تفسیر علمی قران:\n/ تفسیر علمی قران:\nبشر امروز همراه با تحولات جديد، پا به دوران نويني گذاشته و با انديشهها و مكاتب جديدي روبهرو شده است. اگر در گذشته سخن از الحاد و دينداري به ميان ميآمد، امروزه با تفسير ملحدانه يا مؤمنانه از متون ديني روبهرو است. مسائل زبانشناسي، نشانهشناسي، پديدار شناسي، هرمنوتيك و فلسفهي زبان به شدت او را درگير كرده است.\nالبتّه ديندارن و عالمان ديني، همواره در پي معنايابي متون ديني بودهاند و دانش مستقلي به نام علم تفسير را، كه از چگونگي دستيابي به معاني مدلول الفاظ قرآن سخن ميگويد، راه انداختند؛ زيرا بر اين باور بودند كه خداوند متعال در نزول قرآن، مقصود و معناي خاصي را منظور داشته است و به تعبير هرمنوتيك، نيّت مؤلف در متن محفوظ است.\nاهل تفسير، روشها و گرايشهاي گوناگوني در كشف مقصود شارع مقدس به كار بردهاند. گرايشهاي مذهبي (شيعي، معتزلي، اشعري و...)، موضوعي (فقهي، ادبي، فلسفي، اجتماعي، تاريخي، علمي، سياسي، تربيتي، عرفاني، اعتقادي و...) و نگارشي (موضوعي، تربيتي و مزجي) و نيز روشهاي قرآن به قرآن، روايي، اشاري و رمزي و عرفاني، عقلي و فلسفي، تفسير به رأي و تفسير علمي را مورد بحث قرار دادهاند و هر يك از روشها و گرايشها كه به تفسير به رأي منجر مي‌شود، از آن جهت كه مراد متكلم را مخدوش سازد، مردود و نامشروع شمرده مي‌شود\nبه هر حال، تفسير صحيح و مشروع از قرآن، به رعايت ضوابط و شرايطي نياز دارد كه تخطي از آنها، آدمي را به بيراهه ميكشاند.\nسيوطي در الاتقان مي‌نويسد: روشن است كه خداوند خلقش را به اموري كه قابل فهم است، مخاطب قرار داده است؛ به همين جهت، هر رسولي را به زبان قومش ارسال، و كتابش را بر لغت آنها نازل مينمود؛ لكن علومي كه به عنوان مبادي تفسير مورد استفاده قرار ميگيرند عبارتند از: لغت، نحو، علم تعريف، اشتقاق، معاني، بيان، بديع، قرائت، اصول دين، اصول فقه، اسباب نزول قصص و اخبار، ناسخ و منسوخ و علم فقه و...\nپس روشن شد كه قرآن با اين‌كه به زبان عربي نازل شده و از واژگان عرفي در تبيين مراد خداوند متعال استفاده شده است، ولي از آن رو كه معارف بلند و فراواني در قالب الفاظ محدود جاي گرفته و فاصلهي زماني زيادي بين نزول قرآن و عصر حاضر تحقق يافته و نيز اصول و كليات فراواني در قرآن ذكر شده است، به تفسير و رعايت ضوابط و قواعد مذكور نيازمند است. حال پرسش جديدي كه پيشرفتهاي علوم جديدي براي مفسران به ارمغان آورده اين است كه آيا تئوريها و فرضيههاي علمي در تفسير قرآن به مفسران مدد ميرسانند يا اين‌كه تفسير علمي از مصاديق تفسير به رأي «و من فسّر القرآن برأيه فقد كفر»است. پاسخ دقيق و عالمانه به اين پرسش، متوقف بر چيستي تفسير علمي و درك ضوابط و رعايت شرايط آن است، كه محققان فرزانه، حجج اسلام، آقايان دكتر رضايي اصفهاني و دكتر رفيعي بدان پرداختهاند.\nدر پايان بر خود فرض ميدانم از مؤلفين محترم و نيز از حجج اسلام سيد محمد علي داعينژاد (معاونت تحقيقات)، سيد محمد حسين ميري (مدير گروه قرآن) و حميد كريمي (مدير پروژهها) و همچنين از مجريان، كارمندان، حروفنگاران، ويراستاران و ساير عزيزاني كه در آمادهسازي اين اثر زحمت خالصانه كشيدهاند، تقدير و تشكر نمايم.\n با توجه به اين‌كه موضوع بحث ما تفسير علمي است، تعريفي از واژه‌ي تفسير بيان نماييد.\n دكتر رفيعي: واژه‌ي تفسير، داراي معاني لغوي متعددي است كه بيش‌تر اين معاني داراي وجه مشترك‌اند؛ از جمله: كشف، روشن نمودن، آشكار ساختن، پرده‌برداري، ايضاح، ابانه، تفصيل، شرح دادن و از اين قبيل معاني كه بسيار به هم نزديك‌اند و همه‌ي اين معاني در واقع به آشكار كردن و اظهار يك معنا و مفهوم بر‌مي‌گردند؛ البته درباره‌ي ريشه‌ي لغت تفسير، نظرهاي مختلفي بيان شده است. برخي آن را از ماده‌ي «فسر» و برخي از ماده‌ي «سفر» گرفته‌اند. عده‌اي نيز، واژه‌ي تفسير را لغت «دخيل» دانسته‌اند؛ يعني از زبان ديگري وارد زبان عربي شده است. به هر حال، واژه‌ي تفسير يك بار در قرآن كريم استعمال شده است و به معناي روشن نمودن و آشكار ساختن است.\nدر ارتباط با معناي اصطلاحي تفسير، برخي مطالبي را آورده‌اند كه به بحث علوم قرآن بر مي‌گردد؛ مثل شناخت ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه كه مستقيماً با تفسير ارتباط ندارند؛ امّا مفسران تعاريف متعددي از معناي اصطلاحي تفسير ارائه نموده‌اند؛ از جمله، علامه طباطبايي(ره) مي‌فرمايند:\nتفسير عبارت است از: بيان كردن معناي آيه‌هاي قرآن و پرده‌برداري از اهداف و مقاصد و مدلول آيات.\nمرحوم طبرسي(ره) دايره‌ي تفسير را قدري محدودتر كرده و فرموده‌اند:\nالفاظ مشكل قرآن را تبيين كردن و مراد از آن را بيان كردن.\nاين معناي اصطلاحي با آن معناي لغوي «كشف، بيان و پرده‌برداري از آنچه مبهم است»، كاملاً تطابق دارد.\n معناي اصطلاحي تفسير با كدام يك از معاني لغوي آن سازگارتر است؟\n دكتر رفيعي: همه‌ي معاني لغوي تفسير با معاني اصطلاحي مطابقاند؛ هم‌چنين خود معاني لغوي به معناي واحدي برميگردند؛ يعني در واقع همه‌ي لغويون به شكلي واژه‌ها را تغيير داده و الفاظ مشابه آورده‌اند؛ لكن معناي پرده‌برداري و شرح و ايضاح، كه در لغت تفسير آمده است، با معناي اصطلاحي آن تطابق بيش‌تري دارد.\nتفسير و كشف مراد خداوند\n فرموديد: «كشف مراد از كلام خداوند»؛ در حالي كه الفاظ مي‌توانند چند نوع معنا را افاده كنند؛ مثل مراد استعمالي و مراد جدّي. طبق تعريف شما، تلاش براي استخراج و كشف مراد استعمالي آيات (اين‌كه در لغت چه كاربردهايي دارند) جنبه‌ي تفسيري ندارد. آيا اين نقض بر تعريف شما وارد است؟\n دكتر رفيعي: كشف مراد جدي خداوند، يعني بيان مقاصد و اهداف گوينده، بخشي از تفسير است. در تفسير آيه، ضمن تبيين الفاظ و كشف ابهامات، بايد مراد گوينده نيز به دست آيد؛ لكن نبايد چيزي بر ظاهر آيه تحميل شود. طبيعي است كه منابعي براي تفسير آيات در اختيار ماست؛ مثلاً اگر بخواهيم آيه‌ي «صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ» را تفسير كنيم، در مرحله‌ي اول، واژه را معنا و تفسير مي‌كنيم تا اطلاعاتي از اين آيه به مخاطب ارائه دهيم؛ سپس با قراردادن ساير آيات در كنار اين آيه و با تبيين معاني لغوي و نيز احاديث و منابع و مدارك عقلي كه در اختيار داريم، فهم و برداشت خود را از اين آيه اظهار مي‌داريم؛ اما ممكن است اين معنا مراد جدّي و قطعي خداوند نباشد و آيه معناي ديگري هم داشته باشد. طبيعي است كه فقط تبيين يك مصداق براي هر آيه صحيح نيست؛ لكن لازم است آن مراد كاربردي روشن شود و اسمش هم مراد جدّي گذاشته نشود.\n دكتر رضايي: به نظر مي‌رسد كه در معناي تفسير، سه عنصر اساسي وجود دارد :\nكشف ابهامات؛ همان طور كه مرحوم طبرسي اشاره كرده‌اند: «كشف المراد عن اللفظ المشكل». گاهي يك لفظ مشكل است، لكن بايد معنايش روشن شود و ابهام لفظ برطرف گردد؛\n2. بيان مقاصد و اهداف گوينده؛ مثلاً حقيقت است يا مجاز؛\n3. اظهار اين مطلب با قلم يا سخن؛ لذا گفته‌اند: بايد عنصر كشف در تفسير باشد و يك حالت مكاشفه داشته باشد؛ يعني تا زماني كه مطلب در ذهن باشد تفسير نيست؛ اگر بيان شود، تفسير است؛ از اين رو، چنانچه تفكر در قرآن صورت گيرد، ولي بيان نشود، هنوز به مرحله‌ي تفسير نرسيده است.\nبا يك مثال ساده مطلب تا حدودي روشن مي‌شود؛ مثلاً خداوند خودش را در آيات قرآن، «سميع و بصير» معرفي كرده و معناي لغوي و مراد استعمالي‌اش اين است كه خداوند حس شنوايي و بينايي دارد؛ اما وقتي دقت كنيم و قراين ديگري، مثل آيه‌ي (لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيءٌ) را در كنار اين آيه بگذاريم يا با قراين عقلي بسنجيم، به اين نتيجه مي‌رسيم كه مراد از سميع و بصير، علم به اشيا و مسموعات و مبصرات است، نه داشتن چشم و گوش؛ در نتيجه، مي‌توان گفت كه تفسير عبارت است از: «تبيين مراد استعمالي و جدي آيات قرآن»كه البته اين تفسير بايد بر اساس قواعد ادبيات عرب، اصول عقلايي محاوره و هم‌چنين با توجه به روايات اهل بيت(ع) صورت گيرد.\n مراد از علم در تفسير علمي چيست؟\n دكتر رضايي: در عبارت «روش تفسير علمي» سه واژه‌ي «تفسير» «روش» و «علم» را داريم كه معناي تفسير را تا حدودي روشن مي‌كند.\nدر اين‌جا، مقصود از علم، همان علم تجربي است. بر اساس ديدگاه مشهور، علوم به چهار دسته تقسيم مي‌شوند:\n1. علوم شهودي، مثل عرفان؛\n2. علوم نقلي، مثل تاريخ؛\n3. علوم عقلي، مثل رياضيات، يا منطق؛\n4. علوم تجربي كه به دو شاخه تقسيم مي‌شود: الف) علوم طبيعي، مثل پزشكي و شيمي؛ ب) علوم انساني، مثل جامعه‌شناسي و روان‌شناسي.\nآنچه مورد بحث است، اين دو شاخه از علوم تجربي است؛ يعني گاهي در تفسير قرآن، براي روشن شدن مفاد يك آيه، از علوم تجربي، مثل فيزيك، علوم پزشكي و امثال آن استفاده مي‌شود، كه نتايج حاصل از آن را تفسير علمي قرآن مي‌نامند. پس مقصود از علم در اينجا اصطلاح خاص (علوم تجربي) است، نه معناي منطقي علم كه عبارت از تصورات و تصديقات ذهني است.\nمراد از علوم تجربي، اعتقاد و يقين مطابق با واقع نيست؛ بلكه آن چيزي است كه از راه حسّ و تجربه به دست مي‌آيد و گاهي موجب روشن شدن مفاد آيات قرآن مي‌گردد؛ مثلاً قران مي‌فرمايد:\nوَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها؛ و خورشيد كه پيوسته به سوي قرارگاهش در جريان است.\nمعمولاً واژه‌ي «تجري» را به معناي «حركت» به كار مي‌برند؛ در حالي كه لازم است در اين‌جا به يك نكته‌ي علمي و كيهان‌شناسي توجه شود، تا مفاد اين آيه روشن گردد.\nآيه‌ي شريفه مي‌فرمايد: خورشيد در جريان است، نه اين‌كه خورشيد حركت مي‌كند؛ «الشمس تحرك». گاهي حركت گلوله را تحرك مي‌ناميم؛ گلوله وقتي كه حركت مي‌كند ديگر التهاب ندارد؛ اما وقتي آب در جوي حركت مي‌كند زير و زبر مي‌شود. عرب به حركت آب در جوي «تجري» مي‌گويد؛ يعني وقتي كه آب در جوي وارد مي‌شود زير و رو مي‌شود. امروزه دانشمندان در مباحث كيهان‌شناسي به اين نتيجه رسيده‌اند كه خورشيد فقط حركت نمي‌كند، بلكه در اثر انفجارات هسته‌اي مرتب مواد مذاب و گازي شكل بالا و پايين و زير و زبر مي‌شود؛ همانند آبي كه در جوي حركت مي‌كند و در حال جريان است. اين يك نكته‌ي علمي است كه تفسير آيه را بيش‌تر روشن مي‌كند؛ يعني با توجه به علوم تجربي، فهم آيه براي ما آسان‌تر مي‌گردد.\n علاوه بر تبيين روش علمي، روش‌هاي ديگر و ملاك مجزا كردن اين روش با روش‌هاي ديگر چيست؟\n دكتر رضايي: در مباحث تفسيري گاهي «روش تفسير» و گاهي «گرايش تفسيري» و، به زبان عربي، «منهج» يا «الوان» گفته مي‌شود.\nوقتي در تفسير آيات قرآن از ابزار عقل استفاده كنيم و نتايجي به دست آيد و مفهوم و مفاد آيه روشن شود، تفسير عقلي است؛ هم‌چنين اگر با استفاده از روايات پيامبر اكرم(ص) يا ائمه‌ي اطهار(ع) همراه با مباني ويژه‌اي كه در مباحث روايات و حجيّت خبر واحد است، مفاد آيه روشن شود، به اين روش، روش تفسير روايي گويند.\nبنابراين، روش عبارت است از: استفاده كردن از ابزارهاي خاصي براي تفسير قرآن، با توجه به مباني خاصي كه نتايج ويژه‌اي را به دنبال داشته باشد.\nروش داراي اقسام زيادي است؛ مثل روش تفسير عقلي، تفسير علمي، تفسير روايي و تفسير قرآن به قرآن. در تفسير علمي قرآن از ابزار علوم تجربي استفاده مي‌كنيم؛ يا به تعبير ديگر، استخدام علوم تجربي براي فهم آيات قرآن كه نتايج مشخصي را هم به دنبال دارد؛ اما در گرايش‌هاي تفسيري وقتي كه مفسر به خاطر سليقه و علاقه‌ي خاص يا تخصص ويژه‌اش، از مطالبي هم‌چون فلسفه يا مطالب علمي بيش از حد در تفسيرش استفاده كند، ولو اين‌كه اين‌ها را به عنوان ابزار به كار نبرد، گرايش تفسيري يا لون تفسيري مي‌نامند؛ مثل تفسير طنطاوي كه حجم مطالب علمي آن زياد است؛ و يا تفسير فخر رازي كه رنگ كلامي به خود گرفته است، هرچند ممكن است روش آن روش كلامي نباشد. روش و لون ملازمه‌اي با هم ندارند.\nبنابراين، روش تفسير قرآن يك بحث، و الوان و گرايش‌هاي تفسيري قرآن بحث ديگري است. به عقيده‌ي ما روش تفسير علمي يك روش است نه يك رنگ؛ همان طور كه روش تفسير قرآن به قرآن روش خاصي است، چون نتايج مشخصي را به دنبال دارد.\nاين روش‌ها نيز تقسيم‌بندي شده‌اند؛ گاهي آن را براساس نوع چينش مفسر، به تفسير ترتيبي يا تفسير موضوعي و گاهي به تفسير نقلي يا تفسير اجتهادي تقسيم كرده و روش تفسير نقلي را نيز به روش تفسير قرآن به قرآن (مانند: الميزان) و روش قرآن به روايات تقسيم نموده‌اند. تفسير قرآن به دو بخش تفسير ناقص و تفسير كامل يا اجتهادي تقسيم مي‌شود و روش ناقص، به روايي و غيرروايي تقسيم مي‌شود كه روش غيرروايي شامل روش عقلي، علمي، عرفاني يا رمزي و امثال آن مي‌شود. البته بعضي قايل‌اند كه مي‌توان روش تفسيري را از جهت اعتبار به معتبر و غيرمعتبر تقسيم نمود؛ در نتيجه، ديدگاه‌هاي مختلف و تقسيمات مختلف بر مبناهاي خاصي وجود دارد.\n لطفاً نظر خود را در اين مورد و هم‌چنين درباره‌ي اقسام تفسير بيان كنيد؟\n دكتر رفيعي: بحث دكتر رضايي درباره‌ي روش‌ها كافي بود. به نظر بنده بايد بين روش‌هاي تفسيري و گرايش و به تعبير بعضي از متأخرين، اتّجاهات و اهتمامات تفسيري) تفاوت گذاشت. گاهي مفسّر با روشِ تفسيرِ قرآن به قرآن، يا روش قرآن به حديث، يا تفسيم‌بندي‌هاي عقلي، نقلي و غيره وارد مي‌شود؛ اما صبغه‌اي كه دنبال مي‌كند، صبغه‌ي فلسفي، يا كلامي يا اجتماعي يا اخلاقي است. طبيعي است كه اگر ما اين دو را تفكيك كنيم و روش را شيوه‌اي بدانيم، مفسر بهتر براي فهم و تبيين مراد آيات آن را به كار مي‌برد؛ مثلاً، ابن عباس معتقد است كه تفسير بر چهار وجه است:\n1. وجهي كه عرب آن را مي‌فهمد؛\n2. تفسيري كه هيچ كس نسبت به جهل آن معذور نيست و بايد همگان آن را بدانند؛\n3. تفسيري كه تنها علما و محققان آن را مي‌دانند؛\n4. تفسيري كه فقط خدا از آن آگاه است.\nدر شيوه‌ي تفسير هم برخي قايل‌اند كه اگر در تمام آيات سريان داشته باشد، طبيعي است كه ديگر روش نخواهد بود؛ متأخرين، در تقسيم‌بندي اين‌ها را جزء اتجاهات و اهتمامات يا گرايش‌ها، يا لون‌ها آورده‌اند.\nاما يك ديدگاه اين است كه خود روشْ ناقص و كامل دارد؛ گاهي قابل سريان در همه‌ي آيات است و گاهي اين طور نيست؛ كما اين‌كه در روش تفسير قرآن به حديث، شايد ما براي همه‌ي آيات حديث نداشته باشيم، يا در تفسير قرآن به قرآن براي همه‌ي آيات نتوانيم در خود قرآن پشتوانه‌اي بيابيم. بديهي است كه بايد بين صبغه‌ي نظري مفسر و روش و شيوه‌ي او تفاوت گذاشت؛ مثل مرحوم علامه طباطبايي كه روش ايشان تفسير قرآن به قرآن است، ايشان درباره‌ي روش تفسير قرآن با قرآن مي‌فرمايد:\nچه طور مي‌توان پذيرفت كه قرآن بيان همه چيز باشد، اما بيان خودش نباشد، با اين‌كه خدا درباره‌ي قرآن فرموده: «هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ»؛ چگونه ممكن است قرآن مايه‌ي هدايت و ميزان سنجش خوب و بد و وسيله‌ي روشني براي عالميان باشد، ولي در موضوع فهم خود آيات قرآن كه جهانيان احتياج شديد به آن دارند، آنها را مستغني نسازد!\nايشان درباره‌ي نقص ساير روش‌هاي تفسيري مي‌فرمايند:\nوقتي درست دقت مي‌كنيم مي‌بينيم تمام روش‌هاي تفسيري در اين نقيصه مشترك‌اند كه نتايج بحث‌هاي علمي يا فلسفي و غير آن را از خارج گرفته و بر مضمون آيات تحميل مي‌كنند؛ لذا تفسير آنها سر از تطبيق بيرون آورده است؛ روي همين جهت، بسياري از حقايق قرآن را مجاز جلوه داده، و آيات را تأويل كرده‌اند؛ لازمه‌ي اين طور تفسيرها اين است كه قرآني كه خود را « هُدىً لِلْعالَمينَ» و «نُورٌ مٌبينٌ» و «تِبْيانٌ كُلِ شَيْءٍ» معرفي مي‌كند از جاي ديگر روشني بگيرد و وسيله‌ي هدايتي از خارج بگيرد و بالاخره محتاج چيزي ديگر باشد. راستي اين چيز ديگر چيست و تا چه اندازه‌اي ارزش دارد و اگر اختلافي در آن واقع شد چه بايد كرد؟\nاما گاهي تفسير، صبغه‌ي فلسفي و يا صبغه‌ي روايي و كلامي دارد؛ لذا بين اين دو (روش و گرايش) بايد فرق قايل شويم؛ لكن بعضي از مباحث، تا حدودي به الفاظ بر مي‌گردد؛ در واقع آن شيوه‌ها و روش‌ها و الوان راه‌كارهاي شخصي‌اند. هركدام از اين‌ها در يك تقسيم‌بندي، بر اساس سليقه بوده است.\nبنابراين، «روش» گاهي اوقات به خاطر خود معارف قرآن است و معارف قرآن داراي ابعاد مختلفي است؛ مانند بعد عقلي، بعد عرفاني و ابعاد علمي؛ يعني خود قرآن اين تنوع نگاه‌ها و روش‌ها را اقتضا مي‌كند، نه اين‌كه چيزي از بيرون بر قرآن تحميل شده و همه‌اش ديد مفسر باشد، بلكه مقداري از آن هم اقتضائات علوم قرآني است.\nشنبه ۶ شهر ۱۳۸۹ ۱۶:۲۳ عصر\n2 کاربر به دلیل این ارسال از حسن ضیغم تبار سپاسگزاری کرده اند. رویا., هاروت\nRE: تفسیر علمی قران:\nاقسام تفسير علمي\n لطفاً اقسام تفسير علمي را بيان فرماييد؟\n دكتر رفيعي: گاه تفسير علمي از باب استخدام و تأييد محتواي آيات و به شكل اعتدالي است كه به آن تفسير «علمي اعتدالي» مي‌گوييم؛ مثلاً با استفاده از برخي مباحث روز، به تبيين آياتي كه متضمن برخي مباحث علمي است مي‌پردازيم كه اين يك سبك و شكل است؛ به عنوان مثال، وقتي كه قرآن مي‌فرمايد: «رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ»، اگر كسي بحث مشرق‌ها و مغرب‌هاي متعدد در اين آيه را با كروي بودن زمين مرتبط بداند، اين يك شكل «اعتدالي» است؛ نه آن‌كه به محض شنيدن يافته‌هاي علمي، آيه را با آن مطابقت دهيم و در مقابل آن خاضع شويم و يا به طور صددرصد علوم را طرد نماييم و آن را با قرآن بيگانه جلوه دهيم.\nشكل دوّم، شكل افراطي است كه برخي از تفسيرهاي علمي به آن مبتلا هستند و آن، تطبيق آيات قرآن با يافته‌ها يا حتي فرضيه‌هاي علمي است. اگر كسي يك فرضيه‌ي علمي را يافت، سعي مي‌كند در مقابل آن خاضع شود؛ و با هر لطايف الحيلي آيه را با آن ارتباط دهد. اين همان مشكلي است كه برخي، مثل طنطاوي، فكري و ديگران به آن مبتلا شده‌اند. مرحوم علامه طباطبايي(ره) اين روش را نمي‌پسندند. ايشان مي‌فرمايند:\nنتايج بحث‌هاي علمي يا فلسفي و غير آن را از خارج گرفته و بر مضمون آيات تحميل مي‌كنند و لذا، تفسير آنها سر از تطبيق بيرون آورده است. روي همين جهت، بسياري از حقايق قرآن را مَجاز جلوه داده و آيات را تأويل كرده‌اند.\nخلاصه اين‌كه، تفسير علمي را مي‌توان به دو قسمت تقسيم نمود: الف) افراطي؛ ب) اعتدالي؛ كه بخش افراطي همان تطبيق، و بخش اعتدالي، استخدام علوم و به‌كارگيري آن در تأييد محتواي آيات است.\n دكتر رضايي: در مورد اقسام تفسير علمي، ديدگاه‌هاي متفاوتي وجود دارد؛ به نظر ما روي‌كرد به تفسير علمي، سه نوع است:\nيك. گاهي برخي از مفسرين خواسته‌اند علوم را از قرآن استخراج كنند و، در حقيقت، سخن آنها ناظر به آياتي مثل «تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ» بوده است؛ چون قرآن بيانكننده‌ي همه چيز است، پس همه‌ي مطالب بايد در ظواهر قرآن وجود داشته باشد؛ مثلاً زركشي در «البرهان» آورده است كه برخي، از آيه‌ي شريفه‌ي «إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها» بر اساس حروف ابجد پيش‌بيني نموده‌اند كه در سال 702 زلزله‌اي صورت مي‌گيرد و اتفاقاً چنين هم شد؛ و يا از آيه‌ي شريفه‌ي «إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ» آنجا كه خداوند از قول حضرت ابراهيم(ع) نقل مي‌كند كه «وقتي من بيمار شدم اوست كه شفا مي‌دهد.» علم پزشكي را استخراج كرده‌اند و از حروف مقطعه‌ي اوايل سوره‌ها علم جبر را استفاده كرده‌اند. روشن است كه اين روش، روش صحيحي نيست؛ زيرا همه‌ي علوم و ريزه‌كاري‌هاي علوم، ظرافت‌ها، فرمول‌هاي فيزيك، شيمي و غيره در ظواهر قرآن وجود ندارد و استخراج آنها از قرآن كاري بي‌ثمر و بي‌معناست.\nدو. گاهي منظور از تفسير علمي، تحميل و تطبيق نظريه‌هاي علمي بر قرآن است؛ گاهي برخي از كساني كه به سراغ تفسير علمي رفتند سعي كردند نظريه‌هاي اثبات شده‌ي علوم را به آيات قرآن تحميل كنند؛ مثلاً عبدالرزاق نوفل، نويسنده‌ي معروف مصري، دربارهي آيه‌ي شريفهي «هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِيَسْكُنَ إِلَيْها» مي‌گويد:\n«انفسكم»، يعني پروتون، و «زوجها»، يعني الكترون و «ليسكن اليها»، يعني حالت آرامشي كه بين اين الكترون و پروتون برقرار شده و در نتيجه، اين اتم از هم نمي‌پاشد و الكترون به طور مرتب به دور مركز اتم كه پروتون و الكترون است مي‌چرخد.\nاين سخن با ظاهر آيه و با معناي لغوي و اصطلاحي آيه سازگاري ندارد. روشن است كه اين روش نيز روش صحيحي نيست. علامه طباطبايي(ره) در مقدمه‌ي الميزان به مسئله‌ي تطبيق مي‌پردازد و آن را رد مي‌كند. و مي‌فرمايد:\nاين گونه تفسير علمي در يك قرن اخير در مصر و ايران رايج شد و موجب بدبيني بعضي دانشمندان مسلمان نسبت به مطلق تفسير علمي گرديد. \nسه. گاهي منظور از تفسير علمي اين است كه ما براي فهم بهتر آيات قرآن از علوم استفاده كنيم؛ يعني علوم را براي فهم بهتر آيات قرآن و روشن كردن و كشف معاني و مقصود خداوند تبارك و تعالي استخدام كنيم؛ به عبارت ديگر، هرچه علم بشر پيش‌رفت كند، موجب فهم بهتر برخي از آيات قرآن مي‌شود، بدون اين‌كه قصد استخراج علوم را از قرآن داشته باشيم.\nمثلاً اين آيه‌ي شريفه، مكرراً در قرآن كريم آمده است:\nإِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ...؛ همانا خداوند، خون، ميته و گوشت خوك را بر شما حرام كرده است.\nوقتي كه علوم بشر پيش‌رفت مي‌كند، روشن مي‌شود كه خوردن خون، مردار، خوك و شراب چه ضررهايي براي بشر دارد. اين پيش‌رفت‌هاي علمي، موجب روشن‌تر شدن معناي اين آيات و فلسفه‌ي حرمت مي‌شود؛ يا وقتي كه قرآن شريف مي‌فرمايد:\nاللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها اشاره به اين دارد كه بين آسمان‌ها، ستون‌هايي است كه نمي‌توان ديد.\nروايتي از وجود مقدس امام رضا(ع) در ذيل همين آيات وارد شده است:\nثمَّ عَمَدٌ و لكِنْ لاتَروْنَها»؛ آنجا ستون‌هايي است؛ اما شما نمي‌بينيد.\nاين به چيزي مثل نيروي جاذبه و مانند آن اشاره دارد كه ممكن است بعداً كشف شوند؛ لذا مي‌توان يكي از مصاديق آن را نيروي جاذبه دانست.\nقرآن در جايي ديگر مي‌فرمايد:\nوَ أَرْسَلْنَا الرِّياحَ لَواقِحَ؛ و ما بادها را فرستاديم كه عمل لقاح را انجام دهند.\nدر اين آيه لقاح (آبستن كردن) گياهان به وسيله‌ي باد به روشني بيان شده است و حال آن‌كه بعد از قرن‌ها، علم بشر كشف كرده است كه ابرها با بار مثبت و منفي در اثر برخورد با هم بارور مي‌شوند؛ بنابراين، اين اشاره‌ي علمي قرآن، اولاً، ما را به اين‌جا مي‌رساند كه نازل‌كننده‌ي قرآن از همه‌ي اسرار جهان اطلاع داشته است؛ ثانياً، كشف‌هاي علمي، مثل نيروي جاذبه، توسط نيوتون و ديگران، مفادي از اين آيات را براي ما روشن‌تر مي‌كند، بدون اين‌كه نظريه‌اي را بر قرآن تحميل و يا مطلبي خلاف واقع را از قرآن استخراج كنيم.\nپس، تفسير علمي به سه قسم تقسيم مي‌شود:\n1. استخراج علوم از قرآن؛\n2. تحميل و تطبيق بر قرآن (كه اين دو قسم از نظر ما صحيح نبود)؛\n3. استخدام علوم در فهم قرآن، كه اين روش صحيحي است.\nمعيار روش علمي\n نظر خود را در مورد اين تقسيم‌بندي و هم‌چنين معيار روش تفسيري قرآن بيان بفرماييد؟\n دكتر رفيعي: به نظر بنده مبناي تقسيم‌بندي علمي، دو قسم افراطي و اعتدالي است. استخراج علوم از قرآن، مانند پيش‌بيني زلزله در سالي خاص، يك بحث علمي نيست تا اسم آن را تفسير علمي بگذاريم؛ زيرا هر آيه‌اي را به صرف اشاره به حادثه‌اي، نمي‌توان به تفسير علمي انطباق داد.\nپس تفسير علمي دو قسم است: يكي افراطي و ديگري اعتدالي. در تفسير اعتدالي مفسر ميكوشد آياتي را براي تأييد يك يافته‌ي علمي از علوم تجربي و غيره، كه علم بشر به آن رسيده است بياورد و آن را در استخدام فهم بيش‌تر قرآن قرار دهد؛ مثلاً بحث زوجيت گياهان در عالم هستي، گردهافشاني و عمل لقاح در گياهان، نقش بادها در پيدايش ابر و باران، كرويّت زمينو...، بين آيه‌ي قرآن و بحث علمي تطابق هم وجود دارد. اين آيه، ضمن اين‌كه جنبه‌ي هدايتي دارد، مي‌تواند معنايي علمي را هم در برداشته باشد. اين همان تفسير اعتدالي است كه بين مفسران رايج است.\nقسم دوم، همان تطبيق و تحميل يك نظريه يا فرضيه‌ي علمي به قرآن است كه به نظر ما درست نيست؛ مانند: «طيراً ابابيل» كه شيخ محمد عبده در تفسيرش مي‌نويسد:\nاعتقاد به اين كه پرنده‌ي مورد نظر از جنس پشه و مگس و حامل ميكروب برخي از امراض بود و يا سنگ‌هاي سمي با باد به پاي پشه و مگس چسبيد و با نشستن اين حيوانات روي افراد، آنان مسموم شدند و گوشت‌هاي بدنشان ريخت، امري بعيد نيست.\nيا در تفسير «دابّه» به قمرهاي مصنوعي و در تفسير «نفس واحده» به پروتونو در تفسير «لوح محفوظ» به «اتر» و مواردي ديگر، نظرياتي را بر قرآن تحميل كرده‌اند؛ اما به تعبير بنده، استخراج علوم از قرآن، يا تطبيق و تحميل است و يا در واقع، بحث اعتدال در تفسير است و شق سومي در كنار اين دو نمي‌تواند باشد.\nبا توجه به اين نكته، عمده‌ترين بحثي كه در روش تفسير علمي بايد به آن توجه شود و در واقع مخالفت‌ها و موافقت‌ها را به هم نزديك مي‌كند، سخنان مشترك آنهاست. مخالفين، لبه‌ي مخالفتشان روي كساني است كه اين شرايط را رعايت نكردند و موافقين هم با شرايط تفسير علمي مي‌گويند حرفشان صحيح است. من ادله‌ي مخالفين و موافقين را بررسي نموده‌ام اين ادله را مي‌توان با هم وفاق داد و آن وفاق همان بحث شرايط تفسير علمي است.\n دكتر رضايي: يك بحث در اين است كه تعريف تفسير علمي بر كدام يك از اينها صادق است. آن تفسير علمي‌اي كه علم را به عنوان ابزار در خدمت قرآن قرار داده و علوم را براي فهم بهتر قرآن استخدام كرده است مورد تأييد ماست؛ در جايي كه تحميل نظريه يا استخراج باشد يا ـ به تعبير دكتر رفيعي ـ افراط باشد، در حقيقت اصلاً تفسير نيست؛ چون چيزي از مفاد آيه را روشن نكرده است، بلكه نظر خود را، به جاي نظر خدا، بر آيه‌ي قرآن تحميل كرده، يا نظريه‌ي يك دانشمند و يا يك نظريه‌ي علمي را به جاي نظريه‌ي خدا نشانده است.\nبنابراين، تعريف روشن تفسير علمي، فقط بر همين قسم اخير كه قسم صحيحي است انطباق مييابد؛ اما يك نكته را نبايد از نظر دور داشت و آن اين‌كه واژه‌ي «افراطي» يك واژه‌ي كلي است و حد و مرز مشخصي ندارد؛ خوب است كه ما اين واژه را تقسيم نماييم و اقسام آن را در نظر بگيريم.\nگاهي ما چيزي را از بيرون بر قرآن تحميل مي‌كنيم و گاهي مطلبي علمي را از قرآن بيرون مي‌كشيم ـ تطبيقي در درون قرآن انجام مي‌دهيم ـ مثل همان كاري كه «غزالي» در كتاب الجواهر كرده است و در كتاب احياء العلوم نيز به آن اشاره دارد كه:\nدر قرآن هفتاد و هفت هزار علم وجود دارد.\nهر يك از اين‌ها داراي حد، مطلع، ظاهر و باطن است كه ضرب در چهار مي‌شود. اين همه علوم، كجاي قرآن وجود دارد كه ما متوجه آن نمي‌شويم، يا ائمه(ع) بيان نكرده‌اند؟ بنابراين، اين، قسمي از تفسير ناصحيح علمي است و تحت ضوابط و معيارهاي صحيح تفسير علمي قرار نمي‌گيرد. اگرچه هر دو، نوعي ايجاد ارتباط بين علم و قرآن است، اما يكي از بيرون است و ديگري از درون.\n دكتر رفيعي: به نظر من، با پرداختن به مبحث معيارها، مطلب قدري روشن خواهد شد.\nاين‌كه فرمودند: گاهي از درون و گاهي از بيرون؛ آيا تاكنون عالمي از درون قرآن، علمي را كه در بيرون نيست استخراج كرده است؟ من فكر مي‌كنم نوع بحث، لفظي است؛ يعني علوم بيرونياند و مفسر مي‌خواهد براي آن از قرآن تأييد پيدا كند؛ اما غزالي كه مي‌گويد در قرآن هفتاد و هفت هزار علم وجود دارد، خود ايشان براي آن شاهدي نياورده است.\nمعيار صحيح تفسير علمي\n معيار صحيح تفسير علمي چيست؟\n دكتر رفيعي: شايد بسياري از اختلافات مخالفين و موافقين به معيار تفسير علمي برگردد. براي تفسير علمي چند معيار لازم است:\nمعيار اول رعايت قوانين تفسير است كه بعضي از اين‌ها به مفسر و بعضي به متن بر‌مي‌گردد. جناب سيوطي براي مفسر قرآن پانزده شرط ذكر نموده است. علماي الازهر در يك اطلاعيه و زرقاني در كتاب مناهل العرفان يازده شرط ذكر نموده‌اند.\nپس اولين معيار، رعايت شرايط مفسر است؛ گرچه شايد نتوان مستقيماً آن را معيار تفسير علمي خواند؛ لكن وقتي كه مثلاً يك عالم زيست‌شناسي كه هيچ اطلاعي از لغت عرب، ادبيات عرب يا از فصاحت و بلاغت ندارد و قصد تفسير علمي قرآن را دارد، اين معيار مورد استفاده قرار مي‌گيرد.\nمعيار دوم اين است كه به شأن و جايگاه قرآن توجه كنيم؛ يعني مقام قرآن و نيز جايگاه شارع در تبيين قرآن آشكار گردد؛ آيا جايگاه قرآن، هدايت و رهاندن بشر از ضلالت و گمراهي است، يا تبيين مباحث فلسفي و علمي؟ در اين باره قرآن مي‌فرمايد:\nاين كتاب، «هُديً للمتّقين» است؛ براي هدايت است، «يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ» است؛ به راهي كه استوارترين راه‌هاست هدايت مي‌كند.\nقرآن با خطاب به پيامبر(ص) پنج هدف را در آيه‌ي زير بيان مي‌كند:\nيا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً وَ داعِياً إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنِيراً؛ اي پيامبر! ما تو را گواه فرستاديم و بشارت دهنده و انذار كننده و تو را دعوت كننده‌ي به سوي خدا، به فرمان او و چراغي روشني بخش.\nبه عقيده‌ي ما اگر آيه‌اي اشاره‌ي علمي دارد، آن هدف اصلي نبوده، بلكه بيان آن به خاطر شأن هدايتي بوده است. وقتي قرآن 14 قرن پيش به عنوان مثال مي‌فرمايد: «وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها» درست است كه اين آيه اشاره‌ي علمي دارد، اما هدف از آن برداشت هدايت است؛ حال شما از «وَ الشَّمْسُ تَجْرِي» پي به خالقش ببريد يا به توحيدش؛ لذا اغلب آيات علمي قرآن در پايان به مسئله‌ي توحيد، معاد و هدف‌دار بودن خلقت بر‌مي‌گردد؛ مثلاً در معرفي كافر ميگويد:\nكافر مثل كسي است كه از جو بيرون رود و نتواند نفس بكشد.\nدرست است كه اين يك بيان علمي است كه خارج از جَو، اكسيژن نيست، ولي اين در واقع در مقابل آيه‌ي «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» و نيز نداشتن حيات معنوي كافر است.\nمعيار سوم كه شايد مختص باشد اين است كه، تكيه بر قوانين علمي قطعي است نه بر فرضيه‌ها و نظريه‌هاي حدسي؛ حال اگر مفسر بزرگواري به صرف احتمال دادن حيات در كرات ديگر، از آيه‌ي «يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَ نُحاسٌ (خدا بر سر شما شراره‌هاي آتش و مس گداخته فرود ميآورد تا هيچ نصرت و نجاتي نيابيد) استفاده‌ي حيات نمايد و آن را كنايه از اين بداند كه در ميان ساكنان كرات ديگر و كره‌ي زمين در آينده جنگي در مي‌گيرد و آنها آتش بر سر زمينيان مي‌ريزند و اين‌ها دفاع مي‌كنند، اين يك فرضيه يا نظريه است؛ يا مثلاً به بمب اتم يا ماهواره‌ها تعبير كند، همان بحث افراطي است كه لطمه مي‌زند؛ لذا معيار سوم، تكيه بر قوانين علميِ قطعي و پرهيز از فرضيه‌ها و نظريه‌هاست.\nمعيار چهارم كه خيلي مهم است، ارتباط بين قانون علمي و آيه‌ي مورد نظر است؛ مثلاً مي‌گويد آب «h2o» است و اين مسلم است؛ اما از هر آيه‌اي مي‌توان به عنوان پشتوانه براي اين قانون علمي استفاده نمود؟ پس بايد بين قانون علمي و آيه ارتباط باشد.\nمعيار پنجم اين است كه تعارضي بين تفسير علمي و حقايق و مضامين قطعي شرعي نباشد.\n دكتر رضايي: از ظهور «پوپر» (حدود 50 سال پيش) ما چيزي به عنوان «قانون» در علم نداريم و حتي ممكن است چيزي به عنوان «قطعيت» هم نداشته باشيم ـ البته بعضي منكرند ـ بنابراين، هرچه هست ـ به قول بعضي فيزيك‌دانان ـ افسانه‌هاي مفيد است؛ يعني نظريه‌هايي كه ما بر اساس آن هواپيما مي‌سازيم و با آن مسافرت مي‌كنيم؛ ولي اين نظريه‌ها، ابطال‌پذيرند نه اثبات‌پذير؛ به عبارت ديگر، اين مطالب ممكن است هيچ وقت اثبات نشوند، بلكه مورد نقض قرار گيرند، ولي در عين حال تا وقتي كه مفيد و كارسازند از آن استفاده مي‌كنيم و با آمدن نظريه‌ي بهتر، آن را جاي‌گزين مي‌كنيم.\nما در علم چيزي به عنوان قانون قطعي اثبات شده نداريم؛ همان‌طور كه فرموديد، بايد اولاً مسائل را به صورت غيرقطعي به قرآن نسبت داد؛ يعني بگوييم كه احتمالاً اين آيه‌ي قرآن به نيروي جاذبه اشاره دارد. در كتابي حدود 300 مورد از آيات علمي قرآن را بررسي كرديم، شش مورد از اعجاز علمي قرآن را پذيرفتيم و 294 مورد را رد كرديم؛ پس نبايد تئوري‌هاي ظني را به طور قطعي به قرآن نسبت دهيم؛ البته برخي موارد ممكن است پشتوانه‌اش دليل عقل يا بداهت حسي باشد؛ مثل حركت زمين، در اين موارد مي‌توانيم به صورت احتمالي نسبت دهيم كه به دام تفسير به رأي نيفتيم، و تغييراتي كه در علوم حاصل مي‌شود به قرآن راه پيدا نكند و به تفسير ما ضرر نزند.\nشنبه ۶ شهر ۱۳۸۹ ۱۶:۲۵ عصر\nادلهي موافقان تفسير علمي\n دليل موافقان تفسير علمي قرآن چيست؟\n دكتر رضايي: برخي با روش استخدام موافق‌اند و بسياري از مفسرين و غيرمفسرين، مخالف اين روش هستند؛ البته در هر روشي عده‌اي موافق‌اند و عده‌اي مخالف و دلايلي نيز براي موافقت و يا مخالفت دارند؛ ولي مسلماً در تفاسير امروزي، شيعه و اهل سنّت، به دلايلي، از اين روش علمي زياد استفاده مي‌شود؛ حتّي شايد بتوان گفت عدم استفاده از آن باعث نقصان در تفسير ميگردد.\nدليل اوّل كشفيات و يافته‌هاي قطعي علمي موجب روشن شدن معناي آيات مي‌شود و اين همان چيزي است كه در اصطلاح به آن تفسير گويند. «تفسير» يعني تبيين و توضيح مفاد آيات و نيز بيان اهداف خداوند از آنها؛ پس گاهي ناچاريم در بعضي آيات از يافته‌هاي علوم تجربي استفاده كنيم تا مفهوم آيه روشن شود؛ مثلاً آيات اول سوره‌ي حج و سوره‌ي مؤمنون، مسئله‌ي مضغه، علقه، مخلقه، غيرمخلقه و مراحلي كه جنين در رحم مادر مي‌گذراند را بيان مي‌كند كه با مراجعه به يافته‌هاي علم پزشكي معناي آنها روشن مي‌گردند.\nنتيجه اين‌كه، يكي از دلايل موافقان اين است كه يافته‌هاي علوم تجربي مي‌تواند كمكي در روشن‌تر شدن آيات قرآن باشد. برخي معتقدند حدود 500 تا 1000 آيه، اشاره به علوم تجربي دارد.\n قرآن براي همه‌ي انسان‌هاست و از جمله مخاطبان اوليه‌ي آن مسلمانان صدر اسلام بودند كه از اين يافته‌هاي علوم تجربي اطلاعي نداشته‌اند. آيا آنها واقعاً به روشني مطالب را نمي‌فهميدند؟\n دكتر رضايي: دكتر ذهبي به اين نكته اشاره نموده و آن را جزو دلايل مخالفان تفسير علمي بيان كرده است و آن اين‌كه آيا از 1100 سال قبل تا حال، اين مفاهيم تغيير كرده است يا نه؟ ما اين دليل را در ضمن دلايل مخالفان پاسخ خواهيم داد.\n اين‌كه فرموديد «فهم روشني»، لازمه‌اش اين است كه، كساني كه از يافته‌هاي تجربي استفاده نكردند فهم روشني نداشته باشند، در حالي كه برخي تعبير به تبيين دارند؛ به نظر شما كدام يك بهتر و درست است؟\n دكتر رضايي: ما بر سر واژگان بحثي نداريم. آنچه كه تفسير ناميده مي‌شود، تبيين آيات قرآن و روشن كردن مقاصد گوينده است؛ اين هنر، از تفسير علمي نيز برمي‌آيد. تفسير علمي نيز، همانند تفسير قرآن به قرآن، موجب روشن شدن معناي آيات مي‌شود. لزوماً اين طور نبوده كه مخاطبان قرآن در صدر اسلام، همه‌ي مطالب آن را متوجه شوند؛ زيرا قرآن سطوح مختلف مردم را در نظر مي‌گيرد. گاهي بعضي از آيات خيلي عميق‌اند؛ مثلاً در مورد آيات اول سوره‌ي حديد، «هُوَ الْأَوَّلُ وَ اْلاخِرُ وَ الظَّاهِرُ و الباطن» و نيز سوره‌ي فاتحه، روايت داريم كه اين آيات را، مردم آخرالزمان خواهند فهميد؛ لذا با گذشت زمان و رشد علمي بشر، يك سري تعبيرها و تفسيرهاي جديد براي فهم بهتر آيه‌ها به وجود مي‌آيد. مسائل علمي قرآن نيز به همين صورت است. برخي از آيات قرآن اشارات علمي دارد، و تا زماني كه علوم پيش‌رفت نكند، بشر متوجه اين اشارات نمي‌شود؛ مثلاً اين‌كه قرآن مي‌فرمايد: «شراب حرام است، چون ضرر آن بيش‌تر از نفع آن است» ممكن است كاملاً براي افراد آن زمان مشخص نبوده باشد، ولي امروزه با كشف ضررهاي متعدد شراب در زمينه‌هاي اجتماعي، پزشكي و رواني، مقصود آيات بهتر روشن مي‌گردد.\nدليل دوّم: كشفيات جديد و قانون‌هاي ثابت شده‌ي علمي و يافته‌هاي قطعي تجربي مي‌تواند اعجاز علمي قرآن را اثبات كند؛ يعني يكي از ابعاد اعجاز قرآن، اعجاز علمي آن است. قرآن حدود 1400 سال قبل مطلبي را بيان كرده است كه بشر آن روز ـ با توجه به علوم تجربي خود ـ نمي‌توانست آن را بفهمد و بعدها اين مطلب كشف شد.\nبنابراين، اين مطلب نشان مي‌دهد كه قرآن معجزه است؛ البته در اين زمينه ادعاهاي افراطي و نيز استفاده‌هاي غلط و مخالف شده است، ولي اصل قضيه صحيح است، هرچند موارد آن كم باشد.\nفرهنگ علمي آن زمان به مواردي هم‌چون نيروي جاذبه، مسئله‌ي حركت خورشيد و جريان آن، حرمت شراب، زوجيت گياهان، مراحل خلقت انسان، مسئله‌ي لقاح و آبستن شدن گياهان و ابرها، و... نرسيده بود و الآن به آن رسيده‌اند و اين دليلي بر اعجازِ علميِ قرآن است.\nدليل سوم: وقتي مخاطب قرآن متوجه شود كه قرآن، اشاراتي علمي بالاتر و جلوتر از فكر بشر داشته است، ايمانش به قرآن و اسلام عميق‌تر و زيادتر مي‌شود. ما به وضوح متوجه مي‌شويم كه نسل جوان مخاطب قرآن، شيفته‌ي اين نوع تفسيرند. پس بايد مواظب باشيم، تا به دام تفسير به رأي و تحميل نظريات بر قرآن نيفتيم.\n آيا اين‌كه در برخي موارد اثبات اعجاز علمي قرآن موجب اشتياق و ازدياد ايمان افراد مي‌شود به دليل قبلي برنمي‌گردد؟\n دكتر رضايي: اين نتيجه‌ي همان دليل قبلي است. طرف‌داران تفسير علمي اين را يكي از دلايل تفسير علمي مي‌دانند؛ البته گاهي اعجاز اثبات مي‌شود و گاهي نمي‌شود. در مواردي كه اعجاز اثبات نمي‌شود، باز هم شگفتي‌ها و اشاراتِ علميِ قرآن، يك نوع شوق و شادي براي افراد، مخصوصاً براي متخصصين، ايجاد ميكند و علاقه‌ي آنها را به قرآن و دين زيادتر مي‌كند؛ مثلاً براي پزشك‌ها نكات پزشكي قرآن گفته مي‌شود.\nدليل چهارم: گاهي نكات علمي قرآن موجب جذب غيرمسلمان‌ها به طرف قرآن و اسلام مي‌شود؛ پس تلاش در اين زمينه، يك نوع ترويج اسلام است؛ چون برخي از افراد اين راه را رفته‌اند و كتاب‌هايي هم در زمينه‌ي اشارات علمي قرآن نوشته‌اند؛ مثلاً دكتر «موريس بوكاي» فرانسوي، در كتاب تورات، انجيل، قرآن و علم، كه چندين بار به فارسي و عربي ترجمه شده است، اعجاز علمي قرآن را با تورات و انجيل و علوم روز مقايسه نموده و ايمان خود را به قرآن ابراز كرده است. آيا درست است ما در اين زمينه تلاش نكنيم و اعجاز علمي قرآن را بررسي ننماييم؟ ما مي‌توانيم با بيان اعجاز علمي قرآن حقانيت و برتري آن را بر كتاب تورات و انجيل به اثبات برسانيم. ما بايد از بُعد علمي قرآن، براي جذب ديگران به طرف اسلام و اثبات حقّانيت قرآن و اسلام استفاده كنيم. البته بسياري از تفاسير رايج و موجود ـ چه شيعي و چه سني ـ از روش علمي استفاده نموده‌اند؛ مثل تفسير نمونه و الميزان.\nادله‌ي مخالفان تفسير علمي و نقد آن\n دلايل مخالفان روش تفسير علمي چيست؟\n دكتر رضايي: مشهورترين مخالفان تفسير علمي،آقاي شاطبي، دكتر ذهبي، شيخ محمد شلتوت و... هستند كه دلايل متعددي آورده‌اند.\nدليل اوّل: قرآن كتاب هدايت است، پس هدف آن، هدايت بشر به سوي كمال، خدا، و دين است، نه بيان مسائل علمي؛ زيرا اولاً، قرآن، كتاب فيزيك، شيمي و پزشكي نيست، تا اين گونه مطالب از آن استخراج شود. در حقيقت تفسير علمي قرآن، ما را از هدايت معنوي و اخلاقي و اعتقادي باز‌مي‌دارد؛ ثانياً، اين طريق موجب تأويل قرآن به صورت تحميلي مي‌شود كه اين تأويلات با اعجاز قرآن و ذوق سليم ناسازگار است؛ ثالثاً، علم، ثبات و قرار و سخن قاطع ندارد؛ چه بسا امروز چيزي ثابت مي‌شود و فردا خلاف آن اثبات مي‌گردد؛ اين موجب ورود خطاهاي علوم به قرآن مي‌شود و ما در مقام دفاع قرار مي‌گيريم.\nپاسخ دليل اول: اين حرف درستي است كه قرآن كتاب هدايت است، منتها گاهي در راستاي همان هدف، قرآن از اشارات علمي استفاده كرده است و اين اشارات، انسان را به طرف خدا رهبري مي‌كند و هدف اصلي هم نيست.\nقبلاً گفته شد كه تفسير علمي سه قسم است: 1. استخراج علوم از قرآن؛ 2. تحميل نظريات بر قرآن؛ 3. استخدام علوم در فهم بهتر قرآن. اگر كسي بخواهد علوم مختلف را از قرآن استخراج كند و قرآن را كتاب فيزيك، شيمي و پزشكي قرار دهد، كار اشتباهي است و ما نيز با آن مخالفيم. آنچه كه ما از آن دفاع مي‌كنيم، استخدام علوم در فهم قرآن است.\nدليل دوّم: علوم تجربي قطعي نيستند، بلكه نظريه‌هايي تغييرپذيرند كه بعد از مدتي از ميدان علم خارج مي‌شوند؛ لذا به طور قطعي نمي‌توان روي اين نظريات حساب باز كرد و قرآن را بر اساس آن تفسير نمود؛ مثلاً تفسير قرآن بر اساس هيأت بطليموسي فخر رازي كه از آيه‌ي شريفه‌ي «الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً» ساكن بودن زمين را استفاده مي‌نمود، با هيأت جديد ـ هيأت كوپرنيكي و كپلر ـ نمي‌سازد؛ زيرا اين نظريه و تفسيرْ دگرگون مي‌شوند؛ بنابراين، تغييرات علوم بر حوزه‌ي تفسير قرآن وارد مي‌شود و در حقيقت، قرآن با نظريه‌هاي تغييرپذير و متزلزل تفسير مي‌گردد و در نتيجه، تضادها و تغييرات علوم در حوزه‌ي قرآن و تفسير نيز راه مييابند.\nپاسخ دليل دوم: اين‌كه بگوييم علوم تجربي در حال تغييرند، در اصلْ سخن خوبي است و ما حق نداريم نظريه‌هاي علمي را با قرآن تطبيق بدهيم. البته ما تفسير علمي را به سه نوع تقسيم كرديم و اين اشكال به نوع دوّم (تحميل نظريات بر قرآن) وارد است؛ يعني اگر كسي نظريات اثبات نشده‌ي علمي را بر قرآن تحميل كند، اين اشكال به آن وارد است؛ امّا در جايي كه از علوم قطعي استفاده شود، چنانچه به صورت قطع روان‌شناختي، ديدگاه‌هايي كه به وسيله‌ي حس تأييد شده‌اند، يا اجماع دانشمندان بر آن است و با دلايلي عقلي پشتيباني مي‌شود را به صورت احتمالي به قرآن نسبت دهيم اشكالي بر آن وارد نيست. مي‌دانيم كه زوجيّت در عالم موجودات مسئله‌اي قطعي است و ظاهر آيات قرآن نيز دلالت بر مسئله‌ي زوجيّت مي‌كند، پس احتمالاً قرآن مي‌خواهد همين زوجيّت را كه امروزه در جهان علم مطرح است براي ما بيان كند. اگر ما نظريه‌هاي اثبات نشده‌ي علمي را بر ظواهر قرآن تحميل و تطبيق كنيم، اين اشكال بر آن وارد است. پس اصل آن را مي‌پذيريم، ولي اگر شيوه‌ي صحيح تفسير علمي انجام شود، در اين صورت اين اشكال وارد نمي‌شود؛چون بسياري از مفسرين علمي به همين اشكال دچار شدند؛ مثل فخر رازي و متأخرين كه در100 ساله‌ي اخير زياد به اين دام افتادند؛ ولي اين وقتي است كه معيارهاي صحيح تفسير علمي رعايت نشود. همان‌طور كه شما در تفسيرقرآن هم ممكن است به دام تفسير به رأي بيفتيد، اين‌جا هم ممكن است به دام تفسير به رأي يا تطبيق يا تحميل بيفتيد.\nدليل سوم: تفسير علمي، منجر به تفسير به رأي مي‌شود؛ يعني متخصّصان علوم مختلف، با ورود به حوزه‌ي تفسير، آيات قرآن را با مسائل علمي تطبيق مي‌كنند و به علت نداشتن تخصص كافي در علوم قرآني و تفسيري و عدم تشخيص تفاوت نص و ظاهر ، يافته‌هاي تجربي را به قرآن تحميل مي‌كنند؛ مثلاً بمب اتم را از آيه‌ي «و المُرسِلاتِ عُرفاً فَالعاصِفات عصْفاً» استخراج مي‌كنند، و يا در سوره‌ي فيل مقصود از آمدن ابابيل را، بيماري وبا و حصبه تلقي مينمايند. اين روش داراي معيارهاي تفسير علمي نيست و موجب مي‌شود تفسير علمي به تفسير به رأي و تحميل نظريات تبديل شود.\nپاسخ دليل سوم: اين دليل خوب است؛ امّا باز اين اشكال به روش تفسير علمي نيست، بلكه اشكال به كساني است كه بدون تخصص وارد اين روش شده‌اند. آنها بايد كار خود را زير نظر افراد خبره انجام دهند تا به تفسير به رأي منتهي نشود؛ هم‌چنان كه در تفسير قرآن به قرآن هم اگر افراد غير متخصص، قرائن عقلي و نقلي را در نظر نگيرند، موجب تفسير به رأي مي‌شود؛ لكن در حوزه‌ي تفسير علمي اين مسئله بيش‌تر بوده است؛ چون متخصصان علوم مختلف ـ كه تخصص در تفسير قرآن نداشته‌اند ـ به صرف علاقه، وارد اين حوزه شده و مشكلات بيش‌تري به وجود آورده‌اند.\nدليل چهارم: تفسير علمي منجر به تأويل مي‌شود؛ مثلاً موافقين و مخالفين نظريه‌ي داروين يا نظريه‌ي تكامل انسان و حيوانات، آيه‌ي 59 سوره‌ي آل عمران و آيه‌ي 11 سوره‌ي صافات، را كه موافق و مخالف نظريه‌ي خودشان بوده است، تأويل كرده‌اند. كساني كه طرفدار نظريه‌ي داروين بودند، وقتي كه وارد آيات قرآن مي‌شدند، آياتي را كه ظهورشان مخالف نظريه‌ي داروين بود را تأويل مي‌كردند؛ هم‌چنين بالعكس. اين هم صحيح است؛ امّا اين اشكال به مفسر است نه به تفسير علمي.\nدليل پنجم. تفسير علمي ذوقي است و معياري ندارد؛ در حالي كه ما تفسير قرآن به قرآن را داراي معيار مي‌دانيم. مخالفان تفسير علمي قايل‌اند كه تفسير علمي، معاني قرآن را مجاز مي‌كند. ما بايد در معنا كردن آيات به صدر اسلام رجوع كنيم؛ در صدر اسلام چيزي به‌عنوان الكترون و پروتون نداشتيم؛ امّا عبدالرزاق نوفل در آيه‌ي شريفه‌ي «خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً...» أنْفُسِكُمْ را به معناي پروتون و أَزْواجاً را به معناي الكترون گرفته است؛ در حالي كه اين الفاظ در آن موقع چنين مفاهيمي نداشت و مخاطب چنين چيزي را از آن نمي‌فهميد.\nپاسخ دليل پنجم: اين اشكال در جايي وارد است كه ما مفاهيم جديد علمي را بر آيات قرآن تحميل كنيم؛ امّا اگر از قطعيات علوم براي روشن شدن آيه استفاده كنيم، نه تحميل است و نه تطبيق. در آن زمان علم به الكترون و پروتون وجود نداشته تا ما بخواهيم آن را از آيات قرآن بيرون بكشيم؛ لكن با يافته‌هاي جديد پزشكي مي‌توان آيه‌هاي اوّل سوره‌ي حج و مؤمنون را كه در بيان مراحل خلقت جنين است توضيح داد. ما قايليم كه آيه‌ي شريفه‌ي « رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها» دلالت بر وجود ستون‌هاي نامرئي بين كرات آسماني دارد. امروزه علم، به اين ستون‌هاي نامرئي كه كرات آسماني را در حوزه‌ي هم‌ديگر نگه مي‌دارد و به درون هم‌ديگر مي‌چرخاند و مانع خروج آن از مسير مي‌شود، نيروي جاذبه مي‌گويند. امروزه نيز «عَمَد» به معناي ستون است و به همين معنا، تفسير و ترجمه مي‌شود؛ لكن يكي از مصاديق آن نيروي جاذبه است، نه اين كه به معناي نيروي جاذبه است. البته افرادي مثل عبدالرزاق نوفل و ديگران كه در تفسير علمي به انحراف رفته‌اند، زياده‌روي كرده و خواسته‌اند مفاهيم را بر قرآن تحميل كنند.\nاين عمل درست نيست و موجب مجازيت معاني قرآن مي‌شود و قرآن اصلاً تحمّل چنين چيزي را ندارد؛ بنابراين، تفسير علمي موجب تبيين و توضيح و يافتن مصاديق تازه‌اي براي آيه مي‌شود و فهم ما را نسبت به آيه روشن‌تر مي‌كند.\nدليل ششم: تفسير علمي موجب مي‌شود كه مفسر، نظريات و يافته‌هاي مورد نظر خود را بر قرآن تحميل و تطبيق نمايد.\nاين اشكال به يك قسم از تفسير علمي وارد است، نه هر سه قسم آن؛ يعني تحميل نظريه‌ها بر قرآن صحيح نيست، امّا استخدام علوم در فهم قرآن درست است.\nدليل هفتم: تفسير علمي موجب ماديگري و انحرافات فكري در سطح جامعه مي‌شود.\nالبته اين اشكال خوبي است، ولي اشكال به تفسير علمي نيست، بلكه اشكال به مفسريني است كه به انحراف رفته‌اند.\nشنبه ۶ شهر ۱۳۸۹ ۱۶:۲۷ عصر\nهدف از مباحث علمي در قرآن\n وجود اين كه قرآن كتاب هدايت است و انبياي الهي نيز براي هدايت انسان‌ها به‌سوي معنويت و خداوند آمده‌اند، مي‌بينيم كه بعضي از آيات قرآن كريم به مباحث علمي پرداخته‌اند؛ هدف از وجود اين آيات در قرآن كريم چيست؟\n دكتر رضايي : اين سؤال از سؤالات اساسي در روش تفسير علمي است. درباره‌ي اهداف آيات و مسائل علمي قرآن، سه تصور مي‌توان نمود:\n1. هدف اصلي قرآن، بيان مسائل علمي آن است و همه‌ي علوم و معارف بشري در قرآن وجود دارد؛ همان‌طور كه قرآن مي‌فرمايد:\nنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ ؛ قرآن بيانكننده همه چيز است.\n2. هدف اصلي قرآن هدايت بشر است، اما در راستاي اين هدف مي‌توان از اشارات علمي نيز استفاده نمود؛ بدين صورت كه پيامبر (ص) مي‌فرمايد: «تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ» است، امّا قرينه‌ي لُبي دارد كه اگر يك پزشك گفت من يك كتاب آورده‌ام كه همه چيز در آن است، مقصود از همه چيز، مربوط به پزشكي است. پيامبر اسلام (ص) وقتي كه طبق آيه‌ي شريفه مي‌فرمود: خداوند قرآني بر ما نازل كرده كه بيان كننده‌ي همه چيز است، مرادش بيان همه‌ي چيزهايي است كه مربوط به دين، در راستاي هدف قرآن و هدايت بشر مي‌باشد. استفاده از آياتِ علمي نيز در راستاي همين هدف است؛ مثلاً در آيه‌ي «اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى» مسائل مختلفي را مطرح مي‌كند؛ بعد در آيه‌ي «وَ هُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ» مسائل مربوط به اين‌كه آسمان‌ها را بدون ستون برافراشتيم كه عدّه‌اي به نيروي جاذبه حمل كردند و نيز مسئله‌ي حركت خورشيد و ماه، مسئله‌ي زمين و كوه‌ها را مطرح مي‌كند و بعد مي‌فرمايد:\nإِنَّ فِي ذلِكَ لآياتٍ لِقَوْمٍ يتَفَكَّرُون.\nاين‌ها براي اين است كه شما تفكر كنيد، از نشانه‌هاي حضرت حق به وجودش پي ببريد.\nپس اشارات علمي قرآن، در راستاي هدف اصليِ هدايت بشر به سوي خدا، دين و قيامت است؛ هم چنين در آيه‌ي ديگر مي‌فرمايد:\nلَعَلَّكُمْ بِلِقاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ ؛ اين نشان‌ها براي اين است كه شما به لقاء پروردگارتان در قيامت ايمان پيدا كنيد.\n3. اشارات علمي قرآن به نحو سمبليك و بر اساس فرهنگ زمان مطرح شده است. در قرآن اين اشارات علمي، حالت معرفت‌شناختي يا حالت سمبليك دارد و ناظر به عالم خارج نيست.\nبه عقيده‌ي ما اين ديدگاه صحيح نيست؛ زيرا اگر قرآن صحبت از علم مي‌كند، در حقيقت قصد گسترش معرفت بشر و توضيح خارج و واقعيت خارجي را دارد، در حدي كه پيش‌گويي‌هاي علمي‌اش، اعجاز علمي به شمار مي‌آيد. پس در حقيقت، هدف اصلي قرآن هدايت بشر است و بايد از اشارات علمي قرآن استفاده كرد.\n اهداف و فوايد وجودي آيات علمي قرآن چيست؟\n دكتر رفيعي: آقاي رضايي مطالب را از سه منظر مطرح كردند كه من سعي مي‌كنم كمي آن مطالب را باز كنم. بدون ترديد، تعدادي از آيات قرآن كريم، به‌طور مستقيم يا ضمني، متضمن مباحث علمي است. وقتي اين آيات در كنار ساير آيات قرار گيرد، يقيناً مباحث علمي مطلوب بالذات قرآن نيست، بلكه هدف ديگري را دنبال مي‌كند. با يك تقسيم‌بندي مي‌توان اهداف آيات علمي در قرآن را به دو بخش تقسيم نمود:\nالف) اهداف اصلي؛ ب) اهداف فرعي. آقاي دكتر رضايي، هدايت را جنبه‌ي اصلي گرفتند، در حالي كه مي‌توان آن را به موضوعات فرعي تقسيم كرد. شايد بتوان سه هدف را در مورد آيات الهي بيان كرد.\nهدف اوّل و اصلي از آيات علمي در قرآن كريم ـ كه در اين هدف، ساير آيات علمي مشترك‌اند؛ مثل آيات فقهي و آيات اخلاقي ـ اثبات وجود خداي متعال و توحيد است. بسياري از مباحث علمي وقتي در قرآن مطرح مي‌شوند، در پايان اين نكته را تذكر مي‌دهند كه پس آفريننده‌ي اين‌ها كيست؟ ببينيد كه موجد اين‌ها كيست؟ آيا دست بشر مي‌تواند در آن دخالت كند؟ به عنوان مثال، در سوره‌ي مباركه‌ي آلعمران مي‌فرمايد:\nنقل شده است كه رسول خدا اين آيات را، مخصوصاً در شب، زياد مي‌خواند و گاهي هم مي‌فرمود:\nوَيْلٌ لِمَنْ قَرَءَها و لَم يَتَفَكَّر فيها؛ واي بر كساني كه اين پنج آيه را بخوانند (91 تا 95 آل عمران) و در آن تفكر نكنند.\nميثم تمار نيز نقل مي‌كند:\nمي‌ديدم مولايم علي (ع) شب‌هايي به آسمان نگاه مي‌كرد و اين پنج آيه را مي‌خواند و اشك مي‌ريخت.\nقرآن كريم بعد از اين‌كه به آسمان‌ها و زمين و اختلاف شب و روز اشاره مي‌كند، مي‌فرمايد:« رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً.» اين براي پي بردن به باطل نبودن آفرينش است. از آيه‌ي « سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ» پي‌مي‌بريم كه چه كسي آفرينش را ايجاد كرده است. سوره‌اي در قرآن يافت نمي‌شود ـ به خصوص سوره‌هاي مكي ـ مگر اين‌كه در آن به عالم هستي و تأمل در نظم و خلقت اشاره يا تصريحي شده است، تا عقل بشر را براي تفكر در خلقت الهي تحريك كند؛ آن‌گاه از مخلوق به خالق، از طبيعت به ايجاد‌كننده‌ي آن، از مسبب به سبب و از مصنوع به صانع پي‌ببرد. خداي متعال فكر بشر را به سوي دقيق‌ترين، عظيم‌ترين، كوچك‌ترين و بزرگ‌ترين امور هستي فرا مي‌خواند و اين، آن چيزي بود كه اعراب (صدر اسلام) به فطرت سليم اعتراف كردند.\nهدف دوّم: كه باز هم يكي از اهداف اصلي است اين است كه آيات علمي براي اثبات معاد و هدف‌دار بودن خلقت آمده‌اند؛ مثل آية:\nفَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ إِنَّهُ عَلى رَجْعِهِ لَقادِرٌ .\nكه بعد از مطرح كردن بحث آفرينش، مي‌فرمايد: «خداوند به بازگردانيدن همه‌ي آفرينش قادر است»؛ يعني بحث معاد را از آن نتيجه مي‌گيرد.\nكَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ؛ چگونه شما به خدا كفر مي‌ورزيد؛ همان‌طور كه شما را به اين جهان آورد، مجدداً شما را از قيامت يا پس از برزخ بر مي‌گرداند.\nهدف سوم اين‌كه، آيات علمي در ردّ عقيده‌ي كفار و مشركان و مادهّپرستان است؛ كساني كه ميگفتند كه هر چه هست همين دنياست. «ما هِيَ إِلاَّ حَياتُنَا الدُّنْيا»؛ چيزي حز اين دنيا نيست. «وَ ما يُهْلِكُنا إِلاَّ الدَّهْرُ»؛ همين روزگار است كه ما را مي‌ميراند. بخشي از آيات علمي، به تحقير اين عقيده‌ي مشركان پرداخته، مي‌فرمايد:\nشما جمع بشويد مي‌توانيد حتي يك مگس را بيافرينيد؟ شما فكر كنيد و بينديشيد آيا مي‌توانيد شبيه آن را ايجاد كنيد؟\nخلاصه اين‌كه، اهداف آيات علمي قرآن به دو بخش تقسيم شد: اهداف اصلي و اهداف فرعي. در اهداف اصلي سه هدف (توحيد معاد و رد تحقير كفار و مشركين) مطرح شد. (البته مي‌توان هر سه عنوان را در يك عنوان كلي مثل هدايت گرفت؛ يعني هدايت به خداوند، به معاد، به ماوراء الطبيعه). در بخش اهداف فرعي نيز مي‌توان يك هدف را توجه بشر به بعد علمي‌اش دانست. خداوند در قرآن كريم گله مي‌كند و مي‌فرمايد:\nوَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ؛ چه نشانه‌هايي در آسمان و زمين است! «يَمُرُّونَ عَلَيْها»؛ بعضي از كنارش رد مي‌شوند « وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ»؛ و حال آنكه آنها از آن روي برميگردانند.\nمنظور از توجّه در آيه‌ي «أفلا يَنْظُرُونَ إلَي الإبل كَيْفَ خُلِقَت» نگاه ظاهري به شتر نيست، بلكه خرد شدن و دقت در مباحث علمي است؛ يعني اين موضوع داراي چه ويژگياي است كه خداوند در قرآن به نظر و تفكر و تأمل در آن توجه مي‌دهد. پس يك هدف فرعي، توجه به جنبه‌هاي علمي، براي پي بردن به آن است؛ يعني جنبههاي علمي، طريقي براي هدف اصلي است. وقتي قرآن كريم به يك نكته‌ي علمي اشاره مي‌كند و يا وقتي كه پيامبر گرامي اسلام (ص) گله مي‌كند و مي‌گويد: «ويلٌ لمِنَ قَرَءها و لَمْ يَتَفَكّر فيها؛ واي بر كساني كه آيات سورهي آل عمران را بخوانند و تفكر نكنند»، منظور از تفكر چيست؟ پي بردن به بعد علمي آيه يك هدف است. هدف فرعي ديگر، بحث اعجاز است. وقتي كه قرآن كريم مي‌فرمايد: ده سوره مثل اين قرآن بياوريد، و در جاي ديگر مي‌فرمايد: يك سوره بياوريد، لازمه‌اش اين است كه اين قرآن مشتمل بر جنبه‌هاي مختلف اعجاز است، يكي از آنها اعجاز علمي است كه بزرگان و علما ذكر كرده‌اند.\nپس مي‌توان گفت اهداف اصلي آيات علمي قرآن، توحيد، معاد، توجه به ماوراء الطبيعه و نفي عقيده‌ي مشركان، و اهداف فرعي آيات ـ كه كمك به اهداف اصلي است ـ شامل بررسي آيات، تطبيق آن‌ها بر يافته‌هاي علمي و يقينيات و پي‌بردن به اعجاز علمي قرآن مي‌شود.\n دكتر رضايي: يكي از فوايد اشارات علمي قرآن، توجه بيش‌تر انسان به طبيعت است. وقتي كه قرآن مي‌فرمايد: «أفَلا يَنْظُرونَ َإلَي الإبلِ كَيْفَ خُلِقَتْ.»\nانسان را به طبيعت، بر خلقت خودش و به جنيني كه در شكم مادر است توجه مي‌دهد. اين باعث دقت بيش‌تر مسلمانان در اين مسائل و رشد علوم تجربي در بين آنان مي‌شود. شايد بسياري از مسائل علمي قرآن، موجب انگيزهاي در مسلمانان براي شناخت بهتر حيوانات و ديگر موجودات شدند؛ مثلاً علم پزشكي ، مسئله‌ي نجوم و مسائل كيهانشناسي در بين مسلمانان بسيار رشد نمودند.\nموضوع آيات علمي قرآن\n آيات قرآن به موضوعات مختلفي پرداخته است؛ محورهاي اصلي اين آيات چه‌طور ترسيم شده است؟ آيا تقسيم بر اساس موضوعات مختلف است يا چيز ديگر؟\n دكتر رضايي: در بخش آيات علمي قرآن بين 500 تا 700 آيه را بر شمرده‌اند كه به مسائل علمي اشاره دارند؛ لكن در بعضي از اين آيات اختلاف است؛ زيرا در اين آيات، محورهاي مختلفي وجود دارد. به نظر من بر اساس موضوع آيات مي‌توان آنها را به محور‌هاي مختلف تقسيم نمود؛ مثلاً بعضي از آيات قرآن، مربوط به جهان و كل هستي، آسمان‌ها و پيدايش آسمان‌هاست و بعضي در مورد اين كه در آستانه‌ي قيامت چه اتفاقاتي در جهان خواهد افتاد. قرآن به نكات ريز علمي‌اي كه امروز در مسائل كيهان‌شناسي مطرح است و در مورد پيشينه و فرجام جهان، به مسئله‌ي زمين و كرويت زمين، مسئله‌ي جاذبهي زمين؛ در خصوص انسان (خلقت، مراحل جنين، عجايب وجود انسان و غذا‌هاي مورد استفاده‌ي انسان)، در اثبات يك مسئله مثل زوجيت گياهان غذاهاي حرام، غذاهاي نجس، مسئله‌ي بهداشت و نيز در مورد عسل به عنوان شفا و گاهي به كوه‌ها پرداخته است:\nوَ تَرَي الجبالَ تَحسبُها جامَدَةً و َهِيَ تَمُرَّ مَرَّ السَّحابِ؛ كوه‌ها را مي‌بينيد فكر مي‌كنيد كه ايستاده است، در حالي كه مثل ابر در حال حركت هستند.\n دكتر رفيعي: در تعداد آيات علمي قرآن اختلاف است و تا هزار آيه هم ذكر شده است.\nدر گذشته، بيش‌ترين آيات علمي مورد توجّه، آيات مربوط به هيأت و نجوم بود. آيات علمي قرآن را مي‌توان به دو بخش تقسيم نمود:\n1. آيات هستيشناختي و طبيعتشناختي؛ 2. آيات زيستشناختي. مقصود از آيات هستيشناختي و طبيعتشناختي آياتي است كه درباره‌ي مظاهر هستي و طبيعت‌اند. بخش عمدهاي از آيات علمي به بحث هستيشناسي و طبيعتشناسي مربوط‌اند كه محورهاي آنها دربارهي آسمان و زمين در موارد زير مي‌باشد:\nآفرينش آسمان‌ها و زمين،\nماده‌ي اصلي آسمان،\nبالا بردن آسمان بدون ستون،\nفقدان اكسيژن در ارتفاعات،\nبناي آسمان در نهايت استحكام،\nموجودات زنده در آسمان‌ها،\nوجود گازها در مورد زمين،\nدوران آفرينش زمين،\nحركت زمين و خورشيد،\nوجود مواد سنگين در درون زمين،\nتغيير آسمان و زمين و فناي آن.\nهمچنين موارد ديگر هستيشناسي عبارت است از:\nخورشيد و ماه، كوه‌ها، ابر و باران، باد و درياها.\n2. بخش علوم زيستشناسي است كه اين‌ها نيز چند دسته‌اند: گياهان، حيوانات، انسان و مباحث و آيات طبي.\nشنبه ۶ شهر ۱۳۸۹ ۱۶:۲۸ عصر\nمعناي اعجاز علمي\n اعجاز علمي به چه معناست؟ آيا قرآن كريم علاوه بر اين كه از نظر اعجاز ابعاد مختلفي دارد، از نظر علمي هم داراي اعجاز است يا نه؟ آيا كسي منكر اين بعد از اعجاز قرآن مي‌باشد؟\n دكتر رضايي: قرآن كريم در آيات متعددي در رابطه با اعجاز علمي قرآن و رابطه‌ي آن با تفسير علمي مردم را به مبارزه مي‌طلبد و به اصطلاح «تحدّي» مي‌كند؛ همچنان كه مي‌فرمايد:\nوَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِه؛ِ اگر شما بر آنچه به پيامبر اسلام نازل كردهايم شك مي‌كنيد، يك سوره مثل آن بياوريد.\nبرخي از مفسرين معتقدند كه اين يك دعوت عام و شامل ابعاد گوناگوني است؛ يعني همان‌طور كه قرآن كريم از نظر فصاحت و بلاغت و بيان قوانين معجزه است، از لحاظ مسائل علمي و رازگويي‌هاي علمي نيز معجزه است. قرآن از زوجيّت عام سخن مي‌گويد (همه چيز به صورت زوج است) در صدر اسلام كسي از اين مطلب اطلاعي نداشت، هر چند كه در مورد زوجيّت گياهان مطالبي مي‌دانستند؛ و اين نشانه‌ي رازگويي و اعجاز قرآن است كه چند قرن بعد، اين مطلب كشف شده است. قرآن مي‌فرمايد:\nما از هر چيزي زوج آفريديم.\nنكته اين كه، بعضي از موارد تفاسير علمي، منتهي به اعجاز علمي قرآن مي‌شود. اعجاز علمي يعني اولاً، آيه گزاره يا مطلب علمي‌اي را در مورد مسائل طبيعت بيان كند (مثل: آسمان‌ها، زمين، گياهان و روابط پديده‌هاي طبيعي)؛ ثانياً، رازآگين باشد، يعني در زمان صدر اسلام كسي از آن اطلاعي نداشته باشد؛ پس اگر چيزي با اين دو خصوصيت باشد، اعجاز علمي قرآن ناميده مي‌شود.\nمعيار تشخيص اعجاز علمي\n دلايل و ملاك‌هاي تشخيص آيات اعجاز علمي چيست؟\n دكتر رضايي: همان مواردي كه در بحث تفسير علمي بيان كرديم، در اين‌جا نيز وجود دارد؛ يعني هر اعجاز علمياي ناچاراً نوعي تفسير علمي نيز هست. در اين جا بسياري از شرايط تفسير علمي رعايت نشده است؛ علاوه بر آن، بعضي از مطالبي را كه اعجاز دانسته‌اند اعجاز نيستند؛ مثل حركت زمين. در يونان قبل از اسلام، نظريه‌هايي در مورد حركت زمين وجود داشته است، همان‌طور كه در هيأت بَطلَمَيوسي، سكون و مركزيّت زمين مطرح بوده است؛ لذا نمي‌توان آن را اعجاز دانست. چيزي اعجاز علمي است كه قبل از اسلام سخني از آن گفته نشده، يا كسي از آن اطلاع نداشته و بعدها كشف شده باشد؛ مانند نيروي جاذبه كه از اين آيه به دست آمد:\nرَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها؛ خداوند آسمان‌ها را با ستون‌هايي كه ديدني نيست، آفريد.\nيكي از مصاديق آيه را مي‌توان نيروي جاذبه گرفت؛ زيرا ما اين آيه را ناظر بر مطلب علمي مي‌دانيم كه قرن‌ها بعد از ظهور اسلام كشف شده است، پس اين آيه يك اعجاز و رازگويي قرآن است.\n با توجّه به اين كه در صدر اسلام ارتباطات به اين نحو نبوده است، يعني اگر مطلبي در يونان كشف مي‌شد، شايد به عربستان نمي‌رسيد و براي آنان كشف نمي‌شد، و اين كه قرآن توسط يك فرد امّي آورده شده است، آيا مي‌توان ضمير در «من مثله» را به پيامبر(ص) برگرداند و اين آيه را جزء آيات اعجاز علمي قرار داد؟\n دكتر رضايي: اگر اثبات شود كه مثلاً علم به حركت زمين از يونان به عربستان منتقل نشده، اين ادعا صحيح است و آيه اعجاز علمي است؛ لكن اگر كسي به عنوان مخالف ادعا نمايد كه احتمال دارد اين سخنان توسط كاروان‌هاي تجارياي كه به شام رفت و آمد داشته‌اند به گوش پيامبر (ص) رسيده و ايشان نيز آن را بيان كردهاند، اين مورد اعجاز علمي را از بين مي‌برد؛ امّا مواردي را كه يقيناً قبل از اسلام مطرح نشده و به عربستان نرسيده است، مي‌توان اعجاز علمي قرآن دانست.\nدر مورد ضمير «مثله» نيز مفسران احتمال داده‌اند كه به قرآن يا به «پيامبر (ص)» برگردد؛ ولي آن، بُعدِ ديگر اعجاز است كه معارف بلند از فردي اُمّي صادر شود.\n با توجه به اين بيان كه اعجاز قرآن، يعني آنچه كه قرآن فرموده است، در آن زمان مطرح نبوده، نمي‌توان نتيجه گرفت كه با كشف تدريجي مباحث علمي، در آينده بگوييم قرآن اعجاز علمي ندارد؟\n دكتر رضايي: اعجاز علمي هر موضوع، با توجه به تاريخ كشف علمي و تاريخ نزولي قرآن است؛ يعني اگر قرآن هزار و چهار‌صد سال قبل، از نيروي جاذبه‌اي سخن گفت كه نيوتن در قرن هفدهم كشف كرد، اين اعجاز هميشه معجزه است و كهنه و تمام نمي‌شود. هر كشف تازه‌اي نيز همين گونه است.\nقبل از كشف جاذبه‌ي نيوتن، اين مسئله، از طرف قرآن توسط پيامبر(ص) اعلان شده بود، كه اين اعجاز قرآن را اثبات مي‌كند و لازم نيست كه اين عدم اطلاع از جاذبه‌ي نيوتن، بعد از نيوتن هم استمرار داشته باشد.\n دكتر رفيعي: قرآن كريم در سه مرحله تحدّي (به مبارزه طلبيدن) كرده است:\n1. ابتدا همگان را به آوردن كتابي به مانند قرآن دعوت مي‌كند؛\n2. در بخشي ديگر همگان را به آوردن «ده» سوره مثل قرآن دعوت مي‌كند؛\n3. در نهايت از مردم مي‌خواهد كه «يك سوره به مانند قرآن بياوريد.\nاز قديم، اين بحث بين دانشمندان علوم قرآني مطرح بوده است كه آوردن يك سوره مثل قرآن، از چه جهت است؛ فقط از جهت بلاغت و فصاحت است، يا ساير وجوه را هم در خود جاي مي‌دهد؟\nاعجاز علمي، يعني آنچه كه قبلاً در نقطه‌اي از جهان مطرح نشده باشد؛ يكي از موارد اعجاز قرآن را اشتمال بر تاريخ گذشتگان مي‌دانيم؛ مانند داستان حضرت يوسف(ع) و حضرت موسي(ع) كه يقيناً اين داستان‌ها در گذشته، در تورات و انجيل، و بين مردم، معروف و مطرح بوده است.\nما بايد در اين جا يك اصول مبنايي را قبول كنيم، سپس وارد بحث اعجاز علمي و رابطه‌ي آن با تفسير علمي شويم، و آن اصل مبنايي عبارت است از اين كه قرآن از جانب خدا بر يك شخص اُمّي كه خواندن و نوشتن نمي‌دانسته، نازل شده است. وقتي اين اصل را مسلّم گرفتيم، رابطه‌ي تفسير علمي با اعجاز علمي روشن مي‌گردد و آن اين كه، كليه‌ي آياتي كه بيانكننده‌ي مطالب و اخبار و گزاره‌هاي علوم تجربي است ـ كه در حال حاضر، يا در آن زمان، هيچ مطرح نبوده يا به صورت كمرنگ و غلط در جاي ديگر مطرح بوده است ـ توسط رسول گرامي اسلام، در قالب آياتي كه بر او نازل گرديده، مطرح شده است.\nمرحوم آية الله خويي(ره) در مورد اعجاز قرآن ميفرمايد:\nقرآن در آيات زيادي، از قوانين هستي و رموز طبيعت، اجرام آسماني و موضوعات ديگر، بحث‌هاي زيادي نموده است؛ به طور مسلّم، اطلاع از چنين سُنَن و قوانين، جز از طريق وحي امكان نداشت.\nادلهي منكرين آيات علمي\n نظر كساني كه منكر وجود آيات علمي در قرآناند، در اين زمينه چيست؟\n دكتر رضايي: آنها عمدتاً چهار اشكال آورده‌اند:\n1. مطالب علمي ثابت مي‌كند كه قرآن از طرف خدا نازل شده است؛ امّا معجزه‌ي قرآن را ثابت نمي‌كند؛\n2. در تمام سوره‌هاي قرآن اعجاز علمي وجود ندارد، در حالي كه بايد اعجاز در تمام سوره‌ها باشد؛\n3. اعجاز علمي، مخصوص اهل علم و اهل تخصّص است و افراد عادي اين مطلب را متوجّه نمي‌شوند؛\n4. اين مطلب با مبحث تفسير علمي قرآن مخلوط شده است.\nپاسخ اشكال اوّل: قرآن كريم با تورات و انجيل فرق دارد؛ تورات، انجيل و قرآن از طرف خدا نازل شدهاند؛ لكن قرآن معجزه است، ولي تورات وانجيل معجزه نيستند؛ به عبارت ديگر، قرآن دو چيز را اثبات مي‌كند: 1. قرآن كلامي الهي است؛ 2. قرآن معجزهي پيامبر اسلام(ص) است؛ يعني اگر كساني مي‌توانستند مثل تورات و انجيل، بيان و آيه‌اي بياورند. لكن همانند قرآن نمي‌توانند بياورند. پس قرآن رازگويي‌هايِ علمي دارد كه كسي نمي‌تواند در طول زمان مثل آن را بياورد.\n منظور شما تورات و انجيل تحريف شده است يا تورات و انجيل اصيل؟ به نظر مي‌رسد، همين كه تورات و انجيل اصيل، كلام الهي بوده است و خداوندنياز دانسته است كه آن را براي بشر بيان نمايد دليل بر اين است كه خود بشر نمي‌توانسته به آن برسد، نظر شما در اين زمينه چيست؟\n دكتر رضايي: در اين‌جا دو مطلب وجود دارد:\n1. گاهي گفته مي‌شود كه مثلاً عقل عادّي بشر به چند فرمان تورات نمي‌رسد؛\n2. گاهي گفته مي‌شود كه در تورات، رازگويي‌هاي علمي‌اي كه هنوز كشف نشده است وجود دارد و آنها اعجاز‌ند. ما قايل‌ايم كه قرآن كريم، داراي چنين مطالب علمي و نيز فصاحت و بلاغت است؛ همچنان‌كه خود قرآن اين ادعا را دارد و ديگران را به مبارزه مي‌طلبد، ولي تورات و انجيل فعلي اين‌گونه نيستند.\nپاسخ اشكال دوّم: در اشكال دوّم گفته‌اند كه مطالب اعجاز علمي در همهي سوره‌ها نيست، در حالي كه «تحدّي» قرآن در مورد تمام سوره‌هاي قرآن است. بايد گفت كه در مورد همه‌ي ابعاد اعجاز قرآن اين نكته وجود دارد؛ مثلاً آيا در تمام سوره‌هاي قرآن، در مورد اخبار غيبي و يا قوانين عالي و محتواي عالي قرآن كه جزء وجوه اعجاز قرآن است، مطالبي وجود دارد؟ در پاسخ ميگوييم: خير، بسياري از مطالبي كه در وجوه اعجاز قرآن گفته شده است، همانند مسئله‌ي اعجاز علمي، در همه‌ي سوره‌ها نيست؛ پس اعجاز علمي با كل قرآن سنجيده و اعلام مي‌شود.\n جوابي كه داده شد جوابي نقضي است، به نظر مي‌رسد جواب ديگري نيز مي‌توان داد و آن اين كه وقتي ما مي‌گوييم قرآن از اين ابعاد معجزه است، يعني مجموع قرآن داراي اعجاز است؛ نظر شما چيست؟\n دكتر رضايي: ممكن است بعضي از نكات علمي قرآن هنوز كشف نشده باشند و بعدها كشف شوند؛ از طرف ديگر، لازم نيست كه وجوه اعجاز در تمام سوره‌ها باشد؛ زيرا همانطوري كه گفته شد، بعضي از احكام و قوانين غيبي و عالي در تمام سوره‌ها نيست؛ بنابراين، در بحث اعجاز علمي، قرآن در مجموع معجزه است.\nپاسخ اشكال سوم: در اشكال سوم مطرح نمودند كه اعجاز مخصوص اهل علم و متخصّصان است و ممكن است مردم عادي، متوجّه اين مطلب نشوند. اين مطلب ممكن است در مورد بقيه‌ي وجوه اعجاز قرآن نيز گفته شود؛ مثلاً آيا فصاحت و بلاغت قرآن را كه يكي از اصلي‌ترين مباحث اعجاز قرآن است، تمام بشر متوجّه مي‌شوند؟ جواب منفي است؛ شخص بايد اديب باشد تا فصاحت و بلاغت قرآن را متوجه شود. بحث اعجازعلمي قرآن نيز همين طور است.\nپاسخ اشكال چهارم: امّا اشكال چهارمي كه مطرح كردند اين كه ممكن است تفسير علمي با اعجاز علمي مخلوط شود. اگر‌چه اين خلط ممكن است، لكن بايد توجّه نمود كه بحث اعجاز از بحث تفسير علمي جدا شود؛ زيرا هدف تفسير علمي، روشن كردن مقاصد و معاني آيات قرآن است؛ هر چند ممكن است گاهي يكي از اهداف تفسير علمي هم، اثبات اعجاز علمي قرآن باشد.\nعدم استقبال از تفسير علمي طنطاوي\n به چه دليل تفسير طنطاوي مورد استقبال واقعي قرار نگرفته است؟\n دكتر رفيعي: طنطاوي از دانشمندان قرن سيزدهم هجري در مصر است. در تفسير الجواهر ـ كه بيست و شش جلد است ـ و در كتاب القرآن و العلوم العصريّة، مطالب علمي زيادي را مطرح كرده است. اولاً ايشان در اين تفسير ، علمزده و منفعل واقع شده و به نظر خودش، با نيّت خير كار خود را آغاز كرده و قايل است كه مسلمانان بايد براي دفاع از قرآن و اسلام در مقابل تمدّن مهاجم غرب به علوم جديد مسلح شوند؛ لكن به حدّي شأن علوم طبيعي را بالا برده است كه در مقدمه‌ي تفسير جواهر مي‌گويد:\nعلوم طبيعي، همان علم توحيد، همان علم دين، همان حب خداوند، رسيدن به خدا، پيشرفت ملّت‌ها و دوستي خداوند، خشيت از او، ترقّي ملّت‌ها در دنيا، برتري آنها در آخرت از نظر مقام، رسيدن به لقاءالله، بهره‌برداري از نظر وجه اللهي است و رسيدن به تمام اين‌ها با اين علوم امكان‌پذير نيست.\nبه قول ذَهَبي:\nتفسير طنطاوي بيش از آن‌كه مورد قبول واقع شود، مورد نقد و خشم و اعتراض واقع شد.\nو به تعبير دكتر «فهد رومي»:\nطنطاوي در اين تفسيرش، تصاوير فراواني از افلاك،سيارات، خورشيد، ماه، آب‌ها، درختان،حشرات، ماهي‌ها، گياهان، اجزاي بدن انسان، جدول‌هاي رياضي، شيمي، فيزيك، فلكي و نقشه‌هاي جغرافيايي را مي‌كشد و بيش از آن كه متوجه اين باشد كه مراد آيه را بيان كند، استشهادش به همين مسائل، يعني تصاوير و جدول‌هاي كتاب هزار و يك شب و كليله و دمنه و جمهوريت اخوان الصّفا و مطالب انجيل و تورات، و... بيش از آن چيزي است كه از خود آيات استفاده مي‌شود.\nبه قول يكي از نويسندگان معاصر كه مي‌گويد:\nاگر چه نگارش طنطاوي، علمي و علم آلود است، ولي نگرش طنطاوي علمي نيست. طنطاوي، در اين تفسير، آنچه كه بايد در تبيين آيات علمي داشته باشد، افراط نموده و اين تفسير را از مطالبي پر كرده كه بعضاًَ شبه علمي است و نمي‌توان آنها را علمي خواند، دليل مخالفان هم ممكن است همين باشد.\nالجواهر، دايرة المعارف علمي است كه در آن از هر علم و فني، به مقدار زياد سخن گفته شده است.\nهمه چيز، غير از تفسير، در آن مي‌باشد.\nبنده تحت چند عنوان، ويژگي‌هاي تفسير طنطاوي را بر مي‌شمارم:\n1. تكيه‌ي بيش از حد بر علوم تجربي، علم‌زدگي و ثابت پنداشتن فرضيه‌هاي علمي.\nدر تفسير حروف مقطعه‌ي قرآن مطالبي دارد كه اصلاً نمي‌توان از قرآن دليل بسيار قوي براي آن يافت؛ مثلاً در تفسير سوره‌ي مباركه‌ي «طه» مي‌گويد:\n«دو عبارت «ط» و «ه»، رمزي براي بررسي دروس علوم رياضي، طبيعي و نجوم است؛ در حالي كه هيچ ارتباطي با اين دروس ندارد. يا در ارتباط با تفسير «الف، لام، ميم» در آغاز سوره‌ي مباركه‌ي بقره مي‌گويد:\nاين حروف به جهاد و علوم طبيعي اشاره دارد.\nيعني در سوره‌ي بقره دو چيز وجود دارد: يكي جهاد و ديگري علوم بشري، كه خداوند متعال قبل از شروع سوره، در غالب عبارت «ا، ل، م،» به آن اشاره كرده است، اين ادّعا رد شده است؛ زيرا به موضوع اشاره نكرده است. يا در بحث «خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نار»، بحث تركيب نورهاي هفت‌گانه و شعله‌هاي لرزان و... را مطرح كرده و اين فرضيه‌هاي ثابت نشده را به قرآن تحميل نموده است.\n2. در تفسير ايشان، تفسير به رأي و به كار بستن سليقه و نظر شخصي وجود دارد. در موارد بسياري، ايشان ديدگاه‌هاي فردي خود را بر يك آيه تحميل كرده و منجر به تأويل شده است.\n3. در تفسير ايشان، خود‌باختگي در برابر فرهنگ غرب وجود دارد؛ هر چند به جهت دلسوزي مسلمانان است. ايشان قايل است مسلمانان بايد در مقابل فرهنگ غرب مجهّز باشند و يكي از راه‌هاي تجهيز را تفسير قرآن بر اساس علوم روز و ايستادن در مقابل دانش امروز غرب مي‌داند. اين مطلب صحيح به نظر نمي‌رسد.\n4. ايشان، هدف اصلي قرآن را، كه هدايت و تربيت بشر است، فراموش كرده و بيش‌تر به مباحث علمي، مانند علوم فقهي و مباحث شبه علمي و فرا روانشناسي پرداخته است. بسيار تحت تأثير تحليل هيپنوتيسم و احضار ارواح قرار گرفته است؛ اما درباره‌ي توحيد، و آيات اخلاقي، به يك تفسير لفظي، شرح مفردات و ترجمه‌ي ساده اكتفا كرده است.\n5. بحثهاي علمي را اصل و آيات را فرع قرار داده است.\n6. برداشت‌هايش، كه ناشي از همان تطبيق ايشان است، با قرآن كريم ناسازگار است. قرآن كريم آيات را مكمّل يك‌ديگر دانسته و اختلاف در آن را رد نموده است؛ امّا برداشت‌هاي ايشان منجر به اختلاف شده‌اند.\n7. مطالب بي‌ارتباط با تفسير، مانند مناظر طبيعي، حيوانات، تصاوير و... در آن وجود دارد؛ لذا احمد حنفي مي‌گويد:\nگرچه من تلاش پاك و صادقانهي مرحوم استاد طنطاوي را ستايش مي‌كنم، ولي وي در بيان علوم مختلف، زياده‌روي كرده است، تا آن‌جا كه از حدود معاني آيات تجاوز نموده است.\nيكي از دانشمندان معاصر نيز مي‌گويد:\nاگر كسي مختصر آشنايي با قرآن و ترجمه‌ي آن داشته باشد و وارد تفسير طنطاوي شود، مي‌بيند كه او به شدّت در برابر فرهنگ غرب، به جاي دفاع، به خود‌باختگي مبتلا شده است.\n دكتر رضايي: در مورد تفسير طنطاوي يك نكته‌ي اساسي وجود دارد كه ممكن است ريشه‌ي مشكلات تفسير او در همين باشد. ما بحثي با عنوان تفاوت بين روش تفسير و گرايش تفسير داريم؛ روش تفسير اين است كه مطالب علمي را در خدمت آيات علمي قرآن دهيم و براي فهم بهتر قرآن استخدام كنيم؛ امّا گرايش تفسير علمي اين است كه مطالب مختلفي را جمع كرده و داخل تفسير قرار دهيم؛ در حالي كه ممكن است ارتباط چنداني با آيه نداشته باشد و تفسير آيه را روشن‌تر نكند. در حقيقت، تفسير طنطاوي از جمله تفسيرهايي است كه داخل گرايش تفسير علمي قرار مي‌گيرد؛ يعني طنطاوي براي فهم بهتر آيات قرآن، از مطالب علمي استفاده نكرده است، بلكه انباري ساخته است كه مطالب مختلف علمي را به صورت دايرة المعارف، داخل آن قرار داده است.\nشنبه ۶ شهر ۱۳۸۹ ۱۶:۲۹ عصر\nعوامل رويكرد به تفسير علمي\n با توجه به اينكه تفاسيري مانند تفسير طنطاوي مورد نقد قرار گرفتهاند، ولي مي‌بينيم كه در قرن‌هاي اخير، استقبال بيش‌تري از تفسير علمي شده است و حتي تفاسير جديد، بيش‌تر از تفاسير قبلي به مسائل علمي پرداخته‌اند؛ به نظر شما عوامل و علل رويكرد به تفسير علمي در قرن اخير چيست؟\n دكتر رضايي: عوامل مختلفي وجود دارد:\n1. زمينه‌ي اساسي، همان رشد علوم تجربي در قرون اخير است.\nاز قرن (16ـ 17م) علوم تجربي در غرب رشد نمود و از مصر و هند به كشورهاي اسلامي آورده شد؛ مسلمانان از طريق ترجمه‌ها و مطالعات و افرادي كه براي تحصيل به غرب مي‌رفتند، با اين مسائل آشنا شدند. وقتي اين مطالب وارد كشورهاي اسلامي شدند و در كنار آيات قرآن و روايات و احاديث قرار گرفتند، نگرش نويني براي مطالب و آيات قرآن پديد آمد و مسلمانان دريافتند كه با استفاده از بعضي از اين مطالب و با پيروي از روش صحيح مي‌توان مطالب وآيات قرآن را بهتر فهميد؛ يعني منجر به استخدام علوم در فهم قرآن مي‌شود. بر اين اساس گروهي از مفسّرين براي روشن كردن آيات قرآن، از مطالب جديد و قطعي و ثابت شده‌ي علمي بهره ميگيرند.\n2. دفاع دانشمندان اسلامي از قرآن و اسلام با طرح انطباق قرآن با علوم تجربي؛ دانشمندان خواسته‌اند نشان دهند كه قرآن قرنها قبل به بسياري از مطالب علمي، اشاره كرده است و با علم مخالف نيست. البته در اين زمينه افراط‌هايي صورت گرفته است كه نمونه‌ي آن تفسير طنطاوي است.\n3. مسئله‌ي اثبات اعجاز علمي قرآن.\n4. انحراف برخي از مسلمانان؛ «علامه طباطبايي(ره)» در اين زمينه مي‌فرمايد:\nوقتي كه اصالت حس در اروپا پيروز شد و يك نوع بي‌توجّهي به ماوراء الطبيعة پيدا شد، بسياري از منحرفين مسلمان كه تحت تأثير شديد اين فرهنگ قرار گرفته بودند، براي انكار ماوراءالطّبيعة، به سراغ قرآن و علم رفتند، و خواستند برخي از مطالب و معجزات قرآن را با توجيهات علمي توجيه كنند و به نحوي ماوراءالطبيعة را نپذيرند؛ براي اين‌كه از طرفي ماوراءالطبيعة را قبول نداشتند و از طرف ديگر، فرهنگ اسلامي و قرآني بر كشور‌هاي اسلامي حاكم بود، سعي كردند با نوعي از تحريف و التقاط، مسئله را حل كنند.\nمثلاً در سوره‌ي «فيل» كه مسئله‌ي «سجيل» مطرح است، وقتي «ابابيل» آمدند و «سجّيل‌ها» را انداختند و لشكريان ابرهه نابود شدند، براي توجيه مادّي آن ميگويند سجيلها حاصل بيماري و ميكروب (آبله يا وبا) بوده‌اند و آن را بر سر لشكر مي‌انداختند و فوري مي‌مردند. در واقع اين‌ها توجيهات مادي از معجزات پيامبران الهي است كه در قرآن ذكر شده است. اين خود يك نوع انحراف و عامل گسترش نوع غلط تفسير علمي بوده است.\nآثار مثبت و منفي تفسير علمي\n از سخنان شما اين‌طور استفاده مي‌شود كه اين تفسير علمي داراي آثار مثبت و منفي است، به چند اثر مثبت و منفي اشاره بفرماييد؟\n دكتر رفيعي: اگر معيارهايي كه براي تفسير علمي گفته شده است، رعايت نشود، آثار منفي به دنبال خواهد داشت و اگر آن معيارها و ضوابط رعايت شوند، آثار مثبت به دنبال خواهد داشت. اگر تفسير علمي، به معناي اصل قراردادن آيات و فرع قراردادن علوم تجربي باشد و ارتباط آيات با علم، براساس ضوابط و قوانين مسلّم باشد، همه‌اش مثبت است؛ امّا اگر تفسير علمي به معناي فرع قراردادن آيه واصل قرار دادن فرضيه‌ها، و خضوع قرآن و آيات در مقابل داده‌هاي علمي باشد، طبيعي است كه آثار منفي خواهد داشت.\nآثار مثبت تفسير علمي، پي‌بردن به يكي از وجوه اعجاز قرآن، مسئله‌ي مطرح نمودن قرآن در ميان نسل جديد و كساني كه مي‌خواهند با نگرش ديگري به آن بنگرند، مسئله‌ي شمول قرآن از جنبه‌هاي مختلف، پي بردن به عظمت شخصيّت نازل كننده، پي‌بردن به جايگاه و حقّانيّت دين است. آثار منفي نيز، موجب عدم اعتقاد به آيات قرآن مي‌شود.\nشنبه ۶ شهر ۱۳۸۹ ۱۶:۳۱ عصر


تالار گفتگوی میکرو رایانه :: مشاهده موضوع - بهترین و پرفروش‌ترین نوت‌بوک‌های سال 2010\nبهترین و پرفروش‌ترین نوت‌بوک‌های سال 2010\nhttp://www.microrayaneh.com/forum/viewtopic.php?f=98&t=3073 صفحه 1 از 1\nنویسنده: aseman [ یکشنبه 30 ژانویه, 2011 9:50 am ]\nموضوع پست: بهترین و پرفروش‌ترین نوت‌بوک‌های سال 2010\nحجم تراکنش‌های بازار لپ‌تاپ در سال جاری تا 5/7 درصد در مقایسه با سال گذشته افزایش خواهد یافت.\nبه گزارش عصرارتباط، با گذشت یک ماه از شروع سال جدید، بسیاری از پیش‌گویان بازار\nسخت‌افزار بر این باورند که به موازات رشد تقاضا و افزایش میزان سرمایه‌گذاری‌ها در بازار\nجهانی فناوری اطلاعات تا 1/5 درصد نسبت به سال 2010، محاسبات بازار سخت‌افزار و به\nويژه لپ تاپ نیز با رشد 5/7 درصدی خود قطعا روزهای گرم‌تری را در پی خواهد داشت.\nبر اساس اعلام گارتنر، پس از رونق قابل توجهی که در انتظار بازار موبایل‌های هوشمند و\nتلویزیون‌های ال‌سی‌دی خواهد بود، بیشترین رشد بازارسخت‌افزار در سال جاری به رقمی\nمعادل 3/391 میلیارد دلار میل خواهد کرد که علاوه بر بازار قطعه در بخش نوت‌بوک\nنیزکمپانی‌هایی مانند اچ‌پی، اپل، دل و لنوو به ترتیب شانس فتح بیشترین سهم از بازار\nفروش را خواهند داشت. همچنین گارتنر در طی این گزارش، در دو ليست مجزا به ترتيب\nبهترين و پرفروش‌ترين برندهاي لپ‌تاپ در سال 2010 را معرفي كرده است. در فهرست اول،\nگارتنر منتخبان خود را با تكيه بر قواعدي همچون كيفيت برگزيده است و در ليست دوم از\nميان پرفروش‌ترين نوت‌بوك‌هاي سال اخير، برندها و برترين مدل‌هايشان را بر اساس افزايش\nسهم بازار انتخاب كرده تا به اين ترتيب شمايلي كلي از بازار لپ‌تاپ در سال 2010 را به\nرویای سپید اپل\nحتی تمام منتقدان اپل هم اعتقاد دارند که سال 2010 بدون شک دوران درخشش اپل و محصولاتش بود. به طوریکه پس از غوغای آی‌پد، افزایش سهم بازار مک‌بوک‌های اپل در کنار قیمت نسبتا بالای این محصولات در بازار‌های جهانی چشمگیر بود. در این میان apple macbook pro ها در میان اعضا خانواده اپل به واسطه کارایی و کیفیت بالا خوش‌شانس‌تر بودند. نصب سیستم‌عامل جدید mac os و همچنین افزودن جاذبه‌های طراحی روی این نوت‌بوک‌ها نکات قابل توجهی بود که اپل به آنها توجه کرد و از این رو در لیست موفق‌ترین برندهای جهان در نوت‌بوک جای گرفت.\nسامورایی همیشه حاضر\nسونی پس از سال‌ها قدرت‌نمایی در لایه‌های مختلف بازار لپ‌تاپ با ورود رقبای تازه‌وارد تایوانی همچنان انتخاب شناخته شده‌ای به حساب می‌آید. با وجود اینکه سروصدای سونی در سالی که گذشت همانند سایر بازیگران نبود اما سری جدید خانواده وایوها به واسطه طراحی شکیل، بدنه مقاوم و در عین حال ظریف و ساختار منعطف خود در فناوری، توانستند سهم این برند ژاپنی الاصل را در بازار لپ‌تاپ حفظ کنند. گارتنر تلفیقی از کارایی، فناوری و قیمت‌های متنوع را یکی از رازهای ماندگاری این برند عنوان کرده و معتقد است که سونی بدون اعمال نوسان‌های رایج در سال جاری نیز جایگاه مشخص و مستقلی از نظر میزان فروش خواهد داشت.\nاسطوره روزهای تغییر\nمهر عجيبي كه گارتنر بر پيشاني لنوو مشهور با تاريخچه معلوم و استوار IBM نهاده به خوبي بيانگر خصوصيات نوت‌بوك‌هاي اين برند است. اغلب نوت‌بوك‌هاي لنوو كه سهمي ثابت در رتبه‌بندي بازار جهاني دارند علاوه بر داشتن ظاهر و ساخت ارگونوميك، تمركز بالايي بر به روزآوري سخت‌افزار دروني دارند. به همين دليل است كه جديدترين تكنولوژي‌هاي عرضه شده در بازار پردازنده يا مادربورد در اولين معرفي روي لپ‌تاپ‌هاي لنوو قابل مشاهده هستند. Thinkpadو IdeaPad هنوز در ليست فهرست پرفروش‌هاي بازار در رده حرفه‌اي است.\nيادگار روزهاي خوش\nبا گذشت سال‌هاي اقتدار توشيبا، هنوز هم اگر در بازار دنبال نوت‌بوكي با كارايي بالا و قيمت پايين باشید توشيبا يكي از گزينه‌هاي پيش روي شماست. اين موضوع نكته‌اي است كه گارتنر براي انتخاب توشيبا در چهارمين رده، دست مايه قرار داده است. به ويژه در حوزه نت‌بوك‌ها، مدل NB305 و درنوت‌بوك‌هاي توشيبا به Satellite E205 به عنوان يكي از پرفروش‌ترين و محبوب‌ترين محصولات اين برند معرفي شده است. اين در حالي است كه كمپاني توشيبا نيز در جديدترين برنامه‌هايش اعلام كرده كه سياست خود را براي عرضه نوت‌بوك‌هاي رده ارزان با كيفيت قابل قبول در سال جاري نيز ادامه خواهد داد.\nمدافع پيش تاخته\nبسياري از ناقدان بازار لپ‌تاپ، اصرار HP براي توليد نوت‌بوك‌هاي غول‌پيكر با ساختار سنگين سخت‌افزاري را يكي از محاسن ويژه اين برند مي‌دانند. با وجود اينكه اچ‌پي اخيرا روي بازار نت‌بوك‌هاي خود نيز فروش قابل توجهي داشت، اما دايره گسترده توليد لپ‌تاپ‌هاي سخت پوست و بزرگ اچ‌پي نشان مي‌دهد كه اين كمپاني هنوز هم بازار حرفه‌اي‌هاي سنگين وزن را نشانه گرفته است. صرف‌نظر از كيفيت بالا در همه ابعاد سخت‌افزاري، تنوع مدل‌هايي كه اچ‌پي روي نوت‌بوك‌هاي خود دارد و توجهي كه به روزآمد كردن آنها معطوف مي‌كند، باعث شده تا طيف وسيعي از كاربران تحت پوشش اين برند خوش‌نام آمريكايي قرار گيرند.\nفراتر از سابقه تاريخي دل در اغلب كشورها، نكته‌اي كه نام عمومي‌ترين برند بازار نوت‌بوك را بر اين كمپاني قرار مي‌دهد بي‌شك گرايش به قيمت‌هاي پايين با حفظ آراستگي و تكنولوژي است. دل هنوز توجه عمیقی به تغييرات سريع بازار سخت‌افزار از آخرين فناوري‌هاي پردازشي تا مخابراتي دارد. سري Vostro و Studio همچنان بهترين لپ‌تاپ‌هاي دل براي كاربراني است كه خواستار تركيبات پيچيده يك كامپيوتر دسكتاپ در قاموس يك نوت‌بوك با كيفيت هستند.\n1-ايسر و پديده اسپاير\nهمان زمان كه ايسر اولين مدل ازلپ‌تاپ‌هاي خانواده اسپاير را به بازار معرفي كرد تحليل‌گران آينده درخشاني براي اين نوت بوك هاي ظريف پيش‌بيني كردند به طوري‌كه جايزه پرفروش‌ترين لپ‌تاپ سال 2010 نيز به 5738PG Aspire رسيد. قيمت فوق‌العاده، وزن بسيار پايين، نمايشگر 14اينچي، 12 ساعت باتري بدون شارژ با ظرفيت250 گيگابايت و 3/4گيگابايت حافظه با چندين و چند ويژگي درشت سخت‌افزاري عواملي است كه باعث شده اين نوت‌بوك در صدر قرار گيرد.\n2- اپل و بازي مك‌ها\nدر كنار كل ويژگي‌هاي پيچيده و ساده‌اي كه اپل‌هاي پر سرو صدا و حرفه‌اي بر جاي مي‌گذارند جذابيت در طراحي متفاوت، واقعا قابل چشم پوشي نيست. نوت‌بوك‌هاي سري 13 و 15 اينچ MAC در رده پرفروش‌ترين نوت‌بوك‌هاي سال قرار گرفتند. نمايشگر ال‌اي‌دي و فوق نازك، پردازنده‌هاي Corei5,i7 و هارد 250 گیگابایت جديدترين تكنولوژي‌هاي گرافيكي نكاتي است كه آشكار مي‌كند چرا مك‌ها اينقدر محبوب و پرفروش هستند.\n3- اسوس و زماني براي تصرف\nقطعا براي اسوس هم صعود در زماني كمتر از سه سال به فراز بام نوت‌بوك‌ها كمي دور از انتظار بود. در سال 2010 نيز اسوس با Eee PC 1018 فاتح بازار لپ‌تاپ‌هاي مبتني بر توان گرافيكي شده است. نمايشگر 1/10 اينچ، وزن بسيار كم و قيمت مناسب از ويژگي‌هاي اين محصول براي فروش بالا بودند. همچنين لپ‌تاپ‌هاي سري لامبورگيني موسوم به VX6 و VX7 كه مخصوص بازي‌ها طراحي شده‌اند توانستند فروش شايسته‌اي داشته باشند.\n4- دل و نامزدهاي پرافتخار\nدو مدل لپ‌تاپ جديد دل يعني Adamo XPS و Latitude Z600 توانستند در سال 2010 عنوان پرفروش‌ترين لپ‌تاپ‌هاي دل را به خود اختصاص دهند. Adamo XPS به واسطه نازك‌ترين بدنه لپ‌تاپ در جهان و Z600 به دليل تغذيه به صورت بي‌سيم و قابليت‌هاي قفل توانستند به خوبي در بازار بدرخشند. وضوح نمايش تصاوير از طريق نمايشگر LED و صفحه كليد حساس به لمس از بارزترين ويژگي‌هاي اين دو لپ‌تاپ برگزيده است.\n5-HP وسخت پوستان\nپاويليون DV6-2113sa امسال در رده پرفروش‌ترين برندهاي بازار لپ‌تاپ قرار گرفت. قيمت بسيار پايين، بدنه محكم، پردازنده 2هسته‌اي اينتل با فركانس 5/2 گيگاهرتز و كاربري آسان امتيازهايي است كه اين محصول تازه وارد اچ‌پي را از باقي رقباي نت‌بوكي خود متمايز مي‌كند. اچ‌پي تلاش كرده تا با افزودن قابليت‌هايي همچون حساسيت به لمس و كاهش وزن به نسبت مدل‌هاي پيشين ويژگي‌هاي اين مدل را تا حدامكان متمايز از ساير اعضا خانواده پاويليون كند.


برچسب هابرند اخوان\n11,320,000 ریال 15,300,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 318\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 318 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\nسینک توکار اخوان کد 318S\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 318S از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n12,040,000 ریال 16,270,000 ریال\nسینک روکار اخوان کد 320\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 320 از نوع گروه باکسی و بصورت روکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 60 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n10,430,000 ریال 14,090,000 ریال\n10,270,000 ریال 13,880,000 ریال\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 306S طرح ( یاسمینا Model Yasmina- 100-R25) از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 100 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق سمت راست و سمت چپ می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات...\nسینک توکار اخوان کد 308S\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 308S طرح ( مارینا Model Marina- 100-R25) از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 100 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق سمت راست و سمت چپ می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی...\n11,210,000 ریال 15,150,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 304S\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 304S طرح ( رسپینا Model Respina- 120-R25) از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق سمت راست و سمت چپ می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات...\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 302S طرح ( مارینا Model Marina- 120-R25 ) از نوع گروه فانتزی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق سمت راست و سمت چپ می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات...\nسینک توکار اخوان کد 300S\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 300S طرح (یاسمینا Yasmina ) از نوع گروه فانتزی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق سمت راست و سمت چپ می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می...\n19,030,000 ریال 25,720,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 330\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 330 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای 1 لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n21,210,000 ریال 28,660,000 ریال\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 332 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n14,430,000 ریال 19,500,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 334\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 334 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 75.5 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای 2 لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n11,610,000 ریال 15,680,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 336\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 336 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 77 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای 1 لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n11,190,000 ریال 15,130,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 338\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 338 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 65 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای 1 لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n9,720,000 ریال 13,140,000 ریال\n7,570,000 ریال 10,230,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 342\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 342 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 43 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای 1 لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n7,140,000 ریال 9,650,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 344\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 344 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 39 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای 1 لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n38,430,000 ریال 51,930,000 ریال\nفر برقی اخوان مدل F35\nفر برقی و توکار جدید اخوان مدل f 35 است که هم اکنون در حال تولید می باشد نمای ظاهری آن شیشه رفلکتیو و استیل است، این فر قابلیت برنامه ریزی دارد و مجهز به موتور جوجه گردان و دارای قابلیت تنظیم برنامه پخت می باشد و کارکرد آن بصورت هم برقی می باشد ، دارای مصرف انرژی برق درجه A هست .\n14,310,000 ریال 19,340,000 ریال\n10,370,000 ریال 14,020,000 ریال\n4,300,000 ریال 5,810,000 ریال\n4,620,000 ریال 6,240,000 ریال\n8,350,000 ریال 11,290,000 ریال\n7,640,000 ریال 10,330,000 ریال\n4,650,000 ریال 6,290,000 ریال\n12,950,000 ریال 17,500,000 ریال\n16,170,000 ریال 21,850,000 ریال\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 348 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 100 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n11,980,000 ریال 16,190,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 324s\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 324s از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n13,490,000 ریال 18,230,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 324\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 324 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع دار می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n12,710,000 ریال 17,170,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 326\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 324 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 100 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع دار می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n23,170,000 ریال 31,310,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 346\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 346 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 140 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع دار می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n10,140,000 ریال 14,770,000 ریال\n9,870,000 ریال 14,360,000 ریال\n9,490,000 ریال 13,820,000 ریال\n10,780,000 ریال 15,690,000 ریال\nهود اخوان کد H63 سفید (H63 W) نمای شیشه‌ای موتور توربو چهار دور کلید لمسی دارای صفحه نمایشگر LCD دارای فیلتر آلومینیومی چندلایه مجهز به سیستم کنترل از راه دور لامپ SMD (درخشندگی بیشتر) مجهز به سنسور\n6,420,000 ریال 9,340,000 ریال\nمشخصات هود اخوان مدل H64-TB : خانواده محصول : مخفی نمای ظاهری : شیشه مشکی ریموت کنترل : دارد فیلتر آلومینیومی : دارد (چند لایه) صفحه نمایش : دارد میزان صدا : 54 دسی بل لامپ : دارای لامپ SMD-LED عمق هود : 70cm عرض هود : 30cm\n9,900,000 ریال 14,410,000 ریال\n16,310,000 ریال 23,750,000 ریال\nهود اخوان مدل H69 از نوع : شومینه ای در ابعاد 90 سانتی متر با نمای شیشه مشکی دارای لامپ SMD با درخشندگی بیشتر و درب اتوماتیک برقی و دودکش قابل تنظیم با 20 ماه گارانتی شرکت اخوان جم می باشد .\n10,340,000 ریال 15,050,000 ریال\nهود اخوان مدل H66-MF نمای شیشه مشکی موتور توربو چهار دور فلزی / دارای موتور ، پروانه ، و حلزونی فلزی میباشد. کلید لمسی دارای صفحه نمایشگر LCD دارای فیلتر آلومینیومی چندلایه مجهز به سیستم کنترل از راه دور لامپ SMD مجهز به سنسور\n9,880,000 ریال 14,380,000 ریال\nهود شومینه ای اخوان مدل H74\nهود اخوان مدل H74 از نوع : شومینه ای در ابعاد 90 سانتی متر با نمای شیشه مشکی دارای لامپ SMD با درخشندگی بیشتر و 20 ماه گارانتی شرکت اخوان جم می باشد .\n8,850,000 ریال 11,950,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 159new\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 159 از نوع گروه فانتزی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق سمت راست و سمت چپ می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد . این مدل سینک از...\nسینک توکار اخوان کد 147new\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 147 از نوع گروه فانتزی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق سمت راست و سمت چپ می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد . این مدل سینک از...\n7,770,000 ریال 10,500,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 160\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 160 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 120 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی و عمق لگن 18 سانتیمتر است .\n6,780,000 ریال 9,860,000 ریال\nهود مخفی اخوان مدل H64 TW\nمشخصات هود اخوان مدل H64-Tw : خانواده محصول : مخفی نمای ظاهری : شیشه سفید و استیل ریموت کنترل : دارد فیلتر آلومینیومی : دارد (چند لایه) لامپ : دارای لامپ SMD-LED\n39,970,000 ریال 42,520,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M2-EDTS\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M2-EDTS دارای بدنه استیل ضد خش و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n39,180,000 ریال 41,680,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M2-EDTW\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M2-EDTW دارای بدنه لعاب سفید و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n42,590,000 ریال 45,310,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M8-EDT\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M8-EDT دارای بدنه استیل ضد خش و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n43,380,000 ریال 46,150,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M8-EDTR\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M8-EDTR دارای بدنه استیل خشدار و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n46,530,000 ریال 49,500,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M9-EDT دارای بدنه استیل ضد خش و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n47,320,000 ریال 50,340,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M9-EDTR دارای بدنه استیل ضد خش و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n41,540,000 ریال 44,190,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M10-EDT\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M10-EDT دارای بدنه لعاب سفید و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n42,330,000 ریال 45,030,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M10-EDTR\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M10-EDTR دارای بدنه لعاب سفید و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n45,220,000 ریال 48,100,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M11-EDT\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M11-EDT دارای بدنه لعاب سفید و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n46,000,000 ریال 48,940,000 ریال\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M11-EDTR\nاجاق گاز مبله اخوان مدل M11-EDTR دارای بدنه لعاب سفید و 4 سر شعله ایتالیایی گاز معمولی یک سرشعله ایتالیایی گاز سه حلقه ای دارای یک شعله زمان دار و فندک مجزا بر روی هر ولوم و سیستم قطع گاز در مواقع ضروری می باشد .\n6,670,000 ریال 9,700,000 ریال\nهود مخفی اخوان کد H64-TC\nمشخصات هود اخوان مدل H64-TC : خانواده محصول : مخفی نمای ظاهری : شیشه مشکی و استیل ریموت کنترل : دارد فیلتر آلومینیومی : دارد (چند لایه) صفحه نمایش : دارد میزان صدا : 54 دسی بل لامپ : دارای لامپ SMD-LED عمق هود : 70cm عرض هود : 30cm\n10,610,000 ریال 15,440,000 ریال\n9,390,000 ریال 12,690,000 ریال\nسینک روکار اخوان کد 148New\nنوع مصرف : روکار ابعاد :60*120 تعداد لگن :2 تعداد سینی :1 عمق لگن : 24 سانتیمتر\n4,030,000 ریال 5,450,000 ریال\nسینک روکار اخوان کد 163\nنوع مصرف : روکار ابعاد :60*100 تعداد لگن :2 تعداد سینی :1 عمق لگن : 20 سانتیمتر\n11,200,000 ریال 15,140,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 326S\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 326S از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 100 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق و جامایع دار می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\nسینک توکار اخوان کد 350\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 350 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 80 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n20,270,000 ریال 27,400,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 354\nسینک ظرفشویی اخوان مدل 354 از نوع گروه باکسی و بصورت توکار می باشد . طول سینک 100 و عرض آن 50 سانتیمتر است . این سینک به همراه زیرآب و سیفون و دارای دو لگن عمیق می باشد . و همچنین داری یک نوار جهت آب بندی بهتر و بست فلزی بهمراه قطعات پلاستیکی جانبی می باشد .\n6,900,000 ریال 9,320,000 ریال\nسینک روکار اخوان کد 364\nنوع مصرف : روکار ابعاد :60*120 تعداد لگن :2 تعداد سینی :1 عمق لگن : 20 سانتیمتر\n5,640,000 ریال 7,620,000 ریال\nسینک روکار اخوان کد 364S\n8,810,000 ریال 11,910,000 ریال\n11,550,000 ریال 15,610,000 ریال\n9,680,000 ریال 14,090,000 ریال\nهود اخوان مدل H51-mf از نوع : شومینه ای با موتور فلزی در ابعاد 90 سانتی متر با نمای شیشه مشکی ، دارای لامپ SMD با درخشندگی بیشتر و 20 ماه گارانتی شرکت اخوان می باشد .\nهود اخوان مدل H61-mf از نوع : شومینه ای با موتور فلزی در ابعاد 90 سانتی متر با نمای شیشه مشکی ، دارای لامپ SMD با درخشندگی بیشتر و 20 ماه گارانتی شرکت اخوان می باشد .\n9,240,000 ریال 13,460,000 ریال\nهود اخوان مدل h61 سایز 60 سانت\nهود اخوان مدل H61 از نوع : شومینه ای در ابعاد 60 سانتی متر با نمای شیشه مشکی ، دارای لامپ SMD با درخشندگی بیشتر و 20 ماه گارانتی شرکت اخوان می باشد .\n10,260,000 ریال 14,940,000 ریال\nهود اخوان مدل H72 B-mf از نوع : شومینه ای با موتور فلزی در ابعاد 90 سانتی متر با نمای شیشه مشکی ، دارای لامپ SMD با درخشندگی بیشتر و 20 ماه گارانتی شرکت اخوان می باشد .\n4,100,000 ریال 5,540,000 ریال\nسینک روکار اخوان کد 151SP\nسینک دو لگنه نیمه فانتزی در ابعاد 120 طول و 50 عرض مدل 151 اس پی ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب روکار می باشد .\n4,590,000 ریال 6,210,000 ریال\nسینک روکار اخوان کد 152SP\nسینک دو لگنه نیمه فانتزی در ابعاد 120 طول و 60 عرض مدل 152 اس پی ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب روکار می باشد .\nسینک دو لگنه نیمه فانتزی در ابعاد 120 طول و 50 عرض مدل 153 اس پی ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب روکار می باشد .\nسینک روکار اخوان کد 154SP\nسینک دو لگنه نیمه فانتزی در ابعاد 120 طول و 60 عرض مدل 154 اس پی ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب روکار می باشد .\nسینک دو لگنه نیمه فانتزی در ابعاد 120 طول و 50 عرض مدل 155 اس پی ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب روکار می باشد .\nسینک روکار اخوان کد 104\nسینک دو لگنه فانتزی در ابعاد 150 طول و 50 عرض مدل 104 دارای 2 سینی از جنس استیل آجدار ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب روکار می باشد .\nسینک روکار اخوان کد 127\nسینک دو لگنه نیمه فانتزی در ابعاد 120 طول و 50 عرض مدل 127 ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب روکار می باشد .\n2,460,000 ریال 3,320,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 22\nسینک تک لگن فانتزی با ابعاد 43 سانتیمتر قطر سینک مدل 22 ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب توکار می باشد .\n7,190,000 ریال 9,720,000 ریال\nسینک توکار اخوان کد 119\nسینک تک لگنه فانتزی در ابعاد 100 طول و 52 عرض مدل 119 ساخت شرکت اخوان دارای 10 سال گارنتی و نصب توکار می باشد .\n7,850,000 ریال 10,610,000 ریال\n12,600,000 ریال 17,030,000 ریال\n13,200,000 ریال 17,840,000 ریال\n13,320,000 ریال 18,000,000 ریال\n14,040,000 ریال 18,970,000 ریال\n12,380,000 ریال 16,730,000 ریال\n15,950,000 ریال 21,550,000 ریال\n14,180,000 ریال 19,160,000 ریال\nاجاق گاز پنج شعله استیل اخوان مدل G13\nفروش اجاق گاز صفحه ای استیل اخوان مدل G13 (اجاقگاز صفحه ای رومیزی جی 13 اخوان ) با نمای استیل و 5 شعله همراه با گارانتی\nاجاق گاز پنج شعله استیل اخوان مدل G13-S\nفروش اجاق گاز صفحه ای استیل اخوان مدل G13S (اجاقگاز صفحه ای رومیزی جی 13 اس اخوان ) با نمای استیل و 5 شعله همراه با گارانتی\n11,600,000 ریال 15,670,000 ریال\nفروش اجاق گاز صفحه ای استیل اخوان مدل G15 (اجاقگاز صفحه ای رومیزی جی 15 اخوان ) با نمای استیل و 4 شعله همراه با گارانتی\n10,760,000 ریال 14,540,000 ریال\nفروش اجاق گاز صفحه ای استیل اخوان مدل G16 (اجاقگاز صفحه ای رومیزی جی 16 اخوان ) با نمای استیل و 4 شعله همراه با گارانتی\n8,090,000 ریال 10,930,000 ریال\n16,130,000 ریال 21,790,000 ریال


مستند «نامکان»، آسیب‌های اجتماعی حاشیه‌نشینی را روایت کرده است | مستند\nنگاه متفاوت به مقولات انسانی\nبه گزارش روابط عمومی شبکه مستند، این شبکه از این هفته مجموعه جدیدی را روی آنتن می‌برد؛ مجموعه مستند «نامکان» روایتی صریح از حاشیه‌نشینی و آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن است که به تهیه‌کنندگی احمدرضا بلیغ ساخته شده است.\nاحمدرضا بلیغ تهیه‌کننده «نامکان» با اشاره به موضوع این مجموعه مستند گفت: موضوع کلی که در این مجموعه مستند مورد بررسی قرار گرفته است، آسیب‌های اجتماعی در بستر حاشیه‌نشینی است. برای پژوهش میدانی و پیدا کردن مصادیق حاشیه نشینی بیش از 20 منطقه حاشیه‌نشین را بررسی کردیم و نهایتاً تعدادی از آنان را در دو کلانشهر تهران و مشهد انتخاب کردیم که در این میان 7 قسمت در تهران و دو قسمت نیز در شهر مشهد به تولید رسید.\n«نامکان» از این هفته چهارشنبه ها ساعت 21 از شبکه مستند پخش می شود تکرار آن روز بعد ساعت 2 بامداد و 15 خواهد بود.


تلاش هواوی برای فرار از ضرر نجومی\n۰۸ ارديبهشت ۱۴۰۱ - ۰۸:۰۸\nتنها تعداد کمی از شرکت‌ها توانایی مالی هواوی برای سرمایه‌گذاری در جهت دور زدن تحریم‌های ایالات متحده آمریکا را دارند. غول چینی دنیای فناوری در سال ۲۰۲۱ بیش از ۲۲.۱ میلیارد دلار را به بخش تحقیق و توسعه اختصاص داده که تقریبا بیش از هر شرکت دیگری در خارج از آمریکا به شمار می‌رود و حاکی از ضرر نجومی هواوی برای دور زدن تحریم‌های آمریکا است.\nدر طول پنج سال گذشته، شرکت چینی هواوی سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه خود را تقریبا دو برابر کرده و به طور دقیق‌تر بیش از ۲۲ درصد درآمد خود در سال ۲۰۲۱ را به آن اختصاص داده است که به لحاظ آماری دو برابر رقم هزینه کرد آمازون و آلفابت و سه برابر رقم صرف شده توسط اپل در این بخش است.\nبه گزارش بلومبرگ تنها متا حاضر شده ۲۰.۹ درصد درآمد خود را صرف اهداف مشابه کند که نزدیک‌ترین رقم به رقم صرف شده توسط هواوی است. چنین هزینه‌هایی در درجه اول حاکی از عزم جزم هواوی برای زنده ماندن در بحبوحه تحریم‌های آمریکا، از طریق توسعه تراشه‌ها، تجهیزات شبکه و حتی گوشی‌های هوشمند است.\nاز سال ۲۰۱۹ که دولت آمریکا به علت آنچه «به خطر افتادن امنیت ملی» عنوان کرده بود شرکت چینی را متهم کرد، محدودیت‌های زیادی برای هواوی اعمال شده و در اثر تحریم‌ها درآمد غول چینی دنیای فناوری در سال ۲۰۲۱ به حدود یک سوم کاهش یافته است.\nصرف هزینه ۲۲ میلیارد دلاری در بخش تحقیق و توسعه توسط هواوی\nبزرگترین کمپانی چینی عرصه فناوری بودجه تحقیق و توسعه خود را در نیم دهه گذشته دو برابر کرده و در سال ۲۰۲۱ آن را به ۲۲.۱ میلیارد دلار رسانده است که بیش از هر شرکت دیگری در جهان جز آمریکا محسوب می‌شود. این ۲۲.۴ درصد از فروش کل هواوی در سال است.\nبه گفته هواوی، ارزش واقعی این شرکت در توانایی آن برای انجام تحقیق و توسعه و سرمایه‌گذاری بلندمدت در آن نهفته است و هواوی حالا یکی از ۶ شرکت در دنیا است که بیش از ۲۰ میلیارد دلار هزینه این بخش کرده است. هواوی باور دارد سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه استراتژی مناسبی است که درآمد شرکت در سال‌های آینده را تضمین می‌کند و به عنوان یک نشانه اولیه تنها در سالی که گذشت هواوی در ایالات متحده ۲۷۷۰ ثبت اختراع انجام داد که آن را در رده پنجم کشور از این منظر قرار داد.\nدر شرایطی که تحریم‌های اعمال شده توسط دونالد ترامپ ضربه ویرانگری به تجارت گوشی‌های هوشمند هواوی بود و منجر به ممنوعیت استفاده از تجهیزات ۵ G برای دستگاه‌های هواوی شد، شرکت چینی برای مقابله با بحران اقدامات متنوعی انجام داد که از آن جمله باید به فروش زیربرند محبوب آنر (Honor) و تبدیل کسب و کار سرور سازگار با x ۸۶ به کنسرسیومی جداگانه اشاره کرد.\nهواوی در سال ۲۰۲۱ بیش از ۱۹۵ هزار کارمند داشته که از این تعداد ۱۰۷ هزار نفر با به عبارت بهتر ۵۵ درصد آن‌ها از فعالین بخش تحقیق و توسعه هستند. مقایسه این آمار با دیگر شرکت‌ها به دلیل رویکرد‌های متفاوت در ارزیابی عملکرد پرسنل کمی غیرممکن است، اما برای مثال مایکروسافت مدعی شده که ۶۰ هزار نفر که یک سوم کارمندانش هستند را در چنین بخشی به کار گرفته است.\nلینک کوتاه: poollnews.ir/001Zg6\nبرچسب ها: سرمایه گذاری ، آمریکا ، تحریم ، آمازون ، هواوی


تاثیر آلودگی هوا در صنعت ساختمان | شرکت معماری و دکوراسیون دکوطرح 09122460089\nآلودگی هوا چه تاثیری بر پروژه های جدید ساختمانی دارد؟\nپروژه های ساخت و ساز هم در مناطق شهری و هم در مناطق روستایی، اغلب در مجاورت خانه ها یافت می شوند. به دلیل نزدیکی به خانه ها و مصالح مورد استفاده، پروژه های ساختمانی ممکن است باعث آلودگی خانه شوند. این شامل آلودگی هوا، آب، خاک و/یا آلودگی صوتی است. علاوه بر این، کار ساخت و ساز ممکن است آلودگی زیرسطحی موجود را نشان دهد. در چنین شرایطی، کار ساخت و ساز متوقف شده و نیاز به اصلاح پرهزینه است. بنابراین، کار ساخت و ساز ممکن است مشکلات آلودگی ساختمانی ایجاد کند که هم مالکان خانه و هم صاحبان پروژه های ساختمانی را تحت تأثیر قرار می دهد. علاوه بر این، کارگران ساختمانی (به ویژه در گذشته) ممکن است در معرض آلودگی باشند. این جنبه ها با جزئیات بیشتر در زیر به همراه نکات و اقداماتی برای پیشگیری و مقابله با آلودگی و همچنین بازیابی هزینه ها مورد بحث قرار خواهند گرفت. اگر در خانه ای نزدیک به محل ساخت و ساز زندگی می کنید (به عنوان مثال، در ۱ بلوک یا کمتر)، ممکن است با انواع آلودگی زیر مواجه شوید:\nآلودگی هوا: هوایی که تنفس می کنید ممکن است به دلیل کار ساختمانی آلوده شود. جدا از سر و صدا، کیفیت پایین هوا سریع ترین اثر آلودگی است که ممکن است از یک پروژه ساخت و ساز تجربه کنید. این بدان معناست که آلاینده‌های معلق در هوا از جمله ذرات آلوده و ترکیبات فرار در اطراف (عمدتاً توسط باد حمل می‌شوند) در محله اطراف پخش می‌شوند (جهت اصلی باد بر منطقه‌ای که بیشتر تحت تأثیر آلودگی هوا در اطراف یک پروژه ساخت‌وساز است تأثیر می‌گذارد). آلاینده هایی که در هوا پخش می شوند می توانند مسافت های زیادی را در مدت زمان کوتاهی طی کنند. آلاینده های اصلی ساختمانی که توسط باد در اطراف پخش می شوند عبارتند از PM10 (ذرات با قطر کمتر از ۱۰ میکرون که گرد و غبار آلوده تولید می کند)، PAH های متصل به ذرات معلق، VOCs (ترکیبات آلی فرار)، آزبست، گازهایی مانند مونوکسید کربن، دی اکسید کربن، و اکسیدهای نیتروژن.\nآلودگی آب: روان آب های سطحی و آب های زیرزمینی نزدیک به محل ساخت و ساز با مواد مختلف مورد استفاده در کار ساختمانی آلوده می شوند. همانطور که در مورد آلودگی هوا در بالا توضیح داده شد، آلاینده های ساختمانی زیر می توانند آب را آلوده کنند: VOC ها، رنگ ها، چسب ها، گازوئیل، روغن ها، سایر مواد شیمیایی سمی و سیمان. اثر فوری ایجاد کدورت در رواناب و آب‌های سطحی و زیرزمینی آسیب دیده است (زیرا مقداری از رواناب ممکن است در سطح زیرزمینی نفوذ کند و به آب‌های زیرزمینی برسد. در واقع، هم آب‌های زیرزمینی زیر خانه و هم رواناب سطحی نزدیک به خانه ممکن است منبعی باشند. آلودگی ناشی از کارگاه های ساخت و ساز حیوانات اهلی و حیوانات خانگی ممکن است آب آلوده بنوشند و خاک نیز ممکن است آلوده شود. علاوه بر این، هنگامی که آب زیرزمینی زیر خانه شما آلوده شود، ممکن است به طرق زیر بر شما تأثیر بگذارد: از طریق مصرف مستقیم در صورت استفاده از آب. از یک چاه ملکی، و به طور غیرمستقیم با تأثیر بر کیفیت هوای داخلی شما (نفوذ بخار آلاینده های فرار از آب) به طور کلی، آلودگی آب از محل های ساخت و ساز دست کم گرفته می شود و پتانسیل ایجاد مشکلات زیست محیطی شدید را دارد.\nآلودگی خاک: خاک در محل ساخت و ساز و اطراف آن ممکن است به دلیل حمل و نقل هوایی و به دنبال آن رسوب آلاینده های ساختمانی (در فهرست آلودگی هوا) و همچنین روان آب آلاینده های ساختمانی (همانطور که برای آلودگی آب ذکر شده است) آلوده شود. خاک ممکن است مخزن آلاینده ها باشد و برخی از آنها ممکن است در خاک جمع شوند و در مدت زمان طولانی تری باقی بمانند (به عنوان مثال، PAHs).\nآلودگی صوتی: صدا معمولاً با کار ساختمانی همراه است، اگرچه اقدامات پیشگیرانه مدرن ممکن است میزان صدا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد (در جامعه همسایه). سر و صدا ممکن است بر سلامت شما تأثیر منفی بگذارد، از جمله اثراتی مانند استرس، اختلال خواب، فشار خون بالا و حتی کاهش شنوایی.\nآلودگی ساختمان شامل انواع اصلی کارهای ساختمانی زیر است:\nآلودگی ساخت و ساز ساختمان: نشان دهنده تولید آلودگی ساختمانی در مکان هایی است که ساختمان ها در آن ساخته می شوند که ممکن است شامل یک مرحله تخریب نیز باشد (اگر پروژه ساخت و ساز دارای یک ساختمان موجود باشد).\nآلودگی راه‌سازی: نشان‌دهنده تولید آلودگی ساختمانی در مکان‌هایی است که جاده‌ها ساخته می‌شوند.\nپیشگیری از آلودگی ساختمان و بازیابی هزینه\nآسیب شخصی از دیدگاه عموم، بهترین پیشگیری این است که تا حد امکان زمان کمتری را در خارج از منزل (مثلاً در حیاط یا بالکن خود) در نزدیکی محل ساخت و ساز در طول زمان کار سپری کنید. علاوه بر این، داشتن پوشش گیاهی غنی در اطراف خانه شما (و بین خانه و محل ساخت و ساز) به عنوان یک فیلتر طبیعی برای آلودگی ایجاد شده عمل می کند و میزان آلودگی شما را کاهش می دهد. بنابراین، کاشت در حیاط خانه یا حتی گیاهان گلدانی در بالکن می تواند کمک کننده باشد. هر چه سبزتر بهتر همچنین، پاشش منظم آب در اطراف خانه، میزان گرد و غبار و قرار گرفتن در معرض آن از طریق استنشاق را کاهش می دهد، اگرچه ممکن است آلودگی خاک و آب افزایش یابد (اما این موارد به طور مستقیم کمتر از هوا روی شما تأثیر می گذارد!). با این حال، اگر فکر می‌کنید که قبلاً تحت تأثیر یک پروژه ساخت‌وساز در مجاورت قرار گرفته‌اید، به‌ویژه اگر اخیراً بیماری پزشکی مربوط به سیستم تنفسی برای شما تشخیص داده شده است، ممکن است مستحق دریافت غرامت باشید.\nصدمه به اموال: از دیدگاه مالک/توسعه‌دهنده پروژه ساخت‌وساز، ممکن است با ساخت و ساز در زمین‌های آلوده مواجه شوید (آلودگی می‌تواند در حین حفاری ساختمانی کشف شود). برای جلوگیری از چنین وضعیتی، باید قبل از شروع هر کار ساخت و ساز، یک بررسی کامل کیفیت زمین (محل ارزیابی محیط زیست فاز ۱ و ۲) را سفارش دهید. با این حال، اگر این امکان پذیر نیست و با ساخت و ساز در زمین های آلوده مواجه هستید، ممکن است بتوانید هزینه های اصلاح را از آلاینده های اصلی بازیابی کنید. در این شرایط بررسی های تخصصی پزشکی قانونی و مشاوره حقوقی (با استفاده از شرکت های حقوقی تخصصی برتر) توصیه می شود.\nنوشته قدیمی ترفرآیند نماسازی\nنوشته جدیدترجلوگیری از هدر رفت انرژی در فصل های سرد