Szlacheckie gniazdo - Monika Rzepiela | Książka w Lubimyczytac.pl - Opinie, oceny, ceny\n63 ocen 24 opinii\nWydawnictwo: Szara Godzina Cykl: Szlacheckie gniazdo (tom 1) powieść historyczna\nSzlacheckie gniazdo (tom 1)\n,,Szlacheckie gniazdo”jest powieścią o zwyczajach polskich, roli kobiety w rodzinie i społeczeństwie, patriotyzmie. Na uwagę zasługuje opis wychowywania dzieci wśród szlachty i chłopów.\nNie zabrakło tu odwołań do wydarzeń historycznych, takich jak zaborów czy uchwalenie Konstytucji 3 go maja a gościem w Pawłówce, jest nie kto inny jak sam Kościuszko.\nNiedawno miałam przyjemność zapoznać się z twórczością autorki #monikarzepiela.\n"Szlachecke gniazdo" jest pierwszym tomem cyklu - SAGA POLSKA.\nAutorka w piękny sposób opisuję życie szlachty i chłopów. Ich różnice w codziennym życiu, które w tych czasach są nie do przyjęcia.\nPodczas gdy na dworach czas płynie w sferze przyjęć, kształceniu się i dobrego jedzenia, na wsi chłopi rodzą się po to, aby pracować i służby panom.\nDwie bohaterki Leontyna - szkachcianka i Marysia - chłopka, mleczne siostry z dwóch matek, które los połączył mimo statusu społecznego.\nMimo różnic znalazły wspólny język. Obie zakochane, nieszczęśliwie.\nJaki będzie ich los? Tego z pewnością dowiem się z drugiego tomu.\nPiękna powieść, która jak najbardziej polecam.\nPodczas gdy na dworach czas płynie w sferze przyjęć, kształceniu się i dobrego jedzenia, na wsi...\nAutorka przenosi czytelnika w drugą połowę XVlll wieku na malownicze Podgórze Karpackie.Fascynujace losy bohaterek wplecione w codzienne życie osiemnastowiecznej szlachty i chłopów pańszczyźnianych, przeplatane bolesna historia. Książkę czyta się z wielka przyjemnością,przedstawiona historia wciąga od samego początku i trzyma w napięciu do samego końca.Z wielka ciekawością sięgnę po kolejną część sagi.Polecam.\nAutorka przenosi czytelnika w drugą połowę XVlll wieku na malownicze Podgórze Karpackie.Fascynujace losy bohaterek wplecione w codzienne życie osiemnastowiecznej szlachty i chłopów pańszczyźnianych, przeplatane bolesna historia. Książkę czyta się z wielka przyjemnością,przedstawiona historia wciąga od samego początku i trzyma w napięciu do samego końca.Z wielka ciekawością...\nCiekawa odskocznia od typowych ....adult😉połączenie wątków historycznych i historii obyczajowej.poza tym pokazanie przepaści między szlachtą a chłopami w tamtych czasach.\nLubię książki z historią w tle. Ta zapowiadała się super - czasy rozbiorów widziane oczami drobnej szlachty i chłopów. Niestety po obiecującym początku w jednym czasie rodzą się dziewczynki - córka chłopki i córka podczaszego. Niestety książka skupia się głównie na obyczajach i dniu codziennym niż na relacjach ludzkich i jako takiemu wątkowi. Historia w tle jest tylko wspomniana przez bohaterów i co jest na okładce - przypadkiem do dworu przyjeżdża Kościuszko. Język książki jest taki sobie, nie porywa.\nLubię książki z historią w tle. Ta zapowiadała się super - czasy rozbiorów widziane oczami drobnej szlachty i chłopów. Niestety po obiecującym początku w jednym czasie rodzą się dziewczynki - córka chłopki i córka podczaszego. Niestety książka skupia się głównie na obyczajach i dniu codziennym niż na relacjach ludzkich i jako takiemu wątkowi. Historia w tle jest tylko...\nOstatni dzień 1776 przyniósł zmiany w dwóch rodzinach szlacheckiej Pawłowskich, gdzie narodziła się Leontyna oraz chłopskiej, która powitała Marysię. I od początku dziewczynki zostały połączone ze sobą, ponieważ matka Marysi została mamką dla córki Eleonory i Gracjana Pawłowskich. Nie godziło się bowiem aby taka wielka pani zajmowała się karmieniem dziecka.\nMarysia dorastała w ubogiej rodzinie, choć jej ojciec był ekonomem we dworze, ale nie posiadali ziemi aby z niej się utrzymywać. Mimo to dzieci były kochane i jak na ówczesne czasy wychowywane bez szczególnych rygorów.\nInaczej traktowano dzieci szlacheckie. W rodzinie Pawłowskich najstarszy syn Łukasz został wysłany w podróż po Europie aby zażył rozrywki i nabrał manier zagranicznych. Młodsze dziewczynki od początku miały opiekunki, bony, guwernantki dbające o odpowiednie wychowanie i maniery. Przy czym starsza Leontyna chętnie podejmuje naukę bo jak sama twierdzi chce zostać sawantką. Elwira natomiast lubuje się w zabawie i nie w głowie jej czytanie książek.\nGdy umiera matka Marysi przy kolejnym porodzie dziewczynka przejmuje jej rolę w rodzinie. Mimo młodego wieku musi objąć opieką młodsze rodzeństwo, ale także zająć się gospodarstwem. Sytuację zmienia decyzja Pawłowskiego, który wydaje polecenie swojemu ekonomowi odnośnie ponownego ożenku, a Marysię zabiera do swojego domu jako pokojówkę dla swojej córki.\nI w tym momencie najbardziej możemy zaobserwować jak bardzo różniło się życie w tych dwóch stanach społecznych. Wieś uboga, niejednokrotnie przymierająca głodem zwłaszcza w okresie przednówka, kiedy to wykorzystywano wszelkie dostępne rośliny aby stworzyć z nich posiłek zaspokajający głód. Autorka tu serwuje czytelnikowi szereg opisów związanych z obyczajami wiejskimi od zwykłego dnia powszedniego poprzez wszelkie uroczystości w ciągu roku. Pięknie opisane tradycje, obrzędy związane z okolicami Podkarpacia.\nNie inaczej jest w przypadku mieszkańców dworu, gdzie nacisk kładziony jest na podążanie za zagranicznymi modami co przejawia się choćby w umiłowaniu prozy i poezji francuskiej. Marysia ma możliwość przypatrzenia się niekończącym się ucztom, częstym wizytom sąsiedzkim, a także odbyć podróż do Warszawy.\nW tej powieści nie brakuje oczywiście całej sytuacji społeczno - politycznej tego okresu czyli podpisania Konstytucji 3 maja. Pojawia się także postać Tadeusza Kościuszki, a w rozmowach przewija się temat kolejnego rozbioru Polski i konsekwencji tej sytuacji.\nŚrednia ale na jakieś leniwe popołudnie się nada ;) Z braku laku ...\nDobrze opowiedziana historia. Czytało się lekko i przyjemnie. Chociaż, tak szczerze nastawiałam się na poważniejszy ton książki. Dopiero końcowa jej część nabiera trochę dramatyzmu i wywołuje czytelnicze emocje.\nNa pewno duża gratka dla zainteresowanych dziejami Polski XVIII wieku. Autorka wnikliwe przedstawia społeczeństwo polskie po I rozbiorze.Poznajemy zwyczaje, tradycje, codzienne życie zarówno ubogiego chłopstwa jak i szlachty. Znajdziemy tu również przyśpiewki, dawne pieśni kościelne, opis świąt kościelnych i świeckich. To na pewno duży atut tej książki.\nMimo trudnego tła historycznego, opisów ciężkiego życia najbiedniejszej ludności, książka ciepła, czyta się ją szybko i dużym zainteresowaniem.\nNa pewno duża gratka dla zainteresowanych dziejami Polski XVIII wieku. Autorka wnikliwe przedstawia społeczeństwo polskie po I rozbiorze.Poznajemy zwyczaje,...\nAutorka znakomicie odtwarza ówczesne tło społeczne, życie codzienne oraz burzliwe tło historyczne. To przecież czasy rozbiorów. Fikcyjni bohaterowie powieści spotykają tych rzeczywistych. Na kartach powieści pojawia się między innymi Tadeusz Kościuszko. To jednocześnie powtórka z historii i z zakresu ówczesnych zasobów języka polskiego. Styl nacechowany jest dziś zapełnienie niespotykanymi pojęciami. Znaleźć można odniesienia do czytanych lektur, gazet, rozpowszechnionej wiedzy z różnych dziedzin czy rozpropagowanych wśród społeczeństwa zabobonów. Autorka charakteryzuje również rytuały świąteczne, przytacza pieśni i opisuje ówczesny status księdza i jego stosunek do poszczególnych warstw społecznych. Pokazuje też na czym wówczas opierało się głównie małżeństwo i jaką rolę odgrywały w tym wszystkim uczucia. Jasno zaznacza role kobiet i mężczyzn.\nTo jedna z tych książek, gdy podczas czytania czytelnik ma świadomość, że autor dokonał rzetelnej analizy bazy źródłowej, biorąc pod uwagę zakres historyczny, społeczny, gospodarczy, obyczajowy, kulturowy, a nawet językowy. Atutem wstępu do powieści jest lista bohaterów, nie sposób się pogubić. To nie jest powieść nudna, ale absorbująca.W dodatku czytelnik pozostaje z opowieścią otwartą, której kontynuację należy szukać w kolejnym tomie cyklu. Warto.\nAutorka znakomicie odtwarza ówczesne tło społeczne, życie codzienne oraz burzliwe tło historyczne. To przecież czasy rozbiorów. Fikcyjni bohaterowie powieści spotykają tych rzeczywistych. Na kartach powieści pojawia się między innymi Tadeusz Kościuszko. To jednocześnie powtórka z historii i z zakresu ówczesnych zasobów języka polskiego. Styl nacechowany jest dziś...\nCałość na: http://www.ksiazkowewyliczanki.pl/2020/03/poznaj-szlacheckie-gniazdo-monika.html\nAutorka po raz kolejny pokazuje fragment świata dawno zapomnianego, przedstawia jego codzienność, drobne elementy, które układały się na życie zarówno tych biednych jak i bogatych. Dwie bohaterki są jedynie punktem wyjścia do historii, która cały swój urok posiada dzięki przedstawieniu codziennego życia w czasach Polski szlacheckiej.\nDla osób, które lubią odkrywać, albo uzupełniać wiedzę na temat codziennego życia szlachty i chłopstwa w XVIII wieku ta książka będzie bardzo ciekawą lekturą. Autorka po raz kolejny stawia na przedstawienie życia w ówczesnych czasach, uzupełnia historię o fragmenty pieśni, przyśpiewek i wierszy. Poprzez codzienne życie bohaterów daje możliwość odkrycia, dla współczesnego człowieka może trudnych do zaakceptowania, nici życia poszczególnych osób. Inaczej żyje szlachta, inaczej chłopstwo.\nRzadko spotykam się z książkami historycznymi, które tak mocno wchodzą w codzienne życie bohaterów. Nieczęsto zdarza mi się czytać o drobnych elementach, które uzupełniają życie ówczesnych bohaterów, sprawiając się stają się oni postaciami z krwi i kości. Monika Rzepiela ma niezwykły dar oddania codzienności. Niezwykle istotną sprawą jest też olbrzymi research, który autorka wykonała i który doskonale widać na kartach książki. Dużym atutem jest również język, prosty, plastyczny, dzięki któremu o kolejnych wydarzeniach czyta się z przyjemnością.\nAutorka po raz kolejny pokazuje fragment świata dawno zapomnianego, przedstawia jego codzienność, drobne elementy, które układały się na życie zarówno tych biednych jak i bogatych. Dwie bohaterki są jedynie punktem wyjścia do historii, która cały swój urok posiada dzięki...\n... bliskiego człowieka dopiero wtedy się całkiem rozumie, gdy się go straci.\nMonika Rzepiela Szlacheckie gniazdo Zobacz więcej


Train Driver 2 - PL - Skład zespołu, Regulamin Forum, Symulatora i serwera TeamSpeak3 dla TD2\nInfo: PL - Skład zespołu, Regulamin Forum, Symulatora i serwera TeamSpeak3 dla TD2\nAutor Wątek: Info: PL - Skład zespołu, Regulamin Forum, Symulatora i serwera TeamSpeak3 dla TD2 (Przeczytany 88344 razy)\nPL - Skład zespołu, Regulamin Forum, Symulatora i serwera TeamSpeak3 dla TD2\n« dnia: 21 Lutego 2016, 23:15:27 »\n« Ostatnia zmiana: 01 Listopada 2020, 10:27:15 wysłana przez _l0stfake7 »\nUlfrig, Ugulele, wojton, xarrek, trainfun09 i 4 innych lubią ten post\n« Odpowiedź #1 dnia: 22 Lutego 2016, 00:47:50 »\n« Ostatnia zmiana: 01 Listopada 2020, 10:27:26 wysłana przez _l0stfake7 »\n« Odpowiedź #2 dnia: 22 Listopada 2017, 18:22:42 »\nZAŁĄCZNIK DO REGULAMINU SERWERA TEAMSPEAK\nDodatek zaktualizowany dnia 26.01.2021 zawierający listę osób z rangami administracyjnymi.\n- deemixx- krzysiek9825\n- Marcin_S- Meril\nZarządzenie serwerem (sprawy czysto techniczne):\n« Ostatnia zmiana: 26 Stycznia 2021, 17:17:20 wysłana przez Wiedenka »\nSiła reputacji: 1169\nOdp: PL - Regulamin Forum, Symulatora i serwera TeamSpeak3 dla TD2\n« Odpowiedź #3 dnia: 24 Maja 2020, 21:47:10 »\nREGULAMIN SERWERA TEAM SPEAK 3 DLA TRAIN DRIVER 2\nBartek2002, Pepsi2026, Jacek33, wojton, babisz_fajny i 1 inny lubią ten post\nOdp: PL - Skład zespołu, Regulamin Forum, Symulatora i serwera TeamSpeak3 dla TD2\n« Odpowiedź #4 dnia: 31 Maja 2020, 23:13:10 »\nUprzejmie informuję, że w dniu 31.05.2020 nastąpiła zmiana w składzie członków zarządu:\n- jego szeregi opuścił kolega Inomusis, któremu serdecznie dziękujemy za ogromne zaangażowanie, poświęcony czas i profesjonalizm, z którym podchodził do każdego zadania; Inomushis pozostaje nadal w gronie deweloperów naszego projektu,\n- nowym członkiem zarządu zostaje Xoorbes, który jednocześnie objął stanowisko naczelnika deweloperów.\nZaktualizowana została lista członków zespołu kilka postów wyżej.\nKorzystając z okazji informuję, że do odwołania nie będę rozpatrywał wniosków o zmianę nazwy użytkownika w naszych systemach.\nMaciejakS, Konduktor321, Pepsi2026, TowarowyPL, XardesPL i 11 innych lubią ten post\n« Odpowiedź #5 dnia: 10 Grudnia 2020, 18:36:23 »\nZgodnie z Uchwałą Zarządu z dnia 10.12.2020 r. zmianie uległy osoby w pionie moderacji. W związku z tym zaktualizowano\nskład Moderatorów Globalnych na forum oraz na Serwerze Teamspeak 3 dla Symulatora Train Driver 2.\nkowbojYT i milosz007001 lubią ten post\n« Odpowiedź #6 dnia: 31 Grudnia 2020, 21:48:34 »\nW połowie 2018 roku przeprowadziliśmy reorganizację projektu TrainDriver2, której skutkiem było powołanie nowych zespołów i naczelników, których zadaniem było kierowanie pracą każdego z zespołów. Założyliśmy przy tej zmianie, że naczelnicy są powoływani na pewien okres czasu, a wybierają ich członkowie poszczególnych grup. W grudniu tego roku w wyniku przeprowadzonych wyborów zostali powołani następujący naczelnicy:\nDeweloperzy - _l0stfake7, który zastąpi na tym stanowisku xoorbesa\nTrenerzy - babisz_fajny, który zastąpi marcin_s\nModeratorzy - Stasiu, który zastąpi Coyotka\nKonstruktorzy - trichlor\nAdministratorzy - uetam\nNowa kadencja została ustalona na okrągły rok. Z tego miejsca dziękujemy poprzedniej ekipie, a nowym naczelnikom życzymy energii i zapału, bo pracy dla Was nie zabraknie\nTym samym obecna struktura symulatora przestawia się następująco:\n« Ostatnia zmiana: 01 Stycznia 2021, 09:01:19 wysłana przez xoorbes »\nFofal, jantar, HehePL, Argeos, Stasiu i 25 innych lubią ten post


Ochrona danych osobowych i polityka prywatności – Fundacja Jedność\n25 maja 2018 roku weszło w życie RODO – nowe rozporządzenie o ochronie danych osobowych obejmujące wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej. Nasze standardy przechowywania danych osobowych i polityka prywatności jest zgodna z tymi wymogami.\nStaramy się zachować najwyższy stopień bezpieczeństwa, tak byś czuła/czuł się komfortowo przekazując nam informacje o sobie. Nie udostępniamy ich innym osobom czy podmiotom, chyba że jesteśmy do tego prawnie zobligowani. O wszystkich zmianach dotyczących naszych usług i dokumentacji, które mogą mieć jakikolwiek wpływ na Ciebie i Twoje dane, będziemy informować Cię na bieżąco. Pamiętaj, że podanie danych osobowych, a także zgoda na ich przetwarzanie są całkowicie dobrowolne, W każdej chwili masz prawo do aktualizacji lub całkowitego usunięcia swoich danych osobowych z naszej bazy.\nInformujemy, że administratorem Twoich danych osobowych jest Agnieszka Czubak Fundacja Jedność ul. Brzezińska 5/6 95 – 010 Stryków.\nAdministrator Danych Osobowych – partnerzy\nFundacja Jedność korzysta ze skryptów i elementów oprogramowania dostarczonych i znajdujących się na serwerach partnerów biznesowych. Korzystamy z Domena.pl, który ma infrastrukturę serwerową na Exea Data Center. Jest to nowoczesny ośrodek przetwarzania danych, który dostarcza pełen zakres usług związanych z infrastrukturą IT dla dużego biznesu, w tym usługi Data Center i Cloud Computing. Data Center jest jedynym w Polsce budynkiem posiadającym najwyższy certyfikat bezpieczeństwa TIER III of Constructed Facility przyznany po serii rygorystycznych testów The Uptime Institute. Zgodnie z polityką bezpieczeństwa Domena.pl dba o każdy element zabezpieczenia danych osobowych, od zabezpieczeń fizycznych po techniczne, organizacyjne, a przede wszystkim osobowy oraz kładzie nacisk na edukację pracowników, budowanie świadomości w zakresie ochrony danych, utrwalanie postaw bazujących na wiedzy z zakresu ochrony danych oraz na informowanie o zasadach ograniczonego zaufania. (więcej na https://www.domena.pl/aktualnosci/domenapl-gotowa-na-rodo )\nDo dostępu danych Fundacji Jedność mogą być dopuszczeni: osoby fizyczne lub firmy współpracujące z naszą fundacją w wypadku podpisania umów gwarantujących zachowanie dyskrecji i niewykorzystanie danych do innych celów jedynie na czas okresu współpracy w wypadku ściśle określonych i uzasadnionych administracją i rozwojem naszej fundacji do celów np. takich jak: specjaliści pomagający w rozwoju strony internetowej, newslettera, metod zabezpieczania danych. Nasza fundacja nie prowadzi handlu danymi osobowymi i dokłada wszelkich starań by jak najlepiej je chronić, nie zakupuje również danych u podmiotów trzecich.\nPrzetwarzanie danych – cel, podstawa, zakres\nWszelkie przekazane nam dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w zakresie i celu, na jaki wyraziłaś/eś zgodę.\nTwoje dane osobowe są u nas bezpieczne i dokładamy wszelkich starań, aby poziom ten z roku na rok był coraz wyższy. Chcemy by zapoznanie się z naszą polityką prywatności pozwoliło Ci poczuć się bezpiecznie w kontakcie z nami.\nDane osobowe Użytkowników mogą być wykorzystywane przez Fundację Jedność do celów marketingowych przez co rozumiemy inspirowanie i informowanie o organizowanych przez nas warsztatach i wydarzeniach, wyłącznie po wyrażeniu przez Użytkownika zgody na takie przetwarzanie.\nTwoje dane przetwarzane są na podstawie prawa polskiego oraz podstawy prawnej: art. 6 ust. 1 lit. a RODO w celu przesyłania Ci newslettera. W każdej chwili możesz się z nami skontaktować wysyłając maila na adres: fun.jednosc@gmail.com, aby wycofać zgodę na jego otrzymywanie\nDziałamy na podstawie: Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).\nW bazie klientów indywidualnych przetwarzane są następujące kategorie danych: imię i nazwisko oraz dane kontaktowe takie jak adres e-mail oraz telefon.\nW bazie danych znajdują się adresy osób, które samodzielnie zapisały się na newsletter, uczestniczyły w organizowanych przez naszą fundację przedsięwzięciach lub wysłały zapytania o organizowane przez nas warsztaty i wydarzenia.\nPosiadamy również oddzielną bazę danych firm, z którymi współpracowaliśmy do tej pory (w tym powierzaliśmy zlecenia).\nW przypadku danych osobowych przetwarzanych przez Fundację Jedność w celach innych niż niezbędne do świadczenia Usług i utrzymania strony, Użytkownik może zgłosić Administratorowi żądanie zaprzestania przetwarzania swoich danych osobowych. Takie żądanie zostaje uwzględnione przez Administratora niezwłocznie.\nDane osobowe przetwarzane w celu zawarcia lub wykonania umowy oraz wypełnienia obowiązku prawnego Administratora będą przechowywane przez okres obowiązywania umowy, a po jego upływie przez okres niezbędny do: wypełnienia obowiązku prawnego Administratora (np. wynikającego z przepisów podatkowych lub rachunkowych).\nDane osobowe przetwarzane na potrzeby marketingu produktów lub usług Fundacji Jedność na podstawie uzasadnionego interesu prawnego, będą przetwarzane do czasu zgłoszenia sprzeciwu przez osobę, której dane dotyczą.\nW przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes Administratora – do czasu istnienia tego interesu.\nOdmowy lub prawo do żądania ograniczenia przetwarzania danych osobowych – w przypadku, gdy: (i) osoba, której dane dotyczą, kwestionuje prawidłowość danych osobowych, (ii) przetwarzanie danych jest niezgodne z prawem, a osoba, której dane dotyczą, sprzeciwia się usunięciu danych, żądając w zamian ich ograniczenia, (iii) administrator nie potrzebuje już danych dla swoich celów, ale osoba, której dane dotyczą, potrzebuje ich do ustalenia, obrony lub dochodzenia roszczeń, (iv) osoba, której dane dotyczą wniosła sprzeciw wobec przetwarzania danych – do czasu ustalenia, czy prawnie uzasadnione podstawy po stronie administratora są nadrzędne wobec podstawy sprzeciwu\nPrawo do sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych, w tym profilowania, gdy (i) zaistnieją przyczyny związane z Twoją szczególną sytuacją, oraz (ii) przetwarzanie danych oparte jest na podstawie niezbędności do celów wynikających z naszego prawnie uzasadnionego interesu.\nPrawo do żądania sprostowania (poprawiania) danych osobowych – w przypadku, gdy dane są nieprawidłowe lub niekompletne\nPrawo do żądania usunięcia danych osobowych (tzw. „prawo do bycia zapominanym”) – w przypadku, gdy, (i) dane nie są już niezbędne do celów, dla których były zebrane lub w inny sposób przetwarzane, (ii) osoba, której dane dotyczą wniosła sprzeciw wobec przetwarzania danych osobowych, (iii) osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę, na której opiera się przetwarzanie i nie ma innej podstawy prawnej przetwarzania, (iv) dane przetwarzane są niezgodnie z prawem, (v) dane muszą być usunięte w celu wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisów prawa\nPrawo do przenoszenia danych osobowych w przypadku, gdy: (i) przetwarzanie odbywa się na podstawie umowy zawartej z osobą, której dane dotyczą lub na podstawie zgody wyrażonej przez taką osobę, oraz (ii) przetwarzanie odbywa się w sposób zautomatyzowany;\nCofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych; W zakresie, w jakim udzieliłeś/udzieliłaś nam zgody na przetwarzanie danych osobowych, przysługuje Ci prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych.\nZmiana polityki prywatności Fundacji Jedność\nAdministrator zastrzega sobie prawo zmiany polityki prywatności, o ile będzie wymagać tego obowiązujące prawo, ulegną zmianie warunki technologiczne funkcjonowania Fundacji Jedność lub zmiana będzie wprowadzać standard wyższy od minimum wymaganego prawem. O takiej zmianie Fundacja Jedność powiadomi drogą elektroniczną (na wskazany przy rejestracji e-mail). Aktualny tekst polityki prywatności zawsze będzie znajdować się pod adresem: http://www.fundacjajednosc.com.pl/polityka-cookies/\nSerwis – serwis internetowy działający pod adresem www.fundacjajednosc.com.pl\nAdministrator – firma Fundacja Jedność, prowadząca działalność pod adresem: 95-010 Stryków, ul. Brzezińska 5/6, o nadanym numerze identyfikacji podatkowej (NIP): 7282813113, o nadanym numerze REGON: 366377505, o nadanym numerze KRS: 0000659414, świadcząca usługi drogą elektroniczną za pośrednictwem Serwisu oraz przechowująca i uzyskująca dostęp do informacji w urządzeniach Użytkownika\nWe wszystkich sprawach dotyczących przetwarzania danych osobowych, korzystania z praw związanych z przetwarzaniem danych, jakichkolwiek pytań lub wątpliwości co do polityki prywatności i bezpieczeństwa Twoich danych osobowych, chęci aktualizacji lub usunięcia Twoich danych osobowych, o ile nie możesz lub nie chcesz zrobić tego samodzielnie możesz kontaktować się z nami pod adresem email: fun.jednosc@gmail.com.\nKontaktujemy się z Tobą głównie za pomocą podanego e-maila, a tylko w szczególnych sytuacjach korzystamy z podanego przez Ciebie numeru telefonu.


Rosja Putina – Anna Politkovskaya – chomikuj, ebook, pdf, epub, mobi\nStrona główna » Literatura faktu, reportaże, biografie » Rosja Putina\nKilka słów o książce pt. “Rosja Putina”\nScena jak z bajki: młodziutka, urocza dziewczyna tańczy na balu z przystojnym księciem. Rozmawiają. Nieoczekiwanie on prosi ją o rękę, a ona – rezolutnie i odważnie, jak na owe czasy – odpowiada: – Ależ ja nie kocham pana! – Nie szkodzi – zapewnia ją niezrażony aman...\nW Angel Sands, niewielkim nadmorskim kurorcie, czas płynie powoli, odmierzany miarowym szumem fal. Pomiędzy domkami do wynajęcia, willami i kafejkami mieści się również prowadzony przez rodzinę Baxterów, a właściwie przez „dziewczyny Baxterów”, pensjonat. Nieoczekiwanie niespełniona w roli gospo...\nPoniżej prezentujemy fragment książki autorstwa Anna Politkovskaya\nMagdalena Muszyńska, Izabela Surdykowska-Jurek\nCopyright © Anna Politkovskaya 2004 Copyright © for the Polish edition by Studio EMKA, Warszawa 2005, 2012\nul. Królowej Aldony 6, 03-928\nWarszawa tel./fax 22 628 08 38, 616 00 67\nB com 3 Sp. z o.o.\nDlaczego niełatwo jest utrzymać „różowy” punkt widzenia, mając bezpośrednio do czynienia z rosyjską rzeczywistością? Dlatego że Putin – jako produkt najbardziej mrocznej służby wywiadowczej swego kraju – nie zdołał wznieść się ponad środowisko, które go ukształtowało i przestać zachowywać się jak podpułkownik radzieckiego KGB. W dalszym ciągu się trudzi, koniecznie chcąc policzyć się ze swymi kochającymi wolność krajanami; uporczywie dławi swobodę – zupełnie tak samo, jak czynił to we wcześniejszych latach swej kariery.\nKsiążka ta mówi również o tym, że nie każdy w Rosji jest gotów znosić jego zachowanie. Nie chcemy już więcej być niewolnikami, nawet gdyby taki akurat stan rzeczy najbardziej pasował Zachodowi. Domagamy się prawa do bycia wolnymi ludźmi!\nKsiążka nie stanowi analizy polityki prowadzonej przez Putina. Nie jestem analitykiem politycznym. Jestem po prostu jedną z istot ludzkich, twarzą w tłumie – w Moskwie, w Czeczenii, Petersburgu i gdziekolwiek indziej. Jest to zapis moich reakcji emocjonalnych, spisanych na marginesie życia – życia, jakie prowadzi się w dzisiejszej Rosji. Za wcześnie jeszcze na zdystansowanie się do tego wszystkiego, co skądinąd jest koniecznością, gdyby chciało się dokonać chłodnej analizy jakiegokolwiek zjawiska. Ja zaś żyję w teraźniejszości i notuję to, co widzę.\nW Rosji armia stanowi zamknięty system, nieróżniący się od więzienia. Nikt nie dostanie się ani do tej armii, ani do więzienia, jeśli odpowiednie władze nie zażyczą sobie, aby się właśnie tam znalazł. A kiedy ktoś już się tam dostał, będzie wiódł życie niewolnika.\nKażda armia na świecie próbuje prowadzić swoje działania bez rozgłosu, i być może dlatego mówimy o generałach tak, jak gdyby byli oni członkami jakiegoś plemienia o zasięgu międzynarodowym; a charakterystyka osobowości jego członków jest identyczna na całej planecie – niezależnie od tego, któremu akurat prezydentowi czy państwu w danej chwili służą.\nIstnieją jednak pewne cechy szczególne wyróżniające armię rosyjską, a raczej stosunki panujące między nią a ludnością cywilną. Otóż władze cywilne nie mają żadnej kontroli nad tym, co wyprawia wojsko. Szeregowiec należy do najniższej rangą kasty w wojskowej hierarchii. Jest nikim. Jest niczym. Za betonowymi murami wojskowych koszar oficer może zrobić żołnierzowi, co mu się będzie żywnie podobać. Podobnie oficer wyższy szarżą może zrobić swemu niższemu stopniem koledze, co tylko zechce.\nPomyślą Państwo zapewne: „Nieee, na pewno nie może być z tym wszystkim aż tak źle…”\nCóż, no tak – rzeczywiście, nie zawsze. Czasami dzieje się lepiej, lecz tylko dlatego, że jakiś poszczególny ludzki człowiek przywołał swych podwładnych do porządku. Jedynie w takich chwilach pojawia się promyk nadziei.\n„No, ale co z rosyjskimi przywódcami?” – może się ktoś zaciekawić. „Przecież prezydent jest z mocy swego urzędu głównodowodzącym armii, zwierzchnikiem sił zbrojnych, a zatem jest osobiście odpowiedzialny za to, co się tam dzieje – czyż nie?”\nNiestety – kiedy już uda im się objąć urząd na Kremlu, przywódcy nasi nie podejmują żadnych wysiłków w kierunku powściągnięcia panującego w armii bezprawia; już raczej należy się po nich spodziewać, że nadadzą oficerom jeszcze większe prerogatywy. W zależności od tego, czy dany przywódca polityczny odpowiednio dogodzi armii, ta będzie albo go popierać, albo podrywać jego pozycję. Jedyne próby zhumanizowania rosyjskiej armii zostały podjęte za Jelcyna, w ramach programu propagowania demokratycznych swobód. Rezultaty tych usiłowań nie przetrwały jednak długo. W Rosji trzymanie się władzy jest ważniejsze niż ratowanie życia żołnierzy, toteż pod gradem głosów oburzenia padających ze Sztabu Generalnego Jelcyn wywiesił w końcu białą flagę i poddał się generałom.\nPutin natomiast nigdy nie podjął w tym względzie jakichkolwiek usiłowań. On sam jest oficerem. I na tym koniec. Kiedy po raz pierwszy pojawił się na ekranie rosyjskiego politycznego radaru, bardziej w charakterze potencjalnej głowy państwa niż niepopularnego dyrektora powszechnie znienawidzonej Federalnej Służby Bezpieczeństwa (FSB), zaczął składać deklaracje w tonie takim, że oto wojsko, którego znaczenie zostało pomniejszone za czasów Jelcyna, ma zostać odtąd odrodzone; tym zaś, czego mu jedynie brak do odnowy, jest druga wojna w Czeczenii. Źródło wszystkiego, co zdarzyło się od tamtej pory na obszarze północnego Kaukazu, można odnaleźć w tamtej właśnie przesłance.\nKiedy rozpoczęła się druga wojna czeczeńska, wojsku dano wolną rękę, toteż w wyborach prezydenckich roku 2000 armia zagłosowała jak jeden mąż za Putinem. Obecna wojna okazała się dla niej okolicznością wysoce korzystną – źródłem przyspieszonego awansu, coraz to większej liczby medali, no i kucia na gorąco prędkich karier. Generałowie służby czynnej kładą podwaliny pod karierę polityczną i zostają katapultowani wprost do środowiska politycznych elit.\nDla Putina odrodzenie armii jest dobrym uczynkiem po okresie upokorzeń doznanych za Jelcyna i klęsce w pierwszej wojnie czeczeńskiej. Jak konkretnie Putin dopomógł swojej armii, przekonamy się dzięki historiom, które za chwilę opowiem. Czy chciałoby się żyć w kraju, w którym z czyichś podatków podtrzymuje się tego rodzaju instytucję – można osądzić samemu.\nJak czuje się człowiek, którego syn ukończył osiemnaście lat i został powołany do wojska jako „ludzki materiał”? Jaki stopień zadowolenia można osiągnąć, mając do czynienia z armią, z której co tydzień tłumnie dezerterują żołnierze – czasem nawet całymi oddziałami lub kompaniami naraz? Co można by pomyśleć o wojsku, w którym w jednym tylko roku (2002) ponad pięciuset ludzi – a więc cały batalion – zginęło nie wskutek działań wojennych, lecz w wyniku pobicia?! W którym oficerowie rozkradli dosłownie wszystko, od dziesięciorublowych banknotów przysyłanych szeregowcom przez rodziców, aż po całe kolumny czołgów?! O wojsku, w którym oficerowie jednoczą się w nienawiści do rodziców żołnierzy, a to dlatego, że – kiedy tylko okoliczności stają się po prostu nazbyt hańbiące – pałające gniewem matki bardzo często protestują przeciw mordowaniu swoich synów i domagają się kary lub odwetu?\nJest 18 listopada 2002 roku. Nina Lewurda, szkolna nauczycielka na emeryturze po 25 latach pracy, jest masywną, wolno poruszającą się kobietą, starą, zmęczoną, z całym szeregiem poważnych schorzeń. Czeka teraz od wielu godzin, podobnie jak wielokrotnie zdarzało jej się to w poprzednich latach, w niesympatycznej poczekalni sądu rejonowego na Krasnoj Presni w Moskwie.\nPoza tym miejscem pani Nina nie ma się dokąd zwrócić. Jest matką bez syna, a nawet gorzej: bez prawdy o swoim synu. Porucznik Paweł Lewurda urodził się w 1975 r. Dla armii jest numerem U-729343. Zginął w Czeczenii na samym początku tamtejszej drugiej wojny; wojny, która – zgodnie ze słowami Putina – przyczyniła się do odrodzenia wojska. Jakie to było odrodzenie, przekonamy się z opowieści o ostatnich miesiącach życia „numeru U-729343”. To nie sam fakt jego śmierci na wojnie, lecz tej śmierci okoliczności i wydarzenia, które nastąpiły potem, zmusiły Ninę do biegania po instytucjach prawniczych w ciągu ostatnich jedenastu miesięcy. Przyświecał jej tylko jeden cel: uzyskanie prawniczo precyzyjnej odpowiedzi od państwa na pytanie, dlaczego to jej syna pozostawiono w tyle na polu walki. A także – w niejakim związku z powyższym – zadanie pytania, dlaczego od chwili jego śmierci Ministerstwo Obrony traktuje ją w tak okropny sposób.\nJako dziecko Paweł Lewurda marzył o zrobieniu kariery w wojsku. Nie jest to dzisiaj bynajmniej powszechny stan rzeczy. Chłopcy z biednych rodzin, owszem, starają się o miejsca w wojskowych akademiach, ich celem jest jednak zdobycie stopnia, a następnie – zwolnienie z obowiązków. Płynące z urzędu prezydenckiego nie kończące się samochwalne sprawozdania na temat coraz to większej konkurencji wśród kandydatów na miejsca w instytutach wojskowych są najprawdziwszą prawdą, ale mniej ma to wspólnego z jakimkolwiek wzrostem prestiżu armii niż ze skrajną nędzą tych, którzy starają się o przyjęcie na takie studia. Ta sama sytuacja wyjaśnia katastrofalny niedobór młodszych rangą oficerów w jednostkach wojskowych. Kiedy młodszy oficer staje się absolwentem uczelni wojskowej, po prostu nie melduje się w garnizonie, do którego go wydelegowano. Staje się nagle „poważnie chory” i przysyła zaświadczenia stwierdzające u niego cały wachlarz niespodziewanych przypadłości. Takie certyfikaty nie jest trudno załatwić w kraju tak skorumpowanym jak Rosja.\nAle Paweł był inny. On naprawdę chciał zostać oficerem. Rodzice próbowali mu to wyperswadować, bo wiedzieli, jaki to ciężki kawałek chleba. Ojciec chłopca, Piotr Lewurda, sam przecież był oficerem, toteż jego rodzina żyła przerzucana od jednego odległego garnizonu do drugiego.\nJednak na początku lat dziewięćdziesiątych wszystko i tak zaczęło się rozpadać na skutek tego, co wyrabiało się dotąd w sowieckim imperium. Absolwent szkoły musiałby chyba być szalony – każdy by to przyznał – żeby podjąć decyzję o zapisaniu się na akademię wojskową, która nie potrafiła nawet wykarmić własnych studentów.\nA jednak Paweł upierał się przy karierze swoich marzeń i wyjechał na studia daleko – do Dalekowschodniego Kolegium Oficerskiego Sił Zbrojnych. W roku 1996 uzyskał stopień oficerski i wysłano go do odbycia służby w okolicach Petersburga. Dwa lata później wrzucono go na skwierczącą patelnię: trafił do 58. Armii.\n58. Armia cieszy się w Rosji złą sławą. Jest synonimem degeneracji tamtejszych sił zbrojnych. Oczywiście, zaczęło się to jeszcze przed Putinem. Ten ponosi jednak wielką odpowiedzialność – przede wszystkim za fakt, że cała ta anarchia w środowisku oficerów trwa poza jakąkolwiek kontrolą, w drugiej zaś kolejności – za skuteczne stawianie oficerów ponad prawem. Praktycznie rzecz biorąc, pozostają oni bezkarni, niezależnie od tego, jakie zbrodnie popełnią.\n58. Armia była poza tym armią generała Władimira Szamanowa. Ten utytułowany Bohater Federacji Rosyjskiej, który walczył w obu wojnach w Czeczenii, zyskał ponurą sławę ze względu na wyjątkową brutalność okazywaną ludności cywilnej. Obecnie generał jest na emeryturze. Porzucił swą wojskową funkcję i został gubernatorem obwodu ulianowskiego, w wyborze na które to stanowisko dopomogła mu rola odegrana w drugiej wojnie czeczeńskiej, kiedy to nie schodził z telewizyjnego ekranu. Codziennie informował wtedy swój naród, że „Czeczeńcy to bandyci”, którzy ze wszech miar zasłużyli sobie na zagładę. W tej mierze generał cieszył się całkowitym poparciem Putina.\nKwatera główna sztabu 58. Armii znajduje się we Władykaukazie, stolicy Republiki Osetii Północnej – Alanii, graniczącej z Czeczenią i Inguszetią. Oddziały tej armii walczyły w pierwszej wojnie czeczeńskiej, i w dalszym ciągu walczą na tym terenie. Jej korpusy oficerskie, idąc w ślad za swoim generałem, także wsławiły się wyjątkową brutalnością zarówno wobec czeczeńskiej ludności, jak i wobec własnych żołnierzy czy młodszych oficerów. Rostów nad Donem jest z kolei siedzibą sztabu głównego Okręgu Wojskowego Północny Kaukaz, któremu 58. Armia podlega. Większa część archiwum rostowskiego Komitetu Matek Żołnierzy składa się z akt odnoszących się do dezercji szeregowych w wyniku ich pobicia przez oficerów 58. Armii, która jest równie słynna z rażących przypadków kradzieży zapasów z własnych magazynów, a także zdrad, występujących na masową skalę. Armia ta sprzedaje broń rozkradzioną z własnych magazynów komendantom polowym czeczeńskiego ruchu oporu. Czyli – pomaga swoim wrogom.\nZnam osobiście wielu młodszych oficerów, którzy zadali sobie nadzwyczajny wręcz trud, aby uniknąć służenia w tejże 58. Armii. Lewurda zdecydował jednak inaczej. Jako żołnierz nie złamał szeregów. Pisywał listy, które ciężko było czytać.\nPrzyjeżdżał do domu na przepustki, a wtedy rodzice widzieli, jak ich syn robi się coraz bardziej zasępiony. Niezależnie jednak od tego, jak często nakłaniali go, żeby odszedł z wojska, odpowiadał: „Co trzeba wykonać, to trzeba.” Paweł Lewurda był najwyraźniej kimś, kogo władze mogłyby określić jako młodego Rosjanina charakteryzującego się szczególnym poczuciem obowiązku względem swojej Ojczyzny i głębokim patriotyzem. W istocie rzeczy miał on nadzieję na prawdziwe odrodzenie rosyjskiej armii – nie takie w stylu putinowskim.\nW roku 2000 Paweł Lewurda miał kolejną sposobność odmowy pójścia na wojnę na północnym Kaukazie. I chyba nikt nie mógłby mieć do niego o to pretensji. Wielu młodszym oficerom udawało się znaleźć sposób na uzyskanie natychmiastowego zwolnienia. Paweł jednak – jak to wyjaśniał rodzicom – nie mógł opuścić swoich żołnierzy.\nW dniu 13 stycznia 2000 roku Paweł pojechał na wojnę, najpierw jako podkomendny 15. zmotoryzowanego gwardyjskiego pułku piechoty, należącego do 2. (Tamańskiej) Dywizji Gwardyjskiej (jednostka wojskowa 73881), w obwodzie moskiewskim. 14 stycznia pani Nina usłyszała głos syna przez telefon po raz ostatni. Podpisał on był specjalny kontrakt na wyprawę do Czeczenii i…\nByło aż nazbyt oczywiste, co zwiastowało owo straszliwe „i”.\n– Płakałam. Zrobiłam przecież, co w mojej mocy, żeby zmienić jego decyzję – wspomina pani Nina. – Ale Paweł powiedział, że żadnego odwrotu być nie może. Poprosiłam krewniaczkę, która mieszka w Moskwie, żeby pojechała prosto do Dywizji Tamańskiej i żeby spróbowała mu to wyperswadować. Kiedy dotarła do jednostki, okazało się, że minęła się z nim zaledwie o kilka godzin – on wyleciał już do Mozdoku. To małe północnoosetyjskie miasteczko leży na granicy z Czeczenią. Kiedy rozpoczęła się wojna, stało się ono główną bazą Zjednoczonego Dowództwa Sił i Oddziałów, które zmobilizowano do przeprowadzenia Putinowej „operacji antyterrorystycznej”.\nW ten oto sposób z dniem 18 stycznia 2000 roku numer U-729343 znalazł się w Czeczenii.\n„W tej chwili jestem na południowo-zachodnich przedmieściach Groznego (…)” – pisał Paweł w swoim pierwszym (i jedynym) liście do rodziców, wysłanym z wojny. Nosi on datę 24 stycznia 2000.\n„Miasto jest zablokowane ze wszystkich kierunków, toczą się tu zażarte walki. Ogień nie ustaje ani na chwilę. Miasto stoi w płomieniach, niebo jest całkowicie czarne. Czasami w pobliżu spadnie łuska od moździerza albo jakiś myśliwiec pośle pocisk tuż koło ucha. Artyleria nie daje sobie nawet chwili wytchnienia. Straty w batalionie są przerażające. Wszyscy oficerowie z mojej kompanii zostali wyłączeni z działań. Oficera, który dowodził tą jednostką przede mną, wysadziła w powietrze jedna z naszych własnych min-pułapek. Kiedy poszedłem odwiedzić naszego dowódcę kompanii, ten nonszalancko złapał swoją strzelbę i posłał serię w ziemię, o parę centymetrów ode mnie. Miałem najzwyklejsze szczęście, że mnie nie trafił. Wszyscy się śmieli. Mówili: „Pasza, przed tobą było tu pięciu oficerów dowodzących jednostką, a ty, mało brakowało, nie wytrwałbyś i pięciu minut!” Chłopaki tutaj są w porządku, ale nie mają silnej woli. Oficerowie są kontraktowi, a żołnierze – z paroma wyjątkami – chociaż bardzo młodzi, jakoś wytrzymują. Śpimy wszyscy w namiocie, na ziemi. Jest tu mnóstwo pcheł. Dają nam do żarcia byle ścierwo. W tym zakresie nic się nie zmieniło. Co nas czeka – nie wiemy. Albo przypuścimy szturm na cośtam, albo będziemy tak tu siedzieć, póki nie zmienimy się w debili, albo też wyłuskają nas stąd i zapakują z powrotem do Moskwy. Albo Bóg wie, co jeszcze. Nie jestem chory, ale czuję się tak bardzo przygnębiony. To na razie wszystko. Ściskam, całusy – Pasza.”\nTaki list może wydawać się czymś niezbyt odpowiednim, jeśli chce się dodać otuchy swoim rodzicom. W warunkach wojny traci się jednak zdolność uspokajania ludzi i zapomina się, że pewne rzeczy mogą szokować kogoś, kto znajduje się daleko, skoro samemu przeżyło się sto razy więcej wstrząsów.\nJak się później wyjaśniło, list Pawła miał istotnie w zamierzeniu służyć podniesieniu rodziców na duchu. Kiedy go pisał, nie leżał tak naprawdę w namiocie, rozważając, co ich wszystkich czeka. Co najmniej od 21 stycznia był czynnie włączony w toczące się „zażarte walki”, najpierw objąwszy dowództwo kompanii moździerzowej, a wkrótce potem całej kompanii. Pozostali oficerowie rzeczywiście byli „wyłączeni z działań” i nie było nikogo innego, kto mógłby objąć dowództwo.\nNie przebywał również na „przedmieściach” Groznego.\n19 lutego, wspomagając grupy rozpoznania swojego batalionu w próbie przełamania okrążenia i „osłonięcia odwrotu swoich towarzyszy” (jak to sformułowano w oficjalnej pochwale, wyznaczając Pawła do Orderu za Męstwo), wycofujących się z wioski Uszkałoj w okręgu Itum-Kalin, porucznik Lewurda został ciężko ranny i zmarł skutkiem „obfitego krwotoku wywołanego wieloma ranami postrzałowymi”.\nTak więc śmierć dosięgła go w Uszkałoju. Zimą roku 2000 zażarte walki osiągnęły tam swoją kulminację – desperacka wojna partyzancka prowadzona w wyżynnych lasach, na wąskich ścieżynach. Ale gdzie było ciało Pawła?\nDo rodziny nie dotarła trumna ze szczątkami syna Niny Lewurdy, tak aby można je było pochować. Jego szczątki – jak odkryła pani Nina – zostały zagubione przez państwo: to samo państwo, któremu próbował on służyć z taką desperacką lojalnością.\nPrzyjąwszy na siebie rolę prokuratora wojskowego i oficera śledczego, pani Nina wywiedziała się, że 19 lutego – a więc w dniu będącym oficjalną datą śmierci jej syna – „towarzysze”, których odwrót osłaniał, faktycznie wydostali się z okrążenia. Zwyczajnie porzucili Pawła, wraz z sześcioma innymi żołnierzami, którzy ich ocalili, przedostając się przez okrążenie, w miejscu ciężkich walk. Większość tych, których opuścili, było rannych, ale jeszcze żyli. Wołali o pomoc, błagali, żeby ich nie zostawiać – jak mieli później zaświadczyć mieszkańcy odległej górskiej wioski. Wieśniacy ci sami opatrzyli niektórych rannych, lecz nic więcej nie mogli zrobić. W Uszkałoju nie ma szpitala, nie ma nawet lekarza czy choćby pielęgniarki.\nPawła Lewurdę pozostawiono w tyle na polu walki i następnie zapomniano o nim. Zapomniano, że leży tam jego ciało. Zapomniano, że ma on rodzinę, która będzie czekać na jego powrót. Ci, co ocaleli, zwyczajnie przestali myśleć o tych, którzy oddali życie po to, aby oni sami mogli żyć.\nTo, co się stało z Pawłem Lewurdą po jego śmierci, jest typowe dla naszej armii. Ten haniebny epizod jest skrótowym ujęciem jej sposobu myślenia. Dla tej armii człowiek jest niczym. Nikt nie nadąża za ruchami oddziałów; brak jest jakiegokolwiek poczucia odpowiedzialności względem rodzin żołnierzy.\nO Pawle Lewurdzie pamiętano tylko w dniu 24 lutego, kiedy to – zgodnie z informacjami przekazanymi przez naczelne dowództwo w Czeczenii – Uszkałoj został całkowicie oczyszczony z czeczeńskich bojowników i „przeszedł pod kontrolę” sił federalnych. (Wyjaśnienie to zostało faktycznie spreparowane później – dla wykazania, że „nie było obiektywnych możliwości” odzyskania ciała Pawła.)\nFaktycznie dnia 24 lutego armia pozbierała z Uszkałoja ciała tylko sześciu spośród siedmiu żołnierzy, którym udało się wyrwać z okrążenia. Nie mogli znaleźć Pawła Lewurdy, więc znowu o nim zapomnieli.\nPo powrocie do domu matka Pawła była rozhisteryzowana. Jedyny komunikatem, jakim dysponowała, to urzędowe pismo z datą 7 lutego. „Gorąca linia” Ministerstwa Obrony nie zdała się na wiele. Rozmowa z oficerami dyżurnymi przypominała mówienie do komputera o bólu, który ją bezlitośnie gnębił. „Porucznik Paweł Pietrowicz Lewurda nie figuruje w wykazie zmarłych lub zaginionych” – niezmiennie brzmiała odpowiedź.\nPani Nina miesiącami wysłuchiwała „przekazującej pełne informacje” gorącej linii. Wprost nie do wiary, że gdy wreszcie zlokalizowała szczątki Pawła dzięki swym własnym wysiłkom, i nawet po uzyskaniu oficjalnego powiadomienia o jego śmierci, oficerowie dowodzący nie zabrali się do zaktualizowania informacji na jego temat w swojej bazie danych.\nWracając jednak do naszej opowieści… W dniu 20 maja, w trzy miesiące po walkach w Uszkałoju, miejscowa milicja odkryła „miejsce pochówku zawierające zwłoki mężczyzny, zdradzające oznaki gwałtownej śmierci”. Ale dopiero 6 czerwca, po kolejnym, półtoramiesięcznym okresie codziennego wydzwaniania przez panią Ninę na gorącą linię i na numer miejscowego komisariatu wojskowego, policja wypełniła stosowny formularz: „Wstępne naprowadzenie/Zadanie nr 464”, w odpowiedzi na zgłoszenie zaginięcia osoby.\n19 czerwca formularz dotarł w końcu do pionu dochodzeniowego w Brańsku – miejscu zamieszkania rodziny Pawła. Pani Nina, gorączkowo obchodząc wszystkie możliwe biura, zgłosiła zaginięcie syna w miejscowym komisariacie milicji. Z takim skutkiem, że w dniu 2 sierpnia śledczy-posterunkowy Abramoczkin, zwykły milicjant, wybrał się z wizytą do rodziców Pawła.\nJedyną osobą, jaką zastał u nich w domu, była inna Nina – czternastoletnia kuzynka Pawła. Śledczy-posterunkowy Abramoczkin zadał jej kilka pytań na temat Pawła, dowiedział się, jakie rzeczy osobiste miał on przy sobie, przy czym ogromnie go zdziwiło odkrycie, że rozmawia z członkiem rodziny żołnierza. W związku z przydzieleniem mu tej rutynowej czynności dochodzeniowej to właśnie śledczy-posterunkowy Abramoczkin – nie zaś urzędnik Ministerstwa Obrony – poinformował matkę bohatera o fakcie oficjalnego zaklasyfikowania jej syna jako zaginionego bez śladu, jak również o wygaśnięciu jego uprawnienia do wszelkich form zaopatrzenia i przydziałów z dniem 20 lutego. Milicja w Itum-Kalin zwróciła się do Abramoczkina, aby udał się do rodziców Pawła w Brańsku, celem wywiedzenia się od nich o „adres pocztowy stałego miejsca rozlokowania jednostki wojskowej nr 73881, w której służył Lewurda, P. P.”, co miało umożliwić skontaktowanie się z jej oficerem dowodzącym, w celu ustalenia okoliczności związanych ze śmiercią osoby, która – zgodnie z opisem swojej matki – przypominała, jak się okazało, jednego z oficerów tej armii!\nPrzytoczony cytat pochodzi z urzędowej korespondencji. Mówi nam on wiele zarówno o panującej w rosyjskiej armii rzeczywistości, jak i o charakterze wojny, jaką Putin toczy na Kaukazie. W tej armii prawa ręka nie ma pojęcia o tym, co czyni lewa, tak że w sumie łatwiej jest wysłać list do rodziców w odległe miejsce, niż skontaktować się telefonicznie z siedzibą naczelnego dowództwa w Chankale (bazie wojskowej pod Groznym).\nŚledczy-posterunkowy Abramoczkin, widząc, w jakim stanie znajduje się rodzina, zdecydowanie zalecił pani Ninie Lewurdzie, aby jak najszybciej udała się do Rostowa nad Donem. Usłyszał bowiem, że do głównej tamtejszej wojskowej kostnicy zabrano szczątki nieznanego żołnierza z Uszkałoja, celem ich zidentyfikowania przez pułkownika Władimira Szczerbakowa, dyrektora 124. Wojskowego Laboratorium Medycyny Sądowej, człowieka w Rosji dobrze znanego i cieszącego się szacunkiem. Należy przy tym zważyć, że dr Szczerbakow wykonuje tę pracę nie na rozkaz oficerów-dowódców, generałów lub sztabu generalnego, lecz dlatego, że serce dyktuje mu to jako rzecz właściwą.\nAbramoczkin doradził zarazem Ninie Lewurdzie, żeby zbyt wiele sobie po tym nie obiecywała, gdyż – jak my to mówimy – „w Rosji wszystko się może zdarzyć” i pomyłki dotyczące zwłok zdarzają się nie tak znowu rzadko. Brański Komitet Matek Żołnierzy starał się tymczasem wspomagać Lewurdów w długim toku ich rodzinnej gehenny; to jedynie dzięki jego uprzejmości, a także dzięki wysiłkom śledczego-posterunkowego Abramoczkina, elitarny 15. pułk gwardyjski i bardziej jeszcze elitarna Tamańska Dywizja Gwardyjska ostatecznie „zaskoczyły”, że tamte siódme zwłoki, pozostawione w tyle przez „towarzyszy”, rzeczywiście mogły należeć do Pawła Lewurdy.\n– Do Rostowa przyjechaliśmy 20 sierpnia – mówi mi pani Nina. – Poszłam prosto do laboratorium. Przy wejściu nie ma żadnej straży czy ochrony. Weszłam więc i wkroczyłam do pierwszej sali badań, na jaką natrafiłam. Zobaczyłam tam, jak inspektor trzyma na swoim stole do badań, na takim stojaku, głowę oddzieloną od ciała. Ściślej mówiąc, była to czaszka. Od razu wiedziałam, że to głowa Pawła, chociaż obok znajdowały się także inne czaszki.\nCzy istnieje jakiś sposób oszacowania lub zrekompensowania cierpień, jakich musiała doświadczyć ta matka?… Naturalnie, nie, ale czy tak, czy inaczej – jaki właściwie argument można wysunąć przeciwko lekarzom medycyny sądowej, którzy muszą mieć czaszki na swoich stołach?!\nA jednak… jakimż to z gruba ciosanym towarzystwem się stajemy: bezmyślnym, prostackim, a w związku z tym – amoralnym!\nPani Ninie po spotkaniu z czaszką syna, którą rzeczywiście prawidłowo rozpoznała, podano środki uspokajające. Dokładnie w tej samej chwili przedstawiciel jednostki Pawła wpadł do laboratorium, żeby się z nią zobaczyć. Dowiedziawszy się o adres jednostki od pogrążonych w żałobie rodziców, śledczy-posterunkowy Abramoczkin zdążył wysłać telegram i oficer dowodzący przesłał w ślad za nim swego przedstawiciela do Rostowa, aby ten zajął się wszystkimi formalnościami.\nPrzedstawiciel ów pokazał pani Ninie zawiadomienie. Spojrzała na nie i – zemdlała. W zawiadomieniu podpułkownik gwardii A. Dragunow, p.o. oficera dowodzącego jednostki armii 73881, oraz podpułkownik gwardii A. Poczatenko, szef sztabu tejże jednostki, zwracał się o poinformowanie „ob. ob. Lewurdów” o tym, że „ich syn, podczas pełnienia misji wojskowej, wierny swej wojskowej przysiędze, wykazując się wytrwałością i odwagą, poległ podczas walki”. Jednostka próbowała zatrzeć ślady swej żałosnej „niepamięci”.\nKiedy pani Nina doszła do siebie, przeczytała zawiadomienie uważniej. Nie było wzmianki o tym, kiedy mianowicie jej syn miał zginąć.\n– No, ale co z datą? – zapytała przedstawiciela.\n– Niech pani sama wpisze taką, jaką pani sobie życzy – zaproponował.\n– Co to znaczy: „niech pani wpisze”?! – wykrzyknęła. – Dzień, w którym Pasza się urodził, to jego data urodzenia. Mam chyba prawo znać datę jego śmierci!\nPrzedstawiciel wzruszył ramionami, jak gdyby chciał powiedzieć: „Mnie niech pani nie pyta”, i wręczył jej jeszcze wyciąg z rozkazu sił operacyjnych, nakazujący „usunięcie por. Lewurdy z listy członków pułku”. Na tym dokumencie także nie widniała żadna data i nie wskazywał on na żadną przyczynę, ale widniały na nim za to różne pieczątki i podpisy u dołu.\nI znów, z tępawym wejrzeniem dziecka, przedstawiciel poprosił panią Ninę o samodzielne wypełnienie pustych miejsc, a następnie, po powrocie do domu, o wręczenie papieru miejscowemu komisariatowi wojskowemu, co pozwoli wykreślić Pawła z rejestru.\nPani Nina nic nie odpowiedziała. Jaki sens ma mówienie do kogoś, kto jest pozbawiony serca i mózgu, i duszy?\n– Tak przecież będzie łatwiej, prawda? Niż żebym to ja miał jechać z tym aż do Brańska?… – ciągnął niepewnie przedstawiciel.\nOczywiście, że tak by było łatwiej. Nie ma co zaprzeczać, że tępota i prostactwo mogą ułatwiać życie. Weźmy naszego ministra obrony Siergieja Iwanowa, kompana naszego pana prezydenta jeszcze z czasów, gdy Putin pracował w FSB w Petersburgu. Minister pojawia się co tydzień w telewizji, wygłaszając biuletyny wojenne prezydenta. Posługując się głosem modulowanym a la Goebbels w kronikach filmowych z II wojny światowej, mówi nam on, że nikt nas nie zmusi, byśmy „padli na kolana przed terrorystami” i że zamiarem jego jest doprowadzenie wojny w Czeczenii do „zwycięskiego rozstrzygnięcia”, które przecież musi nastąpić. Od ministra Iwanowa nie usłyszymy nigdy nic o losie żołnierzy i oficerów, dzięki którym i on sam, i pan prezydent wydają się nie padać na kolana przed terrorystami. Ta linia polityczna jest całkowicie neosowiecka: w jej myśl istoty ludzkie nie mają niezależnego istnienia, lecz są trybikami w maszynerii, której zadaniem jest ślepe posłuszeństwo w realizacji każdego politycznego wybryku, jaki sobie wydumają towarzysze u steru. Trybiki nie mają żadnych praw. Nawet prawa do zachowania godności w chwili śmierci.\nNie być prostakiem – przecież to kosztuje o ileż więcej trudu, ile zachodu! Dla mnie oznaczałoby to zdolność zajrzenia poza „generalną linię partii i rządu”, ku szczegółom realizacji tejże linii. W naszym obecnym przykładzie szczegóły te wyglądają tak, że w dniu 31 sierpnia 2000 roku numer U-729343 został ostatecznie pochowany w mieście Iwanowo, do którego przenieśli się rodzice Pawła, chcąc uciec od mrocznych skojarzeń wiążących się z Brańskiem. Inspektorzy medycyny sądowej z Rostowa zwrócili pani Ninie głowę Pawła. Niestety – były to, zdaje się, jedyne jego szczątki, jakimi dysponowali.\nO Ninie Lewurdzie słyszało wielu ludzi w Rosji, bowiem – powierzywszy ziemi to, co zostało z jej syna – dziewiątego dnia po pogrzebie wyruszyła do siedziby dowództwa 15. puł – ku w obwodzie moskiewskim. Kiedy wyjeżdżała tam z Iwanowa, zamiarem jej było jedynie spojrzeć w oczy dowódcom Pawła i wyczytać w tych oczach – patrzących przecież na matkę ich oficera – choć odrobinę wyrzutów sumienia za to wszystko, czego „zapomnieli” zrobić.\n– Nie oczekiwałam od nich oczywiście przeprosin – mówi pani Nina – ale rzeczywiście myślałam, że w tych ich twarzach wyczytam chociaż trochę współczucia!\nKiedy jednak dotarła do tamańskiej dywizji, nikt nie chciał się z nią widzieć. Oficer dowodzący był zwyczajnie niedostępny. Pani Nina siedziała przez trzy dni, oczekując na spotkanie z nim, bez jedzenia, szklanki herbaty, snu i zwracania na nią uwagi przez kogokolwiek. Starsi oficerowie latali tam i z powrotem niczym karaluchy, udając, że jej nie widzą. I wtedy właśnie pani Nina poprzysięgła sobie, że pozwie państwo, że wytoczy sprawę Ministerstwu Obrony i samemu ministrowi Iwanowowi za cierpienia moralne, jakich jej przyczynili. Ale nie w związku ze śmiercią jej syna: on przecież poległ w trakcie pełnienia obowiązków, za to w odniesieniu do tego, co zdarzyło się potem. Tłumacząc to z zawiłego prawniczego żargonu na zwykły język: chciała wiedzieć, kto za to odpowiada.\nCo się zatem działo dalej? Po pierwsze, w komisariacie wojskowym w Iwanowie wręczono rodzinie przyznany pośmiertnie synowi pani Niny Order za Męstwo. Po drugie, armia postanowiła wziąć odwet: Ministerstwo Obrony i Dywizja Tamańska wkroczyły na wojenną ścieżkę przeciwko tej matce, która poważyła się dać wyraz swemu rozgniewaniu.\nOto w jaki sposób się do tego zabrali. Zaledwie w niecały rok przeprowadzono osiem rozpraw sądowych – pierwszą w dniu 26 grudnia 2001 r., ostatnią zaś 18 listopada 2002 r. -z których żadna nie zakończyła się wyciągnięciem jakichkolwiek wniosków. Nie zajęli się nawet rozpatrzeniem nakazu sądowego pani Niny, jako że w swojej bezkarności przedstawiciele Ministerstwa Obrony całkowicie zignorowali te rozprawy. I słuszna ich racja. Sprawę „Nina Lewurda przeciwko Państwu” prowadził najpierw sędzia Tiuleniew (z sądu rejonowego na Krasnoj Presni w Moskwie). Postanowił on, że matka „nie ma prawa do informacji” na temat ciała swojego własnego syna, przy czym Ministerstwo Obrony nie ma w związku z tym żadnego obowiązku przekazywania jej tego rodzaju informacji. Pani Nina udała się do sądu dla miasta Moskwy, w którym – w związku z oczywistą absurdalnością poprzedniego orzeczenia – sprawę odesłano do ponownego rozpatrzenia przez sąd rejonowy na Krasnoj Presji, celem odbycia nowej rozprawy. Zastosowana wobec pogrążonej w żałobie matki technika machiny państwowej polegała na systematycznym bojkotowaniu posiedzeń sądu przez oficjalnych przedstawicieli ministra Iwanowa i Dowództwa Sił Lądowych, w których skład wchodziła Dywizja Tamańska i 15. pułk. Najzwyczajniej systematycznie nie pojawiali się oni na rozprawach, w jawnie bezwstydny sposób. Dlatego też Nina Lewurda musiała stale przyjeżdżać do Moskwy z Iwanowa, po to tylko, żeby kolejny raz stanąć przed pustą ławą oskarżonych i przekonać się, że odbyła podróż nadaremno. Prosta kobieta, żyjąca ze swej państwowej emerytury, która ma na celu wyłącznie oddalenie od człowieka widma głodu, z mężem, który po pogrzebie Pawła zaczął pić, szukając w ten sposób ucieczki od ich wspólnego cierpienia.\nNa koniec sędzia Bołonina z sądu rejonowego na Krasnoj Presni, której przekazano sprawę z sądu dla miasta Moskwy, została doprowadzona do ostateczności. Przy piątej rozprawie, na której znowu nie stawili się pozwani, nałożyła na Ministerstwo Obrony grzywnę w wysokości 8000 rubli – płatnych z kieszeni podatnika, rzecz prosta. Szkoda, że grzywna ta nie została zapłacona Ninie Lewurdzie przez ministra Iwanowa. Nie istnieje jednak zapis na nic takiego. Prawodawstwo rosyjskie zabezpiecza interesy nie słabych, lecz – wszechwładnych władz.\nW dniu 18 listopada 2002 roku, po nałożeniu grzywny, przedstawiciele ministerstwa pojawili się w końcu na sali rozpraw, ale dziwni to byli przedstawiciele. Nie wiedzieli nic o przedmiotowej sprawie i odmówili przedstawienia się, narzekając przy okazji, że przyczyną wszelkich problemów jest panujący w Ministerstwie Obrony chaos. Ostatecznie postanowiono o kolejnym odroczeniu rozprawy – tym razem do dnia 2 grudnia.\nPani Nina była cała we łzach, stojąc w ponurym korytarzu budynku sądu.\n– Dlaczego oni to robią? – pytała. – Mogłoby się wydawać, że nie zrobili nic złego!\nJakże godne pozazdroszczenia jest bycie takim Siergiejem Iwanowem, szefem naszego Ministerstwa Obrony, który jest tak bezlitosny wobec naszego narodu! Dla niego życie jest proste jak drut. Nie musi zawracać sobie głowy szczegółami, jakimiś matkami, których synowie stracili życie w tej „wojnie z międzynarodowym terroryzmem”, nad którą w takich zachwytach się on rozpływa. On nie musi słyszeć ich głosów ani czuć ich bólu. Nic mu nie wiadomo o ludzkich istnieniach, które zniszczył, o tysiącach matek i ojców opuszczonych przez system, chociaż ich dzieci oddały za niego życie.\n– Putin nie może przecież wszystkiego! – podnoszą rodzimi admiratorzy prezydenta.\nOczywiście, że nie może. Zadaniem jego jako prezydenta jest myśleć o metodach, o podejściu do rzeczy. To on jest osobą, która nadaje im kształt. W Rosji ludzie naśladują tego, który znajduje się na szczycie.\nNo cóż, opisaliśmy tu jego nastawienie wobec armii. Ponosi on całkowitą winę za brutalność i ekstremizm, jakimi przepojone są i armia, i całe państwo. Brutalność jest poważną zarazą, która łacno może przerodzić się w pandemię. Po raz pierwszy uskuteczniona wobec mieszkańców Czeczenii, stosowana jest obecnie wobec „naszego narodu” – jak to osoby o patriotycznych skłonnościach lubią nazywać rosyjskich obywateli, włączając w to Rosjan, co to patriotycznie zwalczali tych, którzy doświadczyli jej jako pierwsi.\n– Cóż, dokonał wyboru i poszedł za swym przeznaczeniem – mówi pani Nina, ocierając z twarzy łzy. Sędzia Bołonina kroczy obok w swojej todze, z nieodgadnionym wyrazem twarzy.\n– Ale, na litość boską, to są przecież istoty ludzkie!\nCzy rzeczywiście?… Sama czasami się zastanawiam, czy Putin to naprawdę człowiek, a nie tylko lodowata, metaliczna kukła. Jeśli jest człowiekiem, to tego nie okazuje.\nPięćdziesięciu czterech żołnierzy, czyli emigracja – do domu, do mamy\nLudzie emigrują z Rosji, gdy dłuższe pozostawanie tutaj staje się zagrożeniem dla ich życia albo wywołuje zmasowany atak państwa na ich moralny kręgosłup i godność. 8 września 2002 roku dokładnie tak przedstawiała się sytuacja w rosyjskiej armii. W tym dniu pięćdziesięciu czterech żołnierzy postanowiło dać sobie spokój ze służbą i podjęło próbę opuszczenia jej.\nPoligon ćwiczebny 20. Gwardyjskiej Zmotoryzowanej Dywizji Piechoty leży na obrzeżach wioski Prudboj w obwodzie wołgogradzkim. Ludzi do plutonu nr 2 jednostki wojskowej 20004 zabrano z ich stałej bazy w mieście Kamyszyn, także w obwodzie wołgogradzkim, na ów plac ćwiczebny w Prudboju.\nWydawało się, że nie ma w tym nic nadzwyczajnego – żołnierze ci mieli zostać przeszkoleni. Ich instruktorzy mieli być oficerami dowodzącymi, zachowując się na podobieństwo rodzonych ojców. Jednak 8 września owi ojcowsko nastawieni dowódcy – podpułkownik Kolesnikow, major Sziriajew, major Artemiew, porucznik Kadiew, porucznik Korostylew, porucznik Kobiec i podporucznik Piekow – postanowili przeprowadzić śledztwo, które wykraczało poza zakres ich uprawnień. Kiedy mianowicie żołnierze zgromadzili się na placu ćwiczeń, poinformowano ich, że odbędzie się dochodzenie w sprawie kradzieży desantowego pojazdu rozpoznania bojowego, który zniknął z poligonu w porze nocnej.\nŻołnierze utrzymywali potem, że nikt de facto pojazdu nie ukradł. Stał on na swoim zwykłym miejscu, na dywizyjnym parkingu dla pojazdów. Oficerom zrobiło się po prostu nudno. Zapijali się całymi dniami, zapewne źle się w końcu poczuli, toteż postanowili rozerwać się nieco, znęcając się nad podwładnymi. Nie był to w żadnym razie pierwszy raz, kiedy tego typu rzecz zdarzyła się na kamyszyńskim poligonie, który nie cieszy się dobrą sławą.\nPo ogłoszeniu śledztwa zaprowadzono pierwszą partię żołnierzy do oficerskiego namiotu: byli to sierżanci Kutuzow i Krutow, szeregowi Gienierałow, Gurskij i Gricenko. Pozostałym rozkazano czekać na zewnątrz. Ci wkrótce usłyszeli krzyki i jęki kolegów. Oficerowie ich bili. Potem pierwszą partię wyrzucono z namiotu. Powiedzieli towarzyszom, że oficerowie obili im pośladki i grzbiety trzonkami jakichś ostrych narzędzi, a także kopali w brzuch i żebra. Zresztą opis nie był konieczny. Oznaki bicia były wyraźnie widoczne na ciałach żołnierzy.\nOficerowie ogłosili, że teraz zrobią sobie przerwę. Mianowicie podpułkownik, dwóch majorów, trzech poruczników i jeden podporucznik udadzą się na obiad, przy czym poinformowali oni pozostałych żołnierzy, że ten, kto nie przyzna się dobrowolnie do kradzieży pojazdy, zostanie zbity dokładnie w ten sam sposób, jak ci, co teraz leżą na trawie przed namiotem.\nOgłosiwszy, co trzeba, oficerowie oddalili się i poszli na swoją zupę.\nA żołnierze? Poszli sobie. Zbuntowali się, bo woleli nie czekać jak barany na rzeź. Zostawili tych, którzy pełnili służbę wartowniczą, bo oddalenie się ze stanowiska traktowane jest jak wykroczenie podlegające sankcji karnej, kończące się oddaniem delikwenta pod sąd polowy i wysłaniem go do batalionu karnego; zostawili też Kutuzowa, Krutowa, Gienierałowa i Gricenkę, którzy nie mogli chodzić o własnych siłach.\nUformowawszy kolumnę, żołnierze wymaszerowali z placu ćwiczebnego w kierunku Wołgogradu, aby tam uzyskać pomoc.\nPrudboj dzieli od Wołgogradu spory kawałek drogi, niemal 180 kilometrów. Pięćdziesięciu czterech naszych żołnierzy przebyło ten dystans w sposób uporządkowany, nie próbując się ukrywać, idąc brzegiem ruchliwej trasy szybkiego ruchu, którą poruszali się tam i z powrotem oficerowie 20. dywizji. Nie zatrzymał się przy nich ani jeden pojazd. Nikomu nie przyszło do głowy zapytać, dokąd to zmierzają żołnierze bez swojego oficera, co jest przecież naruszeniem regulaminu wojskowego.\nTak więc maszerowali ci żołnierze, aż nastał zmrok. Ułożyli się do snu na zalesionym skrawku ziemi przy drodze. Nikt się nie pojawił, aby ich odszukać, chociaż gdy podpułkownik, dwóch majorów, trzech poruczników i jeden podporucznik wyłonili się z kantyny po spożyciu posiłku, odkryli znaczące osłabienie stanu liczebnego plutonu nr 2. Tym samym na dobrą sprawę nie mieli teraz komu wydawać rozkazów.\nOficerowie poszli zatem spać, nie mając pojęcia, gdzie mogą się znajdować żołnierze, za których – z mocy prawa – byli osobiście odpowiedzialni, lecz zarazem dobrze wiedząc, że w Rosji nigdy nie karze się oficera za coś, co się przydarzyło szeregowcowi.\nWczesnym rankiem 9 września pięćdziesięciu czterech żołnierzy wyprawiło się w dalszą drogę poboczem szosy. I znowuż oficerowie armii beztrosko ich mijali.\nTen oddział wojska, mający duże poczucie godności własnej, maszerował tak przez półtora dnia. Za tymi żołnierzami jakoś nie tęsknił nikt z 20. dywizji. Wieczorem dnia 9 września oddział wkroczył w całkiem jawny sposób do Wołgogradu. Co prawda obserwowała ich milicja, ale tutaj też nikt się nimi bliżej nie zainteresował.\nŻołnierze pomaszerowali do centrum miasta.\n– Było około szóstej wieczór, szykowałyśmy się do wyjścia do domu, gdy nagle zadzwonił telefon: „Czy tu jest jeszcze czynne? Możemy z wami pomówić?” – opowiada mi Tatiana Zozulenko, dyrektor organizacji praw matek obwodu wołgogradzkiego. – Odpowiedziałam: „Prosimy do środka.” Oczywiście nie sposób było przewidzieć, co się będzie działo dalej. Czterech młodych szeregowców weszło do naszego pokoiku i powiedziało, że jest ich tutaj w sumie pięćdziesięciu czterech. Spytałam, gdzie są pozostali, a chłopcy sprowadzili mnie do małej sutereny w naszym budynku. Cała reszta tam właśnie stała. Pracuję w tej organizacji jedenaście lat, ale nigdy jeszcze nie widziałam niczego podobnego. Pierwsza rzecz, o jaką się zaczęłam martwić, to gdzie ich wszystkich umieścimy. Był już wieczór. Spytałyśmy ich, czy coś jedli. „Nie” – odpowiedzieli. „Od wczoraj nic”. Członkinie naszej organizacji pobiegły kupić tyle chleba i mleka, ile tylko mogły. Chłopcy rzucili się na jedzenie jak wygłodniałe psy, no, ale do takich rzeczy to jesteśmy przyzwyczajeni. Żołnierze są fatalnie odżywiani w swoich jednostkach; są chronicznie niedożywieni. Więc kiedy tamci już zjedli, spytałam: „Ale jakiego spodziewacie się efektu swojej akcji?” Odpowiedzieli: „Chcemy, aby ukarano oficerów, którzy biją żołnierzy.” Zdecydowałyśmy, że przenocujemy ich w naszym biurze, wszystkich razem na podłodze, co i nam da czas do „przespania się” z tym problemem. Postanowiłyśmy, że pierwsze, co zrobimy nazajutrz rano, to pójdziemy do biura prokuratora garnizonowego. Zamknęłam drzwi na klucz i poszłam do domu. Mieszkam w pobliżu, więc pomyślałam, że mogłabym się szybko zjawić, w razie gdybym była potrzebna.\nO jedenastej tego wieczoru zadzwoniłam do nich, ale nikt nie odpowiadał. Pomyślałam, że muszą po prostu być zmęczeni, śpią, albo boją się podnieść słuchawkę. O drugiej nad ranem obudził mnie nasz prawnik, Siergiej Siemuszin. Powiedział, że ktoś, kto się nie przedstawił, zadzwonił do niego z prośbą o „zabezpieczenie swojego lokalu”. Zjawiłam się tam w przeciągu paru minut. Na zewnątrz stały niewielkie pojazdy wojskowe z oficerami w środku. Nie przedstawili mi się. A żołnierze zniknęli. Pytałam oficerów, gdzie są, lecz nie otrzymałam odpowiedzi.\nPracownicy organizacji praw matek odkryli również, że włamano się do ich systemu komputerowego z informacjami o przestępstwach popełnianych między innymi w 20. dywizji, 1 że dane te usunięto. Pod dywanem znaleźli notatkę jednego z żołnierzy, z informacją, że nie wiedzą, dokąd ich zabierają; że ich bito i że potrzebują pomocy.\nNiewiele więcej pozostaje tu do dodania. Oficerowie z placu ćwiczebnego „zatęsknili” do swoich żołnierzy dopiero po otrzymaniu telefonu od zwierzchników. Było to późnym wieczorem 9 września, po skontaktowaniu się przez Tatianę Zozulenko z dziennikarzami w Wołgogradzie i po pierwszym popłynięciu informacji o „nieobecnych bez urzędowego usprawiedliwienia” żołnierzach na falach eteru. Oczywiście regionalne dowództwo sztabu zażądało wyjaśnień od oficerów. Nocą pojazdy podjechały pod siedzibę organizacji praw matek i wszystkich 54 żołnierzy przewieziono do wartowni w biurze komendanta wojskowego. Następnie odwieziono ich do macierzystej jednostki, pod nadzorem tych samych oficerów, których znęcanie się nad żołnierzami było główną przyczyną, dla której opuścili oni plac ćwiczebny. Tatiana Zozulenko zapytała wołgogradzkiego prokuratora garnizonowego Czernowa (którego zadaniem jest zagwarantowanie przestrzegania prawa w jednostkach garnizonowych), dlaczego tak postąpił; ten zaś odrzekł – bez mrugnięcia powieką: „Jak to, dlaczego? Bo to są nasi żołnierze.”\nOto kluczowe sformułowanie, które padło w historii naszej pięćdziesiątki czwórki. „Nasi żołnierze” znaczy tyle, co „nasi niewolnicy”. W armii rosyjskiej wszystko pozostaje dokładnie takie, jakim zawsze było. Pokrętne rozumienie pojęcia „honoru oficerskiego” wymaga stałej ochrony, i zawsze będzie ważniejsze od życia i godności jakiegokolwiek szeregowca. Wymarsz z placu ćwiczebnego w Kamyszynie wynikł przede wszystkim z panującej w rosyjskiej armii odrażającej tradycji, czyniącej z żołnierza niewolnika swego oficera. Oficer ma zawsze rację i może traktować żołnierza dokładnie w taki sposób, na jaki ma ochotę. Po drugie jednak zdarzenie to zaistniało za sprawą smutnego faktu, że cywilna kontrola nad procedurami stosowanymi w armii, o której wiele zostało powiedziane za czasów Jelcyna i nawet przygotowano stosowny projekt ustawy, jest obecnie martwa, została wręcz pogrzebana. Prezydent Putin podziela wyznawany przez armię tradycyjny pogląd na prawa jej oficerów i uważa cywilną kontrolę nad siłami zbrojnymi za coś całkowicie niewłaściwego.\nW głębszej warstwie tej opowieści leży jeszcze okoliczność, że Dywizja nr 20 – „dywizja Rochlina”, zwana tak od nazwiska swego dowódcy Lwa Rochlina, bohatera pierwszej wojny czeczeńskiej, dzisiaj zaś deputowanego do Dumy Państwowej – a już szczególnie jednostka 20004, cieszyły się przez długi czas złą sławą w Wołgogradzie, a faktycznie w całej Rosji.\n– Przez okrągły rok wysyłamy informacje do urzędu prokuratora wojskowego, w pierwszym rzędzie do pana Czernowa – prokuratora garnizonowego, lecz także do wszystkich ulokowanych wyżej w hierarchii, aż do urzędu głównego prokuratora wojskowego w Moskwie, na temat przestępstw popełnianych przez oficerów jednostki 20004 – mówi Tatiana Zozulenko. – Jeśli chodzi o liczbę skarg, jakie dochodzą do nas od żołnierzy, jednostka ta zajmuje pierwsze miejsce. Oficerowie biją żołnierzy, wyłudzając „wypłaty za służbę czynną” od powracających z Czeczenii. [Dywizja nr 20 walczyła w obu wojnach czeczeńskich i do dziś dnia walczy w Czeczenii.] Głośno o tym krzyczeliśmy, ale nic się nie zdarzyło. Urząd prokuratorski postanowił wszystko zatuszować. Epizod z kamyszyńskim placem ćwiczebnym jest świadectwem całkowicie oczywistego braku wszelkiej odpowiedzialności oficerów naszej armii.”1\nRosja ma oczywiście określony budżet na wojsko, wokół którego toczy się mnóstwo dyskusji. Lobby wojskowe walczy o doinwestowanie; także ordery opłacane są z państwowej kasy. Jest to standardowa praktyka stosowana na świecie. Jednak ważnym szczegółem, który odróżnia nas od innych krajów, jest fakt, że jesteśmy jednym z największych wytwórców broni i uzbrojenia, handlującym nimi na całym świecie. To Rosja dała światu karabin automatyczny Kałasznikowa. Dla wielu Rosjan jest to powodem do dumy.\nNie chciałabym jednak rozwodzić się nad statystykami. Jestem tylko ciekawa, czy ludzie są szczęśliwi, mając do czynienia z porządkiem ustanowionym przez prezydenta Putina. Uważam to za główne kryterium osądu działań przywódcy państwa. W poszukiwaniu odpowiedzi udaję się do Komitetu Matek Żołnierzy i pytam tamtejsze kobiety: „Czy wasi synowie cieszyli się z faktu wstąpienia do wojska? Czy zrobiło z nich ono prawdziwych mężczyzn?” Udzielone przez nie odpowiedzi pozwalają mi bardzo wiele się dowiedzieć.\nSzczegół znaczy więcej niż duży obraz. Tak przynajmniej mnie się wydaje.\nMisza Nikołajew mieszkał w obwodzie moskiewskim. Rodzina odprowadzała go do wojska w lipcu 2001 roku. Wysłano go na służbę w straży granicznej, do punktu granicznego oddalonego o dziesięć godzin lotu od Moskwy, w wiosce Goriaczij Plaż na wyspie Anuczina w archipelagu Kuryli Mniejszych. Są to te wyspy, które przyczyniają tak wielu problemów politykom rosyjskim i japońskim od chwili zakończenia II wojny światowej.\nPodczas gdy waśnią się politycy, ktoś przecież musi patrolować granicę. Misza był jednym z tych, którzy wykonywali właśnie to zadanie. Wytrwał zaledwie pół roku na tej militarnej placówce rosyjskiego Dalekiego Wschodu; zmarł 22 grudnia 2001 roku. Już na jesieni pisywał alarmujące listy do rodziny, odkrywszy na swym ciele jątrzące się rany. Prosił członków rodziny, aby przysłali mu lekarstwa: balsam Wiszniewskiego, sulfanilamid, „właściwie to jakiekolwiek lekarstwa skuteczne na ropienie, metapirynę, środki odkażające, bandaże i plastrów opatrunkowych, ile tylko można. Tutaj nie ma nic.” Rodzice jego wysyłali paczki nie narzekając, świadomi, że nasza armia jest niedofinansowana, ale też myśląc, że przecież nie może być aż tak źle, skoro Misza w dalszym ciągu pracuje jako kucharz w wojskowych kuchniach. Gdyby był poważne chory – mniemali jego rodzice – nie dopuszczono by go przecież w pobliże miejsca przygotowywania posiłków!\nAle Misza w dalszym ciągu gotował posiłki dla oddziałów, nawet wtedy, gdy skóra jego była pokryta ropiejącymi ranami. Patolog, który przeprowadził sekcję jego zwłok, zeznał, że tkanki tego nieszczęsnego żołnierza dosłownie rozpadały się pod nacięciem skalpela. Na początku XXI wieku rosyjski żołnierz gnił żywcem pod okiem swoich oficerów, pozbawiony jakiejkolwiek opieki medycznej. Miszę zabił całkowity brak odpowiedzialności jego zwierzchników.\nDmitrija Kisielewa oddelegowano do służby w wiosce Istra w obwodzie moskiewskim. W Rosji takie oddelegowanie odbierane jest jako szczęśliwy uśmiech losu. Dmitrij stacjono wał niedaleko od Moskwy; rodzice jego, jako moskwianie, mogli odwiedzać syna, a gdy ten potrzebował pomocy, mogli przedrzeć się do jego oficera dowodzącego. To nie były Wyspy Kurylskie. Lecz i to nie uchroniło Dmitrija od skutków zdeprawowania jego wojskowych zwierzchników.\nPodpułkownik Aleksander Boronienkow, dowódca szeregowego Kisielewa, miał dodatkowe, lukratywne zajęcie zarobkowe. W dzisiejszej armii rosyjskiej nie ma w tym nic tak znowu niezwykłego. Ludzie podejmują się najrozmaitszych wybiegów, jako że ich pobory nie są nadzwyczajne. Ten jednak konkretny podpułkownik trudnił się handlem żołnierzami. Istra to osada dacz, będących drugimi domami swych właścicieli, toteż Boronienkow sprzedawał swoich żołnierzy posiadaczom pobliskich działek jako tanią siłę roboczą. Żołnierze pracowali tylko za wyżywienie, płaca zaś trafiała wprost do ich dowódcy. Taki model zarobkowania nie jest bynajmniej czymś wyjątkowym; przeciwnie – jest on szeroko rozpowszechniony: żołnierzy na czas ich służby „sprzedaje” się osobom zamożnym jako bezpłatnych robotników niewykwalifikowanych, to jest – jako niewolników. Oficerowie wykorzystują ich pracę jako sposób na prowadzenie handlu wymiennego z ludźmi, których uznają za „użytecznych”. Jeśli oficer potrzebuje zreperować swój samochód, a nie dysponuje gotówką, zagania kilku żołnierzy do warsztatu, który zatrudnia ich tam bez wynagrodzenia przez taki okres, na jaki ma zapotrzebowanie, w zamian zaś oficer ma naprawione auto.\nPod koniec czerwca 2002 roku przyszła kolej na sprzedanie w niewolę nowo powołanego Dmitrija Kisielewa. Szeregowy Kisielew został oddelegowany do zbudowania domu dla niejakiego Karabutowa, członka Stowarzyszenia Ogrodniczego „Mir” w okręgu istrańskim. Początkowo Kisielew budował dom, lecz później kazano mu, wraz z siedmioma innymi rekrutami, wykopać głęboki rów na całą długość działki. 2 lipca o siódmej wieczorem zawaliły się ściany rowu, grzebiąc pod sobą trzech chłopców, wśród których był także Dmitrij; chłopak udusił się pod ziemią. Rodzice Dmitrija próbowali zaciągnąć podpułkownika Boronienkowa przed sąd, lecz ten wywinął się od tego. Znał przecież wielu „użytecznych” ludzi. Dmitrij był jedynym synem Kisielewów.2\nDnia 28 sierpnia 2002 roku jednostkę armii 42839 rozlokowano w Czeczenii, opodal wioski Kalinowskaja – w miejscu, w którym od długiego czasu nie toczyły się żadne walki. „Dziadki” upijały się aż do głupawki. Tak nazywa się zwykłych żołnierzy, którzy już wkrótce mają zostać zdemobilizowani i odejść do rezerwy; jest to budząca największą zgrozę i najbardziej zbrodnicza siła w naszym wojsku. Wieczorną porą „dziadki” te uznały, że kończy im się wódka, toteż kazali pierwszemu żołnierzowi, jaki się napatoczył – był nim Jurij Diaczenko – pójść do wioski i „zdobyć więcej, skąd będzie chciał”. Ale żołnierz odmówił. Po pierwsze, był na służbie – pełnił straż nad sekcją granic umocnień, bez prawa oddalania się ze stanowiska. Po drugie – jak to im wyjaśnił – nie miał pieniędzy. „Dziadki” kazały mu wobec tego ukraść coś niecoś z wioski i w ten sposób zdobyć dla nich wódkę.\nAle Jurij zdecydowanie odparł: „Nie, nie pójdę.” Ci więc bili go brutalnie aż do piątej nad ranem, a w przerwach między biciem poddawali go okrutnym, odrażającym, poniżającym zabiegom. Zanurzali ścierkę do podłogi w latrynie i wcierali brud w twarz Jurija. Zmuszali go do mycia podłogi, a kiedy się pochylił, zaczęli mu na zmianę wciskać kijek od zmywaka w odbyt. Na zakończenie tych „sesji szkoleniowych”, jak to nazwali, „dziadki” zaciągnęły Jurija do kantyny i zmusiły go do zjedzenia trzylitrowego pojemnika z kaszą, bijąc go, gdy tylko próbował przerwać.\nA gdzie byli oficerowie? Tej nocy oni także pili na umór, byli więc fizycznie niezdolni do zawiadywania czymkolwiek. Około szóstej rano 29 sierpnia 2002 r. Jurija Diaczenkę znaleziono w składnicy zaopatrzeniowej. Powiesił się.\nSyberia – to nie Czeczenia. Znajduje się ona w dużej odległości od terenu tamtejszych działań wojennych, ale nawet ta okoliczność nie robi tu żadnej różnicy. Walerij Punincew, człowiek urodzony w obwodzie tiumeńskim, został oddelegowany do regionu krasnojarskiego w celu odbycia służby w mieście okręgowym Użur, w elitarnych jednostkach sił pocisków strategicznych. Jego matka, Swietłana Punincewa, była zachwycona. Ponieważ jednostka ta obsługiwała najnowocześniejszą, a zarazem najniebezpieczniejszą broń na naszej planecie, oficerowie w jednostkach pociskowych cieszyli się opinią najlepiej wykształconych osób w armii, niepijących, nie bijących poborowych i utrzymujących dyscyplinę. Niebawem jednak pani Swietłana zaczęła otrzymywać od syna przykre listy, w których pisał on, że oficerowie w jego jednostce nie są w niczym lepsi od „szakali”:\n„Witaj, Mamusiu! Nie chciałbym, żeby ktokolwiek poza Tobą zobaczył ten list, a szczególnie proszę Cię, żebyś nie pokazywała tego, co tu piszę, Babuni. Oboje wiemy, co tam jest grane, i jestem pewny, że nie pozwolisz, by zniszczyła sobie resztkę zdrowia. Bardzo się o nią martwię. Nie mogę pogodzić się z tym, że muszę pracować jak niewolnik dla dobra ludzi, którymi gardzę. Bardziej niż czegokolwiek na świecie pragnę pracować dla dobra ludzi, których uważam za swoich – dla polepszenia warunków bytowych mojej rodziny. Dopiero odkąd znalazłem się tutaj, zdałem sobie sprawę, ile wszyscy dla mnie znaczycie…”\nAle Walerijowi nie było dane już nigdy powrócić, aby mógł pracować dla dobra ludzi, których uważał za swoich. Oficerowie w użurskich koszarach byli pozbawieni jakiejkolwiek kontroli. Porucznicy ograbili żołnierzy ze wszystkiego, co tamci mieli, poniżając wszystkich, którzy – tak jak Walerij – próbowali bronić swojej godności. Podczas sześciu miesięcy, jakie spędził on w swojej jednostce, wyniesiono stamtąd w trumnach czterech żołnierzy. Wszyscy byli szeregowymi; wszyscy zostali pobici na śmierć.\nPierwszą zabawą, jaką zastosowali oficerowie, było skonfiskowanie Walerijowi munduru (nasi żołnierze nie mają ubrań poza mundurami właśnie). Powiedzieli mu, że teraz będzie musiał zapłacić za ten mundur okup. Założyli, że napisze do swoich z prośbą o pilne przysłanie pieniędzy. Walerij stawił opór. Wiedział, że matka jego żyje bardzo skromnie razem z babcią-emerytką, siostrą i jej córeczką, i że raczej nie mogą sobie pozwolić na przysłanie mu pieniędzy. Został za to brutalnie pobity, i to nie jeden raz. W końcu miał już dosyć. Naskoczył na swoich oficerów, za co posłano go do karceru za niesubordynację. Pod pretekstem represji za rzekomą próbę ucieczki bardzo go pokiereszowali. Swietłana Punincewa zaniepokoiła się i zadzwoniła do oficera dowodzącego jednostką, podpułkownika Butowa, który ją poinformował, że wie, jak należy bić, żeby nie pozostawić żadnych śladów. Pani Swietłana rzuciła wszystko i poleciała do Użura, gdzie zastała syna stojącego u bram śmierci. Miał rany postrzałowe miednicy, pęcherza moczowego, moczowodu i tętnicy udowej. W szpitalu powiedzieli matce, żeby zdobyła krew do transfuzji: „Błyskawicznie! Tutaj nie mamy krwi.” Znalazłszy się sama w tym dziwnym mieście, miała teraz znaleźć krwiodawców! Popędziła z powrotem do jednostki wojskowej z prośbą o pomoc. Oficer dowodzący odmówił. Ruszyła pędem przez miasto, próbując ratować syna. Nie udało się jej. Nie doczekawszy transfuzji, Walerij zmarł 27 lutego 2002 roku. W jednym ze swoich ostatnich listów napisał do pani Swietłany: „Nie spodziewałem się wiele pomocy od oficerów. Jedyne, co potrafią, to poniżać ludzi.”\nI znowu jesteśmy w obwodzie moskiewskim. Jest poranek dnia 4 maja 2002 roku; jednostka armii 13815 stacjonuje w wiosce Bałaszycha. Dwie palaczki z kotłowni dostarczającej ciepło do jednostki słyszą dochodzące z niedaleka wołania o pomoc. Wybiegają na zewnątrz i widzą, że na środku podwórka wykopano rów, a w rowie tkwi zagrzebany po szyję żołnierz. Kobiety odkopują go więc, przecinają sznur, którym ma związane ręce i nogi, i pomagają mu wydostać się z dołu.\nW tejże chwili pojawia się major Aleksander Simakin, pełen niepohamowanego gniewu. Krzyczy na kobiety, aby zostawiły żołnierza w spokoju. Daje właśnie szkołę szeregowemu Czesnokowowi, i jeśli obie panie natychmiast nie wrócą do kotłowni, zwolni je z pracy.\nA szeregowy Czesnokow, uciekłszy z rowu, zdezerterował z jednostki.\nRosyjska armia zawsze była jednym z najbardziej fundamentalnych filarów państwa. Do dziś dnia jest ona przeważnie otoczonym drutem kolczastym obozem jenieckim, w którym młodzi obywatele naszego kraju są więzieni bez sądu. Co za tym idzie, rządzi się ona quasi-więziennymi prawami, narzucanymi przez kadrę oficerską. To miejsce, gdzie podstawową metodą szkoleniową jest „wybijanie komuś bzdetów ze łba”. Tak się składa, że jest to zbieżne z metodą walki z wrogami wewnątrz kraju, jaką zapowiedział Putin, wstąpiwszy po raz pierwszy na kremlowski tron.\nByć może jest tak, że ten stan rzeczy odpowiada panu prezydentowi, który sam ma epolety podpułkownika, w domu zaś dwie córki, które nigdy nie będą musiały służyć w takim wojsku. Ale cała reszta nas wszystkich – z wyjątkiem kasty oficerów, którzy napawają się swoim statusem jako mali gangsterzy stojący ponad prawem – jest tym stanem rzeczy głęboko unieszczęśliwiona. Szczególnie dotyczy to tych, którzy mają synów, zwłaszcza kiedy synowie ci osiągną wiek poborowy. Nie mają oni czasu oczekiwać na reformy w wojsku, które obiecywano przez tak długi czas i które niezmiennie będą tłumione w toku wdrażania. Ludzie ci boją się chwili, w której ich synowie będą musieli odejść z domu rodzinnego po to tylko, aby wysłano ich na jakiś plac ćwiczebny w Kamyszynie, do Czeczenii czy też w jakieś inne miejsce, skąd nie będzie powrotu.\nObecnie mamy w Rosji dwa rodzaje zbrodniarzy wojennych. Ich zbrodnie mają związek z drugą wojną czeczeńską, która zaczęła się w sierpniu 1999 roku, zaraz po powołaniu Władimira Putina na stanowisko premiera. Wojna ta – wyróżnik jego pierwszej kadencji prezydenckiej – trwa po dziś dzień.\nWszystkie dotychczasowe przypadki ścigania zbrodni wojennych miały jedną wspólną cechę: ich wynik był określany na gruncie ideologicznym, nie zaś prawnym. Inter armas silent leges – w czasie wojny prawo milczy. Ci, którym udowodniono przestępstwo, zostali skazani – lecz nie za sprawą należytego, zgodnego z prawem procesu, ale zgodnie z tym, jakie ideologiczne wiatry dęły w danej chwili od strony Kremla.\nPierwszy zatem rodzaj zbrodniarzy wojennych to ci, którzy rzeczywiście uczestniczyli w wojennych działaniach. Z jednej strony są to członkowie armii rosyjskiej zaangażowani w tak zwaną operację antyterrorystyczną w Czeczenii. Z drugiej strony występują tu bojownicy czeczeńscy, którzy stanowią siłę przeciwną. Ci pierwsi są oczyszczani z popełnionych zbrodni, ci drudzy są natomiast obarczeni winą za zbrodnie, przy zgoła niewielkim poważaniu dla prawa. Tych pierwszych system prawny uniewinnia nawet w przypadku ewidentnego dowodu winy (co skądinąd stanowi rzadkość, gdyż prokuratorzy zazwyczaj nie robią nic w celu zebrania dowodów przeciwko nim). W stosunku do tych drugich zasądza się wyroki najsurowsze z możliwych.


Requiem dla Europy - Paweł Kempczyński » Dobra Książka\nStrona Główna » Fantastyka, fantasy, science fiction » Requiem dla Europy - Paweł Kempczyński\nKatolik, protestant, ateista - nieważne. Jak śmiertelnie przerażony szczur przemykasz się ulicami Berlina, Londynu czy Warszawy. W Europie XXI wieku rytm życia wyznaczają zawodzenia muezinów. Zachodnia cywilizacja gnije i upada - to efekt wprowadzenia przez zwycięskie feministki Wielkiego Planu Zrównania Szans. Metropolie zamieniają się w slumsy, którymi rządzą gangi imigrantów z Trzeciego Świata. Sądy sprawuje Wielka Mądra Bawolica, a standardowy wyrok dla autochtona to dziesięć lat obozu resocjalizacyjnego i dwadzieścia mlecznych krów grzywny - dziesięć dla Mądrej Bawolicy i dziesięć dla szlachetnych synów pustyni. Kapitan Hubert Jugenmann przez wiele lat z narażeniem życia niósł pomoc humanitarną dla najuboższych, dotkniętych kataklizmami rejonów świata. Jest pasjonatem latania i znakomitym pilotem, ale w Nowej Europie traktuje się go jak nieuleczalnie chorą męską szowinistyczną świnię. Ma wybór: zdechnąć z głodu lub nosić lektykę murzyńskiego kacyka.\n25-02-2019, 03:24 0 0\nDziesięć stron świata - Anna\nJaki jest przeciętny piętnastolatek? Czy taki sam w Polsce, Stanach, Japonii, Kolumbii czy Danii? Dziesięć różnych losów, dziesięć portretów i dziesięć marzeń. Cesaria pracuje jako prostytutka, ale marzy o tańcu. Noburo od dwóch lat tkwi w wirtualnym świecie, bojąc się powrotu do rzeczywistości.\nKaj znów się śmieje - Hartmut\nDziewiętnastoletni Hartmut, student muzykologii, odmawia służby wojskowej. Jako służbę zastępczą wybiera pracę z dziećmi upośledzonymi. Przez dziesięć lat Kaj odmawia jedzenia. Przez dziesięć lat nie mówi. Przez dziesięć lat reaguje na otoczenie agresją. W ciągu kilku miesięcy miłość i wytrwałość\nRequiem dla snu - Hubert Selby\n„Requiem dla snu” to magnetyczna opowieść o życiu na krawędzi. Trójka młodych Amerykanów, chcąc urzeczywistnić swoje marzenia, wpada na niebezpieczny pomysł handlu narkotykami. Szybko wzbogacają się, ale ich życiem zaczyna rządzić heroina. W tym samym czasie matka jednego z nich, pragnąc za wszelką\nBędziesz siedzieć. O polskim\nJak to możliwe, że oskarżony, którego alibi potwierdza dziesięć osób, mimo wszystko otrzymuje wyrok skazujący? Czy można w dziesięć minut pokonać kilka kilometrów, popełnić morderstwo i skutecznie zatrzeć jego ślady? Okazuje się, że w Polsce wszystko da się zrobić. Violetta Krasnowska zebrała\nMarksizm kulturowy - Dariusz\nCzłowiek Zachodu umiera, coraz bardziej przypomina duchowego kalekę, który stracił sens życia. Jest zagubiony, ma problemy z odróżnianiem dobra od zła, próbuje pustkę duchową wypełniać konsumpcjonizmem, uciechami cielesnymi, rozwiązłością, tanią rozrywką. Równocześnie staje się zupełnie bezbronny


Osuszanie ścian Katowice Dojazd Gratis Śląsk, Kraków\nOsuszanie ścian Katowice\nPotrzebujesz szybkiego i skutecznego osuszania ścian? Zadzwoń:\nMieszkańcy Katowic dziś do Was kierujemy ofertę osuszania ścian oraz wszelkich pomieszczeń mieszkalnych! Zostań z nami i poznaj naszą ofertą na pewno nie pożałujesz! Z nami możesz tylko zyskać!\nUsuwamy wilgoć z pomieszczeń małych i dużych, starych i nowych, istniejących i nowo powstających czyli z każdej powierzchni, która ma problem z wilgocią i zalaniem.\nPoznajmy kilka konkretów, bo po to tutaj jesteś!\nNa początek kilka słów o tym kim jesteśmy? Gdyż dobrze wiedzieć z kim będziesz miał do czynienia! Dezynfeusz firma z wieloletnim stażem w dziedzinie osuszania. Działamy na terenie całej Polski, również w województwie małopolskim, a konkretnie w Brzesku. Posiadamy najlepiej wyszkoloną kadrę w mieście, na wyposażeniu posiadamy najlepszy sprzęt. Dzięki dużej kadrze współpracujemy z klientem indywidualnym oraz biznesowym. Każdy problem likwidujemy w mgnieniu oka. Dojeżdżamy na miejsce, przeprowadzamy rozpoznanie i dobieramy ilość sprzętu do powierzchni oraz zaistniałej sytuacji. Działamy szybko i skutecznie, przestrzegając przy tym wszelkich zasad bezpieczeństwa.\nKróciutko o problemie zalania i wilgoci. Wystarczy zła pogoda; żmudne, ulewne deszcze prowadzące do powodzi; awarie mechaniczne rur, zaworów itp., mostki termiczne. W rzeczywistości są tylko namiastką problemów oraz dalszych konsekwencji. Zalanie i wilgoć – głównie ta lekceważona powodują, że Twoje problemy zwłaszcza te związane z pracami budowlanymi się opóźniają, a przez to piętrzą się terminy.\nŹle osuszone budynki i pomieszczenia, długotrwała wilgoć prowadzą do poważnych konsekwencji jakimi są:\nosłabiona konstrukcja techniczna budynku,\nwytworzenie się, a także rozprzestrzeniania się grzyba i pleśni,\nosłabienia Twojego stanu zdrowia.\nNie lekceważ problemu zalania i wilgoci! My likwidujemy problem, a Ty masz suche i zdrowe mieszkanie, dom, biuro itp.\nWarto na nas postawić! Zaufaj nam! Wybierz skuteczne osuszanie ścian, wystarczy zadzwonić 514-583-200.\nWażne! W obecnych czasach panującego koronawirusa pracujemy w zaostrzonym rygorze sanepidarnym. Pracujemy w specjalistycznych strojach oraz ograniczonych zespołach dwuosobowych. Na zakończenie prac dokonujemy ozonowania, które likwiduje wirusy i bakterie z otoczenia! Wszystko 100% bezpiecznie i 100% skutecznie!


Liga Mistrzów. Frenkie de Jong: Bajka bez szczęśliwego końca – Newsio.pl\nLiga Mistrzów. Frenkie de Jong: Bajka bez szczęśliwego końca\nHome - Wiadomości - Liga Mistrzów. Frenkie de Jong: Bajka bez szczęśliwego końca\nFrenkie de Jong podsumował przygodę Ajaksu w tej edycji Ligi Mistrzów. – To bajka bez szczęśliwego zakończenia – stwierdził holenderski pomocnik.\nAjax rozkochał kibiców pięknymi meczami z Bayernem, Realem, czy Juventusem. Swojego pogromcę znalazł dopiero w Tottenhamie, choć długo wydawało się, że holenderska drużyna kontroluje przebieg dwumeczu. Ostatecznie odpadła po porażce u siebie 2:3.\n– Zasłużyliśmy na awans do finału ze względu na sposób, w jaki graliśmy na przestrzeni całych rozgrywek i w pierwszej połowie meczu z Tottenhamem. Myślę, że wszystkim podobało się to, co zrobiliśmy w Lidze Mistrzów. To była bajka, ale niestety bez szczęśliwego zakończenia – stwierdził De Jong.\n– To trzeci dwumecz, w którym wygraliśmy na wyjeździe, ale nie potrafiliśmy tego zrobić na własnym stadionie. Naprawdę nie wiem, dlaczego tak się działo. Zawsze próbujemy grać tak samo. Gdybyśmy utrzymali poziom gry z pierwszej połowy po przerwie, to wygralibyśmy z Tottenhamem – dodał Holender.\nTo było jak bajka, ale bez szczęśliwego zakończenia – tymi słowami pomocnik Ajaksu Amsterdam skomentował przygodę holenderskiego klubu w Lidze Mistrzów. Ajax w dramatycznych okolicznościach przegrał w środę walkę o awans do finału LM z …\nAjax Amsterdam. Frenkie de Jong: To była bajka bez szczęśliwego …\nMyślę, że wszystkim podobało się to, co zrobiliśmy w Lidze Mistrzów. To była bajka, ale niestety bez szczęśliwego zakończenia – stwierdził De Jong. – To trzeci dwumecz, w którym wygraliśmy na wyjeździe, ale nie potrafiliśmy tego zrobić na własnym stadionie …


2020-08-25, godz. 14:44 Dr Bartłomiej Machnik o tym jaka będzie polityczna jesień, zamieszaniu w szeregach opozycji i rekonstrukcji rządu… - Politycy na pewno stracili podwyżki, czyli wzrosty na swoich kontach bankowych, stracili wszyscy, chociaż wydaje się, że w największym stopniu to opozycja… » więcej\t 2020-08-25, godz. 14:55 Arkadiusz Wiśniewski o festiwalu piosenki, stratach budżetu Opola z powodu pandemii i inwestycjach - Kopertę zawsze dostaję parę sekund przed wejściem na scenę, więc jest to niespodzianka - powiedział prezydent Opola Arkadiusz Wiśniewski o nagrodach… » więcej\t 2020-08-24, godz. 16:03 Ryszard Wilczyński o kontroli w opolskim urzędzie marszałkowskim, zamieszaniu wokół podwyżek dla najważniejszych… - To jest jeden z ekscesów Zjednoczonej Prawicy - powiedział o kontroli poselskiej w opolskim urzędzie marszałkowskim Ryszard Wilczyński, poseł Platformy… » więcej\t 2020-08-24, godz. 16:06 Janusz Kowalski o gruzowisku jakie pozostało z sanatorium w Suchym Borze i głosowaniu nad odwołaniem marszałka Bu�… - To pierwsza od 22 lat kontrola poselska w Urzędzie Marszałkowskim. Jesteśmy na jej początku wraz z poseł Katarzyną Czocharą. Kontrola ma zbadać wszystkie… » więcej\t 2020-08-21, godz. 14:40 Młodzieżowa Loża Radiowa o podwyżkach dla najważniejszych osób w państwie i dymisjach ministrów Szumowskiego i… Studio plenerowe Radia Opole odwiedził Jarosław Draguć z Młodych Demokratów (Platforma Obywatelska), Michał Kalinowski z Lewicy i Piotr Fajbuś z Konfederacji… » więcej\t 2020-08-21, godz. 14:18 Anna Zięty o nauce zdalnej i o tym, dlaczego nie korzysta się ze zdobyczy nauki - Nauka zdalna wcale nie musi zastąpić całkowicie nauki stacjonarnej - zastrzegła dr Anna Zięty z Wyższej Szkoły Bankowej w Opolu. » więcej\t 2020-08-20, godz. 15:07 Debata "Pracodawcy- związkowcy. Wspólna sprawa": o niedzielach wolnych od handlu i podwyżkach płac W debacie uczestniczyli: dr Witold Potwora - ekonomista z WSzZiA w Opolu Grzegorz Kuliś z opolskiej Loży BCC Piotr Pancześnik z Kongregacji Przemysłow… » więcej\t 2020-08-20, godz. 12:30 "Prosto z sejmu" w Loży Radiowej. Magdalena Ogórek rozmawia z posłem PiS Tomaszem Latosem Szereg tematów w dzisiejszej rozmowie Magdaleny Ogórek z posłem PiS Tomaszem Latosem. Wśród nich m.in. dymisja szefa MSZ Jacka Czaputowicza, odejście ministra… » więcej\t 2020-08-19, godz. 14:25 Szymon Godyla o podwyżkach dla polityków, sytuacji na Białorusi i kondycji Nowoczesnej - Widzieliśmy obrazki gdzie OMON i milicja pałują ludzi, są też ofiary śmiertelne i ciężko to sobie wyobrazić, a to przecież tuż za naszą granicą… » więcej\t 2020-08-19, godz. 14:16 Manfred Grabelus o segregacji śmieci, ich utylizacji i braku kaucjowania butelek - Trudno powiedzieć czy będzie rewolucja. Na pewno jest potrzebna zmiana systemu i podejścia do śmieci – zastrzegł Manfred Grabelus, dyrektor Departamentu… » więcej\n34567 3197 na 320 stronach


PISF - Netflix nakręci serial na podstawie „Wiedźmina” A. Sapkowskiego\n› Aktualności › Netflix nakręci serial na podstawie „Wiedźmina” A. Sapkowskiego\nSaga o wiedźminie w Netfliksie\n„Andrzej Sapkowski stworzył niezwykle barwny i angażujący świat, jednocześnie czarujący i angażujący” mówi Erik Barmack, VP, odpowiedzialny za międzynarodowe produkcje Netflix. „Jestem podekscytowany tym, że Netflix będzie odpowiedzialny za adaptację moich powieści. Liczę na to, że adaptacja będzie wierna materiałowi źródłowemu i motywom, które zawarłem w tych historiach na przestrzeni 30 lat” – powiedział Andrzej Sapkowski – „Cieszę się, wiedząc jak wartościowy zespół został zebrany w celu przeniesienia moich bohaterów na ekran”. Andrzej Sapkowski także będzie uczestniczył w procesie produkcji serialu w roli konsultanta kreatywnego.\nProducentami wykonawczymi wspólnie z Tomkiem Bagińskim (nominowanym do Oskara za krótkometrażową animację Katedra, laureatem BAFTA za Sztukę spadania, twórcą Ambition) oraz Jarosławem Sawko (Sztuka spadania, Another Day of Life) z Platige Image, studia kreatywnego specjalizującego się w tworzeniu animacji 3D i efektów specjalnych dla świata filmu, reklamy, sztuki i rozrywki będą Sean Daniel (odpowiedzialny m.in. za serię The Mummy, The Expanse) oraz Jason Brown (The Expanse) z Sean Daniel Company. Tomek Bagiński będzie również reżyserem co najmniej jednego z odcinków w sezonie.\nUniwersalna historia o poszukiwaniu prawdy\nNasze doświadczenia artystyczne i produkcyjne pozwalają nam na realizację projektów o światowym zasięgu, zgodnych z obecną strategią rozwoju firmy. Sukcesywnie rozwijamy przedsięwzięcia z obszaru, który nazywamy „kulturotechem” – projektów opartych na oryginalnym dorobku kulturowym, nowych technologiach i towarzyszących im modelach biznesowych – podkreśla Piotr Sikora, prezes Platige Image.


Po grubym telefonie spodziewałem się pojemnej baterii, co okazało się być nie do końca prawdą. Pojemność akumulatora faktycznie wzrosła o prawie 500 mAh względem Moto G 2gen, co nie zmienia faktu, że 2470 mAh pozostawia wrażenie dosytu.\nW trakcie codziennego użytkowania (internet, gry, muzyka,) telefon spokojnie dożywał do końca dnia ze sporym zapasem energii. Moje odczucia potwierdziły testy syntetyczne, przeprowadzone jak zwykle przy sprowadzeniu jasności do standardowego dla nas progu 120 cd/m2.\nZerknijmy na porównanie Motorola Moto G 3 gen. z trzema innymi, popularnymi telefonami, które testowaliśmy w maniaKalnej redaKcji: Moto G 2gen, Huawei P8 Lite oraz Sony Xperia M4 Aqua.\nJestem przekonany, że przy mniej intensywnym korzystaniu i pomocy w formie trybu oszczędzania energii, Motorola będzie mogła zapomnieć o ładowarce nawet na dwa dni, co jest już przyzwoitym wynikiem.\nPamiętajmy też, że tryb oszczędzania energii polega głównie na wyłączeniu funkcji lokalizacji oraz aplikacji w tle. Należy mieć to na uwadze chociażby w sytuacji, gdy czekamy na maila – telefon może nie zsynchronizować skrzynki, póki jej nie otworzymy. Podobne sytuacje mogą wystąpić w innych aplikacjach.\nNajnowsza generacja Moto G została wyposażona w 13-megapikselową matrycę Sony IMX214 Exmor RS, której towarzyszy obiektyw o jasności f/2.0 z dwiema doświetlającymi diodami dual tone LED – taki sam model znajdziemy również w Nexus 6. Muszę przyznać, że nowa Motorola bardzo pozytywnie mnie zaskoczyła jakością robionych zdjęć.\nMoto G 3 radzi sobie świetnie z odwzorowaniem kolorów, a zdjęcia są ostre i wyraziste. Nawet po zmroku fotografowanie jest równie łatwe i przyjemne, bo podwójne diody zapewnią odpowiednią ilość światła nawet w kompletnej ciemności. A jeśli nie poradzą sobie z oświetleniem wybranego obiektu? Zdjęcie nie będzie już tak dobrej jakości, bo niewystarczająca ilość światła spowoduje rozmazanie oraz szumy.\nRównie prosta i przyjemna jest aplikacja aparatu – nie ma tutaj wielu filtrów i trybów. W bardzo przejrzystym i prostym inferfejsie znajdziemy takie podstawy, jak tryb nocny, panorama, HDR oraz kontrola jasności i ekspozycji. W praktyce opcje te w zupełności wystarczają, jeśli jednak traktujesz temat fotografii bardziej poważnie, nie obejdzie się bez alternatywnej aplikacji.\nRównie mocno zaskoczyła mnie jakość zdjęć robionych przy pomocy frontowej kamery. 5 megapiskselowa matryca wykonuje zdjęcia w rozdzielczości 2560×1920 pikseli – przy odpowiednim oświetleniu otrzymamy naprawdę ładne szczegółowe zdjęcie. Jeśli jednak światła zabraknie, na zdjęciu pojawią się szumy i zakłócenia. Jestem pewien że amatorzy „selfie” nie będą zawiedzeni.\nMoto G kręci filmy w rozdzielczości 1920 x 1080 pikseli przy prędkości 29 kl./s – jakość, jak i płynność rejestrowanego materiału są bez zarzutu. Motorola dodała dodatkowy tryb SloMo, telefon nagrywa wtedy wideo w rozdzielczości 1280 × 720 pikseli i rejestruje 120 kl./s. Niestety, jakość takiego materiału jest po prostu słaba a sam efekt SloMo jest mizerny – stanowczo odbiega to jakością od podobnego trybu w iPhone 6.\n229 queries. 0,181, 0.180 (0,181) seconds.