Inwestycja Apartamenty Drewnowska 43 łódzkie, Łódź, Bałuty - GetHome.pl\n2-14 3 71m2 4 404 757 zł Zobacz\n4-1 3 71m2 2 391 105 zł Zobacz\n2-11 3 71m2 4 405 327 zł Zobacz\n2-6 3 71m2 3 398 216 zł Zobacz\nInwestycja Apartamenty Drewnowska 43 zlokalizowana jest w Łódź, Bałuty, Bałuty-Centrum, 2,6km od centrum Łodzi.\nRolę opiekuna sprzedażowego pełni ATAL S.A.. W inwestycji Apartamenty Drewnowska 43 przewidziane są 264 lokale mieszkalne, usytuowanych w 7 budynkach. Budynki mają 10 kondygnacji naziemnych wraz z parterem oraz 1 kondygnacja podziemna. W inwestycji przewidziano parkingi: podziemny, naziemny.\nWśród udogodnień znajdujących się w inwestycji Apartamenty Drewnowska 43 są m.in: przystosowane dla niepełnosprawnych, plac zabaw, winda, usługi w budynku.\nWciąż są dostępne 4 mieszkania. Powierzchnia lokali wynosi 71 m2.\nRozpoczęcie budowy w 3 kw. 2017 roku, inwestycja została oddana do użytkowania w 1 kw. 2020 roku\n7 budynków wielorodzinnych\n10 kondygnacji naziemnych wraz z parterem oraz 1 kondygnacja podziemna\n264 lokale mieszkalne\nPodziemny: cena od: 32 000 zł\nNaziemny: cena: 20 000 zł\nKształtują się w zakresie od 391 105 do 405 327 zł, koszt metra kwadratowego wynosi od 5 500 do 5 700 zł\nŁódź Fabryczna (2093m od tej lokalizacji)\nŁódź Kaliska (2961m od tej lokalizacji)\nLutomierska - Zachodnia (0485) (176m od tej lokalizacji)\nLutomierska - Zachodnia (0484) (181m od tej lokalizacji)\nLądowisko LPR przy Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum Onkologii im. M. Kopernika (5614m od tej lokalizacji)\nPrzedszkole Miejskie nr 35 (278m od tej lokalizacji)\nCentrum Nurkowe "Nurkersi" (305m od tej lokalizacji)\nNiepubliczne Przedszkole dla dzieci na Rybnej (330m od tej lokalizacji)\nCentra Medyczne Medyceusz - Bazarowa (246m od tej lokalizacji)\nNocna Pomoc Lekarska (249m od tej lokalizacji)\nManufaktura Medycyna (154m od tej lokalizacji)\nSkinfinity Gabinet Medycyny Estetycznej (160m od tej lokalizacji)\nApteka Rosa (214m od tej lokalizacji)\nDOZ Apteka Dbam o Zdrowie, Bazarowa (226m od tej lokalizacji)\nSiłownia Miejska (161m od tej lokalizacji)\nSaturn Fitness (253m od tej lokalizacji)\nPlac Piastowski (157m od tej lokalizacji)\nPlac Piastowski (158m od tej lokalizacji)\nMuzeum Fabryki (188m od tej lokalizacji)\nBiblioteka Miejska w Łodzi. Filia nr 12 (346m od tej lokalizacji)\nKościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (462m od tej lokalizacji)\nIMAX (167m od tej lokalizacji)\nManufaktura (182m od tej lokalizacji)\nŻabka (931m od tej lokalizacji)\ncukiernia piekarnia (201m od tej lokalizacji)\n+48 42 232 74 56\nZainteresowała mnie nieruchomość w Państwa inwestycji: Apartamenty Drewnowska 43. Proszę o niezobowiązujący kontakt w sprawie szczegółów oferty.\n50 ofert w tej inwestycji\nInwestycja jest oddalona o 32 m\nInwestycja jest oddalona o 1 742 m


olimpiada w Londynie 2012 - możliwe zamachy ? | Forumowisko.pl\nCo o tym myślicie? Czy jest możliwy zamach teraz na olimpiadzie w Londynie?\nCoraz częściej pojawiają się głosy w internecie że to jest bardzo prawdopodobne\nGdy nagle zginą dziesiątki tysięcy ludzi tłum nie zastanowi się czy wskazany przez media i polityków sprawca jest nim w rzeczywistości. W rzeczywistości zaś będzie to klasyczna operacja typu „False Flag”. Takimi operacjami były chociażby „Incydent mukdeński” z 1931 roku dający Japonii pretekst do zajęcia Mandżurii, czy też „Prowokacja gliwicka” z 1939 roku dająca Niemcom pretekst do ataku na Polskę. Taką operacją, choć rząd amerykański się do tego nigdy nie przyzna był też zamach 11 września 2001 na WTC i Pentagon będący pretekstem do podboju Afganistanu i Iraku. Niestety tego typu operacją będzie też tegoroczny atak terrorystyczny podczas wspomnianych imprez sportowych.\n1) Pierwsza przesłanka to wypowiedź krajowego szefa wywiadu USA Jamesa Clappera. Od wielu lat wszelkie możliwe media syjonistyczne prowadzą permanentną akcję propagandową mającą na celu ukazanie Iranu jako Imperium Zła marzącego o zniszczeniu świata. Z medialną akcją propagandową sprzężone jest prowokacyjne zachowanie syjonistycznych polityków USA i Izraela, którzy każdego dnia swoimi wypowiedziami jak i wydawanymi dyspozycjami starają się przygotować ludzi do wojny z Iranem. W nagonce na Iran stosowane są wszelkie środki od zaliczenia tego kraju do „osi zła” przez prezydenta Busha po zabójstwa irańskich naukowców i naloty dronów. Najnowszą odsłoną tej propagandowo-terrorystycznej kampanii jest właśnie wypowiedź krajowego szefa wywiadu USA Jamesa Clapera twierdzącego, iż Iran jest gotowy „do sponsorowania przyszłych ataków w USA lub przeciw naszym interesom za granicą” Powyższa wypowiedź zawiera dwie informacje. Po pierwsze świadczy o tym, że syjonistyczny reżim USA zamierza rzeczywiście zorganizować operacje False Flag dla rozpoczęcia wojny z Iranem. Po drugie ów sfingowany zamach będzie miał miejsce poza granicami USA.\n3) Trzecia przesłanka to podpisana 31.12.2011 roku przez Baracka Obamę totalitarna ustawa „National Defense Authorization Act” określająca całe terytorium USA jako pole bitwy co pozwala US Army na aresztowanie obywateli USA w ich własnych domach, bez nakazów ani procesów. A także wprowadzanie porozumienia ACTA cenzurującego internet. Natężenie totalitarnych ustaw w ostatnim czasie sprawia wrażenie zabezpieczenia się syjonistycznych „elit” przed protestami społecznymi wynikającymi z nadchodzących wydarzeń.\n4) Czwarta, piąta i szósta przesłanka dotyczą sfery symboliki. Syjoniści bowiem jako organizacja na poły okultystyczna przywiązującą do niej ogromne znaczenie. Przed atakiem na WTC w hollywodzich filmach i serialach pojawiło się mnóstwo zapowiedzi nadchodzącego ataku. Niestety zapowiedzi te zostały dostrzeżone dopiero po fakcie a i to przez niewielki procent społeczeństw. Pierwsza przesłanka z symboliki to logo XXX Igrzysk Olimpijskich w Londynie. http://rpgrecords.co...pics-logo-1.jpg Już w 2007 roku, kiedy owe logo ujrzało światło dzienne ludzie na świecie dopatrywali w rzekomych cyfrach 2012 napisu ZION, po angielsku SYJON. Rzeczywiście znajdujący się pośrodku loga kwadrat nie ma żadnego związku z rzekomymi cyframi ma natomiast zastosowanie jako kropka nad i w wyrazie ZION\n5) Druga przesłanka z symboliki to wydane w 1996 roku Karty Iluminatów przedstawiające kolejne wydarzenia prowadzące do wprowadzenia New Word Order. Karta przedstawiająca atak na WTC już się wydarzyła, karta przedstawiająca atak na Pentagon także, karta o tytule „Kill for Peace” także, to właśnie w ramach „Wojny o Pokój” wymordowano miliony ludzi w Afganistanie, Iraku i Libii. Karta, która wydarzy się teraz to „Combined Disasters”. http://i42.tinypic.com/oh4dxe.jpg Przedstawia ona walącą się kamienną wieże zegarową przypominającą zarówno symbol Londynu – Big Ben, jak i symbol Warszawy – Pałac Kultury i Nauki. Ludzie uciekający przed kulą ognia prezentują różne typy rasowe, co albo symbolizuje wielokulturowe miasto albo międzynarodową imprezę. Być może jedno i drugie. Kolory ubrań uciekających osób są takie same jak kolory 5 obręczy symbolu igrzysk olimpijskich. http://i41.tinypic.com/ehikm.jpg Wszystkie te kolory pojawiają się także w logo Euro 2012. http://i39.tinypic.com/10r2vqv.jpg Czy to przypadek, że logo mistrzostw w Polsce i na Ukrainie jest stylizowane na kwiat z piłką zamiast pąku, czy tez może specjalnie ma taką formę, aby „wcisnąć” do logo imprezy kolor zielony i czarny? Uważamy, że to drugie.\n6) Trzecia przesłanka z symboliki to okrągła liczba XXX. Podczas X Olimpiady w 1932 roku miał miejsce Wielki Kryzys, który pozwali bankom syjonistów wchłonąć mniejsze banki gojów. To także Wielki Kryzys wyniósł do władzy Adolfa Hitlera i NSDAP, których głupia polityka oparta o bezmyślne ludobójstwo, skończyła się budową państwa Izrael na palestyńskiej ziemi oraz powszechnym zakazem krytyki syjonistów jako przejawem „antysemityzmu”. Podczas XX Olimpiady w 1972 roku Palestyńczycy z organizacji „Czarny Wrzesień” zamordowali 11 izraelskich sportowców, co pozwoliło Izraelowi na dalsze represje w okupowanej Palestynie w ramach odwetu i „prewencji”. W tym zaś roku przypada XXX Olimpiada…\n- Jeśli macie taką możliwość pikietujcie w wolnym czasie pod ambasadami i konsulatami USA i Izraela. Skandując „WIEMY O ZAMACHU” Być może, jeśli protest będzie masowy syjoniści zrewidują plany bądź też ograniczą skale aktu terrorystycznego.\nNooo, były zamachy na Euro, że hohoho. Takie same będą na IO.\no zagrożeniu terrorystycznym również była mowa w wielu innych źródłach\nwystarczy zwrócić uwagę jaką wagę do zabezpieczenia tej imprezy przykładają Brytyjczycy\nto świadczy o tym że jest duże zagrożenie terrorystyczne\nWarto też pamiętać że, dzień po ogłoszeniu decyzji o przyznaniu Londynowi organizacji igrzysk, 7 lipca 2005, w mieście doszło do serii zamachów w komunikacji miejskiej.\nniewiarygodne.pl - i wszystko jasne.\nAtak terrorystyczny podczas Igrzysk Olimpijskich jest możliwy. Oczywiście tylko ze strony Irańskiego radykalisty, którego za sponsoruje Izrael i USA. To będzie dobry powód do wkroczenia wojsk na teren Iranu, co i tak nastąpi w niedalekiej przyszłości.\nNa szczescie narazie cisza i niech tak zostanie.\nMam nadzieję, że "ważność" ciszy została przedłuzona do końca paraolimpiady lidzi niepełnosprawnych


Eliza Orzeszkowa PAMIĘTNIK WACŁAWY Ze wspomnień młodej panny Tom I\nI Byłam w przeddniu opuszczenia zakładu naukowego, w którym przepędziłam lat ośm, a jako pensjonarka na wylocie stałam na stopie pewnej emancypacji i od kilku tygodni otrzymałam przywilej posiadania osobnego malutkiego pokoiku. W tym tedy osobnym pokoiku, wieczorem, siedziałam na niskim drewnianym stołeczku przed palącym się w piecu ogniskiem. Patrząc w płomień machinalnie, słuchałam, jak z jednej strony dźwięczał po szybach okien deszcz marcowy, z drugiej rój koleżanek moich wrzał ruchem i gwarem w odległych salach i korytarzach. Ostatni to wieczór przepędzałam na pensji. Nie miałam już na sobie szkolnego munduru z zielonej wełnianej materii, ale ubrana byłam w brązowy jedwabny szlafroczek, delikatna koronka otaczała mi szyję i ręce, a na piersi wił się złoty łańcuszek pierwszy raz włożonego przeze mnie zegarka. Modny ten szlafroczek, koronki i zegarek, wraz z karetą i służbą, przysłała mi matka moja, do której z pensji odjechać na wieś miałam. Ze wszystkich ładnych rzeczy, które mi przywieziono, najbardziej mię ucieszył śliczny malutki zegareczek. Zostawał on czas jakiś w prawdziwym niebezpieczeństwie, bo otrzymawszy go co minutę prawie wydobywałam zza paska, otwierałam, obracałam na różne strony, cofałam, posuwałam niewinne od wszelkiego opóźnienia lub pośpiechu wskazówki. Przez cały dzień jednak, nabawiwszy się do syta cackiem, będącym mi niby dyplomem na godność dorosłej panny, nie myślałam już o nim siedząc wieczorem naprzeciw ognia, a myśl moja biegła w świat nieznany, który nazajutrz miał się otworzyć przede mną. Nieznany? Zupełnie takim nie był on dla mnie. Widywałam go już w marzeniach moich, słyszałam o nim od starszych koleżanek, spotykałam go niekiedy we wspomnieniach lat dziecinnych w domu rodziców spędzonych. W owej chwili utonęłam całkiem w marzeniach. Zapomniałam o drewnianym stołeczku, na którym siedziałam, a wydało mi się, że fala jakichś wód błękitnych, kołysząc się miękko, unosi mię kędyś… kędyś, skąd dolatują do mnie akordy oddalonej muzyki i niewyraźna wrzawa mnóstwa zmięszanych głosów. Przymknęłam oczy i straciłam pamięć rzeczy, które mię otaczały. Splątane myśli roiły się po mej głowie jak szybko mknące motyle; nie było w nich ciągu ni ładu, a fala marzeń niosła mię coraz prędzej w przestrzeń szeroką, promienistą, wonną, pod stopy borów ciemnych, między zielone góry, strumieniami przerznięte, wśród których wiedziałam, że stał piękny dom mojej matki. I w jej objęcia naprzód rzuciły mię marzenia moje; zobaczyłam oczy mojej matki utkwione we mnie, a z czułością i pocałunek jej na mym czole poczułam. Aliści trwało to tylko sekundę; fala unosząca mię poruszyła się i wraz ze mną zawisła nad jakimś nie znanym mi a czarującym miejscem. Żaden monarcha tego świata nie posiada, żaden bajarz wschodni nie wyśnił w swych mitach takiego pałacu, takiego zamczyska zaczarowanej piękności, jakiego obraz nosi w swej głowie każda dorastająca pensjonarka. Ten pałac, to zamczysko, zbudowane z kryształu, tęcz i brylantów, to świat, w który ma ona wstąpić. Wszystko jest w tym świecie: piękna suknia, złote cacka, ludzkie pochwały i oklaski, sala balowa, trwożny obraz miłości, uboga chatka z mieszkańcami wzywającymi litości młodego serca, niewyraźne przeczucia cierpień życiowych niby szare plamki na tle jaskrawym. Fala, która mię unosiła z tych przeróżnych części wielkiego obrazu, wybrała salę balową i nad nią wraz ze mną zawisła. Nie wiedziałam dokładnie, jak ma wyglądać w szczegółach sala balowa. Migotały przed mymi oczami tylko wspomnienia zabaw, jakie, małym dziecięciem będąc, widywałam w. domu u rodziców. Koleżanki moje, starsze ode mnie, a wracające z wakacji, opowiadały mi nieraz cuda o wieczorach i balach, do których przypuszczane były jako prawie dorosłe już panny; w ostatnim roku pobytu na pensji czytywałam wiele, powieści i z nich zaczerpnęłam wiedzy o wrzawie światowej. Patrząc w płomienie, które kołysały się w różne strony mnóstwem żółtych ognistych języków, zobaczyłam przestrzeń obszerną, zalaną eteryczną atmosferą światła i woni. Pośród eteru tego wznosił się rój istot półludzkich, półfantastycznych. Byłam pewna, że to chór archaniołów. Zamiast w suknie zwyczajne odziane one były w różnobarwne obłoczki, nad białymi twarzami miały zawieszone wieńce, a u piersi ich błyszczały diamenty nie tak przecie silnym blaskiem, jakim płonęły ich rozradowane oczy. Istoty te brały się za ręce i wirowały w szybkim tańcu albo przechadzały się wolno pod ścianami obwieszonymi smugami światła i szeptały między sobą, a szept ich wydawał się podobnym do tego szmeru, jaki wydają młode listki brzozowego gaju poruszone wiosennym wietrzykiem. Fala moja przestała się kołysać i wraz ze mną stanęła pośrodku światłej przestrzeni. Poczułam zawrót głowy, bo chóry archaniołów zwróciły się w moją stronę i utkwiły we mnie oczy. Zdawało się, że to olimpijskie zebranie pytało niespokojnie, kim jest i jakim nowy do ich grona przybysz, a twarz moją, postać, różowy obłoczek z gazy, który mię okrywał, poddawało ścisłemu rozbiorowi. Myślałam, że zemdleję z pomięszania i trwogi, ale przykre uczucie to krótko trwało, bo postrzegłam między archaniołami ruch wielce dla mnie przychylny; usłyszałam usta ich szepcące pochwały na cześć moich oczu, włosów, kibici i sukni z różowej gazy. Poczułam rozkoszne łechtanie około serca, podniosłam głowę z tryumfem i zaczęłam wraz z innymi wirować w szybkim tańcu po ziemi, która wyglądała jak zwierciadło albo jak szyba wód spokojnych. Fala moja kołysała się coraz żywiej i niosła mię coraz prędzej między tłum, który mię chwalił, w wir tańca odurzającego, aż zatrzymała się nagle, a na niej już nie ja jedna stałam, ale stal obok mnie ktoś nieznany czy na wpół znany i patrzył na mnie dziwnymi oczami. Czułam tylko na sobie to spojrzenie, bom go widzieć nie mogła. Ciężar nieśmiałości i wzruszenia w dół mi kłonił powieki. Gdy nareszcie przemogła ciekawość i podniosłam oczy, zobaczyłam mężczyznę zupełnie podobnego do bohatera ostatniej czytanej przeze mnie powieści. Miał ten sam wzrost, te same włosy i oczy i mówił do mnie te same słowa, jakimi powieściowy bohater przemawiał do swej bohdanki. Wstyd mię ogarnął niezmierny, poczułam chęć do ucieczki, zakryłam oczy dłońmi i zeskoczywszy z fali, która mię unosiła, znalazłam się siedzącą na moim niskim drewnianym stołeczku. Parsknęłam głośnym śmiechem i odjęłam dłonie od oczu.\nII Nade mną pochyliła się dobrze mi znana głowa piastunki mojej, w czepcu śnieżnej białości, spod którego wyglądały pasma włosów siwych, z oczami, które łagodnie i rozumnie patrzyły zza okularów. Uśmiechnęłam się do kobiety, która od urodzenia mego aż dotąd nie odstępowała mię ni na dzień jeden, i patrzyłyśmy na siebie przez chwilę. Wydało mi się, że w poczciwych oczach mojej piastunki malował się niepokój. – O czym tak długo myślałaś, Waciu? – spytała siadając naprzeciw mnie na krześle. – O pierwszym balu, na jakim się znajdę – odpowiedziałam bez wahania, bo nigdy żadnej myśli nie taiłam przed dobrą kobietą. W oczach piastunki mojej zdwoił się niepokój. Smutnie skinęła głową parę razy i rzekła: – Źle jest, że w przeddzień wyjścia twego w świat myślisz tylko o przyszłych balach. Wolałabym, abyś o czym innym myślała. Smutno mi się trochę zrobiło, gdy usłyszałam te słowa, i po chwili odrzekłam: – Moja Biniu! (tak zwykłam była od dzieciństwa nazywać moją piastunkę, której imię było Balbina), moja Biniu, po cóż mam odwracać myśl moją od wesołych obrazów, gdy mi się one same nasuwają przed oczy? – Po co? – odparła Balbina – po to, aby nie napełniać sobie głowy mydlanymi bańkami, które choć błyszczą pięknie, ale prędzej czy później pękną i zostawią po sobie samą pustkę. Posłuchaj mię, Wacławo, a lepiej może zrozumiesz, co chcę powiedzieć. Tu piastunka moja splotła ręce na szarej sukni i tak dalej mówiła: – Ośmnaście lat temu, w tym samym pokoiku, na tym samym miejscu, na którym siedzisz w tej chwili, siedziała matka twoja o rok młodszą, niż jesteś teraz, i tak jak ty mająca nazajutrz opuścić pensję. Obok niej siedziałam ja, bo wyhodowałam ją jak ciebie na moim ręku. Otóż matka twoja zamyślona była także, a gdym ją zapytała, o czym myśli, odrzekła: „O pierwszym balu, na którym się znajdę”. Wówczas zdawało mi się rzeczą bardzo naturalną, że piękna i bogata panna, która z pensji w świat wychodzi, myśli o balu. Ale gdy potem patrzyłam na życie twej matki, i lepiej może niż kto inny znając jej dobre i zarazem nieszczęśliwe serce, nieraz z przywiązania do niej gorzkimi zalewałam się łzami. Stąd to doszłam do przekonania, że źle jest, jeśli kobieta przygotowuje się do przyszłości, która ją czeka, myślami o balach, i wolałabym, abyś ty, Wacławo, w przeddzień wyjścia twego w świat, o czym innym myślała. Jakie mają być myśli, którymi pragnęłabym, abyś była zajęta, nie potrafię ci dokładnie powiedzieć, ale radzę ci, abyś otworzyła list, któryś wczoraj otrzymała od ojca twego, i raz jeszcze przeczytała go z uwagą. Słowa te, wymawiane przez piastunkę moją łagodnie i z oddźwiękiem smutku w głosie, silne na mnie wywarły wrażenie. Rojenia wesołe pierzchły daleko, a gdym podniosła zamyśloną głowę, piastunki mojej nie było już przy mnie. Sięgnęłam do kieszonki szlafroczka i wydobyłam z niej dwa listy: jeden był od matki mojej, drugi od ojca.\nIII Mimo woli prawie po raz dziesiąty już może przebiegłam oczami list matki. Zawierał on następne słowa: Przedmioty do stroju potrzebne, które ci posyłam, są przeznaczone dla tymczasowego twego użytku; po przybyciu do domu znajdziesz daleko więcej podobnych, które przygotowałam dla ciebie z myślą, abyś jak najświetniej mogła w świat wstąpić. Całe sąsiedztwo moje jak też i liczni znajomi moi w mieście W. pałają ciekawością poznania ciebie. Młode panny przeczuwają w tobie niebezpieczną rywalką; matki ich z góry już zaczynają na mnie poglądać z ukosa; ogólna wieść rozniosła tu, że jesteś piękną, a wychowanie, jakie odebrałaś w najlepszym zakładzie krajowym, rzuca na ciebie blask niemały. Przy tym cały dom odświeżyłam na twe przybycie, powozy i uprząż sprawiłam nowiuteńkie, liberią będziemy miały najmodniejszą. Fortepian Erarda stoi w salonie oczekując twej gry umiejętnej, w garderobie przybycia twego oczekuje panna służąca, którą sprowadziłam z Warszawy, zastrzegłszy wprzód, aby wzięła tam kilkadziesiąt lekcji od najlepszego fryzjera i krawca. Musisz mi zabłysnąć w świecie jak… brylancik pierwszej wody. Oprawę urządziłam tak, aby diament mój mógł wydać się w niej jak najlepiej. Lubo sama jestem jeszcze dość młoda i lubią świat, nie będę naśladowała pewnych matek, które gdy nie są jeszcze zbyt zestarzałe, pragną gasić sobą wdzięk swych córek i zazdroszczą im powodzenia w towarzystwach. Przeciwnie, twoja chluba będzie moją chlubą, twoje szczęście moim szczęściem, a ostatnie wedle wszelkiego prawdopodobieństwa nie powinno cię minąć. Dziś już najlepsze partie w okolicy z niecierpliwą ciekawością oczekują twego przybycia; najbogatsi młodzi ludzie zawczasu batystowymi chustkami przecierają szkiełka swoich p i n c e – n e z, aby za twoim pojawieniem się włożyć je na oczy i jak najlepiej móc przyjrzeć się tobie. Serce moje mówi mi, że zobaczą więcej jeszcze, niż się spodziewają. Nie przyjeżdżam po ciebie sama, bo daleka podróż zbyt byłaby fatygującą dla mnie po ostatniej przebytej chorobie. Balbina według rozporządzeń, jakie jej w liście posyłam, załatwi pieniężne sprawy z pensją i będzie towarzyszyła ci w drodze. Poczciwy mój kamerdyner, Józef, aż płakał z radości, że jedzie po ciebie; będzie więc także strzegł cię troskliwie. Za kilka dni będę cię już miała obok siebie, a z boleścią myślę, że na rok jeden tylko, bo według umowy z twoim ojcem rok następny przy nim masz spędzić. Ale któż może wiedzieć, co się przez rok stanie? Jeśli spełni się pewien planik, jaki ukartowałam dla ciebie w mej głowie, zostaniesz na zawsze w moim sąsiedztwie panią już swego domu i serca pewnego młodego sąsiada, który oprócz dystyngowanej powierzchowności i pięknego nazwiska posiada wcale ładny majątek z gotyckim pałacykiem. Przebiegając oczami ten list mojej matki poczułam zawrót głowy. Znowu porwała mię fala marzeń unosząc po świecie; pokazywała salony, suknie, perły, koronki, salę balową, w której tańczyły chóry archaniołów, a spomiędzy nich z wolna i nieśmiało wysuwał się ku mnie ów sąsiad młody, o którym pisała matka moja, i batystową chusteczką wycierał szkiełko swego pince-nez… Oczy moje padły na drugi list, który trzymałam w ręku; rozwinęłam go i czytałam następne słowa: Smutno mi bardzo, córko moja droga, że w chwili gdy masz opuścić ustroń, w której się wychowałaś, w chwili tak ważnej twego życia nie mogą być przy tobie choćby przez dzień jeden, aby obdarzyć cię na drogę, jaką rozpoczniesz, ojcowskim słowem i uściskiem. Obowiązki publicznego zawodu, któremu poświęciłem życie moje, powołały mię w kraje odległe. Wrócę za rok, to jest wtedy, gdy według umowy mej z matką twoją zawartej opuścisz dom jej, aby na rok znowu przy mnie zamieszkać. Wychodzisz w świat. Znam towarzystwo, jakie cię otoczy: jest ono błyszczące, świetne z pozoru, a tym samym blaskiem zechce odziać ciebie, niby okuć w ciasny pancerz blaszki pozłoconej. Ale nie ufaj zbyt połyskom, dziecię moje, i nie oddawaj im całego serca twego. Wejdź w życie z myślą, że zabawy i zbieranie hołdów nie są celem, dla którego żyć ma kobieta. Odurzą cię one i upoją zrazu, ale staraj się co prędzej o wytrzeźwienie. Strzeż się utonięcia we fraszkach. Nie zapominaj, że poza tym bawiącym się i błyszczącym kołem, które cię otoczy, jest świat rozleglejszy. Na świecie tym, ludzie pracują pługiem, piórem, myślą podniesioną wysoko, ręką czynną, a nigdy nie usypiającą, na świecie tym jest wiele boleści, ale i radości wysokich i są wielkie cnoty, rozsiane z rzadka, lecz przeświecające ziemi jak szeroko rozpalone pochodnie. W ten to świat jak najczęściej posyłaj ducha twego i szanuj wszystko, co z niego pochodzi, a przyjdzie chwila, w której zapragniesz znaleźć w nim miejsce dla siebie. Kiedy ci przyjdzie to pragnienie, ja będę przy tobie, aby ci powiedzieć, jak i kędy iść ma droga twoja. Tymczasem strzeż pilnie młodego serca twego i myśli twej wpółdziecięcej jeszcze, aby ich nie rozproszyć na pyl błyszczący, z którego podstawy życia wykuć niepodobna. Mam nadzieję, że gdy wrócę do kraju, znajdę cię zdrową na ciele i duszy i będę mógł przelać w twego ducha zasady i przekonania, których sam przez całe życie byłem wiernym wyznawcą. Długi list mego ojca brzmiał cały w podobnym tonie. Gdym go odczytała, pierzchły sprzed mych oczu błyskotliwe obrazy wywołane pismem mej matki i już nie fala marzeń mię kołysała, ale nie znane dotąd myśli porywały w światy nieznane. Zamiast sali balowej ujrzałam wyobraźnią przestrzeń szeroką, pustą zrazu, ale która stopniowo zapełniała się rojem ludzi, to pług ciągnących po glebie rodzinnego kraju, to siedzących nad księgą z pochylonymi czołami, to tułających się w łzach i boleści po różnych stronach ziemi, to modlących się po świątyniach lub przy domowych ogniskach pędzących życie w pokoju i miłości. Nie byłże to ów świat pracy, myśli, cierpień i szlachetnych radości, o którym pisał mi mój ojciec? Tak, ten to świat pokazały mi myśli moje, połączone z jego myślami. Do świata tego mocno uderzyło moje serce. A oweż salony, karety, liberie, sale balowe, ów sąsiad młody, który w gotyckim swym pałacyku oczekiwał mego do domu matki przybycia, zawczasu wycierając chusteczką szkiełko swego pince-nez? Czyliż to wszystko całkiem zniknęło rai sprzed oczu? Nie! niby rój latających iskierek migotały przede mną błyskotki, ale nie mogły zasłonić potężnego obrazu, na którym wielkimi wymalowane zarysami zobaczyłam ludzkość, kraj mój ojczysty, nieszczęśliwych i pracujących spółbraci, a wpośród tego wszystkiego miejsce nie zajęte, na którym ja miałam stanąć, aby pracować, cierpieć, modlić się i cieszyć wraz z innymi. Dwa obrazy stały przede mną jeden błyskotny i powiewny, drugi smętny i surową owiany powagą. Pierwszy był światem mojej matki, drugi światem mego ojca. Dlaczego pomiędzy światami, w których zamknęło się każde z rodziców moich, tak wielka zachodziła różnica? Dlaczego każde z nich, kochając mię zarówno, w tak różny sposób objawiało miłość swoją i tak odmienne drogi pragnęło gotować przede mną? Dlaczego wreszcie ja, co posiadałam i ojca, i matkę, miałam przy jednym i przy drugiej przebywać tylko z kolei po roku wedle umowy, jaką oni między sobą zawarli, aby dzielić się moją obecnością, chociaż sercem moim podzielić się nie mogli, bo ono zarówno do nich obojga należało? Czemuż, gdy wejdę w świat mojej matki, będę zmuszoną oddalić się od świata mego ojca, a może i całkiem utracić go z oczu? A jeśli przestrogi i pojęcia ojcowskie głęboko w sercu wyryję i wedle nich kierować mym życiem zechcę, toć już usunę od siebie czarę z napojem blasku i wesela podawaną mi przez kochającą matki mej rękę? Smutek zaciężył mi na sercu, opuściłam głowę w zadumie, a wywołane wspomnieniami o rodzicach stanęły mi przed pamięcią dziecinne lata moje.\nIV Pierwszym widokiem, który uderzył oczy moje, budzące się do pojęcia zewnętrznego świata, były pełne ludzi i turkotu ulice wielkiego miasta. Urodziłam się w ludnym i wspaniałym grodzie, w obszernym mieszkaniu moich rodziców, którego okna wychodziły na jedną z pryncypalnych grodu tego ulic. Matkę moją pamiętam bardzo piękną. Miała twarz białą przy kruczych włosach i wyniosłą, pełną dumy postawę. Na wysokim czole mego ojca leżała także duma i pewna surowość, którą jednak łagodził wyraz ust pełnych dobroci. Byli więc oboje młodzi i piękni, mieli we mnie jedyne dziecię, które kochali bardzo, a jednak ciemna jakaś chmura wisiała nad domem naszym, nie usunięta nawet gwarem gości nieustannie zapełniających mieszkanie. Owszem, zdawało się, że właśnie z łona gwaru tych ustawicznych zabaw chmura wypływała. Ojciec mój ukazywał się w salonach rzadko, a gdy wracał do swego gabinetu, wydawał się smutnym i zmęczonym; matka sama jedna najczęściej przyjmowała gości, a gdy się rozeszli, widywałam ją często płaczącą. Nie pamiętam, abym widziała kiedy rodziców moich długo rozmawiających z sobą. Pokoje ich nawet położone były na dwóch odległych od siebie końcach mieszkania, a ja, przebiegając często z jednych do drugich, zdawałam się być jedyną łączącą je nicią. Pamiętam, że szybko biegnąc z pokojów matki do pokojów ojca gniewałam się na długi szereg salonów, jaki przebywać musiałam, myśląc, że one to dzielą rodziców moich tak, iż ich nigdy razem widzieć nie mogę. W dziecinnej naiwności zastanawiałam się nad tym, dlaczego ludzie budują sobie tak rozległe mieszkania, aby ci, co je zamieszkują, wiecznie rozdzieleni żyć musieli, i z dziecięcym gniewem uderzałam drobną stopą posadzkę salonów, wyobrażając sobie, że karzę je za rozdział, jaki tworzą one pomiędzy rodzicami mymi. Późniejsze doświadczenie przekonało mię, że dziecinny gniew mój miał słuszne podstawy, lubom ich wtedy nie rozumiała jeszcze. Tak, salony te w istocie dzieliły tych, których kochałam… Jak sięgnę pamięcią, miałam zawsze obok siebie poczciwą moją Binię, w białym czepcu i okularach, a oprócz niej bonę Niemkę, później zaś nieco – Francuzkę. Pamiętam, że sercem lgnęłam do Bini, lubo karciła i gderała na mnie nieraz, a obojętną czułam się względem bon, chociaż pochlebiały mi i dogadzały. Bo też Binia umiała mi opowiadać dziwnie piękne powieści, które głęboko wnikały w mój umysł i wyobraźnię i budziły do pierwszych życia marzeń i zachwytów. Codziennie prawie, o zmroku, w ustronnym pokoiku starej piastunki mojej, siadałam u kolan jej na niskim stołeczku, a ona opowiadała mi. Binia umiała też na pamięć śliczne wiersze, legendy i gadki ludu naszego, poetyczne a rzewne. Uczyłam się ich od niej; wiała z nich na mnie dziwna tęsknica, której często rozproszyć nie mogły ani szczebiotania bon, opowiadających mi cuda o obcych krajach, ani ładna sukienka, w którą strojono mię przed wieczorem dla pokazania mię w salonach mej matki, napełnionych gośćmi, ani pochwały tych gości głośno zachwycających się moją twarzyczką i figurką i przepowiadających, że będę bardzo piękną, gdy dorosnę. Niekiedy pochwały te unosiły mię w siódme niebo, budząc wcześnie w piersi mej rozkosz z zadowolenia miłości własnej płynącą. Ale nieraz, gdy towarzystwo bawiło się wesoło, siadywałam w kąciku salonu i myślałam sobie o królowej Jadwidze lub mężnym Żółkiewskim albo powtarzałam w myśli którą z opowieści ludowych, prawiących o sierotach biednych i o aniołach stróżach, które z rozkazu Bożego nad głowami sierot tych wciąż wzlatają. Niekiedy także Binia dawała mi moralne nauki. – Próżnujesz dziś, Waciu – mówiła – idź i zajmij się czymkolwiek. Ucz się, czytaj lub szyj co dla lalki; każdy człowiek zawsze coś robić powinien. – A cóż robi mama? – pytałam Bini. Zakłopotanie malowało się na twarzy mojej piastunki, ale obecna rozmowie bona cudzoziemka podchwytywała prędko: – Mama nic robić nie potrzebuje, bo jest bogatą panią. – A co robi mój ojciec? – zwracałam się z nowym pytaniem do Bini. Tym razem Binia nie była w kłopocie z odpowiedzią. – Ojciec twój, Waciu – odpowiadała – zasiada codziennie na wysokim krześle, które się katedrą nazywa, i tego, co sam umie, uczy kilkuset dorosłych już młodych ludzi. Zastanawiałam się kilka chwil nad słowami Bini, a w umyśle moim tworzył się ze słów tych obraz, w którym wyobrażałam sobie mego ojca, siedzącego na tronie i przemawiającego do tłumu poddanych swoich, którzy go otaczali. Teraz rozumiem, że ojciec mój zasiadał na tronie królestwa nauk, a słuchacze jego byli podwładnymi jego ducha. – Powiedz mi, Biniu – pytałam jeszcze – jeżeli mama jest bogatą, to i ojciec bogatym musi być także. Dlaczegoż mama nic nie robi, a ojciec jedzie tam co dzień zasiadać na tej, jak mówisz, katedrze i nauczać innych tego, co sam umie? Tu Binia była znowu w kłopocie. – Bo widzisz, moje dziecko – mówiła jąkając się – mama twoja jest światową damą, a ojciec uczonym naturalistą. – Co to jest naturalista? – pytałam zdziwiona. – Ja ci tego dokładnie wytłumaczyć nie potrafię – odpowiadała Binia – wiem tylko, że naturalista jest to człowiek, który wie, jak wzrasta każda trawka na ziemi i jakimi drogami chodzą po niebie gwiazdy niezliczone; dlaczego kwiaty zapach wydają, robak pełza nisko, ptak wysoko lata, a człowiek czuje i myśli. Znowu zastanawiałam się długo nad słowami Bini, a mała moja główka rady sobie z nimi dać nie mogła. – Myślałam, że o tym wszystkim wie tylko jeden Bóg królujący nad gwiazdami – czyniłam w końcu uwagę. Binia odpowiadała: – Toteż człowiek, który jak twój ojciec zamyka się codziennie w cichym gabinecie i noce długie przepędza z książkami i myślami swymi, uczy się Boga rozumieć. Dziecięcy umysł mój uginał się pod wielkością orzeczenia Bini, a postać ojca przybierała w moich oczach olbrzymie rozmiary. Wyobrażałam go sobie siedzącym na tronie, który Binia nazywała katedrą, pośród mnóstwa ludzi, co słuchali jego mowy; albo w ciszy gabinetu swego uczącego się rozumieć Boga królującego nad gwiazdami. Do gabinetu tego zbliżałam się często z przyśpieszonym biciem serca, uchylałam drzwi cichutko i wsuwałam się na palcach do pokoju, który miał dla mnie coś uroczystego. Tam pomiędzy ścianami, od góry do dołu zastawionymi mnóstwem książek, stało obszerne biuro, a na nim piętrzyły się rękopisma, rozkładały się karty jeograficzne, stały globusy i różne niezrozumiałe wtedy dla mnie przyrządy, a o których wiem teraz, że były mikroskopami, retortami itp. naukowymi narzędziami. Ojciec mój nie spostrzegał czasem mego wejścia, zajęty książką lub pisaniem. Wtedy wdrapywałam się na fotel stojący w kącie pokoju i przyglądałam się ciekawie otaczającym mię przedmiotom; raz usnęłam tak siedząc i obudziłam się w objęciu ojca, który zdjął mię z fotelu, posadził u siebie na kolanach i zapytał łagodnie: – Po coś tu przyszła, mała? – Chciałam, ojcze, zobaczyć, jak uczysz się rozumieć Boga – odpowiedziałam. – Co ty prawisz, dziecko? – zaśmiał się ojciec, ale ja się nie śmiałam, bo pokój jego nastrajał mię poważnie. – Binia mówiła mi – rzekłam – że ty, ojcze, Boga rozumiesz. Uśmiechnął się ojciec i odpowiedział całując mię w czoło: – Każdy człowiek, który pracuje, rozumie myśl Bożą. Innym razem siedziałam sobie według zwyczaju mego na fotelu stojącym w kątku pokoju, a ojciec, nie zważając na moją obecność, czytał pilnie w jakiejś książce. Potem wstał, wydobył z szafy kilka jakichś słoiczków i buteleczek, ustawił na stole nie znany mi przyrząd i długo a powoli wlewał i wsypywał coś do niego ze słoiczków i buteleczek. Przypatrywałam się ciekawie tej robocie, gdy nagle, trysnęły z przyrządu iskry, po nich zapalił się żółtawy płomyczek o sinych brzeżkach, które zwiększały się coraz, aż z przyrządu buchnął szeroki, szafirowy płomień, a zarazem przyrząd zaczął huczeć, szumieć i pryskać iskrami na wszystkie strony. Zrazu przelękłam się i zeskoczyłam z fotelu, zbierając się do ucieczki, ale gdym zobaczyła, że ojciec mój spokojnie siada naprzeciw płomienia i uważnie przypatrywać się mu zaczyna, usiadłam znowu na moim miejscu zdjęta wielką ciekawością. Było to już przy schyłku dnia, półzmrok zapełniał pokój. Światło szafirowego płomienia padało prosto na twarz mego ojca, a rysy jego, obleczone sinawym kolorytem, odskakiwały od wpółciemnego tła pokoju z wyrazistością i nieruchomością pięknej rzeźby. Szczyt płomienia śpiczastym językiem kołysał się w różne strony tworząc na przeciwległej ścianie migocącą grę świateł i cieniów. Nigdy nie widziałam ojca tak pięknym i majestatycznym jak wtedy. Po czarnych jego włosach przemykały sinawe odbłyski, niby fosforyczne, z płonącego płomienia wychodzące nici; czoło jego sfałdowało się nieco pod wpływem głębokiego namysłu, usta poruszały się cichym szeptem, a w źrenicach, wpatrzonych w przyrząd, nurtowała myśl, nie zrozumiała wtedy dla mnie, ale tak potężna, że po ciele mym przebiegły dreszcze wzruszenia i poczułam ochotę upaść na kolana. Nie wiem, jak długo trwał obraz ten, od którego nie mogłam oczu oderwać; powoli płomień zmniejszał się, w przyrządzie szum ustawał, parę razy jeszcze kilkadziesiąt iskier trysnęło i rozprysło się w powietrzu, aż na koniec buchnęły kłęby dymu i niby obłokiem owionęły postać i twarz mego ojca. Powstał i wyprostowany wyciągnął rękę ku zgasłemu ognisku; na podniesionym czole jego spoczął wyraz tryumfu, a oczy zapałały śród cieniu ogniem wielkiej radości. Przysunęłam się po cichu i wzięłam go za rękę. Zbudził się z zamyślenia, ale się nie rozgniewał. – Więc byłaś tu? – zapytał schylając się nade mną. – Ojcze – odpowiedziałam – tyś przed chwilą z Bogiem rozmawiał? Wziął mię w objęcia i przytulił do piersi. – Tak, dziecko – rzekł – w tej chwili Bóg odsłonił przede mną jednę z tajemnic swoich. Nieprędko potem dowiedziałam się, że dnia tego ojciec mój zrobił ważne chemiczne odkrycie. Jakże różnym od gabinetu mego ojca był buduar mej matki. Pod ścianą, orzuconą złoconymi kwiatami obicia, stała tam rzeźbiona toaleta z mnóstwem szuflad i szufladek i z wielkim zwierciadłem. Po stolikach i stoliczkach stały cacka różne: kryształowe kubeczki, porcelanowe figurki, flakony z perfumami, bombonierki, koszyczki misternie wyrabiane. Na stole przed kanapą leżały rozrzucone wkoło mapy, dzienniki mód, z których ja wybierałam najpiękniejsze malowane figurki; według ich wzorów szyłam suknie dla lalek, a potem wspaniałomyślnie darowywałam je Bini, która wyklejała nimi sobie parawan. Trzy razy na dzień matka moja siadywała przed toaletą i zmieniała ubranie. Lubiłam przypatrywać się, jak służąca umiejętną ręką rozplatała połyskliwe jej włosy, które były tak długie, że po krawędzi taboretu zwieszały się aż na ziemię. Ale najwyższej już doświadczałam przyjemności, gdy matka moja otwierała szuflady toalety i wydobywała z nich wstążki, koronki i różne pudełeczka. Wyciągałam wtedy naprzód ciekawą głowę i ze szczególną uwagą zaglądałam w ostatnie. Były tam w złoto oprawne kamienie, zielone, pąsowe, błękitne i białe, o tęczowych połyskach. – Jak się nazywa ten kamień? – pytałam moją matkę pokazując broszę zawartą w jednym z pudełek. – To szmaragd – odpowiadała mi matka. – A ten w bransolecie? – To rubin. – A te, które składają tę kolię? – To są turkusy. – A ten w pierścionku? – Brylant. – Jak się nazywa ta materia? – pytałam innym razem wskazując suknię, którą wkładała na siebie moja matka. – Atłas – odpowiadano mi. – A tamta, którą wczoraj mama miała na sobie? – Tamta była mora. Mając lat siedem znałam po imieniu wszystkie drogie kamienie i materie. – Jak wyrosnę, będę nosiła takie same – mawiałam do matki, a ona, śmiejąc się i żartując, przypinała mi u szyi brylantową broszę, wkładała w uszy ciężkie szmaragdy i całą moją figurkę owijała, jak w pieluchy, wielką chustką z pajęczej koronki. Wtedy wskakiwałam na krzesło stojące przed toaletą, stawałam na nim i z upodobaniem patrzałam, jak błyskały i migotały na mnie klejnoty kosztowne i jak w malowniczych fałdach biała koronka do stóp mi spływała. – A jak Wacia piękną będzie, gdy dorosłszy ustroi się już na dobre w to wszystko! – mawiały mi wtedy bony i służące. – A jeśli do tego będzie jeszcze i rozumną – odzywał się pomiędzy nimi niekiedy głos mojej Bini. Lubo buduar mojej matki zajmował mię nieskończenie i bawił zawierającymi się w nim przedmiotami, gdy tylko wiedziałam, że ojciec mój jest u siebie, biegłam do jego gabinetu, wsuwałam się na palcach i cichutko siadywałam w moim kąciku. Tam patrząc na twarz mego ojca i wodząc oczyma po tytułach książek, ustawionych przy ścianach, zapominałam o klejnotach i koronkach, jakie mię zajmowały w buduarze mej matki, a młodą duszyczkę moją na wskroś przejmowała uroczysta cisza pokoju, w którym, wedle wyobraźni mojej i słów Bini, ojciec mój rozmawiał z Bogiem królującym nad gwiazdami. Te to może chwile, w gabinecie ojcowskim spędzone, sprawiły, że potem, gdy wesołe grono koleżanek moich huczało wkoło mnie zabawą i swawolą, ja siadywałam niekiedy sama jedna w ciemnym jakim kąciku, nieokreśloną ogarnięta tęsknicą; tym to chwilom może winna byłam mój poryw do nauk i coraz nowe budzące się w mej głowie pytania, wiodące mię do zastanawiania się nad wszystkim, co mię otaczało. A również może z chwil, przepędzonych w buduarze mojej matki, wyniknęły owe w przeddniu opuszczenia pensji marzenia moje o sali balowej i radość, jaką czułam na myśl o oczekujących mię blaskach i świetnościach. Tak, niezawodnie, atmosfera, w której człowiek spędza dzieciństwo swe, niewidomym strumieniem przenika całą przyszłość jego. Pierwsze wrażenia życia wsiąkają w umysł i serce tworząc szereg wpływów, najdłuższymi niezwalczonych latami.\nV Uwaga ta przerwała wątek wspomnień moich. Pomyślałam o tym, że dzieciństwo moje owiane było dwiema całkiem sprzecznymi ze sobą atmosferami: tą, w jakiej pogrążony był mój ojciec, i tą, jaka otaczała moją matkę. I pomyślałam jeszcze, że dwa te wpływy aż dotąd pozostały we mnie niestarte, że przed chwilą jeszcze wpatrywałam się w świat mojej matki i w świat mego ojca, a oba pociągały mię jednakowo, lubo wiedziałam, że z natury swojej pogodzić się i dać się razem posiąść nie mogą. Jam pragnęła jednego i drugiego; ani jednego, ani drugiego wyrzec bym się nie chciała. Cóż więc nastąpi? jaki wybór uczynię? jaką się stanę? Czy nauczę się, jak ojciec mój, w godzinach pracy rozumieć myśl Bożą? Czy, jak matka, przez życie całe zostanę zapatrzona w kameleonowe oblicze świata? Doświadczyłam przeczucia walki: dwoistość przeznaczenia mego objawiła się mnie w dwoistości nastroju duszy mojej. Zamyślonymi oczami popatrzyłam w dogasający ogień i w myśli mojej nawiązałam znowu nić wspomnień czerpanych z ubiegłego dzieciństwa.\nVI Miałam lat dziewięć, gdy nadeszły wypadki, które stanowczy wpływ wywarły na moje życie i ukochanych moich. W domu naszym miało być wieczorem liczne zebranie. W buduarze mojej matki paliły się na toalecie dwa kandelabry; szuflady pełne kosztowności były otwarte; na kanapie rozłożono suknię z białego atłasu, ozdobioną srebrnym haftem. Sukni tej przypatrywałam się z zachwyceniem, spoglądając też niekiedy na zwinne ręce służącej… która w misterne pukle i zwoje układała włosy mojej matki, przed toaletą siedzącej. W przyległym pokoju posłyszałam kroki mego ojca. Rzuciłam się do drzwi, ale otworzywszy je stanęłam na progu jak wryta: ojciec mój chodził po rzęsiście oświetlonym salonie w czarnym balowym ubraniu; ręce miał skrzyżowane na piersi, brwi zsunięte, a na czole chmurę posępną. Nigdy, ani pierwej, ani potem, nie widziałam go tak smutnym czy tak rozgniewanym. Dotąd jeszcze zdaje mi się, że smutek i gniew był w jego fizjonomii, a nawet oba te uczucia toczyły z sobą walkę widoczną. Zabiegłam mu drogę i według mego zwyczaju objęłam go drobnymi rękami. Jakże byłam zdziwioną, gdy ojciec mój, zamiast przemówić do mnie, jak zwykle bywało, usunął mię z lekka od siebie i znowu zaczął jak wprzódy szybko przebiegać salon. Zostałam na miejscu, spuściłam głowę i łzy zakręciły mi się w oczach. Ojciec rzucił na mnie spojrzenie, a widząc mą osmuconą postawę wziął mię za rękę, pociągnął pod jeden z kinkietów, płonących przy ścianie, i długo wpatrywał się we mnie. Byłam już ustrojoną, jak wypadało dla pokazania się licznym gościom. Miałam na sobie białą sukienkę, upstrzoną mnóstwem kolorowych kokardek, i włosy zaczesane wysoko a la Pompadour: ojciec mój oprowadził wzrokiem po całym ubraniu moim, popatrzył w moje oczy podniesione ku jego twarzy i rzekł z cicha: – Jakże ustrojona! Tak wcześnie już przywyka… biedne dziecię! Przesunął ręką po czole, a w oczach jego pierwszy raz w życiu zobaczyłam łzę, która wnet pod powieką zniknęła. Krzyknęłam i chciałam rzucić się mu na szyję, ale odwrócił się i wyszedł z pokoju. Smutna i ze zwieszoną głową wróciłam do buduaru. Matka moja stała przed toaletą już ubrana w atłasową, srebrem haftowaną suknię; na włosach jej leżał zielony wieniec à la Norma, migocący mnóstwem srebrnych i kryształowych błyskotek, naśladujących spadające krople rosy. Służąca spinała fermuar od kilku sznurów pereł, które spływały po obnażonych ramionach. W stroju tym matka moja była bardzo piękną. Patrzyła na postać swą, odbitą w wielkim zwierciadle, oczy jej błyszczały nie mniej jak brylanty w fermuarze, a usta otwierały się nieco z uśmiechem zadowolenia. Nie wiem już, jaki zwrot nagły uczyniły myśli w dziecinnej mojej głowie, ale chmura pokrywająca czoło mego ojca i łza, którą dostrzegłam w jego oku, stanęły przede mną obok radością błyszczącego spojrzenia i uśmiechu mojej matki. – Czegóż taką zamyśloną masz minkę? – spytała matka głaszcząc mię po twarzy. – Ojciec dziś taki czegoś smutny – odpowiedziałam czując sama, że w głosie moim drżała żałość. Widoczny rumieniec oblał na te słowa twarz mojej matki, odwróciła się ode mnie i rzekła: – Niech Wacia idzie teraz do panny Zelii albo do Bini i pozostanie przy nich, póki ją do salonu nie zawołają. Odeszłam i smutna przytuliłam głowę do piersi mojej dobrej piastunki, z wielkim niebezpieczeństwem dla mojej fryzury a la Pompadour. Ale nie myślałam wtedy o fryzurze, bo przede mną stała wciąż łza dojrzana w oku ojca, a obok niej igrający na twarzy matki uśmiech. Nie mogłam tych dwóch zjawisk pogodzić w mojej głowie; myśl moja pracowała nad rozwiązaniem pytania: dlaczego mój ojciec smutny, gdy matka wesoła? Dlaczego oczy matki błyszczały radością, gdy wzrok ojca zamglił się łzą? Pytanie to prześladowało mię i wtedy, gdy przyzwano mię do salonu, gdy zobaczyłam mnóstwo strojnych pań i panów, gdy goście nosili mię prawie na rękach nazywając mię „śliczną dzieciną” i napełniając mi ręce karmelkami. Pomiędzy bawiącym się tłumem szukałam wzrokiem mego ojca i widziałam go, jak uprzejmie i wesoło na pozór rozmawiał z gośćmi. Ale chmura, ciążąca mu wprzód na czole, przeszła do oczu, które bywały chwilami zamyślone i bardziej surowe niż zwykle. Matka moja tańczyła wiele, najwięcej z jakimś wysmukłym panem o jasnych włosach, którego tytułowano księciem i który często zwracał się ku mnie, obsypując mię pochwałami i przysmakami. Gdy późno po północy panna Zelia poprowadziła mię do mego sypialnego pokoiku, przytykającego do buduaru, byłam tak odurzoną gwarem, muzyką i myślami, które jak spłoszone ptaki trzepotały po mojej głowie, że długo zasnąć nie mogłam i słyszałam, jak w salonach przycichał gwar ubywających gości, orkiestra coraz rzadszymi odzywała się akordami, powozy zabierające towarzystwo turkotały w bramie domu i odjeżdżały milknąc w oddalonych ulicach, aż nareszcie słychać było samo stąpanie lokajów gaszących światła w salonach; otworzyły się drzwi od buduaru i posłyszałam szelest atłasowej sukni ciągnącej się po kobiercu. Po tym szeleście nastąpił inny: były to stąpania mężczyzny wchodzącego do buduaru; poznałam w nich kroki mego ojca. Nagle przed oczami mymi stanął znowu uśmiech, z jakim moja matka przeglądała się w zwierciadle przed rozpoczęciem balu, i łza, jaką widziałam w oku ojca, gdy patrzył na mnie. Wydało mi się, że za ścianą, która dzieliła pokój mój z buduarem, ta sama łza krzyżować się musi z tym samym uśmiechem. Poczułam instynktowy niepokój, podniosłam się nieco na łóżku i śród ciszy, która mię otaczała, usłyszałam głos mego ojca mówiący: – Matyldo, nie dzwoń na służące twoje; chcę rozmówić się z tobą sam na sam, stanowczo i ostatecznie. Nigdy nie słyszałam u mego ojca głosu podobnego jak ten, którym wymówił te wyrazy. Brzmiał on spokojnie, ale zarazem tak uroczyście, że aż drżenie przebiegło po moim ciele. Odpowiedź rnatki mojej cicha była i słów jej nie dosłyszałam; potem ojciec mój mówił znowu, ale z mowy jego nic więcej pochwycić nie mogłam, jak kilka razy powtórzone moje imię i oderwane wyrazy: – Zły przykład… płochość… trzeba, aby się to już skończyło. Ostatnie słowa ojciec wypowiedział głośniej i wyraźnie usłyszałam, jak mówił: – Gorzko żałuję słabości, jaką w pierwszych dniach naszego pożycia powodowałem się względem ciebie. Ale… kochałem cię. Odpowiedzią na to był lekki wykrzyk mojej matki, a szelest jej sukni oznajmił, że żywo powstała z siedzenia. – Kochałeś mię! – zawołała tak głośno i wyraźnie, że każde słowo dosłyszeć mogłam. – Dlaczego więc przez miłość dla mnie nie uczyniłeś tego, o co cię tyle razy bezskutecznie błagałam? Dlaczego nie porzuciłeś zawodu swego, który przed ślubem naszym stał między nami jako zapora, którą bezrozumnie złamałam i zdeptałam, nie wiedząc sama, co czynię. Wszak wiesz, że zostałam żoną twoją wbrew woli całej mojej rodziny, która w połączeniu się naszym widziała mezalians! Dlaczegóż później przez miłość dla mnie nie chciałeś porzucić tych książek, co nas wiecznie dzieliły, i tego zarobkowania na chleb, które mi wstyd przynosi? Wszak posiadam dość znaczny majątek, abyś mógł przy nim obejść się bez pracy! Ojciec długo nie odpowiadał. – Porzucić mój zawód? – zaczął po chwili stłumionym głosem – kobieto! czy ty rozumiesz sama to, o czym mówisz? Czy ty znasz te niezmierne zamiłowanie nauki, które mnie całego przenika? Czyś myślała o tym, jakie obowiązki ciążą na mężczyźnie, który wie, co to honor? Nie chce żyć z cudzego mienia, a pragnie być użytecznym obywatelem swego kraju? Mówisz mi o swoim majątku!… alboż go potrzebuję? Oddaj go komu, a w zamian bądź mi żoną nie tylko z imienia! – Jak ja ci mogę być żoną, tak jak tego pragniesz, kiedy ty mię nie pojmujesz! – zawołała moja matka ze łzami w głosie. – A ty czy mię pojęłaś? – odparł z uniesieniem ojciec i mówił dalej a długo, ale głos jego tak opadał i podnosił się z kolei, takie w nim były głębokie wibracje boleści, zawodu, tłumionego gniewu, że serce moje bardzo mocno uderzać zaczęło, ukryłam twarz w dłonie i ani jednego więcej nie dosłyszałam słowa. Potem głosy rodziców moich mięszały się i plątały z sobą z dziwną mięszaniną skargi, wyrzutu, żalów; dosłyszałam parę łkań mojej matki, potem dwa jakieś wyrazy, stanowczo wymówione przez ojca, i cisza zupełna zaległa buduar. Słyszałam tylko uderzenia własnego serca i za drzwiami buduaru szmer jakiś, niby ciężkie oddychanie dwojga piersi. – Wybieraj! – ozwał się na koniec stanowczy głos mego ojca. Znowu było milczenie, które zdawało się bardzo długim. – Wybieram pierwsze! – odpowiedziała w końcu matka moja mocno zmienionym głosem. Posłyszałam ciężkie westchnienie mego ojca. – Stanowczo? – zapytał po chwili. – Stanowczo – odpowiedziała matka. Kroki mego ojca zwróciły się ku drzwiom od salonów. Posłyszałam jednak, że zatrzymał się przy drzwiach. – Matyldo! – wyrzekł – namyśl się! Nie było odpowiedzi. – Gdybyś wybrała drugie, gdybyś chciała ze swojej na moją wejść drogę, przebaczyłbym ci wszystko – przejmująco, łagodnie a smutno zabrzmiał głos mego ojca. – Przebaczenia nie potrzebuję; drogi nasze na zawsze rozchodzą się odtąd! – zawołała moja matka. – Na zawsze! – powtórzył ojciec – wielkie wyrzekłaś słowa i abyś tego nigdy nie żałowała! Otworzyły się potem i zamknęły z cicha drzwi od salonów. Ojciec mój wyszedł z buduaru. Anim dokładnie słyszała rozmowę rodziców moich, anim znaczenia jej zrozumieć w zupełności nie mogła, a jednak przejęła mię całą trwoga nieopowiedziana, ściśnięte serce uderzało w piersi coraz mocniej, w uszach brzmiały nieustannie ostatnie słowa mego ojca: „Abyś tego nigdy nie żałowała!” Zdaje mi się, że miejsca, w których odgrywają się dramata serc ludzkich, są tak na wskroś przeniknięte tragicznych uczuć atmosferą, że ogarnia ona znajdujące się w nich te nawet istoty, które i wyobrażenia nie mają, czym jest dramat. Mnie owiała całą tajemnicza atmosfera, płynąca z niepojętej dla mnie rozmowy rodziców moich, w malej główce mojej działy się dziwne rzeczy. Dziś jestem pewna, że w chwili owej miałam uroczyste acz nieme objawienie krążącego koło mnie i wiszącego nad domem naszym nieszczęścia. Zerwałam się z posłania i narzuciwszy szlafroczek nagimi stopy przybiegłam do drzwi buduaru i uchyliłam je po cichu. Nie śmiałam wejść; nie wiem, jaka trwoga powstrzymywała mię; przykucnęłam tylko na progu i przez szpary zajrzałam do wnętrza pokoju. Na toalecie paliło się jeszcze kilkanaście świec w srebrnych kandelabrach. W głębi buduaru na niskiej sofie wpół leżała moja matka w balowym swym ubraniu, tylko włosy jej, ze wszelkich pęt uwolnione, w bezładnych a obfitych pasmach opływały stan i nagie ramiona. Twarz miała mocno zrumienioną, oczy nieruchomo utkwione w ziemię, drżącymi rękami rozrywała na drobne kawałki zdjęty z głowy wieniec, rzucając sobie pod stopy szczątki pięknego stroju. Szarpnięty znać przed chwilą rozpaczną lub gniewną ręką naszyjnik z pereł rozerwał się, a mleczne perły kilku wąskimi strumieniami zsuwały się po sukni i z cichym szmerem spadały na posadzkę, rozsypując się na różne strony. W twarzy i postawie mojej matki było tyle przygnębienia i gorączkowego niepokoju, tyle boleści i gniewu zarazem, że zaczęłam drżeć całym ciałem; trudno mi było utrzymać się na nogach i powoli, opierając się o sprzęty, zaledwie zdołałam wrócić do mego łóżeczka. Tu porwał mię płacz spazmatyczny; łzy jak groch sypały się z moich oczu. Nie wiem, jak długo płakałam, ale gdy podniosłam głowę, zobaczyłam przez szparę od drzwi, że ciemno już było w buduarze. To uspokoiło mię nieco. W istocie, nic a nic nie rozumiałam tego, co się wkoło mnie działo, a czułam tylko, że było to coś niezwykłego a groźnego. Stopniowo zmęczenie zaczęło mię ogarniać, oczy zamykały się, w myśli półuśpionej błąkały się bezładnie różne pytania, obrazy, twarze. Myślałam: „Dlaczego mój ojciec miał dziś łzę w oku?” – i tuż przy pytaniu tym stanęła piramida cukrowa, którą lokaje umieszczali na stole do wieczerzy. „Dlaczego matka moja porwała swój naszyjnik z pereł?” – pomyślałam i zdawało mi się, jak perełki cichutko jedna po drugiej na posadzkę spadają. Nagle wsunęła mi się pod powieki jasnowłosa głowa księcia, który mi najwięcej dawał cukierków, a potem ręka jego, trzymająca wachlarz mojej matki. Obraz księcia zasłoniła mi twarz Bini w okularach, otoczona szeroką listwą od czepca. Po chwili na jej miejscu zamajaczyła przede mną czaszka Żółkiewskiego, o której znalezieniu na Cecorskim Polu dnia tego opowiadała mi Binia, nareszcie ostatni ze wszystkich objawił się mnie długi i czerwony nos panny Zelii, a na nim wypisana cała odmiana czasu teraźniejszego trybu oznajmującego francuskiego słowa donner. Na ten widok raz jeszcze otworzyłam półuśpione oczy, bo przypomniałam sobie, że nazajutrz miałam przed panną Zelią wydawać lekcją gramatyki francuskiej. Myśl ta zaniepokoiła mię trochę. Zamknęłam znowu powieki, ciężkie jak ołów, i sennymi usty zaczęłam wymieniać końcówki czterech form francuskiego słowa. – Pierwsza na er – szeptałam – druga na ir, trzecia na oir, czwarta na re. – Na ostatniej końcówce usnęłam. Nazajutrz, budząc się, posłyszałam w całym domu ruch niezwykły. Zerwałam się i ubrałam naprędce. Z wypadków dnia wczorajszego mało mi zostało w pamięci, czułam tylko wielkie zmęczenie i oczy mię bolały od płaczu. Na samym wstępie spotkała mię panna Zelia z twarzą rozzłoszczoną i nosem czerwieńszym jeszcze niż zwykle i z gniewem zawołała do mnie, że nie będę już z nią miała lekcji, gdyż jest odprawioną. Przy tym zaczęła głośno wyrzekać, że odprawiono ją przed umówionym terminem . – Nie masz pani powodu do uskarżania się, bo zapłacono ci trzy razy więcej, niż należało – z przekąsem odpowiedziała jej najstarsza panna służąca, zajęta wydobywaniem z szuflad rzeczy mojej matki i pakowaniem ich do tłumoczków. – Co to robisz, Marychno? – spytałam. – Układam rzeczy pani do podróży – rzekła. – Alboż mama dokąd wyjeżdża? – Wyjeżdża jutro na wieś. Zakręciło mi się po głowie pytanie, czy ja pojadę z mamą, i pobiegłam z nim do Bini. Ale Binia przeciwko swemu zwyczajowi była bardzo milcząca i tylko bardzo często wycierała okulary, które dnia tego wilgotniały jakoś co chwilę. Na pytania, jakie jej zadawałam, odpowiadała jednostajnym: – Nie wiem, moje dziecko! Gdzie spojrzałam, wszędzie panował ruch niezwykły; służące biegały znosząc zewsząd suknie, futra, bieliznę i różne drobnostki; lokaje brząkali srebrem stołowym, układając je także w kufry; szuflady od toalety mojej matki wysunięte były jak długie i całkiem wypróżnione; przez okno od garderoby zobaczyłam na dziedzińcu wyciągniętą z wozowni karetę, którą ze wszech stron oglądali rzemieślnicy, niby wypatrując, czy nie ma w niej czego do naprawienia przed daleką podróżą. Tułałam się po domu jak zbłąkana owieczka. Nikt do mnie nie mówił i nikt nie zwracał na mnie uwagi. Cała służba wyraźnie głowy traciła z pośpiechu. Binia szyła pod oknem tak pilnie jak nigdy i tylko co moment wycierała okulary. Matka moja była dnia tego tak blada, jak nie widziałam ją nigdy przedtem; siedziała na kanapie w jednym z salonów, z czołem opartym na dłoni, z oczami spuszczonymi na suknię, nieruchoma jak posąg pośród otaczającej ją wrzawy i bieganiny. Zbliżałam się do niej kilka razy, ale głaskała mię tylko łagodnie po głowie i zapadała w zadumę. Za każdym razem, jak lokaj oznajmiał jaką wizytę, odpowiadała: – Nie przyjmuję! Przyjęła tylko wczorajszego księcia o jasnych włosach. W czasie jego odwiedzin wypadkiem wbiegłam do salonu. Książę siedział naprzeciw mojej matki w pozie pełnej uszanowania, ale na twarzy miał wyraz, który bym dziś nazwała rozpromienieniem i rozmarzeniem zarazem. Trzymał oczy utkwione stale w moją matkę, która siedziała przed nim blada bardzo, chłodna i milcząca jak wprzódy. Książę bawił krótko. Ojciec mój cały dzień nie był w domu, wypatrywałam go przez okno i nad wieczór zobaczyłam, jak wchodził w bramę domu. Pobiegłam wnet do jego gabinetu, aby go powitać, ale po raz pierwszy znalazłam drzwi zamknięte na klucz. Wieczorem ruch w mieszkaniu ustał zupełnie, ale w salonach nie zapalano jak zwykle świateł. Matka moja siedziała w buduarze przy lampie i miała przed sobą otwartą książkę. Cicha i nieśmiała jak ptaszek spłoszony siedziałam w kątku pokoju, patrzyłam na nią i widziałam wyraźnie, że nie czytała, a od czasu do czasu wielkie krople łez kapały z wolna z oczu jej na karty książki. Bardzo wcześnie Binia odmówiła ze mną pacierz wieczorny i ułożyła mię do snu. Kiedy pomagała mi zdejmować suknię, osunęły się wypadkiem jej okulary i zobaczyłam, że miała oczy nabrzękłe od płaczu. Usnęłam prędko, znużona wrażeniami i przeszłą niespaną nocą. Obudził mię szelest sukni jedwabnej. Otworzyłam oczy i w półzmroku zaledwie wschodzącego dnia zobaczyłam stojącą przy moim łóżku moją matkę. Była w okryciu i kapeluszu. Spod okrycia widać było wiszącą u paska torebkę podróżną. Nie zdołałam jeszcze całkiem otrzeźwić się ze snu, gdy matka moja pochwyciła mię na ręce, przycisnęła mocno do piersi i pocałunkami okryła mi twarz i głowę. Czułam, pierś jej podnosiła się płaczem tłumionym. Chciałam coś powiedzieć, o coś zapytać, ale wzruszona, przestraszona, rozżalona, na żadne słowo zdobyć się nie mogłam. Matka moja złożyła mię znowu na łóżku, raz jeszcze przylgnęła ustami do mego czoła długo, długo i wyszła prędko z pokoju. W kilka minut potem posłyszałam turkot wyjeżdżającej z dziedzińca bramą karety, jeszcze w parę minut kareta wytoczyła się na ulicę, odgłos kół ucichł w oddali i umilkł zupełnie, do pokoju mego weszła Binia. Zeskoczyłam z łóżka i rzuciłam się na jej piersi. – Biniu! gdzie mama pojechała? – zawołałam, z trudnością wstrzymując się od płaczu. – Na wieś, do majątku swego – odpowiedziała. – Na długo? Binia milczała chwilę, potem szepnęła po cichu: – Na zawszę. Jak piorunem raził mię ten wyraz. – Na zawsze! – krzyknęłam – a czemuż mnie ze sobą nie wzięła? – Bo Wacię ojciec na pensję odwiezie – wyjąkała Binia z trudnością. Upadłam na łóżko zanosząc się od płaczu. Gdy podniosłam głowę, ojciec mój siedział przy mnie, zamyślony, ale łagodny. Wziął obie moje ręce i rzekł głosem, który słodyczą swą przeniknął mię i uspokoił: – Nie obawiaj się niczego, Waciu. Ja opiekuję się tobą i nic ci się złego nie stanie. Pensja nie jest rzeczą tak straszną, jak sobie wyobrażasz. Znajdziesz tam wiele towarzyszek miłych i wesołych, które cię będą kochały, i będziesz uczyła się wielu pięknych rzeczy, aby wzrosnąć na kobietę dobrą i rozumną. Zresztą Binia zostanie tam przy tobie. Łagodne słowa ojca, pocałunek, jaki mówiąc je złożył na mym czole, wreszcie pewność, że nie rozłączę się z Binią, uspokoiły mię nieco. Ubrałam się żwawo, z cichymi łzami zmówiłam pacierz poranny i spokojnie patrzyłam, jak piastunka moja układała w paki suknie moje i książki. Na sercu moim leżał jednak ciągle ciężar niewymowny – tęskno mi było do matki… Po południu jechałam z ojcem w powozie przez ulice W., a przed wieczorem byłam przyjętą jako uczennica do najlepszej pensji krajowej. Dnia tego wieczorem, gdy nowe towarzyszki moje usnęły i cisza zaległa salę sypialną, Binia siedziała na pensjonarskim łóżeczku moim, a ja obejmując jej szyję i tuląc się do jej piersi pytałam cicho: dlaczego matka moja odjechała tak nagle? czemu ojciec mój taki smutny i zamyślony? dlaczego nie pozostałam w rodzicielskim domu, ale oddano mię na pensję, gdzie mi tak chłodno jakoś, tak obco? Binia z czułością przytuliła mię do siebie i szepnęła na ucho: – Biednę dziecię! rodzice twoi rozstali się! Nie zrozumiałam znaczenia wyrazu tego. Łamałam sobie nad nim głowę do późnej nocy. Myślałam jeszcze nad nim cały dzień następny i dziwiło mię bardzo, że Binia wytłumaczyć mi go nie chciała. Dopiero gdy w parę dni potem ojciec mój przyszedł mię odwiedzie, wytłumaczenie wyrazu przez Binię wymówionego znalazłam w zmarszczce, która sfałdowała gładkie wprzódy jego czoło, i w boleści pełnym spojrzeniu, jakim patrzył na mnie. W zmienionej twarzy mego ojca wyczytałam, że wyraz ten znaczył: nieszczęście.\nVII Tu urwała się w myśli mojej nitka wspomnień i nie chciałam nawiązywać ją dalej. Smutna byłam bardzo; odjęłam dłonie od oczu i spojrzałam w ogień. Zagasł już prawie, a tylko żar płonących jeszcze węgli osuszał dwie łzy płynące po mojej twarzy. Obejrzałam się i zobaczyłam W kącie pokoju Binię, która siedziała z brodą wspartą na dłoni i przypatrywała mi się z uwagą.. – Nie śpisz jeszcze, Biniu? –-zapytałam. – Nie – odrzekła – czytałam w twarzy twojej. Zbliżyłam się do niej i wzięłam ją za rękę. – I cóż – spytałam – wyczytałaś w mej twarzy? – Dobrą wróżbę – odparła. – A skądżeś tę dobrą wróżbę zaczerpnęła? – Z łez, które stoczyły się po twych policzkach! – Z łez – zawołałam – Biniu moja, co mówisz? Alboż łzy dobrą wróżbę stanowić kiedy mogą? Popatrzyła na mnie długo i rzekła z powagą: – Kiedy widziałam, że w przeddzień wyjścia twego w świat marzyłaś o balach i błyskotkach, byłam niespokojna o ciebie i zmartwiona, ale gdy zamyśliłaś się i łzy popłynęły ci po twarzy, podziękowałam Bogu, że w stanowczej porze twego życia dał ci chwilę rozwagi i smutku. Bo, dziecię moje, życie nie jest balem wesołym, a kto je sobie wyobraża takim, zawieść się musi. Dobrze więc, że przygotowałaś się do niego zadumą i łzą. Umilkła, a mną smutne owładnęło wrażenie. – Myślałam o rodzicach moich – wyrzekłam cicho – i o tym, dlaczego rozeszły się ich drogi? dlaczego każde z nich w osobnym zamieszkuje świecie i który z ich światów moim stanie się światem? – Myśl o tym jak najczęściej – powiedziała Binia – z historii rodziców twoich, jeśli ją zdołasz zrozumieć, wielka dla ciebie wypłynie nauka.\nVIII Deszcz mocny uderzał z dźwiękiem po szybach okien, późne popółnocne godziny głosiły zegary, a jam ani myślała iść do spoczynku. Nagle lampa mi zagasła. Świtało. Zbliżyłam się do okna i uchyliłam sztorę. Brzask dzienny szarawo rozświecał pomięszane dachy i gzemsy domostw rozlicznych ulic; nad rzeką, płynącą u stóp góry, na której stały gmachy zakładu, unosiła się mgła popielata. Za rzeką bielał szeroki pas drogi, którą za kilka godzin przebywać miałam, uroczysta cisza zwieszała się nad uśpionym jeszcze miastem. Po chwili naprzeciw mnie zróżowiał brzeżek horyzontu, popielata mgła unosząca się nad wodą… pierzchnęła i jednocześnie w spokojnych falach rzeki zaiskrzyły się pierwsze promienie wschodzącego słońca. Pomyślałam sobie, że jak w tej chwili słońce wstępuje dla ziemi, tak dla mnie dziś wschodzi jutrzenka rozpoczynającego się życia. I któż mi powie, że dzień o ranku pogodnym w południe zmącony nie będzie burzą lub słotą? Kiedy blaski słoneczne upadły na okna domostw, a rzeka całkiem już otrząśnięta ze swej nocnej szaty płynęła spokojną pozłacaną wstęgą, ja klęczałam u okna i prosiłam Boga królującego nad gwiazdami, aby pobłogosławił wstęp mój w świat nieznany i odsłonił przede mną drogi, jakimi wstępować winnam.\nIX I oplotły mię ramionami towarzyszki drogie, poczułamna mej twarzy łzy ich pożegnania, zamknęły się za mną wrota, za którymi przebyłam lat tyle, i stary sługa mojej matki na ręku prawie zaniósł mię do karety, w której obok mnie usiadła Binia. Zabrzmiała trąbka pocztowa, koła potoczyły się szybko, za szybami karety przemknęły ulice rodzinnego miasta, rzeka zniknęła mi z oczu. Unoszona bystrym biegiem sześciu koni uleciałam białym szlakiem drogi w świat, w dal, ku rodzinnym stronom mej matki. Koleje żelazne nie łączyły jeszcze wówczas różnych a odległych stron kraju; podróż nasza, lubo pośpieszna, trwała dwie doby i pomimo zajmującego widoku okolic, jakie przebywałam, czułam już pewne znużenie, gdy Binia, wychyliwszy głowę z karety, milcząc ukazała mi rozległy dwór, położony między malowniczymi wzgórzami. Zrozumiałam jej gest milczący, serce uderzyło mi silnym wzruszeniem: byłam już tylko o kilka staj od domu mojej matki. Bladozłota tarcza marcowego słońca oświetlała obszerny dziedziniec, na który przez wysoką bramę wjazdową wtoczyła się kareta. Na wzniesionym ganku murowanego domu stała moja matka. Zanim służący zdołał zstąpić z kozła, otworzyłam sama drzwiczki powozu, przeskoczyłam przez Binię i upadłam w otwarte ku mnie jej ramiona.\nŚWIAT MOJEJ MATKI „Niezbyt to świat przestronny. Względnie nawet do kuli ziemskiej, która także ma swe granice, świat ten jest tylko małą cząsteczką. Ma on wprawdzie w sobie wiele dobrego, należy do niego wielu ludzi dobrych i uczciwych; zajmuje pewne wskazane sobie miejsce: ale z drugiej strony to znowu w nim złe, że jest to świat tak otulony w brylanty i bawełnę, że nie słyszy ani ruchu innych większych światów, ani widzi, jak one krążą około słońca. Jest to świat uśpiony i wzrasta słabowito z powodu braku powietrza”. (Dickens, Pustkowie )\nI Przez szerokie okno, zdobne w ciężkie firanki, wnikało południowe słońce wiosenne i oświetlało wiejskie mieszkanie, przez które prowadziła mię matka moja, trzymając za rękę. Przebyłyśmy naprzód trzy niewielkie pokoje bawialne, przybrane ze smakiem i komfortem, salą do tańca, w której kilkadziesiąt par swobodnie obracać się mogło w mazurze, salę jadalną z wielkim pośrodku stołem, mogącym zmieścić kilkadziesiąt nakryć, i zatrzymałyśmy się w buduarze mojej matki. Na widok tego pokoju dziecinne lata moje żywo mi stanęły w pamięci. Był on zupełnie podobnym do tego, w jakim między rodzicami mymi odbywała się owa scena rozłączenia, która niestarte niczym wrażenie zostawiła w mym umyśle. Takie same niskie i miękkie meble stały pod ścianami, takimi samymi cackami i gracikami zastawione były stoliki i konsole, taż sama między oknami stała toaleta i wydało mi się, że w głębi zamkniętych jej szuflad widzę te same różnobarwne kamienie, które niegdyś, stanowiły przedmiot zachwytu dla mych dziecinnych oczu. Za oknami widać było obszerny ogród o starożytnych alejach i kilku ogrodników pracujących nad kwiatowymi klombami, wijącymi się w przeróżne gzygzaki pod wysoko wzniesionym gankiem. Przyzwyczajona od lat wielu do jednostajnych nagich sal pensjonarskich, monotonnymi zastawionych ławkami, poczułam się olśniona pełnym smaku, barw i błyskotek otoczeniem, w jakim się znalazłam. Powiało na mnie tchnienie ciągłego gwaru i zabaw, jakim owiane było dzieciństwo moje; zdawało mi się, że za ścianami salonów, przez które przechodziłam, brzmi wrzawa ostatniego balu, na jakim w przeddzień odjazdu mego na pensją znajdywała się malutka wówczas moja osóbka. Dziwnym zwrotem wyobraźni przy wspomnieniu o tej pamiętnej dla mnie zabawie zamajaczyła przed mymi oczami wysmukła postać i jasnowłosa głowa owego księcia, z którym matka moja tańczyła najwięcej, a którego powierzchowność utkwiła w mojej pamięci z zadziwiającą dokładnością. Uśmiechnęłam się z samej siebie, ale jednocześnie podniosłam oczy na matkę i wzrok mój upadł na dwie zmarszczki, które między brwiami podłużną linią przerzynały aż do połowy gładkie zresztą i wyniosłe jej czoło. Szybka jak błyskawica myśl przemknęła mi przez głowę, że te bruzdy na czole mojej matki, cierpieniem jakimś zapewne wyryte, miały może związek z ową męską postacią, która przypłynęła ku mnie ze wspomnień odległych… Stałyśmy obie na środku buduaru i patrzyłyśmy wzajem na siebie w milczeniu. W oczach matki mojej była czułość macierzyńska, połączona z ciekawością kobiety, która innej, a młodszej od siebie, przypatruje się kobiecie. Jestem pewna, że w moim wzroku musiało być uwielbienie. Jakże piękną jeszcze była matka moja! Utraciła już wprawdzie dawną szczupłość i powiewność kształtów, ale wysoka postać jej tym więcej jeszcze miała majestatycznej wyniosłości i dumy. Czarne jak heban ogromne jej włosy obfitymi warkoczami ciążyły z tyłu głowy i ani jednej jeszcze nie było między nimi srebrnej niteczki. Matowa i delikatna jej cera nic nie straciła ze swej świeżości, usta tylko nieco bledszy miały koloryt, a dwie fałdy, które rysowały czoło, nie tylko nie szpeciły twarzy, ale dodawały jej pewnego uroku powagi i zamyślenia. Ubrana była w ciemną suknię z grubej materii, takaż sama mantyla okrywała jej kibić malowniczymi fałdami. Matka moja musiała spostrzec zachwycenie, z jakim się jej przypatrywałam, uśmiechnęła się, pogłaskała mię po twarzy i zaprowadziła do przeznaczonych dla mnie pokojów. Śliczne to były pokoiki! jeden gabinet okrągły, pełen zwierciadeł, kwiatów i świecidełek, z meblami pokrytymi paliowym atłasem; drugi sypialny, cały zielony, z alkową w głębi, w której stało łóżko; trzeci bieluchny, czyściuchny dla mojej Bini, która obok mnie sypiać miała. Zachwycenie moje było niezmierne. Skakałam i klaskałam w ręce jak dziecko, biegając od sprzętu do sprzętu, od cacka do cacka, od jednej rośliny wazonowej do drugiej; dotykałam się wszystkiego, wszystko z różnych stron oglądałam, słowem, radość moja ze ślicznego, a mego wyłącznego mieszkanka, nie miała granic. Matka moja przerwała te pensjonarskie uniesienia moje słowami: – Teraz zostawiam cię u siebie; Oto masz taśmę od dzwonka, przeprowadzonego do pokoju twojej panny służącej; zadzwoń na nią i powiedz jej, aby ci pokazała twoją garderobę, zamkniętą w szafach i komodach ustawionych w pokoju Balbiny. Wybierz sobie suknię, jaką zechcesz, byle naturalnie żadną z wieczorowych, których tam także jest kilka, i odmień toaletę. Każ się także uczesać. Suknia twoja zszyfonowana w podróży i koafiura także w wielkim nieładzie. Mamy dopiero południe i dziś jeszcze przybyć może ktoś z gości. Kobieta dobrego tonu powinna zawsze tak być ubrana pomiędzy swymi czterema ścianami, aby w każdej chwili móc się całemu światu pokazać. Rzekłszy to matka moja raz jeszcze pocałowała mię w czoło i opuściła pokój, a ja z pośpiechem pociągnęłam taśmę od dzwonka.\nII I znowu płynęłam z rozpiętymi żaglami na łodzi zachwycenia. Zwinna i szczebiotliwa garderobiana z Warszawy otwierała przede mną szafy i komody, a ja, siedząc pośrodku pokoju na dywanie, znalazłam się istotnie zakopana w stosie sukien, okryć i różnych toaletowych fraszek, które kazałam służącej podawać sobie i rozkładałam wokoło. W godzinę potem, świeżo uczesana i ubrana, stałam sama jedna w gabinecie przed lustrem spuszczającym się aż do posadzki. Przede mną stała w zwierciadlanej szybie siedemnastoletnia dziewczyna w błękitnej sukni, średniego wzrostu, cienka w pasie i o spadzistych ramionach. Główkę miała małą, okrągłą, pokrytą lasem kasztanowatych włosów, modnie teraz… uczesanych. Pod tą modną fryzurą było czoło, w regularny owal wykrojone, pod nim para podługowatych, szafirowych oczów z długimi rzęsami; między oczami mieścił się nosek, wcale nieładny, bo za duży i za szeroki dla reszty rysów, ale za to poniżej kwitła buzia, pąsowa jak odłam korala. Policzki nie były ani różowe, ani blade, miały białą przezroczystość porcelany, osypanej brzoskwiniowym… puszkiem. Uśmiechnęłam się do dziewczyny stojącej w lustrze. Oddała mi uśmiech pokazując białe ząbki. – Ładna jesteś – szepnęłam do niej. „Ładna jesteś” – odszepnęła. Wyprostowałam się i podniosłam głowę tak wysoko, jak ją zwykła była nosić moja matka. Dziewczyna w lustrze uczyniła to samo. – Będziesz tak piękną jak twoja matka! – rzekłam do niej. „Jak twoja matka!” – powtórzyła. – Będą cię ludzie uwielbiać! – wymówiłam. „Będą cię ludzie uwielbiać!” – odpowiedziała. – I starać się o twoją rączkę!… Tu zaśmiałam się głośno i długo. Na myśl przyszedł mi ów konkurent mój in spe, o którym pisała mi matka, a którego inaczej wyobrazić sobie nie mogłam, jak wycierającego chusteczką szkiełko od pince-nez. Przedstawiłam sobie, że stoi on przede mną, ujęłam delikatnie obiema rękoma suknię i robiąc dyg głęboki rzekłam: – Dzień dobry panu! a! bardzo przepraszam! bonjour, monsieur! zapomniałam, że na wielkim świecie pierwszy wyraz rozmowy nie wymawia się nigdy po polsku. Mówiono mi o tym, ale, widzisz pan, jestem świeżo wyemancypowaną pensjonarką, niewprawną jeszcze w zwyczaje światowe. Otóż – bonjour, monsieur! proszę skończyć już raz przecieranie swego szkiełka i włożyć je na nos. O, tak! dobrze! c'est parfait! teraz proszę patrzeć na mnie! dygam panu po raz drugi; czy prawda, że dygam zgrabnie? Dawała mi lekcje tańca panna D., najsławniejsza tancerka. Zachwycony pan jesteś moim dygiem i całą moją osóbką, nieprawdaż? Proszę tylko nie bardzo patrzyć na mój nosek, bo jest niezgrabny! Masz pan zamiar starać się o moją rączkę? bardzo dobrze! przypatrzę się i ja panu, i jeśli mi się podobasz… no… to nie wiem… a jeśli się nie podobasz, dostaniesz harbuza! cha, cha, cha!… po francusku harbuz nazywa się citrouille, po angielsku english melon, cha, cha, cha! W czasie tego monologu śmiech mię zdjął długi i serdeczny, dziewczyna w lustrze zanosiła się także od śmiechu. Nagle umilkłam i spoważniałam. Wzrok mój upadł wypadkiem na papier, leżący u stóp moich na posadzce, a w oczy rzuciły się wyraźnym pismem nakreślone słowa: „Nie ufaj zbyt połyskom, dziecię moje, i nie oddawaj im całego serca twego!” Był to list mego ojca, który wypadł mi z kieszonki podróżnego szlafroczka. Podjęłam go z poszanowaniem i machinalnie prawie czytałam dalej: „Wejdź w życie z myślą, że zabawy i zbieranie hołdów nie jest celem, dla którego żyć winna kobieta. Odurzą cię one i upoją zrazu, ale staraj się co prędzej o wytrzeźwienie". „Strzeż się utonięcia we fraszkach. Poza tym błyszczącym kołem, które cię otoczy, staraj się dojrzeć świat najrozleglejszy, świat pracy, myśli, uczuć wielkich…” Opuściłam ręce i zamyśliłam się głęboko. Zdawało mi się, że z papieru, który trzymałam w ręku, wychodził głos poważny, surowy nieledwie, głos z innego jakiegoś świata niż ten, do którego weszłam, który mię już na samym wstępie upoił. Głos ten przychodził do mnie od ojca, ze stron dalekich, z dalekich krain, po których on wędrował… Rzewnie zaczęło mi się robić około serca, zapomniałam o dziewczynie, która w lustrze śmiała się przed chwilą tak swawolnie, i pismo ojca do ust poniosłam. W tej chwili zawołano mnie do matki.\nIII Przy obiedzie matka moja rozmawiała ze mną po francusku i angielsku na przemian, a wstając od stołu rzekła do mnie: – Bardzo się cieszę z tego, że posiadasz wprawę mówienia dwoma językami, które są powszechnie używane po salonach. Chciałam się o tym przekonać i wyszłaś z próby zwycięsko. Tu pogłaskała mię po głowie z zadowoleniem. – Umiem jeszcze mówić po niemiecku – odrzekłam, ucieszona pochwałą matki. – O niemiecki język mniejsza – odpowiedziała – potrzebny on tylko w razie podróżowania, a i to niekoniecznie, bo z francuskim i angielskim cały świat objechać można. Zdziwiły mię nieco te słowa, bo na pensji powiadała mi często jedna z nauczycielek naszych, że znajomość niemieckiego języka jest prawie niezbędną dla każdego, kto chce kształcić swój umysł. Podzieliłam się tą uwagą z moją matką. – Nauczycielka wasza – rzekła – miała słuszność, jeśli to, co mówiła, stosowała do mężczyzn; kobiety zaś nie mają potrzeby ślęczyć nad naukami, chyba jeśli się kształcą na guwernantki. Słowa te dały mi wiele do myślenia. – Moja mamo – zawołałam po długim namyśle – nie rozumiem dobrze tego, coś mi powiedziała. Jeśli dla mężczyzny nauka jest rzeczą potrzebną, dlaczegożby dla kobiety nie miała być równie taką? Uśmiechnęła się moja matka. – I mężczyźni nie potrzebują głębszej nauki… a ci tylko jej się oddają, którzy zmuszeni są za jej pomocą zarabiać sobie na kawałek chleba, jak np. doktorowie, prawnicy, urzędnicy i tym podobnych zawodów ludzie. – Więc bogaci mężczyźni wcale się nie uczą? – zawołałam. – I owszem – odpowiedziała mi matka – uczą się języków obcych, muzyki, tańca i przyzwoitej w towarzystwie maniery. „Języków, muzyki, tańca! – pomyślałam – a więc tego samego, czego i ja się uczyłam!” Miałam wielką ochotę zapytać moją matkę, czy ów sąsiad z gotyckim pałacykiem i pięknym nazwiskiem, o którym mi pisała, niczego się więcej nie uczył? Bo w takim razie musi on być zupełnie takim samym jak ja, a więc nic w nim nie ma ciekawego, bo przecież dobrze znam moją własną osobę. Żeby to on wiele, wiele umiał i wiele, wiele widział na świecie i mnóstwo nowych ciekawych rzeczy miał mi powiedzieć, toby się mnie bardzo spodobał. Ależ znowu, ponieważ jest bogaty i nie potrzebuje zarabiać sobie na kawałek chleba, musiał uczyć się tylko języków, muzyki, tańca i maniery. A może też ta maniera jest przymiotem wielce zajmującym? Nie uczyłam się wprawdzie maniery… a zobaczymy! Rozmyślania te przerwała moja matka mówiąc mi, abym usiadła do fortepianu. Poskoczyłam do moich pokojów i przyniosłam nuty przywiezione z sobą z pensji. Na pensji uczył mię muzyki jeden z ludzi, którzy poczucie artystyczne, jakie sami noszą w piersi, umieją zaszczepić w dusze tych, których wprowadzają w krainę sztuki. Nauczyciel mój pojmował sztukę w wysokim jej znaczeniu i mnie tak ją pojmować nauczył. Sama zresztą czułam nieraz przy grze te drgnienia tajemnicze, które są świadectwem iskry wewnętrznej, noszącej nazwę talentu. Na pensji, gdy tylko miałam czas wolny od nauk, grywałam godzinami całymi nie mogąc oderwać się od fortepianu. Koleżanki moje i nauczycielki nazywały mię artystką pensji. Najwięcej miałam zamiłowania w niemieckiej muzyce. Z pomocą nauczyciela mego, od którego zamiłowanie to przejęłam, studiowałam wyłącznie prawie Beethovena, Haydna, Mozarta. Regularne ich pasaże, poważne akordy, słodki rytm melodii, który wypływał z powodzi nagromadzonych tonów, niby coraz nowa, wyłaniająca się z cieni tajemnica, miały dla mnie urok niewymowny. Gdy palce moje wywoływały je z klawiszów, przed oczami rozwijały się całe szeregi obrazów poetycznych, wielkich; a choć potem obrazy te znikały nieraz bezpowrotnie, zostawał mi po nich w głowie jakiś szlak gwiaździstych myśli, niby mleczna droga na nocnym niebie. I teraz więc wybrałam jednę z ulubionych moich sonat i od niej zaczęłam mój popis muzyczny. Grałam dość długo, a gdy uderzyłam ostatnie akordy sonaty, matka moja zbliżyła się do fortepianu. – Doskonale wykonałaś tę sonatę – rzekła – szkoda tylko, że podobne rzeczy są zbyt poważne i rzadko się komu podobają. – Moja droga mamo – odpowiedziałam – ponieważ podobają się one tobie i mnie, czegóż więcej potrzeba? – Nie powiedziałam tego, że najbardziej lubię ten rodzaj muzyki – rzekła znów matka – przekładam włoską, w której śpiewność jest wyraźniejsza, i francuską, która posiada więcej życia. Ale o to, jaki jest mój gust w tym względzie, mniejsza. Jestem twoją matką i nie potrzebujesz popisywać się przede mną. Co innego zaś… z obcymi ludźmi, którzy ciekawi będą poznać twój talent. Do ich to upodobań i skali artystycznej zastosować się w twej grze powinnaś, inaczej okrzyczą cię za nieumiejętną w muzyce, co będzie z wielką twoją szkodą, bo każda dobrze wychowana panna ładnie grać powinna. Gdy matka moja to mówiła, mnie przyszły na myślsłowa nauczyciela mego o tym, że sztuka uszlachetnia człowieka wlewając w umysł jego żywioł piękna; przypomniałam sobie owe szlaki gwiaździstych myśli, które zostawiały mi po sobie melodie mistrzów, i odezwałam się po chwili namysłu: – Przykro by mi zapewne było, gdyby ludzie zganili grę moją, bo bardzo lubię być chwaloną; jednakże zostałyby mi zawsze te miłe myśli, jakie mi przychodzą do głowy za każdym razem, gdy gram ulubionych moich kompozytorów. – Moja droga – odrzekła mi matka – muzyka stanowi zapewne przyjemne przepędzenie czasu w samotności i środek rozrywki w nudach, ale są to tylko uboczne cele, dla których młode panny grać się uczą. Głównym zaś celem umiejętności grania jest możność przyjemnego zabawienia towarzystwa, w jakim znajduje się młoda osoba. – W takim więc razie – odrzekłam – muzyka jest cackiem, przeznaczonym do bawienia uszu ludzi, jak na przykład ten kotek porcelanowy, który stoi na etażerce, ma bawić ich oczy. – Między muzyką i porcelanowym kotkiem niepodobna zrobić porównania – odpowiedziała z uśmiechem matka – kotek jest nieżywy i żadnego na nikim zrobić nie może wrażenia, wtedy gdy piękną muzyką młoda osoba daje dowód, że jest starannie wychowaną. Ostatnie słowa szczególniej uderzyły mój umysł. Dlaczego mianowicie muzyka ma być cechą starannego wychowania? Czemu nie jest nią również znajomość rysunku, historii, arytmetyki itd. Zadawszy sobie w myśli te pytania rzekłam: – Moja mamo, ponieważ umiejętność grania ma za jedyny cel bawić ludzi i świadczyć przed nimi o starannym wychowaniu młodej osoby, dlaczegóż w tych samych celach nie uczą nas skakać przez sznur albo kulki przewracać po podłodze? To by tak samo i bawiło, i stanowić mogło cechę dobrego wychowania, jeśliby ludzie zgodzili się na to zapatrywać w ten sposób, a nauka przychodziłaby nam wszystkim z większą łatwością. Rozśmieszona tą uwagą, która mi nie wiedzieć skąd przyszła do głowy, zaśmiałam się serdecznie. Moja matka uśmiechnęła się także, ale prędko spoważniała i rzekła z odrobiną niezadowolenia: – Uważam, Waciu, że masz wielką skłonność do analizowania wszystkiego i do łamania swojej młodej główki nad każdym przedmiotem, o którym rozmawiasz. Otóż staraj się tego pozbyć, bo gdy ludzie skłonność tę w tobie spostrzegą, nazwą cię pedantką i panną emancypowaną. Zmartwiło mię to pierwsze spostrzeżenie, jakie matka moja uczyniła na moją niekorzyść. Pocałowałam ją w obie ręce i rzekłam: – Myślałam dotąd, moja mamo, i mówiono mi tak na pensji, że dobrze jest zastanawiać się nad wszystkim i wszystko starać się zrozumieć. – Tak – przerwała mi matka łagodnie, głaszcząc moje włosy – dobre to jest i pożyteczne, ale tylko dla mężczyzn, dla tych istot uprzywilejowanych, którzy wszędzie w życiu między ludźmi we własnych myślach mają prawo być samymi sobą. My kobiety takiego prawa nie mamy. Każda z nas wchodząc w świat znajduje kodeks, według artykułów którego ma postępować, a kodeksem tym są: zwyczaje. Rządzą one już naprzód jej wychowaniem, a potem, jeśli się z nimi choć na jotę rozminie, otwiera się przed nią inna księga praw, która się kodeksem karnym nazywa. Ten kodeks karny – to sądy, obmowy i potępienie świata, z którego uświęconym regulaminem kobieta rozminąć się ośmieliła. Niech cię Bóg broni, abyś się z tą karną księgą spotkać miała. Wiem ja, co ona znaczy, i lękam się jej dla ciebie śmiertelnie. Gdy matka moja to mówiła, dwie fałdy rysujące jej piękne czoło stały się głębsze i smutek zagrał w oczach. Objęłam ją i przytuliłam się do niej czując, że przygarnia mię do siebie z miłością. – Moja mamo – szepnęłam po chwili – czyliż nie ma na świecie kobiet, które by próbowały zniszczyć ten brzydki kodeks, co nie pozwala im ani myśleć, ani postępować według własnego rozumu i serca, ale wedle przyjętych praw, których one same nie pisały przecie? – Bywają takie kobiety, które w części albo zupełnie próbują się rozmijać z kodeksem światowych zwyczajów, jeśli te nie zgadzają się z ich przekonaniami – mówiła moja matka – ale są to nieszczęśliwe istoty, których naśladować nie należy. Jeśli są one ubogie, giną przez to marnie najczęściej, bo świat wyrzeka się ich jak nieposłusznych sobie dzieci; jeśli są bogate, cofają się prędko z niebezpiecznej drogi, wracają na utarte szlaki, a raz na nie wróciwszy, przyjmują za swoje to, co im zrazu obce naturą swoją było, i wyrzekają się siebie samych, aby nie ściągnąć na swe głowy srogich wyroków karnego kodeksu. To rzekłszy, powstała moja matka i pocałowawszy mię w głowę opuściła pokój. Zostałam sama i długo siedziałam zamyślona. Niewyraźne jakieś światła przebiegały mi przez głowę. „A więc – myślałam – mówię obcymi językami i umiem grać dla popisu przed ludźmi. Nie wolno mi zastanawiać się nad tym, co mój umysł uderza; bo ludzie nie lubią tego w kobiecie! Czyliż wszystko, co jest we mnie, na mnie i koło mnie, ma istnieć tylko dla ludzi, dla ich zabawy, pochwały lub dla uniknięcia ich nagany? Wiec jestem cała własnością ludzi i tego kodeksu prawnego, który się nazywa: zwyczaje? A cóż będzie własnością moją i tych, których kocham? Czyliż nie mam grywać ulubionych moich sonat dlatego, że ich większość ludzi nie rozumie? Czyż niemiecki język niepotrzebnym mi jest, skoro nim nie rozmawiają w salonach? Mamże odpędzać od siebie uwagi i myśli, które mi przychodzą do głowy, choćby one były najbardziej mię zajmujące, dlatego że nie jest w zwyczaju, aby kobieta myślała, zastanawiała się w ten sposób?” „Nie – zawołałam w myśli – może to i dobrze, może tak być i powinno, ale ja tego nie rozumiem!” – A matka moja czy rozumie sama tę naukę, jaką mi dała przed chwilą? – zapytałam znowu siebie i przypomniałam smutny ton jej głosu, gdy wymawiała ostatnie owe słowa, owe powiększenie się fałd na jej czole i żal tajony, co przez chwilę zamigotał w jej oczach. „Tak – myślałam – matka moja rozumie to, co dla mnie jest tajemnicą". I przemknęła mi myśl, że na dnie tej tajemnicy leży coś bardzo smutnego. I doświadczyłam przeczucia, że świat mojej matki nie jest tak bezchmurnie wesołym, jak go sobie wyobrażałam.\nIV Gdy takim oddawałam się myślom, nagle zaturkotały pod gankiem koła, a turkotowi temu zawtórowało przyspieszone bicie mego serca. Ktoś przyjechał, pierwszy gość, którego ujrzeć miałam w domu mej matki. Pierwsza osoba z jej świata, która mnie miała zobaczyć. Trwoga mię zdjęła. A tu jeszcze matki mojej nie ma w bawialnym pokoju. Tuż, tuż gość wejdzie… Jakże się ukłonię, jakie pierwsze słowo wymówię? Zerwałam się z krzesła na równe nogi. „Ucieknę” – pomyślałam i frunęłam przez pokój.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Pamietnik_Waclawy___ze_wspomnien_mlodej_panny__T__I-ebookRO/p02029583i020" target="_blank" title="Pamiętnik Wacławy : ze wspomnień młodej panny, T. I [Eliza Orzeszkowa] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Pamiętnik Wacławy : ze wspomnień młodej panny, T. I [Eliza Orzeszkowa] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Kościół parafialny pw. MB Szkaplerznej w Wołczkowie został wzniesiony w XIII w. w stylu romańskim, do budowy użyto kwadr granitowych. Jest to świątynia orientowana, salowa, na planie prostokąta, pierwotnie bez wieży. Kościół był wielokrotnie przebudowywany, obecny wygląd zawdzięcza ostatniej przebudowie z 1866 r., natomiast wieża została wzniesiona w 1900 r. Wyposażenie kościoła reprezentuje różne style, znajduje się tam manierystyczna chrzcielnica z XVII w., rzeźba anioła chrzcielnego z XVIII w., ambona z XIX w., dwa dzwony z XVII w. oraz ołtarz z XVII w. Na placu przykościelnym mieści się cmentarz, czynny jeszcze kilka lat po wojnie. Poświęcenie kościoła po II wojnie światowej nastąpiło 16 lipca 1946 r.\nWyjaśniał Papież Pius XII\n“Szkaplerz święty jest rzeczywiście znakiem i gwarancją szczególnej opieki Najświętszej Dziewicy, ale niech nikt nie sądzi, że nosząc tę szatę, może oddać się opieszałości serca i obojętnym duchem czekać na zbawienie” .\nSymbolika szkaplerza jest niezwykle wymowna\nCzęść spadająca na plecy oznacza postawę poddania się woli Bożej w znoszeniu trudów, doświadczeń i swojego krzyża – na wzór Maryi i z jej opiekę.\nPrzednia zaś część szkaplerza – spadająca na piersi – ma przypominać, że serce człowieka powinno bić miłością do Boga i bliźnich.\nZe znakiem szkaplerza związana jest obietnica szczęśliwej śmierci i zachowanie od wiecznego potępienia. Matka Boża św. Szymonowi Stock:\n“Kto w nim (szkaplerzu) umrze, nie dozna ognia piekielnego”\nTak zwany przywilej sobotni – obietnica, że Matka Jezusa już w pierwszą sobotę po śmierci, uwolni z czyśćca tych, którzy za życia zachowywali czystość według stanu, odmawiali przepisane modlitwy i nosili szkaplerz. Ponadto przyjęcie szkaplerza włącza osobę do Rodziny Karmelitańskiej\nAby łaski związane ze szkaplerzem nie były daremne, konieczne jest podjęcie dzieła współpracy. Maryja obdarowuje nas, ale człowiek nie może pozostać biernym. Stąd też trzeba:\nNosić nieustannie jej znak – szkaplerz (w formie płóciennej – przy sobie, a na szyi na łańcuszku – medalik szkaplerzny) wyraża przynależność do Maryi i życie na co dzień wartościami bliskimi Jej Niepokalanemu Sercu: pokorą i czystością według stanu, zawierzeniem Bożej opatrzności.\nTroszczyć się o dobro wszystkich ludzi – tak jak Maryja dostrzegać innych ludzi i ich problemy. Nie zamykać się w świecie osobistych spraw.\nOdmawiać wybraną modlitwę\nUczestniczyć raz w miesiącu w Nabożeństwach Szkaplerznych.


„W gotyckim kręgu historii” | Trzebiatowski Ośrodek Kultury\nW czwartkowe popołudnie w Pałacu nad Młynówką odbyło się spotkanie „W gotyckim kręgu historii”, które realizowane jest w ramach projektu „Ceglane historie”. Trzebiatowskie Towarzystwo Kultury. na realizację zadania publicznego otrzymało dofinansowane ze środków Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie. „Ceglane historie” odwołują się do zachowanych reliktów bogatej gotyckiej architektury Trzebiatowa, powstałej między początkiem XIV a pierwszą ćwiercią XVI wieku. Działania podjęte przez członków TTK skupiły się na promocji i ochronie zachowanych obiektów zabytkowych powstałych w stylu gotyckim, zwiększenie społecznej świadomości mieszkańców Trzebiatowa na temat średniowiecznej architektury miasta, upowszechnienie wiedzy na temat dziedzictwa historyczno-kulturowego oraz promocja Trzebiatowa, jako cennego przykładu nadbałtyckiego, hanzeatyckiego miasta z zachowanym, pierwotnym układem urbanistycznym.\nCzłonkowie Trzebiatowskiego Towarzystwa Kultury przedstawili założenia projektu oraz omówili realizacje poszczególnych etapów zadania. Opracowana została dokumentacja fotograficzna najstarszej, średniowiecznej zabudowy miasta, która była bazą pod stworzenie wystawy „Moc gotyku”, składającej się z 40 fotografii przedstawiających gotyckie obiekty średniowieczne znajdujące się na terenie Trzebiatowa. Wykonana została plansza informacyjno-edukacyjna, zamontowana na charakterystycznym, ceglanym fragmencie dawnego przypałacowego ogrodzenia, który znajduje się na trasie turystycznej tzw. „Szlaku słonia”, dzięki czemu odwiedzający Trzebiatów turyści będą mogli zapoznać się z gotyckim szlakiem grodu nad Regą. Ważnym etapem był również spacer „Złap gotyk!”, połączony z warsztatami fotograficzno-historycznymi, w którym uczestniczyła młodzież z Publicznego Gimnazjum im. Książąt Pomorza Zachodniego w Trzebiatowie oraz Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Trzebiatowie. Młodzi pasjonaci pod okiem Pana Marcina Konopnickiego – nauczyciela i miłośnika fotografii, poznali historię średniowiecznych budowli oraz sfotografowali gotyckie zabytki. Odbyły się również zajęcia edukacyjne „Historie zapisane w cegle”, w formie prezentacji multimedialnych, zajęć plastycznych oraz zwiedzania Muzeum Pałacowego.\nKolejnym etapem spotkania była prezentacja przygotowana przez dr Janinę Kochanowską – wybitną historyk sztuki, która po raz kolejny zaskoczyła zebranych nowymi odkryciami. Najstarsze zachowane relikty Trzebiatowa wciąż kryją w sobie wiele tajemnic i wzbudzają wielkie zainteresowanie historyków i pasjonatów architektury. Zachowany rynek, dawny układ ulic, wspaniała gotycka fara i trzy kaplice, relikty średniowiecznych kamienic i gotyckiego ratusza, ciąg potężnych murów miejskich z Basztą Kaszaną oraz fragmentem fosy, ostatnie pozostałości po klasztorze norbertanek w trzebiatowskim Pałacu nad Młynówką czy ruiny kościoła w Wyszkowie stały się doskonałą okazją do zapoznania się z gotycką architekturą naszego miasta. Podczas spotkania odbyła się promocja folderu „Gotyckie skarby Trzebiatowa”, który przyczyni się do promocji miasta wśród licznie odwiedzających turystów. Każdy z zebranych gości otrzymał swój egzemplarz, który oprócz kilkudziesięciu zdjęć zawiera informacje o danych obiektach, szczegółowe opisy postaci i miejsc na temat charakterystycznych wyróżników stylu gotyckiego, jego cech i elementów. Folder będzie promowany wśród mieszkańców Trzebiatowa i młodzieży szkolnej biorącej udział w zajęciach muzealnych.\nNaszym gościom bardzo dziękujemy za przybycie na spotkanie, a wszystkich zainteresowanych projektem „Ceglane historie”, jak i folderem zapraszamy do Pałacu nad Młynówką.


Dwie Morgi Utrapienia - Szczawno-Zdrój / 2016-02-19 18:00 / 9712 - bilety online\nKolejna realizacja znakomitej komedii Marka Rębacza, której prapremiera miała miejsce w 1997 roku. Spektakl opowiada o rolniku Marianie Koseli broniącym swojego skrawka pola położonego w samym środku miasta przed zakusami inwestorów, którzy chcą za dwie morgi pola zapłacić duże pieniądze. Pomimo nacisków córki i syna gospodarz nie chce sprzedać ojcowizny. Planuje natomiast robić z dziećmi poważne rodzinne interesy. Ma na to swój plan i jak się okaże, przechytrzy wszystkich. Sztuka pełna jest humoru i refleksji nad współczesną Polską, a jej końcówka jest naprawdę zaskakująca. Sztuka uchodzi za jedną z najlepszych, współczesnych, polskich komedii i uznawana jest już za klasykę gatunku, a na a jej podstawie powstał film "Zróbmy sobie wnuka". W najnowszej realizacji występują: Katarzyna Glinka/Magdalena Wójcik Klaudia Halejcio, Sylwester Maciejewski/Andrzej Grabarczyk Mikołaj Roznerski, Tadeusz Chudecki. Reżyseria: Marek Rębacz.


Klocki Lego City Superszybki pościg (60007)\nLego Star WarsKalendarz adwentowy (75097)\nLego MixelsVaka-Waka (41553)\nLego FriendsKalendarz adwentowy (41102)\nLego MixelsBerp (41552)\nLego Star WarsInfilitrator Sithów (75096)\n/ Superszybki pościg (60007)\nOcena: Kod produktu: 60007 Seria: Lego City\nTemat: Policja Wiek: od 5 do 12 lat\nIlość klocków: 284 Ilość figurek: 3 Rok wydania: 2013 Sklep (Warszawa, Górczewska 200A): Towar niedostępny\nRabat: - 10% Nasza cena: 117,00\nZestaw klocków LEGO z serii City. Słynny policjant miasta LEGO Chase McCain wyrusza w pościg! Pewien włamywacz po udanym skoku mknie przez miasto sportowym samochodem. Zwykłe jednostki policji nie są w stanie go dogonić! Na miejsce akcji wezwany zostaje Chase McCain, najlepszy policjant-kierowca miasta City! W innej części miasta jego koledzy rozkładają kolczatkę, która być może zatrzyma rabusia. Do pościgu dołącza również policjant na motorze! Weź udział w tym szalonym pościgu uliczkami LEGO City! Zestaw zawiera samochód sportowy, terenówkę i motor policyjny, kolczatkę i akcesoria oraz trzy figurki - włamywacz, Chase McCain i policjant. W pudełku znajduje się również kod, możliwy do wykorzystania w grze LEGO City Undercover. wiek: 6 - 12 lat\nTreść opinii: Wybraliśmy ten zestaw klocków na prezent dla kuzyna, był bardzo zadowolony; lubi też serię lego chima i lego ninjago. ~Madelaine555, 18.02.2015r.\nTreść opinii: bardzo fajna moim zdaniem\nTreść opinii: Powiniście więcej produktów Lego sprzedawać.Wtedy firma się utrzyma.\nTreść opinii: jej! chase mcCain i superszybkie auta bardzo fajna kolczatka szkoda że nie mam gry lego city undercover\nTreść opinii: ten pościg policji za złodziejem jest ZAJEFAJNY!!!!!wasz sklep też\n~bartosz cybe, 16.05.2013r.\nLego CityMobilna jednostka policji (60044)\nLego CityPosterunek policji (60047)\nLego CityPościg za przestępcą (60041)\nLego CitySuperszybki pościg policyjny (60042)\nLego CityFurgonetka policyjna (60043)\nLego Citypłytka - drogi (łuki) (7281)\nLego Duplo VilleCiężarówka (10529)


Znane z wysokiej jakości serwisu, nowoczesnych samolotów i szybkiej ekspansji, prywatne tajwańskie linie lotnicze Eva Air podpisały umowę o współpracy marketingowej z Aviareps AG, międzynarodową firmą specjalizującą się w reprezentacji linii lotniczych.\nNa podstawie powyższej umowy Aviareps Polska rozpoczął sprzedaż biletów Eva Air na trasy z Polski do ponad 40 portów na czterech kontynentach. W związku z wejściem na polski rynek przewoźnik wprowadził promocyjne taryfy do większości obsługiwanych destynacji w Azji Południowo-Wschodniej, Australii i Nowej Zelandii.\nNa liście najciekawszych promowanych kierunków znajdują się między innymi:\n-\tHong Kong,\n-\ti wiele innych.\nDzięki umowie code-share tajlandzkimi Bangkok Airways, można z biletem Eva Air polecieć z Polski do najbardziej atrakcyjnych miast w Tajlandii, w tym do Phuket.\nPodróże z Polski odbywać można przez jeden z czterech europejskich portów: Wiedeń, Paryż, Amsterdam lub Londyn. Dzięki umowie podpisanej przez tajwańskiego przewoźnika z Polskimi Liniami Lotniczymi LOT SA oraz z kilku innymi liniami, rejsy dolotowe z Polski są dobrze skomunikowane z rejsami Eva Air do/z Azji.\nDla grup zorganizowanych i touroperatorów tajwański przewoźnik lotniczy przygotował specjalną ofertę, której warunki uzyskać można pod warszawskim numerem telefonu 0-22-6323205.\nTuryści indywidualnie mogą zamawiać bilety telefonicznie pod warszawskim numerem telefonu 0-22-6323205 lub przez e-mail: evaair.pl@aviareps.com\nWięcej informacji o ofercie przewoźnika można znaleźć na stronie: www.evaair.com.\nEva Air w Polsce linia lotnicza przewoźnik samoloty połączenia loty bilety Bangkok Tajpei Singapur Hong Kong Auckland Tokio Aviareps Polska na polski rynek do evaair wchodzi z\n[2006-03-21 10:00 83.28.219.*]\nPolecam linię, korzystałem wygodne fotele, wyjątkowo miła obsługa.Często podają zakąski i napoje-niby drobiazgi lecz znaczące na długich trasach.Szczególnie polecam, kierunek Singapur.Można wstąpć do klubu evasion w Taipei i korzystać z ulgowych lotów oraz lususowych hoteli po zaskakująco niskich cenach. odpowiedz »\nKorzystanie z serwisu oznacza bezwarunkową akceptację polityki prywatności, regulaminu i polityki cookies. Wygenerowano:2020-10-30 14:31:50


Pomocnik historyczny nr 6/2019; Jan król Sobieski, monarcha Sarmatów - Redakcja tygodnika Polityka | Książka w Lubimyczytac.pl - Opinie, oceny, ceny\nJan III Sobieski Marysieńka Sobieska bitwa wiedeńska\nJan III Sobieski, Lew Lechistanu urodzony 390 lat temu, dobrze się kojarzy - opromieniony zwycięstwami, odnoszący sukcesy militarne na skalę kontynentu, sławny na europejskich dworach. Żaden z następców mu nie dorównał. Po jego śmierci trwał powolny, lecz stały upadek I Rzeczpospolitej.\nPomnikowy wizerunek pogromcy Turków i Tatarów jest jednak jednowymiarowy. A Sobieski potrafi zaskoczyć. Bo "król wojennik" na wyprawy militarne ciągnął za sobą... bibliotekę na kółkach. A w niej dzieła Galileusza, Kartezjusza, Pascala, Corneille'a. Poliglota władający kilkoma językami i bibliofil, miał jedną z największych prywatnych kolekcji ksiąg w XVII w. (...)\nNie świecił przykładem, skoro - przed własną elekcją, jako magnat i obywatel Rzeczpospolitej - wykazał się nielojalnością wobec prawowitych władców kraju. Michałem Korybutem Wiśniowieckim otwarcie pogardzał. Dążył do jego obalenia (wolał na tronie Francuza) i stał na czele antykrólewskiego stronnictwa malkontentów. Wcześniej, podczas szwedzkiego potopu, nie opowiedział się po stronie Jana Kazimierza, lecz uznał władzę Karola X Gustawa i służył pod jego rozkazami, jak zresztą spora część magnaterii.\nTo późniejsze zwycięstwa spowodowały, że ostatecznie okrzyknięto go mężem stanu i wybawcą Europy. Sam zresztą o to zadbał. Sobieski wierzył w siłę nie tylko oręża, ale i propagandy. Pod jego dyktando powstawały wysławiające jego osiągnięcia ręcznie pisane gazety rozsyłane po Europie. Żaden z polskich władców nie miał tylu pochlebnych, heroicznych portretów (...).\nW naszym "Pomocniku" doceniamy wojenne sukcesy Sobieskiego, od nich zaczynamy opowieść (wiedeńska wiktoria), ale chcemy czegoś więcej: pokazać sytuację Rzeczpospolitej w Europie, nieudaną politykę zagraniczną monarchy, uwikłanie w sojusz z Rzymem i Habsburgami. A także odpowiedzieć na pytanie, dlaczego bogatemu, silnemu władcy nie udało się stworzyć dynastii.\nDodaj cytat z książki Pomocnik historyczny nr 6/2019; Jan król Sobieski, monarcha Sarmatów