نا اميدي به معناي تسليم در برابر بد خواهان است\nرئیس جمهوری در جمع صمیمی اصحاب رسانه:\nسرویس سیاسی – اجتماعی: رئیس جمهوری با فراخوانی برای یکپارچگی رسانه ای در برابر جنگ روانی دشمن، رسانه ها و اهل آن را امانتداران مردم دانست و تاکید کرد: تلاطم بازار، دلیل اقتصادی ندارد و رسانه ها در خط مقدم شکستن جنگ روانی دشمن هستند و ما قادریم بر جنگ روانی دشمن فائق شویم.\nبه گزارش پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی دیشب در دیدار صمیمی با جمعی از اصحاب رسانه با بیان این که اصحاب رسانه امروز نسبت به گذشته وظیفه و مسئولیت سنگین‌تری را بر عهده دارند، اظهار امیدواری کرد تا این جلسه آغازی جدید برای توسعه همکاری همگانی در جهت تثبیت منافع ملی باشد.\nرئیس جمهوری با بیان این که نگرانی نسبت به آینده کشور ایرادی ندارد، افزود: آن نگرانی خوب است که منتهی به عزم بیشتر، تصمیم استوارتر، انسجام قوی‌تر و برنامه‌ای بهتر برای پیشبرد امور و رفع نگرانی‌ها شود.\nدکتر روحانی با بیان این که به هیچ عنوان ناامیدی در کشور را نمی‌پسندم، تاکید کرد: ناامیدی پایان ماجراست و اگر تسلیم شدن برای هر ملتی ناپسند و زشت است، ناامیدی، تسلیم شدن در برابر بدخواهان است .\nرئیس جمهوری با بیان این که باوجود نگرانی‌ها و مشکلاتی که در بخش‌های مختلف کشور وجود دارد چرا باید به آینده کشور، نظام و انقلاب، ناامید باشیم، افزود: ما امروز با شرایط جدیدی در کشور روبرو هستیم.\nوی با اشاره به برخی اظهارنظرها نسبت به این که عنوان می‌کنند، پای صندوق رأی رفتیم و نتیجه‌ای ندیدیم، تاکید کرد: هم صندوق انتخابات سال ۹۲ و هم صندوق سال ۹۶ دستاوردهای بسیار روشنی دارد که نمونه آن، آمار اخیر بانک مرکزی درباره رشد اقتصادی است که براساس آن در سال ۹۶، ۴٫۴ دهم رشد اقتصادی داشتیم.ما از رشد منفی در کشور به رشد مثبت اقتصادی رسیده‌ایم و چرا باید از صندوق رأی ناامید باشیم.\nدکتر روحانی با بیان این که در سال‌های قبل از دولت یازدهم اشتغال خالص حدود ۱۲ هزار نفر بود و این رقم در سال گذشته ۸۰۰ هزار نفر بوده است، گفت: ما که در کشور وارد کننده گندم و بسیاری از نیازمندی‌های دیگر بودیم، ۳ سال است که نیاز به وارد کردن گندم نداریم و امسال حتی در شکر و دانه‌های روغنی هم این نیاز برطرف شده است .\nرئیس جمهوری گفت: پیشرفت روستاهای کشور در بخش‌های مختلف از جمله برق، راه و گاز، قابل مقایسه با زمان قبل از دو صندوق رأی گذشته نیست.\nدکتر روحانی تأکید کرد: باوجود مشکلی که در برجام پیش رو داریم و یکی از امضاء کنندگان از توافق خارج شده ، اما خوشحالیم که نظام جمهوری اسلامی به گونه‌ای رفتار کرده است که امروز همه کشورها بجز چند کشور که تعدادشان از انگشتان دست هم کمتر است، آمریکا را محکوم کرده اند و ایران را مورد تجلیل خود قرار می‌دهند و این در ۴۰ سال گذشته بی‌سابقه است که قریب به اتفاق کشورهای جهان کار ملت را تجلیل و اقدام بدخواهان را محکوم کنند.\nرئیس جمهوری با طرح این سئوال که در تاریخ شورای امنیت، کدام کشور است که پرونده آن در چارچوب فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد به شورای امنیت رفته باشد و بتواند بدون ذلت از آن خارج شود؟ اظهار داشت: ما نگذاشتیم که جنگ بر ما تحمیل شود و سر در برابر دشمن هم فرود نیاوریم.\nرئیس جمهوری گفت: برای نخستین بار در تاریخ سازمان ملل متحد حق غنی‌سازی برای ایران لحاظ شده البته استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای حق همه کشورهاست، اما تاکنون شورای امنیت این حق را به کشوری نداده و فقط برای جمهوری اسلامی ایران این حق را تصریح کرده است.\nرئیس جمهوری گفت: در تولید گازوئیل به خودکفایی رسیده‌ایم و در تولید بنزین هم با برنامه‌ریزی صحیح در مصرف تا پایان سال به خودکفایی خواهیم رسید. وضع سرمایه‌گذاری در کشورمان امروز برخلاف سال‌های قبل‌تر مثبت شده است .\nدکتر روحانی افزود: به رغم همه فشارها، فضای مجازی در اختیار مردم را گسترش دادیم و شما به عنوان اصحاب رسانه، نظر بدهید که آیا این دستاورد دولت با وجود مخالفت‌های فراوان و سنگین کار بزرگی نبوده است.\nرئیس جمهوری با طرح این سئوال که چرا باید موضوع پشیمان بودن از صندوق رأی را مطرح کنیم، اظهار داشت: صندوق رأی فقط راه‌حل مشکلات پیش روی ماست و جدا شدن از صندوق یعنی جنگ داخلی و تسلیم شدن در برابر دشمن. شاید حل بعضی از مشکلات سخت باشد، اما برای حل همین مشکلات هم راهی جز رجوع به صندوق آراء نداریم.\nدکتر روحانی تاکید کرد: هیچگاه ناامید نبوده و نیستم و امروز هم با وجود فشارهای سنگین، اما از آینده کشور، مردم و نظام ناامید نیستم و کاملاً و بسیار هم به آینده امیدوارم.\nرئیس جمهوری افزود: نباید مسأله جدید یا دشمنان جدید بسازیم بلکه باید مسایل را شناخته و حل و فصل کنیم و با شناخت دقیق دشمن برای پایان دشمنی‌ها تلاش کنیم. نباید در رسانه‌ها توقعات مردم را بیجا بالا ببریم، چرا که بالا بردن بی‌حساب توقعات مردم یعنی ایجاد ناامیدی در آنها، بلکه باید توقعات را در حد مقدورات و توان ملی سامان و پاسخ دهیم.\nدکتر روحانی با بیان این که امروز بار سنگینی بر عهده شما اصحاب رسانه قرار دارد، تاکید کرد: امروز مشکل اصلی ما، مشکل اقتصادی، فرهنگی و یا امنیتی نیست، بلکه مشکل اصلی امروز ما جنگ روانی است. بزرگترین غم برای یک ملت زمانی است که رسانه‌های بیگانه مرجع او باشند. در کمتر جایی دیده‌ام که یک ملت اینگونه به رسانه‌های بیرونی اعتنا کنند، این وضع باید اصلاح شود و رسانه‌های داخلی مرجع اطلاع‌رسانی به مردم باشند.\nرئیس جمهوری تاکید کرد: مرجع افکار عمومی مردم باید رسانه‌های داخلی و رسانه‌های دارای نام و نشان باشند نه رسانه‌های بی نام و نشانی که در فضای مجازی به راحتی هر چه می‌خواهند می‌گویند و با القاء و تخریب سبب انحراف مسیر افکار عمومی می‌شوند.\nدکتر روحانی اظهار داشت: دولت همواره از انتقاد مشفقانه و دلسوزانه استقبال کرده و آن را به نفع دولت و کشور دانسته و می‌داند، اما تخریب، تهمت و دروغ نه فقط سبب تضعیف دولت و نظام بلکه بالاتر از آن سبب تخریب مبانی اخلاق می‌شود؛ انتشار اخبار دروغ دادن آدرس غلط به مردم و ناامید کردن آنها از آینده است.\nرئیس جمهوری از همه رسانه‌ها خواست که همه توان و تلاش خود را برای صداقت و ادای امانت بکار گیرند و گفت: شما اصحاب رسانه امانتدار افکار مردم هستید. اصل و جوهره دین، صداقت و ادای امانت است و شما باید بیش از هر کسی به این مهم توجه کنید.\nدکتر روحانی افزود: به عنوان رئیس جمهوری امانتدار و زیر دین میلیون‌ها رأیی هستم که مردم به من دادند و معتقدم کاری که امروز باید انجام دهیم این است که باید همه دست به دست هم دهیم تا بر جنگ روانی دشمن فائق شویم.\nرئیس جمهوری با تأکید بر این که ملت ایران در جانب حق قرار دارد و بر باطل پیروز خواهد شد، تاکید کرد: درست است که همه دولت‌های آمریکا از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون دشمن ملت ایران بودند، اما دشمنی هم حد و چارچوبی دارد. ما در تاریخ قاتل کم نداشته‌ایم اما همه آنها شمر نبودند، خائن زیاد داشته‌ایم اما ابن ملجم یکی بیشتر نداشته‌ایم؛ همه دولت‌های آمریکا دشمن ملت ایران بودند، اما رئیس دولت فعلی بدتر، خبیث‌تر و با نقشه‌های شوم‌تر از دولت‌های قبلی است .\nدکتر روحانی با تأکید بر این که باید بدخواهانی را که خواست‌شان شکستن ملت ایران است، شکست دهیم، افزود: شما اصحاب رسانه باید بار سنگین مقابله با جنگ روانی دشمن را که امروز بالاتر و مؤثرتر از جنگ اقتصادی و فرهنگی علیه ما جریان دارد، برعهده بگیرید.\nرئیس جمهوری با اشاره به نوسانات در بازار ارز، خودرو و سکه در ایام اخیر، گفت: آمار مستند گواه آن است که تولید خودرو، سکه و تأمین منابع ارزی کشور نسبت به پارسال حتی از رشد برخوردار بوده است و نوسانات و تلاطم‌هایی که این روزها در بازار شاهد آن هستیم بیش از آنکه ریشه در واقعیت داشته باشد، ناشی از جنگ روانی است.\nدکتر روحانی اصحاب رسانه را نیروهای خط مقدم جبهه جنگ روانی توصیف کرد و اظهار داشت: امروز آزمایش بزرگی پیش روی شما اصحاب رسانه و دولت قرار دارد. اینکه رسانه شما چقدر تیراژ دارد یا چه تعداد خواننده دارد، مهم است، اما مهم‌تر از آن این است که کسی که اخبار و مطالب شما را می‌خواند، در پایان کار امیدش افزایش یافته و یا ناامید شده است.\nرئیس جمهوری افزود: اگر پایان یک برنامه رسانه ملی، افزایش اعتماد، انسجام ملی و سرمایه اجتماعی باشد، می‌توان گفت این رسانه موفق بوده است، اما اگر حاصل کار افزایش ناامیدی باشد، قطعاً باید عملکرد آن را ناموفق ارزیابی کنیم.\nدکتر روحانی تاکید کرد: رمز موفقیت ما مقاومت و ایستادگی است. اگر بترسیم و یا سست وخسته شویم و یا احساس شکست کنیم، پیروز نخواهیم شد. منکر وجود مشکلات نیستم، اما می‌خواهم به قدرت بزرگ رسانه‌ها اقرار و تأکید کنم و بگویم که اگر همه دست به دست هم بدهیم، پیروز خواهیم بود.\nبنا به این گزارش پیش از سخنان رئیس جمهوری در این دیدار چند نفر از اساتید روزنامه‌نگاری و مطبوعات و پیشکسوتان و پژوهشگران رسانه و مسایل اجتماعی به بیان دیدگاه‌ها و نقطه نظرات خود پرداختند.\nعباس عبدی روزنامه‌نگار و پژوهشگر مسایل اجتماعی با اشاره به اوضاع جامعه در بخش‌های مختلف به ضرورت تقویت وحدت و انسجام در جهت رفع نگرانی‌ها و حل مشکلات کشور، تأکید کرد.\nوی افزود: معتقدیم کسانی که برای شکست دولت روزشماری می‌کنند نه دل در گرو انقلاب دارند و نه به فکر مصالح کشور هستند. از این رو باید تلاش کنیم تا به دولت در جهت پیشبرد برنامه‌هایش کمک کنیم.\nمهدی رحمانیان مدیرمسئول روزنامه شرق هم با اشاره به برخی مشکلات رسانه‌ها از جمله در حوزه اقتصاد رسانه‌ای به بیان دیدگاه و پیشنهادات خود برای برون رفت از این مشکلات پرداخت و از دولت و مسئولان کشور خواست تا نسبت به شنیدن نظرات متخصصان و فرهیختگان اهتمام بیشتری نشان دهند.\nعذرا فراهانی روزنامه‌نگار و پژوهشگر مطبوعات هم با اشاره به برخی از مشکلات روزنامه‌نگاران و خبرنگاران از جمله عدم امنیت شغلی، تعطیلی نشریات و رسانه‌ها به واسطه مشکلات اقتصادی، خواستار توجه بیشتر دولت به این قشر شد\nدستور رئیس‌جمهوری به وزرا برای پیگیری علل گرانی‌های اخیر\nرئیس دفتر رئیس‌جمهوری از آغاز بررسی علل گرانی‌های اخیر در جلسه هیات دولت خبر داد و به مردم وعده داد نتایج بررسی‌ها هفته آینده در جلسه ای به ریاست رئیس جمهوری مطرح و تصمیمات لازم اتخاذ خواهد شد.\nبه گزارش خبرنگار ما محمود واعظی دیروز در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران با اشاره به پیگیری‌های شخص رئیس‌جمهوری برای کنترل گرانی در جامعه، اظهار داشت: موضوع گرانی به جد در دولت مطرح شده است؛ البته شاهد بودیم حتی بخش‌هایی که ارز ۴۲۰۰ می‌گیرند محاسبات آنها برای فروش اجناس با ارز بالاتر است.\nوی تاکید کرد: رئیس‌جمهوری در این جلسه شدیدا خواستند که همه دستگاه‌های ذیربط به موضوع گرانی ورود کنند، از سوی دیگر اجناسی که در انبار مانده به سرعت در اختیار مردم قرار گیرد.\nواعظی افزایش بی سابقه انواع خودرو را ناشی از ایجاد یک فضای احساسی و روانی دانست و افزود: خودروسازها خودروها را با قیمت مصوب در اختیار مردم قرار دهند.\nوی تاکید کرد: گرانی از موضوعات جدی است که دکتر روحانی، وزرا و مسئولان ذیربط را مسئول بررسی موضوع کرده است و در جلسه هفته ، رئیس جمهوری جلسه‌ای را برای تصمیم‌گیری درباره این مساله برگزار خواهند کرد.\nرئیس دفتر رئیس‌جمهوری به گرانی سکه هم اشاره کرد و گفت: قرار شده است بحث‌های لازم درباره این موضوع انجام و تصمیم‌هایی در این رابطه اتخاذ شود.\nوی بدون اشاره به افزایش قیمت دلار در بازار غیر رسمی، درباره تخصیص ارز گفت: ما ارز ۴۲۰۰ تومانی را به کسانی که ثبت سفارش می‌کنند، واگذار می‌کنیم و در این زمینه مشکلی نداریم.\nواعظی در ادامه در پاسخ به این سئوال که دولت چه اولویت‌ها و برنامه‌هایی برای مقابله با گرانی دارد، اظهار داشت: اولویت‌ها تعیین شده است اما تصمیمات باید بعد از مشورت با اصناف، تولیدکنندگان، اتاق بازرگانی و بخش خصوصی گرفته شود تا همه نسبت به این تصمیمات اقناع باشند. این گفتگوها شروع شده است و رئیس‌جمهوری هم در این جلسه از وزرا خواست همت جدی داشته باشند و کار را خود بر عهده بگیرند. رئیس دفتر رئیس‌جمهوری درباره برگزاری جلسات روسای سه قوه برای حل مشکلات، گفت: از طرف دولت از رهبر معظم انقلاب تشکر و قدردانی می‌کنم که دستور برگزاری جلسه سران قوا برای حل مشکلات اقتصادی را دادند .تاکنون دو جلسه تشکیل شده است و جلسه سوم هم در آینده نزدیک تشکیل می‌شود . وی با بیان اینکه شرایط کشور به گونه‌ای است که اتاق‌های فکر در خارج از کشور تشکیل شده است تا از فرصت خروج آمریکا از برجام استفاده کنند، افزود: آنها مرتب سیگنال‌های منفی برای افکار عمومی‌می‌فرستند، بنابراین ما هم باید انسجام و هماهنگی بیشتری داشته باشیم و اجازه ندهیم اختلاف نظرها و اختلاف سلیقه‌ها ابزاری در دست مخالفان کشور باشد. اگر اقدامی‌به نفع کشور است، به دلیل برخی مسائل سیاسی و جناحی نباید آن اقدامات نادیده گرفته شود.\nواعظی با ذکر مثالی در این باره، تاکید کرد: مطالبی که در مجلس درباره لایحه پولشویی مطرح شد، درست نیست و صفت‌هایی که به دیگران هم دادند، در شان آن نمایندگان که آن مباحث را مطرح کردند، نیست .این لایحه در دولت دهم هم مطرح شده بود و هیچ ارتباطی با این دولت ندارد و کسانی که اکنون با این لایحه مخالفت می‌کنند حامی‌دولت دهم بودند.\nاگر لازم باشد اعلام می‌کنیم\nسید محمد بطحایی وزیر آموزش و پرورش هم در حاشیه جلسه هیات دولت گفت: تیمی‌را موظف کرده ایم تا تخلفات هنگام ثبت‌نام دانش‌آموزان را گزارش دهد تا مجدد شاهد عدم ثبت‌نام دانش آموزان به بهانه عدم پرداخت کمک به مدرسه نباشیم؛ کمک به مدرسه نباید اجباری باشد.\nوی همچنین درباره آزمون اخیر آموزش و پرورش برای تعیین هوش و استعداد دانش‌آموزان به منظور وورد آنها به مدارس استعدادهای درخشان اظهار داشت: سنجشی که اکنون تعیین شده، سنجش هوش و استعداد است و همانطور که پیش از این اعلام شده است به هیچ عنوان نیاز به مطالعه، برگزاری کلاس‌های آمادگی و مسائل دیگری که هدف اصلی ما از ورود به این عرصه را دور می‌کند، ندارد.وزیر آموزش و پرورش همچنین درباره پرونده غیراخلاقی ناظم مدرسه ای در غرب تهران گفت: ابتدا باید مقام‌های قضایی کار خود را انجام دهند و ما نتیجه را اگر لازم باشد اعلام خواهیم کرد.\nهمچنین اردکانیان وزیر نیرو درباره شایعه انتقال آب کارون به بصره اظهار داشت:رسما اعلام می‌کنم هیچ برنامه‌ای برای انتقال آب به بیرون مرزها تحت هیچ شرایطی نداریم.\nچنین مباحثی در دهه هشتاد هم مطرح ولی منتفی شد اکنون هم این بحث‌ها منتفی است.\nوی در پاسخ به سئوالی در مورد گرانی قبض‌های برق تاکید کرد: طبق مصوبه دولت از اول اردیبهشت قبض‌های برق افزایش ۷ درصدی داشته است.\nاردکانیان درباره اظهارات نتانیاهو برای حل مشکل آب در ایران گفت: ایران سابقه چند هزار ساله در مدیریت آب دارد و ما می‌توانیم منبعی برای دیگران برای ارائه شیوه‌های سازگاری با آب باشیم، البته مشکلاتی هم داریم و به فناوری‌های جدید نیازمندیم، اما به همه ابزارها و فناوری‌ها دسترسی کامل داریم. وزیر نیرو همچنین در پاسخ به این سئوال که بارش‌های اخیر چه تاثیری در کمبود آب در کشور داشته است ،گفت: به طور متوسط نسبت به سال گذشته ۲۷ درصد بارش‌ها کمتر شده است. در استان‌هایی مثل هرمزگان، بوشهر، کرمان و فارس این عدد حتی به ۷۵ درصد هم می‌رسد. البته استان‌های شمال غرب و غرب شرایط خوبی دارند و افزایش بارش‌ها به بالای\n۲۰ درصد رسیده است. به طور طبیعی بارش تاثیر مثبتی روی کمبود آب دارد ، متاسفانه در پاییز و زمستان پارسال در وضع نامناسبی بودیم و تا پایان اسفند فقط ۱۰۰ میلیمتر بارش داشتیم اما در بهار این بارش‌ها جبران شد.\nاردکانیان با بیان اینکه حدود ۵هزار مگاوات کاهش تولید برق نسبت به مصرف پیش‌بینی شده در تابستان داریم تاکید کرد: از همین حالا باید به اصلاح مصرف بپردازیم تا تابستان را بدون مشکل سپری کنیم.\nوی تاکید کرد: راه‌حل نهایی مساله آب این است که علاوه بر صرفه جویی در بخش صنعت و شرب، اصلاح الگوی کشت مناسب داشته باشیم که طرح‌های جهاد کشاوزی در این زمینه آماده شده است ولی این هدف با اقدام یک دستگاه به تنهایی به دست نمی‌آید و همه باید در قالب کارگروه ملی آب همکاری کنند. همچنین باید به دنبال بازیافت آب موجود باشیم. دانش و فناوری تصفیه آب را داریم، اما مسئله مالی است.\nرئیس سازمان حفاطت محیط زیست هم گفت: کمیسیون جدیدی در دولت به نام کمیسیون مقاومت و\nکم‌آبی تشکیل شده است که سیاست‌هایی را دنبال می‌کند تا کشور با کم آبی سازگار شود.\nعیسی کلانتری با بیان این که جزئیات کمیسیون مقاومت و کم‌آبی را باید وزیر نیرو اطلاع‌رسانی کند، افزود: همه دنیا می‌دانند که ما کشور کم آبی هستیم و باید در مصرف آب صرفه‌جویی کنیم. در حوزه آب بچه پولدار نیستیم که هر کاری دلمان خواست کنیم.\nرئیس سازمان حفاظت محیط زیست اظهار داشت: طبق این اصول هیچ کشوری بیش از ۴۰درصد آب‌های تجدیدپذیرش را نباید مصرف کند اما اکنون مصرف ما به بیش از ۱۰۰ درصد رسیده است. این اتفاقات پیامدهای سختی برای محیط زیست دارد. لذا اگر بدانیم که کشور کم آبی هستیم، مشکل‌مان کم خواهد شد، چرا که سیاست‌های درست‌تری را دنبال می‌کنیم.\nهمچنین شهیندخت مولاوردی دستیار ویژه رئیس‌جمهوری در امور حقوق شهروندی با اشاره به مصوبه تعیین اماکن تجمع‌ها گفت: دولت با تعیین اماکنی برای برگزاری تجمعات اعتراضی به دنبال این است که امنیت اجتماعات تامین شود و این اجتماعات به اغتشاش کشیده نشود.\nوی افزود: دولت تضمین لازم را به مردمی‌که به طور قانونی در این اجتماعات حضور می‌یابند، می‌دهد که آن‌ها مورد پیگرد قانونی توسط دولت قرار نگیرند.لذاسازوکار چگونگی تامین امنیت تجمع‌کنندگان را در دولت پیگیری می‌کنیم.\nمعصومه ابتکار معاون رئیس‌جمهوری هم درباره حمایت تیم ملی فوتبال ایران از محیط‌زیست و\nیوز‌پلنگ ایرانی، اظهار داشت: اینکه روی هواپیمای اختصاصی تیم ملی فوتبال، عکس یوز ایرانی کشیده شده و روی پیراهن‌های آنها این عکس نصب شده، خیلی ارزشمند است. ما هم از این حیوان ارزشمند حمایت می‌کنیم و هم آن را به دنیا معرفی می‌کنیم. امیدواریم که تیم ملی ما موفق باشد.\nوی درباره شعار تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی مبنی بر «۸۰میلیون ایرانی، یک ملت، یک ضربان» گفت: این شعار، بسیار شعار خوبی است چرا که ما در هر شرایطی نیاز به وحدت داریم. همچنین ما نیازمند ارتقای سطح انسجام ملی و اعتماد عمومی‌و وحدت و همدلی هستیم.\nهمچنین علی ربیعی وزیر رفاه، کار و تعاون اجتماعی با بیان این که تاکنون ۸۰ درصد اقشار آسیب‌پذیر برنامه حمایت غذایی را دریافت کرده‌اند، افزود: برنامه حمایت غذایی از اقشار آسیب‌پذیر هر ماه ادامه دارد و مانند غذارسانی به کودکان روستاهای محروم و مرزی ؛ همیشگی است و تعطیل‌بردار نیست.\nهیأت وزیران در جلسه دیروز خود به ریاست حجت الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی رئیس جمهوری، با اختصاص مبلغ ۲۰۰ میلیارد ریال اعتبار به وزارت جهاد کشاورزی به منظور رفع مشکلات کمی‌و کیفی تأمین آب نخیلات شادگان واقع در استان خوزستان موافقت کرد.\nهمچنین با تصویب هیأت وزیران، قیمت خوراک واحدهای پتروشیمی‌در سال ۱۳۹۷ تعیین شد.\nبر این اساس، دولت به وزارت نفت اجازه داد امسال برای محاسبه قیمت میعانات گازی، گاز طبیعی خوراک و دیگر خوراک‌های تحویلی به واحدهای پتروشیمی‌داخلی توسط شرکت‌های تابعه این وزارتخانه، نرخ تسعیر ارز مورد عمل برای واردات کالاهای اساسی را به ازای هر دلار، ۳۸ هزار ریال منظور کند.\nدر ادامه جلسه، دولت از مجلس شورای اسلامی‌خواست با اولویت نسبت به رسیدگی به لایحه موافقتنامه همکاری بین جمهوری اسلامی‌ایران و جمهوری خلق چین در زمینه بهداشت و قرنطینه دامی‌اقدام کند.\nدکتر روحانی: از اهداف بزرگ دولت ریشه‌کنی فقرمطلق است\nرئیس جمهوری با بیان این که دولت حمایت از عزیزان زیر پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی را وظیفه انسانی، اسلامی و قانونی قلمداد می‌کند، اظهار داشت: امروز باید سازمان‌ها و نهادهای حمایت‌کننده، دولت و خیرین دست به دست هم بدهیم و فضایی را در جامعه ایجاد کنیم که فرزندان این جامعه نسبت به آینده خود امیدوارتر باشند.\nحجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی در دیدار با مددجویان بهزیستی و کمیته امداد امام با بیان این که کمک به فرزندان زیر پوشش این نهادها را افتخاری برای خود می‌دانیم، گفت: بسیار خوشحال‌کننده است در جمع فرزندان زیر پوشش عده‌ای از نخبگان و فرهیختگان جامعه از این جمع هستند و این نشاندهنده آن است که استعداد لازم برای رشد و شکوفایی این عزیزان وجود دارد و باید بتوانیم از این فرصت به خوبی بهره‌برداری کنیم.\nوی خاطر نشان کرد: آنچه به عنوان وظیفه بر عهده ما قرار دارد این است که جامعه احساس امنیت و عدالت کند و در این زمینه همه باید دست به دست هم دهیم این احساس و امیدواری به آینده به وجود بیاید.\nرئیس جمهوری اضافه کرد: باید این احساس وجود داشته باشد که جامعه مسلمان ما به فکر همنوعان و یاری افرادی است که نیازمندند.\nروحانی با اشاره به این که بخش بزرگی از معرفت دینی این است که به دیگران کمک کنیم، گفت: این یاری و کمک‌رسانی ممکن است ابعاد مادی و معنوی یا ایجاد احساس امنیت در جامعه باشد.وی با اشاره به این که امروز در برخی از بخش‌ها احساس عدالت در جامعه وجود دارد، اظهار داشت: امروز در بخش آموزش و پرورش عدالت نسبی وجود دارد و برای دانش‌آموز روستایی و شهری کلاس درس و مدرسه مهیا‌ست و این موضوع مهمی است چرا که همه پیشرفت و تعالی از مدرسه و کلاس درس آغاز می‌شود.رئیس جمهوری همچنین احساس عدالت در حوزه بهداشت و درمان را مورد اشاره قرار داد و گفت: در دولت یازدهم و دوازدهم تمام تلاش‌ها در این جهت بوده است که مردم نیازمند بتوانند از حداقل امکانات درمانی و بهداشتی با ارزان‌ترین قیمت بهره‌مند شوند و امروز احساس عدالتی در این زمینه در جامعه احساس می‌شود. در حوزه نیازمندی‌های ضروری مردم هم تلاش‌های زیادی به عمل آمده است که از جمله می‌توان به گازرسانی به تمامی مناطق و روستاها اشاره کرد و در پایان دولت دوازدهم تقریباً گازرسانی تمام روستاها به اتمام می‌رسد و این به معنای ایجاد عدالت در جامعه است. روحانی خاطر نشان کرد: اگر فرزندانی که والدین را در کنار خود نمی‌بینند، احساس کنند که جامعه با محبت پدری و مادری با آنها رفتار می‌کند، خلاء و جای خالی والدین آن عزیزان تا حدود زیادی پر می‌شود.وی با اشاره به این که یتیم بودن به معنای آن نیست که پیشرفت انسان کمتر می‌شود، گفت: بالاترین انسان در طول تاریخ گذشته و آینده شخصیت بزرگوار پیامبر اعظم(ص) بود که از همان کودکی پدر و مادرشان را از دست دادند، اما این وجود گرامی به بالاترین مقام در تاریخ انسانی دست یافت.\nرئیس جمهوری افزود: فرزندان زیر پوشش کمیته امداد و بهزیستی که توانسته‌اند در رشته‌های مختلف نخبه و سرآمد باشند بهترین افرادی هستند که می‌توانند برای آینده عزیزان حاضر در این دو نهاد مفید باشند و رشد و تعالی آنها را به بهترین شکل رقم بزنند، چرا که می‌دانند که چگونه نیازهای عاطفی و معنوی این عزیزان را برطرف کنند.\nروحانی اهمیت تشویق سازمان‌های مردم نهاد را برای برعهده گرفتن مسئولیت فرزندان زیر پوشش مورد تاکید قرار داد، گفت: این سازمان‌ها می‌توانند احساس محبت و کمبودهایی که ممکن است از لحاظ عاطفی بین فرزندان وجود داشته باشد را به خوبی پرکنند و باید به جای این که خیرین در این حوزه به ما کمک کنند، ما به خیرین کمک کنیم.وی تصریح کرد: باید افراد نیازمند را به نقطه توانمندی برسانیم و بهترین شیوه را برای پیمودن این مسیر انتخاب کنیم و یکی از اهداف بزرگ دولت یازدهم و دوازدهم این بود که از بچه‌هایی که نیازمند هستند، بهترین مددکاری به عمل آید و فقرمطلق در جامعه ریشه‌کن شود و این که دولت در سال گذشته میزان کمک‌به این عزیزان را سه برابر افزایش داد به این معناست که دولت این اراده و توانمندی را دارد و باید این مسیر را ادامه دهیم و دولت همه توان خود را در این مسیر خواهد گذاشت.رئیس جمهوری خدمات اجتماعی و هماهنگی بین نهادهایی که این مسئولیت را برعهده دارند، بسیار حائز اهمیت توصیف کرد و گفت: امروز خوشبختانه دو نهاد سازمان بهزیستی و کمیته امداد همدیگر را برای تحقق اهداف کمک و یاری می‌کنند.  روحانی افزود: این که هر سال عده‌ای از نیازمندان توانمند می‌شوند، افتخار بزرگی برای کمیته امداد، سازمان بهزیستی و دولت است.\nوی تقویت رابطه نهادهای اجتماعی دولتی با بخش خصوصی را مورد تأکید قرار داد و گفت: باید هر چه قدر که می‌توان جامعه توان‌رسان افزایش یابد و مدیریت این بخش‌ها به سمت مردم مخصوصاً عزیزان نخبه‌ای که از جمع نهادهای اجتماعی پرورش یافته‌اند، سوق یابد.\nرئیس جمهوری تصریح کرد: امروز وظیفه مهم همه ما این است که ضمن توجه توانمندسازی و رشد بچه‌ها، به فکر آینده آنها هم باشیم و آینده آنها به این است که اشتغال داشته باشند و روی پای خود بایستند و این نقطه توانمندی نهایی است که باید همه مد نظر داشته باشند.\nدر ابتدای این دیدار، رئیس کمیته امداد امام هم با تأکید بر این که امروز همکاری بسیار خوب و صمیمانه‌ای بین کمیته امداد، بهزیستی و دولت حاکم است، اظهار داشت: امروز نمی‌توانیم هیچ‌گونه گلایه‌ای داشته باشیم، چرا که همکاری‌ها در سطح بسیار عالی و صمیمانه جریان دارد.\nمهندس پرویز فتاح خاطر نشان کرد: درآمدهای مردمی کمیته امداد ۳۰ درصد افزایش یافته و این به معنای اعتماد و همراهی مردم با کمیته امداد امام است و ما در کمیته امداد اصل خودکفایی و حفظ عزت خانواده‌ها را مورد توجه جدی قرار می‌دهیم و خود را امانت‌دار مردم می‌دانیم و انفاقات مردم را در همین جهت هزینه می‌کنیم.در این دیدار همچنین غلامرضا فروغی و ندا قاسمی از فرزندان موفق و نخبه سازمان بهزیستی، دیدگاه‌ها و مطالبات خود را در زمینه توانمندسازی فرزندان تحت پوشش سازمان بهزیستی در فضایی صمیمانه با رئیس جمهوری در میان گذاشتند.رئیس‌جمهوری در پایان این مراسم پس از اقامه نماز مغرب و عشاء روزه خود را در کنار ایتام و فرزندان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی افطار کرد.


کد خبر : ۸۲۰۱۹۵\nتاریخ انتشار : جمعه ۰۴ تير ۱۴۰۰ - ۱۶:۰۰\nعضوهیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی: شربت نیگلاپسین فرآورده حاوی عسل و روغن سیاه دانه در درمان رفلاکس، نفخ، سوزش سر دل و ناراحتی‌های گوارش و سوهاضمه مفید است.\nدکتر سعید کیانبخت عضو هیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی ضمن بیان این مطلب مهم‌ترین توصیه برای رفع سوء هاضمه را پرهیز از پرخوری و همچنین صرف شام در ساعات اولیه شب دانست و افزود: دراز کشیدن یا خوابیدن پس از صرف غذا می‌تواند باعث بازگشت مواد غذایی به داخل مری و احساس ترش کردن شود. همچنین نوشیدن آب یا دیگر مایعات هنگام غذا خوردن عادت بسیار ناصحیحی است که نه‌تن‌ها به هضم غذا کمک نمی‌کند که یکی از علل مهم سوء هاضمه و مشکلات مختلف گوارشی است و مصرف چای، قهوه و نوشابه‌های صنعتی پس از غذا نیز می‌تواند شکایات گوارشی را تشدید کند.\nعضوهیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی با بیان اینکه یکی از این گیاهان نعنا می‌باشد، افزود: این گیاه یکی از بهترین و شناخته‌شده‌ترین گیاهان مفید برای دستگاه گوارشی است. دم کرده نعنای تازه یا خشک یک نوشیدنی بسیار مفید برای کمک به فعالیت بهتر سیستم گوارش محسوب می‌شود و اسانس یا عرق نعنا را می‌توان با آب رقیق و در هنگام احساس نفخ یا مشکلات گوارشی میل کرد.\nدکتر کیانبخت در پایان با بیان اینکه یکی از گیاهان مفید برای دستگاه گوارش سیاهدانه می‌باشد، عنوان کرد: شربت نیگلاپسین فرآورده حاوی عسل و روغن سیاه دانه Nigella sativa استاندارد شده است که در درمان رفلاکس، نفخ، سوزش سر دل و ناراحتی‌های گوارش و سوهاضمه مفید می‌باشد.\nبه گزارش روابط عمومی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، شربت نیگلاپسین حاصل پژوهش و مطالعات پژوهشکده گیاهان دارویی می‌باشد. این پژوهش نشان داده است تیموکینون موجود در سیاه دانه اثرات مهاری در پمپ پروتون و ترشح اسید معده دارند. ضمن اینکه ترشح موسین را افزایش می‌دهد. علاوه بر این سیاه دانه خاصیت ضد میکروبی بر باکتری هلیکوباکتر پیلوری دارد. تیموکینون و سایر ترکیبات موجود در سیاه دانه خاصیت ضد التهابی دارند و فاکتور‌های التهابی مثل اینترلوکین ۱ و ۶ را مهار می‌کند و بدین صورت در التهابات گوارشی نیز موثر است. ضمن اینکه در این فرآورده عسل نیز به عنوان یک ترکیب فنولیک و فلاونوئیدی خاصیت ضد التهابی خود را با مهار نیتریک اکساید و پروستاگلاندین E۲ اعمال می‌کند. عسل به عنوان پوششی بر غشای موکوسی گوارشی آن را از اکسیداتیو و اسید و سایر عوامل آسیب رسان محافظت می‌کند\nبنابراین استفاده از روغن گیاه سیاه دانه بر پایه عسل موجب بهبود علائم بیماری گوارشی عملکردی بیمارانی که دارو‌های استاندارد ضد ترشح دریافت می‌کنند، می‌شود.\nبرچسب ها: سیاه دانه ، گوارش ، هضم\nعزم جدی برای احیای باغ های چای


بدين وسيله اعلام ميكنم كه بالاخره تعداد بازديدكنندگان افاضات حاجاقا ، از وقتي كه كنتور فارسي در آن قرار دادم،به عدد 1000 رسيد. راستش من ميخواستم به نفر 1000ام 10 ساعت اينترنت بدم. اين قضيه رو هم به كسي نگفتم كه نگن كه فلاني هي ريفرش كرد كه خودش برنده بشه . ولي متاسفانه جناب ايمان محمدي سال به سال به وبلاگ ما سر نميزنه، عدل كه مياد، نفر 1000 ام ميشه. من هم چون نسبت به ايشون ارادت خاصي دارم، بدين وسيله ضمن معرفي سايت جديدشون ، چون ايشون براي 1000 ام شدن، تقلب كرده بودن (اومده توي سايت، ديده نفر999 ِ بعد دوباره اومده كه1000 بشه) اعلام ميكنم كه از جايزه ي حاجاقايي محرومن و فقط به معرفي سايتشون بسنده ميكنم


مراحل و قانون ازدواج مجدد در ایران【انواع، شرایط و...】1401\nصفحه اصلی » خانواده • مطالب حقوقی » مراحل و قانون ازدواج مجدد در ایران چیست؟\nمراحل و قانون ازدواج مجدد در ایران چیست؟\nقانون‌گذار در ماده‌های مختلف قانونی، مواردی را در حواشی عقد نکاح تعیین کرده و به نظر می‌رسد برخی از این موارد، ضمانت اجراهای خاصی داشته و قطعا لازم‌الاجرا هستند. یکی از مواردی که ممکن است حول ازدواج به وجود آید، بحث ازدواج مجدد مرد است. البته در این میان بحث‌هایی مانند انواع، شرایط و بررسی ازدواج مجدد بدون اجازه همسر پیش می‌آید که به‌طور کامل در این بخش به آن می‌پردازیم.\nانواع ازدواج مجدد؛ موارد صدور حکم\nازدواج مجدد مرد بدون اجازه همسر چه حکمی دارد؟\nتاثیر ازدواج مجدد در تعدیل مهریه\nاین مورد که در گذشته بسیار بیشتر از امروزه کاربرد داشت، از نظر حقوقی با مواد و بحث‌هایی همراه بوده است. هرچند که نظایر ازدواج مجدد مرد امروزه بسیار کمرنگ شده است، اما همچنان نیز وجود دارد. در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی کامل این بحث و شرایط مقرر آن در قانون ایران بپردازیم.\nجهت مشاوره درباره ازدواج مجدد و یا اعطای وکالت به وکیل امور خانواده، از طریق دکمه‌های زیر با ما تماس بگیرید.\nانواع ازدواج مجدد طبق قانون حمایت از خانواده مصوب سال 1353 به این شرح است:\n1. ابتلای زن به جنون یا امراض صعب‌العلاج، از مواردی به شمار می‌رود که ممکن است دادگاه اقدام به صدور حکم ازدواج مجدد کند. با اینکه جنون زوجه پس از عقد، طبق «قانون مدنی» حق فسخ را برای مرد به وجود نمی‌آورد، اما باید توجه داشت که بر اساس قانون حمایت از خانواده امکان ازدواج مجدد را برای مرد فراهم می‌سازد. گفتنی است، در این خصوص باید پزشک مربوطه حتما جنون یا بیماری زن را نیز تایید نماید.\n2. بر اساس بند 8 ماده 8 قانون حمایت از خانواده، محکومیت زن اگر به اندازه‌ای باشد که در این قانون مورد توجه قرار گرفته است، شرایط ازدواج مجدد را برای مرد فراهم می‌سازد. این محکومیت 5 سال حبس یا بیشتر در نظر گرفته شده است. همچنین، اگر زن به جزای نقدی محکوم شود و در اثر ناتوانی در پرداخت به زندان رود نیز تحت شرایطی که در این بند به آن اشاره شده است، مشمول این حق برای مرد می‌گردد.\n3. بند 9 ماده 8 همین قانون، اعتیاد زوجه را از جمله شرایط ازدواج مجدد مرد معرفی کرده است. البته در این اعتیاد باید نوعی دوام و پایایی وجود داشته باشد، در غیر این صورت اعتیاد نامیده نمی‌شود.\n4. بند 14 ماده 8 قانون حمایت از خانواده سابق، از شرط غایب مفقودالاثر شدن زن نام می‌برد. منظور از غایب مفقودالاثر، کسی است که برای مدت معینی هیچ خبری از او در دست نباشد. گفتنی است، کیفیت و مقدار آن در قانون تعیین شده است.\n5. عدم تمکین زن از شوهر و ترک زندگی و خانواده، از جمله شروط ازدواج مجدد برای مرد است. زنی که تمکین نمی‌کند اصطلاحا «ناشزه» نامیده می‌شود و مستحق نفقه نیز نخواهد بود.\n6. عقیم بودن زن یا ناتوانی از انجام وظایف زناشویی، از دیگر شرایط ازدواج مجدد برای مرد به شمار می‌رود. هرچند که امروزه بسیاری از این مشکلات به واسطه پیشرفت علم پزشکی قابل درمان است.\n7. رضایت همسر اول؛ به نوعی به معنای تفویض ازدواج مجدد برای مرد است.\nازدواج مجدد معمولا هرگز مورد پسند خانم‌ها نبوده و همین امر مشکلات و بحث‌هایی را در کانون خانواده به وجود می‌آورد. به همین دلیل، قانون‌گذار کوشیده است که طی موادی در قانون، امکان این ازدواج را اندکی محدودتر کند. به عبارت دیگر، امکان ازدواج مجدد برای مردان بیشتر ریشه عرفی دارد تا فقهی. البته با توجه به شرایط و اوضاع و احوال جامعه اقدامی منطقی را از طرف قانون‌گذار شاهد هستیم.\nبحث ازدواج مجدد برای مردان بیش از هر جای دیگر در قانون «حمایت از خانواده سابق» ذکر شده است. با تصویب قانون خانواده جدید، عده‌ای تصور می‌کنند که قانون سابق کاملا نسخ شده است؛ اما باید توجه داشت که قانون قبلی تنها در موادی که تعارض دارد، نسخ شده است.\nبنابراین، با توجه به اینکه قانون حمایت از خانواده جدید که آخرین اراده قانون‌گذار می‌باشد، در خصوص ازدواج مجدد ساکت است و نظری را ارائه نمی‌دهد، به نظر می‌رسد که قانون سابق حداقل در این مورد لازم‌الاجرا است.\nازدواج مجدد مردان تنها در چارچوب و شرایطی که در قانون ذکر شده امکان‌پذیر است؛ تا کانون خانواده در حد امکان صمیمی باقی بماند و از پاشیده شدن آن جلوگیری گردد.\nهمه ما می‌دانیم که طلاق، چه مشکلاتی را در جامعه ایجاد خواهد کرد. فرقی هم میان طلاق رسمی و عاطفی نیست و هر دو به یک اندازه آسیب‌زا هستند. بنابراین، باید تا حد امکان از آن جلوگیری کرد و به نوعی به چشم آخرین گزینه ممکن به آن نگریست.\nدر این مسئله نظریات مختلفی ارائه شده است. اما در هر حال، باید توجه داشت که نمی‌توان ضمانت اجرایی مانند به هم خوردن زندگی جدید را بار کرد؛ چراکه خانواده جدیدی مجددا تشکیل شده و این کار موجب ضربه زدن به یک خانواده می‌گردد.\nبه عبارت دیگر، با اینکه قانون‌گذار چارچوب و موارد ازدواج مجدد مرد را در قانون صریحا مشخص کرده است، اما عدم وجود یک ضمانت اجرای مناسب، گاهی اوقات در این بحث خلل وارد می‌کند. به همین دلیل شاید بهتر بود که با ضمانت اجراهای محکم، این قوانین را اندکی استحکام می‌بخشید.\nگفتنی است، ازدواج مجدد برای مرد هم شامل «نکاح دائم» و هم شامل «نکاح منقطع» می‌گردد و تفاوتی از این حیث وجود ندارد. هرچند که در بحث «نکاح منقطع» بیشتر نادیده گرفته می‌شود.\nپس از درخواست مهریه از جانب زن، گاهی اوقات و تحت شرایطی امکان قسطی کردن آن وجود دارد. این مورد ممکن است به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد؛ اما تحت یک شرایطی درخواست تعدیل مجدد مهریه می‌تواند به دادگاه ارائه شود. به‌شرطی که در اوضاع و احوال مالی مرد و شرایط زندگی او تغییری رخ داده باشد. این شرایط باید به حدی باشد که تغییراتی اساسی را شامل شود. در غیر این صورت، دادگاه به آن‌ها توجهی نخواهد کرد.\nازدواج مجدد مرد نیز از آن دسته تغییراتی است که وضعیت مالی او را به شدت تحت تاثیر قرار خواهد داد. بنابراین، در صورتی که مرد مشغول پرداخت مهریه به همسر دیگر و یا سابق خود باشد و ازدواج مجدد نماید، می‌تواند درخواست تعدیل مهریه را به دادگاه ارائه نماید. در این صورت دادگاه پس از بررسی شرایط به وجود آمده و تغییرات موجود در اوضاع مالی مرد، اقساط مهریه را تغییر خواهد داد.\nما در این مطلب از وب‌سایت «وکیل با من»، تلاش کردیم تا جوانب مهم موضوع ازدواج مجدد را پوشش دهیم. اگر کماکان در مفهوم، انواع، شرایط و جزئیات ازدواج مجدد بدون اجازه همسر ابهامی دارید، در بخش بحث و گفتگو سوالتان را برای ما بنویسید تا شما را راهنمایی کنیم. همچنین، ازآنجاکه ازدواج دوباره از موضوعات پر بحث حقوقی است، در صورت نیاز حتما با یک وکیل خانواده و یا مشاور حقوقی مشورت کرده و پس از آن اقدام نمایید.


مدیرعامل سازمان بنادر: ظرفیت بنادر تجاری فراتر از مراودات بین المللی فعلی است resize :: ایجیگا\nمدیرعامل سازمان بنادر: ظرفیت بنادر تجاری فراتر از مراودات بین المللی فعلی است resize\nخبرگزاری میزان -محمد راستاددر مراسم جهانی روز دریانوردی گفت: دولت سیزدهم به توسعه اقتصاد دریا پایه توجه ویژه دارد و در برخی زمینه‌ها ظرفیت قابل توجهی داریم و از نظر ناوگان تحت مالکیت و پرچم جزو کشور‌های رده بالا قرار داریم.\nوی بیان کرد: ظرفیت بالقوه دریایی کشور از نظر ناوگان اقیانوس پیما قابل توجه است و ظرفیت پایانه‌های بندری کشور نیز ۲۶۰ میلیون TEU است که فقط از ۱۵۰ میلیون تن آن مورد استفاده قرار میگیرد.\nمدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی تاکید کرد: اگر مرداودات تجاری با رفع تحریم‌ها که دور از انتظار هم نیست، افزایش یابد، با کنترل نرخ ارز و تقویت اقتصاد کشور باید به گونه‌ای عمل شود که بتوان از ظرفیت خالی بنادر تجاری و ناوگان ملی تحت پرچم استفاده کرد.\nراستاد گفت: در حال حاضر از همه ظرفیت بنادر تجاری و ناوگان ملی استفاده نمی‌شود که با رفع تحریم‌ها می‌توانیم سهم خود را از بازار بگیریم.\nوی افزود: ظرفیت بنادر تجاری فراتر از مراودات بین المللی فعلی است و باید در شرایط مناسب جذب کالای ترانزیتی بیشتری داشته باشیم و بنادر و پایانه‌های کانتینری ایران به آب‌های ترانشیپی بنادر منطقه تبدیل شود.\nمعاون وزیر راه و شهرسازی گفت: در بخش صنایع دریایی و تولید شناور در داخل نیاز به فاینانس داخلی داریم در حال حاضر اگر مدیران کشتیرانی و نفت کش به شرکت‌های کشتی کاری بزرگ دنیا بروند تنها ۱۰ درصد هزینه را پرداخت می‌کنند و مابقی توسط سازنده تأمین می‌شود. ما هم باید با حمایت سازمان‌های کشور فاینانس داخلی را برای سفارش ساخت کشتی راه اندازی کنیم.\nراستاد بیان کرد: نیاز‌های دو دهه آتی در حمل و نقل دریایی به کشتی سازی داخلی اعم از بخش خصوصی و شرکت‌های وابسته به وزارت دفاع و سپاه را ارائه داده ایم و از نظر کیفیت و مدیریت سرعت تولید از این شرکت‌ها راضی هستیم.\nوی از عزم سازمان بنادر برای جایگزینی ناوگان ایرانی با ناوگان خارجی برای ساخت فعالیت‌های آفشور خبر داد و گفت: ما هم در این سازمان از تسهیلات وجوه اداره شده برای انجام این عزم حمایت می‌کنیم.\nمعاون وزیر راه و شهرسازی گفت: امیدواریم با رفع تحریم‌های ظالمانه و محدودیت‌های تحمیلی شاهد رشد صنایع دریایی باشیم.\nراستاد گفت: در بخش جزایر سال‌ها اختلافاتی میان نهاد‌های مسئول در سازماندهی جزایر وجود داشت، اما اخیراً در کارگروه ساماندهی مرز‌های شورای امنیت کشور، اجرای طرح ساماندهی ۳۵ جزیره به سازمان بنادر و دریانوردی واگذار شد که این سازمان موظف به تهیه برنامه عملی برای ساماندهی این جزیره‌ها اعم از نظامی، نفتی، تجاری و گردشگری شد.\nرشد ۴٣ درصدی جابه جایی کالا در سال جاری


تاسیس سامانه «سجام» با هدف هم افزایی توان سمن ها\nکد خبر : 240741\nتاریخ انتشار : 3 تیر 1397 11:44\nمدیرکل پیشگیری های مردمی قوه قضاییه گفت: با تاسیس سامانه «سجام» سازمان های مردم نهاد فعال در حوزه پیشگیری از وقوع جرم با یکدیگر متحد شده و توان آنها افزوده می شود.\nفارس- رفاهی، مدیرکل پیشگیری های مردمی معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه گفت: 14 برنامه سراسری مرتبط با موضوع پیشگیری از وقوع جرم و هفت برنامه استانی در دست اجراست.\nرفاهی گفت: یکی از این برنامه های مهم برنامه سجام است که سامانه جامع اطلاعات مردمی است که با هدف افزایش نظارت های مردمی شکل گرفته است.\nوی گفت: ما اگر می خواهیم با آسیب های اجتماعی مبارزه کنیم و اگر می خواهیم مسوولیت اجتماعی مردم را بالا ببریم و اگر به دنبال تحقق و عملی کردن بحث امر به معروف و نهی از منکر هستیم، باید به سمت نظارت مردمی حرکت کنیم.\nرفاهی افزود: نظارت با دو شیوه انجام می شود. اولا نظارت متمرکز است که از طریق نهادهای حاکمیتی انجام می شود اما در شیوه دوم که با هدف پیشگیری از آسیب های اجتماعی رخ می دهد، از طریق ظرفیت های مردمی صورت می گیرد.\nمدیر کل پیشگیری های مردمی معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه گفت: در سامانه سجام بزرگ ترین تشکل اجتماعی کشور در قوه قضاییه تشکیل می شود و دسترسی مردم به دستگاه قضایی و فرهنگسازی در حوزه پیشگیری ها افزایش پیدا می کند.\nوی ادامه داد: افشاگری جرایم و تخلفات دستگاه ها در بدو پیدایش درون این شبکه محقق می شود و همچنین پتانسیل مردمی موجود میان مردم تجمیع شده و ساماندهی می شود.\nرفاهی گفت: غیر فیزیکی بودن همکاری مردم با دستگاه قضایی و همسوسازی سازمان های مردم نهاد و گروه های تخصصی و مردمی از دستاوردهای تاسیس این سامانه است که منجر به تمرکز فعالیت سازمان ها و نهادها می شود. وی گفت: تا کنون 30 هزار نفر در این سامانه عضو شده اند که 26 هزار نفر آنها مردان و 4 هزار نفرشان زنان بوده اند که به عنوان دیده بان جرایم با هدف پیشگیری از وقوع جرایم فعالیت خودشان را انجام داده اند.\nرفاهی گفت: در سامانه سجام برای ثبت نام سمن های فعال در حوزه پیشگیری از وقوع جرم هم بخشی در نظر گرفته شده است.\nمدیر کل پیشگیری های مردمی معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه گفت: در سامانه سجام اقدامات و جرایمی که علیه محیط زیست بوده یا علیه منابع طبیعی باشد و جرایم و حوادث مرتبط با کارگری در اولویت انتشار و رسیدگی قرار دارد.\nرفاهی قوه قضاییه سامانه سجام


نتایجی که تاکنون به دست آمده نشان می‌دهد که پارچه‌های حاوی میکروذرات نقره می‌توانند در مدت زمان دو تا پنج دقیقه این ویروس را از بین ببرد.\n۱۵ تير ۱۳۹۹ - ۱۰:۱۱\nبررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که پارچه حاوی ذرات نقره که توسط شرکت نانوکس و با همکاری چند مرکز تحقیقاتی تولید شده می‌تواند ویروس SARS-CoV-۲ را در مدت زمان دو دقیقه از بین ببرد. این پارچه قرار است برای تولید ماسک و لباس بیمارستانی استفاده شود.\nدر این پروژه شرکت "نانوکس" با موسسه علوم پزشکی دانشگاه سائوپائولو (ICB-USP)، آزمایشگاه شیمی نظری و محاسباتی دانشگاه Jaume I. اسپانیا (UJI) و همچنین مرکز توسعه مواد کاربردی (CDMF) و با کمک بنیاد تحقیقاتی سائو پائولو (FAPESP) همکاری داشته است.\nشرکت نانوکس در حال ثبت پتنت مربوط به این فناوری است. برای تولید این پارچه، محققان از ترکیب کتان (پلی‌کتان) و پلی‌استر استفاده کردند، که روی این مواد از ذرات نقره استفاده شده است. برای نشاندن ذرات نقره روی سطح، غوطه‌وری، خشک‌کردن و فرآیند تثبیت انجام شده است.\nلوئز گوستاوا پاگوتو سایموز، مدیر شرکت نانوکس می‌گوید: «ما با چند شرکت و کارخانه فعال در حوزه نساجی به توافق رسیدیم تا از این مواد برای تولید ماسک و لباس بیمارستانی استفاده کنند.»\nاین پروژه با توجه به شواهد به دست آمده از مقالات عملی تعریف شده است، شواهدی که در آن‌ها پتانسیل اثربخشی نانوذرات نقره روی انواع مدل‌های ویروس نشان داده شده است. با توجه به این مسئله، شرکت نانوکس با محققان ICB-USP همکاری مشترکی آغاز کرده است تا روی نمونه‌های ویروس SARS-CoV-۲ که از دو بیمار برزیلی که اولین بیماران کرونایی این کشور هستند، مطالعاتی انجام دهند.\nبرچسب ها: پارچه ضد کرونا کووید 19 ماسک نانو ذرات نقره\nلینک کوتاه : faradeed.ir/000LMU\nچرا باید لباس‌های نو را پیش از پوشیدن شست؟


لاریجانی در مراسم رژه نیروهای مسلح در بندرعباس:\nيكشنبه 31 شهریور 1398 ساعت 08:22\nرئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: کشورهای عربی باید بفهمند آمریکا نگاه ابزاری به آنان دارد.\nبه گزارش خبرنگار حوزه مجلس گروه سیاسی خبرگزاری آنا، علی لاریجانی در مراسم رژه صبح امروز به مناسبت سی و نهمین سالگرد دفاع مقدس در بندرعباس، اظهار کرد: آمریکا که از انقلاب اسلامی زخم جدی دیده بود و با واژگونی رژیم پهلوی نظام دیکتاتوری منطقه‌ای نابود شد، برای ضربه زدن به ایران دست صدام را گرفت و با دنباله‌روهای ضدانقلاب در ایران و منطقه دست به ماجراجویی‌ها زدند.\nوی افزود: آنان مسائل مختلفی برای ایران ایجاد کرده و به ترور رهبران انقلاب اسلامی دست زدند و تجزیه‌طلبی را دنبال کردند و در چنین شرایطی صدام به ایران حمله کرد. توهم صدام این بود که فکر می‌کرد با تکیه به آمریکا می‌تواند آقای منطقه شود. آمریکا کمک همه‌جانبه به او کردند اما نتیجه آن شد که آمریکا وقتی دید صدام دیگر ارزش حمایت ندارد به سرکوب او روی آورد و آن فاجعه را برای ملت عراق رقم زدند.\nلاریجانی با تأکید بر اینکه دیگر رهبران کشورهای عربی هم که به آمریکا تکیه کردند چنین سرنوشتی داشتند گفت: کشورهای عربی باید بفهمند آمریکا نگاه ابزاری به آنان دارد. یکی از مسئولان پیشین آمریکا گفته بود نفت عراق برای ما ارزش بسیار بالاتری از خود آنها دارد.\nوی تصریح کرد: آیا این گفته‌های ترامپ به رؤسای کشورهای عربی بعد از گرفتن اموال آنها توهین به آنها نبود؟ اما ما تأکید داریم کشورهای اسلامی و عربی با ما برادر هستند و آرزو داریم که با همسایگان خود روابط خوبی را در حوزه فرهنگ و اقتصاد داشته باشیم. لازم است قدرت انرژی خود ما برای مبارزه با بیگانگان و صهیونیست‌ها به کار رود.\nلاریجانی با بیان اینکه دشمن فکر می‌کرد پس از انقلاب اسلامی نیروهای مسلح ایران در وضعیت نامناسبی قرار دارند و قوای لازم را برای دفاع از کشور ندارند تأکید کرد: آنها نمی‌دانستند نیروهای مسلح کشور ما از متن یک جامعه اسلامی برخاسته و پیشوای آنها امام حسین (ع) است. ملت ایران فرزندان خود را در نیروهای مسلح با شعار حسینی تربیت کرده‌اند. شاهد بودید که در حملات صدام به فرودگاه‌ها، خلبان‌های نیروهای هوایی چه ضربه کاری‌ای به ارتش صدام زدند. در طول دفاع مقدس نیروهای مسلح چه صحنه‌های شورانگیزی را خلق کردند و نگذاشتند یک وجب از خاک ایران در دست صدام باقی بماند.\nرئیس مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: نیروهای مسلح ما قدرتمندتر از گذشته هستند. امنیت ایران اسلامی و امنیت منطقه توسط نیروهای مسلح برقرار شده است این نیروهای مسلح یک سرمایه بزرگ ملی و سرمایه ارزشمند برای امنیت منطقه است. وقتی دو کشور عراق و سوریه گرفتار پدیده شوم تروریسم شدند، این نیروهای مسلح کشور ما بودند که تروریسم را در منطقه شکست داد. با وجود اقتداری که نظامیان ایران داشته‌اند هیچ‌گاه ایران تعرضی در این ۴۰ سال به کشوری نداشته است.\nلاریجانی گفت: آمریکا امروز به تروریست‌ها کمک می‌کند و این کار از چشم ما مخفی نیست. اما بدانند نیروهای نظامی ایران چشم تروریسم را در منطقه کور کردند. تروریست‌ها، در بلاد اسلامی جان مسلمانان را به خطر انداختند. اما غرب بداند که گروه‌های تروریستی مثل داعش، روزی به جان خودشان خواهد افتاد.\nوی با تصریح اینکه اسرائیل غده سرطانی منطقه و اصلی‌ترین دشمن مسلمانان است، خاطرنشان کرد: دفاع از ملت مظلوم فلسطین را وظیفه خود می‌دانیم. آمریکا و برخی هم‌پیمانان این کشور برای چپاول اموال مسلمانان دست به پیاده کردن سیاست‌های تنش‌زا در منطقه زدند و عملیات‌های اخیر آنان نیز برای چپاول آنهاست. معتقدیم ظلم به یک مسلمان ظلم به امت اسلامی است.\nرئیس مجلس شورای اسلامی خطاب به سران کشورهای اسلامی در منطقه از آمادگی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران برای کمک به آنان برای تأمین امنیت منطقه خبر داد و افزود: بهانه‌جویی‌های کودکانه‌ای که در قالب نفوذ ایران برای تشکیل هلال شیعه توسط مستکبران بیان می‌شود، توطئه‌ای برای به هدر دادن توان مسلمانان است. وقتی داعش به عراق حمله کرد و موصل و برخی مناطق اهل سنت و حتی منطقه کردستان عراق سقوط کرد، این نیروهای ایرانی بودند که با سرعت به کمک عزیزان اهل سنت شتافتند و در عمل نشان دادند که برادران آنان هستند.\nلاریجانی تأکید کرد: برای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران هیچ چیز مهمتر از زندگی عزتمندانه برای مسلمانان نیست. ایجاد امنیت پایدار به دست نیروهای قدرتمند منطقه، خواست اصلی ما است.\nوی بیان کرد: آمریکا و رژیم صهیونیستی عامل تنش‌های اخیر منطقه هستند و ملت‌های منطقه بیدار هستند و رفتار مزورانه آنان را به‌خوبی درک می‌کنند. آنان می‌دانند که آمریکا هیچ گاه بر سر پیمان‌های خود وفادار نبوده است و امروز رئیس جمهور این کشور این مسئله را به عیان به نمایش گذاشته است. رئیس جمهور آمریکا به‌صراحت از معامله قرن صحبت می‌کند تا رژیم غاصب صهیونیستی را بر همه مقدرات و مصالح ملت‌های منطقه مسلط کند.\nلاریجانی با بیان اینکه پیمان تأمین امنیت تنگه هرمز وسیله چپاول جدید توسط آمریکایی‌هاست، تأکید کرد: امنیت تنگه هرمز با امنیت سایر آبراه‌های جهان یک جا معنا پیدا می‌کند. نیروهای مسلح ایران اجازه بازی با خلیج فارس برای ماجراجویی را نمی‌دهند. از نظر ایران این کار شروع عملیاتی در جهت از بین بردن امنیت منطقه تلقی می‌شود. نیروهای مسلح زبده ایران که در دفاع مقدس اعلام کردند هزار بار مرگ با عزت را بر زندگی ذلت‌بار ترجیح می‌دهند، در قلب مردم قرار دارند.\nوی ادامه داد: خانواده معظم شهدای نیروهای مسلح نیز چشم و چراغ ملت هستند و حضور آنان راهنمای امروز و آینده کشور است. جانبازان عزیز نیز شهدای زنده هستند. آزادگان و ایثارگران نیز سرمایه فراموش نشدنی پرافتخار ملت هستند.\nلاریجانی تصریح کرد: جریان‌های سیاسی بدانند حفظ وحدت در داخل و توجه به اصول وظیفه ملی و اسلامی است. برای حفظ وحدت باید از تنش اجتناب کرد و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب باید سرلوحه کار همه جریان‌های سیاسی برای عبور از مشکلات امروز کشور قرار گیرد.\nعلی لاریجانی رئیس مجلس دفاع مقدس\nیکی از مؤلفه‌های حکمرانی خوب قانون‌گرایی است\nلاریجانی امشب در گفتگوی ویژه خبری حضور می‌یابد\nآمریکا نمی‌تواند شکست در یمن را به پرونده هسته‌ای ایران بکشاند


فقه نگاه به تصویر\nسید حمید مشکات\nاز آن جا که در روزگار ما, تصویر و رسانه هاى تصویرى(تلویزیون, ویدئو و سینما) گستردگى و بینندگان بسیار یافته اند, بحث از احکام نگاه به تصویر از بایستگى بیش ترى برخوردار است. بویژه این که, گاه, در پاره اى از گفتارها و نوشتارها و در پاره اى از انجمنهاى هنرى, سخن از برداشتن حد و مرزها و بازدارنده هاى شرعى نگاه به تصویر و فرق آن با خود شخص در خارج, به میان آمده است. این امر, نگارنده را بر آن داشت که به شرح, درباره یکسانى و نایکسانى احکام نگاه به تصویر و خود شخص به بررسى بپردازد.\nدر بخشى از این نوشتار, تلاش شده است که با پرداختن به نقش (نگاه) در پیوندها و بستگیهاى اجتماعى و اثرگذارى و نقش آفرینى آن, بحث از نظر اعتقادى, جایگاه خود را بیابد.\nدر بخشهاى دیگر, دو مقوله فقهى در کانون بررسى نهاده شده است.\n1. آیا احکام نگاه به تصویر, با احکام نگاه به خود شخص, یکسان است, یا نایکسان؟\n2. از آن جا که تصویر در سنجش با خود شخص, ویژگیهایى دارد, پاره اى از احکام نگاه, با در نظر گرفتن ویژگیهاى تصویر, مورد بررسى قرار مى گیرد.\nپیش از پرداختن به بحث, بایسته است که موضوع بحث: تصویر, دقیق شناسانده شود:\n(تصویر آن بخش از نشانه هاى دیدارى است که بر متنى مادى, چون فیلم, کاغذ, چوب, سنگ, کرباس, خطوط, شیارهاى الکترونیک یا لیزرى و… ثبت شده باشد.)1\nدلالت تصویر بر معنى, بر نظامى از نشانه ها و قراردادها استوار است. بر این اساس, تصویر در سه هنر نقاشى, عکاسى و فیلم به حقیقت مى پیوندد.\nبنابراین, تصویرى که قطعه اى شعر در ذهن شنونده نقش مى کند, تصویر نیست, از مقوله (انگاره) است.\nهمچنین تصویرگرى خداوند براى آفریدگان مادى از این تعریف خارج است. صورت گرى و مصوّر بودن خداوند که در آیاتى از قرآن کریم به آن اشاره شده, در عالم تکوین و در آفریدگانى است که در خارج وجود دارند, در وجود و هستى آفریده هاست:\n(صورت گرى خداوند در موجودات, نمایاندن ویژگیهاى ظاهرى و شکل ظاهرى جسم و هیأت آنهاست.)2\nدر حالى که تصویر, در معناى مورد نظر این نوشته تقلیدى از آفریده هاى است که وجود خارجى دارند.به عبارت دقیق تر, آن جا که به واقعیت خارجى مى پردازد, نسخه اى (دقیق یا آزاد) از عالم خارج است:\n(تصویر به این اعتبار, به معناى چیزى ساخته انسان است; نظامى از نشانه هاست و همواره بیانگر غیاب موضوع .)3\nگونه هاى تصویر, بر اساس ترتیب پیدایش تاریخى, عبارتند از: نقاشى, عکس و فیلم.\nنقاشى سطح اعم از شیشه, چوب, سنگ, کاغذ, پارچه و… است که بر آن لایه هایى از رنگ وجود دارد. در تصویر نقاشى, شکلها و رنگها, در کنار هم, سامان دهى شده اند.4\nعکس, حلقه میانى بین نقاشى و فیلم شمرده شده است; همچنان که از نظر پیدایش تاریخى نیز چنین است; چرا که عکس از سویى مانند نقاشى تصویر ثابت است و از سوى دیگر, مانند فیلم از دوربین بهره مى برد. و به این دلیل مى تواند از موضوع به گونه واقع نمایانه حکایت کند.\nفیلم, با عکس در دستگاه دوربین یکسان است و وجه جداشدگى آن دو, در حرکت کنندگى فیلم است. از نظر ما هوى, فیلم, عکس متحرّک شمرده مى شود.5\n1. یکسانى و نایکسانى در حکم\nاحکام پنجگانه تکلیفى: واجب, مستحب, مباح, مکروه و حرام, هنگامى که به امور تعلق مى گیرند, مسأله فقهى را مى سازند. در مسأله فقهى ما با سه عنوان رو به رو هستیم: حکم, متعلق حکم و موضوع. حکم, همانا عبارت است از یکى از احکام پنج گانه بالا و متعلق حکم, آن عملى است که حکم به آن تعلق گرفته است و موضوع آن, چیزى است که حکم و متعلق بر آن بار مى شود. به عنوان مثال, یکى از مسأله هاى مورد بحث این است که: نگاه به بدن زن مسلمان حرام است, در این جمله, حرام بودن, حکم و نگاه کردن, متعلق حکم و بدن زن مسلمان, موضوع حکم است. احکام دائر مدار گزاره ها و موضوعهاند و در صورت دگرگونى موضوع, حکم پیشین, درباره موضوع جدید صدق نخواهد کرد.به دیگر بیان, دلیلهایى که در مثل, حرام بودن نگاه به بدن زن مسلمان را ثابت مى کنند, تنها درباره موضوع مورد نظر, یعنى زن مسلمان دلالت دارند و موضوع دیگر, مانند بدن مرد مسلمان را در بر نمى گیرد. بازنمود و نمایاندن دایره موضوع و بیان حد و مرز آن در پاره اى از جاها و موردها, از سوى شارع و در بسیارى از موردها به عرف واگذار شده است.\nآنچه که در بحث یکسانى و نایکسانى احکام نگاه به تصویر, با نگاه به شخص اهمیت دارد, اختلاف موضوع است; چرا که در نگاه به تصویر, موضوع حکم, تصویر و در نگاه به شخص, موضوع, وجود خارجى است. گرچه نگاه به تصویر و نگاه به انسان, هر دو, از مقوله تصور حسى اند و متعلق حکم در آنها (نگاه) است, لیکن موضوع آن دو, جداست.\nجدایى و ناسانى دو موضوع: (تصویر) و (موجود خارجى) از دیدگاه عرف خاص و با دقت عقلى, به دلیل فرق و جدایى چیستى آن دوست. در نگاه به موجود خارجى, آنچه که نگاه به آن صورت گرفته, موجود خارجى واقعى است که بارزترین ویژگى آن حجم داشتن است. موضوع هم, واقعى است. به خلاف نگاه به تصویر که متعلق نگاه, متنى مادى است که بارزترین ویژگى آن, هموارى و همسان بودن آن است. گرچه با دقت فلسفى, دو بعدى بودن امرى انتزاعى و ذهنى است و در عالم خارج, جز حجم و جسم سه بعدى وجود ندارد و به همین دلیل, تصویر نیز, خود, داراى حجم است, اما موضوعى که به تصویر در آمده, با حجم خود, در آن حضور ندارد و از این روى, تصویر دو بعدى شمرده مى شود. یعنى تصویر از بعد سوم و بعد حجم ساز موضوع, در خود بى بهره است, به خلاف پیکره یا نقش برجسته.6 متن تصویرى مى تواند به طور کامل, تقلیدى از موضوع واقعى باشد و مى تواند ا ز خیال آفریننده تصویر سرچشمه گرفته باشد.\nدر هنرهاى زنده نمایشى, مانند اپرا و تئاتر, ناسانى و فرق بنیادین هموار و همسان بودن وجود ندارد و تنها خیالى بودن جهان متن و فرق آن با جهان خارجى, وجه جداشدگى نگاه به هنرهاى زنده نمایشى از نگاه به عالم واقع است. لیکن همچنان که گذشت, تصویر مورد نظر این نوشته, در برگیرنده هنرهاى زنده نمایشى نمى شود و تنها در سه قلمرو: نقاشى, عکاسى و فیلم نمود مى یابد.\nبنابراین, از دیدگاه فلسفى و از نگاه عرف خاص, دو موضوع موجود خارجى و تصویر, از نظر چیستى و ماهوى, با هم فرق دارند.\nدر عرف عام و نزد توده مردم نیز, دو موضوع جداى از هم شمرده مى شوند. از باب مثال: بین تصویر شخص و خود او, فرق گذاشته مى شود. از این روى, نه در عرف خاص و نه در عرف عام, دو موضوع یکسان شمرده نمى شوند.\nاما در دیدگاه شارع نیز, به یکسانى و یگانگى تصریح یا اشاره اى نشده است. در تمامى آیات و روایاتى که درباره احکام نگاه وارد شده است, موضوع, وجود خارجى و انسان در خور دید در عالم خارج است. و به تصویر اشاره اى نشده است. بویژه این که دو گونه از تصویر; یعنى فیلم و عکس در زمان پیامبر و ائمه وجود نداشته و گویا نقاشى از انسان نیز رواج نداشته است. براى همین جهت, احکام نگاه به تصویر را مى توان از مسائل نوپیدا و جدید دانست.\nالبته دلیلهایى درباره نکوهش تصویرگرى و نقاشى از جانداران: (انسان یا حیوان) وجود دارد که این دلیلها بر مکروه بودن وجود تصویر, در برابر نمازگزار حمل شده است. در این دلیلها,اشاره اى به فروع مورد بحث در احکام نگاه, نشده است; بلکه حکم نقاشى, به طور کلى, بیان گردیده است. از این روى, پس از حکم به جایز بودن تصویرگرى, احکام نگاه به تصویر مطرح خواهد بود.\nدلیلهاى حکم نگاه به تصویر\nاز دلیلهایى که مى توان براى سریان احکام نگاه به وجود خارجى, به نگاه به تصویر بدان استدلال کرد, فرازهایى از آیات حجاب است. در فرازى از آیه 31 سوره نور خطاب به زنان مؤمن آمده است:\n(وقل للمؤمنات یغضضن من ابصارهنّ ویحفظن فروجهنّ ولایبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر منها.)\nو به زنان باایمان بگو:چشمهاى خود را از (نگاه هوس آلود) فرو گیرند و فرجهاى خود را حفظ کنند [و عفاف پیشه کنند] زینتهاى خود را جز آنچه از آن آشکار است, آشکار نسازند.\nدر این آیه زنان باایمان از آشکار کردن (ابداء) زینتهاى خود, جز آنچه که به ناچار آشکار مى شود, بازداشته شده اند.\nابداء, در لغت از ریشه (بُدوّ) , آشکار شدن بدون قصد و اختیار را گویند.\nو ابداء, به معناى نمایان و آشکار ساختن است, در برابر پنهان داشتن; همان گونه که در دو آیه شریفه زیر نمود یافته است:\n(واعلم ما تبدون وما کنتم تکتمون.)7\nمى دانم آنچه شما مى نمایید و پیدا مى دارید و آنچه را که نهان مى دارید.\n(وان تبدو ما فى انفسکم او تخفوه یحاسبکم به اللّه.)8\nو اگر نمایان سازید آنچه در دل دارید, یا پنهان سازید, خداوند شمار آن را داند.\nو زینت همچنان که در تهذیب اللغه و مفردات راغب آمده به معناى هر آن چیزى است که به وسیله آن زیبایى پدیدار مى شود.\nدر مصباح اللغه آمده است:\n(زان الشىء صاحبه زیناً من باب سار, وأزانه أزانة: مثله, والاسم الزینة.)\nاز این عبارت چنین بر مى آید که زینت اسم مصدر و به معناى (زیبایى) است.\nهمچنین نویسنده کتاب: التحقیق فى کلمات القرآن الکریم, همین معناى اسم مصدرى, را برگزیده است, آن جا که مى نویسد:\n(فظهر انّ حقیقة الزّینة عبارة عن حُسن فى ظاهر شىء سواء کان بالعرض او بالذات.)\nاز آیات قرآن, آن جا که واژه زینت به کار برده شده, چنین برمى آید که زینت, به معناى اول (ما یتزیّن به) است.\nدر قرآن کریم, زینت گاه در امر واقعى (مادى محسوس یا معنوى) و گاه در امرى غیرواقعى و خیالى به کار برده شده است. همچنین گاه به عنوان امرى عرضى و گاه به عنوان امرى ذاتى و از اجزاى شىء به کار برده شده است.\nاما زینت واقعى مادى در آیه :\n(انّا زیّنا السّماء الدّنیا بزینة الکواکب.)10\nما, آسمانها را به آرایش ستارگان بیاراستیم.\nو زینت واقعى معنوى در آیه:\n(ولکنّ اللّه حبّب الیکم الایمان وزیّنه فی قلوبکم.)11\nولکن خداوند ایمان را در نزد شما دوست داشتنى کرد و در دلهاتان نیکو بیاراست.\nو زینت خیالى و غیر واقعى در آیه:\n(وزیّن لهم الشیطان ما کانوا یعملون.)13\nو شیطان کارهایشان را به نظر خوب جلوه داد.\nاما زینت عرضى در آیه:\n(خذوا زینتکم عند کلّ مسجدٍ.)13\nهنگام نماز, جامه پوشید و آرایش گیرید.\nو زینت ذاتى, مانند آراستن آسمان به ستارگان که ستارگان, جزئى از آسمان هستند.14\nدر آیه مورد بحث, زینت, هر دو معناى زینت: عرضى و ذاتى مورد نظر شارع بوده است. همچنان که در پاره اى از روایات ائمه(ع) زینت به بدن زن تفسیر شده است. و آنچه که در آیه از پوشاندن استثنا شده, به مچ دست به پایین و گردى صورت و در پاره اى از روایات , مچ پا به پایین تفسیر شده است. از جمله این روایات, روایتى است که ثقة الاسلام کلینى با سند خود از فضیل نقل مى کند که او درباره ساعد زن از امام صادق(ع) پرسید: آیا آن از زمره زینتى است که خداوند فرموده که:\n(لایبدین زینتهنّ الاّ لبعولتهنّ.)\nزنان, جز براى شوهران شان زینتهاى خود را ننمایانند.\n(نعم ما دون الخمار من الزینة و مادون السّوارین.)15\nبله, زیر مقنعه و از دست بند به بالا, از جمله زینتهاست.[که زنان نباید جز براى شوهرانشان آشکار کنند.]\nدر روایت دیگرى که در کتاب قرب الاسناد, نگاشته عبدالله بن جعفر, از مسعدة بن زیاد نقل شده است که گفت: من از امام جعفر صادق(ع) شنیدم که در پاسخ پرسش درباره آنچه که از زینت زن ظاهر مى شود[ما ظهر منها] فرمود:\n(الوجه و الکفیّن.)16\nصورت و کف دستان.\nسند دو روایت یاد شده, صحیح است. همچنان که ظهور دارند, بدن زن, زینت شمرده مى شود. و در پاره اى از روایات نیز, زینت, به زیور تفسیر شده است و آنچه که از حکم واجب بودن حجاب در آیه جدا شده, انگشتر, دست بند و سرمه است. از جمله کلینى با سند صحیح خود از زراره از امام صادق(ع) نقل مى کند که امام درباره این بخش از آیه شریفه:(الاّ ما ظهر منها) فرمود:\n(الزینة الظاهرة الکحل و الخاتم.)17\nزینتى که [بناچار] ظاهر مى شود, سرمه و انگشتر است.\nبه گونه سربسته و برابر این روایات, زینت در آیه قرآن به معناى زینت ذاتى: بدن زن و زینت عرضى: زیورهایى که زنان, به کار مى برند: گلوبند, انگشتر, دستبند و… است.\nدرباره مفاد این دو دسته روایات, و اندازه اى که زنان مى توانند از زینت خود را براى نامحرمان و محرمان, آشکار سازند, بحثهایى وجود دارد که از مجال بحث ما خارج است.\nبه هر حال, در آیه شریفه:(ولایبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر منها.)\nزنان با ایمان از آشکار کردن بدن خود براى نامحرمان بازداشته شده اند.\nو نمایش تصویر بدن زن, از نمونه هاى آشکار کردن است و با تصویر, بدن به گونه تصویرى آشکار مى شود و زیباییهاى پنهان آن دیگر پوشیده و پنهان نخواهند ماند. و همچنان که در امر (اکرم العالم) مى توان براى اکرام برخه هاى گوناگون در نظر گرفت و اکرام را به گونه هاى گوناگون انگاشت, براى ابداء بازداشته شده در آیه نیز, دو برخه مى توان در نظر گرفت:آشکار ساختن خود بدن و آشکار کردن تصویر بدن. براین اساس, تمامى احکام (نگاه) در نگاه به تصویر نیز جارى خواهد بود.\nدر این استدلال, مى توان خدشه کرد و آن این که: با نظر دقیق, موضوع بازداشتن از ابداء, زینت (بدن و زیورها)ست, چه زینت به معناى اسم مصدرى(زیبایى) باشد و چه به معناى آنچه که بدن را به آن مى آرایند. به خلاف (اکرم العالم) که موضوع در برخه ها و بخشه هاى گوناگون اکرام, عالم است و فرقى در موضوع وجود ندارد. بر این اساس, فراتر رفتن از موضوع (وجود خارجى) به تصویر آن, نیاز به دلیل دیگرى دارد, تا با آن بتوان ثابت کرد که خواست شارع, آشکار نشدن زینتهاى زن, حتى به شکل تصویرى است. دلیلى مانند حکمت جعل پوشش, درباره تصویر نیز صدق مى کند, در صفحه هاى بعد در این باره سخن خواهیم گفت.\nاز جمله دلیلهایى که مى توان براى گسترش موضوعى بدان استدلال کرد, نتیجه گیرى عنوانى فراگیر از پاره اى از روایات است, تا تصویر را نیز در بر بگیرد.با این بیان: تصویر, (حاکى) از موضوع به تصویر در آمده است. زیرا همچنان که گفته شد, تصویر جانشین موضوع است و در نبود موضوع, از آن حکایت مى کند. و همان گونه که کشف و برداشتن پوشش از بدن جایز نیست, برداشتن پوشش در تصویر نیز جایز نیست و نگاه کردن به آن نیز حرام است. زیرا موضوع واجب بودن پوشش, در پاره اى از دلیلها, عبارت است از: (آنچه که توصیف گر زینتهاى زن است.)\nاما دلیلهایى که مى توان این عنوان ذهنى: یعنى (آنچه که توصیف گر زینتهاى زن است) را از آن نتیجه گیرى کرد, به شرح زیر است:\n1. کلینى با سند خود از حفص بن بخترى از امام صادق(ع) روایت کرده است که حضرت فرمود:\n(لاینبغى للمرأة ان تنکشف بین یدى الیهودیة والنصرانیّة فانهنّ یصفن ذلک لازواجهنّ.)18\nسزاوار نیست که زن [مسلمان] در حضور زن یهودى و زن مسیحى حجاب خود را بردارد; زیرا آنان این را براى همسران خود توصیف مى کنند.\nسند حدیث صحیح است و کلینى آن را به دو طریق از ابن ابى عمیر و او از حفص بن بخترى و حفص از امام صادق(ع) نقل کرده است که هر دو طریق صحیح هستند. افزون بر وى, صدوق در من لایحضره الفقیه, این روایت را از حفص بن بخترى نقل کرده است.\nبراساس این روایت, زن مسلمان باید از برداشتن حجاب خوددارى کند; زیرا زنان اهل کتاب که درباره حجاب پروایى ندارند, از زیباییهاى بدن او نزد شوهران خود سخن مى گویند و این توصیف کلامى, همان حکایت گرى است که از مقوله کلامى به شمار مى رود. به عبارت دیگر, با توصیف کلامى, تصویرى ذهنى از زن و ویژگیهاى او در ذهن شنونده پدید مى آید و زن مسلمان, نباید خود را در عرضه گاه تصویرگرى کلامى قرار دهد.\nروشن است که اهل کتاب بودن حکایت گر و حکایت شونده, ویژگى در حکم ندارد و در هر جا که زن مسلمان گمان برد در عرضه گاه بیان زیباییهاى خود براى نامحرمان قرار مى گیرد, حکم صادق است. همان طور که اگر زن مسلمان به این نتیجه برسد که زن اهل کتاب, به این کار نخواهد پرداخت, حکم پیش گفته بار نخواهد شد.\nبه دیگر سخن, جمله (فانهنّ یصفن ذلک لازواجهن) به منزله علت حکم است و هر جا که علت به وجود نیاید, حکم شامل آن نمى شود و هر جا که علت به وجود آید, حکم ثابت است, حتى اگر وصف کننده زیباییهاى زن مسلمان, زنِ اهل کتاب نباشد; یعنى علت, حکم را مى گستراند و یا ویژه مى سازد.\nاگر توصیف کلامى جنبه حکایت گرى از زیباییهاى زن دارد, بى گمان و به طور قطع, حکایت گرى تصویر, بارزتر و آشکارتر است و اولویت قطعى عرفى دارد.\nدر دلالت این روایت بر مطلب اشکالى وجود دارد و آن این که: واژه (لاینبغى) بر حرام بودن دلالت ندارد و بنا بر قول مشهور, بیش از مکروه بودن را نمى رساند. شمارى از فقیهان نیز, بر این باورند که دلالت بر حرام بودن دارد. حتى اگر به اجمال باور داشته باشیم, دو احتمال مکروه و حرام کنار مى روند و فرومى افتند و مقتضاى اصل, براءت و روایى برداشتن حجاب در نزد زنان غیر مسلمان خواهد بود. بر این اساس, حرام بودن برداشتن حجاب را با این روایت, نمى توان ثابت کرد.\n2. در روایت دیگرى, شیخ صدوق با سند خود از جابربن یزید جعفى از امام باقر(ع) در شمار احکام ویژه زنان نقل مى کند که حضرت فرمود:\n(لایجوز للمرأة ان تنکشف بین یدى الیهودیة والنصرانیه, فانّهنّ یصفن ذلک لازواجهنّ.)19\nمراد و معناى این روایت, همان مراد و معناى روایت صحیحه حفص بن بخترى است, جز این که در آن واژه (لایجوز) آمده است که دلالت بر حرام بودن دارد و اشکالى که بر دلالت روایت حفص بر حرام بودن وارد بود, در آن وجود ندارد. لیکن سند روایت صحیح نیست. درباره احمد بن حسن قطان توثیق یا مدحى وجود ندارد و اگر مبناى ثقه بودن تمامى مشایخ شیخ صدوق را بپذیریم, با این وجود جعفر بن محمد بن عمّاره و پدرش, هر دو, ناشناخته اند. بنابراین, روایت اشکال سندى دارد و درخور اسناد نیست و تنها در صورت وجود دلیل معتبر دیگرى, مى تواند به عنوان تأیید کننده باشد.\n3. از جمله دلیلهایى که مى توان براى استنباط عنوان فراگیر: (آنچه که نمایان نگر زیباییهاى زن است) بدان استدلال کرد, فراز پایانى آیه 31 سوره نور است:\n(وقل للمؤمنات یغضضن من ابصارهنّ ویحفظن فروجهنّ ولایبدین زینتهنّ الاّ ما ظهر منها ولیضربن بخمرهنّ على جیوبهنّ ولایبدین زینتهنّ الاّ لبعولتهنّ او آبائهنّ او آباء بعولتهنّ او ابنائهنّ او ابناء بعولتهنّ او اخوانهنّ او بنى اخوانهنّ او بنى اخواتهنّ او نسائهنّ او ما ملکت ایمانهنّ او التّابعین غیر اولى الاربة من الرّجال او الطّفل الّذین لم یظهروا على عورات النّساء ولایضربن بارجلهنّ لیعلم مایخفین من زینتهنّ وتوبوا الى اللّه جمیعا ایّه المؤمنون لعلّکم تفلحون.)\nدر فراز پایانى این آیه, از زنان با ایمان خواسته شده است: پاهاى خود را بر زمین نزنند, تا آنچه از زیورهاشان پنهان داشته اند, دانسته شود. در زمان نزول آیه, زنان پاهاى خود را با خلخال و… مى آراسته اند که با کوبیدن پا بر زمین, از آن صدا بر مى خاسته است. در آیه, زنان مؤمن از این کار بازداشته شده اند و همچنان که درصدر آیه, از آشکارکردن زینت بازداشته شده اند, از نمایاندن و بیان آن و آگاه کردن بر آن نیز بازداشته شده اند. این مطلب همچنان که درباره زیورها صدق مى کند, درباره بدن به گونه رساترى صادق است.\nمحقق اردبیلى در تفسیر این آیه در کتاب (زبدة البیان) مى نویسد:\n(و هنگامى که زنان از آشکار کردن صداى زیورها [یى که خود را به آنها آراسته اند] بازداشته شده اند, پس از آن که از آشکار کردن [خود] آنها بازداشته شده بودند, دانسته مى شود که بازداشتن از نمایاندن جاى زیورها [بدن] رساتر صورت گرفته است.)20\nچرا که آشکار کردن صداى زیورها, توجه شنونده را به جاى زیور و بدنى که آراسته به زیورهاست, جلب مى کند و در واقع, از نشان دادن ابزار زینتى بازداشته شده است که بر روى بدن و به همراه آن باشد, وگرنه نگاه به ابزار زینتى, به خودى خود و بدون بدن, حرمتى ندارد. از این روى در این فراز از آیه به گونه اى رسا, از آشکار شدن بدن نیز بازداشته شده است. و برخاستن صدا, گونه اى حکایت گرى و اعلام کنندگى از زینت و جاى آن, یعنى بدن دارد که از مقوله صوت است و در اثر آن تصویرى علمانى و ذهنى از بدن آراسته شده به زینت, در ذهن شنونده پدیدار مى شود. اما اعلام گرى در تصویر با دقت فلسفى و عقلى و با نظر مسامحى عرفى بارزتر و شدیدتر و روشن تر است و تصویر مصداق آشکارتر حکایت گرى است.\nبر این اساس, شارع خواسته است هر آنچه که به گونه اى حکایت از بدن زن مى کند و به وسیله آن زینت او, اعلام مى شود, مانند صداى خلخال نیز پوشیده بماند, گرچه بدن به همراه وسیله زینتى, به چشم دیده نشود. و بازداشتن در (لایضربن) بازداشتن تحریمى است و به دنبال بازداشتنهاى تحریمى دیگر که در ابتداى آیه وارد شده, آمده است و از آن جا که دلالت نهى بر حرمت بالوضع است, وحدت سیاق اقتضاى تحریمى بودن نهى اخیر را دارد. بر این اساس, شنیدن چنین صدایى نیز جایز نیست. با توجه به این نکته که استماع و (گوش دادن) با سماع و (به گوش خوردن) فرق دارد, (استماع) گوش سپردن و به اصطلاح دل دادن به صدا, امرى اختیارى است و جایز نیست; اما (سماع) تنها به گوش خوردن صدا, امرى غیر اختیارى است که در این صورت بى اشکال است.\nبا این بیان, دایره واجب بودن پوشش, گسترده تر شده است و افزون بر بدن, شامل هر آنچه که به گونه اى اعلام کننده بدن و زیورهاست نیز مى شود. این عنوان, تصویر اصطلاحى و همچنین تصویر افتاده و بازتاب یافته در آب, آینه, شیشه و… را در بر مى گیرد. با قرارگرفتن این عنوان در حکم واجب بودن پوشش, تمام احکام نگاه که بر وجود خارجى بار است, بر آن نیز بار خواهد بود.\nافزون بر توسعه موضوعى, براى یکسانى حکم نگاه به تصویر, با حکم نگاه به شخص, همچنین مى توان به حکمت تشریع احکام نگاه, یا به دیگر سخن, توسعه حکمى21 نیز استدلال کرد.\nدر روایتى که شیخ صدوق در دو کتاب علل الشرایع و عیون اخبار الرضا با سندهاى بسیار از محمد بن سنان از امام رضا(ع) نقل کرده است, حکمت تشریع احکام نگاه بیان شده است که این حکمت, در مورد تصویر نیز صدق مى کند. این روایت, پاسخ نوشتارى امام(ع) به پرسشهاى محمد بن سنان است که بخشى از آن درباره احکام نگاه است, به شرح زیر:\n(وحرّم النظر الى شعور النساء المحجوبات بالازواج والى غیرهنّ من النساء لما فیه من تهییج الرجال ومایدعو الیه التهییج من الفساد والدخول فیما لایحلّ ومالایجمل, و کذلک ما اشبه الشعور. الاّ الذى قال اللّه تعالى (والقواعد من النّساء اللاّتى لایرجون نکاحا فلیس علیهنّ جناح ان یضعن ثیابهنّ غیر متبرّجات بزینة.) (نور, آیه60) اى غیر الجلباب فلابأس بالنظر الى شعور مثلهنّ….)22\nو نگاه به موى زنانى که ازدواج کرده اند و [نیز] زنان دیگر, حرام شده است; زیرا که این امر, سبب برانگیخته شدن مردان مى شود. و [نیز سبب] آنچه که برانگیخته شدن[شهوت] انسان را به آن وا مى دارد, مانند فساد و چیزى را انجام دادن که حلال و نیکو نیست. و همچنین نگاه به آنچه که از زاویه برانگیزانندگى, مانند موست [حرام است] مگر [نگاه] به آن زنانى که خداوند تعالى فرموده است: (و زنان از کار افتاده اى که امید به ازدواج ندارند, گناهى بر آنان نیست که لباسهاى [رویین] خود را بر زمین بگذارند, در حالى که در برابر مردان, خود آرایى نکنند) یعنى با غیر از مقنعه خودنمایى نکنند. پس نگاه به موهاى مانند آنان اشکالى ندارد….)\nشیخ صدوق این روایت را با سه سند از محمد بن سنان نقل مى کند. بهترین سند, روایت سه تن: على بن احمد بن عبدالله برقى و على بن عیسى و ابوجعفر محمد بن موسى برقى از محمد بن على ماجیلویه, از احمد بن محمد بن خالد, از پدرش [محمد بن خالد], از محمد بن سنان است. این سند تا محمد بن سنان صحیح است. به خلاف دو سند دیگر که در یکى محمد بن على کوفى است که ناشناخته است و در دیگرى على بن عباس است که ضعیف و غالى بوده است.\nاما درباره محمد بن سنان در میان رجال شناسان و فقیهان, اختلاف نظر وجود دارد. شمارى از جمله شیخ مفید, ابن قولویه, على بن ابراهیم, علامه حلى, ابن شعبه و ابن طاووس او را موثق دانسته اند و شمارى که همگى از پیشینیان صاحب نگارش در رجال هستند, از جمله نجاشى, کشى و شیخ طوسى او را ضعیف و غالى دانسته اند.23 از امام جواد(ع) در آخر عمر آن حضرت در مدح و تأیید محمد بن سنان روایت صحیحى نقل شده است24 و این براى رد بسیار دروغ گو بودن او کافى است. از همین روى, بسیارى از بزرگان از اصحاب ائمه(ع) از او روایت نقل مى کرده اند. شاید منشأ ضعیف دانستن او در نقل حدیث, دو نقلى است که از او وجود دارد: روایاتى که نقل کرده, از کتابهایى گرفته که از بازار خریده است. یعنى روایاتى که به واسطه از امام نقل کرده, خود از راوى نشنیده, یا راوى براى او روایت نکرده است. اما روایت مورد بحث, پاسخ نوشتارى امام به پرسشهاى اوست و از این اشکال به دور است.\nنجاشى, پرسشهاى او را از امام رضا(ع) معروف معرّفى مى کند.25\nگفته شد: امام جواد(ع) او را مدح گفته و وى را تأیید کرده است. بنابراین, نقلهاى از روى دو دلى و دورویى او در زمان امامت امام رضا(ع) یا صحیح نیستند, یا این که او دوباره آگاه شده, به گونه اى که امام جواد(ع) با آن عبارات از وى تمجید کرده است. افزون بر این, گفته شمارى از علماى رجال از جمله نجاشى: (به روایتى که محمد بن سنان, به تنهایى نقل مى کند و از سوى شخص دیگر نقل نشده, نباید اعتماد کرد). درباره این فراز از حدیث صدق نمى کند; زیرا مضمون آن را روایات دیگرى تأیید مى کنند. همچنین گفته شمارى درباره غالى بودن او نیز, در روایت مورد بحث, گسستى وارد نمى کند, زیرا روایت یاد شده درباره شأن ائمه(ع) نیست, تا شبهه غلو در آن خدشه پدید آورد. بنابراین, حتى اگر به ثقه بودن راوى اعتقاد نداشته باشیم, روایت وثاقت دارد و در خور اعتماد و استناد است.\nاما دلالت حدیث: شکى نیست که نگاه به تصویر نیز, مانند نگاه به وجود خارجى, سبب برانگیختگى شهوانى مى شود و همان گونه که نگاه به بدن, مى تواند انگیزاننده غریزه جنسى باشد و انسان به این گونه و در حدّ نگاه خود را ارضا کند, نگاه به تصویر نیز انگیزاننده است وگونه اى از ارضا را به دنبال دارد. بنابر این, حکمت یاد شده درباره تصویر نیز, صادق است و احکام نگاه, بى هیچ فرقى درباره تصویر نیز جارى خواهد بود.\nاما این شبهه که نگاه به تصویرى که اندکى از موى جلوى سر را در مَثَل مى نمایاند, چگونه مى تواند انگیزاننده شهوت باشد, با توجه به این مطلب, از میان خواهد رفت; زیرا:\nنخست آن که: این شبهه به تمامى درباره وجود خارجى نیز صدق مى کند و باید در احکام پوشش و احکام نگاه به وجود خارجى مورد بحث قرار گیرد و تصویر, پیروى از بحث یاد شده خواهد بود.\nدو دیگر: در وجود خارجى و به پیروى آن در تصویر, خواست شارع, آشکار نکردن زینت است, حتى آشکار کردن اندک آن, پذیرفته نیست مگر آن زینتى که آشکار مى شود (دست و گردى صورت). استثناى این جاها نیز, به دلیل برداشتن عسروحرج بوده است وگرنه در صورت امکان و برابر موردها و شرایط, پوشش آنها نیز امرى خوشایند و پذیرفته است, گرچه واجب نیست; همان گونه که از سیره قولى و فعلى حضرت زهرا(س) چنین مطلبى به روشنى به دست مى آید. از آن حضرت نقلى به این معنى وجود دارد: براى زن, حتى بهتر است که مردى او را نبیند. با این که بانویى با چنین دیدگاه, در مسجد پیامبر براى دفاع از ولایت امیرالمؤمنین(ع) حضور مى یابد و سخنرانى مى کند و یا در برخورد با سلمان, همو که بالاترین درجه ایمان را دارد و لقب (از اهل بیت بودن) را یافته است, گردى صورت خود را نمى پوشاند, به گونه اى که روایاتى از سلمان درباره زردى رخ زهرا(س) از گرسنگى شدید نقل شده است.\nدر تشریع اسلامى, این امر, یعنى از میان برداشتن و از بین بردن امر ناخوشایند و ناشایسته, از اساس, نمونه هایى دارد. همچنان که در حرام بودن شراب, قطره اى از شراب نیز حرام است, با آن که در این اندازه, از بین برنده عقل و فسادآفرین, که در روایات به آنها اشاره شده, نیست. سرّ این مطلب شاید همان کندن ریشه فساد از بن و اساس و برداشتن آن از میان مسلمانان است. امر درباره پوشش زن و به پیروى آن در تصویر نیز چنین است.\nبه هر حال, از روایات بسیار حکمت تشریع پوشش و احکام نگاه, به دست مى آید که همان جلوگیرى از انگیختگى شهوت و جلوگیرى از ارضاى نامشروع جنسى (در حد نگاه) و پیامدهاى آن است.\nاز جمله این روایات است:\n1. کلینى با سند خود از ابى جمیله, از امام باقر و امام صادق(ع) نقل کرده است که آن دو بزرگوار فرمودند:\n(ما من أحد الاّ وهو یصیب حظّاً من الزّنا. فزنا العینین النّظر وزنا الفمّ القبله و زنا الیدین اللمس, صدق الفرج ذلک او کذب.)26\nکسى نیست جز این که بهره اى از زنا برده است; چرا که زناى دیدگان نگاه کردن است, و زناى دهان بوسیدن است, و زناى دستان لمس کردن; فرج آن را تصدیق کند یا تکذیب نماید. [به زناى فرج بینجامد, یا نینجامد.]\nسند روایت به ابى جمیله, صحیح است و مفاد آن این است: هر یک از اعضاى نامبرده به گونه اى ارضاى جنسى دارند که این ارضاى جنسى, گاه از غیر راه طبیعى و مشروع است که در لغت عرب و نیز در اصطلاح آیات و روایات, به آن زنا گفته مى شود; چرا که زنا از ریشه (زَنَیَ) با ریشه (زَنَأ) هم ریشه بوده و از آن بر گرفته شده است و معناى مشترک این دو ریشه, خارج شدن از مسیر طبیعت و حق است. و زنا نیز, خارج شدن از راه حق و مشروع و دست یازى به آبرو و جایگاه فرد است.27\n2. شیخ صدوق از ابن ابى عمیر, از کاهلى, از امام صادق(ع), نقل مى کند که آن حضرت فرمود:\n(النظرة بعد النظرة تزرع فى القلب الشهوة, وکفى بها لصاحبها فتنة.)28\nنگاه [دوباره] بعد از نگاه [قبل] شهوت را در قلب کشت مى کند و براى به فتنه انداختن نگاه کننده کافى است.\nسند صدوق, به کاهلى صحیح است و مفاد صحیحه کاهلى, این است که: حکمت پرهیز از نگاه کردن جلوگیرى از به شهوت انگیخته شدن و به فتنه افتادن فرد نگاه کننده است.\n3. شیخ صدوق از هشام بن سالم, از عقبه, از امام صادق(ع) روایت مى کند که حضرت فرمود:\n(النّظرة سهم من سهام ابلیس مسموم من ترکها للّه عزّوجلّ لا لغیره, اعقبه اللّه ایماناً یجد طعمه.)29\nنگاه تیرى از تیرهاى مسموم شیطان است. کسى که آن را براى خداوند عزیز و بلندمرتبه و نه براى دیگرى, ترک کند, خداوند به دنبال آن ایمانى به وى خواهد داد که طعم آن را خواهد یافت.\nسند روایت صحیح است و مفاد آن این است که: شیطان انسان را وسوسه مى کند و بر مى انگیزاند تا نگاه حرام انجام دهد و نگاه حرام, به منزله تیرى مسموم است که بر قلب انسان مى نشیند و اگر این تیر بر قلب ننشیند و انسان گناه انجام ندهد, طعم یک نوع ایمان را خواهد چشید. در غیر این صورت, نفس در اثر وسوسه شیطان به شهوت گرفتار مى شود.\n4. در روایت دیگرى از شیخ صدوق از رسول خدا(ص) همین معنى نقل شده که آن حضرت فرمود:\n(یا ایّها النّاس انّما النّظرة من الشیطان, فمن وجد من ذلک شیئاً فلیأت أهله.)30\nاى مردم! همانا نگاه از شیطان است. پس کسى که در اثر آن در خود چیزى یافت [انگیزش جنسى شد], با همسر خود نزدیکى کند.\nدر این روایت, بر برانگیخته شدن شهوت در اثر نگاه اشاره شده است. گرچه این نگاه, به وراى حجاب زن و دست و صورت او افکنده شده باشد; اما نگاه شهوت آلود باشد.\nاین روایت در (الفقیه) به صورت مرسل آمده و ضعف ارسال دارد و در کافى نیز سند آن ضعیف است31; از این روى, به عنوان تأیید کننده است. با این که این روایات از نظر درونمایه و مفهوم, متضافرند و نیاز به بررسى سندى ندارند.\nنگاه به تصویر زن ناشناس\nاز روایت جابرین یزید جعفى و نیز از آیه شریفه:\n(لایضربن بارجلهنّ لیعلم ما یخفین من زینتهنّ.)\nچنین بر مى آید که تصویر گرى کلامى در روایت و اعلام زینت از راه صدا, در صورت شناخته بودن زن نزد مرد است و زن ناشناس و ناشناخته را در بر نمى گیرد. چه در روایت جابر, وصف کلامى زن غیر ناشناس مورد نظر نیست, بلکه مفاد روایت این است که زن مسلمان که در پوشش زینتهاى خود کوشش مى ورزد, به وسیله وصف کلامى و بیان زیباییهاى او, پوشش او, مخدوش مى شود و گویا که پوشش او برداشته شده است. روشن است که این امر, درباره زنى که نزد فرد نامحرم شناخته شده است صدق مى کند و زن ناشناس را در بر نمى گیرد. همچنین در آیه برخاستن صداى زینت از زن شناخته شده, به گونه اى که حکایت از زینت پنهان او کند, بازداشته شده است.\nبه دیگر سخن, صاحب عکس در روایت و آن که زیباییهاى او حکایت مى شود در آیه,شناخته شده باشد و تصویر با شخص در نزد نامحرم, درخور برابرسازى باشد. این, با شناخته بودن زن صورت پذیر است. از این روى, در تصویر نیز, آن که تصویر از اوست, باید نزد بیننده شناخته شده باشد و سریان حکم به زن ناشناس بى دلیل است; مگر آن جا که تصویر, شهوت انگیز باشد و نگاه به آن نگاه شهوانى و از روى لذّت باشد که در هر صورت, به حقیقت پیوستن این امر, تصویرگرى و نگاه به تصویر جایز نخواهد بود.\nعموم تعلیل, در روایت محمد بن سنان نیز در آن فرضى است که زن خود در ظرف خارج حضور عینى دارد و منظور الیه قرار گرفته است. اگر این ادعا در وجود خارجى تمام باشد, در تصویر نیز, تنها در صورتى که برابرسازى بین تصویر و صاحب تصویر, نزد بیننده انجام بگیرد, تمام خواهد بود. یعنى بیننده بداند که این تصویر, بسته به این زنى است که در ظرف خارج با پوشش است و به این گونه به زینتهاى پنهان او پى ببرد. در غیر این صورت, تصویرگرى و نگاه به تصویر تا زمانى که برانگیخته شدن شهوت را در پى نداشته باشد, بدون اشکال خواهد بود.\nبه خاطرآوردن در ذهن\nدرباره به خاطر آوردن بدن زن شناخته شده در ذهن نیز, دو دلیل: آیه حجاب در سوره نور و روایت جابر بن یزید جعفى, بر جایز نبودن آن دلالت دارند.\nزیرا مفاد آیه حجاب: (ولایضربن بارجلهنّ لیعلم مایخفین من زینتهن) گرچه درک و فهم حسى زینت از راه صداى خلخال و زینت است و انگاشتن در مرحله حسى از مقوله (انفعال) و اثرپذیرى صرف است; اما درک کردن بدن به همراه وسیله زینتى, یعنى ساق پایى که بر آن خلخال است, از مقوله اختراع و خلق ذهنى منتسب به حس است و انگاشتن در مرحله خیالى; یعنى به خاطر آوردن آنچه که در حافظه [خیال] انسان است, آن جا که از روى اراده و خواست باشد, از مقوله کشف است و شخص از بَر کرده هاى خود را در خزانه به یاد سپرده شده هاى ذهن [خیال] کشف مى کند. بر این اساس آفرینندگى و پدیدآورى صورت ذهنى که در آیه به آن اشاره شده, نیاز به تلاش ذهنى بیش ترى دارد. به دیگر سخن, در به یادآوردن, رسیدن به تصویر ذهنى آسان تر و روشن تر است و از این روى, مصداق بارزتر مورد نهى شده در آیه حجاب است.\nروایت جابربن یزید جعفى, به عنوان یارى کننده مى تواند باشد, زیرا جایز نبودن برداشتن حجاب زن مسلمان نزد زنان اهل کتاب, به دلیل وصف کلامى زینتهاى او, از سوى آنان نزد دیگران است. و این بیان زیباییها, تصویرى ذهنى در شنونده پدید مى آورد که تشکیل آن نیاز به آفرینندگى و تلاش ذهنى بیش ترى نسبت به یاد آوردن شخص در ذهن دارد; چرا که همچنان که گفته شد, به یادآوردن از مقوله کشف است و حکایت گرى آن از موضوع خارجى آسان تر و روشن تر است.\nضمن این که اگر به خاطر آوردن شخص شناخته شده به قصد لذّت بردن باشد, ادله حکمت تشریع حرام بودن نگاه به زن, شامل آن شده و همچنان که گذشت, عموم تعلیل این مورد را نیز در بر خواهد گرفت.\nنقش نگاه در پیوندهاى اجتماعى\nاحکام نگاه در دیدگاهى کلى خود بخشى از احکام سامان دهى پیوندهاى زن و مرد به عنوان دو جنس در جامعه است که نگاه به سامان دهى نظام خانواده نیز دارد. این احکام برخاسته از نظام اجتماعى دین است ونظام اجتماعى نیز, با نظام تربیتى دینى در پیوند است. (نگاه به عنوان آغازگر پیوندها و بستگیهاى زن و مرد, (نظامى اجتماعى) و نظام تربیتى اسلام; یعنى دیدگاه عام نسبت به انسان و آرمان و هدف او در هستى, در یک کل به هم پیوسته درهم پیچیده اند و در دیدگاهى مجموعى و پیوسته جاى مى گیرند.\nنگاه نامشروع, حتى اگر به زنا و پیامدهاى تباهى آفرین آن نینجامد, خود در خانواده و در جامعه به طور کلى داراى اثرهایى است. وجود پوشش مناسب اسلامى و نبود نگاه نامشروع جاذبه هاى همسران را براى یکدیگر در خانواده, نگه مى دارد و بنیان آن را استوار مى سازد و جاذبه هاى بیش ترى پدید مى آورد. در ضمن, جامعه را نیز از گرفتار شدن و درگیر گردیدن تلاشها و تکاپوهاى سالم اجتماعى با پدیده ها و تلاشهاى تخریبى و ناسالم مى رهاند; چرا که نگاه نامشروع جامعه را ناسالم و ناامن مى کند و در تلاشهاى سالم اجتماعى, گسست پدید مى آورد.\nافزون بر این در روى آوردن جوانان به تشکیل خانواده و ارضاى سالم و مشروع جنسى, گسست پدید مى آورد.\n(تفاوت آن جامعه که روابط جنسى [چه نگاه, چه لمس و…] را به محیط خانواده محدود مى کند, با اجتماعى که در آن روابط آزاد مجاز است, این است که ازدواج در اجتماع اول پایان انتظار و محرومیت است و در اجتماع دوم آغاز محرومیت و محدودیت.)32\nنگاه نامشروع, افزون بر این که فى نفسه داراى اثر وضعى در انسان و جامعه است, همان گونه که در روایت محمد بن سنان آمده, زمینه انجام دیگر کارهاى نامشروع نیز هست. کارهایى مانند زنا, قتل, برهم خوردن نظام خانواده, گسست در تربیت درست فرزندان و… در روایتى از مسیح(ع) نقل شده که:\n(هر زنى که به خود عطر بزند و بیرون رود تا دیگران عطر او را ببویند, در حکم زناکار است.)33\nبوى خوش, صداى خوش آهنگ و دل فریب و حضور جلب کننده,آغاز پیوندى ناسالم و نامشروع و نگاه نامشروع, پاسخ رویارو به آن است.\nدر روایت دیگرى از مسیح(ع) نقل شده است:\n(لاتکوننّ حدید النّظر الى ما لیس لک, فانه لن یزنى فرجک ماحفظت عینک.)34\nهیچ گاه با نگاه برّان و تیز به آنچه که براى تو نیست [و بر تو حلال نیست] نگاه نکن; چرا که فرج تو تا زمانى که چشمت را حفظ کنى, هرگز زنا نخواهد کرد.\nبنابراین, هر آنچه که به گونه اى دعوت به ارضاى نامشروع براى هر عضوى دارد, نکوهش شده و غیر جایز است. این حدود و احکام اجتماعى, ریشه در نظام تربیتى اسلام; یعنى نگرش به دنیا و انسان و نقش انسان در هستى دارد. دنیا مقصد نیست; جاى ماندن و قرار گرفتن نیست. دنیا در بینش وحى, جاده است, جاى گذر است و همه وظیفه دارند در این راه غبارى به پا نکنند, ناز نفروشند و جلوه گرى نکنند و دیگران را به خود فرا نخوانند.\nتبرُّج زن, همین جلوه کردن خود و خود را در چشم جنس مخالف نشاندن است. تبرّج و جلوه گرى بازداشتن دیگران از پیمودن راه و نگاه, بازماندن و به هرز رفتن و هلاکت است.\nشاید انسان در محاسبه بازتاب رفتار خود دایره محله و شهر و قلمرو نسل, بستگان و فرزندان خود را در نظر بگیرد. شاید به کسانى که به حرام آلوده اند برخورده باشید که هنگام ازدواج, از چند محله آن سو تر, از غیر صنف خود, یا حتى از شهر دیگرى همسر بر مى گزینند و شرطهاى سخت مى گذارند و وسواس زیادى به خرج مى دهند. به این خیال که فسادى که به پا کرده اند, در محله یا در محیط محدود آنها مى ماند, در حالى که با نگاه واقع بینانه, انسانها با یکدیگر در پیوندند و فساد در محل و سرزمینى نمى ماند و اگر بنا شد که فساد وجود داشته باشد, به سرزمینهاى دیگر سریان مى یابد و پس از گذشت یک یا چند نسل, همه گیر خواهد شد, تا جایى که دریا و خشکى از آن در امان نخواهد نماند:\n(ظهر الفساد فى البرّ والبحر بما کسبت ایدى النّاس.)35\nبا توجه به این نکته است که در روایتى آمده است: خداوند به موسى(ع) وحى کرد:\n(لاتزنوا فتزنى نساؤکم و من وطئ فرش امرء مسلم, وطئ فراشه. کما تدین تدان.)36\nزنا نکنید, تا موجب زنا کردن با زنانتان شود و هر که بر بستر مردى که تسلیم حق شده گام نهد, بر بستر او گام نهاده خواهد شد. که همان گونه که رفتار کنى, با تو رفتار خواهد شد.\nو با این نگرش است که امام صادق(ع) مى فرماید:\n(عفوّا عن نساء الناس, تعفّ نساءکم.)37\nدرباره زنان مردم عفت بورزید, تا زنان شما نیز عفت بورزند.\nکه در جامعه آنچه که ارزش زاست و ارزش را استوار مى سازد, عمل انسان است و عمل او شعاع دارد و دیگران را در پرتو خود مى گیرد.\nهمان گونه که فساد در جامعه گسترش عرضى دارد, گسترش طولى در نسلهاى بعدى نیز دارد.و چه بسا در نسلهاى بعد, بازتاب مهلک و فراگیر خود را نشان بدهد. این نکته اى است که در قانون گذارى و تشریع, در نظر گرفته شده است. برشهاى سریع زمانى و نگاه به پیامدهاى امور, گاه تا چند نسل بعد, در پاره اى از روایات حکایت از این دید همه جانبه و محیط بر اجتماع و بر تمامى نسلها دارد. در روایتى از امام رضا(ع) نقل شده که آن حضرت فرمود:\n(حرّم الزنا لما فیه من الفساد من قتل النفس و ذهاب الانساب و ترک تربیة الاطفال و فساد المواریث و ما شبه ذلک من وجوه الفساد.)38\nزنا حرام گردیده است; زیرا در آن فسادهایى مانند قتل و از بین رفتن نسبها و ترک تربیت کودکان و از بین رفتن ارث و مواریث و امور فاسدى همانند اینها وجود دارد.\nبا این دید است که در روایتى از على(ع) نقل شده است:\n(فرض الله…ترک الزنا تحصیناً للنسب و ترک اللواط تکثیراً للنسل.)39\nخداوند ترک کردن زنا را به خاطر حفظ نسبها و ترک کردن لواط را به خاطر تکثیر نسل واجب فرمود.\nتوجه به گسترش طولى و عرضى فساد در نسلها و جامعه ها, دقتها و سخت گیریها را توضیح مى دهد که اگر درباره فسادى فتح باب شد, و اگر چیزى,گرچه به گونه ٌ جزئی و محدود جایز شمرده شد, در سطح جامعه و در حال حاضر به دلیل پیوندها و بستگیهاى گسترده و سریع در سطح جامعه ها گسترش خواهد یافت و در چند نسل به فسادها و تباهیهاى فراگیر و وحشت زا دگر خواهد شد. امرى که اکنون جامعه هاى غربى دچار آن هستند. افزون بر این , توجه به مقامها و گستردگى روحى افراد نیز مى تواند شرح دهنده احکام نگاه باشد; چرا که براى راه رفته ها, هر توجهى به غیر حق و هر بى توجهى به امر حق, و گرچه اندک و ناچیز, خسارت و هلاکت است. به قول بزرگى سفر کرده, براى ما که مانند لاک پشت حرکت مى کنیم, سنگ هاى بزرگ راه, بازدارنده هاى خطرناکى نیستند که از آنها مى گذریم; اما براى آنان که با شتاب به پیش مى روند, مانند اتومبیل, از سرعت زیاد برخوردارند, سنگ کوچکى کافى است تا سبب انحراف از مسیر و نابودى را فراهم کند. آنان که نه تنها به بررسى رفتارها, که به بررسى خطرها و حالتها مى پردازند, به دقتها و ظرافتهایى مى رسند.در نظر آنان, هر حالت و خطرى خود به طور کامل گویاست و حکایت از کژراهه روى وجودى دارد, حتى اگر به عملى نینجامد. یا هر عمل کوچکى جلوه دارد و حکایت از نارساییهاى در درون دارد, حتى اگر به رفتارهاى بزرگ تر که جلوه و نمودى تام دارد, نینجامد. براى همین, وسوسه ها در حدى دیگر و در گستره دقیق ترى براى آنان معنى دارد. دستورهایى مانند: ابتدا نکردن در سلام به زن جوان, نشستن در جایى که گرماى نشستن زن را هنوز در خود دارد و… ناظر به این نکته است.\nفرعهاى نگاه به تصویر\nییادآور شدیم که نگاه به تصویر, داراى احکام یکسان با نگاه به شخص است. در یک تقسیم کلى مى توان آنچه را که نگاه به آن تعلق مى گیرد [جاهاى بدن] از نظر حکم نگاه بدان به دو نوع تقسیم کرد:\n1. جاهایى که نگاه به آن, یا تصویر آن, به طور مطلق حرام است, مانند نگاه به شرمگاه زن و مرد.\n2. جاهایى که نگاه به آن, یا تصویر آن, به طور مشروط حرام است که خود به دو بخش درخور تقسیم است:\nالف. نگاه به جاهایى از بدن زن که پوشاندن آن بر زن مسلمان واجب است, به شرطى که زن خود حرمت نگه دارد و نسبت به حجاب و پوشش دقت و توجه داشته باشد.\nب. در تمامى اعضاى بدن (به جز شرمگاه) چه مرد باشد,چه زن,و در صورت زن بودن, چه زن براى خود حرمت نگه دارد و چه حرمت نگه ندارد, جایز بودن نگاه کردن, بستگى به لذّت بردن و ریبه نداشتن است و در صورت قصد لذّت و ریبه, جایز نیست.\nآنچه که در بحث نگاه به تصویر نیاز به بحث اضافه اى دارد دو بحث است:\n1. حرمت نگه داشتن زن براى خود.\n2. نگاه از روى لذّت و ریبه.\n1. حرمت نگه داشتن زن براى خود: از پاره اى از روایات به دست مى آید که در اثر نبود حرمت و حریم براى زن, نگاه به بدن او جایز است. این حریم نداشتن, گاه از باب عدم و ملکه است; یعنى زن, شأن حریم داشتن را دارد; اما خود حریم نگه نمى دارد و بنابراین حرمت و حریمى ندارد, مانند زن مسلمانى که به حجاب بى توجه است و گاه از باب تناقض است; یعنى زن شأنیت حریم داشتن را ندارد, مانند زنان اهل ذمه. بنابراین مى توان گفت: جامع این دو نوع, حرمت نداشتن و حریم داشتن است.\nدرباره زنانى که خود حریم خود را نگه نمى دارند و نسبت به پوشش خود بى توجه هستند, روایتى از امام صادق(ع) نقل شده است:\n(لابأس بالنظر الى روؤس اهل تهامه والاعراب و اهل السواد و العلوج لانهم اذا نهوا لاینتهون.\nقال: والمجنونة و المغلوبة على عقلها لابأس بالنظر الى شعرها وجسدها ما لم یتعمّد ذلک.)40\nنگاه کردن به سر زنان اهل تهامه و بادیه نشینان, اهل سواد و کفار اشکالى ندارد;زیرا زمانى که از این کار[نپوشاندن سر] بازداشته شوند, نمى پذیرند.\nو فرمود: نگاه کردن به موى سر و بدن زن دیوانه و آن که عقل خود رااز دست داده است, اشکالى ندارد; تا زمانى که قصد لذّت بردن از آن نباشد.)\nسند روایت صحیح است و مفاد آن این است که: به طور کلى, زنانى که اگر آنان را به داشتن حجاب امر کنند, به این دستور پاى بندى نشان نمى دهند و پوشش موى سر را نمى پذیرند. اینان, چه مسلمان باشند, چه کافر, حرمتى ندارند و مى توان به عنوان مثال به موى سر آنان نگاه کرد. همچنین زن دیوانه حرمت و حریمى از این نظر ندارد; زیرا او نیز حریمى براى خود قائل نیست. و نگاه به موى سر و بدن او, به شرط آن که قصد لذّت بردن نباشد, اشکالى ندارد. در سند شیخ صدوق به حسن بن محبوب در علل الشرایع, به جاى لفظ (علوج) (کفار) اهل ذمه ذکر شده است. لیکن با توجه به دو روایتى که درباره اهل ذمه وارد شده است, زنان اهل ذمه از اصل حرمت و حریمى ندارند. نقل کافى دقیق تر است و نقل شخص شیخ صدوق(ع) در (الفقیه) صحیح است. به هر تقدیر, علت حکم, نپذیرفتن نهى و حریم نگرفتن براى خود است و موارد ذکر شده ویژگى ندارند و به عنوان ذکر نمونه اند.\nبنابر روایات دیگرى, همچنین نگاه به زنان اهل ذمه, یعنى زنانى که معتقد به دیگر ادیان الهى هستند و در قلمرو حکومت اسلامى زندگى مى کنند, جایز است. از جمله در کتاب قرب الاسناد,با سند خود از امام صادق(ع) از پدرانش از امام على(ع) نقل شده است که:\n(لابأس بالنظر الى روؤس نساء اهل الذمه.\nو قال: ینزل المسلمون على اهل الذمة فى اسفارهم و حاجاتهم و لا ینزل المسلم على المسلم الاّ باذنه.)41\nنگاه کردن به [موى] سر زنان اهل ذمه اشکالى ندارد.\nو فرمود: مسلمانان مى توانند در سفرها و هنگام حاجاتشان (بدون اجازه) بر اهل ذمه وارد شوند و حال آن که مسلمان جز با اذن مسلمان بر [خانه و محل بیتوته ] او وارد نمى شود.\nمفاد صحیحه ابى البخترى این است: زنان اهل ذمه حرمت و حریم زن مسلمان را در مورد پوشش ندارند و نگاه کردن به جاهایى از بدن, غیر از صورت و کف دستهاى او جایز است.\nدر صحیحه سکونى نیز, این مطلب به روشنى بیان شده است. سکونى از امام صادق(ع) نقل کرده است: رسول خدا(ص) فرمود:\n(لاحرمة لنساء اهل الذمة ان ینظر الى شعورهنّ و ایدیهنّ.)42\nزنان اهل ذمه, از این نظر که به موى سر و دست آنان نگاه شود, حرمت و حریمى ندارند.\nبر اساس این دو روایت, این حکم از احکام ویژه به ذمى بودن زنان اهل کتاب و محروم کردن آنان از این حق و حریم است. همچنان که اهل ذمه در موردهاى دیگرى نیز از پاره اى حقوق فرد مسلمان, بى بهره اند.\nهمان طور که از مفاد این روایات بر مى آید, افزون بر جاهایى که حکم حجاب و پوشش آنها را در بر نمى گیرد, جاهایى از سر و دست, یعنى اعضایى که زنان یاد شده, خود به طور معمول به پوشاندن آنها نمى پردازند, نگاه بدانها جایز است, بویژه جاهایى که به طور معمول نگاه به آنها سبب برانگیختن شهوت مى شود. این حکم براى برداشتن عسر و حرج از مسلمانان در پیوند خود با زنان در جاها و محفلهاى گوناگون است و گرنه خواست شارع وجود ستر و پوشش است و براى برداشتن عسر و حرج, همین اندازه بسنده مى کند و فراتر از آن جایز نیست.\nنکته دیگر, توجه به علت ذکر شده در روایت اول است که (اگر آنان از نگه نداشتن پوشش اسلامى بازداشته شوند, نمى پذیرند.) که هنر از آن جا که فرهنگ ساز است و فیلم به طور خاص, رسانه است نباید خود به عاملى براى دعوت به منکر تبدیل شود و در عرف عوامل تولید این بى توجهى دایره گسترده ترى پیدا کند. بر این اساس, تعهد فیلمساز و دقت او بر جریان تولید و نیز نهادهاى نظارت بر پخش و نمایش فیلم, مى توانند به عنوان عاملى براى واداشتن زنان به نگهداشت موازین و پوشش عمل کنند و به سالم سازى محیط هنرى و فراورده هاى هنرى کمک برسانند.\n2. نگاه از روى لذّت, عمد و ریبه: نگاه از روى تلذّد و تعمّد و ریبه در هر فرضى حرام است; به چهره و کف دستهاى زن باشد, یا به دیگر اعضاى او; زن خود حریم نگه دارد یا حریم نگه ندارد. پیش از پرداختن به دلیلهاى بحث, شرح سه مفهوم (تلذّد), (تعمّد) و (ریبه) لازم است.\nتلذّد, یعنى طلب لذّت کردن, چرا که از معانى باب تفعّل (طلب کردن ) است و تلذّد به معناى طلب لذّت کردن. چیزى که هست در موضوع مورد بحث ما, مراد طلب لذّت جنسى است.\nبنابراین مقصود از نگاه تلذّدى, نگاهى است که براى لذّت جنسى بردن انجام مى گیرد.\nاما تعمّد, همچنان که در کتابهاى لغت از جمله اقرب الموارد, مجمع البحرین, لسان العرب, ذکر شده به معناى قصد کردن است: تعمّد الشىء: اى قصده, و مراد از نگاه تعمّدى در مطلب مورد بحث ما, نگاهى است که به قصد لذّت جنسى بردن صورت مى گیرد و شامل هر نگاه تعمّدى و از روى قصد نمى شود.\nو ریبه همچنان که در کتابهاى لغت آمده, به معناى آشفتگى و نگرانى نفس است و نگاه ریبه نگاهى است که در اثر آن نفس انسان از نظر جنسى دچار آشفتگى, , پریشانى و نگرانى مى شود و از حالت امن و آرامش [از نظر جنسى] خارج مى شود. سید محمد کاظم یزدى در عروة الوثقى43 امام خمینى در تحریرالوسیله44 ریبه را به خوف از واقع شدن در حرام و در کشف اللثام45 به ترس از به فتنه افتادن تفسیر کرده اند. بر اساس این تفسیرها, را مرحله اى قبل از افتادن در حرام و نگاه از روى تلذّداست و شامل ترس از نگاه کردن از روى تلذّد مى شود و از همین روست که بسیارى از فقیهان , بین تلذّد و ریبه فرق گذاشته اند. از جمله در نهایه46, تحریر الاحکام47, قواعد الاحکام48, الروضة البهیه49, اصباح الشیعه50, مفاتیح الشریعه51,کشف اللثام52 و تحریر الوسیله53.\nنگاه از روى عمد, لذّت و ریبه, شرح دهنده روایاتى است که نگاه را تیرى از تیرهاى شیطان شمرده اند. این نگا,ه نگاهى است که براى لذّت جنسى بردن صورت مى گیرد; چه نگاه اول باشد, در موردهایى که انسان مى داند زن مورد نظر, در چه حالتى است و نگاه او تنها براى لذّت بردن است و چه نگاه دوم باشد که این در جاهایى است که انسان با نگاه نخست, متوجه جاذبه جنسى زن مى شود. در این هنگام, نگاه دوم نگاه از روى لذّت است, یا احتمال عقلایى وجود دارد و ترس آن هست که سبب به فتنه افتادن نگاه کننده شود. صحیحه کاهلى, که پیش از این ذکر شد, همین نکته را بیان مى کند که نگاه پس از نگاه اول شهوت را در قلب کشت مى کند و براى به فتنه افتادن نگاه کننده کافى است. در این صورت که انسان احتمال مى دهد که با نگاه دوم به فتنه خواهد افتاد, باید از آن پرهیز کند. روایت مسیح (ع) که پیش از این ذکر شد, که (با نگاه تیز و برّان به زنان دیگر نگاه نکن) اشاره به همین نکته دارد که ادامه نگاه و دقت نظر براى لذّت بردن و از روى قصد لذّت جنسى بردن است و باید از آن پرهیز کرد. و نیز تعبیر(پر کردن چشم از حرام) که در روایتى از امام صادق(ع) از پدرانش, از آن بازداشته شده است, اشاره به همین معنى دارد.\nروایت چنین است: شیخ صدوق, با سند خود از حسین بن زید از امام جعفر بن محمد صادق(ع) از پدرانش نقل کرده است که:\n(ومن ملأ عینیه من حرام ملأ الله عینیه یوم القیامة من النار الاّ ان یتوب و یرجع.)54\nکسى که چشمان خود را از حرام پر کند, خداوند چشمان او را در روز قیامت از آتش پر خواهد کرد, مگر این که توبه کند و برگردد.\nبر اساس این روایت, ادامه نگاه و پرکردن چشم از نگاه براى لذّت جنسى حرام, سبب عذاب در روز قیامت است.\nدر پیوند و بستگى بین زن و مرد (محرم با نامحرم و محرم با محرم) تعبیرهاى نگاه براى لذّت بردن و نگاه از روى عمد, در روایات وجود دارد; لیکن تا اندازه اى که نگارنده جست و جو کرده, تعبیر ریبه وجود ندارد. تنها در پاره اى از روایات, از جمله صحیحه کاهلى تعبیر ( به فتنه افتادن) وجود دارد که آن نیز حکایت از افتادن در فعل حرام دارد; اما اگر ریبه به آشفتگى و پریشانى که نفس در اثر نگاه از روى لذّت پیدا مى کند و از حالت آرامش و امن خارج مى شود, تفسیر شود, به دو مفهوم تلذّد و تعمّد نزدیک مى شود. در این صورت, گرچه سه تعبیر: تلذّد و تعمّد و ریبه از نظر مفهومى با یکدیگر فرقها و ناسانیهایى دارند, لیکن از نظر مصداقى مشترک هستند و به یک نگاه, به اعتبارهاى گوناگون, عنوانهاى تلذّد و تعمّد و ریبه صدق مى کند و دلیلهاى یاد شده, شامل نگاه ریبه نیز خواهد بود.\nنگاه از روى لذّت, عمد و ریبه, بدون هیچ استثنایى جایز نیست و این حکم, نگاه به تمامى زنان و تمامى اعضاى بدن آنان را, به جز شرمگاه, که نگاه به آن در هر صورت(از روى لذّت و بدون آن) جایز نیست,در بر مى گیرد. دلیلهاى این سخن, در لابه لاى بحثهاى پیشین, بیان شد,مانند: صحیحه عبّاد بن صهیب و روایاتى که از نگاه به طور کلى یا از نگاه دوم, بازداشته اند.\nو نیز آیه شریفه:\n(قل للمؤمنین یغضّوا من ابصارهن.)55\nبه مؤمنان بگو که دیده هایشان را فرو گیرند و [خیره نگاه نکنند].\nکه دلالت بر خیره نشدن و پر نکردن نگاه است که قدر متیقّن آن نگاه از روى لذّت و شهوانى نکردن است.\nاما درباره نگاه ریبه, به صورت و کف دستها که از حکم پوشش معاف شده اند, آیه شریفه مى فرماید:\n(به مؤمنان بگو دیده هایشان را فرو گیرند.)\nو نیز روایاتى که زناى چشم را نگاه دانسته اند, دلالت بر جایز نبودن آن دارد. دلیلهایى که دلالت بر واجب نبودن پوشش چهره و دستان [از مچ به پایین]براى زنان و دلالت بر واجب نبودن پوشش بدن مردان مى کنند, بیان گر جایز بودن نگاه بدون لذّت هستند و شامل نگاه از روى لذّت نمى شوند.در روایتى از امام کاظم(ع) نیز, این مطلب به روشنى بیان شده است. کلینى با سند خود از على بن سوید نقل مى کند: به امام کاظم(ع) گفتم:\n(من به نگاه کردن به زن زیبا گرفتار هستم, در حالى که نگاه کردن به او من را به شگفتى وا مى دارد.)\n(یا علّى! لا بأس اذا عرف اللّه من نیّتک الصّدق و ایّاک و الزنا فانّه یمحق البرکة و یهلک الدین.)56\nاى على! وقتى خدا نیّت صدق و راستى تو را در[این امر] بشناسد, اشکالى ندارد. و بپرهیز از زنا[به وسیله چشم] که همانا زنا برکت را از بین مى برد و دین را نابود مى کند.\nسند روایت صحیح است و بر اساس آن, حضرت به على بن سوید, که از بزرگان اصحاب است, مى گوید: نگاه او به زنانى که بناچار با آنان معاشرت و برخورد دارد, اگر به قصد ارضاى جنسى نامشروع; یعنى زناى با چشم نباشد و در نگاه خود نیّت صدق و درستى داشته باشد, اشکالى ندارد, گرچه نگاه, او را به شگفتى درباره زیبایى زن وا دارد!\nبنابراین , نگاه براى لذّت جنسى بردن, جایز نیست. این امر در تصویر, بویژه در فیلم, داراى نکته هایى است.\nنگاه به قصد لذّت, در وهله اول, در نگاه فیلم به موضوع مطرح است. زاویه دوربین, حرکت, یا ایستادن دوربین, تدوین, گفت و گوى فیلم و به طور کلى تمامى پدیده هاى شنیدارى و دیدارى که در نگاه لذّت جویانه به موضوع نقش دارند, مى توانند نگاه دوربین را به موضوع, نگاه از روى لذّت عمد و ریبه کنند. همچنان که گذشت در موردهایى مى توان به زنان بدون پوشش اسلامى نگاه کرد. اما در این موردها نگاه دوربین نباید از روى لذّت باشد. همچنان که گذشت, پاره اى جاهاى بدن, بیش تر و نزد عامه مردم, شهوت برانگیز است, نگاه به آن جاها ,نگاه از روى لذّت خواهد بود, حتى اگر دوربین, نگاه شهوت انگیزانه نداشته باشد. نگاه دوربین مى تواند حتى به زنى که به ظاهر پوشش اسلامى دارد نیز شهوت انگیزانه باشد. آنچه که گذشت در مرحله تولید تصویر و تولید فیلم به طور خاص است. اگر نکته هاى یاد شده در یک نقاشى, یا عکس و یا فیلمى نگهداشته نشده باشد, نمایش آن براى مردم جایز نیست.\nنکته اى که باید در این جا به آن توجه داشت, این است که: در این باره نظر عرف عام ملاک است . یعنى ممکن است تصویرى از نظر هنرمند, یا هنرمندان تولید کننده آن, یا منتقد و کارشناس هنرى, سبب برانگیختن شهوت نباشد و نگاه به آن نیز از روى لذّت و شهوت نباشد, اما از آن جا که نمایش تصویر, بویژه فیلم, جنبه عمومى دارد, ملاک عرف عام و عموم مردم است.\nبه دیگر سخن, شهوت انگیز بودن تصویر, امرى است که از سوى بیننده درک مى شود, گرچه در اثر نبود سواد بصرى کافى, از چگونگى عمل نکردن عناصرى که در این امر نقش دارند, آگاهى نداشته باشد. که از دیدگاه تحلیل گرایانه هنرى نیز, چگونگى رسوب تصویر در بیننده, به گونه عام, معیار تعیین کننده نگاه شهوانى تصویر از نگاه غیر شهوانى آن به موضوع است. از این روى, در این باره باید به عرف سلیم, به دور از زیاده روى و کوتاهى, بازگشت. افزون بر این که بعید به نظر مى رسد که در عرف خاص هنرمندان و کارشناسان و منتقدان هنرى نیز, این امر حقیقت داشته باشد و زیباییها, جاذبه ها و جلوه هاى خود را از دست بدهند. بنابراین, اختلاف نظر احتمالى بین عرف خاص و عرف عام, وجود ندارد. و چه بسا عرف خاص, شگردهاى نگاه شهوانى, در مَثَلْ دوربین را در فیلم بهتر و روشن تر باز بشناسد. بله ممکن است تصویرى براى یک هنرمند, یا کارشناس و منتقد هنرى, به دلیلهاى گوناگون, جنبه شهوانى خود را از دست بدهد, که این از فرض مورد بحث ما, یعنى نمایش براى همگان خارج است.\nپس از بى اشکال بودن تصویرگرى و نمایش آن براى دیگران که ناشى از نگاه غیرشهوانى به موضوع بود, در مرحله بعد ممکن است نگاه بیننده خاص, از روى لذّت باشد که این مسأله اى فردى است و فرد باید مانند نگاه به شخص از آن پرهیز کند و حدود معیارهاى نگاه را نگهدارد.\nشک در شهوانى بودن نگاه\nدر جاها و موردهایى درباره شهوانى بودن نگاه شک وجود دارد, چه نگاه هنرمند به موضوع و چه نگاه بیننده خاص به تصویر, و معلوم نیست که آیا نگاه هنرمند به موضوع شهوانى است یا بیننده اى خود نمى داند که نگاه او به تصویر شهوانى است, یا نه, در این گونه موردها, برابر (اصالة الحلّ) نگاه مباح و جایز است. بر اساس اصالة الحلّ, که درباره شک در موضوع جارى است, تا زمانى که حرام بودن چیزى به دست نیامده باشد, حلال است و در فرض مورد بحث نیز, پس از روشن شدن اصل حکم نگاه شهوانى به تصویر, در مصداق و فردى از آن شک وجود دارد که مجراى اصالت حلیّت است.\nالبته در این موردها, احتیاط امرى پسندیده است; چرا که احتیاط و انجام ندادن,انسان را از ضرر و هلاکت احتمالى مى رهاند. به تعبیر پاره اى از روایات ائمه(ع) شبهه ها و موردهاى مشکوک, به منزله مرزهاى بین حلال و حرام است و کسى که بر روى مرز گام مى زند و بر روى مرز راه مى رود, از این که در محدوده حرام واقع شود, ایمن نیست.\n1. از نشانه هاى تصویرى تا متن, بابک احمدى17/ ـ 18, چاپ دوم, نشر مرکز, 1375.\nنویسنده در این اثر بر این عقیده است که مى توان هنرهاى زنده نمایشى , مانند: تأتر, اپرا, رقص و پانتونیم را نیز جزو نشانه هاى تصویرى شمرد; چرا که اگر چه بر متن مادى ثبت نمى شود و به این اعتبار, نشانه هاى تصویرى نیستند; امّا در (جهان متن) حضور دارند و به این اعتبار, نشانه هاى تصویرى بشمارند.\n2. التحقیق فى کلمات القرآن الکریم, حسن مصطفوى, ج299/6, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, چاپ اول, 1416هـ.\n3. از نشانه هاى تصویرى, تا متن19/.\n4. تحلیل آثار هنرى, جان کانادى, ترجمه ع. شروه, انتشارات شباهنگ, چاپ دوم, بهار 1378.\n5. حرکت در فیلم, واقعى نیست. پدیده فاى روشن مى کند که انسان چگونه هنگام نمایش, فیلم را حرکت کننده درک مى کند. در واقع انسان در رودر رویى با عکسهایى (قابهایى) که به سرعت 24 قاب در ثانیه نمایش داده مى شود, خیال حرکت مى کند.\n6. ممکن است انسان با چشم, یا با کمک ابزارى, تصویر را سه بعدى ادراک کند. ادراک سه بعدى تصویر, دو بعدى بودن آن را در عالم خارج, نفى نمى کند. عکسهاى گرافیک سه بعدى که پس از مدتى خیره شدن, حجم مى یابند و همچنین فیلمهاى سه بعدى که با ابزارهاى ویژه, مانند عینک هاى مخصوص, در خور دیدن هستند, از این نمونه اند.\n7. سوره بقره, آیه33.\n8. همان, آیه 284.\n9. التحقیق فى کلمات القرآن الکریم, ج4/ ماده زین.\n10. سوره صافات, آیه 6.\n11. سوره حجرات, آیه 7.\n12. سوره انعام, آیه 43.\n13. سوره اعراف, آیه 31.\n14. التحقیق فى کلمات القرآن الکریم, ج4, ماده زین.\n15. وسائل الشیعه, شیخ حر عاملى, ج14,145, ابواب مقدمات النکاح و آدابه, باب 109, ح1, داراحیاء التراث العربى, بیروت.\n16. همان 146/,ح5.\n18. همان 133/,ابواب مقدمات النکاح و آدابه,ح1.\n19. همان 163/, باب 123 از ابواب مقدمات النکاح و آدابه.ح1.\n20. زبدة البیان فى احکام القرآن, محقق اردبیلى, تحقیق محمد باقر بهبودى548/, مکتبة الرضویه.\n21. توسعه حکمى به این معناست که موضوع جدید (در مثل تصویر در بحث ما) موضوع مورد بحث در دلیلهاست. توسعه حکمى, با استناد به علت حکم , که گاه باعث توسعه موضوع حکم مى شود, صورت مى گیرد.\n22. عیون اخبار الرضا(ع) , محمد بن على بن حسین بن بابویه, تصحیح مهدى حسینى لاجوردى, باب 33, ح1, جهان; علل الشرایع, محمد بن على بن حسین بن بابویه, باب 364,ح1, مکتبة الداورى.\n23.معجم الرجال الحدیث,ابوالقاسم موسوى خوئى, ج16,ذیل محمد بن سنان ابوجعفر الزاهرى, مرکز نشر آثار الشیعه, چاپ چهارم, 1410هـ.\n25. رجال النجاشى, احمد بن على بن احمد نجاشى, تحقیق موسى شبیرى زنجانى, شماره 888, محمد بن سنان, مؤسسة النشر الاسلامى.\n26. وسائل الشیعه, ج 138/20, باب 104 از ابواب مقدمات النکاح و آدابه,ح2.\n27. التحقیق فى کلمات القرآن الکریم, ج3/ ذیل کلمه زنى.\n28. من لا یحضره الفقیه, محمد بن على بن حسین بن بابویه, تصحیح و تعلیق على اکبر غفارى, ج4, ح4970, مکتبة الصدوق ,1393هـ.\n31. کافى, محمد بن یعقوب کلینى, تصحیح و تعلیق على اکبر غفارى, ج5, باب ان النسّاء اشباه, ح1, دارالکتب الاسلامیه, چاپ سوم 1367ش.\n32. مسأله حجاب, شهید مرتضى مطهرى 75/, صدرا.\n33. میزان الحکمه, محمد محمدى رى شهرى, ج242/4, ذیل زنا, مکتب الاعلام الاسلامى, چاپ چهارم, 1372ش.\n35. سوره روم, آیه 41.\n36. میزان الحکمة, ج246/4.\n40. وسائل الشیعه, ج 149/14, باب 113 از ابواب مقدمات النکاح و آدابه,ح1.\n41. همان 149/, باب 112 از ابواب مقدمات النکاح و آدابه,ح2.\n42. همان ,ح1.\n43. عروة الوثقى, سید محمد کاظم یزدى طباطبایى, ج802/2.\n44. تحریر الوسیله, روح اللّه الموسوى الخمینى, ج244/2, مؤسسه مطبوعاتى دارالعلم.\n45. کشف اللثام, فاضل هندى, ج8/2, چاپ سنگى.\n46. جوامع الفقهیه355/, انتشارات کتابخانه آقاى مرعشى نجفى, 1404هـ.\n47. تحریر الاحکام, کتاب النکاح 4/.\n48. قواعد الاحکام, حسن بن یوسف بن على بن مطهّر حلى, کتاب النکاح, چاپ سنگى.\n49. الروضة البهیه, شهید زین الدین جبعى عاملى, تصحیح و تعلیق محمد کلانترى, دارالعالم الاسلامى.\n50.سلسلة ینابیع الفقهیّه, به کوشش على اصغر مروارید,ج398/18, مؤسسه فقه الشیعه و الدار الاسلامیه.\n51. مفتاح الشریعه, ج374/2.\n52. کشف اللثام, 8/2.\n53. تحریر الوسیله, ج244/2.\n54. وسائل الشیعه, ج142/20, باب 105 از ابواب مقدمات النکاح و آدابه,ح1.\n55. سوره نور, آیه 31.\n56. وسائل الشیعه, ج231/20, باب 1, از ابواب النکاح المحرم و ما یناسبه ح3.\nمشکات, سید حمید. (1381). فقه نگاه به تصویر. فقه, 9(شماره 32-31), 13-54.\nسید حمید مشکات. "فقه نگاه به تصویر". فقه, 9, شماره 32-31, 1381, 13-54.\nمشکات, سید حمید. (1381). 'فقه نگاه به تصویر', فقه, 9(شماره 32-31), pp. 13-54.\nمشکات, سید حمید. فقه نگاه به تصویر. فقه, 1381; 9(شماره 32-31): 13-54.