پانزده خرداد در ظاهر یكى از حوادث معمولى در میان ده‌ها حوادثى بود كه كشور ما در آن مقاطع بحرانى با آن دست به گریبان بود. هزاران نفر در این دوران دستگیر، زندانی، تبعید و شكنجه و یا كشته شدند كه دستگیرى امام خمینى و زندانی، تبعید، شكنجه و شهادت یاران او هم یكى از آن هزاران بود. با این توصیف اگر به پانزده خرداد به شكل یك رخداد اجتماعى نگاه كنیم، تفاوت چندانى با رخدادهاى دیگر نخواهد داشت. اما چرا پانزده خرداد نقطه‌ى عطف تاریخ تحولات دوران معاصر ایران شد؟!\nآنهایى كه به دگرگونی‌هاى اجتماعى و نقش جنبش‌ها در این دگرگونی‌ها، به شكل یك رخداد نگاه می‌كنند و آن را برشى از برش‌هاى متفاوت تاریخ یك اندیشه یا یك ملت می‌دانند، نه تنها توجیهى براى نقطه‌ى عطف بودن پاره‌اى از جنبش‌ها در دست ندارند بلكه مهم‌ترین و قوی‌ترین دلیلى كه می‌توانند ارائه دهند، عادی‌سازى چنین جنبش‌هایى در فرآیند توسعه‌ى یك جامعه‌ى عقب مانده است.\nاز دیدگاه چنین تفكرى (كه یكى از رسمی‌ترین تفكرها در حوزه‌ى اندیشه‌هاى سیاسى غرب براى تحلیل جنبش‌هاى اجتماعى می‌باشد)، هر رخداد اجتماعى در شرایطى ظهور كرده و با از بین رفتن آن شرایط، تاریخ آن جنبش نیز به پایان خواهد رسید. بنابراین، جنبش‌هاى اجتماعى جریانات عادى در حوزه‌ى دگرگونی‌هاى جوامعى است كه تمایل دارند از یك جامعه‌ى سنتى و عقب مانده به یك جامعه‌ى پیشرفته و توسعه یافته (جامعه‌ى مدرن) عبور نمایند.\nجنبش‌هاى اجتماعى عموما برآمده از مقاومت نیروهاى كهنه، تحول ناپذیر و طرفدار وضع موجود در مقابل نیروهاى جدید، اصلاح‌طلب و خواستار دگرگونى وضع موجود است. با این توصیف خاستگاه اصلى و اساسى چنین جنبش‌هایى در جوامع توسعه نیافته است. این تحلیل كه تحلیل جناح لیبرال فلسفه‌ى سیاسى غرب است، خاستگاه همه‌ى جنبش‌هاى اجتماعى را به نوعى به دگرگونی‌هاى اقتصادى و سیاسى و اجتماعى بر می‌گردانند و در این دگرگونی‌ها به ندرت جایى براى باور‌ها، اعتقادات، ارزش‌ها و گرایش‌هاى فكرى و ایمانى مردم باز می‌كنند. بخش اعظمى از متونى كه جنبش پانزده خرداد ایران را تحلیل كردند، تحت تأثیر چنین تفكراتى قرار داشته و در نتیجه تلاش‌هاى آنها معرفت جدیدى به ارمغان نمی‌آورد. در تحلیل‌گران چپ و راست این متون با موضوعات مشابهى رو‌به‌رو هستیم، مدرنیزاسیون ایران، مقاومت‌هاى فئودالیستى و ارتجاعی، طرح «اتحاد براى پیشرفت» كندى جهت مقابله با نفوذ كمونیسم در خاورمیانه، نفوذ امریكا و اسرائیل در ایران، طبقه، سیاست، ایدئولوژی، بازار، توسعه‌ى ناهمگون، توسعه نیافتگى سیاسى و غیره. نیروهاى سیاسى این تحلیل رسمى نیز عموما به دو نیروى اجتماعى طبقه‌بندى می‌شوند:\n1. طبقات و نیروهاى اجتماعى سنتى شامل اشرافیت زمین‌دار، روحانیت، طبقات بازارى و دهقانان.\n2. طبقات و نیروهاى اجتماعى مدرن شامل طبقه‌ى متوسط جدید، طبقه‌ى كارگر و روشنفكران و سازمان‌ها و احزاب وابسته به آنها.\nدر غلبه‌ى گفتمان این دیدگاه، جنبش پانزده خرداد یك حركت كور اجتماعى از ناحیه‌ى جریانات مذهبى تلقى می‌شود كه در تحلیل‌هاى مدرن از جنبش‌هاى اجتماعی، جایى براى این جریان در اندیشه، ساماندهى و رهبرى تحولات اجتماعى وجود ندارد.\nلطف اله میثمى در خاطرات خودش به نوعی، نگرش حاكم بر این جریانات را در برخورد با جنبش پانزده خرداد نشان می‌دهد و می‌نویسد:\nابتدا، نهضت آزادى در قبال حركت روحانیت، موضعى غیر فعال گرفت. اعلامیه‌اى داد كه معلوم نبود موضعش چیست. تأیید است یا مخالفت؟ و یا اینكه می‌خواهد برخورد فعال كند. اما انجمن اسلامى دانشجویان، اعلامیه‌اى داد كه می‌خواست انگیزه‌ى علما و مراجع را توضیح دهد و روى انگیزه‌هاى ضد استبداد[ی]، آنها بیشتر تأكید كند. این اعلامیه، تأثیر زیادى در اعضاى نهضت آزادى گذاشت. چون اعضاى انجمن و نهضت، مشترك بودند و اكثر بچه‌هاى انجمن، عضو نهضت آزادى هم بودند. این موج به شوراى مركزى هم كشیده شد. تا آنجا كه من اطلاع دارم در شوراى مركزی، در واكنش به این اعلامیه، سه جریان به وجود آمد:\nیك جریان كه به جبهه‌ى ملى بیشتر گرایش داشت، می‌گفت: باید بی‌تفاوت بود. این حركت‌ها قشرى است و با اصلاحات و آزادى زن‌ها مخالف است. سرلوحه‌ى كارهاى مصدق، اصلاحات اجتماعى بود. حالا كه عملى شده باید از آن استقبال كرد این جناح نهضت آزادی، حركت روحانیت را قشرى می‌دانست و با آن مخالف بود گرچه جرأت مخالفت علنى نداشتند. جناح دیگرى می‌گفت باید حركت علما را تأیید كنیم جناحى هم معتقد بودند كه باید با روحانیت برخورد تعالى بخش كرد و حركت آنها را عمق داد.\nآنچه نقل شد رسمی‌ترین تحلیل جریانات سیاسى و فكری‌اى است كه در تاریخ تحولات دوران معاصر ایران، به طور كلى دگرگونی‌هاى اجتماعى را خارج از واسطه‌گرى و هدایت نیروهاى روشنفكرى كه آبشخور اندیشه‌هاى سیاسى و اقتصادى آنها دگرگونی‌هاى غرب است، بر نمی‌تابند و در همان دوران نیز علی‌رغم عظمت جنبش اجتماعى پانزده خرداد، باور نمی‌كردند كه مذهب و رهبرى مذهبى توانایى پایه‌ریزى و هدایت یك جنبش اجتماعى علیه نظام مشروطه‌ى سلطنتى كه یك نظام مدرن اروپایى بود را داشته باشد.\nنقطه‌ى عطف بودن پانزده خرداد را دقیقا باید در تبلور همین باور جستجو كرد.\nپانزده خرداد مبانى مبارزات ملت ایران، شیوه‌ى مبارزات، رهبری، نیروهاى اجتماعى و به طور كلى هدف و آرمان‌هاى مبارزات را دچار دگرگونى كرد و از این طریق با همه‌ى وجوه تاریخ این سرزمین، باورها، اعتقادات و ارزش‌هاى ملت ایران پیوند خورد.\nدستاورد نهضت 15 خرداد 42، پیروزى 22 بهمن 57 بود.\nپانزده خرداد به تعبیر حضرت امام مبدأ نهضت اسلامى ایران است و از این جهت نقطه‌ى عزیمت و عطف تحولات تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود. زیرا انقلاب اسلامى به تمام معنا یك انقلاب بزرگ اجتماعى و متفاوت از تمامى دگرگونی‌هاى اجتماعى بود.\nانقلاب اسلامى اگر چه از جنبه‌ى پیشینه‌هاى تاریخی، به نوعى دستاورد‌هاى فكری، سیاسى و اجتماعى جنبش‌هاى سیاسى قبل از خود را در بردارد، اما به تمام معنا یك انقلاب متفاوت از حركت‌هاى پیشین است و این تفاوت را باید در مبدأ انقلاب اسلامى یعنى جنبش پانزده خرداد جستجو كرد.\nنهضت ملت بزرگ ایران كه در 12 محرم، 15 خرداد به شكوفایى گرایید، پرده‌هاى تزویر و عوام فریبى شاه را پاره كرد و قتل عام شاهانه و فداكارى ملت، مبدأ عظیمى در تاریخ ایران گردید و مفتاح نجات اسلام و عدالت به دست آمد و نطفه‌ى مقاومت ملى منعقد و با تربیت و روشنگرى روشنگران، رو به رشد و تكامل نهاد.\nامام خمینى پایه‌گذار جنبش پانزده خرداد بارها در فرمایشات خود فرمودند كه پانزده خرداد از جنبه‌ى مبانی، هدف، پایه‌گذاران جنبش، ادامه دهندگان، نظریه‌پردازان و خلاصه همه‌ى اركان دگرگونی‌هاى اجتماعى یك جنبش، متفاوت از جنبش‌هاى گذشته ایران تلقى می‌شود. جامعه‌شناسى سیاسى امام از جنبش پانزده خرداد، یك جامعه شناسى دقیق و راهگشا است. سوال‌هاى اساسی‌اى را كه یك متفكر اجتماعى باید در تحلیل جنبش‌هاى اجتماعى و در رأس آن جنبش پانزده خرداد روشن كند، امام در سخنان 15/3/58 به دقت ترسیم می‌كند:\nپانزده خرداد چرا به وجود آمد و مبدأ وجود آن چه بود؟ در دنباله‌ى آن در سابق چه بود و الان چیست و بعد‌ها چه خواهد بود؟ 15 خرداد را كى به وجود آورد و دنباله‌ى آن را كى تعقیب كرد و الان كى همان دنباله را تعقیب می‌كند و پس از این امید به كیست؟ 15 خرداد براى چه مقصدى بود و تا كنون براى چه مقصدى است و بعد‌ها براى چه مقصدى خواهد بود. 15 خرداد را بشناسید و مقصد 15 خرداد را بشناسید و كسانى كه 15 خرداد را به وجود آوردند بشناسید و كسانى كه 15 خرداد را دنبال می‌كردند بشناسید و كسانى كه از این به بعد امید تعقیب آنها هست را بشناسید و مخالفین 15 خرداد و مقصد 15 خرداد را بشناسید 15 خرداد براى اسلام بود و به رسم اسلام بود و به مبدئیت اسلام و راهنمایى روحانیت و همین جمعیت‌ها بودند كه 15 خرداد را به وجود آوردند و همین صف جمعیت بودند كه كشته شدند. همین طبقه از افراد اسلامى كه براى اسلام قیام كردند و هیچ نظرى جز اسلام نداشتند، 15 خرداد را به وجود آوردند.\nبر مبناى روش شناختى پیشنهادى امام خمینى كه بی‌تردید دقیق‌ترین روش شناخت جنبش پانزده خرداد است، به تحلیل وجوه متفاوت و نقاط عطف آن با جنبش‌هاى دیگر به شكل اجمالى می‌پردازیم و امیدواریم كه علاقه‌مندان به تاریخ تحولات این مرز و بوم، فارغ از سیطره‌ى گفتمان‌هاى رسمى در حوزه‌ى سیاست و تحلیل جنبش‌هاى اجتماعی، روش مذكور را مورد نقادى علمى قرار دهند.\nپانزده خرداد و پایان مرجعیت سیاسى غرب‌گرایان در دگرگونی‌هاى اجتماعى\nپانزده خرداد مرجعیت مبارزات سیاسى قطب‌بندى شده‌ى حزبى و سازمانى را كه از بعد مشروطه تبدیل به یك سنت سیاسى گردیده بود و در شعار‌هاى خود این مطلب را القا می‌كرد كه ایجاد دگرگونى در ایران، نوسازى و توسعه‌ى سیاسى و هرگونه تحولى جز از طریق این جریانات و روشنفكران وابسته به آنها ممكن نیست، مورد تردید قرار داد و با وارد كردن روحانیت در همه‌ى اركان سیاست، مرجعیت تفسیر تحولات سیاسى را در باور‌هاى اجتماعى در میان نخبگان سیاسی، دانشگاهیان، طلاب علوم دینى و سایر اقشار اجتماعى متحول كرد و این مرجعیت تفسیر را به نهادهاى دینى برگرداند.\nپانزده خرداد و آزادى نیروهاى اجتماعى از تفسیر‌هاى كلیشه‌اى غرب\nآزادى گسترده‌ى نیروهاى اجتماعى از تفسیر‌هاى كلیشه‌اى غرب، یكى دیگر از نقاط عطف پانزده خرداد درتاریخ تحولات ایران بود. جنبش‌هاى سیاسى و فكرى گذشته عموما با پایگاه‌هاى اجتماعى آن در اقشار خاصى تعریف می‌شد. توان این پایگاه‌ها براى آزادسازى نیروهاى اجتماعى و ایجاد یك جنبش فراگیر، ناچیز و محدود بود. نیروهاى ملى تحت عنوان جبهه‌ى ملی، نهضت آزادى و سایر سازمان‌هاى سیاسى و حزبى دیگر را اگر شأنى براى آنها در بسیج سیاسى و اجتماعى ایران قائل باشیم، این شأن توانایى پوشش وسیع نیروهاى اجتماعى در همه‌ى اقشار جامعه را ندارد. آزادسازى اندیشه‌هاى اجتماعى این جریانات فقط در گرایش‌هاى خاصى مؤثر واقع می‌شد. اما جنبش پانزده خرداد و امام خمینی، گستره‌ى این آزاد سازى را به همه‌ى توده‌هاى مردمى كشید. امام با آزاد سازى نیروهاى مردمی، زمینه را براى یك جنبش اجتماعى عمومى و فراگیر نه محدود به نخبگان سیاسى و اجتماعی، فراهم كرد. كارى كه امام در آن مقطع تاریخى و در انقلاب اسلامى كرد، در توان هیچ حزب و گروه سیاسى در ایران نبود.\nیكى از دلایل عمده‌ى وحشت رژیم مشروطه‌ى سلطنتى از جنبش پانزده خرداد و امام خمینی، در همین توانایى نهفته بود. شاه اغلب گروه‌هاى سیاسى را كم و بیش تحمل می‌كرد، چون یقین داشت در بافت فرهنگى و دینى جامعه‌ى ایران، هیچ كدام از این گروه‌ها و جریانات توانایى آزادسازى نیروهاى اجتماعى براى یك جنبش عمومى و فراگیر را ندارند. اما وقتى داستان جنبش پانزده خرداد به وجود آمد و آن بسیج عظیم مردمى توسط امام و روحانیت به راه انداخته شد، رژیم مشروطه‌ى سلطنتى متوجه شد كه با گونه‌ى ناشناخته‌اى از جنبش اجتماعى سر و كار پیدا كرده است.\nپانزده خرداد و آزادى مذهب از سیطره‌ى تفسیر‌هاى سلطنتی\nجنبش پانزده خرداد با تهاجم به اركان نظام سلطنتى و شاه پرستی، شكاف عمیق رژیم‌هاى سلطنتى و باورهاى مذهبى را آشكار كرد. این دگرگونى در تاریخ تحولات دوران اخیر ایران، سابقه نداشت. رژیم پادشاهى كه تا قبل از نهضت مشروطیت ایران هیچ جایگاه قانونى و دینى در ایران نداشت و عمدا هم تلاش می‌كرد، براى بقا و مشروعیت خود به نوعى حوزه‌ى مذهب را نه تنها مورد تهاجم قرار ندهد، بلكه نظرات علماى دینى را نیز جذب نماید با قانونى شدن رژیم سلطنتى در انقلاب مشروطه، نه تنها احساس می‌كرد كه دیگر به چنین پشتوانه‌اى نیاز ندارد، بلكه با تقلید از نمونه‌هاى اروپایى خود (یعنى نظام مشروطه سلطنتى انگلیس و بلژیك و غیره) حتى خود را مرجع تفسیرهاى دینى قرار داد. رژیم مشروطه سلطنتى كه بر دستاورد‌هاى خونبار مبارزات انقلاب عدالت‌خواهى و قانون‌طلبى ملت ایران به رهبرى نهادهاى دینى تكیه زده بود و نظام سیاسى مبتنى بر نهضت مشروطیت را بر اساس الگوى نظام مشروطه سلطنتى انگلیس، به نام یك نظام انقلابى بر مردم ایران تحمیل كرد، نه تنها نهاد سلطنت را در ایران قانونى و دینى كرد، بلكه حتى « سلسله » را نیز قانونى جلوه داد. در حالى كه چنین سابقه‌اى در تاریخ ایران وجود نداشت كه سلسله‌ها شكلى قانونى و دینى به خود بگیرند. روشنفكران مشروطه‌خواه در تدوین اصل سى و ششم متمم قانون اساسی، سلطنت مشروطه ایران را از طرف ملت به وسیله‌ى مجلس مؤسسان به شخص شاه و اعقاب ذكور او نسلا بعد نسل تفویض كردند و بدین‌سان نهاد سلطنت را كه در تاریخ ایران یك نهاد قدیمى بود و به ندرت به خاندان خاصى متصل می‌شد به خاندان قاجار و پس از آن به خاندان پهلوى نسل اندر نسل و مادام العمر منتقل كردند و بدینسان نه تنها نهاد سلطنت بلكه سلسله را نیز در ایران قانونى كردند.\nاین اقدام غیر عقلى و غیر دینى كه دقیقا یك الگوى برداشته شده از نظام خاندان‌هاى پادشاهى اروپا بود و در ایران به چنین شكلى وجه قانونى نداشت، كشور را در شرایط تغییرات خطرناكى قرار داد كه كوچكترین این دگرگونى ریشه‌یابى خاندان سلطنتى در ایران از طریق ایجاد نظام اشرافى بود. نظام اشرافى كه فرآیند تاریخى كشور‌هاى اروپایى و در رأس آن نظام سلطنتى انگلیس بود، هیچ‌گاه در سابقه‌ى تاریخى ایران ریشه نداشت. نظام اشرافى در اروپا وابسته به زمین و املاك بود و این دارائی‌ها نسل اندر نسل در خاندان اشرافى كه شاه هم برگزیده‌ى این خاندان‌ها بود منتقل می‌شد. اما چون چنین فرآیندى در ایران وجود نداشت، با قانونى شدن سلسه در دوره‌ى قاجار، على الخصوص در دوره‌ى پهلوى خاندان سلطنتى تلاش كرد با تسلط بر زمین‌ها، املاك و دارایی‌هاى خالصه‌جات، موقوفات و املاك متعلق به مردم، ریشه‌ى چنین خاندان‌هایى را در ایران پایه‌ریزى كند و این آغاز مصیبت‌هاى سیاسى و اقتصادى ایران بود.\nپانزده خرداد با تمام وجوهش، بنیاد‌هاى شرعى و قانونى نظام سلطنتى و سلسله‌ى پهلوى را مورد تهاجم قرار داد و بدین طریق دین و نهاد روحانیت را از سیطره‌ى تفسیر‌هاى سلطنتى كه عموما روشنفكران و الیگارشى وابسته به نظام سلطنتى تلاش می‌كردند از آن استفاده كنند، رها كرد. امام نه تنها نظام سلطنتى و سلسله‌ى پهلوى را مورد تهاجم قرار داد، بلكه پشتوانه‌ى قدرت این نظام در تاریخ ایران را كه غربیان بودند، نیز مورد تهاجم قرار داد و از این طریق راهى براى تفسیر‌هاى رسمى شبه روشنفكر غرب‌گرا در ثبت بین دیانت و سلطنت باقى نگذاشت.\nپانزده خرداد و پایان عصر مشروطه‌خواهى و دگرگونی‌هاى لیبرالى در ایران\nپانزده خرداد با تهاجم به ادبیات مشروطه‌خواهى سلطنت‌طلب و گرایشات غرب‌گرایانه دگرگونی‌هاى اجتماعى در حقیقت پایان عصر مشروطه‌خواهى و دگرگونی‌هاى لیبرالى در ایران را كه وابسته به نظام مشروطه‌ى سلطنتى بود، اعلام می‌كند. بعد از پانزده خرداد، نه تنها بنیاد‌هاى تمایلات سیاسى جریان‌هاى مذهبى به كلى دگرگون می‌شود، بلكه حتى تمایلات نیروهاى سیاسى غیر مذهبى نیز تمایلات جدیدى می‌شود. ظهور جریانات چپ ماركسیستى و مائوئیسیتى به شكل احزاب و گروه‌هاى سیاسى چریكى و پیدایش تمایلات كمونیستى و سوسیالیستى در فعالیت‌هاى فكرى و سیاسی، نشان از افول گرایش‌هاى لیبرالیستى كه پشتوانه‌ى نظام مشروطه‌ى سلطنتى در ایران بود، می‌باشد.\nبه تعبیر جدید نه تنها گفتمان جریان‌هاى مذهبى دیگر گفتمان نظام مشروطه و تمایلات دینى یا غیر دینى آن نیست، بلكه گفتمان نیروهاى سیاسى و فكرى غیرمذهبى نیز گرایشى به لیبرالیسم و وجوه متفاوت نظام‌هاى سیاسى آن ندارد. امام خمینى با طرح ضد عقلى و ضد دینى بودن نظام مشروطه‌ى سلطنتى گفتمان‌هاى چپ و راست تحت تأثیر این گرایش را نیز تعطیل می‌كند و بدین طریق سیطره‌ى نیم قرن ادبیات مشروطه‌خواهى در ایران به پایان می‌رسد. هیچ جریانى بعد از پانزده خرداد تمایل به دفاع از گفتمان لیبرالى مشروطه را ندارد.\nپانزده خرداد و ظهور گفتمان دینى در حوزه‌ى دگرگونی‌هاى اجتماعى\nمهم‌ترین نقطه‌ى عطف پانزده خرداد را باید در ظهور گفتمان دینى در حوزه‌ى دگرگونی‌هاى اجتماعى جستجو كرد. این حرف به منزله‌ى آن نیست كه دین در تحولات اجتماعى قبل از آن حضور نداشته است، بلكه شیوه‌ى حضور دین و نهاد‌هاى دینى در پانزده خرداد، یك شیوه‌ى دیگر بود.\nامام، روحانیت را با همه‌ى اركانش وارد صحنه‌ى سیاسى كرد. كسانى كه تاریخ تحولات دوران معاصر ایران را مطالعه كرده باشند، می‌دانند كه قبل از امام نیز روحانیت ایران به طرز متفاوتى در صحنه‌ى تحولات اجتماعى حضور داشته و با قاطعیت نیز می‌توان ادعا كرد كه رهبرى اغلب جنبش‌هاى سیاسى ایران نیز تحت تأثیر روحانیت شیعه می‌باشد.\nتفاوت عمده‌ى حضور روحانیت در جنبش پانزده خرداد با جنبش‌هاى دیگر در این است كه جنبش پانزده خرداد با تمام وجوهش یك حركت اجتماعى دینى است. هیچ جریان سیاسى و فكرى خارج از دین در مراتب متفاوت این جنبش نه تنها حضور ندارد، بلكه تفسیرهاى متناقض تلاش می‌كند كه جنبش پانزده خرداد را یك جنبش كور، قشرى و ضد ترقی‌خواهى و فاقد اهداف و انگیزه‌هاى مشخص سیاسى ـ اجتماعى القا كند. اغلب جریان‌هاى چپ و راستى كه درباره‌ى جنبش پانزده خرداد نظر دارند، در اینجا به وحدت می‌رسند. طرفداران جبهه‌ى ملی، جنبش پانزده خرداد را قشری، نهضت آزادى این جنبش را جنبش كور اجتماعی، ماركسیست‌ها جنبش پانزده خرداد را جنبش نیروهاى وابسته به خرده بوروژوازى و سلطنت‌طلبان این جنبش را یك جنبش ارتجاعى می‌دانند.\nتنها مدافع جنبش پانزده خرداد، نیروهاى مذهبى و توده‌هاى مردمى می‌باشند كه در حقیقت پشتوانه‌هاى اصلى و اساسى جنبش نیز هستند. امام خمینى با جنبش پانزده خرداد در حقیقت فصل مجزاى دگرگونی‌هاى اجتماعى ایران را خارج از همه‌ى نحله‌هاى غربى و گرایش‌هاى فكرى و سیاسى آن اعلام می‌كند.\nجنبش پانزده خرداد با ساماندهى نیروهاى مذهبى و مردم و پیوند زدن دگرگونی‌ها، تقویم مذهبى ایران و در رأس آن تقریب مذهبى نهضت عاشورا، شور و شوقى در جامعه‌ى ایران ایجاد می‌كند كه تا آن تاریخ هیچ حزب و گروهى توانایى ایجاد این شور و شوق را نداشتند. پانزده خرداد، دین، نهاد‌هاى دینى و روحانیت شیعه را در ایران احیا كرد.\nاگر در مبارزات قبلى مردم ایران به دلایل متفاوتى نیروهاى مذهبى نتوانستند با تمام توان در داخل مراكز درون دینى حامى بی‌چون و چرا پیدا كنند، اما با امام خمینى و جنبش پانزده خرداد تمام توان روحانیت پشتوانه‌ى نهضت و رهبرى آن قرار گرفت. بعد از امام خمینى و جنبش پانزده خرداد، سازمان روحانیت و نهادهاى دینى و مرجعیت رابطه‌ى خود را با رژیم شاه كاملا قطع كردند و شاه كمترین پشتوانه‌ى دینى خود را نیز از دست داد.\nجنبش پانزده خرداد نیروهاى بالقوه ولى پراكنده‌ى روحانیت را در سراسر ایران در جهت هدف جنبش ساماندهى كرد و این بزرگترین نقطه‌ى عطف جنبش پانزده خرداد بود.\nاهمیت این ساماندهى از آن جهت بود كه امام خمینى و نهضت او از این طریق به دورترین نقاط ایران متصل می‌شد. چنین سازمان عظیمى هیچ‌گاه در تاریخ جنبش‌هاى سیاسى و اجتماعى ایران سابقه نداشت. امام خمینى و آرمان‌هاى او از طریق این سازماندهى به روستاها، مساجد، شهر‌ها و قلب اقشار اجتماعى ایران وارد شد و آنچنان تحولى در باور‌هاى سیاسى مذهبى جامعه ایجاد كرد كه تا آن تاریخ بی‌نظیر بود.\nنمونه‌هاى جالب این وحدت فراگیر اجتماعى را می‌توان در اسناد و مدارك به جا مانده از آن دوران به خوبى مشاهده كرد.\nدر پانزده خرداد پس از دستگیرى امام خمینی، رژیم مشروطه‌ى سلطنتى براى جلوگیرى از گسترش دامنه‌ى مخالفت در كشور، اقدام به دستگیرى گسترده‌ى روحانیت در سطح سراسر ایران كرد. بر اساس پاره‌اى از نقل قول‌ها و اسناد ساواك، رژیم شاه از 15 خرداد سال 42، به مدت چند ماه حدود 338 نفر از روحانیت را در شهرستان‌ها و تهران دستگیر و به تناوب در زندان موقت شهربانى تهران نگه‌دارى كرد تا امكان ساماندهى مردم در دفاع از نهضت امام خمینى در شهرستان‌ها از بین برود.\nاما عظمت نفوذ امام بر قلب روحانیت شیعه و مردم، به گونه‌اى بود كه این دستگیری‌هاى گسترده نه تنها موجب فروكش كردن نهضت پانزده خرداد نشد، بلكه زندان به مكتب و كلاسى تبدیل شد كه در این كلاس آموزه‌هایى از آرمان‌هاى امام خمینى و تمایلات سیاسى و اجتماعى وى كه به دلیل امكانات محدود به روحانیت شهرستان‌ها و مردم منتقل نشده بود، امكان انتقال پیدا كرد. رژیم شاه با این دستگیری‌هاى گسترده، امكان چنین انتقالى را كه هیچ‌گاه در حالت عادى فراهم نمی‌شد، فراهم كرد.\nاز نوشته‌هاى به جا مانده از دوران زندان موقت شهربانى به خوبى می‌توان به این حقیقت دست یافت. شاه در یك اشتباه بزرگ تاریخی، سیاسی‌ترین و جنجالی‌ترین بدنه‌ى روحانیت را از سراسر ایران در یك جا گرد هم آورد. بدیهى بود كه هیچ‌گاه روحانیت بیدار و آگاه در این دوران از چنین فرصت طلایى كه جهالت دشمن در اختیار او قرار داده بود، غفلت نمی‌كرد.\nتشكیل جلسات سخنرانى صبح و عصر در محل زندان، انتقال آرمان‌ها و نیات امام خمینى به شكل درست و منطقی، جلسه‌ى درس و بحث و فحص، مباحثه و مذاكره كردن بر شیوه‌هاى مبارزه با رژیم فاسد پهلوی، رد و بدل كردن اطلاعات و امكانات و از همه مهم‌تر شناسایى مهم‌ترین پایگاه‌هایى كه از یك طرف پایگاه‌هاى مخالفت با رژیم شاه در شهرستان‌ها بودند و از طرف دیگر گرایش به مبارزات سیاسى و آرمان‌هاى امام خمینى داشتند. این فرصت، طلایی‌ترین فرصتى بود كه رژیم شاه در اختیار نهضت امام خمینى قرار داد. پیروان مكتب امام خمینى از این فرصت نهایت استفاده را بردند و به تعبیر خودشان، زندان را تبدیل به مكتب مبارزه كردند.\nفصلنامه‌ى پانزده خرداد براى آگاهى خوانندگان محترم از آن شرایط، بخشى از خاطرات، مباحث و نوشته‌هاى به جا مانده از دستگیری‌هاى وسیع روحانیت در زندان موقت شهربانى در بهار و تابستان سال 1342 را براى اولین بار منتشر می‌كند. این اسناد، نوشته‌هایى است كه چند تن از روحانیون مبارز آن دوران از جمله آقایان شیخ محمد على انصارى اراكى از تهران، سید مرتضى مرتضوى از شهر رى و شیخ محمد حسن بكایى از تبریز و سید جواد الیاسى از آبادان و تنى چند از روحانیون در دفاتر یادبودى كه در زندان ترتیب داده بودند، ثبت كردند. این نوشته در نوع خود جالب و متنوع و نشان دهنده‌ى شرایط، افكار، آرمان‌ها و دیدگاه‌هایى است كه در آن دوران جامعه‌ى مذهبى ایران با آن روبه‌رو بود.\nهمه‌ى آنهایى كه بعد‌ها از اركان رهبری‌هاى نهضت امام خمینى و انقلاب اسلامى در ایران شدند، به نوعى در زندان موقت شهربانى تهران در سال 42 در كنار هم قرار گرفتند و بیش از همه به انتقال تجربیات و باور‌هاى خود از نهضت پرداختند. شخصیت‌هاى گران‌قدرى چون شهید مرتضى مطهری، شهید هاشمى نژاد، شهید غفاری، شهید سعیدی، شیخ حسین لنكرانی، آیت‌الله مكارم شیرازی، حجت‌الاسلام فلسفی، شیخ مهدى كروبی، شیخ عباسعلى اسلامی، سید هادى خسروشاهی، شیخ یوسف ایروانی، شیخ صادق خلخالى و ده‌ها شخصیت مبارز و فقیه دیگر كه انقلاب اسلامى به نوعى مرهون فداكاری‌ها و زحمات آنهاست.\nاین اسناد كه در سال 1383 در دوبى از طریق آقاى شیخ محمد على انصارى اراكى در اختیار حجت‌الاسلام والمسلمین آقاى دكتر سید حمید روحانى قرار گرفت، بخشى از ضمائم خاطرات ایشان از نهضت امام خمینى می‌باشد.\nدر پایان این مقدمه، براى آگاهى از فضاى عمومى نگارش این نوشته‌ها در نهضت امام خمینی، بخشى از خاطرات آقاى شیخ محمد على انصارى اراكى كه مربوط به همین دوران است را با اندكى تصرف به ضمیمه‌ى اسناد مربوطه منتشر می‌كنیم و از خداوند سعادت و سربلندى ملت ایران، تداوم انقلاب اسلامى و آرمان‌هاى امام خمینى را مسئلت داریم.\nبخشى از خاطرات و اسناد شیخ محمد على انصارى اراكی\nدرباره‌ى پانزده خرداد سال 42\nمن محمد على انصارى اراكى در سال 1307 هجرى شمسى در شهرستان اراك به دنیا آمدم. پدرم شیخ جمال‌الدین انصارى از شاگردان مرحوم آیت‌الله حاج شیخ عبدالكریم حایرى یزدى و همدوره‌ى امام خمینى بود. اجدادم همگى در سلك روحانیت بوده‌اند من نیز در سال 1328 براى تحصیل علوم اسلامى به حوزه‌ى قم رفتم و از محضر بزرگانى چون آیت‌الله بروجردى و آیت‌الله گلپایگانى و دیگر بزرگان استفاده كردم. پس از پایان تحصیلات به تهران منتقل شدم و به خدمات اجتماعى و فرهنگى پرداختم. تأسیس چندین مسجد و مدرسه توحید و سازمان آموزش انصاری، از جمله كارهایى است كه در تهران به انجام رسانیدم.\nدر پى نهضت امام در سال 1341 در حد توان خود همراهى كردم. در جریان پانزده خرداد42 به همراه جمعى از وعاظ و علما بازداشت شدم. پیش از آغاز نهضت امام در پى رحلت آیت‌الله بروجردى كوشش فراوانى به عمل آوردم كه مرجعیت شیعه در قم استوار باشد، چون احساس می‌كردم كه بعد از فوت آیت‌الله بروجردی، سیاست حكومت وقت این بود كه مرجعیت به نجف اشرف منتقل شود، چون مرجعیت براى حاكمان زورگو دست و پاگیر است. شاه هم یك تسلیتى به آیت‌الله حكیم داد و از طرف آیت‌الله حكیم، سى و چند نفرى به تهران آمدند. من جمله یك هیئتى از جمله آقاى شیخ نصرالله خلخالى و آقا شیخ حبیب‌الله اراكى و داماد آیت‌الله حكیم آمدند تهران. نظرشان این بود كه بتوانند حمایت بعضى از آقایان و اشراف و مراجع روحانى تهران را هم جلب كنند كه با آیت‌الله بهبهانى و آیت‌الله چهل‌ستونى رفت و آمد كردند. یك شب هم من دعوتشان كردم به منزل و صحبت كردم و گفتم آقایان ما باید مصالح اسلام را در نظر بگیریم، نه منافع شخصى را. گفتم یك دفعه حكومت تصمیم گرفت رفت و آمد و حضور علما را محدود كند. حتى یك مرجعى را نخواست. بالاخره دولت‌ها در یك حدى می‌توانند كارهایى بكنند. دولت عراق كه در اختیار ما نیست، اگر نظرش برگردد چه خاكى بر سرمان كنیم؟ قم امتحانش را داد. یك حوزه‌ى رو به راهى است. نماینده‌هاى این حوزه در همه جا در دسترس مردم هستند. اینجا خانه‌ى كریمه اهل بیت است. ولى نجف چطور؟ مقام حضرت امیر (ع) محفوظ، ولى از نظر موقعیت‌هاى ادارى مملكت، آنجا سواى از شیعه است و همیشه سیاست‌هاى دنیا سعى می‌كنند كه آنجا حكومت‌هاى غیر موجهى را بگذارند. به علاوه حوزه‌ى نجف ظرف چند سال بازده و خدماتش چه بوده؟ غیر از اینكه چند تا زیارتنامه‌خوان تحویل بدهند؟ این ناجوانمردانه است كه حوزه‌ى علمیه‌ى قم را به هم زنند. حتى نجف هم باید قم را زنده نگه بدارد و از دست ندهد. در این زمینه مجمع چند تا اعلامیه داده. من یك آمارى داشتم از همه‌ى علماى بزرگ شهرستان‌ها جز علماى سمنان از سایر جاها آمار داشتم. من با رئیس پست رفته بودم، صحبت كرده بودم. نامه‌هاى مجمع مبلغین را تمبر‌هاى یك شاهى می‌زدم. مثلا عید نوروز كه می‌شد 5،6 هزار كارت تبریك می‌ریختم، همه را هم خودم آماده می‌كردم. به هر حال من یك تنه سعی‌ام بر این شد كه اینها آمدنشان بی‌نتیجه بشود. حتى رفتم با آیت‌الله بهبهانى معروف كه یكه تاز\nبودند در صحنه‌ى سیاست، گفتم: آقا شما آفتاب لب بام هستید. الان حمایت از قم، حمایت از ولایت است. حمایت از نجف معلوم نیست، چون اختیار نجف دست ما نیست، حتى نظر آیت‌الله بهبهانى را خواستم.\nحضرت امام وقتى آمد وسط میدان، دیگر مستقیما براى ایشان فعالیت می‌كردم. براى اینكه مشى ایشان مشى علمى و اسلامى بود. دو سه فقره هم اعلامیه از طرف مجمع مبلغین صادر كردیم كه در 15 خرداد مسئله ساز بود. اصلا زیربنا بود، عجیب زیربنا بود. خود آقایان مراجع هم آمدند در خط امام. دیگر آقایان مهاجرت به تهران كردند كه این مهاجرت خط را معلوم كرد. ما هنوز در زندان بودیم كه این آقایان آمده بودند. من از همان جا گفتم به آقایان كه خط را روشن كنید كه براى ما معلوم شود چه كسى در صف اول قرار دارد و از نظر قانونى مراجع مصونیت داشتند.\nمن در سال 2 بار منبر می‌رفتم. یك بار در ماه رمضان كه آقاى شیخ اسدالله كرمانشاهی، پیش‌نماز آنجا بود و مرد خوبى بود. یكى هم دهه‌ى عاشورا، خب آنجا منطقه‌ى بازار بود و شناخته شده بود. خود من هم ایام عاشورا در منزلم خیمه می‌زدم و روضه خوانى داشتم و روز 12 محرم كه روز 15 خرداد می‌شد، یكى از افراد محلى آنجا به نام آقا شیخ عباس فاضلى بیدگلى كاشانى منبر می‌رفت. ایشان پدرشان فوت كرده بود و اذان صبح فرستاد در منزل و ما رفتیم آنجا و جمعیت محل را براى تشییع جنازه جمع كردیم.\nهنوز ما نمی‌دانستیم منطقه‌ى بازار چه خبر است؟ مراسم تشییع را برگزار كردیم و برگشتیم منزل. من صبح‌ها قبل از ایام عاشورا در فرحزاد منبر می‌رفتم. در حسینه‌اى سر ظهر می‌رفتم منبر و بعد از ظهر می‌آمدم. پذیرایى خوب بود. تاكسى سوار شدم كه به طرف بازار بیایم و جلوى خوان مسجد شاه منبر بروم. از آنجا سوار می‌شدم، می‌آمدم سر چهار راه انقلاب، اتوبوس‌هاى فرحزاد را سوار می‌شدم، وقتى به طرف خیابان سیروس و سرچشمه و بازار رفتم، دیدم از سرچشمه دیگر پایین‌تر، نمی‌شود رفت راننده تاكسى به من التماس كرد كه فلانى بیا پایین. جمعیت الان ماشین مرا خورد می‌كند. من پیاده شدم، یك وانت بار پیدا كردم. گفتم مرا سوار كن از اینجا برو بیرون! ما رسانیدیم خودمان را به فرحزاد، عصر خبرها منتشر شد. خیلی‌ها را همان شب گرفتند. آقاى شجونی، پسر اعتماد‌زاده و آقاى سید حسن احمدی، البته روضه خوان‌ها در خطر نبودند، بیشتر وعاظ و سخنران‌ها. ما در فرحزاد ماندیم، از آنجا رفتیم امامزاده داود. یك شب ماندیم و پس فردا آمدیم فرحزاد. آمدیم در بازار فرحزاد، مساوى میدان، 2 ـ 3 نفر مأمور در لباس مخفى با من سلام و علیك كردند. ما را سوار كردند و آوردند به تهران، بعد معلوم شد شب ریخته‌اند به منزل ما و اوراق و كاغذ و چیزهایى را جمع‌آورى كرده‌اند و برده بودند و برادر ما را چند ساعت نگه داشتند و آزادش كردند. او گفته بود كه انصارى در فرحزاد مجلسى داشته است دیگر ما از او خبرى نداریم. از آنجا مرا بردند به سازمان امنیت، نزد سرهنگ مولوى و ماهوتیان (افسرى بود) و از آنجا پیش خود رئیس شهربانى نصیرى بردند. او بنا كرد پرخاش كردن و هفت‌تیرش را به طرف من كشید. من دست‌هایم را جلو گرفتم، خنده كرد و گفت شما به این بزدلی، می‌خواهید با دولت بجنگید. بعد به من گفت شما تمام جلساتى كه داشتید ما ضبط كردیم و همه‌ى افراد براى شهادت دادن آماده‌اند. گفتم من در منطقه خودم روضه خوان هستم و جز ترویج دین در هیچ خطى نیستم. حالا هر چى شما درباره‌ى من می‌خواهید، بگویید. ما را آوردند از زیر زمین از همان جاهایى كه شكنجه می‌دادند، عبور دادند. بعد از آن قسمت زندان موقت شهربانى كه در آمدیم، یك حیاط كوچكى بود كه در اختیار ما بود كه دیدیم علما همه هستند.\nعلماى زندانى در زندان موقت شهربانى\nعلماى بازداشت شده دو سرى بودند؛ یك سرى همان شب اول آزاد شدند، سرى دوم مدتى را در زندان گذراندند. من یك دفترچه یادداشت داشتم كه اسامى آقایان زندانى را در آن یادداشت كردم و اكنون در اینجا متن آن را ارائه می‌كنم:\nصورت اسامى آقایان علماى اعلام و وعاظ محترم كه در زندان موقت شهربانى بازداشت بودند:\n1. حضرت آقاى حاجى شیخ محمد تقى فلسفى تهران\n2. حضرت آقاى حاج سید علینقى جلالى تهرانى تهران\n3. حضرت آقاى حاج شیخ عبدالرحیم كنى شهر ری\n4. حضرت آقاى حاج سید عزالدین امام زنجانى زنجان\n5. حضرت آقاى حاج شیخ حسین لنكرانى تهران\n6. حضرت آقاى حاج شیخ على اصغر اعتمادزاده تهران\n7. حضرت آقاى حاج شیخ حسین اشرف تهران\n8. حضرت آقاى حاج شیخ على محدث‌زاده قمى تهران\n9. حضرت آقاى حاج شیخ محسن محدث‌زاده قمى تهران\n10. حضرت آقاى حاج شیخ ناصر مكارم شیرازى قم\n11. حضرت آقاى حاج شیخ عبدالكریم هاشمى نژاد مشهد\n12. حضرت آقاى حاج شیخ حسین غفارى مشهد\n13. حضرت آقاى حاج سید مصطفى طباطبایى قمى مشهد\n14. حضرت آقاى حاج شیخ عبدالنبى كنى شهر ری\n15. حضرت آقاى حاج شیخ عبدالعلى كنى شهر ری\n16. حضرت آقاى حاج سید ابوالحسن طباطبایى شمیران\n17. حضرت آقاى حاج سید محمد تقى واحدى نارمك\n18. حضرت آقاى حاج شیخ مهدى كروبى تویسركان\n19. حضرت آقاى سید نورالدین علوى طالقانى تهران\n20. حضرت آقاى سید ناصر صدرى شهر ری\n21. حضرت آقاى شیخ مهدى باقرى كن\n22. حضرت آقاى شیخ غلامرضا محمد خانى كن\n23. حضرت آقاى سید ابراهیم ابطحى نژاد شهر ری\n24. حضرت آقاى سید مرتضى صالحى شهر ری\n25. حضرت آقاى شیخ على اكبر مهدوى شهر ری\n26. حضرت آقاى شیخ عباسعلى اسلامى شهر ری\n27. حضرت آقاى شیخ محمدعلى انصارى شهر ری\n28. حضرت آقاى شیخ مرتضى مطهرى شهر ری\n29. حضرت آقاى شیخ ابوالقاسم محی‌الدین ورامین\n30. حضرت آقاى شیخ فتح الله صانعى ورامین\n31. حضرت آقاى سید احمد صفایى تهران\n32. حضرت آقاى سید مرتضى طاهرى تهران\n33. حضرت آقاى شیخ باب‌الله ثقه‌الاسلامى تهران\n34. حضرت آقاى سید امرالله ملك حسینى شیراز\n35. حضرت آقاى شیخ فرج الله واعظى شیراز\n36. حضرت آقاى سید مرتضى مرتضوى شهر ری\n37. حضرت آقاى سید محمد موسوى نسب تهران\n38. حضرت آقاى شیخ محمد حسین خندق آبادى تهران\n39. حضرت آقاى سید آقا احمدى ورامین\n40. حضرت آقاى حاجى آقا باقر آیت‌الله‌زاده قمى تهران\n41. حضرت آقاى سید صادق شریعتمدارى تهران\n42. حضرت آقاى شیخ مهدى حائرى تهران\n43. حضرت آقاى شیخ یوسف ایروانى تهران\n44. حضرت آقاى شیخ غلامرضا جعفرى تهران\n45. حضرت آقاى سید محمد حسین علوى بروجردى تهران\n46. حضرت آقاى سید محمد على سبط تهران\n47. حضرت آقاى سید موسى سبط الشیخ تهران\n48. حضرت آقاى سید ضیاء الدین استرآبادى تهران\n49. حضرت آقاى سید صدرالدین جزایرى تهران\n50. حضرت آقاى سید مهدى كمارى تهران\n51. حضرت آقاى سید احمد شهرستانى تهران\n52. حضرت آقاى سید احمد نجفى شهرستانى تهران\n53. حضرت آقاى سید محمد حائرى تهران\n54. حضرت آقاى حاجى آقا مصطفى مسجد جامعى تهران\n55. حضرت آقاى سید هادى طباطبایى قمى تهران\n56. حضرت آقاى حاجى سید هادى خسروشاهى تهران\n57. حضرت آقاى سید حسین اثنى عشرى تهران\n58. حضرت آقاى سید احمد گوهرى تهران\n59. حضرت آقاى سید جواد تقوى تهران\n60. حضرت آقاى شیخ حسن امامى تجریشى شمیران\n61. حضرت آقاى شیخ ابوالقاسم ذاكرى شمیران\n62. حضرت آقاى شیخ باقر نهاوندى تهران\n63. حضرت آقاى سید آقا خلخالى تهران\n64. حضرت آقاى آقا ناصر ابطحى تهران\n65. حضرت آقاى شیخ على اصغر وحیدى تهران\n66. حضرت آقاى شیخ اسحق مشكینى تهران\n67. حضرت آقاى سید عبدالحسین رضوى ورامین\n68. حضرت آقاى سید مهدى موسوى فضیلت شهر ری\n69. حضرت آقاى سید احمد حسینى همدان\n70. حضرت آقاى شیخ محمد حسین بكایى تبریز\n71. حضرت آقاى شیخ محمود وحدت تبریز\n72. حضرت آقاى شیخ مصطفى رهنما تهران\n73. حضرت آقاى شیخ نصرالدین امیرصادقى تهران\n74. حضرت آقاى شیخ عیسى اهرى تبریز\n75. حضرت آقاى شیخ على درمان ساوه\n76. حضرت آقاى شیخ صادق خلخالى قم\n77. حضرت آقاى سید جواد الیاسى آبادان\n78. حضرت آقاى سید ماشاءالله شریفى شاهی\n79. حضرت آقاى شیخ على شرعى قم\n80. حضرت آقاى شیخ عزیزالله حسینى اردكانى اردكان، فارس، تهران\n81. حضرت آقاى شیخ ایران رنجبر تهران\n82. حضرت آقاى شیخ مجتبى بروجردى تهران\nاین حضرات عموما نزد ما در تهران بودند، اما چند نفر از حضرات كه نزد ما نبودند عبارت بودند از:\n1. حضرت آیت‌الله العظمى آقاى خمینى قم\n2. حضرت آیت‌الله شیخ بهاءالدین محلاتى شیراز\n3. حضرت آیت‌الله‌زاده آقا سید حسن قمى مشهد\n4. حجت‌الاسلام سید عبدالحسین دستغیب شیراز\n5. حجت‌الاسلام مصباحى واعظ شیراز\n6. حجت‌الاسلام مجدالدین محلاتى شیراز\n7. حجت‌الاسلام سید محمود طالقانى تهران\nزندان ما بر خلاف زندان‌هاى دیگر بود. یك عده علما بودند. از وعاظ هر كدامشان پرچمدار یك جمعیتى بودند. ضمنا برنامه‌اى در آنجا تنظیم بود كه از نظر وحدت كلمه و آموزش خیلى تأثیر داشت. تشكیل جلسه‌هاى سخنرانى صبح و عصر زیر نظر آقاى فلسفى و آقاى مطهرى و آقاى ناصر مكارم شیرازى بود كه قبلا داوطلب‌ها را تعیین می‌كردند. خود بنده چند جلسه سخنرانى كردم. بعد ایراد‌ها را می‌گفتند كه خودش از نظر كارشناسى خیلى خوب بود.\nبراى صنف منبری‌ها بیشتر جنبه‌ى سبك منبر و كارشناسى و كارآموزى داشت، البته بحث‌هایشان خیلى خوب بود و خود این جلسات هم مسئله‌اى بود در زندان كه این سخنرانی‌ها از سوى ماموران زندان به مقامات مافوق گزارش می‌شد.\nوقتى ما ابتداى كار دستگیر بودیم، نه تلفن، نه ملاقات، نه قرارى از منزل، ولى همین جلسات بود كه براى ما آرامش بخش بود، یك روز هم آیت‌الله خوانسارى به ملاقات آقایان آمد.\nروز‌هاى جلوترش در محوطه‌ى زندان، همه‌ى آقایان لباس‌هایشان را در آورده بودند، یك لا پیراهن مثل انجمن شاطر‌هاى شهر، شده بودند چون هوا گرم و جا تنگ بود. دیگر هیچ آثارى از عالم بودن نبود، مثل هیئت شاطر‌ها. یكباره آمدند خبر كردند و گفتند لباس‌هایتان را بپوشید. شد یك حوزه‌ى علمیه. بعد گفتند: بفرمائید سالن نهار‌خورى افسران، همه صندلى بود همگى نشستند، بعد یكباره دیدیم، آیت‌الله خوانسارى با دو نفر با لباس شخصى وارد شدند. آقاى فلسفى گفت من از طرف آقایان از شما تشكر می‌كنم، از آمدن به ملاقات ما، شاید دوست دارید بدانید وضع ما چطوریست؟ وضع بسیار بد است. یك عده كه خودشان مشعل‌دار آزادى و اخلاق و سعادت مردم هستند، حالا به اتهام بر هم زدن نظم افتاده‌اند زندان، كسانى كه طبیب مردمند، حالا به عنوان متهم آمدند به زندان، آن هم در یك شرایطى كه فاقد همه‌ى شرایط دنیاست. یك عده مریضند، یك عده باید دارو بین غذاى معینى بخورند، خانواده‌هایشان نمی‌دانند اصلا كجا هستند. مرده‌اند، زنده‌اند، در یك محیطى كه جاى 50 تا گوسفند نیست، ما را با این تعداد ریخته‌اند با این محوطه‌ى كوچك. و اى كاش اینها فكر می‌كردند كه وضع ما اینجا طورى باشد كه اگر فردا نوبت خودشان رسید، به خودشان سخت نگذرد. همین كه سخن به این جا رسید آیت‌الله خوانسارى گفت: انشاءالله رفع سوء تفاهمات خواهد شد و بلند شدند و نگذاشتند آقاى فلسفى ادامه دهند و رفتند بعدا یك حواله دادند براى آقایان كه كمكى باشد. یك عده مخالف بودند، یك عده موافق.\nمثلا شیخ حسین لنكرانى می‌گفت ایشان خیال كرده‌اند كه من یك بچه طلبه هستم. اینجا من پشه را رو هوا نعل می‌زنم، حالا زندانى هستم، ولى من كه از اعتبار نیفتاده‌ام. آقاى فلسفى گفت هر كسى نمی‌خواهد، نگیرد و ما می‌دهیم به این دربان‌ها و خدمه.\nاز خاطرات زندان همان تهدیدى كه نصیرى كرد، یك خاطره‌ى تلخى بود براى من كه به مسخره به من نشانه‌گیرى كرد و من با دستم می‌خواستم دفاع كنم. یاد مرحوم سید عبدالحسین واحدى افتادم كه بختیار هفت تیر كشید و كشت ایشان را. آمدم با دستم دفاع كنم كه او مسخره كرد و من خیلى ناراحت شدم. البته ظهور و بروزى در خودم ندادم، ولى خیلى ناراحت شدم كه چه كسى مرا مورد تهدید و مورد شكنجه‌ى روحى قرار داد.\nیك شیخ اسحق مشكینى بود، شیخى بود از عراق كه وقتى اعلامیه از او گرفته بودند، ایشان را بازداشت كرده بودند، بعد خوابانده بودند و شلاق زده بودند تا حرف كشیدند و بعد چند نفر را گرفتند و دردسر دادند و فقط ایشان را شلاق زدند و ایشان هم با ما بود، اسمش در دفتر من هست. در زندان یكى از كار‌هاى خوبى كه ایشان انجام داد، چون بعد از آزادى ما در زندان ایشان ماند. ایشان انگلیسى را در زندان شروع كرد و ظرف 6ـ5 ماه یاد گرفت وقتى از زندان آمد بیرون، با دانستن زبان انگلیسى آمد. وى كه مورد تحسین من واقع می‌شد در حفظ آیات قرآن و اشعار و انگلیسی، كه می‌گفتم اگر انسان بخواهد درسى بخواند، در زندان هم می‌تواند درس بخواند. ما یك سازمان آموزشى انصارى داشتیم كه این سازمان خیلى خدمات داشت. در مورد حجاب دختران كه تلاش می‌كردم كه معلمین با حجاب و مدیر با حجاب بگیرند از دولت و این منعكس است در پرونده‌ى ما. دختر بچه‌ها را با حجاب می‌پذیرفتم و بعد اینها را هم درس می‌دادیم و هم كار‌هاى خیاطى و خانه‌داری. بچه را از كلاس اول هم انگلیسی، هم نماز بهشان یاد می‌دادیم و اعتقاد من بر این است: واعدوا لهم مااستطعتم من قوه، فقط ادوات نظامى نیست. نتیجتا ما الان خیلى از افسرهاى نیروى نظامى و مخصوصا همافر، اینها از شاگردان مدرسه‌ى ما هستند. در نهاد‌هاى مختلف كه هم پیشرفت درسى و هم پیشرفت دینى دارند و من با جامع تعلیمات اسلامى حرفم شد كه شما می‌گویید تلویزیون حق ندارید نگاه كنید، درست نیست. باید دانش آموز هم سینما برود، تلویزیون ببیند، باید بفهمد كه در فساد نیفتد. اگر قرار باشد كه یك بچه‌ى چشم و گوش بسته‌اى بار بیاوریم، هزار جور كلاه سرش می‌رود. در نزدیكى ما مدرسه‌ى دبیرستان احمدیه بود با مسئولان آنجا من این بحث را داشتم كه محدودیت چشم و گوش بسته درست نیست.\nدر مجموع بیش از سه ماه در زندان بودم. سؤالاتى كه در زندان شد بیشتر روى پایه اینكه شما كه هستید، كجا بودید، چه كار می‌كنید، الان در این بلوا در كدام قسمت مداخله كردید و امثال اینها بود.\nبعد در مورد حضرت امام سؤال شد كه ایشان را در چه حدى قبول دارید؟ یا مقامشان پیش شما چقدر است؟ گفتم مرجع تقلیدم است. رساله‌اش در خانه من است. یكى از مراجع تقلید، ایشان است.\nگفتند زندگی‌ات از كجا اداره می‌شود و چه كمك‌هایى به شما می‌شود؟ گفتم مسجد و مدرسه و سازمان آموزشى دارم. اهل علم معمولا زندگی‌شان الله وكیلى اداره می‌شود. همه فى سبیل الله اداره می‌شود.\nتعهد اینكه از حوزه‌ى قضایى نباید خارج شوید باید اجازه بگیرید. آقاى فلسفى را هم روز‌هاى اول همان طور به بازجویى بردند.\nیادداشت‌هایى در زندان\nمن همیشه دوست داشتم یك چیزهایى را بنویسم و تدوین كنم. حتى در دوران كودكى نوشته‌جاتى كه در كلاس دوم می‌رفتم مكتب، دارم. در زندان هم كه بودم، سعى می‌كردم یك چیزهایى را یادداشت كنم، گاهى صورت جلسات را، گاهى شعر می‌نوشتم.\nدر زندان شعرهاى زیادى سروده‌ام كه بعضى از آن را هنوز به یاد دارم. از جمله شعر طنزآمیزى داشتم كه بخشى از آن از این قرار است:\nواعظا بحث بزه كارى رندان به تو چه\nاز سیاست سخن و رفتن زندان به تو چه\nتو كه نه قاضى و نه محتسبى و نه پلیس\nانتقاد از روش دسته‌ى دزدان به تو چه\nتو برو مسئله‌ى غسل و تیمم بده شرح\nمملكت گر كه فتد دست یهودان به تو چه\nگر به قم ریشه‌ى تقوا بكند دست ستم\nكاخ سیلنن به فلك بر شد ایوان به تو چه\nدر این زمینه شعر مفصل و عجیبى است كه خدا رحمت كند آقا فلسفى را كه اول براى ایشان خواندم، گفت نخوان براى آقایان، این سرورده سر تو را به باد می‌دهد.\nیك شعر فكاهى نشریه توفیق داشت كه به این مضمون بود\nگفتى كه نان ارزان شود\nكو نان ارزانت، عمه‌ات به قربانت\nمن این را طولانی‌اش كردم و ترجمه به تركى و عربى كردم. آقایان در زندان سینه می‌زدند، می‌خندیدند. آقاى فلسفى می‌گفت از ته دل بخندید كه این زندان با این تبسم و خنده، باید سمش و فشارش از بین برود.\nشعر دیگرى هم گفته‌ام كه بیش از 700 بیت است و در آن اسامى همه‌ى زندانیان را به نسبت شأنشان آورده‌ام كه بعضى از آن ابیات را اكنون به یاد ندارم و برخى از آن كه به یاد مانده، چنین است:\nماه خرداد به سال چهل و دو\nكى فراموش شود از من و تو\nمرغ طبعم به سر شوق آمد\nطوطى نطق مرا ذوق آمد\nداستانى بسرایم ساده\nاز گروهى رجل آزاده\nچون شد از حكم قضاى عدوان\nجایگاه آن عزیزان، زندان\nعده‌اى از علما و خطبا\nهمه را بود به زندان مأوا\nهمه مردان فضیلت بودند\nزین سبب محبسشان جا دادند\nاولین فرد مبرّز ز میان\nفلسفى واعظ مشهور جهان\nآن سخن پرور مجلس آرا\nكه بدى شمع شبستان ما را\nمظهر لطف و وفا رفتارش\nوحى منزل همه گفتارش\nمجتهد در فن تبلیغ بود\nبر سر دشمن دین تیغ بود\nفلسفى آن رجل فرزانه\nآنكه باشد به جهان دردانه\nقدر او از نظر ماهیت\nبرتر از همه روحانیت\nبود استاد به هر علم و فنون\nلیك توقیف خلاف قانون\nبهر مردان خدا نیست عجب\nعار نبود رهشان رنج و تعب\nگر چه چون شیر بود آزاده\nحالیا كنج قفس افتاده\nدیگر از جمله آیات عظام\nكه بود صاحب تدبیر و مقام\nبوعلى فكرت و لقمان پیشه\nاهل فضل و قلم و اندیشه\nآنكه استاد به علم و ادب است\nمرتضى نام و مطهر لقب است\nهم خطیب است و زعیم منبر\nچون گلى از همه گل‌ها برتر\nچون بود مطلع از شرح و فنون\nشد معلم به علوم و به فنون\nصاحب نطق و فصاحت باشد\nمخزن علم و فقاهت باشد\nمقدمش بر همه باشد بركت\nبر سرش هست نشان از عظمت\nمتقی، محور اذهان همه\nكه كمالش بود اذعان همه\nهمه افراد به فضلش قائل\nبهترین رتبه‌ى علمى نائل\nبار الاها برهان از قفسش\nبكن آزاد ز دست عسسش\nحیف و صد حیف چنین آزاده\nكه در این كنج قفس افتاده\nشیخ عباسعلى اسلامی\nآنكه باشد ز رجال نامی\nپهلوانیست به میدان رثا\nنك به زندان شده از ظلم و جفا\nواعظ و بانى تعلیمات است\nفاضل و صاحب تألیفات است\nاز مدار فلكى صد افسوس\nمحترم خائن و خادم محبوس\nدیگر آن كس كه زعیم ادب است\nناصرش نام، مكارم لقب است\nاهل شیراز و مقیم است به قم\nهمچو بدرى است میان انجم\nهست مصداق بسى استعداد\nشده فیضیه ز سعی‌اش آباد\nنوجوانى است فضیلت پیشه\nمرد علم و قلم و اندیشه\nصاحب شیوه و تقریر بود\nقلمش در خور تقدیر بود\nهمت از ناصیه‌ى او پیدا\nكه بود جزو رجال فردا\nاینكه اكنون ز مكارم باشد\nپس از این جزء اعاظم باشد\nلنكرانى كه حسینش نام است\nسال‌ها شهره‌ى خاص و عام است\nپیشتازى به سیاست باشد\nعالم و اهل كیاست باشد\nدیگر از عده‌ى آیات عظام\nاعتماد است على اصغر نام\nواعظ و فاضل و اهل تدبیر\nهم مجاهد بود و مرد دلیر\nقامتش سرو، دلش مخزن عشق\nهمه جا، بر همه كس رهزن عشق\nبس كه این مرد امین است و درست\nاعتماد آمده از روز نخست\nپیر مردى است ز اوصاف غنی\nبنده‌ى پاك خدا حاج كنی\nپیر باشد ولى از بنیه جوان\nقدرتش كاملا از چهره عیان\nبود مردى ز رجال زنجان\nمفخر لطف و صفا و احسان\nمظهر علم و كمال و رفعت\nبوعلى سیرت و لقمان حكمت\nنام شایسته‌اش عزالدین است\nفخر اسلام، وقار دین است\nآنكه در فضل بود بدر تمام\nمقتداى بشر و فخر انام\nشیخ صادق كه بود خلخالی\nهم شجاع است و مقامش عالى\nپر دل و جرأت، چون شیر بود\nدر بر خصم چو شمشیر بود\nهمه طلاب به قدرش قائل\nسید محترم و عبد كریم\nلقبش هاشمى فرخنده زعیم\nیكه وعاظ خراسان باشد\nمورد مهر جوانان باشد\nكوچك اندام و ظریف است و نحیف\nسخنش هست چو باران لطیف\nچهره‌اش باز و پر از نور بود\nعاقبت فاتح و منصور بود\nبا اثر منطق و عالى نظرش\nزده حق تاج تبارك به سرش\nشیخ مهدى كه بود كروبی\nوارث لطف و صفا و خوبی\nمسقط الرأس او تویسركان است\nحالیا یوسف این زندان است\nخاضع و فاضل و باهوش بود\nبهر دین جاهد و پر كوش بود\nسیدى هست مسمى به جواد\nكه بود رهبر خرم آباد\nشهرتش در همه جا الیاسی\nقهرمان سخن و فراسی\nهم چو الیاس نبى وارسته\nدل ز دنیاى دنى بگسسته\nسیدى هست بلند استعداد\nكرده زندان ز فصاحت آباد\nخادمى هست به ابناى زمان\nز الجزایر، عربستان، ایران\nواعظ نامى خرمشهر است\nبانى مدرسه در آن شهر است\nمسجدى هست ورا آبادان\nكه شد از مقدم وى آبادان\nحاج اشرف كه زعیم دین است\nمسلكش علم و عمل آیین است\nهست كمتر كسى اندر تهران\nكه نگوید به وى استاد بیان\nگر چه او بچه‌ى كاشان باشد\nحالیا واعظ تهران باشد\nواعظى بت شكن و خیبرگیر\nكه مریدش ز صغیر و ز كبیر\nرهنما شیخ مآل اندیشه\nمصطفى نام و سیاست پیشه\nبانى مسلم آزاد بود\nبردباریش چو فرهاد بود\nحامى ملت اسلام آمد\nزین جهت طعمه‌ى این دام آمد\nمسلمین را همه حامى و كمك\nبهر این ایده بسى خورده كتك\nالجزایر بودش مد نظر\nبه فلسطین و به لبنان یاور\nبهر اسلام و براى قرآن\nبارها گشته دچار زندان\nدیگر از جمعیت این مردان\nدو جوانمرد شریفند در آن\nنامشان شیخ على و محسن\nشأنشان بر همه باشد مذعن\nچون كه هستند دو آقازاده\nشهرت آمد به محدث زاده\nبابشان باب حدیث و خبر است\nدر بر اهل خرد معتبر است\nشیخ عباس قمى خادم دین\nكرده احیا قلمش شرع مبین\nباشدش در همه جا تألیفات\nصاحب كشف و كرم هم بركات\nهست ز آثار همیشه زنده\nدودمانش به جهان پاینده\nچون بدى عالم عالى درجات\nبفرستند به روحش صلوات\nآنكه همسایه است با انصاری\nشیخ حسین است و لقب غفاری\nمرد فضل و عمل و زحمتكش\nدر فقاهت بود اهل سنجش\nیك نفر از رفقاى زندان\nدر میان همه از پیر و جوان\nمرتضى سیدك مرتضوی\nنبوى فطرت و سیرت علوی\nهست از زمره‌ى سادات شریف\nخادم دین و جوانمرد و عفیف\nشهر رى دارد منزل و مأوا\nمخلص مفلس او انصاری\nز ارادت بسرود اشعاری\nدرباره‌ى دیگر آقایان زندانى نیز اشعارى گفته‌ام كه اكنون یادم نیست. اشعارى فكاهى نیز در زندان سرودم كه برخى از ابیات آن را به یاد دارم:\nمحبس كه شدى مخزن مهر\nروى هم ریخته بود شصت و دو متر\nگاه گه بوى تعفن آید\nگاه مأمور تفنن آید\nروز‌هایش مرتب باشد\nقسمت ما پلو هر شب باشد\nنان ما بود ز آرد سیلو\nتوى آشش قطعات زیلو\nآلویش چو گُه تحلیل شده\nریگ‌هایش همه قربیل شده\nیادداشت‌هایى از علماى زندانی\nدوران زندان، دوران پرخاطره‌اى بود. باید اذعان كنم كه زندان 15 خرداد زندان سازنده‌اى بود. زندانى بود كه در آن خلوت الهى بود. یكى از كرامات آن بازداشت خلوت با خدا بود. از این زندان هرچه گذشت قابلیت‌ها بیشتر آشكار شد و زنده‌تر به نمایش درآمد. اگر این‌گونه زندان‌هاى دسته جمعى روى نمی‌داد چه بسا زمینه براى امام فراهم نمی‌شد كه با قطعیت به میدان بیایند و انقلاب بیافرینند.\nخلاصه زندان 15 خرداد خیلى جالب و آموزنده بود. از جمله استفاده‌هاى ارزشمندى كه از آن زندان كردم یادداشت‌هایى بود كه علماى زندانى در دفترچه‌ى خاطرات من در زندان به یادگار گذاشتند. از جمله آقایان فلسفی، مطهری، ناصر مكارم شیرازی، هاشمی‌نژاد، محدث‌زاده، جلالى تهرانی، شیخ مصطفى رهنما، آقاى زنجانى و برخى از آقایان دیگر مطالبى در آن دفتر نوشته‌اند و من در اینجا برخى از آن نوشته‌ها را می‌خوانم.\nاستاد مطهرى چنین مرقوم داشته‌اند:\nو اذ قال عیسى للحواریین من انصارى الى الله قال الحواریون نحن انصار الله (قرآن كریم)\nاین جهان جنگ است چون كل بنگری\nذره ذره همچو دین با كافری\nجنگ طبعى جنگ فعلى جنگ قول\nدر میان جزء‌ها حربى است هول\nاین جهان زین جنگ قائم می‌بود\nآن جهان جز باقى و آباد نیست\nچون كه تركیب وى از اضداد نیست\nدانشمندان اصل تنازع را یكى از اصول زندگانى بشر دانسته‌اند. فلاسفه كه بیشتر دقت كرده‌اند اصل تضاد و تزاحم و تنازع و اصطكاك را از اصول اولیه سازمان جهان طبیعت دانسته‌اند و گفته‌اند همین تضاد و تزاحم است كه باب فیض و رحمت را باز می‌كند. لولا التضاد ماصح دوام الجود عن المبدأ الجواد. مطابق آنچه انبیاء عظام تعلیم داده‌اند از اول خلقت دو عُلَم افراشته شده است: حق و باطل، مولوى می‌گوید:\nآن یكى آدم دگر ابلیس راه\nبدیهى است كه حق و باطل، سپید و سیاه، نور و ظلمت هر چند مقابل یكدیگرند، اما از نظر دیگر یكى اصل است و دیگرى فرع، آن یكى نور است و دیگرى سایه، آن یكى شیء است و دیگرى ضیء، اگر نور نباشد سایه نیست، اگر علم نباشد جهل نیست، اگر راستى نباشد دروغ نیست.\nبه هر حال این جهان این چنین ساخته شده كه همواره معركه حق و باطل، درستى و نادرستى است، صحنه‌ى مبارزه است. احیاناً حق و باطل صفوف متمایزى را تشكیل می‌دهند. اصل تنازع از یك طرف و اصل تعاون از طرف دیگر قواى محركه چرخ زندگانى به شمار می‌روند. چیزى كه دید یك مرد الهى و موحد را از دید یك مرد ماتریالیست نسبت به این صحنه متمایز می‌كند، این است كه از نظر مرد الهى حق، اصل است و باقى و حاكم و اما باطل فرع است و زایل و محكوم.\nاما الزبد فیذهب جفاء و اما ما ینفع الناس فیمكث فى الارض . بل نقذف بالحق على الباطل فیدمغه فاذا هو زاهق. از نظر یك فرد مادى و ماتریالیست حق و باطل دو نیروى اصیل متساوى را تشكیل می‌دهند و انسان از لحاظ وضع خودش نمی‌تواند ایمان داشته باشد به اینكه به صف حق و عدالت و درستى و راستى ملحق گردد، اما مرد الهى می‌داند كه حق آب است و باطل كف، اساس عالم به حق و عدالت بر پاست و همواره یك نیروى مرموز است كه حق و اهل حق را تأیید می‌كند. ان تنصروا لله ینصركم و یثبت اقدامكم. مرد موحد و الهى با اطمینان و اتكا به نیروى لا یزالى همواره وارد صحنه مبارزه می‌شود و از حقیقت دفاع می‌كند و این خود بزرگترین مایه امتیاز و وجه تمایز و وسیله افتخار اهل ایمان است.\nاین چند جمله بر حسب امر حضرت مستطاب ثقه الاسلام آقاى آقا شیخ محمد على انصارى به عنوان یادگار در دفترشان قلمى گردید و هنگامى كه قلم به دست گرفته می‌اندیشیدم چه بنویسم، اسم با مسماى ایشان الهام‌بخش من واقع شد و این چند سطر قلمى گردید و آشنایى من با معظم له در زندان موقت شهربانى تهران آغاز شد كه هر دونفر به اتفاق عده‌اى در حدود پنجاه نفر از علما و خطبا و طلاب به مناسبت نهضت اسلامى اخیر ایران زندان شده‌ایم. چیزى كه مورد اعجاب همه واقع شد طبع روان و بدیهه گوى معظم له بود در گفتن شعر. خداوند ایشان را بیش از پیش موفق بدارد.\n17/ صفر/83 مطابق 18/4/42\nآقاى فلسفى نیز به عنوان یادبود دوران زندان چند سطرى در دفترم نوشتند و مرا اینگونه مورد محبت قرار دادند:\nاز شب دوازدهم محرم كه مصادف با شب نیمه خرداد 1342 بود، در زندان موقت شهربانى بازداشت شدم. جمعـى از آقایان علمـا و وعاظ تهران و ولایات، تدریجا در این زندان محبـوس شدند. براى اینكه از اجتماع آقایان استفاده شود، مجلس مناظره و مباحثه و انتقاد تشكیل دادیم و روزى دوبار صبح و عصر این مجلس تشكیل می‌شد و هر بار یكى از آقایان درباره‌ى یكى از مسائل علمى در دین طبق برنامه‌ى مقرر صحبت می‌كرد،\nفاضل محترم و دانشمند معظم جناب ثقه‌الاسلام و المحدثین آقاى انصارى اراكى كه یكى از بازداشت‌شدگان بود معظم له شش بار صحبت كرد و علاوه اشعارى در زندان سرود كه شاهد بارزى بر طبع روان و سرشار ایشان بود. براى یادبود ایام زندان این چند سطر را به درخواست معزى الیه نوشتم. امید است كه همواره در پناه خداوند سالم و موفق باشند.\nحضرت آقاى مكارم شیرازى با نكته‌اى پند آمیز مبنى بر اینكه «هیچ آزادى بالاتر از آزادى از چنگال هوى و هوس نیست» دفتر یادداشت مرا اینگونه مزین كردند.\nقال امیر المؤمنین علیه السلام: لا تكن عبد غیرك و قد جعلك الله حرا\nبنده دگران مباش، خدا ترا آزاد آفریده!\nآرى آزادى و آزادمنشى از بزرگترین موهبات خداست كه بدون آن زندگى مفهوم صحیحى ندارد، آزادى مظاهر گوناگون و انواع بی‌شمارى دارد، ولى به جرأت می‌توان گفت هیچ آزادى بالاتر از آزادى از چنگال هوى و هوس نیست.\nحدیث بالا و چند جمله ذیل آن به عنوان یادبود ایامى كه با جمعى از بزرگان و دانشمندان و دوستان در زندان موقت شهربانى تهران بودیم به امر دوست گرامى جناب آقاى انصارى نگاشته شد.\nناصر مكارم شیرازى ـ 10 صفر 83\nاز دیگر آقایان زندانى كه در دفتر یادداشت من مطالب نصیحت‌آمیز و عبرت‌انگیزى به عنوان یادبود ایام زندان نگاشتند، آقاى هاشمی‌نژاد، آقاى حاج شیخ عباسعلى اسلامى و آقاى شیخ حسین غفارى بودند. در یادداشت این بزرگواران آمده است:\nان ابراهیم كان امه\nهمه‌ى افراد بشر از این نظر كه فردى از اجتماع را تشكیل می‌دهند با یكدیگر مساوى و برابرند، اما از نظر شخصیت و ارزش تفاوت‌هاى فراوان با یكدیگر داشته و فاصله‌هاى زیادى بین آنان موجود است. گاهى یك شخص از نظر شخصیت آنقدر پر ارج و ارزنده است كه به تنهایى به یك اجتماع و ملتى ارج و ارزش داده و در عین آنكه از نظر شخص یك فرد است، اما از نظر شخصیت به منزله‌ى اجتماع و ملتى است. چنانكه خداوند عزاسمه درباره ابراهیم خلیل علیه السلام چنین تعبیر فرموده است (آیه‌ى فوق) جناب حجت‌الاسلام آقاى انصارى دام بقائه یك شخصیت فوق العاده ارزنده است كه می‌توان گفت این نمونه شخصیت‌هاى برجسته هر قدر در اجتماع و ملتى بیشتر گردد، آن اجتماع و ملت وزین‌تر و پر ارج خواهد گردید.\nو فقنا الله و حضرته لما یحب و یرضی\nزندان موقت شهربانى تهران\nسید عبدالكریم هاشمى نژاد 16 صفر 1383\nان تنصر[وا] الله ینصركم و یثبت اقدامكم\nدر راه نصـرت و تـرویج دین، جمعـى از روحانیـون محتـرم در بنـد زنـدان موقـت شهربانى\nگرفتـار و به مضمون خبرى ـ عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد ـ با ادیب دانشمند بزرگوار و مبلغ با وقـار و شاعـر تاجـدار جنـاب آقاى حاج شیـخ محمـد علـى انصـارى كه واقعـا اسـم بامسماست، ملاقات امیدوارم بیش از پیش در نصرت و یارى دین مبین بكوشند و واردات و مصائب روزگار غدار ایشان را از منصب بزرگ باز ندارد؛ مخصوصا كار مهم تعلیم و تربیت نوباوگان مسلمین كه خود اقدام فرموده‌اند تعمیم دهند و در كیفیت معالم دین از حیث اخلاق و آداب و امور اسلامى عملا بكوشند و فریب دنیا و دنیاداران رو به هیچ وجه نخورند و در تحت فرمان فرهنگیان در امور و برنامه‌ى غیر دینى نروند و جدیت بفرمایند كه جزئیات و دستورات دینى حتى الامكان در مدارس عملى شود. و ما توفیقى الا بالله العلى العظیم\nبه تاریخ 16 صفر 1383ـ الاحقر عباسعلى اسلامی\nقال المعصوم علیهم صلوات الله\nاز شب 12 محرم 1383 كه مصادف با شب 15 خرداد ماه باشد، به عنوان اخلال در نظم عمومى با جمعى از وعاظ محترم در زندان موقت شهربانى بوده. ضمنا روز 22 [خرداد] واعظ محترم جناب آقاى انصارى را كه صاحب طبع بسیار روان در شعر و ادب دارند، به زندان آوردند و اشعار نغزى در پاره‌اى تفریح و تعزیه بالخصوص شب وفات 7 صفر سرودند و بسیار مورد تحسین قرار گرفت. امروز كه روز 12 ماه صفر است با 47 نفر پس از آزاد شدن عده‌اى از فیض ایشان و حضور رجال تبلیغ بهره‌مند هستیم. الاحقر حسین غفارى آذرشهری\nدیگر علما و خطباى زندانى كه دفتر خاطراتم را با دستخط شریف خود مزین كردند عبارت بودند از: آقایان سید عزالدین زنجانی، محمد حسین خندق‌آبادی، محمد حسن بكایی، عیسى اهری، على و محسن محدث‌زاده، فرج‌الله واعظی، مهدى كروبی، سید مرتضى صالحى خوانساری، سید مصطفى طباطبائى قمی، محمدعلى شرعی، صادق خلخالی، سید ناصر صدری، سید محمدتقى حسینى واحدی، سید عبدالحسین رضوی، سید ابراهیم ابطحى و سید علینقى موسوى طهرانی.\nبهره‌مند شدن از دیدار بزرگان كه از مهم‌ترین سعادت‌هاست به این زودی‌ها میسر نیست. باید رنج‌ها برد تا انسان وارسته و كاملى را پیدا كرد و كل نفیس القدر خود مطلب دیگر بلى بعضى اوقات رحمت بی‌خدمت ولى منتى آید از دریا مبارك ساعتی.\nجریان حوادث این سعادت را براى طالبین فراهم می‌سازد و بی‌هیچ مقدمه به این مقصد بزرگ نائل می‌گردند. چنانچه در[ ] در این ایام یعنى 10 صفر 1383 این خوشبختى براى این بنده فراهم آمد و به دیدار عزیزان كه از رجال علم و فضیلت هستند، در زندان موقت شهربانى فراهم شد كه از جمله جناب مستطاب ثقه الاسلام والمسلمین آقاى آقا شیخ محمد على انصارى است كه حقا مجمع فضائل علمى و عملى هستند [ ] بسیار خوشوقتم كه به وسیله‌ى این چند سطر موفق به یادبود علمى گردیدم. ربنا افرغ علینا صبرا و ثبت اقدامنا و انصرنا على القوم الكافرین\nحرره فى 10 صفر 1383 ـ الاحقر عزالدین حسینى عفى عنه\nكه این سنگ سبكتر باشد از بال مگس ما را\nبر غم عدل و آزادى خلاف هر چه در عالم\nبه جرم راستى افكنده در زندان عسس ما را\nایامى كه در زندان موقت شهربانى به جرم حمایت از قانون و دفاع از حریم قرآن و حقوق خاندان پیغمبر اكرم سلام الله علیهم اجمعین محبوس بودیم جمعى از علماى اعلام و وعاظ گرام تهران و شهرستان‌ها تشریف داشتند. من جمله جناب مستطاب مروج الاحكام ثقه الاسلام آقاى آقا شیخ محمد على انصارى اراكى بودند كه حضورشان براى ما بسیار پر ارزش بود. مخصوصا از طبع روانشان بسیار استفاده كردم و اشعار فوق كه از یادگار‌هاى زندان قزل قلعه بود به عنوان یادبود نگارش یافت.\nنالـه از بهـر رهایى نكنـد مـرغ اسیـر\nخورد افسوس زمانى كه گرفتار نبود\nمدت بیست پنج روز است كه به جرم دفاع از حریم مقدس قرآن در زندان‌هاى انفرادى و عمومى پادگان عشرت آباد و زندان موقت شهربانى تهران به همراهى دوستان دانشمندم جنابان آقایان اهرى ـ وحدت بازداشت بوده و به سر می‌برم، در زندان موقت شهربانى از حضور جمعى شخصیت‌هاى برجسته روحانى مركز و شهرستان‌ها من جمله حضرت مستطاب حجت‌الاسلام آقاى حاج شیخ محمد اراكى ـ انصارى زید مجدهم كه داراى قریحه‌ى شعرى سرشارى هستند مستفید و مستفیض می‌باشم به رسم تذكار به نگارش این چند خط مبادرت شد. الى الله المشتكی، الحاج محمد حسن بكایى عفى عنه 13 صفر 1383\nان الارض لله یرثها عبادى الصالحون\nسعدیا حب وطن گرچه حدیثى ست صحیح\nنتوان مرد به سختى كه من اینجا زادم\nدر زندان و منزل زندگان با شخصیت‌هایى رو‌به‌رو شده و توفیق آشنایى پیدا كردم كه در بیرون برایم میسر نبود. آرى عدو شود سبب خیر گر خدا خواهد. منهم شاعر توانا و خطیب دانا، سرور ارجمندم جناب آقاى انصارى دامت افاضاته كه گل‌هایى از اشعار و اخلاق و بیاناتشان چیده و از مصاحبت معظم له فایده‌ى بیشترى برده‌ام و امیدوارم در بیرون از زندان هم مشمول الطاف قرار گیرم.\nاللهم انصرنا على القوم الظالمین\n16 صفرالخیر 83، مطابق با 17/4/42\nزندان موقت شهربانى تهران ـ عیسى اهرى تبریزی\nواستعینوا بالصبر و الصلوه\nبراى مؤمن بهتر از صبر مایه تسلیت نیست.\nما نیز از پروردگار جهان توفیق می‌خواهیم.\nعلى محدث زاده\nمحسن محدث زاده\nقل للّذى بصروف الدهر عیرنا هـل عاند الدهر الا من له خطر\nگر چه در زمان تسوید این اوراق گرفتار زندان موقت شهربانى تهران بودیم، ولى بحمدالله و المنه با خاطراتى خوش و قلبى آرام با كمال افتخار و سربلندى به سر می‌بردیم. زیرا كه اولا در محكمه وجدان و شرع محكومیتى در خود از نظر زندانى شدن و دستگیر هیئت حاكمه بودن احساس نمی‌كردیم و به جرم پاكى و حمایت از حوزه‌ى مقدسه‌ى دین و دفاع از حریم شریعت سید المرسلین صلى الله علیه و آله و سلم محكوم به حبس شده و در زاویه‌ى زندان درخشنده‌ترین روزگار زندگى خود را می‌گذرانیم.\nبلی، گاهى در مزاج جامعه‌ى منحرف پاكى جرم و ناپاكى مایه‌ى افتخار می‌گردد. باید هم چنین باشد به قول شاعر\n(گر گلابى را جْعُل طالب بود)\n(آن دلیـل نـا گلابـى می‌بـود)\nقال الله تعالى فما كان جواب قومه الا ان قالوا اخرجوا آل لوط من قریتكم انهم اناس یتطهرون و علاوه بر آنچه گفته شد در عالم همیشه مردان بزرگ دچار حوادث بوده‌اند و از چنین محكومیت‌هاى كودكانه‌ى افراد كودك‌وش به مقاصد عالیه رسیده و احراز شخصیت و حریت كرده‌اند. پس ما نیز پیرو سنن عالیه مردان عالی‌مقام باشیم زهى سعادت.\nیك جو غم ایام نداریم خوشیم\nگه چاشت گهى شام نداریم خوشیم\nچون پخته به ما می‌رسد از عالم غیب\nاز كس طمع خام نداریم خوشیم\nبارى طبق پیشنهاد سرور مكرم و برادر ارجمند جناب آقاى انصارى ایده الله بتأییداته به تسوید یكى از صفحات دفتر معظم له مبادرت نمودم، به تاریخ 16 تیرماه 1342 خورشیدی، انا الاقل شیخ فرج الله واعظى ساكن تهران، سه راه سلسبیل، خیابان خوش، كوچه نجم آبادی، كاشى 92، منزل شخصى واعظی.\nالا و من مات على حب آل محمد فقد مات شهیدا\nاین حدیث شریف به یادبود ایامى كه در زندان موقت شهربانى حضور عده‌اى از علما و وعاظ محترم بودیم، تقدیم به دانشمند محترم جناب آقاى انصارى كه از مردان پاك، دانا و با فضیلت است می‌نمایم و مفتخرم از آنكه زندان باعث دوستى بنده با معظم له گردید.\nولا تحسبن الله غافلا عما یعمل الظالمون\nمدت یك ماه و سه روز است كه در زندان موقت شهربانى كل در محضر جمعى از علما و فضلا مخصوصا خطبا به سر می‌برم. آنقدر روحانیت و معنویت اهل این محبس، عالم زندان را منور كرده كه گویى یك مدرسه و یكى از حوزه‌هاى علمیه است. صبح و عصر از حضور اساتید درس گرفته و اشتغال به تحصیل دارم.\nیكى از حضار زندان جناب مستطاب خطیب شهیر آقاى انصارى اراكى می‌باشند كه اولا بنده تمناى درك محضر ایشان را داشتم و بحمدالله حاصل شد، طورى كه از بیان ایشان كه مزید بر دو مرتبه در عالم زندان سخنرانى كرده و كاملا افاضاتى فرمودند بسیار بسیار استفاده كردم و همچنین طبع روان این مرد كه درباره‌ى فضائل و مناقب اهل مجلس اشعارى بسیار جذاب سرودند، زندان را دارالسرور قرار دادند.\nامید است خداوند منان ایشان را در صراط ترقى و تعالى خود و همچنین مسلمانان جهان مؤید و منصور بدارد. چند جمله را به عنوان یادبود نگاشتم امید است در مواقع مظان استجابت دعا فراموش نكنند.\nسید مرتضى صالحى خوانساری\nجثـه‌ى خود پاكتـر از جـان كنی\nچون كه چهل روز به زندان كنی\nنزدیك چهل روز است كه در محبس موقت شهربانى در خدمت علماى اعلام و وعاظ محترم من‌جمله از علما و سخن‌گویان و شعرا و ادبا آقاى انصارى اراكى كه حقا در خدمت ایشان استفاده كردیم و امیدوارم این زندان سبب ترقیات روحانى و درجات راقیه شود، چنانچه یوسف صدیق (ع) از چاه به جاه رسید و از زندان به مقام عزت رسید.\nمورخه‌ى لیله 16 صفر 83\nمصطفى طباطبایى قمى\nكه این سنگین، سبكتر باشد از بال مگس ما را\nتنك پر مایگان توبه فرما را ز ما برگو\nگران جانیم نتواند خریدن هیچ كس ما را\nخود آزادى به دست آور كه كس نفرستد این گوهر\nاز آن سوى بحار و ساحل رود ارس ما را\nدموكراتش لقب بخشند هر خود راى و خودكامی\nدر این مكتب كه معنى واژگون گردیده اسما را\nز بیت‌المال ملت گنج‌ها سهم تبه‌كاران\nبیات آجر و صبحانه‌ى آب عدس ما را\nروزگارى كه به جرم حق‌گویى در زندان موقت شهربانى تهران به سر می‌بردیم، بهترین فرصت‌ها تشرف خدمت جمعى ستارگان فروزان علم و فضیلت بود. زندان در این مدت مكتبى بود آموزنده درس پایدارى در برابر ناملایمات و جهاد در راه عقیده را عملا آموختیم. پروردگارا خود ما را در راه هدف مقدس اسلام از خود‌گذشته نما. یكى از نمونه‌هاى برجسته‌ى محیط آموزنده‌ى زندان خطیب محترم جناب آقاى انصارى اراكى بودند كه حقا علاوه بر سایر فضایل، با جنبه‌ى ذوق ادبى خودشان محیط توأم با غم زندان را (به قول یوسف على نبینا و آله وعلیه السلام، هذا بیت الاحزان) تبدیل به یك محیط مسرت‌آمیز می‌فرمودند. امید است براى همیشه در مظان توجه به یاد این ناچیز بوده باشند. محمد على شرعى شیرازی.\nمدرسه‌ى رضویه ـ 16/4/42\nقال ربّ السجن احبّ الى مما یدعوننى الیه\nآرى زندان فى حد ذاته جاى خوبى نیست، لكن در قبال بعضى امور مزایا و خواص زیادى دارد كه از جمله‌ى آنها توجه به حضرت حق و تسلیم دست قضا و قدر و توكل به ذات احدیت و شكسته شدن شهوات و تكبر و غرور نفسانى را می‌شود نام برد. بشر طالب زندگى آزاد و حریت است. البته در چارچوب آزادى و حریت دیگران. سلب آزادى و حریت از هیچ فرد و جامعه جایز نیست مگر به حكم قانون الهی، زندگانى در زیر منت دیگران و بدون حس و وجدان در خیلى جاها براى بشر مقدور است، لكن حیات با شرف و زندگى انسانى فعلا به غیر از پناه بردن به گوشه‌ى زندان براى آزاد مردان میسر و مقدور نیست. زندان مكتب الفت و مروت است.\nبه همین مناسبت ارادت غایبانه‌اى كه خدمت اجل امجد عالى ثقه الاسلام و المسلمین شاعر آقاى انصارى اراكى كه الحق از رجال برجسته و آزاد می‌باشند، در چهار دیوارى زندان موقت شهربانى تهران چند مقابل شد و بعد از این جریان، بنده ایشان را در زمره‌ى برادران و سروران خود محسوب داشته، سعادت و عزت همه‌ى مسلمین را در زیر سایه‌ى حكومت قرآن از خداوند منان خواستارم.\nالاحقر صادق خلخالی\nانّ الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل [علیهم] الملائكه\nو ایمان كامل به پروردگار دارند.\nهمه‌ى مشكلات و مشقت‌ها را زیر پا گذاشته و هدف مقدس خود را دنبال می‌كنند و اگر هر اندازه عوامل ناراحتى براى آنها زیاد بشود بر درجه‌ى تحكیم آنها می‌افزاید و تزلزل در آنها دیده نمی‌شود چون می‌دانند در آیند[ه] از بهترین‌هاى عالم وجود می‌باشند. همان طورى كه یك دانه گل را در مهد زمین می‌كارند، از هر طرف فشار به آن داده می‌شود، ولى در عین حال هیچ ناراضى نیست و در مقام رضا است چون می‌داند در آینده گلى بسیار ذى قیمت و خوشبو می‌شود كه زینت بهترین مجالس و محافل می‌شود و البته امروز كه یك عده‌اى از دانشمندان و علما در زندان به جرم حمایت از حریم مقدس اسلام به سر می‌برند، ولى در حقیقت مسلم است از بهترین‌ها و گوهر‌هاى جهان آفرینش می‌باشند و از برخورد با آقاى شیخ محمد على انصارى كه داراى شوقى سرشار و طبعى روان و شاعرانه می‌باشد. بسیار خوش‌وقت و مسرورم و امید است پیش از محضرشان استفاده نمایم.\nسید ناصر صدری\nالحمدلله والصلوه على رسول الله و نعوذ بالله من شرور انفسنا و من سیئات اعمالنا. به راستى اگر به سرچشمه تمام بدی‌ها كه در وجود خودمان و در لا‌به‌لاى كردارمان نهفته است، توجه كنیم و خود را اصلاح و تزكیه نماییم از هر شرى و ضرى ایمن و مصون خواهیم بود. اعوذ بالله من الشیطان الرجیم ـ ان الذین آمنوا و لم یلبسوا ایمانهم بظلم اولئك لهم الا من و اولئك هم المهتدون ـ صدق الله العظیم.\nبر این مبنى تحولات گوناگون و نشیب و فراز زندگى در روح اهل ایمان تأثیرى ندارد ـ اكنون یك ماه است كه در زندان به سر می‌بریم. ـ یهوّن علینا انه بعین الله ـ ممكن است روزى این پرسش از دستگاه نیرومندى كه بر ما حكومت می‌كند بشود، آنگاه دیگر صحنه‌سازى و سالوسى خریدار ندارد. آرى روزى چنین مؤاخذه می‌شود كه ما را چرا زندانى كرده‌اید؟ وانگهى فرضا ما زندانى نباشیم، با اختناقى كه فضاى كشور ما را احاطه كرده از كدام آزادى بهره‌مند خواهیم بود.\nاللهم لا تشمت بنا الاعدا و اجعل عواقب امورنا خیرا ـ امید كه دانشمند ادیب و حبر یگانه آقاى انصارى اراكى هر وقت به این سطور مرور فرماید از داعى با دعاى خیرى یاد فرماید.\nو انا الاحقر الأفقر محمد تقى الحسینى الواحدی.\nفى هـ ـ. یب ـ صغـ ـ غشفج\nبسیار خرسندم كه در دوران توقیف چند روزه‌ى خود در زندان موقت شهربانى با رجال و معاریف كشور و زعماى محراب و منبر آشنا شدم. از جمله جناب حجت‌الاسلام آقاى آقا شیخ محمد على انصارى واعظ و دانشمند محترم كه از فضله و شخصیت‌هاى مبرز و مبارز عصر است در جلسات سخنرانى زندان چند مرتبه از بیانات شیوا و تقریرات بجا و سودمند معظم له استفاده شد و طبع سرشار و اشعار روان حضرت ایشان مورد تحسین همگان بود و رجاء واثق آنكه همواره موفق باشند و از دعاى خیر فراموش نفرمایند.\nسید عبدالحسین رضوی\n10 صفر الخیر 83\nدر روز 15 محرم الحرام 83 بعد از ظهر توسط سرهنگ صدارت دستگیر و در زندان موقت زندانى شدم. ولى بحمدلله آقایان علما و وعاظ والامقام جمعیتى تشكیل دادند كه زندان براى حقیر بسیار راحت گذشت. مخصوصا در مصاحبت جناب ثقه‌الاسلام والمسلمین آقاى شیخ محمدعلى انصارى واعظ كه از اشعار خود تمام اهل زندان را مسرور می‌فرمودند كمال خوشوقتى حاصل، خداوند زودتر مرخص فرماید كه در منزل خود جمع را جمع و در محضرشان مستفیض بشوم.\nبه تاریخ پانزدهم شهر صفر 1383\nامروز بیست و هفت روز است كه در زندان موقت شهربانى بر حسب تقدیر حضرت احدیت جل اسمه به سر می‌برم. یكى از افتخاراتى كه در این اوقات نصیبم شده می‌توانم بگویم خدمت رسیدن دانشمند محترم و فاضل ارجمند حضرت ثقه‌الاسلام والمسلمین آقاى آقا شیخ محمد على انصارى دامت افاضاته می‌باشد امید است خداوند وجود مقدسش را محفوظ داشته و در ترویج شرع مقدس تأیید فرماید.\nالاحقر علینقى الموسوى الطهرانی\nمن حدود سه ماه و اندى در زندان بودم، وقتى آزاد شدم بیشتر علماى مهاجر از تهران رفته بودند لكن برخى از آنان در تهران بودند كه با آنان ملاقات داشتیم. پس از آزاد شدن آقاى فلسفى آمدند منزل ما، آیت‌الله مرعشى آمدند، آقاى میلانى تشریف آوردند، آقاى حاج آقا حسین قمى نیز آمدند و یك حواله هم مرحمت كردند. آقاى شریعتمدارى نیامدند. زمانى بود كه از من دلخور بودند. آقاى حاج شیخ على اصغر صالحى كرمانی، تشریف آوردند. پسرشان دكتر محمد رضا صالحى كرمانى كه نویسنده هم بودند، در همان مسجد سبحان كه آقاى حاج شیخ محمد رضا صالحى كرمانى از دوستان فاضل من بودند كه هم در دانشگاه و هم امام جماعت بود و خیلى مورد علاقه و احترام من بودند.\nامام را در 12 خرداد از زندان آوردند در قیطریه. یك 24 ساعتى در آنجا آزاد بودند، بعد در محاصره قرار گرفتند. من پس از آزادى یك روز رفتم به دیدار امام كه نگذاشتند، من بودم و آقاى شیخ محمد ناصرى خراسانی، آقاى شیخ میرزا حسین فردوسى پیرمردى بودند كه از هم دوره‌هاى درسى آیت‌الله خمینى و مرحوم پدرم بودند. رفتیم، گفتیم ما آمدیم براى زیارت آقاى خمینی! گفتند كه ممنوع است. گفتم ما دو كلمه‌اى می‌نویسیم، شما به عرضشان برسانید. من چند كلمه‌اى نوشتم:\nحضرت آیت‌الله العظمى جناب آقاى خمینى دامت بركاته\nاینجانبان شیخ محمدعلى انصارى اراكی، شیخ محمد ناصرى خراسانی، شیخ حسین فردوسى فراهانى براى زیارت و عرض ارادت شرفیاب شدیم چون امكان ملاقات نبود بدینوسیله معروض و ملتمس دعا. والسلام علیكم و رحمت‌الله.\nاز لطف آقایان متشكرم و ملتمس دعا هستم.\nوالسلام علیكم و رحمت‌الله و بركاته\nعلما و خطباى زندانى پانزده خرداد افزون بر دفتر خاطرات حاج آقاى انصارى اراكی، در دفتر برخى دیگر از هم زندانی‌هاى خود نیز یادداشت‌هاى تاریخى و گرانبهایى از خود به یادگار گذاشتند كه برخى از آنها در پى می‌آید و كامل آن در آینده‌ى نزدیك به صورت یك مجموعه، با عنوان «ارمغان زندان» انتشار می‌یابد. ان‌شاءالله.\nمدت 36 روز است كه از توقف حقیر در زندان موقت شهربانى كل می‌گذرد در این مدت محضر علما و وعاظ و دانشمندانى كه در زندان به سر می‌بردند، براى اینجانب بسیار مغتنم بود و بهره‌هاى فراوانى از آن ذوات مقدس بردم. جناب آقاى آقا سید مرتضى مرتضوى ساكن شهر رى كه یكى از دوستان سابق بنده است در زندان به سر می‌بردند متانت و صبر و تحمل و خدماتى كه ایشان در مدت توقف خود در زندان داشتند، بسیار جلب توجه نموده است. خداوند همه ما را براى انجام وظایف حتمى مذهبى و اجتماعى موفق بدارد.\nتهران زندان موقت شهربانى ـ سید عبدالكریم هاشمى نژاد\nقال الله تعالى فى القرآن الحكیم فاینما تولوا فثمّ وجه الله\nمردان علم در زندان و میدان‌هاى جنگ تفاوتى در حالشان نیست و همیشه مشغول ذكر و تبلیغ‌اند. الان در زندان موقت شهربانى در حضور خطیب ارجمند آقاى حاج محمد حسن بكایى و سایر خطباى اسلامى در حدود پنجاه نفر استفاده می‌شود.\nفى التاریخ 4 صفر 138213\nحسین غفارى آذر شهری\nلسان العاقل وراء قلبه و قلب المنافق وراء لسانه\nحدیث بالا گویا از امیر مؤمنان مولاى متقیان على علیه‌السلام است و یكى از آموزنده‌ترین سخنان پرارزش آن بزرگوار است. می‌فرماید: زبان عاقل پشت قلب اوست و قلب منافق پشت زبان او. آرى زبان انسان عاقل در پشت قلب او قرار گرفته یعنى هر چه می‌خواهد بگوید، قبلا در درون دل خود مورد مطالعه و بررسى قرار داده و سپس به زبان خود اجازه سخن گویى می‌دهد. بدیهى است چنین سخنى جز خیر و سعادت نخواهد بود. اما آدم منافق و احمق به عكس این حالت است یعنى اول می‌گوید و سپس درباره‌ی نتایج آن می‌اندیشد و بسیار می‌شود كه از گفته‌ى خود نادم و پشیمان می‌گردد و جز بدبختى و ناكامى نتیجه‌اى نمی‌برد.\nچند جمله‌ى فوق به عنوان یادبود ایامى كه با جمعى از بزرگان و دوستان در زندان موقت شهربانى تهران بودیم. در دفتر خاطرات جناب مستطاب سلاله السادات آقاى آقا سید مرتضى مرتضوى نگاشته شد.\nناصر مكارم شیرازى ـ 17 صفر 1383\nبه عقیده‌ى من زندان یك مكتب تربیتى است كه تعداد كلاس‌هاى آن بستگى به تعداد اشخاصى و دسته‌هایى دارد كه با انسان در یك جا زندانى هستند. خوشبختانه ما از این مكتب بزرگ براى اولین بار استفاده كردیم و امید داریم بتوانیم از نتایج مطالعات خود در آینده استفاده فراوان كنیم. ان الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائكه\nزندان موقت شهربانى ـ ناصر مكارم شیرازى\nالا بذكر الله تطمئن القلوب نام خدا و كتاب خدا براى مردان با ایمان مایه‌ى آرامش خاطر و اطمینان نفس است. این چند سطر را در زندان موقت شهربانى پشت قرآن مجید كه متعلق به واعظ ارجمند و خطیب گرامى حضرت آقاى بكائى تبریزى است نوشتم امید است روح معظم له و همچنین روان تمام دوستان زندانى و حقیر ناچیز از نور قرآن بهره‌مند و نیرومند گردد.\nمحمد تقى فلسفی\nیگانه راهى كه می‌توان جامعه رو منقلب كرد و به راه فساد یا صلاح كشاند همانا تعلیم و تربیت جوانان واطفال از طریق فرهنگ است. این چند سطر به عنوان یادگار به پیشگاه محترم واعظ شهیر [و] توانا آقاى بكایى تقدیم، امیدوارم بعد از نجات از زندان موقت شهربانى در سرتاسر آذربایجان مدارس جامعه‌ى تعلیمات اسلامى تأسیس فرمایند.\nالاحقر عباسعلى اسلامى\n2 ماه صفر 138414\nكن این شئت فاكسب اَدبا\nگـرد نان پـدر چـه می‌كردى\nپـدر خویش باش اگر مـردی\nبزرگترین نعمت و مهم‌ترین ودیعت و عزیزترین امانت ـ علم و ادب است ـ قدر و قیمت انسان به قدر علم و تقوا و ادب اوست. درجات عالیه انسان در دنیا و آخرت بسته به مقدار دانش و اخلاق اوست پس كسى كه طالب بزرگى دنیا و آخرت است، باید تمام سعى و كوشش خود را مصروف در تحصیل علم كند ـ و تحصیل علم هیچ‌وقت دیر نمی‌شود؛ یعنى در هر وقت از عمر ولو 50 ساله باشد مشغول شود دیر نشده است فقط تصمیم مردانه می‌خواهد و استمداد از خداوند متعال و اهل بیت اطهار مخصوصا حضرت سید الشهداء جستن و به آن بزرگواران متوسل شدن.\nبنابراین سید صحیح القلب آقاى آقا سید مرتضى مرتضوى كه حیث شجاعت و اصالت و نجابت ممتاز است، باید كاملا از نصایح فوق استفاده نموده و یك آن از تحصیل علم كوتاهى نفرمایند و عمر خود را بیهوده صرف این كار و آن كار نكند. خدا به ما و ایشان توفیق علم و عمل عنایت فرماید.\nچون شد از حكم قضاى یزدان\nجایگاه من مسكین زندان\nمخلص مفلس او انصارى\nز ارادت سرود اشعارى\nمدت یك ماه است كه به توفیق اجبارى در زندان موقت شهربانى مصاحبت جمعى از اعاظم علما و خطباى نامى ایران را دارم و هر صبح و شام از محضرشان استفاده‌هاى علمى و اخلاقى را برخوردار و بدون اغراق محیط زندان براى ما مانند یك مكتب بسیار بسیار آموزنده و پر استفاده است. ضمن مباحث و مذاكرات علمى آشنایى با عده‌اى از احرار و مردان آزادی‌خواه و مجاهد مایه‌ى بسى افتخار است. آقاى آقا سید مرتضى مرتضوى از كسانى است كه در این زندان ملاقات و با جناب ایشان آشنا شدم جوانى است خدمتگزار، معتقد، مجاهد، فداكار. خداوند ان‌شاءالله او را موفق و مساعیش مورد قبول و همواره ایشان ملتمس دعا هستم.\nوالسلام ـ الاحقر شیخ محمد على انصارى اراكی\nبسم الله تعالى شانه\nهم آهنگى با كریمه‌ى مباركه رب السجن احب الى با تأسى به یوسف علیه السلام\nدر مقابل حوادث غیر مطلوب چند روزى را كه در زندان موقت شهربانى از محضر عزیزان بهره‌مند بودیم و علی‌رغم محدودیت زندان شور و نشاط داشتیم. این چند خط در ظهر مصحف جناب ثقه‌الاسلام آقاى بكایى دامت افاضاته به عنوان یادبود قلمى گردید.\nربنا افرغ علینا صبرا و ثبت اقدامنا وانصرنا على القوم الكافرین.\nنه رنج و لذت از درون دانى نى برون\nعملى دان جستن از قصر و حصون\nآن یكى در كنج زندان مست و شاد\nو آن دگر در باغ ترش و بی‌مراد\nحرره الاحقر عزالدین الحسینى عفى عنه\n4 صفر الخیر 1383\nقال على علیه‌السلام : عند تضائق حلق البلاء تكون الفرجه\nاز فرمان علوى این بنده كمترین سید نورالدین علوى طالقانى تجربه‌ها نموده‌ام. لذا به عنوان تذكر براى جناب آقاى بكایى قلمى گردید.\nنورالدین علوى طالقانی\nفاستقم كما امرت.\nبراى رسیدن به هدف و مقصد یگانه راه بعد از عنایت پروردگار رستگارى و استقامت است.\nپاى پر آبله‌ى بادیه پیماى من است\nدر زمانى كه با جمعى از علما و روحانیون و وعاظ در زندان موقت شهربانى تهران به جرم دفاع از حریم قرآن بازداشت بودم این یك جلد قرآن مجید را برادر ارجمند آقای[ ] براى حقیر اهدا كردند توفیق و پیروزی[ ] را از خداوند خواهانم. اللهم افرغ علینا صبرا و ثبت اقدامنا (على دینك) وانصرنا على القوم الكافرین.\nمحمد حسن بكایى عفى عنه\nزندان موقت شهربانى ـ 18 صفر 1383\nهنا قبرالاحیا، رب السجن احب الى مما یدعوننى الیه\nدر مجمعى از علما و خطبا كه قریب پنجاه نفر بودیم در زندان موقت شهربانى تهران محض یادگارى قلمى گردید.\nبلبلى بر شاخ گل در بوستان\nگفت چیزى تلخ‌تر در این جهان\nاز جدایى نیست پیش آگهان\nاز جدایى می‌شود دل‌ها خراب\nآتش هجران كند ما را كباب\nبر حسین و آل او را كن نظر\nروز عاشورا كه چون شاه شهید\nگریه‌هاى كودكان لختى بدید\nچونكه نومید آمد از بداختران\nكرد رو آنگاه سوى دختران\nدخترى را ز آن میان نزدیك خواند\nچونكه بانو بود بر زانو نشاند\nز آستین مهر اشكش پاك كرد\nز آتش دل رخنه در افلاك كرد\nگفت كى جان جهان شیون مكن\nآتش دل ز اشك غم روشن مكن\nبعد من چندى بباید دیر زیست\nبعد از آن هر قدر بتوانى گریست\nبى پدر را گریه و زارى خوش است\nسوگواران را عزادارى خوش است\nبا پدر راندى سخن از روى مهر\nازچه از دیدار ما سیر آمدی\nوارهان ما بی‌كسان را از ختن\nگفت من در این مكان بی‌چاره‌ام\nوز وطن وز یاوران آواره‌ام\nبر براق عشق سوى جنگ تاخت\nقرب نى بالا و پستى رفتن است\nقرب حق از قید مستى رستن است\nبه تاریخ 17 شهر صفر الخیر سنه یك هزار و سیصد و هشتاد و سه هجرى درگوشه‌ى زندان موقت شهربانى تهران به جهت سرور ارجمند آقاى سید مرتضى مرتضوى ایده الله تعالى اشعار فوق نگارش یافت امید است حقیر را فراموش ننماید.\nو انا الاقل شیخ فرج الله واعظى\nجمله‌ى قرآنى بالا در سوره‌ى آل عمران، آیه‌ى نوزدهم قرار دارد و تصریح می‌كند كه دین بر حق و منحصر به فرد در سرتاسر جهان فقط دین اسلام است و دنبال همین قسمت است كه همان آیه اضافه می‌كند و مااختلف الذین اوتوا الكتاب الا من بعد ما جاءهم العلم. یعنى اسلام كه آمد یهود و نصارى مخالفت با آن را آغاز كردند و این مخالفت را وقتى شروع كردند كه حق بر آنها آشكار شده بود و به درستى اسلام علم پیدا كرده بودند.\nآنگاه در آیه‌ى 85 همین سوره اضافه می‌كند و من یتبع غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه و هو فى الاخره من الخاسرین یعنى و هر كسى كه غیر از دین اسلام را براى خود دین قرار دهد، هیچ وقت از وى پذیرفته و مقبول نخواهد شد و در آخرت و محشر از زیانكاران خواهد بود.\nعلی‌هذا در زمان نبوت خاتم النبیین صلى الله علیه و آله و سلم كه تا روز محشر خواهد بود دین‌هاى سابق داراى ارزشى نیستند و فقط اسلام تصدیق كرده است كه قبلا دین بوده‌اند و بعدا هم منسوخ و هم تحریف شده‌اند و نمی‌شود اسم دین به آنها گذارد. چند سطر بالا را به عنوان یادبود براى هم زنجیر عزیز جناب آقاى سید مرتضى مرتضوى نوشتم.\nشیخ مصطفى رهنما\nزندان موقت شهربانى\nصفر الخیر 1383 ـ تیر 1342\nهى السبیل فمن یوم الى یوم\nكانه ما تراك العین فى یوم\nلا تجز عن رویدا انها دول\nدنیا تنقل ممن قوم الى قوم\nمدتى است در زندان موقت شهربانى توفیق درك فیض از محضر عده‌اى از آقایان علماى اعلام و وعاظ محترم نصیبم گردید و با برگزارى جلسات سخنرانى صبح و عصر استفاده شایانى می‌برم.\nامید است خداوند به زودى وسیله‌ى استخلاص عموم را فراهم و توفیق و سعادت نصیب عموم بگرداند.\nمراتب فوق بنا به فرموده‌ى جناب آقاى سید مرتضى مرتضوى سلمه الله جهت یادبود قلمى گردید.\nالاحقر جواد الیاسى\nگلى گفت اگر دست گهى داشتمی\nبگریختمى اگر رهى داشتمی\nبا بی‌گنهى مرا چنین می‌سوزند\nاى واى اگر یك گنهى داشتمی\nقریب یك ماه است با عده‌اى از فضلا و وعاظ مركز و سایر شهرستان‌ها در زندان موقت شهربانى تهران به سر می‌برم و حداكثر استفاده را از محضر آنان نمودم.\nمن جمله جناب آقاى حاج بكایى كه یكى از وعاظ و خطباى برجسته‌ى شهرستان تبریز بود، افتخار دوستى را دریافتم. امیدوارم ایشان هم با لطف بی‌پایان خود بپذیرند.\nالاحقر حاج سید احمد حسینی\nان الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائكه الا تخافوا و لا تحزنوا و ابشروا بالجنه التى كنتم توعدون.\nدر زندان موقت شهربانى چند شبى درك خدمت واعظ شهیر و گوینده[ ] جناب آقاى بكایى نمودم.\nبراى اینكه بنده را فراموش نفرمایند آیه‌ى كریمه براى یادبود ذكر شد.\nحسین اشرف كاشانی\nاى خداوندى كه حى ذوالمنی\nخلق كردى از منى همچون منی\nبس ز لطف و جود و فضل و مرحمت\nدادیم عقل و كمال و معرفت\nمدت چندى است رزقم داده‌ای\nذره منت به من ننهاده‌ای\nمن نكردم در عوض غیر از گناه\nرو سیاهم روسیاهم روسیاه\nباز هم نومید از این در نیستم\nروسیاهم لیك كافر نیستم\nخود تو گفتى اى خداوند كریم\nلطف من عامست فیض من عمیم\nبار الهی، جرم و عصیانم ببخش\nبار الهى حفظ كن اسلام را\nبر مدار از روى ما این نام را\nدوستان را طعمه‌ى دشمن مكن\nدشمنان را از بلا ایمن مكن\nكُن تفضل بر تمام خاكیان\nخاصه بر ایرانى و ایرانیان\nدیده ما شد سفید از این امید\nچند باید طعنه دشمن شنید\nگویم به مهدى تا برآرد ذوالفقار\nشرع احمد را نماید آشكار\nسید مداح با كوه گناه\nرو به درگاه تو آورد اى اله\nگوید از در خویشم رد مكن\nمن اگر بد كرده‌ام تو بد مكن\nدر زندان موقت شهربانى به رسم یادبود این بیت را جهت جناب آقاى سید مرتضى مرتضوى نوشتم تا آنكه ایشان هم مرا فراموش نكند.\nاشرف كاشانى ـ 17 صفر 83\nجمله‌ى ذرات در عالم نهان\nیكى از اركان فضیلت آدمى در اجتماع خیراندیشى و وادار نمودن به نیكى و جلوگیرى از كژى و كارهاى نارواست كه در تعالیم اسلام به امر به معروف و نهى از منكر تعبیر شده و چون اجراى این امر مهم مستلزم شناسایى موضوع و رعایت شرایط مربوطه است البته هر كس را نمی‌رسد كه به این عنوان متظاهر شود چه بسا به سبب عدم شناسایى موارد و احراز شرایط نتیجه‌ى معكوس گردد، ولى آنچه وظیفه عمومى است این است كه اگر منكرى مشاهده كردند و نتوانستند عملا یا لسانا نهى كنند قلبا احساس كراهت نموده و در جمع بدكاران شركت نكنند. پسر عم محترم آقاى مرتضوى از سادات غیور و حساس و خیر اندیش و اهل خدمت به نوع است كه سعادت آشنایى و دوستى ایشان نصیب شد. امید دارم با كمال حسن نیت و بصیرت وظیفه‌ى مقدس خود را تعقیب و این بنده را از دعاى خیر فراموش نفرمایند.\nالعبد الآثم، محمد تقى الحسینى الواحدى\nاذا اظلم علیكم الفتن كقطع اللیل المظلم فعلیكم بالقرآن\nحسب الامر صدیق حقیقى حضرت آقاى بكایى تبریزى با تیمن به حدیث شریف نبوى به تقدیم این یادبود مبادرت. باشد كه در مواقع تلاوت كلام مجید این داعى منظور نظر باشم.\nو انا الاحقر الحاج سید محمد تقى واحدى\nفى دد صف غشفج\nفى الخصال، قال محمد بن على الجواد علیه‌السلام انى لارجوا النجاه لهذه الامه لمن عرف حقنا الا لهذه الثلاثه: صاحب السلطان الجائر و صاحب الهوى و الفاسق المعلن\nبر حسب تقاضاى دانشمند محترم آقاى بكایى دام مجده در زندان موقت شهربانى در تاریخ چهارم صفر 83 قلمى گردید.\nفیه تبیان كل شی\nتنها كتابى كه جامع علوم و حقایق است و بیان تمام حقایق علمى و دینى شده است، همانا قرآن است.\nكه بمیـرى تـو نمیـرد این سبـق\nمن كتـاب و معجـزت را حافظـم\nبیش‌وكم كن را از او من رافضم15\nدر زندان به عنوان یادگارى نوشته شد.\nقال امیرالمؤمنین علیه السلام : كن فى الفتنه كابن اللبون لاظهر فیركب و لا ضرع فیحلب در فتنه و انقلاب (كه تاریك و ظلمانى است و معلوم نیست حق باشد) چون بچه شتر دو ساله باش كه پشت (محكمی) ندارد كه سوار شوند و نه شیرى دارد كه بدوشند یعنى هیچ قسم از وجود تو استفاد سوء نشود برخلاف نهضت‌هاى مقدس كه از جان و مال نباید دریغ و مضایقه نمود در مدت زندانى این جانب سید نورالدین علوى طالقانى در زندان موقت شهربانى از تاریخ 19/4/42 تا 22/4/42 با عده‌اى از اهل علم و مبلغین از جمله آقاى آقا سید مرتضى مرتضوى مصاحبت داشتم. آنچه از اخلاق ایشان دستگیر شده حرارت دینى ایشان است كه امام فرمود لكل كبد حراء اجر براى هر جگر با حرارتى اجر و مزدى است، امید آن حرارت مذهبى ایشان توام با اجر و ثواب دنیا و آخرت گردد.\n1. دكتراى علوم سیاسی.\n2. متون متفاوتى قبل و بعد از انقلاب اسلامى تحت تأثیر این تحلیل رسمى به چاپ رسیده است كه به نمونه‌هایى از آنها اشاره می‌شود.\nـ یرواند آبراهامیان، ایران بین دو انقلاب، ترجمه‌ى احمد گل‌محمدى و محمد ابراهیم فتاحی، نشر نی، تهران، 1377، چاپ دوم. E\nـ نیكى آر.كدی، ریشه‌هاى انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی، انتشارات حكم، تهران، 1369.\nـ منصور معدل، طبقه، سیاست و ایدئولوژى در انقلاب، ترجمه‌ى محمد سالار كسرائی، انتشارات مركز بازشناسى اسلام و ایران، تهران، 1382.\nـ مسعود كمالی، دو انقلاب ایران، مدرنیته، جامعه مدنی، مبارزه‌ى طبقاتی، نشر دیگر، تهران1381.\nـ جان، دی، استمپل، درون انقلاب ایران، ترجمه‌ى منوچهر شجاعی، انتشارات مؤسسه‌ى خدمات فرهنگى رسا، تهران، 1377.\nـ محسن میلانی، شكل‌گیرى انقلاب اسلامى از سلطنت پهلوى تا جمهورى اسلامی، ترجمه‌ى مجتبى عطار زاده، انتشارات گام نو، تهران، 1381.\nـ هوشنگ امیراحمدى و منوچهر پروین، ایران پس از انقلاب، ترجمه‌ى على مرشدی‌زاده، انتشاارت مركز بازشناسى اسلام و ایران، تهران، 1381.\nـ جهانگیر آموزگار، فراز و فرود دودمان پهلوی، ترجمه اردشیر لطفعلیان، مركز ترجمه و نشر كتاب، 1375.\nپاره‌اى از محققان مسلمان نیز تحت تأثیر این قرائت رسمى به تحلیل پانزده خرداد پرداخته‌اند كه براى آشنایى با اندیشه‌هاى آنها می‌توان به كتاب: داوود مهدوی‌زادگان، عادى سازى جنبش‌هاى مردمى در ایران معاصر، انتشارت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران،1380 مراجعه كرد.\n3. متعصب‌ترین شیوه‌ى این طبقه‌بندى رسمى را می‌توان در آثار دكتر حسین بشیریه على الخصوص كتاب دیباچه‌اى بر جامعه شناسى سیاسى ایران مشاهده كرد. ر.ك. حسین بشیریه، دیباچه‌اى بر جامعه شناسى سیاسى ایران، دوره‌ى جمهورى اسلامی، نشر موسسه‌ى پژوهشى نگاه معاصر، تهران، 1381.\n4. از نهضت آزادى تا مجاهدین، خاطرات لطف الله میثمی، جلد اول، نشریه‌ى صمدیه، تهران، بی‌تا، ص120.\n5. فرازى از پیام امام در تاریخ 15/3/1360 به ملت ایران صحیفه‌ى امام، مؤسسه‌ى تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران: 1378، ج 14، ص403.\n6. پیام امام در تاریخ 6/10/57. صحیفه‌ى امام، ج5، ص283.\n7. صحیفه‌ى امام، ج8، ص53.\n8. قانون اساسى و متمم آن، انتشارات صفی‌علیشاه، بی‌تا.\n9. این بحث، فصلى از یك تحقیق گسترده است كه امیدواریم محققان تاریخ معاصر ایران از آن غفلت نكنند و اثراتى را كه نظام مشروطه سلطنتى در قانونى و شرعى كردن نهاد سلطنت و سلسله در ایران كردند، مورد بررسى قرار دهند.\n10. بنابر دعوت حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید على شاهچراغی، نماینده‌ى ولى فقیه در دوبی، آقاى روحانى براى ایراد سخنرانى در مراسم بزرگداشت ارتحال امام و پانزده خرداد به آن كشور سفر كردند و در ملاقات با حجت‌الاسلام انصارى اراكى خاطرات و اسناد ارزشمندى از دوران زندان در 15 خرداد 42 به دست آوردند كه به یارى خداوند درآتیه‌ى نزدیك خاطرات مزبور به صورت مستقل از سوى بنیاد تاریخ پژوهى ایران معاصر چاپ و منشر خواهد شد.\n11. شهید غفارى در كنار منزل آقاى انصارى منزل داشت.\n12. سرگین گردان؛ جانورى است شبیه سوسك.\n13. مرحوم آیت‌الله شهید غفارى به اشتباه تاریخ 1383 را 1382 ثبت كرده‌اند.\n14. مرحوم عباسعلى اسلامى تاریخ 1383 را اشتباها 1384 درج كرده است.\n15. در اصل : رافظم\nمنبع: فصلنامه پانزده خرداد، دوره سوم، شماره سوم، بهار 1384


تصمیم واقعی کتایون ریاحی برای خودکشی ! ، افشین نجاتم داد - درگ فایل\nبه گزارش درگ فایل، خبرنگاران: کتایون ریاحی در جدیدترین افشاگری خود خبر از اقدام به خودسوزی اش داد.\nکتایون ریاحی از بازیگران پیشکسوت سینما و تلویزیون کشورمان است. کتایون ریاحی از سال 1365 به فعالیت در عرصه هنری مشغول شد. کتایون ریاحی به نویسندگی و تهیه کنندگی هم پرداخته است. کتایون ریاحی از سال 1388 از دنیای بازیگری خداحافظی کرد. کتایون ریاحی ماجرای عجیبی را از اقدام به خودسوزی خود در فضای مجازی منتشر کرد.\nبه گزارش خبرنگاران، کتایون ریاحی بازیگر زن ایرانی، به تصمیم به خودسوزی اعتراف کرد و گفت افشین یداللهی جلوی این کارش را گرفته است.او می گوید می خواسته خودسوزی کند.\nکتایون ریاحی در صفحه اینستاگرام خود نوشت: یک روز تاریک، تلخ و سیاهِ جور و ستم در اسفند 95، تصمیم گرفتم خودسوزی کنم...از چندنفری که می دانستند، تنها افشین یداللهی دست به کار شد، مثل همیشه، همچون یک فرشته... مرا واداشت بمانم و چند روز بعد خودش رفت...\nاکنون هستم، ماندم و پیروز شدم و همچنان با شجاعت هستم ..\nکتایون ریاحی بازیگر خوش چهره و مطرح بعد از بازی در سریال یوسف پیامبر در نقش زلیخا بسیار خوش درخشید و توانست توانمندی های خود را در عرصه بازیگری به همه ثابت کند.\nاین بازیگر علاوه بر بهره مندی از چهره خوب قابلیت بسیار بالایی در اجرای نقش هایش دارد و در بیشتر سریال هایی که بازی کرده از جمله پدرسالار نقش او به خاطر همه سپرده شده است.\nازدواج اول کتایون ریاحی:\nکتایون ریاحی متولد سال 1340 است و قبل از ورود به عرصه بازیگری با فرشید رحیمیان ازدواج کرد و از وی صاحب یک فرزند پسر بنام پوریا شد.\nزندگی مشترک کتایون ریاحی با فرشید رحیمیان مدت زیادی طول نکشید و به طلاق ختم شد.\nاما این بازیگر معروف در هیچ مصاحبه ای از علت جدایی اش صحبتی را به میان نیاورد و علتی برای سرانجام یافتن این زندگی مشترک مطرح نکرد.\nازدواج دوم کتایون ریاحی با مسعود بهبهانی\nچند سال بعد کتایون ریاحی با مسعود بهبهانی ازدواج کرد که همسرش از سهامداران اصلی شرکت اویل ورد آمریکا بود.\nمدتهاست که خبر جدایی کتایون ریاحی از همسر دومش هم در فضای مجازی پر شده است.\nاین شایعه به علت عدم حضور مسعود بهبهانی بخاطر شغلش در ایران شکل گرفته است.\nتا به امروز کتایون ریاحی راجع به طلاق از همسرش دومش هیچ حرفی را مطرح نکرده است.\nانتشار: 13 مهر 1400 بروزرسانی: 13 مهر 1400 گردآورنده: dragfile.ir شناسه مطلب: 1236\nبه "تصمیم واقعی کتایون ریاحی برای خودکشی ! ، افشین نجاتم داد" امتیاز دهید\nدیدگاه های مرتبط با "تصمیم واقعی کتایون ریاحی برای خودکشی ! ، افشین نجاتم داد"


چرا رئیس جمهور آمریکا می‌گوید ما اجازه نمی‌دهیم چین به قدرت اول دنیا تبدیل شود؟\nکد خبر: ۹۲۸۹۲۹\nتاریخ انتشار: ۱۵:۲۴ - ۰۴ ارديبهشت ۱۴۰۰\n۱۵:۲۴ - ۰۴ ارديبهشت ۱۴۰۰\nسفیر سابق ایران در چین گفت: سند راهبردی بر اساس اعتماد متقابل بین ایران و چین به وجود آمده است ولی بین ایران و اروپایی‌ها یا آمریکایی‌ها این اعتماد متقابل وجود ندارد.\nبه گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه قم (خواهران) نشستی مجازی پیرامون بررسی ابعاد «سند ۲۵ ساله ایران و چین» با حضور جواد منصوری، سفیر سابق ایران در چین و رضا عزیزی، دانشجوی دکتری روابط بین المللِ دانشگاه شهید بهشتی برگزار کرد.\nجواد منصوری، سفیر اسبق ایران در چین در این نشست مجازی گفت: ایران و چین دو کشوری هستند که در طی چند دهه گذشته، روابط مختلف و به نحوی نقش‌هایی در آسیا داشتند. هر دو در محل تهدیدها، سلطه استعمار غرب بودند و هر دو کشور بر اثر انقلاب از سلطه غرب خارج شدند. مع ذلک دولت‌های کوچک و بزرگ مخالف ما به اشکال مختلفی سعی کردند که در روابط ایران و چین خللی ایجاد کنند، ولی موفق نشدند.\nسفیر سابق ایران در چین ادامه داد: ما ناگهانی وارد یک سند راهبردی نشدیم. در سفری که آقای شی جین پینگ رئیس جمهور فعلی چین در سال ۱۳۹۶ به تهران داشتند، قرار بر این شد که بررسی کنند که چهارچوب همکاری‌های دو کشور در همه زمینه‌ها برای یک مدت طولانی تنظیم بشود که در اصطلاح سیاسی و حقوقی به این متن، سند راهبردی می‌گویند. سند راهبردی یعنی یک متنی که دو طرف بر اساس اعتماد متقابلی که به یکدیگر دارند، بر اساس نیازی که هر یک دارند و میتوانند در رفع نیاز به آن یکی کمک کنند، براساس شرایط جغرافیایی و براساس شرایط سیاسی، چهارچوب همکاری‌های بلند مدت خودشان را تنظیم می‌کنند.\nمنصوری افزود: این سند از این لحاظ اهمیت دارد که کارشناسان دو کشور به طور دائم، زمینه‌های مختلفی را که طرفین براساس اعتماد متقابل و منافع مشترک دارند، جهت عملیاتی شدن آن، تلاش می‌کنند. اولین بار در دنیا نیست که سند راهبردی نوشته میشود، اولین بار هم نیست که چین با یک کشوری سند راهبردی مینویسد، همچنین اولین بار هم نیست که حتی چین در منطقه اینکار را انجام می‌دهد. یک عرفی هست که خیلی دور از ذهن نیست؛ که طول مدت این سند به ابعاد کار بستگی دارد؛ و با توجه به اینکه ابعاد کار ایران و چین، و همچنین اهمیت و تاثیرگذاری هر دو در منطقه خودشان، گسترده هست لذا ترجیح دادند که در واقع این سند برای ۲۵ سال همکاری پیش‌بینی شود.\nاین سند هیچ تعهد الزام‌آوری ندارد\nمنصوری گفت: این سند به لحاظ قانونی هیچ اعتبار و ارزشی ندارد، و براساس این سند هیچ تعهدی ایجاد نمیشود، هیچ چیزی مبادله نمیشود، هیچ موضعی مشخص نمیشود. در این سند در واقع گفته میشود ما تمایل و علاقه داریم، به این مسائل نیاز داریم، این امکانات را داریم و آمادگی داریم با طرف مقابل بنشینیم مذاکره کنیم که چگونه میتوانیم این همکاری را برای تامین نیازمان، مبادله‌یمام و همکاریمان انجام دهیم؛ بنابراین بر طبق گفته‌های قبل، برای هر موردی، برای هر زمینه کاری یک قرارداد خاصی تنظیم میکنند.\nوی افزود: این که گفته میشود ایران با این قرارداد، جزایر و بنادر را فروخت و ترکمنچای دوم را امضا کرد، کاملا بی‌معنا و دروغ است. همچنین ما به عنوان یک ملت، یک دولت، بیشترین همت را باید به خرج دهیم که کمترین احتیاج، کمترین ضرورت نیاز را به دیگران داشته باشیم. حتی اگر دولت چین بگوید در ۲۵ سال آینده هر چه شما بخواهید را برای شما تامین میکنم، ما اصلا و ابدا به صلاحمان نیست، ما باید بتوانیم نیاز‌های خودمان را با بالاترین تلاش حتی‌المقدور تهیه کنیم؛ و این جمله‌ی امام را من برای شما عزیزان تکرار می‌کنم: اگر میخواهید عزیز باشید، اگر میخواهید مستقل باشید، اگر میخواهید سربلند باشید، اگر میخواهید که اسیر دیگران نباشید، به آن چه که ندارید به نداشتنش بسازید تا خودتان سازنده‌ی آن شوید.\nسفیر سابق ایران در چین گفت: پس این تصور در ذهنتان پیش نیاید که یک دولت بزرگ و مقتدر، با امکانات بسیار بالا، یک دولتی که در سطح جهانی قدرت اول یا دوم است، و قرار است تا ۲۵ سال مشکلات ما را حل کند، خیر اینطور نیست و خطرناکترین تفکر همین است. همکاری به معنای بر آورده کردن خواسته‌های اغراق آمیز نیست. استقلال پایدار زمانی تحقق پیدا می‌کند که مجموع تولید ملی حداقل مساوی با مجموع مصرف باشد. شاید زمینه افکار منفی نسبت به این قرارداد، قیاس با کشور‌های مجاور و حاشیه خلیج فارس است. مطلوبیت و ویژگی‌ها و مزیت‌های متقابل دو کشور نسبت به هم این است که:\n۱. از نظر چین دولت ایران در واقع یک دولت مردمی و پایدار است.\n۲. ایران به لحاظ ژئوپولوتیک، موقعیت جغرافیایی، شرایط خاص سرزمینی یکی از نقاط حساس دنیاست که این هم نوعی فرصت و هم تهدیدی برای ایران محسوب می‌شود؛ در قرون گذشته هم حاکمیت‌های مختلف به دلیل همین مزیت تسلط بر ایران را جز برنامه‌های به خصوص خود قرار داده بودند.\n۳. ایران غنی از منابع ثروت است البته ثروت اعم از منابع طبیعی و نفت و گاز است و سرمایه‌های بالقوه و بالفعل راهم مدنظر دارند؛ چین در حال حاضر و به خصوص در زمان آینده به شدت به منابع نفتی نیاز دارد.\n۴. ایران در منطقه غرب و جنوب آسیا و همچنین جهان اسلام به عنوان یک دولت معتبر و صاحب اقتدار و قدرت است. هر دولتی موظف است برای منافع ملی خود حداکثر تلاشش را ایفا کند و اگر نکند مصداق دولت خائن است که هر دو طرف قرارداد باید به این مهم توجه کنند البته در این زمینه باید به برابری منافع (به اصطلاح برد برد) توجه شدیدی بشود و نیاز به فرصت و تهدیدشناسی است.\nسفیر سابق ایران در چین در ادامه گفت: این که شما می‌بینید به محض اینکه این سند امضا میشود یک مرتبه رئیس جمهور آمریکا می‌گوید من نگرانم، برای این نگران است که چین از فرصت و امکانات ایران استفاده نکند و ایران هم از فرصت چین استفاده نکند؛ زیرا اگر استفاده کنند به ضرر آمریکا است. البته باید بدانید اگر هر دولت دیگری حاضر باشد که با ایران به صورت برابر عمل کند ما حرفی نداریم؛ ما عمل میکنیم. حضرت امام (ره) فرمودند ما می‌خواهیم با همه دولت‌های دنیا (به غیر از اسرائیل که جزو کشور‌ها نیست) حتی آمریکا رابطه داشته باشیم، به شرطی که آدم بشوند.\nوی افزود: به شرطی که آدم بشوند یعنی بیاید با احترام متقابل، با قانون، با منافع متقابل بشیند با ما رفتار کند. اما آمریکا تا حال حاضر مطلقا حاضر نشده است. از بیانیه الجزایر که با ما امضا کرد، چهار تعهد را زیرش امضا کرد، اما تا امروز حتی به یکی از تعهدات هم عمل نکردند؛ بنابراین به این دلیل من اول صحبتم گفتم این سند راهبردی بر اساس اعتماد متقابلی که بین ما و چین به وجود آمده است، ولی بین ما و مثلا اروپایی‌ها یا آمریکایی‌ها این اعتماد متقابل نیست و شما در این چند سال می‌بینید که چگونه عمل کردند.\nمنصوری اظهار کرد: اگر بخواهم از منافع چین بگویم؛ چین هم یک بازار خیلی بزرگ و فعال دارد. بازاری دارد که ایران می‌تواند از آن خیلی استفاده کند. دوم اینکه چین یک کشور بسیار بزرگی در شرق آسیا است و به هر حال کشوری هست که مستقل است و خودش تصمیم گیرنده هست و برای ما فرصتی است. سوم اینکه ما به هرحال مشترکات، سوابق، تمایلات و حتی مواضع بسیار مشترکی در بخش‌های سیاسی و بین‌المللی داریم و این برای ما یک فرصت خیلی خوبی هست. چهارم بحث تجربه مدیریت چینی هست و این شاید برای خیلی‌ها ناشناخته باشد.\nوی افزود: مدیریت چینی یک مدیریت ویژه است و اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها صد‌ها نفر دانشجو به چین فرستادند که درس مدیرت چینی بخوانند، اقتصاد چین، جامعه شناسی، روان شناسی و... بخوانند. الان آمریکا و اروپا جمعاً بیش از ۲۰ هزار دانشجو در چین دارند و استدلال آن‌ها این است که می‌گویند چین قدرت اول دنیا میشود و ما باید با این چین کار بکنیم. در هر حال، چین برای ما مزایای خیلی مهمی دارد. آمریکایی‌ها از موقعی که به هرحال فکر می‌کنم اگر یک روزی به دلایلی در خاورمیانه نتواند مانند گذشته همچنان که منافع عظیم و بی حساب و کتابی را که میبرند، نتوانند این کار را بکنند، از حالا شروع کردند به انتقال به منطقه اقیانوس آرام (البته از چند سال پیش به این فکر بودند) و لذا در این منطقه با چین رقابت خواهند داشت.\nوی گفت: اینکه می‌بینید رئیس جمهور آمریکا می‌گوید ما اجازه نمی‌دهیم چین به قدرت اول دنیا تبدیل بشود به خاطر رقابتش در شرق آسیا و اقیانوس آرام است. این برای ما یک فرصت هست همچنان که استقلال ما و مقابله ما با سلطه آمریکا در منطقه برای چین هم یک فرصت است.\nچین ۱۳ توافق شراکت راهبردی با کشور‌های غرب آسیا بسته است\nپس از صحبت‌های منصوری سفیر سابق ایران در چین، رضا عزیزی دانشجوی دکتری روابط بین المللِ دانشگاه شهید بهشتی در ادامه نشست مجازی گفت: ما واژه قرارداد را نباید برای این تفاهم نامه‌ای که بین ایران و چین به امضا رسیده به کار ببریم، چون این یک سند است. در واقع یک توافق نامه و پیش نویس و تفاهم نامه است که در آن صد پروژه برای همکاری بین ایران و چین پیش بینی شده است که قرار است این‌ها در آینده به قرارداد تبدیل شود. در واقع این پیش نویسی که امضا شده، فعلا در این مرحله، بار و تعهد حقوقی برای جمهوری اسلامی ایران ندارد و نام آن برنامه جامع همکاری‌های راهبردی ایران و چین است.\nعزیزی افزود: چین با هشتاد کشور دنیا برنامه‌های راهبردی دارد و راهبردی ترجمه واژه استراتژی است و استراتژی به معنایی که در غرب به کار می‌رود، در سیاست خارجی چین به کار نمی‌رود. استراتژی به معنای یک برنامه بسیار کلان است و به معنای این نیست که یک برنامه ژئوپلوتیک یا ژئواستراتژیک محور باشد. بیشتر ژئواکونومیک محور هست و مبتنی بر مسائل اقتصادی و سیاست خارجی اقتصادی است. اگر بخواهیم یک چهارچوبی برای روابط خارجی چین با کشور‌های دنیا تعریف کنیم باید اصطلاح business state یا دولت تاجر رو به کار ببریم.\nوی گفت: دولت چین در سیاست خارجی‌اش بیشتر به دنبال گسترش اقتصاد و منافع اقتصادی خودش است که آقای منصوری هم گفتند هر کشوری به دنبال منافع اقتصادی خودش است. نکته دوم اینکه چین ۱۳ توافق شراکت راهبردی با کشور‌های غرب آسیا از جمله عمارات، عربستان، مصر، عمان، قطر، ترکیه و ایران دارد که این کشور‌ها جزو مهمترین‌هایشان هستند. این توافق نامه‌ها که چین با کشور‌های غرب آسیا دارد، از سطوح مختلفی برخوردار است؛ که دارای پنج سطح می‌باشد و هشتاد توافق در این سطوح داریم. در پایین‌ترین سطح؛ سطح شراکت و همکاری‌های دوستانه است تا شراکت راهبردی جامع که در بالاترین سطح می‌باشد؛ و ایران، عربستان، امارات، الجزایر و مصر از بالاترین سطح در این چارت پنجگانه‌ای که عرض کردم، برخوردار است. این پنج کشور در غرب آسیا با چین توافق نامه جامع شراکت راهبردی دارند. این واژه جامع در واقع روابط ایران را با چین و سایر کشور‌های غرب آسیا متمایز می‌کند.\nاین دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی ابراز کرد: نباید توافق‌نامه راهبردی را با اتحاد راهبردی اشتباه گرفت. چین با هیچ کشوری اتحاد راهبردی ندارد. یعنی در واقع ما شاهد اتحاد راهبردی چین با هیچ کشوری نیستیم؛ بنابراین اگر برخی در کشور ما دنبال اتحاد راهبردی با چین هستند در چین هیچ تمایلی برای اتحاد راهبردی با هیچ کشوری وجود ندارد.\nسند همکاری ایران و چین بالقوه است\nاین کارشناس ارشد مسائل بین الملل گفت: بالاترین سطح چارت روابط خارجی چین، شراکت جامع راهبردی هست که جمهوری اسلامی ایران اکنون در این مرحله که این سند امضا شده، از آن برخوردار شده است. البته این مهم است که این سند الان بالقوه است و هنوز بالفعل نشده و اینکه تا چه میزان بتواند در سطح اجرا، منافعش تقسیم شود و برد برد باشد و منافع آن بین دو کشور توضیع شود، در مرحله اجرا مشخص خواهد شد و فعلا دو کشور از هیچگونه منافع اقتصادی بهره‌مند نیستند.\nوی افزود: از لحاظ منافع سیاسی، این توافق‌نامه راهبردی با چین یک برد سیاسی برای جمهوری اسلامی ایران است، از آنجا که غرب فشار فزاینده‌ای را بر جمهوری اسلامی ایران داشته و قصدشان فلج کردن اقتصاد ایران است؛ و این سند میتواند این پیام را به غرب مخابره کند که اگر شما با ما وارد همکاری‌های سیاسی و اقتصادی و... نشوید، دست ما بسته نیست و با سایر کشور‌ها هم میتوانیم وارد همکاری شویم.\nوی افزود: این توافق نامه در چهارچوب راه ابریشم نوین چین، تدوین شده است. راه ابریشم در قانون اساسی حزب کمونیست چین تعبیه شده است و چین سیاست خارجه خود را بر این اساس جلو می‌برد. راه ابریشم نوین چین، ابعاد هوایی، زمینی، دریایی، فضایی و دیجیتالی دارد. برای مثال چین با کشور‌های آمریکای لاتین هم در همین چهارچوب وارد همکاری شده است؛ بنابراین چین، فقط با جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا، چنین توافقنامه‌ای ندارد بلکه با عربستان و مصر هم دقیقا شبیه همین توافق را دارد.\nوی اذعان داشت: فرصت‌ها و تهدید‌هایی در رابطه با قدرت بزرگی مانند چین برای ما وجود دارد که در سه سطح دسته بندی می‌شود: سطح داخلی، سطح منطقه‌ای، سطح بین المللی. در سطح داخلی، موانعی که باعث می‌شود این سند اجرایی نشود؛ بین نخبگان سیاسی و فکری ما در دانشگاه یا وزارت‌خارجه و سایر مراکز یک اجماع و هماهنگی وجود نداشته باشد، همچنین افکار عمومی جمهوری اسلامی ایران یعنی مردم که به دلایل مختلفی نگاه مثبتی نسبت به چین ندارند؛ یکی از این دلایل، این است که مردم اطلاع کمی از پیشرفت‌های اخیر چین دارند. علیرغم نگاه منفی که به صیدترال چین در دریای عمان و خلیج فارس وجود دارد، باید بررسی شود که چگونه قرارداد صیدترال با صیاد‌های چینی بسته شده است.\nوی ادامه داد: بنابراین این چیزی است که ما باید موقع قرارداد به عنوان کسانی که یک طرف قرارداد هستیم، حواسمان را جمع کنیم و هوشیار و زیرک باشیم. اینکه او توانسته با صیدترال ماهی‌های خلیج فارس را کف‌روب کند و ببرد، چیزی نیست که فقط تقصیر چین باشد، بلکه تقصیر ما هم بوده است. سومین مورد در سطح داخلی، روان نبودن بوروکراسی داخلی خودمان است و دست انداز‌های بوروکراتیکی داریم که حتی اگر یک فرد ایرانی هم بخواهد در ایران شرکت بزند، سه سال در این دست انداز‌های بوروکراتیک گرفتار می‌شود و آخرش هم شرکت نمی‌زند. چهارمین مورد، مراکز متعدد تصمیم گیری ما است که چند صدایی ایجاد می‌کند درحالی که چین باید متوجه بشود که با کشوری یک صدا طرف است نه چندین صدا که باعث ناهماهنگی‌های بعدی نشود.\nدر سطح بین المللی روابط آمریکا و چین، پرنوسان است\nاین دانشجوی دکتری رشته روابط بین الملل تاکید کرد: در سطح منطقه ای؛ اگر ما در سطح داخلی موانع گفته شده را رفع نکنیم، نمیتوانیم به سراغ رفع موانع منطقه‌ای برویم. حال فرض می‌کنیم در سطح داخلی این مشکلات برطرف شود، اول اینکه، کشور‌های همسایه ما از جمله کشور‌های حوزه حاشیه خلیج فارس یا GCC (شورای همکاری خلیج فارس) که کشور‌های عرب زبان هستند، خیلی با جمهوری اسلامی هماهنگ نیستند و رفتار‌های متعارضی دارند. از جمله عربستان که خودشان را رقیب ما تلقی می‌کنند؛ و بیشتر ذیل چتر امنیتی ایالات متحده در منطقه هستند و این‌ها با چین بار‌ها رایزنی کردند و او را تحت فشار قرار دادند که جمهوری اسلامی ایران، کشور متعارض و ناسازگاری است علیرغم اینکه آن‌ها ناسازگارند.\nعزیزی خاطرنشان کرد: در سفر اخیری که اقای ظریف به چین داشت؛ چینی‌ها به طرحی به نام ساختار چند جانبه گفتگو با حضور همه طرف‌های ذی ربط از جمله امارات و عربستان و ایران اشاره کردند. نکته اینجاست که چینی‌ها در غرب آسیا راهبرد عدم مداخله را پیش، میبرند. راهبرد عدم مداخله باعث می‌شود که اصل بی‌طرفی را پیش بگیرند و جانب هیچ کشوری را به نفع کشوری دیگر نگه ندارند بنابراین بین انتخاب ایران و عربستان، چین هیچکدام را انتخاب نمیکند و طرف هیچکدام را نمی‌گیرد؛ بنابراین چین به دنبال این است که کشور‌های غرب آسیا را با ساختار‌ها و گفتگو‌های سیاسی که مطرح شده است، به هم نزدیک کند؛ و اگر بخواهیم در غرب آسیا دو ستون سیاست خارجه برای چین نام ببریم، عربستان و ایران است که چین دوست ندارد این دوکشور با هم در تعارض باشند، چین بار‌ها هم به مسئولین عربستانی هم ایرانی توصیه کرده که با گفتگو مسائل بین خودتان را حل کنید. اگر خاطرتان باشد، وزیر خارجه چین قبل از آنکه به ایران بیاید، به عربستان رفت و به بحث ساختار‌های گفتگوی منطقه‌ای اشاره کرد.\nوی همچنین تصریح کرد: در سطح بین المللی؛ روابط آمریکا و چین، پرنوسان است. چین و آمریکا حدودا در سال ۷۰۰ میلیارد دلار، حجم تراکنش مالی‌شان است. شرکت‌های نفتی چین، زیر فشار تحریم‌های آمریکا هستند و چین برای خروج از این فشار گا‌ها مجبور به ترک ایران شده است. یا شرکت‌های تولید خودرو که در ایران بودند و بخاطر فشار تحریم، ایران را ترک کردند. وقتی ما این سند را تنظیم میکنیم باید یک ساختاری برای عدم مداخله آمریکا نیز تنظیم شود و فشار آمریکا تاثیری بر محقق شدن این سند نگذارد. این نیز باید در نظر گرفته شود که چینی‌ها با آمریکایی‌ها رقابت دارند، و یکدیگر را برای هم تهدید میشمارند، اما چینی‌ها طبق اسناد ۲۰۳۰ و ۲۰۴۹ قصد ندارند با آمریکا وارد جنگ یا تعارضات ساختاری بشوند و می‌خواهند این‌ها را در میان مدت مدیریت کنند که با کمترین هزینه فرمان قدرت را از آمریکا به دست خود بگیرند؛ و یکی از علت‌هایی که چینی‌ها به ایرانی‌ها میدان میدهند میتواند این باشد که ایران میتواند فشاری را که بر روی چین میافتد، در غرب آسیا کم کند.\nعزیزی در پایان خاطرنشان کرد: همچنین چیزی که ایران و چین را کنار هم جمع می‌کند اتهامات حقوق بشری و دموکراسی است که غرب هم به ایران و هم به چین میزند؛ بنابراین باید توجه داشته باشیم، جا‌هایی ایران و چین خیلی میتوانند کنار هم باشند و هم‌افزایی کنند، ولی یک جا‌هایی مثل بحث تجارت خارجی نمیتوانیم از چین انتظار داشته باشیم خیلی جانب ما را بگیرد.\nسند راهبردی ایران و چین ، توافق ایران و چین ، سفیر سابق ایران در چین\nلینک کوتاه: snn.ir/003tej\nاین خبر را به اشتراک بگذارید snn.ir/003tej\nsnn.ir/003tej کپی شد\nداریوش سجادی برای دانشجویان مشهدی به تحلیل روابط بین المللی ایران می‌پردازد\nعلیزاده: راه‌اندازی شهرک‌های صنعتی و صنایع غذایی برای اشتغال جوانان در مراغه\nدانشجویان هرمزگانى در برنامه «بی‌مقدمه» به بیان مطالبات مردمى با کاندیداهاى انتخابات شورای شهر مى‌پردازند\nاراده دانشجویان اصفهانی برای به خدمت گرفتن دانش نانو / از رنگ‌آمیزی سنگ‌های گرانیتی تا تولید زخمپوش‌های نانویی


صورت های مالی شامل انواع ترازنامه ، صورت سود وزیان ، صورت سود و زیان جامع و صورت وجوه نقد و سایر یادداشت های توضیحی هستند .ترازنامه بیان کننده وضعیت اقتصادی یک شرکت و میزان نقدینگی و توان موسسه برای بازپرداخت بدهی ها بوده و حقوق صاحبان سرمایه را هم بیان می کند. حسابرسی صورت های مالی به این تحلیل طلا فارکس منظور انجام میشود که اطمینان حاصل شود که کلیه اسناد مربوط به صورت های مالی دقیقا مطابق با استانداردهای آن تهیه و تنظیم شده اند . کلمات کلیدی مقاله به فارسی: کلمات کلیدی: انگزش، سرگرمی، نویسندگان جوان، تحقیقات عملی، متون فرهنگی اجتماعی\nبا وجود iOS 12 دیگر در زمان تماس با 911 نگران توضیح دادن درباره موقعیت و لوکیشن تان نباشید. زیرا در حین تحلیل طلا فارکس تماس های اضطراری لوکیشن تان مشخص می شود. روش №1: با استفاده از تقویم گزارش داده . یک مثال عالی از این موضوع، کفش‌های TOMS است. این برند، به عقیدۀ بسیاری از مشتریان، واقعاً پای ارزش‌های خود ایستاده است و حتی خارج از فضای تجاری نیز به باورهای خود متعهد بوده است. مشتریان این شرکت را تحسین می‌کنند، چون بابت هر جفت کفش که می‌فروشد، یک جفت کفش به نیازمندان اهدا می‌کند.\nسيکل تحلیل طلا فارکس بازگشایی مراکز مالی جهان بدین ترتيب می باشد : نيوزلند - سيدنی - توکيو - هنگ در مدل های رگرسیون خطی کلاسیک از کمینه کردن مجموع توان های دوم باقی خطا برای برازش مدل استفاده کرده و تابع میانگین شرطی را پیش بینی می کند. ولی این روش توان نمایش توزیع داده ها در سطوح مختلف متغیرمستقل را ندارد. یکی از راههای برطرف کردن این مشکل استفاده از مدل های رگرسیون چندک است که با برآورد تابع میانه ی شرطی وتعداد زیادی از توابع چندک شرطی امکان نمایش توزیع داده ها را مهیا می گردند. در این.\nشما می توانيد مبالغ هنگفتی، تنها با داشتن يک صدم از آن را معامله کنيد. قصد یک شرکت از ارتقای مهارتهای کامپیوتری نیروی کار خود، حصول اطمینان از مصرف درست سرمایه است.\nسمینارهای معاملات فارکس - تحلیل طلا فارکس\nبه معنای کارمزد می باشد و هزینه ای است که بروکر برای هر معامله از شما دریافت میکند . بهتر است بروکر انتخاب شود که کمیسیون آن صفر باشد. اما وقتی ۵۰۰ سهم نورت آمریکن اویلیشن بر طبق تحلیل طلا فارکس نظریه او عمل نکرد او با دائما با خود می گفت که نمیتواند این اتفاق بیفتد و قیمت سهم از این پایین تر بیاید. او بعدها فهمید در بازار بورس چیزی به نام نمیتواند وجود ندارد و هر سهمی هر کاری می تواند بکند.\nبه سمینار بروید. اما نه آنهایی که تحت عناوینی هم چون «رازهای بازار سرمایه» هستند. رازش این است که هیچ رازی وجود ندارد!! به سمینارهایی بروید که مهارت‌های اولیه خواندن نمودار و گزارش‌های مالی، روانشناسی معاملات، مدیریت مالی و … را می‌آموزند. اگر از کار سخنران راضی بودید، با او در تماس بمانید و تا جایی که ممکن است از اطلاعاتش استفاده کنید. تذکر: درصورت عدم رعایت این بند شرکت مجاز است تا به صورت یک طرفه اقدام به فسخ قرارداد همکاری نماید.\nمی کشد؛ از جمله آنکه مدیران واحدهای تولیدی و خدماتی داخلی مجازند تقاضای پذیرش در بورس اینکه در عصر اطلاعات زندگی می کنید و بدانید که در این دوران، اطلاعات فراوان و رایگان است به شما کمک می کند تا با استفاده از اطلاعات درست از یک فرد فقیر به یک فرد ثروتمند تبدیل شوید. اما همین نکته که اطلاعات فراوان و رایگان است می تواند نکته منفی هم باشد؛ چون اطلاعات زیاد باعث سردرگمی و سرریز شدن می گردد. برای کنترل کردن سرریزی اطلاعات باید توانایی طبقه بندی اطلاعات را داشته باشید. نکته آخر این که ما به علل متعدد از نظر جذب سرمایه گذاری خارجی در مقایسه با رقبای خود در منطقه عقب هستیم و بازار سرمایه تحلیل طلا فارکس مان با وجود این که در سال های گذشته رشد خوبی داشته است، آن هم در مقایسه با رقبای منطقه از یک اندازه و سطح توسعه یافتگی مناسبی برخوردار نیست.


سه شنبه ، 4 تیر 1398 ، 07:58\nدست و پازدن شکست خورده آمریکا و صهیونیست ها در منامه\nدولت و مجلس از بانک مرکزی برای تخصیص 69 میلیون دلار ارز به سیگار توضیح بخواهند\nداشتن نرخ واحد ارز؛ راه جلوگیری از تنش های ارزی\nبازخوانی پاسخ های قمصری به اظهارات زنگنه درباره تحریم های نفتی\nکودکان کار و خیابانی در معرض آسیب های بزرگ اجتماعی\nنقش عروسک در الگوسازی ذهنی دختربچه ها / نقش ویژه زنان و دختران در سلامت روان جامعه\nسمنان در رقابت های لیگ دسته یک کشتی شرکت می کند\nعادل مجللی: در جهانی مدال می خواهم و در آسیایی سهمیه المپیک/ نظم به قایقرانی برگشته است\nفیلم/ دعوا و درگیری های معروف فصلی که گذشت (بخش دوم)\nلزوم استفاده بیشتر از فضای ساییری در برنامه های دهه کرامت\nستاری: حمایت از تولیدکنندگان کالاهای تحریمی برنامه جدی معاونت علمی است\nكرسي هاي آزادانديشي مورد بی مهری برخی دانشگاه ها قرار گرفته است\nبرگزاری دوره علمی و آموزشی برای مُبلّغان در بابل\nشهردار تهران گفت: یکی از منتقدین نحوه اداره امور شهر از طریق ساخت وساز بودم اما نمی توانیم انکار کنیم که هنوز هم در بودجه، تا ٧٠ درصد به ساخت وساز وابسته ایم.\nدر حالی که باشگاه فولاد با کولیبالی مدافع فصل گذشته نفت مسجدسلیمان به توافق نهایی رسیده بود ولی این بازیکن با نفت تمدید و با محمد طیبی نیز قرارداد همکاری امضا کرد.\nاختصاص 2/5 میلیارد اعتبار جهت اجرای طرح های مبارزه با موادمخدر\nاستاندار چهارمحال و بختیاری از اختصاص 2/5 میلیون تومان اعتبار از هزینه های جاری برای امر پیشگیری و مبارزه با موادمخدر در استان خبر داد و گفت: به طرح های ارائه شده در این حوزه پس از بررسی با اولویت بند...\nاستیو منوشین وزیر خزانه داری آمریکا گفت این کشور این هفته ظریف وزیر امور خارجه ایران را تحریم می کند. او مدعی شد تحریم هایی که امروز علیه ایران اعمال شد، «میلیاردها دلار» از دارایی های ایران را مسدود ...\nكشف يک هزار قطعه مرغ قاچاق و غير بهداشتی در بهار\nفرمانده انتظامی شهرستان بهار از كشف يک هزار قطعه مرغ قاچاق و فاقد مجوز بهداشتی در اين شهرستان خبر داد.\nآمادگی 9 مرکز خرید گندم در شهرستان اقلید\nسرپرست جهاد کشاورزی اقلید با تأکید بر لزوم نظارت بر امر برداشت شتوی به ویژه گندم در سطح این شهرستان و جلوگیری از خروج بدون مجوز این محصول، از آمادگی 9 مرکز خرید گندم در اقلید خبر داد.\nدو روی سکه چهره مسی+عکس\nمسی کارنامه متفاوت و غیرقابل مقایسه ای در عرصه ملی و باشگاهی دارد.\nکرمان موتور و مدیران خودرو نیازمند تسهیلات هستند/ اختصاص ارز حاصل از صادرات استان به مدیران خودرو\nفرماندار بم گفت: کارخانه های کرمان موتور و مدیران خودرو در ارگ جدید بم نیازمند تسهیلات هستند تا بتوانند به کار خود ادامه دهند.\nمصر: از یک ذره شن در سیناء هم در چارچوب معامله قرن کوتاه نمی آییم\nوزیر خارجه مصر امروز (دوشنبه) گفت، این مساله مهم است که مصر در نشست منامه شرکت کند تا به طرح معامله قرن برای ارزیابی آن گوش فرا دهد، اما مشارکت مصر برای به رسمیت شناختن این طرح نیست.\nنماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه اصفهان با اشاره به ضرورت استقلال مالی قوه قضائیه گفت: وابستگی بودجه قوه قضائیه به دولت غلط است و لازم است تا حداقل قسمتی از این بودجه به صورت مستقل به این دستگاه ...\nکرمان - رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان کرمان گفت: با اجرای ۲۶۷ پروژه اقتصاد مقاومتی استان کرمان ۹ هزار فرصت شغلی ایجاد می شود.\nتخت روانچی: هواپیمای جاسوسی امریکا چهار مایل داخل حریم هوایی ایران ساقط شد\nدر حاشیه نشست شورای امنیت سازمان ملل با موضوع پهپاد و نفتکش؛ مجیدتخت روانچی سفیر ایران در جمع خبرنگاران سازمان ملل حاضر می شود تا به پرسش های آنها پاسخ دهد.