Ukraina | "Iluzje chorego umysłu chronią go przed samozniszczeniem"\n(nie)realność. Nostalgia i zbrodnia. MediaMixMax\nOpublikowano 18 października 2015 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\nWychodzę od destrukcji, idąc destruuję. O trzydziestolatkach mówi grecki nowoczesny reżyser, że działają jednocześnie destrukcyjnie i konstruktywnie.\nNie mam koncepcji na posta. Najedli się zawiści za tosta? Że z biedy idzie zbrodnia.\nZ opisie filmu „Lazar” (Macedeonia/Chorwacja/Francja/Bułgaria), wrył mi się w niby-pamięć ustęp: „…emocje to dla niego teren nieznany”. Tu hiperłącze do wywiadu z Magnusem von Hornem z powodu jego gorącego filmu „Intruz” eksplorującego przemoc, zadającego pytanie „dlaczego?” dochodzi do zbrodni. Mówi tam właśnie o tym, że mężczyźni nie mają języka do rozmawiania o emocjach, nie mogą wyładować uraz. Reżyser przytacza wiedzę jaką zdobył robiąc studium do filmu (filmów). Mianowicie z badań i analiz psychologów, z akt sądowych w sprawach o zbrodniach, wynika że ludzie najczęściej popełniają je z przyczyny złamania wytrzymałości nerwowej. To znaczy niewyładowywane urazy w końcu popychają do zbrodni. A przy tym mówi się, że kobiety są silniejsze psychicznie, pod czym bym się podpisał. Nie można nie dostrzec korelacji z tym jak kobiety są gadatliwe i na jakie tematy – mówią głównie o emocjach w relacjach międzyludzkich. Mówią o tym „dlaczego”. Może dzięki temu nie ich tyle pośród zbrodniarzy, odnośnie których zadajemy pytanie „dlaczego?”…\nKolejne rozgałęzienie, medialny mix – Szwecja. Słucham wyśmienitego audiobooka „Pentagram” Jo Nesbo – czyta Tadeusz Falana i to trzeba podkreślić, bo niejednego audiobooka nie mogłem przetrawić przez lektora. A tutaj wyśmienita literatura daje się ukazać przez świetnego lektora. W jednym z kilku głównych akcentów czy wątków książki, chodzi o pokazanie grozy czy też autodestrukcji wysoko rozwiniętego społeczeństwa norweskiego (do Szwecji, jak i Danii ["Polowanie" Vinterberga] bardzo blisko), które stając się bardzo łagodne chcąc tą łagodnością pokonać i zniwelować całkiem przemoc, wytwarza ją tym bardziej. Ta skandynawska socjaldemokracja opiera się na scjentystycznej utopii. To znaczy wierzy, że przemoc jak i wiele „wynaturzeń” może zniknąć ze świata, jeśli zastosuje się do niego naukowe zarządzanie, inżynierię społeczną.\nDo tego na afiszach polski film „Obce niebo”, znów w temacie skandynawskiego opiekuńczego totalitaryzmu.\nJuż coś wyraziłem. Wyartykułowałem. Jakbym nieco zaspokoił potrzebę komunikacji, beznadziejną potrzebę w społeczeństwie polskim, ale nawet mając marną pracę, żyję we względnym dobrobycie, choć chce się przeklinać na sąsiadów, jak boli mnie kark, zęby i całe to ciało zmierza do ruiny… Z Europy Środkowej patrzymy na Zachód, podpinamy się pod ideały zachodnie. I kraje Europy Środkowo-Wschodniej, Południowej, oraz Wschodniej, też chcą być Zachodnie. Wschód chce być zachodni. Mamy postmodernizm, nic nie musi pozostawać przy odziedziczonej, esencjalistycznej tożsamości. Choć natura podobno się mści.\nNo i powracam do Warszawskiego Festiwalu Filmowego. Temat z Ukrainy, kultury niby postsowieckiej, ale należałoby zgłębić historię i podania, żeby lepiej dobrać tag do nazwania jaką kulturą jest ta ukraińska… Nie ma oczywiście jednej kultury. W tytule posta jest jej wymiar, pryzmat jaki mnie intryguje i powoduje tego właśnie posta.\nWracam do WFF, ponieważ właśnie obejrzałem krótkometrażowy „Anioł śmierci” ukraińskiego reżysera, z którym pierwszy raz miałem styczność właśnie na tym festiwalu, a dokładnie z jego filmem „Zielona kurtka” (i sam reżyser był obecny po pokazie). Specjalnie przejechałem pół polski, żeby zobaczyć ukraiński film, bo znaleźć takowy w repertuarach kin, w dystrybucji, to ewenement. Pieprzę o niepotrzebnych okolicznościach, a nie o to idzie. Idzie o nostalgię i przemoc.\nKrótkometrażowy film „Anioł śmierci” jest umiejscowiony w filmowym projekcie, koncepcie o nazwie „Goodbye Ukraine!”. Nie zgłębiałem po co to i dlaczego (ten projekt), i dlatego nie piszę do gazet, nie piszę do Was, droga gawiedzi, gdyż jestem niedoinformowany, a to dlatego, że nie wierzę w informację, nie wierzę w demona Laplace’a przeniesionego do teorii wiedzy czy mediów: że suma informacji daje absolutną wiedzę i pewność co do wysnuwanych wniosków. Być może. Jebie mnie taka metoda. Jestem lekkoduchem, intelektualnym niechlujem. Estetą. Barokiem się osłaniam. „Hardkor-disco” czy jaki tam był zapis tego filmu, o którym pomyślałem czytając co myśli grecki reżyser na temat potyczek z życiem trzydziestolatków. Jak mówił Skoneczny o swoim filmie: „jest o ludziach, dla których liczy się tylko albo nic albo wszystko, albo hardkor, albo disco”.\nZgłębiam dzisiaj wino. Topię w winie swoją życiową przegraną, którą celebruję od około pięciu lat i rok za rokiem potrafię być tak głupi i nadęty, że w tamtym minionym widzę wiele szans na godne życie, które zmarnowałem. Głupi i nadęty, bo tamtego roku narzekałem z kolei na rok miniony itd. Kumasz dobrze, ale ja już tak słabo, że ci to muszę tłumaczyć jak reklamy.\nOd dwóch (albo trzech) lat piję wino tylko z Europy równie lub mniej rozwiniętej na modłę idei zachodnioeuropejskiej (ej, z uwagi na szwedzki dobrobyt, może powinienem inaczej scentralizować ideały…). Z Mołdawii, z Bułgarii, Armenii. W Ukrainie piłem z Krymu – Koktebel czy Inkerman (Stary Młyn – piłem 50km od granicy z Rosją… tu mi się mózg zrasza, oczy łzawią, bo po takich tam przeżyciach, nie chciałem więcej żyć, wiedząc, że mam wrócić tutaj. „tutaj” to teraz dla mnie Polska cała, Poznań i w ogóle, do Berlina chce mi się jechać tak samo jak do Gdańska. A w Czernichowie chociaż zobaczę marzenie o Berlinie i poobserwuję, że wybuch elektrowni w Czernobylu, to nie żaden mit. Pojadę). W Polsce nie spotkałem, a do drogich sklepów nie chodzę…\nGdy społeczeństwa dobrobytu, oddając się bezgranicznie w obietnice technokratów, zniwelują śmierć i zniszczenie (tzn. zrobią z nimi porządek jakiś w stylu hitleryzmu, który wiadomo – też był technokracją i kraje skandynawskie maczały w tym palce, są do dziś arcytechniczne…), niwelując przy tym realność (symulacja i symulakry), to coś tam… zapomniałem. Wątek urywa dobre wino. O boże, jak dobrze, że można urwać się z wątku… W klasycyzmie było jabłko, a w baroku winogrono?\nO co chodzi. Ano o film z projektu „Goodbye Ukraine!”. Na ten projekt trafiłem penetrując internet w poszukiwaniu informacji (sic! shit!) nt. ukraińskiego filmu „Plemię” – jedynego głośnego filmu z tego kraju odkąd z kinem jestem jako-tako na bieżąco (od 2008 czy 9, a już na pewno 10). „Plemię” jest (nie)typowym filmem o okrucieństwie, bezyumnej przemocy w tamtejszej kulturze – od wschodniej granicy Unii Europejskiej, przez Kazachstan („Lekcje harmonii”), przez Rosję (nieskończona lista filmów) po…? czy jest jakiś koniec? Niech no wskażę Koreę Południową – Kim Ki-Duka. Oczywiście to iluzja, że przemoc zaczyna się za granicą UE! Ale właśnie teraz wyjaśnia się dlaczego tutaj linkuję do Szwecji, technokracji, scjentyzmu, dobrobytu… gdyż w nim usiłuje się zażegnać przemoc, lecz jak w każdym utopijnym ładzie, uzyskać może się tylko efekt zepchnięcia przemocy w kąt, utworzenia wrażenia, że można sobie z nią poradzić i że właśnie panujący syste jestem wspaniały, bo ją pokonał. W istocie chodzi tylko o kreację z wykorzystaniem pierwszorzędnego narzędzia: mediów. Dlatego wspominam o Baudrillardzie (symulakry i symulacja). Rzeczywistość jest taka, jaka jest w mediach – oto spostrzeżenie krytyków mediów. Realność? To właśnie „przestępcy”, prekariat. Multum reklam stosujących retorykę: „haluksy – zero tolerancji”, pokazuje kastowość społeczeństwa dobrobytu wartościując, segregując ludzi. Zero tolerancji dla haluksów i innych niedoskonałości, niepostrzeżenie przechodzi w marginalizację i nietolerowanie LUDZI, którzy mają haluksy i tym podobne, i nie mają ochoty lub pieniędzy na upodabnianie się do photoshopowych wizerunków z reklam – wizerunków ludzi uprzywilejowanych, idealnych. Reklamy prezentują mniej więcej taką retorykę wobec ludzi niedoskonałych, jak hitelryzm wobec Żydów – są brudem, przyczyną nieszczęść, chorób społecznych. Nie ma niedoskonałości, frustracji – ci którzy jej doznają, są zepchnięci na margines. A przecież doznają jej wszyscy.\nNo więc tak trafiłem na „Goodbye Ukraine!”, że hiperłącza wskazały mi na ten projekt, gdy szukałem info o reżyserze „Plemia” (niech będzie taka odmiana). Wyszukałem to gdzieś wiosną tego roku, a powróciłem jesienią. I nie obejrzałem segmentu, który nakręcił reżyser „Plemia”, lecz ten, który nakręcił twórca „Zielonej kurtki” (nie trafiła nigdy do polskiej dystrybucji). Dziś bodaj ogłoszenie nagród na WFF, festiwalu, na którym odkryłem ukraińskie kino (jakże trudne do eksploracji, bo mało wyeksponowane). No więc tak się składa, że obejrzałem „Anioła zagłady” właśnie Tikhego, z którym sam zamieniłem zdanie (z publiki) na wspomnianym festiwalu.\nKrótkometrażowy „Anioł śmierci” datowany jest na 2012, zaś pełnometrażowa „Zielona kurtka” na 2013. Ten pierwszy, krótki film, ogląda się tak, jakby to były peregrynacje do pełnometrażowego wyrazu reżysera. Po tych dwóch aktach twórczości Tikhego, można sądzić, że jest to typ twórcy zmagającego się z obsesjami. Obsesja wynikająca z silnego uczucia, naglącej potrzeby wyrażenia, lecz przy samym wyrażaniu, napotykającej wiele trudności w precyzji oznaczania. Stąd może zjawia się jeden film i następny, jako kolejna próba opracowania tego samego twórczego napięcia. Ten typ twórcy szukający odprężenia w tworzeniu.\nPierwsza scena „Anioła śmierci”: mężczyzna około sześćdziesiątki modli się w cerkwi. Bodaj wymawia na głos Apokalipsę (film oglądam bez polskiego tłumaczenia). Wychodzi z cerkwi – kamera z tyłu głowy podąża za nim i tutaj już moje wrażenia z seansu „Zielonej kurtki” nieoczekiwanie się budzą, ożywione najwyraźniej znanym już śladem, sposobem filmowania, czy lepiej: tą fotogenią. Po drodze skupienie na około trzyletnim dziecku za szybą. Dostrzega je wzrok bohatera, za którym kamera podąża od pierwszego ujęcia.\nDocieramy z nim do jego domu, przestrzeni prywatnej, w której najwięcej możemy dowiedzieć się o nim. Ah ta informacja. Nie ma to, że metafizycyzm jest bardziej właściwy od scjentyzmu, i nie ma to, że nihilizm jest lepszy od tamtych dwu pozytywnych (przeciwstawnych) heroin… I tutaj clue… clue dla związku nostalgii i zbrodni.\nKamera ponownie centralnie z tyłu głowy (narzuca mi się Siedl – demaskator zachodniej szczęśliwości). Patrzymy z tej oceniającej perspektywy na ofiarę nostalgii oraz konkretne jej odniesienie. Otóż bohater siedzi przed obrazem zmarłej – jeśli dobrze pojmuję warstwę informacyjną – córki. Mówi do niej, pije jej zdrowie. Pije i tęskni. Tęskni do przeszłości, do niej. Opowiada jej o listach od rodzeństwa. Siostra pisze z Hiszpanii, że ma sympatycznego męża (pewna Ukrainka zwierzała mi się, że u niej nie ma takich mężczyzn… ale pełno nieudaczników i agresywnych alkoholików na utrzymaniu matek [proklamować feminizm? tylko będąc ślepym na ostatnie słowo tamtego zdania… otóż zniszczeni i zdegenerowani mężczyźni, to często wynik ich celowego upośledzenia przez matki nie potrafiące przezwyciężyć lęku mierzenia się z życiem sam na sam, bez silnego samca na uwięzi, na uwiądzie, na upośledzeniu… feminizm autorytatywnie, automatycznie zaciera winy kobiet, nie znajdziesz słowa samokrytyki u feministek, a jedynie frenetyczny ciąg krytyki wobec mężczyzn, który da się przyrównać do pieprzniętej wykładni reklam, w których też nie znajdziesz cienia samokrytyki wobec prezentowanego produktu… wszak feminizm sam przyznaje, że jest polityką, a z polityką jak z rekla-mamami…).\n„Goodbye Ukraine!” samo się nasuwa. Przykre to skojarzenie w związku z filmami robionymi przez rodzimych twórców. Ja przynajmniej odczytuję to jako zaskakująco mocne wezwanie po drodze z tytułem projektu: żegnajcie się z Ukrainą, emigrujcie! Wspomniałem o liście córki. Bohater mówi też o synu, który jest w USA i chce ściągnąć do siebie ojca (w opisie niejednego filmu na tegorocznym WFF, pojawia się ten sam motyw). A wszystko to do dużego formatu zdjęcia w ramie, w alkoholowej nostalgii.\nTen bohater wyraźnie żyje przeszłością. Jeśli dodać do tego wizytę w cerkwi, to tym bardziej eksponowany jest jego związek z tym, co realnie nie występuje. Było, ale minęło. Jest to coś fascynującego, coś w czym tkwi znaczna część sensu poszczególnej, niewyjaśnialnej dla ogółu egzystencji (socjaldemokracja czy technokracja posługuje się tylko prawidłami ogółu). Wejdźmy w skórę tego człowieka. Wyobraźmy sobie to co stracił, a czego explicite nie pokazuje reżyser (za wyjątkiem zdjęcia córki, ale nie ma retrospekcji). Pokazuje mężczyznę w wieku, który wskazuje, że jego dzieci mają minimum dwadzieścia lat, więc są minimum samodzielne, kierujące się swoimi wytycznymi, mają już na tyle siły by samym zmagać się z życiem, konfrontować z nim swoje aspiracje, marzenia. Zostaje już sam. Jego dzieci, to zapewne najpiękniejsze odniesienie, największe osiągnięcie jego życia. Nic dziwnego, że żyje wspomnieniami, kiedy one były obok niego, ich życie było współżyciem, współtworzeniem. I tutaj kończy się (choć bardziej rozwinięci humaniści mogliby poszerzyć płaszczyznę, którą opuszczam), przychylne spojrzenie na osamotnionego mężczyznę. Kończy się horyzont metafizyczny, co do którego precyzyjnym bezsensem jest używanie oznaczenia, że „kończy się”. „Koniec” jest zaprzeczeniem „metafizycznego”.\nWszystko ma swoje granice. Zdecydowanie. Cechą społeczeństw wysoko rozwiniętych, stanów dobrobytu, jest postępująca emancypacja, czy też w drodze postępu i dobrobytu, powiększa się możliwość emancypacji jednostki. Z tytuły dalekich możliwości osiągnięcia dobrobytu i samowystarczalności, dostrzegamy aberracje emancypacji. Chodzi mi o alienację. Alienacja jest przekroczeniem zdrowego horyzontu emancypacji. Alienacja, to pojęcie często kojarzone z marksizmem, tj. krytyką kapitalizm. Lecz marksizm był krytyką kapitalizmu w epoce przemysłowej, a nie konsumpcyjnej. W epoce konsumpcyjnej alienacja wciąż jest obecna, choć Marks chyba marzyłby o takiej swobodzie jednostek, jaką mają ludzie w konsumpcyjnym kapitalizmie. Kwestia po prostu możliwości i horyzontu wolności, emancypacji. Jeśli możliwości upatruje się w uniwersum oferowanym przez konsumpcyjny kapitalizm, to taka wolność i samostanowienie, podchodzi pod inżynierię społeczną zaprojektowaną przez kapitalistyczny ład. Ludzie, a w szczególności kobiety, zaaferowane i zauroczone tym konsumpcyjnym i narcystycznym splendorem, ulegają idei emancypacji wpadając w sidła tożsamości mającej na celu napędzanie obrotów dźwigni handlu. Emancypacja jest postrzegana tutaj jako nieustanna zmiana tożsamości, a to zawsze wiąże się z wydatkiem na środki stylizujące na nową rolę tożsamościową (czytaj Masłowską).\nWracając do przewrotnego, obsesyjnego i niewyraźnego jak sen, filmu, seansu… ze zrozumiałej na poziomie introwertycznym i uczuciowym sferze, trzeba przejść do sfery aberracji także w tej, nie tylko scjentystycznej, wyrachowanej dziedzinie. Bohater mówi do (zdjęcia) swojej córki Klary, jak bardzo tęskni do niej… i że nie może jej wykopać (z grobu).\nNaczytałem się i potwierdziłem w doświadczeniu, że Ukraińcy to ludzie w znacznej mierze żyjący w świecie nieodczarowanym. To staje się dla mnie niestety oczywiste, że filmy z krajów, regionów mniej rozwiniętych, operują realizmem magicznym. Najpierw o tym przekonałem się w kinematografii z Ameryki Południowej, teraz widzę to w ukraińskiej i w innych tego typu łatwo motyw ów odnaleźć. Wymarzony temat na esej filmo-kulturo-znawczy. Bardzo silny czegoś brak, bardzo silna tęsknota, powoduje, że odniesienie do sfery niedostępnej, staje się namacalne. Stąd w filmie przebłyski przeszłości w postaci explicitnie ukazanych robaków przyczyniających się do rozkładu ciała (w grobie). Jest to silny wyraz nostalgiczny, o nostalgii odbierającej rozum. Realność zostaje naderwana przez przeszłe doświadczenia nadające ówczesnej realności sens. Właściwie czym jest realność bez sensu? – można by zapytać. Człowiek, który utracił taki sens, nie czuje realności, lecz wciąż trzyma się tego co było sensem. To, co było, dla niego jest jedynym co jest, a to co jest, już nie współgra z tym co było. Człowiek taki obiektywnie się rozsypuje, nie trzyma kupy, realności.\nBardzo słusznie film z tym momentem staje się jeszcze bardziej tajemniczy. Bardzo silnie na początku zostaje zaznaczone uczucie, a następnie pokazana realność. Widzimy rozdźwięk, napięcie, co z kolei spaja naszą uwagę z dziełem. Funkcja informacyjna staje się zamglona. Nie wiadomo już czy ten mężczyzna własnoręcznie zabił córkę, do której teraz najbardziej tęskni. Reżyser tak prowadzi tą postać, że można wiele rzeczy sobie pomyśleć, a im więcej, tym bardziej dzieło staje się intrygujące, a nasz umysł ożywczy, co jest pożyteczne, żebyśmy uczyli, ćwiczyli się w powściągliwości w ocenie rzeczywistości.\nKolejne sceny. Pomijam ujmującą pracę kamery. Jakoś tak psychicznie oddziałującą. Nie wiem czy to spuścizna Radzieckiej Szkoły Montażu, czy jakaś nowocześniejsza technika, ale tak czy owak, jakaś technika chyba jest tutaj zastosowana – że widz, właśnie poprzez widzenie doznaje „czegoś”, jakaś fotogenia go uwidzi. To następny szczegół, który przypomniał mi seans „Zielonej kurtki” tak wyraźnie, jakby to był niemal ten sam film. No więc starsza kobieta na placu zabaw. Wspomina swoją „produkcyjną” młodość (jakiś jestem scjentystyczny w wyrażeniach, ale cóż… niespełniony instynkt rodzicielski daje się we znaki – resentymentem, rozczarowaniem dowartościowując narracje deprecjonujące go, czyli usprawiedliwiające moją nędzę). Najistotniejsze w jej wspomnieniu jest to, że mężczyzna, w którym się kochała, wyjechał i obiecał jej, że ją do siebie sprowadzi, lecz tego nie zrobił. „Goodbye Ukraine!”. Reżyser jeszcze raz to podkreśla – jakby Ukraina była terenem agonii, miejscem dla ludzi żyjących przeszłością i/lub przyjezdnych pragnących tutaj skryć się przed przegranym życiem czekając spokojnie na jego koniec.\nWkracza w końcu nasz bohater. Na plac zabaw, gdzie stara kobieta mówi do bawiącej się tutaj dziewczynki. Młode kocięta kręcą się z nią na karuzeli, a starsza kobieta kompletuje puste butelki na sprzedaż, siedząc na ławce obok. W kadr wchodzi mężczyzna żyjący przeszłością i zaczyna rzeź. Zabiera kotki z karuzeli i zza kadru słychać dźwięki łopaty wchodzącej w ziemię, która opada na zakopywane zwierzaki. Następnie zatracony melancholik powraca w kadr i zabiera dziewczynkę. Plan się uogólnia i widzimy jak pomyleniec zakopuje dziewczynkę żywcem. Okrucieństwo staje się tak skomasowane, że jako widz, przechodzę z rejestru realności, na rejestr snów, żeby jakoś to wytrzymać.\nW finale mężczyzna ponownie w swoim mieszkaniu odczytuje modlitwę. Nie pojawia się dokładne odniesienie do „Boga”, jakby było to zbyt wstydliwe, nie na miejscu. Modlitwa jest jednak skierowana do kogoś i brzmi: „…nikomu nie przebaczasz… Wszyscy umierają z poczuciem własnej nędzy i głupoty. Żadna dusza nie może odejść z tego świata. Bo nie ma ciebie ani Klavy. Ani nikogo innego. Nikogo nie ma. Tylko ja i ja„. Na koniec tych słów, bohater kieruje wzrok na obiektyw i pysznie się uśmiecha.\nFinał tego filmu nie pozostawia mi wątpliwości, że osoba żyjąca w przekonaniu, że to co minęło jest jej jedynym sensem, jest jednostką chorą, często skłonną do zbrodni, jeśli nie bezpośredniego morderstwa, to do emocjonalnego szantażowania, wykańczania innych ludzi z jej otoczenia. Jest to rodzaj depresyjnego narcyzmu. O tym mówi ostatni monolog filmu: jeśli nie mam tego, co odeszło, nie istnieje już nic… istnieję tylko ja, który przeżywam tą tragedię i tym, że straciłem wszystko, tłumaczę to, że jestem poza oceną moralną, poza realnością. Dla mojej hierarchii wartości oparcie zniknęło, a dla was utrzymuje się w świecie, który razem partycypujemy. Przy czym wy jesteście żywi, macie oparcie sensu i wartości życia w tym co realnie istnieje, dlatego zrozumiałe, że przestrzegacie zasad chroniących tą realność, ten porządek, w ramach którego mieści się oparcie dla waszego życia. Dzielimy tą samą przestrzeń, choć dla mnie nic wartościowego w niej już nie ma. Wszystko zniknęło. Zostałem tylko ja i moje wspomnienia, moje projekcje. Tylko na nich się opieram. A że to już przepadło, to dla mnie może przepaść wszystko co jest. Łącznie ze mną.\nZ tym metafizycznym nostalgizmem, który możemy spotkać u „starych mistrzów” jak Tarkowski, konfrontuje się nowoczesny grecki reżyser… nowoczesna nowa fala greckiego kina, którą trudno nie analizować w marksistowskim, materialistycznym duchu (sic!) „byt określa świadomość”, gdzie (dobro)byt został mocno wstrząśnięty przez kryzys stabilności, przewidywalności życia wobec problemów polityczno-ekonomicznych kraju. Reżyser otwarcie wyraża niechęć do nostalgii. Uważa, że jest fałszywa i przynosi nieszczęścia. Gdyby nie film Tikhego „Anioł śmierci”, pozostałbym przy zdaniu, że grecki reżyser jest typem, którego nie lubię i nie podzielam takiego światopoglądu. Ale trudno zaprzeczyć racji tej strony, po której idzie jego myśl. Coś podobnego wyrażał reżyser nagrodzonego Złotym Lwem „Gołąb przysiadł na gałęzi i rozmyślał o istnieniu”.\nJest taki trend, taki nurt, że przeszłość utożsamia się ze stabilnością, szczęściem. Trend zresztą chyba grecki, jeśli pomyśleć o Platonie i jego anamnezie – że wiedza polega na przypominaniu sobie tego, co już było. U Platona w ogóle wszystko jest o tyle dobre, o ile uporządkowane i ustabilizowane. Utopizm. Utopia ma przeróżne imiona. Pasuje do sentymentalizmu, do metafizycznego kina autora „Nostalgii”, reprezentanta starych mistrzów – Tarkowskiego. Jego filmy to sztuka kontemplacyjna, wobec której zachowujemy dystans, jak i ona nie namawia nas do zajęcia określonej pozycji, postawy, przyjęcia światopoglądu. Tutaj przejawia się metoda myślenia negatywnego – wstecznego, metoda apofatyczna. Cenna jest powściągliwość. Cenniejsza niż wysnuwanie pozytywnych, gorliwych pomysłów jak dosięgnąć Graala. I z drugiej strony mamy nowoczesną metodę, która w ustach greckiego reżysera „Płomienia”, mówi, że pozostawanie na pozycji kontemplacyjnej, rozpamiętując przeszłość, popada się w degenerację. Nie skrywa przy tym, że nowoczesna metoda, na wskroś ekspansywna wobec życia (w łowiectwie znaczeń, sensu, wartości), choć bazuje na zasadzie konstruktywnej, powoduje równie wiele destrukcji. Trudno nie pomyśleć tutaj o fenomenalnym filmie „Ki”, debiucie reżysera „Jesteś Bogiem”. Choć greckiego „Płomienia” nie widziałem, wiadomo mi, że główna rola to życiorys kobiecy, tak jak i w „Ki”. Wygląda na to, że oba filmy prezentują podobnie ukierunkowane na życie kobiety: zranione przez bezlitosne realia (ale nie popadające z tego tytułu w rezygnację, w nostalgiczny substytut satysfakcji życiowej), działają i mimo błędów i zadawanych ran innym ludziom, próbują wywalczyć dla siebie przestrzeń do realizacji siebie. Są tylko ludźmi pośród innych ludzi.. ranią tak jak inni ludzie, którzy próbują wywalczyć dla siebie przestrzeń. W tym paradygmacie przyjmuje się, że nie da się żyć bez krzywdy i jej zadawanie w umiarkowanym stopniu, walcząc o dobrobyt dla siebie, nie powinno podpadać pod moralnie negatywną ocenę.\nJest to koniec i początek kolejnego tematu. Tematu o tym jak ludzie ubodzy, niespełnieni, z poczuciem krzywdy i przede wszystkim – upokorzenia, niskiej samooceny, a przy tym żalu do innych – przeradzają się w ludzi po prostu złych, negatywnych, zatruwających społeczeństwo. Bohater filmu „Anioł śmierci” w finalnym monologu, ujawnia siebie po tej stronie – zniewolonej duszy żyjącej z poczuciem winy, nędzy i głupoty. Równocześnie to dusza zbrodniarza, jego wyznanie. Przy tym przypominają mi się inne filmy, a konkretnie wyraz twarzy, postawa ludzi przeciągniętych na ciemną stronę: pragnę zauważyć, że często najokrutniejsi przestępcy są najbardziej małomówni, nie wyrażają niczego. Nie umieją? Nie chcą? I powraca wywiad z Magnusem von Hornem, którego tak ciekawi dusza zbrodniarzy. Mówił on właśnie o mężczyznach – że nie mają języka do wyrażania emocji. Nie tylko nie mają języka, ale też przyzwolenia społecznego. Przyzwolenie społeczne na okazywanie emocji przez mężczyzn, kierunkuje tylko na siłę. Tym gorsza jest sytuacja mężczyzn, gdy postępują idee piętnujące tego rodzaju wyrażanie się. To powoduje stłamszenie, a stłamszenie nie prowadzi do czego innego, jak do kumulacji emocji i wybuchu z większą siłą…\nNędza, samopotępienie, brak miejsca i możliwości do wyrażenia siebie… to wszystko źródłem zła. Ale mam wątpliwość czy rację mają ci uciśnieni, że zostali podbici wyrafinowaną siłą, czy też coś niezdrowego w nich tkwi, być może przywiązanie do przeszłości, co uniemożliwia im samorozwój i samozadowolenie. Samozadowolenie zaś – z samoobserwacji – wpływa na ludzi dobrze, tzn. są dobrzy. W dobrobycie ludzie są dobrzy. O Boże, tak, tak. Wierzą w siebie, wierzą, że mogą, a że przy tym trochę głów zdeptają.. no cóż, są tylko dwie opcje: jak nie pójdą w przód by spełnić siebie, to pójdą w tył by zasilić resentyment, mętną masę tego świata, Mordor wypowiadający wojnę tym co się powiodło…\nSam tkwię w niżu. Obserwuję siebie dlaczego tam trafiłem i ludzi, którzy tam są. Od dawna powtarzam, że powinienem zostać zgładzony. Dobre życie sobie ze mną poradzi, wyselekcjonuje kogo i co należy\nKategorie: Bez kategorii\t| Tagi: film uczucia Ukraina\t| Napisz odpowiedź\n„Такие красивые люди”. Miłość jako potrzeba\nOpublikowano 20 maja 2015 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\n„Takiye krasivyye lyudi”, ukraiński film, którego szukałem w sieci od ponad pół roku. Pierwszy raz spotkałem się z tytułem na ukraińskim portalu. Zapadły mi w pamięć słowa z recenzji, które zresztą wydawały się bardzo dopasowane do tego jak film się zapowiadał, patrząc na opis, fotosy i trailer. Mianowicie pisano, że jest o miłości i dobru, oraz że jest to „świat, gdzie nie może być wojny”.\nReasumując, film robił wrażenie dzieła, przy którym można wyzbyć się czujności i strachu, otworzyć serce i odprężyć się, zrelaksować duchowo, uwolnić to, co głęboko w nas drzemie, ale na co dzień jest pogrzebane w sprawach spalających nasze całe siły. Temu na pewno sprzyja osadzenie historii z dala od miejskiego życia, które pulsuje gigabajtami komplikacji na każdy dzień i w którym trzeba być ciągle czujnym aby osiągać swoje cele.\nPrzez cały okres dążenia do obejrzenia filmu, ciągle nurtowało mnie gdzie go nagrywano – w jakim miejscu. Pewien tylko jestem, że nad Morzem Czarnym. Krajobraz, to co pojawia się w kadrach, jest sprowadzone do minimum. Człowiek przywykły do życia w pulsującym napływie nowych podniet, powiedziałby, że to nuda. Ciągła powtarzalność kolorów i płaszczyzn oraz przedmiotów w kadrze. Tak więc szaro-żółte wybrzeże, morska woda i niebo – to z rzeczy w makroskali, a w mniejszej – dwa domy ponad plażą i ich kilkoro mieszkańców: mąż z żoną i dzieckiem i w sąsiednim domu siostra tamtej kobiety. I ona jest główną postacią – jej samotność i potrzeba miłości.\nOd razu chcę zaznaczyć, że w sposobie tworzenia tego filmu jest coś, co wydaje mi się wręcz kulturową, rdzenną różnicą postrzegania, segregowania, operowania na rzeczywistości. Żeby odwołać się do jakiegoś znanego przykładu – byłby nim „Wujek Boonmee, który potrafi przywołać swoje poprzednie wcielenia”, dalekoazjatycki film, który bodaj w 2010 otrzymał Złotą Palmę w Cannes. Chodzi o taką różnicę w tworzeniu filmowej rzeczywistości (odzwierciedlającej sposób widzenia świata przez twórcę dzieła), gdzie do zaistnienia czegoś nie umieszcza się elementów, które powinne zaistnieć wprzódy. Właśnie to powinne, jest roszczeniem widza wynikające z jego przynależności kulturowej. Mamy do czynienia z inną zasadą rządzącą przyczynowo-skutkowymi zależnościami, bądź zgoła nieobecnością takiej zasady.\nDlatego zadziwiająco nasycona informacyjnie jest już pierwsza scena. Szaro-żółty step przecina czerwony sportowy samochód. Zatrzymuje się przy – jakby powiedział Stasiuk – wrzuconej w ten krajobraz szarej budce z desek, bez żadnego szyldu, bez eksponowania znaku i znaczenia (to urok peryferii, a im bliżej centrum, tym znak i znaczenie jest bardziej nachalne), bez najmniejszego ukraszenia, co jest tak charakterystyczne dla tego filmu i jest celowe, i bardzo udanie wytwarza dodatkową głębię znaczeń. Po chwili do budki podjeżdża kobieta na rowerze. Otwiera przybytek z piwem i rybami. Przybysz prosi o piwo i w tym momencie atakuje mnie klimat w ogóle ze Stasiuka, a w szczególności zalotne epizody przy kiosku w „Winie truskawkowym”. Wreszcie zaczyna się to co mnie zadziwia przez cały film, a co trudno oczywiście ująć w słowach, no bo na tym polega zadziwienie, że wpada w nas takie nurtujące i opierające się klarownej artykulacji wrażenie, osiada na głębinie wnętrza i przez grubą warstwę wody, nie możemy uchwycić obrazu przedmiotu wrażenia zmieniającego się pod wpływem nieustannego falowania wody.\nW tym ubogim krajobrazie, między ludźmi pada także niewiele słów i zaraz wyłania się z nich sedno. Mężczyzna pyta kobietę czy żyje sama, ona odpowiada, że nie, ale ma samotną siostrę i od razu stawia sprawę tak zadziwiająco, że aż wydaje się naiwnie jasno: zaprasza go, żeby poznał się z siostrą. Znów brak upiększeń, tylko obecność prostej i klarownej jak krajobraz wokół potrzeby: zaraz po poznaniu się, kobieta z mężczyzną udają się do niej, on ją całuje. Jesteśmy przyzwyczajeni, że taka sytuacja na filmie, byłaby pokazana jako uraza dla kobiety. Tutaj tego nie ma, ponieważ – będę to ciągle powtarzał – ludzie w tym filmie mają tylko proste, ale podstawowe potrzeby i żeby je zdobyć, nie stawiają przed sobą dodatkowych wymagań, na przykład dbając o ubiór, o wysportowaną sylwetkę i całą tą ogromną, mosiężną czarę, którą próbują udźwignąć ludzie wielkomiejscy dążąc do swoich prostych, takich samych potrzeb – a wiele z nich popada w depresję, upada duchowo, bo swoimi wymaganiami i aspiracjami po prostu wynaturzają tą prostą potrzebę, gdyż jako taka prosta, jawi się im tandetna, nie godna ich wielkiego mniemania (na które tak harują) o sobie.\nWracając do fabuły, kobieta mówi po prostu mężczyźnie, że czeka na kogoś innego, w tym sensie, że nie chce, aby on z nią został. Nie ma w tym żalu, nie ma w tym żadnej epatowanej niechęci do mężczyzny, akcentowania jego wady, żadnej gwałtowności i szarpania się, tylko zwyczajnie i naturalnie jak wiatr i fale kształtują formy na piasku, tak i ona z nim się żegna. On również jest nastrojony według mechanizmu tego filmu: nie ma żalu, ani rozpaczy, mówi, że pewnie tak będzie lepiej – jakby chciał powiedzieć, że będzie lepiej, jak chce natura.\nPotem są sceny głębszej melancholii kobiety – winem i muzyką podejmuje uczucia pozostałe po tym doświadczeniu. Nie ma tego typowego zachodniego żalu do świata i zbierania się do bardziej zdesperowanej próby zaatakowania i opanowania jego natury dla własnych potrzeb. Do kobiety przychodzi siostra i tutaj następuje najbardziej niewiarygodnie proste i dosadne wyrażenie potrzeb i uczuć. W takim mniej więcej monologu: „krymska madera – wino idealne dla samotnej kobiety, lat 38. Jestem nikomu niepotrzebna. Tak przykro. Tak chce się być kochaną. Na to nie zasługuję. Żebym miała ukochaną osobę, jaka by mnie obejmowała. Wygląda na to, że jestem w ogóle niepotrzebna”. W końcu mówi do słuchającej jej siostry: „możesz mnie objąć? pocałuj mnie”.\nTutaj tylko odniesienie do wina, nosi jakiś znak upiększenia (ukraszenia), a jak staram się podkreślać – te zniwelowane w filmie upiększenia, ułatwiają odkrycie w człowieku tego co proste i istotne, oraz że brak tych ukraszeń, ułatwia i przybliża do zaspokojenia tych prawdziwych, niewynaturzonych potrzeb.\nPotem na plaży zjawia się inny mężczyzna. Kobieta jest zestresowana tą sytuacją, ponieważ znów odzywają się w niej najistotniejsze potrzeby, tak dosadnie wyrażone w monologu. Tak jak wcześniej, tak i tutaj wszystko odbywa się niebywale naturalnie i prosto – nie ma żadnych zalotów, żadnego eksponowania swoich zalet i próby sprzedania się jako wysokowartościowego towaru (im bliżej centrum i targowiska próżności, tym ludzie za droższe towary się uważają, a samotność jest nie mniejsza niż na peryferiach u prostej kobiety, tylko z tą różnicą, że samotność towaru przeradza się we frustrację, wściekłość i większą pogardę do ludzi – jacy oni tani i tandetni, a ja taka wyśmienita pozostaję sama, bo nikt nie jest mnie godzien). Tym razem ona całuje go po chwili od zapoznania się. Mężczyzna z nią zostaje. Relacja się pogłębia, zawiera się porozumienie na bardziej zaangażowanych poziomach, związek się splata.\nPewnego dnia mężczyzna oznajmia, że musi wyjechać do miasta, w którym przedtem mieszkał (Ivano-Frankivsk), bo skończyły mu się pieniądze i musi je tam zarobić. Tłumaczy, że chodzi o wyjazd na parę tygodni. Kochankowie kontaktują się telefonicznie i on pewnego dnia mówi jej, że już nie wróci. W scenie tej na ekranie widzimy i słyszymy tylko kobietę, tak iż motywy mężczyzny zostają ukryte i niewiadome. Słyszymy tylko pytania, próbę wytłumaczenia tej sytuacji ze strony kobiety – pyta go czy ma tam kochankę, czy jest żonaty itp. Nie znamy co kryją odpowiedzi. Sytuacja jest niejednoznaczna. Wyjaśnia ją wyczyn kobiety. Postanawia jechać za nim i go odszukać w tym mieście – odgadnąć dlaczego nie chce do niej wrócić. Idzie po śladach z jego opowieści o tym kim był – że pisze książki w pewnym klubie, gdzie zawsze zamawia to samo z menu. Tam kobieta dowiaduje się, że mężczyzna, z którym chciała dzielić życie, pracuje w tym miejscu. To jej nie satysfakcjonuje i wyciąga od współpracownika informacje gdzie mieszka. Wreszcie dociera do niego. Mieszkanie to nazwałbym domem artystów, którym się nie powiodło w robieniu kariery. Nie ma więc w nim przepychu i atmosfery świadczącej o samozadowoleniu mieszkańców. Raczej panuje bałagan, ale przywiązanie do tego jedynego co umieją robić – malować, pisać. Wcześniej kobieta nabyła w antykwariacie książkę jej kochanka. Gdy w końcu go odnajduje w mieszkaniu, zaczynamy dowiadywać się o powodzie tego, że wyjechał od niej. Mężczyzna ze zwieszoną głową opowiada i przeżywa jak wygląda jego życie – że nie jest pisarzem, a pracuje jako kelner. Chociaż faktycznie książkę napisał – 10 lat temu, to dziś nie pisze, nie uważa się za pisarza.\nPonownie mamy zderzenie charakterów ludzi z miast z charakterem człowieka z prowincji, oraz tego, że ci pierwsi w mieście muszą walczyć z wieloma przeszkodami w dążeniu do celów, które mają nadać im poczucie wartości, znaczenia, prestiżu, aby dopiero następnie czuli się oni godni aspirowania do zaspokojenia swoich potrzeb zasadniczych, czyli żeby czuli się godni bycia z drugim człowiekiem. Natomiast ci z peryferii, mają tylko tą prostą i najbardziej sensowną potrzebę, bez utrapienia wyniszczającego dobrą stronę duszy, czyli bez walki o cały zestaw wartości dodatkowej, a próżnej (prestiż, stan posiadania, wygląd, konwencje zachowań, poglądów na politykę, kulturę, religię etc., konwencje wysławiania się, odżywiania etc., etc.).\nDlatego właśnie kobieta z peryferii nie rozumie dlaczego mężczyzna się tłumaczy z tego kim jest, gdzie prasuje, co posiada. Ona mówi, że chce z nim być i tamte kwestie ją nie obchodzą. Ten jest jednak załamany, zapatrzony w swoją wewnętrzną dziurę, którą wypaliły w nim zawiedzione ambicje, do których spełniania i wartościowania siebie w zależności od nich, przywykł, po prostu został tak ukształtowany przez środowisko, w którym spędził większość życia. I to samoudręczenie jest powodem jego odejścia od niej – on nie rozumie dlaczego ona go ceni, więc pozostanie z nią, byłoby jak samooszukiwanie się, zaś ona nie rozumie dlaczego on do tego przykłada znaczenie.\nTo jest ewenement, dla zachodniego widza niedorzeczność, że kobieta chce być z mężczyzną, który nic nie znaczy z wielkomiejskiego punktu widzenia, wielbiącego prestiż, luksus. Tutaj uwielbia się Christiana Greya, a nie złamanego szaraka. Inna sprawa, że wielbicielki Greya, w rzeczywistości doświadczają tego, co bohaterka filmu „Blue Jasmine” Allena (reżyser sam skontrował swoje poprzednie filmy w klimacie glamour).\nMówi się o Ukrainie, że różnią się ludzie z jej wschodu i zachodu. Zgadzam się z tym, choć nie chcę robić z tego generalnej reguły dotyczącej wszystkich. Kiedy kobieta przybywa do miasta za mężczyzną, ludzie rozpoznają, że nie jest stąd i typują: wschód. Bo właśnie taki typ kobiety małomównej, wyczulonej, dobrze oceniającej rzeczywistość (może dlatego, że skupia się na tym co prawdziwe), pasuje do wschodniej Ukrainy. Taki właśnie może być punkt wyjścia do myślenia o tym jak ten film kulturowo jest inaczej zbudowany w stosunku do tego jak z rzeczywistością w podobnych sytuacjach radziliby sobie bohaterowie filmów zachodniej Europy. Oczywiście, wielkomiejscy Ukraińcy, także mają parcie na prestiż, nie ulega wątpliwości. Ale nawet wśród nich, częściej zdarzają się ludzie o pogłębionym odczuwaniu, wyczuleniu na te proste i prawdziwe potrzeby.\nJeszcze raz przywołam myśl Stasiuka, piszącego o pragnieniu podróżowania na peryferie: „…podróżować będą jedynie ci, których interesuje przeszłość nie jako anachronizm i zabobon, ale jako miejsce własnego pochodzenia”. To pochodzenie, myślę, że bez wypaczenia, można sparafrazować jako to czego wszyscy pragną, bo pragnienie miłości czy bycia z drugim człowiekiem, jest tak pierwotne, jak powrót do miejsca pochodzenia konotuje pierwotność. Pochodzenie, jako pierwsza pieczęć tego kim się jest, oraz miłość jako pierwsze pragnienie tego do czego się dąży. Tylko w mieście (centrum), te dążenia ulegają wypaczeniu, wynaturzeniu, tak iż zapominając i nie zaspokajając podstawowych potrzeb, zapominamy też kim jesteśmy.\nMiłość jest po prostu potrzebą, nie trzeba stawiać przed nią warunków, wymogów prestiżu, bogactwa i tym podobnych. Film z taką myślą, czy z takim wyrazem zaprezentował nam reżyser Dmitrij Moiseew.\nTa bezpośredniość w wyrażaniu potrzeby wzajemności uczuć, jest nadzwyczajna… czy może tandetna i naiwna? Takie pytanie stawiałem sobie od pierwszej sceny; takie wahanie miałem jak to odbierać. Czy to nie jest trochę takie wypreparowanie rzeczywistości jak w „M jak miłość”? Z upływem czasu filmu i mijania kolejnych scen z zadziwiającym przechodzeniem do sedna sprawy, przechylałem się na stronę, że to nie jest tandetne, a że w ogóle tak się mi nasuwa, to kwestia różnicy kulturowej. Ukraina jest bardzo uczuciowa i bardzo ceni się rodzinę (i religię, i poezję), a przez to można sądzić, że bliskość innych ludzi jest bardzo ważna. Na zachodzie takie wartości mają łatkę wstydu, zaś w dobrym tonie jest się chwalić, że – sięgając do Masłowskiej – wczoraj było się na zakupach w Nowym Yorku, a w przyszły weekend leci się na baseny do Egiptu. Prestiż i styl życia, jednostkowa pycha, narcyzm, brand, a każdy brand walczy z każdym o pałeczkę pierwszeństwa, o wytyczanie norm, o wytwarzanie zazdrości i chęci pożądania u pozostałych.\nKojarzę sobie, że moja relacja z ludźmi z Ukrainy, a zwłaszcza z jedną osobą mieszkającą 50 km od granicy z Rosją, wygląda nawet całkiem podobnie do tego jak ambiwalentnie ustosunkowywałem się do filmu. Z jednej strony fascynacja, że można w sposób tak bezpośredni wyrażać swoje uczucia (na zachodzie uważane za wstydliwe), a także mieć te uczucia rozbudowane, bardziej koncentrować się na poszczególnych, oraz czynić z nich swoją chlubę, a nie kryć się z nimi, a z drugiej strony podejrzenie, podszepty, że to naiwne i tandetne, że tak nie można, bo to nieprawda, tak nie przystoi na serio brać tych uczuć. I o ile przeważa we mnie fascynacja takim podejściem (które u nich jest takie odrębne, takie na serio, że aż dębieję), o tyle przynosi mi to ukojenie, lepszy nastrój; przynosi odprężenie, sam ze sobą osiągam zgodę. Dlaczego tak na mnie wpływa uleganie temu wpływowi? Odpowiedź nasuwa się sama: ponieważ wtedy dopuszczam do głosu moją najistotniejszą, pierwotną i prostą potrzebę odkrycia, oswobodzenia tych uczuć, co w codzienności mojej przestrzeni kulturowej czy psycho-społecznej, uchodzi właśnie za naiwność, tandetę. Stasiuk, pisząc myśl o pragnieniu podróżowania na peryferia, przywołuje też powszechny sposób ich wartościowania: jako zabobon i anachronizm. Dokładnie tak na zachodzie oceniane i wartościowane są proste uczucia.\nGdybym nie poznał Rosjan i Ukraińców (w warunkach podobnych do tych z filmu – na peryferiach), może bliżej byłoby mi do ich oceny z punktu widzenia, którym nasze dusze są kolonizowane od 89 roku – kapitalisty-jankesa, który całe bycie równa do mieć, do stanu posiadania i prestiżu. Życie dało mi to szczęście, że mogłem poznać ludzi ze wschodu i zadziwić się jak w ich mentalności odnajduję bratnią duszę. Żyję w Polsce, kraju według mojej duszy, całkowicie zafałszowanego, skolonizowanego, podbitego przez obcą mentalność amerykańskiego człowieka, który w dążeniu do zamienienia całej rzeczywistości w złoto, traci najpierw kontakt z ludźmi, potem ze sobą, a w końcu z tą rzeczywistością (jak to pokazuje genialny „Obywatel Kane”). Jego uczuciami jest pycha i chciwość.\nNie ma nadziei dla wartości uczuć. To anachronizm i zabobon – mówią postępowcy głaskając z umiłowaniem smartfona. My, ludzie z krajów granicznych między komunizmem a krajami, w których tego ustroju nigdy nie było, mamy narzucony wyścig, że mamy pędzić i doganiać tamte kraje, żeby dorównać im… w czym? jakby rozwój całej planety albo „świata zachodniego” zmierzał w jednym kierunku i wszyscy mieli się temu podporządkować, oraz poświęcić wszystko, żeby w dzikim pędzie jak najszybciej dojść do… do czego? stanu spełnienia? czym on jest – nikt nie wie, ale zawsze wizjonerzy tej zachodniej kultury mówią, że jest on samozniszczeniem i końcem, zagładą tej kultury. Do tego z dzikim zapałem dążymy. Kto nie dąży, kto myśli inaczej – nawiązując do myśli Witkacego – z miejsca idzie do domu wariatów. Na innym miejscu napisał też fenomenalną wizjonerską myśl o tym, że to, co ludzie naprawdę myślą i czują, będą musieli ukryć w sobie najgłębiej, stanie się to niepotrzebne w świecie doskonale zorganizowanym przez inżynierów społecznych spod znaku kapitalizmu.\nPo raz trzeci na koniec powrócę do tej samej myśli Stasiuka. Pisze, że na peryferie pragną podróżować ci, którzy odnajdują się w przeszłości. W centrum obowiązuje kult przyszłości, kult nowości i nie ma miejsca na uczucia, mieszczą się one w świecie przeszłości. Tak więc podróżując na peryferie, jadę do kraju, w którym mieć uczucia, to powód do godności. Chociaż Ukraina obrała kurs „europejskich wartości”, i szybko będzie pokrywać uczucia wstydem (ale powiedzą postępowcy: rozwinie się rynek usług psychoterapeutycznych! bo ludzie – tak ja na zachodzie – będą wariować od tego, że muszą wstydzić się tego, co naprawdę pragną, a muszą pod presją postępu poświęcać się temu, co im satysfakcji w sumie nie przynosi, a wyniszcza duchowo), to są jeszcze inne kraje.\nTragiczne jest to, że sama Ukraina nie jest jednym krajem (a który jest?) i przybrało to postać wojny – czego chcą jedni, a czego drudzy. Jedni zachodniego stylu życia, a drudzy pozostania przy tym jak było. Byłbym szowinistycznym jankesem, gdybym potępił tych drugich. Potępiam tylko wielką politykę, która wspomogła to, że wojna trwa i wyniszcza ludzi. Dla mnie Ukraina (na tyle ile jej widziałem), różnicuje się według już wiekowego podziału, tzn. przestrzeń i ludzie jakby inni są poza historyczną granicą, za którą nie sięgała Rzeczpospolita i potem Austro-Węgry. Ta część Ukrainy w czasach Rzeczpospolitej, nazywała się Ukrainą Słobodzką – panowali na niej kozacy, którzy masowo przemieszczali się z ziemi kijowskiej, nie znosząc i nie uznając panowania nad nimi Lachów (Polaków). Wtedy właśnie oni zakładali osady (wojskowe, obronne. pierwszą nazwą ulicy, którą przeczytałem znalazłszy się w skrajnie wschodnim mieście, był „Kozacki wał”), które współcześnie stanowią miasta wschodniej Ukrainy. W moim zamiłowaniu do tego kraju, dumnie nazywam tą część Ukrainy jako chwalebną, nie poddaną nigdy zachodowi. Przykre więc, że w tym kraju przebiega granica między światem wschodnim i zachodnim, i że tam wybuchła pierwsza wojna o Unię Europejską, o zachodni, jankeski kapitalizm. Przykre i zdaje się to potwierdzać, że istnieje w ogóle typ kultury, duszy i człowieka – wschodni i zachodni. Zachodni jest ekspansywny, on narzuca się wschodowi, dlatego gdy wżera się tak głęboko, w końcu dochodzi do wybuchu wojny.\nIm dalej na wschód, tym większa gorączka w dogonieniu krajów zachodu, które nigdy nie były komunistyczne. Okazuje się, że Ukraińcy chcąc gonić zachód, „musieli” doprowadzić wręcz do wojny. Wygodni komentatorzy w naszych tygodnikach społeczno-politycznych i ogólnie w mediach, bez cienia żalu mówią, że pogoń za postępem musi pociągnąć też jakieś straty, muszą być ofiary – chodzi o zrujnowanie życiowe ludzi, którzy nie mają mentalności wilczych przedsiębiorców zorientowanych na ciągłą walkę z innymi i powiększanie swoich zysków. Żeby to jakoś społecznie ładnie sobie wybaczyć, im właśnie przylepia się łatkę zabobonu i anachronizmu, są wyśmiewani, w reklamach przedstawiani jako przegrani i straszydła nie dążące do prestiżu i bogactwa. Na Ukrainie, żeby wejść w pogoń za „wartościami europejskimi” (co za koszmarny frazes, eufemizm), niestety „potrzeba” było dziesiątki zabitych i zmasakrowanych podczas rewolucji i tysiące zabitych, ponad milion życiowo zrujnowanych (uchodźców) z powodu wojny jako kontrrewolucji.\nTen cały koszmar przyszedł z pragnieniem pogoni za prestiżem, który ma wyprzedzać przydatność człowieka do pokochania go przez drugiego\nKategorie: Bez kategorii\t| Tagi: film Ukraina\t| Napisz odpowiedź\nUkraińcy i wartość godności\nOpublikowano 12 stycznia 2015 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\nJakiś czas temu pytam znajomca czy wie kiedy premiera „Majdanu” Łoźnicy. Odpowiada, że chyba w ogóle nie będzie w dystrybucji. Kilka dni później widzę ten film w repertuarze. Następnego dnia korzystam z okazji i wybieram się do kina. Nie oczekiwałem wiele. Minimum motywacji było takie, że chcę zobaczyć inne ujęcia od tych, których widziałem multum w TV (te z kulminacji, najbardziej drastyczne i szokujące, akurat widziałem w ukraińskiej TV, będąc 50km od granicy z Rosją, ale i tak wolałem zostać na Ukrainie niż wracać do polskiej zdechlizny). Chciałem zobaczyć Majdan inaczej niż w telewizji.\nChyba nic nie pisałem o „Majdanie: rewolucji godności”. Świetnie się składa, że w Polsce dodano do tytułu „rewolucja godności”, bo nie znajduje się to w oryginale. Może miałbym mniejsze pojęcie, odniesienie do tego, gdybym kilka dni wcześniej przed zobaczeniem filmu, nie przeczytał w ukraińskich mediach, że odbył się Marsz Godności w Kijowie – na pamięć rewolucji.\nDzisiaj przeczytałem wywiad z reżyserem w internetowym Dwutygodniku. Łoźnica wypowiada kilka zdumiewająco grubo ciosanych opinii. Tak kłócą się one z jego językiem filmowym, pozbawionym ukazywania rzeczywistości grubą kreską. Nie będę więc wymieniał tych opinii, bo nie warto zajmować się czymś mało wartościowym. Jest na szczęście co cytować i właśnie jeden taki punkt zmusił mnie do napisania tego posta.\nDziennikarz mówi do Łoźnicy: „Pewnie nie trudno nie poddać się patosowi rewolucji. Osmolone twarze, barykady, płonące opony i kłęby dymu”. Na co reżyser odpowiada: „To wszystko jest bardzo fotogeniczne, ale kończy się tragedią. Miałem (…) dużo mocnych, chwytających za serce scen, ale wszystko to wyrzuciłem. Najważniejsza jest pamięć o ofiarach i cena jaką trzeba było zapłacić. To, że w naszym pragmatycznym świecie, w którym wszystko można kupić, znaleźli się ludzie, którzy oddali życie za coś, w co wierzyli”. I te słowa najlepiej mówią o czym jest film, a przy tym służą mi za wyrażenie własnego wrażenia.\nJak mówiłem – szedłem na „Majdan: rewolucja godności”, bo chciałem zobaczyć inny, artystyczny, choć trochę duchem tchnięty obraz, żeby nie myśleć o tym wydarzeniu tylko obrazami pokazanymi przez dziennikarzy, telewizję głównie (to, co sam widziałem też ma swoje znaczenie – na przykład szedłem w lutym przez Majdan przed północą – pejzaż nieco postapokaliptyczny, wrażenie było jakbym znajdował się w średniowiecznej wiosce kozackiej albo tatarskiej – jakby średniowiecze wywalczyło sobie przestrzeń i zabarykadowało się w środku nowoczesnej metropolii – mówię średniowiecze, ponieważ tu było widać żywioł człowieka, który radzi sobie bez organizacji, systematyzacji i wygody życia). No i to się powiodło, bo po pierwsze odetchnąłem od sensacji, która była głównym tonem relacjonowania rewolucji w mediach. Wreszcie miałem obraz, który – jakby nazwał medioznawca McLuhan – był zimnym środkiem przekazu, tj. takim, w którym jest miejsce na moje własne spostrzeżenia, odczucia, refleksje. Przekazy medialne zaś dążą do maksymalnego wypełnienia obrazu informacją (gorące środki przekazu).\nŁoźnica tak pokazał rewolucję w Kijowie, że ja stopniowo popadałem w trans. Zero słów, komentarzy zza kadru – zero naddatku informacyjnego, ponad to co na ekranie. Zatem to film przede wszystkim do wczuwania się. Nie myśli się o polityce, nie chce się krzyczeć o niezadowoleniu, o niesprawiedliwości, nie biorą góry emocje, za którymi chciałoby się wykrzykiwać swoje racje. I tak w transie, coraz głębiej przeżywając, dotarłem do końca filmu, kiedy to uderzyło mnie jego przesłanie: że właśnie chodziło o pokazanie godności tych ludzi. Łoźnica pokazał w „Majdanie: rewolucji godności”, jaki człowiek jest niezłomny i że ta krwawa walka była właśnie o godność, którą podeptano, gdy brutalnie spacyfikowano pierwszą manifestację. Ja pragnę podkreślić, że to ma uniwersalne przesłanie: nie dać się pognębić, nie dać sobie złamać ducha, gdy nas ktoś próbuje zdeptać za to tylko, że chcemy żyć po swojemu, a przy tym nie czynimy na kimś innym agresji. Nawet śmierć, trumny, żałoby, pożegnania umarłych w bitwie – to w przebiegu całego filmu (a tym bardziej realnych wydarzeń), wygląda bardzo godnie i choć smutnie, to nie ma w tym cienia zwątpienia czy przytłoczenia nieszczęściem.\nSam dzięki temu filmowi zmiękczyłem swój raczej krytyczny pogląd na te drastyczne wydarzenia. Po prostu nie mam duszy rewolucjonisty, wolę filozofię jak dao dejing – być jak woda, która zawsze znajdzie sobie drogę, by przepłynąć przeszkodę. Tak myślałem w kontekście obalenia Janukowycza – że przecież można było poczekać do wyborów, w których przegrałby i nikt nie musiałby umierać, ludzie nie zostaliby okaleczeni. Jednak w kontekście godności, którą podeptała władza, gdy potraktowano manifestujących ludzi jak bandytów, to odzew, potężna fala narodu, jaka przybyła na Majdan i pragnęła pokazać, że ich godności nie da się już złamać ani podeptać, cała tragedia jaką została ta obrona godności okupiona, nie podlega już tak łatwej krytyce.\nFilm Łoźnicy pokazuje, że raczej należy właśnie mówić o godności, heroizmie, chwalić tą obronę, a nie potępiać. A to ze względu właśnie na cenę – ilu ludzi musiało zapłacić życiem. Zadziwiają mnie Ukraińcy jak godnie i głośno świętują swoje narodowe uroczystości. Gdyby ciągle kręcić nosem, krytykować Majdan, to znaczyłoby kruszyć, pomniejszać i onieśmielać tego ducha, tą godność, jaką mają i na której pragną opierać swoją wartość, swoje prawo do życia. A krytyka jeszcze ułatwiałaby zapomnienie ceny, ofiar, bohaterów, którzy polegli. W takim więc razie, krytyka po prostu staje się niemoralna.\nWiem jak Ukraińcy myślą nieco dogmatycznie, ale oni są już trochę ludźmi wschodniej duchowości, więc nie muszą mieć takich przekonań jaka katolicka i protestancka część Europy. Tutejszy relatywizm, modła dyskursu, powoduje, że nie mamy kręgosłupa duchowego, a przy tym to bzdura, że jesteśmy tolerancyjni. Jesteśmy po prostu słabi, a Ukraińcy są pod tym względem dla nas dalekim przeciwieństwem i bardzo mi imponują swoją siłą, zwyczajną ludzką, zdrową zawziętością. Nie ma w nich konsumerystycznego zblazowania, nazbyt daleko posuniętego autokrytycyzmu, a za to mają błysk w oku, niewygórowany cel życia i dążenie do niego. Nawet o tym wspomina Łoźnica, właśnie – można by rzec – do „europejskich wartości” odnosi się mówiąc, że żyjemy w świecie, w którym wszystko można kupić i to właśnie Ukraińcy pokazali, że dla nich są ważne jeszcze inne wartości, duchowe. Wstyd fantazjować przy tak poważnym temacie, ale jednak skuszę się, bo może nie każdemu wyda się to przesadą – właśnie ta walka (czy raczej obrona) na Majdanie brała się z dogmatu: nie można było poddać godności człowieka godząc się na bezpodstawną pacyfikację. Nie było miejsca na racjonalistyczny relatywizm typu: i tak obalimy Janukowycza za pewien czas. Chcę w końcu powiedzieć, że nasuwa się tutaj zaskakujący wniosek: jeśli można twierdzić, że Ukraińcy są – że się tak wyrażę – umotywowani dogmatycznie, a przecież to wcale nie pasuje do „europejskich wartości”, którymi m.in. dość powierzchownie się motywowali, a zwłaszcza tym podpierały ich polskie czy zachodnie media. Ja się cieszę z tego wniosku, bo jeśli „europejskie wartości” pozwalają wszystko poddawać krytyce i powątpiewaniu, to innymi słowy nie znoszą dogmatyzmu, a przy tym konsumeryzm pustoszący duszę człowieka, kwitnie tutaj w najlepsze.\nUkraińcy walczyli za godność, której kupić nie można, a ta sprzedaje się w najlepsze, kiedy relatywizmem zwalcza się dogmaty co do jednego. Tak więc mimo europejskiego, konsumerystycznego kursu Ukrainy, cieszę się, że film Łoźnicy, pomógł mi zobaczyć i uwierzyć w tak silną, niematerialną wartość jak godność i że to właśnie Ukraińców cechuje, przez co stanowią wartościową przeciwwagę bezdusznego relatywizmu w imię postępu, konformizmu.\nNiezłomni, wspaniali Ukraińcy, nauczyłem i wciąż uczę się od nich wielu rzeczy – prawie wszystko dotyczy siły ducha, sensu poświęceń. Czuję po prostu dumę, czuję czy mam sensowny wzór, poparcie i pojęcie czym są wartości. Wartość jest właśnie tam, gdzie jest poświęcenie, a nie tam, gdzie wygodnie i bez strat można je („wartości”) kupić! Tak się składa, że w książce Amerykanina o zachodnim konsumpcjonizmie (McŚwiat), przeczytałem, prześledziłem niby oczywisty, ale ważki tok myślenia. Otóż – odnośnie konsumpcjonizmu i tej jego demokratycznej wartości, że za niewielkie pieniądze można sobie kupić mnóstwo rzeczy i ekscytować się właśnie ciągłym wydawaniem pieniędzy i (taką) wolnością – im mniej wysiłku i poświęcenia włożymy w zdobycie czegoś, tym mniejszą wartość to ma, więc też mniej nas to satysfakcjonuje, a w realiach konsumpcjonizmu wszystko przez ten system poddawane jest takiemu niskiemu wartościowaniu, po to, żebyśmy szybko pozbywali się i kupowali nowe, bo kapitalizm musi się kręcić. Bardzo zaś negatywną ma „prasę” usposobienie na poświęcenie w drodze do zdobycia wartości, a tym bardziej poświęcenie, którego rezultat jest niepewny. Racjonalistyczny zachód wymaga maksymalnej przewidywalności, maksymalnej pewności.\nTak więc nie trzeba nawet metafizyki i dogmatyzmu, żeby zrozumieć na czym polega to wartościowanie, ta godność. Walczy się może za ideę, bo chce się wartości, która przekracza łatwo dostępny szereg z materialnego i lajfstajlowego dobrobytu. Jeżeli ponosi się duże straty, koszta, ale w końcu osiąga się cel, to wartość jest tak silna, że cały Mordor anihiluje się ze strachu przed tą wartością osiągniętą przez wiarę. Po prostu małodusznie jest brać tylko to, co jest w zasięgu ręki lub poświęcać się czemuś, co na pewno przyniesie korzyść, albo dostaniemy rekompensatę. Takie życie wydaje mi się mało ciekawe, i właśnie niegodne. Człowiek to coś więcej, ma w sobie ciekawe siły, ciekawe odczucia odnośnie niezwykłych wartości i dobrze kiedy chce je chronić, sławić, pokazywać innym nie dla sławy własnej, dla pychy, ale by i inni porzucili krótkowzroczny konformizm i spróbowali pójść drogą tych wartości nadzwyczajnych, bo one potęgują uczucie bycia człowiekiem, a nie zredukowanym, żyjącym w świecie fałszywej sławy konsumentem\nNie przegadać problemu\nOpublikowano 23 listopada 2014 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\nJuż się obawiałem, że festiwal filmów rosyjskich Sputnik nad Polską się nie odbędzie. Na szczęście jest. Chociaż mnie niestety na nim nie będzie.\nW piątek wszedł do kina wreszcie „Majdan” Sergieja Łoźnicy. W moim mieście w kinie niestety nie ma.\nPrzeczytałem w listopadowym „Kinie” m.in. recenzję w/w filmu, felieton Sobolewskiego np. naszych wschodnich sąsiadów, tekst o filmie Zwagincewa „Lewiatan” i wreszcie wywiad z Andrijem Konczałowskim, współpracownikiem samego Andrija Tarkowskiego. Rusofoby pienią się, wyostrzają zmysły ze strachu, że miesięcznik „Kino” jest podejrzanie prorosyjski.\nNawiasem mówią, „Lewiatan” Zwagincewa i turecki „Zimowy sen” Ceylana to chyba najpoważniejsze filmy tego roku. Monumentalne, ambitne, „ciężkie”. Takie filmy, jak mało które, nie pasują do multipleksów ulokowanych w galeriach rozrywkowo-handlowych. Nie pasują te dzieła do przepastnego przepychu, astronomicznej ilości towarów we wspomnianych świątyniach konsumpcyjnego kapitalizmu (film też jest towarem, gdyż w kinie się za niego płaci). Po prostu te filmy nie są na raz, nie mogą być skonsumowane i wyrzucone, nie nadają się więc do umieszczania ich w rzędzie z innymi towarami dla przyjemności.\nAle chodzi mi dziś o Konczałowskiego. Podobały mi się jego wypowiedzi w wywiadzie. Ciekawy sam fakt: że w Rosji do Uralu, gęstość zaludnienia wynosi 30 osób na kilometr kwadratowy (w Polsce 40 ludzi), zaś za Uralem przypada 1 człowiek na ten obszar. Powiedział coś podobnego, co równie dobrze zbudowany Stasiuk zapisał we „Wschodzie”: że w kraju tak ogromnym, idea polityczna nie istnieje wszędzie. Ludzie za Uralem – mówi Konczałowski – nie rozprawiają wcale o Moskwie, Kremlu i Putinie. Nie mają tuzina produktów do wyboru. Bohaterzy jego nowego filmu – żyjący w okolicy jeziora – wiedzą co będzie na obiad: ryba, o ile uda się ją złowić. Podążając myślą reżysera – gdyby ci ludzie zaczęli emocjonować się demokracją, umarli by z głodu. Coś w tym stylu o czym mówi Konczałowski, widać w niejednym filmie o życiu za Uralem. Na przykład „Szczęśliwi ludzie. Rok w Tajdze” Herzoga. Gdzie cywilizacja nie jest tak rozwinięta, że ludzie „zastanawiają się na co wydać swoje pieniądze” i prześcigają się snobistycznie w coraz bardziej kosztownych i „ekscytujących” nabytkach (pokazując tym samym wszystkim dookoła, że są najlepiej przystosowani, więc należy się im też pierwszeństwo tu i ówdzie, słowem: są czempionami, alfami), tam żyje się pomiędzy naturą i kulturą. Ci hipotetyczni ludzie za Uralem nie są po prostu konsumentami, jak i nie żyją problemami cywilizacji: nie rozprawiają o UE, Obamie i Kremlu, bo to nie ma związku z ich życiem, które raczej dotyczy przyrody i narzędzi do jej opanowania w ograniczonym zakresie, bez tego konsumenckiego, biznesowego nadmiaru.\nKolejna ciekawa myśli autora „Wujaszka Wani”: w krajach uboższych demokracja się nie sprawdza. Ostatnio gdzieś usłyszałem dygresję o tym, że wraz z demokracją przychodzi kult pieniądza, wyścig szczurów i do władzy. Faktycznie rzecz biorąc, jak dla mnie, obecnie demokracja jest tylko słowem, które ma lepsze konotacje od tego, co tak naprawdę ją zastąpiło: konsumpcyjnego kapitalizmu, ideały amerykańskiego snu. O kapitalizmie świetnie napisał Houellebecq w swojej pierwszej powieści: jest najbardziej naturalnym system i już to wystarczy, żeby był systemem najgorszym. Uściślę: kapitalizm jest najokrutniejszym systemem, a Houellebeckowi chodziło o to, że jest darwinistyczny.\nJuż nie pierwszy raz słyszę tą tezę, że po prostu Rosja jest zbyt ogromna i demokracja tam nie pasuje. Zostawiam tą kwestię.\nŻałuję, że nie mam tego wywiadu przed sobą, bo chętnie przeczytałbym go jeszcze ze dwa razy.\nZapamiętałem jeszcze wzmiankę o projekcie Konczałowskiego „Bitwa za Ukrainę”. Niewiele zdołałem się o tym dowiedzieć, ale ważne, że zapamiętałem z wywiadu, że film jest dostępny w internecie. Zaś z kontekstu w wywiadzie wynika, że jest to niedokończony projekt Konczałowskiego, który zamknął w takiej formie jakiej był na dany moment.\nUdało mi się dotrzeć do filmu. Po prostu trzeba było wejść na rosyjską stronę – bazę filmów, wpisać łacinką ten tytuł, a gdy pokazał się tytuł cyrylicą – skopiować go do wyszukiwarki YouTuba. Myślę sobie – z ciekawości zobaczę minutę, ale tak mnie wciągnął, że obejrzałem całe 45 minut. Na portalu są chyba jeszcze dwa odcinki. Zamierzam obejrzeć wszystko.\nWszystko jest po rosyjsku. Zrozumiałem z tego jakieś 3/4. Jest to dokumentalny film, w którym z jednej strony o Ukrainie wypowiadają się głownie politycy, w tym m.in. Kwaśniewski (fajnie mówi po rosyjsku) i Leonid Kuczma, który wysuwa się na plan pierwszy. Z drugiej strony oglądamy samego Konczałowskiego i jego ekipę w pracowni, gdzie sam analizuje to, co było zarejestrowane w wywiadach. Pojawia się tam taki komentarz, który także można przeczytać w wywiadzie w „Kinie”, a w każdym bądź razie podobny. Mianowicie o podstawowych różnicach cywilizacji rosyjskiej i zachodniej, czy w ogóle między wschodem i zachodem. Konczałowski dość wiarygodnie odwołuje się do korzeni religijnych. Na wschodzie są to wpływy bardziej greckie, potem bizantyńskie (bizantyjskie – różnie piszą), a zachód to prostu łacina i kościół rzymsko-katolicki. W wywiadzie mówi, że na zachodzie charakterystyczny jest racjonalizm, analizowanie i wymyślanie zasad. Ciekawe, że na tym najbliższym wschodzie, nie rzadko słyszy się takie powiedzenie: „co ty taki/taka pryncypialna” albo „nie bądź taki pryncypialny” itd. Narzuca się fraza z utworu Kazika: „ważne są zasady: czym głupsze tym lepsze”. Bardzo ciekawie zabrzmiały w filmie słowa o prawosławiu. Nie pamiętam czy tutaj kogoś cytowano, w każdym bądź razie, powiedziano, że wchodząc do cerkwi, od razu wierzy się w Boga. Dodawano jeszcze, że prawosławie jest bardziej emocjonalne, zaś poznawanie Boga w katolicyzmie jest racjonalne.\nPrzypomniałem sobie, że podobne słowa przeczytałem we fragmencie jakiejś książki o cywilizacji ruskiej (tak, poszerzmy zagadnienie). Tam nie rozprawia się o Bogu, tylko się go przeżywa.\nTo ciekawe, bo ja wyraźnie pamiętam moje pierwsze wejście do cerkwi i faktycznie było to jakieś autentycznie duchowe przeżycie. Wyszedłem stamtąd natchniony. Pewnie swoje zrobiło to, że był to 18 luty 2014, 50 km od granicy z Rosją. Tak czy inaczej jest coś pociągającego, bardziej misteryjnego w tym prawosławnym, wschodnim sacrum. Gdy chodziłem po podziemnych korytarzach Ławry Kijowsko-Peczerskiej, od jednej mumii do drugiej, też przeżywałem coś osobliwego, ale to już jest bardziej zrozumiałe.\nJest więc ten już najbliższy wschód mniej rozgadany, a już coś trochę powściągliwy, przez to głębszy, introwertyczny – pisałem niejednokrotnie jak mnie to zachwyca. Potrafią ci ludzie tylko intuicją zaskakująco uchwycić w czym rzecz. Potrafią nic nie mówić, tylko po działaniu, po tym jaki krok wykonują, poznawałem, że coś „przeanalizowali”. Z początku szokowało mnie to – to było takie mądre! a z czasem po prostu się pogubiłem, nie mogłem nadążyć. Nie potrafiłem przewidywać ruchów bądź odgadnąć intencji jakie stały za konkretnymi krokami. A ta konkretna cicha osoba, o której myślę, w ogóle była chyba zaskoczona i zmieszana tym, że pytam o jakieś powody – jakby one nie istniały. Ileż tacy ludzie zaoszczędzają sobie myślenia i problemów!\nTo się układa w sensowną całość (jak mnie denerwuje to europejskie doszukiwanie się struktur, sensu, porządku całości, przyczynowo-skutkowych zależności). Na najdalszym wschodzie religijność i filozofia jest raczej wyciszająca, wymazująca istnienie. Taoizm na przykład jest metafizyką nieistnienia. Są to filozofie i religie zdecydowanie introwertyczne. W medytacji chodzi o powściąganie myślenia takiego, które nazywa, ocenia, kataloguje i próbuje opanować, podbijać rzeczywistość. Już na samej Ukrainie widzę tego cząstkę. Już tam zauważyłem, że jest trochę ciszej. O co chodzi? Może trzeba powtóre przywołać słowa Konczałowskiego: kraj bardziej ubogi, więc mniej namiętności związanych z wartościami demokracji: mniej walki z bliźnimy o wyemancypowanie się ponad nich, walka o pieniądz, władzę, indywidualizm. Ludzie tylko konstatują „bieda u nas”, ale są ciepli, nie usiłują tak bardzo pokazać, że zasługują na większe poważanie, nie walczą o bycie przewodnikami w stadzie. Ja się do tego ciepła tuliłem, gdy na Majdanie namiętność za demokracją sięgała zenitu. Dlatego mówię, że na Ukrainie to nie było tak, że oni wszyscy i bardzo są uduchowieni, niezainteresowani namiętnością posiadania większych pieniędzy, prestiżu i władzy. Tylko na tyle, że dało się tą różnicę ku bardziej przyjaznego, bezpieczniejszego koegzystowania poczuć. Lecz i ich relacje międzyludzkie dotknęła konsumpcyjna choroba – to ocenianie po wyglądzie i stanie posiadania etycznej wyższości. Taka bowiem jest etyka konsumeryzmu, że dobry jest ten, kto stara się o swój modny i pokazujący status wygląd. Cóż, byłbym zły, gdybym żałował, że na Ukrainie nastąpił przewrót. Zrobili to bo było im źle, a chcieli inaczej. Wtedy mówiło się, że walczą za „ukraińskie marzenie” – oczywiście, że jest to echo amerykańskiego snu. „Marsz godności” – nazwano obchody (dosłownie od chodzenia) rocznicy początku rewolucji. Tak brzmi lepiej, bo godność oznacza zwycięstwo w walce o samostanowienie. Godność także nie ukrywa świadomości ofiar, bo właśnie walczyli oni o godność i godnie umarli.\nZa bardzo odszedłem od Konczałowskiego. Swój film o Ukrainie robił przed rewolucją. W tym pierwszym odcinku, mówiąc o odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę po rozpadzie ZSRR (zawsze pisałem ZSSR hehe), fajnie pokazuje jak przechyliła się w stronę zachodu, co oznacza, że po Rosji, zajęły się nią USA. I Konczałowski zdaje się pokazywać jak powszechna jest w Rosji ta wizja, że przejście Ukrainy we wpływy USA, a przede wszystkim – wstąpienie do NATO – jest niemalże agresją skierowaną przeciwko Rosji.\nMamy wiele teorii i tylko teorii dlaczego polityka Rosji tak okrutnie zbezcześciła terytorium Ukrainy po EuroMajdanie. Jeszcze w samych początkach operacji antyterrorystycznej skierowanej na Donbas, usłyszałem od jednego Ukraińca informację, której w ogóle w polskich mediach nie spotkałem. Mianowicie, że Rosja zajęła Krym dlatego, że NATO/USA chciało umieścić tam swoje jakieś rakiety. Pytanie: co to ma wspólnego z rewolucją zakończoną w lutym? Rewolucja gwarantowała politykę proeuropejską, no i pewnie wstąpienie do NATO. Wtedy błyskawiczne zajęcie Krymu znajduje wyjaśnienie. Co się tyczy separatyzmu w Donbasie, to nie daje się tak łatwo wyjaśnić, że Rosja zabezpiecza się, robi strefę buforową zakładając, że Ukraina wejdzie do NATO. Wtedy sensownie by to brzmiało, gdyby cała wschodnia Ukraina była zdestabilizowana, ale z drugiej strony udało się to zrobić właśnie na Donbasie, dlatego, że tam separatyzm był długą tradycją o czym dowiedziałem się nieoczekiwanie z książki – zbiorów eseji – J. Andruchowycza „Ostatnie terytorium”.\nTak czy inaczej przez Konczałowskiego zdaje się przemawiać to samo myślenie… ufundowane na strachu. Ten strach wydaje się być obustronny. Strach zachodu przed wschodem i wschodu przed zachodem. A dziś zdominowało mnie wrażenie, że strach ten zawiera się w jednym słowie: NATO.\nNa denerwująco powtarzające się pytania czy mam się czuć zagrożeni ze strony Rosji (strach zachodu przed wschodem), odpowiada się, że Kreml czy Putin myśli na tyle racjonalnie, że to jest niemożliwe, wykluczone. No ale jeśli wschód nie myśli racjonalnie, tylko emocjonalnie? A po drugie strach działa antyracjonalnie. Zrywane są kontakty dyplomatyczne, zaciemniają się intencje i interesy wschodu i zachodu. Robi się ciemno, strony nie mówią sobie o co chodzi, więc doradcą zaczyna być lęk, a jak wiadomo źle doradza. Ciągle słyszymy, ale tylko przypuszczenia, że Rosja, separy szykują większą ofensywę; ileż razy czytałem nagłówki, że szykuje się masakra, w której zginie więcej niż dotąd ilość ludzi itd. – wszystko podszepty lęku, wnioski wyciągnięte na kilku mignięciach pikseli z zaczernionego obrazu. Wszędzie strach przed Rosją i Rosji strach przed zachodem. Im bardziej i więcej zachód mówi o tym czy możliwa jest napaść Rosji na państwa NATO, tym bardziej Kreml zdaje się odpowiadać tym samym: że Stany, UE chce doprowadzić do przewrotu w samej Rosji. Samouzasadniająca się eskalacja na tle strachu.\nIstnieje taki nurt krytyczny, swoiste teorie spiskowe nt. hollywoodzkich produkcji filmowych. W tych filmach ma się przejawiać duch amerykańskiej polityki – duch niezwykle ekspansjonistyczny. Jest to takie frapujące, ale trzeba podchodzić z dystansem. Mi się taka jedna teoria nasunęła oglądając ostatni film Aronofskiego – nietypowa jak na niego superprodukcja „Noe”. Niespecjalnie znam biblię, jest tyle ciekawych książek. Nie wiem więc czy to prawda, czy tak w filmie zostało przekazane. Mianowicie, że Kain, który zabił Abla, został wygnany na wschód, gdzie jego ród utworzył odrębną cywilizację: mroczną i barbarzyńską! Pamiętam jak sugestywny był ten fragment, bodaj w epilogu (więc tym bardziej sugestywny). Taki mielibyśmy archetyp różnicy między wschodem a zachodem… z perspektywy zachodu oczywiście, czyli barbarzyńców trzeba podbić, nieść im kaganek oświaty, demokrację itp.\nCzy wschód jest faktycznie kontemplacyjny a zachód ekspansywny? A Chiny nie są ekspansywne? Uważa się, że przebiją ekspansywne USA.\nZacząłem od pochwały poglądów Konczałowskiego, ale jednak kończę sceptycznie, bo zauważam, iż zdaje się on powielać ten sam strach przed NATO, który jest powszechny w przemówieniach rosyjskich polityków. Sam też wreszcie bardziej przychylnie patrzę na ład polityczny, w obrębie którego mieszkam. No bo strach Kremla przed NATO jest raczej niekwestionowany, a z tego strachu wynikło straszne pogwałcenie suwerenności Ukrainy i ta okropna, bezsensowna, nienawistna wojna. Jak więc wypada mi powiedzieć: z winy strachu Kremla przed NATO (a czy jest to strach irracjonalny, to mi trudno powiedzieć, bo nie znam planów NATO), w Ukrainie postępuje wielka tragedia, na widok której pęka serce. Kreml sugerowałby, że zachód ma plan zdestabilizowania Rosji, a jeśli zachód pragnie rozszerzać demokrację, to czy nie jest w jego interesie przewrót na Kremlu? Racjonalne pytanie?\nW tym trudzie i pokorze doszedłem wreszcie do jako-takiego własnego zdania. Chyba po raz pierwszy. Jakkolwiek mogę nie lubić zachodniej cywilizacji, tak wypada mi zauważyć, że postawione tutaj w centrum NATO, nie wywołało wojny, nie wyrządziło krzywdy ludziom gdzieś na granicy z Rosją (o ile mi wiadomo), zaś Rosjanie zrobili to w Ukrainie (jak skłonny jestem wierzyć w tą wersję, zwłaszcza odkąd postępująca z powodzeniem operacja antyterrorystyczna raptownie się zatrzymała jakoś z początku września [byłem wówczas na Ukrainie i wryły mi się w pamięć słowa z tamtejszej telewizji, że wojska ukraińskie przechodzą do defensywy]), powodowani strachem przed zachodem. Wybuchła kontrrewolucja i powstanie w kraju, który co dopiero zamanifestował swoją godność i zdecydował, że chce upodabniać się do zachodniego ładu politycznego. Część, czyli Donbas zamanifestował, że ma wizję inną – i tu znów mam pęknięcie, które jednak uniemożliwia mi wyklarowanie własnego zdania. No bo to jest takie patrzenie z góry, paternalistyczne jak to się chyba mówi, żeby twierdzić tak, iż ta kontrrewolucja w Donbasie była wyłącznie działaniem wystosowanym przez Kreml. Na pewno było wspierane i na pewno krzywdząco i niesprawiedliwie jest sądzić, że cała Ukraina, co do jednego poparła rewolucję w Kijowie. Gdybym nie przeczytał u Andruchowycza w tekstach napisanych nie wcześniej niż bodaj 2002 rok o separatyzmie w Donbasie, pewnie łatwiej byłoby mi twierdzić, że ta kontrrewolucja nie była wolą części jednak Ukrainy. Jeśli nawet w Donbasie separatyzm był w mniejszości, to miał większą siłę i tym zwyciężył. A to nie ta sama siła, która obaliła Janukowycza – ta była szlachetniejsza.\nKolejny problem (moralny), to właśnie wysłanie armii przeciw separatystom w Donbasie. Wysyła ją proeuropejska, prozachodnia władza. Aczkolwiek chyba odtąd z perspektywy zachodu zaczyna się mówić, że to wewnętrzny problem Ukrainy. Przypomina mi się utwór Kazika, w którym mówi o różnych konfliktach w krajach i konkluduje słowami „to są tylko wewnętrzne sprawy Rosji” – sugerując, czy może wprost cytując jakieś ważne polityczne głowy Zachodu, być może samego NATO. Czy to jest problem moralny Ukraińców czy zachodu także? Było-nie-było jest to konsekwencja walki za zachodnimi wartościami – czy możemy tego nie popierać? Wojnę w Donbasie nazywam pierwszą wojną o Unię Europejską.\nW obliczu tego problemu podważam zdanie, które wcześniej zapisałem. O tym, że NATO nie wywołało takiego konfliktu, nie wywołało wojny, na której cierpią strasznie ludzie i giną. Napisałem natomiast, że Rosja go wywołała ze strachu przed NATO. Żeby tak twierdzić musiałbym rozstrzygnąć jak należy osądzić kontrrewolucję w Donbasie. Mam opory ze względu na wrażliwość co do sprawiedliwości, żeby twierdzić, iż powstanie w Donbasie to przemoc Rosji na tej części Ukrainy. Mam przecież za Andruchowyczem dane o tym, że Ukraińcy w Donbasie mieli ruch separatystyczny od dawna. No więc czy nie oni rzeczywiście zrobili swoją kontrrewolucję? w której zapewne wspomogła ich Rosja, i ta potężnej polityki i ta pospolita. Podobnie jak rewolucja na Majdanie wspierana była przez zachód. No więc pytanie brzmi: czy Donbas nie miał prawa zamanifestować swojej niezgody na idee, które zwyciężyły w stolicy kraju? Nie możemy tak jednolicie i jednowartościowo patrzeć na świat, przecież pluralizm chyba jest wartością europejską. Z pewnością zatem wielu ludzi nie chciało tego, co wygrano w Kijowie. Nie mam przekonań politycznych, lecz przepełnia mnie troska o poszanowanie drugiego człowieka i różnic, więc nie mogę tego potępić.\nJeszcze nie rozstrzygnąłem, nie wyklarowałem swojego poglądu na powstanie w Donbasie. Wrócę jednak do tego, że wydaje się mi teraz nieprawdą i w ogóle niesłusznie twierdzić, że Rosja wywołała wojnę w Donbasie. Nie jestem typowym zachodnim ignorantem, który twierdzi, że np. tolerancja jest tym, co ona akurat uważa za nią, dlatego muszę przyznać prawo Ukraińców do sprzeciwienia się tym rodakom, którzy wygrali na Majdanie. Załóżmy więc, że kontrrewolucja w Donbasie była bardziej ukraińska niż rosyjska. Do czego zmierzam: Kijów wysyła armię, która przepędzić separatystów i odebrać im przejętą władzę w Donbasie. Patrząc w ten sposób, to nie Rosja zaczęła wojnę na Ukrainie, ale prozachodnia władza w Kijowie. Sam się buntuję przeciwko takiemu zdaniu… być może z powodu ogromnej ilości zdań ujmujących problem odwrotnie, no i moja sympatia do Ukrainy mnie powstrzymuje. Sympatia, hm, gdyby przeczytał to Ukrainiec z Donbasu nie poczułby się obdarty z godności, wykluczony? Tak nie cierpię wykluczenia, jest tak sztucznie wytwarzane, a tak realnie krzywdzące.\nNic. Nie ma łatwych odpowiedzi. Nie muszę niczego decydować i za nic odpowiadać. Na pewno tragedia jest faktem, poszkodowani ludzie. Nie potrzebuję politycznej klarowności, żeby widzieć cierpienie i pomagać. Tak po prostu, mniej dywagować, cierpienie jest widoczne gołym okiem, najbardziej widoczne i co potrzeba wiedzieć więcej? zbyt wyrafinowana wiedza mydli oczy na problemy konkretne\nKategorie: Bez kategorii\t| Tagi: film Rosja Ukraina\t| Napisz odpowiedź\nSłodka past(w)a losu\nOpublikowano 15 listopada 2014 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\nOkoło dwie godziny zabiłem gapiąc się w internet, bezmyślnie. Jakoś oczom chciałoby się dać po tym odpocząć. Ale co robić? Skoro wcześniej już zabijałem czas, to teraz niby miałbym co z nim zrobić? Coś robić, ale dać odpoczywać oczom. No nic. Biorę Stasiuka, czytam parę stron. Znowu wraca do Polski, co mnie nieciekawi, tym bardziej, że przez sto stron było wspaniale o wschodzie: Rosja, Kazachstan, Mongolia i jeszcze więcej. No ale ostatnie słowa ostatniego akapity, który chciało mi się przeczytać, trafiły w jakiś mój centr, więc z zachwytem podniosłem książkę na wyprostowanych rękach zafascynowany niczym ojciec swoim noworodkiem. A są to słowa: „…zostawiony na słodką pastwę niejasnych myśli i uczuć” („Wschód”, strona 209).\nSłowa te tak głęboko mnie trafiły, poruszyły coś, co we mnie jest, ale z braku słów nie mogło się ujawnić, aż sięgają rangi tych sprzed kilku lat, które już długo tkwią na blogu jako swego rodzaju nagłówek, motto, coś co opisuje moje myślowe, pisowe działania tutaj. Słowa, które właśnie przechodzą do historii pochodzą z filmu Urszuli Antoniak „Nic osobistego”, wyśpiewuje je główny bohater, samotnik, meloman. Brzmią one tak: „iluzje chorego umysłu chronią go przed samozniszczeniem”. Tak wtedy pasowały mi te słowa, bo jestem przekonany, że żyję w iluzji, więc wszystko co tutaj zapisuję, jest iluzją, nawet jeśli bym z nią walczył, to zastępuję ją iluzją inną. Nie potrafię bowiem kierować się zasadą rzeczywistości, nie potrafię działać według oczywistych wniosków, postanowień. Poza tym blog niejako chroni mnie przed samozniszczeniem. Wywnętrzniam się tutaj niczym u psychoterapeuty.\nCzas na zmianę tego cytatu na Stasiuka, który – chcąc nie chcąc – mi się podoba, związał się z moim (niejako pozytywnym) życiowym wstrząsem sprzed roku i prędzej czy później musiałem na niego trafić. W końcu przytrafiły się te słowa. Dlatego zamienią one poprzednie, że dokładnie taki stan „słodkiej pastwy niejasnych myśli i uczuć” jest czymś bardzo przeze mnie pożądanym i właśnie tylko w takim stanie dobrze i uczciwie się pisze. Nudzę się wśród myśli jasnych. Potwornie nudzi mnie bycie komunikatywnym, pisanie recenzji, pisanie o czymś, pisanie w sprawie, do kogoś i do rzeczy. „Słodka pastwa” jakże świetne i niezbędne to zestawienia słów mających przeciwne konotacje. To trochę masochostyczne, czerpanie przyjemności z bełtania „niejasnych myśli i uczuć” – piszesz, myślisz, czujesz, ale to wszystko bez celu, bez koncepcji, tylko prosto tak, może dla atmosfery, dla klimatu „medytacyjnej pustki” (DeLillo).\nJaki jest kontekst „słodkiej pastwy niejasnych myśli i uczuć”? Stasiuk wspomina jak był młody, młodszy (nastoletni?) i siedział na strychu wiejskiej chaty. Słyszał dźwięki z pomieszczeń mieszkalnych i gdy właśnie one cichły, „wtedy wiedziałem, że nie będę musiał iść do pracy, do siana, do zwózki, gdziekolwiek, zostawiony na słodką pastwę niejasnych myśli i uczuć”. Ważny jest ten kontekst, bo pokazuje, że ważne są warunki do tego, by można oddać się słodkiemu uczuciu niejasności.\nCzytałem dziś wywiad z reżyserem „Hardkor disko”. Już musiałem odkładać gazetę, a jeszcze nie dokończyłem czytać, więc przeszedłem do ostatniej wypowiedzi reżysera, próbując jeszcze wydrzeć jakąś ciekawą myśl z gazety. I udało się – wspomniał o Stasiuku, przywołując jego poetycką prozę jako wzór tego, co Skoneczny lubi w Polsce – czyli prowincję, jej pogodzenie się z losem, jak to ujął. Wcześniej mówił też o Drohobyczu, i używał słów jakby nasłuchał się rosyjskiego i ukraińskiego, więc pewnie należy do tej bandy oszołomów, co jak lubią prowincję, to lubią góry, Bieszczady i Ukrainę. Wydaje mi się, że jesteśmy liczni, ta banda ceniąca sobie na wschodzie to, co jeszcze kapitalizm tam nie wykpił i co nie spaliło się przed nim ze wstydu. Mnie to dopadło w zupełnie innym kraju. Tam przeżyłem szok tak iż na około rok przestałem się szarpać ze swoim życiem o jego kształt i kierunek, poddałem i przeznaczenie samo mną kierowało, a kierowało dobrze.\nDziś moje wschodnie, prowincjonalne sympatie są niestety już bardziej nieurotyczne. To znaczy wibracje od wstrząsu się skończyły, przeznaczenie mnie pozostawiło, a ja oczywiście nadal chcę poczuć ten melancholijny spokój, tą zgodę na porażkę i jednocześnie mieć uciechę, że coś we mnie samo ciągnie mnie do czegoś, co nieoczekiwanie sprawia mi przyjemność, daje ukojenie, że w ogóle dokądś jeszcze mam zmierzać. Rewolucja czy wojna na Ukrainie kompletnie nie miały dla mnie znaczenia alarmowego, żebym miał się powstrzymać. Jeżeli masz coś w sobie, coś cię bez reszty natchnęło, idziesz za tym i nie ma w tobie strachu, a jeżeli nie ma w tobie strachu, dużo bezpiecznej przechodzisz cało przez niebezpieczeństwa. Tak to działa: los działa, los tobą kieruje. No ale mnie już opuścił. Czasem mam, czasem nie mam za złe. Czasem myślę, że jeszcze ostał się, ale jednak zbyt słabo, żeby nadawał kierunek moim myślom i czynom. Jestem ofiarą losu, ale przez ten poprzedni okres dobry był los i dobrze mi było. Byłem zdany na pastwę losu, bo i tak wszystko już przegrałem, bądź taką zdobyłem świadomość, że – jak w jodze czynu – nie ma sensu przywiązywać do niczego znaczenia, wszystko jest przegrane w momencie, gdy pomyślisz, że coś ugrałeś.\nPogodzić się z losem, pogodnie przyjmować porażki.\nUkraińców też już nie widzę wyłącznie z zachwytem. Są uparci, a to prowadzi do kłopotów i mają wojnę za swoją upartość na Majdanie. Przywiązali wielkie znacznie do „wartości europejskich”, do marzenia o możliwościach niwelowania ilości i namiętności marzeń na rzecz ich twardych realizacji, ścieżek sukcesu. Podobali mi się, bo przez te marzenia – zwłaszcza dziewczyny – często są mniej ekspansywni, a bardziej introwertyczni, właśnie rozmarzeni, cisi, pokorni. To mnie tak fascynowało, że na Ukrainie będąc, przebywam między ludźmi z głębszymi wnętrzami. Nie ma tam ten typowej dla zachodu choroby cywilizacyjnej – entropii uczuć, empatii, nie ma tej typowej dla nas choroby emocji. Jest to społeczeństwo bardziej tradycyjne, a w takim wciąż człowiek potrzebuje człowieka i chociażby (a może głównie) dlatego są zdrowsi emocjonalnie, bardziej uczuciowi – potrzebują siebie nawzajem, więc starają się siebie zrozumieć, a nie jak w społeczeństwem konsumpcyjnym, wyemancypowanym, jak u nas, zrywa się kontakty i to drastycznie z byle powodu, bo „u nas” są: nadwrażliwi, zadufani w sobie konsumenci, wymagający i wysoce nieusatysfakcjonowani, smutni profesjonaliści, indywidualiści. No więc chociażby za to kocham Ukrainę i tylko w tamtą stronę kieruję swoje uczucia, kiedy uda mi się jeszcze coś z nich wskrzesić, bo ujawniać uczucia tutaj, to wystawiać się na pośmiewisko, to prostu nonsens, z motyką na słońce.\nBędąc właśnie na Ukrainie, przeczytałem zdanie u J. Andruchowycza o tym, jak on widzi w swoich rodakach i lubi ich zarazem m.in. za to, że tłumią w sobie – zapomniałem odpowiedniego słowa – agresję czy że są zdesperowani i czasem wybucha to bardzo jaskrawych i długo płonących konfliktach. Jeszcze wtedy dziwiłem się, broniłem mojej idealistycznej wizji wspaniałego wnętrza Ukraińców. Cóż, też nie można tego dostrzec od razu, bo właśnie to, co trudne, to co stłamszone, dopiero z czasem wyjdzie, musisz dłużej obserwować, pojechać raz, drugi, trzeci i w ogóle wczuwać się ciągle. I to się psychologicznie zgadza z tym, co wcześniej zauważyłem i mnie fascynowało: że spowija ich aura trochę sentymentalna, rozmarzona. W swojej rzeczywistości nie mogąc realizować tych marzeń, są ciągle nimi osnuci, więc to tak pociąga, takie słodkie to jest, ale od niezrealizowanych powstaje też frustracja i ona mieszka vis a vis z marzeniami. W końcu dostrzegam, że bogate wnętrze skrywa i jedno i drugie; i że ci ludzie potrafią być sympatyczni, gdy grzeją swojego ducha przy ciepłych marzeniach i antypatyczni, gdy rozrywa ich frustracja owocująca wieloma negatywnymi przejawami jak cynizm.\nPrócz tego, że Ukraińcy są uparci i działa to na ich niekorzyść, są też – wydaje mi się – chytrzy. Muszę wtrącić, że nie piszę o tych negatywach z antypatią do Ukraińców, nie chcę mówić o nich źle, tylko już trochę tam pojeździłem, trochę ich znam, trochę poczytałem, naoglądałem się, nasłuchałem i chyba trochę ich już rozumiem. Chcę powiedzieć, że ze zrozumienia moich kochanych sąsiadów, wynika to, że piszę, próbuję uchwycić wady, ich cierpienia duszy, a nie jakieś głupiej złośliwości. Dlaczego są chytrzy? To też jest wina przebiegu dziejowych wydarzeń, wpływów polityki, a jeszcze bardziej ekonomiki. Są chytrzy, bo mają biedę, nie toną w dostępie do fetyszyzowanych brandów jak u nas, ogólnie żyją bardziej w przekonaniu niż faktycznym występowaniu braku. Ten kontrast jest sztucznie powiększony przez sam system konsumpcyjnego kapitalizmu, gdzie w reklamach przedstawia się wizje sytości. I im się wydaje, że jak nie mają tego, co mamy my, to są biedni, gorsi, zacofani – to normalne kompleksy powstające u konsumentów wszędzie. Ale oni jeszcze nie wiedzą, że europejski ideał dobrobytu, to marchewka na kiju i wieczna pogoń za nowością i bardziej dojmujące uczucie niedosytu. Są więc bardzo przywiązani do swojego stanu posiadania, dlatego można powiedzieć, że są chytrzy. Po prostu, kto czuje się biedny i mu wstyd z tego powodu, będzie ukrywał to, niechętnie się dzieli, a pożądliwie patrzy jak chapsnąć sobie jakąś nową korzyść. Tą chytrość na Ukrainie wywołuje po części niedosyt, niedobór, który jest faktyczny i bolesny, a po części ten niedosyt wyimaginowany, czy raczej będący efektem ubocznym zachodniej socjotechniki.\nTaka popularna interpretacja książki Sławomira Szczerka o Ukrainie „Przyjdzie Mordor i nas zje…”, głosi, że jeździmy do sąsiadów, żeby leczyć tam swoje kompleksy. Czytałem tą książkę rok temu w grudniu i choć miałem swoje powody na tyle głębokie, że nie musiałem się konfrontować z tą tezą jadąc właśnie w grudniu pierwszy raz do kraju Tarasa Szewczenki, to było jednak interesujące, takie prowokujące. Po pewnym czasie przyjąłem tą interpretację, ale tak pół-serio, bo taka zresztą jest ta książka. Minęły kolejne miesiące, przez które coraz mniej lubiłem książkę Szczerka i jego spojrzenie na Ukrainę. W końcu zostawiam kwestię czy Polacy jeżdżą leczyć swoje kompleksy na Ukrainę. Natomiast przydało mi się to do zobaczenia Ukraińców w jeszcze innym świetle: że oni cierpią na spore kompleksy przed Polakami. Jedni zdradzają to okropną przychylnością, usłużnością, przymilaniem się, a drudzy są naburmuszeni, jakby z uprzedzenia obrażeni.\nWszystkie te wady, przywary są nonsensowne. I to jest uniwersalne, dotyczy wszystkich wszędzie. Ale jakby trochę waham się napisać, że trzeba je wyleczyć. Obawiam się, że wówczas bylibyśmy zuniformizowani, ujednoliceni, pozbawieni ciekawego życia wewnętrznego. A tak fajnie, że z powodu kompleksów wszyscy jesteśmy trochę ześwirowani, robimy uniki, żeby nie konfrontować się z tym co nas poniża, przez co chodzimy dziwnymi ścieżkami, osamotnieni, nabieramy cech tajemniczości, jesteśmy dla siebie zagadkowi, zastanawiamy się co tam sobie w główkach skrywamy. Pociąga mnie to. Taką naukę z Gombrowicza wyciągnąłem zresztą, że kompleksy sprawa niekoniecznie przymusowego leczenia. Gdyby nie to nie mielibyśmy takiego Koterskiego, który robi filmy wybitnie osobne. Ciekawe, ale tak mnie coś natchnęło, że jego filmy lepiej rozumiane są na Ukrainie, w Rosji, niż na zachodzie…\nKategorie: Bez kategorii\t| Tagi: Stasiuk Ukraina\t| Napisz odpowiedź\nMcŚwiat kontra proletariaccy terroryści\nOpublikowano 4 maja 2014 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\nZauważyłem w czym jestem najgorszy: w moich komentarzach, postach o rozszarpanej politycznie (?) Ukrainie, o Ukrainie obecnej, Ukrainie w kryzysie. Symbolem mojej nieudolności jest to, co napisałem w pierwszym chyba poście na ten temat. Otóż, flagi banderowoców wziąłem za flagi anarchistów i narzekałem na media, że w ogóle o anarchistach nie wspominają. Ha ha. Potem szereg innych, podobnie pomylonych, błazeńskich uwag.\nBardzo łatwo ulegam nastrojom, które powstają z tego, co przeczytam i obejrzę w mediach o Ukrainie. Najpierw nie uznawałem mówienia o demonstrantach na Majdanie jako nieuzbrojonych, bezbronnych i niewinnych. Wolałem uznać wykładnię telewizji rosyjskiej: ekstremiści. Po aneksji Krymu (i wchłonięciu kolejnej fali newsów, artykułów etc.), przeszedłem na stronę wykładni zachodniej. Tak, przyznawałem, na Ukrainie działają rosyjscy agenci, a mówienie o rządach faszystów w Kijowie po obaleniu Janukowycza, uznawałem za sztuczne, za wyolbrzymione itd. I znowu zacząłem patrzeć inaczej na ten kryzys, gdy ostatnio przeczytałem artykuł, czy relację z Ukrainy południowo-wschodniej w Tygodniku Powszechnym. Autorowi udało się rozmawiać z mieszkańcami któregoś z miast, gdzie konflikt jest najbardziej zaogniony. [już mnie domownicy wyprowadzili z "równowagi" i mam ochotę skasować tego posta i wyjebać komputer przez okno...] Przytaczał ich zdania, że wcale nie czują się żywymi tarczami na ukraińskie siły specjalne. Podobne zdania można było usłyszeć w różnych mediach: że ci ludzie oburzają się na nazywanie ich separatystami. Ja nazywam to po swojemu: oni nie chcą McŚwiata, o którym marzą „faszyści”.\nNajlepsze było zakończenie artykułu autora z TP: ci ludzie („prorosyjscy”) wyrażają takie samo niezadowolenie jak wcześniej na Majdanie. Ja dodałbym tutaj małe zróżnicowanie: przez Majdan i proeuropejską rewolucję przemawiali ludzie bogatsi, bogata była elita tej rewolucji i przemawiali w tym celu, który leży w interesie takich ludzi: chcieli praw do bogacenia się jeszcze bardziej. Już samo to, że zaczęło się w Kijowie o czymś świadczy. Teraz kontra jest na biedniejszym południowym-wschodzie. Ci ludzie być może wiedzą (głupio mi pisać o tym o czym oni wiedzą, bo sam jestem głupi jak but), że będą tak samo instrumentalnie traktowani, jak w poprzedniej władzy. Są to ludzie, którzy nie chcą McŚwiata z jego pseudoawansami społecznymi dla tych, którzy nie chcą być gwiazdami i władcami. W ogóle, ten „prorosyjski” aktywizm wydaje mi się lewicowy, proletariacki. Ci ludzie wiedzą, że będą pogardzani przez prozachodni rząd, który będą popierać co bogatsi ludzie w kraju. To będzie kraj dla ludzi bogatych i chcących się bogacić jeszcze bardziej.\nKonsumenci w Unii Europejskiej i w ogóle świecie konsumpcyjnego kapitalizmu, kupują towary wyprodukowane w m.in. Bangladeszu przez nieludzko eksploatowanych robotników. Pieniądze uważających się za super nowoczesnych, liberalnych, współczujących, tolerancyjnych i demokratycznych konsumentów z zachodniego świata trafiają do kas korporacji, które produkują te towary w krajach Trzeciego Świata. De facto ten zachodni świat legitymizuje morderczy system wyzysku ludzi biednych – ludzi znacznie uboższych w dobra cywilizacyjne jak ci z biedniejszych regionów Ukrainy. Klasa robotnicza tego regionu może się spodziewać, że upadnie jeszcze niżej, gdy prozachodnia władza uskuteczni nowoczesny, zachodni system kapitalistyczny, który kieruje się wartością zysku, a ostatnie co ma na względzie, to godność ludzi wykorzystywanych do pracy na rzecz tego zysku z najniższego szczebla. Po prostu fabryki wywędrują do krajów biedniejszych by tam dehumanizować relacje międzyludzkie (jak to wstrząsająco pokazują filmy z Dalekiego Wschodu) ludzi zatrudnionych w tych fabrykach, bo ich godność dla zachodniego świata liczy się jeszcze mniej, zaś liczy się by zarobić jeszcze więcej.\nTak to teraz widzę, znowu dając się ponieść jakiejś medialnej kropelce w morzu. Ale o czym innym miał być post, więc będzie nowy, drugi\nKategorie: Bez kategorii\t| Tagi: Ukraina\t| Napisz odpowiedź\nRosja kontra McŚwiat\nOpublikowano 16 kwietnia 2014 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\nJest taka książka „Dżihad kontra McŚwiat”. Słabo ją pamiętam, żeby referować o czym jest. O tym można szybko znaleźć w sieci info. Treść jednak nie odbiega specjalnie do wyrazistego tytułu.\nPrzypomniała mi się ta kniga, gdy dziś zobaczyłem jedno ze zdjęć z donieckiej oblasti na Ukrainie. Na jednym z zajętych budynków, prorosyjscy kontrrewolucjoniści, obok flagi rosyjskiej i – jak mi się zdaje – powołanej niedawno Republiki Donieckiej, eksponują też napis „Fuck America”. Właśnie wtedy pomyślałem, że tamten świat – „soviet mental” atakuje „McŚwiat”.\nPorównuje się ten półroczny już konflikt do zimnej wojny. Precedensy historyczne nie odpowiadają temu co się dzieje. Inne schematy, odniesienia także nie pasują. Już podczas ekstremalnej sytuacji na Majdanie w Kijowie, w lutym, mówiono o tym, że wojna domowa wisi na włosku. Ale przecież sytuacja była wojenna. Wojna działa się w wielu miastach Ukrainy.\nTa ciągnąca się wciąż katastrofa na Ukrainie próbuje być objęta nazwami, w których ramy jeśliby się udało zmieścić, to tak jakby wtedy dało się znaleźć receptę na tą sytuacje. Wciąż więc szuka się definicji, ramowego ujęcia w nazwy, kodeksy, aby ustalić działanie. Tymczasem katastrofa ciągle się pogłębia.\nWobec tego u ludzi na Ukrainie pogłębi się ta cecha charakteru, która z pozycji „europejskich wartości” jest czymś co się potępia i czego tutaj się nie wybacza. Myślę o melancholii, nostalgii, niezaangażowaniu się w sprawy rangi systemowej, że się tak wyrażę. Ta krzywda, która dzieje się na Ukrainie, drąży w tych ludziach wolę do działania, które dałoby im poczucie, że sami są kowalami swojego losu.\nFatalnie na ten naród muszą wpływać wydarzenia ostatnich dni. Prezydent i inni urzędnicy deklarują, że rozprawią się siłowo z prorosyjskimi bojówkami przejmującymi władzę na południowym-wschodzie. W poniedziałek mija ultimatum, po którym miał nastąpić siłowy szturm by odzyskać od separatystów budynki, przywrócić panowanie rządu. Separatyści groźbę może nie tyle zignorowali, co się wzmocnili. A szturmu nie było. To było fatalne. Błyskawicznie pojawili „zielone ludziki” znani z Krymu i w tej sytuacji – ludzi tak uzbrojonych, nie będących wcale weteranami wojen, jak ci bojownicy z Majdanu, którzy odpierali Berkut – szturm wojsk ukraińskich byłby tym, czego Rosja jakby oczekuje – prowokacją do wejścia wojsk rosyjskich.\nOwszem, w niedzielę mówiło się, że siły ukraińskie wkroczyły do donieckiej oblasti. Jeden żołnierz zginął, akcja gdzieś utknęła, co propagandowo skończyło się lepiej dla strony prorosyjskiej.\nMówi się, że siły ukraińskie mają problem z przeprowadzeniem szturmów na zajęte przez separatystów pozycje, bo otaczają się cywilami. Bardziej wiarygodny jest inny powód tego blamażu – że po prostu wojsko odmawia posłuszeństwa, a przeformowana z Berkutu siłowa milicja jest też niedołężna, zresztą w donieckiej oblasti jej funkcjonariusze także przechodzą na stronę nowej władzy. Być może z powodu właśnie tej mentalności, że czuwa nad nimi władza tak silna, iż lepiej się jej zanadto nie przeciwstawiać.\nWe mnie buzuje złość na tą władzę, że nie zdołała zapobiec czegoś tak cholernie przewidywalnego w tych rejonach Charkowa, Doniecka i Odessy. Być może powód jest wciąż ten sam, który aktualnie działa na niekorzyść proeuropejskiej Ukrainy. Mianowicie to, że zmiana samej władzy w Kijowie nie zdołała dostatecznie wywrzeć wpływu na decydujące w obecnej sytuacji instrumenty jest władzy – jak policja i wojsko, siły porządkowe. Wiadomo od zawsze, iż ta strona jest najbardziej okrzepła i często w rewolucjach po obaleniu rządów, następuje dyktatura wojskowa, gdyż wojskowi nie godzą się z nowym rządem i mają świadomość, że bez wojska nowa władza niewiele znaczy. Takie wnioski pewnie są pokłosiem tego, co mi dziś szczególnie z medialnych komentarzy wpadło w ucho. Ktoś powiedział, że w czasie walk na Majdanie wojsko odmawiało władzy, która chciała je tam posłać, i tego samego odmawia nowej, demokratycznej władzy. Jakby to wyglądało, gdy demokratyczna władza użyła wojska wobec demonstrantów, podczas gdy bandytyzm Janukowycza tego nawet nie zrobił? Oczywiście, przemawia do mnie to, że Majdan nie był protestem z takim militarnym potencjałem jak teraz te na Krymie i południowym-wschodzie, i przemawia do mnie, że organizują to Rosjanie.\nCiągle czuję dyskomfort wobec może niepotrzebnie nurtującej mnie kwestii. Mianowicie mam potrzebę wyklarowania tego jacy ludzie, pod jaką banderą, szli oko w oko z bezpardonowo strzelającą milicją w dniach 18-20 lutego. Zdaję sobie sprawę, że co do tej kwestii powinienem po prostu wyzbyć się tego iście europejskiego podejścia, że kwestię da się wycyzelować linijką i wskazać konkretną wartość. Zamiast tego powinienem może po prostu poczytać kim byli zamordowani ludzie. Niemniej po zwycięstwie nagle wypłynął tzw. Prawy Sektor, romantyczny w stylu nacjonalistycznej dumy. Pewnie jest w tym dużo prawdy, że ta formacja była radykalna, ale właśnie tylko radykalnie nastawieni ludzi mogli pójść na strzelający, mordujący Berkut. Rozdygotani zwykli Ukraińcy, przeżywający ten koszmar w sercach, na pewno chcieli się czegoś chwycić, by poczuć się wreszcie stabilniej, bezpiecznie. Zdaje mi się, że Prawy Sektor stał się dla nich czymś takim na chwilę.\nJakiś czas po przyłączeniu Krymu do Rosji, teraz już nie zawaham się powiedzieć – odradzającego się ZSRR (bo sami to dumnie głoszą, a nie chcę ich urazić mówiąc na ich temat nieprawdę, gdyż rusofobia jest mi obca i niechciana) – stało się coś złego. Jakaś bardzo ważna persona Prawego Sektora, została zastrzelona przez ukraińską policję, czy siły specjalne. Było to takie pierwsze (?) porewolucyjne pęknięcie. Po pierwsze trzeba przyznać, że Prawy Sektor, to ekstremiści, no bo ludzie, którzy idą walczyć z szansami na przeżycie 50/50, podejmują działanie bezsprzecznie ekstremalne i robili to w intencji tego, co zwykli, przeciętni i umiarkowani Ukraińcy mają w sercach – nienawiść do rządów Janukowycza. Wracając do zabójstwa tego prominentnego członka Prawego Sektora – ludzie pewnie poczuli się nieco skonfudowani, że nowy rząd, któremu drogę po części utorowało to ugrupowanie, niejako teraz je zwalcza. Jeszcze raz wyglądało to na zwiastun czegoś, co się powtarza w tak wielu rewolucjach. Do siłowej walki z panującą władzą, przystępują najbardziej radykalne ugrupowania. Po zwycięstwie władza jest albo w rękach osiłków, którzy wyparli poprzedników, albo w rękach władzy merytorycznej, ludzi dobrze władających gębą, ludzi bogatych, ludzi, którzy mają za sobą lojalnych innych osiłków. Władzę na Ukrainie przejęła opozycja, więc ci, którzy własnymi rękami walczyli o zmianę, przestali być po prostu potrzebni. I to się właśnie powtarza – ci którzy mają siłę i dumę z tego, że dzięki ich męstwu, pokonano wroga, stają się niewygodni. Samo ich postępowanie, do którego są przyzwyczajeni, a więc ząb za ząb, już nie pasuje do nowego porządku. Tak więc zlikwidowanie szychy Prawego Sektora, mogło tak wyglądać, na początek czystki wśród ludzi nieskłonnych do kompromistów, którzy przy tym mogliby chcieć mieć dużo przywilejów we władzy, gdyż oni w dużej mierze jej zaistnienie umożliwili.\nByć może zasługi Prawego Sektora są wcale nie takie częściowe, jak tutaj rezerwowo przyjmuje. Byłem akurat na Ukrainie, kiedy konfrontacja rodziła sytuacje ostateczne, z których to w piątek 21 lutego wynikło obalenie rządów Janukowycza, tak więc niespecjalnie wiedziałem co i jak się tam na samej górze dzieje. Utkwił mi jednak taki moment, w którym Janukowycz proponowała jakiś ostatni kompromis. I pamiętam, że chyba po raz pierwszy ktoś z opozycji się na niego zgodził. Był to Kliczko, który przemawiał na Majdanie, że trzeba ten kompromis przyjąć, iść na ugodę z Janukowyczem. Wtedy wypłynął po raz pierwszy Prawy Sektor – widziałem w TV po raz pierwszy tak żywiołowe wystąpienia, tak charyzmatycznych mówców na Majdanie. Chodzi o to, że – najwyraźniej – ktoś z nich stanowczo odmówił pójścia na ugodę z Janukowyczem i Kliczko niemalże stał się zdrajcą. Chyba wtedy – a był to środek tych czarnych dni, walki na całego – Prawy Sektor porwał za sobą ludzi. Chwilę później Janukowycz ustąpił, więc Kliczko niejako się skompromitował, a „ekstremiści” zyskali uznanie.\nW Polsce od 89 do dzisiaj mówi się jeszcze o „komuchach”. Że tak na prawdę zmiana ustrojowa, to mit – jak to śpiewa Kazik – „a orzeł tyle, że dostał koronę, korona zdobi komunę”. Na przykład film „Psy” jest takim symbolem interpretacji, że oto milicja wcale nie zmieniła swojej sowieckiej, bandyckiej orientacji.\nTo, co się dzieje na Ukrainie łatwo jest też interpretować w ten sposób, że władza się zmieniła, ale rdzeń ma ciągle ten sam – rosyjski. Łatwo o taką teorię spiskową, kiedy prorosyjskie siły za swoich wrogów uznają właśnie Prawy Sektor, a nowy ukraiński rząd przyzwolił na zamordowanie jednego z najważniejszych ludzi tego ugrupowania i najwyraźniej dążył do spacyfikowania całego ugrupowania. To jest jedno, a drugie to właśnie ta opieszałość w podejmowaniu zdecydowanych działań, by zapobiec powtórce scenariusza z Krymu na południowym-wschodzie. W tym, że policja i wojsko nie działają jako narzędzia władzy, również widać czy też można przypuszczać, że po prostu oni nadal zwróceni są w stronę Rosji. Tego nie widzielibyśmy, nikt by tego nie zauważył, gdyby właśnie nie ten sprawdzian, nie ten blamaż z deklaracją prezydenta, że rusza szturm na samozwańców, a w rzeczywistości wychodzą tak nieliczne siły, że tamci niemal z uśmiechem na ustach ich obezwładniają czy też uniemożliwiają znaczące odzyskiwanie wpływów czy władzy. Rozczarowany naród pewnie pomyśli: aha, nowa władza dogadała się z siłami bezpieczeństwa – na przykład nie zrobiono czystki – z armią w zamian za to, że te w ostateczności nie pozabijały ich w imię Janukowycza i Rosji.\nMożna pójść jeszcze dalej w „paranoję”, gdy pomyśleć jeszcze o Soczi, jeszcze o uwolnieniu babeczek z Pussy Riot i Chodorkowskiego. Jakby Rosja chciała powiedzieć: macie, robimy po waszemu, a teraz się odpierdolcie, teraz wam pokażemy. Filozofia: jeden krok w tył i dwa do przodu. Pogłębienie paranoi jest takie, że wyjście na czoło rewolucji Prawego Sektora, było celową prowokacją… no bo to właśnie w oparciu o to ugrupowanie powstało uzasadnienie odłączenia Krymu od Ukrainy i to samo na południowym-wschodzie. Prawy Sektor przedstawiony jako skrajnie prawicowy, a więc faszystowski, a to jest wróg, to zagrożenie dla rosyjskości między Ukraińcami. Co więcej, jakże to jest perfekcyjne: bo faszyzm, czy właściwie nazizm, jako nacjonalizm, tam jest zestawiony z hitleryzmem, a kto z nim walczył na tamtym terenie, kto go zwyciężył? Armia Czerwona, ZSRR. Kto więc jest sprzymierzeńcem? ZSRR!\nNierzadko słyszymy, czytamy, że Kreml robi doskonałą politykę. A przecież wartości europejskie same przyznają: wszystko jest polityczne. To tylko walka polityczna, dlaczego potępiać Rosję? – przecież to obłuda, gdy potępia się rywala, że ten posługuje się polityką, czyli tym samym, co się tutaj chwali. Ja powiem więcej – to jest genialna polityka i gdybym to uprościł do potyczki meczowej, nie sposób, żebym nie kibicował Rosji w konfrontacji z „McŚwiatem”, bo ich gra jest fenomenalna, natomiast Mc jest strasznie niedołężny, nie może się podobać.\nKończąc jeszcze myśl o teorii spiskowej, że to, co się dzieje na Ukrainie było już dawno temu zaplanowane i częścią tego planu było nawet uwalnianie Chodorkowskiego. Że nawet obalenie Janukowycza było planowane, prowokowane, insynuowane, gdyż skutkiem tego dochodzi do pogromu Ukrainy. Straciła Krym i najwyraźniej straci przynajmniej rejon doniecki. Co dalej w tej postępującej, zatrważającej katastrofie? może dostęp do morza?\nCzy przeciętny – a ci są najliczniejsi i każda władza będzie opowiadać, że jest po to by im właśnie służyć – Ukrainiec myśli teraz: dobrze, że pokonali Janukowycza „nasi chłopcy na Majdanie”? No, pytanie retoryczne. Celowo piszę, że „pokonali”, gdyż przeciętni ludzie tak mówią o tych, którzy na całego idą walczyć z władzą i o władzę. Niektórzy się trwożą, zwłaszcza ci, którzy mieli plany jak zarobić na nowym porządku. Inni mówią vsio ravno, władza taka czy siaka, będzie co będzie – cwaniaki zawsze sobie miejsce znajdą. To tak naprawdę walka między nimi – cwaniakami, możnymi. O to chodzi, tylko o zmianę w wąskim gronie, które będzie wobec tych zwykłych ludzi robić z grubsza to samo – wyzyskiwać. Bo co im wróży proeuropejska władza? Wróży im to, że styl życia niezamożnych, zostanie zdewaluowany całkiem. Poskutkuje to tym, że ludzi bezdomnych, ludzi czujących się kompletnie niepotrzebnymi, przybędzie, a zamożni nie odczują różnicy, lub jeśli odczują, to że łatwiej będzie im się bogacić. Ci, którym obce jest społeczeństwo informacyjne – będą pogardzani, jak u nas, będą spisani na straty. O, śmietanka społeczeństwa informacyjnego – dziennikarze, medialna grupa zawodowa, że się tak wyrażę – ci się będą cieszyć! Tak wyglądają realia unijne dla ubogich. A z tego, co tam widziałem, to obecnie nie ma tak raniącej oczy nędzy jaką widzę w Polsce, a której tutaj nie widziałem jeszcze w latach 90. Słowem: nie widziałem tak nisko postawionej tej najniższej stopy w nierównościach społecznych, czy właściwie pieniężnych. Nawet w Kijowie. Zaś w innym, średnim mieście, przyszło mi do głowy następujące porównanie, uogólnienie. Otóż zauważyłem, że w owym mieście prawie wszyscy mają ubiór, o którym tutaj – z racji propagandy „stylowej” wyniosłości – mówi się „ale bazar”, z wyraźnym niesmakiem. Właśnie bazar – są to ubrania, które wyglądają po prostu przyzwoicie, a i w jakości bywają lepsze od szmat z LPP. Ale wolny rynek je zdewaluował, drapieżni gracze na rynku zrobili kampanie reklamowe, wypromowali marki, nadali swoim ubraniom po prostu „niezwykłe” cechy tożsamości, zrobili temu otoczkę tego, co się u nas tak dobrze sprzedaje – „ZACHÓD” i wpoili ludziom, że będą lepsi, jeśli będą kupować właśnie te marki, marki tożsamości – bo nie o ubrania chodzi. Sam do dzisiaj pozostaje w szoku, jak na studiach jednego dnia mieliśmy zastępstwo. Wykład prowadziła zmierzająca po doktorat dziewczyna. Gdy użyła tego określenia „bazar” odnośnie czegoś i zrobiła to z takim uśmieszkiem wyższości, zdębiałem i do dzisiaj jestem pod wrażeniem, że tacy ludzie przemawiają ex katedra. To są ludzie „wykształceni”, to są ludzie „z wyższych sfer” – że nie będą gadać, ani oglądać filmów obok ludzi, którzy nie zarabiają więcej niż najniższa krajowa i nie ubierają się w markowe ciuchy. Ci ludzie, ta zasrana „elita”, nosi w sobie tak niskie cechy i przypisuje je ludziom masowym, aby poczuć nad kimś wyższość.\nWracając do Ukrainy i jej przeciętnego wyglądu. Prawie wszyscy chodzą ubrani w ciuchy jak z bazaru, ale wyglądają przy tym dobrze, przyzwoicie. Nie mają przy tym tego wyniosłego, świadczącego o wysokim samozadowoleniu wyrazu twarzy, jaki widzi się u ludzi idąc przez galerię handlową. Między tymi ludźmi nie ma takiej wyniosłej bariery, jaką się tutaj czuje i buduje w oparciu o prestiż noszonej na sobie marki. Ta sztuczna wyższość jest importowaną wartością europejską, bo wcześniej tego w Polsce tak silnie nie było. Tam ludzie wyglądają podobnie i może dlatego są bardziej równi. Mówię oczywiście o tych przeciętnych, ale po pierwsze to oni są najliczniejsi, a po drugie ci, którzy czują się ważniejsi, wyższe sfery, najczęściej robią coś, co ma służyć właśnie tym przeciętnym. Lekarze zarabiają dużo – mają służyć przeciętnym, itd.\nNie idealizuję Ukrainy. Nie chcę powiedzieć, że żyje im się super, aż lepiej być nie może. Jednak z Unią ci najzwyklejsi, a więc najliczniejsi, raczej będą mieli gorzej. Na miejscu takiego człowiek myślałbym teraz: i po co ta walka za stowarzyszenie z Unią? z nią dla takiego jak ja, nie będzie lepiej, przez nią – tą walkę – już jest gorzej. Jeśli bym do tego mieszkał w donieckiej oblasti, powiedziałbym przez tą walkę z Unię, jest katastrofalnie.\nSuma sumarum, mówi się: Ukraińcy samo zadecydują. Ale widzi się, że na ich terytorium, tak się fatalnie składa, walczą między sobą Unia, USA, NATO, CIA z Rosją. Ukraina w sensie rządu, nie jest tutaj siłą, ale nieszczęsnym narodem, a najgorzej na tym wychodzą zwykli ludzie, których mi bezmiernie żal\nOpublikowano 19 marca 2014 Autor: Wiertłomiej Błądziejewski\nTeraz już nie mam ochoty weryfikować niesprawiedliwych medialnych przekazów, spolaryzowanych komunikatów nt. stron konfliktu na Ukrainie. Przestał mi się ostrzyć język na europejską propagandę ws. Ukrainy, a zwłaszcza prostackie, ignoranckie przedstawianie Rosji w tym konflikcie. Właśnie dopóki konflikt był na linii politycznej wewnątrz Ukrainy, gdzie chodziło o obalenie Janukowycza, miałem wiele obiekcji do tego jak to się dzieje i jak się to przedstawia w „naszych” mediach.\nPo usunięciu Janukowycza sposobem, który być może był konieczny wobec takiego polityka (choć tu raczej górę wzięły emocje, które eskalowały od jesieni 2013), nastąpił szok związany z tym, co nagle zrobiła samoobrona Krymu. Żeby obalić prorosyjskiego prezydenta (taka łatka jest jednak przykładem owego uprzedzenia wobec Rosji – więc lepiej mówić o prezydencie po prostu złym, patologicznym), Ukraina potrzebowała kilku miesięcy strudzonych protestów i w końcu makabrycznego finiszu. Krym zaś został opanowany w ciągu kilku tygodni, ale jednak wybuchu takich walk jak w Kijowie i innych miastach przedtem, nie było. Od razu jednak konflikt wszedł na wyższy szczebel. O ile w Kijowie można było mówić o paramilitarnych bojownikach na Majdanie, o tyle w przypadku Krymu paramilitarność tych niezadowolonych z obrotu sprawy w Kijowie, jest czymś minimum. I tutaj właśnie Ukraińcy nie wchodzą w bój, to na tym szczeblu, to już nazywałoby się wojną i to wojną z Rosją.\nGdy trwały protesty na Majdanie, włączałem rosyjskie kanały informacyjne celem odtrucia się od jednoznacznych ocen i frazesów powtarzanych tak często jakby chodziło o pranie mózgów, byśmy myśleli także jednomyślnie i bezrefleksyjnie, bez odcieni szarości. Teraz, gdy włączam R1, dostaję niemal gęsiej skórki ze strachu. O wschodnich regionach Ukrainy mówi się tam rzeczywiście w tonie roszczenia do nich pretensji – jakby niemal Ukraina je okupowała. Wałkuje się to na różne sposoby – sięgając do historycznego podziału politycznego, kiedy należały one (albo większość oraz całość) do Rosji, pokazując niepokoje społeczne zastraszonych Rosjan tam mieszkających (przy czym straszą ich właśnie te media bardziej, niż sami również ulegający prowokacji Ukraińcy), a wreszcie wałkowanie zależności gospodarczych.\nOdnośnie mediów. Wreszcie zrozumiałem dlaczego Rosjanie mówią o ukraińskich faszystach. Abstrahując od faktów – jasne, że tacy są, jednak chodzi rosyjskim politykom, mediom o stworzenie wrażenia, że cała fala, która odniosła ofiarne zwycięstwo na Majdanie, jest faszystowska. Po drugie też pojąłem jak sili się rosyjska polityka o prowokację, żeby Ukraińcy użyli siły. Zastraszani wyolbrzymianym problemem dla Rosjan żyjących na Ukrainie, ci ludzie organizują się, żeby walczyć z nową władzą i ludźmi, którzy ją popierają. Oni nie są wrogami narodu, tylko zmanipulowanymi, przestraszonymi ludźmi, którzy mają odegrać przewidzianą przez rosyjską politykę rolę. Otóż mają prowokować użycie wobec nich siły, aby takie obrazki i ewentualne ofiary pokazać na „dowód”, że rosyjscy obywatele na Ukrainie są zagrożeni. Wtedy właśnie jest usprawiedliwienie dla wkraczania cięższych sił bojowych, by chronić Rosjan. To z kolei wiedzie do zajmowania kolejnych rejonów Ukrainy.\nWcześniej relatywizowałem tą wizję. Wierzyłem w faszystów i zlęknionych Rosjan na Ukrainie. Teraz jednak widzę, że są to wielkości wyolbrzymione, będące elementami wiarygodnego planu polityki rosyjskiej, który budzi we mnie trwogę, nie mówiąc o stresie ludzi żyjących na wschodniej Ukrainie. Tak więc jednak kajam się przed mediami – wiecie lepiej. Moja refleksyjność okazała się niewystarczająca jeśli idzie o całościową, przyszłościową perspektywę.\nMożna sobie wyobrażać co ludzie na wschodniej Ukrainie robią. Na przykład tracą pracę, bo niektórzy co bogatsi przedsiębiorcy pewnie zwijają interes i przenoszą się gdzie indziej. Na przykład pan A ma sieć sklepów i je zamyka. Pani B pracowała w jednym z nich i teraz zostaje bez pracy. Jakże trudno na jej miejscu nie tracić głowy, kiedy w jej regionie panuje taka katastroficzna atmosfera. Byłem w mieście oddalonym 50km od granicy z Rosją podczas, gdy na Majdanie trwała ostatnia bitwa. Ludzie już wtedy mówili: idzie wojna. I mówili to spokojnie, bez jakiejś ironii czy jako sposób radzenia sobie ze strachem przed wojną. Mówili to jakby wiedzieli, że jest nieunikniona i po prostu z tym trzeba żyć nadal z dnia na dzień. Wtedy jednak Rosja była wciąż echem, nie to co teraz. Tak więc trwoga u ludzi mniej opanowanych pewnie się tam rozprzestrzeniła i umocniła. Bardzo im współczuję. Boli mnie serce i chciałbym je oddać, żeby tych ludzi ukoić.\nNie ma złych Rosjan i dobrych Ukraińców. Istnieje jednak rzeczywiście niewiarygodna propaganda w rosyjskich mediach, która ma na celu konfliktować tych, którzy albo są Rosjanami żyjącymi w Ukrainie, albo są po prostu Ukraińcami lecz nigdy dotąd nie interesowała ich Unia Europejska, a od Majdanu i po została im rzucona w dość drastyczny sposób, jakby musieli się teraz z nią nagle utożsamiać, więc nieznanego boją się i wolą już optować za Rosją, którą o wiele lepiej znają, do której im bliżej. Dodajmy, że konflikt wewnątrz Ukrainy między utożsamianiem się z sowiecką przeszłością, czy teraźniejszą jej pozostałością w postaci Rosji, a ukraińską tożsamością, która o kojarzeniu jej z Rosją nie chce słyszeć – istnieje nie od Majdanu, a pewnie od 1991. Ja w każdym bądź razie dowiedziałem się o tym po raz pierwszy latem 2013, gdy czytałem artykuł o działaniach Kwaśniewskiego w celu przyłączenia Ukrainy do UE. Akurat czytałem go w drodze na Warszawski Festiwal Filmowy, gdzie jechałem celowo obejrzeć jedyny pokazywany tam film Ukraiński, boć filmy ukraińskie, to unikaty w polskich kinach. Na filmie zauważyłem akcent tego, co przeczytałem w artykule. W jednej ze scen przez boisko podwórkowe idzie niezadowolona z otaczającej ją rzeczywistości dziewczyna, jakby celem pokazania tej rzeczywistości, zjawiają się chłopaki, którzy rzucają dziewczynie i jej koleżance zaczepny tekst, pretensję, że nie słyszeli aby używały kiedyś rosyjskiego języka. Zaczepka kończy się krwią na twarzy dziewczyny. Po filmie, reżyser wyszedł by omówić z publicznością film. Zapytałem go o ten problem konfliktu rosyjsko-ukraińskiego wewnątrz Ukrainy. Odpowiedział, że faktycznie istnieje i że wychodzi na jaw na przykład w rozmowach na jakichś imprezach często etc. Dał do zrozumienia, że ten zgrzyt się ujawnia między ludźmi na Ukrainie i może trzeba umyślnie unikać pewnych tematów, żeby nie zepsuć atmosfery w towarzystwie lub nie sprowokować konfliktu. Tak więc obecna sytuacja na Ukrainie, właśnie dopiero obecna, po Majdanie, wybucha na tym tle. Zaś kontrasty na tym tle podkręca rosyjska polityka w celu prowokacji do stosowania „samoobrony” obywateli rosyjskich, a w konsekwencji chce odłączać kolejne rejony od Ukrainy, pokazując, że są one tak naprawdę rosyjskie. Podsycanie drzemiących od dawna konfliktów odnośnie utożsamiania się z kulturą rosyjską a ukraińską czy „europejską” (bo Ukraina jak i część Rosji przecież jest europejska, chodzi więc o unifikację, europejskie wartości, co do których sam mam mdłości, bo wybijają się one czoło konsumpcjonizmem, duchową inercją, kapitalistycznym darwinizmem itd.), jest niemożliwe do zrozumienia dla ludzi spoza Ukrainy, dla nas na przykład.\nRzeczywiście wiele w rękach mediów. Ukraińcy starają się zacierać czarno-biały podział rysowany przez rosyjską politykę. Podział ten oznacza zagrożenie dla tych, którzy czują się bardziej utożsamieni z Rosją. Ukraińcy ciężko pracują, żeby biel wprowadzić na czerń i czerń na biel, aby powstał bardziej stonowany, bardziej odpowiadający rzeczywistości, zróżnicowany obraz. Bo obraz mniej kontrastowy uspokaja ludzi, a ludzie uspokojeni są pogodni i chcą zgody. Jednak w „naszych” mediach nadal też jedzie się po wartościujących podziałach, które uczą uprzedzeń będących wodą na młyn konfliktów. Nie powinno się więc mówić o „separatystach” itp., bo to źle ocenia ludzi, o których przecież te same media twierdzą, że są zmanipulowani przez media rosyjskie. Człowiek ma to do siebie, że kiedy nazwie się, przypisze się mu łatkę kogoś z drugiej strony barykady, to on wie, że nie ma już nic do stracenia, bo zrobiono z niego oponenta, którego trzeba pokonać. Będzie więc walczyć po stronie, na którą go zepchnięto, bo jemu chodzi o swoją godność. Chce odzyskać godność, którą mu zabrano przy pochopnej ocenie, bezmyślnej segregacji.\nBardzo ważne, powtórzę, jest uspokajać ludzi. Nie karmić ich informacjami o „drugiej stronie barykady”, o jej spiskach przeciwko tym niewinnym. Taką chyba mam misję – zacierać ostre podziały, wprowadzać odcienie szarości, naoliwiać zgrzytające elementy. Nie boję się. Nie mogę się bać, kiedy chcę uwalniać ludzi od strachu. Olbrzymy wyolbrzymiają lęki, ja jestem maleńki i chcę je pomniejszać