حجاب - ویکی فقه\nحجاب، اصطلاحی دینی ناظر به حکم پوشش زنان در برابر دیگران، به‌ویژه مردان غیرمحرم، که در کنار حکم پوشش مردان در فقه مطرح شده است.\n۱ - معنای حجاب\n۲ - ابعاد\n۶ - حدود پوشش\n۷ - حکم پوشش\n۸ - پوشش در متون فقهی\n۸.۱ - ستر صلاتی و غیر صلاتی\n۸.۲ - نکاح\n۹ - شاخص‌ترین مصداق حجاب\n۱۰ - محدوده حجاب\n۱۰.۱ - موارد استثناء\n۱۰.۲ - ادله استثناء\n۱۰.۲.۱ - آیات\n۱۰.۲.۲ - احادیث\n۱۰.۲.۳ - دلیل عقلی\n۱۱ - آثار و فواید در ابعاد مختلف\n۱۱.۱ - فردی\n۱۱.۲ - خانوادگی\n۱۱.۳ - اجتماعی\n۱۱.۴ - اقتصادی\n۱۲ - نیکویی پوشش حتی در موارد جواز\n۱۳ - وجوب پوشاندن صورت و دست‌ها\n۱۳.۱ - ادله\n۱۳.۱.۱ - پاسخ\n۱۳.۲ - احادیث\n۱۳.۳ - سیره متشرعه\n۱۴ - حکمت و هدف پوشش\n۱۵ - ارتباط عفاف با حجاب\n۱۵.۱ - شبهه و جواب\n۱۶ - اشکال و پاسخ بر ناکارآمدی حجاب\n۱۷ - ستر برای مردان\n۱۸ - تأسیسی بودن حکم حجاب\n۱۹ - مراودات اجتماعی زنان\n۲۰ - شکل حجاب\n۲۱ - ماهیت حکم\n۲۲ - دخالت حکومت در حجاب\n۲۳ - عصر جدید و مسئله حجاب\n۲۴ - رساله‌های حجابیه\n۲۴.۱ - محتوا\n۲۵ - مقالات و کتاب‌ها بر ضد حجاب\n۲۶ - توجه به حجاب بعد از انقلاب\n۲۶.۱ - الزامی شدن حجاب\n۲۶.۲ - سرایت به دیگر کشورها\n۲۷ - ادبیات مخالفین در تضعیف حجاب\n۲۸ - نماد دین‌داری\n۲۹ - فعالیت‌ها در عرصه بین‌المللی\n اسماعیل بن حماد جوهری، الصحاح:تاج‌اللغة و صحاح‌العربیة، ذیل واژه.\n محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ذیل واژه.\n محمد بن محمد زبیدی، تاج‌العروس من جواهرالقاموس، ذیل واژه.\nبه پرده حائل میان قفسه سینه و شکم ، «حجاب حاجز» می‌گویند.\n محمد اعلی بن علی تهانوی، موسوعة کشّاف الفنون و العلوم، ذیل واژه، چاپ رفیق‌العجم و علی دحروج، بیروت ۱۹۹۶.\nدر باور دین‌داران، علی‌الاصول، الزامات و محدودیت‌ها و هنجارهای حضور در اجتماع را دین تعیین می‌کند.\nاستعمال این کلمه، بیش‌تر به معنی پرده است.-در قرآن این كلمه در هشت مورد به كار رفته كه بیش‌تر به معنای حاجز، مانع، حایل و پرده است.\nاین کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می‌دهد که پرده، وسیله پوشش است، ولی هر پوششی حجاب نیست؛ بلکه آن پوششی حجاب نامیده می‌شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد.\n سیدمحمدحسین فضل‌الله، مجله پیام زن، «جوانان، ورزش و حجاب» شماره ۷۴، ص ۱۹.\n مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۳۱ـ ۳۳، تهران ۱۳۷۰ش.\nدر دوره معاصر گروهی از یهودیان راست‌کیش (ارتدوکس) همچنان بر لزوم پوشیده بودن موی زنان پافشاری می‌کنند.\nپس زنهار نازک و نرم با مردان سخن نگویید؛ مبادا آن که دلش بیمار (هوا و هوس ) است به طمع افتد.»\nو آن‌طور پای به زمین نزنند که خلخال و زیور پنهان پاهایشان معلوم شود.»\nاما فقط آیه ۵۳ سوره احزاب ــ که مردان مسلمان را از رو در رو شدن با همسران پیامبر (صلی‌اللّه‌علیه‌وآله) منع کرده ــ تا حدودی ناظر به معنای اصطلاحیِ مطرح در این مقاله است.\nبه نظر می‌رسد نزول این آیه نخستین مرحله تبیین لزوم پوشیده بودن زنان در مواجهه با مردانِ غیرمحرم بوده که مفهوم و حدود آن به‌تدریج در سیر نزول آیات بسط یافته است.\nدر این آیه به مردان دستور داده شد که با همسران پیامبر از پشت پرده (مِنْ وَراءِ حجابٍ) سخن گویند و همسران پیامبر در برابر دیدگان نامحرمان پیدا نباشند و این کار برای پاکی قلبی هر دو طرف بهتر دانسته شد.\nحکم آیه ــ که به سبب ذکر واژه حجاب در آن، به «آیه حجاب» معروف است ــ به همسران پیامبر اختصاص داشت و دیگر زنان مسلمان را دربرنمی‌گرفت.\n فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۱۷۷، ذیل آیه.\n اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۱۱.\n محمد شوکانی، فتح القدیر، ج۴، ص۳۴۲.\n محمدحسین طباطبائی، المیزان، سوره احزاب آیه ۵۳.\n محمد بن احمد اسماعیل مقدم، ادلة الحجاب، ج۱، ص۲۵۱۲۶۹، اسکندریه ۱۴۲۵/۲۰۰۵.\n(که آرای عالمان و مفسران اهل سنّت را درباره تعمیم این حکم به زنان دیگر گردآورده است).\nحدیث ابن امّ مکتوم ــ که مطابق آن پیامبر اکرم به همسران خود دستور دادند در برابر مرد نابینا خود را پشت حائلی پوشیده دارند.\n محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۳۴.\n احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۴۸.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۳۲۲۳۳.\nــ نیز همین معنا را افاده می‌کند.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۳۹، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاة، ج۱، ص۵۲ـ ۵۳، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\nپایبندی همسران پیامبر اکرم به اجرای این دستور و تلقی مسلمانان صدر اسلام از آن،\n محمد بن سعد، الطبقات الکبری (لیدن)، ج۸، ص۱۴۳۱۴۴.\n محمد بن سعد، الطبقات الکبری (لیدن)، ج۸، ص۱۴۶ ۱۴۷.\n محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۳، ص۱۵۴ـ۱۵۵، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۵، ص۷۷ـ۷۸، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۶، ص ۴۲(چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۶، ص۲۳۹، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۳، ص۱۱۸ـ۱۱۹، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۴۷، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۶۳ـ۱۶۴، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۷۱، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۷، ص۱۱، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n محمد بن عبداللّه حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۵۴، چاپ یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت ۱۴۰۶.\nتا سال پنجم هجری که این آیه در آن سال، در جریان ازدواج پیامبر اکرم با زینب بنت جَحْش نازل شد،\n ابن حنبل، مسندالامام احمد بن حنبل، ج۳، ص۲۲۶، بیروت: دارصادر، (بی‌تا).\n محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۶، ص۲۴ـ۲۶، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n محمد بن علی ابن بابویه، علل‌الشرایع، ج۱، ص۶۵، نجف ۱۳۸۵۱۳۸۶، چاپ افست قم (بی‌تا).\n اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۱۱، ذیل آیه.\n جلال‌الدین سیوطی، تفسیر سیوطی، ج۶، ص۶۴۱، ذیل آیه.\nحجاب به معنای مورد اشاره در آیه بر هیچ‌یک از زنان مسلمان واجب نشده بود، هرچند در آیات دیگری از همین سوره که قبل از آیه حجاب نازل شده‌اند، همسران پیامبر و دیگر زنان مسلمان از تبرّج به شیوه عصر جاهلیت نهی شده بودند، اما نه نفی تبرّج، وجوب و حدود حجاب را افاده می‌کرد و نه احتراز از تبرّج موجب بی‌نیازی از حجاب بود.\nدر هر صورت، آیه حجاب مستقیماً درباره احکام پوشش زنان نیست و حکم شرعی پوشش و حدود آن در آیه‌های دیگری از قرآن کریم آمده است.\nبا نزول آیه ۵۹ سوره احزاب ، به همسران و دختران پیامبر و زنان با ایمان دستور داده شد برای شناخته شدن و مورد آزار قرار نگرفتن، خود را با جلباب بپوشانند (یدْنینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلابیبِهِنَّ).\nلغت‌شناسان و مفسران، برای جلباب معانی مختلفی ذکر کرده‌اند، از جمله: لباس فراگیر از سر تا پا مانند چادر ، لباسی فراخ که زن روی لباس‌هایش می‌پوشد و تا قدم‌هایش را فرامی‌گیرد، ملحفه، مقنعه و سرپوشی که سر و روی زن را بپوشاند.\n محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۴، ص۲۴۳، ذیل آیه.\n اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۲۹۴، ذیل آیه.\n احمد بن محمد برقی، المحاسن، ج۱، ص۱۷۰.\n محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۸، ص۳۸۴ ۳۸۵.\nبرمی‌آید که به گونه‌ای از لباس مردان نیز جلباب گفته می‌شده است.\n علی‌اکبر سیفی مازندرانی، دلیل تحریرالوسیله، ج۶، ص۲۹ـ ۳۰، (تهران) : مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، (بی‌تا).\n محمدتقی بن مقصودعلی مجلسی، روضةالمتقین فی شرح مَن لایحضُرُه الفقیه، ج۸، ص۳۵۳، چاپ حسین موسوی کرمانی و علی پناه اشتهاردی، قم ۱۴۰۶۱۴۱۳.\nمفسران درباره عبارت «ذلک اَدْنی اَن یعْرَفْنَ» و این‌که زنان مؤمن با پوشیدن جلباب از چه کسانی بازشناخته می‌شوند، نظر یکسانی ندارند.\nبرخی با استناد به شأن نزول آیه مبنی بر مواجه شدن زنان مدینه با رفتارهای ناشایست و به دور از ادب افراد لاابالی و عذر آوردن آنان در پاسخ به اعتراض‌ها که به تصورشان با کنیزی روبه‌رو بوده‌اند، پوششِ جلباب را وسیله‌ای برای بازشناسی زنان آزاد از کنیزان و مصون ماندن آنان از تعرض افراد بی‌بند و بار دانسته‌اند.\n علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمی، ج۲، ص۱۹۶، ذیل آیه، بیروت ۱۴۱۲/۱۹۹۱.\n فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ذیل آیه، ج۸، ص۱۸۱.\n جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۵۶۹، ذیل آیه.\nهرچند این امر به معنای راضی بودن شارع به تعرض به کنیزان نیست.\nدر مقابل، برخی مفسران پوشیدن جلباب را نشانه‌ای برای تمایز زنان عفیف و پاک‌دامن از دیگران دانسته‌اند.\n محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ذیل آیه، ج۲۵، ص۱۸۴، أو، مفاتیح‌الغیب، بیروت ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n محمدحسین طباطبائی، المیزان، ذیل آیه، ج۱۶، ص۳۳۹.\nدرحالی که بسیاری از مفسران و فقهای اهل سنّت\n محمد بن احمد اسماعیل مقدم، ادلة الحجاب، ج۱، ص۱۹۱۲۳۷، اسکندریه ۱۴۲۵/۲۰۰۵.\n عبدالاعلی سبزواری، مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج۵، ص۲۳۰۲۳۱، قم ۱۴۱۳۱۴۱۶.\n علی‌اکبر سیفی مازندرانی، دلیل تحریرالوسیله، ج۶، ص۳۰، (تهران) : مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، (بی‌تا).\nبه نظر شماری دیگر حکم مذکور در این آیه نه الزام‌آور است نه عام، بلکه پوشیدن جلباب نمایانگر پاک‌دامنی و «حُر» بودن زن و وسیله‌ای برای حفظ شخصیت او شمرده شده است\n عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۵۱ـ۵۲، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n محمد مؤمن قمی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۳۵۳، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n احمد بن علی جصاص، احکام القرآن، ج۳، ص۴۸۶.\n جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۶۵۹، ذیل آیه.\n اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۲۶، ذیل نور:۳۱.\nبا نزول آیه ۳۱ سوره نور، پس از سوره احزاب،\n محمد بن بهادر زرکشی، البرهان فی علوم القرآن، ج۱، ص۱۹۴، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.\n احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۲، ص۳۱۹.\n احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۳۷.\n جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ذیل آیه، ج۶، ص۱۸۰.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۰۲۰۲.\n شبیری زنجانی، درس خارج فقه، مورخ ۴/۱۱/۱۳۷۷ش.\n محمدهادی فاضل، بررسی لزوم و حدود حجاب در فقه اهل تسنن، ج۱، ص۳۳، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n محمدهادی فاضل، بررسی لزوم و حدود حجاب در فقه اهل تسنن، ج۱، ص۳۷ـ۳۸، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۳۸.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۲۲۰۵.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۲۸۲۲۹.\nاصطلاح رایج در متون فقهی پیشین برای پوشش زنان، واژه «ستر» است و حجاب به معنای پوشش و پوشاندن، اصطلاح نسبتاً جدیدی است که از رواج آن در فرهنگ عامه و منابع جدید فقهی، بیش از یک قرن نمی‌گذرد؛ البته کاربرد واژه حجاب به این معنا (علاوه بر حجاب به مفهوم قرآنیِ آن) در متون حدیثی و فقهی پیشین بی‌سابقه نیست.\n ابن حنبل، مسندالامام احمد بن حنبل، ج۶، ص۲۱۹ـ۲۲۰، بیروت: دارصادر، (بی‌تا).\n محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۳۰، ص۱۹۷-۱۹۸، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳\n ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۴۵۶ـ۴۵۷، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۴۶۴ـ۴۶۵، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n حسن بن یوسف علامه حلّی، تذکرةالفقهاء، ج۲، ص۵۷۳، چاپ سنگی (بی‌جا، بی‌تا).\n محمد بن حسن فخرالمحققین، ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد، ج۳، ص۷، چاپ حسین موسوی کرمانی، علی پناه اشتهاردی، و عبدالرحیم بروجردی، قم ۱۳۸۷۱۳۸۹، چاپ افست ۱۳۶۳ش.\nهمچنین واژه حجاب در برخی احادیث به معنای کناییِ تَرک ازدواج به‌کار رفته است.\n احمد بن محمد اشعری قمی، النوادر، ج۱، ص۱۰۳، قم ۱۴۰۸.\n محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، الوافی، ج۲۱، ص۱۶۴۱۶۵، چاپ ضیاءالدین علامه اصفهانی، اصفهان ۱۳۶۵۱۳۷۴ش.\nبه گفته ابوهلال عسکری،\n حسن بن عبداللّه عسکری، معجم‌الفروق اللغویة، ج۱، ص۱۷۶، الحاوی لکتاب ابی‌هلال العسکری و جزءآ من کتاب السید نورالدین الجزائری، قم ۱۴۱۲.\nحجاب به معنای پنهان شدن و پوشاندن به قصد اختفا و منع از ورود دیگران است و با ستر تفاوت دارد.\nازاین‌رو، برخی نویسندگان معاصر، نسبت به کاربرد واژه حجاب به جای ستر تأمل کرده‌اند؛ محمدمهدی شمس‌الدین\n محمدمهدی شمس‌الدین، مسائل حرجة فی فقه المرأة، ج۱، ص۶۴، کتاب :۱ الستر و النظر، بیروت ۲۰۰۱.\nاین کاربرد را نوعی تسامح در تعبیر دانسته است، زیرا حجاب، به معنایی که در قرآن آمده، از احکام خاص همسران پیامبر بوده و بر دیگر زنان مسلمان تنها پوشاندن بدن به صورت مقرر در شرع، واجب شده است.\n مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۸۱، تهران ۱۳۷۰ش.\nاین احتمال نیز مطرح است که گرایش برخی مسلمانان به‌نوعی سخت‌گیری در پوشش بانوان، تحت تأثیر پاره‌ای رسوم اجتماعی، منشأ کاربرد مذکور بوده و به تدریج، ستر جای خود را به پرده‌نشینی داده است.\nموضوع حجاب در منابع فقهی در باب مستقلی مطرح نشده است بلکه معمولا در دو مبحث نماز و نکاح مطرح می‌شود.\n← ستر صلاتی و غیر صلاتی\nدر مبحث نماز، به مناسبت بحث از پوشش و لباس نمازگزار می‌باشد.\nتفاوت میان پوشش در حالت نماز (سَتْرِ صَلاتی) و پوشش در غیر حالت نماز، آن است که قِسم نخست در هر حال واجب است، چه نمازگزار در معرض نگاه بیننده‌ای باشد چه نباشد.\nاما مقصود از قسم دوم، پوشیده بودن از نگاه دیگران است، هرچند مثلاً با استقرار در مکانی تاریک تحقق یابد.\n محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی، العروةالوثقی، ج۲، ص۳۱۶۳۱۹، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۱۶۵ـ۱۶۶، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۷۱.\nبه نظر مشهور در فقه امامی، بین حد ستر صلاتی و ستر واجب در برابر نامحرم، تلازمی وجود ندارد.\n محمدعلی کاظمی خراسانی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۳۸۳، تقریرات درس آیةاللّه نائینی، قم ۱۴۱۱.\n عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۱۰۶، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\nدر مبحث نکاح، که به مناسبت بحث از حکم نگاه کردن طرفین عقد به یکدیگر هنگام خواستگاری، از احکام نگاه کردن به‌طور عام و احکام ستر سخن می‌رود.\nضمن آن‌که ستر و نگاه دو مسئله جداگانه‌اند و حکم آن‌ها در پاره‌ای صور با هم ملازمه دارد.\n عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۲۳، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۴۵، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n محمد مؤمن قمی، کتاب الصلاة، ج۱، ص۳۳۴، پانویس ۲، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\nشاخص‌ترین مصداق حجاب یا، به نظر برخی، تنها مصداق آن، پوشش زن مسلمانِ به سن تکلیف رسیده، در مقابل مرد غیرمحرم بالغ و نیز کودک ممیز نابالغ است.\nبر پایه فقه، حد لازم حجاب برای زن غیرآزاد (کنیز) بسیار کمتر از زنان دیگر است.\nهمچنین به استناد آیه ۶۰ سوره نور («القَواعِدُ مِنَ النِّساء»)، درباره حکم پوشش زنان سالخورده‌ای که زمینه ازدواج در آن‌ها منتفی است، سهل‌گیری شده است.\n اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۳۱۵، ذیل نور:۶۰.\n محمدمهدی شمس‌الدین، مسائل حرجة فی فقه المرأه، ج۱، ص۶۶، کتاب :۱ الستر و النظر، بیروت ۲۰۰۱.\n عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۱۳۰ـ۱۳۶، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n علی‌اکبر کلانتری، فقه و پوشش بانوان، ج۱، ص۸۱ـ۸۷، قم ۱۳۸۳ش.\n محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۲۲.\n احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۵۰.\n محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۲، ص۳۰۹، ذیل آیه.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۸۵۸۶، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۸۸، تهران ۱۳۷۰ش.\n مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۱۴۴-۱۴۵، تهران ۱۳۷۰ش.\n محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی، العروةالوثقی، ج۵، ص۴۹۴۴۹۵، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، ج۱، ص۷۴۶.\nاما حدود و اندازه آن مورد بحث و گفتگوی فقهاست.\nخاستگاه این اقوال، عمدتاً اختلاف‌نظر آنان درباره مواضع استثنا شده از حکم وجوب پوشش است.\n← موارد استثناء\n محمد بن حسن طوسی، المبسوط فی فقه الامامیه، ج۴، ص۱۶۰، ج ۴، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران ۱۳۸۸.\n یوسف بن احمد بحرانی، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهره، ج۲۳، ص۵۵۵۶، قم ۱۳۶۳۱۳۶۷ش.\n احمد بن محمدمهدی نراقی، مستند الشیعة فی احکام الشریعه، ج۱۶، ص۴۶، قم ۱۴۱۹.\n ابن حزم، المُحلّی، ج۳، ص۲۱۰.\n محمد بن احمد شمس‌الائمه سرخسی، المبسوط، ج۱۰، ص۱۵۲ ۱۵۴، بیروت ۱۴۰۶/۱۹۸۶.\n ابن قدامه، المغنی، ج۱، ص۴۳۱.\n احمد دردیر ابوالبرکات، الشرح الکبیر، ج۱، ص۲۱۴، بیروت:داراحیاء الکتب العربیة، (بی‌تا).\n عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۷۲.\n← ادله استثناء\nمهم‌ترین مستند آنان جمله «لایبْدینَ زینَتَهُنَّ الّا ماظَهَرَ مِنها» در آیه ۳۱ سوره نور است.\n محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۲، ص۲۲۹، ذیل نور:۳۱.\n جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۱۸۰، ذیل نور:۳۱.\n حسین‌بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۴، ص۲۷۵۲۷۶، قم ۱۴۰۷۱۴۰۸.\nبه نظر بسیاری از فقها و مفسران، لازمه جواز آشکار نمودن زینت‌هایی مانند سرمه و انگشتر، جواز نمایان بودن مواضع آن‌ها، یعنی چهره و دست‌ها، است.\n احمد بن علی جصاص، احکام القرآن، ج۵، ص۱۷۲.\n فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۲۴۱، ذیل آیه.\n محمدحسین طباطبائی، المیزان، ج۱۵، ص۱۱۱، ذیل آیه.\n احمد بن محمد مقدس اردبیلی، زبدة البیان فی احکام القرآن، ج۱، ص۵۴۵، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران (بی‌تا).\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲، ص۵۲۲ ۵۲۳.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۱۲۰۲.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۱۵۲۱۶.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۵۷۷، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۴۵۴، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض‌المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، ج۱۰، ص۶۸۶۹، قم ۱۴۱۲۱۴۲۰.\nدلایل دیگر این گروه از فقها عبارت‌اند از :\nعبارت دیگر همین آیه (وَلْیضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ علی جُیوبِهِنَّ) که مُفاد آن، وجوب پوشانیدن گریبان و روی سینه است.\nخُمُر، جمعِ خِمار، به معنای مقنعه یا روسری زنان است.\n محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ذیل «خمر».\nطبق گزارش‌های مفسران و اشارات حدیثی، زنان پیش از نزول این آیه روسری را از پشت گوش‌ها رد می‌کردند و آن را به پشت خود می‌انداختند، به‌طوری که گوش‌ها و گردن و گریبان آن‌ها نمایان بود.\nدر این آیه به آن‌ها دستور داده شده است که روسری‌هایشان را به گونه‌ای بپوشند که گریبان و مقابل سینه آن‌ها را بپوشاند؛ یعنی، دو طرف آن را از راست و چپ به جلو آورند تا همه این قسمت‌ها پوشیده شود.\n ابوجعفر طبری، تفسیر الطبری جامع البیان، ج۱۹، ص۱۵۹، ذیل آیه.\n محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۲، ص۲۳۰، ذیل آیه.\n محمدحسین طباطبائی، المیزان، ج۱۵، ص۱۱۲، ذیل آیه.\n ابن حزم، المُحلّی، ج۳، ص۲۱۶، چاپ احمد محمد شاکر، بیروت:دارالآفاق الجدیدة، (بی‌تا).\n محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ج۵، ص۲۴۳، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\n محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ج۱۴، ص۲۸، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\nدر بسیاری از احادیثِ امامان یا پرسش‌هایی که از آنان شده، حکم نگاه کردن به موی برخی زنان مطرح شده،\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۱۹۹.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۵۲۰۶.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۲۳ ۲۲۵.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۲۹.\nاما از حکم چهره که مورد ابتلا بوده و پرسش از آن تناسب بیشتری داشته است ــ جز در مورد قصد ازدواج، که خصوصیت دارد\n مرتضی بن محمدامین انصاری، النّکاح، ج۱، ص۳۸ ۴۳، قم ۱۴۱۵.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۲۱ ۲۲، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\nــ پرسش نشده و سخنی به میان نیامده است.\n علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض‌المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، ج۱۰، ص۶۹ ۷۰، قم ۱۴۱۲۱۴۲۰.\n احمد بن محمدمهدی نراقی، مستند الشیعة فی احکام الشریعة، ج۱۶، ص۴۹، قم ۱۴۱۹.\n ابن قدامه، المغنی، ج۱، ص۶۳۷، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۷، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۸۸۰، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\nآثار و فواید در ابعاد مختلف\nیکی از فواید و آثار مهم حجاب در بُعد فردی، ایجاد آرامش روانی بین افراد جامعه است که یکی از عوامل ایجاد آن عدم تهییج و تحریک جنسی است؛ در مقابل، فقدان حجاب و آزادی معاشرت‌های بی‌بندوبار میان زن و مرد، هیجان‌ها و التهاب‌های جنسی را فزونی می‌بخشد و تقاضای سکس را به صورت عطش روحی و یک خواست اشباع نشدنی درمی‌آورد. غریزه جنسی، غریزه‌ای نیرومند، عمیق و دریا صفت است که هرچه بیش‌تر اطاعت شود بیش‌تر سرکش می‌گردد؛ هم‌چون آتشی که هرچه هیزم آن زیادتر شود شعله‌ورتر می‌گردد. بهترین شاهد بر این مطلب این است که در جهان غرب که با رواج بی‌حیایی و برهنگی، اطاعت از غریزه جنسی بیش‌تر شده است، هجوم مردم به مسئله سکس نیز زیادتر شده و تیراژ مجلات و کتب سکسی بالاتر رفته است. این مطلب پاسخ روشن و قاطع به افرادی است که قایل‌اند همه‌ی گرفتاری‌هایی که در کشورهای اسلامی و شرقی بر سر غریزه جنسی وجود دارد، ناشی از محدودیت‌هاست؛ و اگر به کلی هرگونه محدودیتی برداشته شود و روابط جنسی آزاد شود، این حرص و ولعی که وجود دارد، از بین می‌رود.\n جلال رفیع، یادداشت‌ها و ره‌آوردهای سفر نیویورک، در بهشت شدّاد آمریكای متمدن، آمریكای متوحش.\nیکی از زنان غربی منصف، وضعیت جامعه غرب را در مواجهه با غریزه جنسی این‌گونه توصیف کرده است:\n احمد صبوری اردوباری، آیین بهزیستی اسلام، ج ۳، ص ۳۰۲.\nدر جامعه‌ای که برهنگی بر آن حاکم است، هر زن و مردی، همواره در حال مقایسه است؛ مقایسه آنچه دارد با آنچه ندارد؛ و آنچه ریشه خانوده را می‌سوزاند این است که این مقایسه آتش هوس را در زن و شوهر و مخصوصاً در وجود شوهر دامن می‌زند. زنی که بیست یا سی سال در کنار شوهر خود زندگی کرده و با مشکلات زندگی جنگیده و در غم و شادی او شریک بوده است، پیداست که اندک اندک بهار چهره‌اش شکفتگی خود را از دست می‌دهد و روی در خزان می‌گذارد. در چنین حالی که سخت محتاج عشق و مهربانی و وفاداری همسر خویش است، ناگهان زن جوان‌تری از راه می‌رسد و در کوچه و بازار، اداره و مدرسه، با پوشش نامناسب خود، به همسر او فرصت مقایسه‌ای می‌دهد؛ و این مقدمه‌ای می‌شود برای ویرانی اساس خانواده و بر باد رفتن امید زَنی که جوانی خود را نیز بر باد داده است؛ و همه خواهران جوان لابد می‌دانند که هیچ جوانی نیست که به میانسالی و پیری نرسد و لابد می‌دانند که اگر امروز آنان جوان و با طراوت‌اند در فردای بی‌طراوتی آنان، باز هم جوانانی هستند که بتوانند برای خانواده فردای آن‌ها، همان خطری را ایجاد کنند که خود آنان امروز برای خانواده‌ها ایجاد می‌کنند.\n غلامعلی حداد عادل، فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی، ص ۶۹ـ۷۰.\nیکی از فواید مهم حجاب در بُعد اجتماعی، حفظ و استیفای نیروی کار در سطح جامعه است. در مقابل، بی‌حجابی و بدحجابی باعث کشاندن لذت‌های جنسی از محیط و کادر خانواده به اجتماع، و در نتیجه، تضعیف نیروی کار افراد جامعه می‌گردد. بدون تردید، مردی که در خیابان، بازار، اداره، کارخانه و... همواره با قیافه‌های محرّک و مهیّج زنان بدحجاب و آرایش‌کرده مواجه باشد، تمرکز نیروی کار او کاهش می‌یابد. برخلاف نظام‌ها و کشورهای غربی، که میدان کار و فعالیت‌های اجتماعی را با لذت‌جویی‌های جنسی درهم می‌آمیزند،\n احمد صبوری اردوباری، بهایِ یک نگاه.\n محمدتقی فلسفی، كودک از نظر وراثت و تربیت، ج۲.\n روح‌الله حسینیان، حریم عفاف.\n مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ص۸۴ - ۹۴.\n احمد اردوباری، آیین بهزیستی اسلام، ج ۳، ص ۲۲۲.\nـ هدایت، کنترل و بهره‌مندی صحیح و مطلوب از امیال و غرایز انسانی.\n مجموعه مقالات پوشش و عفاف.\n دومین نمایشگاه تشخص و منزلت زن در نظام اسلامی.\n اسدالله محمدی‌نیا، آنچه باید یک زن بداند، بخش‌های ۳ و ۴ و ۵.\nنیکویی پوشش حتی در موارد جواز\nدر منابع حدیثی و فقهی توضیح داده شده است که واجب نبودن پوشش صورت و دست‌ها به معنای جایز نبودن پوشاندن آن‌ها نیست و اساساً پوشیده‌تر بودن زنان کاری نیکو و رعایت حریم میان زن و مرد غیرمحرم، تا حد امکان، مطلوب است،\n محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۳۵.\n علی بن ابوبکر هیثمی، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، ج۴، ص۲۵۵، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۶۵۶۷.\n مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۲۳۵۲۳۹، تهران ۱۳۷۰ش.\nوجوب پوشاندن صورت و دست‌ها\nبرخی فقهای امامی و اهل سنّت پوشانیدن همه بدن، حتی چهره و دست‌ها، را برای زنان واجب دانسته‌اند.\n یوسف بن احمد بحرانی، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة، ج۷، ص۷، قم ۱۳۶۳۱۳۶۷ش.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۷، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۴۱۴۲، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n محمد مؤمن قمی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۳۳۴، پانویس۲، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\nهمچنین به روایاتی که دلالت بر منع از نگاه کردن به زن غیرمحرم، به صورت مطلق، دارد و چند روایت دیگر که دلالت التزامی آن‌ها وجوب مستور بودن تمام بدن زن است، نیز استدلال شده است.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۱۹۰۱۹۵.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۴۹، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\nدر پاسخ به این استدلال گفته‌اند که روایات ذکر شده، به‌ویژه با توجه به سیاق آن‌ها و واژه عورت که در آن‌ها به‌کار رفته است، در مقام بیان حکمِ شرعیِ وجوبِ ستر نیست، بلکه توصیه‌هایی اخلاقی و ناظر بر ترجیح و مطلوبیت پوشیده بودن زنان است.\n محمدمهدی شمس‌الدین، مسائل حرجة فی فقه المرأه، ج۱، ص۱۸۶ـ۱۹۰، کتاب :۱ الستر و النظر، بیروت ۲۰۰۱.\n جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۱۷۹، ذیل نور:۳۱.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۸، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n محمد بن احمد اسماعیل مقدم، ادلة الحجاب، ج۱، ص۲۸۳ـ۳۲۷، اسکندریه ۱۴۲۵/۲۰۰۵.\n عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۴۱، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\nسیره متشرعه ــ که با احراز شرایطی، به عنوان دلیل فقهی پذیرفته می‌شود\n محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج۲، ص۱۵۵۱۵۷، قم ۱۳۷۰ش.\nــ پوشیده بودن صورت زنان بوده است.\n زین‌الدین بن علی شهیدثانی، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، ج۷، ص۴۷۴۸، قم ۱۴۱۳۱۴۱۹.\n علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض‌المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، ج۱۰، ص۷۱، قم ۱۴۱۲۱۴۲۰.\n محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ج۱۴، ص۲۸۲۹، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\n یوسف قرضاوی، النقاب للمرأة: بین القول ببدعیته و القول بوجوبه، ج۱، ص۴۱ـ۵۵، بیروت ۱۴۲۲/۲۰۰۱.\nبه نظر برخی فقها، بین استثنا دانستن صورت و دست‌ها از حکم وجوب ستر با جواز نگاه کردن به آن‌ها ملازمه‌ای وجود ندارد.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۵۸۱، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۴۰۵۱، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\nتوجه به احکام گوناگون مربوط به پوشش و حجاب زنان در منابع فقهی نشان می‌دهد که این دستورِ الزامی دارای مراتب گوناگون است و از جمله به تبع محیطی که زن در آن قرار می‌گیرد، نوعی انعطاف دربردارد.\nمثلا فقها به استناد آیه ۶۰ سوره نور، پوشش لازم برای زنان سالخورده را که زمینه ازدواج ندارند سهل‌تر از حجاب متعارف دانسته‌اند.\nهمچنین، به استناد آیه ۳۱ نور، پوشش زن در برابر مردانی که به نقص جنسی و عقلی دچارند (التّابِعینَ غَیرِ اُولی‌الاِرْبَةِ مِنَ الرِّجال)\n ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۱۰۴.\n محمدباقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۱۰۱، ص۳۳-۳۵، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳\n اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۱۴، ذیل آیه.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۷۵۷۸، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۱۰۵.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۱۷۲، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۹۲، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۵۱۵۵، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\nبا تأمل در حکمت تشریعِ حکم حجاب ــکه به تصریح آیات قرآن و احادیث،\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه،ج۲۰، ص۱۹۳۱۹۴.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۳۵۲۳۶.\nایجاد امنیت روانی و حفظ سلامت اخلاقیِ جامعه و ارزش‌گذاری عفاف و حیاست ــ گوناگونیِ مراتب احکام حجاب به خوبی قابل تحلیل است.\nهدف اصلی تشریع احکام در اسلام، قرب به خداوند است که به وسیله تزکیه نفس و تقوا به دست می‌آید:\n«إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ؛\nبزرگوار و با افتخارترین شما نزد خدا با تقواترین شماست.»\nاوست خدایی که میان عرب امّی (قومی که خواندن و نوشتن هم نمی‌دانستند) پیغمبری بزرگوار از همان قوم برانگیخت، تا بر آنان وحی خدا را تلاوت کند و آن‌ها را (از لوث جهل و اخلاق زشت) پاک سازد و کتاب سماوی و حکمت الهی بیاموزد؛ با آن که پیش از این، همه در ورطه جهالت و گمراهی بودند.»\nو هرگاه از زنان رسول متاعی می‌طلبید از پس پرده بطلبید، که حجاب برای آن که دل‌های شما و آن‌ها پاک و پاکیزه بماند بهتر است.»\nای پیغمبر با زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو که خویشتن را به چادرهای خود فروپوشند که این کار برای این که آن‌ها به عفت و حریت شناخته شوند تا از تعرض و جسارت (هوس‌رانان) آزار نکشند بر آنان بسیار بهتر است و خدا در حق خلق، آمرزنده و مهربان است.»\nنگاه به موهای زنان با حجاب ازدواج کرده و بانوان دیگر، از آن جهت حرام شده است که نگاه، مردان را برمی‌انگیزد و آنان را به فساد فرا می‌خواند در آنچه که ورود در آن نه حلال است و نه شایسته.»\nاز مجموع آیات و حدیث فوق به خوبی استفاده می‌شود که هدف و فلسفه وجوب حجاب اسلامی، ایجاد تزکیه نفس، طهارت و عفت و پاکدامنی در بین افراد جامعه، و ایجاد صلاح و پیش‌گیری از فساد است.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه،ج۲۰، ص۱۸۵۱۸۶.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۷۲۰۹.\n محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۱۱ ۲۱۲.\n محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی‌یزدی، العروةالوثقی، ج۵، ص۴۹۰، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، ج۷، ص۳۳۶ـ۳۳۷، دمشق ۱۴۰۴/۱۹۸۴.\nبنابراین، دو واژه‌ی «حجاب» و «عفت» در اصل معنای منع و امتناع مشترک‌اند. تفاوتی که بین منع و بازداری حجاب و عفت است، تفاوت بین ظاهر و باطن است؛ یعنی منع و بازداری در حجاب مربوط به ظاهر است، ولی منع و بازداری در عفت، مربوط به باطن و درون است؛ چون عفت یک حالت درونی است، ولی با توجه به این که تأثیر ظاهر بر باطن و تأثیر باطن بر ظاهر، یکی از ویژگی‌های عمومی انسان است؛\n خسرو باقری، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، ص۶۶-۷۳.\nبنابراین، بین حجاب و پوشش ظاهری و عفت و بازداری باطنی انسان، تأثیر و تأثّر متقابل است؛ بدین‌ترتیب که هرچه حجاب و پوشش ظاهری بیش‌تر و بهتر باشد، این نوع حجاب در تقویت و پرورش روحیه باطنی و درونی عفت، تأثیر بیش‌تری دارد؛ و بالعکس هر چه عفت درونی و باطنی بیش‌تر باشد باعث حجاب و پوشش ظاهری بیش‌تر و بهتر در مواجهه با نامحرم می‌گردد. قرآن مجید به شکل ظریفی به این تأثیر و تأثّر اشاره فرموده است. نخست به زنان سالمند اجازه می‌دهد که بدون قصد تبرّج و خودنمایی، لباس‌های رویی خود، مثل چادر را در مقابل نامحرم بردارند، ولی در نهایت می‌گوید: اگر عفت بورزند، یعنی حتی لباس‌هایی مثل چادر را نیز بر ندارند، بهتر است.\n ناهید طیبی، حجاب و عفاف مروری دوباره، مجله پیام زن، شماره ۹۵، ص۷۵.\nزمین پاک نیکو گیاهش به اذن خدا نیکو برآید و زمین خشن ناپاک بیرون نیاورد، جز گیاه اندک و کم ثمر.»\n← شبهه و جواب\nبین حجاب و عفاف رابطه‌ای نیست؛ عفاف لازم است، اما حجاب لازم نیست. گاه همین مطلب با تمسک به حجاب و پوشش زنان روستایی و زنان شالیزار شمال کشور توجیه می‌شود که آن‌ها حجاب کامل ندارند، ولی عفیف هستند.\n كیهان لندن، ۱۱/۳/۱۳۷۴.\n محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، واژه عفّت.\nاشکال و پاسخ بر ناکارآمدی حجاب\n«وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللاَّتِی لا یَرْجُونَ نِکاحاً فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُناحٌ أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ غَیْرَ مُتَبَرِّجاتٍ بِزِینَهٍ وَ أَنْ یَسْتَعْفِفْنَ خَیْرٌ لَهُنَّ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ.\n-این‌كه ثیاب در آیه شریفه را به چادر معنا كردیم، به علت روایات متعددی است كه آن را به جلباب تفسیر كرده است. و در مباحث آینده آشكار خواهد شد كه جلباب به معنای چادر است.\nعلاوه بر رابطه قبل، بین پوشش ظاهری و عفت باطنی، رابطه علامت و صاحب علامت نیز هست؛ به این معنا که مقدار حجاب ظاهری، نشانه‌ای از مرحله‌ی خاصی از عفت باطنی صاحب حجاب است. البته این مطلب به این معنا نیست که هر زنی که حجاب و پوشش ظاهری داشت، لزوماً از همه مراتب عفت و پاکدامنی نیز برخوردار است.\nبا توجه به همین نکته، پاسخ این اشکال و شبهه افرادی که برای ناکارآمد جلوه دادن حجاب و پوشش ظاهری، تخلفات بعضی از زنان با حجاب را بهانه قرار می‌دهند آشکار می‌گردد؛ زیرا مشکل این عده از زنان، ضعف در حجاب باطنی و فقدان ایمان و اعتقاد قوی به آثار مثبت حجاب و پوشش ظاهری است و قبلاً گذشت که حجاب اسلامی ابعادی گسترده دارد و یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین ابعاد آن، حجاب درونی و باطنی و ذهنی است که فرد را در مواجهه با گناه و فساد، از عقاید و ایمان راسخ درونی برخوردار می‌کند؛ و اساساً این حجاب ذهنی و عقیدتی، به منزله سنگ بنای دیگر حجاب‌ها، از جمله حجاب و پوشش ظاهری است؛ زیرا افکار و عقاید انسان، شکل دهنده رفتارهای اوست.\nالبته، همان‌گونه که حجاب و پوشش ظاهری، لزوماً به معنای برخورداری از همه مراتب عفاف نیست، عفاف بدون رعایت پوشش ظاهری نیز قابل تصور نیست. نمی‌توان زن یا مردی را که عریان یا نیمه عریان در انظار عمومی ظاهر می‌شود عفیف دانست؛ زیرا گفتیم که پوشش ظاهری یکی از علامت‌ها و نشانه‌های عفاف است، و بین مقدار عفاف و حجاب، رابطه‌ی تأثیر و تأثّر متقابل وجود دارد.\n مهدی مهریزی، حجاب.\n سیدعلی سادات فخر، حجاب ارزش یا روش، كتاب نقد، ش ۱۷(فمینیزم)\n ناهید طیبی، حجاب و عفاف، مروری دوباره، مجله پیام زن، ش ۹۵ و ۹۶.\nبر این اساس، برای حفظ و استقرار حجاب به عنوان هنجاری ایمانی ـ اجتماعی در همه مناسبات اجتماعی، علاوه بر زنان، مردان نیز به موجب فقه اسلامی مکلف‌اند که در ارتباطات خود با افراد جامعه ــ خواه زنان غیرمحرم، خواه محارم و خواه همجنسان ــ مراتبی از ستر و عفاف را رعایت کنند.\n محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی، العروةالوثقی، ج۵، ص۴۹۵، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۷۵.\nبرخی فقهای شیعه و اهل سنّت\n ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۲، ص۳۴۷، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\nهمچنین به نظر برخی فقهای شیعه، هرگاه بدن مرد در معرض نگاه آمیخته با تلذد باشد، مانند مردانی که به ورزش یا عزاداری می‌پردازند، پوشاندن بدن بر او واجب است، زیرا از مصادیق «معاونت بر اثم» (همیاری در امر گناه ) شمرده می‌شود.\n شبیری زنجانی، درس خارج فقه، مورخ ۱۵/۹/۱۳۷۷ش.\n محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۱۰۴۱۰۵، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۸۲، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، ج۷، ص۱۹، دمشق ۱۴۰۴/۱۹۸۴.\n حسینعلی منتظری، رساله توضیح المسائل، ج۱، ص۴۵۷، تهران ۱۳۷۷ش.\n ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۲، ص۳۴۹، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، ج۱، ص۴۱۴، قم ۲۰۰۰.\nازاین‌رو، فقها حتی در وضعی که زندگی زناشویی زن به سبب رعایت حجاب به‌مخاطره افتد، برداشتن حجاب را به انگیزه رفع مخاطره، جایز ندانسته‌اند.\n ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۱۹۷، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۱۹۹، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n ابوالقاسم خوئی و جواد تبریزی، صراة النجاة: استفتاءات لآیةاللّه العظمی الخوئی مع تعلیقة و ملحق لآیةاللّه العظمی التبریزی، ج۱، ص۵۰۵، قم ۱۴۱۶ـ۱۴۱۸.\n محمدرضا گلپایگانی، مجمع‌المسائل، ج۲، ص۱۸۷۱۸۸، قم، ج ۲، ۱۳۶۴ش، ج ۳، (بی‌تا).\nدر عین حال، در موارد اضطرار (مانند بیماری) رفع حجاب به مقدار ضرورت تجویز شده است.\n ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۳، ص۲۵۶، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n علی خامنه‌ای، اجوبة الاستفتاءات، ج۲، ص۷۹، کویت ۱۴۱۵/۱۹۹۵، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.\nفتاوای فقها حاکی‌از آن است که فعالیت‌ها و مراودات اجتماعی زنان را به هیچ روی منافی با حجاب نمی‌دانند و از جمله بر جواز اشتغال و تحصیل بانوان، مشروط بر رعایت حجاب، فتوا می‌دهند.\n ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۲۰۴، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۲۰۶-۲۰۸، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n علی خامنه‌ای، اجوبة الاستفتاءات، ج۲، ص۸۵، کویت ۱۴۱۵/۱۹۹۵، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.\n ابوالقاسم خوئی و جواد تبریزی، صراة النجاة: استفتاءات لآیةاللّه العظمی الخوئی مع تعلیقة و ملحق لآیةاللّه العظمی التبریزی، ج۵، فتاوی تبریزی، ص۴۲۹، قم ۱۴۱۶ـ۱۴۱۸.\n علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، ج۱، ص۴۸۶، قم ۲۰۰۰.\n علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، ج۱، ص۵۴۲، قم ۲۰۰۰.\n ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۲، ص۳۴۹۳۵۰، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۳، ص۲۴۹، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات،ج۲، ص۱۹۶، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۲۱۱، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n ابوالقاسم خوئی و جواد تبریزی، صراة النجاة: استفتاءات لآیةاللّه العظمی الخوئی مع تعلیقة و ملحق لآیةاللّه العظمی التبریزی، ج۲، ص۳۷۲، قم ۱۴۱۶ـ۱۴۱۸.\nشکل حجاب و چگونگی انطباق آن با معیارهای پوشش اسلامی با توجه به عواملی چون فرهنگ و آداب و باورها و عرف و شرایط اقلیمی و گاه محدودیت‌های اجتماعی هر سرزمین، تفاوت می‌کرده است.\nمثلاً رایج‌ترین نوع پوشش اسلامی در ایران، چادر بوده که در مقاطع گوناگون تاریخی و اوضاع جغرافیایی، متنوع بوده است، اما زنان مسلمانِ پایبند به حجاب در بسیاری از کشورهای اسلامی، دست‌کم در دهه‌های اخیر، به‌ندرت از چادر استفاده کرده‌اند.\nدر کشورهای عربی خاورمیانه، عَبایه و در مغرب، جلّاب رایج بوده و همچنان رایج است.\nزنان مسلمان مقیم در کشورهای غیراسلامی ــ که گاه محدودیت‌هایی برای رعایت حجابشان اعمال می‌شود ــ نیز کوشیده‌اند پوشش مناسب از نظر محیطی و مقبول از نظر شرعی را طراحی و درباره مطابقت آن با موازین فقهی، استفتا کنند.\nاگرچه حجاب، دستوری قرآنی و تکلیفی دینی است که مخاطبان آن اصالتاً مکلّفان هستند، اما ماهیت این حکم، اجتماعی است و ازاین‌رو رعایت یا عدم رعایت آن بروز و ظهور اجتماعی می‌یابد.\nاز سوی دیگر، اقتضای اطلاقات ادله احکام فردی و اجتماعی دین آن است که تمام مقررات دینی در جامعه اجرا شود و شارع به رعایت نشدن احکام دین راضی نیست.\n محمد سروش، دین و دولت در اندیشه اسلامی، ج۱، ص۱۷۴ـ۱۷۵، قم ۱۳۷۸ش.\n محمد سروش، دین و دولت در اندیشه اسلامی، ج۱، ص۴۹۹ـ۵۰۳، قم ۱۳۷۸ش.\n محمد سروش، دین و دولت در اندیشه اسلامی، ج۱، ص۵۰۶ ـ۵۰۷، قم ۱۳۷۸ش.\nدولت اسلامی همان‌گونه که نمی‌تواند اجازه شرب خمر علنی را، حتی به پیروان ادیان دیگر بدهد، نمی‌تواند با رعایت نشدن حجاب در جامعه نیز موافقت کند، زیرا حجاب، فراتر از ادای تکلیف توسط مؤمنان، هنجاری لازم‌الاجرا در جامعه دینی است.\nدخالت حکومت در حجاب\nبرخی مخالفان دخالت حکومت در این زمینه بر آن‌اند که پیشگیری از بی‌حجابی سابقه فقهی و تاریخی ندارد و سیره معصومان ، به‌ویژه پیامبر (صلی‌اللّه‌علیه‌وآله) و امام علی (علیه‌السلام) که حکومت تشکیل داده بودند، الزام حکومتیِ حجاب نبوده است و آنان به تذکار و ارشاد بسنده می‌کرده و هیچ‌گاه برای بی‌حجابی حکم کیفری صادر نکرده‌اند.\n محسن فقیه شیرازی، نقد مقاله حبل‌المتین، ج۱، ص۲۷۱، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۱.\n ابن حنبل، مسندالامام احمد بن حنبل، ج۲، ص۳۴۳.\n محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۳۷.\n احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۲، ص۲۲۶، بیروت: دارالفکر، (بی‌تا).\nدر پاسخ این ادعا گفته‌اند که اصولاً تا قبل از دوره جدید، حجاب زنان امری متداول و شایع در دنیای متمدن بوده است.\nحکومت‌های مسلمان در گذشته با این مسئله به شکل کلان روبه‌رو نبودند و تنها در سده اخیر، و به تبع تغییر وضع در دنیای غرب، حرکت‌های گوناگونی برای رفع حجاب در کشورهای اسلامی سازمان‌دهی شد.\nعصر جدید و مسئله حجاب\nپرسش از مسئله حجاب، از منظرهای مختلف، در چند دهه اخیر پرسشی جدی و پرطنین بوده است؛ مثلاً جریان‌های مختلف اجتماعی، از جمله جنبش‌های دفاع از حقوق زنان، با تشکیک در چند و چون حکم حجاب و طرح دیدگاه‌هایی در مخالفت با آن، نقش مهمی در مقابله با حجاب در جوامع اسلامی داشته‌اند.\nبنابر گزارش‌های مستند، در اواخر سده گذشته، هم در ایران و هم در قلمرو عثمانی، تغییر و تحولات بسیاری در وضع حجاب ایجاد شد که بی‌سابقه بود.\n احمد خان ملک ساسانی، یادبودهای سفارت استانبول، ج۱، ص۲۲۶ـ ۲۲۸، تهران ۱۳۴۵ش.\n الیز ساناساریان، جنبش قوق نان در ایران: طغیان، ج۱، ص۹۸ـ۱۰۰، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۵۷، ترجمه نوشین احمدی خراسانی، تهران ۱۳۸۴ش.\n فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۳۰ـ۳۲، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۴۶ـ۴۸، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\nمطرح شدن موضوع کشفِ حجاب در ایران ــ که زمزمه آن هم‌زمان بانفوذ و رواج افکار تجددگرایانه از سال‌های نخست پیروزی مشروطه آغاز شد و حدود ۲۵ سال بعد، در ۱۳۱۴ش، به دستور رضاشاه پهلوی اجبار و اجرا گردید ــ سبب نگارش آثار مستقل متعددی در واکنش به این اقدام و اثبات قطعی بودن حکم حجاب در اسلام شد.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۶، ص۲۵۴، پانویس.\n رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۲۹ـ۳۱، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۳۵، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\nنگارش رساله‌هایی به‌نام حجابیه، ظاهرآ از ۱۳۲۹ با رسالة فی وجوب الحجاب و حرمةالشراب، اثر محمدصادق ارومی فخرالاسلام (عالم مسیحیِ نومسلمان و نویسنده اَنیسُ الاَعْلام)، آغاز گردید، ولی بیش‌تر رساله‌های حجابیه در سال‌های ۱۳۰۶ و ۱۳۰۷ش نوشته شدند.\n رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۳۵ـ۳۶، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\nتعدادی از این رساله‌ها به کوشش رسول جعفریان با عنوان رسائل حجابیه در ۱۳۸۰ش به چاپ رسیده است.\nرویکرد مباحث در مقالات و کتاب‌های نگاشته شده بر ضد حجاب نیز بدین‌گونه است: تحریف مسائل مطروحه در ذیل آیات مربوط به حکم پوشش، منافات داشتن حجاب با شیوه زندگی جدید، ضرورت آزادی زن، ناسازگاریِ حجاب با مشارکت زن در فرایند تعلیم و تربیت و فعالیت‌های اجتماعی، فاقد اصالت دینی بودن حجاب به‌سبب وارد شدن آن از دیگر فرهنگ‌ها به فرهنگ مسلمانان، انکار ارتباط حجاب با عفت و تأکید بر تأثیر منفی حجاب در برانگیختن احساسات غیراخلاقی جنسی.\nنکته در خور دقت در آثار مخالفان حجاب این است که چون سنّت جاری حجاب در مناطق گوناگون دنیای اسلام، پوشاندن تمام بدن (از جمله صورت و دست‌ها) بود، برخی قائلان به کشف حجاب، با استناد به دلایل قرآنی و حدیثی، به اثبات واجب نبودن پوشش صورت و دست‌ها پرداختند و سپس با خلط بحث، مدعی شدند که حکم حجاب در قرآن ذکر نشده و مبنای شرعی ندارد.\nمقصود آنان از حجاب، نقابی بود که زنان به صورت می‌زدند.\n قاسم امین، تحریرالمرأة، ج۱، ص۵۶ـ۶۸، قاهره ۱۳۱۶/۱۸۹۹.\n نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، ص۲۳۷-۲۴۴، بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸\n نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، ص۲۶۳-۲۶۴، بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸\n نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، ص۲۶۶-۲۷۰،بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸\n مجتبی مینوی، پوشیدن روی یا نپوشیدن روی: در دفاع از کشف حجاب، ج۱، ص۱۲۶۳ـ ۱۲۶۷، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۲.\nدر حقیقت، سخن گفتن برضد حجاب، به سبب نهادینه بودن آن نزد مسلمانان و آمیخته شدن با غیرت دینی و اخلاقی، یکباره میسر نبود؛ از این‌رو آنان ابتدا مسئله کاهش حدود حجاب را پیش کشیدند و با تأکید بر جواز شرعی نپوشاندن صورت و دست‌ها یا نگاه به آن‌ها، که فتوای مشهور فقها نیز هست، نخستین گام برای مطرح کردن نفی کلی حجاب را برداشتند،\n رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۳۳ـ۳۴، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۴۳، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n ابوالحسن طالقانی طهرانی، محاکمه در موضوع حجاب، ج۱، ص۴۱۶ـ۴۱۸، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۱.\nگفتنی است که در سال‌های آخر دهه ۱۳۴۰ش، کتابِ مسئله حجاب مرتضی مطهری از آثار مهم و تأثیر گذار در دفاع از حکم حجاب بود و به سبب ویژگی‌های انحصاریِ آن با اقبال بسیار روبه‌رو شد.\n رسول جعفریان، كتاب‌شناسى حجاب، در همان، دفتر۲،ص۱۳۳۷-۱۳۴۸، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش ب.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۶، ص۲۵۴.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۷، ص۵۷.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۱، ص۹.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۱، ص۶۳.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۹۰.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۱۵۴.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۱۶۴۱۶۵.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۱۹۲.\n آقابزرگ طهرانی،الذریعه، ج۱۵، ص۱۸۳.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۵، ص۲۷۲.\n آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۷، ص۲۳۵.\nدر آغاز روند انقلاب اسلامی ایران و در راه‌پیمایی‌ها، حجاب نمادی اساسی برای مخالفان حکومت بود و نوعی ابراز نارضایتی و مخالفت با الگوهای تحمیل شده بر زنان در دوران پهلوی به شمار می‌رفت.\n امام خمینی، صحیفه نور، ج۲، ص۲۵۹، تهران، ج ۲، ۱۳۶۱ش، ج ۹، ۱۳۷۴ش، ج ۱۹، ۱۳۶۸ش.\n امام خمینی، صحیفه نور، ج۹، ص۹۵۹۶، تهران، ج ۲، ۱۳۶۱ش، ج ۹، ۱۳۷۴ش، ج ۱۹، ۱۳۶۸ش.\n امام خمینی، صحیفه نور، ج۱۹، ص۱۲۱، تهران، ج ۲، ۱۳۶۱ش، ج ۹، ۱۳۷۴ش، ج ۱۹، ۱۳۶۸ش.\n← الزامی شدن حجاب\n محمدرضا گلپایگانی، مجمع‌المسائل، ج۳، ص۲۱۰۲۱۱، قم، ج ۲، ۱۳۶۴ش، ج ۳، (بی‌تا).\n حسین هاشمی، نقدی بر ماده ۶۳۸ قما در جرم‌انگاری بدحجابی، ج۱، ص۱۵۲ـ۱۵۵، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n← سرایت به دیگر کشورها\nعلاوه بر ایران، در یکی دو دهه اخیر، رعایت حجاب شرعی، در میان زنان کشورهای مسلمان و مسلمانان ساکن کشورهای غیراسلامی نیز مورد استقبال قرار گرفته است و به عنوان پدیده اجتماعی مهمی که نقش برجسته‌ای در هویت‌نمایی مسلمانان دارد، گاه جنبه سیاسی نیز یافته و حتی در بعضی کشورهای اروپایی عکس‌العمل‌هایی را برانگیخته است.\nاز سوی دیگر، حجاب زنان در دو سه قرن اخیر، نزد اروپاییان، و به تبع آن در جهان اسلام، طنینی گسترده داشته است.\nاین موضوع ابتدا در آثار سفرنامه‌نویسان غیرمسلمان و بعدها در آثار مکتوبِ راجع به حقوق زنان مسلمان و سپس در رسانه‌های جمعی کشورهای غیراسلامی بسیار مورد توجه واقع شده و گاه بارزترین نماد جهان اسلام معرفی گردیده است.\nدر عین حال، بیشتر غیرمسلمانان، به‌ویژه هواداران جنبش‌های دفاع از حقوق زنان، حجاب را پوششی دست و پاگیر، محدودکننده و نشانه بارز ظلم به زنان و سیطره مردان بر آنان معرف کرده‌اند.\nاین نحوه مواجهه، ناشی از تحولی کلی است که در غرب جدید پس از دوره نوزایی (رنسانس) و انقلاب صنعتی، روی داده است.\n دان کیوپیت، دریای ایمان، ج۱، ص۴۱ـ۴۲، ترجمه حسن کامشاد، تهران ۱۳۸۰ش.\n دان کیوپیت، دریای ایمان، ج۱، ص۱۵۹، ترجمه حسن کامشاد، تهران ۱۳۸۰ش.\n ویلیام جیمز دورانت، تاریخ تمدن، ج۵، ص۶۱۴ـ ۶۱۸، ج ۵: رنسانس، ترجمه صفدر تقی‌زاده و ابوطالب صارمی، تهران ۱۳۶۷ش.\nحضور فعالِ همراه با مداخلات غربیان در کشورهای اسلامی در قرن سیزدهم/ نوزدهم و نفوذ فرهنگ مدرن و در پی آن گسترش مباحث مرتبط با زندگی اجتماعی و حقوقی زنان در جهان اسلام، به تبع آنچه در جهان غربیِ جدید روی داد، موجب شد که در اواخر این قرن بحث از زن، جنسیت و نسبتِ آموزه‌های اسلامی با حقوق زنان، از جمله نوع پوشش آنان، مورد توجه قرار گیرد.\nبارزترین نمود این مسئله در زمان سیطره انگلستان بر مصر روی داد که استفاده آنان از ادبیات فمینیستی و شناساندن حجاب به عنوان نماد مظلومیت و فرودستی زنان مصری سبب شد پوشش زن مسلمان، موضوع محوریِ گفتمان ناسیونالیستی ـ فمینیستی در این کشور شود.\nظاهراً اصطلاح حجاب در بین مسلمانان نیز از همین دوران رایج شده است.\nمخالفان حجاب در جوامع مسلمان این ادعا را نیز پیش کشیده‌اند که این نوع پوشش زنان در جوامع اسلامی نه از احکام اسلام بلکه از تمدن‌های دیگر، مانند روم‌شرقی و ایران، به میان مسلمانان آمده است.\n قاسم امین، تحریرالمرأه، ج۱، ص۵۶، قاهره ۱۳۱۶/۱۸۹۹.\n احمد کسروی، خواهران و دختران ما، ج۱، ص۶ـ ۱۰، تهران ۱۳۲۴ش.\n مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۲۰۵ ۲۰۶، تهران ۱۳۷۰ش.\nدیگر آن‌که از دیدگاه جنبش‌های فمینیستی، حجاب بیش از آن‌که پوشاننده بدن زن باشد، مطرح‌کننده او به مثابه جنس مؤنث است.\nبه نظر آنان اسلام جنسیت زن را بالقوه برای امنیت اخلاقی جامعه خطرساز دانسته و برای پیشگیری از وقوع فتنه در اجتماع که قلمرو مردان است، زنان را ملزم به رعایت حجاب نموده است.\nبر پایه نظر آنان، حجاب نماد جداسازی جنسیتی و تفاوت نهادن میان جنسیت‌هاست و تشریع آن مظهر تداوم ذهنیت دوران جاهلیت نسبت به زن و عقب‌نشینی اسلام از اصول برابری اجتماعی به شمار می‌رود.\n فاطمه مرنیسی، زنان پرده‌نشین و نخبگان جوشن پوش: برداشتی نوین از حقوق زن در اسلام، ج۱، ص۲۷۲ـ ۲۷۳، ترجمه ملیحه مغازه‌ای، تهران ۱۳۸۰ش.\nدر واکنش به انتقادهای استعمارگران و شرق‌شناسان و فمینیست‌ها و مخالفان حجاب از قوانین اسلامیِ مرتبط با زنان و از جمله مقوله حجاب، شماری از نویسندگان و متفکران جهان عرب، به‌ویژه در مصر و لبنان، علاوه بر تحلی‌های ریشه‌یابانه این اظهارات، درصدد برآمدند با ارائه تفسیری جدید از آموزه‌های اسلام، آن‌ها را به گونه‌ای تأویل کنند که با مباحث جدیدِ مرتبط با حقوق زنان سازگاری یابد.\n قاسم امین، تحریرالمرأه، قاهره ۱۳۱۶/۱۸۹۹.\n نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸.\n فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۱۲ـ۱۵، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۲۲، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۵۲ـ۵۳، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۶۱، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\nفعالیت‌ها در عرصه بین‌المللی\nاما به رغم همه مخالفت‌ها، برای بسیاری از زنان مسلمان، حجاب نماد مقاومت زنان در برابر فرهنگ تحمیل شده به جهان اسلام به شمار می‌رود و اکنون در بین زنان مسلمان، به‌خصوص مسلمانان ساکن در کشورهای غربی، حجاب نماد دین‌داری، اسلام‌گرایی، سازگاری آموزه‌های اسلامی با دنیای مدرن و نفی فرهنگ غرب است.\n مصطفی میرمحمدی، عدم ممنوعیت حجاب اسلامی از منظر حقوق بین‌الملل اقلیت‌ها، ج۱، ص۵۰، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n(۳) ابن بابویه، علل‌الشرایع، نجف ۱۳۸۵ـ۱۳۸۶، چاپ افست قم (بی‌تا).\n(۴) ابن حزم، المُحلّی، چاپ احمد محمد شاکر، بیروت: دارالآفاق الجدیدة، (بی‌تا).\n(۵) ابن حنبل، مسندالامام احمد بن حنبل، بیروت: دارصادر، (بی‌تا).\n(۶) ابن سعد، الطبقات الکبرى (لیدن).\n(۷) ابن قدامه، المغنی، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n(۸) اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، بیروت ۱۴۱۲.\n(۱۰) احمد دردیر ابوالبرکات، الشرح الکبیر، بیروت: داراحیاء الکتب العربیة، (بی‌تا).\n(۱۱) احمد بن محمد اشعری قمی، کتاب النوادر، قم ۱۴۰۸.\n(۱۲) امام خمینی، صحیفه نور، تهران، ج ۲، ۱۳۶۱ش، ج ۹، ۱۳۷۴ش، ج ۱۹، ۱۳۶۸ش.\n(۱۳) مرتضی بن محمدامین انصاری، کتاب النّکاح، قم ۱۴۱۵.\n(۱۵) یوسف بن احمد بحرانی، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة، قم ۱۳۶۳ـ۱۳۶۷ش.\n(۱۶) محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n(۱۷) احمد بن محمد برقی، المحاسن، چاپ مهدی رجائی، قم ۱۴۱۳.\n(۱۸) احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، بیروت: دارالفکر، (بی‌تا).\n(۱۹) محمد اعلی بن علی تهانوی، موسوعة کشّاف الفنون و العلوم، چاپ رفیق‌العجم و علی دحروج، بیروت ۱۹۹۶.\n(۲۰) عبدالرحمان جزیری، کتاب الفقه علی المذاهب الاربعة، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.\n(۲۱) احمد بن علی جصاص، کتاب احکام القرآن، (استانبول) ۱۳۳۵ـ ۱۳۳۸، چاپ افست بیروت ۱۴۰۶/۱۹۸۶.\n(۲۲) رسول جعفریان، «بدعت کشف حجاب در ایران»، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n(۲۳) رسول جعفریان، «کتابشناسی حجاب»، در همان، دفتر۲، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش ب.\n(۲۴) عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاة، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n(۲۵) اسماعیل بن حماد جوهری، الصحاح: تاج‌اللغة و صحاح‌العربیة، چاپ احمد عبدالغفور عطار، قاهره ۱۳۷۶، چاپ افست بیروت ۱۴۰۷.\n(۲۶) محمدحسین حافظیان، زنان و انقلاب: داستان ناگفته، تهران ۱۳۸۰ش.\n(۲۷) محمد بن عبداللّه حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، چاپ یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت ۱۴۰۶.\n(۲۸) محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه.\n(۲۹) محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\n(۳۰) علی خامنه‌ای، اجوبة الاستفتاءات، ج ۱، کویت ۱۴۱۵/۱۹۹۵، ج ۲، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.\n(۳۱) احمد خان ملک ساسانی، یادبودهای سفارت استانبول، تهران ۱۳۴۵ش.\n(۳۲) ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة: استفتاءات، ج :۲ المعاملات، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n(۳۳) ابوالقاسم خوئی و جواد تبریزی، صراة النجاة: استفتاءات لآیةاللّه العظمی الخوئی مع تعلیقة و ملحق لآیةاللّه العظمی التبریزی، قم ۱۴۱۶ـ۱۴۱۸.\n(۳۴) محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی: النکاح، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم: مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n(۳۵) ویلیام جیمز دورانت، تاریخ تمدن، ج ۵: رنسانس، ترجمه صفدر تقی‌زاده و ابوطالب صارمی، تهران ۱۳۶۷ش.\n(۳۶) محمد بن محمد زبیدی، تاج‌العروس من جواهرالقاموس، ج ۲، چاپ علی هلالی، کویت ۱۳۸۶/۱۹۶۶، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n(۳۷) وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، دمشق ۱۴۰۴/۱۹۸۴.\n(۳۸) محمد بن بهادر زرکشی، البرهان فی علوم القرآن، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.\n(۳۹) نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸.\n(۴۰) الیز ساناساریان، جنبش قوق نان در ایران: طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۵۷، ترجمه نوشین احمدی خراسانی، تهران ۱۳۸۴ش.\n(۴۱) عبدالاعلی سبزواری، مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، قم ۱۴۱۳ـ۱۴۱۶.\n(۴۲) محمد سروش، دین و دولت در اندیشه اسلامی، قم ۱۳۷۸ش.\n(۴۳) علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، قم ۲۰۰۰.\n(۴۴) علی‌اکبر سیفی‌مازندرانی، دلیل تحریرالوسیلة، (تهران) : مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، (بی‌تا).\n(۴۵) جلال‌الدین سیوطی، تفسیر سیوطی.\n(۴۶) محمد بن احمد شمس‌الائمه سرخسی، کتاب المبسوط، بیروت ۱۴۰۶/۱۹۸۶.\n(۴۷) محمدمهدی شمس‌الدین، مسائل حرجة فی فقه المرأة، کتاب :۱ الستر و النظر، بیروت ۲۰۰۱.\n(۴۸) محمد شوکانی، فتح القدیر، بیروت: داراحیاء التراث العربی، (بی‌تا).\n(۴۹) زین‌الدین بن علی شهیدثانی، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، قم ۱۴۱۳ـ۱۴۱۹.\n(۵۰) فاطمه صادقی، جنسیت، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n(۵۱) ابوالحسن طالقانی طهرانی، «محاکمه در موضوع حجاب»، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۱.\n(۵۲) علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض‌المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، قم ۱۴۱۲ـ۱۴۲۰.\n(۵۳) محمدحسین طباطبائی، المیزان.\n(۵۴) محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی‌یزدی، العروةالوثقی، قم ۱۴۱۷ـ۱۴۲۰.\n(۵۵) فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان.\n(۵۶) طبری، جامع.\n(۵۷) محمد بن حسن طوسی، المبسوط فی فقه الامامیة، ج ۴، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران ۱۳۸۸.\n(۵۸) حسن بن عبداللّه عسکری، معجم‌الفروق اللغویة، الحاوی لکتاب ابی‌هلال العسکری و جزءآ من کتاب السید نورالدین الجزائری، قم ۱۴۱۲.\n(۵۹) حسن بن یوسف علامه حلّی، تذکرةالفقهاء، چاپ سنگی (بی‌جا، بی‌تا).\n(۶۰) حسن بن یوسف علامه حلّی، تذکرةالفقهاء،چاپ افست تهران ۱۳۸۸.\n(۶۱) محمدهادی فاضل، «بررسی لزوم و حدود حجاب در فقه اهل تسنن»، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n(۶۲) محمد بن حسن فخرالمحققین، ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد، چاپ حسین موسوی کرمانی، علی پناه اشتهاردی، و عبدالرحیم بروجردی، قم ۱۳۸۷ـ۱۳۸۹، چاپ افست ۱۳۶۳ش.\n(۶۳) محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، أو، مفاتیح‌الغیب، بیروت ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n(۶۴) محسن فقیه شیرازی، «نقد مقاله حبل‌المتین»، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۱.\n(۶۵) محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، کتاب الوافی، چاپ ضیاءالدین علامه اصفهانی، اصفهان ۱۳۶۵ـ۱۳۷۴ش.\n(۶۶) قاسم امین، تحریرالمرأة، قاهره ۱۳۱۶/۱۸۹۹.\n(۶۷) یوسف قرضاوی، النقاب للمرأة: بین القول ببدعیته و القول بوجوبه، بیروت ۱۴۲۲/۲۰۰۱.\n(۶۸) محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.\n(۶۹) علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمی، بیروت ۱۴۱۲/۱۹۹۱.\n(۷۰) محمدعلی کاظمی خراسانی، کتاب الصلاة، تقریرات درس آیةاللّه نائینی، قم ۱۴۱۱.\n(۷۱) احمد کسروی، خواهران و دختران ما، تهران ۱۳۲۴ش.\n(۷۲) علی‌اکبر کلانتری، فقه و پوشش بانوان، قم ۱۳۸۳ش.\n(۷۳) محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی.\n(۷۴) دان کیوپیت، دریای ایمان، ترجمه حسن کامشاد، تهران ۱۳۸۰ش.\n(۷۵) محمدرضا گلپایگانی، مجمع‌المسائل، قم، ج ۲، ۱۳۶۴ش، ج ۳، (بی‌تا).\n(۷۶) محمدباقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.\n(۷۷) محمدباقر بن محمد تقی مجلسی، ج ۳۰، چاپ عبدالزهراء علوی، بیروت: دارالرضا، (بی‌تا).\n(۷۸) محمدتقی بن مقصودعلی مجلسی، روضةالمتقین فی شرح مَن لایحضُرُه الفقیه، چاپ حسین موسوی کرمانی و علی پناه اشتهاردی، قم ۱۴۰۶ـ۱۴۱۳.\n(۷۹) فاطمه مرنیسی، زنان پرده‌نشین و نخبگان جوشن پوش: برداشتی نوین از حقوق زن در اسلام، ترجمه ملیحه مغازه‌ای، تهران ۱۳۸۰ش.\n(۸۰) مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n(۸۱) مرتضی مطهری، مسئله حجاب، تهران ۱۳۷۰ش.\n(۸۲) محمدرضا مظفر، اصول الفقه، قم ۱۳۷۰ش.\n(۸۳) احمد بن محمد مقدس اردبیلی، زبدة البیان فی احکام القرآن، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران (بی‌تا).\n(۸۴) محمد بن احمد اسماعیل مقدم، ادلة الحجاب، اسکندریه ۱۴۲۵/۲۰۰۵.\n(۸۵) ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n(۸۶) حسینعلی منتظری، رساله توضیح المسائل، تهران ۱۳۷۷ش.\n(۸۸) محمد مؤمن قمی، کتاب الصلاة، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n(۹۰) مجتبی مینوی، «پوشیدن روی یا نپوشیدن روی: در دفاع از کشف حجاب»، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۲.\n(۹۱) محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n(۹۲) احمد بن محمدمهدی نراقی، مستند الشیعة فی احکام الشریعة، ج ۱۶، قم ۱۴۱۹.\n(۹۳) حسین‌بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم ۱۴۰۷ـ۱۴۰۸.\n(۹۴) حسین هاشمی، «نقدی بر ماده ۶۳۸ قما در جرم‌انگاری بدحجابی»، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n(۹۵) علی بن ابوبکر هیثمی، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.\n۱. ↑ اسماعیل بن حماد جوهری، الصحاح:تاج‌اللغة و صحاح‌العربیة، ذیل واژه.\n۲. ↑ محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ذیل واژه.\n۳. ↑ محمد بن محمد زبیدی، تاج‌العروس من جواهرالقاموس، ذیل واژه.\n۴. ↑ محمد اعلی بن علی تهانوی، موسوعة کشّاف الفنون و العلوم، ذیل واژه، چاپ رفیق‌العجم و علی دحروج، بیروت ۱۹۹۶.\n۶. ↑ سیدمحمدحسین فضل‌الله، مجله پیام زن، «جوانان، ورزش و حجاب» شماره ۷۴، ص ۱۹.\n۷. ↑ مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۳۱ـ ۳۳، تهران ۱۳۷۰ش.\n۱۹. ↑ فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۱۷۷، ذیل آیه.\n۲۰. ↑ اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۱۱.\n۲۱. ↑ محمد شوکانی، فتح القدیر، ج۴، ص۳۴۲.\n۲۲. ↑ محمدحسین طباطبائی، المیزان، سوره احزاب آیه ۵۳.\n۲۳. ↑ محمد بن احمد اسماعیل مقدم، ادلة الحجاب، ج۱، ص۲۵۱۲۶۹، اسکندریه ۱۴۲۵/۲۰۰۵.\n۲۴. ↑ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۳۴.\n۲۵. ↑ احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۴۸.\n۲۶. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۳۲۲۳۳.\n۲۷. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۳۹، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۲۸. ↑ عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاة، ج۱، ص۵۲ـ ۵۳، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۲۹. ↑ محمد بن سعد، الطبقات الکبری (لیدن)، ج۸، ص۱۴۳۱۴۴.\n۳۰. ↑ محمد بن سعد، الطبقات الکبری (لیدن)، ج۸، ص۱۴۶ ۱۴۷.\n۳۱. ↑ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۳، ص۱۵۴ـ۱۵۵، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n۳۲. ↑ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۵، ص۷۷ـ۷۸، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n۳۳. ↑ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۶، ص ۴۲(چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n۳۴. ↑ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۶، ص۲۳۹، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n۳۵. ↑ مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۳، ص۱۱۸ـ۱۱۹، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n۳۶. ↑ مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۴۷، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n۳۷. ↑ مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۶۳ـ۱۶۴، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n۳۸. ↑ مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۴، ص۱۷۱، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n۳۹. ↑ مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ج۷، ص۱۱، چاپ محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت (بی‌تا).\n۴۰. ↑ محمد بن عبداللّه حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۵۴، چاپ یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت ۱۴۰۶.\n۴۱. ↑ ابن حنبل، مسندالامام احمد بن حنبل، ج۳، ص۲۲۶، بیروت: دارصادر، (بی‌تا).\n۴۲. ↑ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۶، ص۲۴ـ۲۶، (چاپ محمد ذهنی‌افندی)، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱، چاپ افست بیروت (بی‌تا).\n۴۳. ↑ محمد بن علی ابن بابویه، علل‌الشرایع، ج۱، ص۶۵، نجف ۱۳۸۵۱۳۸۶، چاپ افست قم (بی‌تا).\n۴۴. ↑ اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۱۱، ذیل آیه.\n۴۵. ↑ جلال‌الدین سیوطی، تفسیر سیوطی، ج۶، ص۶۴۱، ذیل آیه.\n۴۶. ↑ محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ذیل واژه.\n۴۷. ↑ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۴، ص۲۴۳، ذیل آیه.\n۴۸. ↑ اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۲۹۴، ذیل آیه.\n۴۹. ↑ احمد بن محمد برقی، المحاسن، ج۱، ص۱۷۰.\n۵۰. ↑ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۸، ص۳۸۴ ۳۸۵.\n۵۱. ↑ علی‌اکبر سیفی مازندرانی، دلیل تحریرالوسیله، ج۶، ص۲۹ـ ۳۰، (تهران) : مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، (بی‌تا).\n۵۲. ↑ محمدتقی بن مقصودعلی مجلسی، روضةالمتقین فی شرح مَن لایحضُرُه الفقیه، ج۸، ص۳۵۳، چاپ حسین موسوی کرمانی و علی پناه اشتهاردی، قم ۱۴۰۶۱۴۱۳.\n۵۳. ↑ علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمی، ج۲، ص۱۹۶، ذیل آیه، بیروت ۱۴۱۲/۱۹۹۱.\n۵۴. ↑ فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ذیل آیه، ج۸، ص۱۸۱.\n۵۵. ↑ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ذیل آیه، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.\n۵۶. ↑ جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۵۶۹، ذیل آیه.\n۵۷. ↑ فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ذیل آیه، ج۸، ص۱۸۱.\n۵۸. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ذیل آیه، ج۲۵، ص۱۸۴، أو، مفاتیح‌الغیب، بیروت ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۵۹. ↑ محمدحسین طباطبائی، المیزان، ذیل آیه، ج۱۶، ص۳۳۹.\n۶۰. ↑ محمد بن احمد اسماعیل مقدم، ادلة الحجاب، ج۱، ص۱۹۱۲۳۷، اسکندریه ۱۴۲۵/۲۰۰۵.\n۶۱. ↑ عبدالاعلی سبزواری، مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج۵، ص۲۳۰۲۳۱، قم ۱۴۱۳۱۴۱۶.\n۶۲. ↑ علی‌اکبر سیفی مازندرانی، دلیل تحریرالوسیله، ج۶، ص۳۰، (تهران) : مؤسسة تنظیم و نشر آثار الامام الخمینی، (بی‌تا).\n۶۳. ↑ عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۵۱ـ۵۲، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۶۴. ↑ محمد مؤمن قمی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۳۵۳، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۶۵. ↑ احمد بن علی جصاص، احکام القرآن، ج۳، ص۴۸۶.\n۶۶. ↑ جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۶۵۹، ذیل آیه.\n۶۷. ↑ اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۲۶، ذیل نور:۳۱.\n۶۸. ↑ محمد بن بهادر زرکشی، البرهان فی علوم القرآن، ج۱، ص۱۹۴، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.\n۶۹. ↑ احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۲، ص۳۱۹.\n۷۰. ↑ احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۳۷.\n۷۱. ↑ جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ذیل آیه، ج۶، ص۱۸۰.\n۷۲. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۰۲۰۲.\n۷۳. ↑ شبیری زنجانی، درس خارج فقه، مورخ ۴/۱۱/۱۳۷۷ش.\n۷۴. ↑ محمدهادی فاضل، بررسی لزوم و حدود حجاب در فقه اهل تسنن، ج۱، ص۳۳، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n۷۵. ↑ محمدهادی فاضل، بررسی لزوم و حدود حجاب در فقه اهل تسنن، ج۱، ص۳۷ـ۳۸، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n۷۶. ↑ احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۲، ص۳۱۹.\n۷۷. ↑ احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۳۸.\n۷۸. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۲۲۰۵.\n۷۹. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۲۸۲۲۹.\n۸۰. ↑ ابن حنبل، مسند الامام احمد بن حنبل، ج۲۱، ص۱۹۷.\n۸۱. ↑ ابن حنبل، مسندالامام احمد بن حنبل، ج۶، ص۲۱۹ـ۲۲۰، بیروت: دارصادر، (بی‌تا).\n۸۲. ↑ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۳۰، ص۱۹۷-۱۹۸، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳\n۸۳. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۴۵۶ـ۴۵۷، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n۸۴. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۴۶۴ـ۴۶۵، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n۸۵. ↑ حسن بن یوسف علامه حلّی، تذکرةالفقهاء، ج۲، ص۵۷۳، چاپ سنگی (بی‌جا، بی‌تا).\n۸۶. ↑ محمد بن حسن فخرالمحققین، ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد، ج۳، ص۷، چاپ حسین موسوی کرمانی، علی پناه اشتهاردی، و عبدالرحیم بروجردی، قم ۱۳۸۷۱۳۸۹، چاپ افست ۱۳۶۳ش.\n۸۷. ↑ احمد بن محمد اشعری قمی، النوادر، ج۱، ص۱۰۳، قم ۱۴۰۸.\n۸۸. ↑ محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، الوافی، ج۲۱، ص۱۶۴۱۶۵، چاپ ضیاءالدین علامه اصفهانی، اصفهان ۱۳۶۵۱۳۷۴ش.\n۸۹. ↑ حسن بن عبداللّه عسکری، معجم‌الفروق اللغویة، ج۱، ص۱۷۶، الحاوی لکتاب ابی‌هلال العسکری و جزءآ من کتاب السید نورالدین الجزائری، قم ۱۴۱۲.\n۹۰. ↑ محمدمهدی شمس‌الدین، مسائل حرجة فی فقه المرأة، ج۱، ص۶۴، کتاب :۱ الستر و النظر، بیروت ۲۰۰۱.\n۹۱. ↑ مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۸۱، تهران ۱۳۷۰ش.\n۹۲. ↑ محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی، العروةالوثقی، ج۲، ص۳۱۶۳۱۹، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n۹۳. ↑ عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۱۶۵ـ۱۶۶، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۹۴. ↑ عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۷۱.\n۹۵. ↑ محمدعلی کاظمی خراسانی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۳۸۳، تقریرات درس آیةاللّه نائینی، قم ۱۴۱۱.\n۹۶. ↑ عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۱۰۶، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۹۷. ↑ عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۲۳، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۹۸. ↑ عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۴۵، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۹۹. ↑ محمد مؤمن قمی، کتاب الصلاة، ج۱، ص۳۳۴، پانویس ۲، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۱۰۰. ↑ اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۳۱۵، ذیل نور:۶۰.\n۱۰۱. ↑ محمدمهدی شمس‌الدین، مسائل حرجة فی فقه المرأه، ج۱، ص۶۶، کتاب :۱ الستر و النظر، بیروت ۲۰۰۱.\n۱۰۲. ↑ عبداللّه جوادی آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۱۳۰ـ۱۳۶، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۱۰۳. ↑ علی‌اکبر کلانتری، فقه و پوشش بانوان، ج۱، ص۸۱ـ۸۷، قم ۱۳۸۳ش.\n۱۰۴. ↑ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۲۲.\n۱۰۵. ↑ احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۷، ص۱۵۰.\n۱۰۶. ↑ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۲، ص۳۰۹، ذیل آیه.\n۱۰۷. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۸۵۸۶، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۰۸. ↑ مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۸۸، تهران ۱۳۷۰ش.\n۱۰۹. ↑ مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۱۴۴-۱۴۵، تهران ۱۳۷۰ش.\n۱۱۰. ↑ محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی، العروةالوثقی، ج۵، ص۴۹۴۴۹۵، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n۱۱۱. ↑ عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۷۱.\n۱۱۲. ↑ وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، ج۱، ص۷۴۶.\n۱۱۳. ↑ محمد بن حسن طوسی، المبسوط فی فقه الامامیه، ج۴، ص۱۶۰، ج ۴، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران ۱۳۸۸.\n۱۱۴. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهره، ج۲۳، ص۵۵۵۶، قم ۱۳۶۳۱۳۶۷ش.\n۱۱۵. ↑ احمد بن محمدمهدی نراقی، مستند الشیعة فی احکام الشریعه، ج۱۶، ص۴۶، قم ۱۴۱۹.\n۱۱۶. ↑ ابن حزم، المُحلّی، ج۳، ص۲۱۰.\n۱۱۷. ↑ محمد بن احمد شمس‌الائمه سرخسی، المبسوط، ج۱۰، ص۱۵۲ ۱۵۴، بیروت ۱۴۰۶/۱۹۸۶.\n۱۱۸. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۱، ص۴۳۱.\n۱۱۹. ↑ احمد دردیر ابوالبرکات، الشرح الکبیر، ج۱، ص۲۱۴، بیروت:داراحیاء الکتب العربیة، (بی‌تا).\n۱۲۰. ↑ عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۷۲.\n۱۲۱. ↑ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۲، ص۲۲۹، ذیل نور:۳۱.\n۱۲۲. ↑ جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۱۸۰، ذیل نور:۳۱.\n۱۲۳. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۰۲۰۲.\n۱۲۴. ↑ حسین‌بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۴، ص۲۷۵۲۷۶، قم ۱۴۰۷۱۴۰۸.\n۱۲۵. ↑ احمد بن علی جصاص، احکام القرآن، ج۵، ص۱۷۲.\n۱۲۶. ↑ فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۲۴۱، ذیل آیه.\n۱۲۷. ↑ محمدحسین طباطبائی، المیزان، ج۱۵، ص۱۱۱، ذیل آیه.\n۱۲۸. ↑ احمد بن محمد مقدس اردبیلی، زبدة البیان فی احکام القرآن، ج۱، ص۵۴۵، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران (بی‌تا).\n۱۲۹. ↑ جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۱۸۰، ذیل نور:۳۱.\n۱۳۰. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲، ص۵۲۲ ۵۲۳.\n۱۳۱. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۱۲۰۲.\n۱۳۲. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۱۵۲۱۶.\n۱۳۳. ↑ محمد بن احمد شمس‌الائمه سرخسی، المبسوط، ج۱۰، ص۱۵۲ ۱۵۴، بیروت ۱۴۰۶/۱۹۸۶.\n۱۳۴. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۱، ص۴۳۱.\n۱۳۵. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۵۷۷، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۳۶. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۴۵۴، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n۱۳۷. ↑ علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض‌المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، ج۱۰، ص۶۸۶۹، قم ۱۴۱۲۱۴۲۰.\n۱۳۸. ↑ فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۲۴۱، ذیل آیه.\n۱۳۹. ↑ محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ذیل «خمر».\n۱۴۰. ↑ ابوجعفر طبری، تفسیر الطبری جامع البیان، ج۱۹، ص۱۵۹، ذیل آیه.\n۱۴۱. ↑ فضل بن حسن طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۲۴۱، ذیل آیه.\n۱۴۲. ↑ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۲، ص۲۳۰، ذیل آیه.\n۱۴۳. ↑ محمدحسین طباطبائی، المیزان، ج۱۵، ص۱۱۲، ذیل آیه.\n۱۴۴. ↑ ابن حزم، المُحلّی، ج۳، ص۲۱۶، چاپ احمد محمد شاکر، بیروت:دارالآفاق الجدیدة، (بی‌تا).\n۱۴۵. ↑ محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ج۵، ص۲۴۳، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\n۱۴۶. ↑ محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ج۱۴، ص۲۸، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\n۱۴۷. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۱۹۹.\n۱۴۸. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۵۲۰۶.\n۱۴۹. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۲۳ ۲۲۵.\n۱۵۰. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۲۹.\n۱۵۱. ↑ مرتضی بن محمدامین انصاری، النّکاح، ج۱، ص۳۸ ۴۳، قم ۱۴۱۵.\n۱۵۲. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۲۱ ۲۲، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۱۵۳. ↑ علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض‌المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، ج۱۰، ص۶۹ ۷۰، قم ۱۴۱۲۱۴۲۰.\n۱۵۴. ↑ احمد بن محمدمهدی نراقی، مستند الشیعة فی احکام الشریعة، ج۱۶، ص۴۹، قم ۱۴۱۹.\n۱۵۵. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۱، ص۶۳۷، بیروت: دارالکتاب العربی، (بی‌تا).\n۱۵۶. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۷، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۵۷. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۸۸۰، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۵۸. ↑ جلال رفیع، یادداشت‌ها و ره‌آوردهای سفر نیویورک، در بهشت شدّاد آمریكای متمدن، آمریكای متوحش.\n۱۵۹. ↑ احمد صبوری اردوباری، آیین بهزیستی اسلام، ج ۳، ص ۳۰۲.\n۱۶۰. ↑ غلامعلی حداد عادل، فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی، ص ۶۹ـ۷۰.\n۱۶۱. ↑ احمد صبوری اردوباری، بهایِ یک نگاه.\n۱۶۲. ↑ محمدتقی فلسفی، كودک از نظر وراثت و تربیت، ج۲.\n۱۶۳. ↑ روح‌الله حسینیان، حریم عفاف.\n۱۶۴. ↑ مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ص۸۴ - ۹۴.\n۱۶۵. ↑ احمد اردوباری، آیین بهزیستی اسلام، ج ۳، ص ۲۲۲.\n۱۶۶. ↑ مجموعه مقالات پوشش و عفاف.\n۱۶۷. ↑ دومین نمایشگاه تشخص و منزلت زن در نظام اسلامی.\n۱۶۸. ↑ اسدالله محمدی‌نیا، آنچه باید یک زن بداند، بخش‌های ۳ و ۴ و ۵.\n۱۶۹. ↑ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۳۵.\n۱۷۰. ↑ علی بن ابوبکر هیثمی، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، ج۴، ص۲۵۵، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.\n۱۷۱. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۶۵۶۷.\n۱۷۲. ↑ مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۲۳۵۲۳۹، تهران ۱۳۷۰ش.\n۱۷۳. ↑ یوسف بن احمد بحرانی، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة، ج۷، ص۷، قم ۱۳۶۳۱۳۶۷ش.\n۱۷۴. ↑ محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ج۱۴، ص۲۸، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\n۱۷۵. ↑ موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، الموسوعة الفقهیه، ج۸، ص۳۳۹.\n۱۷۶. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۷، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۷۷. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۴۱۴۲، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۱۷۸. ↑ محمد مؤمن قمی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۳۳۴، پانویس۲، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۱۷۹. ↑ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۳۵.\n۱۸۰. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۱۹۰۱۹۵.\n۱۸۱. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۷، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۸۲. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۴۹، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۱۸۳. ↑ محمدمهدی شمس‌الدین، مسائل حرجة فی فقه المرأه، ج۱، ص۱۸۶ـ۱۹۰، کتاب :۱ الستر و النظر، بیروت ۲۰۰۱.\n۱۸۴. ↑ شبیری زنجانی، درس خارج فقه، مورخ ۱۶/۹/۱۳۷۷ش، ۱/۱۲/۱۳۷۷ش).\n۱۸۵. ↑ جلال‌الدین سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، ج۶، ص۱۷۹، ذیل نور:۳۱.\n۱۸۶. ↑ حسین‌بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۴، ص۲۷۵۲۷۶، قم ۱۴۰۷۱۴۰۸.\n۱۸۷. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۸، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۸۸. ↑ محمد بن احمد اسماعیل مقدم، ادلة الحجاب، ج۱، ص۲۸۳ـ۳۲۷، اسکندریه ۱۴۲۵/۲۰۰۵.\n۱۸۹. ↑ عبداللّه جوادی‌آملی، کتاب الصلاه، ج۱، ص۴۱، تقریرات درس آیةاللّه محقق داماد، قم ۱۴۰۵.\n۱۹۰. ↑ محمدرضا مظفر، اصول الفقه، ج۲، ص۱۵۵۱۵۷، قم ۱۳۷۰ش.\n۱۹۱. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۷، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۹۲. ↑ زین‌الدین بن علی شهیدثانی، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، ج۷، ص۴۷۴۸، قم ۱۴۱۳۱۴۱۹.\n۱۹۳. ↑ علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض‌المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، ج۱۰، ص۷۱، قم ۱۴۱۲۱۴۲۰.\n۱۹۴. ↑ محسن حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ج۱۴، ص۲۸۲۹، چاپ افست قم ۱۴۰۴.\n۱۹۵. ↑ یوسف قرضاوی، النقاب للمرأة: بین القول ببدعیته و القول بوجوبه، ج۱، ص۴۱ـ۵۵، بیروت ۱۴۲۲/۲۰۰۱.\n۱۹۶. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۵۸۱، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۱۹۷. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۴۰۵۱، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۱۹۸. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۱۰۴.\n۱۹۹. ↑ محمدباقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۱۰۱، ص۳۳-۳۵، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳\n۲۰۰. ↑ اسماعیل بن عمر بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج۳، ص۵۱۴، ذیل آیه.\n۲۰۱. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۷۵۷۸، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۲۰۲. ↑ ابن قدامه، المغنی، ج۷، ص۱۰۵.\n۲۰۳. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۷۱۷۲، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۲۰۴. ↑ عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۹۲، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.\n۲۰۵. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۵۱۵۵، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۲۰۶. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳.\n۲۰۷. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۵۳.\n۲۰۸. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۵۹.\n۲۰۹. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۶۰.\n۲۱۰. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه،ج۲۰، ص۱۹۳۱۹۴.\n۲۱۱. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۳۵۲۳۶.\n۲۱۲. ↑ سوره حجرات/۴۹، آیه۱۳.\n۲۱۳. ↑ جمعه/سوره۶۲، آیه۲.\n۲۱۴. ↑ سوره نور/۲۴، آیه۳۰.\n۲۱۵. ↑ سوره احزاب/۳۳، آیه۵۳.\n۲۱۶. ↑ سوره نور/۲۴، آیه۶۰.\n۲۱۷. ↑ سوره احزاب/۳۳، آیه۵۹.\n۲۱۸. ↑ بحار الأنوار ج۱۰۱، ص۳۴.\n۲۱۹. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۳۲.\n۲۲۰. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۳۳.\n۲۲۱. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۳۰۳۱.\n۲۲۲. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه،ج۲۰، ص۱۸۵۱۸۶.\n۲۲۳. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۱۹۰۱۹۵.\n۲۲۴. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۰۷۲۰۹.\n۲۲۵. ↑ محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل‌الشیعه، ج۲۰، ص۲۱۱ ۲۱۲.\n۲۲۶. ↑ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۶۸، ص۲۶۸-۲۷۲، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.\n۲۲۷. ↑ محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی‌یزدی، العروةالوثقی، ج۵، ص۴۹۰، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n۲۲۸. ↑ وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، ج۷، ص۳۳۶ـ۳۳۷، دمشق ۱۴۰۴/۱۹۸۴.\n۲۲۹. ↑ خسرو باقری، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، ص۶۶-۷۳.\n۲۳۰. ↑ ناهید طیبی، حجاب و عفاف مروری دوباره، مجله پیام زن، شماره ۹۵، ص۷۵.\n۲۳۱. ↑ سوره اعراف/۷، آیه۵۸.\n۲۳۲. ↑ كیهان لندن، ۱۱/۳/۱۳۷۴.\n۲۳۳. ↑ محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، واژه عفّت.\n۲۳۴. ↑ حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص۳۳۹، واژه عفّت.\n۲۳۵. ↑ احمد بن محمد فیومی، المصباح المنیر، ج۱، ص۴۱۸، واژه عفّت.\n۲۳۶. ↑ سوره نور/۲۴، آیه۶۰.\n۲۳۷. ↑ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۱۴۶.\n۲۳۸. ↑ مهدی مهریزی، حجاب.\n۲۳۹. ↑ سیدعلی سادات فخر، حجاب ارزش یا روش، كتاب نقد، ش ۱۷(فمینیزم)\n۲۴۰. ↑ ناهید طیبی، حجاب و عفاف، مروری دوباره، مجله پیام زن، ش ۹۵ و ۹۶.\n۲۴۱. ↑ مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، مجله حدیث زندگی، ویژه عفاف. شماره ۶، مرداد و شهریور ۱۳۸۱.\n۲۴۲. ↑ محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی، العروةالوثقی، ج۵، ص۴۹۵، قم ۱۴۱۷۱۴۲۰.\n۲۴۳. ↑ عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۷۵.\n۲۴۴. ↑ عبدالرحمان جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۱، ص۱۹۲، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.\n۲۴۵. ↑ ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۲، ص۳۴۷، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n۲۴۶. ↑ شبیری زنجانی، درس خارج فقه، مورخ ۱۵/۹/۱۳۷۷ش.\n۲۴۷. ↑ محمدتقی خوئی، المبانی فی شرح العروة الوثقی:النکاح، ج۲، ص۱۰۴۱۰۵، تقریرات درس آیةاللّه خوئی، در موسوعة الامام خوئی، ج ۳۲، قم:مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶/۲۰۰۵.\n۲۴۸. ↑ محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرایع‌الاسلام، ج۲۹، ص۸۲، ج ۲۹، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.\n۲۴۹. ↑ وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، ج۷، ص۱۹، دمشق ۱۴۰۴/۱۹۸۴.\n۲۵۰. ↑ شبیری زنجانی، درس خارج فقه مورخ ۱۰/۹/۱۳۷۷ش\n۲۵۱. ↑ حسینعلی منتظری، رساله توضیح المسائل، ج۱، ص۴۵۷، تهران ۱۳۷۷ش.\n۲۵۲. ↑ ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۲، ص۳۴۹، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n۲۵۳. ↑ علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، ج۱، ص۴۱۴، قم ۲۰۰۰.\n۲۵۴. ↑ ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۱۹۷، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۲۵۵. ↑ ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۱۹۹، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۲۵۶. ↑ ابوالقاسم خوئی و جواد تبریزی، صراة النجاة: استفتاءات لآیةاللّه العظمی الخوئی مع تعلیقة و ملحق لآیةاللّه العظمی التبریزی، ج۱، ص۵۰۵، قم ۱۴۱۶ـ۱۴۱۸.\n۲۵۷. ↑ محمدرضا گلپایگانی، مجمع‌المسائل، ج۲، ص۱۸۷۱۸۸، قم، ج ۲، ۱۳۶۴ش، ج ۳، (بی‌تا).\n۲۵۸. ↑ ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۱۹۷، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۲۵۹. ↑ ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۳، ص۲۵۶، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n۲۶۰. ↑ علی خامنه‌ای، اجوبة الاستفتاءات، ج۲، ص۷۹، کویت ۱۴۱۵/۱۹۹۵، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.\n۲۶۱. ↑ ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۲۰۴، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۲۶۲. ↑ ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۲۰۶-۲۰۸، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۲۶۳. ↑ حسینعلی منتظری، رساله توضیح المسائل، ج۱، ص۴۵۷، تهران ۱۳۷۷ش.\n۲۶۴. ↑ علی خامنه‌ای، اجوبة الاستفتاءات، ج۲، ص۸۵، کویت ۱۴۱۵/۱۹۹۵، بیروت ۱۴۲۰/۱۹۹۹.\n۲۶۵. ↑ ابوالقاسم خوئی و جواد تبریزی، صراة النجاة: استفتاءات لآیةاللّه العظمی الخوئی مع تعلیقة و ملحق لآیةاللّه العظمی التبریزی، ج۵، فتاوی تبریزی، ص۴۲۹، قم ۱۴۱۶ـ۱۴۱۸.\n۲۶۶. ↑ علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، ج۱، ص۴۸۶، قم ۲۰۰۰.\n۲۶۷. ↑ علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، ج۱، ص۵۴۲، قم ۲۰۰۰.\n۲۶۸. ↑ ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۲، ص۳۴۹۳۵۰، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n۲۶۹. ↑ ناصر مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ج۳، ص۲۴۹، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، قم ۱۳۸۵ش.\n۲۷۰. ↑ ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات،ج۲، ص۱۹۶، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۲۷۱. ↑ شبیری زنجانی، درس خارج فقه، مورخ ۴/۱۱/۱۳۷۷ش\n۲۷۲. ↑ ابوالقاسم خوئی، المسائل الشرعیة:استفتاءات، المعاملات، ج۲، ص۲۱۱، قم ۱۴۲۱/۲۰۰۰.\n۲۷۳. ↑ ابوالقاسم خوئی و جواد تبریزی، صراة النجاة: استفتاءات لآیةاللّه العظمی الخوئی مع تعلیقة و ملحق لآیةاللّه العظمی التبریزی، ج۲، ص۳۷۲، قم ۱۴۱۶ـ۱۴۱۸.\n۲۷۴. ↑ حسینعلی منتظری، رساله توضیح المسائل، ج۱، ص۴۵۷، تهران ۱۳۷۷ش.\n۲۷۵. ↑ علی سیستانی، استفتاءات المرجع الدینی الأعلی السید السیستانی مدظله، ج۱، ص۵۴۲، قم ۲۰۰۰.\n۲۷۶. ↑ محمد سروش، دین و دولت در اندیشه اسلامی، ج۱، ص۱۷۴ـ۱۷۵، قم ۱۳۷۸ش.\n۲۷۷. ↑ محمد سروش، دین و دولت در اندیشه اسلامی، ج۱، ص۴۹۹ـ۵۰۳، قم ۱۳۷۸ش.\n۲۷۸. ↑ محمد سروش، دین و دولت در اندیشه اسلامی، ج۱، ص۵۰۶ ـ۵۰۷، قم ۱۳۷۸ش.\n۲۷۹. ↑ محسن فقیه شیرازی، نقد مقاله حبل‌المتین، ج۱، ص۲۷۱، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۱.\n۲۸۰. ↑ ابن حنبل، مسندالامام احمد بن حنبل، ج۲، ص۳۴۳.\n۲۸۱. ↑ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۵، ص۵۳۷.\n۲۸۲. ↑ احمد بن حسین بیهقی، السنن الکبری، ج۲، ص۲۲۶، بیروت: دارالفکر، (بی‌تا).\n۲۸۳. ↑ احمد خان ملک ساسانی، یادبودهای سفارت استانبول، ج۱، ص۲۲۶ـ ۲۲۸، تهران ۱۳۴۵ش.\n۲۸۴. ↑ الیز ساناساریان، جنبش قوق نان در ایران: طغیان، ج۱، ص۹۸ـ۱۰۰، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۵۷، ترجمه نوشین احمدی خراسانی، تهران ۱۳۸۴ش.\n۲۸۵. ↑ فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۳۰ـ۳۲، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n۲۸۶. ↑ فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۴۶ـ۴۸، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n۲۸۷. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۶، ص۲۵۴، پانویس.\n۲۸۸. ↑ رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۲۹ـ۳۱، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n۲۸۹. ↑ رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۳۵، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n۲۹۰. ↑ رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۳۵ـ۳۶، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n۲۹۱. ↑ قاسم امین، تحریرالمرأة، ج۱، ص۵۶ـ۶۸، قاهره ۱۳۱۶/۱۸۹۹.\n۲۹۲. ↑ نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، ص۲۳۷-۲۴۴، بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸\n۲۹۳. ↑ نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، ص۲۶۳-۲۶۴، بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸\n۲۹۴. ↑ نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، ص۲۶۶-۲۷۰،بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸\n۲۹۵. ↑ مجتبی مینوی، پوشیدن روی یا نپوشیدن روی: در دفاع از کشف حجاب، ج۱، ص۱۲۶۳ـ ۱۲۶۷، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۲.\n۲۹۶. ↑ رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۳۳ـ۳۴، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n۲۹۷. ↑ رسول جعفریان، بدعت کشف حجاب در ایران، ج۱، ص۴۳، در رسائل حجابیه: شصت سال تلاش علمی در برابر بدعت کشف حجاب، چاپ رسول جعفریان، دفتر۱، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش الف.\n۲۹۸. ↑ ابوالحسن طالقانی طهرانی، محاکمه در موضوع حجاب، ج۱، ص۴۱۶ـ۴۱۸، در رسائل حجابیه، همان منبع، دفتر۱.\n۲۹۹. ↑ رسول جعفریان، كتاب‌شناسى حجاب، در همان، دفتر۲،ص۱۳۳۷-۱۳۴۸، قم: دلیل ما، ۱۳۸۰ش ب.\n۳۰۰. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۶، ص۲۵۴.\n۳۰۱. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۷، ص۵۷.\n۳۰۲. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۱، ص۹.\n۳۰۳. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۱، ص۶۳.\n۳۰۴. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۹۰.\n۳۰۵. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۱۵۴.\n۳۰۶. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۱۶۴۱۶۵.\n۳۰۷. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۲، ص۱۹۲.\n۳۰۸. ↑ آقابزرگ طهرانی،الذریعه، ج۱۵، ص۱۸۳.\n۳۰۹. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۵، ص۲۷۲.\n۳۱۰. ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۷، ص۲۳۵.\n۳۱۱. ↑ انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، تهران: سروش، کتاب ۲، ص ۱۲۶، ج۱، ص۲۶۸، کتاب ۱، ۱۳۷۶ش، کتاب ۲، ۱۳۷۷ش.\n۳۱۲. ↑ انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، کتاب ۲، ص۱۲۹، ج۱، ص۲۶۸، تهران: سروش، کتاب ۱، ۱۳۷۶ش، کتاب ۲، ۱۳۷۷ش.\n۳۱۳. ↑ محمدحسین حافظیان، زنان و انقلاب: داستان ناگفته، ج۱، ص۱۶۹ـ۱۷۸، تهران ۱۳۸۰ش.\n۳۱۴. ↑ امام خمینی، صحیفه نور، ج۲، ص۲۵۹، تهران، ج ۲، ۱۳۶۱ش، ج ۹، ۱۳۷۴ش، ج ۱۹، ۱۳۶۸ش.\n۳۱۵. ↑ امام خمینی، صحیفه نور، ج۹، ص۹۵۹۶، تهران، ج ۲، ۱۳۶۱ش، ج ۹، ۱۳۷۴ش، ج ۱۹، ۱۳۶۸ش.\n۳۱۶. ↑ امام خمینی، صحیفه نور، ج۱۹، ص۱۲۱، تهران، ج ۲، ۱۳۶۱ش، ج ۹، ۱۳۷۴ش، ج ۱۹، ۱۳۶۸ش.\n۳۱۷. ↑ محمدرضا گلپایگانی، مجمع‌المسائل، ج۳، ص۲۱۰۲۱۱، قم، ج ۲، ۱۳۶۴ش، ج ۳، (بی‌تا).\n۳۱۸. ↑ حسین هاشمی، نقدی بر ماده ۶۳۸ قما در جرم‌انگاری بدحجابی، ج۱، ص۱۵۲ـ۱۵۵، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\n۳۱۹. ↑ دان کیوپیت، دریای ایمان، ج۱، ص۴۱ـ۴۲، ترجمه حسن کامشاد، تهران ۱۳۸۰ش.\n۳۲۰. ↑ دان کیوپیت، دریای ایمان، ج۱، ص۱۵۹، ترجمه حسن کامشاد، تهران ۱۳۸۰ش.\n۳۲۱. ↑ ویلیام جیمز دورانت، تاریخ تمدن، ج۵، ص۶۱۴ـ ۶۱۸، ج ۵: رنسانس، ترجمه صفدر تقی‌زاده و ابوطالب صارمی، تهران ۱۳۶۷ش.\n۳۲۲. ↑ قاسم امین، تحریرالمرأه، ج۱، ص۵۶، قاهره ۱۳۱۶/۱۸۹۹.\n۳۲۳. ↑ احمد کسروی، خواهران و دختران ما، ج۱، ص۶ـ ۱۰، تهران ۱۳۲۴ش.\n۳۲۴. ↑ مرتضی مطهری، مسئله حجاب، ج۱، ص۲۰۵ ۲۰۶، تهران ۱۳۷۰ش.\n۳۲۵. ↑ فاطمه مرنیسی، زنان پرده‌نشین و نخبگان جوشن پوش: برداشتی نوین از حقوق زن در اسلام، ج۱، ص۲۷۲ـ ۲۷۳، ترجمه ملیحه مغازه‌ای، تهران ۱۳۸۰ش.\n۳۲۶. ↑ قاسم امین، تحریرالمرأه، قاهره ۱۳۱۶/۱۸۹۹.\n۳۲۷. ↑ نظیرة زین‌الدین، السُفُور و الحجاب، بیروت ۱۳۴۶/۱۹۲۸.\n۳۲۸. ↑ فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۱۲ـ۱۵، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n۳۲۹. ↑ فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۲۲، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n۳۳۰. ↑ فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۵۲ـ۵۳، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n۳۳۱. ↑ فاطمه صادقی، جنسیت، ج۱، ص۶۱، ناسیونالیسم و تجدد در ایران (دوره پهلوی اول)، تهران ۱۳۸۴ش.\n۳۳۲. ↑ مصطفی میرمحمدی، عدم ممنوعیت حجاب اسلامی از منظر حقوق بین‌الملل اقلیت‌ها، ج۱، ص۵۰، کتاب زنان، ش ۳۷ (پاییز ۱۳۸۶).\nدانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «حجاب»، شماره۵۸۱۶.\nسایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله «مفهوم و ابعاد حجاب»، تاریخ بازیابی ۹۶/۱۲/۱۶.


تعمیرات سالیانه نیروگاه مارون آغاز شد | سازمان آب و برق خوزستان\nمعاون مهندسی و بهره برداری نیروگاه مارون از آغاز تعمیرات سالیانه آن نیروگاه خبر داد.\nبه گزارش شبکه خبری سازمان آب و برق خوزستان، "هادی هوشیار" با بیان این که با تلاش مهندسان و تکنسین های فنی شرکت بهره برداری از سد، نیروگاه و شبکه های آبیاری مارون تعمیرات سالیانه واحدهای اول و دوم آغاز شده است افزود: با توجه به برنامه های بازرسی و نگهداری و اولویت های رفع نقص مشخص شده، پیش بینی می شود عملیات فوق ظرف مدت 26 روز به اتمام برسد.\nهوشیار، با اشاره به اینکه تعمیرات سالیانه واحد اول و دوم در سه بخش مکانیک، ابزار دقیق و الکتریک انجام خواهد شد، افزود: این فعالیت در راستای تعمیرات پیشگیرانه تجهیزات نیروگاه بوده و فعالیت هایی نظیر کالیبراسیون تجهیزات ابزار دقیق و کارت های سیستم کنترل علاوه بر اقدامات روتین سالیانه که شامل بازرسی از کلیه تجهیزات بوده صورت خواهد گرفت.\nوی خاطر نشان کرد: تعمیرات سالیانه با هدف حفظ آمادگی کامل واحدهای نیروگاه و اطمینان از صحت عملکرد تجهیزات به منظور پاسخگویی به برنامه های تولید انرژی آتی صورت می گیرد.


عرضه زمین باید متناسب با تقاضای مردم برای مسکن انجام شود - مسیر اقتصاد\nمدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری وزارت راه:\nشناسه خبر: ۱۲۵۹۲۶ ۱۵ آذر ۱۴۰۰ - ۰۹:۳۰ دسته : خبر, مسکن, هشتمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی\nمهندس غلامرضا کاظمیان مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری وزارت راه و شهرسازی، ضمن تاکید بر اینکه وظیفه دولت تامین مسکن برای تمامی مردم کشور است، افزود: در عین حال در بحث عرضه زمین برای ساخت مسکن لازم است به تعادل عرضه و تقاضا توجه شود و تنها در مکان‌هایی زمین عرضه شود که اولا تقاضای مسکونی وجود دارد و در ثانی منابع طبیعی کافی برای توسعه زیست شهری وجود دارد.\nمهندس غلامرضا کاظمیان مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری وزارت راه و شهرسازی، ضمن بیان اینکه در بازار مسکن علاوه بر سمت عرضه، باید به سمت تقاضا نیز توجه شود، افزود: تعادل بخشی به عرضه و تقاضا اولین مسئله در ساخت مسکن و به تبع آن تامین زمین عمومی برای آن است. در واقع باید به این سئوال پاسخ داده شود که مسکن در چه مکانی مورد تقاضاست و تنها در این مکان ها به دنبال عرضه زمین باشیم و در غیر اینصورت انحراف در تخصیص منابع رخ میدهد و مسکن ساخته شده هم به گروه هدف اصابت نخواهد کرد.\nکاظمیان ضمن تاکید بر اینکه تامین مسکن برای همه مردم ایران، طبق قانون اساسی از وظایف دولت است، ادامه داد: در عین حال این کار باید متناسب با شرایطی انجام شود که یکی از آن‌ها تامین مسکن متناسب با تقاضای موجود در بازار است.\nمسئله اصلی ساخت مسکن در کشور کمبود عرضه زمین نیست\nمدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری وزارت راه و شهرسازی در ادامه گفت: آیا مساله مسکن در ایران مشکل کمبود زمین است؟ دوم اینکه آیا مساله مسکن کمبود عرضه واحد مسکونی است؟ این دو سوال کلیدی است که باید به آن جواب دهیم. البته که مخالف ساخت مسکن جدید و متناسب و با کیفیت نیستم، اما آیا مساله کمبود عرضه است؟ تصور می کنم مساله مسکن در ایران عرضه زمین نیست که با عرضه مشکل حل شود. چراکه مساحت کل اراضی سکونتگاهی شهری و روستایی در ایران در ۶۰ سال گذشته و رشد مساحت زمین‌های تجهیز شده و اختصاص داده شده بیش از رشد جمعیت بوده است. در ۲۵ سال گذشته مساحت تخصیص داده شده دو برابر شده اما جمعیت دو برابر نشده پس مشکل عرضه زمین نیست.\nوی افزود: اراضی اطراف شهر مثل فیلتر تصفیه هوا عمل می کند. به همین دلیل اتفاقا رشد افقی تاثیر بیشتری در افزایش آلودگی هوا و کاهش کیفیت زندگی دارد. واگذار کردن زمین بیشتر به معنای حل مشکل نیست و بخشی از آن در نهایت فریز و احتکار می‌شود و سوداگران استفاده آن را می‌برند.\nاخذ مالیات از زمین‌های خالی به ساخت مسکن کمک می‌کند\nکاظمیان در پایان با انتقاد از اینکه در ایران از نگهداری زمین خالی مالیات گرفته نمی‌شود، گفت: در حالیکه در کشورهای دیگر اگر ۵ سال زمین را احتکار کنند عوارضش معادل قیمت خود زمین می‌شود. برای ساخت مسکن فقط زمین لازم نیست، ما در کشور با مشکل کمیابی منابع هم مواجهیم. خلاصه اینکه عرضه زمین را باید در جایی انجام دهیم که با منافع ملی، شهری و اقتصاد خرد ما در سطح بنگاه و خانوار انطباق داشته باشد.


از افراط وسیاست‌زدگی فایده‌ای نصیبمان نشد | خبرگزاری ایلنا\nسه‌شنبه ۲۹ اسفند ۱۳۹۶ | 07:36 ۲۹ اسفند ۱۳۹۶\nکد خبر: 238937 ۱۳۹۳/۱۰/۱۴ ۱۳:۲۰:۰۰ A\nرییس دفتر رییس جمهوری در کنفرانس اقتصاد ایران:\nاکثر تحقیقات و مقالات درگوشه‌ای از کتابخانه‌ها خاک می‌خورد و در تصمیم‌گیری‌ها از این تحقیقات استفاده نمی‌شود و کم گذاشتن محققان ما به ملاحظات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی منجر به بی‌توجهی به علم اقتصاد می‌شود.\nرییس دفتر رییس جمهوری گفت: جلسات اقتصادی دولت هفته‌ای دوبار با حضور اقتصاددانان به طور منظم تشکیل می‌شود.\nبه گزارش خبرنگار ایلنا محمد نهاوندیان در اولین کنفرانس اقتصاد ایران گفت: برگزاری این کنفرانس در اینجامعیت تحقق یک آرزوی دیرینه است و در بسیاری از کشور‌ها با اقتصادهای در حال پیشرفت حضور یک جمع فرهیخته اقتصادی که بر کلیه مسائل اقتصاد بتواند به طور مستمر و سازمان یافته بپردازد چندان آسان نیست.\nوی افزود: اینکه ما بتوانیم دانشگاه را در کنار صنعت و سیاستگذار داشته باشیم و تحقیق و تصمیم و اجرا فرصتی برای تبادل نظر و تجربیات و تاکید بر اولویت‌ها باشد لازمه اقتصادی است که مرتبا خود را تسهیل کند.\nنهاوندیان در خصوص فاصله بین دانشگاه وصنعت، گفت: فراوان در این مورد سخن گفته شده و در خصوص بومی کردن علوم وکاستن فاصله‌ها و بیان راه حل‌ها در این زمینه سخن گفته شده است.\nوی گفت: ما نفعی نمی‌بریم که در محافل علمی به نقد سیاست‌های جاری بپرادزیم و فایده‌ای نمی‌بریم که درجمع فعالان اقتصادی تنها به نقد بپردازیم و به نظر محققان و فعالان اقتصادی بی‌اعتنا باشیم تنها راه حل با هم سخن گفتن است.\nرئیس دفتر رئیس جمهور با اشاره به همایش خروج از رکود که پیش از همایش اقتصاد ایران برگزار شد، گفت: این همایش‌ها می‌تواند به ایجاد مجمعی برای تولید تحقیقات و ارتقای تحقق در سیاست‌ها منجر شود البته تاکید براینکه ما نیاز داریم مسائل بومی خود را بشناسیم و راه حلهای بومی را در یابیم و با توجه به اقتضائات فرهنگی و ویژگی‌های سیاسی و ارزشی پیش رویم درست است اما این موضوع به معنای محروم کردن خود از تجربیات دیگران نیست.\nنهاوندیان ادامه داد: آنچه به عنوان علم به دست آمده باید از آن بهره گرفت؛ ساحت‌های الهی در حیات اجتماعی را باید شناخت که یکی از این ساحت‌ها ساحت اقتصاد است.\nوی تصریح کرد: نمی‌شود تجربیات گرانقدری را که شرکت پرهزینه و یا توفیقاتی را حاصل کرده کنار گذاشت و چرخ را از آغاز ساخت.\nوی گفت: البته در مطالعه این تجربه باید اقتضائات و مجموعه فرهنگی آن تجربه را نیز ملاحظه کرد که این موضوع به معنای جامعه نگری در عمل و شناخت است اگر ما در مطالعات اقتصادی خود در دانشگاه‌ها و در تدریس و تحقیق توجهی به ابعاد دیگر اجتماعی نکنیم نهایت توفیق خود را در انجام یک تحقیق اقتصادی به دست نمی‌آوریم.\nوی گفت: اکثر تحقیقات و مقالات درگوشه‌ای از کتابخانه‌ها خاک می‌خورد و در تصمیم‌گیری‌ها از این تحقیقات استفاده نمی‌شود و کم گذاشتن محققان ما به ملاحظات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی منجر به بی‌توجهی به علم اقتصاد می‌شود.\nوی با بیان اینکه به جای ملامت کردن اقتصادانان بد نیست مطالعه‌ای در خصوص اصلی‌ترین تصمیمات کشور در ۸۰ سال گذشته و سرنوشت اقتصاد شود، گفت: آیا زمانی که اقتصاد به سمت دولتی شدن پیش می‌رود و یا وقتی که اقتصاد زیر زمینی و غیررسمی گسترش می‌یافت و سوء استفاده‌های مالی انجام می‌گرفت از تحقیق و توسعه علمای اقتصاد استفاده‌ای می‌شد.\nنهاوندیان افزود: بی‌انظباطی در حیات اقتصادی نه حاصل مطالعات اقتصادی و نه حاصل بی‌توجهی به مطالعات اقتصادی بوده است.\nوی با اشاره به برگزاری جلسات ستاد هماهنگی اقتصاد دولت افزود: حضور اقتصاددانان به طور منظم در این جلسات که هفته‌ای دو بار تشکیل می‌شود با عثشده تا موضوعات اقتصادی از پیش مورد توجه قرار گیرد.\nوی گفت: برگزاری چنین کنفرانسی پس از ۳۷ سال از پیروزی انقلاب از پیشرفت‌های اقتصادی محسوب می‌شود.\nنهاوندیان در خاتمه تاکید کرد: از افراط و سیاست زدگی‌ها در اقتصاد هیچ سودی نبردیم و از چپ‌گرایی‌ها و راست‌گرایی‌ها نیز فایده‌ای نصیبمان نشد اما امیدواریم برگزاری چنین کنفرانسی چشمه جوشانی برای پیشرفت‌های آینده باشد.\nاجتماعی و فرهنگی اقتصاد اقتصاد ایران انقلاب جامعه خاک دولت رئیس جمهور رییس جمهوری محمد نهاوندیان


هستی دانلود » دانلود فیلم خارجی » دانلود فیلم Red Carpet 2014\nآخرین بروزرسانی : ۹ دی ۱۳۹۳ , ۲۳:۱۴\nدانلود فیلم Red Carpet 2014 با کیفیت خوب (DvDrip)\nکیفیت : 580MB – DvDrip – خوب\nستارگان : Mark Ansari, Reza Attaran, Jamal Hashemi\nبرچسب ها : بیر مووی, خلاصه داستان فیلم رد کارپت, دانلود آنونس فیلم رد کارپت, دانلود آهنگ فیلم رد کارپت, دانلود رایگان فیلم, دانلود رایگان فیلم رد کارپت, دانلود رایگان فیلم رد کارپت با لینک مستقیم, دانلود فیلم, دانلود فیلم Red Carpet, دانلود فیلم Red Carpet با حجم کم, دانلود فیلم Red Carpet رضا عطاران, دانلود فیلم ایرانی, دانلود فیلم ایرانی 1393, دانلود فیلم ایرانی جدید, دانلود فیلم ایرانی رد کارپت, دانلود فیلم با لینک مستقیم, دانلود فیلم جدید, دانلود فیلم جدید رد کارپت, دانلود فیلم رایگان, دانلود فیلم رد کارپت, دانلود فیلم رد کارپت با حجم کم, دانلود فیلم رد کارپت با دو کیفیت عالی, دانلود فیلم رد کارپت با لینک مستقیم, دانلود فیلم رد کارپت رضا عطاران, دانلود فیلم سینمایی رد کارپت, دانلود فیلم فرش قرمز با کیفیت عالی, دریافت فیلم رد کارپت, رد کارپت, عکس های فیلم رد کارپت, فیلم جدید رد کارپت با لینک مستقیم رایگان, فیلم جدید رضا عطاران\nmohamadreza می‌گه:\t۱۳۹۴/۰۲/۰۶ در ۲۳:۱۹\tسایت خیلی خوبی دارین ممنون از سایت خوبتون……\nمی گه: می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۵ در ۰۱:۱۰\tسایتتون فوق العاده است\nهم سرعت هم تنوع فیلمها و هم اینکه بروز میشه قابل تحسینه\nفقط میدوارم VIP نشه چون بدجوری کاهش مخاطب میخوره به سایتتون\nhadi می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۲ در ۰۱:۱۴\tممنون از سایت خوبتون . همه چیز عالیه\nداش علی می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۱ در ۱۹:۴۲\tسایتتون عالیه اگه vip نشه\nmgh می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۱۴:۱۷\tمن خیلی این فیلم رو دوست دارم اگر میشه یکم حجمش رو پایین تر بیارید بابام نمیزاره 500مگ دانلود کنم\nAli می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۰۶:۳۴\tTHE FIRST DOWNLOAD\nmeysam می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۰۲:۳۲\tسلام . این فیلمایی که تو این هفته گذاشتین تو سایت رو چرا نمیشه با دانلود منیجر دانلود کرد؟\nعلی می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۰۸:۴۹\tسلام\nدر حال رفع نمودن هستیم\nFAR73ZAD می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۰۲:۰۷\tاین کیفیت خیلی پایینه یا در حد 720p هست؟\nعلی می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۰۸:۵۰\tسلام\nخیر در حد\nmilad می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۰۱:۵۹\tسلام اقا خیلی ممنون من سه ماه بود که دنبال این فیلم بودم ممننننووونننم\nراستی من عاشق سایتتم خدا وکیلی هر شب فقط میام سایت شما تولبارتونم نصب کردم\nیه خواهش لطفا اگه دیدی بازدید زیاد داری لطفاvipنکن\nمن دیونهه سایتتم\nسزوراتون حرف نداره\nمن فعلا برم فیلم فرش قرمزو دان کنم\nراستی داداشم این سریال 100عالی فقط بنویس قسمت بعدیش کی میاد مثلا مثل زد نتیشن که شنبه ها میاد یا د والکینگ دد\nm می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۰۹ در ۲۳:۵۵\tسلام خسته نباشی ساتت عالیه\nمیشه بگین از چ سایتی برا آپلود فیلم هاتون استفاده میکنین\nعلی می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۱۰ در ۰۰:۲۵\tسلام\nsaeid می‌گه:\t۱۳۹۳/۱۰/۰۹ در ۲۳:۴۴\tاقا دستتون درد نکنه بابت سایت خوبتون\nراستی اون مجموعه فیلم های xmen رو که گذاشته بودین ، قسمت دومش زیرنویسشو پیدا نکردین. من پیدا کردم اینم ادرسش


ازدحام جمعیت در کربلا تعدادی کشته و زخمی برجای گذاشت + تصاویر\nشفقنا افغانستان بر اساس گزارش‌های اولیه دست‌کم ۱۶ تن در این حادثه جان باخته و ۷۵ نفر زخمی شده‌اند. برخی منابع تعداد کشته شادگان را ۳۱ تن و زخمی شادگان را ۱۰۰ تن اعلام کرده اند. از ملیت و هویت دقیق کشته شدگان و زخمیان هنوز اطلاعی در دست نیست. وزارت بهداشت عراق علت حادثه را سقوط بخشی از [ ]\nرئیس دانشگاه علوم پزشکی قم وجود سم آفلاتوکسین در مواد لبنی و شیر را تکذیب کرد\nبارسلونا | اولین مأموریت مهم کیکه ستین


ساعت ۱٠:٠٠ ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢٩ کلمات کلیدی: دلنوشته های بارانیم برای : تــــو ،مستانه شو، مستانه شو ، آخر چرا در میزنی در ،تقدیم به: شما دوست خوبم ،پری من : کجایییییییییییییییی؟\nاگر یک آسمان دل را به قصد عشــــــــق بردارممیان عشق و زیبایی تــو را من دوست می دارم ....در نگاه ات همه ی مهربانی هاست ،قاصدی که زندگی را خبر می دهد ،و در سکوت ات همه ی صــــــداها ،فریادی که بــــودن را تجربه می کند\n.....و .... پری من کجایییییییییییییییییییی؟؟؟ .....احــمـــــــــــــــــــــد\nتا تـــو نگاه می کنی ، کار من اه کردن است ، بهار من تویــــــــــــی..... :\nساعت ٩:۱٩ ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢٧ کلمات کلیدی: بهار زندگی ام تو ییییی ،زمزمه دل / عاشقانه / عارفانه ،عاشقانه هایم تقدیم به او ،مستانه شو مستانه شو ، آخر چرا در میزنی در\nهیچ میـــــــــــدانی ؟\nتا تــــــــــــو در آغـوش\nمـــــــــــن گـــــل نکنی\nهرکه یافتمژدگانی اش تمام “زنــــــــــــدگــــــــــــی ام” . . .\nچهار راه قلبم ، عبور کردی و ..... چــــــــــرا ؟\nساعت ۸:٤۸ ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢٧ کلمات کلیدی: زمزمه های عاشقانه دل / عشق ،دلنوشته های بارانیم ،تقدیم به: شما دوست خوبم ،غزل های زیبا و عاشقانه\n.از چهار راه قــلبــــــم عبور کردی و هیچ به چراغ\nقــــــــــــلبـــــــم توجـــــــــــــــــه نکـــــــــردی ،\nاما بدان پلیس قلبـــــــم تـــــــــــــــــــــــــــو را\nتعقیب خواهد کرد و برگه ی دوســــــتت دارم را زیــــــــــــــــر برف پـــــاکن هــــــــــــــــای\nدلــــــــت خواهـــــــــــــــــد گـــــــــذاشت.....\n.... احـــــــــــمــــــــــــــــد لینک نظر شما () نویسنده: Ahmad\nهرگز نمی توانم ، فراموشت کنم ای مهربان ..... :\nساعت ۸:۱٥ ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢٧ کلمات کلیدی: راز عشق / دلنوشته های بارانیییییییییییی ،غزل های زیبا و ناب ( برای دلم ) ،تقدیم به: شما دوست خوبم ،مستانه شو مستانه شو/ دچرا در میزنی در\nباید فراموشت کنـــــــــــم چندیست تمرین مـــــــی کنم من می توانم ! می شود ! ، آرام تلقین می کنم حالم ، نه ، اصلا خوب نیست ….تا بعد، بهتر می شود …. فکری برای این دلِ آرام غمگیــــــــــن مـــــی کنم من می پذیرم رفته ای و بر نمی گردی همین ! خود را برای درک این ، صـــــد بار تحسین می کنم کم کم ز یادم می روی ، این روزگار و رسم اوست ! این جمله را با تلخی اش ، صــــــد بار تضمین میکنم.\nالبته بـــــــــــاید معترف شـــــــــــــــوم که :\nنه نه ، هرگز نمی توانم تــــــــــــــــــــو را فراموش کنم....\n..... احــــــمـــــــــــــــد لینک نظر شما () نویسنده: Ahmad\nساعت ۸:٠٢ ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢٧ کلمات کلیدی: مستانه شو مستانه شو ، آخر چرا در میزنی در ،انتظار زیبا و البته نفس گیر ،تقدیم به: شما دوست خوبم ،راز دل / دلنوشته های بارانیییییییییییی\n.... احــــمــــــــــــــــــــــد لینک نظر شما () نویسنده: Ahmad\nمینویسم نــــــــــامه و روزی از اینجا میرومبا خیال او ( تـــــو ) ولی تنهای تنها میرومدر جوابم شاید او حتی نگوید “کیستـــــی ؟”شاید او حتی بگویــــــــد “لایق من نیستی”مینویسم من که عمری با خیـــــالت زیستمگاهی از من یـــاد کن ، حالا که دیگر نیستم...این شعرها دیگر برای هیچکس نیستنه ! در دلم انگار جای هیچکس نیستآنقدر تنهایم که حتـــــــــــی دردهـایمدیگر شبیه دردهای هیچـــکس نیست.....\n...... احــــــمــــــــــــــــــــــد لینک نظر شما () نویسنده: Ahmad\nسکـــــــــــــوتـــــم را بــــــــــــه باران هدیـــــــــــه کردم.... :\nساعت ٤:٠۳ ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢۳ کلمات کلیدی: نبودی در فراق شانه هایت ، به هر خاکی رسیدم ،غزل های زیبا / دلنوشته های بارانیم ،تقدیم به: شما دوست خوبم ،مستانه شو مستانه شو ، آخر چرا در میزنی در\nدست طــراح لب و چشم تــــــــــــو بس مشغول استدست مــــــــــن بر سر زلفـــت به حرس مشغول استلب تـــــــــــــو خشــک و ترک دار کمی مثـــل کویــــــرلب مـــــــن با هــدف فــتح طبس مشغــــــــــول استمثل عــیســــــــی شـــــــــــدی و قصد طبابــت دارینسخه ام را که نوشــتی و نفس مشــــغـــــــول استپشــت دریای نگــاه تـــــــــــــــــو پر از قایق و مــــــنقایقــم در وســـــــــــط رود ارس مشغــــــــــول استآمدم گوشه ای از قلب تــــــــــــــــو را خانــه کنــــــمنارفیــقی خبر آورد ، قــفس مشغــــــــــــــول است . . .\nارزوی مــــــــــــــــــن / تقاضای تــــــــــــــــــــــــو...... :\nساعت ۸:٠٥ ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢٠ کلمات کلیدی: دلنوشته های بارانیم برای : تــــو ،ارزویم : دوباره دیدن تو ،تقدیم به : شما خوبان مهربان و صمیمیییییی ،اشعار عاشقانه / عارفانه برای دلم\nاگر خداوند یک روز آرزوی انسان را برآورده مـــــی کرد\nمن بی گمان دوباره دیدن تـــــــــــو را آرزو می کردم\nو تــــــــــــــــــــــــــــــــــــــو نیز هرگز ندیدن مـــــــرا\nآن گاه نمی دانم به راستی خداوند کدامیک را می پذیرفت ؟\nصخـــــــره ام ، هر قدر بـــــــی مهری کنی ، مـــــــی ایستم..... :\nساعت ٤:٠٢ ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/۱۸ کلمات کلیدی: ازسخن چینان شنیدم اشنایت نیستم ،خاطراتت را بیاور تا بگویم ،دلنوشته های بارانیم برای : تــــو ،اشعار عاشقانه / عارفانه برای دلم\nاز سخن چینان شنیدم ، آشنایــت نیستـــــــــــــم\nخاطراتت را بیاور تا بگـــــــــــــــــویم کیستم سیلی هم صحبتی از موج خوردن سخت نیستصخره ام هر قدر بی مهری کنی مـــــــی ایستم تا نگویــــی اشک های شمع ازکم طاقتی است در خودم آتش به پـــــــــــا کردم ولی نگریستم چون شکست آینه، حیرت صد برابر می شود بی سبب خود را شکستم تا بیننم کیستمزندگی در برزخ وصل و جدایی ساده نیست کاش قدری پیش از این یا بعد از آن می زیستم....\nارادتمند شما دوستان خوب و با مرامم : احمــــــد\nساعت ٤:٥۳ ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/۱٧ کلمات کلیدی: تصاویر زیبا و تامل بر انگیز ،سر گرمی های مفید و جالب ،تقدیم به : شما خوبان ،معما های فوق العاده و زیبا و البته مفید\nاگر بین ۰ تا ۵ تصویر صورت پیدا کردید – سبک مغزاگر ۶ یا ۷ تصویر صورت پیدا کردید – کند ذهــــــناگر ۸ یا ۹ تصویر صورت پیدا کردید – معمولــــــــیاگر ۱۰ یا ۱۱ تصویر صورت پیدا کردید – خیلی خوباگر ۱۲ یا ۱۳ تصویر صورت پیدا کردید – نابغــــــــــــه\nشهادت بانــــــــــــوی آسمـــانی ، حضرت فاطمه (س ) تسلیت باد :\nساعت ٩:٤٢ ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱/۱٦ کلمات کلیدی: شهادت بانوی اسمانی حضرت زهرا (س ) تسلیت باد ،شهادت حضرت صدیقه طاهره خانم : فاطمه زهرا ،ایام فاطمیه ( س ) ،تقدیم به : ارادتمندان فاطمه (\nایــــــــــــــام فاطمیه ( س ) :\nایام فاطمیه و شهادت بانـــــــــــــوی\nدو عالم حضرت فاطمه الزهرا (س) رو\nبه همسرشون حضرت علی(ع)\nساحت مقدس امام زمان(عج)\nو شما دوستان گرامی\nو مسلمانان جهان تسلیت می گویم\nایرانیان با یک رسم خوب و دیرینه به دامان طبیعت زیبای خدادادی سپری کــــــــــــــردند و خـــــود را از های و هوی زندگی ماشینی\nگر چه برای مـــــــــــــــــــــدتی کوتاه رهانیدند امیدوارم بهتون خوش گذشته باشه و روزی پر از شادی نشاط و را پشت سر گذاشته باشیـــــــد\nو همچنین سالی پر از موفقیت و شادی و شادکامی همراه با سعادت و سلامت و سرافرازی و بهروزی در پیش رو داشته باشیـــــــــد .\nهر روزتان نوروز ، نوروزتان پیروز / عییییییییییییییدتون مبارک :\nساعت ٩:۳٤ ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٥ کلمات کلیدی: حلول سال 1391 مبارکباد ،سال نو بر همه دوستان خوب ،تقدیم به : همه دوستان عزیزم و همراهان گرانسنگم ،نوروز ایرانیییییییییی / جشن ایرانی\nسال خوب و شادی آرزومندم برای تک تکتون : دوستای نازم ارادتمند همه تون : احـــــمــــــــــــــــد لینک نظر شما () نویسنده: Ahmad


شرایط تحصیل پزشـکی و دندانپزشکی اتریش - رهپویان راه تازه\nشرایط تحصیل پزشـکی و دندانپزشکی اتریش >\nشرایط تحصیل پزشـکی و دندانپزشکی اتریش\nبر اساس آمارهای بدست آمده در سال های اخیر مشاهده شده است که بسیاری از افراد از سراسر دنیا خواستار تحصیل پزشکی و دندانپزشکی در کشوری اروپایی همانند اتریش می باشند چرا که دانشگاه های موجود در این کشور از اعتبار بین المللی برخوردارند. لذا پیشنهاد می گردد که قبل از انجام این فرایند مشتاقانه اطلاعات لازم در رابطه با شرایط تحصیل پزشکی و دندانپزشکی در این کشور را به دقت مطالعه نمایید. موسسات آموزش عالی در کشور اتریش به دو دسته دولتی و خصوصی تقسیم می شوند که اغلب متقاضیان خواستار ادامه تحصیل در مراکز دولتی می باشند چرا که از هزینه های تحصیلی رایگانی برخوردارند.\nطول دوره پزشکی و دندانپزشکی در کشور اتریش همانند بسیاری از دیگر کشورها به ترتیب 6 و 5 ساله می باشد که هر کدام واحدهای تئوری و عملی متفاوتی را شامل می شوند. یکی از شرایط ورود به دانشگاه های این کشور این است که افراد میبایست برای تحصیل در رشته پزشکی و دندانپزشکی؛ در همین رشته و در دانشگاه های سراسری ایران قبول شده باشند.\nدر اختیار داشتن مدرک تحصیلی دیپلم و پیش دانشگاهی (ارائه مدرک تحصیلی تا پایان سال 12 تحصیلی) برای اخذ پذیرش از دانشگاه های اتریش ضروری می باشد چرا که تمامی این مدارک بایستی ترجمه گردد و در اختیار دانشگاه مقصد قرار گیرد. همانطور که قبلا هم گفته شد دانشگاه های کشور اتریش از اعتبار بالایی برخوردارند لذا پیشنهاد می شود که برای تحصیل در این رشته ها؛ متقاضیان معدل بالای 15 را در اختیار داشته باشند.\nعلاوه بر مورد قبولی در کنکور سراسری ایران که به عنوان یک اصل مهم در نظر گرفته شود؛ در اختیار داشتن دانایی زبان آلمانی برای اخذ پذیرش از دانشگاه های پزشکی اتریش نیاز می باشد. ناگفته نماند که متقاضیانی که مدرک زبان آلمانی را در اختیار ندارند قادر به گذراندن دوره های یکساله زبان آلمانی در کشور اتریش و قبل از ورود به دانشگاه خواهند بود.\nپس از گذراندن دوره زبان؛ شرکت در آزمون ورودی به عنوان یک ضرورت دیگر محسوب می شود که پس از قبولی در این آزمون؛ مبحث ورود به دانشگاه قطعیت می یابد.\nهزینه های تحصیل پزشکی و دندانپزشکی در کشور اتریش به صورت رایگان می باشد که البته این مسئله در رابطه با دانشگاه های خصوصی صدق نمی کند. این در حالیست که دانشگاه های دولتی؛ هزینه ای را به عنوان هزینه ثبت نام سالانه از متقاضیان دریافت می نمایند که این هزینه با توجه به مکان و دانشگاه انتخابی متغیر می باشد که تقریبا معادل با 400 تا 700 یورو خواهد بود. درست است که کشور اتریش شرایط تحصیل در رشته های پزشکی و دندانپزشکی با شهریه رایگان را بوجود آورده است اما دانشجویان بایستی متوجه دیگر هزینه ها از جمله: خورد و خوراک؛ رفت و آمد؛ اسکان (استفاده از خوابگاه و یا اجاره کردن یک مکان) و بسیاری از ریز هزینه های دیگر باشند.\nاگر شما هم خواهان مهاجرت به اتریش؛ کسب اطلاعات جامع در خصوص تحصیل پزشکی و دندانپزشکی در این کشور؛ اخذ اقامت دائم؛ کسب اطلاعات دقیق در خصوص ریز هزینه های زندگی؛ وضعیت کار در اتریش و... می باشید می توانید با موسسه حقوقی رهپویان راه تازه واقع در شیراز تماس حاصل نمایید و از مشاوره تلفنی و یا حضوری با کارشناسان ارشد و مشاورین حقوقی ما بهره کامل را ببرید.\n- مزیت های تحصیل در اتریش\n- تحصیل پزشکی و دندانپزشکی در اتریش\n- شرایط تحصیل پزشکی، دندانپزشکی اتریش\n- مدارک لازم برای پذیرش دانشگاه اتریش\n- مقایسه هزینه های زندگی در اتریش و ایران\n- کار در حین تحصیل در اتریش