«یکی دیگر از وظائف مهمّ، قضیه آشناکردن مردم است به مسائل حجّ، آدم بسیار می بیند که حجّ می روند، زحمت می کشند، لکن مسأله حجّ را نمی دانند ...»\nحجّ نمایشی پرشکوه، از اوج رهایی انسان موحّد از همه چیز جز او، و عرصه پیکاری فرا راه توسن نفس و جلوه بی مانندی از عشق و ایثار و آگاهی و مسؤولیت، در گستره حیات فردی و اجتماعی است. پس حجّ تبلور تمام عیار حقایق و ارزشهای مکتب اسلام است.\nمؤمنان گرچه با این عبادت الهی، آشنایی دیرینه دارند، و هر سال با حضور شور انگیز از سراسر عالم، زنگار دل، با زلال زمزم توحید می زدایند، و با حضرت دوست تجدید میثاق می کنند، و گرچه میراث ادب و فرهنگ ما، مشحون از\nآموزه های حیاتبخش حجّ است، امّا هنوز ابعاد بیشماری از این فریضه مهمّ، ناشناخته و مهجور مانده است.\nپیروزی انقلاب اسلامی، در پرتو اندیشه های تابناک امام خمینی قدس سره، حجّ را نیز همچون سایر معارف و احکام اسلامی، در جایگاه واقعی خویش نشاند، و سیمای راستین و محتوای غنی آن را نمایاند. امّا هنوز راهی دراز در پیش است، تا فلسفه و ابعاد و آثار و برکات حجّ، شناخته و شناسانده شود، و مؤمن حج گزار با آگاهی و شعور دینی، بر آن مواقف کریمه و مشاعر عظیمه، که محلّ هبوط ملائکه اللَّه و توقّف انبیاء و اولیاء بود، گام بگذارد.\nدر راستای تحقق این هدف بزرگ، بعثه مقام معظّم رهبری با الهام از اندیشه های والا و ماندگار امام راحل، احیاگر حج ابراهیمی، قدس سره و بهره گیری از رهنمودهای ارزشمند رهبر عزیز انقلاب اسلامی حضرت آیه اللَّه خامنه ای مدّظله العالی، با تأسیس معاونت آموزش و تحقیقات، تلاش می کند فصل جدیدی فراراه اندیشمندان مسلمان، و علاقه مندان به فرهنگ حج، و زائران و راهیان حرمین شریفین بگشاید. از این رو در عرصه تحقیق و تألیف و ترجمه آثار گوناگون پیرامون حقایق و معارف حج، آشنایی با اماکن مقدّسه، تاریخ و سرگذشت شخصیتهای بزرگ اسلام، بررسی رویدادها و عرضه خاطرات و به ویژه آموزش مسائل و آداب حج تلاش هایی را آغاز کرده است.\nآنچه اینک پیش روی خواننده قرار دارد برگ سبزی است\nاز این دفتر.\nبی گمان راهنمایی و همراهی اندیشوران، از نارسائی ها خواهد کاست، و در این راه معاونت آموزش و تحقیقات بعثه مقام معظّم رهبری، از همکاری همه علاقه مندان استقبال کرده، و دست آنان را به گرمی می فشارد.\nمن اللَّه التوفیق وعلیه التکلان\nبعثه مقام معظّم رهبری\nمکانهای جغرافیایی، تداعی کننده رویدادهای تاریخی است و یادآور انسانهای سازنده تاریخ.\nزمانهای خاص، بار مفهومی و محتوای تاریخی دارد.\nگاهی تاریخ در جغرافیا نهفته است و مکان، در زمان؛ و گاهی جغرافیا، تاریخ مجسّم است.\nاسلام، از هر زمینه و مناسبت و فرصتی، از هر زمان و زمینی، در این مسیر استفاده می کند و برای هر کس، در هر جا و هر زمان و هر شرایط، تکلیفی، برنامه ای، دستور العملی و ... قرار داده است.\nتمام لحظاتِ شبانه روزی انسان و همه موقعیّتهای سفر و حضر و فردی و اجتماعی، مادّی و معنوی، روحی و عاطفی انسان، آمیخته به دستوری و رهنمودی در اسلام است.\nهیچ مذهب و مکتب و ایدئولوژی و فرهنگی، به اندازه اسلام، در این زمینه ها برنامه ندارد و از مناسبتها و فرصتها در جهت ساختن روحهای بزرگ و تربیت کردن انسانهای پاک، استفاده نکرده است.\nدر کدام مکتب، برنامه سازنده و شگفت و دگرگون کننده چون «حج» وجود دارد؟\nکدام آیین، برنامه های تربیتی وسیع و دقیق، همچون «رمضان» دارد؟\nکدام دین، برنامه هایی چون احیای خاطره عاشورا و گرامی داشت شهیدان و گریه بر مظلومیّتها و یادآوری حماسه ها و فداکاری ها دارد؟!\nبرای روز و شب و سفر و حضر و تجارت و عبادت و سیاست و معاشرت و اخلاق انسان، در کدام فرهنگ، به اندازه اسلام، برنامه و دستور است؟\nکدام مسلک، برنامه عظیم و شکوهمندی چون نماز جمعه و جماعت دارد؟\nدر کدام ملّت و ملّیّت، مراکز الهام بخش و سازنده و شورآفرین و پاکساز چون «مکّه»، «مدینه»، «بقیع»، «کربلا»، «نجف»، «کاظمین»، «سامرا»، «غارحرا»، «جبل الرحمه»، «دامنه احد»، «کوفه»، «فرات و دجله»، «زمزم»، «مِنی»، «عرفات»، «مشعر» و ... صداها از این قبیل وجود دارد که هر کدام حامل فرهنگی و دربردارنده تاریخی و حاوی الهام و رهنمودی است؟!\n«زیارت» در اسلام، بخصوص در فرهنگ شیعه، جایگاه والایی دارد.\nامامان و اولیای خدا، بسیار دعوت و تشویق به زیارت کرده اند. پاداشها و ثوابهای فراوانی برای «زایر» بیان شده است.\n«زیارت»، در ارزش و پاداش، همپای بسیاری از عبادات،\nبلکه برتر از حتّی جهاد و شهادت به حساب آمده است.\n«مزار» ها، در اسلام، از اعتبار خاصّی برخوردار است.\n«زیارتنامه» ها، یک دنیا تعلیمات و فرهنگ و آموزش و تربیت را شامل است.\nراستی ... این همه دعوت و تشویق به چرا؟\nاین همه پاداش واجر وثواب، برای هرقدم برای چه؟\nچه تناسبی میانِ عمل زایر با آن پاداشهای عظیم و خیره کننده و بهت آور؟\nچرا باید زیارت رفت؟ فایده زیارت برای زایر چیست؟\nزیارتگاهها چه نقش تربیتی و تهذیبی دارند و باید داشته باشند؟\nزیارتنامه ها چه متنهایی است و چه آموزشهایی دارد؟\nدر به «منفعت» باید اندیشید یا به «معرفت»؟\nزایر، «عاشق» است یا «جهانگرد»؟\nعملی عبادی است، یا جنبه «سیاسی» هم داشته و دارد؟\nساخته و پرداخته شیعیان است، یا اصلی است که پیامبر، منادی آن است و ریشه در متن دین دارد و عقل، پشتوانه آن است و عرف، حامی آن و ملّتها و اقوام بشری عاملِ به آن؟!\nاینها ... و مطالب و مسائل دیگری، انگیزه آن است که از جوانبِ گوناگون، پیرامون «زیارت» به دقّت و تأمّل بپردازیم.\nقم- جواد محدّثی\n«زیارت»، قلمروِ «دل» و وادیِ «محبت»\nدر بحث «زیارت»، پیش از آنکه استدلال شود که چرا باید رفت و رفتن به زیارت را چه سود؟ اگر شناختی محبت آور، نسبت به صاحبان «مزار» باشد، جایی برای این سؤال و استدلال باقی نمی گذارد.\nدر بیش از فلسفه و برهان، عشق و شور و محبّت نهفته است.\nبیش از آنکه «عقل»، محاسبه کرده و دریابد که چرا؟\n«دل»، فرمان داده و زایر را به مزار رسانده است.\nزایر، اگر بداند و بشناسد که مورد زیارت «کیست؟»، دیگر نمی پرسد: «کجاست؟». به راه می افتد و همچون خضر، به دنبالِ آب حیات، و همچون موسی علیه السلام در پیِ «عبد صالح» روان می گردد تا برسد و بیابد و بهره برگیرد و کامیاب شود.\nآنچه زایر را به پیمودن راهها و طیّ مسافتها و تحمل رنج سفر وا می دارد، کشش درونی و علاقه قلبی اوست. اگر عشق آمد، خستگی رخت برمی بندد و اگر محبّت در کار بود، ملال متواری می شود.\nشوق، انسان راکد را حرکت می بخشد و ساکن را «مهاجر» می کند و «عافیت طلب» را بادیه پیما می سازد.\nعشق معمار عالم و آباد کننده دل است. عشق تحمّل را می افزاید.\nداغ محبّت خدا و رسول و اهل بیت را بر سینه داشتن، همراه است با رنجها و مشقّتهایی که در راه این محبّت است.\nمگر می توان از دشتها به سوی خانه و دیار محبوب، گذر کرد و تیغ بیابان و خار مغیلان را در پای ندید؟!\nاین خصیصه عشق است ... و صد البتّه که همه اینها در راهِ «دوستی»، روا و شیرین؛ و «هر چه از دوست می رسد نیکوست».\nدلداده محبت خدا و اولیای خدا، سر بر کف می نهد و در کوی دوست می رود و راضی است به هر چه او بپسندد؛ چه راحت، چه رنج، چه غم و چه شادی.\nاگر محبت آمد، به دنبالش، طاعت و عبادت و عبودیّت و همرنگ شدن با محبوب و سنخیّت یافتن با معشوق و حرکت در راستای خواسته او و عمل بر طبقِ رضایِ حق و ... همه و همه به دنبال می آید. محبّتی کارساز است که از قلب به اندام سرایت کند و از درون، اعمال برون را کنترل و هدایت نماید.\nآنکه عشق و شوق داشته باشد، به زیارت هم می رود.\nبرای عاشقِ شایق، نه تنها خودِ محبوب، جالب و جاذب است، بلکه هر چیزی هم که به گونه ای رنگ تعلّق و رایحه انتساب به او را داشته باشد، مطلوب و جاذبه دار است و دلداده\nرا به سوی خود می کشد و در زیارت چنین است.\nچگونه می شود که عاشق خداو دوستدار پیامبر و اهل بیت، و محبّ صالحین و صدّیقین و شهدا و اولیاءِ اللَّه، شوق دیدار خانه خدا و بیت اللَّه و مزار و مرقد و خانه و شهر و دیار معشوق را نداشته باشد و شیفته دیدار کعبه و مدینه و مزار ائمّه و قبور صالحین و شهرهای خاطره آمیز و شوق انگیزی که ریشه در فرهنگ دینی ما دارد نباشد؟!\nزیارت می تواند نمودی از احساس شوق درونی انسان باشد.\nنشانی از محبّت و دلیلی بر عشق و علامتی از تعلّق خاطر باشد.\nزبانِ علاقه و ترجمان وابستگی قلبی است.\nبرای عاشق، حتّی خانه ای که روزی معشوق در آن ساکن بوده، کوچه ای که روزی دلبر از آن گذشته، زمینی که بر آن قدم نهاده، شهری که روزی در آنجا می زیسته، سنگی که دست محبوب به آن خورده، لباسی که بر اندام او بوده، کفشی که در پایش داشته، دلربا و جاذب است؛ دوست داشتنی و شوق انگیز است.\nدر زیارت و مزار، مسأله در ظاهرِ سنگ و چوب و آجر و آهن و ضریح و ساختمانِ مزار و گنبد و گلدسته و رواق و ...\nخلاصه نمی شود، تا به زیارت و بوسیدن و تقدیس اینها اشکال شود. بلکه نقش عمده با محبّت و شناخت و معنویّت و عشقی نهفته است که در ورای اینهاست که حتّی به اینها،\nمعنی و جهت و قداست و حرمت بخشیده است. وقتی قلب، در گرو یک عشق بود، صاحب آن دل، از نام و یاد و لباس و دستمال و کفش و کوچه و شهر محبوب، خوشش می آید و لذّت می برد و همه اینها برایش جاذبه دارد و در هر یک از اینها عکس رخ یار را می بیند.\nما با محبت وافر و علاقه و احساسی که به حضرت محمّد صلی الله علیه و آله داریم، اگر باخبر شویم که در جایی ردّپایی و نشانی از آن حضرت باقی است، آیا شوق دیدنش را نخواهیم داشت؟\n«مقام ابراهیم» در مسجد الحرام، برای حاجی چرا آن قدر خاطره به همراه دارد؟ جز این است که سنگی است که حضرت ابراهیم در بالا بردنِ دیواره کعبه، به کمک پسرش اسماعیل، آن را زیرپا می گذاشته است و جای قدم او بر سنگ باقی است؟!\nمرحوم علامه امینی نقل می کند:\n«... فقیه و ادیب بزرگوار اهل سنّت، تاج الدین فاکهانی (وفات 734) به دمشق رفت به قصد زیارت کفش پیامبر که در «دار الحدیث الأشرفیّه» نگهداری می شد. وقتی کفش را دید، افتاد و شروع به بوسیدن کرد و صورتش را بر آن مالید و اشگ شوق از دیدگانش جاری بود و شعری به این مضمون را می خواند: اگر به مجنون گفته شود: لیلی و وصال و دیدار او را می خواهی، یا دنیا و آنچه را در آن است؟ او در جواب خواهد گفت: غباری از خاک کفش لیلی برایم محبوبتر است و شفا بخشتر برای دردهای من ...». (1)\n1- الغدیر، ج 5، ص 155.\nوقتی عشق در کار باشد، خاکِ رهِ دوست را باید سرمه چشم نمود. و برای عاشق، آنچه ارزشمند است، محبوب و دیدار او و هر چیزی است که منسوب به اوست.\nمعرفت و عشق، پای را به رفتن می گشاید و «دوستی» به «دیدار» می انجامد. گاهی جریان برعکس این است. یعنی «دیدن»، «دوست داشتن» را به دنبال دارد و دیدار، عشق می آفرید و «زیارت» سببِ حصول معرفت می گردد.\nوقتی که دیدار، بذر عشق بپاشد، «ملاقات»، «محبّت» می آورد و نزدیک شدن جسم، نزدیک شدن روح را به دنبال دارد و از قرب مادّی می توان به قرب معنوی رسید.\nچه بسیار پیوندها و عشقها که مولود یک برخورد بوده است. زیارت از این مقوله است. یعنی اگر انسان برود و ببیند و خود را در فضاهای خاطره آمیز قرار دهد و در شعاع یک پرتو قرار بگیرد، حرارت معنی، وجود یخزده زایر را گرم می کند و فروغ دیدار، خانه دل را روشن می سازد و دیده اهل نظر، مسِ وجودش را کیمیا می کند.\nمگر می شود انسانی خدا را دوست داشته باشد، ولی خدا او را دوست ندارد؟\nمگر می شود کسی شیفته پیامبر باشد، ولی پیامبر به او بی توجّه باشد؟\nوقتی انسان به پیامبر و امام معصوم سلام می دهد، جواب می شنود و آنان توجّه دارند.\nدر زیارتنامه ها، در موارد متعدّدی چنین تعبیری وجود دارد که خطاب به مَزور گفته می شود: «اشهدُ انّکَ تَشْهَدُ مَقامی وَتَسمَعَ کَلامی وَتَرُدّ سَلامی».\nیعنی شهادت می دهم که تو شاهدِ این مقام و موقعیّت زیارتی من هستی و سخنم را شنیده و سلامم را پاسخ می گویی.\nاز پیامبر اسلام نقل شده است: «خداوند را فرشتگانی است که در روی زمین می گردند و سلامهای امّت مرا به من می رسانند». (1)\nو در روایت دیگر فرموده است: «هر که در جایی از زمین بر من سلام دهد، به من رسانده می شود و اگر کنار قبرم سلام بدهد، می شنوم». (2)\nوقتی چنین است که زیارت پیامبر در حالِ مرگ و حیات، یکسان است و آنان در هر دو حال می دانند و می فهمند و پاسخ می دهند، خودِ سلام دادن بر پیامبر و معصومین دیگر چه از دور، چه از نزدیک، یک رابطه روحی و معنوی است.\n1- انّ للَّه ملائکهً سیّاحین فی الأرض یبلّغونی عن امّتی السّلام. وسائل الشیعه، ج 10، ص 264.\n2- مَن سلّم علیّ فی شیئیٍ من الأرضِ أُبلِغْتُه وَمنْ سلّم علیّ عند القبر سمِعته. وسائل الشیعه، ج 10، ص 264.\nآیا فکر می کنید اگر سلام و تحیّت شما را به پیامبر برسانند، پیامبر هیچ نظر لطفی نخواهد داشت؟\nچه رفتن به مزار صالحان و نیکان ...\nهمه و همه، هم دلیل عشق و محبّت است، هم نشانه جهتگیری انسان است، الهام بخش و آموزنده است، الهام گرفتن از اسوه هاست، تعظیم شعایر و تقدیر از فداکاریها و تجلیل و گرامیداشتِ فضیلتهاست، زمینه ساز شناخت و تربیت است، بالابرنده و تعالی بخش است، و پرورش یافتن از «فیض نگاه» است.\nاین طبیعت حالتِ «جذب و انجذاب» است که در عالم، وجود دارد و پیوند دهنده کائنات به یکدیگر است و باید رفت و رفت تا به وادی محبّت رسید و مقیم کوی عشق گردید. کدام کیمیایی دگرگون کننده تر از محبّت می توان یافت؟!\nاگر شعله عشق خدا و رسول و اهل بیت، خرمن جان را\nسوزاند و دل را مشتعل ساخت، دل بر صراط مستقیمی می رود که اولیای دین رفته اند.\nبرای یافتن این شعله، باید به کانون حرارت و روشنایی، به منبع نور و ضیاءِ نزدیک شد. باید به زیارت رفت، باید زایر شد، تا عشق فراهم آید و باید عاشق شد تا زیارت فراهم گردد.\nزیارت اولیای خدا و توجّه به آنان، باعثِ توجّه آنان به زایر می گردد و این «توجّه»، توفیق الهی را فراهم می کند و وسیله قرب به خدا می گردد.\nبلال، مؤذّن پیامبر صلی الله علیه و آله، آن حضرت را در خواب دید، که به او می گوید:\nاین چه جفایی است؟ ...\nآیا هنوز وقت آن نرسیده است که به زیارت من آیی؟»\nبلال، هراسان و ترسان و غمگین از خواب بیدار شد. بر مرکب خویش سوار شده، آهنگ مدینه کرد. وقتی به مدینه رسید، نزد قبر رسول اللَّه آمد و شروع کرد به گریستن و چهره خود را به مرقد مطهّر آن حضرت می سایید که در این حال، امام حسن و امام حسین علیه السلام آمدند. بلال، آن دو بزرگوار را هم به سینه چسبانید و بوسید. (1)\nآری! کهربای محبّت نبوی صلی الله علیه و آله بلال را به سوی خود\nمی کشد و جذب می کند. استعداد و آمادگی بلال را ببین که محمّد صلی الله علیه و آله مشتاق دیدار اوست و در خواب، از او گِله و شکوه می کند که چرا به دیدنم نمی آیی؟\nاین زیارتها، الهام گرفتن از ارواح طیّبه و ملکوتی اولیای خداست، تطهیر «جان» در زمزم ایمان ومعنویّت است، اتّصال دو روح آشنا و هم سنخ است، به دریا پیوستن قطره است، عمل به مقتضای عقل و اندیشه است، نه ... بلکه عقل را هم تحتِ فرمانِ محبّت دل درآوردن است.\nجان، اگر از کوثر شرافت سیراب شده باشد، جویای مائده های آسمانی است، که سرشار از فضیلت و حق و خیر و معنویّت باشد.\nدل، اگر طالب فیض باشد، سالِک راه پاکان خواهد شد و خود را به نیکان متّصل خواهد ساخت. این اقتضای هماهنگی و تجانس و الفتِ روحهاست.\nآنچه در فرهنگ دینی ما، با عنوانِ «توسّل»، «شفاعت»، «تبرّک» و ... وجود دارد، شیوه های بهره وری از مائده معنویّت و برکت اهل بیت علیه السلام و فیض بردن از «کوثر» این پاکان است.\nدر هر حال، پیامبر و ائمّه و صالحان و صدّیقان، بندگان مقرّب درگاه خدایند، و برای تقرّب جویی باید با مقرّبین، انس و آشنایی داشت و خود را در زمره آنان قرار داد تا نمی ازیَمِ رحمت خدا به «زایر» هم برسد.\nگامی در این تقرّب جویی و و سنخیّت یابی است.\n«نفوس نیرومند قدسی، بخصوص انبیا و ائمّه، پس از آزادی از قفس تن و صعود به عالم تجرّد، در نهایت احاطه و استیلا بر امور جهان اند. امور جهان نزد آنان آشکار است و قدرت و تأثیرگذاری در موادّ عالم را دارند و هر کس که به زیارتشان برود، از آن آگاه و بر او شاهدند و اطّلاع کامل از زایران مرقدشان و از درخواستها و توسّلها و تضرّعها و شفاعت طلبی هایشان دارند. پس نسیم لطف این اولیا بر زایران می وزد و رشحاتی از فروغ آنان بر زایرین می تابد و در رفع نیاز و برآورده شدن حاجتها و رسیدن به مقصودشان و بخشش گناهانشان و رفع گرفتاری هایشان، در پیشگاه خداوند شفاعت می کنند. این است رمز این همه تأکید در زیارت پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمّه علیهم السلام. علاوه بر اینکه در این زیارتها، اجابتِ دعوتِ ائمّه و پیوند با آنان و خشنود کردنشان و تجدید عهد با «ولایت» شان و احیای امرشان و بالا بردن و اعتلای سخنشان و نابودی و ذلّت دشمنانشان نهفته است ... و همه اینها اجری بزرگ و پاداشی فراوان دارد ...» (1)\nبا این حساب، زایر، مهمان مائده معنوی اولیای خداست و با شایستگی و موقعیّت آن را می یابد که مورد توجّه و عنایت قرار بگیرد؛ هم از سوی خدا، و هم از سوی معصومین بزرگوار علیهم السلام.\nبه درگاه خدا شفیع باید برد. شفیعهای ما، واسطه های\n1- جامع السعادت، ج 3، ص 398.\nفیض الهی اند.\nدر با این واسطه های فیض از خداوند حاجت می طلبیم. وقتی بار سنگین خطاها، انسان را از رفتن باز می دارد و گناهان بسیار، انسان را گرانبار می سازد، برای سرعت سیر در طریق عبودیّت و طیران در فضای معنویّت، باید از «توبه» استفاده کرد تا با ریختن گناهان، سبکبار و سبکبال شد. حالتِ تضرّع و نیاز، شکسته دلی، پشیمانی، ندامت و انابت، خوف و رجا و بیم و امید لازم است. با واسطه قرار دادن پیامبر و اولیای خدا در برابر پروردگار، دریای رحمت و کرم او، زودتر گنهکار را در موج خویش فرا می گیرد و استحقاق غفران و توبه پذیری فراهم می آید. این رهنمود خداوند است که فرموده:\nوَلَوْ انَّهُمْ اذْ ظَلَمُوا انْفُسَهُمُ جاؤُکَ فاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغفَرَ لَهُمُ الرُّسولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوّاباً رحیماً (1)\n«آنان که به خود ستم نموده اند، اگر پیش تو آیند و از خدا مغفرت بخواهند و پیامبر هم برای آنان از خداوند آمرزش بطلبد، خدا را توبه پذیر و مهربان خواهند یافت.»\nتاریخ، بسیاری از زایران مرقد پیامبر صلی الله علیه و آله را می شناسد که در مزار و مرقد پیامبر به پیشگاه خداوند توبه و التجا نموده و رضای الهی را کسب کرده اند و یا حتّی از بیماریهای سخت، شفا یافته اند.\nاینگونه عشقها و احترامها و محبّتها و شفاطلبی ها و\n1- نساءِ، آیه 64.\nتبرّک جویی ها، از عقیده و ایمان سرچشمه می گیرد.\nگرچه روزها، لحظه ها و جاها از نظر ذات با هم تفاوت ندارند، ولی به خاطر تعلّقی که به کسی یا چیزی و انتسابی که به امر مهمّ یا شخص محترم یا حادثه خاص دارند، کرامت و قداست پیدا می کنند.\nمرحوم سید محسن امین، در بیان راز قداستِ مقابر و مدفنهای اولیای دین و لزوم احترام آنها می نویسد:\n«... همچنان که یک فرد- که مثل دیگران است- با مبعوث شدن به رسالت، واجب الإطاعه می شود و موقعیّت ویژه ای پیدا می کند، یک قطعه زمین هم در اصل، با زمین دیگر تفاوتی ندارد، لیکن وقتی در آن پیامبر یا ولیّ خدا دفن می شود، به واسطه آن، شرافت و فضیلت و برکتی پیدا می کند که از قبل نداشته است و از این رو، احترامش لازم و اهانتش حرام می گردد. و از جمله احترامات، آهنگ زیارت آن کردن و بنای قبّه و بارگاه و ضریح و ... است برای آسایش و بهره وری زائران.\nو از جمله اهانتها، ویران کردن و با خاک یکسان نمودن و آلوده ساختن و ... است. وقتی خداوند، یک سنگ را (مقام ابراهیم) که هنگام بنای کعبه زیرپای ابراهیم خلیل الرحمن قرار گرفته محترم شمرده و آن را «مصلّا» قرار می دهد، (1) برای مدفن جسد ابراهیم یا محلّ دفنِ سرور و\n1- وَاتّخِذوا مِنْ مقام ابراهیمَ مصلّی. بقره، 125\nسالار انبیا احترامی قرار نخواهد داد؟ ...». (1)\nآری ... بزرگداشتِ آنکه خدا تعظیمش کرده، طاعت و عبادت و تعظیم خداوند و خضوع در برابر اوست. شرافت مدفن انبیا و اولیا، به خاطر اجساد پاک و اجسام مطهّر و شریفِ این پاکان و معصومین است.\nسیره سَلَفِ صالح\nتجلیل از فضیلتهای بزرگان و احیای ارزشهای آنان و گرامیداشت خاطره آن اسوه های انسانیّت و نمونه های پاکی هاست.\nمسلمانان، از صدر اسلام تاکنون، نسل در نسل، از همه طبقات و اقشار، قبرهایی را که دربردارنده پیامبری یا امام پاکی یا ولیّ صالحی یا بزرگی از بزرگان دین بوده، زیارت می کرده و گرامی می داشته اند. بخصوص نسبت به زیارت قبر رسول گرامی اسلام بیش از همه شرافت قائل بوده و با صرف پولها و تحمّل مشقّتها و پیمودن راهها به زیارت می رفتند و نزد مرقد آن پیامبر دعا کرده و توسّل می نمودند و از این طریق، به خداوند تقرّب می جستند. و این، اختصاص به شیعه ندارد، علمای بزرگ اهل سنّت هم در قرنهای متمادی در تألیفات\n1- کشف الأرتیاب، چاپ پنجم، ص 108.\nخود پیرامون بحثهای فراوان کرده اند.\nعلّامه امینی در الغدیر (جلد 5) به عنوان نمونه، کلماتِ بیش از 40 نفر از علمای مذاهب اهل سنّت را در مورد زیارت پیامبر و دعا نزد قبر آن حضرت و آداب زیارت و ورود به مدینه و ادبِ دیدار و کیفیّتِ سلام بر آن حضرت و پیوند دادن زیارت پیغمبر با اعمال حج و عمره و ... نقل کرده و نام برخی از تألیفاتِ علمای اهل سنّت را که مستقلًاً در باب زیارت و آداب آن نگاشته اند، در کتاب خود آورده است.\nاگر زیارت شهید است، احیای فرهنگ شهادت است؛\nاگر زیارت عبدصالح خداوند است، تجلیل از صلاحها و اصلاحها و عبودیّتهاست؛\nو اگر زیارتِ پیامبر و امام است، تجدید عهد و تحکیم میثاق با «ولایت» و مقام رهبری است.\n«انَّ لِکلِّ امامٍ عَهْداً فی عُنُقِ اوْلیائه وَشیعَتِهِ وَانَّ مِنْ تَمامِ الوَفاءِ بِالْعَهْدِ زِیارَهُ قُبورِهِمْ فَمَنْ زارَهُمْ رَغْبَهً فی زِیارَتِهِمْ وَتَصْدیقاً بِما رَغبُوا فیه کانَ ائمَّتُهُم شُفَعائَهُم یَوْمَ القیامَهِ» (1)\n«برای هر امامی بر گردن شیعیان و هوادارانش پیمانی است و از جمله وفا به این پیمان، زیارت قبور آنان است. پس هر کس از روی رغبت و پذیرش، آنان را زیارت کند، امامان در قیامت شفیع آنان خواهند بود».\nبر اساس همین وفای به عهد، شیعه همواره در احیای نام\n1- وسائل الشیعه، ج 10، ص 253، حدیث 5.\nو یاد و زیارت و مزار اولیای دین، رنجها کشیده و شهیدها داده است.\nوقتی زیارت بزرگان و قهرمانان و چهره های برجسته فکری و علمی و اصلاحی و انقلابی و گرامیداشتِ آنان و تجلیل از فداکاریها و خوبیها و خدماتشان، سیره عقلای هر ملّت و مذهب است، روشن است که زیارت سرور آدمیان، اسوه بشر، حضرت رسول صلی الله علیه و آله که فرشتگان همه زایر مرقد اویند جای خود دارد و از ارزش و سازندگی بیشتری برخودار است.\nاین شیوه ای جدید و بدعتی نوظهور نیست. در زمانِ خود پیامبر هم معمول بوده است. حتی درباره خود پیامبر اسلام، آمدن اویس قرنی به مدینه برای دیدن پیامبر معروف است.\nعروهبن مسعود ثقفی در سال حدیبیّه دیده است که چگونه اصحاب پیامبر، آب وضو و غسل او را به عنوانِ تبرّک برمی داشتند و تار موی حضرت را نگه می داشتند، پس از فراغت از نماز، دستِ حضرت را بوسیده و بر سر و صورتِ خویش می کشیدند. وقتی بلال حبشی مازاد آب وضوی آن حضرت را آورد، مردم برای برداشتن آن، بر سر او ریختند و حتّی اگر آب به کسی نمی رسید، از رطوبتِ آبی که در دستِ مسلمانان دیگر بود، بر خود مسح کرده، تبرّک می نمود ... (1)\nتداوم همین خط است و تبرّک و توسّل، فیض گیری از آن معنویّات است، سیره و روش گذشتگان صالح ما نیز همین بوده است.\n1- کشف الأرتیاب، سید محسن امین، ص 443\n«حج»، میعاد در سرزمین موعود\nکعبه، یک سنگ نشانی است که ره گُم نشود حاجی! احرام دگر بند، ببین یار کجاست؟\nزایر دیارِ یار ....\nدر آستانه زیارت خانه خداییم.\nسفری می باید و هجرتی ...؛ و گشودنِ بندِ «عادت» از پایِ «روزمرّه گی»؛\nچشیدن آب، از چشمه حیات و پرواز به آنجا که دلها به عشقش می طپد؛\nپس در «حج»، زیارت است و سفر؛ سفر به سوی نبض ایمان و مهدِ قرآن و مهبط وحی. سیر و سفر در اسلام، بسیار پسندیده است و مفید، ولی باید در جهت خوب و با انگیزه و هدفی سالم باشد.\nمسافرت کنید تا صحّت بدن یابید.\nجهاد کنید تا غنیمت به دست آرید.\nحج نمایید تا بی نیاز گردید. (1)\n1- سافِروا تصحّوا، وَجاهِدوا تغنَموا وَحجّوا تستغنوا. محاسن برقی، ص 345\nزیارت خانه خدا، هم سفر است، هم حج است، هم برای مسلمین منافع مادّی و اجتماعی دارد، هم آگاهی بخش و وحدت آفرین است، هم دشمن شکن و دوست نواز است.\nسازندگی حج بسیار است و نقش تربیتی و اجتماعی و سیاسی آن، بس عظیم و کارساز. نخسین گامِ حج، با سفر آغاز می شود و سرفصل زیارتها حج خانه خداست.\nدر عین حال باید هشیار بود که این سفر الهی و زیارت پربرکت که بر هر مسلمانِ توانمند و مستطیع، فرض و واجب است، از محتوا تهی و از اثر خالی نگردد ... که اینگونه حج، حجّ دوره آخرالزمان است. در حدیث است که:\n«در آخرالزمان، مسافرت و بیرون رفتن مردم برای حج، بیشتر به چهار گروه اختصاص پیدا می کند:\nحکمرانان، برای تفریح و گردش، ثروتمندان برای تجارت و دادوستد، فقرا برای گدایی، و قاریان برای سُمعه و ریا ...» (1)\nدریغ است که این سفر، به هدفهای دنیوی و محاسبات سودپرستانه اختصاص یابد و از محتوا و بُعد عارفانه و عاشقانه تهی گردد. چرا که مکّه، ضیافتگاه ملکوتی و معنوی خدا، و حاجی، مهمانِ پروردگار و پذیرایی خداوند، با رحمت و\n1- اذا کان آخرُ الزمانِ خرج الناس لِلحجّ اربعه اصناف: سلاطینُهم لِلنُّزهه، واغنیائهم للتِجاره، وفقرائهم للمسألهِ، وقُرّائهم لِلسُمعه. محجه البیضاءِ، ص 189\n«الحاجّ وَالمُعتِمر وَفْدُاللَّهِ وَحَقٌّ عَلَی اللَّه تعالی انْ یُکْرِمَ وَفْدَه ویَحْبُوهُ بالمغفره» (1)\nحیف این میهمانی، که زمینه ساز اکرام خدا و پذیرایی با غفرانِ الهی است، در حدّ سفری تفریحی و تاجرانه درآید ... که صاحبخانه کریم و بزرگ است و مهمان را هدفی والا و نیّتی درخور عظمت «ربّ البیت» شایسته است.\n«مکّه»، تربتِ برگزیده\nمکّه، سرزمین برگزیده خداوند است و مورد نظر و توجّه پروردگار.\nسرزمین عرفان و معنویّت و توحید و خاستگاه اسلام است، تربت منتخب آفریدگار است و زیارت این دیار، قدم نهادن و رفتن و دیدن و فیض بردن از جاهایی است که مورد عنایت خاصّ خداست.\n«محبوب ترین زمین نزد خدا، مکّه است. نزد خداوند هیچ خاکی محبوبتر از خاکش و هیچ سنگی گرامی تر از سنگش و هیچ درختی محبوبتر از درخت مکّه و هیچ کوهی محبوبتر از کوههایش و هیچ آبی محبوبتر از آب مکّه نیست.» (2)\nدر ارزش زیارت مکّه همین بس که ایّام پربرکت و سراسر\n1- بحارالأنوار، ج 99، ص 8.\n2- المحجه البیضاءِ، ج 2، ص 152.\nخیر حج، آن قدر سازنده و پربار و پربهاست که در حدیثی از امام باقر علیه السلام حتی خواب در مکّه، همچون تلاش و فعالیّت در شهرهای دیگر و سجود در مکّه، همچون به خون غلطتیدن و شهادت در راه خدا به حساب آمده است:\n«... وَالنائم بمکّه کالمجتهدِ فی البُلدانِ وَالسّاجُد بمکّه کالمتشحِّطِّ بِدَمِه فی سبیلِ اللَّه ...». (1)\nارزش و قداست این خاک به خاطر انتساب به پروردگار است و برگزیدگی این تربت، به خاطر معنویّات و خاطرات مقدّس این مهد وحی و کانون رسالت و توحید است.\nاین مکّه است و کعبه، این خاستگاه نور توحید است و «امّ القری»، این حجرالأسود است و مقام ابراهیم. این سرزمین «مبارک» است. اوّلین خانه پربرکتی است که برای هدایت مردم قرار داده شده است.\nدر کعبه، «حجرالأسود»، سوگندنامه خدا با بندگان است و دست کشیدن به آن، تجدید عهد با خداوند و بیعت با اوست.\nنگاه کردن به کعبه هم، عبادت است. پیامبر فرموده است:\n«النَّظرُ الی الکعبهِ عبادهٌ» (2)\nدر حدیث دیگر است: هر کس به کعبه نظر کند تا وقتی نگاهش به کعبه است، برایش حسنه نوشته می شود و از سیّئات او محو می گردد:\n1- المحجه البیضاءِ، ج 2، ص 153.\n2- بحارالأنوار، ج 99، ص 60.\n«مَنْ نظر الی الکعبه لم یَزَلْ یُکتبُ له حسنهٌ ویُمحی عنه سیّئهٌ حتّی یَصرِفَ بِبَصَرِه». (1)\nوقتی کعبه یادآور آن همه خلوص و عظمت و ایثار ابراهیم است و سمبل توحید و خداپرستی است، نگاه به آن هم عبادت به حساب می آید. چرا که این نگاه هم سازنده و تربیت کننده است؛ تا نگاه کننده چه کسی باشد و در ورای نگاه، چه احساس و درک و برداشتی نهفته باشد! ...\nدر حریم حَرَم دوست\nدر زیارت حج، زایر مهمان خداست.\nاین پاسخگویی و لبّیک به دعوتنامه عامّی است که چند هزار سال پیش حضرت ابراهیم، به فرمان خداوند از همه کسانی که می توانند و استطاعت شرکت در این کنگره عظیم الهی- مردمی را دارند، نموده است.\nزیارت حج، یک سفر خود سازی و تهذیب نفس و ارتقای درجه معرفت و شناخت و عشق به حق و گردیدن به گِرد مرکزیّت توحید است.\nدر این سرزمین بعثت و حریم قدسی خدا قبله مسلمین و مطاف یکتاپرستان است، بی اجازه نمی توان وارد شد و بی دعوت نمی توان رفت. اجازه، همان دعوت عام الهی است و آمادگی برای ورود، همان «لبّیک» است. بدون احرام، از میقات نمی توان وارد این سرزمین شد. در هر وقت از سال که\n1- المحجهالبیضاء، ج 2، ص 154.\nباشد، هر که و از هر کجا که باشد، برای ورود به این سرزمین مطهّر و حریم حرم دوست، باید «مُحرِم» شد و لبّیک گفت و قدم صدق بر آن نهاد. چرا که سر در کوی دوست سپردن و در مطافِ حق گردیدن است.\nخدا، زایر را دعوت کرده و اجازه ورود و حضور در میقات و مطاف و حرم داده است؛ چه مقام والا و توفیق بزرگی!\nبه تعبیر لطیف و زیبای حضرت امام خمینی رحمه الله:\n«... سفر حج، سفر کسب نیست. سفر تحصیل دنیا نیست.\nسفر الی اللَّه است. شما دارید به طرف خانه خدا می روید.\nتمام اموری که انجام می دهید به طور الهیّت باید باشد.\nسفرتان اینجا که شروع می شود سفر به سوی خدای تبارک و تعالی است. باید مانند انبیا علیهم السلام و بزرگان دین ما که تمام زمان حیاتشان مسافرتشان الی اللَّه بوده است و از آن چیزی که در برنامه وصول الی اللَّه بوده است یک قدم تخلّف نمی کردند. شما هم وفود الی اللَّه داشته باشید و در میقات که می روید، لبّیک به خدا می گویید. یعنی تو دعوت کردی، و ما هم اجابت ...» (1)\nدر میان جمعی که به دیدار خانه می روند، بعضی هم به صاحبخانه می اندیشند. «او خانه همی جوید و من صاحب خانه» و رابط در این میان «دل» است و وادیِ سفر، عشق و عرفان.\n1- کتابِ حج مجموعه مقالات، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، ص 33.\nزیارت حج و ادب باطنی\nوقتی که حج، حضور در میقاتِ ربّ است، وقتی شرکت در ضیافه اللَّه است، وقتی لبّیک گفتن به ندای ابراهیم علیه السلام و دعوتِ خداوند است، پس حاجی باید به تناسبِ «مقام»، خود را مهیّای این «بارعام» سازد.\nدر مورد ادب باطنی حج، امام صادق علیه السلام فرموده است:\n«اذا اردْتَ الحَجَّ فَجَرِّدْ قَلبَکَ للَّهِ مِنْ قَبْلِ عَزْمِکَ مِنْ کُلِّ شاغِلٍ وَحِجابِ کُلِّ حجابٍ وَفوِّض امورَک کلها الی خالقِک وتوکّلْ علیه فی جمیع ما یَظهُر من حرکاتک وَسَکَناتِک ...». (1)\nدل را در هنگام و هنگامه حج برای خدا مجرد ساختن و از هر حجابی و شاغلی آزاد ساختن، همه امور را به خدا سپردن و در تمام حرکات و سکنات، بر او توکّل داشتن ...\nبا پوشیدن جامه احرام، جامه های گناه را باید زمین ریخت و با غسل احرام، گناهان را شستشو کرد و توبه نمود و با احرام بستن، با خدا باید تجدید پیمان نمود و با گفتن «لبّیک»، از صمیم جان به ندای دعوتِ خدا و ابراهیم پاسخ گفت و با ورود به حرم، خود را در حریم حرمت الهی دیدو با سعی و طواف، خود راخدایی ساخت و بین خوف و رجا بود. باید با رمی جمرات، شیطانهای نهان و آشکار و درونی و بیرونی را طرد کرد و با قربانی گوسفند، نفسْ سرکش را قربانی کرد و کشت و ... به میقات دوست رفت و در مِنای معرفت مقیم شد و در\n1- بحارالأنوار، ج 99، ص 124.\nپرتو هدایت خدا قرار گرفت و بهتر از پیش شد.\nحج، همرنگ شدن با خالصان و پاکان و هماهنگ شدن با فرشتگان و کرّوبیان است.\nکعبه و قبله را از نزدیک دیدن و جهت و وجهه عمل را مشاهده کردن است. زیارتِ کعبه ای است که به فرمان خدا همه روزه و در کارهای عبادی، روی بدان سو می کنیم و چهره، به طرف «مسجدالحرام» می گیریم.\n«مکّه»، سرزمین خاطره ها\nکجای «حج» را می توان یافت که نشان از کسی، حادثه ای، خاطره ای نداشته باشد؟\nکدام عمل حج است که منقطع از ریشه ای در تاریخ باشد؟\nزیارت حج، برداشتن گام بلندی است بر فراز چندین هزار سال و شنیدن تاریخ زمان ابراهیم علیه السلام است در امروز، و دیدن آثار هزاره های ایمان واعتقاد و عشق و ایثار است، در میان این همه آثار رنگارنگ و ثابت و متغیّر و جدید و قدیم ...\nحج، یافتن تاریخ در جغرافی است. حج، تاریخ مجسّم و عینیّت یافته است. حج، تجسّم تاریخ توحید است.\nزیارت این میعادگاه، مروری است بر یک تاریخ کهن و سرشار از معرفت و فرهنگ و تعالیم، لیکن، احیای خاطرات این دیار و این مرور آموزنده و سیر پربار، برای کسی است که با جزئیّات تاریخ و حوادث و خاطره های نهفته در سنگ سنگ این شهر و گوشه گوشه این منطقه، آشنا باشد. آنچه شور\nآفرین و احساس برانگیز است، دانستن رخدادها و خاطره هاست.\nالهام گرفتن از زیارت حج و احیای خاطرات مقدّس و بزرگ این سرزمین مبتنی بر شناخت تاریخ است. هر اندازه که با تاریخ بشری و تاریخ ادیان توحیدی و انبیای الهی و بخصوص با تاریخ اسلام و حیات پیامبر صلی الله علیه و آله بیشتر آشنا باشیم، حج برای ما پرمعنی تر و گیراتر و خاطره انگیزتر خواهد بود.\nکعبه، با زندگی حضرت ابراهیم، پیوند دارد.\nیادآور بنای این مسجد و کعبه عزیز، به دست ابراهیم و اسماعیل است.\nیادآور تلاش هاجر و سعی او در فاصله دو کوهِ صفا و مروه و جوشیدن چشمه زمزم از زیر پای اسماعیل است.\nدر حج، حاجی به صورت و نقش ابراهیم علیه السلام عمل می کند.\nگاهی چاقو در دست، قربانی می کند، ابراهیم وار، در ذبح اسماعیلش؛ گاهی در طرد شیطان، رمی جمرات می کند و به آن سمبلهای تجسّم ابلیس سنگ ریزه پرتاب می کند؛ گاهی با پوشیدن لباس احرام، کفن پوش می شود؛ و گاهی در نقش هاجر و به یاد او، هفت بار بین صفا و مروه سعی می کند.\nکعبه، یادآور دو بت شکن بزرگ تاریخ است: یکی ابراهیم، قهرمان توحید، که سازنده این بنای کهن توحیدی است، و دیگری علی علیه السلام که در فتح مکّه، پای بر دوش پیامبر نهاد و کعبه را از لوثِ بتها تطهیر کرد.\nکعبه، هم مبدأ امامت است [میلاد علی علیه السلام در آن] و هم\nمنتها و فرجام امامت است [تکیه گاه حضرت مهدی (عج) هنگام ظهور].\nجای پای حضرت ابراهیم علیه السلام در مسجدالحرام است (مقام ابراهیم)\nجای قدمهای پیامبر و ائمّه و امام زمان در این مسجد است.\nحجرالأسود را پیامبر و اولیای خدا بوسیده و بر آن دست کشیده اند.\nحج، یادآور حجّ نیمه تمام امام حسین علیه السلام و عزیمت به شهادتگاه کربلاست.\nکعبه، یادآور نزول سوره فیل و نابودی قوم ابرهه در سوءِقصد به این خانه است.\nمسجدالحرام، ناله های جانسوز زین العابدین علیه السلام را به همراه دارد.\nمسجدالحرام، جایی است که پیامبر در آنجا نماز خوانده و امامان معصوم در آنجا عبادت کرده اند.\nحجرالأسود، تبرّک یافته لمس و مسح و بوسه طیّبین و طاهرین و معصومین است.\nعرفات، عشق و شور و عرفانِ حسین بن علی علیه السلام را در دامنه «جبل الرّحمه» تداعی می کند.\nحج فرصتی برای آشنایی با ملّتها و ملّیّتها، نژادها، شخصیّتها و مردم گوناگون است. در حدیثی به نتایج فرهنگی زیارت خانه خدا و سفر حج اشاره شده و امام رضا علیه السلام\n«... مَعَ ما فیه مِنَ التفقّهِ ونقل اخبار الأئمّهِ الی کلّ صُقعٍ وَناحیهٍ ...» (1)\nو اشاره به تفّقه و دین شناسی و شناخت مکتب و گسترش فرهنگ اهل بیت به هر طرف شده است.\nدر بیست و پنج روز مسافرت و زیارت حج، می توان به اندازه بیست و پنج سال تجربه اندوخت و تاریخ 23 ساله اسلام را در 23 روز حج شناخت.\nدر مسجدالحرام، قبر حضرت اسماعیل و مادرش هاجر در «حجراسماعیل» است.\nبنا به روایاتی، قبر هفتاد نفر از انبیا در مسجدالحرام، بین رکن یمانی و حجرالأسود است. و نیز قبر حضرتِ صالح علیه السلام در آنجاست.\nدر قبرستانِ ابوطالب (قبرستان معلّی) در مکّه، قبور بزرگان بسیاری از جمله عبد مناف، عبدالمطلّب، ابوطالب، خدیجه کبری و ... قرار دارد.\nدر اطراف مکّه هم قبر کسانی چون میمونه همسر پیامبر و آمنه مادر آن حضرت و عبداللَّه بن عبّاس و حسین بن علی (شهید فخّ) قرار دارد.\nهمچنین مرقدبسیاری از عالمان دین و بزرگان جهان اسلام در این شهر است.\n1- بحارالانوار، ج 99، ص 41.\nدیدار این اماکن، برای کسانی که محبّت اولیای دین را در دل داشته باشند، بسیار مفید و مسرّت بخش و دارای الهام و آموزش است. در سفر حج، می توان رهتوشه های بسیاری برداشت و به فیض های بزرگی رسید و سوغاتهای گرانبهایی آورد، همچون: ایمان، هجرت، زهد، وحدت، معرفت، اخلاص، شناخت اقوام و ملل، یافتنِ عِدّه و عُدّه، گسترش افق دید، وسعت جهانبینی، شناخت عینیِ آثار و اخبار رسول اللَّه و ائمه و انبیا، اینهاست سوغات گرانبهای این سفر.\nالهام گرفتن از این خاطرات، بسی ارجمند است.\nاهمّیت اجتماعی- سیاسی حج، که دیگر جای خود دارد و از موضوع این نوشته خارج است، ولی به اندازه ای است که عمود تقویت کننده مکتب است و به فرموده امام صادق علیه السلام:\n«اگر خانه خدا، بی زایر شود و فریضه مهمّ حج تعطیل گردد، مقام رهبری و امام، حتماً باید مردم را به آن الزام کند و هزینه هم بپردازد.»\nسفر حج، سفری است مایه ریاضت نفس و اطاعت مالی و عبادت بدنی و پرستش قولی و فعلی.\nمکّه، خانه ای است برای «خدا» و «مردم»، «بیت اللَّه» است و «وُضِع للناس».\nکعبه خانه ای است، برای «قیام» نه خوابیدن، (قیاماً للناس)\nو برای سعی، نه سکون.\nدر زیارت حج، سلاح اندیشه و نیروی عشق، در\nکنار هم اند.\nو حج، فراموش کردنِ «خود» در راه «خدا» است.\nذوب شدنِ «من» ها در «ما» است.\nو زایر این خانه، به خلوص و عبودیّت می رسد.\n«مدینه»، شهر پیامبر\nمدینه شهر پیامبر است؛\nشهری که رسول خدا، ده سال از عمر خویش را در این دیار گذرانده است،\nشهر مهاجر و انصار، شهر اوس و خزرج،\nشهر «بدر» و «احد» و «احزاب»،\nشهر «بقیع» و مسجدالنبی و کوچه بنی هاشم.\nشهری که با وحی و نزول قرآن آباد شده است و محلّ فرود و عروج جبرئیل و فرشتگان بوده است.\nدر و دیوار و زمین و فضایش مقدّس است و تربت پاکش، پیکر پیامبر را دربردارد.\nشهری که مرکز نشر و گسترش اسلام بوده و به خاطر رسول اللَّه، شایسته هرگونه حرمت گزاری و تقدیر و تقدیس است.\nشهری که دیوارهایش، کوچه ها و گذرهایش، یادآور دوران حیات پیامبر و ائمّه است.\nشهری که پیامبر به سویش هجرت کرد و آنجا را خانه خویش قرار داد. فرایض و احکام خدا را در همین جا بیان کرد، با دشمنان خدا از همین پایگاه، جهاد کرد.\nدر مدینه، فقط با یک شهر قدیمی- گرچه آراسته به مظاهر تمدّن جدید- رو به رو نیستیم. بلکه با تاریخ اسلام مواجهیم، با فرهنگ قرآنی و صدر اسلام رو به رو هستیم.\nمدینه تجسّمی از بسیاری حوادث تلخ و شیرین است که در صدر اسلام اتفاق افتاده است.\nمدینه، «مدینهالنبی» است، شهر پیامبر. در جای جای این شهر، آثار گامهای پیامبر را می بینی، در این شهر آهسته قدم بردار، که قدم جای پای پیامبر می گذاری.\nبا تأمّل و درنگ در این شهر به زیارت بپرداز، که با یادگارهای معنوی پیامبر رو به رو هستی.\nبه توصیه و رهنمود مرحوم نراقی:\n«در مدینه، هنگام به یادآور راه رفتن و قدم برداشتن پیامبر صلی الله علیه و آله را در گذرگاههای این شهر. به یادآور وقار و آرامش پیامبر را و خشوع و خضوعش را در پیشگاه عظمت پروردگار، تصوّر کن و به یادآور که چگونه خداوند یاد بزرگ و معرفت والای خود را در قلب آن حضرت جای داد و یاد آن حضرت را در کنار یاد خدا نهاد و کلام خود را بر او نازل کرد و «روح الأمین» و فرشتگان مقرّب دیگر را بر او فرود آورد ... آنگاه به یاد بیاور منّتی را که خداوند بر اصحاب او نهاد و آنان را به همنشینی و دیدار چهره اش و شنیدن کلامش موفّق ساخت و افسوس بخور بر اینکه توفیقِ زیارت او را نداشته ای.\nآنگاه با تضرّع، از خداوند بخواه که در آخرت، از همنشینی با آن حضرت محرومت نسازد و در این باره، امید فراوان داشته باش، چرا که خداوند، نعمت ایمان را به\nتو ارزانی داشته و به خاطر «زیارت» او و شوق دیدارش تو را از خانه به سوی مزار او بیرون آورده است ...» (1)\nدرک «موقعیّت»، بیشتر به پیدا کردن «حال» کمک می کند.\nدانستن جزئیات و خاطرات و حوادث تاریخی مربوط به هر زیارتگاه و هر شهر، سبب می شود که زایر از زیارتش و مسافر از سفرش لذّت معنوی بیشتری ببرد.\nدر مدینه نیز اینگونه باید باشی. باید بدانی که در کجایی و به کجا آمده ای و بر سر این آب و خاک و شهر مقدّس چه آمده و چه گذشته است.\nتاریخ اینجا کمک خوبی به تو می کند. شناخت مدینه و اطرافش و حوادثش الهام بخش است.\nدر مدینه، غیر از حرم خود پیامبر که مدفن آن وجود پاک و آن دُرّ یکتای وجود است، و غیر از قبر بی نشان حضرت فاطمه علیه السلام که به قول معروف و مشهور، در همان «روضه نبوی» است، قبرستان بقیع وجود دارد. قداست و حرمت این مزارها و مشاهد، نزد هر مسلمان قدرشناس و اهل معرفت همچنان باقی است.\nدر قبرستان بقیع، غیر از مزار و مدفنِ ساده و غریب چهار امام معصوم شیعه (امام حسن مجتبی، امام زین العابدین، امام\n1- نراقی، جامع السعادات، ج 3، ص 401.\nباقر و امام صادق علیهم السلام) قبر این چهره های گرامی نیز وجود دارد:\nعبداللَّه، پدر پیامبر- عباس، عموی پیامبر- ابراهیم، پسر پیامبر- صفیه، عمه پیامبر- زینب و ام کلثوم و رقیّه، دختران پیامبر- فاطمه زهرا (طبق بعضی نقلها)- حلیمه سعدیّه، دایه پیامبر- فاطمه بنت اسد، مادر امیرالمؤمنین- عقیل، برادر امیرالمؤمنین- تعدادی از همسران رسول خدا، تعدادی از صحابه و تابعین، همچون: مقداد، جابربن عبداللَّه انصاری، مالک اشتر، عثمان بن مظعون، سعدبن معاذ، ابن مسعود، محمّد حنفیّه و ... (1)\nدر اطراف مدینه، در «ربذه»، قبر ابوذر غفاری است، آن صحابی پاکباز شهید؛ و در جای دیگر مدفنِ محمّد نفس زکیّه است.\nدر کنار کوه احد، آنجا که جنگ معروف پیامبر با مشرکین اتّفاق افتاد، شخصیّتهای بارزی چون حمزه سیدالشهدا، عبداللَّه بن جحش، مصعب بن عمیر، حارث بن انس، رفاعه، حنظله و شهدای دیگر احد- که تعدادشان به هفتاد می رسد- مدفونند.\nدر احادیث ما، هنگام زیارت مدینه به دیدار این آثار و نشانها دستور داده شده است. در حدیثی امام صادق علیه السلام به یکی از اصحاب می فرماید: در مدینه، از مسجد «قُبا» شروع کن، در آن نماز و دعا بخوان و در محلّ سکونت و نمازخانه پیامبر نماز بگزار. به سوی احد رفته و در مسجد آنجا نماز\n1- محمد هاشم خراسانی، منتخب التواریخ، صص 104- 101.\nبخوان و بر مدفن حمزه بگذر و بر او سلام بده، بر قبور شهدا بگذر، کنار آنها ایستاده و بگو: «سلام بر اهل دیار. شما پیشاهنگ مایید و ما به شما خواهیم پیوست ...» (1)\nزیارت قبور اولیای دین، هم از جنبه اخلاقی و تربیتی سازنده است و هم برای آخرتمان ذخیره جاوید است.\nپیامبر اسلام فرموده است: «هر کس حسن بن علی علیه السلام را در بقیع زیارت کند، گامش بر صراط استوار خواهد بود، آن روز که قدمها می لغزند ...» (2)\nبر درگه و آستان «احمد»\n«قبّه خضراءِ» که بر مرقد پیامبر است، نگین سبز و درخشان مدینه است.\nاعتبار و شرف مدینه به این است که حبیب خدا و رسول آخرین و شفیع امّت در آن است. گنبد سبز حرم، نشان آن معنویّت و عرفان نبوی است که جاذبه اش دلها را می رباید.\nآرزوی دیرینه هر مسلمان و عشق برتر آحاد امّت آن است که روزی به زیارت آن مرقد پاک و آن تربت مبارک نایل شوند.\nجلوه وجود آن حضرت، از ورای بیش از هزار و چهارصد سال می درخشد و دیده ها را جذب و خِردها را مدهوش و جانها را شیفته می سازد.\nزیارت آن پیامبر، فرض مسلمانی و شرط ادب و مقتضای\n1- وسائل الشیعه، ج 10، ص 276، حدیث 2.\n2- بحارالأنوار، ج 100، ص 145.\nعقل و فرمان عشق است.\nپیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: «هر کس مرا یایکی از ذرّیه ام را زیارت کند، من هم روز قیامت زیارتش کرده و از هراسهای آن روز، نجاتش می دهم». (1)\nامام باقر علیه السلام فرمود: «زیارت قبر پیامبر، برابر با پاداش یک حجّ مقبول، همراه با پیامبر است». (2) «پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: «یا علی! هر کس مرا، یا تو را، یا دو فرزندت- حسن و حسین- را، در حال حیاتمان یا پس از مرگمان زیارت کند، ضامن می شوم که او را از هول و وحشتهای قیامت خلاص کرده و در درجات خویش، همراه خود سازم.» (3)\nامام صادق علیه السلام فرمود: «در حرم پیامبر، برترین جایی که نماز در آن خوانده شود، نزدیک قبر است. هرگاه وارد مدینه شدی و به مسجد پیامبر رفتی، از قبر پیامبر شروع کن، بایست و بر پیامبر سلام بده و بر رسالت و ابلاغ، بر او گواهی ده ...» (4)\nاز آداب ظاهری و باطنی زیارت پیامبر و ائمّه، سخن شهید اوّل در دروس را نقل می کنیم که مرحوم علّامه مجلسی نقل کرده است. خلاصه آن چنین است:\n1- همان، ص 123؛ وسائل الشیعه، ج 10، ص 259.\n2- همان، ص 123.\n3- وسائل الشیعه، ج 10، ص 267، حدیث 16.\n4- بحار الأنوار، ج 99، ص 378.\n«- قبل از ورود به زیارتگاه، غسل کردن و با طهارت بودن،\n- با لباسهای پاکیزه و بوی خوش زیارت کردن،\n- بر درگاه حرم ایستادن و دعا خواندن و اجازه ورود خواستن و اگر رقّت قلب حاصل شد، آنگاه وارد شد،\n- در برابر ضریح ایستادن و زیارتنامه خواندن،\n- گونه راست و چپ صورت را بر ضریح نهادن و با تضرّع، از خدا حاجت خواستن،\n- صاحب قبر را برای برآمدن حاجت و رفع نیاز، شفیع قرار دادن،\n- دو رکعت نماز زیارت خواندن و دعاهای منقول را خواندن و تلاوت قرآن،\n- حضور قلب داشتن در تمام مراحل و نیز توبه و استغفار و صدقه دادن به نیازمندان و تکریم خادمین مزار ...» (1)\nو خلاصه ... خود را در محضر رسول اللَّه دیدن و ادب شایسته مقام را دانستن و به کار گرفتن.\nبی شک، همان آداب ظاهری نیز به حصول توجّه قلبی و ادب باطنی کمک می کند و کیفیّت زیارت کردن و جزئیّات زیارت خواندن و این تشرّف و دیدار معنوی را نیز باید از خود اولیای دین آموخت.\nپا به پای عالمانِ فرزانه\nروح همان ارتباط معنوی داشتن و رابطه قلبی پیدا\n1- همان، ج 100، ص 134.\nکردن با امام است.\nپیدا کردنِ «حال» در در گرو معرفت و علاقه است.\nیافتن خشوع و خضوع در مزار پیامبر و امامان، در سایه توجّه و التفات به موقف و جایگاه و مقام است.\nعارفان به عظمت پیامبر و امام، آگاهانه تر زیارت می کنند.\nبا «حضور» شان تکلّم می کنند. با «نگاه» شان حرف می زنند.\nبا اشگشان در حرم سخن می گویند و هدیه دل و دین نثار می کنند.\nآن «حال» که دارند، دیدنی است نه گفتنی، یافتنی است، نه بافتنی، چشیدنی است، نه شنیدنی،\nلذّت آن دیدار نه به بیان می آید و نه در وصف می گنجد و نه قابل انتقال به دیگری است.\nوقتی چنین رابطه ای حکمفرما باشد، بی قراری در وقت زیارت و التهاب درونی هنگام حضور یافتن در حرم امری عادی می شود. و اگر چنین نشود جای تعجّب است.\nبی اختیار شدن هنگام تشرّف به حرم، و دل را به دلدار سپردن و انقلاب روحی پیدا کردن و مجذوب مقام و معنویّت پیامبر و امام شدن، از ویژگیهای زایری است که به نهایت معرفت و اوج شناخت و حدّ اعلای عشق و شیفتگی رسیده باشد.\nدر حالات علمای بزرگی همچون شیخ آقابزرگ تهرانی، علّامه امینی، مرحوم آشتیانی و دیگران، اینگونه حالات\nروحی نقل شده است.\nحتّی گاهی این جذبه و شوق و انقلاب روحی تا حدّی است که زایر نمی تواند وارد حرم شود و برق تجلیّات الهی که از طریق اهل بیت و امام معصوم و واسطه های فیض الهی می رسد، زائر عارف را می گیرد و بی اختیار می کند. چنین احساس می کند که در حالِ حیات اوست، در دیدار، حالتی پیدا می شود که گویا می بیند، و مشاهده حضوری دست می دهد، این حالت را از نوع و کیفیّت زیارت و خصوصیّات تشرّف عالمان فرزانه می توان دریافت. هدفشان که فقط زیارت امام است و مقصدشان تشرّف است، از حالاتشان نمودار است. اینگونه عارفان و عالمان در مسیر زیارت و در طول راه و هنگام رفتن به زیارت حرم، مشغول چیزهای دیگر نمی شوند، دل به جاذبه دیگر نمی سپرند، و با توجّه کامل، رو به سوی مرقد و حرم می روند و با ولیّ خدا و مولای خود، به راز دل گویی و نجوا می پردازند.\nبه نقل یکی از فضلا که شاهد عینی بوده است: «در حرم حضرت امیر، علّامه امینی، دعای «ابو حمزه ثمالی» را می خواند، افراد در حرم منقلب می شدند، دست از زیارت می کشیدند و به زیارتِ او گوش می کردند.»\nامام خمینی رحمه الله که در همه اوصاف و برخوردها و عملکردها و موضعگیری ها و اخلاقیات و ... الگو و نمونه بودند و نظمی دقیق بر کارشان، همیشه حاکم بود، در مسأله زیارت حضرت امیر علیه السلام هم در نجف، این خصوصیّت را داشتند.\nپیوند حجّ و زیارت با رهبری\n«تمامیّت حج، دیدار امام است»\nدر مسأله ترویج و احیای فرهنگ اهل بیت علیهم السلام از جمله سنگرها و پایگاههایی که می توانست- و باید- نقش عظیم و سرنوشت سازی داشته باشد، «حج» و زیارت خانه خدا بود.\nاعتقاد داشتن به امامت ائمّه معصوم و التزام به رهبری آنان، در همه ابعاد مکتب و فروعِ دین، نقش اساسی دارد و مسائل اسلام، تنها در ارتباط با امامت و اعتقاد به رهبری و ولایتِ امام معصوم یا جانشینان اوست که در جهت صحیح خویش، سیر می کند، ولی از این میان، به فریضه بزرگِ «حج» می پردازیم که با بحث «زیارت»، تناسب و پیوند دارد و «مکّه»، خود، یکی از زیارتگاههای بزرگ اسلامی است و کعبه مقدّس و حرم خدا و رسول، از مزارهای بسیار شریف و پرارج، در نظر همه مذاهب و فرقه های اسلامی و ملّیتهای مختلف این «امّت عظیم» است.\nامام و ولیّ خدا می تواند با دادنِ جهت صحیح به حج، این تجمّع بی نظیر و کنگره عظیم سالانه را به کانونی فعّال، در\nجهت هدایت و وحدت مسلمین و اتحاد قوا و صفوف و قلوب، در برابر دشمن تبدیل کند و از آن مرکزیّتی برای رشد فرهنگ دینی و تعلیمات اسلام پدید آورد.\nرهبر کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی رحمه الله، در مورد ابعاد سیاسی و اجتماعیِ عباداتی همچون «نماز» و «حج» که مربوط به زندگی دنیوی انسانهاست، می فرماید:\n«... مسلمانان، از جهات اجتماعی- سیاسیِ این عبادات، غافل شده اند و بخصوص در اجتماع حج، که مهبط وحی و خاستگاه اسلام است از برکات این تجمّع، متأسفانه غافل اند. اجتماعی که شارع مقدّس اسلام، به آسانی و به صورتی فراهم کرده که برای ملّتها و دولتهای دیگر، جز با تلاشی بزرگ و صرف بودجه ای هنگفت، امکان پذیر نیست. و اگر مسلمین رشد سیاسی و اجتماعی داشتند، از راه تبادل افکار و تفاهم و اندیشیدن در نیازهای سیاسی- اجتماعی و قوانین اقتصادی و حقوقی و اجتماعی و سیاسی به حلّ بسیاری از مشکلات و مسائل مورد ابتلای خود موفّق می شدند و آنگاه دیده می شد که اسلام، برخلاف تصوّر بسیاری از جوانان و بلکه پیرمردان اسلام، که تحت تأثیر تبلیغاتِ شوم و مسموم و مستمرّ بیگانه و عمّالشان در طول تاریخ، قرار گرفته اند، تنها در عبادت و اخلاق، خلاصه نمی شود. این تبلیغات دامنه دار اجانب، برای آن بوده است که اسلام و منتسبین به اسلام را از چشم جوانان و دانشجویانِ علوم جدید، بیندازند ...» (1)\nحج، تنها یک عبادت نیست که به هر صورت، انجام گیرد.\n1- امام خمینی، کتاب البیع، چاپ اسماعیلیان، ج 2، ص 460.\nفلسفه و اهداف این مناسک مهمّ، اگر درست شناخته و پیگیری و پیاده شود، آنگاه، «ادا» شده است. در حج، مهمّ، «اقامه» آن است، برپا داشتن!\nپس روح حج، امامت است و این عبادت، تنها در پیوند با رهبری است که سیاست صحیح قرآن را پیاده خواهد کرد و کعبه، «قیاماًللناس» خواهد شد و منافع و سودهای عظیم این فریضه الهی، عاید مسلمانان خواهد گشت.»\nبُعد سیاسی این اجتماع عظیم، بخصوص در رابطه با رهبری، نباید مورد غفلت قرار گیرد. اگر حج فاقد این بُعد باشد، آن سود لازم را نخواهد داشت و نیروی عظیمی که در حج متمرکز و متبلور می شود، هدر و هرز خواهد رفت.\nامام امّت رحمه الله در بُعد سیاسی فریضه حج می فرماید:\n«... اجتماع حج، از امور بسیار سیاسی اسلام است که تمام طبقات مستطیع، که هر جای ایران اسلامی هستند، هر جای ممالک اسلامی هستند، جمع شوند، در هر سال در یک محلّی، ... این اجتماعات، اجتماعاتِ سیاسی است، اجتماعی است، باید در این اجتماعات، گویندگان، نویسندگان همه بلاد مسلمین در آنجا مسائل اسلام را، مسائل بلاد مسلمین را، گرفتاریهایی که دارند ... باید چه کنند.» (1)\nباز یافتنِ «حجّ»\nآنچه موجب عدم استفاده از حج شده است، نشناختن\n1- صحیفه نور، ج 9، ص 204 4/ 7/ 58\nفلسفه اجتماعی- سیاسیِ این اجتماع عظیم امت مسلمان است. در واقع، چیزی که امام، از آن به «گم کردنِ حج» تعبیر می کند و ضرورتِ بازیابی و پیدا کردن حج را مطرح می سازد:\n«... مسلمین، اگر حج را پیدا کنند، آن سیاستی را که در حج به کار رفته از طرفِ اسلام، همان را پیدا کنند، کافی است برای اینکه استقلال خودشان را پیدا کنند.» (1)\nچه سکّویی رفیعتر از مواقف حج؟!\nو چه بلندگویی رساتر از مسجدالحرام و مِنی و عرفات؟! ...\nحج، با وضعیّت اجتماعی و سرنوشت سیاسی مسلمین مرتبط است و حاکم بر حقِ اسلامی هم نمی تواند نسبت به آن بی تفاوت باشد از این رو، حج، برای احیای امر ائمه و نشر حق و دفاع از فضیلتها و مبارزه با طاغوتها، سنگری برای رهبری و ولایت است. هم امام مسلمین به آن توجّه دارد، و هم پیروان قرآن باید از آن، در جهتِ حق، بهره بگیرند.\nحج باید پیام آور وحدت و بیداری و تحکیم کننده آثار و اخبار و طرحها و برنامه های دینی و فرهنگی در «خطّ امامت» باشد. و این فریضه عبادی، بهره های سیاسی و اجتماعی داشته، زمینه را برای حاکم و جاری ساختن حق فراهم کند، و گرنه حج، حج نخواهد بود.\nاین اهداف، در زیارت حج، هم از طریق برخورد عینی و رابطه حضوری با امام معصوم در مراسم حج تحقّق پیدا می کند\n1- همان، ج 10، ص 116 11/ 8/ 58.\nو هم با الهام گیری از فرهنگ اهل بیت و علوم و معارف معصومین علیهم السلام از رهگذر این و هم از راه تبعیّت از جانشینان بر حق و شایسته ائمّه، در عصر غیبتِ حجّت خدا.\nشناخت شیوه عمل و سیره ائمه در این موضوع، ضروری و مفید است. ببینیم آنان در این باره چه می کرده و چه می گفته اند و رهنمودشان چه بوده است؟\nولایت امام، ارزش دهنده حج\nوقتی که امامان معصوم را، وارثان خلف و صالح پیامبر و احیاگر سنّت آن حضرت می دانیم، روشن است که «معالم دین» و سرمشق عمل و معارف اسلام و «چه باید کرد» ها را هم باید از آنان بگیریم و بیاموزیم.\nروح اعمال مذهبی و تکالیف شرعی، ولایت آنان است.\nنمی توان «ولایت» را تنها در محدوده محبّت قلبی و اعتقاد درونی خلاصه کرد. اگر تنها به حج آمدن و طواف و سعی بی هدف و بدون رابطه با امام و بدون پیوند با رهبری و ولایت باشد، فاقد ارزش است و به طواف و قربانی جاهلیّت می ماند و تکرار برخی اعمال بیهوده و بی محتوا و بی جهت و بی خط و بدون سازندگی است.\nابوحمزه ثمالی، از زبان امام باقر علیه السلام نقل می کند و می گوید:\nامام، در حالی که در آستانه دری مُشرِف به مسجدالحرام نشسته بود و مردم را در حال طواف می نگریست، به من گفت: ای ابا حمزه! این مردم به چه چیز امر شده اند؟\nمن ندانستم که در پاسخ، چه بگویم. حضرت فرمود:\n«انّما امِروا انْ یَطوفوا بهذه الأحجار، ثُمّ یأتونا فَیُعْلِمونا ولایَتَهم» (1)\nدر نقلِ محجهالبیضاءِ، این اضافه را دارد که:\nفَیُخبروُنا بولایتهم ویُعرِضوا عَلینا نَصرهم» (2)\nیعنی: مردم مأمور شده اند که این سنگها (ی کعبه) را طواف کنند، سپس پیشِ «ما» آمده و ولایت خود را به «ما» خبر دهند و اعلام کنند و یاری خویش را بر ما عرضه بدارند.\nقرآن کریم، از جمله تکالیف زایران حج را دور کردن و زدودن چرکها و آلودگی ها از خویش می شمارد (3) و این در سایه دیدار با امام میسّر است که الهام بخش خیر و تقوا و اخلاق شایسته و معارف والای دین است و پاک کننده دل و جان و فکر و ذهن. در آیه فوق، امام صادق علیه السلام، کلمه «تَفَث» را به دیدار و ملاقات امام تفسیر می کند: «التَّفَثُ لقی الأمام، یا: لِقاءُ الأمام.» (4)\nچرا که از این طریق، مناسک حج مسلیمن جهت یافته و در مسیر سازنده تری هدایت می شود.\nوقتی دیدار با امام در موسم حج، ضرورتی بزرگ و تکلیفی\n1- وسائل الشیعه، ج 10، ص 254، حدیث 9.\n2- المحجهالبیضاءِ، ج 2، ص 183؛ بحارالأنوار، ج 96 بیروتی، ص 374.\n3- سوره حج، آیه 29\n4- وسائل الشیعه، ج 10، ص 253، حدیث 3 و 4؛ تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 492.\nکامل کننده فریضه حج باشد، طبیعتاً باید امکان این دیدار هم باشد و امام هم در حج حضور داشته باشد.\nهم حضور فکری و فرهنگی و تبلیغی،\nهم حضور شخصی و عینی.\nحضور یافتن ائمّه در مراسم حج، نشانه دیگری از اهمیّت سیاسی این تجمّع عبادی است. بهره گیری از فرصتهای کم نظیر این ایام هم با حضور آنان، بهتر و بیشتر میسّر است.\nامامان شیعه در مراسم حج، فراوان حضور می یافتند.\nسفرهای متعدّد و پیاده امام حسن مجتبی علیه السلام به زیارت خانه خدا (1) و حضور امام زین العابدین علیه السلام در حج و شعر معروف فرزدق درباره آن حضرت، در پیش روی خلیفه فاسق، هشام بن عبدالملک، (2) و همچنین مسافرتهای ائمه دیگر و حضورشان در حج، زمینه این دیدارها را فراهم می کرده است.\nعلاوه بر عصر حضور ائمّه، در عصر غیبت هم- بنا به برخی روایات- حضرت حجّت، (سلام اللَّه علیه) همه ساله در مراسم شرکت می کند، هر چند به صورتی ناشناس که مردم عادی متوجّه آن نمی شوند.\nمحمدبن عثمان- یکی از سفرای چهارگانه و نایب خاص امام زمان- گفته است:\n«واللَّهِ انّ صاحبَ هذا الأمر یحضر الموسِمَ کلّ سنهٍ فَیری الناسَ وَیَعرِفُهم وَیَرَونه ولا یَعرِفونه.» (3)\n1- اربلی، کشف الغمه، ج 2، ص 183 و سفینهالبحار، ج 2، ماده «حسن»\n2- اعیان الشیعه، چاپ بیروت، ج 10، ص 269.\n3- بحار الأنوار، ج 52، ص 152، حدیث 4.\nکه گویای حضور همه ساله امام عصر در موسم حج است، به نحوی که مردم را می بیند و می شناسد و مردم او را می بینند ولی نمی شناسند.\n«یَفْقِدُ الناسُ امامَهم، یَشهدُ الموسِمَ فَیراهم وَلا یَرَونَه.» (1)\nمردم امام خویش را از دست می دهند- در عصر غیبت- و او در موسم حضور می یابد و آنان را می بیند ولی آنان وی را نمی بینند.\nتماس با امام در حج، اگر به عنوانِ متمّم حج و مایه تمامیّت و کمال این فریضه الهی بزرگ شمرده شده است، باید با فراهم بودن زمینه اش از سوی خود ائمّه باشد.\n«تمامُ الحجَّ لِقاءُ الامام»، (2)\nتمامیت حج، دیدار امام است.\nخود آن حضرت هم در مراسم و مواقف حج، حضور می یافته است تا امکان این برخورد و دیدار، میسّر باشد. گرچه، به خاطر شرایط خاص اجتماعی و سیاسی، این عمل به صورت ایده آل و مطلوب انجام نمی گرفت.\n1- کافی، ج 1، ص 337 و 339، حدیث 6؛ بحار الأنوار، ج 52، ص 151 و غیبت نعمانی ترجمه، چاپ دارالکتاب الأسلامیه، 1362 شمسی ص 204.\n2- وسائل الشیعه، ج 10، ص 254، حدیث 8 و 12؛ نورالثقلین، ج 1، ص 183؛ بحار الأنوار، ج 96، ص 374.\nمهمترین هدف در زیارت حج، در زمینه ارتباط و دیدار با امام و عرضه ولایت و نصرت، همان جهت یافتن اعمال و مناسک، در مسیر خداپسندانه است، که بدون آن، کارهای عبادی هم لغو و بیهوده و بی اجراست.\nاکسیر دگرگون ساز و روح بخش و ارزش آفرین «ولایت»، در همه امور اسلام، تکالیف و فروع دین و عبادات، لحاظ شده و شرط قبولی و پذیرفته شدنِ طاعاتِ انسان در پیشگاه خداست.\nامام باقر علیه السلام اعمال کسانی را که بدون بصیرت و معرفت و بدون پذیرش یک رهبری صحیح و امامتِ عدل معصوم، برگرد خانه طواف می کنند و در مراسم، به صورت یک امر تکراری و تقلیدی و بی روح، شرکت می کنند، به اعمال دوران جاهلیّت تشبیه کرده است.\nحجّی که در فکر و عمل فردی یک مسلمان اثر نداشته باشد، بی جان است.\nحجّی که در وضعیّت اجتماعی و سرنوشتِ عمومی مسلمین، نقش مثبت و هدایتگر نداشته باشد بی روح است و روح حج، «ولایت» است و در سایه آن است که تک تک اعمال و مناسک، جهت و محتوا و خط پیدا می کند و این فریضه، «حیات» و «حرکت» ایجاد می کند و زنده و سازنده می شود.\nبه خانه خدا رفتن هم باید از دری باشد که خدا قرار داده است، و آن در، اهل بیت معصوم پیامبر صلی الله علیه و آله اند که طاعتشان\nفرض، سخن و عملشان حجّت، و راه و روششان سند و سرمشق، برای تأسّی و پیروی است.\nاین بُعد حسّاس، یعنی سازندگی اجتماعی و رشد فکری و فرهنگی و گسترش خط آموزشی و معارف ائمّه در اقصا نقاط ممالک اسلامی نباید مورد غفلت قرار گیرد.\nحج، سنگر امام شناسی و بیعت با رهبری است.\nپیوند با ائمّه و پیمان با ولایت، و ربط دادن حج به زیارت و دیدار امام، همچنان که در حال حیات و زمان حضورشان مؤثّر و لازم و جهت دهنده بود، پس از شهادتشان هم- در عصر غیبت- این خط می بایست ادامه داشته باشد. عامل کمال یابی و ارزشمندشدن و مقبول شدنِ اعمال حج، همین زیارتِ ائمّه است.\nحج گزار مسلمان، با حضور برمرقد و تربت پیامبر و آل او در مدینه، اعلام می دارد که حج من در این خط است و نهایت راهم به این آستان ختم می شود و آن مناسک و شعایر و عبادات، در اینجا قبولی می یابد و امضا می شود و به ثبت می رسد.\n«اذا حَجَّ احدُکم فَلْیَخْتِم بزیارتنا لِانّ ذلکَ مِن تَمام الحجّ» (1)\n«هرگاه یکی از شما حج کرد، با زیارت ما آن را ختم کند، چرا که این، از تمامیّت حج است.\n1- وسائل الشیعه، ج 10، ص 254، حدیث 7؛ تفسیر نورالثقلین، ج 1، ص 183.\n«ابدَؤُا بِمکّه وَاخْتِموا بِنا» (1)\n«شروع زیارتتان به مکّه و ختم آن با زیارت ما باشد.»\nاین نوعی تکمیل این عبادت بزرگ و به امضا و ثبت رساندن انجام مناسک است و بیعتِ مجدّد با امامان و تحکیم رابطه با ولایتشان و تقویت مبانی دینی و مکتبی با رهبری صحیح.\nدر زمان حیاتشان، شرفیابی به حضورشان، و در دوره پس از شهادتشان یا عصر غیبت امام، تجدید عهد با مزار الهام بخششان، این فریضه، به کمال خود می رسد و روح می یابد.\nآن کس که به شناخت اسلام ناب و دینِ بی پیرایه، از طریق اهل بیت پیامبر، توفیق یافته است، سزاوار است در مسیر حق شناسی و حقگزاری، از یاد ائمّه غافل نباشد. مودّت اهل بیت، از سوی خداوند، اجر و مزد تلاشهای رسول اعظم اسلام قرار داده شده است: «قل لا اسئَلکُمُ علیه اجراً الّا المَودَّهَ فی القربی» (2)\nولی باز هم این پاداش، چیزی است که به خود ما باز می گردد نه به رسول. این ماییم که از طریق مودّت خاندان پیامبر و پذیرش امامت و ولایتشان و گوش فرادادن به هدایتها و راهنمایی هاشان، راه را بهتر می شناسیم و آگاهانه تر در مسیر خدا گام برمی داریم و به خداوند نزدیکتر می شویم.\n1- بحارالأنوار، ج 99، ص 373.\n2- شوری، آیه 23.\nبه زیارت ائمه رفتن و پیوند دادن زیارت خانه خدا به زیارت فرزندان راستین کعبه و مِنی و عرفات، نشان این حق شناسی و وفاداری به «حق» است که در این دودمان تجسّم و تبلور یافته است.\nولی باید دید که «زایر» کیست؟ و در چه حدّ و مرحله ای از شناخت و شعور و معرفت قرار دارد؟ و با چه انگیزه و محرّکی، آهنگ زیارتِ اولیاءِاللَّه می کند؟\nحج و استفاده سیاسی در تاریخ\nاسلام، هیچ زاویه ای را از دید خود، دور نگه نداشته است و به هر زمینه ای، به عنوانِ سازندگی، نگاهی عمیق کرده و برنامه ای خاص دارد. و ... از جمله، حج و مواقف آن.\nدریای عظیم انسانهای حج گزار، موجهای نیرومندی هم دارد و از این موجها باید استفاده کرد.\nحکومت اسلامی، در جهت حق به این موضوع می نگریسته است- و باید بنگرد- همچنان که حکّام غیرصالح و ناشایست هم از این موقعیّت سود می برده و سلطه باطل خویش را تثبیت می کرده اند.\nمسأله سرپرستیِ حجّاج و «امیرالحاج» بودن و تعیین کسی که سرپرستی زایران خدا را به عهده داشته باشد و هماهنگ کننده اعمال و هدایتگر مناسک و امامِ جمعه و جماعتِ حجّاج بیت اللَّه الحرام و نظم دهنده کوچ و وقوفِ مسلمانان در آن ایام باشد، یکی از شؤون حکومت اسلامی و\nاز مسائل مربوط به امامت و رهبری جامعه بوده و بُعد سیاسی و تبلیغی داشته است، به صورتی که در صدر اسلام، همه ساله یا خود خلیفه یا نماینده ای مخصوص از سوی خلیفه، این سِمَت و منصب را عهده دار می شده و سرپرستی زایران خدا در ایام حج و روز عید قربان و حرکت به سوی عرفات و مِنی و قربانگاه و نماز خواندن بر آنان، به او واگذار می شده است.\nاین امر، از سال هشتم هجری به بعد، به طور مداوم معمول شد.\nمواضع حکومت اسلامی هم در امور مختلف، با استفاده از این موقعیّت، رسماً ابلاغ می گردید. به عنوان نمونه، در سال نهم هجرت که پیامبر اسلام، ابوبکر را مأمور کرده بود که با مسلمین حج بگزارد، پس از عزیمت او، امیرالمؤمنین علی علیه السلام را درپی او، با مأموریّتی ویژه و حسّاس فرستاد که عبارت بود از تلاوتِ آیاتِ نخستین از سوره «توبه» برای مردم.\nحضرت امیر علیه السلام آیات مذکور را در عید قربان، در مِنی، در عقبه، با هیبت خاص و کیفیّت شکوهمندی، برای مردم خواند.\nمضمون آیات، اعلام برائت و بیزاری خدا و پیامبر از مشرکان، ممنوعیّت طواف مشرکان و برهنگان در خانه خدا، و تعیین موعدی چهارماهه برای صاحبان پیمان و نیز ممنوعیّت حضور شرک و مشرک در قلمرو کشور اسلامی بود. تلاوتِ این آیات در مراسم حج از زبان علی علیه السلام نوعی اعلامیّه و قطعنامه به حساب می آمد که تکلیف همگان را روشن می ساخت و حضور و وجود شرک را در حجاز «غیر رسمی» اعلام می کرد. آن\nاعلان عمومی و تلاوتِ آیات، نوعی تقویت مکتب و عظمت دین بود. چرا که حج، مظهر عظمت و شوکت دین است و موضعگیری علیه شرک، آن هم از موضع قدرت، دلیل توانمندی حکومت اسلام بود.\nبیدارگری در مراسم حج، همواره مورد نظر پیشوایان حق بوده است و از سوی دیگر، حکومتها هم از اهمیّت سیاسی این مجتمع، غافل نبوده اند.\nمنصبِ «امیرالحاج» و سرپرستی زایران خانه خدا در امور حج و احکام و مناسک، علاوه بر جنبه دینی، بُعد سیاسی هم داشته است و تعیین کسی از سوی حکومت برای پیشوایی مسلمانان در ایام حج، به عنوان حضور رسمی مقام حکومت و رهبری در مراسم حج تلقّی می شد. اگر خود خلیفه نبود، کسی از سوی دستگاه خلافت، مأمور این کار می شد.\nدر دوران خلافت و زمامداری حضرت امیر علیه السلام، سه سال عبداللَّه بن عباس این مسؤولیت را به عهده داشت، یک سال هم کارگزار حکومتی آن حضرت در مکّه، یعنی قُثم بن عباس طیّ ابلاغیه ای از سوی امام، مأمور شد حج را برای مردم «اقامه» کند.\nدر سال 131 هجری، ولیدبن عروه با استناد به یک نامه جعلی، به مکّه آمد و امور حجّ مسلمانان را به دست گرفت. (1)\nهمچنین منصُور دوانیقی، در سال 136 هجری، امیرالحاج\n1- مروج الذهب، ج 4، ص 305 و 306.\nمردم بود و در همان مراسم، از مردم به نفعِ خود بیعت گرفت. (1)\nدر سال 199 هجری، در ایّام خلافتِ مأمون عباسی، محمدبن داود بن عیسی به عنوانِ امیرالحاج با مردم حج گزارد.\nدر سال 202 هجری هم ابراهیم بن موسی بن جعفر، به عنوانِ اولین علوی از اولاد ابی طالب در تاریخ اسلام، بدون اینکه از سوی کسی ولایت و مأموریت یافته باشد، خود، با یک حرکت خشن نظامی، بر این سمت استیلا یافت و بر مردم حج گزارد و در مسجدالحرام، جمع زیادی را کشتار نمود. (2)\nدر سال 317 هجری هم که فتنه قرمطیان در مکّه پیش آمد، امیرالحاج آن سال، عمربن حسن بن عبدالعزیز بود، ولی با شورش قرامطه و کشتار فراوان مردم، باز حج مردم به هم خورد و حج آنان، بدونِ «امام» برگزار شد. (3)\nو ... از این نمونه ها در تاریخ اسلام فراوان است.\n2- همان، ص 309.\n3- همان، ص 312.\nزیارت و فلسفه «یاد»\n«مودّتِ» خاندان پیامبر، اجر رسالت آن حضرت است.\nوفاداری به «اهل بیت»، وفاداری به «حق» است.\nپیوند با «عترت» هم، پیوند با قرآن و اسلام است، که این هر دو وزنه سنگین و این «ثقلین»، مورد سفارش و تأکید فراوان رسول مکرّم اسلام بود.\n«زیارت»، قرار گرفتن در این مدار، چرخیدن برگرد این محور آموختن از این مکتب و سیراب شدن از این زمزم است.\nتلاشی که از نظر فرهنگی و اجتماعی، از سوی امامان شیعه انجام می گرفت، یکی هم سوق دادن امّت به سوی پیشوایان حق و خط اهل بیت بود تا با یادشان، با احیای نام و خاطره و فکر و تعالیمشان، راه، نمایانتر و هدف، روشنتر و راهنما آشکارتر گردد تا مردم گرفتارِ سرگردانی و حیرت و بلا تکلیفی نشوند.\nآل محمّد بیش از دیگران، بر گردن امّت پیامبر حق دارند، چرا که حیاتشان را در راه صلاح و اصلاح همین امت نهادند و به شهادت رسیدند، تا دین را زنده نگه دارند، هر چند با مرگ سرخ و سبز خویش ...\nاحیای فرهنگ شهادت، در برنامه عملی اولیای دین ما بود\nتا از این طریق، هم حقِ شهدای آل محمّد تا حدودی ادا شود و هم با پیوند و آشنایی با شهیدان این راه عملًا راهشان تداوم یابد.\nحضرت فاطمه علیها السلام قبر حمزه سیدالشهدا را زیارت می کرد، اصلاح می نمود، علامت می گذاشت، و هر دوسه روز یک بار، قبور شهدای احُد را زیارت می کرد، کنار مزار، نماز می خواند، می گریست و دعا می کرد و هر جمعه، قبر حضرت حمزه را دیدار کرده و نزدِ آن می گریست. (1)\nیاد شهدای احد را چگونه می توان زنده نگه داشت؟ جز با آمدن بر سر مزارشان و نشستن بر تربت پاکشان و اشک ریختن به یادشان و یادآوری حماسه ها و فداکاریهایشان؟!\nمرحوم صدوق، حضور بر مزار شهیدان احد را به عنوان مستحب می داند. (2) و در روایات، ضمن آنکه برای زایر مدینه، زیارت و دعا نزد قبور شهدا مستحب به شمار آمده است، نقل شده که پیامبر اسلام، هرگاه به زیارت شهیدان می رفت، خطاب به آنان می فرمود:\n«السلام علیکم بما صَبَرْتُم فَنِعمَ عُقبی الدّار» (3)\nحضرت علی علیه السلام به طور مکرّر به زیارت قبر فاطمه علیه السلام می رفت. حسین بن علی علیه السلام هنگامِ غروبِ هر جمعه، تربت\n1- وسائل الشیعه، ج 10، ص 279، حدیث 1 و 2؛ کشف الأرتیاب چاپ پنجم، ص 481.\n2- من لا یحضرهُ الفقیه، ج 1، ص 229.\n3- وسائل الشیعه، ج 10، ص 276.\nبرادرش امام مجتبی علیه السلام را زیارت می کرد. (1)\nمحمد حنفیه برای زیارت قبر امام حسن علیه السلام به بقیع می آمد و می گفت:\nسلام بر تو ای بازمانده مؤمنان و ای فرزند اولین مسلمان.\nچرا چنین نباشد، در حالی که تو سلاله هدایت و هم پیمان باتقوا و پنجمین نفر از اهل کسایی. دست رحمت تو را تغذیه کرده و در دامان اسلام تربیت شدی و از پستان ایمان شیر خوردی. تو در حال حیات و مرگ پاکیزه ای ... (2)\nزیارت مرقد سیدالشهدا علیه السلام بیش از همه مورد توجّه و عنایت ائمّه بود و به زایران آن کوی حق و دیار عشق، احترام زیادی می کردند.\nاوّلین زایر قبرحسین شهید، صحابی والا قدر پیامبر، جابربن عبداللَّه انصاری بود که به همراه عطیّه به زیارت نایل شد. نقل شده است که اسیران اهل بیت، پس از ماجراهای کربلا و بازگشت از سفر شام، در مسیرشان به مدینه از مأموران نگهبان خواستند تا آنان را از کربلا عبور دهند تا با قبر سیدالشهدا تجدید عهد نمایند. در همان موقعیّت بود که امام سجاد علیه السلام با جابر دیدار نمود. امام با جابر در این دیدار، که بر تربت شهیدان کربلا انجام گرفت، درباره حوادثِ تلخی که بر آنان گذشته بود، سخنها گفت، سپس به سوی مدینه رهسپار شدند. (3)\n1- وسائل الشیعه، ج 10، ص 317.\n2- بحار الأنوار، ج 97، ص 205.\n3- حیاه الأمام الحسین بن علی، ج 3، ص 422؛ وسائل الشیعه، ج 10، ص 374، حدیث 3. البته این نکته که این زیارت، در اربعین همان سال بوده یا سال بعد، بین مورخین دو نظر است.\nدعبل با قصیده بلند «مدارسُ آیاتٍ» که دفاعی جانانه و استوار از خط اهل بیت بود، حق را زنده کرد و دشمنان حق را کوبید و حتّی مأمون را بشدّت به خشم آورد و علی بن موسی الرضا علیه السلام را خشنود ساخت.\nاین خط کلّی و درخشان ائمّه است که مردم را با این «مزار» ها و مدفونین آنها آشنا کنند، تا از این طریق، مردم راه هدایت و نجات را بیابند و در بیراهه های ظلمانی نیفتند.\nآنچه دردآور است، «زیارت» های بی روح است.\nآنکه به حضور می رسد ولی خود را در حضور نمی یابد،\nآنکه به «حرم» می رود، امّا خود را «مَحرم» نمی یابد،\nآنکه به «حریم معنویّت» قدم می گذارد، امّا «حرمت معنی» را لمس نمی کند،\nآنکه از «مزار»، پا بیرون می گذارد ولی «حال» ش، «تحوّل» نمی یابد،\nآنکه دیدارش با امام معصوم و زیارت حرم پیشوایان دین، همچون دیدار از یک موزه و آثار باستانی است،\nچنین کسان، چگونه می توانند خود را «زایر» بنامند و بدانند؟!\nزایری که «شوق دیدار» در دل ندارد، چگونه لحظاتِ حضورش در کنار مرقد یک معصوم را، سرشار از صفا و\nمعنویّت و انس بیابد؟\nآنکه در حرم، به خواندنِ زیارتنامه می پردازد، بی آنکه بداند خطاب به حجّتِ خدا چه می گوید، چه تأثیری از زیارت خواهد یافت؟\nحضور تن و غیبتِ جان، مگر مفید است؟\nبدن، رو به ضریح، و قلب، پشت به امام، مگر «زیارت» محسوب می شود؟\nباید دید الگوها و اسوه ها چگونه زیارت می کردند، و زیارت را چگونه تلقّی می کردند که زیارتشان، تجدید عهد با امام و حضور در محضر او بود؟\nاشاره به چند نمونه از زیارت عالمان دین، سازنده و مفید است.\nدلباختگی مرحوم علّامه امینی (مؤلّف الغدیر) به مقام اهل بیت و معصومین، زبانزد خاص و عام بود. شور و شیدایی او نسبت به ائمّه، بویژه نسبت به حضرت امیر علیه السلام، در زندگیش، در آثار و تألیفاتش، در قلم و قدمش، در خطبه و منبرش، در اشک و زیارتش، مشهود بود.\nچنان با انقلاب حال، در حرم زیارت می خواند که دیگران را نیز منقلب می کرد و به همخوانی زیارت وامی داشت. از زیارتهای مرحوم امینی در حرم حضرت علی علیه السلام در نجف، نمونه های زیادی نقل می شود، که فعلًا بماند.\nمگر خداوند، محبّت حسین علیه السلام را در دل صاحبان ایمان قرار نداده، به گونه ای که شعله این عشق سوزان، خاموشی و\nسردی ندارد؟! ... به فرموده حضرت رسول صلی الله علیه و آله:\n«الا وانّ لِقَتلِ الحسین حرارهً فی قلوب المؤمنین لا تَبردُ ابداً» (1)\nو چه ایمانی سزاوارتر از ایمانِ «امینی»؟\nو چه دلی قابل تر از دلِ آن پروانه سوخته در آتش عشقِ «عترت»؟\nپس چرا نگرید و ننالد و اشک نریزد؟!\nیارب، چه چشمه ای است محبّت که من از آن یک قطره آب خوردم و دریا گریستم\nحضرت امام خمینی، در ایام اقامتش در نجف اشرف، هر شب به طور مداوم، به زیارتِ مرقد قطب ولایت، امیر مؤمنان علیه السلام می رفت و دیداری و تجدید عهدی و تحکیم میثاقی و اعلامِ حضوری! ...\nهم مسأله مداومت و استمرار ایشان در زیارت حائز اهمیّت بود و هم خضوع و حالتِ معنوی ایشان هنگام زیارت و در کنار مرقد معصومین، یا زیارت از راه دور.\n«... در اغلب ایّام زیارتی، در کنار قبر امام حسین 7 بودند.\nدر دهه عاشورا، هر روز، زیارتِ عاشورای معروفه را با صد مرتبه سلام و صد مرتبه لعن، می خواندند. بیش از پنجاه سال است که شاید کمتر اتّفاق افتاده باشد که فجر، طالع شود و چشم امام، در خواب بوده باشد ...» (2)\n1- جامع احادیث الشیعه، ج 12، ص 556.\n2- سرگذشتهای ویژه از زندگی امام خمینی، ج 1، ص 98.\nمرحوم علّامه طباطبائی، (مؤلّف المیزان) که علاقه شدید و محبّت خاصّی به عترت پیامبر و معصومین علیهم السلام داشت، از این جام محبّت بی نصیب نبود و از خصائص او، داشتن روح تعبد و ولای اهل بیت، همراه با فلسفه و عرفان بود.\nدر شیوه بزرگان عارف و صاحبدل، «زیارت»، گفتگو با حجّت خداوند در کنار مرقد اوست. آنچه مهمّ است، پیوند قلبی و ارتباط درونی است. نه فقط عبارتها را خواندن و گذشتن، بلکه با عنایت و توجّه به مضمون، درونمایه زیارتنامه ها را، هم با زبانِ حال و هم با زبان قال، بیان کردن و آشکار نمودن.\nدر حالات معنوی مرحوم میرزای شیرازی، صاحب فتوای مشهور در «تحریم تنباکو» نوشته اند:\n«... زیارتهایی را که در حرم امامان می خواند، در حرمها کتاب دعا با خود نمی برد، با اینکه مدّتی دراز، دعا و زیارت می خواند.» (1)\nمیرزای شیرازی حرفهایی برای گفتن داشت، هر چند توقّفش در حرم به طول می انجامید.\nباید از بزرگان دین آموخت، ادبِ حضور را، شیوه زیارت را، آداب تشرّف به حرم را، بها قائل شدن به دیدار معصوم را، ارج نهادن امامان به سایه مرقد امامان را.\n1- محمدرضا حکیمی، بیدارگران اقالیم قبله، ص 220.\nارزش هر کس، به قدر فهم و شعور و ادب و میزانِ «معرفتِ» اوست.\nنقش تربیتی زیارت\nامامان، اولیای خدا، انسانهای والا، شهیدان، و صدّیقان مثل آینه اند.\nائمّه، ملاک و معیارند، الگو واسوه اند.\nایستادن در برابر آیینه های فضیلت نما، «رذیلت» ها را هم خودبه خود می نمایاند و قرار گرفتن در مقابل آیینه های کمال، «نقص» ها را نشان می دهد.\n«زیارت»، نوعی حضور در برابر آینه است.\nخود را به «میزان» عرضه کردن و خود را به «محک» زدن و خود را با «الگو» و «مدل» سنجیدن است.\nوقتی ما در برابر یک معصوم و امام شهید قرار می گیریم، و در مزار پیشوایان دین، با شناخت و بصیرت حضور می یابیم و می دانیم که اینان، کمال مجسّم و عینیّتِ فضیلت، و جلوه ای از نور خدا و چشمه ای از فیض ربّ، و تبلوری از ایمان و خلوص و عبودیّت و پاکی اند، عظمتِ آنان، ما را متوجّه نقایصمان می کند، و پاکی آنان، ما را به آلودگی هایمان آشنا می سازد،\nمعنویّت و روحانیّت آنان، ما را به مادیّت و دنیاگراییمان واقف می گرداند،\n«طاعتِ» آنان، معصیت ما را روشن می نماید،\nنورانیّت آنان، تیره جانی و تاریکدلی ما را،\nصفای آنان، غلّ و غشّ ما را\nخداترسی آنان، هواپرستیِ ما را،\nتعالی روح و رتبه والایشان، تنزّل مقام و پستی منزل ما را.\n«زیارت»، زمینه ساز این تقابل و تقارن و مقایسه و محاسبه است و تا این سنجش انجام نگیرد، به کاستیهای اخلاقی و ضعفهای معنوی خود واقف نخواهیم شد. این است که زیارت را قرار گرفتن در برابر آیینه می دانیم.\nامامان، که «انسانهای برتر» ند، شخصیّتی دارند که حدّ و مرز تعالی انسان را نشان می دهند. انسان کامل بودن آنان، به ما نشان می دهد که تا کجاها می توان پر کشید و طیران کرد و کمال یافت.\nبه زیارتِ این اسوه ها رفتن، ما را به آن قلّه ای که باید برسیم، به آن حدّ و مرزی که باید قدم بگذاریم، و به آن مرتبه ای که باید نایل شویم، «راهنمایی» می کند. اولیای دین که زیارتشان بر ما فرض و لازم است، بیان کننده حدّ و مرز سیر صعودی انسانها در مسیر پاکی و طهارت و کمالند.\nدر تعبیراتی که در زیارتنامه هاست، این نشان دادن حدّ و مرز را می توان دید. از امامان معصوم، با کلمات و عناوینی یاد شده که در این باب، بسیار راهگشاست.\nمفاهیم و تعبیراتی همچون: «آیه»، «بیّنه»، «حجّت»، «گواه»، «شهید»، «صراط»، «راه»، «نشانه»، «راهنما»، «منار»، «امام»، «در»، «چراغ»، «نور»، «ستاره»، «ماه»،\n«خورشید»، «دلیل»، «پرچم»، «علامت»، و ... که در متون زیارتی دیده می شود، مبیّن این نکته است.\nدر مسائل اخلاقی و تربیتی، پیوند با نیکان و رابطه با صالحین و آشنایی با خانواده های ریشه دار و صاحب کرامت و شرف، سازنده است، به همان شکل که گسیختگی از تبار پاکان و بریدگی از ریشه های فرهنگی و اخلاقی، زمینه ساز فساد و گناه و بی مبالاتی و عدم تعهّد است.\nعاملی در جهت پیوند با صالحان، یا تقویت رابطه معنوی با وارستگان است، ایجاد رابطه (اگر نیست) و تحکیم پیوند (اگر هست).\nزایری که به دیدار یک ولیّ از اولیای خدا می رود،\nیا بر مزار امامی از ائمّه یا پیامبری از انبیا حاضر می شود،\nیا بوسه بر آستان پاک پیشوای شهیدی می زند، و «سلام» می دهد،\nیا به ادب و احترام، در پیش روی مرقد معصومین و صالحین و صدّیقین و شهدا می ایستد، به یاد گذشته فرهنگی و میراث فکری و ریشه های معنوی خویش می افتد و اهل صلاح و سداد می شود. این پیوندها و نسبتها و رابطه ها، انسان را در بستری از نیکی و عفاف و تعهّد قرار می دهد.\nخویشاوندی ها، همه اش نسبی و سببی نیست.\nزایر، مدّعی است که به خاندان پیامبر عشق می ورزد، با\nآنان رابطه و آشنایی دارد، از آنان است، با آنان است، آنان را می شناسد، با آنان هم ریشه و هم خانواده است. اهل یک مملکت و آبادی و خاک و خون اند. نشانه این پیوند هم، همین «زیارت» است،\n«زیارت»، یادآوری پیوندهای معنوی و خویشاوندی فکری و فرهنگی یک «مؤمن»، با اولیای خدا و پیشوایان دینی خود است و سازنده است. چرا که «یادآور» است. در زیارتنامه ها هم جزءِ در خواستها، تداوم این رابطه و تکرار این دیدار تقویت این پیوند در دنیا و آخرت می باشد.\nعلاقه به دیدار مجدّد، و قول با خدا و حجّت خدا برای «زیارتی دیگر» هم، در اصلاح نفس مؤثّر است.\nاساس تربیت روحی مسلمان، «ذکر خدا» است، و ریشه تباهی اخلاق، «غفلت» و «دوری» و «نسیان». اگر ائمّه معصوم، مقرّب درگاه پروردگارند، به خاطر آن است که «عبودیّت خدا» را در اوج متعالیش دارایند.\nاگر اسوه و الگوی مایند، برای آن است که در «تقوا» و «طاعت» خدا، سرآمد اهل روزگارند. زایری که در مرقد پاکشان، آستانه ادب می بوسد و به تکریم و احترام می پردازد، باید به یاد خدا افتد. چرا که «ائمّه»، واسطه خالق و خلق اند، راهِ منتهی به خدایند، آینه حق نمایند، زیارتشان، یادآور خداوند است.\nوقتی توجّه به خدا، نقش تربیتی و سازنده و بازدارنده از گناه دارد، این توجّه، در کنار مزار اولیای خدا بیشتر و شدیدتر است. پس زیارت باید بازدارنده از گناه باشد، چرا که در «زیارتگاه»، به ادای احترامِ امامی می ایستیم که عظمت و قداستش را مدیون بندگی خداست، مگر می شود کسی مدّعی عشق و محبّت دوستان خدا باشد، ولی راه و روشی و زندگی و عملی، برخلاف رضا و خواستِ آنان داشته باشد؟\nزیارت معصومین و مزار ائمّه و قبور اولیای خدا و امامزادگان، جدا از یاد خدا و منفصل از معنویّت و روحانیّت نیست. زایر هم، از این رهگذر، غنچه فطرتش را می شکوفاند و با یاد خدا و توجّه به معبود، دل را صفا می بخشد.\nنزدیکی به خدا هم، یکی دیگر از آثار سازندگی زیارت است.\n«زیارت»، چون پیوند و تجدید عهد با بندگان خالص خداوند است، زمینه کسب صفات شایسته و عامل رشد معنوی، و در نتیجه تقرّب به خدا می گردد. وقتی در انسان ناقص، در برابر انسان کامل قرار می گیرد و به آن مدل و الگو توجّه می کند، انگیزه کمال یابی، او را به قرب معنوی به خدا می کشد و مایه تقرّب می گردد.\nتقرّب به اولیای خدا، راهی است برای تقرّب به خداوند.\nچرا که اینان، وسیله و صراط و راهنما و مشعل هدایت اند.\nآشنایی و انس با اینان، زایر را با خداوند مأنوس و آشنا می سازد.\nتا انسان نخواهد که تقرّب بجوید، نزدیک هم نمی شود.\nباید «تقرّب» جست، تا به «قرب» رسید.\nبه همین جهت، تعبیرِ «اتَقرّبُ» در زیارتنامه ها زیاد است و دیدار مرقد ولیّ خدا، سبب نزدیک شدن به خدا به حساب آمده است.\nاگر در تحوّل روحی پدید نیاید، چه سود؟\nاین تحوّل و انقلاب روحی و حال زایر، پس از نشانه اثرپذیری از جذبه های معنوی است که در مزار یک امام و در کنار مرقد یک پیشوای معصوم وجود دارد. این «انقلاب»، خواسته یک زایر باید باشد.\nآنکه از زیارت برمی گردد، باید همراه با تحوّل و تغییر و توبه و انابت باشد. باید فرقی کرده باشد. و گرنه از زیارت بهره نگرفته است. گنهکار، از محیط پاک زیارتگاه اثر می پذیرد و در فضای دیگری قرار می گیرد. این تحوّل، چه بسا از دور فراهم نگردد. باید بیاید، رنج سفر ببیند، پای به راه نهد، با شوق و درد، وادیها را بپیماید، تا در کنار مرقد، «قرار» گیرد. آنگاه این «حضور»، تأثیر تربیتی دارد.\nانسان را به خطاهایش «متوجّه» و «معترف» می کند و\nدر راه او، بارقه «امید» و «مغفرت» می آفریند. زایر، باید خود را در چنین جایگاه و مقامی احساس کند. مزار ائمّه، بهترین جا برای «محاسبه نفس» و رسیدگی به پرونده اعمال خویش است.\nمن که هستم؟ چه کرده ام؟ کجا آمده ام؟ به زیارت که شرفیاب شده ام؟ چرا آمده ام؟ چه می خواهم؟ چه آورده ام؟ با چه رویی حاجت بطلبم؟ با کدام عمل صالح، خود را «اینجایی» معرّفی کنم؟ گذشته ام چه بوده است؟ اکنون چه کاره ام؟ آیا گناهانم اجازه می دهد که چهره بر آستان این مرقد بسایم؟ آیا قطرات اشکم، شایسته آن هست که بر ضریح و رواق و خاک مرقد حجّت خدا بچکد؟ تا پاک نشوم که نمی توانم چشم به پاکان بیفکنم! تا لایق نباشم که نمی توانم مدعی دوستی و محبّت و ولایت باشم! پس باید توبه کنم، عوض شوم، به برکت حضور در این محضر، از آلودگیها دست بشویم.\nاستغفار و توبه از گناهان و توجّه به خدا و امید مغفرت، در زائر رسول اللَّه لازم است. بدینگونه، عامل تزکیه نفس و خودسازی و تربیت است. وقتی که زیارت ائمّه و پیوند با آنان در تطهیر جانها و اصلاح اخلاق و تربیت نفوس مؤثّر است، این خود، نوعی هدایت و امامت و رهبری ائمّه را می رساند. این هم نوعی شفاعت است که در همین دنیا اثرش روشن می شود. مزارهای معصومین، کانون های\nجاذبه دار، برای کشش فطرتها و دلهای مستعدّ، به خیر و صلاح است.\nعامل «توجّه به خدا»، «تقرّب به خدا»، «تحوّل روحی» و «توبه و گناه زدایی» است. اینهاست آثار تربیتی و نقش سازنده زیارت اولیای خدا. به شرط آنکه زایر، عارف باشد؛ عارف به حقّ ائمّه و مقام و شخصیتشان، عارف به وظیفه خود در مقابل امامان.\nدر فقره هایی از زیارتنامه ها، روی «تسلیم قلب» تأکید شده است. یعنی ابراز این نکته که دل، قلمرو فرمان آنان است و می خواهد هر آنچه را که آنان می خواهند.\nاین تذکّرها و یادآوریها و اظهار و ابراز «موضع» ها، برای آنکه در راه است، تقویت اراده و قوّت قلب می آورد، زیرا عوامل تضعیف کننده و فلج کننده و بازدارنده و وسوسه های دنیاخواهانه بسیاری هست و هردم احتیاج به تقویت و الهام است، و رسیدن موجی از پس موج دیگر ... و کسی را هم که چندان قاطع و استوار در راه نیست، به راه می کشد و این سویی می سازد.\nپیرو راه اهل بیت در مسأله دوستی و دشمنی و «حرب» و «سِلم»، باید موضع دار باشد، نه بی خط و بی طرف و بی نظر! ...\nاین، خود، دین و آیین است و مقتضای زندگی مکتبی است.\nدیدیم که «زیارت»، هم جنبه اعتقادی داشت، هم بُعد سیاسی و اجتماعی، و هم از «سازندگی» و «تربیت» برخوردار بود. با این وصف، نه زیارت کهنه شدنی است، و نه آثار تربیتی و جنبه های سازندگی آن کم می شود.\n«زایر»، هر که باشد و «زیارت»، هرگاه که انجام شود و «مزار» در هر جا و هر سرزمین که باشد، کانونی برای رشد معنویّات و زمینه ای برای رشد ارزشهای الهی در انسانهاست.\nچه زیارتِ «خانه خدا» باشد، چه زیارت «مرقد رسول اللَّه»،\nچه زیارت قبور اولیای دین و مدفونین مظلوم «بقیع»،\nو چه شهدای «احد»، مدفونینِ قبرستان ابوطالب، به خاک آرمیدگان در شهرهای مختلف و زیارتگاههای دور و نزدیک، مشهور و گمنام. اینها همه، دل و جان را روشن ساخته و امید می بخشد. حتی زیارت قبور مؤمنان و صالحان نیز انسان را به یاد آخرت و صلاح می اندازد و یاد خدا را در دلها بیدار می سازد.\nاز قبور اولیاءاللَّه، نورِ معرفت و هدایت می درخشد.\nمکانهای مقدّس و مذهبی، انسان را به خدا نزدیک می کند و حالت خضوع و خشوع و آرامش ایجاد کرده، روح را سرشار از خلوص، دل را پر از امید، جان را لبریز از صفا و عشق می نماید.\nنباید تنها یک عمل تکراری و بی روح باشد. زایر، نباید به ظواهر و شکلها و ساختمانها و در و دیوار و نور و رواق بنگرد و از عظمتِ معنویّتِ معصومینی که در این زیارتگاهها آرمیده اند، غافل شود.\nزیارتگاهها، باید محیطی پاک، معنوی، یادآور صداقت و کمال، بازدارنده از گناهها و رذایل و زنده کننده ارزشهای اسلامی باشد.\nاینجاست که انسان از راه به خدا نزدیک می شود، چرا که با نیّتی خالص، «ولیّ خدا» را زیارت کرده است.\nهر چه میزان خداشناسی، پیغمبرشناسی و ولی شناسی ما بیشتر باشد، به همان اندازه، نصیب ما از برکات این قبور نورانی و مزارهای متبرّک بیشتر خواهد شد.\nامید آنکه زیارتهایمان، خالص و معنوی باشد،\nحجّمان، مورد قبول خداوند قرار گیرد،\nو توفیق زندگی به گونه ای «خداپسندانه»، در طول عمر، شامل ما گردد.


قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد|021-66948435\nخانه » دومین » قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد\nکد مطلب: 17269.html\nیکشنبه, ۱۰ بهمن ۹۵ ساعت ۲۲:۳۰\nقیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد با تنوع بسیار\nقیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد برای شما در کمترین زمان\nطبق گفته بلک بری، انتظار داریم ماه آینده گوشی بالا رده مرکوری این شرکت را در MWC ببینیم. با این - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - حال، مرکوری تنها گوشی هوشمندی نخواهد بود که بلک بری در ماه آینده معرفی خواهد کرد.\nدر مورد قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد بیشتر بدانیم\nاخبار نشان می‌دهد که دیگر گوشی هوشمند بلک بری که هفته گذشته از آن صحبت شد، توسط PT BB Merah Putih ساخته می‌شود. این دستگاه که BBC100-1 نام دارد، مستقیما به بازارهای اندونزی، هند و فیلیپین راه پیدا خواهد کرد.\nقیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد مخصوص شما\nPT BB Merah Putih یک سرمایه‌گذاری مشارکتی است که با بلک‌بری موافقت‌نامه‌ای مبنی بر صدور مجوز برای دسترسی - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - به منابع، توزیع - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - و انتشار دستگاه‌های هوشمند برند بلک‌بری مبتنی بر سیستم عامل اندروید، به امضا رسانده است.\nبهترین ارائه کننده خدمات قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد\nاطلاعات بیشتر در مورد قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد اینجا است\nگوشی هوشمند جدید بلک‌بری پردازنده کوالکام اسنپدراگون ۴۲۵ با فرکانس - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - ۱.۴ گیگاهرتز، ۴ - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - گیگابایت رم و ۳۲ گیگابایت حافظه داخلی همراه با صفحه نمایش ۵.۵ اینچ اچ‌دی (720p) دارد.\nاطلاعات قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد را از ما بخواهید\nاین گوشی از دوربین اصلی ۱۳ مگاپیکسلی و دوربین سلفی ۸ مگاپیکسلی بهره می‌برد. همچنین به باتری ۳۰۰۰ میلی‌آمپر مجهز شده است و - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - از دو سیم کارت هم‌زمان پشتیبانی می‌کند.\nآخرین قیمت های قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد\nاز آنجایی - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - که BBC100-1 توسط شرکت TCL تولید نمی‌شود، انتظار زیادی نداریم که این گوشی میان قیمت را در نمایشگاه MWC ببینیم؛ اما در هر صورت امکان رخ دادن هر چیزی وجود دارد.\nنیاز به قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد دارید؟ کلیک کنید\nهم اکنون برای قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد اقدام کنید\nمناسبترین خدمات قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد را از ما بخواهید\nبرای مشاهده کلیه اخبار و مقالات و تماشای ویدیوهای مرتبط با نمایشگاه به صفحه اختصاصی MWC 2019 مراجعه - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - کنید.\nقیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید\nآیا موبایل - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - خطرناک‌ترین رقیب تلویزیون شده است؟\nنسخه - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - عمومی پیام‌رسان BBM از ۱۰ خردادماه متوقف می‌شود\nمدیرعامل بلک بری به آینده گوشی‌های هوشمند تاشدنی خوش‌بین نیست - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد -\nتگ ها Blackberry TCL snapdragon 425 MWC\nارائه خدمات قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد با ارزانترین قیمت\nآیا درباره قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد سوال دارید؟ از ما بپرسید\n- قیمت دامین انگلستان ارزان بجنورد - خرید دامین انگلستان ارزان بجنورد - دامنه چین ارزان بجنورد - ثبت دامنه چین ارزان بجنورد - تمدید دامنه چین ارزان بجنورد - قیمت دامنه چین ارزان بجنورد - خرید دامنه چین ارزان بجنورد - دومین چین ارزان بجنورد - ثبت دومین چین ارزان بجنورد - تمدید دومین چین ارزان بجنورد - قیمت دومین چین ارزان بجنورد - خرید دومین چین ارزان بجنورد - دامین چین ارزان بجنورد - ثبت دامین چین ارزان بجنورد - تمدید دامین چین ارزان بجنورد - قیمت دامین چین ارزان بجنورد - خرید دامین چین ارزان بجنورد - دامنه بین المللی ارزان بجنورد - ثبت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - تمدید دامنه بین المللی ارزان بجنورد - قیمت دامنه بین المللی ارزان بجنورد - خرید دامنه بین المللی ارزان بجنورد - دومین بین المللی ارزان بجنورد - ثبت دومین بین المللی ارزان بجنورد - تمدید دومین بین المللی ارزان بجنورد - قیمت دومین بین المللی ارزان بجنورد - خرید دومین بین المللی ارزان بجنورد - دامین بین المللی ارزان بجنورد - ثبت دامین بین المللی ارزان بجنورد - تمدید دامین بین المللی ارزان بجنورد - قیمت دامین بین المللی ارزان بجنورد - خرید دامین بین المللی ارزان بجنورد - دامنه با تخفیف بجنورد - ثبت دامنه با تخفیف بجنورد - تمدید دامنه با تخفیف بجنورد - قیمت دامنه با تخفیف بجنورد - خرید دامنه با تخفیف بجنورد - دومین با تخفیف بجنورد - ثبت دومین با تخفیف بجنورد - تمدید دومین با تخفیف بجنورد - قیمت دومین با تخفیف بجنورد -


20 کاربرد جالب گیره کاغذ! | گیره کاغذ یک وسیله ساده است اما - ایلنا\nپست جالب علی زندوکیلی /عکس\nافزایش کاربرد هوش مصنوعی در سازمان های جاسوسی غربی\nایده خاص و جالب برای پیشگیری از کرونا : سجاده یکبار مصرف! + فیلم\nیکشنبه، 10 اسفند 1399 ساعت 13:452021-02-28فناوري\nگیره کاغذ یک وسیله ساده است اما کاربرد های فراوانی علاوه بر نگه داشتن صفحات دفتر یا کتاب دارد که بسیار جذاب می باشد.\n- به گزارش سایت قطره و به نقل ازایلنا، گیره کاغذ یک ابزار کاربردی است که علاوه بر نگه داشتن صفحات دفتر یا کتاب می تواند کاربردهای دیگر هم داشته باشد و راه حل بسیاری از مشکلات ریز باشد که شاید آن ها را ندانید.\nدر این قسمت انواع کاربرد های گیره کاغذ را به شما معرفی می کنیم که احتمالاً از دانستن آن ها متعجب خواهید شد.\nنگه داشتن گل ها سرجای ثابت آیا می خواهید یک دسته گلی به دوست تان هدیه بدهید که آن را خودتان تزیین کرده باشید؟ اکثر گل فروش ها از سیم های گرانقیمت برای دسته بندی گل استفاده می کنند اما اگر تعداد گل های شما کم است، می توانید از گیره کاغذ استفاده کنید و آن ها را کنار یکدیگر نگه دارید.\nعلامت گذاری آیا نیاز به علامت گذاری فوری دارید؟ یکی از بهترین کاربرد های گیره کاغذ، استفاده از آن برای علامت گذاری می باشد که بهتر از روبان یا تا زدن کاغذ کتاب عمل می کند.\nجدا کردن مو از روی شانه چه چیزی بهتر از این؟ برداشتن موها از روی شانه قطعاً کار سخت و ناخوشایندی است که گیره کاغذ کار را بشدت آسان تر می کند.\nگیره کاغذ را باز کنید تا به سرعت موهای چسبیده شده به شانه را بردارد.\nریست کردن وسایل برقی با استفاده از این گیره ها می توانید کنترل ریموت ها و دیگر لوازم برقی را به راحتی درست کنید.\nکافی است که انتهای این گره را باز کنید و آن را به سوراخ ریست نزدیک کنید.\nباز کردن گرفتگی های نمکدان کافی است سوراخ های گرفته شده در نمکدان را مقابل خود بگیرید و یک گیره کاغذ را باز کنید و آن را داخل سوراخ های دچار گرفتگی فرو ببرید.\nباز کردن پاکت نامه یکی دیگر از کاربرد های استفاده از گیره کاغذ، برای باز کردن پاکت نامه است.\nدر نتیجه هیچ نیازی به نامه بازکن نیست.\nکافی است که مقداری از گیره را باز کنید و آن را زیر پاکت نامه قرار دهید.\nتمیز کردن ناخن ها اگر دقت کرده باشید گیره کاغذ به راحتی زیر ناخن های شما حرکت می کند و می تواند آلودگی های آن را پاکسازی کند.\nاستفاده از گیره کاغذ برای کودکان شاید انجام این کار برایتان خسته کننده باشد اما گیره کاغذ ارزان است و مهارت های حرکتی کودک را ارتقا می دهد.\nپس می توانید با استفاده از آن تمرین های مختلف را به کودکان آموزش دهید.\nصاف نگه داشتن پول ها می توانید پول های نقدی خود را با گیره کاغذ به یکدیگر بچسبانید تا از تا خوردن آن ها جلوگیری شود.\nمرتب کردن جواهرات کافی است که دستبند ها و گردنبند های خود را به یک گیره کاغذ بزنید تا لابلای یکدیگر گره نخورند.\nآویز عروسک یکی از خلاقانه ترین و بامزه ترین ترفند های استفاده از گیره کاغذ ، این است که با استفاده از آن می توانید عروسک های کوچک را داخل ماشین یا داخل اتاق آویزان کنید.\nدرآوردن هسته گیلاس شاید این یکی از جالب ترین کاربردهای گیره کاغذ باشد که تا به حال شنیده اید.\nمی توانید با استفاده از این گیره ها هسته " 13.\nاستفاده داخل آشپزخانه با استفاده از این کاغذ می توانید دستمال ویژه گردگیری یا دستگیره آشپزخانه و موارد دیگر را به یکدیگر وصل کنید و داخل اشپزخانه را مرتب نمایید.\nاستفاده روی زیپ ممکن است زیپ لباس بشکند و در نتیجه شما می توانید یک عدد گیره را به انتهای آن ها آویزان کنید تا راحت تر زیپ لباس را بالا پایین بکشید.\nمرتب کردن کلید ها اگر جا کلیدی ندارید، می توانید کلید های مربوط به یک مکان را داخل یک گیره کاغذ دسته بندی کنید تا بعدا یک جاسوییچی مناسب خریداری کنید.\nپیچ گوشتی کوچک اگر می خواهید که اجسام ریز مثل اسباب بازی را تعمیر کنید، می توانید به جای پیچ گوشتی های بزرگ، از همین گیره های کاغذ استفاده کنید تا کارتان بهتر راه بیفتد.\nآویز اسباب بازی بعضی از افراد اسباب بازی ها را با نخ به دیوار وصل می کنند اما کافی است که به جای نخ، از گیره هایی استفاده کنید که هم ظاهر بهتری دارند و هم راحت تر هستند.\nاستفاده اورژانسی به عنوان گیره سر اگر موهایتان به هم ریخته و خیلی ضروری می خواهید آن را جمع و جور کنید، کافی است که از گیره کاغذ به عنوان گیره سر استفاده کنید و آن را به موهایتان ببندید.\nبستن کیسه های پلاستیکی آشپزخانه گیره کاغذ در اشپزخانه کاربرد بسیار زیادی دارد.\nبا استفاده از آن می توانید کیسه های کاغذی را در آشپزخانه به یکدیگر وصل کنید و به راحتی جلوی ریخته شدن وسایل از آن ها را بگیرید.\nدکوراسیون منزل" از این گیره ها می توانید در دکوراسیون منزل هم استفاده کنید و با استفاده از آن ها عکس های متفاوت را به دیوار اتاق بزنید ؛ بدون این که آسیبی به دیوار وارد شود.\nکلید واژه ها: گیره - کاغذ - استفاده - گل ها - دیگر - گرانقیمت - دفتر - کتاب - تعداد گل - فراوانی - کاربردی - مشکلات - بهترین - یکی از - معرفی - گزارش - ابزار - انواع - تزیین - نیاز - فروش - کنار - کنیم - دوست - بندی - جالب - هدیه - کچید\nجنجال مهدی قایدی در فضای مجازی\nمراسم رونمایی از کتاب دیپلماسی بازی های دیجیتال\nدیدن آن طرف کره زمین با موبایل\nامکانات صوتی فیس بوک رونمایی شد\nاستخدام سرپرست شعبه، کارمند دفتر و راننده پایه 2 در گیلان\nرونمایی از خودروی لکسوس 2022 ES +تصاویر\nاستخدام برنامه نویس اندروید در شرکت مبنا داده آرین سیستم در تهران\nاز اپلیکیشن My Huawei چه می دانیم؟\nاستخدام کارمند پشتیبانی کامپیوتر در شرکت تجاری ققنوس در تهران\nبخش نیکوکاری به اسنپ کلاب اضافه شد\nاستخدام کارشناس دیجیتال مارکتینگ در مارپیچ صنعت نوین پویا در تهران\nاستخدام کارشناس تعمیرات الکترونیک و کارشناس فناوری اطلاعات در تهران\nاستخدام کارشناس الکترونیک، نظافتچی، تراشکار/ ماشینکار در شهرک صنعتی گلگون\nاستخدام کارشناس دیجیتال مارکتینگ در نوین آرا پوش اسپادانا در اصفهان\nجذاب ترین تصاویر پس زمینه (31 فروردین)\nاستخدام مهندس برق و الکترونیک آقا در گام سرویس اصفهان در اصفهان\nاستخدام پشتیبان سیستم خانم در شرکت گسترش نرم افزار نیرا در تهران\nاستخدام حسابدار در شرکت نوآوران داده پرداز کلیک در تهران\nسه اولویت مهم وزارت ارتباطات و فناوری در ایلام\nدانلود آهنگ جدید آرمان آرتان بنام خیابونای خیس\nتعمیرات موبایل 24 ساعته فقط در امداد موبایل\nکاربرد چوب های ترموود\nاستخدام کارشناس فروش و کارشناس خدمات پس از فروش در ایپاکو در شهر تهران\nاستخدام مسئول دفتر در نرم افزاری امن پرداز در تهران\nاستخدام سرپرست فروش نرم افزار در شرکت شماران سیستم در تهران\nویژه برنامه حمایت از بازی های موبایلی پایان یافت/ بیش از 400 هزار نصب برای 25 بازی ایرانی\nاستخدام حسابدار در شرکت زرین ارتباطات آسیا در محدوده شرق تهران\nفناوری ساعت زیستی بدن انسان را تغییر می دهد/ صفحه نمایش های خواب خراب کن!\nچرا بسته های اینترنتی دوباره گران شد؟\nربیعی: ویروس جهش یافته و عدم رعایت پروتکل ها عوامل شکل گیری موج جدید کروناست\nاستخدام اپراتور کنترل کیفیت در حوزه رنگ و شیمیایی در کرج\nاستخدام حسابدار آشنا به نرم افزار نوسا در یک شرکت معتبر در یزد\nاستخدام محتوا نویس در شرکت روشنا نورانه آپادانا در اصفهان\nاستخدام متخصص شبکه با حقوق و بیمه در تجهیزات برق و سیالات فولاد در اصفهان\nموافقت اولیه برای حذف 51 نقطه کور ارتباطی در لرستان اخذ شد\nاتصال هواپیما به اینترنت با استفاده از فناوری لیزر\nمجازات رمز گشایی و کنجکاوی در تلفن همراه دیگران چیست؟\nشبکه های اجتماعی| فیس بوک از امکانات صوتی خود رونمایی کرد\nقابلیت های نرم افزار تنخواه گردان آنلاین فینتو و نحوه کار با آن\nاینفوگرافی | کدام نهاد ها می توانند دستور فیلترینگ در اینترنت را صادر کنند؟\nگوشی گلکسی M32 سامسونگ با باتری 6 هزار میلی آمپری عرضه می شود\nکدام نهاد ها می توانند دستور فیلترینگ در اینترنت را صادر کنند؟\nهشدار؛ از واتس اپ صورتی دوری کنید!\nمعرفی مانیتورهای جدید وضوح بالای سامسونگ\nتشخیص همزمان نسخه های جدید کرونا در ژاپن با فناوری\nاستخدام کارشناس IT آقا در یک شرکت معتبر در کرمان\nمراقب پیامک جعلی برای ثبت نام واکسن باشید\nاستخدام فروشنده در یک فروشگاه لوازم جانبی کامپیوتر و موبایل در تهران\nگوشی تلفن ثابت در بازار\nاستخدام مدیر محتوا تخصصی در شرکت دانش بنیان نجم در تهران\nاستخدام مهندس الکترونیک دیجیتال در شرکت دانش بنیان نجم در تهران\nاستخدام حسابدار در فروشگاه اینترنتی گروچا در شورآباد\nاستخدام مهندس مکانیک، مهندس برق و الکترونیک و تکنسین فنی در تهران\nاستخدام سیم پیچ آقا در یک شرکت معتبر در اصفهان\nاختلال کلاب هاوس؛ از شائبه فیلترینگ تا تهدید اپراتورهای خاطی\nجریمه ای برای دفاع از آزادی گفت و گو\nاستخدام حسابدار ، کمک حسابدار ، منشی در گرگان\nقیمت روز گوشی موبایل در بازار امروز 31 فروردین 1400 + جدول\nقیمت گوشی موبایل سه شنبه 31 فروردین/ آیفون دوازده، 41 میلیون تومان\nسگی خاص که رانندگی می کند +فیلم\nطبیعت گردی دانیال حکیمی + عکس\nاستخدام کارشناس نصب مودم های سازمانی در نویان ارتباطات زیرساخت در 9 استان\nاستخدام طراح گرافیک در شرکت هزاره مهر ایرانیان فاخر در قم\nاستخدام تکنسین الکترونیک یا برق مسلط به مونتاژ و تست در تهران\nدسترسی همگانی به اینترنت/86 درصد روستا های ایلام به شبکه ارتباطات متصل شدند\nخطوط تلفن مشترکان طالقان دچار اختلال می شود\nاستخدام حسابدار خانم مسلط به نرم افزار همکاران و سپیدار در تهران\nهفت شهر خراسان شمالی در وضعیت پرخطر\nامکان برقراری مکالمات زنده در فیس بوک میسر می شود\nاستخدام خدمات و تشریفات با حقوق ثابت و بیمه تکمیلی در تهران\nاستخدام خانم مسلط به نرم افزارهای اتوکد و 3DMAX در مشهد\nاستخدام پشتیبان نرم افزار در گروه مهندسی آی کن در اصفهان\nاستخدام کارمند فروشگاه های زنجیره ای هفت کد 48 در تهران\nقیمت برخی از انواع گوشی موبایل ساده\nچهره بدون میکاپ سلنا گومز +عکس\nاستخدام فیلمبردار در خدمات خودرویی ارمغان در تهران\nاستخدام کارگر ساده جهت اپراتور تراش cnc در تهران\nاستخدام کارگر ساده، کارگر فنی و اپراتور ماشین آلات بافندگی، رنگرزی و تکمیل\nاستخدام مهندس برق قدرت آشنا با نرم افزارهای قدرت در تهران


کابینت آشپزخانه سفید با طراحی مدل های جدید وشیک\nآشپزخانه یکی از بخش های مهم خانه است که باید به زیبایی آن بیشتر اهمیت بدهید و یکی از عناصر اصلی زیبایی آشپزخانه، مرتب بودن وسایل داخلی آن محسوب می شود پس برای اینکه یک آشپزخانه ای مرتب و زیبا داشته باشید باید به کابینت هایی با طرح و رنگ های زیبا فکر کنید تا علاوه بر اینکه به زیبایی دکوراسیون آشپزخانه خودکمک می کنید، آشپزخانه ای مرتب و تمیز نیز داشته باشید.\nانتخاب مناسب کابینت آشپزخانه می تواند چهره ای جذاب و متفاوت به دکوراسیون داخلی آشپزخانه بدهد. به یاد داشته باشیدکه آشپزخانه یکی از بخش های مهم خانه است که باید به زیبایی آن بیشتر اهمیت داد و کابینت آشپزخانه یکی از عناصر اصلی زیبایی آشپزخانه محسوب می شود. انتخاب مناسب طرح و رنگ کابینت آشپزخانه، کانترآشپزخانه و نورپردازی عالی از تصمیمات مهم و بزرگ در طراحی و دکوراسیون آشپزخانه به شمار می آید.\nدر ادامه مطلب به نمونه هایی از طراحی های مختلف کابینت آشپزخانه سفید در انواع دکوراسیون آشپزخانه با سبک های مختلف توجه کنید.\nکابینت آشپزخانه سفید تصویر بالا به خوبی با فضای دکوراسیون مدرن آشپزخانه هماهنگ است. تم اصلی این آشپزخانه، سفید نقره ای می باشد. طراح با انتخاب لوازم جانبی استیل مانند یخچال، شیر آلات و ... فضای آشپزخانه را از حالت خنثی خارج کرده و روح تازه ای به این آشپزخانه مدرن و دلنشین دمیده است. صندلی های بار نقره ای با طراحی خاص در کنار جزیره و کانتر آشپزخانه سفید، زیبایی دکوراسیون این آشپزخانه مدرن را چند برابرکرده است. فراموش نکنید که کابینت ها منحصرا اجزایی برای قرار دادن وسایل آشپزخانه به شمار نمی آیند، بلکه شما باید به جزییات دیزاین کابینت ها نیز دقت کنید تا بتوانید دکوراسیونی متفاوت و ایده آل را در فضای آشپزخانه خود به وجود آورید. در طراحی مدرن، طراحان توصیه می کنند آشپزخانه های خود را با کابینت های بلند و تا حد ممکن تا نزدیک سقف دکور کنید.\nدکوراسیون آشپزخانه بالا با کابینت های سفید و جزیره چوبی به سبک کلاسیک می باشد. آشپزخانه بالا به علت نصب کابینت های زیاد با طراحی ساده و زیبا، بسیار جادار می باشد. صندلی هاو سنگ کابینت سفید جزیره با رنگ بدنه ی جزیره و کفپوش آشپزخانه کنتراست متفاوت و جذابی را ایجاد کرده است. کفپوش چوبی آشپزخانه زیبایی غنی و خیره کننده ای را به فضای آشپزخانه شما می دهد که می تواند یک انتخاب ایده آل برای آشپزخانه های کلاسیک و مدرن باشد. بک اسپلش موزاییکی و رنگارنگ آشپزخانه، دکوراسیون این آشپزخانه را پر زرق برق و خیره کننده کرده است.\nآشپزخانه بالا نمونه ای جذاب از دکوراسیون سیاه و سفید می باشد. کابینت آشپزخانه سفید در مقابل بک اسپلش و کانتر آشپزخانه سیاه، تضادی جذاب وکنتراست خیره کننده ای را ایجاد کرده است. صفحات کابینت سیاه یک انتخاب جسورانه هستند و به نظر می رسد با هر نوع سبکی مطابقت داشته باشند. به کار بردن رنگ های مشکی در آشپزخانه چیز عجیبی نیست اما این یک روند طراحی محسوب می‌شود که امروزه بسیار پرطرفدار شده است. این نوع دکوراسیون برای آشپزخانه های مدرن براق و پرزرق و برق بسیار مناسب است. اگر به طراحی کابینت آشپزخانه با دقت نگاه کنید، مطمئنا با ما هم عقیده خواهید بود که طراحی درهای کابینت بسیار زیبا و منحصربه فرد است.\nکابینت ها منحصرا اجزایی برای قرار دادن وسایل آشپزخانه به شمار نمی آیند، بلکه شما باید به جزییات دیزاین کابینت ها نیز دقت کنید تا بتوانید دکوراسیونی متفاوت و ایده آل را در فضای آشپزخانه خود به وجود آورید. کفپوش چوبی آشپزخانه زیبایی غنی و خیره کننده ای را به فضای آشپزخانه شما می دهد که می تواند یک انتخاب ایده آل برای آشپزخانه های کلاسیک و مدرن باشد. صفحات کابینت سیاه یک انتخاب جسورانه هستند و به نظر می رسد با هر نوع سبکی مطابقت داشته باشند.\nکابینت های بلند سفید یکدست با طراحی دستگیره های ساده با فضای دکوراسیون سنتی آشپزخانه هماهنگ است. به یاد داشته باشید آشپزخانه یکدست سفید فضایی بسیار مناسب برای استفاده از عناصر رنگارنگ و ایجاد تضاد در دکوراسیون فراهم می کند. طراح این آشپزخانه نیز تلاش کرده تا با انتخاب وسایل استیل مانند یخچال و نصب بک اسپلش زیبا به رنگ سبز، فضای آشپزخانه را از حالت خنثی خارج کرده و احساس شادی و سرزندگی را به کاربر القا کند. علاوه براین کفپوش چوبی بر جذابیت دکوراسیون سنتی آشپزخانه افزوده است.\nهمانطور که قبلا گفتیم آشپزخانه های سفید فضایی بسیار مناسب برای استفاده از عناصر رنگارنگ و ایجاد تضاد در دکوراسیون فراهم می کند. تنوع رنگ در دکوراسیون فضای این آشپزخانه، آن را به یک آشپزخانه معاصر متفاوت و بی نظیر تبدیل کرده است. طراح در کنار رنگ های خنثی از رنگ های شاد استفاده کرده تا فضای آشپزخانه شاداب و پر از انرژی باشد. درب های شیشه ای کابینت آشپزخانه در طراحی معاصر آشپزخانه محبوبیت زیادی دارد. همانطور که در تصویر بالا می بینید طراح از کابینت های سفید با درب های شیشه ای در دکوراسیون این آشپزخانه معاصر استفاده کرده است. مدل کابینت شیشه ای از انواع کابینت ها با طرح های لوکس و متفاوت است که شما می توانید با نصب این کابینت ها دکوراسیون زیبا و مدرنی را در فضای آشپزخانه معاصر خود بوجود آورید. اگر شما نیز مانند بیشتر افراد تمایل دارید که ظروف و وسایل لوکس و آنتیک خود را در دکوراسیون آشپزخانه خود به نمایش بگذارید بهتر است از کابینت های شیشه ای با شیشه شفاف استفاده کنید. این مدل کابینت ها فضای آشپزخانه را دلباز و روشن تر می کنند و برای دکوراسیون آشپزخانه های کوچک می توانند گزینه مناسبی باشند. کانتر و کفپوش چوبی در کنار کابینت های سفید بر جذابیت دکوراسیون این آشپزخانه شاد و رنگارنگ افزوده است.\nآشپزخانه بالا، یک آشپزخانه کلاسیک بسیار جذاب است. تم اصلی آشپزخانه، سفید می باشد. طراح با انتخاب کابینت های بلند سفید، جزیره و صفحه کابینت تیره، آرامش را به این آشپزخانه زیبا آورده است کفپوش تیره آشپزخانه با دکوراسیون کلاسیک به خوبی هماهنگ است. به یاد داشته باشید که صفحه کابینت مرمر با ظرافت کلاسیک خود می تواند آشپزخانه شما را فوق العاده زیبا کند و زمانیکه با کابینت ها و دکوراسیون جدید ترکیب شود واقعا شگفت انگیز است. محبوبیت اپن و صفحه کابینت آشپزخانه مرمر روز به روز افزایش می یابد و یکی از انتخاب های کلاسیک با کیفیت برتر می باشد. صفحه کابینت سنگ مرمر طیف غنی از رنگ دارد و زیبایی آن غافلگیر کننده است.\nآشپزخانه یکدست سفید فضایی بسیار مناسب برای استفاده از عناصر رنگارنگ و ایجاد تضاد در دکوراسیون فراهم می کند. مدل کابینت شیشه ای از انواع کابینت ها با طرح های لوکس و متفاوت است که شما می توانید با نصب این کابینت ها دکوراسیون زیبا و مدرنی را در فضای آشپزخانه معاصر خود بوجود آورید. آشپزخانه هایی با سقف بلند و دکوراسیون آشپزخانه با کانتر آشپزخانه و کفپوش تیره به نور بیشتری نیاز دارند.


مناقصه لجن زدایی مخزن نفت خام TK-3004 به روش سیکل بست , کد 133783\nلجن زدایی مخزن نفت خام TK-3004 به روش سیکل بست\nمناقصه با عنوان لجن زدایی مخزن نفت خام TK-3004 به روش سیکل بست و با کد هزاره 133783 در تاریخ پنجشنبه، 19 شهریور 1388 در سایت ارتباط گستران هزاره منتشر شده و مهلت شرکت در آن تا تاریخ 1388/07/03 می باشد. این آگهی مربوط به استان(های) تهران بوده و در دسته بندی (های) کلیه مناقصه های داخلی، صنعت نفت و گاز و پتروشیمی، سایر مناقصه های صنعت نفت و گاز انتشار یافته است.\nشرح مختصر: رسوب زدایی کلیه لجن های ته نشین شده مخزن ذخیره نفت خام TK-3004 و بازیابی هیدروکربنهای نفتی از رسوبات معدنی توسط روشهای مدار بسته -مدت قرارداد : دوماه شمسی(شصت روز)\n-محل کار: شرکت پالایش نفت تهران شرایط آگهی:\nسپرده 25/000/000 ریال -کلیه پیمانکاران و شرکت های واجد شرایط - اعلام امادگی کتبی جهت شرکت - فرم ارزیابی کیفی در سایت موجوداست - دارا بودن خط مشی و نظام مدیریت HSE متناسب با موضوع پیمان برای کلیه پیمانکاران الزامی است مناقصه گزار: شرکت پالایش نفت تهران استانها:\nارسال پس از اگهی اول و حداکثر 7 روز از اگهی دوم نوبت اعلام:\n51-55901021 داخلی 4024 فکس: 55209296 ایمیل:\nWWW.SHANA.IR WWW.TORC.IR آدرس:\nتهران، ابتدای جاده قدیم قم بلوار شرکت پالایش نفت تهران، ساختمان جدید اداری، اتاق 211 - امور حقوقی و قراردادها - صندوق پستی 18735/4173 جهت مشاهده جزئیات و تصویر آگهی و همچنین دانلود اسناد، ورود به حساب کاربری الزامی است.


آفر آنتالیا 3 اسفند\nمنطقه جغرافیایی و آب و هوای آنتالیا\n27000000 30200000 24900000 21900000\n30700000 35200000 24900000 21900000\n32200000 37450000 24900000 21900000\n32550000 43800000 24900000 21900000\n33700000 39700000 24900000 21900000\n39900000 51650000 24900000 21900000\n42700000 53200000 24900000 21900000\n44200000 55250000 24900000 21900000\n44200000 57400000 24900000 21900000\n51250000 72300000 24900000 21900000\n51650000 66000000 24900000 21900000\n55700000 72950000 24900000 21900000\n56700000 73800000 24900000 21900000\n59300000 78950000 24900000 21900000\n59800000 0 24900000 21900000\n62150000 0 24900000 21900000\n62500000 82600000 24900000 21900000\n62650000 83700000 24900000 21900000\n65950000 96800000 24900000 21900000\n66450000 88750000 24900000 21900000\n66500000 88800000 24900000 21900000\n73650000 99500000 24900000 21900000\n101050000 140000000 24900000 21900000\n6 شب و7روز اقامت درهتل\nارسال کپی پاسپورت با حداقل6 ماه اعتبار درهنگام ثبت نام الرامی است درغیراین صورت آژانس هیجگونه مسئولیتی درزمینه بیمه مسافرتی ,اعتبارندارد.\nپروازچارتر وهتل ها به صورت گارانتی وغیر قابل استرداد می باشد .\nهنگام ثبت نام و رزرو تور پرداخت 50% از مبلغ کل الزامی است\nنرخ کودک زیر2 سال(INF) 400000 تومان می باشد\nشماره تور: 0000103\nتاریخ اعتبار:03 اسفند - 10 اسفند


ترور شهید فخری زاده نشان از عظمت علمی ایران است - ایرنا\n۱۴ آذر ۱۳۹۹ - ۱۵:۵۴\nکد خبر 84134556\n۱۴ آذر ۱۳۹۹، ۱۵:۵۴\nکد خبر: 84134556\nبوشهر- ایرنا- نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه بوشهر گفت: ترور شهید محسن فخری زاده نشان از عظمت علمی ایران و به خطر افتادن کاخ‌های ظلم و جنایت جهان استکبار است.\nبه گزارش ایرنا، آیت الله غلامعلی صفایی بوشهری روز جمعه در پیام آدینه خود به رسانه‌ها اعلام کرد: جهان ظلم و ستم بداند شهادت این شهید موجب سرعت بخشی در فرو ریختن کاخ سیاه ظلم و جنایت و حرکت قوی‌تر نخبگان ایران در مسیر پیشرفت علمی و محصولات دانش بنیان خواهد شد.\nصفایی بوشهری گفت: رهبر معظم انقلاب در عرصه امور اقتصادی و اجتماعی بر "اقتدار اقتصادی" با برنامه "اقتصاد مقاومتی" با تمام ویژگی‌های خود و در امور اجتماعی بر "فرهنگ محوری، وحدت، قانون‌گرایی و همیاری و دیگر دوستی اسلامی" تاکید دارد و این راه کارآمد و الهی پیشرفت اقتصادی و آرامش اجتماعی است.\nوی با اشاره به ۱۶ آذر ماه روز دانشجو اضافه کرد: امیدواریم دانشجویان در فضای ایمان، تقوا، اخلاق، بصیرت، ولایتمداری و انقلابی بودن به جهاد علمی و خدمت به نظام مقدس جمهوری اسلامی موفق و موید باشند همانطور که تاکنون دانشجویان انقلابی و ولایتمدار این چنین بوده‌اند.\nامام جمعه بوشهر یادآور شد: در زمان حاضر ایران انقلابی نیازمند تلاش‌های فردی و جمعی نخبگان دانشگاهی در عرصه‌های خود کفایی، مرجعیت علمی و اقتدار مدیریتی است.\nوی با تقدیر از همکاری مردم در رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی در مقابله با ویروس کرونا گفت: امیدواریم این بیماری هرچه زودتر با عنایت الهی ریشه کن شود و از همه مسئولان و مردم تقاضا می‌شود این مراقبت‌ها ادامه پیدا کند تا خانواده‌ها شاهد بیماری و مرگ عزیزان خود نباشند.\nامام جمعه بوشهر از تمام مراکز اداری تقاضا می‌شود حقوق کارگران را بموقع پرداخت کنند تا در زندگی دچار مشکلات سخت معیشتی نشوند، بی‌تردید تاخیر در پرداخت حقوق کارگران اگر منجر به چالش‌های سخت زندگی شوند از مصادیق بارز ظلم است.


1398/02/30 منبع : خبرگزاری میزان کد خبر: 1789525\nگروه سیاسی خبرگزاری میزان؛ گزارش مفصل و میدانی کمیسیون اصل نود مجلس درباره زمین خواری، تهیه و جهت قرائت به هیئت رئیسه مجلس تقدیم شده است.\nاین موضوع را داوود محمدی به خبرنگار میزان گفت.\nمحمدی عنوان کرد که این کمیسیون در جریان تهیه این گزارش حدود ۱۱۰ پرونده زمین خواری را بررسی و خلاصه برخی از این پروندها برای بازشناسی تخلفات در گزارش کمیسیون گنجانده شد.\nمحمدی پیش تر - ۴دی ماه- سال ۹۷ به خبرنگار میزان گفته بود که طرحی با عنوان «پیشگیری از زمین خواری و جرایم مرتبط» با همکاری مرکز پژوهش های مجلس، کمیسیون اصل نود، معاونت قوانین و سایر کمیسیون های تخصصی تهیه شده است.\nالبته محمدی در جریان ارائه گزارش زمین خواری به مجلس گفته بود که این گزارش به تخلفات ، نواقص و کوتاهی ها دستگاه ها اشاره داشته است.\nرئیس کمیسیون اصل نود همچنین از پیشنهادات تازه درباره مبارزه با زمین خواری در درون این گزارش خبر داده و گفته که ممکن است در آینده از درون این پیشنهادات، مواد قانون جدیدی درباره مبارزه با زمین خواری استخراج شود.\nبخش قابل توجهی از زمین خواری‌های کشور به صورت قانونی صورت می‌گیرد و تغییر کاربری زمینهای کشاورزی در مناطق روستایی از طریق اخذ مجوز برخورداری از خدمات آب و برق برای این زمین‌ها، یکی از روشهای مرسوم زمینخواران در این حوزه است که تاکنون مورد توجه جدی\nزمین‌خواری که زمین سپاه را سند زد رئیس شورای یکی از شهرهاست\nفرمانده نیروی هوافضای سپاه از نفوذ سپاه در مراکز آمریکا در سال‌های اخیر خبر داد و گفت: اگر این اسناد را منتشر کنیم آمریکایی‌ها مفتضح می‌شوند.\nتصرف اراضی ملی با آتش زدن جنگل ها/احتمال افزایش زمین خواری بدلیل بالا رفتن قیمت زمین\nسلامت نیوز: فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور از وقوع ۶۰۰ فقره آتش سوزی در مراتع و جنگل ها در ۴ ماهه ابتدای سال جاری خبر داد و گفت: افزایش قیمت زمین در استانهای شمالی، تهران و البرز می تواند؛ زمین خواری در این مناطق را تشدید


وال استریت ژورنال: وزارت خزانه داری ایالات متحده به احتمال زیاد به عقب براند مارس 15 مالیاتی مهلت پر کردن منابع می گویند\nواشنگتن—مغلوب ساختن پیشی جستن دولت است به احتمال زیاد به گسترش مارس 15 مالیاتی مهلت ارسال آثار به عنوان بخشی از تلاش برای کاهش اثرات رمان کروناویروس در آمریکا خانواده ها و کسب و کار با توجه به یک دولت رسمی و دیگری فرد آشنا با این موضوع.\nنه تصمیم به تمدید مهلت و نه مکانیک چگونه این فرمت کار می کنند ممکن است هنوز نهایی.\nبه طور معمول افراد باید پرداخت خود را قبل از سال مالیات مارس 15 یا در صورت جریمه و هزینه های بهره است. مردم در حال حاضر می تواند پسوند از طریق اواسط ماه اکتبر به فایل های خود را برمی گرداند به عنوان طولانی به عنوان آنها در زمان پرداخت اواسط ماه آوریل است. این تصمیم را بیشتر از آن.\nگسترش مالیاتی آخرین مهلت تشکیل پرونده خواهد به طور موثر عمل می کنند به عنوان یک پل وام برای افراد و کسب و کار در مواجهه با اختلالات از ویروس. مقامات وزارت خزانه داری هنوز هم با توجه به مراتب آخرین مهلت تشکیل پرونده ممکن است به عقب رانده و چه کسی خواهد بود واجد شرایط برای فرمت, با توجه به این فرد آشنا با این بحث.\nنسخه گسترش یافته از این داستان در دسترس است WSJ.com\nمهار منطقه تعیین شده برای نیویورک حومه\nCononavirus بیمار بازگو آمدن “یک اینچ از مرگ’\nچگونه Biogen جلسه گسترش ویروس