دینا » تجاری » اسناد تجاری » اسناد تجاری و انواع آن\nدر این مقاله به بررسی اسناد تجاری و انواع آن می پردازیم .\nبرای مشاوره اسناد تجاری و انواع آن\nمبنای اولیه ایجاد اسناد تجاری به خصوص برات و سفته ، جلوگیری از خطرات احتمالی ناشی از حمل مقدار زیاد پول نقد از مکانی به مکان دیگر ، سرقت راهزنان و کاهش هزینه حمل و نقل و در نتیجه سود آوری ، بوده است . اما به تدریج فوایدی دیگری برای این اسناد مطرح گردید . مهم ترین فایده را باید به ابزار پرداخت بودن در معاملات غیر نقدی اشاره کرد . علاوه بر این موارد به تدریج وسیله‌ای برای کسب اعتبار و تامین مالی نیز به کار رفت . جمیع جهات سبب گردید ، مردم و علی الخصوص تجار در معاملات خود به جای حمل پول نقد ، از اسنادی تجاری به صورت حال یا مدت دار استفاده کنند .\n1 . این اسناد قابل معامله و نقل و انتقال هستند .\n2 . این اسناد سند رسمی نیستند . زیرا مطابق ماده 1287 قانون مدنی ، « اسنادی که در اداره ثبت اسناد و املاک و یا دفتر اسناد رسمی یا در نزد سایر مامورین رسمی در حدود صلاحیت آنها و بر طبق مقررات قانونی تنظیم شده باشند رسمی است . » بنابراین با توجه به اینکه ، این اسناد توسط مقامات مذکور تنظیم نشده‌اند ، از دایره اسناد رسمی خارج هستند .\n3 . این اسناد معرف تعهدی حال یا مدت دار است که بدهکار مکلف به پرداخت آن است .\n4 . معرف مبلغی پول هستند .\n5 . به دلیل جایگاه خاص خود دارای نظام حقوقی نسبتا مفصلی می‌باشند .\n6 . صدور آن‌ها ویژه تجار نیست بلکه غیرتجار می‌توانند دست به صدور آن‌ها بزنند .\n7 . به استثنای چک که به موجب ماده 6 قانون صدور چک باید در فرم مخصوص خود نوشته شود ، اسناد تجاری برات و سفته نیازی به اینکه روی فرم چاپی مخصوص خود درج گردیده باشند ، شرط صحت آن‌ها نیست . البته این نکته حایز اهمیت است که این فرم‌ها تنها برای تسهیل روند وصول مالیات صدور اسناد تجاری است .\n8 . قانون گذار صدور برات و سفته را هم با امضا و هم با مهر ممکن دانسته است ( مواد 223 و 308 قانون تجارت ) . اما برای صدور چک تنها امضا را شرط دانسته است و از مهر سخنی نگفته است . ( ماده 311 قانون تجارت )\n9 . در برات و سفته الزام قانونی وجود دارد که مبلغ باید به حروف نوشته شده باشد ( مواد 225 و 308 قانون تجارت ) البته این نکته را نباید فراموش کرد که قانون گذار ضمانت اجرای خاصی برای مواردی که مبلغ به عدد درج گردیده ، وضع نکرده است . اما در چک الزام قانونی به اینکه مبلغ به عدد یا حروف باشد وجود ندارد .\n10 . در برات به موجب ماده 225 قانون تجارت ، باید تاریخ با تمام حروف نوشته شود . اما در صورت اینکه تاریخ با عدد ذکر شود قانون گذار ضمانت اجرای خاصی وضع نکرده است . این الزام قانونی در سفته و چک وجود ندارد .\n11 . علاوه بر موارد پیش گفته قانونگذاار مزایایی برای آن‌ها در نظر گرفته است . به طور نمونه می‌توان به ماده 292 قانون تجارت اشاره کرد که مقرر می‌دارد : « پس از اقامه دعوی محکمه مکلف است به مجرد تقاضای دارنده براتی که به علت عدم تادیه اعتراض شده است معادل وجه برات را از اموال مدعی علیه به عنوان تامین توقیف نماید . » همانطور که مشاهده می‌کنید ، صدور قرار تامین خواسته بدون نیاز به ایداع خسارت احتمالی ، ممکن گردیده است .\nبرای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد اسناد تجاری و انواع آن به کانال تلگرام چک و سفته مراجعه کنید . کارشناسان مرکز مشاوره حقوقی دینا نیز آماده اند تا با ارائه خدماتی در زمینه مشاوره حقوقی تلفنی دینا به سوالات شما عزیزان پیرامون اسناد تجاری و انواع آن پاسخ دهند .\n» سامانه سخا پلیس sakha.epolice.ir\n» مدارک لازم برای ثبت نام خانه اولی ها


برندهای برتر-بهترین تشک-تشک لوکس-تشک خارجی\nنویسنده: گروه خواب مارکت\tتعداد بازدید: 5367\nدرود بر دوستان و همراهان همیشگی خواب مارکت امروز براتون می خواهیم درباره بعضی از برندهای کالای خواب و متریال و خواص آنها بر روی خواب انسان توضیح بدهیم.\nنام بعضی از برندهای معتبر ایرانی:\nتشک خوشخواب،تشک رویا،تشک رویال تن آرا،تشک ویستر،تشک تن آسای و...\nنام بعضی از برندهای معتبر خارجی موجود در ایران :\nتشک های خواب نسبت به متریال و خواص هایی که دارند از قیمت های مختلفی برخوردار هستند،تا مشتریان راحت تر انتخاب و نسبت به بودجه خود خریداری نمایند.\nتشک های سری جدید از تکنولوژی رو دنیا بهرمند هستند و در خط تولید قرار می گیرند لذا از کیفیت خوبی برخوردار میباشند و میتوانند خواب راحت و آسوده را به افراد هدیه بدهند و با بعضی از تشکهای خارجی رقابت نمایند.\nتشک های خارجی هر چند از نظر کیفیت بالاتر ، متریال قوی تر وخواص بیشتری برخوردار هستند ولی از لحاظ قیمت هم باید مبلغ بیشتری هزینه شود تا از این محصولات استفاده نماید.\nمعرفی خواص تشک لوکس:\nتشک های لوکس از نظر ظاهر و متریال داخلی بهترین هستند و اگر قرار باشد به آنها ستاره داده شود جزء تشک های پنج ستاره محسوب میشوند.پارچه های تشک لوکس از نوع پنبه ای و طبیعی بوده وتماما ضدحساسیت و ضد آلرژی می باشند و بعضی از پارچه ها بصورت متفاوت ودرخواست مشتری از خواص گیاه آلوورا و گیاه بامبو استفاده میشوند و بعضی دیگر از پارجه ها از الیاف نقره و الیاف طلا در بافت آنها بکار میرود تا استرس را از شخص دور نمایید.\nبرچسب ها: برندهای برتر-بهترین تشک-تشک لوکس-تشک خارجی


ساخت پنج طرح و افتتاح 2 طرح عمرانی در شهرستان اردکان آغاز شد – pixworld\nدر مراسم یادشده محمود زمانی قمی استاندار یزد ، محمد رضا تابش نماینده مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی ، هادی مقیمی فرماندار ، تعدادی از مسئولان محلی و نیز خیرین شهرستان حضور داشتند .\nطرح های بهره برداری شده شامل سالن چند منظوره مرحومان عباس و فاطمه وراثی با 50 متر مربع زیربنا و با صرف سه میلیارد و 500میلیون ریال هزینه ساخته شد و نیز میدان حضرت ابوالفضل(ع) که با 600 میلیون ریال هزینه احداث شده است.\nهمچنین عملیات اجرایی سالن نمازخانه مدرسه مریم در زمینی به مساحت 250 متر مربع در 2طبقه و با هزینه ای افزون بر سه میلیارد ریال ، میدان امام رضا (ع) و بوستان مزرعه سیف با هزینه ای بیش از چهار میلیارد ریال و 2طرح معابر فاز 2 مسکن مهر و خیابان ورودی آن با هزینه ای افزون بر پنج میلیارد ریال شروع شد.\nهمچنین عملیات اجرایی بیمارستان 160 تختخوابی شادروان مسعود فرزان در زمینی به مساحت 22 هزار متر مربع و در پنج طبقه شروع شد، این بیمارستان از لحاظ کیفی و کمی از جمله واحدهای مجهز درمانی است که به ازای هر تخت بیمارستانی حدود 10 میلیارد ریال هزینه برآور شد.\nبه گزارش ایرنا، نماینده مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی در مراسم یادشده با اشاره به مشکلات اقتصادی و نظام بودجه ریزی در کشور گفت: در پیش بینی و عملیاتی کردن پروژه های عمران شهری باید برنامه ریزی لازم با توجه به نیازهای شهری و جامعه هدف باشد.\nمحمدرضا تابش اظهار کرد: همه محلات شهر باید از پروژه های عمرانی سهمی داشته باشند تا امکانات عادلانه در سطح شهر توزیع شود.\nوی با تاکید بر تکمیل فعالیت عمرانی طرح های نیمه تمام قبل از افتتاح افزود: کیفیت طرح ها نباید فدای سرعت کار شود.\nفرماندار اردکان نیز با بیان اینکه بر حسب وظیفه ، از همت بالای خیرین و دلسوزان مردم تشکر می کنم، تصریح کرد : وجود افراد خیر منشا خیر و برکت برای شهرستان اردکان است .\nهادی مقیمی از خیرین دعوت کرد که به ساخت طرح های آموزشی، فرهنگی ، هنری و ورزشی اهتمام داشته باشند تا زمینه رشد نوجوانان و جوانان منطقه بیشتر مهیا شود.\nامام جمعه اردکان هم با تبریک میلاد حضرت محمد(ص) و امام جعفر صادق(ع) و تشکر از اقدام نیکو و ارزنده خیرین افزود : اسلام ، دین حسن خلق است و توصیه به تواضع و مکارم اخلاقی دارد .\nحجت الاسلام سید اسماعیل شاکر اضافه کرد: زیبایی ظاهری ارزشی ندارد مهم زیبایی اخلاق است.\nهمچنین رئیس آموزش و پرورش اردکان با بیان اینکه خیرین دست به دست هم دهند،مشکلات این نهاد را در تامین فضای آموزشی رفع کنند، اظهار کرد : خیرین بر حسب نیاز جامعه امروزی و کمک به دولت و آموزش پرورش در امر مدرسه سازی و تحصیل کمک کرده و می کنند.\nمحمد اشرفیان ادامه داد : با این کار مسئولان دلگرم می شوند و کارهای بیشتری انجام می شود.\nوی با بیان اینکه جمعیت دانش آموزان شهرستان اردکان رو به رشد است و این مساله باعث شد که نیازهای این نهاد بیش از پیش بیشتر شود ، تصریح کرد : اولویت آموزش و پرورش تخریب و بازسازی مدارس فرسوده است که در این زمینه خیرین به آموزش و پرورش کمک های خوبی کرده اند.


برنامه آموزش مجازی و نخستین اپلیكیشن اندرویدی كرونا ویروس ۲۰۱۹ طراحی شد | سیبكس\nسیبكس: برنامه مجازی «كرونا ویروس 2019» بمنظور به روز رسانی دانش جامعه پزشكی و پیراپزشكی درباره كرونا ویروس جدید در سامانه آموزش مداوم مجازی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی قرار گرفت.\nبه گزارش سیبكس به نقل از ایسنا و به نقل از معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی، باتوجه به اهمیت به روز رسانی دانش جامعه پزشكی و پیراپزشكی كشور در شناسایی، تشخیص و نحوه برخورد با بیماران مبتلا به كروناویروس جدید، برنامه مجازی «كرونا ویروس ۲۰۱۹» در سامانه آموزش مداوم مجازی دانشگاه قرار گرفته است.\nبنا بر تایید معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی، محتوا و كسب امتیاز آموزش مداوم این برنامه برای تمامی مشمولان در سراسر كشور رایگان است.\nهمین طور در این راستا «طراحی و تولید نخستین اپلیكیشن اندرویدی كرونا ویروس ۲۰۱۹» به همت واحد مجازی دفتر آموزش مداوم جامعه پزشكی معاونت آموزشی دانشگاه انجام شده و در اختیار علاقه مندان است.\nمشمولان برای شركت در برنامه و دریافت اپلیكیشن می توانند به لینك زیر بازگشت كنند.\nتگهای خبر: اپل , اپلیكیشن , اندروید


تاریخ انتشار: 28 مرداد 1398 19:06\nفرارو نوشت: نوشتن از برخی رویداد‌ها واقعا سخت است. چون در آن حوادث سیاه، همه نقشه‌ها و بازیگری‌ها برای این است که به شکل موذیانه ای، یک شخصیت دلسوز مردم، از دور خارج شود. در اینجا حادثه مورد بحث، کودتای ۲۸مرداد سال ۱۳۳۲ خورشیدی است و شخصیت مورد نظر، دکتر محمد مصدق نام دارد که از اواسط بهار ۱۳۳۰ تا اواسط تابستان دو سال بعد، نخست‌وزیر ایران بود.\nبرچسب ها: مصدق ، كودتا ، 1332 ، ملي شدن نفت


پاورپوینت بستن لوله های اسپرم - جدیدترین سایت\nپاورپوینت بستن لوله های اسپرم - جدیدترین سایت\nپاورپوینت بستن لوله های اسپرم ۲۴ فروردین ۱۳۹۸\nحجم فایل: ۲۵۹۰ کیلوبایت\nوازکتومی بدون تیغ جراحی یک روش دایمی پیشگیری از بارداری برای آقایان است این روش با یک عمل جراحی سرپایی و بی حسی موضعی و معمولاً کوتاه تر از ۲۰ دقیقه انجام می گیرد طی این عمل لوله های اسپرم بر ، از طریق ایجاد یک سوراخ کوچک بر روی بیضه ها بسته ها می شوند nمکانیسم عمل nبسته شدن لوله های اسپرم براز ورود اسپرمها به مایع منی جلوگیری می نماید دراین ح\nپاورپوینت بستن لوله های اسپرم بر\n( وازکتومی بدون تیغ جراحی NSV )\nnتوضیح روش : nوازکتومی بدون تیغ جراحی یک روش دایمی پیشگیری از بارداری برای آقایان است . این روش با یک عمل جراحی سرپایی و بی حسی موضعی و معمولاً کوتاه تر از ۲۰ دقیقه انجام می گیرد. طی این عمل لوله های اسپرم بر ، از طریق ایجاد یک سوراخ کوچک بر روی بیضه ها بسته ها می شوند . nمکانیسم عمل : nبسته شدن لوله های اسپرم براز ورود اسپرمها به مایع منی جلوگیری می نماید. دراین حالت مایع منی فرد بدون اسپرم بوده ولقاح صورت نخواهد گرفت . nاثر بخشی : nیکی از اثر بخش ترین روشهای پیشگیری از بارداری است . با پیگیری های بعد از عمل و انجام دو نوبت آزمایش آنالیز اسپرم پس از عمل جراحی که نبودن اسپرم در مایع منی را تایید کند ، میزان موفقیت نزدیک به ۱۰۰% است\nمزیت های این روش :\nn* اثر بخشی بالا nعدم نیاز به بیهوشی n* دایمی بودن n* تداخل نداشتن با فعالیت جنسی n* عدم نیاز به یادآوری و مراجعه های مکرر n* نداشتن اثر منفی بر قدرت جنسی ، میل جنسی و صفت های ثانویه مردانه مانند ( ریش ، سبیل و صدای مردانه ) nتاثیر نداشتن بر حجم و ظاهر مایع منی و کیفیت تماس جنسی n* عارضه نداشتن برای سلامتی استفاده کننده از روش در دراز مدت n* اثر بخشی بیشتر ، نیازکمتر به مراقبت های قبل و پس از عمل ، احتمال بیشتر در موفقیت عمل بازگشت ، زمان کوتاه تر عمل جراحی ، امکان کسب اطمینان از موفقیت عمل و عارضه های کمتر در مقایسه با بستن لوله های رحمی ´\nnعوارض شایع و چگونگی برخورد با آنها : nوازکتومی عارضه دراز مدت قابل توجه و سیستمیک نداشته و عارضه های احتمالی محدود به محل عمل می باشد . این عارضه ها شامل درد ، سوزش و کبودی مختصر ناحیه عمل بوده که عموماً بعد از حداکثر یک هفته بر طرف می شوند nعوارض غیر شایع و چگونگی برخورد با آنها : n1- هماتوم n2- عفونت پوست ناحیه عمل n3- درد مزمن بیضه ها nدرصورت بروز هر یک از عارضه های غیر شایع یاد شده ، متقاضی باید به مرکزخدمت وازکتومی مراجعه کند . nموارد منع استفاده مطلق : nهیچگونه منع مطلقی در انجام وازکتومی وجود ندارد ، اما در برخی شرایط وازکتومی باید با « احتیاط » « تاخیر » و یا « ارجاع » به یک مرکز مجهز انجام گیرد . ´\nnموارد احتیاط : nاین موارد عبارت هستند از : n* آسیب اسکروتوم و یا سابقه عمل جراحی آن n* عدم نزول بیضه یکطرفه ( وازکتومی در سمت نزول یافته انجام گرفته و اگر ۳ ماه بعد از عمل در مایع منی اسپرم وجود داشته باشد ، وازکتومی سمت مقابل نیز باید انجام گیرد ) n* دیابت nموارد تاخیر : nمواردی هستند که وازکتومی با تاخیر ( به منظور رفع مشکل و درمان در صورت لزوم ) انجام می شود . این موارد عبارت هستند از : n* بیماری مقاربتی فعال n* التهاب glans، لوله های اسپرم بر و یا بیضه ها nموارد ارجاع : nمواردی هستند که متقاضی باید برای انجام وازکتومی به بیمارستان ارجاع شود . این موارد عبارت هستند از : n* فتق کشاله ران n* اختلالات انعقادی n* ایدز n* وجود توده در کیسه بیضه ها ´\nnسن مناسب برای انجام این روش : ¨در افراد جوان توصیه نمی شود. ¨تمایل به عمل برگشت در مردان جوان بیشتر است. ¨ ¨پشیمانی در افراد زیر بیشتر است. nکمتر از ۳۱ سال nبدون فرزند یا کودک در سنین بسیار پایین nدارای زندگی بی ثبات در زمان انجام عمل nتصمیم گیری در مقاطع بحرانی زندگی ´\nnتکنیک عمل وازکتومی بدون تیغ جراحی : n nوازکتومی بدون تیغ جراحی توسط دو پنس خاص به نام های پنس شکافنده (Dissecting forceps) و n پنس گرد ( Ringed clamp ) ، قیچی راست کوچک و پنس هموستات انجام می گیرد . با تزریق cc 0/5 n لیدوکایین ۱% یا ۲% بدون آدرنالین در زیر پوست و cc 2/5 از آن در طرف اسکروتوم ، پوست و وازدفران n های چپ و راست بی حس می شوند . هر کدام از وازدفران ها از محل سوراخ ایجاد شده روی اسکروتوم nخارج و در دو نقطه به فاصله ۱ سانتی متر با نخ سیلک گره زده شده و فاصله ای از وازدفران که بین دو گره nقرار گرفته است ، چیده می شود nآزمایش ها و معاینه های لازم : nمعمولاً ، قبل از انجام وازکتومی نیاز به درخواست هیچگونه آزمایشی نمی باشد . در گرفتن شرح حال ، سابقه پزشکی متقاضی بررسی شده و معاینه فیزیکی عمومی با توجه ویژه به دستگاه ژنتیال انجام شود . ´\nnدستورهای پس از عمل : n* استراحت به مدت یک روز n* آب نزدن به محل عمل تا دو روز n* نداشتن تماس جنسی تا ۴ روز nپوشیدن شورت تنگ و یا بیضه بند n* انجام ندادن کارسنگین تا یک هفته n nهشدارها و چگونگی برخورد با آنها : nمواردی هستند که فرد وازکتومی شده در صورت رویارویی با آنها ، باید فوراً به مرکز یا مراکز انجام دهنده وازکتومی مراجعه نماید . n1- تب بیش از ۳۸ درجه تا ۴ هفته ، بویژه در هفته اول n2- دردشدید ناحیه عمل که به مسکن های معمولی پاسخ ندهد n3- خروج خون و چرک از محل زخم n4- تورم بیش از حد اسکروتوم ´\nnموارد قابل توجه در پیگیریها و مراجعه های بعدی : n n* بهتر است فرد وازکتومی شده یک هفته پس از عمل برای معاینه محل عمل به پزشک ارائه n دهنده خدمت مراجعه نماید . n* فرد وازکتومی شده باید سه ماه بعد از عمل از نظر آزواسپرمی ( نبودن اسپرم در مایع منی ) n آزمایش شود . لازم است در این مدت و تا اخذ نتیجه آزمایش ، یک روش مطمئن جلوگیری از n بارداری مورد استفاده قرار گیرد .\nnبرگشت پذیری وازکتومی بدون تیغ جراحی : nوازکتومی بدون تیغ جراحی یک روش دائمی پیشگیری از حاملگی بوده و متقاضیانی که خواهان n فرزند دیگری هستند به هیچ عنوان نباید از این روش استفاده نمایند . در موارد نادری ممکن است پس از وازکتومی خواهان انجام عمل Reversal Vasectomy گردد . ´\nnReversal Vasectomy ( عمل جراحی برگشت وازکتومی ) nیک عمل جراحی است که با استفاده از میکروسکوپ و یا لوپ انجام شده و طی آن دو انتهای بریده شده وازدفران به یکدیگر پیوند زده می شوند . میزان موفقیت عمل برگشت بین ۶۰ تا ۸۰ درصد و ظهور اسپرم در مایع منی پس از عمل برگشت ، تا بیش از ۹۵%(۱۰۰-۷۵) گزارش گردیده است n nاحتمال بارداری ¨۸۲-۳۸% ¨بیش از ۵۰% و حدود ۳۰% در فاصله ۱۰ سال بعد(با طولانی تر شدن زمان احتمال برگشت کمتر) ´\nبرچسب ها : پاورپوینت بستن لوله های اسپرم , Vasectomy , بستن لوله های اسپرم , لوله اسپرم بر , اسپرم , جلوگیری از بارداری , پیشگیری از حاملگی , نبودن اسپرم در مایع منی , وازکتومی , جراحی وازکتومی


صفحه اصلى » مقاله هاى مهدوى » (۳۴۶) نگاهی به فلسفه تربیتی انتظار موعود در رویکرد شیعی با تأکید بر اهداف تربیتی\nبخش: مقاله هاى مهدوى منبع: مجله مشرق موعود تاريخ: ۲۶ / ۲ / ۱۳۹۷ هـ.ش نمایش ها: ۳۱۵۰ نظرات: ۰\nمهدویت وانتظار در رویکرد شیعی، تنها ناظر به آینده نیست؛ بلکه مکتبی تربیتی برای انسان معاصر است وبه عنوان نظام تربیتی، اهداف، اصول وروش های خاصی دارد. این نوشتار، با هدف واکاوی وبازشناسی اهداف نظام تربیتی انتظار از میان روایات ومعارف مهدوی با استفاده از منابع کتابخانه ای وبه روش تحلیلی - توصیفی نگاشته شده است. از آن جا که آماده نبودن نفوس بشری برای پذیرش ولایت ائمه اطهار (علیهم السلام) از عوامل غیبت به شمار می رود، انتظار به عنوان موهبتی الهی، برای رهایی از محرومیت ناشی از غیبت، درصدد تصحیح ارتباط آدمی با خلیفه الهی است؛ از این رو اهداف تربیتی متمرکز بر موضوع امامت وشامل معرفت وحب امام واطاعت از اوست که هریک به اهداف غایی همچون معرفت الهی، حب الهی وعبودیت وتقوای الهی می انجامند. همچنین برخی اهداف جزئی وواسطی نیز در این میان مطرح شده اند که عبارتنداز خودشناسی، دشمن شناسی، شناخت طبیعت، حب خویشتن، تولّی وتبرّی وحب تمام موجودات، تحقق ووحدت خویشتن، تنظیم روابط با انسان های دیگر در ابعاد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی وفرهنگی وبهره مندی صحیح از طبیعت.\nآموزه مهدویت وانتظار در رویکرد اسلامی - شیعی، اندیشه ای فراگیر، باسابقه ونقطه اوج تعالی بشری است. این آموزه بهترین وکامل ترین شیوه ها را برای نیل به زندگی متعالی وحیات طیبه انسان وجامعه انسانی - اعم از مادی ومعنوی - تصویر وترسیم کرده است. انتظار در معارف شیعی امری صرفاً ناظر به آینده نیست، بلکه دارای جامعیت تاریخی است ومی تواند تمام ابعاد زندگی انسان معاصر را تحت الشعاع قرار دهد واو را به سمت سعادت واقعی رهنمون شود.\nدر آموزه مهدویت وانتظار شیعی، انسان موجودی است که مبدأ ومقصد خدایی دارد. او بخشی از نظام هستی ودر ارتباط با کل نظام هستی است واهداف، اصول وشیوه های تربیتی نظام انتظار، بر اساس این نگرش نسبت به انسان تعریف وتبیین می شود. نظام تربیتی انتظار شیعی وآموزه های مهدوی در حقیقت احیا، تکرار وتداوم آموزه های محمدی وعلوی است. بنابراین می توان با توجه وتدبر در آیات قرآن وروایات نبوی وفرمایشات ائمه هدی (علیهم السلام) به چشم انداز روشنی درباره نظام تربیتی مهدوی دست یافت واهداف، اصول وشیوه های تربیتی انتظار را استنتاج کرد. در این راستا نوشتار حاضر به دنبال استخراج ومعرفی اهداف نظام تربیتی انتظار موعود از میان روایات ومعارف مهدوی است. هدف، در تعلیم وتربیت به معنای وضع نهایی ومطلوبی است که به طور آگاهانه سودمند تشخیص داده شده است وبرای تحقق آن، فعالیت های مناسب تربیتی انجام می گیرد (شکوهی، ۱۳۶۸: ۵۹). از آن جا که موضوع غیبت به عدم شناخت ونادرستی ارتباط با امام وحجت خدا مربوط می شود، اهداف تربیتی انتظار بر این حوزه متمرکز هستند وچون هر امر تربیتی دارای سه حوزه شناختی، عاطفی ورفتاری است، این نوشتار اهداف را در سه محور اصلی دسته بندی می کند که البته هر محور خود مقدمه ای برای هدف والاتری بوده، اهداف جزئی وواسطی را نیز دربر می گیرد.\nفلسفه انتظار واهداف تربیتی\nبرای تعیین مبنایی برای هر بحث، ضروری است در گام نخست، مفاهیم بسترساز آن بحث تبیین گردد تا بر اساس آن، سایر مسائل طرح وبررسی شوند. برای بحث درباره انتظار، بازشناسی مفهوم غیبت، ماهیت وچیستی ظهور، از ضروریات است. اعتقاد به غیبت امام از واجبات اعتقاد به مهدویت است، اما به شرط آن که این اعتقاد، صحیح واصولی باشد نه این که مفهوم رها شدگی انسان وپیوند نداشتن با حجت الهی را به او القا کند. اعتقاد صحیح به غیبت می تواند در انسان، انرژی، تحرک وعشق وشوق ارتباط با امام غایب را ایجاد نماید.\nغیبت امام زمان (علیه السلام) غیبت شخصیت اوست نه غیبت شخص او، وامری معرفتی است نه وجودی. در آموزه های دینی، تأکید شده که ایشان در جامعه ودر میان مردم زندگی می کنند؛ مردم امامشان را نمی یابند، اما او در مواقف حج حاضر می شود؛ او مردم را می بیند ولی مردم اورا نمی بینند (ابن بابویه، ۱۴۰۴: ۱۲۴). شخص او در میان مردم دیده می شود، اما شخصیت او پنهان است. پس غیبت امام به معنای زندگی ایشان در یک جهان ماوراء نیست، بلکه وصف غایب درباره وجود مبارک امام به سبب محرومیت جامعه انسانی از درک محضر ایشان است که این امر، خود از مراتب پایین معرفتی مردم به جایگاه وشخصیت امام زمان (علیه السلام) نشأت می گیرد.\nحکمت غم انگیز برای غیبت امام زمان، تأدیب خلق وتهذیب جامعه است به معنای حقیقی، یا به معنای غم انگیز آن محرومیت جامعه است آن هم به لحاظ تجربه تاریخی بشر وسابقه ای که انسان ها از خود نشان داده اند (انصاری، ۱۳۸۶: ۱۳۹). اگرچه غیبت ظاهراً یک محرومیت است، اما در حقیقت هشدار وبیدار باشی برای رهانیدن انسان از جهل مرکبش درباره مقام امام وتصحیح ارتباط با حجت خداست؛ زیرا آن گاه که افراد، سعادت زیارت وشناخت جسمی امام را داشتند نیز از شناخت حقیقت امام غافل بودند وبهره لازم را از وجود ایشان کسب نمی کردند. از این رو خداوند منان غیبت را مقدر فرمود تا تعادل وآرامش توهمیِ افراد متزلزل شود وانسان ها بر اثر این فقدان ظاهری به تکاپو وتلاش برخیزند وبدین ترتیب موهبت انتظار در جان مؤمنان شکوفا شود. با توجه به احادیث مربوط به ظهور می توان دریافت که ظهور، امری است که افزون بر خواست الهی، اراده انسان وجامعه انسانی نیز در تحقق آن مؤثر است وتا زمانی که انسان وجامعه انسانی قابلیت لازم را احراز نکند، رخ نمی دهد وهمین اعتقاد به عاملیت انسانی است که انتظار شیعی را از حالت انفعالی خارج کرده وبه فرهنگی پویا مبدل می کند. اهداف انتظار با توجه به مباحث فوق در سه حوزه شناختی، عاطفی ورفتاری قرار می گیرند.\nهر فعالیتی که از انسان صادر می شود تحت نفوذ سه حوزه برجسته ادراک ومعرفت، احساسات وعواطف، گرایشات ورفتار قرار می گیرد. این سه حوزه در تلازم وتعامل جدی با یکدیگرند، به گونه ای که احساسات وعواطف تحت الشعاع معرفت، وگرایشات ورفتارها تابع احساسات وعواطف فرد هستند وسرسلسله جنبان همه این امور، معرفت انسان است. انگیزه که اصلی ترین عامل تمام فعالیت های انسان است، برآمده از معرفت اوست وهر چه معرفت صحیح تر وعالی تر باشد، انگیزه نیز متعالی تر خواهد بود. اساساً هر فعالیتی که از انسان سر می زند به شرطی استکمالی است که با معرفت همراه باشد. حضرت علی (علیه السلام) درباره ضرورت معرفت برای هر حرکتی می فرمایند:\nیا کمَیلُ مَا مِنْ حَرَکةٍ إِلَّا وأَنْتَ مُحْتَاجٌ فِیهَا إِلَی مَعْرِفَةٍ (حرانی، ۱۴۲۱: ۱۷۱)\nانسان در طول انجام هر فعالیتی نیازمند معرفت است. هم برای شروعِ درست، هم برای تداوم وهم برای سرانجام ونتیجه نیک، معرفت ضرورت دارد. پس زندگی انسان مؤمن باید بر اساس علم ومنطق وبصیرت باشد واین شناخت وآگاهی وبصیرت، هم جنبه نظری وهم جنبه عملی را دربر می گیرد؛ یعنی انسان برای اتخاذ هر عقیده وانجام وترک هر عمل، باید بر اساس شناخت وبصیرت عمل کند وحتی در تفسیر وتحلیل ها وانتقاد وتمجید نیز علم وآگاهی را سرلوحه عمل خویش قرار دهد واز بیان مطالب بی دلیل وبرهان یا تقلید کورکورانه وقضاوت های عجولانه بپرهیزد. اساساً حالت انتظار در وجود فرد، ناشی از بصیرت وروشن بینی اوست که امکان فهم ودرک کاستی ها وفروبستگی های موجود را برایش فراهم می آورد. در همین باره امام سجاد (علیه السلام) می فرماید:\nای ابوخالد، به درستی که اهل زمان غیبت او، که امامتش را باور دارند ومنتظر ظهورش هستند، از مردم همه زمان ها بهترند؛ زیرا خدای تبارک وتعالی آن چنان عقل وفهم وشناختی به آنان عنایت کرده که غیبت در نزدشان، همچون دیدن باشد وآنان را در آن زمان به منزله کسانی قرار داده است که در پیشگاه رسول خدا با شمشیر جهاد کرده اند؛ آنان به حق مخلصانند وشیعیان واقعی ما ودعوت کنندگان به دین خدا در پنهان وآشکار هستند. (صدوق، ۱۳۸۶، ج۱: ۳۱۹)\nانتظار شیعی نیز به مبانی اعتقادی فرد نظر دارد ومتکی بر اصول وارزش های اخلاقی، حقوقی، اجتماعی وسیاسی است. معرفت وآگاهی که اساسی ترین پایه انتظار به شمار می رود، از جنبه های گوناگون قابل بررسی است.\nالف) معرفت امام\nاز جمله اهداف والای تربیتی مکتب انتظار، معرفت امام عصر (علیه السلام) است. این امر چنان اهمیت والایی دارد که نبی مکرم اسلام معرفت نداشتن به امام زمان (علیه السلام) را مساوی با مرگ جاهلی می دانند واز آن جا که آدمی آن گونه می میرد که زیسته است، پس حیات چنین کسی نیز حیات جاهلانه وغیرمعقول خواهد بود.\nمعرفت امام دو وجه دارد: یکی شناخت شخص امام، ودیگری شناخت شخصیت ومقام امام. شناخت شخص امام یعنی دانستن این که امام موعود، فرزند امام حسن عسکری از نسل امام حسین (علیه السلام) وسلاله حضرت رسول اکرم (صلّی الله علیه وآله وسلّم) است که خود این شناختِ به ظاهر شناسنامه ای مانع از بسیاری انحرافات، گمراهی ها وسردرگمی ها می شود؛ زیرا موعود وحجت الهی در رویکرد شیعی، موعود وحجت شخصی است ونه موعود نوعی. معرفت به شخصیت ومقام امام، یعنی تلاش برای شناخت منزلت وجایگاه امام در هستی ودرک وابستگی هستی به وجود امام ونیز شناخت اهداف وآرمان های ایشان. این نوع معرفت، عاملی برای حفظ وتقویت حالت انتظار در وجود انسان است. با این دیدگاه، می توان به مفهوم حدیث شریفی - که امامان (علیهم السلام) از حضرت رسول (صلّی الله علیه وآله وسلّم) نقل کرده اند - پی برد که می فرماید:\nمَنْ مَاتَ ولَمْ یعْرِفْ إِمَامَ زَمَانِهِ مَاتَ مِیتَةً جَاهِلِیةً؛ (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۱، ۱۶۰)\nکسی که بمیرد وامام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است.\nمقصود از شناخت در این حدیث، شناخت حقیقت وجود امام است. در حدیث مزبور، حضرت رسول اکرم (صلّی الله علیه وآله وسلّم) از واژه «لم یعرف» استفاده کرده اند که به امر معرفت اشاره دارد وفراتر از علم وآگاهی سطحی است. علم تا در اعماق وجود انسان راه نیابد نمی تواند عواطف، اراده ورفتار انسان را تحت الشعاع قرار دهد. تجربه تاریخ اسلام به روشنی بیانگر آن است که شناخت صوری وظاهری نمی تواند تأثیر چندانی در موضع گیری افراد نسبت به امام داشته باشد، همچنان که همه کسانی که به جنگ امام حسین (علیه السلام) آمده بودند، به خود امام واصل ونسب او علم کامل داشتند وامام حسین (علیه السلام) در این مورد از آنان اعتراف گرفتند. بنابراین معرفت وشناخت عرفانی نسبت به امام تنها امری ذهنی وفکری نیست؛ بلکه امری وجدانی وشهودی است که در اعماق وجود انسان اثر می کند. معرفت امام زمان (علیه السلام) یعنی ادراک وشهود حضور دائمی حضرت که این شهود بی وقفه ادامه داشته باشد. وقتی انسان به چنین معرفتی نایل شود، دیگر غیبت مفهومی ندارد.\nامیر مؤمنان علی (علیه السلام) در تبیین راه شناخت امام می فرمایند: «اعرِفُوا اللهَ بِاللهِ والرَّسُولَ بِالرِّسَالَةِ وأُولِی الْأَمْرِ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ والْعَدْلِ والْإِحْسَانِ؛ خدا را با الوهیتش بشناسید ورسول را با رسالتش وأولی الأمر (امام) را با امر به معروف وعدل واحسان...». ویژگی امام، عمل به معروف وبرپا ساختن عدل واحسان است. آن کس که امام را به ولیّ الله، خلیفة الله، انسان کامل معصوم وآن که اطاعتش از سوی خداوند واجب شمرده است، بشناسد وبداند که امام، زنده وحاضر است واعمال ما را می بیند ودر قیامت صاحب مقام شفاعت است، از برکات وآثار بی نظیر معرفت امام بهره مند می شود وبه کمال زندگی معقول بار یافته واز نقصان مرگ جاهلی می رهد. در وصول به قله رفیع این شناخت وادراک، سخن نورانی حضرت علی (علیه السلام) شناخت منکر ومعرفت به معروف، ضروری می نماید. در مثلث مبارک وخجسته ای که امیر مؤمنان ترسیم فرمودند، آن که تنها امر ونهی می کند وخویش را تافته ای جدا بافته می پندارد امام نیست، بلکه امام آن است که سیرتش را معروف، سنتش را عدل وسریرتش را احسان تأمین کند. آن که امام را با این سنت علمی وعملی بشناسد، به او اقتدا کرده ومأموم او می شود. چنین امام شناس ولایت مداری به معرفت امام وولیّ خدا بار می یابد ونیز شهود می کند که سریرت امامتش جز معروف نیست (جوادی آملی، ۱۳۸۷: ۴۳ - ۴۶).\nاگرچه معرفت امام، مقدمه معرفت الهی است، اما خود این معرفت ریشه در شناخت خدای سبحان ومقام نبوت دارد. معرفت، مراحل ومراتبی دارد که سبب می شود انتظار مبتنی بر آن نیز دارای مراتب باشد. از جمله اجزای شناخت امام عصر (علیه السلام) شناخت برنامه های ایشان است. با شناخت برنامه ها وآرمان های امام، نوع نگرش انسان به حاکمیت های موجود تصحیح می شود وانسان معیار وملاکی برای تمیز بین حکومت ها به دست می آورد وبازتاب عقلی این شناخت سبب می شود انسان منتظر، برنامه ها واهداف زندگی خود را همسو با اهداف آرمان شهر مهدوی تنظیم کند وبه آن حاکمیت نزدیک تر شود تا در صورت درک ایام نورانی ظهور، با مشی ومرام امام انطباق یابد. محورهای اساسی حکومت امام زمان (علیه السلام) با توجه به روایات عبارتند از: ۱. برپایی توحید وعبودیت الهی؛ ۲. شکوفایی علوم وعقول؛ ۳. گسترش عدالت؛ ۴. برقراری امنیت؛ ۵. فقرزدایی.\nب) معرفت الهی\nغایت وهدف نهایی از شناخت امام، شناخت مقام ربوبیت حضرت رحمان است. در بینش شیعی، معرفت امام عصر بهترین ودر حقیقت تنها راه دستیابی به معرفة الله است. امام حسین (علیه السلام) ضمن بیان فلسفه آفرینش انسان، چگونگی معرفت الهی را چنین تبیین می فرماید:\nای مردم، همانا خدا - که بزرگ باد یاد او - بندگان خود را نیافریده، مگر برای این که به او معرفت پیدا کنند؛ پس هرگاه او را بشناسند، او را بپرستند وهرگاه او را بپرستند با عبودیت او، از بندگی هر آن چه جز خداست، بی نیاز گردند. مردی سؤال می کند: معرفت خدا چیست؟ امام می فرمایند: این است که اهل هر زمانی، امامی را که باید از او فرمان برند، بشناسند. (گروه حدیث، ۱۳۸۷: ۶۰۸)\nپس معرفت امام زمان (علیه السلام) باب معرفت الهی است؛ چرا که امام معصوم، خلیفه خدا ومظهر همه اسما وصفات الهی است وامروز حضرت مهدی امام واجب الاطاعه زمان است وچون ائمه هدی از جمله حضرت ولیّ عصر در اوج معرفت الهی هستند، با معرفت به مقام ایشان واتصال وپیوند با آن حضرت می توان به طریق معرفت راه یافت. از جمله اهداف اصلی ایشان در زمان ظهور، گسترش معرفت الهی در اجتماع انسان ها وفراهم کردن معرفت ویقین به ربوبیت الهی است.\nبرقراری حکومت اسلامی وگستراندن عدل در روی زمین به دست توانای حضرت ولیّ عصر (علیه السلام) خود مقدمه ای برای تأمین هدف والاتری است وآن این که زمینه ای فراهم شود تا بیشتر انسان ها بتوانند به مراتب معرفت لایق برسند (مصباح یزدی، ۱۳۸۲: ۲۰). مکتب تربیتی انتظار نیز والاترین هدف خود را به واسطه آموزه های ناب مهدوی، معرفت الهی قرار داده است، همچنان که هدف اصلی قیام امام زمان (علیه السلام) ایجاد معرفت صحیح وخالی از ابهام نسبت به ذات باری تعالی در مدینه فاضله جهانی مهدوی است.\nوقتی قائم قیام کند، هیچ جایی از زمین باقی نمی ماند مگر این که آوای توحید وخداشناسی وپذیرش رسالت پیامبر در آن بلند است. (نعمانی، ۱۳۶۳: ۲۳۷)\nائمه هدی از جمله حضرت ولیّ عصر بهتر وبیشتر از هرکس دیگری خدا را می شناسند وبالاترین مظاهر اسماء وصفات الهی هستند. از این رو هرکس دنبال شناخت راستین خداست، باید در مکتب ائمه معصوم از جمله امام زمان تلمذ نماید. همچنان که در زیارت جامعه کبیره، آن بزرگواران «محالّ معرفة الله» خوانده شده اند؛ یعنی آنان بهترین محل تجلی ومجلای شهود وعرفان حق تعالی هستند. در عصر کنونی حضرت مهدی (علیه السلام) - که حجت خداست - می تواند دست طالبان معرفت الهی را گرفته با «ایصال الی المطلوب» از مسیر درست، آنان را به معرفت الهی نایل گرداند.\nبه سبب ما، خدا بندگی می شود وبه وسیله ما خدا شناخته می شود. واز طریق ما، توحید خداوند متعال تحقق می یابد وحضرت محمد (علیه السلام) واسطه خدای متعال است. (کلینی، ۱۳۶۵: ج۱، ۱۴۵)\nاز جمله مهم ترین اهداف تربیتی در مکتب انتظار شناخت خویشتن است؛ چراکه هر کس حقیقت خویش وارزش گوهر وجودی خود را به درستی بشناسد، آن را به بهای اندک نمی فروشد. تأکیدهای فراوان در قرآن درباره انسان، برای این است که انسان خویشتن را آن چنان که هست بشناسد ومقام ومرتبه خود را در عالم وجود درک کند وهدف از این همه تأکید بر ضرورت شناخت ودرک خود، رسیدن به مقام والایی است که انسان شایسته ودرخور آن است. شهید مطهری می فرماید:\nسیر هدایت در قرآن به گونه ای است که انسان خود را کشف کند این «خود»، خودِ شناسنامه ای نیست؛ این «خود» همان چیزی است که «روح الهی» نامیده می شود وبا شناختن آن، انسان احساس شرافت وکرامت وتعالی می کند وخویشتن را از تن دادن به پستی ها برتر می شمارد، به قداست خویش پی می برد، مقدسات اخلاقی واجتماعی برایش ارزش ومعنا پیدا می کند. (مطهری، ۱۳۶۹: ۲۷)\nاین همه تأکید بر خودشناسی از آن روست که اصولاً فهم هر موضوعی مبتنی بر معرفتی است که فرد از خود دارد. تا زمانی که انسان در هستی شناختی دچار خودمحوری باشد وخود را محور هستی بداند نه خدای سبحان را، امام نیز در زندگی او نقش وجایگاهی ندارد. امام در جامعه ای می تواند حکومت کند که میزان آن توحید وخواست الهی باشد نه امیال وخواسته های انسانی. پس انسان باید چیزهای دیگری را احساس کند وفطریات خود را تمنا کند تا آماده وپذیرای وجود امام واطاعت از او باشد. اگر انسان خود را به درستی بشناسد، جای خالی ولایت وواسطه برای نیل به جایگاه حقیقی خود را احساس خواهد کرد. همچنین متقابلاً معرفت به مقام امام وانسان کامل نوع نگرش انسان را نسبت به خودش، تحت الشعاع قرار می دهد وموجب بازنگری انسان نسبت به خود وقابلیت های وجودی اش می شود. این نوع خودشناسی، انسان را از خودمحوری شناختی بیرون می آورد تا در حد اطلاعات موجود، در مدار فردی خود محدود نشود واز پنجره ای دیگر به شناخت عالم وخود بپردازد. این شناخت امکان بازشناسی تحریفات وانحرافات شناختی فرد را فراهم کرده، موجب ارزیابی نفس وشناسایی استعدادها ونیازهای وجودی فرد می شود وزمینه انقیاد وتسلیم فرد را در برابر ولیّ خدا فراهم می نماید. همچنین مداقه در امر غیبت وو حکمت های مترتب بر آن وماهیت ظهور فرد منتظر را متوجه نقش وجایگاهی که در زندگی وبه ویژه در دوران انتظار وزمینه سازی برای ظهور دارد می کند.\nد) دشمن شناسی\nاز جمله ضروریات دوران غیبت واستقامت بر صراط انتظار، تشخیص دوست از دشمن یا شناخت دشمن است. از جمله اهداف تربیتی انتظار - که شاید بیشتر جنبه سیاسی داشته باشد، اما حتی در ارتباط انسان با خودش نیز مطرح می شود - رسیدن به بینش وبصیرتی در زمینه دشمن شناسی است. با توجه به آیه ۶۰ سوره یس، خداوند در روز الست آن گاه که درباره پذیرش ربوبیت خود وولایت اولیایش از انسان پیمان می گیرد، بینش وشناختی از دشمن قسم خورده انسان نیز به او عطا می کند واز او تعهد می گیرد که با شیطان وابلیس همراهی نکند. گرچه این آیه بیشتر درباره دشمن ایمانی است، اما به طور کلی، دشمن شناسی از جایگاه مهمی در منظر قرآن برخوردار است واصل دشمن شناسی ومبارزه با دشمن، اصلی دائمی است که در تمام ادوار ضرورت دارد. در قرآن به انواع دشمنان (شیطان، کفار، طاغوت، منافقین ومشرکین) ومراتب دشمنی آن ها وویژگی های منحصر به فرد هر کدام اشاره شده است. خصومت دشمنان همواره شکل ثابتی ندارد. از این رو شناخت اهداف وشیوه های عملکرد دشمنان از ضروریات انتظار اصولی وصحیح است؛ به ویژه از آن جهت که مهدویت وانتظار دارای بالاترین میزان توانمندی در ایجاد مقاومت وتوان مبارزه در شیعیان با دشمنان است، دشمنان نیز از همه ابزارها وشیوه ها وترفندهای خود برای خنثی کردن این آموزه استفاده می کنند. از روش های مستقیم وغیرمستقیم همچون انکار، تخریب، تحریف، تضعیف وجایگزین سازی یا ایجاد شبهه، اتهام وارادتی وغیر اسلامی بودن مهدویت وانتظار، ایجاد بحران های سیاسی واقتصادی، معرفی دموکراسی لیبرال به عنوان تنها راه نجات بشر ومسخ وتهی سازی انتظار، استفاده از ابزارهایی همچون سینما وبازی های رایانه ای وتبلیغ منفی نامحسوس، فروکاستن انتظار به محسوسات (ملاقات گرایی) و... استفاده می کنند. نکته حائز اهمیت این است که دشمن در چنین دوره وموضوع حساسی غالباً با چهره واقعی خود ظاهر نمی شود، بلکه در شکل وظاهر مؤمنان به مهدویت ومدعیان انتظار، در میان منتظران حقیقی نفوذ کرده ودر صورت مشاهده عدم قدرت تمییز وتشخیص وبا استفاده از کم معرفتی وضعف عقل ولایی، ضربات خود را وارد خواهد کرد. بنابراین تقویت بینش وبصیرت در زمینه دشمن شناسی وشناخت تاکتیک ها وتکنیک های دشمنان وراهکارهای مبارزه با هریک از ترفندهای دشمنان از اهداف تربیتی مکتب انتظار است.\nه) شناخت طبیعت\nانسان تا طبیعت ومحیط پیرامونش را به درستی نشناسد نمی تواند با آن تعامل درستی برقرار کند واز آن بهره مند شود. از این رو باید روحیه جست وجو واندیشه در آدمی ایجاد وتقویت شود وتشویق افراد به سیر در طبیعت وتحقیق وابداع وابتکار وکسب تخصص های لازم واستفاده از امکانات موجود در طبیعت در سرلوحه برنامه های تربیتی قرار گیرد. در فرهنگ اسلامی شناخت طبیعت وقوانین حاکم بر آن، مقدمه ای برای شناخت ذات باری تعالی وافزایش توانمندی انسان برای بهره برداری درست از طبیعت ومنابع طبیعی برای عبودیت وبندگی به پیشگاه الهی است. از نظر هستی شناسی اسلامی - مهدوی، همه موجودات جهان دارای حیات، شعور وعلم هستند ووجود خود وکمبودهای وجودی خویش را ادراک واظهار می کنند وبه تسبیح ربّ العالمین می پردازند، هرچند که بسیاری از انسان ها تسبیح آن ها را ادراک نمی کنند (اسرا: ۴۴). همچنین بسیاری از روایات به محبت وارتباط دوسویه اجزای عالم با ولیّ خدا تأکید دارند وشرط آفرینش موجودات را پذیرش ولایت ومحبت اهل بیت (علیهم السلام) معرفی کرده اند. هر موجودی پیش از آن که به خود تعلق داشته باشد، ملک وقلمرو تصرف وولایت ولیّ الله خواهد بود. هر موجودی در مرتبه نخست واصیل، از آنِ انسان کامل است ودر مرتبه دوم وعرض به خود تعلق دارد (علی پور، ۱۳۸۸: ۸۱). شناختی که به عنوان هدف تربیتی در زمینه طبیعت در مکتب انتظار مطرح است، چنین شناختی است که همه موجودات دارای شعور وسربازان امام زمان (علیه السلام) هستند واین شناخت مستلزم بازشدن دریچه های ضمیر انسان به سوی عالم ملکوت است که خود به صفای باطن نیاز دارد. مولانا این موضوع را چنین بازگو می کند:\nمحرم جان جمادان کی شوید * * * چون شما سوی جمادی می روید\nاز جمادی در جهان جان روید * * * غلغل اجزای عالم بشنوید\nاز جمله ویژگی های نظام مهدوی، افزایش معرفت ودانش نسبت به جهان وطبیعت است که این معرفت وشناخت، انسان را به معرفت الهی رهنمون می شود. حضرت علی (علیه السلام) درباره شناخت گسترده طبیعت وبهره مندی کامل از آن توسط حضرت مهدی (علیه السلام) می فرماید:\nبرای او (حضرت مهدی (علیه السلام)) آن چه در اعماق زمین است، خارج می شود وهمه امکانات خود را برای او [به سبب شناخت طبیعت] ظاهر می سازد. (شریف رضی، ۱۳۷۹: ۴۲۵)\nمنتظران نیز باید مطابق با آرمان های جامعه مهدوی، در شناخت وکشف قوانین طبیعت کوشا بوده، بر اساس این شناخت به تعامل عادلانه وصحیح با طبیعت بپردازند واز مواهب ونیروهای موجود در آن برای ارتقای مادی ومعنوی مؤمنان بهره گیرند.\nعالم هستی سراسر اتصال وارتباط است وبا تیزبینی عارفانه می توان عطوفت ومهربانی را درجای جای عالم دید وعطر خوش عشق ومحبت را از تمام عالم استشمام کرد. این دلبستگی که در ذات اشیا نهفته است، هم نسبت به خالق وهم نسبت به دیگر مخلوقات است. عشق به خالق وپروردگار جهان، همواره با احساس فقر وادراک نقص ووابستگی همراه است. آیه ۵۴ سوره مائده، حبی دوسویه میان پروردگار وخلایق را به تصویر می کشد؛ نوعی حب ایجادی در سیر نزولی وسریان حب در هستی، ومحبتی که در سیر صعودی از ذرات واشیا به خالق خویش بازگشت می کند. ویژگی محبت همانند سایر اجزای عالم در وجود انسان نیز دارای منشأ تکوینی است. اما آن چه در این میان اهمیتی ویژه دارد، کیستی وارزش وشخصیت محبوب است که می تواند انسان را به عرصه تکامل وتعالی واتصال به مبدأ حب حقیقی وارد کند، یا او را در رکود وایستایی وتنزل قهقرایی قرار داده، موجب انفصال انسان از مبدأ عشق حقیقی گردد.\nالف) محبت به امام\nمحبت اهل بیت (علیهم السلام) چنان جایگاه رفیعی دارد که امام صادق (علیه السلام) آن را اساس اسلام دانسته است:\nلِکلِّ شیءٍ أَسَاسٌ وأَسَاسُ الْإِسْلَامِ حُبُّنَا أَهْلَ الْبَیتِ. (کلینی، ۱۳۶۵: ج۲، ۴۶)\nبالاتر از هر عبادتی، عبادتی است، ومحبت ما اهل بیت برترین عبادات است. (مجلسی،۱۴۰۴: ج۲۷، ۹۱)\nاز آن جا که انسان کامل، حامل اسماء وصفات ومظهر اسم جامع است - که تمام جمال وجلال را ظهور وانعکاس می دهد - وبا توجه به واسطه فیض بودن ایشان، در سریان دوسویه محبت بین خالق ومخلوق نیز او واسطه است. غایت حب در سیر صعودی قرب الهی در حد فناء فی الله است ومظهر حق از آن جهت که تمام مراتب کمال را دارد، در حق فانی شده وکثرات با فانی شدن در آن حضرت می توانند به مقام قرب حق نایل آیند. ایمان حقیقی با ولایت رسول خدا شروع وبا محبت وولایت حضرت ولیّ عصر کامل می شود. از این رو بدون محبت وولایت امام زمان (علیه السلام) نمی توان در مراتب صعودی ایمان سیر کرد. پیامبر بزرگوار اسلام در تأکید بر اهمیت ولایت امام زمان، پس از معرفی امامان می فرماید:\nهرکس دوست دارد خدا را ملاقات کند در حالی که ایمانش کامل واسلامش نیکو باشد، ولایت حضرت حجت صاحب الزمان منتظَر را بپذیرد. (همو: ج۳۶، ۲۹۶)\nمحبت امام زمان (علیه السلام) از آن جهت واجب ومورد تأکید خدا ورسول است که آن حضرت در زمان کنونی واسطه فیض الهی هستند وهرچه خیر ونعمت به مخلوقات می رسد به یمن وجود ایشان است؛ چنان که در دعای عدیله آمده است: «بیمنه رزق الوری». همچنین نبی مکرم اسلام (صلّی الله علیه وآله وسلّم) در حدیث مفصلی درباره معرفی امامان معصوم از سوی خدای متعال در شب معراج می فرماید:\nحجت قائم را دیدم که همچون ستاره درخشانی در میان آن ها (امامان) بود. پس گفتم: پروردگارا اینان کیستند؟ فرمود: اینان امامان هستند واین، قائم است که حلال مرا حلال وحرامم را حرام می کند واز دشمنانم انتقام می گیرد. ای محمد، او را دوست بدار، که همانا من، او وهرکس او را دوست بدارد، دوست می دارم. (همو: ۲۲۳)\nبرای محبت امام زمان (علیه السلام) ویژگی هایی ذکر شده است؛ از جمله:\n۱. محبت ومعرفت آن حضرت از محبت ومعرفت امامان دیگر جدا نمی شود، ولی عکس آن چنین نیست؛\n۲. بر اساس برخی روایات، آن حضرت پس از امیرالمؤمنین، امام حسن وامام حسین (علیهم السلام) از سایر امامان افضل است؛\n۳. چیره شدن دین وغلبه مسلمانان بر کافران به دست آن حضرت وبا ظهور آن جناب به طور کامل انجام می شود؛ این چیزی است که از نظر عقل وشرع، موجب محبت آن حضرت به طور خاص می شود (موسوی اصفهانی، ۱۳۸۳: ج۲، ۲۱۹ - ۲۲۰).\nبنابراین امام زمان (علیه السلام) افزون بر اعمال وافعال، حجت در محبت نیز هست؛ یعنی محبت به حضرت ولیّ عصر وپذیرش ولایت ایشان، مایه پذیرش وافاده محبت سایر ائمه (علیهم السلام) خواهد بود، همچنان که منکر مهدی، کافر خوانده شده است. دامنه طولانی انتظار، انگیزه ای قوی می طلبد وعشق ومحبت، شایسته ترین انگیزه برای ماندن در این راه است. دلدادگی وشیدایی، اصلی ترین عامل تحرک واستقامت در مسیر به شمار می رود. مودت، درجه تکامل یافته محبت است که از معرفت نشأت گرفته وطاعت در پی دارد. بنابراین عاشق ومنتظر، در اطاعت امر منتظَر سر از پا نمی شناسد واین جاست که منتظَر در جان منتظر تجلی می نماید واین یعنی رسیدن به هدف وحقیقت انتظار. محبت به امام آن گاه واقعی، اصیل وسازنده خواهد بود که محب نه تنها سرزمین قلب خود را از محبوب های حرام پاک کند، بلکه محبت محبوب های حلال همچون پدر ومادر وهمسر وفرزندان را نیز فدای محبت امام نماید. از عوامل اکمال انتظار، علاقه مندی به آرمان های جامعه مهدوی ووضعیتی است که با ظهور آن حضرت بر انسان وزندگی او حاکم خواهد شد؛ یعنی، انسان منتظر افزون بر پذیرش علمی واعتقادی معارف مهدوی وشرایط حکومت ایشان، عشق به تحقق آرمان های مهدوی را نیز باید در اعماق وجود خود بپرورد؛ چراکه امام، اوضاع وشرایطی بسیار متفاوت با زندگی امروزی را برای انسان ها محقق خواهد ساخت تا حدی که گویا دینی جدید ارائه می دهد.\nاو همچون رسول خدا آن چه را که پیش از او بوده، نابود می کند واز نو، اسلام را آغاز می نماید. (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۲، ۳۵۴)\nبنابراین، ضمن تصحیح باورها بر اساس معارف قرآنی وروایات مهدوی، باید بذر اشتیاق به شیوه مدیریتی وحکومتی وقضایی امام را نیز در جان وضمیر، شکوفا کرد تا انتظار راستین محقق شود ودر روز ظهور، شرمندگی ومقاومت در برابر مولا حاصل توهّم انتظار نباشد. البته گنجاندن علاقه به حقایق معقول وآرمان های الهی مهدوی در عاطفه نازله، کاری بس دشوار است. از این رو باید عواطف رشد داده شده وتحت نظارت عقل نظری به نشئه ای از عقل عملی تبدیل شود تا قدرت ادراک وتحمل چنین حبی را داشته باشد؛ زیرا نمونه محسوس وعینی آن ها در دست نیست وتنها از راه احادیث می توان به نمونه های علمی آن دست یافت. بنابراین در همین دوران انتظار وفصل غیبت باید آموزش های لازم برای پذیرش وزندگی در حیات طیبه مهدوی صورت گیرد وانسان با احساس حضور امام زمان (علیه السلام) باید همواره بکوشد مطابق رضا وپسند ایشان عمل نماید وبیاموزد که بدون تعلقات مادی زندگی کند؛ هرچند در ظاهر نتواند زندگی بسیط وفارغ از مدرنیته داشته باشد. باید از راحت طلبی ها ورفاه، گذشت وسبک بار شد تا ذائقه انسان بتواند طعم گوارای انتظار وسپس روزگار ظهور را بچشد.\nحضرت علی (علیه السلام) رمز رسیدن را در سبک باری می داند ومی فرماید: «تَخَفَّفُوا تَلْحَقُوا» (شریف رضی، ۱۳۷۹: خ۲۱). کسی که این گونه منتظر امام باشد، انتظارش او را به ولیّ خدا وولایت الهی می رساند؛ زیرا انتظار که حسن فعلی است در وجود چنین منتظری با حسن فاعلی نیز همراه شده است.\nب) حب الهی\nهدف غایی مرتبط با حب امام عصر (علیه السلام) حب الهی است. امام (علیه السلام) خود محب راستین خداوند وگذرگاه سیر صعودی کثرات در حرکت حبی است. قافله سالاری انسان کامل در حرکت حبی بر مبانی عمیق نظری همچون حاملیت اسماء الهی وواسطه فیض بودن انسان کامل مبتنی است که از حوصله بحث خارج است. آرمان حرکت حبی در سیر صعودی، فناء فی الله است واز آن جا که امام عصر (علیه السلام) مراتب چندگانه فنای افعال، صفات وذات را گذرانده ودر بالاترین مرتبه کمال در خدا فانی شده، انسان های دیگر با فانی شدن در ولیّ خدا وقرار گرفتن در دایره ولایت عشق او وحرکت در مدار احاطه آن حضرت وبا وساطت ایشان به منزلگاه معشوق حقیقی بار می یابند. اساساً ائمه اطهار (علیهم السلام) از آن جهت محبوب قلب مؤمنانند که عبد وبرگزیده خداوند ورساننده فیض الهی به خلق هستند. آنان ابواب الهی وصراط مستقیم برای پیوند آدمیان با هستی بخش خویشند. در روایتی از از رسول مکرم اسلام (صلّی الله علیه وآله وسلّم) فلسفه وجودی محبت پیامبر وائمه اطهار (علیهم السلام) حب الهی معرفی شده است (محمدی ری شهری، ۱۳۶۲: ۲۳۶).\nدر زیارت جامعه کبیره امامان معصوم (علیهم السلام) «تَامِّینَ فِی مَحَبَّةِ اللهِ» خوانده می شوند وخطاب به آنان گفته می شود: «مَنْ أَحَبَّکمْ فَقَدْ أَحَبَّ اللهَ».\nج) حب وتعیین خویشتن\nحب حقیقت خویشتن، از اهداف واسطی انتظار به شمار می رود. از جمله سرمایه های انسانی حب ذات است که در درون تمام انسان ها به ودیعه نهاده شده وهرکس بر اساس رشد فکری ومعرفتی خود دایره علاقه مندی اش را نسبت به خویشتن ترسیم می کند. همچنان که معرفت نسبت به امام، نگرش انسان را نسبت به خودش متحول می نماید، محبت امام نیز جلوه های حب ذات را دگرگون می کند. محب امام مراتب بالاتری از وجود خود را می شناسد ومورد محبت قرار می دهد وبرای سعادت وکمال بُعد اعلای وجود خود تلاش می کند، لذا تعریفی متفاوت از خود ارائه می دهد وقابلیت های خود را به گونه ای تعین می بخشد که او را در مسیر حب امام وآرمان های آن حضرت سوق دهد.\nد) تولّی وتبرّی\nعاملیت محبت وبیزاری، یعنی میزان علاقه پیرو امام وسالک راه حق در دین باوری ودین داری، آن قدر مهم وبزرگ است که فرموده اند: «هَلِ الدِّینُ إِلَّا الْحبُّ والْبُغْضُ؟» این هدف بیشتر جنبه اجتماعی دارد وارتباط منتظر را با سایر انسان ها مدنظر قرار می دهد. معرفت وحب امام شاخص ها ومعیارهایی را در اختیار انسان می گذارد وعواطف او را چنان منقلب می کند که دوست دارِ دوست داران امام ودشمنِ دشمنان او می شود. تولّی وتبرّی در کنار هم معنا پیدا می کنند؛ یعنی کسی نمی تواند ادعا کند امام ویاران او را دوست دارد، اما از دشمنان ومعاندان ایشان متنفر ومنزجر نباشد یا این که آن ها را نیز دوست داشته باشد.\nپروردگار عالم، برای هیچ کس بیش از یک قلب قرار نداده است. از سوی دیگر می دانیم که گنجاندن دو مظروف متضاد در یک ظرف موجب فساد هر دو یا یکی از آن ها - البته آن که حساس تر است - می شود (جوادی آملی،۱۳۸۴: ج۲، ۳۳۳). از این رو اگر قلب کسی سرشار از محبت خدا واولیای الهی شد، دیگر جایی برای محبت های حرام ومتضاد با محبت خدا وائمه هدی (علیهم السلام) نمی ماند. در زیارت جامعه کبیره محب امام، بیزاری خود را از دشمنان ائمه، هم ردیف بیزاری از جبت وطاغوت - که ریشه وپایه کفر بر آن ها استوار است - وشیاطین وحزب ظالمان قرار داده است.\nه) علاقه به همه موجودات\nاز آن جا که انسان به طور طبیعی وبالإجبار با موجودات دیگری غیر از خود نیز ارتباط دارد وبرای ادامه حیات در تعامل ودادوستد با آن هاست، در بینش مهدوی از این بخشِ زندگی وارتباط او نمی توان غافل شد. از جمله اهداف تربیتی انتظار، معنابخشی وجهت دهی به عواطف وهیجانات عاطفی در ارتباط با موجودات دیگر - اعم از جماد ونبات وحیوان - است؛ چراکه عواطف، بیشترین تأثیرگذاری را بر رفتار وتعاملات انسان با جهان اطراف خود دارد. همچنان که معرفت به امام، نوع نگرش فرد را به طبیعت وعناصر موجود در آن متحول می کند، عشق وعلاقه به امام با غلبه بر خودمحوری عاطفی وارتباطی انسان منتظر، گرایشات، علایق وهیجان های او را جهت ومعنا می بخشد. انسان به درجه ای از رشد می رسد که بین خود وتمام اجزای هستی، نوعی پیوند احساس می کند واین احساس یگانگی با هستی وجدایی ناپذیری از آن، سبب می شود او آرزومند کمال همه موجودات باشد. منتظر واقعی، تمام موجودات عالم را متعلق به امام ومحب او ویاور وهمسوی خود در مسیر کمال شایسته دانسته وبرای آن ها نیز حق کمال قائل می شود.\nاطاعت از ریشه طوع به معنای همراهی وفرمانبرداری است که نوعی خضوع وفروتنی در برابر اطاعت شونده را دربر دارد. اطاعت معمولاً برآمده از معرفت ومحبت نسبت به اطاعت شونده است.\nبرای این که اطاعت، جزو فضایل به شمار آید باید دارای شرایط ذیل باشد:\n۱. فرمانبردار، شرایط اطاعت را بداند؛\n۲.با رغبت واختیار فرمان ببرد؛\n۳. با اعتقاد راسخ نفسانی به حسن آن، اختیارش کند؛\n۴. برآن مداومت واصرار داشته باشد (همو: ج۳، ۳۲۵).\nدر نظام هستی ومسیر زندگی انسان، یک سری قوانین تکوینی ویک سری قوانین تشریعی وجود دارند. قوانین تکوینی، مانند قوانین حاکم بر عالم طبیعت وجسم انسان تخلف ناپذیرند وکسی امکان عدول وسرپیچی از آن ها را ندارد. اما قوانین تشریعی با توجه به مختار بودن انسان، تخلف پذیرند. برخی از قوانین تشریعی صادره از جانب عقل بشری برای کنترل وسامان دهی روابط انسان هاست وبرخی دیگر از جانب خداوند برای او قرار داده شده است. این قوانین حکیمانه وعادلانه، افزون بر روابط بین انسان ها، رابطه بین انسان با خود، با طبیعت وسایر موجودات ورابطه با خدای سبحان وچگونگی تقرب به ساحت او را مورد توجه وتأکید قرار می دهد.\nهمه قوانین الهی منطبق بر نیازهای واقعی انسان، در راستای تکامل وبر اساس فطرت خدایی او بنا نهاده شده است وچنان که کسی فطرت خود را سالم وپاک نگه دارد در برابر فرامین وقوانین الهی تسلیم وخاضع خواهد بود. اطاعت، امری فراتر از عبادت است؛ زیرا ترجیح خواست اطاعت شونده بر خواست خویشتن است وعبادت اگر برآمده از اطاعت نباشد ارزش واقعی ندارد ونمی تواند اسباب تکامل وتعالی انسان را فراهم آورد؛ همچنان که عبادات چندین هزار ساله شیطان نتوانست مایه نجات او شود واو خواسته خود را به خواست خداوند ترجیح داد وبدین سبب از درگاه او رانده شد.\nاطاعت محض از فرامین الهی، انسان را تا درجه ای از تقرب به خداوند بالا می برد که آثار الهی در او ظاهر می شود، به گونه ای که کار او کار خدا محسوب می شود. قرآن کریم اطاعت از رسول را اطاعت از خدا معرفی می کند (مریم:۵۲). از آن جا که ائمه اطهار (علیهم السلام) انسان هایی کامل هستند که فطرت خود را از گرد وغبار نفسانیات به طور کامل صیانت کرده اند وهمچنین از بالاترین درجه معرفت ومحبت نسبت به خدای سبحان برخوردارند، مطیع ترین افراد نسبت به او ومظهر تام مرتبه الهیه هستند که همه افعال پروردگار متعال، به اذن الهی از آن ها برمی آید. نفع فرمان برداری وزیان تمرد انسان از قوانین الهی در درجه اول متوجه خود انسان ودر درجه بعد به جامعه انسانی وگاه به طبیعت اطرافش می رسد، اما برای ساحت کبریایی خداوند سبحان هیچ سود وزیانی ندارد.\nالف) اطاعت از امام\nهر امر تربیتی وقتی بروز وظهور پیدا می کند که به صورت عملکرد ورفتار جلوه کند. از این رو اگر معرفت ومحبت واقعی امام عصر (علیه السلام) در اندیشه وعاطفه فردی نفوذ کرده باشد، نمود آن به صورت اطاعت از امام جلوه گر می شود واین جاست که حقیقت معرفت ومحبت فرد نمایان شده ومی تواند مورد ارزیابی قرار گیرد. بنابراین مهم ترین کارکرد محبت، اطاعت یا پیمودن طریق محبوب است. بنابر آیه ۳۱ سوره آل عمران، از محبّان حضرت احدیت انتظار می رود که از حضرت رسول واهل بیت - که نور واحدند - پیروی کنند واز تمام توانمندی های خود برای اجرای فرامین ومقاصد آنان بهره گیرند.\nگفته شد که تمام دستورات الهی برای تکامل وتعالی بشر ومطابق با فطرت الهی است. از جمله والاترین ومهم ترین دستورات خداوند، پیروی از رسول اکرم (صلّی الله علیه وآله وسلّم) وجانشینان برحق اوست. خداوند رحمان برای ارتباط خود با بندگان دو راه ارائه فرموده؛ یک راه مستقیم که همان عبودیت وسجده ومناجات با پروردگار عالمیان است وراه دیگر - که به نوعی راه مذکور را نیز تحت الشعاع قرار می دهد وموجب مصونیت از اعوجاجات وانحرافات در آن مسیر می شود - طریق اتصال به ولیّ خدا وپیروی واطاعت از حجت اوست. آن چه اسباب غیبت ومحرومیت جامعه بشری را از حجت خدا فراهم کرد، نداشتن معرفت ودر نتیجه، تخلف از فرامین حجت خدا بود. لذا از جمله اهداف تربیتی انتظار، پرورش طوع ورغبت به فرمان برداری از امام عصر (علیه السلام) است؛ زیرا آنان مسیر وطریق الی الله ورسیدن به سعادت وآسودگی کامل وواقعی را می شناسند واین راه را به طور عملی پیموده اند.\nخداوند در آیه ۳۱ سوره آل عمران، پیروی از رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم) را تنها راه محبوبِ خدا شدن معرفی می کند. از این رو اگر کسی محب واقعی خدا وامام عصر است، باید از او اطاعت کند تا به مقام حبیب الله نایل آید. از آن جا که انسان کامل، ظاهر وباطن عالم را به خوبی می شناسد، بهترین راهنمای فرد وجامعه برای رسیدن به کمال وسعادت واقعی است. بنابراین انسان باید با انجام اعمال صالح وشایسته، با نیت تقرب به خدا وحجت او مشتاقانه عنان اندیشه، احساس وعمل خود را به دست امام داده، تابع وهمراه امام شود تا مارق وزاهق نشود.\nجامعه جاهل چیزی را از دست می دهد که مایه آرامش اوست وچیزی را جمع کرده وبه آن اعتماد می کند وبر پایه آن خرسند است که سبب ناآرامی اوست. آن ترک ناروا واین جذب نابه جا اضطراب آور است وچنین جامعه ای بین دو جدار فشار دهنده وو دو بند مهار کننده گرفتار می شود. کسی که این بندها را بشناساند، راه برون رفت از آن ها بیاموزاند وشیوه عملی آن را اراده کند انسان کامل است. حضرت ختمی امامت همانند ختمی نبوت، عهده دار چنین هدایتی است. (جوادی آملی، ۱۳۸۷: ۱۲۱). برای پیروی از اوامر امام وآشنایی با آن اوامر، تأمل وتدبر در آیات قرآن واحادیث معتبر وادعیه ائمه اطهار (علیهم السلام) - البته در سایه راهنمایی های فقهای بی هوس ودین شناسان متدین - می تواند راهگشا باشد.\nب) عبودیت الهی\nمنتهای اطاعت از امام، رسیدن به مقام عبودیت حضرت رحمان است که از طریق اطاعت خلیفة الرحمان صورت می گیرد. قرآن کریم هدف از آفرینش انس وجن را عبادت وبندگی در برابر ذات باری تعالی معرفی می فرماید (ذاریات، ۵۶). گرفتاری انسان در مسائل مادی زندگی ووجود ظلم وستم غالباً مانع رشد وتکامل معنوی انسان می شود. از این رو، هدف اصلی قیام امام زمان (علیه السلام) از تشکیل حکومت عادلانه، ایجاد بستر مناسب برای بندگی وعبادت است؛ همچنان که قرآن کریم این هدف والا را مورد تأکید قرار می دهد (نور، ۵۵). با دقت در آیه فوق می توان دریافت که همه موارد پیشین، مقدمه ای برای عبودیت الهی، نفی هرگونه شرک از روی زمین واز زندگی انسان ها وفراهم کردن بستر های لازم برای عبادت فردی وجمعی است.\nعبودیت فراتر ووالاتر از عبادت است؛ زیرا عبادت غالباً شامل یک سری اعمال ظاهری است که می تواند به ریا آلوده شده وبه شرک تبدیل شود. اما عبودیت، یعنی این که انسان در تمام شئون زندگی خود جز خدا نبیند وجز برای پیروی از دستورات او عمل نکند؛ وجود خود را مملکت پروردگار سبحان قرار دهد وآن را از تسلط سلطه گران درونی وبیرونی رها سازد.\nهدف از قیام امام زمان (علیه السلام) وتربیت در مکتب انتظار، پرورش انسان هایی است که از دام نفس خود ودیگران رهیده اند ودل به مهر خدای سبحان سپرده اند ودر تمام ابعاد زندگی خویش سر سپرده مطلق او هستند. عبودیت در برابر خداوند، عهدی است که او در روز ازل وهنگام آفرینش انسان، با فرزند آدم بسته است؛ چنان که در آیات ۶۰ و۶۱ سوره یس آمده، تجلی این عهد، ولایت است؛ یعنی انسان با خدا پیمان بسته که جز ولایت خدا را نپذیرد وولایت احدی را در طول وعرض ولایت خدا قرار ندهد. البته پذیرش ولایت حضرات معصومین (علیهم السلام) از آن جهت که آنان مظهر اسماء الهی هستند، در حقیقت همان پذیرش ولایت الهی است.\nخواسته امام زمان (علیه السلام) از شیعیان ومنتظران راستین، پای بندی ووفاداری به همان عهد دیرین است. ایشان می فرماید:\nاگر شیعیان ما - که خداوند آنان را به اطاعت خویش موفق گرداند - در وفای به عهد الهی، هم دل وهم پیمان می شدند، سعادت دیدار ما از آنان به تأخیر نمی افتاد. (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۳، ۱۷۷)\nبنابرین یکی از اهداف مهم انتظار، تجدید عهد انسان با خداوند ووفای به عهد ورسیدن به مقام شامخ عبودیت الهی است؛ یعنی انتظار، مکتب تربیت بنده خداست. عصر ظهور، دوران شکوفایی بُعد عبادی انسان وسر سپردگی او در مقابل خدای سبحان وقرار گرفتن انسان در مقام عبودیت رحمان است.\nأَبْشِرُوا بِالْمَهْدِی... یمْلَأُ قُلُوبَ عِبَادِهِ عِبَادَةً ویسَعُهُمْ عَدْلُهُ؛ (طوسی، ۱۴۱۱: ۱۷۹)\nبشارت باد به آمدن مهدی... او دل های بندگان را با عبادت واطاعت پر می کند وعدالتش همه را فرا می گیرد.\nدر دوران حکومت امام زمان طومار هرنوع شرکی درهم پیچیده می شود وبت های ظاهر وباطن فرو می ریزد. امام باقر (علیه السلام) می فرماید:\nفلَا یبْقَی فِی الْأَرْضِ مَعْبُودٌ دُونَ اللهِ عَزَّ وجَلَّ مِنْ صنَمٍ ووَثنٍ وغَیرِهِ إِلَّا وَقَعَتْ فِیهِ نَارٌ فاحْتَرَقَ. (صدوق، ۱۳۸۶: ج۱، ۶۰۵)\nاز این رو بالاترین هدف نظام تربیتی انتظار، معرفت الهی ونیل به مقام عبودیت وبندگی است. یکی از راه های نیل به مقام عبودیت خدا - که خود جزو اهداف غایی تربیت در مکتب اسلام وانتظار به شمار می رود - رعایت تقوای الهی است. تقوا از ماده «وقی» به معنای حفظ شیء از هر چیزی است که به آن آسیب می رساند (راغب اصفهانی،۱۳۹۲). بنابراین تقوا در حقیقت صیانت از روح الهی وحیات عقلی وانسانی است که امانت خاص خداست وانسان برای توفیق در این صیانت نیازمند کنترل درونی است. تقوا، خزیدن در کنج خانه وپرهیز از فعالیت های اجتماعی نیست، بلکه ایجاد نیرویی درونی در خود است که انسان به عنوان موجودی اجتماعی، ضمن حضور فعال در جامعه وحفظ خود از عثرات ولغزش ها به مبارزه با انحراف های جامعه نیز بپردازد. آیه ۱۰۵ سوره مائده بر تقوای حضور تأکید می کند؛ یعنی اگر انسان، کنترل درونی را در خود ایجاد کرده باشد، قرار گرفتن در متن جریان های فاسد آسیبی به او نخواهد رسانید وانسان تحت تأثیر امواج منفی محیطی نخواهدبود. تقوای حضور در رویارویی انسان با جاذبه ها وکشش ها نمود پیدا می کند وسبب پویایی ورشد وبالندگی فرد وجامعه می شود. البته همواره پرهیز از حضور در مکان ها ومواضع گناه وفساد توصیه می شود، اما در صورت حضور انسان در جامعه ای فسادآلود ونداشتن شرایط امر به معروف ونهی از منکر واصلاح شرایط، تنها وظیفه او تقویت کنترل درونی است تا در فساد محیط حل نشود.\nبنابراین یکی از اهداف تربیتی مکتب انتظار، پرورش تقوای الهی در جان منتظران ومؤمنان به امامت حضرت ولیّ عصر است. امام صادق (علیه السلام) می فرماید:\nمَنْ سُرَّ أَنْ یکونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْینْتَظِرْ ولْیعْمَلْ بِالْوَرَعِ ومَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وهُوَ مُنْتَظِرٌ؛ (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۲، ۱۴۰)\nهرکس شادمان می شود به این که از یاران حضرت قائم باشد، باید منتظر ظهور او باشد وبر پایه تقوا وخوش خلقی رفتار کند، در حالی که منتظر است.\nدر دوران غیبت وآخرالزمان، گروه های انحرافی وفتنه های آخرالزمان در تلاشند تا با عناوین جذابی همچون ارتباط واتصال با امام زمان (علیه السلام) وایجاد توهم معیت، انتظار را از روح سازنده آن خالی کنند ومشتاقان را آرام آرام از اصول اعتقادی خود دور کرده واز انتظار، برای اهداف سکولاری خود پوششی بسازند. دوران غیبت، دوران رویارویی با فتنه ها وشبهات است وانسان منتظر، به نوعی در متن جریان های فاسد ودشوار وچالش برانگیز قرار می گیرد وبا توجه به ویژگی های دوران معاصر وگستردگی عرصه ارتباطات ونفوذ رسانه ها وشبکه های ارتباطی در زندگی انسان امروزی، می توان گفت قرار گرفتن در شرایط پرهیز وقرنطینه ای ناممکن به نظر می رسد ولازم است منتظران راستین با آراستگی به تقوا در جامعه حضوری فعال وسازنده داشته باشند ودر سایه بصیرت حاصل از تقوا، رسالت پیامبرگونه خود در زمینه ارشاد وتربیت افراد واصلاح اجتماع را به انجام رسانند؛ همچنان که انبیای الهی پس از تجهیز به سلاح تقوا اقدام به تربیت افراد واصلاح جامعه می کردند. در چنین شرایطی است که مؤمنان ومنتظران، نیازمند مداقه بیشتر در تقواپیشگی خود هستند تا بتوانند در برابر امواج وجریانات متعدد مقاومت نمایند وبار سنگین انتظار را با پرهیزکاری به سرمنزل مقصود برسانند.\nج) تحقق ووحدت خویشتن\nچنان که گفته شد، حضرت رسول اکرم (صلّی الله علیه وآله وسلّم) می فرماید: «کسی که بمیرد وامام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است.» روشن است مرگ جاهلی نتیجه وعصاره حیات جاهلی است. بنابراین از جمله اهداف تربیتی انتظار شیعی که با معرفت امام عصر (علیه السلام) همراه است، نجات آدمی از حیات ومرگ جاهلی وبخشیدن رنگ وصبغه عقلانی به حیات وممات اوست. جهل وعقل هر کدام مراتب ودرجاتی دارند وجاهلیت موردنظر در حدیث مذکور، مربوط به حقیقت جهل است. جهل نقطه مقابل علم نیست، بلکه نقطه مقابل عقل است ومراد از زندگی جاهلانه، زندگی به دور از فناوری وعلوم کتابی وحصولی بشری ورفاه زندگی مادی نیست؛ زیرا در طول تاریخ اقوام بزرگی با دارا بودن این عناصر به فلاکت وعذاب الهی دچار شدند وقرآن کریم از زندگی آن ها با عنوان جاهلی یاد می کند. حقیقت حیات جاهلی، حرکت در مسیر مخالف یا انحراف از مسیری است که انسان را به هدف خلقتش سوق می دهد که همان مسیر معرفت وعبودیت خداست وبا توجه به فرمایش رسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم) حیات عقلانی - یعنی شناخت وبندگی خدا - جز در پرتو معرفت ودر نتیجه اطاعت از امام عصر (علیه السلام) حاصل نمی شود.\nعقل در دو سطح شناخت وعمل مطرح است؛ عقل ورزی در مقام شناخت، یعنی انسان فعالیت های شناختی خود را به گونه ای ضبط وکنترل کند که از کج روی در اندیشه مصون بماند. عوامل مؤثر در این زمینه عبارتند از: ارزیابی ادله (آل عمران: ۶۵)؛ برخورداری از علم (عنکبوت: ۴۳) وکنترل حب وبغض (بقره: ۱۷۰)، ودر مقام عمل، یعنی عمل خود را تحت انقیاد علم خویش در آوردن. پس می توان بین علم وعقل رابطه ای برقرار کرد (باقری، ۱۳۸۸: ج۱، ۲۱ - ۲۶).\nدر تعالیم اسلامی، عقل انسان با توجه به محدودیت ها وظرفیت خاص خود مورد توجه قرار می گیرد واز همین رو عقل را از گام گذاشتن به پشت پرده مجهولاتی که ظرفیت درک آن ها را ندارد نهی می فرماید (قطب، ۱۳۷۵: ۹۶). امام باقر (علیه السلام) درباره روند رشد اندیشه وتعقل در نظام تربیتی مهدوی می فرمایند:\nإِذَا قَامَ قَائِمُنَا وَضعَ اللهُ یدَهُ عَلَی رُءُوسِ الْعِبَادِ فَجَمَعَ بِهَا عُقُولَهُمْ وکمَلَتْ بِهِ أَحْلَامُهُم؛ (کلینی، ۱۳۶۵: ج۱، ۲۵)\nچون قائم ما قیام کند خداوند دست رحمت بر سر بندگان نهد تا در تعقل هماهنگ شوند وآرمان های آن ها کامل گردد.\nاز جمله اهداف بزرگ مکتب انتظار به تأسی از حکومت مهدوی، پرورش وتقویت عقول انسانی وکسب علم ودانش است تا منتظران با صعود به قلل معرفت وعقلانیت بتوانند در هدایت افراد متفکر به سمت آرمان های حکومت مهدوی کوشا باشند. البته عقلانیت مورد نظر در مکتب انتظار، بنابه فرمایش امام صادق (علیه السلام) در باب چیستی عقل: «مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ واکتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ» (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۱، ۱۱۶) عقل ولایی است که انسان را به مظاهر اسماء الهی ومبدأ وجود می پیوندد وبا عقل استقلالی مدرنیته که عقل انسانی را قادر به حل تمام معضلات فردی واجتماعی وبی نیاز از وحی وخدا می داند، بسیار متفاوت ودر حقیقت متباین است. هرکس عقل را با توجه به محدودیت ها وظرفیت های خاص آن شناخته وعقلانیت را در قلمرو وجودی خویش حاکم سازد، گوهر وجود خود را به گناه نمی آلاید ومتناسب با درجات رشد عقلانی خود، زشتی وتعفن وکراهت گناه را بازشناخته، از ارتکاب آن می پرهیزد. از آن جا که انسان پرتوی از کمال مطلق ونشأت گرفته از روح رحمانی است، در پرورش ابعاد گوناگون وجود خود مسئولیتی خطیر دارد وموظف است خود را به صفات خداوندی متصف وآراسته سازد وبا خداگونه شدن، به قرب مکانتی الهی نایل آید. از این رو انسانِ برخوردار از عقلانی ولایی، خود را به صفات عالیه انسانی واعتقاد واخلاق نیکو آراسته می سازد تا شایستگی مقام خلیفة اللهی را در خود ایجاد کند. از آن جا که صفات وویژگی های نیکو بالفطره در وجود انسان به ودیعه نهاده شده است، انسان می تواند با تلاش وفعالیت، آن فضایل را در وجود خود احیا وتقویت کند وبا کسب فضایلی همچون حقیقت جویی، استکمال، خداخواهی، زیبادوستی، زیباخواهی، احسان به خلق ووجدان بیدار، حیات طیبه ای برای خود فراهم آورد وبین خود وانسان کامل پیوندی برقرار نماید. آراستگی به مکارم اخلاق، در تعالیم اسلامی چنان جایگاه رفیعی دارد که نبی مکرم اسلام (صلّی الله علیه وآله وسلّم) هدف بعثت خود را تکمیل مکارم اخلاق وگسترش فضایل اخلاقی در جامعه معرفی می فرماید:\nإِنمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکارِمَ الْأَخْلَاقِ؛ (همو: ج۶۸، ۳۸۲)\nبه راستی که من برگزیده شده ام تا مکارم وفضایل اخلاقی را کامل گردانم.\nبنابراین، وجود منتظران نیز باید به عالی ترین صفات انسانی آراسته گردد تا شایستگی اتصال به عین الانسان را پیدا کنند واز زلال وجود او جرعه های معرفت وایمان برگیرند. پس یکی از اهداف مهم انتظار شیعی، آراستن انسان به صفات الهی است. منتظر در عصر انتظار افزون بر سعی در عبادت، تقوا وورع، باید مظهر اخلاق نیک بوده، هم در جنبه فردی وهم در جنبه اجتماعی متخلّق به اخلاق خدایی گردد وبه لحاظ اخلاقی هم سنخ حضرت ولیّ عصر باشد تا قابلیت ادراک انوار فیض ناشی از مبادی عالیه را در جان خود بیافریند. البته رسیدن به چنین مقامی قطعاً زحمت ورنج بسیاری به دنبال دارد ومجاهدت عظیمی را می طلبد. اما اگر فرد مجاهدت وتلاش وافر به خرج دهد، هدایت ورحمت الهی نیز رفیق راهش خواهد شد (عنکبوت: ۶۹).\nآراستگی مؤمنانِ به امام غایب ومنتظرانِ امام قائم به کمالات اخلاقی وسجایای انسانی به لحاظ بازتاب اجتماعیِ رفتار آنان به عنوان منتظران، بسیار مهم است. امام صادق (علیه السلام) می فرماید:\nکونُوا لَنَا زَیناً ولَا تَکونُوا عَلَینَا شَیناً؛ (همو: ج۶۸، ۲۸۶)\nزینت ما باشید، نه زشتی وعارِ ما.\nپرهیز از گناه وآراستگی به مکارم اخلاقی، خود بر تکامل وتعالی عقل انسانی تأثیرگذار است وانسان را در مراتب بالاتر عقلانیت پیش می برد. انتظار از آن جهت که با محبت حضرت ولیّ عصر وخدای رحمان همراه است در تحول وتکامل ماهوی آدمی تأثیری بسزا دارد وارتباط عاطفی بین منتظر ومحبوب راستین سبب می شود انسان از لحاظ ظاهری وباطنی با محبوب خویش همگون ومتحد باشد تا بتواند با رهایی از محدودیت های عالم ملک، خود را با حقیقت ملکوتی امام عصر پیوند دهد وبه غنی سازی شخصیت خویش بپردازد. از این رو تمایلات نفسانی خود را تحت انقیاد عقل رام کرده در مسیر صحیح نیل به اهداف الهی از آن ها استفاده می کند.\nمولای متقیان در جنبه نظری «یعْطِفُ الرَّأْی عَلَی الْقُرْآنِ إِذَا عطَفُوا الْقرْآنَ عَلَی الرَّأْی» (شریف رضی، ۱۳۷۹: خ۱۳۸) اندیشه ها ونظریات شخصی وامیال را مطابق قرآن، ودر جنبه عملی «یعْطِفُ الْهَوَی عَلَی الْهُدَی إِذَا عَطَفُوا الْهُدَی عَلَی الْهَوَی» (همو) امیال وهواهای نفسانی را مطابق هدایت می گرداند؛ یعنی منتظر به قدری به مولایش نزدیک شود که اگر استراحتی می کند، برای تجدید قوا وخدمت گزاری بهتر در راستای آرمان های حضرت ولیّ عصر (علیه السلام) باشد.\nحضرت علی (علیه السلام) درباره میانه روی واعتدال غرایز اصحاب حضرت مهدی (علیه السلام) می فرماید:\nاز یاران خود بیعت می گیرد که هرگز دزدی نکنند، زنا نکنند... به کم قناعت نمایند، طرفدار پاکی باشند، و.... (صافی گلپایگانی، ۱۴۱۹: ۴۶۹)\nتمام مفاد این پیمان نامه، حاکی از ارضای معقول غرایز ومنقاد کردن آن ها تحت فرمان الهی است. غنای شخصیتی زمانی حاصل می شود که انسان به همه ابعاد وجودی ونیازهای جسمی وروحی خود توجه کند ورشد وتحول وتکامل ابعاد انسانی به صورت هماهنگ انجام شود.\nرسول خدا (صلّی الله علیه وآله وسلّم) درباره بهبود کیفیت زندگی در زمان حضرت مهدی (علیه السلام) می فرماید:\nیتَنَعَّمُ أُمَّتِی فِی زَمَنِ الْمَهْدِی (علیه السلام) نِعْمَةً لَمْ یتَنَعَّمُوا قَبْلَهَا قَطُّ. (مجلسی،۱۴۰۴: ج۵۱، ۸۳)\nامت من در زمان مهدی آن چنان به نعمت ها (مادی ومعنوی) دست می یابند که در هیچ زمان این گونه نبوده است.\nاز آن جا که انسان کامل اسوه حسنه است، می توان با الگوبرداری از آن حضرت به توسعه وغنای شخصیت انسانی دست یافت؛ اما نکته مهم در این میان، وحدت بخشی به جنبه ها وبرنامه های رشد وتعالی انسان وهدایت همه آن ها به صورت هماهنگ وهدفمند در جهت ولایت پذیری وپرهیز از هرگونه تشتت وپراکندگی است؛ زیرا تشتت در پرورش موجب افت وفقر شخصیتی می شود که متباین با اهداف کمال آفرین انتظار شیعی است. بنابراین یکی از اهداف تربیتی انتظار، توجه به رشد وپرورش تمام ابعاد وجودی انسان با توجه به درجه شرافت هر بعد است.\nد) تنظیم روابط با دیگر انسان ها\nاز جمله اهداف تربیتی انتظار، تبیین وتصحیح علمی وعملی ارتباط با دیگر انسان هاست که با توجه به تعالیم مکتب نبوی وعلوی در ابعاد مختلف مورد توجه قرار می گیرد.\nدر نظام تربیتی انتظار - که هدف آن تحقق اهداف الهی وسیر جامعه به سوی الله است - باید دقت شود در پرتو رعایت حقوق تکوینی افراد ووظایف اجتماعی، ارتباطات سالم ودرستی با دیگر افراد جامعه برقرار شود. ارتباط مؤمنان با یکدیگر وارتباط آنان با سایر مردم، باید بر اساس اصول ارتباط اسلامی وآموزه های وحیانی، در نهایت دقت صورت گیرد تا موجب جذب دل ها به نظام آرمانی مهدویت گردد. قرآن کریم تعدی از حدود وحقوق الهی را ستم می داند (نک: بقره: ۲۲۹).\nیکم. ارتباط اجتماعی\nآن چه در بعد اجتماعی تربیت مهدوی مورد توجه ودقت قرار می گیرد، این است که متربی تنها به سبب جو حاکم بر جامعه واجتماعات مهدوی با آنان هم آوا نشود، بلکه با نگاه به فطرت خداجو وآشنا به ولایت وارتقای کرامت وجودی خود، همراهی با جمع را انتخاب کرده ودر فعالیت های مجامع مهدوی ومعنوی، آگاهانه ومشتاقانه با تمام توان مشارکت کند. در چنین شرایطی کم تعداد بودن منتظران در مقایسه با دیگران، برای ادامه تلاش در مسیر انتظار در متربی تردیدی ایجاد نخواهد کرد وپرشمار بودن جماعت غیرمعتقد برای او جاذبه وفریبندگی نخواهد داشت؛ زیرا حرکت او برآمده از درون واز هسته مرکزی وجودش است، نه از امری سطحی وصوری. بنابراین شناسایی ارزش های جامعه مهدوی وایمان قلبی به آن ها می تواند فرد را به شرکت داوطلبانه ومسئولانه در فعالیت های مربوط به جوامع کوچک وبزرگ سوق داده وبه رعایت حقوق دیگران وادارد.\nیکی از عالی ترین تجلیات روابط انسانی مبتنی بر نظام مهدوی، احسان ونیکی به مردم است. قرآن کریم احسان ونیکی را امر خدا (نحل: ۹۰) ونیکوکاران را شایسته پاداش عظیم می داند (بقره: ۱۱۲). احسان ونیکی در حق افراد جامعه، شکل های گوناگونی دارد؛ گاه به رفع نیاز جسمانی وفیزیولوژیکی وفراهم کردن آسایش مادی، گاه با روشنگری وهدایت، وگاه با همدلی و... در جامعه آرمانی مهدوی به گسترش تفاهم وصمیمیت میان مردم توجه ویژه ای صورت می گیرد. امام صادق (علیه السلام) می فرماید:\nوضع مردم [در دوران ظهور] سامان می یابد، میان آنان اتحاد برقرار می شود، قلوب ناسازگار به هم نزدیک می شوند والفت می گیرند، خداوند در زمین معصیت نمی شود، حدود خداوند در میان بندگان اجرا وبرپا می شود وخداوند، حق را به اهلش برمی گرداند. (صدوق، ۱۳۸۶: ۳۴۶)\nامام باقر (علیه السلام) درباره برقراری ارتباط انسانی واحسان وتعاون خطاب به منتظران می فرماید:\nباید نیرومندان شما به ناتوانان کمک کنند وتوانگران به مستمندان برسند. هریک از شما باید چنان که نیک خواه خود است، در مقابل برادر دینی خود نیز چنین باشد.... اگر چنین بودید وبدین گونه که سفارش می کنیم رفتار کردید، هریک از شما اگر از جهان درگذرد وقائم ما را درک نکرده باشد، شهید به شمار خواهد آمد. (صافی گلپایگانی، ۱۴۱۹: ۵۱۲)\nاز دیگر از وجوه ارتباط اجتماعی، سازگاری ومخالفت با جامعه است. مکتب تربیتی انتظار با هرگونه سازشکاری مخالف است، اما منتظران به سازگاری با جامعه توصیه می شوند. سازگاری یعنی انسان ضمن حفظ ویژگی های فردی، درصدد تفاهم واتحاد با دیگران برآید. اما سازش یعنی تسلیم در برابر جمع وتأیید وضع موجود که مکتب انتظار مخالف آن است ومنتظران موظفند ضمن رعایت اصول نقادی وبدون توهین وتعرض به دیگران، ضمن تبیین کاستی های وضع موجود در هدایت جامعه به سوی آرمان های جامعه مهدوی جدّ بلیغ نمایند.\nدوم. ارتباطات اقتصادی\nمسائل اقتصادی به ویژه امر تولید، توزیع ومصرف، از جمله اموری هستند که باید بر اساس اهداف الهی تنظیم واجرا شوند. در مکتب اسلام هدف از ارتباط اقتصادی، ثروت اندوزی ورسیدن به سود مادی روزافزون نیست، بلکه هدف، فراهم کردن رفاه همگانی وبنیان قوام جامعه بر اساس قوانین الهی واسلامی وعدالت است تا از فاصله های طبقاتی میان مردم تا حد امکان کاسته شود. هدف، واسطه ای از روابط وتعاملات اقتصادی، دست یابی به مواسات در اموال وتحقق عملی رفاه عمومی وعدالت اجتماعی است که خود این هدف، فراهم کردن بستر وزمینه ای برای نیل به هدف اصلی خلقت یعنی عبودیت وبندگی در برابر خداست. از این رو اسلام برای مصرف نیز قواعد وقوانین خاصی را وضع کرده است تا همه مردم بتوانند به دور از افراط واسراف در سایه روابط اقتصادی سالم، از امکانات ومنابع خدادادی بهره مند شوند. بنا به فرموده قرآن، افراد مؤمن وصالح، اموال ونعمت هایی را که به آنان عطا شده با قرار دادن در سیر الهی، ارزشمند می سازند (سبأ: ۳۷).\nاز جمله آرمان های حکومت مهدوی، برقراری عدالت اقتصادی وایجاد اقتصادی سالم والهی در جهان وفراهم کردن زندگی سالم وشاد برای همه مردم است. در نظام مهدوی، فقر وناداری ونظام طبقاتی جامعه برچیده شده، وحدت وبرادری در میان مردم حاکم می شود وزندگی مردم سامان می یابد. امام باقر (علیه السلام) می فرماید:\nدر زمان حضرت مهدی (علیه السلام) آن چنان در میان مردم مساوات وبرابری برقرار می شود که دیگر کسی نیازمند زکات نیست ووضع معیشتی مردم سامان می یابد. (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۱، ۳۹۰)\nسلامت اقتصادی، افزون بر پاک زیستی فردی موجب قانونمندی روابط مالی افراد جامعه ورعایت حقوق دیگران وایجاد نظم اجتماعی وامنیت روانی می گردد. امام زمان (علیه السلام) در دعای شریف خود، در دو عبارت متوالی «وَطَهِّرْ بُطُونَنَا مِنَ الْحَرَامِ والشُّبْهَةِ واکفُفْ أَیدِینَا عَنِ الظُّلْمِ والسِّرْقَةِ» (مکارم شیرازی، ۱۳۸۷: ۲۰۰) طهارت اقتصادی فردی وجمعی را به منتظران متذکر می شود. آن حضرت در این دعا نه تنها توفیق پرهیز از حرام را از خداوند درخواست می کند، بلکه توفیق توقف در نزد هر شبهه ای را نیز مسئلت می نماید. در عبارت بعدی نیز امام (علیه السلام) برای مؤمنان وجامعه اسلامی، دستانی پاک وبه دور از ظلم، خیانت وسرقت که با به کارگیری تمام توان خود در اصلاح جامعه وتولید اقتصادی وایجاد عدالت اقتصادی، زمینه رونق طهارت انسانی وعبودیت الهی را فراهم سازند، آرزو می کند.\nاز جمله اهداف انتظار، ایجاد فعالیت های اقتصادی سالم ومشروع است تا زمینه ارتزاق افراد فراهم شود وفرد وجامعه از محصول آن بهره مند شوند. همچنین با اهتمام به اقتصاد سالم از رواج مشاغل ومکاسب حرام وناسالم وکسب درآمد های حرام ومبهم جلوگیری به عمل آید. تلاش در توسعه اقتصادی به ویژه پرداختن به امر تولید مرغوب ومطلوب در سرزمین های اسلامی ومصرف تولیدات داخلی، سرزمین های اسلامی را از وابستگی اقتصادی به ممالک کفر که به وابستگی یا تأثیرپذیری فرهنگی وسیاسی می انجامد رهایی می بخشد.\nسوم. ارتباط سیاسی\nدر حقیقت بنیادی ترین مبنای حکومت مهدوی، نفی تفکر جدایی دین از سیاست است. بنابراین موضوع حکومت وچگونگی تعامل منتظران با آن، یکی از مهم ترین مسائل مکتب مهدویت وانتظار در زمینه مسائل سیاسی به شمار می آید. از جمله وجوه شاخص نظام مهدوی، جنبه سیاسی وتشکیل حکومت عدل جهانی به دست حضرت حجت است وپیداست که اجرای احکام وبرنامه های سیاسی، اجتماعی وقضایی، حقوقی و... نیازمند تشکیلات وسیعی است که تنها در پرتو حکومت اسلامی مقدور است. مثلاً جهاد ودفاع از دین خدا چگونه بدون فرماندهی رهبری با بصیرت والهی ممکن است؟ حتی عبادات واحکام فردی نیز در سایه حکومت اسلامی بهتر وصحیح تر اجرا می شود. آیات وروایاتی که به فرمان برداری از اولیای الهی توصیه فرموده اند، هیچ محدوده وقیدی برای زمینه اطاعت مطرح نکرده اند. لذا در زمینه سیاسی نیز با توجه به آیات قرآن وروایات وارده به ویژه توصیه حضرت ولیّ عصر: «وَأَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَی رُوَاةِ حدِیثِنَا فإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیکمْ وأَنَا حُجَّةُ اللهِ عَلَیهِمْ...» (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۳، ۱۸۱) وظیفه منتظران در دوران غیبت، مراجعه به ولیّ فقیه جامع الشرایط وپیروی از اوامر اوست. از این رو حکومتی که ولیّ فقیه جامع الشرایط در رأس آن قرار دارد، حکومتی است که منتظران باید در تقویت وتحکیم آن کوشا باشند. مثلاً در جامعه اسلامی ایران، حمایت از نظام ویاری آن برای دستیابی به اهداف بلند درون مرزی وگسترش آن به فراسوی مرزهای جغرافیایی از وظایف منتظران ونشانه های انتظار است وبه نوعی پیروی از اوامر ولیّ فقیه در همه مسائل سیاسی واجتماعی وفردی، تمرینی است برای تبعیت کامل از امام عصر (علیه السلام) وخط بطلانی است بر تفکر باطل جدایی دین از سیاست. منتظران واقعی به نشانه پیروی از امام زمان خویش، صادقانه خود را مطیع صلاحدیدها واوامر نایب او قرار می دهند ومصلحت اندیشی ها وتشخیص های خود را تسلیم وفدای مصلحت اندیشی های رهبر حکومت اسلامی می کنند.\nبه فرموده قرآن کریم، ایجاد روابط با دیگر ملل واقوام، انتظار نظام تربیتی اسلامی - مهدوی، دشمنی نکردن واحترام به حقوق مللی که نسبت به اسلام ومسلمین رفتاری خصمانه وتهاجمی ندارند، برای گسترش اسلام وحفظ عزت مسلمین است (ممتحنه: ۸). اما خداوند، ارتباط با ملت ها واقوامی که قصد ستیزه جویی وضربه زدن به اسلام ومسلمین دارند را نفی، وایجاد ارتباط وتعامل دوستانه با آنان را ظلم معرفی کرده از مسلمانان می خواهد با تمام قدرت در برابر آنان بایستند (ممتحنه: ۹). در آیات مختلف، مؤمنان به جنگیدن برای رفع فتنه (بقره:۱۹۳)، کشتن پیشوایان کفر (توبه: ۱۲) وبسیج همه نیروها برای جنگ با دشمان خدا (انفال: ۶۰) دعوت شده اند. این دستور سیاسی - اجتماعی هیچ محدوده زمانی ومکانی ندارد ومردان وزنان مسلمان باید روح حماسی وجهادگری را حفظ کنند ونسل های بعدی را با این روحیه تربیت نمایند. جهاد در رکاب حضرت ولیّ عصر (علیه السلام) وشهادت در راه آرمان های ایشان از آرزوهای بزرگ منتظران است که سحرگاهان در عهد خویش با امامشان آن را از خدا می طلبند.\nدر نظام تربیتی وحکومتی حضرت مهدی (علیه السلام) بر اساس بینش اسلامی وقرآنی، روابط صحیح وپربازدهی به لحاظ مادی ومعنوی در میان افراد بشری در نقاط گوناگون جهان ودر میان اقوام وملل مختلف ایجاد خواهد شد ودوستی وبرادری که برآمده از گسترش توحید ویگانه پرستی است در میان مردم جهان رواج پیدا خواهد کرد. در روایتی از امیر مؤمنان (علیه السلام) آمده است:\nیقُومُ قَائِمُنَا... ثُمَّ یجْمَعُهُمُ اللهُ عَلَی أَمْرٍ وَاحِدٍ؛ (نعمانی، ۱۳۶۳: ۲۰۶)\nقائم ما قیام می کند... سپس خداوند همه آنان را بر محور یک امر گرد میآورد.\nلَیرْفَعُ عَنِ الْمِلَلِ والْأَدْیانِ الِاختِلَافُ؛ (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۳، ۴)\n[مهدی منتظر] پراکندگی را از ملت ها وادیان برمی دارد.\nبنابراین هدف از تعاملات بین المللی وسیاسی در مکتب انتظار، کسب عزت وقدرت اسلام وترویج واشاعه فرهنگ اسلامی انتظار در سطح جهان است.\nچهارم. ارتباطات فرهنگی\nاگر برنامه های بنیاد ها ونهادهای فرهنگی جامعه در راستای دست یابی به هدف اصلی جامعه منتظر، یعنی قرب الهی تنظیم واجرا گردد، فرهنگ حاکم بر جامعه را متحول می سازد ودر جهت آرمان های الهی ارتقا می بخشد. برای ارتقای فرهنگی جامعه باید دو اقدام هم زمان صورت گیرد: ۱. ایجاد مظاهر فرهنگی متناسب با آرمان های جامعه مهدوی؛ ۲. زدودن مظاهر وعوامل فرهنگ فساد وابتذال. با این دو اقدام می توان گرایشات افراد را به سمت تمایلات متعالی معطوف کرد. قرآن کریم از جمله اهداف رسالت انبیا (علیهم السلام) به ویژه پیامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله وسلّم) را برپایی فرهنگ مبتنی بر ارزش های الهی وپالایش جامعه از فرهنگ وآداب نادرست وانحرافی بیان می دارد (اعراف: ۱۵۷). دوران طلایی حکومت مهدوی، عصر گسترش فرهنگ سالم واسلامی در همه ابعاد وسطوح جامعه وزدودن آداب ورسوم غلط، ناسالم، پیرایه وخرافه است. اساساً انقلاب مهدوی در حقیقت انقلابی فرهنگی است وبا تحول آفرینی در فرهنگ جامعه از طریق فرهنگ سازی دینی، جامعه را ارتقا می بخشد.\nیدعوا الناس الی الکتاب الله وسنة نبیه...؛ (عیاشی، ۱۳۶۳: ج۲، ۵۷)\n[مهدی] مردم را به سوی کتاب خدا وسنت پیامبر دعوت می کند.\nیظْهَرُ عَلَی الثَّقَلَینِ ولَا یتْرُک فِی الْأَرْضِ دَمَینِ؛ (نعمانی، ۱۳۶۳: ۲۷۵)\nبر ثقلین (انس وجن) پیروز می شود ودر زمین جایی را بدون کشت وزرع (بیهوده وعاطل وبیثمر) رها نکند.\nاز جمله اقدامات امام زمان (علیه السلام) در دوران حکومت خویش، تغییر ساختار های معیوب وانحرافی فرهنگی است. از آن جا که عوامل انحراف وموانع رشد انسان ها غالباً در ابعاد فراانسانی وانسانی (من الجنة والناس) ونهادها وساختارهای فرهنگی - اجتماعی (مسجد ضرار ودر شرایط امروزی مطبوعات ورسانه ها) شناسایی می شود وبا توجه به روایات وارده در این باره، به نظر می رسد اقدامات حضرت ولیّ عصر در رفع موانع ارتقای فرهنگی وتغییر ساختار های معیوب در سه بعد فراانسانی، ساختاری وانسانی صورت می گیرد.\nبر اساس روایاتی از امام صادق (علیه السلام) در بعد فراانسانی، ابلیس در دوران ظهور، سلطه ای نخواهد داشت. آن حضرت می فرماید:\nخداوند تا روز قیام قائم ما به شیطان مهلت داده است. وقتی [قائم قیام می کند و] به مسجد کوفه می رود در آن هنگام شیطان - در حالی که با زانوان خود راه می رود - به آن جا می آید ومی گوید: «ای وای بر من از امروز!» پس حضرت مهدی پیشانی او را می گیرد وگردنش را می زند وآن هنگام، روز وقت معلوم است که مهلت شیطان به پایان می رسد. (عیاشی، ۱۳۶۳: ج۲، ۲۴۳)\nاز لحاظ ساختاری، با حذف وتغییر ساختارهای ضدفرهنگی وایده های ناسالم وشرک آلود، کاستی های فرهنگی جامعه را از میان برمی دارد، حکمرانان ستم پیشه را عزل می کند وزمین را از هر نیرنگ پاک می سازد (مجلسی، ۱۴۰۴: ج۵۱، ۱۲۰). در بعد انسانی با حذف یا اصلاح مفسدان واشرار، مانع اشاعه منکرات وباطل گرایی، فساد وفحشا وخشونت در جامعه می شود:\nتهلک الاشرار وتبقی الاخیار؛ (صافی گلپایگانی، ۱۴۱۹: ج۴، ۵۹۲)\nاشرار وبدان نابود می شوند ونیکان واخیار باقی می مانند.\nدر نظام تربیتی انتظار نیز با پیروی از نظام تربیتی مهدوی، اصلاح فرهنگ جامعه وتصحیح ارتباطات فرهنگی یکی از اهداف مهم به شمار می رود. این نظام تربیتی بر آن است تا با پرداختن به ابعاد ساختاری وانسانی، ریشه کنی فرهنگ منحط وایجاد فرهنگ اخلاقی والهی به فرهنگ سازی جامعه همت گمارد. با توجه به درهم آمیختگی فرهنگ جوامع اسلامی با فرهنگ کنونی غرب، از جمله اهداف تربیتیِ مکتب انتظار آن است که منتظران ومتربیان را به بینش وبصیرتی برساند که بتوانند با روشن اندیشی به تأسی از رسول گرامی اسلام (صلّی الله علیه وآله وسلّم) مواردی از فرهنگ غربی را که جنبه انسانی داشته وتباینی با فطرت، کرامت وحریت انسانی ندارد ومقبول مکتب اسلام است از موارد منحط وابتذالی آن، متمایز نماید؛ همچنان که رسول اکرم (صلّی الله علیه وآله وسلّم) در مواجهه با فرهنگ حاکم بر عربستانِ آن روز، برخوردی گزینشی داشت واحکام مقبول از آن فرهنگ، به عنوان احکام امضایی، در میان احکام اسلامی دیده می شود. این نوع برخورد غیرمتعصبانه، افزون بر تأمین سلامت فرهنگی منتظران، زمینه های ترویج فرهنگ مهدوی را نیز فراهم می سازد.\nه) بهره وری صحیح از طبیعت\nیکی از جنبه های برقراری تعامل وارتباط صحیح با طبیعت، استفاده شایسته ومشروع از مواهب خدادادی طبیعی است. بدون تردید استفاده نادرست از طبیعت ونابود کردن آن، نه تنها موجب هدر رفتن این منابع خدادادی ومحرومیت نسل های آتی از آن ها می گردد، بلکه عواقب این برخورد نادرست متوجه خود انسان نیز می شود. همچنان که امروزه بسیاری از آلودگی های محیط زیست موجب بروز انواع بیماری ها برای ساکنان کره زمین شده است. از این رو مکتب اسلام ضمن دعوت به بهره مندی صحیح از منابع طبیعی، انسان ها را از فساد وتباهی وهرگونه افراط واسراف پرهیز می دهد (بقره: ۶۰). انسان در عصر حکومت مهدوی به چنان بلوغ عقلی ومعنوی ای دست می یابد که حتی تعامل وارتباطش با طبیعت نیز بر مبنای عدالت ومطابق با قوانین الهی قرار می گیرد. امام باقر (علیه السلام) درباره استفاده مطلوب از طبیعت وآبادانی زمین در عصر نورانی ظهور می فرماید:\nفَلَا یبْقَی فِی الْأَرْضِ خَرَابٌ إِلَّا عُمِّرَ؛ (صدوق، ۱۳۸۶: ج۱، ۶۰۳)\nهیچ جای خرابی در زمین باقی نمی ماند، مگر این که آباد وبازسازی شود.\nنگاه انسان منتظر به طبیعت، نگرش ابزاری نیست، بلکه نگرشی ارتباطی است ومنتظران واقعی تنها به دنبال تصرف وتسلط بر طبیعت نیستند، بلکه به سبب رشدی که در مبادی معرفتی، عاطفی وارادی خویش پیدا کرده اند احساس نوعی پیوند ویگانگی با هستی نموده، آرزومند کمال طبیعت وهمه موجودات هستند. این ارتباط عمیق در بستر فرهنگ مهدوی حاصل شده، لذا منتظران از همان ابتدا نسبت به طبیعت وچگونگی بهره برداری از آن احساس مسئولیت می کنند. در زمزمه های عاشقانه دعای عهد آمده است: «وَاعْمُرِ اللَّهُمَّ بِهِ بِلادَک». اینان اگر از طبیعت بهره ای می گیرند، برای رسیدن به مقام قرب خداست. از سویی بر مبنای هستی شناسی نظام تربیتی انتظار شیعی، همه اجزا وذرات جهان در سیر به سوی کمال مطلق هستند، اما به جهت سلسله مراتب وجودی، ارتقا وصعود آن ها به وسیله واسطه هایی انجام می گیرد وانسان یکی از مهم ترین واسطه هاست. جماد در مسیر کمال خود به نبات وحیوان وانسان ارتقا یافته، از طریق پیوند انسان ها با انسان کامل به سمت کمال مطلق نایل می شوند. از این رو انفکاک آدمی از مسیر انسانیت وعبودیت سبب خروج مراتب پایین وجود از مسیر کمال خواهد بود. همچنین تضییع نعمت ها واسراف نیز موجب تأخیر وانحراف جماد، نبات وحیوان در سیر کمالی خواهد بود که این خود ظلم بزرگی درحق آنان ومغایر ومباین با آرمان های نظام عدالت گستر مهدوی به شمار می آید که درپی اقامه عدالت آفاقی وانفسی است. بنابراین یکی از اهداف مکتب تربیتی انتظار، تصحیح ارتباط انسان با طبیعت به عنوان آیتی از آیات الهی وایجاد حس همبستگی با آن است.\nفرهنگ انتظار در مفهوم پویا ورویکرد شیعی آن، حالتی آرمانی است که فرد آن را مقصد خود قرار می دهد ودر حکم فرایندی است که فرد با قرار گرفتن در جریان آن، تکامل ماهوی پیدا کرده ودر تکامل وتوسعه این فرهنگ می کوشد. انتظار در شخص، گرایش دائم به سمت مراتب عالی تر ایجاد می کند. هدف تربیتی انتظار این است که آدمی را با حقیقت ولایت آشنا وهمراه سازد که این آشنایی ومتابعت، همان هستی معنوی آدمی را تشکیل می دهد وهر فرد بر حسب درک واستعداد خود ارزش های والایی را در وجود خود سامان می بخشد. انتظار در حقیقت اتصال به مقام ولایت ودرک حقیقت وجودی ونیازهای واقعی خویشتن است که انسان را در مسیر فیض گیری مداوم از نورولایت وواسطه فیض الهی قرار می دهد وبدین ترتیب او را در عبور از غرایز به سمت مفاهیم ارزشی وتبعیت ارزش های دانی از ارزش های عالی یاری می رساند. در چنین شرایطی انسان با گذشتن از لذات شخصی وارزش های نسبی واجتماعی، در عالمِ ارزش های بی حد ومرز وفوق زندگی محدود ومحصورِ فرد واجتماع، گام می نهد. معرفت امام ضمن توسعه افق های شناختی انسان وآماده کردن وایجاد توانایی در انسان برای نیل به سمت معرفت الهی که غایت علوم ومعارف است به سبب درکی که نسبت به ولیّ خدا در انسان ایجاد می کند خودبه خود کشش ورغبتی در جان منتظر ایجاد می کند وچنان او را واله وشیدای امام عصر (علیه السلام) ودر نهایت واز طریق امام، شیفته مبدأ هستی ومهرآفرین می نماید که فرد با همه وجود فقر خود را درک نموده، به تحقق وتوسعه وتکمیل وجودی خود احساس نیاز پیدا می کند ودر مسیر اطاعت از امام قرار می گیرد که این اطاعت او را به سمت عبودیت وتقوای الهی سوق می دهد. این امر خود انگیزه ونیرویی برای خودافزایی معرفتی وعاطفی وعملی وهمچنین وحدت بخشی به تمام ادراکات وتمایلات را در فرد ایجاد می کند. انتظار وتکامل در مسیر آن دیدگاه ها وعواطف وهیجانات فرد را نسبت به سایر انسان ها وموجودات غیر انسان تحت الشعاع قرار داده موجب ایجاد انعطافی خاص در ادراک وروابط با آن ها می شود.\n- ابن بابویه، علی بن حسین، الامامة وتبصرة من الحیرة، قم، مدرسة الامام المهدی (علیه السلام)، ۱۴۰۴ق.\n- انصاری، محمدعلی، دولت موعود، مشهد، بیان هدایت نور، ۱۳۸۶ش.\n- باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران، انتشارات مدرسه، ۱۳۸۸ ش.\n- جوادی آملی، عبد الله، ادب فنای مقربان: شرح زیارت جامعه کبیره، قم، اسراء، ۱۳۸۴ش.\n- جوادی آملی، عبد الله، امام مهدی، موجود موعود، قم، اسراء، ۱۳۸۷ش.\n- حرّانی، حسن بن علی بن شعبه، تحف العقول عن آل الرسول، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۲۱ق.\n- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات لألفاظ القرآن، دمشق، دارالعلم، ۱۳۹۲ش.\n- شریف رضی، نهج البلاغة، ترجمه: محمد دشتی، قم، نشر مشرقین، ۱۳۷۹ش.\n- شکوهی، غلام حسین، مبانی واصول آموزش وپرورش، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۸ ش.\n- صافی گلپایگانی، لطف الله، منتخب الاثر، قم، سیدة المعصومة، ۱۴۱۹ق.\n- صدوق، محمد بن علی بن حسین، کمال الدین وتمام النعمة، ترجمه: منصور پهلوان، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۶ش.\n- طوسی، ابی جعفر محمد بن حسن، الغیبة للحجة، قم، مؤسسه معارف اسلامی، ۱۴۱۱ق.\n- علی پور، محمد حسن، «حرکت حبی وانسان کامل»، فصل نامه هفت آسمان، ش۴۲، ۱۳۸۸ش\n- عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، تحقیق: هاشم رسولی محلاتی، تهران، العالمیة اسلامیة، ۱۳۶۳ش.\n- قطب، محمد، روش تربیتی اسلام، ترجمه: سید محمد مهدی جعفری، شیراز، دانشگاه شیراز، ۱۳۷۵ش.\n- کلینی، ابی جعفر محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۶۵ش.\n- گروه حدیث پژوهشکده باقر العلوم (علیه السلام)، فرهنگ جامع سخنان امام حسین (علیه السلام)، ترجمه: علی مؤیدی، قم: نشر معروف، ۱۳۸۷ش.\n- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۴ق.\n- محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمة، تهران، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۳۶۲ ش.\n- مصباح یزدی، محمد تقی، آفتاب ولایت، قم، مرکز انتشارات مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی (رحمه الله)، ۱۳۸۲ش.\n- مطهری، مرتضی، انسان در قرآن، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۶۹ش.\n- مکارم شیرازی، ناصر، کلیات مفاتیح نوین، قم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب (علیه السلام)، ۱۳۸۷ش.\n- موسوی اصفهانی، محمدتقی، مکیال المکارم، ترجمه: سید مهدی حائری قزوینی، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، ۱۳۸۳ش.\n- نعمانی، ابی عبد الله محمد بن ابراهیم، کتاب الغیبة، تهران، مکتبة الصدوق، ۱۳۶۳ش.\n(۱) استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان.\n(۲) دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم وتربیت دانشگاه اصفهان. (نویسنده مسئول) (taha۳۱۳۱۱۰۳۱۳@gmail.com)\n(۳) کارشناسی ارشد تاریخ وفلسفه آموزش وپرورش.\n(۴) مهندس مکانیک.


راه اندازی کارناوال و راهپیمایی انتخاباتی بدون مجوز ممنوع\nکد خبر: 35646 ۱۳۹۲/۰۱/۲۰ - ۲۰:۰۶\nفرمانده نیروی انتظامی گفت: پلیس با هرگونه راهپیمایی و ایجاد کارناوال انتخاباتی بدون مجوز برخورد می کند و اجازه برگزاری آن را نمی دهد.\nبه گزارش پارس به نقل از مهر، سردار اسماعیل احمدی مقدم روز سه شنبه در ادامه نشست خبری خود با اشاره به نقش پلیس در سال حماسه سیاسی و اقتصادی اظهار داشت: در حماسه سیاسی مهمترین مسئله انتخابات است. اولویت اول پلیس برگزاری انتخابات امن است و با هماهنگی سایر دستگاهها و رصد اوضاع و اشراف اطلاعاتی از بروز مشکل جلوگیری می کنیم. از کاندیداها می خواهیم از ایجاد تنش، توهین و تخریب جلوگیری کنند.\nبه گفته فرمانده نیروی انتظامی، براساس پیش بینی ها بیش از ۶۵ مردم در انتخابات شرکت می کنند. این مسئله نشان دهنده افزایش روحیه دشمن ستیزی است. ۸۵ درصد مردم گرانی و فشار اقتصادی را ناشی از فعالیتهای دشمن می دانند. یکی از اقدامات دشمن جلوگیری از حماسه اقتصادی است. البته با فشار دشمن در سال گذشته واردات ۱۰ میلیارد دلار کاهش و صادرات ۱۰ میلیار افزایش و همین میزان از ورود کالای قاچاق جلوگیری شد. با این همه دشمن امسال نیز باید مایوس شود.\nشرط راه اندازی پلیس اقتصادی\nاحمدی مقدم با اعلام اینکه مبارزه با مفاسد اقتصادی و قاچاق اولویت پلیس است، افزود: تقویت معاونت مبارزه با جرایم اقتصادی پلیس آگاهی در دستور کار قرار دارد. راه اندازی پلیس اقتصادی تابع درخواست وزارتخانه ها و دستگاه های اقتصادی و همکاری آنها است. پلیس اقتصادی باید اختیارات کافی داشته باشد و دستگاهها نیز آن را مطالبه کنند. البته تقویت مرزبانی یکی دیگر از اولویتهای نیروی انتظامی در سال ۹۲ است.\nواکنش رئیس پلیس به سرقت روزانه ۲۰ میلیون گوشت از فروشگاه شهروند\nوی در پاسخ به سوالی در خصوص سرقت روزانه ۲۰ میلیون تومان گوشت از فروشگاه شهروند و لزوم کنترل و مانیتور این فروشگاهها، گفت: سرقت این میزان گوشت و مرغ در سود کلی فروشگاه مبلغ ناچیزی است. البته آنها مانیتورینگ و کنترل لازم را دارند و وقوع این گونه سرقت ها امری عادی در تمامی فروشگاههای زنجیره ای دنیا است. البته نصب دوربین و استفاده از تجهیزات کنترلی در کاهش اینگونه سرقتها تاثیرگذار است.\nرئیس پلیس کشور با اشاره به اینکه هرگونه تبلیغات نامزدها و راه اندازی کارناوال و راهپیمایی توسط هوادارانشان نیاز به مجوز دارد، تصریح کرد: اقدامات تبلیغاتی تابع ستاد انتخابات کشور است و ما نیز هر ضابطه ای توسط آنها تعیین شود اجرا می کنیم. اگر کاندیدایی یا هوادارانش می خواهند کارناوال راه بیاندازند حمتا باید مجوز بگیرند، هرگونه راهپیمایی و جلسه بدون مجوز ممنوع است و پلیس با آنها برخورد می کند.\nتحریم پلیس فتا به علت به علت ایجاد امنیت فضای مجازی\nاحمدی مقدم در پاسخ به سوالی که چرا پلیس فتا از سوی اتحادیه اروپا تحریم شده است، گفت: هر سازمانی در جهت ایجاد امنیت قدم بردارد از سوی دشمنان تحریم می شود. آنها هر سازمانی را که در جهت امنیت قدم بردارد تحریم و از تروریستها حمایت می کنند. نیروی انتظامی حتما این موضوع را پیگیری می کند اما می دانیم که با سیاست های خصمانه آنها به نتیجه نمی رسیم.\nپلیس پیگیر کاهش ۵ ساله شدن معاینه فنی خودروها\nوی با اعلام اینکه پلیس کاهش زمان معاینه فنی خودروها را از مجلس پیگیری می کند، تاکید کرد: قبل از کاهش زمان باید زیرساخت های مراکز معاینه فنی تغییر کند. زیرساختهای کنونی به جز تهران و چند کلانشهر کفایت لازم را ندارد. حتی امکانات لازم معاینه فنی در کشور وجود ندارد. اول باید زیرساخت ها را فراهم کرد و بعد به دنبال کاهش زمان باشیم.\nافزایش قیمت دلار عامل افزایش سرقتهای خرد\nاحمدی مقدم با اعلام اینکه از شهریورماه همزمان با افزایش قیمت دلار تا آبان ماه سرقتهای خرد ۴۰ درصد افزایش پیدا کرد، افزود: از آذرماه با اجرای طرح های مقابله ای توانستیم سرقت های خرد را کاهش دهیم.\nاسماعیل احمدی مقدم انتخابات دلار رئیس پلیس سال حماسه سیاسی سرقت فرمانده نیروی انتظامی گرانی نیروی انتظامی واردات


لپ تاپ G501 گیمینگ ایسوس با رزولیشن 4K\nخانه/کامپیوتر و اینترنت/معرفی گوشی موبایل/لپ تاپ G501 گیمینگ ایسوس با رزولیشن 4K\nایسوس از جدیدترین لپ‌تاپ گیمینگ 4K خود با گرافیک جی‌تی‌اکس 960M رونمایی کرد.\nایسوس از جدیدترین لپ‌تاپ گیمینگ خود با نام G501 رونمایی کرد. این لپ‌تاپ دارای صفحه نمایشی 15 اینچی است و با 20.3 میلی‌متر ضخامت و وزنی 2.04 کیلوگرمی از باریکترین و سبک‌ترین لپ‌تاپ های رده خود محسوب می‌شود.\nایسوس اعلام کرده که این لپ‌تاپ برای بازی‌های کامپیوتری بسیار مناسب است و به دلیل وزن کم و ضخامت پایین، کاربران برای حمل آن مشکل کمتری خواهند داشت. علاوه بر این، ایسوس ادعا می‌کند که به لطف تکنولوژی «هایپر کول» (Hyper Cool) به کار رفته در آن یکی از بی‌صداترین گیمینگ های بازار را ارائه کرده است.\nدر تکنولوژی هایپر کول، از دو فن و یک لوله انتقال گرمای مسی برای حذف گرمای اضافی بدون تولید صدای زیاد استفاده می‌شود. پردازنده مرکزی و پردازنده گرافیکی نیز به شکل جدا خنک می‌شوند تا بازده همچنان افزایش پیدا کند. این قابلیت در گذشته در G751 نیز به کار برده شده بود و نقدهای بسیار مثبتی را دریافت کرد.\nاگرچه حضور یک پردازنده اینتل Core i7-4720HQ خیال گیمر را از اجرای بازی‌های روز راحت خواهد کرد، اما بزرگ‌ترین مزیت G501 در گرافیک آن است. این لپ‌تاپ از جدیدترین گرافیک انویدیا به نام جی‌تی‌اکس 960M با حافظه ای 4 گیگابایتی از نوع GDDR5 بهره می‌برد. هدف از تولید این پردازنده توسط انویدیا تولید یک لپ‌تاپ کلاس بازی در یک ضخامت بسیار کمتر است.\nیکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این لپ‌تاپ وجود یک رزولوشن 4K در آن است. بازی‌های بسیار کمی از این رزولوشن پشتیبانی می‌کنند، اما به هر حال ورود این رزولوشن‌ها نوید ارائه زودهنگام و بیشتر بازی‌های پشتیبانی‌کننده از این رزولوشن است. هر چند نمی‌توان از مصرف بالای باتری آن در چنین شرایطی نیز صرف‌نظر کرد.\nایسوس در کنار G501 از ارائه دو لپ‌تاپ ROG G551 و ROG G751JL با پردازنده‌های جدید نیز خبر داده است. G751JL دارای گرافیک 965M و با دو گیگابایت حافظه و تکنولوژی آورکلاکینگ «توربو مستر» (Turbo Master) است. مدل G551نیز از این پس با یک گرافیک 960M دو گیگابایتی وارد بازار می‌شود.\nG501 از ماه آینده وارد بازارهای فروش خواهد شد.


تأثیر تنش کم آبی ازدیاد دی‌اکسید کربن و اشعه ماورای بنفش بر صفات کیفی برگ پرچم گندم دوروم ( Triticum turgidum L. var. durum Desf.) - علوم آب و خاک (Isfahan University of Technology)\nجلد 12، شماره 45 - ( پاییز 1387 ) جلد 12 شماره 45 صفحات 181-167 | برگشت به فهرست نسخه ها\nBalouchi H R, Modarres Sanavy S A M, Emam Y, BarzeGar M. Effect of Water Deficit, Ultraviolet Radiation and Carbon Dioxide Enrichment on Leaf Qualitative Characters of Durum Wheat ( Triticum turgidum L.). JWSS. 2008; 12 (45) :167-181\nبلوچی حمیدرضا، مدرس ثانوی سید علی محمد، امام یحیی، برزگر محسن. تأثیر تنش کم آبی، ازدیاد دی‌اکسید کربن و اشعه ماورای بنفش بر صفات کیفی برگ پرچم گندم دوروم ( Triticum turgidum L. var. durum Desf.) . مجله علوم آب و خاک. 1387; 12 (45) :181-167\nچکیده: (42524 مشاهده)\nمتن کامل [PDF 337 kb] (3659 دریافت)


شما اینجا هستید:خانه / یادداشت ها / اجتماعی / نقش فناوری در حل مسائل اساسی ایران\n\tنقش فناوری در حل مسائل اساسی ایران\nسرویس اجتماعی پایگاه اطلاع رسانی مهرصبا مرجع اخبار شهرستان میانه یکشنبه, 23 خرداد 1395 07:17 نوشته شده توسط مهر صبا بازدید: 184 اقتصاد دانش بنیان از دیدگاه بانک جهانی شامل چهار محور عمده زیرساختهای نهادی و اقتصادی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، نظام ملی نوآوری و نیروی انسانی ماهر و آموزش دیده است با این توضیح در این گزارش، نقش فناوری در حل مسائل اساسی کشور توضیح داده می شود.\nتوسعه فناوری های نوین، رویکردها و راهکارهای جدیدی برای حل مسائل اساسی کشور مطرح کرده است. در این میان، رویکرد اقتصاد دانش بنیان در تدوین استراتژی رشد بلندمدت و اشتغالزایی غیروابسته به نفت اهمیت زیادی یافته است. آمارها حاکی از نقش مهم فناوری در اقتصاد کشورها و برای مثال، رشد نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در اشتغالزایی است. با توجه به اهمیت توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، پرداختن به نظام های توانمندساز برای انطباق کشورها با تغییرات نیز ضرورت یافته است. یکی از این نظامها، نظام قوانین و مقررات است. شناسایی خلأهای قانونی و تقویت زیرساخت قانونی مناسب برای توسعه فاوا باید از نکات اولویت دار و مورد توجه نهادهای قانونگذاری باشد. دومین محور از مسائل اساسی کشور که فناوری می تواند نقش قابل توجهی در حل و فصل آن داشته باشد، بحرانهای زیست محیطی است.\nتوسعه و به کارگیری فناوریهای نوین (ازجمله زیست فناوری و نانو فناوری) می تواند راهکارهای مفیدی را برای رفع مشکلات ایجاد شده ارائه دهد. مجلس می تواند به عنوان بالاترین نهاد قانونگذاری کشور، با در نظر گرفتن ظرفیتهای فناورانه برای حل مشکلات زیست محیطی، زیرساختهای قانونی این حوزه را بهبود داده و راهکارها را به سمت استفاده از فناوری های نوین سوق دهد. اهمیت و نقش فناوری در بحث مدیریت تولید و مصرف انرژی کشور به رفع مشکلاتی ازجمله کاهش تلفات در شبکه های انتقال و توزیع و پایین بودن راندمان نیروگاههای کشور با استفاده از فناوری ها و راهکارهای نوین مرتبط می باشد.\nایجاد همگرایی و همسویی در بخش انرژی کشور با تمرکز مراجع تصمیم گیرنده این حوزه، اتخاذ سیاستهای حمایت از بخش خصوصی و توسعه فعالیت های دانش بنیان و نیز تسهیل فرآیندهای اخذ مجوزهای قانونی لازم، توسعه فناوریهای نوین بخش انرژی را سرعت بیشتری می بخشد.\nپس از ابلاغ سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی (1392) و تأکید مجدد مقام معظم رهبری بر این موضوع در نامگذاری سال 1395، توجه به رویکردهای مختلف این مقوله ضرورت بیشتری می یابد. یکی از رویکردهای اصلی اقتصاد مقاومتی، رویکرد اقتصاد دانش بنیان و توجه به نقش پژوهش و فناوری در تولید ثروت و ارزش آفرینی برای کشور است.\nبانک جهانی به عنوان یکی از نهادهای پیشگام در ترویج مفهوم اقتصاد دانشبنیان، از سال 1998 تاکنون در گزارشهای متعددی به بررسی مفهومی اقتصاد دانش بنیان و سیاستها، برنامه ها و دستاوردهای کشورهای مختلف در استقرار اقتصاد دانش بنیان پرداخته است. از منظر بانک جهانی، نقش و اهمیت دانش در رشد و توسعه اقتصادی بسیار پررنگتر از گذشته شده و رهبری انقلابی که به واسطه اهمیت دانش رخ داده، در دست فناوری اطلاعات و ارتباطات، زیست فناوری و مواد جدید است.\nاقتصاد دانش بنیان از دیدگاه بانک جهانی شامل چهار محور عمده زیرساختهای نهادی و اقتصادی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، نظام ملی نوآوری و نیروی انسانی ماهر و آموزش دیده است با این توضیح در این گزارش، نقش فناوری در حل مسائل اساسی کشور توضیح داده می شود. بدین منظور در قسمت اول، اهمیت فناوری و تأثیر اتخاذ رویکرد دانشبنیان برای توسعه اقتصادی و رشد بلندمدت پایدار اشتغالزا و غیروابسته به نفت توضیح داده می شود و به طور مشخص نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) به عنوان یکی از ارکان اقتصاد دانش بنیان در اشتغالزایی غیروابسته به نفت تشریح می گردد.\nمساله دیگری که فناوری می تواند نقش بسزایی در حل آن داشته باشد، بحران های زیست محیطی است که در قسمت دوم این گزارش مورد بحث قرار گرفته است. در قسمت سوم گزارش نیز بهره برداری از ظرفیت فناوری های نوین در مدیریت انرژی شرح داده شده است. بدون شک استفاده مناسب از ظرفیت فناوری در حل مسائل اساسی کشور ملزومات متعددی را می طلبد که یکی از مهمترین آنها زیرساخت قانونی مناسب است. لذا در این گزارش به نقش مجلس دهم در قانونگذاری مناسب جهت تحقق اهداف فوق نیز اشاره خواهد شد.\nدر این گزارش اهمیت اتخاذ رویکرد دانش بنیان و نقش فناوری در حل برخی از مسائل اساسی کشور، یعنی رشد بلندمدت پایدار اشتغالزا و غیروابسته به نفت، مدیریت بحران های زیست محیطی و مدیریت انرژی تشریح شد. آمارها نشان می دهند که نقش فناوری در توسعه اقتصادی کشورها رو به افزایش است. بنابراین، تدوین استراتژی رشد بلندمدت پایدار اشتغالزا و غیروابسته به نفت بدون توجه به نقش فناوری و تأثیرات آن بی معناست. در این میان، فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) که یکی از ارکان مهم اقتصاد دانش بنیان است و حتی در برخی تعاریف نیز محور اقتصاد دانش بنیان و تحولات دیگر حوزههای علمی و فناورانه دانسته می شود، از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا از دو جنبه بر اشتغال تأثیر می گذارد. فاوا هم به عنوان یک صنعت، شغلهای جدید خلق می کند و هم به عنوان ابزاری عمل می کند که کارکنان را در دستیابی به مشاغل جدید و متنوع تر یاری می رساند.\nبه نظر می رسد توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، اجتناب ناپذیر است، اما در عین حال توجه به نظام های توانمندساز برای انطباق کشورها با تغییرات نیز ضروریست. یکی از این نظامها، نظام قوانین و مقررات است. به همین دلیل شناسایی خلأهای قانونی و تقویت زیرساخت قانونی مناسب برای توسعه فاوا باید از نکات اولویتدار و مورد توجه نهادهای قانونگذاری باشد.\nهمچنین، امروزه، با گسترش صنایع و فعالیتهای مختلف بشری، بحران های محیط زیستی به یکی از مسائل اساسی کشورها تبدیل شده است. در این ارتباط نیز، مجلس شورای اسلامی باید با در نظر گرفتن پتانسیل ها و ظرفیتهای فناورانه که برای حل مشکلات زیست محیطی وجود دارد، زیرساختهای قانونی این حوزه را بهبود داده و راهکارها را به سمت استفاده از فناوریهای نوین سوق دهد.\nدر حوزه مدیریت تولید و مصرف انرژی نیز که از دیگر مسائل اساسی کشور است، لازم است ایجاد و بهبود زیرساختهای قانونی توسعه فناوریهای نوین ازجمله فناوریهای تولید پراکنده (DG) بیشتر مورد توجه قرار گیرد، زیرا این فناوری ها می توانند برای رفع چالش هایی از قبیل بالا بردن ظرفیت عملی تولید انرژی، افزایش راندمان تولید و کاهش تلفات انتقال و توزیع و نیز امکان سنجی استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر براساس اولویتها، پتانسیل ها و ظرفیتهای اقتصادی کشور مورد استفاده قرار گیرند.\nاز: پریسا علیزاده، سهیلا خردمندنیا، ابوالقاسم رجبی\nمنبع: مرکز پژوهش ها مجلس، دفتر مطالعات ارتباطات و فناوری های نوین، تاریخ انتشار 1395/2/28 ارتباط با مدیر سایت:\nنام و نام خانوادگی: پست الکترونیک: متن:پیغام شما\t2182890\nامروزدیروزماه جاریبازدید کل\t213563201728272182890\tامروز: پنج شنبه، 08 تیر 1396


۱۶ تیر -۲ دقیقه خواندن\nفکرش را بکنید وارد شهری می‌شوید که تمام بلوارهایش با درختان نخل زیبا پر شده و لنگرگاه‌های شهر میزبان شما در غروب نارنجی خورشیداند. می‌توانید در میان کوچه‌ها قدیمی، پیچ در پیچ و باریک شهر قدم بزنید و گلدان‌های رنگی کنار پنجره‌ها چشم‌هایتان را از زیبایی و رنگ پر کنند. تور آنتالیا می‌تواند این تصویر و این لذت دوست داشتنی را به شما بدهد.\nآنتالیا یکی از شهرهای مهم و توریستی کشور ترکیه است که در همسایگی ایران قرار دارد. در سال‌های اخیر استقبال مردم، خصوصا ایرانی‌ها به این شهر دو چندان شده و به دلیل نزدیک بودن این شهر و در عین حال زیبا بودن آن انتخاب بسیاری از توریست‌ها به عنوان یک تور چند روزه و ارزان قیمت است.\nاگر با تور آنتالیا به این شهر سفر کردید، مطمئن باشید جذاب‌ترین مکان‌های تفریحی از جمله تله‌کابین آنتالیا، تونک تپه، پل آراپسو، آبشارهای دودن و کورشونلو، پارک فرهنگی آتاتورک و ده‌ها دیدنی این شهر را از نزدیک می‌بینید و از آن لذت می‌برید.\nدر آنتالیا چگونه در شهر بچرخیم؟\nاگر در آنتالیا از تور خود جا ماندید و یا دوست داشتید در زمانی که خودتان می‌خواهید به جایی از شهر بروید، می‌توانید از تاکسی، اتوبوس و متروی شهری استفاده کنید. اما باید بدانید بهترین وسیله حمل و نقل در شهر استفاده از اتوبوس است. چرا که هم به تمام نقاط مختلف شهر می‌روند و هم قیمتی بسیار ارزان‌تر از تاکسی دارند. هزینه تاکسی در آنتالیا گران است و معمولا برای مسافران مقرون به صرفه نیست.\nدر سفر به آنتالیا چه چیزهایی نیاز داریم؟\nاز آن‌جایی که هوای این شهر در تابستان گرم و خشک است، پیشنهاد می‌شود حتما کرم ضد آفتاب و عینک آفتابی به همراه داشته‌باشید. همینطور لباس‌های نخی و خنک می‌تواند در خنک ماندن بدنتان کمک کند.\nاگر تور چند روزه آنتالیا را در فصل پاییز انتخاب می‌کنید، یادتان باشد یک دست لباس گرمتر بردارید تا اگر احساس گرما کردید، آن را بپوشید.\nپیامسرا ۹ دقیقه خواندن\nبررسی هتل سلطان سیده آنتالیا\nPersian rose restaurant ۲ دقیقه خواندن\nتور آنتالیا ، لذت فراموش نشدنی ساحل گردیها


عسل باریجه 390 گرمی | عسل طبیعی | صنایع غذایی آبشن\nآمار بازدید : 2509\nعسل باریجه 390 گرمی\nقیمت (تومان) : 94,500\nباریجه گیاهی است خودرو که از شیره ی ریشه آن مواد معطر گرفته می شود و کاربردهای دارویی فراوانی دارد. این گیاه یکبار در سال گل می دهد و گلهای زرد و چتری مانند دارد. گیاه باریجه بوی تند و بخصوصی دارد و ریشه ی آن به شکل چغندر و به رنگ قهوه ای تیره است.\nبا توجه به عطر گیاه باریجه، بیشترین کاربرد آن بعنوان طعم دهنده و عطر دهنده در صنایع غذایی است ولی این گیاه خواص درمانی و دارویی زیادی مانند اثرات نیرو بخش، ضد تشنج، تسکین درد معده، درمان زخم معده، ضدعفونی کننده، خرد کردن سنگ مثانه و کلیه، درمان تنگی نفس و سرفه مزمن و ... دارد.\nاین گیاه در مناطق کوهستانی مرکزی و شمالی کشور می روید و عموماً در ارتفاعات و کوهستان ها یافت می شود. با توجه به رویش گیاه باریجه در منطقه طالقان، شرکت مهران آویشه از این پوشش گیاهی خاص استفاده کرده و اقدام به تولید عسل طبیعی باریجه نموده است.\nاین محصول در بسته بندی 390 گرمی به بازار عرضه می گردد.\nبرخی از خواص عسل باریجه :\nبهبود درد سینه و آسم\nمفید برای افراد سرد مزاج\nمقوی معده و درمان زخم معده\nعسل باریحه خواص دارویی عسل باریجه عسل طبیعی طعم عسل طبیعی بوی عسل طبیعی خرید عسل باریجه قیمت عسل باریجه