޝަން ސްޓޭޖް\n2- ފައުންޑޭޝަން ސްޓޭޖް\n3- ކީ ސްޓޭޖް 1\n4- ކީ ސްޓޭޖް 2\n5- ކީ ސްޓޭޖް 3\n6- ކީ ސްޓޭޖް 4\nވަޒަންކުރުމުގައި ބަލާނެ ބައިތައް\n - ތަޢުލީމީ ފެންވަރަށް %30\n - ޙާޟިރީ އަށް %25\n - ސްޓާފް އެޕްރައިސަލް އަށް %30\n - ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތަށް %15 (ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތު ގުނާނީ ހަމައެކަނި ށ.އަތޮޅު ސްކޫލުތަކަށް ޚިދުމަތްކުރި މުއްދަތެވެ.)\nއަތޮޅުގެ ޚިދުމަތްތެރި ނަރުސް\nމިއިނާމަށް ނަން ހުށަހެޅޭނީ ވޭތުވެދިޔަ3އަހަރު ށ.އަތޮޅުހޮސްޕިޓަލްގަ އާއި ށ.އަތޮޅު ރަށްރަށުގެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ދިވެހިނަރުހުންނަށެވެ. މި އިނާމު ލިބޭނީ ނަންހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަނޑައެޅޭ އުޞޫލުގެ ދަށުން އެންމެ ގިނަޕޮއިންޓް ލިބޭ3ނަރުހަކަށެވެ.\n - ތަޢުލީމީ ފެންވަރަށް %60\n - ޙާޟިރީ އަށް %10\n - ސްޓާފް އެޕްރައިސަލް އަށް %20\n - ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތަށް %10 (ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތު ގުނާނީ ހަމައެކަނި ށ.އަތޮޅުގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްދޭ އިދާރާތަކުގައި ޚިދުމަތްކުރި މުއްދަތެވެ.)\nއަތޮޅުގެ ޚިދުމަތްތެރި ހެލްތުވޯކަރ\nމިއިނާމަށް ނަން ހުށަހެޅޭނީ ވޭތުވެދިޔަ3އަހަރު ށ.އަތޮޅުހޮސްޕިޓަލްގަ އާއި ށ.އަތޮޅު ރަށްރަށުގެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ހެލްތު ވޯކަރުންނަށެވެ. މި އިނާމު ލިބޭނީ ނަންހުށަހަޅާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ކަނޑައެޅޭ އުޞޫލުގެ ދަށުން އެންމެ ގިނަޕޮއިންޓް ލިބޭ3ހެލްތު ވޯކަރުންނަށެވެ.\nމިއިނާމަށް ނަން ހުށައެޅޭނީ ތިރީގައިވާ ދާއިރާ ތަކުގެ ތެރެއިން ނުވަތަ އެއްދާއިރާއަށްވުރެ ގިނަ ދާއިރާއަކުން އަތޮޅަށް މެދުނުކެނޑި 15 އަހަރަށްވުރެ ދިގުމުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތް ކޮށްދީފައިވާ ށ. އަތޮޅުގެ ރައްޔިތުންނަށެވެ.\n(ހ) ދިވެހިބޭސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާ\n(ށ) އިސްލާމްދީނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ދާއިރާ\n(ނ) ކުޅިވަރާއި މުނިފޫހި ފިލުވުމުގެ ދާއިރާ\n(ރ) ދިވެހިބަހާއި ސަގާފަތުގެ ދާއިރާ\n(ބ) ރަށްވެހި ޚިދުމަތުގެ ދާއިރާ\n(ޅ) ތިމާވެށީގެ ދާއިރާ\n(ކ) ކިޔަވައި ދިނުމާއި މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ ދާއިރާ\nއަތޮޅުގެ ނަމޫނާ މުވައްޒަފު\nމިއިނާމަށް ނަން ހުށަހެޅޭނީ ށ.އަތޮޅުގެ މުވައްސަސާތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ ސިވިލްސަރވިސް މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ފަންނީ މުވައްޒަފުން (މުދައްރިސުން، ނަރުހުން،ހެލްތުވޯކަރުން) ފިޔަވައި، ސިވިލްސަރވިސްގެ އެހެން މުވައްޒަފުންނަށެވެ. އަދި މިއިނާމު ލިބޭނީ ތިރީގައިވާ ބައިތަކުން ދަށްވެގެން %60 ހޯދާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެމަތީ އިންސައްތަ ޙާޞިލްކުރާ 1 މުވައްޒަފަކަށެވެ.\n ތަޢުލީމީ ފެންވަރު\n ސްޓާފް އެޕްރައިސަލް\n ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތު\nމި އިނާމަށް ނަން ހުށައެޅޭނީ އަތޮޅާއި ރަށު ފެންވަރުގައި ތިރީގައި މިވާ ދާއިރާތަކުން އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ލުއި ފަސޭހަ ގޮތަކަށް ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި 10 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ ފަރާތަތަކުގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ދާއިރާއަކުންވެސް އެންމެ މަތިން ޕޮއިންޓް ލިބޭ ފަރާތްތަކަށެވެ.\n ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރި\n މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާ\n ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ\n ޢިމާރާތްކުރުމުގެ ދާއިރާ\nމިބަޔަށް ހުށައެޅޭ ހުށައެޅުންތައް މިންކުރެވޭނީ ތިރީގައިވާ މިންގަނޑުންނެވެ.\n• މެދު ނުކެނޑި ޚިދުމަތް ދެމުން ގެންދާ މުއްދަތަށް 50% (އެމީހެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި މަތީގައިވާ ދާއިރާއަކުން ޚިދުމަތްކުރި މުއްދަތު އެނގޭނެ ލިޔުމެއް އެރަށެއްގެ ރަށުކައުންސިލްއިން ނުވަތަ ދައުލަތުގެ ރަސްމީ އިދާރާއަކުން ފޯމާއިއެކު އެފަރާތަކުން ހުށައަޅަންވާނެއެވެ.)\n• ސީއެސްއާރުއަށް ހޭދަކުރާ މިންވަރަށް 10%\n• ރަޖިސްޓްރޭޝަން 40%\n އެއްވެސް ޓެކްސްއަކަށް ރަޖިސްޓްރީނުކޮށް ދެމުންގެންދާ ޚިދުމަތެއްނަމަ 10 ޕޮއިންޓް\n ޖީ.އެސް.ޓީއަށް ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައި ވާނަމަ 20 ޕޮއިންޓް\n ބީ.ޕީ.ޓީ ދައްކާނަމަ 30 ޕޮއިންޓް\n ޕެންޝަން ފަންޑުގައި މުވައްޒަފުން ބައިވެރިކޮށްފައިވާނަމަ 10 ޕޮއިންޓް\nއަތޮޅުގެ ޝަރަފުވެރި އިނާމު\nމިއިނާމު ދެވޭނީ ރާއްޖެއާއި ރާއްޖޭންބޭރުގައި ޝަރަފުވެރި ވަނައެއް ޙާޞިލުކޮށްފައިވާ، ށ. އަތޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ތިރީގައިވާ ދާއިރާތަކުން މިޝަރަފު އެރުވުމަށް ހޮވޭ ފަރާތްތަކަށެވެ. މި އިނާމު ދެވޭނީ މި އެވޯޑަށް ކުރިމަތިލާ ތިރީގައިވާ ޝަރުތު ހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ.\n ވޭތުވެދިޔަ3އަހަރުގެ ތެރޭގައި މުޅިރާއްޖެއަށް ހުޅުވާލައިގެން ނުވަތަ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ބާއްވާފައިވާ މުބާރާތަކުން 1 ވަނަ ޙާސިލު ކޮށްފައިވުން\n އިލްމީ ރޮނގުން ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގަ ނުވަތަ ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ކޯސްތަކުން އެއްވަނަ ހޯދާ ފަރާތްތަކަށާއި ޕީ.އެޗް.ޑީ ހާޞިލުކުރާ ފަރާތްތަކަށެވެ.\nވިޔަވަތި އިނާމު ދިނުމުގެ ސިޔާސަތު\nވިޔަވަތި އިނާމަށް އެދޭފޯމް - އަތޮޅުގެ ދަރުމަވެރިޔާ\nވިޔަވަތި އިނާމަށް އެދޭފޯމް - ރައިވެރިބޭ އިނާމް\nވިޔަވަތި އިނާމަށް އެދޭފޯމް - ނަމޫނާ މުވައްޒިފު / ޝަރަފްވެރިޔާ\nވިޔަވަތި އިނާމަށް އެދޭފޯމް - ޚިދުމަތްތެރި ނަރުސް /ހެލްތުވޯކަރު\nވިޔަވަތި އިނާމަށް އެދޭފޯމް - ހިިންުގުންތެރިކަމުގެ ދާއިރާ\nވިޔަވަތި އިނާމަށް އެދޭފޯމް - ހީވާގި އެދުރު/ ކާމިޔާބު އެދުރު


Miladhoo - Fast and Reliable News Website from N.atoll! www.miladhoo.com\n4 އަހަރު ކުރިން 381\nއަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުވަނީ ފިތުނަ ފަސާދައިގެ ހާއްޔަކަށްވެފައެވެ. އެތަކެއް ފިތުނަތަކެއްގެ ތެރޭގައި އުޅެން މަޖުބޫރުވެފައެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލަ އަތްތަކުން ކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ހިތި ނަތީޖާއެވެ. މިއަނދަވަޅުން އަރައިގަނެވޭނީ އަޅުގަނޑުމެން އިސްލާޙަށް މަސައްކަތް ކޮށްގެންނެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސު އިސްލާޙު ކޮށްގެންނެވެ. الله سبحانه وتعالى މުޞީބާތް ޖައްސަވަނީ މީސްތަކުން އިމްތިޙާނު ކުރެއްވުމަށްޓަކައެވެ. އިމްތިޙާނުގެ ވަގުތުތަކުގައި މީސްތަކުންގެ ތެރެއިން އެއްބަޔަކު މާތް ﷲ ގެ ޙަޟްތަރުގައި ކުރިއަރައިގެންދެއެވެ. އަނެއްބަޔަކު މަގުފުރެދިގެންދެއެވެ.\nފިތުނަ ފަސާދަ ޢާއްމުވުމަކީ ޤިޔާމަތް ކައިރިވެއްޖެކަމުގެ ޢަލާމާތެކެވެ. މިއީ ތެދެއްކަން އަހަރުމެންގެ ވަށައިގެން ހިނގަމުން މިދާ ހުރިހާކަމަކުން މިދަނީ ފެނި ހާމަވަމުންނެވެ. އެ ގޮތުން މިޒަމާނުގައި މިދަނީ ތަފާތު އެކި ނަންނަމުގައި މުޅިން އާ ބާވަތް ބާވަތުގެ ފިތުނަ އުފައްދަމުންނެވެ. ފިތުނައަކީވެސް މުއުމިނުންނަށް ކުރިމަތިވާ ވަރުގަދަ އިމްތިޙާނެކެވެ. މި އިމްތިޙާނަށް ކެތް ނުކުރެވޭ މީހުން ފަހުޒަމާނުގައި ހެނދުނު މުސްލިމެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެފައި ހަވީރު ކާފިރެއްގެ ގޮތަށް ބަދަލުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ވިސްނާ ފިކުރުކޮށްލުން މުހިއްމު މަޢުޟޫޢު އެކެވެ.\nއަޅުގަނޑުގެ މިލިޔުމުގައި ފިތުނަިގެ ނުރައްކާތެރިކަމަށް ބަލާލެވޭތޯ މަސައްކަތް މިކުރަނީ، އަބޫ ހުރައިރާ އަރިހުން ރިވާކުރެވިފައިވާ އަންނަނިވި حديث (عن أ بي هريرة أ ن رسول الله قال : “بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا “) ގެ ތަފްސީރުގެ އަލީގައެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލާގެ ﷺ އަރިހުން ابو هريرة ރިވާ ކުރައްވާފައިވާ މި ޙަދީޘް މުސްލިމާއި އަޙްމަދު އަދި ތިރްމިޛީ އާއި އިބްނު ޙިއްބާން ތަޚްރީޖް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އަދި މި ޙަދީޘަކީ ޞަޙީޙު حديث އެއްކަމަށް މުސްލިމާއި ތިރުމިޛީ އަދި އިބްނު ހިއްބާން އާއި އަލްބަޣަވީއާ އަލްބާނީ ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. މި ޙަދީޘްގެ މައުޟޫޢަކީ ފިތުނައިން ދުރުހެލިކުރުމާއި އޭގެ ނުރައްކަލާއި ގެއްލުން މީސްތަކުންނަށް ބަޔާން ކޮށްދިނުމެވެ. މި ޙަދީޘްގައި ފިތުނަ ސިފަ ކުރައްވާފައިވަނީ ކަޅު އަނދިރި ގަނޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޙަދީޘްގައި އައިސްފައިވާ އެންމެ މުހިއްމު އެއްބަޔަކީ ހެޔޮ ޢަމަލުތަކަށް އަވަސްވެ ގަތުމަށް ރަސޫލާ محمَّد ﷺ ގޮވަލައްވައި އަމުރު ކުރައްވާފައިވާ ބައެވެ. އެހެންކަމުން ޙަދީޘްގައި ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ވަރަށްގިނަ ފައިދާ ތަކެއް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ.\nޙަދީޘް ގައިވާ ލަފްޒުތަކުގެ މާނަ\nبادروا بالأعمال: بادروا: ތިޔަބައިމީހުން އަވަސްވެ ގަންނާށެވެ!\nبالأعمال: ހެޔޮ ޢަމަލުތަކައިގެން!\nفتناً كقطع الليل المظلم: فتنا: ފިތުނަތަކެއް އަންނާނެ / ވާނެއޭ!\nكقطع الليل المظلم: އެއްވެސް އަލިކަމެއް، ނޫރެއްނުވާ ކަޅު އަނދިރި ރޭތަކެއްފަދަ\nيُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا: (އެހައިރުން) ހެނދުނު މުއުމިނެއްގެ ގޮތުގައި ވީ މީހާ ހަވީރު ހުންނާނީ ކާފިރެއްގެ ގޮތުގައެވެ!\nأَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرً: ނުވަތަ ހަވީރު މުއުމިނެއްގެ ގޮތުގައިވީ މީހާ ހެނދުނު ހުންނާނީ ކާފިރެއްގެ ގޮތުގައެވެ!\nيَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا: يَبِيعُ دِينَهُ: އޭނާ، އޭނާގެ ދީން ވިއްކާލާނެޔޭ!\nبِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا: ދުނިޔެ މަތީގައި ލިބިދާނެ މަންފާއަކަށްޓަކައި!\nޙަދީޘްގެ މުހިއްމު ލަފްޡު ތަކުގެ މުރާޖާ\n1.މި ޙަދީޘްގައި އައިސްފައިވާ މުހިއްމު އެއްކަލިމައަކީ “بادروا بالأعمال“ޢަމަލުތަކަށް އަވަސްވެ ގަންނާށެވެ!\nއޮތް ބަސްފުޅެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ﴿فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ﴾ ﴿سورة البقرة – 148﴾ މާނައީ: ފަހެ، ހެޔޮކަންތައްކޮށް އުޅުމުގައި ތިޔަބައިމީހުން އެކަކު އަނެކަކާ ވާދަކޮށް، (އެކަކު އަނެކަކަށްވުރެ) ކުރިއަރައިދާށެވެ!\nމީގެ މުރާދަކީ ޞާލިޙު ޢަމަލުތައް ކަމަށާއި، ޞާލިޙު ޢަމަލުތައް ބިނާވެގެންވަނީ ދެކަމެއް އޭގައި ފުރިހަމަވުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށް، “شرح رياض الصالحين ” ގައި އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް އަލް ޢުޘައިމީން ރަޙިމަހުﷲ (1992) ބަޔާންކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެއީ؛ މާތް ﷲ އަށް އިޚްލާޞްތެރި ވުމާއި، އެކަމެއްގައި ކީރިތި ރަސޫލާއަށް ތަބަޢަވުމެވެ. އެއްވެސް ޢަމަލެއްގައި ﷲ އަށް އިޚްލާޞްތެރިކަން ނުވާނަމަ އެ ޢަމަލަކީ ޞާލިޙް ޢަމަލެއްކަމުގައި ނުވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް މީހަކު ނަމާދުގެ ހުރިހާ ރުކުނަކާއި ޝަރުޠުތަކެއް އަދި ނަމާދުގެ ހުރިހާ ސުންނަތްތަކެއް ފުރިހަމަކޮށްގެން ނަމާދު ކުރިކަމުގައިވިއަސް، އެމީހާގެ ހިތުގައި ދެއްކުންތެރިކަމެއް އޮވެގެން ނަމާދުކުރިނަމަ، އެ ނަމާދު މާތް ﷲ ޤަބޫލެއް ނުކުރައްވާނެތެވެ. ސަބަބަކީ، އެކަމުގައި ޝިރުކު އެކުލެވިފައި ވުމެވެ. އެކަލާނގެއާ އެހެން ފަރާތަކާ ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރެވޭ އެއްވެސް ޢަމަލެއް އެކަލާނގެ ޤަބޫލެއް ނުކުރައްވާނެއެވެ.\nأبو هريرة رضي الله عنه ގެ އަރިހުން مسلم ރިވާ ކުރައްވާފައި ޤުދުސިއްޔަ حديث އެއްގައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ. : ( أنا أغنى الشركاء عن الشرك ، من عمل عملا أشرك فيه معي غيري تركته وشركه ) رواه مسلم އަދި ابن ماجه އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި : ( فأنا منه بريء وهو للذي أشرك) މާނައީ: “ތިމަންރަސްކަލާނގެއާ އެހެން ފަރާތެއް ބައިވެރިކުރުމުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ ފުދިވޮޑިގެން ވަމެވެ. އެއްވެސްމީހަކު ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށްޓަކައި ކުރާ އެއްވެސް ޢަމަލެއްގައި ތިމަން ރަސްކަލާނގެއާއެކު އެހެން ފަރާތެއް ބައިވެރިކޮށްފިނަމަ، އެމީހެއްގެ ފަރާތުން އެ ޢަމަލެއް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ކިއެއްތަ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެމީހަކު އެ ޝިރުކު ކުރި އެއްޗަކަށް ދޫކޮށްލައްވާހުށީމެވެ.” އަދި އިބްނު މާޖާގެ ރިވާޔަތުގައި: “ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާގެ ކިބައިން ބަރީޢަވެގެން ވަމެވެ. އަދި އޭނާވަނީ އޭނާ އެ ޝިރުކު ކުރި އެއްޗަކަށެވެ.” މިފަދައިން އައިސްފައި ވެއެވެ.\nޙަދީޘްގައި ދެވަނައަށް އޮތް މުހިއްމު ބަޔަކީ فتناً “ފިތުނަ” މި ލަފްޒެވެ. މި ޙަދީޘްގައި މިވާ ފިތުނަ ދެބަޔަކަށް ބެހިގެންވާކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވައެވެ. އެ ދެބަޔަކީ “فتنة الشبهات ” އަދި ” فتة الشهوات ” އެވެ. فتنة الشبهات ނުވަތަ شُبهي ފިތުނަ އަކީ ޖާހިލުކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކޮންމެ ފިތުނައެކެވެ. އެހެން ޢިބާރާތަކުން ބުނާނަނަމަ، ދީނާގުޅޭގޮތުން އުފެދޭ ފިތުނައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޢަޤީދާއާ ގުޅޭގޮތުން ނުވަތަ ޢަޤީދާ ފާސިދު ވުމުގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ފިތުނަ އާއި ޢަމަލުތަކުގައި، މާތް ﷲގެ ޝަރީޢަތުގައި އައިސްފައިވާ ކަންކަމާ ޚިލާފަށް، އަމިއްލައަށް އުފައްދާފައިވާ ބިދުޢަތައް ހިމެނުމުގެ ސަބަބުން އިންސާނާ ޙައްޤުގެ މަގުން އެއްކިބާވެ އެ އިންސާނާ ފިތުނަވެރިވެ ދިއުން ހިމެނެއެވެ. މިއީ ޝަހްވަތުގެ ފިތުނައަށްވުރެ އެތައް ގުނައަކަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ފިތުނައެކެވެ. ސަބަބަކީ އޭގެ ސަބަބުން އިންސާނާ ތަޥްޙީދުގެ ސާފު ޠާހިރުކަމުން ބޭރުކޮށްލައި، ޝިރުކާ ކުފުރުގެ ނަޖިސްކަމުގެ ތެރެއަށް އެއްލާލާތީއެވެ. ނުވަތަ ސުންނަތުގެ އަލިކަމުން ނެރެ ބިދުޢަ އާއި ޟަލާލަތުގެ އަނދިރިކަމަށް އިންސާނާ ވައްދާތީއެވެ.\nދެވަނަ ބަޔަކީ شهوة ގެ ފިތުނައެވެ. شهوة ގެ ފިތުނައޭ ބުނެވޭ ބަހުގެ މާނައަކީ؛ އިންސާނާ ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމަށާއި އޭގެތެރެއަށް ހުށަހެޅުމަށް ހިތްވަރުދޭ ނުވަތަ އެކަމަށް ޥާޞިލުކޮށްދޭ، ދުނިޔޭގެ އެދުންތަކާއި ލައްޒަތުތަކެވެ. އޭގެ މުރާދަކީ؛ އިންސާނާއަށް އެކަމަކީ الله تعالى ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ކަމެއްކަން އެނގި ހުރެވެސް، އޭނާގެ އެދުންތަކާއި ޙާޞިލްކުރަން ބޭނުންވާ ދުނިޔެވީ މަންފާތަކަށްޓަކައި، މާތް ﷲގެ އަމުރުފުޅަކަށާއި އަދި އެކަލާނގެ ނަބިއްޔާގެ ބަސްފުޅަކަށް ބެލުމެއްނެތި، އެ ޙަރާމްކަންކަމަށް އަރައިގަނެ، އެދުންތައް ޙާޞިލް ކުރަމުން ގެންދިއުމެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، މިކަމަކީ ﷲ، އޭނާގެ މައްޗަށް ވާޖިބު ކުރައްވާފައިވާ ކަމެއްކަން އެނގިހުރެވެސް، ދުނިޔަވީ ލައްޒަތުތަކުގެ ތެރެއަށް ޣަރަޤުވެހުރެ، އެވާޖިބުތަކަށް ފުރަގަސް ދިނުމެވެ. (އަލް ޢުޘައިމީން – 1992)\nޙަދީޘް ގެ ޖުމްލަ މާނަ\nމާތް ﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަބޫހުރައިރާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ محمَّد ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. “އަނދިރި ވިއްސާރަރެއެއްގައި ވިލާތައް މަތިމައްޗަށްއަރައި އަނދިރި ކޮށްލައިގެން ހުންނަ ފަދައިން ފިތުނު ފަސާދަތައް ގިނަވެ، ތިމާމެންނަށް ނުކުޅެދުންތެރިކަން އައުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ ތިމާމެންނަށް ވަގުތު ނުލިބި ދަތިވުމުގެ ކުރިން ހެޔޮޢަމަލު ގިނަކުރުމަށް ތިޔަބައި މީހުން އަވަސްވެ ގަންނާށެވެ. އެވަގުތު މީހާއަށް ހެނދުނު އޭނާ ހުންނާނީ މުސްލިމަކަށެވެ. އެކަމަކު އިރު އޮއްސޭއިރު އެނާ ހުންނާނީ ކާފިރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނުވަތަ އިރު އޮއްސޭއިރު މުސްލިމަކަށް ހުރެފައި އިރުއަރާއިރު ހުންނާނި ކާފިރަކަށެވެ. މި ގޮތުން މީހާދާނީ ދުނިޔެވީ މަދު މިންވަރަކަށްޓަކައި ތިމާގެ ދީން ނީލަން ކިޔަމުންނެވެ.”\nޙަދީޘްގެ އިޖުމާލީ ސަރަޙަ\nމި ޙަދީޘަކީ ޤިޔާމަތް ކައިރިވެގެން އަންނަ ހިނދު ފިތުނަތައް ގިނަގުނަ ވެގެންދާނޭ ކަމަށާއި އޭގެ ސަބަބުން މީސްތަކުންނަށް އެބައިމީހުންގެ އީމާންކަމުގައި ދީނުގެ ޙައިޘިއްޔަތެއް ނެތިގެންދާނެކަމާއި ދުނިޔޭގެ އެދުންތަކުގެ ފަހަތުން މީސްތަކުން ދުވަންފަށާނެ ކަމަށާއި އެކަމަށްޓަކައި ދީނާއި އީމާންކަން ނީލަންކިޔާނެ ކަމަށާއި ދުނިޔޭގެ ފަނާވެދަނިވި މާއްދީ ފައިދާއަށްޓަކައި މީސްތަކުން އަވަދިނެތި މަސައްކަތްކުރާނެ ކަމުގެ އިންޒާރުދެއްވައި އެފަދަ ކަންކަމުން ރައްކާތެރިވުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވާ ޙަދީޘްއެކެވެ. މި ޙަދީޘްގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ މީހުން މިއަދު ފެންނަލެއް މަދެއް ނޫނެވެ. މިފަދަ ޙާލަތުގައި ކޮންމެ މީހަކުވެސް ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުން ގިނަކުރުން ހުއްޓެވެ.\nމި ޙަދީޘްގައި ކީރިތި ރަސޫލާ މިސާލު ޖައްސަވައި ޙަދީޘް ކުރައްވަނީ ފިތުނަ ފަސާދައިގެ ބޮޑުކަމާ ގިނަކަމާހުރެ މީހާއަށް ތިމާގެ ދީނުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބައިކަން ނޭނގޭނެ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން މިތާނގައި އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ބަޔާންކުރައްވަން ޤަޞްދުކުރައްވަނީ މީހާގެ ހިތަށާއި ޢަޤީދާއަށް އަންނަ ހަލުއި ބަދަލަކަށެވެ. އަދި ރޭދުވާ ތަކުރާރުވާފަދައިން އިންސާނާގެ އީމާންކަންވެސް އެހާފަސޭހައިން އެހާ ހަލުއި މިނުގައި ކުއްލިކުއްލިއަށް އެނބުރެމުން ދުވާލު ދެކޮޅު އީމާންކަމާއި ކާފިރުކަން ބަދަލުވެގެން ދާނެކަމަށެވެ. މިއީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް ބިރުވެތިވާންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. އެއާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މިއަދު މި އޮތީ ޙަދީޘްގައި އަންގަވާފައިވާ ދުވަސް ގާތްވެފައިކަމާއި ތިމާގެ މަރުގެ ވަގުތު އެހާގާތްވެފައި އޮތްކަމާމެދު ޔަޤީންކޮށްގެން ހުރެ ހެއު ޢަމަލުކުރުންމަތީ ވީހާވެސް ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރަން އެބަޖެހެއެވެ.\nޙަދީޘުން ލިބިދޭ ބައެއް ފައިދާ\nފުރަތަމަ ފައިދާ: ފިތުނަތަކުން ދުރުހެލި ކުރުމާއި އެކަމަށް ބިރުގެންނެވުން ހިމެނެއެވެ. އެ ބިރުގެ ސަބަބުން އިންސާނާއަށް ގިނަގުނަ ފައިދާ ތަކަކަށް މަގުފަހި ކުރުވައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި-:\n1- ދީނީ ޢަޤީދާ ވަރުގަދަ ކުރުމަށާއި އެންމެހާ ބިދުޢަތަކާއި ޝަރީޢަތާއި ނުގުޅުންތެރި ހުރިހާ ކަމަކުން ދުރުހެލިވެ ހުރުމަށްޓަކައި، ޝަރުޢީ ޢިލްމު އުނގެނުމާއި އެކަމަށް ހިތްވަރު ކުރުމުގެ ބާރު ލިބިގެން ދިއުމާއި؛\n2- ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް ތަޤައްރުބުވެ ފިތުނަތަކުން ސަލާމަތް ކޮށްދެއްވުމަށްއެދި އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް ގިނަގިނައިން ދުޢާ ދެންނެވުމަށް މަގުފަހިވެގެން ދިއުން ހިމެނެއެވެ. އެކަލާނގެއަށް ގިނަގިނައިން ދެންނެވުމަކީ ﷲގެ ލޯބި ލިބިގެންދާނެ ކަމެއްކަމަށްވަނީ އަންގަވާފައެވެ. ﴿ أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ﴾ ﴿سورة النمل 62﴾ މާނައީ: ނުވަތަ ދަތި އުނދަގޫ حال ޖެހިފައިވާ މީހާ، އެކަލާނގެއަށް دعاء ކުރާހިނދު، އެމީހާގެ دعاء އިޖާބަކުރައްވައި، އަދި ނުބައިކަން ދުރުކުރައްވައި، އަދި ބިމުގެ خليفة އިން ކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުންލައްވާ ރަސްކަލާނގެ ހެއްޔެވެ؟ اللَّه އާއެކު އެހެން إله އަކު ވޭހެއްޔެވެ؟ ތިޔަބައިމީހުން ހަނދުމަކުރަނީ ވަރަށްވެސް މަދުންނެވެ!\n3- ފިތުނައަށް މަގުފަހިވެދާނެ އެންމެހާ ކަންކަމުން ދުރުހެލިކޮށްދިނުން.\nދެވަނަ ފައިދާ: ފިތުނަތައް ގިނަވެގެން ދިއުމުގެ ސަބަބުންނާއި، އިންސާނާ މަޝްޣޫލުވުމުގެ ސަބަބުން ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމަށް ހުރަސް އެޅިގެން ދިއުމުގެ ކުރިން، އެފަދަ ޢަމަލުތައް ކުރުމަށް އަވަސްވެގަތުމަށް ހިތްވަރުދިނުން ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން މި ޙަދީޘްގައި، ފިތުނަތައް ފުނިޖެހުމުގެ ކުރިން ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމަށް އަވަސްވެ ގަތުމަށް ރަސޫލާ ހިތްވަރު ދެއްވުމުގައި ގިނަގުނަ ސަބަބުތަކެއް އެކުލެވިގެން ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:\n1- ހެޔޮ ޢަމަލުތަކަކީ ފިތުނައިން ރައްކާތެރިވުމަށް އޮތް ޙިމާޔަތެކެވެ. ސަބަބަކީ ހެޔޮ ޢަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ އީމާންކަން ވަރުގަދަވެ ސާބިތުވެގެން ދެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ، ހެޔޮ ޢަމަލުތަކާއިގެން ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް ކުއްތަންވާމީހާ އެކަލާނގެ މާޔޫސް ނުކުރައްވާނެތީއެވެ. ތަނަވަސްކަމާއި ހިތްހަމަޖެހުމުގެ ވަގުތުގައި އެކަލާނގެ ހަނދުމަކުރާމީހާގެ ދަތި ވަގުތުތަކުގައި އެކަލާނގެ އެމީހާގެ މަތިން ހަނދުމަކުރައްވާނެ ކަމުގައި، އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން ރިވާ ކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ.(އަލް ޢުޘައިމީން – 1992)\n2- ފިތުނައިގެ ވަގުތުޖެހި، އެކަން ވެރިވުމުން، އިންސާނާ ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެގެން ހިނގައިދާނެ ކަމަށްޓަކައާއި، އެކަމުގެ ޘަޥާބާއި ދަރުމަ އުނިވެގެން ހިނގައިދާނެތީއެވެ. ސަބަބަކީ، އެފަދަ ބޮޑެތި ފިތުނަތައް ވެރިވެފައިވާ ޙާލަތުގައި ލޭ އޮހޮރުވުމާއި، މީހުން މެރުމާއި ތަޅާފޮޅުމުގެ ބިރުވެރިކަމާއި، ފޭރުމާއި ވައްކަން ކުރުމާއި ފަސާދަ އާއި ފާޙިޝް ޢަމަލުތައް ކުރުން ޢާއްމު ވެފައި ވުމުގެ ސަބަބުން، އިންސާނާ ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމުން ދުރުހެލިކޮށް، އެކަންކަމުން ތިމާ އާއި ތިމާގެ އަނބިދަރިންނާއި މުދާ ރައްކާތެރި ކުރުމުގައި މަޝްޣޫލުވެ ވަގުތުތައް ހޭދަކުރަން ޖެހިދާނެތީއެވެ. އަދި އެ ފިތުނަ ތަކުގެ ތެރޭގައި ތިމާ ހައްޔަރުވުމާއި، އަނިޔާ ލިބުންފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވެ، ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ނުކުރެވި ހުންނަން ޖެހިދާނެތީއެވެ. ނުވަތަ އެކަންކަމުގައި ތިމާގެ ބުއްދި އާއި ވިސްނުން މަޝްޣޫލު ކުރުމުގެ ސަބަބުން ހެޔޮ ޢަމަލު ކުރުމުގައި ﷲ އަށް ޚުޝޫޢަތްތެރި ނުވެވުމާއި، އެކަލާނގެއަށް ހިތްނިޔަތް ޚާލިޞް ކުރުމުގައި ނުކުޅެދިދާނެތީއެވެ.\nތިންވަނަ ފައިދާ: އެންމެ ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު އަދި ނުބައިވެގެންވާ ފިތުނަތައް ހާމަކޮށްދެއްވުން. އޭގެ ތެރޭގައި އިންސާނާ، ހެނދުނު އޭނާއަކީ މުއުމިނެއްގެ ނަން ދީގެން ހުރި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހުރުމަށްފަހު، ހަވީރުވާއިރު އެނާގެ ނަން ކާފިރަކަށް ބަދަލުވެގެން ދިއުން ހިމެނެއެވެ.\nހަތަރުވަނަ ފައިދާ: ފިތުނައިގެ ބޮޑުކަމާއި ބިރުވެރިކަން ހާމަކޮށްދެއްވުން. އެގޮތުން މި ޙަދީޘްގައި ދެ ކަމެއް ކީރިތި ރަސޫލާ ބަޔާން ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެއީ؛\n1- އިންސާނާގެ ޢަޤީދާއަށް އެންމެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ބޮޑުވެގެންވާ ނުބައި އިންޤިލާބެއް އަންނާނެކަމަށާއި؛\n2- އެ ފިތުނަތަކުގެ އަނދިރިކަން އެންމެ ކަޅު އަނދިރި ރެއެއްގެ ކަނު އަނދިރި ކަމަށްވުރެވެސް އަނދިރިކަން ގަދަވާނެކަމުގެ ބިރުވެރިކަންވަނީ ބަޔާން ކުރައްވާފައެވެ. އަދި އެ އަނދިރިކަމުގެ ތެރޭގައި ހެޔޮ އެއްވެސް އެއްޗެއް ދެނެގަތުމުގެ ބާރެއް އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން ގެއްލުމާއި ހަލާކުގެ ތެރެއަށް އެ އިންސާނާ ވެއްޓިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރި ޚަބަރުތައްވެސް މި ޙަދީޘްގައިވަނީ ދެއްވާފައެވެ.\nފަސްވަނަ ފައިދާ: ފިތުނައިގެ ތެރެއަށް އިންސާނާ ވެއްޓިގެންދާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ؛ ދުނިޔޭގެ އެދުންތަކާއި މާއްދީ މަންފާތަކަށް ހެއްލުމާއި، ދީނުން ބޭރުވުންކަން ބަޔާންކޮށްދެއްވުން. އެގޮތުން އިންސާނާ އޭނާގެ އީމާންކަން ކާފިރުކަމަށް ބަދަލުކޮށްލަނީ، އޭނާގެ ދީން، ދުނިޔެމަތިން ތިމާއަށް ލިބިދާނެ މަންފާއަކާއި މާއްދީ ފައިދާއަކަށް ވިއްކާލައިގެން ކަމުގައި ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ޙަދީޘްގެ މިބައި ޘަރަޙަ ކުރައްވަމުން އަލް ޢައްލާމާ އަލްޢުޘައިމީން ރަހިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވަނީ: ދުނިޔެ މަތީން ތިބާއަށް ލިބިދާނެ މަންފާއަކީ ހަމައެކަނި މުދާތަކެއް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު މުދަލާއި، ޖާހާއި، ޢިއްޒަތާއި، ވެރިކަމާއި އަދި އަންހެނުންނާ މިހުރިހާ އެއްޗިއްސަކީވެސް ދުނިޔެއިން ތިބާއަށް ލިބިދާނެ މަންފާތަކާއި ތަކެއްޗެވެ. އަދި އެ ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީވެސް ތިބާއަށް ހުށަހެޅިގެންދާނެ ތަކެއްޗެވެ. (އަލް ޢުޘައިމީން – 1992)\nހަވަނަ ފައިދާ: ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމަށް އަވަސްވެގަތުމަކީ އީމާންކަން ވަރުގަދަވެ، ސާބިތު ވެގެންދާނެ ސަބަބެއް ކަމަށާއި އަދި އެކަންތައްތައް ދޫކޮށްލުމާއި، އެކަމުން ދުރުހެލިވުމާއި އަދި އެކަންކަމަށް ފަސްޖެހުމަކީ ހިތަށް ޝައްކުތަކާއި ވަސްވާސްތައް އަދި ފިތުނައިގެ ނުރައްކާތެރި އަސަރުތައް ތިމާގެ ހިތުން ޖާގަ ހޯދާފާނެ ކަމެއްކަން ހަނދާންކޮށްދީ، ހެޔޮކަންކަމަށް ޝައުޤުވެރިކުރުވުން ހިމެނެއެވެ.\nކީރިތި ޤުރްއާނުގައި الله سبحانه وتعالى ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.﴿ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِۚ ﴾ ﴿سورة البقرة ١٩١﴾ މާނައީ: އަދި قتل ކުރުމަށްވުރެ فتنة ވެރިކަމުގެ ނުބައިކަން ބޮޑެވެ. އަދިވެސް ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ﴿ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِۗ ﴾ ﴿سورة البقرة – 217﴾ އަދި قتل ކުރުމަށްވުރެ فتنة ވެރިކަމުގެ ނުބައިކަން މާބޮޑެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާނުގެ މި ދެ އާޔަތުގެ ތަފްސީރަށް ބެލުމުން ފިތުނަ އުފެއްދުމާމެދު الله سبحانه وتعالى ގެ ރުއްސެވުން ނެތް މިންވަރާއި، ފިތުނައިގެ ބޮޑުކަމާއި އޭގެ ނުރައްކާތެރިކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގިގެންދެއެވެ. އަދި ﷲ އަށް ޝިރުކުކުރުން އެއީ ފިތުނައިގެ ތެރެއިންވާ ކަމެއްކަމުގައި ޢިލްމުވެރިން ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.\nމުޖުތަމަޢުގައި ފިތުނަ އުފެދުމަށް ދިމައިވާ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ އިންސާނުންނަކީ މިޒާޖުގެ ގޮތުންނާއި ޢިލްމީ ގޮތުންނާއި އަޚުލާޤީ ގޮތުންނާއި އެހެނިހެން ގޮތްގޮތުންވެސް ތަފާތު ބަޔަކަށް ވީހިނދު، މަޢީޝަތުގެ މައިދާނުގައި އެކަކު އަނެކަކާ ވާދަކުރަން ޖެހުމެވެ. އަދި ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަނެކާގެ މަސްލަޙަތަށް ބެލުމެއްނެތި ތިމާއަށް ހެޔޮގޮތް ހޯދާން އުޅުމެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ އެކަކު އަނެކަކާ ޖެހުމެވެ. އެކެއްގެ ހިތުގައި އަނެކަކަށް ނަފްރަތާއި ރުޅިވެރިކަމާއި ޢަދާވާތްތެރިކަން އުފެދުމެވެ. ދުނިޔެވީ އެދުންތަކުގެ ސަބަބުން ގާތްތިމާގެ މީހުންގެ މެދުގައިވެސްދަނީ ދެކޮޅުވެރިކަން އުފެދެމުންނެވެ. މީގެ މިސާލަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަކިވަކި ފިކުރުތަކަށް ލޯބި ޖެހުމުގެ ސަބަބުން، ގާތްތިމާގެ މީހުންގެ އަޚުވަންތަ ގުޅުންކެނޑުމުން އުފެދިފައިވާ ފިތުނައެވެ. މި ދެންނެވުނު ސިޔާސީ ފިކުރުގެ ފިތުނައިގެ މިންގަޑު މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢާއިލާ ތަކުގައި ހުރި މިންވަރަކީ، ސިޔާސީ ގޮތުން ފިކުރު ތަފާތުނަމަ އެއްއަޚަކު އަނެއްއަޚެއްގެ ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވުންފަދަ މުހިއްމު ކަންކަމަށް އިންކާރު ކުރުމެވެ. މިއީ ވިސްނާ ފިކުރުކުރާ ބަޔަކު ލޮލުން ކަރުނަ އޮހޮރޭވަރުގެ ހިތާމަހުރި ކަމެކެވެ. މިފަދަ ނުބައި ނަތީޖާތައް އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުތަކުން ފެންނަމުން މިދަނީ، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގައި الله سبحانه وتعالى އަންގަވާފައިވާ މަތިވެރި، ޙިކްމަތްތެރި އުޞޫލުތައް އެއްފަރާތްކޮށް، އަމިއްލަ ގޮތްތަކާއި ހަވާ ނަފްސުގެ އެދުންތަކަށް ތަބާވުން ބޮޑުކަމުންނެވެ. الله سبحانه وتعالى ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ﴿وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ﴾ ﴿ سورة آل عمران ١٣٣﴾ މާނައީ: އަދި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ حضرة ން ފާފަފުއްސެވުން ލިބިގަތުމަށާއި، އުޑުތަކާއި ބިންފަދަ ތަނަވަސްކަންހުރި ސުވަރުގެޔަށް ތިޔަބައިމީހުން އަވަސްވެގަންނާށެވެ! އެ ސުވަރުގެ ތައްޔާރު ކުރައްވާފައިވަނީ، تقوى ވެރިންނަށެވެ!\nކޮންމެ މީހަކުވެސް ތިމާގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވާން ބުނާ ބީދައިން އަނެކާގެ މަސްލަޙަަތުވެސް ޙިމާޔަތް ކުރަންޖެހެއެވެ. ދޭދޭ ފަރުދުންގެ މެދުގައި އުފެދޭ މައްސަލަތައް ޢަދުލުވެރިކަމާއި އިންސާފާއެކު ހަމަޖައްސަން ޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ކުޑަކުޑަ މުޖުތަމަޢުގެ ބަލާލި ކޮންމެ ދިމާއަކުން ފެންނަމުން މިދަނީ ނަފްރަތުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ ފިތުނައިގެ މައްސަލަތަކަށް ޙައްލު ނުހޯދި އިތުރުވާތަނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ ނަމުގައި އިމެއްނެތި މިނިވަންކަން ހޯދުމުގެ ނަމުގައި، ބުއްދިއަށް ފެންނަ ކޮންމެ ދީނަކަށް އުޅެން ގޮވުމާއި އެއްޖިންސުން ކައިވެނިކޮށްގެންނާއި ކައިވެނި ނުކޮށްވެސް ގުޅުންހިންގުން ހުއްދަކުރަން އެދުމާއި ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ނަމުގައި، މީޑިއާފަދަ ފުޅާ، ތަނަވަސް ވަޞީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން، އެއްވެސް ޙަޤީޤަތެއް ބެލުމެއްނެތި އަނެކާއާ ދިމާއަށް ބޭނުން ކޮންމެ އެއްޗެއް ބުނުމުގެ މިނިވަންކަން ހޯދުމުގެ މައްސަލަތަކެވެ. ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ނަމުގައި ޢާއިލާތަކުގެ އަބުރު ކަތިލުމުގެ މައްސަލަތަކެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރާ އަނިޔާގައި އިންޞާފު ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ޢާއިލާތަކުގެ މެދުގައި ޢަދާޥާތްތެރިކަން އުފެދުމުން ދިމާވާ މައްސަލަތަކެވެ. އަދި މި ނޫންވެސް އެއްގަމާއި ކަނޑުގައި ފަސާދަ އުފެއްދުމާއި ޢާއިލީ ހަމަނުޖެހުމާއި މަސްތުވާ އެއްޗެހި ބޭނުންކުރުމާއި ބަދުއަޚުލާޤީ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ ފިތުނައެވެ. މިފަދަ ނަފްރަތާއި ރުޅިވެރިކަމާއި ފިތުނައިގެ އާޚިރު ނަތީޖާއަކަށް ވެގެންދާނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޅި ޤައުމު ހަލާކުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓުންކަން ކަށަވަރެވެ. އެހެނީ މިޤައުމަކީ، ޤައުމު ބިނާކުރުމުގައި މާ ގިނަ ޥަޞީލަތެއް ނެތި، الله سبحانه وتعالى ގެ މަތިވެރި ރަޙްމަތުން ލިބުނު، އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތާއި ކަރާމާތާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ސަބަބުން ހަމަޖެހުންމަތީ މިއަދާހަމައަށް ވާޞިލްވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. ފިތުނައިގެ ސަބަބުން އުފެދޭ ރުޅިވެރިކަން ބޮޑުވެ، ޙައްލެއް ނުހޯދިވަނިކޮށް، މި ޤައުމުގެ އެންމެ ބޭންކެއް ނެތިކޮށްލިއަސް، މުޅިޤައުމު ހަލާކުވެގެންދާނެކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު އިސްކޮށް، ވަކި ކަމެއް ޙާޞިލް ނުވެގެން، އެ ރުޅިވެރިކަމާ ނަފްރަތުގައި ބޭރުގެ ދުނިޔޭގައި މި ޤައުމުގެ ގުޅުން ޚަރާބު ކޮށްލައިފިނަމަ ވިސްނުމަށް ގެންނަން ނޭނގޭފަދަ ބޮޑެތި މުޞީބާތް ކުރިމަތިވެގެން ހިނގައިދާނެކަން ޔަޤީނެވެ. ސަބަބަކީ މި ޤައުމުގެ ހުރިހާކަމެއްގެ މަޞްލަޙަތު ގުޅިލާމެހިފައިވަނީ ބޭރުދުނިޔެއާކަމަށް ވާތީއެވެ.\nނަފުރަތާއި ރުޅިވެރިކަމާއި ޙަސަދައިގެ ސަބަބުން، އުފެދުނު ފިތުނައިގައި ދާދި ފަހަކުން މި ޤައުމުގައިވަނީ، އަމިއްލަ ދަލާއި ވަގުތާއި އެތަކެއް ފައިސާއެއް ހޭދަކޮށްގެން ބިނާކޮށް އާރާސްތުކުރި އެތަކެއް ތަކެއްޗެއްގައި ހުޅު ޖެހުމުގެ ބޮޑު ކާރިޘާއެއް ހިންގާފައެވެ. މި ކާރިޘާގައި ޤައުމަށް ލިބުނު ގެއްލުން އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއަކުންވަނީ އަގުކުރެވިފައެވެ. އަދި ފިތުނައިގެ ސަބަބުން ޤައުމަށް މިލިބުނު ގެއްލުން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް އަދިވެސްވަނީ ފޫނުބެއްދިއެވެ. މިއީ ފިތުނައިގެ ނުރައްކާތެރިކަން ހުރި މިންވަރެވެ. މިފަދަ ކަންތައްތަކަކީ މުޅި ޤައުމުގެ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތު ކުރިއަށް ނެރެ، ބައެއްގެ ސިކުނޑިތަކުގައި ފިތުނައިގެ އަލިފާން ރޯކުރުމުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު ހުޅުގަނޑު މައިތިރި ނުކުރެވުމުން، އެ ހުޅުގަނޑު ފަޅައިގެން ގޮސް ބޮޑުވެގެން، ހިނގި ކާރިޘާއެއްކަން ޔަޤީނެވެ.\nالله سبحانه وتعالى ގެ ތައުފީޤާއެކު އިސްލާމްދީނުގެ މަތީގައި، 900 އަހަރަށްވުރެ ގިނަދުވަސް ވީ މި ޤައުމަށް، ފިތުނައިގެ ސަބަބުން އޮތް އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކާތެރިކަމަކީ މި ޤައުމުން އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތާއި މިނިވަންކަން ކުޑަ ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައިވެސް ގެއްލިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ ބިރުވެރިކަމެވެ. އެހެންވެއްޖެނަމަ އަހަރުމެން ވާހުށީ، ތަފްސީރު ކުރެވުނު ޙަދީޘްގައި محمَّد ﷺ ބަޔާންކުރައްވައި އިންޒާރުދެއްވާފައިވާ ފިތުނައިގެ ކަޅު އަނދިރިކަމުގެ ތެރޭގައިކަން ޔަޤީނެެވެ!\nއެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެބަސްވެވެން ނެތް މިންވަރަށް އެނގިގެން މި ދިޔައީ ފިތުނައިން ދުރުހެލިވެ ރައްކާތެރިވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކަމެއްކަމުގައެވެ. މުޅިއިންސާނިއްޔާތާއި ވަށައިގެންވާ މާހައުލާއި އަންނަންއޮތް ޖީލުތަކުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި އުޞޫލުތަކުގައި ހިފައިގެން މެނުވީ މުޖުތަމަޢުގެ މަޞްލަޙަތު ދެމި ނޯންނާނެތީވެ، މުޖުތަމަޢުގެ ޒިންމާދާރު ފަރާތްތަކުންނާއި ވަކިވަކި ފަރުދުންވެސް ފިތުނަ އުފެދޭ އެންމެހާ ކަންކަމުން ދުރުހެލިވާނޭ ގޮތެއްގެމަތީން، ދިރިއުޅުމުގެ ކަންތައްތައް ބައްޓަންކުރުން މުހިއްމު ކަމުގައި ދެކެމެވެ.\nhttp://ar.miraath.net/article/2998 (މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 16 އޮކްޓޯބަރ 2016 ގެ ހަވީރު 5:03 ގައި)\nމަޢުލޫމާތު ހޯދި ގޮތް\nالقران الكريم ގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ، (ދިވެހިރާއްޖެ: ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީސް، ޗާޕު1، 2007)\nعبد الله فاروق إبراهيم ” ރިޔާޟުއްޞާލިޙީން – ދިވެހިބަހުން ، (ދިވެހިރާއްޖެ، ފުރަތަމަ ޗާޕު 2005)\nހުސައިން ރަޝީދު އަޙްމަދު، ޞަޙީޙް މުސްލިމް – ދިވެހި ތަރުޖަމާ/ ފުރަތަމަބައި (ދިވެހިރާއްޖެ، ފުރަތަމަ ޗާޕް، ޑިސެމްބަރ 2011 )\nއަލް ޢުޘައިމީން، މުޙައްމަދު ބިން ޞާލިޙް، ތަޙްޤީޤް: ޢަބްދުލް ކަރީމް މަދުކޫރު، ޝަރުޙު ރިޔާޟުއްޞާލިޙީން، ދާރުއްސަލާމް، ޢުނައިޒީ (ސުޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާ، 1 ވަނަ ޗާޕް، 1992)\nއިސްޙާޤު މުޙައްމަދު، މޮޑިއުލް ” الحد يث الشريف 2″ މާއްދާ، “ޙަދީޘް ތަފްސީރު” (ދިވެހިރާއްޖެ، ވިލާކޮލެޖް، ލެކްޗަރަރ ނޯޓްސް، 2016) ބެޗްލަރ އޮފް ޝަރީއާ، ބެޗް-10\nsubmission.org/Abu_Hurayrah.html (މަޢުލޫމާތު ނެގީ 11 އޯގަސްޓް 2016 ގައި)\nar.miraath.net (މަޢުލޫމާތު ނެގީ 16 އޮކްޓޯބަރ 2016 ގައި)\nislamweb.net (މަޢުލޫމާތު ނެގީ 11 އޮކްޓޮބަރ 2016 ގައި)\nforum.sedty.com (މަޢުލޫމާތު ނެގީ 21 ސެޕްޓެމްބަރ 2016 ގައި)\nnoorul-islam.net (މަޢުލޫމާތު ނެގީ 10 އޮކްޓޯބަރ 2016 ގައި)\nwww.dhisalafiyyah.net (މަޢުލޫމާތު ނެގީ 13 އޮކްޓޯބަރ 2016 ގައި)\nar.miraath.net/article/2998 (މަޢުލޫމާތު ނެގީ: 16 އޮކްޓޯބަރ 2016 ގެ ހަވީރު 5:03 ގައި)\nނަން މި ބްރޯޒާގައި ސޭވް ކުރުމަށް\nބައެއް ޚިދުމަތްތައް މުނިސްޕަލްކުރާނަން، އަންހެނުންނަށް ޚާއްސަކޮށްގެން ރަށުގައި…\nAmmadey\t3ދުވަސް ކުރިން 0\nރަށްވެހި ތަރައްޤީގެ މަފްހޫމަކީ ރަށު އިޤްތިސާދުކަން އެހެން ޕާޓީތަކަށް…\nމިލަދޫގައި ކައުންސިލް އިދާރާއެއް ޤާއިމްކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި…\nމި އަންނަނީ ރަށްވެހިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ފުރިހަމަކުރަން. ޒުވާން…\nmiladhoo.com - all rights reserved


ނިއު ރޭޑިއަންޓުން ނިޒާމްބެ އާއި ވާހަކަ ދައްކަން ފަށައިފި - Maldives Football\nމިދިޔަ އަހަރުގެ އެއްވަނަ ކޯޗް މުހައްމަދު ނިޒާމްގެ އެހީ އަށް ނިއު އިން ވަނީ އެދިފަ (ފޮޓޯ: އިބްރާހިމް ފާއިދު)\nނިއު ރޭޑިއަންޓުން ނިޒާމްބެ އާއި ވާހަކަ ދައްކަން ފަށައިފި\nއެމްއެފް ނިއުސް22 މޭ 2019 22:05\nމާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ - ކުޅުންތެރިންނަށް މުސާރަ ނުދީގެން ފުޓްބޯޅައިގެ އެއްވެސް ކަމެއްގައި ނޫޅެވޭ ގޮތަށް ނިއު ރޭޑިއަންޓް ސަސްޕެންޑްކޮށްފައިވަނިކޮށް އެ ކްލަބްގެ ސަޕޯޓަރުންތަކެއް އިސްވެ ކްލަބް ވެއްޓިފައިވާ އަނދަވަޅުން ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި ކުރަމުންދާ މަސައްކަތުގެ ދަށުން އެ ޓީމުގެ ކޯޗަކަށް ކުރިން ޓީސީ އަށް ކޯޗް ކޮށްދިން މުހައްމަދު ނިޒާމް އާއި ވާހަކަ ދައްކަން ފަށައިފި އެވެ.\nމޯލްޑިވްސްފުޓްބޯލް އަށް ވާހަކަ ދައްކަމުން މިރޭ ނިޒާމް ބުނީ ނިއުއާއި އެކު މަޝްވަރާތަކެއް ކުރެވެމުންދާ ކަމަށާއި އަދި ފައިނަލް ގޮތެއް ނުނިންމާ ކަމަށެވެ.\n"ނިއުގެ ފަރާތުން މިކަމުގައި އުޅޭ ޓީމުގެ ހުށައެޅުންތައް ރަގަޅު ނަމަވެސް އަހަރެން އޮޅުން ފިލުވަން ބޭނުންވާ ކަންތައްތަކެއް ހުރީމަ އެކަން ފާހަގަ ކުރިން އަދި އެ މަޝްވަރާތައް އެބަ ކުރިއަށްދޭ. ނަމަވެސް އަދި ފައިނަލް ގޮތެއް ނުނިންމަން." މޯލްޑިވްސް ފުޓްބޯލް އެވޯޑްސް 2018 ގެ އެންމެ މޮޅު ކޯޗަކަށް ހޮވުނު ނިޒާމް ބުންޏެވެ.\nނިއުގެ ކޯޗަކަށް ނިޒާމް ހަމަޖެއްސުމުގެ މަޝްވަރާތައް ފަށާފައިވާއިރު އެކްލަބްގެ ޗެއާމަން ކާނަލް މުހައްމަދު ޒިޔާދު ވަނީ ރޭގެ ވަގުތެއްގައި އެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައެވެ. ރާއްޖޭގެ އެންމެ ކާމިޔާބު އެއް ކްލަބްގެ ޗެއާމަން ކަމުގެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވި ސިޓީގައި ޒިޔާދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ މި ދަނޑިވަޅުގައި ކްލަބުގެ ޗެއާމަންކަމާ ހަވާލުވުމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ފަރާތްތަކެއް ތިބި ކަމަށް ފެނުން ކަމަށާއި އެހެންކަމުން، މިއީ ކްލަބް އަލުން ނެގުމަށް ސަޕޯޓަރުންތަކެއް އިސްވެ ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތަށް އެއްބާރުލުން ދެއްވުމުގެ ގޮތުން އޭނާ ނިންމެވި ނިންމެވުމެއް ކަމަށެވެ.


July 22, 2017 17\nމަރުވި ތުއްތު ކުދިންގެ އައިބުތައް ވަރަށް ގިނަ\nވޭތުވެ ދިޔަ ދެ ހަފުތާތެރޭގައި އަށް ތުއްތު ކުއްޖަކު މަރުވެ، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ކުދިން ދުވަސް ނުފުރާ ވިހާފައިވާ އިރު، އެހެން ކުދިންގެ ބޮޑެތި އައިބުތައް ހުރި ކަމަށް "މިހާރަ"ށް އެނގިއްޖެ އެވެ.\nމަރުވާ މީހުންނަށް ޖަޕާނުގައި ހާއްސަ ހޮޓާތަކެއް\nޖަނާޒާގެ ކަންތައްތައް ނިމެންދެން ގަބުރުތައް ބަހައްޓައިދޭ ހޮޓާތަކުގެ ޑިމާންޑް ޖަޕާންގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރު ވެއްޖެ އެވެ.\nމިދިޔަ އެޕްރީލް މަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހުގެ ދަންވަރު ޔާމީން ރަޝީދު މަރާލަން އަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވި ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ މީހުންގެ ބަންދަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 15 ދުވަސް އިތުރު...\nލަންކާގައި މަރުވި ކުއްޖާގެ ޕޯސްޓްމޯޓަމް ހަދައިފި\nސްރީ ލަންކާގައި މަރުވި ހަތަރު އަހަރުގެ ދިވެހި އަންހެން ކުއްޖާގެ ޕޯސްޓްމޯޓަމް ހަދައި، ވަގުތީ ނަތީޖާ ލިބިއްޖެ އެވެ.\nJune 19, 2017 17\nޅ. ނައިފަރުގައި މާބަނޑު މީހަކު ކުއްލި ގޮތަކަށް އިއްޔެ މަރުވެއްޖެ އެވެ.\nޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް އަވަހާރަކޮށްލި މީހުންނަށް މަރުގެ އަދަބު\nގާހިރާ (ޖޫން 17) - މިސްރުގެ ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލް ހިޝާމް ބަރަކާތު އަވަހާރަކޮށްލުމުގެ ކުށުގައި 30 މީހެއްގެ މައްޗަށް ގާހިރާގެ ކޯޓަކުން މަރުގެ ހުކުމް އިއްވައިފި އެވެ.\nވަނުއާޓޫގެ ރައީސް ކުއްލި ގޮތަކަށް އަވަހާރަވެއްޖެ\nޕޯޓް ވިލާ (ޖޫން 17) - ވަނުއާޓޫގެ ރައީސް ބޯލްޑްވިން ލޯންސްޑޭލް ވަރަށް ކުއްލި ގޮތަކަށް މިއަދު އަވަހާރަވެއްޖެ އެވެ.\nމަތިން ވެއްޓުނު ނަރުހަކު ޑޮކްޓަރު ގައިގައި ޖެހި، ޑޮކްޓަރު މަރު\nބޮގޯޓޯ (ޖޫން 16) - ކޮލަމްބިއާގައި ނަރުސްކަން ކިޔަވާ ދަރިވަރަކު ކާލީ ސިޓީގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގެ ހަ ވަނަ ބުރިން ވެއްޓި، ކޯޓްޔާޑުގައި ހިނގާފައި ދިޔަ ޑޮކްޓަރެއްގެ ގައިގައި ޖެހި ޑޮކްޓަރު މަރުވެއްޖެ އެވެ.\nބަތަލާ ކްރިތިކާ މަރުވެ ކުނިވެފައި އޮއްވާ ފެނިއްޖެ\nމޮޑެލް އަދި ބަތަލާ ކްރިތިކާ ޗައުދަރީ، މުމްބާއީގެ އަނދޭރީގައި ހުންނަ އޭނާ ދިރިއުޅޭ އެޕާޓްމަންޓްގައި މަރުވެ ކުނިވެފައިވާ އޮއްވައި އިއްޔެ ފެނިއްޖެ އެވެ. ފުލުހުން ބުނީ ކްރިތިކާ މަރުވެފައި އޮންނަތާ ހަތަރު ދުވަސް ވެދާނެ ކަމަށެވެ.\nލަންކާގައި ދިވެހި ކުއްޖަކު މަރުވި މައްސަލައެއް ބަލަނީ\nސްރީ ލަންކާގައި ދިރިއުޅެމުން ދިޔަ ހަތަރު އަހަރުގެ ދިވެހި އަންހެންކުއްޖަކު މަރުވި މައްސަލައެއް އެ ގައުމުގެ ފުލުހުން ބަލަން ފަށައިފި އެވެ.\nJune 11, 2017 68\nޒުވާން މާބަނޑު އަންހެނަކު ކުއްލިއަކަށް މަރުވެއްޖެ\nJune 04, 2017 14\nގުޅީގެ 100 އަހަރު ވީ އަންހެންމީހާ މަރުވެއްޖެ\nރާއްޖޭގެ އެންމެ ގިނަ ދުވަސް ވީ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކ. ގުޅީގެ 100 އަހަރުގެ އަންހެން މީހާ އިއްޔެ ރޭ މަރުވެއްޖެ އެވެެ.


ބާލިކާ ވަދޫގެ ޑައިރެކްޓަރު މަގުމަތީ ތަރުކާރީ ވިއްކުމުގައި - DhiDaily\nބާލިކާ ވަދޫގެ ޑައިރެކްޓަރު މަގުމަތީ ތަރުކާރީ ވިއްކުމުގައި\nއިންޑިއާގެ ޑްރާމާ ސިލްސިލާ ބާލިކާ ވަދޫގެ ޑައިރެކްޓަރ ރާމް ވްރިކްޝާ ގައުރް، އުތްރަޕްރަދޭޝްގެ އަވަށެއް ކަމަށްވާ އާޒަމްގަރުގެ މަގުމަތީ ތަރުކާރީ ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ފަށާއިފިއެވެ.\nއިންޑިއާގެ ނޫސްތަކުން ރިޕޯޓު ކޮށްފައިވާގޮތުގައި ވްރިކްޝާ ވަނީ އިންޑިއާ ފުރަބަންދު ކުރުމުގެ ކުރިން އާޒަމްގަރްއަށް ފިލްމެއްގެ މަސައްކަތުގައި ގޮސްފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެގައުމު ފުރަބަންދު ކުރުމާއި ގުޅިގެން ފިލްމު ތަކުގެ މަސައްކަތް މެދުކެނޑުނު ހިސާބުން އޭނާއަށް ވެސް ވަނީ އެކަމުގެ އަސަރު ފޯރާފައެވެ. މިއާއި އެކު އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ޑައިރެކްޓަރު ތަރުކާރީ ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ފެށީކަމަށްވެސް އެގައުމުގެ ނޫސްތަކުގައި ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nވްރިކްޝާއާއި ހަވާލާދީ، އިންޑިއާގެ ނޫސްތަކުގައި ބުނެފައިވަނީ، ތަރުކާރީ ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތަކީ އޭނާގެ ބައްޕަ ވެސް އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރި މަސައްކަތެއް ކަމަށާއި، ތަރުކާރީ ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ކުރުމަށް އޭނާ ލަދު ނުގަންނަކަމަށެވެ.\nނޫސްތަކަށް މައުލޫމާތު ދެމުން އޭނާ ބުނެފައިވަނީ އޭނާ މުމްބާއީއަށް ބަދަލުވީ 2002 ވަނަ އަހަރު ކަމަށާއި، އޭނާއާއި އެކު އޭނާގެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ކަމަށްވާ، ޝަހްނަވާޒް ޚާންގެ އެހީތެރި ކަމާއި އެކު ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާ ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރީ ފިލްމު ތަކުގެ ލައިޓިންގ ހެދުމުގެ ޑިޕާޓްމަންޓުގައި ކަމަށާއި، އަދި އޭގެ ފަހުން ޑްރާމާ ތަކުގެ ޕްރޮޑަކްޝަން ޑިޕާޓްމަންޓުން ޖާގަ ލިބެން ފެށިކަމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އޭނާ ބުނެފައިވަނީ، ގިނަ ޑްރާމާ ތަކުގެ އެސިސްޓަންޓް ޑައިރެކްޓަރުގެ މަގާމު އަދާ ކޮށްފައިވާނެ ކަމަށާއި، އަދި ގިނަ މީހުން އޭނާ ބަލައިގަންނަން ފެށީ ބާލިކާ ވަދޫގެ އެޕިސޯޑްތައް އޭނާ ޑައިރެކްޓު ކުރަންފެށި ހިސާބުން ކަމަށެވެ.


Huvadhu Atholhuge4Rasheh Himeneyhen 18 Rasheh Beelamah Laifi ހުވަދު އަތޮޅުގެ4ރަށެއް ހިމެނޭހެން 18 ރަށެއް ބީލަމަށް ލައިފި – Huvadhoo News Huvadhu Atholhuge4Rasheh Himeneyhen 18 Rasheh Beelamah Laifi Huvadhoo News\nހުވަދު އަތޮޅުގެ4ރަށެއް ހިމެނޭހެން 18 ރަށެއްގއި ރިސޯޓް ހެދުމަށް ބީލަމަށް ހުޅުވާލައިފިއެވެ.\nދުބާއީގައި ބޭއްވި އެކްސްޕޯއެއްގައި ރިސޯޓް ހަދަން ހުޅުވާލެވުނު ހުވަދު އަތޮޅުގެ4ރަށަކީ ގއ. މާރެހާ، ގއ. ފުނަދޫވިލިގިއްލާ، ގދ. ކަނޑަހަލަގަލާގެ އިތުރުން ގދ. ފެރޭތަ ވިލިގިއްލާ އާއި ދެކާނބާ އާއި ކޮޑެރަޓާ އާއި އިތުރު ރަށެއް ހިމެނެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ހއ. އަތޮޅުން2ރަށް، ހދ، ށ، ނ، ރ އަތޮޅުން 1 ރަށާއި، މ. އަތޮޅުން2ރަށެއް، ފ. އަތޮޅުން2ރަށެއް، ތ. އަތޮޅުން2ރަށެއް، ލ. އަތޮޅުން3ރަށް ހިމެނޭގޮތަށް ހުޅުވާލެވުނު މިބީލަމަކީ އިންވެސްޓްކުރަން ރަނގަޅު ފުރުސަތުތަކެއް ހުރި ރަށްތަކެއް ކަމުގައި ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nމިއަދު ބީލަމަށް ހުޅުވާލި ރަށްރަތުގެ ތެރޭގައި މި އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު އިއުލާނުކޮށް މީހަކު ކުރިމަތިނުލުމުން ބީލަން ބާތިލް ކުރި ގިނަ ރަށްތަކެއްވެސް ހިމެނެއެވެ.\nރިސޯޓު ތަރައްގީކުރަން ހުޅުވާލި 18 ރަށަކީ:\nގއ. މާރެހާ – 17 ހެކްޓަރު\n– ގއ. ފުނަދޫވިލިގިއްލާ –5ހެކްޓަރު\n– ގދ. ކަނޑަހަލަގަލާ – 7.4 ހެކްޓަރު\n– ގދ. ފެރޭތަ ވިލިގިއްލާ އާއި ދެކާނބާ އާއި ކޮޑެރަޓާ އާއި އިތުރު ރަށެއް – 9.26 ހެކްޓަރު\n– ރ. އެއްތިގިލި އަދި އަލިފުށި ފަޅުން 10 ހެކްޓަރު – 20 ހެކްޓަރު\n– މ. ސީދީހުރާ އަދި ސީދީހުރާ ވެލިގަނޑު – 4.28 ހެކްޓަރު\n– މ. މާއުސްފުށި – 10.40 ހެކްޓަރު\n– ފ. އެނބުލުފުށި – 1.00 ހެކްޓަރު\n– ފ. ޖިންނަތުގައު – 0.89 ހެކްޓަރު\n– ތ. ކާއްޑޫ – 3.9 ހެކްޓަރު\n– ތ. އޮޅުފުށި އަދި އޮޅުފުށިފިނޮޅު – 3.54 ހެކްޓަރު\n– ހއ. މެދަފުށި – 10.90 ހެކްޓަރު\n– ހއ. އަލިދުއްފަރުފިނޮޅު –3ހެކްޓަރު\n– ހދ. ކުޑަފަރުފަސްގަނޑު – 1.20 ހެކްޓަރު\n– ށ. ކުޑަޅައިމެންދޫ – 14.70 ހެކްޓަރު\n– ލ. ކަށިދޫ – 3.1 ހެކްޓަރު\n– ލ. ބޮޑުމުންޏަފުށި –3ހެކްޓަރު\n– ލ. ދޮންބެރެހާ އަދި ހޮޅަރެހާ – 4.44 ހެކްޓަރު\nމީގެ އިތުރުން ބައެއް ރަށްތަކުގައި ރިސޯޓު ތަރައްގީ ކުރެވޭނީ އެ ރަށްތައް އިތުރަށް ހިއްކައިގެން ކަމަށް ބިޑަށް ކުރި އިއުލާނުގައި ބުނެފައިވެއެވެ.\nރިސޯޓް ތަރައްޤީ ކުރުން


Hukum aa eku Dhiggaru dhaairaa ge gondi aa medhu suvaaleh\nނާޒިމާއި ފާރިސް: ގޮނޑިއަށް ވާނެ ގޮތަކާމެދު ސުވާލު އުފެދޭ --\nމިހާރު ހިނގަމުންދާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގޮނޑިއަށް ދިއްގަރު ދާއިރާ މެންބަރުގެ ގޮތުގައި އިންތިހާބުވީ އަހުމަދު ނާޒިމެވެ. މަޖިލީހުގެ ނައިބު ރައީސްކަން ވެސް ކުރެއްވި ނާޒިމްގެ މައްޗަށް ހިޔާނާތުގެ މައްސަލައެއް ސާބިތުވެ އޭނާ 25 އަހަރަށް ޖަލަށްލާން 2014 ވަނަ އަހަރު ހުކުމް ކުރުމާއެކު، އޭނާގެ ގޮނޑި ވަގުތުން ގެއްލުނެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވަނީ އޭނާގެ ގޮނޑި ގެއްލުނު ހުކުމް ބާތިލްކޮށްފަ އެވެ. އެއާއެކު، ދިއްގަރު ދާއިރާގެ ގޮނޑިއާމެދު ގާނޫނީ\nސުވާލެއް އުފެދެ އެވެ.\nދިއްގަރު ދާއިރާގެ ގޮނޑި ހުސްވުމާއެކު، ބައި އިލެކްޝަން ބާއްވައި އެ އިލެކްޝަން ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމްގެ ދަރިކަލުން އަހުމަދު ފާރިސް މައުމޫން ކާމިޔާބު ކުރެއްވި އެވެ. މިހާރު ވެސް ދާއިރާގެ މެންބަރުގެ ގޮތުގައި ހުންނެވީ ފާރިސް އެވެ.\nގާނޫނީ ވަކީލް ނޫރުއްސަލާމް ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، ދިއްގަރު ދާއިރާގެ މެންބަރުގެ ގޮތުގައި ފާރިސް އެ ހުކުމްއާއެކު ވެސް ދެމި ހުންނަވާނެ އެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެ ހުކުމްގެ ސަބަބުން ނާޒިމްގެ ގޮނޑި ގެއްލި، ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު އެހެން ގޮތަކުން އޭނާއަށް ލިބެން ޖެހޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ދިއްގަރު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން އެވަނީ ދާއިރާގެ ގޮނޑި ހުސްވެއްޖެ ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެން އާ މެންބަރަކު ކޮށްފައި، ރައްޔިތުންގެ އެ ނިންމުމަށް މިއަދު ބަދަލެއް ނުގެންނެވި، އެހެން ނަމަވެސް ނާޒިމްގެ ގެއްލިފައިވާ ހައްގުތަކަށް ބަދަލު ލިބެން ޖެހޭ،" ނޫރުއްސަލާމް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެހެން ވަކީލަކު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ދިއްގަރު ދާއިރާގެ ގޮނޑިއާމެދު ހުކުމްގައި އެއްޗެއް ބުނެފައިނުވާއިރު ބަލަން ޖެހޭނީ މިހާރު އޮތް ގޮތަށް ކަން ދެމި އޮންނާނެ ކަމަށެވެ. ފާރިސްގެ ގޮނޑިއާމެދު ސުވާލު ނުއުފެއްދޭނެ ކަމަށެވެ.\nފާރިސް މައުމޫން މަޖިލީހުގައި --\nއެކަމުގައި ސުވާލު އުފެދޭނަމަ ނުވަތަ ޗެލެންޖް ކުރަން ބޭނުންނަމަ ދާން ޖެހޭނީ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ކަމަށާއި ގޮނޑިއާމެދު ގޮތެއް ނިންމަން ޖެހޭނީ ވަކި ހުކުމަކުންކަން ކަމަށް ގަބޫލު ކުރައްވާ ކަމަށް އެ ވަކީލް ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ވަރަށް ބައިވަރު ކަންކަން ގޯސްކޮށްފަ މި ހުރީ، އެ ކަންކަން ރަނގަޅު ކުރަން ފެށީ މިފަދަ ކަންކަން ފެންނާނެ، އެކަމަކު ގާނޫނީ ނިޒާމްގަ އެންމެންގެ ހައްގުތައް ވެސް ރައްކާތެރިކޮށް ދޭން ޖެހޭނެ، މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އަމަލުކުރުން އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ފާރިސްގެ ހައްގު ނުގެއްލޭ ގޮތަށް ނާޒިިމްއަށް ބަދަލު ދިނުން،" ވަކީލް ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ނާޒިމަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގައި ފާރިސްގެ ޒިންމާއެއް ނެތެވެ. އޭނާ އެ ގޮނޑިއަށް ވާދަ ކުރައްވައި ކާމިޔާބު ކުރެއްވީ ގޮނޑި ހުސްވުމުންނެވެ. ހުކުމްއާއެކު ނާޒިމަށް ގޮނޑި އަލުން ދޭން ޖެހޭ ކަމަށް ބަލާނަމަ، ފާރިސްގެ ހައްގު ގެއްލޭނެ ކަމަށާއި ނަމަވެސް އެއީ މިކަމުގައި މައުސޫމެއްކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.\nނާޒިމް މީގެކުރިން ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ވަދެވަޑައިގަންނަވަނީ --\nއޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިފަދަ މައްސަލަތައް ފެންމަތިވެގެން އަންނަނީ ގާނޫނީ ނިޒާމް އެ ފުށް މި ފުށަށް ޖަހާތީ އެވެ. އޭނާ ގަބޫލު ކުރައްވާ ގޮތުގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމާފައިވާ ނިހާއީ ހުކުމެއް އަލުން ރިވިއު ކުރުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިހާއީ ހުކުމަކީ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ކަމަށް ބަލައިގެން އޭގެ ފަހަތުން އެހެން ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ނޫނީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާއިރު، ހުކުމް ރިވިއުކޮށް ބަދަލުކުރާނަމަ ދުސްތޫރީ ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ނުކުންނާނެކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިހާއީ ހުކުމެއް ބަދަލުކުރި މިއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nއެހެން ވަކީލަކު ފާހަގަ ކުރެއްވި ގޮތުގައި ނާޒިމްގެ ހުކުމް ބާތިލްވުމާއެކު، އެއާ ގުޅިގެން ދެން އައި ކަންކަން ބާތިލް ވާނެ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވޭ ކަމަށެވެ. އެއީ ބާތިލް ކަމެއްގެ މައްޗަށް ތަރުތީބުވާ ކޮންމެ ކަމަކީ ބާތިލް ކަމެއް ކަމަށް ބުނެފައިވާތީ ކަމަށެވެ. ނާޒިމަށް ދިއްގަރު ދާއިރާގެ ގޮނޑި ލިބުމަކީ މި ހުކުމްގެ ނަތީޖާކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވި އެވެ. ނަމަވެސް، މި މައްސަލާގައި އަމަލު ކުރާނެ ގޮތަކާމެދު އޭނާ ވެސް ޔަގީނެއް ނޫނެވެ. އެއީ އޭރަށް މައުސޫމެއްގެ ހައްގު ގެއްލޭތީ އެވެ. އެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ފާރިސްއަށް ދޭނެ ގޮތެއް ނުވިސްނޭތީ އެވެ.\nނާޒިމް ވަނީ ދިއްގަރު ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން އޭނާގެ ހިދުމަތަށް އެދިއްޖެނަމަ، އެކަމަށް ތައްޔާރަށް ހުންނެވި ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. ނަމަވެސް މި ދައުރުގައި އެ ގޮނޑި ހޯދުމަށް އޭނާ މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަކަށް ވިދާޅެއް ނުވެ އެވެ. މި މަޖިލީހަށް ދެން އޮތީ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެކެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ސުޕްރީމް ކޯޓް އަހުމަދު ނާޒިމް + ފާރިސް މައުމޫން ދިއްގަރު


Israel ge hamala thakugai Gaza gee 60 meehaku zahamkollaaifi\nފަލަސްތީނުގެ ސިއްހީ ފަރުވާ ދޭ މީހަކު އަނިޔާވެފައިވާ ކުޑަ ކުއްޖަކު އުފުލަނީ: އިއްޔެ ހަމަލާތަކުގައި 60 މީހަކު ޒަހަމްކޮށްލި\nއިރުމަތީ ގާޒާގެ ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންނާއި އިޒްރޭލްގެ ސިފައިންނާއި ދެމެދު އިއްޔެ ހިނގި ހަމަނުޖެހުންތަކެއްގައި ފަލަސްތީނުގެ 60 މީހަކު ޒަހަމްކޮށްލައިފި އެވެ.\nގާޒާ ބޯޑަރު ސަރަހައްދުގައި "ދަ ގްރޭޓް މާޗް އޮފް ރިޓާން" ގެ ނަން ދެވިފައިވާ އެންޓި އިޒްރޭލް ސިލްސިލާ މުޒާހަރާތައް 2018 ގެ މާޗް މަހުން ފެށިގެން ކޮންމެ ހަފުތާއަކު ވެސް ބާއްވަ އެވެ.\nއެ ސިލްސިލާގައި އިއްޔެ ބޭއްވި މުޒާހަރާގައި ބައިވެރިވި ފަލަސްތީނުންގެ އާންމުންނާއި އިޒްރޭލް ސިފައިންނާއި ދެމެދު ހިންގި ހަމަނުޖެހުމުގައި ޒަހަމްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި 19 ކުޑަކުއްޖަކާއި އަވަސް ފަރުވާ ދޭން ހަރަކާތްތެރިވި މީހަކާއި ނޫސްވެރިއަކު ހިމެނެ އެވެ. ގާޒާގެ ހެލްތު މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާން އަޝްރަފް އަލްގެދްރާ ވެސް ވަނީ އެކަން ކަށަވަރު ކޮށްދެއްވާފަ އެވެ.\nއަލްގެދްރާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ޒަހަމްވި 25 މީހަކު ޒަހަމްވެފައި ވަނީ އިޒްރޭލު ސިފައިން ބަޑި ޖެހުމުން ނެވެ. އިޒްރޭލްގެ ސިފައިން ކަރުނަ ގޭސް ޖެހުމުގެ ސަބަބުން އެތައް ބަޔަކަށް ނޭވާލުމުގެ ދަތިކަމާއި ކުރިމަތިވި ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nފަލަސްތީނު ބައިބައި ކުރުމާއި ދެކޮޅަށް އަޑު އުފުލަން އެއްވުމަށް ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ގޮވާލަމުން މުޒާހަރާގެ އިސް ވެރިން އިއްޔެ ބުނެފައިވަނީ އެ ގައުމަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނުރައްކާތެރި ހާލަތުން ސަލާމަތް ވެވޭނީ އެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުން އެކަތިގަނޑަކަށް ވެގެން ކަމަށެވެ.\nހަމާސް ޖަމާއަތުގެ ތަރުޖަމާން އަބްދުއްލަތީފް އަލްޣަނީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި ކޮންމެ ހަފުތާއެއްގައި ބާއްވާ މުޒާހަރާގައި ބައިވެރިވާ ރައްޔިތުންގެ އަދަދުން ފަލަސްތީނުގެ އެތެރޭގެ ބައިބައިވުން ނައްތާލުމަށް އެދޭ މިންވަރު ހާމަކޮށް ދެއެވެ.\nއަހަރަކަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވާ "ދަ ގްރޭޓް މާޗް އޮފް ރިޓާން" މުޒާހަރާތަކުގައި އިޒްރޭލްގެ ސިފައިން މިހާތަނަށް ފަލަސްތީނު ރައްޔިތުންގެ 272 މީހަކު މަރާލާ 16،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ޒަހަމް ކޮއްލާފައި ވެއެވެ.


މޯލްޑިވްސް ޙައްޖު ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑްގެ މޮބައިލް އެޕްލިކޭޝަނާއި ވެބްސައިޓް ޑިޒައިން ކޮށްދޭނެ ފަރާތެއް ހޯދަން ބޭނުންވެއްޖެ.\n11 މާރިޗު 2020 ވާ ބުދަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު އެގާރަގަޑި ސުންމިނެޓް (11:00) ގައި، ބީލަމާ ބެހޭގޮތުން މަޢުލޫމާތު ދިނުން، މިކޯޕަރޭޝަންގެ ޖަލްސާކުރާ މާލަމުގައި އޮންނާނެއެވެ. ބީލަމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުޞަތު ދެވޭނީ މި މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގެ ބައްދަލުވުމުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާ ފަރާތްތަކަށް އެކަންޏެވެ.\nބީލަން ކަރުދާސް ހުޅުވުން އޮންނާނީ 18 މާރިޗު 2020 ވާ ބުދަ ދުވަހުގެ މެންދުރު އެއްގަޑި ސުންމިނެޓް (13:00) ގައި މޯލްޑިވްސް ޙައްޖު ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑްގެ އޮފީހުގައި، ބީލަމުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާ ފަރާތްތަކުގެ ޙާޟިރުގައެވެ.


Taxi Driverunthakakah thamreen programme eh hingaifi\nޓެކްސީ ޑްރައިވަރުންތަކަކަށް ތަމްރީން ޕްރަގްރާމެއް ހިންގައިފި\nޕްރޮގްރާމުގައި 184 ޑްރައިވަރުން ވަނީ ބައިވެރިވެފަ\nކ. މާލެ | 13 އޯގަސްޓް 2019 | އަންގާރަ 12:21 | 5,829\nމާލޭގައި ޓެކްސީ ކުރާ ކާރުތަކެއް - މުހައްމަދު ޝަރުހާން\nމާލޭގައި ޓެކްސީގެ ހިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހާއްސަ ތަމްރީން ޕްރޮގްރާމެއް ހިންގައިފިއެވެ.\nއޯގަސްޓް4އިން 8 އަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމުގައި 184 ޑްރައިވަރުން ވަނީ ބައިވެރިވެ، ތަމްރީން ހޯދާފައެވެ. މިއީ ސިލްސިލާކޮށް ހިންގާ ޕްރޮގްރާމެކެވެ.\nހަތަރުވަނަ ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުން ތަމްރީން ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމުގެ ބައިވެރިންނަށް ސަނަދު ހަވާލުކޮށްފައިވާއިރު، ސަނަދު ހަވާލުކޮށްދެއްވީ މާލޭ ސިޓީ ފުލުހުންގެ ހެޑް ޗީފް ސްޕްރިންޓެންޑެންޓް އޮފް ޕޮލިސް މޫސާ އަލީއެވެ. ޕްރޮގްރާމުގެ ބައިވެރިންނާއި މުޚާތަބު ކުރައްވަމުން މޫސާ އަލީ ވަނީ މަގުމަތިން ފެންނަ ނޭދެވޭ ކަންތައްތައް ފުލުހުންނަށް ރިޕޯޓުކޮށް، ކުށުގެ ވެށިން ސަލާމަތްވެފައިވާ މާހައުލެއް ގާއިމް ކުރުމަށް ފުލުހުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަށް އެހީތެރިވުމަށް އެދިވަޑައިގެންފައެވެ.\nއޭގެއިތުރުން މޫސާ އަލީ ވަނީ ގަވާއިދުތަކަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކަށް އަމަލު ކުރުމަށާއި، ފޯރުކޮށްދޭ ޚިދުމަތް ރަނގަޅުކޮށް، ރައްޔިތުން ޓެކްސީ ހިދުމަތަށް ކުރާ އިތުބާރު އެގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށް އިލްތިމާސް ކުރައްވާފައެވެ.\nތަމްރީން ޕްރޮގްރާމުގައި ޓްރެފިކް ޕޮލިސިންގެ ދާއިރާއިން ތަޖުރިބާ ލިބިވަޑައިގެން ތިއްބެވި ފުލުހުންވަނީ ބައިވެރިންނަށް އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ޤާނޫނާއި އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހެދިފައިވާ ޤަވާއިދުތަކުގެ އިތުރުން މަގުމަތީގެ އަދަބުތަކާއި ގުޅޭގޮތުން މައުލޫމާތު ދީފައެވެ.


Massala akee cheque endorse process eh noon\nގައުމީ ބޭންކް، ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް-\nއެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ބޮޑު ހިޔާނާތުގެ މައްސަލާގައި ގައުމީ ބޭންކުގެ މުވައްޒަފުންތަކެއް ބައިވެރިވި ކަމަށް ވަނީ ތުހުމަތުވެފަ އެވެ. މި ވާހަކަ އެންމެ ފަހުން ތިލަ ކުރީ އެންޓިކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (އޭސީސީ) އިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމެޓީއެއްގައި އިއްޔެ ހިއްސާކުރި މައުލޫމާތުތަކުންނެވެ. އޭސީސީން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އެމްއެމްޕީއާރްސީ ގެ ބޯޑުން ނެރެފައިވާ ރިޒޮލޫޝަންގައި ޗެކެއް އެންޑޯސް ކުރުމުގައި ދެ ފަރާތުން ސޮއި ކުރަންޖެހޭ ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮވެއެވެ ނަމަވެސް އެސްއޯއެފް އެކައުންޓަށް ޖަމާވި ޗެކްތައް އެންޑޯސްކޮށްފައިވަނީ އެންމެ ފަރާތެއްގެ ސޮޔާއެކު އެވެ. އެހެން ކަމުން އެ ޗެކުތައް އެސްއޯއެފް އެކައުންޓަށް ޖަމާ ކުރުމުގައި އެންޑޯސް ޕްރޯސެސް ފުރިހަމަ ނުވާނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ.\nއޭސީސީގެ ތުހުމަތުތައް ބޭންކުން ވަނީ ދޮގު ކޮށްފަ އެވެ. ޗެކްތައް ޖަމާ ކުރުމުގައި ބޭންކުން އަމަލު ކޮށްފައިވަނީ ގާނޫނާ އެއްގޮތަށެވެ.\nޗެކް އެންޑޯސް ކުރުމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ޗެކް އެންޑޯސް ކުރެވޭނެ ޕްރޮސެސް އަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟\nޗެކް އެންޑޯސް ޕްރޮސެސް\nއޭސީސީގެ މެންބަރުން ހާޒިރުކޮށް، ބޭއްވި މާލިއްޔަތު ކޮމިޓީ- ފޮޓޯ | މަޖިލިސް\nޗެކް އެންޑޯސް ކުރުން ނުވަތަ ކްރޮސް ކުރުމަކީ އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ދިނުމެވެ. މިފަދަ މުއާމަލާތްތައް ބަޔާން ކުރަނީ ފައިސާ އަށް ބަދަލު ކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުންތަކާބެހޭ ގާނޫނުގަ އެވެ.\nއެ ގާނޫނުގައިވާ ގޮތުން ޗެކަކީ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބަދަލު ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. ޗެކް ލިބޭ ފަރާތުން ބޭންކަށް އެ ޗެކް ހުށަހެޅުމަކާ ނުލައި އެހެން ފަރާތަކަށް ދެވެއެވެ. އަދި އެ ފަރާތުން އެހެން ފަރާތަކަށްދީ ބޭންކަށް ހުށަހެޅުމުގެ ކުރިން ކިތަންމެ ވަރަކަށް ވެސް ދައުރު ކުރެވިދާނެ އެވެ.\nއެހެން ކަމުން އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ނަމުގައި ލިބިފައިވާ ޗެކެއް އެންޑޯސް ކުރެވިގެން އެސްއޯއެފް އެކައުންޓަށް ޖަމާ ކުރެވޭއިރު ކޮންމެހެން އެމްއެމްޕީއާރްސީ ގެ އެކައުންޓެއް ބޭންކުގައި އޮންނާކަށް ނުޖެހެ އެވެ. އަދި އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ބޯޑް ރިޒޮލޫޝަންއެއް ވެސް ބޭންކަށް ބޭނުމެއްނުވެ އެވެ.\nމި ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފެށިފަހުން ބަލައިގަތް ހުރިހާ ޗެކަކަށް ވެސް އަމަލުކޮށްފައި ވަނީ އެއް އުސޫލެއްގެ ދަށުންނެވެ. އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ޗެކްތައް ވެސް ވަކި ތަފާތު ކުރުމެއް ނެތި ޖަމާ ކޮށްފައި ވަނީ ހަމަ މި ގާނޫނުގެ އެތެރެއިން ކަމަށް ބޭންކުން ބުނެ އެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ބޭންކުތަކުން ވެސް އެންޑޯސްކޮށްފައިވާ ޗެކްތައް ބަލައިގަތުމުގައި އަމަލު ކުރަމުން އައި އުސޫލެވެ.\nޗެކް އެންޑޯސް ނުކުރެވޭ ހާލަތު\nޗެކެއް އެންޑޯސް ނުކުރެވޭނެ ހާލަތަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ މި ގޮތަށް ޗެކް އެންޑޯސްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ކުންފުންޏަކަށް ނުލިބޭނެ ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ އެވެ؟\nޗެކް އެންޑޯސް ނުކުރެވޭނެ ގޮތް ވެސް ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވެ އެވެ. ފައިސާ އަށް ބަދަލު ކުރެވޭ ގޮތުގައި ގެންގުޅޭ ލިޔުމާބެހޭ ގާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގައި ޗެކް ކްރޮސް ކުރުމާ ބެހޭ އުސޫލުތައް ބަޔާން ކޮށްފައިވާއިރު، ޗެކް އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ނުދެވޭނެ ނުވަތަ އެންޑޯސް ނުކުރެވޭނެ ގޮތަކީ ކްރޮސް ކުރާއިރު "Not Negotiable" މިގޮތަށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮތުމެވެ. ބީއެމްއެލް އިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ ނަމުގައި ދޫކޮށްފައިވާ، އެންޑޯސް ކުރެވިގެން އެސްއޯއެފްގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާކުރެވިފައިވާ ޗެކްތަކަކީ "Not Negotiable" މިގޮތަށް ބަޔާން ކޮށްފައިވާ ޗެކް ތަކެއް ނޫނެވެ.\nއޮޑިޓުން ދައްކަނީ މުވައްޒަފުންގެ މައްސަލައެއް ނެތްކަަމަށް\nބީއެމްއެލް އިން ބުނާ ގޮތުގައި އެމްއެމްޕީއާރްސީގެ މައްސަލަ ފެންމަތިވުމާއެކު ބޭންކާއި އެމްއެމްއޭއިން ވަނީ ބޭންކުގެ އެތެރޭގެ އޮޑިޓުތަކެއް ހަދާފަ އެވެ. އޮގަސްޓް 2016 ގައި ފަށައިގެން ގާތްގަނޑަކަށް ފަސް މަސް ވަންދެން އެމްއެމްއޭ އިން ބީއެމްއެލްގެ ލޯން ދޫކުރުން ފިޔަވާ އެހެން ހުރިހާ ޙަރަކާތްތަކާ ބެހޭ އޮޕަރޭޝަނަލް ރިސްކް އޮޑިޓެއް ކުރި އެވެ.\nބޭންކު ހިންގުމުގައި ގެންގުޅޭ އިންޓާނަލް ކޮންޓްރޯލްސް ފުރިހަމަވޭތޯ ބަލަން ކުރި އެ އޮޑިޓްގައި އެމްއެމްޕީއާރްސީ ގެ މުއާމަލާތްތައް ވެސް ބެލި އެވެ. އަދި ފައިނޭންޝަލް އިންޓެލިޖެންސް ޔުނިޓް އިން އޮކްޓޫބަރު 2017 ގައި ފަށައިގެން ގާތްގަނޑަކަށް ނުވަ މަސް ވަންދެން މަނީލޯންޑްރިން އާއި ޓެރަރިޒަމަށް ފައިނޭންސް ކުރުން ހުއްޓުވުމުގައި ބޭންކުގައި އަމަލު ކުރާ ގޮތް ބެލުމަށް ވެސް އޮޑިޓެއް ކޮށްފައިވެ އެވެ. އެއިން އެއްވެސް އޮޑިޓަކުން ބޭންކުން އެ މުއާމަލާތްތައް ހިންގުމުގައި ގާނޫނާއި ގަވާއިދާއި ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް ބުނެފައެއް ނުވެ އެވެ.\nމައްސަލަ ނުނިމޭތީ ބޮޑު ގެއްލުމެއް\nއޭސީސީގެ ތުހުމަތުތަކައި ބީއެމްއެލްގެ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން ގައުމީ ބޭންކްއާ މެދު އާއްމުންގެ މެދުގައި އޮތް އިތުބާރު ގެއްލުމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށް ބީއެމްއެލް އިން ބުނެ އެވެ.\n"މި ފަދަ ހަގީގަތާ ހިލާފު ތުހުމަތުތަކުން ބޭންކުގެ ކުރިއެރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސް އެޅި، ބޭންކުން އެބަޔަކަށް ބަރޯސާވާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ބޭންކުތަކުން ކުރާ އިތުބާރު ގެއްލި އޭގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިތަކަށާއި ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތްތައް ކުރައްވާ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެ ވާހަކަ ވެސް މި ފުރުސަތުގައި ފާހަގަ ކުރަމެވެ،" ބޭންކުން ރޭ ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.\nއެމްއެމްޕީއާރްސީގެ މައްސަލަ އަވަހަށް ނިމެން ޖެހެ އެވެ. މި މައްސަލަ ނުނިމި ދިގުލާކޮށްމެ ދުވަހަކީ ގެއްލުން ވަމުންދާނެ ދުވަހެވެ. މައްސަލަ ދިގު ލާނަމަ 1000 އަށް ވުރެ ގިނަ ދިވެހިން މަސައްކަތް ކުރާ ގައުމީ ބޭންކާ މެދު ތަފާތު ވާހަކަތައް ދެކެވެމުންދާނެ އެވެ. އޭގެ ދެރަވެސް އޮންނާނެ އެވެ.\nބީއެމްއެލް އިން މޮޓޮރައިޒްޑް ވީލްޗެއާ ހަދިޔާކޮށްފި


ރައްޔިތުން ރަށު ބަންދު ބައިތިއްބާފައި ސަފާރީ މައްޗަށް އަރައި ނަށަން ކެރޭކަން، އިންސާނުން ބާ: ޝައިޚް - DhiDaily\nރައްޔިތުން ރަށު ބަންދު ބައިތިއްބާފައި ސަފާރީ މައްޗަށް އަރައި ނަށަން ކެރޭކަން، އިންސާނުން ބާ: ޝައިޚް\nއެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން ރައްޔިތުން ނިކަމެތިކޮށްލައިފައި، ޤައުމުގައި ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ހުރިއިރު އެކަމަށް ވެސް ފިޔަވަޅެއް ނޭޅި, ކުށްވެރިން ހިމާޔަތްކޮށްފައި ސަފާރީ މައްޗަށް އަރައި ނައްޓަވާތީ އައްޝައިޚް ޒަމްޒަމް ފާރިޝް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވައިފިއެވެ.\nޝައިޚް ފާރިޝް މިހެން ވިދާޅުވީ ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބާއި، އަންހެނުންގެ ތަރައްޤީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ކެމްޕެއިން ނިންމައިލުމުގެ ގޮތުން އއ.ރަސްދޫގައި ޖަލްސާއެއް ބޭއްވުމަށް އެމްޑީޕީން މިއަދު ކުރި ދަތުރަށް ޢިޝާރަތްކުރައްވައެވެ.\nއެ ދަތުރުގައި އެމްޑީޕީގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދާއި، ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު މާރިއާ އަޙްމަދު ދީދީއާއި އެމްޑީޕީގެ ލީޑާރޝިޕްގެ އިސް ބޭފުޅުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.\nމި ގޮތުން ރަސްދުއަށް ދިޔައިރު ރައީސް ނަޝީދާއި، އެމްޑީޕީގެ ލީޑާރޝިޕްގެ އިސް ބޭފުޅުން ”ބޮނޑިވަރަކަށް“ ތިއްބަވައިގެން ވަނީ ވަރަށް ފޯރީގައި ނައްޓަވައި މަޖާކުރައްވައިފައެވެ.\nޝައިޚް ފާރިޝް ވިދާޅުވީ ރައްޔިތު މީހާ ރަށުގައްޔާއި، ގެތަކުގައި ހައްޔަރުކޮށްފައި ގެއިން ނިކުތުމުން ޖޫރިމަނާކުރާ ކަމަށެވެ. އެ ގޮތުން ޢާއިލާތައް ދުރުވެ، ރަށު ބަންދުވެ، މަރުވާ ތިމާގެ މީހުން ލޮލަށް ނުފެނި ވަޅުލެވި، ވަޒީފާތައް ގެއްލި، އަތްމަތި ހުސްވެ ދަރަނިވެރިވެ, ވަންނާނެ ގެދޮރެއް ފުލެޓެއް ނެތި ޢާއިލާ އެންމެން އެއްކޮޓަރީގައި ނިދަން ޖެހިފައިވާކަން ވެސް ޝައިޚް ފާރިޝް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\nހަމައެހެންމެ ދައުލަތުގެ ބައިތުލްމާލުން މިލިއަނުން ވައްކަން ކުރާއިރު ފިޔަވަޅެއް ނޭޅޭ ކަމަށާއި، ރޭޕް ކުރާ މީހުން ހިމާޔަތް ކުރެވި، ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފުރުވައިލެވި މިހެން ގޮސް އެތައްކަމެއް ހިނގަމުން ދާކަން ވެސް ޝައިޚް ފާރިޝް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\n”މިހެން ގޮސް އެތައް ކަމެއް ހިނގަމުން ދާއިރު ސަފާރީ މައްޗަށް އަރައި ނަށަން ކެރޭކަން. އެއީ ފަހެ އިންސާނުން ބާ!“ ޝައިޚް ފާރިޝް ވިދާޅުވިއެވެ.\nޝައިޚް ފާރިޝް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައިވާއިރު، އައްޝައިޚް ޢަލީ ޒައިދު ވަނީ މިހާރު ގުރޫޕު ހަދައިގެން ދޯނީގައި ރަށްރަށަށް ދިއުން ހުއްދަތޯ އެޗްޕީއޭއާއި ސުވާލުކުރައްވައިފައެވެ.


SunOnline: Majileehuge masakkaiy lasvaathee dhe fuh fenna gothah badhalu dheyn huras elhey: Sarukaaru\nމަޖިލީހުގެ މަސައްކަތް ލަސްވާތީ ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަށް ބަދަލުދޭން ހުރަސް އެޅޭ: ސަރުކާރު\nޝަފްނާ ހުސައިން 03 May 2021, 01:42\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ލީގަލް ކޮންސެލް އަހްމަދު އަބްދުﷲ އަފީފް ނޫސްވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަނީ\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަސައްކަތް ލަސްވާތީ، ދައުލަތުން ބަދަލު ދޭންޖެހޭ މައްސަލަތައް އިންސާފުވެރިކަމާއި، ދެފުށް ފެންނަ ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދަން، ހުރަސް އެޅޭ ކަމަށް ސަރުކާރުން މިރޭ ބުނެފި އެވެ.\nރައީސް އޮފީހުގެ ފަރާތުން މިރޭ ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ލީގަލް ކައުންސެލް، އަހްމަދު އަބްދުﷲ އަފީފު ވަނީ، ބަދަލު ދިނުމުގެ މައްސަލަތަކުގައި ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތު ސާފުކޮށްދެއްވައިފަ އެވެ.\nއަހްމަދު ވިދާޅުވީ ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތީ، އިންސާފު ގާއިމުކޮށްދިނުމުގެ މުހިންމު ވައުދާ އެކުގައި ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ މާނައަކީ ހަމައެކަނި ކޯޓުތަކަށް ގެންނަ ބަދަލުތަކުގެ ވާހަކަ ނުވަތަ ހަމައެކަނި ނުހައްގުން ޖަލަށް ލާފައި ތިބި މީހުންނަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމުގެ ވާހަކަ ނޫން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މީގެ ތެރޭގައި އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކީ ދައުލަތުން އެކި އެކި މީހުންނާ އެކީ ވެފައިވާ އެއްބަސްވުންތައް، ގާނޫނާ ހިލާފަށް އަދި އެ އެއްބަސްވުމަކާ ހިލާފަށް ބާތިލްކޮށްފައިވާ ހާލަތުގައި އެމީސްމީހުންނަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުން ވެސް އެބަ ހިމެނޭ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެހެންކަމުން މި ސަރުކާރުން އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް މަސައްކަތް ކުރީ ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައި ހުރި އެބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި، ދައުލަތުން އެއްބަސްވުމެއް ބާތިލުކޮށްފައި އޮތީ ކަނޑައެޅިގެން އެ އެއްބަސްވުމާ ހިލާފަށް ކަން އެނގޭ މައްސަލަތަކުގައި ދައުލަތް ދިފާއު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކަމަށް އެއްބަސްވެ ކޯޓުގެ މަރުހަލާގެ ތެރޭގައި ދެ ފަރާތް އެއްބަސްވެވޭ ގޮތަކަށް، ދައުލަތަށް ވެސް އެންމެ ލުއި ވާނެ ގޮތަކަށް މައްސަލަތައް ނިންމުމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެއީ އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން، ބަންޑާރަނައިބު އިބްރާހިމް ރިފްއަތުގެ ނިންމެވުމެއް ކަމަށާއި، އެ ނިންމެވުމާ އެއްގޮތަށް ބައެއް މައްސަލަތައް ނިމި، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ދައުލަތުން ދޭންޖެހޭ އަދަދު ކުޑަ ކުރެވިފައި ހުންނާނެކަމަށް އަހްމަދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން ދައުވާ ކުރާ ފަރާތްތަކާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން، ކޯޓުން ބޭރުގައި މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި މި ސަރުކާރުން ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވާލި އެވެ. ރައީސްގެ އިސްނެންގެވުމުގެ މަތިން އެ ކޮމިޓީ އެކުލަވާލެވުނު ދުވަހުން ފެށިގެން ވެސް މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަނީ ކޯޓަށް ނުގޮސް، ދެ ފަރާތުން ވާހަކަ ދައްކައިގެން އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވޭ ގޮތަކަށް މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ކަމަށް އަފީފު ފާހަގަ ކުރެއްވި އެވެ. އަހްމަދު ދާޅުވީ އެގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރަނީ ކޯޓުގެ ތިން މަރުހަލާ ކަޑައްތު ކުރުމަކީ ގިނަ ވަގުތުތަކެއް ހޭދަވާ ކަމަކަށް ވާތީ ކަމަށެވެ.\n"އެހެން ނަމަވެސް އެހާ ހިސާބުން ދެން ވެގެން ދިޔަ ގޮތަކީ، ސަރުކާރުން މިކަން ކުރަމުން މިދަނީ ކޮރަޕްޝަންގެ ތެރެއިން، ކޮރަޕްޝަންގެ އަމަލުތަކެއް އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމަށް ވަރަށް ގިނަ ވާހަކަތަކެއް ދެކެވެމުން ދިޔަ. ހާއްސަގޮތެއްގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ވަކިވަކި މެމްބަރުންނާއި، މުޅި މަޖިލީހުގައި ވެސް މި ވާހަކަ ދެކެވެމުން ދިޔަ. ހަމައެކަނި ވާހަކަ ދެކެވުނީކީ އެއް ވެސް ނޫން، ބައެއް މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީތަކުން ވެސް ނިންމަވާފައި އެބަހުރި، ކޯޓުގެ ހުކުމެއް ނެތި، ކޯޓުގެ ތިން މަރުހަލާ ނިމުމަކާ ނުލާ ބަދަލު ދިނުމަކީ ކޮށްގެން ވާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް. ކޮންމެއަކަސް، މިހެން މިކަން ކުރިމަތިވުމުގެ ސަބަބުން، މިއީ ސަރުކާރަށް ކުރިމަތިވި ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމުން. ލުއި ގޮތަކަށް ދައުލަތަށް ވެސް ބުރަ ނުވާނެ ގޮތަކަށް މި ބާވަތުގެ މައްސަލަތައް ނިންމުމަށް ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށް ވެގެން ދިޔަ މި މައްސަލަ،" އަހްމަދު ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަހްމަދު ވިދާޅުވީ އޭރުވެސް އަދި މިހާރު ވެސް ސަރުކާރުން ދެކޭ ގޮތަކީ، މީހަކަށް އިންސާފު ލިބެންޖެހޭނީ ކޯޓުގެ ތިން މަރުހަލާ ނިންމައިގެން ނޫން ކަމަށެވެ.\n"ކޯޓަށް މީހަކު ފުރަތަމަ ދާންވެސް ޖެހެނީ ދެ ފަރާތް ދެބަސްވާ މައްސަލަތަކުގައި. ކަނޑައެޅިގެން ރައްޔިތުންނަށް ގެއްލުން ދީފަ، ކަނޑައެޅިގެން ގާނޫނާ ހިލާފުވެފަ ހުންނަ ކަމެއް ވެއްޖެއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެން އެމީހެއް ކައިރީ ކޯޓަށް ދާށޭ ބުނުމަކީ އެންމެ އިންސާފުވެރި ގޮތެއް ނޫން އެމީހާއަށް ވެސް އަދި ދައުލަތަށް ވެސް. ސަބަބަކީ ގެއްލުން ލިބިފަ ހުންނަ މީހާއަށް ގެއްލޭ ކޮންމެ ދުވަހަކީ ގެއްލުން އިތުރުވާނެ ދުވަހެއް. އެހެންވީމަ މި މަރުހަލާތައް ނިމިގެން، ކޮންމެ ދުވަހަކު އަންނާނީ އެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު އިތުރުވަމުން އިތުރުވަމުން. އެހެންވީމަ އޭގަ އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ގެއްލުން ލިބުނު މީހާއަށް ވެސް ދައުލަތަށް ވެސް އެންމެ ފައިދާ ހުރި ގޮތަކީ، މި ދެންނެވި އުސޫލުން އެކަންތައް ނިމިގެން ދިއުން،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަހްމަދު ވިދާޅުވީ ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުގައި އެއްވެސް ސަަބަބެއް ނެތި، އަދި އެއްވެސް ސަބަބެއް ނުދައްކާ، ގާނޫނާ ހިލާފަށް ވަރަށް ގިނަ އެއްބަސްވުންތައް ބާތިލްކޮށްފަ އެބަހުރި ކަމަށެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން އެތައް ބަޔަކަށް ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންދާ ކަމަށާއި އެ ގެއްލުންތަކަށް ބަދަލު ދޭނެކަމުގެ ވައުދާއެކު އައި ސަރުކާރަކީ ހަމައެކަނި މި ސަރުކާރު ކަމަށެވެ.\nއަހްމަދު ވިދާޅުވީ ދައުލަތަށް ގެއްލުންވާ ގޮތަށް އަމަލުކޮށްފައިވާ މީހުންނަށް ޖިނާއީ ދައުވާކުރާނެ ކަމަށާއި، އެކަމުގައި ސަރުކާރުން ފަސް ނުޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އަދި މިފަދަ މައްސަލަތައް ހުއްޓުވެން އޮތް ގޮތަކީ ވެސް އެއީ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"ދައުލަތަކީ އޭރަކު ސަރުކާރު ހިންގަން ތިބޭ ބައެއް ނޫން. ދައުލަތަކީ އަބަދުވެސް ކޮންޓިނިއު ވެގެންދާނެ އެއްޗެއް. ބަޔަކު ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ރައްޔިތުންނަށް ގެއްލުން ދީފަ އޮވެއްޖެ ކަމަށް ވަންޏާ، ކޮންމެ ބަޔަކު ތިއްބަސް އެ ބުރަ ނަގަން ވެސް ޖެހޭނެ. އެހެންވީމަ މިކަން ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި އަޅުގަޑުމެން އެކަން ކޮށްފަ ތިބި މީހުންގެ އިހުމާލެއް ވާކަމަށް ވަންޏާ، އެމީހުން ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުމަށްޓަކައި، އެމީސް މީހުންނަށް ޖިނާއީ ދައުވާއެއް އުފުލާނެ ތަނެއް އޮތް ކަމަށް ވަންޏާ އެ މަސައްކަތް ވެސް ސަރުކާރުން ކުރާނެ،" އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއަހްމަދު ވިދާޅުވީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލުދޭން ޖެހެނީ، ދައުލަތުން މީހަކަށް ގެއްލުން ދީފަ އޮތުމުން ކަމަށާއި، ގެއްލުން ލިބުނު މީހާއަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމުގެ ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ކުރިން އެ ގެއްލުން ދިން މީހުންގެ ވާހަކަ ދައްކަން ޖެހޭކަން އޭނާ ފާހަގަ ކުރެއްވި އެވެ.\n"އެހެން ނަމަވެސް އެހެނެއް ނޫން ކަންތައްވެގެން މިދަނީ. އެހެންވީމަ އެގޮތަށް އެކަން ނުހިނގާތީވެ އަޅުގަނޑުމެން ސަރުކާރަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަށް އެންމެ އަވަސް ގޮތެއްގައި، ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތަށް އިންސާފު ހޯދައިދިނުމަށް ހުރަސް އެޅިގެން މި ދަނީ،"\nއަހްމަދު ވިދާޅުވީ ބަދަލު ދިނުމުގެ މައްސަލަތައް އެންމެ އިންސާފުވެރި ގޮތަކަށް ކުރެވޭނީ ކަމާބެހޭ ގާނޫނެއް އޮވެގެން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހު ސަރުކާރުން މަޖިލީހަށް ފޮނުވި މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ބިލު އަދިވެސް މަޖިލީހުން ނިމިފައި ނުވާތީ، އިންސާފު ލިބިދިނުމަށް ހުރަސް އެޅޭ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"މި ބިލު އަދިވެސް އޮތީ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީއެއްގައި އަޅުގަނޑު ހަނދާންވާ ގޮތުން ޖުޑީޝަރީ ކޮމިޓީގައި. އެހެންވީމަ މިހާ ގިނަ ދުވަސް ވެގެންދާއިރުގައި މި ބިލު ގާނޫނަކަށް ވެފައި ނުވާތީ އެއީ އަނެއްކާވެސް މިކަހަލަ ކަންތައްތައް ކުރުމަށް، އިންސާފު ލިބިދިނުމަށް ސަރުކާރަށް އޮތް ހުރަހެއްކަން އަޅުގަނޑު ފާހަގަ ކޮށްލަން،" އަހްމަދު ވިދާޅުވި އެވެ.


Raajjeyge sihhee nizaam dhuniyeyge kuriaraafaivaa gaumuthakaa eh...\nރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ނިޒާމު، ދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކާ އެއް ހަމައެއްގައި\n2 އަހަރު,3މަސް,3ހަފްތާ,4ދުވަސް, 12 ގަޑި, 1 މިނެޓް, 42 ސިކުންތު ކުރިން 4100ޝަހީދާ އަބްދުﷲ ސައީދު\nސަރުކާރުގެ މައި ހޮސްޕިޓަލު\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ނިޒާމަށް ގެނެސްފައި މިވަނީ ރައްޔިތުން ހީވެސް ނުކުރާފަދަ ހެޔޮ ބަދަލެކެވެ. ސިއްހީ ނިޒާމު ފެއިލްވެ، ރައްޔިތުން ކަންބޮޑުވާ ދަރަޖައަށް ސިއްހީ ކަންކަން ގޮސްފައިވަނިކޮށް، ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ސިއްހީ ނިޒާމު ވަނީ ދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައިވާ ބޮޑެތި ގައުމުތަކާ އެއް ފެންވަރަށް ގެނގޮސްދެއްވާފއެވެ. އެގޮތުން ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަނދި ގައުމުތަކުން އެގައުމުގެ ސިއްހީ ދާއިރާ އަށް ހޭދަ ކުރާ މިންވަަރާ ދާދި އެއްވަރަކަށް ރާއްޖެއިން ސިއްހީ ދާއިރާއަށް ހޭދަކޮށްފައިވާކަން ނޭޝަނަލް ހެލްތު އެކައުންޓްސް 2014 ރިޕޯޓުން މިވަނީ ހާމަވެފައެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ހެލްތް އެކައުންޓްސް ރިޕޯޓަކީ ޞިއްޙީ ދާއިރާއަށް ކުރެވޭ ޚަރަދުތަކާއި ކުރިއަރާފައިވާ މިންވަރާއި އަދި ޙާޞިލު ކުރެވުނު މިންވަރުގެ އިތުރުން ޙާޞިލުކުރަން ޖެހޭ މިންވަރު ފަދަ މުހިންމު މައުލޫމާތުތައް ހިމަނައިގެން ނެރޭ ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ އޮޑިޓެކެވެ. މި އޮޑިޓްކުރަނީ ޑަބްލިޔޫއެޗްއޯގެ ބައިވެރިވުމާއިއެކު ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. މި ރިޕޯޓްގައިވާ ގޮތުން 2014 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ޖީޑީޕީގެ ނުވަ ޕަސެންޓު ހަރަދުކޮށްފައިވަނީ ސިއްހީީ ދާއިރާ އަށެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަނދި ގައުމުތަކުން ވެސް އެ ދާއިރާ އަށް ހޭދަ ކުރާ މިންވަަރާ ދާދި އެއްވަރެއްގެ މިންވަރެކެވެ.\nމި ރިޕޯޓްގެ ނަތީޖާތައް ދައްކާ ގޮތުން 2014 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ ސިއްހީ ކަންކަމަށް ޖުމްލަ ހަތަރު ހާސް ދުއިސައްތަ އަށްޑިހަ ހަތް މިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކޮށްފައިވެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ކުރީގެ އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުން 2011 ވަނަ އަހަރާު ކުރި ޚަރަދާއި އަޅާ ކިޔާ އިރު 55 އިންސައްތަ ބޮޑު އަދަދެކެވެ. މި އަދަދުގެ3ބައި ކުޅަ2ބަޔަކީ ސަރުކާރުން ސިއްޙީ ކަންކަމަށް ކޮށްފައިވާ ޙަރަދުކަން ރިޕޯޓުން ހާމަވެއެވެ. އަދި ސިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށް 2011 ވަނަ އަހަރާއި ބަލާއިރު 2014 ވަނަ އަހަރު ރައްޔިތުންގެ އަމިއްލަ ޖީބުން ކޮށްފައިވާ ހޭދަ 20 އިންސައްތަ ވަނީ ދަށްވެފައެވެ. މިއީ ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ސިއްޙީ ފަރުވާ ހޯދުމަށް ލުއިފަސޭހަ ކޮށްދެއްވުމަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން ލިބިފައިވާ ކުރިއެރުމެއްކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ީ\nމޯލްޑިވްސް ނެޝަނަލް ހެލްތް އެކައުންޓްސް އަކީ ރާއްޖޭގެ ސިއްޙީ ކަންކަމަށް ސަރުކާރުންނާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާއި، ބައިންލްޢަގްވާމީ މުއްސަސާތައް އަދި ޖަމްއިއްޔާތަކުގެ އިތުރުން އެހީ ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކުން ދޭ އެހީ އަންދާޒާ ކުރުމަށާއި ވަސީލަތްތައް ބެހިގެންދާގޮތް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ހެދިފައިވާ ރިޕޯޓެކެވެ.\nއަދި މީގެ އިތުރުން 2014 ވަނަ އަހަރު ހޭދަ ކޮށްފައިވާ މިންވަރުގެ 68 ނުވަތަ 70 ޕަސެންޓަކީ ސަރުކާރުން ކޮށްފައިވާ ހަރަދު ކަން ރިޕޯޓްގައި ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. މި ރިޕޯޓާ ގުޅިގެން ހެލްތް މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ ނާޒިމް އިބްރާހިމް ވިދާޅުވީ މިރިޕޯޓުން ސިއްހީ ނިޒާމަށް ހަރަދު ކުރެވޭ ގޮތާއި ހަރަދު ކުރާ ފަރާތްތަކާއި އެފަރާތް ތަކުގެ ހަރަދުތަކުގެ މިސްރާބު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ސާފުވެގެން ހިނގައްޖެ ކަމަށެވެ. އަދި މި ހިސާބު ތަކަކީ ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ގަބޫލު ކުރެވިގެންދާ ހިސާބު ތަކެއް ކަމަށް ވެސް ހެލްތް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nދައުލަތުގެ މާލީ ވަޒީރު ވިދާޅުވީ މި ރިޕޯޓުން ސިއްހީ ނިޒާމަށް ކުރާ ހަރަދުތައް ވަރަށް ފުރިހަމަ އަށް އެނގިގެންދާ ކަމަށެވެ. އެގޮތުން ސިއްހީ ނިޒާމުގެ ހަރަދުތަކަށް ޖީޑީޕީގެ ނުވަ އިންސައްތަ ހިމެނޭ އިރު މި ސަރުކާރުން ސިއްހީ ނިޒާމަށް އަހަންމިއްޔަތުކަން ދޭ މިންވަރު ހާމަވެގެން ހިނގައްޖެ ކަމަށް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ބަޖެޓްގެ ބޮޑުބައެއް ހޭދަކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ސިއްހީ ނިޒާމަށް ކަމަށާއި އެގޮތުން އައިޖީއެމްއެޗް ގެ 25 ބުރީގެ އިމާރާތަކީ އެކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nނޭޝަނަލް ހެލްތު އެކައުންޓްސް އަކީ ސިއްހީ ދާއިރާގެ ތަފާސްހިސާބު ބެލެހެއްޓުމަށް ހަދާފައިވާ ސޮފްޓްވެއާއެކެވެ. މި ސޮފްޓްވެއާގެ ސަބަބުން ސިއްހީ ދާއިރާ ދަތުރު ކުރާ މިސްރާބާއި އަމާޒު ދެނެގަނެވޭނެއެވެ. އަދި ސިއްހީ ދާއިރާ އިން ހާސިލް ކުުރެވޭ ލަޑުދަނޑިތަކާއި ހޭދަ ކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އިތުރުން އެ ފަރާތްތަކުން ހޭދަ ކުރާ މިންވަރު ހާމަ ވެގެންދާނެއެވެ. އަދި މި ސިސްޓަމަކީ ދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައި ގައުމުތަކުގައި ވެސް ބޭނުން ކުރާ ސިސްޓަމެއްކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.


IS ufedhunee Iraq hifumun: Kofi Annan\nއައިއެސް އުފެދުނީ އިރާގު ހިފުމުން: ކޯފީ އަނާން\nއދ.ގެ ކުރީގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ކޯފީ އަނާން\nއިސްލާމީ ހިލާފަތެއް ކަމަށް އަމިއްލަ އަށް އިއުލާނުކޮށްގެން އުޅޭ އިސްލާމިކް ސްޓޭޓް (އައިއެސް) އުފެދުނީ އެމެރިކާ އިސްވެ އޮވެ އިރާގު ހިފުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް އދ.ގެ ކުރީގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ކޯފީ އަނާން ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\n"އިރާގު ހިފުމާ އަޅުގަނޑު އޭރުވެސް ދެކޮޅު. އެކަން ކޮށްފި ނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރި ކަންކަން މިއަދު ހަގީގަތަކަށްވެ މި ދަނީ ފެންނަމުން. އިރާގުގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ ސަފުތައް ރޫޅައިލުމުން ދެން މަގުމައްޗަށް ގިނަވެގެން ދިޔައީ އެ ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ އެތައް ހާސް ބަޔަކު،" މިއުނިކް ސެކިއުރިޓީ ކޮންފަރެންސްގައި އަނާން އިއްޔެ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއިރާގު މައްސަލަ ގޯހުން ގޯހަށް ދިއުމުގެ ފަހަތުގައި ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގެ އިހުމާލު ވެސް އެބަ އޮތް ކަމަށް އަނާން ވިދާޅުވި އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ގައުމުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ ބޭނުން ނުހިފައި، ގައުމަކަށް ޑިމޮކްރަސީ ގެނެސް އާލާކުރަން އުޅެެގެން އުފެދޭނީ ހުދުމުހުތާރު ކޮރަޕްޓް ވެރިންނާއި ސަރުކާރުތައް ކަމަށެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ އިރާގުގައި ޝިއައީންގެ ބާރު ގަދަވެ ސުންނީން އެކަހެރިވެގެން ދިއުމާ އެކު ސުންނީންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު އައިއެސްއާ ގުޅުނު ކަމަށެވެ.


umurun 60 aharugai ves Roanu veshumugai avadhinethi!\nހަދީޖާ މުހައްމަދު، ރޯނުވެށުމުގެ ދާއިރާއަށް ވަދެވުނު ގޮތާ ބެހޭގޮތުން ކޭއޯއަށް އިންޓަވިއުދެނީ، އޭނާ މި މަސައްކަތުގައި އުޅޭތާ ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަނީ ވެފައި--\nރޯނުވެށުމަކީ ރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާ ގުޅިފައިވާ ފުން މާޒީއެއް، އެ މަސައްކަތާ ގުޅިފައިވާ ތާރީހީ ކަވި މަސައްކަތެކެވެ. އެންމެ ކުރިންސުރެ ރާއްޖޭގެ އަންހެންވެރިން އާމްދަނީއާއި އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވާ އެއް މަސައްކަތަކީ ރޯނުވެށުމެވެ. ހާއްސަކޮށް ކުޅުދުއްފުށީގެ އަންހެންވެރިންނަށް މިއީ ވަރަށް ހާއްސަ މަސައްކަތެކެވެ.\nރާއްޖޭގައި މި މަސައްކަތް ފެށިގެންއައީ ސީދާ ކޮން ދުވަސްވަރަކު ކިހިނެތްކަމެއް ތާރީހުންވެސް އެނގޭކަން ނެތެވެ. ކުޅުދުއްފުށީގައިވެސް މި މަސައްކަތްކުރާ އެންމެ ދުވަސްވީ މީހުންވެސް ރަށުގައި މި މަސައްކަތް ނުކުރާ ހަނދާނެއް ނުހުރެއެވެ. ކިރިޔާ މަސައްކަތް ކުރެވޭ އުމުރުން ފެށިގެން އެމީހުންއައީ ރޯނުވަށަމުން އެކަމުން އާމްދަނީ ހޯދަމުންނެވެ. އެފަދަ އެއްފަރާތަކީ ކުޅުދުއްފުށީ، ސައްލިގެ ހަދީޖާ މުހައްމަދު (60އ) އެވެ.\n"ހަނދާނެއް ނުހުރޭ (ރޯނު) ނުވަށާ ހަނދާނެއް. އެހާ ކުޑައިރުންސުރެވެސް ވަށަން" ހަދީޖާގެ ވާހަކަ ފެށީވެސް މިހެންނެވެ.\n"މަންމަ ދަނީ ގޮވައިގެން ވަލަށް، ގޮސް މަންމައާއެކު ބޮނބިތަޅާ ހަދަނީ. ދެން އުޅޭނެ އެއްބަނޑު މީހުންވެސް. އެއްބަނޑު މީހުންކައިރިން އެހެން އުޅެމުން އުޅެމުން ރޯނުވަށަން ދަސްކުރީ އެއިރު ވަރަށް ކުޑަ. އެއިރު ރޯނުވަށަން ދަސްކުރިގޮތަށް ހަމަ އެހިސާބުން ފެށިގެން ހަމަ ވަށަމުން މި އަންނަނީ"\nހަދީޖާ ބުނީ އެންމެ ކުރީގައި ރޯނު ވިއްކަމުން އައީ ރުފިޔާއަށް ނޫންކަމަށެވެ. ރާއްޖޭގައި މުދަލަށް މުދާ ބަދަލުކޮށްގެން (ބާޓާ ސިސްޓަމް) ވިޔަފާރި ކުރިއިރު ރޯނު ބޭނުން ކުރަނީ ސާފުތެލާ، ލޮނާ، އެހެނިހެން ބޭނުންވާ ސާމާނު ގަތުމަށްކަމަށެވެ.\n"ވިޔަފާރިކުރާ ތަންތަނަށް ހަމަގޮސް ވިއްކަނީ ރޯނު ވަށައިގެން ރޯނު ހިފައިގެން ގޮސް. ރުފިޔާއަކަށް ނޫން އެއިރު ވިއްކަނީ" ހަދީޖާ ބުންނެވެ.\nރުފިޔާއަށް ރޯނު ވިއްކަން ފެށިއިރު5ރުފިޔާ 10 ރުފިޔާއަށްވެސް އެއިރު ރޯނު ބޮޑިއެއް ވިއްކިން ކަމަށާއި މިހާރަށްވުރެ އެއިރު ރޯނު ބޮޑި ބޮޑުވެސް ވާނެކަމަށް ހަދީޖާ ބުންޏެވެ. އެއިރު ރޯނު ފޯއްޏެއްގައި މިހާރަށް ވުރެ ގިނަ ފަށް އަޅާކަމަށާއި މިހާރު އާންމުކޮށް އަޅާނީ 16، 14 ނުވަތަ 12 ފަށްކަމަށް ހަދީޖާ ބުންޏެވެ.\nރޯނު ބޮޑިއެއް ނިމި އެއިން މަންފާއެއް ލިބެނީ ވަރަށް ގިނަ ދުވަހުގެ މަސައްކަތުންނެވެ. އޮޅަށް ބޮނބިއަޅާ، ބޮނބި ފާވާން އެތަން މަހެއް ނަގައެވެ. ބޮނބި ފާވުމުން އެނަގާ ބޮނބިތަޅައެވެ. އެއަށްފަހު ތެޅި ބޮނބިތައް މޫދުން ދޮވެ އަވީލައި ހިއްކައެވެ. އެއީ ރޯނުވެށުމަށް ކުރާ އެންމެ ބުރަ މަސައްކަތްތަކެވެ. ނަމަވެސް މަސައްކަތް މިހާ ހިސާބުން އަދި ނިމުނީކީ ނޫނެވެ. ތެޅި ބޮނބި ހިކުމުން، އެ ބޮނބި ފިނދާ އެއިން ލީލި އަޅައެވެ. ރޯނު ވަށަން ފެށޭނީ މިހާ ހިސާބުންނެވެ.\n"އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރުނބާ ކާށި އެއްޗެހި ހޯދައިގެން އެ ހެހެގެން އެންގޮސް ކުޅިއަށް އަޅަނީ. ކުޅިއަށް އާޅާފަ ގާތްގަނޑަކަށް ކުރުނބާ ބޮނބި ތެޅޭވަރުވާނެ ވާރެ ތިން މަސް ވީމަ. އެކަމަކު ހެޔޮވަރު ވާނީ ގާތްގަނޑަކަށް ހަ މަސް ވީމަ. ދެން ގަނބުޅި ބޮނބި ކާށި ބޮނބި ނުތެޅޭނެ ކުރުނބާ ބޮނބި ތެޅޭހާ އަވަހަކަށެއް"\nމި މަސައްކަތް ކުރާ އެހެން މީހުންނެކޭ އެއްފަދައިން ހަދީޖާގެވެސް ކަންބޮޑުވުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ މިއީ ބުރަ މަސައްކަތަކާއި ބަލާފައި އެކަމަށް އެކަށީގެންވާ އަގެއް ނުލިބުމެވެ. ހާއްސަކޮށް ހދ އަތޮޅަކީ ފަތުރުވެރިކަން ތަރައްގީވެފައި ނުވާ އަތޮޅަކަށް ވުމީ މިކަމުގައި ގޮންޖެހުންތައް ދިމާވާ އަނެއް ސަބަބެވެ.\nހަދީޖާ ބުނިގޮތުން މިހާރު އާންމުކޮށް ރޯނު ބޮޑިއެއްގެ އަގު އުޅޭނީ 120-150 ދޭތެރޭގައި ކަމަށެވެ. އަދި މިހީ ކުރާ މަސައްކަތާއި އަޅާބަލާއިރު ހަމަ އަގެއް ނޫންކަން ފާހަގަކުރި އެވެ. އާންމުކޮށް ރޯނު ގަންނަނީ ފަންގިވިނުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާ ކައިރި ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނެވެ.\n"މިކަމަށް ކުރާ މަސައްކަތަކަށް ހަމައަގެއް ނުލިބޭ އަދިވެސް. އަހަރެމެންދެން ވަށާލާފަ ބަހައްޓަނީ. ދެން އެކި ރަށްރަށު މީހުން އައިއްސަ ގަންނަނީ. އެމީހުންނަށް އޮންނަނީ 150 ބޮނޑިއެއް ކީމަވެސް އަގު ބޮޑުވެފަ" ހަދީޖާ ބުންޏެވެ.\nއޭނާ ވަނީ މިކަމަށް ހަމައަގު ހޯދައިދީ މިކަމަށް މާކެޓެއް ހުޅުވައި ދިނުމުގެ މަސައްކަތް ކައުންސިލަށް ކުރެެއްވިދާނެ ކަމަށް ބުނެފައެވެ. ހާއްސަކޮށް މިހާރު ރަށުގައި މި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން މަދުވުމާއެކު މިކަން އުވި ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު ހީވެފައިވާއިރު މަސައްކަތްތައް ހަމައަގު ނުލިބުމަކީ އިތުރަށް މި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން މަދުވެދާނެ ސަބަބެކެވެ.\nހާއްސަކޮށް ރަށުގެ ޒުވާނުން މިފަދަ މަސައްކަތްތައް ދިރުވާ އަލާކުރަން ނޫޅުމަކީވެސް ހަދީޖާގެ ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. އޭނާ ބުނީ މިހާރުވެސް މި މަސައްކަތް ކުރާ މީހުން މަދުވެފައިވާއިރު އެބަޔަކު ނެތް ދުވަހެއްގައި ރަށުން މި މަސައްކަތް އުވި ދިއުމަކީ ވެދާނެ ގޮތެއްކަމަށެވެ.\nރޯނުވެށުމާއި، ހާލު ފޮޅި ފިހުން ފަދަ ރަށަށް ހާއްސަވެފައިވާ މިފަދަ މަސައްކަތްތައް އަހަރެމެންގެ އަންނަ އޮތް ޖީލަށް ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ. އެކުދިންގެ ކާބަފައިން ފަހުރުވެރިކަންމަތީ ކާންބޯން ކުރި މަސައްކަތް އުގަންނައިދޭން ޖެހެއެވެ. މިފަދަ މަސައްކަތްތައް އުވިގެން ދިޔަނުދިއުމަށްޓަކައި އެ ޒިންމާ މިއަދުވެ ޒުވާނުން ނަގަންޖެހެއެވެ.\nއަޒްމާގެ އުފަންވި ހުނަރާއި މޭކަޕްގެ ޖާދޫ


ރާއްޖޭގައި ވެސް ލޮކްޑައުންއާ ދެކޮޅަށް ފާޅުގައި ޚިޔާލު ފާޅުކުރި ހަމައެކަނި ސިޔާސީ މީހަކީ އަޅުގަނޑެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން އަޅުގަނޑުގެ ތައްޔާރުކުރި ލިޔުން ރާއްޖޭގެ މެއިން ސްޓްރީމްގެ ނޫސްތަކުން ޖަހައި ދިނުމަށް ފަހަތަށް ޖެހިގެން އަޅުގަނޑަށް ޖެހުނީ އެ ނޫސްތަކާ "ލޮބީ" ކޮށްގެން އެ ލިޔުންތައް ޝާއިއު ކުރާށެވެ. މެއިން ސްޓްރީމްފައި އަޅުގަނޑުގެ ލިޔުންތައް ޝާއިއުކޮށް ދޭން ކެރުނީ އަވަސް އޮންލައިނަށް އެކަންޏެވެ.\nއަރުޝީފަށް ނެގީ 23/06/2020 08:35\nއެންމެފަހުން އަޕްޑޭޓްކުރީ 23/06/2020 08:35\nއާދަމް ނަޒީރު 36 މިނެޓު ކުރިން