wolnosciowe_czytanki:prekursorzy:prawo [Polskie Wiki Wolnościowe]\nPolskie Wiki Wolnościowe\nJesteś tutaj: start » wolnosciowe_czytanki » prekursorzy » prawo\nwolnosciowe_czytanki:prekursorzy:prawo [2008/07/01 01:32] (aktualna)\n+ Frederic Bastiat\n+ ====== Prawo ======\n+ //**Prawo odwróciło swe ostrze! I porządkowa władza państwa wraz z nim! Twierdzę, że prawo nie tylko porzuciło swe pierwotne przeznaczenie, ale ma teraz cel dokładnie odwrotny! Prawo stało się orężem wszelkiego rodzaju chciwości! Zamiast zwalczać zbrodnię, samo tworzy zło, które winno karać!**//\n+ //**Jeżeli to prawda, to czuję się moralnie zobowiązany, by zwrócić uwagę mych współobywateli na tak poważną sprawę.**//\n+ //**Fryderyk Bastiat**//\n+ ===== Życie jest darem Boga =====\n+ Dostaliśmy od Boga dar, w którym zawierają się wszystkie inne. Jest nim życie  życie fizyczne, umysłowe i moralne.\n+ Lecz życie nie zadba o siebie samo. Jego Twórca powierzył nam odpowiedzialność za jego zachowanie, rozwijanie i udoskonalanie. Abyśmy mogli ten cel osiągnąć, zaopatrzył nas w zbiór wspaniałych zdolności i otoczył mnogością naturalnych zasobów. Poprzez zastosowanie naszych zdolności do tych zasobów zamieniamy je w produkty, których używamy. Proces ten jest konieczny, by życie mogło biec właściwym sobie torem.\n+ Życie, zdolności, produkcja  innymi słowy: osobowość, wolność, własność  oto człowiek. I wbrew pięknym słowom polityków te trzy Boskie dary poprzedzały całe ludzkie ustawodawstwo i stoją ponad nim.\n+ Życie, wolność i własność istnieją nie dlatego, że ludzie stworzyli takie prawa. Przeciwnie, to istnienie życia, wolności i własności było głównym powodem, dla którego ludzkie prawa powstały.\n+ ===== Czym jest prawo? =====\n+ Czym więc jest prawo? Jest zbiorową organizacją indywidualnych uprawnień do ochrony.\n+ Każdy z nas ma, dane przez Boga, prawo do obrony swej osoby, wolności i własności. Są to trzy podstawowe życiowe wymagania; przestrzeganie jednego z nich w całości zależy od przestrzegania pozostałych dwóch. Czym bowiem są nasze zdolności, jeżeli nie rozwinięciem naszej osobowości? I czym jest własność, jeżeli nie rozwinięciem naszych zdolności?\n+ Z tego, że każdy człowiek ma prawo do obrony  także siłą  swej osoby, wolności i własności, wynika, że grupa ludzi ma prawo do organizowania i utrzymywania wspólnej siły dla stałej ochrony tych praw. Stąd zasada zbiorowego prawa  powód jego istnienia i jego usprawiedliwienie  wywodzi się z praw jednostek. A grupowa siła chroniąca grupowe interesy nie może mieć innego celu, niż ten, który ją powołał. Jeżeli więc jednostce nie wolno używać siły przeciw cudzej osobie, wolności ani własności, tym bardziej  z tego samego powodu  nie wolno użyć grupowej siły do naruszenia osoby, wolności czy własności jednostek ani grup.\n+ Takie odwrócenie celów władzy byłoby sprzeczne z założeniami powodującymi jej powołanie. Kto śmiałby twierdzić, że siła została nam udzielona po to, by niszczyć równe prawa naszych braci? Jeżeli żadnej działającej samodzielnie jednostce nie wolno używać siły przeciw innym, czyż nie stosuje się tej samej zasady do grupowej siły, która nie jest niczym więcej, niż zorganizowanym zespołem sił jednostkowych?\n+ Jeżeli taka jest prawda, to staje się oczywiste, że prawo jest organizacją jednostkowych uprawnień do prawnej obrony. Zastępuje ono uprawnienia jednostek uprawnieniem grupy. Tej grupowej sile wolno czynić tylko to, do czego naturalne uprawnienie mają jednostki: chronić osobę, wolność i własność, dbać o prawa wszystkich i zapewniać //panowanie sprawiedliwości// nad nami wszystkimi.\n+ ===== Sprawiedliwy i tolerancyjny rząd =====\n+ Sądzę, że w kraju rządzącym się takimi zasadami powinien między ludźmi zapanować ład, zarówno w uczynkach, jak i w myśli. Sądzę, że kraj taki miałby rząd najbardziej prosty, popierany, wydajny, ograniczony, łagodny, sprawiedliwy i tolerancyjny z możliwych  jakakolwiek byłaby jego polityczna forma.\n+ Pod władzą tego rodzaju rządu każdy zrozumiałby, że posiada wszystkie przywileje na równi z całą odpowiedzialnością za swe życie. Nikt nie miałby roszczeń do rządu, jeżeliby zapewniono mu poszanowanie osoby, wolność pracy i ochronę jej owoców przed wszelkim bezprawnym atakiem. Nie musielibyśmy dziękować państwu za własne powodzenie i, odwrotnie, nie więcej obwinialibyśmy państwo za nasze niepowodzenia, niż mogliby je obwiniać na przykład rolnicy z powodu gradu czy mrozu. Państwo byłoby odczuwane jedynie poprzez błogosławieństwa bezpieczeństwa, które zapewniłoby przyjęcie tej koncepcji.\n+ Dalej można stwierdzić, że dzięki nieinterwencji państwa w prywatne sprawy nasze potrzeby i ich zaspokojenie następowałyby w sposób logiczny. Nie widzielibyśmy biednych rodzin szukających pisemnych skierowań zamiast chleba. Nie widzielibyśmy miast rosnących kosztem wsi ani wsi bogacącej się kosztem miast. Nie zobaczylibyśmy już wielkiego bezładu w rozłożeniu kapitału, pracy i ludzi, powodowanego przez decyzje urzędów.\n+ Z powodu bezładu spowodowanego posunięciami państwa źródła naszej egzystencji stały się niepewne i zależne od uznania. Co więcej, nakładają one na rząd ciężar rosnącej odpowiedzialności.\n+ ===== Zupełne odwrócenie ostrza prawa =====\n+ Jednak niestety prawo już nie ogranicza się do swych właściwych funkcji. Wyszło poza nie nie tylko w materiach niekonsekwentnych i dyskusyjnych. Prawo posunęło się dalej; zadziałało w sposób dokładnie odwrotny do swego celu. Prawa użyto do zniszczenia jego sensu istnienia: zastosowano je do unicestwiania sprawiedliwości, którą miało chronić, do ograniczania i obalania wolności, które w rzeczywistości winno szanować. Prawo postawiło grupową siłę do dyspozycji ludzi bez skrupułów, którzy bez ryzyka chcą wykorzystywać innych, ich wolność i własność. Zamieniono rabunek w prawo, aby go chronić. A słuszną obronę zamieniono w przestępstwo, aby ją karać.\n+ Jak dokonało się to odwrócenie ostrza prawa? I jakie są tego rezultaty?\n+ Ostrze prawa odwróciło się z dwu zupełnie odmiennych powodów: głupiej chciwości i fałszywej filantropii. Rozważmy ten pierwszy.\n+ ===== Fatalna skłonność ludzka =====\n+ Troska o siebie oraz własny rozwój to dążenia wspólne wszystkim ludziom. I gdyby każdy cieszył się nieograniczonym użyciem swych zdolności oraz wolnością dysponowania owocami swej pracy, rozwój społeczny byłby stały, nieprzerwany i niepowstrzymany.\n+ Jednak ludziom jest wspólna jeszcze jedna skłonność. Jeśli tylko mogą, chcą żyć i prosperować na cudzy koszt. Zarzut ten nie jest nieuzasadniony ani nie wynika z ciemnoty czy ducha nieżyczliwości. Do tej prawdy przywodzą annały historii: bezustanne wojny, masowe migracje, prześladowania religijne, powszechność niewolnictwa, nieuczciwość w handlu oraz monopole. Ta fatalna żądza ma swoje źródło w samej naturze człowieka  w prymitywnym, powszechnym i niestłumionym instynkcie każącym mu zaspokajać potrzeby jak najmniejszym wysiłkiem.\n+ ===== Własność i rabunek =====\n+ Ludzie mogą żyć i zaspokajać swe potrzeby tylko dzięki bezustannej pracy  dzięki bezustannemu stosowaniu swoich zdolności do naturalnych zasobów. Proces ten jest źródłem własności.\n+ Ale jest także prawdą, że ludzie mogą żyć i zaspokajać swe potrzeby poprzez zawłaszczanie i konsumowanie owoców cudzej pracy. Ten proces jest z kolei podłożem rabunku.\n+ Ponieważ człowiek ma naturalną tendencję do unikania przykrości  a praca sama w sobie jest przykrością  ludzie będą uciekać się do rabunku zawsze, gdy będzie on łatwiejszy od pracy. Historia jasno to ukazuje. I w takich warunkach żadna religia ani moralność tego zjawiska nie powstrzyma.\n+ Kiedy więc rabunek zanika? Wtedy, kiedy staje się bardziej dolegliwy i niebezpieczny niż praca.\n+ Staje się więc oczywiste, że właściwym zadaniem prawa jest użycie siły grupowego przymusu, by powstrzymywać tę fatalną skłonność do rabunku zamiast pracy. Wszystkie prawne środki powinny chronić własność i prześladować rabunek.\n+ Lecz ogólnie rzecz biorąc prawo jest tworzone przez jednego człowieka albo przez jedną grupę ludzi. A ponieważ prawo nie może działać bez sankcji i wsparcia przeważającej siły, siła ta musi zostać złożona w ręce tworzących prawo.\n+ Fakt ten, w powiązaniu z fatalną ludzką skłonnością do zaspokajania potrzeb możliwie najmniejszym wysiłkiem, wyjaśnia niemal powszechne odwrócenie funkcji prawa. Łatwo więc zrozumieć, w jaki sposób prawo, zamiast zwalczać niesprawiedliwość, staje się jej niezwyciężonym narzędziem. Łatwo zrozumieć, dlaczego prawodawca używa prawa, by niszczyć wolność osobistą innych ludzi za pomocą różnych stopni niewoli, ich wolność za pomocą ucisku i ich własność za pomocą rabunku. Wszystko to dzieje się dla dobra osoby wydającej prawa, proporcjonalnie do posiadanej przez nią władzy.\n+ ===== Ofiary legalnego rabunku =====\n+ Ludzie oczywiście buntują się przeciw niesprawiedliwości, gdy stają się jej ofiarami. Dlatego gdy prawo organizuje rabunek na korzyść tworzących prawo, wszystkie obrabowywane klasy próbują  środkami pokojowymi albo rewolucyjnymi  uczestniczyć w tworzeniu praw. W zależności od stopnia oświecenia klasy uciskane mogą wybrać dwa zasadniczo odmienne cele swego dostępu do władzy: mogą zechcieć albo wstrzymać legalny rabunek, albo w nim uczestniczyć.\n+ Biada krajowi, w którym ten ostatni cel przeważy, gdy z kolei masy ofiar legalnego rabunku posiądą władzę tworzenia praw!\n+ Zanim tak się stanie, mniejszość uprawia legalny rabunek większości  powszechna praktyka tam, gdzie udział w tworzeniu praw jest ograniczony do niewielkiego kręgu ludzi. Ale potem w tworzeniu praw zaczynają brać udział wszyscy, i wszyscy próbują zrównoważyć swe przeciwstawne interesy za pomocą wszechobecnego rabunku. Zamiast usunąć niesprawiedliwość ze społeczeństwa, ludzie czynią ją powszechną. Gdy tylko klasy okradane posiądą władzę polityczną, ustanawiają system odwetu na innych klasach. Nie likwidują legalnego rabunku  to wymagałoby wyższego stopnia oświecenia, niż przez nie posiadany. Zamiast tego naśladują złych poprzedników uczestnicząc w legalnym rabunku, nawet wbrew własnym interesom.\n+ Jak gdyby każdy musiał, zanim zapanuje sprawiedliwość, odcierpieć swoją część okrutnej odpłaty  w części za zło, w części za niezrozumienie.\n+ ===== Rezultaty legalnego rabunku =====\n+ Nie można wprowadzić w społeczeństwie donioślejszej zmiany ani większego zła, niż zamiana prawa w narzędzie rabunku.\n+ Jakie są konsekwencje takiej przemiany? Trzeba tomów, by opisać je wszystkie. Musimy się więc zadowolić wypunktowaniem najbardziej uderzających.\n+ Przede wszystkim sumienie ludzkie przestaje rozróżniać między sprawiedliwością a niesprawiedliwością.\n+ Żadne społeczeństwo nie może istnieć, jeżeli jego prawa nie są przynajmniej w pewnym stopniu przestrzegane. Najpewniejszym sposobem zapewnienia poszanowania praw jest uczynienie ich godnymi szacunku. Gdy prawo i moralność stoją w sprzeczności, obywatel jest postawiony przed okrutnym wyborem: albo utraci zmysł moralny, albo poszanowanie dla prawa. Oba te zła mają równe konsekwencje i człowiekowi trudno pomiędzy nimi wybierać.\n+ Naturą prawa jest strzeżenie sprawiedliwości. To wiele znaczy, bo w umysłach ludu prawo i sprawiedliwość są tym samym. Każdy z nas mocno skłania się ku uznawaniu tego, co legalne także za sprawiedliwe. Pogląd ten jest tak bardzo powszechny, że wielu ludzi mylnie sądzi, że rzeczy są uczciwe, bo prawo je takimi czyni. Dlatego aby dla wielu sumień rabunek wyglądał na uczciwy i uświęcony, trzeba tylko, by został zadekretowany i usankcjonowany przez prawo. Niewola, ograniczenia własności i monopole znajdują obrońców nie tylko wśród tych, którzy na nich korzystają, ale również wśród tych, którzy przez nie cierpią.\n+ ===== Los nonkonformistów =====\n+ Wątpiący w moralność tych instytucji słyszą słowa potępienia: Jesteś niebezpiecznym odkrywcą, utopistą, teoretykiem, wywrotowcem; chcesz podkopać fundamenty, na których opiera się całe społeczeństwo.\n+ Studiując moralność albo naukę o polityce natkniemy się na petycje składane rządowi przez oficjalne organizacje o mniej więcej takiej treści: Nauki te nie powinny być więcej wykładane z punktu widzenia wolnego handlu (wolności, własności i sprawiedliwości), jak dotychczas; na przyszłość winny być wykładane z punktu widzenia faktów i praw rządzących francuskim przemysłem (faktów i praw przeciwnych wolności, własności i sprawiedliwości). Profesorowie katedr utrzymywanych przez państwo winni ściśle wystrzegać się kwestionowania nawet w najmniejszym stopniu szacunku należnego obowiązującym prawom.\n+ Jeśli więc istnieje prawo sankcjonujące niewolę, monopol, przymus albo rozbój w jakiejkolwiek formie, nie wolno nawet o nim wspomnieć. Jak bowiem można o nim mówić nie naruszając respektu, który wzbudza? Co więcej, moralność i ekonomia polityczna muszą być wykładane z punktu widzenia tego prawa, wymagając założenia, że jest ono uczciwe z tego tylko powodu, że jest prawem.\n+ Inną konsekwencją tragicznej utraty przez prawo swojej natury jest to, że polityczne pasje i konflikty oraz polityka w ogólności nabierają sztucznej ważności. Mógłbym udowodnić to stwierdzenie na tysiąc sposobów, ale podając przykład ograniczę się do przedmiotu będącego ostatnio na ustach wszystkich: powszechnego prawa głosu.\n+ ===== Kto powinien rozsądzać? =====\n+ Kontynuatorzy myśli Rousseau  którzy uważają się za najbardziej nowoczesnych, a których osobiście widzę dwadzieścia stuleci za nami  nie zgodzą się z tym stwierdzeniem. Ale powszechne prawo głosu, w ścisłym tego słowa znaczeniu, nie jest żadnym dogmatem, aby nie wolno go było analizować i postawić mu poważnych zarzutów.\n+ Przede wszystkim słowo powszechne jest sporym nadużyciem. Na przykład we Francji, gdzie mieszka 36 milionów ludzi, po wprowadzeniu powszechnego prawa głosu powinno być 36 milionów głosujących. Ale najszerszy z systemów zezwala na głosowanie tylko 9 milionom ludzi. Trzy osoby z czterech są wykluczone, i to przez tę czwartą. Ta czwarta osoba jako powód wykluczenia poprzednich podaje ich //niezdolność//.\n+ Powszechność prawa głosu oznacza więc powszechność tylko dla tych, którzy są zdolni. Powstaje pytanie: kto więc jest zdolny? Czy dzieci, kobiety, szaleńcy i osoby karane za cięższe przestępstwa to jedyne, które trzeba uznać za niezdolne?\n+ ===== Powód ograniczenia prawa głosu =====\n+ Bliższa analiza problemu ukazuje motyw uzależnienia powszechnego prawa głosu od domniemania niezdolności. Motyw ten polega na tym, że głosujący wykonuje swoje prawo nie dla siebie, ale dla ogółu.\n+ Pod tym względem i najbardziej, i najmniej restryktywny system są do siebie podobne  różnią się tylko powodem niezdolności. Różnica dotyczy więc tylko stopnia, nie istoty.\n+ Jeżeli prawo głosu jest przyrodzone, jak utrzymują dzisiejsi kontynuatorzy myśli greckiej i rzymskiej, byłoby niesprawiedliwością odsuwanie od prawa głosu kobiet i dzieci. Dlaczego są one odsuwane? Ponieważ domniemywa się ich niezdolności. A dlaczego niezdolność może być motywem odsunięcia? Bo konsekwencje swego głosu ponosi nie tylko sam głosujący; bo każdy głos ma wpływ na wszystkich członków całej społeczności; bo członkom wspólnoty wolno się domagać pewnych zabezpieczeń dla działań, od których zależy ich życie i dobrobyt.\n+ ===== Rozwiązaniem jest ograniczenie prawa =====\n+ Wiem, jaka może być odpowiedź i jakie zarzuty można podnieść przeciw temu twierdzeniu, ale nie jest to miejsce do roztrząsania tego rodzaju kontrowersji. Chcę tu po prostu pokazać, że cała kontrowersja na temat powszechności prawa głosu (podobnie, jak większość innych spraw politycznych) która wzburza i antagonizuje całe narody, straciłaby niemal całą doniosłość, gdyby prawo zawsze było tym, czym być powinno.\n+ Rzeczywiście, gdyby prawo ograniczało się do ochrony osoby, wolności i własności, gdyby nie było niczym więcej, niż zorganizowanym zespołem indywidualnych uprawnień do samoobrony, gdyby było przeszkodą, zaporą i odwetem dla wszelkiej przemocy i rabunku  czy wtedy my, obywatele, spieralibyśmy się o zakres przywilejów?\n+ Czy w takich warunkach zakres prawa głosu mógłby zagrozić najwyższemu dobru, jakim jest pokój społeczny? Czy odsunięte od głosu klasy odmawiałyby spokojnego oczekiwania na jego udzielenie? Czy posiadający prawo głosu broniliby zazdrośnie swego przywileju?\n+ Gdyby prawo ograniczyło się do swych właściwych funkcji, wszyscy byliby w nie zaangażowani w ten sam sposób. Czy nie jest jasne, że w takich warunkach głosujący nie mogliby szkodzić tym, którzy nie mają prawa głosu?\n+ ===== Fatalna idea legalnego rabunku =====\n+ Lecz wyobraźmy sobie, że wprowadzono taką pożałowania godną zasadę: pod pozorem organizacji, regulacji, ochrony czy zachęty prawo odbiera własność jednej osobie i przekazuje ją innej; prawo odbiera bogactwo wszystkim i przekazuje je niektórym  rolnikom, fabrykantom, armatorom, artystom czy komediantom. Oczywiście w takich warunkach dosłownie każda grupa będzie się starała uzyskać wpływ na prawo.\n+ Klasy, którym odmówiono prawa głosu, będą się go zażarcie domagać i raczej doprowadzą do przewrotu społecznego, niż z niego zrezygnują. Nawet żebracy i włóczędzy będą udowadniać swe niepodważalne prawo głosu. Powiedzą:\n+ //Nie możemy kupić wina, tytoniu ani soli nie płacąc podatku, którego część jest oddawana  jako przywileje czy dotacje  ludziom bogatszym od nas. Inni wykorzystują prawo, by podnosić cenę chleba, mięsa, żelaza i ubrań. Jeżeli więc wszyscy wykorzystują prawo dla własnego zysku, my też chcemy korzystać z prawa dla swego zysku. Żądamy prawa do jałmużny, które będzie rabunkiem na rzecz biednych. Aby uzyskać to prawo, chcemy także zostać wyborcami i ustawodawcami, byśmy dla naszej klasy mogli na wielką skalę zorganizować żebractwo, tak jak wy dla waszych klas zorganizowaliście na wielką skalę ochronę celną. Nie mówcie nam, żebrakom, że będziecie działać dla naszej korzyści, a potem wedle propozycji pana Mimerela  jak ochłap rzucicie nam 600 tysięcy franków, byśmy siedzieli cicho. Nasze żądania są inne. A w każdym razie sami chcemy zapewniać sobie korzyści, tak jak inne klasy zapewniają korzyści sobie!//\n+ I cóż można odpowiedzieć na taki argument?\n+ ===== Odwrócone prawo wywołuje konflikt =====\n+ Dopóki będzie przyjęte, że prawo może być używane w celu odwrotnym niż prawdziwy  że może gwałcić własność zamiast jej strzec  wszyscy będą chcieli uczestniczyć w jego tworzeniu, czy to w celu uprawiania rabunku, czy to dla ochrony przed nim. Kwestie polityczne wciąż będą podstawowe, dominujące i przeważające. Przed drzwiami Pałacu Ustawodawczego będzie się toczyć walka, a konflikty wewnątrz będą równie zaciekłe. Aby dojść do tego wniosku, nie trzeba nawet obserwować brytyjskiego czy francuskiego parlamentu, wystarczy po prostu zrozumieć zagadnienie.\n+ Czy trzeba jeszcze przytaczać inne dowody, że to fatalne odwrócenie celów prawa jest ciągłym źródłem nienawiści i niezgody, że dąży do zniszczenia samego społeczeństwa? Jeżeli trzeba takiego dowodu, można przytoczyć Stany Zjednoczone. Nie ma na świecie kraju, w którym prawo jest tak konsekwentnie ograniczane do swoich właściwych funkcji: ochrony wolności i własności każdej osoby. W konsekwencji chyba nie ma w świecie kraju, którego porządek społeczny byłby oparty na trwalszej podstawie. Ale nawet w Stanach Zjednoczonych istnieją dwa problemy  tylko dwa  które zawsze zagrażały spokojowi publicznemu.\n+ ===== Niewolnictwo i cła to rabunek =====\n+ Te dwa problemy to niewolnictwo i cła. Tylko przy tych dwóch zagadnieniach prawo przybrało charakter rabunku, wbrew ogólnemu duchowi praw Republiki Amerykańskiej.\n+ Niewolnictwo jest legalnym pogwałceniem wolności osobistej. Cła protekcyjne są legalnym pogwałceniem prawa własności.\n+ Najbardziej godny zauważenia jest fakt, że ta podwójna //legalna zbrodnia//  smutne dziedzictwo Starego Świata  to właściwie jedyna rzecz, która może doprowadzić Stany do upadku. Nie sposób sobie wyobrazić w samym sercu społeczeństwa coś bardziej zaskakującego, niż to, że //prawo stało się narzędziem niesprawiedliwości//. I jeżeli fakt ten przynosi tragiczne skutki w Stanach, gdzie prawo odwróciło swój cel tylko w obrębie niewolnictwa i ceł, jakie mogą być konsekwencje w Europie, gdzie odwrócenie ostrza prawa stało się zasadą i systemem?\n+ ===== Dwa rodzaje rabunku =====\n+ Parafrazując znaną myśl zawartą w słowach Carliera, de Montalembert  powiedział: Musimy wypowiedzieć wojnę socjalizmowi. Zgodnie z definicją socjalizmu autorstwa Charlesa Dupin, słowa te znaczyły: Musimy wypowiedzieć wojnę rabunkowi.\n+ Ale o jakim rabunku mówił? Istnieją przecież dwa rodzaje rabunku: legalny i nielegalny.\n+ Nie sądzę, aby nielegalny rabunek, taki jak kradzież albo oszustwo, który prawo karne określa, przewiduje i karze, mógł być nazwany socjalizmem. To nie ten rodzaj rabunku systematycznie podkopuje fundamenty społeczeństwa. W każdym razie walka z tym rodzajem rabunku nie rozpoczęła się na rozkaz wymienionych panów. Walka z nielegalnym rabunkiem toczyła się od zarania dziejów. Na długo przed rewolucją 1848 roku, na długo przed pojawieniem się socjalizmu istniały we Francji policja, sędziowie, żandarmeria, więzienia, lochy i szubienice do zwalczania nielegalnego rabunku. Walkę tę prowadzi samo prawo i uważam (oraz życzę sobie), że powinno ono zawsze zachowywać to nastawienie przeciw rabunkowi.\n+ ===== Prawo chroni rabunek =====\n+ Jednak nie zawsze tak się dzieje. Niekiedy prawo broni rabunku i w nim uczestniczy. Oszczędza beneficjentom rabunku wstydu, niebezpieczeństwa i skrupułów, na jakie byliby bez tego narażeni. Niekiedy prawo oddaje do dyspozycji rabujących cały aparat sądów, policji i żandarmerii, a ofiarę, gdy ta się broni, traktuje jako przestępcę. Krótko mówiąc, jest to //legalny rabunek//, który bez wątpienia miał na myśli de Montalembert.\n+ Taki właśnie legalny rabunek może być tylko izolowanym wtrętem wśród dostępnych ludziom środków prawnych. Jeżeli tak jest, to najlepiej znieść go bez zbędnych mów i oświadczeń, wbrew głosom ukrytych interesów.\n+ ===== Jak rozpoznać legalny rabunek? =====\n+ Ale jak rozpoznać legalny rabunek? Jest to całkiem proste. Trzeba sprawdzić, czy prawo zabiera jednym osobom to, co do nich należy i daje innym osobom, które nie mają do tego prawa. Trzeba sprawdzić, czy prawo daje korzyści jednemu obywatelowi kosztem innego, w sposób, jakiego sam obywatel nie może się podjąć nie popełniając przestępstwa.\n+ Prawo takie trzeba bezzwłocznie znieść, bo jest ono nie tylko złe samo w sobie, ale staje się ono także obfitym źródłem dalszego zła, powodując odwet. Jeżeli taki izolowany przepis nie zostanie natychmiast uchylony, poszerzy się, zwielokrotni i rozrośnie w system.\n+ Osoba ciągnąca korzyści z takiego przepisu będzie się gorzko skarżyć, broniąc swych //praw nabytych//. Będzie podnosić, że państwo ma obowiązek ochrony i ułatwiania jego partykularnej działalności; że proceder ten wzbogaca państwo, bo chroniona sfera jest zdolna do większych wydatków i może więcej płacić ubogim pracownikom.\n+ Ta sofistyka kryjąca prawdziwe interesy nie jest warta uwagi. Uznanie tych argumentów pozwoli na rozbudowę legalnego rabunku w system, co już się właściwie stało. Dzisiejsze oszustwa polegają na usiłowaniu wzbogacenia wszystkich kosztem wszystkich, uczynienia rabunku powszechnym pod pretekstem jego zorganizowania.\n+ ===== Legalny rabunek ma różne oblicza =====\n+ Legalnego rabunku można dokonywać na niezliczone sposoby. Mamy więc niezliczone nazwy dla planów jego organizowania: cła, ochrona, zasiłki, dotacje, zachęty, progresywne podatki, szkoły publiczne, gwarantowane zatrudnienie, płaca minimalna, gwarantowane zyski, prawo do zasiłku, prawo do narzędzi pracy, nieoprocentowany kredyt i tak dalej. Całość tych planów, zmierzających do legalnego rabunku, tworzy socjalizm.\n+ Ponieważ z definicji tej wynika, że socjalizm jest tu podstawową doktryną, nie można zaatakować go inaczej, niż za pomocą innej doktryny. Jeżeli doktryna socjalistyczna jest fałszywa, absurdalna i zła, to trzeba ją obalić. A im bardziej jest fałszywa, absurdalna i zła, tym łatwiej będzie ją obalić. Aby umocnić swą pozycję, trzeba wykorzenić każdą cząstkę socjalizmu, jaka wkradła się do ustawodawstwa. Nie będzie to łatwe zadanie.\n+ ===== Socjalizm to legalny rabunek =====\n+ De Montalemberta oskarżano o chęć walki z socjalizmem przy użyciu brutalnej siły. Oskarżenie to jest jednak niesłuszne, ponieważ powiedział on tylko: Wojna, którą musimy wytoczyć socjalizmowi, musi pozostawać w zgodzie z prawem, honorem i sprawiedliwością.\n+ Ale czy de Montalembert nie widzi, że chcąc używać prawa do przeciwstawienia się socjalizmowi, tworzy błędne koło?. Przecież sam socjalizm polega właśnie na prawie. Socjaliści chcą uprawiać rabunek //legalny//, a nie //nielegalny//. Socjaliści, jak wszyscy zwolennicy monopoli, chcą uczynić prawo własnym narzędziem. A gdy prawo już się znajduje po stronie socjalizmu, jak może zostać użyte przeciw niemu? Przecież rabunek wspierany przez prawo nie obawia się sądów, żandarmów ani więzień, a raczej wzywa ich pomocy.\n+ Aby temu zapobiec, chciałoby się wykluczyć socjalizm od tworzenia praw, zapobiec przedostawaniu się socjalistów do Pałacu Ustawodawczego. Ale to nie może się udać, dopóki legalny rabunek jest głównym przedmiotem działania władzy ustawodawczej. Inne przypuszczenie byłoby nielogiczne, a nawet absurdalne.\n+ ===== Wybór przed nami =====\n+ Sprawa legalnego rabunku musi zostać rozstrzygnięta raz na zawsze, na jeden z trzech możliwych sposobów: 1. Mniejszość rabuje większość. 2. Wszyscy rabują wszystkich. 3. Nikt nie rabuje nikogo.\n+ Mamy wybór między ograniczonym rabunkiem, powszechnym rabunkiem i brakiem rabunku. Prawo może podążać jedną z tych trzech ścieżek.\n+ //Ograniczony legalny rabunek//: Ten system przeważał, gdy prawo głosu nie było powszechne. Trzeba go porzucić, by przeciwstawić się inwazji socjalizmu.\n+ //Powszechny legalny rabunek//: Ten system zagraża nam, od kiedy prawo głosu stało się powszechne. Większość, która je świeżo nabyła, zdecydowała tworzyć prawa na tej samej zasadzie legalnego rabunku, której trzymali się jej poprzednicy.\n+ //Brak rabunku//: Ta zasada oznacza sprawiedliwość, pokój, porządek, stabilność, harmonię i logikę. Będę ją głosił aż do końca mych dni, całą siłą moich płuc (tak, niestety, niewystarczającą!).\n+ ===== Właściwa funkcja prawa =====\n+ Z całą szczerością  czy prawo może wymagać czegoś więcej, niż nieobecności rabunku? Czy prawo, które przecież wymaga użycia siły, może być racjonalnie używane do celu innego, niż ochrona praw każdej jednostki? Uważam, że nikt nie rozciągnie go poza ten punkt bez utraty jego właściwego celu i ostatecznie przeciwstawienia siły zasadom. Jest to najbardziej katastrofalny i nielogiczny społeczny przewrót, jaki można sobie wyobrazić. Musimy przyjąć, że prawdziwe rozwiązanie  tak długo poszukiwane w dziedzinie stosunków społecznych  zawarte jest w tych prostych słowach: //prawo to zorganizowana sprawiedliwość//.\n+ Następnie trzeba stwierdzić, że wtedy, kiedy sprawiedliwość jest organizowana przez prawo  czyli przez siłę  wykluczony jest pomysł używania prawa (siły) do organizowania jakichkolwiek innych ludzkich zajęć  pracy, dobroczynności, rolnictwa, handlu, przemysłu, kształcenia, sztuki czy religii. Zorganizowanie za pomocą prawa którejkolwiek z tych dziedzin nieuchronnie doprowadzi do zniszczenia najważniejszej organizacji  sprawiedliwości. Doprawdy, jak można sobie wyobrazić użycie siły przeciwko wolności obywateli bez używania jej równocześnie przeciwko sprawiedliwości, czyli przeciwko jej pierwotnemu celowi?\n+ ===== Zwodnicza pokusa socjalizmu =====\n+ W tym miejscu docieramy do najpopularniejszego fałszu naszych czasów. Nie wystarcza już, że prawo jest sprawiedliwe; musi być filantropijne. Nie wystarcza, że prawo gwarantuje każdemu obywatelowi wolne i nie szkodzące innym używanie jego zdolności dla fizycznego, intelektualnego i moralnego rozwoju. Zamiast tego wymaga się od prawa, by bezpośrednio szerzyło dobrobyt, wykształcenie i moralność wśród ludzi.\n+ To jest zwodnicza pokusa socjalizmu. I powtarzam: te dwa sposoby wykorzystania prawa stoją ze sobą w bezpośredniej sprzeczności. Trzeba między nimi wybierać. Obywatel nie może jednocześnie być i nie być wolnym.\n+ ===== Wymuszone braterstwo burzy wolność =====\n+ De Lamartine napisał kiedyś do mnie tak: Pańska doktryna jest tylko połową mojego programu. Pan zatrzymuje się przy wolności; ja dążę do braterstwa. Odpowiedziałem mu: Druga połowa Pańskiego programu zniweczy pierwszą.\n+ Moim zdaniem niemożliwe jest oddzielenie słowa braterstwo od słowa dobrowolność. Nie potrafię zrozumieć, jak braterstwo może być //legalnie// narzucone bez //legalnego// zniszczenia wolności i tym samym bez legalnego podeptania sprawiedliwości.\n+ Legalny rabunek ma dwa korzenie. Pierwszym, jak już napisałem, jest ludzka żądza. Drugim jest fałszywa filantropia.\n+ W tym miejscu powinienem dokładnie wyjaśnić, co rozumiem przez słowo rabunek.\n+ ===== Rabunek to pogwałcenie własności =====\n+ Nie używam tego słowa w jakimś niejasnym, przybliżonym albo przenośnym sensie, jak to się często robi. Używam go w naukowo przyjętym znaczeniu  jako idei przeciwnej idei własności (płacy, ziemi, pieniędzy czy czegokolwiek innego). Gdy cząstka jakiegoś dobra jest przenoszona od osoby, która jest jej właścicielem bez jej zgody i bez zadośćuczynienia, czy to przemocą, czy podstępem, na kogokolwiek, kto właścicielem nie jest, określam to jako pogwałcenie własności. Dokonany zostaje akt rabunku.\n+ Twierdzę, że takie właśnie czyny winny być zawsze i wszędzie ścigane przez prawo. Gdy samo prawo czyni to, co powinno ścigać, uważam, że rabunek dokonuje się w dalszym ciągu, i dodaję, że z punktu widzenia społeczeństwa i dobrobytu takie pogwałcenie praw jest jeszcze gorsze. Za taki legalny rabunek nie odpowiada jednak osoba, która odnosi z niego korzyści. Odpowiedzialność za legalny rabunek obciąża prawo, prawodawcę i samo społeczeństwo. Tutaj leży polityczne niebezpieczeństwo.\n+ Słowo rabunek jest niestety negatywnie nacechowane emocjonalnie. Bez powodzenia usiłowałem znaleźć wyraz nie mający negatywnych konotacji, bo nie chcę w żadnym wypadku pogłębiać różnic między naszymi opiniami przez użycie obraźliwych słów. Oświadczam więc, że nie zamierzam atakować czyichkolwiek intencji czy moralności. Atakuję //ideę//, którą uważam za fałszywą; system, który wydaje mi się niesprawiedliwy, niesprawiedliwość tak niezależną od osobistych intencji, że każdy z nas korzysta z niej nawet tego nie chcąc i cierpi przez nią, nie znając przyczyny tego cierpienia.\n+ ===== Trzy systemy rabunku =====\n+ Nie podaję tu w wątpliwość uczciwości stronników protekcjonizmu, socjalizmu i komunizmu. Każdy pisarz, który tak czyni, musi być pod wpływem politycznej inspiracji albo politycznej obawy. Tym niemniej trzeba zaznaczyć, że protekcjonizm, socjalizm i komunizm to ta sama roślina w trzech różnych stadiach rozwoju. Można powiedzieć tylko tyle, że legalny rabunek jest wyraźniej widoczny w komunizmie dlatego, że jest powszechny, a w protekcjonizmie dlatego, że rabunek jest ograniczony do różnych grup i przemysłów. Wynika z tego, że z trzech systemów socjalizm jest najbardziej niejasną, niezdecydowaną i, konsekwentnie, najczystszą fazą rozwoju.\n+ Uczciwe czy nie, intencje nie są tu jednak ważne. Stwierdziłem już, że legalny rabunek jest częściowo oparty na filantropii, choćby nawet fałszywej.\n+ Po tym objaśnieniu sprawdźmy wartość, pochodzenie i tendencję rozwojową popularnego dążenia do osiągnięcia powszechnego dobrobytu poprzez powszechny rabunek.\n+ ===== Prawo to przymus =====\n+ Socjaliści pytają: jeżeli prawo organizuje sprawiedliwość, dlaczego nie miałoby także organizować pracy, kształcenia i religii?\n+ Dlaczego prawo nie powinno być używane do tych celów? Ponieważ nie mogłoby organizować pracy, kształcenia ani religii nie niszcząc sprawiedliwości. Musimy pamiętać, że prawo to przymus i zgodnie z tym właściwa funkcja prawa nie może być w uprawniony sposób rozciągana poza właściwe funkcje przymusu.\n+ Gdy prawo i przymus utrzymują jednostkę w ryzach sprawiedliwości, nakładają na nią wyłącznie negację. Zobowiązują ją tylko do powstrzymania się od szkodzenia innym. Nie naruszają ani jej osoby, ani jej wolności, ani własności  wszystkie je zabezpieczają. Są //obronne//; jednakowo chronią prawa wszystkich.\n+ ===== Prawo jest koncepcją negatywną =====\n+ Nieszkodliwość misji pełnionej przez prawo i ochronę prawną jest oczywista, znana jest jej użyteczność, a legitymacja nie podlega dyskusji.\n+ Jak zauważył kiedyś jeden z moich przyjaciół, negatywna koncepcja prawa jest tak podstawowa, że twierdzenie celem prawa jest zapewnienie rządów sprawiedliwości nie jest do końca prawdziwe. Winno ono brzmieć: celem prawa jest zapobieżenie rządom niesprawiedliwości. Rzeczywiście, tylko //niesprawiedliwość// ma samodzielny byt. Sprawiedliwość istnieje tylko wtedy, gdy nie ma niesprawiedliwości.\n+ Ale kiedy prawo środkami swego koniecznego agenta, przymusu, narzuca ludziom regulację pracy, metodę albo cel nauczania czy wyznanie religijne  nie jest już negatywne; działa na ludzi pozytywnie. Zastępuje wolę ludzi wolą prawodawcy, a ludzką inicjatywę inicjatywą prawodawcy. W takim układzie ludzie nie potrzebują już więcej roztrząsań, porównań i planów; prawo robi to wszystko za nich. Inteligencja staje się niepotrzebnym dodatkiem, ludzie rezygnują z bycia ludźmi; tracą swą osobowość, wolność i własność.\n+ Spróbujmy sobie wyobrazić przymusową regulację pracy, która nie narusza wolności, czy przymusowy transfer majątku, który nie narusza własności. Jeżeli nie potrafimy połączyć tych przeciwieństw, to musimy dojść do wniosku, że prawo, organizując pracę i przemysł, nie może uniknąć organizowania niesprawiedliwości.\n+ ===== Punkt widzenia polityka =====\n+ Gdy polityk spogląda na społeczeństwo z odosobnienia swego urzędu, jest pod wrażeniem spektaklu nierówności. Ubolewa nad niedostatkiem, który jest udziałem tak wielu z naszych braci, a który wygląda jeszcze smutniej w kontraście z luksusem i bogactwem.\n+ Może polityk powinien zapytać sam siebie, czy ten stan rzeczy nie został spowodowany przez stare podboje i rabunki wraz ze współczesnym legalnym rabunkiem. Powinien może rozważyć następującą propozycję: jeżeli wszyscy poszukują dobrobytu i doskonałości, czy panowanie sprawiedliwości nie wystarczałoby do zagwarantowania największych wysiłków w kierunku postępu i najszerszej równości możliwej do osiągnięcia w warunkach indywidualnej odpowiedzialności? Czy nie byłoby to w zgodzie z koncepcją indywidualnej odpowiedzialności, którą Bóg nałożył na rodzaj ludzki po to, byśmy mogli wybierać między złem a dobrem i w rezultacie między karą a nagrodą?\n+ Ale polityk nigdy o tym nie myśli. Jego umysł zwraca się ku organizowaniu, kombinowaniu i układom  legalnym albo wyglądającym na legalne. Próbuje zapobiec złu poprzez rozbudowywanie i kontynuację czegoś, co było pierwszą prawdziwą przyczyną zła. Widzieliśmy, że prawo jest koncepcją negatywną. Czy jest choć jedno pozytywne działanie prawa, które nie opiera się na zasadzie rabunku?\n+ ===== Prawo a dobroczynność =====\n+ Stwierdzamy: Są ludzie nie mający pieniędzy i zwracamy się ku prawu. Ale prawo nie jest jak pierś, która sama wypełnia się mlekiem, ani też nie napełniają jej źródła leżące poza społeczeństwem. Ze skarbu publicznego nie można niczego wypłacić pojedynczemu obywatelowi ani pojedynczej grupie, jeżeli inny obywatel albo inna grupa nie została przedtem //zmuszona// do jego zasilenia. Gdy każda osoba bierze ze skarbu tyle, ile doń włożyła, jasne jest, że prawo nie rabuje nikogo. Ale ten proceder niczego nie daje osobom nie mającym pieniędzy. Nie wspiera równości dochodów. Prawo może być narzędziem równości tylko wtedy, gdy jednym ludziom zabiera, a innym daje. Czyniąc to, staje się narzędziem rabunku.\n+ Pamiętając o tym, spójrzmy na cła protekcyjne, subsydia, gwarantowane zyski, gwarantowane miejsca pracy, programy pomocy społecznej, publiczne szkolnictwo, progresywne opodatkowanie, nieoprocentowane kredyty i roboty publiczne. Zobaczymy, że zawsze są one oparte na legalnym rabunku  zorganizowanej niesprawiedliwości.\n+ ===== Prawo a kształcenie =====\n+ Stwierdzamy: Są ludzie bez wykształcenia  i zwracamy się ku prawu. Ale samo prawo nie jest pochodnią wiedzy szeroko rozścielającą swe światło. Prawo rozpościera się nad społeczeństwem, w którym jedne osoby posiadają wiedzę, a inne nie, w którym niektórzy obywatele potrzebują nauki, a pozostali mogą ich uczyć. W kwestii edukacji prawo ma tylko dwie możliwości: może pozwolić na swobodne i nieprzymuszone nauczanie jako transakcję, albo pogwałcić ludzką wolę poprzez zmuszenie niektórych osób do opłacania zatrudnionych przez rząd nauczycieli, którzy uczą innych bez opłat. Ale w tym drugim wypadku prawo dopuszcza się legalnego rabunku poprzez pogwałcenie wolności i własności.\n+ ===== Prawo a moralność =====\n+ Stwierdzamy: Są ludzie niemoralni i niewierzący i zwracamy się ku prawu. Ale prawo to przymus. Czy trzeba pokazywać, jak próżnym i szkodliwym wysiłkiem jest używanie przymusu w sprawach moralności i religii?\n+ Wydaje się, że socjaliści, choć pełni samozadowolenia, nie mogą nie widzieć potwornego legalnego rabunku, który wyrasta z takiego systemu i takich wysiłków. Ale co socjaliści robią? Przemyślnie ukrywają legalny rabunek przed innymi  a także przed sobą  pod zwodniczymi nazwami braterstwa, jedności, zorganizowania i stowarzyszenia. Ponieważ chcemy od prawa tak mało  tylko sprawiedliwości  socjaliści wnioskują, że odrzucamy braterstwo, jedność, zorganizowanie i stowarzyszenie. Socjaliści nazywają nas //indywidualistami//.\n+ Ale my zapewniamy socjalistów, że odrzucamy tylko organizację //przymusową//, a nie naturalną. Odrzucamy te formy stowarzyszenia, które są nam narzucane //pod przymusem//, czyli nie są wolne. Odrzucamy //wymuszone// braterstwo, a nie prawdziwe. Odrzucamy //sztuczną// jedność, która prowadzi tylko do zatracenia przez ludzi indywidualnej odpowiedzialności i do niczego więcej. Nie negujemy naturalnej jedności rodzaju ludzkiego pod boską opatrznością.\n+ ===== Pomieszanie pojęć =====\n+ Socjalizm, podobnie jak antyczne doktryny, z których wyrasta, zaciemnia rozróżnienie między społeczeństwem a rządem. Za każdym razem więc, gdy kwestionujemy jakąś rzecz uczynioną przez rząd, socjaliści wnioskują, że kwestionujemy czynienie tej rzeczy w ogóle.\n+ Nie zgadzamy się na państwową edukację. Socjaliści mówią więc, że jesteśmy przeciwni wszelkiej edukacji. Nie chcemy religii państwowej. Socjaliści mówią więc, że nie chcemy religii w ogóle. Sprzeciwiamy się równości wymuszonej przez państwo. Oni twierdzą wtedy, że jesteśmy przeciw równości w ogóle, i tak dalej. Socjaliści mogliby nam równie dobrze zarzucać, że nie chcemy aby ludzie jedli, gdyż jesteśmy przeciwni uprawie zbóż przez państwo.\n+ ===== Wpływ socjalistycznych pisarzy =====\n+ Jak to się stało, że socjaliści uwierzyli dziwnemu pomysłowi, że prawo może wytworzyć to, czego w nim nie ma  bogactwo, wiedzę i religię, które (w pozytywnym sensie) tworzą dobrobyt? Czy był to wpływ naszych współczesnych pisarzy zajmujących się sprawami publicznymi?\n+ Dzisiejsi pisarze, zwłaszcza ci ze szkół socjalistycznych, opierają swe różne teorie na wspólnej tezie: dzielą ludzkość na dwie części. Ogólnie ujęta ludzkość, z wyjątkiem samego pisarza, tworzy pierwszą grupę. Sam pisarz natomiast stanowi grupę drugą i najważniejszą. Jest to z pewnością najdziwniejsza i najbardziej zarozumiała myśl, jaka narodziła się w ludzkim umyśle!\n+ Zaczęła się od przypuszczenia, że ludzie sami nie posiadają umiejętności pojmowania ani żadnej motywacji do działania. Pisarze uważają, że ludzie są bezwładną rzeczą, biernymi cząstkami, nieporuszalnymi atomami, w najlepszym razie  rodzajem wegetacji, któremu nie sprawia różnicy sposób jego życia. Uważają, że ludzie są podatni na kształtowanie przez umysł i rękę innego człowieka na nieskończenie wiele sposobów, mniej lub bardziej symetrycznych, artystycznych i doskonałych.\n+ Co więcej, żaden z piszących o sprawach państwowych nie krępuje się uważać siebie samego  jako organizatora, odkrywcę, prawodawcę czy założyciela  za ten umysł i rękę, za uniwersalną siłę motywacyjną, za tę twórczą siłę, której szczytną misją jest uformowanie społeczeństwa z rozproszonego materiału  ludzi.\n+ Socjalistyczni twórcy spoglądają na ludzi w ten sam sposób, w jaki ogrodnik patrzy na swoje drzewa. Tak jak ogrodnik wedle swych zachcianek przycina drzewa w kształt piramid, parasoli, kostek, waz i wachlarzy, tak i pisarz-socjalista dowolnie tworzy z jednostek ludzkich grupy, serie, centra, podcentra, komórki, korpusy pracy i inne oddziały. I dokładnie tak samo, jak ogrodnik do formowania drzew potrzebuje siekier, sierpów, pił i nożyc, tak myśliciel-socjalista do kształtowania ludzkiego bytu potrzebuje przymusu, który może znaleźć jedynie w prawie. W tym celu tworzy prawa o cłach, podatkach, pomocy społecznej i edukacji.\n+ ===== Socjaliści chcą odgrywać Boga =====\n+ Socjaliści widzą ludzi jako surowiec do formowania w społeczne kombinacje. Prawdę tę potwierdza fakt, że jeśli przypadkiem socjaliści mają wątpliwości co do powodzenia tych kombinacji, żądają przeznaczenia małej części ludzkości do //eksperymentu//. Dobrze znana jest idea wypróbowania wszystkich systemów, a jeden z socjalistycznych przywódców wsławił się żądaniem od Zgromadzenia Konstytucyjnego, aby dano mu mały dystrykt wraz z mieszkańcami, na którym mógłby dokonywać swoich eksperymentów.\n+ Podobnie wynalazca tworzy model, zanim zbuduje maszynę o pełnych rozmiarach. Podobnie chemik marnuje trochę odczynników, a rolnik trochę ziarna i gruntu  aby wypróbować pomysł.\n+ Ale między ogrodnikiem a jego drzewami, wynalazcą a jego maszyną, chemikiem a odczynnikami, rolnikiem a ziarnem istnieje ogromna różnica! I socjalista z całą szczerością uważa, że taka sama różnica istnieje między nim a resztą ludzkości!\n+ Nie budzi zdziwienia, że myśliciele dziewiętnastego stulecia widzą społeczeństwo jako sztuczny twór geniuszu prawodawcy. Idea ta, owoc klasycznego wykształcenia, zdobyła sobie uznanie wszystkich intelektualistów i sławnych pisarzy naszego kraju. Relacja między ludźmi a prawodawcą wydaje im się taka sama, jak między gliną a garncarzem.\n+ Co więcej, gdy zgadzają się zauważyć w ludzkim sercu chęć działania, a przebłysk rozumu w ludzkim umyśle, uważają te boskie dary za fatalne. Twierdzą, że ludzie, działając pod wpływem tych dwóch impulsów, mają fatalną skłonność do samozagłady. Uważają wreszcie, że gdyby prawodawca pozostawił ludziom wolność podążania za swymi skłonnościami, doprowadziłoby to do ateizmu zamiast religii, ciemnoty zamiast wiedzy oraz biedy w miejsce produkcji i wymiany.\n+ ===== Socjaliści lekceważą ludzkość =====\n+ Według tych myślicieli szczęściem jest, że niebiosa wyposażyły niektórych ludzi  rządzących i prawodawców  w skłonności wprost przeciwne, nie tylko ich szczęściem, ale szczęściem reszty świata! Gdy rodzaj ludzki dąży do zła, prawodawcy pożądają dobra; gdy rodzaj ludzki dąży do ciemnoty, prawodawcy chcą oświecenia; gdy rodzaj ludzki zmierza ku występkowi, prawodawcy zwracają się ku cnocie. Ponieważ uznali, że taki jest naprawdę stan rzeczy, żądają użycia przymusu, by zastąpić skłonności ludzkiej rasy swymi własnymi.\n+ Wystarczy otworzyć jakikolwiek podręcznik filozofii, polityki czy historii, aby zobaczyć, jak głęboko w naszym kraju zakorzeniła się ta idea  dziecko klasycznego nauczania, matka socjalizmu. Najprawdopodobniej we wszystkich tych książkach znajdzie się myśl, że ludzkość jest tylko bezwładną rzeczą, która życie, organizację, moralność i powodzenie zawdzięcza państwu. Znajdzie się myśl jeszcze gorsza, że rodzaj ludzki się degeneruje  i że przed staczaniem się powstrzymuje go tylko cudotwórcza ręka prawodawcy. Konwencjonalne, klasyczne przekonanie głosi wciąż, że poza biernym społeczeństwem kryje się siła zwana //prawem// albo //prawodawcą// (albo określana jakimś innym terminem, oznaczającym bezimienną osobę lub osoby o niekwestionowanym wpływie i władzy), która porusza, kontroluje, wzbogaca i poprawia ludzkość.\n+ ===== Obrona pracy przymusowej =====\n+ Rozważmy na początek cytat z Bossueta:\n+ //Jedną z rzeczy, na które u Egipcjan kładziono (kto kładł?) największy nacisk, był patriotyzm. (\n) Nikomu nie zezwalano na bezużyteczność względem państwa. Prawo wyznaczało każdemu jego pracę, przekazywaną z ojca na syna. Nikomu nie wolno było mieć dwóch zawodów ani zmieniać pracy z jednej na drugą. (\n) Ale było jedno zadanie, które podjąć musieli wszyscy: studiowanie praw i mądrości. Nieznajomość religii i politycznych instytucji państwa nie była wybaczana w żadnych okolicznościach. Co więcej, każdemu dystryktowi przydzielano (kto przydzielał?) określone zajęcie. (\n) Pomiędzy dobrymi prawami najlepszym było to, że każdego uczono (kto uczył?) ich przestrzegania. W efekcie Egipt był pełen wspaniałych wynalazków i nie odrzucano niczego, co mogłoby ułatwić spokojne życie.//\n+ Według Bossueta ludzie do niczego nie dochodzą sami. Patriotyzm, dobrobyt, wynalazki, uprawa roli, nauka  wszystko to dają ludziom działania prawa i rządzących. Ludzie mają tylko kłaniać się swym wodzom.\n+ ===== Obrona opiekuńczego rządu =====\n+ Bossuet rozciąga ideę państwa jako źródła wszelkiego postępu tak daleko, że nawet broni Egipcjan przed zarzutem, że zarzucili oni zapasy i muzykę. Pisze on:\n+ //Jak to możliwe? Sztuki te wynalazł Trismegistos.//\n+ Podobnie wśród Persów, jak twierdzi Bossuet, wszystko przychodzi z góry:\n+ //Jednym z najważniejszych zadań księcia było wspieranie rolnictwa. (\n) Analogicznie do urzędów kierujących wojskiem istniały urzędy kierujące pracami w gospodarstwach. (\n) Ludem Persji kierował najwyższy posłuch dla władzy królewskiej.//\n+ Według Bossueta lud Grecji, choć nadzwyczaj inteligentny, nie miał poczucia osobistej odpowiedzialności; jak psy i konie, sami nie umieli wynaleźć najprostszych gier:\n+ //Grecy, z natury inteligentni i odważni, wcześnie zaczęli być wychowywani przez przybyłych z Egiptu królów i osadników. Od tych egipskich zarządców Grecy zaczerpnęli ćwiczenia cielesne, wyścigi biegaczy oraz wyścigi koni i powozów. (\n) Ale najlepszą rzeczą, jakiej Egipcjanie nauczyli Greków, było posłuszeństwo, oraz to, że pozwolili prawu na kształtowanie samych siebie dla publicznego dobra.//\n+ ===== Idea bierności społeczeństwa =====\n+ Teorie klasyczne niewątpliwie utrzymują, że ludzie otrzymywali wszystko ze źródła leżącego poza nimi. Jako następny przykład posłuży nam Fenelon.\n+ Był on świadkiem potęgi Ludwika XIV. Ten fakt w połączeniu z klasycznym wykształceniem i uwielbieniem starożytności skłonił Fenelona do zaakceptowania idei, że ludzkość winna być bierna; że przyczyną nieszczęść i powodzenia ludzi  występków i cnót  jest zewnętrzny wpływ, który wywiera na nich prawo i prawodawcy. Dlatego w swej Utopii Salentum poddaje ludzi, ze wszystkimi ich interesami, zdolnościami, chęciami i posiadłościami, absolutnej władzy prawodawcy. W żadnej możliwej sprawie ludzie nie decydują sami  decyduje za nich książę. Książę jest przedstawiony jako dusza bezkształtnej masy ludzi tworzącej naród. Książę uosabia całą myśl, umiejętność przewidywania, cały postęp i podstawę wszelkiej organizacji. Na nim więc ciąży cała odpowiedzialność.\n+ Dowodem jest cały dziesiąty tom Telemacha Fenelona. Do niego też odsyłam czytelnika, a sam zadowalam się zacytowaniem wyjątków z tego słynnego dzieła, któremu pod każdym innym względem gotów jestem pierwszy złożyć hołd.\n+ ===== Socjaliści lekceważą rozsądek i fakty =====\n+ Z typową dla klasyków zadziwiającą lekkomyślnością Fenelon lekceważy rozsądek i fakty, przypisując ogólne powodzenie Egipcjan nie ich własnej mądrości, lecz mądrości ich królów:\n+ //Nie mogliśmy zwrócić wzroku na którykolwiek z brzegów, by nie ujrzeć bogatych miast i najpiękniej położonych wiejskich posiadłości; pól, nigdy nie leżących odłogiem, ale każdego roku pokrywających się złotymi zbożami; łąk zapełnionych stadami; robotników uginających się pod ciężarem owoców, którymi ziemia obdarowała rolników; pasterzy, którym echo odpowiadało na łagodne tony piszczałek i fletni. Szczęśliwy  rzekł Mentor  jest naród rządzony przez mądrego króla. (\n+ Później Mentor życzył sobie, abym zobaczył zadowolenie i obfitość panujące w całym Egipcie, gdzie można naliczyć dwadzieścia dwa tysiące miast. Chwalił dobre przepisy o policji w miastach; sądy ujmujące się za biednymi wbrew bogatym; odpowiednie wychowanie dzieci  w posłuszeństwie, pracy, powadze i uwielbieniu sztuki i literatury; staranność, z jaką dokonywano wszystkich religijnych ceremonii; przychylność innym, poważanie honoru, lojalność i bojaźń bożą, którą każdy ojciec wpajał swym dzieciom. Nieustannie zachwycał się pomyślnością kraju. Szczęśliwy  mówił  jest kraj rządzony przez mądrego króla w taki sposób.\n+ ===== Socjaliści chcą uniformizować ludzi =====\n+ Sielanka panująca na Krecie jest nawet bardziej zachwycająca. Fenelon wkłada w usta Mentora słowa:\n+ //U podstaw wszystkiego, co widzicie na tej cudownej wyspie, leżą prawa Minosa. Wychowanie, które zaplanował dla dzieci, czyni ich ciała silnymi i zdrowymi. Od samego początku przyzwyczaja się dzieci do życia skromnego i pracowitego, ponieważ uważa się, że fizyczne przyjemności osłabiają ciało i umysł. Nie zezwala się im więc na żadne przyjemności oprócz doskonalenia się w cnocie i zdobywania sławy. (\n) Karze się tutaj trzy występki, które między innymi ludami uchodzą płazem  niewdzięczność, hipokryzję i pożądanie dóbr. Nie ma potrzeby karania ludzi za pychę i rozrzutność, bo są na Krecie nieznane. (\n) Nie są dozwolone kosztowne meble, wspaniałe ubrania, wystawne uczty ani bogate pałace.//\n+ W ten właśnie sposób Mentor  niewątpliwie w najlepszych intencjach  przygotowuje swojego ucznia do kształtowania i manipulacji ludem Itaki. Ażeby przekonać ucznia o mądrości tych idei, Mentor podaje mu przykład Salentum.\n+ Z tego właśnie rodzaju filozofii pochodzą pierwsze polityczne idee, które poznajemy! Jesteśmy kształceni w obchodzeniu się z ludźmi, podobnie jak nauczyciele rolnictwa uczą rolników obchodzenia się z ziemią.\n+ ===== Słynne nazwisko i zła idea =====\n+ Posłuchajmy teraz, co na ten sam temat mówi wielki Monteskiusz:\n+ //Dla podtrzymania ducha handlu niezbędne jest, aby popierały go wszystkie prawa. Prawa te, proporcjonalnie dzieląc powstające w handlu bogactwa, winny zapewniać nawet najbiedniejszemu obywatelowi warunki wystarczająco dobre do tego, by umożliwić mu pracę taką jak pozostałym. Te same prawa powinny tak zaostrzyć warunki dla bogatego obywatela, by zmusić go do pracy w celu utrzymania lub powiększenia majątku.//\n+ A więc prawa mają rozdzielać fortuny!\n+ //Choć rzeczywista równość jest duszą demokratycznego państwa, jest tak trudna do ustanowienia, że maksymalna precyzja w tym względzie nie zawsze byłaby pożądana. Wystarczy ustanowienie cenzusu do zmniejszenia albo poprawienia w pewnych granicach różnic w zamożności. Następnie rzeczą konkretnych przepisów pozostaje zniwelowanie nierówności poprzez obciążanie bogatych i zapewnianie pomocy biednym.//\n+ Znów odnajdujemy tu pomysł dzielenia bogactwa za pomocą prawa, czyli przymusu.\n+ //W Grecji istniały dwa rodzaje republik. Jedna, spartańska, była wojskowa; druga, ateńska, była handlowa. W pierwszej bierność obywateli była pożądana; w drugiej zachęcano do podejmowania pracy.//\n+ //Zauważmy prawdziwy geniusz tych prawodawców: obaliwszy wszystkie istniejące zwyczaje  poprzez kombinację zwykłych wyobrażeń o wszystkich cnotach  z góry wiedzieli, że świat okaże podziw dla ich mądrości.//\n+ //Likurg dał Sparcie stabilizację zespalając drobną kradzież z duchem sprawiedliwości, najsurowszą niewolę z najpełniejszą wolnością, najokrutniejsze wierzenia z największym umiarkowaniem. Odebrał miastu wszystkie zasoby, sztuki, handel, pieniądze i środki obrony. Naturalne uczucia nie znajdowały ujścia, bo nie było wśród ludzi synów, mężów ani ojców. Nawet na czystość już dłużej nie zważano. Tą drogą Likurg doprowadził Spartę do wielkości i chwały.//\n+ //Śmiałość, którą znajdujemy w instytucjach starożytnej Grecji, powtarza się w naszych zdegenerowanych i skorumpowanych czasach. Od czasu do czasu zdarza się, że uczciwy prawodawca tworzy w swym narodzie jedność tak naturalną, jak odwaga u Spartan.//\n+ //Na przykład William Penn jest prawdziwym Likurgiem. Chociaż celem Penna jest pokój, podczas gdy celem Likurga była wojna, podobni są do siebie w tym, że moralny prestiż pomiędzy wolnymi ludźmi pozwolił im przezwyciężyć przesądy i emocje i poprowadzić ich narody nowymi ścieżkami.//\n+ //Kolejny przykład daje nam Paragwaj.//\n+ //Prawdą jest, że jeśli ktoś uważa czystą przyjemność rozkazywania za największą radość życia, to skłania się do przestępstwa przeciw społeczeństwu. Tym niemniej zawsze będzie szlachetnym ideałem rządzenie ludźmi w sposób czyniący ich szczęśliwszymi.//\n+ //Ci, którzy chcą ustanawiać podobne instytucje, muszą postępować w taki sposób: ustanowić wspólną własność dóbr, jak w republice platońskiej; czcić bogów tak, jak nakazał Platon; zapobiec mieszaniu się cudzoziemców z ludem dla zachowania obyczajów; pozwolić, by państwo prowadziło handel zamiast obywateli. Ustawodawcy powinni finansować naukę, a nie luksus i zaspokajać potrzeby, a nie żądze.//\n+ ===== Złowroga idea =====\n+ Ludzie bezkrytycznie poddający się autorytetom stwierdziliby: Tak powiedział Monteskiusz, więc jest to wspaniałe! I tak głębokie! Co do mnie, odważę się na własną opinię. Mówię więc: Co? Macie śmiałość nazywać to wspaniałym? To jest złowrogie! To jest okropne! Te przypadkowe wyjątki z Monteskiusza pokazują, jak widzi on ludzi, wolności, własność, sam rodzaj ludzki  wyłącznie jako materiał dla prawodawców do praktykowania swej mądrości.\n+ ===== Czołowy demokrata =====\n+ Teraz sprawdzimy, jak ten temat traktuje Rousseau. Publicysta ten jest najwyższym autorytetem dla demokratów. I chociaż całą strukturę społeczną opiera on na //woli ludu//, to w stopniu większym niż ktokolwiek inny akceptuje teorię zupełnej bierności ludzi w obliczu prawodawców:\n+ //Jeżeli prawdą jest, że wybitny książę to rzadkość, to czy nie jest prawdą, że wybitny prawodawca to rzadkość jeszcze większa? Książę ma tylko podążać drogą stworzoną przez prawodawcę. Prawodawca jest mechanikiem tworzącym maszynę  książę to tylko robotnik utrzymujący ją w ruchu.//\n+ Jaką rolę grają tu ludzie? Są po prostu maszyną, którą utrzymuje się w ruchu. Czy w rzeczywistości nie są tylko surowcem, z którego maszyna jest skonstruowana?\n+ Przecież relacja między prawodawcą a księciem jest taka sama, jak między agrotechnikiem a rolnikiem; a relacja między księciem a jego poddanymi jest taka sama, jak między rolnikiem a jego polem. Jak wysoko nad głowami ludzi postawił się ten myśliciel? Rousseau rządzi samymi prawodawcami i uczy ich profesji w takich władczych słowach:\n+ //Chcesz zapewnić państwu stabilność? Zbliż więc do siebie skrajności najbardziej, jak to możliwe. Nie toleruj ani bogaczy, ani żebraków.//\n+ //Jeżeli ziemie są słabe lub jałowe albo kraj zbyt mały dla jego mieszkańców, zwróć się ku przemysłowi i nauce i wymieniaj ich produkty na potrzebną żywność. (\n) Mając płodne ziemie, a nie mając dość mieszkańców, obróć całą swą uwagę na rolnictwo, bo ono pomnaża lud; zakaż uprawiania nauki, bo powoduje ona spadek liczebności ludu. (\n+ //Jeśli masz długie i dostępne wybrzeża, pokryj morze statkami; będziesz żyć błyskotliwie, choć krótko. Jeżeli twoje morza obmywają jedynie niedostępne klify, niech ludzie pozostaną barbarzyńcami i żywią się rybami; będą żyć spokojniej  może lepiej  i na pewno będą żyć szczęśliwiej.//\n+ //Krótko mówiąc, do powszechnie znanych maksym możemy dodać jeszcze jedną  każdy lud żyje w odmiennych warunkach. I sam ten fakt spowoduje, że prawodawstwo będzie odpowiednie do warunków.//\n+ //Z tego powodu dla dawnych Hebrajczyków  jak dla dzisiejszych Arabów  zasadniczym celem była religia. Pryncipium Ateńczyków była literatura, Kartaginy i Tyru  handel, Rodos  żeglarstwo, Sparty  wojna, a Rzymu  cnota. Autor Ducha praw ukazał sposób, w jaki prawodawca powinien kierować instytucje w kierunku każdego z tych celów. (\n) Ale przypuśćmy, że prawodawca pomyli się przy wyborze celu i będzie działać według pryncypium innego, niż wynikające z natury rzeczy? Przypuśćmy, że obrany cel prowadzi niekiedy ku niewoli, a kiedy indziej ku wolności, czasem do bogactwa, a czasem do liczebności, do pokoju albo do podbojów? Błąd co do celu będzie stopniowo osłabiać prawo i ustrój państwa. Będzie ono bez końca poddawać się wpływom aż się rozpadnie lub zmieni, i niezwyciężona natura odzyska swoje królestwo.//\n+ Ale jeśli natura jest tak niezwyciężona, że odzyska swe królestwo, dlaczego Rousseau nie dopuszcza myśli, że nie potrzeba do tego prawodawcy? Dlaczego nie widzi, że ludzie posłuszni własnym instynktom zaczną zakładać gospodarstwa na płodnej ziemi albo prowadzić handel mając długie i dostępne wybrzeża  bez udziału Likurga, Solona czy Rousseau, //który łatwo może się pomylić//.\n+ ===== Socjaliści chcą wymuszonego posłuszeństwa =====\n+ W każdym razie Rousseau nakłada na twórców, organizatorów, dyrektorów, prawodawców i społecznych kontrolerów ogromną odpowiedzialność. Dlatego jest z nimi szczery:\n+ //Ten, kto ośmieli się podjąć zadanie politycznej kreacji nowego ludu musi być pewien, że za pomocą przemów będzie zdolny zmienić ludzką naturę; przemienić każdą ludzką jednostkę, która sama z siebie jest samotną i doskonałą całością, w cząstkę większej całości, od której ta jednostka będzie odtąd czerpać życie i byt. Człowiek podejmujący się takiego zadania musi więc być pewien swej zdolności do zmiany ludzkiej natury, do jej wzmocnienia, do zastąpienia fizycznej i niezależnej egzystencji danej człowiekowi przez naturę egzystencją częściową i moralną. Krótko mówiąc, twórca człowieka politycznego musi usunąć pierwotne siły kierujące człowiekiem i zapewnić mu inne, z natury dla niego obce.//\n+ Nieszczęsna naturo ludzka! Cóż stałoby się z godnością jednostki, gdybyśmy zawierzyli następcom Rousseau?\n+ ===== Ustawodawcy uwielbiają kształtować ludzi =====\n+ //Zobaczmy teraz, co Raynal  mówi na temat kształtowania ludzi przez prawodawcę:\n+ Prawodawca musi na początek ocenić klimat, powietrze i glebę. Zasoby, które ma do dyspozycji, określają jego obowiązki. Musi najpierw ocenić swą lokalizację. Ludność żyjąca na morskim wybrzeżu musi mieć prawa odpowiednie dla żeglarstwa. (\n) Jeżeli osiedla leżą w głębi lądu, prawodawca musi uwzględniać w swych planach skład i urodzajność gleby. (\n+ //Geniusz prawodawcy objawia się zwłaszcza w rozdziale własności. Generalną zasadą przy zakładaniu nowej kolonii w jakimkolwiek kraju powinno być dawanie każdemu człowiekowi dostatecznej ilości ziemi, by mógł wyżywić swą rodzinę. (\n+ //Na niezamieszkałej wyspie, którą zasiedlasz dziećmi, nie musisz robić nic więcej, niż pozwolić wzrastać ziarnom prawdy wraz z rozwojem rozumu. (\n) Ale gdy osiedlasz w nowym kraju naród z tradycjami, musisz jako prawodawca obmyślić sposób, który pozwoli Ci na wytrzebienie wśród ludzi szkodliwych opinii oraz na zachowanie tylko tych zwyczajów, które mogą zostać poprawione czy wyleczone. Jeżeli nie chcesz dopuścić do utrwalenia się tych opinii i zwyczajów, zabezpiecz następne pokolenie organizując ogólny system publicznej edukacji dzieci. Książę czy prawodawca nigdy nie powinien zakładać nowej kolonii nie wysyłając do niej mędrców nauczających młodzież. (\n+ //Nowa kolonia otwiera uważnemu prawodawcy pełną możliwość oczyszczenia narodowych obyczajów. Mającego odwagę i geniusz, kraj i ludzie leżący w jego dyspozycji zainspirują do stworzenia planu społeczeństwa. Myśliciel może określić plan tylko ogólnie, ponieważ niepewne są jego założenia  problem ma wiele form, komplikacji i okoliczności trudnych do dokładnego przewidzenia.//\n+ ===== Ustawodawcy uczą, jak kierować ludźmi =====\n+ Raynal pouczający prawodawców o zarządzaniu ludźmi może być porównany do profesora nauk rolniczych wykładającego swym studentom: Najważniejszy dla rolnika jest klimat. Postępowanie rolnika determinują jego zasoby. Musi wziąć pod uwagę miejsce, w którym się znajduje. Jeśli gleba jest gliniasta, musi zro\nWszystkie treści w tym wiki, którym nie przyporządkowano licencji, podlegają licencji: CC0 1.0 Universal


Tytus Brzozowski wyrusza w świat polskimi śladami | Polonika\nTytus Brzozowski, współpracując z Instytutem POLONIKA, kreuje w swoich obrazach fantazyjne wizerunki miast w różnych częściach świata. Łączy je ważna cecha – obecne w ich przestrzeni materialne ślady polskiego dziedzictwa kulturowego. Wspólnie z artystą, Instytut POLONIKA zaprasza do poszukiwań i poznawania niezwykłej historii polskiej obecności w świecie.\nTytus Brzozowski architekt akwarelista\nTytus Brzozowski jest architektem i akwarelistą. Swoje malarstwo poświęca architekturze i miastom, których historię opowiada w szczególny sposób. Łączy ze sobą charakterystyczne elementy fragmentów miejskiej przestrzeni, budując nowy świat. W swoich pracach snuje opowieści, wplata w nie różnorodne wątki, poszukuje i odkrywa nawarstwienia historii oraz prowadzi grę z perspektywą. Tym razem, we współpracy z Instytutem POLONIKA, powstanie cykl trzynastu obrazów opowiadających o miastach skrywających polskie ślady w różnych częściach świata.\nInstytut POLONIKA, jako jedyna instytucja w Polsce, w sposób skoordynowany zajmuje się ochroną polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą poprzez badania, konserwację i renowację zabytków. Duży nacisk kładziemy też na popularyzację w społeczeństwie wiedzy na ten temat. Współpraca z Tytusem Brzozowskim stwarza nam możliwość opowiedzenia w nietypowy sposób historii o mało znanych, a jednocześnie bardzo istotnych wątkach naszych dziejów. Pozostawiły one polskie ślady w wielu miejscach w różnych częściach świata. Atrakcyjne połączenie sztuki z poszerzeniem wiedzy o polskich śladach za granicą pozwoli nam dotrzeć z ważnymi i ciekawymi informacjami szczególnie do ludzi młodych.\nPierwszy obraz, który powstał we współpracy Tytusa Brzozowskiego z Instytutem POLONIKA, przedstawia panoramę Chicago i podkreśla wielkomiejski charakter tej amerykańskiej metropolii. Na obrazie można odnaleźć siedzibę Muzeum Polskiego w Ameryce, Centrum Kopernika, wieżę kontrolną im. Romana Pucińskiego, pomnik Kościuszki oraz kościoły pw.: św. Michała Archanioła, Świętej Trójcy, św. Stanisława Kostki. Wprawne oko dostrzeże także instalację Magdaleny Abakanowicz.\nZachęcamy wszystkich do śledzenia naszego profilu w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram). Tam bowiem, wraz z Tytusem, odbędzie się wirtualna podróż po miastach, które artysta przedstawi na swoich obrazach. Wspólnie z artystą zaplanowaliśmy też liczne działania aktywizujące, które pozwolą wszystkim oderwać się od codzienności i wyruszyć w podróż po świecie szlakiem poloników.


Szukasz Zestaw naprawczy do opon | Motozem.pl\nKod produktu: RTECH881-6\nPierwotnie: 108,30 Zł 99,90 Zł\nRozmiar: wysokość - 50 mm, szerokość - 180 mm, głębokość - 115 mm\nwytrzymały pokrowiec z nylonu zawiera wszystko, co potrzebujecie do szybkiej naprawy opony.\n- 2x przyrząd do naprawy\n- 5x sznurek\n- 1x specjalny klej\n- 1x adapter na wentyl\n- 3x CO bombki\n- nadający się do waszego motocykla i samochodu!\n- możliwość dokupienia CO bombek\n- zestaw naprawczy może być użyty tylko w przypadku, jeśli uszkodzenie nie jest większe w średnicy niż 4,5 mm\n1. Wyciągniemy przedmiot, który nam przebił opne.\n2. Użyjemy świder, którym przewiercimy dziure po przebiciu.\n3. Nawlekniemy sznurki na T przeciągacz dokładnie do połowy sznurka.\n4. Sznurek posmarujemy klejem po calej jego powierzchni.\n5. Włożymy sznurek na T przeciągaczu jak najgłębiej do przygotowanego otworu, potem przeciągacz wyciągniemy w kierunku do siebie i sznurek zostanie w oponie.\n6. zostawimy działać klej cca 5 min. Potem możemy reszt.sznurka odciąć przyłożonym nożem.\n7. Na wentyl naśrubujemy redukcje do bombek.\n8. Nakręcimy bombke na redukcje, która sama zacznie dodmuchiwać opone.


Serial "Prawo Agaty" będzie kręcony także w Gdańsku. Zobacz, gdzie będzie można zobaczyć aktorów - Dziennikbaltycki.pl\nSerial "Prawo Agaty" będzie kręcony także w Gdańsku. Zobacz,...\nSerial "Prawo Agaty" będzie kręcony także w Gdańsku. Zobacz, gdzie będzie można zobaczyć aktorów\n7 września 2014 07.09.2014 Aktualizacja: 7 września 2014 15:20 07.09.2014 15:20\nEkipa "Prawa Agaty" kręciła sceny w Gdańsku w marcu. ©Tomasz Bołt/ Archiwum\nAktorzy "Prawa Agaty" przyjadą do Gdańska\n9 września do Gdańska po raz kolejny zawitają gwiazdy "Prawa Agaty". Serial emitowany jest we wtorki na stacji TVN. Zdjęcia kręcone będą na stadionie i w Głównym Mieście. W Gdańsku pojawi się zarówno Agnieszka Dygant, która wciela się w główną rolę, jak i Daria Widawska, Hubert Zduniak.\nTo nie pierwsza wizyta aktorów serialu w mieście. Ekipa gościła w Gdańsku w marcu, a także w czerwcu. W poprzednim sezonie akcja jednego odcinka przeniosła się do Gdańska, prawdopodobnie w najnowszych odcinkach będzie więcej wątków związanych z miastem.\nJak oceniacie serial "Prawo Agaty"? Czekamy na wasze opinie!\nprawo agaty gdzie kręcono\ngdzie kręcą prawo agaty\ngdzie jest kręcone prawo agaty


Plan wizyty Trumpa w Polsce. Gdzie go można spotkać? | Party.pl\nDonald Trump ZMIENIŁ plan wizyty w Warszawie! Dlaczego?\nDonald Trump wraz z córką Ivanką i żoną Melanią przylecieli wczoraj około 22. do Polski. Plan jego wizyty był skrupulatnie ustalony już kilka tygodni temu, okazuje się jednak, że prezydent USA i jego współpracownicy w ostatniej chwili wprowadzili jednak małe zmiany.\nZobacz: Melania i Donald Trump nigdy się nie kochali? Przyglądamy się ich mowie ciała na przestrzeni lat!\nPrezydent USA podczas przemówienia na placu Krasińskich w Warszawie, które zaczyna się o 13, Trump bezpośrednio spotka się z Lechem Wałęsą, który zasiądzie w specjalnej loży, razem z liderami państw Trójmierza.\nZobacz: Luksusowy apartament, kuloodporna "Bestia", ochrona 24 h na dobę! Szczegóły wizyty Trumpa w Polsce!\nDo ostatniej chwili, jak informuje TVN 24, Trump wraz z współpracownikami pisał swoje przemówienie. Jak podają media, prezydent USA chce w nim wspomnieć o Wałęsie i przypomnieć jego zasługi dla Polski.\nPod znakiem zapytania stoi wizyta Melanii Trump i Agaty Dudy w stołecznym szpitalu im. ks. Anny Mazowieckiej. Wiemy już, że Pierwsza Dama USA nie wygłosi żadnego przemówienia.\nOkoło 14 para prezydencka uda się już na lotnisko, gdzie polecą do Niemiec na szczyt G20. Zobaczcie materiał!\nZobacz także: Ten napis na Pałacu Kultury nie spodobał się Trumpowi! Mamy ZDJĘCIA


Spodnie robocze PREMIUM, 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan, rozmiar S\nSpodnie robocze PREMIUM, 60% bawełna, 35% poliester, 5% elastan, rozmiar S, 81-226-S, NEO\nSpodnie robocze PREMIUM, 60% bawełna, 35% poliester, 5% elastan, rozmiar S, 81-226-S, NEO, wygodne spodnie dedykowane do wszelkich prac, przeznaczone zarówno do użytku zawodowego, jak i domowego. Zostały wykonane z materiału z dodatkiem elastanu, więc dobrze dopasowują się do sylwetki i nie krępują ruchów.\nAby wygodnie pomieścić różne narzędzia spodnie zostały zaopatrzone w kilka wielofunkcyjnych kieszeni. Kolana są wyprofilowane i wzmocnione Cordurą®. Dodatkowo zostały umieszczone tam specjalne kieszenie na nakolanniki. Regulacja w pasie ułatwia dopasowanie spodni i nie powoduje ucisku. Spodnie są oryginalnym projektem własnym, stworzonym w Polsce.\nSpodnie robocze z elastanem, wzmacniane Cordurą®\nProfilowane, wzmocnienie na kolanach\nMateriał główny 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan; gramatura 250 g/m2\nDzianian ribowa 92% bawełna, 8% elastan, gramatura 360 g/m2\nInne z serii Spodnie robocze PREMIUM, 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan, rozmiar XS Spodnie robocze PREMIUM, 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan, rozmiar M Spodnie robocze PREMIUM, 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan, rozmiar L Spodnie robocze PREMIUM, 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan, rozmiar XL Spodnie robocze PREMIUM, 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan, rozmiar XXL Spodnie robocze PREMIUM, 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan, rozmiar XXXL\nSkład materiału 62% bawełna, 35% poliester, 3% elastan\nRozmiar odzieży S/48\nL Długość nogawki zewnętrzna 104\nL3 Długość nogawki wewnętrzna 77


Rano Wszystko Smakuje Lepiej: lutego 2016\nMilka Feine Kugeln Nougat-Creme\nImprezka udała się i to nawet bardzo! Goście posiedzieli kupę czasu, a jedzenie zostało wymiecione :D Cieszę się bardzo, bo wyluzował każdy z domowników, a goście świetnie się bawili.\nJutro już szkoła, wierzyć się nie chce, ale czas powrócić do szarej rzeczywistości. Boję się, już wczoraj nerwowo spałam i funkcjonowałam. Z matematyką dałam sobie spokój i uznałam, że poczekam na poprawę, a dowiem się jakiego typu zadań się spodziewać :D Dam radę? Muszę! Trzymajcie kciuki abym nie dostała refluksu ze stresu!\nMilka Feine Kugeln...mówi Wam to coś? Jeśli odwiedzacie mojego skromnego bloga, to powinno, bo przewinęły się już 2 rzeczy spod tej nazwy. Milka Feine Kugeln Marzipan i Noisette. Obie wersje skradły moje serducho więc i do tego smaku byłam pozytywnie nastawiona. Nugatowy krem? Brzmi podobnie co wersja Noisette, ale może jest inna? Sami się przekonajcie - zapraszam!\nWygląd: Opakowanie takie samo, jak w przypadku wersji marcepanowej i noisette, ale z innym kolorem adekwatnym do smaku. Marcepan był czerwony, noisette był brązowy, a ten jest zielony.\nBardzo podoba mi się forma opakowania, bo dzięki ''choinkowemu'' okienku można zobaczyć przed zakupem zawartość torebki. W środku opakowania znajduje się 9 dość sporych kulek, a każda z nich zapakowana jest w uroczy papierek.\nKuleczka po odwinięciu jest na prawdę dość spora, coś jak Lindory i dodatkowo zdobią ją paski.\nSmak: Zapach jest bardzo orzechowy, coś jak Milka orzechowa z całymi orzeszkami. To zdecydowanie jest zapach prażonych orzechów laskowych, które uwielbiam własnie w takiej formie. Aromat ten tłamszony jest trochę nadmierną słodyczą, ale i tak doprowadza do ślinotoku - czas na test smaku!\nSkorupka z czekolady jest dosyć gruba, mocno mleczna i przesiąknięta aromatem orzeszków. Jest lekko tłusta i bardzo aksamitna, dzięki temu cudownie rozpuszcza się w ustach. Nie wiem czemu (a raczej wiem, ale wolę już nie narzekać) ta Milka jest kompletnie inna w smaku (Niemcy...), bo nie czuć w niej tego ''plastikowego'' posmaku. Nadzienie jest tylko po jednej stronie pralinki, ale to wystarczająca ilość, aby podbić jeszcze mocniej słodycz cukierka i dodać mu jeszcze więcej aksamitności. Środek jeszcze bardziej tłusty niż czekolada, jeszcze bardziej kremowy i po prostu obłędny. W smaku podobny do wersji Noisette, ale tamta bardziej podchodziła pod nugat, a ta jest wyraźnie o smaku orzechów laskowych. Pyszna, słodka, idealna na zaspokojenie cukrowego głoda. Jestem oczarowana tymi pralinkami i na prawdę nie żałuję tych sporych pieniędzy za taką małą lość słodkości - warto!\nCena - 8,99 Tesco\nAutor: Natalie o 00:30 25 komentarzy:\nEtykiety: Czekolada, Kakao, Krem, Milka, Mleko, Nugat, Orzechy, Recenzja, Słodkości, Zagraniczne słodkości\nJaglany deser wiśniowy\nDziś rodzinna imprezka, którą co roku organizują moi rodzice z okazji ich imienin. Co prawda mama już miała, a tata dopiero będzie miał, ale to jedyny czas gdy każdy z nas ma wolne i może poświęcić się przygotowaniom :) Ciasta niestety nie pieczemy, bo tata załatwił sernik z pracy (brr z rodzinkami!:<), ale przynajmniej ja odpowiadam za sałatki ♥\nTrzymajcie kciuki za dobrą zabawę, a my widzimy się w poniedziałek - udanego weekendu!\nSą tu jacyś fani kaszy jaglanej? Ja osobiście za nią SZALEJĘ i ostatnio pojawia się w moim menu częściej niż kasza manna. W sumie śmiem stwierdzić, że właśnie jaglankę wolę od owsianki czy manny na mleku! Jest uniwersalna, super zdrowa, oczyszcza organizm i czuję się po niej wspaniale ;) Nie dość, że może ona stanowić pyszne śniadanie czy ciekawy dodatek do obiadu, to może być też deserem! Dziś mam dla Was moją wariację na temat deseru z jaglanki dla dwojga - w tym przypadku dla moich rodziców ;) Zapraszam do spróbowania :)\n♥6 łyżek kaszy jaglanej\n♥2 łyżeczki cukru brązowego\n♥1 jogurt naturalny (150 g)\n♥3 łyżki dżemu wiśniowego (u mnie 100% Łowicz)\nNa sitku przepłukujemy naszą kaszę zimną wodą aby pozbyć się goryczki.\nW garnuszku zagotowujemy 2 szklanki wody, wsypujemy kaszę i czekamy aż wchłonie ona całą wodę. Gdy kasza będzie już gęsta, dosypujemy do niej cynamon i cukier - mieszamy. Dodajemy rodzynki i czekamy aż napęcznieją one od ciepła kaszy.\nJogurt naturalny łączymy z dżemem. W pucharkach na samym dnie wykładamy odrobinę kaszy, na to jogurt naturalny, większą ilość kaszy (3/4 pozostałej zawartości) i resztkę jogurtu. Na sam ''czubek'' wykładamy pozostałą kaszę. Dzięki temu powstanie nam ładny przekładaniec.\nProste, szybkie i zdrowe - smacznego! Mam nadzieję, że zasmakuje :)\nAutor: Natalie o 01:00 41 komentarzy:\nEtykiety: Bakalie, Cynamon, Deser, Jogurt, Kasza Jaglana, Kasze, Przepis, Rodzynki, Wiśnie, Współpraca, Zdrowe słodycze\nFig Bar jabłko i cynamon Nature's Bakery + moje wegańskie zakupy!\nCzas ucieka jak szalony, a mnie zostało tylko parę rzeczy do ogarnięcia ;) Wyrobiłam się nawet nieźle i jestem z siebie zadowolona. W każdym razie wypoczęłam, a to najważniejsze! Mam teraz pełno energii na nową dawke szkoły...pokarzę co potrafię, kopnę matmę, niemiecki i informatykę w pupsko i uda mi się wszystko zaliczyć - UDA! Trzymać kciuki ;)\nNa samym końcu tego posta bonusik w postaci moich wegańskich zakupów. Jeśli ktoś jest ciekawy to polecam wytrwać do końca recenzji.\nPowiem jedno - Fig Bary to absolutny hit i odkrycie 2015 roku. Śmiało mogę powiedzieć, że to NAJLEPSZE wegańskie batony jakie jadłam, a miałam okazję jeść już takich dużo. Mięciutkie ciasto, pyszna pasta w środku...czego chcieć więcej? Większej ilości smaków w Polsce! :(\nDziś o smaku, który skradł moje serce chyba najbardziej ze wszystkich rodzai. Ciekawi? Zapraszam!\nWygląd: Nie wiem czy znów mam się powtarzać, bo piszę w kółko to samo przy każdym smaku ;)\nKażdy Fig Bar ma swój własny kolor, a tu, jak na jabłko przystało, jest zielony. Grafika jest bardzo ładna, zawiera informacje o batoniku (wegański, bez GMO itp:.) i mnie kojarzy się tylko i wyłącznie z naturą, spokojem i dobrą szamką! ;)\nW środku są 2 spore i zbite ciasteczka wypełnione hojnie pastą z jabłek, cynamonu i fig. Ich barwa od razu zdradza nam, że jest to produkt pełnoziarnisty.\nSmak: Zapach jest wręcz identyczny, jak w ulubionych ciastkach mojej mamy - bagatelkach. Cynamon i jabłko od razu dają nosowi znak, że nie ma tu ściemy i naprawdę są tu te owoce, a nie aromaty. Ciastko jest bardzo miękkie i plastyczne, śmiało można zgnieść je w palcach, ale za to je właśnie uwielbiam! Wyraźnie pełnoziarniste, lepkie, mulące, idealne.\nPasta w środku jest bardzo intensywna, a ilość cynamonu doprowadza mnie do obłędu! Kocham cynamon, a tu jest go wystarczająco dużo aby zaspokoić moje ''chcice'' na tą przyprawę ;) Cynamon i jabłko cudnie się komponują i zdecydowanie zawładnęły nad figami. Wszystko tu jest tak idealnie dobrane i dopracowane, że śmiało mogę powiedzieć jedno - to najlepszy smak Fig Bara jaki do tej pory jadłam! W zapasie mam jeszcze nietestowane Mango, ale wątpię żeby pobiło to cudeńko - poezja!\nJeżeli kiedykolwiek będziecie mieli okazję spróbować to brać i nie myśleć! Pyyycha :)\nCena - 2,99 Żabka, Tesco, Rossmann (tylko klasyczne smaki)\nA oto moje wegańskie łupy!\nTE FALAFELE TO NIEBO! ONE SĄ 100000 RAZY LEPSZE NIŻ TE Z POLSOJI!\nMają u mnie skubane 1000/10 :D ♥\nNajlepsze jest to, że produkowane są w moim mieście! Polecam, na prawdę!\nAutor: Natalie o 00:30 38 komentarzy:\nEtykiety: Baton, Ciasteczka, Ciasto, Cynamon, Dżem, Jabłko, Pasta, Pełnoziarniste, Recenzja, Słodkości, Wegańskie, Wegetariańskie, Współpraca Nature's Bakery, Zagraniczne słodkości, Zdrowe słodycze\nJogurtowa szarlotka w pucharkach\nZakupy udały się i to nawet bardzo ;) Kupiłam cały strój do ćwiczeń i w końcu mam wymarzone legginsy! Już w nich trening zaliczyłam i powiem Wam, że są dużo bardziej wygodne niż legginsy a'la rajstopy, w których zawsze ćwiczyłam. Topik też kupiłam, bardzo wygodny i bardzo ładny ;) Do tego doszła bluzka z koronką (już sobie wyobrażam jej zestawienie ze spódniczką!) i dużo dobrego wege jedzonka :D\nLubicie desery w pucharkach? Ja uwielbiam! Są szybkie do przygotowania, gustowne i przeważnie przepyszne ;) Na sklepowych lodówkach można znaleźć wiele wariacji na temat takich deserów. Crème brûlée, tiramisu, tartufo...to tylko nieliczne z dostępnych. Ja dziś mam dla Was przepis na coś na ciepło i bardziej ku zdrowej przekąsce niż słodkiemu deserowi. Jesteście ciekawi? Zapraszam!\n♥2 duże jabłka lub 3 mniejsze\n♥4 łyżki płatków kukurydzianych z miodem i orzeszkami (klasyczne też mogą być)\n♥1 opakowanie (150 g) waniliowego serka homogenizowanego\n♥1 kostka gorzkiej czekolady z orzeszkami i rodzynkami www.biozona.pl\n♥4 sztuki suszonych wiśni SKWORCU\n♥4 łyżeczki brązowego cukru trzcinowego (może być zwykły, ale ten nada karmelowy smak)\nJabłka obrać ze skórek i pokroić w sporą kostkę. Przełożyć je do garnuszka, zalać odrobiną wody i zasypać cukrem oraz cynamonem. Dusić je na małym ogniu przez 15-20 min po przykryciem, mieszając co jakiś czas. Jabłka muszą być miękkie i lekko się rozpadać. Pod koniec gotowania wrzucić suszone pokrojone wiśnie.\nGdy jabłka będą już gotowe, przygotować 2 pucharki i wyłożyć je na samym dole 2 łyżeczkami serka. Następnie wyłożyć jabłka i znowu serek, potem znów jabłko i na to płatki kukurydzane, ponownie serek. Ułożyć po kolei warstwami, tak aby na samym końcu był serek. Czekoladę pokroić na malutkie kosteczki i obsypać nimi nasz deser - wcinać póki ciepłe! ;)\nAutor: Natalie o 00:30 24 komentarze:\nEtykiety: Cynamon, Czekolada, Deser, Jabłko, Miód, Płatki, Przepis, Przyprawy, Serek, Słodkości, Wanilia, Współpraca, Współpraca biozona, Zdrowe słodycze\nPenguin & Polar Bear Jelly Sweets - wegańskie żelki\nPogoda nie sprzyja jakiejkolwiek wenie twórczej, ale przynajmniej podzielę się z Wami bardzo przyjemną wieścią - szykują się ZAKUPY! :D Rodzice obiecali, że zabiorą mnie dziś do Manufaktury na zakupy, bo należy mi się jakaś atrakcja w ferie i odstępstwo od szkolnych stresów - kocham ich ♥ W planach oczywiście zakupy sportowe jak i ciuchowe oraz jedzeniowe! Słodyczy nie planuję kupować, może w Auchan poszukam jakiś zagranicznych nowinek, ale tylko to, bo jadę tam głównie z myślą o wege zakupach. W sklepach sportowych za to szukać będę 2 par spodni (legginsy długie i spodenki krótkie) oraz butów <3 Czyli coś co lubię najbardziej kupować ;) Trzymajcie kciuki aby się udało!\nJuż dobry miesiąc temu obkupiłam się w M&S na przecenach. Nie były to ubrania, bo moda w tym sklepie to dla mnie porażka, a jedzenie, które osobiście sobie cenię, bo owa marka ma je na prawdę dobrej jakości. Własnie z tego sklepu pochodzą moje 3 ukochane masła orzechowe (zwykłe crunchy, z syropem klonowym i z nerkowców) oraz ulubione kupne granole (orzechowa i jabłkowa górą!). Sklep ten ma też wiele win, makaronów, sosów...i słodyczy! Przechodząc przez półki z przecenami rzuciły mi się w oczy te żelki...zaraz, bez żelatyny? Biorę! Nie dość, że śliczne kształty, owocowy smak to jeszcze mogę je zjeść?! Nie ważna cena - kupujemy i testujemy, zapraszam :)\nWygląd: Jak już pisałam na wstępnie, opakowanie od razu rzuciło mi się w oczy, bo jest po prostu cud malina! Słodkie, urocze no i ten mis polarny...ach, takie słodkie akcenty są dla mnie zgubne i na motywy z uroczymi zwierzątkami zawsze dam się naciąć. Na początku nie miałam pojęcia, że są wegańskie, a chciałam je kupić dla siostry (na imieniny), ale po wnikliwym przejrzeniu składu oczy zrobiły mi się jak pięć złotych! Wegańskie? Chcę!\nW środku są 2 rodzaje żelek. Jedne w kształcie pingwinków z czapkami o saku porzeczki oraz misiów polarnych z koroną o smaku gruszki.\nSmak: Zapach jest silnie owocowy, cudownie aromatyczny i taki ''prawdziwy''. Miałam wrażenie, że niucham porzeczkowy dżem od Łowicza, który swoją drogą uwielbiam ;) Żelki były bardzo sprężyste, wręcz identyczne jak te ''prawdziwe'' z żelatyną. Piękny zapach, kształt i intensywne kolory tylko zachęcały do spróbowania...jak wyszło?\nPorzeczkowe pingwinki są bardzo intensywne i wręcz lekko cierpkie w smaku. Mnie bardzo odpowiadają, ale reszta rodziny uznała je za zbyt kwaśne. Misie polarne są za to ich przeciwwagą, czyli soczystymi i słodkimi żelkami. Fajnie komponuje się ta cierpkość ze słodyczą, ale i tak nie pobiją one żelek Katjes ;) Tamte podbiły moje serce i bardzo tęsknię, że nie mogę ich nigdzie dorwać. Fanką żelek nie jestem, ale dla fanów, które za nimi tęsknią - ideał. Polecam spróbować jako ciekawostkę, a nóż Was oczarują? ;) Dla mnie było to przyjemne doświadczenie smakowe, ale nie kupię już ponownie...wolę czekoladę :P\nCena - nie pamiętam, ale coś koło 4 zł M&S\nCzy kupię ponownie? - Nie, żelki to nie moja bajka ;)\nAutor: Natalie o 00:10 36 komentarzy:\nEtykiety: Gruszka, Marks&Spencer, Porzeczki, Recenzja, Słodkości, Wegańskie, Wegetariańskie, Żelki\nDni lecą jak szalone, a ja nadal czuję, że nic efektywnego nie zrobiłam. Tyle miałam planów! Spacer z przyjaciółką, której nie widziałam już prawie pół roku! Wielkie sportowe zakupy, pieczenie ciast, posprzątanie pokoju, nauka, czytanie książek...eh, za mało czasu! Lekko co prawda się ogarnęłam, ale nadal nie czuję jakiejś...satysfakcji? Chyba tak...pokoju nie ruszyłam, nadal mam syf pełen książek i notatek, pieczenie odhaczyłam, bo granole na zapas już są (jutro na jedną z nich przepis!), lekcje co prawda zrobione, ale jeszcze się nie uczyłam, a książka? No przeczytana, ale nie ta co trzeba, bo Makbet jak leżał, tak leży :P Chyba muszę obczaić jakieś dobre streszczenie.\nMilka już jakiś czas temu na rynek wpuściła parę nowości, a jedną z nich były prezentowane dziś biszkopty - Milka Choc&Choc! Pierwszy raz spotkałam je w Almie, ale ich cena tak mnie dobiła, odpuściłam sobie zakupu. Chęć posiadania jednak rosła i rosła...musiałam je mieć! Los mi akurat sprzyjał i znalazłam je o 2 zł tańsze po 3 miesiącach. Czy warto było czekać? ;) Zapraszam!\nWybaczcie, ale nie mam zdjęcia składu.\nWygląd: Opakowanie w klasycznym dla Milki fiolecie, który uwielbiam i mogłabym mieć w nim dosłownie wszystko ;) Ciastka na pudełku wyglądają bardzo kusząco. Lubię takie solidne słodycze w, które mogę się wgryźć i mocno poczuć smak. Tutaj jak widać, jest to jak najbardziej możliwe, bo ciastko swoją grubością i okazałością powala, aż chce się jeść! ;) W opakowaniu jest bodajże 6-7 ciastek, co za tę cenę mnie rozczarowało.\nSmak: Zapach jest identyczny jak w mlecznej Milce, bardzo słodki, co niestety na starcie mnie zniechęciło. Nie chciałam przesłodzonego ciastka, bo biszkopty kojarzą mi się raczej z mniej słodką przekąską.\nPolewy czekoladowej nie żałowali, jest gruba, lekko chrupka i bardzo aksamitna. Po nagryzieniu od razu rozpuszcza się w ustach i tworzy takie przyjemne ''czekoladowe bagienko'', które doprowadza kubki smakowe do szaleństwa. Biszkopt jest niezwykle miękki i bez nieprzyjemnego posmaku jaj. Idealny w smaku, tak delikatny, że aż nieprawdopodobne, że nie jest to biszkopt domowej roboty ;) W połączeniu z czekoladą momentalnie rozpływają się w ustach...delicje! W środku czeka na nas także krem, tłuściutki krem z kawałkami czekolady. Powiem jedno, troszkę mnie zawiódł, bo niezbyt pasowały mi tam kawałeczki czekolady. Były lekko sztuczne i tylko dodawały niepotrzebnej słodyczy. Krem jednak poprawny, bardzo słodki i pyszny (coś jak kremy tortowe), ale za słodki!\nBiszkopty są pyszne, warto się na nie skusić, ale niestety cena do ilości to trochę przesada. jednak jak to mawiają ''za jakość się płaci'', w tym przypadku na prawdę warto - polecam! :)\nCena - ok. 7 zł Alma, Tesco\nAutor: Natalie o 00:30 39 komentarzy:\nEtykiety: Biszkopt, Ciasteczka, Ciasto, Kakao, Krem, Milka, Mleko, Recenzja, Słodkości\nAutor: Natalie o 00:30 36 komentarzy:\nPrzekąska Kiri - serek+paluszki\nCześć i czołem, czy tylko mnie te ferie za szybko uciekają?! Dopiero co był poniedziałek, a tu już mamy czwartek! Czemu? :( Lekcje już prawie skończone, został mi tylko angielski, matematyka i polski, a z resztą się uporałam :) Przy okazji posprzątałam w szafce ze słodyczami i...mam 20 nieotwartych jeszcze tabliczek czekolady + 9 otwartych :D Nie wiem kiedy to zjem, nie wiem co z nimi zrobię, ale muszę się pośpieszyć, bo terminy gonią, niedługo Wielkanoc to i dostanę nowe no i mam też inne słodycze! Eh, tak dużo jedzenia, tak mało czasu żeby to ogarnąć i zjeść :P\nSłodycze, słodyczami, ale czasami człowiek po prostu MUSI zjeść coś bardziej słonego czy ostrego. Ja najczęściej w takich momentach chwytam za hummus i warzywa/krakersy/chrupaki ;) Jednak jakiś czas temu w Kauflandzie natchnęłam się na tą oto przekąskę...Kiri? Toż to smak dzieciństwa! Do tej pory pamiętam, jak zjadałam całą kostkę serka samą, a mama darła się, że to na chleb :D\nCzy taka przekąska to równie dobry pomysł, co nieśmiertelne serki? Przekonajmy się!\nWygląd: Malutkie i niepozorne opakowanie, które warzy zaledwie 35 gramów. Śliczna grafika, która od razu kojarzy mi się z dzieciństwem, co pisałam już na wstępie. Kiri głównie kupowała mi babcia, bo mama nigdy nie była za wszelkimi topionymi serkami (i do tej pory nie jest), wcale jej się nie dziwię, bo to nic dobrego dla naszego zdrowia, ale nie dajmy się zwariować! Wszystko dla ludzi tylko z umiarem :) Podoba mi się to, że w środku jest dodatkowy obrazek. To taka jakby ''niespodzianka'', bo zawsze jest inny. Kupiłam 4 opakowania i miałam nawet takie w wersji dla dziewczynek ;)\nPudełeczko podzielone jest na 2 przegródki, jedna z serkiem, wypakowana po brzegi, a druga z chlebowymi paluszkami. Paluchy są wyjątkowo ładnie wypieczone i zapowiadają nam chrrrupiącą przyjemność! Czy tak też było?\nSmak: Serek Kiri zapachu szczególnego nie ma, ale jak ktoś niucha wszystko tak dokładnie jak ja, to wyczuje w nim nutę mlecznego/śmietankowego aromatu. Jest śnieżnobiały i cudowny w konsystencji! Gęsty, lepki...idealny. Konsystencja nic, a nic nie zmieniła się na przestrzeni lat, bo tak właśnie go zapamiętałam :) A smak? Lekko słony, lekko słodki...wszystko tak bosko wyważone! Jest tłuściutki, ale w tym przypadku kompletnie mi to nie przeszkadza. Wygodnie nabiera się go na paluszek, a on nie spływa i dzielnie się trzyma. W sumie paluszki są tu zbędne, bo jest tak pyszny, że mogłabym go wyjeść łyżeczką!\nPaluszki chlebowe są bardzo chrupiące, ale nie kruszą się i nie brudzą wszystkiego dookoła. Nie mają jakiegoś wyraźnego smaku, bo są po prostu neutralne...takie tam zwykłe paluchy chlebowe ;) Myślę, że to nawet dobrze, bo serek sam w sobie jest słony, ale nie obraziłabym się gdyby ów paluszki posypane były słonecznikiem (♥). W każdym razie ich stopień wypieczenia i chrupkość powalają i robią dobra robotę razem z serkiem.\nWszystko byłoby piękne gdyby nie cena...2 zł za tak małe coś ( w Tesco aż 3 zł...)?! Najeść się tym nie idzie, tylko zaspokoić ''pierwszy głód'', ale czasami warto. Polecam szukać na promocjach, bo to miły powrót to dziecięcych smaków.\nCena - ok. 2 zł Kaufland, Tesco, Piotr i Paweł\nA taką cudowną paczkę dostałam od Patrycji! :* Strasznie się cieszę, bo wysłała mi rzeczy, które chciałam już spróbować od dawna! Niedługo pierwsze testy, a na pewno zacznę od mikołajów z musem - PYCHA! Ale wiecie co skradło moje serce najbardziej? Ta cudowna fioletowa bransoletka! Kocham fiolet, szczególnie ten odcień! Będzie idealnie do mnie pasować :)\nEtykiety: Chrupki, Paluszki, Recenzja, Ser, Serek, Sól\nWspółpraca z Tovago!\nZnowu współpraca? No stety, stety ;) Paczuszką zaskoczyła mnie firma Tovago, która specjalizuje się w produkowaniu chlebków chrupkich. Osobiście za nimi nie przepadam, ale czasami z hummusem lubię wszamać! Firma ostatnio wprowadziła na rynek 2 nowości - chlebek chrupki jaglany i chlebek chrupki gryczany. Nie ukrywam, że kuszą mnie piekielnie i z niecierpliwością czekam na pierwsze testy :)\nCo forma mówi o sobie?\nCzy będzie tak pięknie? To się zobaczy! Czekajcie na testy :)\nAutor: Natalie o 06:00 29 komentarzy:\nEtykiety: Chleb, Chrupki, Gryczana, Kasza Jaglana, Pełnoziarniste, Recenzja, Współpraca Tovago\nCiasto meksykańskie z pijanymi śliwkami\nLenistwa ciąg dalszy, a ja nadal nie mogę zabrać się do zrobienia pracy domowej :P Cóż...serialne, książki, treningi...tyle tego, że człowiek nie ma na wszystko czasu! Musze jednak spiąć pośladki i właśnie ta środa będzie dniem nauki. Obiecałam sobie, że jak wyciągnę wszystkie oceny, poprawię matematykę i przepiszę się do innej klasy, a mianowicie mojej upragnionej biologicznej, to zrobię OGROMNE zakupy gluitfree i kupię WSZYSTKO co będę chciała...motywacja jest! :D\nObiecałam Wam już jakiś czas temu przepis na ciasto, które pojawiło się na urodzinach mojej mamy. Długo przekładałam ten post i sama nie wiem czemu, bo ciasto wyszło tak obłędne, że zniknęło pierwszego dnia! Mimo, że ma zawartość alkoholu, to kompletnie go tam nie czuć, a jedyny efekt jaki daje to posmak słynnego grzańca. Ciasto meksykańskie jest ulubionym mojej mamy, a klasycznie robi się go z orzechami. Ja jednak postanowiłam zaszaleć i zrobić inną wersję ;) Zapraszam!\n•2 garści orzechów nerkowca SKWORCU\n•10 suszonych śliwek kalifornijskich SKWORCU\n•1 kieliszek nalewki/wódki śliwkowej/wiśniowej (u mnie domowa taty)\n*opcjonalnie do posypania cukier puder\nNa samym początku zalać nasze śliwki alkoholem i zostawić aby zmiękły i napęczniały.\nWodę odmierzyć do garnka, włożyć margarynę wraz z kakao i cukrem - gotować ok. 5 min, aż margaryna się rozpuści, a wszystkie składniki połączą. Masę pozostawić na wystudzenie i odlać z niej 4 łyżki. W między czasie odsączyć śliwki, pokroić je i orzechy nerkowca. Do naszego ''syropu'' dodajemy przesianą mąkę wraz z proszkiem i dokładnie mieszamy aby nie powstały grudki. Gdy masa będzie gęsta i dobrze wymieszana dodajemy do niej bakalie. Białka oddzielić od żółtek i ubić je na sztywną pianę. Żółtka dodajemy bezpośrednio do masy, którą następnie należy ponownie dobrze wymieszać. Po ubiciu białek dodajemy je delikatnie do naszego ciasta i ostrożnie mieszamy. Formę wykładamy papierem do pieczenia i wylewamy masę. Całość pieczemy przez ok. 45 min w 150 stopniach (termoobieg). Sprawdzamy stan upieczenia suchym patyczkiem. Na koniec polewamy odlanymi 4 łyżkami z masy (aby dodać aromatu, błyszczącej polewy i miękkości ciastu) oraz posypujemy cukrem pudrem jeśli chcemy ;)\nEtykiety: Bakalie, Ciasto, Kakao, Mleko, Przepis, Słodkości, Śliwki, Współpraca


Grand Prix Danii w Horsens - Dyskusja - SportoweFakty.pl\nto nie ważne.Magic to jest prawdziwy lider Polaków\nZmarzlik wyzej w klasyfikacji od 3 krotnego mistrza swiata Pedersena. Junior Stali Gorzow!!! Buziaki dla hejtow bucole\ndo kogo to piszesz?do mnie?czy jak?\nTyle że Pedersen jest taki wolny że to żaden zaszczyt :D Janowski ma klasę na tytuł mistrza, Bartek tej klasy nie ma. Janowski niech zdobędzie ten pieprzony tytuł, ma coś do udowodnienia.\nhaha Nicki dziś pokazał w jakiej jest formie więc nie ma czym się chwalić no sory haha zobacz gdzie jest Janowski w klasyfikacji buziaki dla ciebie bucolu\nTo prawda ale smutne dla Was,że sra pod siebie w lidze.To może się źle skończyć niestety...\nprzestań bredzić.najwyżej będziemy mieli baraże z Orłem Łódź.pasuje???\nKto by się ligą przejmował, liga jest w niedziele, a w sobote jest GP. Wy tam się w Gorzowie martwcie żeby wasz Bartek się nie załamał.\nŻebyś ty się niebawem nie załamał kolego, nikt już nie bierze cię poważnie\nNic się nie załamie. Zmotywuje się jeszcze bardziej.\nja tam się o Stal nie martwię bo idą na finał jak Titanic na lodowiec\nNiech idą, my w Toruniu będziemy mieli mistrza świata na żużlu. Torunianin idzie po tytuł i to nas cieszy\nZmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik i Zmarzlik - boisz się go\nNie jest w stanie zagrozić Holderowi w walce o tytuł, nie ta półka.\nA i pudło!! :D\nkibic innej druzyny\nKto jest z Torunia ???\nJa dojdzie to niech husteczki po sobie wyrzuci. Torun zawsze na mistrza idzie i jak to sie konczy:D\nw 2012 roku już Holder pokazał raz że jest najlepszy :)\nNicki już 3 razy pokazał że jest najlepszy\nTai już 2 razy pokazał ze jest najlepszy\nHaha. Ale naiwny jesteś. Z choldera taki Torunianin jak ze Magica Australijczyk.\nZłość was zżera że mamy Holdera, a wy jakiś Zmarzlików. Taka prawda.\nJutro wylądujesz na ziemi :) a dokładnie w Rybniku\nCzekaj czekaj z 30 ostatnio chyba w Gw nie wyszliscie. W takim wypadku wolimy miec "jakis zmazlikow"\nCzłowieku co ty masz do bartka to jest najlepszy zawodnik w ekstralidze\nWypi*dalaj do australi aborygenie\nDaj spokój. :)\nO niebo wolabym w Stali mieć Dudka. Co nas obchodzi Holder.\nCo Wy macie z tego że dobrze się prezentuje w GP.\nPamiętam jak Motoarena oszalała w 2012, niezapomniane uczucie.\nMotoarena oszaleje jakby Paweł zdobył MŚ.\nHoldera pamiętam w tamtym roku to część kibiców już nie chciała oglądać w Toruniu.\nPewnie wtedy waliłeś ko*ia\nMaja kluche na monitorach po gp , tylko ze dla Torunia malo z tego maja profitow;D dobrze wychodzi im szybkie zbieranie manatek czyt. Zielona Gora;D\nŻal dupe ściska, że Zmarzlik może Chrisowi motor czyścić? Hehe.\nW tym sezonie tego nie widac a liczy sie tu i teraz:D\nZapomniał dodać, że chodzi o GP, do was trzeba pisać wielkimi literami. Zapraszamy poza tym F16 na MA. Zobaczymy jaki będzie kozak.\nNo ok, poczekajmy spokojnie do meczu i może nie wyrokujmy jak będzie?\nDokładnie, Bonus jest wasz, ale mocno wierzę, że was pokonamy.\nJa też tak sądzę, ale wszędzie się jedzie powalczyć\nMoże zaskoczymy was torem xd\nMoże, macie prawo jako gospodarz. My nie mówimy, że wygramy, a Wy odgrażacie się, jaki to cienias Zmarzlik będzie. Może i będzie, ale jesteś pewny?\nOczywiście, że nie jestem. Pewny to jestem, że wygra juniorski. Stary, ja naprawdę mam w sobie sporo pokory. Nigdy nie napiszę, że na pewno wygramy. To jest sport. Zobaczymy jak jutro pojadą. Co zaprezentują na wyjeździe. Meczem z wami będę się martwił w sierpniu. Tak na marginesie to wybieram się na urlop do Torunia i na pewno będę na tym meczu.\nJa tylko nie rozumiem tej waszej niechęci, wręcz nienawiści do Zmarzlika. Co ten chłopak wam winien?\nJa mogę napisać tylko w swoim imieniu. Ja nie lubię go za agresję na torze, że jego chora ambicja powoduje, że nie odpuszcza nawet rodakom (patrz wprasowanie w bandę Pitera w Wawie) Że jak tylko przegra start to za wszelką cenę i po trupach chce wyprzedzać. Po prostu nie znoszę czegoś takiego. Z tego samego powodu nie trawię Pedersena, Kildemanda czy Doyle'a\nTo nie jest chora ambicja, to jest po prostu niekiedy zły dobór środków osiągania zamierzonego celu, który jest u Bartka jasny: Chcę być najlepszy\nZapytam jeszcze raz. Ile razy Bartek został wykluczony w karierze za spowodowanie upadku? Ile otrzymał ostrzeżeń za niebezpieczną jazdę? Ilu zawodników odniosło po jego faulu kontuzje?\nNie. Ja znam jeden przypadek. Ale skoro to taki agresor, to pewno znasz ich więcej.\nJa nie robię statystyk ale wykluczenia miał minimum 2. W samej Wawie w 6 biegach w 3 jechał na granicy faulu. Z Jędrzejakiem pojechał jak ze śmieciem. Raz na 2-3 mecze szuka nogą kontaktu z rywalem. Dziś też z Dunem pocisnął bo był wolniejszy. A popatrz na walkę Holdera z Janowskim. Można było walczyć czysto? I jeden i drugi mógł rywala wkomponować w bandę a jednak tego nie zrobili. Chora ambicja inaczej tego nazwać nie umiem.\n21:47 folic: Zastanawiam się skąd ta nienawiść do Lewandowskiego ( w tekście -drewniak[..]\n21:45 jorzin: Tych panów sędziow to powinni wyjebac Bo tego nie idzie oglądać\n21:43 folic: Zastanawiam się skąd ta nienawiść do Lewandowskiego ( w tekście tzw drewniak[..]\n21:42 Witomierz Cichowlas: sédzia wypacza mecz,szkodzi to widowisku i żużlowi\n21:00 Koleżanka z pracy: Nie wiem, co napisać. Tacy ludzie jak Pan Nowicki to nasze skarby narodowe.[..]\n20:50 ocean708: Private Sector: covid19 pandemic and sales volume in an organization


Poznańska Nagroda Literacka: laureat i nominowani - Portal Księgarski\nPoznańska Nagroda Literacka: laureat i nominowani\n24 kwietnia 2019, na konferencji prasowej w Centrum Kultury ZAMEK, poznaliśmy laureata Nagrody im. Adama Mickiewicza, która jest częścią Poznańskiej Nagrody Literackiej. Wyróżnienie zdobył Wiesław Myśliwski – prozaik, dramaturg, scenarzysta, redaktor. Jeden z największych żyjących polskich pisarzy.\nOgłoszone zostały także nazwiska trzech nominowanych do Nagrody-Stypendium im. Stanisława Barańczaka. Są to: Tomasz Bąk – za książkę „Utylizacja. Pęta miast” (Wydawnictwo WBPiCAK, 2018); Mira Marcinów – za książkę „Historia polskiego szaleństwa” (Fundacja Terytoria Książki, 2017), Dawid Szkoła – za książkę „Galicyjskie żywoty. Opowieści o stracie, doli i pograniczu” (Wydawnictwo Officyna, 2018)\nGala z wręczeniem nagród i ogłoszeniem nazwiska tegorocznego stypendysty odbędzie się 15 maja 2019 roku o g. 14.00 w Collegium Maius UAM.


Sprawdź i przeczytaj Jak zarobić w internecie online − parafia-biskupiec.pl\nNa stronie zdobędziesz informacje na temat tego jak zarobić, w jaki sposób pieniądze mogą w legalny sposób zdobyć prawdziwe pieniądze. Nie jest to ciężkie i niemożliwe jak jak wydaje się to wielu osobom. Metod na to, jak sprawić, że na Twoje konto zacznie wpływać dodatkowa gotówka, jest multum. Ze względu na to, osoby, które posiadają szerokie doświadczenie w e-marketingu, podjęły decyzję, żeby założyć forum, będące pomocą dla osób dopiero zaczynających swoją przygodę z zarabianiem w Internecie.\nŻeby zarobić w sieci wystarczy jedynie dostęp do internetu, komputer lub urządzenie mobilne. Zdobądź dodatkową gotówkę na social media, blogach. Zacznij już dzisiaj i zarejestruj się na forum, które od 5 lat utrzymuje się w ścisłej czołówce stron www o podobnej tematyce oraz propaguje każdego rodzaju środki zarabiania w sieci internetowej. Poznaj tajemnice zarabiania różnymi metodami i sprawdź jakie jeszcze korzyści możesz zyskać dzięki witrynie make-cash.pl i zarabiaj przez Internet!