پرتال جامع علوم و معارف قرآن - نقدي بر مقالة تفسير قطعي سوگندهاي قرآن مجيد و پاسخ آن\nپدیدآورعلی اکبر شایسته نژاد\nقالب هاي ادبي\n* استاديار علوم قرآن و حديث دانشگاه تربيت مدرس\nگفت‌وگو و نگارش دربارة مفاهيم و علوم قرآن، امري دشوار و نيازمند توجه جدي و بررسي ابعاد مختلف و آراي متفاوت است. مقالات علمي ـ پژوهشي بايد مسئله‌محور، مستند و مستدل باشد و با تعمق در ابعاد و زواياي مختلف يك عنوان جزئي به توليد علم كمك كند. تحليل و نقد اين‌گونه نوشته‌ها نيز كاري دشوار و محتاج تكيه بر حقايق قطعي و مسلم است. مقالة «تفسير قطعي سوگندهاي قرآن مجيد»، در كنار محسنات خود، نيازمند نقد اساسي است. اين نوشتار از نوع پژوهش‌هاي بنيادي است و پس از توصيف برخي از نارسايي‌هاي مقالة مذكور به اين حقيقت راه يافته است كه فواصل آيات در خدمت مفاهيم ارزشمند و والاي آن است و به صورت مستقل موضوعيت ندارد و بيان مصداق‌هاي گوناگون براي يك واژه نه‌تنها عامل سرگرداني نبوده، بلكه زمينة رشد و تعالي دانش تفسير را فراهم آورده است.\nكليدواژه‌ها: نقد، حسين توفيقي، سوگندهاي قرآن، حروف مقطعه، فواصل آيات.\nدر شمارة 9 دوفصلنامة علمي ـ پژوهشي وزين قرآن‌شناخت، مقاله‌اي با عنوان «تفسير قطعي سوگندهاي قرآن مجيد»، نوشتة استاد «حسين توفيقي» به چاپ رسيده است، كه از نظر حقير، با وجود برخورداري از برخي امتيازات، داراي برخي لغزش‌هاي آشكار و نيازمند نقد جدي است. از مدير محترم نشريه كه با چاپ اين‌گونه مقاله‌ها زمينة تبادل نظر و جدال احسن را فراهم آورده، صميمانه تشكر مي‌كنم و اميدوارم اين روند زمينه را براي پويايي، تكامل و تعالي دانش تفسير فراهم آورد. اين بنده هرگز مدعي نيست كه انتقادات بيان شده، كاملاً صحيح و منطبق بر حقيقت است، بلكه اين نوشتار متناسب با ضعف علمي و نقص بينش اين‌جانب بر دليل‌ها و شواهدي تكيه دارد كه ممكن است با اصلاح و راهنمايي صاحبان قلم همراه شود.\nاين نوشتار از نوع پژوهش‌هاي بنيادي است و نويسنده به روش تحليل محتوا، ضمن توصيف اشكالات مقالة مذكور با ارائة ادله‌اي، به نقد آن مبادرت كرده است. هدف نويسنده، رفع برخي از ادعاهاي غير‌مستند و مستدل نويسندة محترم بوده و اين مطلب به معناي انكار بسياري از نكات مثبت و ارزشمند در مقالة مذكور نيست. مقالة استاد توفيقي داراي امتيازات ويژه و نكات مفيدي است، مانند بيان شانزده مورد از تمهيدات قرآن مجيد براي تأمين فواصل (توفيقي، 1391، ص67-68) كه اگر با دليل‌هاي ادبي و شواهد لازم ارائه مي‌شد، مي‌توانست مفيد باشد. حسن ديگر مقاله خودباوري و ادعاي نوآوري نويسنده است كه بسيار ارزشمند است. مقالة حاضر ضمن نقد مقالة مذكور به تبيين مطالبي چون اصالت مفاهيم آيات قرآن در برابر قالب ظاهري آن، مانع نبودن غالب ديدگاه‌هاي مفسران سده‌هاي نخست در فهم قرآن، بي‌مانع بودن تبيين مصداق براي مفاهيم قرآني، ضرورت هماهنگي مفهوم واژگان با سياق سوره و برخي مسائل ديگر پرداخته است.\nمقالة مذكور در كنار محسنات فراوان، مشتمل بر اشكالات مبرم و آشكاري است. برخي از نقدهاي وارد بر آن عبارت‌اند از:\n1. عدول از مسئله‌محوري\nدر تعريف مقالات پژوهشي مسئله‌محور گفته‌اند: مقاله بايد داراي عنوان محدود باشد تا بتواند در همة ابعاد آن غور كند. اصل در پژوهش نفوذ به ژرفاست نه گسترش دامنه؛ تا حقيقت را به صورت مستند و مستدل ارائه نمايد، درحالي‌كه مقالة مذكور مشتمل بر چند بحث دربارة حروف مقطعه، سوگندهاي قرآن، تفسير واژة كوثر و برخي مباحث ديگر است كه هريك از آنها درخور پژوهش ويژه‌اند.\n2. تطبيق نداشتن عنوان مقاله با محتوا\nيكي از ويژگي‌هاي مقاله علمي ـ پژوهشي تطبيق عنوان مقاله با محتواي آن است. نويسندة محترم مقالة خود را «تفسير قطعي سوگندهاي قرآن» نام نهاد است. انتظار خواننده آن است كه نويسنده ارجمند نظريه‌اي يكدست و پذيرفته و مستدل دربارة همة سوگندهاي قرآن ارائه دهد، درحالي‌كه مقاله فقط به برخي از سوگندها اشاره كرده و نظر ايشان نه‌تنها قطعي نيست، بلكه آسيب‌پذير است. از طرف ديگر مطالبي چون تبيين مصداق كوثر، عصر، و صافات با عنوان مقاله بيگانه است؛ يعني محتواي مقاله اعم از عنوان آن است.\n3. تعريف غيرفني علم\nنويسندة محترم مفهوم علم را «تجميع متفرقات و تفريق مجتمعات در ذهن» (همان، ص54) خوانده؛ درحالي‌كه منبع و گويندة آن را ذكر نكرده است. حتي اگر چنين تعريفي در مورد علم وارد شده باشد، بايد با تعريف‌هاي ديگري كه وجود دارد، مقايسه شود و قوّت و ضعف آن تبيين گردد. ممكن است گفته شود مقصود نويسنده ارائة مفهوم اصطلاحي اين واژه در مقاله است. اين سخن نيز به دليل استفاده نكردن از اين معنا يا هر معناي ديگر علم در مقاله، نفي مي‌شود. پس علاوه بر آنكه صحت اين تعريف روشن نيست، ضرورتي هم براي آن وجود ندارد. افزون بر اينكه برخي اصطلاحات محوري مانند تفسير در اين مقاله تعريف نشده است.\n4. غير‌مسئول خواندن مفسران پيشين\nمحقق محترم عنايت دارند كه «اثبات شيء نفيِ ما عدا» نمي‌كند. به فرض اينكه نويسندة ارجمند مطلبي را ثابت كرده باشد ـ كه چنين نيست ـ دليل بر رد آراي ديگران نمي‌شود؛ رد آراي ديگران نيازمند ارائه دليل است. محقق محترم هيچ دليلي بر غلط بودن سخن آنان ارائه نكرده است. از طرف ديگر كدام‌يك از مفسران سده‌هاي نخست براساس كدام مدرك و شاهدي مانع فهم صحيح قرآن شده‌اند؟ همين نوشتة ايشان سخنشان را نقض مي‌كند و نشان مي‌دهد كه مفسران متقدم، متأخر و معاصر مانعي براي تبيين و تفسير نو و جديد ايجاد نكرده‌اند. علاوه بر آنكه استفاده از تعابيري چون «اظهارات غير‌مسئولانه و متعارض» (همان، ص52) «قرآن‌پژوهان را به ناكجا آباد برده است» (همان، ص54)، «يك مفسر مسلمان هر قدر هم بزرگ باشد، نمي‌تواند از درون پيلة اقوالي كه بر گرد اين واژه قرآني تنيده‌اند، به‌آساني بيرون آيد» (همان)، «ابهام‌آفريني مفسران قديم» (همان، ص55)، «نقل اقوال بي‌پايه و متعارض مفسران غير‌مسئول» (همان، ص70) علاوه بر آنكه با فرهنگ پژوهش بيگانه است، هرگز سخن درستي نيست.\nهمچنين با نقل بدون نقد و توضيح سخن «احمد بن حنبل» دربارة اعتبار نداشتن كتب تفسيري (همان، ص58) گويا آن را تأييد كرده و تفاسير گران‌سنگي چون التبيان و مجمع البيان را بي‌اعتبار شمرده است.\nنگارندة محترم عنايت نكرده‌اند كه مفسران قديم با تحمل چه مشقات و زحماتي مطالبي را فراهم آورده و ميراث گران‌بهاي علمي را براي ما ذخيره كرده‌اند. وجود ديدگاه‌هاي مختلف در يك مسئله هرچند ممكن است براي عوام قابل هضم نباشد، براي دانشمندان از آن رو كه زمينه را براي تضارب آرا و تولد رأي صواب فراهم مي‌كند، امري طبيعي و مبارك است.\nنويسندة محترم نوشته‌اند: «تعميم‌هاي بي‌مورد و تخصيص‌هاي بي‌وجه منسوب به ابن عباس و... بسياري از آيات قرآن را در هاله‌اي از ابهام فرو برده و موجب حيرت سرگرداني قرآن‌پژوهان شده است» (همان، ص54). اولاً اين ادعايي بسيار سنگين و اثبات آن كاري دشوار است. ثانياً اگر اين تعميم و تخصيص‌ها نبود، دانش تفسير نيز بسان بسياري از دانش‌ها در طفوليت مي‌ماند و اين‌چنين شاخ و بر نمي‌داد. نويسندگان امروز وامدار پيشينيان‌اند و همين اقوال و نقد يا پذيرش آنها، موجب تناوري دانش تفسير و رويش شاخه‌هاي گوناگون آن شده است.\n5. اثبات روابط درون‌سوره‌اي با نفي روابط بين سوره‌اي\nمحقق محترم با تكيه بر فواصل آيات، روابط درون‌سوره‌اي را از اين منظر مورد توجه قرار داده، اما رابطة مفهومي و پيوند بين سوره‌ها را نفي كرده و نوشته‌اند: «آنان آغاز سورة مكي انعام را اين‌گونه به پايان سورة مدني مائده ربط داده‌اند: لما ختم الله سورة المائدة بآية عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ افتتح سورة الأنعام بما يدل على كمال قدرته من خلق السماوات والأرض وغيره فقال...» (طبرسي، 1372، ج4، ص422 و60). از سخن نويسندة محترم چنين برمي‌آيد كه هيچ ارتباطي بين ترتيب سور وجود ندارد، درحالي‌كه بسياري از محققان تدوين قرآن را توقيفي مي‌دانند (خويي، بي‌تا، ص236-257). حتي اگر اين ديدگاه را نپذيريم، بايد اذعان كنيم كه جمع‌آورندگان قرآن، سور قرآني را بدون دليل در كنار هم قرار نداده‌اند و به فرض كه چنين كرده بودند، بر پيشوايان دين، به‌ويژه امام علي(ع)، واجب بود كه اين حقيقت را گوشزد كنند و در دوران حاكميت براي اصلاح آن بكوشند؛ زيرا حضرت فرمودند قصد دارند همة سنت‌هاي اصيل اسلامي را احيا و سنن جاهلي را نابود كنند. به هر صورت سخن گفتن دربارة ارتباط داشتن يا ارتباط نداشتن معنوي سوره‌ها ـ مانند هر مسئلة علمي ديگر ـ نيازمند پژوهش و ذكر دليل‌ها و شواهد كافي است و به صرف ادعا ثابت نمي‌شود.\n6. توليد نكردن علم\nدر مقالة محقق محترم، علم جديدي توليد نشده است. ايشان تنها به گزينش برخي آراي پيشينيان و نقل آن همت گمارده‌اند، مانند قول دهم فخر رازي (توفيقي، 1391، ص56)، قول تفسير نمونه (همان، ص57)، قول طبرسي (همان، ص58 و 64)، قول شعراني (همان، ص62)، قول طبري (همان، ص63-64)، قول علامه طباطبايي (همان، ص66). علاوه بر آنكه نقل علامه دربارة تفسير سورة صافات است (طباطبايي،1417، ج 17، ص 122)، ولي ايشان آن را به‌گونه‌اي نقل كرده‌اند كه گويا دربارة تين و زيتون است (توفيقي، 1391، ص 66)، و چون براي اين گزينش دليل نياورده‌اند، ترجيح ايشان بلا‌مرجح و مردود است. از طرف ديگر به آراي موافق نظر خود تكيه كرده ولي به نقد آراي مخالف نپرداخته و دليل ناروايي آنها را بيان نكرده‌اند.\n7. استدلال به مطالب غير‌مستند و غير‌قطعي بدون تبيين كافي\nدر تفسير واژة «قلم» به شيوة قرآن با قرآن، بدون مستند كردن اقوال و ذكر دليلي قانع‌كننده مبتني بر اينكه منظور از «علّم بالقلم» (علق:4)، قلم متعارف است و بدون توضيح پذيرفتني براي ارتباط آن آيه در سورة علق با آية «ن و القلم»، نظر «قلم معمولي» را قطعي اعلام كرده است (همان، ص55). درحالي‌كه اولاً ايشان در ادامة مقاله منكر ارتباط ميان سوره‌هاي قرآن شده‌اند و ثانياً مي‌دانيم كه تازه‌مسلمانان غالباً با كتابت آشنايي نداشتند و در اوائل بعثت رسول اعظم(ص)، به سبب مشكلات فراوان و مصاف نرم و خزندة دشمن با آيين اسلام، زمينة مناسبي براي فراگيري كتابت براي مسلمانان فراهم نبود و رسول خدا(ص) در سال دوم هجرت، يعني غزوة بدر، فدية برخي اسرا را آموختن خواندن و نوشتن به ده نفر از مسلمانان قرار داد (سبحاني، 1359، ج2، ص35). لذا نمي‌توان نظر نويسندة محترم را با استناد به آنچه ذكر كرده‌اند، قطعي شمرد. البته نويسندة نقد در پي نفي عظمت و منزلت نوشتن و توصيه‌هاي فراوان قرآن و پيشوايان دين به نگارش با قلم معمولي نيست، بلكه اذعان مي‌دارد كه استدلال و تبيين نويسندة محترم نارساست.\n8. تكيه بر بخشي از حقيقت براي اثبات مدعا\nاعجاز بلاغي قرآن و توجه به فواصل آيات، بخشي از عظمت قرآن است كه از نظر برخي محققان وجه اصلي اعجاز قرآن نيست (ر.ك: پهلوان، 1382)، بلكه وسيله‌اي براي جذب مخاطب و القاي روان و منطبق با طبع لطيف انسان است. جنبة اساسي اعجاز قرآن در اثرگذاري معنوي و هدايتگري آن است؛ چنان‌كه خداوند عزيز فرمود: «قُلْ فَأْتُوا بِكِتابٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ هُوَ أهْدى مِنْهُما أتَّبِعْهُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ؛ بگو: اگر راست مىگوييد [كه تورات و قرآن از سوى خدا نيست] كتابى هدايتبخشتر از اين دو از نزد خدا بياوريد، تا من از آن پيروى كنم» (قصص:49).\nناقد بدون انكار وجود فواصل در غالب آيات قرآن، معتقد است كه خداوند هرگز در گِرو سجع و قافيه و... نبوده است؛ لذا در برخي موارد مانند سورة قيامت، فواصل آيات را رها كرده و جملة لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ (قيامت: 16) را برخلاف فاصلة ساير آيات آورده كه خود سبب معركه‌آرايي ارزشمند و توليد مقالاتي مهم شده است (ر.ك: سيوطي، 1421، ج2، ص221؛ فقهي‌زاده، 1371).\n9. نفي حصر\nمؤلف محترم اهميت آية «إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ‌إِيَّاكَ نَسْتَعينُ» (حمد:5) را تنها در هماهنگي با تناسب ساير آيات و اختتام به «ين» دانسته است؛ درحالي‌كه بسياري از مفسران هدف از تقدم را حصر معناي عبوديت و استعانت دانسته‌اند (بلاغي، 1420، ج1،ص57؛ صادقي تهراني، 1419، ج1، ص1؛ تستري، 1423، ج1، ص23؛ شريف لاهيجي، 1373، ج1، ص3؛ فضل‌الله، 1419، ج1، ص54؛ قرائتي، 1383، ج1، ص28) و اين سخن علاوه بر آنكه با قواعد بلاغت (تقديم ما حقه التاخير يفيد الحصر) (امين شيرازي، بي‌تا، ص115) سازگار است، از بار معنايي بسيار مهمي نيز برخوردار است. به تعبير علامه طباطبايي، منظور آن، ابداع مفهوم جديد است (طباطبايي، 1417، ج1، ص27). نويسندة تفسير القرآن الكريم، نكاتي مهم و ارزشمند دربارة اين آيه بيان داشته‌اند كه مراجعه به آن خالي از لطف نيست (سيدمصطفي خميني، 1418، ج2، ص 1- 68).\nدر تفسير تسنيم آمده است: آية كريمة «إيّاك نعبد وإيّاك نستعين» به‌روشني مفيد حصر عبادت و استعانت در خداي سبحان است و اسماي حسناي الله، ربّ العالمين، الرّحمن، الرّحيم و مالك يوم الدّين كه در آيات قبل آمده، علاوه بر اينكه هريك حد وسط برهاني بر اثبات حمد و حصر آن در خداي سبحان است، حدّ وسط برهان بر «حصر عبادت» و «حصر استعانت» در او نيز خواهد بود؛ مثلاً با استفاده از اسم «الله» برهاني بدين تقرير اقامه ميشود: «ذات اقدس خداوند، جامع و دربر دارندة همة كمالات وجودي است و چنين موجود كاملي تنها معبود و تنها مستعان سراسر عوالم هستي است. بنابراين، عبادت و استعانت ويژة اوست». همچنين ساير اسماي حسناي مذكور در صدر سوره، هريك حد وسط برهاني بر حصر عبادت و استعانت در خداست (جوادي آملي، 1376، ج1، ص417). لذا ادعاي نويسنده علاوه بر آنكه نوعي خرق اجماع بي‌دليل است، نمي‌تواند در برابر اين انديشه‌هاي مستدل و ژرف مقاومت كند. از طرف ديگر محقق محترم دليلي اراه نكرده‌اند كه اگر اختتام به «ين» دربر دارندة معناي حصر هم باشد چه گره‌اي در فهم معناي آيه ايجاد مي‌كند و چرا بيان اين‌گونه مطلب توسط مفسران موجب حيرت و سرگرداني قرآن‌پژوهان مي‌شود؟!\n10. نفي مصداق\nنويسندة محترم بدون ارائة دليل و فقط با تكيه بر فواصل، بيان مصداق براي واژه‌ها را نفي كرده و آن را نشانة غفلت مفسران خوانده است! (توفيقي، 1391، ص58) درحالي‌كه از نظر شيعه، لازمة فهم حقيقت و روح قرآن، مراجعه به معصوم است. علامه طباطبايي ـ كه تفسير الميزان را براساس تفسير قرآن به قرآن بنا نهاده است ـ تأكيد كرده كه اين شيوة تفسير را از پيشوايان دين آموخته است (ر.ك: نفيسي، 1384، ص108 به بعد). يكي از رهنمودهاي پيشوايان دين در فهم قرآن، بيان مصداق آيات است كه نمونه‌هاي فراواني از آن در كتاب‌ها و مقالات پژوهشي پيشين و معاصر گرد آمده است. براي مثال، در تفسير «حسنه» در آية «وَ‌مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ‌فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ‌قِنا عَذابَ النَّارِ» (بقره:201) آمده است كه امام صادق(ع) فرمود: «منظور از حسنه، رضوان خدا و بهشت او در عالم آخرت و فراخي معيشت و حسن خلق در دنياست» (عياشي، 1380، ج10، ص98)؛ يعني «رضوان خدا»، «بهشت آخرت»، «فراخي معيشت» و «حسن خلق» را مصاديق حسنه برشمرده‌اند (خداياري، 1383، ص21). نمونه‌هاي ديگري از اين دست در تفاسير ديده مي‌شود.1\n11. استفاده از مترادف2 كلمات براي حفظ فاصله\nنويسندة ارجمند در پي اثبات ادعاي خود مبني بر حاكميت آهنگ و وزنِ واژه‌ها بر ساير امور، «ادبر» و «عسعس»؛ «سمين» و «حنيذ» و... را مترداف خوانده است (توفيقي، 1391، ص61). حتي اگر اين سخن اثبات شود، ساير ويژگي‌ها و امتيازات واژه‌ها را نفي نمي‌كند. به عبارت ديگر، مي‌توان استفاده از مترداف را براي حفظ قافيه يا سجع و... قلمداد كرد و در عين حال براي هريك از واژه‌ها، براساس مفاهيمي كه در لغتنامه و فرهنگ‌ها ذكر شده، بار معناي خاصي قائل شد. چنان‌كه راغب «حنيذ» را به معناي گوشت گوساله‌اي كه ميان دو سنگ داغ، سرخ و كباب شده باشد (راغب اصفهاني، 1412، ص260) و «سمين» را به معناي فربه و چاق (همان، ص427) دانسته است. البته برخي از پژوهشگران معتقدند اصولاً در قرآن يا حتي در لغت عرب ترادف واقعي نداريم و هريك از واژه‌هاي به‌ظاهر هم‌معنا، بار معنايي خاصي دارند كه متناسب با رابطة معناي ساير كلمات جمله است (ر.ك: منجد، 1420ق؛ مصطفوي، 1409، ص 69). برخي قرآن‌پژوهان نيز معتقدند هريك از واژه‌هاي قرآن، بسان منظومة شمسي، داراي جايگاه خاص خويش است و هرگونه تغييري موجب درهم ريختن معناي مورد نظر قرآن است (ر.ك: بنت الشاطي، 1404، ص82 به بعد). پس توجه به وزن و آهنگ نمي‌تواند موجب نفي افزوني بار معنايي واژه‌ها شود. محقق محترم هيچ دليلي مبني بر تضاد ميان تناسب لفظي واژه‌ها و تفاوت معناي آنها ارائه نكرده است. همچنين توضيح نداده كه چرا تناسب معنايي واژه‌ها با مورد هر سوگند قابل تبيين نيست.\n12. عدد 19 و 70\nگرچه نويسندة محترم در جاي‌جاي مقالة خود پيشينيان را متهم كرده است، سخناني از آن بزرگواران را كه منطبق با نظر خويش دانسته، بدون نقد، نقل كرده است. مثلاً سخني كه از علامه بزرگوار شعراني دربارة عدد 19 با اين مضمون آورده كه اولاً خداوند صرفاً شمار خازنان جهنم را براي رعايت تناسب فواصل، «تسعة عشر» اعلام كرده است و ثانياً مراد از 19 خصوص عدد نيست، بلكه غايت مبالغه است. اين سخن جاي تأمل دارد (توفيقي، 1391، ص62)؛ زيرا:\nالف. اصل در كلام خداوند اداي مقاصد است. خداوند هرگز گرفتار بند و قافيه نيست. شاهد مطلب اينكه در سورة فاطر كه سخن از فرشتگان است، عدول از فواصل بارها اتفاق افتاده است. آخرين حرف آية نخست «ر»، آية دوم «م»، آية چهارم «ن» و... است.\nب. اين ادعا كه عدد 19 در آيه صرفاً براي مبالغه به‌كار رفته است، تنها با نظر يكي از محققان اثبات نمي‌شود، بلكه دست‌كم بايد اثبات شود كه در عرف عرب عدد 19 غالباً چنين منزلت و جايگاهي دارد. اگر هم چنين چيزي اثبات شود اثبات آن در آية مذكور دشوار است؛ زيرا ذيل آيه نشان مي‌دهد كه انتخاب اين عدد از روي عنايت و حكمتي بوده است. طبق نص آيه، انتخاب اين عدد آزمايشي براي كافران، ماية يقين اهل كتاب، و فزوني ايمان مؤمنان است؛ درحالي‌كه اگر عدد براي مبالغه باشد چنين آثاري بر آن مترتب نيست.\nه . گرچه عدد هفتاد گاهي براي مبالغه به كار مي‌رود، اين مسئله كليت ندارد. مثلاً روايات مبني بر بيان اين عدد را در تعداد استغفار نماز شب يا ادعية ديگر هرگز نمي‌توان بر مبالغه حمل كرد. همچنين استغفار در روايت‌هاي زير را نمي‌توان نشانة مبالغه و كثرت دانست:\nكان رسولُ الله(ص) يستغفرُ اللهَ في كلِّ يَومٍ سبعينَ مرةً يقولُ أستغفرُ اللهَ ربّي وأتوبُ إليه (ديلمي، 1412، ج1، ص45)؛ وَ‌قَالَ أمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ(ع) مَنِ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ فِي السَّحَرِ سَبْعِينَ مَرَّةً كَانَ مِنَ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ فِيهِمْ وَ‌الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأسْحار (همان)؛ قَالَ الصَّادِقُ(ع) مَنِ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ فِي كُلِّ يَوْمٍ سَبْعِينَ مَرَّةً غُفِرَ لَهُ سَبْعُمِائَةِ ذَنْب (همان). پس استعمال هفتاد در كثرت، كليت ندارد كه بتوان آن را به همة امور تعميم داد.\n13. نقل غير‌مستند\nمحقق محترم نوشته‌اند: «در آغاز دعوت اسلامي، مردم از تين و زيتون همان دو ميوة معروف را مي‌فهميدند و پس از چندي صحابه و تابعين براي هماهنگ كردن با طور سنين كه نام كوهي است، معاني متعدد و عجيب ديگري را پيشنهاد كردند و...» (توفيقي، 1391، ص63). اين سخن گرچه ممكن است صحيح باشد، هيچ مستندي براي آن ذكر نشده است. براساس كدام منبع مردم فقط مفهوم انجير و زيتون را مي‌فهميدند. كدام صحابه و تابعي معنا را تغيير داده است؟ گرچه در مورد «تين» و «زيتون»، مي‌توان ادعا كرد كه ساير معاني نقل شده ناچسب است، اگر براساس مدارك صحيح، نام كوهي نيز «تين» باشد، چه اختلالي در فهم قرآن ايجاد مي‌كند و چه تأثير ناخوشايندي بر آهنگ آيات دارد؟ بيان مطالب در مقالة علمي ـ پژوهشي بايد مستند و مستدل باشد و اين نكته، هم در اثبات و هم در نفي جاري است. بدون دليل و مدرك نه مي‌توان چيزي را اثبات و نه نفي كرد. چنان‌كه گفته شد، نكته‌اي كه از علامه نقل شده نيز ربطي به اين دو ميوة مذكور ندارد، بلكه در بيان سوگندهاي سورة صافات است. همچنين نويسندة محترم ذيل عنوان تفسير «قلم» به شيوة قرآن به قرآن دو قول را معروف‌تر از همه دانسته، ولي براي آن مستندي ذكر نكرده است (توفيقي، 1391، ص57) و نيز مستند مصاديق گوناگون واژة «عصر» در متون تفسيري را ذكر نكرده است (همان، ص58).\n14. محصور كردن معناي حروف مقطعه\nدربارة فلسفة استفادة خداوند از حروف مقطعه، يكي از نقل‌ها همان است كه نويسندة محترم آورده است، اما در اين مورد اقوال متعدد ديگري وجود دارد كه دليلي براي نفي آنها ارائه نشده است. براي مثال، علي بن ابراهيم نقل كرده است: «الم، هو حرف من حروف اسم الله الأعظم، المقطع في القرآن، الذي خوطب به النبي‌ـ عليه الصلاة والسلام ـ والإمام، فإذا دعا به أجيب» (قمي، 1367، ج1، ص123)؛ بلاغي نوشته است: «الم، علم معناها عند اللّه ورسوله ومستودعي علمه وأمنائه على وحيه» (بلاغي، 1420، ج1، ص65).\nامام خميني(ره) مي‌فرمايد:\nدر حروف مقطعة اوائل سور اختلاف شديد است، و آنچه بيشتر موافق اعتبار آيد، آن است كه آن از قبيل رمز بين محب و محبوب است، و كسى را از علم آن بهرهاى نيست. و چيزهايى را كه بعضى مفسرين به حسب حدس و تخمين خود ذكر كردند، غالباً حدس‌هاى بارد بى‌مأخذ است. و در حديث سفيان ثورى نيز اشاره به رمز بودن شده است. و هيچ استبعاد ندارد كه امورى باشد كه از حوصلة بشر فهم آن خارج باشد و خداى تعالى به مخصوصين به خطاب اختصاص داده باشد، چنانچه وجود «متشابه» براى همه نيست بلكه آنها تأويل آن را مىدانند (موسوي خميني، شرح چهل حديث، ص351).\nاستاد مطهري نوشته است:\nچند سال قبل روزنامه‌ها نوشتند كه مردى مصرى كه دانشمند كامپيوتر بود3، روى چهارده سورهاى كه با اين حروف آغاز شده محاسبة دقيقى كرد و به اين نتيجه رسيد كه در هريك از اين سورهها اين حروف نسبت به حروفى كه در تمام آن به كار رفته است، نقش بيشترى دارند. مثلاً الف، لام، ميم در سورة بقره نسبت به همة حروف ديگر در بافت آن نقش بيشترى دارند و اين نسبت به قدرى دقيق است كه مغز بشرى نمىتواند حساب كند؛ چون گاهى كسرها به جايى مىرسند كه جز با كامپيوتر نمى‌توان به حساب درآورد. و نيز نوشت: به نظر مى‌رسد كه خداوند با اين حروف مقطعه نحوة شروع كار خودش را بيان مى‌فرمايد؛ يعنى قول، سخن و انديشه بر ماده، جسم و طبيعت تقدم دارد (مطهري، 1363، ج26، ص118).\nصاحب تفسير اطيب البيان نيز نوشته است: «سرّ من اسرار اللَّه استاثره اللَّه بعلمه» (طيب، 1378، ج1، ص121). همچنين مراجعه به تحقيق عالمانه و ژرف آيت‌الله جوادي آملي دربارة حروف مقطعه، به‌ويژه قسمت لطائف و اشارات، بسيار آموزنده و مفيد است (جوادي آملي، 1376، ج2، ص65-129).\nآيا مي‌توان اين آراي بلند و انديشه‌هاي متعالي را ناديده انگاشت و فقط با اتكا به فواصل، افكار پيشينيان را ماية سرگرداني مردم دانست؟! هرچند رعايت فواصل آيات مي‌تواند يكي از دليل‌هاي وجود حروف مقطعه در ابتداي برخي سور باشد، هيچ دليلي نداريم بر اينكه وجود حروف مقطعه در ابتداي برخي سوره‌ها منحصراً براي رعايت تناسب فواصل باشد.\n15. نارسايي تفسير «عصر»\nنويسندة محترم در تفسير «عصر» به شيوة قرآن با قرآن، مطالبي آورده است، كه براي اثبات مدعاي ايشان كافي نيست. برخي از نارسايي‌هاي اين مطلب عبارت‌اند از: الف. نويسندة محترم منبعي بلاواسطه براي ترتيب نزولي سوره‌ها ذكر نكرده است. البته اين ترتيب نزول در مجمع البيان و الاتقان و... آمده و نويسندة تفسير همگام با وحي (بهجت‌پور، 1378، ص 339-404) آن را پذيرفته است. البته برخي پژوهشگران مانند نويسنده كتاب پاي به پاي وحي آن را نقض كرده و نزول سورة عصر را در سال اول بعثت، و سوره‌هاي ضحي، ليل و فجر را در سال دوم خوانده است (ر.ك: بازرگان، پا به پاي وحي). لازمة مقالة پژوهشي نقل و نقد آراي رقيب و ابهام‌زدايي از صحت ادعاي خويش است، كه نويسندة محترم مقاله بدان اهتمام نورزيده است. ب. در ترتيبي كه ذكر شده پس از سورة ليل، سوره‌هاي فجر، ضحي، شرح و آنگاه سورة عصر آمده است. وجود سورة شرح، در بين اين سوره‌ها، با بيان نويسنده توجيه‌پذير نيست. ج. دلالت اين اسامي بر اوقات نماز ثابت نيست. د. نماز صبح با عبارت «قرآن الفجر» (إسراء: 78) آمده است. ه. حتي اگر اين اسامي بر اوقات نماز تطبيق كنند، نه مدعاي ديگران را نفي مي‌كند نه تناسب لفظي مورد نظر نويسنده را. و. بيان مصداق‌هاي مختلف براي عصر، با منطق تفسيري اهل بيت سازگار است. ز. ادعاي نويسندة محترم مبني بر تأكيد بر تناسب لفظي با انكار مصداق‌هاي مختلف، همچنين رابطة ذكر معاني و مصداق‌هاي (توفيقي، 1391، ص54، 55، 58، 59) متفاوت با سرگرداني قرآن‌پژوهان و به بيراهه بردن و به خطا انداختن اذهان ايشان، روشن نيست.\n16. نارسايي برخي تفاسير\nالف. تفسير «عصر»\nنويسندة محترم مدعي شده است: «برخي تعميم‌ها در معناي واژة عصر با هم تعارض دارند و ممكن نيست همة آنها در معناي آيه جمع باشد. ثانياً تناسب معنايي بين سوگندهاي قرآن كريم با مطلبي كه به خاطر آن سوگند ياد شده، بسيار اندك است» (همان، ص59)، اما نه نمونه‌اي از معاني متعارض را نشان داده و نه دليلي بر جمع نشدن معناي آنها ذكر كرده و نه دليلي براي تناسب نداشتن معنايي سوگند‌ها و مطالبي كه براي آن سوگند ياد شده، ارائه كرده است. برخي از دليل‌هاي نارسايي اين ادعاي وي نيز عبارت‌اند از:\nالف. بسياري از مفسران هريك از سوره‌هاي قرآن ـ به‌ويژه سوره‌هاي كوتاه را كه يكباره نازل شده‌اندـ داراي ساختاري همگون، متناسب و يك‌پارچه خوانده‌اند (ر.ك: معرفت، 1415، ج5، ص158 به بعد). نويسندة ارجمند با تكيه بر همين اصل وجود آيات مكي در سورة مدني و بالعكس را نفي كرده و همة سوره‌هاي قرآن را يا مكي يا مدني دانسته است (همان، ج1، ص129 به بعد). علامه طباطبايي در بسياري از موارد، مفهوم دقيق آيات را براساس سياق و پيوستگي عبارات تبيين كرده‌اند (طباطبايي، 1417، ج1، ص52، 111، 116؛ ج20، ص371). امام خميني معتقدند كه معناي بسم الله الرحمن الرحيم در هر سوره متناسب با مفاهيم همان سوره است و مي‌فرمايد: «محتمل است كه در تمام سورههاى قرآن اين بسم اللَّه‌ها متعلق باشد به آياتى كه بعد مىآيد؛ چون گفته شده است كه اين بسم اللَّه به يك معناى مقدرى متعلق است. لكن بيشتر به نظر انسان مىآيد كه اين بسم اللَّه‌ها متعلق باشد به خود سوره» (موسوي خميني، تفسير سوره حمد، ص95). پس به چه دليل مي‌توان مدعي شد كه سوگند سوره با محتواي سوگند تناسب ندارد؟!\nب. تفسير «کوثر»: نويسندة محترم، در مقدمة مقاله، مفسران قديم را به ابهام‌آفريني دربارة سوگندهاي قرآن متهم کرده است. به باور وي، آنان دربارة حروف مقطعه و کلماتي از قبيل «کوثر» نيز اظهارات غيرمسئولانه‌اي کرده‌اند و با کار خود، بينات الهي را به لغز و معما تبديل کرده‌اند (توفيقي، 1391، ص 55). او در ادامة مقاله وعده کرده است که با در نظر گرفتن فواصل آيات تفسير قطعي آن سوگندها و نيز واژة «کوثر» را به‌طور ضمني بيان کند (همان). اما آنچه در انتهاي مقاله به عنوان تفسير قطعي «کوثر» آمده، تنها اين عبارت است که مي‌توانيم با توجه به تناسب لفظي واژة کوثر با واژة «وانحر» و «ابتر»، آن را به معناي «افزوني» يا «خير کثير» بگيريم و معناي خاصي براي آن قائل نشويم! (همان، ص 69) برخي از دلايل نارسايي ادعاي اين نويسنده عبارت‌اند از:\n1. از نويسندة محترم جاي اين پرسش باقي است که مرادشان از تفسير قطعي واژه چيست؟ اگر مرادشان بيان مفاد استعمالي آن به عنوان يکي از مراحل تفسير باشد، هرچند مي‌توان بيان مفاد استعمالي را يکي از مراحل ابتدايي تفسير شمرد، تفسير واژه به همين‌جا ختم نمي‌شود؛ به دست آوردن مراد جدي و مصداق يا مصاديق مورد نظر آيه، مرحله‌اي مهم در تفسير است. به باور علامه طباطبايي، مفردات و ترکيبات آيات قرآن به دليل فصاحت و بلاغت ويژة خود در نهايت وضوح‌اند. ازاين‌رو رسالت اصلي مفسر، بيش از بيان مفاد استعمالي، تعيين مصداقي است که مفردات و گزاره‌هاي قرآن بر آن منطبق مي‌شود (طباطبايي، 1417، ج 1، ص 9). بنابراين آنچه نويسندة محترم به عنوان تفسير قطعي اين واژه ترتيب داده‌اند، تنها مرحله‌اي ساده و ابتدايي در تفسير است نه تفسير قطعي اين واژه. دليلي نداريم که رسالت مفسر به همين ميزان اکتفا کنيم و «معناي خاصي براي اين واژه قائل نشويم» (توفيقي، 1391، ص69).\nآنچه از مفسران در مقام تفسير آيه ذکر شده، آميخته‌اي از بيان مفاد استعمالي و بيان مصاديق آيه است. اگر بر فرض ـ همراه نويسنده محترم ـ معناي آيه را همان «فزوني» يا «خير کثير» بدانيم، آن‌گاه معناي آيه را معنايي جامع در نظر گرفته‌ايم که مي‌تواند شامل تمام مصاديق مذکور در تفاسير باشد و هيچ دليلي بر نفي شمول معناي جامع نسبت به مصاديق مذکور نداريم. هرچند تعيين مصداق انحصاري معناي آيه به قرينة معين معتبر نياز دارد.\nاز طرفي بيان برخي مصاديق معناي عام آيه ـ اعم از مورد نزول يا غير آن ـ نه‌تنها نكوهيده و خارج از رسالت مفسران نيست، بلکه به دليل روشني‌بخشي به معناي آيه و هماهنگي با هدف نزول قرآن، مطلوب است. چنين امري مؤيداتي از روايات و سيرة اهل بيت(ع) نيز دارد. به گفتة مفسر بزرگ قرآن، علامه طباطبايي، روش اهل بيت(ع) در تفسير قرآن اين است که تفسير قرآن را در مورد نزول منحصر نمي‌کنند، بلکه براي معناي عام آيه مصاديقي ديگر ـ افزون بر مورد نزول آيه ـ بيان مي‌کنند (همان، ص 41ـ 42). ازاين‌رو تعيين مصداق براي معناي جامع «خير کثير» نيز از اين قاعده مستثنا نمي‌شود. مفسران گران‌قدر، برخي مصاديق خير کثير را در تفاسير خود براي اين واژه برشمرده‌اند، از جمله اينکه آن را مواهب نبي اکرم(ص) در قرآن بر مقام محمود پيامبر گرامي اسلام (مقام شفاعت)، خود قرآن و نيز حکمت تطبيق کرده‌اند. جالب توجه اينکه قرآن از برخي از اين مصاديق مانند حکمت به «خير کثير» تعبير کرده است (بقره: 269). در برخي روايات نيز مصاديق ديگري براي خير کثير ذکر شده است. براي نمونه در برخي روايات کوثر، نهري در جنت معرفي شده است:\nلما أنزل على رسول الله(ص) إِنَّا أعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ، قال له علي بن أبي‌طالب(ع): «ما هو الكوثر يا رسول الله؟» قال: «نهر أكرمني الله به» (بحراني، 1416، ج5، ص722)؛ عن علي(ع) قال قال رسول الله(ص) «أراني جبرائيل منازلي في الجنة ومنازل أهل بيتي على الكوثر» (حسيني استرآبادي، 1409، ج1، ص821)؛ روى عن ابى عبد اللَّه(ع) قال «الكوثر نهر فى الجنة اعطاء اللَّه نبيه عوضاً من ابنه» (طبرسي، 1372، ج10، ص836) و «انّه نهر في الجنّة وعدنيه ربى ـ عزّ وجلّ ـ فيه خير كثير، لذلك النّهر حوض ترد عليه امّتى يوم القيامة آنيته عدد النّجوم» (ميبدي، 1371، ج10، ص636)؛ آنگاه كه سورة كوثر بر رسول خدا(ص) نازل شد، علي بن ابي‌طالب(ع) سؤال كرد: اي رسول خدا، كوثر چيست؟ پيامبر(ص) فرمود: نهري كه خداوند مرا به وسيلة آن گرامي داشته است؛ امام علي(ع) در جاي ديگر نقل كرده است كه پيامبر(ص) فرمود: جبرئيل منازل من و اهل بيت مرا در كوثر به من نشان داد؛ از امام صادق(ع) نقل شده است كه فرمود: كوثر، نهري در بهشت است كه خداوند در برابر [مرگ] فرزند پيامبر(ص) به او عطا كرده است. همچنين رسول خدا(ص) فرمود: كوثر نهري در بهشت است كه خداوند من به من وعده داده و در آن خير فراوان است. اين نهر حوضي دارد كه امت من به تعداد نجوم، در روز قيامت نزد من مي‌آيند.\n2.آيا انديشه‌هاي بلند مفسران گران‌قدر را مي‌توان فقط با تكيه بر تناسب لفظ نفي كرد؟ چنان‌كه تفسير الصافي نوشته است: «إِنَّا أعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ الخير المفرط الكثير وفسّر بالعلم والعمل والنبوّة والكتاب وبشرف الدّارين وبالذرّية الطيّبة» (فيض كاشاني، 1415، ج5، ص382).\nدر تفسير پرتوي از قرآن آمده است: «قرآن از آثار همين كوثر وحى و استعداد آن است و خود كوثرى است كه از آيات آن علم و معرفت مىجوشد و هر طالبى را به اندازه ظرفيتش سيراب مىگرداند، و تلاوت آياتش اذهان و نفوس را از اوهام باطل و عادات و اخلاق پست پاك مىسازد و سرچشمة حكمت را از درون فطرت‌ها جارى مىنمايد» (طالقاني، 1362، ج4، ص277).\nصاحب تفسير تبيين قرآن مي‌نويسد: «إِنَّا أعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ الخير الكثير، ومن مصاديقه إعطائه(ص) فاطمةƒ» (حسيني شيرازي، 1423، ج1، ص625).\nنگارنده الميزان مي‌نويسد: در آخر سوره فرمود: «إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأبْتَرُ» با در نظر گرفتن اينكه كلمة «ابتر» در ظاهر به معناى اجاق كور است، و نيز با در نظر گرفتن اينكه جملة مذكور از باب قصر قلب است، چنين به دست مىآيد كه منظور از كوثر، تنها و تنها كثرت ذريهاى است كه خداى تعالى به آن جناب ارزانى داشته (و بركتى است كه در نسل آن جناب قرار داده)، يا مراد هم خير كثير است و هم كثرت ذريه. چيزى كه هست، كثرت ذريه يكى از مصاديق خير كثير است (طباطبايي، 1417، ج20، ص370).\nچگونه مي‌توان معاني گسترده و نكات دقيقي را كه در تفسير مفاتيح الغيب (رازي، 1420، ج32، ص307-320) و ساير منابع تفسيري (شريعتي، 1356، ص355-363) براي اين سوره آورده‌اند، تنها به دليل تناسب فواصل آيه انكار كرد؟!\nالقول الثالث: الكوثر أولاده قالوا: لأن هذه السورة إنما نزلت رداً على من عابه(ع) بعدم الأولاد، فالمعنى أنه يعطيه نسلاً يبقون على مر الزمان. فانظر كم قتل من أهل البيت، ثم العالم ممتلئ منهم، ولم يبق من بني أمية في الدنيا أحد يعبأ به، ثم انظر كم كان فيهم من الأكابر من العلماء كالباقر والصادق والكاظم والرضا(ع) والنفس الزكية وأمثالهم. القول الرابع: الكوثر علماء أمته وهو لعمري الخير الكثير لأنهم كأنبياء بني إسرائيل (رازي، 1420، ج32، ص313).\nاين سوره رد بر كسانى نازل شده كه بر پيغمبر اكرم(ص) به سبب نداشتن اولاد خرده مى‌گرفتند. بنا‌بر‌اين، معنى سوره اين است كه خداوند به او نسلى مىدهد كه در طول زمان باقى مى‌ماند. ببين چه اندازه از اهل بيت را شهيد كردند، در عين حال جهان مملو از آنها‌ست؛ اين در حالى است كه از بنى‌اميه شخص قابل ذكرى در دنيا باقى نماند. سپس بنگر و ببين چقدر از علماى بزرگ در ميان آنها هست، مانند باقر و صادق و رضا و نفس زكيه.\nبسياري از محققان فاطمه(س) را يكي از مصاديق كوثر دانسته‌اند (رازي، همان، ص 124؛ نيشابوري، 1416، ج 30، ص 77). همچنين برخي قرآن‌پژوهان دلايلي اقامه كرده‌اند كه آن حضرت يگانه مصداق، كوثر است (مهدوي راد، 1382، ص446). ازاين‌رو، چنان‌كه گفته شد، ادعاي نويسنده در اين باب، منطق و معيار استواري ندارد و بر اصول پژوهش در تفسير قرآن منطبق نيست.\n17. نارسايي تبيين «الصافات»\nنويسندة محترم واژة «صافات» را جمع «صافه» خوانده و با استناد به اينكه خداوند مؤنث خواندن فرشتگان را نفي كرده، تفسير صافات به فرشتگان را انكار كرده است (توفيقي، 1391، ص69). اما اين ادعا ناتمام است؛ زيرا چنان‌كه برخي اهل لغت و مفسران نوشته‌اند، «صافات» جمع «صافه» و «صافه» جمع «صافّ» است و مراد از آن، جماعتى است كه افراد آن در صفى منظم قرار داشته باشند (طبرسي، 1372، ج 8، ص 683 (سخن ابوعبيده را با همين مضمون نقل کرده است)؛ طباطبايي، 1417، ج17، ص120) و ازآنجاكه معيار مذكر و مؤنث بودن كلمه، مفرد آن است، واژة «صافات»، همانند واژة «ملائكه» ربطي به مؤنث بودن ندارد. وانگهي با توجه به اينكه سوگندهاي سورة عاديات و سه سوگند نخست سورة ذاريات به فرشتگان اختصاص ندارد، نويسندة ارجمند مفهوم فرشتگان از واژة صافات نفي كرده است (توفيقي، 1391، ص69)، اما ارتباط بين سوگند اين سوره‌ها و دليل نفي معناي مذكور را بيان نكرده است.\nخلاصة سخن استاد توفيقي اين است كه سوگندهاي قرآن به تناسب فواصل آيات تبيين شده و با مورد سوگند رابطة معنايي ندارد. روح حاكم بر قرآن فواصل است و نظرهايي كه در مورد معناي متفاوت يا مصداق‌هاي كلماتي چون عصر و كوثر بيان شده از نظر ايشان غيرمسئولانه و موجب سرگرداني بلكه راه به ناكجاآباد است. نويسندة نقد كوشيده است با ارائة دليل اثبات كند، كه توجه به فواصل ربطي به تبيين مصداق و معاني متفاوت ندارد. روح حاكم بر قرآن، تربيت انسان و رشد اخلاقي اوست و تفاوت بينش‌ها و برداشت‌ها ماية تعالي و تكامل دانش تفسير و امري مبارك و ارزشمند است.\nب. پاسخ نقد\nمقدمه (خلاصه‌اي از محتواي مقاله)\nاکنون که تصميم داريم به حول و قوه الهي براي نقد مقاله «تفسير قطعي سوگندهاي قرآن مجيد» پاسخ‌هايي فشرده و کوتاه ارائه کنيم، خلاصه‌اي از محتواي مقاله خويش را در اينجا مي‌آوريم و مي‌گوييم مقاله مذکور بر دو اصل، يکي ناديده گرفتن اقوال غيرمستند مفسران قديم و ديگري تفسير قرآن با قرآن، استوار شده بود؛ به اين شرح:\nاقوال فراوان و تعميم‌هاي بي‌مورد و تخصيص‌هاي بي‌وجه منسوب به ابن عباس و عِکْرِمه و ضحّاک و کلبي و عطا و مجاهد و سُدّي و مُقاتل و قَتاده و حسن بصري و ابن جُرَيج و کعب الاحبار و وَهْب بن منبّه و امثال آنان بسياري از آيات نوراني قرآن کريم را در هاله‌اي از ابهام فرو برده و موجب حيرت و سرگرداني قرآن‌پژوهان شده است؛ علاوه بر اينکه استناد تک‌تک آن روايات تفسيري به اين اشخاص مسلم نيست و در صورت اثبات اين استناد، ادعاهاي بي‌دليل آنان کمترين حجيتي ندارد مگر در موردي که ثابت شود چيزي را از معصوم نقل مي‌کنند.\nمثلاً در حالي که از سوگند ياد کردن خداي متعال در چندين سورة مکي به «ليل» و «نهار» و اجزاي آنها يعني «فجر» و «صبح» و «ضحي» به روشني مي‌فهميم که سوگند به «عصر» در آغاز سورة 103 نيز مربوط به بخشي از روز است که بين ظهر و غروب آفتاب قرار دارد و در زبان فارسي «پسين» و «عصر» خوانده مي‌شود، آن اشخاص براي اين سوگند معاني ديگري را پيشنهاد کرده‌اند... معنايي که گفته شد، به سبب هماهنگي با لحن قرآن مجيد در سوگند ياد کردن به اجزاي شب و روز تفسير قرآن با قرآن است؛ مخصوصاً با توجه به اينکه سوره‌هاي ليل، فجر، ضحي (+ شرح) و عصر دنبال هم و به ترتيب فرارسيدن مدلول آنها در شبانه‌روز نازل شده‌اند. ولي افسوس که شيوع آن معاني مختلف و احياناً متعارض در کتاب‌هاي تفسير اين معناي مناسب و مسلم را کم‌رنگ کرده و قرآن‌پژوهان را به ناکجاآباد برده است.\nآري، اگر در ابتداي نزول قرآن از مشرکان بي‌سواد مکه انتظار مي‌رفت معناي کلمة «عصر» را بفهمند و ايمان بياورند، اکنون با گذشت 1400 سال از آن روزگار، يک مفسر مسلمان هر قدر هم بزرگ باشد، نمي‌تواند از درون پيلة اقوالي که بر گرد اين واژة قرآني تنيده‌اند، به آساني بيرون آيد و معناي واقعي و شفاف آن را تعيين کند.\nاگر مفسران قديم ما را با قرآن کريم تنها مي‌گذاشتند و معاني مختلفي را براي «عصر» بر سر زبان‌ها نمي‌انداختند، معناي صحيح اين واژه را در فضاي قرآن به آساني مي‌فهميديم. ولي مطرح کردن آن معاني مصداق کلام حضرت اميرالمؤمنين علي(ع) شد که «إذا ازدحم الجواب خفِي الصواب» (نهج‌البلاغة، حکمت 243).\nهمچنين در بحث تناسب سوگندها با مطلبي که سوگند به خاطر آن ياد شده است، گفته بوديم «تناسبي که در بسياري از سوگندها مي‌درخشد، تناسب لفظي است» و براي تأييد مدعاي خويش بحث فواصل آيات را مطرح کرده بوديم.\nحاصل بحث ما بر مبناي دو اصل مذکور و توجه به فواصل آيات اين شده بود که معاني عام الفاظي مانند «عصر» و «تين و زيتون» بايد تخصيص يابد و معاني خاص الفاظي مانند «صافّات» و «عاديات» بايد تعميم يابد.\nو در پايان مقاله به منظور نشان دادن نمونه‌اي از اظهارات غيرمسئولانه و متعارض مفسران قديم، سخني را از مرحوم علامه طباطبايي(ره) درباره تفسير «کوثر» آورده بوديم که در آن پس از نقل بخشي از 26 معنايي که براي اين لفظ مطرح‌شده است، گفته بودند فقط «خير کثير» و «نهري در جنت» به برخي از روايات استناد دارد و ساير اقوال از گونه‌اي «تحکّم» خالي نيستند: «وباقي الأقوال لا تخلو من تحكّم» (طباطبايي، 1394، ج20، ص370).\nپس از انتشار مقاله، در انتظار نقدهاي علمي و پاکيزه قرآن‌پژوهان بوديم تا اينکه نقدي را در دفاع از تحکم‌هاي مفسران قديم دريافت کرديم. در ادامه به صورت اجمالي نقدهاي ناقد را پاسخ مي‌گوييم.\nو اينک پاسخ‌هاي ما\n. نويسنده اين نقد ساختاري را قبول دارد و مانند ناقد محترم معتقد است که مناسب بود تفسير قطعي حروف مقطعه و کوثر در مقاله‌هايي ديگر مطرح شود.\n2. عدم تطبيق عنوان مقاله با محتوا.\nدر پاسخ اين نقد مي‌گوييم که نويسنده درصدد بيان شيوة تفسير سوگندهاي قرآن مجيد بوده است، نه اينکه تک‌تک آنها را روي کاغذ بياورد و با نقل اقوال مختلف و نفي و اثبات آنها، کار مفسران قبلي را تکرار کند.\n3. تعريف غيرفني علم.\nناقد محترم به عبارت «علم چيزهايي را که به غلط به هم پيوسته‌اند، از هم جدا مي‌کند و چيزهايي را که به غلط از هم جدا شده‌اند، به هم پيوند مي‌زند؛ بنابراين، علم عبارت است از تجميع متفرقات و تفريق مجتمعات در ذهن» خرده گرفته که چرا منبع و گوينده اين سخن ذکر نشده و اگر اين عبارت «تعريف علم» است، چرا با تعاريف ديگر مقايسه نشده است و...\nپاسخ اينکه عبارت مذکور صرفاً ويژگي علم را نشان مي‌دهد و اگر ما در اين مقاله به بحث تعاريف علم مي‌پرداختيم، قطعاً مشمول اشکال اول ناقد مي‌شديم و ايشان کار ما را «عدول از مسئله‌محوري» معرفي مي‌کرد و گناه اين کار ما از طرح استطرادي تفسير حروف مقطعه و کوثر بيشتر مي‌بود.\n4. غيرمسئول خواندن مفسران پيشين.\nناقد در ابتداي اين مورد به عبارت معروف «اثبات شيء نفي ما عدا نمي کند» متمسک شده و بر اثر غفلت از معنا و مورد استعمال عبارت مذکور، گفته است که مطلب نويسنده بر فرض اثبات دليلي بر رد آراء ديگران نيست. رد آراء ديگران دليل مي‌خواهد و هيچ دليلي براي غلط بودن آراء آنان ارائه نشده است.\nولي همه مي‌دانند که واژه «اثبات» در اين عبارت معروف نه به معناي «اثبات علمي»، بلکه به معناي «اِسناد» است؛ به اين معنا که اگر گفتيم «زيد قائم است»، قيام را از ديگران نفي نمي‌کنيم؛ اما اگر حقايقي مانند «وجود خداي متعال» يا «نبوت حضرت رسول اکرم(ص)» يا «حرکت زمين» يا «گردش خون» اثبات شد، بديهي است که اثبات هر يک از اين امور ماعدايش را نفي مي‌کند. پس اگر استدلال روشن نويسنده به سوگند ياد کردن خداي متعال در چندين سورة مکي به «ليل» و «نهار» و اجزاي آنها يعني «فجر» و «صبح» و «ضحي» از نظر ناقد انحصار معناي «عصر» به وقت «پسين» را اثبات و آن معاني پراکنده و استحساني را نفي نمي‌کند، نويسنده چاره‌اي ندارد جز اينکه بگويد: «وَكَم مِن عائِبٍ قَولاً صَحيحاً وَآفَتُهُ مِنَ الفَهمِ السَقيمِ» (المتنبي، 1422،ج 2، ص 1138).\nآري، رديف کردن ده‌ها معنا براي الفاظي که تکليف آنها در کتاب الهي روشن است، بر روي ميز تحقيق ومخير يا متحير ساختن پژوهشگر در انتخاب آنها دردي را دوا نمي‌کند. مفسر بايد با فرود آوردن سر تعظيم به سخن حکيمانه حضرت اميرالمؤمنين علي(ع): «اِعْقِلُوا ألْخَبَرَ إِذَا سَمِعْتُمُوهُ عَقْلَ رِعَايَةٍ لأ عَقْلَ رِوَايَةٍ فَإِنَّ رُوَاةَ ألْعِلْمِ كَثِيرٌ وَرُعَاتَهُ قَلِيلٌ» (نهج‌البلاغة، حکمت 98) اقوال بي‌پايه زيد و عمرو را ناديده بگيرد و با استعانت از خداي متعال و به کمک عقل و تفسير قرآن با قرآن، معناي واحدي را که مانند خورشيد مي‌درخشد، برگزيند و آن را تفسير قطعي اعلام کند.\nهمچنين ناقد بر مدعاي نويسنده مبني بر اينکه مفسران قديم با اظهارات غيرمسئولانه و متعارض خويش قرآن‌پژوهان را به ناکجاآباد برده و مانع فهم صحيح قرآن شده‌اند...، به شدت تاخته و آن را عاري از صحت دانسته است. براي پاسخ به اين نقد سخني را از مرحوم علامه طباطبايي مي‌آوريم. اين مفسر بزرگ پس از اشاره به طبقه‌اي از مفسران كه روايات را با حذف اسناد در تأليفات خود درج و به مجرد نقل اقوال قناعت مي‌كردند، مي‌گويد:\nکسي که با دقت در روايات معنعن تفسير تدبر نمايد، ترديد نخواهد داشت که دسّ و وضع در ميان آنها نيز فراوان است. اقوال متدافع و متناقض تنها به يک صحابي يا تابعي بسيار نسبت داده شده؛ قصص و حکاياتي که قطعي‌الکذب است، در ميان اين روايات بسيار ديده مي‌شود؛ اسباب نزول و ناسخ و منسوخي که با سياق آيات وفق نمي‌دهد، يکي دو تا نيست که قابل اغماض باشد. و از اينجاست که امام احمد بن حنبل (که خود قبل از پيدايش اين طبقه بود) گفته است: سه چيز اصل ندارند: مغازي و ملاحم و روايات تفسير؛ و از امام شافعي نقل شده که از ابن عباس نزديک به صد حديث فقط ثابت شده است (طباطبايي، 1389، ص73).\nهمچنين آن حضرت در مقدمه الميزان گفته است: «وأما الروايات الواردة عن مفسري الصحابة والتابعين فإنها على ما فيها من الخلط والتناقض لا حجة فيها على مسلم» (طباطبايي، 1394، ج1، ص13-14).\nمرحوم آيت‌الله معرفت نيز قريب 300 صفحه از کتاب التفسير و المفسرون خود را به بي‌اعتباري مأثورات تفسير و اسرائيلياتي که داخل آنها جولان مي‌دهند، اختصاص داده و در اين باره حق مطلب را ادا کرده است.(معرفت، 1377، ج2، ص29-311) آري، اظهارات غيرمسئولانه و متعارض چنان مانع تفسير صحيح قرآن شده‌اند که حتي حديث مروي از حضرت رسول اکرم(ص) را که در آن «عصر» به «پسين» تفسير شده است، تحت‌الشعاع خود قرار داده‌اند؛ مثلاً عبدالرحمن ثعالبي (م.876) تفسير سوره عصر را اين‌گونه آغاز کرده است:\nقال ابن عباس: «وَالْعَصْرِ» الدهرُ، وقال مقاتل: العَصْرُ هي صلاةُ العَصْرِ، وهي الوُسْطَى، أقْسَم اللَّهُ بها، وقال أُبَيُّ بن كعب: سألتُ النبيَّ(ص) عن «وَالْعَصْرِ» فَقَالَ: «أقْسَمَ رَبُّكُمْ بآخِر النَّهَارِ» (ثعالبي، 1418، ج5، ص625).\nشگفت‌آورتر اينکه ناقد عبارت «به‌گونه‌اي که امام احمد بن حنبل لازم دانست بگويد هيچ يک از کتاب‌هاي تفسيري زمان خودش معتبر نيست» را تحريف کرده و با حذف قيد «زمان خودش» از آن، توانسته است نويسنده را به بي‌اعتبار شمردن تفاسير گرانسنگي چون تبيان و مجمع البيان و... متهم کند. بديهي است که احمد بن حنبل در قرن سوم درباره اين دو کتاب عظيم که در قرون پنجم و ششم تأليف شده‌اند، سخني نگفته و سخن وي درباره نادرستي تفاسير زمان خودش نيز همان چيزي بوده است که از مرحوم علامه طباطبايي نقل شد.\nو درباره اينکه مي‌گويد: «مفسران قديم با تحمل چه مشقات و زحماتي مطالبي را فراهم آورده و ميراث گرانبهاي علمي را براي ما ذخيره کرده‌اند»، يادآور مي‌شويم که مفسران مورد نظر که نام‌هاي بعضي از آنان در آغاز آن مقاله و اين جوابيه آمده است، از آنجا که تفسير به رأي مي‌کردند، زحمت چنداني را متحمل نمي‌شدند. يکي از آنان مي‌گفت: «عصر» يعني روزگار به سبب عجايبش؛ ديگري مي‌گفت: «عصر» يعني نماز عصر به سبب فضيلتش و سومي چيز ديگري مي‌گفت و هلمّ جرّاً. اين تفاسير به رأي پس از چند قرن با تحريفات و تصحيفاتي در مدوّنات نقل مي‌شد و اعجاب خوانندگان را برمي‌انگيخت؛ زيرا آنان تصور مي‌کردند همه اين اقوال از خداي سبحان است، در حالي که خدا خواسته بود «عصر» در کلامش را مانند «ليل» و «فجر» و «صبح» و «ضحي» در همان کلام بفهميم و قرآن را با قرآن تفسير کنيم.\n5. اثبات روابط درون‌سوره‌اي با نفي روابط بين‌سوره‌اي.\nناقد محترم در اين بخش از توقيفي بودن تدوين قرآن نتيجه مي‌گيرد که سوره‌ها بر اساس ارتباطي کنار هم چيده شده‌اند. پاسخ اينکه توقيفي بودن ترتيب سوره‌ها به اين معناست که کسي نبايد ترتيب کنوني را به سليقه خودش بر هم زند؛ وگرنه چگونه مي‌توانيم بين سوره‌هاي ناهمگون قريش، ماعون، کوثر، کافرون، نصر، مسد، اخلاص، فلق و ناس که به محتواي آنها کاملاً آگاهي داريم، رابطه‌اي تعقل کنيم؛ مخصوصاً با توجه به اين حقيقت که سوره نصر در جمع اين سوره‌هاي مکي، يکي از سور متأخر و شايد آخرين سوره مدني است.\nسپس ناقد گفته است: «بايد اذعان کنيم که جمع‌آورندگان قرآن سور قرآني را بدون دليل کنار هم قرار نداده‌اند و به فرض که چنين کرده بودند، بر پيشوايان دين به ويژه امام علي(ع) واجب بود که اين حقيقت را گوشزد کند و در دوران حاکميت نسبت به اصلاح آن تلاش نمايد». در پاسخ ايشان مي‌گوييم که سوره‌هاي بقره تا آخر قرآن چنانکه مشهود است، نه به دليل ارتباط معنايي، بلکه از بزرگ به کوچک مرتب شده‌اند؛ هرچند اين ترتيب غيردقيق سوره کوثر را به آخر قرآن مجيد نفرستاده است. و درباره اينکه اگر خلافي در اين مورد صورت گرفته بود، حضرت اميرالمؤمنين(ع) آن را تذکر مي‌داد، مي‌گوييم اتفاقاً نقل‌هايي در اين باب وجود دارد؛ از آن جمله، مرحوم علامه طباطبايي مي‌گويد:\nپس از رحلت پيغمبر اكرم(ص)، علي(ع) كه به نص قطعي و تصديق پيغمبر اكرم(ص) از همه مردم به قرآن مجيد آشناتر بود، در خانه خود به انزوا پرداخته، قرآن مجيد را به تريب نزول در يك مصحف جمع فرمود و هنوز شش ماه از رحلت نگذشته بود كه فراغت يافت و مصحفي را كه نوشته بود، به شتري بار كرده، پيش مردم آورده، نشان داد (طباطبايي، 1389، ص147).\nاز سوي ديگر، ما نبايد منتظر باشيم که همه اعتراض‌هاي حضرت علي(ع) بر نابساماني‌هاي آن زمان به دست ما رسيده باشد؛ از باب نمونه، اعتراض ايشان بر منع کتابت حديث و الغاي آن منع در زمان حاکميت خودش نيز براي ما نقل نشده است و «عدم الوجدان لا يدلّ علي عدم الوجود».\n6. عدم توليد علم.\nناقد مدعي است که در مقاله مورد بحث علم جديدي توليد نشده و نويسنده به نقل گزينشي آراي موافق خود بسنده کرده است. پاسخ اينکه چنين نيست و در مقاله به اقوال مختلف درباره «قلم» و «عصر» و «تين و زيتون» و «صافّات» و «کوثر» اشاره شده است؛ اما نخواسته‌ايم با نقض و ابرام تک‌تک آراء کاري را که قرن‌هاست مفسران انجام مي‌دهند، تکرار کنيم؛ زيرا ديگران به اندازه کافي چنين کرده‌اند و ما براي اثبات مقصود خود به چنين کاري نياز نداشته‌ايم.\nنقد ديگر ايشان مبني بر اينکه نويسنده سخن علامه طباطبايي(ره) درباره تفسير «صافّات» را به گونه‌اي نقل کرده که گويا درباره «تين و زيتون» است، بهره‌اي از حقيقت ندارد؛ زيرا سخن آن مرحوم در آغاز سوره صافّات درباره مطلق سوگندهاي قرآن مجيد است، نه درباره «صافّات» يا «تين و زيتون».\n7. استدلال به مطالب غيرمستند و غير قطعي بدون تبيين کافي\n. تشکيک ناقد درباره تفسير «الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ» کاملاً بي‌مورد است و همه مفسران «قلم» اين آيه را همان قلم معمولي مي‌دانند. ضمناً نويسنده ارتباط آخر يک سوره به اول سوره بعدي را انکار کرده بود، نه ارتباط بين مفاهيم قرآن را که لازمه تفسير قرآن با قرآن است.\n8. تکيه بر بخشي از حقيقت براي اثبات مدعا.\nناقد محترم کاملاً واقف است که نويسنده در بحث فواصل نگفته بود خداي سبحان در گرو سجع و قافيه و... است؛ بلکه برعکس گفته بود: «فاصله به قيود قافيه و قرينه مقيد نيست».\n9. نفي حصر. ناقد مدعي است که نويسنده اهميت آيه «إِيَّاکَ نَعْبُدُ وَإِيَّاکَ نَسْتَعِينُ» را فقط به هماهنگي با تناسب ساير آيات مي‌داند. پاسخ اينکه واژه «فقط» در جمله ناقد زايد است؛ زيرا نويسنده افاده حصر را نيز قبول داشت و در پي‌نوشت شماره 17 مقاله گفته بود: «رعايت فاصله در آية مذکور امري ضروري و افاده حصر امري ضمني است».\n10. نفي مصداق.\nناقد محترم مدعي است که نويسنده بدون ارائه دليل و فقط با تکيه بر فواصل، بيان مصداق براي واژه‌ها را نفي کرده است. اين ادعا صحيح نيست؛ زيرا نويسنده با تکيه بر عقل و نه بر فواصل، معاني پراکنده و استحساني مفسران غيرمعصوم را که نام‌هايشان در صدر مقاله آمده، نفي کرده است. آري، تفسير «عصر» به «پسين» و ترک معاني متفرقه از قبيل «روزگار» و «نماز عصر» و «عصر نبوي» يا «عصر مهدوي» به شرحي که در اصل مقاله و اينجا آمده، هم مقتضاي عقل سليم است که به تفسير قرآن با قرآن امر مي‌کند و هم مطابق حديث نبوي منقول در رديف 4 اين جوابيه. اما اگر باب مصاديق مفتوح شود و کساني از جنس مجاهد و قتاده و مقاتل و سدّي و کعب الاحبار به ميدان بيايند و براي آيات الهي مصداق بتراشند و آن مصاديق پس از چندي تفسير تلقي شوند، در اين صورت بايد گفت: «علي الاسلام السلام».\nضمناً ناقد براي دفاع از مصاديق تفسيرگونه آن اشخاص، به حديثي از حضرت امام جعفر صادق(ع) متوسل شده که در آن براي لفظ «حسنة» مصاديق متعددي آمده است؛ در حالي که مرحوم علامه طباطبايي براي اينکه کسي مصاديق اين گونه احاديث را تفسير تلقي نکند، در ذيل آن گفته است: «والروايات من قبيل عدّ المصداق والآية مطلقة» (طباطبايي، 1394، ج86).\n11. استفاده از مترادف کلمات براي حفظ فاصله\n. ناقد مدعي است که من واژه‌هاي «سمين» و «حنيذ» را مترادف دانسته‌ام و براي آگاهي من و خوانندگان گرامي درباره معاني آنها توضيح داده است. اين ادعا اتهامي بيش نيست؛ واژه‌هاي مذکور در مقاله صريحاً «غيرمترادف» معرفي شده‌اند و معاني آنها در آنجا آمده است.\n12. عدد 19 و 70.\nدر پاسخ به اينکه چرا اقوال مفسران قديم از نظر نويسنده بي‌ارزش و سخن علامه شعراني ارزشمند و قابل نقل است، مي‌گوييم همان‌طور که مشاهده کرديد، نويسنده در ديدگاه خود تنها نيست و علامه طباطبايي و آيت‌الله معرفت و عالماني ديگر که از اشاره به سخنانشان در اين باره بي‌نياز بوديم، نيز براي مأثورات تفسيري ارزش چنداني قائل نيستند. اما سخن علامه شعراني از نظر بنده منطقي و قابل نقل بود، همان طور که سخنان چندين مفسر بزرگ ديگر به سبب منطقي بودن در آن مقاله نقل شد.\nو از اينکه گفته‌اند بايد اثبات شود که عدد 19 در عرف عرب براي مبالغه است، معلوم مي‌شود که ناقد سخن مرحوم شعراني را درست نفهميده است. آن مفسر بزرگ نگفته بود که عدد 19 براي مبالغه به کار مي‌رود؛ بلکه قرار گرفتن آن عدد در فاصله آيه مورد بحث از نظر ايشان براي مبالغه است. و در پاسخ به اينکه عدد 19 براي آزمايش کافران بوده است، پس نمي‌تواند براي مبالغه باشد، مي‌گوييم کافران که خود 19 ملائکه جهنم را نمي‌ديدند تا آنان را بشمارند و عددشان آنان را بيازمايد؛ بلکه اعلام اين عدد عجيب براي آن ملائکه در قرآن کريم موجب آزمايش کافران مي‌شود.\n13. نقل غير مستند\n. در پاسخ به اين سؤال که از کدام منبع دانسته‌ام در آغاز دعوت اسلامي مردم از «تين» و «زيتون» همان دو ميوة معروف انجير و زيتون را مي‌فهميدند، مي‌گويم با شنيدن اين دو کلمه آن دو ميوه به ذهن متبادر مي‌شود.\nاشتباه فاحش ديگر ناقد اين است که مي‌گويد نکته‌اي که از علامه نقل کرده‌ام، نيز ربطي به دو ميوه مذکور ندارد، بلکه در بيان سوگندهاي سوره صافّات است. اين در حالي است که عين عبارت آن مرحوم در صفحه 66 مجله آمده بود و در آن مطلق سوگندهاي قرآن و از جمله، سوگند به «اثمار» وجود داشت.\n14. محصور کردن معناي حروف مقطعه.\nنويسنده بنا نداشت با نقل اقوال مختلفي که در صدها کتاب آمده است، صفحات مجله را اشغال و مکررات را تکرار کند و «النقّال کالبقّال». هشت مورد آياتي که در صفحه 56 مجله رديف کرده بودم، براي تفسير حروف مقطعه به شيوه قرآن با قرآن کافي بود.\nو سخن ناقد در پايان اين فقره درباره ارتباط يا عدم ارتباط حروف مقطعه با فواصل به مقاله من ربطي ندارد؛ زيرا من حروف مقطعه را نه به کمک فواصل، بلکه از طريق قرآن با قرآن تفسير کرده بودم.\n15. نارسايي تفسير عصر\n. ناقد در اين مورد هم بسيار سطحي سخن گفته و براي مخدوش کردن اجماع قرآن‌پژوهان بر نزول سوره‌هاي «ليل» و «فجر» و «ضحي» و «عصر» به ترتيب فرارسيدن مدلول آنها در شبانه‌روز، به کتاب پا به پاي وحي تأليف مهندس مهدي بازرگان متوسل شده است؛ درحالي‌که اين کتاب براساس نظريه شخصي و غيرعلمي کتاب ديگر اين شخص به نام سير تحول قرآن نوشته شده است و قرآن‌پژوهان به اين دو کتاب اعتنا نکرده‌اند.\nاشاره ناقد به نزول سوره «شرح» پس از «ضحي» که در مقاله آمده بود، نيز عجيب است؛ زيرا سوره‌هاي «شرح» و «ضحي» مانند سوره‌هاي «فيل» و «قريش» يکي به حساب مي‌آيند و فقها معمولاً مي‌گويند که در نماز نمي‌توان يکي از آنها را بدون ديگري خواند و اصولاً در آغاز سوره «شرح» سوگندي نيامده است تا ترتيب سوگند به اوقات شبانه‌روز را بر هم زند.\nو سرانجام اين اتهام که من سوگندهاي آن سوره‌ها را به اوقات نماز تفسير کرده‌ام، مايه تأسف است. مگر کسي مي‌تواند کلمه «ضحي» و حتي «ليل» را به اوقات نماز تفسير کند!؟\n. از آنجا که اين نوشته طولاني و ملال‌آور شده است، از تصحيح اشتباهات فراوان اين بخش طولاني درمي‌گذرم.\n17. نارسايي تفسير الصافّات\n. اين سخن که «صافّات» جمع «صافّه» و «صافّه» جمع «صافّ» و درنتيجه، مذکر است، درست به نظر نمي‌رسد و آيه «أوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صَافَّاتٍ وَيَقْبِضْنَ مَا يُمْسِکُهُنَّ إِلأ الرَّحْمَنُ إِنَّهُ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ بَصِيرٌ» (ملک: 19) براي ابطال آن کافي است.\nو بر فرض که اين ادعا در مورد «صافّات» صحيح باشد، با ساير سوگندهاي مختوم به الف و تاء (مانند زاجرات و تاليات و...) چه بايد کرد که به فرشتگان تفسير شده‌اند؛ در حالي که قرآن مجيد مؤنث بودن فرشتگان را به شدت نفي کرده است؟ واژه «ملائکة» (جمع مَلَک) نيز موهم تأنيث فرشتگان نيست؛ زيرا اين تاء به بسياري از اوزان جمع مذکر (مانند «ائمّة») ملحق مي‌شود، بدون اينکه آنها را به مؤنث تبديل کند.\nنويسنده معتقد است که معناي سوگندهاي مختوم به الف و تاء بايد تعميم يابد تا هم شامل فرشتگان بشود و هم شامل غيرفرشتگان. در اين صورت، الفاظ مذکور مانند «مخلوقات» و «موجودات» و «کائنات» فارغ از جنسيت خواهند بود و اختلاف مفسران در اينکه مقصود از «صافّات» صفوف فرشتگان است يا پرندگان يا نمازگزاران يا مجاهدان يا موجوداتي ديگر به ائتلاف مبدل خواهد شد.\nناقد در بخش نتيجه‌گيري خويش مدعي شده است که من در بحث سوگندهاي قرآن مجيد به جاي رابطه معنايي، به فواصل توجه دارم و روح حاکم بر قرآن را فواصل مي‌دانم. اين در حالي است که در آن مقاله، تفسير «عصر» با در نظر گرفتن رابطه معنايي سوگندهاي قرآن به اجزاي شبانه‌روز و تفسير «صافّات» با در نظر گرفتن آياتي که از مؤنث شمردن فرشتگان نهي مي‌کند، به شيوه قرآن با قرآن قطعي شده بود؛ حروف مقطعه نيز با قرآن تفسير شد. بحث فواصل بحثي استوار است و مي‌تواند به تفسير آيات کمک کند، اما براي تفسير قرآن با قرآن بايد به روابط معنايي آيات توجه کرد.\nالف: منابع نقد\nقرآن كريم، ترجمة ناصر مكارم شيرازي\nامين شيرازي، احمد،[بي‌تا] البليغ في المعاني و البيان و البديع، قم، مؤسسة تحقيقات و نشر معارف اهل البيت.\nبحراني، سيدهاشم،(1416ق) البرهان فى تفسير القرآن، تهران، بنياد بعثت.\nبلاغى نجفى، محمدجواد،(1420ق) آلاء الرحمن فى تفسير القرآن، قم، بنياد بعثت.\nبنت الشاطي، عائشه عبدالرحمن،(1404ق) الإعجاز البياني للقرآن، قاهره، دار المعارف.\nبهجت‌پور، عبدالكريم،(1378) همگام با وحي، قم، سبط النبي.\nپهلوان، منصور، «تحقيق در وجه اعجاز قرآن»، (زمستان 1382)، سفينه، ش 1، ص7-15.\nتستري، ابومحمد سهل بن عبدالله،(1423ق) تفسير التسترى، بيروت، دار الكتب العلميه.\nتوفيقي، حسين، «تفسير قطعي سوگندهاي قرآن مجيد»، (بهار و تابستان 1391)، قرآن‌شناخت، ش 9، ، ص53-74.\nجوادي آملي، عبدالله،(1376) تفسير تسنيم، قم، إسراء.\nحسيني استرآبادي، سيدشريف،(1409ق) تأويل الآيات الظاهره، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسين.\nحسيني شيرازي، سيدمحمد،(1423ق) تبيين القرآن، بيروت، دار العلوم.\nخداياري، علي‌نقي، «نقش احاديث معصومان در تفسير قرآن»،(بهار 1383) سفينه، ش2، ص7-28.\nموسوي خميني، روح‌الله، تفسير سوره حمد، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خمينى.\nـــــ، شرح چهل حديث، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خمينى.\nخميني، سيدمصطفي،(1418ق) تفسير القرآن الكريم، تهران، مؤسسة تنظيم و نشر آثار امام خمينى.\nخويي، سيدابوالقاسم،[بي‌تا] البيان في تفسير القرآن، قم، مؤسسة احياء آثار الامام الخوئى.\nديلمي، حسن،(1412ق) إرشاد القلوب إلى الصواب، قم، نشر سيد رضي.\nراغب اصفهاني، حسين بن محمد،(1412ق) المفردات في غريب القرآن، دمشق، دار العلم.\nسبحاني، جعفر،(1359) فروغ ابديت، قم، مفيد.\nسيوطي، جلال‌الدين،(1421ق) الاتقان في علوم القرآن، بيروت، دار الكتاب العربي.\nشريعتي، محمدتقي،(1356) تفسير نوين، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامي.\nشريف لاهيجي، محمد بن علي،(1373) تفسير شريف لاهيجي، تهران، نشر داد.\nصادقي تهراني، محمد،(1419ق) البلاغ فى تفسير القرآن بالقرآن، قم، فرهنگ اسلامي.\nطالقاني، سيدمحمود،(1362) پرتوي از قرآن، تهران، سازمان انتشار.\nطباطبايي، سيدمحمدحسين،(1417ق) الميزان في تفسير القرآن، قم، نشر جامعة مدرسين.\nطبرسي، فضل بن حسن،(1372) مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو.\nطيب، سيدعبدالحسين،(1378) اطيب البيان في تفسسير القرآن، تهران، انتشارات اسلام.\nعياشي، محمد بن مسعود،(1380) كتاب التفسير، تهران، علميه.\nفخرالدين رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر،(1420ق) مفاتيح الغيب، بيروت، دار احياء التراث العربى.\nفضل‌الله، سيدمحمدحسين،(1419ق) تفسير من وحى القرآن، بيروت، دار الملاك.\nفقهي‌زاده، عبدالهادي، «تأملي در هم‌پيوندي آيات سوره قيامت»، (تابستان 1371)، مقالات و بررسي‌ها، ش 63، ص31-42.\nفيض كاشاني، ملامحسن،(1415ق) تفسير الصافى، تهران، صدر.\nقرائتي، محسن،(1383) تفسير نور، تهران، مركز فرهنگى درس‌هايى از قرآن.\nقمي، علي بن ابراهيم،(1367) تفسير قمي، قم، دار الكتاب.\nمصطفوي، حسن،(1409ق) روش علمي در ترجمه و تفسير قرآن مجيد، قم، دار القرآن الكريم.\nمطهري، مرتضي،(1363) مجموعه آثار، قم، صدرا.\nمعرفت، محمدهادي،(1415ق) التمهيد في علوم القرآن، قم، مؤسسة النشر الاسلامى.\nمنجد، محمد نورالدين،(1420ق) الترادف في القرآن، دمشق، دار الفكر.\nمهدوي راد، محمدعلي،(1382) آفاق تفسير، تهران، هستي‌نما.\nـــــ،(1383) غبار ره‌طلب، تهران، هستي‌نما.\nميبدي، رشيدالدين،(1371) كشف الأسرار و عدة الأبرار، تهران، اميركبير.\nنفيسي، شادي،(1384) علامه طباطبايي و حديث، تهران، انتشارات علمي و فرهنگي.\nنيشابورى، نظام‌الدين حسن بن محمد،(1416ق) تفسير غرائب القرآن و رغائب الفرقان، بيروت، دار الكتب العلميه.\nب: منابع پاسخ نقد\nبرقوقي، عبدالرحمن،(1422ق) شرح ديوان المتنبي، مکة المکرمة، مکتبة نزار مصطفي الباز.\nثعالبي، عبدالرحمن بن محمد بن مخلوف،(1418ق) تفسير الثعالبي، بيروت، دار احياء التراث العربي.\nطباطبايي، سيدمحمدحسين،(1394ق) الميزان في تفسير القرآن، چ دوم، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات.\nـــــ،(1389) قرآن در اسلام، چ پنجم، قم، بوستان کتاب.\nمعرفت، محمدهادي،(1377) التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب، مشهد، الجامعة الرضويه للعلوم الاسلامية.\n1. تفسير الميزان درباره «وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ» مي‌نويسد: اين جمله با روز ترويه (هشتم ذى‌الحجه) و روز عرفه قابل انطباق است، به‌ويژه اين تطبيق در صورتى كه مراد از فجر و ليالى دهگانه فجر ذى‌الحجه و شبهاى دهه اول آن باشد مناسبتر است. ولى بعضى گفتهاند: مراد دو ركعت نماز معروف به «شفع» و يك ركعت نماز معروف به «وتر» است، كه در آخر شب خوانده مىشود. دسته‌اي ديگر گفتهاند مراد مطلق نمازهاست، كه برخي شفع (دو ركعتى و چهار ركعتى) و پاره‌اي وتر (يك ركعتى و سه ركعتى) است. گروهي ديگر گفتهاند: شفع، روز قربان و وتر، روز عرفه نهم ذى‌الحجه است. و شماري گفتهاند: شفع تمام انسانهاست، به دليل اينكه فرموده: «وَخَلَقْناكُمْ أَزْواجاً» و وتر خداى تعالى است كه تك است، و بر طبق هريك از اين اقوال رواياتى هم رسيده است (طباطبايي، 1417، ج20، ص279-280)؛ تفسير نمونه نوشته است: مفسران اقوال و احتمالات فراوانى ذكر كردهاند: بعضى بالغ بر بيست قول و بعضى از آن هم فراتر رفته و بالغ بر 36 قول نقل كردهاند! (مكارم، ج26، ص444). همچنين درباره اينكه چرا فرعون را «ذِي الْأَوْتادِ» گفتهاند تفسيرهاى مختلفى است، نخست اينكه او داراى لشكر فراوانى بود كه بسيارى از آنها در خيمهها زندگى مىكردند، و چادرهاى نظامى را كه براى آنها بر پا مىشد با ميخ‌ها محكم مىكردند. ديگر اينكه بيشترين شكنجه فرعون نسبت به كسانى كه مورد خشم او قرار مىگرفتند اين بود كه آنها را به چهار ميخ مىكشيد، دست‌ها و پاهاى او را با ميخ به زمين مىبست، يا با ميخ به زمين مىكوبيد. ديگر اينكه: «ذِي الْأَوْتادِ» اصولاً كنايه از قدرت و استقرار حكومت است. البته اين سه تفسير با هم منافاتى ندارد و ممكن است در معنى آيه جمع باشد (مكارم، ج26، ص454-455)؛ همچنين در مورد «وَوالِدٍ وَما وَلَدَ» (بلد: 3) (طباطبايي، 1417، ج20، ص291؛ مكارم، ج27، ص9-10) مصاديق مختلفي مطرح شده است.\n2. استفاده از عبارت مترادفات آنها نيز صحيح نيست و بهتر بود از مترداف آنها استفاده مي‌شد.\n3. منظور استاد شهيد، رشاد خليفه است.\nتناص قرآنی در مقامات حریری\nنام نویسندهمجتبی محمدی مزرعه شاهی, احمد امیدوار, مجید مهدوی\nنام نویسندهحسین توفیقی\nطنز در قرآن کريم\nنام نویسنده سهراب مروتی - قدرت ذوالفقاری فر\nالهام از قرآن در آثار ادبی حضرت امام خمینی (ره)\nنام نویسندهعلی رضا لطفی\nنام نویسندهمحمد جواد حیدری\nنام نشریهآثار ارسالی به جشنواره هیجدهم\nنام نویسندهروح الله فرجی\nنام نویسندهعلی نجفی صحنه ای


ویلا های لوکس در منطقه ای آرام در کنییالتی\nشما اینجا هستید > املاک فروشی در ترکیه > املاک و مستغلات ترکیه > املاک و مستغلات در آنتالیا > ویلاهایی برای سرمایه گذاری در کنییالتی آنتالیا با ...\nویلاهایی برای سرمایه گذاری در کنییالتی آنتالیا با طراحی لوکس\nقیمت از 335.200 €\nشماره ملک AYT-920\n• منطقه ای آرام و ساکت\n• نزدیک به پروژه بوگاچای و مرکز شهر\nویلا هایی مدرن 6+1 مناسب برای سرمایه گذاری در کنییالتی، آنتالیا\nویلاهای لوکس و مدرن با سیستم خانه هوشمند واقع در کنییالتی در منطقه بسیار آرام اما از نظر دسترسی بسیار مناسب است. این محله نزدیک به کلیه امکانات اجتماعی مانند بازارها، کافه ها و رستوران ها، پارک ها، مدارس و دستگاههای خودپرداز قرار گرفته است. همچنین این منطقه میزبان سواحل، کلوپ های شبانه، هتل های 5 ستاره، رستوران های درجه یک و غیره می باشد.\nاین ویلاهای فروشی در آنتالیا با امکانات رفاهی روزانه، نزدیک به کمربندی جاده کمر، بوردور، دنیزلی میباشد. 5 کیلومتر تا ساحل، 5.5 کیلومتر تا نزدیکترین مرکز خرید، 10 کیلومتر تا مرکز شهر و 22 کیلومتر تا فرودگاه بین المللی آنتالیا فاصله دارند.\nاین مجموعه ویلا شامل 28 ویلای 3 طبقه ای، 4 ویلای مستقل و 12 ویلای نیمه مستقل می باشد. این مجتمع با طیف وسیعی از امکانات از قبیل 2 استخر روباز، باغ با طراحی زیبا، زمین بازی کودکان، زمین های تنیس، مرکز تناسب اندام، ژنراتور، سیستم دوربین امنیتی 24/7 و نگهبانی می باشد.\nیک نوع ویلا برای فروش در مجتمع وجود دارد\nویلاهای 6 خوابه 450 متر مربع با یک اتاق نشیمن، آشپزخانه اوپن، 2 سرویس بهداشتی، 2 حمام، اتاق سرگرمی/ سینما، اتاق رختکن، اتاق رختشویی، فروشگاه و بالکن می باشد.\nکلیه ویلاها با امکانات درجه یک مانند لوازم آشپزخانه، مبلمان، پارکینگ سرپوشیده، آسانسور از پارکینگ به کلیه طبقه های ویلا، باربیکیو، جکوزی، سونا، دوش، کرکره، پاسیو، سیستم خانه هوشمند، سیستم گاز طبیعی، سیستم تهویه مطبوع مرکزی، سیستم گرمایش از کف و اینترنت وای فای بنا شده اند.\nویژگی های عمومی ویلاهایی برای سرمایه گذاری در کنییالتی آنتالیا با طراحی لوکس\nسوناآسانسوراستخر در مجموعهپارکینگ (سرپوشیده)نگهبانی 24/7دوربین امنیتی زمین تنیسباغدستگاه تهویه مطبوعاتاق رختکنکرکرهدوشمبلمانمنقل بارباکیوتجهیزات آشپزخانهاینترنتبالکنآشپزخانه طرح بازساحل (1 الی 5 کیلومتر)فرودگاه 0 الی 50 کیلومتر\nقیمت از 335.200 €*به روز رسانی قیمت در تاریخ 18.03.2021 09:01:38\nدریافت برنشور رایگان ویلاهایی برای سرمایه گذاری در کنییالتی آنتالیا با طراحی لوکس\nویلا های مدرن با سیستم خانه های هوشمند در کندو 309.400 €3+1کندو / آنتالیاخانه ای خصوصی کاملاً مبله در دوشوشومالتی، آنتالیا 300.000 €4+2دوشیمالتی / آنتالیاویلای بزرگ خصوصیبا قیمت مقرون به صرفه در لارا، آنتالیا 345.000 €6+2 trpلارا / آنتالیاویلای معاصر درهم تنیده با طبیعت در آنتالیا 361.000 €5+1 dpدوشیمالتی / آنتالیا


آرشیف نمبر (۹۹)\nآثار زیانبارمصرف حشیش( چرس ) و کوکائین\nشایع ترین ماده غیرقانونی در سراسر جهان از گیاهی به نام شاهدانه هندی که شبیه به گزنه است به دست می آید. بخش های مختلف این گیاه حاوی مواد فعال بوده و بسته به محلی که مورد استفاده قرار می گیرد قدرت های مختلفی دارد. حشیش صمغ چسبنده یی است که از این گیاه حاصل می شود، آن را به صورت قالبی در می آورند و به رنگ سبز خاکستری یا قهوه یی مایل به سبز دیده می شود. حشیش معمولاً به صورت خشت پخته و در تکه های جامد مکعبی شکل فروخته می شود. در نوع ناخالص حشیش، فضولات حیوانی نیز با آن مخلوط می شود که مصرف آن منجر به مسمومیت خطرناکی می شود.\n● روغن حشیش روغن حشیش قوی ترین فرم این ماده است. این روغن غلیظ، سبز تیره یا قهوه یی مایل به قرمز است که از تصفیه حشیش با یک ماده حلال ارگانیک به دست می آید. معمولاً این روغن را به توتون داخل سیگار مالیده و به روش دود کردن مورد مصرف قرار می دهند.\n● مصارف پزشکی ( طبی ) حشیش به عنوان مسکن و ماده رفع بی خوابی مصرف پزشکی دارد. همچنین از THC و دیگر مشتقات آن برای درمان برخی از بیماری ها از جمله آسم و صرع استفاده می شود ولی در حال حاضر تنها استفاده حشیش برای درمان تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی بیماران سرطانی است.\n● نحوه مصرف شایع ترین روش مصرف حشیش تدخین است.\n● علائم مصرف الف) اثرات کوتاه مدت: اثرات حشیش بسته به مقدار و روش مصرف متفاوت است و به وضعیت جسمانی، سلامت فرد، وزن، خلق وخو، درجه تحمل و غیره بستگی دارد. اثرات حشیش چند دقیقه پس از مصرف ظاهر شده و ۲ تا ۴ ساعت باقی می ماند. البته این در صورتی است که روش مصرف فرد تدخین باشد. در روش خوردن، از آنجایی که عمل هضم به کندی صورت می گیرد، اثرات حشیش به تدریج و طولانی تر ظاهر می شوند. در ادراکات بینایی و شنوایی او تحریف به وجود می آید. اشیای مجاور را بزرگ تر یا کوچک تر می بیند، در خود احساس قدرت عجیب یافته و دست به اعمال وحشیانه و خشونت بار می زند. اعتماد به نفس کاذب پیدا کرده و اشتهای عجیبی در خوردن به خصوص در زمینه غذاهای شیرین پیدا می کند که اصطلاحاً به آن اشتهای گاوی می گویند و سرانجام فرد به خواب عمیقی فرو می رود. ب) اثرات بلندمدت: تحقیقات نشان می دهد که اثرات سوءمصرف حشیش در میان جوانان و بزرگسالان حتمی است. از دست دادن انگیزه و علائق، آسیب حافظه و تمرکز، عدم قابلیت در رانندگی، کاهش قوای ایمنی بدن در برابر عفونت ها و بیماری ها، گیجی، سردرگمی، فقدان انرژی و غیره در اثر استفاده مرتب و مزمن حشیش روی می دهند.\n● عوارض مصرف از آثار جسمانی مصرف حشیش خصوصاً در میان مصرف کنندگان مزمن آن می توان افزایش فشار خون، قرمز شدن چشم، اختلال در حافظه، تغییر در درک رنگ و صدا، بیماری های تنفسی مزمن، سرطان ریه، از بین رفتن سلول های مغزی، نازایی در زنان و عقیمی در مردان را نام برد. آثار روانی آن نیز عبارتند از شنیدن صداهای غیرواقعی، صحبت های نامربوط، خنده های بی دلیل، کم شدن علاقه و بی انگیزه بودن برای زندگی (سندرم بی انگیزشی)، شغل و خانواده، توهم اغلب همراه با حالت پارانویایی خصوصاً در زمان مصرف زیاد حشیش، اضطراب و افسردگی که در عرض چند دقیقه شروع شده و بسته به میزان مصرف چند ساعت طول می کشد، تندمزاجی، پرحرفی، بی قراری، احساس طردشدگی، ترس و وحشت.\n● وابستگی و ترک در اثر مصرف مداوم حشیش وابستگی روانی و تحمل نسبت به آن ایجاد می شود. نشانه های ترک آن شامل اضطراب، عصبانیت، از دست دادن اشتها، بی خوابی و بدخوابی است.\nکلینیک تخصصی ترک اعتیاد آتیه\nمنبع � گزارش ویستا� از قول � روزنامه اعتماد �\n* * * * * * * * * * * * * بیشتر بخوانید\nماری جو انا و حشیش ( چرس )\n●ماری جو انا بیشتر از قسمت های فوقانی برگ ها، گل و تخمكهای شكفته شده بوته شاهدانه جنس ماده كه بریده و خشك شده تهیه می شود و در رنگهای سبز متمایل به خاكستری و قهوه ای وجود دارد. دارای بوی تند و به صورت كشیدنی در پیپ یا سیگارهای دست پیچ استفاده می شود. نامهای خیابانی آن Potherbs Grass, pot, Weed, Mary Jane و � می باشد. اثر آن به صورت كشیدنی ۲ تا ۴ ساعت و در موارد خوردنی ۵ الی ۱۲ ساعت طول می كشد. در عین حال كه موجب حالت سرخوشی و كیف می شود، غالبا هوشیاری و خود آگاهی مصرف كننده به هم می خورد و دچار تحریف ادراكات، عدم هماهنگی و توازن، گیجی، افزایش ضربان قلب و تنفس می گردد. فرد مصرف كننده آن تمایل به پر حرفی و خنده های بیش از حد دارد، و این آثار تا چندین ساعت پایدار است، ماری جوانا را � در عین حال كه ماده اعتیاد آور سبك است و حتی آن را مدخل ورود به دنیای مواد اعتیاد آور قوی معرفی كرده اند � باید یك ماده توهم زا به حساب آورد، تحریف ادراك حسی، اختلال درك زمان و مكان، افزایش حساسیت به صدا، افزایش تلقین پذیری، احساس دارا شدن یك درك عمیق تر از معانی اشیا، احساس قدرت بیش از حد، شوریدگی یا اغتشاش فكری، تیرگی، هوشیاری، گیجی، نگرانی، ترس، سرگردانی و توهمات از اثرات و خطرات عمده مصرف این ماده است. در میان افرادی كه مصرفشان خیلی زیاد است میزان اختلالات عصبی و شخصیتی بیش از افراد عادی است. ماری جوانا وابستگی روانی نسبتا خفیفی به دنبال می آورد.\n●حشیش چیست؟ حشیش صمغ چسبناك از بوته كانابیس است كه معمولا به صورت تكه های جامد مكعبی شكل فروخته می شود و در رنگهای مختلف از قهوه ای كم رنگ تا سیاه دیده شده، در ساختمان تركیبی اش به صورت انواع مختلف از خشك و سخت گرفته تا نرم و شكننده دیده می شود. معمولا آن را خرد و ریز كرده و در پیپ و یا سیگارهایی كه با دست درست می كنند، می پیچند و با ماری جوانا یا توتون مصرف می كنند. حشیش به صورت خشت پخته می شود.نامهای خیابانی آن (Pot, Smoke, grass, Hash) می باشد. از نظر طبقه بندی فارماكولوژی، تضعیف كننده یا محرك سیستم اعصاب مركزی است.\n●مصرف پزشكی: حشیش به عنوان مسكن و ماده رفع بی خوابی كه ایجاد آرامش می كند و THC و دیگر مشتقات برای درمان برخی از بیماریها از جمله آسم و صرع می تواند مورد استفاده قرار گیرد، ولی در حال حاضر فقط در درمان حالت تهوع و استفراغ ناشی از شیمی تراپی در درمان سرطان، استفاده می شود.\n●اثرات كوتاه مدت: باید دانست كه اثرات حشیش با توجه به مقدار و نوع استفاده (كشیدن یا خوردن) متفاوت است. وضعیت جسمی و سلامت فرد از جمله وزن، اندازه، خلق و خوی فرد، درجه تحمل و � فرق می كند. اثرات كشیدن حشیش در عرض چند دقیقه پس از مصرف ظاهر می شود و ۲ تا ۴ ساعت باقی می ماند. در صورت خوردن هضم آن به طور بطی و كند صورت می گیرد. لذا اثر آن به تدریج و طولانی تر می گردد، معمولا فرد پس از مصرف حشیش احساس آرامش و راحتی می كند، قوه درك و احساس او افزایش می یابد، رنگها به نظرش شفاف تر و روشن تر می آیند، صدها به نظر از فاصله دورتر به گوش می رسد. به هر حال در ادراكات حسی به خصوص بینایی و شنوایی تحریف به وجود می آید، اشتها افزایش می یابد، مخصوصا در مورد غذاهای شیرین.\n●حشیش از اثرات كوتاه مدت دیگر مصرف حشیش عبارتند از: خواب آلودگی ، قرمز شدن چشمها، افزایش ضربان قلب، خشكی دهان و گلو، گشادگی مردمك چشم، مختل شدن قوه حافظه و تمركز فكری به طور موقت، اختلال درك زمان و مكان، اضطراب، افسردگی، هیجان، تحرك زیاد، تحریك پذیری، تند مزاجی، بی قراری، پر حرفی، خنده های بی دلیل، احساس طرد شدگی، ترس و وحشت، دگرگونی و تغییر شكل فضا و زمان � اختلال در هماهنگی و تعادل در راه رفتن، احتمالا اوهام كه اغلب توام با حالت پارانویایی به خصوص در مصرف مقدار زیاد آن همراه است. دوز معمولی آن، مهارتهای كاربردهای ماشینی را لطمه می زند، از این رو به خصوص رانندگی در حین مصرف حشیش بسیار خطرناك است ، ماده T. H. C. كه تركیب فعال حشیش است در بدن افرادی كه تصادفات شدید رانندگی داشته اند و منجر به جراحات سختی گردیده، دیده شده است.\n●اثرات عمده بلند مدت: تحقیقات نشان می دهد كه اثرات سوء مصرف حشیش به خصوص در بین جوانان و بزرگسالان حتمی است از جمله: از دست دادن انگیزه و علایق، آسیب به حافظه و تمركز فكر، عدم قابلیت رانندگی، كاهش قوای دفاعی بدن در برابر عفونتها و بیماریها، گیجی و سردرگمی، فقدان انرژی و � در اثر استفاده مرتب و مداوم حشیش پیش می آید. هم چنین خطر ابتلا به برونشیت مزمن، سرطان ریه و بیماریهای دستگاه تنفسی در مصرف كنندگان منظم حشیش بیش از دیگر گروههاست. كشیدن سیگار ماری جوانا و حشیش آسیب شدیدی به دستگاه تنفسی می زند، زیرا تار موجود در آن، دو برابر قوی تر از تار موجود در سیگار معمولی است. هم جنین عوامل ایجاد كننده سرطان در تار موجود در حشیش خیلی بیش از سیگارهای معمولی است. مطالعات و تحقیقات نشان می دهد كه رشد طبیعی بك نوزاد به وسیله مصرف مرتب حشیش یا ماری جوانا به وسیله مادر، در دوران بارداری می تواند به طور جدی آسیب ببیند. آزمایشات بر روی حیوانات نشان داد كه نوزادان حیوانات آزمایشگاهی كه در دوران بارداری تحت مصرف این ماده قرار گرفته بودند، دارای برخی از ناهنجاریها و رفتار غیر عادی بودند، در اثر مصرف مداوم وابستگی روانی و تحمل ایجاد می شود، نشانه های ترك شامل اضطراب، عصبانیت، از دست دادن اشتها و بی خواب و بد خوابی است.\n●روغن حشیش: روغــــن غلیظ سبزه تیره یا قهوه ای مایـــــل به قرمز است كه از تصفیه حشیش با یك ماده محلل ارگانیك بدست می آید و معمولا آن را به توتون داخــــل سیگار مالیده و به صورت دود كردنی مصرف می شود. تی. اچ. سی. (T. H. C.) یك تركیب حلال در حشیش است و به طور خالص، یك تركیب شیمیایی است. THC به ندرت در خیابان قابل دسترسی و خرید و فروش است و آنچه كه به نام THC فروخته می شود، معمولا پی. سی. پی یا ال. اس. دی است. THC مخفف (Tetra Hydro Cannabinol) یكی از عناصر فعال شاهدانه است. THC یك ماده قوی توهم زاست، و اثرات شیمیایی آن شباهتهایی به L. S. D. دارد كه عبارتند از تغییرات در رفتار، اختلال در حس زمان و حواس بینایی و شنوایی، از خود بی خود شدن. با این همه شواهدی وجود دارد كه نشان می دهد احتمالا این دو دارو از طریق مكانیسم های بیوشیمیایی مختلفی عمل می كنند و اثرات آنها روی عملكرد مغز متفاوت است./\nمنبع : گزارش ویستا\nاز روی گیاهی که � اریت روکیسلین کوکا � نامیده می شود. کوکائین یک داروی بی حس کننده موضعی و محرک سیستم اعصاب مرکزی است. می توان آنرا بوسیله جویدن برگهای کوکا، کشیدن ( دود کردن ) و استنشاق یا تزریق کردن استعمال کرد.\n● تاریخچه ای از کوکائین: اولین بار مکتشفان اسپانیایی مشاهده کردند که چگونه مردمان بومی آمریکای جنوبی می توانستند بوسیله جویدن برگهای کوکائین با خستگی مبارزه کنند. یک علت طبی از گیاه کوکا اعلام کردند آن در ۱۵۶۹ بود. در ۱۸۶۰ � آلبرت نیمن � از برگ کوکا � کوکائین � را جدا کرد و توضیح داد که عمل ( بی حسی ) هنگامی که دارو در روی زبان قرار داده می شود انجام می گیرد. � آنجلو ماریانی � نخستین بار در ۱۸۸۰ دارویی نوشیدنی که � وین ماریانی یا شربت کولا � نامیده می شد تولید کرد که شامل ۱۱ ٪ الکل و m.g ۵/۶ کوکائین در هر اُنس بود ( اونس = سنگی برابر ۱۸ گرم ). روان درمانگر مشهور � زیگمو نرووید � در ۱۸۸۴ کوکائین را برای انواع بیماریها و معتادان به الکل و مرفین توصیه کرد. متأسفانه بسیاری از این بیماران به سوی معتاد شدن به کوکائین رفتند. در ۱۸۸۶ � جان پیمبیرتون � کوکاکولا را توسعه داد. نوشیدنی که شامل کوکائین و کافئین بود. در سال ۱۹۰۶ کوکائین از کوکاکولا برداشته شد ( اما هنوز کافئین وجود دارد ). � هریسون � مخدر مشابه ای در ۱۹۱۴ به طور غیر قانونی از کوکائین ساخت. سرانجام در ۱۹۸۵ به سرعت � کراک کوکائین � به عنوان مشکل عمده دارویی معرفی شد.\n● تأثیرات کوکائین بر روی دستگاه عصبی : یک روز ( مقدار مجاز ) بین ۲۵ تا mg۱۵۰ از کوکائین در هنگام استنشاق استعمال می شود کمتر از چند ثانیه به کمتر از چند دقیقه بعد از مصرف کردن، کوکائین باعث : ۱ـ احساس شنگولی ۲ـ برانگیختگی جنسی ۳ـ کاهش گرسنگی ۴ـ احساس نیرومندی بعد از هر کدام از چیزهای ذکر شده در بالا در اواخر حدود یک ساعت استعمال کننده های کوکائین ممکن است در دوره هایی از افسردگی سقوط کنند. این سقوط باعث می شود که استعمال کننده های کوکائین در جستجوی کوکائین بیشتری برای خارج شدن از این افسردگی باشند که نتیجه آن اعتیاد است. ترک کوکائین می تواند باعث عادت کردن به احساس افسردگی، نطصرب و پارانوئید شود. آن عادت ممکن است آنها را در دوره هایی از فرسودگی و خواب طولانی ببرد ( بروند ). دوزهای گوناگونی از کوکائین می تواند همچنین مشکلات رفتاری و نورولوژیایی مشابه را تولید کند. ۱ـ سرگیجه ۲ـ سر درد ۳ـ مشکلات حرکتی ۴ـ اضطراب ۵ ـ بی خوابی ۶ ـ افسردگی ۷ ـ توهمات برگ ناشی از مصرف زیاد کوکائین ( مقدار بیش از حد ) چندان هم نامتداول نیست. کوکائین باعث افزایش بیش از حد فشار خون شده که منجر به خونریزی مغزی می شود. تنگ شدن مجرای رگهای خونی مغز نیز منجر به سکته مغزی می گردد. مقدار بیش از حد کوکائین می تواند موجب بروز مشکلات قلبی و تنفسی گردد که به مرگ می انجامد . � لن بیاس � بازیکن بسکتبال تیم دانشگاه مریلند در سال ۱۹۸۶ بر اثر همین سانحه جان خود را از دست داد. � جان بلوشی � کمدین نیز بر اثر مصرف بیش از حد کوکائین و هروئین در سال ۱۹۸۲ جان خود را از دست داد. کوکائین بسیار انرژی زاست. اگر آنرا به حیوانات بدهیم به آن عادت خواهند کرد. در واقع اگر حیوانات دارای حق انتخاب باشند شوکهای الکتریکی ناشی از مصرف کوکائین را تحمل می کنند و دیگر لب به آب و غذا نمی زنند. کوکائین جذب انتقال دهنده های عصبی دوپامین ، نوراپی نفرین و سروتونینی را مختل می کند. بنابراین این انتقال دهنده های عصبی مدت زمان بیشتری را در شکاف سیناپسی باقی می مانند. تحقیقات همچنین نشان داده است که کوکائین می تواند موجب آزاد شدن دوپامین از نورونهای مغز شود. کوکائین سیستم عصبی پیراسونی را تحت تأثیر قرار می دهد. این تأثیرات شامل تنگ شدن رگهای خونی، بزرگتر شدن مردمک چشم و بی نظم شدن ضربان قلب می باشد./


پرویز خزائی: دست جواد ظریف از حریم مصدق کوتاه\nدر سن ۱۷ سالگی- دانشجوی سال اول دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران- هر روز صبح که از خیابان آنروز شاه و امروز جمهوری - از آن آپارتمان شریکی با دو دانشجوی دیگر- پیاده به سوی دانشگاه پیاده می رفتم- با مشاهده یک خانه دو طبقه ویران شده وهمچنان ویران مانده ازسال ۱۳۳۲- ۱۹۵۳ میلادی- اغلب توقف کرده و غمی ژرف و جانکاه تمامی جسم و روانم را چنان در خود میگرفت که گاهی اگر دست بدامان قطره اشکی یا ناسزای گزنده ای به زبانهای لری و لکی – که پر از این قبیل واژه هاست- نمیشدم تا ساعت ها- سر کلاسهای سخت و دشوار- نمیتوانستم تمرکز خود را سرپا نگهدارم.\nآن خانه خانه دکترمحمدمصدق – پدر تاریخی ملت بزرگ ایران با تمدنی چند هزار ساله بود- که بعد از هجوم جاهلان و قداره بندهای استخدامی سازمان سیا و ام آی سیکس- تحت رهبری سرکرده چاقوکش های قداره بند مانند شعبان جعفری و روحانیون مرتجع به رهبری ابولقاسم کاشانی- رهبر عقیدتی خمینی و خامنه ای و رفسنجانی و محمدخاتمی و احمدی نژاد و روحانی- و سربازان سرلشکر فضل الله زاهدی- کودتاچی منحوس که برای همیشه در تاریخ ایران منفور و ملعون است- به این خانه برای دستگیری مصدق ما یورش و سپس آنرا ویرانه میکنند.\nسالها بعد وقتی از صحنه جانکاه عصر انروز ۲۸ مرداد- عکسی مستند وتاریخی از ورود ژنرال خائن زاهدی بهمراه آخوند کاشانی برای بازدید این خانه ویران را دیدم- اشک و یک مثنوی از ناسزاهای لری ولکی درمان نکرد و نکرد و هنوز هم نکرده است- مگر روزی که ببینم که مردم ایران- بهمراه رهبران مقاومت جدی و سازمانیافته ایران- بر کاخ جماران و بیت ویران شده خامنه ای حاضر شده و این بار ویرانی کاخ دیکتاتوری را به تصویر و به عکاسی بکشند. همان کاخی که مجاهدین از آن به زیبایی به عنوان بیت العنکبوت اسم می برند.\nو وقتی که هفته پیش شنیدم که جواد ظریف- دلقک- دیپلمات خامنه ای و روحانی – برای دفاع از رژیم آخوندها- این رژیم جاهل قاتل ظالم و ایرانسوز- را به دولت ملی مصدق کبیر و مخالفت با آن را به کودتای ۲۸ مرداد و سقوط مصدق کبیرمان تشبیه میکند و برجام نا فرجام را با ملی شدن صنعت نفت مقایسه میکند تا بخیال واهی خودش رقت و همدردی برانگیزد- آن قطره اشک ها- که باز در نوبت حضور و نزول ایستاده بود- به قهقه ای بزرگ و پرطنین و ناسزاهای دیگری به زبان های لری و لکی تبدیل شد. ناسزاهایی که این بار بسیار غنی سازی شده بودند!!.\nاین دلقک- دیپلمات خودش را به فراموشی زده است که امام دجالش که نوچه کاشانی بود، از اینکه مصدق از ”مردم” یعنی شاه و اربابانش سیلی دریافت کرده است، ابراز شادمانی میکرد.\nدرهمان حال وقتی اسناد محرمانه سرلشگر زاهدی را – دیدم.\nکه با امضا خود چاقوکشان زاهدی و دم دستگاه آخوند کاشانی منتشر شده و حاوی رسید وجوه سرسام آوری درآن دوران است که از سازمان سیا و دم دستگاه کرمیت روزولت- فرمانده سیا در تهران- نقدا گرفته اند تا در سازمان دادن کودتا کمک کار باشند.\nاز قدیم میگفتند کوه به کوه نمیرسد اما آدم به آدم میرسد. حالا باید گفت جنایتکاران و وطن فروشان به هم میرسند. از یکطرف ظریف که خودش از فرزندان خلف شعبان بی مخ و آخوند کاشانی است خودش را به مصدق می چسباند و از طرف اردشیر زاهدی پا به گور، وطن فروش عینا فرزند وطن فروش در وصف رژیم آخوندی و فواید آن برای ایران داد سخن میدهد.\nو سرانجام وقتی داستان این دلقلک زشت خو و بسی زشت تر خنده رو- این جوادک را شنیدم.- با خودم چند سناریوی تاریخ را برای غنی سازی طنز تاریخ در ذهن ردیف کردم:\n- آل کاپن قاتل و قاچاقچی و راهزن- برای اثبات حقانیت و معصومیت خود وسازمان مافیایی اش- خودش را با آبراهام لینکلن شهید مبارزه نژاد پرستی در امریکا شبیه سازی میکند!.\n- جک دو ریپر- جنایتکار قتل های زنجیره ای در تاریخ مدرن انگلستان- برای کسب سمپاتی و همدردی به شهادت هزاران هزار پروتستان درمهمانی و جشن خونین سن بارتلمی در پاریس رفرانس میدهد!.\n- ناتورم گودسه –قاتل مهاتماگاندی- برای توجیه معصومیت خود افکار عمومی را به قتل عام امردسر پنجاب هند که صدها مبارزاستقلال هند در یک میدان تیرباران شدند ارجاع میدهد!.\n- و بالاخره اصغرقاتل، یک قاتل زنجیره ای کودکان در حواشی تهران، برای کسب رقت و سمپاتی در دادگاه، قضات و هیئت منصفه را به شهادت مازیارابن قارن و بابک خرمدین حواله میدهد!!.


6 علت مهم خرابی دندان کودکان ! | چرا دندان کودکان خراب می شود ؟\nمارس 25, 2020 parsasem 0 Opinions\nعلت خرابی دندان کودکان\nعلت خرابی دندان کودکان می تواند بسیار زیاد باشد. واقعیت این است که بسیاری از تصورات اشتباه والدین موجب خراب شدن و پوسیدگی دندان فرزندشان می شود. در این مقاله علاوه بر بررسی علت خرابی دندان کودکان به پیشنهاد هایی برای والدین نیز پرداخته ایم تا با رعایت آن ها بتوانند سلامت دندان کودک را تضمین کنند. همچنین شما می توانید برای اطلاعات بیشتر از دندانپزشکی کودکان با دکتر کوشکی در تماس باشید.\nعلت خرابی دندان کودکان به یک یا دو علت محدود نمی شود بلکه فاکتورهای بسیار مهمی در آن نقش دارند. گاهی اشتباهات فرزندان و گاهی نیز تصورات و باورهای غلط والدین موجب بروز مشکلات دهان و دندان در کودکان خواهد شد. اما این باورهای غلط کدامند و چگونه می توان از آن ها پیشگیری کرد؟\nخمیر دندان نا مناسب\nواقعیت این است که اولین علت خرابی دندان کودکان استفاده از خمیر دندان های معمولی است. شاید تصور کنید که خمیر دندان هایی که کیفیت بالایی دارند قیمت آن ها زیاد است اما این قیمت بالا دلیل دارد و آن هم فلوراید و ترکیبات مرغوب می باشد. خمیر دندان هایی که با قیمت پایین و حتی کمتر از 5 هزار تومان در بازار وجود دارند فلوراید کافی ندارد و نمی توانند به خوبی از دندان کودک و مینای آن محافظت کنند. فلوراید نوعی ماده است که وظیفه اصلی آن پیشگیری از پوسیدگی دندان در کودکان و بزرگسالان است.\nزمانی که ماده غذایی بر روی دندان قرار می گیرد و فرد برای تمیز کردن آن از خمیر دندان های معمولی بهره می برد دندان او به ظاهر تمیز می شود اما به مرور زمان دارای پلاک ها زرد رنگی می شود که به مرور زمان دندان های او را تخریب و موجب تحلیل رفتن لثه او خواهد شد.\nالبته نکته مهمی که باید در نظر داشته باشید این است که اگر می خواهید از خمیر دندان مخصوص کودکان استفاده کنید که حاوی فلوراید بیشتری نسبت به خمیر دندان های معمولی هستند باید سن کودک شما بیش از 1 سال باشد. زیرا اغلب کودکان خمیر دندان را می بلعند و جذب فلوراید به میزان زیاد برای بدن مضر است.\nشیر خوردن هنگام شب\nیکی از تصورات و باورهای اشتباه والدین این است که تصور می کنند شیر دادن به کودک در ساعات پایانی و قبل از خواب خوب است. زمانی که کودک در پایان شب به دفعات زیاد شیر می خورد ترکیبات شیرین آن بر روی دندان کودک باقی می ماند. یکی از راه های برطرف کردن مواد غذایی بر روی دندان ترشح بزاق دهان است. در خواب ترشح بزاق به میزان چشم گیری کاهش پیدا می کند و مواد شیرین تا صبح بر روی دندان باقی می ماند و موجب پوسیدگی آن ها می شود.\nاگر کودک شما بیش از 1 سال دارد باید شیر دهی در شب را به صورت کنترل شده انجام دهید تا از بروز مشکلات بعدی پیشگیری شود.\nمصرف میوه برای کودکان بسیار واجب و حیاتی است زیرا سرشار از انواع ویتامین هاست و برای رشد و نمو کودکان لازم است. اما چند نکته را باید در هنگام دادن میوه به کودکان رعایت کنید.\nبه جای آبمیوه از خود میوه استفاده کنید. زیرا آب میوه دندان های کودک را به طور مستقیم با قند طبیعی میوه مواجه می کند که در طی زمان تاثیرات منفی بر روی مینای آن خواهد گذاشت.\nسرعت خوردن آبمیوه را افزایش دهید و ترجیحا آن را یک نفس بخورید. زیرا هر چه زمان خوردن آبمیوه بیشتر شود احتمال پوسیدگی دندان نیز بیشتر خواهد شد.\nبعد از خوردن میوه و یا آبمیوه آب بنوشید. زیرا برخی از میوه ها مانند پرتقال اسیدی هستند و اگر زمان زیادی بر روی دندان کودک باقی بمانند موجب بروز پوسیدگی آن ها خواهد شد.\nپیشنهاد می شود برای از بین بردن محیط اسیدی دهان لبنیات مصرف کنید. می توانید از پینر و یا یک لیوان دوغ استفاده کنید.\nنوشیدنی های شیرین و گاز دار\nمشهورترین نوشیدنی شیرین و گاز دار نوشابه است. نوشابه با تمام طرفدارانی که دارد نوشیدنی بسیار مضر و صدمه زننده ای است. ترکیباتی که در نوشابه به کار برده می شود مملو از مواد قندی و اسیدی است. قند مصنوعی ده ها برابر بیشتر از قند طبیعی به مینای دندان آسیب می زند و علت خرابی دندان کودکان است.\nاین مساله نه تنها در نوشابه بلکه در آبمیوه های صنعتی نیز وجود دارد. تحقیقات نشان داده که دو سوم افرادی که در هفته بیش از 10 بطری نوشابه می خورند به میزان گسترده ای با پوسیدگی دندان و مشکلات ناشی از آن دست و پنجه نرم می کنند.\nدیر شروع کردن مسواک\nاغلب والدین نمی دانند که نباید منتظر رشد دندان کودکان بمانند و سپس اقدام به مسواک زدن او کنند. تحقیقات نشان داده که نوزادان زمانی که دندان های شیری آن ها در نیامده باید لثه هایشان توسط مادر تمیز شود. زیرا به مرور زمان باکتری های مختلفی بر روی لثه نوزاد قرار می گیرد که اگر تمیز نشود موجب بروز مشکلات لثه ای خواهد شد. این مساله می تواند موجب رشد بهتر و افزایش سلامتی دندان ها بعد رشد نیز بشود.\nنکته مهمی که باید در این خصوص به آن توجه کنید این است که تمیز کدن لثه نوزادان زمانی است که نوزاد با شیر خشک تغذیه می کند. اگر نوزاد شما شیر مادر می خورد نیازی به تمیز کردن لثه های او نیست زیرا ساختار و ترکیباتی در شیر مادر وجود دارد که به خوبی از لثه های نوزاد محافظت می کند.\nیکی دیگر از علت خرابی دندان کودکان این است که بلافاصله بعد از غذا خوردن اقدام به مسواک زدن می کنند. این مساله نیز به باورهای غلط ولدین بر می گردد. زمانی که کودک مواد غذایی و نوشیدنی های مختلف مصرف می کند محیط دهان او اسیدی می شود. این اسیدها می توانند به طور موقت موجب نرم شدن مینای دندان شوند. توصیه متخصصان به کودکان و بزرگسالان این است که حداقل تا 2 ساعت بعد از خوردن غذا مسواک نزنند. زیرا موجب تحلیل رفتن مینای دندان خواهد شد و به مرور زمان دندان هاحساس به دمای سرد و گرم می شوند.\nبررسی 5 علت پوسیدگی دندان کودکان7 راهکار طلایی درمان خانگی دندان درد شدید


برای بازگشت کامرانی به نتیجه نرسیده‌ام/ جذب «دورگه»ها منتفی است\nali zarghami ۱۹ تیر ۱۳۹۷ | ۰۱:۱۷\tتوپ و تور کد خبر: 28721 نظرات\nبه گزارش “ورزش تایمز”، پرونده تیم ملی بسکتبال در پنجره سوم رقابت های انتخابی جام جهانی با دو برد مقابل تیم های قطر و قزاقستان بسته شد. حالا ملی پوشان بسکتبال کشورمان تنها روی بازی های آسیایی متمرکز شده اند و روندی که باید برای آماده سازی حضور در این بازی ها دنبال کنند. بر همین اساس آنها از ابتدای هفته دور جدید تمرینات شان را آغاز کردند و تا قبل از اعزام به چین و شرکت در دو تورنمنت به میزبانی این کشور، پیگیر آن خواهند بود.\nمهران شاهین طبع سرمربی تیم ملی بسکتبال در گفتگو با “ورزش تایمز” ضن اشاره به این موضوع تاکید کرد که هنوز در مورد مهدی کامرانی و به کارگیری این بازیکن در ترکیب تیم اعزامی به اندونزی به جمع بندی نرسیده است. این مربی همچنین گفت که استفاده از بازیکنان دو رگه فعلا و برای بازی های آسیایی منتفی است اما احتمال ۵۰ درصدی وجود دارد که موانع و محدودیت های پیوستن آنها به تیم ملی برای مرحله دوم رقابت های انتخابی جام جهانی برطرف شود.\n* “ورزش تایمز”: دور جدید تمرینات تیم ملی بسکتبال را برای بازی های آسیایی آغاز کردید.\n– مهران شاهین طبع: بله؛ بعد از دیدار با قزاقستان که خوشبختانه با برد همراه بود، ملی پوشان چند روز استراحت داشتند و طبق برنامه مجدد از روز شنبه وارد اردو شدند. قرار است دو هفته در تالار بسکتبال آزادی پیگیر تمرینات مان باشیم و بعد از آن عازم چین شویم تا در دو تورنمنت به میزبانی این کشور شرکت کنیم.\n– با توجه به اینکه تیم آبی باید برای حضور در تورنمنت ویلیام جونز آماده شود، باید یکسری تقسیم بندی در ترکیب بازیکنان ایجاد می کردیم تا این تیم هم بتواند در شرایطی ایده آل آماده این مسابقات شود. در مجموع در ترکیبی که برای دیدار با قزاقستان نهایی کردیم، تغییراتی ایجاد کردیم که اضافه شدن فرید اصلانی و آرمان زنگنه از جمله آنها است.\n– درست است؛ اوشین طی هفته های گذشته صحبت هایی در مورد خداحافظی اش از تیم ملی با من داشت اما قطعی نشده بود. اصلا من موافق این تصمیم نبودم و می خواستم که همچنان در ترکیب تیم ملی بماند اما ظاهرا شرایط برای اوشین به گونه ای نبود که بتواند این همکاری و حضور در ترکیب تیم ملی را ادامه دهد. مشکلات شخصی دارد که باید به آنها رسیدگی کند.\n– اوشین یک بازیکن متعصب و باتجربه است که خیلی با جنگنده در زمین بازی می کند. حضورش در ترکیب تیم ملی واقعا باعث ایجاد همدلی بیشتر میان بازیکنان می شد. جایگزین کردن چنین بازیکنی کار راحتی نیست، سخت است اما به هر حال اتفاقی است که با آن مواجه شدیم. امیدوارم با تلاش و همدلی دیگر نفرات به مشکلی از این بابت برنخوریم.\n– با توجه به تمایل و توانایی های که از این بازیکنان سراغ داشتیم، پیگیری هایی برای در اختیار داشتن شان انجام دادیم اما در این زمینه اینقدر با مشکلات و محدودیت های قانونی مواجه شدیم که هنوز به نتیجه نرسیده ایم. در واقع فعلا حضورشان در ترکیب تیم ملی منتفی شده است.\n– برای بازی های آسیایی نه؛ برای بعد از آن و رویدادی مانند مرحله دوم رقابت های انتخابی جام جهانی ۲۰۱۹ و دیدارهای این مرحله احتمال دارد بتوانیم جذب این بازیکنان را به سرانجام برسانیم. ۵۰ درصد احتمال دارد تا آن زمان حضور این بازیکنان دورگه در ترکیب تیم ملی به سرانجام برسد. در هر صورت فعلا روی بازی های آسیایی متمرکز هستیم.\n– صحبت هایی شده اما هنوز هیچ چیز مشخص نیست. حتی در این مرحله از اردو که در حال پیگیری است کامرانی جزو ۱۵ بازیکن دعوت شده نیست.\n– واقعا هنوز به جمع بندی نهایی نرسیده ایم. کامرانی بازیکنان توانایی است اما هیچ چیز در مورد او و بازگشتش مشخص نیست.\n– نه؛ من کارم را انجام می دهم و قرار برای جابه جایی هم فعلا نیست اما به هر حال هیچ وقت مشخص نیست که فردا چه اتفاقاتی رقم می خورد. من فعلا کنار تیم هستم و کارم را انجام می دهم\n– تیم ملی در هر رویدادی برای کسب بهترین نتیجه شرکت می کند. برای بازی های آسیایی هم تلاش مان همین است. امیدوارم بتوانیم از تجربه هایی که داریم برای بهترین نتیجه ممکن استفاده کنیم. نمی توان بابت نتیجه قولی داد و متعهد شد اما قطعا تلاش مان در همین راستا است.\n– بعد از اردوی چین و بازگشت به کشور، فاصله زمانی دو هفته ای تا زمان اعزام به بازی های آسیایی داریم. طی این مدت تمرینات مان را در تهران پیگیری می کنیم. فعلا برنامه ای بابت دیدار تدارکاتی در این فاصله نداریم.\n– مسئولان فدراسیون و ملی پوشان برای این دو دیدار زحمت زیادی متحمل شدند. در دیدار برابر قطر شرایط خیلی سخت شد. شاید به خاطر اینکه نباید این تیم دست گرفته می شد به خصوص اینکه بازیکنان خارجی خوبی در ترکیب خود داشت. خوشبختانه اما ملی پوشان به موقع به بازی بازگشتند و توانستند نتیجه را به دست بیاورند. در دیدار با قزاقستان هم با وجود شرایطی که وجود داشت بازیکنان زحمت زیادی کشیدند تا پیروز باشند. در کل از عملکرد ملی پوشان طی این دو دیدار راضی هستیم.\n– قاعدتا این دیدارها سختی های خود را دارد به خصوص اینکه این مرحله از مسابقات حساسیت بیشتری هم دارد اما فعلا تمرکز اصلی ما روی بازی های آسیایی است. بعد از این بازی ها برای دیدارهای دیگر برنامه ریزی لازم را انجام می دهیم.


سونی اکسپریا 5 نمونه کوچکتر اکسپریا 1 معرفی شد - موبایلستان\nصفحه اصلی/اخبار/سونی اکسپریا 5 نمونه کوچکتر اکسپریا 1 معرفی شد\nمهتاب جهاندار15 شهریور 1398آخرین به روز رسانی: 15 شهریور 1398\nاین اسمارتفون به صفحه نمایش 6.1 اینچی FHD+ OLED HDR با نسبت تصویر 21:9 به جای 4K HDR، پردازنده اسنپدراگون 855، تراشه گرافیکی آدرنو 640، حافظه رم 6 گیگابایتی، حافظه داخلی 128 گیگابایتی، سیستم عامل اندروید 9.0 پای، دوربین عقب سه گانه 12 مگاپیکسلی، دوربین سلفی 8 مگاپیکسلی، اسپیکر استریو، اسکنراثرانگشت جانبی، فناوری صوتی دالبی اتمز، پورت USB-C، استاندارد ضدآب IP65/IP68، باتری 3140 میلی آمپری با فناوری شارژ سریع و برخی دیگر مجهز است.\nدر سایر ویژگی ها اکسپریا 5 ابعادی 158*68*8 میلیمتری دارد و وزن آن 164 گرم است. این گوشی هوشمند پرچمدار سونی در گزینه رنگی آبی، مشکی، قرمز و خاکستری با قیمت 862 دلار راهی بازار خواهد شد.\nسایز 6.1 اینچ (~80.9% نسبت نمایشگر به بدنه)\nرزولوشن 1080 در 2520 پیکسل، 21:9 (~449 پیکسل در اینچ تراکم پیکسلی)\n– نمایشگر Triluminos\n– موتور X-Reality\nابعاد 158 در 68 در 8.2 میلی‌متر\nگواهی IP65/IP68 برای مقاومت در برابر (تا 1.5 متر برای 30 دقیقه)\nدرگاه حافظه میکرو اس‌دی، تا 1 ترابایت (استفاده از شیار دوم سیم‌کارت) – فقط نسخه‌ی دوسیم‌کارته\nاصلی 12 مگاپیکسل (1.24 میکرومتر سایز پیکسل، لنز 26 میلی‌متری عریض، f/1.6، فوکوس خودکار با تشخیص فاز، لرزشگیر اپتیکال پنج محوره)\n12 مگاپیکسل (لنز 52 میلی‌متر، f/2.4، لنز تله‌فوتو، 1/3.4 اینچ سایز سنسور، 1.0 میکرومتر سایر پیکسل، فوکوس خودکار با تشحیص فاز، بزرگنمایی اپتیکال دو برابری، لرزشگیر اپتیکال پنج محوره)\n12 مگاپیکسل (لنز 16 میلی‌متری، f/2.4، لنز فوق‌عریض، 1/3.4 اینچ سایز سنسور، 1.0 میکرومتر سایز پیکسل)\nویدیو 2160p@24/30fps HDR، 1080p@60fps، 1080p@30fps (5-axis لرزشگیر الکترونیکی تصویر-ژیروسکوپی)، 1080p@960fps\nسلفی 8 مگاپیکسل (1.12 میکرومتر سایز پیکسل، 1/4 اینچ سایز سنسور، لنز 24 میلی‌متری، f/2.0)\n– صدای 24 بیت 192kHz\nActive نویز cancellation با dedicated mic\nباتری باتری غیر قابل تعویض لیتیوم یونی با ظرفیت 3140 میلی آمپر ساعت\nشارژر شارژ سریع 18 واتی (USB Power Delivery 2.0)\nUSB 3.1، Type-C 1.0 کانکتور ریورسیبل\nرنگ‌ها آبی، قرمز، مشکی، خاکستری\nاکسپریا اکسپریا 1 اکسپریا 5 سونی\nجزئیاتی از گوشی هوشمند آنر 20 اس!


چگونه واتس اپ را در آیفون یا دستگاه های اندرویدی به روز کنیم؟ - وبلاگ کابینت\nبه گزارش وبلاگ کابینت، اگر به روزرسانی اتوماتیک واتس اپ را غیرفعال نموده باشید، می توانید واتس اپ را به صورت دستی در آیفون یا دستگاه اندرویدی خود به روز کنید.\nبه گزارش سرویس آی تی و فناوری انتخاب، شما باید واتس اپ را مرتبا به روز کنید تا اطمینان حاصل کنید که آخرین نسخه کارآمد در تلفن همراه خود را دارید.\nواتس اپ یک جایگزین عالی برای پیغام کوتاه و ارتباط منظم برای چت با دوستان ، خانواده ، همکاران و سایر مخاطبین است. این برنامه ارتباطی محبوب برای کاربران اندروید و آیفون در دسترس است.\nبا این حال ، مهم است که برنامه خود را همواره به روز کنید تا از پایدارترین و مطمئن ترین نسخه واتس اپ برخوردار باشید. اگرچه تلفن شما ممکن است به شما امکان دهد تا به روزرسانی های اتوماتیک را برای برنامه های خود تنظیم کنید ، با فرض اینکه واتس اگ شما در این برنامه ریزی قرار نمی گیرد می توانید با روش زیر آن را به روزرسانی کنید:\nنحوه به روزرسانی واتس اپ در آیفون\n-برای باز کردن آن ، روی نماد برنامه فروشگاه در صفحه اصلی آیفون خود ضربه بزنید\n-روی نماد کوچک در گوشه سمت راست بالای صفحه ضربه بزنید تا اطلاعات حسابتان باز گردد\n-تا زمانی که بخش به روزرسانی های موجود را پیدا کنید ، به پایین حرکت کنید\n-واتس اپ را در لیست پیدا نموده و روی به روز رسانی ضربه بزنید تا آخرین نسخه را نصب کنید\nنحوه به روزرسانی واتس اپ در اندروید\n-روی نماد فروشگاه گوگل پلی در صفحه اصلی اندروید خود ضربه بزنید\n-به سه خط افقی زیر هم ضربه بزنید\n- روی برنامه ها و بازی های من ضربه بزنید\n- در کنار واتس اپ، روی به روز رسانی ضربه بزنید تا آخرین نسخه را نصب کنید\nتاریخ انتشار: 29 اسفند 1398 آخرین بروزرسانی: 26 اردیبهشت 1399 گردآورنده: cabinet.mihanmall.com شناسه مطلب: 15642\nبه "چگونه واتس اپ را در آیفون یا دستگاه های اندرویدی به روز کنیم؟" امتیاز دهید\nدیدگاه های مرتبط با "چگونه واتس اپ را در آیفون یا دستگاه های اندرویدی به روز کنیم؟"


عنوان پرسش: انتخاب آزمون مناسب\nشرح پرسش: سلام، لطفا راهنمایی کنید برای هر کدام از این سوالات چه آزمون هایی باید گرفته شود.\n1-\tتعیین میزان تحقق مولفه های سازمان یادگیرنده در نظام آموزش و پرورش .\n2-\tتعیین رابطه میان مولفه های تعهد سازمانی با مولفه های سازمان یادگیرنده در نظام آموزش و پرورش\n3-\tتعیین رابطه میان خلاقیت مدیران مدارس با مولفه های سازمان یادگیرنده در نظام آموزش و پرورش\n4-\tتعیین میزان درجه تاثیر هر یک از متغیرهای مستقل بر روی مولفه های سازمان یادگیرنده و مقایسه آن ها.\nگروه تخصصی: همه موارد زمان ثبت سوال: شنبه، 27 تیر 1394 - 10:52:23 تعداد بازدید: 137 تعداد پاسخ: 2\nس، 19/10/96 - 11:12\nس، 14/07/94 - 01:36\nاین کار شما با روش تحلیل مسیر معادلات ساختاری و با نرم افزار اموس یا لیزرل انجام میشه. موفق باشین.\n****************** ******************************* **********


تسلا ، شرکت | تاریخچه ، اتومبیل ها ، ایلان ماسک و حقایق - سیاست ، قانون و دولت | جولای 2021\nتسلا ، شرکت\nتسلا ، شرکت ، قبلا (2003–17) تسلا موتورز ، برق آمریکایی- خودرو شرکت تولید کننده. در سال 2003 توسط آمریکایی تاسیس شد کارآفرینان مارتین ابرهارد و مارک تارپنینگ و به نام مخترع صرب آمریکایی نامگذاری شد نیکولا تسلا .\nتسلا موتورز برای تولید یک ماشین اسپرت برقی تشکیل شد. ابرهارد مدیر اجرایی تسلا (مدیر عامل) و Tarpenning مدیر مالی آن (مدیر مالی) بود. بودجه این شرکت از منابع مختلف به دست آمد ، به ویژه از همه پی پال بنیانگذار ایلون ماسک ، که بیش از 30 میلیون دلار به سرمایه گذاری جدید کمک کرد و از سال 2004 به عنوان رئیس شرکت فعالیت کرد.\nدر سال 2008 تسلا موتورز اولین اتومبیل خود ، رودستر کاملاً برقی را روانه بازار کرد. در آزمایشات این شرکت ، با یک بار شارژ به 245 مایل (394 کیلومتر) دست یافت که برای خودروهای الکتریکی تولیدی بی سابقه است. آزمایشات اضافی نشان داد که عملکرد آن با بسیاری از اتومبیل های اسپرت بنزینی قابل مقایسه است: رودستر می تواند در کمتر از 4 ثانیه 0 تا 60 مایل (96 کیلومتر) در ساعت شتاب بگیرد و حداکثر سرعت آن 200 مایل (200 کیلومتر) باشد ) در ساعت. بدنه اتومبیل سبک از فیبر کربن ساخته شده است. رودستر هیچ گونه خروجی از لوله خروجی تولید نمی کند ، زیرا از موتور احتراق داخلی استفاده نمی کند. تسلا موتورز دریافت که خودرو به دست آمده است بهره وری رتبه هایی که معادل مسافت پیموده شده بنزین 135 مایل در هر گالن (57 کیلومتر در لیتر) بود. موتور الکتریکی خودرو توسط لیتیوم - یون سلولها - که اغلب در باتریهای لپ تاپ - رایانه استفاده می شوند - که می توانند از یک پریز برق استاندارد شارژ شوند. علی رغم اعتبار مالیاتی فدرال به ارزش 7،500 دلار برای خرید یک وسیله نقلیه الکتریکی ، هزینه 109،000 دلار Roadster آن را به یک کالای لوکس تبدیل کرد.\nدر اواخر سال 2007 ابرهارد از سمت مدیرعاملی و رئیس فناوری استعفا داد و به هیئت مشاوره شرکت پیوست. در سال 2008 اعلام شد که او شرکت را ترک کرده است ، اگرچه سهامدار باقی مانده است. تارپنینگ ، که همچنین معاون مهندسی برق ، نظارت بر توسعه سیستم های الکترونیکی و نرم افزاری رودستر بود ، نیز در سال 2008 شرکت را ترک کرد. ماسک مسئولیت مدیرعاملی را بر عهده گرفت. در سال 2010 پیشنهاد اولیه تسلا 226 میلیون دلار درآمد کسب کرد.\nدر سال 2012 تسلا تولید رودستر را متوقف کرد تا روی مدل جدید سدان S خود متمرکز شود ، که به دلیل عملکرد و طراحی مورد تحسین منتقدین خودرو قرار گرفت. این دستگاه با سه گزینه مختلف باتری همراه بود که دامنه تقریبی 235 یا 300 مایل (379 یا 483 کیلومتر) را تخمین زد. گزینه باتری با بالاترین عملکرد شتاب 0 تا 60 مایل (96 کیلومتر) در ساعت را در اندکی بیش از 4 ثانیه و حداکثر سرعت را 130 مایل (209 کیلومتر) در ساعت قرار داد. مدل S برخلاف رودستر که باتری های خود را در جلوی ماشین حمل می کرد ، زیر کف خود قرار داشت که به دلیل مرکز ثقل کم ، فضای ذخیره سازی بیشتری در جلو ایجاد می کرد و هندلینگ آن را بهبود می بخشید. تسلا اتوماتیک خلبان ، نوعی رانندگی نیمه خودکار ، در سال 2014 در مدل S (و بعداً در سایر مدل ها) در دسترس قرار گرفت.\nاز سال 2012 ، تسلا ایستگاه هایی به نام Superchargers در داخل ساخت ایالات متحده و اروپا برای شارژ سریع باتری و بدون هیچ هزینه اضافی برای دارندگان تسلا طراحی شده است. نسخه های بعدی این ایستگاه ها ایستگاه های تسلا نامیده می شدند و همچنین قابلیت تعویض کامل بسته باتری مدل S را داشتند.\nتسلا در سال 2015 مدل X ، یک وسیله نقلیه کراس اوور (به عنوان مثال ، وسیله نقلیه ای با ویژگی های یک وسیله نقلیه ورزشی اما ساخته شده روی یک شاسی ماشین) را منتشر کرد. حداکثر برد باتری مدل X 295 مایل (475 کیلومتر) و صندلی های صندلی بود تا هفت. به دلیل تقاضا برای یک وسیله نقلیه ارزان تر ، مدل 3 ، یک سدان چهار در با برد 220 مایل (354 کیلومتر) و قیمت 35000 دلار ، تولید خود را در سال 2017 آغاز کرد.\nاین شرکت همچنین به شاخه های خود تبدیل شد انرژی خورشیدی محصولات یک سری باتری برای ذخیره نیروی الکتریکی از انرژی خورشیدی برای استفاده در خانه ها و مشاغل در سال 2015 رونمایی شد. تسلا در سال 2016 شرکت صفحه خورشیدی SolarCity را خریداری کرد. در سال 2017 این شرکت نام خود را به Tesla ، Inc تغییر داد تا نشان دهد که دیگر فقط ماشین نمی فروشد.\nچه کسی خواننده اصلی u2 است\nسال بعد ماسک یک سری توییت درباره خصوصی سازی تسلا نوشت و ادعا کرد که از بودجه خود اطمینان حاصل کرده است. در سپتامبر 2018 ، کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) وی را به اتهام جعلی بودن و گمراه کردن توییت های خود متهم کرد. در اواخر همان ماه ، هیئت مدیره تسلا توافق پیشنهادی SEC را رد کرد ، گفته می شود پس از آنکه ماسک تهدید به استعفا کرد. با این حال ، اخبار مربوط به معامله رد شده سهام Tesla را به شدت سقوط داد و هیئت مدیره به سرعت یک توافق کمتر سخاوتمندانه را پذیرفت ، شرایطی که ماسک حداقل برای سه سال از سمت خود استعفا داد. با این حال ، او اجازه داشت به عنوان مدیر عامل شرکت باقی بماند. علاوه بر این ، هر دو تسلا و ماسک 20 میلیون دلار جریمه شدند.\nآنچه طبقه شناس سوئدی نامگذاری دوجمله را ایجاد کرد\nتاریخچه روزنامه وال استریت\nکدام سیستم بازی ویدیویی سونی تولید می کند\nنمادهای آلفا و امگا در مسیحیت\nکه در جنگ روسو ژاپن پیروز شد\nچند نفر در تفتیش عقاید مردند


گپافه این هفته با حضور "سعید روشنی" برگزار شد! - خانه نوآوری Innovation House\nگپافه این هفته با حضور “سعید روشنی” برگزار شد!\nجناب آقای دکتر سعیدروشنی، استاد این هفته کافه‌نوآوری بود. ما برای معرفی ایشان ناچاریم به ذکر مواردی چند بسنده کنیم؛ چرا که با وجود جوان بودنشان، سوابق درخشانی ازخود ثبت کرده اند. از همین جا برایشان ارزوی موفقیت‌های روزافزون و شکوفایی هرچه بیشتر آرزومندیم.\nایشان دكتري سياست‌گذاري نوآوري دانشگاه علامه‌طباطبايي هستند و در حال حاضر به عنوان مدیر مرکزنوآفرینی سازمان فناوری‌اطلاعات مشغول هستند. آقای دکتر از جمله افرادی بودند که برای راه‌اندازی شتابدهنده نوین‌تک تلاش‌های موثری داشته‌اند. خودشان موسس استارتاپ ميكرونو که (ابزاری برای شتابدهی کسب‌وکار است) نیز هستند . با همه‌ی این‌ها، دلیل اصلی دعوت ایشان شنیدن تجربه‌ی زیبای انتخاب کتاب ۲۴گام در نمایشگاه و تصمیم برای ترجمه‌ی این كتاب بود که منتهی شد به ۱۰۰۰ ساعت تدریس کتاب در مراکز بزرگ کارآفرینی و مرجعیت این کتاب بین منتورهای عزیز کشورمان.\nایشان در ابتدا از سابقه‌ی فعالیت خود در این سال‌های گذشته گفتند که تجربه‌ی مشترکی از شکست‌ها و موفقیت‌ها بوده و همین امر باعث شده که بخواهند از طریق آموزش و عمیق شدن در مباحث آن ، مسیر سایر کارآفرینان را هموار کنند.\nدکتر روشنی از ابتدا، ایده شکل‌گیری یک کسب‌و‌کار را یک نیاز یا مشکل عنوان کردند و خاطر نشان کردند که نباید برعکس این شیوه را به‌کار برد. یعنی که یک ایده کسب‌و‌کاری داشته باشیم بعد بگردیم و ببینیم چه مشکلی را حل میکندو یا اصلا کسی به آن نیاز دارد یا خیر!\nدر ادامه، روند کافه که با مرور فصل‌های کتاب پیش می‌رفت در حقیقت برای کسانی که محصول ساخته شده‌ای داشتند، می‌باشد.میتوان با این کتاب، ۲۴ گام تا رسیدن به نتیجه ای مطلوب را پیاده سازی کرد.\nآقای روشنی زمان خوبی را برای اختصاص به توضیح بازار مقدم ساحلی گذاشتند در حقیقت ایشان گفتن ساحلی تحت عنوان ساحل نورماندی در جنگ‌جهانی دوم وجود داشت که متفقین توانستند با پایه‌ریزی استراتژی نفوذ در ان ساحل به تنهایی، به شکست آلمان نازی برسند و بقیه سواحل را فتح کنند. امروز این داستان الهام بخش تئوری بازار خط‌مقدم‌ساحلی به عنوان استراتژی ورود به بازار، به بازار استارتاپ‌ها است و می‌توان آن را به بازاری که در صورت فتح آن می‌توان بقیه بخش‌های بازار هم فتح کرد اطلاق کرد . دراین صورت تکرار می‌کنیم باید بازاری را انتخاب کنید که در صورت فتح آن دست‌رسی به بخش‌های دیگر هم ممکن می‌شود و شما می توانید همجوار با سایر بخش‌های بازار خود به حرکت خود ادامه دهید…\nآقای روشنی روش‌های متفاوتی را برای business development بیان کردند؛ شما باید بدانید که:\nمشتری شما کیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟\nبازار شما کجاست و چه ویژگی‌های دارد؟\nبا چه روشی باید بازارتان را اندازه گیری کنید ؟\nو با چه روشی از سمت این نیاز می‌توانید پول دربیاورید؟\nایشان در باب اهمیت اندازه‌گیری بازار گفتند قطعاً هیچ چیز بدتر از این نیست که چند سال برای کسب‌و‌کار خود وقت بگذارید و در پایان این مدت متوجه شوید که درآمد این کار هیچوقت نمی‌تواند بیشتر از چند میلیون تومان شود.\nهر چقدر بازار شما بزرگ‌تر باشد، سرمایه گذاران تمایل بیشتری برای سرمایه گذاری در آن خواهند داشت. یکی از روش های متداول اندازه گیری بازار محاسبه SAM، TAM و SOM است که در ادامه به توضیح مختصری از آن می‌پردازیم.\nSAM، TAM و SOM چیست ؟\nTAM یا Total Available Market: میزان کل بازار در دسترس برای یک محصول یا سرویس است برای مثال tam برای فیس‌بوک کل افرادی که اینترنت داشته اند می باشد.\nSAM یا Served Addressable Market: میزان بازاری است که می‌توانید به آن سرویس دهید. در مثال همان فیس‌بوک sam کل دانشجویان آمریکاست.\nSOM یا Serviceable Obtainable Market: کسری از SAM که واقعاً می توان به‌دست آورد. این بخش بیشتر منحصر به سال‌های ابتدایی کسب‌و‌کار است. در همان مثال فیس‌بوک som دانشجویان دو دانشگاه هاروارد و استنفوذد بود.\nایشان هم چنین مدل‌های درآمدی را در کسب‌و‌کار‌های مطرح دنیا بررسی کردند و به همین منظور برخی از نمونه‌های آن را با ذکر مثال تشریح کردند\nدر انتها خبرهای خوبی هم از جناب دکتر روشنی شنیدیم ایشان گفتند با توجه به تجربیات تدریس این مدت بینشی شخصی به دست آورده‌اند که در آینده می‌توانیم منتظر چاپ کتاب راه اندازی کسب و کار بر اساس شرایط حاضر کشور باشد.\nبا تشکر از فینگرفودهای خلاقانه سالیدا که در به سرعت و در کمترین زمان به بهترین نحو ارائه شدند . خوشمزه‌های دوست داشتنی به امید دیدار شما در رویدادهای بعدی هم هستیم.\nبا این که به دلیل جابه‌جایی تعداد شرکت کننده‌ها با چیزی که ثبت‌نام شده بود تفاوت داشت ولی می توانیم جدا بگوییم که میزان رضایت بالا بود و تقریبا اکثر شرکت‌کننده‌ها تقاضای برگزاری مجدد و پیوسته همین دوره را داشتند.\nالبته بگوییم که در این گپافه، ما میزبان منتورهای خوبی هم بودیم که امیدواریم شبکه‌ی منتورها هم پرقدرت‌تر و بهتر از همیشه پیش بروند.\nپیش به سوی فرداهای بهتر\nما را در کانال innocafee-gapafe کنید و با پخش عکس ها با #کافه_نوآوری و #گپافه از تخفیفات دوره های بعدی مطلع بشید.\nما در کافه نوآوری سبز می شویم و جوانه می زنیم!\nتهیه و تنظیم لیلی نبی زاده\n24 گام تا موفقیت,آموزش,آینده,استارتاپی,بیل اولت,خانه نوآوری,سعید روشنی,کارآفرینی,کافه خلاقیت,کافه نوآوری,کسب و کار,گپافه