K. Tσιμάρας: «Η κυβέρνηση “στραγγίζει” την αγορά, τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους» - Δημοκρατική της Ρόδου\nK. Tσιμάρας: «Η κυβέρνηση “στραγγίζει” την αγορά, τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους»\n2 Δεκεμβρίου 2018 8:16 πμ | Πέγκυ Ντόκου\nΤην πλήρη αποτυχία της κυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα, με την επιδοματική πολιτική την ώρα που «στραγγίζει» την αγορά, τους μισθωτούς και συνταξιούχους, επισημαίνει σε συνέντευξή του στην «δ» ο στενός συνεργάτης του κ. Αντ. Σαμαρά και πρώην γενικός διευθυντής της Νέας Δημοκρατίας, κ. Κώστας Τσιμάρας.\nΣε μια από τις σπανιότατες συνεντεύξεις που δίνει ο κ. Τσιμάρας, ξεκαθαρίζει ότι οι Έλληνες αναγκάζονται σήμερα να υποστούν δύο αχρείαστα μνημόνια και να πληρώσουν 100δις ευρώ την στιγμή που το 2015, ήταν έτοιμη η χώρα να βγει από τα μνημόνια με 900εκ. ευρώ. Επίσης, εκφράζει την πεποίθηση ότι η Ν.Δ. θα καταφέρει την αυτοδυναμία στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, ενώ ξεκαθαρίζει πως θα πρέπει να υπάρξει Εξεταστική για το επίµαχο πρώτο εξάµηνο της διακυβέρνησης Τσίπρα – Καµµένου που ήταν το πιο καταστροφικό για την Ελλάδα, μέχρι σήμερα.\n• Κύριε Τσιμάρα, να ξεκινήσουμε με αφορμή την πρόσφατη συνέντευξη του πρώην πρωθυπουργού κ. Αντώνη Σαμαρά ο οποίος ξεκαθάρισε την θέση του ότι «θα κάτσει στο σκαμνί όλους τους σκευωρούς». Την ίδια ώρα, παρακολουθούμε την πρακτική της κυβέρνησης στην λογική «άρτος και θέαμα» με συλλήψεις πρώην κορυφαίων πολιτικών στελεχών, σοβαρούς καταλογισμούς ποινικών ευθυνών κ.λπ. Θα ήθελα το σχόλιό σας.\nΌπως βλέπετε, ο Αντώνης Σαμαράς είναι πάντα παρών. Είναι ένας άνθρωπος που αφιέρωσε με πάρα πολύ μεγάλη ζέση, την προσπάθεια να σωθεί η Ελλάδα το 2012 και όπως καταλαβαίνετε, τον ενδιαφέρει το μέλλον αυτής της χώρας –όπως και όλους μας. Στην συνέντευξη που έδωσε, είπε τα πράγματα με το όνομά τους, αναφέρθηκε στο πετυχημένο έργο που επιτέλεσε στα 2,5 χρόνια που ήταν στην πρωθυπουργία της χώρας, άφησε μια χώρα πολύ καλύτερη από αυτήν που παρέλαβε και υπερασπίστηκε τον εαυτό του, από τις αθλιότητες στις οποίες έχει επιδοθεί η σημερινή κυβέρνηση εναντίον του. Μιλήσατε για «άρτον και θέαμα». Στην συγκεκριμένη περίπτωση, επειδή δεν υπάρχει πια…. άρτος, η κυβέρνηση επιδίδεται στα… θεάματα. Στήνουν σκηνικό για κυνήγι μαγισσών. Βεβαίως και όποιος είχε παραβατικές συμπεριφορές πρέπει να ελεγχθεί αλλά από εκεί και πέρα, δεν μπορούμε να παραπλανούμε την κοινή γνώμη και να πετάμε την μπάλα στην κερκίδα, αλλάζοντας την ατζέντα για επικοινωνιακό σκοπό -και να σπιλώνουμε υπολήψεις. Όλη αυτή η ιστορία δημιουργεί ένα «νοσηρό» κλίμα και με αυτό, δυστυχώς, θα πορευτούμε στις εκλογές. Και αυτή η προεκλογική περίοδος θα τραβήξει ακόμη. Εκτιμώ ότι θα προσπαθήσουν να εξαντλήσουν και την τελευταία ημέρα γιατί αυτή είναι η λογική τους. Τώρα, εάν θα τα καταφέρουν αναλόγως με τις πολιτικές εξελίξεις… απομένει να το δούμε.\n• Πώς βλέπετε το πολιτικό κλίμα για τη Ν.Δ.;\nΌσον αφορά το σημερινό πολιτικό κλίμα, κι εδώ τα πράγματα αρχίζουν και ξεκαθαρίζουν. Φαίνεται ένα σαφές προβάδισμα της Ν.Δ. το οποίο αγγίζει τα όρια της αυτοδυναμίας. Η πολιτική των… «παροχών» της κυβέρνησης, δεν έχει αντίκρισμα στην κοινωνία. Δεν μπορεί να παίρνεις από κάποιον τα διπλά και να του δίνεις, ένα. Ο ελληνικός λαός δεν είναι ανόητος, έχει μνήμη, έχει γνώση και κρίνει. Και πιστεύω ότι θα δώσει τις απαντήσεις του όταν θα έρθει η ώρα.\n• Η πρακτική των «επιδομάτων» και η αναστολή της μείωσης των συντάξεων την ώρα που η κυβέρνηση έχει κάνει αλλεπάλληλες περικοπές, έχει χαθεί ο 13ος και ο 14ος μισθός, έχουν καταρρεύσει τα εργασιακά προνόμια, ασφυκτιά η αγορά, δεν υπάρχει ρευστότητα στις τράπεζες παράλληλα με την υπερ-φορολόγηση, συγκεντρωτικά, έχουν αρνητικό πρόσημο εκ των πραγμάτων. Κι ενώ μιλούν για ρυθμίσεις, οι μισθωτοί, συνταξιούχοι και μικροεπιχειρηματίες πώς θα προχωρήσουν χωρίς χρήματα;\nΕίναι πράγματι έτσι. Και να θέλεις να κάνεις ρύθμιση οφειλών, με αυτά που ζητούν οι τράπεζες και η εφορία, δεν μπορείς να αντεπεξέλθεις. Υπάρχει τεράστιο πρόβλημα ρευστότητας και στα νοικοκυριά. Μου θυμίζει το ανέκδοτο με τον… Χότζα. Αφού «στράγγιξαν» την αγορά, έκοψαν το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για το οποίο ευαγγελίζονταν ότι θα φέρει την ανάπτυξη, παρουσίασαν ένα πλεόνασμα 7 δις ευρώ εκ των οποίων τα 6 εκ. ευρώ είναι από κατασχέσεις και μας λένε ότι μοιράζουν μερίσματα! Ποιον κοροϊδεύουν τελικά; Ο Έλληνας, δεν θέλει ελεημοσύνη. Ο Έλληνας θέλει δουλειά. Για τον ίδιο, για τα παιδιά του, για το μέλλον του ώστε να υπάρχει σταθερότητα και να δημιουργηθεί πλούτος. Μέσα από αυτό θα κινηθεί η οικονομία, θα πληρωθούν οι φόροι, θα γίνουν επενδύσεις και θα νιώσει και ψυχολογικά, καλύτερα. Το ζήτημα δεν είναι να του δώσεις ελεημοσύνη. Είναι να τους δώσεις την δυνατότητα να δουλέψει και να απολαύσει αυτό για το οποίο θα εργαστεί. Και φυσικά, με αξιοπρεπείς συνθήκες και όχι με μεσαιωνικές συνθήκες εργασίας.\n• Είναι αλήθεια ότι ακόμη και για τον Τουρισμό στον οποίο έχουμε εναποθέσει τις ελπίδες μας για εισοδήματα, δεν είναι «πανάκεια» για την ελληνική οικονομία όπως αυτή έχει διαμορφωθεί.\nΟ Τουρισμός, είναι ένας πυλώνας της ελληνικής οικονομίας, αλλά δεν είναι ο μοναδικός. Δεν είναι μόνο το πόσοι τουρίστες έρχονται στην Ελλάδα. Να δεχτούμε τα «ρεκόρ» των αφίξεων. Αλλά ο τζίρος, ο κύκλος εργασιών είναι μεγαλύτερος ή μικρότερος; Και φυσικά, τι είναι αυτό που μένει στον επιχειρηματία και στον εργαζόμενο από όλα αυτά;\n• Η κυβέρνηση πάντως, λέει ότι «βγήκαμε από τα μνημόνια». Τελικά το κατάλαβε κανένας αυτό στην πράξη και στην τσέπη του;\nΕγώ ξέρω, πως όταν μια χώρα «βγαίνει από τα μνημόνια» σημαίνει ότι μπορεί να βγει στις αγορές και έχει την δυνατότητα να δανειστεί. Με 4,7 τα spreads δεν μπορούμε να πάμε στις αγορές. Όταν η προηγούμενη κυβέρνηση μιλούσε για την πιστοληπτική γραμμή στήριξης, μας λοιδορούσαν και μας έλεγαν ότι ήθελαν «καθαρή έξοδο». Πώς είναι αυτή η «καθαρή έξοδος» σήμερα που δεν μπορούμε ακόμη να πάμε στις αγορές; Εάν είχαμε την πιστοληπτική γραμμή στήριξης θα τολμούσαμε να βγούμε στις αγορές και αν δεν πετυχαίναμε τα επιτόκια που θέλαμε, θα παίρναμε την στήριξη της γραμμής. Θέλανε…. «καθαρή έξοδο». Αυτή είναι τελικά η… «καθαρή»;\n• Κύριε Τσιμάρα, κατά την άποψή σας, πρέπει να υπάρξει Εξεταστική για το επίµαχο πρώτο εξάµηνο της διακυβέρνησης Τσίπρα – Καµµένου;\nΑπάντησε και ο κ. Σαμαράς σε αυτό. Κατά την άποψή μου, αυτό το επίμαχο εξάμηνο που αποτέλεσε την αιτία για το 3ο και το 4ο μνημόνιο τα οποία βιώνουμε τώρα. Αυτή η περίοδος των «λεονταρισμών» που… θα χόρευαν οι αγορές και θα χτυπούσαμε εμείς τα νταούλια κ.λπ. έφεραν τα αχρείαστα μνημόνια. Η Ελλάδα θα έβγαινε από τα μνημόνια το 2015, ενώ είχαμε πετύχει πράγματα κι ενώ θα μπορούσε η χώρα να κάνει το βήμα της εξόδου στις αγορές, γυρίσαμε πίσω, δεχτήκαμε το 3ο και 4ο μνημόνιο συν 100δις ευρώ επιπλέον…. αχρείαστα! Τους είχε πειράξει το «μέιλ Χαρδούβελη» με τα 900εκ. ευρώ.\n• Εκτιμάτε πως η Ν.Δ. θα καταφέρει να πάρει αυτοδυναμία; Ο κ. Μητσοτάκης είχε δηλώσει πως ακόμη κι αν πάρει αυτοδυναμία, θα επιδιώξει τις συνεργασίες.\nΠιστεύω πως είναι εφικτός ο στόχος της αυτοδυναμίας. Η δική μου αίσθηση είναι πως είμαστε πολύ κοντά. Και όπως είπε ο κ. Μητσοτάκης, ακόμη κι αν το καταφέρει, θα ζητήσει την συνεργασία και άλλων πολιτικών δυνάμεων.


Μαξίμου για Δένδια: «Είχε εντολή, αν προκληθεί, να απαντήσει αναλόγως» - Aftodioikisi.gr\n15 Απριλίου 2021 - 20:52\nΜετά την επεισοδιακή συνέντευξη του υπουργού εξωτερικών Νίκου Δένδια και του ομόλογου του Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Άγκυρα, κυβερνητικές πηγές σχολίαζαν τα εξής:\n«Ο ΥΠΕΞ ήταν σε πλήρη συνεννόηση με τον Πρωθυπουργό. Είχαν εκτενή συνομιλία χτες και σήμερα μετά τη συνάντηση με τον Ταγίπ Ερντογάν και πριν την συνάντηση με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Και είχε ρητή εντολή, αν προκληθεί, να απαντήσει αναλόγως», ανέφεραν κυβερνητικές πηγές.\nΔιπλωματικές πηγές σχολιάζοντας το επεισόδιο ανέφεραν: «Όταν συνομιλούμε διεθνώς και αυτό συμπεριλαμβάνει και τους Τούρκους, προβάλλουμε τις θέσεις μας και τα δίκαιά μας. Οι οποίες είναι γνωστές. Και βασίζονται στη διεθνή νομιμότητα.Αυτές είναι οι θέσεις μας. Και αυτές είναι οι δικές τους θέσεις. Με την Τουρκία έχουμε διαφορετική προσέγγιση όσον αφορά την επίλυση των διαφόρων ζητημάτων. Η δική μας βασίζεται στις Ευρωπαϊκές αξίες. Και στο διεθνές δίκαιο. Η ελληνική πλευρά έδωσε έμφαση στην θετική ατζέντα, γι΄αυτό και πρότεινε συνεργασία στον οικονομικό τομέα. Εμείς προσερχόμαστε πάντα με ειλικρίνεια και καλή διάθεση.Αλλά θα υπερασπιστούμε τις θέσεις μας».\nΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΜΑΞΙΜΟΥ, ΔΕΝΔΙΑΣ


Απόκριες ίσον.. Season! | paidorama.com\nΑπόκριες ίσον.. Season!\nΟι απόκριες είναι εδώ! Ας αρχίσει το καρναβάλι! Ξέρουμε πως είσαστε πολύ ενθουσιασμένοι που θα μπορέσετε να διασκεδάσετε φέτος με τα παιδιά σας!\nΆραγε τι θα ντύσετε φέτος τα παιδιά σας;\nΗ ποιότητα δεν είναι κριτήριο μόνο στα ρούχα των παιδιών σας αλλά και στις αποκριάτικες στολές τους.\nΣτην Seasons, με πολυετή παρουσία στον χώρο των αποκριάτικων ειδών και στην ενοικίαση στολών, θα βρείτε μεγάλη ποικιλία άριστων εποχιακών ειδών μα πάνω από όλα, ποιότητα!\nΕπισκεφθείτε το κατάστημα Seasons της Νέας Ερυθραίας όπου θα βρείτε μεγάλη ποικιλία σε αποκριάτικες στολές και αξεσουάρ καθώς και υπέροχες παραδοσιακές στολές για ξέφρενα γλέντια.\nΓια τις ημέρες των αποκριών, το κατάστημα Seasons Νέας Ερυθραίας σας προτείνει:\nΈχετε αγοράκι 6 έως 24 μηνών;\nΝτύστε το θαρραλέο καουμπόι, στέψτε τον Βασιλιά της Καρδιάς σας ή φορέστε του 2 μεγάλα αυτάκια και μεταμορφώστε τον σε Κύριο Κουνελή!\nΈχετε κοριτσάκι 6 έως 24 μηνών;\nΗ μικρή σας Γκέισσα δεν θα μαγέψει μόνο την Άπω Ανατολή αλλά και όλο το πάρτι! Ντύστε την Λαμπρίτσα ή Ψιψινούλα ενώ με την στολή της Χιονάτης θα κάνει τα φλας των φωτογράφων να πάρουν φωτιά!\nΈχετε αγοράκι 2 έως 14 ετών;\nΟ περιβόητος Κουρσάρος της Καραϊβικής θα αναμετρηθεί με τον Don Diego των Εκδικητή! Φορέστε του το χαρακτηριστικό καπέλο του Ρομπέν των Δασών ή δώστε του σούπερ δυνάμεις με τον Μάστερ Νίντζα Δράκο!\nΈχετε κοριτσάκι 2 έως 14 ετών;\nΗ μικρή σας μπορεί να διαλέξει ανάμεσα σε 4 εκπληκτικές και πλούσιες στολές. Βασίλισσα των Βερσαλλιών ή Σταχτοπούτα; Ποια από τις 2 πριγκίπισσες θα διαλέξει; Μήπως θα προτιμήσει την Βασίλισσα της Ανατολής; Ή την Ψιψίνα;\nΤις παραπάνω προτάσεις και πολλές άλλες ακόμη θα βρείτε στο κατάστημα Seasons της Νέας Ερυθραίας.\nΌ, τι και να διαλέξετε, η Seasons σας εγγυάται την καλύτερη ποιότητα. Με τα μοναδικά πλούσια υφάσματα, οι μικροί σας ήρωες θα μεταμορφωθούν για τις ημέρες του καρναβαλιού και θα έχουν όλα τα βλέμματα στραμμένα πάνω τους. Άλλωστε αυτό δεν είναι και το νόημα της Αποκριάς;\nΚάντε like στην σελίδα της Seasons στο Facebook για να ενημερώνεστε για όλες τις νέες αφίξεις και προσφορές.\nΤο κατάστημα Seasons βρίσκεται στην οδό Χαριλάου Τρικούπη 148 & Ηρώων Πολυτεχνείου 1 στη Νέα Ερυθραία. Τηλέφωνο καταστήματος: 210 6200517


Τουρκία: Ψήφισαν Ιντζέ, Γιλντιρίμ, Κιλιτσντάρογλου – politik.gr\n24/06/2018, 12:16 μμ\nΣτις 8 σήμερα το πρωί άνοιξαν οι κάλπες για τις εκλογές στην Τουρκία -όπου τα μέτρα ασφαλείας είναι δρακόντεια. Ο πρώτος υποψήφιος που ψήφισε ήταν ο Μουχαρέμ Ιντζέ. Ο κ. Ιντζέ ψήφισε στην Γιάλοβα στις 10:30 το πρωί και στις δηλώσεις του ήταν φειδωλός.\n“Ας γίνει το καλύτερο για τον λαό και τη χώρα”, είπε και πρόσθεσε ότι θα μεταβεί στην Άγκυρα από όπου θα παρακολουθήσει την καταμέτρηση.\n“Σήμερα εκλεγουμε πρόεδρο και βουλευτές με το νέο σύστημα. Εύχομαι να είναι προς όφελος της χώρας. Οι εκλογές διεξάγονται σε γιορτινό δημοκρατικο κλίμα”.\n«Τα εθνικά θέματα να τα χειριζόμαστε με όρους αρραγούς ενότητας»


Ο εκβιασμός του πρωθυπουργού, η αριστερά και η αποχή ως… επαναστατική πράξη! | Αντίσταση Πολιτών Δυτικής Ελλάδας\nΟ εκβιασμός του πρωθυπουργού, η αριστερά και η αποχή ως… επαναστατική πράξη!\nΤης Ντίνας Πεταλά-Παπασπυροπούλου\nΕίναι απίστευτο και δεν μας αφήνει καμία αμφιβολία για το πόσο εύκολα μπορεί ο Πρωθυπουργός άλλα να λέει σήμερα και άλλα αύριο.\nΑπό το προεκλογικό «λεφτά υπάρχουν» φτάσαμε στην υπαγωγή στο, εξευτελιστικό για τη χώρα και εξοντωτικό για το λαό, καθεστώς του μνημονίου με το ΔΝΤ και την Ε.Ε.\nΔεν ήξερε, λέει, τότε. Μετά έμαθε την αλήθεια! Ανυποψίαστος ο ηγέτης!\nΑπό την επικοινωνιακή αντιμετώπιση, εκ μέρους του, των Δημοτικών και Περιφερειακών εκλογών, από την πολιτική απονεύρωσή τους, από την πλαστογράφηση της σημασίας τους ως κεντρική πολιτική αναμέτρηση, φτάσαμε στις χοντροκομμένες προεκλογικές υποσχέσεις για έκτακτη οικονομική βοήθεια 100 έως 300 ευρώ στους χαμηλοσυνταξιούχους, αφού πρώτα τους απομύζησε και σε πακέτα βοήθειας σε εργοδοτικά μεσοστρώματα που έχει στοχοποιήσει με την πολιτική του.\nΛεφτά βρέθηκαν! 2,6 δισ. «κατά της ανεργίας» εξήγγειλε ο πρωθυπουργός για την προεκλογική εκστρατεία και τη διάσωση του κυρίου Σγουρού, του κυρίου Καμίνη, του κυρίου Μπουτάρη, του κυρίου Κατσιφάρα (ναι, αυτού που ακόμη και το Εργατικό Κέντρο Πάτρας κήρυξε ως ανεπιθύμητο όταν ψήφισε το μνημόνιο και το αντεργατικό-αντιασφαλιστικό νομοσχέδιο ως βουλευτής και εκπρόσωπος της κυβέρνησης).\nΑπό το περίφημο «Δεν με ενδιαφέρει το πολιτικό κόστος, αρκεί να σώσω τη χώρα», φτάσαμε στον ωμό εκβιασμό μέσω της περίφημης διακαναλικής «συνέντευξής» του και τις απειλές για ανώμαλες λύσεις και δραπέτευσή του από την εξουσία μέσω πρόωρων εκλογών.\nΟ πρωθυπουργός δεν μετατόπισε απλώς την αντιπαράθεση. Άλλαξε ολόκληρο το εκλογικό του σχέδιο. Γιατί λάθεψαν οι εκτιμήσεις. Η φθορά είναι εκτενέστερη. Οι σχεδιαζόμενες μετεκλογικές ισορροπίες βγαίνουν εκτός τροχιάς και οι ελπίδες της κυβέρνησης για μακροημέρευση ματαιώνονται. Είναι φανερό ότι θα συνεχίσει και θα κλιμακώσει τον εκλογικό εκφοβισμό ο πρωθυπουργός.\nΚαι ο λαός; Ο λαός θα αντέξει όλα αυτά; Θα μπορέσει να σταθεί όρθιος μέσα στη φτώχεια, την ανεργία, την υποτέλεια στους ξένους και την τρόικα;\nΙδού η ευθύνη της Αριστεράς. Η Αριστερά οφείλει να δώσει στόχους, όραμα και αισιοδοξία σε ένα λαό που επιχειρούν να τον καθυποτάξουν. Αλλά αυτή περί άλλων τυρβάζει. Η κρίση και η διαλυτικότητα δεν αφορούν μόνο στο εσωτερικό της αλλά και στην αντιπολιτευτική της γραμμή.\n– Το πιο συμπαγές κομμάτι της θέλει μια καθαρή κομματική καταγραφή και περιχαρακώνεται σαν να μην συμβαίνει τίποτα σπουδαίο. Αρνείται ένα αναγκαίο πρόγραμμα για κοινή δράση.\n– Η «Δημοκρατική Αριστερά» προσχωρεί χωρίς προσχήματα στο αστικό πολιτικό στρατόπεδο, άλλωστε για αυτό ιδρύθηκε. Για αυτό οι εκπρόσωποί της όπως ο κύριος Τσούκαλης, δεν παρέδωσαν τη βουλευτική τους έδρα στον κόσμο που τους ψήφισε και αγωνίστηκε για αυτή, σαν να πρόκειται για κληρονομιά τους και προσωπικούς ψήφους από βαφτιστήρια και κουμπάρους! Ποιο ήταν το κίνητρο για αυτή την άκρως αντιδημοκρατική, πολιτικά ανέντιμη, και προπαντός ξένη για την Αριστερά πρακτική τους; Η βουλευτική αποζημίωση, η αλαζονεία, η περιφρόνηση για τη θέληση του κόσμου της Αριστεράς; Ότι και να είναι, απλά επιβεβαιώνει στη συνείδηση του λαού το πολυδιαφημιζόμενο «όλοι είναι ίδιοι».\nΕίναι μέσα-έξω στο μνημόνιο με λογική κυβερνητικής διαχείρισης.\nΑυτάρεσκα δήλωνε ότι επέβαλε στον πρωθυπουργό τη στήριξη της «ανεξάρτητης» υποψηφιότητας του κυρίου Καμίνη για τον Δήμο Αθήνας.\nΠροσπάθησε να πείσει ότι το μνημόνιο και η πολιτική της κυβέρνησης είναι αντικείμενο άλλων εκλογών και αμήχανη παρακολουθεί τώρα τον συνεταίρο πρωθυπουργό να κάνει φύλλο φτερό όλη αυτή την προσπάθειά της.\n– Η υπόλοιπη αντιμνημονιακή Αριστερά αντί να συστρατευτεί στις καλλικρατικές εκλογές, κοιτάει το δέντρο και χάνει το δάσος. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της Περιφέρειας Αττικής. Με τους τουλάχιστον πέντε υποψήφιους αριστερούς περιφερειάρχες, και άκρως αποκαλυπτική.\n– Μέσα σε όλα αυτά μας προέκυψε και η Αριστερά της αποχής, της διεύρυνσης του πολιτικού κενού.\nΕξωκοινοβουλευτικοί σχηματισμοί και οργανώσεις της Αριστεράς που μάλιστα αυτοπροσδιορίζονται ως αντικαπιταλιστικές, αντιμπεριαλιστικές κτλ. Καλούν τον λαό και την εργατική τάξη σε αποχή! Εμφανίζουν ως επαναστατική πράξη την αποχή.\nΛέτε και ευρισκόμαστε σε προεπαναστατική κατάσταση, με τον λαό και τη νεολαία να κατακλύζει τους δρόμους και τις πλατείες της χώρας, και επομένως δεν είναι απαραίτητο να εμπλακούμε και στις αστικές εκλογές.\nΛέτε και δεν υπάρχει η αναγκαιότητα να οικοδομήσουμε γέφυρες και να ανοίξουμε διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στις δυνάμεις της αριστεράς και της εργασίας και μάλιστα όχι μόνο στις οργανωμένες δυνάμεις της αλλά και στους οργανωτικά ανένταχτους ανθρώπους της.\nΛέτε και δεν είναι επειγόντως αναγκαίο να αποκτήσει το εργατικό κίνημα ιδεολογική πολιτική και οργανωτική αυτοτέλεια.\nΗ αποχή, ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες, είναι η χειρότερη επιλογή, απαράδεκτη όχι μόνο για κάθε αριστερό αλλά και για κάθε σκεπτόμενο Έλληνα πολίτη.\nΠροδίδει δειλία, ανασφάλεια, έλλειψη πατριωτισμού, υποταγή άνευ όρων στον ξένο κατακτητή. Ο σκεπτόμενος πολίτης και όχι μόνο ο αριστερός έχει χρέος να δείξει στην τρόικα και το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα ότι είναι αποφασισμένος να αντισταθεί. Με όποιο κόστος, με όποιες θυσίες και με κάθε τρόπο. Ακόμα και μέσα από τις εκλογές.\nΟι παλαιότεροι αγωνιστές που αποσύρθηκαν σπίτι μέσα από τις απογοητεύσεις και τις περιπέτειες της Αριστεράς των τριών περίπου τελευταίων δεκαετιών, οφείλουν τώρα να ενεργοποιηθούν.\nΟι νέοι που έμαθαν να μην πιστεύουν σε τίποτα, ούτε στη δική τους δύναμη, καλούνται να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους αποφασιστικά.\nΔε χρειάζεται να χτυπήσουν άλλες καμπάνες για να πάρουμε θέση σε ό,τι γίνεται γύρω μας και με ό,τι υλικό υπάρχει διαθέσιμο, ανεξάρτητα από ό,τι λάθη έχουν γίνει. Δεν μπορούμε να μένουμε σε αυτά και να παραμένουμε στην ακινησία. Στο κάτω-κάτω, παρά το βαθύτατο προβληματισμό μας για όσα αρνητικά συμβαίνουν στην Αριστερά, δεν μπορεί να εξισωθούν και να τηρηθεί η πολιτική ίσων αποστάσεων ανάμεσα στους εκλεκτούς της αντεργατικής κυβέρνησης και τους εκπροσώπους της αντιδραστικής Δεξιάς με τους υποψήφιους της Αριστεράς.\nΠολύ περισσότερο δεν μπορούν να εξισωθούν με τους εκπροσώπους του συστήματος και τους υποστηρικτές του αντιδραστικού Καλλικράτη, προοδευτικές ριζοσπαστικές και γνήσια αγωνιστικές λαϊκές κινήσεις και συσπειρώσεις που παρεμβαίνουν και στις καλλικρατικές εκλογές και που γεννήθηκαν στη διάρκεια των σημαντικών πολιτικών αγώνων όλης της προηγούμενης πολιτικής περιόδου. Οι όροι «ρουφιάνοι», «προδότες», «υπηρέτες του συστήματος» δεν μπορεί να συνεχίζουν να αποδίδονται σε ανθρώπους που αγωνίστηκαν, με λάθη ή χωρίς, και συνεχίζουν να αγωνίζονται και σήμερα με τις πιο αντίξοες συνθήκες.\nΗ αντίσταση όλων των ενεργών πολιτών που δεν αποδέχονται τη θέση του παθητικού θεατή και δεν τρομοκρατούνται από την πλύση εγκεφάλου των ΜΜΕ είναι η δύναμή τους.\nΤο μεγάλο στοίχημα είναι η μετατροπή της υπαρκτής οργής του λαού σε δύναμη αντίστασης και αγώνα, τόσο στην κάλπη όσο και πολύ περισσότερο μετά τις εκλογές. Δεν είναι η παραίτηση, η ακόμα μεγαλύτερη απογοήτευση, η ηττοπάθεια και ο φόβος στα οποία σπρώχνει η προτροπή για αποχή.\nΑποχή από πού; Από το δικαίωμα στη ζωή; Από τον αγώνα για την αξιοπρέπειά μας;\nΠότε τα ποσοστά αποχής έδωσαν ανάσα στους λαϊκούς αγώνες;\nΤην αποχή τη θέλουν τα αστικά κόμματα, όταν δεν μπορούν να χειραγωγήσουν τη λαϊκή αγανάκτηση και κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα ευρύτερο και αποτελεσματικότερο μέτωπο πάλης και αγώνα.\nΤην επιδιώκουν για να εμποδίσουν την υπεράσπιση της αγωνιστικής ενότητας του εργατικού και λαϊκού κινήματος, την ανάδειξη εν τέλει μιας δημοκρατικής, προοδευτικής, αντιφιλελεύθερης διεξόδου.\nΟ καθένας έχει την ευθύνη του.\n«Όσοι ανείπωτα πονάτε\nγια το χρυσάφι, για το αίμα\nΕίστε πολλοί, είναι λίγοι»\nThis entry was posted in Αρθρα,Επικαιροτητα on 03/11/2010 by administrator.\n← Πρόγραμμα περιοδειών Γιάννης Λάμπρου: «Μόνη λύση είναι οι αγώνες και οι κατακτήσεις μας» →


7 ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ - Ιστολόγιο\nΑρχική σελίδαΒόλεϊ7 ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ\n7 ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ\nΟποιαδήποτε ενέργεια λαμβάνεται για τη μόνιμη μείωση του κινδύνου ατυχημάτων στο χώρο εργασίας ή «σχεδόν ατυχήματος» δείχνει ότι η έννοια του ατυχήματος μπορεί να επεκταθεί σε αυτήν της βλάβης, του συμβάντος, της διακοπής, της απώλειας, στην πραγματικότητα, ό,τι αντιπροσωπεύει δυσλειτουργία.\nΕπομένως, η δράση για καλύτερη ασφάλεια των ανθρώπων θα οδηγήσει στη βελτίωση της ποιότητας (εργασίας, προϊόντος, υπηρεσίας κ.λπ.).\nΗ πρόληψη συμβάλλει στη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης ή σοβαρότητας ενός «αθέλητου» συμβάντος ή/και δυσλειτουργίας, όπως ένας τραυματισμός.\nΟ κίνδυνος είναι εγγενής σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Σε μια επικίνδυνη κατάσταση, η πιθανότητα να συμβεί ένα ανεπιθύμητο συμβάν είναι πιθανό να προκαλέσει ζημιά (ένα ατύχημα ή μια ασθένεια).\nΑυτοί οι κίνδυνοι μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρά ατυχήματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πολλά θύματα, σημαντικές υλικές ζημιές και σημαντική ρύπανση του περιβάλλοντος.\n#1 τι είναι εργατικό ατύχημα;\nΑνάλογα με τη βαρύτητα των βλαβών, γίνεται διάκριση:\nΑτυχήματα ασταμάτητα, μικρά, συχνά χωρίς συνέπειες και τα οποία αντιμετωπίζονται επί τόπου.\nΑτυχήματα απώλειας χρόνου (από λίγες μέρες έως λίγους μήνες) με τραυματισμούς που απαιτούν ειδική φροντίδα.\nΑτυχήματα με μόνιμη αναπηρία (μόνιμη αναπηρία) που αντιστοιχούν σε μόνιμους και επακόλουθους τραυματισμούς, που μπορεί να μειώσουν την ικανότητα εργασίας (μερική ή ολική αναπηρία).\nΘανατηφόρα ατυχήματα με άμεσο θάνατο ή κώμα ακολουθούμενα από θάνατο.\n#2 Μερικά παραδείγματα βιομηχανικών ατυχημάτων που προέρχονται από γνωστούς κινδύνους\nτα χέρια οδηγούνται και συνθλίβονται από τα κινούμενα μέρη μιας εργαλειομηχανής.\nπέφτει στις σκάλες.\nΑναπνοή τοξικών αερίων και ατμών σε χώρους που δεν αερίζονται ή δεν αερίζονται καλά.\n#3 ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΕΙΔΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ\nΤα εργατικά ατυχήματα χαρακτηρίζονται από:\nΠυρκαγιές που πιθανώς προηγήθηκαν ή ακολούθησαν εκρήξεις,\nΕκρήξεις που πιθανώς προηγήθηκαν ή ακολούθησαν πυρκαγιές,\nΟ σχηματισμός και η απελευθέρωση στη φύση επιβλαβών ή τοξικών ουσιών (ατμοί, αναθυμιάσεις…)\nΣοβαρή και πολυάριθμη\nΤις περισσότερες φορές, αυτά τα ατυχήματα λέγεται ότι είναι σοβαρά επειδή ακολουθούνται από συνέπειες\nΘύματα μεταξύ των εργαζομένων και του πληθυσμού,\nΚαταστροφή κτιρίων λόγω πυρκαγιών και εκρήξεων,\nΛίγο πολύ σοβαρές δηλητηριάσεις που οφείλονται στην εκπομπή επικίνδυνων ουσιών.\nΡύπανση της φύσης από τοξικούς ρύπους που εκπέμπονται.\n#4 Παράμετροι εργατικού ατυχήματος\nΤο εργατικό ατύχημα σε μια εταιρεία ή επαγγελματική δραστηριότητα ορίζεται από διάφορες παραμέτρους, οι σημαντικότερες από τις οποίες είναι:\nΔείκτης συχνότητας (FI) = (Αριθμός ατυχημάτων απώλειας χρόνου x 1.000) / Αριθμός εργαζομένων.\nΠοσοστό σοβαρότητας = (Αριθμός ημερών διακοπής x 1000) / Αριθμός ωρών εργασίας\nΟι επαγγελματικοί κίνδυνοι εκδηλώνονται με εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες. Αυτοί είναι μικροί κίνδυνοι και οι συνέπειες περιορίζονται σε χώρους ή σταθμούς εργασίας, εργαστήρια, εργαστήρια, γραφεία καθώς και σε εργαζόμενους και εκτεθειμένους εργαζόμενους. Οι επαγγελματικοί κίνδυνοι είναι η πηγή των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών παθολογιών.\nΟι επαγγελματικοί κίνδυνοι επηρεάζουν μόνο λίγα άτομα, εργαζόμενους που εργάζονται κοντά σε πηγές κινδύνου. Από την άλλη πλευρά, οι μεγάλοι βιομηχανικοί κίνδυνοι αποτελούν πηγή πολύ σοβαρών ατυχημάτων, προκαλώντας μεγάλο αριθμό θυμάτων, τόσο στους υπαλλήλους όσο και στον περιβάλλοντα πληθυσμό, ενώ οι υλικές ζημιές είναι συχνά σημαντικές.\nΕπαγγελματικές παθολογίες μετά την απορρόφηση μικρών ποσοτήτων και για μεγαλύτερο ή μικρότερο χρονικό διάστημα επικίνδυνων ουσιών στις οποίες έχει εκτεθεί το θύμα κατά την άσκηση της λειτουργίας του.\nΕπαγγελματικές ασθένειες, για παράδειγμα:\nΕπαγγελματική κώφωση (έκθεση σε υψηλά επίπεδα θορύβου).\nΕπαγγελματική δηλητηρίαση από μόλυβδο, ..\nΑναιμία, λευχαιμία, επαφή που προκαλείται από ιονίζουσα ακτινοβολία (ακτίνες Χ, ακτίνες γάμμα κ.λπ.).\n#5 Ανάλυση και διερεύνηση ατυχημάτων\nΕιδοποίηση ατυχήματος: κάθε εργαζόμενος που έχει υποστεί εργατικό ατύχημα πρέπει να ενημερώσει αμέσως τον άμεσο προϊστάμενό του ή το συντομότερο δυνατό.\nΠρώτες βοήθειες: όταν το θύμα ενός ατυχήματος χρειάζεται πρώτες βοήθειες, ένας πιστοποιημένος εργαζόμενος πρώτων βοηθειών, που βρίσκεται στην εταιρεία, πρέπει να μπορεί να τις παρέχει.\n2-Ενέργειες που πρέπει να γίνουν σε περίπτωση ατυχήματος:\nΗ εταιρεία πρέπει να οργανωθεί για να μπορεί να βοηθήσει σε περίπτωση ατυχήματος. Όλα τα ατυχήματα πρέπει να αναφέρονται στον προϊστάμενο\nτου τμήματος. Αυτό θα εξασφαλίσει στη συνέχεια:\nΛήψη έκτακτων μέτρων εάν είναι απαραίτητο. Κάντε τις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό ασφαλή (π.χ. σταμάτημα του μηχανήματος, προστασία της σχετικής περιοχής, κρατώντας μακριά τους περίεργους).\nΑσφαλίστε τους εμπλεκόμενους.\nΠροσδιορίστε τις πηγές αποδεικτικών στοιχείων και αποδείξεων και προστατέψτε τις από οποιαδήποτε τροποποίηση ή μετατόπιση που προκαλεί τη διερεύνηση και την ανάλυση του ατυχήματος.\nΠοια ατυχήματα να διερευνηθούν;\nΣτην ιδανική περίπτωση, όλα τα ατυχήματα που περιλαμβάνουν τραυματισμό ή ζημιά θα πρέπει να διερευνώνται.\nΘα πρέπει επίσης να διερευνώνται ατυχήματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τραυματισμό ή ζημιά.\nΟ άμεσος προϊστάμενος ερευνά με έναν εργαζόμενο που είναι μέλος της επιτροπής υγείας και ασφάλειας.\nΣτην ιδανική περίπτωση, το θύμα συμμετέχει επίσης στην έρευνα.\nΠότε να διερευνηθεί;\nΗ έρευνα πρέπει να διενεργείται το συντομότερο δυνατό, κατά προτίμηση αμέσως μετά το εργατικό ατύχημα.\nΕυθύνη του εργοδότη\nΟ διευθυντής της εταιρείας πρέπει να λάβει πλήρη αναφορά για όλα τα εργατικά ατυχήματα (π.χ. αναφορά ατυχήματος, έκθεση έρευνας, συστάσεις, παρακολούθηση). Εάν κρίνει ότι οι πληροφορίες που του διαβιβάστηκαν είναι ελλιπείς, πρέπει να απαιτήσει την εκ νέου σύνταξη της αναφοράς.\n#6 Οι καλύτεροι τρόποι για την πρόληψη των ατυχημάτων στο χώρο εργασίας\nΌταν αναπτύσσετε την επιχείρησή σας, το τελευταίο πράγμα που θέλετε να αντιμετωπίσετε είναι ένα εργατικό ατύχημα ή τραυματισμός. Τα ατυχήματα στο χώρο εργασίας μπορούν να οδηγήσουν όχι μόνο σε σωματική βλάβη, αλλά και σε αδικαιολόγητο άγχος και κακουχίες για τους εργαζόμενους και τους εργοδότες.\nΠρος την πρόληψη εργατικών ατυχημάτων από το να συμβεί, ξεκινήστε με γενική επίγνωση και κατανόηση των κινδύνων ασφάλειας στο εργασιακό σας περιβάλλον. Στη συνέχεια, θα χρειαστεί να συνδυάσετε αυτή τη γνώση με ένα σχέδιο δράσης για την πρόληψη ατυχημάτων για να βεβαιωθείτε ότι οι πιθανοί κίνδυνοι που έχετε εντοπίσει δεν προκαλούν βλάβη στον χώρο εργασίας σας.\nΕίναι ένα ξαφνικό και απρόβλεπτο γεγονός, το οποίο θα μπορούσε, υπό ελαφρώς διαφορετικές συνθήκες, να έχει ως αποτέλεσμα ατύχημα.\nΕπικίνδυνες συνθήκες: δεν υπάρχουν τραυματισμοί στο προσωπικό, αλλά υλικές ζημιές – προειδοποιήσεις για επερχόμενες εκδηλώσεις.\nΕίναι ένα ανεπιθύμητο γεγονός που συνέβη κατά τη διάρκεια εργασίας που δεν συνέβη\nέχει ως αποτέλεσμα σωματική βλάβη.\n#7 Τα 5 πιο τρομακτικά ατυχήματα στο χώρο εργασίας που έχουν συμβεί ποτέ\nΠροηγούμενη ανάρτησηΠοιες είναι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των τροφίμων\nΕπόμενη ανάρτηση 5 καλοκαιρινές συμβουλές ανάγνωσης για γονείς και μαθητές


ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΜΕ ΚΑΡΙ ΚΑΙ ΓΙΑΟΥΡΤΙ | Writers Gang\nΜία συνταγή που θα «απογειώσει» το απλό, συνηθισμένο κοτόπουλο που πιθανότατα θα μαγειρεύετε συχνά στο σπίτι. Η συγκεκριμένη συνταγή είναι πολύ εύκολη, ελαφριά, γευστική και υγιεινή.\n1 κεσεδάκι στραγγιστό γιαούρτι 0-2% λιπαρά\n1 κουταλάκι του γλυκού φρέσκος κόλιανδρος\nΚόβετε σε μερίδες το κοτόπουλο.\nΤο πλύνετε και το αφήνετε να στραγγίσει καλά.\nΒάζετε σε ένα μπολ όλα τα υλικά και τα ανακατεύετε μέσα στο γιαούρτι.\nΜαρινάρετε στο μείγμα το κοτόπουλο και το αφήνετε για 24 ώρες στο ψυγείο.\nΒάζετε στο ταψί το κοτόπουλο και το ψήνετε σε προθερμασμένο φούρνο στους 200°C.\nTIP: Μπορείτε να το συνοδεύσετε με ρύζι ή guacamole!\nΤα γλυκά της Φραουλίτας


Γκρέγκορ φον Ρέτσορι – Αναζητώντας τη Λολίτα – Κυκλόμοιρες\nΓκρέγκορ φον Ρέτσορι – Αναζητώντας τη Λολίτα\nΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΛΟΛΙΤΑ\nτου Gregor von Rezzori\nVanity Fair, Αύγουστος 1986\n[Πρώτη δημοσίευση στα ελληνικά: περιοδικό Ρεύματα.]\nΤο 1958 ο εκδότης μου στη Γερμανία ζήτησε από μένα και άλλον ένα συγγραφέα να τον βοηθήσουμε στη μετάφραση της Λολίτας του Βλάντιμιρ Ναμπόκοφ στα Γερμανικά. Καθώς ένα πρώτο πέρασμα είχε ήδη γίνει από ένα συνεργείο σεβαστών λογίων τόσο πολυπληθές που σε ομαδική φωτογραφία θα έμοιαζαν με τη Χορωδία των Κοζάκων του Ντον, η μικρή μας ομάδα ήταν ανέτοιμη για τις δυσκολίες που παραμονεύουν ακόμη κάτω από τη δαιμόνια τέχνη του Ναμπόκοφ.\nΚάποια στιγμή, ξέσπασε μια θερμή συζήτηση σχετικά με την πιθανή ερμηνεία του βιβλίου ως μιας μεγαλόπρεπης μεταφοράς του κλασικού μάταιου έρωτα του Ευρωπαίου για την νεαρή, θελκτική, βάρβαρη Αμερική. Στον επίλογο του μυθιστορήματος, ο ίδιος ο Ναμπόκοφ το αναφέρει σαν την αφελή θεωρία ενός από τους εκδότες που απέρριψαν το βιβλίο. Και παρά το ότι δεν μπορεί να υπάρξει η παραμικρή αμφιβολία πως ο Ναμπόκοφ δεν ήθελε να περιορίσει τη Λολίτα σε αυτή την ερμηνεία, δεν υπάρχει λόγος να μην την συμπεριλάβουμε ως μία από τις πολλές διαστάσεις του βιβλίου. Αυτό το ζήτημα, νομίζω, έγινε ολοφάνερο όταν κάποιος έκανε διαχωρισμό ανάμεσα στη Λολίτα ως μια υπέροχα επιφανειακή ιστορία στα όρια της πορνογραφίας και στη Λολίτα ως λογοτεχνικό αριστούργημα, ως τη μόνη πειστική ιστορία αγάπης του αιώνα μας. Αν κάποιος δεχόταν το δεύτερο, δεν υπήρχε πλέον ζήτημα για το αν «η γριά Ευρώπη αποπλανεί την νεαρή Αμερική» ή αν «η νεαρή Αμερική αποπλανεί την γριά Ευρώπη». Απλώς ξεχώριζε σαν ένα από τα μεγάλα δείγματα πάθους στη λογοτεχνία, μια βαθιά συγκινητική ιστορία ανεκπλήρωτου πόθου, πόνου μέσα από τον έρωτα, ενός έρωτα τόσο φλογερού που, αν και συγκεντρωνόταν με μονομανία στο υποκείμενό του, στην πραγματικότητα στόχευε πολύ πιο πέρα, ώσπου να ρεύσει πάλι μέσα στον μεγάλο Έρωτα που τον είχε φέρει στη ζωή. Κάθε παθιασμένος έρωτας μπορεί να καθρεφτιστεί στην απεριόριστη αγάπη του Χάμπερτ Χάμπερτ για τη Λολίτα, είπα. Γιατί να μην αντανακλά και τον πόθο εμάς των Ευρωπαίων να εκπληρώσουμε τα παιδικά μας όνειρα για την Αμερική; Όσο για μένα, ο πόθος είχε γίνει ασυγκράτητος από την ώρα που, κατά τη μετάφρασή μας, φτάσαμε στην περιπλάνηση της Λολίτας και του Χάμπερτ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορκίστηκα τότε πως κάποια μέρα ο ταπεινός εγώ θα ακολουθούσα τα ίχνη τους.\nΑπό την ώρα που αντιλήφθηκα για πρώτη φορά την ύπαρξη της Αμερικής —τμήμα μιας ηπείρου χρωματισμένης με μπεζ, κίτρινο, πορτοκαλί, καφέ και λαχανί, και κολλημένη σαν χαλκομανία κάποιου προϊστορικού πουλιού πάνω στη γαλάζια χάρτινη υδρόγειο στα παιδικά δωμάτιά μας— με είχε κυριέψει η επιθυμία να πάω εκεί και να περιπλανηθώ στις απέραντες εκτάσεις της, που τις φανταζόμουν γεμάτες βουβάλια και ουρανοξύστες, ερυθρόδερμους πάνω σε άλογα μάστανγκ, γκάνγκστερ περιτριγυρισμένους από προστατευόμενες, μαύρους που έπαιζαν τζαζ σε σαξόφωνα, και τον Μπάστερ Κίτον. Αυτό συνέβαινε στις αρχές της δεκαετίας του 1920, σε μια Ευρώπη πληγωμένη από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και πολλοί Ευρωπαίοι έβλεπαν την Αμερική σαν την υπόσχεση ενός λαμπρού μέλλοντος. Χρειάστηκε ένας ακόμη πόλεμος για να συνειδητοποιήσουμε πως αυτό που φάνταζε σαν λαμπρό μέλλον είχε γίνει ένα μάλλον πληκτικό παρόν, ένα παρόν που δεν υπήρχε λόγος να διασχίσουμε τη μισή υδρόγειο για να πάμε να το αναζητήσουμε. Ό,τι απέμεινε από την Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν ήταν πλέον ευρωπαϊκό. Το μεγαλύτερο μέρος είχε μεταμορφωθεί σε μεταχειρισμένη Αμερική. Το υπόλοιπο είχε προσδεθεί στη Ρωσία. Στη γενέτειρα του Ναμπόκοφ.\nΜπορώ να φανταστώ το σαρδόνιο γέλιο του Ναμπόκοφ στη σκέψη ότι θα μπορούσε κάποιος να θέλει να επισκεφτεί τα πραγματικά μέρη μιας φανταστικής ιστορίας. Ο Ναμπόκοφ, που έλεγε ότι η λέξη πραγματικότητα δεν θα έπρεπε ποτέ να χρησιμοποιείται παρά μόνο σε εισαγωγικά, σίγουρα θα διασκέδαζε πολύ με αυτή τη σύγχυση πραγματικού και φανταστικού. Αλλά έχω συνηθίσει τα σαρδόνια γέλια του. Τα ακούω κάθε φορά που το γράψιμό μου ξυπνά μέσα μου τη μορφή του, γιατί κάποτε μου είπαν πως παρουσιάζουμε ομοιότητες σαν συγγραφείς, και παρ’ όλο που δεν είμαι τόσο φαντασμένος ώστε να μη βλέπω όλες τις διαφορές μας σε είδος όσο και σε ποιότητα, πού και πού η ματαιοδοξία μου με παρασύρει στη σκέψη ότι ίσως να υπάρχει κάποια αλήθεια σ’ αυτό το σχόλιο.\nΣίγουρα είμαστε και οι δύο ξεριζωμένοι από το χώμα ενός πολυαγαπημένου τόπου γέννησης. Ήδη όμως χάσκει η διαφορά. Ο Ναμπόκοφ ήταν Ρώσος, ενώ εγώ είμαι Αυστριακός από την Κεντρική Ευρώπη (και ο Ναμπόκοφ απεχθανόταν οτιδήποτε αυστριακό σε τέτοιο βαθμό που αρνιόταν να δώσει οποιαδήποτε σημασία στον μεγάλο συγγραφέα Ρόμπερτ Μούζιλ, και το μόνο πράγμα που μισούσε σχεδόν τόσο πολύ ήταν οι Κεντροευρωπαίοι). Επιπλέον, το πολιτιστικό κλίμα της Αγίας Πετρούπολης τις δύο πρώτες δεκαετίες αυτού του αιώνα ήταν πολύ διαφορετικό από εκείνο του Τσέρνοβιτς της Μπουκοβίνα ανάμεσα στους δύο μεγάλους πολέμους. Ο πατέρας του Ναμπόκοφ ήταν ένας θερμός φιλελεύθερος πολιτικός που είχε στενές σχέσεις με τους διανοούμενους και καλλιτέχνες της εποχής. Ο δικός μου περνούσε τον καιρό του κυνηγώντας, και έβλεπε τους διανοούμενους ως τους νεκροθάφτες της μοναρχίας, για την πτώση της οποίας θλιβόταν βαθύτατα. Η γκουβερνάντα του Ναμπόκοφ ήταν από το Καίμπριτζ, η δική μου από τη Σμύρνη. Κι όμως, στη γραφή μας έχουμε κοινή μια ατέρμονη νοσταλγία, και θρηνούμε κι οι δυο μιαν απώλεια πολύ μεγαλύτερη από οποιοδήποτε δεδομένο σημείο στον πλανήτη. Ο μοντέρνος κόσμος ποτέ δεν ήταν στην πραγματικότητα η δικιά μας «πραγματικότητα».\nΓιατί, τότε, αφού βοήθησα στη μετάφραση της Λολίτας, δεν επιδίωξα να συναντήσω τον συγγραφέα; Στο κάτω κάτω, δεν θα ήταν και πολύ δύσκολο, ιδίως στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν ζούσε στην Ελβετία. Αλλά εγώ δεν ήθελα να πάω στο Μοντρώ και να πιω τσάι με τον Καθηγητή Βλάντιμιρ Βλαντιμίροβιτς υπό το ερευνητικό βλέμμα της γυναίκας του της Βέρας. Πάντοτε ήμουν ενάντιος στο να επισκέπτομαι διασημότητες σαν να ήταν εξωτικά πουλιά σε ζωολογικό κήπο. Αν είχαμε συναντηθεί μέσα από τον μεγάλο αντίπαλο του Χάμπερτ Χάμπερτ (και καλύτερο σύμμαχο κάθε συγγραφέα), τον κ. Πεπρωμένο, θα έβγαινα από αυτή τη συνάντηση πανευτυχής και οπωσδήποτε πιο πλούσιος πνευματικά. Αλλά δεν μου άρεσε η ιδέα να γίνω βάρος σε κάποιον του οποίου ο αυτοσεβασμός ως Ναμπόκοφ τριπλασιαζόταν από τη συνείδηση πως ήταν ένας μεγάλος συγγραφέας, ένας συναρπαστικός δάσκαλος και ένας διακεκριμένος συλλέκτης λεπιδόπτερων.\nΌπως ακριβώς είχα αποφύγει να συναντήσω προσωπικά τον Ναμπόκοφ, αποφάσισα να αποφύγω κάθε απόπειρα να ακολουθήσω τον ακριβή δρόμο που είχε πάρει ο Χάμπερτ με τη Λολίτα στην αντεστραμμένη τους Οδύσσεια. Δεν υπάρχει καλύτερη απόδειξη της τέχνης του Ναμπόκοφ από τη συνοπτική περιγραφή που κάνει σε μια χώρα αχανή και πολύμορφη όπως οι ΗΠΑ με τέτοια διορατικότητα που όποιος την έχει διαβάσει στη Λολίτα νιώθει πως αντιστοιχεί στις δικές του εντυπώσεις και εμπειρίες. Αναρωτιέμαι πόσοι από αυτούς τους αναγνώστες που ο νους τους είναι ακόμα κολλημένος στις περιπλανήσεις του Χάμπερτ και της Λολίτας από μοτέλ σε μοτέλ, και που πιστεύουν ότι ολόκληρο το βιβλίο ασχολείται με αυτό το ταξίδι, γνωρίζουν ότι από τις τριακόσιες σελίδες του μυθιστορήματος μόνο είκοσι είναι αφιερωμένες σ’ αυτό.\nΕκεί βρισκόταν η μεγάλη παγίδα για μένα, και δεν την είχε βάλει ο Ναμπόκοφ χωρίς τη βοήθεια του κ. Πεπρωμένου, ο οποίος έχει σαν πλέον αποτελεσματικό όπλο τη ροή του χρόνου. Ανάμεσα στην έκδοση της γερμανικής μετάφρασής μας της Λολίτας και τη μέρα που ανέλαβα το ρόλο του Κίλτυ και ξεκίνησα στην αναζήτηση του φευγάτου ζευγαριού, πέρασε ένα τέταρτο ενός αιώνα. Δεν μπορούσα να τους ακολουθήσω κάτω από τις συνθήκες που είχε θέσει γι’ αυτούς ο δημιουργός τους. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούσα να ταυτιστώ με τον Χάμπερτ Χάμπερτ, τον απόλυτο Ευρωπαίο, και να βρω σε μια ατημέλητη και εξαιρετικά ποθητή έφηβη που μασάει τσίχλα την προσωποποίηση του κόσμου στον οποίο ανήκε. Γιατί στα είκοσι πέντε χρόνια που είχαν περάσει, ο κόσμος μου κι εγώ είχαμε υποστεί μια αρκετά επιμελή, αν και από δεύτερο χέρι, αμερικανοποίηση. Ήταν σαν ο Χάμπερτ να είχε παντρευτεί τη Λολίτα για είκοσι πέντε χρόνια και τότε να αποφάσισε να κοιτάξει το παρελθόν της.\nΉξερα πως δεν θα ήταν έντιμο από μέρους μου, έχοντας δει τον ήλιο να ανατέλλει από τον Ατλαντικό και να δύει στον Ειρηνικό, να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι οι σημερινοί Aμερικάνοι δεν είναι αυτοί που απεικονίζουν ο Φρέντερικ Ρέμινγκτον στα γλυπτά του ή ο Νόρμαν Ρόκγουελ στους πίνακές του, αλλά οι τουρίστες που βλέπουμε στα Ηλύσια Πεδία, στον Άγιο Πέτρο και στον Άγιο Μάρκο, στους κήπους του Τίβολι και στην Ακρόπολη — άντρες με καρό παντελόνια ή βερμούδες, γυναίκες με φιλέδες που συγκρατούν τα μαλλιά τους με τρόπο που μοιάζουν με μωβ κουτιά ζαχαροπλαστείου, που αγοράζουν άχρηστα σουβενίρ, αθώες, αφελείς, καλοκάγαθες, και φωνακλούδες. Συνειδητοποίησα λοιπόν ότι, όπως ο Ναμπόκοφ, θα έπρεπε να «επινοήσω» την Αμερική, και ότι η επινόησή μου θα έπρεπε να αντιστοιχεί στην «πραγματικότητα».\nΑπό τα 27.000 μίλια που ο Χάμπερτ ταξίδεψε με τη Λολίτα σε ένα χρόνο, έκανα περίπου τα μισά, 13.400, σε λιγότερο από τρεις μήνες, έτσι χρειάστηκε να κάνω ζαβολιά και να πάρω αεροπλάνο μερικές φορές. Παρ’ όλα αυτά, πραγματικά διένυσα 13.400 μίλια με ρόδες. Έζησα περισσότερο σ’ αυτά τα σβέλτα, ήσυχα, άνετα νοικιασμένα αυτοκίνητα παρά στα κακόφημα μοτέλ της Λολίτας, καθώς, μην έχοντας καμία υπάκουη έφηβη αιχμάλωτη μαζί μου, τις νύχτες κοιμόμουν. Βάζοντας τη γεωγραφία των Ηνωμένων Πολιτειών σε κίνηση, μεταμορφώθηκα από απλός Ευρωπαίος, ριζωμένος στο παρελθόν, σε μοντέρνο νομάδα, κι έτσι ανακάλυψα τη Χώρα της Λολίτας.\nΈνας απέραντος γαλάζιος ουρανός και κατακόκκινοι λόφοι, κυματιστοί, θεόρατοι, ο δρόμος περνά ανάμεσά τους τόσο καλοσχεδιασμένος σαν σε πάρκο, πού και πού στρίβει μέσα σε κόκκινα, χρυσά και πορφυρά φυλλώματα, χάνεται στη λόχμη, ξαναεμφανίζεται μετά από μίλια, φτάνει ως την κορυφή ενός από τα πελώρια χρυσοκόκκινα κύματα που υψώνονται και βουλιάζουν και υψώνονται και βουλιάζουν ενώ πάνω ψηλά ένας μικρούλης ήλιος, γυαλιστερός σα χρυσαφένιο νόμισμα, κινείται σταθερά ακολουθώντας ένα κοσμικό ημικύκλιο — αυτή είναι η εικόνα που είναι εντυπωμένη στο μυαλό μου από εκείνο το πρωινό του Οκτώβρη που τελικά ξεκίνησα να διασχίσω την πολιτεία της Νέας Υόρκης σε αναζήτηση του Χάμπερτ Χάμπερτ και της Λολίτας. Αυτή ήταν η Αμερική που είχα οραματιστεί παλιότερα: ατέλειωτα δάση με φθινοπωρινά χρώματα, και σ’ ένα ασημένιο ποτάμι ένα κανό, ένα κυνηγός να κωπηλατεί φορώντας δέρμα ελαφιού με κρόσια, ένας Ινδιάνος να στέκεται στην άκρη της βάρκας, με ένα φρεσκοσκοτωμένο ελάφι ξαπλωμένο δίπλα στο τόξο του.\nΤο ποτάμι, φυσικά, κυλούσε κάπου πενήντα μίλια προς τα ανατολικά, και στις εκβολές του αγκάλιαζε το νησί του Μανχάταν. Δεν υπήρχαν κανό, μόνο εξωλέμβια, και ούτε κυνηγοί ούτε Ινδιάνοι, και όσο για το ελάφι, θα ήταν δεμένο σε κάποιο προφυλακτήρα αυτοκινήτου. Για να είμαι ειλικρινής, ακόμα και τα δάση δεν είχαν τη μεγαλοπρέπεια που είχα φανταστεί. Ήταν μάλλον καχεκτικά, χωρίς κανένα από εκείνα τα «Σατωμπριανικά» δέντρα που ο Χάμπερτ Χάμπερτ ισχυριζόταν πως έβλεπε σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες (αυτό, βέβαια, ήταν σαράντα χρόνια πριν). Παρ’ όλα αυτά, κάλυπταν τους τεράστιους λόφους τόσο πυκνά που το τοπίο έμοιαζε μια θάλασσα με κύματα λιωμένου χαλκού, πελώρια, εντελώς αμερικάνικα.\nΧώρος: είχα έρθει από μια μποτιλιαρισμένη Ευρώπη που διψούσε για χώρο, και η απεραντοσύνη του αμερικάνικου ουρανού μού φαινόταν μοναδική. Σαν να έβλεπα το τοπίο μέσα από ειδικά κιάλια — με τα πάντα να μοιάζουν μακριά, πολύ μακριά, ακόμα κι όταν ήταν κοντά, και απολύτως ακριβή σε περίγραμμα, ξεχωριστά, μοναχικά, απομονωμένα, το καθένα με το δικό του φωτοστέφανο, λες και η περίμετρός τους είχε χαραχτεί με μια λεπτή γραμμή δανεισμένη από ουράνιο τόξο. Μεθούσα με αυτή την αφθονία χώρου.\nΠέρασα την πρώτη μου νύχτα σ’ ένα μέρος που το έλεγαν Κλάιμαξ, στα Κατσκιλς (όπου η Λολίτα κάποτε πήγε μια τριήμερη εκδρομή). Η όλη περιοχή θα μπορούσε να έχει επινοηθεί από τον Ναμπόκοφ: οδός Σοδόμων, οδός Εκπλήξεως, οδός Γαλήνης, κοντά σ’ ένα χωριό που το έλεγαν Κοξάκι.\nΠήγαινα προς την Ίθακα. Αντί να συγκεντρωθώ στους φυγάδες μου, θα πήγαινα πρώτα να ρίξω μια ματιά στο μέρος όπου τους είχε δώσει ζωή ο δημιουργός τους. Εκεί, στα κτίρια του Πανεπιστημίου Κορνέλ, όπου ο Καθηγητής Β. Ναμπόκοφ κατατρόμαζε μέχρι παράνοιας τους φοιτητές του ρωτώντας τους τι χρώμα ήταν τα γάντια που φορούσε η Άννα Καρένινα στην τάδε περίσταση. Περίμενα κάποιου είδους επιφοίτηση ή ευλογία για το τολμηρό μου εγχείρημα, που ήταν να συνδυάσω τις παρατηρήσεις μου με ένα από τα αριστουργήματα του αιώνα μας.\nΟ σύντροφός μου σ’ αυτό το πρώτο μέρος του ταξιδιού δεν είχε καμιά σχέση με τη Λολίτα· ήταν ένας νέος άντρας ψυχρός και λογικός, και αρκετά οξυδερκής. Κάθε ταξιδιώτης χρειάζεται έναν διερμηνέα. Ακόμα κι αν μιλάς τη γλώσσα της χώρας (σύντομα θα διαπιστώσετε πόσο άσχημα), ποτέ δεν θα μπεις πραγματικά μέσα της χωρίς τη βοήθεια ενός ιθαγενή οδηγού. Ο δικός μου —τον έλεγαν Μαρκ— αν και όχι ερυθρόδερμος, ήταν τόσο Αμερικάνος όσο θα μπορούσε να είναι ένας απόγονος Πολωνών Εβραίων, και τόσο περήφανος για τη χώρα του όσο ο φανατικότερος οπαδός του Ρήγκαν. Ταξιδεύαμε για ώρες χωρίς να ανταλλάξουμε κουβέντα, αλλά και μόνο η παρουσία του με διαβεβαίωνε πως θα είχα μια αυθεντική, ειλικρινή εικόνα αυτού του τεράστιου έθνους.\nΚαι όντως τεράστια φαινόταν στα διψασμένα για χώρο μάτια μου, και σε όλες μου τις αισθήσεις. Άκουγα, μύριζα, γευόμουν την απεραντοσύνη της. Έπιασα ακόμα και την αίσθηση του πώς πρέπει να νιώθεις όταν είσαι Αμερικάνος και έχεις μέσα σου αυτή την τερατώδη ήπειρο, έχεις μέσα στο μυαλό σου, συνειδητά ή ασυνείδητα, το μέγεθός της. Ένιωθα την τρομακτική κεντρόφυγο δύναμή της. Καταλάβαινα ότι, σαν γέννημα θρέμμα αυτής της φοβερής γήινης μάζας, δεν μεταφέρεις στην ψυχή σου ένα Heimat, μια μικρή ειδυλλιακή πατρίδα, όπως κάνει κάθε Ευρωπαίος. Μπορεί να είσαι γεννημένος στο Κάνσας, ή στη Βιρτζίνια, ή στο Γουαϊόμινγκ, και να αγαπάς τον τόπο γέννησής σου με τον πλέον κιτς τρόπο, αλλά βαθιά μέσα σου ξέρεις πως δεν είναι παρά ένα μικρούτσικο σημείο στην απέραντη παλαβή κουρελού των Ηνωμένων Πολιτειών. Μπορείς να εγκαταλείψεις το μέρος που μένεις χωρίς τύψεις και να πας σε άλλη Πολιτεία, και σε άλλη, και πάλι να είσαι στην πατρίδα σου. Δεν είναι καθόλου περίεργο που ο νομαδισμός είναι και αμερικάνικο φαινόμενο.\nΤο σκεφτόμουν αυτό ενώ παρατηρούσα τον ορίζοντα να φεύγει τόσο γρήγορα όσο πηγαίναμε εμείς για να τον φτάσουμε. Σαν ξαναγεννημένος Αμερικάνος, ήδη ένιωθα οίκτο για τους Ευρωπαίους. Δεν είχαν καθόλου χώρο γύρω τους, οι καημένοι. Και όπου δεν υπάρχει χώρος, δεν υπάρχει μέλλον, είπα στον Μαρκ. Και όπου δεν υπάρχει μέλλον, το παρόν είναι αποπροσανατολισμένο. Αυτό εξηγεί τη μη κριτική αποδοχή, εκ μέρους ημών των Ευρωπαίων, και την απερίσκεπτη μίμηση οποιουδήποτε αμερικάνικου στοιχείου.\nΦτάσαμε στην Ίθακα με το αχνό τυρκουάζ βραδινό φως, και περάσαμε τη νύχτα σ’ ένα ημιεπαρχιακό μοτέλ που το έλεγαν Κόλετζταουν Μότορ Λοτζ. Την επόμενη μέρα κάναμε βόλτα στο πανεπιστήμιο Κορνέλ. Nous connumes (για να χρησιμοποιήσουμε έναν ναμποκοφικό επιτονισμό δανεισμένο από τον Φλωμπέρ) [γνωρίσαμε] την βιβλιοθηκάριο του τμήματος Σλαβικών Σπουδών, μια βλοσυρή νεαρή που αντιμετώπιζε με καχυποψία οποιονδήποτε τολμούσε να χώσει τη μύτη του στους σεπτούς χώρους της ακαδημαϊκής έρευνας με τον επιπόλαιο σκοπό να παρακολουθήσει τις ύποπτες φαντασιοπληξίες του Καθηγητή Βλάντιμιρ Βλαντιμίροβιτς. Nous connumes τον γοητευτικό ομότιμο καθηγητή Τζον Φράνκλμοντ, ειδικό στα λεπιδόπτερα, και το κακόκεφο γέρικο τεριέ του στο Κόμστοκ Χολ, όπου ο καθηγητής μάς έδειξε κάποιες αχνοθαλασσιές πεταλούδες με ασημιές βούλες που είχαν ανακαλυφθεί και κατονομαστεί από τον Ναμπόκοφ. Ο Καθηγητής Φράνκλμοντ και ο σκύλος του ήταν φίλοι του Ναμπόκοφ, και κυνηγούσαν δείγματα μαζί. Nous connumes πλήθη από ξερακιανές κυρίες με τριχωτά πόδια που τόσο μισούσε ο Χάμπερτ Χάμπερτ γιατί τις θεωρούσε πιθανές ανταγωνίστριές του στα μάτια της Λολίτας, και σμήνη από αυτές τις υπερσοβαρές, αφράτες φοιτήτριες που στα μάτια του Β. Ν. αποτελούσαν προσβολή στη θηλυκότητα και στη μάθηση. Όταν πια κι αυτή η μέρα έσβηνε σ’ ένα τυρκουάζ δειλινό, νόμιζα πως είχα βρει το κλειδί για κάποιες από τις πιο χαρακτηριστικές απόψεις και συμπεριφορές του Χάμπερτ Χάμπερτ. Θεώρησα σημαντικό, ας πούμε, ότι ο δημιουργός του ήταν κι αυτός λίγο νομάδας. Στα έντεκα χρόνια από το 1948, όταν ο Ναμπόκοφ έφτασε στην Ίθακα, ως το 1959, όταν άφησε τη θέση του εκεί ως καθηγητή ρωσικής λογοτεχνίας, ποτέ δεν έκανε την παραμικρή προσπάθεια να εγκατασταθεί σε δικό του σπίτι ή να μείνει μόνιμα σε ένα νοικιασμένο, αλλά πήγαινε από σπίτι σε σπίτι, μένοντας τελικά σε έντεκα διαφορετικές διευθύνσεις.\nΠρέπει να ομολογήσω ότι, πριν δω την Ίθακα, η ιερή απομόνωση του Ναμπόκοφ μέσα στον κόσμο της λογοτεχνίας του δέκατου ένατου αιώνα (και της λεπιδοπτερολογίας), απ’ όπου κοιτούσε υπεροπτικά την σύγχρονη «πραγματικότητα» και προσποιούνταν πως την αγνοεί, κάποιες φορές με ενοχλούσε σε σημείο απόγνωσης, ιδίως αφού δεν μπορούσα να μην θαυμάζω την οξύτητα των παρατηρήσεών του. Εκτός του ότι παίζει παιχνίδια με τον αναγνώστη —στήνοντας παγίδες βασισμένες σε λογοτεχνικές γνώσεις και δυνατότητα κατανόησης άλλων γλωσσών, και αποκρύπτοντας νοήματα πίσω από λεπτεπίλεπτες αναφορές στην κλασική λογοτεχνία— όλη η επιτηδευμένη μεγαλοπρέπεια και εσωτερικότητά του μού φαινόταν αβάσταχτα μάταιη.\nΑλλά πρέπει να φανταστεί κανείς τον Ναμπόκοφ, τον Ρώσο μετανάστη, να θάβει την αιώνια νοσταλγία του στη μελέτη, έναν καθηγητή ανάμεσα σε άλλους καθηγητές με τον στόμφο τους και τη ζήλεια τους και τη ματαιοδοξία τους και τη μικρή μικροαστική μικροπρέπειά τους (που τόσο λεπτομερειακά περιγράφει στο Πνιν). Ενώ ένιωθε πολύ οικεία μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο της ευρυμάθειας, την ίδια στιγμή αυτός ο ειρωνικός άνθρωπος θα πρέπει να είχε οδηγηθεί σε εκρήξεις καυστικού σαρκασμού. Γνώριζε πολύ καλά πως είχε το προνόμιο να είναι κοινωνός του καλύτερου κομματιού της Αμερικής: της ακαδημαϊκής ζωής. Από την άλλη, αυτή η πηγή πνευματικής αμβροσίας, με τις πλούσιες βιβλιοθήκες της και την έντονη έρευνα, έπρεπε να είναι πάντοτε κρυμμένη από το γενικά κουτό, θορυβώδες φοιτητικό σώμα.\nΔεν είναι υπέροχο, είπα στον Μαρκ, πώς όλα αυτά βρίσκουν την εξυψωμένη εικόνα τους στη Λολίτα; Σκέψου την ομορφιά τής Λολίτας Χέιζ ενώ είναι ακόμα παιδί —άτακτο παιδί, ομολογουμένως, αλλά ακόμη στην προεφηβική νυμφιδιακή αθωότητα— και την μεταμόρφωσή της σε παχουλή, λαϊκή, άσχημη Ντόλυ Σίλερ όταν φτάνει σε ηλικία τεκνοποιίας. Και σκέψου τη μονομανία του Χάμπερτ, την ύπαρξή του που είναι τελείως δεμένη με τη δική της, την τύφλωσή του σε σχέση με το τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο. Μη μου πεις ότι αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως η τέλεια μεταφορά της παθιασμένης σπουδής. Πρόσθεσα ότι, χωρίς αμφιβολία, και εκτός ίσως από τον Βαν Βην στην Άντα, ο Χάμπερτ Χάμπερτ ήταν η επινόηση του Ναμπόκοφ που είχε μεγαλύτερη συνάφεια με τα γνωρίσματα, τα χαρακτηριστικά, και ίσως τις εμπειρίες του ίδιου του συγγραφέα. Όσο για το νυμφίδιο, ο Ναμπόκοφ κάποτε είπε: «για τη Λολίτα πήρα τα χέρια ενός μικρού κοριτσιού που ήρθε να δει το γιο μου τον Ντμίτρι, και τα γόνατα ενός άλλου».\nΥπάρχει κι άλλο ένα νόημα στην τάση που είχε ο καθηγητής Ναμπόκοφ (ή ο ήρωάς του) και αγνοεί με αυτοκρατορικό τρόπο ορισμένες «πραγματικότητες» έξω από τις δικές του. Φανταστείτε: τη χρονιά που ο Χάμπερτ Χάμπερτ και η Λολίτα ταξίδευαν στην ήπειρο, άλλοι δυο μεγάλοι ταξιδιώτες ήταν «στο δρόμο», περιδιαβάζοντας την παλαβή κουρελού των Ηνωμένων Πολιτειών. Σε κάποια στιγμή, οι δυο φυγάδες μας θα πρέπει να συνάντησαν τον Σαλ Πάρανταϊς και τον Ντην Μοριάρτυ ή κάποιους της ίδιας κλίκας — τους νέους Μπητ περιθωριακούς, που ήταν παραβάτες των μικροαστικών ταμπού και τοτέμ, όπως κι εκείνοι, μόνο που ήταν και αυθόρμητοι, εκούσιοι αμαρτωλοί έναντι της συμβατικότητας. Σε σύγκριση με τον Χάμπερτ και τη Λολίτα, οι χίπηδες των δεκαετιών του ’40 και του ’50 μοιάζουν ελεύθεροι, ανέμελοι βάρβαροι. Ρώτησα τον Μαρκ αν πίστευε ότι τους χρωστούσαμε πολλά που μας έμαθαν πώς να αποτινάξουμε λίγο από τον σκονισμένο Βικτωριανισμό μας. Αν πίστευε ότι ήταν γενναίοι κατακτητές νέων διαστάσεων ζωής, μιας νέας «πραγματικότητας», ενός νέου κόσμου. Ακόμα και την ώρα που τα έλεγα αυτά στον νεαρό μου φίλο, ένιωθα γέρος και ξεμωραμένος σαν τον πατέρα που ο Ντην Μοριάρτυ έχασε και δεν ξαναβρήκε ποτέ, τον πατέρα τον οποίο κατηγορούσε για την εγκατάλειψή του στον απέραντο και έρημο αυτό κόσμο.\nΤο επόμενο πρωί ξεκινήσαμε νωρίς, έχοντας από τη μια μεριά είκοσι μίλια γαλάζιας λίμνης και από την άλλη δάση και λιβάδια με αγελάδες με μεγάλα μάτια και μεγάλο στέρνο, φαλλικά σιλό και λευκές εκκλησίες που έμοιαζαν με παιχνίδια. Στο γρασίδι στη μεριά του δρόμου υπήρχαν μικροσκοπικά λουλούδια στο ίδιο απαλό γαλάζιο χρώμα με τις πεταλούδες που, από τα πανάρχαια χρόνια, ζούσαν ευτυχισμένα και ανώνυμα ώσπου ο Καθηγητής Βλάντιμιρ Ναμπόκοφ ήρθε και τις όρισε ως υποείδος:\nτο βρήκα και το ονόμασα, καθώς ήξερα\nαπό Λατινικά ταξινόμησης, κι έτσι έγινα\nνονός ενός εντόμου και ο πρώτος\nπου το περιέγραψε — και δεν θέλω άλλη φήμη.\nΨηλά στον ουρανό, ασημόφτεροι γλάροι ήταν οι βούλες στην γαλάζια πεταλούδα που σχημάτιζε αυτή η τέλεια φθινοπωρινή μέρα. Λευκά σπίτια από μελόψωμο κάθονταν στο πράσινο βελούδο που δημιουργούσε ο ιδρώτας ενός υποείδους του Αμερικανού συζύγου στο οποίο τώρα σκέφτηκα να δώσω το όνομά μου: Herbataglians domesticus Americanus Rezz. (Ο Αμερικανικός Κυριακάτικος γρασιδοκόφτης του Ρέτσορι). Ούτε ένα δείγμα δεν υπήρχε. Δεν υπήρχαν καθόλου άνθρωποι σ’ αυτόν τον υπέροχο τόπο, και πολύ λίγα αυτοκίνητα. Μελετώντας κάποια φυλλάδια που είχαμε πάρει από το βενζινάδικο, μάθαμε πως περνούσαμε από την περιοχή Φίνγκερ Λέικς, «έναν τόπο γεμάτο μαγεία και γοητεία, φυσικά και ανθρώπινα θαύματα».\nΣαν τη Λολίτα, προσέχαμε πολύ όλες τις διαφημίσεις για φαγητό. Όταν, όπως μας είχε προειδοποιήσει η μπροσούρα, «το όνειρο έγινε πραγματικότητα», βρεθήκαμε καταποντισμένοι στα φιλήδονα βάθη των εμπριμέ πολυθρόνων του καθιστικού του Πανδοχείου στο Μπέλχερστ Κασλ. Από την εποχή της κατασκευής του, το 1885, κυρίως με υλικά από την Ευρώπη, το Μπέλχερστ, «ένα έξοχο δείγμα του στυλ που έμεινε γνωστό ως Ρίτσαρντσον-Ρομανικό», είχε χρησιμεύσει ως σπίτι, παράνομο μπαρ, καζίνο και εστιατόριο. Στο φασματικό βραδινό φως, φιλτραρισμένο από τις υαλογραφίες στα παράθυρα, καθώς παραγγέλναμε από την «πλούσια ποικιλία αυθεντικού ευρωπαϊκού φαγητού» που περιείχε το μενού (μόνο και μόνο για να αναφωνήσουμε αργότερα «Αποκαλούν αυτές τις τηγανητές πατάτες γαλλικές; Ω, μον ντιε!»), ξαφνικά μας φάνηκε ότι αυτό το μέρος θα μπορούσε να είναι το πρότυπο για το Enchanted Hunters [Μαγεμένοι Κυνηγοί], το ξενοδοχείο όπου ξεκίνησε ο Γολγοθάς του ανθρώπου με την τρυφερή καρδιά και την παθολογική ευαισθησία, του Χάμπερτ Χάμπερτ. Τέλος πάντων, ήταν ακριβώς το «παλάτι του εξευγενισμένου ζην» που ονειρευόταν η Λολίτα, κι έτσι εξερευνήσαμε τις «πολυτελείς κρεβατοκάμαρες», επιπλωμένες με βικτωριανές αντίκες και ανατολίτικα χαλάκια, και τις σουίτες δύο δωματίων με πραγματικό τζάκι ή υδρομασάζ, «μπόλικο χώρο σε αποθήκες και ντουλάπια, όπως παλιά», κλιματισμό, και συναγερμό καπνού σε όλα τα δωμάτια. Έπειτα πήγαμε στην Καναντάιγκουα, γευματίσαμε στην Ψαροκαλύβα της Μαίρη Μακ, και μείναμε τη νύχτα στο Σήβιου Μοτέλ πληρώνοντας το ένα δέκατο από ότι στο Μπέλχερστ Κασλ.\nΔιασχίσαμε έναν ινδιάνικο καταυλισμό χωρίς να δούμε ούτε έναν Ινδιάνο. Έπειτα, αργά, το τοπίο άρχισε να αρρωσταίνει — η αρρώστια που εξαπλώνεται γύρω από τις μεγάλες πόλεις: η χωματερή της ευημερίας, η καταστροφή που προκύπτει από την πρόοδο που καταβροχθίζει τον άνθρωπο. Αλλά η πόλη που πλησιάζαμε δεν ήταν μεγάλη, και η αρρωστημένη ζώνη δεν περιέκλειε ένα ξέχειλο κέντρο πόλης, αλλά ένα από τα πλέον ξακουστά θαύματα της φύσης, που τελικά ήταν μια από τις μεγαλύτερες απογοητεύσεις της μακρόχρονης ζωής μου.\nΣε εκείνους τους προϊστορικούς καιρούς, όταν ήμουν παιδί και ονειρευόμουν την ημέρα που θα στεκόμουν μπροστά στο θαύμα των Καταρρακτών του Νιαγάρα, κοιτάζοντας, ίσως, κάποιον παλαβό να πέφτει στα ταραγμένα νερά μέσα σ’ ένα βαρέλι, δεν μπορούσα να φανταστώ πώς μια τέτοια φυσική ομορφιά θα μπορούσε να εμπορευματοποιηθεί. Έβλεπα τον εαυτό μου να στέκεται εκεί σαν παρατηρητής της σελήνης που αντανακλάται στη θάλασσα γύρω από τη νήσο Ρύγκεν στον πίνακα του Κάσπαρ Ντάβιντ Φρίντριχ, κι όχι στην κορυφή ενός θεόρατου τριανταόροφου πύργου που υψωνόταν πάνω από τσιμεντένια αναχώματα, ένα τσιμεντένιο πάρκινγκ, τσιμεντένιες καφετέριες και κιόσκια με χοτ-ντογκ, τσιμεντένια μαγαζιά με σουβενίρ, κι ένα δίκτυο από τσιμεντένια μονοπάτια που περικύκλωναν το θέαμα εκατομμυρίων μεγατόνων νερού (μάλλον μολυσμένου) να πέφτει στον γκρεμό σαν τα μαλλιά μιας γερασμένης πλατινένιας ξανθιάς σε διαφήμιση σαμπουάν και να διαλύεται σ’ ένα σύννεφο ιριδίζουσας ομίχλης. Δεν ήταν η απεραντοσύνη του τριγύρω τόπου που έκανε τους τεράστιους καταρράκτες να φαίνονται μικροί και άχαροι, αλλά η υποβάθμισή τους, η λεηλάτησή τους. Πιστεύω ότι η Λολίτα, γλείφοντας το χωνάκι παγωτό της, θα τους κοίταζε εξίσου ασυγκίνητη, χωρίς να προφέρει το παραμικρό Γουάου! ή Πω-πω!\nΟι καταρράκτες είχαν προσελκύσει πλήθος από τουρίστες, κυρίως Ιάπωνες, αλλά και από τα πλέον απόμακρα μέρη των Ηνωμένων Πολιτειών. Και πάλι, η πελώρια τσιμεντένια έρημος έμοιαζε άδεια. Ως επί το πλείστον, οι επισκέπτες ήταν σαν όλους τους συνηθισμένους παν-αμερικάνους που θα συναντούσαμε παντού στην πορεία μας των 13.400 μιλίων. Θα μπορούσαν να είναι από το Γουισκόνσιν ή τη Βιρτζίνια, από το Άρκανσο ή τη Μοντάνα, και δεν θα μπορούσες να τους ξεχωρίσεις εμφανισιακά από ανθρώπους που θα συναντούσες στο Χόλσταϊν, τη Βαυαρία, τη Λομβαρδία, τη Σκανδιναβία, την Αυστραλία ή τον Καναδά. Έμοιαζαν με το πλήθος που συναντάς σε οποιοδήποτε αεροδρόμιο οπουδήποτε στον αποκαλούμενο Δυτικό (δηλ. Αμερικάνικο) Κόσμο, και ήταν ντυμένοι με τον τρόπο που ντύνονται το 99 τοις εκατό του πληθυσμού — τα ίδια μπλουζάκια και τζιν ή πουκάμισα πόλο και παντελόνια από πολυεστέρα, τα ίδια συνθετικά μποφανάκια, τα ίδια πάνινα ή δερμάτινα παπούτσια, τα ίδια κασκέτα του μπέιζμπολ. Αυτή η πολυσυλλεκτικότητα εθνικών ιδιαιτεροτήτων ποτέ δεν αναίρεσε το πρωτότυπο: τον Ιδεώδη Αμερικανό, που σχεδιάστηκε από τον Νόρμαν Ρόκγουελ για το εξώφυλλο της Saturday Evening Post, αλλά που γενικώς είχε έλλειψη αυτού που ο Ναμπόκοφ θα ονόμαζε poshlust — μια κάποια σεμνότυφη, ναζιάρικη, γλυκανάλατη ποιότητα που θα έπρεπε να συνοδεύει αυτό τον τύπο ανθρώπου.\nΦυσικά, είναι δύσκολο να ανταποκρίνεσαι σε κάτι το ιδεώδες. Καθώς όμως ταξιδεύαμε, σίγουρα θα συναντούσαμε και κάποιους τίμιους και καλούς Ροκγουελιανούς Αμερικάνους. Σχεδόν πάντα στέκονταν μπροστά σε κάποιο φυσικό ή ανθρώπινο θαύμα, σαν την πηγή Ολντ Φέιθφουλ ή το Γκραντ Κάνυον ή το όρος Ράσμορ. Αυτά ήταν τα μόνα μέρη όπου βλέπαμε πολλούς ανθρώπους μαζί, από τη στιγμή που είχαμε μπει στο γιγάντιο κενό στη μέση της Αμερικής, και τους χαζεύαμε με το ίδιο δέος και περιέργεια που εκείνοι χάζευαν τα αξιοθέατα.\nΚάθε ένας από αυτούς είχε κάποιο χαρακτηριστικό σημάδι των Ροκγουελιανών τύπων. Κάποιοι τα είχαν σε σημείο που δεν έμοιαζαν πια ανθρώπινοι. Υπήρχε το αναπόφευκτο δείγμα αμερικάνικης παχυσαρκίας: το αρσενικό ή θηλυκό βουνό κινούμενου λίπους, που βαδίζουν με κόπο πάνω σε μπούτια σα βαρέλια, κουνώντας τα κοντά, κωνικά χέρια τους. Υπήρχε ο έφηβος γίγαντας: ο δίμετρος δεκαεξάχρονος με σώμα μαμούθ. Υπήρχε το τυπικό δείγμα πουριτανικής αφυδάτωσης: το άτομο που αποτελείται από κόκαλα, νεύρα και ριχτό δέρμα με ριχτά ρούχα, με αεικίνητο μήλο του Αδάμ και γουρλωτά μάτια. Υπήρχε ο μυώδης άντρας, που φούσκωνε την αμάνικη μπλούζα του με κολοσσιαίους όγκους κρέατος. Και τέλος, υπήρχαν όλα τα στερεότυπα γυναικείας ομορφιάς: η ξανθιά αλά Μέι Γουέστ, με φραμπαλάδες και γαλακτώδη λακκάκια, η στρίγγλα με το κίτρινο μαλλί και πανάδες σαν αυγό πέρδικας και το ανεπαίσθητο άρωμα φυκιών, η στραβοκάνικη, στρογγυλόγαμπη έκδοση τσέπης της Κάρμεν, με κόκκινη γόβα-στιλέτο, με ένα σκούφο από μαύρες μπούκλες πηγμένες στη λακ και κολλημένες σε μπογιατισμένα μάγουλα. Αλλά δεν υπήρχε καμιά Λολίτα.\nΤελικά εντοπίσαμε ένα δείγμα του μονάκριβου νυμφιδίου βαθιά μέσα στο Οχάιο, αφού φύγαμε από τους καταρράκτες του Νιαγάρα και πορευόμασταν δυτικά κατά μήκος της λίμνης Ήρι. Είχαμε αγγίξει την άκρη της Πενσυλβάνιας, όπου τα σπίτια είναι φτιαγμένα με τούβλα και φαίνονται πολύ πιο άσχημα από τα άσπρα ξύλινα σπίτια της Νέας Υόρκης, και όπου Πολωνοί αμπελουργοί παράγουν ένα ποτό με όλα σχεδόν τα γνωρίσματα του κρασιού. Η γαλοπούλα μάς είχε ανακατέψει το στομάχι σε μια λέσχη κοντά στο Ήρι και είχαμε κάνει μια μικρή στάση για τσάι στο Αρτ Ντέκο Κλήβλαντ. Έπειτα στραφήκαμε νότια. Κι εκεί συναντήσαμε το θήραμά μας.\nΉταν σε μια μικρή πόλη της οποίας το όνομα δεν θα αποκαλύψω, από φόβο μήπως προσελκύσει σμήνη παιδεραστών λεπιδοπτερολόγων. Έξω από την εθνική οδό, σ’ αυτό που έμοιαζε να είναι ο κεντρικός δρόμος της πόλης, γινόταν πανηγύρι: χαριτωμένο, συγκινητικό, κάποια παραπήγματα γεμάτα πλαστικές κούκλες και άλλα τέτοια σκουπίδια, καντίνες με χάμπουργκερ και τυχερά παιχνίδια. Ένα μικρό πλήθος με μπλουζάκια και μπλου τζιν και πάνινα αθλητικά παπούτσια σουλάτσαρε στο αχνό φθινοπωρινό ηλιόφως, ενώ τρία ή τέσσερα μεγάφωνα γέμιζαν τον σκονισμένο αέρα με ροκ εν ρολ. Κι εκεί, μέσα σε μια ομάδα παιδιών που ποθούσαν να βγουν από την ευτυχισμένη μαγεία της παιδικότητας και να μπουν στην ερήμωση της ωριμότητας, στεκόταν εκείνη, κοιτάζοντας τη φασαρία γύρω της με την χαμένη έκφραση μιας γυναίκας που ακούει κάποιο αινιγματικό μήνυμα που έρχεται από τα βάθη του εαυτού της. Λέω γυναίκα γιατί ήταν γυναίκα σε χρυσαλλίδα παιδιού, και δεν το ήξερε, και την ίδια στιγμή το ήξερε. Έτσι, ακόμα και το να την κοιτάς γινόταν μια διφορούμενη, αν όχι εντελώς άσεμνη, πράξη, λες και προσπαθούσες να την κάνεις να συνειδητοποιήσει τα ερωτικά της θέλγητρα. Δεν ήταν ο πρωτότυπος τύπος Λολίτας, με πυρόξανθη χαίτη και μαυρισμένη από τον ήλιο, αλλά μια χλομή ξανθιά με μακριά χέρια και πόδια, μικρά στηθάκια, γατίσιο πρόσωπο, πελώρια, πλατιά γκρίζα μάτια και ένα ντελικάτο πηγούνι που ισορροπούσε με χάρη στον στενό λαιμό της.\nΦερόμενοι όσο το δυνατόν πιο διακριτικά, προσπαθούσαμε να μην πολυκοιτάζουμε, ούτε να βρισκόμαστε για πολλή ώρα στην ακτίνα των χημικών μηνυμάτων της, ούτε να κάνουμε έστω και την παραμικρή απόπειρα να της μιλήσουμε ή να την πλησιάσουμε προσφέροντάς της παγωτό. Για τους σκοπούς της έρευνας, βέβαια, θέλαμε να την φωτογραφίσουμε, κι έτσι ο Μαρκ προσποιήθηκε πως έπαιρνε εμένα, που τυχαία στεκόμουν κοντά της. Αλλά σαν κάτι να της είχε τραβήξει την προσοχή στην αντίθετη κατεύθυνση, γύρισε το κεφάλι της, και μετά, με την ίδια τεχνητή επιφυλακτικότητα που είχαμε κι εμείς, τραβήχτηκε, έριξε μια βλοσυρή ματιά προς το μέρος μας, και επιδεικτικά πήγε κοντά στις απελπιστικά κοινότοπες φίλες της. Τότε συνειδητοποιήσαμε τις δυσκολίες του κυνηγιού νυμφιδίων. Και αφού το σκόπιμο χασομέρι μας είχε γίνει ολοφάνερο όχι μόνο σ’ αυτήν αλλά και σε όλους τους άλλους τριγύρω, περπατήσαμε σαν να μην συνέβαινε τίποτα στην άλλη άκρη της σειράς των πάγκων και προσποιούμασταν πως κοιτάμε τα σκουπίδια που εκτίθονταν εκεί, ενώ παράλληλα προσπαθούσαμε να μην χάσουμε από τα μάτια μας την παρέα των κοριτσιών όπου ήταν εκείνη. Όταν γυρίσαμε στο ίδιο σημείο περπατώντας αργά, δεν ήταν μαζί τους.\nΠάρα πολλά πράγματα είχαν αλλάξει στα σαράντα χρόνια που μας χώριζαν από τον παλιόγερο Χάμπερτ Χάμπερτ και τον κακό Κίλτυ. Πρώτα πρώτα, οι πραγματικές Λολίτες είχαν αρχίσει να σπανίζουν. Τελευταία μετατρέπονταν σε ένα καινούριο είδος, το οποίο, αναγνωρίζοντας την ασταθή φάση μεταξύ παιδικότητας και ωριμότητας σαν αυτόνομη κατάσταση ύπαρξης, και σαν κοινωνική ομάδα ξέχωρη από όλες τις άλλες εξαιτίας της ανεξαρτησίας της και της τρομακτικής αγοραστικής δύναμής της, έχει χάσει την εγγενή χάρη τού διφορούμενου. Δεν αρκεί να είσαι σέξι έφηβη για να είσαι Λολίτα. Μόνο μια φορά ακόμη, κοντά στο τέλος του ταξιδιού μου, στη Σάντα Φε, συνάντησα άλλη μια. Ήταν έξι ετών.\nΔιέσχισα τα 13.400 μίλια τυχαία, σε όλο και μεγαλύτερες καμπύλες, όχι πάντα με τον Μαρκ, αλλά με διάφορους συντρόφους, ανάλογα με το ποιος ήταν έτοιμος τη δεδομένη στιγμή να με συνοδεύσει σε μια τόσο ασαφή αναζήτηση, μια περιπλάνηση σε μια ήπειρο στα χνάρια του πιθανού οδοιπορικού ενός μυθικού ζευγαριού. Εδώ που τα λέμε, θα μπορούσα να είμαι πιο ακριβής. Σε μια από τις πολλές συνεντεύξεις που ο Ναμπόκοφ έδινε στους εκστασιασμένους ζηλωτές της λογοτεχνίας, είπε πως οποιοσδήποτε ήθελε να μάθει ποια πραγματικά μέρη είχε χρησιμοποιήσει για την περιγραφή των ταξιδιών του Χάμπερτ Χάμπερτ με τη Λολίτα, το μόνο που έπρεπε να κάνει ήταν να πάει στο Μουσείο Συγκριτικής Ζωολογίας στο Χάρβαρντ και να σημειώσει τις τοποθεσίες όπου είχε πιάσει τις πεταλούδες που υπάρχουν στην εκεί συλλογή λεπιδοπτέρων. Αλλά ένιωθα ότι να το κάνω αυτό και μετά να πάω σε όλα αυτά τα μέρη και να προσπαθήσω να ξαναπεριγράψω ό,τι είχε ήδη διατυπωθεί σε ύψιστη λογοτεχνική μορφή θα ήταν κάπως σχολαστικό. Επιπλέον, κυνηγούσα τη δική μου πεταλούδα. Όπως αυτή που χάρισε αθάνατη φήμη στον καθηγητή Ναμπόκοφ όταν τελικά την έπιασε, έτσι κι η δικιά μου υπήρχε στο μυαλό μου από τα παιδικά μου χρόνια. Και ενώ η δική του ήταν μικροσκοπική και αχνογάλαζη με λεπτεπίλεπτες ασημιές βούλες, η δική μου ήταν πελώρια και με αστραποβόλα χρώματα: το πλούσιο πράσινο των απροσπέλαστων δασών, το λευκό ενός φτερού αετού στα γυαλιστερά μαύρα μαλλιά ενός γενναίου Ινδιάνου, το δυνατό καφετί της γούνας του βίσωνα, το μωβ των βραχωδών οροπεδίων, το κόκκινο του αίματος και το γαλάζιο ενός απέραντου ουρανού όπου γκρίζα σύννεφα καπνού ανήγγειλαν συναρπαστικές περιπέτειες. Όταν, στο τέλος του ταξιδιού μου, είχα πιάσει την πεταλούδα μου, αποδείχτηκε ότι ήταν πολύ πιο ωχρή. Τα χρώματά της ήταν τα ίδια όπως αυτά της υδρογείου στο παιδικό δωμάτιο της αδερφής μου, και στο δικό μου: μπεζ, κίτρινο, πορτοκαλί, καφέ και παλ πράσινο, που κολυμπούσαν σ’ ένα βαθύ γαλάζιο — τα χρώματα της φύσης και όλων των δωματίων στα αμέτρητα μοτέλ όπου έμεινα. Το καθένα συνδύαζε αυτά τα χρώματα με τον δικό του αηδιαστικό τρόπο: κίτρινοι τοίχοι, πράσινες κουρτίνες και σεντόνια, καφε-πορτοκαλί μοκέτα, μπεζ πολυθρόνα — ένας μαθηματικός θα μπορούσε να σας πει πόσοι πιθανοί συνδυασμοί υπάρχουν. Με την εξαίρεση κάποιων φρικτά ανοιχτόχρωμων ζελέ, αυτά ήταν και τα χρώματα του φαγητού που έπρεπε να υπομένουμε.\nΤα μοτέλ και τα ξενοδοχεία ήταν, ως επί το πλείστον, εντάξει. Τα υδραυλικά λειτουργούσαν χωρίς αυτούς τους ξαφνικούς πίδακες παγωμένου και ζεματιστού νερού που τόσο ζωντανά περιέγραφε ο Χάμπερτ Χάμπερτ, και τα ξακουστά ηχητικά εφέ από σωλήνες καλοριφέρ, τρανζίστορ και τηλεοράσεις, καθώς και από γείτονες που βήχουν, καυγαδίζουν και συνουσιάζονται ήταν διακριτικά πνιγμένα. Υπάρχει μεγάλη παρηγοριά στην ανωνυμία, στην παντελή έλλειψη συναισθηματικότητας με την οποία μπαίνει και βγαίνει κανείς από αυτά τα μέρη και μετά τα ξεχνάει τη στιγμή που βάζει μπρος το αυτοκίνητο για να φύγει.\nΣτη Λολίτα, ο Ναμπόκοφ δεν χρησιμοποιεί ούτε μια άσεμνη λέξη για να περιγράψει τις εξαιρετικά ερωτικές καταστάσεις και σκηνές. Έτσι κι εγώ θα αποφύγω αυτούς τους όρους που συχνά χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν το είδος της τροφής που εγώ και οι διάφοροι σύντροφοί μου αναγκαζόμασταν να κατεβάζουμε. Με πολύ λίγες εξαιρέσεις —που πάντοτε τις γιορτάζαμε θριαμβευτικά— σε όλο το ταξίδι, ήταν αδύνατο να φανταστούμε γιατί αυτές οι εμετικές τροφές, που απελπισμένα προσπαθούσαν να μοιάσουν στη λουστραρισμένη τελειότητα των διαφημίσεων, θα έπρεπε να θεωρούνται ικανές για ανθρώπινη κατανάλωση. Και οι εθνικές κουζίνες δεν πρόσφεραν καμιά οδό διαφυγής, όπως γνωρίζει όποιος έχει δοκιμάσει κινέζικα σπρινγκ ρολς στο Φλάγκσταφ της Αριζόνας, ή βαυαρέζικα κνέντελ στην Άμπβιλ της Νότια Καρολίνας. Είναι ευρέως γνωστό ότι στην Ελλάδα μπορεί να φάει κανείς μερικά από τα χειρότερα φαγητά στον κόσμο· γιατί, λοιπόν, για όνομα του Θεού, όποιος Έλληνας έρχεται στην Αμερική, και δεν είναι πλούσιος σαν τον Ωνάση ή τον Νιάρχο, ανοίγει ελληνικό εστιατόριο; Και πώς γίνεται να μην έχει συνειδητοποιήσει ακόμη το Αμερικανικό κοινό ότι το κακό ιταλικό φαγητό έχει κάνει μεγαλύτερη ζημιά σ’ αυτή τη χώρα απ’ ό,τι η μαφία; Στη Φλόρενς του Όρεγκον έγινα φανατικός αντιμακαρονάς!\nΜετά από εβδομάδες ταξιδιού, άρχισαν να μου λείπουν οι άνθρωποι, γιατί όσο βαθύτερα έμπαινα στη μέση της ηπείρου, τόσο λιγότερους έβλεπα. Έβλεπα εκατοντάδες τετραγωνικά μίλια κυματιστής πεδιάδας χωρισμένης με συρματόπλεγμα, αλλά καθόλου ανθρώπους. Ούτε καν κοπάδια. Μόνο άδεια χωράφια, μια μέρα, δυο μέρες, τρεις μέρες στη σειρά. Το κέντρο της Αμερικής μού φαινόταν σαν ένα τεράστιο κενό ανάμεσα στις παρενθέσεις των δύο πολυπληθών ακτών της.\nΒέβαια, περάσαμε και μέσα από πόλεις και κωμοπόλεις. Αλλά ήταν άδειες. Σπάνια έβλεπες κάποιον άνθρωπο να περπατά στο δρόμο. Τα μόνα κινούμενα πράγματα ήταν τα αυτοκίνητα. Η νύχτα βύθιζε αυτές τις πόλεις σε απελπιστικό σκοτάδι, ακόμη κι όταν ο ουρανός ήταν γεμάτος αστέρια. Ήταν ακίνητες, χωρίς ούτε ένα ζωηρό φως σε κάποιο παράθυρο.\nΕκεί όμως που οι αυτοκινητόδρομοι κύκλωναν τις πόλεις ή τις διέσχιζαν, έλαμπαν και σκορπούσαν πολύχρωμα φώτα στον κατάμαυρο ουρανό. Γκέιζερ φωτός, φλογερά ουράνια τόξα, καταρράκτες από ζωηρές χρωματιστές αχτίδες υπόσχονταν στον ταξιδιώτη πως θα έβρισκε μια μητρόπολη μέσα σ’ αυτές τις τρισάθλιες τρύπες. Τα παραμυθένια παλάτια με τα γαλάζια, σμαραγδένια και κατακόκκινα περιγράμματα ήταν απλώς βενζινάδικα, ξενοδοχεία, μοτέλ και σταθμοί εξυπηρέτησης, με τα ονόματά τους γραμμένα με πύρινα γράμματα πάνω στο μαυροπίνακα του ουρανού· οι θόλοι και οι παγόδες και οι πύργοι και οι περίτεχνες καλύβες με στέγες σαν μανιτάρια ήταν φαγάδικα και καφετέριες, όλα κατάφωτα σε ένα ευρύ φάσμα ψυχεδελικών αποχρώσεων.\nΌμως ήταν άδεια. Υπήρχαν μόνο λίγοι ξεχασμένοι πλάνητες σαν εμάς, που έψαχναν φαγητό κι ένα δωμάτιο να μείνουν, και σίγουρα όχι παρέα. Αυτή η κόλαση που άνοιγε τις πύλες της στην καρδιά της νύχτας ήταν μια αφηρημένη κόλαση με φωτιές που δεν έκαιγαν, μια ψυχρή κόλαση που δεν επέβαλλε καμιά τιμωρία, ένα κενό, μια κούφια υπόσχεση. Όταν φτάναμε στο τέλος μιας μέρας γεμάτης οδήγηση, κλεισμένοι μέσα στο κέλυφος του αυτοκινήτου μας, σε μια κατάσταση απομακρυσμένη από την πραγματικότητα, απομονωμένοι από τον κόσμο που κυλούσε έξω από τα παράθυρα, νιώθαμε πως γλιστρούσαμε μέσα σε μια άλλη κατάσταση, εξίσου απομακρυσμένη από την πραγματικότητα. Εκεί μπροστά μας, μέσα στο πυκνό σκοτάδι, πάνω από μια αόρατη γραμμή που θα μπορούσε να είναι ο χαμένος ορίζοντας, σερνόταν το αντιφέγγισμα, και μετά η εκτυφλωτική λάμψη, ενός από εκείνα τα κομμάτια αυτοκινητόδρομου που άγγιζαν μια κοιμισμένη πόλη, και η αφηρημένη ζωή πάνω του —οι σιωπηλοί οδηγοί μέσα στα κελύφη των αυτοκινήτων τους— έμοιαζε να προκαλεί σπίθες. Ξέραμε πως ήταν μια φάτα μοργκάνα, μια αφαίρεση των εκπληκτικών δυνατοτήτων της ζωής, που τους παραμύθιαζε και ταυτόχρονα τους συγκρατούσε, σαν την ερωτική υπόσχεση ενός στριπτήζ.\nΣυνειδητοποίησα επίσης ότι αυτά τα κομμάτια φωτός και επαγγελίας ζωής κατά μήκος των ατέρμονων δρόμων αποτελούσαν στην πραγματικότητα την Αμερική της Λολίτας. Πού αλλού θα μπορούσε να βρει συγκεντρωμένες όλες τις μεγάλες προσδοκίες της ζωής της: πρόχειρα φαγάδικα, πάγκους αναψυκτικών, μαγαζιά με σουβενίρ, τζουκμπόξ και φλιπεράκια; Τι θα αντιστοιχούσε καλύτερα στη δική της διφορούμενη κατάσταση ανάμεσα στην παιδικότητα και σε μια πάντοτε φευγαλέα ωριμότητα, παρά αυτό το κραυγαλέο μείγμα ψευδαίσθησης και σκληρής πραγματικότητας; Εδώ που τα λέμε, δεν είδαμε ποτέ ούτε ένα δείγμα νυμφιδίου σε αυτά τα μέρη. Ίσως οι Χάμπερτ Χάμπερτ και οι Κίλτυ να τα έκρυβαν καλά. Δεν έχει σημασία — για 13.400 μίλια ήταν άφαντες. Παρ’ όλα αυτά, δώσαμε στις παράλληλες γραμμές πυροτεχνημάτων που εκτινάσσονταν μέσα στη νύχτα στα σημεία όπου οι αυτοκινητόδρομοι άγγιζαν τις κοιμισμένες πόλεις το όνομα Χώρα της Λολίτας. Για χιλιάδες μίλια ταξιδεύαμε από το ένα τέτοιο μέρος στο άλλο, ώσπου τελικά αυτά συγχωνεύτηκαν σε μια μεγάλη, ουδέτερη και αφηρημένη κόλαση, που έμοιαζε να αποτελεί τον πυρήνα των Ηνωμένων Πολιτειών. Νιώθαμε την τρομακτική και ολοένα αυξανόμενη δύναμή της, καθώς αναπτυσσόταν σε λαμπερές μεγαλουπόλεις, στην υπέρτατη και απαρακώλυτη διαστροφή του ονείρου της κωμόπολης να γίνει σπουδαία πόλη. Και καταλάβαμε πως όταν θα επιστρέφαμε στην Τοσκάνη ή στον Μέλανα Δρυμό, στα πεδινά της Σκωτίας ή στο Ιλ ντε Φρανς, θα βρισκόμασταν και πάλι σύντομα στη Χώρα της Λολίτας. Το ίδιο και στο Ναϊρόμπι, ή στην Άγκυρα, ή στο Νοβοσιμπίρσκ, ή οπουδήποτε αλλού στον πλανήτη, και ιδιαίτερα στο Τόκιο και στο Χονγκ Κονγκ. Είναι η χώρα του μέλλοντος.\nΤη βρήκα επίσης καθώς κατευθυνόμουν νότια, αναζητώντας το φυσικό περιβάλλον μιας άλλης μυθικής Αμερικάνας, της πνευματικής προγιαγιάς της Λολίτας, της Σκάρλετ Ο’Χάρα. Την ιδέα ενός συνδετικού κρίκου ανάμεσα στη Λολίτα το νυμφίδιο και την Σκάρλετ την αδηφάγο λιβελούλα την χρωστούσα στη Μάριαν, το πρόσωπο που με συνόδεψε σε αυτό το τμήμα του ταξιδιού μου, και που δεν ήταν ούτε αυτή Λολίτα, αλλά μια γνωστή μου εικοσιεννιάχρονη μεγαλοκοπέλα. Κοκκινίζοντας μου είχε ομολογήσει πόσο βαθιά την είχε εντυπωσιάσει το Όσα Παίρνει ο Άνεμος στην ηλικία των δεκατεσσάρων. Και μου φάνηκε πως και η Λολίτα θα μπορούσε να έχει επηρεαστεί από την επιπόλαιη, ελαφρόμυαλη, σκληρή και ξεροκέφαλη κοπέλα από την Τάρα — υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι διάβαζε και κάτι άλλο πέρα από κόμιξ και περιοδικά για τον κινηματογράφο. Έτσι, υπέκυψα με τη θέλησή μου στην πρόταση της Μάριαν να επισκεφτούμε τη Χώρα της Σκάρλετ Ο’Χάρα.\nΦυσικά, αυτή δεν ήταν πλέον η άσκοπη περιπλάνηση που είχα απολαύσει με τον Μαρκ. Τα ηνία τα κρατούσε μια γυναίκα, και αντί να περιφερόμαστε ανέμελα στα χέρια του κ. Πεπρωμένου, τώρα καθοδηγούμασταν από μια ισχυρή βούληση. Για να αποφύγουμε πολιτείες που είχα ήδη διασχίσει, πήρμε το αεροπλάνο από τη Νέα Υόρκη στο Σεντ Λούις. Ήταν βράδυ, και πήγαμε με το νοικιασμένο αυτοκίνητό μας στο ποτάμι προκειμένου να ρίξουμε μια ματιά στα πλοία στον Μισισιπή και να θαυμάσουμε την αψίδα, που έμοιαζε λες και η εταιρία Μακντόναλντς είχε στήσει το μισό της λογότυπο πάνω από την πόλη. Όσο για τα ποταμόπλοια, αυτά ήταν πλέον μόνιμα αγκυροβολημένα και είχαν μετατραπεί στα πιο επιδεικτικά και κυριλέ εστιατόρια που έχω δει ποτέ στη μακρόχρονη ζωή μου. Μπήκαμε σε ένα μοτέλ με ισπανική αποικιακή πρόσοψη, πίσω από την οποία δύο σκοτεινοί καφκικοί διάδρομοι οδηγούσαν στα δωμάτια (πορτοκαλί κάλυμμα, καφέ μοκέτα, κιτρινοπράσινος ριγέ καναπές, μπεζ κουρτίνες). Όταν ζητήσαμε δύο δωμάτια, ο υπάλληλος στη ρεσεψιόν έριξε στη μεγαλοκοπέλα φίλη μου ένα ειρωνικό βλέμμα το οποίο, μια που η διαφορά μας στην ηλικία ήταν σημαντικά μεγαλύτερη απ’ ό,τι ανάμεσα στον Χάμπερτ και τη Λολίτα, στην περίπτωσή μας έδινε σε εκείνη το ρόλο του ηθικά αμφισβητούμενου προσώπου. Ήταν σαν να της έλεγε σιωπηλά ότι η προφανής γεροντοφιλία της δεν ήταν λόγος ανησυχίας τη σήμερον ημέρα.\nΣτο νότο, ακόμη και ο συνδυασμός των χρωμάτων της φύσης ήταν αντεστραμμένος. Το γρασίδι ήταν κίτρινο και τα ποτάμια ανοιχτοπράσινα, τα βουνά ήταν καφέ και ο ορίζοντας δεν ξεθώριαζε σε γαλάζιο αλλά έκαιγε με ένα ζωηρό πορτοκαλί χρώμα ακόμα και το καταμεσήμερο. Πριν φτάσουμε εκεί, ο κ. Πεπρωμένος έπαιξε άλλο ένα από τα παιχνίδια του, και βγήκαμε από έναν περίπλοκο οδικό κόμβο προς λάθος κατεύθυνση. Μετά από μια παράκαμψη αρκετών εκατοντάδων μιλίων μέχρι την Τζέφερσον Σίτι (την οποία θαυμάσαμε εξαιτίας ενός αρκετά καλού γεύματος που είχαμε σε ένα κινέζικο εστιατόριο εκεί), καταλήξαμε σε έναν από τους ιερούς τόπους της αμερικανικής ιστορίας.\nΓια τους Ευρωπαίους, που έχουν τρεις χιλιετίες πίσω τους, η ιστορία είναι τόσο απομακρυσμένη χρονικά που έχει χάσει κάθε αίσθηση «πραγματικότητας». Η αφήγησή της γίνεται σαν να ήταν θεατρικό έργο, ή σαν μια εξυψωμένη μορφή θρύλου. Το αίμα της αμερικανικής ιστορίας είναι τόσο συνταρακτικά πρόσφατο που έχει το χρώμα του πραγματικού ανθρώπινου αίματος. Όταν στάθηκα στην κορυφή του πύργου και ατένισα την τοποθεσία της μάχης του Γκέτισμπεργκ όπου σφάχτηκαν 51.000 άντρες, ένιωσα το σοκ της ταύτισης με την ιστορία πιο δυνατά από κάθε άλλη φορά. Ήταν σαν να ήμουν εκεί, στη μάχη. Ξέχασα τελείως τα φριχτά τεχνικά εφέ: τον πύργο που περιστρεφόταν κατά 360 μοίρες, τον ηχογραφημένο αφηγητή που περιέγραφε τη σκηνή, και μια εντυπωσιακή ηχητική υπόκρουση που περιλάμβανε σάλπιγγες, κανονιοβολισμούς και κραυγές στρατιωτών που εφορμούσαν. Ένιωθα πως ήμουν εκεί, μόλις τρεις γενιές πιο πριν, την εποχή των παππούδων μας, και παρακολουθούσα αδέρφια να σκοτώνονται.\nΈνιωσα την ίδια αμεσότητα στην τοποθεσία της μάχης του Λιτλ Μπίγκχορν, και το ίδιο σοκ στο Χάρπερς Φέρι. Αυτό που με φόβιζε ήταν πως όλα εκείνα τα μέρη μού προκαλούσαν συμπόνια όχι μόνο για τα θύματα, αλλά και για τους φονιάδες τους. Το σκληρό πρόσωπο της ιστορίας είναι ιδιαίτερα σαγηνευτικό. Όταν το νιώθεις τόσο κοντά σου που σου έρχεται στα ρουθούνια η μυρωδιά του φρέσκου αίματος, σε γεμίζει επιθετικότητα και πόθο για βία. Ένιωσα σαν Αμερικανός στις ιστορικές τοποθεσίες όπου βρέθηκα στην Αμερική — πολύ περισσότερο απ’ όσο ένιωθα Ευρωπαίος όποτε επισκεπτόμουν τα ερείπια που άφησε η η ιστορία σε εμάς τους Ευρωπαίους.\nΒέβαια, τα πεδία των μαχών και οι τοποθεσίες των μικρότερης κλίμακας συρράξεων δεν ήταν τα μέρη όπου θα είχε πάει ο Χάμπερτ Χάμπερτ το νυμφίδιό του. Αυτά τα πράγματα μάλλον δεν θα την ενδιέφεραν, ούτε θα βελτίωναν τη διάθεσή της, και σίγουρα δεν θα μεγάλωναν την προθυμία της να ενδώσει στις ακόλαστες επιθυμίες του απαγωγέα της. Έτσι, αναγκάστηκα να τα επισκέπτομαι στα πεταχτά, τρόπον τινά, συνήθως μαζί με τον Μαρκ. Πήρα την μεγαλοκοπέλα μου σε ένα ειρηνικό ιστορικό μνημείο — την καλύβα του Ντάνιελ Μπουν στο Φορτ Μπουνσμπόροου, στο Κεντάκι. Ενώ μια καθωσπρέπει ασπρομάλλα κυρία μάς έδειχνε τα δωμάτια, που σίγουρα πρόδιδαν περισσότερο το γούστο της επιτροπής διατήρησης του μνημείου, και λιγότερο το γούστο του κυρίου και της κυρίας Μπουν, είπα χαμηλόφωνα στη Μάριαν πως έβρισκα εκπληκτικό το γεγονός ότι ο αμερικανικός χαρακτήρας —όπως και ο αμερικανικός κινηματογράφος— έδειχνε το καλύτερό του πρόσωπο όταν έδειχνε σημεία βίας, και ότι πάντοτε ξέπεφτε στο κιτς όποτε επιχειρούσε να προβάλει τις πιο θετικές ιδιότητές του — θάρρος, γενναιοδωρία ή δικαιοσύνη. Εκείνη όμως σχεδόν δεν με άκουγε, συγκινημένη καθώς ήταν από την αφήγηση της κυρίας σχετικά με την απαγωγή της κόρης του Μπουν από τους Ινδιάνους.\nΠερίμενα να συναντήσω αρκετό κιτς στο Νότο, όπου κατεβαίναμε τώρα ακολουθώντας μια τεθλασμένη διαδρομή. Ευτυχώς, απογοητεύτηκα. Στο Κεντάκι, στο Τενεσί, στο Μισισιπή, στην Τζόρτζια και στην Αλαμπάμα, μάταια ψάχναμε για λευκά σπίτια με βεράντες με αρχαιοελληνικούς κίονες περιτριγυρισμένα από καταπράσινο γρασίδι, όπου γυναίκες με κρινολίνα τάιζαν παγόνια ενώ μαύροι εργάτες μάζευαν βαμβάκι τραγουδώντας σπιρίτσουαλ. Η Ντίξιλαντ αποδείχτηκε το ίδιο βαρετή και άδεια όπως και οι υπόλοιπες ΗΠΑ, εκτός από το γεγονός ότι τα κομμάτια Χώρας της Λολίτας εδώ, εκεί που οι δρόμοι συναντούσαν τις πόλεις στα περίχωρά τους, ήταν μικρότερα και πιο φτωχικά σε σχέση με τον Βορρά. Ούτε βαμβάκι υπήρχε. Η Χώρα της Σκάρλετ Ο’Χάρα είναι γεμάτη κισσό. Υπάρχουν κάποια πολύ όμορφα μέρη. Στα όρη Όζαρκ, περάσαμε από σημεία που θα έκαναν την Ελβετία και την Αυστρία να πρασινίσουν από τη ζήλεια. Όμως, όπως και τα άλλα πραγματικά όμορφα σημεία στην Αμερική, οι περιοχές κατά μήκος των ορεινών λιμνών είχαν μετατραπεί σε τουριστικούς παραδείσους, με κακόγουστες σειρές καταστημάτων και εστιατορίων.\nΗ Μάριαν γνώρισε μεγάλη απογοήτευση μερικές εκατοντάδες μίλια νοτιοανατολικά, στο Τζόουνσμπορο, όπου περίμενε να βρει ίχνη της «πραγματικής» Σκάρλετ Ο’Χάρα. Γιατί, σύμφωνα με το βιβλίο, το Τζόουνσμπορο ήταν η γενέτειρα της Σκάρλετ. Όμως οι άνθρωποι εκεί —οι λίγοι που μπορέσαμε να βρούμε: ένας υπερήλικας μαγαζάτορας, ένας αγρότης πάνω σε τρακτέρ που φορούσε ψάθινο καπέλο τύπου Μπαρμπα-Θωμά, μια σερβιτόρα που χασμουριόταν μέσα σε ένα φαγάδικο στην άκρη ενός ιδιαίτερα άθλιου κομματιού Χώρας της Λολίτας— δεν ήξεραν για τι πράγμα μιλούσαμε. Βιβλίο για ένα κορίτσι από το Τζόουνσμπορο; Δεν είχαν ακούσει τίποτα τέτοιο. Η πραγματική Σκάρλετ Ο’Χάρα; Ούτε γι’ αυτό είχαν ακούσει τίποτε. Νιώθοντας πως εκείνοι οι άνθρωποι θα συνήθιζαν ίσως να πηγαίνουν στο σινεμά αντί να διαβάζουν βιβλία, η Μάριαν τους ρώτησε αν ήξεραν πού είχε γυριστεί το Όσα παίρνει ο άνεμος. Κανείς δεν είχε ιδέα.\nΚαι το Νάσβιλ ήταν απογοήτευση. Περάσα μια ολόκληρη νύχτα και το επόμενο πρωί εκεί χωρίς να δούμε ούτε ένα μουσικό που να έπαιζε κάντρι, γουέστερν ή ροκ. Δεν μπορούσαμε να συμφιλιώσουμε μέσα μας το θρύλο εκείνου του μέρους με την εικόνα των καθημερινών ανθρώπων που είδαμε στα σουπερμάρκετ και στα μπαρ. Και όταν φτάσαμε στο Μέμφις, βρήκαμε το πλέον ιερό τέμενος της αμερικανικής γλυκερότητας —το μαυσωλείο/μουσείο του Έλβις Πρίσλεϊ— κλειστό.\nΑργότερα πήγα δυτικά με τη συνοδεία της αγαπημένης μου συζύγου, της Μπέατρις, νιώθοντας πολύ αξιοσέβαστος, όσο και ο Ναμπόκοφ όταν ξεκινούσε να κυνηγήσει πεταλούδες με τη φροντίδα της πάντα παρούσας συζύγου του Βέρας. Στην πραγματικότητα, ήμουν πολύ πιο κοντά πνευματικά στον Σαλ Πάρανταϊς του Κέρουακ όταν ήταν στα ίχνη του φίλου του Ντην Μοριάρτυ. Δεν μπορούσα να αντισταθώ στο κάλεσμα της Δύσης, αυτού του υπέροχου νέου κόσμου των αποφασισμένα απολίτιστων, όπου η ιστορία είναι απλώς ένα διακοσμητικό στοιχείο, όπως η ισπανική ή η κινέζικη αρχιτεκτονική, όπου τα πραγματικά απομεινάρια του παρελθόντος —τα ινδιάνικα πουέμπλο, τα πλίνθινα φρούρια, και οι πόλεις φαντάσματα— συμβιώνουν ευτυχισμένα με όλα τα φτηνά τυρκουάζ βραχιόλια, μεξικάνικα είδη στολισμένα με χάντρες, κούκλες κατσίνα, και πόντσο μαζικής παραγωγής, όπου ο ξασπρισμένος σκελετός ενός αλόγου και το τεράστιο ψηφιδωτό του Μυστικού Δείπνου του Λεονάρντο αναμειγνύονται με τον Ταρζάν σε μια πισίνα σε σχήμα καρδιάς, το στήθος της μακαρίτισσας Μις Μονρόε, και τη Σίλικον Βάλεϊ, και σχηματίζουν ένα πολύ συγκεκριμένο στυλ που είναι καταφανώς αμερικάνικο, πιο πολύ και από τον Παν-Αμερικανισμό του Νόρμαν Ρόκγουελ. Εμπρός για τη Δύση!\nΞεκινήσαμε για μια κυκλική διαδρομή μέσα από την Αριζόνα, το Νέο Μεξικό, το Κολοράντο, τη Γιούτα και τη Νεβάντα —τους κυνηγετικούς τόπους του Καθηγητή Β. Ν.— από το Λος Άντζελες, μια πόλη που λατρεύω για πολλούς λόγους, αλλά κυρίως γιατί συμβολίζει την πλήρη απελευθέρωση από τις επιταγές του καλού γούστου. Η Μπέατρις μελετούσε το χάρτη με τέτοια επιμέλεια που ξεχνούσε να μου δίνει οδηγίες την ώρα που έπρεπε, κι έχασα αρκετές εξόδους. Αντί να διασχίσουμε την πόλη, πήγαμε γύρω της και καταλήξαμε στο Χόλιγουντ, όπου —όπως ακριβώς ο Χάμπερτ Χάμπερτ και η Λολίτα— είχαμε έναν τρομερό καβγά. Ξαφνικά νοστάλγησα τον Μαρκ, με τον οποίο δεν υπήρχε περίπτωση να χαθεί κάποια αλλαγή κατεύθυνσης. Οποιοσδήποτε παλιός δρόμος ήταν μια χαρά με τον Μαρκ, και κατάλληλος για την αναζήτηση, τελικά, όχι του μυθικού νυμφιδίου (εκείνη ήταν απλώς το πρόσχημα), αλλά της πεταλούδας που ονειρευόμουν από τα παιδικά μου χρόνια και κυνηγούσα εδώ και 10.000 μίλια. Η δική μου Λολίτα ήταν η Αμερική. Και βρήκα την ουσία της στη Δύση, το μόνο μέρος της χώρας ή του κόσμου όπου θα μπορούσε να έχει επινοηθεί και υλοποιηθεί η Ντίσνεϋλαντ.\nΗ Μπέατρις θέλει τα πάντα να είναι ακριβή και λογικά. Γιατί, με ρώτησε, φαντάστηκα πως η Καλιφόρνια ήταν περισσότερο αμερικάνικη από το Οχάιο, για παράδειγμα; Λόγω της υπόσχεσης, είπα. Η Αμερική είναι η χώρα της υπόσχεσης, ή μάλλον αυτή η Γη της Επαγγελίας, όχι μόνο για τους Προσκυνητές αλλά για όλους εμάς τους Παναμερικάνους παντού. Και υπάρχει μεγαλύτερη υπόσχεση στην Ντίσνεϋλαντ από ότι, ας πούμε, στο Σινσινάτι. Και τι εννοώ όταν λέω Ντίσνεϋλαντ; Όχι βέβαια το μέρος, ούτε το πάρκο, αλλά το πνεύμα που το δημιούργησε. Η παιχνιδιάρικη διάθεση. Η φαντασία. Η χαρά. Δείχνει με υπέροχο τρόπο πόσο παιδιά είναι οι Αμερικάνοι. Είναι ένα έθνος ποιητών. Ένα έθνος γεμάτο ενθουσιασμό. Ακόμα και το ανήλεο κυνηγητό της επιτυχίας και του πλούτου γίνεται με τέτοια σχεδόν θρησκευτική ζέση που το κάνει να μοιάζει ποιητικό. Πάρε για παράδειγμα τον Πολίτη Κέιν… Συνέχισα σε αυτό το ύφος ώσπου το πολυαγαπημένο μου έτερον ήμισυ δήλωσε πως οι ιδέες μου δεν ήταν απλώς εσφαλμένες, ήταν ακατανόητες.\nΔεν θα μπορούσα να έχω διαλέξει καλύτερο μέρος για να μου πουν πως είμαι ανόητος. Περνούσαμε από την Κοιλάδα του Θανάτου. Στο Λος Άντζελες, ο Ντέιβιντ Χόκνι μας είχε πει ότι έπρεπε να πάρουμε μαζί μας τον Μεσσία του Χαίντελ σε κασέτα και να το ακούσουμε σε εκείνο το προϊστορικό τοπίο. Ήταν πράγματι εντυπωσιακό. Εντελώς τυχαία, όμως, βρήκαμε έναν ακόμα πιο εντυπωσιακό τρόπο να γνωρίσουμε τη συγκίνηση της Κοιλάδας του Θανάτου. Ήταν αργά το απόγευμα, και το σκοτάδι που έπεφτε με έκανε να προσέξω πως ένα μικρό κόκκινο φωτάκι στο ταμπλό ήταν αναμμένο εδώ και ώρα — το φως που σήμαινε ότι μέναμε από βενζίνη. Ο χάρτης —και τώρα ήμουν εγώ που τον μελετούσα με αγωνία— έδειχνε πως το κοντινότερο βενζινάδικο απείχε πενήντα μίλια. Δεν μπορούσαμε να ξέρουμε αν είχαμε αρκετά καύσιμα για να φτάσουμε ως εκεί. Ήμασταν στα χέρια του Παντοδύναμου. Κλείσαμε τον Χαίντελ και μείναμε σιωπηλοί, ακούγοντας προσεκτικά τον ήχο του κινητήρα. Και τελικά τα καταφέραμε. Το καλό μας αυτοκινητάκι τα κατάφερε. Καθώς δεν είχαν μείνει παρά λίγες σταγόνες καυσίμου, φτάσαμε σε ένα βενζινάδικο, γεμίσαμε το ντεπόζιτο με βενζίνη και τα στομάχια μας με μπέρμπον και τσίλι, και νιώθαμε πως είχαμε γλιτώσει από τη χειρότερη δυνατή οδύνη.\nΉταν θετικό το ότι, πριν τελειώσει το ταξίδι μας, πήραμε τη γεύση αυτής της απειλητικής πλευράς της φύσης στην Αμερική, και μια αίσθηση της υψηλής της περιφρόνησης προς το άτομο. Ως τότε είχαμε μόνο ευχάριστα συναισθήματα για τη χώρα. Τώρα ήταν ώρα να συνειδητοποιήσουμε την πιθανή απειλή στους απέραντους ορίζοντες που με υπέροχο τρόπο γίνονταν ένα με τους ροδακινί ουρανούς στο τέλος της χρυσαφιάς μέρας. Μπορούσαμε πια να δούμε ότι δεν είχαν στους κόλπους τους μόνο ξάστερες νύχτες αλλά και χιονοθύελλες, ανεμοστρόβιλους και ανομβρίες. Με λίγα λόγια, αρχίσαμε να βλέπουμε τη χώρα με αμερικάνικα μάτια. Ένας Ευρωπαίος βλέπει κάθε τοπίο σαν πιθανό κήπο. Ένας Αμερικάνος το βλέπει σαν αντικείμενο δράσης, ένα οικόπεδο για κάποιο τολμηρό εγχείρημα που μπορεί να γκρεμιστεί ανά πάσα στιγμή από τον άνεμο ή τη βροχή. Υπάρχει ένα ανελέητο πάρε-δώσε στη σχέση των Αμερικάνων με τη φύση. Μάλιστα, τα λίγα μέρη όπου η φύση υπάρχει για τη φύση και για να τη βλέπουν οι άνθρωποι ως φύση —το Γκραντ Κάνυον, οι Καταρράκτες του Νιαγάρα, το Κινγκς Κάνυον, το Γιοσέμιτι, το Γέλοουστοουν— είναι διατηρημένα σε κλουβιά, σαν ζώα στον ζωολογικό κήπο.\nΗ Μπέατρις μελετούσε τον χάρτη. Αναρωτιόμουν αν θα έπρεπε να κάνω το ίδιο για μια ακριβή περιγραφή του ταξιδιού μου των 13.400 μιλίων στην παλαβή κουρελού της Αμερικής. Αλλά αυτό δεν θα έδειχνε πώς είδα τα πράγματα, ούτε βέβαια πώς τα θυμάμαι. Η Γεωγραφία είναι μια θεωρητική επιστήμη: η εικόνα που έχουμε για τον κόσμο δεν είναι σαφής, ούτε κατανοητή. Βγήκαμε κάποτε από το νερό; Ίσως, γιατί στον εσωτερικό μας κόσμο τα πράγματα ακόμα επιπλέουν. Στο νου κάθε ταξιδιώτη, το ταξίδι του είναι μια χαλαρή επισυσσώρευση εντυπώσεων, που κολυμπά μυστηριωδώς ανάμεσα σε κενά μνήμης. Αναπολώντας, πρέπει να κάνει στον εαυτό του ξανά και ξανά την ίδια ερώτηση: Πού ήταν; Πού ήταν που είδα εκείνο το πανέμορφο ξανθό κορίτσι να στέκεται κάτω από ένα πλατάνι με όλη τη φθινοπωρινή δόξα του, με τα φύλλα του να πέφτουν πάνω της όπως ο χρυσός στη Δανάη; Πού ήταν εκείνο το ξεπούλημα μεταχειρισμένων πραγμάτων που περιείχε όλη την ιστορία μιας οικογένειας, τα γούστα τους, τις σκέψεις και τις φιλοδοξίες τους, όλα μέσα σε ένα σωρό από πιάτα, τηγάνια, πατίνια, βιβλία, φωτογραφίες και διάφορα άχρηστα πράγματα; Πού ήταν που κυρίες με μαύρα καπέλα έριχναν ματιές από ιππήλατες άμαξες σε σχήμα ευρωπαϊκών πολυθρόνων για παραλίες, και οι άντρες είχαν εκείνα τα αρχαϊκά κοντά γένια κάτω από το πηγούνι και όργωναν με βόδια, ενώ έκρυβαν τα τρακτέρ τους στον αχυρώνα; Πού ήταν εκείνο το φρικτό μαγαζί με τις όμορφες ημίγυμνες χορεύτριες που το έπαιζαν σέξι για να κάνουν τους χωριάτες που έπιναν μπύρα και τις κοίταγαν λιμασμένα να τους βάλουν δεκαδόλαρα στα σλιπάκια τους, και όταν τέλειωναν το νούμερό τους πήγαιναν σε κάποια άκρη και κεντούσαν; Κι εκείνος ο δρόμος που κατηφόριζε για μια ολόκληρη μέρα, μόνο κατηφόρα, μέχρι που έπεσε η νύχτα — πού ήταν; Και το μεγάλο μπαρ με όλες εκείνες τις σέλες και τα κέρατα και τα ασημένια δολάρια καρφωμένα στο ταμείο; Και το γκράφιτι στην τουαλέτα των ανδρών: WE AIM TO PLEASE. YOU AIM TOO, PLEASE? Και το πρόσωπο της τυφλής γυναίκας με τα άσπρα μαλλιά που στεκόταν μέσα στον άνεμο που σάρωνε τους θάμνους της ερήμου σαν μπάλες του μπόουλινγκ; Και τα απίστευτα φρέσκα, καθαρά, ροδαλά ούλα των μαύρων παιδιών που έπαιζαν στη σκόνη και μας κοιτούσαν γελώντας, κι εκείνο το παγωμένο πρωινό που χιόνιζε και οι πορτοκαλιές με τα ώριμα φρούτα να κρέμονται έμοιαζαν με πίνακα της Γκράντμα Μόουζες — πού ήταν όλα αυτά; Η μπεζ, κίτρινη, πορτοκαλιά, καφετιά και πράσινη χώρα που σαν παιδί έβλεπα πάνω στην υδρόγειο στο παιδικό μου δωμάτιο στην μακρινή Μπουκοβίνα είχε γίνει ένα παζλ με χίλια κομμάτια, ένα συνονθύλευμα γρήγορων εντυπώσεων, ένα λεύκωμα από στιγμιότυπα παρμένα τυχαία σε διάφορες καταστάσεις. «Θυμάσαι αυτή τη φωτογραφία της Νταϊάν Άρμπους με τους μεσήλικες γονείς να κοιτάζουν τον γιγάντιο γιο τους να είναι έτοιμος να ξεπεράσει σε ύψος το ταβάνι του σπιτιού τους;» ρώτησα την Μπέατρις. «Όσο περισσότερο βλέπω από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο ξεπερνούν την αντίληψή μου».\nΉταν το τέλος μιας μακριάς μέρας στο δρόμο. Οδηγούσαμε προς την πολύχρωμη άκρη ενός από εκείνους τους ατέλειωτα καθαρούς ουρανούς όπου αόρατα αεριωθούμενα αφήνουν πίσω τους λευκές γραμμές. Σαν στυπόχαρτο, κατάπιε το μελάνι της νύχτας και σύντομα πνίγηκε σ’ αυτή. Κι εκεί μπροστά, όπου είχε μόλις σβήσει η τελευταία ψυχρή φωτιά του σούρουπου, μια άλλη, ακόμα πιο ψυχρή λάμψη υψωνόταν και σιγά σιγά έγινε πιο λαμπερή. Την αναγνωρίσαμε σαν μια λωρίδα Χώρας της Λολίτας στην άκρη μιας πόλης. Αλλά ήταν κάτι παραπάνω από λωρίδα. Ήταν μια ολόκληρη πόλη φλεγόμενη από πολύχρωμα φώτα, και όσο πλησιάζαμε τόσο πιο έντονα έκαιγε η ψυχρή φωτιά αυτής της κόλασης. Ο Τ. Κ. Τσέστερτον κάποτε είπε για την Τάιμς Σκουέαρ τη νύχτα ότι κάποιος που δεν ξέρει να διαβάζει θα την περνούσε για τον Παράδεισο. Αλλά αυτό ήταν δέκα φορές, εκατό φορές, η Τάιμς Σκουέαρ. Και δεν είχε καθόλου ανθρώπους. Υπήρχαν χιλιάδες αυτοκίνητα, αλλά οι μαλακοί πυρήνες τους τα είχαν εγκαταλείψει και είχαν μαζευτεί μέσα στα εφήμερα κτίσματα με τα εξωτερικά που έλαμπαν τόσο μαγευτικά στην ξάστερη νύχτα. Μέσα σ’ αυτά τα κτίρια, σε εκατοντάδες τραπέζια τζόγου και χιλιάδες κουλοχέρηδες, προσπαθούσαν να πλουτίσουν. Ξέραμε πως το πρωί αυτά τα μέρη θα ήταν έρημα, και πως όλο αυτό το μεγαλείο θα χανόταν, και δεν θα έμενε τίποτα άλλο από ένα τρομακτικό κενό με μια συστάδα αδύναμων κτιρίων στη μέση. Και σκέφτηκα τι ιστορίες θα είχε να πει ο Σίντμπαντ ο Ναυτικός για το Λας Βέγκας, αυτό το υπέροχο μέρος που έμοιαζε με Παράδεισο τη νύχτα και με έρημο τη μέρα, και κατοικούνταν από ατσάλινα πλάσματα με λαστιχένιες ρόδες που οι μαλακοί πυρήνες τους τα άφηναν για να πάνε να πλουτίσουν. Και μετά συνειδητοποίησα ότι το τερατώδες φράγμα και το εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας που είχαμε περάσει ώρες πριν υπήρχε μόνο και μόνο για αναπαράγει, κάθε νύχτα, την ψυχρή κόλαση αυτού του ερημικού παραδείσου. Και ότι οι μαλακοί πυρήνες των ατσάλινων όντων έπρεπε να καταστρέψουν τη φύση για να δημιουργήσουν τη δική τους, τεχνητή, φύση. Εδώ είχα στην ουσία του, τον νέο κόσμο των τρομερών ποιητικών παιδιών: Η χώρα της Λολίτας στην τελειότητα της Ντίσνεϋλαντ. Η Νέα Ιερουσαλήμ της Γης της Επαγγελίας. Τελικά την είχα πιάσει, τη δική μου πεταλούδα.\nπεζογραφία, δοκίμιο, μετάφραση, Uncategorized\nessay, lolita, nabokov, prose, rezzori, translations\nΤζον Κητς – Σαν φοβάμαι πως να ζω μπορεί να πάψω\nΕ. Ε. Κάμινγκς – Άκου, αγαπημένη


Θετικός στον κορονοϊό παρουσιαστής του ΣΚΑΙ - Tvnea.com ©\nHome / media / Θετικός στον κορονοϊό παρουσιαστής του ΣΚΑΙ\nΧρήστος Παναγούλης 3/12/2021 05:40:00 μ.μ. media\nΘετικός στον κορονοϊό βρέθηκε ο δημοσιογράφος του ΣΚΑΪ Γιάννης Ντσούνος. Ο παρουσιαστής της εκπομπής «Αταίριαστοι» απουσιάζει από την προηγούμενη Τετάρτη, αφού τις τελευταίες 11 ημέρες βρίσκεται σε καραντίνα. Μάλιστα, όπως ανέφερε στον αέρα της εκπομπής, θετικά στον κορονοϊό βρέθηκαν και όλα τα μέλη της οικογένειάς του.\nΑξίζει να σημειωθεί ότι ο συμπαρουσιαστής του στους «Αταίριαστους», Χρήστος Κούτρας έκανε πολλαπλά τεστ covid τα οποία βγήκαν αρνητικά. Έτσι, για την ώρα συνεχίζει μόνος του στο τιμόνι της εκπομπής, μέχρι να επιστρέψει ο Γιάννης Ντσούνος.\nΘετικός στον κορονοϊό παρουσιαστής του ΣΚΑΙ Reviewed by Χρήστος Παναγούλης on 3/12/2021 05:40:00 μ.μ. Rating: 5


Τιμητική βράβευση της Power Health στα “Salus & The Kind Hearts Awards 2020” — Power Health\nΓια ακόμη μία φορά η Power Health κατέκτησε μια σημαντική διάκριση στα ετήσια βραβεία “Salus & The Kind Hearts Awards 2020” που διοργανώθηκαν από την New Times.\nΗ εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, 27 Οκτωβρίου 2020, στο εστιατόριο «Ορίζοντες» του Λυκαβηττού υπό αυστηρές προδιαγραφές προστασίας της υγείας των συμμετεχόντων. Το βραβείο για την εταιρεία παρέλαβε η Scientific Affairs Manager, κα Πηγή Αθανασίου.\nH Power Health έχει αποδείξει με έργα την ισχυρή και αδιαμφισβήτητη παρουσία της στον φαρμακευτικό κλάδο. Πιστή στο όραμά της εδώ και 36 χρόνια συνεχίζει την ανοδική πορεία της επενδύοντας πάντα σε τρεις πυλώνες: ποιότητα-καινοτομία-εξωστρέφεια.\nΈχοντας κατακτήσει επάξια την κορυφή στο χώρο των φυσικών προϊόντων υγείας, η Power Health συνεχίζει να εξελίσσεται μετατρέποντας κάθε κρίση σε ευκαιρία για ανάπτυξη και πρόοδο.


Ελένη Κοφτερού: Αγγελική Πεχλιβάνη, Οι γάτες του τρίτου και άλλοι ζωντανοί, Εκδόσεις Κίχλη – Περιοδικό Περί Ου\nΕλένη Κοφτερού: Αγγελική Πεχλιβάνη, Οι γάτες του τρίτου και άλλοι ζωντανοί, Εκδόσεις Κίχλη\nΕλένη Κοφτερού - 11 Σεπτεμβρίου 2021\nΗ ΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΡΙΚΟΥ\nΘα ξεκινήσω την προσέγγισή μου στην συλλογή της Αγγελικής Πεχλιβάνη με τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Οι γάτες του τρίτου και άλλοι ζωντανοί» εκδόσεις ΚΙΧΛΗ μ’ ένα εξαιρετικό ποίημα που διάβαζα συγκινημένη ξανά και ξανά με τίτλο Εξοικείωση που βρίσκεται στην σελ. 45.\nΕξοικειώνομαι με τα θραύσματα σου. 120 ημέρες τώρα. Σκουπίζω το χώμα σου, αλλάζω το νερό στα λουλούδια σου. Ισιώνω τις φωτογραφίες σου στους τοίχους που δεν στοίχειωσες. Γυαλίζω ένα ένα τα παπούτσια σου κάθε Σάββατο. Μετέχω στην διαδικασία ανασύστασης του μερικού. Του μέρους. Των μερών σου. Τα καταφέρνω αρκετά καλά, και ας τραυματίζομαι στα σπασμένα κομμάτια. Συνεχίζω, Άλλωστε ποτέ δεν πίστεψα στις ακέραιες ολότητες, μητέρα.\nΗ προβολή στη δική μου απώλεια ήταν αναπόφευκτη. Ένιωθα να τραυματίζομαι στα σπασμένα κομμάτια… (Έχασα κι εγώ τη μητέρα μου το 2017). Η εξοικείωση με την απώλειά της νομίζω πως ποτέ δεν θα κατακτηθεί πλήρως, ωστόσο αυτό το ποίημα σηματοδοτεί για μένα μια κατεύθυνση προς την αποδοχή αυτής της απώλειας-ορόσημο.\nΜε την πρώτη ανάγνωση δημιουργείται στον αναγνώστη η ελλιπής εντύπωση πως η συλλογή αφορά το πένθος για την απώλεια της μητέρας. Όσο περισσότερες φορές όμως διαβάσει κανείς την συλλογή καταλήγει στο συμπέρασμα πως το πένθος είναι η θρυαλλίδα που ανάβει το φυτίλι της δημιουργίας ενός ποιητικού σύμπαντος, όχι περίκλειστου, μα ανοιχτού σε συγκίνηση, προβληματισμό, διακειμενικές αναγνώσεις. Οι γάτες έχουν ήδη εισχωρήσει σ’ αυτό, προικίζοντάς το με χρώμα, κίνηση και παρηγοριά. Οι γάτες αυτές όπως φαίνεται κι από το εξώφυλλο μπορεί να είναι άυλες, ή εντελώς χειροπιαστές. Μπορεί να ξεπηδούν από ένα βιβλίο “φανταστικών όντων” ή να χοροπηδούν ανέμελα πάνω σ΄ έναν τάφο.\nΠολλοί συγγραφείς και ποιητές, από τον Πάμπλο Νερούδα ως τον Γιώργο Σεφέρη, τη Σύλβια Πλαθ και τον Χαρούκι Μουρακάμι, έγραψαν για τις γάτες. Άλλοτε με ύφος λιτό κι άλλοτε με λόγο περίτεχνο μίλησαν για την σχέση τους με αυτές, εξέφρασαν τον θαυμασμό και την αγάπη τους ή εστίασαν στις ιδιαιτερότητές τους. Στη συλλογή της Αγγελικής Πεχλιβάνη συμβαίνει το εξής παράδοξο και μαγικό: Οι γάτες μιλούν γι’ αυτήν. Τη συναντούν στο νεκροταφείο, την ώρα που εκείνη φροντίζει τον τάφο της μητέρας της και γίνονται ο καθρέφτης της. Οι γάτες του τρίτου μαρτυρούν ξεκάθαρα την παρατηρητικότητα, την οξυδέρκεια, μα προπάντων την ενσυναίσθηση της ποιήτριας, η οποία μετουσιώνει σε τέχνη το σπίθισμα της ματιάς τους, τις φούρλες τους, τις κυματιστές κινήσεις της ουράς τους, την ιαματική τους ικανότητα έναντι του προαιώνιου ανθρώπινου πόνου. Οι γάτες μετέχουν ενεργά στην συλλογή με τις κινήσεις, τα χοροπηδητά τους, το τρίχωμά τους, την άγνοιά τους εντέλει για τον ανθρώπινο σπαραγμό.\nΤο πρώτο μέρος της συλλογής διακατέχεται από τον χωροχρόνο της απώλειας και του πένθους. Η οδυνηρή και ασίγαστη αύρα που αφήνει πίσω του ο ξαφνικός θάνατος της μητέρας γίνεται έντονα αισθητή. Ωστόσο ούτε για μια στιγμή, ούτε ένας στίχος δεν ξεπέφτει στον μελοδραματισμό. Παρατηρούμε την τιθάσευση, μέσω της γραφής, ενός κατακλυσμιαίου συναισθήματος. Η ποιήτρια προτάσσει την οδύνη της μέσω των αναφορών σε όλα εκείνα τα μικρά που χαρακτήριζαν την εν ζωή μητέρα. Σε αρκετά ποιήματα απευθύνεται σε αυτήν σε δεύτερο πρόσωπο συντηρώντας μέσω της ποίησης την οργή της για το αδιαπραγμάτευτο του θανάτου, τη νοσταλγία για τα πράγματα που μοιράστηκαν, τον σαρκασμό για την ματαιότητα των ανθρώπινων υποθέσεων. Η παγωνιά του τετελεσμένου θερμαίνεται από την άφατη τρυφερότητα που διασώζεται στην συλλογή. Το θρόισμα της ατέρμονης αγάπης για την μητέρα ξεκινά από την πρώτη σελίδα του βιβλίου όπου η ποιήτρια δηλώνει καθαρά: Και που λείπεις, είσαι η φαντασμαγορία μου.\nΣτην τοπιογραφία της συλλογής κυριαρχεί το τρίτο νεκροταφείο και το σπίτι όπου κοιμόταν, ξυπνούσε, έτρωγε, βάδιζε, γελούσε ή εκνευριζόταν η μητέρα. Ο περίτεχνος και πρωτοποριακός εγκιβωτισμός των ακριβών συνηθειών και αγαπημένων αντικειμένων της μητέρας, δημιουργεί εικόνες που φωσφορίζουν μέσα στα ποιήματα όπως το μικρό φωτάκι που εκείνη άφηνε πάντα αναμμένο τις νύχτες που περίμενε να γυρίσει η κόρη της. Έτσι συναντάμε εικόνες με τα κορδόνια των Nike παπουτσιών «πολύ όμορφα δεμένα με συμμετρικές καμπύλες, αρμονικές ταλαντώσεις κι έναν φιόγκο κάτασπρο, σαν αυτόν που στολίζει τα μαλλιά της μητέρας μου σε μια μαθητική φωτογραφία του 1952». σελ. 10, όπου οι στίχοι ακροβατούν ανάμεσα στο παρόν της απώλειας και στο παρελθόν της νιότης της μητέρας. Μαθαίνουμε πως η μητέρα της αγαπούσε τη βροχή αλλά περισσότερο την αγαπούσε πάνω στο δέρμα του παιδιού της. Βροχή, σελ 14.\nΒλέπουμε τη μητέρα να φυτεύει βασιλικούς και γαρδένιες, αισθανόμαστε την ευωδιά της δάφνης που έβαζε στο φαγητό της Παρασκευής και ζηλεύουμε το ψημένο αρνί που η μητέρα μοιράζει με τα χέρια στο οικογενειακό τραπέζι. Μαθαίνουμε πως έχει ευαισθησία στον ήλιο και παρακολουθούμε πώς τα σομόν Prada γυαλιά ηλίου διασώζονται στο ποίημα. Την εκνευρίζουν οι παρομοιώσεις και αδιαφορεί για τις εθνικές γιορτές, ωστόσο είναι πάντα τυπική στην συνήθεια της σημαίας. Η μητέρα μερικές φορές δεν συμπαθεί τις γάτες, (τι ειρωνεία στ’ αλήθεια), ενώ δεν ξεχνά ποτέ να τις ταΐσει. Τα Σάββατα πηγαίνει απαρέγκλιτα στην λαϊκή αγορά και κάθε πρωτομηνιά ανάβει το καντήλι. Την έλεγαν Γεωργία. Είχε ένα λιπωματάκι στο δεξί χέρι και πολύ καλή όραση. Περνούσε την κλωστή στην βελόνα αβίαστα και δεν έβαφε ποτέ τα μαλλιά της. Αγαπούσε τις βόλτες με το αυτοκίνητο και ένα ζευγάρι κροκοδειλέ γόβες του 60. Πάντα άφηνε το φως στη σκάλας ανοιχτό.\nΗ απουσία σωματοποιείται. Ένα κομμάτι λείπει, το οποίο μετουσιώνεται σε γραφή για να ανασυσταθεί το μερικό έστω, από τον πολυαγαπημένο κόσμο της μητέρας. Το μαγικό της συλλογής είναι ότι η ανασύσταση αυτή γίνεται όμορφα και φυσικά. Τα ποιήματα έχουν πεζολογικό χαρακτήρα κυρίως στα περιγραφικά σημεία, αλλά η οπτική τους είναι άκρως ποιητική. Στο τέλος κάθε ποιήματος οι ελλειπτικές προτάσεις και οι επιγραμματικές φράσεις αφήνουν το λόγχισμα του πόνου μαζί με μια αόρατη γάζα στοργής.\nΣτο ποίημα με τον τίτλο Ρίκο σελ. 21, που συνοδεύεται από την πιο ζωντανή και ανέμελη φωτογραφία του βιβλίου, δεν γίνεται καμιά αναφορά στην μητέρα. Η σκηνή που περιγράφεται σε κάποιον άλλο τάφο είναι συγκλονιστική. Ο γάτος συμπεριφέρεται ως άνθρωπος, παρηγορεί την κυρά του χωρίς προσπάθεια και κατ’ επέκταση παρηγορεί την ποιήτρια και τους αναγνώστες. Η αντίφαση του θρήνου με το παιχνίδι, η χαρμολύπη της ζωής που συνεχίζεται μετά από την πιο αφύσικη και τρομερή απώλεια- αυτής ενός νέου παιδιού- συμπυκνώνεται σ’ αυτό το εξαιρετικό κατά τη γνώμη μου ποίημα που δικαιώνει όχι μόνο τον τίτλο μα και την δημιουργική εμπλοκή των γατών στην συλλογή.\nΚάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στο ποίημα με τον χαρακτηριστικό τίτλο Στίξη σελ. 25 κι εδώ χωρίς αναφορά στην μητέρα. Ο γάτος ταυτίζεται με τον χαμένο γιο μιας άλλης μητέρας σ’ ένα ατμοσφαιρικό ποίημα. Εδώ ο τίτλος ταυτίζεται με την τελευταία επιγραμματική πρόταση «τελεία και παύλα» εκφράζοντας με όρους της γραμματικής το τελεσίδικο και αμετάβλητο του θανάτου. Επισημαίνω την συμβολική αντίθεση του κάτασπρου μάρμαρου με τα μαύρα γατιά που λιάζονται ράθυμα δίπλα- δίπλα. Η Αγγελική Πεχλιβάνη χαρίζει στον αναγνώστη ένα έξοχα δομημένο ποίημα μέσα από το ασπρόμαυρο παιχνίδισμα.\nΤο δεύτερο μέρος της συλλογής σχετικά με την Μεγάλη Εβδομάδα διαβάζεται ως οδοιπορικό του πένθους, μέσα από δύσβατα και σκληροτράχηλα μονοπάτια, ενάμιση χρόνο μετά την απώλεια της μητέρας. Δεν αναφέρεται σε επισκέψεις στο νεκροταφείο αλλά σχετίζεται με τους ψαλμούς της Μεγάλης Εβδομάδας και είναι γεμάτο από μεταφυσικές και θεολογικές αμφισβητήσεις. Τα ποιήματα είναι γραμμένα σαν ν’ απαντούν στον ειδικό ψαλμό της κάθε ημέρας των παθών. Η νύχτα πρωταγωνιστεί και τονίζεται το ψευδεπίγραφο κάθε ελπίδας για ανάσταση.\nΈνα άλλο σημαντικό ζήτημα που πραγματεύεται η συλλογή είναι η γλώσσα. Πόσο φτωχαίνει η γλώσσα μετά την απώλεια των αγαπημένων; Πώς ξεθωριάζει η λάμψη και η αυθεντικότητα της; Πού πηγαίνουν εκείνες οι λέξεις που ακουγόταν μόνο στην μεταξύ μας επικοινωνία; Πού εξαφανίζονται οι εντελώς προσωπικοί γλωσσικοί κώδικες; Στη σελ. 33 απαντήσεις πασχίζει να δώσει το ποίημα με τον τίτλο «Γηράσκω αεί διδασκόμενη» όπου η ποιήτρια παραδέχεται τη νέα γνώση του ανείπωτου πόνου που εκφράζεται με τρεις λέξεις: πίνω μαύρο γάλα για να κλείσει με την πικρή παραδοχή: «Σκέφτομαι τη γλώσσα μου, που ορφάνεψε. Και συνεχίζω». Το ίδιο συμβαίνει και στο ποίημα Τετάρτες σελ. 36 . Αρχίζω να μιλώ τη γλώσσα των νεκρών, γλιστράω μέσα της. Κι ενώ με καταπίνει, νανουρίσματα σκίζουν τα κύταρρά μου.\nΣτην τελευταία ενότητα με τίτλο: «και τότε φυσάει Πατέρας αέρας Πεχλιβάνης» όπου αναφέρεται πως ο πατέρας πέθανε στις 30 Αυγούστου (του Αγίου Αλεξάνδρου ανήμερα) χωρίς να ξέρουμε ποιάς χρονιάς, η ποιήτρια αποκαλύπτει στοιχεία του πατέρα της, που μύριζε χώμα. Χώμα και βορινό παράθυρο. Σαν απόμακρος και ψυχρός ήρωας παραμυθιού μασά φύλλα καπνού κι είναι πικρός, τόσο πικρός που αναθυμιάζει πίκρα. Με αιχμηρούς σαν ακονισμένες πέτρες στίχους: Άσαρκη λύπη-λίπασμα για ό,τι δεν καρποφόρησε. /τα μάτια σου είναι μπλε./Σαν κυμματάκια θάλασσας, σαν φλέβες ξημερώματος/αργότερα θα ασπρίσουν, θα γίνουν τούφες βαμβακιού(ναι, πρώτα γεράσανε τα μάτια σου κι ύστερα εσύ)./Χρόνια ολόκληρα δεν είπες το όνομά μου./Το ίδιο έκανα κι εγώ…η ποιήτρια μιλά για κάτι προσωπικό με τρόπο που μας αφορά όλους.\nΑξίζει να σταθούμε στο ποίημα «Η εποχή του φθινοπώρου» σελ.92, μια διαρκή υπόμνηση πως το καλοκαίρι χάνεται και η μεγάλη νύχτα καταφθάνει. Σε αυτό το ποίημα με σαρκαστική διάθεση που γίνεται σαφής και από τα επιφωνήματα που χρησιμοποιεί η Αγγελική Πεχλιβάνη δηλώνει την ένθερμη, ερωτική σχέση της με τη γραφή. Μόνον σε μια τέτοια σχέση η κόκκινη μελάνη ακροβατεί στην κόψη του χαρτιού σαμουά.\nΗ μητέρα έχει φύγει, ο πατέρας επίσης κι εκείνη δεν έχει τίποτε πια να χάσει. Η ποίηση όμως και οι αναγνώστες της έχουμε μόνον να κερδίσουμε απ’ αυτήν την ξεχωριστή συλλογή με ύφος εντελώς προσωπικό και αξιέπαινο. Με την πεποίθηση πως ο πόνος είναι μια κοινοτυπία, κάτι τόσο παρηγορητικό για την γενιά μας.\nΌσο για τον επίλογο της συλλογής (έξι στίχοι-αστραπές), δεν βρίσκω τις κατάλληλες λέξεις για να εκφράσω την καταλυτική επίδραση της υπερρεαλιστικής του εικόνας στο θυμικό του αναγνώστη, καθώς συνειδητοποιεί πως δεν είναι μόνος του όταν σκέπτεται πως η αγάπη δεν είναι άλλο από ένα ταξίδι από πληγή σε πληγή.*\n*Στίχοι του Γιάννη Αγγελάκα από το τραγούδι «Γιορτή» Τρύπες 1999.\nΓιώργος Βέης: Θεόδωρος Γρηγοριάδης, χάρτες, εκδόσεις «Πατάκη», σελ. 267\nΧριστίνα Μιχαηλίδου: ένα ποίημα