Anxeles Cuña Bóveda, premiada - Praza Pública\nO 9 de marzo de 2015, a Concellería de Igualdade do Concello de Ourense fixo a entrega do premio Clara Campoamor a Ánxeles Cuña, un nome ben coñecido no ambiente do teatro galego desde hai moitos anos, en tempos espiñosos, cando as representacións de certas obras dramáticas non eran doadas, e contemplar a actrices e actores percorrendo os escenarios falando en galego, era pouco común. Que, ademais, as mulleres fosen relevantes nas obras, protagonistas nas palabras que pronunciaban, nas accións interpretadas, nas firmes lecturas que ofrecía a dramaturxia da directora, era, e sigue sendo un fausto escénico.\nO 9 de marzo de 2015, a Concellería de Igualdade do Concello de Ourense fixo a entrega do premio Clara Campoamor a Ánxeles Cuña\nMáis aínda se coñecemos á promotora e directora de Sarabela. Porque ninguén diría que esa miúda figura de doce sorriso e ollos chinos que é Ánxeles Cuña, esa muller prudente, educada, que pasa ao noso lado como unha caricia, sexa quen de teimar nuns espectáculos teatrais tan poucos dados e usuais, e manter durante anos Sarabela como unha bandeira da diferenza.\nÁnxeles Cuña é filla de Xela Bóveda e neta de Amalia Álvarez, unha xenealoxía de mulleres que conta xa cun destacado friso de figuras exemplares, con enorme intelixencia e valentía\nÉche ben certo que tivo uns colos que a soergueron, que lle deron coherencia política, tradición cultural e, porque non?, orgullo. Porque (como lembra Carme Blanco nun texto que lle dedica), Ánxeles Cuña é filla de Xela Bóveda e neta de Amalia Álvarez, unha xenealoxía de mulleres que só ten valor para unha historia aínda recente, con escasas seguidoras e escasísimos seguidores, pero que conta xa cun destacado friso de figuras exemplares, con enorme intelixencia e valentía. Aí están, un bo feixe de donas, e a súa existencia abre a pedra que pecha a caverna primitiva, a do fogar, ou a de Platón, que todas nos condenan á natureza, á reclusión, ou a pasividade. Esa pedra que move Ánxeles cando dirixe ás actrices e reivindica a visibilidade feminina no teatro.\nA premiada, nun acto de modestia e solidariedade, deulle a palabra a 30 amigas, non todas presentes, nas que Ánxeles Cuña Bóveda quixo centrar o acto\nNo emotivo acto en Ourense, despois das palabras de agasallo, necesarias e xustas da Concelleira de Igualdade, e un vídeo – entrevista da galardoada, foi o Alcalde o que lle fixo a entrega do premio. A premiada, nun acto de modestia e solidariedade, deulle a palabra a 30 amigas, non todas presentes, nas que Ánxeles Cuña Bóveda quixo centrar o acto, esas irmás bravas, de diferentes sensibilidades, ollares e sentires, que teñen todas en común a defensa pola dignidade das mulleres, dixo. A maioría actrices e dramaturgas, pero tamén poetas, xornalistas ou músicas a quen lles deu a voz esta fina muller que oculta a súa grandeza nunha grácil figura, e transforma a xenerosidade nun perfume.


Arquivos do Trasno: 01.19\n"GIRASOLES" PARA O DÍA DA PAZ 2019\nComo anunciamos, os carteis xa colgan no patio central recordando que hoxe é o Día da Paz. Nas portas das aulas hai un cartel alusivo á Paz, o mesmo que en grande expuxémos nun caballete na porta da bibliteca. Tamén expuxemos carteis con citas de personalidades relacionadas co tema. E soarán no recreo cancións sobre o tema. Pero ademáis hoxe engadimos outra canción á colección.\nQueremos marcar, coma sempre, o DÍA DA PAZ cunha canción. Este ano eleximos "GIRASOLES" de Rozalén, un canto á bondade recordando que "o mundo está cheo de mulleres boas e de homes bos" e que a autora dedica "aos valentes que levan por bandeira a verdade, a quen son capaces de sentirse na pel dos demáis".\nA canción transmite empatía, solidariedade, sinceridade, sensibilidade e PAZ.\nAdemáis o ano pasado convertiuse en todo un símbolo de bondade frente á inxusticia e a crueldade a raíz do terrible desenlace do caso do neno Gabriel Cruz. Era á súa canción favorita. Unha canción en contra do odio.\nVideo "GIRASOLES", Rozalén:\nEtiquetas: efemérides, música, paz, vídeos\nHÁBITOS LECTORES EN ESPAÑA 2018\nAcábanse de publicar estes días os datos sobre os hábitos de lectura e de compra de libros do ano 2018 en España, feito pola Federación de Gremios de Editores e o Ministerio de Cultura.\nO resultado da un leve crecemento da poboación que le con frecuencia, que chega ata o 49,3%. Hai un retroceso das persoas que din non ler nunca ou case nunca, que baixa ao 32,8% e aqueles que len ocasionalmente representan o 12,5%. As mulleres len máis que os homes, un 67 frente ao 56%, respectivamente.\nO ministerio segue a considerar estes datos de persoas que non len como un problema moi grave.\nTodos os datos neste artigo de prensa:\nCae ao 32,8% a porcentaxe de españois que non le nunca [El País]\nEtiquetas: actualidade, enlaces, fomento da lectura, LIBROS\nMIGUEL MATO DEDÍCANOS UN EXEMPLAR DO SEU NOVO LIBRO\nComo xa comentamos fai uns días, Miguel Mato, quen fora ata o curso pasado profesor de galego no noso centro, presentou a súa nova novela "ADEUS, CAPITÁN WALTON" (Ver aquí).\nHoxe queremos recoller a dedicatoria que escribiu para o exemplar da súa novela que pasa a formar parte da biblioteca escolar do seu antiguo instituto.\n"Para o IES Rafael Dieste, por tantos anos de esforzo e adicación.\nCo meu agradecemento."\nMiguel Mato, 2019.\nPublicado por Arquivos do trasno en 09:00 Ningún comentario:\nEtiquetas: actualidade, autores, enlaces, LIBROS, literatura\nACTIVIDADES DO DÍA DA PAZ 2019\nComo todos os cursos o vindeiro 30 de xaneiro conmemoraremos o DÍA DA PAZ.\nO equipo da biblioteca preparou unha serie de actividades para traballar o tema:\n- CONCURSO DE MICRORRELATOS.\nA temática do concurso será A PAZ.\nOs textos terán unha extensión máxima de 150 palabras, sen contar o título. O texto será orixinal, inédito e non presentado a ningún outro concurso con anterioridade.\nO alumnado entregará o microrrelato que presente a concurso ao seu titor/a que o fará chegar ao equipo da biblioteca.\nO prazo de presentación será entre o mércores 23 ata o 30 de xaneiro.\nO xurado do concurso estará composto por un ou dous profesores do equipo da bibliotecca e un alumno/a do grupo de mediadores do centro.\nO fallo farase público o venres 8 de febreiro.\nHaberá premios en dúas categorías:\n- CATEGORÍA A (1º e 2º ESO).\n- CATEGORÍA B ( 3º, 4º ESO e 1º, 2ºBAC)\nPrimeiro premio: un libro de valor apoximado de 20€ e un segundo premio: un libro de valor aproximado de 15€, para cada unha das categorías, respectivamente.\n- SESIÓNS DE TITORÍAS DE SECUNDARIA:\nNas sesións de titoría da vindeira semana (28-xaneiro ao 1-febreiro), pediráselle ao alumnado que reflexionen sobre a convivencia no instituto para que escriban sobre os seguintes puntos:\n- Qué problemas de convivencia observan no centro.\n- Qué solucións propoñen para mellorar a convivencia no centro.\n- Cómo deberían sancionarse as conductas conflictivas.\nUnha vez recollidas as reflexións, farase unha listaxe cos resultados acadados e se comentarán.\nNas sesións de titoría de 1ºESO intentaremos que asista un alumno/a do grupo de mediadores do instituto para informar ao novo alumnado da labor que realizan.\n- ACTIVIDADE DE SENSIBILIZACIÓN:\n- Colocar en todas as portas das aulas un cartel cun texto alusivo á PAZ.\n- Durante os recreos do mércores 30, sonarán no patio interior cancións relativas á PAZ.\n- Tamén colgaranse carteis no patio central recordando a celebración.\nPublicado por Arquivos do trasno en 11:19 Ningún comentario:\nEtiquetas: actividadeBiblio, concursos, efemérides, microrrelatos, paz\nCLUBES DE LECTURA DO 'RAFAEL DIESTE'\nFoto: Un dos 19 clubes de lectura que temos este curso 2018-19.\nQueremos salientar hoxe nesta entrada unha das actividades que máis éxito está a ter nos últimos cursos no noso instituto: o CLUB DE LECTURA.\nO proxecto Club de Lectura "O TRASNO NA REDE" do IES Plurilingüe "Rafael Dieste" leva funcionando xa 8 anos e recibindo as axudas de presuposto todos estes cursos. Agora mesmo somos o centro con máis clubes en funcionamento e recibindo polo tanto a axuda máis importante. O obxectivo fundamental é despertar ou acrecentar a afición pola lectura entre o alumnado.\nNeste curso 2018-2019 temos en funcionamento:\n- 19 grupos: 2 de 1ºESO, 4 de 2ºESO, 3 de 3ºESO, 2 de 4ºESO, 4 en 1ºBAC e 4 en 2ºBAC. O que implica:\n- 17 profesores (2 deles levan 2 clubes). 11 profesores de materias lingüísticas, 3 de ciencias, 1 de xeografía-historia, 1 de orientación e 1 de persoal de administración.\n- 193 lectores ("trasnos"). O éxito da actividade segue batendo marcas e aínda hai alumnado de reserva por non ter exemplares suficientes ou persoal para poder atendelos a todos.\n- Información sobre o club pode consultarse no seu propio blog: O trasno na rede.\n- As actividades do club inclúen: visitas, roteiros pola cidade, contacontos, invitacións a profesores e outras persoas a participar, visitas a bibliotecas, asistencia a obras de teatro, conexión con outros clubes de lectura (grupo DADO), visitas de escritores-autores, lecturas dramatizadas, proxeccións...\nPublicado por Arquivos do trasno en 19:28 Ningún comentario:\nEtiquetas: actividadeBiblio, club de lectura, fomento da lectura, LIBROS, literatura\nO vindeiro venres 18 de xaneiro ás 20h, o antiguo profesor de galego do noso instituto Miguel Mato, presentará o súa nova novela "ADEUS, CAPITÁN WALTON", na Librería "MOITO CONTO" na rúa San Andrés na nosa cidade. Parece que tamén quere facer unha presentación próximamente no instituto.\nPublicado por Arquivos do trasno en 15:30 Ningún comentario:\nEtiquetas: actualidade, autores, encontros con escritores, LIBROS, literatura\nRECORDATORIO SOBRE A HORA DE LER (2º TRIMESTRE)\nComenzamos xa o segundo trimestre do curso e dende a Biblioteca queremos recordar sobre a HORA DE LER nos grupos da ESO.\nRetomamos o calendario que rematara na semana do 3 ao 5 de decembro que era unha semana que tiña a hora de ler na 3ª sesión do horario. Polo tanto, empezamos coa hora de ler neste trimestre na 4ª sesión do horario e iremos rotando ata a semana do 11 ao 15 de marzo, agás se semana de Entroido e deixando a seguinte semana libre por ser previa á avaliación.\nXaneiro: 8-14 3ªh / 14-18 4ªh / 21-25 6ªh / 28-1 1ªh\nFebreiro: 4-8 2ªh / 11-15 3ªh / 18-22 4ªh / 25-1 5ªh\nMarzo: 11-15 6ªh\nA actividade é para todo o alumnado da ESO. A organización é así:\nCada trimestre dedicaríanse seis semanas, quedando libres aquelas máis próximas ás avaliacións. Todos os días de cada unha desas seis semanas dedicaríanse vinte minutos á actividade:\n1ª semana------ a 1ª hora todos os días da semana (20 primeiros minutos)\n2ª semana------ a 2ª hora todos os días da semana (20 primeiros minutos)\n3ª semana------ a 3ª hora todos os días da semana (20 primeiros minutos)\n(Así sucesivamente ata rematar as seis semanas)\nEtiquetas: actividadeBiblio, HoraDeLer


uso da webcam | Biblioteca Pública Municipal do Saviñao\n← contacontos de outubro\nEste é o post que ía inaugurar a sección adicada ó ordenador e uso de internet, pero que foi relegado pola maior repercusión da información que ofrecemos nesta sección a semana pasada.\nPresentamos un vídeo da web pantallas amigas, que nos da varios consellos para o uso da webcam.\nEn resume, que calquera pode grabar o que amosas por webcam (poden incluso activala sen que te decates) e despois perdes todo o control sobre o que fagan con esa grabación. Pensa ben o que amosas pola cam! Podes tomar a precaución de desconectar ou tapar a cam cando non estás usándoa.


Lembranzas de Armariz: A Emigración estacional ou temporal - 1/2\nOs escasos recursos económicos xerados por unha economía de subsistencia dos habitantes das aldeas da nosa parroquia, fundamentada no autoconsumo, obrigaron aos seus moradores para buscar recursos complementarios ás súas rendas agrarias con ingresos monetarios xerados por algunha outra actividade. Esta situación era xeral en toda a contorna rural galega.\nA orografía accidentada das zonas montañosas, con escasas chairas aptas para unha produción rendible, a súa baixa calidade dende o punto de vista produtivo, o minifundismo levado ao extremo de facer inviable a subsistencia familiar co exclusivo produto das explotacións, o exceso de poboación e outros factores xa tratados noutras entradas deste blogue, conducían a unha economía de pura subsistencia, que para algunhas familias numerosas nin sequera aseguraba a alimentación de todos os seus membros.\nA válvula de escape a esta situación de penuria económica foi sempre a emigración. Nalgúns casos esta emigración era por longos períodos ou definitiva, como ocorría cos que emigraban a América. Noutros casos era temporal, como complemento á renda familiar, ocupando só algúns meses ao ano. Esta é a emigración temporal da que hoxe vou tratar neste artigo.\nAs actividades desenvolvidas durante estes desprazamentos temporais a outras terras eran de tipo ambulante. Isto quere dicir que non supoñían un traballo en réxime de asalariado nunha industria, ou para un só empresario en exclusiva, senón todo o contrario. Estes traballadores actuaban de forma autónoma, ofrecendo unha serie de produtos ou servizos a cambio dunha contraprestación económica por parte dos clientes ocasionais que conseguían. Estas actividades consistían fundamentalmente no exercicio da venda ambulante de quincalla, así como os servizos realizados por afiadores, paraugüeiros, cerralleiros, capadores e segadores, que considero foron os máis representativos durante moitos anos. Ata onde eu sei, estes traballos prestáronse na primeira metade do século XX e ata ben entrados os anos 60, aínda que algúns deles teñen unha tradición de varios séculos. Eran oficios que non requirían unha gran aprendizaxe, pero si exixían un gran esforzo na súa execución polas duras condicións en que se exercían.\nQuincalla vén da palabra francesa "quincaille" e é definida polo dicionario da RAEL como "Conxunto de obxectos de metal, xeralmente de escaso valor, como tesoiras, dedais, imitacións de xoias, etc."\nEscultura de quincalleiro obra de Florencio de Arboiro - Exposición permanente de San Estevo de Ribas do Sil.\nA forma de entrar na profesión era a través dunha aprendizaxe que se adquiría acompañando a un amo máis experimentado (o naceiro) que xa exercera a profesión por moitos anos. Despois de que os rapaces terminaban a escola, entre os doce e os catorce anos, xa empezaban a traballar nos labores agrícolas, afrontando traballos cada vez máis pesados a medida que se desenvolvían fisicamente. A familia procuraba introducilos canto antes no traballo para que achegasen algúns recursos, sempre escasos, na economía familiar. Hai que dicir que xa dende unha idade ben temperá, desde os oito ou nove anos, axudaban en certas tarefas domésticas diarias, como eran o carrexar leña para o lume, buscar auga á fonte, pastorear coas vacas, levar a comida ao campo ao seu pai e similares. Así pois, cando chegaban aos quince ou dezaseis anos xa a familia procuraba quen puidese levalos de criados para que aprendesen unha profesión e abrísenlle os ollos á vida e, como se dicía entón, espabilaran.\nAínda que eu non o vin, teño lido que en épocas anteriores xa desde os oito ou nove anos saían de criados a percorrer o mundo cos seus amos. Dende logo non eran tempos para exceso de proteccionismo nin sensibelerías. Eran as nais as que procuraban a quen puidese levalos como criados para que espabilaran, aprendesen a gañarse a vida e fixésense homes. Hai que dicir que era unha aprendizaxe sen retribución de ningún tipo, salvo a comida e algunha propina se eran eficientes e espertos. Cando xa ían aprendendo os segredos da profesión vendían a mercadoría do amo, recibindo xa algunha compensación, ata que finalmente independizábanse e traballaban pola súa conta. Isto xeralmente adoitaba ocorrer unha vez cumprido o servizo militar e cando empezaban a pensar en ter noiva e formar unha familia. Evidentemente necesitaban aforrar anteriormente para comprar a mercadoría que haberían de vender e facer fronte aos gastos ata empezar a xerar ganancias. Tamén había algúns máis inquietos e ambiciosos que se independizaban antes, xa aos 18 anos, aínda que tiñan que ter recursos para comprarse a caixa e enchela de xénero, o que tampouco estaba ao alcance de todos se non era coa axuda da familia.\nFoto de quincalleiros nos anos 40s por terras de Castela - O da esquerda é meu pai.\nO quincalleiro levaba ao lombo unha pesada caixa de madeira suxeita por unha correa de coiro e unha maleta na man. Esta caixa tiña uns compartimentos interiores para clasificar algúns produtos. Adoitaban levar agullas, fíos, botóns, tesoiras, lentes de vista cansa, algo de bixutería, produtos de afeitado, pedras de chisqueiro, navallas, tesoiras, mesmo reloxos nos últimos tempos e obxectos similares, pero todos de pequeno tamaño. Percorrían os pobos co berro de Platero!!!... Agullas, fíos, lentes, pendentes!... Platero!!. Ofrecendo os seus produtos que tamén pregoaban en voz alta. Hai que situar esta profesión nun momento no que non había comercios en todos os pobos e onde as distancias entre poboacións en Castela eran moi grandes e sen medios de transporte accesibles. A oferta de certos produtos prácticos de necesidade inmediata na porta da casa resolvía un problema puntual sen ter que esperar a un desprazamento á vila ou cidade máis próxima. Tamén acudían os quincalleiros ás feiras comarcais onde expoñían os seus produtos, situación máis cómoda que o desprazamento a lugares moi distantes. Os desprazamentos entre poboacións facíanse a pé, posteriormente xa incorporaron a bicicleta, para pasar logo á moto e xa moi finalmente á furgoneta. Estes novos medios de transporte permitían ampliar a gama de produtos ofertados e conseguintemente aumentar tamén os ingresos. En tempos máis remotos, antes da chegada do ferrocarril, auxiliábanse tamén dunha cabalería.\nFoto de caixón de quincalleiro - Exposición permanente de San Estevo de Ribas do Sil\nA zona onde tradicionalmente adoitaban desprazarse os quincalleiros era a Castela, o que hoxe en día é a comunidade de Castela-León, aínda que tamén abarcaban a zona de Asturias e mesmo o interior de Galicia. Cada un especializábase nunha zona, de forma que coñecían as necesidades de cada lugar e a súa distribución xeográfica para seguir unhas rutas xa establecidas previamente pola súa propia experiencia. Na meseta castelá a distancia entre poboacións é considerable, existindo grandes leiras onde os caseiros vivían afastados dos poboados, sendo tamén un bo mercado para os seus produtos.\nO seu traballo era de puro comercio, comprar e vender, polo que debían de desenvolver o seu instinto comercial e tentar intermediar en todo aquilo que cresen que era unha oportunidade para gañar algunhas pesetas. Se xurdía a oportunidade compraban algunhas moedas de prata antigas, que a xente gardaba nas súas casas ou que aparecían despois de moitos anos escondidas nalgún lugar. A prata vendíase ben e era unha oportunidade para gañarse algúns pesos.\nCastela era, e segue sendo, unha zona cerealista gran produtora de trigo e de centeo. Nalgunhas espigas de centeo nace un fungo coñecido como cornello, "cornezuelo" en castelán, aínda que tamén é coñecido nalgunhas zonas como "dentón", que ten a forma dun corniño negro. O cornello contén un alcaloide chamado ergotina que era usado na industria farmacéutica, sendo exportado aos Estados Unidos, Inglaterra e Alemaña. Os maiores produtores mundiais eran Rusia e Polonia que fornecían a maior parte da demanda mundial. Debido aos numerosos conflitos bélicos europeos nos que estes países víronse envolvidos ao longo da primeira metade do século XX, a oferta con esa orixe desaparecía, orixinando flutuacións de prezo considerables. O último gran reponte do prezo do cornello foi ocasionado pola guerra de Corea a comezos dos anos 50, onde alcanzou o prezo de 700 pesetas o quilo, importe considerable nesa época.\nFoto de caixóns de quincalleiro transportados nunha cabalería - Exposición permanente de San Estevo de Ribas do Sil\nSempre atentos a calquera ocasión de gañar algúns pesos, viron a oportunidade de comprar o cornello en Castela e vendelo aos almacenistas exportadores que estaban en Galicia. Esta intermediación proporcionou uns ingresos adicionais aceptables, porque se comerciaba con maiores cantidades e non o menudeo da quincalla. Lamentablemente este negocio durou pouco tempo, xa que parece ser que se sintetizou o elemento activo, obtendo o produto de forma química sen recorrer ao cornello. Hai que dicir que este produto moído xunto co gran de centeo era perigoso para a saúde dándose o caso de poboacións afectadas polo seu consumo involuntario, ocasionando alucinacións graves e mesmo mortes.\nGraos de cornello\nGrao de cornello ou dentón\nO Instituto Bio-Quimico Miguel Servet, S.L., xerme da empresa farmacéutica Zeltia, fundada en 1939, xurdiu para transformar en España certas materias primas que eran exportadas, aínda que logo importábanse os produtos resultantes. O cornello foi un dos seus primeiros produtos transformados. Os preparados do cornello usábanse para combater a hemicrania e o glaucoma. Co tempo Zeltia converteríase nunha gran empresa farmacéutica de proxección internacional.\nO traballo era duro polas condicións climáticas extremas, frío xeadeiro no inverno e calor extrema no verán. Nos días de choiva o barro adheríase ás botas ou á roda da bicicleta imposibilitando case o desprazamento. Se a poboación onde traballaban era grande, entón podían atopar unha pousada onde durmir en cama e comer quente, polo menos á hora da cea. Se facían unha ruta dunha semana ata retornar ao punto de partida, os pobos polos que ían traballando eran pequenos, non tendo pousadas propiamente ditas. Nestes casos debían conformarse con durmir nalgunha casa do pobo que alugaba algunha habitación ou mesmo nalgún celeiro o alpendre onde a cama era o duro chan. Para estes casos ían provistos dun colchón a modo de saco de durmir. Este colchón era unha simple funda de tea que enchían de palla para que servise de colchón para pasar a noite e que á mañá seguinte baleirábase de novo. A única comida cociñada diaria que facían era a da cea, na pousada ao terminar a xornada, e que consistía en sopa castelá, que é unha sopa de allo e pan, cordeiro guisado con patacas, un par de ovos ou o que houbese na fonda, aínda que en calquera caso sempre modesto. A comida do mediodía facíase sobre a marcha cunha lata de sardiñas, pan e viño. As ganancias non eran moitas, de forma que se se pretendía aforrar había que economizar en comodidades e caprichos.\nFoto de quincalleiro que figura na exposición permanente de San Estevo de Ribas do Sil\nTodo vendedor debe coñecer que a clave do éxito é a constancia. Levantarse cada mañá ao amencer e emprender o camiño en busca do cliente, sen desmaiar na ilusión e sen desmoralizarse por un mal día. O día seguinte sempre pode ser mellor.\nAs súas tempadas de traballo adoitaban abarcar dende febreiro ata xuño e dende setembro a Nadal. A maioría dos quincalleiros procedían da zona que vai desde San Pedro de Rocas (Esgos) pasando por Armariz, Loña, Santa Cruz e ata Cerreda.\nHai que sinalar que a escola da venda de quincalla, vivida desde moi novos, permitiu a moitos deses quincalleiros ir aprendendo, evolucionando e adaptándose aos novos tempos. Aqueles que se sacrificaron aforrando, sufrindo mesmo privacións, conseguiron crearse un pequeno capital que lles permitiu financiar o establecemento dun pequeno negocio en vilas grandes ou cidades. Hai numerosos casos de vendedores ambulantes que estableceron negocios de reloxería, xoiería e bixutería, tendas de roupa, artigos para o fogar e similares, así como negocios de intermediación entre os fabricantes e as tendas, como son os maioristas ou almacenistas dunha determinada gama de produtos.\nSe unha profesión identifica o traballo ambulante, esa é a de afiador, sen dúbida a imaxe máis tópica do galego ambulante polo mundo. A orixe da maioría deles sitúase no noso municipio de Nogueira de Ramuín, no lindeiro do Pereiro de Aguiar e a zona de Castro Caldelas, así como Montederramo, Rabal e San Xoán de Río. Ourense é coñecida como "A terra dá chispa" xa que é identificada como a orixe destes ambulantes trotamundos, cuxa imaxe é xa un aceno de identidade universal. Aínda que na nosa parroquia non foron moitos os que se dedicasen a esta profesión, polo menos nos anos en que eu recordo, sí que os houbo máis antigamente. O meu avó paterno estivo a afiar nos Estados Unidos alá polos anos 20 do século pasado, como contarei cando escriba sobre a emigración a América.\nA roda de afiar ou tarazana na súa versión tradicional\nA maioría dos que poidan ler este artigo posiblemente xa coñezan o que vou escribir sobre a profesión de afiador, talvez mesmo moito mellor que eu. O que eu pretendo é plasmar nun relato as miñas propias vivencias e recordos dunha época na que eu era neno e que se están esquecendo polo rápido avance da globalización. Por outra banda, hai outra xente descendente de emigrantes e afastados da Galicia dos seus devanceiros, que xa non están tan familiarizados con estes personaxes trotamundos que chegaron aos máis afastados e insospeitados lugares do planeta.\nA maioría dos afiadores exercían a súa profesión nunha zona determinada, regresando periodicamente á súa casa na aldea para atender as tarefas agrícolas, de igual modo que os quincalleiros, pasando en Castela ou outras rexións españolas os meses invernais e de primavera. As épocas de retorno coincidían cos labores de recolección no agro, colaborando coa familia neses traballos. Outro retorno podía producirse antes do Nadal, para gozar da mata e evitar un período de frío extremo e pouco traballo, aínda que isto só era posible se traballaban en zonas próximas a Galicia. Tamén os había que rompían lazos coa súa terra seguindo un camiño sen fin, nun periplo aventureiro que duraba anos, coñecendo lugares afastados, outras culturas, outras xentes, cun espírito claramente aventureiro. O común a todos eles era a roda de afiar e o seu inseparable chifre co que chamaban a atención dos posibles clientes. Facíano soar de forma máis ou menos melodiosa, dependendo do sentido musical de cada un, á vez que pregoaban: Afiador!!, Afíanse coitelos, tesoiras, navallas! Afiador!! Repetindo o acorde co chifre.\nO chifre co que os afiadores anunciaban a súa presencia .Este da foto pertenceu ao meu avó Manuel\nO chifre era un instrumento musical, con 12 buracos de distinta profundidade, para producir distintos sons da escala musical, ao facer pasar o aire a presión polo seu bordo mentres se deslizaba verticalmente sobre o beizo inferior. Estaba construído en madeira de buxo e tiña forma de cabeza de cabalo, ou outro motivo, dependendo do artesán que o facía. A fotografía que adxunto corresponde ao chifre que foi do meu avó, un dos poucos recordos seus que puiden conservar e tamén un dos máis queridos.\nSete notas en escala,\n(Serafín Gómez Pato - Romance do afiador namorado)\nMonumento ao afiador erixido en Luintra - Nogueira de Ramuín\nO instrumento de traballo do afiador era a roda de afiar ou tarazana, ou toura, en barallete. Consiste ésta nunha estrutura de madeira de nogueira cunha roda grande e un pedal que a move por medio dun cegoñal. O xiro desta roda move unha correa que transmite o movemento a outro eixo que vai provisto das moas de afiar, que ao virar a alta velocidade permiten o amolado ou afiado dos utensilios de ferro ou aceiro. Adoitan ter dous discos de distinto grosor de gran. Un máis groso para desbastar e outro máis fino para puír e asentar, aínda que tamén os hai de madeira para un mellor asentado en pezas máis delicadas. A tarazana ten unha pequena bigornia e un pequeno caixón onde o afiador garda as súas outras ferramentas, moi limitadas, como pode ser unha lima, tenaces, martelo pequeno, pasadores para as tesoiras, arame e algunha outra. Non podemos esquecer que ao mesmo tempo que afiaba, en xeral tamén arranxaba paraugas. Os antigos paraugas tiñan unhas variñas metálicas que podíanse romper ao oxidarse ou desprenderse o arame que as suxeitaba ao mango central. O recompoñer algunha destas roturas ou botar unha coroiña na cima da tea do paraugas, lugar por onde adoitaban romper, tamén era outro traballo habitual ao alcance dos que fosen habilidosos.\nEscultura do afiador de Luintra\nA tarazana inicialmente transportábana ao ombreiro, logo introducíuselle unha mellora que permitía que fose rodando sobre a roda grande e empuxada coma se fose unha carretilla. Dada a natureza ambulante do traballo, e o aparatoso do transporte da súa ferramenta, pouco máis podían carrexar con eles, salvo unha manta e un pequeno zurrón para levar unha muda de roupa e a comida para as xornadas de camiño. Non é de estrañar entón a aparencia descoidada e o aspecto de vagabundos que presentaban, colaborando á tópica imaxe do galego bruto, sucio, desconfiado e inculto, cualificativos inxustificados a maioría das veces.\nPoster da película-reportaxe sobre o traballo dos afiadores\nEste traballo, como por outra banda todos os oficios populares e ambulantes, non requiría unha gran especialización. Cunhas poucas semanas de práctica, tendo bo pulso e sentido espacial, podíase traballar sen problemas. Outra cousa distinta era aprender as habilidades do oficio e desenvolver a astucia precisa para sobrevivir nunha contorna descoñecida, ás veces hostil, e sempre rodeado de picaresca. Esta aprendizaxe adquiríase acompañando a un amo (ou naceiro) durante varios anos como criado (mutilo). Os criados que levaba o amo encargábanse de recoller as pezas para afiar e logo devolvíanas aos seus propietarios cobrando o servizo, atendían ao seu amo e mesmo mendigaban a comida. En moitos casos esta loita pola vida empezaba á temperá idade de doce ou catorce anos, aínda que en épocas anteriores esta iniciación ocorría mesmo con nove ou dez anos, afastados da familia, carentes de afecto e loitando pola supervivencia entre os seus propios compañeiros de máis idade. A moralidade e integridade do amo condicionaba a que habería de ser a personalidade e moralidade dos seus criados na súa idade adulta.\nBicicleta adaptada como roda de afiar.\nFroito do progreso e do enxeño foi a substitución da tarazana por unha bicicleta adaptada como ferramenta de afiado. Esta evolución supuxo unha mellora substancial na comodidade do traballo. A adaptación da bicicleta permitía que, pedaleando sobre a mesma, transmitíaselle a forza dos pedais, por medio dunha polea, ao eixo no que estaban os discos de afiado. A bicicleta inmobilizábase elevando a roda traseira sobre uns soportes, o que permitía que ao pedalear, en lugar de facer virar a roda traseira coa cadea, outra cadea movese o eixo coas moas de afiado. Este avance foi moi importante na profesión; facendo o desprazamento entre poboacións moito máis cómodo e executando o traballo con moito menos esforzo. A parte negativa desta innovación foi a perda do encanto que supuxo a desaparición dunha ferramenta tan singular, tradicional e distintiva como é a tarazana. O seguinte paso evolutivo foi case inmediato, consistindo na adaptación a unha moto do anterior mecanismo desenvolvido para a bicicleta. O esforzo humano quedou eliminado tanto nos desprazamentos como na execución do afiado.\nMoto adaptada como roda de afiar.\nA continua itinerancia do afiador talvez póidase explicar pola propia natureza do seu traballo. Chegado a un pobo, pregoado os seus servizos e afiados todos os instrumentos ou ferramentas posibles, tardarán bastante en volver requirir outro afiado, así que non queda outra alternativa que seguir adiante ata a seguinte poboación. As saídas temporais, como complemento da renda da terra, terminaban cando, sendo xa demasiado maiores para a dureza deste traballo e os fillos xa autosuficientes na vida, quedaban definitivamente na súa casa da aldea atendendo os seus cultivos. Outros, máis novos, continuaron percorrendo o mundo co seu andar aventureiro e nómade sen destino determinado. Finalmente outros, cun espírito máis emprendedor e outras aspiracións, terminaban asentado a cabeza nunha vila ou cidade abrindo unha tenda de coitelería e taller de afiado. A profesionalidade alcanzada despois de anos de traballo, axudados dunha maquinaria máis moderna e precisa, permitiulles afrontar traballos de maior calidade e mellor retribución, como son o afiado de instrumentos de corte de carnicerías e mercados de peixe, cociñeiros, restaurantes, e mesmo bisturís cirúrxicos. Estes negocios nalgúns casos sobreviviron ao fundador, continuando a profesión os seus fillos e netos xerando unha auténtica dinastía de afiadores e coiteleiros.\nInteresantes artígos sobre un fabricante de rodas de afiar e un afiador trotamundos da nosa parroquia.\nO diario La Región de Ourense de data 18 de abril de 1963 publicou unha entrevista a Antonio Álvarez Graña, un afiador nado en Armariz en 1880. Na entrevista di que empezou a súa profesión aos 10 anos, cando acompañou ao seu pai, afiador experimentado, a Brasil, como mutilo (criado), para iniciarse na profesión. Anos máis tarde, xa adulto, regresou a España. Pronto sentiu de novo o ansia de aventura e ao pouco tempo retornou a América, aínda que esta vez o destino foi Cuba. Percorreu toda a illa exercendo o seu traballo de afiador durante varios anos. Nun certo momento sentiu a morriña da súa terra e retornou ao seu pobo. Pronto o seu instinto nómade empuxouno de novo aos camiños para percorrer mundo. Nesta ocasión as súas andanzas transcorreron por gran parte da península, incluído Portugal. Despois doutra paréntese na súa casa aínda volveu unha vez máis ao Brasil onde permaneceu por varios anos na zona de Sao Paulo e o estado do Mato Grosso. Finalmente volveu á súa terra definitivamente con case oitenta anos que é cando concedeu a entrevista que estou a comentar na que conta as súas vivencias e correrías polo mundo. Considero que este exemplo de vida de trotamundos non é o normal na profesión, pero tampouco un feito illado. Este espírito aventureiro e curioso explica que se puideron ver afiadores ao longo e ancho do mundo.\nCadro O Afiador Rueiro, obra de Antonio de Puga, pintor orensán, cara a 1650\nA profesión de afiador debe estar asentada na nosa terra dende moi antigo. Un bo documento gráfico é o cadro que se atopa no museo de L'Hermitage de San Petersburgo en Rusia, titulado "O afiador rueiro", pintado polo artista ourensán Antonio de Puga cara a 1650. Tamén Goya reflectiu a profesión nun dos seus cadros, "O Afiador", cara a 1790, que se atopa no museo de Belas Artes de Budapest. É especialmente interesante o cadro de Antonio de Puga, xa que ao ser ourensán, posiblemente pintou unha escena que para el sería moi familiar. Podemos apreciar que a ferramenta de afiar xa empregaba a mesma técnica de hoxe en día do pedal e o cegoñal para facer virar a roda de afiar.\nCadro atribuido a Goya titulado O Afiador, cara a 1790\nUn dos artesáns de máis longa tradición na fabricación de rodas de afiar foi Emilio Pato Rodríguez, de Liñares, que comezou a fabricalas en 1910 nesa poboación. Posteriormente en 1936 trasladouse a Ourense onde continuou a actividade na avenida Buenos Aires. Nunha entrevista concedida ao diario La Región manifestou ser o primeiro en construír unha tarazana que rodaba sobre a súa roda empuxándoa como una carretilla, sen ter que portala ao ombreiro. Tamén introduciu a mellora técnica de instalar un rodamento a bólas no eixo da roda para aumentar a velocidade da mesma e facilitar o seu transporte. Unha roda ten un peso que debe ser inferior a 25 quilos e a súa vida media é duns dez anos, aínda que dependendo do trato recibido a súa vida útil pode ir dos 5 aos 25 anos.\nDiversas esculturas de Florencio de Arboiro tendo o afiador como motivo de inspiración\nHai xa algúns anos que existe unha exposición permanente de rodas de afiar no mosteiro de San Estevo de Ribas do Sil, reconvertido hoxe en Parador Nacional de Turismo. Hai xa algúns anos tiven a oportunidade de coñecer a Florencio de Arboiro, escultor, apaixonado coleccionista e restaurador de rodas de afiar, ademais de descendente de afiadores. No seu pobo natal de Arboiro (San Xoán de Río) creou o museo Casa dás Rodas, que aínda non tiven oportunidade de visitar, pero que sen dúbida espero facelo en breve convencido de que pasarei uns momentos inesquecibles. Informáronme que o museo conta con máis de duascentas rodas de afiar, ademais doutras ferramentas propias dos afiadores e outros oficios tradicionais. Declárome admirador do seu estilo de escultura, realizada en bronce, tanto na súa vertente estética como temática. Unha gran parte da súa obra recolle escenas e personaxes populares da nosa contorna executando traballos ambulantes e agrícolas tradicionais, así como recreacións da fantasía e maxia popular. O seu traballo constitúe un auténtico estudo etnográfico da nosa terra. Adxunto varias fotos tomadas na súa exposición para ilustrar algunha das profesións que aquí estou a tratar.\nPoster anunciador da casa-museo A Casa das Rodas en San Xoán de Rio\nHai xa moitos anos lin unha novela que aínda recordo vivamente nalgúns dos seus detalles, titulada "A saga dun Afiador", de Xosé Fernández Ferreiro, nacido en Espartedo (Nogueira de Ramuín) en 1931. É unha obra chea de crueza e realismo, que retrata a vida dos afiadores a comezos do século pasado. Para os que afortunadamente non vivimos eses tempos tan difíciles, pero que sentimos curiosidade por coñecelos para saber como chegamos ata aquí, esta obra é realmente ilustrativa. Xosé Fernández Ferreiro, xa falecido en 2015, foi xornalista e membro da Real Academia Galega. En Luintra erixíuselle un monólito en recoñecemento ao seu labor.\nMonolito erixido en Luintra en homenaje a Xosé Fernández Ferreiro\nA profesión de afiador non foi exclusiva de Galicia. A necesidade de afiar os instrumentos de ferro usados para o corte foi unha constante para a humanidade. Unha vez fabricados estes obxectos era necesario mantelos en bo estado de uso, función para a cal xurdiu a profesión de afiador. Hai rexistros históricos que indican que xa no século XIII existían gremios de coiteleiros e afiadores en París. A profesión de afiador foi exercida tradicionalmente de forma ambulante, procedendo os seus membros de rexións montañosas cunha economía agrícola pobre. En Francia proviñan fundamentalmente de Auvergne e Pyrénées, e en Italia do Trentino. Hai quen pensa que a profesión de afiador foi introducida en España, e máis concretamente en Galicia, polos franceses. Eu inclínome a pensar que o principio do instrumento do afiado, tal como píntanolo Antonio de Puga, puido ser introducido en España a través do Camiño de Santiago, como tantos outros adiantos europeos na Idade Media, aínda que a posterior evolución seguiu camiños separados. De feito, o deseño da roda de afiar ou tarazana, considero que é unha creación dos nosos artesáns. Outros mecanismos de afiado europeos, especialmente a finais do S. XIX e primeira metade do S. XX, eran substancialmente diferentes á roda de afiar que fixo tan famosos aos nosos afiadores ao longo e ancho do mundo.\nMostra de traballo de reparación de roturas en porcelana feito por zarralleiros\nOutra profesión ambulante realizada por xente da nosa parroquia foi a de zarralleiro ou cerralleiro. Ocupábanse de reparar os potes e caldeiros de ferro ou chapa, botando parches nos buracos producidos polo óxido despois de moitos fregados e anos de uso, e mesmo substituíndo completamente a base das cazolas de porcelana con chapa nova. Era sorprendente ver que con tan poucas ferramentas e sen ningún tipo de soldadura, soamente con anacos recortados de folladelata e uns cravos remachados conseguían reparar e facer novamente utilizable un deses grandes potes de ferro. Reparaban mesmo pezas de louza rota, practicando uns buracos coa parafusa, instrumento primitivo que fai as veces do berbequí, e axustándose dunha especie de grampas que fabricaban eles mesmos con arame, sen ningún tipo de cola. Tamén se ocupaban de reparar paraugas, tal como tamén facían os afiadores. En definitiva eran expertos en arranxar calquera obxecto de ferro ou chapa do fogar.\nParafusa - Ferramenta precursora del berbequí - Normalmente eran mais primitivas ca que está na foto.\nA súa itinerancia, costumes e tempadas fóra de casa eran as mesmas que para os afiadores. Tamén o argot falado ou barallete era o común para todos os ambulantes da nosa zona de Ourense. Son menos coñecidos que os afiadores porque eran menos en número, a súa zona de traballo era máis limitada, e porque os afiadores tamén facían a parte máis sinxela do seu traballo, como era a faceta de arranxar os paraugas. Era un traballo máis difícil que o de afiador polo que tamén estaban mellor pagos. As súas reparacións nunha mesma casa podían levar varias horas, ocupando media xornada ou mesmo unha xornada completa, polo que xeralmente cobraban o seu traballo "a mantidas", é dicir coa comida incluída, comendo a comida ofrecida pola casa na que facían o traballo.\nMoitos dos nativos da nosa parroquia xa coñecerán que é o barallete, e mesmo usarán algunha das súas palabras, con todo, para os forasteiros seguramente será algo totalmente descoñecido.\nEpitafio no sepulcro de Xosé Ramón Fernández Oxea (Ben-Cho-Sey)\nO barallete é un argot gremial, falado polos galegos ambulantes, especialmente afiadores, quincalleiros, zarralleiros, capadores e demais oficios itinerantes. Consta dun considerable vocabulario, estimado nunhas 1.000 palabras, aínda que como non está normalizado non se pode fixar con precisión a súa extensión. Algúns estudosos cífrano en 800 palabras mentres outros falan de 1600. En calquera caso é unha cifra considerable para ser un simple argot gremial. Hai estudos en marcha que irán depurando o seu contido para eliminar aparentes duplicidades ata chegar definitivamente á súa catalogación final. A culminación deste traballo constituirá unha importante achega ao patrimonio cultural da nosa terra. A finalidade deste argot era que os iniciados na ambulancia galega non fosen entendidos por outras persoas próximas cando falaban entre eles. Esta linguaxe consiste en falar en galego pero substituíndo certas palabras do galego normal, polas propias do barallete. O resultado é unha conversación totalmente inintelixible para todos, salvo para os integrantes do gremio.\nA decadencia das profesións ambulantes, practicamente desaparecidas, está a abocar tamén á desaparición desta variante lingüística. Afortunadamente recompilouse un extenso vocabulario que permitirá conservar esta lingua para quen no futuro interésense no seu estudo. Incorporo o seguinte link, onde consta un vocabulario reducido do barallete, unhas 250 palabras, por se alguén ten curiosidade en ampliar a información que aquí estou a facilitar.\nÉ de destacar a meritoria achega de Xosé Ramón Fernández Oxea ao estudo dos costumes, folclore, celebracións, e en xeral o modo de vida da nosa comarca. Este escritor e investigador tamén é coñecido polo seu pseudónimo Ben-Cho-Sey. Entre outros estudos e funcións laborais desempeñadas na súa dilatada vida profesional, hai que destacar a ocupación da praza de mestre na parroquia de Santa Marta de Moreiras, do municipio do Pereiro de Aguiar, entre 1925 e 1935. Froito desta estancia de case dez anos nesa parroquia, relativamente próxima á nosa, foi a publicación do libro "Santa Marta de Moreiras, Monografía dunha parroquia ourensán (1925-1935)", que foi publicado en 1968. Dentro do estudo dos seus costumes e tradicións tivo oportunidade de coñecer a afiadores e as súas familias, orixinarios e residentes nesa parroquia, documentándose do seu argot particular, o coñecido barallete. En 1987 a Deputación Provincial de Ourense - Concello de Nogueira de Ramuín, publicou a súa obra "O Barallete" onde recolle un vocabulario de preto de 900 palabras.\nPaso a escribir unha frase en Barallete:\nOs arreadores garipos percorreron ou redondo arreando facorrias e trinquetas, deixando trasufa a súa querantada chaira e unha belena oretando pólos mireos, ás veces súa bata, outras veces súa belena. Empezaban ou seu maquino ao amencer e non descansaban ata a hora da tiza.\nTradución: Os afiadores galegos percorreron o mundo afiando coitelos e tesoiras, deixando atrás a súa querida terra e unha muller chorando, ás veces súa nai, outras veces súa muller. Empezaban o camiño ao amencer e non descansaban ata a hora da comida.\nCompañera inseparable de sus viajes fue la “tarazana”, (rueda de afilar), hoy guardada como un preciado recuerdo. Durante su permanencia en la isla del Caribe recorrió las provincias de Santa Clara, Matanzas, Camagüey y la Habana. Pasaron años. De pronto sintió deseos de volver de nuevo a su “meixua” (casa), para proporcionar a su familia “brote” (pan). Cortísima estancia porque el ansia de conocer lo desconocido le dominaba. Sin embargo, en esta salida Antonio limitó sus correrías a las regiones de León, Extremadura, Asturias y Andalucía, luego iría en su caminar hacia el norte vasco por Ciudad Real, Toledo, Guadalajara, Soria, Burgos y Vitoria. Atrás quedaban los kilómetros andados, salpicados quizá de múltiples anécdotas. El afilador fue cerrando el circuito para recalar nuevamente en su casa. Lo de siempre, descanso, pero breve. Y vuelta a dar “marcha” a su rueda de afilar. Destino Portugal. El “vehículo chispeante” recorre las comarcas de Douro, Alentejo, Coimbra, Braga, Santarem, Porto, Lisboa y Chaves. Durante esta gira se encuentra con con numerosos “naceiros” (afiladores).\n-En mi último viaje al Brasil fue recibido por todo lo alto por varios “naceiros” e invitado a tomar cerveza durante nueve horas. A la hora de pagar una representación de amigos de la colonia italiana se encargó de sufragar los gastos.\nEn Matanzas (Cuba) me encontré con un guajiro que me dijo: Aquí “mouga” no hay, pero "agustín" (leche) puedes tomar toda cuanta quieras. Cuando pedí la cuenta no me cobró ni un centavo. Resultó ser un descendiente “da nosa dinastía”.\nAutores del artículo de La Región: Rey, A. Alonso, L. Padon - Fotos Reza\nPublicado por lembranzas de Armariz en 12:59:00


O DEPORTIVO LICEO RECIBE O APOIO DA XUNTA DE GALICIA, CONCELLO DA CORUÑA E FEDERACIÓN GALEGA DE PATINAXE CONTRA A DECISIÓN DA FEP. – Piratas de Muxia\nO Deportivo Liceo deféndese do ataque catalán.\nComo xa vos viñemos informando nestes día o Deportivo Liceo fixo un comunicado no que facía chegar o seu malestar e repulsa sobre a decisión da Federación Española de Patinaje, (FEP) e a Asociación de Clubes de Hockei Sobre Patíns (ACHP), de regalar o Barcelona FC o título de liga sen xogarse o “Play-Off”, que se podía xogar a porta pechada con tódalas garantía. Ademáis non haberá descensos e subirán dous equipos cataláns da OKPlata, o que fará que haxa 16 equipos a vindeira tempada, todos cataláns agás o equipo liceista.\nA diretiva do clube máis laureado de Galicia tivo unha xuntanza telemática na que decidiron estudar a posibilidade de disputar a Liga Portuguesa de Hoquei, o que sería beneficioso para o clube no eido económico e social, ao mesmo que para A Coruña e para o noso país, co trasego de afeccionados. Unha idea que se segue a estuder e para a que no día de onte recibía o apoio total tanto da Xunta de Galicia na persoa do secretario xeral de deporte, José Ramón Lete, que dixo que pedirán unha compensación económica a FEP polos perxuizos co clube galego, así coma do Concello da Coruña e da Federación Galega de Patinaxe, que foi taxante en verbas do seu presidente Vicente Torres, que dixo que “apoiamos ao Liceo absolutamente en todo, decida o que decida”.\nPor outra banda os afeccionados e socios liceistas que este ano bateu records neste eido coa campaña do RC Deportivo na que os socios deportivistas por pouco máis podían aboarse o Deportivo Liceo, dan o seu total apoio a un Liceo que xa na competición se ve perxudicado unha e outra vez polo monopolio catalán que constitue a OKLiga.


A Capri, unha cafetería de Lalín da época dourada de finais do século XX\nDeza: A Capri, unha cafetería de Lalín da época dourada de finais do século XX\nO pasamento de Delvia González, que rexentou o local, reviviu a súa relevancia na hostalería dezana\ndata / agencia 19/06/2018 05:00 h\nCo gallo do pasamento Delvia Gonzalez, que en tempos fora dona e rexentara a Cafetería Capri de Lalín, familiares, amigos e veciños, ao tempo que sentían a súa perda, lembraban aquel célebre e concorrido establecemento no que a xuventude de Lalín do último cuarto do século XX tiña o seu punto de encontro e diversión. Era a época dourada das cafeterías que viñan a dar relevo aos antigos cafés, nos que mandaban as partidas de naipes, o fume e o coñac como bebida máis solicitada e a presenza das mulleres era testemuñal e sempre amparada polas súas parellas.\nA principios dos sesenta inaugurábase a Cafetería Imperial na rúa da Ponte, ao retorno de Venezuela o emprendedor Pepe Brey, e deseguido foron abrindo outros establecementos: a Capr», a Granxa, Lord Jhon, Civeyvi, Campos,... mais ao gusto da xuventude e do publico feminino de entón.\nA Capri curiosamente ocupaba o local da que fora escola de rapaces de Manuel Rivero no numero 22 da rúa adicada ao aviador Loriga e a familia moraba o primeiro andar do edificio que entoaba con tódolos da rúa que logo se iría estragando coa chagada da especulación urbanística dos setenta.\nA señora Delvia, que así lle chamábamos os máis novos que iamos á cafetería polo seu ambiente e bo trato que se nos dispensaba, non era nova na hostalaría, xa que anos antes estivera a fronte do Bar O Refugio, un pequeno negocio situado nos baixos do Café López propiedade do seu pai Luis González, na rúa do Observatorio.\nAmbos establecementos hoteleiros abriraos co apoio do seu marido Celso Blanco O Perkins, a quen sempre lembramos adicado ao transporte con camións propios e organizando as festas do chóferes e as patronais daqueles anos sesenta e aínda nos setenta, creando a Banda de Música dos Veteráns que había ser co tempo a Banda de Música Cultural de Lalín.\nVolvendo á cafetería, compre dicir que a señora Delvia estaba axudada polos seus fillos Pili e Toño, que sintonizaban ben coa xuventude de entón que era maioritaria entre a clientela do negocio. E xunto aos da casa traballaban de camareiros Suso da Dulceira nos primeiros tempos e logo Severino, un mozo tan competente no traballo coma exquisito no trato cos clientes, que remataría no restaurante La Molinera sendo decote recoñecido coma un dos mellores profesionais do sector na capital do Deza.\nA cafetería dotada dunha decoración avanzada e moderna para aqueles tempos, contaba cun reservado frecuentado polas parellas de noivos de entón onde soaba case sen parar unha máquina tocadiscos de moedas na que se ían intercalando pezas do Dúo Dinámico, Nino Bravo, George Damn, Manolo Escobar, Bee Gees, Juan Pardo ou Palito Ortega, e outros tan variados coma a propia clientela do local. Tamén dispoñía unha terraza para o verán que se instalaba na beira rúa disputándolle o espazo aos coches que entón aparcaban as dúas mans da estrada entón moi transitada.\nContra o que acontece en moitos negocios da hostalaría a Cafetería Capri, pechou en pleno éxito de publico. A casa foi derrubada para construír un novo edificio vendido en andares e no baixo, repartido en dous, puxeron os da familia unha zapataría. Debeu ser a primeiros deste século. Van aló case vinte anos e ninguén esquece aquela concorrida e animada Cafetería Capri nin a súa atenta e sorrinte propietaria Delvia González, que logo dunha vida plena e gozando do cariño e recoñecemento dos seus familiares e veciños ven de recibir o pasado sábado cristián sepultura e a quen adicamos esta apurada e sentida crónica polo seu pasamento.\nNa foto que nos fixo Bernabé no ano 1972 aparecen a señora Delvia, xunto a Camilo do Café-Bar López e Manolo do Café Español, ramistas das festas daquel ano xunto a Celso O Perkins a quen agardabamos no establecemento para facerlles unha entrevista no xornal La Voz de Galicia en cuxas páxinas apareceu un anuncio da celebre cafetería no extraordinario das festas de fai case 50 anos.\nLalín Venezuela La Voz de Galicia Juan Pardo Transporte


O choque disputarase ás 20 horas desta quinta feira en Lugo.\nO Burela é o gran favorito tanto polo seu nivel como pola condición de local (Foto: Pescados Rubén Burela).\nRedacción 19:16 do 1 de decembro de 2021\nFinalizou o tempo de espera e chegou a hora da estrea do Futsal Women’s European Champions, que se disputará no Pazo dos Deportes de Lugo desde esta quinta feira e até o vindeiro domingo 5 de decembro.\nA representación galega neste torneo continental de nova creación recae no mellor equipo do mundo -segundo o portal especializado Futsalplanet-, o Pescados Rubén Burela.\nO conxunto mariñán, encadrado no Grupo I, abre fogo esta quinta ás 20 horas ante un rival de entidade, como é o ruso MFC Nomanochka.\nCon todo, o partido inaugural disputarase ás 17.30 horas entre dous equipos do Grupo II, o Benfica Portugués e o WFC Tesla ucraíno, tendo que agardar para o seu debut até mañá o Pescara Femminile italiano, único que restaría por xogar logo da ausencia de última hora do ŽNK Osijek croata a causa da Covid-19\nO Noia fai historia e deixa fóra o poderoso O Pozo\nDando o salto ao fútbol sala masculino, o Noia Portus Apostoli fixo historia na terceira rolda da Copa.\nAnte o cuarto clasificado da Liga Nacional de Fútbol Sala -un conxunto que acumula un palmarés case sen parangón a nivel estatal e que inclúe cinco ligas, seis copas e outras tantas supercopas-, a escuadra galega, que milita na Segunda División, deu a sorpresa deixando fóra O Pozo de Murcia tras superalo por 5-3.\nA actuación individual de Chus, con tres goles, foi chave para conseguir un resultado que deixa o Noia como único representante galego na Copa, pois o Pescados Rubén Burela e O Parrulo Ferrol caeron eliminados ante UMA Antequera (2-1) a domicilio e Osasuna Magna (2-5) na Malata, respectivamente.\nDesde a prensa murciana algunhas crónicas xa cualifican o mataxigantes noiés de "candidato" a facerse co título copeiro.\nlugo europeo burela fútbol sala


A Xunta impulsa a candidatura Illas Cíes-Parque Nacional Illas Atlánticas entre a mocidade cun campamento lingüístico en Ons | Consellería de Educación, Universidade e Formación Profesional\nA Xunta impulsa a candidatura Illas Cíes-Parque Nacional Illas Atlánticas entre a mocidade cun campamento lingüístico en Ons\nUns 60 nenos participan na actividade O Galego Campa! que programan de xeito conxunto os departamentos de Política Lingüística e Xuventude\nO conselleiro de Cultura e Educación, Román Rodríguez, salientou a importancia de que os máis novos coñezan a riqueza cultural, paisaxística e medio ambiental que os rodea para poder protexela e preservala para as xeracións futuras\nA directora xeral de Xuventude lembrou que a Campaña de Verán da Xunta de Galicia segue a ser un referente no Estado, ademais dun recurso de conciliación estival e de ocio educativo de primeiro nivel e unha excelente plataforma para promover o uso do galego entre a mocidade\nA Xunta de Galicia impulsa a candidatura Ilas Cíes-Parque Nacional Illas Atlánticas a Patrimonio Mundial da UNESCO entre os máis novos cunha visita á illa de Ons, onde uns 60 rapaces de toda Galicia participan na actividade de dinamización lingüística O Galego Campa! organizado entre a Secretaría Xeral de Política Lingüística e a Dirección Xeral de Xuventude, Participación e Voluntariado.\nO conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, Román Rodríguez, acompañou esta mañá ao grupo de escolares que participan nesta sétima edición de campamentos de verán que inclúe un total de quince campamentos -coma este de Ons- que sumarán uns 1500 rapaces participantes. Na visita o conselleiro estivo acompañado do secretario xeral de Política Lingüística,Valentín García, e da directora xeral de Xuventude, Cecilia Vázquez.\nCómpre lembrar que o pasado febreiro a candidatura Ilas Cíes-Parque Nacional Illas Atlánticas foi incluída na lista indicativa da UNESCO como paso preceptivo para que sexa declarada Patrimonio Mundial. A este respecto o conselleiro lembrou o traballo “serio e rigoroso” levado a cabo pola Xunta de Galicia en colaboración con outras administracións para lograr este recoñecemento.\nRomán Rodríguez tamén salientou a importancia destes campamentos de verán como vehículos para o fomento do emprego da lingua galega entre os máis novos e a mellora da expresión en galego. Esta actividade está deseñada de tal xeito que os rapaces compaxinan iniciativas de carácter lúdico e formativo, facendo fincapé no ámbito da lingua, das habilidades sociais a través de ferramentas como a argumentación e o debate, do coñecemento da natureza e da importancia da preservación do medio ambiente, entre outros.\nPola súa banda, a directora xeral de Xuventude, Participación e Voluntariado, Cecilia Vázquez, sinalou que a Campaña de Verán constitúe un “recurso de conciliación estival e de ocio educativo de primeiro nivel, un referente en todo o Estado, ademais dunha excelente plataforma para promover o uso da nosa lingua entre os mozos e mozas galegos”. Nesta liña, Vázquez lembrou que o Goberno galego ofertou para o actual período estival un total de 9870 prazas, 298 máis que na anterior edición, cun custo de 3,2 millóns de euros –un 8% máis respecto ao orzamento de 2017-.\nAsí mesmo, e con respecto ao campamento Bing Bang Illa, a directora xeral explicaba que 60 rapaces e rapazas de entre 12 e 13 anos participan desde o pasado día 21 na terceira quenda desta actividade que oferta entre a mocidade un amplo abano de actividades ao ar libre: bicicleta, tiro con arco, astronomía, sendeirismo guiado, orientación con gps e xeocaptura, kaiak, snorkel, aula de natureza, diverciencia, actividades de praia e videoclip. Unha programación á que hoxe se sumou “O galego campa!”.


Informe do clima laboral no Servizo Galego de Saúde. - Consellería de Sanidade - Servizo Galego de Saúde\nInforme do clima laboral no Servizo Galego de Saúde.\nO Servizo Galego de Saúde, consciente da importancia que teñen os seus profesionais no desenvolvemento da prestación da asistencia sanitaria, desenvolveu no 2006 o proxecto de avaliación do clima laboral das Institucións Sanitarias.\nEste proxecto tiña como obxecto coñecer e analizar todos os aspectos e factores que, segundo a percepción dos profesionais do Sergas, inciden sobre as condicións de traballo e a prestación dos servizos sanitarios.\nA importancia do proxecto reside en que os resultados obtidos, servirán para sentar as bases das futuras políticas de xestión de Recursos Humanos, e para fixar as estratexias de mellora continua das condicións de traballo.\nRealizouse unha enquisa voluntaria a 4000 traballadores seleccionados aleatoriamente entre todos os colectivos profesionais, fixos e temporais. A enquisa empregada foi elaborada nun formato-tipo desenvolto en Dinamarca, adaptado e validado para o Estado Español polo Instituto Sindical de Trabajo, Ambiente y Salud. As enquisas contestadas foron tratadas garantindo a confidencialidade e anonimato dos profesionais que as responderon.\nRealizouse no 2006, o deseño e o traballo de campo realizouse no primeiro semestre de 2006 e no segundo semestre procedeuse a explotación de datos e elaborar os informes de resultados. Agora, na páxina web do SERGAS, publícase o informe dos resultados acadados no proxecto.\nDestaca a alta participación, cunha taxa de resposta total do 60,25%, que dada a voluntariedade da enquisa dálle un maior valor aos resultados obtidos. O informe de resultados globais da enquisa de clima laboral están a súa disposición no seguinte informe. Esta importante participación reflicte a boa acollida desta iniciativa o que é un motivo de satisfacción para todos.\nMoitas grazas polo esforzo, interese e colaboración amosados por todos os profesionais do Sergas, sen a súa participación non sería posible realizar este proxecto, que seguro redundará no benestar laboral de todos.\nInforme de clima laboral no SERGAS


AOS QUE VIRON A PELÍCULA TROIA\nDE HOMERO Á VERSIÓN DO CINEMA MÁIS RECENTE SOBRE A GUERRA DE TROIA\nHomero din que viviu no 800 a.C. cando xa pasaran 400 anos da que, segundo os estudos realizados, puido ser a famosa guerra de Troia (arredor do 1200 a.C.)\nUnha gran parte dos acontecementos narrados na Ilíada forman parte esencial da película:\nCanto I: Enfrontamento entre Agammenón e Aquiles por Briseida.\nCanto II ao X: Combate de Menelao e Paris, combate de Aiax e Héctor.\nCanto XI: Avance troiano. Os xefes aqueos préganlle a Aquiles que volva á guerra.\nCantos XVII ao XXIV: Combate de Aquiles contra Héctor. Encontro do Pélida Aquiles con Príamo, solicitandolle este o cadáver do seu fillo e os seus funerais.\nForon realmente 1000 naves gregas contra Troia? A Ilíada no canto II fai unha relación de reis e naves que asisten e facendo números ( 50 remeiros por nave) das 1186 que cita Homero, darían un número de 59.300 homes como mínimo.\nXa vimos na aula cal é a verdadeira Troia, a descuberta polos arqueólogos e podemos logo responder a esta pregunta:Foi Helena a causante da guerra de Troia? Todas as guerras teñen causas económicas.Troia esta situada nun lugar estratéxico de gran interés para o control de rutas comerciais.\nHelena parece responder máis a un motivo literario.\nO TEMA DA ILÍADA\nNa mitoloxía a guerra durou dez longos ano, por que A Ilíada de Homero comeza no noveno ano de asedio da cidade de Príamo?\nO seu tema central será: a cólera de Aquiles !\nOs aqueos, Aquiles e Agamenón, discuten por unha escrava que, en realidade, son dúas: Criseida e Briseida.\nNo noveno ano do asedio un sacerdote de Apolo ofrece un rescate para que os aqueos lle devolvan a súa filla Criseida, escrava de Agamenón, o atrida rei de Micenas. Apolo castiga aos gregos ao non consentir inicialmente o rescate. O divino Aquiles será o que insista ante Agamenón.\nEntón Agamenón, rei de reis, quítalle a Aquiles a súa escrava, botín de guerra que se chama Briseida.\nOs deuses son para Homero personaxes principais, pola contra serán os grandes ausentes da película.\nEn Homero apoian aos gregos:\nApoian aos troianos:\nNa Ilíada os deuses están atentos aos combates, pelexan mesmo entre eles a favor dos seus heroes, aos que alentan constantemente. Son uns personaxes activos. Vexamos un exemplo:\nNun combate inicial que teñen o esposo de Helena e o príncipe troiano que a levara a Troia, a deusa Afrodita salva a Paris dunha morte segura a mans de Menelao. Logo Helena chama covarde a Paris cando seguro tras das murallas chega ante ela e dílle:\n—Vés da loita... E deberías perecer a mans do esforzado varón que foi o meu anterior marido! Dicías ser superior a Menelao, caro a Ares en forza y no uso da lanza; pois provócalle de novo a singular combate. Pero non: mellor que desistas, e non queiras pelexar nin contender temerariamente co loiro Menelao; non sexa que axiña sucumbas, ferido pola súa lanza.\nContestou Paris: —Muller, non me botes en cara amargas críticas. Hoxe venceu Menelao co auxilio de Atenea; outro día vencereille eu, pois tamén temos deuses que nos protexen….\nHomero, que narra a cólera de Aquiles, que deixa de pelexar ata que volve a guerra, non porque os gregos estean case derrotados, senón pola morte de Patroclo.Tras da morte do principe troiano Héctor remata a Ilíada cos funerais de Patroclo e de Héctor, con Aquiles vivo e Troia sen conquistar.\nPor outro libro de Homero, A Odisea e outros como A Eneida de Virxilio, autor latino, saberemos como foi conquistada Troia.\nDas grandes diferenzas entre A Ilíada e outros textos épicos e mitolóxicos que nos narran o final da guerra de Troia é importante tomar nota, porque son claves para valorar a película no seu xusto termo.\n7 DIFERENZAS ESENCIAIS ENTRE A PELÍCULA E A MITOLOXÍA\n1ª Aínda que se basa na Ilíada na película o asedio parece durar varios días, Homero di que foron 9 longos anos.\n2ª Na película faltan todos os deuses agás Tetis.\n3ª Morren personaxes que Homero nunca matou como Menelao ou Agamenón.\n4ª Na película faltan personaxes femininas como Criseida, escrava de Agamenón ou Hécuba e Casandra, a raíña de Troia e a súa profética filla.\n5ª Patroclo non era curmán de Aquiles.\nComentarios (0) - Categoría: 4ºESO 2015-16 - Publicado o 22-02-2016 07:52\nAsí comeza a Ilíada, de Homero:\n"Canta, oh deusa, a cólera do Pelida Aquiles; cólera funesta que causou infinitos males aos aqueos e precipitou ao Hades moitas almas valorosas de heroes, aos que fixo présa de cans e das aves de rapina —cumpríase así a vontade de Zeus —desde que se separaron disputando o Atrida, rei de homes, e o divino Aquiles..\nCal dos deuses promoveu entre eles a contenda para que pelexaran? O fillo de Zeus e de Letó,\nairado co rei, suscitou no exército maligna peste e os homes perecían pola ultraxe que o Atrida infrinxiu ao sacerdote Crises. Este, desexando redimir a súa filla, presentouse nas rápidas naves aqueas cun inmenso rescate e as ínfulas do frechador Apolo que pendían de áureo cetro, na man; e a todos os aqueos, e particularmente aos dous Atridas, caudillos de pobos, así lles suplicaba:\n—Óeme, ti que levas arco de prata, protexes a Crisa e á divina Cila, e imperas en Ténedos poderosamente! Oh, Esmintio! Se algunha vez adornei o teu agraciado templo ou queimei no teu honor grosas coxas de touros ou de cabras, cúmpreme este voto: ¡Paguen os dánaos as miñas lágrimas coas túas frechas!\n—¡Atrida! Creo que teremos que volver atrás, indo outra vez errantes, se escapamos da morte; pois se non, a guerra e a peste unidas acabarán cos aqueos. Mais, ea, consultemos a un adiviño, sacerdote ou intérprete de soños —tamén o soño procede de Zeus— para que nos diga por qué se irritou tanto Febo Apolo: se está queixoso con motivo de algún voto ou hecatombe, e se queimando como agasallo graxa de cordeiros e de cabras escollidas, quererá apartar de nosoutros a peste ".\nANALICEMOS O QUE CONTA HOMERO E COMO O CONTA:\nXa levamos nove anos de asedio e os gregos capturaran á filla dun sacerdote de Apolo.\nA Aquiles por que lle din o Pélida, por que o chaman divino?\nQuen son os Aqueos: Dánaos:\nE o fillo de Zeus e Letó:\tporque era o frechador?:\nFebo Apolo (cal é a orixe destes dous nomes do deus)?\nPira vén do grego e significa:\nXa levaban nove días de\nQuen convoca unha asemblea\nTen os pés lixeiros, por que?\nPor que razón vai a encolerizarse Aquiles?\nOS DEUSES ESTÁN MOI PRESENTES NA ACCIÓN\nOs deuses están presentes na acción narrativa como calquera outro personaxe. Veremos a continuación un anaquiño do canto IV\nCombate Menelao e Paris: E brandindo a longa lanza, acertou a dar no escudo liso do Priámida. A inxente lanza atravesou o terso escudo, cravouse na labrada coiraza e rachou a túnica sobre a perna. Inclinouse o troiano e evitou a negra morte. O Átrida sacou entón a espada adornada de arxénteos cravos; pero ao ferir ao inimigo na á do casco, caéselle da man, rota en tres ou catro anacos. Suspira o heroe, e alzando os ollos ao extenso ceo, exclama:\nDi e arremetendo a Paris, cóllelle polo casco adornado con espesa crinas de cabalo e arrástrao cara aos aqueos de fermosas grebas, medio afogado pola bordada correa que, atada por debaixo da barba para asegurar o casco, abafáballe o delicado pescozo. E sería levado, conseguindo inmensa gloria, se non o advertise Afrodita, filla de Zeus, que rachou a correa, feita do coiro dun boi degolado: o casco baleiro seguiu a robusta man, o heroe volteouno e botoullo aos aqueos, de fermosas grebas, e os seus fieis compañeiros recollérono. De novo asaltou Menelao a Paris para matalo coa lanza de bronce; pero Afrodita arrebatou ao seu protexido con gran facilidade, por ser deusa, e levouno, envolto en densa néboa, ao recendente e perfumado tálamo. Logo foi a chamar a Helena, atopándoa na alta torre con moitas troianas; tirou suavemente do seu perfumado veo, e tomando a figura dunha anciá tecelá que en Lacedemonia lle preparaba a Helena fermosas teas e era moi querida de esta.\nLembramos que neste combate non morreu Menelao, como se quere facer crer na película.\nComentarios (0) - Categoría: 4ºESO 2015-16 - Publicado o 14-02-2016 22:50\nE chega o Nadal en latín (Fíxate na letra)\nProbemos nós a cantar:\nLogo e xa de paso vexamos que conexión ten o noso Nadal co mundo clásico, ademais das panxoliñas en latín.\nBótalle unha ollada ás festas Saturnalia e Natalia Solis Invicti.\nComentarios (0) - Categoría: 4ºESO 2015-16 - Publicado o 16-12-2015 06:30\nNova entrega do Caderno Dixital\nA nova entrega do Caderno dixital terá un prazo do día 9 de decembro abordará os seguintes proxectos:\nHesíodo: Os traballos e os días (As Idades vv. 106-202). Ademais para Pandora en Teogonía 535-570 e Traballos e os días, 47-58 e 90-105)\nOvidio: As Metamorfoses (libro I As Idades vv. 76-148, O diluvio e Deucalión e Pirra vv.244-415)\nComentarios (0) - Categoría: 4ºESO 2015-16 - Publicado o 30-11-2015 07:09


HOVSTA Marco, efecto bidueiro, 30x40 cm - IKEA\nDecoración de parede\nDecora a túa casa coas túas imaxes preferidas. Con este marco podes crear diferentes efectos de profundidade xogando coa posición do suxeito. A protección frontal de plástico é segura e pon en valor a imaxe.\nNúmero do artigo603.657.61\nEste marco é perfecto para usalo co gancho adhesivo ALFTA, que permite penduralo sen necesidade de cravos nin parafusos.Podes elixir como enmarcar as túas fotos: na parte anterior ou na posterior, co accesorio interior, e con ou sen paspartú.O marco pódese utilizar en horizontal ou en vertical, segundo sexa a imaxe que vaias enmarcar.Grazas á protección frontal de plástico, os marcos son máis lixeiros e seguros.Paspartú de PH neutro, non afecta ás cores do cadro.Tamén podes usalo sen o paspartú para adaptalo a unha lámina máis grande.Diferentes tipos de parede requiren diferentes ferraxes. Emprega as ferraxes máis axeitadas para as túas paredes (non se inclúen).Inclúe paspartú.Deseñador\nMarco/ Marco interior:NOTRANS, NOTRANS\nProtector de fronte:NOTRANS, NOTRANS\nLimpar cun plumeiro.\nHOVSTAMarcoN.º de artigo:603.657.61\nAncho: 32 cmAlto: 3 cmLongo: 42 cmPeso: 0.74 kgPaquete(s): 1\nInstrucións de montaxeHOVSTA Marco603.657.61HOVSTA Marco603.657.61\nLámina sen paspartú anchura:\nLámina sen paspartú altura:\nLámina con paspartú anchura:\nLámina con paspartú altura:\nAltura de estrutura:\nMarco, efecto bidueiro30x40 cm\n10x15 cm13x18 cm21x30 cm40x50 cm50x70 cm61x91 cm


UNINOVA é a incubadora de empresas innovadoras e de base tecnolóxica promovida pola Universidade de Santiago de Compostela e o Concello de Santiago. Creada en 1999 co obxectivo de promover a creación de empresas no ámbito universitario.\nEsta experiencia pioneira enmárcase dentro do Plan Estratéxico da USC, que impulsa a creación de empresas innovadoras no contexto de transferencia de tecnoloxía á sociedade galega, contribuíndo así a modernización do tecido empresarial e a creación de postos de traballo no contorno económico da USC.\nUNINOVA é froito dunha cultura empresarial innovadora que se nutre da investigación máis punteira para levar adiante proxectos de base tecnolóxica. Mantén desta maneira, un continuo feed-back coa universidade compostelán para unha identificación inmediata das iniciativas con maior proxección.\nUNINOVA é socia de importantes asociacións internacionais que actúan como foro de debate onde se perfilan as máis importantes liñas de actuación en avances científicos e tecnolóxicos:\nTII (Tecnology Information Innovation)


A viaxe de Carolina\nInicio/Opinión/Colaboracións/A viaxe de Carolina\nColaboraciónsOpiniónPremio Literario M. Tremiñá\nRelato de María Álvarez Delgado, ganadora do 1º premio no VIII Concurso Literario de Lingua Galega do Mercado Medieval de Tremiñá-Veigamuíños na categoría de 11 a 18 anos\nAs viaxes poden ser moi diferentes. Podes ir en avión, tren, autobús…; poden ser por motivos de traballo, vacacións, buscar unha vida mellor…\nEsta historia é para buscar unha vida mellor.\nHabía unha vez unha nena de trece anos chamada Carolina, era alta, delgada, tiña o pelo longo e con tirabuzóns e os ollos de cor mel. Vivía nunha pequeña casa coa sua nai Sandra, o sue pai Carlos e o sue irmán pequeño Juan, de cinco anos. O seu país non era moi rico, e era pequeño e indefenso. Un día enteráronse de que ía empezar unha guerra dentro de moi pouco, e Sandra e Carlos decidiron que polo seu ben e o dos seus fillos deberían marchar de alí, e viaxar a outro país con mellor vida. Pola noite recolleron as cousas necesarias, comida, roupa, tendas de campaña e diñeiro, e a mañá seguinte empezaron a suá viaxe cara unha vida mellor. Como non tiñan coche nin medio de transporte tiveron que ir andando. Sandra e Carlos tiñan unha gran preocupación, que os seus fillos non conseguesen chegar sans e salvos ao novo país, pero Carolina e Juan non o sabían, nin sequera sabían porque estaban facendo esa viaxe, pero o que sí sabián, era que se os sues país tomaran esa decisión e non lla dixeran, sería para protexelos. Só comían a hora de xantar e cear, porque tiñan a comida xusta para esa viaxe, Sandra e Carlos repartían as raccións, mais se un dos seus fillos quedaba con fame eles dábanlles unha parte da sua ración. Procuraban andar a paso lixeiro para alexarse pronto da guerra e chegar canto antes. Polas noites montaban dúas tendas de campaña, na que nunha dormían os pais e noutra os fillos.\nCarolina era moi boa, non soía replicarlle aos seus pais, pero esa viaxe era un misterio para ela e quería resolvelo, por iso, decidiu preguntarlles. Eles pensaron que tiña dereito a sabelo porque xa era maior e madura como para saber afrontar a situación. Cando terminaron de contarllo a Carolina dixo que ela faría todo o posible para axudar. Carolina sabía que ela podería conseguilo pero preocupáballe o seu irmán , él era moito máis pequeño ca ela. Sempre que o seu irmán estaba canso, ela axudábao e animábao, porque a pesar de que sempre se pelexaban, queríanse moito.\nTardaron un longo mes en chegar, pero cando chegaron, aledáronse moito. O que primeiro fixeron foi rexixtrarse nese país; despois os seus pais recorreron a cidade en busca dun lugar para aloxarse. Atoparon un pequeno piso con dous dormitorios, un cuarto de baño, unha cociña e un salón. Os seguintes días Sandra e Carlos buscaron un traballo, ao final atoparaon uns traballos decentes, Sandra de camareira e Carlos de repartidor de pizzas; mentres que Carolina coidaba de Juan. Despois de varios meses conseguiron aumentar o seu diñeiro e polo tanto mellorou a súa vida. En septembro Carlos e Sandra decidiron que Carolina e Juan deberián ir a escola e os meteron nunha escola pública.\nDespois dunha dura e longa viaxe conseguiron o que querían, unha vida mellor.\ncarolina concurso Delgado María medieval mercado tremiñá veigamuíños viaxe\nO arco da vella, en Veigamuíños (O Barco)\nEmma López (O Barco) pasa á seguinte fase do concurso musical do Luar (TVG)


O Concello de Monforte mellora as sinalizacións turísticas da cidade | web Oficial do Concello de Monforte de Lemos\nO Concello de Monforte mellora as sinalizacións turísticas da cidade\nMonforte de Lemos, 15 de outubro de 2019. Na mañá de hoxe, a 1ª tenente de Alcalde do Concello, Gloria Prada, e o concelleiro de Servizos, José Luis Losada, supervisaron os traballos de mellora de sinalizacións turísticas da cidade.\nEn concreto, os concelleiros supervisaron as obras de instalación de 4 planímetros novos que veñen a substituír a planímetros vellos que se atopan en mal estado, e de 3 mástiles direccionais, que tamén reemplazarán a vellas sinalizacións deterioradas.\nDende o Equipo de Goberno do Concello, considérase que a “sinalización turística urbana é un servizo esencial para as cidades, tanto para os seus habitantes como para os visitantes, que contribúe en gran medida á imaxe da propia cidade que se forma á poboación, polo que debe terse en conta tanto a calidade como a estética das sinais”. Neste senso, estes novos elementos de sinalización foron elaborados segundo as especificacións técnicas do manual oficial de sinalización turística da Axencia de Turismo da Xunta de Galicia.\nOs mástiles direccionais servirán para mellorar as indicacións de puntos de referencia da cidade, como son a Oficina de Turismo, a Casa da Cultura, a Casa do Concello ou a Ponte Medieval.\nOs 3 mástiles estarán ubicados na entrada do Parque dos Condes, no inicio da rúa Cardenal (entrada por avenida de Galicia), e na praza Doutor Goyanes.\nOs planímetros foron elaborados dacordo cun formato de deseño máis actual que os vellos paneis, contendo así información por ambas caras do panel: por un lado, o visitante poderá consultar un plano da cidade con indicacións de interese, e pola outra cara, inclúese o planímetro do centro histórico-artístico, no que se resalta en especial o patrimonio de Monforte, acompañado de fotos e textos explicativos.\nEn concreto, os monumentos-histórico artísticos que se potencian nestes paneis son o Casco Histórico, o Centro do Viño da Ribeira Sacra, o colexio de Nosa Señora da Antiga e a Pinacoteca dos Escolapios, o Burgo Medieval, o Complexo de San Vicente do Pino (Mosteiro Beneditino de San Vicente do Pino, Pazo Condal e Torre da Homenaxe) e Parador de Monforte, o Convento de Santa Clara e o Museo de Arte Sacro das Nais Clarisas, a Igrexa de Santa María da Régoa, a Muralla Medieval (Cárcere Vella, Porta da Alcazaba e Porta Nova) e Xudería, o Museo do Ferrocarril de Galicia, a Ponte Medieval e a Praza de Abastos.\nOs 4 planímetros estarán situados na entrada do Parque dos Condes, no inicio da rúa Cardenal (entrada por avenida de Galicia), na praza de España e na praza Luis de Góngora.\nCon esta nova sinalización turística, o Equipo de Goberno do Concello segue a mellorar os elementos informativos e descritivos de Monforte, a fin de ofrecer tanto ós cidadáns como a aqueles que visitan a cidade, servizos de calidade que permitan coñecer os principais elementos do noso patrimonio artístico e cultural, e a súa ubicación, para que poidan ser visitados.


Noticia - A enseada de San Simón esceario da estrea das rutas da Deputación e Seo BirdLife Voando Rías Baixas 2020 - Actualidade - Deputación de Pontevedra\nA enseada de San Simón escenario da estrea das rutas da Deputación e Seo BirdLife "Voando nas Rías Baixas" 2020\nAs persoas participantes, que esgotaron as prazas, puideron observar as aves acuáticas e mariñas desta paisaxe intermareal situada no máis profundo da ría de Vigo\nA enseada de San Simón foi a paisaxe escollida este domingo para a observación de aves mariñas e acuáticas na primeira ruta de "Voando nas Rías Baixas" 2020, o programa de saídas gratuítas da Deputación de Pontevedra que a institución pon en marcha por terceiro ano consecutivo con Seo BirdLife. As rutas son unha iniciativa enmarcada no seo das propostas lanzadas ao abeiro do Plan estratéxico de turismo para sensibilizar á poboación, internacionalizar e desestacionalizar o destino provincia de Pontevedra, ademais de traballar pola promoción do turismo ornitolóxico, un sostible e respectuoso co medio.\nDurante esta primeira excursión, na que participaron as deputadas de Turismo e Medio Ambiente, Ana Laura Iglesias e Iria Lamas, as 25 persoas participantes puideron observar, nesta paisaxe intermareal situada no máis profundo da ría de Vigo, a invernada e o paso migratorio de aves acuáticas e mariñas. Ademais do pato asubiador, nesta zona destacan tamén as limícolas como o bilurico das rochas, a píldora cincenta, o bilurico patirrubio e claro, o pilro común; ardeidos como a garza real ou os corvos mariños; e paxariños como o vistoso martiño peixeiro. Esta ruta, contou con guías especialistas de SEO-Birdlife e con material óptico e didáctico.\nO programa da Deputación en colaboración con SEO-Birdlife permite, a través destas excursións guiadas, coñecer de xeito gratuíto a riqueza ornitolóxica da provincia de Pontevedra. Tras esta primeira ruta, "Voando nas Rías Baixas" continúa cunha segunda excursión o 16 de febreiro polo Complexo Intermareal Umia-O Grove. O prazo de inscrición para a segunda ruta estará aberto desde o 3 ao 12 de febreiro. Posteriormente, o programa continuará polo esteiro do río Miño e Foz da Ramallosa, Brañas de Xestoso e Serra do Suído.


Clausura o II Programa de Aceleración de Empresas de Comercio - Comarcas na Rede\nHomeA ParadantaCrecenteClausura o II Programa de Aceleración de Empresas de Comercio\nEnxalzando o talento e valentía das persoas da provincia de Pontevedra, Carmela Silva vén de clausurar o II Programa de Aceleración de Empresas do Sector Comercio de SmartPeme no que participaron dez empresas dos concellos de Pontevedra, Lalín, Crecente, Meaño, Silleda, Vigo e Vilagarcía con iniciativas centradas na sustentabilidade e o respecto polo medio ambiente. A presidenta da Deputación fixo fincapé en que, dos dez proxectos participantes, oito foron dirixidos por mulleres o que significa que “estamos ocupando espazo, estámonos convertendo en emprendedoras que ademais poñemos en marcha e lideramos iniciativas moi potentes e teñen unha mirada sostible”.\nNo peche da 2ª edición da aceleradora, Carmela Silva remarcou as “interesantísimas propostas” das dez empresas. “Correspóndense coas novas demandas da cidadanía do século XXI-detallou- moi vinculadas a unha nova forma de facer negocio onde as persoas, a sustentabilidade, o respecto ao medio ambiente e o produto de proximidade importan”. Tamén agradeceu a súa valentía: “son moi consciente do difícil que é poñer unha empresa en marcha, dos riscos que se corren, pero o mundo cámbiase dende estes proxectos de actividade económica que xeran emprego e a xente que se atreve a facelo é xente da que nos temos que sentir moi orgullosas e orgullosos”. E recordou o “complexo e complicado” momento que viviu o sector comercio durante o confinamento: “se hoxe as empresas se manteñen é porque hai persoas detrás delas que non se reden nunca, que empregaron ese tempo para mellorar, manter ese comercio, formarse e ampliar os seus negocios”.\nA presidenta tamén nomeou a todos e cada un dos dez proxectos participantes na segunda edición da aceleradora entre os que se atopaban AK (Antonina Kadrova, de Vigo), que elabora produtos artesanais de marroquinería; Arual Ecology (Laura Carro, de Vilagarcía), empresa de roupa sustentable que emprega tecidos ecolóxicos ou reciclados; María Ángeles Vázquez (de Pontevedra), dedicada á venda de roupa de deseño de muller con deseños propios; Trees Ecosistemas (Mar Panela, de Crecente), centrada no deseño dos lugares que habitamos considerando cada espazo como un ecosistema; Herbolario Bio (José Alberto López, de Silleda), marca de cosmética natural especializada na comercialización de produtos online de cosmética con ingredientes da horta; Cibertopía (Fermín González, de Pontevedra), comercializa produtos tecnolóxicos e ofrece asesoría e formación en tecnoloxías da información; Produhostel (Mónica Silva, de Meaño), dedicada á distribución de produtos para a hostalaría e a industria; Namaskar (Cristina Barreiro, de Lalín), plataforma online que ofrece ferramentas multidisciplinares para as persoas que buscan priorizar a súa saúde a nivel físico e emocional; Mel e Canela (Raquel Fernández, de Lalín), tenda de comercio de proximidade, consciente, ético e respectuosa que oferta produtos de calidade e quilómetro cero; e Mimobooks (Goretti Cabido, Pontevedra), dedicada á confección de fundas de libros acolchadas e outros complementos infantís.\nNesta 2ª edición as empresas recibiron formación especializada para optimizar os seus proxectos e/ou comezar a súa andaina. Deste xeito, e da man de SmartPeme a quen a presidenta provincial felicitou polo seu “extraordinario traballo e enorme compromiso”, recibiron formación durante catro meses sobre competitividade, imaxe dixital, canvas, comercio online, sustentabilidade, redes sociais e finanzas para adquirir coñecementos e técnicas para mellorar a planificación e desenvolvemento das iniciativas emprendedoras, lanzar as súas tendas online, crear as súas propias webs ou mellorar o posicionamento. Así, entre as cuestións que destacaron as empresas citaron a mellora da súa identidade corporativa, a posta en marcha de estratexias de contidos, a segmentación mercados, o desenvolvemento web e optimización da presenza en redes sociais, a elaboración de plans de empresa, a apertura de novos mercados, a mellora das súas estratexias de comunicación, a análise da competencia para seguir as tendencias do mercado, o deseño de catálogos, a promoción de showrooms, a creación de newsletters e a incorporación de iniciativas para impulsar a sustentabilidade nos seus proxectos a través de diferentes accións.\nA aceleradora de comercio da Deputación, na que xa participaron vinte empresas nas súas dúas primeiras edicións, impúlsase a través de SmartPeme que permite, tal e como explicou a presidenta, “que as TIC, que este novo mundo dixital poida ser algo absolutamente normalizado entre as pemes, persoas autónomas e emprendedoras, a través de formación de altísima calidade e cun trato moi humano”. Carmela Silva fixo fincapé en que para a Deputación “este programa SmartPeme que levamos impulsando dende hai seis anos é dos máis importantes que temos en marcha, xa que se centra na transformación dixital, unha das liñas prioritarias do Goerno de España e da Unión Europea, algo para nós moi relevante”.


crítica de CADENCIAS (Manuel Portas, Xerais) – Ferradura en Tránsito II\ncrítica de CADENCIAS (Manuel Portas, Xerais)\nMaio 22, 2020 ~ xmeyre\nDO AMOR E OUTRAS CONTINXENCIAS\nSe na literatura hai un tema universal ese é o amor, tamén se di que a muller e a morte o seguen. Pero aquí o que nos interesa é o amor, amor heterosexual que tamén pescuda nas interioridades do protagonista (el) e das protagonistas (Elisa e ela), porque esta nova novela, novela breve, de Manuel Portas, coma toda a súa obra de ficción, ten como obxectivo reflexionar sobre as relacións humanas en diferentes contextos. En realidade, sendo como somos animais relacionais, animais que sociabilizan decote, poucas cousas nos teñen máis importancia que precisamente os discursos onde se reflexiona sobre a socialización, sobre as relacións humanas…e moi concretamente sobre o amor. Hai quen di de que o amor responde a un fenómeno químico. E, se callar, é algo que en principio non se pode negar, pois fala a ciencia. Dicimos “se callar” porque en realidade a ciencia estuda un fenómeno, un acontecer, entre dúas persoas. Que saibamos, fican fóra outras continxencias que tamén inflúen no amor, que tamén inflúen no amor e non de xeito tanxencial ou marxinal senón que poden condicionar de maneira moi seria esa ecuación química. Vexase, por exemplo, esta novela.\nCando lin, nunha entrevista ne Nós Diario, que o autor sitúa a orixe desta novela beve na lectura de Poemas do si e non, enchinme de ledicia; non é doado no panorama actual da nosa narrativa achar referencias á literatura galega do século XX. E, como eu xa rematara a primeira lectura de Cadencias un día antes, vin nesta referencia, na referencia esta orixe, unha maneira de reivindicar a Cunqueiro, Cunqueiro (quen o diría!), un dos máximos expoñentes da literatura galega de todos os tempos…case corenta anos despois do seu pasamento necesita ser reivindicado! Que fráxil é a memoria! Máxime, que fráxil é a memoria nun sistema literario tan atacado e marxinado como o galego. Porque si, cando perdamos a memoria do que nos trouxo deica aquí, pouco quedará de nós. Necesítase avanzar, claro, pero non con pés de palla.\nMais volavamos ao rego, que tememos ir dar noutra leira. E digamos algo do contido tramático desta nova entrega de Manuel Portas. Cadencias preséntanos a un mozo emigrante en Barcelona, en principio para estudar, despois será outra cousa, que vive un intenso amor con Elisa, unha moza de máis idade ca el, que remata de maneira traumática. Por culpa das continxencias, por culpa dunha continxencia inherente á vida de Elisa que el, covardemente, non dá aturado máis e pasa a actura coa mentalidade do cazador, fronte á comprensiva que antes amosara. É entón cando na súa vida aparece ela, cunhas continxencias inherentes á súa persoa diferentes, mais tamen condicionantes, decisivamente condicionantes. E non desvelaremos máis nada sobre a trama. Non, aínda que cómpre engadir que a presentación da trama obedece a un rigoroso e ben estudado plano estrutural que apega a novela nas nosas mans, de xeito que a dosificación da información tan ben levada, sempre nos mantén interesados no discurso. Nese estudo narrativo das personalidades de Elisa, del e dela. E cómpre salientar tamén no apartado técnico, a habelencia coa que Portas nos mergulla nesas tres personalidades, facéndonolas presentes e inmediatas a partir de diferentes estratexias narrativas, que repousan no saber facer dun narrador tan competente como é Manuel Portas, dono dun estilo propio e perfectamente recoñecíbel para calquera lector ou lectora, no que a indagación na humanidade das personaxes se ve acompañada por unha plasmación discursiva que rapidamente identifica un narrador moi competente que, precisamente, sabe moi ben plasmar as diferentes cadencias rítmicas da tarama e do discurso en que se materializa. Aquí, e no resto da súa obra narrativa.\nEis, pois, unha novela da emigración a Barcelona, tamén. Porque esta se ve reflectida aquí máis ca noutros títulos que de primeiras semella que a tratan. Alguén pode dicir que é unha novela de fracasos. No amor e na vida. E algo hai diso, mais tampouco é exactamente así. Hai fracaso no amor, si -e a este respecto non pdemos esquecer a exquisita sensualidade que se desprende das páxinas de Portas; hai amor e sexo, hainos, non poden faltar, pero é o tratamento da sensualidade o que máis contribúe a manter o interese lector, porque a sensualidade é un concepto máis rico en matices que o sexo. Hai fracaso no amor e hai fracaso vital nesa emigración a Barcelona, esforzada e traballadora. Mais con matices, as continxencias, xa se sabe.\nE, se ben me aledou a orixe no poemario de Cunqueiro, aínda que esta é unha novela absolutamente realista (lonxe, polo tanto, do surrealismo cunquirián), tamén teño que dicir que hai outro título do século pasado que a novela de Portas me lembrou : Os vellos non deben de namorarse, de Castelao. Quen lea a novela saberá a razón, nós non a imos adiantar.\nAmor. Desamor por culpa de continxenicas non ben asimiladas. Renuncia ao amor por culpa doutras continxencias que quizá non deberan entorpecer tanto. Dúas personaxes moi diferentes: Elisa e ela. E unha personaxe moi complexa: el, o mozo. E un xénero, a novela curta, que é o máis axeitado para reflectir esas personalidades e o conflito amoroso que as une. Que tamén é un valor, o de ser consciente da extensión da trama, sen ter que botar man a recursos que fagan aparentar o discurso como algo máis grande, tan de moda ás veces.\n‹ Previouscrítica de VIRTUDES (E MISTERIOS), de Xesús Fraga, en Galaxia\nNext ›ANA CRISTINA CÉSAR. precocidade, inconformismo e suicidio