Edukacja teatralna dzieci i młodzieży w Młodzieżowym Domu Kultury w Opolu - PDF\nEdukacja teatralna dzieci i młodzieży w Młodzieżowym Domu Kultury w Opolu\nDownload "Edukacja teatralna dzieci i młodzieży w Młodzieżowym Domu Kultury w Opolu"\n1 Edukacja teatralna dzieci i młodzieży w Młodzieżowym Domu Kultury w Opolu\n2 2 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n3 Edukacja teatralna dzieci i młodzieży w Młodzieżowym Domu Kultury w Opolu Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 2012 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 3\n4 Zespół redakcyjny: Elżbieta Marciniszyn Dariusz Romanowski Krzysztof Żyliński Skład: Krzysztof Żyliński Druk i oprawa: Wydawnictwo i Drukarnia Świętego Krzyża Opole, ul. Katedralna 6 Copyright Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 2012 Wydawca: Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu Opole, ul. Strzelców Bytomskich 1 tel./fax: ISBN: Zdjęcie na okładce: spektakl Teatru GROMADKA pt. Gdybym była dorosła fot. archiwum MDK 4 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n5 SPIS TREŚCI Elżbieta Marciniszyn Wstęp... 7 Agnieszka Włoch Edukacja teatralna a rozwój kreatywności dziecka... 9 Krzysztof Żyliński Mapowanie a uwrażliwianie ZAJĘCIA W GRUPACH. 29 Bożena Nowara Opowiadanie o bajce, czyli historyjka o Grupie Teatralnej IMBRYK Magdalena Julia Gleń Zabawa Wyobraźnia Teatr. Zabawy, działania, spektakle i rozmowy z dziećmi z Teatru GROMADKA Martyna Migacz Twórczy WYBUCH Maria Skiba Drama w pracy instruktora teatralnego PROJEKTY EDUKACYJNE 53 Paulina Antoszczyszyn Nasze wspólne dziwienie się światu Bożena Nowara Warto było! Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 5\n6 Bogdan Żulewski Ilustrowane fantazją Dariusz Kowcun Dlaczego winda jest nieczynna? IMPREZY TEATRALNE.. 71 Agnieszka Włoch Ogólnopolskie Forum Teatrów Dziecięcych MINIATURY jako forma realizacji edukacji teatralnej GALERIA Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n7 Elżbieta Marciniszyn dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury w Opolu Rozwijanie zainteresowań i czas wolny dzieci i młodzieży to istotne sfery życia społecznego. Mądre i wartościowe zagospodarowanie czasu wolnego przeciwdziała nudzie, bezsensowności i patologiom. Rozpoznawanie i rozwijanie zainteresowań i uzdolnień młodego człowieka prowadzą poprzez edukację przez sztukę do kształtowania postawy twórczej we wszystkich dziedzinach życia. Talent i zdolności młodego człowieka nie są gwarancją sukcesu. Trzeba wielkiej mądrości, pracy i pasji nauczyciela i współpracy rodzica aby talent bez przeszkód i w pełni rozwijał się. Trzeba dać młodemu człowiekowi wielkiej klasy pedagoga, który kierować się będzie w swojej pracy słowami wybitnego polskiego pedagoga Janusza Korczaka: Nie takie ważne, żeby człowiek dużo wiedział, ale żeby dobrze wiedział, nie żeby umiał na pamięć, a żeby rozumiał, nie żeby go wszystko troszkę obchodziło, a żeby go coś naprawdę zajmowało. Przez organizację zajęć teatralnych dla uczestników w wieku od przedszkolaka do studenta, organizację spektakli, warsztatów i przeglądów teatralnych o różnym zasięgu od wewnętrznych przez wojewódzkie, ogólnopolskie i międzynarodowe Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu przygotowuje młodego człowieka do aktywnego udziału w kulturze jako świadomego odbiorcę i twórcę. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 7\n8 Kolejna publikacja z cyklu Biblioteka Młodzieżowego Domu Kultury w Opolu przygotowana przez nauczycieli pedagogów i artystów pracujących w placówce oraz Społeczne Towarzystwo Artystyczne w Opolu, wspierające swoimi działaniami MDK, zawiera bogaty materiał prezentujący edukację teatralną dzieci i młodzieży prowadzoną w placówce w jej różnorodnych formach. Od projektów edukacji teatralnej dla dzieci, poprzez warsztaty teatralne i pracę nad tworzeniem spektakli teatralnych dla dzieci, po realizowane przeglądy i prezentacje teatralne o zasięgu miejskim i ogólnopolskim. Mam nadzieję, że zamieszczone w publikacji teksty dostarczą wielu refleksji nad istotą i znaczeniem edukacji teatralnej w kształtowaniu i rozwijaniu osobowości młodych ludzi, ich artystycznych pasji i uzdolnień a także o roli mistrza i pedagoga w twórczym poznawaniu świata. 8 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n9 Agnieszka Włoch Edukacja teatralna a rozwój kreatywności dziecka 1 W dzisiejszych czasach coraz bardziej akcentuje się znaczenie kreatywności w życiu człowieka, a twórczość stała się przedmiotem coraz liczniejszych badań pedagogicznych i psychologicznych. Wzrosła także popularność treningów twórczości, a rozwój predyspozycji twórczych uczniów wymienia się jako jeden z podstawowych celów edukacyjnych w podstawie programowej nauczania ogólnego we wszystkich typach szkół oraz w programach nauczania przedmiotowego. Aktywność twórcza, związana z myśleniem produktywnym, stała się pożądaną dyspozycją człowieka. Zdolność do działania, polegającego na świadomym przekraczaniu dotychczasowych granic materialnych, społecznych i symbolicznych, czyli aktywność transgresyjna, pozwala przekształcać rzeczywistość twierdzi Józef Kozielecki 2. Tylko człowiek kreatywny, innowacyjny i transgresyjny ma szansę na pełne i podmiotowe uczestnictwo w procesie nieustannie dokonujących się zmian. Kreatywność kwalifikuje się zatem do jednej z najbardziej kluczowych kompetencji we współczesnej rzeczywistości, a jej wartość wcale nie jest mniejsza, gdy nie prowadzi do twórczych osiągnięć w zakresie sztuki, nauki czy wynalazczości równie dobrze może znaleźć swe ujście w aktywności społecznej, 1 Tekst w całości został opublikowany w: Pedagogika kreatywna wyzwaniem edukacji XXI wieku, red. E. Smak, S. Włoch, Wyd. Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2010, s J. Kozielecki, Transgresja i kultura, Wyd. Żak, Warszawa 1997, s. 43. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 9\n10 wychowaniu czy kuchni 3. Kreatywność przejawia się nie tylko zdolnością do generowania nowych idei, pomysłów, ale przede wszystkim jest stanem umysłu, a osoba kreatywna posiada określone cechy, takie jak: zdolności twórcze, ujawniane w jakiejś dziedzinie, świadomość siebie i własnych możliwości, odwaga twórcza, polegająca na tworzeniu tego, co nowe, zarówno w wymiarze ogólnospołecznym jak i jednostkowym 4. Maciej Karwowski definiuje kreatywność jako osobowościowy potencjał większości ludzi do osiągania znaczących przynajmniej w skali psychologicznej wyników w zakresie twórczości. Potencjał ten związany jest głównie z cechami charakterologicznymi otwartością, wrażliwością na problemy oraz motywacją do działania, stąd zasadne jest wiązanie kreatywności zarówno z postawą twórczą, jak i ze zdolnościami twórczymi. Kreatywność może być traktowana jako wyjściowy, elementarny poziom twórczości charakterystyczny dla większości zdrowych osób, warunek konieczny, ale niewystarczający, każdej aktywności o charakterze twórczym 5. Według tego autora, różnica między twórczością a kreatywnością polega na tym, że twórczość jest terminem opisującym zjawisko społeczne i łączy w sobie osobę-twórcę z wytworem oraz społecznym odbiorem dzieła, kreatywność zaś opisuje cechę jednostkową i wyraża potencjał do stworzenia czegoś w przyszłości 6. 3 M. Karwowski, Wprowadzenie, [w:] Identyfikacja potencjału twórczego. Teoria, metodologia, diagnostyka, red. M. Karwowski, Wyd. Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2009, s E. Zwolińska, Wprowadzenie, [w:] Edukacja kreatywna, red. E. Zwolińska, Wyd. Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2005, s M. Karwowski, Zgłębianie kreatywności. Studia nad pomiarem poziomu i stylu twórczości, Wyd. Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2009, s Tamże, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n11 Kreatywność i potencjał twórczy nie są zatem zarezerwowane wyłącznie dla osób wybitnych, a wpływ odpowiednich czynników wewnętrznych i zewnętrznych może stymulować rozwój predyspozycji twórczych i prowadzić do wyraźnych osiągnięć twórczych. Józef Kozielecki jest zadania, że akty twórcze nie należą do zjawisk typowo elitarnych, ale generowane być mogą także przez jednostki przeciętne 7. Takie przekonanie mieści się w teoriach humanistycznych, których twórcami są przede wszystkim Erich Fromm, Abraham Maslow, Carl Rogers. Krzysztof J. Szmidt 8 zwraca uwagę, że teorie te podkreślają, iż każdy człowiek ma przyrodzone zdolności twórcze, których źródłem jest tendencja do samorealizacji. Twórczość jest kategorią podmiotową, a najważniejszy jest sam proces tworzenia, mający wartości wychowawcze. Rozwojowi kreatywności i realizacji potencjału twórczego sprzyja edukacja przez sztukę, w tym edukacja teatralna. Romana Miller wprowadzając do polskiej literatury pedagogicznej termin edukacja teatralna zdefiniowała go jako wychowanie widza współdziałającego ze sceną i widownią, przygotowanego do odbioru języka teatralnego 9, kładąc nacisk na kształcenie odbiorcy teatralnego. Współcześnie wielu pedagogów rozpatruje edukację teatralną na wielu płaszczyznach, jako: zdobywanie wiedzy o teatrze; uczestnictwo w działaniach teatralnych; 7 J. Kozielecki, Transgresja i kultura, s K. J. Szmidt, Pedagogika twórczości, GWP, Gdańsk 2007, s R. Miller, Z rozważań nad edukacją teatralną, Kwartalnik Pedagogiczny 1968, nr 3, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 11\n12 analiza i interpretacja dzieł literackich i adaptacji scenicznych; rozwijanie ekspresji teatralnej uczniów; wychowanie w zespole; bezpośredni kontakt z kulturą teatralną i spektaklami. Wanda Renikowa twierdzi, że prawidłowa realizacja edukacji teatralnej uwarunkowana jest trzema czynnikami: percepcją, aktywnością twórczą, wiedzą oraz trzema fundamentalnymi metodami: bezpośrednim kontaktem z dziełami teatralnymi, nabywaniem wiedzy z dziedziny teatru, własną twórczością teatralną dzieci i młodzieży 10. W rozważaniach Józefa Górniewicza edukacja teatralna koncentruje się wokół trzech następujących zagadnień: wprowadzanie w świat wartości teatralnych i języka teatru, czyli wychowanie do teatru; aktywizowanie uczniów w procesie odbioru treści spektakli, czyli wychowanie przez teatr; stwarzanie okazji do samorodnej twórczości artystycznej, czyli wychowanie w zespole. 11 W tych trzech dziedzinach urzeczywistnia się edukacja teatralna, oznaczająca zdaniem tego autora proces, którego efektem jest: przyrost wiedzy jednostki o problemach teatru, zrozumienie języka teatru, pogłębienie wrażliwości estetycznej i moralnej, a także wzrost poziomu zaangażowania podmiotu w procesie tworzenia i recepcji wartości sztuki 10 W. Renikowa, Wychowanie teatralne, [w:] Wychowanie estetyczne młodego pokolenia - koncepcja - stan - potrzeby, red. I. Wojnar, W. Pielasińska, WSiP, Warszawa 1984/1985, s J. Górniewicz, Edukacja teatralna dzieci w placówkach kulturalno- oświatowych, Wyd. COMUK, Warszawa 1990, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n13 teatralnej. 12 Podkreślić należy, że w ujęciu J. Górniewicza edukacja teatralna realizuje się nie tylko w formie zewnętrznych oddziaływań na jednostkę, ale także (a może nawet przede wszystkim) wewnątrz podmiotu, jako proces generujący system wartości poznawczych, moralnych, estetycznych. Z kolei Wiesław Żardecki, odwołując się do wprowadzonych przez Irenę Wojnar kategorii wychowania estetycznego, twierdzi, że podstawą wychowania teatralnego są dwie wzajemnie powiązane i uwarunkowane kategorie: wychowanie przez kulturę teatralną i wychowanie do kultury teatralnej. Wychowanie przez kulturę teatralną to oddziaływanie na osobowość człowieka, kształtowanie jego postaw moralnych, rozwijanie wyobraźni i dyspozycji twórczych, wzbogacanie wiedzy. Wychowanie do kultury teatralnej polega natomiast na budowaniu systemu potrzeb, motywacji, nawyków, wiedzy i kształceniu określonych umiejętności niezbędnych do pełnego i właściwego odbioru i tworzenie sztuki teatralnej. Edukacja teatralna jest zatem długotrwałym, rozłożonym w czasie procesem organizowania różnorodnych doświadczeń teatralnych, ukierunkowanych na przyswajanie wiedzy o teatrze, rozbudzanie wrażliwości jego odbioru, świadomego i estetycznie kompetentnego oraz wyzwalanie aktywności ekspresyjnej i twórczości teatralnej nieprofesjonalnej w zakresie niezbędnym do pełnego rozwoju osobowości w systemie wartości pedagogicznych i funkcjonowania jednostki w życiu 12 Tamże. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 13\n14 i kulturze społeczeństwa 13. W powyższej definicji autor zwraca uwagę na trzy kierunki wychowania teatralnego: zdobywanie wiedzy o teatrze, bezpośrednie obcowanie ze sztuką teatralną, pobudzanie do własnej ekspresji teatralnej. Halina Stainke-Guzy również definiuje edukację teatralną jako wychowanie przez sztukę teatru i do odbioru sztuki teatralnej 14, przy czym realizacja tej edukacji odbywa się poprzez zdobywanie wiedzy i doświadczeń na drodze własnej twórczości teatralnej, percepcję dzieł scenicznych i zrozumienie specyfiki teatru oraz przekazywanie wiedzy historycznej i teoretycznej w celu poznania konwencji, znaków, koncepcji i funkcji teatru. Podobny sposób rozumienia edukacji teatralnej prezentuje A. Horbowski: rozwój osobowości dzieci i młodzieży przez bezpośredni kontakt z widowiskami teatralnymi jest możliwy wówczas, jeśli edukacja teatralna zostanie oparta o przeżycia związane z oglądaniem widowiska teatralnego, własną twórczość teatralną i wiedzę z zakresu funkcjonowania historii teatru 15. W skład edukacji teatralnej wchodzą zatem trzy elementy: uczestnictwo w kulturze teatralnej, działania twórcze oraz wiedza o teatrze. 13 W. Żardecki, Pedagogika kultury teatralnej, [w:] Pedagogika kultury. Historyczne osiągnięcia, współczesne kontrowersje wokół edukacji kulturalnej, perspektywy rozwoju, red. J. Gajda, Wyd. UMCS, Lublin 1998, s H. Steinke-Guzy, Edukacja teatralna w szkole podstawowej, [w:] Edukacja kulturalna w życiu człowieka, red. D. Jankowski, Wyd. UAM - Instytut Pedagogiczno-Artystyczny, Kalisz 1999, s A. Horbowski, Edukacja kulturalna jako system działań społeczno-wychowawczych: analiza systemowa, Wyd. Oświatowe FOSZE, Rzeszów 2000, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n15 Z kolei Helen Nicholson wyraża pogląd, że celem edukacji teatralnej jest wyposażenie człowieka w umiejętności interpretowania i rozumienia znaków kultury teatralnej i stymulowanie do kreatywnej pracy własnej. Ponadto poprzez kształcenie i wychowanie teatralne należy rozwijać w dzieciach umiejętności dramatycznej ekspresji i uczyć ich jak konstruować pomysły dramatycznej narracji 16. Niezwykle ważnym dla twórczego rozwoju dziecka składnikiem edukacji teatralnej jest jego własna aktywność twórcza. Prawidłowa i skuteczna edukacja teatralna nie może być pozbawiona tego elementu. Krzysztof J. Szmidt 17 jest zdania, że aktywność twórcza pełni następujące funkcje w życiu jednostki: funkcję rozwojową dzięki twórczości rozwijają się ważne sfery osobowości człowieka; funkcję ekspresyjną twórczość daje możliwość wyrażania indywidualnych myśli i przeżyć na przykład w języku sztuki; funkcję socjalizacyjną twórczość umożliwia wejście w określone role społeczne, prowokuje do podejmowania wysiłku i odpowiedzialności za inne osoby; funkcję terapeutyczną dzięki twórczości możliwe staje się odreagowanie napięć i lęków oraz nabywanie umiejętności konstruktywnego rozwiązywania konfliktów; 16 H. Nicholson, Performing Gender: Drama, Education and Identity, [w:] Drama and Theatre in Education, red. J. Somers, Captus Pr, Ontario 1996, s K. J. Szmidt, Pedagogika twórczości, GWP, Gdańsk 2007, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 15\n16 funkcję edukacyjną twórczość sprzyja opanowaniu nowych umiejętności i wiedzy. W kształceniu i wychowaniu teatralnym aktywność twórcza dziecka może być realizowana poprzez jego czynny udział w zespole teatralnym. Uczestnictwo w zajęciach teatralnych prowadzi do rozwijania różnych sfer osobowości. J. Kargul 18 przyjmuje stanowisko, że działalność jednostki w zespole artystycznym korzystnie wpływa na jej rozwój, a korzyści płynące z uprawiania sztuki są dla człowieka następujące: rekreacyjne, związane z odreagowaniem, odprężeniem, złagodzeniem zmęczenia, uzupełnieniem potencjału rekreacyjnego; ekspresyjne, mające wyraz w emocjonalnym przeżywaniu uprawiania sztuki, wyrażaniu i komunikowaniu innym swych uczuć; estetyczne, realizowane na płaszczyźnie zaspakajania potrzeby piękna; kompensacyjne, związane z wyrównywaniem braków odczuwanych przez jednostkę, oderwaniem od codziennych problemów. Do zalet wymienionych przez tego autora można dodać, że działania podejmowane przez dzieci w zespołach teatralnych służą rozwojowi empatii, utrwalaniu przeżyć artystycznych oraz ekspresji twórczej. Istotą edukacji teatralnej jest kształtowanie jednostki kreatywnej, zdolnej do myślenia dywergencyjnego, czyli nauczanie (do) twórczości. Nauczanie twórczości ogniskuje się wokół trzech podstawowych działań. Pierwszym z nich jest ośmielanie do twórczości, polegające na 18 J. Kargul, Od upowszechniania kultury do animacji kulturalnej, Wyd. Marszałek, Toruń 1998, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n17 wytworzeniu przez dziecko pozytywnego obrazu siebie jako osoby zdolnej i zachęceniu go do uczynienia pierwszego kroku w zakresie działań twórczych. Należy zatem dodawać dzieciom wiary we własny potencjał twórczy i zachęcać je do wykorzystania swoich możliwości. Drugim ważnym działaniem jest pomoc dzieciom w rozpoznawaniu własnych zdolności twórczych, między innymi poprzez zachęcanie ich do umiejętnego poszukiwania własnych mocnych stron. Kolejnym warunkiem nauczania (do) twórczości jest wspieranie twórczości dzieci, poprzez pobudzanie i rozwijanie ich prostych uzdolnień, wrażliwości i sprawności, pomoc w zrozumieniu natury twórczości i uwrażliwienie na własne procesy twórcze 19. Edukacja teatralna powinna być realizowana w oparciu o wytyczne odnoszące się do nauczania (do) twórczości. Umożliwienie i zachęcenie wychowanka do kreowania rzeczywistości teatralnej, przekształcania tego, co zastane, otwartość na pomysły i idee uczestników zajęć, poruszanie się po różnych obszarach sztuki scenicznej, wyzwalanie potencjału uczniów i uruchamianie ich możliwości poprzez stosowanie różnych metod nauczania i praktyk teatralnych, świadome realizowanie procesu twórczego i wnikliwe śledzenie i analizowanie przemian dokonujących się w jego toku oto działania stymulujące i otwierające drogę dla kreatywności i osiągnięć twórczych. W teatrze dziecięcym i młodzieżowym wrogiem twórczości i najczęściej pojawiającym się inhibitorem jest odtwórczość i naśladownictwo. Najczęściej odzwierciedla się to w dążeniu do 19 K. J. Szmidt, Pedagogika twórczości, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 17\n18 naśladowania teatru zawodowego, kopiowaniu tego, co już powstało i jest popularne oraz korzystanie z gotowych rozwiązań (np. dostępnych scenariuszy spektakli), zwalniających z konieczności podejmowania wysiłku twórczego, zarówno nauczycieli, jak i wychowanków. Tymczasem udział w zajęciach teatralnych w zespole ma być warsztatem twórczej kreacji, w który aktywnie zaangażowane są wszystkie podmioty (nauczyciel i uczeń) i gdzie zaspokajane są potrzeby jego uczestników, respektowane ich zainteresowania, rozwijana wyobraźnia i ekspresja twórcza. Istotą zajęć teatralnych jest pobudzanie ekspresji własnej uczestników zajęć, związanej z uruchamianiem ich potencjału twórczego. Ekspresja zaś jest wartością samą w sobie, wiąże się z potrzebą psychofizyczną człowieka, stanowi motor napędowy kreowania siebie i rzeczywistości. Wiesława Pielasińska głosi pogląd, że ekspresja stanowi alternatywną siłę we współczesnym świecie, mogącą przeciwstawić się konformizmowi i konsumpcji, sprzyjającą rozwojowi indywidualności oraz spontanicznym i szczerym kontaktom międzyludzkim 20. Ekspresja pisze autorka rysuje się w nurcie podmiotowym i społecznym jako ważna propozycja dialogu człowieka z innymi ludźmi i ze światem, a także jako sposób manifestowania własnej niepowtarzalności Ekspresja nie stanowi dziś przywileju artysty i jego dzieła i nie jest udziałem wyłącznie dzieciństwa, ale jest wartością w życiu każdego człowieka 21. Zdaniem J. Gajdy, aktom ekspresji twórczej przypisuje się olbrzymie znaczenie w kształtowaniu osobowości, a sztukę dziecka i sztukę amatorską w ogóle 20 W. Pielasińska, Ekspresja jej wartość i potrzeba, WSiP, Warszawa 1983, s Tamże. 18 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n19 traktuje się jako jedną z najbardziej wartościowych form uczestnictwa w kulturze 22. Amatorskie uprawianie sztuki twierdzi ten autor z reguły wypływa z potrzeby serca i potrzeby własnej satysfakcji, zbliża do sztuki, wprowadza w jej tajniki i co najważniejsze dostarcza twórcy głębokich przeżyć 23. Dzięki ekspresji, rozumianej jako wyładowanie uczuć, uwolnienie się od nich przez ich uzewnętrznienie, czy pojmowanej jako zdolność człowieka do przekazywania swych wrażeń, przeżyć czy doświadczeń, człowiek może uzyskać wolność, mającą wyraz w realizacji swojego ja. Erich Fromm wyraził tę myśl następująco: Urzeczywistnienie własnego ja dokonuje się nie tylko w akcie myślenia, ale także przez realizację całej osobowości, w czynnym wyrażaniu emocjonalnych i intelektualnych potencji człowieka. Potencje te tkwią w każdym, a realizują się tylko w stopniu, w jakim zostały wyrażone. Innymi słowy wolność pozytywna polega na spontanicznej aktywności całej zintegrowanej osobowości 24. Stanisław Popek 25 wyróżnił siedem rodzajów ekspresji: ekspresję ruchowo-mimiczną, wyrażaną za pomocą gestu, mimiki twarzy, spontanicznego ruchu, a nawet tańca; ekspresję ruchowo-muzyczną, związaną z rytmem, melodią jako improwizowanym tańcem lub interpretacją tańca; 22 J. Gajda, Antropologia kulturowa. Wprowadzenie do wiedzy o kulturze, Wyd. Impuls, Kraków 2008, s Tamże. 24 E. Fromm, Ucieczka od wolności, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1970, s S. Popek, Aktywność twórcza dzieci i młodzieży, WSiP, Warszawa 1988, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 19\n20 ekspresję słowną (werbalną), wyrażana w osobistej interpretacji treści, będąca wyrazem emocjonalnego nastroju i ujawniająca się poprzez krzyk, śmiech, płacz, szept; ekspresję słowno-muzyczną, mająca wyraz w spontanicznym nuceniu improwizowanych melodii i tekstów piosenek; ekspresję muzyczną, związaną z wyżej wymienioną formą wyrazu, ale połączona z grą na instrumentach muzycznych lub pozorowaniem tej gry; ekspresję plastyczną, wyrażającą się w rysowaniu, malowaniu, formowaniu w materiałach miękkich, takich jak plastelina, glina, piasek, a także w montowaniu na płaszczyźnie i w przestrzeni form dekoracyjnych z różnych materiałów (tkaniny, papieru, drewna); ekspresję zabawową, będącą zazwyczaj syntezą wymienionych form ekspresji, gdyż może zawierać elementy ekspresji słownej, muzycznej, ruchowo-mimicznej, plastycznej. Teatr jest sztuką synkretyczną, łączącą w sobie inne sztuki, a zatem zajęcia teatralne dają możliwość rozwijania wszystkich sfer osobowości człowieka. Uczestnictwo w zajęciach teatralnych to aktywne wyrażanie siebie, swoich myśli i uczuć, mające odzwierciedlenia we wszystkich wymienionych formach ekspresji. Ekspresja własnej osobowości następuje w wyniku działań twórczych. Twórczość i kreacja są zatem atrybutem zajęć teatralnych. Także teorie postaw twórczych są bliskie założeniom edukacji teatralnej, 20 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n21 odnoszącym się do zagadnień twórczości. K.J. Szmidt 26 wskazuje, iż według tych teorii źródłem aktywności twórczej jest głęboki wymiar osobowości, w którym zdolności poznawcze i emocjonalne pozostają w równowadze z podejmowanymi działaniami twórczymi. Dzięki postawie twórczej jednostka jest zdolna do korzystania ze swoich doświadczeń i reorganizowania ich, odkrywania i kreowania czegoś dla niej nowego i wartościowego. W kierunku formowania takiej osobowości powinien dążyć teatr dziecięcy i młodzieżowy. Teza ta wiąże się również z postulatami pedagogów, psychologów i socjologów, głoszących konieczność budzenia i rozwijania zdolności twórczych dzieci i młodzieży. Proces kształcenia powinien mieć charakter twórczej pracy, odkrywania faktów i prawidłowości, rozwiązywania problemów, swobodnej ekspresji. Uczeń staje się wtedy podmiotem i partnerem wychowawcy 27. Twórczość powinna zajmować ważne miejsce w każdym rodzaju oddziaływania wychowawczego. Jeszcze raz należy zaznaczyć, że szczególnie doniosłą rolę i miejsce powinna zająć w edukacji teatralnej. Zajęcia teatralne muszą zatem przebiegać w atmosferze sprzyjającej tworzeniu. Rzeczywistość teatralna dzieci i młodzieży to wynik ich wspólnej kreacji a nie odwzorowanie rzeczywistości wymyślonej i przekazanej przez nauczyciela. Klimat zajęć teatralnych musi sprzyjać otwartemu, nieskrępowanemu myśleniu. Nauczyciel powinien stwarzać jak najwięcej sytuacji, w których pobudzana będzie wyobraźnia uczestników i które będą polem popisów twórczych. Tu nie ma miejsca na schematyzm. To, że na przykład stół 26 Tamże, s M. Morga, Twórcza aktywność uczniów, Życie Szkoły 1990, nr 10. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 21\n22 w rzeczywistości zawsze składa się z blatu i co najmniej pary nóg nie znaczy, że taki ma być w rzeczywistości scenicznej. Stół można wykreować choćby z naciągniętego kawałka materiału trzymanego przez postaci spektaklu, bo piękne jest to, co będąc, czym jest, jest jednocześnie czym innym (K. Miłobędzka). Współuczestnictwo w akcie twórczym wszystkich uczestników zajęć to jedna z naczelnych zasad teatru dziecięcego i młodzieżowego. W kreowaniu przedstawienia, na każdym etapie realizacji dzieła, powinni brać udział wszyscy. Nauczyciel instruktor ma być przewodnikiem, który uczy warsztatu i organizuję pracę zespołu oraz inspiruje do twórczego myślenia i działania. Podobnego zdania byli czołowi polscy przedstawiciele teatru szkolnego w dwudziestoleciu międzywojennym. Z. Kwieciński 28 uważał, że najgorszym zarzutem, jaki można postawić teatrowi szkolnemu to pochwała zrealizowanego przez ten teatr przedstawienia za to, że przypomina teatr zawodowy. Jego zdaniem teatr szkolny ma zadania zupełnie inne niż instytucja zawodowa. Zespół teatralny składający się z dzieci i młodzieży powinien, dzięki wrodzonemu instynktowi gry dramatycznej i potrzebie ekspresji, sam tworzyć spektakle w procesie kreacji zbiorowej, zaś prowadząca teatr osoba dorosła ograniczyć swoją aktywność do troski o jednolity artystycznie styl działań scenicznych. Taka forma zajęć teatralnych, oparta o rzeczywisty dialog z uczniem, wzmacnia w nim poczucie sprawstwa, a tym samym poczucie podmiotowości, które oznacza nie tylko kontrolę nad rzeczywistością, ale jest to poczucie bycia 28 Z. Kwieciński, Samorodny teatr w szkole. Rzecz o instynkcie dramatycznym u dzieci i młodzieży, PIW, Warszawa 1933, s Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n23 z rzeczywistością, które może przybrać formę przeświadczenia ten fragment świata należy do mnie, jest dla mnie ważny 29. Wyzwania kulturowe i cywilizacyjne współczesności wiążą się z koniecznością wyznaczenia nowych celów edukacyjnych. Jednym z nich jest niewątpliwie wychowanie do twórczości, rozwijanie postawy twórczej, propagowanie i przygotowanie do twórczego stylu życia. Idealną przestrzenią, w której spełniać mogą się cele edukacyjne z zakresu pedagogiki kreatywnej jest edukacja teatralna, pod warunkiem, że będzie właściwie realizowana w kierunku stymulowania i wzrostu osobowościowego jednostki. 29 H. Krauze-Sikorska, Kreatywność artystyczna jako wartość edukacyjna, [w:] Edukacja kreatywna, red. E. Zwolińska, Wyd. Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2005, s. 34. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 23\n24 Krzysztof Żyliński Mapowanie a uwrażliwianie Uwrażliwiać siebie, żeby móc uwrażliwiać innych. Edukować, uczyć. Co to znaczy? Czy mogę, chcę albo powinienem uczyć? Czego? Wiedzy i umiejętności? Zapewne tak. Brzmi nieźle, jak cała historia, niezliczona ilość spisanej i zapomnianej wiedzy oraz ludzkich doświadczeń. Co jednak po wiedzy o historii życia i twórczości np. van Gogha, kiedy nie będziemy potrafili współczuć, współodczuwać albo po prostu czegoś czuć w kontakcie z jego dziełami? Co gorsza, nie będziemy mogli, chcieli i potrafili o tym czuciu rozmawiać. Czy zdobywanie wiedzy jest zatem celem? Czy tylko drogą do dużo ważniejszego wspierania równomiernego rozwoju, opartego na standardowych filarach wiedzy i rozwoju emocjonalnym, z których bezpośrednio wyrasta (postulatywnie) inteligencja emocjonalna. Czy jednak możemy mówić o równomiernym rozwoju? Skoro nawet po stronie wiedzy mamy ogromne problemy z definicjami, poglądami, ich percepcją i rozumieniem. Sposobem i formą jej przekazywania. Skoro nie potrafimy przekazać wiedzy jasno, klarownie bez udziału wątpliwości nas samych. Skoro mamy problemy z wiedzą, to zajmijmy się drugim filarem. Naszą domeną. Rozwojem emocjonalnym. Stabilnym i zdrowym? 24 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n25 W systemie edukowania jaki powszechnie obowiązuje, wpajamy podopiecznym tzw. r o z u m i e n i e dzieł, bez udziału emocji t u i t e r a z. Gubimy wartość zachwytu nad kolorem nieba gdy stoimy przed obrazami w galerii. Bo wartością powinien być zachwyt, a nie rozumienie: faktu istnienia potencjalnego zachwytu. Straciliśmy wewnętrzny dygot emocji nad np.: dźwiękiem chwili, głosem pamięci albo ideą przeżywania. Nie pozwalamy na spontaniczność w żywych kontaktach z dziełami. Uczymy ukrywania swoich emocji za anonimowością, np. zbiorowości wirtualnej. Co proponujemy? M a p o w a n i e (jakież to modne słowo). Mapujemy swoje (a co gorsza) i młode umysły w pewien określony, definiowalny rodzaj pojmowania świata. Uporządkowany i prowadzący jak po sieci cyfrowej do upragnionego celu. Prowadzący do wyedukowanego (z m a p o w a n e g o ) człowieka. Mapujemy poprzez ściśle określone ścieżki rozumowego odbioru dzieł, narzuconą nomenklaturę i słownictwo, popularne i łatwe systemy wartości. Sprzyja temu polaryzacja poglądów nie tylko politycznych, ale i światopoglądowych. Czerń i biel. Zero i jedynka. I... wszystko jasne. W obowiązującym systemie, edukator (jeżeli można go jeszcze tak nazwać) nie może, albo nie powinien uzewnętrzniać na żywo emocji. Zatem musi (jeżeli chce być w zgodzie z własnym poczuciem bycia pedagogiem) opisać emocje twórcy, ale (co gorsza) również odbiorcy O tym już dawno pisał choćby Gombrowicz. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 25\n26 Nawet jeżeli edukator odważy się na ujawnienie własnych przeżyć, to ich nigdy nie pokaże tylko je bardzo często nieudolnie będzie opisywał. Nieudolnie, bo jak rzetelnie i w zgodzie z własnym sumieniem opisać to, co się czuje wobec dysproporcji mentalnych, emocjonalnych i doświadczeń życiowych, zwłaszcza jeżeli edukowany (jeżeli jeszcze można go tak nazwać) nie rozumie (albo nie chce o tym mówić bo to nie jest cool), co sam przeżywa. Bo nie ma wsparcia edukatora. Bo edukator nie chce, nie może albo nie powinien współodczuwać razem z nim. Popełniamy błąd, kiedy oddajemy (bezkrytycznie i bez żadnych realnych kontr działań) w objęcia tak zimnego systemu młodego człowieka. Oczywiście godzimy się na utratę części niezależności i tożsamości, na rzecz dobra ogólnego, ale przy okazji tracimy s p o n t a n i c z n o ś ć i emocjonalną w r a ż l i w o ś ć. Ten rodzaj bezrefleksyjnego cywilizacyjnego i społecznego mapowania, wtłaczania w świadomość ale i nieświadomość, wywołuje u edukowanego w odruchu obronnym o b o j ę t n o ś ć, która z kolei jest motorem napędowym braku w r a ż l i w o ś c i! W efekcie braku wrażliwości na drugiego człowieka! Tu i teraz. W anonimowym świecie wirtualnym, emocji jest aż nadto. I to jakich emocji! Wystarczy poczytać komentarze na forach i blogach internetowych! Czy o takie emocje nam chodzi? Czy tego chcesz uczyć? Czy chcesz, żeby tak uczono twoje dzieci? Może najwyższy czas na weryfikację poglądu, że nauczanie i powszechna edukacja szkolna (albo ten, obowiązujący system) rozwiąże problemy z kształtowaniem postaw młodego człowieka. W tym systemie 26 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n27 umyka nam, gubi się w licznych specjalistycznych potrzebach, programach, postawach roszczeniowych już nie tylko dorosłych umyka nam naturalna wrażliwość młodych ludzi. Wrażliwość indywidualna i zbiorowa. Wrażliwość praktycznie na wszystko. Bo w oczywisty sposób tracimy wrażliwość również społeczną. 31 Edukować poprzez czynne uczestnictwo w kulturze i sztuce. Oto nasza droga, cel i potrzeba chwili, w której żyjemy. Bo czasu już nie mamy. W rzeczywistości i systemach, które nas otaczają edukacja rozumiana jako u w r a ż l i w i a n i e, staje się jednym z najważniejszych postulatów form relacji między ludzkich. Postulat najczęściej przemilczany z racji niejasnych (Ach, ci artyści ) kryteriów i zasad, których każdy system tak pragnie. Spychany na orbitę zainteresowań psychologa albo psychoterapeuty. Który łatwo i szybko zabezpieczy rozemocjonowanego, i z objawami np. ADHD młodego człowieka. Który bardzo często w ten sposób pokazuje swoją ponadprzeciętną wrażliwość. Nie gubmy tej wrażliwości. Pielęgnujmy ją i wspierajmy poprzez dawanie możliwości jej naturalnego rozwoju. Takim miejscem i czasem wspierania, budowania ale również odzyskiwania równowagi (wiedza emocje), może być czynny udział w kulturze i sztuce. Teatr i szerzej sztuka, jest miejscem wolności i niezależności od wszelkich systemów, również edukacyjnych. W sztuce raczej pytamy i wątpimy. Ważne są dla nas wrażenia i niepewność oraz jak współczesny człowiek sobie z nimi radzi. Trudno sobie wyobrazić, żeby tak przez nas 31 Np. statystyki udziału młodych ludzi w wyborach lokalnych, parlamentarnych. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 27\n28 rozumiane uwrażliwianie mieściło się w powszechnym systemie edukacyjnym. Tak skonstruowany system nie uwrażliwia. Bo jak z m a p o w a ć często graniczne, indywidualne doświadczenia, pragnienia, marzenia lub ekspresję ciała, wiarę i bezradność, strach lub metafizykę? System stawia na oczywistości, wyrażane pełnymi zdaniami odpowiedzi i absolutną pewność co do słuszności wygłaszanych zasad. Ta niespójność sztuki i sytemu edukacyjnego, nie jest anarchistyczna i nie rozbija mitycznej jedności, którą zresztą dawno już utraciliśmy. Niespójność, która raczej podkreśla i przypomina o odrębności tych dziedzin życia. Jest przede wszystkim wyrazem troski o przyszłość i wynika z żywych, realnych doświadczeń. Możemy podjąć jeszcze jedną próbę i zadać jeszcze jedno pytanie. Czy jest jeszcze możliwe żeby czynny udział w kulturze i sztuce oraz edukacja rozumiana jako u w r a ż l i w i a n i e, wprowadzić do sytemu? Z doświadczeń wynika, że jest to bardzo trudne albo wręcz niemożliwe. Być może obok lub w uzupełnieniu ale nie jako integralna (zmapowana) część sytemu. Z tymi pytaniami i wątpliwościami zostajemy najczęściej sami, w swoich samodzielnych edukacyjnych i pedagogicznych wyborach. Bo system jest również bezduszny dla nas edukatorów, pedagogów, wychowawców i mistrzów. Ale jeżeli chcesz nimi być w uczciwości, będziesz sam, najczęściej wbrew systemowi. A może taką właśnie samotną postawą i losem żywi się u w r a ż l i w i a n i e poprzez edukację kulturalną i czynny udział w sztuce nas samych i naszych podopiecznych. 28 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n29 ZAJĘCIA TEATRALNE W GRUPACH Przykłady stałych zajęć teatralnych prowadzonych przez Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 29\n30 30 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n31 Bożena Nowara Opowiadanie o bajce, czyli historyjka o Grupie Teatralnej Imbryk Pewnego razu przyśniła mi się bajka, której nikt nie napisał ani nie opowiedział, a nawet nie narysował. Pomyślicie sobie, jak to możliwe? A jednak. Posłuchajcie! Zdarzyło się to pewnej wrześniowej nocy, kiedy Pani Bożena spała na swojej wygodnej kanapie. I właśnie wtedy się jej ona przyśniła. Najpierw pojawiała się, potem znikała, znów powracała, ukazując jej mnóstwo pięknych obrazów, przyjemnych myśli, niesamowitych zdarzeń. - Nie chcę się budzić pomyślała Pani Bożena (która była okropnym śpiochem) może jeszcze coś mi się przyśni. Czuła się tak, jakby była w kinie. A bajka wiedziała co robi, ciągle przychodziła we śnie, ukazywała się jak jakiś film, bo chciała w końcu zaistnieć. - Kiedy już będzie skończona, wstanę pomyślała Pani Bożena. Ale kiedy zadzwonił budzik, zapomniała o niej. Bajka jednak robiła wszystko, żeby jej się przypomnieć, krążyła po pokoju, unosiła się w powietrzu, przysiadała na jej nosie A ona zapominała o niej Ale bajka nie dawała za wygraną: - Pani Bożeno, przypomnij sobie swój sen! Proszę cię, opowiedz mnie, zapisz, jestem wspaniałą bajką, którą chciałaś napisać! To ja, bajka, to ja! Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 31\n32 Ale kiedy spostrzegła, że nie zostanie napisana, nie opowiedziana, postanowiła ruszyć w świat. Wyleciała oknem i długo krążyła po ulicach Opola, próbując zwrócić uwagę przechodniów, porozmawiać z nimi, zatrzymać ich. Ale oni niczego nie widzieli, nie słyszeli, bo była niewidzialna. - Muszę znaleźć kogoś, kto mnie wysłucha pomyślała bajka. Była już bardzo zmęczona tym wiecznym poszukiwaniem, więc wskoczyła do samochodu, w którym spał pewien jegomość, pochrapując miarowo. - Panie taksówkarzu, niech mnie pan opowie poprosiła. - Co to?! nie budząc się, odburknął. - Jestem piękną bajką Ale on zniecierpliwiony włączył odruchowo taksometr. Bajka była rozgoryczona, a że, jak to bajka, była uroczo złośliwa, pomyślała: - Jutro przyjdę do niego i opowiem mu bajkę o urzędzie skarbowym. I poleciała. Ciągle krążyła nad miastem, ale po upływie kilku dni była coraz słabsza, chudsza i bardziej blada ledwo żywa. - Kto mnie wysłucha? - powtarzała sobie bajka W końcu znalazła chłopca, który po całodziennych harcach mocno spał w swoim pokoju. Wiedziała do kogo przylecieć, bo malec miał bardzo bujną wyobraźnię, a właściwie lubił kłamać bez powodu. I zaczęła mu się opowiadać, a on słuchał jej z zaciekawieniem. Bajka mu się bardzo spodobała, bo sam wymyślał podobne, tyle że na jawie. 32 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n33 Tak oto bajka odwiedziła jeszcze wiele dzieci. Postanowiła też przyjść do pani Bożeny, bo czuła, że ona jej wysłucha i nie myliła się. Bajka była bardzo szczęśliwa, że mogła się opowiedzieć. Nazajutrz, kiedy pani Bożena (myśląc jeszcze o swoim śnie) przyszła do pracy... No właśnie. Zobaczyła czekających na nią: Adę, Kasię, Marka, Ewę, Milenę, Ksandra, Emila... Wszyscy naraz chcieli mówić o swojej bajce. Ale to już dalsza historia, którą opowiem Wam innym razem. W teatrze. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 33\n34 Magdalena Julia Gleń Zabawa Wyobraźnia Teatr. Zabawy, działania, spektakle i rozmowy z dziećmi z Teatru GROMADKA Zabawa i teatr, to taki świat na niby, w którym wszystko dzieje się naprawdę, to miejsce, które ożywia i angażuje naszą duszę, uczuciowość, inteligencję, wyobraźnię. Jeśli przyjrzeć się bliżej działaniom dzieci podczas zabawy (która zajmuje im większość dzieciństwa), zauważyć możemy, że jest ona głównym środkiem wyrazu ich przeżyć, myśli, potrzeb. Dziecko spełnia się w tej spontanicznej aktywności, zabawa staje się podstawą autentycznego i osobistego poznania. W zabawie istotne jest działanie, tak samo jak w twórczości artystycznej. Teatr GROMADKA powstał we wrześniu 2006 roku. Skupia dzieci w wieku 7-13 lat. W styczniu 2010 roku powstała młodsza grupa teatru adresowana do dzieci 5- i 6-letnich. W pracy z dziećmi skupiam się głównie na zabawie, która pomaga w zrozumieniu i poznaniu wielu zjawisk, pozwala na wykorzystanie różnorodnych środków w celu pobudzenia dziecięcej wyobraźni, wrażliwości i aktywności artystycznej takich jak muzyka, plastyka, obraz, ruch, dźwięk, ale może być to również skrawek papieru, zakrzywiony patyk, odgłos szeleszczącej torebki, jednym słowem wszystko, co podsuną nam potrzeba i wyobraźnia. 34 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n35 Integracja i interakcja Integracja, poczucie pewnej wspólnoty jest podstawowym elementem dobrego funkcjonowania grupy. Wspólne zabawy, działania, nauka, wyjazdy, występy, warsztaty czy udział grupy w imprezach organizowanych przez Młodzieżowy Dom Kultury są elementem scalającym grupę. Ważne jest częste podejmowanie zabaw, działań nie tylko związanych ze spektaklem czy daną rolą, ale pozwalających na poznanie się uczestników w różnych sferach, sytuacjach. W GROMADCE są to zazwyczaj wyjścia do teatru i biblioteki, rozmowy o książkach i muzyce, wspólne przygotowywanie urodzinowych niespodzianek i mikołajkowych upominków, prowadzenie kroniki, warsztaty z rodzicami. Mamy także swoją tradycyjną już zaproponowaną przez jedno z dzieci zabawę w Szalone życzenie. Co roku dzieci wybierają jedno życzenie marzenie, które realizujemy podczas Dnia Dziecka. Oprócz działań integracyjnych istotnym elementem budującym grupę są zabawy interakcyjne, podczas których dzieci mają możliwość konfrontacji swoich przeżyć, myśli, potrzeb czy obaw z resztą grupy. Zabawy interakcyjne uczą dzieci postrzegać krytycznie, otwarcie porozumiewać się, podejmować decyzje, pomagać innym, samemu szukać możliwości pomocy, współpracować, rozwijać odpowiedzialność. Wyobraźnia, teatr Wyobraźnia dziecięca jest skarbem, o którym my, dorośli, z czasem jakby zapominamy, tracimy naturalność i spontaniczność w posługiwaniu się tym darem. Teatr daje możliwość ciągłego rozwoju, Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 35\n36 pobudzania wyobraźni, wrażliwości, zdolności do improwizacji, zaangażowania w twórczej kreacji. Zabawy teatralne, zabawy w teatr dają dzieciom wiele radości, stanowią również piękną formę zdobycia tzw. umiejętności technicznych. Uczą rozróżniania i wyrażania własnych uczuć, emocji, a także wczuwania się w sytuację innych (wchodzenie w rolę), rozwijania umiejętności zrozumiałego wysławiania się (poprawność wymowy, zwiększenie zakresu używanych słów), poznawania własnego ciała, pogłębiania rozwoju fizycznego i samoświadomości ciała, poszukiwania wspólnych środków ekspresji. Ważne rozmowy Młodsze dzieci z Teatru GROMADKA (w wieku przedszkolnym) często bardzo spontanicznie dzielą się ze mną różnymi spostrzeżeniami, przemyśleniami, przeżyciami, które ich dotyczą. Są to zazwyczaj opowieści o zwierzętach, o przedszkolu, o zębach, które wypadły. Z równie dużym zaangażowaniem i pomysłowością rozważają tematy, które dotyczą przedstawienia, wspólnych zabaw, opowiadań, które czytamy bądź postaci, które grają. Podczas tych rozmówek dzieci wspólnie dochodzą do rozmaitych wniosków i rozwiązań Poniżej podaję zapiski będące śladem zabawy w wywiad o teatrze. Jak myślicie, po co człowiekowi jest teatr? - do wyobraźni - do twórczych zabaw - do odpoczynku 36 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n37 A dlaczego chodzicie na zajęcia? - żeby się uczyć różnych rzeczy, żeby wszystko wiedzieć - nauczyć się wyraźnie mówić - żeby występować Co wam się najbardziej podoba na zajęciach? - zabawy - jak robimy teatrzyki kukiełkowe - jak robimy przedstawienie, tylko jak inni nie szaleją - ty sama szalejesz, Oliwia - gdy się bawimy Po co ludzie robią przedstawienia? - żeby mieć wyobraźnię, bo wyobraźnia jest bardzo ważna A do czego nam ta wyobraźnia jest potrzebna? - bo jak się ma wyobraźnię, to można wymyślać jakąś zabawę - żeby się nie nudzić - dzięki wyobraźni można mieć piękne sny Czy w zabawie wszystko jest możliwe? - tak, wszystko - proszę pani, możemy sobie wyobrazić, jakbyśmy grali księżycem jak piłką do koszykówki - albo że czekoladowa rzeka to jest taka normalna rzeka, tylko że brązowa A która scena z naszego przedstawienia podoba Wam się najbardziej? - jak płyniemy statkiem - jak jestem Królem Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 37\n38 - proszę pani, a dlaczego w bajce jest Król i Królewna, a nie ma Królowej? - właśnie, nie ma mamusi! Jak myślicie, dlaczego autorka nic nie napisała o Królowej? - może mama wyjechała? - no po prostu nie ma mamusi - może umarła - a może to wróżka Nadzieja jest jej mamusią, tylko jest zaczarowana, żeby jej pomóc? (I przy tym rozwiązaniu pozostaliśmy, przynajmniej na razie ) Spektakle W zabawie dzieci swoją wyobraźnią kreują czas i przestrzeń, nadają przedmiotom nowe znaczenia. Piłka może być księżycem, poduszka słońcem, a za chwilę latawcem lub trąbą słonia. W GROMADCE staramy się, aby te pomysły z zabaw wykorzystywać później przy tworzeniu przedstawienia. Praca nad spektaklem poprzedzona jest rozmowami związanymi z poruszanym tematem, którym towarzyszą swobodne zabawy dotyczące wyobrażeń o danej postaci czy wątku. W starszej grupie dodatkowo dochodzą poszukiwania z zakresu teatru przedmiotu, teatru plastycznego. Staram się, aby dzieci nie ulegały dosłowności, poszukiwały rozwiązań, obrazów w swojej wyobraźni, czerpały ze zdobytych doświadczeń. Ważna jest również praca nad ruchem scenicznym, w oparciu o wcześniej zdobyte umiejętności dzieci pracują nad ruchem charakterystycznym dla granej postaci, wspólnie tworzą choreografię. 38 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n39 Podczas zabawy w scenografów i projektantów dzieci rysują obrazki do powstającego spektaklu (są to sceny z przedstawienia, elementy kostiumów, rekwizyty) służące nam później jako projekty zaproszeń na spektakl. Na występ składa się wiele działań nie zawsze widocznych na premierze. Obserwuję jak praca nad każdym przedstawieniem, kolejny rok twórczych działań wzbogaca dzieci o nowe doświadczenia, umiejętności, widzę jak się zmieniają, dojrzewają. W teatrze dziecięcym ów proces powinien stanowić istotę tworzenia, dochodzenie do formy, droga jaką przebywa dziecko i wszelkie związane z nią zmiany wewnętrzne są niejednokrotnie ważniejsze niż sam spektakl. Staram się, aby praca z dziećmi polegała przede wszystkim na aktywizowaniu dziecka, pobudzaniu go do kreatywnych działań, samodzielnego i twórczego szukania rozwiązań. A nauka i doświadczanie odbywała się w radosnej atmosferze zabawy tak, by mały aktor Teatru GROMADKA stał się otwarty, radosny, odporny na potknięcia i niepowodzenia, chętny do podejmowania nowych działań i twórczej współpracy w grupie, a zdobyte umiejętności przydały mu się w przyszłości, bez względu na to, czym zajmie się w dorosłym życiu. Czym jest dla mnie teatr? Co dają mi zajęcia teatralne? Wypowiedzi dzieci ze starszej grupy Teatru GROMADKA (8-13 lat) Teatr jest dla wielu miejscem rozrywki, dla innych miejscem rozwijania swoich talentów, a dla mnie jest również miejscem dobrej zabawy, zawierania nowych znajomości. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 39\n40 Teatr jest dla ludzi wielką skrzynią, w której mogą się schować i pokazać z zupełnie innej strony. Jestem tu po to, aby pogłębiać swoją pasję i rozwijać umiejętności. Teatr jest po to człowiekowi, żeby mógł oderwać się od codzienności: telewizji, pracy, szkoły i innych rzeczy. Lubię teatr, gdyż na tych zajęciach odkryłem rzeczy, których jeszcze nie znałem, np. pantomimę. Teatr to nie tylko aktorzy i lalki. Teatr to świątynia myśli. Wielu ludzi znajduje w nim wytłumaczenie na wiele spraw. Na zajęciach teatralnych można nauczyć się różnych rzeczy. Aby przedstawienie się udało, potrzeba wielu przygotowań. Jest też dużo ciekawych zabaw. Teatr sprawia mi radość. Program Twórcza Mama, twórczy Tata. Program Twórcza Mama, twórczy Tata powstał w 2008 roku. Inspiracją do utworzenia programu była dotychczasowa, efektywna współpraca z rodzicami dzieci uczęszczających do pracowni edukacyjnoartystycznych działających w Młodzieżowym Domu Kultury w Opolu. Ideą wiodącą programu Twórcza Mama, twórczy Tata jest współpraca z rodzicami, a w jej efekcie równomierny rozwój psychiczny, fizyczny i duchowy dziecka. Ukształtowanie człowieka twórczego, samodzielnego oraz potrafiącego pracować w grupie czy zespole. 40 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n41 Główne cele programu to: rozbudzanie aktywności uczestników zajęć, rodziców i nauczyciela; przybliżenie rodzicom treści poruszanych na zajęciach oraz otwarcie na nowe doświadczenia; zachęcanie rodziców do twórczego spędzania czasu wolnego z własnym dzieckiem; wzmacnianie więzi uczuciowej pomiędzy rodzicem a dzieckiem; stwarzanie sytuacji sprzyjającej integracji rodziny z Młodzieżowym Domem Kultury; wzajemne wspomaganie w realizacji funkcji opiekuńczej i wychowawczo-dydaktycznej; współtworzenie imprez okolicznościowych z okazji świąt oraz tradycyjnych wydarzeń organizowanych przez MDK (np. spotkanie opłatkowe, Dzień Dziecka, festyny rodzinne, zajęcia otwarte); rozbudzanie i rozwijanie talentów i umiejętności dzieci i rodziców; wprowadzenie w świat kultury, sztuki i nauki; rozbudzanie chęci aktywnego uczestnictwa w kulturze; przełamywanie barier; zwiększenie zaangażowania rodziców w życie placówki. Pierwsze warsztaty w Teatrze GROMADKA odbyły się w 2008 roku. jeszcze przed sformułowaniem programu. Od tamtego czasu warsztaty twórcze nie tylko z rodzicami, ale nierzadko z całymi rodzinami, są stałą propozycją w programie prowadzenia zajęć, zarówno w młodszej, jak i w starszej grupie Teatru. Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 41\n42 Warsztaty integracyjne Były to pierwsze warsztaty poświęcone wyłącznie integracji. Kolejne warsztaty, również tematyczne, zawsze rozpoczynane są od zabaw integracyjnych. Zajęcia prowadzone były w formie zabawy dla dzieci i rodziców, i obejmowały: zadania i zabawy pantomimiczne i integracyjne; zabawy teatralne wykorzystujące umiejętność improwizacji i twórczego myślenia; ćwiczenia z zakresu metody ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne pogłębiające więzi emocjonalne dziecka z rodzicem, uczące otwartości i dające poczucie bezpieczeństwa. Warsztaty integracyjne zrealizowane zostały w obu grupach wiekowych Teatru GROMADKA. Warsztaty Gdybym była dorosła. Kiedy byłam dzieckiem Warsztaty nawiązujące tematem do tworzonego w tym czasie z dziećmi przedstawienia. Były to zabawy, improwizacje, wyobrażenia dzieci na temat dorosłości oraz dorosłych dotyczące własnego dzieciństwa. Spojrzenie na dorosłość z punktu widzenia dziecka i rodzica. Warsztat z materią tworzymy lalki teatralne Dzieci razem z rodzicami tworzyły z szarego papieru lalki zwierzęta afrykańskie. Warsztat zakończony improwizowanymi przez rodziców etiudami teatralnymi z wykorzystaniem powstałych lalek. 42 Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu\n43 Warsztat z materią kostiumy Warsztaty zrealizowane w młodszej grupie GROMADKI. Przy użyciu folii, szarego papieru i farb do malowania twarzy dzieci przemieniały swoich rodziców w postacie bohaterów z ulubionych bajek rodziców. Rodzic aktorem Był to cykl spotkań tylko dla rodziców, podczas których powstało przedstawienie-niespodzianka dla dzieci Bajka o chciwym Ahmedzie (na podstawie tekstu Anny Świrszczyńskiej). Realizacja przedstawienia pozwoliła rodzicom uświadomić sobie, jak wiele pracy i zaangażowania muszą włożyć ich dzieci w przygotowanie spektaklu. Podczas warsztatów rodzice wykonali również rekwizyty i kostiumy do spektaklu. Przedstawienie grane było dwukrotnie. Dla dzieci wielką radością było zobaczenie rodziców na scenie w niecodziennej sytuacji. Dla rodziców zaś była to okazja do podzielania pasji z dzieckiem, umożliwiająca lepsze poznanie siebie i innych. Podczas czterech lat prowadzenia twórczych warsztatów rodzinnych moja współpraca z rodzicami i dziećmi stała się pełniejsza, bardziej przyjazna, lepiej rozumiem funkcjonowanie dziecka w grupie, jego zachowania, co przekłada się na tworzenie odpowiednich warunków rozwoju i sposobu pracy. Dzieci mają możliwość podzielenia swoich zainteresowań z rodzicem, spędzenia razem twórczo czasu wolnego. Rodzice biorący udział w warsztatach są bardziej otwarci, poznają mnie i innych rodziców, mają możliwość wymiany informacji i doświadczeń, Młodzieżowy Dom Kultury w Opolu 43


Muzea nauki - 10 NAJLEPSZYCH miejsc w Londynie\nMuzea nauki - najlepsze miejsca w Londynie, Anglia\nMuzea nauki w Londynie\nGdzie można znaleźć najlepsze atrakcje z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn?\nOto najlepsze miejsca dla tych, którzy szukają atrakcji z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn:\nZobacz więcej atrakcji z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn na stronie Tripadvisor\nGdzie można znaleźć najlepsze atrakcje dla rodzin z dziećmi z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn?\nOto najlepsze miejsca dla tych, którzy szukają odpowiednich dla dzieci atrakcji z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn:\nZobacz więcej odpowiednich dla dzieci atrakcji z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn na stronie Tripadvisor\nGdzie można znaleźć najlepsze atrakcje dla par z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn?\nOto najlepsze miejsca dla par, które szukają atrakcji z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn:\nZobacz więcej atrakcji dla par z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn na stronie Tripadvisor\nGdzie można znaleźć najlepsze atrakcje z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn dla podróżnych dysponujących ograniczonym budżetem?\nOto najlepsze miejsca dla tych, którzy szukają niedrogich atrakcji z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn:\nZobacz więcej niedrogich atrakcji z kategorii „muzea nauki” w lokalizacji Londyn na stronie Tripadvisor


Grecja odbija się czkawką europejskim rynkom akcji - Puls Biznesu - pb.pl\nGrecja odbija się czkawką europejskim rynkom akcji\nWtorek nie był udany dla większości europejskich inwestorów. Spadki zdominowały także początek handlu w USA. Analitycy uzasadniali to sytuacją w Grecji. Świat finansów obawia się, że pomoc dla tego kraju (UE zatwierdziła 45 mld euro) okaże się niewystarczająca do powstrzymania kryzysu w Grecji.\nSpadki dotknęły też rynki metali, które odbiły w górę dopiero pod koniec europejskich sesji. Mocno, bo o blisko 5 proc., zniżkowały notowania akcji Banco Popular Espanol. Kwartalny raport finansowy banku opublikowany we wtorek wykazał ponad 9-proc. spadek zysku w pierwszych trzech miesiącach roku, do 204 mln euro. Tracił grecki sektor bankowy, z National Bank of Grece na czele (-2,9 proc.). Kurs EFG Eurobank Ergasias zniżkował o 1,1 proc., zaś Alpha Banku o 2,8 proc. Nie wszędzie jednak branża finansowa miała kiepski dzień. Rynek nie docenił, ale odnotował wiadomości z Deutsche Banku. Zysk netto banku wzrósł w I kwartale o 48 proc., do 1,76 mld euro, czyli 2,66 euro na papier. W analogicznym okresie 2009 r. bank zarobił 1,19 mld euro. W Wielkiej Brytanii inwestorów ucieszyły rezultaty Lloyds Banking Group. Największy w UK bank hipoteczny poinformował o powrocie zysków po raz pierwszy od 2008 r. Kurs wzrósł o 1,7 proc.\nHotelarze liżą rany\nMennica Polska sprzedana na pniu\nAsseco Slovakia kupi GlobeNet\nWiadomości , Bank , Euro , Rynek\nPuls Inwestora / Grecja odbija się czkawką europejskim rynkom akcji


Hotele średniej klasy – Wietnam. Rezerwuj hotele średniej klasy z Hotels.com\nHotele średniej klasy - Wietnam\nWietnam — hotele (średniej klasy)\nHo Chi Minh City — hotele (średniej klasy)\nGK Central Hotel3-gwiazdkowy\nPapaya Saigon Central Hotel3-gwiazdkowy\nSilverland Central Hotel3,5-gwiazdkowy\nThe Airport Hotel3-gwiazdkowy\nPhú Quốc — hotele (średniej klasy)\nParalia Hotel Phu Quoc3-gwiazdkowy\nHanoi — hotele (średniej klasy)\nHanoi Morning Hotel3-gwiazdkowy\nDa Nang — hotele (średniej klasy)\nCentral Hotel & Spa3,5-gwiazdkowy\nSofia Suite Hotel Danang3-gwiazdkowy\nHotele średniej klasy w mieście Wietnam\nHotele średniej klasy w mieście Wietnam - Rezerwuj hotele średniej klasy w mieście Wietnam z Hotels.com!\nDysponujemy szeroki wyborem hoteli średniej klasy w mieście Wietnam. Nasza oferta jest dostępna dla każdego - obejmuje od tanich noclegów po ekskluzywne, 5 gwiazdkowe hotele w najdogodniejszych lokalizacjach w mieście Wietnam. Wybór należy do Ciebie!\nRezerwując hotele średniej klasy online, zyskasz nie tylko na czasie. Nasza klasyfikacja hoteli ułatwi wybór najodpowiedniejszego hotelu w mieście Wietnam spełniającego Twoje wymagania. Polecamy także wyszukiwanie hoteli średniej klasy według mapy, aby wybrana lokalizacja w mieście Wietnam była dla Ciebie najdogodniejsza, a hotel odpowiedni do Twych potrzeb!\nŻyczymy przyjemnego pobytu w mieście Wietnam w wybranym hotelu średniej klasy!


Powiatowe Obchody Dnia Komisji Edukacji Narodowej w ZSOiZ Ciężkowice | POGÓRZE24.pl | Ciężkowice - Gromnik - Rzepiennik - Okolice\nPowiatowe Obchody Dnia Komisji Edukacji Narodowej w ZSOiZ Ciężkowice\nW tym roku Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych im. I. J. Paderewskiego w Ciężkowicach miał zaszczyt pełnić rolę gospodarza Powiatowych Obchodów Dnia Komisji Edukacji Narodowej. Zaproszenie na uroczystość przyjęło wielu znakomitych gości, wśród których znaleźli się: starosta tarnowski Roman Łucarz, wicestarosta tarnowski Zbigniew Karciński, burmistrz gminy Ciężkowice Zbigniew Jurkiewicz, dyrektor Wydziału Edukacji, Kultury i Promocji Starostwa Powiatowego w Tarnowie Maria Borkowska, radny województwa małopolskiego Wojciech Skruch oraz radni powiatu tarnowskiego oraz gminy Ciężkowice.\nW części oficjalnej uroczystości, po wysłuchaniu przemówień, starosta Roman Łucarz oraz wicestarosta Zbigniew Karciński wręczyli nagrodę starosty czterem dyrektorom i ośmiu nauczycielom z terenu powiatu tarnowskiego. Za zasługi dla promocji i kultury nagrodę starosty odebrał dr Robert Truchan. Akty mianowania otrzymało zaś dziewięć osób z terenu powiatu tarnowskiego. Następnie wręczone zostały nagrody dyrektora ZSOiZ im. I. J. Paderewskiego w Ciężkowicach. Nagrodę otrzymało dwadzieścia osób. Po tych podniosłych chwilach głos należał do młodzieży, która w części artystycznej umiliła czas obecnym na spotkaniu.\nPo przemówieniach, wręczeniu nagród, części artystycznej, zaproszeni goście zwiedzili wystawę “Dla Ciebie Polsko. W stulecie czynu legionowego.” (wystawa użyczona przez IPN oddział Kraków) po czym udali się do budynku szkoły na poczęstunek.\nFragment przemówienia dyrektora szkoły Józefa Parysa\nDzień Komisji Edukacji Narodowej jest tym dniem w roku, kiedy głębiej zastanawiamy się nad „rolą nauczyciela w edukacji i wychowaniu młodego pokolenia…” Ta uroczystość jest próbą weryfikowania dorobku pracy nas wszystkich, próbą jakich wiele w swojej historii przeżywa każda szkoła, każda społeczność, każdy z nas. Jest także okazją do osobistego zmierzenia się z jej tradycją, systemem wartości i wypracowaną renomą.\nWarto krótko przypomnieć zasługi tego pierwszego w Polsce, a także w Europie ministerstwa oświaty publicznej. Komisja Edukacji Narodowej została powołana 14 – ego października 1773 roku na wniosek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Akt powołania Komisji Edukacji Narodowej wydał sejm zatwierdzający jednocześnie I rozbiór Polski. W cieniu narodowej tragedii reforma oświaty była najważniejszym sposobem ratowania państwa. Zasługi i dokonania Komisji są nie do przecenienia. Był to pierwszy urząd wychowania w Polsce, który zreorganizował system szkolnictwa w Polsce, opracował nowe programy nauczania, utworzył seminaria nauczycielskie dostarczające dobrze wyedukowanych nauczycieli. Kadra nauczycielska – wykształcona i wychowana w oparciu o ideały i zasady opracowane przez Komisję, kontynuowała swą działalność jeszcze długo po utracie przez Polskę niepodległości. Twórcy Komisji Edukacji zwrócili szczególną uwagę na rolę nauczycieli, którzy tworząc w szkole odpowiednią atmosferę wychowują ludzi cytuję: „prawdziwie szlachetnych, zdolnych do niepłatnej miłości ojczyzny”. To kształtowanie młodego człowieka w oparciu bezinteresowność i równoczesne zaprzeczenie prywacie i zaprzaństwu, które doprowadziło do tragedii z 1772 roku. Dzień 14 października jest w Polsce obchodzony nie tylko, jako dzień upamiętniający dokonania Komisji Edukacji Narodowej, ale dzień, w którym tradycyjnie dziękujemy nauczycielom za ich pracę. To My wspólnie i pojedynczo staramy się, pomimo wielu różnych trudności, wychować i uczyć. Uczymy, jak rozwiązywać małe i duże problemy uczniów, jak należy zachowywać się w różnych sytuacjach życiowych. Towarzyszymy młodemu człowiekowi w jego drodze do dorosłości wypracowując w nim kompetencje oraz ugruntowując system wartości oparty o kręgi kulturowe na których wyrosła Europa i Polska to jest krąg grecko-rzymski i krąg judeo-chrześcijański.\nNa koniec pozwolę sobie na bliskie memu sercu określenia ideału do którego powinien dążyć każdy nauczyciel. Ideału, który powinien ogniskować się wokół podstawowego celu, którym jest dobro ucznia:\nnie dyktuje, a uczy, nie żąda, a zapytuje”.


własne zdanie - wszystko na temat własne zdanie w serwisie Milion Kobiet\nArtykuły dla frazy : własne zdanie (41)\nPrezentacja zawartości portalu dla wyrażenia własne zdanie. Przygotowany przez nas system wyszukiwania artykułów dla danego słowa kluczowego (w tym przypadku własne zdanie) daje możliwość bardzo szybkiego uzyskania satysfakcjonującej informacji dotyczącej tego, ile artykułów związanych z zapytaniem własne zdanie posiadamy w swoim serwisie. W tej chwili dla zapytania własne zdanie jesteśmy w stanie zaprezentować Ci własne zdanie materiałów. Najstarszy z artykułów na ten temat jest z Środa 14.09.2011 najnowszy z kolei został przez nas opublikowany Środa 17.08.2011. Nasz portal daje Ci możliwość śledzenia nowych treści (pojawiających się dla interesującego Cię zapytania własne zdanie ) przez kanał RSS. Dzięki nam na bieżąco będziesz informowany o zmianach, nowych treściach dotyczących tematu własne zdanie.


Avent Smoczek antykolkowy średni wypływ 3 m+ 2 sztuki - sklep Bee.pl\n> Mama i dziecko > Akcesoria do karmienia niemowlaka > Butelki i smoczki > Smoczki do butelek > Smoczek antykolkowy średni wypływ 3 m+ 2 sztuki\nKlinicznie potwierdzone rzadsze występowanie kolki i dyskomfortu* 2 szt. Smoczek o średnim wypływie 3 m+ Zaworek antykolkowy o potwierdzonej skuteczności* Opracowaliśmy nasz zaworek antykolkowy z myślą o zapobieganiu gromadzenia się powietrza w brzuszku dziecka oraz łagodzeniu kolek i dyskomfortu....\nSmoczek antykolkowy średni wypływ 3 m+ 2 sztuki to produkt, który pomoże powstrzymać nawracające ataki kolek. W jaki sposób smoczek może zniwelować kolki? Podstawą działania produktu jest specjalny zaworek, który zatrzymuje powietrze w butelce. Gdy dziecko je, zaworek zintegrowany ze smoczkiem rozciąga się, by zapobiec tworzeniu się próżni, i odsysa powietrze w tył butelki. Tym sposobem zatrzymuje powietrze w butelce daleko od brzuszka dziecka, co pomaga zmniejszyć częstotliwość kolek i dyskomfort.\nkomfortowe karmienie - smoczek o średnim wypływie dostosowany do potrzeb niemowląt;\npowstrzymanie kolek - powietrze trafia z powrotem do butelki, zamiast do brzuszka dziecka;\nspokojne karmienie, bez przerw - wyprofilowany smoczek nie zapada się;\nułatwione karmienie gęstszymi płynami, jak zupki czy mleko zagęszczone;\nkontrolowanie porcji spożywanego pokarmu - dziecko samodzielnie kontroluje porcje;\nułatwiona kontrola prędkości przepływu pokarmu - kształt smoczka dostosowuje się do rytmu ssania;\nzmniejszenie częstotliwości wypluwania;\nniwelowanie rozdrażnienia podczas karmienia w nocy.\nProdukt jest w pełni zgodny z dyrektywami UE. Smoczek Avent jest wykonany z silikonu, bez dodatku bisfenolu A. To zdrowa alternatywa dla konwencjonalnych smoczków. Smoczek można łączyć z butelkami antykolkowymi tej samej firmy lub innymi kompatybilnymi modelami. Skuteczność w powstrzymaniu kolek nocnych wynosi około 60%, w zależności od potrzeb dziecka i innych warunków.\nProducent Philips Avent oferuje szereg innowacyjnych rozwiązań dla noworodków i niemowląt. Warto zaopatrzyć się również w inne produkty tej marki, co pozwoli na spokojne karmienie w późniejszym okresie. Dostępne są smoczki o różnym stopniu przepuszczalności, a także butelki, laktatory i kubki. Taki dobór produktów pomoże zniwelować rozdrażnienie, bolesne kolki i dyskomfort podczas karmienia.\nDane producenta: Philips Polska Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 195 B 02-222 Warszawav\nSzczegóły - Avent Smoczek antykolkowy średni wypływ 3 m+ 2 sztuki\nPowiązane tematy: Philips AVENT, Philips AVENT - do karmienia butelką, Strefa malucha, Akcesoria dla dziecka


Motoryzacja - Mocny Polski katalog\nKiedy chcemy nabyć motocykl, przeszukujemy inne strony internetowe w odszukaniu perfekcyjnego modelu. Jak wiemy, kupując jakikolwiek pojazd, musimy zwracać szczególną uwagę na stan techniczny. Niektóre osoby ukrywają wady w ogłoszeniach, o wszystkim dowiadujemy się, sprawdzając motocykl na miejscu. Mnóstwo ludzi wystawia ogłoszenia...\nlokalizator GPS Warszawana www.trackgps.pl\nDużo osób prywatnych, jak i przedsiębiorców decyduje się na monitoring GPS Warszawa w swoich samochodach. Wszystko to ze względu na bezpieczeństwo pojazdów. Dzięki takim nowoczesnym narzędziom możemy w każdej chwili zbadać, gdzie nasz samochodów znajduje się w danej chwili. Do tego wymagamy laptop, tablet lub smartfon i zainstalowaną...\nautodobrucki.pl Gdynia lakiernictwo\nSamochód obecnie jeździ, a jutro może nie jechać. W takiej sytuacji potrzebny nam jest warsztat samochodowy Gdynia, który będzie w stanie nam pomóc. Może to jest drobna naprawa, a może to coś poważniejszego? Tego nie wiemy dopóki nie pojedziemy do warsztatu i tam wszystkiego nie sprawdzą. Oddając samochód specjalistą wiemy, że mają...\nToyota C-HR leasing i www.motofinansowanie.pl\nJeżeli chcemy mieć leasing na samochód to, co wykonać? Można skontaktować się z firmą, która się tym zajmuje. W ten sposób można będzie uzyskać najlepsze możliwe efekty. Zdobędziemy dla przykładu samochód Hyundai i30 leasing, który jest ekonomiczny i niezwykle piękny. Wiele firm korzysta z takich samochodów. Nadają się niezwykle dobrze...\nW halach produkcyjnych i w warsztatach potrzebne są meble. To nie te same meble które kupujemy do domu. Tutaj stawia się na metal i to wysokiej jakości bo tylko wtedy taka szafa warsztatowa producent wytrzyma niezwykle długo. Kupując coś do warsztatu inwestujemy pieniądze, niemniej jednak nie chcemy za jakiś czas takich mebli wymieniać...\nJeżeli chcemy, aby nasz samochód był sprawny, jak i również bezpieczny, musimy wykonywać badanie techniczne pojazdów Zgierz. Takie badanie musimy przeprowadzać przynajmniej raz w roku. Stan techniczny naszego wozu jest niezmiernie ważne, ze względu na bezpieczeństwo nasze, pasażerów i innych osób poruszających się po drodze. Badanie...\nwakacjezprawemjazdy.pl - kursy prawa jazdy na motocykl\nPołączenie wczasów i nauki jazdy jest możliwe. Takie wczasy z przepisami jazdy Łomża organizuje jedna ze szkół. Przenosimy się do wygodnego hotelu, w którym mamy wyżywienie. Skupiamy się wtedy tylko i wyłącznie na kursie prawa jazdy. W ten sposób szansę na to, że zaliczymy wszystko za pierwszym razem są znacznie większe. W zależności do...\nrzeczoznawcasamochodowywarszawa.pl to rzeczoznawca motoryzacyjny...\nW życiu każdej osoby może przydarzyć się wypadek samochodowy lub kolizja drogowa. W wielu przypadkach w takich sytuacjach jest nam potrzebny rzeczoznawca motoryzacyjny Warszawa, który wykona dla nas kosztorys powstałej szkody. Opinia eksperta może być nam potrzebna do firmy ubezpieczeniowej. Rzeczoznawca samochodowy wykonuje również...\nwycenamaszynwarszawa.pl to biegły sądowy maszyny Warszawa\nW dzisiejszych czasach każda osoba ma mnóstwo spraw na głowie. Częstokroć musimy podjąć decyzje o rzeczach, o których nie mamy żadnego pojęcia. Osoby planujące sprzedaż domu nie wiedzą, jak wycenić daną nieruchomość. To samo jest z maszynami i innymi urządzeniami. Częstokroć w naszej firmie są maszyny, jakie chcemy sprzedać i wymienić na...\nsamochody zastępcze Gdynia w autodobrucki.pl\nSamochód, jakim jeździliśmy uległ wypadkowi albo po prostu się zepsuł i co teraz mamy wykonać i jak sobie poradzić? Chcemy codzienne dojeżdżać do pracy albo odwozić dzieci do szkoły i nie mamy, czym? Trzeba wybrać taki warsztat samochodowy, który przygotowuje nam samochód zastępczy Gdynia i wówczas nie będziemy mieć żadnych problemów...\nbiuro rzeczoznawcze Olsztyn i rzeczoznawcasamochodowyolsztyn.pl\nW większości ubezpieczyciele zaniżają koszty naprawy tak, aby wypłacić nam jak najmniej pieniędzy. Co w takiej sytuacji zrobić? Potrzebny będzie kosztorys naprawy wozu Olsztyn, który wykona dla nas rzeczoznawca. To osoba, jaka zna się na rynku motoryzacyjnym, zatem jeżeli damy do wyceny pojazd to szybko to zrobi. Na pewno to, co wysłała...\nRzeczoznawca samochodowy trójmiasto zajmuje się wyceną pojazdów, a także sprawdza, w jaki sposób auto zostało uszkodzone i jak wpłynęło to na jego wartość. Z usług rzeczoznawcy możemy skorzystać, gdy chcemy sprzedać swój samochód. Dużo osób wielokrotnie ma problem co do jego wyceny. Rzeczoznawca bierze pod spostrzeżenie przede wszystkim...\nkalkulator promili alkoholu to alco.fun\nJeśli chcemy zbadać ile wypiliśmy i jak dużo promili możemy mieć w organizmie to nie pozostaje nam nic innego jak kalkulator alkoholu. To jest narzędzie dostępne na stronie internetowej. Nie trzeba jechać na komisariat i badać ile mamy alkoholu w wydychanym powietrzu i czy możemy jechać dalej. To wszystko można będzie wykonać o mnóstwo...\nNa pewno mnóstwo ludzi zastanawia się jak sprzedać samochód, jakiego nie chcą inni? Czasem się tak zdarza, iż mamy w dobrym stanie samochód, cena jest niska, lecz zainteresowanie nim jest bardzo małe. Co w takiej sytuacji? Można samochód odstawić do komisu, lecz możliwości na jego sprzedaż są małe. Można tez próbować do skutku aż...\nsmartgarage.com.pl usuwanie wgnieceń warszawa\nZadbane auto wygląda zdecydowanie lepiej nawet, gdy ma mnóstwo lat. Należałoby tym samym postawić na najlepsze staranie i prawidłowe dbanie o powłokę lakierniczą na swoim pojeździe, ponieważ będzie to prowadziło do wyśmienitych rezultatów wynikających z takiego starania i będzie dawało świetne efekty. Ceramika samochodowa Warszawa Ursus...


Zdrowa Firma, jak zmienia się podejście do dbania o zdrowie pracowników w Polsce? | Kurier Poranny\nZdrowa Firma, jak zmienia się podejście do dbania o zdrowie pracowników w Polsce?\nArtykuł sponsorowany Q Medica 16.09.2020\nZdrowa Firma, to odpowiedź Medicover na nowe cele i wyzwania HR oraz biznesu w obszarze dbania o zdrowie i bezpieczeństwo pracowników. Oferowane rozwiązania dotyczą wszystkich obszarów zdrowia: fizycznego, psychicznego i społecznego – to właśnie one wpływają na dobrostan i produktywność pracowników. W intuicyjny i nowoczesny sposób pracodawca może wybrać ofertę i dopasować ją do potrzeb firmy i różnych grup pracowniczych.\nKompleksowe podejście do zdrowia pracowników zawsze zajmowało wysokie miejsce wśród priorytetów dla Dyrektorów HR. Atrakcyjne benefity pozapłacowe z tego zakresu przyczyniają się do wzrostu zaangażowania, retencji do zwiększenia bezpieczeństwa pracowników. To zadania silnie połączone z celami biznesowymi zarządów firm: z zapewnieniem ciągłości biznesu i skutecznością działania. Aby lepiej zrozumieć potrzeby biznesowe oraz ich związek z dbałością o zdrowie pracowników, ICAN Research na zlecenie Medicover* przeprowadziła wywiady z Dyrektorami HR w kilkunastu firmach z różnych branż. Jakie wnioski płyną z badania „Zdrowa Firma” oraz jak mogą się one zmienić w związku z pandemią koronawirusa? Obecnie w oparciu o nasze i inne badania oraz naszą wiedzę postaramy się przekazać jak one się zmieniły.\n•dbanie o zdrowie pracowników,\n•budowanie odporności i kondycji psychicznej pracowników oraz tworzenie bezpiecznego środowiska pracy,\n•dostosowanie organizacji do obecnych warunków,\n•redukcja kosztów osobowych.\nZdrowie pracownika - strategie firm\nDbanie o pracownika, jego zdrowie i bezpieczeństwo było i jest wpisane w strategię zwłaszcza dużych firm. W przypadku mniejszych organizacji kluczowe było zapewnienie podstawowych benefitów pozapłacowych. Obecnie te benefity są silnie powiązane z sytuacją finansową firmy.\nW przedsiębiorstwach nieprodukcyjnych pracownicy często objęci są szerokim programem wellbeingowym, który zakłada wielowymiarową dbałość o dobrostan pracownika. Obecnie to podejście uzupełnione jest o tworzenie bezpiecznego miejsca pracy oraz o wsparcie w obszarze zdrowia psychicznego.\nW branży produkcyjnej hasłem przewodnim było i jest bezpieczeństwo. Teraz konieczne jest zaadaptowanie organizacji do wymaganego reżimu sanitarnego i często restrykcyjnych wytycznych.\n•dopasowanie oferty do potrzeb w ramach posiadanego budżetu,\n•dotarcie z informacją do pracowników w rozproszonych strukturach,\n•motywacja do udziału w programach,\n•zapewnienie zasobów do organizacji wydarzeń,\n•dostęp do najlepszych trenerów,\n•zmiana nawyków zdrowotnych.\nWyzwania te zostały mocniej zaakcentowane po wybuchu pandemii. Dzieje się tak przede wszystkim ze względu na funkcjonowanie firm w modelu pracy zdalnej. Kolejnym ważnym wyzwaniem jest także organizacja bezpiecznego powrotu do pracy.\nDyrektorzy HR jako najważniejszy obszar w budowaniu zdrowej firmy na pierwszym miejscu najczęściej wskazywali opiekę medyczną. Na dalszych miejscach, przedstawiciele firm, których oferta zdrowotna jest bardziej rozbudowana, wymieniali profilaktykę, aktywność fizyczną i zdrowie psychiczne.\nPotwierdzeniem powyższego jest to, że aż 75% pracowników biorących udział w badaniu Sedlak&Sedlak** otrzymuje benefity pracownicze. Osoby, które z nich korzystają wymieniają najczęściej opiekę medyczną (69,3%) oraz karnety na siłownię/do klubów fitness (38,2%). Kolejne badanie pokazuje, że aż 21% firm chce i planuje wspierać swoich pracowników w obszarze zdrowia psychicznego***.\nWnioski z badania i dostępnych publikacji skłoniły Medicover do wdrożenia nowego podejścia w obszarze opieki zdrowotnej dla firm. W ramach naszego modelu „Zdrowa Firma” zbudowaliśmy rozwiązania dla firm, które skupiają się na zaspokojeniu 3 ważnych potrzeb z obszaru HR:\n1.Jak budować zaangażowanie, odporność, kondycję psychiczną i fizyczną pracowników?\n2.Jak stworzyć bezpieczne warunki pracy?\n3.Jak zapewnić pracownikom benefity w sytuacji redukcji kosztów osobowych?\nKompleksowe rozwiązanie dla firm, jakim jest „Zdrowa Firma” jest w pełni spójne z definicją zdrowia według Światowej Organizacji Zdrowia” (WHO): „Zdrowie to stan pełnego fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu.”\nMedicover, wykorzystując swoje 25-letnie doświadczenie i szerokie kompetencje, we współpracy ze swoimi partnerami dostarcza rozwiązania ze wszystkich obszarów zdrowia i bezpieczeństwa pracowników:\n3.Profilaktyki i bezpieczeństwa\n6.Zdrowego spędzania czasu wolnego\nJesteśmy partnerem w budowaniu bezpieczeństwa, zdrowia i zaangażowania pracowników.\n*Badanie „Zdrowa Firma”, ICAN Research na zlecenie Medicover Polska, Grudzień 2019\n**Badanie Omnibus B2B, lipiec/sierpień 2020, ICAN dla Medicover\n***Sedlak&Sedlak, Benefity w oczach pracowników, 2020


Ponad 150 inicjatyw kulturalnych walczy o Doroczną Nagrodę FRDL - Artykuł - ngo.pl\nO północy z 15/16 marca . zakończył się okres, kiedy można było zgłosić kandydatów do V edycji Dorocznej Nagrody FRDL za najlepsze inicjatywy kulturalne, jakie wydarzyły się w Polsce w latach 2010-2011.\nWpłynęło 156 zgłoszeń ze wszystkich województw. Najwięcej z Mazowsza, Śląska i Podlasia. Kandydaci reprezentują wszystkie cztery kategorie, w jakich przyznana zostanie tegoroczna nagroda, czyli:\nsamorządowe instytucje kultury (biblioteki, domy kultury itp.);\norganizacje pozarządowe lub grupy obywateli;\nPo weryfikacji formalnej przeprowadzonej przez sekretariat, do pracy nad wyborem najlepszych inicjatyw przystąpią członkowie Kapituły. Ich decyzja będzie znana w pierwszej połowie maja.\nLaureaci głównych nagród z czterech kategorii otrzymają zaproszenie do udziału w III Kongresie Regionów w Świdnicy w dniach 29-31 maja. Będą tam mieli okazję opowiedzieć uczestnikom kongresu o sukcesie swoich działań podczas panelu organizowanego przez FRDL poświęconego ważnej roli kultury w rozwoju lokalnym i budowaniu więzi społecznych.\nOficjalny finał Dorocznej Nagrody FRDL odbędzie się w dniu 19 czerwca w Warszawie podczas uroczystej konferencji, podobnie jak to miało miejsce w latach ubiegłych.\nPoza debatą merytoryczną, podczas konferencji zainaugurowana i udostępniona zostanie baza „dobrych praktyk” lokalnych działań kulturalnych, zawierająca przedsięwzięcia zgłoszone do V edycji Dorocznej Nagrody, aby mogły służyć jako źródło inspiracji dla kolejnych inicjatyw.\nW tym roku nagrody zostały ufundowane przez Fundację Orange, Fundację BRE Bank i Narodowe Centrum Kultury. Patronatem objęli: Narodowe Centrum Kultury i Polski Komitetu ds. UNESCO.\nWięcej informacji na stronie www.frdl.org.pl,\nNews Aktywność lokalna Kultura Współpraca z administracją Małgorzata Herbich


Warsaw Bus Expo: Dworzec Online [FILM] -\nDworzec Online to nowatorska platforma sprzedaży biletów autobusowych i nie tylko. Dzięki niej można sprawdzić liniowy rozkłady jazdy autobusów, rozkład dla konkretnego przystanku, wyszukać najdogodniejszy kurs czy połączenie z przesiadką. Ponadto w prosty i szybki sposób można kupić bilet w wybranym standardzie podróży.Obecnie w systemie obecne są trzy dworce autobusowe. Mow\nJesteś tutaj: Infobus / Wydarzenia / Warsaw Bus Expo: Dworzec Online [FILM]\nWarsaw Bus Expo: Dworzec Online [FILM]\nInfoBus.pl - Opublikowano: 25.04.2016 12:29:26\nDworzec Online to nowatorska platforma sprzedaży biletów autobusowych i nie tylko. Dzięki niej można sprawdzić liniowy rozkłady jazdy autobusów, rozkład dla konkretnego przystanku, wyszukać najdogodniejszy kurs czy połączenie z przesiadką. Ponadto w prosty i szybki sposób można kupić bilet w wybranym standardzie podróży.\nObecnie w systemie obecne są trzy dworce autobusowe. Mowa o Dworcu Głównym PKS w Lublinie a także dwóch stołecznych. Mowa o Zachodnim i Wschodnim, na których to z systemu korzysta PKS Polonus.\nO szczegółach funkcjonowania systemu oraz planach na przyszłość na targach Warsaw Bus Expo opowiedział nam Jarosław Lao, szef marketingu.


Góry według Hemli i Wojtusia: Wyżnie Sieczkowe Siodełko\nWyżnie Sieczkowe Siodełko (ok. 2215m) to kilkumetrowej głębokości wcięcie we Wschodniej Grani Świnicy rozdzielające Zadnią Sieczkową Turnię (ok. 2220m) na południu od Skrajnej Sieczkowej Turni (2226m) na północy.\nZ ledwie widocznego od zachodniej strony wcięcia przełęczy opada do Koziej Dolinki lekko zagłębione piarżysko zmieniające się w dolnej części w strome ścianki. Na wschód opada z przełęczy stromy trawiasty żleb w stronę Dolinki Buczynowej zanikający po kilkudziesięciu metrach w żlebie Zadniej Sieczkowej Przełączki.\nSzlaki prowadzące na Wyżnie Sieczkowe Siodełko:\nNa Wyżnie Sieczkowe Siodełko nie prowadzą znakowane szlaki turystyczne. Jednak tuż pod przełęczą, po jej zachodniej stronie przebiega szlak Orlej Perci. Jest ona od szlaku dostępna bez trudności (0-) w dosłownie kilka króków.\nIdentyfikację przełęczy ułatwia fakt, że idąc od strony Zadniego Granata, na Sieczkowej Szczerbie szlak opuszcza grań i obniża się w stronę Kominka pod Czarnym Mniszkiem. Wyżnie Sieczkowe Siodełko to następna na południe przełączka w tej grani.\nWidoki na Wyżnie Sieczkowe Siodełko:\nWidok na Wyżnie Sieczkowe Siodełko z progu Buczynowej Dolinki\nWidok na Wyżnie Sieczkowe Siodełko z Koziego Wierchu\nWidok na Wyżnie Sieczkowe Siodełko z Zawratowej Turni\nWidok na Wyżnie Sieczkowe Siodełko ze Skrajnej Sieczkowej Turni


Jan Paweł II, czyli jak Karolek został papieżem. w.2020 - Joanna Krzyżanek - książka (2020) - Fashionable Zakupy\nJan Paweł II, czyli jak Karolek został papieżem. w.2020 - Joanna Krzyżanek - książka (2020) Ocena produktu:\nod 19,92 PLN\nJan paweł ii, czyli jak karolek został... w.2020 - joanna krzyżanek\nUwspółcześnione ilustracje, pokaźniejsze litery, poprawiony tekst, a poza tym efektowna opowieść o chłopcu, który z piłkarza, dobrze zapowiadającego się aktora został najważniejszą osobą na świecie, czyli papieżem.\nJubileuszowe wydanie bestsellerowej książki Joanny Krzyżanek o Karolku, który został papieżem.Uwspółcześnione ilustracje, większe litery, poprawiony tekst, a poza tym przepiękna opowieść o chłopcu,...\nZiarna Ocalenia, oprawa miękka\nKłopoty w szkole, tanie wino, pokaźna miłość i... Karty tarota. Spotkanie po latach, upadek i nadzieja na ocalenie. Władza i wiedza dające poczucie wartości. Ziarna ocalenia nawleczone na wątły...\n177,71 PLN Zobacz w sklepie\nod 34,64 PLN Porównaj oferty\nod 28,16 PLN Porównaj oferty\nAnioł Stróż Jezus kocha wszystkie dzieci, oprawa kartonowa\nNaucz dziecko pierwszych modlitw i przekonaj, że Jezus je kocha. Niech przepełni je wiara w dobro i piękno otaczającego świata oraz szczęście wynikające z wiary w opiekę anioła stróża. W linii...


Szczypiorniści Wisły Płock prowadzą lekcje w-f z uczniami. Online – PetroNews\nPierwsza wirtualna lekcja wychowania fizycznego z płockimi piłkarzami już za nami. Poprowadzili ją piłkarze ręczni ORLEN Wisły Płock – Michał Daszek i Adam Morawski.\nEpidemia koronawirusa i to, że najpewniejszym sposobem jej zapobiegania jest pozostanie w domu, nie sprzyja aktywności fizycznej Polaków. Cierpią z tego powodu zarówno dorośli, jak i dzieci czy młodzież, którzy nie mogą chodzić do szkoły, a tym samym uczestniczyć w lekcjach wychowania fizycznego.\nDlatego płoccy szczypiorniści pomogą w zorganizowaniu domowych treningów. Pierwsza lekcja odbyła się już w piątek w południe, a trening poprowadziło dwóch piłkarzy ręcznych ORLEN Wisły Płock: Michał Daszek, kapitan drużyny, Reprezentant Polski, brązowy medalista mistrzostw świata w Katarze (2015), uczestnik igrzysk olimpijskich w Rio de Janeiro (2016), a także najlepszy zawodnik i najlepszy skrzydłowy Superligi w sezonie 2018/2019 oraz Adam Morawski, bramkarz ORLEN Wisły Płock, Reprezentant Polski.\nAby wziąć udział w takich wirtualnych lekcjach w-f, wystarczy kliknąć w link i aktywować bezpłatną usługę Zoom, która pozwoli na interaktywny udział w ćwiczeniach.\n– Zapraszamy wszystkich, którzy chcą spotkać się z naszymi zawodnikami na wspólnym treningu – zachęca SPR Wisła Płock.\nHasło do wirtualnej lekcji to 1947. Można też zainstalować aplikację ZOOM Cloud Meetings na smartfonie, a po uruchomieniu aplikacji kliknąć Join a Meeting i wpisać nr spotkania (Meeting ID?: 493 755 0070, Hasło: 1947).\nUWAGA: Udział w treningu jest jednoznaczny z wyrażeniem zgody na wykorzystanie wizerunku uczestników w materiałach promocyjno-marketingowych SPR Wisła Płock.\nNiestety, o dzisiejszej lekcji dowiedzieliśmy się zbyt późno, ale pomysł jest godny aprobaty – czekamy na kolejne zajęcia z płockimi sportowcami.


materiałoznawstwo - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy\nPotrzeby nowoczesnej techniki pokazały, że ograniczeniem rozwoju technol. jest często bariera materiałowa i wskazały m.in. na konieczność głębszego zrozumienia właściwości materiałów i optymalizacji ich doboru dla poszczególnych zastosowań; doprowadziło to na pocz. lat 70. XX w. do powstania inżynierii materiałowej.


Droga wciąż bez przejazdu? - Portal WPR24\nDroga wciąż bez przejazdu?\n02 marca 2011 11:35\nPo naszym ostatnim artykule znak przy ul. Prusa, wprowadzający kierowców w błąd, zniknął. Kilka metrów dalej stoi jednak kolejny - tym razem na drodze miejskiej.\nPrzypomnijmy – miasto Pruszków ubiegłym roku wybudowało nową drogę łączącą ulice Prusa i Komorowską. Wcześniej Prusa była drogą bez przejazdu, na skrzyżowaniu z Ceramiczną stał znak D-4a. Gdy nowa droga została oddana do użytku powinien zostać przestawiony za nowe skrzyżowanie. Stał jednak kilka miesięcy. W zeszłym tygodniu powiadomiliśmy o tym zarządcę drogi – powiat pruszkowski. Po naszym artykule znak zniknął.\nTo jednak nie koniec drogowej dezinformacji. Kilka metrów dalej, przy ulicy Ceramicznej przed skrzyżowaniem z Prusa, stoi kolejny znak. Tym razem przy drodze miejskiej. Czekamy, aż służby zrobią wreszcie porządek z wadliwym oznakowaniem.


Twoja prywatność jest dla nas ważna - Bol w rece stawu na ramie podczas jazdy\nPrawie w każdym laboratorium możemy oznaczyć antygen HLA-B27, którego oznaczenie jest zalecane u pacjentów z podejrzeniem pewnego rodzaju zapaleń stawów. Może wystąpić uczucie pękania i nagłe osłabienie ręki. W przypadku leczenia farmakologicznego należy pamiętać, aby pod żadnym pozorem nie stosować silnych środków na własną rękę. Zmiana aktywności. Dzieje się tak, ponieważ jest bardziej podatna na zranienie, biegnąc wzdłuż stawu barkowego, do punktu przyczepu na obrąbku stawowym panewki. Ten typ zerwania jest zwany także całkowitym zerwaniem.\nCzęsto zmiany są ewidentne i to wystarczy do postawienia rozpoznania. Przy nawracających bólach barku należy unikać wykonywania czynności, które powodują jego nasilenie. Możemy także sięgać po różnego rodzaju chłodne okłady, które niosą ulgę w cierpieniu.\nJednym z nich jest rehabilitacja. Przyczyny Tak naprawdę przyczyna schorzenia nie jest jeszcze znana.\nDoprowadzić do niej może zapalenie ścięgna lub kaletki okolicy barku. Nietypową ale również częstą przyczyną "zamrożenia" barku są urazy psychiczne Zachorowaniu sprzyjają cukrzyca, choroby naczyń obwodowych, słaba kondycja fizyczna i siedzący tryb życia. Nie wolno także lekceważyć nawet niewielkich urazów barku, czy zaniedbywać zaleconego leczenia stanów zapalnych kaletek i ścięgien okolicy barku.\nTutaj mechanizm jest prosty. Jeśli stawu nie używamy przez dni to powstają zrosty torebki stawowej, które dodatkowo pogłębiają istniejące już ograniczenie ruchomości. W przypadku stanów nagłych nagłe obrzęknięcie stawu, niemożność wykonywania ruchów w stawie, krwawienie, złamanie otwarte którym towarzyszy ostry ból, należy niezwłocznie udać się do lekarza lub do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego.\nPodczas wizyty służy Ci on swoją wiedzą najlepiej jak potrafi. Mariusz Korkosz Co to jest ból barku i jakie są jego przyczyny? Staw barkowy, łączący kończynę górną z tułowiem, złożony jest z kilku stawów i wykazuje największy zakres ruchów ze wszystkich stawów organizmu. Struktury kostne kość ramienna, łopatka, obojczyk i mostek są otoczone przez liczne więzadła, mięśnie, ścięgna i kaletki, które zapewniają stabilizację barku i płynność wykonywanych ruchów.\nPodłożem bólu stawu barkowego mogą być nasilające się z wiekiem zmiany zwyrodnieniowe, choć choroba zwyrodnieniowa barku występuje rzadziej niż choroba innych stawów. Należy również pamiętać o różnych zapalnych chorobach reumatycznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy polimialgia reumatyczna ; oprócz bólu barku w ich przebiegu występują najczęściej również inne objawy choroby. Rzadziej ból barku stanowi manifestację chorób innych narządów, m. Poniżej przedstawiono kilka najczęstszych przyczyn dolegliwości stawu barkowego Uszkodzenie stożka rotatorów.


Żarówki LED i silniki elektryczne w asortymencie szczecińskich firm | ZKWarszawa\nŻarówki LED i silniki elektryczne w asortymencie szczecińskich firm\nOświetlenie LED z dnia na dzień pozyskuje coraz większą popularność. Dzisiaj to naturalnie oświetlenie LED jest najchętniej wybierane przez Konsumentów. Charakteryzuje się wieloma mnogimi zaletami, między innymi pozwala na nadzwyczaj wielką oszczędność. Energooszczędne żarówki LED zużywają znacznie mniej prądu niż pospolite żarówki, niemniej nie jest to ich jedyna zaleta. Żarówki LED wyróżnia także niezwykle właściwa trwałość i odporność na rozmaitego rodzaju uszkodzenia.\nSą wykonane z mocniejszych towarów, posiadają również większą żywotność. Co więcej żarówki LED są mocne na niską temperaturę oraz wilgoć, dlatego wolno je stosować w rozlicznych miejscach. Sklepy z oświetleniem posiadają współcześnie niezwykle okazałą ofertę oświetlenia ledowego, do wyboru posiadamy także żarówki LED o przeróżnych odcieniach kolorystycznych. Jeśli interesują nas najlepsze żarówki LED Szczecin niewątpliwie zaoferuje nam coś fascynującego.\nW szczególności warto zaciekawić się propozycją szczecińskich hurtowni, które mają bardzo przestronną i atrakcyjną ofertę oświetlenia ledowego. Mnóstwo szczecińskich przedsiębiorstw ma w swej ofercie silniki elektryczne przeróżnego rodzaju, które pasują zarówno do mniejszych, jak także większych modeli wozów. Silniki elektryczne Szczecin ma niesłychanie rozmaite, zatem bez kłopotu dopasujemy je do każdego samochodu.\nCechują się one wieloma zaletami, mnóstwo osób twierdzi, że są one sporo lepsze od silników typowych. Do najistotniejszych plusów silników elektrycznych niewątpliwie wolno zaliczyć cichą pracę, ogromną wytrzymałość, zredukowany poziom drgań, i także mniejszy wzrost temperatury albo niższe koszty eksploatacji. Silniki elektryczne zdołają okazać się więc cudownym wyborem, należałoby jednak dobierać silniki od biegłych, rekomendowanych i polecanych firm, które posiadają silniki elektryczne najwyższej jakości. Dzięki temu będziemy posiadać zapewnienie jego biegłości i niezawodności.


BERTHOUD - Wyposażenie Twist'air (patrz: WIN'AIR)\nWyposażenie Twist'air (patrz: WIN'AIR) Wyposażenia dla opryskiwaczy TWIST'AIR TWIST'AIR może dostosować się do każdej potrzeby, do każdej uprawy winorośli. Szeroki wybór wyposażeń do opryskiwaczy TWIST'AIR (przystawki i belki) jest dostępy, aby uzyskać rozwiązanie dla wszystkich typów winnic. Zapraszamy do odkrycia wyposażeń przeznaczonych dla opryskiwaczy TWIST'AIR. Przystawka Vitif\nMaszyny › Do winnic › Półzawieszane › Wyposażenie TWIST'AIR\nWyposażenia dla opryskiwaczy TWIST'AIR\nTWIST'AIR może dostosować się do każdej potrzeby, do każdej uprawy winorośli. Szeroki wybór wyposażeń do opryskiwaczy TWIST'AIR (przystawki i belki) jest dostępy, aby uzyskać rozwiązanie dla wszystkich typów winnic. Zapraszamy do odkrycia wyposażeń przeznaczonych dla opryskiwaczy TWIST'AIR.\nOd 1,40 do 3,50 m\nOd 1,50 do 3 m\nOd 1,40 do 2 m


Kod pocztowy Kraków Słoneczne Os. •• mapa\nKody pocztowe » Kraków Słoneczne Os.\nKod pocztowy Kraków Słoneczne Os.\n31-958 Kraków Nowa Huta Słoneczne Os. 14-DK Kraków Kraków małopolskie\n31-957 Kraków Nowa Huta Słoneczne Os. 8-13 Kraków Kraków małopolskie\nSłoneczne Os. Kraków małopolskie


Opisy produktów do sklepów z prezentami - Kuźnia e-biznesu\nOpisy produktów do sklepów z prezentami\nStrona główna » Agencja copywriterska » Opisy produktów do sklepu internetowego » Opisy produktów do sklepów z prezentami\nCo takiego jest najważniejsze w dawaniu sobie prezentów? Zastanówmy się. Chodzi o uśmiech, być może o łzy wzruszenia – przede wszystkim chodzi o emocje. Tworząc opisy prezentów na zamówienie wykorzystujemy właśnie emocje aby przemówić do wyobraźni potencjalnego odbiorcy. Do tego dokładamy frazy kluczowe wyłonione w trakcie szczegółowej analizy SEO, aby podstrona z prezentem jak najczęściej wyświetlała się na konkretne zapytanie użytkowników.\nZamów opisy produktów do sklepu z prezentami\nW naszej pracy w Kuźni Copywritingu łączymy nasze doświadczenie w pracy nad SEO, z profesjonalnymi narzędziami oraz pasją do słowa pisanego. Napiszemy opisy standardowe, jak i w lekkim tonie. Dbamy aby dopasować stylistykę wypowiedzi do grupy docelowej – inaczej będziemy opisywać produkt wiedząc, że zwracamy się do nastolatków, inaczej gdy będziemy wykonywać opis prezentu dla pracownika lub np. dla prezesa. Piszemy językiem korzyści nie lejąc wody i nie zapominając o konkretach. Umiejętnie podkreślimy walory produktu i sprawimy, że ów opis aż będzie się chciało czytać. Reasumując, z Kuźni otrzymasz opisy które:\nklarownie przedstawią zalety produktu,\nbędą oddziaływać na emocje czytającego i szkicować mu w wyobraźni reakcje osoby obdarowanej\ndobrze odegrają swoją rolę w procesie ściągania ruchu na podstronę.\nStworzymy opisy produktów do sklepu z prezentami – zasady zamówień


17860 • Strona 266 z 1276 • 1 ... 263, 264, 265, 266, 267, 268, 269 ... 1276\nprzez oleg1988 27 wrz 2011, 15:10\nPo przyjmowaniu Sertagenu 25 mg, lekarz przepisał mi Setaloft 50 mg. Biorę go dopiero 4 dni i znowu czuję niepokój, mało jem, bardziej chce mi się spać. Czy to jest normalne, że po przyjmowaniu ponad 2 tyg Sertagenu 25 i przejście na Setaloft znów powoduje skutki uboczne? I znowu te myśli ...\nprzez Agasaya 27 wrz 2011, 17:50\noleg1988, wydaje mi się że to raczej skutek autosugestii lub po prostu zbieg okoliczności. Zjazdy się zdarzają. Tak naprawdę nadal bierzesz ten sam lek, tylko innego producenta ale nie jestem lekarzem więc mogę się mylić... W każdym razie ja brałam już sertraline w wydaniach: sertagen, setaloft, Asertin, Asentra i Luxeta i nie zauważyłam żadnej różnicy. Za to po każdorazowym podniesieniu dawki lekko nasilały mi się lęki i myśli s... Po kilku dniach mijało.\nChodzi Ci o myśli samobójcze? Jeśli tak to może to być efekt zwiększenia dawki sertraliny. Myślę że powinieneś o tym poinformować lekarza jeśli są bardzo nasilone.\nprzez Okruszek 30 wrz 2011, 08:05\nsubstancja czynna jest ta sama więc to chyba zbieg okoliczności... ja biorę Asentrę od wczoraj, mam nadzieję ze mi pomoże! :) Boje sie jednak skutkow ubocznych\nprzez LadyAllaska 30 wrz 2011, 11:33\nja teraz dostałam Zotral , po nie udanym leczeniu Mozarinem\nboję sie strasznie skutków ubocznych , po Mozarinie miałam ich całą masę , ledwo ciągnę , mam nadzieję że cos sie zmieni bo sie wykończę , spadek nastroju i myśli s wrrrr\nprzez Okruszek 03 paź 2011, 21:56\njuż 5 dzień z Asentra na razie nic sie nie dzieje czekam cierpliwie na efekty\nprzez lady17 07 paź 2011, 19:29\nod 2 tygodni biorę zotral, na początku 25 mg od dwóch dni 50.W pierwszych dniach stosowania czułam się bardzo dziwnie(otumanienie,senność,zmeczenie,zaburzenia widzenia) póżniej te objawy ustąpiły i zaczęlam czuć sie lepiej stany lękowe i ataki paniki nie były juz tak silne i mogłam w miare normalnie funkcjonować.Niestety w ostatnich dniach czulam się duzo gorzej- stany lękowe ataki i negatywne myśli powróciły.Powoli zaczynam tracić siłę do życia i wiare ze moze być lepiej,Wczoraj rozmawialam z psychiatrą i zwiększyła mi dawkę do 50 mg jednak nie czuję żadnej poprawy.Czy to normalne że po 2 tygodniach stosowania lek przestał na mnie działać,czy moze powinnam poprosić o zmianę leku albo zwiększenie dawki\nprzez Zmęczonyyy 07 paź 2011, 21:46\nNa każdego lek działa inaczej. Ja brałem 5 miesięcy sertralinę i nie było żadnego efektu. Również na początku 50 mg, później, po 2 miesiącach 75 mg. Nigdy nie dowiesz się, czy to "działanie", które odczuwałaś na początku było działaniem leku, czy efektem placebo, nie da się tego stwierdzić. Na ulotce jest chyba napisane, że Sertralina zaczyna działać dopiero po 3 tygodniach - tak mi się teraz przypomniało. Może jeszcze zbyt prędko na efekty działania.\nprzez Nel 07 paź 2011, 23:24\nrozstałam sie z sertagenem po 4 mies oczekiwania na efekty\nprzez _Adi_ 08 paź 2011, 00:08\nja biorę asentre już 4 tydzień, ciężko stwierdzić, raz jest lepiej a raz gorzej...\nprzez Okruszek 08 paź 2011, 08:06\nja biorę juz ponad tydzien i zero efektów jak na razie\nprzez _Adi_ 08 paź 2011, 12:33\nOkruszek, ja dopiero poczułam lepszy efekt po 2 tygodniach, biorę 4 tydzień i tak jak pisałam raz lepiej a raz gorzej. Mam nadzieję, że to kwestia czasu jak będzie wszystko ok.\nprzez pumaMK 19 paź 2011, 15:57\nWitam,otrzymalam lek sertalin polski odpowiednik tj Asentra.Strasznie sie boje go zazywac!! chyba skads to znacie.Lezy juz u mnie 3 tyg i postanowilam ze wezme go dzisiaj na noc.Psycholog u ktorej bylam powiedziala ze w razie czego moge wziac do tego opipramol -pramolan lecz dzisiaj bylam u lekarza z moim gardlem i powiedzial ze mam brac na noc,ze on uspokaja i ze pramolanu juz nie ,takze sama juz nie wiem.Aha dawka jaka mam zazywac tj 25 przez tydz a pozniej 50 .\nprzez Michuj 19 paź 2011, 22:26\nojejciu jejciu. Nie umrzesz.\nprzez Psotna 20 paź 2011, 20:10\nBiorę asentre 50mg już 8miesięcy. Poczułam jej działanie dopiero po 2tygodniach, mega mi wtedy pomogła. Teraz biorę żeby uniknąć ponownych ataków lęków natomiast hm... lęki nie znikają, pojawiąją sie rzadziej i są jakby stłumione. Nie moge pić alkoholu bo wkręcam sobie wtedy jakieś chore akcje, zaczynam płakać tak na prawdę bez powodu, a po większej ilości tracę przytomność i wg zeznań znajomych wymiotuje\nCzasem jak zapomne wziać (np 3 dni) to mam zawroty głowy i mdłości.


Sposoby klasyfikacji koron protetycznych - Soczewki Kontaktowe\nSoczewki Kontaktowe Zdrowie i uroda Sposoby klasyfikacji koron protetycznych\n30 października 201730 października 2017 Roksana ReszkaRoksana Reszka 0 Comments\nProtetyk to specjalista, który zajmuje się protezami zębowymi. W gabinetach protetycznych można wybierać spośród protez stałych oraz ruchomych. Jeśli chodzi o protezy mocowane na stałe, to tutaj trzeba wspomnieć o koronach zębowych.\nKorony jednolite i wykonane z różnych materiałów\nTo lekarz dentysta (specjalista z zakresu protetyki) dobierze koronę wykonaną z właściwego materiału. Korony stomatologiczne można podzielić ze względu na różne czynniki. Na pewno ważny jest stopień, w jakim korony protetyczne ingerują w odbudowę zęba. Można wyróżnić tutaj korony częściowe, korony całkowite oraz korony osłaniające. Dodatkowo korony protetyczne mogą być położone w różny sposób wobec dziąsła. I tak wyróżnia się korony poddziąsłowe, naddziąsłowe i dodziąsłowe. Budowa korony wpływa na to, w jaki sposób będzie szlifowany ząb, aby założyć koronę protetyczną. Tu wyróżnić trzeba korony schodkowe i bezschodkowe. Gabinety, które zajmują się takimi usługami jak protetyka cennik olsztyn, mają zazwyczaj w swojej ofercie korony zębowe wykonane z różnych materiałów. Jest to najważniejszy podział koron protetycznych. Często stosuje się np. korony jednolite. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują korony metalowe, ceramiczne oraz korony akrylowe. Jeśli chodzi o korony złożone, to są to protezy, które buduje się z kilku różnych materiałów. Oczywiście materiały, z których wykonywane są korony zębowe, muszą być bezpieczne dla zdrowia.\nNie ma mowy o właściwościach uczulających takich materiałów – są one całkowicie obojętne dla organizmu. Jedynie korony metalowe mogą wywołać reakcje uczuleniowe. Są to korony trwałe i tanie. Estetyka tych koron nie przyciąga jednak klientów, którzy zdecydowanie chętniej wybierają korony cyrkonowe lub porcelanowe. Warto zapoznać się z pełną ofertą danego gabinetu protetycznego.\nSrebrna woda lekiem na wszystko?Srebrna woda lekiem na wszystko?\nCoraz częściej mówi się o srebrze koloidalnym czyli roztworze wodnym z pierwiastka Ag rozbitego na pojedyncze atomy. Czy naprawdę jego...


Kleszcz - MaxFloLab - MaxFlo\nStrona główna> Lab>Kleszcz\nKleszcz, właśc. Łukasz Stępień urodzony w 1988 roku na Górnym Śląsku w Tarnowskich Górach. Jego przygoda z rapem zaczęła się już w 2002 roku kiedy to powstały pierwsze teksty jego autorstwa. W tym samym czasie zarejestrowane zostały również pierwsze utwory początkującego artysty.\nW ten sposób dzieląc pasję z kolegami z osiedla tworzy Eref Crew. W 2004 roku na jednym z undergroundowych koncertów poznaje Staha - rapera i producenta z Knurowa. Dzięki współpracy tych dwojga powstaje Znak Zapytania. Następne lata to okres tworzenia mnóstwa przeróżnych kawałków, z których większość nigdy nie ujrzała światła dziennego. Rok 2010 to czas, w którym wspólnie z bratem Sitem nagrywają album "Siła Rażenia". Produkcja ta zostaje niezwykle ciepło przyjęta przez lokalnych pasjonatów rapu. Jest to również czas grania i organizowania lokalnych koncertów, na których poznaje nowych ludzi, w tym ciekawych artystów.\nW 2013 roku kończy pracę nad solowym albumem o barwnym tytule "Yram Yracz", za którego produkcję odpowiada Stahu. Rap nie był jednak jedynym źródłem jego inspiracji, jak sam przyznaje znaczny wpływ na jego twórczość wywarł blues, rock, ragga czy poezja śpiewana. To niehermetyczne podejście do muzyki znacznie przyczyniło się do ukształtowania jego stylu, dzięki któremu płyta "Yram Yracz" nie jest kolejnym zbiorem prostych rapowych kawałków. To właśnie spodobało się fanom, którzy docenili nieszablonowe podejście do tworzenia muzyki. Kleszcz bardzo szybko zyskiwał kolejnych sympatyków, a jego utwory (jak np. „Czary mary") cieszyły się coraz wiekszą popularnością. Za sprawą licznych, pozytywnych opinii i komentarzy pod koniec 2014 roku MaxFlo podejmuje decyzję o transferze artysty z MaxFloLabu do MaxFloRec.\nO dlaszych losach Kleszcza przeczytać możecie klikając tutaj.