1 Ελληνική ρευματολογία ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ KAI EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ 4654 ΚΩΔ.ΕΝΤΥΠΟΥ ISSN ENTYΠΟ ΚΛΕΙΣΤΟ ΑΡ. ΑΔΕΙΑΣ 01-05/2003 ΚΕΜΠΡ.ΚΡ Τόμος 24 Απρίλιος-Μάιος-Ιούνιος 2013 Τεύχος 2 ΑΓ. ΚΩΝ/ΝΟΥ 40, ΜΑΡΟΥΣΙ ΑΤΤΙΚΗΣ Η χρήση των βιολογικών παραγόντων για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα στην Ελλάδα Iοί ηπατίτιδας B και C και ρευματοειδής αρθρίτιδα Επικαιροποίηση των συστάσεων της Ελληνικής Ρευματολογικής Εταιρείας για τη χρήση των βιολογικών παραγόντων στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και τις σπονδυλαρθρίτιδες (2012) Μονοθεραπεία με Βιολογικούς παράγοντες στη Ρευματοειδή Αρθρίτιδα: Όταν ο συνδυασμός με MTX/DMARDs δ ε ν α π ο τ ε λ ε ί β έ λ τ ι σ τ η ε π ι λ ο γ ή Τ α π ρ ό τ υ π α φ ρ ο ν τ ί δ α ς γ ι α τ α ά τ ο μ α μ ε ρ ε υ μ α τ ο ε ι δ ή α ρ θ ρ ί τ ι δ α Θ ε ρ α π ε ί α μ ε Infliximab σε Ασθενή με Αγκυλωτική Σπονδυλίτιδα και Βαριάς Μορφής Κυστική Ακμή και Πυώδη Ιδρωταδενίτιδα Περιγραφή Περίπτωσης και Ανασκόπηση της Βιβλιογραφίας Ενδιαφέροντα άρθρα βιβλιογραφιας Hellenic rheumatology GREEK RHEUMATOLOGICAL SOCIETY AND PROFESSIONAL ASSOSCIATION OF RHEUMATOLOGISTS\n3 Για την Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος ανατρέξτε στις σελίδες 54-55\n4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ RoActemra 20 mg/ml πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση. Πυκνό διάλυμα για παρασκευή διαλύματος προς έγχυση (στείρο πυκνό διάλυμα). Διαυγές έως ιριδίζον, άχρωμο έως υποκίτρινο διάλυμα. Ποιοτική και ποσοτική σύνθεση: Κάθε ml πυκνού διαλύματος περιέχει 20 mg tocilizumab*. Κάθε φιαλίδιο περιέχει 80 mg tocilizumab* σε 4 ml (20 mg/ml). Κάθε φιαλίδιο περιέχει 200 mg tocilizumab* σε 10 ml (20 mg/ml). Κάθε φιαλίδιο περιέχει 400 mg tocilizumab* σε 20 ml (20 mg/ml). * εξανθρωποποιημένο μονοκλωνικό αντίσωμα ισότυπου IgG1 κατά του υποδοχέα της ιντερλευκίνης-6 (IL-6), το οποίο παράγεται σε κύτταρα ωοθήκης Kινέζικου κρικητού (CHO) με τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. Έκδοχα: Κάθε φιαλίδιο των 80 mg περιέχει 0,10 mmol (2,21 mg) νάτριο. Κάθε φιαλίδιο των 200 mg περιέχει 0,20 mmol (4,43 mg) νάτριο. Κάθε φιαλίδιο των 400 mg περιέχει 0,39 mmol (8,85 mg) νάτριο. Αντενδείξεις: Υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα. Ενεργές, σοβαρές λοιμώξεις (βλ. παρ. Ειδικές προφυλάξεις). Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση: Λοιμώξεις : Έχουν αναφερθεί σοβαρές και ορισμένες φορές λοιμώξεις με έκβαση θάνατο σε ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικούς παράγοντες συμπεριλαμβανομένου του RoActemra (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες Ενέργειες). Η αγωγή με RoActemra δεν πρέπει να αρχίζει σε ασθενείς με ενεργές λοιμώξεις (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Εάν ένας ασθενής αναπτύξει σοβαρή λοίμωξη, η χορήγηση του RoActemra πρέπει να διακοπεί μέχρι να ελεγχθεί η λοίμωξή του (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Οι επαγγελματίες του τομέα υγειονομικής περίθαλψης πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά το ενδεχόμενο χορήγησης του RoActemra σε ασθενείς με ιστορικό λοιμώξεων που υποτροπιάζουν ή χρόνιων λοιμώξεων ή με υποκείμενες νόσους (π.χ. εκκολπωματίτιδα, διαβήτης και διάμεση πνευμονοπάθεια) οι οποίες ενδέχεται να προκαλούν στους ασθενείς προδιάθεση για λοιμώξεις. Συνιστάται η επαγρύπνηση για την έγκαιρη διάγνωση σοβαρής λοίμωξης σε ασθενείς που λαμβάνουν βιολογικές θεραπείες για μέτρια έως σοβαρή ΡΑ, συστηματική ΝΙΑή πολυαρθρική ΝΙΑ, δεδομένου ότι τα σημεία και τα συμπτώματα της οξείας φλεγμονής ενδέχεται να είναι μειωμένα, λόγω καταστολής της αντίδρασης οξείας φάσης. Οι επιδράσεις της tocilizumab στη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), τα ουδετερόφιλα και τα σημεία και συμπτώματα της λοίμωξης θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν εξετάζεται ένας ασθενής για ενδεχόμενη λοίμωξη. Πρέπει να δίνονται οδηγίες στους ασθενείς (στους οποίους συμπεριλαμβάνονται οι νεότεροι ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ ή πολυαρθρική ΝΙΑ που μπορεί να είναι λιγότερο ικανοί να επικοινωνούν τα συμπτώματά τους) και στους γονείς/κηδεμόνες των ασθενών με συστηματική ΝΙΑ, να επικοινωνήσουν άμεσα με τον επαγγελματία του τομέα υγειονομικής περίθαλψης μόλις εμφανιστούν συμπτώματα που υποδηλώνουν λοίμωξη, προκειμένου να διασφαλιστεί η άμεση αξιολόγηση και η κατάλληλη θεραπεία. Φυματίωση: Όπως συνιστάται και για άλλες βιολογικές θεραπείες της ΡΑ, της συστηματικής ΝΙΑ και της πολυαρθρικής ΝΙΑ, οι ασθενείς πρέπει να εξετάζονται για λοίμωξη από λανθάνουσα φυματίωση (ΤΒ) πριν από την έναρξη της αγωγής με RoActemra. Στους ασθενείς με λανθάνουσα φυματίωση (ΤΒ) πρέπει να χορηγείται η καθιερωμένη αντιμυκοβακτηριδιακή θεραπεία πριν από την έναρξη της αγωγής με RoActemra. Υπενθυμίζεται στους συνταγογράφους ιατρούς ο κίνδυνος ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων στη δοκιμασία δερματικής φυματίνης και στις αιματολογικές εξετάσεις της ιντερφερόνης-γαμμα για τη φυματίωση, ιδιαίτερα σε ασθενείς οι οποίοι είναι σοβαρά άρρωστοι ή ανοσοκατεσταλμένοι. Οι ασθενείς πρέπει να καθοδηγούνται να αναζητούν ιατρική συμβουλή εάν τα ενδεικτικά για τη φυματίωση σημεία/συμπτώματα (π.χ. επίμονος βήχας, απώλεια βάρους, χαμηλός πυρετός) παρατηρούνται κατά τη διάρκεια ή μετά τη θεραπεία με RoActemra. Επανενεργοποίηση ιογενών λοιμώξεων: Η επανενεργοποίηση ιογενών λοιμώξεων (π.χ. ιός ηπατίτιδας Β) έχει αναφερθεί σε βιολογικές θεραπείες για τη ΡΑ. Σε κλινικές μελέτες με tocilizumab, αποκλείστηκαν οι ασθενείς που διαγνώσθηκαν θετικοί στην ηπατίτιδα. Επιπλοκές της εκκολπωματίτιδας: Περιστατικά διάτρησης εκκολπώματος ως επιπλοκές της εκκολπωματίτιδας έχουν αναφερθεί όχι συχνά με το RoActemra σε ασθενείς με ΡΑ (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Το RoActemra πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό εντερικού έλκους ή εκκολπωματίτιδας. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτώματα που πιθανώς υποδηλώνουν επιπλοκές εκκολπωματίτιδας, όπως είναι το κοιλιακό άλγος, η αιμορραγία ή/και οι ανεξήγητες μεταβολές των συνηθειών του εντέρου σε συνδυασμό με πυρετό πρέπει να αξιολογούνται άμεσα για την έγκαιρη διάγνωση της εκκολπωματίτιδας, η οποία ενδέχεται να σχετίζεται με διάτρηση του γαστρεντερικού σωλήνα. Αντιδράσεις υπερευαισθησίας: Έχουν αναφερθεί σοβαρές αντιδράσεις υπερευαισθησίας σχετιζόμενες με την έγχυση του RoActemra. (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Τέτοιες αντιδράσεις μπορεί να είναι πιο έντονες και πιθανόν θανατηφόρες σε ασθενείς που έχουν εκδηλώσει αντιδράσεις υπερευαισθησίας κατά τη διάρκεια προηγούμενων εγχύσεων ακόμη και αν έχουν λάβει προθεραπεία με στεροειδή και αντιισταμινικά. Πρέπει να είναι διαθέσιμη η κατάλληλη θεραπεία για άμεση χρήση στην περίπτωση αναφυλακτικής αντίδρασης κατά τη θεραπεία με RoActemra. Εάν εκδηλωθεί αναφυλακτική αντίδραση ή άλλη σοβαρή αντίδραση υπερευαισθησίας/ σοβαρή αντίδραση σχετιζόμενη με την έγχυση, η χορήγηση του RoActemra θα πρέπει να διακοπεί άμεσα και το RoActemra να διακοπεί μόνιμα. Ενεργή ηπατική νόσος και ηπατική δυσλειτουργία: Η θεραπεία με RoActemra, ιδιαίτερα όταν χορηγείται ταυτόχρονα με MTX, ενδέχεται να σχετίζεται με αύξηση των ηπατικών τρανσαμινασών, επομένως, η θεραπεία ασθενών με ενεργή ηπατική νόσο ή ηπατική δυσλειτουργία πρέπει να εξετάζεται προσεκτικά (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Αύξηση ηπατικών τρανσαμινασών: Σε κλινικές δοκιμές, παροδικές ή διαλείπουσες ήπιες και μέτριες αυξήσεις των ηπατικών τρανσαμινασών αναφέρθηκαν συχνά με αγωγή με RoActemra, χωρίς εξέλιξη σε ηπατική κάκωση (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Παρατηρήθηκε αυξημένη συχνότητα των αυξήσεων αυτών κατά τη χρήση δυνητικά ηπατοτοξικών φαρμάκων (π.χ. MTX) σε συνδυασμό με το RoActemra. Όταν ενδείκνυται κλινικά, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και άλλες εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας συμπεριλαμβανομένης της χολερυθρίνης. Η έναρξη της αγωγής με RoActemra σε ασθενείς με αυξημένη αμινοτρανσφεράση της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτική αμινοτρανσφεράση (AST) > 1,5x ULN πρέπει να εξετάζεται προσεκτικά. Σε ασθενείς με αρχική τιμή ALT ή AST > 5x ULN, δε συνιστάται η χορήγηση της αγωγής. Στους ασθενείς με ΡΑ τα επίπεδα των ALT και AST πρέπει να παρακολουθούνται κάθε 4 με 8 εβδομάδες τους πρώτους 6 μήνες της θεραπείας και στη συνέχεια κάθε 12 εβδομάδες. Για συνιστώμενες τροποποιήσεις δόσης με βάση τις τρανσαμινάσες. Για αυξήσεις της ALT ή της AST > 3 5 x ULN που έχουν επιβεβαιωθεί από επαναλαμβανόμενες εξετάσεις, η αγωγή με RoActemra πρέπει να διακοπεί. Στους ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ και τους ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ τα επίπεδα των ALT και AST πρέπει να παρακολουθούνται στη δεύτερη έγχυση και μετέπειτα σύμφωνα με την ορθή κλινική πρακτική. Αιματολογικές διαταραχές: Έχουν παρατηρηθεί μειώσεις του αριθμού των ουδετερόφιλων και των αιμοπεταλίων μετά τη χορήγηση 8 mg/kg tocilizumab σε συνδυασμό με ΜΤΧ (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Πιθανόν να υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ουδετεροπενίας σε ασθενείς που έχουν λάβει προηγούμενη αγωγή με ανταγωνιστή του TNF. Σε ασθενείς που δεν έχουν λάβει προηγούμενη θεραπεία με RoActemra, η έναρξη της δεν συνιστάται σε ασθενείς με απόλυτο αριθμό ουδετερόφιλων (ANC) χαμηλότερο από 2 x 10 9 /l. Η έναρξη της αγωγής με RoActemra σε ασθενείς με χαμηλά επίπεδα αιμοπεταλίων (αριθμό αιμοπεταλίων χαμηλότερο από 100 x 10 3 / μl) πρέπει να γίνεται με προσοχή. Δεν συνιστάται η συνεχής θεραπεία σε ασθενείς που εμφανίζουν ΑNC <0,5 x 10 9 /l ή αριθμό αιμοπεταλίων < 50 x 10 3 / μl. Η σοβαρή ουδετεροπενία πιθανόν να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων, αν και δεν υπάρχει ξεκάθαρη συσχέτιση μεταξύ της μείωσης ουδετερόφιλων και της εμφάνισης σοβαρών λοιμώξεων σε κλινικές δοκιμές με το RoActemra μέχρι σήμερα. Στους ασθενείς με ΡΑ τα ουδετερόφιλα και τα αιμοπετάλια θα πρέπει να παρακολουθούνται 4 με 8 εβδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας και στη συνέχεια σύμφωνα με την καθιερωμένη κλινική πρακτική. Για συνιστώμενες τροποποιήσεις δόσης με βάση τον ΑNC και τον αριθμό αιμοπεταλίων. Στους ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ και τους ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ τα ουδετερόφιλα και τα αιμοπετάλια θα πρέπει να παρακολουθούνται στη δεύτερη έγχυση και μετέπειτα σύμφωνα με την ορθή κλινική πρακτική. Λιπιδικές παράμετροι: Αυξήσεις στις λιπιδικές παραμέτρους, συμπεριλαμβανομένων της ολικής χοληστερόλης, της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνης (LDL), της υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνης (ΗDL) και των τριγλυκεριδίων παρατηρήθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν αγωγή με tocilizumab (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Στην πλειοψηφία των ασθενών, δεν υπήρξε αύξηση των αθηρωματικών δεικτών και οι αυξήσεις της ολικής χοληστερόλης ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία με αντιλιπιδαιμικούς παράγοντες. Στους ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ, πολυαρθρική ΝΙΑ και ΡΑ η αξιολόγηση των λιπιδικών παραμέτρων πρέπει να πραγματοποιείται 4 έως 8 εβδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας με RoActemra. Η διαχείριση των ασθενών πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις τοπικές κλινικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση της υπερλιπιδαιμίας. Νευρολογικές διαταραχές: Οι γιατροί πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση για συμπτώματα που πιθανώς υποδηλώνουν έναρξη κεντρικών απομυελινωτικών διαταραχών. Η πιθανότητα εμφάνισης κεντρικής απομυελίνωσης με το RoActemra είναι άγνωστη επί του παρόντος. Κακοήθεια: Ο κίνδυνος κακοήθειας είναι αυξημένος σε ασθενείς με ΡΑ. Τα ανοσοτροποποιητικά φαρμακευτικά προϊόντα ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο κακοήθειας. Εμβολιασμοί: Τα εμβόλια από ζώντες ιούς και τα εμβόλια από εξασθενημένους ζώντες ιούς δεν πρέπει να χορηγούνται σε συνδυασμό με το RoActemra, καθώς η κλινική ασφάλεια δεν έχει επιβεβαιωθεί. Συνιστάται όλοι οι ασθενείς, ιδιαίτερα οι ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ και οι ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ να έχουν ολοκληρώσει όλες τις ανοσοποιήσεις τους σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες για την ανοσοποίηση, πριν την έναρξη της θεραπείας με RoActemra. Το διάστημα μεταξύ των εμβολιασμών με ζώντες ιούς και της έναρξης της θεραπείας με RoActemra πρέπει να είναι σύμφωνο με τις ισχύουσες οδηγίες του εμβολιασμού σχετικά με τους ανοσοκατασταλτικούς παράγοντες. Καρδιαγγειακός κίνδυνος : Οι ασθενείς με ΡΑ έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών διαταραχών και πρέπει να γίνει διαχείριση των παραγόντων κινδύνου που αντιμετωπίζουν (π.χ. υπέρταση, υπερλιπιδαιμία) ως μέρος της συνήθους περίθαλψης. Συνδυασμός με ανταγωνιστές TNF: Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση του RoActemra σε συνδυασμό με ανταγωνιστές TNF ή άλλες βιολογικές θεραπείες σε ασθενείς με ΡΑ, ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ ή ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ. Δε συνιστάται η χρήση του RoActemra σε συνδυασμό με άλλους βιολογικούς παράγοντες. Νάτριο: Το παρόν φαρμακευτικό προϊόν περιέχει 1,17 mmol (ή 26,55 mg) νατρίου ανά μέγιστη δόση 1200 mg. Να λαμβάνεται υπόψη από ασθενείς που ακολουθούν δίαιτα με ελεγχόμενη ποσότητα νατρίου. Οι δόσεις μικρότερες από 1025 mg αυτού του φαρμακευτικού προϊόντος περιέχουν λιγότερο από 1 mmol νατρίου (23 mg), δηλ. είναι ουσιαστικά ελεύθερο νατρίου. Παιδιατρικός πληθυσμός: Ασθενείς με συστηματική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα (ΝΙΑ) και ασθενείς με πολυαρθρική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα (ΝΙΑ): Όπως περιγράφεται παραπάνω. Ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ: Το σύνδρομο ενεργοποίησης των μακροφάγων (MAS) είναι μια σοβαρή απειλητική για τη ζωή διαταραχή που μπορεί να εμφανισθεί σε ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ. Σε κλινικές δοκιμές, η tocilizumab δεν έχει μελετηθεί σε ασθενείς κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου ενεργού συνδρόμου ενεργοποιήσης των μακροφάγων. Ανεπιθύμητες ενέργειες : Ασθενείς με PA: Η ασφάλεια της tocilizumab έχει διερευνηθεί μέσω 4 μελετών ελεγχόμενων με εικονικό φάρμακο (μελέτες II, III, IV και V), 1 μελέτης ελεγχόμενης με MTX (μελέτη Ι) και στις περιόδους παράτασής τους. Η διπλά τυφλή ελεγχόμενη περίοδος ήταν 6 μήνες σε τέσσερεις μελέτες (μελέτες I, III, IV και V) και μέχρι 2 χρόνια σε μια μελέτη (μελέτη ΙΙ). Στις διπλά τυφλές ελεγχόμενες μελέτες, 774 ασθενείς λάμβαναν 4 mg/kg tocilizumab σε συνδυασμό με MTX, 1870 ασθενείς λάμβαναν 8 mg/kg tocilizumab σε συνδυασμό με MTX ή άλλα τροποποιητικά της νόσου αντιρευματικά φάρμακα (DMARDs) και 288 ασθενείς λάμβαναν μονοθεραπεία με 8 mg/kg tocilizumab. Στον πληθυσμό μακροχρόνιας έκθεσης συμπεριλαμβάνονται όλοι οι ασθενείς, οι οποίοι έλαβαν τουλάχιστον μια δόση tocilizumab, είτε στην διπλά τυφλή ελεγχόμενη περίοδο ή στην ανοικτής επισήμανσης φάση παράτασης των μελετών. Από τους 4009 ασθενείς σε αυτό τον πληθυσμό, 3577 έλαβαν θεραπεία για τουλάχιστον 6 μήνες, 3296 για τουλάχιστον 1 χρόνο, 2806 έλαβαν θεραπεία για τουλάχιστον 2 χρόνια και 1222 για 3 χρόνια. Οι πιο συχνά αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες (ADRs) (εμφάνιση σε ποσοστό 5 % των ασθενών στους οποίους χορηγήθηκε tocilizumab ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με DMARDs) ήταν λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, ρινοφαρυγγίτιδα, κεφαλαλγία, υπέρταση και αυξημένη ALT. Οι ADRs που παρατίθενται στον Πίνακα 1 παρουσιάζονται κατά κατηγορίες οργάνου συστήματος και συχνότητας, που ορίζονται χρησιμοποιώντας τα ακόλουθα κριτήρια: πολύ συχνές ( 1/10), συχνές ( 1/100 έως <1/10) ή όχι συχνές ( 1/1.000 έως <1/100). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Πίνακας 1. Σύνοψη των ADRs που παρουσιάστηκαν σε ασθενείς με ΡΑ που λάμβαναν tocilizumab ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με MTX ή άλλα DMARDs στη διπλά τυφλή ελεγχόμενη περίοδο Κατηγορία Οργάνου- Συστήματος Πολύ συχνές Συχνές Όχι συχνές Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος Κυτταρίτιδα, Πνευμονία, Απλός στοματικός έρπης, Έρπητας ζωστήρας Εκκολπωματίτιδα Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Διαταραχές του δέρματος και του υποδόριου ιστού Διαταραχές του νευρικού συστήματος Παρακλινικές Εξετάσεις Αγγειακές διαταραχές Διαταραχές του αιμοποιητικού και του λεμφικού συστήματος Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Γενικές διαταραχές και καταστάσεις της οδού χορήγησης Οφθαλμικές διαταραχές Διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος, του θώρακα και του μεσοθωρακίου Διαταραχές των νεφρών Διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος Υπερχοληστερολαιμία* Κοιλιακό άλγος, Εξέλκωση του στόματος, Γαστρίτιδα Εξάνθημα, Κνησμός, Κνίδωση Κεφαλαλγία, Ζάλη Αυξημένες ηπατικές τρανσαμινάσες, Αυξημένο βάρος, Αυξημένη ολική χολερυθρίνη* Υπέρταση Λευκοπενία, Ουδετεροπενία Περιφερικό οίδημα Αντιδράσεις Υπερευαισθησίας Επιπεφυκίτιδα Βήχας, Δύσπνοια Στοματίτιδα, Γαστρικό έλκος Αυξημένη ολική χολερυθρίνη Υπερτριγλυκεριδαιμία Νεφρολιθίαση Υποθυρεοειδισμός Συμπεριλαμβάνει αυξήσεις που συλλέγονται ως μέρος της συνήθους εργαστηριακής παρακολούθησης (βλέπω το παρακάτω κείμενο). Λοιμώξεις : Στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες μελέτες το ποσοστό όλων των λοιμώξεων που αναφέρθηκαν με αγωγή 8 mg/ kg tocilizumab σε συνδυασμό με αγωγή με DMARD ήταν 127 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη σε σύγκριση με 112 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη στην ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο μαζί με DMARD. Στον μακροχρόνιο πληθυσμό έκθεσης, το συνολικό ποσοστό των λοιμώξεων με RoActemra ήταν 108 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη σε έκθεση. Στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές μελέτες, το ποσοστό των σοβαρών λοιμώξεων με 8 mg/kg tocilizumab σε συνδυασμό με DMARD ήταν 5,3 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη έκθεσης σε σύγκριση με 3,9 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη έκθεσης στην ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο μαζί με DMARD. Στη μελέτη μονοθεραπείας το ποσοστό των σοβαρών λοιμώξεων ήταν 3,6 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη έκθεσης στην ομάδα tocilizumab σε σύγκριση με 1,5 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη έκθεσης στην ομάδα που έλαβε ΜΤΧ. Στον πληθυσμό μακροχρόνιας έκθεσης, το συνολικό ποσοστό των σοβαρών λοιμώξεων (βακτηριακών, ιογενών και μυκητιασικών) ήταν 4,7 συμβάματα ανά 100 ασθενείς- έτη. Στις σοβαρές λοιμώξεις που αναφέρθηκαν, ορισμένες με αποτέλεσμα θάνατο, συμπεριλαμβάνονται ενεργός φυματίωση, η οποία μπορεί να εμφανιστεί με ενδοπνευμονική ή εξωπνευμονική νόσο, επεμβατικές πνευμονικές λοιμώξεις, συμπεριλαμβανομένης της καντιντίασης, ασπεργίλλωσης, κοκκιδιοειδομυκητίασης και πνευμονίας jirovecii, πνευμονία, κυτταρίτιδα, έρπης ζωστήρας, γαστρεντερίτιδα, εκκολπωματίτιδα, σηψαιμία και βακτηριακή αρθρίτιδα. Αναφέρθηκαν περιπτώσεις ευκαιριακών λοιμώξεων. Διάμεση πνευμονοπάθεια: Η επηρεασμένη πνευμονική λειτουργία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης λοιμώξεων. Υπήρξαν αναφορές μετά την κυκλοφορία διάμεσης πνευμονοπάθειας (συμπεριλαμβανομένης της πνευμονίτιδας και της πνευμονικής ίνωσης), μερικές εκ των οποίων είχαν θανατηφόρες εκβάσεις. Γαστρεντερική Διάτρηση: Κατά τη διάρκεια ελεγχόμενων 6μηνιαίων κλινικών δοκιμών, το συνολικό ποσοστό γαστρεντερικής διάτρησης ήταν 0,26 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη στη θεραπεία με tocilizumab. Στον πληθυσμό μακροχρόνιας έκθεσης το συνολικό ποσοστό γαστρεντερικής διάτρησης ήταν 0,28 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη. Αναφορές για γαστρεντερική διάτρηση με tocilizumab αναφέρθηκαν κυρίως ως επιπλοκές εκκολπωματίτιδας, στις οποίες συγκαταλέγονται η γενικευμένη πυώδης περιτονίτιδα, η διάτρηση του κατώτερου γαστρεντερικού συστήματος, συρίγγια και απόστημα. Αντιδράσεις σχετιζόμενες με την έγχυση : Στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές μελέτες, οι ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με την έγχυση (επιλεγμένα συμβάματα που εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια της έγχυσης ή εντός 24 ωρών από την έγχυση) αναφέρθηκαν σε ποσοστό 6,9 % των ασθενών της ομάδας που λάμβανε 8 mg/kg tocilizumab σε συνδυασμό με DMARD και σε ποσοστό 5,1 % των ασθενών της ομάδας που\n5 λάμβανε εικονικό φάρμακο μαζί με DMARD. Τα συμβάματα που αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια της έγχυσης αφορούσαν κατά κύριο λόγο υπερτασικά επεισόδια. Τα συμβάματα που αναφέρθηκαν εντός 24 ωρών από το τέλος της έγχυσης αφορούσαν κεφαλαλγία και δερματικές αντιδράσεις (εξάνθημα, κνίδωση). Αυτές οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν ήταν περιοριστικές για τη θεραπεία. Το ποσοστό των αναφυλακτικών αντιδράσεων (οι οποίες εμφανίστηκαν συνολικά σε 6 από τους ασθενείς, ποσοστό 0,2 %) ήταν αρκετές φορές υψηλότερο με τη δόση των 4 mg/kg σε σύγκριση με τη δόση των 8 mg/kg. Κλινικά σημαντικές αντιδράσεις υπερευαισθησίας σχετιζόμενες με tocilizumab, λόγω των οποίων χρειάστηκε να διακοπεί η αγωγή, αναφέρθηκαν συνολικά σε 13 από τους ασθενείς (0,3 %) στους οποίους χορηγήθηκε tocilizumab κατά τη διάρκεια των ελεγχόμενων και των ανοιχτών κλινικών μελετών. Αυτές οι αντιδράσεις παρατηρήθηκαν σε γενικές γραμμές μεταξύ της δεύτερης και της πέμπτης έγχυσης tocilizumab (βλ. παρ. Ειδικές προφυλάξεις). Αναφυλαξία με αποτέλεσμα θάνατο αναφέρθηκε μετά την άδεια κυκλοφορίας του φαρμάκου κατά τη διάρκεια της θεραπείας με tocilizumab (βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες). Ανοσογονικότητα: Στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές εξετάστηκαν συνολικά ασθενείς για αντισώματα κατά της tocilizumab. Από τους 46 ασθενείς (1,6 %) που ανέπτυξαν αντισώματα κατά της tocilizumab, οι 6 παρουσίασαν μια σχετιζόμενη ιατρικά σημαντική αντίδραση υπερευαισθησίας, η οποία οδήγησε 5 απ αυτούς σε μόνιμη διακοπή της θεραπείας. Τριάντα ασθενείς (1,1 %) ανέπτυξαν εξουδετερωτικά αντισώματα. Αιματολογικές διαταραχές: Ουδετερόφιλα: Στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές εμφανίστηκε μείωση του αριθμού ουδετερόφιλων κάτω από 1 x 10 9 / l σε ποσοστό 3,4 % των ασθενών που λάμβαναν 8 mg/kg tocilizumab σε συνδυασμό με DMARDs, έναντι ποσοστού <0,1 % των ασθενών που λάμβαναν εικονικό φάρμακο με DMARDs. Οι μισοί περίπου ασθενείς που ανέπτυξαν ANC < 1 x 10 9 /l παρουσίασαν αυτή τη μείωση εντός 8 εβδομάδων από την έναρξη της θεραπείας. Μειώσεις κάτω από 0,5 x 10 9 / l αναφέρθηκαν σε 0,3 % των ασθενών που λάμβαναν 8 mg/kg tocilizumab με DMARDs. Έχουν αναφερθεί λοιμώξεις με ουδετεροπενία. Κατά τη διάρκεια της διπλά τυφλής ελεγχόμενης περιόδου και κατά την μακροχρόνια έκθεση, η γενική εικόνα και η επίπτωση των μειώσεων στον αριθμό ουδετερόφιλων παρέμειναν συμβατές με ότι παρατηρήθηκε στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές. Αιμοπετάλια: Στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές παρατηρήθηκε μείωση του αριθμού αιμοπεταλίων κάτω του 100 x 10 3 / μl σε ποσοστό 1,7 % των ασθενών που λάμβαναν 8 mg/kg tocilizumab σε συνδυασμό με DMARDs, έναντι ποσοστού <1 % των ασθενών που λάμβαναν εικονικό φάρμακο με DMARDs. Αυτές οι μειώσεις δε συνοδεύτηκαν από αιμορραγικά συμβάματα. Κατά τη διάρκεια της διπλά τυφλής ελεγχόμενης περιόδου και κατά την μακροχρόνια έκθεση, η γενική εικόνα και η επίπτωση των μειώσεων του αριθμού αιμοπεταλίων παρέμειναν συμβατές με ότι παρατηρήθηκε στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές. Έχουν εκδηλωθεί πολύ σπάνια αναφορές πανκυτταροπενίας μετά την κυκλοφορία του φαρμάκου. Αυξήσεις ηπατικών τρανσαμινασών: Στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές παρατηρήθηκαν παροδικές αυξήσεις της ALT / AST >3 x ULN σε ποσοστό 2,1 % των ασθενών που λάμβαναν 8 mg/kg tocilizumab, έναντι ποσοστού 4,9 % των ασθενών που λάμβαναν MTX και σε ποσοστό 6,5 % των ασθενών που λάμβαναν 8 mg/kg tocilizumab μαζί με DMARDs έναντι 1,5 % ασθενών που λάμβαναν εικονικό φάρμακο σε συνδυασμό με DMARDs. Η προσθήκη δυνητικά ηπατοτοξικών φαρμάκων (π.χ. MTX) στη μονοθεραπεία με tocilizumab είχε ως αποτέλεσμα να γίνουν συχνότερες αυτές οι αυξήσεις. Οι αυξήσεις της ALT / AST >5 x ULN παρατηρήθηκαν σε ποσοστό 0,7 % των ασθενών σε μονοθεραπεία με tocilizumab και σε 1,4 % των ασθενών σε αγωγή με tocilizumab και DMARD, η πλειονότητα των οποίων διέκοψαν μόνιμα την αγωγή με tocilizumab. Αυτές οι αυξήσεις δε συσχετίστηκαν με κλινικά σημαντική αύξηση της άμεσης χολερυθρίνης ούτε με κλινικές ενδείξεις ηπατίτιδας ή ηπατικής δυσλειτουργίας. Κατά τη διάρκεια της διπλά τυφλής ελεγχόμενης περιόδου, η επίπτωση της αύξησης της έμμεσης χολερυθρίνης μεγαλύτερης από το ανώτερο φυσιολογικό όριο, η οποία συλλέχθηκε ως συνήθης εργαστηριακή παράμετρος, είναι 6,2 % σε ασθενείς που λάμβαναν 8 mg/kg tocilizumab και DMARD. Το 5,8% του συνόλου των ασθενών εμφάνισε αύξηση της έμμεσης χολερυθρίνης > 1 έως 2 x ULN και το 0,4% είχε αύξηση > 2 x ULN. Κατά τη διάρκεια της διπλά τυφλής ελεγχόμενης περιόδου και κατά τη μακροχρόνια έκθεση, η γενική εικόνα και η επίπτωση των αυξήσεων της ALT / AST παρέμειναν συμβατές με ότι παρατηρήθηκε στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές. Λιπιδικές παράμετροι: Κατά τη διάρκεια 6μηνιαίων ελεγχόμενων δοκιμών αναφέρθηκαν συχνά αυξήσεις στις λιπιδικές παραμέτρους, όπως η ολική χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια, η χοληστερόλη LDL και/ή η χοληστερόλη HDL. Με τη συνήθη εργαστηριακή παρακολούθηση παρατηρήθηκε ότι περίπου το 24 % των ασθενών που λάμβαναν RoActemra σε κλινικές δοκιμές εμφάνισαν συνεχείς αυξήσεις στην ολική χοληστερόλη 6,2 mmol/ l, 15% εμφάνισαν συνεχή αύξηση στην LDL έως 4,1 mmol/l. Οι αυξήσεις των λιπιδικών παραμέτρων αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά μέσω αγωγής με αντιλιπιδαιμικούς παράγοντες. Κατά τη διάρκεια της διπλά τυφλής ελεγχόμενης περιόδου και κατά την μακροχρόνια έκθεση, η γενική εικόνα και η επίπτωση των αυξήσεων στις λιπιδικές παραμέτρους παρέμειναν συμβατές με ότι παρατηρήθηκε στις 6μηνιαίες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές. Κακοήθειες: Τα κλινικά δεδομένα δεν επαρκούν για την αξιολόγηση της ενδεχόμενης επίπτωσης κακοήθειας λόγω έκθεσης στή tocilizumab. Οι αξιολογήσεις της μακροπρόθεσμης ασφάλειας βρίσκονται σε εξέλιξη. Παιδιατρικός πληθυσμός: Η ασφάλεια της toclizumab στον παιδιατρικό πληθυσμό στις παραγράφους για την πολυαρθρική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα και τη συστηματική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα που ακολουθούν. Σε γενικές γραμμές, οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις στους ασθενείς με πολυαρθρική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα και συστηματική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα ήταν παρόμοιες ως προς το είδος με αυτές που παρατηρήθηκαν στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις σε ασθενείς με πολυαρθρική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα και συστηματική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα που έλαβαν θεραπεία με tocilizumab περιγράφονται στη συνέχεια και παρουσιάζονται στον Πίνακα 2 κατά κατηγορίες οργανικού συστήματος και συχνότητας, που ορίζονται χρησιμοποιώντας την ακόλουθη σύμβαση: πολύ συχνή ( 1/10), συχνή ( 1/100 έως < 1/10) ή όχι συχνή ( 1/1.000 έως < 1/100). Πίνακας 2: Σύνοψη των ανεπιθύμητων αντιδράσεων που παρουσιάστηκαν σε ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ ή πολυαρθρική ΝΙΑ που ελάμβαναν tocilizumab ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με MTX. Κατηγορία Οργανικού - Συστήματος Προτιμώμενος όρος Συχνότητα Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ συχνές Συχνές Όχι συχνές Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος Ρινοφαρυγγίτιδα Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Ναυτία Διάρροια Γενικές διαταραχές και καταστάσεις της οδού χορήγησης Σχετιζόμενες με την έγχυση αντιδράσεις πολυαρθρική ΝΙΑ, συστηματική ΝΙΑ πολυαρθρική ΝΙΑ, συστηματική ΝΙΑ πολυαρθρική ΝΙΑ πολυαρθρική ΝΙΑ, συστηματική ΝΙΑ πολυαρθρική ΝΙΑ 1, συστηματική ΝΙΑ 2 Διαταραχές του νευρικού συστήματος Κεφαλαλγία πολυαρθρική ΝΙΑ συστηματική ΝΙΑ Παρακλινικές εξετάσεις Αυξημένες ηπατικές πολυαρθρική ΝΙΑ τρανσαμινάσες Μείωση στον αριθμό συστηματική ΝΙΑ πολυαρθρική ΝΙΑ των ουδετεροφίλων Μειωμένος αριθμός αιμοπεταλίων συστηματική ΝΙΑ Αυξημένη συστηματική ΝΙΑ χοληστερόλη πολυαρθρική ΝΙΑ πολυαρθρική ΝΙΑ 1. Τα σχετιζόμενα με την έγχυση συμβάματα αντίδρασης στους ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων, την κεφαλαλγία, τη ναυτία και την υπόταση 2. Τα σχετιζόμενα με την έγχυση συμβάματα αντίδρασης στους ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων, το εξάνθημα, την κνίδωση, τη διάρροια, την επιγαστρική δυσφορία, την αρθραλγία και την κεφαλαλγία. Ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ: Η ασφάλεια της tocilizumab στην πολυαρθρική NIA μελετήθηκε σε 188 ασθενείς ηλικίας από 2 έως 17 ετών. Η συνολική έκθεση του ασθενούς ήταν 184,4 ασθενείς-έτη. Η συχνότητα των ανεπιθύμητων αντιδράσεων στους ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ παρατίθεται στον Πίνακα 2. Οι τύποι των ανεπιθύμητων αντιδράσεων στους ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ ήταν παρόμοιοι με αυτούς που παρατηρήθηκαν στους ασθενείς με ΡΑ και συστηματική ΝΙΑ, βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες. Συγκριτικά με τον ενήλικο πληθυσμό με ΡΑ, τα συμβάματα ρινοφαρυγγίτιδας, κεφαλαλγίας, ναυτίας και μειωμένου αριθμού ουδετεροφίλων αναφέρονταν συχνότερα στον πληθυσμό με πολυαρθρική ΝΙΑ. Τα συμβάματα της αυξημένης χοληστερόλης αναφέρονταν λιγότερο συχνά στον πληθυσμό της πολυαρθρικής ΝΙΑ σε σχέση με την ενήλικο πληθυσμό με ΡΑ. Λοιμώξεις: Το ποσοστό των λοιμώξεων σε όλον τον πληθυσμό που εκτέθηκε στο tocilizumab ήταν 163,7 ανά 100 ασθενείς έτη Στα συχνότερα παρατηρηθέντα συμβάματα ήταν η ρινοφαρυγγίτιδα και οι λοιμώξεις της ανώτερης αναπνευστικής οδού. Το ποσοστό των σοβαρών λοιμώξεων ήταν αριθμητικά υψηλότερο στους ασθενείς με βάρος <30 kg υπό θεραπεία με 10 mg/kg tocilizumab (12,2 ανά 100 έτη ασθενούς) συγκριτικά με τους ασθενείς με βάρος 30 kg, υπό θεραπεία με 8 mg/kg tocilizumab (4,0 ανά 100 έτη ασθενούς). Η επίπτωση των λοιμώξεων που οδήγησαν σε διακοπές της δόσης ήταν, επίσης, αριθμητικά υψηλότερη στους ασθενείς με βάρος <30 kg υπό θεραπεία με 10 mg/ kg tocilizumab (21,4%) συγκριτικά με τους ασθενείς με βάρος 30 kg, υπό θεραπεία με 8 mg/kg tocilizumab (7,6%). Αντιδράσεις σχετιζόμενες με την έγχυση: Στους ασθενείς με πολυαρθρική ΝΙΑ, ως αντιδράσεις σχετιζόμενες με την έγχυση ορίζονται όλα τα συμβάματα που παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια ή εντός 24 ωρών από μία έγχυση. Σε όλο τον πληθυσμό έκθεσης στο tocilizumab, 11 ασθενείς (5,9%) παρουσίασαν σχετιζόμενες με την έγχυση αντιδράσεις κατά τη διάρκεια της έγχυσης και 38 ασθενείς (20,2%) παρουσίασαν σύμβαμα μέσα σε διάστημα 24 ωρών από την έγχυση. Τα συνηθέστερα συμβάματα που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της έγχυσης ήταν η κεφαλαλγία, η ναυτία και η υπόταση και, σε διάστημα 24 ωρών από την έγχυση, ήταν η ζάλη και η υπόταση. Σε γενικές γραμμές, οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις στο φάρμακο που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια και εντός 24 ωρών από την έγχυση ήταν παρόμοιες ως προς το είδος με αυτές που παρατηρήθηκαν στους ασθενείς με ΡΑ και συστηματική ΝΙΑ, βλ. παρ. Ανεπιθύμητες ενέργειες. Δεν αναφέρθηκαν κλινικά σημαντικές αντιδράσεις υπερευαισθησίας σχετιζόμενες με τη tocilizumab και χρήζουσες διακοπής της θεραπείας. Ανοσογονικότητα: Ένας ασθενής στην ομάδα των 10 mg/kg < 30kg ανέπτυξε θετικά αντισώματα κατά της tocilizumab χωρίς να αναπτύξει αντίδραση υπερευαισθησίας και στη συνέχεια αποσύρθηκε από τη μελέτη. Ουδετερόφιλα: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο σε όλον τον πληθυσμό που εκτέθηκε στην tocilizumab, μείωση στον αριθμό των ουδετεροφίλων κάτω από /L σημειώθηκε στο 3,7% των ασθενών. Αιμοπετάλια: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο σε όλον τον πληθυσμό που εκτέθηκε στη tocilizumab, 1% των ασθενών εμφάνισε μείωση στον αριθμό των αιμοπεταλίων σε 50 Χ 10 3 /µl χωρίς σχετιζόμενα αιμορραγικά συμβάματα. Αυξήσεις ηπατικών τρανσαμινασών: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο σε όλον τον πληθυσμό που εκτέθηκε στη tocilizumab, παρατηρήθηκε αύξηση στην ALT ή την AST 3xULN στο 3,7% και <1% των ασθενών, αντίστοιχα. Λιπιδικές παράμετροι: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο σε όλον τον πληθυσμό που εκτέθηκε στη tocilizumab, παρατηρήθηκε αύξηση στην ολική χοληστερόλη >1,5-2 x ULN σε έναν ασθενή (0,5%) και αύξηση στην LDL >1,5-2 x ULN σε έναν ασθενή (0,5%). Ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ: Η ασφάλεια της tocilizumab στη συστηματική NIA μελετήθηκε σε 112 ασθενείς ηλικίας από 2 έως 17 ετών. Στη διπλά τυφλή, ελεγχόμενη φάση 12 εβδομάδων, 75 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με tocilizumab (8 mg/kg ή 12 mg/kg με βάση το σωματικό βάρος). Μετά από 12 εβδομάδες ή κατά τη χρονική στιγμή της αλλαγής σε tocilizumab, λόγω της επιδείνωσης της νόσου, οι ασθενείς έλαβαν θεραπεία στην ανοικτής επισήμανσης φάση παράτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Σε γενικές γραμμές, οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις στους ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ ήταν παρόμοιες ως προς το είδος με αυτές που παρατηρήθηκαν στους ασθενείς με ΡΑ, βλ. παράγραφο 4.8. Η συχνότητα των ανεπιθύμητων αντιδράσεων στους ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ παρατίθεται στον Πίνακα 2. Συγκριτικά με τον ενήλικο πληθυσμό με ΡΑ, οι ασθενείς με συστηματική ΝΙΑ εμφάνισαν υψηλότερη συχνότητα ρινοφαρυγγίτιδας, μείωση του αριθμού των ουδετεροφίλων, αυξημένες ηπατικές τρανσαμινάσες και διάρροια. Τα συμβάματα της αυξημένης χοληστερόλης αναφέρονταν λιγότερο συχνά στον πληθυσμό της συστηματικής ΝΙΑ σε σχέση με την ενήλικο πληθυσμό με ΡΑ. Λοιμώξεις: Στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, το ποσοστό όλων των λοιμώξεων στην ομάδα της tocilizumab ήταν 344,7 ανά 100 ασθενείς-έτη και 287,0 ανά 100 ασθενείς-έτη στην ομάδα που έλαβε το εικονικό φάρμακο. Στην ανοιχτής επισήμανσης φάση παράτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη (Μέρος ΙΙ), το συνολικό ποσοστό των λοιμώξεων παρέμεινε παρόμοιο στα 306,6 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη. Στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, το ποσοστό των σοβαρών λοιμώξεων στην ομάδα της tocilizumab ήταν 11,5 ανά 100 ασθενείς-έτη. Στον ένα χρόνο στην ανοικτής επισήμανσης φάση παράτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη, το συνολικό ποσοστό των σοβαρών λοιμώξεων παρέμεινε σταθερό στα 11,3 συμβάματα ανά 100 ασθενείς-έτη. Οι αναφερθείσες σοβαρές λοιμώξεις ήταν παρόμοιες με αυτές που παρατηρήθηκαν στους ασθενείς με ΡΑ με την προσθήκη της ανεμοευλογιάς και της μέσης ωτίτιδας. Αντιδράσεις σχετιζόμενες με την έγχυση: Ως αντιδράσεις που σχετίζονται με την έγχυση ορίζονται όλα τα συμβάματα που παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια ή εντός 24 ωρών από μια έγχυση. Στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, 4% των ασθενών της ομάδας της tocilizumab παρουσίασε συμβάματα που συνέβησαν κατά την έγχυση. Ένα σύμβαμα (αγγειοοίδημα) θεωρήθηκε σοβαρό και απειλητικό για τη ζωή και ο ασθενής διέκοψε τη θεραπεία της μελέτης. Στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, 16% των ασθενών της ομάδας της tocilizumab και 5,4 % των ασθενών της ομάδας του εικονικού φαρμάκου παρουσίασε ένα σύμβαμα εντός 24 ωρών από την έγχυση. Στην ομάδα της tocilizumab, τα συμβάματα συμπεριέλαβαν αλλά δεν περιορίστηκαν σε εξάνθημα, κνίδωση, διάρροια, επιγαστρική δυσφορία, αρθραλγία και κεφαλαλγία. Ένα από τα συμβάματα αυτά, η κνίδωση, θεωρήθηκε σοβαρή. Κλινικά σημαντικές αντιδράσεις υπερευαισθησίας σχετιζόμενες με τη tocilizumab και χρήζουσες διακοπής της θεραπείας, αναφέρθηκαν σε 1 στους 112 ασθενείς (< 1%) που έλαβαν θεραπεία με tocilizumab κατά τη διάρκεια της ελεγχόμενης και έως και την ανοικτής επισήμανσης κλινική δοκιμή. Ανοσογονικότητα: Και οι 112 ασθενείς εξετάσθηκαν για αντισώματα κατά της tocilizumab πριν από την έναρξη της θεραπείας. Δύο ασθενείς ανέπτυξαν θετικά αντισώματα κατά της tocilizumab και ένας από αυτούς τους ασθενείς εκδήλωσε αντίδραση υπερευαισθησίας, η οποία οδήγησε σε διακοπή της θεραπείας. Η συχνότητα εμφάνισης του σχηματισμού αντισωμάτων κατά της tocilizumab μπορεί να υποτιμηθεί λόγω της παρεμβολής της tocilizumab στη μέθοδο ανίχνευσης και την υψηλότερη συγκέντρωση φαρμάκου που παρατηρήθηκε στα παιδιά συγκριτικά με τους ενήλικες. Ουδετερόφιλα: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, εμφανίστηκε μείωση του αριθμού των ουδετερόφιλων κάτω από 1 x 10 9 /l σε ποσοστό 7% των ασθενών στην ομάδα της tocilizumab και καμία μείωση στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Στην ανοικτής επισήμανσης φάση παράτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη, μειώσεις στον αριθμό των ουδετερόφιλων κάτω από 1 x 10 9 /l εμφανίστηκαν σε ποσοστό 15% της ομάδας της tocilizumab. Αιμοπετάλια: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, 3% των ασθενών στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου και 1% στην ομάδα της tocilizumab εμφάνισαν μείωση του αριθμού των αιμοπεταλίων σε 100 x 10 3 /µl. Στην ανοικτής επισήμανσης φάση παράτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη, μειώσεις στον αριθμό των αιμοπεταλίων κάτω από 100 x 10 3 /µl, εμφανίστηκαν σε ποσοστό 3% των ασθενών στην ομάδα της tocilizumab, χωρίς σχετιζόμενα αιμορραγικά επεισόδια. Αυξήσεις ηπατικών τρανσαμινασών: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, παρατηρήθηκε αύξηση στην ALT ή την AST 3 x ULN σε ποσοστό 5% και 3% των ασθενών, αντίστοιχα, στην ομάδα της tocilizumab και σε ποσοστό 0% των ασθενών στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Στην ανοικτής επισήμανσης φάση παράτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη, αύξηση στην ALT ή την AST 3 x ULN παρατηρήθηκε σε ποσοστό 12% και 4% των ασθενών, αντίστοιχα, στην ομάδα της tocilizumab. Ανοσοσφαιρίνη G: Τα επίπεδα της IgG μειώνονται κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Η μείωση στο χαμηλότερο όριο του φυσιολογικού συνέβη σε 15 ασθενείς κάποια χρονική στιγμή της μελέτης. Λιπιδικές παράμετροι: Κατά τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο στην ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων, παρατηρήθηκε αύξηση στην ολική χοληστερόλη > 1,5 x ULN έως 2 x ULN σε ποσοστό 1,5% στην ομάδα της tocilizumab και καθόλου στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Αύξηση στην LDL > 1,5 x ULN έως 2 x ULN εμφανίστηκε σε 1,9% των ασθενών στην ομάδα της tocilizumab και σε 0% στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Στην ανοικτής επισήμανσης φάση παράτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη, η γενική εικόνα και η επίπτωση των αυξήσεων στις λιπιδικές παραμέτρους παρέμειναν συμβατές με τα δεδομένα από την ελεγχόμενη φάση διάρκειας 12 εβδομάδων. Ημερομηνία αναθεώρησης του κειμένου: Δεκεμβρίου Για το πλήρες κείμενο της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του προϊόντος, παρακαλούμε απευθυνθείτε στη Roche (Hellas)A.E., Αλαμάνας 4 & Δελφών, Μαρούσι, Αττική, Τηλ: Λεπτομερή πληροφοριακά στοιχεία για το προϊόν είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων\n10 * (n=99) (n=99)\n12 Ελληνική ρευματολογία ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ KAI EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Τόμος 24 Τεύχος 2 Απρίλιος-Μάιος-Ιούνιος 2013 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ KAI EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Πρόεδρος Σπύρος Ασλανίδης Αντιπρόεδρος Παναγιώτης Τρόντζας Γεν. Γραμματέας Χαράλαμπος Μπερμπερίδης Ειδ. Γραμματέας Ευαγγελία Καταξάκη Ταμίας Εμμανουήλ Δερμιτζάκης Σύμβουλος Πέτρος Σφηκάκης ΔΙΕΥΘΥΝΤEΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Γεώργιος Βαϊόπουλος Λάζαρος Σακκάς ΒΟΗΘΟΣ Δ/ΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Αντωνία Ελέζογλου ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Α. Αντωνόπουλος Α. Ηλιόπουλος Σ. Ασλανίδης Χ. Κατσιάρη Δ. Γουλές Μ. Τεκτονίδου Ε. Δερμιτζάκης Κ. Τέμπος Α. Δρόσος Κ. Φραγκιαδάκη ιδιοκτησια ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ KAI EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Μεσογείων 387, Αθήνα Τ. & F , E. W. OWNERSHIP GREEK RHEUMATOLOGY SOCIETY AND PROFESSIONAL ASSOCIATION OF RHEUMATOLOGISTS 387 Μessogion Ave., Αthens, Greece Τ. & F , E. W. ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ ΜΕΛΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ετήσιες Συνδρομές (συμπεριλαμβάνεται ΦΠΑ) Ιατροί 15 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 30 Φοιτητές 6 ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ 30 Εταιρείες 30 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ $100 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ EDILYS A.E.E. Aγ. Kωνσταντίνου 40, , Mαρούσι Τ , F , E. Art D. Eριφύλη Πουλοπούλου (MW) Περιεχόμενα - Contents oδηγιεσ προσ τουσ συγγραφεισ - guidelines ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - editorial Η χρήση των βιολογικών παραγόντων για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα στην Ελλάδα Λάζαρος Ι. Σακκάς, Πρόδρομος Σιδηρόπουλος, Δημήτριος Μπούμπας The use of biologicals for rheumatoid arthritis in Greece Lazaros I. Sakkas, Prodromos Sidiropoulos, Dimitrios Boumpas ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ - review Iοί ηπατίτιδας B και C και ρευματοειδής αρθρίτιδα Παναγιώτης Αθανασίου Hepatitis B and C virus and rheumatoid arthritis P. Athanasiou Επικαιροποίηση των συστάσεων της Ελληνικής Ρευματολογικής Εταιρείας για τη χρήση των βιολογικών παραγόντων στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και τις σπονδυλαρθρίτιδες (2012) Πρόδρομος Ι. Σιδηρόπουλος Μονοθεραπεία με Βιολογικούς παράγοντες στη Ρευματοειδή Αρθρίτιδα: Όταν ο συνδυασμός με MTX/DMARDs δεν αποτελεί βέλτιστη επιλογή Παναγιώτης Γ. Βλαχογιαννόπουλος Monotherapy with biological in rheumatoid arthritis: When the combination with MTX/DMARDs is not an option Panayiotis Vlachoyanopoulos Τα πρότυπα φροντίδας για τα άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα Δ.Κασίμος, Λ.Κουτσογεωργοπούλου, Θ.Γεωργά, Κ.Κουτσογιάννη, Η.Ψωμάς, Π. Σφηκάκης Standards of care for people with rheumatoid arthritis D Kassimos, L Koutsogeogopoulou, T Georga, K Koutsogianni, H Psomas, P Sfikakis MEΛΕΤΕΣ - studies Θεραπεία με Infliximab σε Ασθενή με Αγκυλωτική Σπονδυλίτιδα και Βαριάς Μορφής Κυστική Ακμή και Πυώδη Ιδρωταδενίτιδα Περιγραφή Περίπτωσης και Ανασκόπηση της Βιβλιογραφίας Δανιά Β, Μπουρνιά Β, Ράλλης Ε, Ηλιόπουλος A Infliximab Treatment in a Patient with Ankylosing Spondylitis, Severe Acne Conglobata and Hidradenitis Suppurativa: Case Report and Review of the Literature. Dania V, Bournia V, Rallis E, Iliopoulos A Ενδιαφέροντα άρθρα βιβλιογραφιας - literature highlights\n14 Ελληνική ρευματολογία 2013,24(2) Οδηγίες προς τους συγγραφείς 64 Στην Ελληνική Ρευματολογία δημοσιεύονται Άρθρα Σύνταξης, Σχολιασμένες Περιλήψεις Άρθρων της Διεθνούς Βιβλιογραφίας, Ερευνητικές Εργασίες, Ανασκοπήσεις, Ενδιαφέρουσες Περιπτώσεις, Σεμινάρια, Συμπόσια, Διαλέξεις, Κλινοπαθολογικές Συζητήσεις, Γράμματα προς τη Σύνταξη, Επίκαιρα Θέματα και Γενικά Θέματα Ευρύτερου Ενδιαφέροντος για την Υγεία (π.χ. Φαρμακοοικονομικές Μελέτες, Μελέτες Εκτίμησης της Συσχετιζόμενης με την Υγεία Ποιότητα Ζωής). Οι ερευνητικές μελέτες που γίνονται σε ανθρώπους πρέπει να συνοδεύονται από έγκριση της Επιτροπής Δεοντολογίας του δημόσιου φορέα (π.χ. Νοσοκομεία Ε.Σ.Υ, Πανεπιστημιακά Ιδρύματα) στον οποίο διεξάγονται ή από τον οποίο εγκρίνονται και ελέγχονται (π.χ. Ε.Ο.Φ.). Επίσης αν αυτές χρηματοδοτούνται μερικώς ή εξ ολοκλήρου από δημόσια πηγή ή Ν.Π.Δ.Δ. ή επιστημονική ιατρική εταιρεία, θα πρέπει να αναφέρεται. Κάθε άρθρο υποβάλλεται σε κρίση από δύο Συμβούλους Σύνταξης. Εάν υπάρχει διαφωνία, το δημοσιεύσιμο ή όχι του άρθρου, αποφασίζεται από τη Συντακτική Επιτροπή. Οι δημοσιευμένες εργασίες αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία των συγγραφέων και του περιοδικού. Δεν επιτρέπεται η αναδημοσίευσή τους, μερική ή ολική, χωρίς την έγγραφη άδεια της Συντακτικής Επιτροπής. Το άρθρο που υποβάλλεται προς δημοσίευση πρέπει να είναι γραμμένο στη δημοτική με μονοτονικό σύστημα, να μην έχει δημοσιευτεί σε άλλο περιοδικό, και αυτό να αναγράφεται στη συνοδευτική επιστολή του υπευθύνου της επικοινωνίας συγγραφέα. Στη συνοδευτική επιστολή, ο υπεύθυνος της επικοινωνίας συγγραφέας θα πρέπει να αναφέρει ότι η εργασία έχει εγκριθεί για δημοσίευση από όλους τους συγγραφείς. Οι συγγραφείς μπορεί να προμηθευτούν ανάτυπα αλλά επιβαρύνονται το κόστος. Τα άρθρα προς δημοσίευση θα πρέπει να αποστέλλονται σε 2 αντίτυπα και σε ηλεκτρονική μορφή (κείμενο σε Microsoft Word και CD για αρχειοθέτηση) στη διεύθυνση: Λάζαρος Ι. Σακκάς, MD, PhD Διευθυντής Σύνταξης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Ρευματολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας Λάρισα Και ηλεκτρονικά στο ή στο Έκταση άρθρων: Οι Ανασκοπήσεις δεν πρέπει να ξεπερνούν τις λέξεις, οι Ερευνητικές Εργασίες τις λέξεις, τα Επίκαιρα Θέματα και οι Ενδιαφέρουσες Περιπτώσεις τις λέξεις. Η Συντακτική Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να δημοσιεύσει εργασίες μεγαλύτερης έκτασης. Μετά την αποδοχή της εργασίας για δημοσίευση, οι συγγραφείς επιτρέπεται να κάνουν τυπογραφικές διορθώσεις και όχι εκτεταμένες μεταβολές ή προσθήκες. Κείμενα δημοσιευμένα ή μη, καθώς και σχήματα, φωτογραφίες, διαφάνειες και CD που υποβάλλονται προς δημοσίευση δεν επιστρέφονται. Σύνταξη εργασίας: Η Ελληνική Ρευματολογία ακολουθεί το διεθνές πρότυπο σύνταξης Ιατρικών εργασιών (σύστημα Vancouver) και τις οδηγίες της International Committee of Medical Journal Editors (Uniform requirements of manuscripts submitted to biomedical journals, Br Med J 1982;284: ). Τα άρθρα θα πρέπει να είναι γραμμένα σε διπλό διάστημα, σε λευκό χαρτί διαστάσεων 21Χ30 εκ, σε μία όψη και με περιθώρια τουλάχιστον 3,5 εκ. Σε ξεχωριστή σελίδα να αναγράφεται ο τίτλος, η περίληψη με τους όρους ευρετηρίου, το κείμενο, οι ευχαριστίες, η αγγλική περίληψη, η βιβλιογραφία, οι πίνακες, οι εικόνες, και οι λεζάντες των εικόνων. Όλες οι σελίδες αριθμούνται από τη σελίδα με τον τίτλο, στο άνω δεξιό μέρος της σελίδας. 1. Σελίδα με τον τίτλο: Σε αυτή αναγράφονται: α) Ο τίτλος του άρθρου, σύντομος και περιεκτικός, β) το όνομα, το αρχικό του πατρικού ονόματος (αν είναι επιθυμητό), το επώνυμο και ο τίτλος του κάθε συγγραφέα, γ) το όνομα της κλινικής ή του εργαστηρίου, Ιδρύματος ή Νοσοκομείου όπου πραγματοποιήθηκε η εργασία, δ) Το ονοματεπώνυμο, η ταχυδρομική διεύθυνση, το τηλέφωνο, fax, του συγγραφέα που είναι υπεύθυνος για την αλληλογραφία. 2. Περίληψη και Όροι Ευρετηρίου: Η περίληψη στις πρωτότυπες εργασίες και ανασκοπήσεις δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 250 λέξεις. Στις υπόλοιπες εργασίες να μην υπερβαίνει τις 150 λέξεις. Στις Ερευνητικές Εργασίες, πρέπει να διαιρείται στα ακόλουθα τμήματα: Σκοπός, Μέθοδοι, Αποτελέσματα, Συμπέρασμα. Στην ίδια σελίδα θα πρέπει να σημειώνονται 3-10 λέξεις κλειδιά ( Όροι Ευρετηρίου) που διευκολύνουν την αναζήτηση βιβλιογραφίας. Οι λέξεις-κλειδιά πρέπει να αντιστοιχούν στους διεθνείς όρους λεξικογράφησης του Index Medicus. 3. Κείμενο: Οι Ερευνητικές Εργασίες περιλαμβάνουν τα κεφάλαια: Εισαγωγή, Υλικό και Μέθοδοι, Αποτελέσματα και Συζήτηση. Η Εισαγωγή αναφέρει το λόγο για τον οποίο έγινε η εργασία, η μεθοδολογία περιλαμβάνει το πρωτόκολλο με βάση το οποίο έγινε η εργασία, τον τρόπο επιλογής υλικού ή ασθενών και τις τεχνικές που εφαρμόστηκαν. Εάν η μελέτη διενεργήθηκε σε ανθρώπους θα πρέπει να αναφέρεται ότι υπάρχει έγκριση από την Επιτροπή Δεοντολογίας (Τοπική ή Εθνική) του φορέα στον οποίο διεξάγονται ή από τον οποίο εγκρίνονται και ελέγχονται. Οι φαρμακευτικές ουσίες που τυχόν χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη θα πρέπει να αναγράφονται με την κοινόχρηστη ονομασία τους (και όχι με\n15 την εμπορική). Στις Ενδιαφέρουσες Περιπτώσεις ακολουθείται η εξής σειρά: Εισαγωγή, Περιγραφή Περίπτωσης και Συζήτηση. Στα υπόλοιπα είδη άρθρων το κείμενο διαμορφώνεται ανάλογα με τις απαιτήσεις και τους στόχους του συγγραφέα. Ορίσετε τις συντμήσεις την πρώτη φορά που χρησιμοποιούνται. 4. Ευχαριστίες: Να απευθύνονται μόνο σε άτομα, οργανισμούς, Ιδρύματα, κλπ που συνέβαλαν ουσιαστικά στην πραγματοποίηση της εργασίας. 5. Αγγλική περίληψη: Περιλαμβάνει τον τίτλο της εργασίας, τα ονόματα των συγγραφέων και το κέντρο όπου πραγματοποιήθηκε η εργασία, στα Αγγλικά. Στις Ερευνητικές Εργασίες, η περίληψη πρέπει να διαιρείται σε Objective, Methods, Results, Conclusion. Η περίληψη στις Ερευνητικές Εργασίες και στις Ανασκοπήσεις δεν θα πρέπει α υπερβαίνει τις 250 λέξεις, ενώ στις υπόλοιπες τις 150 λέξεις. Στο τέλος θα πρέπει να παρατίθενται 3-5 όροι ευρετηρίου στην Αγγλική (Key Words), σύμφωνα με το Index Medicus. Εργασίες που δε συνοδεύονται από Αγγλική περίληψη δε δημοσιεύονται στην Ελληνική Ρευματολογία. 6. Βιβλιογραφικές παραπομπές: Αριθμούνται με αύξοντα αριθμό ανάλογα με τη σειρά που εμφανίζονται στο κείμενο, ως εκθέτες πριν την τελεία ή κόμμα. Οι βιβλιογραφικές παραπομπές στις Ανασκοπήσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις 100, ενώ στα Άρθρα Σύνταξης τις 6 και χρησιμοποιείται ο τύπος αναγραφής τους που ακολουθείται στο Uniform requirements for manuscripts submitted to biomedical journals (N Engl J Med 1997;336:306). Αναφέρεται το επώνυμο και τα αρχικά του ονόματος όλων των συγγραφέων, όταν αυτοί είναι έως 6. Όταν οι συγγραφείς είναι περισσότεροι από 6, αναγράφονται οι πρώτοι 6 και προστίθεται et al ή και συν. Ακολουθεί ο τίτλος της εργασίας, το όνομα του περιοδικού σε συντομία (όπως προτείνεται στο Index Medicus), το έτος έκδοσης του τεύχους, ο τόμος, η πρώτη και η τελευταία σελίδα του, π.χ. Altman R, Alarcon G, Appelrouth D, Bloch D, Borenstein D, Brandt K, et al. The American College of Rheumatology criteria for the classification and reporting of osteoarthritis of the hand. Arthritis Rheum 1990;33: Η χρησιμοποίηση περιλήψεων ως βιβλιογραφία γενικά θα πρέπει να αποφεύγεται, εάν ωστόσο κρίνεται απολύτως απαραίτητη η παράθεσή της μετά τον τίτλο της εργασίας θα πρέπει να αναγράφεται [abstract]. Εάν το όνομα του συγγραφέα δεν αναφέρεται, αναγράφεται ο τίτλος του άρθρου χωρίς τη λέξη anonymous. Εργασίες συμπληρωμάτων (supplements) περιοδικών πρέπει να αναφέρουν τον αριθμό του συμπληρώματος μετά τον τόμο, π.χ. Arthritis Rheum 1999;42(Suppl1):238. Εάν η παραπομπή αφορά κεφάλαιο βιβλίου αναφέρονται στη σειρά το επώνυμο με τα αρχικά των συγγραφέων, ο τίτλος του κεφαλαίου, το έτος έκδοσης, η πόλη όπου έγινε η έκδοση, ο εκδοτικός οίκος, το έτος έκδοσης, και οι σελίδες του κεφαλαίου, π.χ. George DL. Arthritis with skin and nail changes. In: Klippel JH, Deppie PA, editors. Practical Rheumatology. London: Mosby;1995. P Εργασίες που δεν ακολουθούν τις οδηγίες αναγραφής των βιβλιογραφικών παραπομπών δε δημοσιεύονται στην Ελληνική Ρευματολογία. 7. Πίνακες: Οι πίνακες θα πρέπει να είναι πρωτότυποι, τυπωμένοι σε διπλό διάστημα και να παρατίθεται ένας πίνακας σε κάθε σελίδα. Αριθμούνται με αραβικούς αριθμούς με τη σειρά που εμφανίζονται στο κείμενο, και έχουν σύντομη αλλά περιεκτική λεζάντα. Οι επεξηγήσεις των συντομογραφιών δε δημοσιεύονται στην Ελληνική Ρευματολογία. 8. Εικόνες (σχήματα φωτογραφίες): Τα σχήματα θα πρέπει να είναι καλοφτιαγμένα με σινική μελάνη ή ηλεκτρονικά ή ευκρινώς φωτογραφημένα. Οι φωτογραφίες θα πρέπει να είναι ηλεκτρονικές υψηλής ανάλυσης (τουλάχιστον 300 dpi) ή τυπωμένες σε φωτογραφικό χαρτί (glossy). Στο πίσω μέρος του χαρτιού θα πρέπει να υπάρχει αυτοκόλλητη ετικέτα όπου σημειώνονται ο αριθμός της φωτογραφίας, το όνομα του πρώτου συγγραφέα και ένα βέλος που να δείχνει το άνω μέρος της φωτογραφίας. Τα γράμματα και οι αριθμοί θα πρέπει να είναι κατάλληλου μεγέθους, ώστε όταν σμικρυνθούν να είναι ευανάγνωστα. Οι εικόνες θα πρέπει να αποστέλλονται σε ξεχωριστό φάκελο και ανάμεσα σε δυο χαρτόνια. Οι τίτλοι των εικόνων με τον αριθμό τους θα πρέπει να αναγράφονται σε ξεχωριστή σελίδα. Επεξηγήσεις σχετικές με την εικόνα μπορεί να αναφερθούν στον τίτλο της εικόνας (λεζάντα). Εάν χρησιμοποιηθεί φωτογραφία ασθενούς θα πρέπει το πρόσωπό του να μην είναι αναγνωρίσιμο, αλλιώς θα πρέπει να συνοδεύεται από την έγγραφη συγκατάθεση του ασθενούς για δημοσίευση της φωτογραφίας. Εάν μια φωτογραφία έχει δημοσιευτεί αλλού, θα πρέπει να αναφέρεται η πηγή προέλευσης, γραπτή άδεια του εκδότη που έχει το copyright αναδημοσίευσης της φωτογραφίας, Εάν η φωτογραφία έχει παραχωρηθεί από άλλη πηγή, θα πρέπει να αναφέρεται η πηγή προέλευσης στο τέλος της λεζάντας ή και τυχόν ευχαριστίες. Οι έγχρωμες φωτογραφίες αποστέλλονται σε δύο αντίτυπα με τα έγχρωμα αρνητικά και θετικά τους ή σε ηλεκτρονική μορφή ως διαφάνεια του power point ή ως jpg. Το κόστος αναπαραγωγής και εκτύπωσης των έγχρωμων εικόνων επιβαρύνει τους συγγραφείς. 9. Λεζάντες εικόνων: Τυπώνονται σε ξεχωριστή σελίδα σε διπλό διάστημα και αριθμούνται με αραβικούς αριθμούς, ανάλογα με τη σειρά που εμφανίζονται στο κείμενο. Εάν χρησιμοποιούνται γράμματα, βέλη ή αριθμοί στην εικόνα, θα πρέπει να επεξηγούνται στον τίτλο της εικόνας. 10. Η εργασία θα πρέπει να αποστέλλεται και σε CD σε αρχείο Microsoft Word με τις εικόνες σε ξεχωριστό αρχείο ως power point ή jpg. 65


Χρησιμοποιώ τακτικά τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο στη διαδρομή Ανω Πατήσια - Μοναστηράκι και τούμπαλιν. Παλιότερα, κατά τη διάρκεια του μικρού μου αυτού ταξιδιού, ξεφύλλιζα και κανένα έντυπο. Τώρα, προχωρημένος πια πρεσβύτης, χαζεύω γύρω μου και εντοπίζω τα περίεργα και γραφικά που τεκταίνονται, ένα από τα οποία σας περιγράφω σήμερα, καταχρώμενος ίσως τον πολύτιμο χώρο, που αφιερώνει η «Καθημερινή» για σοβαρότερα του παρόντος θέματα. Νομίζω, όμως, ότι αξίζει τον κόπο:\nΑφησε ιπποτικά όλους τους άλλους να μπουν πρώτοι, στον σταθμό Βικτωρίας, και χώθηκε κι αυτός τελευταίος, πιάνοντας μια θέση σε μιαν ακρούλα, φροντίζοντας να μην ενοχλεί κανέναν στο βαγόνι.\nΠολλοί τον κοίταξαν με θαυμασμό, άλλοι με περιέργεια και λίγο φόβο. Ηταν μεγαλόσωμος και γεροδεμένος, αν και κάποιας ηλικίας. Ατημέλητος και αχτένιστος, ωστόσο απέπνεε έναν αέρα αρχοντιάς, σιγουριάς και φιλοσοφημένης εγκατάλειψης. Στα νιάτα του πρέπει να είχε επιτυχίες σε όλους τους τομείς. Σε κάθε σταθμό σήκωνε απότομα και κάπως αλαφιασμένα το βαρύ στοχαστικό του κεφάλι και κοίταζε προσεκτικά και ανήσυχα προς τα έξω. Υστερα το έγερνε πάλι στον ώμο του, έκλεινε τα μάτια του σαν να ’πεφτε σε έναν ελαφρύ και ευχάριστο ύπνο. Φαινόταν σαν να μην τον ένοιαζε τίποτα γύρω του. Οταν έφτασε το τρένο στα Ανω Πατήσια, σήκωσε πάλι το κεφάλι του, αναγνώρισε τη στάση και με ένα ελαστικό πήδημα, που δεν συμβάδιζε και τόσο με την ηλικία του, σχεδόν πριν ανοίξει τελείως η πόρτα, πετάχτηκε έξω πριν από όλους τους άλλους. Εκεί τον περίμενε μια τσαπερδόνα, νεότατη, σχεδόν στα μισά του χρόνια, με μαύρο κατσαρό, περιποιημένο μαλλί και ακριβό λουρί ιδιοκτησίας στον λαιμό της, που έκανε σαν τρελή μόλις τον είδε. Αλληλομυρίστηκαν με λαχτάρα, φιλήθηκαν στα πεταχτά και χάθηκαν γρήγορα γρήγορα μέσα στο πλήθος... «Τα παλιόσκυλα», μουρμούρισε κάποιος... Κλείνω με μια συμβουλή: Μην ενοχλείτε τα αδέσποτα που κυκλοφορούν στους δρόμους. Εχουν κι αυτά τις υποχρεώσεις τους, που ενίοτε είναι σοβαρότερες από τις δικές μας...\nΓεφύρι της Αρτας για αιώνες στην αρχαιότητα ο Ναός του Ολυμπίου Διός εδέησε να ολοκληρωθεί από τον ελληνολάτρη, επικούρειο φιλόσοφο μεταξύ άλλων, γενειοφόρο Αδριανό··διόλου τυχαίο, ήταν ένας εκ των Ρωμαίων «πέντε καλών αυτοκρατόρων». Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει, κι αν έβρισκαν τα άψυχα, λαλιά να μας μιλήσουν; Ενα εδάφιο της ιστορίας τους παραθέτει ο επιστολογράφος της «Κ». Εκεί στο Ολυμπιείο αλώνιζαν οι αγάδες τα γεννήματά τους, εκεί σε καιρούς ανομβρίας τα χέρια υψώνονταν παρακλητικά στον ουρανό, εκεί στου Οθωνα τα χρόνια το άγραφο εορταστικό προσκλητήριο «Μασκαράδες και Πολίται στις Κολώνες να βρεθήτε». Εκεί συναθροίστηκαν «ξενηλατούμενοι Μακεδόνες» και «αδικηθέντες Κρήτες»: «Πώς άσωμεν την ωδήν Κυρίου επί γης αλλοτρίας;». Κι οι ελεύθεροι Ελληνες, περιχαρείς για το λαοφίλητο Σύνταγμα του 1843, μάθαιναν τα βάσανα άλλων όμαιμων. Επάνω, Αποψη της Αθήνας από τον Ιλισό, του Johann Michael Wittmer, 1833 (Mουσείο Μπενάκη).\nΤο μεγάλο αλώνι της Αθήνας, οι δεήσεις, τα Κούλουμα και οι μαύρες παντιέρες\nΑπό το φιλόξενο βήμα της «Κ» έγινε πρόσφατα [19.01.2019] αναφορά στο συμβολικό τοπίο του Ολυμπιείου (Στύλους Ολυμπίου Διός), στο οποίο είχαν εφαρμοστεί διαχρονικά ποικίλες χρήσεις. Συγκεκριμένα, πέραν του δεδομένου υψηλού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος σημειώνεται ότι ο χώρος αυτός αποτέλεσε επί Tουρκοκρατίας το μεγάλο αλώνι της Αθήνας. Εκεί αλώνιζαν οι αγάδες τα γεννήματά τους και πλουτίζαν με τον ιδρώτα των υποδούλων. Ετσι λοιπόν –αφού το πλάτωμα είχε καθιερωθεί ως αγροτικό κέντρο– εκεί ελάμβαναν χώρα και οι δεήσεις προς τον Θεό εν καιρώ επίμονης ανομβρίας. Σε αυτές συμμετείχαν όλες οι εθνοθρησκευτικές ομάδες της παλιάς Αθήνας, όπως οι Ελληνορθόδοξοι, οι Τουρκομουσουλμάνοι και οι συμπαθείς Αφροαθηναίοι (Αιθίοπες).\nΟμως, υπάρχει μία ακόμα ανθρώπινη δραστηριότητα ταυτισμένη με το Ολυμπιείο («Κολώνες»), η οποία είναι βγαλμένη μέσα από τα σπλάγχνα της λαογραφίας και της ντόπιας παράδοσης, ενώ οι ρίζες της χάνονται στο βάθος των αιώνων. Πρόκειται για το πέρας του Καρνάβαλου και τα Κούλουμα. Ιδιαίτερα κατά τους οθωνικούς χρόνους οι λαϊκοί εορτασμοί της Καθαράς Δευτέρας ήταν έντονοι και είχαν ως γενικό σύνθημα - προσκλητήριο το γνωστό: «Μασκαράδες και Πολίται, στις Κολώνες να βρεθήτε!». Πολλοί σχολιαστές της εποχής δήλωναν πλέον μετά βεβαιότητος, ότι είχαμε γίνει εφάμιλλοι των Ευρωπαίων μασκαράδων και μπορούσαμε... να «κοιτάξουμε στα μάτια» τα μεγάλα Καρναβάλια της Γηραιάς Ηπείρου!\nΤον Φεβρουάριο του 1844 οι αποκριάτικοι εορτασμοί είχαν ίσως φθάσει στο ζενίθ τους. Το μελάνι από τις υπογραφές στα προσχέδια του Συντάγματος ήταν νωπό. Ο Λαός αισιοδοξούσε αφού [νόμιζε ότι] είχε κερδίσει και κατοχυρώσει τις πολιτικές του ελευθερίες και προσδοκούσε πολλά, χωρίς να τον έχει κουράσει [ακόμα] η αναμονή... Μολαταύτα, ανάμεσα στις εκατοντάδες των ευθυμούντων που είχαν συρρεύσει στις Κολώνες –παρουσία του βασιλικού ζεύγους!– υπήρχαν δύο ομάδες από ανθρώπους κατηφείς, οι οποίοι «δεν πίναν, δεν γλεντάγαν». «Εκεί ίσταντο δύο σημαίαι μελαναί»˙ η μια έγραφε «Οι ξενηλατούμενοι Μακεδόνες» και η άλλη «Οι αδικηθέντες Κρήτες». Το σκηνικό των «πανό» συμπλήρωναν σπαρακτικά αποσπάσματα από τον οικείο Ψαλμό του Δαυίδ, όπως: «Πώς άσωμεν την ωδήν Κυρίου επί γης αλλοτρίας;... Κολληθείη η γλώσσα μου τω λάρυγγι μου, εάν μη σου μνησθώ...».\nΟπως ήταν λογικό, «η περιέργεια των θεατών και άλλων ήρχισε να στρέφεται εις τας σημαίας ταύτας, πολλοί τας εχαιρέτησαν με δάκρυα και άλλοι με αγανάκτησιν κατά της μεγίστης αδικίας την οποίαν υπέφεραν οι Ηρωες Σουλιώται, Ηπειρώται, Θεσσαλοί, Μακεδόνες, Κρήτες, Χίοι, Σάμιοι και Κάσσιοι» (Γιάννης Βλαχογιάννης, Κούλουμα 1931). Υπενθυμίζεται ότι το 1844 η νεοσύστατη Ελλάδα περιοριζόταν προς βορράν, στον ηπειρωτικό κορμό της, από τη νοητή γραμμή Βόλος-Αρτα.\nΔυστυχώς, παρά τα δικαιότατα και αυτονόητα αιτήματα των ειρηνικά διαμαρτυρομένων Μακεδόνων και Κρητών, σημειώθηκε άμεση «κρατική καταστολή» και απομακρύνθηκαν –με συνοπτικές διαδικασίες– τα «πανό» μαζί με τις μαύρες παντιέρες... Συγκεκριμένα, «φοβηθείσα η Αστυνομία, μήπως η λυπηρά αύτη σκηνή ερεθίση τον λαόν και ακολουθήση καμμιά ταραχή, εσήκωσε τας σημαίας ταύτας και τας αφήρεσεν από την θέαν του λαού...».\nΒέβαια, ακόμα και η μικρή εδαφικά Κάσος η οποία κείται και μακράν, ακριβώς 103 χρόνια μετά την ειρηνική εκείνη διαδήλωση, κατάφερε να αγκαλιάσει τη «γαλάζια πατρίδα» της!\nΟ Γιώργος Σεφέρης και οι ακαδημαϊκοί\nΣτο εκτενές δημοσίευμα περί Γιώργου Σεφέρη, στο φύλλο της 3ης Φεβρουαρίου της «Καθημερινής», γράφεται ότι «οι “πλησιόσαυροι” της Ακαδημίας Αθηνών (όπως πολύ εύστοχα τους αποκάλεσε σε ιδιωτική επιστολή του ο Σεφέρης) αρνήθηκαν με διάφορα τυπικά προσχήματα, να τον κάνουν μέλος της Ακαδημίας τους». Θα περίμενε κανείς από καθηγητές του πανεπιστημίου περισσότερη γνώση, για κοινά θέματα, και περισσότερη ευγένεια, έστω προς την Ακαδημία. Διότι δεν είναι εκείνη που δεν θέλησε τον Σεφέρη, αλλά ο Σεφέρης, η γυναίκα του και το περιβάλλον τους που δεν ήθελαν. Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος στο βιβλίο του «Λογοδοσία μιας ζωής Α’» (δεύτερη έκδοση 2000), σ. 198, γράφει αρκετά για την όλη υπόθεση της εκλογής του Σεφέρη, καταλήγοντας: «Από την εμπάθεια του περιβάλλοντός του που τον πίεζε και όχι από την ατολμία της Ακαδημίας, δεν έγινε ο Σεφέρης ακαδημαϊκός», όπως για δικούς τους λόγους δεν δέχθηκαν ο Ελύτης και ο Μόραλης.\nΤην πρόταση της Ακαδημίας την είχε μεταβιβάσει στον Σεφέρη, στο σπίτι του, ο Χρήστος Καρούζος, ελπίζω ότι είναι γνωστός ο Καρούζος, έχω γράψει τη βιογραφία του. Στην επιστολή της άρνησης προς τον Καρούζο ο Σεφέρης λέγει: «Τα λόγια σας τα πρόσεξα και τα συλλογίστηκα πολύ και σας παρακαλώ να με συγχωρήσετε αν δεν επέτυχα ν’ ανταποκριθώ στην έκκλησή σας. Δυστυχώς είμαι έτσι φτιαγμένος που όλα μ’ εμποδίζουν να έχω οποιαδήποτε ανάμιξη στη διαδικασία αυτής της εκλογής. Δεν είναι η πρώτη φορά που μου συμβαίνει αυτό.\nΣε κάθε ανάλογη περίσταση της ζωής μου δεν έκαμα τίποτε για να επιτύχω το παραμικρό. Θα ευχόμουν να μη με χαρακτηρίσετε αρνητικό άνθρωπο. Αλλά ο καθένας μας έχει ορισμένα όρια, θα τα έλεγα βιολογικά, που δεν μπορεί να υπερβεί».\nΔεν ζητήθηκε από τον Σεφέρη τίποτε το επιλήψιμο. Μια επιστολή τεσσάρων αράδων, ότι θα αποδεχόταν την εκλογή του. Δεν θα είχε «οποιαδήποτε ανάμειξη στη διαδικασία αυτής της εκλογής». Αλλοι θα φρόντιζαν. Και τον πρότειναν, κατά τον Κανονισμό, ο Νόβας, ο Καρούζος και ο Βενέζης. Μετά μισόν αιώνα και πλέον, να διαδίδονται ανακριβή πράγματα με μόνο σκοπό να δυσφημισθεί η Ακαδημία («πλησιόσαυροι» οι ακαδημαϊκοί, ο Καρούζος, ο Κουγέας, ο Βενέζης»), νομίζω ότι ξεπερνά τα όρια οιασδήποτε αντιπάθειας προς την Ακαδημία.\nΣτο τέλος τέλος, αν η Ακαδημία ήταν και είναι τόσο κακή, γιατί οι συντάκτες του άρθρου δυσανασχετούν που δεν έγινε ο Σεφέρης ακαδημαϊκός; Γλίτωσε από αυτήν, πράγμα που δεν πέτυχαν ο Παλαμάς, ο Παπατσώνης, ο Μυριβήλης, ο Τερζάκης, ο Τσάτσος, στενός συγγενής του Σεφέρη, ο Πολίτης, ο Πρεβελάκης, ο Σακελλαρίου, ο Ευαγγελάτος και το πλήθος των λοιπών «πλησιόσαυρων», λέξη που την έχει ο Στ. Α. Κουμανούδης στο λεξικό του. Είναι θαυμαστό που την ήξερε ο Σεφέρης!\nΚαλό είναι να γράφει κανείς με προσοχή, πολύ περισσότερο όταν δεν γνωρίζει τα πράγματα. Και σε άλλες περιπτώσεις είχα παρακαλέσει να ερωτάται η Ακαδημία για πράγματα που την αφορούν. Μπορεί κανείς να έχει αντίρρηση για την ύπαρξή της. Αλλά να χλευάζονται συλλήβδην τα μέλη της, και ποια μέλη της. Ο Ασώπιος, ο Βερναρδάκης, ο Ροΐδης δεν θα το έκαναν.\nΒασιλειος Χ. Πετρακος, Γενικός Γραμματεύς της Ακαδημίας Αθηνών\nΟι καρεκλοθήρες και το νέο λεξικό\nΑπό μαθητές του δημοτικού οι δάσκαλοι μας έμαθαν ότι προθυμία και πρόθυμος σημαίνουν τη διάθεση του ατόμου να παράσχει εξυπηρέτηση στον αιτούντα με ευχαρίστηση, συμπάθεια, ευγένεια και ει δυνατόν με χαμόγελο, ήτοι κοσμητικά ενός ευγενούς και συμπαθούς ατόμου.\nΤελευταίως όμως το επίθετο «πρόθυμος» ερμηνεύεται κατά το λεξιλόγιο των εις τον ιερόν ναόν της Δημοκρατίας διακονούντων, ως γυρολόγος, αργυρώνητος, αγύρτης, ασυνεπής, καιροσκόπος, εξουσιολάγνος, καρεκλοθήρας, ανέντιμος, ανήθικος, γελοίος, πατριδοκάπηλος, βολεψίας, ρετάλι, κουρελού, αποστάτης, υποκριτής, ψεύτης και τέλος μέχρι και προδότης. Διερωτάται κανείς, πώς θα κατόρθωνε ο κ. Μπαμπινιώτης να δώσει την ερμηνεία του «πρόθυμος» σε μία νέα έκδοση του λεξικού του, ώστε ο προσφεύγων σ’ αυτό να βρίσκει ικανοποιητική απάντηση λαμβάνοντας υπ’ όψιν την «πεζοδρομιακή» εξέλιξη της αρχικής εννοίας των λέξεων.\nΠλήρης ο ευτελισμός, πλήρης ο εκφυλισμός της αναλυτικότερης γλώσσης του κόσμου, την οποία, παγκοσμίου φήμης γλωσσολόγοι και ιστορικοί, τη χαρακτηρίζουν ως τη «γλώσσα της δημιουργίας», της φαντασίας, του οραματισμού, του σχεδιασμού, ικανής να περιγράφει παν υλικόν και άυλον με θαυμαστή προσεγγιστική λεπτομέρεια δι’ ο και η ευρεία χρήση της στην επιστήμη της πληροφορικής. Είναι εθνικό έγκλημα η πολιτική απομάκρυνση από την ετυμολογία των λέξεων, την ορθογραφία τους και τη σωστή - ορθή χρήση τους. Της διεθνής, της αμιγής, προέδρισσα και άλλα πολλά περίεργα συνιστούν βάρβαρη παραποίηση υπαρχουσών λέξεων και εξίσου βάρβαρη εισαγωγή νέων. Αφήνω τις εξελληνισμένες ξένες λέξεις που επικίνδυνα αντικαθιστούν ελληνικές, όπως π.χ. πάνελ, μενού, κουλ κ.ά.\nΟι αρμόδιοι, οι δάσκαλοι, οι φιλόλογοι, οι γλωσσολόγοι και η Ακαδημία μας οφείλουν να εξεγερθούν και να προστατεύσουν τη γλώσσα μας. Οι δε 300 οφείλουν να τη χρησιμοποιούν με ευλάβεια, ορθά, σεβόμενοι, αν μη τι άλλο, τις μαθήτριες και τους μαθητές των θεωρείων, τους οποίους δεν έχουν κανένα δικαίωμα ν’ απογοητεύουν με τη μεταφορά στο βήμα και στα έδρανα λεξιλόγιου πεζοδρομίου. Τώρα, ως προς το κατά πόσον τα αναφερθέντα χαρακτηριστικά ανταποκρίνονται, ναι ή όχι και σε πιο βαθμό, στην πραγματικότητα, ο καθείς ανάλογα με την αγωγή και τη μόρφωσή του (κουλτούρα στα ελληνικά...) ας βγάλει αβίαστα τα συμπεράσματά του. Το βέβαιον είναι ότι η γλώσσα μας ευρίσκεται εν κινδύνω.\nΠαλαμάς, Δροσίνης, εκδηλώσεις μνήμης\nΣυμπληρώνονται φέτος 160 χρόνια από τη γέννηση δύο μεγάλων Νεοελλήνων ποιητών οι οποίοι δέσποσαν, επί δεκαετίες, στα γράμματα: του Κωστή Παλαμά (1859-1943) και του Γεωργίου Δροσίνη (1859-1951). Αμφότεροι μεσολογγίτικης καταγωγής, συνοδοιπόροι και ομότεχνοι, υπήρξαν εκπρόσωποι της Νέας Αθηναϊκής Σχολής, της λεγόμενης Γενιάς του ’80, που οδήγησε την ποίηση έξω από τη θεματική και τον ρητορικό στόμφο του ρομαντισμού.\nΜε σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρωταγωνίστησαν στην πνευματική ζωή του τόπου μας ως λογοτέχνες, με πολύπλευρα ενδιαφέροντα, αλλά και στον δημόσιο βίο, όπου διέπρεψαν επιτυχώς (Ακαδημία Αθηνών, Γενική Γραμματεία Πανεπιστημίου, υπουργείο Παιδείας κ.ά.).\nΓια την προβολή του έργου τους δραστηριοποιούνται: το Ιδρυμα Κωστή Παλαμά (1960, πρόεδρος Κική Δημουλά), που προβαίνει στην επανέκδοση της συγγραφικής του παραγωγής, σε 50 τόμους, και ο σύλλογος «Οι Φίλοι του Μουσείου Γ. Δροσίνη» (1997, πρόεδρος Ελένη Βαχάρη), με έδρα την Κηφισιά, έπαυλη Αμαρυλλίς, κατοικία του ποιητή, που λειτουργεί ως μουσείο, παράλληλα με το Λαογραφικό Μουσείο στον αναπαλαιωμένο πατρογονικό πύργο του Δροσίνη, στις Γούβες Ιστιαίας, πηγή έμπνευσης του έργου του. Μέλημα της πολιτείας, η οργάνωση εκδηλώσεων, μνήμης και τιμής για τους δύο ποιητές, οι οποίοι σφράγισαν ουσιαστικά την παιδεία του τόπου μας..\nΤο ΕΜΠ, το Μουσείο, ο «παράγων» Εξάρχεια\nΣτην Καθημερινή της 19ης Ιανουαρίου δημοσιεύεται νέα επιστολή του σεβαστού φίλου κ. Κώστα Ζάγκαλη με θέμα την επέκταση του Αρχαιολογικού Μουσείου στα κτίρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Γράφει ο κ. Ζάγκαλης ότι «διώχνει» το ΕΜΠ για να πλατύνει την ελληνική αρχαιολογία και όχι για να απαλλαγούμε από τους κουκουλοφόρους των Εξαρχείων. Νομίζω ότι εκεί που πρέπει να σταθούμε είναι εκτός από την αιτία αυτή καθαυτή το ρήμα που χρησιμοποιεί ο σεβαστός καθηγητής - «Διώχνω». Και αναρωτιέμαι, ποιος έχει το δικαίωμα να «διώξει» το πρώτο τεχνικό ίδρυμα της χώρας από το σπίτι του. Αναρωτιέμαι επίσης αν δεν υπήρχε ο υποβιβασμός ολόκληρης της περιοχής των Εξαρχείων και οι κουκουλοφόροι, θα είχε ποτέ προκύψει θέμα «δίωξης» του ΕΜΠ από τη θέση του; Δεν αμφισβητώ ότι το Αρχαιολογικό Μουσείο είναι πλέον υπερκορεσμένο, αμφισβητώ την προτεινόμενη λύση.\nΣύγχρονα περίπου τα δύο κτίρια θεμελιώθηκαν αντίστοιχα τον Οκτώβριο του 1862 το Πολυτεχνείο και τέσσερα χρόνια αργότερα τον Οκτώβριο του 1866 το Αρχαιολογικό Μουσείο σε οικόπεδα που δώρισε για το σκοπό αυτό η χήρα του Μιχαήλ Τοσίτσα, Ελένη. «Θέλουσα κι αυτή η ιδία να συντελέση εις την ανέγερσιν του εθνοφελούς τούτου καταστήματος... του ειρημένου Πολυτεχνείου». Και λίγο πριν πεθάνει «οικόπεδον ανάλογον και άξιον όπως πλησίον του Πολυτεχνείου εγερθή και το Μουσείον και ούτως εις εν μέρος της πόλεως συγκεντρωθώσι τα δύο τας ωραίας τέχνας αναγκαία Καταστήματα».\nΙσως και μόνο από σεβασμό στη μνήμη της εθνικής ευεργέτιδος θα έπρεπε να τηρήσουμε τη θέλησή της. Μικρή λεπτομέρεια, ο τάφος της βρέθηκε το 1950 στη μεσημβρινή πλευρά του ναού της Ζωοδόχου Πηγής (η Ελ. Τοσίτσα κατοικούσε στην οικία του πρέσβη Πρόκες Οστεν στη σημερινή οδό Φειδίου, πίσω ακριβώς από τον ναό, κατά την προσθήκη τέταρτου κλίτους στον ναό). Εκτοτε παραμένει κάτω από το δυτικό τμήμα του κλίτους, χωρίς ποτέ να ακούσω να τελεσθεί μνημόσυνο στη μνήμη της, ούτε από το Αρχαιολογικό Μουσείο ούτε από το Πολυτεχνείο.Αναμφισβήτητα το Πολυτεχνείο είναι πράγματι το καλύτερο από τα έργα του Λύσανδρου Καυταντζόγλου. Από την ίδρυσή του και μέχρι την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, οι αίθουσές του φιλοξένησαν τις συλλογές του Ιστορικού και Εθνολογικού Μουσείου, των ευρημάτων της Τροίας του Σλήμαν, μέρος της Εθνικής Πινακοθήκης, χρησιμοποιήθηκε ως νοσοκομείο κ.λπ. Μετά το 1974 υπέστη πολλές καταστροφές και βανδαλισμούς.\nΤο 2012 απέσπασε τη μεγαλύτερη διάκριση της Europa Nostra το «Grand Prix» που απονέμεται σε εξαιρετικής ποιότητας έργα. Η μετατροπή του επομένως σε μουσείο θα ήταν πέρα για πέρα άστοχη, καθώς για να λειτουργήσει ως μουσείο θα χρειαζόταν νέες μετατροπές, νέα χρήματα.\nΗ Αθηναϊκή Τριλογία, το Πολυτεχνείο και το Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελούν τα κοσμήματα της Αθήνας. Ας μην τα καταστρέψουμε. Λύσεις υπάρχουν. Η νεότερη πτέρυγα του Μουσείου προς την οδό Μπουμπουλίνας που κτίστηκε το 1932- 39 καθώς και η επέκταση προς την οδό Τοσίτσα που κατέστρεψαν τον γύρω πράσινο κήπο που πλαισίωνε το παλαιό κτίριο έχει αποδεδειγμένα θυσιάσει την αρχική σύνθεση χωρίς και πάλι να μπορεί να εξασφαλίσει την ανάδειξη των συλλογών του.\nΙσως παράδειγμα λύσης να είναι η δημιουργία του Νομισματικού Μουσείου που στεγάζεται πια ανεξάρτητο στο Ιλίου Μέλαθρον, την κατοικία Σλήμαν στην οδό Πανεπιστημίου με μεγάλη επισκεψιμότητα.\nΚαι ας είμαστε ειλικρινείς. Αν τα Εξάρχεια δεν ήταν αυτά που είναι και το Πολυτεχνείο λειτουργούσε κανονικά, χωρίς φόβο και πάθος, κανείς δεν θα σκεπτόταν να το «διώξει» για να επεκταθεί το Αρχαιολογικό Μουσείο. «Στο πονάει κεφάλι» η λύση δεν είναι «κόψει κεφάλι».\nΚαι αν μετά ξαναπονάει το κεφάλι, τι θα το κάνουμε; Λερναία Υδρα;\nΜαρω Kαρδαμιτση-Aδαμη, Oμότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ


Σύνδρομο HELLP « Γυναικολόγος Μαιευτικός | Στέφανος Βαλαντάσης\nΠαρουσιάζεται στο 10-20% των κυήσεων με σοβαρή προεκλαμψία – εκλαμψία. Χαρακτηρίζεται από αιμόλυση (Hemolysis), αυξημένα ηπατικά ένζυμα (Elevated Liver Enzymes) και χαμηλά αιμοπετάλια (Low Platelets).\nΣτη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, εκδηλώνεται μεταξύ 28ης και 36ης εβδομάδας της κύησης.\nΟι κλινικές εκδηλώσεις καιτα εργαστηριακά ευρήματα του συνδρόμου HELLP.\n•Άλγος και ευαισθησία στο επιγάστριο, δεξιό υποχόνδριο, υποστερνικά\n•Ναυτία, έμετοι, καταβολή δυνάμεων\n•Αιμοπετάλια PLT 100000/mm\n•LDH 600 IU/L ή ολική χολερυθρίνη 1.2 mg/dL\n•AST 70 IU/L\n•Μικροαγγειοπαθητική αιμολυτική αναιμία με σχιστοκύτταρα στο επίχρισμα περιφερικού αίματος.\nΆλλα ευρήματα ενδεικτικά αιμόλυσης είναι η αύξηση της LDH ή της έμμεσης χολερυθρίνης και η συγκέντρωση απτοσφαιρίνης ≤ 25 mg/dL\nΌταν δεν συνυπάρχουν όλα τα παραπάνω εργαστηριακά ευρήματα, μιλάμε για μερικό HELLP.\n•η αποκόλληση πλακούντα\n•η νεφρική ανεπάρκεια\n•το ηπατικό έμφρακτο K η ρήξη του ήπατος\n•το υποκάψιο ηπατικό αιμάτωμα\n•η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς\n•η πολυοργανική ανεπάρκεια\n•η διάχυτη ενδαγγειακή πήξη\n•η εμβρυϊκή δυσχέρεια\n•Κολικός χοληφόρων αγγείων\n•Νεφρολιθίαση ή πυελονεφρίτιδα\n•Ιδιοπαθής θρομβοκυτταροπενική πορφύρα και θρομβοκυτταροπενική πορφύρα.\nΕπί υποψίας ηπατικών επιπλοκών, ο απεικονιστικός έλεγχος γίνεται με CT ή MRI. Σε ηπατικό αιμάτωμα, η αντιμετώπιση συνήθως περιλαμβάνει χορήγηση υγρών,μετάγγιση με συμπυκνωμένα ερυθρά αιμοσφαίρια και διαδερμικό εμβολισμό των ηπατικών αρτηριών.\nΕπί αιμοδυναμικής αστάθειας, επιδεινούμενου άλγους, εμμένουσας αιμορραγίας και αύξησης του μεγέθους του αιματώματος επιβάλλεται η χειρουργική θεραπεία.\nΗ αντιϋπερτασική αγωγή για την αντιμετώπιση της σοβαρής ΑΥ και η χορήγηση θειϊκού μαγνησίου για την πρόληψη σπασμών ακολουθούν τα πρωτόκολλα της υπερτασικής νόσου στην κύηση.\nΗ μετάγγιση αιμοπεταλίων ενδείκνυται σε σοβαρή αιμορραγία ή PLT < 20000/mm. Πριν τη διενέργεια καισαρικής τομής, ίσως είναι χρήσιμη η μετάγγιση αιμοπεταλίων, με στόχο PLT 40000 – 50000/mm.\nΟ άμεσος τερματισμός της κύησης επιβάλλεται σε σοβαρές επιπλοκές του συνδρόμου (πολυοργανική ανεπάρκεια, διάχυτη ενδαγγειακή πήξη, ηπατικό έμφρακτο ή αιμορραγία, νεφρική ανεπάρκεια, αποκόλληση πλακούντα), σε εμβρυϊκή δυσχέρεια και σε ηλικία κύησης ≥34 εβδομάδων.\nΣε ηλικία κύησης μικρότερης των 34 εβδομάδων, αν η κατάσταση της μητέρας και του εμβρύου το επιτρέπουν,ο τοκετός μπορεί να καθυστερήσει για 48 ώρες για να χορηγηθεί το κλασικό σχήμα βηταμεθαζόνης (Celestone Chronodose).\nΣτη λοχεία, η τιμή των αιμοπεταλίων μπορεί να συνεχίσει να μειώνεται και της LDH να αυξάνεται για 24-48 h. Επί απουσίας επιπλοκών, οι παραπάνω τιμές αρχίζουν να βελτιώνονται εντός 4 ημερών.\nΗ πιθανότητα υποτροπής σε μελλοντικές κυήσεις είναι αυξημένη.


Campion.gr ™ | Από τον Νίκο Νικολάου: Εννέα χρόνια από το "διπλό" του Άρη στο "Βιθέντε Καλδερόν" επί της Ατλέτικο!\nΕννέα χρόνια από το "διπλό" του Άρη στο "Βιθέντε Καλδερόν" επί της Ατλέτικο!\nΤην 1η Δεκεμβρίου 2010 ο Άρης σημείωνε μία από τις σπουδαιότερες νίκες της Ιστορίας του. Τέθηκε αντιμέτωπος στο Βιθέντε Καλντερόν με την Ατλέτικο Μαδρίτης και επικράτησε με 2-3! Έγινε μάλιστα η πρώτη και μοναδική Ελληνική ομάδα που νίκησε επί Ισπανικού εδάφους.\nΟ αγώνας ήταν στο πλαίσιο του Γιουρόπα Λιγκ (2010-2011), στην 5η αγωνιστική της φάσης των ομίλων (48 προς 32). Οι "Κίτρινοι" του Έκτορ Ραούλ Κούπερ ανοίγουν το σκορ με τον Σέρχιο Κόκε (2), αλλά οι "Ροχιμπλάνκος" του Κίκε Σάντσεθ Φλόρες κάνουν γρήγορα την ανατροπή με Φορλάν (11') και Αγκουέρο (16').\nΔημοσίευση: Κυριακή, Δεκεμβρίου 01, 2019


Περιμένουν Χαρίση - Onsports.gr\nΑλεξάνδρα Λούτση\t19 Αυγούστου 2011, 10:19\nΑπό τα χείλη του Κώστα Χαρίση κρέμονται στον Πανιώνιο, καθώς θα απαντήσει στην πρόταση που του έχουν καταθέσει για τη μεταγραφή του στη Νέα Σμύρνη.\nΟ έμπειρος σέντερ, ο οποίος έχει μπει στο μεταγραφικό στόχαστρο ουκ ολίγων ομάδων της Α1, ενώ και ο Κολοσσός Ρόδου επιθυμεί να τον διατηρήσει στις τάξεις του, αποτελεί βασικό στόχο του Γιώργου Μπαρτζώκα, με το «φλερτ» να έχει ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό. Στον Πανιώνιο περιμένουν με αγωνία την απάντησή του, καθώς ανάλογα με την εξέλιξη της μεταγραφής του θα κινηθούν για τις επόμενες κινήσεις τους στο μεταγραφικό παζάρι αναφορικά με την ενίσχυση της φροντ λάιν τους.\nΑντίθετα, ευχάριστα ήταν τα νέα από το στρατόπεδο του Ζερμέιν Άντερσον. Στη Νέα Σμύρνη περίμεναν εδώ και καιρό για την οριστικοποίηση της μεταγραφής του, κάτι που κατέστη δυνατό να γίνει χθες (18/08) κι έτσι ο Καναδός πλέι μέικερ θα προσφέρει και με τη... βούλα πλέον τις υπηρεσίες του στο συγκρότημα του Γιώργου Μπαρτζώκα.


Η επιστροφή του Κέβιν Σπέισι - Σε ευρωπαϊκή ταινία, του Φράνκο Νέρο - CNN.gr\nΗ επιστροφή του Κέβιν Σπέισι - Σε ευρωπαϊκή ταινία, του Φράνκο Νέρο\nΑνανεώθηκε: Δευτέρα, 24 Μαϊος 2021 22:10\nΠριν από τρία χρόνια ο Κέβιν Σπέισι απομακρύνθηκε από το «House of Cards», κάτω από το βάρος πολλαπλών κατηγοριών για βιασμό και σεξουαλική παρενόχληση. Η καριέρα του φάνηκε να τελειώνει, αλλά ο ίδιος επιστρέφει τώρα σε μια ευρωπαϊκή ταινία.\nΠερισσότεροι από είκοσι άνδρες, εργαζόμενοι στο Old Vic, το λονδρέζικο θέατρο του οποίου ο Σπέισι ήταν καλλιτεχνικός διευθυντής από το 2003 ως το 2015, υπέβαλαν καταγγελίες, στις οποίες προστέθηκε μια κατηγορία βιασμού ανηλίκου στη Μασαχουσέτη.\nΟ Σπέισι ισχυρίστηκε ότι είναι αθώος και η κατηγορία αποσύρθηκε από τον ενάγοντα. Δύο ακόμα καταγγελίες βιασμού στο Λος Αντζελες εξετάστηκαν από τις Αρχές αλλά η μία παραγράφηκε κι η άλλη αποσύρθηκε, καθώς πέθανε το φερόμενο ως θύμα. Ακόμη ένας άνδρας μήνυσε τον Σπέισι για βιασμό πέρσι, ανώνυμα, αλλά το αμερικανικό ομοσπονδιακό δικαστήριο απέρριψε την ανώνυμη μήνυση.\nΌλα αυτά έδειξαν να σηματοδοτούν το τέλος της καριέρας του ηθοποιού, ο οποίος όμως αναζητά τώρα διέξοδο με έναν μάλλον απρόσμενο τρόπο.\nΟ Φράνκο Νέρο, παλιός ηθοποιός του ιταλικού κινηματογράφου, ετοιμάζει μια δικής του σκηνοθεσίας ταινία (τη δεύτερη, μετά το «Forever Blues» του 2005), στην οποία και θα πρωταγωνιστεί. Η ταινία αυτή, το «L' uomo che Disegno Dio», είναι και η επιστροφή του Κέιβιν Σπέισι, καθώς θα κρατάει σ' αυτήν ένα μικρό ρόλο.\nΗ ταινία παρακολουθεί την άνοδο και την πτώση ενός τυφλού καλλιτέχνη που έχει το χάρισμα να δημιουργεί ρεαλιστικά πορτρέτα, μόνο με το άκουσμα της ανθρώπινης φωνής και σε αυτήν ο Σπέισι θα υποδύεται έναν αστυνομικό. Στην ταινία θα παίζει και η Βανέσα Ρέντγκρεϊβ, σύζυγος του Φράνκο Νέρο από το 2006.\nΟ Φράνκο Νέρο είπε στο ABC News: «Χαίρομαι ιδιαίτερα που ο Κέβιν συμφώνησε να συμμετάσχει στην ταινία μου, τον θεωρώ σπουδαίο ηθοποιό και δεν βλέπω την ώρα να ξεκινήσουμε τα γυρίσματα».\nΨΥΧΑΓΩΓΙΑ\t· ΚΕΒΙΝ ΣΠΕΙΣΙ\t· ΗΘΟΠΟΙΟΣ\t· ΤΑΙΝΙΑ\t· ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ\t· ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ\t· ΒΙΑΣΜΟΣ\t· ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ\t· ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ\t· ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ\t· ΕΙΔΗΣΕΙΣ\t· ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΤΩΡΑ\t· CNN ΕΙΔΗΣΕΙΣ


Ταινίες περιθωρίων – Pvc – Stassinopoulos\nStassinopoulos > Ταινίες Περιθωρίων - PVC > Ταινίες περιθωρίων – Pvc\nΠεριθώρια ABS REHAU\nΟι ταινίες περιθωρίων της κολεξιόν εξπρές δίνουν την δυνατότητα πραγματοποίησης δημιουργικών ιδεών και ειδικών απαιτήσεων. Η ποικιλία προϊόντων καθώς και το ευρύ φάσμα χρωμάτων και ντεκόρ εξελίσσεται συνέχεια μέσα από καινοτομίες και προσαρμόζεται στις τάσεις της αγοράς. Η πολύπλευρη κολεξιόν έχει προσαρμοστεί στον τρέχον σχεδιασμό πλακιδίων και λαμινάτ.\nΕνα χαίλαιτ του προγράμματος αποτελούν οι φωτοδιαπερατές ταινίες RAUKANTEX lite, οι οποίες επιπλέον της κανονικής χρήσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον οπίσθιο φωτισμό για βιβλιοθήκες, πάγκους εργασίας, Korpusse ή ώς εφαρμογή για ντουλάπες . Με τον κρυφό φωτισμό οι ταινίες δημιουργούν μια ευχάριστη ατμόσφαιρα.\nΥψηλότατες απαιτήσεις θέτουν και οι γυαλιστερές ταινίες καθρεπτισμού της σειράς RAUKANTEX mirror gloss. Με την εξαιρετική όψη υψηλής γυαλάδας και την ήρεμη επιφάνεια τους είναι κατάλληλες για την πολυτελή κατασκευή, και την διαμόρφωση επαγγελματκών χώρων αλλά και κατοικιών.\nΗ χρήση της συγκόλλησης με λέιζερ δίνει την δυνατότητα να μην χρησιμοποιηθεί καθόλου κόλλα κατά την κατασκευή και να υλοποιηθεί μια απόλυτος σταθερή μόνιμη κόλληση ταινίας και πλάκας χωρίς αρμούς. Δημιουργείται μια αψεγάδιαστη όψη μονοκόμματου χυτού, που δίνει την εντύπωση ενός ακριβού υλικού και έτσι αναβαθμίζει την εικόνα του επίπλου ή της επιφάνειας εργασίας.


Αυτοί έχασαν τα περισσότερα δισεκατομμύρια το 2014 | Fortunegreece.com\nΔείτε ποιοι μεγιστάνες ζημιώθηκαν κατά 62 δισεκατομμύρια δολάρια.\nΜείον 9,9 δισ. για τον επιχειρηματία και κύριο μέτοχο των H&M, ο οποίος είδε τις μετοχές της Hennes & Mauritz (H & M), κύρια πηγή του πλούτου του, να υποχωρούν εξαιτίας των απογοητευτικά χαμηλών κερδών της εταιρείας.\nΗ εγγονή του ιδρυτή του οίκου Prada φιγούραρε για αρκετό καιρό ανάμεσα στους πιο πλούσιους ανθρώπους του κόσμου. Αυτή τη φορά η περιουσία της μειώθηκε κατά 7 δισ. δολάρια εξαιτίας των δυσμενών οικονομικών της εταιρείας.\nΟ Αμερικανός μεγιστάνας κατέχει το 69% των μετοχών του καζίνο Sands στο Macao, το «Las Vegas της Κίνας» με την προσωπική του περιουσία τα τελευταία χρόνια τα αυξάνεται έως και 14 φορές. Το 2015, όμως, η περιουσία του παρουσίασε μείωση 6,6 δισ. δολάρια.\nΟ συνολικός πλούτος των Ρώσων δισεκατομμυριούχων στη λίστα έχει μειωθεί κατά 86 δισεκατομμύρια δολάρια σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο Vladimir Yevtushenkov δέχτηκε το μεγαλύτερο χτύπημα, χάνοντας 6.2 δισεκατομμύρια εξαιτίας του πετρελαίου.\nΤον Ιούνιο, ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πως ο κρατικός πετρελαϊκός κολοσσός Rosneft ενδιαφερόταν για την εξαγορά της Bashneft. Ένα μήνα αργότερα, δικαστήριο της Μόσχας απαγόρευσε την πώληση μετοχών της Bashneft από την Sistema, λόγω έρευνας για τη νομιμοποίηση παράνομων εσόδων.\nΜάλιστα, ο μεγιστάνας τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό, με κατηγορίες για ξέπλυμα μαύρου χρήματος.\nΟ Ουκρανός ιδιοκτήτης της Shakhtar Donetsk, ο οποίος πήρε θέση για την ουκρανική κρίση και την αποκατάσταση της ειρήνης, ανακοίνωσε τον Μάιο ότι οι εργαζόμενοι του στην πόλη της Μαριούπολης σχημάτισαν ιδιωτικές πολιτοφυλακές ούτως ώστε να περιπολούν μαζί με την τοπική αστυνομία. Δε ξέρουμε με σιγουριά αν αυτό είχε αντίκτυπο στην περιουσία του, πάντως για το 2015 ο Donetsk είναι κατά 5,8 δισ. φτωχότερος.\nΗ Αυστραλιανή κληρονόμος ορυχείων είδε την περιουσία της να μειώνεται κατά 5,4 δισ. κυρίως λόγω της πτώσης της τιμής του σιδηρομεταλλεύματος.\nΟ ιδιοκτήτης της UCL Rail, της μεγαλύτερη ιδιωτικής σιδηροδρομικής επιχείρησης στη Ρωσία, έχασε 5 δισ. δολάρια εξαιτίας της μείωσης των τιμών στις μεταφορές.\nΟ Gennady Timchenko, στενός συνεργάτης του Πούτιν, ο οποίος ελέγχει το 23,5% της Novatek, έχασε 4,6 δισ. δολάρια αυτόν τον χρόνο εξαιτίας των κυρώσεων από τις ΗΠΑ.


ΙΔΕΕΣ – Περιοδικό Περί Ου\nΔημήτρης Καλοκύρης - 17 Ιανουαρίου 2018 22 Φεβρουαρίου 2018\nΑγγλογάλλος (αγιογράφος). Άγγλος (ράφτης). Αδριανουπολίτης (εκπαιδευτικός). Αϊβαλιώτης (ευρωβουλευτής). Αιγύπτιος (ηθοποιός). Αλαμάνος (=Γερμανός),ζωγράφος. Αλβανός (γεωπόνος). Αλαβάνος (πολιτικός). Αρβανίτης (κορυφαίος γραφίστας). Αρβανιτόπουλος (υπουργός). Αρβανιτάκη (τραγουδίστρια). [Α]λιτζερινός (=Αλγερινός), κάβα ποτών. Αμερικάνος (καλαθοσφαιριστής). Αρμένης (ηθοποιός). Αυστραλός (φανοποιία). Βάρναλης (ποιητής). Βάσκος (ποδηλάτης). Βέλγος (οικιακές συσκευές). Βελιγραδιώτης (μηχανικός). Βενετσάνου [ … ]\nΙΔΕΕΣ για να ξεκινήσετε σωστά τη νέα εβδομάδα:\nΣ.Π.Ο.Δ. Συλλογική Προσπάθεια Ομάδας Διανθισμάτων - 27 Νοεμβρίου 2017 22 Φεβρουαρίου 2018\n1. Αρχίστε γυμναστική! Ιδού μερικές ασκήσεις για να ξαναβρείτε τη φόρμα σας, να χάσετε τα ψωμάκια σας, να αποκτήσετε ποντίκια κλπ.: Αφιερώστε μισή ώρα κάθε μέρα, και σίγουρα θα ξαναβρείτε τη [ … ]\nΣ.Π.Ο.Δ. Συλλογική Προσπάθεια Ομάδας Διανθισμάτων - 13 Νοεμβρίου 2017 22 Φεβρουαρίου 2018\nΚάποτε ήταν δυο πουλιά, ένα πρωινό, κι ένα έξυπνο, που ξυπνούσε μεσημέρι. Το πρωινό, αναγκαζόταν να πιάνει κάθε μέρα ένα σκουλήκι και να το φέρνει στο έξυπνο, που ισχυριζόταν πάντα [ … ]\nΣ.Π.Ο.Δ. Συλλογική Προσπάθεια Ομάδας Διανθισμάτων - 12 Οκτωβρίου 2017 16 Οκτωβρίου 2017\nΙΔΕΕΣ Για να μπορέσετε πραγματικά να οργανωθείτε, πρέπει να σημειώνετε καθημερινά στο ημερολόγιο σας: Τι ΔΕΝ πρέπει να κάνετε Ποιους ΔΕΝ θέλετε να δείτε Τι ΔΕΝ χρειάζεται να διαβάσετε Πού [ … ]


Χαραλαμπόπουλος: «Τυχερός που έχω παίξει σε Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό» – Panathinaikos Kosmos\nBy Νίκος Ξηρόκωστας 3 Απριλίου 2020\nΟ Βασίλης Χαραλαμπόπουλος μίλησε για το πώς περνά το χρόνο στο σπίτι του, αλλά και το γεγονός πως έχει παίξει στον Παναθηναϊκό, καθώς πλέον και στον Ολυμπιακό.\nΣε συνέντευξή του στον ΣΠΟΡ FM94.6, ο διεθνής φόργουορντ του Ολυμπιακού αναφέρθηκε επίσης στην αποθεραπεία του, αλλά και στην επαφή που έχει με τους συμπαίκτες του εν μέσω… καραντίνας.\nΓια τον τελευταίο τραυματισμό του: «Όλα στη ζωή γίνονται για κάποιον λόγο. Αυτός είναι ο τρόπος σκέψης μου. Είναι κάτι που το έχω πάντα στο μυαλό μου».\nΓια το πώς εξελίσσεται η θεραπεία του: «Δυστυχώς μπορώ να κάνω πολλά πράγματα. Κάνω κάποιες ασκήσεις στο σπίτι, με λάστιχα και ισορροπίες. Δεν μπορώ να κάνω θεραπείες. Ελπίζω να τελειώσει όλο αυτό σύντομα και να μπούμε σε ένα πρόγραμμα ξανά. Περιμένω να δω πώς θα πάνε τα πράγματα».\nΓια το πώς περνά στην καραντίνα: «Η αλήθεια είναι πως δεν κάνω πολλά πράγματα. Ξυπνάω, κάνω τις ασκήσεις μου και παίζω πολύ PlayStation. Το έχω λιώσει. Παίζω πολύ FIFA και Call of Duty, κυρίως on line. Προκαλώ όποιον θέλει να με βρει να παίξουμε (γέλια)».\nΓια τις σειρές που παρακολουθεί: «Βλέπω πολλές σειρές. Από τις αγαπημένες μου είναι το Game of Thrones και το Breaking Bad. Είναι… ντροπή να μην τις έχει δει κάποιος».\nΓια το πώς βιώνει την κατάσταση με την πανδημία: «Όλους μας έχει επηρεάσει αυτή η κατάσταση, αλλά πρέπει να αντέξουμε και να βοηθήσουμε τους συνανθρώπους μας, όσο μπορούμε. Έχω συμβιβαστεί με τα νέα δεδομένα και έχω διαμορφώσει ανάλογα το πρόγραμμά μου».\nΓια το αν έχει επικοινωνία με τους συμπαίκτες του: «Μιλάμε πού και πού με τους συμπαίκτες μου. Δεν πολυμιλάμε για τον τραυματισμό, αλλά για άλλα θέματα. Δεν μπορώ να πω (γέλια)».\nΓια το αν περίμενε πως θα φορέσει τη φανέλα Παναθηναϊκού και Ολυμπιακού: «Όχι, δεν μου είχε περάσει από το μυαλό. Δεν μπορείς να προβλέψεις το μέλλον. Είμαι τυχερός που έχω φορέσει αυτές τις δύο φανέλες. Είναι πολύ ωραίο συναίσθημα».\nΓια το πρώτο πράγμα που θα κάνει όταν τελειώσει η καραντίνα: «Σίγουρα θα πάω να πιω καφέ σε έναν φίλο μου στο Αιγάλεω και μετά δεν ξέρω. Θα το σκεφτώ. Πάντως τώρα που το βρήκα το PlayStation και έγινα καλός δεν θα το αφήσω εύκολα (γέλια)».\nTime limit is exhausted. Please reload CAPTCHA. + 1 = δυο


Sidigas Scandone Avellino ζωντανά αποτελέσματα, πρόγραμμα και σκορ - Μπάσκετ - SofaScore\nSidigas Scandone Avellino ζωντανά αποτελέσματα, πρόγραμμα και σκορ - Μπάσκετ\nΔεν υπάρχουν πρόσφατα γεγονότα για την ομαδα Sidigas Scandone Avellino\nΣτάδιο Palasport Giacomo Del Mauro\nΣχετικά με Sidigas Scandone Avellino\nSidigas Scandone Avellino ζωντανά αποτελέσματα (και ζωντανή μετάδοση, live streaming βίντεο του αγώνα*), πρόγραμμά και αποτελέσματα για όλες μπάσκετ τις διοργανώσεις που Sidigas Scandone Avellino συμμετέχει. Sidigas Scandone Avellino αγωνίζεται στον επομενο αγωνα στις 19. Jan 2019 εναντίον Pallacanestro Cantù στο Serie A.\nΟταν αρχίσει το παιχνίδι, θα μπορείτε να ακολουθήσετε Sidigas Scandone Avellino αγώνα Pallacanestro Cantù ζωντανά αποτελέσματα , και ζωντανή βαθμολογία. Sidigas Scandone Avellino το προηγούμενο παιχνίδι ήταν ενάντια UCAM Murcia στο Champions League, Group A το οποίο έληξε με σκόρ 57 - 63 (UCAM Murcia κέρδισε τον αγώνα). Sidigas Scandone Avellino Η καρτέλα των στοιχείων δείχνει τους τελευταίους 100 αγώνες μπάσκετ Αγώνες με στατιστικά και εικονίδια για νίκη/ισοπαλία/ήττα. Υπάρχουν επίσης όλοι οι προγραμματισμένοι αγώνες της ομάδας Sidigas Scandone Avellino που θα λάβουν χώρα μελλοντικά.\nSidigas Scandone Avellino επίδοση & και γραφήματα κατάστασης στο SofaScore Μπάσκετ ζωντανά σκορ από έναν μοναδικό αλγόριθμο τον οποίο εφαρμόζουμε με βάση τους 10 τελευταίους αγώνες, στατιστικές, λεπτομερείς αναλύσεις και τις γνώσεις μας. Το γράφημα μπορεί να σας βοηθήσει να στοιχηματίσετε στους αγώνες του Sidigas Scandone Avellino όμως έχετε υπόψιν ότι το SofaScore Livescore δεν φέρει καμία ευθύνη για οποιαδήποτε οικονομική ή άλλη ζημία, είτε άμεση είτε έμμεση, ως αποτέλεσμα πράξης σχετικής με το περιεχόμενο της ιστοσελίδας.\nΣτις λεπτομέριες του αγώνα διαθέτουμε link για να τον δείτε Sidigas Scandone Avellino Pallacanestro Cantù ζωντανή μεταδοση , προσφέρεται απο το bet365. Αν αυτος μπάσκετ ο αγώνας καλύπτετε απο το bet365 live τότε μπορείτε να το παρακολουθήσετε Sidigas Scandone Avellino Pallacanestro Cantù Στον υπολογιστή η στο κινητό - iPhone, iPad, Android η Windows phone. Παρακαλούμε να σημειώσετε ότι: τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για ζωντανή μετάδοση αυτών των γεγονότων, ανήκουν συνήθως στο επίπεδο της χώρας και ως εκ τούτου, ανάλογα με την τοποθεσία στην οποία βρίσκεστε, μπορεί να υπάρχουν ορισμένα γεγονότα τα οποία να μην είστε σε θέση να παρακολουθήσετε λόγω κάποιων διακανονισμών.\nΤο SofaScore μπάσκετ ζωντανά αποτελέσματα Είναι διαθέσιμο στο iPhone and iPad app, Android app στο Google Play και στο Windows phone app. Μπορείτε να μας βρείτε σε όλα τα καταστήματα σε οποία γλώσσα επιθυμείτε αναζητώντας "SofaScore". Εγκαταστήστε το SofaScore app και ακολουθήστε όλους Sidigas Scandone Avellino live score τους αγώνες ζωντανά στο κινητό σας!


Η ρουμανική προπαγάνδα στο χωριό Περιβόλι από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, Σαββανάκης Γεώργιος\nΗ περιοχή των Βαλκανίων αποτελούσε ένα μωσαϊκό λαών και εθνοτήτων.\nΓια αιώνες η διαφορετικότητα ανάμεσα σε αυτούς τους λαούς καλυπτόταν κάτω από την «ομπρέλα» της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας της ο βασικός διαχωρισμός των υπηκόων της γινόταν με βάση όχι την καταγωγή, τη γλώσσα, την εθνότητα, αλλά τη θρησκεία.\nΚάτω λοιπόν από τον γενικό όρο, Χριστιανοί, βρίσκονταν διάφοροι ετερόγλωσσοι λαοί, όπως Έλληνες, Βούλγαροι, Σέρβοι, Αλβανοί κ.α. Μετά το ξέσπασμα όμως εθνικών απελευθερωτικών επαναστάσεων άρχισαν να διαμορφώνονται στην περιοχή τα πρώτα εθνικά κράτη.\nΓύρω από αυτές τις διάφορες εθνοπολιτισμικές ομάδες στήθηκε σιγά σιγά ένας μηχανισμός από τα βαλκανικά κράτη προκειμένου να καταφέρουν να τις προσεταιριστούν και να τις αφομοιώσουν. Η αλήθεια είναι ότι η περίπτωση των Αρμάνων, και των Αρβανιτών, αποδείχτηκε η πιο εύκολη, αλλά και αυτή με τις λιγότερες, συγκριτικά πάντα με τις άλλες, διπλωματικές εντάσεις, κρίσεις και απώλειες. Δύο θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν οι βασικοί λόγοι που συνέβη αυτό.\nΠρώτον το γεγονός ότι οι Αρμάνοι από αιώνες αισθάνονταν αλληλένδετοι με τον υπόλοιπο ελληνικό κορμό και ταυτίζονταν με τα ελληνικά εθνικά οράματα και τις εθνικές διεκδικήσεις. Δεύτερον η απουσία κοινών συνόρων με τη Ρουμανία, η οποία προσπάθησε να προσεταιριστεί τους Αρμάνους. Σε αντίθεση με άλλες διεκδικούμενες πληθυσμιακές ομάδες, όπως για παράδειγμα τους Σλαβομακεδόνες, τις οποίες προσπαθούσαν να ενσωματώσουν κράτη γειτονικά με την Ελλάδα, η τεράστια απόσταση που μεσολαβούσε ανάμεσα στο ρουμανικό και το ελληνικό κράτος καθιστούσε τις οποιεσδήποτε υποθετικές εδαφικές διεκδικήσεις ουσιαστικά ανέφικτες. Ακόμα και η ίδια η Ρουμανία δεν προέβαλε ποτέ τέτοιου είδους διεκδικήσεις αλλά έβλεπε τους Αρμάνους ως ένα χρήσιμο εργαλείο στο σκληρό διπλωματικό παιχνίδι, το οποίο θα καθόριζε το εδαφικό status των Βαλκανίων.\nΣτην παρούσα εργασία δεν έχουμε σκοπό να εξετάσουμε τη διείσδυση της ρουμανικής προπαγάνδας σε όλες τις περιοχές, όπου δραστηριοποιήθηκε. Αυτό καταρχήν θα ήταν σχεδόν αδύνατο μέσα στα πλαίσια μιας μεταπτυχιακής εργασίας έστω και διπλωματικής. Το εύρος της εξάπλωσης της προπαγάνδας, οι ποικίλες πολιτικές και διπλωματικές παράμετροι που θα πρέπει να εξεταστούν, η ενδελεχής έρευνα σε αρχεία και πηγές κάνουν ένα τέτοιο έργο ιδιαίτερα δύσκολο. Με την πίστη ότι η μελέτη της τοπικής ιστορίας μπορεί να βοηθήσει στην αρτιότερη εξέταση της γενικής ιστορίας θα παρουσιάσουμε σε αυτή την εργασία την περίπτωση ενός μόνο χωριού, του Περιβολίου.\nΗ μελέτη του ζητήματος καλύπτει την χρονική περίοδο από την εμφάνιση της ρουμανικής προπαγάνδας (στα μέσα περίπου του 19ου αιώνα) μέχρι την εποχή της Κατοχής κατά την οποία παρουσιάζεται η δράση, οι ενέργειες της προπαγάνδας και οι εντάσεις που δημιουργήθηκαν. Διαβάστε online ή κατεβάστε.\nΗ ρουμανική προπαγάνδα στο χωριό Περιβόλι (από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο)\nΠανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών. Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας\n14ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ιστορίας, Λαογραφίας, Βλάχικης Παραδοσιακής Μουσικής & Χορών,\nΞενοδοχείο Casa la Mundi, Γρεβενά 31 Αυγούστου και 1 Σεπτεμβρίου 2013 πηγή: Βλάχοι.net Το ιστορικό πλαίσιο των Ελληνο-Ρουμανικών πολιτικών σχέσεων (1866-1913)\nΟι πρώτοι υποστηρικτές της προπαγάνδας\nΗ αρχή της Ρουμανικής προπαγάνδας στο Περιβόλι\nΣχολεία και εκπαίδευση στο Περιβόλι\nΤαραχές και βίαια επεισόδια στο Περιβόλι.\nΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΩΤΗ : (Από την απαρχή της προπαγάνδας έως το 1886)\nΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΕΥΤΕΡΗ: Η εδραίωση και η ακμή της προπαγάνδας (από το 1886 έως την αρχή του Μακεδονικού Αγώνα)\nΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΡΙΤΗ. (Από το ξέσπασμα του Μακεδονικού Αγώνα έως το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου)\nΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΕΤΑΡΤΗ : Η περίοδος του μεσοπολέμου\nΗ Λεγεώνα και η προσπάθεια ίδρυσης ανεξάρτητου Βλάχικου κράτους. Η προϊστορία\nΗ εμφάνιση της Λεγεώνας\nΑντίδραση στα σχέδια της Λεγεώνας\nΗ δράση της Λεγεώνας στο Περιβόλι\nΠαράρτημα πινάκων και φωτογραφιών


Πολιτική Απορρήτου – Gallery Art Hotel\nΗ διεύθυνση του ιστότοπού μας είναι: https://www.galleryarthotel.gr.\nΌταν οι επισκέπτες αφήνουν σχόλια στον ιστότοπο, συλλέγουμε τα δεδομένα που εμφανίζονται στη φόρμα σχολίων, καθώς και τη διεύθυνση IP του επισκέπτη και τη συμβολοσειρά χρηστών του προγράμματος περιήγησης για να βοηθήσουμε στην ανίχνευση ανεπιθύμητων μηνυμάτων.\nΕάν αφήσετε ένα σχόλιο στον ιστότοπό μας, μπορείτε να επιλέξετε να αποθηκεύσετε το όνομα, τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τον ιστότοπό σας σε cookie. Αυτά είναι για τη δική σας διευκόλυνση, ώστε να μην χρειάζεται να συμπληρώσετε ξανά τα στοιχεία σας όταν αφήνετε άλλο σχόλιο. Αυτά τα μπισκότα θα διαρκέσουν για ένα χρόνο.\nΤα άρθρα σε αυτόν τον ιστότοπο ενδέχεται να περιλαμβάνουν ενσωματωμένο περιεχόμενο (π.χ. βίντεο, εικόνες, άρθρα κ.λπ.). Το ενσωματωμένο περιεχόμενο από άλλους ιστότοπους συμπεριφέρεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως εάν ο επισκέπτης έχει επισκεφτεί τον άλλο ιστότοπο.


Προγνωστικά Στοιχήματος: Ποντάρισμα στα δύο πρώτα παιχνίδια της αγωνιστικής στην Α’ Γαλλίας | SDNA\nΈχοντας αφήσει πίσω μας το τριήμερο δράσης σε Champions και Europa Leaugue, τα πρώτα παιχνίδια της αγωνιστικής για την κορυφαία κατηγορία της Γαλλίας είναι εκείνα που ξεχωρίζουν στο σημερινό ποδοσφαιρικό κουπόνι ΟΠΑΠ.\nΣτις 20:00, θα ξεκινήσει στην Κυανή Ακτή η αναμέτρηση της Νις με την Μπρεστ. Από πολύ δύσκολη νίκη στην έδρα της ουραγού Τουλούζ προέρχονται οι αποψινοί γηπεδούχοι, το τελικό 2-0 δεν λέει την αλήθεια, αφού οι αντίπαλοί της (έπαιζαν με 9 παίκτες λόγω αποβολών στο 27’ και το 77’) έχασαν πέναλτι στο 90’ με το σκορ στο 1-0. Αυτή ήταν η δεύτερη νίκη της Νις στις 6 πιο πρόσφατες αγωνιστικές του πρωταθλήματος (2-3-1), βρίσκεται στην 9η θέση του βαθμολογικού πίνακα, 4 βαθμούς μακριά από την πρώτη τετράδα. Όσο για την Μπεστ, η οποία θα ταξιδέψει από τη μία άκρη της χώρας στην άλλη για το αποψινό παιχνίδι, την προηγούμενη εβδομάδα επικράτησε με 3-2 της προβληματικής Σεντ Ετιέν. Έχει μόλις μία ήττα στα τελευταία της 6, αυτή στην έδρα της Ντιζόν την πρώτη του μηνός (3-0). Έχει πάρει διαφορά ασφαλείας από την επικίνδυνη ζώνη, ενώ παράλληλα έχει μόλις μία ήττα στα 13 ματς που έχει δώσει φέτος μπροστά στο κοινό της. Ωστόσο, μακριά από το γήπεδό της χάνει αρκετή από τη δυναμική της, κάτι που με οδηγεί στον άσο, σε απόδοση 1.95.\nΣχεδόν δύο ώρες αργότερα, στις 21:45, θα ξεκινήσει η αναμέτρηση ανάμεσα σε Μετζ και Λυών. Μάχη για να αποφύγουν τον υποβιβασμό δίνουν οι γηπεδούχοι, το περασμένο Σάββατο έφυγαν με σημαντικότατο βαθμό από την έδρα της ποιοτικής Ναντ (0-0), παρουσιάζοντας πολύ συμπαγή εικόνα αμυντικά. Έτσι, παρέμειναν αήττητοι για τέταρτο συνεχόμενο παιχνίδι μακριά από την έδρα τους, βρίσκονται στο +2 από τη ζώνη του υποβιβασμού. Όσο για τη Λυών, προέρχεται από εντός έδρας «στραβοπάτημα» κόντρα στην Στρασμπούρ (1-1), ενώ για ακόμα μια φορά προβλημάτισε έντονα τους φίλους της με την απόδοσή της. Τα συνεχόμενα ματς έχουν φέρει κούραση, ενώ ακολουθεί την Τετάρτη η εντός έδρας αναμέτρηση με τη Γιουβέντους για τη φάση των «16» του Champions League. Δεν έχει πάρει νίκη στις 4 τελευταίες αγωνιστικές (0-2-2), έχει χάσει κι άλλο έδαφος στην προσπάθεια που κάνει να βρεθεί στην πρώτη τετράδα (είναι στο -6 από την 4η Λιλ). Δεν τίθεται θέμα ποιοτικής σύγκρισης των δύο ομάδων, ενώ η Λυών χρειάζεται τους βαθμούς. Ωστόσο, περιμένω να «πατήσει φρένο» ενόψει Τετάρτης. Θα συνδυάσω το διπλό με Under 3.5 σε απόδοση κοντά στο 2.50.


Ιράν - Έρβαρντ Αμπραχαμιάν: Το Ιράν σε φάση παθητικής αντίστασης\nΟ ιστορικός της Μέσης Ανατολής εξειδικεύεται στα ζητήματα του Ιράν (αρμενικής καταγωγής, έχει γεννηθεί στο Ιράν και σπουδάσει στο Λονδίνο). Διδάσκει στο κολέγιο Μπαρούχ στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, ενώ και τα έξι βιβλία του αφορούν στη γενέτειρά του - το τελευταίο που εκδόθηκε το 2008 αφορά στη σύγχρονη ιστορία του Ιράν ενώ αυτό που γράφει αυτή την περίοδο αφορά στο αμερικανοκίνητο πραξικόπημα του 1953. Ο Αμπραχαμιάν θεωρεί ότι η "συγκρουσιακή περίοδος" έχει λήξει και ότι τώρα εισερχόμαστε σε μια εποχή "παθητικής αντίστασης", που ταιριάζει με τη σιϊτική παράδοση.\n- Έχετε την αίσθηση ότι τώρα η μάχη έχει μεταφερθεί από τους δρόμους, στο παρασκήνιο της εξουσίας;\nΌχι, δεν συμφωνώ με την ανάλυση αυτή. Πιστεύω ότι η μάχη έχει τελειώσει, δεν γίνεται τίποτε στα παρασκήνια - αυτό είναι υπερβολικό. Όπως υπερβολικές είναι και όσα λέγονται για τον ρόλο του Ραφσαντζανί, οι πιθανές πιέσεις προς τον ανώτατο αρχηγό… Όχι. Οι διαδηλώσεις κατεστάλησαν με τη βία και δεν πιστεύω ότι ο λαός προσπαθεί να προκαλέσει το καθεστώς στους δρόμους, γιατί το τίμημα είναι υψηλό, σκοτώνεται κόσμος. Σε ό,τι λοιπόν αφορά τις διαδηλώσεις, το καθεστώς τις κατέστειλε γιατί διαθέτει τη στρατιωτική δύναμη - έχει τους Φρουρούς της Επανάστασης, τους μπασίτζ, έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει βία, την οποία δεν είχε ο σάχης. Έτσι, βραχυπρόθεσμα, το καθεστώς είναι ασφαλές. Μακροπρόθεσμα όμως το καθεστώς έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό τη νομιμοποίησή του - πιστεύω ότι το 80% της νομιμοποίησης αυτής στηριζόταν στη λαϊκή στήριξη και σε εκλογές, έστω κι αν αυτές δεν ήσαν απόλυτα ελεύθερες υπήρχε πάντα η δυνατότητα εκλογής μεταρρυθμιστών στην προεδρία ή στη Βουλή. Η σημερινή νοθεία των εκλογών έβαλε τέλος στη δυνατότητα αυτή. Ο κόσμος που μέχρι τώρα θεωρούσε την Ισλαμική Δημοκρατία, «δημοκρατία», παύει σήμερα να στηρίζει το πολίτευμα, γιατί θεωρεί ότι έχει μεταβληθεί σε κυριαρχία των ιμάμηδων, ένα καθεστώς που αντλεί τη νομιμοποίησή του από την εκπροσώπηση του Θεού…\n- Η παρέμβαση του Χαμενεί υπέρ του Αχμαντινεζάντ, μετά από τις εκλογές, δεν τον ταύτισε με έναν από τους υποψήφιους, μειώνοντας έτσι το κύρος του;\nΤάχθηκε 100% με μια παράταξη, κάτι που σημαίνει ότι δεν είναι πλέον υπεράνω των υποψηφίων. Ο Χομεϊνί προσπαθούσε να είναι υπεράνω…\n- Ορισμένοι λένε ότι αν ζούσε, ο Χομεϊνί δεν θα είχε αυτή τη συμπεριφορά…\nΑς μην τον υπερεκτιμούμε. Αλλά πάντα επιδίωκε να είναι υπεράνω, και συνήθως δραστηριοποιούνταν παρασκηνιακά. Το μεγάλο λάθος του Χαμενεί ήταν που πήρε τόσο ανοικτά θέση υπέρ ενός υποψηφίου. Και βέβαια δεν διαθέτει και τη χαρισματικότητα του Χομεϊνί. Και τώρα θεωρείται ένας από «αυτούς», ένας από τους ιερωμένους που κάνουν πολιτική.\n- Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα για το κίνημα των μεταρρυθμιστών;\nΟ Μουσαβί είναι σε κατʼ οίκον περιορισμό, δεν μπορεί να διοργανώσει διαμαρτυρίες, οι γύρω του έχουν συλληφθεί. Θα σας εξηγήσω το εξής: στη σιϊτική παράδοση υπάρχουν δύο παραδείγματα. Η πρώτη έχει να κάνει με τον ιμάμη Χουσείν που έγινε μάρτυρας - αυτό το παράδειγμα χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει το σύμπλεγμα του μάρτυρα. Υπάρχει και η παράδοση του ιμάμη Χασάν, σύμφωνα με την οποία αν δεν συμφωνείς με μια κατάσταση, αποσύρεσαι, δεν στηρίζεις την κυβέρνηση, γιατί τη θεωρείς παράνομη…\n- Εισερχόμαστε δηλαδή κατά τη γνώμη σας σε μια περίοδο παθητικής αντίστασης;\nΠαθητική αντίσταση με την έννοια ότι ο κόσμος δεν υποστηρίζει πλέον την κυβέρνηση, δεν συμπαθεί το καθεστώς, διαδίδει φήμες, απαξιώνει την κυβέρνηση. Και αυτό είναι βέβαια πάρα πολύ επικίνδυνο για την Ισλαμική Δημοκρατία, που πάντα καυχάται ότι εκπροσωπεί τον λαό. Αν το 80% του λαού είναι αγανακτισμένο, τότε αυτό είναι μια πολύ εύθραυστη βάση για ένα καθεστώς.\n- Μπορούμε να κάνουμε λόγο για πολιτική ανυπακοή;\nΝαι, γίνεται λόγος για κάτι τέτοιο. Αλλά είναι δύσκολο γιατί μπορεί κανείς να συλληφθεί, να βασανιστεί στις φυλακές. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται περισσότερο για παθητική αντιπολίτευση. Στο Ιράν αυτή τη μορφή πήρε η αντιπολίτευση επί Σάχη. Μπορεί κανείς να σαμποτάρει το καθεστώς με το να μη πιστεύει ό,τι αυτό λέει.\n- Της ανατροπής του σάχη είχαν προηγηθεί πολλοί μήνες αναταραχών, μπορεί να συμβεί το ίδιο και τώρα;\nΌχι, γιατί το σημερινό καθεστώς δεν έχει κανένα πρόβλημα να κάνει χρήση εκτεταμένης βίας. Από την πλευρά του, ο σάχης από την αρχή δεν μπορούσε να στηριχθεί στον στρατό. Σήμερα το καθεστώς έχει τη στήριξη των Φρουρών της Επανάστασης και των μπασίτζ, που είναι πρόθυμοι να πυροβολήσουν πολίτες.\n- Πώς κρίνετε τη μέχρι σήμερα στάση του Ραφσαντζανί;\nΟ Ραφσαντζανί δεν θέλει αντιπαράθεση με τον υπέρτατο ηγέτη. Και ο λόγος είναι ότι δεν έχει την εξουσία για κάτι τέτοιο. Είναι επικεφαλής του Συμβουλίου των Ειδημόνων…\n- Που θεωρητικά μπορεί να ανατρέψει τον Ανώτατο Οδηγό…\nΝαι, θεωρητικά. Αλλά ο Ραφσαντζανί δεν διαθέτει την πλειοψηφία του Συμβουλίου για να προχωρήσει σε κάτι τέτοιο. Εξελέγη πρόεδρος του Συμβουλίου μόνο και μόνο γιατί ο αντίπαλός του ήταν ένας δεξιός, ανισόρροπος! Ήταν ένας προστατευόμενος του Αχμαντινεζάντ. Το Συμβούλιο των Ειδημόνων δεν ψήφισε λοιπόν υπέρ του Ραφσαντζανί αλλά κατά του αντιπάλου του!\n- Υπάρχει το ενδεχόμενο δημιουργίας κάποιου μετώπου κληρικών με κύρος, όπως ο αγιατολάχ Μονταζερί, κατά του καθεστώτος και της αρχής βελαγιάτ ι φακίχ;\nΘα σας επαναλάβω τη γνωστή φράση: «Πόσες μεραρχίες διαθέτει ο Πάπας;» Ο Μονταζερί έχει μεγάλο κύρος αλλά είναι εκτός των διαδρόμων της εξουσίας από το 1988. Ασκεί συχνά κριτική στο καθεστώς, αρκετοί τον σέβονται αλλά δεν είναι σε θέση να ασκήσει ουσιαστική πίεση. Υπάρχουν κι άλλοι κληρικοί ηγέτες που δεν θέλουν να συνδεθούν με το καθεστώς αλλά δεν έχουν πράγματι την ικανότητα να αντιπαρατεθούν μαζί του. Θα περιμένουν λοιπόν να δουν τι θα κάνει ο Μουσαβί κι οι άλλοι - πρόκειται δηλαδή για παθητική αντίσταση.\n- Πάντως ο Αχμαντινεζάντ δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι κέρδισε τις εκλογές; Ποια η γνώμη σας; Υπήρξε τελικά νοθεία;\nΘα το έθετα ως εξής: ο Αχμαντινεζάντ έχει εκλογική βάση. Πήρε ψήφους. Αλλά δεν πιστεύω ότι απέσπασε το 51% που απαιτείται για επικράτηση από τον πρώτο γύρο. Έκαναν νοθεία για να μην υπάρξει δεύτερος γύρος. Οι εκλογές ήσαν υπό έλεγχο ακόμη και πριν από τις διαδηλώσεις. Αν υπήρχε δεύτερος γύρος, οι διαδηλώσεις υπέρ του Μουσαβί θα ήσαν νόμιμες, όλο και περισσότερος κόσμος θα δραστηριοποιούνταν, θα έβγαιναν στους δρόμους.\n- Οι νεοσυντηρητικοί στις ΗΠΑ "θρηνούν επειδή ο Ομπάμα ότι δεν στηρίζει τον αγώνα του ιρανικού λαού. Πώς κρίνετε τη στάση του Αμερικανού προέδρου;\nΕίναι πολύ καλή. Αποφεύγει την ανάμειξη στην ιρανική πολιτική. Τις τελευταίες ημέρες έκανε βέβαια κάποιες δηλώσεις που μπορούν να θεωρούν ως επέμβαση. Αλλά το βασικό είναι ότι μόλις ανέλαβε, σταμάτησε την αμερικανική χρηματοδότηση προς αντιπολιτευόμενες ιρανικές ομάδες και αυτό είναι καλή ένδειξη ότι δεν θέλει να αναμειχθεί στην ιρανική πολιτική.


Οι μετοχές τροφίμων και ποτών είναι ο τομέας με τη χειρότερη επίδοση. Ο γαλλικός όμιλος Remy Cointreau «τραβάει» τον τομέα προς τα κάτω, μετά την υποβάθμιση από τη JPMorgan. Η μετοχή του υποχωρεί περίπου 3%.\nΣτο Λονδίνο, ο FTSE 100 υποχωρεί 0,2% στις 7.253 μονάδες, στο Παρίσι ο CAC επίσης κατά 0,7% στις 5.269 μονάδες, στη Φρανκφούρτη ο DAX επεκτείνει τις απώλειες του κατά 1% στις 12.273 μονάδες, ενώ ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx Europe 600 σημειώνει αρνητική κίνηση κατά 0,7% στις 375 μονάδες.\nΟ δείκτης ΜΙΒ στο Μιλάνο υποχωρεί 0,8% στις 22.987 μονάδες, ενώ ο ΙΒΕΧ στη Μαδρίτη, σημειώνει αρνητική κίνηση κατά 0,4%, στις 9.722 μονάδες.\nΟικονομικά δεδομένα και εταιρικά κέρδη\nΠερνώντας στα εταιρικά στοιχεία, άνοδο κατέγραψαν τα ετήσια κέρδη της Tesco. Τα κέρδη προ φόρων της αλυσίδας σούπερ μάρκετ «σκαρφάλωσαν» στα 1,3 δισ. στερλίνες τους 12 μήνες που ολοκληρώθηκαν τον Φεβρουάριο. Η μετοχή της ενισχύεται 6%.\nΌσο αφορά τα δεδομένα, απογοητευτικά στοιχεία έρχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς σημειώθηκε αναπάντεχη πτώση στη μεταποιητική και κατασκευαστική παραγωγή τον Φεβρουάριο.\nΗ παραγωγή στον τομέα της μεταποίησης υποχώρησε 0,2% σε μηνιαία βάση. Πρόκειται για την πρώτη μείωση από τον Μάρτιο του 2017 και ήταν χειρότερη από την πρόβλεψη του Reuters, που έδειχνε 0,2% άνοδο.\nΗ κατασκευαστική παραγωγή υποχώρησε 1,6% σε μηνιαία βάση, προκαλώντας έκπληξη στους οικονομολόγους με την επέκταση των απωλειών του προηγούμενου μήνα.\nMore in this category: « Στη «ζώνη» του 4,0% κινείται η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς Οι γεωπολιτικοί φόβοι έριξαν τις ευρωαγορές »