آسیب‌های روش‌شناختی در.../\nبخشی از آسیب‌های علوم انسانی ناظر به روش تحقیق در این علوم است. این نوشتار در پی آن است که برخی از آسیب‌های روش‌شناختی علوم انسانی را آشکار سازد و آثار آن را در نگرش منفی روان‌شناسان و جامعه‌شناسان به دین نشان دهد. پرورش علوم انسانی در دامن ماده‌گرایی آثار خاصی در روش پژوهش در این علوم و نوع موضع گیری‌های جمعی از اندیشمندان آن در قبال دین برجای نهاده است. تکیه انحصاری بر روش تجربی، متأثر از تفکرات پوزیتیویستی به علوم است که به نوعی به حاکمیت انسان‌شناسی تجربی در علوم انسانی منجر شده است. نگاه عینی به نتایج تجربی علوم انسانی، غفلت از صدق‌گرایی و استدلال‌گرایی از دیگر آسیب‌های روش‌شناختی این علوم تلقی می‌شود. این گونه روش‌شناسی سبب رویکرد منفیِ جمع کثیری از روان‌شناسان و جامعه‌شناسان به دین شده است. مقاله پیش روی از جهت جمع آوری اطلاعات، کتابخانه‌ای و از جهت کسب و تبیین یافته‌ها، توصیفی و تحلیلی است.\nعلوم انسانی، علومی هستند که انسان و ابعاد وجودی (بینش، گرایش و کنش فردی و اجتماعی) او را از آن جهت که انسانی‌اند، مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل قرار می‌دهند. بدین ترتیب، موضوع علوم انسانی، برخلاف علوم طبیعی، هست‌هایی (کنش‌های انسانی) است که پیوند وثیقی با اراده و آگاهی انسانی دارند. یکی از گام‌های ضروری در حوزه علوم انسانی، تبیین روش‌شناسی این علوم و پیامدهای آن است. بدین منظور به چهار آسیب روش‌شناختی در علوم انسانی و نتایج آن می‌پردازیم. آسیب‌های مذکور عبارتند از: محدودسازی تحقیق به روش تجربی، عینی نگری و قطعیت بخشی به نتایج علوم، کارکردگرایی به جای صدق گرایی، تبیین‌گرایی به جای استدلال گرایی.\nمحدودسازی تحقیق به روش تجربی\nرشد فیزیک کلاسیک در قرن 19 سبب اتکای بیش از حد گروهی از دانشمندان به توانایی علوم تجربی شد و به دنبال آن جهان غرب شاهد ظهور و گسترش تفکرات حس گرایانه و سلطه آن بر محیط‌های علمی غرب اعم از علوم طبیعی و انسانی شد. جمع کثیری از دانشمندان در قرن نوزدهم و نیمه اول قرن بیستم با تکیه بر اصالت تجربه، به نفیِ اعتبار هرگونه معرفت فلسفی و دینی حکم کردند. این فضای فکری و علمی به انکار باورهای دینی دامن زد و به علوم انسانی، جهت ضد دینی داد و عرصه را بر دین باوران و دانشمندان متدین مغرب زمین به شدت تنگ کرد. از آنجا که آغاز علوم انسانی و مهم‌ترین گام‌های بنیادین آن در قرن 19 تا اواسط قرن بیستم یعنی در این فضای فکری صورت گرفته، نگاه‌های مادی بر آن چیره شده است.\nاوج این تفکر در پوزیتیویسم منطقی (1) به ظهور رسید (2). این جریان فلسفی، بین سال‌های 1922 و 1936 از نشست ریاضیدانان و متفکران منطق نشئت گرفت. (نانسی مورفی (3) 1996: 39) جمعی از فلاسفه، فیزیکدانان، ریاضیدانان و متفکران منطق در سال 1922 از موریتس شلیک (4) (فیلسوف پوزیتیویست آلمانی، 1936-1880)، دعوت کردند که به مثابه استاد فلسفه علوم استقرائی در دانشگاه وین مشغول به تدریس شود. این جمع بعدها به نام «حلقه وین» (5) معروف شدند (وین پایتخت اتریش است) (خرمشاهی، 1383: 5-3). آلفرد جولیوس آیر (1989-1910) یکی از بهترین سخنگویان این جریان فکری در انگلستان بوده است. (براون (6) و دیگران، 1996: 884) او بیش از دیگر اعضای این حلقه در طرح و گسترش مطالب حلقه وین در جهان انگلیسی زبان کوشید. اثر خاص او در مورد پوزیتیویسم منطقی (زبان، حقیقت و منطق) یکی از پرنفوذترین کتب سده بیستم تلقی شده است (7) حامیان این نگرش تمام گزاره‌های اخلاقی و دینی را تهی و بی معنا می‌دانستند و هرگونه اعتباری را از باورهای دینی سلب می‌کردند.\nگرچه این دوران تاریک نیز جمعی از عالمان معتقد را در خود جای داده بود، اما ظهور و گسترش ساینتیسم (علم گرایی)، امپریسم (حس گرایی) و پوزیتیویسم به مسمومیت فضا دامن زد و تأثیرات مخربی بر جریان علمی و عالمان قرن 19 و نیمه اول قرن 20 بر جای نهاد؛ تا آنجا که «در اوایل قرن بیستم و طی یک نظرخواهی از هزار نفر از دانشمندان علوم مختلف که هفتصد نفر به آن پاسخ دادند، معلوم گردید تنها 40% آن‌ها معتقد به خداوند هستند و با این نتیجه پیش بینی شد در آخر قرن بیستم درصد معتقدان به خدا کم‌تر شود». (مهدی گلشنی، 1378/4/22) آن پرد، استاد برجسته دانشگاه در آمریکا، در سال 1950 می‌گوید: «من پنجاه کتاب روان‌شناسی درسی را در آمریکا بررسی کردم، حتی یک بحث کوچک درباره مذهب به عنوان یک بحث انسانی و عاطفی مطرح نشده بود». (محمود گلزاری، 1380)\nاگر روش تحقیق در علوم انسانی را به روش تجربی محدود سازیم و به عبارت دیگر، نوعی انسان‌شناسی تجربی بر علوم انسانی حاکم شود، با مشکلات جدی در ارزیابی نتایج این علوم مواجه می‌شویم. حاکمیت این رویکرد در سده‌های اخیر، سبب شده است که تنها روش معتبر در این عرصه، روش تجربی تلقی شود؛ در حالی که علوم انسانی به دلیل پیوند ویژه با انسان باید از سایر روش‌های معتبر معرفتی نیز بهره گیرد، در غیر این صورت نگاه به انسان مورد تحقیق در علوم انسانی، نگاهی یک سویه و غیر جامع خواهد بود. نگاه جامع به منابع معرفتی اقتضا می‌کند در کنار روش تجربی، روش عقلی، نقلی و شهودی نیز مورد توجه قرار گیرد. نگاه روش شناختی واحد و تجربی به همه رشته‌ها و مسائل علوم انسانی آسیبی است که نتایج این علوم را با چالش مواجه می‌سازد. اگر عامل پیدایش حق، یکی از وجوه مشترک زن و مرد باشد، حق آن‌ها نیز مساوی خواهد بود و اگر جهت اختلاف، موجبِ حقی شود، حق آن‌ها نیز متفاوت خواهد بود، اما عقل به تنهایی نمی‌تواند به موجبات پیدایش حق و موارد اشتراک و افتراق زن و مرد پی ببرد. عدم تفکیک روشی میان مسائل هر رشته، عدم تبیین حد و مرز روش‌های تجربی، عقلی، نقلی، شهودی و وحیانی در علوم انسانی و همچنین عدم تبیین صحیح مرز میان علوم طبیعی و انسانی آسیب فراروی این علوم است. روش تجربی، روش جاری در علوم طبیعی است، اما در علوم انسانی هرمنوتیک نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. عدم توجه به میزان متفاوت نقش هرمنوتیک که فهمِ فهم یا روش فهم است، آسیب دیگری در علوم طبیعی و انسانی است که نتایج این علوم را مورد تردید قرار می‌دهد. لازم است در مسیر اصلاح روش‌شناسی این علوم روشن شود که چگونه می‌توان علوم انسانی را از تنگ نظری‌های بینش پوزیتیویستی رها ساخت و بنیان‌های معرفتی، فلسفی و فرهنگی آن را کشف کرد. (8).\nعینی نگری و قطعیت بخشی به نتایج علوم\nیکی از آسیب‌های علوم انسانی که ناشی از تکیه به اصالت ماده است، از یک سو، قطعی تلقی کردن نتایج تجربی این علوم و کلی نگری در آن و از سوی دیگر، ظنی تلقی کردن نتایج غیرتجربی است. کم نیستند متفکران علوم انسانی در غرب که بسیار خوشبینانه به نتایج روش تجربی خود می‌نگرند. چنین نگاهی با روش صحیح تحقیق ناسازگار است. علوم انسانی با علوم صرفاً تجربی مانند فیزیک، شیمی، مکانیک و زیست‌شناسی متفاوت است و لازم است هنگام داوری درباره نتایج علوم انسانی به این تفاوت‌ها توجه شود. مهم‌ترین این تفاوت‌ها به این قرارند:\nالف. نتایج تحقیقات در علوم انسانی کمتر مورد اطمینان است و ضریب خطاپذیری نتایج آن بالاتر از ضریب خطاپذیری علوم طبیعی است. پژوهش، بررسی و آزمایش بر یک موجود نیاز به ایجاد شرایط ویژه آزمایشگاهی دارد که امکان تمرکز بر عامل مورد نظر و مهار سایر عوامل را فراهم سازد. ایجاد چنین شرایطی برای تحقیق روی یک عنصر مادی طبیعی بسیار آسان‌تر از فراهم کردن این شرایط در پژوهش‌های علوم انسانی و کنترل عوامل مؤثر در رفتار فرد و جامعه است.\nب. علوم انسانی بر مبنای نظری فلسفی استوار است که هر یک متعلق به مکتب خاص فکری است. داوری نهایی در این موارد نیازمند دقت نظر در بنیان فلسفی نظریات علوم انسانی است. بنابراین، در داوری نوع تعامل میان اسلام و علوم انسانی باید ابعاد متعددی مورد توجه قرار گیرد و بسان نتایج علوم صرفاً تجربی به آن‌ها نگریسته نشود. برای مثال، اگر روان‌شناسان رشد کودک، سنین خاصی را برای مراحل رشد حسی حرکتی کودک از طریق مشاهده و آزمایش به دست آورده‌اند، اسلام با نتایج این پژوهش‌ها مخالفتی ندارد. اگر تعارضی وجود دارد، در مورد نظریاتی است که از تجربه فراتر می‌روند، به تعمیم نابجا و مبتنی بر بنیادهای فلسفی چالش زا مانند مادی انگاری روح و نفی هرگونه پیوند میان انسان و ماورای طبیعت می‌پردازند.\nج. اغلب داوری‌های عقلی که در علوم انسانی عرضه می‌شود، گرچه در ظاهر همگی عقلی به نظر می‌رسند، یک سره عقلانی نیستند؛ بلکه مبتنی بر مقدمات تجربی دیگری هستند و چون آدمی از مقدمات تجربی آن غافل است یا آگاهی قطعی از آن ندارد، به خطا می‌افتد. این داوری‌ها فقط ناشی از عقل به طور مستقل نیستند، بلکه از علوم تجربی نیز بهره می‌گیرند. به نمونه کوچکی اشاره می‌کنیم:\nگاهی انسان تصور می‌کند به حکم عقل، مرد و زن نباید در حقوق اقتصادی اختلاف داشته باشند و باید تساوی کامل برقرار باشد، چون هر دو انسان و آفریده شده از یک پدر و مادر هستند؛ در حالی که این داوری خام است. ابتدا باید منشأ حق را آشکار سازیم. جواب قطعی عقل به این سؤال این است که اگر علل پیدایشِ حقوق اقتصادی، در دو نفر مساوی باشد، حق آن‌ها نیز باید مساوی باشد؛ اما اگر آن ادله متفاوت باشند، در نتیجه معلول آن‌ها نیز مختلف خواهد بود و حق دو نفر نیز باید متفاوت شود. آیا علل پیدایش حقوق اقتصادی، در زن و مرد یکسان است؟ در اینجا عقل نمی‌تواند به تنهایی قضاوت کند. ابتدا باید علوم تجربی، موارد اختلاف یا اتفاق زن و مرد را اثبات کند و نقش آن‌ها را در جامعه، پیدایش فرزند، تشکیل خانواده، ادامه نسل انسان و مسائل اجتماعی ناشی از آن بیان کند تا عقل بتواند دریابد که زن و مرد در چه اموری مساوی هستند.\nاگر عامل پیدایش حق، یکی از وجوه مشترک زن و مرد باشد، حق آن‌ها نیز مساوی خواهد بود و اگر جهت اختلاف، موجبِ حقی شود، حق آن‌ها نیز متفاوت خواهد بود، اما عقل به تنهایی نمی‌تواند به موجبات پیدایش حق و موارد اشتراک و افتراق زن و مرد پی ببرد. از آنجا که عقل با مفاهیم کلی سر و کار دارد، نمی‌تواند در همه موارد خاص، قضاوت کند؛ مگر اینکه، مقدمات آن از علوم تجربی و حسی به دست آید (9).\nبنابراین، به رغم نتایج ارزنده‌ای که علوم انسانی نصیب آدمی کرده است، اما در استفاده از آن، توجه به نکته فوق ضروری است و یکی از ادله بالاتر بودنِ ضریب خطای علوم انسانی نسبت به علوم تجربی محض نیز، همین امر است.\nکارکردگرایی به جای صدق گرایی\nتزلزل مبانی معرفت‌شناختی در غرب و حاکمیت نسبیت‌گرایی که از مشخصات دوارن پسامدرن تلقی می‌شود و از ثمرات افراط در عقل‌گرایی و تجربه‌گرایی است سبب شده که به تدریج کارکردگرایی به جای صدق‌گرایی قرار گیرد. همین امر سبب شده است که در غرب یکی از شیوه‌های رایج برای تأیید و دفاع از یک نظریه در باب علوم انسانی، بیان کارکردهای دنیوی و آثار عملی آن در زندگی فردی و اجتماعی باشد و این شیوه، راه را بر سخن از دلائل صدق و حقانیت ببندد (10).\nاگر کارکردگرایی در طول صدق‌گرایی و متأخر از آن قرار گیرد ارزشمند است، اما اگر در عرض آن تلقی شود و جایگزین صدق‌گرایی شود، یک آسیب خواهد بود. غایت قصوای علوم انسانی موجود؛ کارکرد دنیوی است. البته اگر کارکرد را اعم از دنیوی و اخروی بگیریم مشکل حل می‌شود، اما واژه کارکردگرایی در مباحث علوم انسانی ناظر به دنیاست و تعمیم آن به آخرت، وضع اصطلاح جدید تلقی می‌شود (11). محدودسازی تحقیق به روش تجربی و نگاه کارکردگرایانه دنیوی به دین، یکی از ثمرات اصالت تجربه و نگاه صرفاً مادی به انسان در علوم انسانی است. حاکمیت کارکردگرایی در علوم انسانی، سبب فراموشی حقیقت و انحراف تدریجی از آن است. اگر علوم انسانی ما را از صدق محوری دور سازد، به تدریج نسبی‌گرایی و انارشیسم معرفتی حاکم می‌شود و بستر پلورالیزم فراهم می‌آید و این امر به تدریج پایه‌های باورهای دینی را متزلزل می‌سازد. خطر دیگر تقدم کارکردگرایی بر صدق گرایی، جایگزین یابی برای آموزه‌های دینی است. مثلاً اگر فلسفه اقامه نماز فقط نوعی تنش زدایی روانی تلقی شود، ممکن است گفته شود که در برخی شرایط نوعی ورزش (مثلاً یوگا)، تأثیر بیشتری دارد، پس باید بتوانیم نماز را با حرکات دیگری جایگزین کنیم. البته آموزه‌های اسلامی کارکردهای دنیوی عمیق و ماندگاری دارد، اما هدف اصلی از انجام آن‌ها سطحی فراتر است.\nتبیین‌گرایی به جای استدلال گرایی\nاز دیگر نتایج تزلزل مبانی معرفت‌شناختی در غرب و حاکمیت نسبیت‌گرایی در علوم انسانی این است که جایگاه استدلال منطقی به تضعیف گراییده و تبیین بر سکوی استدلال نشسته است. بسیاری از اندیشمندان غربی برای ارائه نظریات و رویکردهای جدید و نفی نظریات سابق، تبیین قابل فهم و بدون تناقض منطقی از یک موضوع را برای پذیرش آن کافی می‌دانند. منظور از تبیین در اینجا، بیان چرایی فرضیه با ارائه استدلال برای رسیدن به نتیجه قطعی در برابر گزینه‌های بدیل نیست، بلکه مراد از آن، ارائه یک وجه محتمل و قابل فهم است که می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل قبول تلقی شود. جرج لیندبک (12) پایه گذار مهم کلام پست لیبرال صریحاً در کتاب مهم و مشهورش «ماهیت آموزه» (13)، تبیین را برای پذیرش یک نظریه کافی می‌داند و نیازی به اثبات نمی‌بیند. (1984: 134) این شیوه غلط در غرب به ویژه پس از نیمه دوم قرن بیستم، به علوم انسانی سرایت کرده است. اگر در علوم انسانی، استدلال رو به تضعیف گراید، هر ادعا، فرضیه یا تفکر غلطی می‌تواند به تدریج جا باز کند و مقبول تلقی شود. معمولاً اگر مطلب جدیدی به زبان‌های مختلف تکرار شد، به تدریج حقیقت تلقی می‌شود.\nمنفی نگری اندیشمندان علوم انسانی نسبت به دین\nمحدودسازی تحقیق به روش تجربی و نگاه کارکردگرایانه دنیوی به دین، یکی از ثمرات اصالت تجربه و نگاه صرفاً مادی به انسان در علوم انسانی است. آسیب‌های روش‌شناختی فوق سبب شده است که بسیاری از عالمان علوم انسانی از شناختِ واقعی دینِ صحیح محروم بمانند و نگاهی منفی به دین داشته باشند. روان‌شناسان و جامعه‌شناسان که بخشی از تحقیقاتشان ناظر به دین است و لذا از روان‌شناسی دین یا جامعه‌شناسی دین سخن می‌گویند، غالباً تا اواسط قرن بیستم نگاهی منفی به دین داشته‌اند. در ادامه به برخی از این رویکردها اشاره می‌کنیم:\nترس از حوادث و احساس درماندگی\nزیگموند فروید (1856-1939) روان‌شناس مشهور اتریشی که پدر و بنیان گذار مکتب روان تحلیلی در روان‌شناسی تلقی می‌شود، نگاهی منفی به دین دارد. وی در یک تحلیل خود ریشه دین را جهل، فقدان رشد عقلی و در نتیجه ترس کودکانه انسان‌ها از رویدادهای طبیعی و احساس درماندگی می‌داند. به نظر وی چون انسان‌ها از طبیعت هراسناکند و زندگی اجتماعی نیز رنج‌هایی را بر آن‌ها تحمیل می‌کند، به دنبال راه چاره‌ای برای کاهش رنج‌های خویشند. بدین جهت، خدایان را ساخته‌اند تا از خشونت طبیعت به آن پناه برند؛ همان گونه که کودک هنگام خطر به پدر تکیه می‌کند تا احساس امنیت در او حاصل شود. وی از واژه «خداپنداری» استفاده می‌کند تا ساختگی و تخیلی بودن خدا و پیوند این پندار با ضعف عقلی آدمی را نشان دهد و حتی کتابی که نظریه خود را در آن بیان می‌کند، «آینده یک پندار» (14) می‌نامد. در مجموع، به نظر وی دین نوعی توهم و پنداری باطل است (15).\nامیال سرکوب شده جنسی\nفروید در تحلیل دیگری خاستگاه دین و اعتقاد به خدا را نابهنجاری‌های روانی و امیال سرکوب شده جنسی می‌داند. به نظر وی در دوران خردسالی پسران گرایش جنسی به مادر خویش و دختران گرایش جنسی به پدر خود دارند؛ به همین جهت پسران، پدر را و دختران، مادر را رقیب خود تلقی می‌کنند. دو احساس متضاد (عشق و نفرت) در پسر نسبت به پدر شکل می‌گیرد؛ از یک سو به دلیل احساس رقابت جنسی با پدر، از او متنفر است و از سوی دیگر به دلیل خدماتی که پدر به او می‌دهد و از او پشتیبانی و حمایت می‌کند، به وی عشق می‌ورزد. این دو احساس متضاد، منجر به اعتقاد به خدایی ساخته شده به وسیله انسان می‌شود که دارای صفات متضاد است؛ خدایی که از جهتی هراسناک و از جهتی دیگر مهربان و شایسته پرستش است. بدین ترتیب، انسان ناآگاهانه وضعیت درونی خود را به خدا فرافکنی (16) می‌کند و نسبت می‌دهد. امیال سرکوب شده دوران کودکی که در بخش ناخودآگاه جای گرفته، بعدها با «تصعید» یعنی تعالی بخشیدن، به صورت فعالیت‌های هنری یا اعتقادات دینی ظاهر می‌شود. وی در مجموع، گرایش به دین را ناشی از عقده اودیپی حاصل از عشق جنسی دختر به پدر و پسر به مادر می‌داند و لذا دین را بیماری روانی یا «روان رنجوری وسواس آمیز و همگانی بشریت» می‌خواند.\nکارل گوستاو یونگ (1961-1875) روان‌شناسی سوئیسی است که گرچه دیدگاه مثبتی نسبت به دین دارد و آثار مثبتی چون معنابخشی به زندگی را کارکرد دین می‌داند، اما به دلیل تأثیرپذیری از کانت، خدای واقعی را مورد تردید قرار می‌دهد. وی تابع لاادریگری کانتی است، بدین معنا که راه فهم واقعیت را مطلقاً بر خود می‌بندد. یونگ از دو نوع خدا سخن می‌گوید: خدای واقعی و خدای روان‌شناختی. به نظر وی خدای مطلق و واقعی که بتوان ورای پدیدارهای ذهنی، از آن سخن گفت، محل تردید است. یونگ می‌گوید ما اصلاً به چنین خدایی کار نداریم، لذا خدایی که می‌توان از آن سخن گفت خدای روان‌شناختی است. وی صریحاً باور به خدا به عنوان حقیقتی فوق تجربی یا برتر را منکر می‌شود. (آنتونسو مورنو، 1376: 132؛ جان مک کویری، 1375: 225-223)\nاریک فروم (1900-1980) روانکاو آلمانی، دین را سبب از خود بیگانگی می‌داند. وی درباره پرستش خدا می‌گوید: انسان «پس از اینکه هر آنچه خود داشته به خدا داده است، حالا از او می‌خواهد آنچه را که اساساً متعلق به خود او است یا قسمتی از آن را به او برگرداند». به نظر فروم انسان صفات شایسته خود را به موجود بیگانه‌ای مانند خدا نسبت می‌دهد و سپس در برابر آن موجود خود ساخته کرنش می‌کند. وی معتقد است از آن زمان که انسان‌ها به پرستش خدای خیالی روی آورده‌اند، از خود بیگانه شده‌اند؛ زیرا توانایی‌ها و خلاقیت‌های خود را به خدا منتقل می‌کنند و بعد از آنکه خود را تهی می‌بینند، خود را حقیر می‌شمارند، لذا خود را کوچک و خدا را بزرگ می‌کنند. این شیوه عمل ثمره‌ای جز از خود بیگانگی ندارد. وی از این جهت تفاوتی میان پرستش بت‌های سنگی و چوبی و خدای ماورایی ادیان الهی نمی‌بیند (17).\nدر نقد این دیدگاه‌ها، نکات ذیل را می‌توان مطرح کرد:\n1. فروید به دلیل نگاه مادی به انسان و جهان و روش‌شناسی صرفاً تجربی در شناخت جهان، وجود واقعی خدا را نفی می‌کند. چنانچه نویسنده زندگینامه‌اش بیان کرده است، وی از آغاز تا پایان عمرش ملحدی مادیگرا باقی ماند. (جان مک کویری، 1375: 218) وی با نگرش کارکردگرایانه به دین، فقط از کارکرد منفی آن سخن می‌گوید. وی از فلسفه علمی پوزیتیویسم اثر پذیرفته است و تنها روش تجربی را در تحقیق بکار گرفته است.\n2. فروید براساس رویکرد مادی خود، ارگانیسم انسان را نظام پیچیده انرژی می‌داند. انرژی نیز به نظر وی از طریق غذا بدست می‌آید و به صورت فیزیولوژیکی و روان‌شناختی ظاهر می‌شود. این سخن ناتمام است؛ زیرا براساس نظر صحیح در فلسفه اسلامی، هر چند برای تحقق پدیده‌های روانی و فکری در انسان فعل و انفعالات مادی و فیزیولوژیکی لازم است، اما این‌ها تنها علت نیستند، بلکه برای پیدایش تفکر و پدیده‌های روانی جنبه اعدادی و مقدماتی دارند. اصل فعل و انفعالات فکری و گرایشی از نفس حاصل می‌شود که موجودی غیرمادی است. (دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، 1369، ج 1: 297 و 355)\n3. گرچه ممکن است در برخی جوامع و برخی دوران‌ها، انسان‌هایی باشند که برای غلبه بر ترس از حوادث، به دین روی آورده باشند، اما نمی‌توان این را به همه انسان‌ها در همه دوران‌ها تعمیم داد.\n4. اینکه انسان‌ها به دلیل ترس از حوادث به خدا پناه برده‌اند، ثابت نمی‌کند که وجود خدا و اعتقاد به آن نمی‌تواند مبنای عقلی نیز داشته باشد. گرچه ممکن است ترس، یکی از عوامل محرک یا انگیزه فعالیت‌های علمی آدمی باشد، اما این امر سبب قضاوت در باب نتیجه حاصل از آن نمی‌تواند باشد؛ زیرا مبتلا به مغالطه خلط انگیزه و انگیخته است. قضاوت در باب صدق و کذب یک ادعا یا نظریه، روش دیگری می‌طلبد. انگیزه اولیه تمام فعالیت‌های آدمی دوست داشتن خود و لذات خویش و ترس از ابتلا به آلام و رنج‌هاست. رشد علمی و حرکت به سمت استقلال در کشور ایران پس از انقلاب اسلامی، به موجب ترس از ایجاد محدودیت‌ها و تحریم‌های نظام سلطه غرب بوده است. آیا می‌توان گفت نتایج پیشرفت‌های علمی دانشمندان ما در دانش‌های مختلف هسته‌ای و... بی اعتبار است، بدین دلیل که ثمره فعالیت‌هایی است که به سبب ترس از تهدید دشمن است؟\n5. اعتقاد به خدا، ریشه در فطرت خداجوی آدمی و میل او به حقیقت یابی دارد. این حس در اوان بلوغ آغاز گشته و رشدی مضاعف دارد. بدین جهت، نوجوان در این سال‌ها با پرسش‌های کلی در باب هستی، فلسفه خلقت، غایت انسان و... مواجه می‌شود که در پی پاسخ آن برمی‌آید و اگر راه صحیح را طی کند، به خداباوری می‌رسد.\n6. منشأ تحلیل دوم فروید در باب دین نیز نگرش مادی وی به انسان و بکارگیری روش تجربی برای کشف همه ابعاد آدمی است.\n7. تأکید افراطی فروید بر غریزه جنسی با نقدهای متعددی مواجه شده است. یکی از انتقادات اندیشمندان به وی تعمیم نابجای رفتار عده‌ای بیمار روانی به همه آدمیان است. اینکه تعدادی از بیماران فروید، هنگام روانکاوی، انگیزه‌های جنسی دوران کودکی را به یاد آورده‌اند، نشان نمی‌دهد که این انگیزه‌ها عمومی هستند. براساس مشاهدات تجربی برخی روان‌شناسان نسبت به کودکان به هنجار، تأکید بر انگیزه‌های جنسی فرزندان نسبت به یکی از والدین، سخنی سست و بی پایه است. (هانس یورگن آیرنک، 1379: 116)\n8. خود فروید هم اذعان دارد که از درک تجارب معنوی عاجز است، در حالی که بسیاری از مردم منشأ دینداری را تجارب عرفانی می‌دانند و امروزه اندیشمندان متعددی به جهان شمولی این نوع تجارب تأکید دارند. پس از آنکه فروید نسخه‌ای از کتاب ضد دینی خود (آینده یک پندار) را برای رون رولان فرستاد، وی گفت که فروید منشأ حقیقی احساسات معنوی و دینی را نفهمیده است. (انتونی استور، 1375: 92)\n9. همان گونه که هستی‌شناسی و روش‌شناسی ناقص فروید وی را به دامن تحلیل‌های ناصواب در باب دین سوق داد، اشکال دیدگاه یونگ نیز از همین منظر روشن می‌شود. سخنان یونگ نشان می‌دهد وی به نوعی طبیعی‌گرایی یا اصالت ماده معتقد است. این مبنا سبب می‌شود که وی در روش تحقیق، ابعاد غیرمادی جهان و انسان را به درستی نشناسد. ادله عقلی اثبات وجود خدا پاسخی شایسته به طبیعت گرایان است. به علاوه، مبنای سخن یونگ دیدگاه معرفت شناختی کانت در تفکیک میان نومن و فنومن است که دیدگاهی خودستیز است و به انسداد هرگونه معرفت یقینی از جمله علوم حضوری و قضایای بدیهی اولیه مانند امتناع اجتماع نقیضین می‌انجامد.\n10. اریک فروم نیز با نگرشی مادی به انسان معتقد است همه انسان‌ها، خواه مقدس یا جانی، تمامی انسانیت را درون خود دارند و لذا تفاوتی میان آن‌ها نیست. فروم اصول اخلاقی امانیستی را می‌پذیرد. (اریک فروم، 1385: 30) نگرش پوزیتیویستی وی در باب انسان، روش صحیح تحقیق را بر او بسته و وی را به نفی ابعاد غیرمادی انسان سوق داده است.\n11. برخلاف دیدگاه فروم، خداگرایی نه تنها به از خودبیگانگی نمی‌انجامد، بلکه بهترین طریق بازگشت به نفس، تعالی بخشیدن به آن و متصل کردن قطره به دریاست. اینکه فروم می‌گوید انسان صفات شایسته خود را به موجود بیگانه‌ای چون خدا نسبت می‌دهد، سخنی ناتمام است. زیرا اولاً، این ادعا با ادله عقلی و فطری اثبات وجود خداوند و وابستگی تمام موجودات به وی ناسازگار است. ثانیاً، انسان از صفات شایسته به طور بالفعل برخوردار نیست، بلکه او در مسیر تغییر است و در ابتدا صرفاً قابلیت دارد. قابلیت وی نیز دو سویه است. هم توان کسب صفات شایسته و هم ناشایست را دارد. هر موجود مختار و دارای قابلیت تغییر برای حرکت در مسیر فعلیت بخشی به توانایی‌های خود، نیازمند الگویی است و بهترین الگو برای چنین انسانی، موجود کامل مطلق است.\nاگوست کنت (1857-1798) فیلسوف و جامعه‌شناس فرانسوی است که پدر جامعه‌شناسی تلقی می‌شود. کنت تنها محسوسات تجربی را ارزشمند و علمی می‌دانست و خود را پیامبر دین انسانیت تلقی می‌کرد. وی ریشه گرایش به دین را جهل و ضعف عقلانی بشر نخستین می‌دانست. سخنان وی منبع پذیرفته شده جمع کثیری از دیگر اندیشمندان علوم انسانی است. به نظر وی اندیشه بشری تحولاتی را طی کرده که به سه مرحله قابل تقسیم است:\n1. مرحله خداشناختی:\nاین مرحله، دوره تخیلی یا ماقبل تعقلی است که انسان‌ها حوادث طبیعی را به خدا یا خدایان نسبت می‌دادند و می‌توان آن را دوران خداباوری نام نهاد که ماهیتی مذهبی داشت. این مرحله که در ضعف عقلی انسان‌ها ریشه دارد، در درون خود به مرحله خُردتری قابل تقسیم است. ابتدا با جانمندانگاری اشیای بی جان همه را زنده و دارای روح می‌دانستند؛ مثلاً هر یک از درختان را دارای روحی جدا و قابل پرستش می‌انگاشتند. سپس در عوض نسبت دادن روح‌های متعدد درون هر شی بی جان، روح‌ها یا خدایان عامی را به هر نوع موجود نسبت دادند که بیرون آن‌هاست؛ مثلاً برای همه درختان، خدای واحد جنگل را معتقد شدند. در مرحله سوم، خدایان متعدد مانند خدای جنگل و خدای آسمان و... به خدای واحد ادیان توحیدی تبدیل شدند.\n2. مرحله فلسفی:\nدر این مرحله، انسان‌ها از تخیل به تعقل می‌رسند و به جای تخیل وجود خدایان برای حوادث طبیعی، درباره علل پدیده‌ها به تعقل می‌پردازند و به جستجوی عوامل نهانی آن‌ها می‌پردازند.\n3. مرحله علمی:\nدر مراحل گذشته انسان‌ها به دنبال کشف علت برای حوادث بودند و در این مورد به تخیل خدایان یا تعقل عوامل ناپیدا می‌پرداختند. در مرحله سوم، بشریت علت‌یابی یا «چرایی» را به کنار می‌نهد و به «چگونگی» روی می‌آورد.\nبراساس نظر اگوست کنت هر گامی که علم به جلو نهد، خداوند گامی به عقب رانده می‌شود؛ زیرا علم عوامل پدیده‌ها را آشکار و جهل آدمی را برطرف می‌سازد. هرچه جهل آدمی فزون‌تر، نیاز به ورود خدا به صحنه بیشتر است و هر قدر جهل کمتر شود، به همان مقدار جا برای خدا تنگ‌تر می‌شود. (توسلی، 1369: 60-59)\nآنچه امروزه در جوامع غربی «خدای رخنه پوش» (18) نام گرفته، در رویکرد شخصیت‌هایی مانند اگوست کنت ریشه دارد. خدای رخنه پوش به معنای اعتقاد به خدا برای جبران جهل‌ها یا خلأهای علمی بشر است. هرگاه انسان نتواند عامل پدیده‌ها را کشف کند، آن را به خواست و اراده خدا نسبت می‌دهد. اگوست کنت پس از نفی خدای ادیان الهی، بنیان گذار دینی انسانی شد که کاهنان آن جامعه‌شناسان بودند.\nلودویگ آندریاس فویرباخ (19) (1872-1804)، فیلسوف آلمانی و یکی از نظریه پردازان کلاسیک جامعه‌شناسی است که حامی اصالت حس و اصالت ماده است. کتاب مشهور او «جوهر مسیحیت» توانست متفکران زیادی را تحت تأثیر قرار دهد. وی تحلیلی روان‌شناختی و جامعه شناختی از دین ارائه می‌دهد و دین را عامل از خود بیگانگی انسان می‌شمارد. به نظر وی دین سبب می‌شود که انسان در خدمت موجود دیگری قرار گیرد و نتواند براساس صرافت طبعش عمل کند. به نظر وی، در سایه اعتقاد به خدا، گوهر آدمی که آزادی است از بین می‌رود و انسان به بنده تبدیل می‌شود. بر این اساس، آدمی ارزش‌های اخلاقی و معنوی خود را فرافکنی می‌کند و به موجودی ماورایی به نام خدا نسبت می‌دهد و از این طریق از خود بیگانه می‌شود. (کاپلستون، 1367: 289)\nموئیز هس (1875-1812) که از همشاگردان مارکس و از پیروان چپ گرای هگل است با نگاهی جامعه‌شناختی و روان‌شناختی به مسئله از خود بیگانگی، دو چیز را عامل آن می‌شمارد: پول و مذهب. اولی را عامل اصلی و دومی را عامل فرعی قلمداد می‌کند. به نظطر وی استعمارگران برای کسب درآمد بیشتر، مذهب را ساخته‌اند. مذهب ابزاری در دست ثروتمندان و استعمارگران است تا در سایه آن به پول بیشتری دست یابند (20).\nکارل مارکس (1883-1818) که از جامعه‌شناسان برجسته به شمار می‌رود نیز همچون فویرباخ دین را سبب از خود بیگانگی انسان دانسته است. به باور وی، برخلاف آنچه ادیان الهی معتقدند که خداوند انسان را مشابه خود و دارای قابلیت کسب صفات خود آفریده است، باید گفت این انسان است که خدایی به سیمای خویش آفریده و صفات خود را به او نسبت داده است. وی دین را فرافکنی آرمان‌های والای انسانی و به عبارتی تحقق خیالی جوهر انسانی می‌داند. وی همچنین دین را نوعی خیال پردازی برای کسب آرامش در برابر فشارهای ظالمانه نیروهای هستی نسبت به خود تلقی می‌کند. مارکس دین را برای جامعه افیونی بسیار زیان بار می‌شمارد و آن را ابزاری در دست قدرتمندان برای توجیه وضع موجود و جلوگیری توده‌ها از شورش علیه نظام حاکم می‌داند. به گفته وی، دین به طور کلی امری خرافی و محصول از خودبیگانگی است، اما در جوامع پیشرفته همین امر خرافی مورد استفاده حکام زمان نیز قرار می‌گیرد (21).\nمارکس همچون فویرباخ معتقد است که برای رفع مشکل از خود بیگانگی انسان‌ها، باید خدا و دین کنار زده شوند. تفاوت این دو در این است که به نظر باخ آدمی باید دریابد کمالات از خود او است و خدا و دین ساخته خیالی او است، لذا باید خود را به جای خدا بنشاند؛ اما به نظر مارکس اگر طبقات اجتماعی و مالکیت خصوصی از بین برود و حالت اشتراکی بر جامعه حاکم شود، خدا و دین به خودی خود از بین می‌روند. (مرتضی مطهری، 1368، ج 13: 564)\nلنین (1924-1870) که از جامعه‌شناسان برجسته مارکسیست است، دین را امری خرافی تلقی می‌کند و آن را حامی منافع طبقه حاکم در دولت‌ها و ابزاری در دست سرمایه داران برای دفاع از استثمار و تخدیر طبقه کارگر معرفی می‌کند. وی دین را فراورده عوامل اقتصادی فعال جامعه می‌داند که باید با آن مبارزه کرد. (جان مک کویری، 1375: 330-331)\nماکس وبر (1920-1864) جامعه‌شناس آلمانی، برخلاف مارکس، زیربنا بودن اقتصاد برای دین را رد کرد و به بیان ارتباط متقابل دین و سرمایه داری پرداخت. وی اخلاق دینی پروتستانی را از جمله عوامل ایجاد نظام سرمایه داری دانست و آن را در کتاب «اخلاق پروتستان و روح سرمایه داری» مطرح کرد. به نظر وی انجام داد به عنوان یک وظیفه دینی و پیروی از زندگی ساده و زاهدانه در اجتماع و برخی از عوامل دیگر به گسترش نظام سرمایه داری غربی می‌انجامد. وی بر این باور بود که جوهره اسلام و آموزه‌های حکومتی آن مانع پیشرفت جامعه هستند (22).\nامیل دورکیم (1917-1858) جامعه‌شناس برجسته فرانسوی که به گونه‌ای از کارکرد مثبت دین هم سخن می‌گوید و آن را سبب تحکیم پیوندهای اجتماعی می‌شمارد، اما خدا را چیزی جز همان جامعه نمی‌داند. به نظر وی، دین خاستگاهی فوق طبیعی ندارد، بلکه انسان‌ها خدا و دین را ساخته‌اند تا برای حیات اجتماعی و ارزش‌های جامعه از آن بهره ببرند. وی دیدگاه خود درباره دین را در کتاب «صور ابتدایی حیات دینی» بیان کرده است. وی بقای نفس پس از مرگ را به این معنا می‌داند که با مرگ هر فرد، جامعه از بین نمی‌رود، بلکه به حیات خود ادامه می‌دهد.\nمی توان نکات زیر را در نقد این دیدگاه‌ها عنوان کرد:\n1. ریشه دیدگاه‌های جامعه‌شناسان فوق، در محدودسازی روش تحقیق به تجربه و مبانی الحادی آن‌هاست. می‌توان گفت به طور کلی در جامعه‌شناسی روش تبیین دین به روش تجربی منحصر شده است و لذا نوع داوری آن‌ها در باب دین بر همین اساس است. از طرفی، رویکرد غالب جامعه‌شناسان به دین، رویکردی منفی و الحادی است.\n2. اگوست کنت که پدر جامعه‌شناسی تلقی می‌شود و بر بسیاری از اندیشمندان علوم انسانی اثرگذار بوده است، در زمانی می‌زیست که علوم تجربی جایگاه والایی یافته و به حل برخی از مشکلات پیچیده علمی دست یافته بود. بدین جهت، او تلاش کرد فلسفه‌ای مطابق شرایط زمانی خود بنا نهد؛ لذا فلسفه خود را پوزیتیویسم نامید. بر این اساس، وی علم و واقعیات محسوس را تنها شناخت ارزشمند و معتبر دانست. وی در این نگرش تنها شناخت صحیح را دانشی دانست که با روش تجربی حاصل شده باشد. در نتیجه، آنچه نتواند در تور تجربه قرار گیرد بی اعتبار تلقی می‌شود و جایی برای واقعیات مجرد و مابعدالطبیعه باقی نمی‌ماند. وی بر همین مبنا، دانش جامعه‌شناسی را بنا نهاد. طبیعی است که حاکمیت چنین روشی در دین‌شناسی و انسان‌شناسی مانع از عرضه نگاهی جامع می‌شود.\n3. فویرباخ از شاگردان دست چپی هگل است که به لحاظ فلسفی ملحد می‌باشد. (فردریک انگلس، بی تا: 27) او فیلسوفی مادی است که دین را تحلیل روان‌شناسانه و جامعه‌شناسانه کرده است (23). وی صریحاً وجود خدا به عنوان موجود ماورایی را انکار می‌کرد و لذا به تحقیق تجربی دین در جامعه به عنوان پدیده‌ای ساخته دست بشر پرداخت. مارکس نیز همچون فویرباخ منکر وجود خدا بود. وی تأکید داشت که تنها جهان موجود جهان مادی است و دین افیون توده‌هاست و انسان را از پرداختن به امور مادی و اجتماعی باز می‌دارد. (پی یتر، 1360: 27-26؛ استیونسن، 1368: 11) لنین معتقد بود تنها فلسفه قابل قبول و منطقی، ماتریالیسم است که درباره همه آموزش‌های علوم طبیعی صادق است (جان مک کویری، 1375: 331-330) همچنین، دورکیم گرچه از کارکرد مثبت دین نیز سخن می‌گوید، اما خدا و دین را ساخته بشر می‌داند. هر یک از این جامعه‌شناسان با نگاه‌های یک جانبه‌ای به دین و روش صرفاً تجربی در دین‌شناسی، تحلیل‌های ناقص و ناشایستی از دین ارائه داده‌اند.\n4. آنچه اگوست کنت در باب نسبت دادن روح و خدایان ساختگی به موجودات در زمان‌های گذشته می‌گوید، مستلزم نفی اعتبار هرگونه سخن گفتن از خدا نمی‌شود؛ همان گونه که برخی نظریات فلسفی یا علمی باطل شده در گذشته مستلزم نفی اعتبار هر گونه نظریه فلسفی یا علمی جدید نمی‌شود. صحت یک نظریه مستلزم به کارگیری روش صحیح تحقیق در آن عرصه است.\n5. نفی خدای رخنه پوش بر مبنای غلطی استوار است که نقش خدا در حوادث را در عرض عوامل مادی تلقی می‌کند؛ در حالی که او خالق مطلق و علت وجودی همه موجودات است. قوانین مادی حاکم بر جهان نیز که به تدریج بر بشر کشف شده، مخلوق اراده الهی است.\n6. نفی اعتبار هرگونه سخن گفتن به روش عقلی و انحصار آن به روش تجربی، سخنی فراتجربی و در حیطه فلسفه علم و لذا سخنی بی‌اعتبار است.\n7. اشکالی که به سخن اریک فروم در باب رابطه دین و از خود بیگانگی داده شد به باخ، هس و مارکس هم قابل بیان است. افزون آنکه استفاده ابزاری از دین توسط استعمارگران، از اعتبار دین نمی‌کاهد؛ زیرا امکان استفاده ابزاری منحصر به دین نیست. علم نیز ممکن است مورد سوء استفاده قرار گیرد، چنان که امروز بیش از هر زمان دیگری، سلطه طلبان از علوم انسانی مانند روان‌شناسی و جامعه‌شناسی برای نیل به اهداف خود و جنگ نرم علیه کشورهای مختلف جهان بهره می‌برند.\n8. هر دانشی و بلکه هر امر مطلوبی مانند ثروت، قدرت نظامی و... می‌تواند در طریق ناشایست قرار گیرد. هر قدر قدرت تأثیر مثبت چیزی بالاتر باشد، اگر در مسیر غلط به کار رود، تأثیر منفی آن بر فرد یا جامعه فزون‌تر خواهد بود. دین از جمله اموری است که میزان تأثیرگذاری سازنده آن می‌تواند بسیار قوی باشد. به همین دلیل خطر سوء استفاده از دین هم، عظیم است. افیون شدن دین در جامعه به دلیل باطل بودن دین یا استفاده سوء و ابزاری از آن است و این مشکل، کارایی مثبت دین حق در صورت استفاده صحیح را از بین نمی‌برد. استعمار فرانو و جنگ نرم با ابزار علوم تجربی و انسانی محقق می‌شود. آیا این امر مساوی بی اعتباری ثمرات علوم است؟\n9. اشکال دیگری که بر اکثر نظریات مطرح شده علیه دین وارد است، نگاه واحد به همه ادیان دوختن و دین حق و باطل، الهی و غیر الهی را مساوی تلقی کردن است. همان گونه که نسبت به نظریات علمی صحیح و باطل نمی‌توان حکم واحد صادر کرد، نسبت به ادیان حق و باطل نیز نمی‌توان داوری مساوی داشت. ادیان الهی و غیرالهی موجود مملو از آموزه‌های خرافی، غیرمعقول و غیرمعتبر هستند. در میان آن‌ها، تنها اسلام قابل دفاع و معتبر است. با توجه به تفاوت فراوان میان ادیان، چگونه می‌توان حکمی عام برای همه صادر کرد؟\n10. مشکل دیگر اکثر آرای بیان شده، مطالعه جوامع دینی و نسبت دادن آن به آموزه‌های دینی آن‌هاست. آموزه‌های دینی به سان توصیه‌های پزشکی و بهداشتی است. چه بسا افراد و جوامعی که از توصیه‌های مربوط اطلاع کافی نداشته باشند یا به رغم دانستن آن‌ها، اراده عمل به آن‌ها را نداشته باشند. آیا می‌توان رفتار ناقص این افراد را به علوم پزشکی و بهداشتی نسبت داد؟ دو مشکل اخیر نقش مهمی در رویکرد خرافی غالب روان‌شناسان و جامعه‌شناسان به دین داشته است. آنان بر این اساس برجسته‌ترین مصادیق خرافه‌گرایی را باورهای دینی تلقی می‌کنند.\n11. ماکس وبر نیز با مطالعه ناقص و جزئی در باب جوامع اسلامی در گذشته و به ویژه امپراتوری عثمانی، داوری عامی در باب آموزه‌های اسلام ارائه داده است. گذشته از آنکه قضاوت خود در باب آموزه‌های دین تحریف شده مسیحیت را به اسلام تعمیم داده است.\n12. نوع نگاه دورکیم به خدا نیز نگاهی دنیوی و غیر قابل انطباق با خدای ادیان الهی است. افزون آنکه وی دین را به پدیده‌ای فرو می‌کاهد که نهایتاً نوعی کارکرد اجتماعی دارد، در حالی که چنین رویکردی به دین، ناسازگار با ساختار دینِ صحیح است.\nهدف این نوشتار بیان برخی آسیب‌های روش‌شناختی در علوم انسانی و نتایج آن در تحقیقات ناظر به روان‌شناسی دین و جامعه‌شناسی دین بود. در این رابطه چهار آسیب بیان شد.\n1. محدودسازی تحقیق به روش تجربی که برخاسته از نگرش پوزیتیویستی حاکم در دوران ظهور و رشد علوم انسانی است: این روش نوعی انسان‌شناسی تجربی را بر علوم انسانی حاکم کرد و لذا علوم انسانی بر نوعی انسان‌شناسی ناقص بنا نهاده شد.\n2. عینی نگری، قطعیت بخشی و کلی نگری به نتایج تجربی این علوم و ظنی تلقی کردن نتایج سایر علوم: لازم است در داوری در باب نتایج علوم انسانی به تفاوت‌های آن با علوم طبیعی توجه شود.\n3. فراموشی صدق‌گرایی و محدود شدن به کارکردگرایی: این آسیب می‌تواند به تدریج ما را از شناخت واقعی جهان و انسان دور سازد.\n4. حاکم ساختن تبیین بر سکوی استدلال: این شیوه می‌تواند به گسترش و تثبیت آرای باطل بینجامد.\nروش‌شناسی غلط در تحقیقات علوم انسانی در باب دین سبب شده است که بسیاری از عالمان این عرصه از شناخت واقعی دین صحیح محروم بمانند و نگاهی منفی به دین داشته باشند که نمونه‌هایی از آن را می‌توان در تحلیل‌های روان‌شناسان و جامعه‌شناسان مشاهده کرد.\n* عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی (رحمه الله)\n2. از جمله منابع مهم برای شناخت پوزیتیویسم منطقی، مقاله جان پاسمور در دایرةالمعارف فلسفه، ویراسته پل ادواردز است. کارل پوپر این مقاله را مقاله‌ای (تاریخ و عالی) در زمینه پوزیتیویسم می‌خواند. این مقاله را آقای خرمشاهی در کتاب «پوزیتیویسم منطقی»، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ترجمه کرده است.\n3. Nancey Murphy\n5. Vienna group\n7. A. J. Ayer, Language, Truth, and Logic (New York: Dover Publications, 1949)\n8. ر.ک: مصباح یزدی، «جستارهایی در فلسفه علوم انسانی»، صفحات 87-83 و ویلهلم دلتای، مقدمه بر علوم انسانی، ترجمه منوچهر صانعی دره بیدی، دفتر ششم\n9. برای بند ج ر.ک: مصباح یزدی، قلمرو دین، سایت اندیشه قم: در:\n10. حتی اگر در علوم انسانی از صدق هم سخن به میان می‌آید، غالباً منظور از آن انطباق با واقع نیست، بلکه دیدگاه‌های نسبی گرا، انسجام گرا یا پراگماتیسم مطرح است.\n11. ر.ک: توسلی، دکتر غلام عباس، نظریه‌های جامعه‌شناسی، صفحات 219-216\n12. George A. Lindbeck\n13. The Nature of Doctrine\n14. The Future of an Illusion\n15. ر.ک: زیگموند فروید، تمدن و ملامت‌های آن، ترجمه محمد مبشری، صفحه 26؛ و فروید، آینده یک پندار، ترجمه هاشم رضی، صفحات 175-173.\n17. ر.ک: اریک فروم، گریز از آزادی، ترجمه‌ی عزت الله فولادوند، صفحات 214-194.\n18. The God of gaps\n19. Ludwig Andreas Feuerbach\n20. ر.ک: آندره پی یتر، مارکس و مارکسیسم، ترجمه‌ی شجاع الدین ضیائیان، صفحه 30؛ شهید مطهری، مجموعه آثار، ج 13، صفحه 597.\n21. ر.ک: کارل مارکس، درباره مسئله یهود، گامی در نقد فلسفه حق هگل، ترجمه مرتضی محیط، تهران نشر دختران، 1381.\n22. ر.ک: ماکسیم رودنسون، اسلام و سرمایه داری، ترجمه محسن ثلاثی.\n23. ر.ک: فردریک انگلس، صفحه 6؛ شهید مطهری، مجموع آثار، ج 3، صفحه 553.\n1. استور، آنتونی، 1375، فروید، ترجمه حسن مرندی، تهران، طرح نو.\n2. استیونسن، لسلی، 1368، هفت نظریه درباره طبیعت انسان، ترجمه بهرام محسن پور، تهران، انتشارات رشد.\n3. انگلس، فریدریک، بی تا، لودویگ فویرباخ و پایان فلسفه کلاسیک آلمانی، ترجمه مرضیه احمدی، بی جا، گام.\n4. آیزنک، 1379، هانس یورگن، افول امپراتوری فرویدی، ترجمه یوسف کرمی، تهران، سمت.\n5. پی یتر، آندره، 1360، مارکس و مارکسیم، ترجمه شجاع الدین ضیائیان، تهران، دانشگاه تهران.\n6. توسلی، غلام عباس، 1369، نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران، سمت.\n7. خرمشاهی، بهاءالدین، 1383، پوزیتیویسم منطقی (رهیافتی انتقادی)، چاپ سوم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.\n8. دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، 1369، مکتب‌های روان‌شناسی و نقد آن، تهران، سمت.\n9. ساجدی، ابوالفضل، 1384، «هیئت‌شناسی دین در اسلام و غرب» در: اندیشه‌های فلسفی، سال اول، شماره سوم، پاییز 1384: 81-53.\n10. فروم، اریک، 1385، انسان برای خویشتن، ترجمه اکبر تبریزی، چ سوم، تهران، بهجت.\n11. فروم، اریک، 1370، گریز از آزادی، ترجمه عزت الله فولادوند، تهران، مروارید.\n12. فروید، زیگموند، 1375، آینده یک پندار، ترجمه هاشم رضی، مؤسسه انتشارات آسیا.\n13. فروید، زیگموند، 1383، تمدن و ملامت‌های آن، ترجمه محمد مبشری، نشر ماهی، تهران.\n14. کاپلستون، فردریک، 1367، تاریخ فلسفه، مترجم داریوش آشوری، ج 7، تهران، سروش.\n15. گلزاری، محمود، 1380، ماهنامه پگاه، تیرماه.\n16. گلشنی، مهدی، 1378/4/22، مصاحبه با روزنامه کیهان.\n17. مارکس، کارل، 1381، درباره مسئله یهود، گامی در نقد فلسفه حق هگل، ترجمه مرتضی محیط، تهران، نشر دختران.\n18. ماکسیم رودنسون، 1358، اسلام و سرمایه داری، ترجمه محسن ثلاثی، شرکت سهامی انتشار کتب جیبی.\n19. مرتضی مطهری، 1368، مجموعه آثار، ج 3 و 13، قم، انتشارات صدرا.\n20. مصباح یزدی، قلمرو دین، سایت اندیشه قم، در: http://andishe%20qom%2082-10-13/Index.htm\n21. مک کویری، 1375، جان، تفکر دینی در قرن بیستم، ترجمه عباس شیخ شعاعی و محمد محمدرضایی، قم، دفتر تبلیغات.\n22. مورنو، آنتونیو، 1376، یونگ، خدایان و انسان مدرن، ترجمه داریوش مهرجویی، تهران نشر مرکز.\n23. - Murphy, Nancey. Beyond Liberalism and Fundamentalism, How Modem and Postmodern Philosophy Set the Theological Agenda, Pennsylvania: Trinity Press International, 1996\n24. - Brown, Stuart, Diane Collinson, and Robert Wilkinson.eds. Biographical Dictionary of Twentieth-Century Philosophers. London and New York: Routledge, 1996.\n25. - Ayer, A. J. Language, Truth, and Logic, New York: Dover Publications, 1949\n26. - Lindbeck, George A, The Nature of Doctrine* pi 34.


آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماند - show-content - سازمان مديريت پسماند شهرداری یزد\n1- مواد پليمري از قبيل پلاستيكها ، PET و لاستيك\n7- كالاهايي كه حداقل از دو جزء شيشه ، فلز ، پليمر ، سلولز تشكيل شوند .\nتبصره 1- واحدهاي توليدي كه از مواد اوليه بازيافتي استفاده مي كنند ، به ازاي ستفاده از اينگونه مواد از پرداخت مبلغ تعيين شده معاف خواهند بود .\nتبصره 2- واحدهاي توليدي كه محصولات خود را صادر مي كنند و يا واردكنندگاني كه كالاي خود را مرجوع مي كنند ، به ازاي ميزان كالاي صادر شده و يا مرجوعي ، از پرداخت مبلغ تعيين شده معاف خواهند بود .\nتبصره 3- تجديد نظر در اقلام و مبلغ مذكور حسب مورد پس از طرح در كارگروه ملي با پيشنهاد سازمان و تصويب هيئت وزيران خواهد بود .\nماده 13- توليدكنندگان ، واردكنندگان و كساني كه مسئوليت بسته بندي مواد و محصولاتي كه منجر به ايجاد پسماندهاي ويژه مي گردند ( از جمله سموم و كودهاي شيميايي ) بايد نحوه استفاده ، نگهداريث ، حمل و نقل و دفع پسماندهاي حاصل از مصرف و نيز اشياء و موارد آلوده شده به آنها را پس از تأييد مراجع ذي ربط ، بر روي بسته بندي درج نمايند .\nماده 14- وزارت امور اقتصادي و دارايي بايد از طريق گمركات ، از ورود كالاهايي كه بر اساس فهرست اعلام شده از سوي سازمان ، داراي پسماند ويژه غيرمجاز مي باشد جلوگيري نمايد .\nماده 15- سازمان بايد نسبت به تدوين فهرست كالاهايي كه پس از مصرف ، پسماند بيشتر يا پسماند با بازيافت مشكل تر و يا پسماند خطرناك ايجاد مي كنند اقدام و شيوه نامه نحوه مديريت آنها را تهيه و حسب مورد به دستگاه ذي ربط اعلام نمايد .\nماده 16- مؤسسه استاندارد بايد ظرف يكسال پس از ابلاغ اين آيين نامه استانداردهاي زير را تدوين نمايد :\n1- استاندارد كاغذ و پلاستيك بازيافتي و موارد مجاز استفاده آنها از جنبه هاي فني و بهداشتي .\n2- استانداردهاي كود آلي به خصوص كود كمپوست حاصل از پردازش پسماندهاي عادي و كشاورزي .\n3- استاندارد تأسيسات و تجهيزات مرتبط با مديريت پسماندها از جمله دستگاههاي زباله سو ز و نوع پسماندهاي مورد پذيرش از جنبه فني و بهداشتي .\n4- استاندارد علايم نشان دهنده نوع و جنس پلاستيكها و نيز پلاستيكهاي قابل تجزيه در طبيعت .\n5- استاندارد ساير مواردي كه حسب مورد از سوي كارگروه ملي پيشنهاد مي شود .\nماده 17- واحدهاي بازيافت كه با ضوابط زيست محيطي سازمان تطابق داشته باشند ، از حداكثر تسهيلاتي كه براي احداث و ادامه فعاليت واحدهاي صنعتي در نظر گرفته مي شود برخوردار خواهند بود .\nتبصره 1- در صورت پرداخت هرگونه يارانه يا تعلق نرخ ترجيهي براي حمايت از انواع كود شيميايي ، كودهاي كمپوست نيز به همان ميزان بهره مند خواهند شد .\nتبصره 2- وزارت نيرو بايد برق حاصل از بازيافت را براساس تصويب نامه شماره 16825/ت 33188 مورخ 8/4/1384 خريداري نمايد .\nماده 18- سازمان مديريت و برنامه ريزي بايد با همكاري دستگاههاي اجرايي ذي ربط در هر مورد ، نسبت به تشخيص صلاحيت مشاوران و پيمانكاران ذي صلاح حقيقي و حقوقي اقدام نمايد .\nماده 19- توليدكنندگان پسماندهاي ويژه مندرج در جدول شماره (1) ملزم به كاهش مقدار و يا شدت آلودگي پسماندها مطابق جدول مذكور بوده و بايد پسماند توليدي و ظرفيت فعاليت خود را در فرمهاي اظهارنامه ثبت و به سازمان گزارش نمايند . جدول مذكور حسب مورد با پيشنهاد سازمان ( كارگروه ملي ) و تصويب هيئت وزيران قابل تغيير مي باشد .\nمتخلفين از مفاد اين ماده به حداكثرمجازات مقرر در ماده 16 قانون محكوم خواهند شد . سازمان بايد ظرف شش ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه ، نسبت به تهيه فرمهاي اظهارنامه مربوط اقدام نمايد .\nماده 20- كليه توليدكنندگان ، واردكنندگان و توزيع كنندگان كالا و مواد بايد مشخصات ، مقدار و نحوه مديريت پسماند ويژه خود را به شرح مندرج در اظهارنامه ، به سازمان و دستگاه ذي ربط ارايه نمايند . متخلفين از مفاد اين ماده به مجازاتهاي مقرر در ماده 16 قانون محكوم خواهند شد .\nماده 21- پسماندهاي دامپزشكي به عنوان پسماندهاي ويژه كشاورزي ، مشمول ماده 11 قانون مي باشند .\nماده 22- سازمان بايد با رعايت ماده 11 قانون ، براساس كميت و كيفيت پسماندهاي ويژه صنعتي ، محلهاي مناسب دفع آنها را مطالعه و به وزارتخانه هاي كشور و صنايع و معادن پيشنهاد نمايد .\nماده 23- سازمان بايد ضوابط زيست محيطي محلهاي دفع و دفن پسماندها اعم از ويژه و عادي را تعيين و به دستگاههاي ذي ربط اعلام نمايد .\nماده 24- سازمان حسب مورد مرجع تشخيص حد تبديل پسماند ويژه و عادي به يكديگر بر اساس تعيين ميزان و غلظت عامل خطرناك در پسماند مي باشد .\nماده 25- دستگاههاي ذي ربط بايد قبل از صدور مجوز محل دفن زباله ها و پسماندها نسبت به استعلام و اخذ تأييديه وزارت نيرو در زمينه عدم تأثير پذيري منابع آبي اقدام نمايد .\nماده 26- سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور بايد در شرح خدمات مشاوران تهيه كننده طرحهاي توسعه و عمران ، اجراي تبصره (1) ماده (12) قانون را منظور نمايد .\nماده 27- وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي بايد تا شش ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه ، معيارها و ضوابط موضوع ماده (5) قانون را تهيه و ابلاغ نمايد .\nماده 28- مديريت اجرايي پسماندها بايد از خدمات كارشناسان و متخصصين واجد شرايط ( بطور ترجيحي بهداشت محيط و محيط زيست ) استفاده نمايند .\nماده 29- مراجع مسئول موضوع ماده (7) قانون مديريت پسماندها ، بمنظور كنترل انتشار آلودگي هاي ناشي از انتقال زباله ها و پسماندها به منابع آبي به ويژه منابع تأمين كننده آب شرب ، از دفع پسماندهاي موجود در آبراهه ها ، منابع آبي و مخازن پشت سدها جلوگيري نمايند .\nماده 3- سوزاندن پسماند در محيط آزاد و يا در پسماند سوزهاي غير استاندارد و مغاير با ضوابط و شيوه نامه هاي مربوط ، ممنوع است .\nماده 31- تخليه كنندگان پسماندهاي ويژه در اماكن غيرمجاز و همچنين خودروهاي تخليه كننده پسماندهاي ويژه حسب مورد ، به حداكثر مجازاتهاي تعيين شده در مواد (16) و (20) قانون محكوم خواهند شد .\nماده 32- سازمان بايد تا يكسال پس از ابلاغ اين آيين نامه ، بانك اطلاعاتي جامع پسماندها را با همكاري دستگاهها و مديريتهاي اجرايي ذي ربط تهيه نمايد .\nماده 33- نقل و انتقال درون مرزي پسماندهاي ويژه ، تابع آيين نامه اجرايي حمل و نقل مواد خطرناك ( موضوع تصويب نامه شماره 44870/ت 22029 هـ مورخ 27/12/1380 هيئت وزيران ) و اصلاحيه هاي بعدي آن خواهد بود .\nماده 34- كليه اشخاص حقيقي و حقوقي كه مبادرت به نقل و انتقال برون مرزي پسماندهاي ويژه مي نمايند بايد مفاد كنوانسيون بازل را رعايت نموده و اطلاعات لازم را در اختيار سازمان ( مرجع ملي كنوانسيون بازل ) قرار دهند . اشخاص حقيقي و حقوقي كه مفاد كنوانسيون را رعايت نكنند يا اطلاعات نادرست به سازمان ارايه نمايند به حداكثر مجازاتهاي تعيين شده در ماده 16 قانون محكوم خواهند شد .\nماده 35- زباله هاي دريايي ئ مصالح لايروبي دريايي تابع ضميمه پنجم كنوانسيون MARPOL و كنوانسيون دفع مواد زايد در دريا بوده و كار گروه ملي بايد در تدوين ضوابط و شيوه نامه هاي مربوط ، مفاد كنوانسيون مزبور را لحاظ نمايد .\nماده 36- نيروهاي انتظامي و مأمورين سازمان ، همچنين مأمورين وزارت كشور ، شهرداريها ، دهياريها و بخشداريها در صورتي كه وظايف ضابطين قوه قضاييه را زير نظر دادستان تعليم گرفته باشند از لحاظ اجراي قانون و آيين نامه و شيوه نامه هاي ناشي از آن در رديف ضابطين قوه قضاييه قرار مي گيرند . وزارتخانه هاي كشور و دادگستري بايد زمينه هاي آموزش ، تنظيم و تدوين شيوه نامه نحوه اقدام مأموران مذكور را فراهم آورند . مأمورين وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، وزارت جهاد كشاورزي ، وزارت نيرو بايد نسبت به شناسايي ، گزارش و پيگيري از تخلفهاي مرتبط با اين قانون اقدام نمايند .\nماده 37- دستگاههاي مذكور در تبصره ماده 6 قانون ، بايد در اجراي تكاليف اين تبصره ، برنامه سالانه خود را تنظيم و اعتبارات لازم راپيش بيني تا در قانون بودجه گنجانده شود .\nماده 38- سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور بايد اعتبارات لازم جهت اجرايي شدن اين آيين نامه را در لوايح بودجه پيش بيني نمايد .\nماده 39- دستگاههاي مشمول ماده (21) عبارتند از : وزارت كشور ( بخشداريها ) ، سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور ( شهرداريها و دهياريها ) ، سازمان حفاظت محيط زيست ، وزارت جهاد كشاورزي ، وزارت صنايع و معادن ، وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و وزارت راه و ترابري .


خشونت و التهاب در لیگ برتر فوتسال\nبرنامه "صبح و ورزش" چهارشنبه 19 دی با حضور حسین شمس، کارشناس فوتسال به بررسی علت افزایش حاشیه های لیگ برتر فوتسال اختصاص داشت.\nبه گزارش رادیو ورزش؛ تیم فوتسال گیتی‌پسند اصفهان در هفته بیست و چهارم لیگ برتر فوتسال، یکشنبه به مصاف شهروند ساری رفت. نیمه نخست این دیدار با 2 گل شهروند ساری به پایان رسید که به دلیل درگیری که میان بازیکنان 2 تیم پس از پایان نیمه نخست به وجود آمد و مجروح شدن بازیکنان تیم شهروند ساری، ناظر بازی مسابقه را نیمه تمام اعلام کرد.\nحسین شمس، کارشناس فوتسال که چندی پیش نیز در مصاحبه با رادیو ورزش بیان کرده بود که فوتسال مسیر نادرستی در لیگ برتر پیش گرفته است؛ در رابطه به التهابات، درگیریها و بی اخلاقیهایی که در فوتسال رخ می دهد گفت: از اتفاقی که بین این دو تیم اتفاق افتاده واقعا متاسفم و ضربه اش را تنها فوتسال می خورد. فوتسال ما رها شده است. علی کفاشیان، رئیس کمیته فوتسال استعفا داده و الان در دبی حضور دارد. داوود پرهیزکار به عنوان سرپرست قرار داده شده و وقتی خبرنگار در مورد وقایعی که در فوتسال رخ داده از او سوال می پرسد؛ پاسخ می دهد که این موضوع به وی ارتباطی ندارد و تنها تیم ملی به او ربط دارد.\nشمس در ادامه عنوان کرد: هیچ کس مسئولیت را به گردن نمی گیرد. فوتسال رها شده و همه می گویند که به ما ربطی ندارد. چندین بار چنین اتفاقات رخ داده ولی پیشگیری نشده است. باید کار را دست کاردان سپرد. این رشته باید از فوتبال جدا شود. سالهاست که می گوئیم کمیته فوتسال استقلال ندارد. این وضعیت فوتسال سوم جهان نیست.\nبرنامه "صبح و ورزش" چهارشنبه 19 دی با اجرای هاشمی و کارشناسی منصوریان پخش شد. این برنامه کاری از گروه علوم ورزشی همه روزه به جز جمعه ها ساعت 7:15 به مدت 110 دقیقه از رادیو ورزش پخش می شود.\nکلمات کلیدی: #گیتی پسند و شهروند ساری #لیگ برتر فوتسال\nتیم والیبال در تلاش برای حضور در فینال لیگ ملتها\nبرنامه "صبح و ورزش" شنبه 18 خرداد با حضور خسرو ابراهیم، کارشناس والیبال به بررسی عملکرد تیم ملی والیبال در لیگ جهانی 2019 اختصاص داشت.\nسنت شکنی تیم ملی والیبال در لیگ ملتها\nبرنامه "صبح و ورزش" سه شنبه 14 خرداد با حضور مصطفی کارخانه، کارشناس و مربی والیبال به بررسی عملکرد تیم ملی والیبال در مسابقات لیگ ملتهای والیبال اختصاص داشت.\nمقصر اصلی برگزاری نامطلوب فینال جام حذفی\nبرنامه "صبح و ورزش" دوشنبه 13 خرداد با حضور الطافی، مدیر عامل باشگاه داماش و زندی، پیشکسوت رسانه به حاشیه های فینال جام حذفی بین تیمهای داماش و پرسپولیس اختصاص داشت.


دسته بندی: سازه های هیدرولیکی - مطالب علمی - مقالات\tمنتشر شده در آذر ۱۶, ۱۴۰۰\tنویسنده: نگار سادات موسویان\tزمان مطالعه: 5 دقیقه\t0 نظر به روز شده در آذر ۱۶, ۱۴۰۰\nبدون شک ایمن نمودن حمل و نقل دریایی، تأمین امنیت دریایی و رشد اقتصادی مناطق واقع در سواحل بدون احداث بنادر جدید و توسعه و ترمیم بنادر موجود میسر نمی‌گردد. در پروژه‌های بندرسازی، احداث موج شکن به عنوان ابتدایی‌ترین و ضروری‌ترین امر مورد توجه قرار می‌گیرد. موج شکن‌ها سازه‌هایی هستند که جهت ایجاد آرامش در بندر گاه، برای تأمین ورود مطمئن کشتی‌ها به آبراهه‌ها و بنادر، کاهش انرژی ناشی از امواج و حفاظت از سواحل در مقابل امواج احداث می‌شوند. موج شکن‌ها از جنبه‌های مختلف از جمله شکل هندسی، مصالح بکار برده شده برای ساخت آن‌ها و موقعیت قرارگیری به انواع مختلف طبقه بندی می‌شوند. از میان انواع موج شکن‌ها به لحاظ شکل هندسی و مصالح به کار برده شده، موج شکن‌های توده سنگی از متداول‌ترین انواع آن‌ها می‌باشند که معمولاً در عمق کم به کار برده می‌شود. با افزایش تبادل کالا، لزوم گسترش بنادر و وسعت آنها و افزایش ابعاد شناورها باعث شد تا موج شکن‌ها در اعماق بیشتر و مکان‌های خیلی باز ساخته شوند و این منجر به افزایش ارتفاع امواج و مطرح شدن مسائل طراحی و اجرایی شده است و در این راستا انواع موج شکن‌ها از نظر سازه و پایداری مورد توجه قرار گرفته‌اند.\nموج شکن‌ها از نظر موقعیت قرارگیری به دو دسته کلی متصل به ساحل و جدا از ساحل تقسیم بندی می‌گردند. از طرف دیگر در حالت کلی موج شکن‌ها را از نظر نوع ساختمان و مصالح به کار رفته به صورت زیر نیز تقسیم بندی می‌شوند:\n– موج شکن‌های توده سنگی که معمولاً دارای وجوه شیبدار می‌باشند.\n-موج شکن‌های قائم که معمولاً به شکل سازه‌هایی صندوقه ای هستند.\n– موج شکن‌های مرکب یا مختلط که ترکیبی از دو نوع (شیبدار و قائم) قبل می‌باشند.\n-موج شکن‌های شناور\nهرکدام از این موج شکن‌ها دارای معایب، مزایا و یا انواع مختلفی هستند که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها می‌پردازیم.\n۴ مزیت موج شکن‌های توده سنگی\nهمانگونه که اشاره شد، موج شکن‌های توده سنگی رایج‌ترین نوع موج شکن‌های اجرا شده در سراسر دنیا هستند. این موج شکن‌ها با استفاده از سنگ معدن و یا بدون قطعات بتنی ساخته می‌شوند. موج شکن‌های توده سنگی جاذب بسیار خوبی برای امواج می‌باشند و با توجه به شکل هندسی و ساختار آنها، دارای پایداری و طول عمر بسیار زیاد می‌باشند. از جمله مزایای این موج شکن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:\nمصالح سنگی معمولاً از معادن محلی قابل حصول هستند.\nخرابی این نوع سازه بصورت تدریجی بوده و در مراحل مختلف قابل تعمیر می‌باشد.\nسازه انعطاف پذیری لازم در مقابل شرایط امواج بیش از مقادیر موج طراحی را دارد و در مقابل نشست‌های مختلف نیز حساس نمی‌باشد.\nاجرای این نوع سازه‌ها با تجهیزات نسبتاً ساده میسر می‌باشد.\nانواع موج شکن‌های توده سنگی\nموج شکن‌های توده سنگی به صورتی که امروزه وجود دارند، طی ۲۵۰ سال گذشته شکل گرفته‌اند. موج شکن‌های توده سنگی در اوایل قرن هجدهم میلادی بطور ساده با ریختن سنگ به داخل دریا ساخته می‌شدند، بطوری که سنگ‌ها در اثر برخورد امواج دوباره آرایش گرفته و نیمرخ اولیه به یک نیمرخ پایدار تبدیل می‌شد. بعداً برای صرفه جویی و استفاده بهینه از مصالح، موج شکن‌ها بصورت لایه بندی طراحی و اجرا شدند.\n– موج شکن‌های توده سنگی سنتی\n– موج شکن‌های توده سنگی با سازه تاج\n– موج شکن‌های شکل پذیر\n– موج شکن‌های سکویی\nاز انواع این موج شکن‌ها هستند.\nموج شکن‌های قائم از یک دیوار تشکیل می‌گردند که روی زیر بنایی از سنگ ریزی با سنگ‌های طبیعی قرار دارد. دیوار ممکن است با مصالح بنایی ساخته شود و یا از بلوک‌های مصنوعی که بطور منظم روی هم چیده می‌شود تشکیل گردد. زیر بنای سنگ ریزی شده از دو طرف دارای شیب است که در طرف دریا با پوششی از قطعه سنگ بزرگ طبیعی و یا بلوک‌های مصنوعی حفاظت می‌شود. از مزایای موج شکن‌های قائم این است که در اعماق زیاد موج شکن‌های قائم اقتصادی‌تر از موج شکن‌های مایل هستند. همچنین موج شکن‌های قائم امکان پهلوگیری در سمت داخل موج شکن را فراهم می‌کنند.\nموج شکن‌های مختلط یا مرکب\nدر بعضی موارد اسکله در پشت موج شکن‌ها پیش بینی می‌شود. لذا سمت داخلی موج شکن را با ساختن دیواری قائم در نظر می‌گیرند که امکان پهلوگیری به کشتی‌ها را می‌دهد. چنین دیوار قائمی باید به اندازه کافی غیر قابل نفوذ باشد، تا موجی که از بدنه موج شکن می‌گذرد از دیوار عبور نکند. البته این نکته را در محاسبات اسکله باید رعایت کرد و در نظر گرفت. معمولاً در طراحی موج شکن‌ها ابعاد دانه‌ها از داخل به بیرون بزرگ می‌شود زیرا اولاً استفاده کامل از سنگ‌های بزرگ اقتصادی نیست و ثانیاً از طرف دیگر به کار بردن ریز دانه در تمام مقطع مقطع موج شکن سازه پایداری ایجاد نمی‌کند. لذا یک طرح خوب طرحی است که ترکیب بهینه‌ای از دانه بندی‌های مختلف را به کار ببرد.\nاین موج‌شکن‌ها نیز با فرض اینکه قسمت عمده انرژی موج در قسمت بالای آن متمرکز است ساخته می‌شود. این موج‌شکن‌ها بیشتر جنبه موقت دارند. مثلاً در جایی که کارهای ساختمانی در دست اجرا است می‌توان از این موج‌شکن‌ها استفاده کرد. در ضمن این موج‌شکن‌ها فقط برای زایل کردن امواج کم ارتفاع قابل‌استفاده هستند. موج‌شکن‌های شناور چون خود نیز همراه با امواج در حال تلاطم هستند علی‌رغم اینکه قسمتی از انرژی موج را زایل می‌کنند لیکن حرکت خود آن‌ها موجب بروز امواج کم ارتفاعی می‌شود که می‌تواند مشکل‌آفرین شود و این از معایب اصلی این سازه‌هاست.\nبرچسب ها:آبانتقال آبتصفیه آبتصفیه پسابدریادریانوردیرودخانهزهکشزهکشیسازهسازه های آبیسازه هیدرولیکیسدسرریزفرسایش آبیکشتیرانیکمبود آبمهندسی آبموج شکنموج شکن سنگیموج شکن شناورموج شکن قائمموج شکن مایلموج شکن هاهیدرولیک\n0 نظر در مورد آشنایی با انواع موج شکن


لفاظی‌های مداخله‌جویانه امارات علیه توافق هسته‌ای ایران | خبرنامه دانشجویان ایران\nتاریخ انتشار: پنجشنبه 26 فروردين 1400 - 16:24\nکد خبر: 392305\nبه گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران» به نقل از فارس؛ «یوسف العطیبه» سفیر امارات متحده عربی در واشنگتن گفت، دولت آمریکا باید از اهرم‌های فشار دولت قبلی برای رسیدن به توافق بهتر با ایران استفاده کند.\nبه نوشته خبرگزاری «رویترز»، العطیبه در کنفرانسی ویدئویی گفت: «شما (آمریکایی‌ها) روی صندلی راننده هستید تا به نقطه‌ای برسید که ما می‌توانیم درخصوص کاستی‌های برجام نشان دهیم».\nاین دیپلمات اماراتی، کاستی‌های برجام را مدت زمان آن، در بر نگرفتن مسائل موشکی و منطقه‌ای ایران و تداوم غنی‌سازی محدود اورانیوم توسط این کشور دانست.\nالعطیبه در ادامه ادعاهایش گفت: «چرا آن‌ها باید بتوانند غنی‌سازی داشته باشند که نهایتاً می‌تواند آن‌ها را به برنامه نظامی برساند، در حالی که شرکا و متحدان شما برنامه هسته‌ای بدون غنی‌سازی و بدون فراوری مجدد را دارند؟»\nاین مقام اماراتی افزود: «فرض کنیم که به برجام بازگشتید، چه چیزی کشورهای منطقه را از این کار منع می‌کند که به سراغ آمریکا بیایند و بگویند ما هم توافقی مانند آنچه ایرانی‌ها به دست آوردند می‌خواهیم؟»\nالعطیبه مدعی شد: «اولویت‌ها مهم هستند. شما امروز اهرم فشاری دارید که سال ۲۰۱۵ نداشتید، منطقه عوض شده است و تحرکات تغییر کرده‌اند».\nپیش‌تر نیز یک مقام عربستان سعودی به رویترز گفته بود، هرگونه احیای برجام باید نقطه شروعی برای دخیل کردن کشورهای منطقه در گفت‌وگوهای بعدی باشد.\nاز سوی دیگر «نایف فلاح مبارک الحجرف» دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس روز چهارشنبه (دیروز) بر ضرورت مشارکت کشورهای عضو این شورا در مذاکرات برجام تأکید کرد.\nتکرار لفاظی‌های اماراتی‌ها و سعودی‌ها در حالی صورت می‌گیرد که نشست کمیسیون مشترک برجام در سطح معاونان و مدیران کل وزارت خارجه های ایران و ۱+۴ (آلمان، فرانسه، روسیه، چین و انگلیس) و نماینده اتحادیه اروپا از ساعت پانزده امروز (پنجشنبه) در گراند هتل شهر وین پایتخت اتریش آغاز شده است.\n«سید عباس عراقچی» معاون سیاسی وزیر امور خارجه ایران پیش از آغاز این نشست گفت: «ظرف دو روز گذشته رایزنی های فشرده ای را با هیأت های مختلف داشتیم. امروز مجددا کار را به شکل رسمی تر شروع می کنیم. امیدواریم کارگروه ها در اسرع وقت تشکیل جلسه بدهند و روند را طی کنیم. بارها گفتیم ما به هیچ وجه دنبال مذاکرات فرسایشی و مذاکراتی که فقط زمانبر و هدفش مذاکره برای مذاکره باشد، نیستیم. این را امروز به روشنی خواهیم گفت و در همین مسیر هم حرکت خواهیم کرد.اگر مذاکرات به سمت سازنده ای که انتظار داریم پیش برود طبیعتا ادامه می یابد وگرنه متوقف خواهد شد».\nانرژی هسته ای\tایران\tامارات\tیوسف العطیبه\tعربستان سعودی


من احياگرم، آغازكننده ساده نويسي نيستم – گفت وگو با «شمس لنگرودي» به بهانه چاپ سه كتاب تازه اش | مجله هفته\nمن احياگرم، آغازكننده ساده نويسي نيستم – گفت وگو با «شمس لنگرودي» به بهانه چاپ سه كتاب تازه اش\nنويسنده: سيد فرزام حسيني\nدر يك دهه اخير، شايد هيچ اسمي بيشتر از «محمد شمس لنگرودي» در مطبوعات ايران و محافل ادبي تكرار نشده باشد و درباره هيچ كسي بيشتر از شمس لنگرودي بحث و جدل در نگرفته باشد. گرچه پيش از آن هم چهره ناشناخته يي نبود و از دهه 50 حضور مستمري در ادبيات ايران داشت و يكي از شاعران مطرح دهه شصت محسوب مي شد اما در دهه مذكور و با پيش كشيدن جرياني با عنوان «ساده نويسي در شعر» نظر خيلي ها را بيش از پيش به خودش جلب كرد. نظرات موافق و مخالف اما چه موافق باشيم و چه نباشيم، بايد قبول كنيم كه ساده نويسي در دهه 80 بنابه هر دليلي با اقبال عمومي مخاطبان شعر فارسي روبه رو شد. از سويي ديگر هم اين جريان مانند دهه هفتاد آسيب هاي مورد نظر خود را با خودش آورد. مسائلي كه در گفت وگوي زير به بخشي از آنها مي پردازيم و شمس لنگرودي هم پاسخ هايي برايشان دارد. از سويي ديگر، درباره نوعي از شعر كه شمس لنگرودي اسمش را تغزلي مي گذارد در ابتداي اين گفت وگو بحثي را پيش كشيدم كه ايشان هم پاسخ هاي مناسب خودشان را براي كارآمدي اين لغت داشتند. پس دو بحث اصلي در اين گفت وگو، يكي «تغزل» و ديگري «ساده نويسي» است. مباحثي كه لنگرودي طي اين چند سال بار ها و بار ها در معرض شان قرار گرفته است و البته شعر فارسي و مخاطبانش هم درگير اين دو مساله بوده اند، با اين همه در اين گفت وگو حرف هاي تازه يي در باب اين هر دو موضوع خواهيد خواند. بهانه اين گفت وگو نيز، چاپ سه مجموعه شعر شمس لنگرودي با عناوين «تعادل روز بر انگشتم»، «آوازهاي فرشته بي بال» و «و عجيب كه شمس ام مي خوانند» توسط انتشارات نگاه است.\nتغزل گستردگي بيشتري نسبت به عاشقانه دارد. يعني نوعي از شعر كه در مواجهه با مسائل اجتماعي- سياسي، به ديدگاه عاطفي شاعر نسبت به مسائل مختلف برمي گردد.اين مساله ربطي به مدرن و غير مدرن ندارد\nدر شعر ساده چيزي كه خيلي بايد مورد توجه قرار گيرد، در يك كلام ظرفيت هاي زباني است. اگرچه ما نمي گوييم اين شعر زبان است اما خودمان كه بايد بدانيم مهم ترين مساله ظرفيت زباني است. يعني وجوه مختلف تركيبات واژه ها. بعد موسيقي اش است. در شعر ساده، موسيقي اگر نباشد به انشا تبديل مي شود\nآقاي لنگرودي، سه مجموعه شعر تازه تان با فاصله چند روز از هم منتشر و روانه بازار شدند، علت اين مساله چه بود؟\nعلتش اين بود كه اينها در ارشاد مانده بودند و همزمان اجازه چاپ گرفتند و با هم منتشر شدند. هنوز هم يك كتاب در ارشاد دارم كه قبل از اينها تحويل داده بودم.\nمنظورتان كتاب «صبح آفتابي تان به خير گرگ برفي» است؟\nدر نخستين صحبتي كه پس از چاپ اين كتاب ها با ايسنا داشتيد، گفتيد «تعادل روز بر انگشتم» مجموعه شعرهاي تغزلي تان و «آوازهاي فرشته بي بال» شعرهاي غير تغزلي را در بر مي گيرد. مساله يي كه براي من وجود دارد اين است كه «تغزل» را شما به چه معنايي به كار مي بريد و چه نسبتي با شعر مدرن دارد؟ چون پيشينه يي كه ما از تغزل داريم در شعر كهن است…\nربطي به شعر كهن ندارد. اگر بگوييم شعر عاشقانه انگار فقط به رابطه عاطفي دو انسان برمي گردد، اما تغزل گستردگي بيشتري نسبت به عاشقانه دارد. يعني نوعي از شعر كه در مواجهه با مسائل اجتماعي- سياسي، به ديدگاه عاطفي شاعر نسبت به مسائل مختلف برمي گردد. اين مساله ربطي به مدرن و غير مدرن ندارد. بعد از فروپاشي شوروي، «يانيس ريتسوس» كه يك شاعر كمونيست دو آتشه بود به طور ناگهاني يا شايد آگاهانه شروع كرد به نوشتن شعرهاي عاشقانه و تغزلي كه محصولش كتاب درخشاني به اسم «اروتيكا» شد. اين كتاب سه قسمت دارد كه يك قسمتش معرفت جسم است. ما اينجا لغت ديگري يا نداريم يا من الان به نظرم نمي رسد كه جايگزين تغزل باشد. تغزل گستردگي بيشتري از عاشقانه دارد.\nمنظور اصلي من همسان سازي تغزل با يك مكتب ادبي است. آيا مي شود تغزل را معادل مكتب رمانتيسيم دانست؟\nنه، آن هم نوعي از تغزل با احساسات بيشتر درش هست، نوعي كه خام تر است.\nيعني رمانتيسيسم نوعي از تغزل محسوب مي شود؟\nبله، تغزل خام. تغزل به هر نوع شعر عاطفي و حسي اطلاق مي شود كه البته صرفا عاشقانه هم نيست.\nاما برداشتي كه در شعر فارسي به وجود آمده است، تغزل را مساوي عاشقانه سرايي مي دانيم…\nاين طور نيست. تغزل طيف هاي مختلفي دارد. عاشقانه فقط عاشقانه است كه از كارو تا سعدي را دربرمي گيرد اما اشعار تغزلي حافظ الزاما عاشقانه نيستند كه مثلامي گويد ياد باد آنكه سر كوي توام منزل بود/ ديده را روشني از خاك درت حاصل بود يعني هر عاشقانه يي ضعيف يا قوي تغزلي است اما هر تغزلي عاشقانه نيست .\nدر واقع شعر تغزلي، سياسي هم مي تواند باشد؟ نمونه اش بعضي از شعرهاي شاملو…\nبله، مثلاشاملو شعري دارد كه مي گويد: «نخستين بوسه هاي ما، بگذار/ ياد بود آن بوسه ها باد/ كه ياران/ با دهان سرخ زخم هاي خويش/ بر زمين ناسپاس نهادند.» كه تغزلي عاشقانه- سياسي است. در دنيا هم نمونه هاي درخشاني داريم. ناظم حكمت يكي از آنهاست. شما نمي توانيد تغزلي كه در شعر سوررئاليست ها وجود دارد را ناديده بگيريد. آراگون و الوار بيشترين شعرهاي عاشقانه سوررئاليست ها را دارند. مسلما اينها سانتيمانتال كه نبودند يا نمونه درخشان تر از نظر به روز بودن، اكتاويو پاز است. پاز كه ديگر نه رمانتيك است و نه سانتيمانتال. مثلايك نمونه هم از شعر معروف نيما يادم آمد، «تو را من چشم در راهم شباهنگام». اين شعر تغزلي است. ما كندوكاو كرديم متوجه شديم كه اين را براي برادرش لادبن گفته است يعني عاشقانه نيست، تغزلي است. منتها كيفيتش طوري است كه ما برداشت عاشقانه مي كنيم.\nنيما به خاطر زبان چغرش به نوعي انگار در شعرش زبان عاشقانه به معناي متعارفش ندارد ولي خب واقعا در محتوا اين را مي بينيم… با اين اوصاف درباره شعرهاي تغزلي خودتان وضعيت به چه صورت است؟ در واقع نسبت اين نوع از شعر شما با شعر پيشينيان تان چگونه است؟\nمن خودم كه نمي توانم اين را ارزيابي كنم.\nمنظورم مقايسه نيست. منظور اين است كه شما از دستگاه زيبايي شناسي آنها در شعر تغزلي تان چه استفاده هايي داشته ايد…\nراستش اين مساله براي خودم هم چندان روشن نيست. مي دانم كه توجهم بيشتر به چه كساني بوده. اما اينكه بهره من از هر كدام چقدر بوده را نمي دانم. براي اينكه بسيار ناخودآگاه اتفاق مي افتد. البته از شاعران جهان مي دانم كه از ناظم حكمت بسيار خوشم مي آيد. تغزلي كه پايش روي زمين باشد و به قول ريتسوس دنبال معرفت جسم باشد بيشترخوشم مي آيد. تغزلي كه من در پي اش هستم شايد چندان عاشقانه هم نباشد مانند چيزي كه در كارهاي لوركا هست. آنقدري كه لوركا در كارش تغزل دارد در كار خيلي از شاعران ديگر وجود ندارد. در جلب نظر من بيشترين سهم را شايد ناظم حكمت و لوركا داشتند.\nجايي مي خواندم كه گفته بوديد در شعر فارسي، تحت تاثير دستگاه زيبايي شناختي «هوشنگ ايراني» هم هستيد. منظورتان چيست؟ نمود اين تاثير چه طور است؟\nمن نخستين بار است كه مي خواهم اين مساله را بيان كنم. نخستين بار كه تحت تاثير شعر هوشنگ ايراني قرار گرفتم، محصل بودم و هنوز هيچ علاقه يي به شعر نو نداشتم. از شاعران نو پرداز فقط نادرپور را مي شناختم و برايم جذاب بود. به گمانم 17 سالم بود. يك بار به صورت اتفاقي در جايي كه حالايادم نيست كجا بود، شعري از هوشنگ ايراني خواندم، آن شعر به شدت منقلبم كرد. بعد ها متوجه شدم چرا اين شعر اينقدر من را تحت تاثير قرار داده بود. همان موقع من «ماخ اولا» نيما را خوانده بودم و مرا پس زده بود، به طوري كه وقتي كتاب را خريده بودم بردم پس دادم و گفتم يك كتاب ديگر به من بدهيد و حتي يادم هست كه شعر سياهان امريكا را به جايش گرفته بودم.\nشعر هوشنگ ايراني به مراتب عجيب تر و دشوار تر از نيما بود، پس چطور شما را جذب و منقلب كرد؟\nبعد ها فهميدم كه به خاطر سوررئاليسم و عاطفه يي كه در كارش وجود داشت، منقلب شده بودم. شما از اين زاويه ايراني را با نيما كه مقايسه كنيد، مي بينيد كه نيما هيچ كدام از اين دو خصيصه را ندارد. و به قول شما زبان نيما چغر است كه طبيعي هم هست و علتش را مي دانيم و وجه عاطفي اش هم در بسياري از شعرهايش ضعيف است اما هوشنگ ايراني اين دو وجه در شعرش بسيار قوي بود. شعرهاي هوشنگ ايراني هم يك دست نيست. مثلادر عرض سه سال، چهار، پنج كتاب منتشر كرد كه كيفيت شان خيلي با هم متفاوت بود. يكي از آنها كه به گمانم اسمش «نيايش» بود، مرا تحت تاثير قرار داد. سوررئاليسمش براي من هميشه غافلگيركننده بود.\nپس پيشينه سوق پيدا كردن كارهاي شما در دهه هاي بعدي به سمت سوررئاليسم، تحت تاثير دستگاه زيباشناختي ايراني بوده است؟\nمقدار زيادي بله همين طور بود.\nنكته ديگري كه ميان حرف هايتان درباره شعر ريتسوس و معرفت جسم اشاره كرديد براي من جالب بود، گفتيد علاقه خاصي به اين نوع شعر داريد اما چرا نمودش را در كارهاي شما نمي بينيم؟ البته شعرهايي كه چاپ كرده ايد…\nخب اين مساله بعضي از دلايلش شناخته شده است و بعضي ها شناخته شده نيست. يكي از اين دلايل طبيعتا وضعيت اجتماعي ما است كه حتما به خودي خود روي ناخودآگاه ما اثر مي گذارد كه خودمان را سانسور كنيم. يكي هم اين است كه به زور نمي شود كار هنري خلق كرد هر پديده يي بايد دروني آدم شده باشد تا اثري هنري خلق شود. احتمال دارد من به خاطر تربيت مذهبي گذشته ام يك نوع پرده پوشي داشته باشم. بعيد نيست اما خود من هم متوجه ام و فقط هم من اين طور نيستم. ببينيد شاملو هم اين طور است، شاملو كه در همه مسائل آنقدر آدم راحت و عصيانگري بود و در واقع گاه پرده در بود، در شعرهاي عاشقانه اش مي بينيم كه اصلااين طور نيست و اروتيسمي در آثارش نيست. در شعر ما تنها كسي كه راحت از همه مسائل از جمله جسمش حرف زده است فروغ فرخزاد بود. در كار باقي كساني كه شعر عاشقانه نوشتند، يك نوع پرده پوشي وجود دارد.\nاين بحث مطرح است كه خيلي از اين نوع شعر ها در واقع شعر نيستند، صرفا رديفي از كلمات اصطلاحا غيرمتعارفند، مرزي با غير شعر ندارند…\nدقيقا، بايد ديد چه قدر كيفيت شعري دارد. اينكه صرفا ما از اين مسائل صحبت كنيم، امكان دارد شجاعانه باشد اما الزاما شاعرانه نيست. فروغ انتقادي به شاملو داشت كه خيلي مهم بود منتها به زور كه نمي شد شاملو يا مرا عوض كرد. فروغ مي گفت كه شعر شاملو، بيش از آنكه درباره معشوق باشد، درباره عشق است. سخن درستي بود اما هنرمند درون خودش را بايد پرتاب كند. اينكه من ببينم اين اشكال در من وجود دارد و از طريق تفكر بخواهم عوضش كنم اين ديگر شعر نمي شود. حرف من اين است، شاملو قرار نيست خودش را عوض كند، شاملو بايد خودش را بيان كند. همان طوري كه فروغ هم نمي تواند شاملو شود و خودش را بيان مي كند. شاعر كيفيت خودش را بايد به زبان بياورد. اين مساله نه دليل مزيت فروغ بر شاملو مي شود و نه ايرادي بر يكي است.\nدر واقع صرفا يك ويژگي است.\nآفرين، دقيقا يك ويژگي است. البته فقط در شعر ايران هم نيست، در شعر جهان هم هست اما هر شاعري بايد خودش را بيان كند. خود عبارت است از استعداد، تربيت خانوادگي، آرايي كه با آنها زندگي كرده، محيط اجتماعي و… اينها همه دست به دست هم مي دهند كه تو بشوي شاملو يا فروغ.\nاگر موافق باشيد بحث را به سمت ديگري از كارهاي شما ببريم… تقريبا يك دهه از گفت وگوي شما با مهرداد قاسمفر مي گذرد كه در آن صحبت از ساده نويسي را آغاز كرديد. در سال هاي اخير، من چند جايي ديده ام كه مي گويند شمس لنگرودي بنيانگذار ساده نويسي در شعر فارسي است اما از خودتان شنيده ام كه مي گوييد آغازگر نيستيد و احيا كننده ايد، درست است؟ چرا چنين اعتقادي داريد؟\nبله درست است. هميشه دو نوع شعر وجود داشته، شعر ساده، شعر پيچيده: فرخي سيستاني و رودكي، خاقاني و ناصر خسرو. در شعر معاصر قبل از من فروغ فرخزاد بود كه ساده نويسي را شروع كرد و به نتيجه رساند. يعني فروغ وقتي مي گويد كه من مي خواهم شعرم عين حرف زدن بشود، خب آن وقت من نمي توانم ادعا داشته باشم كه ساده نويسي را من شروع كرده ام. اما مساله اين است كه يك عده ديگر هم ساده نوشتند، مثل آقاي بيژن جلالي اما به نتيجه نرسيدند بنابراين من آغازكننده نيستم. من به قول شما احياگر شعر ساده هستم در مقابل شعري كه به هذيان دچار شده بود يا شايد بشود گفت من پيشگام نوع ديگري از شعر ساده ام.\nمساله بعدي كه براي من وجود دارد زمان طرح ساده نويسي در شعر فارسي از طرف شماست. چطور در آن زمان طرح چنين مساله يي به ذهن تان رسيد و شيوع پيدا كرد در شعر فارسي؟\nهر سخن كز دل برآيد لاجرم بر دل نشيند. من در واقع طي يك كار 40- 30 ساله به اين زبان دست پيدا كردم. قبل از اين سخت طرفدار شعر فرم بودم. «قصيده لبخند چاك چاك» يك شعر فرم است. در آنجا من دنبال يك شعر پازلي بودم. بيش از هر چيز به بازي ها و صنايع توجه داشتم. خب آن كتاب وقتي درآمد بيشترين نقدهاي مثبت را گرفت. اما وقتي كه نقد ها نوشته شد و كتاب خوانده شد، ديدم خوانندگان اين كتاب مخاطباني نيستند كه مد نظرم بود. من دنبال مخاطبان ديگري بودم، كساني كه با آرزوهاي دور و دراز و تصوراتي از زندگي معصوميت شان دارد پايمال مي شود، كه خب طبيعتا بيشتر جوان ها هستند. پس به دنبال مكانيزمش رفتم كه ببينم چطور بايد آن زبان را پيدا كنم. تجربيات فرم هم داشتم. شعر سوررئال را مي فهميدم و دوست هم داشتم. به چند شاعر برخوردم، ديدم آنها اين كار را كردند، در شعر جهان ناظم حكمت بود. ناظم حكمت شعري مي گفت كه همه مي فهميدند. در ايران اين مكانيزم را در شعر حافظ ديدم.\nدر واقع دنبال يك جامعه شناسي مخاطب رفتيد؟\nبه اين معني نبود. ببينيد يك عده نمي خواهند بفهمند چون به صرف شان نيست، نه اينكه نمي فهمند. من دنبال حرف ساده نبودم دنبال بيان ساده بودم. دنبال ارتباط حسي با مخاطب بودم. دنبال اين نبودم كه يك موضوعي براي مخاطب بگويم بلكه دنبال اين بودم كه يك موضوعي را اينها حس كنند. دنبال شعر با معنا نبودم، دنبال شعري بودم كه معنايي را القا كند. اين چيزي است كه در شعر كساني مثل ريتسوس، لوركا و حكمت وجود دارد. گفتن شعر ساده بسيار كار سختي است. در دنيا چند تا ناظم حكمت داريم.\nاما خيلي از شاعران جوان تر در اين دهه علنا مي گويند كه اين نوع از شعر را مي نويسيم چون مخاطب اين طور دوست دارد. در صورتي كه حرف شما اين نيست…\nاما خب تمام اين مسائل به پاي جريان ساده نويسي نوشته مي شود…\nخب ببينيد يك چشمه كه مي جوشد دور و برش گل، گياه و خار هم رشد مي كند. مسووليتش با چشمه نيست. من خوشحالم البته كه شعر به اين سمت گرايش پيدا كرده، براي اينكه به هر حال اين جوري باشد بهتر است تا هذيان باشد. در هر دو نوع شعر هم آسيب وجود دارد. شعرهاي اصطلاحا ساده به قول شما به حرف معمولي تبديل مي شود و شعر پيچيده هم آسيبش اين است كه به هذيان تبديل شود. هميشه آسيب وجود دارد. اما براي اينكه جلوي اين آسيب در شعر ساده گرفته شود به نظر من بايد به دو نكته توجه داشت. يك چيزي كه در شعر ساده بسيار اهميت دارد برعكس چيزي كه گفته مي شود خود زبان است. يعني به ايهام و استعاره بايد خيلي توجه كرد. در اين زمينه من از شعر حافظ مرتب تغذيه مي كنم. حافظ مي گويد: «سرزنش ها گر كند خار مغيلان غم مخور». خار كه سرزنش نمي كند، اما خار سرش را به پاي آدم مي زند. شاعران جوان ما بايد به اين نكات زباني خيلي دقت كنند تا شعرشان از سادگي معمولي خارج شود. حافظ به جاي كلمه سرزنش هر كلمه يي مي گذاشت كه ديگر حافظ نمي شد. در شعر ساده چيزي كه خيلي بايد مورد توجه قرار گيرد، در يك كلام ظرفيت هاي زباني است. اگرچه ما نمي گوييم اين شعر زبان است اما خودمان كه بايد بدانيم مهم ترين مساله ظرفيت زباني است. يعني وجوه مختلف تركيبات واژه ها. بعد موسيقي اش است. در شعر ساده، موسيقي اگر نباشد به انشا تبديل مي شود. براي اينكه موسيقي باعث ايجاز و چفت و بست دادن كلمات به همديگر مي شود. اگر اينها نباشد همين مشكلي به وجود مي آيد كه خيلي ها دارند. من بعضي شعر ها را مي خوانم، ذهنيتي كه درش هست خوب است. منتها چون شاعرش آشنايي كافي با زبان ندارد، نمي داند چه كلمه يي اينجا شعريت بيشتري دارد. آسيب اصلي در خود زبان است.\nچرا شما تا به حال هيچ مانيفستي براي ساده نويسي ننوشته ايد و صرفا به مصاحبه در اين مورد اكتفا كرده ايد؟\nتا به حال به اين مساله فكر نكردم كه بيانيه بدهم اما شايد براي جمع بندي بد نباشد چنين كاري صورت بگيرد.\nالبته منظورم از بيانيه يا مانيفست اين است كه كليات اين جريان را تبيين كنيد و نشان دهيد تا تكليف مخاطب با اين جريان و وجوهاتش مشخص باشد. درست مي گويم؟\nمتوجه حرف تان هستم، شايد بيانيه دادن در نظرم كمي خودنمايانه باشد، نمي دانم. اما الان كه شما مي گوييد به اين فكر مي افتم كه براي جلوگيري از آسيب ها بايد اين كار صورت بگيرد. مي شود گفت كه من در شعر دنبال چه هستم. شايد يك روز اين كار را كردم. از اين جهت بر نوشتن اين مانيفست تاكيد مي كنم چون امروز مرز بين ساده نويسي و ساده انديشي به نوعي مخدوش شده است. هر كسي هر چيزي مي نويسد و مي گويد شعر ساده است… در واقع حرف شما اين است كه جوانب اين كار را بيان كنم. مرزش را مشخص كنم اما متاسفانه يك عده آگاهند كه نقدهايي كه مي نويسند مد نظر من نيست، ولي به سوءتفاهم دامن مي زنند.\nدر دهه گذشته درباره ساده نويسي نقدهاي زيادي نوشته شد، چه له و چه عليه اش. شما از ميان كليت اين نقد ها بزرگ ترين آسيبي كه براي جريان ساده نويسي حس كرديد چه بود؟\nآسيبش هماني است كه شما گفتيد. يعني گاهي اين نوع از شعر به گزارشات عاطفي تبديل مي شود. به شعر نمي رسند.\nآقاي لنگرودي، در همين راستا عده يي معتقدند كه شما و آقايان موسوي و مقربين در نشر آهنگ ديگر، بخش عمده يي از شعر فارسي را ناديده گرفتيد و صرفا شعرهاي جريان ساده نويسي را منتشر كرديد، نظر شما چيست؟\nاولاقرار نيست به هر كه هر چه مي گويد ما جواب بدهيم. نخستين نكته اين است. اين افرادي كه اين حرف ها را مي زنند لابد كتاب خودشان را آنجا چاپ نكرديم، كه لابد از نظر ما ارزش زيبايي شناختي نداشت وگرنه كتاب هاي منتشر شده ما موجود است. بخش اعظم كتاب هايي كه آهنگ ديگر چاپ كرد، اتفاقا با معيارهاي خود من جور نمي آيد. من دنبال به قول شما شعر ساده هستم اما مثلاكتاب خانمي كه همشهري شما هم هست و چاپ مي شود هيچ سنخيتي با شعر من ندارد، بنابراين اينها حرف هاي زايدي هستند كه براي محافل تخمه خوري خوب است. كتاب «عبارت از چيست» يدالله رويايي را خود بنده اديت كردم و چاپ كرديم يا كتاب هاي ديگري در حوزه شعر زبان. دو سوم شعرهاي منتشر شده در انتشارات، به گمان من شعرهايي نيست كه ما اصطلاحا به آنها شعر ساده مي گوييم.\nفكر مي كنيد در همين دهه نود و دورنماي شعر ايران، شعر ساده دوام خواهد داشت؟ چون تاريخ ما ثابت كرده كه زود تغيير مسير مي دهيم و هر دهه يك نوع متفاوت هستيم…\nبه قول حافظ در زندگي هيچ چيز چنان نماند و چنين نيز هم نخواهد ماند. شعر ساده هم مثل بقيه چيزها. خود بنده كه به قول شما احياكننده شعر ساده هستم، اين نظر را ندارم كه شعر حتما بايد ساده باشد، من مي گويم به هذيان و روزنامه نويسي نبايد تبديل شود. يعني هر دو نوع شعر وجود دارند وگرنه نيما مگر شعرش ساده است؟ بسيار هم پيچيده است، اما اصول دارد، حساب و كتاب دارد. شعر هوشنگ ايراني مگر ساده است؟ يا در شعر جهان مگر مالارمه شعر ساده مي نويسد؟ من فقط مدافع يك نوع شعر نيستم، همه نوع شعر هميشه وجود داشته. مخالفت من با شعرهايي بود كه با هذيان شعر فارسي را مجروح كرده بودند. همه نوع شعر هميشه وجود خواهد داشت و هر كدام هم شاعر بزرگ خودش را خواهد داشت.\nو سوال آخر اينكه چرا ديگر شعر بلند نمي نويسيد؟ سال هاست از اين نوع شعر فاصله گرفته ايد…\nبرگردم به حرف قبلي خودم، شاعر نمي تواند تصميم بگيرد به زور شخصيتش را عوض كند براي اينكه دوست دارد فلان جور شعر بگويد. شعر محصول ناخوآگاه است. او در كوتاه مدت نه عوض خواهد شد و نه فلان جور شعر به درد بخوري خواهد گفت. بايد آن جوري كه زندگي مي كند همان جوري شعر بنويسد. من خودم خيلي دوست دارم يك شعر بلند از زندگي خودم بگويم مثل يك صبح آفتابي بر دريا. فضا هايش در ذهنم هست. منتها فعلااز من نمي جوشد. الان اين جوري دارم شعر مي گويم، تصميم نمي گيرم براي يك نوع از شعر. دست من نيست. آن دوره يي كه شعرهاي كوتاه بيشتر مي گفتم انگار يك نوع بازتعريفي مي كردم از همه چيز. الان آن جوري نيستم. مثلا50 ترانه عاشقانه با شصت و سه ترانه ، عاشقانه (و عجيب كه شمسام مي خوانند) تفاوت دارد، اينها دو فضاي متفاوت از هم دارند. از كوزه همان برون تراود كه دروست.\nنوشتهٔ پیشینآلودگي هوای تهران: جايي برای نفس كشيدن نيست؛ لطفا جدی بگيريد!\nنوشتهٔ بعدیقتل یک ایرانی توسط دو تروریست انگلیسی در بريستول


دور چون با عاشقان افتد تسلسل بایدش | کاوه فولادی نسب\n«عقربه‌هایش با آن نوک‌های تیز به سرنیزه‌هایی کوچک شبیه بودند که… سال‌ها در بلاتکلیفی تاریخی‌شان دست‌و‌پا زده بودند و دیگر لابد خسته از گردش سیزیف‌وارشان ترجیح داده بودند چند صباحی بی‌حرکت بمانند.»\nهمه‌ی ما تعقیب بی‌امان زمان را درطول حیات‌مان حس کرده‌ایم و زمان آن‌چنان با زندگی‌مان عجین شده که باور نمی‌کنیم هنوز هم پاسخ دقیقی برای ماهیت آن نداریم و نمی‌دانیم که حبس در این تکرار سیزیف‌وار کار خودمان است یا دیگری. بااین‌حال، رؤیای غلبه بر زمان را همیشه در ذهن پرورانده‌ایم. کاوه فولادی‌نسب، نویسنده‌ی رمان «هشت و چهل‌وچهار»، نیز با بال‌وپر دادن به همین رؤیاست که قهرمان داستانش را از برابر سرنیزه‌های بی‌رحم عقربه‌ها نجات می‌دهد تا شاید آرزوهایش در زمان بی‌زمانی جامه‌ی عمل بپوشند. «هشت و چهل‌وچهار» رمانی علمی‌ـ‌خیالی نیست، روایتی واقعی از یک رؤیاست که نویسنده با ساختن عدم‌قطعیتی ظریف و نگه داشتن مخاطب میان واقع و فراواقع ساخته، تا لذت سفر در زمان را برایش باورپذیر کند. نیاسان، قهرمان ساعت‌ساز رمان، در زمان بی‌هویتِ بین آخرین روز از یک سال و اولین روز از سال بعدی، در وضعیت کما، سه زمان را به‌صورت موازی تجربه، و گویی سرگذشت نیای خود را در شرایط امیدبخش‌تری دوباره زندگی می‌کند.\nاگر نگوییم اصلی‌ترین، بی‌شک یکی از مهم‌ترین ابزارهای فولادی‌نسب برای رسیدن به هدفش زبان است. زبان امکان شناخت و تناظری مفهومی بین ذهن و واقعیت به وجود می‌آورد و در این رمان، که میان ذهن و عین می‌چرخد، زبانِ بی‌تکلف، راه عبور مخاطب را ازمیان پیچیدگی فرمی و محتوایی هموار می‌کند. زبان رمان از نوع گفتاری و در سطح معیار است که علاوه‌بر فهمی آسان، ارتباط نزدیکی نیز با مخاطب برقرار می‌کند. در «هشت و چهل‌وچهار»، استفاده از دایره‌ی واژگان عینی به‌جای واژگان ذهنی و انتزاعی، موجب شفافیت زبان و درک ملموس‌تر پدیده‌ها و حس‌ها شده است؛ مثلاً راوی می‌گوید: «زن با بوی شیرینش»، نه «با بوی دل‌انگیزش»، یا برای نشان دادن آزردگی چشم از نور می‌گوید: «نور چشم‌هایش را می‌زند؛ انگار بچه‌ی بازیگوشی توی اتوبوس، شب با چراغ‌قوه‌ای نور انداخته باشد توی چشم‌هایش.» به‌این‌ترتیب، عینیت زبان دربرابر ذهنیت محتوای داستان قرار گرفته و عدم‌قطعیتی را که لازمه‌ی روایتی فرازمانی است، مهیا می‌کند.\nتکرارْ اصلی‌ترین شگرد زبانی نویسنده در این رمان به شمار می‌رود؛ شگردی که رابطه‌ای مستقیم با محتوی نیز دارد. فولادی‌نسب تکرار را در کلمه، جمله و حتی گروه جمله‌ها به کار برده، که علاوه‌بر ایجاد آوای متن، در پرداخت عناصری چون شخصیت و فضا نیز مؤثر است. او ازیک‌سو، با عینیت‌بخشی، حسی را در ذهن می‌سازد و بعد با تکرار، آن را حک می‌کند تا کلمه یا کلمه‌ها نماینده‌ی حس، شخصیت یا فضایی شوند؛ مثلاً در بیمارستان درباره‌ی صدای زن ناشناس می‌گوید: «به آواز گنجشکی می‌ماند روز اول عید، یا شره‌ی آب رود لای سنگ‌های کوهستان، آخر زمستان»، اما در تکرارش به‌جای صدای زن فقط می‌گوید: «انگار پرنده‌ای خواند یا چشمه‌ای جوشید». و با این روش هربار شخص، مکان یا موقعیتی را به یاد خواننده می‌آورد. در بیمارستان یا مسیر گورستان مدام رنگ سفید مهتابی یا رنگ سفید برف دیده می‌شود و پس از آن هرجا رنگ سفید به کار رفته، القاکننده‌ی اندوه و درد است. اما نویسنده برای جلوگیری از ملال تکرار، علاوه‌بر آشنایی‌زدایی درون‌متنی، هوشمندانه هر بار جزئی از آن را کم و زیاد کرده تا متن تازگی و طراوت خود را از دست ندهد.\nتکرارها نقش پیونددهنده نیز دارند و همچون ریسمانی زمان‌ها و رخدادها را به‌هم دوخته‌اند. درحقیقت، فقط از این راه مخاطب می‌فهمد که درحال مطالعه‌ی چه زمانی است. فولادی‌نسب ازطریق تکرار فضاها، سطوح متنافر زمان را به‌هم پیوند داده و تصور زمان‌های موازی را می‌سازد. نمونه‌ی این پیوند را در آغاز تمام فصل‌های رمان غیراز فصل نُه می‌توان دید؛ فصل نه برش‌هایی از زندگی پدربزرگ است که نیاسان شاهد آن نبوده.\nفارغ از آرایه‌هایی چون تشبیه، استعاره و مراعات‌النظیر که در زیبایی و حس‌آمیزی متن نقش بسزایی داشته‌اند، توجه به تکرار در واج‌آرایی، سطح آوایی آهنگینی را ایجاد کرده: «کم‌کم سقفْ سقف می‌شود و چراغْ چراغ»، «روکش چرم؛ چرم چروکیده…»\nعلاوه‌بر سطوح آوایی و واژگانی، در سطح نحوی نیز تکرار کمک شایانی به برجسته‌سازی کرده. فولادی‌نسب به‌خوبی توانسته با زبانی روان -نه چنان‌که ذهن مخاطب رویش بلغزد- و با استفاده از تکرار در لایه‌های مختلف، فرم و محتوا را درهم چفت کند و ما را با این سؤال تنها بگذارد که «آیا زندگی یک رؤیای تکراری است؟»


فیسیت: - چهره و اخبار فن آوري اطلاعات - افتتاح بزرگترین واحد تولید افزودنی‌های پتروشیمی توسط یک شرکت دانش بنیان\nخودکفائی کشور از واردات استئارات‌های فلزی\nنام نویسنده: فن آوران شیمی\n28 بهمن 1397 - 9:13\nواحد دوم شرکت دانش بنیان فن آوران شیمی، در زمینه تولید افزودنی‌های پلیمر و پتروشیمی در شهرک شکوهیه شمس آباد با ظرفیت اولیه 10 هزار تن در سال افتتاح خواهد شد.\nفاز توسعه شرکت فن آوران شیمی در زمینه تولید انواع استئارت‌های فلزی مورد نیاز صنعت پتروشیمی به زودی راه اندازی خواهد شد.\nمدیر عامل شرکت فن آوران شیمی از ساخت واحد جدید تولید افزودنی‌های پتروشیمی خبر داد و گفت: این پروژه در شهرک صنعتی شمس آباد در حال ساخت است و با بهره‌برداری این واحد از واردات استئارات‌ها (کلسیم،روی،منیزیم و ...) برای صنایع بالا دست و تکمیلی بی نیاز خواهیم شد.\nمیزان مصرف استئارات‌های فلزی صنایع کشور حدود 8 هزار تن است، که با ظرفیت حقیقی تولید فاز اول این واحد که سالیانه بالغ بر 10 هزار تن است. امیدوار هستیم به طور کامل از واردات این مواد و خروج ارز جلوگیری شود.\nوی افزود: اگر چه استئارات‌های تولیدشده در واحد شهرک شکوهیه قم فن آوران شیمی گواهی های بهداشتی USP و تطبیق با استاندارد را کسب و از لحاظ کیفی پاسخگوی پتروشیمی‌ها و صنعت پلیمر بوده، ولی ظرفیت تأمین نیاز کامل آن‌ها را نداشتیم که با راه‌اندازی واحد جدید و افزایش 10 برابری تولیدات آمادگی داریم نیاز صنایع را به این مواد مرتفع کنیم.\nبه کارگیری نیروهای جوان متخصص و تحصیل‌کرده و سرمایه گذاری مستمر در بخش تحقیق و توسعه، شرکت را در جایگاهی قرارداد تا تمامی مراحل محاسبه و طراحی خطوط تولید، فرآیندها و فرمولاسیون، مهندسی واحد و ساخت تجهیزات و راکتورها، را توسط مهندسان داخلی شرکت به انجام برسانیم. به‌گونه‌ای که ما می‌توانیم لایسنس تولید این محصول را به متقاضیان ارائه کنیم.\nمدیرعامل شرکت فن آوران شیمی با اشاره به سوابق تأمین افزودنی‌های تخصصی از کشورهای اروپایی توسط پتروشیمی‌ها اظهار داشت: هدف تأسیس شرکت فن‌آوران شیمی تولید استئاراتی مناسب برای استفاده در واحدهای پلیمری صنایع پتروشیمی کشور و قابل‌رقابت با برندهای معتبر اروپایی بوده است. خوشبختانه پس از تحقیقات متمرکز بر روی این پروژه به محصولی با کیفیت موردنظر رسیدیم که نه تنها آنالیزی قابل رقابت با برندهای اروپایی دارد که از لحاظ بهداشتی با استاندارد دارویی آمریکا و اروپا مطابقت می‌کند. همچنین زیرساخت‌های لازم برای تولید انبوه با تضمین کیفیت را ایجاد کرده‌ایم تا مشتریان درزمینهٔ ثبات کیفیت اطمینان خاطر داشته باشند.\nحسن‌پور ابراز امیدواری کرد که با بهره‌برداری از واحد دوم فن‌آوران شیمی در شهرک شمس‌آباد در سه ماه آینده و تعامل و مشارکت فعال با پتروشیمی‌ها، وابستگی به واردات استئارات‌های فلزی به طور کامل قطع می‌شود.\nوی افزود: مشارکت‌ها در چنین سطحی باعث دلگرمی دانشمندان و محققان کشور می‌شود تا به خودباوری رسیده و موفقیت‌های به‌دست‌آمده در ابعاد آزمایشگاهی و تحقیقاتی را به عرصه صنعت بیاورند.\nلازم به ذکر است که شرکت فن‌آوران شیمی تولیدکننده استئارات کلسیم، استئارات روی و استئارات منیزیم است که به‌عنوان افزودنی در صنعت پتروشیمی و پلیمر کاربرد دارد.\nعلاقه‌مندان به کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند با شماره تلفن 02166565702 تماس حاصل کنند و یا به وب‌سایت فن آوران شیمی به آدرس www.fanchem.ir مراجعه کنند.