Stajnia TROT - Odznaka Brązowa\nPytania i odpowiedzi na Odznakę Brązową\nPrzygotowanie do egzaminu może być prowadzone we wszystkich klubach i sekcjach jeździeckich, natomiast egzamin na Odznakę Brązową może być przeprowadzony tylko w certyfikowanym ośrodku jeździeckim. Minimalny wiek egzaminowanego to 10 lat. Egzamin końcowy jest przeprowadzany przez 2 członków Wojewódzkiej Komisji Egzaminacyjnej.Składa się z dwóch części.\na. część praktyczna:\n- prawidłowe podejście do konia\n- prawidłowe odczytanie i interpretacja reakcji konia\n- siodłanie i kiełznanie, podstawowe dopasowanie rzędu\n- pokazanie na czworoboku (wg załączonego programu) podstawowych trzech chodów konia w prawidłowym dosiadzie ujeżdżeniowym i z prawidłowym użyciem pomocy. Kiełznanie wędzidłowe, dopuszczalne jest użycie wodzy pomocniczych (wytoka, wypinaczy), używanie ostróg niedozwolone,\n- pozytywne zaliczenie części ujeżdżeniowej jest warunkiem koniecznym do przystąpienia do części skokowej, podczas której należy pokonać 4 pojedyncze przeszkody o wysokości 70 cm, w tym jedna przeszkoda to cavaletti z kopertą pokonywana z kłusa (wysokość przeszkód dla pony - 60 cm). Drugie nieposłuszeństwo i pierwszy upadek eliminują.\n- pokazanie galopu w półsiadzie na odcinku co najmniej 200 metrów zakończonego zatrzymaniem (przez kłus) przed określoną linią.\nb. część teoretyczna - tematy:\n- zachowanie konia\n- prawidłowe zachowanie się przy koniu i podstawy pielęgnacji\n- podstawy żywienia i technika żywienia\n- podstawy zdrowia konia\n- podstawy eksterieru, maści i odmiany\n- podstawy teorii jazdy konnej\n- dosiad i jego rodzaje\n- rodzaje pomocy\n- podstawowe figury na ujeżdżalni\n- zasady zachowania na ujeżdżalni\n- sprzęt jeździecki i strój do jazdy\nPytania na egzaminie teoretycznym mogą być zadawane tylko z opublikowanego wcześniej zestawu pytań i odpowiedzi, dostosowanego do poziomu odznaki.\nOceną za każdą część egzaminu jest "zaliczony" lub "niezaliczony". Zaliczać powinno wykonanie programu z notą 5 i minimum połowa prawidłowych odpowiedzi na zadane pytania. Niezdany cały egzamin lub jego niezaliczona część może być zdawana powtórnie w najbliższym następnym terminie na terenie WZJ.\nCzworobok 20x40m Czas orientacyjny - 4 min.30 sek. Kiełznanie - wedzidłowe\nA Wjazd stepem posrednim\nX Zatrzymanie, ukłon, ruszyc stepem posrednim\nMB Kłus roboczy anglezowany\nBEB Koło w prawo o sr. 20 m, w tym: EB - kłus roboczy cwiczebny (pół koła o śr. 20 m)\nPrzed B Zagalopowanie z prawej nogi na wprost\nBFAKEH galop z prawej nogi, pomiędzy H i C Przejscie do kłusa roboczego anglezowanego\nCM Kłus roboczy anglezowany\nMXK Zmiana kierunku kłusem roboczym anglezowanym\nAXA Koło w lewo o sr. 20m w półsiadzie\nAFB Kłus roboczy cwiczebny\nBE Pół koła\nPrzed E Zagalopowanie z lewej nogi na wprost\nEKAFBM Galop z lewej nogi\nPomiedzy M i C Przejscie do kłusa roboczego anglezowanego\nCHE Kłus cwiczebny\nE Zatrzymanie, 5 sekund nieruchomo, ruszyć stępem posrednim\nEK Stęp posredni\nK Przejscie do kłusa roboczego anglezowanego\nA Na linię środkową\nX Zatrzymanie, ukłon\nOpuścić czworobok stepem na długiej wodzy w A\nPoniżej pytania i odpowiedzi (C) by PZJ\nI.\tKoń - natura i zachowanie\n1.\tPodaj najważniejsze potrzeby konia wynikające z jego natury.\nKoń jest zwierzęciem stepowym, wiąże się z tym: potrzeba ruchu, częste pobieranie niewielkich porcji paszy, potrzeby w zakresie światła, powietrza i temperatury.\n2.\tCzy konie w naturalnych warunkach żyją samotnie czy w stadach ?\nKonie są zwierzętami stadnymi, żyjącymi w naturalnych warunkach w grupach o ściśle ustalonej hierarchii społecznej.\n3.\tJakie cechy posiada koń jako zwierzę stadne ?\nKonie mają potrzebę przebywania w grupie i tylko kontakt z innymi końmi może im zapewnić prawidłowy rozwój i równowagę psychiczną. W grupie panuje ściśle określona hierarchia. Udomowiony koń traktuje człowieka jako członka swego stada. Istotne jest, by dzięki umiejętnemu postępowaniu człowieka koń zaakceptował go jako przewodnika.\n4.\tW jaki sposób człowiek zapewnia koniowi wystarczającą ilość ruchu ?\nW naturalnych warunkach koń stale przemieszcza się w poszukiwaniu paszy. Aby zapewnić koniowi zdrowie fizyczne i równowagę psychiczną należy codziennie zapewnić mu wystarczającą ilość ruchu poprzez regularne wykorzystywanie do pracy pod siodłem lub zaprzęgu, codzienny pobyt na pastwisku lub wybiegu, a także ograniczenie liczby dni bez pracy.\n5.\tJaka jest najważniejsze cecha odżywiania się koni w naturalnych warunkach ?\nW naturalnych warunkach koń żywi się małymi porcjami w ciągu całego dnia\n6.\tIle razy dziennie należy podawać koniowi paszę treściwą ?\nPaszę treściwą należy podawać co najmniej trzy razy w ciągu dnia, odpowiednio rozdzielając dzienną porcję. Pasze objętościowe (siano, słoma,) powinny być zadawane podczas każdego karmienia, gdyż koń potrzebuje ich dużo dla wypełnienia żołądka.\n7.\tDlaczego koń powinien mieć stały dostęp do wody pitnej ?\nBrak dostatecznej ilości świeżej, czystej wody pitnej obniża apetyt konia, jego aktywność i zdolność do wysiłku, dlatego powinien być do niej stały dostęp.\n8.\tJakie warunki powinna spełniać dobra stajnia ?\nStajnia powinna być tak zbudowana, aby temperatura w niej zmieniała się wraz z temperaturą otoczenia. Izolacja powinna jednak ograniczać wpływ temperatur ekstremalnych. Wentylacja powinna zapewnić stały dopływ świeżego powietrza, a okna powinny wpuszczać możliwie dużo naturalnego światła. Stajnia powinna być tak zbudowana, aby nie było w niej przeciągów.\n9.\tDlaczego w stajni należy regularnie myć okna ?\nOkna powinny być zawsze czyste, by wpuszczały dostateczną ilość światła dziennego, koniecznego dla dobrego samopoczucia i zdrowia koni.\n10.\tCzy stajnia powinna być zimą ogrzewana ?\nOgrzewanie w stajni jest zbędne, gdyż konie są przystosowane do niskich temperatur, które dobrze znoszą bez szkody dla zdrowia. W stajni powinna natomiast być dobrze wykonana izolacja budynku, by chronić zwierzęta przed wpływem ekstremalnych temperatur latem i zimą. Zbyt ciepła stajnia sprzyja licznym schorzeniom i osłabieniu odporności na choroby.\n11.\tDlaczego konie są płochliwe ?\nKoń jako roślinożerca może ratować się przed niebezpieczeństwem w naturalnych warunkach jedynie ucieczką, a czujność i umiejętność szybkiej reakcji na zagrożenie decyduje o przetrwaniu gatunku. Dlatego nawet udomowione konie są płochliwe. Cecha ta została odziedziczona po przodkach żyjących w stepie.\n12.\tCo można wyczytać z oczu konia ?\nOczy konia wyrażają nastrój i uczucia zwierzęcia. Z ich wyrazu można odczytać uwagę, zrównoważenie, strach, agresję i ból.\n13.\tCo oznaczają uszy konia położone płasko wzdłuż potylicy ?\nStulone, płasko położone wzdłuż potylicy uszy konia wyrażają gotowość do ataku lub obrony i są sygnałem ostrzegawczym.\n14.\tJak ustawione są uszy konia przyjaźnie nastawionego do otoczenia ?\nTaki nastrój konia możemy poznać po uszach spokojnie ustawionych do przodu.\n15.\tCzego objawem są zwisające uszy u konia ?\nZwisające uszy są objawem zrelaksowania, senności i apatii.\n16.\tOpisz objawy agresji u konia.\nObjawami agresji u konia są złe, błyskające białkiem oczy, stulone, położone płasko do tyłu uszy, podciągnięte wargi i pokazane zęby, kwiczenie, grzebanie, wspinanie się, gwałtowne odwrócenie się zadem.\n17.\tOpisz objawy zadowolenia i zainteresowania konia.\nObjawami zadowolenia i zainteresowania konia są nastawione uszy, spokojne, przyjazne oczy, naturalnie rozluźnione wargi, lekko kołyszący się, rozluźniony ogon, równy elastyczny ruch.\n18.\tOpisz objawy apatii u konia.\nObjawami apatii u konia są obwisłe uszy, opuszczona głowa, obwisłe wargi.\n19.\tCo mogą oznaczać dźwięki wydawane przez konia ?\nGłos konia może wyrażać jego nastawienie do współtowarzyszy ze stada - pozdrowienie, nawoływanie, ostrzeżenie, niezadowolenie, a także może wyrażać nastrój i samopoczucie konia.\n20.\tKiedy koń kwiczy ?\nKoń kwikiem wyraża swoje niezadowolenie, a często ostrzega w ten sposób o zamierzonym ataku.\n21.\tCo może oznaczać, gdy koń odwraca się do nas zadem ?\nOznacza to brak zainteresowania, ale również przygotowanie do obrony i chęć pozbycia się nas ze swego najbliższego otoczenia.\n22.\tOpisz pole widzenia konia.\nOczy konia umieszczone są z boku głowy. Dlatego widzi on prawie wszystko z tyłu i z boku, ale obraz jest płaski i nieostry. Ostry i przestrzenny obraz jest w wąskim trójkącie przed głową.\n23.\tDlaczego umiejętność obserwacji konia jest ważna dla bezpieczeństwa jeźdźca ?\nKoń swoim zachowaniem często zdradza swój nastrój i zamiary wobec otoczenia, w związku z czym jeździec powinien dostrzegać i rozumieć znaki, którymi koń ostrzega np. o zamiarze ataku.\n24.\tJak należy się zachowywać przebywając w stajni ?\nKażdy kto przebywa w stajni powinien zachowywać się spokojnie i cicho, unikając krzyków, biegania, gwałtownych ruchów i wszelkich innych zachowań, które mogłyby zaniepokoić lub przestraszyć konie.\n25.\tCzego należy unikać podczas wykonywania wszelkich czynności przy koniach ?\nNależy unikać wejścia w martwe pole widzenia konia, rutyny, obojętności i niedbalstwa w stosunku do konia, zbliżania się do konia bez uprzedzenia głosem, szybkich, gwałtownych ruchów, biegania i krzyków w stajni.\n26.\tWobec jakich koni należy zachować szczególną ostrożność ?\nSzczególną ostrożność należy zachować wobec klaczy ze źrebiętami, w porze karmienia, zbliżając się do konia w niecodziennym stroju, w pracy z ogierami i z "trudnymi" końmi oraz wobec wszystkich obcych, nieznanych sobie koni.\n27.\tW jakich okolicznościach konie mogą przejawiać szczególne zdenerwowanie lub agresję ?\nKonie często przejawiają szczególne zdenerwowanie np. w porze karmienia, w przypadku wprowadzenia do stajni obcych koni lub klacze podczas rui .\n28.\tJak należy postępować z psami na terenie ośrodków jeździeckich ?\nJeżeli regulamin danego ośrodka nie zabrania wprowadzania psów na jego teren (co często się zdarza) to psy powinny być zawsze trzymane na smyczy i kontrolowane przez opiekuna. Nagłe wtargnięcie szczekającego psa na ujeżdżalnię lub do stajni może spowodować tragiczny w skutkach wypadek.\n29.\tDlaczego psy na terenie ośrodka jeździeckiego należy trzymać na smyczy ?\nPsy muszą być trzymane na smyczy ze względów bezpieczeństwa - wiele koni boi się biegających i szczekających psów. Spłoszone przez psy konie mogą spowodować wypadek zarówno na ujeżdżalni, jak i w stajni.\nII.\tObchodzenie się z koniem\n1.\tDlaczego należy uważać wchodząc do boksu ?\nWchodząc do boksu wkraczamy w bezpośrednią strefę bezpieczeństwa zwierzęcia, w której toleruje jedynie własne potomstwo (klacze) i inne zaprzyjaźnione konie. W razie nagłego wtargnięcia w tę strefę koń może się przestraszyć i wobec braku możliwości ucieczki, zareagować atakiem.\n2.\tJakie mogą być formy niebezpiecznego zachowania się konia ?\nNajczęstszymi formami niebezpiecznego zachowania się konia jest kopanie, bicie przednimi kończynami (najczęściej ogiery), kąsanie, przyciskanie do ściany (np. podczas czyszczenia) oraz wspinanie się.\n3.\tW którym miejscu najbezpieczniej przebywać obok konia ?\nKoń nie potrafi kopać w bok bez skrętu tułowia. Najbardziej bezpieczne miejsce obok konia znajduje się tuż przy jego łopatce. W bezpośredniej okolicy biodra konia niebezpieczeństwo kopnięcia jest mniejsze niż wówczas, gdy staniemy w pewnej odległości od biodra.\n4.\tCo to jest martwe pole widzenia konia ?\nMartwe pole widzenia konia to obszar wokół jego ciała w którym koń nie dostrzega znajdujących się w nim osób i przedmiotów.\n5.\tWymień bezpieczne miejsca podczas pielęgnacji konia.\nBezpieczne miejsca podczas pielęgnacji konia znajdują się blisko jego ciała, w okolicy łopatek i boków, do guzów biodrowych. Należy pamiętać, że stojąc w pewnym oddaleniu od konia jest się bardziej narażonym na kopnięcie, niż stojąc blisko jego ciała.\n6.\tCo należy zrobić przed wejściem do boksu lub stanowiska ?\nPrzed wejściem do boksu lub stanowiska należy konia uprzedzić głosem, np. wymawiając głośno jego imię. Przed wejściem należy się upewnić, że koń zwrócił na nas uwagę, np. odwracając w naszym kierunku głowę.\n7.\tCzym grozi gwałtowne wejście do boksu lub stanowiska ?\nGwałtowne wtargnięcie do boksu lub stanowiska grozi przestraszeniem się konia i odruchową reakcją obronną, np. kopnięciem\n8.\tCo oznacza czerwona wstążeczka wpleciona w grzywę lub ogon konia ?\nKoniom gryzącym wplata się w grzywę czerwoną wstążeczkę, koniom kopiącym wstążeczkę taką wplata się w ogon.\n9.\tZ której strony podchodzimy do konia wchodząc po raz pierwszy do stanowiska ?\nDo konia stojącego w stanowisku zawsze wchodzimy z jego lewej strony.\n10.\tJak należy prawidłowo przejść na prawą stronę konia w stanowisku ?\nPrzechodząc na prawą stronę konia należy wyjść ze stanowiska, głosem uprzedzić konia o zamiarze ponownego wejścia (można powiedzieć "Miejsce!", lub "Przesuń się!") i upewniwszy się, że koń poprawnie zareagował na nasze polecenie, wejść do stanowiska z prawej strony.\n11.\tJak przechodzimy w boksie na prawą stronę konia ?\nW boksie przechodzimy na prawą stronę konia przed jego głową, cały czas trzymając rękę w okolicy szyi lub łopatki konia.\n12.\tDlaczego nie należy przechodzić w stanowisku pod szyją konia ?\nPrzechodzenie pod szyją konia wiąże się z wejściem w jego martwe pole widzenia. Znikamy mu wówczas z oczu i w razie spłoszenia koń może nas stratować.\n13.\tW jaki sposób nawiązujemy fizyczny kontakt z koniem ?\nPo uprzedzeniu konia głosem nawiązujemy kontakt fizyczny poprzez pogłaskanie lub poklepanie konia w okolicy szyi lub łopatki. Nie należy nigdy klepać konia po zadzie.\n14.\tDlaczego po wejściu do stanowiska należy konia poklepać lub pogłaskać ?\nSłuży to nawiązaniu kontaktu fizycznego z koniem i wzbudzenie zaufania do czynności wykonywanych wokół niego.\n15.\tOpisz poprawne nakładanie kantara.\nNależy podejść do konia, nawiązać z nim kontakt fizyczny - poklepać. Prawą ręką przytrzymać głowę konia - ręka obejmuje głowę konia od dołu, dłoń położona na kości nosowej. Kantar trzymany w lewej ręce nałożyć na końską głowę przesuwając go delikatnie przez uszy na część potyliczną. Dopasować wielkość kantara. Nie oplątywać uwiązu wokół palców lub nadgarstka!\n16.\tJak prawidłowo należy przytrzymać głowę konia ?\nNależy stać po lewej stronie konia, prawa ręka obejmuje od dołu głowę konia, palce dłoni na kości nosowej.\n17.\tPo której stronie należy stać przy nakładaniu kantara ?\nNakładając kantar należy stać po lewej stronie konia.\n18.\tOpisz poprawne wyprowadzanie konia z szerokiego stanowiska.\nWyprowadzając konia z szerokiego stanowiska należy zawrócić konia w lewo - zawsze na długim uwiązie lub okiełznanego - na długiej wodzy i spokojnie wyprowadzić na wprost, uważając by koń nie pośliznął się wychodząc ze stanowiska na korytarz.\n19.\tOpisz poprawne wyprowadzanie konia z wąskiego stanowiska.\nStojąc na wprost głowy konia, trzymając i naciskając na kantar lub ogłowie należy konia spokojnie wycofywać, pamiętając o tym, że koń wchodzi we własne martwe pole widzenia - cofa się "po omacku".\n20.\tNa co trzeba uważać wycofując konia ?\nWycofując konia należy uważać, by nie wszedł on na przedmioty, które znajdują się za nim w jego martwym polu widzenia - może to przestraszyć konia i wywołać objawy paniki.\n21.\tJak poprawnie wyprowadzić konia z boksu ?\nNależy otworzyć szeroko drzwi i trzymając za uwiąz lub za długie wodze wyprowadzić konia na wprost, a następnie łagodnie skręcać w odpowiednim kierunku.\n22.\tWymień podstawowe zasady bezpieczeństwa przy prowadzeniu konia w ręku.\nProwadzący konia powinien znajdować się z jego lewej strony, na wysokości końskiej głowy. Należy prowadzić konia w żywym, energicznym tempie. Należy naraz prowadzić tylko jednego konia. Bezpieczniej jest prowadzić konia na odpowiednio długiej lonży lub uwiązie. Nigdy nie zawijać końca linki wokół dłoni, nadgarstka lub przedramienia. Do prowadzenia konia należy wkładać rękawiczki. Konie należy przeprowadzać w twardym obuwiu.\nNiedopuszczalne jest prowadzenie koni w sandałach, klapkach czy miękkim obuwiu tekstylnym.\n23.\tDlaczego prowadząc konia nie wolno owijać końca uwiązu wokół ręki ?\nW przypadku szarpnięcia się konia koniec linki może zacisnąć się wokół ręki powodując poważne obrażenia.\n24.\tW którym miejscu powinien znajdować się człowiek prowadzący konia ?\nCzłowiek prowadzący konia znajduje się z lewej strony, na wysokości końskiej głowy.\n25.\tJak trzymamy wodze prowadząc konia w ogłowiu wędzidłowym ?\nWodze muszą być zdjęte z szyi (z wyjątkiem ogłowia z wytokiem) prawa dłoń ujmuje wodze rozdzielone palcem wskazującym i środkowym na odległość dłoni od kółek wędzidłowych, przy czym prawa wodza jest nieco krótsza. Końcówki wodzy leżą w lewej dłoni złożone razem i przytrzymane kciukiem.\n26.\tJakie buty należy włożyć przystępując do przeprowadzania koni w ręku ?\nDo prowadzenia konia należy zakładać twarde, mocne buty, które ochronią stopę w razie nastąpienia na nią przez konia.\n27.\tDlaczego nie należy prowadzić naraz więcej, niż jednego konia ?\nProwadząc więcej niż jednego konia naraz nie mamy nad nimi praktycznie żadnej kontroli, co w razie spłoszenia się koni może doprowadzić do wypadku.\n28.\tCzy koń puszczony na wybieg powinien mieć wkręcone hacele ?\nHacele przed wypuszczeniem koni na wybieg powinny być wykręcone aby zmniejszyć ryzyko okaleczenia się konia.\n29.\tDlaczego wyprowadzanie koni na wybieg niesie ze sobą ryzyko ?\nZniecierpliwiony koń może próbować się przedwcześnie wyrwać i kopnąć prowadzącą osobę. Podczas otwierania wejścia na wybieg osoba prowadząca konia dysponuje tylko jedną wolną ręką, co również stanowi dodatkowe utrudnienie w zapanowaniu nad koniem.\n30.\tCzy można przywiązać konia używając do tego celu wodzy ?\nNigdy nie należy uwiązywać okiełznanego konia za wodze. Grozi to, w razie szarpnięcia się konia, nie tylko rozerwaniem ogłowia, ale przede wszystkim poważnym okaleczeniem konia.\n31.\tJaki sprzęt jest potrzebny, by poprawnie i bezpiecznie przywiązać konia ?\nDo poprawnego przywiązania konia potrzebny jest kantar oraz uwiąz, najlepiej zaopatrzony w karabińczyk bezpieczeństwa.\n32.\tCo to jest węzeł bezpieczeństwa ?\nJest to węzeł, który można odwiązać jednym pociągnięciem wolnego końca linki, nawet jeśli linka jest mocno naprężona.\n33.\tDlaczego nie należy wiązać konia do elementów pionowych (np. drzewa, słupa, itd.) ?\nKoń przywiązany do pojedynczego drzewa, słupa itd. może niebezpiecznie skrócić uwiąz obchodząc go dookoła, ponadto uwiąz może się zsunąć na dół uniemożliwiając uniesienie koniowi głowy lub powodując zaplątanie się kończyn, a tym samym wywołać objawy paniki.\n34.\tCo to jest karabińczyk bezpieczeństwa ?\nJest to karabińczyk o takiej konstrukcji, która umożliwia jego otwarcie nawet przy silnym naprężeniu przymocowanej do niego linki. Najczęściej otwarcie karabińczyka następuje poprzez przesunięcie w dół obudowy, zwykle oznaczonej strzałką.\n35.\tW jakiej kolejności podnosimy koniowi kończyny podczas czyszczenia kopyt ?\nKończyny konia podnosimy kolejno, w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, poczynając od lewej przedniej. (Lewa przednia > lewa tylna > prawa tylna > prawa przednia).\n36.\tOpisz poprawne podniesienie lewej, przedniej kończyny.\nPo spokojnym podejściu do konia, stając twarzą w kierunku zadu, opieramy lewą dłoń na wysokości łopatki. Pewnie przesuwamy dłoń na dół, aż do przedramienia. Równocześnie prawą ręką chwytamy pęcinę. Po podniesieniu nogi, opieramy ją o lewe udo zmieniając chwyt i przytrzymując pęcinę lewą ręką. Aby ułatwić podnoszenie kończyny przedniej, możemy oprzeć się ramieniem o łopatkę konia - w efekcie uzyskujemy odciążenie unoszonej nogi. Podczas podnoszenia kończyny podajemy koniowi głosem komendę "NOGA!"\n37.\tCo mówimy do konia przy podnoszeniu kończyny ?\nPodnosząc kończynę konia należy głośno wydać komendę "NOGA\n38.\tW jaki sposób należy stanąć przy koniu, aby podnieść prawą tylną kończynę ?\nPodczas podnoszenia prawej tylnej kończyny należy stanąć twarzą w kierunku zadu konia, na wysokości jego prawego biodra.\n39.\tJakie zasady bezpieczeństwa należy zachować podnosząc kończyny konia ?\nKończyny konia należy podnosić tylko tam, gdzie jest dostatecznie dużo miejsca, co zapewnia swobodę ruchów. Ponadto należy zachować spokój i wszystkie czynności wykonywać dokładnie i delikatnie, gdyż np. nagłe złapanie konia ręką za pęcinę może spowodować jego przestraszenie się i kopnięcie.\n40.\tWymień podstawowy sprzęt służący do pielęgnacji konia.\nPodstawowy sprzęt do pielęgnacji konia to: szczotka do sierści (tzw. kartacz), szczotka do długich włosów, zgrzebło (metalowe, gumowe, plastikowe), szczotka do masażu, kopystka, gąbka, grzebień do grzywy, ściągacz do potu i wody, rękawica gumowa do mycia, pędzel i smar do natłuszczania kopyt, nożyczki.\n41.\tCzy konia należy czyścić w boksie lub stanowisku ?\nKonia należy czyścić poza boksem lub stanowiskiem, najlepiej przy specjalnym stanowisku do czyszczenia (tzw. koniowiązie) poza stajnią, względnie na korytarzu. Konia należy przywiązać w miarę możliwości na dwóch uwiązach, aby uniemożliwić mu zbytnie poruszanie się oraz by ułatwić dostęp do każdego miejsca przy koniu.\n42.\tDlaczego należy unikać czyszczenia konia w boksie lub stanowisku ?\nCzyszczenie konia w boksie powoduje osiadanie kurzu i brudu w miejscu stałego przebywania konia, co jest sprzeczne z zasadami higieny.\n43.\tWymień czynności wykonywane podczas pielęgnacji konia.\nUsuwanie zaklejek i brudu z sierści za pomocą plastikowego lub gumowego zgrzebła. Czyszczenie sierści - szczotką kartaczem. Przetarcie okolic oczu, warg, nozdrzy - wilgotną gąbką. Przetarcie inną wilgotną gąbką - wewnętrznej części ogona, okolic odbytu i narządów płciowych. Wyczyszczenie i wyczesanie grzywy - szczotką do długich włosów i grzebieniem. Rozczesanie ogona palcami, unikając wyrywania włosów. Nie używać grzebienia! Umycie kopyt, okresowe (przynajmniej raz w tygodniu) natłuszczenie smarem do kopyt. Po zakończeniu czyszczenia przetarcie całego konia z kurzu miękką szmatką.\n44.\tDo czego służy metalowe zgrzebło ?\nMetalowe zgrzebło służy do czyszczenia szczotki. Nie należy nim czyścić konia!\n45.\tDlaczego ważna jest staranna pielęgnacja kopyt ?\nZdrowe kopyta są fundamentem każdego konia. Brak pielęgnacji kopyt prowadzi do wielu poważnych schorzeń, prowadzących do kulawizn i braku możliwości użytkowania takiego konia.\n46.\tCo należy do codziennej pielęgnacji kopyt ?\nDo codziennej pielęgnacji kopyt należy: czyszczenie podeszew kopyt kopystką - przed i po jeździe, kontrola stanu zamocowania podków, mycie z brudu i błota bieżącą wodą, natłuszczanie wymytych kopyt smarem do kopyt, okresowe smarowanie podeszew kopyt i strzałek dziegciem (najwyżej raz w tygodniu).\n47.\tPo co podkuwa się konie ?\nKonie pracujące na twardym podłożu ścierają róg kopyta szybciej, niż zdąży on narastać. Podkowa ma za zadanie chronić kopyto przed ścieraniem się, a także przed urazami na nierównym, np. kamienistym podłożu. Ponadto odpowiednio dobrane podkowy zapobiegają ślizganiu się koni, a także mogą służyć do korekcji wad postawy kończyn (podkuwanie ortopedyczne).\n48.\tJak często powinno się przekuwać konie ?\nKonie powinno się przekuwać regularnie co 6 tygodni.\n49.\tCo to są hacele ?\nHacele to specjalne śruby wkręcane do otworów umieszczonych najczęściej na końcach ramion podkowy. Zapobiegają one ślizganiu się konia. Po pracy powinny być wykręcane.\n50.\tW jakim celu stosujemy bandaże i ochraniacze ?\nAby ochronić kończyny konia przed wszelkiego rodzaju urazami, które mogą wyłączyć konia na dłuższy czas z użytkowania.\n51.\tW jakim celu stosuje się kalosze dla koni ?\nKalosze chronią wrażliwe koronki i piętki przed urazami i zatratami.\n52.\tDlaczego bandażowanie kończyn wymaga wiedzy i doświadczenia ?\nBandaże muszą być zawsze właściwie i umiejętnie założone, gdyż błędy w bandażowaniu mogą być przyczyną zarówno zakłóceń jakości ruchu (np. w skutek bólu wywołanego uciskiem), jak i dodatkowych urazów.\n53.\tJakie jest uzasadnienie stosowania derek dla koni ?\nDerki stosuje się przede wszystkim dla koni strzyżonych oraz intensywnie pracujących, by zapobiec niepotrzebnym stratom energii i gwałtownym przechłodzeniom mięśni po treningu, a także do ochrony w transporcie. Generalnie stosuje się je dla ochrony przed wpływem niekorzystnych warunków atmosferycznych (chłód, wiatr) i dla utrzymania właściwej temperatury ciała.\n54.\tWymień przynajmniej 4 rodzaje derek.\nDerki stajenne, derki zimowe, derki letnie, derki treningowe, derki siatkowe, derki przeciwdeszczowe, derki pastwiskowe.\nIII.\tCechy wpływające na użytkowość konia\n1.\tWymień najbardziej istotne cechy wpływające na wartość użytkową konia.\nNajistotniejsze cechy wpływające na użytkowość konia to: zdrowie, pokrój, konstytucja, temperament, charakter, pojętność, zmysły, narowy i nałogi, kondycja.\n2.\tWymień przynajmniej trzy cechy świadczące o dobrym zdrowiu konia.\nBłyszcząca sierść, dobry apetyt, swobodny i regularny ruch.\n3.\tCo to są nałogi stajenne u koni ? Wymień przynajmniej dwa.\nNałogi są to wytworzone odruchy warunkowe, szkodzące tylko koniowi. Występują najczęściej u koni mało pracujących, narażonych na nudę w zamkniętym pomieszczeniu stajennym. Zaliczamy do nich: łykawość, tkanie, wędrowanie po boksie, gryzienie derki.\n4.\tCo to są narowy koni ?\nNarowy są to niebezpieczne i szkodliwe dla otoczenia zachowania koni, wynikające najczęściej ze złego obchodzenia się z koniem, a dużo rzadziej z wrodzonych cech charakteru.\n5.\tWymień kilka znanych Ci niebezpiecznych narowów koni.\nStawanie dęba (wspinanie się), wierzganie, kąsanie, odmowa ciągnięcia, płochliwość.\n6.\tWskaż na rysunku następujące części ciała konia: kłąb, łopatkę, łokieć, nadgarstek, lędźwie, puzdro, kolano, słabiznę, guz biodrowy, guz kulszowy, staw skokowy, nadpęcie przedniej kończyny, pęcinę tylnej kończyny\nOdp.: Plansza z opisem (Rys. 4) str.47 "Akademii Jeździeckiej" lub:\n7.\tWymień (idąc od góry w dół) poszczególne odcinki zewnętrznej budowy przedniej kończyny konia\nŁopatka, staw barkowy, ramię, staw łokciowy, przedramię (podbarcze), staw nadgarstkowy (napiąstek), nadpęcie, staw pęcinowy, pęcina, koronka, kopyto.\n8.\tWymień rogowe twory skóry u konia\nKopyta, kasztany, ostrogi\n9.\tOpisz budowę puszki kopytowej widzianej od spodu.\nPlansza z opisem (Rys. 23) str. 64 "Akademii Jeździeckiej"\n10.\tW których miejscach u konia występują włosy ochronne ?\nDługie włosy ochronne występują w postaci grzywki na ciemieniu i czole, grzywy na szyi, składają się na uwłosienie ogona oraz szczotek w tylnej części stawów pęcinowych. U niektórych ras koni (przeważnie zimnokrwistych, ale również i szlachetnych, np. fryzyjskich) szczotki sięgają od tylnej części stawów nadgarstkowych i skokowych do stawów pęcinowych (wzdłuż tylnej krawędzi nadpęcia).\n11.\tJak poprawnie nazywamy barwę okrywy włosowej konia ?\nUbarwienie konia nazywamy umaszczeniem (maścią).\n12.\tJakie znasz podstawowe maści koni ?\nPodstawowe maści koni to maść kara, kasztanowata, gniada i siwa.\n13.\tJakiego koloru grzywę i sierść ma koń gniady ?\nKoń gniady ma okrywę włosową ciała koloru brązowego, w odcieniach od ciemnobrązowej do jasnej, zaś grzywa i ogon są koloru czarnego. U koni gniadych również najczęściej kończyny poniżej stawu nadgarstkowego i skokowego są koloru czarnego.\n14.\tCzym różni się maść kasztanowata od maści gniadej ?\nMaść kasztanowata to brązowo-żółte lub rude zabarwienie sierści, przy czym grzywa i ogon są tej samej lub jaśniejszej barwy, nigdy czarnej. Natomiast w maści gniadej sierść na głowie i tułowiu jest barwy brunatnej o różnym natężeniu i odcieniach, a grzywa i ogon są zawsze czarne.\n15.\tJakiego koloru skórę mają konie siwe ?\nKonie siwe, pomimo okrywy włosowej od ciemno-stalowej do zupełnie białej mają skórę koloru czarnego. Można to stwierdzić rozchylając włosy lub zwilżając wodą fragment skóry.\n16.\tCo to są odmiany ?\nOdmiany są to białe, czasem nakrapiane plamy występujące na głowie, kończynach, rzadziej na innych częściach ciała, np. na brzuchu. Białe plamy występują w miejscach, gdzie skóra jest nie pigmentowana (koloru jasnego, lekko różowego).\n17.\tCo to jest latarnia ?\nMianem latarni określamy dużą białą odmianę na głowie konia, obejmującą oczy i nozdrza (praktycznie całą część twarzową).\n18.\tCo to jest żabi pysk ?\nNazwą tą określamy nakrapianą odmianę obejmującą pysk konia, a więc dolną i górną wargę oraz nozdrza.\nIV.\tUtrzymanie i żywienie\n1.\tJakie minimalne wymiary powinien mieć boks dla konia ?\nNajczęściej przyjmuje się, że minimalna powierzchnia boksu powinna być równa podwójnej wysokości konia w kłębie podniesionej do kwadratu, a krótka ściana powinna mierzyć co najmniej półtorej wysokości konia. [Np. koń o wzroście 165 cm powinien mieć do dyspozycji boks o powierzchni minimum (1,65 m x 2)2 = 10,89 m2.\n2.\tJakie wymiary powinno mieć stanowiska dla koni ?\nMinimalna szerokość stanowiska ze stałymi ścianami powinna być równa wysokości konia w kłębie plus 20 cm, a z przedzielnikami z drągów - równa wysokości konia. Długość stanowiska powinna być równa co najmniej podwójnej wysokości konia.\n3.\tJaki sposób utrzymywania koni jest dla nich lepszy - w boksach czy w stanowiskach ?\nUtrzymywanie koni w boksach jest bez porównania lepszym rozwiązaniem, ze względu na komfort i swobodę, jaka jest pozostawiona zwierzęciu. Ponadto przebywanie w boksie jest o wiele bardziej bezpieczne dla konia.\n4.\tCo powinno znajdować się w każdym boksie ?\nW każdym boksie powinien znajdować się żłób do zadawania paszy treściwej oraz poidło automatyczne, względnie uchwyt umożliwiający bezpieczne umocowanie wiadra ze świeżą wodą pitną. Ponadto zalecane jest umocowanie uchwytu do lizawki solnej, do której koń powinien mieć swobodny dostęp. Nie powinno się natomiast stosować drabin ani koszy na siano, które powinno być podawane na ziemi.\n5.\tCo może być dla koni niebezpieczne w stajni ?\nW stajni trzeba bardzo starannie wystrzegać się jakichkolwiek wystających ostrych przedmiotów, niezabezpieczonych kratami okien oraz przewodów elektrycznych które mogłyby znaleźć się w zasięgu konia. Ponadto zagrożenie sprawia nieporządek i bałagan, który w razie niebezpieczeństwa utrudnia ewakuację i sprzyja np. rozprzestrzenianiu się ognia.\n6.\tNa co trzeba zwracać uwagę umieszczając kilka koni w sąsiadujących boksach ?\nKonie sąsiadujące ze sobą powinny być dobrane pod względem płci oraz wzajemnych sympatii. Nie należy stawiać ogierów obok klaczy oraz koni, które się wzajemnie nie tolerują.\n7.\tJakie znaczenie ma regularne dbanie o czystość ściółki w boksie ?\nCzysta i obfita ściółka jest jednym z najważniejszych warunków komfortu konia w stajni. Sprzyja łatwemu utrzymaniu konia w czystości i zapobiega powstawaniu wielu schorzeń wynikających z braku higieny w stajni.\n8.\tJakie konsekwencje dla zdrowia konia może mieć brudna ściółka ?\nNajczęstszą konsekwencją przebywania koni na brudnej, mokrej ściółce jest powstawanie schorzeń strzałki kopytowej (tzw. gnicie strzałek), stany zapalne skóry w okolicy koronek, pęcin i nadpęci - tzw. gruda oraz niekiedy schorzenia górnych dróg oddechowych wywołane nadmiarem amoniaku w powietrzu.\n9.\tJakie materiały najczęściej stosuje się jako ściółkę dla koni ?\nJako ściółkę najczęściej stosujemy słomę (żytnią, pszenną, owsianą), trociny, specjalne granulaty syntetyczne.\n10.\tCo uzasadnia stosowanie trocin jako ściółki ?\nścielenie trocinami najczęściej stosuje się w przypadku koni, które z różnych powodów są na diecie i niewskazane jest zjadanie przez nie zbyt dużej ilości słomy. Ponadto trociny wskazane są dla koni cierpiących na alergie.\n11.\tDlaczego stosowanie ściółki z trocin może być niekorzystne ?\nW naturze konia leży stałe poszukiwanie i pobieranie pokarmu, brak takiej możliwości (jaką daje ściółka ze słomy), powoduje u konia nudę, która często jest źródłem wielu niekorzystnych nałogów stajennych.\n12.\tWymień rodzaje pasz dla koni.\nGłówne grupy pasz dla koni to: pasze objętościowe soczyste, pasze objętościowe suche, pasze treściwe, dodatki mineralno - witaminowe oraz przemysłowe pasze pełnoporcjowe.\n13.\tCo jest najbardziej wartościową paszą objętościową dla koni ?\nNajwartościowszą objętościową paszą dla koni jest trawa pastwiskowa, pobierana przez konie bezpośrednio na pastwisku.\n14.\tWymień przynajmniej trzy znane Ci pasze objętościowe.\nTrawa pastwiskowa, siano łąkowe, słoma.\n15.\tWymień kilka (przynajmniej 3) znane Ci pasze treściwe.\nOwies, jęczmień, kukurydza, nasiona lnu, bobik, otręby pszenne.\n16.\tCo to jest mesz ?\nMesz to dietetyczna pasza dla koni przyrządzona na bazie owsa, rozgotowanego siemienia lnianego i otrąb pszennych.\n17.\tKtóre ze zbóż najczęściej stosujemy w żywieniu koni ?\nW naszej części świata najczęściej stosujemy w żywieniu koni ziarno owsa.\n18.\tCzy jakość paszy ma znaczenie w żywieniu koni ?\nPasze dla koni powinny być najlepszej jakości, bez śladów zgnilizny, pleśni oraz bez jakichkolwiek budzących wątpliwość zapachów (np. stęchlizny, pleśni itp.). Rośliny okopowe (marchew, buraki) muszą być umyte i nie mogą być przemarznięte. Nieodpowiednia jakość paszy grozi zaburzeniami ze strony układu pokarmowego.\n19.\tOd czego zależy dobór dawki pokarmowej dla konia ?\nDobór dawki pokarmowej dla konia zależy od rasy, wieku, masy ciała, obciążenia pracą, a także pory roku i temperatury powietrza.\n20.\tCzy ilość pracy wykonywanej przez konia ma znaczenie w jego żywieniu ?\nTak, nasilenie pracy ma bardzo duże znaczenie dla poprawnego ułożenia dawki pokarmowej konia, przede wszystkim wpływa na ilość podawanej paszy treściwej.\n21.\tIle razy dziennie należy karmić konia ?\nZe względu na małą pojemność żołądka koń powinien być karmiony jak najczęściej, przynajmniej trzy razy dziennie.\n22.\tPodaj orientacyjną ilość paszy treściwej i objętościowej dla umiarkowanie pracującego konia o wadze 500 kg.\nPrzyjmuje się orientacyjnie, że koń pracujący w sposób umiarkowany (ok. 2 godziny lekkiej pracy pod siodłem dziennie) powinien otrzymywać około 1 kg paszy treściwej i około 1 kg paszy objętościowej na 100 kg masy ciała, czyli przykładowo, koń ważący 500 kg powinien dziennie otrzymać ok. 5 kg owsa, 5 kg siana, a ponadto słomę ze świeżej ściółki oraz wodę do woli.\n23.\tKiedy podajemy najwięcej paszy objętościowej ?\nNajwiększą porcję paszy objętościowej podajemy koniowi na noc, przy wieczornym karmieniu.\n24.\tW jakiej kolejności należy podawać pasze koniowi ?\nKoń powinien być najpierw napojony (o ile nie ma stałego dostępu do wody), a następnie podajemy mu paszę objętościową (np. siano). Po upływie ok. 30 minut dajemy paszę treściwą.\n25.\tCzy konia należy poić przed czy po karmieniu ?\nKonie należy zasadniczo poić przed karmieniem, ale po zjedzeniu paszy należy im dodatkowo umożliwić napicie się świeżej wody, ale nie wcześniej niż jedną godzinę po podaniu paszy treściwej.\n26.\tCzy koń powinien mieć stały dostęp do wody pitnej ?\nNajkorzystniej jest, gdy koń ma stały dostęp do wody (np. poidło samoczynne), gdyż wówczas może często pić niewielkie porcje wody, co jest najlepsze dla jego organizmu.\n27.\tJak należy się zachowywać w stajni podczas karmienia koni ?\nPodczas karmienia należy zapewnić koniom bezwzględny spokój. Osoby postronne (tzn. nie zajmujące się bezpośrednio pracą przy rozdawaniu paszy) nie powinny w tym czasie w ogóle przebywać w stajni.\n28.\tPo jakim czasie od karmienia można konia wykorzystać do pracy ?\nKoń może być wzięty do pracy po upływie minimum jednej godziny od zakończenia pobierania paszy (nie od nasypania do żłobu !!!)\n29.\tJaki rodzaj paszy należy ograniczyć w dni wolne od pracy ?\nW dni wolne od pracy należy zredukować ilość podawanej paszy treściwej.\n30.\tCzy podanie koniowi spleśniałego siana może być szkodliwe ?\n31.\tCzy skoszona trawa może być podana na drugi dzień ?\nSkoszona trawa powinna być podana koniom jak najszybciej. Przechowywana dłużej niż kilka godzin ulega "zaparzeniu" i nie nadaje się do spożycia.\n32.\tCzy koniom należy codziennie zmieniać pasze dla urozmaicenia diety ?\nV.\tZdrowie konia\n1.\tJakie cechy zewnętrznego wyglądu konia mogą świadczyć o jego złym stanie zdrowia ?\n2.\tJakie zachowania konia mogą świadczyć o złym stanie zdrowia zwierzęcia ?\n3.\tCzy brak chęci do pracy i ospałość u konia jest jedynie objawem jego lenistwa, czy może również świadczyć o chorobie ?\nObjawy te mogą świadczyć o rozwoju choroby, w związku z czym ich zauważenie powinno skłonić do konsultacji z lekarzem weterynarii.\n4.\tCzy częste tarzanie się konia i grzebanie kończynami powinno zaniepokoić opiekuna lub właściciela konia ?\nTakie zachowanie konia może być objawem bardzo groźnej, często śmiertelnej dolegliwości przewodu pokarmowego - kolki (morzyska). Ich zauważenie jest podstawą do natychmiastowego wezwania pomocy, gdyż zbyt późno podjęte leczenie kolki często prowadzi do śmierci konia.\n5.\tPrzeciwko jakim chorobom przeprowadza się szczepienia profilaktyczne u koni ?\n6.\tDlaczego ważne jest przestrzeganie terminów szczepień ?\n7.\tW jakim celu odrobacza się konie ?\nKonie korzystające z pastwisk, wybiegów oraz pobierające paszę i wodę z różnych źródeł narażone są na inwazję pasożytów. Aby zapobiec silnemu zarobaczeniu koni i związanymi z nim schorzeniami należy regularnie - przynajmniej dwukrotnie w ciągu roku - podawać preparaty przeciwko pasożytom, czyli odrobaczać konie. O sposobie odrobaczania i rodzaju leku decyduje lekarz weterynarii\n8.\tJak często powinno się odrobaczać konie ?\nKonie utrzymywane na pastwiskach powinny być odrobaczane 4 razy w roku, konie utrzymywane tylko w stajniach - 2 razy w roku.\n9.\tKto powinien wykonywać zabiegi szczepień i odrobaczania koni ?\n10.\tWymień najważniejsze środki i materiały, które powinny znajdować się w każdej apteczce stajennej.\nPodstawowe środki dezynfekujące, Altacet, zasypka alantanowa, środki opatrunkowe (w ilościach wystarczających na opatrzenie większych ran u konia!), nożyczki z zaokrąglonymi końcami, ostry nóż, pęseta, termometr weterynaryjny, dudka, kaganiec ograniczający dostęp do paszy, SPRAWNA latarka.\n11.\tWymień kilka najczęściej stosowanych środków dezynfekujących.\nNajczęściej stosuje się wodę utlenioną, jodynę, rivanol.\n12.\tDlaczego w apteczce powinna znajdować się dudka ?\nDudka służy do poskromienia konia podczas zabiegów weterynaryjnych i w wielu wypadkach w ogóle umożliwia ich przeprowadzenie.\n13.\tJakie informacje powinny znajdować się w widocznym miejscu przy apteczce weterynaryjnej ?\n14.\tKto może dysponować lekami weterynaryjnymi ?\nLekami weterynaryjnymi może dysponować jedynie lekarz weterynarii, dlatego w apteczce nie powinno się przechowywać żadnych leków.\n15.\tWymień przynajmniej cztery okolice ciała konia, których obserwacja może dostarczyć informacji o samopoczuciu lub zdrowiu konia.\nNadpęcie (przedniej i tylnej kończyny), staw pęcinowy, kopyto, grzbiet, okolice mostka, pęcina, staw skokowy (Plansza - str. 91 "Akademii jeździeckiej").\n16.\tJakie zmiany na grzbiecie konia powinny wzbudzić Twój niepokój ?\nWrażliwość na dotyk miejsc w okolicy kłębu i grzbietu, obrzęk tkanek, wysięk, otarcie skóry.\n17.\tJakie zmiany chorobowe można stwierdzić dotykając i oglądając okolice ścięgien kończyn konia ?\nObrzęk i bolesność okolicy ścięgien (tzw. fajka), którym często towarzyszy kulawizna.\n18.\tCzy sposób pobierania paszy przez konia może świadczyć o jego chorobie ?\nWszelkie zaburzenia apetytu mogą świadczyć o chorobie konia. Także sposób pobierania pokarmu może świadczyć o nieprawidłowościach, np. o ostrych krawędziach zębów, które raniąc wnętrze jamy ustnej utrudniają koniowi jedzenie. Potrzebna jest pomoc lekarza weterynarii, który spiłuje ostre krawędzie zębów specjalnym tarnikiem.\n19.\tJakie niepokojące zmiany można zauważyć oglądając kopyta konia ?\nWszelkie pęknięcia i rozpadliny w ścianie puszki kopytowej powinny być zauważone i zgłoszone podkuwaczowi który opiekuje się koniem. Strzałka kopyta może wykazywać objawy gnicia - rowek strzałki pogłębia się, jest wypełniony szaroczarną cuchnącą mazią, występuje bolesność podczas czyszczenia strzałki.\n20.\tOkolice występowania zmian chorobowych. Wskaż na planszy przedstawiającej sylwetkę konia miejsca, w których najczęściej występują zmiany chorobowe.\nPlansza - str. 91 "Akademii jeździeckiej".\n21.\tW którym miejscu występują zmiany związane z zapoprężeniem ?\nZmiany związane z zapoprężeniem (obrzęk, bolesność, podwyższona ciepłota) występują w okolicy mostka konia.\n22.\tW którym miejscu najczęściej występuje gruda ?\nGruda najczęściej występuje w zgięciu pęcinowym (tylna strona pęciny).\n23.\tW którym miejscu występuje zmiana zwana pipakiem ?\nPipak to niebolesny obrzęk występujący na guzie piętowym stawu skokowego konia.\n24.\tWymień kilka znanych Ci chorób i urazów skóry konia\nOdsednienie, otarcie, odparzenie, grzybica\n25.\tCo oznacza, że koniowi gniją strzałki ?\nGnicie strzałek polega na bakteryjnym rozkładzie gnilnym rogu strzałki kopytowej. Wynika ono najczęściej z braku higieny w boksie i braku czyszczenia kopyt.\n26.\tWymień kilka schorzeń lub urazów kopyt konia.\nOchwat, zagwożdżenie, nagwożdżenie, podbicie.\n27.\tPodaj różnicę pomiędzy nagwożdżeniem a zagwożdżeniem.\nNagwożdżenie o przebicie podeszwy kopyta ostrym przedmiotem np. gwoździem, szkłem; w zależności od miejsca i głębokości nagwożdżenia, uszkodzeniu może ulec tworzywo kopyta, jak również struktury położone głębiej (ścięgno, staw, kość). Zagwożdżenie to zbyt głębokie wbicie podkowiaka, który uciska, a niekiedy przebija warstwę rogotwórczą kopyta.\n28.\tJak nazywamy narośl kostną na kościach kończyn konia ?\nNarośla kostne na kościach kończyn noszą nazwę nakostniaków.\n29.\tJak inaczej określamy schorzenie nazywane chorobą poświąteczną i jakie są jego przyczyny ?\nInna nazwa (fachowa) choroby poświątecznej to mięśniochwat porażenny. Najczęstszą przyczyną jest nie zmniejszona dawka paszy treściwej w dni wolne od pracy, przeciążenie pracą lub przekarmienie - zbyt dużo białka.\n30.\tWymień kilka najczęstszych objawów kolki (morzyska).\nNiepokój konia, przyspieszony oddech, pocenie się, pokładanie się, grzebanie przednimi kończynami, przybieranie nienaturalnych pozycji (np. siedzącego psa), częste tarzanie się, bicie po brzuchu tylnymi kończynami, częste oglądanie się na boki.\n31.\tCzy konie chorują na grypę ?\nTak, grypa to groźna, zaraźliwa choroba wirusowa występująca także u koni.\n32.\tJaki jest najskuteczniejszy sposób zapobiegania grypie koni ?\nNajwłaściwszym sposobem zapobiegania grypie koni jest regularne szczepienie przeciwko tej chorobie.\n33.\tJakie są najczęstsze przyczyny kontuzji i urazów koni ?\nJedną z najczęstszych przyczyn urazów i kontuzji jest przeciążanie koni pracą wynikające z niewiedzy, niedbalstwa i nieracjonalnego treningu.\n34.\tDlaczego wiedza jeźdźców o podstawach profilaktyki weterynaryjnej (czyli wiedzy o zapobieganiu chorobom) może mieć wpływ na ich wyniki sportowe i satysfakcję z uprawiania jazdy konnej ?\nKoń jest partnerem jeźdźca, całkowicie od niego uzależnionym i zdanym na jego postępowanie. Dlatego wiedza o podstawach profilaktyki weterynaryjnej jest podstawą do racjonalnego i etycznego użytkowania koni. Tylko konie właściwie trenowane, z zachowaniem troski o ich zdrowie, będą odnosiły sukcesy i dostarczały satysfakcji swoim jeźdźcom!\nVI.\tWyposażenie konia wierzchowego\n1.\tZ jakich zasadniczych części składa się uzda (tręzla) wędzidłowa ?\nUzda wędzidłowa składa się z ogłowia z wędzidłem i wodzami oraz z nachrapnika.\n2.\tWymień i wskaż na planszy podstawowe części składowe ogłowia wędzidłowego z nachrapnikiem hanowerskim.\nNagłówek, policzko (pasek policzkowy), podgardle, naczółek, pasek nosowy nachrapnika, kółeczka nachrapnika, wędzidło, wodza, stoper do wytoka (motylek).\n3.\tZ jakich najważniejszych części składa się wędzidło ?\nWędzidło składa się z ogniw połączonych przegubem oraz ruchomych pierścieni do przypinania wodzy i policzków.\n4.\tZ jakich materiałów najczęściej wykonuje się wędzidło ?\nWędzidła na ogół wykonane są z metalu (stal chromowana, nierdzewna, mosiądz), a także z gumy, tworzywa sztucznego i ze skóry.\n5.\tPodaj punkty ucisku (oddziaływania) wędzidła na konia.\nWędzidło działa na język, bezzębną krawędź żuchwy, na podniebienie i na kąty pyska konia.\n6.\tWymień kilka (co najmniej 4) znanych Ci rodzajów wędzideł.\nWędzidło anatomiczne, wędzidło skórzane, wędzidło podwójnie łamane (z łącznikiem), wędzidło zwykłe, wędzidło oliwkowe, wędzidło policzkowe (z wąsami), wędzidło Pessoa (wielokrążek), wędzidło skokowe, wędzidło nie łamane, wędzidło obrotowe, wędzidło przelotowe (cygańskie).\n7.\tW jaki sposób grubość wędzidła wpływa na siłę jego oddziaływania ?\nWędzidło tym ostrzej działa, im jest cieńsze. Grube wędzidła działają łagodniej.\n8.\tW jaki sposób jeździec oddziałuje na wędzidło ?\nJeździec działa na wędzidło dłońmi za pośrednictwem wodzy, które są przypięte do pierścieni wędzidła. Wodze stanowią zatem przedłużenie ręki jeźdźca, a nie uchwyt do trzymania się na koniu!\n9.\tWymień kilka (przynajmniej 3) znane Ci rodzaje nachrapników.\nNachrapnik hanowerski, nachrapnik polski (angielski), nachrapnik kombinowany (irlandzki), nachrapnik meksykański (krzyżowy), nachrapnik Worcester, nachrapnik kabłąkowy.\n10.\tW jakim celu stosuje się nachrapniki ?\nNachrapnik jest uzupełnieniem kiełzna, wyrównuje ustawienie górnej i dolnej szczęki konia oraz zapobiega otwieraniu przez konia pyska. Generalnie nachrapnik wspomaga działanie wędzidła poprzez przeniesienie nacisku na grzbiet nosa.\n11.\tWskaż następujące części siodła sportowego: terlica (szkielet), przedni łęk, krawędź tylnego łęku, siedzisko, zaczep puśliska (zamek), skrzydełko, puślisko, strzemię, tybinka, podtybinka, poduszki, wyściółka, poduszka kolanowa, popręg ze sprzączkami, przystuły.\nPlansza str. 111 - podczas egzaminu wszystkie elementy należy pokazać na siodle demonstracyjnym\n12.\tCo to jest zaczep zatrzaskowy puśliska ?\nZaczep służy do przypinania puśliska ze strzemieniem do siodła. Zatrzask (bezpiecznik) zaczepu musi być sprawny i naoliwiony, by w razie upadku jeźdźca uwolnił puślisko wraz ze strzemieniem, co zapobiega wleczeniu jeźdźca za nogę przez konia.\n13.\tDo czego służy czaprak ?\nCzaprak chroni grzbiet konia przed bezpośrednim naciskiem siodła, a także ochrania poduszki siodła przed niszczącym działaniem potu końskiego.\n14.\tZ jakich materiałów najczęściej wykonuje się czapraki ?\nCzapraki najczęściej wykonane są z filcu, bawełny, tworzywa sztucznego, a także skóry i gumy.\n15.\tCo to są bezpieczne strzemiona ?\nBezpieczne strzemiona ułatwiają uwolnienie stopy jeźdźca w razie upadku. Istnieje kilka rodzajów takich strzemion, różniących się sposobem działania.\n16.\tJakie znasz dwa podstawowe typy siodeł ?\nSiodło ławkowe (typu wschodniego), w którym na grzbiecie konia opierają się dwie równoległe ławki połączone łękami oraz siodło typu zachodniego o jednolitym wewnętrznym szkielecie.\n17.\tWymień kilka (przynajmniej 3) znane Ci rodzaje siodeł.\nSiodło sportowe, siodło western, siodło wojskowe, siodło turystyczne (rajdowe), siodło wyścigowe, siodło damskie, siodło dla kuców islandzkich.\n18.\tWymień podstawowe typy siodła sportowego i podaj różnice w ich budowie.\nWśród siodeł sportowych wyróżniamy siodło ujeżdżeniowe, siodło skokowe i siodło wszechstronne (ogólnoużytkowe). Siodło ujeżdżeniowe leży blisko grzbietu konia i ma długie tybinki. Siodło skokowe ma długie, płaskie siedzisko, wysunięte do przodu tybinki i często dodatkowe poduszki kolanowe. Siodło wszechstronne to pośrednia forma obu wcześniej wymienionych siodeł, spełnia podstawowe wymagania jazdy ujeżdżeniowej, skokowej i pracy w terenie, najlepsze do podstawowego szkolenia.\n19.\tDlaczego sprzęt jeździecki wymaga regularnej konserwacji ?\nSprzęt jeździecki jest drogi i jego trwałość zależy od regularnej pielęgnacji i czyszczenia. Ponadto dobry stan sprzętu ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa jeźdźca.\n20.\tNa czym polega pielęgnacja sprzętu jeździeckiego ?\nPoprawna pielęgnacja sprzętu polega na czyszczeniu po każdorazowym użyciu, na konserwacji skórzanych części i szwów co 8-14 dni, na okresowej kontroli stanu sprzętu pod kątem uszkodzeń oraz na gruntownym czyszczeniu dwa razy do roku.\n21.\tW jaki sposób konserwuje się części skórzane sprzętu jeździeckiego ?\nSkórzane części sprzętu należy porozpinać i umyć w letniej wodzie z dodatkiem mydła do skór (glicerynowego). Po umyciu wysuszyć na powietrzu i dokładnie natłuścić używając specjalnego oleju lub smaru do konserwacji skór.\n22.\tCzy zużyty olej samochodowy nadaje się do konserwacji siodła ?\nNie! Oleje mineralne niszczą skórę i ich stosowanie przynosi efekt odwrotny do zamierzonego! Skórę siodła można natłuszczać tylko specjalnym smarem.\n23.\tDlaczego nie należy suszyć skórzanych części sprzętu jeździeckiego na grzejnikach lub na słońcu ?\nSkóra suszona w podwyższonej temperaturze staje się krucha, łamliwa i nieelastyczna. Części skórzane należy suszyć w przewiewnym miejscu, w temperaturze pokojowej.\n24.\tW jaki sposób konserwujemy metalowe części sprzętu jeździeckiego ?\nStrzemiona, sprzączki, łańcuszki itp. można czyścić na wilgotno z użyciem delikatnych materiałów ściernych (drobny papier ścierny) lub środków chemicznych do czyszczenia i polerowania metalu. Po użyciu tych środków należy metal dokładnie umyć i posmarować cienką warstwą wazeliny. Wędzideł nie wolno czyścić środkami chemicznymi! Wędzidła pęknięte, porysowane, z odpryskującym chromowaniem należy bezwzględnie wymienić z uwagi na ryzyko okaleczenia konia i bezpieczeństwo jeźdźca.\nVII.\tPrzygotowanie do jazdy\n1.\tJakie podstawowe elementy ekwipunku powinien posiadać każdy jeździec ?\nOdpowiednie spodnie do jazdy konnej (miękkie, bez szwów po wewnętrznej stronie nogawek), buty z gładką podeszwą i płaskim obcasem sięgające powyżej kostki (sztyblety) lub długie buty do jazdy konnej (tzw. oficerki), przylegające do ciała okrycie wierzchnie i ochronne nakrycie głowy z odpowiednim atestem bezpieczeństwa (kask, toczek). Ponadto należy posiadać bat do jazdy konnej (dł. 110 - 120 cm ; na zawodach -110 cm) lub palcat (dł. ok. 75 cm), wskazane są również rękawiczki oraz sztylpy, używane do krótkich butów (sztybletów).\n2.\tJakich butów nie należy używać do jazdy konnej ?\nNieodpowiednie do jazdy konnej są półbuty, miękkie obuwie sportowe bez obcasa oraz buty z grubą zelówką i protektorem na podeszwie. Wszystkie te rodzaje obuwia stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa jeźdźca.\n3.\tCo to jest kamizelka ochronna ?\nKamizelka ochronna jest zalecanym wyposażeniem każdego jeźdźca podczas treningu skoków (na parkurze i w terenie) i ma za zadanie chronić korpus (klatkę piersiową, narządy wewnętrzne) przed urazami w razie upadku z konia. Używanie kamizelki jest obowiązkowe w konkurencji WKKW (próba terenowa) oraz w konkursach dla dzieci na kucach.\n4.\tCzy osoby pełnoletnie mają prawo jeździć bez toczków ?\nZgodnie z zasadami bezpieczeństwa każdy jeździec, bez względu na wiek i posiadane umiejętności powinien dosiadać konia wyłącznie w ochronnym nakryciu głowy. Odstępstwa od tej zasady i związane z tym urazy mogą skutkować odmową wypłaty odszkodowania oraz konsekwencjami prawnymi dla instruktora odpowiedzialnego za prowadzenie zajęć w danym ośrodku.\n5.\tJakie podstawowe cechy powinien mieć poprawny strój do jazdy konnej ?\nKażdy strój jeździecki powinien spełniać podstawowe wymogi bezpieczeństwa, a ponadto być schludny, czysty i poprawnie dopasowany do figury jeźdźca.\n6.\tCo należy zrobić z długimi włosami podczas jazdy konnej ?\nDługie włosy ze względów bezpieczeństwa powinny być do jazdy związane lub zaplecione, ewentualnie ukryte pod toczkiem (kaskiem).\n7.\tCzy biżuteria może stanowić dodatkowy element stroju jeźdźca ?\nJako dopuszczalnej biżuterii można używać jedynie spinki do plastronu (przy oficjalnym stroju jeździeckim) i spinek do mankietów koszuli. Inne ozdoby, zwłaszcza kolczyki, naszyjniki itp. mogą stwarzać dla jeźdźca dodatkowe zagrożenie podczas upadku z konia.\n8.\tJak prawidłowo przenosimy ogłowie ?\nOgłowie należy powiesić na lewym ramieniu, naczółkiem na zewnątrz, wodze przewieszone w połowie długości na nagłówku. Inaczej można przenosić ogłowie zawieszone na lewym przedramieniu, wówczas wodze również zawieszone są razem z nagłówkiem, by uniknąć zaplątania.\n9.\tJak prawidłowo przenosimy siodło ?\nSiodło można przenosić na dwa sposoby: przewieszone na lewym przedramieniu, przednim łękiem w kierunku łokcia, albo oparte tylnym łękiem o lewe biodro, podtrzymywane lewą dłonią za przedni łęk. W każdym przypadku popręg jest przewieszony przez siedzisko, a strzemiona podciągnięte.\n10.\tCo należy zrobić z siodłem, gdy wykonujemy przy koniu inne czynności ?\nSiodło najlepiej powiesić na specjalnym wieszaku przy boksie, albo na drzwiach boksu. W ostateczności można je oprzeć przednim łękiem o podłogę, tylnym łękiem o ścianę, tak, by czaprak (potnik ) był na zewnątrz. Nie wolno kłaść siodła na ściółce w boksie.\n11.\tNa co należy uważać, wieszając siodło na drzwiach boksu ?\nSiodła tak powieszonego nie należy pozostawiać bez nadzoru, gdyż konie często gryzą skórę i mogą zniszczyć sprzęt pozostawiony w zasięgu ich pyska.\n12.\tCzy koniowi stojącemu w stanowisku (na uwięzi) najpierw zakładamy ogłowie czy siodło ?\nKoniowi stojącemu w stanowisku lepiej najpierw założyć siodło, a w drugiej kolejności ogłowie\n13.\tKtóry element rzędu zakładamy najpierw koniowi, który stoi w boksie ?\nKoniowi stojącemu w boksie najpierw zakładamy ogłowie (kiełznamy go), a następnie przystępujemy do siodłania.\n14.\tOpisz i zademonstruj prawidłowe kiełznanie konia.\nUporządkować ogłowie przewieszone na lewej ręce, podejść do konia z lewej strony, objąć prawą ręką łeb konia, przełożyć wodze przez szyję (o ile koń stoi spokojnie!), zdjąć kantar lewą ręką - prawa przytrzymuje głowę konia za grzbiet nosa, chwycić palcami prawej dłoni policzka ogłowia podanego lewą ręką, ułożyć wędzidło płasko na lewej dłoni (kciuk wolny), włożyć ostrożnie wędzidło lewą dłonią do pyska, naciskając lekko kciukiem na wargę, równocześnie unieść prawą dłonią ogłowie, by wędzidło wsunęło się na swoje miejsce (nieuderzyć wędzidłem o zęby!), po uniesieniu ogłowia przełożyć nagłówek lewą ręką najpierw przez lewe ucho, potem prawą ręką przez prawe ucho konia. Po nałożeniu ogłowia przełożyć grzywkę przez naczółek oraz zapiąć podgardle i nachrapnik.\n15.\tJak ciasno należy zapinać podgardle ?\nPodgardle zapinamy na tyle luźno, by można było wsunąć pod nie na szerokość całą dłoń. Nie może ono uciskać tchawicy i utrudniać oddychania.\n16.\tJak należy dopasować nachrapnik hanowerski ?\nPasek nosowy nachrapnika hanowerskiego leży na szerokość 4 palców ponad nozdrzami (nie dotyczy to kucy i małych koni!) i jest zapięty w taki sposób, by nachrapnik nie utrudniał oddychania. Pomiędzy żuchwą, a podbródkiem nachrapnika muszą zmieścić się dwa palce płasko położone, aby koń mógł wygodnie żuć wędzidło, nie otwierając pyska. Kółeczka nachrapnika muszą się znajdować przed ogniwami wędzidła. Sprzączka podbródka musi leżeć z boku i nie może uciskać krawędzi szczęki.\n17.\tJak należy dopasować nachrapnik polski lub kombinowany ?\nPasek nosowy nachrapnika polskiego lub kombinowanego leży na szerokość dwóch palców poniżej kości jarzmowej. Pomiędzy zapiętym paskiem i kością nosową pozostaje miejsce na co najmniej jeden palec.\n18.\tDlaczego każdy koń w stajni powinien mieć swoje ogłowie ?\nBardzo ważne jest prawidłowe dopasowanie ogłowia do wymiarów głowy konia oraz dobór właściwego wędzidła. Dlatego dla każdego konia ogłowie dopasowuje się indywidualnie i nie należy używać ogłowia innego konia, który może mieć inne wymiary głowy i potrzebować innego kiełzna.\n19.\tCzy ma znaczenie, które siodło z siodlarni weźmiemy dla naszego konia ?\nSiodło musi być dopasowane rozmiarem do konia i do jeźdźca, w związku z tym najczęściej każdy koń ma własne siodło i nie należy używać sprzętu należącego do innego konia.\n20.\tZ której strony podchodzimy do konia z siodłem podczas siodłania ?\nDo konia podchodzimy z lewej strony, trzymając siodło na lewym przedramieniu.\n21.\tCo należy sprawdzić przed nałożeniem siodła ?\nSprawdzamy czystość potnika (czapraka), podciągnięcie strzemion na puśliskach oraz stan zaczepów puślisk i przystuł popręgowych. Przystuły nie mogą być naderwane, puśliska muszą mieć szwy w dobrym stanie i nie mogą być ponadrywane, a zamki puślisk powinny być sprawne, naoliwione i najlepiej otwarte.\n22.\tW jakim celu przygładzamy sierść konia na grzbiecie przed nałożeniem siodła ?\nPrzygładzamy w ten sposób zmierzwione włosy oraz sprawdzamy stan skóry pod kątem ewentualnych urazów i bolesności.\n23.\tW jaki sposób prawidłowo nakładamy siodło ? Zademonstruj\nSiodło powoli i ostrożnie nakładamy tak, by jego środek znalazł się nad kłębem konia. Następnie silnie naciskając lewą ręką na przedni łęk przesuwamy siodło do tyłu aż do chwili, gdy trafi ono we wgłębienie grzbietu tuż za kłębem. Następnie wyrównujemy potnik (czaprak), który nie może być pofałdowany, zawinięty i powinien przylegać do wewnętrznej strony przedniego łęku. Po założeniu siodła należy przejść na prawą stronę i po skontrolowaniu położeniu potnika, opuścić popręg i sprawdzić jego ułożenie pod prawą tybinką. Następnie powrócić na lewą stronę, sięgnąć po popręg prawą ręką i lekko zapiąć go do przystuł pod lewą tybinką. Podczas przypinania popręgu tybinkę można oprzeć o swoją głowę.\n24.\tW którym miejscu na koniu powinien znajdować się popręg siodła ?\nPopręg powinien leżeć na mostku konia, mniej więcej szerokość dłoni za wyrostkami łokciowymi konia.\n25.\tDlaczego zalecane jest przejście na prawą stronę konia podczas siodłania ?\nJeździec powinien skontrolować stan popręgu i potnik po prawej stronie, a ponadto będąc po prawej stronie może delikatnie opuścić popręg unikając uderzenia konia po kończynach. Poza tym w przypadku koni stojących w stanowisku unika się przypięcia konia popręgiem do przedzielnika, co czasem może się zdarzyć!\n26.\tZ której strony należy iść prowadząc konia ?\nProwadząc konia należy iść po jego lewej stronie.\n27.\tDlaczego prowadząc konia należy wcześniej podciągnąć strzemiona ?\nStrzemiona opuszczone na dół mogą uderzać konia i przestraszyć go, a także mogą zaczepić się o wystające przedmioty.\n28.\tW której ręce trzymamy wolny koniec wodzy podczas prowadzenia konia ?\nWolny koniec wodzy należy trzymać w lewej dłoni - końcówki wodzy razem i przytrzymane kciukiem.\n29.\tW jakim przypadku podczas prowadzenia konia nie zdejmujemy wodzy z szyi konia ?\nWodze pozostają na szyi konia wówczas, gdy używany jest wytok.\n30.\tW którą stronę zawracamy prowadząc konia ?\nPodczas prowadzenia konia zawraca się go zawsze w prawo. Aby zawrócić konia, należy unieść lewą dłoń, a prawą wywrzeć lekki nacisk na prawą wodzę.\n31.\tJakie czynności należy wykonać przed przystąpieniem do wsiadania na konia ?\nNależy dociągnąć popręg, przerzucić wodze na szyję konia oraz opuścić strzemiona i wyregulować długość puślisk, zwracając równocześnie uwagę na to, by ani przez chwilę koń nie pozostał bez kontroli.\n32.\tW jaki sposób należy ustawić konia by bezpiecznie go dosiąść ?\nKoń powinien być ustawiony na linii środkowej hali lub otwartej ujeżdżalni względnie w środku koła. Należy zachować bezpieczne odstępy pomiędzy końmi.\n33.\tW jaki sposób regulujemy długość puślisk stojąc obok konia ?\nPrawidłowa długość puśliska wraz ze strzemieniem odpowiada w przybliżeniu długości ramienia. Należy więc dotknąć środkowym palcem sprzączki puśliska leżącej na zamku i ułożyć naprężone puślisko wzdłuż wewnętrznej strony wyprostowanej ręki. Stopka strzemienia powinna dotykać pachy.\n34.\tZ której strony konia wsiadamy ?\nKonia dosiadamy od jego lewej strony.\n35.\tW jaki sposób należy stanąć przy koniu podczas wsiadania ?\nPrzy koniu stajemy po jego lewej stronie, plecami do jego głowy, lewym biodrem w stronę lewego stawu barkowego konia.\n36.\tCo robimy z batem wsiadając na konia ?\nBat należy trzymać w lewej ręce wraz z wodzami, końcówką skierowaną w dół.\n37.\tPodaj, jakie najczęstsze błędy popełnia się podczas wsiadania ?\nDo błędów przy wsiadaniu należy: zbyt krótkie lub zbyt luźne trzymanie wodzy w lewej ręce, co może powodować kręcenie się konia lub brak nad nim kontroli. Uderzanie konia kolanem prawej nogi w okolicę nerek, w czasie przekładania nogi nad grzbietem. Zgięta noga w kolanie. Wbijanie czubka lewego buta w żebra konia. Wszystkie te błędy mogą spowodować niepokój lub spłoszenie się konia, a w konsekwencji wypadek.\n38.\tW jaki sposób sprawdza się dopasowanie długości puślisk siedząc na koniu ?\nStrzemiona opuszczone na dół powinny sięgać mniej więcej o palec poniżej kostki jeźdźca swobodnie siedzącego w siodle z luźno opuszczonymi nogami.\n39.\tCzy jeździec może samodzielnie wyregulować długość puślisk siedząc w siodle ?\nOczywiście, jest to możliwe. Prawidłowe dopasowanie strzemion jest możliwe jedynie z siodła. Regulacja puślisk przed wsiadaniem ma znaczenie jedynie orientacyjne.\n40.\tW jaki sposób należy prawidłowo regulować długość puślisk z siodła ?\nJeździec pozostawiając stopę w strzemieniu odchyla nieco kolano i udo od siodła, a ręką pociąga za końcówkę puśliska rozpinając klamerkę. Po skróceniu lub wydłużeniu puśliska należy wskazującym palcem trafić bolcem sprzączki w otwór puśliska i zapiąć sprzączkę. Klamrę puśliska należy następnie podciągnąć do zamka siodła, by nie wystawała poniżej skrzydełka, co może spowodować zranienie nogi jeźdźca.\n41.\tNa co należy zwrócić uwagę dokonując regulacji puślisk ?\nWażne jest, by oba puśliska były wyregulowane na identyczną długość, gdyż w przeciwnym wypadku jeździec będzie siedział krzywo w siodle.\n42.\tCzy siedząc na koniu można dociągać popręg ?\nDociąganie popręgu z siodła jest możliwe i bardzo wskazane. Dzięki temu uzyskujemy ostateczne pewne zamocowanie siodła na grzbiecie konia, co uniemożliwia jego przesunięcie oraz otarcie grzbietu konia.\n43.\tCzy popręg lepiej dociągać w "stój" czy w stępie ?\nPrawidłowo należy dociągać popręg w stępie, gdyż wówczas mniejsze jest ryzyko "przyszczypania" popręgiem fałdek skóry konia oraz trudniej jest koniowi napinać mięśnie klatki piersiowej w obronie przed mocniejszym dopięciem popręgu.\n44.\tW jaki sposób prawidłowo dociągamy popręg z siodła ?\nJeździec bierze wodze do jednej ręki, przesuwa nogę przed tybinkę siodła pozostawiając stopę w strzemieniu. Odchyla tybinkę siodła a wolną ręką po kolei skraca przystuły dociągając popręg. Bolec sprzączki popręgowej najlepiej przytrzymywać wskazującym palcem i wprowadzić go w otwór przystuły.\n45.\tJakich błędów nie wolno popełnić dociągając popręg z siodła ?\nDociągając popręg nie wolno wypuszczać z ręki wodzy ani przesuwać nogi za tybinkę, gdyż wówczas mimo woli uderzamy konia piętą po słabiźnie co może sprowokować konia do gwałtowniej szych ruchów, które mogą być przyczyną upadku z konia.\n46.\tCzy prawidłowo dociągnięty popręg przeszkadza koniowi w oddychaniu ?\nDzięki odpowiedniej budowie klatki piersiowej konia popręg nie przeszkadza w oddychaniu, gdyż opiera się na mostku konia. Podczas oddychania obwód klatki piersiowej konia w miejscu przylegania popręgu nie zmienia się.\n47.\tJak należy prawidłowo ustawić konia do zsiadania na ujeżdżalni ?\nKoń powinien być ustawiony równolegle do krótkiej ściany, na linii środkowej.\n48.\tOpisz jeden ze sposobów zsiadania z konia.\nNajbardziej prawidłowy i bezpieczny sposób jest następujący: zatrzymać konia we właściwym miejscu, wyjąć obie nogi ze strzemion i pochylając tułów do przodu przerzucić prawą nogę ponad zadem i wylądować miękko na obu stopach po lewej stronie konia. Lewa ręka powinna cały czas przytrzymywać wodze na wysokości kłębu konia.\n49.\tJakich błędów należy się wystrzegać podczas zsiadania z konia ?\nNie wolno wypuszczać wodzy z ręki i tracić w ten sposób nad koniem kontroli, nie zaleca się zsiadać po strzemieniu (kolejność czynności odwrotna do wsiadania), gdyż grozi to wypadkiem w razie gwałtownego ruchu konia. Ponadto należy zachować bezpieczne odstępy od innych koni.\n50.\tGdzie należy rozsiodływać konia ?\nKonia należy rozsiodływać w stajni, po wprowadzeniu do boksu lub stanowiska.\n51.\tW jakiej kolejności zdejmujemy z konia części rzędu podczas rozsiodłania w boksie ?\nW pierwszej kolejności zdejmujemy siodło, a następnie ogłowie.\n52.\tNa co należy uważać opuszczając odpięty popręg ?\nNależy uważać, by nie uderzyć konia sprzączkami po przednich kończynach. W tym celu odgradzamy własną nogą kończyny konia od opadającego popręgu.\n53.\tKtóre części ogłowia rozpinamy podczas zdejmowania uzdy ?\nNależy rozpiąć podgardle i nachrapnik.\n54.\tCo należy zrobić po zdjęciu ogłowia, a przed zdjęciem siodła w stanowisku ?\nNależy nałożyć koniowi na głowę kantar z uwiązem, który zaraz po wprowadzeniu zakładamy na jego szyję.\n55.\tNa co musimy uważać zdejmując ogłowie ?\nNależy zwrócić uwagę, aby wodze były przewieszone przez lewe przedramię jeźdźca (nie mogą zwisać dotykając ziemi) oraz by wędzidło podczas zdejmowania uzdy nie uderzyło ani nie zaczepiło się o zęby konia.\nVIII.\tZasady zachowania na ujeżdżalni\n1.\tJak należy się zachować wjeżdżając lub wchodząc na ujeżdżalnię ?\nPrzed wjazdem lub wejściem na ujeżdżalnię należy głośno zapytać "wejście wolne ?" i dopiec po otrzymaniu odpowiedzi "wejście wolne" można wjechać lub wejść na plac lub na hali Podobnie należy postąpić opuszczając ujeżdżalnię.\n2.\tKto odpowiada za porządek i dyscyplinę na ujeżdżalni ?\nZa porządek na ujeżdżalni odpowiada szkoleniowiec prowadzący zajęcia (najwyższy rangą; jeżeli zajęcia prowadzi kilku instruktorów) lub w razie jego nieobecności - jeździec o najdłuższym stażu.\n3.\tKto może przebywać na ujeżdżalni podczas jazdy ?\nNa ujeżdżalni mogą przebywać jedynie jeźdźcy i szkoleniowiec prowadzący zajęcia. Nikt inny nie ma prawa wchodzić na ujeżdżalnię.\n4.\tW jakiej sytuacji psy mogą biegać po ujeżdżalni podczas jazdy ?\nW żadnym przypadku psy, nawet te najbardziej posłuszne, nie mogą biegać luzem po placu gdyż grozi to spłoszeniem się konia i wypadkiem.\n5.\tW którym miejscu na ujeżdżalni powinno odbywać się wsiadanie, zsiadanie dociąganie popręgów ?\nWszystkie tego rodzaju czynności przeprowadza się na linii środkowej z końmi ustawionymi równolegle do krótkiej ściany w bezpiecznych odstępach jeden od drugiego.\n6.\tJaki jest minimalny dopuszczalny bezpieczny odstęp pomiędzy końmi podczas jazdy ?\nMinimalny bezpieczny odstęp od konia poprzedzającego lub mijanego to co najmniej 3 kroki (ok. 2,5 metra)\n7.\tW jaki sposób wymijają się jeźdźcy poruszający się w przeciwnych kierunkach ?\nJeźdźcy wymijają się na ujeżdżalni zawsze po lewej ręce (ruch prawostronny).\n8.\tW jakiej odległości od zbliżającego się konia powinien zjechać ze śladu jeździe ustępujący pierwszeństwa ?\nJeździec ustępujący pierwszeństwa powinien zjechać ze śladu najpóźniej w odległości ok. 10 metrów, jeżeli obaj poruszają się stępem - wystarczy odległość ok. 5 metrów.\n9.\tKto ma pierwszeństwo na ujeżdżalni - zastęp wspólnie ćwiczących jeźdźców czy pojedynczy jeźdźcy ?\nPierwszeństwo ma zawsze zastęp jeźdźców.\n10.\tW którym miejscu placu nie należy przechodzić do stępa i zatrzymywać się podczas jazdy kilku jeźdźców na ujeżdżalni ?\nZatrzymywanie i przechodzenie do stępa podczas jazdy kilku jeźdźców na ujeżdżalni je zabronione na pierwszym śladzie, na całym obwodzie placu.\n11.\tCo to jest "drugi ślad" ?\nDrugi ślad to linia biegnąca po obwodzie ujeżdżalni w odległości ok. 2,5 m ( 3 kroków) o ściany (bandy) ujeżdżalni (pierwszego śladu) .\n12.\tKto ma pierwszeństwo na ujeżdżalni ?\nPierwszeństwo mają: jeźdźcy jadący na lewą rękę, jeźdźcy jadący wyższym chodem, jeźdźcy na pierwszym śladzie przed jeźdźcami wykonującymi inne figury, jeźdźcy jadący po liniach prostych przed jeźdźcami jadącymi po łukach (wężyk, serpentyna, koło).\n13.\tCzy jeźdźcy początkujący lub zaawansowani mają na ujeżdżalni jakieś szczególne przywileje ?\nWszystkich jeźdźców obowiązują te same zasady porządku i bezpieczeństwa. Nikt w czasie jazdy nie jest uprzywilejowany. Jeźdźcy bardziej doświadczeni powinni jednak zwracać uwagę na jeźdźców początkujących, którzy mają nieraz kłopoty z opanowaniem koni lub znajomością wszystkich zasad poruszania się po placu.\n14.\tJakie są dwa podstawowe rodzaje jazdy na ujeżdżalni ?\nJeźdźcy mogą jeździć indywidualnie (przestrzegając zasad pierwszeństwa i porządku) albo mogą jeździć w zastępie. W obu przypadkach o porządku jazdy decyduje instruktor lub najstarszy (stażem) jeździec.\n15.\tNa czym polega jazda w zastępie ?\nJazda w zastępie polega na wykonywaniu ćwiczeń ujeżdżeniowych przez grupę jeźdźców. Za pierwszym (czołowym) koniem jadą kolejni jeźdźcy w odpowiednich odległościach, nakazanych przez instruktora.\n16.\tJakie znasz sposoby jazdy w zastępie ?\nRozróżniamy następujące sposoby jazdy w zastępie: jazda na ogonach, jazda z określonymi odległościami, jazda w "podzieleniu" (czasem używane określenie "luzem" - przyp. MR), jazda dowolna.\n17.\tNa czym polega jazda "na ogonach" ?\nJazda na ogonach odbywa się za jeźdźcem czołowym, konie poruszają się jeden za drugim, a odległość między nimi wynosi ok. 0,5 metra. Wszystkie komendy instruktora wykonuje się za jeźdźcem czołowym, jadąc jego śladem.\n18.\tW jaki sposób jeździec może się zorientować, że jedzie jedną lub dwie długości konia za koniem poprzedzającym ?\nW przypadku jednej długości konia jeździec widzi pomiędzy uszami swojego konia stawy skokowe konia poprzedzającego, a w przypadku dwóch długości - widzi jego kopyta (tylnych kończyn).\n19.\tNa czym polega jazda "w podzieleniu" ?\nJazda "w podzieleniu" polega na tym, że jeźdźcy dzielą równo obwód ujeżdżalni pomiędzy siebie, a wszystkie komendy instruktora wykonują równocześnie (nie za czołowym).\n20.\tNa czym polega jazda dowolna ?\nJazda dowolna odbywa się w dowolnym kierunku, po całej ujeżdżalni. Najczęściej podawany jest rodzaj chodu, w którym powinny poruszać się wszystkie konie Jeźdźcy muszą przestrzegać zasad pierwszeństwa i bezpieczeństwa wobec siebie nawzajem.\n21.\tCo to są figury na ujeżdżalni ?\nFigury na ujeżdżalni to linie, po których powinien poruszać się koń.\n22.\tJakie wymiary ma plac do podstawowego szkolenia ?\nPlac do szkolenia podstawowego to czworobok o wymiarach 20 m x 40 m\n23.\tW jaki sposób oznacza się położenie punktów na czworoboku ?\nDo oznaczania punktów na czworoboku służą znaczniki (tabliczki, stojaki) z literami.\n24.\tWymień podstawowe, najczęściej wykonywane figury na ujeżdżalni.\nCała ujeżdżalnia, wyjeżdżanie narożników, zmiany kierunku, wolta, półwolta, wężyk, serpentyna.\n25.\tCo to jest wolta i od czego zależy jej średnica ?\nWolta jest to koło o średnicy od 10 do 6 m (wymiary są podane od łatwiejszego do trudniejszego wykonania!). średnica wolty zależna jest od stopnia wyszkolenia konia i jeźdźca. Przed wydaniem polecania wykonania wolty instruktor powinien podać jej wymaganą średnicę.\n26.\tPodaj średnice dużego i małego koła.\nDuże koło ma średnicę 20 m, a małe koło - 10 m.\n27.\tPodaj różnicę pomiędzy wężykiem i serpentyną\nWężyk jest to figura wykonywana wzdłuż długiej ściany lub na linii środkowej lub na liniach ćwiartkowych. Przy pojedynczym wężyku na długiej ścianie maksymalna odległość od śladu wynosi 5 m i wypada na środku długiej ściany, a przy podwójnym wężyku 2,5 m i wypada na wysokości 3 m za punktami kół (w kierunku E lub B). Potrójny wężyk można wykonać na linii środkowej lub na liniach ćwiartkowych, a na długich ścianach tylko na czworoboku o wymiarach 20 x 60 m (po 2,5 m od ściany). Serpentyna składa się z wielu, równo rozłożonych wzdłuż ujeżdżalni półkoli, stycznych do długich ścian i połączonych liniami prostymi. Serpentyna zaczyna i kończy się na środku krótkiej ściany w punktach A i C. Liczba wykonywanych zakrętów zależy od poziomu wyszkolenia konia i jeźdźca.\n28.\tJakie wymiary ma duży czworobok ?\nDuży czworobok ma wymiary 20 m x 60 m\nIX.\tTeoria jazdy konnej\n1.\tCo powinno cechować każdego, kto chce być dobrym jeźdźcem ?\nTylko ten, kto rozumie potrzeby konia, jego zachowanie i charakter, może właściwie współpracować z koniem.\n2.\tCzy wyszkolenie jeźdźca ma znaczenie dla konia ?\nTylko poprawnie wyszkolony jeździec gwarantuje koniowi bezpieczeństwo i zadowolenie oraz sprawia, że koń nabiera zaufania i chęci do współpracy.\n3.\tCo jest najważniejszym celem szkolenia jeździeckiego ?\nNajważniejszym celem szkolenia jest uzyskanie harmonii pomiędzy jeźdźcem i koniem, bez której nie ma prawidłowej jazdy konnej.\n4.\tCzy początkujący jeździec, którego interesuje ujeżdżenie może poprzestać jedynie na ćwiczeniach na ujeżdżalni i czworoboku ?\nPodstawowe wyszkolenie jeźdźca powinno być wszechstronne - ujeżdżenie, skoki, jazda w terenie. Za wczesna specjalizacja jest szkodliwa i ogranicza możliwości rozwoju zarówno jeźdźca jak i konia\n5.\tJakiego konia powinien wybrać początkujący jeździec: młodego, czy starszego, dobrze wyszkolonego ?\nDobrze ujeżdżony, doświadczony koń jest najlepszym nauczycielem dla początkującego jeźdźca. Pracę z młodymi końmi należy pozostawić jeźdźcom o dużym doświadczeniu i umiejętnościach.\n6.\tJakie są rodzaje dosiadu ?\nWyróżniamy trzy zasadnicze rodzaje dosiadu: dosiad ujeżdżeniowy (zwany też podstawowym), półsiad i dosiad stiplowy.\n7.\tJak inaczej określa się dosiad ujeżdżeniowy ?\nInna nazwa dosiadu ujeżdżeniowego to dosiad podstawowy.\n8.\tPrzez które punkty ciała jeźdźca siedzącego poprawnie dosiadem podstawowym można poprowadzić pionową linię pionową ?\nJeździec siedzi prosto, tak że można poprowadzić pionową linię od ucha poprzez bark, staw biodrowy i staw skokowy (w skrócie: bark, biodro, pięta).\n9.\tJak głęboko stopy powinny być wsunięte w strzemiona ?\nW dosiadzie podstawowym jeździec opiera stopy w strzemionach tuż przed najszerszym miejscem podeszwy.\n10.\tKtóra część ciała jeźdźca stanowi jego najniższy punkt ?\nNajniższym punktem ciała jeźdźca jest jego pięta, która opada ku dołowi dzięki elastycznemu, sprężynującemu stawowi skokowemu.\n11.\tJakie powinno być prawidłowe ułożenie przedramion jeźdźca ?\nPrzedramiona jeźdźca powinny tworzyć z wodzami jedną linię prostą, biegnącą od łokcia poprzez dłoń do pyska konia. To zawsze linia prosta, widziana zarówno z boku, jak i z góry przez jeźdźca. Takie ułożenie rąk wymusza również szerokość rozstawienia dłoni, co jest niezbędne dla poprawnego i delikatnego działania wodzami.\n12.\tW jaki sposób powinny być ułożone łydki jeźdźca ?\nŁydki ustawione są od kolana w dół mniej lub bardziej skośnie ku tyłowi (w zależności od długości nóg jeźdźca), są lekko cofnięte i przyłożone do boków konia, utrzymując z nimi delikatny kontakt. Łydka leży nieco za tylną krawędzią popręgu, co pozwala jeźdźcowi zachować w linii pionowej bark, biodro i piętę.\n13.\tJak powinny być ułożone dłonie jeźdźca ?\nDłonie są swobodnie zamknięte w pięść. Kciuki, lekko skierowane do wewnątrz, spoczywają na wodzach tworząc rodzaj daszka i zapobiegają niekontrolowanemu wysuwaniu się wodzy.\n14.\tWymień najczęstsze błędy dosiadu ?\nNajczęściej spotykane błędy to ogólny brak rozluźnienia mięśni, podciąganie kolan i pięt do góry, klepiące łydki, sztywna, zablokowana ręka, garbienie się.\n15.\tOpisz krótko i podaj najczęstsze przyczyny dosiadu fotelowego\nW dosiadzie fotelowym siedzenie nie znajduje się w najgłębszym punkcie siodła, gdyż zbytnio przesuwa się do tyłu. Na skutek tego uda i kolana podciągają się w górę. Błąd ten jest z reguły wynikiem zbyt krótkich strzemion, stałej jazdy w siodle skokowym lub w siodle, którego najgłębszy punkt jest przesunięty za bardzo do tyłu.\n16.\tOpisz krótko i podaj najczęstsze przyczyny dosiadu widłowego\nW dosiadzie widłowym ciężar jeźdźca spoczywa zbytnio na udach i pachwinach. Kości kulszowe są odciążone, łydki uciekają do tyłu, a kręgosłup często jest wklęsły. Przyczyną tego błędu są zwykle zbyt długie strzemiona lub siodło, którego najgłębszy punkt znajduje się za bardzo z przodu.\n17.\tDlaczego nie należy się garbić na koniu ?\nZgarbienie pleców pociąga za sobą cały szereg innych błędów i jest jedną z cech dosiadu fotelowego. Powoduje to między innymi zbytnie przesuwanie łydek do przodu oraz "wiszenie" na wodzach, co utrudnia lub uniemożliwia prawidłowe powodowanie koniem. Ponadto jeździec poprzez brak rozluźnienia w lędźwiowej partii kręgosłupa nie jest wstanie podążać za ruchem konia co jest warunkiem równowagi.\n18.\tPodaj przyczyny błędów dosiadu ?\nPrzyczynami błędów dosiadu może być: brak rozluźnienia jeźdźca, brak poczucia rytmu, przyswojenie błędnych podstaw i złe nawyki, nieprawidłowo dopasowana długość puślisk, wady postawy jeźdźca, nieodpowiednie siodło (źle skonstruowane lub źle "wysiedziane"), brak korekty ze strony instruktora.\n19.\tCzy dopasowanie długości puślisk ma znaczenie dla poprawnego dosiadu ?\nPoprawne dopasowanie puślisk ma bardzo duże znaczenie w poprawnym dosiadzie. Zbyt długie lub zbyt krótkie powodują usztywnienie i brak stabilnego dosiadu, nierównej długości dodatkowo powodują asymetrię dosiadu (krzywe siedzenie na koniu).\n20.\tOpisz półsiad\nJeździec zgina się w biodrach do przodu. Jego ciężar przejmuje mocniej udo, kolano, stopa. Przy nieznacznym odciążeniu siedzenie pozostaje jak najbliżej siodła. W wyższym tempie, w skokach i przy odpowiednio większym odciążeniu, siedzenie oddala się bardziej od siodła, a tułów przybliża się bardziej do szyi konia.\n21.\tNa czym polega jazda kłusem anglezowanym ?\nW kłusie anglezowanym jeździec nie wysiaduje każdego kroku konia, lecz znajdując oparcie na kolanach i strzemionach, unosi się na jeden krok w siodle, by w następnym znów miękko w nie powrócić. Ponieważ kłus jest chodem dwutaktowym, jeździec musi także zachować ten rytm.\n22.\tCzy jazda kłusem anglezowanym jest właściwa dla początkujących jeźdźców ?\nTak, gdyż umożliwia niedoświadczonym jeźdźcom stosunkowo łatwe dostosowanie się do ruchów konia. Jazda kłusem anglezowanym jest mniej męcząca dla jeźdźca i zmniejsza wpływ jego ciężaru na grzbiet konia.\n23.\tWymień najczęstsze błędy popełniane podczas jazdy kłusem anglezowanym.\nZbyt aktywne wstawanie z siodła i wysokie unoszenie siedzenia, zbyt mocne pochylanie się do przodu, siedzenie wysunięte do tyłu, odstawianie łydek w czasie unoszenia się z siodła, niespokojna ręka działająca w rytm kłusa, utrata kontaktu z pyskiem konia.\n24.\tCo oznacza pojęcie "zmiana nogi w kłusie anglezowanym" ?\nJeździec unosi się w trakcie wykroku przekątnej pary kończyn, a więc np. prawej tylnej z lewą przednią i elastycznie powraca w siodło podczas wykroku następnej pary. Aby symetrycznie rozłożyć obciążenie na obie pary przekątne kończyn należy zmieniać parę, na którą się siada w siodło. W tym celu jeździec pozostaje w siodle dwa kroki i rozpoczyna anglezowanie na przeciwległą parę kończyn.\n25.\tNa którą nogę należy anglezować jadąc na ujeżdżalni lub po łukach ?\nJeździec powinien siadać na wewnętrzną tylną kończynę konia (a więc zewnętrzną przednią). Przy każdej zamianie kierunku należy zmienić nogę.\n26.\tCo to są pomoce jeździeckie ?\nPomoce jeździeckie to środki, za pośrednictwem których jeździec porozumiewa się z koniem, a więc: ciężar, łydki i wodze (ręka).\n27.\tWymień naturalne pomoce jeździeckie.\nNaturalne pomoce jeździeckie to ciężar jeźdźca, łydki i wodze (ręka).\n28.\tKtóre z naturalnych pomocy jeździeckich mają działanie aktywizujące, a które wstrzymujące ?\nDziałanie aktywizujące mają łydki i ciężar, zaś działanie wstrzymujące mają wodze.\n29.\tCzy naturalne pomoce jeździeckie działają oddzielnie, czy też współdziałają ze sobą ?\nNaturalne pomoce jeździeckie, tj. dosiad (ciężar), łydki i wodze, zawsze współdziałają ze sobą, tzn. zawsze oddziałują na konia równocześnie. Zastosowanie jednego z tych elementów bez pozostałych nie da pożądanego rezultatu.\n30.\tW jaki sposób oddziałuje na konia ciężar jeźdźca ?\nCiężar jest pomocą aktywizującą. Jeździec może oddziaływać na konia ciężarem obciążając obustronnie, obciążając jednostronnie oraz odciążając.\n31.\tNa czym polega tzw. "napinanie krzyża" ?\n"Napięcie krzyża" polega na chwilowym napięciu mięśni brzucha i dolnych mięśni pleców przy zachowaniu elastyczności dosiadu. Wzmacnia to aktywizujące oddziaływanie ciężaru.\n32.\tJakie wyróżniamy działanie łydek na boki konia ?\nRozróżnia się łydkę aktywizującą - odpowiada ona za ruch do przodu, łydkę przesuwającą - aktywizuje ona ruch do przodu i w bok, oraz ograniczającą - kontrolującą reakcję konia na pomoce przesuwające.\n33.\tW którym miejscu powinna naciskać łydka aktywizująca ?\nŁydka aktywizująca naciska tuż za popręgiem, i jest ułożona tak, że przez bark, biodro i piętę jeźdźca można poprowadzić pionową linię.\n34.\tW którym miejscu powinna oddziaływać łydka przesuwająca ?\nŁydka przesuwająca naciska na bok konia i jest cofnięta na szerokość dłoni w stosunku do położenia łydki popędzającej.\n35.\tCzy łydka przesuwająca i ograniczająca leżą w tym samym miejscu ?\nTak, położenie łydki przesuwającej i ograniczającej jest takie samo.\n36.\tJakie jest zadanie łydki ograniczającej ?\nZadaniem łydki ograniczającej (kontrolującej) jest ograniczenie ruchu zadu w bok lub zapobieganie wypadaniem zadem na zewnątrz w stosunku do kierunku ruchu.\n37.\tW jakich okolicznościach łydka działa uderzeniem (kopnięciem) na boki konia ?\nŁydki jeźdźca NIGDY nie mogą kopać ani uderzać boków konia, a jedynie spokojnie naciskać. W uzasadnionych okolicznościach możliwe jest działanie w formie impulsu, ale bez odrywania łydek od boków konia.\n38.\tOpisz prawidłowy sposób trzymania wodzy.\nWodze - nie poskręcane, równej długości - trzyma się pomiędzy małym i serdecznym palcem. Spięte końcówki wodzy zwisają w dół z prawej strony końskiej szyi (zwyczajowo). Ręka jest zamknięta. Daszkowato ustawione kciuki lekko przyciskają wodze do palców wskazujących, żeby wodze się nie wysuwały. Ręce należy trzymać na takiej wysokości, żeby przedramię i wodza tworzyły linię prostą. Rozstaw dłoni jest zależny od grubości szyi konia, ponieważ linia przedramię - wodza (widziana z góry) musi być również prosta. Dłonie ustawione tak, by ich wewnętrzna strona była równoległa do szyi konia - pięści pionowo, górą zwrócone lekko do siebie.\n39.\tJaka jest najważniejsza zasada oddziaływania wodzy ?\nWodzami wolno działać jedynie w powiązaniu z oddziaływaniem łydek i ciężaru.\n40.\tJakie są rodzaje oddziaływania wodzami ?\nWodza może: ustępować (oddawać), wstrzymywać, przytrzymywać, ograniczać, wskazywać kierunek w bok.\n41.\tNa czym polega wstrzymujące działanie wodzy ?\nWstrzymujące działanie wodzy polega na chwilowym, zależnym od potrzeby mocniejszym przymknięciu ręki i lekkim skierowaniu nadgarstków do wewnątrz.\n42.\tJaka jest najważniejsza zasada wstrzymującego działania wodzy ?\nPo każdym działaniu wstrzymującym musi nastąpić odpuszczenie. Chodzi o to, by działanie wstrzymujące nie przeszło w ciągnięcie za wodze wstecz, a powtarzało się naprzemienne z odpuszczeniem, aż do uzyskania pożądanego skutku.\n43.\tW jaki sposób działa wodza wskazująca kierunek w bok ?\nWodza działająca w ten sposób pokazuje koniowi kierunek ruchu. Jeździec odprowadza wewnętrzną rękę nieco w bok od szyi konia (do wewnątrz), w celu skierowania głowy i szyi konia w kierunku ruchu. Wodza zewnętrzna pozostaje na swoim miejscu, ograniczając ruch do wewnątrz. W efekcie dłonie jeźdźca leżą nieco szerzej, niż podczas jazdy na wprost.\n44.\tNa czym polegają najczęstsze błędy w używaniu pomocy wynikające z natury jeźdźca ?\nNajczęstszym błędem jest nadużywanie wodzy, związane z tym, że człowiek zawsze próbuje osiągnąć oczekiwany rezultat przede wszystkim za pomocą rąk. Tymczasem podczas poprawnego kierowania koniem powinny dominować łydki i ciężar jeźdźca, a wodze winny działać możliwie subtelnie.\n45.\tNa czym polega wyczucie jeździeckie ?\nWyczucie jeździeckie polega na umiejętności dostosowania siły i precyzji prawidłowo używanych pomocy w zależności od energii i szybkości reakcji dosiadanego konia.\n46.\tWymień pomocnicze środki służące do porozumiewania się z koniem.\nśrodki pomocnicze to głos, bat i ostrogi.\n47.\tDo czego służą środki pomocnicze ?\nśrodki pomocnicze służą do lepszego porozumienia się z koniem lub wzmocnienia pomocy jeździeckich.\n48.\tNa jaką cechę głosu konie reagują najbardziej ?\nNajważniejszą cechą głosu, na którą konie reagują jest jego ton.\n49.\tJaka jest najważniejsza rola głosu ?\nGłos jest środkiem pomocniczym, który przede wszystkim wzmacnia zaufanie konia.\n50.\tJaka jest różnica pomiędzy batem ujeżdżeniowym a palcatem ?\nBat ujeżdżeniowy ma długość 110 cm wraz z końcówką, palcat skokowy ma długość do 75 cm wraz z końcówką (zazwyczaj klapką) - są to wymiary dozwolone podczas zawodów.\n51.\tW którym miejscu działamy zazwyczaj na konia batem ?\nNajczęściej używa się bata tuż za łydką (wspomaga popędzające działanie łydki) lub po łopatce - wspomaga wtedy pomoce przesuwające lub ograniczające.\n52.\tDo czego są potrzebne jeźdźcowi ostrogi ?\nOstrogi potrzebne są do chwilowego wzmocnienia działania łydek.\n53.\tKto może używać ostróg ?\nOstrogi mogą być używane tylko przez jeźdźców, którzy osiągnęli zrównoważony dosiad i nauczyli się kontrolować ruchy swoich łydek.\n54.\tCo oznacza pojęcie "kontakt" ?\nPojęcie kontaktu oznacza zrównoważone oddziaływanie na konia pomocy naturalnych: ciężaru, łydek i wodzy. Wynika z tego elastyczna łączność pomiędzy ręką jeźdźca a pyskiem konia.\n55.\tCo oznacza pojęcie "koń postawiony na wodzy" ?\nKoń, który chętnie przyjmuje kontakt, ustępuje od wodzy i daje jeźdźcowi w zatrzymaniu oraz w ruchu poczucie stałej i miękkiej łączności między ręką a pyskiem, jest "postawiony na wodzy".\n56.\tCo oznacza pojęcie "jazda na długiej wodzy" ?\nKoń porusza się na długiej wodzy, gdy ustawienie szyi odpowiada naturalnemu, a równocześnie zostaje zachowany kontakt z ręką jeźdźca.\n57.\tCo oznacza pojęcie "jazda na swobodnej wodzy" ?\nKoń idzie na swobodnej wodzy, kiedy brak jest kontaktu ręki jeźdźca z pyskiem konia. Jeździec może trzymać wodze za sprzączkę.\n58.\tCo to jest "półparada" ?\nPółparada to krótkie, mocniejsze zamknięcie konia pomiędzy pomocami ciężaru, łydek i wodzy. Półparada nie jest działaniem jednorazowym, lecz jest powtarzana w rytm ruchu, dopóki nie spełni swojego zadania.\n59.\tW jakim celu stosujemy półparady ?\nPółparady stosujemy aby: wykonać przejście z jednego chodu do drugiego, skrócić bądź uregulować tempo danego chodu, zwiększyć uwagę konia przed nowym ćwiczeniem, poprawić lub utrzymać postawę i zebranie w trakcie ruchu.\n60.\tCo to jest "parada" ?\nJest to seria półparad, w rezultacie której osiąga się zatrzymanie konia. Może być wykonana z dowolnego chodu i tylko na linii prostej. Jest przygotowana przez półparady i zawsze prowadzi do zatrzymania.\n61.\tJakie pomoce stosujemy w całej paradzie (zatrzymaniu) ?\nPomoce są takie same jak w półparadach, z tym, że ostateczne zatrzymanie osiąga się "dojeżdżając" konia przez moment ciężarem i łydkami na zamkniętą rękę.\n62.\tCzy przy zatrzymaniu wodza działa wstecz ?\nPodczas wykonywania parady w żadnym wypadku wodza nie może działać wstecz, tzn. jeździec nigdy nie ciągnie za wodze. Wstrzymujące działanie wodzy osiąga się poprzez zamknięcie ręki.\n63.\tCo oznacza pojęcie "ustawienie" ?\nUstawienie oznacza że koń lekko skręca głowę w bok w stawach łączących głowę z szyją, czyli w "potylicy". Szyja w ustawieniu jest tylko nieznacznie wygięta. Pozostała część osi podłużnej konia jest prosta i nie bierze udziału w ustawieniu.\n64.\tCo oznacza pojęcie "zgięcie" ?\nPod pojęciem zgięcia należy rozumieć wygięcie całego ciała konia na jego osi podłużnej. W efekcie ciało zgiętego konia widziane z góry stanowi wycinek łuku, po którym zwierzę się porusza.\n65.\tOpisz pomoce do prawidłowej jazdy po łuku.\nRamiona jeźdźca są równoległe do łopatek konia, biodra jeźdźca są równoległe do bioder konia. Wewnętrzna łydka aktywizuje wewnętrzną tylną kończynę konia, zewnętrzna łydka leży o dłoń za popręgiem i działając ograniczająco zapobiega wypadaniu zadem. Wewnętrzna kość siedzeniowa jeźdźca jest bardziej obciążona. Wewnętrzna wodza zapewnia miękkie ustawienie i wprowadza konia w zakręt, zewnętrzna wodza działa ograniczająco.\n66.\tW którą stronę powinien być zgięty koń idący po łuku w lewo ?\nKoń idący po łuku w lewo powinien być zgięty w lewo, zgięcie powinno zawsze być zgodne z kierunkiem i promieniem łuku, po którym koń się porusza.\n67.\tKtórą kość siedzeniową (kulszową) jeździec bardziej obciąża na zakręcie ?\nNa zakręcie jeździec obciąża bardziej wewnętrzną kość siedzeniową.\n68.\tWymień podstawowe chody konia ?\nPodstawowe chody konia to stęp, kłus i galop.\n69.\tIle taktów słychać podczas ruchu konia stępem na twardym podłożu ?\nW stępie słyszalne są cztery takty.\n70.\tPodaj kolejność stawiania przez konia kończyn w stępie.\nnp. lewa tylna, lewa przednia, prawa tylna, prawa przednia.\n71.\tJakie rozróżniamy rodzaje stępa ?\nRozróżniamy 4 rodzaje stępa: stęp swobodny, pośredni, wyciągnięty i zebrany.\n72.\tOpisz pomoce stosowane do ruszania stępem ze "stój"\nObustronne działanie ciężarem i łydkami pobudzają stojącego konia do ruchu naprzód, ustępująca wodza na miękkim kontakcie umożliwia ruch.\n73.\tOpisz pomoce stosowane w ruchu podczas jazdy stępem.\nJeździec podąża w rozluźnieniu za ruchem konia, łydki utrzymują miękki kontakt z bokami konia, ręka jeźdźca, jego stawy barkowe i łokciowe akceptują lekko potakujący ruch szyi i głowy konia.\n74.\tPodaj krótką charakterystykę kłusa.\nKłus jest dynamicznym chodem dwutaktowym, z momentem zawieszenia. Koń odrywa równocześnie od ziemi i stawia przekątne pary kończyn. Moment zawieszenia powstaje pomiędzy postawieniem na podłożu kolejnej pary kończyn.\n75.\tOpisz sposób stawiania przez konia kończyn w kłusie.\nKoń opiera się na podłożu przekątną parą kończyn: np. prawa tylna-lewa przednia, odbija się i na moment powstaje faza zawieszenia. Następnie stawia przeciwstawną parę przekątnych (lewa tylna - prawa przednia) i ponownie po odbiciu z tej pary powstaje faza zawieszenia.\n76.\tJakie wyróżnia się rodzaje kłusa ?\nWyróżnia się 4 rodzaje kłusa: kłus roboczy, pośredni, zebrany i wyciągnięty.\n77.\tJakie pomoce stosujemy przy ruszaniu kłusem ?\nObustronne działanie ciężaru i obu łydek pobudza konia do ruchu naprzód, ustępująca wodza na miękkim kontakcie umożliwia ruch. Pomoce nieco silniejsze, niż przy ruszaniu stępem.\n78.\tJakie pomoce stosujemy podczas jazdy kłusem ?\nPodczas jazdy kłusem umiarkowanie napinany i rozluźniany "krzyż" a aktywne pomoce czuwają nad utrzymaniem dynamicznych i rytmicznych kroków. Wodze utrzymują stale elastyczny, miękki kontakt z pyskiem konia.\n79.\tPodaj cechy charakterystyczne galopu\nGalop jest dynamicznym chodem trzytaktowym. Po każdym skoku galopu (tzw. foule") następuje faza zawieszenia (lotu). Rozróżnia się galop z prawej nogi i z lewej nogi.\n80.\tCo to jest "foule" ?\nFoule to pojedynczy skok galopu.\n81.\tPodaj kolejność stawiania kończyn podczas galopu z prawej nogi ?\nKoń stawia na ziemi lewą tylną kończynę, następnie równocześnie przekątne prawą tylną - lewą przednią i kolejno prawą przednią, po czym następuje faza zawieszenia (lotu).\n82.\tNa którą nogę należy galopować jadąc po ujeżdżalni w lewo ?\nJadąc w lewo należy galopować z lewej nogi.\n83.\tOpisz w skrócie pomoce potrzebne do zagalopowania z prawej nogi.\nNajpierw należy zwrócić uwagę konia poprzez półparady, następnie obciążyć bardziej wewnętrzną, prawą kość siedzeniową. Prawa łydka, leżąca przy popręgu, aktywizuje ruch do przodu, prawa wodza nadaje ustawienie konia w prawo, a lewa zewnętrzna wodza ogranicza ustawienie. Lewą łydkę należy przesunąć na szerokość dłoni za popręg. W momencie zagalopowania jeździec poprzez lekko ustępujące wodze, zwłaszcza wewnętrzną, pozwala na wykonanie przez konia nieskrępowanego skoku galopu.\n84.\tJaka jest najważniejsza zasada działania pomocy w galopie ?\nZa prawidłowy galop odpowiedzialne jest poprawne położenie łydek. W każdym skoku galopu jeździec siedzi tak, jakby chciał ponownie zagalopować.\n85.\tJakie rozróżnia się rodzaje galopu ?\nRozróżnia się cztery rodzaje galopu: galop roboczy, galop pośredni, galop zebrany i galop wyciągnięty.\n86.\tJakie warunki jeździec musi spełnić, by rozpocząć naukę skoków przez przeszkody ?\nPrzed rozpoczęciem nauki skoków przez przeszkody jeździec musi mieć opanowany na bazie dosiadu podstawowego zrównoważony półsiad, umieć przyjmować różne stopnie odciążenia oraz musi umieć prowadzić konia na pomocach w półsiadzie.\n87.\tWymień rodzaje przeszkód parkurowych\nPrzeszkody pionowe - np. stacjonata, mur; przeszkody wysoko-szerokie - okser, triplebar i przeszkody szerokie - rów z wodą.\n88.\tCo to jest szereg przeszkód ?\nSzereg to 2 lub 3 pojedyncze przeszkody, pomiędzy którymi koń wykonuje 1 lub 2 skoki galopu.\n89.\tCo to jest linia przeszkód ?\nLinia to 2 przeszkody, pomiędzy którymi koń musi wykonać 3, 4, 5 lub 6 skoków galopu.\n90.\tCo to jest ustawienie przeszkód na skok-wyskok ?\nJest to ustawienie 2 przeszkód w taki sposób, aby koń nie wykonał pomiędzy nimi skoku galopu, ale po wylądowaniu po pierwszej przeszkodzie natychmiast odbił się energicznie na następną. Tak ustawione przeszkody mogą stanowić część szeregu gimnastycznego.\nX.\tWyjazdy w teren\n1.\tKto może brać udział w konnych wyjazdach w teren ?\nW konnych wyjazdach w teren mogą brać udział ci, którzy opanowali podstawy dosiadu, zarówno ujeżdżeniowego jak i półsiadu, oraz potrafią pewnie działać pomocami.\n2.\tKtórzy jeźdźcy mogą poruszać się konno po drogach publicznych ?\nPo drogach publicznych mogą poruszać się jedynie jeźdźcy znający zasady ruchu drogowego oraz konie oswojone z ruchem pojazdów\n3.\tJak należy się zachować mijając rowerzystów, pieszych, bawiące się dzieci itp. ?\nWe wszystkich w/w sytuacjach należy przejść do stępa i mijać te osoby ostrożnie stępem w bezpiecznej odległości.\n4.\tJak należy się przygotować do jazdy po zmroku ?\nSpodziewając się jazdy po zmroku należy zabrać ze sobą specjalne latarki ze światłem pozycyjnym (białe do przodu, czerwone do tyłu) mocowane do lewej łydki lub lewego ramienia jeźdźca. Wskazane jest również posiadanie elementów odblaskowych na częściach sprzętu (ochraniacze, derki) oraz kamizelek lub kurtek z elementami odblaskowymi.\n5.\tCzy jadąc w teren należy zabrać ze sobą telefon komórkowy ?\nPodczas każdego wyjazdu w teren należy bezwzględnie mieć przy sobie telefon komórkowy z uwagi na łatwość wezwania w razie potrzeby pomocy.\n6.\tJakich zasad należy przestrzegać podczas jazdy w zastępie w terenie ?\nNależy przestrzegać następujących zasad: nie wolno wyprzedzać czołowego, należy poruszać się dokładnie śladem i chodem jeźdźca czołowego, należy zachowywać bezpieczne odstępy pomiędzy końmi, wynoszące minimum 3 metry.\n7.\tW jaki sposób prowadzący jeździec może wydawać polecenia grupie ?\nProwadzący może wydawać polecenia ręką, dlatego należy obserwować gesty prowadzącego zastęp instruktora.\n8.\tCo oznacza prawa ręka instruktora wyprostowana i podniesiona do góry podczas jazdy konnej ?\nJest to zapowiedź każdej komendy i oznacza "UWAGA\n9.\tJak wygląda sygnał ręką "NA PRAWO !" i jak należy wykonać tę komendę ?\nPrawa ręka instruktora ułożona poziomo na piersi jest parokrotnie szybko skierowana w prawo w bok. Jeźdźcy na ten sygnał równocześnie skręcają w prawo, jadąc równolegle do siebie. Komendę tę stosuje się np. przy przejeżdżaniu przez drogę publiczną.\n10.\tKtórą ręką i w jaki sposób wydaje się komendę "NA LEWO !" ?\nKomendę "NA LEWO !" wydaje się gestem prawej ręki. Prawa ręka podniesiona otwarta dłonią w górę, wykonuje szybki, parokrotny ruch w lewo nad głową.\n11.\tW jaki sposób pokonujemy wjazdy (podjazdy) w terenie ?\nPodczas wjazdów jeździec odciąża grzbiet konia, pochylając tułów do przodu i pozostawiając koniowi niezbędną swobodę głowy i szyi. Jeździec nie powinien przy tym tracić kontaktu z pyskiem konia. Na stromych wjazdach można chwycić się grzywy lub objąć konia oburącz za szyję\n12.\tW jakim chodzie wjeżdżamy na długie podjazdy ?\nNa długie podjazdy wjeżdżamy stępem.\n13.\tJak należy się zachować na stromym zjeździe ?\nNa stromym zjeździe jeździec zachowuje dosiad odciążający, pochyla się do przodu i nieco wycofuje biodra. Nie wolno tracić kontaktu z pyskiem. Kierunek zjazdu powinien być prostopadły do zbocza w dół.\n14.\tDlaczego nie należy przejeżdżać przez głębokie kałuże ?\nW kałużach mogą znajdować się ostre przedmioty, mogące pokaleczyć nogi konia.\n15.\tW jaki sposób należy się poruszać po drogach publicznych ?\nJazda wierzchem powinna odbywać się po wyznaczonych drogach. W razie braku takiej drogi jazda wierzchem może odbywać się po poboczu, a jeżeli brak jest pobocza - po jezdni. Nie powinno się korzystać z dróg wyznaczonych do ruchu pieszych lub rowerzystów.\n16.\tW jaki sposób należy prawidłowo przekraczać drogę publiczną ?\nJadąc wzdłuż drogi jeźdźcy poruszają się, zgodnie z przepisami Kodeksu Drogowego, w zastępie (na ogonach). W odpowiednim miejscu (dostateczna widoczność, brak nadjeżdżających pojazdów) na komendę instruktora jednocześnie wszyscy wjeżdżają prostopadle na jezdnię i najkrótszą drogą dojeżdżają do przeciwległego pobocza, gdzie równocześnie skręcają wzdłuż drogi i kontynuują jazdę za prowadzącym.\nXI.\tBezpieczeństwo i pierwsza pomoc w jeździectwie\n1.\tJakie są najczęstsze przyczyny wypadków związanych z jeździectwem ?\nNajczęstszą przyczyna wypadków jest lekceważenie zasad bezpieczeństwa, nonszalancja i nieostrożność oraz rutyna.\n2.\tJakie niewłaściwe zachowania w stajni i podczas jazdy mogą być przyczyną wypadku ? Wymień co najmniej trzy przykłady.\nNagłe wejście do stanowiska bez uprzedzenia konia głosem, czyszczenie biegającego po boksie, nie wiązanego konia, obsługa konia w niewłaściwym obuwiu (klapki, sandałki, buty na śliskiej podeszwie), niewłaściwe prowadzenie konia w ręku, owijanie lonży lub wodzy wokół ręki, nie zachowanie bezpiecznej odległości przy prowadzeniu koni i podczas wsiadania i zsiadania, brak ostrożności w czasie podciągania popręgu i wsiadania, wejście na halę bez uprzedzenia głosem "uwaga" i uzyskanie zgody na zapytanie "wejście wolne ?", wjeżdżanie na koniu w wąskie przejścia, nie do końca otwarte bramki itp.\n3.\tJaki sprzęt jeździecki może być przyczyną wypadku ?\nNiesprawny, niesprawdzony lub wadliwy sprzęt może spowodować wiele groźnych wypadków.\n4.\tJakie błędy spowodowane słabymi umiejętnościami jeździeckimi mogą powodować wypadki ? Wymień co najmniej trzy przykłady.\nStopa głęboko wpadająca w strzemię, pięty zadarte do góry, ciągnięcie za wodze wspinającego się konia, usztywnianie ciała (często prowadzi do złamań w razie upadku), silne zaciskanie nóg powodujące uszkodzenie mięśni przywodzicieli uda, niewłaściwe używanie pomocy jeździeckich, zwłaszcza bata i ostróg.\n5.\tCzy w stajni powinna być apteczka pierwszej pomocy medycznej ?\nTak, w każdej stajni powinna znajdować się apteczka pierwszej pomocy dla ludzi, wyposażona w niezbędne środki i materiały, niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy medycznej. Zawartość apteczki powinna być na bieżąco uzupełniana.\n6.\tCzy w przypadku upadku z konia jeździec nie może samodzielnie wstać należy go postawić na nogi i pomóc dosiąść konia ?\nW żadnym wypadku nie należy tak postępować, gdyż upadek mógł spowodować wiele groźnych urazów. Lepiej poczekać, aż poszkodowany sam zacznie się podnosić.\n7.\tW jaki sposób można stwierdzić czy osobie poszkodowanej bije serce ?\nSprawdzamy to poprzez badanie tętna na tętnicy szyjnej - przykładając trzy środkowe palce dłoni w połowie długości szyi w okolicy przednio - bocznej powinniśmy czuć wyraźne tętno, co świadczy o akcji serca.\n8.\tJakie czynności składaj się na reanimację osoby nie dającej oznak życia ?\nReanimacja czyli ożywianie, polega na zastosowaniu sztucznego oddychania i masażu serca celem przywrócenia oddechu i krążenia krwi.\n9.\tW jakim czasie należy podjąć reanimację od momentu wypadku na skutek którego poszkodowany stracił przytomność i nie daje oznak życia (zatrzymanie oddechu i akcji serca) ?\nReanimację należy podąć natychmiast, gdyż już po 3 - 5 minutach następuje obumarcie mózgu na skutek zatrzymania krążenia krwi.\n10.\tJakie zasady bezpieczeństwa należy zachowywać wyjeżdżając w teren ?\nNie należy wyjeżdżać w teren w pojedynkę, starać się by grupa liczyła przynajmniej 3 osoby, zawsze zabierać ze sobą telefon komórkowy (najlepiej gdy jest ich w grupie kilka - spadając z konia można go uszkodzić co uniemożliwi wezwanie pomocy). Grupa jeźdźców powinna wyjeżdżać w teren pod opieką instruktora, a osoby niepełnoletnie zawsze w towarzystwie dorosłych. Pozostawić w stajni wiadomość o zamierzonym czasie powrotu i trasie przejazdu oraz unikać dróg o dużym nasileniu ruchu.\n11.\tDlaczego znajomość zasad udzielania pierwszej pomocy jest obowiązkiem każdego jeźdźca ?\nZnajomość zasad pierwszej pomocy jest konieczna z uwagi na stosunkowo dużą urazowość w jeździectwie. W razie wypadku umiejętności i wiedza z zakresu pierwszej pomocy medycznej mogą nie tylko zmniejszyć ryzyko powikłań u osoby poszkodowanej, ale przede wszystkim uratować jej życie.