Ανάλυση βιοχημικών φαινοτύπων της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης: Συσχετίσεις με απεικονιστικούς και κλινικούς δείκτες με τη βοήθεια τεχνικών συσταδοποίησης - PDF\nDownload "Ανάλυση βιοχημικών φαινοτύπων της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης: Συσχετίσεις με απεικονιστικούς και κλινικούς δείκτες με τη βοήθεια τεχνικών συσταδοποίησης"\n1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανάλυση βιοχημικών φαινοτύπων της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης: Συσχετίσεις με απεικονιστικούς και κλινικούς δείκτες με τη βοήθεια τεχνικών συσταδοποίησης ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του ΣΕΡΑΦΕΙΜ Λ. ΛΟΥΚΑ Επιβλέπουσα : Κωνσταντίνα Σπ. Νικήτα Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2015\n3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανάλυση βιοχημικών φαινοτύπων της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης: Συσχετίσεις με απεικονιστικούς και κλινικούς δείκτες με τη βοήθεια τεχνικών συσταδοποίησης ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του ΣΕΡΑΦΕΙΜ Λ. ΛΟΥΚΑ Επιβλέπουσα : Κωνσταντίνα Σπ. Νικήτα Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριμελή εξεταστική επιτροπή την 24 η Ιουλίου, Κωνσταντίνα Νικήτα Γεώργιος Στάμου Δημήτριος Διονύσιος Κουτσούρης Καθηγήτρια Ε.Μ.Π. Επίκουρος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Ιούλιος 2015\n5 ... Σεραφείμ Λ. Λούκας Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π Copyright, Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για σκοπό μη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν μήνυμα. Ερωτήματα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα. Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν πρέπει να ερμηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσημες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.\n7 Περίληψη Η αθηρωμάτωση αποτελεί μια πάθηση εκφυλιστικού χαρακτήρα, η οποία προσβάλλει τις αρτηρίες αλλοιώνοντας το εσωτερικό τους και αποτελεί την κύρια αιτία πρόκλησης ισχαιμικών επεισοδίων. Κύριο διαγνωστικό μέσο αποτελεί το υπερηχογράφημα, το οποίο παρέχει λεπτομερείς απεικονίσεις της καρωτίδας. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η αναγνώριση φαινοτύπων με βάση τους συμβατικούς και εξειδικευμένους βιοχημικούς δείκτες. Για την ανίχνευση αυτή, συνδυάστηκαν τεχνικές ιεραρχικής συσταδοποίησης και παραγωγής δενδρογράμματος. Η ορθότητα των εξαγόμενων αποτελεσμάτων εκτιμήθηκε μέσω συσχέτισης με απεικονιστικούς και κλινικούς δείκτες. Υπολογίστηκε ο αριθμός των φαινοτύπων με βάση τους συμβατικούς, τους εξειδικευμένους και το συνδυασμό τους. Στη συνέχεια αναλύοντας τις γραφικές απεικονίσεις αυτών των συστάδων σε κάθε περίπτωση εντοπίστηκαν οι δείκτες που παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις μέσα στο δείγμα και συνεπώς αποτελούν τα αίτια διαχωρισμού σε συστάδες. Τέλος, αναλύθηκαν οι μεταβολές των απεικονιστικών δεικτών εντός των φαινοτύπων σε κάθε περίπτωση και συσχετίστηκαν με τους βιοχημικούς. Λέξεις κλειδιά: Αθηρωματική πλάκα, Αθηροσκλήρωση, Καρωτίδα, Υπέρηχος, Ιεραρχική συσταδοποίηση, Βιοχημικοί δείκτες, Απεικονιστικοί δείκτες.\n9 Abstract Atherosclerosis is a degenerative disease that affects the arteries by altering their interior and it constitutes the major cause of ischemic strokes. The main imaging method used for clinical diagnosis is carotid ultrasound that provides detailed illustrations of the carotid artery. The purpose of this diploma thesis is the identification of imaging phenotypes based on conventional and specialized biochemical indicators. For the detection of the phenotypes, hierarchical clustering was combined with the production of the dendrogram and heatmaps. The accuracy of the exported results was estimated through the comparison with image based and clinical indicators. The number of phenotypes was estimated based on either conventional or specialized biochemical indicators and then based on their combination. Then by analyzing the graphic illustrations in each case the indicators that show large variations in the sample were calculated and thus constitute the main cause of separation in clusters. Finally, the variations of imagebased indicators in each cluster and each case were correlated with the biochemical indicators. Keywords: Atheromatous plaque, Atherosclerosis, Carotid, Ultrasound, Hierarchical Clustering, Biochemical markers, Imaging Biomarkers.\n10 Ευχαριστώ θερμά την οικογένειά μου και τη Σοφία Κώστογλου για την υπομονή και τη στήριξη. Ευχαριστώ την καθηγήτρια μου Κ. Σπ. Νικήτα που μου έδωσε το κίνητρο μέσω των μαθημάτων κα των διαλέξεών της, να ασχοληθώ εμπράκτως με τον τομέα της βιοιατρικής. Ευχαριστώ ακόμη τη διδάκτορα Αιμιλία Γαστουνιώτη για την άμεση βοήθεια σε κάθε βήμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας.\n11 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Στοιχεία φυσιολογίας της καρωτίδας Η νόσος της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης Συσχέτιση βιοχημικών δεικτών με την παρουσία και εξέλιξη της νόσου Ο ρόλος και η συνεισφορά του υπερήχου Απεικονιστικές μέθοδοι Απεικόνιση καρωτίδας με χρήση υπερήχων Ανάλυση εικόνων υπερήχου Καθιερωμένοι και ευρέως χρησιμοποιούμενοι απεικονιστικοί δείκτες Σκοπός της παρούσας εργασίας Κεφάλαιο 2 : Μεθοδολογία Θεωρητικό υπόβαθρο του αλγορίθμου Ανάλυση κατά συστάδες Μέτρα Απόστασης Μέτρα Ομοιότητας Κατηγορίες ιεραρχικών μεθόδων συσταδοποίησης Συσσωρευτικές ιεραρχικές μέθοδοι ομαδοποίησης Σχεδιασμός της μελέτης Περιγραφή των δεδομένων Περιγραφή της μεθόδου Κεφάλαιο 3 : Αποτελέσματα Χρήση συμβατικών βιοχημικών δεικτών Χρήση εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Συνδυασμός συμβατικών και εξειδικευμένων δεικτών Κεφάλαιο 4 : Συζήτηση Συμπεράσματα Επίλογος και μελλοντικές προεκτάσεις Βιβλιογραφία... 95\n12 Κατάλογος Εικόνων Εικόνα 1.1 : Σχηματική αναπαράσταση της φυσιολογίας της καρωτίδας... 2 Εικόνα 1.2 : Αναπαράσταση δομής και σύστασης του αρτηριακού τοιχώματος Εικόνα 1.3 : Απεικόνιση υγιούς αρτηρίας και αρτηρίας με αθηρωματική πλάκα Εικόνα 1.4 : Η εξέλιξη της αθηρωματικής πλάκας Εικόνα 1.5 : Ισχαιμικό επεισόδιο λόγω θρόμβωσης... 8 Εικόνα 1.6 : Το υπερηχογράφημα της καρωτίδας Εικόνα 1.7 : Ο μετατροπέας υπερήχων Εικόνα 1.8 : Τα διαφορετικά είδη συστοιχιών του μετατροπέα υπερήχων Εικόνα 1.9 : Στιγμιότυπο κοινής καρωτίδας από β σάρωση υπερήχου Εικόνα 1.10 : Εντοπισμός της αθηρωματικής πλάκας σε εικόνα υπερήχου β σάρωσης Εικόνα 1.11 : Ανάλυση του πάχους του ενδιάμεσου στρώματος (IMT) από τρείς παρατηρητές Α, Β και C Εικόνα 2.1 : Συσσωρευτική και διαιρετική ομαδοποίηση Εικόνα 2.2 : Διάγραμμα ροής συσσωρευτικού αλγορίθμου συσταδοποίησης Εικόνα 2.3 : Απόσταση ομάδων βάσει των τριών μεθόδων Εικόνα 2.4 : Μέθοδος κεντροειδούς σύνδεσης Εικόνα 2.5 : Ιστογράμματα τεσσάρων συμβατικών βιοχημικών δεικτών Εικόνα 2.6 : Ιστογράμματα τεσσάρων εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Εικόνα 2.7 : Διάγραμμα ροής της μεθοδολογίας Εικόνα 3.1 : Γραφική αναπαράσταση του δενδρογράμματος των συμβατικών βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.2 : Γραφική αναπαράσταση μεγεθυμένου τμήματος του δενδρογράμματος των συμβατικών βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.3 : Γραφική παράσταση μέσης απόστασης των στοιχείων μεταξύ των ομάδων συναρτήσει του πλήθους των ομάδων για την εύρεση του βέλτιστου αριθμού συστάδων\n13 Εικόνα 3.4 : Το heatmap που αντιστοιχεί στην συσταδοποίηση βάσει των συμβατικών βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.5 : Απεικονιστικά χαρακτηριστικά των συστάδων Εικόνα 3.6 : Boxplot για το συστολικό GSM κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους συμβατικούς βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.7 : Boxplot για το διαστολικό GSM κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους συμβατικούς βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.8 : Boxplot για το εμβαδόν της καρωτίδας κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους συμβατικούς βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.9 : Το boxplot του συμβατικού δείκτη της Ουρίας Εικόνα 3.10 : Το boxplot του συμβατικού δείκτη των λεμφοκυττάρων Εικόνα 3.11 : Boxplot των τριγλυκεριδίων Εικόνα 3.12 : Boxplots των τριγλυκεριδίων και της γλυκόζης Εικόνα 3.13 : Γραφική αναπαράσταση του δενδρογράμματος των εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.14 : Μεγεθυμένο τμήμα του δενδρογράμματος των εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.15 : Γραφική παράσταση μέσης απόστασης των στοιχείων μεταξύ των ομάδων συναρτήσει του πλήθους των ομάδων για την εύρεση του βέλτιστου αριθμού συστάδων Εικόνα 3.16 : Το heatmap που αντιστοιχεί στην συσταδοποίηση βάσει των εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.17 : Απεικονιστικά χαρακτηριστικά των συστάδων Εικόνα 3.18 : Boxplot για το συστολικό GSM κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους εξειδικευμένους βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.19 : Boxplot για το διαστολικό GSM κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους εξειδικευμένους βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.20 : Boxplot για το διαστολικό GSM κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους εξειδικευμένους βιοχημικούς δείκτες\n14 Εικόνα 3.21 : Το boxplot του εξειδικευμένου δείκτη της ινσουλίνης Εικόνα 3.22 : Το boxplot του εξειδικευμένου δείκτη RBP Εικόνα 3.23 : Boxplot της Γαλεκτίνης Εικόνα 3.24 : Γραφική αναπαράσταση του δενδρογράμματος των συμβατικών και εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.25 : Μεγεθυμένο τμήμα του δενδρογράμματος των εξειδικευμένων και συμβατικών βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.26 : Γραφική παράσταση μέσης απόστασης των στοιχείων μεταξύ των ομάδων συναρτήσει του πλήθους των ομάδων για την εύρεση του βέλτιστου αριθμού συστάδων Εικόνα 3.27 : Το heatmap που αντιστοιχεί στην συσταδοποίηση βάσει των συμβατικών και των εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Εικόνα 3.28 : Απεικονιστικά χαρακτηριστικά των συστάδων Εικόνα 3.29 : Boxplot για το συστολικό GSM κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους εξειδικευμένους και συμβατικούς βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.30 : Boxplot για το διαστολικό GSM κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους εξειδικευμένους και συμβατικούς βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.31 : Boxplot για το εμβαδόν της καρωτίδας κατά τη συσταδοποίηση με βάση τους εξειδικευμένους και συμβατικούς βιοχημικούς δείκτες Εικόνα 3.32 : Boxplot της Αιμοσφαιρίνης Εικόνα 3.33 : Boxplot των Λεμφοκυττάρων Εικόνα 3.34 : Boxplot της Γαλεκτίνης Εικόνα 3.35 : Boxplot των Τριγλυκεριδίων Εικόνα 3.36 : Boxplot του ΤΜP Εικόνα 3.37 : Boxplot του RBP\n15 Κατάλογος Πινάκων Πίνακας 1.1: Κατηγοριοποίηση των τύπων της αθηρωματικής πλάκας και η πορεία εξέλιξης της νόσου Πίνακας 1.2 : Συνοπτική παρουσίαση εργασιών που συσχέτισαν βιοχημικούς δείκτες με τη νόσο της αθηρωμάτωσης Πίνακας 2.1 : Συνοπτική παρουσίαση του προφίλ των ασθενών Πίνακας 2.2 : Πλήρης ονομασία και συντομογραφία συμβατικών βιοχημικών δεικτών Πίνακας 2.3 : Πλήρης ονομασία και συντομογραφία εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών Πίνακας 2.4 : Οι απεικονιστικοί δείκτες Πίνακας 3.1 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή Πίνακας 3.2 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή Πίνακας 3.3 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή Πίνακας 3.4 : Οι συμβατικοί βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συσχέτιση με το GSM διαστολής Πίνακας 3.5 : Οι συμβατικοί βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συσχέτιση με το GSM διαστολής Πίνακας 3.6 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή Πίνακας 3.7 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή Πίνακας 3.8 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή\n16 Πίνακας 3.9 : Οι εξειδικευμένοι βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συσχέτιση με το GSM διαστολής Πίνακας 3.10 : Οι εξειδικευμένοι βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συσχέτιση με το GSM συστολής Πίνακας 3.11 : Οι εξειδικευμένοι βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συσχέτιση με το εμβαδόν της καρωτίδας Πίνακας 3.12 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή Πίνακας 3.13 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία και χαμηλή Πίνακας 3.14 : Πίνακας των ποσοστών των ασθενών κάθε φαινοτύπου στις κατηγορίες υψηλή, μεσαία, χαμηλή και του είδους συμπτωμάτων Πίνακας 3.15 : Οι συμβατικοί και εξειδικευμένοι βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συσχέτιση με το GSM διαστολής Πίνακας 3.16 : Οι συμβατικοί και εξειδικευμένοι βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη θετική και αρνητική συσχέτιση με το GSM συστολής Πίνακας 3.17 : Οι συμβατικοί και εξειδικευμένοι βιοχημικοί δείκτες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη θετική και αρνητική συσχέτιση με το εμβαδόν της καρωτίδας\n17 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Περίληψη Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται αρχικά τα στοιχεία φυσιολογίας της καρωτίδας καθώς και η νόσος της αθηρωματικής πλάκας, μια από τις πιο σοβαρές καρδιαγγειακές παθήσεις. Στη συνέχεια, γίνεται εκτενής αναφορά στους συμβατικούς βιοχημικούς δείκτες και στη συσχέτισή τους με τη νόσο. Γίνεται επισήμανση του ρόλου του υπερήχου για την καταγραφή και ανάλυση τους αρτηριακού τοιχώματος και αναλύονται εκτενώς οι μέθοδοι επεξεργασίας εικόνων υπερήχων για την ανίχνευση της αθηρωματικής πλάκας. Επίσης γίνεται αναφορά τους απεικονιστικούς δείκτες της νόσου. Τέλος, παρατίθεται ο σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας. 1\n18 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Στοιχεία φυσιολογίας της καρωτίδας Οι καρωτίδες είναι δύο αρτηρίες, οι οποίες τροφοδοτούν με αίμα το λαιμό και την κεφαλή. Διαχωρίζονται σε δεξιά και αριστερή καρωτίδα και κάθε μία από αυτές χωρίζονται με τη σειρά τους στην εσωτερική (έσω) και εξωτερική (έξω) καρωτίδα όπως φαίνεται στην Εικόνα 1.1. Οι εξωτερικές καρωτίδες παρουσιάζουν πολλαπλές διακλαδώσεις, τροφοδοτώντας περιοχές εξωτερικά του κρανίου όπως το πρόσωπο και το τριχωτό της κεφαλής. Από την άλλη πλευρά, οι εσωτερικές αρτηρίες τροφοδοτούν με αίμα τον εγκέφαλο, τους οφθαλμούς, τη μύτη και τέλος το μέτωπο . Εικόνα 1.1 : Σχηματική αναπαράσταση της φυσιολογίας της καρωτίδας  Το καρωτιδικό τοίχωμα αποτελείται από τρείς χιτώνες, τον εξωτερικό, τον ενδιάμεσο και τον εσωτερικό χιτώνα (Εικόνα 1.2). Ο εξωτερικός χιτώνας (tunica adventitia) αποτελείται κυρίως από συνδετικό ιστό και κολλαγόνο. Ο ρόλος του είναι η προστασία του αγγείου και η ευστάθεια που παρέχει στις πιθανές διευθύνσεις κίνησης λόγω της ακανόνιστης μορφής των ινών κολλαγόνου. Ο ενδιάμεσος χιτώνας (tunica media), αποτελείται από ελαστικές ίνες και από λεία 2\n19 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή μυϊκά κύτταρα. Καθορίζει κατά κύριο λόγο το πάχος της αρτηρίας και τον τρόπο κίνησής της. Τέλος, ο εσωτερικός χιτώνας (tunica intima) απαρτίζεται από μια στοιβάδα επιθηλιακών κυττάρων και από μία ελαστική μεμβράνη (internal elastic lamina). Το πάχος του εσωτερικού χιτώνα είναι σημαντικά μικρότερο σε σχέση με τους δυο παραπάνω χιτώνες. Επιπλέον, η διάταξη των επιθηλιακών κυττάρων διευκολύνει την ροή του αίματος . Εικόνα 1.2 : Αναπαράσταση δομής και σύστασης του αρτηριακού τοιχώματος . 3\n20 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.2 Η νόσος της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης Η αθηρωμάτωση ή αθηροσκλήρωση αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες καρδιακών παθήσεων και εμφραγμάτων παγκοσμίως. Είναι μια εκφυλιστική πάθηση που προσβάλλει τις αρτηρίες και χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση λιπιδίων, κυτταρικών αποβλήτων, ασβεστίου και ινωδών στοιχείων στα εσωτερικά τοιχώματα των αρτηριών. Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη σταδιακή αλλοίωση του ενδοθηλίου δηλαδή του εσωτερικού τοιχώματος της αρτηρίας και το σχηματισμό της λεγόμενης αθηρωματικής πλάκας (Εικόνα 1.3), η οποία αυξάνεται συνεχώς με απώτερο αποτέλεσμα τη στένωση της αρτηρίας και τη μείωση της ελαστικότητας του αρτηριακού τοιχώματος  . Εικόνα 1.3 : Απεικόνιση υγιούς αρτηρίας και αρτηρίας με αθηρωματική πλάκα . 4\n21 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Αναμφίβολα, τα αίτια και οι παράγοντες που σχετίζονται με τη νόσο συνδέονται με τον τρόπο ζωής και με διάφορες άλλες παθήσεις. Από επιδημιολογικές μελέτες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, έχουν χωριστεί οι υπαίτιοι παράγοντες της νόσου σε δύο κατηγορίες, πρώτον σε παράγοντες με γενετικό υπόβαθρο και σε περιβαλλοντικούς παράγοντες . Όσον αφορά το γενετικό υπόβαθρο, οι κυριότεροι παράγοντες είναι το αυξημένο επίπεδο λιποπρωτεϊνών, η αυξημένη αιματική πίεση (υπέρταση), η κληρονομικότητα, το φύλο και η ηλικία, τα αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης (μη πρωτεϊνικό αμινοξύ), η πάθηση του διαβήτη και της παχυσαρκίας και το μεταβολισμό σύνδρομο. Από την άλλη πλευρά, οι παράγοντες με περιβαλλοντικό χαρακτήρα είναι η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα λιπαρών, το κάπνισμα, η έλλειψη σωματικής άσκησης και τα χαμηλά επίπεδα αντιοξειδωτικών. Εξέλιξη της νόσου Βάσει της σοβαρότητας, οι αθηρωματικές πλάκες χωρίζονται σε έξι τύπους από Ι έως VI. Οι πλάκες τύπου IV, V, VI αποτελούν προχωρημένες αλλοιώσεις, οι τύπου Ι και ΙΙ αποτελούν τις πρώιμες αλλοιώσεις ενώ ο τύπος ΙΙΙ αποτελεί το μεταβατικό στάδιο από τις πρώιμες αλλοιώσεις στις προχωρημένες (Πίνακας 1.1). Οι αθηρωματικές αλλοιώσεις τύπου Ι χαρακτηρίζονται από την πρώτη συσσώρευσηεναπόθεση αφρωδών κυττάρων (μακροφάγων), στο εσωτερικό τοίχωμα των αρτηριών. Οι αλλοιώσεις τύπου ΙΙ χαρακτηρίζονται από τις λιπώδεις γραμμώσεις, οι οποίες δημιουργούνται από την εναπόθεση αφρωδών κυττάρων σε μορφή στοιβάδων (συμπαγές δομές). Οι αλλοιώσεις τύπου ΙΙΙ προκύπτουν από την εναπόθεση και συσσώρευση επιπλέον λιπιδίων στο εσωτερικό του λείου μυ. Η Εικόνα 1.4 προσομοιώνει την εξέλιξη τω παραπάνω τύπων. Όσον αφορά την πλάκα τύπου ΙV, βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα αποτελεί η ύπαρξη λιπιδικού πυρήνα, ο οποίος αυξάνεται ταχεία. Τέλος, αθηρωματικές αλλοιώσεις τύπου V χαρακτηρίζονται από την παρουσία ινώδους ιστού. Αν παρουσιαστεί ρήξη ή θρόμβος στις πλάκες τύπου IV και V τότε χαρακτηρίζονται ως τύπου VI δηλαδή περίπλοκη αθηρωματική αλλοίωση όπως φαίνεται και από τη σχηματική παράσταση που υπάρχει στον (Πίνακας 1.1) . 5\n22 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Πίνακας 1.1: Κατηγοριοποίηση των τύπων της αθηρωματικής πλάκας και η πορεία εξέλιξης της νόσου. Ορολογία Πορεία Εξέλιξης Τύπου I Αρχική αλλοίωση (Initial lesion) Τύπου II Λιπώδης Γράμμωση (Fatty streak lesion) Τύπου III Προαθήρωμα (Intermediate lesion) Τύπου IV Αθήρωμα (Atheroma lesion) Τύπου V Ινωδοαθήρωμα (Fibroatheroma lesion) Τύπου VI Περίπλοκη αθηρωματική αλλοίωση (Complicated lesion) Ο βρόχος που συνδέει τον τύπο V με τον τύπο VI στο διάγραμμα της πορείας της εξέλιξης στον Πίνακας 1.1, αναπαριστά το πώς η πλάκα αυξάνεται συνεχώς σε πάχος λόγω της συσσώρευσης θρομβωτικών εναποθέσεων, οι οποίες εναποθέσεις μπορούν να σχηματίζονται στο ίδιο σημείο γεγονός που αποτελεί το κύριο μηχανισμό για τη προοδευτική στένωση των αρτηριών . Αυτή η στένωση εμποδίζει την ομαλή ροή του αίματος με απώτερο αποτέλεσμα τη μη σωστή παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο και σε άλλα μέρη του σώματος, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στον θάνατο (ισχαιμικό επεισόδιο) (Εικόνα 1.5) . 6\n23 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Εικόνα 1.4 : Η εξέλιξη της αθηρωματικής πλάκας . Συμπτωματολογία της νόσου Εν γένει τα συμπτώματα της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης εμφανίζονται μόνο αφού η στένωση της καρωτιδικής αρτηρίας έχει προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό και εμποδίζει έτσι την αιματική ροή προς τον εγκέφαλο. Τις περισσότερες φορές, οι ασθενείς που πάσχουν από τη νόσο δεν το γνωρίζουν μέχρι να εμφανιστεί κάποια καρδιαγγειακή διαταραχή όπως οξύ ισχαιμικό επεισόδιο (Ischemic stroke) ή προσωρινό ισχαιμικό επεισόδιο (TIA transient ischemic attack) του οποίου τα συμπτώματα είναι προσωρινά και μπορεί να διαρκέσουν από μερικά λεπτά μέχρι μερικές ώρες και δεν προκαλεί συνήθως μόνιμες βλάβες στον εγκέφαλο. Ωστόσο 7\n24 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή θα πρέπει να δοθεί μεγάλη σημασία στα συμπτώματά του προσωρινού ισχαιμικού περιστατικού διότι θεωρείται σαν προειδοποίηση η οποία πρέπει να διερευνηθεί. Τέλος, μερικά από τα συμπτώματα αυτά είναι το μούδιασμα ή το αίσθημα αδυναμίας στο πρόσωπο και στα άκρα, δυσκολία στην ομιλία, ξαφνική αδυναμία όρασης από το ένα ή και τα δύο μάτια, ζαλάδα, παραμόρφωση των χειλών και της μίας πλευράς του προσώπου. Εικόνα 1.5 : Ισχαιμικό επεισόδιο λόγω θρόμβωσης . 8\n25 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.3 Συσχέτιση βιοχημικών δεικτών με την παρουσία και εξέλιξη της νόσου Οι βιοχημικοί δείκτες παρέχουν μια αξιόπιστη εικόνα για τη γενικότερη κατάσταση του οργανισμού. Υπάρχουν πολλών ειδών εξετάσεις βιοχημικών δεικτών όπως, η γενική αίματος, η εξέταση για την ταχύτητα καθίζησης ερυθρών, για μέτρηση της γαλακτικής αφυδρογονάσης (LDH), για χοληστερίνη, για κινάση κρεατίνης (CPK), για χαμηλά επίπεδα υψηλής πυκνότητας χοληστερόλης (HDL γνωστή και ως καλή χοληστερόλη), για υψηλά επίπεδα χαμηλής πυκνότητας χοληστερόλης (LDL) και για τριγλυκερίδια . Από την γενική εξέταση αίματος προκύπτουν τιμές δείκτες όπως η αιμοσφαιρίνη, ο αιματοκρίτης, αιμοπετάλια κτλ, από τις οποίες τιμές, μπορεί να αξιολογηθεί η γενική κατάσταση του οργανισμού και γενικότερα να φανεί αν υπάρχει κάποια λοίμωξη. Ομοίως και με την εξέταση της ταχύτητας καθίζησης των ερυθρών. Από την εξέταση για τον προσδιορισμό των επιπέδων της γαλακτικής αφυδρογονάσης (LDH), που αποτελεί ένζυμο του οργανισμού, είναι δυνατός ο εντοπισμός παθολογικών καταστάσεων που συνδέονται με αυξημένη τιμή του ενζύμου, ενώ η εξέταση για την κινάση της κρεατίνης (CPK) βοηθά στη διάγνωση μυϊκών παθήσεων. Οι δείκτες χοληστερίνης, HDL, LDL και τριγλυκεριδίων συνθέτουν το λιπιδαιμικό προφίλ του οργανισμού. Όταν οι μετρήσεις αυτές ξεπεράσουν κάποια όρια τότε αυξάνεται η πιθανότητα σχηματισμού αθηρωματικής πλάκας και εκδήλωσης καρδιακών δυσλειτουργιών . Ο ρόλος των βιοχημικών δεικτών με τη νόσο της αθηρωμάτωσης έχει διερευνηθεί εκτενώς σε συναφείς μελέτες. Αρχικά, οι M. Griffin et al.  μελέτησαν τη σύνδεση της υπερβολικής ινσουλίνης με τη σύνθεση της χοληστερόλης. Μελετήθηκαν τρείς κατηγορίες ασθενών και η απόκρισή τους στην ινσουλίνη. Υπήρξε θετική συσχέτιση μεταξύ της σύνθεσης της χοληστερόλης και της αντίστασης της ινσουλίνης. Έπειτα από απώλεια βάρους των ασθενών, χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, σε αυτούς μου μείωναν την αντίσταση ινσουλίνης και σε αυτούς που δεν μείωναν την αντίσταση της ινσουλίνης. Η σημαντική μετα γευματική αυξημένη σύνθεση της χοληστερόλης δεν παρατηρήθηκε στην πρώτη ομάδα ασθενών ενώ στη δεύτερη ομάδα ασθενών παρέμεινε ανεβασμένη. Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η υπερβολική ποσότητα ινσουλίνης συσχετίζεται με αυξημένη σύνθεση χοληστερόλης. Αυτή η αύξηση παύει να 9\n26 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή παρατηρείται σε ασθενείς στους οποίους η αντίσταση ινσουλίνης βελτιώθηκε με την απώλεια βάρους. Άλλος συμβατικός δείκτης που έχει συσχετιστεί με τη νόσο της αθηρωμάτωσης είναι ο δείκτης της ομοκυστεΐνης. Σύμφωνα με μελέτες, η υπερομοκυστεϊναιμία αναγνωρίστηκε σαν ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου. Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που προέρχεται από την μεθειονίνη της τροφής. Η αύξηση της ομοκυστεΐνης στο πλάσμα πάνω από τα φυσιολογικά όρια των 5 15 μmol/l συνεπάγεται υπερομοκυστεϊναιμία. Το παθογενετικό υπόστρωμα της νόσου είναι η δυσλειτουργία του αγγειακού ενδοθηλίου και ο θρομβωγόνος ρόλος του, αποτέλεσμα της τοξικής δράσης της αυξημένης ομοκυστεΐνης και κυρίως των προϊόντων οξείδωση της. Ο προσδιορισμός της ουσίας στο πλάσμα μετά από φόρτιση με μεθειονίνη συνίσταται στη μέτρηση της ομοκυστεΐνης πριν και μετά τη χορήγηση μεθειονίνης ανά 100 mg/kg σωματικού βάρους σε νηστικά άτομα αν τακτά χρονικά διαστήματα. Στα φυσιολογικά άτομα, υπό δοκιμασία φόρτισής με μεθειονίνη, οι τιμές της ομοκυστείνης θα πρέπει να έχουν επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα μετά από δυο ώρες. Κατά το μεταβολισμό της ουσίας, προϊόντα της οξείδωσής της συνδέονται με τις LDL λιποπρωτεΐνες με αποτέλεσμα να ενισχύεται το παθογενετικό υπόστρωμα της αθηρωματικής πλάκας με το σχηματισμό αφρωδών λιποκυττάρων. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε 750 περιπτώσεις αθηροσκλήρωσης με ασθενείς και των δυο φύλων και με ηλικία κάτω των 60 ετών. . Άλλη μια προσπάθεια συσχέτισης βιοχημικών δεικτών με τη νόσο αποτέλεσε η μελέτη 3258 ενήλικων ασθενών με ηλικία από 18 έως 30 ετών από τέσσερις διαφορετικές πόλεις των ΗΠΑ . Στους ασθενείς μετρήθηκαν οι τιμές LDL και HDL. Η συνολική έκθεση σε λιπίδια υπολογίστηκε με βάση συχνές διαδοχικές τιμές λιπιδίων ορού κατά τη διάρκεια της μελέτης. Συνολικά το 87% του συνολικού αριθμού παρουσίασε δυσλιπιδαιμία στη νεαρή ενήλικο ζωή. Σε μετρήσεις που έλαβαν χώρα είκοσι χρόνια αργότερα ο επιπολασμός της ασβέστωσης στεφανιαίων ήταν 8 % σε αυτούς με φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων και 44% σε αυτούς με αυξημένες τιμές LDL χοληστερόλης. Η συσχέτιση γινόταν ισχυρότερη όσο τα επίπεδα LDL αυξάνονταν. Τόσο η LDL όσο και η HDL συσχετίστηκαν ανεξάρτητα με την ασβέστωση των στεφανιαίων. Συμπερασματικά, αυξημένα επίπεδα LDL και HDL χοληστερόλης στη νεαρή 10\n27 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή ενήλικο ζωή συσχετίστηκαν ανεξάρτητα με αθηρωμάτωση των στεφανιαίων δύο δεκαετίες αργότερα. Σε άλλη μελέτη παρακολουθήθηκαν 1675 ασθενείς, οι οποίοι είχαν υποστεί καρδιαγγειακή επέμβαση και μετρήθηκαν οι τιμές της κρεατινίνης τους, η αύξηση της οποίας έπειτα από την επέμβαση συσχετίστηκε με μετέπειτα εμφράγματα του μυοκαρδίου . Από τους 1675 ασθενείς, σε 313 ανιχνεύτηκαν υψηλά επίπεδα κρεατινίνης. Αυτή η μεταβολή παρατηρήθηκε κυρίως σε ασθενείς με αθηροσκλήρωση, γεγονός που συνδέει τον συγκεκριμένο βιοχημικό δείκτη με τη νόσο. Αύξηση των τιμών της κινάσης κρεατινίνης αποτελεί ένδειξη πιθανής ύπαρξης αθηρωμάτωσης. Επιπλέον η συσχέτισης της νόσου και ενός άλλου βιοχημικού δείκτη, της ουρίας, παρατηρήθηκε σε μελέτη που έγινε σε ασθενείς που έπασχαν από χρόνια νεφρική ανεπάρκεια . Έχει παρατηρηθεί ότι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, εμφανίζουν καρδιαγγειακές νόσους τριάντα φορές συχνότερα από τον γενικό πληθυσμό. Η συνέχιση της προόδου της νεφρικής βλάβης έχει ως αποτέλεσμα την μείωση των επιπέδων φετουϊνης, μιας προστατευτικής πρωτεΐνης για ανάπτυξη ασβεστώσεων και οξείδωση των LDL μορίων μέσω χημικής τροποποίησης του πρωτεϊνικού συστατικού της LDL με οξύ που προέρχεται από την ουρία. Ως αποτέλεσμα υπάρχει ρήξη μεταξύ των παραγόντων που προάγουν την αγγειακή βλάβη με αυτούς που την αναστέλλουν. Τελικά, αναπτύσσονται σοβαρές αγγειακές ασβεστώσεις και αρτηριοσκλήρυνση όταν υπάρχει ο συνδυασμός νεφρικής ανεπάρκειας και υψηλών επιπέδων ουρίας. Επιπρόσθετα, ένας άλλος συμβατικός βιοχημικός δείκτης που σχετίζεται με την αθηρωμάτωση είναι ο πληθυσμός των λεμφοκυττάρων. Σε πειράματα που πραγματοποιήθηκαν, αποδείχθηκε ότι η μεταβολή του πληθυσμού των λεμφοκυττάρων μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο διάγνωσης και πρόγνωσης της αθηροσκλήρωσης . Η έρευνα αφορούσε δύο ομάδες, μια ομάδα ασθενών σε προχωρημένο στάδιο της νόσου HIV και μια ομάδα μη μολυσμένων από τον ιό ασθενών αλλά με θετική διάγνωση πάχυνσης του έσω χιτώνα της καρωτίδας όπως επιβεβαιώθηκε από υπερηχογράφημα Doppler. Όταν συγκρίθηκαν τα λαμβανόμενα από τις δύο ομάδες δεδομένα παρατηρήθηκε ότι οι πληθυσμοί λεμφοκυττάρων μεταβλήθηκαν στην ίδια κατεύθυνση (δηλαδή αυξημένη ή μειωμένη συχνότητα στους ασθενείς που ανέπτυξαν πλάκα έναντι εκείνων που δεν εμφάνισαν πλάκα) και στην ομάδα των 11\n28 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή προσβεβλημένων από τον ιό HIV ασθενών και σε μη μολυσμένους ασθενείς. Οι ασθενείς με HIV ήταν σε προχωρημένο στάδιο και έλαβαν θεραπεία με αναστολείς πρωτεάσης, η οποία συνδέεται στατιστικά με σημαντική αύξηση του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου. Συμπερασματικά, και στις δύο ομάδες οι ασθενείς που ανέπτυξαν πλάκα εμφάνισαν κοινές μεταβολές στους πληθυσμούς λεμφοκυττάρων, συνδέοντας με αυτόν τον τρόπο αυτόν τον βιοχημικό δείκτη με την αθηρωμάτωση. Αντίστοιχα, έχει μελετηθεί και η συσχέτιση της αθηρωματικής πλάκας με εξειδικευμένους βιοχημικούς δείκτες. Αρχικά, παρακολουθήθηκαν 258 ασθενείς οι οποίοι παρουσίαζαν στένωση μεγαλύτερη του 50% . Μετρήθηκε η CRP και ένα είδος γλυκοπρωτείνης (orosomucoid) καθώς επίσης έγινε χρήση υπερήχου για την εκτίμηση των χαρακτηριστικών της πλάκας. Τα αποτελέσματα της μελέτης συσχέτισαν την αυξημένη παρουσία των δυο παραπάνω εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών με τα αυξημένα επίπεδα τριγλυκεριδίων και με την αύξηση της πλάκας. Επιπλέον, η αυξημένη παρουσία των δυο παραπάνω εξειδικευμένων βιοχημικών δεικτών προδιάθετε για πλάκα επιρρεπή σε ρήξη. Ακόμη ένας εξειδικευμένος βιοχημικός δείκτης που συσχετίστηκε με τη νόσο, είναι η γαλεκτίνη 3. Η συσχέτιση του δείκτη αυτού με την αθηρωμάτωση παρατηρήθηκε στο πλαίσιο έρευνας που συμπεριλάμβανε 78 ασθενείς (40 συμπτωματικούς και 38 ασυμπτωματικούς) . Στους ασθενείς αυτούς πραγματοποιήθηκε υπολογισμός του δείκτη GSM και ιστολογική ανάλυση της καρωτίδας μετά από ενδαρτηρεκτομή μέσω υπερήχου. Οι συμπτωματικοί ασθενείς είχαν μικρότερη τιμή GSM και μικρότερη τιμή γαλεκτίνης 3 σε αντίθεση με τους ασυμπτωματικούς. Χαμηλά επίπεδα γαλεκτίνης 3 συσχετίστηκαν με ασταθή καρωτιδική πλάκα και προέκυψε θετική συσχέτιση μεταξύ γαλεκτίνης 3 και GSM. Η συσχέτιση μεταξύ του βιοχημικού δείκτη retinol binding protein 4 (RBP4) και της νόσου πραγματοποιήθηκε μέσω της μελέτης 225 ασθενών που χαρακτηρίζονταν από υψηλό βαθμό στένωσης και 75 ασθενείς με χαμηλό βαθμό στένωσης . Ακόμη ορίστηκε ένα control group (ομάδα αναφοράς) που περιλάμβανε 73 άτομα χωρίς συμπτώματα. Μέσω καρωτιδικού υπερήχου υπολογίστηκε το εμβαδό των πλακών και οι αντίστοιχοι δείκτες GSM. Παρατηρήθηκε πως η RBP4 ήταν αυξημένη στους ασθενείς με υψηλό βαθμό στένωσης σε σχέση με αυτούς με χαμηλό βαθμό στένωσης και χαμηλότερη από τους ασθενείς αναφοράς. Τα υψηλά αυτά επίπεδα συσχετίστηκαν με μεγαλύτερης σοβαρότητας αθηροσκλήρωση. 12\n29 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Στο πλαίσιο έρευνας 246 ασθενών που έπασχαν από τη νόσο της καρωτιδικής αθηρωματικής πλάκας πραγματοποιήθηκε συσχέτιση της νόσου με άλλο ένα βιοχημικό δείκτη. Συγκεκριμένα μετρήθηκαν τα επίπεδα της ιντερλευκίνη 6 (IL 6, interleukin 6) καθώς και οι δείκτες GSM των αντίστοιχων αθηρωματικών πλακών. Αποτέλεσμα της έρευνας αποτέλεσε η συσχέτιση των υψηλών επιπέδων της ιντερλευκίνη 6 με χαμηλές τιμές GSM . Ακόμη ένας εξειδικευμένος δείκτης που σχετίζεται με την νόσο της αθηρωματικής πλάκας αποτελεί ο δείκτης TIMP1. Σε έρευνα που διεξήχθη σε 1069 ασθενείς μέσης ηλικίας 59 ετών, εκ των οποίων το 58% αποτελούνταν από γυναίκες, πραγματοποιήθηκε συσχέτιση του δείκτη αυτού με την νόσο της αθηρωμάτωσης . Οι τιμές του TIMP 1 βρέθηκαν υψηλότερες σε ασθενείς με μεγαλύτερη δείκτη μάζας σώματος και επίπεδα, με αυξημένα επίπεδα HDL χοληστερόλης καθώς και με τον διαβήτη. Λόγω των περισσότερων λιπιδίων, παρατηρείται αύξηση του πάχους της πλάκας και μεγαλύτερος κίνδυνος καρδιοαγγειακών παθήσεων. Ο δείκτης TIMP1 έχει θετική συσχέτιση με το πάχος και την επιφάνεια της πλάκας και αρνητική με το GSM, δεδομένου ότι μεγαλύτερο πάχος συνεπάγεται με μικρότερη ένταση ηχούς. Τέλος, ακόμη μια έρευνα  που έγινε σε 2191 ασθενείς, από τους οποίους οι 351 παρουσίασαν, σε βάθος 8 χρόνων, καρδιαγγειακά επεισόδια μετρήθηκαν και στη συνέχεια συσχετίστηκαν οι δείκτες CRP, IL 6 και ο παράγοντας νέκρωσης όγκου α (TNF α) με τη νόσο της αθηρωμάτωσης. Πίνακας 1.2 : Συνοπτική παρουσίαση εργασιών που συσχέτισαν βιοχημικούς δείκτες με τη νόσο της αθηρωμάτωσης. Έτος Δεδομένα Δείκτες Συμπεράσματα δημοσίευσης 1998  Διαβητικοί/Μη διαβητικοί ασθενείς Αντίσταση Ινσουλίνης Βελτίωση της αντίστασης της ινσουλίνης οδηγεί σε μειωμένη σύνθεση χοληστερόλης και μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου. 13\n30 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Έτος Δεδομένα Δείκτες Συμπεράσματα δημοσίευσης 2001  750 Ασθενείς με αθηρωμάτωση Ομοκυστείνη Υψηλά επίπεδα ομοκυστείνης στο πλάσμα αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της αθηρωματικής νόσου  3258 ενήλικες LDL, HDL Αυξημένα επίπεδα LDL και HDL χοληστερόλης στη νεαρή ενήλικο ζωή συσχετίστηκαν ανεξάρτητα, με τη νόσο της αθηρωμάτωσης δύο δεκαετίες αργότερα  1675 Ασθενείς Κινάση κρεατινίνης Παρατηρήθηκε ότι αυξημένες τιμές κινάσης κρεατινίνης εμφανίζονταν έπειτα από καρδιαγγειακή επέμβαση σε ασθενείς με αθηρωμάτωση  Ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια 2006  Φορείς και μη του ιού HIV Ουρία Λεμφοκύτταρα Οι βλάβες που προκαλούνται από νεφρική ανεπάρκεια σε συνδυασμό με την ουρία οδηγούν σε ανάπτυξη σοβαρών αγγειακών ασβεστώσεων και αρτηριοσκλήρυνσης Η μεταβολή του πληθυσμού των λεμφοκυττάρων μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προγνωστικός δείκτης της νόσου. 14\n31 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Έτος Δεδομένα Δείκτες Συμπεράσματα δημοσίευσης 2001  258 Ασθενείς με στένωση >50% 2015  78 Ασθενείς (40 συμπτωματικοί και 38 ασυμπτωματικοί) 2014  225 Ασθενείς με υψηλό βαθμό στένωσης 79 Ασθενείς με χαμηλό βαθμό στένωσης 73 Άτομα ως control group 2004  246 Ασθενείς που έπασχαν από καρωτιδική αθηρωμάτωση. CRP, orosomucoid (γλυκοπρωτείνη) Γαλεκτίνη RBP4 (retinol binding protein 4) IL 6 (interleukin 6) Η αυξημένη τιμή των δεικτών αυτών σχετίζεται με την αύξηση των τριγλυκεριδίων και της πλάκας. Συσχέτιση χαμηλής συγκέντρωσης της γαλεκτίνης με ασταθείς πλάκες.θετική συσχέτιση GSM και γαλεκτίνης 3. Η RBP4 ήταν αυξημένη στους ασθενείς με υψηλό βαθμό στένωσης περισσότερο από ότι στου ασθενείς με χαμηλό βαθμό στένωσης. Συσχέτιση υψηλών επιπέδων IL 6 με χαμηλές τιμές GSM και κίνδυνος ύπαρξης ασταθούς πλάκας  1069 Ασθενείς TIMP 1 Θετική συσχέτιση του πάχους της πλάκας την τιμή του TIMP 1 και αρνητική συσχέτιση με το GSM  2191 Ασθενείς CRP, TNF α, IL 6 Αύξηση της τιμής αυτών των δεικτών συνεπάγεται αύξηση της επικινδυνότητας. 15\n32 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.4 Ο ρόλος και η συνεισφορά του υπερήχου Απεικονιστικές μέθοδοι Αναμφίβολα, η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας έχει συμβάλει σημαντικά στην προαγωγή των ιατρικών επιστημών. Η ανάγκη για ταχεία και έγκαιρη διάγνωση είναι επιτακτική στις μέρες μας και παρουσιάζει μια συνεχώς εξελισσόμενη πορεία. Οι κύριες απεικονιστικές μέθοδοι για τη νόσο της αθηρωματικής πλάκας είναι το υπερηχογράφημα, η αξονική τομογραφία, η μαγνητική τομογραφία και η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίου . Ωστόσο, κυρίαρχη μέθοδος είναι το υπερηχογράφημα (Εικόνα 1.6) το οποίο υπερισχύει των άλλων μεθόδων λόγω των ποικίλων πλεονεκτημάτων που έχει έναντι των άλλων μεθόδων. Τα βασικότερα πλεονεκτήματα αποτελούν η μη επεμβατική φύση του, η μη έκθεση του ασθενή σε ακτινοβολία, το χαμηλό κόστος, το γεγονός ότι είναι μια ταχεία μέθοδος και τέλος του απλού εξοπλισμού που απαιτεί για τη εξέταση και τη διάγνωση. Εκτός του απλού υπερηχογραφήματος, γίνεται χρήση και του υπερηχογραφήματος έγχρωμης ροής (triplex) το οποίο μπορεί και συνδυάζει το απλό υπερηχογράφημα με την ανάλυση της αιματικής ροής. Η χρήση υπερήχων β σάρωσης είναι η πιο σύνηθες μέθοδος για την εξέταση, απεικόνιση και διάγνωση της νόσου, μέθοδος η οποία συναντάται σε όλα συστήματα καταγραφής υπερήχων . Στη συνέχεια του παρόντος κεφαλαίου θα γίνει εκτενής αναφορά στη χρήση του υπερηχογραφήματος για τη διάγνωση της καρωτιδικής αθηρωμάτωσης, στην αρχή λειτουργίας του υπερήχου, στα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά και τέλος στο ρόλο και στη συνεισφορά του υπερήχου. Εικόνα 1.6 : Το υπερηχογράφημα της καρωτίδας . 16\n33 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Απεικόνιση καρωτίδας με χρήση υπερήχων. Όπως αναφέρθηκε, η χρήση υπερήχων β σάρωσης (B mode Ultrasound) είναι η πιο συνηθισμένη μέθοδος απεικόνισης της καρωτίδας. Αποτελεί μια μη επεμβατική μέθοδο άρα εξαλείφεται η πιθανότητα επιπλοκών, ο ασθενής δεν ακτινοβολείται με ιοντίζουσα ακτινοβολία και δεν ταλαιπωρείται λόγω της ταχείας φύσεως της εξέτασης. Ωστόσο, βασικό μειονέκτημα της μεθόδου αποτελεί το γεγονός της μειωμένης διακριτικής ικανότητας και της χαμηλής ποιότητας της εξαγόμενης απεικόνισης . Η αρχή λειτουργίας του υπερήχου είναι το πιεζοηλεκτρικό φαινόμενο δηλαδή η χρήση κρυστάλλων που έχουν την ιδιότητα να μετατρέπουν την μηχανική ενέργεια σε ηλεκτρική και το αντίστροφο. Οι κρύσταλλοι αυτοί είναι εφικτό να συντονιστούν σε υψηλές ηχητικές συχνότητες της τάξης των 2 15 ΜΗz . Όταν επιτευχθεί ο συντονισμός τους, πραγματοποιείται μετατόπιση του εσωτερικού τους φορτίου και έτσι δημιουργείται ένα δίπολο δηλαδή μια διαφορά δυναμικού στις δύο πλευρές. Αυτή τη διαφορά δυναμικού εκμεταλλεύεται ο μετατροπέας υπερήχων (ultrasound transducer) (Εικόνα 1.7). Εικόνα 1.7 : Ο μετατροπέας υπερήχων  17\n34 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Τα σύγχρονα απεικονιστικά συστήματα απαρτίζονται από πολλαπλούς μετατροπείς, οι οποίοι οργανώνονται σε γραμμικές (linear array), φασικές (phased array) και κυρτές (cοnvex array) συστοιχίες (Εικόνα 1.8). Η διαφοροποίηση αυτώ των ειδών οφείλεται στην εστίαση της δέσμης και στον τρόπο σάρωσης  . Εικόνα 1.8 : Τα διαφορετικά είδη συστοιχιών του μετατροπέα υπερήχων . 18\n35 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Συγκεκριμένα, όσον αφορά την απεικόνιση της καρωτίδας, γίνεται χρήση κυρίως γραμμικής συστοιχίας (linear array) μετατροπέων και τα πιεζοηλεκτρικά στοιχεία (κρύσταλλοι) τοποθετούνται σε σειρά όπως φαίνεται στην Εικόνα 1.5. Τα πιεζοηλεκτρικά αυτά στοιχεία όταν διεγερθούν, δημιουργούν μια δέσμη,η οποία μεταφέρεται στα γειτονικά στοιχεία (σειριακή μεταφορά) και έτσι πραγματοποιείται η σάρωση με την αποστολή ηχητικών σημάτων από όλες τις ομάδες των πιεζοηλεκτρικών στοιχείων . Κάθε σήμα που εκπέμπεται προς το στόχοπεριοχή ενδιαφέροντος σκεδάζεται και ανακλάται. Η σκεδαζόμενη και ανακλώμενη ενέργεια λαμβάνεται από τον μετατροπέα υπερήχων και έτσι πραγματοποιείται η απεικόνιση του στόχου σε διαβαθμίσεις του γκρι (grey scale). Στη β σάρωση (b mode), το πλάτος του σήματος που λαμβάνεται αντιπροσωπεύεται με διαφορετική φωτεινότητα στην λαμβανόμενη απεικονιστική εικόνα, γεγονός που οφείλεται στη διαφορά της ακουστικής εμπέδησης που παρουσιάζει κάθε ιστός λόγω της διαφορετικής του σύστασης και μορφής  . Το αποτέλεσμα της β σάρωσης είναι η απεικόνιση μίας τομής του επιπέδου σε δύο διαστάσεις (2D). Η τομή αυτή (για την ίδια περιοχή πάντα) καταγράφεται σε διαδοχικά στιγμιότυπα ώστε στο τέλος να παράγεται μία ακολουθία βίντεο . Ένα στιγμιότυπο αυτής της ακολουθίας παρουσιάζεται παρακάτω (Εικόνα 1.9). Εικόνα 1.9 : Στιγμιότυπο κοινής καρωτίδας από β σάρωση υπερήχου  19\n36 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Όπως αναφέρθηκε ήδη, η ποιότητα της εξαγόμενης εικόνας είναι χαμηλή με αποτέλεσμα η διάγνωση και η ερμηνεία της να εξαρτάται από την εξοικείωση του χρήστη και από το γνωστικό του επίπεδο. Αυτό έχει ως απώτερο αποτέλεσμα οι εκτιμήσεις διαφορετικών ιατρών που αφορούν όμως στην ίδια εικόνα, να παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις. Βασική αιτία για την χαμηλή ποιότητα εικόνας αποτελεί ο speckle θόρυβος που αποτελεί είδος χωρικού θορύβου. Ωστόσο, η ποιότητα της εικόνας μπορεί να βελτιωθεί με τη χρήση ηλεκτρονικής κατευθυνόμενης δέσμης ώστε μια περιοχή στόχος να μπορεί να απεικονιστεί από διαφορετικές γωνίες χωρίς τη μετακίνηση του μετατροπέα υπερήχων μειώνοντας έτσι τον θόρυβο τύπου speckle. Επίσης μπορεί να πραγματοποιηθεί αποθορυβοποίηση με χρήση υπολογιστικών αλγορίθμων αφαίρεσης θορύβου, κάνοντας έτσι τα αποτελέσματα πιο έγκυρα. Τέλος, η απεικόνιση της καρωτίδας με χρήση υπερήχων επιτρέπει τον υπολογισμό του βαθμού στένωσης και την εξαγωγή διαφόρων μορφολογικών χαρακτηριστικών της πλάκας . Η ανάλυση μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη χρήση κατάλληλων λογισμικών επεξεργασίας εικόνας σε υπολογιστικά συστήματα προκειμένου έτσι, να εξαχθούν διάφορα χαρακτηριστικά Ανάλυση εικόνων υπερήχου Κατάτμηση εικόνας του αρτηριακού τοιχώματος. Κατάτμηση εικόνας (image segmentation) ονομάζεται η αυτόματη διαδικασία διαχωρισμού μίας εικόνας, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί με ελάχιστη ή ακόμα και μηδενική ανθρώπινη παρέμβαση. Η κατάτμηση της εικόνας μπορεί να πραγματοποιηθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους, δηλαδή βασιζόμενη σε περιοχή (region based) ή βασιζόμενη σε όριο (boundary based). Οι προσεγγίσεις που βασίζονται σε περιοχή, μπορούν να κατηγοριοποιηθούν στις μεθόδους κλίσης και αύξησης περιοχών ενώ οι προσεγγίσεις βασιζόμενες σε όριο, αντιπροσωπεύουν τις μεθόδους ανίχνευσης ακμών (edge detection), εφαρμογής κατωφλίου (threshold) και τις μεθόδους ενεργών περιγραμμάτων (snakes κτλ.). Γενικά για την κατάτμηση τμηματοποίηση των εικόνων, έχουν σχεδιαστεί πολλές τεχνικές. Ωστόσο δεν υπάρχει κάποια γενική μέθοδος ή 20\n37 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή προδιαγραφές που να καθορίζουν εκ των προτέρων την αποτελεσματικότητα και την ευστοχία αυτών των τεχνικών. Όσον αφορά τη διάγνωση της αθηρωματικής πλάκας, χρησιμοποιείται ένα στιγμιότυπο από την ακολουθία βίντεο της απεικόνισης της καρωτίδας με σκοπό να απομονωθεί η πλάκα (Εικόνα 1.10) και να εξαχθούν περιοχές ενδιαφέροντος του αγγείου. Πολλές φορές προκειμένου να γίνει η αρχικοποίηση του αλγορίθμου κατάτμησης, απαιτείται ο εντοπισμός μιας περιοχής ενδιαφέροντος ROI (Region Of Interest) από ειδικό ή γιατρό. Μέσω της ανάλυσης των εικόνων του υπερηχογραφήματος, είναι εφικτό να υπολογιστούν χαρακτηριστικά και δείκτες που σχετίζονται άμεσα με τη νόσο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου δείκτη αποτελεί ο βαθμός στένωσης του αγγείου δηλαδή με άλλα λόγια, το ποσοστό του εμβαδού του αγγείου που καταλαμβάνεται από την αθηρωματική πλάκα. Από το βαθμό στένωσης μπορεί να γίνει εκτίμηση για το αν χρειάζεται ο ασθενής να υποστεί επέμβαση ή όχι. Επιπρόσθετα, ακόμα πιο περίπλοκοι αλγόριθμοι τμηματοποίησης, μπορούν να υπολογίσουν το πάχος του ενδιάμεσου στρώματος (IMT Intima Media Thickness) και του εσωτερικού στρώματος καθώς επίσης τη διάμετρο και τον όγκο των αγγείων . Το πάχος του ενδιάμεσου στρώματος χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας κάποιας αγωγής αποκατάστασης και αποτελεί πολλές φορές δείκτη πιθανής ανάπτυξης καρδιοαγγειακών παθήσεων . Επιπλέον, οι αλγόριθμοι κατάτμησης εικόνων χρησιμοποιούνται για την εξαγωγή χαρακτηριστικών κίνησης και υφής και έχουν αντικαταστήσει πλέον τη χειροκίνητη επιλογή της περιοχής ενδιαφέροντος (πλάκα), η οποία απαιτούσε μεγάλη εξειδίκευση και εμπειρία όπως φαίνεται στην εικόνα (Εικόνα 1.11) προκειμένου να αποφευχθούν λάθος επιλογές και κατά επέκταση λανθασμένες μετρήσεις και εκτιμήσεις . 21\n38 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Εικόνα 1.10 : Εντοπισμός της αθηρωματικής πλάκας σε εικόνα υπερήχου β σάρωσης . Όπως φαίνεται από την Εικόνα 1.11 ανάλογα με την εμπειρία του ειδικού επιλέγεται διαφορετική περιοχή ενδιαφέροντος γεγονός που σημαίνει διαφορετική αρχικοποίηση του αλγορίθμου και άρα διαφορετικά αποτελέσματα με αποκλίσεις. Εικόνα 1.11 : Ανάλυση του πάχους του ενδιάμεσου στρώματος (IMT) από τρείς παρατηρητές Α, Β και C . 22\n39 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Ανάλυση Κίνησης Η εφαρμογή κατάλληλων αλγορίθμων σε εικόνες που προέρχονται από υπερηχογράφημα β σάρωσης, παρέχουν τη δυνατότητα μελέτης της κίνησης του αγγειακού τοιχώματος . Η εφαρμογή αυτών τον αλγορίθμων δεν γίνεται σε στιγμιότυπο ακολουθίας όπως οι αλγόριθμοι κατάτμησης αλλά αντιθέτως σε μια ακολουθία βίντεο. Το μέγεθος που υπολογίζεται από την εφαρμογή αυτών των αλγορίθμων είναι το δισδιάστατο διανυσματικό πεδίο ταχυτήτων ανάμεσα σε διαδοχικές εικόνες στιγμιότυπα. Αυτού του είδους αλγόριθμοι χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες, στους διακριτούς και στους συνεχείς, και διαφέρουν αρκετά . Οι διακριτοί αλγόριθμοι στηρίζουν τη λειτουργία τους στην αντιστοίχιση τμημάτων των εικόνων. Ο πιο γνωστός αλγόριθμος αυτής της κατηγορίας είναι ο αλγόριθμος ταύτισης περιοχών, ο οποίος χρησιμοποιεί σαν περιοχή αναφοράς ένα τμήμα από το πρώτο στιγμιότυπο της ακολουθίας βίντεο. Στη συνέχεια, με επαναληπτικό τρόπο, επιχειρεί να εντοπίσει στις επόμενες εικόνες, την περιοχή που ταιριάζει περισσότερο στην περιοχή αναφοράς. Αυτό γίνεται μέχρι να προσπελαστεί από τον αλγόριθμο και το τελευταίο στιγμιότυπο της ακολουθίας. Το αποτέλεσμα του συγκεκριμένου αλγορίθμου είναι το διάνυσμα μετατόπισης το οποίο αντιπροσωπεύει την καλύτερη ταύτιση που πραγματοποιήθηκε . Αντίστοιχα, στην κατηγορία των συνεχών αλγορίθμων ανήκει ο αλγόριθμος οπτικής ροής, ο οποίος κυριαρχεί έναντι άλλων αλγορίθμων για την ανάλυση της κίνησης του αρτηριακού τοιχώματος. Οι αλγόριθμοι αυτής της κατηγορίας βασίζονται στην παραγώγιση του στιγμιότυπου (εικόνας) και κάνουν χρήση σχέσεων που σχετίζονται και εξαρτώνται από τις χρονικές και χωρικές παραγώγους της εικόνας . Συγκρίνοντας τους διακριτούς με τους συνεχείς αλγορίθμους, μπορεί να διαπιστωθεί πως οι διακριτοί παρουσιάζουν πλεονέκτημα σε σχέση με τους συνεχείς αφού η χρήση παραγώγων που γίνεται από τους συνέχεις αυξάνουν την επίδραση του θορύβου στο τελικό αποτέλεσμα . Συνοψίζοντας, η κίνηση του καρωτιδικού τοιχώματος μπορεί να μελετηθεί με χρήση αλγορίθμων ανάλυσης κίνησης. Μέσω αυτής της μελέτης, μπορούν να εξαχθούν πληροφορίες για την ταχύτητα καθώς και για το πλάτος και τη διεύθυνση της κίνησης του τοιχώματος. 23\n40 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Ανάλυση υφής Πριν εφαρμοστεί η ανάλυση υφής, πρέπει να έχει επιλεχθεί η περιοχή της πλάκας μέσω της κατάτμησης της εικόνας (περιγράφηκε προηγουμένως) όπως φαίνεται στην Εικόνα Με την ανάλυση υφής εξάγονται δεδομένα που σχετίζονται με την κατανομή της φωτεινότητας της αθηρωματικής πλάκας. Ένα από τα βασικότερα δεδομένα που εξάγονται είναι ο δείκτης της μεσαίας τιμής της φωτεινότητας των εικονοστοιχείων της πλάκας γνωστός και ως GSM (Gray Scale Median). Η τιμή της GSM συνδέεται άμεσα με τον τύπο της πλάκας (σταθερή ή ασταθής πλάκα). Πιο συγκεκριμένα, οι ασταθείς πλάκες, αποτελούνται κυρίως από λιπίδια ενώ οι σταθερές πλάκες περιέχουν ασβέστιο σε μεγάλη συγκέντρωση. Η ακουστική εμπέδηση των ασταθών πλακών είναι παραπλήσια με την ακουστική εμπέδηση των γειτονικών μέσων διάδοσης με αποτέλεσμα να απορροφάται μεγάλο ποσοστό των ακτίνων του υπερήχου. Αντίθετα, οι σταθερές πλάκες έχουν διαφορετική ακουστική εμπέδηση σε σχέση με αυτή των γειτονικών μέσων διάδοσης και κατά συνέπεια απορροφάται μικρότερο ποσοστό των ακτίνων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, οι ασταθείς πλάκες να μην ανακλούν τις ακτίνες του υπερήχου και να παρουσιάζονται πιο σκοτεινές σε σχέση με τις σταθερές, οι οποίες παρουσιάζονται πιο λευκές αφού ανακλούν τις ακτίνες σε μεγαλύτερο βαθμό . Επομένως, μια πλάκα με χαμηλή φωτεινότητα (σκοτεινή εικόνα) σημαίνει χαμηλή τιμή του δείκτη GSM και κατά συνέπεια αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων αφού προειδοποιεί για πιθανή ύπαρξη ασταθούς πλάκας . Οι σταθερές πλάκες αποτελούνται κυρίως από ασβέστιο και εν γένει δεν αποτελούν άμεση απειλή για την υγεία. Επίσης, η τιμή της GSM θα είναι μεγαλύτερη συγκριτικά με των ασταθών  . Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό που μπορεί να εξαχθεί από την ανάλυση υφής αποτελεί η φράκταλ διάσταση της εικόνας (fractal dimension). Η φράκταλ διάσταση μεγαλώνει αναλόγως με το πόσο τραχεία είναι η επιφάνεια της εικόνας . Τέλος, οι S. Aly et al  κατάφεραν να συσχετίσουν τη τιμή της μεσαίας τιμής της φωτεινότητας (GSM) με τις συμπωματικές και ασυμπτωματικές ομάδες ασθενών. Συγκεκριμένα, διαπίστωσαν πως στους συμπτωματικούς ασθενείς ο δείκτης GSM μειώθηκε καθώς η περιεκτικότητα σε λίπος αυξήθηκε, ενώ στους ασυμπτωματικούς ο δείκτης GSM αυξήθηκε όταν αυξήθηκε η περιεκτικότητα σε λίπος. Από όλα τα παραπάνω γίνεται εμφανής η 24\n41 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή τεράστια διαγνωστική δύναμη που παρέχεται μέσω του δείκτη GSM όσο αφορά τη νόσο της καρωτιδικής αθηρωματικής πλάκας. Τα τελευταία χρόνια, οι μελέτες σχετικά με την ανάλυση υφής πραγματοποιούνται με τη χρήση προηγμένων μεθόδων, οι οποίες βασίζονται κατά κύριο λόγο στη μορφολογική επεξεργασία των εικόνων και έχει παρατηρηθεί ότι παρέχουν πιο αποτελεσματική διάκριση μεταξύ σταθερής και ασταθούς πλάκας από ότι οι κλασικές μέθοδοι. Ενδεικτικά, ένα παράδειγμα προηγμένης μεθόδου αποτελεί η εφαρμογή του μορφολογικού τελεστή άνοιγμα, ο οποίος εξομαλύνει το περίγραμμα της περιοχής ενδιαφέροντος και εξαλείφει τις προεξοχές  Καθιερωμένοι και ευρέως χρησιμοποιούμενοι απεικονιστικοί δείκτες Στη συγκεκριμένη εργασία δόθηκε μεγάλη έμφαση στους δείκτες που σχετίζονται με το βαθμό στένωσης, το εμβαδό της πλάκας και με τη τιμή GSM (Gray scale median). Το εμβαδόν της πλάκας σχετίζεται άμεσα με το πλάτος και την επιφάνειά της πλάκας. Η συνεχής συσσώρευση λιπιδίων όπως τα τριγλυκερίδια στον εσωτερικό χιτώνα της αρτηρίας έχει σαν αποτέλεσμα τη συνεχή αύξηση του πάχους της πλάκας. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί στην αύξηση του βαθμού στένωσης και του εμβαδού της πλάκας. Ακριβώς το ίδιο ισχύει και για τη συσσώρευση του λιπώδους συστατικού της χοληστερόλης στα τοιχώματα των αρτηριών. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται από έρευνα που έγινε με 76 ασθενείς, οι οποίοι χωρίστηκαν σε δυο ομάδες ανάλογα με το πάχος της καρωτιδικής πλάκας σε υψηλού κινδύνου και χαμηλού κινδύνου. Συσχετίστηκε η HDL χοληστερόλη με την αύξηση του πάχους της πλάκας και κατά επέκταση με την καρωτιδική αλλοίωση . Η λαμβανόμενη ηχώ από την καρωτιδική πλάκα που ποσοτικοποιείται από την τιμή του gray scale median (GSM) έχει συσχετιστεί με το βαθμό σταθερότητας της πλάκας. Παρατηρήθηκε ότι η εντατική θεραπεία για μείωση λιπιδίων σε ασθενείς βελτίωσε τη τιμή του GSM. Το πλήθος των ασθενών στη συγκεκριμένη μελέτη ήταν 97 με στένωση καρωτίδας και η διάρκεια της θεραπείας διήρκησε 6 μήνες. Δείγματα γενικών βιοχημικών δεικτών και GSM λήφθηκαν στην αρχή και μετά το πέρας 6 μηνών. Το αποτέλεσμα της μελέτης ήταν οι τιμές του 25\n42 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή GSM να αυξηθούν σημαντικά λόγω της μείωσης των λιπιδίων. Επομένως η αντίστροφη σχέση μεταξύ λιπιδίων και τιμής του GSM αναδείχθηκε μέσω αυτής της μελέτης . Επιπρόσθετα μελετήθηκε στα πλαίσια έρευνας και η σχέση μεταξύ αντιποκίνων και retinol binding πρωτεΐνη 4 (RBP4) με τη σταθερότητα της πλάκας και κατά επέκταση με τη τιμή του GSM. Στη συγκεκριμένη μελέτη συμμετείχαν 225 ασθενείς με υψηλά επίπεδα στένωσης της καρωτίδας και 75 ασυμπτωματικοί ασθενείς με χαμηλά επίπεδα στένωσης της καρωτίδας. Σε όλους τους συμμετέχοντες έγινε εκτίμηση του GSM μέσω υπερήχου. Η RBP4 βρέθηκε πιο αυξημένη στους ασθενείς με υψηλή στένωση της καρωτίδας σε σχέση με αυτούς που είχαν χαμηλή. Συμπερασματικά, η RBP4 συσχετίστηκε θετικά με τη σοβαρότητα της αθηροσκλήρωσης και με την τιμή του δείκτη GSM . Με την συσσώρευση μεγάλων συγκεντρώσεων λιπιδίων στο εσωτερικό της αρτηρίας, παρατηρείται μεγαλύτερη εξασθένιση του υπερήχου με αποτέλεσμα την ελάττωση του δείκτη της μεσαίας τιμής της φωτεινότητας των εικονοστοιχείων της πλάκας (GSM) συγκριτικά με την τιμή που λαμβάνει σε σταθερές πλάκες. Συμπερασματικά, ο δείκτης GSM παρουσιάζει μικρότερη τιμή για ασταθή πλάκα, παράμετρος που συντελεί στην αύξηση του βαθμού επικινδυνότητας για τον ασθενή . Τέλος, διαπιστώθηκε ότι σε συμπτωματικούς ασθενείς, η αύξηση της περιεκτικότητας σε λίπος οδηγεί στην ελάττωση της τιμής του δείκτη GSM. Αντίθετα, σε ασυμπτωματικούς ασθενείς παρατηρήθηκε αύξηση του δείκτη με αύξηση σε περιεκτικότητας λίπους, γεγονός που οδήγησε στην συσχέτιση του δείκτη με συμπωματικές και ασυμπτωματικές ομάδες ασθενών . 1.5 Σκοπός της παρούσας εργασίας Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, τα οποία αναδεικνύουν τόσο την πολυπλοκότητα της νόσου, όσο και τον σημαντικό ρόλο της πολυπαραγοντικής περιγραφής της νόσου, σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η αναγνώριση διαφορετικών φαινοτύπων της αθηρωματικής πλάκας βασιζόμενοι σε συμβατικούς και πιο εξειδικευμένους βιοχημικούς δείκτες που έχουν χρησιμοποιηθεί στη σχετική βιβλιογραφία. Για το σκοπό αυτό, συνδυάστηκαν τεχνικές συσταδοποίησης και παραγωγής δενδρογράμματος για την ανίχνευση των φαινοτύπων. Οι 26\nΔιερεύνηση της δυνατότητας διάκρισης επικίνδυνων αθηρωματικών πλακών με χρήση χαρακτηριστικών κίνησης ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Σταύρος Λ.\nΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Διερεύνηση της δυνατότητας διάκρισης επικίνδυνων αθηρωματικών


Καταπληκτικά!!!!! - Κριτικές για Seasons Oriental, Λεμεσός, Κύπρος - TripAdvisor\nSeasons Oriental: Εστιατόρια στην περιοχή\nΔραστηριότητες κοντά σε: Seasons Oriental\nΚαταπληκτικά!!!!! - Seasons Oriental\nΚριτική για: Seasons Oriental\nAg. Tychonas Limassol | Four Seasons Hotel, Limassol, Λεμεσός 3313, Κύπρος\nΤο εστιατόριο Seasons Oriental δεν έχει διαθεσιμότητα για την ώρα που ζητήσατε. Επιλέξτε διαφορετική ώρα ή αναζητήστε εστιατόρια με διαθεσιμότητα.\nΝο 10 από 1.151 Εστιατόρια για: Λεμεσός\nΕύρος τιμών: 51 $ - 113 $\nΑπίθανο φαγητό και υπέροχο προσωπικό!!!! Το περιβάλλον του εστιατορίου καταπληκτικό και το προσωπικό πολύ διακριτικό και έτοιμο να σε εξυπηρέτηση!!!!\nΡωτήστε το χρήστη christych85 για το Seasons Oriental\n1 Ευχαριστούμε, christych85\nΜε διαφορά το καλύτερο εστιατόριο ασιατικής κουζίνας στη Κύπρο. Εξαιρετικό φαγητό με μοναδικό μενού, απίθανο σέρβις όπως αρμόζει στα υψηλού επιπέδου εστιατόρια. Πολλά μπράβο στον υπεύθυνο του εστιατορίου Αριστείδη και στον Λάμπρο για το άψογο σέρβις.\nΡωτήστε το χρήστη KYRIAKOS M για το Seasons Oriental\nΣε ένα πολύ ωραίο σημείο της πόλης μπορείτε να απολαύσετε ένα ωραιότατο γεύμα η δείπνο. Τα φαγητά του είναι νόστιμα και οι μερίδες αξιοπρεπείς.\nΡωτήστε το χρήστη HarrisZ12 για το Seasons Oriental\nΔεν εχω λογια να περιγραψω απο την υπεροχη εξυπηρετηση απο το προσωπικο μεχρι το φαγητο που ειναι παρα πολυ νοστιμο και αψωγο απο το oriental seasons\nΡωτήστε το χρήστη Christakis C για το Seasons Oriental\nΥπέροχες γεύσεις από ...την Ανατολή...\nΕπέλεξα τηνΤετάρτη για να γευματίσω στο συγκεκριμένο εστιατόριο. Από την υποδοχή μπορούσες να αντιληφθείς ΄'τον αέρα΄' της φιλοξενίας που εξέπεμπε ο χώρος. Προσεγμένα όλα, από το απεριτίφ και τα spring rollς μέχρι το ζεστό σάκε και την πάπια Πεκίνου σε λεπτοκαμωμένες δροσερές πιτούλες με ψιλοκομένα λαχανικά. Ντελικάτη γεύση αφήνει στον ουρανίσκο η τηγανητή μπανάνα και το παγωτό με γεύση τσάι!\nΡωτήστε το χρήστη pmonadiki για το Seasons Oriental\nSeasons Oriental: Οι ταξιδιώτες που ενδιαφέρθηκαν γι' αυτό το μέρος είδαν επίσης\nSeasons Oriental: Έχετε πάει; Μοιραστείτε τις εμπειρίες σας!