Enarenal - ulotka (dawkowanie, zastosowanie, interakcje) - KtoMaLek.pl\nEnarenal tabletki | 0,02 g | 30 tabl. | 3 blist.po 10 szt.\nod 0 , 00 zł do 11 , 22 zł\nSubstancja czynna: Enalaprili maleas\nLeczenie renoprotekcyjne - u dzieci do 18 roku życia Niewydolność serca inna niż określona w ChPL - u dzieci do 18 roku życia Przewlekła choroba nerek - u dzieci do 18 roku życia\nMasz pytania dotyczące dawkowania Enarenal?\nCzy Enarenal wchodzi w interakcje z innymi lekami?\nCzy Enarenal wchodzi w interakcje z alkoholem?\nPodobne leki zawierające Enalaprili maleas.\n- gdzie kupić Enarenal?\nOpis produktu Enarenal\nEnarenal, 5 mg, tabletki\nEnarenal, 10 mg, tabletki\nEnarenal, 20 mg, tabletki\nKażda tabletka 5 mg zawiera 5 mg enalaprylu maleinianu (Enalaprili maleas).\nKażda tabletka 10 mg zawiera 10 mg enalaprylu maleinianu (Enalaprili maleas).\nKażda tabletka 20 mg zawiera 20 mg enalaprylu maleinianu (Enalaprili maleas).\nKażda tabletka 5 mg zawiera 42,81 mg laktozy jednowodnej.\nKażda tabletka 10 mg zawiera 85,62 mg laktozy jednowodnej.\nKażda tabletka 20 mg zawiera 171,25 mg laktozy jednowodnej.\nEnarenal 5 mg: Tabletki podłużne, obustronnie wypukłe, z kreskami dzielącymi, barwy białej.\nEnarenal 10 mg i 20 mg: Tabletki okrągłe, płaskie, barwy białej.\n- Leczenie nadciśnienia tętniczego.\n- Leczenie objawowej niewydolności serca.\n- Zapobieganie objawowej niewydolności serca u pacjentów z bezobjawowym zaburzeniem\nczynności (dysfunkcją) lewej komory serca (frakcja wyrzutowa < 35%).\n(Patrz punkt 5.1)\nDawkę produktu leczniczego należy dostosować indywidualnie do potrzeb pacjenta (patrz punkt 4.4)\noraz zależnie od uzyskanych wartości ciśnienia tętniczego.\nW zależności od stopnia nadciśnienia tętniczego oraz stanu pacjenta (patrz poniżej) dawka\npoczątkowa produktu leczniczego wynosi od 5 do maksymalnie 20 mg. Produkt podaje się raz na\ndobę. W nadciśnieniu tętniczym łagodnym, zalecana dawka początkowa wynosi od 5 do 10 mg. U\npacjentów ze zwiększoną aktywnością układu renina-angiotensyna-aldosteron (np. pacjenci z\nnadciśnieniem tętniczym naczyniowo-nerkowym, niedoborem soli i (lub) płynów, niewyrównaną\nniewydolnością serca lub ciężkim nadciśnieniem tętniczym) może wystąpić nasilone obniżenie\nciśnienia tętniczego po podaniu dawki początkowej. U tych pacjentów zaleca się zastosowanie dawki\npoczątkowej 5 mg lub mniejszej, a leczenie należy rozpoczynać pod nadzorem lekarza.\nWcześniejsze stosowanie dużych dawek leków moczopędnych może powodować niedobór płynów\ni ryzyko wystąpienia niedociśnienia tętniczego na początku leczenia enalaprylem. U tych pacjentów\nzaleca się dawkę początkową 5 mg lub mniejszą. Jeżeli jest to możliwe należy przerwać stosowanie\nleku moczopędnego 2 - 3 dni przed rozpoczęciem leczenia produktem Enarenal. Należy kontrolować\nczynność nerek i stężenie potasu w surowicy.\nZazwyczaj stosowana dawka podtrzymująca wynosi 20 mg na dobę. Maksymalna dawka\npodtrzymująca wynosi 40 mg na dobę.\nNiewydolność serca/ bezobjawowe zaburzenia czynności (dysfunkcja) lewej komory serca\nW leczeniu objawowej niewydolności serca, Enarenal stosuje się w skojarzeniu z lekami\nmoczopędnymi oraz, w razie potrzeby, z glikozydami naparstnicy lub beta-adrenolitykami.\nDawka początkowa produktu Enarenal u pacjentów z objawową niewydolnością serca lub\nbezobjawowymi zaburzeniami czynności lewej komory serca wynosi 2,5 mg; należy ją podawać pod\nścisłym nadzorem lekarza w celu ustalenia wpływu na ciśnienie tętnicze na początku leczenia. Jeśli po\nrozpoczęciu leczenia niewydolności serca produktem Enarenal nie występuje objawowe\nniedociśnienie lub gdy zostało ono wyrównane, dawkę enalaprylu należy zwiększać stopniowo do\nzazwyczaj stosowanej dawki podtrzymującej 20 mg, podawanej w dawce pojedynczej lub w dwóch\ndawkach podzielonych, w zależności od tolerancji produktu przez pacjenta. Zaleca się, aby\ndostosowywanie dawki odbywało się w okresie 2 do 4 tygodni. Maksymalna dawka wynosi 40 mg na\ndobę, podawana w dwóch dawkach podzielonych.\n1 - 3 dzień: 2,5 mg / dobę* w dawce pojedynczej\n4 - 7 dzień: 5 mg / dobę w dwóch dawkach podzielonych\n10 mg / dobę w dawce pojedynczej lub w dwóch dawkach podzielonych\n20 mg / dobę w dawce pojedynczej lub w dwóch dawkach podzielonych\n* Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących leki\nmoczopędne (patrz punkt 4.4).\nPonieważ opisywano występowanie niedociśnienia oraz (rzadziej) niewydolności nerek w jego\nnastępstwie, przed rozpoczęciem jak i w trakcie leczenia produktem Enarenal, należy monitorować\nciśnienie tętnicze oraz czynność nerek (patrz punkt 4.4). O ile to możliwe, przed rozpoczęciem\nleczenia produktem Enarenal należy zmniejszyć dawkę stosowanych leków moczopędnych.\nWystąpienie niedociśnienia po podaniu pierwszej dawki produktu Enarenal nie przesądza, że wystąpi\nono ponownie podczas przewlekłego stosowania i nie wyklucza dalszego stosowania produktu. W tym\nprzypadku również należy kontrolować stężenie potasu w surowicy oraz czynność nerek.\nZazwyczaj należy wydłużyć odstępy pomiędzy kolejnymi dawkami i (lub) zmniejszyć dawkę.\nKlirens kreatyniny (KK)\n30< KK< 80 ml/min\n10< KK< 30 ml/min\nKK< 10 ml/min\n2,5 mg w dniach dializy*\n* patrz punkt 4.4\nEnalaprylat jest usuwany podczas dializy. Dawkę produktu w dniach pomiędzy zabiegami dializy\nnależy dostosować do wartości ciśnienia tętniczego.\nDawkę należy dostosować w zależności od stopnia wydolności nerek pacjenta (patrz punkt 4.4).\nDoświadczenie z badań klinicznych dotyczących stosowania enalaprylu u dzieci z nadciśnieniem\ntętniczym jest ograniczone (patrz punkt 4.4).\nW przypadku dzieci, które mogą połykać tabletki, dawkę należy określić indywidualnie w zależności\nod stanu pacjenta oraz uzyskanych wartości ciśnienia tętniczego. Zalecana dawka początkowa u dzieci\no masie ciała od 20 kg do < 50 kg wynosi 2,5 mg, a u pacjentów z masą ciała > 50 kg - 5 mg. Enarenal\nstosuje się raz na dobę. W zależności od potrzeb można zwiększyć stosowaną dawkę maksymalnie do\n20 mg na dobę u pacjentów o masie ciała od 20 kg do < 50 kg oraz 40 mg u pacjentów o masie ciała\n> 50 kg (patrz punkt 4.4).\nZe względu na brak odpowiednich danych nie zaleca się podawania enalaprylu noworodkom oraz\ndzieciom i młodzieży z współczynnikiem przesączania kłębuszkowego (GFR) < 30 ml/min/1,73 m2.\n- Nadwrażliwość na enalapryl, na którąkolwiek substancję pomocniczą lub na inny inhibitor\nkonwertazy angiotensyny (ACE).\n- Obrzęk naczynioruchowy w wywiadzie, związany z wcześniejszym leczeniem inhibitorem ACE.\nNiedociśnienie tętnicze objawowe\nU pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem tętniczym objawowe niedociśnienie występuje rzadko.\nU pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, otrzymujących produkt leczniczy Enarenal, ryzyko\nwystąpienia niedociśnienia objawowego jest większe w przypadku niedoboru płynów, np. na skutek\nstosowania leków moczopędnych, diety z ograniczeniem soli, dializoterapii, występowania biegunki\nlub wymiotów (patrz punkty 4.5 i 4.8).\nObjawowe niedociśnienie obserwowano również u pacjentów z niewydolnością serca, z lub bez\nwspółistniejącej niewydolności nerek. Jego wystąpienie jest najbardziej prawdopodobne u\npacjentów z bardziej nasiloną niewydolnością serca, stosujących duże dawki diuretyków\npętlowych, w przypadku hiponatremii lub zaburzeń czynności nerek. U tych pacjentów leczenie\nnależy rozpoczynać pod nadzorem oraz zapewnić ścisłą kontrolę podczas każdej zmiany dawki\nenalaprylu i (lub) leku moczopędnego. Jeżeli to możliwe zaleca się tymczasowe przerwanie\nstosowania leku moczopędnego. Powyższe uwagi dotyczą również pacjentów z chorobą\nniedokrwienną serca lub chorobami naczyń mózgowych, u których nadmierne obniżenie ciśnienia\ntętniczego może spowodować wystąpienie zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu.\nW przypadku wystąpienia niedociśnienia, należy ułożyć pacjenta w pozycji poziomej z uniesionymi\nnogami i w razie konieczności podać dożylnie sól fizjologiczną. Przemijające niedociśnienie nie jest\nprzeciwwskazaniem do podawania kolejnych dawek produktu po uzyskaniu normalizacji ciśnienia\ntętniczego poprzez zwiększenie objętości płynów.\nU niektórych pacjentów z niewydolnością serca i prawidłowym lub niskim ciśnieniem tętniczym,\nEnarenal może nadmiernie obniżyć ciśnienie tętnicze. Działanie to można przewidzieć i zazwyczaj nie\nstanowi przeciwwskazania do kontynuowania leczenia. Jeżeli wystąpią objawy niedociśnienia\ntętniczego, może być konieczne zmniejszenie dawki lub odstawienie leku moczopędnego i (lub)\nZwężenie zastawki aorty lub zastawki dwudzielnej / kardiomiopatia przerostowa\nPodobnie jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia krwionośne, należy zachować\nostrożność podczas stosowania enalaprylu u pacjentów ze zwężeniem zastawki aorty lub innym\nzwężeniem drogi odpływu krwi z lewej komory. Nie należy stosować enalaprylu w przypadku\nwstrząsu kardiogennego oraz zwężenia istotnego pod względem hemodynamicznym.\nW przypadku zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 80 ml/min) dawkę początkową należy\ndostosować według klirensu kreatyniny (patrz punkt 4.2), a następnie w zależności od reakcji pacjenta\nna lek. U tych pacjentów należy rutynowo oznaczać stężenie potasu oraz kreatyniny w osoczu.\nPodczas stosowania enalaprylu zgłaszano występowanie niewydolności nerek, zwłaszcza u pacjentów\nz ciężką niewydolnością serca lub wcześniej występującą chorobą nerek, w tym zwężeniem tętnicy\nnerkowej. W przypadku szybkiego rozpoznania i odpowiedniego leczenia, niewydolność nerek\nzwiązana ze stosowaniem enalaprylu jest zazwyczaj przemijająca.\nU niektórych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, bez uprzednio rozpoznanej choroby nerek,\nobserwowano zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny we krwi, jeśli enalapryl był stosowany\njednocześnie z lekiem moczopędnym. Może być konieczne zmniejszenie dawki preparatu Enarenal\ni (lub) przerwanie stosowania leku moczopędnego. W takim przypadku istnieje zwiększone\nprawdopodobieństwo występowania zwężenia tętnicy nerkowej (patrz punkt 4.4 - Nadciśnienie\nU pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy nerkowej jedynej\nczynnej nerki, leczonych inhibitorami ACE, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia niedociśnienia\ntętniczego i niewydolności nerek.\nZaburzenia czynności nerek mogą wyrażać się tylko niewielkimi zmianami stężenia kreatyniny w\nsurowicy. U tych pacjentów leczenie należy rozpoczynać pod ścisłą kontrolą lekarską, od bardzo\nmałych dawek, bardzo ostrożnie zwiększać dawki i kontrolować czynność nerek.\nBrak doświadczenia dotyczącego stosowania enalaprylu u pacjentów po niedawno przebytym\nprzeszczepieniu nerki, dlatego u tych pacjentów nie zaleca się stosowania enalaprylu.\nW rzadkich przypadkach stosowanie inhibitorów ACE wiązało się z występowaniem zespołu, który\nrozpoczyna się od żółtaczki cholestatycznej lub zapalenia wątroby i postępuje do piorunującej\nmartwicy wątroby i (niekiedy) do zgonu. Mechanizm tego zespołu nie jest znany. U pacjentów\nleczonych inhibitorami ACE, u których wystąpi żółtaczka lub znacznie zwiększona aktywność\nenzymów wątrobowych, należy przerwać stosowanie inhibitorów ACE oraz rozpocząć odpowiednie\nNeutropenia / agranulocytoza\nNeutropenia lub agranulocytoza, małopłytkowość i niedokrwistość były obserwowane u pacjentów\nleczonych inhibitorami ACE. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek i bez innych czynników\nryzyka, neutropenia występowała rzadko. Enalapryl należy stosować ze szczególną ostrożnością u\npacjentów z kolagenozami, otrzymujących leki immunosupresyjne, allopurynol lub prokainamid bądź\nw przypadku współistnienia tych czynników, szczególnie, gdy wcześniej występowało zaburzenie\nczynności nerek. U niektórych pacjentów z tej grupy rozwijały się ciężkie zakażenia, które w\nnielicznych przypadkach nie reagowały na intensywne leczenie antybiotykami. Jeśli enalapryl jest\nstosowany u tych pacjentów, zaleca się okresową kontrolę liczby krwinek białych, a pacjentów należy\npoinformować, aby zgłaszali wszelkie objawy zakażenia.\nNadwrażliwość / obrzęk naczynioruchowy\nObserwowano przypadki występowania obrzęku naczynioruchowego twarzy, kończyn, warg, języka,\ngłośni i (lub) krtani u pacjentów leczonych inhibitorami ACE, w tym enalaprylem. Obrzęk\nnaczynioruchowy może wystąpić w dowolnym momencie leczenia. W razie wystąpienia powyższych\nobjawów należy natychmiast przerwać stosowanie enalaprylu i odpowiednio monitorować pacjenta, aż\ndo całkowitego ustąpienia objawów.\nNawet w przypadkach, gdy obrzęk dotyczy jedynie języka, bez towarzyszących zaburzeń oddychania,\nkonieczna może być dłuższa obserwacja, ponieważ podanie leków przeciwhistaminowych i\nkortykosteroidów może nie być wystarczające.\nBardzo rzadko opisywano zgony spowodowane obrzękiem naczynioruchowym krtani lub języka. U\npacjentów z obrzękiem języka, głośni lub krtani częściej stwierdza się niedrożność dróg\noddechowych, szczególnie, gdy wcześniej przebyli zabieg chirurgiczny w obrębie dróg oddechowych.\nJeśli wystąpi obrzęk języka, głośni lub krtani, mogący spowodować niedrożność dróg oddechowych,\nnależy niezwłocznie rozpocząć właściwe leczenie, polegające m.in. na podskórnym podaniu roztworu\nadrenaliny 1:1000 (0,3 ml do 0,5 ml) i (lub) utrzymaniu drożności dróg oddechowych.\nObrzęk naczynioruchowy częściej występuje u pacjentów rasy czarnej stosujących inhibitory ACE niż\nu przedstawicieli innych ras.\nU pacjentów z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie, niezwiązanym z leczeniem inhibitorem\nACE, występuje zwiększone ryzyko pojawienia się obrzęku naczynioruchowego podczas stosowania\ninhibitora ACE. (Patrz także punkt 4.3)\nReakcje rzekomoanafilaktyczne podczas odczulania jadem owadów błonkoskrzydłych\nW rzadkich przypadkach u pacjentów leczonych inhibitorami ACE dochodziło do groźnych dla życia\nreakcji rzekomoanafilaktycznych podczas odczulania jadem owadów błonkoskrzydłych (np. jad\npszczół i os). Reakcji tych można uniknąć poprzez czasowe przerwanie stosowania inhibitora ACE\nprzed każdym odczulaniem.\nW rzadkich przypadkach u pacjentów otrzymujących inhibitory ACE dochodziło do groźnych dla\nżycia reakcji rzekomoanafilaktycznych podczas aferezy LDL (lipoprotein o małej gęstości) z\nzastosowaniem siarczanu dekstranu. Reakcji tych można uniknąć, poprzez czasowe przerwanie\nstosowania inhibitorów ACE przed każdą aferezą.\nU pacjentów leczonych inhibitorami ACE, poddawanych dializoterapii z zastosowaniem błon o dużej\nprzepuszczalności (np. AN 69), występowały reakcje rzekomoanafilaktyczne. U tych pacjentów\nnależy rozważyć użycie błon dializacyjnych innego typu lub leku przeciwnadciśnieniowego z innej\nNależy poinformować pacjentów z cukrzycą, leczonych doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub\ninsuliną, u których rozpoczyna się podawanie inhibitora ACE, o konieczności ścisłej kontroli stężenia\nglukozy we krwi, zwłaszcza w pierwszym miesiącu leczenia skojarzonego (patrz punkt 4.5).\nPodczas stosowania inhibitorów ACE może wystąpić suchy, uporczywy kaszel, który ustępuje po\nzaprzestaniu leczenia. W rozpoznaniu różnicowym kaszlu należy brać pod uwagę kaszel wywołany\nstosowaniem inhibitorów ACE.\nU pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym lub znieczuleniu za pomocą preparatów\npowodujących niedociśnienie tętnicze, enalapryl hamuje wytwarzanie angiotensyny II, w odpowiedzi\nna kompensacyjne uwalnianie reniny. Niedociśnienie tętnicze spowodowane tym mechanizmem\nmożna skorygować przez zwiększenie objętości krwi krążącej.\nU niektórych pacjentów leczonych inhibitorami ACE, w tym enalaprylem, obserwowano zwiększenie\nstężenia potasu w surowicy. Czynniki ryzyka wystąpienia hiperkaliemii to: niewydolność nerek,\npogorszenie czynności nerek, wiek powyżej 70 lat, cukrzyca, współistniejące zaburzenia, zwłaszcza\nodwodnienie, ostre niewyrównanie niewydolności serca, kwasica metaboliczna, jednoczesne\nstosowanie leków moczopędnych oszczędzających potas (np. spironolakton, eplerenon, triamteren lub\namiloryd), suplementów potasu lub zamienników soli zawierających potas, a także przyjmowanie\ninnych leków powodujących zwiększenie stężenia potasu w surowicy (np. heparyny).\nStosowanie suplementów potasu, leków moczopędnych oszczędzających potas lub zamienników soli\nzawierających potas, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek może prowadzić do\nznacznego zwiększenia stężenia potasu w surowicy.\nHiperkaliemia może powodować ciężkie, czasem zakończone zgonem, zaburzenia rytmu serca.\nJeżeli zachodzi konieczność jednoczesnego stosowania enalaprylu z którymkolwiek z powyżej\nwymienionych produktów, należy zachować ostrożność i często oznaczać stężenie potasu w surowicy\nStosowanie soli litu jednocześnie z enalaprylem nie jest zalecane (patrz punkt 4.5).\nProdukt leczniczy Enarenal zawiera laktozę jednowodną. Nie należy go stosować u pacjentów z\nrzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem\nDoświadczenie dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa stosowania u dzieci w wieku powyżej 6 lat\nz nadciśnieniem tętniczym jest ograniczone, natomiast brak doświadczenia ze stosowaniem leku w\ninnych wskazaniach. Są dostępne nieliczne dane dotyczące farmakokinetyki u dzieci w wieku powyżej\n2 miesięcy (patrz także punkt 4.2). Nie zaleca się stosowania produktu Enarenal u dzieci w innych\nwskazaniach niż nadciśnienie tętnicze.\nZe względu na brak odpowiednich danych nie zaleca się podawania produktu Enarenal noworodkom\noraz dzieciom i młodzieży ze wskaźnikiem przesączania kłębuszkowego (GFR) < 30 ml/min/1,73 m2\nNie należy rozpoczynać leczenia inhibitorami ACE podczas ciąży. Jeżeli kontynuacja leczenia\ninhibitorami ACE nie jest konieczna, u pacjentek planujących ciążę należy zastosować alternatywne\nleczenie nadciśnienia tętniczego o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w czasie ciąży. W\nprzypadku stwierdzenia ciąży należy jak najszybciej przerwać stosowanie inhibitorów ACE i, jeśli jest\nto właściwe, rozpocząć alternatywną terapię (patrz punkty 4.3 i 4.6).\nNie zaleca się podawania enalaprylu w czasie karmienia piersią (patrz punkt 4.6).\nPodobnie jak inne inhibitory ACE, enalapryl jest wyraźnie mniej skuteczny w obniżeniu ciśnienia\ntętniczego u pacjentów rasy czarnej niż u pacjentów innych ras, prawdopodobnie z powodu częstszego\nwystępowania małej aktywności reniny w osoczu w populacji pacjentów rasy czarnej z nadciśnieniem\nLeki moczopędne oszczędzające potas lub suplementy potasu\nInhibitory ACE zmniejszają utratę potasu wywołaną przez leki moczopędne. Leki moczopędne\noszczędzające potas (takie jak spironolakton, eplerenon, triamteren czy amiloryd), suplementy potasu\nlub zamienniki soli zawierające potas mogą prowadzić do znacznego zwiększenia stężenia potasu w\nsurowicy. Jeżeli jednoczesne podawanie tych preparatów i enalaprylu jest konieczne z powodu\nwystępowania hipokaliemii, należy zachować szczególną ostrożność oraz często kontrolować stężenie\npotasu w surowicy (patrz punkt 4.4).\nLeki moczopędne (tiazydowe lub pętlowe leki moczopędne)\nWcześniejsze podawanie dużych dawek leków moczopędnych może powodować zmniejszenie\nobjętości krwi krążącej i ryzyko wystąpienia niedociśnienia tętniczego podczas rozpoczynania\nleczenia enalaprylem (patrz punkt 4.4). Działanie hipotensyjne można zmniejszyć poprzez odstawienie\nleków moczopędnych, zwiększenie objętości płynów lub spożycia soli albo rozpoczęcie leczenia od\nmałej dawki enalaprylu.\nJednoczesne stosowanie tych produktów może nasilić hipotensyjne działanie enalaprylu.\nJednoczesne stosowanie z triazotanem glicerolu, innymi azotanami lub innymi lekami rozszerzającymi\nnaczynia krwionośne może dodatkowo obniżać ciśnienie tętnicze.\nPodczas jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE i litu obserwowano przemijające zwiększenie\nstężenia litu w surowicy oraz nasilenie jego toksycznego działania. Jednoczesne stosowanie\ndiuretyków tiazydowych może dodatkowo zwiększyć stężenie litu i tym samym toksyczne działania\nlitu podawanego z inhibitorami ACE.\nNie zaleca się stosowania enalaprylu z litem. Jeśli jednak takie połączenie leków jest konieczne,\nnależy często kontrolować stężenie litu w surowicy (patrz punkt 4.4).\nTrójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne / leki przeciwpsychotyczne / leki znieczulające / opioidy\nJednoczesne stosowanie niektórych leków znieczulających, trójpierścieniowych leków\nprzeciwdepresyjnych i leków przeciwpsychotycznych z inhibitorami ACE może powodować\ndodatkowe obniżenie ciśnienia tętniczego (patrz punkt 4.4).\nDługotrwałe stosowanie NLPZ może osłabiać przeciwnadciśnieniowe działanie inhibitorów ACE.\nNLPZ (w tym inhibitory COX-2) i inhibitory ACE wykazują addytywne działanie zwiększające\nstężenie potasu w surowicy, co może skutkować pogorszeniem czynności nerek. Działanie to jest\nzazwyczaj odwracalne. W rzadkich przypadkach może wystąpić ostra niewydolność nerek,\nszczególnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zaburzeń czynności nerek (np. pacjenci w podeszłym\nwieku lub pacjenci odwodnieni, w tym leczeni lekami moczopędnymi). Pacjentów należy\nodpowiednio nawodnić i rozważyć monitorowanie czynności nerek po rozpoczęciu leczenia\nskojarzonego i następnie okresowo.\nU pacjentów otrzymujących jednocześnie sole złota we wstrzyknięciach (aurotiojabłczan sodu) oraz\ninhibitory ACE, w tym enalapryl, obserwowano rzadkie przypadki reakcji jak po podaniu azotanów\n(objawy to: nagłe zaczerwienienie twarzy, nudności, wymioty i niedociśnienie).\nSympatykomimetyki mogą osłabiać przeciwnadciśnieniowe działanie inhibitorów ACE.\nDane epidemiologiczne sugerują, że jednoczesne podawanie inhibitorów ACE i leków\nprzeciwcukrzycowych (insuliny, doustnych leków przeciwcukrzycowych) może nasilać działanie\nzmniejszające stężenie glukozy we krwi, z ryzykiem wystąpienia hipoglikemii. Wystąpienie tego\nzjawiska jest bardziej prawdopodobne w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego oraz u\npacjentów z zaburzeniami czynności nerek (patrz punkty 4.4 i 4.8).\nAlkohol nasila hipotensyjne działanie inhibitorów ACE.\nKwas acetylosalicylowy, leki trombolityczne, beta-adrenolityki\nEnalapryl może być bezpiecznie stosowany z kwasem acetylosalicylowym (w dawkach\nkardiologicznych), lekami trombolitycznymi i beta-adrenolitykami.\nNie zaleca się stosowania inhibitorów ACE w pierwszym trymestrze ciąży (patrz punkt 4.4).\nStosowanie inhibitorów ACE w drugim i trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane (patrz\npunkty 4.3. i 4.4)._\nDane epidemiologiczne odnoszące się do ryzyka działania teratogennego w przypadku narażenia na\ninhibitory ACE podczas pierwszego trymestru ciąży nie są rozstrzygające; jednakże nie można\nwykluczyć niewielkiego zwiększenia ryzyka. Z wyjątkiem konieczności kontynuowania leczenia\ninhibitorem ACE, u pacjentek planujących ciążę należy zastosować alternatywne leczenie\nprzeciwnadciśnieniowe, o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w ciąży. W przypadku\npotwierdzenia ciąży należy natychmiast przerwać podawanie inhibitorów ACE i, jeśli jest to\nwskazane, należy rozpocząć leczenie alternatywne.\nNarażenie na inhibitory ACE w drugim i trzecim trymestrze ciąży powoduje toksyczne działanie na\nludzki płód (pogorszenie czynności nerek, małowodzie, opóźnienie kostnienia czaszki) i noworodka\n(niewydolność nerek, niedociśnienie tętnicze, hiperkaliemia). (Patrz także punkt 5.3).\nJeśli narażenie na inhibitory ACE wystąpiło od drugiego trymestru ciąży zaleca się badanie\nultrasonograficzne czynności nerek i czaszki.\nNoworodki, których matki przyjmowały inhibitory ACE należy ściśle obserwować ze względu na\nmożliwość wystąpienia niedociśnienia (patrz punkty 4.3 i 4.4).\nOgraniczone dane farmakokinetyczne wykazują bardzo małe stężenia w mleku kobiecym. Chociaż\nstężenia te wydają się mieć małe znaczenie kliniczne, nie zaleca się stosowania enalaprylu podczas\nkarmienia piersią wcześniaków oraz noworodków przez kilka pierwszych tygodni po narodzinach z\npowodu możliwego wpływu na układ sercowo-naczyniowy i na nerki oraz z powodu braku\nwystarczającego doświadczenia klinicznego. W przypadku starszych niemowląt można rozważyć\nstosowanie enalaprylu podczas karmienia piersią, jeżeli leczenie jest konieczne dla matki, a dziecko\nbędzie obserwowane czy nie występują działania niepożądane.\nPodczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn należy wziąć pod uwagę możliwość\nsporadycznego wystąpienia zawrotów głowy lub znużenia.\nNastępujące działania niepożądane obserwowano podczas stosowania enalaprylu z przedstawioną\n(> 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (< 1/10 000), nie znana (częstość nie może być określona na\npodstawie dostępnych danych).\nNiezbyt często: niedokrwistość (w tym niedokrwistość aplastyczna i hemolityczna)\nRzadko: neutropenia, zmniejszenie stężenia hemoglobiny, zmniejszenie wartości hematokrytu,\nmałopłytkowość, agranulocytoza, zahamowanie czynności szpiku kostnego, pancytopenia, uogólnione\npowiększenie węzłów chłonnych, choroby autoimmunologiczne\nNie znana: zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH)\nNiezbyt często: hipoglikemia (patrz punkt 4.4)\nCzęsto: bóle głowy, depresja\nNiezbyt często: dezorientacja, senność, bezsenność, nerwowość, parestezje, zawroty głowy\nRzadko: niezwykłe marzenia senne, zaburzenia snu\nBardzo często: nieostre widzenie\nBardzo często: zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego\nCzęsto: niedociśnienie (w tym niedociśnienie ortostatyczne), omdlenie, ból w klatce piersiowej,\nzaburzenia rytmu serca, dławica piersiowa, tachykardia\nNiezbyt często: niedociśnienie ortostatyczne, kołatanie serca, zawał mięśnia sercowego lub incydent\nnaczyniowo-mózgowy*, prawdopodobnie wtórny do nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego u\npacjentów z grupy dużego ryzyka (patrz punkt 4.4)\nRzadko: objaw Raynauda\nBardzo często: kaszel\nNiezbyt często: wydzielina z nosa, ból gardła i chrypka, skurcz oskrzeli / astma\nRzadko: nacieki w płucach, zapalenie błony śluzowej nosa, alergiczne zapalenie pęcherzyków\npłucnych / eozynofilowe zapalenie płuc\nCzęsto: biegunka, ból brzucha, zaburzenia smaku\nNiezbyt często: niedrożność jelit, zapalenie trzustki, wymioty, niestrawność, zaparcie, brak łaknienia,\npodrażnienie żołądka, suchość błony śluzowej jamy ustnej, wrzód trawienny\nRzadko: zapalenie / owrzodzenie (afty) jamy ustnej, zapalenie języka\nBardzo rzadko: obrzęk naczynioruchowy jelit\nRzadko: niewydolność wątroby, zapalenie wątroby (wątrobowokomórkowe lub cholestatyczne),\nzapalenie wątroby, w tym martwica, zastój żółci (w tym żółtaczka)\nCzęsto: wysypka, nadwrażliwość / obrzęk naczynioruchowy: obserwowano obrzęk naczynioruchowy\ntwarzy, kończyn, warg, języka, głośni i (lub) krtani (patrz punkt 4.4)\nNiezbyt często: nadmierne pocenie się, świąd, pokrzywka, wypadanie włosów\nRzadko: rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, toksyczne\nmartwicze oddzielanie się naskórka, pęcherzyca, erytrodermia\nOpisano również zespół, który może obejmować niektóre lub wszystkie spośród następujących\nobjawów: gorączka, zapalenie błon surowiczych, zapalenie naczyń, ból / zapalenie mięśni,\nból / zapalenie stawów, dodatnie miano przeciwciał przeciwjądrowych, przyspieszone OB, eozynofilia\ni leukocytoza. Może wystąpić wysypka, nadwrażliwość na światło i inne objawy skórne.\nNiezbyt często: zaburzenia nerek, niewydolność nerek, białkomocz\nBardzo często: osłabienie\nNiezbyt często: kurcze mięśni, zaczerwienienie twarzy, szum uszny, złe samopoczucie, gorączka\nCzęsto: hiperkaliemia, zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy\nNiezbyt często: zwiększenie stężenia mocznika we krwi, hiponatremia\nRzadko: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwiększenie stężenia bilirubiny\n* Częstości występowania w badaniach klinicznych były porównywalne zarówno w grupie placebo\njak i grupie otrzymującej substancję czynną.\nIstnieją ograniczone dane dotyczące przedawkowania u ludzi.\nW zależności od stopnia przedawkowania można spodziewać się następujących objawów: ciężkie\nniedociśnienie tętnicze po ok. 6 godzinach po przyjęciu tabletek, ze współistniejącym zahamowaniem\nukładu renina-angiotesyna i stanem osłupienia. Innymi objawami mogą być: wstrząs krążeniowy,\nzaburzenia równowagi elektrolitowej, niewydolność nerek, hiperwentylacja, tachykardia, kołatanie\nserca, bradykardia, zawroty głowy, niepokój i kaszel.\nPo przyjęciu enalaprylu w dawkach 300 mg i 440 mg, stężenie enalaprylatu w osoczu było\nodpowiednio 100- i 200- krotnie większe niż po przyjęciu stosowanych dawek terapeutycznych.\nJeżeli wystąpi objawowe niedociśnienie tętnicze należy ułożyć pacjenta w pozycji jak we wstrząsie,\npodać dożylnie roztwór soli fizjologicznej. Należy rozważyć podanie angiotensyny II w postaci wlewu\ndożylnego i (lub) podanie dożylnie katecholamin. Jeśli spożycie leku wystąpiło niedawno należy\nzastosować środki służące eliminacji maleinianu enalaprylu (np. wywołanie wymiotów, płukanie\nżołądka, podanie środków adsorbujących i siarczanu sodu).\nEnalaprylat może być usunięty z krążenia za pomocą hemodializy (patrz także punkt 4.4).\nW przypadku bradykardii nie poddającej się leczeniu farmakologicznemu, należy zastosować\nrozrusznik serca. Należy kontrolować parametry życiowe, często oznaczać stężenie kreatyniny\ni elektrolitów w surowicy.\nGrupa farmakoterapeutyczna: Inhibitory konwertazy angiotensyny\nKod ATC: C09A A02\nMaleinian enalaprylu jest prolekiem (pochodną dwóch aminokwasów, L-alaniny i L-proliny). Enzym\nkonwertujący angiotensynę (ACE) jest dipeptydazą peptydylu katalizującą przekształcanie\nangiotensyny I do substancji wywołującej skurcz naczyń krwionośnych - angiotensyny II. Po\nwchłonięciu, enalapryl jest hydrolizowany do enalaprylatu, który hamuje ACE. W wyniku hamowania\nACE następuje zmniejszenie angiotensyny II w osoczu, co prowadzi do zwiększenia aktywności\nreniny w osoczu (w następstwie zahamowania ujemnego sprzężenia zwrotnego uwalniania reniny), a\nw konsekwencji do zmniejszonego wydzielania aldosteronu.\nACE jest identyczny z kinazą II. W ten sposób enalapryl może także hamować rozkład bradykininy -\npeptydu silnie rozszerzającego naczynia krwionośne. Jednakże, znaczenie tego w działaniu\nterapeutycznym enalaprylu nie zostało wyjaśnione.\nWprawdzie mechanizmem, dzięki któremu enalapryl obniża ciśnienie krwi, jest pierwotne hamowanie\nukładu renina-angiotensyna-aldosteron, jednak enalapryl działa hipotensyjnie u pacjentów z\nnadciśnieniem tętniczym i małym stężeniem reniny.\nPodanie enalaprylu pacjentom z nadciśnieniem tętniczym powodowało obniżenie ciśnienia krwi\nzarówno w pozycji leżącej jak i stojącej bez znacznego zwiększenia częstości akcji serca.\nNiedociśnienie ortostatyczne występuje niezbyt często. U niektórych pacjentów osiągnięcie\noptymalnego zmniejszenia ciśnienia krwi może wystąpić po kilku tygodniach leczenia. Nagłe\nprzerwanie stosowania enalaprylu nie powoduje nagłego wzrostu ciśnienia krwi.\nSkuteczne hamowanie aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron występuje po 2 do 4\ngodzinach po doustnym podaniu pojedynczej dawki enalaprylu. Początek działania hipotensyjnego\nwystępuje w pierwszej godzinie, a maksymalne obniżenie ciśnienia krwi uzyskiwano po upływie 4 do\n6 godzin po podaniu leku. Czas trwania działania jest zależny od dawki. Jednakże działanie\nprzeciwnadciśnieniowe i hemodynamiczne utrzymywało się przez 24 godziny po podaniu zalecanych\nW badaniach hemodynamicznych u pacjentów z samoistnym nadciśnieniem tętniczym, zmniejszeniu\nciśnienia krwi towarzyszyło zmniejszenie obwodowego oporu tętniczego ze wzrostem pojemności\nminutowej serca oraz brakiem lub niewielkim przyspieszeniem częstości akcji serca. Po podaniu\nenalaprylu występowało zwiększenie przepływu nerkowego, natomiast szybkość przesączania\nkłębuszkowego nie ulegała zmianie. Nie obserwowano zatrzymania sodu lub wody. Jednakże u\npacjentów, u których szybkość przesączania kłębuszkowego przed rozpoczęciem leczenia była mała,\nobserwowano jej wzrost w wyniku podawania enalaprylu.\nW krótkotrwałych badaniach klinicznych przeprowadzonych na pacjentach z chorobą nerek\nwspółistniejącą z cukrzycą lub bez, obserwowano po podaniu enalaprylu zmniejszenie albuminurii i\nwydalania IgG z moczem oraz całkowitego białka w moczu.\nPodczas jednoczesnego stosowania z diuretykami tiazydowymi, działanie obniżające ciśnienie krwi\nenalaprylu sumuje się. Enalapryl może zmniejszyć lub zapobiec rozwojowi hipokaliemii indukowanej\nU pacjentów z niewydolnością serca leczonych glikozydami naparstnicy i lekami moczopędnymi,\nenalapryl podawany doustnie lub w postaci iniekcji zmniejszał opór obwodowy i ciśnienie krwi.\nPojemność minutowa serca zwiększała się, natomiast częstość akcji serca (zwykle przyspieszona u\npacjentów z niewydolnością serca) ulegała zmniejszeniu.\nZmniejszało się także ciśnienie zaklinowania w naczyniach włosowatych płuc. Tolerancja wysiłkowa i\nobjawy niewydolności serca, oceniane wg kryteriów NYHA ulegały poprawie. Działania te\nobserwowano podczas długotrwałego leczenia.\nU pacjentów z łagodną do umiarkowanej niewydolnością serca enalapryl opóźniał przerost serca i\nwystąpienie niewydolności, czego dowodem było zmniejszenie końcowej objętości rozkurczowej i\nskurczowej lewej komory oraz poprawa frakcji wyrzutowej.\nW wieloośrodkowym, randomizowanym kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą\n(SOLVD Prevention trial) ocenie poddano populację z bezobjawową dysfunkcją lewej komory (LVEF\n< 35%). 4228 pacjentów przydzielono losowo do grup otrzymujących placebo (n=2117) lub enalapryl\n(n=2111). W grupie placebo niewydolność serca lub zgon wystąpiły u 818 (38,6%) pacjentów w\nporównaniu do 630 (29,8%) w grupie enalaprylu (zmniejszenie ryzyka 29%; 95% CI: 21-36%;\np< 0,001). 518 (24,5%) pacjentów w grupie placebo i 434 (20,6%) w grupie enalaprylu zmarło lub\nbyło hospitalizowanych z powodu wystąpienia lub pogorszenia objawów niewydolności serca\n(redukcja ryzyka 20%; 95% CI: 9-30%; p< 0,001).\nW wieloośrodkowym, randomizowanym kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą (o\nakronimie SOLVD) ocenie poddano populację z objawową zastoinową niewydolnością serca,\nwynikającą z dysfunkcji skurczowej (frakcja wyrzutowa < 35%). 2569 pacjentów leczonych w sposób\nkonwencjonalny z powodu niewydolności serca przydzielono losowo do grup otrzymujących placebo\n(n=1284) lub enalapryl (n=1285). W grupie otrzymującej placebo wystąpiło 510 zgonów (39,7%) w\nporównaniu do 452 (35,2%) w grupie otrzymującej enalapryl (zmniejszenie ryzyka 16%; 95% CI: 5-\n26%; p=0,0036). W grupie otrzymującej placebo wystąpiło 461 zgonów z przyczyn sercowo-\nnaczyniowych w porównaniu do 399 w grupie otrzymującej enalapryl (redukcja ryzyka 18%; 95% CI:\n6-28%, p< 0,002), głównie w wyniku spadku liczby zgonów spowodowanych postępującą\nniewydolnością serca (251 w grupie placebo wobec 209 w grupie enalaprylu, redukcja ryzyka 22%;\n95% CI: 6-35%). Również mniej pacjentów zmarło lub było hospitalizowanych z powodu pogorszenia\nniewydolności serca (736 w grupie otrzymującej placebo wobec 613 w grupie otrzymującej enalapryl,\nredukcja ryzyka 26%; 95% CI: 18-34%, p< 0,0001). W ogólnym wyniku badania SOLVD u pacjentów\nz dysfunkcją lewej komory enalapryl redukował ryzyko wystąpienia zawału serca o 23% (95% CI, 11-\n34%; p< 0,001) oraz zmniejszał ryzyko hospitalizacji z powodu niestabilnej dusznicy bolesnej o 20%\n(95% CI: 9-29%, p< 0,001).\nOkoło 60% podanej dawki maleinianu enalaprylu wchłania się z przewodu pokarmowego. Stężenie\nmaksymalne w surowicy występuje zwykle po około 1 godzinie od doustnego podania leku. Obecność\npokarmu nie wpływa na wchłanianie enalaprylu z przewodu pokarmowego.\nEnalapryl ulega hydrolizie w wątrobie do czynnego biologicznie metabolitu - enalaprylatu.\nStężenie maksymalne aktywnego metabolitu - enalaprylatu w surowicy występuje zwykle po około\n4 godzinach od podania dawki doustnej.\nŚredni okres półtrwania enalaprylatu wynosi 11 godzin. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek,\nstan stacjonarny stężeń enalaprylatu w surowicy występuje po 4 dniach przyjmowania leku.\nOkoło 60% enalaprylatu wiąże się z białkami osocza.\nEliminacja leku następuje głównie przez nerki. Około 60% przyjętej dawki doustnej leku (maleinianu\nenalaprylu) wydalane jest z moczem (40% w formie enalaprylatu i 20% w formie enalaprylu).\nStężenie enalaprylu i enalaprylatu jest zwiększone u pacjentów z niewydolnością nerek. U pacjentów z\nłagodną do umiarkowanej niewydolnością nerek (KK 40 do 60 ml/min), wartość AUC enalaprylatu w\nstanie stacjonarnym była około 2-krotnie większa niż u pacjentów z prawidłową czynnością nerek po\npodaniu dawki 5 mg jeden raz na dobę. W ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny < 30\nml/min.), wartość AUC zwiększyła się około 8-krotnie. Po wielokrotnym podaniu enalaprylu okres\npółtrwania enalaprylatu jest wydłużony a stan stacjonarny uzyskuje się z opóźnieniem (patrz punkt\nEnalaprylat może być usunięty z krwi metodą hemodializy. Klirens dializy wynosi 64 ml/min.\nW badaniach nieklinicznych obejmujących bezpieczeństwo farmakologiczne, toksyczność po\nwielokrotnym podaniu, genotoksyczność i potencjalne działanie rakotwórcze, nie wykazano\nszczególnego zagrożenia dla człowieka. Nie wykazano wpływu enalaprylu na płodność i zdolność\nreprodukcyjną u szczurów oraz działania teratogennego. W badaniu, w którym podawano enalapryl\nsamicom szczura przed zapłodnieniem i podczas ciąży, obserwowano zwiększenie częstości zgonów\npotomstwa w okresie laktacji. Wykazano, że enalapryl przenika przez łożysko i jest wydzielany do\nmleka. Inhibitory ACE, jako klasa leków, wykazywały działanie fetotoksyczne (powodując\nuszkodzenia i (lub) śmierć płodu) podczas podawania w drugim i trzecim trymestrze ciąży.\nKarmeloza sodowa usieciowana\nPrzechowywać w suchym miejscu, w temperaturze do 25 °C, chronić od światła.\nEnarenal jest pakowany po 30 i 60 tabletek, w blistry z folii aluminiowej i laminatu OPA/AL/PVC (3\nblistry po 10 tabletek lub 6 blistrów po 10 tabletek).\nTak opakowany preparat umieszcza się wraz z ulotką w tekturowym pudełku.\nEnarenal 5 mg tabletki: Pozwolenie Nr: R/0149\nEnarenal 10 mg tabletki: Pozwolenie Nr: R/0150\nEnarenal 20 mg tabletki: Pozwolenie Nr: R/0208\nEnarenal 5 mg tabletki:\nData wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 24.06.1993 r.\nData ostatniego przedłużenia pozwolenia: 12.12.2007 r.\nEnarenal 10 mg tabletki:\nEnarenal 20 mg tabletki:\nData wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 26.05.1993 r.


Przepisy gry w piłkę siatkową Oficjalne tłumaczenie - PDF\nPrzepisy gry w piłkę siatkową Oficjalne tłumaczenie\nDownload "Przepisy gry w piłkę siatkową 2013-2016. Oficjalne tłumaczenie"\n1 Przepisy gry w piłkę siatkową Oficjalne tłumaczenie Przepisy zatwierdzone przez 33 Kongres FIVB 2012 Kolorem czerwonym wyróżniono zmiany w treści przepisów Obowiązują w Polsce od 1 września 2013 Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 1\n2 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ PIERWSZY: WARUNKI GRY I WYPOSAŻENIE 1. POLE GRY 2. SIATKA I SŁUPKI 3. PIŁKI ROZDZIAŁ DRUGI: UCZESTNICY ZAWODÓW 4. ZESPOŁY 5. OSOBY PROWADZĄCE ZESPÓŁ ROZDZIAŁ TRZECI: STRUKTURA GRY 6. ZDOBYCIE PUNKTU, WYGRANIE SETA I MECZU 7. STRUKTURA GRY ROZDZIAŁ CZWARTY: SYTUACJE W GRZE 8. SYTUACJE W GRZE 9. GRA PIŁKĄ 10. PIŁKA PRZY SIATCE 11. ZAWODNIK PRZY SIATCE 12. ZAGRYWKA 13. ATAK 14. BLOK ROZDZIAŁ PIĄTY: PRZERWY I OPÓŹNIENIA GRY 15. REGULAMINOWE PRZERWY W GRZE 16. OPÓŹNIANIE GRY 17. WYJĄTKOWE PRZERWY W GRZE 18. PRZERWY I ZMIANA STRON BOISKA ROZDZIAŁ SZÓSTY: ZAWODNIK LIBERO 19. ZAWODNIK LIBERO ROZDZIAŁ SIÓDMY: ZACHOWANIE UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 20. WYMAGANIA DOTYCZĄCE ZACHOWANIA 21. NIEWŁAŚCIWE ZACHOWANIE I SANKCJE ROZDZIAŁ ÓSMY: SĘDZIOWIE 22. KOMISJA SĘDZIOWSKA I PROCEDURY 23. SĘDZIA PIERWSZY 24. SĘDZIA DRUGI 25. SEKRETARZ 26. ASYSTENT SEKRETARZA 27. SĘDZIOWIE LINIOWI 28. OFICJALNA SYGNALIZACJA DIAGRAMY Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 2\n3 CHARAKTERYSTYKA GRY Piłka siatkowa, zwana popularnie siatkówką, jest grą rozgrywaną przez dwa zespoły na boisku przedzielonym siatką. W zależności od warunków możliwe są jej różne wersje, by dzięki swojej wszechstronności mogła być grą dla każdego. Celem gry jest przebicie piłki nad siatką i spowodowanie jej upadku na boisko przeciwnika oraz zapobieganie dotknięcia przez piłkę boiska własnego. Zespół ma trzy odbicia w celu przebicia piłki (dodatkowo może wystąpić dotknięcie piłki podczas bloku). Piłka wprowadzana jest do gry z zagrywki. Zagrywka jest to uderzenie wykonywane przez zawodnika spoza linii końcowej, w celu przebicia piłki nad siatką na stronę przeciwnika. Wymiana toczy się do momentu upadku piłki na boisko, poza boiskiem lub gdy zespół nie zdoła przebić piłki na stronę przeciwnika w prawidłowy sposób. W siatkówce zespół wygrywający wymianę zdobywa punkt. W przypadku, gdy zespół przyjmujący zagrywkę wygrywa wymianę, zdobywa on punkt, prawo do wykonania zagrywki, a zawodnicy tego zespołu dokonują rotacji, przesuwając się o jedną pozycję zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 3\n4 CZĘŚĆ I FILOZOFIA PRZEPISÓW GRY I SĘDZIOWANIA ZAWODÓW WPROWADZENIE Siatkówka jest jedną z najbardziej udanych i popularnych konkurencji sportowych na świecie, a zarazem jest sportem rekreacyjnym. Jest to gra szybka, emocjonująca, a jej akcje są wręcz porywające. Siatkówka zawiera w sobie kilka głównych, powiązanych ze sobą elementów, których wzajemne oddziaływanie czyni ją grą wyjątkową pośród innych gier: Zagrywka PRZELATUJĄCA PIŁKA Rotacja Siła wyskoku Porywające akcje Atak GRA ZESPOŁOWA PODZIELONE BOISKO Obrona W ostatnich latach FIVB uczyniła wiele w dostosowaniu tej dyscypliny do potrzeb współczesnej widowni. Niniejszy tekst skierowany jest do szerokiej siatkarskiej społeczności: zawodników, trenerów, sędziów, działaczy, widzów, a także komentatorów i dziennikarzy sportowych ponieważ : zrozumienie przepisów pozwala na lepszą grę: trenerzy mogą lepiej budować strukturę swojego zespołu i ustalać taktykę gry, pozwalając zawodnikom w sposób w pełni kontrolowany na zaprezentowanie swoich umiejętności, zrozumienie zależności pomiędzy przepisami gry pozwala sędziom podejmować lepsze decyzje. Niniejsze wprowadzenie skupia się na siatkówce jako sporcie wyczynowym i poprzedza główne wymagania, których spełnienie konieczne jest do dobrego sędziowania. Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 4\n5 PIŁKA SIATKOWA JEST SPORTEM WYCZYNOWYM Współzawodnictwo wyzwala w uczestnikach ukryte siły. Uwidacznia najlepsze ich uzdolnienia, siłę wewnętrzną i kreatywność. Przepisy gry są tak skonstruowane, by uczestnicy mogli uwidocznić te wszystkie cechy. Z niewielkimi wyjątkami siatkówka pozwala wszystkim zawodnikom operować zarówno przy siatce (w ataku), jak i z tyłu boiska (w obronie lub na zagrywce). Pomimo wielu zmian, Wiliam Morgan (twórca gry) rozpoznałby swoje dzieło, ponieważ siatkówka zachowała przez lata ustalone, charakterystyczne i podstawowe elementy. Niektóre z nich są analogiczne jak w innych grach typu tenisowego (racquet games): zagrywka, rotacja, atak, obrona. Siatkówka jest jednakże grą jedyną w swoim rodzaju, w której piłka jest w nieustannym locie (latająca piłka), umożliwiając każdemu zespołowi określoną liczbę odbić, zanim musi zostać skierowana na stronę przeciwnika. Wprowadzenie zawodnika Libero wyspecjalizowanego w grze obronnej, spowodowało wydłużenie czasu trwania pojedynczych akcji. Modyfikacje przepisu o zagrywce zmieniły zagrywkę ze zwykłego wprowadzenia piłki do gry w agresywną broń. Koncepcja rotacji zawodników podczas gry pozwala uczestniczyć w niej wszystkim graczom i rozwijać ich wszechstronność. Przepisy dotyczące ustawienia zawodników pozwalają zespołom zarówno na elastyczność w grze jak i na konstruowanie interesujących rozwiązań taktycznych. Wszystko to pozwala na sportowe współzawodnictwo, w którym liczy się technika, taktyka i siła przeciwników. Założenia te pozwalają także zawodnikom na swobodę ekspresji, co stwarza okazję do zachwytu widzów i telewidzów. Wpływa to również na coraz lepszy wizerunek tej dyscypliny sportu. SZTUKA DOBREGO SĘDZIOWANIA Istota dobrego sędziowania opiera się na pojęciu fair i konsekwencji sędziego: być fair wobec każdego uczestnika zawodów, być odbieranym fair przez widzów. Te wymogi stanowią istotny element zaufania sędzia musi budzić zaufanie, pozwalając zawodnikom na tworzenie widowiska sportowego poprzez: precyzję w swoim sędziowaniu, zrozumienie istoty przepisów gry, sprawną organizację, płynne kierowanie zawodami do samego końca, pełnienie roli wychowawcy używając przepisów do zapobiegania i karania postaw niezgodnych z przepisami lub upominania niezdyscyplinowanych, promowanie siatkówki pozwalając zabłysnąć widowiskowym elementom gry, a najlepszym zawodnikom na tworzenie widowiska dla publiczności. Dobry sędzia będzie używał przepisów tak, aby wszyscy zainteresowani mogli czerpać radość z gry. Czytając poniższe Przepisy Gry, które są aktualnym świadectwem rozwoju tej wspaniałej dyscypliny, zastanówcie się także, dlaczego tych kilka poprzedzających akapitów może być równie ważnych dla każdego z Was i dla Waszej pozycji w tej dziedzinie sportu. Dołącz do gry! Pozwól piłce latać! Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 5\n6 CZĘŚĆ II GRA Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 6\n7 1 POLE GRY ROZDZIAŁ PIERWSZY WARUNKI GRY I WYPOSAŻENIE Pole gry składa się z boiska do gry i wolnej strefy. Powinno być prostokątne i symetryczne. 1.1, R.1a, R.1b 1.1 WYMIARY R.2 Boisko jest prostokątem o wymiarach 18 x 9 m, otoczonym wolną strefą o szerokości, co najmniej 3 m z każdej strony. Wolna przestrzeń jest przestrzenią nad polem gry wolną od jakichkolwiek przeszkód. Wysokość wolnej przestrzeni powinna wynosić minimum 7 m od podłoża. W światowych i oficjalnych zawodach FIVB szerokość wolnej strefy wynosi co najmniej 5 m za liniami bocznymi i co najmniej 8 m za liniami końcowymi. Wysokość wolnej przestrzeni powinna wynosić co najmniej 12,5 m od podłoża. 1.2 POWIERZCHNIA POLA GRY Powierzchnia musi być płaska, pozioma i jednorodna. Nie może stwarzać niebezpieczeństwa kontuzji zawodników. Zabrania się gry na powierzchniach szorstkich lub śliskich. W światowych i oficjalnych zawodach FIVB powierzchnia musi być drewniana lub syntetyczna. Każdy rodzaj powierzchni powinien być uprzednio zatwierdzony przez FIVB W salach powierzchnia boiska do gry musi być koloru jasnego. W światowych i oficjalnych zawodach FIVB wymagane jest, by linie boiska były koloru białego oraz by boisko i wolna strefa różniły się kolorami Spadek boiska na wolnym powietrzu w celu odprowadzenia wody nie może wynosić więcej niż 5 mm na jeden metr. Linie boiska nie mogą być wykonane z materiałów trwałych. 1.1, LINIE BOISKA R Wszystkie linie boiska mają szerokość 5 cm. Muszą być koloru jasnego, różniącego się od koloru podłoża i pozostałych linii Linie ograniczające Dwie linie boczne i dwie linie końcowe wyznaczają boisko do gry. Wszystkie linie końcowe i boczne wykreślone są wewnątrz boiska do gry Linia środkowa Linia ataku Oś linii środkowej dzieli boisko do gry na dwa równe pola o wymiarach 9 x 9 m każde, jednak cała szerokość linii środkowej należy po równo do obu części boiska. Linia ta znajduje się pod siatką pomiędzy liniami bocznymi. Po obu stronach boiska, linia ataku, której dalsza krawędź wykreślona jest 3 m od osi linii środkowej, wyznacza strefę ataku. W światowych i oficjalnych zawodach FIVB linia ataku przedłużona jest z obu stron za liniami bocznymi linią przerywaną, złożoną z pięciu 15-centymetrowych odcinków o szerokości 5 cm, odległych od siebie o 20 cm, które tworzą w ten sposób linię przerywaną o długości 1,75 m. Linia trenerska (przerywana linia rozciągająca się od linii ataku do linii końcowej, równolegle do linii bocznej w odległości 1,75 metra od niej) złożona z odcinków długości 15 cm odległych od siebie o 20 cm, ogranicza obszar poruszania się trenera. 1.1 R , R STREFY I POLA R.1b, R Strefa ataku , e, R.2 Po każdej stronie boiska strefa ataku ograniczona jest przez oś linii środkowej i dalszą krawędź linii ataku. Strefa ataku rozciąga się za linie boczne do końca wolnej strefy , 1.3.4, , e 1.1, Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 7\n8 1.4.2 Strefa zagrywki Strefa zagrywki o szerokości 9 m znajduje się za każdą linią końcową boiska. Strefa zagrywki ograniczona jest po bokach przez dwie 15-centymetrowe linie, prostopadłe do linii końcowej i odległe od niej o 20 cm. Linie te znajdują się na przedłużeniu linii bocznych. Obie linie wyrysowane są wewnątrz strefy zagrywki. Głębokość strefy zagrywki ograniczona jest szerokością wolnej strefy , 12, R.1b Strefa zmian Strefa zmian ograniczona jest przez przedłużenie obu linii ataku aż do stolika sekretarza , , R.1b Strefa zastąpień Libero Strefa zastąpień Libero jest częścią wolnej strefy po stronie ławek zespołów i jest ograniczona przez przedłużenie linii ataku i umowne przedłużenie linii końcowej , R.1b Pole rozgrzewki Pole kar W światowych i oficjalnych zawodach FIVB pola rozgrzewki o wymiarach około 3 x 3 m znajdują się w obu rogach po stronie ławek, za wolną strefą. Pola kar o wymiarach około 1 x 1 m, wyposażone w dwa krzesła, znajdują się w strefie kontrolowanej przez komisję sędziowską za przedłużeniem linii końcowych. Pola te mogą być oznaczone czerwoną linią o szerokości 5 cm , R.1a, R.1b , R.1a, R.1b 1.5 TEMPERATURA Minimalna temperatura nie może być niższa niż 10ºC (50ºF). W światowych i oficjalnych zawodach FIVB temperatura w sali nie powinna przekraczać 25ºC (77ºF) i być niższa niż 16ºC (61ºF). 1.6 OŚWIETLENIE 1 W światowych i oficjalnych zawodach FIVB natężenie oświetlenia pola gry, mierzone na wysokości 1 m od podłoża pola gry, powinno wynosić od 1000 do 1500 luksów. 2 SIATKA I SŁUPKI R WYSOKOŚĆ SIATKI Siatka umieszczona jest pionowo nad linią środkową, a jej górna krawędź znajduje się na wysokości 2,43 m dla mężczyzn i 2,24 m dla kobiet Wysokość siatki mierzona jest na środku boiska do gry. Wysokość siatki (nad obiema liniami bocznymi) musi być dokładnie taka sama i nie może być większa niż 2 cm ponad wysokość przepisową. 2.2 STRUKTURA Szerokość siatki wynosi 1 m, a jej długość 9,5 m do 10 m (z odcinkami o dł cm za taśmami bocznymi z każdej strony siatki). Siatka wykonana jest w formie kwadratowych czarnych oczek o boku 10 cm. 1.1, 1.3.2, R.3 Górna część siatki obszyta jest po obu stronach poziomą białą płócienną taśmą, która tworzy 7- centymetrową krawędź na całej jej długości. Na każdym końcu taśmy znajduje się otwór do przewleczenia linki mocującej taśmę do słupków i zapewniającej jej napięcie. Elastyczna linka wewnątrz taśmy zapewnia przywiązanie siatki do słupków i jej napięcie. Dolna część siatki obszyta jest poziomą taśmą o szerokości 5 cm, podobną do taśmy górnej. Przez dolną taśmę przeciągnięta jest linka, która służy do przywiązania siatki do słupków i odpowiedniego napięcia dolnej części siatki. 2.3 TAŚMY BOCZNE Dwie białe taśmy przymocowane są pionowo do siatki dokładnie nad każdą linia boczną. Taśmy mają długość 1 m i szerokość 5 cm i są częściami składowymi siatki , R.3 Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 8\n9 2.4 ANTENKI Antenka jest to elastyczny pręt o długości 1,80 m i średnicy 10 mm, wykonany z włókna szklanego lub podobnego materiału. Na zewnętrznej krawędzi każdej taśmy bocznej zamocowana jest antenka. Antenki są umieszczone po przeciwnych stronach siatki. 2.3, R.3 Górna część antenki, wystająca 80 cm ponad siatkę, pomalowana jest w 10-centymetrowej szerokości paski w kontrastujących kolorach (zaleca się kolor biały i czerwony). 2.5 SŁUPKI Antenki traktowane są jako część siatki i ograniczają po bokach przestrzeń przejścia Słupki podtrzymujące siatkę osadzone są w podłożu w odległości 0,50 1,00 m za liniami bocznymi. Słupki mają 2,55 m wysokości i powinny pozwalać na regulację , R.3, R.5a, R.5b R.3 W światowych i oficjalnych zawodach FIVB słupki podtrzymujące siatkę osadzone są w odległości 1 m za liniami bocznymi Słupki są zaokrąglone i gładkie, przytwierdzone do podłoża bez odciągów. Wszystkie urządzenia stwarzające niebezpieczeństwo są zabronione. 2.6 WYPOSAŻENIE DODATKOWE 3 PIŁKI Wyposażenie dodatkowe określone jest w odrębnych przepisach FIVB. 3.1 CHARAKTERYSTYKA Piłka musi mieć kształt kulisty. Składa się z powłoki wykonanej z naturalnej lub syntetycznej miękkiej skóry, wewnątrz której znajduje się dętka z gumy lub podobnego materiału. Piłka może być jasna jednobarwna lub w kombinacji kolorów. Skóra syntetyczna oraz kombinacja kolorów piłek używanych w oficjalnych meczach międzynarodowych musi spełniać standardy FIVB. Obwód piłki wynosi cm, a jej masa g. Ciśnienie wewnątrz piłki powinno wynosić 0,30 0,325 kg/cm 2 (4,26 4,61 psi) ( 294,3 318,82 mbar lub hpa). 3.2 PODOBIEŃSTWO PIŁEK Wszystkie piłki używane w czasie meczu muszą mieć takie same parametry: obwód, ciężar, ciśnienie, typ, kolor itd. 3.1 Światowe i oficjalne zawody FIVB, mistrzostwa kraju oraz rozgrywki ligowe muszą być rozgrywane piłkami zatwierdzonymi przez FIVB. Stosowanie innych piłek musi być uzgodnione z FIVB. 3.3 UŻYWANIE TRZECH PIŁEK W światowych i oficjalnych zawodach FIVB używa się trzech piłek. W takim przypadku sześciu podających piłki rozmieszczonych jest następująco: po jednym w każdym rogu wolnej strefy i po jednym za każdym z sędziów. R.10 ROZDZIAŁ DRUGI UCZESTNICY ZAWODÓW 4 ZESPOŁY 4.1 SKŁAD ZESPOŁU Zespół może składać się maksymalnie z 12 zawodników oraz: sztab trenerski: trenera i maksymalnie dwóch asystentów trenera, sztab medyczny: masażysty oraz lekarza , 5.2, 5.3 Tylko osoby wymienione w protokole mogą wkraczać w obszar kontrolowany przez komisję sędziowską oraz uczestniczyć w oficjalnej rozgrzewce i meczu. Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 9\n10 W światowych i oficjalnych zawodach FIVB lekarz i masażysta muszą być wcześniej zatwierdzeni przez FIVB Jeden z zawodników, inny niż Libero, jest kapitanem zespołu i powinien być zaznaczony w protokole zawodów Jedynie zawodnicy wpisani do protokołu zawodów mogą wejść na boisko i grać w meczu. Po podpisaniu protokołu zawodów przez kapitana i trenera (listy zespołu z protokołu elektronicznego), wpisani zawodnicy nie mogą być zmienieni. 4.2 ROZMIESZCZENIE ZESPOŁU Zawodnicy rezerwowi powinni siedzieć na ławce swojego zespołu lub znajdować się w swoim polu rozgrzewki. Trener i pozostali członkowie zespołu powinni siedzieć na ławce, lecz mogą ją chwilowo opuszczać. Ławki zespołów znajdują się po bokach stolika sekretarza zawodów, poza wolną strefą Jedynie członkowie zespołu mogą siedzieć na ławce w czasie meczu oraz uczestniczyć w rozgrzewce. 5.1, , 4.1.1, 5.1.1, , 5.2.3, R.1a, R.1b 4.1.1, Zawodnicy nieuczestniczący w grze mogą rozgrzewać się bez piłek następująco: podczas gry w polu rozgrzewki, 1.4.5, 8.1, R.1a, R.1b podczas przerw na odpoczynek i przerw technicznych w wolnej strefie za linią końcową po swojej stronie boiska , Podczas przerwy między setami zawodnicy mogą się rozgrzewać w swojej wolnej strefie używając piłek WYPOSAŻENIE Wyposażenie zawodnika to strój składający się z koszulki, spodenek i skarpet oraz obuwia sportowego Kolor i wzór koszulek, spodenek i skarpet musi być jednakowy dla całego zespołu (z wyjątkiem Libero). Stroje muszą być czyste. 4.1, Obuwie musi być lekkie, elastyczne, z podeszwą z gumy lub podobnego materiału, bez obcasów Koszulki zawodników muszą być ponumerowane od 1 do Numery muszą być umieszczone na środku koszulki na piersiach i na plecach. Kolor i jaskrawość numerów musi kontrastować z kolorem i jaskrawością koszulek Wysokość numerów musi wynosić, co najmniej: 15 cm na piersiach i 20 cm na plecach. Szerokość taśmy tworzącej numery powinna wynosić, co najmniej 2 cm Kapitan zespołu musi być oznaczony na koszulce naszywką o wymiarach 8 x 2 cm, stanowiącą podkreślenie numeru na piersiach Zabronione jest noszenie stroju w innym kolorze niż pozostali zawodnicy zespołu (z wyjątkiem zawodników Libero) lub bez regulaminowej numeracji Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 10\n11 4.4 ZMIANA WYPOSAŻENIA Sędzia pierwszy może zezwolić na to, aby jeden lub więcej zawodników: grało bez obuwia sportowego; zmieniło mokre lub uszkodzone stroje między setami bądź po dokonaniu zmiany zawodników, o ile kolor, wzór i numery nowych strojów są takie same; grało w dresach, jeśli temperatura jest niska, o ile dresy są tego samego koloru i wzoru dla całego zespołu (z wyjątkiem zawodników Libero), a ich numeracja jest zgodna z Przepisem , , ZABRONIONE PRZEDMIOTY Zabrania się noszenia przedmiotów, które mogą spowodować uszkodzenie ciała lub dawać zawodnikom sztuczną przewagę Zawodnicy mogą nosić okulary lub szkła kontaktowe na własne ryzyko. 5 OSOBY PROWADZĄCE ZESPÓŁ Obaj: kapitan zespołu i trener odpowiedzialni są za zachowanie i dyscyplinę swoich członków zespołu. 20 Żaden z zawodników Libero nie może być kapitanem zespołu. 5.1 KAPITAN ZESPOŁU PRZED MECZEM kapitan zespołu podpisuje protokół zawodów i reprezentuje swój zespół podczas losowania PODCZAS MECZU, jeśli jest na boisku, kapitan zespołu pełni funkcję grającego kapitana. W przypadku, gdy kapitan nie znajduje się na boisku, trener lub sam kapitan zespołu wyznacza innego grającego zawodnika, z wyjątkiem Libero, do pełnienia funkcji grającego kapitana. Tak wyznaczony grający kapitan pełni swoją funkcję do czasu, aż zostanie zmieniony, powróci do gry kapitan zespołu lub skończy się set. W czasie, gdy piłka jest poza grą, wyłącznie grający kapitan jest upoważniony do rozmowy z sędziami: w celu poproszenia o wyjaśnienie zastosowania lub interpretacji Przepisów Gry, a także przekazania próśb i pytań stawianych przez członków swojego zespołu. Jeśli grający kapitan nie zgadza się z wyjaśnieniami sędziego pierwszego, może złożyć protest przeciwko danej decyzji i musi natychmiast zgłosić sędziemu pierwszemu, że rezerwuje sobie prawo do wpisania oficjalnego protestu w protokole zawodów po zakończeniu meczu; w celu uzyskania zgody na: a) zmianę całości lub części wyposażenia, b) sprawdzenie ustawienia zespołów, c) sprawdzenie powierzchni boiska, siatki, piłki itd.; w przypadku nieobecności trenera w celu uzyskania przerw na odpoczynek lub na zmianę zawodników. 7.1, , , , 2., ,15.4.1, PO MECZU kapitan zespołu: dziękuje sędziom i podpisuje protokół zawodów w celu zatwierdzenia wyniku; może potwierdzić i wpisać w protokole zawodów oficjalny protest dotyczący zastosowania i interpretacji Przepisów, jeśli w odpowiednim czasie zostało to zgłoszone sędziemu pierwszemu. 5.2 TRENER Podczas meczu trener spoza boiska kieruje grą swojego zespołu. Trener ustala ustawienie początkowe zespołu, dokonuje zmian zawodników i bierze przerwy na odpoczynek. Wykonując powyższe czynności trener zwraca się oficjalnie do sędziego drugiego PRZED MECZEM trener wpisuje lub sprawdza nazwiska i numery swoich zawodników w protokole zawodów, a następnie podpisuje go , , 7.3.2, , , , PODCZAS MECZU trener: Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 11\n12 przed każdym setem wręcza sędziemu drugiemu lub sekretarzowi prawidłowo wypełnioną i podpisaną kartkę (kartki) z ustawieniem początkowym zespołu; 7.3.2, 7.4, siedzi na ławce zespołu najbliżej sekretarza zawodów, może ją jednak opuszczać; prosi o przerwy na odpoczynek i na zmianę zawodników; 15.4, może, jak i inni członkowie zespołu, udzielać rad zawodnikom na boisku. Trener może także udzielać rad stojąc lub chodząc w wolnej strefie przed ławką swojego zespołu między umownym przedłużeniem linii ataku a swoim polem rozgrzewki, o ile to nie przeszkadza w grze i jej nie opóźnia. W światowych i oficjalnych zawodach FIVB trener może pełnić swą funkcję tylko za linią trenerską , 1.4.5, R.2 R.1a, R.1b, R ASYSTENT TRENERA Asystent trenera siedzi na ławce zespołu, bez prawa interweniowania Jeśli z jakiegokolwiek powodu, w tym w wyniku nałożenia sankcji, ale z wyłączeniem wejścia na boisko jako zawodnik, zajdzie konieczność opuszczenia zespołu przez trenera, na czas nieobecności jego funkcję na prośbę grającego kapitana i za zgodą sędziego pierwszego może przejąć asystent trenera , 5.2 ROZDZIAŁ TRZECI STRUKTURA GRY 6 ZDOBYCIE PUNKTU, WYGRANIE SETA I MECZU 6.1 ZDOBYCIE PUNKTU Punkt Zespół zdobywa punkt: po udanym umieszczeniu piłki w boisku po stronie przeciwnika, 8.3, kiedy przeciwny zespół popełni błąd, kiedy na zespół przeciwny zostanie nałożona kara , Błąd Zespół popełnia błąd, wykonując akcję niezgodną z przepisami (lub naruszając je w inny sposób). Sędziowie oceniają błędy i określają ich konsekwencje zgodnie z Przepisami Gry: jeśli kolejno popełnione są dwa błędy lub więcej, tylko pierwszy z nich jest brany pod uwagę; jeśli równocześnie popełnione są dwa błędy lub więcej przez przeciwne zespoły, odgwizdywany jest BŁĄD OBUSTRONNY i wymiana jest powtarzana Wymiana i wymiana zakończona Wymiana jest ciągiem zagrań od momentu uderzenia piłki przez zagrywającego, do momentu, gdy piłka jest poza grą. Wymiana zakończona to ciąg zagrań, w wyniku którego przyznany jest punkt Jeśli zespół zagrywający wygrywa wymianę zdobywa punkt i zagrywa dalej , R.11(23) 8.1, 8.2, , , , , Jeśli zespół odbierający wygrywa wymianę zdobywa punkt i wykonuje następną zagrywkę. 6.2 WYGRANIE SETA R.11(9) Set (z wyjątkiem seta decydującego - 5-tego) wygrywa zespół, który pierwszy uzyska 25 punktów z różnicą minimum dwóch punktów. W przypadku remisu 24:24 gra jest kontynuowana do uzyskania różnicy dwóch punktów (26:24; 27:25;...). 6.3 WYGRANIE MECZU R.11(9) Mecz wygrywa zespół, który wygra trzy sety Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 12\n13 6.3.2 W przypadku remisu 2:2 w setach, rozgrywany jest set decydujący (5-ty) do momentu uzyskania przez jeden z zespołów 15 punktów z różnicą minimum dwóch punktów. 6.4 WALKOWER, ZESPÓŁ ZDEKOMPLETOWANY Jeżeli zespół, pomimo wezwania przez sędziego, odmówi gry, przegrywa mecz walkowerem z wynikiem 0:3 w setach i 0:25 w każdym secie , Zespół, który bez uzasadnionych powodów nie stawi się na boisku w wyznaczonym terminie, przegrywa mecz walkowerem z takim samym wynikiem jak w Przepisie Zespół ZDEKOMPLETOWANY w secie czy meczu przegrywa set lub mecz. Zespołowi przeciwnemu przyznaje się punkty lub punkty i sety potrzebne do wygrania seta lub meczu. Zespół zdekompletowany zachowuje zdobyte punkty i wygrane sety. 7 STRUKTURA GRY 7.1 LOSOWANIE Przed meczem sędzia pierwszy dokonuje losowania w celu określenia zespołu, który wykona pierwszą zagrywkę, oraz stron boiska, po których zespoły będą grały w pierwszym secie. Jeśli rozgrywany jest set decydujący, przed jego rozpoczęciem ponownie przeprowadza się losowanie. 6.2, 6.3, Losowanie dokonywane jest w obecności obu kapitanów zespołów Wygrywający losowanie wybiera: prawo do wykonania lub odbioru zagrywki, ALBO stronę boiska. Przegrywający losowanie wybiera z pozostałych możliwości. 7.2 ROZGRZEWKA Przed rozpoczęciem meczu zespoły mogą rozgrzewać się wspólnie przy siatce przez 6 minut, o ile rozgrzewały się uprzednio na innym terenie, lub przez 10 minut, jeżeli takiej możliwości nie miały Jeśli któryś z kapitanów poprosi o osobną rozgrzewkę, zespoły mogą rozgrzewać się przy siatce kolejno po sobie, przez 3 lub 5 minut każdy W przypadku osobnej rozgrzewki, jako pierwszy rozgrzewa się przy siatce zespół, który będzie pierwszy zagrywał , USTAWIENIE POCZĄTKOWE ZESPOŁU W grze musi zawsze uczestniczyć po sześciu zawodników w każdym zespole. Ustawienie początkowe zespołów określa porządek rotacji zawodników na boisku. Porządek ten musi być zachowany w ciągu całego seta Przed rozpoczęciem każdego seta trener musi przekazać kartkę z ustawieniem początkowym swojego zespołu. Prawidłowo wypełniona i podpisana kartka przekazywana jest sędziemu drugiemu lub sekretarzowi Zawodnicy niewystępujący w ustawieniu początkowym są zawodnikami rezerwowymi w tym secie (z wyjątkiem zawodników Libero) Po dostarczeniu kartki z ustawieniem początkowym zespołu do sędziego drugiego lub sekretarza, w ustawieniu zawodników nie może być dokonana żadna zmiana poza zmianą regulaminową Niezgodności między ustawieniem zawodników na boisku a zapisem na kartce z ustawieniem początkowym zespołu są korygowane następująco: , , , , 15.5, R.11(5) jeśli przed rozpoczęciem seta stwierdzono niezgodność między zapisem na kartce a ustawieniem zawodników na boisku, ustawienie to należy skorygować na zgodne z zapisanym Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 13\n14 na kartce bez sankcjonowania zespołu; jeśli przed rozpoczęciem seta okazuje się, że zawodnik znajdujący się na boisku nie jest wpisany na kartce z ustawieniem początkowym zespołu, zawodnik ten musi być wymieniony zgodnie z zapisem na kartce bez sankcjonowania zespołu; jeżeli jednak trener zdecyduje się pozostawić na boisku zawodnika (lub zawodników) niewpisanego na kartce z ustawieniem początkowym zespołu, musi poprosić o dokonanie zmiany (lub zmian) regulaminowej (poprzez użycie stosownej sygnalizacji), która zostanie zapisana w protokole zawodów. Jeżeli rozbieżności zaistniałe między ustawieniem na boisku a tym wpisanym na kartce z ustawieniem początkowym zespołu zauważono później, zespół musi ustawić się prawidłowo. Wszystkie punkty zdobyte przez ten zespół od momentu powstania rozbieżności do momentu ich wykrycia są anulowane. Zespół przeciwny zachowuje dotychczas zdobyte punkty i dodatkowo przyznaje mu się punkt i następną zagrywkę. Jeżeli na boisku znalazł się zawodnik, który nie jest wpisany w protokole na liście zawodników zespół przeciwny zachowuje dotychczas zdobyte punkty i dodatkowo przyznaje mu się punkt i zagrywkę. Zespół popełniający błąd traci wszystkie punkty oraz sety (0:25, jeśli to konieczne) zdobyte od momentu wejścia niezapisanego zawodnika na boisko. Zespół ten będzie musiał również przedstawić poprawioną kartkę z ustawieniem początkowym oraz wprowadzić na boisko właściwego zawodnika w miejsce zawodnika niezapisanego w protokole , R.11(5) 6.1.2, USTAWIENIE W CZASIE GRY R.4 W momencie uderzenia piłki przez zagrywającego, każdy zespół musi znajdować się na własnej stronie boiska, ustawiony zgodnie z porządkiem rotacji (z wyjątkiem zawodnika zagrywającego) Pozycje zawodników numerowane są następująco: trzej zawodnicy znajdujący się wzdłuż siatki to zawodnicy linii ataku zajmują pozycje: 4 (lewy ataku), 3 (środkowy ataku) i 2 (prawy ataku); trzej pozostali zawodnicy są zawodnikami linii obrony zajmują pozycje: 5 (lewy obrony), 6 (środkowy obrony) i 1 (prawy obrony) Zależność między pozycjami zawodników: każdy z zawodników linii obrony musi znajdować się dalej od linii środkowej niż odpowiadający mu zawodnik linii ataku; zawodnicy linii ataku i linii obrony muszą znajdować się na odpowiednich pozycjach zgodnie z porządkiem określonym w Przepisie , 8.1, Ustawienie zawodników jest określane i sprawdzane przez miejsce kontaktu stóp z podłożem według następujących zasad: co najmniej część stopy zawodnika linii ataku powinna znajdować się bliżej linii środkowej niż stopy odpowiadającego mu zawodnika linii obrony; co najmniej część stopy każdego zawodnika prawego (lewego) powinna być bliżej linii bocznej prawej (lewej) niż stopy zawodnika środkowego tej samej linii. R Po wykonaniu zagrywki zawodnicy mogą się przemieszczać i zajmować dowolną pozycję na swojej stronie boiska i w wolnej strefie. 7.5 BŁĄD USTAWIENIA R.4, R.11(13) Zespół popełnia błąd ustawienia, jeżeli którykolwiek z grających zawodników w momencie uderzenia piłki przez zagrywającego nie zajmuje prawidłowej pozycji na boisku. Dotyczy to również sytuacji, gdy zawodnik znajduje się na boisku w wyniku zmiany nieregulaminowej. 7.3, 7.4, Jeżeli zawodnik zagrywający popełni błąd zagrywki w momencie uderzenia piłki, błąd ten uważany jest za pierwszy w stosunku do błędu ustawienia. 12.4, Jeśli po uderzeniu piłki zagrywka stanie się błędna, błąd ustawienia będzie liczony jako pierwszy Błąd ustawienia pociąga za sobą następujące konsekwencje: zespół przeciwny zdobywa punkt i zagrywkę, ustawienie zawodników jest korygowane. 7.3, 7.4 Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 14\n15 7.6 ROTACJA ZAWODNIKÓW Porządek rotacji określony jest przez ustawienie początkowe zespołów i kontrolowany jest w zakresie kolejności wykonywania zagrywki i ustawienia zawodników podczas seta Jeśli zespół odbierający zdobywa prawo do wykonywania zagrywki, zawodnicy dokonują rotacji, przesuwając się o jedną pozycję zgodnie z ruchem wskazówek zegara: zawodnik z pozycji 2 przechodzi na pozycję 1 i będzie zagrywał, zawodnik z pozycji 1 przechodzi na pozycję 6 itd , 7.4.1, BŁĄD ROTACJI R.11(13) Błąd rotacji powstaje, gdy ZAGRYWKA nie jest wykonana zgodnie z porządkiem rotacji. Prowadzi to do następujących konsekwencji: zespół przeciwny zdobywa punkt i prawo do zagrywki, porządek rotacji zawodników jest korygowany , Dodatkowo sekretarz powinien określić, w którym momencie powstał błąd, i wszystkie punkty zdobyte przez zespół popełniający błąd od momentu jego powstania muszą zostać anulowane. Punkty zdobyte przez przeciwnika zostają zachowane. Jeśli nie można ustalić momentu powstania błędu, anulowanie punktów nie następuje, a jedyną konsekwencją dla zespołu popełniającego błąd jest przyznanie punktu i zagrywki zespołowi przeciwnemu ROZDZIAŁ CZWARTY SYTUACJE W GRZE 8 SYTUACJE W GRZE 8.1 PIŁKA W GRZE Piłka jest w grze od momentu uderzenia piłki przez zawodnika wykonującego zagrywkę, na którą zezwolił sędzia pierwszy. 12, PIŁKA POZA GRĄ Piłka jest poza grą od momentu popełnienia błędu, który został odgwizdany przez jednego z sędziów; w przypadku niewystąpienia błędu, piłka jest poza grą od momentu gwizdka sędziego. 8.3 PIŁKA W BOISKU R.11(14), R.12(1) Piłka jest w boisku, kiedy dotyka boiska, włączając w to linie je ograniczające. 1.1, PIŁKA AUTOWA Piłka jest autowa, gdy: część piłki, która dotyka podłoża, jest całkowicie poza liniami ograniczającymi boisko; 1.3.2, R.11(15), R.12(2) dotknie przedmiotu poza boiskiem, sufitu lub osoby nieuczestniczącej w grze; R.11(15), R.12(4) dotknie antenek, linek, słupków lub siatki za taśmami bocznymi; 2.3, R.3,R.5a, R.11(15), R.12(4) przekroczy całkowicie lub częściowo pionową płaszczyznę siatki poza przestrzenią przejścia, z wyjątkiem Przepisu ; 2.3, R.5a, R.5b R.11(15),R.12(4) przekroczy całkowicie pionową płaszczyznę siatki w przestrzeni pod siatką f, R.5a, R.11(22) 9 GRA PIŁKĄ Każdy zespół musi grać po własnej stronie pola gry i we własnej przestrzeni (z wyjątkiem Przepisu ). Piłka może być również odzyskiwana spoza wolnej strefy. 9.1 ODBICIA PIŁKI PRZEZ ZESPÓŁ Odbicie jest to jakikolwiek kontakt z piłką przez zawodnika uczestniczącego w grze Zespół ma prawo maksymalnie do trzech odbić piłki (nie licząc bloku) w celu przebicia jej na stronę przeciwnika. Jeśli nastąpi więcej odbić, zespół popełnia błąd: CZTERY ODBICIA" KOLEJNE ODBICIA PIŁKI Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 15\n16 Ten sam zawodnik nie może odbić piłki kolejno dwa razy (z wyjątkiem Przepisów 9.2.3, 14.2 i ) , 14.2, JEDNOCZESNE ODBICIA PIŁKI Dwóch lub trzech zawodników może odbić piłkę w tym samym czasie Kiedy dwóch (trzech) zawodników tego samego zespołu odbije piłkę jednocześnie, liczone są dwa (trzy) odbicia (z wyjątkiem bloku). Jeśli piłkę odbije jeden zawodnik z dwóch (trzech) stykających się, zaliczone jest jedno odbicie piłki. Zderzenie się zawodników próbujących sięgnąć po piłkę nie jest błędem Kiedy zawodnicy przeciwnych zespołów dotkną jednocześnie piłkę znajdującą się nad siatką i piłka pozostanie w grze, zespół, na którego stronę przeleci piłka, ma prawo do trzech kolejnych odbić. Jeżeli bezpośrednio po takim zagraniu piłka stanie się autowa, błąd popełnia zespół po przeciwnej stronie boiska Jeżeli przy jednoczesnym dotknięciu piłki nad siatką przez dwóch zawodników zespołów przeciwnych piłka zostanie przetrzymana, gra jest kontynuowana ODBICIE Z POMOCĄ Wewnątrz pola gry zawodnikowi nie wolno korzystać z pomocy członka swojego zespołu lub dowolnego przedmiotu w celu odbicia piłki. Jednakże zawodnik, znajdujący się w sytuacji, w której może popełnić błąd (dotknąć siatkę, przekroczyć linię środkową boiska itd.), może być zatrzymany lub przytrzymany przez członka swojego zespołu , CHARAKTERYSTYKA ODBICIA PIŁKI Piłka może dotykać każdej części ciała Piłka nie może być złapana i/lub rzucona. Piłka może odbić się w dowolnym kierunku Piłka może dotykać kilku części ciała, pod warunkiem że jest to kontakt jednoczesny. Wyjątki: w bloku mogą nastąpić po sobie kolejne dotknięcia piłki wykonane przez jednego lub kilku zawodników, pod warunkiem że kontakt z piłką ma miejsce w jednym zagraniu; przy pierwszym odbiciu piłki przez zespół piłka może być dotknięta kolejno kilkoma częściami ciała, pod warunkiem że kontakt z piłką ma miejsce w jednym zagraniu , , BŁĘDY W GRZE PIŁKĄ CZTERY ODBICIA: zespół wykonuje cztery odbicia zanim przebije piłkę na stronę przeciwnika. 9.1, R.11(18) ODBICIE Z POMOCĄ: zawodnik korzysta z pomocy członka swojego zespołu lub dowolnego przedmiotu w celu odbicia piłki wewnątrz pola gry PIŁKA RZUCONA: piłka została złapana i/lub rzucona, a nie odbita , R.11(16) PODWÓJNE ODBICIE: zawodnik odbija piłkę dwa razy bezpośrednio po sobie lub piłka dotyka kolejno różnych części jego ciała , R.11(17) 10 PIŁKA PRZY SIATCE 10.1 PRZEJŚCIE PIŁKI NAD SIATKĄ Piłka przebijana na pole przeciwnika musi przelecieć nad siatką w przestrzeni przejścia. Przestrzeń przejścia jest to część pionowej płaszczyzny siatki ograniczona następująco: 2.4, 10.2, R.5a od dołu górną krawędzią siatki; po bokach przez antenki i ich umowne przedłużenie; od góry przez sufit Piłka, która przeszła pionową płaszczyznę siatki w kierunku wolnej strefy przeciwnika całkowicie lub częściowo przez przestrzeń zewnętrzną, może być skierowana z powrotem w ramach przysługujących zespołowi odbić, pod warunkiem, że: 9.1, R.5b Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 16\n17 boisko przeciwnika nie zostało dotknięte przez zawodnika; piłka grana z powrotem przekracza ponownie pionową płaszczyznę siatki całkowicie lub częściowo w przestrzeni zewnętrznej po tej samej stronie boiska , R.5b Zespół przeciwny nie może zapobiegać wykonywaniu takiego zagrania Piłka kierowana na pole przeciwnika przez dolną przestrzeń pod siatką jest w grze do momentu, aż nie przekroczy całkowicie pionowej płaszczyzny siatki PIŁKA DOTYKAJĄCA SIATKI f, R.5a, R.11(22) Piłka może dotykać siatki przy przechodzeniu przez jej płaszczyznę PIŁKA W SIATCE Piłka skierowana w siatkę może być ponownie odbita w ramach trzech odbić zespołu Jeśli piłka spowoduje rozdarcie oczek w siatce lub jej zerwanie, wymiana jest przerywana i powtarzana. 11 ZAWODNIK PRZY SIATCE 11.1 SIĘGANIE NAD SIATKĄ NA STRONĘ PRZECIWNIKA Podczas blokowania blokujący może dotykać piłkę znajdującą się po drugiej stronie siatki, pod warunkiem, że nie wpływa na grę przeciwnika przed lub w czasie wykonywania przez niego ataku. 14.1, Po ataku dozwolone jest przełożenie ręki na drugą stronę siatki, pod warunkiem, że dotknięcie piłki miało miejsce we własnej przestrzeni PRZEJŚCIE POD SIATKĄ Dozwolone jest wkroczenie pod siatką w przestrzeń przeciwnika, pod warunkiem, że nie wpływa to na jego grę Kontakt z boiskiem po stronie przeciwnika za linią środkową: 1.3.3, R.11(22) dotknięcie boiska po stronie przeciwnika stopą (stopami) jest dozwolone, pod warunkiem że co najmniej część stopy (stóp) ma kontakt z linią środkową lub znajduje się nad tą linią; dotknięcie boiska po stronie przeciwnika jakąkolwiek częścią ciała powyżej stóp jest dozwolone, pod warunkiem że nie wpływa to na grę przeciwnika Zawodnik może wejść na boisko przeciwnika w czasie, gdy piłka jest poza grą Zawodnik może wkroczyć w wolną strefę po stronie przeciwnika, pod warunkiem, że nie wpływa to na grę przeciwnika KONTAKT Z SIATKĄ 1.3.3, R.11(22) 1.3.3, , R.11(22) Kontakt zawodnika z siatką nie jest błędem, chyba, że wpływa na przebieg gry , c, , R Zawodnik może dotknąć słupek, linki lub inny przedmiot znajdujący się na zewnątrz antenek, z siatką włącznie, pod warunkiem, że nie ma to wpływu na przebieg gry. R Nie jest błędem, jeśli siatka, w którą została skierowana piłka, dotknie zawodnika zespołu przeciwnego BŁĘDY ZAWODNIKA PRZY SIATCE Zawodnik dotyka piłkę lub zawodnika drużyny przeciwnej w przestrzeni przeciwnika przed lub w czasie wykonania przez przeciwnika ataku , R.11(20) Zawodnik wpływa na grę przeciwnika, wkraczając pod siatką w jego przestrzeń Zawodnik dotyka całą stopą (stopami) boisko przeciwnika , R.11(22) Zawodnik wpływa na grę przeciwnika przez (między innymi): - dotknięcie górnej taśmy siatki lub górnej części antenki (80 cm) w czasie jego gry piłką lub Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 17\n18 - korzystanie z pomocy siatki w czasie gry piłką, lub - stwarzanie sobie przewagi nad przeciwnikiem, lub - działanie, które przeszkadza przeciwnikowi w próbie gry piłką 12 ZAGRYWKA Zagrywka jest to wprowadzenie piłki do gry przez prawego zawodnika linii obrony, znajdującego się w strefie zagrywki PIERWSZA ZAGRYWKA W SECIE Pierwsza zagrywka w pierwszym secie, podobnie jak w secie decydującym (5-tym), wykonywana jest przez zespół ustalony w wyniku losowania , R.11(9) 1.4.2, 8.1, , W pozostałych setach pierwszą zagrywkę wykonuje zespół, który nie zagrywał pierwszy w secie poprzednim KOLEJNOŚĆ ZAGRYWEK Zawodnicy muszą przestrzegać kolejności wykonywania zagrywek, określonej na kartce z ustawieniem początkowym zespołu , Po pierwszej zagrywce w secie zawodnik zagrywający wyznaczany jest według zasady: jeśli zespół zagrywający wygrał wymianę, zawodnik, który zagrywał (lub zawodnik, który go zmienił) będzie zagrywał nadal; jeśli zespół odbierający wygrał wymianę, uzyskuje prawo do zagrywki i dokonuje rotacji przed jej wykonaniem. Zagrywkę będzie wykonywał zawodnik, który przechodzi z pozycji prawego ataku na pozycję prawego obrony ZEZWOLENIE NA WYKONANIE ZAGRYWKI Sędzia pierwszy zezwala na wykonanie zagrywki po sprawdzeniu, że obydwa zespoły są przygotowane do gry i zawodnik zagrywający jest w posiadaniu piłki , , , R.11(1) 12.4 WYKONANIE ZAGRYWKI R.11(10) Piłka musi być uderzona dłonią lub dowolną częścią ręki po podrzuceniu jej w górę lub upuszczeniu w dół z jednej lub obydwu dłoni Dozwolone jest tylko jedno podrzucenie lub upuszczenie piłki. Dopuszczalne jest kozłowanie piłki oraz jej przekładanie z ręki do ręki W momencie uderzenia piłki przy zagrywce lub w momencie odbicia się przy zagrywce z wyskoku, zagrywający nie może dotykać boiska (łącznie z linią końcową) oraz podłoża na zewnątrz strefy zagrywki. Po uderzeniu piłki zawodnik może opaść również poza strefę zagrywki lub na boisko Zawodnik musi wykonać zagrywkę w ciągu 8 sekund od gwizdka sędziego pierwszego na zagrywkę Zagrywka wykonana przed gwizdkiem sędziego pierwszego jest anulowana i musi być powtórzona , , R.12(4), R.11(22) 12.3, R.11(11) ZASŁONA R.6, R.11(12) Zawodnicy zespołu zagrywającego nie mogą przez stosowanie indywidualnej lub zbiorowej zasłony utrudniać przeciwnikowi obserwacji zawodnika zagrywającego i lotu piłki Zawodnik lub grupa zawodników zespołu zagrywającego tworzy zasłonę podczas wykonywania zagrywki, wymachując rękami, skacząc lub poruszając się na boki, lub stojąc w grupie, by zasłonić zawodnika zagrywającego oraz lot piłki. 12.4, R BŁĘDY PODCZAS WYKONYWANIA ZAGRYWKI Błędy zagrywki Zawodnik zagrywający popełnia błąd powodujący utratę zagrywki, nawet, jeśli przeciwnik popełnia błąd ustawienia, jeżeli: , narusza kolejność zagrywki, nie wykonuje zagrywki w sposób właściwy Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 18\n19 Błędy zagrywki po jej wykonaniu Po prawidłowo wykonanym uderzeniu piłki przy zagrywce, zagrywka staje się błędna (chyba, że popełniono błąd ustawienia), jeśli piłka: 12.4, dotyka zawodnika zespołu zagrywającego lub nie przekracza pionowej płaszczyzny siatki całkowicie przez przestrzeń przejścia; 8.4.4, 8.4.5, , R.11(19) staje się autowa"; 8.4, R.11(15) przelatuje nad zasłoną. 12.5, R.11(12) 12.7 BŁĘDY ZAGRYWKI I BŁĘDY USTAWIENIA Jeżeli zawodnik zagrywający popełnia błąd zagrywki w momencie uderzenia piłki (niewłaściwe jej wykonanie, błędny porządek rotacji itd.), a zespół przeciwny popełnia błąd ustawienia, błąd zagrywki jest traktowany jako popełniony wcześniej Jeżeli natomiast po prawidłowym uderzeniu piłki przy zagrywce staje się ona błędna (wychodzi na aut, przelatuje nad zasłoną, itd.), błąd ustawienia jest traktowany jako popełniony wcześniej i jest sankcjonowany , 7.5.2, , ATAK 13.1 CHARAKTERYSTYKA ATAKU 12, Każde zagranie, w wyniku, którego piłka kierowana jest na stronę przeciwnika z wyjątkiem zagrywki i bloku jest atakiem Podczas ataku dopuszcza się kiwanie" (odbicie piłki końcami palców), pod warunkiem, że odbicie jest czyste i piłka nie jest złapana lub rzucona Atak staje się spełniony w momencie, gdy piłka przekroczy całkowicie pionową płaszczyznę siatki lub zostanie dotknięta przez przeciwnika OGRANICZENIA DOTYCZĄCE ATAKU Zawodnik linii ataku może wykonać spełniony atak, uderzając piłkę znajdującą się na dowolnej wysokości, pod warunkiem, że ma kontakt z piłką w swojej przestrzeni (z wyjątkiem Przepisu oraz ) Zawodnik linii obrony może wykonać spełniony atak uderzając piłkę znajdującą się na dowolnej wysokości spoza strefy ataku, przy czym: , , , R podczas odbicia się, stopa (stopy) zawodnika nie może dotykać ani przekraczać linii ataku, po uderzeniu piłki zawodnik może opaść w strefę ataku Zawodnik linii obrony może także wykonać spełniony atak znajdując się w strefie ataku, jeżeli w momencie uderzenia, co najmniej część piłki znajduje się poniżej górnej krawędzi siatki Żaden zawodnik nie może wykonać spełnionego ataku uderzając piłkę z zagrywki PRZECIWNIKA, gdy piłka znajduje się nad strefą ataku i jest całkowicie powyżej górnej krawędzi siatki , , R BŁĘDY ATAKU Zawodnik dotyka piłkę nad polem gry zespołu przeciwnego , R.11(20) Piłka po odbiciu staje się autowa. 8.4, R.11(15) Zawodnik linii obrony wykonuje spełniony atak z pola ataku, a piłka w momencie uderzenia znajduje się całkowicie powyżej górnej krawędzi siatki Zawodnik wykonuje spełniony atak, uderzając piłkę z zagrywki przeciwnika, a piłka w momencie uderzenia znajduje się nad polem ataku, całkowicie powyżej górnej krawędzi siatki Libero wykonuje spełniony atak, a piłka w momencie uderzenia znajduje się całkowicie powyżej górnej krawędzi siatki Zawodnik wykonuje spełniony atak, uderzając znajdującą się całkowicie powyżej górnej krawędzi siatki piłkę, wystawioną palcami sposobem górnym przez Libero znajdującego się w swojej strefie ataku , , , R.11(21) 1.4.1, , R.11(21) , d, R.11(21) 1.4.1, , e, R.11(21) Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 19\n20 14 BLOK 14.1 BLOKOWANIE Blokowanie jest to zagranie zawodników znajdujących się w pobliżu siatki, którzy sięgają powyżej jej górnej krawędzi w celu uniemożliwienia przejścia piłki ze strony przeciwnika bez względu na to, na jakiej wysokości następuje kontakt z piłką. Jedynie zawodnicy linii ataku mogą wykonać blok spełniony, jednak w momencie kontaktu z piłką przynajmniej część ciała musi znajdować się powyżej górnej krawędzi siatki Próba wykonania bloku Próba wykonania bloku jest to blokowanie bez dotknięcia piłki Blok spełniony Blok staje się spełniony w momencie dotknięcia piłki przez zawodnika blokującego. R Blok grupowy Blok grupowy jest to blok wykonywany przez dwóch lub trzech zawodników znajdujących się blisko siebie. Blok taki staje się spełniony, jeśli co najmniej jeden z blokujących dotknie piłkę DOTKNIĘCIE PIŁKI W BLOKU Mogą wystąpić następujące po sobie (zarówno szybkie, jak i ciągłe) dotknięcia piłki przez zawodnika lub zawodników blokujących, pod warunkiem, że są wykonane w jednym zagraniu BLOKOWANIE PO STRONIE PRZECIWNIKA W chwili blokowania zawodnik może przekładać ręce nad siatką, pod warunkiem, że nie wpływa to na grę przeciwnika. Dotknięcie piłki po stronie przeciwnika nie jest, zatem dozwolone, dopóki przeciwnik nie wykona ataku BLOK I KOLEJNE ODBICIA ZESPOŁU Dotknięcie piłki przez blokujących nie jest liczone jako odbicie piłki przez zespół. Po dotknięciu piłki przez blokujących zespół ma, zatem prawo do trzech odbić w celu przebicia piłki na stronę przeciwną Pierwsze odbicie piłki po bloku może być wykonane przez dowolnego z zawodników również przez tego, który dotknął piłkę w bloku , , BLOKOWANIE ZAGRYWKI 12, R.11(12) Blokowanie zagrywki przeciwnika jest zabronione BŁĘDY BLOKU R.11(20) Zawodnik blokujący dotyka piłkę po stronie PRZECIWNIKA przed lub w czasie wykonywania ataku przez przeciwnika Zawodnik linii obrony lub Libero wykonuje spełniony blok lub uczestniczy w spełnionym bloku. 14.1, 14.5, Blokowanie zagrywki przeciwnika. 14.5, R.11(12) Piłka po bloku staje się autowa Blokowanie piłki po stronie przeciwnika za antenkami Libero wykonuje próbę bloku indywidualnego lub grupowego , ROZDZIAŁ PIĄTY PRZERWY I OPÓŹNIENIA GRY PRZERWY W GRZE Przerwa w grze jest to czas między wymianą zakończoną a gwizdkiem sędziego pierwszego na następną zagrywkę. Regulaminowymi przerwami w grze są PRZERWY NA ODPOCZYNEK i ZAWODNIKÓW. ZMIANY 6.1.3, 8.1, 8.2, 15.4, 15.5, LICZBA REGULAMINOWYCH PRZERW W GRZE Każdy zespół ma prawo w każdym secie maksymalnie do dwóch przerw na odpoczynek i sześciu zmian zawodników. 6.2, 15.4, 15.5 Oficjalne tłumaczenie Przepisów gry w piłkę siatkową 20\nPrzepisy gry w piłkę siatkową. Część 2. Oficjalne tłumaczenie\nPrzepisy gry w piłkę siatkową Część 2 Oficjalne tłumaczenie Przepisy zatwierdzone przez 34. Kongres FIVB 2014 Kolorem czerwonym wyróżniono zmiany w treści przepisów Obowiązują w Polsce od początku sezonu\nPrzepisy gry w piłkę siatkową 2013-2016 Oficjalne tłumaczenie Przepisy zatwierdzone przez 33 Kongres FIVB 2012 Kolorem czerwonym wyróżniono zmiany w treści przepisów Obowiązują w Polsce od 1 września 2013\nCHARAKTERYSTYKA GRY. CZĘŚĆ I GRA Rozdział Pierwszy - Pole gry i jego wyposażenie\nCHARAKTERYSTYKA GRY CZĘŚĆ I GRA Rozdział Pierwszy - Pole gry i jego wyposażenie 1. Pole gry 1.1 Wymiary 1.2 Powierzchnia boiska 1.3 Linie boiska 1.4 Pola boiska 1.5 Temperatura 1.6 Oświetlenie 2. Siatka\nOFICJALNE PRZEPISY GRY W PIŁKĘ SIATKOWĄ 2005-2008\nOFICJALNE PRZEPISY GRY W PIŁKĘ SIATKOWĄ 2005-2008 Polski Związek Piłki Siatkowej lipiec 2005 OFICJALNE PRZEPISY GRY W PIŁKĘ SIATKOWĄ ZATWIERDZONE PRZEZ FIVB SPIS TREŚCI 2 OPIS GRY CZĘŚĆ I : FILOZOFIA PRZEPISÓW\nMateriał opracowany na podstawie Przepisów Gry zatwierdzonych przez 32 Światowy Kongres FIVB. Stando Mirosław 2010-12-31\nMATERIAŁ SZKOLENIOWY DLA SĘDZIÓW PIŁKI SIATKOWEJ Przepisy Gry (2-80), Wytyczne i Instrukcje Sędziowania w MWZPS (81-101), Instrukcja Protokółowania Zawodów (102-117) Materiał opracowany na podstawie Przepisów\nPrzepisy gry w piłkę siatkową Część 2 Oficjalne tłumaczenie Przepisy zatwierdzone przez 32. Kongres FIVB 2010 Kolorem czerwonym wyróŝniono zmiany w treści przepisów Obowiązują w Polsce od 1 stycznia 2011\nPrzepisy pochodzą ze stron Polskiej Ligi Siatkówki\nCHARAKTERYSTYKA GRY CZĘŚĆ I GRA Rozdział Pierwszy - Pole gry i jego wyposaŝenie 1. Pole gry 1.1 Wymiary 1.2 Powierzchnia boiska 1.3 Linie boiska 1.4 Pola boiska 1.5 Temperatura 1.6 Oświetlenie 2. Siatka\nFÉDÉRATION INTERNATIONAL DE VOLLEYBALL OFICJALNE PRZEPISY GRY W SIATKÓWKĘ PLAŻOWĄ. pobrano z www.lidersport.pl ; e mail: biuro@lidersport.\nOfficial Rules BEACH VOLLEYBALL Oficjalne Przepisy Gry w SIATKÓWKĘ PLAŻOWĄ FÉDÉRATION INTERNATIONAL DE VOLLEYBALL OFICJALNE PRZEPISY GRY W SIATKÓWKĘ PLAŻOWĄ SPIS TREŚCI CHARAKTERYSTYKA GRY 6 ROZDZIAŁ I\nOFICJALNE PRZEPISY GRY W SIATKÓWKĘ PLAŻOWĄ 2013 2016 FIVB\nOFICJALNE PRZEPISY GRY W SIATKÓWKĘ PLAŻOWĄ 2013 2016 FIVB ZATWIERDZONE PRZEZ 33 KONGRES FIVB W ROKU 2012 PRZEPISY MUSZĄ BYĆ STOSOWANE PODCZAS WSZYSTKICH ZAWODÓW ZACZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU 2013 ORAZ KOŃCZACYCH\nCzęść I. Pytania jednokrotnego wyboru\nCzęść I. Pytania jednokrotnego wyboru W tej części znane są i treść pytań i treść odpowiedzi. Tylko jedna odpowiedź do każdego pytania jest prawidłowa. W realnym teście odpowiedzi będą umieszczone w losowej\nSędziowanie siatkówki Dorota Papuda\nSędziowanie siatkówki Dorota Papuda 17.09.2015, Warszawa Prezentacja przygotowana na podstawie: materiałów Komisji Szkolenia PZPS autorstwa Wojciecha Maroszka i Piotra Dudka. materiałów Komisji Szkolenia\nWYTYCZNE I INSTRUKCJE SĘDZIOWANIA\nWYTYCZNE I INSTRUKCJE SĘDZIOWANIA Edycja 2014 Oficjalne tłumaczenie Wytycznych i instrukcji sędziowania FIVB 1 WSTĘP Niniejsze Wytyczne i instrukcje sędziowania obowiązują na wszystkich zawodach międzynarodowych.\nWYTYCZNE I INSTRUKCJE SĘDZIOWANIA Edycja 2012 Oficjalne tłumaczenie Wytycznych i instrukcji sędziowania FIVB 1 WSTĘP Niniejsze Wytyczne i instrukcje sędziowania obowiązują na wszystkich zawodach międzynarodowych.\nWYTYCZNE I INSTRUKCJE SĘDZIOWANIA Edycja 2015 Oficjalne tłumaczenie Wytycznych i instrukcji sędziowania FIVB 1 WSTĘP Niniejsze Wytyczne i instrukcje sędziowania obowiązują na wszystkich zawodach międzynarodowych.\nVademecum sędziego kwalifikatora na sezon 2014/2015\nWydział Sędziowski PZPS Vademecum sędziego kwalifikatora na sezon 2014/2015 Spis treści Wprowadzenie... 2 Rozdział I. Obowiązki administracyjne... 2 Rozdział II. Przygotowanie do zawodów... 2 Rozdział\nOfficial BEACH VOLLEYBALL Rules. Oficjalne Przepisy Gry w SIATKÓWKĘ PLAśOWĄ. Oficjalne Przepisy Gry. Règles Officielles du VOLLEYBALL DE PLAGE\nOfficial BEACH VOLLEYBALL Rules Official Rules Oficjalne Przepisy Gry w SIATKÓWKĘ PLAśOWĄ Règles Officielles du VOLLEYBALL DE PLAGE Oficjalne Przepisy Gry Règles Officielles FÉDÉRATION INTERNATIONALE DE\n1. POLE GRY 1. Na dzień przed rozpoczęciem zawodów Delegaci Zawodów FIVB (w Polsce Sędzia Główny) w asyście SĘDZIÓW, muszą sprawdzić i potwierdzić czy wymiary jak też jakość i bezpieczeństwo linii boiska\nOgólnopolskie szkolenie Siatkówki Plażowej. Łódź 21-22.09.2010\nOgólnopolskie szkolenie Siatkówki Plażowej Łódź 21-22.09.2010 Agenda Wstęp Procedury Sytuacje w grze Siatkówka plażowa Plażowa 2010 2006 Siatkówka plażowa Plażowa 2010 2006 Procedury Krzysztof Wojtunik


Problem z excel - kopiowanie komórek- plagiat - elektroda.pl\nprzemek1477 22 Gru 2010 13:19 2127 7\n#1 22 Gru 2010 13:19\nWiecie może jak sprawdzić czy arkusz excel lub jego poszczególne komórki zostały skopiowane z innego arkusza? chodzi mi o walkę z plagiatami? z góry dzięki za info\n#2 22 Gru 2010 13:23\nWiecie może jak sprawdzić czy arkusz excel lub jego poszczególne komórki zostały skopiowane z innego arkusza?\nNależy udać się do jasnowidza.\nA tak na poważnie - nie da się.\n#3 22 Gru 2010 13:24\nCzyżbyś obawiał się, że zostaniesz sprawdzony?\n#4 22 Gru 2010 13:30\ntylko że programista za bóg zapłać tego zazwyczaj tego nie robi\na nikt tego nie sprawdza, chyba że skarbówka na kawę się wprasza lub ktoś plagiacik doniósł i rozpoczęto "polowanie na czarownice spod znaku Crtl+C -> Crtl+V" ]:->\nw skrócie (modułowo progs opisuję):\nmusiałbyś napisać coś co odczyta format zapisu danych w excelu\nnastępnie obsługa plików\ni porównywanie plików w danych katalogu (prościej napisać) lub na całym dysku twardym (nieco więcej kodu do napisania)\nW skrócie: kawałek po kawałku (linijka po lini bo tak najprościej) porównywanie w poszukiwaniu pasujących do wzorca\nkiedyś w Visual Basic siedziałem więc w skrócie - jeśli pliki nie są zabezpieczone to... da się\nale albo znajdziesz kogoś kto ma gotowe biblioteki albo nieco poczekasz na napisanie takowych\nJest też inna opcja\nkopiowanie danych z wszystkich sprawdzanych plików w jedną olbrzymią tabelę (oznaczasz przy tym gdzieś ile linijek pochodzi z sprawdzanego pliku) i wyszukiwanie linia po lini powtórzeń - ale jeśli tych plików jest więcej to prościej będzie plik po pliku sprawdzać (plik sprawdzany jako zestaw danych i sekwencja 'otwórz, szukaj, zamknij jeśli nie wykryto powtórzeń'.\nOczywiście filtracja wyników będzie... drogą do piekła\n#5 22 Gru 2010 13:31\n#6 22 Gru 2010 13:34\nPrzerobienie nazwy ? da się\nz palcem w nosie (znajdź pliki + pokaż szczegóły -> wielkość pliku)\nwielkość plików oraz inne dane (głównie nagłówek i edycja hex dawają swoiste "znaki wodne").\nJak chcesz kopiować to kolejności pozmieniaj (utrudni to szukanie wg. wzorca linijki) i w innym katalogu zapisz (kiedyś Office ścieżki w pliku zapisywało) oraz zmień zakres danych obetnij lub poszerz.\nEwentualnie wprowadź jakieś celowe mało istotne pozorowane pomyłki a zrobisz sprawdzaniu syzyfową robotę...\nJak robisz crtl+C,V to zmieniaj przynajmniej kolejność ułożenia tablicy oraz zmień ilość danych lub układ komórek\n#7 22 Gru 2010 13:36\n#8 22 Gru 2010 13:37\nteoria chaosu - czyli błędy celowo zamaskowane w treści - trudno aby u dwóch osób były te same, trudno zauważalne błędy\nNa tym polega w końcu 'znak wodny w treści tekstowej'\nW twoim przypadku ślady to układ kolumn, nazewnictwo kolumn (tu można pięknie podłożyć nietypowy celowy nieistotny błąd do śledzenia danych) oraz układ całości.\nPodobne tematy Problem z excel - kopiowanie komórek- plagiat


Szczecin: Rok temu rozpoczęła się przebudowa ulicy Szafera. Zobacz, co się zmieniło! [ZDJĘCIA] - Szczecin, Super Express\nSzczecin: Rok temu rozpoczęła się przebudowa ulicy Szafera. Zobacz, co się zmieniło! [ZDJĘCIA]\n2020-12-02 11:52 Grzegorz Kluczyński\nTak wyglądała ulica Szafera w przeddzień rozpoczęcia przebudowy:\nSzczecin: Fabryka Wody rośnie w oczach! Co słychać na budowie aquaparku? [ZDJ...


Chiny Kolorowe Skręcone Papierowe Sznury Producenci & Dostawcy & Fabryka\nKolorowe Skręcone Papierowe Sznury - producent, fabryka, dostawca z Chin\n(Wszystkich 14 Produkty dla Kolorowe Skręcone Papierowe Sznury)\nkolorowy skręcony przewód papierowy\nkolorowy skręcony przewód papierowy jest szeroko stosowany na papierowych torebkach, papierowych uchwytach i papierowym opakowaniu. Kable papierowe są używane głównie w produktach do pakowania, takich jak torby papierowe, opakowania na prezenty, produkty opakowaniowe. Oprócz opakowań papierowych, było również szeroko...\nczerwony kolor skręcony papierowy sznur jest szeroko stosowany na papierowych torebkach i papierowych uchwytach. Kable papierowe są używane głównie w produktach do pakowania, takich jak torby papierowe, opakowania na prezenty, produkty opakowaniowe. Oprócz opakowań papierowych, było również szeroko stosowane w...\nMaszyna do robienia skręcanego uchwytu papierowego FY-10F (system klejenia na zimno I system klejenia na gorąco) To dobra maszyna do robienia skręconego uchwytu papierowego. Wkleja skręconą linę papierową i pasek papieru i obcina je dla oddzielnych uchwytów. Działa stabilnie i szybko dzięki zastosowaniu zimnego kleju,...\ntorby papierowe przezroczyste folia wywijana\nModel No: HBR-03\nDostarczamy różnego rodzaju folię. Głównym składnikiem naszego produktu jest octan celulozy o szerokości od 8 mm do 55 mm i grubości od 0,15 do 0,5 mm. Kolory naszego filmu obejmują przezroczysty, czarny i brązowy. Folie używane są głównie do przewracania sznurowadeł, przewracania liny i torebek może być również...\nczarna folia przechylna do uchwytu torby papierowej\nModel No: HBR-01\nSemi auto Tipping Machine do torby papierowej\nModel No: FY-90\nSemi auto Tipping Machine: Model nr FY-90 automatyczna maszyna do wyważania, FY-90 Szybkość produkcji: 1000 ~ 3000 szt. Na godzinę według umiejętności pracownika długość wywrotki: 24 CM lub więcej materiały folii przechylnej: octan celulozy Rozpuszczalnik klejowy z folii z tworzywa sztucznego: woda z aktywami Rozmiar...\nmaszyna do cięcia papieru do liny papierowej\nModel No: FY-1300G\nMaszyna do cięcia papieru FY-1300G Jest to maszyna do cięcia papieru używana do rozcięcia dużej rolki papieru na wiele małych rolek papieru. Małe rolki papieru będą umieszczane na maszynie z liną papierową, aby wykonać różną skręconą linę papierową lub płaską linę papierową i użyć na maszynie z uchwytem na papier, aby...\nModel No: FY-1300\nJest to maszyna do cięcia papieru używana do rozcięcia dużej rolki papieru na wiele małych rolek papieru. Małe rolki papieru będą umieszczane na maszynie z liną papierową, aby wykonać różną skręconą linę papierową lub płaską linę papierową i użyć na maszynie z uchwytem na papier, aby wykonać różne uchwyty. Jest to...\nKolorowe Skręcone Papierowe Sznury\nKolorowe skręcone papierowe arkany\nCzerwono-kolorowe skręcone papierowe sznury\nKolorowe skręcone papierowe liny do uchwytów\nBrązowy kolor skręcone papierowe sznury\nKolorowy skręcony papier Cor\nKolorowe skręcona lina papieru\nKolorowe Skręcone Papierowe Sznury Kolorowe skręcone papierowe sznury Kolorowe skręcone papierowe arkany Czerwono-kolorowe skręcone papierowe sznury Kolorowe skręcone papierowe liny do uchwytów Brązowy kolor skręcone papierowe sznury Kolorowy skręcony papier Cor Kolorowe skręcona lina papieru


Compareking - bezpłatna pomoc w znalezieniu najtańszej oferty pożyczki lub kredytu.\nKredyt, pożyczka, chwilówka – co wybrać?\n03 Jul 2017, Finanse\nCzy kredyt i pożyczka to to samo? Czym jest kredyt konsumencki? Czy pożyczka to synonim „chwilówki”? Mimo że niektórych z tych pojęć używamy zamiennie, to mamy tu do czynienia z różnymi narzędziami finansowymi, oferowanymi przez różne podmioty i na r&oacu\n14 Jun 2017, Finanse\nBilety są (o tym jak znaleźć tani bilet lotniczy pisaliśmy tutaj), dokumenty są, pieniądze są. Jeśli masz ze sobą te trzy najważniejsze rzeczy – nie zginiesz. A zatem − w drogę? Zanim zatrzaśniesz za sobą drzwi mieszkania i ruszysz w podróż, warto rozważyć na spokojnie tę ost\n17 May 2017, Finanse\nWielu użytkowników wciąż nieufnie podchodzi do płacenia kartą, obawiając się niekontrolowanych ruchów na koncie, kradzieży danych, etc. Wydaje się jednak, że niesłusznie. Comiesięczne zestawienie transakcji czy stały podgląd on-line na przeprowadzone operacje daje Ci pełną kontrolę wsz\nNiebezpieczne karty kredytowe. Mity i fakty.\n09 May 2017, Narzędzia finansowe\nKarta kredytowa ma chyba tyle samo zagorzałych zwolenników co przeciwników. Ci pierwsi to rozważni użytkownicy prowadzący swoje rachunki z kalkulatorem w ręku. Ci drudzy to najczęściej osoby, które dały się ponieść gorączce kompulsywnych zakupów przy użyciu wysokooprocent\n28 Apr 2017, Edukacja\nCzym nas karmią na mieście, czyli marketingowe sztuczki restauratorów Podobnie jak handlowcy restauratorzy mają swój arsenał sztuczek i sposobów, by skłonić klientów do zapłacenia jak największego rachunku. Podobnie jak menadżerowie sklepów, korzystają zar&oacut\n30 Mar 2017, Finanse\nBiuro Informacji Kredytowej doczekało się już swojej czarnej legendy wśród klientów banków. Czy słusznie? Co naprawdę wie o nas BIK? Komu udostępnia nasze dane? I dlaczego czasem warto znaleźć się w jego rejestrach? Zanim bank przyzna Ci kredyt, będzie chciał się przekonać, c


Ebooki ISBN 978-83-246-1137-9 PDF, EPUB I MOBI Na Polishwords.com.pl\nEbooki - "Ebooki ISBN 978-83-246-1137-9"\nBasia. Basia i nowy braciszek\n-20% na Słowo Boże czytane u źródeł\n-45% na Potwór Jeszcze w promocji -45%\nWalter Dean Myers, Czerwiec 2021 , 248 stron\n...Ponadczasowa historia i must read literatury dla młodzieży doczekała się ekranizacji! Premiera filmu Potwór już wkrótce w serwisie Netflix! Czasami mam wrażenie, że wszedłem w środek filmu. Zatem może mógłbym nakręcić własny film? Niech będzie historią mojego życia, a raczej pewnego doświadczenia. Zatytułuję go tak,...\n-15% na Rysi jar\nHalina Kowalczuk, Kwiecień 2021 , 368 stron\n...Ola uważa się za szczęściarę: ma dobrego męża, wychowała wspaniałe dzieci, jest spełniona zawodowo jako weterynarz. Gdy pewnego dnia dowiaduje się o zdradzie partnera, jej poukładane życie w ciągu chwili się zmienia. Pomoc przychodzi z niespodziewanej strony: spotyka dawną przyjaciółkę ze studiów, która proponuje jej...\n-28% na Był sobie pies. Ten świat jest naprawdę pomerdany Jeszcze w promocji -28%\n-18% na Ab inferis ad rostra. Przywoływanie zmarłych w retoryce rzymskiej okresu republikańskiego