بخش اول : ( برگزیده شعر کهن فارسی)\nبخش دوم : ( برگزیده نثر کهن فارسی)\nبرگزیده طنز های عبیدزاکانی\nگنجینه حکایات و لطایف\nبرگزیده کلیله و دمنه\nبخش سوم : ( برگزیده شعر معاصر ایران)\nبخش چهارم : ( برگزیده ادبیات داستانی)\nصادق هدایت ( داش کل)\nمحمد علی جمال زاده ( ویلان الدوله)\nصادق چوبک (داستان کوتاه عدل)\nجلال آل احمد (خسی در میقات)\nعلی کبر دهخدا (چرند و پرند)\nبخش پنجم : (خدمات وبلاگ)\nدریافت مطالب وبلاگ به صورت فایل word و pdf\n(ادبیات یا همه چیز است یا هیچ چیز - باتای)\nوقتی دست انسان برای گزینش باز باشد به همان میزان انتخاب دشوار است بویژه وقتی سخن از شعر و ادبیات فارسی است؛ ادبیاتی که هزاران مخاطب در گوشه گوشه ایران و جهان دارد. معرفی مثنوی معنوی به عنوان پر فروش ترین اثر ادبی جهان در طی دو سال گذشته میلادی، نشانی از توجه خاص جهانیان به اندیشه های عرفانی شرقی و ادبیات آرمانگرا و انسان ساز فارسی دارد. هر ایرانی خواسته یا ناخواسته با چیزی تحت عنوان زبان و ادبیات ارتباط مستقیم دارد. زبانی که با آن تکلم می کنیم اگرچه یک وسیله ارتباطی بین ماست اما همین زبان گاهی رنگ و بویی هنرمندانه تر به خود می گیرد و در قالب کلمات قصار، ضرب المثل ها ، متل ها ، کنایه ها ، داستان ها ، افسانه ها، حکایت ها و گاه مطایبات طنز آمیز، خود را نشان می دهد. ادبیات فارسی ریشه در فرهنگ مردم دارد و بدین لحاظ بسیار غنی و عمیق و تامل برانگیز است. بسیاری از شاعران مردم گریز امروز، با اداهای روشنفکری خود مسلما راه به جایی نخواهند برد. این گروه زمانی به موفقیت دست خواهند یافت که فاصله خود را به فرهنگ ملی و بومی نزدیک و نزدیکتر کنند. ادبیات نمودی از هویت ماست. شاهنامه فردوسی نشانی از غرور و افتخارات ملی ما دارد. سعدی راوی دردها و دغدغه های جامعه ای است که در هجوم لشکر تاتار به تعالی انسان و عرفان و اخلاق و تربیت می اندیشد و حافظ وجدان آگاه هر ایرانی که از تزویر و ریاکاری ظاهر فریبان همه اعصار پرده بر می دارد.\nحدود پنجاه ساعت درس فارسی عمومی، برای شناخت این گنجینه نفیس که قدمتی به طول تاریخ دارد بسیار بسیار اندک به نظر می رسد. با این حال آب دریا را اگر نتوان کشید، هم به قدر تشنگی باید چشید. مجموعه حاضر منتخبی است از بهترین نمونه های نظم و نثر فارسی که جهت تدریس فارسی عمومی در دانشگاه های کشور فراهم آمده است. تلاش ما بر آن بوده است تا از ادبیات معاصر و ادبیات کهن، نمونه های شاخص تری را برگزیده و تقدیم داریم. از میان شاعران کهن تنها به معدودی از شاعر نامی ایران بسنده کرده ایم و از میان نویسندگان گذشته نیز برجسته ترین آثار منثور را برگزیده ایم. منتخب شعر چند تن معروف ترین شاعران معاصر، تنها ما را با گوشه ای از روند رو به رشد ادبیات امروز آشنا خواهد کرد.\nدر کنار این مجموعه، مطالب دیگر در کلاس مطرح خواهد شد از جمله نامه نگاری، آیین نگارش، گزارش نویسی، روش تحقیق، آشنایی با آرایه ها و فنون ادبی، دوره ها و سبک های شعر فارسی، شیوه املای فارسی، دستور زبان و مباحثی از این دست که البته با توجه به کمبود وقت در هر ترم تحصیلی تنها برخی از این سرفصل را ارائه خواهیم نمود. این سر فصل ها با توجه به رشته های مختلف دانشگاه انتخاب خواهد شد. برای دانشجویان معماری با توجه به اینکه ادبیات و معماری از روزنه هنر خویشاوندی دیرینه دارند مباحثی تحت عنوان زیبایی شناسی و فلسفه هنر، مکتب های مختلف ادبی و هنری جهان و نقد ساختاری آثار ادبی را مد نظر قرار خواهیم داد. در رشته های معارف و الهیات از تاثیر قرآن و حدیث در ادب فارسی به شکلی مبسوط سخن خواهیم گفت و تحلیل متون فارسی و عربی عرفان را سر لوحه تدریس ادبیات قرار خواهیم داد. در رشته زبان انگلیسی بیشتر به ترجمه شعر و ادبیات جهان و به نقد تحلیلی ادبیات امروز خواهیم پرداخت. در رشته های عمران به این دلیل که این طیف از دانشجویان در طول زمان تحصیل و پس از آن به اشکال مختلف با گزارش و گزارش نویسی ارتباط تنگاتنگ خواهند داشت، گزارش نویسی را بیشتر مد نظر قرار داده ایم. به همین ترتیب با توجه به رشته های مختلف دانشجویی، شکل ارائه درس زبان و ادبیات فارسی متنوع خواهد بود اگرچه برخی از مباحث از جمله مطالعه نمونه های نظم و نثر کهن که در این مجموعه گرد آمده است بین همه رشته ها مشترک خواهد بود. امید که مجموعه حاضر مورد توجه و پسند شما دانشجویان عزیز و گرامی قرار گیرد. مرا از نظرات و راهنمایی ارزشمند خود بی بهره نگذارید.\nعضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد استهبان\nبرگزیده شعر کهن فارسی\nموثق ترین اطلاعات ما در باب حافظ به مقدمه ای بر می گردد که دوست و همدرس حافظ - محمد گلندام - بر دیوان خواجه که با هزار مرارت جمع آورده بود نگاشته است. او در این مقدمه ارزشمند که سی سال پس از درگذشت حافظ نوشته است به روشنی درباره جایگاه بلند حافظ در زمان خود سخن می گوید. دومین منبع شناخت حافظ مجمعه اشعار اوست اگرچه فضای رمز آلود اشعار از یک سو و از سوی دیگر عدم صراحت بیان در زبانی که ویژه سروده های حافظ است ما را از دریافت صریح مطالبی در باب زندگی او باز می دارد. اما آنچه مسلم است اینکه دوران کودکی حافظ در مؤانست با قرآن گذشته است تا آنجا که در سنین نوجوانی به حفظ کل قرآن توفیق یافته است. حافظ سال ها بعد که شعر و شاعری را آغاز می کند به همین مناسبت تخلص حافظ را برای خود بر می گزیند. ابیات زیر در ارتباط با این موضوع است:\nعشقت رسد به فریاد گر خود بسان حافظ قرآن زبــر بخــوانی با چــارده روایت\nآن یار کزو خـــــانه ما جای پری بود سر تا قدمش چون پری از عیب بری بود\nحافظ به سفر علاقه ای نداشت و چون دلبستگی خاصی به شیراز داشت تقریبا تا آخر عمر به جز یکی دو بار از شیراز خارج نشد. یک بار به دعوت سلطان محمود دکنی قصد عزیمت به دکن را داشت اما در میانه سفر در جزیره هرمز ، بعد از توفانی شدن دریا از ادامه سفر منصرف گردید و به شیراز بازگشت. ابیات زیر که از غزلی معروف از حافظ انتخاب شده، ارمغان این سفر کوتاه است :\nدمـی با غم بســـر بردن جهان یکسر نمی ارزد به می بفروش دلق ما کـزین خوش تر نمی ارزد\nچه آسان می نمود اول غــم دریا به بوی ســود غلط کردم که این توفان به صد گوهر نمی ارزد\nیک بار نیز به شهر یزد عزیمت نمود ولی به خاطر ملالت از یزد و یزدیان به شیراز بازگشت و شعری در این حال و هوا سرود:\nدلـم از وحشـت زندان سـکندر بگـرفت رخت بربنـــدم و تا ملک سـلیمان بروم\nحکومت امیر مبارزالدین تا سال 760 هجری قمری ادامه یافت. وی در این سال به دست پسرانش به زندان افتاد و در زندان چشم او را میل کشیدند. بدینسان نزدیک ترین افراد خانواده او ، جواب همه نامردمی های وی را اینگونه نامردانه دادند. پس از کنار گذاشته شدن امیر از حکومت، بطور همزمان پنج تن از فرزندان و نوادگان او در شهرهای مختلف، به حکومت رسیدند اما در گیری و نزاع خانوادگی این داعیه داران حکومت را به جان هم انداخت. پیروز میدان نزاع بین فرزندان امیر، شاه شجاع بود که نیرومند تر از دیگران به بسط قدرت خود پرداخت و حتی مقتدرترین مدعی حکومت یعنی برادرش شاه محمود را به زندان افکند. البته پس از چندی با او مصالحه کرده و بخش های از سر زمین ها تحت فرمان خود را به وی بخشید. حافظ با ظهور شاه شجاع گویی بوی بهبود از اوضاع جهان می شنود و در حال و هوای آرام تر حکومت وی، از دوران حکومت مبارزالدین به تلخی یاد می کند. شاه شجاع در چند غزل از حافظ مورد مدح قرار می گیرد:\nشراب خـانگی تـرس محتسـب خـورده به روی یار بنوشـیم و بانگ نوشـانوش\nدلا دلالت خیرت کنـــم به راه نجــات مکن به فسق مباهات و زهد هم مفروش\nاگر چه شعر حافظ از اندیشه های عرفانی سرشار است اما او خود را به طریقه ای خاص در تصوف منحصر نکرده است. او بسیاری از شیوخ صوفیه را شایسته راهنمایی و هدایت سالکان نمی دانست. در اشعار وی شیخ، صوفی و زاهد، به شدت مورد انتقاد قرار گرفته اند. ماجرای او با عماد فقیه کرمانی در این میان مشهور است.\nصوفــی نهـــاد دام و ســــر حقه باز کرد بنیــاد مکر با فلک حـقه بــاز کــرد\nای کبک خوش خرام که خوش می روی به ناز غــره مشــو که گــربه زاهـد نماز کرد\nابیات زیر نیز در واقع اعتراضی است به صوفی معروف - شاه نعمت الله ولی - که در غزلی ادعا کرده بود می تواند خاک را به کیمیا تبدیل کند. در نظرگاه حافظ اهمیت عرفان و جایگاه متعالی انسان والاتر از آن است که عارفی کرامات سهل الوصول خود را به دیده غرور و تکبر بنگرد:\nآنان که خـاک را به نظـر کیمیا کنند آیا بود که گوشـه چشمی به ما کنند\nدردم نهفـته به ز طبیبــان مــدعی باشـد کـه از خـزانه غیبم دوا کنند\nاز حافظ، تنها دیوانی به یادگار مانده است که حاوی نزدیک به پانصد غزل عاشقانه - عارفانه است. حداقل دو مثنوی، تعدادی قطعه و رباعی نیز در پایان دیوان حافظ به چشم می خورد که خصوصاً از این میان ساقی نامه حافظ از اهمیت ویژه ای در این میان برخوردار است. قطعه های موجود در دیوان حافظ اگر چه از لحاظ هنری هیچ گاه ارزش غزل های او را نخواهد داشت اما به لحاظ وجود اشارات متعدد تاریخی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.\nشعر حافظ آمیزه ای از خرد ورزی، اسطوره سازی، ایهام پردازی، رندی و طربناکی، طنزهای تلخ اجتماعی، عارفانه ها و عاشقانه ها و لطایف حکمی و راز و رموز قرآنی است که در مجموعه ای عظیم گرد آمده است. حافظ بر چند و چون زبان فارسی کاملا آگاه است و توانسته است برای انعکاس اندیشه های خود از ظرفیت های این زبان ارجمند نهایت استفاده را برده و افکار و عواطف خود را در زیباترین شکل ممکن ارائه کند. چیره دستی او در به کار بردن الفاظ و صنایع ادبی به حدی است که صنعت در سهولت سخن او اثری اثر منفی نمی گذارد و کلام او را متکلف نمی نماید.\nتاکنون شرح های بسیاری بر غزلیات حافظ نگاشته اند که از آن میان به موارد زیر می توان اشاره کرد: شرح سودی بر دیوان حافظ( محمد سودی) - حافظ خراباتی( رکن الدین همایون فرخ) - بدرالشروح (بدرالدین اکبر آبادی) لطایف غیبیه ( محمد بن محمد دارابی ) و ...\nبرای شناخت بیشتر حافظ و آشنایی با اندیشه ها و افکار وی می توانید به آثار وزین زیر مراجعه نمایید: ذهن و زبان حافظ (بهاء الدین خرمشاهی) / از کوچه رندان (دکتر عبدالحسین زرین كوب) / نقشی از حافظ (علی دشتی) / بحث در آثار و افکار و احوال حافظ (قاسم غنی) / حافظ نامه (بهاء الدین خرمشاهی) / تماشاگه راز ( شهید مرتضی مطهری) / مکتب حافظ (منوچهر مرتضوی) و چشمه خورشید ( دکتر کاووس حسن لی ) و ....\nحافظ - غزل 1\nدوش دیــــــدم که ملایـک در میخــانه زدند گــل آدم بســـرشــتند و بــه پیمـــــانه زدند\nســاکنـان حـــــرم ســـتر و عفـــاف ملکوت بــا مـــن راه نشــین بـــاده مســــتانه زدند\nآسـمــان بــــار امـانت نتـوانســت کـشـــــید قـــرعه کــار بـه نـــــــام مـن دیـوانه زدند\nجنگ هفتـــاد و دو ملت هـمـه را عــذر بنـه چـــون نـدیـدنـد حقیقـت ره افســــــانه زدند\nشـکر ایزد کـه میــان من و او صــلح افتــاد صوفیان رقص کنان سـاغر شکرانه زدند\nآتـش آن نیسـت که از شعـله او خنـدد شمع آتــش آن اسـت که در خرمن پـروانه زدند\nکـس چو حافظ نگشاد از رخ اندیـشـه نقاب\nتـا ســـر زلف ســخن را به قـلم شــانه زدند\n@ دكلمه شعر @\nتوضیحات: ارتباط تنگاتنگ کلام حافظ با اندیشه های دینی و عرفانی و کلام روح بخش الهی بر کسی پوشیده نیست. حافظ با بهره گیری از گنجینه آیات و روایات کلام خود را جلا بخشیده و اثرات آن را بیش از پیش افزون و مضاعف ساخته است. صنایع ادبی کارآمدی چون اقتباس، تلمیح، تحلیل، تمثیل، تضمین و درج در این میان به کمک شاعر می آید تا به طرق مختلف از دقایق آیات و حقایق روایات نهایت استفاده و بهره را ببرد. کمتر غزلی از حافظ را می توان یافت که از لطائف حکمت الهی و راز و رموز قرآنی بی بهره باشد. حافظ پژوه معاصر - بهاء الدین خرمشاهی - حتی عدم توالی ابیات در غزلیات حافظ را با عدم توالی آیات در بسیاری از سوره های قرآن مطابق می داند. به عقیده وی حافظ نه تنها در محتوی که در صورت و فرم اشعار خویش نیز متاثر از شکل ناپیوسته آیات قرآن است. از میان همه غزل های حافظ به عنوان نمونه یکی از زیباترین غزل های عرفانی او را برگزیده ایم و کوتاه و مختصر به اشارات قرآنی آن نظری می اندازیم. این غزل مراحل مختلف خلقت انسان را که در سوره های مختلف قرآن مشروحا ذکر گردیده است با نگاهی شاعرانه دنبال می کند. برخی از ابیات نیز برگرفته از احادیث متواتری است که در ضمن بیان به آنها نیز اشاراتی داریم.\nبیت اول : إذ قَالَ ربُّک لِلْمَلائِکةِ إنّی خَالِقُ بَشَراً مِنْ طینِ* فَإذا سَوَّیْتَهُ وَ نَفخْتُ فیهِ مِنْ روحی فقَعُوا لَهُ سَاجدینَ (قرآن کریم سوره ص / آیات 71 و 72) / خَمَّرْتُ طینَتَ آدَمَ بِیَدَیَّ اَرْبَعینَ صَبَاحاً (حدیث قدسی)\nبیت دوم : إذْ قلنَا لِلْمَلائِکةِ اُسْجُدوا لِآدَمَ فسَجَدوا الا إبْلیسَ اَبَی وَاسْتَکْبِرَ َو کَانَ مِنَ الْکَافِرین(سوره بقره / 34)\nبیت سوم : انَّا عَرَضْنَا الاَمَانَةِ عَلَی السَّمَوَاتِ وَ الاَرْض وَ الْجِبَال فَأبَیْنَ أنْ یَحْمِلنَهَا وَ اشْفقنَ مِنْهَا وَ حَمَلهَا الإنْسَانُ إنَّهُ کَانَ ظَلُوماً جَهُولاً (احزاب / 73) در این بیت کلمة امانت بنا بر تفاسیر مختلف قرآن، می تواند به موضوعات متعددی از جمله؛ عقل، عشق، درد عشق، اختیار، مقام خلیفگی انسان، نماز و.... اشاره داشته باشد که این موضوعات از آیات و روایات دیگری قابل برداشت است.\nبیت چهارم : سَتَفرقُ اُمَتی بَعْدی عَلَى ثلاثِ وَ سَبْعین فِرقَة، فِرقَة مِنْهَا نَاجیَهٌ وَ اِثنَتَانِ وَ سَبْعُون فِی النَّارِ (حدیث نبوی)\nبیت پنجم : وَ نَفخْتُ فیهِ مِنْ روحی (ص / 72)\nبیت ششم : قَالَ اَنَا خَیْرٌ مِنْهُ خَلَقتَنی مِنْ نَّارِ وَ خَلَقتَهُ مِنْ طینِ(اعراف / 12)\nبیت هفتم : وَ لَقَدْ خَلَقنَا الانْسَانَ مِنْ سُلالةٍ مِنْ طینِ * ثُمَّ جَعَلنَاهُ نُطفَةَ فی قَرار مَکین * ثمَّ خَلقنَا النُطفَةَ عَلَقةً فَخَلقنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقنَا الْمُضْغَةَ عِظَاماً فَکسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْماً ثمَّ انشَأنَاهُ خَلقاً آخَرَ فَتَبَارِک اللّهُ اَحْسَنُ الْخَالِقینَ. (سوره مؤمنون، آیه12ـ14)\nحافظ - غزل 2\nاگــرچـه بـاده فـرح بخـش و بـاد گل بیز است به بانگ چنگ مخور می که محتسب تیز است\nصــراحئی و حـریفـی گرت به چنـگ افـــــتد بـه عقـــل نـوش که ایــــــام فتنه انگـــــیز است\nدر آســـتین مــرقــــع پیــــــــاله پنهــــان کــن که همچو چشم صراحی زمانه خـون ریز است\nبه آب دیده بشـــــوییم خـــــرقه هــا از مــــی کــــه موســــم ورع و روزگــــار پرهیـــز است\nمجوی عیــش خـوش از دور باژگـــون سپهر که صاف این سرخـــم جمــله دردی آمیز است\nسپهــر بر شـــده پرویزنی اسـت خـون آشــام که ریـــزه اش ســر کسـری و تاج پرویز است\nعـــراق و فــارس گـرفتی به شعر خود حافظ\nبیـــا کـــه نوبت بغــــداد و وقـت تبریز است\nتوضیحات : این غزل به اوضاع عصر حافظ و نابسامانی های دوران سلطنت امیر مبارزالدین مظفری اشاره دارد. اوضاع نابسامان عصر امیر مبارزالدین و ترویج تزویر و ریا و سالوس و ظاهر فریبی در بین عمال حکومت و اقشار مختلف جامعه، حافظ را به اعتراض واداشته و در این غزل و غزل های شبیه به این، به نقد وضع موجود می پردازد. در ادامه غزل از تاثیر سپهر و دهر بر سرنوشت آدمی سخن به میان می آید که بحثی دامنه دار است و به عقیده برخی، اینگونه تفکرات که زمان، زمانه، روزگار، دهر، آسمان و فلک را در سرنوشت انسان ها موثر می داند ریشه در تفکرات زروانی دارد که در دوره ساسانی در ایران رواج تمام داشته است.\nحافظ - غزل 3\nنه هـــر کـه چهـره بـر افـروخت دلـبری داند نـه هـــر کــــه آینه ســــازد ســـــکندری داند\nنه هـر که طرف کلاه کـج نهـاد و تند نشست کـــــــلاه داری و آیـیـن ســـــــــــروری داند\nتو بنـدگی چـو گــــدایان به شــــرط مزد مکن که دوست خــود روش بنـــــده پــروری داند\nغـلام هـمـــــت آن رنـــــد عـــافیت ســــــوزم کـــــه در گــــــــدا صــفتی کیمیــا گـــری داند\nوفــــــا و عهــد نـکو باشــــد ار بیـــــــاموزی و گــر نـه هــــر کــه تـو بینی ستمگری داند\nببــاخـتــــــم دل دیــوانـه و نـدانســــــــــــتم کــــــه آدمــی بچه ای شــــــیوه پــــــری داند\nهــــــــزار نکته بـاریک تـــر ز مـو اینجــاست نـه هــــر کــه ســــــــر بتراشد قلــندری داند\nز شـــعـر دلکش حـافـظ کسـی بــود آگــــــــاه\nکـــه لطـف طـبع و ســــخن گــفتن دری دانـد\nمهمترین موضوعات مطرح شده در شرح این غزل: نکاتی درباره آرایه تلمیح در ادب فارسی / تلمیح اسکندر و آینه / ریشه کلاه و کلاه داری؟ / تعریف امام علی (ع) از عبادت و اصناف سه گانه عابدان / رند حافظ کیست؟ / عافیت سوز به چه معناست؟ / ریشه یابی کلمه کیمیا / اعتقادات عامیانه در باب دیوانه و پری/ نکاتی در باب قلندریه و وجه تسمیه آن/ معانی مختلف واژه طبع / حافظ و زبان فارسی دری ..... و نکات و مطالب دیگر\nحافظ - غزل 4\nمنــم که شــهره شـــهرم به عشق ورزیدن منـــم کـه دیده نیـــــالوده ام به بـــــد دیدن\nوفـــا کنیــم و ملامت کشـیم و خوش باشیم که در طـریقـت ما کـــافری است رنجیــدن\nبه پیـر میـکده گـفتم کـه چیسـت راه نجات؟ بخـواسـت جام می و گفت : عیب پوشیدن\nمــــراد دل ز تمـــاشای باغ عــالم چیست؟ به دسـت مردم چشم از رخ تو گــــل چیدن\nبه می پرستی از آن نقش خود بر آب زدم کـــه تــا خــراب کنـم نقـش خـود پرسـتیدن\nبه رحـمت ســـر زلف تــو واثـــقـم ور نـه کشش چو نبود از آن سو چه سود کوشیدن\nعنـان به میـکده خواهیم تافت زین مجلس کـه وعظ بی عمـــلان واجـب است نشنیدن\nز خط یــــار بیــــاموز مهــــر با رخ خوب که گرد عارض خوبان خوش است گردیدن\nمبــوس جــز لب ساقی و جــام مـی حـافظ\nکه دست زهـد فـروشــان خطاست بوسیدن\nحافظ - غزل 5\nزان یـار دلنوازم شـکری است با شـکایت گر نکته دان عشـقی بشنو تو این حکایت\nرندان تشـنه لب را آبــی نمــی دهـد کـس گویی ولی شناســان رفــتند از این ولایت\nدر زلف چون کمــندش ای دل مپیچ کانجا ســـرها بریده بینی بی جـرم و بی جنایت\nدر این شـــب ســیاهم گم گشـت را مقصود از گوشــه ای برون آی ای کوکب هدایت\nای آفتــاب خـوبان، می جــوشـــد اندرونـم یک ســـاعتـم بگنجان در ســـایه عنــایت\nعشقت رسد به فریاد گرخود بسان حافظ\nقـــرآن ز بــر بخــوانی بـا چــارده روایت\nتوضیحات : به عقیده بسیاری از حافظ پژوهان در این غزل شواهدی بر شیعه بودن حافظ در دست است از جمله بیت دوم و سوم که به زعم این گروه به واقعه عاشورا اشارت دارد. دو بیت پس از آن نیز شاعر را در انتظار موعود و منجی عالم بشریت نشان می دهد. حافظ در این غزل در شب سیاهی که انسان از هدف دور مانده است چشم به راه ستاره هدایت است تا از گوشه ای بر جان تاریک انسان گمشده در عرصه های زندگی بتابد. برخی برای تایید این موضوع حتی نزدیک به یکصد و هفده غزل از حافظ را دلیل می آورند که همه در حال و هوای انتظار سروده شده است. با همه این اوصاف، بسیاری نیز دلایل چندی بر سنی بودن حافظ ذکر می کنند که بی شک آن دلایل نیز قابل تامل و تعمق است. حقیقت این است که حافظ فراتر از همه فرق و نحل دینی و شعبات مختلف مذهبی، به حقیقت پیدا و پنهان هستی می اندیشد و اینهمه ناملایمات بین ادیان و مذاهب را بدان جهت که از ناپیدایی حقیقت به بیراهه های مجاز افتاده اند عذر می نهد.\nحافظ - غزل 6\nحـاصــل کـارگـه کــون و مکـــان ایـنهمه نیست بـــاده پیـش آر کـه اســباب جهـــان اینهمه نیست\nپنـج روزی کـه در ایـن مـــرحــــله مهلت داری خوش بیــاسای زمـانی که زمـــــان اینهمه نیست\nاز دل و جان شـرف صحبت جانان غرض است غـرض این اســت وگرنه دل و جان اینهمه نیست\nمنت ســـدره و طـــوبـی ز پــی ســــایه مکـــش که چو خوش بنگری ای سرو روان اینهمه نیست\nدولت آن اســت که بی خــون دل آیــد بــه کنــار ورنــه با ســعی و عمــل باغ جنـان اینهمه نیست\nبــــر لـب بـحــر فنـــا منتــظـریـم ای ســــــاقــی فرصتی دان که ز لب تـا بــه دهــان اینهمه نیست\nنـــام حـــافـظ رقــــم نیـــک پـذیـرفت ولـــــی\nپیــــش رنـدان رقـــم سود و زیان اینهمه نیست\nنکته اول : غزل فوق در واقع انعکاس صریح اندیشه های فلسفی خیامی در شعر حافظ است. بی اعتباری دنیا، گذران عمر، بی اعتباری زمان ، اغتنام وقت ، زوال و نیستی آدمی با مرگ و طربناکی و خوش باشی مهمترین زمینه های فکری خیام است که در این شعر به زیبایی انعکاس یافته است. شعر حافظ در تلفیقی از اندیشه های متعالی دینی و عرفانی و اندیشه های کامجویانه خیامی شکل یافته است. نابسامانی اوضاع عصر حافظ در انعکاس اندیشه های جبری و دنیا گریز و بعضا انفعالی بی تاثیر نیست. ردیف شعر (اینهمه نیست) خود بیانگر نوعی اندیشه پوچگرای فلسفی است که با ابیاتی در حال و هوای عرفانی گره خورده است. در اندیشه های عرفانی همه چیز در برابر عشق و معشوق وجودی ناچیز به نظر می رسد و در اندیشه های زاهدانه نیز انسان با شناخت بی اعتباری دنیایی که در آن به سختی روزگار می گذراند به کمترین بسنده می کند. حافظ در بزنگاه اندیشه های دینی، عرفانی، صوفیانه و فلسفی خیامی همه چیز را اینهمه نیست می داند و در این بی اعتباری، بیش از پیش بر اغتنام وقت و خوش گذراندن اوقات تاکید دارد.\nنکته دوم : حافظ در بیت آخر، بی توجهی به سود و زیان دنیا را از ویژگی های رند بر می شمارد و خود را بدین مناسبت شایسته این نام والا می داند اگرچه وجود مالامال از عشق او از آن زمان که دل به عشق داده به همه چیز حتی نام و ننگ و سود و زیان دنیایی پشت پا زده است. حافظ در نزدیک به هفتاد بیت از اشعار خود به تبیین شخصت رند پرداخته و او را به عنوان نمونه برتر یک انسان مطرح می کند. رند حافظ در بند تعلقات دنیایی نیست. فرزند زمان خود است و از هر لحظه ای برای کامجویی و لذت سود می جوید. برخی از ویژگی های رنــد حـافـظ را در ابیات زیر جستجو کنید:\nعاشـق و رنــد و نظــر بازم و می گـویم فاش تا بدانی کـه بـه چنــدین هنـــــر آراســته ام\nراز درون پــــــرده ز رنـدان مـســـت پـرس کــاین حــــال نیســت زاهد عالــی مقــام را\nبـاغ فـردوس بـه پـاداش عمل می بخشـــــند ما که رنـدیم و گــــــــدا دیر مغان ما را بس\nدر سـفالین کـاســه رنـدان به خواری منـگرید کاین حریفــان خدمت جام جهان بین کرده اند\nاهل کـام و نـاز را در کـــوی رنـدی راه نیست رهروی باید جهانسـوزی ، نه خــامی بی غـمی\nحافظا می خور و رنـدی کن و خوش باش ولی دام تـزویـر مـکن چــون دگــران قـــــرآن را\nفکر خـود و رای خود در مکتب رنـدی نیسـت کفر است در این مذهب خود بینی و خود رایی\nفرصـت شمـر طـریقه رنـــدی که این نشـان چـون راه گنـج بر همـه کـس آشـکاره نیسـت\nزاهـــد از کـوچـه رنـدان به ســلامـت بگـذر تا خرابت نکـند صـحـبت بـد نـامــــی چنـــد\nشیخ مشرف الدین سعدی شیرازی\nشیخ مشرف‌الدین ابن مصلح بن عبدالله شیرازی موسوم به شیخ سعدی از بزرگ‌ترین ستارگان و برجستگان درجه اول آسمان ادب ایران زمین است که با تسلط وصف ناپذیر خود بزرگترین شاهکارهای ادبی ایران را در سرتاسر تاریخ ادبی این کشور خلق نموده است. در سال تولد و مرگ سعدی اختلاف نظرهای بسیاری بین تذکره نویسان وجود دارد اما بنا بر صحیح تر این روایات، سعدی در سال 606 هجری قمری در شیراز دیده به جهان گشوده است. وی در خانواده‌ای اهل علم و ادب رشد و پرورش یافت و از اوان کودکی تحت نظارت دقیق پدرش به آموختن علوم و معارف روزگار خویش همت گماشت. محبت و ارشاد خردمندانه پدر در سال‌های کودکی مشوق این کودک خردسال‌و سرشار از هوش و استعداد بود. وی در مدتی کوتاه به اطلاعات وافری در باب تاریخ و ادبیات ایران دست یافت.\nسعدی در 12 سالگی از نعمت وجود پدر بی بهره ماند و از آن پس تحت حمایت مادر به تحصیلات خود ادامه داد. وی در سال 621 هجری قمری رهسپار بغداد که مرکز علمی و ادبی بزرگ آن روز جهان اسلام بود گشت و در مدرسه معروف نظامیه بغداد و دیگر محافل علمی آن شهر مشغول به تحصیل گردید. این دوران مواجه بود با هجوم وحشیانه مغولان به ایران و پایمال گشتن ایالات مختلف ایران در زیر سم اسب‌های این قوم وحشی و درنده خو . زادگاه سعدی اگرچه با کیاست و خردمندی اتابکان فارس از تهاجمات مغولان مصون ماند ولی این سرزمین گرفتار کشمکش‌های سختی بین احفاد خوارزمشاهیان و اتابکان بود و آرامش و امنیتی که انتظار می رفت کمتر دیده می شد. سعدی که در این ایام به خوشه چینی از محضر دو تن از بزرگترین مشایخ بزرگ صوفیه آن روزگار ابوالفرج بن جوزی و شیخ شهاب الدین سهروردی ( صاحب کتاب عوارف المعارف) مشغول بود همزمان با این اوضاع و احوال دل از زادگاه زیبای خود برکشید و به پیروی از روح بی‌آرام و بی قرار خود به شوق جهانگردی عازم سفری دور و دراز گشت که سال ها به طول انجامید.\nسعدی به مدت 12 سال در نظامیه بغداد علوم دینی و ادبی را آموخت. بعد از اتمام دوران تحصیل در بغداد، اولین سفر طولانی خود را آغاز کرد. در این سفر چنانکه از نوشته های او و برخی از تذکره های معروف بر می آید بعد از زیارت خانه خدا از سرزمین ها و بلاد مختلف غرب ایران دیدن کرد. وی در این سفر، شام، حلب، سرزمین های قدس، مصر و شمال افریقا و بخش هایی از اروپا را مورد سیاحت قرار داد.\nسعدی پس از این مسافرت طولانی و در حالی که از جوانی خام و بی‌تجربه به پیری دنیا دیده و شیخی اخلاق‌گرا با کوله‌باری از تجارب معنوی و افکار ورزیده بدل گشته بود به شیراز بازگشت. این زمان که حدود سال 655 ه.ق بوده است مقارن بود با ایام حکومت اتابک ابوبکر بن سعد بن زنگی سلغری 623 ـ 668 ه.ق که درسایه عدل و رأفت این امیر اندیشمند آرامش و امنیت کاملی را در ایالت فارس حکمفرما بود. سعدی پس از ورود به شیراز مورد عنایت اتابک ابوبکر قرارگرفت و در شمار نزدیکان وی درآمد. ولی نه به عنوان شاعری ممدوح و درباری بلکه به عنوان مشاوری فرزانه و دانشمندی جهان دیده و قطب صوفیان که با شهامتی شگفت امیر و سایر بزرگان را به عدل و نیکوکاری می‌خواند و با اندرزهای خردمندانه خود سپری شدن روزگار و گذشتن جاه و جلال و تغییر احوال را به آنان گوشزد می‌ساخت.\nسعدی در مدت چند سال اقامت در شیراز دو شاهکار عظیم از خود به یادگار گذاشت. وی در سال 655 بوستان را به نظم کشید و آن را به پاس مردم داری های اتابک مظفر الدین بوبکر بن سعدی زنگی به وی تقدیم داشت. او یک سال بعد به نگارش گلستان توفیق یافت. در بهاران سال 656 یعنی در زمانی که شبیخون حمله هولاکو به بغداد می رسید در گوشه ای از خاک فارس بزرگترین نثر ادبی ایران زمین به رشته تحریر در می آمد. گلستان که آمیخته‌ای از نثر و نظم است به سعد - پسر ابوبکر بن سعد زنگی-  تقدیم شد. عده ای را عقیده بر این است که سعدی حتی تخلص خود را به میمنت نام این شاهزاده عدالت جو انتخاب کرده است. از زمان مرگ المستعصم بالله - آخرین خلیفه بغداد- تا رهسپاری بوبکر زنگی و پسرش به مراغه برای تبریک این پیروزی به هولاکو چند ماه گذشت. بوبکر و پسرش سعد در بازگشت از این سفر، به فاصله 12 روز جان باختند. اگر چه سعدی هنوز در سوگیاد المستعصم اندوهگین بود و از این بابت از بوبکر و فرزندش کمی نا خرسند اما بعد از مرگ آن دو چند قصیده در سوگ آنها سرود که در کنار سوگنامه المستعصم از زیباترین مرثیه های فارسی به شمار می رود. سعدی در اوضاع نا آرام شیراز در زمان قدرت یافتن ترکان خاتون- همسر سعد- بار دیگر مولد خود را ترک نمود و اینگونه دومین سفر طولانی خود را آغاز کرد. بنا بر شواهد نه چندان مستند، سعدی در دومین سفر طولانی خود سر زمین های آذربایجان، طبرستان، هرات و بلخ ، هند و چین را مورد سیاحت قرار داد. اگرچه خود در نوشته ها و سروده های خویش از این بلاد و سرزمین ها نام برده است اما گروهی را نظر بر این است که بسیاری از سفرهای سعدی در زمره تخیلات داستان پردازانه وی قرار داشته و چندان مستند به نظر نمی رسد. به هرتقدیر و باز بنا به برخی از شواهد، سعدی در دومین سفر طولانی خود بارها به شیراز برگشته است خصوصا در زمان فرمانداری امیر انکیانو فرستاده آباقاخان در شیراز حضور داشته و در معارفه وی به ارشاد و راهنمایی او پرداخته است. آنچه مسلم است اینکه سعدی در چند سال پایان عمر خود به شیراز بازگشته و گوشه نشینی اختیار کرده است. در همین زمان به تکمیل اشعار و نوشته های خود پرداخته و بیش از پیش بر غنای آثار خویش افزوده است. در کلیات سعدی علاوه بر گلستان و بوستان نزدیک به هفتصد غزل عاشقانه و ده ها قصیده فارسی و عربی موجود است. علاوه بر این مجموعه پنج سخنرانی مکتوب شده وی تحت عنوان مجالس پنجگانه نیز در کلیات وی در کنار آثار متنوع و پراکنده دیگر دیده می شود.\nسخن‌سرای نامی ایران سر انجام در سال 691 ه. ق چشم از جهان فروبست و در زاویه خود که امروز آرامگاه سعدی یا سعدیه خوانده می‌شد دفن گردید. شهرت شیخ اجل سعدی در دوره زندگی او مرزها را در نوردید و به دورترین مناطق جهان رسید. مهارت غیر قابل توصیف شیخ در آمیختن تجربه‌های تلخ و شیرین و باز نمودن زوایای روح ودل آدمیان با بهره‌گیری از ظریف‌ترین عواطف عاشقانه و توصیف زیبایی‌های طبیعت و لحظه‌های شوق و هجران چنان شکوه و جلالی به‌کلام او بخشید که حتی در دوره حیاتش نیز آثارش سرمشق شاعران و نویسندگان قرار گرفت و سخن‌سرایان بعد از او بارها طبع خود را در بوجود آوردن آثاری همچون گلستان و بوستان آزمودند.\nسعدی در انواع قالب‌های شعری همچون قصیده و رباعی و غزل طبع آزمایی نمود و در هر یک از اقسام شعری شاهکارهای بزرگی پدید آورد. شهرت عمده وی در سرایش قصیده‌هایی روشن و روان و ساده و بی‌تکلف است که در این قصاید بیشتر به نعت خداوند و پند و اندرز و حکم و مراثی و مدایح پرداخته است. همانگونه که اشاره شد حکیم شیراز شاعری درباری نبود و اگرچه با تعداد زیادی از دربارها تماس داشت ولی هیچ‌گاه از اعتقاد خود به‌آزادی اندیشه و قلم دست نکشید و هماره در اعتلای فرهنگ انسانی کوشید. مدایح او محدود می‌باشند و او روی هم رفته مایل بود قصاید خود را از مواعظ دلنشین و سخنان حکمت‌آموز خطاب به پادشاهان پرسازد. سعدی علاوه بر اینکه درجه مداحی قصیده را کاهش داد به آرایش غزل پرداخت و تحول یکصد ساله غزل را تا پیش از ظهور حافظ، به اوج خود رساند. وی غزل را که بیشتر احساسات شاعر را تعبیر می‌نماید ترجیح داد و در غزلیات پرشورش خود را به دست احساسات عشقی سپرد که به راستی تجربه گردیده است.\nنثر شیرین و روان سعدی که دقیقا برابر با نظم وشعر او بود از دیگر ویژگی‌های منحصر به فرد این شاعر به شمار می‌رود و وی از این طریق بخصوص نثر مسجع و آهنگ‌دار حسن انتخاب و حسن وزن و تناسب خود را وارد زبان فارسی نمود. هنر بزرگ سعدی در نثر مسجع آن بودکه بدون آنکه از شیوه پیشینیان همچون عطار نیشابوری و ابوالمعالی نصرالله منشی در استفاده از جملات مصنوع و پیچیده استفاده کند عباراتی شیرین و گوش نواز و دلفریب و در عین حال ساده و روان به کار برد که شهرت او را دو چندان ساخت. از دیگر هنرهای بزرگ استاد سخن ایران بیان حقایق از طریق تمثیل با عباراتی شیرین و کوتاه است که بدون ورود به استدلال و طول مقال منظور نظر خود را بیان داشته است.\nسعدی علاوه بر شعر فارسی در ادبیات عربی نیز تسلط بی‌چون و چرایی داشت و اقامت و تحصیل او در دیار عرب و مطالعه آثار برخی از شاعران و نویسندگان عرب موجب شد که اشعار پخته و رسایی نیز در زبان عربی بسراید که بعدها مورد تحسین شعرای عرب زبان نیز قرار گرفت. شیخ اجل آثار بزرگی از خود به یادگار گذاشت که بخش اعظم این آثار شامل غزلیات، سخنان موجز و گفته‌های اخلاقی موسوم به صاحبیه و قطعات -رباعیات ومفردات- در مجموعه‌ای تحت عنوان کلیات سعدی جمع‌آوری شده است. بزرگ‌ترین یادگار هنری این شاعر والامقام دو کتاب جاودانی بوستان و گلستان است که تمامی هنر خود را در این کتابها جلوه‌گر ساخته است.\nگلستان کتابی کوچک با نثر بسیار روان و آمیخته با شعر است که شاعر در یک دیباچه و هشت باب مجموعه داستان‌هایی را روایت می‌کند که در هر یک از این حکایت‌ها به نوعی چشم خواننده به زشتی‌های و زیبایی‌های زندگی اجتماعی گشوده می‌شود. هر یک از داستان‌های گلستان سرشار از نکات نغز اجتماعی و اخلاقی و ترتیبی است.\nبوستان یا سعدی‌نامه منظومه‌ای در 4500 بیت است که جدای از حمد و ثنای آغازین به ده باب تقسیم شده و اساس و مبنای آن تعلیم و تربیت است. شاعر درباب‌های ده گانه بوستان که هر یک به مضامینی همچون عدل و تدبیر، احسان، عشق و شور مستی، تواضع، رضا، قناعت، تربیت،عافیت، توبه و صواب و مناجات اختصاص یافته است عقاید گرانبهای خود را که حاصل عمری اندیشه و مطالعه آفاق و انفس و سیر و سفر و آمیزش با اقسام ملل و نحل و مشاهده وقایع تاریخی است در حکایات و اشعاری زیبا بیان نموده و مجموعه‌ای از بهترین دستورهای اخلاقی و اجتماعی و نمونه شیوای فارسی ادبی را بوجود آورده است.حکیم مجموعه‌ای از شعر و نثر خویش را نیز در قالب هنری و شوخی و انتقاد به تصویر کشیده که تحت عنوان غزلیات، مضحکات و خبثیات در کلیات او جای گرفته است.\nکلام سعدی به ویژگی سهل و ممتنع بودن ستوده شده است. یعنی کلامی که در عین سادگی بیان دیگران را از خلق چنان اثر ارزشمندی مانع است. پند و اندرز و نصیحت جایگاه ویژه ای در شعر و نثر سعدی دارد. خوی سعدی است نصیحت و در انواع اشعار و نوشته های خود فرصتی می جوید تا با طرح مباحث اخلاقی و تربیی به پند و اندرز بپردازد. حتی در قالب غزل نیز که فضایی احساسی و عاشقانه طلب می کند از اندرز و نصیحت ابایی ندارد.\nخوی سعدی است نصیحت، چه کند گر نکند مشـــک دارد نتواند کـه کنــــد پنهانش\nدوست دارم که همه عمر نصیحت گویم یا ملامت کنم و نشـــود الا مســـعود\nمن آنچه شرط بلاغ است با تو می گویم تو خواه از سخنم پنــد گیر خواه ملال\nسعدی شخیصتی منشوری و چند وجهی دارد و از این بابت در میات بسیاری از شاعران گذشته منحصر به فرد می نماید. جلوه هایی از شخصیت سعدی را فهرست وار بیان می داریم: سعدی ناصح نصیحتگو، سعدی سیاح جهانگرد، سعدی طناز طنز پرداز، سعدی عاشق، سعدی عارف، سعدی شاعر، سعدی حکایت گر داستان پرداز، سعدی وصاف طبیعت، سعدی آشنا به مباحث اخلاقی و تربیتی، سعدی آشنا به مسائل جامعه شناختی، سعدی روانکاو روان شناس، سعدی معلم، سعدی متعلم، سعدی خطیب و سخنران، سعدی واعظ، سعدی عابد، سعدی عالم، سعدی قانع، سعدی مداح و ستایشگر، سعدی خوش کلام خوش مشرب، سعی مردم دار، سعدی آشنا به زیبایی های زبان فارسی و عربی\nسعدی شاعری مداح است اما بر خلاف بسیاری از شاعران قصیده پرداز قبل از خود هیچ گاه دامن بزرگ منشی خود را آلوده چاپلوسی ومداهنت نمی کند. در مقام یک پیر جهاندیده به نصیحت پادشاه هان عصر خود می پردازد و آنچه را اقتضای انسانیت است بجا می آورد. از ممدوحان خود به احترام یاد می کند و گاه پادشاهی جوان را چون پدری دلسوز راهنمایی می کند و خالصانه پند می دهد. البته گاهی نیز هشدار می دهد و آنها را از عواقب کارهایشان آگاه می سازد. قصایدی که شیخ اجل در بزرگداشت امیر انکیانو سروده است در این میان زبانزد است:\nبســی صورت بگردیده سـت عــالم و زین صــورت بگـردد عـاقبت هـــم\nحـرامـش بـاد ملک پـادشــاهـــی که پیشـش مـدح گوینــد از قفــا ذم\nنه هـر کس حق تواند گفت گســـتاخ ســخن ملکی اسـت سعدی را مسـلم\nدانایی و دانندگی سعدی و تجربیاتی که صادقانه در اختیار دیگران قرار می دهد باعث شده است تا دیگران او در مقام پیری خردمند و حکیم مورد مشاوره خود قرار داده و هرگز از نصایح تند و تلخ و گاه همراه با خشونت و پرخاش وی دل آزرده نشوند. اگرچه سعدی افصح المتکلمین نام دارد و هرگز آزردگی خواننده را خواهان نیست. توصیف شخصیت واقعی حکیم سعدی در قالب مقاله‌ای کوتاه کاری دشوار است و تنها می‌توان گفت او یکی از بلند پایه‌ترین بزرگان ادب ایران و جهان است که مشوق بزرگ اخوت و برادری در بین انسان‌ها بوده و بزرگوارانه درصدد اجرای این آرمان بزرگ در بین ملت‌ها گام برداشته است.\nسعدی - غزل 1\nبگـــذار تــــــــا مقــــابل روی تــــو بگــذریم دزدیــده در شمــــــایل خـوب تـــــو بنـــگــریم\nشوق است در جدایی و جـــور است در نظـر هـــم جـــــور بـه کـه طـاقت شــوقت نیـاوریم\nما را سری است با تو کـه گــر خلق روزگار دشـمن شـوند و سـر بــرود هـم بر آن سـریم\nگفتــــی ز خـاک بیشــترنـد اهـــل عشـق مــن از خــاک بیشــتر نـه کــه از خـاک کمـــتریم\nمـا بــا تـوایـم و بـا تــــو نه ایـم اینت بلـعجب در حلقه ایـــم با تـو و چــــون حلقه بر دریم\nاز دشمـــنان بــرنـد شـــکایت بـه دوســـــتان چـون دوست دشمن است شـکایت کـجا بریم\nمــا خـــود نمــــی رویــم دوان از قفـای کس آن می برد کــــه مــا بـه کمــــند وی انـدریـم\nسعــــــدی تـو کیستی که در این حلـقه کمـند\nچنـدان فتــــاده اند کــه مــا صــــید لاغــریم\nسعدی - غزل 2\nمن ندانســتم از اول کـه تـو بی مهـر و وفایی عهـد نـابســـتن از آن بـه کــه ببندی و نپــایی\nدوستان عیب کـنندم که چـرا دل به تـو بســتم بـاید اول به تـو گفتن کـه چنین خوب چـــرایی\nپـــــرده بردار که بیـگانه خـود این روی نبیند تـــو بزرگـــی و در آیینه کــــوچک ننـــــمـایی\nحلـقه بـــر در نتـوانـم زدن از بیــــم رقیبــــان این توانـــم که بیـــــایم به محلت به گـــــــدایی\nعشق و درویشی و انگشت نمــــایی و ملامت همــه سهـــل است تحمــل نکــــنم بـار جـدایی\nگفــته بــودم چـــو بیــایی غــم دل با تو بگـویم چه بگـویم که غــم از دل برود چـون تو بیایی\nشمع را باید از این خانه به در بردن و کشـتن تا کـه همســایه نداند که تــو در خــانه مــایی\nخــلق گـوینـد بــرو دل بـه هـــوای دگـــری بنـد\nنکنـم خــاصـــه در ایـام اتـابـک* دو هــــــوایی\n* اتابک کلمه ای ترکی است و برخی آن را لالا (لله) یا پدر بزرگ معنی کرده اند. این کلمه از عهد سلجوقیان رواج یافت و در واقع به افرادی اطلاق می شدکه سر پرستی فرزندان پادشاه را به عهده داشتند. در دوره های بعد این افراد با بروز شایستگی های خود، از طرف پادشاه به حکمرانی ولایات و شهرهای مختلف گماشته شده و روز بروز بر قدرت و مقام آنها افزوده شد تا آنجا که حتی بعد از فرو پاشی دولت سلجوقی و در زمان استیلای لشکر مغول بر ایران، این گروه از حکمرانان محلی همچنان بر امیری سرزمین تحت فرمان خود باقی ماندند. از این میان اتابکان فارس و آذربایجان در قرن هفتم منشاء اثراتی در گستره فرهنگ و ادب فارسی بودند. مراد سعدی در این بیت اتابک بوبکر بن سعد زنگی از اتابکان سلغری فارس است که در شناختنامه سعدی از او یاد کرده ایم.\nدر اقـصـــــای عــالم بگشـتم بســی بســـر بـردم ایــام بـا هـــرکـــســی\nتمــتع ز هــــ‌ـــر گـوشــه ای یـافتم ز هــــــر خرمنی خوشــه ای یافتم\nچو شـــــــیراز و پاکان خاکی نهاد نـدیـدم کـه رحمـت بـر آن خـاک باد\nبه دل گفتم از مصـــــــر قند آورند بـر دوســتان ارمغـــــــــانی بـرند\nمرا چون تهی بود از آن قند دسـت سخن های شیرین تر از قند هسـت\nچـــو ایـن کـــــاخ دولـت بـپرداختم در او ده در از تـربـیـت ســاختم\nدر عشق و شور و مستی\n( بخش کوتاهی از باب سوم )\nخوشــــا وقـت شــــوریدگـان غمـش اگــر زخـــم بینند و گــــر مرهمــش\nگـــــــدایـانی از پـادشــــــاهـی نفــور به امـیدش انـدر گــدایی صـــبور\nدمـــادم شــــراب الــم در کـشــــــــند اگــر تلـخ بینند، دم در کـشـــــــند\nملامت کشــــــــانند مســـــتـان یـار ســبک تــر بـرد اشـــتر مســـت بار\nاســــیرش نخـواهـد خـلاصـی ز بنـد شــــکارش نجـوید خـلاص از کمــند\nبه ســــر وقتشان خـلق کـی ره برند که چــون آب حیـوان به ظلمت درند\nدلارام در بر، دلارام جـــــــــــوی لب از تشنگی خشک بر طرف جوی\nعـجـب داری از ســـــــالکان طـریـق که باشــــند در بحـــر معــنی غـریق\nبه یاد حــق از خـلق بگـــریخـته چنان مســت ســـاقی که می ریخته\nنشـــــاید بـه دارو دوا کـــردشـــــان که کــس مطلع نیســت بر دردشـــان\nالست از ازل همچنان شان به گوش به فــــــریاد " قالوا بلی" در خروش\nبه یک نعــــره کــــوهی ز جـا برکنند به یک ناله شـــهری به هـم برکنند\nچــو بادند، پـنهـــان و چـالاک پــوی چـو سنگند خاموش و تسـبیح گوی\nچنان فتنه بر حســـن صــورت نگار کــه بـا حســـن صـــورت ندارند کار\nنـدادند صـــــاحبدلان دل بـه پوســـت وگـــــر ابلهی داد، بی مغز اوســت\nمی صـــرف وحدت کسـی نوش کـرد کـــــه دنیـــا و عقبی فـراموش کرد\nمولانا جلال الدین محمد بن بهاءالدین محمد بن حسینی خطیبی بکری بلخی معروف به مولوی یا ملای روم یکی از بزرگترین عارفان ایرانی و از بزرگترین شاعران درجه اول ایران بشمار می رود. خانواده وی از خاندان های محترم بلخ بود و گویا نسبش به ابوبکر خلیفه می رسد و پدرش از سوی مادر دخترزاده سلطان علاءالدین محمد خوارزمشاه بود و به همین جهت به بهاءالدین ولد معروف شد. وی در سال 604 هجری در بلخ ولادت یافت. چون پدرش از بزرگان مشایخ عصر بود و سلطان محمد خوارزمشاه با این سلسله لطفی نداشت، به همین علت بهاءالدین در سال 609 هجری با خانواده خود خراسان را ترک کرد. وی به همراه خانواده از راه بغداد به مکه رفت و از آنجا در الجزیره ساکن شد و پس از نه سال اقامت در ملاطیه (ملطیه) سلطان علاءالدین کیقباد سلجوقی که عارف مشرب بود او را به پایتخت خود شهر قونیه دعوت کرد و این خاندان در آنجا مقیم شد.\nهنگام هجرت از خراسان جلال الدین پنج ساله بود و در اثنای سفر هنگام گذر از نیشابور با عارف بزرگ آن عصر عطار نیشابوری ملاقات یافت. عطار که بر نبوغ ذاتی آن عارف کوچک سال پی برده بود حمایت و ارشاد ویژه او را به بهاء الدین سفارش کرد و کتاب اسرار نامه خود را به او هدیه داد. بهاء الدین خود از علمای زمان خود بود و کتاب المعارف که از وی به یادگار مانده است نشانی از وسعت اندیشه و دامنه تفکرات اوست. بهاء الدین در سال 628 هجری در قونیه دار فانی را وداع گفت. مولوی پس از مرگ پدر مدتی در خدمت سید برهان الدین ترمذی که از شاگردان پدرش بود شاگردی کرد و این در حالی بود که در سن 25 سالگی در علوم شرعی صاحب فتوی بود. وی در محضر برهان الدین طریقت و عرفان به صورت نظری آموخت.\nبزرگترین اتفاق زندگی مولانا در 38 سالگی وی یعنی در سال 642 اتفاق افتاد. وی در این سال با عارفی بزرگ و پیری جهاندیده به نام شمس الدین تبریزی ملاقات یافت و اگرچه این دیدار بیش از دو سه سال به طول نیانجامید اما تاثیرات آن تا پایان عمر در جان شیفته مولانا باقی بود. مولانا بعد از آشنایی با شمس همه آنچه را به صورت نظری از برهان الدین ترمذی آموخته بود با جان و دل تجربه کرد و با به حیطه عشق و حقیقت گذاشت. مولوی بعد از ناپدید شدن شمس شهرهای مختلف را به دنبال مراد و مرشد خود زیر پا گذاشت و حتی به زادگاه شمس یعنی تبریز هم سفر کرد اما آنگاه که از یافتن آن پیر عارف نا امید گردید به شعر و شاعری روی آورد و غزلیاتی سراسر عشق و شور و حال در فراق شمس و در حال و هوای تعالیم عارفانه او سرود که این گنجینه عظیم به نام دیوان کبیر مولانا یا دیوان غزلیات شمس شهرت یافته است. این مجموعه بسیار قطور شامل نزدیک به یکصد هزار بیت غزل و رباعیات است که در موارد مختلف عمر خود سروده و در پایان اغلب آن غزلیات نام شمس الدین تبریزی را برده و به همین جهت به کلیات شمس معروف است. گاهی در غزلیات خاموش و خموش تخلص کرده است. غزلیات مولانا از جهت استفاده از موسیقی کلام و آهنگ و نوایی که در بطن واژگان آن در رقص و هلهله است بسیار شهرت دارد و روح سراسر شوق مولانا را در نوای مترنم کلمات به تصویر می کشد.\nدومین اثر ارزشمند مولانا مثنوی معنوی نام دارد که از شاهکارهای ادبی عرفانی محسوب می شود. مولوی در این اثر جاوید در قالب داستان ها و حکایت های مختلف و با استفاده مفید از گنجینه آیات و روایات به بیان اندیشه های عارفانه خود می پردازد. این کتاب که صحیح ترین و معتبرترین نسخه های آن شامل 25632 بیت است، به شش دفتر منقسم شده است. دفاتر شش گانه آن، همه به یک سیاق و مجموعه ای از افکار عرفانی و اخلاقی و سیر و سلوک است که در ضمن، آیات و احکام و امثال و حکایت های بسیار در آن آورده است و آن را به خواهش یکی از شاگردان خود به نام حسام الدین چلبی که در سال 683 هجری رحلت کرده است به نظم درآورده است . جلال الدین مولوی هنگامی که شوری و وجدی داشته، چون بسیار مجذوب سنایی و عطار بوده است، به همان وزن و سیاق منظومه های ایشان اشعاری با کمال زبردستی بدیهه می سروده است و حسام الدین آنها را می نوشته است. نظم دفتر اول در سال 662 هجری تمام شده و در این موقع به واسطه درگذشت همسر حسام الدین، سرودن مثنوی مدتی به تاخیر افتاد. دو سال بعد سرودن مثنوی بار دیگر ادامه یافت.\nجلال الدین بلخی پسری داشته است به اسم بهاءالدین احمد معروف به سلطان ولد که جانشین پدر شده و سلسله ارشاد وی را ادامه داده است. وی از عارفان معروف قرن هشتم به شمار می رود و مطالبی را که در مشافهات از پدر خود شنیده است در کتابی گرد آورده و "فیه ما فیه" نام نهاده است. نیز منظومه ای به همان وزن و سیاق مثنوی موجود است که به اسم دفتر هفتم مثنوی معروف شده و به او نسبت می دهند اما از او نیست. دیگر از آثار مولانا مجموعه مکاتیب او و مجالس سبعه شامل مواعظ اوست. مولوی همچنین در زمان حیات خود جزو پیشوایان طریقت شد و طریقه ای فراهم ساخت که پس از وی انتشار یافت و اسم طریقه مولویه به خود گرفت. وی خانقاهی در شهر قونیه بر پا کرد و در آنجا به ارشاد مردم پرداخت. آن خانقاه کم کم به دستگاه عظیمی بدل شد و معظم ترین اساس تصوف به شمار رفت و از آن پس تا این زمان آن خانقاه و آن سلسله در قونیه باقی است و در تمام ممالک شرق پیروان بسیار دارد. جلال الدین محمد مولوی همواره با مریدان خود می زیست تا اینکه در پنجم جمادی الاخر سال 672 هجری رحلت کرد. وی یکی از بزرگترین شاعران ایران و یکی از مردان عالی مقام جهان است. آثار وی به بسیاری از زبان های مختلف ترجمه شده است. این عارف بزرگ در وسعت نظر و بلندی اندیشه و بیان ساده و دقت یکی از برگزیدگان نامی دنیای بشریت به شمار می رود.\nبهترین شرح حال جلال الدین و پدر و استادان و دوستانش در کتاب مناقب العارفین تألیف شمس الدین احمد افلاکی یافت می شود. وی شاگرد جلال الدین چلبی و نوهً مولانا بود. همچنین خاطرات ارزشمندی از زندگی مولانا در "مثنوی ولد" مندرج است که در سال 690 هجری تألیف یافته و تفسیر شاعرانه ای است از مثنوی معنوی. مؤلف آن سلطان ولد فرزند مولاناست .\nاز شروح معروف مثنوی در قرن های اخیر، از شرح مثنوی حاج ملا هادی سبزواری و شرح مثنوی شادروان استاد بدیع الزمان فروزانفرمی توان نام برد. شرح دکتر فروزانفر متأسفانه به علت مرگ نابهنگام وی ناتمام مانده و فقط سه مجلد مربوط به دفتر نخست مثنوی چاپ و منتشر شده است می توان نام برد. علامه محمد تقی جعفری نیز در شرح خود بر مثنوی شریف نگاهی دیگر گونه به این شاهکار عظیم عرفانی دارد. دکترکریم زمانی نیز در چند سال اخیر شرحی بر مثنوی معنوی نگاشته است که به دلیل توجه خاص پژوهنده به شرح های دیگر از اهمیت ویژه ای برخوردار است.\nبرای آشنایی بیشتر با شرح و احوال مولانا و شناخت افکار و اندیشه های وی می توانید به آثار ارزشمند زیر مراجعه کنید: پله پله تا ملاقات خدا (دکتر عبدالحسین زرین کوب) / مولوی نامه ( دکتر جلال الدین همایی) / سیری در دیوان شمس (علی دشتی)\nمولانا (مثنوی معنوی )\nبایـزید اندر ســــفر جســـتی بســـــی تـا بیابد خضـــــر وقـت خـود کســـــی\nدید پیــــری با قــدی هـمـچـون هـلال دید در وی فـــــر و گفتـــــار رجــــال\nگفت : عـــــزم تو کجـــــا ای بایزید؟ رخت غربت را کجـــــا خواهی کشید؟\nگفت : هین با خود چه داری زاد ره؟ گفت : قصــــد کـعبـه دارم از ولــه\nگفت : دارم از درم نقـــــــره دویسـت نک ببسته سـخت بر گوشـه ردیست\nگفت: طـــوفی کـن به گردم هفت بــار ویـن نکـوتر از طـواف حج شــــمار\nحـــق آن حـقـــــی که جانت دیده است بنـده را بر بیت خــــود بگزیده است\nکعـبه هــــر چندی که خـانه بر اوست خلقـت مـن نیــز خـانه ســــر اوست\nتــا بکـــرد آن خـــــانه در وی نـرفـت واندرین خـانه بجــز آن حی نـرفـت\nچشـــم نیکــو باز کــن در مــــن نگر تـا ببینـی نـور حـــــق انـدر بشــــــر\nکعـبه را یکـبار " بیتـی" گفته یــــار گفت "یـا عبـدی" مـــــرا هفتاد بــار\nمولانا - نی نامه\n(ابیات آغازین مثنوی معنوی)\nهر کسی از ظـــــن خــود شـد یار من از درون مــــن نجــست اســــرار مــن\nســـر مـــن از نـاله مـــــن دور نیست لیک چشــم و گـوش را آن نور نیست\nتن ز جان و جان ز تن مستـور نیست لیک کس را دید جــان دستــور نیست\nآتش است این بانگ نای و نیسـت باد هــــر کــه این آتــش ندارد نیـسـت باد\nآتش عشــــق است کــاندر نـــی فتـاد جوشش عشـق است کــاندر مـی فتاد\nنــی حــریف هـــر کـــه از یـاری برید پــرده هــایش، پــــرده هــــای ما درید\nنــــی حدیث راه پر خــــــون می کـند قصـــــه هـــای عشـق مجنـون می کـند\nمحـرم این هوش جز بیهـوش نیسـت مر زبـان را مشتری جـز گــوش نیست\nدر غـــم مـــا روز هـــا بیـــــگاه شــد روز هــــا بــا ســـــوزها همــــراه شــد\nروز هـــا گر رفت گــو رو باک نیست تو بمــان ای آن که جـز تو پاک نیست\nدر نیــــابد حــال پخـته هیــــچ خـــــام پـــس ســخن کوتــــــاه باید والســــلام\nبنــد بگســـل، بــاش آزاد ای پســــر چــــند باشــی بنـــد ســـــیم و بنــــد زر\nکــــوزه چشـــم حـریصـان پـــر نشـد تا صـــدف قــــانع نشــد پـــــر در نشـد\nشـادبـاش ای عشق خوش سـودای مـا ای طــبیب جـــمــله علت هــــــای مـــا\nای دوای نخـــوت و نامـــــوس مــــا ای تـو افــلاطـــــون و جــالینــوس مـــا\nجســـم خـاک از عشـق برافـلاک شــد کـــوه در رقـص آمـــد و چـــالاک شــد\nهــر کــه او از همــزبـانی شــد جـــدا بـی نـــوا شــد گــرچــه دارد صــد نــوا\nچونکه گــل رفت و گلستان درگذشـت نشـــنوی زان پـس ز بلـبـل ســرگذشت\nمولانا - غزل 1\nای قـوم بـه حج رفتـه کجــایید کجــایید؟ معشــــــوق همـین جـاست بیـایید بیـایید\nمعشــوق تــو همســایه دیـوار بـه دیوار در بـادیه ســرگشــته شما در چه هوایید\nگـر صـورت بی صـورت معشوق ببینید هم خواجه و هم خانه و هم کعبه شمایید\nده بـــار از آن راه بــدان خـــانه بـرفتیـد یک بـار از این خـانه بر این بــام بـرآیید\nآن خانه لطیف است نشان هـاش بگفتید از خـواجـه آن خــانـه نشـــانی بنمــایید\nیک دسـته گـل کـو اگـر آن بــاغ بدیدیت یک گـوهــر جـان کو اگر از بحر خدایید\nبا این همه آن رنج شمـا گنج شمــا بـــاد\nافســوس که بر گنج شمـا پرده شـمــایید\nمولانا - غزل 2\nمـــرده بدم زنده شدم ، گـریه بـدم خنــده شدم دولت عشـق آمــد و مـــن دولت پـاینــــده شدم\nدیده ســـیر است مـرا، جـان دلیـــر اسـت مــرا زهـــره شــیر اسـت مـرا، زهــره تـابنـده شـدم\nگفت که دیوانه نه ای، لایـق این خــانه نـه ای رفتــــم و دیـوانه شـــدم، سلسـله بنـدنـده شدم\nگفت که تو کشته نه ای در طرب آغشـته نه ای پیش رخ زنده کـنش، کشـته و افکــنده شـــدم\nگفت کـه تـو زیرککی، مســت خیــالـی و شـکی گول شــدم، هول شـدم، وز همه بـرکنده شـــدم\nگفت که تـو شمـع شـدی، قبله ایـن جمع شــدی جمع نی ام ، شمع نی ام ، دود پراکـنده شـدم\nگفت که شیـخی و ســری ، پیشــرو و راهبــری شیخ نی ام ، پیش نی ام، امر تو را بنده شدم\nشکر کند چرخ فک ، بر مَلِک و مُلْک و مَلَک کـز نظـر و گـردش او ، نــــــور پذیـرنـده شدم\nشکر کند عارف حق، کـز همه بردیم سـبق\nبـر زبـر هفت طـبق ، اختــر تــابنــده شــدم\nتوضیحات : به عقیده بسیاری از مولوی شناسان این غزل شاید مناظره ای باشد میان شمس و مولانا در اولین دیدار. شمس که عرصه های عرفان را با جان و دل تجربه کرده است در اینجا در مقام پیر و مرشد و راهنما به تفتش جان مولانا پرداخته و اورا را که هنوز در بند تفکر و تعقل و مصلحت اندیشی ها تابع آن است به جنونی فراتر از همه زیرکی های جهان دعوت کرده و به سوی حقیقتی نا متناهی هدایت می کند. غزل های مولانا در زیر و بم کلمات و تناسب و تکرار آوا ها و نواها، موسیقی متحرک و پویایی را در کل کلام جریان می دهد که روح مالامال از عشق و شور مولانا را به زیبایی به تصویر می کشد. در این غزل، این وجد و شور و حال عارفانه در طنطنه کلمات و ضرباهنگ واژگان به زیبایی به تصویر در آمده است. استفاده مکرر از قافیه درونی و بهره گیری از گونه هایی از جناس و هم آوایی واج ها و کلمات در بالا رفتن جنبه های موسیقیایی کلام تاثیری آشکار دارد. چنین اشعاری که در آن ها از قافیه درونی استفاده می شود عنوان شعر مسجع را داده اند.\nدر سال درگذشت رودکی - پدر شعر فارسی- یکی از بزرگترین حماسه سرایان ایران و جهان چشم به هستی گشود. وی در خانواده ای دهقان نژاد تولد یافت و چنانکه می دانیم دهقانان آن روزگار، افراد متمول و فرهیخته ای بودند که بر اعتلای فرهنگ ایران باستان اهتمام تمام داشتند. فردوسی در چنین حال و هوایی زاده شد و بخشی از عمر خود را صرف مطالعه علوم مختلف و فرهنگ ایرانی کرد. وی وقتی شاهنامه هزار بیتی و نا تمام شاعر مقتول دقیقی را دید به فکر سرودن شاهنامه افتاد و سفارش و حمایت یکی از وزرای اندیشمند سامانی را رهتوشه راه دور و درازی کرد که در نهایت به خلق اثر ارزشمندی چون شاهنامه انجامید. اگرچه فردوسی به صورت تفنن قبل از سال 370 هجری قمری نیز اشعاری سروده بود اما از این سال رسماً سرایش شاهنامه را آغاز کرد.\nدر سال 385 تحولاتی در سیاست و مملکت داری ایرانیان اتفاق افتاد و غزنویان در بخش های وسیعی از خراسان بزرگ قدرت را به دست گرفتند. با فرو پاشی حکومت فرهنگ دوست سامانی و وعده و وعیدهایی که به فردوسی برای سرودن شاهنامه داده شده بود عملا بی نتیجه ماند. و این در حالی بود که اولین نسخه شاهنامه پایان یافته بود. فردوسی شاهنامه خود را به یکی از وزرای دربار غزنه معرفی کرد. شاهنامه از نظر شاه محمود غزنوی نیز گذشت و پیشنهاد این بود که داستان های دیگری به شاهنامه افزوده شود. فردوسی از آن پس باز با جدیت تمام به آفرینش بخش هایی تازه از شاهنامه همت گماشت و 15 سال دیگر را صرف سرودن مابقی اثر جاویدان خود کرد.\nما حصل سی سال تلاش پیگیری حماسه سرایی بزرگ چون فردوسی سرانجام در سال 400 یا 401 هجری قمری به دربار غزنه عرضه شد اما محمود را ترک ستیزی های شاهنامه خوش نیامد و از دادن هدایایی که قول آن را به فردوسی داده بود سر باز زد. فردوسی از پیمان شکنی ها محمود رنجیده خاطر گشت با سرودن هجویه ای در مذمت سلطان به طبرستان گریخت. وی در چند سال پایان عمر خود به زادگاه خویش بازگشت و در فقر شدید مالی آخرین سال های عمر خود را سپری کرد. برخی از تذکره ها نوشته اند محمود که بعد از گذشت یک دهه از ناسپاسی که در حق فردوسی روا داشته بود پیشمان شد و هدایایی را برای دلجویی حکیم توس فرساد اما انگار تقدیر چنین بود که فردوسی قبل از دریافت آن هدایا چشم از خساست دنیای دون، فرو بندد. دختر والا همت فردوسی از پذیرفتن هدیه پادشاه خودداری نمود و آن را پس فرستاد و افتخار دیگری بر افتخارات پدر بزرگوارش افزود.\nشاهنامه فردوسی از بزرگترین حماسه ایران و جهان به شمار می رود. این اثر ارجمند در کنار ایلیاد و اودیسه هومر، کمدی الهی دانته و تراژدی های ماندگار شکسپیر در ردیف چهار اثر جاویدان حماسی جهان قرار دارد. فردوسی برای سرودن شاهنامه منابع عظیمی در اختیار داشت:\nکتاب دینی زردشتیان یعنی اوستا و شرح ها و تفاسیر مختلفی که بر آن نگاشته شده بود از جمله زندو پازند.\nشاهنامه ناتمام هزار بیتی شاعر مقتول دقیقی\nشاهنامه منثور ابولمؤید بلخی که در اوایل قرن چهارم نوشته شده بود\nمقدمه منثور شاهنامه ابومنصوری که ماخذ آن داستان های اوستایی و کتاب های پهلوی از جمله خدای نامک بود.\nاصل یا ترجمه عربی برخی از آثار بجا مانده از دوره های پیش از اسلام ایران مثل بندهشن و دینکرت\nگفته های شفاهی موبدان، دهقانان و زردشتیانی که داستان ها و افسانه ها و اساطیر کهن را در سینه محفوظ داشتند. فردوسی این افراد را از سراسر کشور جمع کرده و گفته های ناتمام آنها را با خلاقیت و زبان آوری های خود در آمیخت. بی شک مهمترین منبع فردوسی همین مورد تواند بود.\nشاهنامه فردوسی سه دوره مختلف را در بر می گیرد:\nدوره اساطیری : از عهد کیومرث تا ظهور فریدون\nدوره پهلوانی : از قیام کاوه تا مرگ رستم و آغاز پادشاهی بهمن\nدوره تاریخی : از عهد دارا تا حکومت اشکانیان و سرانجام حکومت ساسانیان\nنا گفته پیداست که علیرغم اهمیت بخش های ابتدایی شاهنامه، برجسته ترین بخش از شاهنامه بخشی است که به دوره پهلوانی اختصاص دارد. ظهور ابرمرد پهلوانی چون رستم نمادی از افتخار آفرینی های هر ایرانی است. رستم در 188 جنگی که در شاهنامه با حضور او اتفاق می افتد همواره پیروز میدان است مگر در مبارزه با کینه جویی برادر خود شغاد که از آن گریزی ندارد و خود بر سرنوشت محتوم خویش واقف است. معروف ترین داستانهای شاهنامه: داستان ایرج و سلم و تور، داستان ضحاک، داستان هفت خان رستم، داستان رستم و سهراب، رستم و اسفندیار ، سیاوش و سودابه، زال و رودابه، داستان بیژن و منیژه، داستان اسکندر است.\nبسی رنج بردم در این سال سی عجــــــم زنده کردم بدین پارسی\nبـنــاهـای آبـــــــاد گـردد خـراب ز بـاران و از تـابـش آفتــــــــاب\nپی افکندم از نظم کــــــاخی بلند که از بـاد و بـاران نیابد گــــزند\nبر این نامه بر ســـــال‌ها بگذرد بخواند همی هــــر که دارد خرد\nنمیرم از این پس که مـن زنده‌ام که تخــــم ســـخن را پـراکـنده‌ام\nیک استاد دانشگاه تهران از رئیس دانشگاه الازهر مصر پرسید چطور شد که کشور مصر با آن پیشینه تاریخی و تمدن کهن پس از اسلام عرب شد ولی ایران زبان فارسی را حفظ کرد. رئیس دانشگاه با تأثر گفت: زیرا ایران فردوسی داشت و مصر نداشت.\nبـه گفتــار پیغمـــبرت راه جـــــوى دل از تیـــرگى‌هـا بدین آب شـــوى\nچه گفت آن خداوند تنزیل و وحــى خــداونـد امــــر و خـداونـد نهــــى\nکه خورشـــید بعد از رســولانِ مِهْ نتـــابید بـــر کـــس ز بوبکـــــر بِهْ\nعمــــر کرد اســـلام را آشــــــــکار بیاراســت گیتــى چــو باغ بهــــار\nپس از هر دوان بود عثمان گـزین خـــداونـد شـــــرم و خـداونـد دیـن\nچهــــارم علـــــــى بــود جفـت بتول که او را به خـوبى ســــتاید رسول\nکه "من شهر علمم علیَم در است" درست این سخن گفت پیغمبر است\nگواهى دهـم کاین سخن راز اوست تو گوئى دو گوشــم بر آواز اوست\nعلى را چنین دان و دیگـــــر همین کز ایشان قوى شد به هرگونه دین\nفردوسی از بزرگترین شاعران شیعه مذهب، در ابیات فوق ضمن نعت حضرت رسول اکرم (ص) از خلفا به نیکی یاد می کند و آنگاه به به حضرت امیرالمومنین علی(ع) می رسد تمام جانش را کلمه کرده و در شاهنامه خود برای همیشه به ثبت می رساند. علاوه بر ابیات عظیمی از این دست، ابیات بسیاری دیگری که روای اندیشه های اوست بر شیعه بودنش تاییدی مضاعف است.\nابیاتی پندآمیز از شاهنامه\nمگـردان ســـر از دیـن و از راســـتی کــه خـشـــم خـــــــــدا آورد کاســــتی\nکســی را کــه مغــزش بود پر شـتاب فــــراوان ســــخن باشــــد و دیـریـاب\nز دانـش چـو جــان تـو را مایه نیسـت بـه از خـامـشـی هیـچ پیـرایه نیسـت\nمگــو آن سـخن کـاندر آن سود نیسـت کــز آن آتشـت بهـره جز دود نیسـت\nسخــن بهــــتر از گــــوهـر شــــاهـوار چـو بر جـــایگه بـر بـرنـدش بـه کـــار\nاز امروز کــــاری بـه فــــردا ممـــــان چه دانی که فـــــــردا چـه گردد زمـــان\nنگـــــر تـا نـبـنـدی دل انـدر جهـــــــان نباشـــــی بـدو ایـمـن انـدر نـهــــــــــان\nمقدمه ای کوتاه از داستانی بلند در شاهنامه :\nچـو پیـش آورم گــــردش روزگـــار نبــــــاید مرا پنـــــــد آموزگــــــار\nچــو پیـکـار کیـخســــــــرو آمد پدید ز مـن جـــــادویـی ها بباید شـــــنید\nبـدیـن داســـــتان در ببـــــــارم همی به ســـنگ اندرون لاله کــارم همی\nکنون خـــامه ای یافتـم بیـش از آن کــه مغــز ســخن بافـتم پیـش از آن\nایـا آزمـون را نهـــــــــاده دو چشــم گهـی شـادمان و گهـی درد و خشـم\nچنین بـود تــــا بـــود دور زمــــــان بـه نــوی تـو اندر شـــــگفتی ممان\nیکی را هــمه بهـــره شهدست و قند تـن آســـانـی و نـاز و بخـت بلـند\nیکی زو همه ســــــاله با درد و رنج شده ســـنگـدل در ســــرای سـپنج\nچنیـن پروراند همـــــی روز گــــــار فــزون آمـد از رنگ گـل رنج خــار\nنیابیـم بـر چــــــرخ گـــــــردنـده را نه بر کـــــار دادار خورشـــید و ماه\nجهــــاندار اگـر چنـد کوشــد به رنج بتــــازد به کین و بنـــــــازد به گنج\nهمش رفت باید بـه دیگـــــر ســـرای بمــاند هـمـه کوشـــش ایـدر بجای\nتو از کـار کیـخســــــــرو اندازه گیر کهـن گشـته کــــار جهــان تازه گیر\nکـه کیــن پـدر بـاز جســـــت از نیـا به شـمشـیر و هـم چــاره و کیـمـیا\nچنـیـن اســت رســــم ســـرای سپنج بـدان کــوش تا دور مــانـی ز رنج\nدر چند بیت آخر، کشته شدن افراسیاب به دست نوه او کیخسرو باز گو شده است. کیخسرو به خونخواهی پدرش سیاوش با نیا جنگید و او را مغلوب ساخت. در این ابیات که در مقدمه داستان کیخسرو آمده است فردوسی از هنرمندی خویش در نمایش صحنه های داستان سخن به میام می آورد. او کار خود را به کاشتن لاله در سنگ مانند می کند. ستایشی که در این مقدمه از کار هنری خود به عمل می آورد در سرتاسر شاهنامه بی نظیر است. نکته بسیار مهم در این مقدمه این است که فردوسی علنا نشان می دهد که داستان های شاهنامه را به آهنگ هشدار دادن به پادشاه معاصر خویش و دیگر فرمانروایان پرداخته است. در این مقدمه درونمایه داستان که همانا ناپایداری جهان و بی اعتباری دنیاست به زبانی ساده مطرح می شود.\nخیام از بزرگترین شاعران و دانشمندان ایران زمین در نیمه قرن پنجم در نیشابور دیده به جهان گشود. مرگ وی را بین سال های 505 تا 535 هجری قمری ذکر کرده اند. شعر در زندگی خیام در درجه دوم اهمیت قرار داشت چرا که دغدغه او فلسفه و نجوم و ریاضی بود و در هر حوزه منشاء اثراتی بوده است. وی علاوه بر نوشته های فلسفی که از خود به یادگار گذاشته است کتاب تحت عنوان جبر و مقابله و لوازم الامکنه را نیز در زمان حیات خود نگاشته است که اثری بسیار ارزشمند است. شهرت امروز خیام بیشتر به دلیل رباعیات حکمت آمیز و عمیق و اندیشمندانه ای است که او را در ردیف بزرگترین شاعران رباعی سرای ایران قرار داده است. او در زمان حیاتش کمتر به عنوان شاعر شناخته می شد و گروهی بر آنند که حتی غرور و شئون عالمانه او مانع از آن بوده است که خود را شاعر بداند. رباعیات خیام از حال و هوایی خاص برخوردار است. بی اعتباری دنیا، کوتاهی عمر، گذران عمر و اغتنام وقت از مهمترین مباحثی است که خیام در رباعیات منحصر به فرد خود به آنها می پردازد. این مباحث که ریشه در تفکرات لذت جویانه اپیکوریستی یونانی دارد در ادب فارسی به تفکرات خیامی لقب یافته است. تفکرات خیامی در شاعران بعد از خیام - خصوصا حافظ - بسیار تاثیر گذار بوده است. دکتر اسلامی ندوشن در اثر ارزشمند خود- جام جهان بین - مقاله ای تحقیقی در باب سندیت رباعیات خیام دارد و در این میان از بین ده ها یا صد ها رباعی که به خیام منسوب است تنها شانزده رباعی را بطور حتم از خیام می داند. این شانزده رباعی در چهار اثر تاریخی و ادبی که اندک زمانی بعد از مرگ خیام نگاشته شده اند آمده است : مونس الاحرار(13 رباعی) - تاریخ گزیده (2 رباعی) - مرصادالعباد (1 رباعی) - تاریخ جهانگشای جوینی(1 رباعی). با توجه به تکراری بودن که رباعی، مجموعا 16 رباعی از خیام دانسته شده است. با اینحال امروزه با قدری تساهل این تعداد به بیش از یکصد رباعی می رسد. حتی در حداقل رباعیاتی که از خیام دانسته می شود ردیابی اندیشه های او قابل ملاحظه است. ذیلا تحت عنوان چکیده تفکرات خیام مهمترین مبانی فکری او را ذکر کرده در ادامه رباعیاتی را به عنوان شاهد تقدیم می داریم :\nناتوانی انسان از درک راز و رموز خلقت و اسرار هستی (حیرت فلسفی)\nبی اعتباری دنیا، کوتاهی عمر و زوال و نیستی آدمی با مرگ (فنای فلسفی)\nاغتنام وقت و غنیمت شمردن فرصت\nچون چرا در کارخلقت\nاعتقاد افراطی به جبر\nآن قصــر کـه بهـرام در او جـام گرفت آهـــــو بچه کـــــرد و روبـه آرام گـرفت\nبهرام کـه گــــــور می گرفتی همه عمر دیـدی که چگونه گـــــــور بهرام گرفت\nای بی خبـران شکل مجســم هیچ است وین طـــارم نـه سپهر ارقـــم هیچ است\nخوش باش که در نشـیمن کون و فساد وابســته به دمیم و آن هــــم هیچ است\nآورد بــه اضطــرارم اول بــه وجــــــود جــــز حیـرتم از حیــات چیـزی نفــــزود\nرفتیـــم به اکــراه و ندانیــــم چــه بــود زیـن آمــدن و بــودن و رفتـن مقصـــود\nایـن قــــافله عمــــــر عجب مـــی گـذرد دریـاب دمـــی کــه بـا طــرب مــی گـذرد\nسـاقی غـم فـردای حریفـان چـه خـوری پیـش آر پیـــاله را کـه شب مـــی گــذرد\nگویند بهشـت و حـور عین خـواهـد بود و آنجـــا مـی نـاب و انگبین خواهـد بود\nگـر ما می و معشــوق گـزیدیم چـه باک آخـــر نه به عاقبت هـمـین خـواهـد بـود\nمـــــا لعبتکـــانیم و فـلک لعبت بــاز از روی حقیقتـی نـه از روی مجـاز\nیـک چنـد در این بسـاط بازی کـــردیم رفـتیـم به صـــندوق عــدم یـک یـک بـاز\nجامی است که عقل آفــــرین می زندش صــد بوسه ز مهـــر بر جبین می زندش\nاین کــوزه گر دهـــــر چنین جـام لطیف می ســـازد و بـاز بـر زمـین مـی زنـدش\nدر کــــارگـه کـــــوزه گــران رفتم دوش دیدم دو هــــــزار کــوزه گویا و خموش\nنـاگـــاه یکـی کـــــوزه بـرآورد خــروش کو کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش\nمـن بـــی مـی نـاب زیســـــتن نتـوانم بــــــی بـــاده ، کشـــــید بـار تـن نتـوانـم\nمـن بنــده آن دمـم کــه ســـــــاقی گـوید یـک جــــــام دگـر بگــــیر و مـن نتـوانـم\nاســـرار ازل را نه تـو دانــی و نـه مـن وین حـرف معمـا نه تو خـوانی و نـه من\nهست اندر پس پـرده گفتگوی من و تو چون پــرده بر افتد نه تو مانی و نه مـن\nآن قصـر کـه بـر چـــــرخ همی زد پهلو بـر درگـــه او شهــــان نهــــــــادندی رو\nدیدیم که بر کنـگره اش فــــــــاختـه ای بنشسـته همی گفت که : کـو کـو کـو کـو\nکوتاه درباره رباعی و دوبیتی : قالب رباعی از چهار مصرع شکل یافته است که کلمات قافیه در مصرع اول، دوم و چهارم رعایت می شود. گاهی بر حسب تفنن مصرع قافیه در مصرع سوم نیز قرار می گیرد. رباعی از این جهت کاملا شبیه به دوبیتی است. اما تفاوت از اینجا آغاز می شود که دوبیتی فقط در یک وزن با اندکی تغییر سروده می شود یعنی وزن مفاعیلن مفاعیلن فعولن در حالیکه رباعی در 24 یا 25 وزن سروده می شود که البته همه برگرفته از وزن لاحول ولا قوه الا بالله می باشد. اما تفاوت اصلی دوبیتی و رباعی در موضوعاتی است که هریک از این دو قالب به آنها می پردازند. در قالب دوبیتی به موضوعات کوتاه عاشقانه یا عارفانه، دلتنگی های شاعر، غم غربت و مباحث احساسی و عاطفی از این دست پرداخته می شود. از آنجا که این قالب، جزء قالب های عامه پسند است و بسیاری از مردمان روستاها و ایلات به آن تعلق خاطری دارند سادگی مباحث مطرح شده در دوبیتی کاملا چشمگیر است . قالب دوبیتی به خاطر دارا بودن چنین ویژگی هایی گاهی باقدری تسامح ترانه یا با بیانی عامیانه تر شروه نیز خوانده می شود. اما رباعی بیشتر به حوزه اندیشه و حکمت و مباحث عمیق فلسفی و بعضا عرفانی اختصاص دارد و در آن بیشتر از آنچه احساس اهمیت می یابد به تفکرات عمیق حکمت آمیز پرداخته می شود. شاید به طبع رباعیات خیام که اختصاص به مباحث حکمت آمیز و فلسفه مرگ و حیات دارد بسیار از رباعیات از لحاظ محتوی تنها به اینگونه مباحث اختصاص یافته است. در ادب فارسی گاهی نیز از این قالب برای بیان اندیشه های عمیق عارفانه مانند تجلی حضرت حق بر جان و جهان، کثرت و وحدت وجود و مباحثی از این دست استفاده شده است. کسانی چون ابوسعید ابی الخیر، ابوالحسن خرقانی، نجم الدین رازی و دیگر عارفان شاعر رباعی را در این زمینه به خدمت گرفته اند در صفحات بعد بخشی از رباعیات عارفانه ابوسعید و دو بیتی های باباطاهر عریان همدانی را به عنوان نمونه آورده ایم..\nابوسعید ابی الخیر\nذیلا چند رباعی عارفانه از ابوسعید ابی الخیر را حضورتان تقدیم داشته ایم تا فضای عارفانه - عاشقانه این رباعیات را با محتوای رباعیات خیام مقایسه کنید. شیخ ابوسعید ابی الخیر از اعاظم صوفیه در سال 317 در مهنه واقع در ناحیه خاوران خراسان دیده به جهان گشود. محمد بن منور از نوادگان شیخ، کتاب اسرار التوحید فی مقامات شیخ ابوسعید را در شرح احوال و وقایع زندگی وی نگاشته است.\nدر دیـده به جـــای خـواب آب است مرا زیرا کـه بـه دیدنت شــــــتاب است مرا\nگوینـــد بخـواب تـــــا به خـوابش بینی ای بی خبران چه جای خواب است مرا\nاز واقعــه ای تـو را خبــر خواهـــم کرد آن را به دو حرف مختصـر خواهم کرد\nبا عشق تو در خـاک نهـان خواهـــم شد با مهـــر تو ســر زخاک بر خواهم کرد\nوافـــــــــریادا زعشــــــق وا فـــــــریادا کــــــارم به یکی طــــــــرفه نگار افتادا\nگـــــــر داد مـن شـکســــته دادا دادا ورنه مـن و عشـــق هــر چه بادا بادا\nزندگی و شرح احوال باباطاهر همدانی - شاعر و عارف عصر سلجوقی - در هاله ای از ابهام قرار دارد با این حال بهترین شناختنامه وی دوبیتی های ارزشمند و سراسر احساسی است که خود را در گذر قرون به انسان دردمند عصر حاضر رسانده اند. رضاقای خان هدایت در ریاض العارفین ولادت او را در سال 410 ه.ق ذکر می کند اما بنا بر شواهد او در اواخر قرن چهارم تولد یافته است. از وی علاوه بر 365 دوبیتی دل انگیز و سراسر احساس، مجموعه ای از کلمات قصارش به زبان عربی موجود است که از اندیشه های بلند عارفانه او حکایت دارد. دوبیتی های برگزیده ای از بابا طاهر را در این مجال می خوانیم :ف فففففففففففففففففففففف فففف فففففففففف\nدلُم بی وصـل تِه شـــــادی مبینـاد ز درد و محـنت آزادی مبینـاد\nخـراب آبـــــــادِ دل بــی مقـــدم تو الهـــی هــــــرگز آبـــــادی مبینـاد\nمو آن دلــــــــداده بـــی خـــانمانم مو آن محنت نصـیبِ سخت جـانم\nمو آن سرگشـــته خارُم در بیابان که چون بادی وزد هر سـو دوانم\nگـلی که خـود بدادُم پیــچ و تابش بـه اشـــک دیـدگـــــــانُم دادُم آبـش\nدر این گلشـن خـــدایا کـی روا بی گـل از مـو دیگــری گیـره گـلابش\nدو چشـمـونِت پیـــاله پر ز می بی دو زلفـــونِت خــراجِ مُلک ری بی\nهمـــــی وعده کری امـروز و فردا نمی دونُم کـه فـــــردای تو کی بی\nنســـیمی کــــز بـن آن کـــاکـل آیـو مـــرا خوش تر ز بــوی سنبل آیو\nچو شو گیرُم خیالـش را درآغوش ســـــحر از بســــتُرم بـوی گـل آیو\nعطار نیشابوری، عارف و شاعر نام آور ایران در قرن ششم و آغاز قرن هفتم هجری قمری است. در شرح احوال او آمده است که به سبب انقلاب روحی که در وی ایجاد شد شغل طبابت و داروگری را ترک کرده به عرفان روی آورد. وی اندیشه های بلند عارفانه خود را به نظم کشید و در دوستی اهل دل حکایت ها آفرید. از جمله آثار او جدای از دیوان اشعارش که شهرت تمام دارد به موارد زیر می توان اشاره کرد: اسرار نامه، الهی نامه، مصیبت نامه، وصیت نامه، مختار نامه و از همه مهمتر منطق الطیر که داستان تمثیلی سلوک پرندگان برای دریافت سیمرغ حقیقت است. تذکره الاولیاء - دیگر اثر معروف عطار - نیز چنانکه از نامش بر می آید تذکره بزرگان عارفی است که در عصر عطار و پیش از او می زیسته اند.\nبوســــعید مهـــنه در حمــــــام بود قایمــش افتــــاد و مردی خـــام بود\nشــــوخ شیـــخ آورد تـا بـازوی او جمع کـــرد آن جمـله پیش روی او\nشـــیخ را گفتا : بگو ای پـاک جــان تا جـوانمــردی چه باشد در جهان؟\nشــیخ گفتا: شوخ پنهان کردن است پیـش چشــــم خـلـق نا آوردن است\nایـن جـوابـــی بود بــر بـالای او قـایـم افتـاد آن زمــان در پــــای او\nچـون به نادانی خـویش اقــــرار کرد شـیخ خوش شد قایم استغـفار کرد\nخالقـــــــا، پروردگـــــارا، منعـمـــــا پادشـــاهــا، کارســـــازا، مکـــــرما\nچــون جـوانمــــردی خـلـق عـالمـی هـســت از دریای فضــلت شـبنمـی\nشـــوخی و بی شــــرمی مـا در گذار شــوخ مـا، با پیـش چشـــم ما میار\nنظامی گنجوی از بزرگترین شاعران قرن ششم هجری و از معاصران عطار و خاقانی است. وی را با پنج اثر جاویدانی که تحت عنوان خمسه نظامی از خود به یادگار گذاشته است می شناسیم. این پنج مثنوی ماندگار عبارتند از : لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، هفت گنبد، مخزن الاسرار و اسکندر نامه. شعرخاقانی و نظامی از جهت سبک دارای ویژگی ها و مشابهت هایی است که این دو شاعر بلند پایه را در سبکی مشخص به نام سبک آذربایجانی قرار داده است. استفاده بسیار زیاد از کلمات و مصطلحات دینی مسیحی و ترسایی از ویژگی های این سبک به شمار می رود. زیباترین توصیف های شعر فارسی متعق به نظامی است. اگرچه بهترین بزم های شعر فارسی از آن اوست اما وی در ابیات زیر بر اینکه هیچ گاه لب به شراب نیالوده است تاکید دارد.\nمپنـــــداری ای خـضــــــر پیـــــروز پـی کـه از مـــــــی مــــرا هسـت مقصـود می\nاز آن مـــــی همـه بیــــخودی خواســـتم بـه آن بیـــخـودی مجـلـــس آراســـــــــتم\nمــــــرا ســـــاقی آن فــــــره ایـزدی است صبوح آن خرابی، می آن بیخودی است\nو گــــر نـه - بـه ایزد - کـه تـا بـوده ام بــه مـــــی دامــــــــن لــب نیــــالــوده ام\nگــــر از مــــی شـــــدم هرگز آلـوده جام حــلال خـــــدا بــــاد بــر مـــن حـــــــرام\nمناظره فرهاد و خسرو که هر دو از دلباختگان شیرین ارمنی بودند از زیباترین قسمت های داستان خسرو شیرین است چرا که دو رقیب را که عشق مشترکی دارند به گفت و گو کشانده است. ابیاتی از این مناظره را با هم می خوانیم:\nملک فـــرمـود تــــا بنـــــــــواخـتندش به هـــــر گـــــامی نثــــاری ساخـتندش\nبه هر نکته که خســـرو ســاز مـی کرد جــوابـــی هــــم به نکـته بـاز مـــی کرد\nنخســـتین بـار گـفـتـش : از کجـــــــایی بگفـت : از دار مـلـک آشــنــــایـــــی\nبگفت : آنجـــا به صنعت در چه کوشــند بگفت: انـده خــــرند و جــــان فـروشــند\nبگفـتا : جـان فـروشــی در ادب نیسـت بگفت: از عـشـقــبـازان این عجب نیسـت\nبگفت : از دل شــدی عاشـق بدین سان بگفت: از دل تو مـی گـــویی من از جان\nبگفتا :عشـق شـیرین بر تو چـون است بگفت: از جـــان شــــیرینم فــزون است\nبگفتـــا: دل زمهــرش کـــی کنــــی پاک بگفت : آنگه کـه باشــــم خفته در خاک\nبگفتا: گـــر خــــرامـــی در ســــــرایـش بگفت : انـدازم ایـن ســـــــر زیـر پایـش\nبگفـتا : گـــــر نیـــــابی ســـــوی او راه بگفت : از دور شـــــــاید دیـد در مــــــاه\nبگفتــــا: دوســتیش از طبــــــع بگـــذار بگفت: از دوســتان نـــایـد چنین کــــــار\nبگفتا: رو صــــبوری کـــــن در ایـن درد بگفت: از جان صــبوری چون توان کرد\nبگفت: از صــبر کردن کس خجل نیست بگفت : ار دل تـوانـد کـــــــرد دل نیست\nبگفت: از دل جـــدا کن عشــق شـــیرین بگفتا: چون زیم بــــی جـــــان شــــیرین\nبگفت: او آن من شــــد زو مکــن یـــاد بگفت : این کـــی کند بیچــــاره فرهــــاد\nچو عاجـــز گشـت خســـــرو از جوابش نیــــامد بیــش پرســـــیدن صــــوابش\nگشــــاد آنگه زبـــان چـون تیـــــغ پولاد نهــــاد المـــــاس را بـر ســــنگ بـنـیـاد\nکه مـــا را هســـت کــــوهـی بر گــذرگـاه کـه مشــکل مـی تـوان کــردن بـدان راه\nمیان کــــوه، راهـــــی کـنــــد بـــــــــاید چنــان آمـد شــــدن مــــــــا را بشــــــاید\nجـوابــش داد مــــــــــرد آهـنـیـن چـنگ کـه بـردارم ز راه خســـــرو این ســـنگ\nگــر ایـن کـــردم رضــــایم شــــه بجوید به تـرک شــــــکر شـــــیرین بگــوید\nچنان در خشــم شـــد خســـرو ز فرهاد که حلقــش خواســـت آزردن ز فـــــولاد\nبه تنـدی گـفت: آری شــــــــرط کــــردم اگـر زین شـــرط بـر گـــــــردم نه مـردم\nبه کـــوهـــی کـرد خســـــرو رهنـمونش که هــــر کس خـواند اکـنون بیسـتونش\nبرگزیده نثر کهن فارسی\nگلستان سعدی از زیباترین نمونه های نثر فارسی به شمار می رود. شیخ مشرف الدین سعدی شیرازی این کتاب را در سال 656 هجری قمری به رشته تحریر در آورد. بنا به گفته سعدی در دیباچه گلستان این شاهکار ادبی به مدت دو ماه یعنی از اول اردیبهشت تا اواخر خرداد همان سال نگارش یافته است. در این اثر ارزشمند مجموعه ای از نثر مسجع فارسی آمیخته با زیباترین ابیات دیده می شود. ابواب هشتگانه گلستان عبارتند از: در سیرت پادشاهان / در اخلاق درویشان / در فضیلت قناعت / در فواید خاموشی / در عشق و جوانی / در ضعف و پیری / در تاثیر تربیت / در آداب صحبت. کلام سهل و ممتنع سعدی در آمیزه ای از حکمت ، پند و اندرز و نصیحت و مباحث اخلاقی و تربیتی در قالب حکایت های غالباً کوتاه بروز یافته است. سادگی بیان، استفاده دقیق از عنصر موثر طنز و توجه تام و تمام به وجوه زیبایی شناختی کلمات از ویژگی های بارز این اثر جاوید به شمار می رود. سعدی در گلستان به بیان مهمترین مباحث اخلاقی و تربیتی پرداخته و در ضمن بیان خود، تصویری واضح از اجتماع و مباحث قابل تامل زمان خود ارائه می کند. گلستان سعدی و دیگر شاهکار منظوم او یعنی بوستان تجربیاتی را که این شاعر سیاح و جهانگرد طی سفرهای دور و دراز خود کسب کرده است در قالبی هنرمندانه ارائه کرده است و قطعا به دلیل آمیختگی این دو اثر جاوید با اندیشه و تفکرات و عواطف انسانی از جایگاه خاصی در ادبیات ایران و جهان برخوردار است. بخش هایی از گلستان را با هم می خوانیم :\nبخشی از دیباچه گلستان :\nمنت خدای را عزّ و جل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت. هر نفسی که فرو می رود ممد حیات است و چو برمی آید مفرح ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب.\nاعملوا آل داوود شکرا و قلیل من عبادی الشکور\nبنده همان به که زتقصیرخویش عذر به درگاه خدا آورد\nور نه سزاوار خداوندی اش کس نتواند که بجا آورد\nباران رحمت بی حسابش همه را رسیده و خوان نعمت بی دریغش همه جا کشیده. پرده ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه روزی به خطای منکر نبرد.\nفراش باد صبا را گفته تا فرش زمردین بگسترد و دایه ابر بهاری را فرموده تا بنات نبات را در مهد زمین بپرورد. درختان را به خلعت نوروزی قبای سبز ورق در بر گرفته و اطفال شاخ را به قدوم موسم ربیع کلاه شکوفه بر سر نهاده. عصاره تاکی به قدرت او شهد فایق شده و تخم خرمایی به تربیتش نخل باسق گشته.\nابر وباد و مه خورشید و فلک در کارند تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری\nهمه از بهر تو سرگشته و فرمانبردار شرط انصاف نبـــاشد که تو فــرمان نبری\nبازرگانی را دیدم صد و پنجاه شتر و چهل بنده خدمتکار داشت. شبی در جزیره کیش مرا به حجره خویش برد.همه شب دیده بر هم نبست و ازسخنان پریشان گفتن که فلان انبازم به ترکستان است و فلان بضاعت به هندوستان و این قباله فلان زمین است و فلان مال را فلان ضمین. خاطر اسکندریه دارم که هوایی خوش دارد. باز گفتی : نه، که دریای مغرب مشوش است. سعدیا! سفری دیگرم در پیش است. اگر کرده شود بقیت عمر به گوشه ای بنشینم . گفتم آن کدام سفر است؟ گفت: گوگرد پارسی خواهم بردن به چین که شنیده ام عظیم قیمتی دارد و از آنجا کاسه چینی به روم آرم و دیبای رومی به هند و فولاد هندی به حلب و آبگینه حلبی به یمن و برد یمانی به پارس و از آن پس ترک تجارت کنم و به دکانی بنشینم. انصاف از این ماخولیا چندان فرو گرفت که بیش طاقت گفتنش نماند. گفت: ای سعدی تو هم سخنی بگوی از آنها که دیده ای و شنیده ای. گفتم:\nآن شنیدستی که دراقصای غور بار سالاری بیفتاد از ستور\nگفت : چشم تنگ دنیــا دار را یا قناعت پر کند یا خاک گور\nاز صحبت یاران دمشقم ملالتی پیش آمده بود. سر در بیابان قدس نهادم و با حیوانات انس گرفتم تا وقتی که اسیر قید فرنگ شدم و در خندق طرابلس با جهودانم به کار گل داشتند. یکی از رؤسای حلب که سابقه معرفتی میان ما بود گذر کرد و بشناخت .... بر حالت من رحمت آورد و به ده دینارم از قید فرنگ خلاص داد و با خود به حلب برد و دختری داشت که به عقد نکاح من در آورد به کاوین صد دینار. مدتی بر آمد. اتفاقاً دختری بد خوی، ستیزه جوی نا فرمانبردار بود. زبان درازی کردن گرفت و عیش مرا منغص داشتن. چنانکه گفته اند:\nزن بد در سرای مرد نکو هم در این عالم است دوزخ او\nزینهار از قرین بد زنهـار وقنــــــــا ربنـــا عــذاب النـــار\n... باری زبان تعنت دراز کرده همی گفت : تو آن نیستی که پدر من تو را از قید فرنگ به ده دینار خلاص داد؟ گفتم بلی، به ده دینارم از قید فرنگ خلاص کرد و به صد دینار در دست تو گرفتار.\nشنیـدم گوســـفـندی را بزرگـــی رهانید از دهان و دست گـرگی\nشبانگه کارد بر حلقش بـمـــالید روان گوســـفند از وی بنــالید:\nکه از چنگال گـرگم درد ربودی چو دیدم عاقبت گـرگم تو بودی\nیاد دارم که در ایام طفلی متعبد بودمی و شب خیز و مولع زهد و پرهیز. شبی در خدمت پدر علیه الرحه نشسته بودم و همه شب دیده بر هم نبسته و مصحف عزیز در کنار گرفته و طایفه ای گرد ما خفته. پدر را گفتم یکی از اینان سر بر نمی دارد که دوگانه ای بگزارد. چنان خواب غفلت برده اند که گویی نخفته اند که مرده اند. گفت : جان پدر تو نیز اگر بخفتی به که در پوستین خلق افتی.\nنبیند مـدعی جـز خویشتن را که دارد پـــــرده پنــــدار در پیش\nگرت چشم خدا بینی ببخشند  نبینی هیکس عاجز تر از خویش\nدر آداب صحبت و همنشینى\n(برگزیده باب هشتم گلستان)\nمکن نمـــــاز بر آن هیچ کس که هیچ نکرد\nگر جور شکم نیستی هیچ مرغ در دام صیاد نیوفتادی بلکه صیاد خود دام ننهادی . حکیمان دیر دیر خورند و عابدان نیم سیر و زاهدان سد رمق و جوانان تا طبق برگیرند و پیران تا عرق بکنند. اما قلندران چندانکه در معده جای نفس نماند و بر سفره روزی کس.\nشـبی زمعـده ســنگی ، شــبی زدلتنگی\nهرآن سری که داری با دوست در میان منه چه دانی که وقتی دشمن گردد ؛ و هر گزندی که توانی به دشمن مرسان که باشد که وقتی دوست شود . رازی که نهان خواهی با کس در میان منه وگرچه دوست مخلص باشد که مر آن دوست را نیز دوستان مخلص باشد ، همچنین مسلسل .\nخامشــــی به که ضمیر دل خویش\nبـــا کســی گفتن و گفتن که مگوی\nای ســلیم، آب زســرچشـــــمه ببند\nیکى یهود و مســـــلمان نزاع مى کردند\nچنانکه خنده گــرفت از حدیث ایشــــانم\nبه طیره گفت مسـلمان : گراین قباله من\nدرســت نیســت خـــــدایا یهود می رانم\nوگــر خلاف کنم ، همـچو تو مســـلمانم\nعام نادان پریشـــان روزگــــــــــار\nبه ز دانشــمـند نا پرهـیزگــــــــــار\nکــان به نابینـایـی از راه اوفتاد\nجان در حمایت یک دم است و دنیا وجودی میان دو عدم . دین به دنیافروشان خرند ، یوسف بفروشند تا چه خرند الم اعْهَد الیکم یا بنی آدم انْ لاتعبدوا الشیطان\nخـــری که بینی و بــــاری به گل درافتاده\nکنون که رفتی و پرسـیدیش که چون افتاد\nمیان ببند و چو مردان بگــیر دمب خرش\nخرمنی گــــرد کرد و پاک بسوخت\nجاهلی خواست که الاغی را سخن گفتن بیاموزد، گفتار را به الاغ تلقین مى کرد و به خیال خود مى خواست سخن گفتن را به الاغ یاد بدهد. حکیمى او را گفت : اى احمق ! بیهوده کوشش نکن و تا سرزنشگران تو را مورد سرزنش قرار نداده اند این خیال باطل را از سرت بیرون کن ، زیرا الاغ از تو سخن نمى آموزد، ولى تو مى توانى خاموشى را از الاغ و سایر چارپایان بیاموزى .\nدو چیز محال عقل است : خوردن بیش از رزق مقسوم و مردن پیش از وقت معلوم.\nنادان را به از خاموشی نیست وگر این مصلحت بدانستی نادان نبودی.\nهر که را زر در ترازوست، زور در بازوست.\nدوستان به زندان به کار آیند که بر سفره همه دشمنان دوست نمایند.\nهر چه دل فرو آید، در دیده نکو آید.\nبرادر که در بند خویش است، نه برادر، نه خویش است\nبر در عفو تو ، ما بی سر و پایان چو عبید تـا تهـی دست نباشیم ، گناه آوردیم\nعبید زاکانی از بزرگترین طنز پردازان ایران زمین از اوان جوانی به مطالعه کتب و سخنان علما و حکما پرداخت و علوم رایج زمان خود از جمله علم نجوم و ادبیات عرب را آموخت. وی در سال.... در قزوین دیده به جهان گشود و سپس در سفر به شهر های مختلف مورد توجه امرای زمان خود قرار گرفت. وی سالیانی از عمر خود را در دربار شاه شیخ ابواسحاق اینجو گذراند و کتاب عشاق نامه خود را به نام او کرد. همزمان با فرو پاشی حکومت شیخ و آغاز دوران پر آشوب حکومت امیر مبارزالدین به دربار آل جلایر راه یافت به امید آنکه از توجهات سلطان اویس برخوردار گردد. در زمان شاه شجاع این شاعر که از تنگی معیشت به تنگ آمده بود به دربار آن امیر مظفری شتافت و در میان خاصان درگاه وی حشمت تمام یافت. وی در شیراز و در همسایگی آفتاب تابان ادب فارسی � حافظ شیرازی � روزگاری را سپری کرد تا سر انجام در سال 772 هجری قمری در زادگاه خود بدرود حیات گفت. حافظ و عبید هر دو در یک دوره می زیسته اند و هریک به زبان خود به نقد اوضاع زمان خود پرداخته اند. از عبید زاکانی دیوان شعری در سه هزار بیت به یادگار مانده است با این حال شهرت امروز وی به دلیل اشعار و نوشته های طنز آمیز و آمیخته با هزل و مطایبه است که از تصویری آشکار از نابسامانی عصر خود ارائه می کند. منظومه موش و گربه عبید در بین دیگر آثار او از شهرتی خاص برخوردار است. از دیگر آثار معروف عبید به اخلاق الاشراف، رساله تعریفات ، رساله دلگشا ، صد پند و عشاق نامه می توان اشاره کرد. بخش های کوتاهی از اخلاق الاشراف و رساله دلگشا در این مجال تقدیم می گردد. این نثر ساده و روان را با نثر مسجع گلستان مقایسه کرده و تفاوت ها را دریابید:\n� اخلاق الاشراف\nعاقبت ظلم و عدل: در تواریخ مغول آمده است که هلاکوخان چون بغداد را تسخیر کرد، جمعی را که از شمشیر بازمانده بودند، بفرمود تا حاضر کردند. چون بر احوال مجموع واقف گشت، گفت که باید صاحبان حرفه را حفظ کرد. رخصت داد تا بر سر کار خود رفتند. تجار را مایه فرمود دادند، تا از بهر او بازرگانی کنند. جهودان را بفرمود که قوی مظلومند، به جزیه از ایشان قانع شد. قضات و مشایخ و صوفیان و حاجیان و واعظان و معرفان و گدایان و قلندران و کشتی‌گیران و شاعران و قصه‌خوانان را جدا کرد و فرمود: اینان در آفرینش زیادی هستند و نعمت خدای را حرام می‌کنند! حکم فرمود تا همه را در شط غرق کردند و روی زمین را از وجود ایشان پاک کرد.لاجرم نزدیک نود سال پادشاهی در خاندان او باقی ماند و هر روز دولت ایشان در افزایش بود.ابوسعید بیچاره را چون دغدغه عدالت در خاطر افتاد و خود را به شعار عدل موسوم گردانید؛ در اندک مدتی دولتش سپری شد و خاندان هلاکوخان و کوشش‌های او در سر نیت ابوسعید رفت. رحمت بر این بزرگان صاحب توفیق باد که خلق را از تاریکی گمراهی عدالت به نور هدایت ارشاد فرمودند.\nنهایت خساست: بزرگی که در ثروت، قارون زمان خود بود، اجل فرا رسید و امید زندگانی قطع کرد. جگر‌گوشگان خود را حاضر کرد. گفت: ای فرزندان! روزگاری دراز در کسب مال، زحمت‌های سفر و حضر کشیده‌ام و حلق خود را به سرپنجه گرسنگی فشرده‌ام، هرگز از محافظت آن غافل مباشید و به هیچ وجه دست خرج بدان نزنید. اگر کسی با شما سخن گوید که پدر شما را در خواب دیدم قلیه حلوا می‌خواهد، هرگز به مکر آن فریب نخورید که آن من نگفته باشم و مرده چیزی نخورد. اگر من خود نیز به خواب شما بیایم و همین التماس کنم، بدان توجه نباید کرد که آن را خواب و خیال و رؤیا خوانند؛ چه بسا که آن را شیطان به شما نشان داده باشد. من آنچه در زندگی نخورده باشم در مُردگی تمنا نکنم. این بگفت و جان به خزانه مالک دوزخ سپرد.\nچانه‌زنی: بزرگی در معامله‌ای که با دیگری داشت، برای مبلغی کم، چانه‌زنی از حد درگذرانید. او را منع کردند که این مقدار ناچیز بدین چانه‌زنی نمی‌ارزد. گفت: چرا من مقداری از مال خود ترک کنم که مرا یک روز و یک هفته و یک ماه و یک سال و همه عمر بس باشد؟ گفتند: چگونه؟ گفت: اگر به نمک دهم، یک روز بس باشد، اگر به حمام روم، یک هفته، اگر به حجامت دهم، یک ماه، اگر به جاروب دهم، یک سال، اگر به میخی دهم و در دیوار زنم، همه عمر بس باشد. پس نعمتی که چندین مصلحت من بدان منوط باشد، چرا بگذارم با کوتاهی از دست من برود؟!\nگوشت را آزاد کن: از بزرگان عصر، یکــی با غلام خود گفت که از مــال خود، پاره‌ای گوشــت بســتان و از آن طعـــامی بســـاز تا بخورم و تو را آزاد کنم. غلام شـــاد شد. بریانی ساخت و پیش او آورد. خواجه خورد و گوشت به غلام سپرد. دیگر روز گفت: بدان گوشت، آبگوشتی زعفرانی بساز تا بخورم و تو را آزاد کنم. غلام فرمان برد.خواجه زهر مار کرد و گوشت به غلام سپرد. روز دیگر گوشت مضمحل بود و از کار افتاده، گفت: این گوشت بفروش و مقداری روغن بستان و از آن طعامی بساز تا بخورم و تو را آزاد کنم. گفت: ای خواجه، تو را به‌خدا بگذار من همچنان غلام تو باشم، اگر خیری در خاطر مبارک می‌گذرد، به نیت خدا این گوشت پاره را آزاد کن!\n� رساله دلگشا\nآرمان دزدی: ابوبکر ربابی اکثر شب‌ها به دزدی می‌رفت. شبی چندان که سعی کرد چیزی نیافت. دستار خود بدزدید و در بغل نهاد. چون به خانه رفت، زنش گفت: چه آورده‌ای؟ گفت: این دستار آورده‌ام. زن گفت: این که دستار خود توست. گفت: خاموش، تو ندانی. از بهر آن دزدیده‌ام تا آرمان دزدی‌ام باطل نشود.\nعاقبت کسب علم: معرکه‌گیری با پسر خود ماجرا می‌کرد که تو هیچ کاری نمی‌کنی و عمر در بطالت به سر می‌بری. چند با تو بگویم که معلق زدن بیاموز، سگ ز چنبر جهانیدن و رسن بازی تعلم کن تا از عمر خود برخوردار شوی. اگر از من نمی‌شنوی، به خدا تو را در مدرسه اندازم تا آن علم مرده ریگ (به ارث مانده) ایشان بیاموزی و دانشمند شوی و تا زنده باشی در مذلت و فلاکت و ادربار بمانی و یک جو از هیچ جا حاصل نتوانی کرد.\nمست پدر مرده : کسی را پدر در چاه افتاد و بمرد. او با جمعی شراب می‌خورد. یکی آنجا رفت، گفت: پدرت در چاه افتاده است.او را دل نمی‌داد که ترک مجلس کند. گفت: باکی نیست مردان هرجا افتند.گفت: مرده است. گفت: والله شیر نر هم بمیرد.گفتند: بیا تا برکشیمش. گفت: ناکشیده پنجاه من باشد.گفتند: بیا تا برخاکش کنیم. گفت: احتیاج به من نیست.اگز زر طلاست من بر شما اعتماد کلی دارم. بروید و در خاکش کنید.\nپشتواره پیاز: یکی در باغ خود رفت، دزدی را پشتواره پیاز در بسته دید. گفت: در این باغ چه کار داری؟ گفت: بر راه می‌گذشتم ناگاه باد مرا در باغ انداخت گفت: چرا پیاز برکندی؟ گفت: باد مرا می‌ربود، دست در بند پیاز می‌زدم، از زمین برمی‌آمد. گفت: این هم قبول، ولی چه کسی جمع کرد و پشتواره بست؟ گفت: والله من نیز در این فکر بودم که آمدی.\nگدا خانه : درویشی به در خانه ای رفت. پاره نانی خواست. دخترکی در خانه بود، گفت : نیست. گفت : چوبی، هیمه ای؟ گفت: نیست. گفت: پاره ای نمک ؟ گفت: نیست. گفت : کوزه ای آب؟ گفت : نیست. گفت: مادرت کجاست؟ گفت به تعزیت خویشاوندان رفته است. گفت: چنین که من حال خانه شما می بینم، ده خویشاوند دیگر می باید که به تعزیت شما آیند.\nقبرستان : جنازه ای را بر راهی می بردند. درویشی با پسر بر سر راه ایستاده بودند. پسر از پدر پرسید که بابا در این جا چیست؟ گفت : آدمی. گفت: کجا می برند؟ گفت : به جایی که نه خوردنی باشد و نه پوشیدنی. نه نان و نه آب، نه هیزم، نه آتش، نه زر، نه سیم، نه بوریا و نه گلیم. گفت : بابا مگر به خانه ما می برندش؟\nگیوه: درویشی گیوه در پا نماز خواند. دزدی طمع در گیوه او بست. گفت: با گیوه نماز درست نباشد. درویش دریافت و گفت: اگر نماز نباشد، گیوه باشد.\nحیات پس از مرگ: ظریفی مرغ بریان در سفره بخیلی دید که سه روز پی در پی بود و نمی‌خورد. گفت: عمر این مرغ بریان، بعد از مرگ، درازتر از عمر اوست پیش از مرگ.\nدعوی نبوت: شخصی دعوی نبوت می‌کرد. پیش خلیفه بردند. از او پرسید که معجزه‌ات چیست؟ گفت: معجزه‌ام این است که هرچه در دل شما می‌گذرد، مرا معلوم است. چنان که اکنون در دل همه می‌گذرد که من دروغ می‌گویم.\nگنجینه لطایف و حکایات\nگنجینه لطایف : روزی کریم خان زند در دیوان مظالم نشسته بود، شخصی فریاد بر آورد و طلب انصاف کرد. کریم خان از او پرسید کیستی؟ آن شخص گفت مردی تاجر پیشه ام و آنچه داشتم از من دزدیدند. کریم خان گفت:" وقتی مالت را دزدیدند تو چه می کردی؟" تاجر گفت:" خوابیده بودم." کریم خان گفت:" چرا خوابیده بودی؟" تاجر گفت:" چنین پنداشتم که تو بیداری!"\nجوامع الحکایات: فرعون خوشه ای انگور در دست داشت و تناول می کرد. ابلیس نزدیک او آمد و گفت:" هیچ کس تواند این خوشه انگور تازه را مروارید سازد؟" فرعون گفت:"نه"!\nابلیس به لطایف سحر آن خوشه انگور را خوشه مروارید ساخت. فرعون تعجب کرد و گفت:"عجب استاد مردی هستی!" ابلیس سیلی بر گردن او زد و گفت:" مرا با این استادی به بندگی قبول نکردند، تو با این حماقت دعوی خدایی چگونه می کنی؟"\nخواجه عبدالله انصاری : روزه تطوع صرفه نان است، نماز تهجد کار پیرزنان است، حج کردن تماشای جهان است، نان دادن کار جوانمردان است، دلی به دست آر که کار آن است. اگر بر روی آب روی خسی باشی، و اگر به هوا پری مگسی باشی، دلی به دست آر تا کسی باشی.\nعین القضات همدانی: جوانمردا! این شعرها را چون آینه دان. آخر ، دانی که آینه را صورتی نیست ، در خود، اما هر که نگه کند، صورت خود تواند دیدن همچنین می دان که شعر را، در خود، هیچ معنایی نیست! اما هر کسی، از او، آن تواند دیدن که نقد روزگار و کمال کار اوست و اگر گویی " شعر را معنی آن است که قائلش خواست و دیگران معنی دیگر وضع می کنند از خود " این همچنان است که کسی گوید :" صورت آینه ، صورت روی صیقلی است که اول آن صورت نموده "و این معنی را تحقیق و غموضی هست که اگر در شرح آن آویزم ، از مقصودم بازمانم.\nکشف الاسرار : پیر طریقت را پرسیدند که در آدم چه گویی؟ در دنیا تمام تر بود یا در بهشت؟ گفت: در دنیا از بهر آنکه در بهشت در تهمت خود بود و در بهشت در تهمت عشق. نگر تا ظن نبری که خواری آدم بود که او را از بهشت بیرون کردند. نبود آن که علو همت آدم بود. متقاضی عشق به در سینه ی آدم آمد که یا آدم! جمال معنی کشف کردند و تو به نعمت دار السلام بماندی. آدم جمالی دید بی نهایت که جمال هشت بهشت در جنب آن ناچیز بود. همت بزرگ وی دامن او گرفت که اگر هرگز عشق خواهی یافت بر این درگه باید باخت. فرمان آمد که یا آدم! اکنون قدم در کوی عشق نهادی از بهشت بیرون شو که این سرای راحت است و عاشقان درد را با سلامت دارالسلام چه کار؟ همواره حلق عاشقان بر دام بلا باد....\nرساله لوایح : منصور مغربی که در فقه نامی داشت و از عالم بی نشانی نشانی، گفت : "روزی به قبیله ای رسیدم از قبایل عرب. جوانی دیدم با خدی محمر و خطی معنبر. مرا دعوت کرد. چون مائده حاضر کردند، جوان سوی خیمه گاه نگاه کرد. نعره ای بزد و بیهوش شد و زبانش از گفت خاموش شد. چون به هوش باز آمد، در خروش آمد. از حال او پرسیدم. گفتند که در آن خیمه معشوق اوست. در این حال غبار دامن او که گریبان جانش گرفته است و به سوی عالم بی خودی می کشد بدید و بیهوش شد و چنین خاموش شد."\nگفت : "از کمال مرحمت، بر در خیمه ی دلربای جان افزای او گذر کردم و گفتم: به حرمت آن نظر که شما را در کار درویشان است که آن خسته ی ضرب فراق را شرب وصل چشانی و آن بیمار علت بی مرادی را مراد رسانی. از ورای حجاب جواب داد و گفت: یا سَلیم القلبِ هُو لا یَِطیقُ شُهود غبار ذیْلی فکیف یُطیقُ صُحبَتی. اویی او طاقت غباری از دامن من نمی دارد او را طاقت جمال من چون بود."\nمرزبان نامه : آزاد چهر گفت:" شنیدم که روزی خسرو به تماشای صحرا بیرون رفت. باغبانی را دید؛ مردی سالخورده اگر چه شهرستان وجودش روی به خرابی نهاده بود و آمد شدِ خبرگیران خبیر از چهار دروازه ی باز افتاده و سی و دو آسیا همه در پهلوی یکدیگر از کار فرومانده، لکن شاخ املش در خزان عمر و برگ ریزان عیش، شکوفه تازه بیرون می آورد و بر لب چشمه ی حیاتش بعد از رفتن آب، طراوت خطی سبز می دمید، در اُخریات مراتب پیری درخت انجیر می نشاند. خسرو گفت : ای پیر! جنونی که از شعبه شباب در موسم صبی خیزد در فصل مشیب آغاز نهادی. وقت آن است که بیخ علایق از منبت خبیث بر کَنی و درخت در خرم آباد بهشت نشانی. چه جای این هوای فاسد و هوس باطل است. درختی که تو امروز نشانی، میوه آن کجا توانی خورد؟ پیر گفت: دیگران نشاندند و ما خوردیم. ما بنشانیم دیگران خورند."\nتذکره الاولیاء ( عطار نیشابوری)\nتذکره الاولیاء جنانکه از نام آن بر می آید تذکره 72 تن از عارفان و صوفیانی است که در زمان حیات عطار یا پیش از او می زیسته اند. عطار ضمن بیان کلیاتی در باب زندگی افراد، از کرامات آنها می گوید و برجسته ترین اتفاقات زندگی آنها را در قالب حکایت هایی کوتاه روایت می کند. در این صفحه، بخش کوتاهی از این کتاب که در واقع یادنامه حسین بن منصور حلاج است تقدیم می گردد.. حلاج از معروفترین عرفای قرن چهارم هجری قمری است که به دلیل شطحیاتی که بر زبان می راند مورد کینه متشرعین ظاهر قرار گرفته و به فرمان خلیفه بغداد به دار آویخته شد. در ادبیات عرفانی از حلاج به عنوان قتیل الله فی سبیل الله یاد شده و در دقایق زندگی او برای بیان اندیشه های عرفانی مورد استفاده قرار می گیرد. از این عارف شهید علاوه بر سخنان عارفانه، دیوان شعری نیز در دست است..\nآن قتیل الله ، فی سبیل الله ، آن شیر بیشه تحقیق ، آن شجاع صفدر صدیق ، آن غرقه دریای مواج، حسین بن منصور حلاج (رحمه الله علیه) کار او کاری عجیب بود و واقعات غرایب که خاص او را یود، که هم در غایت سوز و اشتیاق بود و هم در شدت لهب فراق، مست و بی قرار و شوریده روزگار بود. او را حلاج از آن گفتند که یک بار به انباری پنبه برگذشت. اشارتی کرد، در حال دانه از پنبه بیرون آمد و خلق متحیر شدند.\nنقل است که روزی شبلی را گفت: �یا بابکر! دست بر نه که ما قصد کاری عظیم کردیم و سرگشته کاری شده ایم؛ چنان کاری که خود را کشتن در پیش داریم."\nنقل است که در زندان سیصد کس بودند، چون شب درآمد گفت: ای زندانیان شما را خلاص دهم! گفتند چرا خود را نمی دهی؟! گفت: ما در بند خداوندیم و پاس سلامت می داریم. اگر خواهیم به یک اشارت همه بندها بگشاییم. پس به انگشت اشارت کرد، همه بندها از هم فرو ریخت. این خبر به خلیفه رسید؛ گفت: فتنه خواهد ساخت، او را بکشید. چون خلق در کار او متحیر شدند، منکر بی قیاس و مقر بی شمار پدید آمدند و کارهای عجایب از او بدیدند. زبان دراز کردند و سخن او به خلیفه رسانیدند و جمله بر قتل او اتفاق کردند از آنکه می گفت: �انا الحق�. گفتند: �بگو: هو الحق.� گفت : �بلی همه اوست. شما می گویید که گم شده است؛ بلی که حسین گم شده است. بحر محیط گم نشود و کم نگردد.�\nنقل است که درویشی در آن میان از او پرسید که �عشق چیست؟� گفت: �امروز بینی و فردا و پس فردا.� آن روز بکشتندش و دیگر روز بسوختند و سیوم روزش به باد بردادند � یعنی عشق این است.\nپس در راه که می رفت می خرامید، دست اندازان و عیاروار می رفت با سیزده بندگران. گفتند �این خرامیدن از چیست؟� گفت: �زیرا که به نحرگاه می روم� و نعره می زد. چون به زیر طاقش بردند پای بر نردبان نهاد. گفتند: �حال چیست؟� گفت: �معراج مردان سر دار است.� پس بر دار شد. جماعت مریدان گفتند: �چه گویی در ما که مریدیم و آنها که منکران اند و تو را سنگ خواهند زد؟� گفت: �ایشان را دو ثواب است و شما را یکی. از آنکه شما را به من حسن الظنی بیش نیست و ایشان از قوت توحید به صلابت شریعت می جنبند، و توحید در شرع، اصل بود و حسن ظن، فرع.�\nپس دستش جدا کردند. خنده ای بزد. گفتند: �خنده چیست؟� گفت: �دست از آدمی بسته جدا کردن آسان است. مرد آن است که دست صفات - که کلاه همت از تارک عرش در می کشد- قطع کند�. پس پاهایش ببریدند. تبسمی کرد و گفت: �بدین پای، سفر خاکی می کردم. قدمی دیگر دارم که هم اکنون سفر هر دو عالم کند؛ اگر توانید آن قدم ببرید.� پس دو دست بریده ی خون آلود، بر روی در مالید و ساعد را خون آلود کرد. گفتند : �چرا کردی؟� گفت �خون از من بسیار رفت، دانم که رویم زرد شده باشد؛ شما پندارید که زردی من از ترس است، خون در روی مالیدم تا در چشم شما سرخ روی باشم که گلگونه مردان خون ایشان است.� گفتند : � اگر روی را به خون سرخ کردی، ساعد را باری چرا آلودی؟ �گفت: �وضو سازم.� گفتند �چه وضو؟� گفت: � درعشق دو رکعت است که وضوی آن درست نیاید الا به خون.� پس چشم هایش برکندند. قیامتی از خلق برخاست و بعضی می گریستند و بعضی سنگ می انداختند. پس خواستند تا زبانش ببرند گفت: �چندانی صبر کنید که سخنی بگویم.� روی به آسمان کرد و گفت : �الهی! بر این رنج که از بهر تو می دارند محرومشان مگردان و از این دولتشان بی نصیب مکن�...\nقابوس نامه یکی از مشهورترین متون فارسی قرن پنجم هجری است که امیر عنصرالمعالی کیکاووس بن قابوس بن وشمگیر از امرای آل زیار آن را به نام فرزندش گیلان شاه نوشته است این کتاب یکی از روان ترین متون فارسی است که حاوی نکته های اخلاقی و اجتماعی و حکایات شنیدنی است تاریخ آغاز تألیف کتاب را 475 هجری نوشته اند. قابوسنامه از کتب نثر ساده قرن پنجم هجری است که سادگی نثر آن هم موجبش روانی جمله بندی فارسی آن و کمی لغات عربی آنست و به سبب سادگی بیان به قول مرحوم بهار، تصرف و دخالت کاتبان در آن فراوان بوده است. و در این کتاب شمار لغات عربی آن در حدود 15 درصد است و در نظر اجمالی، کمتر از این مقدار به نظر می رسد چون لغات عربی قابوسنامه از ساده ترین و مستعمل ترین لغات عربی در فارسی مانند: عقل، فضل، عز، صحبت، صواب، غرض، صلاح و مانند آن ست و از لغات مغلق و پیچیده و طولانی عربی اجتناب ورزیده است.\nحکمت: و سقراط گوید: هیچ گنجی بهتر از هنر نیست و هیچ دشمن بتر از خوی بد نیست و هیچ عزی بزرگوارتر از دانش نیست، و هیچ پیرایه، بهتر از شرم نیست. پس آموختن را وقتی پیدا مکن (1) چه درهر وقت و در هر حال که باشی، چنان باش که یک ساعت از تو در نگذرد تا دانشی نیاموزی و اگر در آن وقت، دانایی حاضر نباشد از نادانی بیاموز که دانش از نادان نیز آموخت. از آنکه هر هنگام که به چشم دل در نادان نگری و بصارت(2) عقل بر وی گماری آنچه تو را از وی ناپسند آید دانی که نباید کرد چنانکه اسکندر گفت:\nو چون مرد عاقل بیند که وی فزونی نهادند بر همسران وی به فضلی و هنری، جهد کند تا فاضلتر و بهره مندتر شود و هر آنگاه که مردم چنین کند بس دیر برنیابد تا بزرگوارتر هر کسی شود. و دانش جستن، برتری جستن باشد بر همسران و مانند خویش و دست باز داشتن از فضل و هنر، نشان خرسندی بود بر فرومایگان و آموختن هنر و تن را مالیده داشتن از کاهلی سخت سودمندست که گفته اند:\nهمچنانکه شرمگینی نتیجه ایمان است، بی نوایی نتیجه شرمگینی است. جای شرم و جای بی شرمی بباید دانست(3) و آنچه به صواب نزدیک تر است همی باید کرد که گفته اند مقدمه نیکی شرم است و مقدمه بدی بی شرمی است. اما نادان را مردم مدان و دانای بی هنر را دانا مشمر و پرهیزگار بی دانش را زاهد مدان. و با مردم نادان صحبت(4) مکن خاصه با نادانی که پندارد داناست و بر جهل خرسند مشو و صحبت جز با مردم نیکنام مکن که از صحبت نیکان مردم نیکنام شود چنانکه روغن کنجید از آمیزش با گل و بنفشه که به گل و بنفشه اش باز می خوانند از اثر صحبت ایشان. و کردار نیک را ناسپاس مباش و فراموش مکن و نیازمند خود را به سر باز مزن که وی را رنج نیازمندی بس است خوشخویی و مردمی پیشه کن و ز خوی های ناستوده دور باش و بی سپاس و زبان کار مباش که ثمره زیان کاری رنج مندی بود و ثمره رنج نیازمندی بود و ثمره نیازمندی فرومایگی و جهد کن تا ستوده خلقان باشی و نگر تا ستوده جاهلان نباشی که ستوده عام، نکوهیده خاص بود چنانکه در حکایتی شنودم.\nحکایت: گویند روزی "فلاطُن" نشسته بود از جمله خاص آن شهر، مردی به سلام او اندر آمد و بنشست و از هر نوع سخنی همی گفت در میانه سخن گفت: ای حکیم امروز فلان مرد را دیدم که سخن تو می گفت و تو را دعا و ثنا همی گفت و می گفت افلاطن بزرگوار مردی است که هرگز کس چنو نبوده است و نباشد. خواستم که شکر او را به تو رسانم افلاطون چون این سخن بشنید، سر فرو برد و بگریست و سخت دل تنگ شد. این مرد گفت: ای حکیم، از من چه رنج آمد تو را که چنین تنگ دل گشتی؟ افلاطون گفت: از تو مرا رنجی نرسید ولکن مرا مصیبتی ازین بتر چه بُود که جاهلی مرا بستاید و کار من او را پسندیده آید؟ ندانم که کدام کار جاهلانه کردم که به طبع او نزدیک بود که او را آن خوش آمد و مرا بدان بستود؟ تا توبه کنم از آن کار و این غم مرا آن است که مگر من هنوز جاهلم، که ستوده جاهلان، جاهلان باشند. و هم درین معنی حکایت دیگر یاد آمد.\nحکایت چنین شنیدم که محمدبن زکریا رازی رحمة الله می آمد با قومی از شاگردان خویش، دیوانه ای پیش ایشان اوفتاد، در هیچ کس ننگریست مگر در محمدبن زکریا و نیک درو نگاه کرد و در روی او بخندید. محمدبن زکریا باز خانه آمد و مطبوخ افتیمون(5) بفرمود پختن و بخورد. شاگردان گفتند که: چرا مطبوخ خوردی؟ گفت: از بهر آن خنده دیوانه که تا وی از جمله سودای، جزوی با من ندید، با من نخندید، چه گفته اند: "کل طایر بطیر مع شکله"(6)\nدیگر، تندی و تیزی عادت مکن و زحلم خالی مباش ولکن یکباره چنان مباش نرم که از خوشی و نرمی بخوردندت و نیز چنان درشت مباش که هرگز به دست نسپاوندت(7). و با همه گروه موافق باش که به موافقت از دوست و دشمن مراد حاصل توان کرد. و هیچ کس را بدی میاموز که بد آموختن دوم بدی کردن است. و اگر چه بی گناه، کسی تو را بیازارد تو جهد کن تا تو او را نیازاری که خانه کم آزاری در کوی مردمی است. واصل مردمی گفته اند که کم آزاری است. پس اگر مردمی کم آزار باش.\nدیگر: کردار با مردمان نیکو دار از آنچه مردم باید که در آینه نگرد اگر دیدارش(8) خوب بود باید کردارش چو دیدارش بود که از نیکوی زشتی نزیبد. نشاید که از گندم جو روید و از جو گندم. و اندرین معنی مرا دو بیت است:\nما را صــنم همـی بدی پیش آری از ما تو چـرا امیـــد نیکــی داری\nرو جـانا رو همــی غــلط پنداری گندم نتوان درود چوت جو کاری\nپس اگر در آینه نگرد، روی خویش زشت بیند هم باید که نیکی کند که اگر زشتی کند بر زشتی فزوده باشد و بس ناخوش و زشت بود دو زشتی به یکجا. و از یاران مشفق و آزموده نصیحت پذیرنده باش و با ناصحان خویش هر وقت به خلوت باش، ازیرا که فایده تو ازیشان به وقت خلوت باشد. و چنین سخن ها که من یاد کردم بخوانی و بدانی و بر فضل خویش چیره گردی، آنگاه به فضل و هنر خویش غره مباش. و مپندار که تو همه چیز بدانستی، خویشتن را از جمله نادانان شمر که دانا آنگه باشی که بر دانش خویش واقف گردی.\nمعنی و مفهوم کلمات مشکل متن:\nمعنای جمله: برای آموختن، وقتی معین مساز (همه وقتها وقت آموختن و یادگیری است.)\nمنظور نویسنده در اینجا به اصطلاح امروز "خجالتی نبودن" است. چون افراد خجول، گاهی از دریافت حق خود باز می مانند.\nمطبوخ افتیمون: جوشانده افتیمون، گیاهی از تیره پیچکیان که داروی حنونش می دانسته اند (معین)\n"کل طایر یطیر مع شکله": هر پرنده ای با پرنده همسانش پرواز می کند. کبوتر با کبوتر باز با باز کند همجنس با همجنس پرواز\nپساویدن: لمس کردن.\nکلیله و دمنه در واقع داستانی است از زبان حیوانات که اصل آن هندی است. برزویه طبیب در این مجموعه ارزشمند را از زبان سانسکریت به زبان پهلوی ترجمه کرد. عبدالله بن مقفع این از روی متن پهلوی اثر آن را به زبان عربی برگرداند و سر انجام نصرالله منشی آن را به زبان شیوای فارسی ترجمه کرد. ترجمه این اثر در سال ...اتفاق افتاد.\nنخجیر کبک و زاغ: زاغ گفت کبک نخجیری (1) با من همسایگی داشت و در میان به حکم مجاورت (2) قواعد مصادقت مؤکد گشته بود. (3) در این میان او را رغبتی افتاد و دراز کشید. (4) گمان بردم که هلاک شد. و پس از مدت دراز، خرگوشی بیامد و در مسکن او قرار گرفت و من در آن مخاصمتی نپیوستم. (5) یک چندی بگذشت، کبک نخجیر باز رسید. چون خرگوشی را در خانه ی خود دید، رنجور شد و گفت: "جای بپرداز که از آن من است".(6) خرگوش جواب داد که "من صاحب قبضم؛(7) اگر حقی داری ثابت کن." گفت: "جای از آن من است و حجت ها دارم" گفت: "لابد حکمی (8) عدل باید که سخن هر دو جانب بشنود و بر مقتضای انصاف، کار دعوی به آخر رساند." کبک نخجیر گفت که: "در این نزدیکی، بر لب آب گربه ای متعبد (9) روزه دارد و شب نماز کند؛ هرگز خونی نریزد و ایذای (10) یوانی جایز نشمرد؛ و افطار او بر آب و گیاه، مقصور می باشد؛(11) قاضی از او عادل تر نخواهیم یافت؛ نزدیک او رویم تا کار ما فصل کند." هر دو بدان راضی گشتند و من برای نظاره بر اثر (12)ایشان رفتم. تا گربه ی روزه دار را ببینم و انصاف او در این حکم مشاهده کنم .\nچندان که صایم الدهر (13) چشم بر ایشان افکند، بر دو پای راست بایستاد و روی به محراب آورد، خرگوش نیک از آن شگفت نمودو و توقف کردند تا از نماز فارغ شد. تحیت (14) به تواضع بگفتند و در خواستند که میان ایشان حکم باشد و خصومت خانه بر قضیت معدلیت به پایان رساند (15) فرمود که: "صورت حال بازگویید." چون بشنود، گفت: "پیری در من اثر کرده است و حواس خلل پذیرفته و گردش چرخ و حوادث دهر را این پیشه است، جوان را پیر می گرداند و پیر را ناچیز می کند، نزدیک تر آیید و سخن بلندتر گویید." پیش تر رفتند و ذکر دعوی تازه گردانیدند. (16) گفت:"واقف شدم و پیش از آن که روی به حکم آرم شما را نصیحتی خواهم کرد، اگر به گوش دل شنوید، ثمرات آن در این دنیا نصیب شما گردد و اگر بر وجه دیگر حمل افتد، من باری به نزدیک دیانت و مروت خویش معذور باشم. صواب آن است که هر دو تن حق طلبید که صاحب حق را مظفر باید شمرد، اگر چه حکم به خلاف هوای او نفاذ یابد. (17) و طالب باطل را مخذول (18) پنداشت، اگر چه حکم بر وفق مراد او رود. و عاقل باید که همت بر طلب خیر باقی مقصور دارد و عمر و جاه گیتی را به محل ابر تابستان و نزهت (19) گلستان بی ثبات و دوام شمرد.\nو خاص و عام و دور و نزدیک عالمیان را چون نفس خود، عزیز شناسد و هر چه در باب خویش نپسندد، در حق دیگران نپسندد. از این نمط (20) دمدمه و افسون(21) بر ایشان می دمید تا با او الف گرفتند (22) و امن و فارغ بی تحرز(23) و تصون (24) پیشتر رفتند به یک حمله هر دو را بگرفت و بکشت.\nکبک نخجیر: دراج، کبک سیاه رنگ\nراه و رسم دوستی استوار شده بود\nدراز کشید: طول کشید\nخصومتی نکردم، مانع او نشدم\nمحل را خالی کن که به من تعلق دارد.\nملک در دست من است، متصرفم.\nمتعبد : بسیار عبادت کننده\nایذا: آزار و اذیت\nافطارش منحصر است به آب و گیاه\nبر اثر: به دنبال\nصایم الدهر: کسی که همیشه روزه دار است.\nتحیت: درود و سلام گفتن\nتا موضوع دعوی خانه را بر مقتضای دادگری پایان بخشد.\nادعای خود را تکرار کردند\nاگرچه حکم بر خلاف میل او اجرا شود.\nمخذول: خوار داشته شده، بدبخت،منفور\nنزهت: خرمی، سرسبزی


برگزاری هجدهمین نشست شورای بین المللی همکاری تجاری در بابلسر\nدر این رویداد مهم، بیش از 120 واحد برتر استان در 4 حوزه صنعت و معدن، کشاورزی، گردشگری و فنی مهندسی در فضایی به وسعت بالغ بر 6 هزار مترمربع آخرین تولیدات صادراتی خود را به نمایش می‌گذارند.\nکد خبر: ۷۵۱۳۶۶\nتاریخ انتشار: ۱۴ خرداد ۱۳۹۸ - ۰۷:۵۲ 04 June 2019\nبه گزارش تابناک مازندران، برای این نشست مهم، از 120 میهمان خارجی به همایش و نمایشگاه بین المللی فرصت های تجاری مازندران دعوت به عمل آمده است .\nبراساس این گزارش، مهدی گلچوب، مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران با اشاره به برگزاری قریب الوقوع نمایشگاه توانمندی های صادراتی مازندران در ساری، اظهار کرد: در این رویداد مهم، بیش از 120 واحد برتر استان در 4 حوزه صنعت و معدن، کشاورزی، گردشگری و فنی مهندسی در فضایی به وسعت بالغ بر 6 هزار مترمربع آخرین تولیدات صادراتی خود را به نمایش می‌گذارند.\nبرچسب ها: نشست شورای بین المللی همکاری تجاری در بابلسر


دهکده الکترونیکی وادقان | بازسازی قبور مطهر شهدای وادقان روستای وادقان شهیدان وادقان وادقان کاشان\nدهکده الکترونیکی وادقان » خبرها » اخبار داخلی » زمستان » بازسازی قبور مطهر شهدای وادقان\nساماندهی و بازسازی قبور مطهر شهدای وادقان\nبه اطلاع عموم هموطنان عزیز وادقانی مخصوصا خانواده های معظم و معزز شهدا می رساند\nطی نشستی که امروز صبح با حضور بخشدار محترم نیاسر،\nمعاون محترم بنیاد شهید و ایثارگران،\nشهردار محترم نیاسر و دهیار محترم و رییس محترم شورای اسلامی وادقان در محل بخشداری نیاسر برگزار گردید\nبرنامه ی جامع بهسازی و ساماندهی قبور مطهر ۷ شهید والامقام وادقان با تخصیص اعتباری ۲۰۶ میلیون ریالی در دستور کاربنیاد محترم شهید قرار گرفت.\nجلسه هم اندیشی و توجیهی با خانواده های محترم شهدا در ایام نوروز\nبا حضور مسئولین محلی و نماینده محترم بنیاد شهید انجام خواهد شد.\nعملیات اجرایی این امر مقدس در ابتدای سال آینده کلید خواهد خورد.\nاز دیگر برنامه های پیشنهادی و جنبی این جلسه ،\nساخت جایگاه ورودی گلزار شهدا در ضلع جنوب غربی مصلای امام خمینی(ره) با تعبیه تصاویر و تماثیل مبارک ۳۶ شهید والامقام روستا بود که در صورت تامین اعتبار و حسن مشارکت های سازنده ی مردمی تحقق خواهد یافت.\nروابط عمومی دهیاری و شورای اسلامی وادقان بازسازی قبور مطهر شهدای وادقان\nجلسه هم اندیشی بهداشت و درمان وادقان\nبه اطلاع عموم اهالی محترم وادقان می رساند\nطی نشستی صمیمانه در مورخه ی چهارشنبه ۹/۱۲/۹۶ با حضور دهیارمحترم\nرییس محترم شورای اسلامی وادقان\nو بخشدار محترم نیاسر در محل دفتر دکتر مروجی معاون محترم بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کاشان،\nدر خصوص مسایل بهداشتی و درمانی روستا بحث و تبادل نظر صورت گرفت.\nدر این نشست یک ساعته\nمسئولین محترم محلی به نمایندگی از اهالی فهیم و قدرشناس روستا\nاز تلاش ها و زحمات دکتر مروجی و مجموعه پرسنل محترم معاونت بهداشت شهرستان بابت تخصیص اعتبار ویژه و ساخت درمانگاه جدید در وادقان تشکر و قدردانی نمودند.\nدر این نشست صمیمانه ،در خصوص تاریخ افتتاح بهداری جدید و تعیین تکلیف بهداری قدیم رایزنی و مقرر گردید\nان شااله ساختمان بهداری جدید در ابتدای اردیبهشت سال آینده و در ایام هفته ی سلامت افتتاح و آماده ی خدمات رسانی به اهالی محترم وادقان و روستاهای همجحوار باشد.\nهمچنین تصمیم بر آن شد تا در راستای صیانت از اماکن عمومی و بیت المال مسلمین\nو در جهت جلب رضایتمندی عمومی، مجموعه ی ساختمان بهداری قدیم، با تصویب هیات امنای محترم دانشگاه علوم پزشکی و طی عقد یک تفاهمنامه ی استیجاری فی مابین\nجهت انجام امورمقتضی مانند مباحث آموزشی، علمی، فرهنگی ، هنری و توریسم و … در اختیار دهیاری و شورای اسلامی قرار گیرد.\nدهکده الکترونیک روستای وادقان\nبرچسب ها: بازسازی قبور مطهر شهدای وادقان , روستای وادقان , شهید , شهید وادقان , وادقان\nچهارشنبه - 16 اسفند 1396


» آیا اسم آلبوم جدید چاووشی با نام “چنگیز” تغییر کرده؟\nاین مطالب را دست ندهیدپوکمون گو24288حسنا میرهادی، دختری که با کفش پاشنه بلند روپایی میزند13264نتیجه کنکور سراسری سال ۹۵ کی اعلام میشود؟979درگیری و گاز اشک آور در برنامه خندوانه29327راه حل های کاهش اضطراب14121پیام تبریک هنرمندان به عوامل فیلم اصغر فرهادی1342نخل طلای کن برای شهاب حسینی و اصغر فرهادی2155دختری پرسپولیسی که موفق شد به ورزشگاه آزادی برود!+ عکس و فیلم30393 سرخط اخبارانتخاب سردبیرکیمیای تاریخیسرگرمیریزه کاری های بازی پوکمون گوانتخاب سردبیرما اَبَر انسانیمسرگرمیپوکمون گوانتخاب سردبیرفرانسه، وضعیت قرمزنمایهحسنا میرهادی، دختری که با کفش پاشنه بلند روپایی میزنداخبار دانشگاه هانتیجه کنکور سراسری سال ۹۵ کی اعلام میشود؟انتخاب سردبیرلادن طباطبایی برای همیشه به آمریکا مهاجرت کردانتخاب سردبیرسفر به خانه دوست / عباس کیارستمی در گذشتانتخاب سردبیرسعید مرتضوی از تامین اجتماعی چقدر حقوق میگرفت؟ آیا اسم آلبوم جدید چاووشی با نام “چنگیز” تغییر کرده؟\n0620 محسن چاووشی خواننده پرطرفدار و محبوب در اوایل امسال خبر از انتشار آلبومی جدید را داده است این آلبوم هنوز به بازار نیامده جنجال به پا کرده با کافه لینک در ادامه مطلب همراه باشید.\nبرچسب ها آلبوم جدید چاووشی بهروز صفاریان چاووشی چنگیز چنگیز محسن چاووشی زمان عرضه چنگیز محسن محسن چاووشی\nRelated Articlesچهارمین ترانه محسن چاوشی برای سریال شهرزادداب اسمش ترانه علیدوستی … ! + فیلمدانلود آهنگ کجایی محسن چاوشی و سینا سرلک + متن ترانه


بیماری ویلسون | باشگاه سلامتی امید\nمکان شما: خانه / بیماری ویلسون\nعلت این بیماری چیست\nآیا بیماری ویلسون همان سیروز کبدی است؟\nخیر. در صورت تشخیص به موقع و درمان صحیح بیماری ویلسون از بروز بیماری سیروز جلوگیری می شود. در برخی موارد با انجام اقدامات درمانی مناسب می توان بیماری سیروز ایجاد شده را نیز بهبود بخشید.\nآیا برای تشخیص قطعی بیماری ویلسون نیازی به نمونه برداری از کبد وجود دارد؟\nخیر. با استفاده از آزمایش های خونی می توان بیماری را تشخیص داد. ولی در برخی شرایط، انجام بیوپسی کبد و اندازه گیری مس موجود در بافت کبد برای تشخیص بهتر ضروری است. با انجام بیوپسی کبد و بررسی ضایعات کبدی می توان شدت بیماری را تعیین کرد.\nبرای اطلاعات بیشتر می توانید به کتاب راهنمای جامع بیماری های کبد و هپاتیت ایران تالیف دکتر سید موید علویان مراجعه نمایید


در ۴۵۱ میلادی آییتیوس فرمانده رومی، با سپاه بزرگی از نیروهای اروپایی در دشت کاتالونی در شمال فرانسه در انتظار آتیلا ماند. آتیلا که از تصرف اورلئان ناامید نشده بود به مصاف با این نیروی بسیار عظیم رفت. «رم ضعیف‌شده» می‌دانست قادر به جلوگیری از سقوط گل به تنهایی نیست بنابراین از اقوام شمالی اروپا نظیر فرانک‌ها، ویزیگوت‌ها و بورگوندی‌ها و قوم ایرانی‌تبار الانان کمک خواست. این اقوام نیز اگر چه تا آن زمان دشمن روم بودند اما اکنون به خوبی می‌دانستند که سرنوشت غرب اروپا به این نبرد بستگی دارد.\nبرگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=نبرد_شالون&oldid=34122619»\nامپراتوری روم در دهه ۴۵۰ (میلادی)\nفرانسه در ۴۵۱ (میلادی)\nاین صفحه آخرین‌بار در ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۲ ساعت ۲۳:۳۲ ویرایش شده‌است.