9 قطعه شگفت انگیز از معماری مدرن لندن | اخبار سفر\nماریلا کاریل | | انگلستان, لندن, چه چیزی برای دیدن\nمشخصه معماری بسیاری از شهرهای چند صد ساله نیست. آنها قرنها عمر کرده اند و شاید جنگها یا بحرانهای داخلی را پشت سر گذاشته اند ، بنابراین خیابانها و ساختمانهای آنها بازتابی از آن وجود طولانی است.\nپایتخت انگلستان یکی از این شهرها است. با گذشت قرن ها لندن سبک های مختلف معماری را جمع کرده است و در ساختمانهای عمومی ، خصوصی و سایر م institutionsسسات یا طرحهای شهری قابل مشاهده است. اما حقیقت این است که در دهه های اخیر به شهری با شهر تبدیل شده است معماری مدرن شگفت انگیز. لندن برای قرن XNUMX تجدید شده است.\n1 درباره لندن\n2 معماری مدرن در لندن\n2.2 برج حواصیل\n2.4 تالار شهر لندن\n2.5 ساختمان لوید\n2.6 چشم لندن\n2.7 گنبد هزاره\n2.9 پل هزاره\nلندن پایتخت انگلستان و قلب سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی آن است. در ساحل رودخانه تیمز استراحت می کند و دو هزار سال قدمت دارد. توسط رومیان تأسیس شد و در آن زمان نام لندنیوم و قلمرو انگلیس روم بود.\nوقتی امپراتوری روم به اینجا سقوط کرد ، آنچه در بقیه اروپا اتفاق افتاد اتفاق افتاد: قبایل بربر به شهر پیشروی کردند و یک حل و فصل آنگلوساکسون شکل گرفت. با وجود تحمل چندین حمله وایکینگ ها ، لندن دیگر هرگز سقوط نخواهد کرد و دوران قرون وسطایی و دوره های متوالی را پشت سر می گذارد.\nبه این ترتیب امروز ما در خیابان های آن می بینیم که نمونه هایی از آن وجود دارد معماری های مختلف: رنسانس قرون وسطایی ، گرجی و همانطور که در بالا گفتیم ، از یک زمان به این قسمت بسیاری نمونه هایی از بهترین معماری مدرن در جهان.\nمعماری مدرن در لندن\nبسیاری از بهترین نمونه های معماری مدرن آنها هستند در منطقه مالی. ما ... را داریم ساختمان لوید، گنبد هزاره, برج حواصیل، پل هزاره، پل شارد لندن ، غازهااز چشم لندناز برج 42 و تالار شهر لندن بین دیگران. بیایید برخی از موارد خاص را بررسی کنیم:\nنام واقعی این ساختمان نمادین لندن این 30 سنت مری تبر است. این یک آسمان خراش تجاری در منطقه مالی است. ساخت و ساز در سال 2003 آغاز شد و یک سال بعد به پایان رسید. 41 طبقه و 180 متر ارتفاع دارد. محل ساختمانی را به تجارت و امور مالی اختصاص داده است که در حمله IRA در سال 1992 آسیب دیده است.\nاین یک ساختمان است کم مصرف، دارای سیستم تهویه طبیعی و سیستمی است که بسته به فصل به حفظ گرما و سرما کمک می کند.\nاین آسمان خراش ارتفاع آن 230 متر است با تشکر از دکل 28 متری. این است بلندترین ساختمان در لندن. ساخت و ساز در سال 2007 آغاز شد و در سال 2011 به پایان رسید. دارای یک ورودی و پذیرایی بزرگ است یک آکواریوم با بیش از 1200 ماهی وجود دارد. این بزرگترین آکواریوم خصوصی در کشور است.\nهمچنین یک بار - رستوران در طبقه اول و در طبقات 38 تا 40 یک رستوران و معمولی وجود دارد آسمان - نوار با تراس های خارجی که با آسانسور زیبا ، چیزی شفاف به آنها می رسد.\nEs یکی از بلندترین آسمان خراش های لندن و برای استقرار دفاتر بانک ملی وست مینستر ساخته شده است. این در دهه 70 ساخته شده است و به طور رسمی در سال 1981 افتتاح شد. ملکه الیزابت دوم این کار را با جشن و همه چیز انجام داد. دارند 183 متر ارتفاع و تنها در سال 2009 برج هرون پس از سی سال سلطنت از آن پیشی گرفت.\nاین ساختمان اداری تجاری و دفتر مرکزی شرکت است. در دهه 90 دچار حمله IRA شد این باعث آسیب شدید شد و باید دوباره از داخل و خارج ترمیم شود.\nاین مقر مقر شهرداری است و در ساحل جنوبی تیمز قرار دارد. دارند یک طراحی نسبتاً غیرمعمول که ایده کاهش انرژی با کاهش سطح سازه را دنبال می کند. مطابق مطالعات بعدی ، کارساز نبود.\nبرخی از افراد تالار شهر لندن را با تخم مرغ یا ماسک darth vader، از جنگ ستارگان و با سلیقه کمتر کسی آن را "بیضه شیشه" نامیده است. شما چی فکر میکنید؟ از نظر طراحی دارای یک پیاده روی بیضوی 500 متری مشابه موزه گوگنهایم در نیویورک که از پایه تا انتهای این مکان می رود 10 طبقه ساختمان.\nدارای یک عرشه مشاهده که گاهی اوقات برای عموم آزاد است ، اما هنگام پیاده روی در مسیر پیاده روی می توانید فضای داخلی ساختمان و محیط اطراف را مشاهده کنید.\nاین ساختمان مدرن است در منطقه مالی و یکی از مقرهای معروف خانه بیمه لوید است. در دهه 70 ساخته شده است و در اواسط دهه 80 افتتاح شد ، دوباره به دست ملکه.\nاین ساختمان مدرن دارای آسانسور ، پله ، ایستگاه برق و لوله در خارج است، به سبک Center Pompidu¡ou در پاریس. از سه برج اصلی به علاوه سه برج خدماتی در اطراف یک فضای مستطیل شکل مرکزی تشکیل شده است.\nسالن مرکزی ، دهلیزاین سقف شیشه ای سر به فلک کشیده ای دارد و در همه جا فضاهای باز و پله برقی وجود دارد. در کل اندازه گیری می کند 88 مترو، 14 طبقه دارد.\nEs چرخ و فلک در لندن، یک چشم انداز مدرن از چرخ و فلک های کلاسیک که در سایر شهرهای جهان مشاهده می کنیم. در کرانه جنوبی رودخانه است و به چرخ هزاره نیز معروف است. 183 متر ارتفاع و قطر 120 متر دارد.\nچرخ و فلک در سال 1999 ساخته شده است و تا زمان ساخت نانچانگ بلندترین چرخ و فلک در جهان بود ، اما هنوز هم موجود است بالاترین در اروپا. بسیاری از فولاد ، تعداد زیادی کابل و چند گوندولای عالی که شبیه داستان های علمی هستند.\nهنگامی که جشن های آغاز هزاره سوم در لندن آغاز شد ، این ساختمان در شبه جزیره گرینویچ ، در جنوب شرقی شهر ساخته شد. این نمایشگاه تا دسامبر سال 2000 ادامه داشت.\nEs یکی از بزرگترین گنبدهای جهان. سفید است و 12 برج زرد دارد ، یکی برای هر ماه از سال یا دیگری برای هر ساعت از ساعت ، ما قبلاً در گرینویچ هستیم. گنبد ارتفاع آن 52 متر است در وسط و تا حدی با ساخته شده است فایبرگلاس مقاوم در برابر گذشت زمان\nاین یک آسمان خراش 95 طبقه است. کمی بیشتر از 300 متر بلندی و در سال 1999 ساخته شد تا در سال 2012 تکمیل شود طراحی شده توسط Renzo Piano، معمار مشهور با چندین بنای مدرن و مدرن به اعتبار وی.\nاین است شکل مارپیچیبه نظر می رسد که از رودخانه ، بسیاری از شیشه ها و به نظر من ، یک ظاهر ظریف ظاهر می شود. این یک ساختمان است کارآمد در مصرف انرژی و در امتداد طبقات آن دفاتر تجاری ، رستوران ها ، مدرسه گاه به گاه تجارت ، دفاتر الجزیره در لندن ، هتل ، رستوران ها و رصدخانه ها\nاین است که پل عابر پیاده فولادی معلق که از رودخانه تیمز عبور می کند. شهر را با Bankside پیوند دهید. تا رسیدن به پل a در سه بخش ساخته شده است که هر کدام طولانی تر است طول کلی 325 متر معلق با کابل ، هشت.\nمسیر کامل مقاله: اخبار سفر » گریزهای اروپا » انگلستان » لندن همچنین دارای معماری مدرن است


27 اوت 2020 - 14:57\nاستاد مدرسه اقتصاد لندن (LSE) با بررسی آثار سیاست بر صنعت گردشگری تشریح کرد\n14 می 2017 - 15:10 dsfr.ir/ch1n2\nگردشگران در حال بازدید از پل خواجو\nکارنامه 4 ساله دولت #روحانی در زمینه #گردشگری مطلوب است و در صورت تغییر #دولت و رویکرد آن به گردشگری، این صنعت متاثر خواهد شد.\n"دکتر پژمان عبدالمحمدی"\nزمزمه های انتخابات این روزها به گردشگری ایران نیز رسیده و با توجه به رونق گردشگری به خصوص در چند سال اخیر، نگرانی برخی را نسبت به آینده این صنعت در پی داشته است؛ به طوری که برخی کارشناسان آینده صنعت گردشگری ایران را در گرو دو عامل مهم می دانند: تغییر رویکرد دولت و پایبندی به برجام که هر دو در صورت تغییر دولت می توانند رخ دهند.\nدکتر پژمان عبدالمحمدی، استاد مدرسه اقتصاد لندن (LSE) که پیش تر استاد علوم سیاسی و مطالعات خاورمیانه نیز بوده، در گفت و گویی با «دنیای اقتصاد» کارنامه 4 ساله دولت را در زمینه گردشگری مطلوب می داند و معتقد است در صورت تغییر دولت و رویکرد آن به گردشگری، این صنعت متاثر خواهد شد.\nدولت حسن روحانی به همراه وزارت خارجه آقای ظریف موفق شد در طول چهار سال تاثیراتی را از نظر بین المللی روی تصویر ایران در جهان بگذارد و تصویری را که برای برخی از شهروندان خارجی برای آمدن به ایران نگران کننده بود تا حدودی بهبود ببخشد.\nبه نظر شما تا چه میزان صنعت گردشگری ایران از انتخابات متاثر خواهد شد؟ آیا تغییر دولت منجر به تفاوت در میزان گردشگران ورودی در بلندمدت یا کوتاه مدت می شود؟\nبه نظر من این انتخابات، یکی از انتخابات مهم ایران خواهد بود و طبیعتا اینکه چه کسی رئیس جمهوری شود، بر وجهه کشور در جهان اثر خواهد گذاشت و طرز برداشت توریست ها در جهان را متاثر خواهد کرد. بنابراین تغییر در دولت روی گردشگری موثر خواهد بود. کارنامه 4 ساله دولت آقای روحانی دست کم در مورد توریسم کارنامه مطلوبی بوده و از این رو گمان می رود که اگر این دولت 4 سال دیگر به کار خود ادامه دهد، بتواند صنعت گردشگری را نیرومندتر کند. در مورد کاندیداهای دیگر مشکل است که بخواهیم در این زمینه پیش بینی کنیم زیرا اطلاعات خاصی در این خصوص وجود ندارد. با این همه می توان گفت اگر آنها نیز روند سیاست خارجی آقای روحانی یا دست کم نزدیک به آن را ادامه دهند، گردشگری می تواند به رشد خود ادامه دهد. اما اگر سیاست خارجی و طرز بیان، سخن و روابط بین الملل با جهان تغییر اساسی پیدا کند و روابط بخواهد به سمت ایزوله شدن یا بسته شدن حرکت کند، می تواند تاثیر منفی بر گردشگری بگذارد. در پاسخ کوتاه مدت یا بلندمدت بودن نیز می توان گفت اگر آقای روحانی به ریاست جمهوری انتخاب شود، به نظر من توریسم در کوتاه مدت با رونق همراه خواهد بود و اگر ایشان انتخاب نشوند و پیروز انتخابات کسی باشد که رویکرد وی را ادامه ندهد در کوتاه مدت کاهش گردشگری را تجربه می کنیم.\nیکی از مهم ترین بخش های توریسم برای ایران کشورهای همسایه است. توریسم خاورمیانه می تواند مرکز مهمی برای ایران باشد؛ از طرفی روابط با همسایگان در این راستا بسیار مهم است. به ویژه برای جذب گردشگران در خاورمیانه توریسم مذهبی می تواند بسیار مهم باشد. ایران چه در مشهد و چه در قم و جاهای دیگر امکان این را دارد که گردشگری مذهبی را تقویت کند. در مورد گردشگران شیعه می توان گفت طبیعی است که تنشی که در حال حاضر وجود دارد، به گردشگری ایران آسیب می زند. یکی از این موارد کمتر آمدن توریست های اهل سنت خاورمیانه به ایران است که الان کمتر شده و دیگر اینکه شیعیان عرب کمتر راغب باشند به ایران سفر کنند یا دولت های آنها برای آنان مشکل ایجاد کنند. بنابراین اگر روند سیاست خارجی ایران در خاورمیانه به سمت کاهش تنش و بهبود روابط با کشورهای همسایه پیش برود، می تواند موجب شود که صنعت توریسم رشد داشته باشد. با این حال، علاوه بر کشورهای عربی، ایران می تواند در میان کشورهای همسایه روی ترکیه نیز سرمایه گذاری کند. در شرایط کنونی و به رغم پایین بودن شرایط امنیتی ترکیه، هنوز گردشگران از ایران به ترکیه می روند. ایران باید برنامه ای بریزد تا بتواند در آینده 10 تا 20 ساله توریست های ترکیه ای را به ایران بیاورد که نگرشی بلندمدت است.\nطبیعی است که برجام موضوع مهمی است که به توریسم و بهبود وجهه ایران کمک کرد. اگر دولت ادامه پیدا کند، فکر می کنم در برجام تغییری اساسی ایجاد نشود. درواقع اینکه بگوییم با تغییر دولت، برجام ضربه قوی خواهد خورد، دشوار است. فکر می کنم تنها چیزی که می تواند به طور واقع گرایانه اتفاق بیفتد این است که در صورت تغییر دولت، برجام چه از طرف واشنگتن و چه تهران، می تواند با دست انداز یا ترمزی مواجه شود و ایران را از باز شدن صنعت و اقتصاد به سمت غرب دور و برعکس پای چین و روسیه را از نظر اقتصادی و صنعتی در ایران قوی تر کند.\nاز نظر اقتصادی ایران برای اینکه بتواند درآمدهای ارزی خود را افزایش دهد و تا حدودی هرچند اندک، وابستگی خود را به نفت کاهش دهد، باید بر صنایعی همچون گردشگری تمرکز کند و البته ظرفیت های موجود را دارد. اما با مشکلاتی به ویژه در جلب گردشگران غربی که مخارج بیشتری نیز می کنند، روبه رو است. چه راه هایی می تواند در جذب آنها موثر باشد؟\nاین پرسش بسیار مهم است. به نظر من ایران نیاز دارد در طول یک پروژه 25 ساله اقتصاد خود را از نفت و گاز جدا کند و به انرژی های طبیعی وابسته نباشد. در این میان توریسم یکی از مهم ترین موارد است. ایران ظرفیت های بسیار زیادی برای جذب گردشگران جهانی دارد که از جمله می توان به تخت جمشید و پاسارگاد، شهرهای تاریخی همچون کرمان، شیراز و یزد، معابد زرتشتی و شوش اشاره کرد. از سوی دیگر تاریخ ایران غنی است و شهرهایی مانند اصفهان و تبریز، کاشان و تهران پتانسیل زیادی برای جذب گردشگر دارند که می توانند درآمد سرانه ملی کشور را با توریسم منسجم از کشورهای پیشرفته افزایش دهد. طبیعی است که این امر مستلزم برخی تغییرات ساختاری و برخی سیاست های مقطعی است. سیاست های مقطعی که می تواند سریع تر لحاظ شود، ایجاد ارتباطات و تبلیغات مفید و موثر در کشورهای پیشرفته است تا تصویر ایران را در این کشورها بهبود بخشد. ایران باید ارگان های مهم تبلیغاتی داشته باشد تا توریسم ایران را ارتقا دهد که در حال حاضر ضعیف است.\nمی توان با ایجاد مرکز توریستی، ارتباطات مهم با دانشگاه ها، استان ها و شهرداری های کشورهای اروپایی، آسیایی و آمریکایی به این امر کمک کرد. البته در این مورد باید بیزینس و دیپلماسی توام عمل کند. از لحاظ ساختاری مسائلی هست که می تواند توریسم به ویژه گردشگران غربی را با محدودیت هایی روبه رو کند.برخی محدودیت های اجتماعی که می تواند تاثیر منفی بر گردشگری بگذارد، هنوز وجود دارد. ایران در طول یک برنامه 25 ساله باید در این موارد فکر و با سیاست اندیشی راه هایی پیدا کند تا بتواند شهروندان خارجی به ویژه شهروندان کشورهای پیشرفته را که مخارج و سرمایه گذاری بیشتری می توانند در ایران انجام بدهند، جذب کند.\nمساله دیگر در مورد توریسم این است که کیفیت هتل ها، هتلداری، بهداشت، کیفیت سازمان دادن ارتباطات و حمل ونقل باید بالا برود؛ زیرا یک توریست متوسط به بالا بسیار حساس است که تمام این موارد به خوبی رعایت شود. بنابراین به یک نیروی منسجم داخلی نیاز است تا بتواند زیرساخت های توریسم ایران را ارتقا دهد. من مطمئنم ایران در زمینه گردشگری می تواند به افق هایی برسد که هیچ کشور دیگری در خاورمیانه ظرفیت آن را ندارد. به طور کلی، فکر می کنم ایران برای اینکه بتواند در گردشگری موفق تر باشد نیاز دارد جایگاه خود را در آسیا از نظر کسب و کار تثبیت کند؛ یعنی باید نشان دهد که المنت یا عنصر پارسی در آسیا وجود دارد و باید از ظرفیت دوجانبه ایران بهره گیرد. در واقع ایران می تواند در مورد کشورهای همسایه و خاورمیانه از ظرفیت هایی همچون مرکز شیعه بودن و یکی از کشورهای مهم اسلامی بودن استفاده کند و از طرف دیگر در مورد کشورهایی مانند آسیای شرقی و مرکزی از ظرفیت های پارسی بودن و ایرانی بودن بهره ببرد و آنها را با این دید جذب کند. باید به این مسائل توجه کرد تا اقتصاد ایران بتواند از مزایای گردشگری بهره مند شود.


زیرک باشید - آموزش فناوری دانلود\nجمعه 23 بهمن‌ماه سال 1388 @ 10:00 ق.ظ | نویسنده: امیر عباس جعفری | چاپ\nگروه آموزشی: در جهان امروز هرکس می‌خواهد که موجودی هوشمند و زیرک باشد تا بتواند به آسانی زندگی کند و ادامه‌ی زندگی دهد. از بچه‌های مدرسه‌ای تا بزرگ‌سالانی که در شرکت‌های بزرگ کار می‌کنند، برای حفظ بقا و کسب موفقیت باید هوشمند باشند و البته زیرک. اگرچه برخی از مردم به نظر می‌رسد که باهوش و زیرک متولد می‌شوند، ولی نباید این موضوع را به همه تعمیم داد. هرکس می‌تواند با کسب مهارت‌های مورد نیاز، زیرک و باهوش شود. برای این کار با پیگیری برخی نکات ساده مانند ایجاد تغییراتی در خود، شیوه‌ی زندگی و شخصیت‌مان می‌توانیم به اندازه‌ی کافی هوش و زیرکی را برای خودمان به ارمغان آوریم. با خواندن نکات ذیل راه‌های به دست آوردن هوش و زیرکی را تجربه کنید.\nتبدیل شدن به فردی زیرک و هوشمند\n- برای این‌که به موجودی هوشمند تبدیل شوید، باید هفته‌ای یک بار اهداف‌تان را مرور نمایید. اولویت‌های زندگی‌تان را معین کنید.\n- سعی کنید دامنه‌ی لغات خود را با خواندن کتاب‌های خوب بهبود بخشید. این موجب خواهد شد تا زبان خود را غنی ساخته و مهارت‌های خود را بهبود بخشید. بدین ترتیب دایره‌ی لغات مورد استفاده‌تان رشد یافته و به تدریج فکرتان رشد می‌نماید.\n- در آموزش و پرورش خود با گرفتن نمرات خوب، خودتان را تشویق کنید. برتری در زمینه‌های تحصیل‌تان به شما اعتماد به نفس و هم‌چنین دانش لازم را خواهد داد.\n- نسبت به اخبار در سراسر جهان بی‌تفاوت نباشید و آگاه باشید. بدین ترتیب دانش عمومی خود و امور جاری را افزایش خواهید داد.\n- اطلاعاتی در مورد موضوعاتی مانند واقعیت‌های جالب، نقل قول‌های الهام بخش، کتاب و فیلم خوب، مطالعات علمی و اختراعات جالب به‌دست آورید. این اطلاعات به شما در برقراری ارتباط با افراد دیگر کمک کرده و باعث می‌شود تا هوشمندانه‌تر نسبت به مسائل نگاه کنید.\n- برنامه‌ها و طرح‌های زندگی‌تان را هر روز سازمان‌دهی کنید. برای به خاطر سپردن برنامه خود، از یک نوت‌بوک کوچک و یا دفترچه یادداشتی استفاده کنید. از تقویم برای یادآوری تولدها و رویدادهای بزرگ استفاده کنید.\n- شنونده‌ی خوب بودن بسیار مهم است و باعث می‌شود تا هوش و ذکاوت خود را به سایرین ثابت کنید. به دقت به نظرات دیگران در مورد مسائل بحث برانگیز گوش دهید. لازم نیست که با همه موافقت کنید، اما سعی کنید حداکثر از دانش دیگران استفاده کنید. بدین ترتیب همواره ذهن‌تان باز و آزاد خواهد بود.\n- سعی کنید مهربان باشید و به دیگران نشان دهید که مراقب‌شان هستید. این نشانه‌ای از بلوغ و سطح هوشی‌تان است که موجب خواهد شد تا مردم جور دیگری به شما نگاه کنند. این راه خوبی برای اعتماد به نفس است.\n- با مردم دوستانه رفتار کنید و از این طریق اعتماد دیگران را به سمت خود جلب خواهید کرد.\n- با حل پازل، مغزتان را ورزش دهید. این کار باعث می‌شود تا عکس العمل‌های‌تان سریع‌تر شود.\n- انجام تمرینات ریاضی، ذهن‌تان را پرورش خواهد داد. با انجام کارهای پیچیده، هوش و ذکاوت خود را به دیگران نشان دهید.\n- سعی کنید تا آن‌جا که ممکن است کنترل زندگی‌تان را خودتان به‌دست بگیرید.\n- از موفقیت دیگران خوشحال باشید و آن‌ها را برای کسب موفقیت‌های بیش‌تر تشویق کنید.


آیت الله نوری: مردم نباید فقط آمار بشنوند - جهان نيوز\nدوشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۷ ساعت ۲۳:۲۶\nکد مطلب: 653414\nیکی از مراجع تقلید گفت: مردم باید خدمت مدیران را در سر سفره خود ببینند، نه این که صرفا آمار بشنوند.\nبه گزارش جهان نيوز، آیت‌الله حسین نوری همدانی ظهر امروز در دیدار سرپرست استانداری قم با اشاره به ضرورت خدمت به مردم اظهار کرد: عمل صالح بهترین ذخیره انسان است و خدمت به مردم شریف ترینعبادت شمرده می‌شود، افراد در هر جایگاهی که قرار دارند، باید به این مسائل توجه کنند.\nوی ادامه داد: مردم باید خدمت مدیران را در سر سفره خود ببینند، نه این که صرفا آمار بشنوند، مدیران باید کاری کنند که مردم رفاه، ارزانی و کنترل قیمت را بر سر سفره‌های خود ببینند، اما شاهد هستیم که گرانی و بیکاری جزو مشکلات مردم است که هنوز حل نشده است.\nاستاد برجسته حوزه علمیه قم افزود: مردم کشورمان برای پیروزی و استمرار انقلاب اسلامی و در جنگ تحمیلی فداکاری‌های بسیاری داشتند و باید اولویت مدیران خدمت به چنین مردمی باشد.\nآیت‌الله نوری همدانی با اشاره به وظایف مدیران اظهار کرد: مدیران باید خودشان را مدیون شهدا بدانند و برای خدمت به محرومان در جامعه تلاش کنند.\nوی خاطرنشان کرد: صادقی استاندار سابق قم فردی متدین بود که در دوران استانداری خود به مردم خدمت کرد و امیدوارم که هر جایی که هست، موفق باشد.\nاحسنت براین مرجع که با مردم جلو می آیند. ...


تفاوت کارتریج تونر و یونیت درام – فروشگاه اینترنتی اونیکس کالا وارد کننده کامپیوتر های صنعتی\nفروشگاه اینترنتی اونیکس کالا اخبار تفاوت های کارتریج تونر و یونیت درام\nتفاوت های کارتریج تونر و یونیت درام\nسید علی رضوی 03 فروردین 1400|00:03\nتفاوت کارتریج تونر و یونیت درام\nکارتریج تونر و یونیت درام\nدر این مقاله میخواهیم به پردازیم به تفاوت های کارتریج تونر و یونیت درام قبل از هر چیزی باید با ایت دو اصطلاح باید آشنا شویم پس هر کدام را جدا گانه تعریف میکنیم .\nتونر کارتریج یکی از مواد مصرفی پرینترهای لیزری است. تونر در واقع همان پودری است که در درون کارتریج قرار می گیرد و پرینتر با استفاده از آن، به چاپ اسناد می پردازد.\nتونرتوسط قطعه درام -که به روش الکترواستاتیکی شارژ شده- منتقل میشود و طی فرآیند چاپ، توسط رولرهای داغ‌شده به کاغذ میچسبد. مقداری از تونر کارتریج پس از چاپ، روی درام باقی میماند. این تونر سوخته باید قبل از داغ شدن تونر جدید از درام پاک شود. در واقع تونر در پرینتر لیزری نقشی مانند جوهر در پرینتر جوهری دارد و کارتریج تونر نقشی مشابه کارتریج جوهر را ایفا می‌کند. در تصویر زیر می توانید نمونه ای از تونر کارتریج را مشاهده نمایید.\nزمانی که چاپ پرینتر شما با تم رنگی کم رنگی به تصویر کشیده می شود زمان تعویض کارتریج تونر است. از آنجای که این محصول به دو صورت شارژِی و قابل تعویض عرضه می شود متناسب با پرینتر خود می توانید دست به انتخاب بزنید. این را به یاد داشته باشید که تونر های شارژی نسبت به کارتریج تونرهای یک بار مصرف بسیار به صرفه تر هستند. کارتریج تونرهای سیاه و سفید از یک تم رنگی مشکی بهره می گیرند و کارتریج های رنگی چهار تم رنگی اصلی را در بر دارند. با چهار بار تعویض کارتریج تونر باید یک بار یونیت درام تعویض شود.\nتونر یک بار مصرف\nتعویض تونر به صرفه نیست\nکارتریج های لیزری تحت اشعه لیزر به صورت رنگی و چاپی به تصویر کشیده می شود. این کارتریج ها، تحت اشعه ی لیزر قرار گرفته و به واسطه ی باردار شدن قطعه ای به نام درام و جذب پودری به نام تونر، تصاویر و متون را بر روی کاغذ چاپ می کنند. تفاوت کارتریج تونر و یونیت درام\nکارتریج های جوهر افشان شبیه مخزنی عمل می کنند که وظیفه ی حمل جوهر را دارند. این نوع کارتریج ها در حال منسوخ شدن هستند و فقط در موارد خاصی مثل چاپ عکس در عکاسی ها مورد استفاده قرار می گیرند.\nویژگی های تونر\nتونر یک ماده سمی است و تا سی درصد ماده شیمیایی آن قابل تشخیص است.\nبزرگی هر ذره از تونر ۲% میکرون است و تا شش ساعت در هوا معلق می ماند و حتی جارو برقی های قوی قادر به جمع کردن این ذرات در هوا نیست.\nاگر تونر روی دست شما ریخته است به هیچ عنوان نباید با آب گرم آن را بشوید زیرا سبب جذب آن در پوست می شود. بهتر است با آب سرد دست خود را بشوید تا با جذب کمتری از روی پوست شما برداشته شود.\nعمر مفید یک ذره تونر در یک اتاق بدون رطوبت تقریباً یک سال است.\nیونیت درام چیست ؟\nیکی از قسمت های استفاده شده در پرینتر اچ پی بوده که مسئولیت نگهداری درام را بر عهده دارد . کارتریج های اورجینال اچ پی درام هزینه بالا و قابل توجهی دارد ، شرکت اچ پی بر آن شد تا با حذف درام از کارتریج و قرار دادن آن در یک واحد مستقل هزینه استفاده از کارتریج های اورجینال اچ پی را به حداقل برساند بنابراین مثل کارتریج های قبل که مخزن پودر و در آن که غالباً به رنگ آبی و یا فیروزه ای رنگ است در کنار یکدیگر قرار نگرفته و و در پایان هر دوره استفاده از کارتریج و تمام شدن شارژ آن دلیلی ندارد تا درام را عوض کنید .\nیونیت درام به زبان ساده محصولی است که کار انتقال جوهر از دستگاه کارتریج را به سطح کاغذ انجام می دهد. بعد از انتقال پودرهای پلاستیکی توسط تونر به یونیت درام روند چاپ روی دستگاه انجام می شود. این کار عموماً با فشار و حرارت روی کاغذ به صورت ذوب شده انجام می شود. در دستگاه های پیشرفته به منظور تشخیص خرابی یونیت دارم سنسوری تعبیه شده است که در زمان خرابی به صورت چشمک زن این خرابی را اعلام می کند.\nانتقال جوهر از کارتریج\nاستفاده از فشار و حرارت\nخرابی یونیت درام با سنسور\nنکته مهم در یونیت درام\nچگونگی از یونیت درام استفاده کنیم\nبرای استفاده و راه اندازه دستگاه پرینتر شما به کارتریج تونر و یونیت درام نیاز دارید. این دو به یکدیگر متصل می شوند. عموماً در دستگاه های لیزری رنگی و سیاه و سفید این روند به صورت جداگانه دنبال می شود؛ یعنی یک کارتریج درام و یک یونیت درام به صورت مجزا در دستگاه تعبیه شده است که اگر هر کدام خراب بشود به صورت جداگانه قابل تعمیر است. عمر یونیت درام بسیار طولانی تر نسبت به کارتریج تونر است.\nتعبیه به صورت مجزا\nعملکرد همزمان دو دستگاه\nعمر طولانی تر یونیت درام\nنیاز پرینتر ها به یونیت دارم\nبدون درام به هیچ عنوان نمی توانید جوهر را به روی صفحه از طریق کارتریج انتقال دهید. این دو بخش باید با یک دیگر فعالیت کنند تا نسخه چاپی شما با کیفیت بالا به تصویر کشیده شود. از همین رو هر دستگاه پرینتر با یک درام یونیت کار خود را به راحتی به انجام می رساند.\nبهترین کارتریج تونری\nمحصولی که یکبار مصرف نباشد و قابلیت شارژ شدن را داشته باشد بهتر است. تونرهای که قابلیت تعویض دارند قیمت ارزان تری نسبت به تونرهای شارژی دارند. تکنولوژی درام ها خیلی پیچیده نیست و با هر تعویض کارتریج تونر نیازی به تعویض آن نیست.\nیونیت-درام-چیست-؟تفاوت کارتریج تونر و یونیت درامیونیت-درام-چیست-؟


شرکت تارنما پیشرو آرا - هواوی نوا ۸ SE با شارژر ۶۶ واتی و دوربین چهارگانه رونمایی شد\nدر ماه آوریل سال جاری، از گوشی هواوی نوا ۷ رونمایی شد. حالا بعد از گذشت ۶ ماه، غول چینی جانشین این محصول را با نام هواوی نوا ۸ SE و با قابلیت‌های فراوان معرفی کرد.\nهواوی نوا ۸ SE تنها ۷٫۴۶ میلی‌متر ضخامت داشته و وزن آن به ۱۷۸ گرم می‌رسد. از لحظ ظاهری، طراحی این محصول شباهت بسیار زیادی با آیفون ۱۲ دارد چرا که گوشه‌های این گوشی مانند نماینده‌های جدید اپل تخت است و ماژول مربعی شکل، شبیه به ماژول دوربین آیفون‌ها روی پنل پشتی آن تعبیه شده.\nهواوی برای نوا ۸ SE از ۴ دوربین استفاده کرده که سنسور اصلی آن ۶۴ مگاپیکسلی است. در کنار آن هم سه دوربین دیگر متشکل از دوربین فوق عریض ۸ مگاپیکسلی، ۲ مگاپیکسلی ماکرو و ۲ مگاپیکسلی سنجش عمق میدان حضور دارند.\nنوا ۸ SE از نمایشگری ۶٫۵۳ اینچی از نوع OLED و وضوح تصویر +FHD بهره می‌برد. در بالاترین بخش نمایشگر هم یک حفره‌ی U شکل برای تعبیه‌ی دوربین سلفی ۱۶ مگاپیکسلی در نظر گرفته شده تا بدین ترتیب مانند بسیاری از گوشی‌های امروزی، بخش بزرگی از پنل جلویی را نمایشگر تشکیل دهد.\nهمچنین در قسمت پایینی این نمایشگر، سنسور اثرانگشت اپتیکال قرار گرفته تا کاربر از این طریق بتواند به بازگشایی قفل گوشی اقدام کند.\nقلب تپنده‌ی نماینده‌ی جدید هواوی را پردازنده‌ی Dimensity 720 شرکت مدیاتک تشکیل می‌دهد که اگرچه پردازنده‌ی میان‌رده به حساب می‌آید اما پشتیبانی از فناوری ۵G را هم با خود به همراه دارد.\nالبته هواوی این گوشی را در نسخه‌ی High تولید کرده که در آن محصول شاهد پردازنده‌ی Dimensity 800U هستیم. نوا ۸ SE در هر دو نسخه ی خود از ۸ گیگابایت حافظه‌ی رم و ۱۲۸ گیگابایت حافظه‌ی داخلی بهره می‌برد تا خیال کاربران از بابت قدرت سخت‌افزاری این محصول راحت باشد.\nلازم به ذکر است این گوشی از اندروید ۱۰ سوار بر رابط کاربری EMUI 10.1 به عنوان سیستم عامل پیش‌فرض خود استفاده می‌کند اما به‌خوبی می‌دانیم در این محصول هم خبری از سرویس‌ها و اپلیکیشن‌های گوگل نیست.\nمنبع تغذیه‌ی این مجموعه را یک باتری ۳۸۰۰ میلی‌آمپر ساعتی تشکیل می‌دهد که با توجه به اندازه‌ی نمایشگر، می‌توان گفت بسیار ظرفیت پایینی دارد.\nاما با این حال هواوی درون جعبه‌ی این محصول یک شارژر ۶۶ واتی قرار داده که می‌تواند باتری را در مدت زمان ۱۵ دقیقه از ۰ تا ۶۰ و در مدت ۳۵ دقیقه به صورت کامل شارژ کند.\nاز دیگر قابلیت‌های این گوشی می‌توان به بهره‌مندی از پورت USB-C، جک ۳٫۵ میلی‌متری هدفون، بلوتوث ۵.۱، پشتیبانی از دو سیم‌کارت و وای‌فای دو بانده اشاره کرد. همان‌طور که اشاره شد، نماینده‌ی جدید هواوی به لطف Dimensity 720 از اینترنت ۵G هم پشتیبانی می‌کند.\nهمچنین در نسخه‌ی High نوا ۸ SE که از Dimensity 800U به‌عنوان قلب تپنده‌ی خود استفاده می‌کند هم دسترسی به این شبکه‌ی پرسرعت امکان‌پذیر است و این می‌تواند خبر بسیار خوبی برای کاربران با بودجه‌ی محدود باشد.\nالبته در رابطه با پشتیبانی از فناوری ۵G این محصول باید به این نکته هم اشاره کنیم که نسخه‌ی High نوا ۸ SE روی هر دو سیم‌کارت، امکان دسترسی به اینترنت ۵G را به کاربر می‌دهد اما در نسخه‌ی استاندارد، دسترسی به اینترنت ۵G تنها روی یک سیم‌کارت امکان‌پذیر است.\nهواوی نوا ۸ SE در ۴ رنگ و در تاریخ ۱۱ نوامبر (۲۱ آبان) در کشور چین برای خرید در دسترس قرار می‌گیرد. مدل استاندارد این محصول با قیمت ۲۵۹۹ یوآن (معادل ۳۹۰ دلار / ۳۳۰ یورو) و نسخه‌ی High آن نیز با قیمت ۲۶۹۹ یوآن (معادل ۴۱۰ دلار / ۳۴۵ یورو) راهی بازار خواهند شد. اینکه هواوی برنامه‌ای برای عرضه‌ی این گوشی به خارج از کشور چین دارد یا خیر فعلا مشخص نیست.


جامعه اسلامی Archives - آیت الله علی اکبر رشاد جامعه اسلامی Archives - آیت الله علی اکبر رشاد\nمناسبت: پنجمین نشست با دانشگاه بیرمنگام انگلیس\nپیمبر عشق و دین عشق و خدا عشق\nزفـوق عـرش تا تحت الثَّـریَْ عشـق\nعنوان سخن من، «مبانی مدارا» است؛ می‌خواهم این بحث را با نگرش به زوایای وجه‌حبی اسلام، و از رهگذر بررسی اجمالی معرفت‌شناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی عرفانی اسلامی، و نیز بیان وحدت و مساوقت «دین» با «عشق»، و سرانجام با اشاره به رفتارشناسی اجتماعی پیامبر اسلام(ص) سامان داده بیان کنم. البته بسیار روشن است که تبیین چنین مدعای مهمی، نیازمند مجالی موسع و فرصتی فراخ است و هرگز در ظرف یک مقاله‌ی مختصر و در حوصله‌ی یک سخنرانی کوتاه نمی‌گنجد، از این‌رو به ناچار من تلاش خواهم کرد با شرح اجمالی هر یک از محورهای فوق در ضمن یک بند مستقل، مدعا را در حد مقدور توضیح دهم.\nبند یکم) معرفت‌شناسی:\nاز نظر معرفت‌شناسی عرفانی اسلام، معرفت شهودی، تنها معرفت صائب و صادق است۱، و معرفت شهودی نیز، به حصول حب و حضور عشق در وجود آدمی فراچنگ می‌آید؛۲ در این نگرش معرفت‌شناختی، «شیدایی» و «شناخت»، «حب» و «حضور»، با هم پیوندی وثیق و رابطه‌ای عمیق دارند، و رابطه‌ی میان محبت و معرفت رابطه‌ای تولیدی است؛ یعنی معرفت و شهود، مولود حب و عشق است، و حتا مهم‌ترین معرفت، که معرفت به مهم‌ترین حقیقت یعنی خدا است نیز مولود محبت او و محبت به اوست.\nامام صادق(ع) ششمین پیشوای ما مسلمانان فرموده‌اند: حُبُّ اللهِ اِذَْا اَضاءَ عَلی سِرِّ عبدٍ اَخْلَْاهُ عَنْ کلِّ شاغلٍ و کُلِّ ذِکرٍ سِوَی اللهِ۳ (: عشق خدا، آن‌گاه که به درون انسانی پرتو افکند، آن را از هر چیزی فارغ و از هر یادی جز یاد او تهی می‌سازد) عشق، عاشق را از همه چیز، جز معشوقش، بازمی‌دارد و مغفول می‌گرداند؛ به همین جهت، عاشق حقیقی همواره نسبت به محبوب خویش حالت حضور دارد.\nحافظ شیرازی، شاعر و عارف برجسته‌ی قرن هشتم هـ/ چهاردهم م، با اشاره به همین نکته، می‌گوید:\nمَتی ما تَلْقَ مَنْ تَهوی دَعِ الدُنیا وَ اَهْمِلَها۴\nحضرت امام خمینی(س) نیز که دارای مشرب عرفانی بود و طبعاًَ از معرفت‌شناسی شهودی، جانبداری می‌کرد، در یکی از شعرهایش می‌فرماید:\nآنچه خواندیم و نوشتیم همه باطل بود۵\nیعنی من همه‌ی معرفت‌ها حتا علم و معرفت در عرفان نظری را تجربه کردم، اما آن‌گاه که به حوزه‌ی عشق آمدم، دریافتم که کمال معرفت و معرفت کامل فقط در معرفت عاشقانه که معرفتی شهودی است، نهفته.\nمفاد این بند، در ضمن شرح مدعای بندهای بعد روشن‌تر خواهد گشت.\nبند دوم) جهان‌بینی:\nهمه می‌دانیم از کهن‌ترین و بزرگ‌ترین پرسش‌های بشری، «پرسش از فلسفه‌ی خلقت است»؛ در نگاه عرفانی اسلام، جهان و هستی، عشقْ بنیاد است، در حدیث قدسی۶ معروفی که جوهر عرفان اسلامی را تشکیل می‌دهد و در منابع اسلامی بسیاری نیز نقل شده است، چنین آمده است که حق تعالی درباره‌ی فلسفه‌ی خلقت فرمود:\nکُنْتُ کَنْزاً مَخْفیّاً اَحْبَبْتُ اَنْ اُعْرَفَ فَخَلَقْتُ الْخلْقَ لِاُعْرَفَ.۷ (: من چون گنجی پنهان بودم، دوست داشتم شناخته شوم، خلق را آفریدم تا شناخته شوم) خدا خود را دوست داشت و خواست که خویش را بنمایاند، آفریدگان را آفرید. به دلالت این حدیث، نوعی عشق متعالی، منشاء خلقت خلق است؛ آفرینش، تجلی خداست و خلایق جلوه‌های اویند؛ اشخاص و اشیاء، مظاهر و مجالی اسماء و صفات او هستند و هریک، وجهی و وصفی از خدا را می‌نمایانند؛ لهذا ظهور خلق، موجب تعیّن اسما و صفات حق شد و بدینسان او شناخته شد.۸\nاگر خدا خویش را دوست بدارد که می‌دارد، پس خلق خویش را نیز دوست می‌دارد و عاشق عالم است، از این‌رو است که مهر او بر قهر او سبقت دارد: «سَبَقْت رَحْمَتُه غَضَبَهُ»۹ حتی خشم و قهر او نیز از سر عشق و مهر است؛ قهر او مانند قهر مادر نسبت به فرزند خویش است که از مهر او ناشی می‌شود. بسیار دیده‌ایم که گاه مادر با این که کانون عشق و محبت است به فرزند خود خشم می‌کند، ولی می‌دانیم این خشم نوعی مهرورزی است؛ خدا نیز چنین است.\nاز نظر قرآن، حیات و هستی، هویت «از اویی و به سوی اویی» دارد؛ اِنّالِلّهِ وَ اِنّااِلَیْهِ راجِعُون۱۰ (ما از خداییم و به سوی او باز می‌گردیم) هستی از مبدأیی که «از سوی خداست»، آغاز شده و در مسیری که «به سوی او است» حرکت می‌کند؛ این بدان معناست که همه‌ی هستومندان عاشق او نیز، و عشق او است که هستی و حیات را به حرکت درمی‌آورد.\nبراساس جهان‌شناسی اسلامی، جهان و هرچه در آن است معلول و مخلوق خداست، در نتیجه، هستی هم مملوک خدا هم محبوب اوست؛ از این بینش، یک اصل اساسی یا یک حکم کلی، درباره‌ی رفتار با آدمیان، جانداران و محیط زیست به دست می‌آید و آن اینکه «آدمیان با هم و با طبیعت باید مهربان باشند و آن‌سان با محیط زیست رفتار کنند که مطمئن گردند برابر میل و مشیت مالک هستی یعنی خدا عمل می‌کنند؛ تصرف بی‌رویه و ویرانگر در مواهب طبیعی جایز نیست، زیرا برخلاف رضای مالک طبیعت است و نیز تعرض غیرمشروع و معقول به ملک الهی با عشق به محبوب حقیقی جهان سازگار نیست.\nبند سوم) انسان‌شناسی:\nدر نگاه دینی اسلامی آدمی ذاتمند است و سرشت انسان، از آغاز خلقت، با عشق پیوند خورده است. برای بیان این نکته نیز، از تعبیر دلپذیر حافظ مدد می‌گیرم، او می‌گوید:\nدر ازل پــرتــو حسنـت زتجـلــی دم زد\nعشـق پیدا شد و آتش بـه همه عالم زد\nجلوه‌ای کرد رُخت، دید مَلَک عشق نداشت\nعین آتش شد از این غیرت و بر آدم زد۱۱\nاو خطاب به حق که محبوب متعالی عالمیان است می‌گوید: حسن تو در ازل، از تجلی دم زد. (خواست ظهور کند و موجودات را بیافریند) زیبایی عشق پدید آمد و آتش به همه‌ی عالم زد، عالم را مشتعل ساخت، اما در نخستین تجلی معلوم شد که مَلَک قابلیت دریافت تجلی اعلی را ندارد، چون فاقد عشق است. بدینسان بود که خدا آدمی را برگزید زیرا او از موهبت عشق برخوردار بود.\nاز نظر عرفان اسلامی، هر چیزی در عالم مظهر یک اسم یا یک صفت از اسماء و صفات الهی است، اما انسان مظهر اسمِ «الله» است و الله نیز جامع همه‌ی اسماء و اوصاف الهی است (از این‌رو انسان مظهر تام خدا شد و بدین‌جهت او «خلیفه» و جانشین خداست) یعنی از این‌رو خدا همه‌ی آسمانها و زمین را به تسخیر او درآورده است و خورشید و ماه، شباروز، یکسره در خدمت اویند تا او ـ به عنوان برترین درخت باغ وجود ـ بروید و بشکفد و ببالد و به بار بنشیند. از باب نمونه برخی از آیات قرآنی که دلالت بر این مدعا دارد، را اینجا می‌آورم:\nـ والأرْضَ وَضَعَها لِلْأنام.۱۲ (و زمین را برای مردم قرار داد.)\nـ أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللهَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الأرْضِ . . .۱۳ (آیا نمی‌بینید که خدا آنچه را که در آسمانها و زمین است را برای شما رام ساخت.)\nـ وَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الأرضِ جَمیعاً . . .۱۴ (و به تسخیر شما آورد همه‌ی آنچه را که در آسمانها و زمین است.)\nـ ألَّذی جَعَلَ لَکُمُ الأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً . . .۱۵ (خدایی که زمین را برای شما بستر و آسمان را خانه نهاد.)\nـ اَللهُ ألّذی جَعَلَ لَکُمْ الأرْضَ قَراراً وَالسَّماءَ بِناءً . . .۱۶ ( خدا آن کسی است که برای شما زمین را مایه‌ی استقرار و آسمان را بنا قرار داد.)\nـ أَلَمْ نَجْعَلْ الأرْضَ مِهاداً۱۷ (مگر زمین را گاهواره نکردیم؟)\nـ وَ سَخَّرَ لَکْمُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مَسَخَّراتٌ بِأمْرِهِ . . .۱۸ (و مسخر شما کرد شب و روز و خورشید و ماه را و ستاره‌ها نیز به فرمان او مسخراند . . .)\nـ . . . هُوَ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الأرضِ وَ اسْتَعْمَرَکُمْ فیها . . .۱۹ (او شما را در زمین پدید‌آورد و شما را به آبادانی در آن گماشت)\nدر نگرش انسان‌شناسی اسلام، حیات آدمی از نقطه‌ی صفر آغاز می‌شود و تا کمال بی‌نهایت، پیش می‌رود. در انسان‌شناسی اسلامی، آدمی همه چیز می‌تواند بشود و بر همه چیز می‌تواند برتری پیدا کند، فقط از دست‌یابی به یک درجه محروم است و آن رتبه‌ی «خدا شدن» است.\nدر نگاه قرآن، همه‌ی بشریت یک خانواده‌ی بزرگ به شمار می‌روند، زیرا همه‌ی آحاد، آدمی فرزندان یک پدر و مادرند؛ آدمیان همگوهرند و از سرشت واحدی برخوردارند؛ پس از ارزش ذاتی یکسانی برخوردارند. در نخستین آیه‌ی سوره‌ی نساء آمده است: «ای مردم، از پروردگارتان پروا کنید، آن که شما را از یک نَفْس آفرید و از همان نیز جفتش را خلق کرد و از آن دو، مردان و زنان بسیار پدید آورد و در زمین پراکند، از خدایی که به نام او از یکدیگر درخواست می‌کنید و از بریدن با خویشاوندان بپرهیزید . . .۱۳\nدر سوره‌ی حجرات نیز تصریح شده است: تقسیم آدمیزادگان به گروههای نژادی و زبانی و اقلیمی گوناگون، تنها برای تعارف (شناخت دو سویه) است، و تفاوتهای قومی و اقلیمی، هرگز نشانه‌ی فراتر یا فروتر بودن کسی و گروهی نیست، بلکه گرامی‌ترین مردمان نزد خدا باتقواترین آنهاست.۱۴\nشاخص تقوی نیز ذاتاً تفاخر و تکبر و تبعیض را برنمی‌تابد؛ زیرا پرهیزگاری یک ارزش معنوی و الهی است و از رهگذر ترک تکبر و تفاخر و زدودن رذایل دیگر فراچنگ می‌افتد، و ارتکاب به فخرفروشی و برتری‌طلبی با ذات تقوی در تعارض است و موجب زوال آن می‌گردد.\nدر آیات بسیاری بر یگانگی گوهر آفرینش آدمیان و همتباری و هم دودمانی آنان تصریح و تاکید رفته است، از جمله در آیات زیر:\nـ و هو الذَّیِ اَنشَأَکُم مِنْ نَفْسٍ واحِدهًٍْ۲۲ (و او آن کسی است که پدید آورد شما را از یک نفس)\nـ اَلّذی اَحْسَنَ کُلَّ شَیْئیٍ خَلْقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الإنْسانِ مِنْ طینٍ. ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَهًٍْ مِنْ مآءٍ مَهینٍ.۲۳ (آن که نیکو ساخت خلقت همه چیز را، و خلق آدمیان را از گِل آغاز کرد سپس نژادش را از آبی بی‌ارزش نهاد)\nـ هُوَ أَعْلَمُ بِکُمْ اِذْ أَنْشَأکُمْ مِنَ الأَرْضِ وَ إِذْ أَنْتُم أَجِنَّهًٌْ فیٍْ بُطُونِ أُمَّهاتِکُم.۲۴ (او به شما آگاه‌تر است زیرا شما را از زمین پدید آورد و شما در شکم‌های مادرانتان پنهان بودید.)\nـ وَالله خَلَقَکُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَهٍ ثُمَّ جَعَلَکُمْ أَزْواجاً.۲۵ (و خدا شما را از خاک آفرید سپس از نطفه، سپس شما را جفت جفت قرار داد.)\nـ خَلَقَکُم مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها۲۶ (آفریدتان از یک نفس، سپس از همان نفس همسر او را نهاد)\nـ هُوَ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَهًٍْ۲۷ (او خدایی است که آفرید شما را از خاک، سپس از نطفه)\nـ إنّا خَلَقْنَا الإنْسانَ مِنْ نُطْفَهًٍْ أمْشاجٍ نَبْتَلیهِ فَجَعَلْناهُ سَمیعاً بَصیراً.۲۸ (ما انسان را خلق کردیم از نطفه‌ای آمیخته، تا امتحانش کنیم، و او را شنوا و بینا کردیم)\nپیامبر اسلام(ص) نیز فرموده است: مردم همه، خانواده‌ی خداوندند و محبوب‌ترین آنان نزد خدا سودمندترینشان به حال خانواده‌ی اوست.۲۹\nامام علی(ع) در فرمان معروفش در خطاب به مالک اشتر۳۰ تاکید می‌کند: مهر، محبت و لطف به شهروندان را در درون خویش نهادینه کن. و هرگز نسبت به آنان چونان درنده‌ای مباش که فرصت دریدنشان را لحظه شماری می‌کند، زیرا آنها دو دسته‌اند: یا مسلمانند و برادر دینی تواند، یا نامسلمانند و در خلقت همانند تواند.۳۱\nامام صادق(ع) نیز فرموده است: تو اگر در جهان نیک بیندیشی و خردمندانه آن را تجزیه و تحلیل کنی، گیتی را چونان خانه‌ای خواهی یافت که همه‌ی نیازمندیهای بندگان خدا [که اهل این خانه‌اند] در آن فراهم گشته است . . .۳۲\nمضامین گوناگون و فراوانی در متون اسلامی در تبیین ماهیت جهان، انسان و جامعه‌ی بشری و نسبت آنها با هم وجود دارد که تجمیع و تحلیل آنها حاجتمند فرصتی فراخ است؛ برای به‌دست دادن تصویری اجمالی از مسأله، در حد این مقاله و از باب نمونه برخی مضامین قرآنی برگرفته از پاره‌ای آیات درباره‌ی انسان را در این جا ذکر می‌کنیم:\nـ انسانها دارای سرشت الهی مشترکند،۳۳\nـ گوهر انسانی زن و مرد، یکی است،۳۴\nـ بنی‌آدم از کرامت و منزلت ویژه‌ای برخوردارند و بر سایر آفریدگان برتری داده شده‌اند،۳۵\nـ انسان در نیکوترین صورت و ترکیب [که بالاترین کارآیی را برای زندگی او فراهم می‌آورد] آفریده شده است،۳۶\nـ آدمیان خلیفه‌گان خدا در خاکند،۳۷\nـ به اقتضای سرشت مقدس و ملکوتی خود، انسانها به ارزشهای برین گرایش دارند،۳۸\nچکیده‌ی آنچه از مضامین و تعابیر بالا اصطیاد و استنتاج می‌شود این است که انسانها از گوهر یگانه و بافطرتی مقدس پدید آمده‌اند و جهانْ خانه‌ی مشترک آنهاست که برای آرامش و تکامل آنان مهیا گشته؛ و اصل، آن است که باهم در صلح و صفا زیست کنند تا با مدد همدیگر جهان را آباد کنند.\nبند چهارم) وحدت عشق و دین:\nدین و عشق از همدیگر تفکیک‌پذیر نیستند، دینداری رفتاری عاشقانه است. امام باقر(ع) پنجمین پیشوای ما مسلمانان می‌فرمایند: اَلدّینُ هُوَ الْحُبُّ وَ الحبُّ هُوَ الدینُ۳۹ (: عشق همان دین است و دین همان عشق است) امام صادق(ع) نیز فرموده‌اند: هَلِ الدّینُ اِلاّ الحُبّ؟ اِنَّ اللهَ عَزَّوَجّل یَقُولُ: اِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُونِ یُحبِبْکُمُ اللهُ۴۰ (: مگر دین غیر از عشق چیز دیگری است؟ خدا در قرآن از زبان پیامبرش می‌فرماید: «اگر خدا را دوست می‌دارید از من پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست داشته باشد») یعنی عشق، شما را به پیروی از من راهبری می‌کند و اگر عاشقید از من پیروی کنید، آنگاه خدا هم شما را دوست می‌دارد\nدر قرآن همه‌ی دستورها و آموزه‌های دینی، با حب الهی سنجیده می‌شود؛ مثلاً آن‌گاه که خدا می‌خواهد بگوید: تعدی نکنید و تکبر و ستم نورزید، به جای نهی از این رذایل و معاصی، می‌گوید: خدا تجاوزکاران را دوست ندارد؛ خدا مستکبران و کبرورزندگان را دوست ندارد؛ خداوند ستم‌پیشگان را دوست ندارد، و متقابلاً وقتی می‌خواهد بگوید: صالح باشید، پرهیزگار باشید، عدالت‌خواه باشید، می‌گوید: خدا شایستگان را دوست دارد؛ خدا پرهیزپیشگان را دوست دارد؛ خدا عدل‌ورزندگان و دادگران را دوست دارد.\nاین سنت و شیوه ابلاغی خداست، که حتا احکام و اخلاق دینی را با زبان عشق و به معیار حب می‌سنجد، وقتی می‌گوید: «چه چیز را من دوست می‌دارم و چه چیز را من دوست نمی‌دارم.» یعنی چه چیزهایی «باید» و «شاید» و چه چیزهایی «نباید» و «نشاید»، و شما بایدها و شایدها را دوست بدارید و از سر حب بدانها پایبند باشید و نبایدها و نشایدها را دوست نداشته باشید و روی دل از آنها بگردانید، این یعنی این‌که دینداری را با عشق‌بازی بیامیزید چرا که دین بدون عشق کالبَدی بی‌روح است و دین‌باوری و دینداری غیرعاشقانه، دین‌ورزی سطحی و ظاهری است.\nبا گشت و گذاری اندک در آیات قرآن، به فهرست بلندی از خوشامدها و بدآمدهای خداوندی دست می‌یابیم؛ این فهرست بسی تأمل برانگیز است؛ اینک توجهتان را به نمونه‌هایی از آیاتی که در آن‌ها، به پاره‌ای از «امور» و «اشخاص» محبوب و مبغوض خدا اشاره شده است، جلب می‌کنم:\nالف) نمونه‌ای از کارها و کسان خوشایند خداوند:\n۱٫ وَاَحْسِنُوا اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ۴۱ (و نیکی کنید که خدا نیکوکاران را دوست دارد.)\n۲٫ اِنَّ اللهَ یُحِبُّ التَوّابینَ وَ یُحِبُّ الْمُتَطَهرِّینَ۴۲ (همانا خداوند توبه‌کاران و پاکان را دوست دارد.)\n۳٫ بَلی مَنْ اَوْفی بِعَهْدِهِ وَاتَّقی فَانَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُتَّقین۴۳ (آری هر آنکه به پیمان خود وفا کند و پرهیزگاری نماید همانا خداوند پرهیزگاران را دوست دارد.)\n۴٫ وَاللهُ یُحِبُّ الصّابِرینَ۴۴ (و خدا شکیبایان را دوست دارد.)\n۵٫ فَاِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللهِ اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلینَ۴۵ (پس چون عزم بر کاری کردی توکل به خدا کن که خدا توکل کنندگان را دوست دارد.)\n۶٫ وِ اِنْ حَکَمْتَ فَاحْکُمْ بَیْنَهُمْ بِالْقِسْطِ اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطینَ۴۶ (و اگر داوری کنی پس میان آنان به عدل و داد قضاوت کن زیرا خدا دادگران را دوست دارد.)\n۷٫ وَاللهُ یُحِبُّ الْمُطَّهَّرینَ۴۷ (و خدا پاکی ورزندگان را دوست دارد.)\n۸٫ اِنَّ اللهَ یُحِبُّ الّذین یُقاتِلونَ فی سَبیلِهِ صَفّاً کَأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ۴۸ (همانا خداوند دوست دارد کسانی را که در راه او صف زده آن‌چنان کارزار می‌کنند که گویی بنیانی استوارند.)\nب) اما نمونه‌ی افراد و اعمالِ ناخوشایند الهی:\n۱٫ وَلاتَعْتَدوُا اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ الْمُعْتَدینَ۴۹ (و تعدی نکنید زیرا خدا تعدی کنندگان را دوست ندارد.)\n۲٫ وَاللهُ لایُحِبُّ الْفَسادَ۵۰ (و خدا تبهکاری را دوست ندارد.)\n۳٫ یَمْحَقُ اللهُ الرِّبا وَ یَرْبی الْصَّدَقاتِ وَ اللهُ لایُحِبُّ کُلَّ کَفّاٍر اَثیمٍ۵۱ (خدا ربا را فرو می‌کاهد [و نابود می‌سازد] و صدقه‌ها را فزونی می‌دهد و خداوند هیچ ناسپاس گنهکاری را دوست ندارد.)\n۴٫ فَاِنَّ اللهَ لایُحِبُّ الْکافِرینَ۵۲ (پس همانا خدا کافران را دوست ندارد.)\n۵٫ وَاللهُ لایُحِبُّ الْظّالِمینَ۵۳ (و خدا ستمگران را دوست ندارد.)\n۶٫ اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُوراً۵۴ (همانا خداوند هر که را که خودپسند و فخر فروش باشد دوست ندارد.)\n۷٫ وَلاتُجادِلُ عَنِ الّذینَ یَخْتانُونَ اَنْفُسَهُمْ اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ مَنْ کانَ خَوّاناً اَثیماً۵۵ (و از کسانی که به خویش خیانت می‌کنند دفاع مکن که خدا هرکس را که خیانتکار و گنه پیشه باشد دوست ندارد.)\n۸٫ وَاللهُ لایُحِبُّ الْمُفْسِدینَ۵۶ (و خدا تبهکاران را دوست ندارد.)\n۹٫ وَلاتُسْرِفُوا اِنَّه لایُحِبُّ الْمُسْرِفینَ۵۷ (و اسراف نکنید زیرا خدا گزافکاران را دوست ندارد.)\n۱۰٫ اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ الْخائِنینَ۵۸ (همانا خدا خائنان را دوست ندارد.)\n۱۱٫ اِنَّهُ لایُحِبُّ الْمُسْتَکْبِرینَ۵۹ (همانا او گردنکشان و مستکبران را دوست ندارد.)\n۱۲٫ اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ کُلَّ خَوّانٍ کَفُورٍ۶۰ (همانا خدا هیچ خیانت پیشه‌ی ناسپاسی را دوست ندارد.)\n۱۳٫ اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ الْفَرِحینَ۶۱ (همانا خدا شادخواران را دوست ندارد.)\n۱۴٫ وَلاتَمْشِ فِی الاَرْضِ مَرَحاً، اِنَّ اللهَ لایُحِبُّ کُلَّ مخُتْالٍ فَخُورٍ۶۲ (در زمین خرامان و نازان راه مرو زیرا خداوند هیچ خراماننده‌ی نازنده (مغرور فخرفروش) را دوست ندارد.)\nدر چارچوب همین خوشایندها و بدآیندهاست که خداوند همه‌ی بشریت را به صلح و سلام فرامی‌خواند و جهان را خانه‌ی امن می‌خواهد:\nـ وَاللهُ یَدْعُوا اِلی دارِالسَّلامِ وَ یَهْدی مَنْ یَشاءُ اِلی صِراطٍ مُسْتَقیمٍ۶۳ (و خدا به دارالسلام فرامی‌خواند و هر که را خواهد به صراط مستقیم هدایت می‌نماید)\nـ اِنَّ اللهَ یَأْمُرُکُمْ بِالْعَدْلَ و الاِحْسانِ۶۴ (همانا خدا شما را به دادگری و نیکوکاری امر می‌کند)\nـ قُلْ یا اَهْلَ الْکِتابِ تَعالَوْا اِلی کَلِمهٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَبَیْنَکُمْ اَنْ لانَعْبُدَ اِلاَّ اللهَ وَلانُشْرِکَ بِهِ شَیْئاً وَلایَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضَاً اَرْباباً مِنْ دُونِ اللهِ، فَاِنْ تَوَّلَوْا تَقُولُوا اشْهَدوُا بِاَنّا مُسْلِمُونَ۶۵ (بگو: ای اهل کتاب: بیایید به سوی کلمه‌ای که میان ما و شما یکسان است و آن اینکه جز خدا را نپرستیم و چیزی را شریک او ندانیم و هیچ یک از ما دیگری را پروردگار خود نیانگارد)\nو به همگان دستور می‌دهد که\nـ وَتَعاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالْتَقْوی وَ لاتَعاوَنوا عَلی الأِثْمِ وَالْعُدْوانِ۶۶ (در نیکی و پرهیزگاری با هم تعاون و تعامل کنید و هرگز بر گناه و عداوت، کسی را یاری نکنید)\nبراساس مضمون یک حدیث قدسی، خداوند خطاب به بندگانش می‌فرماید: طُوبی لِقَوْمٍ عَبَدُونی حُبّاً۶۷ (خوشا و زهی به حال مردمی که مرا از روی عشق می‌پرستند)\nاز نظر قرآن، میزان و ملاک ایمان، عشق است؛ هر آنکو مؤمن‌تر است عاشق‌تر است. وَالّذینَ آمَنوا اَشدُّ حُبّاً لِلّهِ۶۸ (آنان که ایمان آورده‌اند سخت عاشق خدایند) این حدیث قدسی را هم از امام صادق(ع) بشنویم که خدا فرموده است: کَذِبَ مَنْ زَعَمَ اَنّهُ یُحبُّنیٍْ فِاذا جَنَّهُ الْلَیلُ نامَ عَنّیٍْ، اَلَیْسَ کُلّ مُحبٍّ یُحِبُّ خَلْوَهًَْ حَبیبِهِ؟۶۹ (دروغ می‌گوید آنکه می‌پندارد مرا دوست می‌دارد اما شب که تاریکی او را فرا می‌پوشاند (تنها می‌شود) از من یاد نمی‌کند و می‌خوابد: مگر نه این است که هر عاشقی خلوت معشوق را مغتنم می‌داند؟) اگر تو عاشق من بودی، شب که تاریک می‌شد با من تنها می‌شدی با من به مغازله و عشق‌بازی می‌پرداختی؛ و مگر نه عاشق هروقت معشوق خویش را در خلوت می‌یابد به او می‌پردازد؟ خود امام صادق(ع) در مناجات با خدایش می‌فرماید: سِیّدی! اِنّی مِنْ حِبّکَ جائعٌ و لااَشْبَعُ، أنا مِن حُبِّکَ ظَمْآنُ لاأَرویَْ، وَْاشَوْقـَْاه اِلیَْ مَنْ یَرانیٍْ وَلَْااَراهُ۷۰ (آقای من! من گرسنه‌ی عشق توام آن‌سان که هرگز سیر نمی‌شوم، و من تشنه‌ی مهر توام آن‌چنان که هرگز سیراب نمی‌شوم؛ وای چقدر عاشق و شائق آن موجودی هستم که مرا می‌بیند و من او را نمی‌بینم!) و نیز آن بزرگوار فرموده است: اَلْقَلْبُ حرمُ الله فَلا تَسْکُن فی حَرَمِ اللهِ غَیْرَهُ: ۷۱(دل حرمسرای خداست و در سراپرده‌ی خدا جز خدا را راه مده.) یعنی هرکه جز خدا در دل تو جانشین و جایگزین شده باشد، دل تو را غصب کرده است.\nبند پنجم) اما رفتارشناسی پیامبر(ص):\nچنان‌که در آغاز این مقال و مجال وعده کردم، با اشاره به چند نمونه از رفتار پیامبر اسلام(ص)، سخنم را پایان می‌بخشم؛ در آیات قرآن از شخصیت و رفتارهای مهرآمیز و عاشقانه‌ی رسول گرامی(ص) با مردم بسیار سخن به میان آمده است، از جمله:\nلَقَدْ جائَکُمْ رَسُولٌ مِنْ اَنْفُسِکُمْ عَزیزٌ عَلَیْه ما عَنِتُّم، حَریصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمنین رَئُوفٌ رَحیمٌ۷۲ (از خود شما پیامبری برانگیخته شده است که آنچه شما را می‌آزارد بسیار بر او سخت است (چیزی که شما را می‌آزارد او را سخت آزرده می‌کند) بر شما حرص می‌ورزد (سخت غم شما را می‌خورد) نسبت به مؤمنان رئوف و رحیم است.) رئوف و رحیم، از صفات خداست و خداوند در این آیه می‌فرماید: این دو صفت، از صفات پیامبر من نیز است.\nدر جای دیگر آمده است: لَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ اَنْ لا یَکُونُوا مُؤمِنین۷۳ (از این غم که مردم ایمان نیاورده و هدایت نشده‌اند، نزدیک است که قالب تهی کنی)\nنیز می‌فرماید: فَبِما رَحمهًٍْ مِنَ اللهَِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنتَ فَضّاً غَلیظَ القَلبِ لانفَضُّوا مِنْ حَولِکَ؛۷۴ (به خاطر رحمت خدا، تو مهربان شدی، اگر تندخو می‌بودی؛ و قلب سختی می‌داشتی؛ همه از پیرامون تو پراکنده می‌شدند.) اما همه عاشق تو شدند، چون تو عاشق همه بودی و با مردم عاشقانه رفتار کردی.\nتاریخ می‌گوید: وقتی پیامبر(ص) عزم فتح مکه کرد قبل از ورود در بیرون این شهر اردو زد؛ ابوسفیان ـ که در آن روزگار، بزرگ مکه بود، و براساس نظام سیاسی قبائلی، او حاکم این شهر مهم تاریخی دینی و اقتصادی جزیرهًْ العرب به شمار می‌رفت ـ برای ارزیابی اوضاع به خارج شهر رفت و از بلندی مشرف بر اردوگاه سپاه پیامبر(ص) ایستاد و به آن نگاه کرد تا توان او و سپاهیانش را برآورد کند. در این لحظه دید یاران شیفته و شیدای پیامبر(ص)، اطراف او حلقه زده‌اند و زمانی که پیامبر(ص) وضو می‌سازد یک قطره از قطرات آب وضوی او به زمین نمی‌ریزد و مردم قطرات آب را به قصد تبرک در هوا می‌گیرند؛ سپس پیامبر(ص) و یارانش به نماز ایستادند، و ابی‌سفیان نمی‌دانست معنی نماز چیست، اما مشاهده کرد در آن بیابان وسیع و بسیط، جمعی بزرگ و سترگ با نظمی شگفت و شکوهمند، همه صف بسته‌اند؛ وقتی پیامبر به عنوان جزیی از این عبادت قیام می‌کند، همه می‌ایستند؛ هرگاه خم می‌شود و رکوع می‌کند، همه رکوع می‌کنند؛ و وقتی به خاک می‌افتد و خضوع می‌کند، همه چون او به قصد خضوع به خاک می‌افتند؛ گفت: ما شکست خورده‌ایم و کار ما تمام است، به لات و عزا (نام دو بت بزرگ جزیرهًْ العرب) قسم که من نه شنیده‌ام، و نه دیده‌ام که مردمی این‌چنین شیفته و شیدای رهبر خود باشند؛ دیگر نمی‌توانیم تاب بیاوریم و باید تسلیم شویم؛ اینان عاشقند و نمی‌شود با عشق مقابله کرد.۷۵\nاین صحنه‌ای از سرآغاز قدرت‌یابی پیامبر اسلام(ص) بود؛ نمونه‌ای نیز از واپسین روزهای حیات او نقل می‌کنم؛ در آخرین لحظه‌ها و در واپسین روز حیات نیز که در اوج قدرت و محبوبیت پسر می‌برد، از بستر بیماری برخاست و با حالتی نزار و تب‌دار به مسجد آمد، صفوف جمعیت عظیمی را که برای نماز به مسجد آمده بودند شکافت و به نزدیک محراب آمد، ایستاد و خطاب به مردم فرمود: که حبیب من مرا فراخوانده است، من در شرف سفرم، سفر ابدی. در آخرین لحظه‌های حیاتم می‌خواهم از همه‌ی شما طلب رضایت کنم. اگر کسی از من آزرده است و یا بر من حقی دارد، یا مرا ببخشاید یا حقش را از من بازستاند. مردم منفعل و شرمگین، سر به زیر افکنده بودند و عرق‌ریزان به کلمات پیامبر(ص) گوش می‌دادند؛ برای بار دوم پیامبر(ص) تکرار کرد: اگر بر من حقی دارید بگویید و بازستانید که اگر در قیامت و پیش روی دیگر انبیاء و در محضر خدا، حق خویش از من مطالبه کنید، سخت‌تر از آن است که امروز از من مطالبه کنید. باز کسی چیزی نگفت. بار سوم وقتی همان کلمات را تکرار کرد، پیرمردی از میان مردم برخاست و گفت: یا رسول‌الله! آن روز که به شهر طائف آمده بودی و خواستی تازیانه بر مرکب خویش بزنی، سر تازیانه شما بر شکم من اصابت کرد، فرمود: بروید و تازیانه مرا بیاورید تا او با همان تازیانه بر شکم من بنوازد، تازیانه‌ی پیامبر(ص) را آوردند و به دست پیرمرد دادند، مرد گفت: یا رسول الله! هنگامی‌که تازیانه‌ی تو به من اصابت کرد پیراهن من به کناری رفته بود، پیامبر پیراهنش را کنار زد تازیانه بر شکم عریانش نواخته شود که یکباره مرد دیوانه‌وار خود را به آغوش پیامبر(ص) انداخت و آن حضرت را به برگرفت و فریادکنان گفت: یا رسول‌الله مرا ببخشید!؛ مسجد یکپارچه گریه‌ی شوق شد، پیامبر(ص) به پیرمرد فرمود: من به تو نوید بهشت می‌دهم، خداوند، بهشت را بر تو واجب کرد.۷۶\nآنهایی که سر زمین سخت خشن و خشک جزیرهًْ العرب را دیده‌اند، و با تاریخ سراسر خشم و خشونت عرب آشنایند، معنی چنین رفتارهایی را بهتر درک می‌کنند و ارزش ظهور چنین رهبری را در میان چنان قومی و در چنان اقلیمی، می‌فهمند.\nنتیجه مقال اینکه:\nاگر معرفت‌شناسی، عشقْ پیوند است؛ و آفرینش عشقْ بنیاد است؛ خدا عاشق است؛ هستی و جهان شیداست؛ انسان شیفته است؛ و پیامبر مهربان است؛ دین همان عشق است و عشق همان دین است؛ چرا آدمیان عاشق همدیگر نباشند؟ و دولت‌ها ملت‌ها را به مدارات مدیریت نکنند؟ و دولت‌ها و ملت‌های جهان با هم در صلح نزیند؟ و زمین، خانه‌ی امن بشر نگردد؟ من تصور می‌کنم این برآیند این بینش‌ها در این حوزه‌ها، می‌توانند منشا سامانیابی دستورها بلکه نظام جامعی برای تنظیم مناسبات و روابط قوام با مدارا میان آدمیان باشد.[*]\nتهران ـ علی‌اکبر رشاد\nبهار ۱۳۸۴ هـ/ ۲۰۰۵ م\n۱٫ یکی از مظلومیت‌های مضاعف اسلام و پیامبر اکرم(ص)، تصویرهای تک‌ساحتی و یک بعدی است که از این دین و این پیامبر(ص)، در اذهان برخی مردم جهان شکل گرفته است. از جمله این که گفته می‌شود: «اسلام فقط دین جهاد و سلحشوری است، دین حماسه و حریت‌خواهی است، چندان که مردمی درس ناخوانده (امّی) و اسیر جهل و جهد و ظلم و ذلت را، در زمانی کوتاه به ملتی سلحشور و شهرآشوب بدل کرد»، ـ البته با صرف نظر از تعابیر و تفاسیر مغرضانه و افترائات و اتهامات جائرانه‌ای که نسبت به اسلام و مسلمین روا می‌شود ـ این مطلب درست است که در دوره مدنی بعثت رسول خدا(ص) هشتاد غزوه و سریه اتفاق افتاد این بدان جهت بود که پیامبر اکرم(ص) را طی یازده سال حضور در مدینه دمی آرام نگذاشتند و او را هر روز با یک چالش اجتماعی و تهدید نظامی روبرو کردند، و این نیز صحیح است که مسلمانان در مدت نیم قرن، اقالیم وسیعی را فتح کردند، اما این به این معنا بود از پیام اسلام، جهانیان استقبال کردند و در اکثر سرزمین‌ها ملت‌ها به نفع اسلام علیه حکومت‌های مستبد حاکم قیام کردند و به مسلمانان پیوستند.\nبسیارند کسانی که مغرضانه شخصیت پیامبر و تعالیم اسلام را تک‌ساحتی جلوه می‌دهند، افراط و تفریط از بزرگترین آفات درک حقایق و از مهم‌ترین نشانه‌های جهل است، امام علی(ع) فرمود: اَلجْاهِلُ اِمّا مُفْرِطٌ اَوْ مُفّرِّطٌ (نهج‌البلاغه، کلمات قصار)\nحقیقت این است که چون اسلام دین جامع است، پس لاجرم چندبعدی است و نیز چنان که قرآن می‌گوید: اسلام طریق میانه و مکتب اعتدال است: وَ کَذالِکَ جَعَلْناکُم اُمَّهً وَ سَطاً لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلی‌النَّاسِ وَ یَکُونَ الرَّسولُ عَلَیْکُم شَهیداً (ما شما را امت میانه قرار دادیم تا گواهان مردم باشید و پیامبر نیز گواه و الگوی شما باشد). ـ اسلام برای اداره‌ی حیات انسان و مطابق با فطرت او نازل شده است ـ پس همچون مخاطبش، که هم دافعه دارد هم جاذبه، دوبعدی است و هم دارای جاذبه است، هم دارای دافعه و همان‌طور که انسانی که فقط دارای جاذبه باشد یا فقط دارای دافعه باشد، انسان ناقصی است. دین تک‌بعدی نیز دین ناقصی است.\n۲٫ البته این مطلب که «عشق چیست؟»، «علم چیست؟»، «ایمان چیست؟» و «رابطه‌ی عشق با آگاهی و ایمان چگونه است؟» نیازمند به بحث مفصلی است، و طرح و شرح مباحث آن در این مجال مجدد نمی‌گنجد، ما این‌جا تنها برخی زوایای مسأله را به اختصار خواهیم کاوید.\nدر عبارت همی نمی‌گنجد عشق\nعشـق از عالـم عبـارت نیسـت\nالبته بسیار روشن است که عشق غیر از حس و هوس شهوانی است که گاه، به انگیزه‌های مادی و دنیوی، میان انسان‌ها پدید می‌آید و منشأ آن هوای نفس است و به اندک تجربه‌ای سیراب و سرخورده می‌شود و زائل می‌گردد و نوعاً فرجامی جز رسوایی ندارد:\nعشق‌هایی کزیی رنگی بود\nعشقی که در این مقاله از آن گفت‌وگو می‌کنیم هرگز فرو نمی‌کاهد، با وصال به معشوق تشدید می‌شود و تکامل می‌یابد.\n۳٫ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۶۷، ص۲۳٫\n۴٫ دیوان حافظ، غزل نخست.\n۵٫ دیوان اشعار امام خمینی.\n۶٫ حدیث قدسی، کلام خداوند است که به توسط جبرئیل که فرشته وحی است به پیامبر القاء می‌شود اما جز آیات قرآن به شمار نمی‌رود، این احادیث درج نشده است اما جداگانه ثبت شده است.\n۷٫ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۸۴، ص۱۹۸٫\n۸٫ برای شرح بیشتر رجوع کنید به: قیصری، داود، مقدمه بر فصوص الحکم، فصل پنجم.\n۹٫ چند مورد از کلمات معصومان را که مؤید برداشت فوق است، در زیر می‌آوریم:\nعن علی‌بن حمزهًْ قال: سأل ابوبصیر أبا عبدالله(ع) و أنا حاضر فقال: جعلت فداک کم عرج برسول‌الله(ص)؟ فقال: مرتین فأوقفه جبرئیل موقفا فقال له: مکانک یامحمد فلقد وقفت موقفا ما وقفه ملک قط و لانبی، ان ربّک یصلّی، فقال: یاجبرئیل و کیف یصلّی؟ قال یقول: سبوح قدوس أنا ربّ الملائکه و الروح، سبقت رحمتی غضبی، . . . (کلینی، کافی، ج۱، ص۴۴۳)\nسمعت اباعبدالله(ع): . . . انّ رحمتی سبقت غضبی فلاتقنطر امن رحمتی . . . (همان، ج۲، ص۲۷۴)\nعن أبی عبداله(ع): سبقت رحمتک غضبک . . . (همان، ج۲، ص۵۲۹ و ۵۳۸، ج۳، ص۴۴۵)\nجاء رجل الی الرضا(ع): فقال: یابن رسول‌الله(ص) أخبرنی عن قول‌الله عزوجل الحمدلله رب العالمین ما تفسیره؟ . . . ثمّ نادی ربنا تعالی: یا امّهًْ محمّد انّ قضائی علیکم انّ رحمتی سبقت غضبی . . . (صدوق، علل الشرایع، ج۲، ص۴۱۸)\n. . . یا من سبفت رحمته غضبه . . . (دعای جوشن کبیر، قطعه‌ی۱۹)\n۱۰٫ بقره / ۲: ۱۵۶٫\n۱۱٫ دیوان حافظ، غزل ۱۴۷٫\n۱۲٫ الرحمن / ۵۵: ۱۰٫\n۱۳٫ لقمان / ۳۱: ۲۰٫\n۱۴٫ الجاثیه / ۴۵: ۱۳٫\n۱۵٫ بقره / ۲: ۲۲٫\n۱۶٫ غافر / ۴۰: ۶۴٫\n۱۷٫ نبأ / ۷۸: ۶٫\n۱۸٫ نحل / ۱۶: ۱۶٫\n۱۹٫ هود / ۱۱: ۶۱٫\n۲۰٫ یا ایّها الناسُ اتَّقوا رَبَّکُم الّذی خَلَقَکُم مِن نفسٍ واحدهًٍْ وَ خَلَقَ منها زوجها و بَثَّ منهما رجالاً کثیراً وَ نساءاً، وَاتَقواللهَ الذی تَساءَلوُنَ بِهِ والاَرْحام . . . (نساء/ ۱:۴)\n۲۱٫ یا أَیّهَا النّاسُ إنّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً و قَبائلَ لِتَعارَفوُا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَاللهِ أتْقاکُمْ إنَّ اللهَ علیمٌ خِبیرٌ. (حجرات/ ۱۳:۴۹)\n۲۲٫ انعام / ۹۸:۶\n۲۳٫ سجده / ۳۲: ۶و۷\n۲۴٫ نجم / ۱۱:۵۳٫\n۲۵٫ فاطر / ۱۱:۳۵\n۲۶٫ زمر / ۶:۳۹\n۲۷٫ غافر / ۶۷:۴۰\n۲۸٫ انسان / ۲:۷۶\n۲۹٫ اَلخَلقُ کُلُّهُم عِیالُ اللِه فَاَحَبُّهُمْ اِلی اللهِ اَنْفَعُهُم لِعَیالِهِ (الحیات، ج ۱، ص ۶۹۰، محمدرضا حکیمی و …)\n۳۰٫ مالک اشتر، از یاران امام علی بن ابی طالب(ع)، نخستین امام شیعه، و استاندار اعزامی او به مصر که در حین عزیمت در میانه‌ی راه ترور شد و به شهادت رسید اما مجموعه‌ای که به عنوان فرمان نامه‌ی انتصاب مالک از سوی امام علی(ع) صادر گشته، بمثابه سند افتخاری برای بشریت به ویژه دینداران، در قلمرو اندیشه‌ی سیاسی و حقوق بشر و آیین کشور داری بر جای ماند؛ این فرمان نامه به عنوان نامه‌ی پنجاه و سوم در نهج‌البلاغه ـ که در بردارنده‌ی بخشی از نطق‌ها، نامه‌ها و اندرزهای امام علی(ع) است و توسط سید رضی در قرن چهارم هجری/ دهم میلادی فراهم آمده است ـ درج شده است.\n۳۱٫ وَ اشْعِرْ قَلْبَکَ الرَّحمهَ لِلرَّعیَّهِ وَ الْمُحَبَّهَ لَهُم، وَ اللُّطف بِهِمْ، وَ لا تَکوُنَنَّ عَلَیْهِم سَبُعاً ضارِیاً تَغْتَنِمُ اَکْلُهُمْ فَاِنّهم صِنفان: اِمّا اَخٌ لَکَ فِی الدّین اَوْ نَظیرٌ لکَ فیِ الْخَلْقِ … (نهج البلاغه، الشریف ابوالحسن محمد الرّضی، نامه‌ی پنجاه و سوم)\n۳۲٫ فَاِنّکَ اِذا تَأمَّلْتَ العالَمَ بِفِکْرِکَ وَ مَیَّزْتَهُ بِعَقْلِک، وَجَدْتَهُ کَالْبَیتِ الْمَبْنِیّ الْمُعَدِّ فیهِ جَمیعَ ما یَحتاجُ اِلَیْهِ عِبادُه…\n۳۳٫ فِطْرَتَ اللهِ الَّتی فَطَرَ الناسَ عَلَیْها … (روم / ۳۰:۳۰)\n۳۴٫ و خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً کثیراً و نِساءً… (اسراء / ۷۰:۱۷)\n۳۵٫ وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی آدَمَ و حَمَلْنا هُمْ فی البَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنا هُم مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْنا عَلی کَثیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضیلاً. (تین / ۴:۹۵)\n۳۶٫ لَقَدْ خَلَقْنَا الاِنْسانَ فی اَحْسَنِ تَقویِم (تین / ۴:۹۵)\n۳۷٫ … إنّی جاعِلٌ فِی الأرْضِ خَلیفَهً … (بقره / ۳۰:۲)\n۳۸٫ وَ اِنّهُ لِحُبِّ الْخَیْرِ لَشَدیدٌ (عادیات / ۸:۱۰۰) / مصادیق یا معانی بسیاری، در قرآن، برای «خیر» ذکر شده از جمله: مال (بقره / ۱۸:۲ و ۱۸۴ و ۲۱۵ و ۲۷۲؛ نیز عادیات / ۱۰ :۸) عمل صالح (بقره / ۲ : ۱۱۰، ۱۴۸، ۱۹۷ و ۲۱۵؛ نیز آل عمران / ۳ : ۳۰، ۱۰۴ و ۱۱۴) نیز مائده/ ۵ : ۴۸؛ پاداش الهی (بقره/ ۲ :۱۰۳، نیز شوری / ۴۲ : ۳۶؛ جمعه/ ۶۲ : ۱۱) نعمت الهی (قصص/ ۲۸ :۲۴؛ معارج / ۷۰ : ۲۲) زنان بهشتی (الرحمن / ۵۵ : ۷۰) اسب (ص / ۳۸ : ۳۲)\n۳۹٫ المحاسن، احمدبن محمدبن خالدالبرقی، ج۱، ص۲۶۳، ح۳۲۷٫\n۴۰٫ خصال، شیخ الصدوق، ص۲۱، ح۷۴٫\n۴۱٫ بقره / ۱۹۵:۲؛ نیز آل‌عمران / ۳: ۱۳۴و ۱۴۸ و مائده / ۱۳:۵و۹۳\n۴۲٫ بقره / ۲۲۲:۲\n۴۳٫ آل عمران / ۷۶:۳ ؛ و نیز توبه / ۴:۹و۷\n۴۴٫ آل‌عمران / ۱۴۶:۳\n۴۵٫ آل‌عمران/ ۱۵۹:۳ و نیز ممتحنه/ ۸۰:۶\n۴۶٫ ما ئده / ۴۲:۵ و نیز حجرات / ۹:۴۹\n۴۷٫ توبه / ۱۰۸:۹\n۴۸٫ صف / ۴:۶۱\n۴۹٫ بقره / ۱۹۰:۲ و نیز مائده / ۸۷:۵\n۵۰٫ بقره ۲۰۵:۲\n۵۱٫ بقره / ۲۷۶:۲\n۵۲٫ آل‌عمران / ۳۲:۳\n۵۳٫ آل‌عمران / ۵۷:۳و۱۴۰\n۵۴٫ نساء / ۳۶:۴\n۵۵٫ نساء / ۱۰۷:۴\n۵۶٫ مائده / ۶۴:۵\n۵۷٫ انعام / ۱۴۱:۶ و اعراف / ۳۱:۷\n۵۸٫ انفال / ۵۸:۸\n۵۹٫ نحل / ۲۳:۱۶\n۶۰٫ حج / ۳۸:۲۲\n۶۱٫ قصص / ۷۶:۲۸\n۶۲٫ لقمان/ ۱۸:۳۱ و نیز حدید/ ۲۳:۵۷\n۶۳٫ یونس / ۳۵:۱۰\n۶۴٫ نحل / ۹۰:۱۶\n۶۵٫ آل‌عمران / ۶۳:۳\n۶۶٫ مائده / ۲:۵\n۶۷٫ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار (به نقل محمدی ری‌شهری، میزان الحکمهًْ، ج۱، ص۵۰۷، ح۶۶۵)\n۶۸٫ بقره / ۱۶۵:۲٫\n۶۹٫ صدوق، مالی، ص۲۹۲/۱٫\n۷۰٫ سیدابن‌طاووس الحسنی، اقبال الاعمال، ج۱، ص۱۳۵ و بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۹۴، ص۳۳۸٫\n۷۱٫ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج۶۷، ص۲۵٫\n۷۲٫ توبه / ۱۲۸:۹٫\n۷۳٫ شعراء / ۳:۲۶٫\n۷۴٫ آل عمران / ۱۵۹:۳٫\n[*] این مقاله در کنفرانس ادیان و صلح و خشونت که از سوی مرکز گفت‌وگوی ادیان و تمدنهای ایران و دانشکده گفت‌وگوی اسلامی ـ مسیحی سلی‌اوک انگلیس، ارائه شده. این نشست علمی در تاریخ ۲۵ و ۲۶ بهمن ۱۳۸۴، معادل ۱۴ Feb 2006، در تهران برگزار شد.\nPosted in آثار,سخنرانی,سیاست، اجتماع و انقلاب اسلامی\tTagged اسلام و اجتماع,جامعه اسلامی,سیاست,مدارای سیاسی\tLeave a comment\nجامعه ما در همه سطوح از بی‌اخلاقی رنج می‌برد\nاشاره: ابعاد گوناگون شخصیتی حضرت امام خمینی(س) ایجاب می کند تا از وجوه و نگاه های مختلف به بررسی و کنکاش در ابعاد فکری، سیاسی و معرفتی ایشان پرداخته شود از این رو حجه الاسلام و المسلین علی اکبر رشاد در گفتگو با ستاد خبری بزرگداشت حضرت امام خمینی(س) برخی از این وجوه را مورد توجه قرار داده اند. حجه الاسلام و المسلین علی اکبر رشاد از محققین و مدرسین برجسته در زمینه فلسفه، منطق فهم دین، و فقه و اصول هستند. عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی و ریاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و ریاست انجمن دوستی ایران و یونان از جمله مسوولیت های ایشان است.\nبه نظر شما مهم‌ترین ابعاد شخصیت حضرت امام خمینی(س) چه مواردی است؟\nحضرت امام خمینی(س) الگو و نمونه‌ای از جنس امیرالمومنین (ع) بود. شخصیت او ابعاد مختلفی داشت و جامع ابعادی بود که در تاریخ کمتر در یک شخص همزمان و توأمان دیده می‌شود. در عین این‌که عارف بود مجاهد نیز بود، در عین فقاهت، فیلسوف نیز بود، در عین ریاضت و سلوک، اجتماعی بود، در عین مهربانی یک شخصیت قهار و مظهر اسما جلال‌اللهی بود. این مرد درحقیقت یکی از تجلیات و آیات الهی در روزگار ما بود و در وجود و شخصیت آن بزرگوار، اسما و صفات جمال الهی و اسما و صفات جلال الهی تجلی کرده بود.\nنقش ایشان در پیروزی انقلاب اسلامی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟\nحضرت امام خمینی(س) بانی انقلاب بود. تعبیری گویاتر از این در مورد نقش حیاتی و سرنوشت‌ساز ایشان در انقلاب اسلامی نمی‌توان داشت. امام بنیانگذار این نهضت عظیم بود که مبدأش در ایران بود؛ خورشید انقلاب در ایران سرزد و به نقاط دیگر منطقه دامن گسترد و اکنون در یک گستره‌ی بسیار وسیع‌تر و مقیاس منطقه‌ای، خود را نشان می‌دهد و همان‌طور که رهبری فرهمند انقلاب فرمودند در آینده‌ی نه چندان دور که شاید نسل ما شاهد آن باشد افکار و مرام حضرت امام و موج بیداری که او پدید آورد، حتی به اروپا هم برسد.\nنقش حضرت امام در انقلاب که مهم‌ترین پدیده‌ی قرن ما قلمداد می‌شود نقش جوهری و محوری بود و بدون وجود امام این ملت و همه‌ی امکانات و ظرفیتی که پای کار آمد نمی‌توانست به ثمر بنشیند. در حقیقت امام هرچند یک نفر بود اما آن رقم یکی بود که جلوی آن ده صفر قرار می‌گیرد؛ ده تا صفر بدون آن «یک» هیچ است، اما با همان «یک» که ظاهراً یکی است، یک‌مرتبه ضریب عظیمی از قدرت و توان را به منصه ظهور می‌رساند. امام یک بود، اما یکی که جلوی ده‌ها صفر قرار گرفت و آن صفرها را معنی‌دار کرد. ملت ما با حضور و وجود حضرت امام بود که اقتدار، قدرت، ابتکار، شهامت، شجاعت، ایمان، روحیه شهادت‌طلبی و جهادگری خود را بروز داد.\nویژگی‌های مدیریتی حضرت امام(س) و شیوه‌ی حکومت‌داری ایشان دارای چه برجستگی‌هایی بود؟\nدر عرصه مدیریت آن عزیر، آن بزرگ و راحل رستگار، مدیریت نبوی را به نمایش گذاشت، بدین‌معنا که توانست در یک جامعه کویرسان که فرسنگ‌ها با فرهنگ دینی فاصله گرفته بود و دوره‌های طولانی، بوی خوش مدیریت قدسی را استشمام نکرده بود در دوره و روزگاری که همه فکر می‌کردند یا باید زیر پرچم لیبرالیسم سینه بزنند و یا زیر پرچم و خیمه‌ی سوسیالیزم، مارکسیسم اجتماع کنند تا بتوانند مبارزه کنند، امام آمد و مدیریت جدیدی را در این میان، جدا از سوسیالیسم و لیبرالیسم طراحی کرد و به اجرا گذاشت.\nدر اینجا فرصت بیان مختصات این الگوی مدیریت نیست، همکاران ما در گروه مدیریت اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی، تحقیقی را تحت عنوان «الگوی مدیریت امام خمینی(س)» به سامان رسانده‌اند و با زوایای دید علمی، توانسته‌اند ابعاد، مختصات و ویژگی‌های مدیریت آن بزرگوار را تبیین علمی کنند. مدیریتی که متکی به ایمان دینی مردم و توکل و عزم و شهامت و شجاعت فوق‌العاده و اعجاب‌انگیز خود ایشان بود، توانست در این دوره جهان را اداره کند. این‌را از سر مبالغه نمی‌گویم، جلوه‌هایی از مدیریت امام در مقیاس جهانی را دیده‌ایم، مثلاً با یک فتوای کوتاه در موضوع سلمان رشدی، برای اولین‌بار پس از رحلت پیامبر اعظم(ص)، قلبِ افزون بر یک میلیارد مؤمن را به هم گره زد و در یک صف قرار داد، این یعنی مدیریت.\nایشان پیش از ارتحال نیز گویی به الهام الهی دریافته بود که به‌زودی از میان امت خواهند رفت، چند مشکل اساسی را از پیش روی انقلاب برداشت. پرونده‌ی جنگ را بسیار پیروزمندانه و فاتحانه بست. مساله‌ی قائم‌مقامی غیرهماهنگ و مشکل‌زا را با برکناری آقای منتظری قاطعانه حل کرد. موضوع رهبری مقام معظم رهبری ـ حفظه‌الله ـ را بنا به نقل‌های جناب آقای هاشمی رفسنجانی، مرحوم حاج احمد آقا و دیگر بستگان و نزدیکان آن بزرگوار مثل سرکار خانم مصطفوی به نحو بسیار هوشمندانه مطرح کردند. مساله‌ی اصلاح نقاط دارای مشکل قانون اساسی را که بعد از ده سال اجرا، آشکار شده بود، با مدیریت خود به انجام رساندند. اصلاح قانون اساسی کار بزرگی بود که احیاناً فرد دیگری جز او قادر به انجام آن نبود و او که موسس بود باید آن را به سامان می‌رساند.\nبا این کار گره‌هایی را از سامان نظام سیاسی ما گشود و همه‌ی این کارهای بزرگ طی چند ماه آخر عمر پربرکت ایشان به انجام رسید که حاکی از مدیریت خاص ایشان دارد و البته ناشی از ارتباط قدسی و معنوی ایشان نیز هست و نشانه‌ها و قرائن و امارات و دلایلی از ارتباط قدسی ایشان با عالم بالا وجود دارد که وقتی دید بناست امت را ترک کند پاره‌ای از گره‌ها را که می‌توانست برپای امت بنشیند و مانع تحرک امت شود رفع کرد.\nیکی از ویژگی‌های مدیر و رهبر خوب، قدرت برانگیزندگی است. قدرت ایشان در گسیل نیرو و برانگیختن توده‌های مردم و نـخبگان در همـه‌ی تـاریخ ایران بی‌نظیر است.\nاز ویژگی‌های مدیریتی حضرت امام بسیـار می‌تـوان گفـت و همگی منطبق بر معیارها و شاخص‌های عالی یک الگوی موفق و کامیاب مدیریت می‌تواند قلمداد شود. امام را می‌توان یک الگوی تمام برای مدیریت دینی در عصر مدرنیته و فرامدرن دانست، هرچند ایشان خارج از بازه‌ی مدرنیته بود.\nبه نظر شما کدام بخش از اندیشه‌های حضرت امام(س) کمتر مورد توجه قرار گرفته و امروز ضرورت دارد بیش از پیش در جامعه مطرح شود؟\nما امروز به همه اندیشه‌ها و وجوه شخصیتی حضرت امام محتاجیم، اما در این میان پاره‌ای وجوه شخصیتی و ابعاد فکری و زوایای معرفتی و تعلیمی آن بزرگوار می‌تواند حائز اولویت قلمداد شود و محل اهتمام ویژه قرار گیرد. یکی از آن‌ها وجه معنوی و معرفتی حضرت امام است. امام از ارباب معرفت و اهل سلوک و اهل الله و آل الله بود و این جهت از شخصیت آن بزرگوار عنصر و جوهری بود که به امام این اقتدار را داد که در مقابل همه‌ی کفر با همه‌ی اقتدارش بیایستد و اقتدار کفر را به زمین بکشد و خوار کند، آن‌سان که آن‌ها به شکست و ذلت خویش در برابر ابهت و عظمت آن بزرگوار اعتراف کنند.\nما امروز بیش از هر روز و موقعیت دیگری حاجتمند معنویت هستیم. متاسفانه جامعه ما کم و بیش دچار بی‌اخلاقی و دوری از معنویت است. جامعه ما در همه سطوح از بی‌اخلاقی رنج می‌برد و از این حیث شاید بیش از هر جهت دیگری به تعالیم حضرت امام حاجتمندیم.\nدر پایان چه توصیه و سفارشی برای جامعه و به ویژه نسل جوان دارید؟\nمن اگر بتوانم صدا و بیانم را به مخاطبان، خصوصاً توده‌ی مردم و بالاخص نسل بعد از حضرت امام برسانم می‌خواهم براین نکته تاکید کنم که امام گوهر عظیم و گرانبهایی بود که ما او را نشناختیم و قدر آن‌را ندانستیم، اما هنوز دیر نشده است، امام همواره زنده است، به تعبیر مقام معظم رهبری “امام خمینی حقیقت همیشه زنده است” او در میان ماست. فکر و سیره و صوت و هیبت و شهامت او و میراث معرفتی که از آن بزرگوار برای ما باقی مانده او را در میان ما زنده نگه داشته است. اگر قصوری از ما در قدردانی از شخصیت حضرت امام سرزده باید جبران کنیم، چراکه او همچنان پیش ماست و ما در محضر او تنفس می‌کنیم و باید مواریث معرفتی و رفتاری و سیروی آن بزرگوار را قدر بدانیم و مطالعه کنیم و آشنا شویم و به سیره او ملتزم باشیم و مسیر او را ادامه بدهیم\nPosted in آثار,سیاست، اجتماع و انقلاب اسلامی,مصاحبه\tTagged اخلاق,اسلام و اجتماع,جامعه اسلامی\tLeave a comment\nملاحظاتی پیرامون دین و دموکراسی\nچکیده: در مساله حق حکومت و منشا مشروعیت، دو گرایش مطرح بوده است: گروهى به ولایت مشاع بشرى مبتنى بر قرارداد و گروه دیگرى به ولایت مشروع الاهى مبتنى بر وحى، معتقد هستند. دیدگاه اول که همان نظریههاى دموکراسى است، مورد نقدهاى گوناگونى، بویژه در مغرب زمین، قرار گرفته است. البته دموکراسى مدلهاى گوناگونى دارد که مدل دموکراسى لیبرال با اندیشه دینى ناسازگار است. در آغاز توضیحاتى را در سه زمینه ارائه مىکنیم:\n۱٫ چیستى دین\n۲٫ تعریف فىالجمله دموکراسى\n۳٫ چیستى سیاست.\nدین مجموعهاى از گزارهها و آموزههاى سازوار است که با وحى و هدایت فطرى عقلانى براى تهیه کمال و تامین سعادت بشر، به او ابلاغ شده است. اما تعریف فىالجمله دموکراسى (بدون توجه به مصداق خاص) عبارت است از: نقشآفرینى اراده جمعى در اداره اجتماع و سیاست، یعنى تدبیر امر اجتماع. البته باید توجه کرد که این تدبیر امر اجتماع، متضمن تصرف در امور شخصى آحاد نیز هست که این دو ملازم استبا کسب قدرت و اینکه قدرت چگونه باید تحصیل شود; اینجاست که مساله دموکراسى مطرح مىشود. اصل اولى این است که احدى بر احدى سلطه و ولایت ندارد مگر آنکه مجوزى داشته باشد. اینکه چگونه این حق پیدا مىشود و منشا این مجوز چیست، همان مساله مشروعیت است. این سخن هرچند در گذشته نیز به طور ضعیفى مطرح بوده است ولى عمدتا طى سدههاى اخیر به طور جدى طرح گردیده است. دو گرایش به این سؤال پاسخ گفته است: گروهى به سوى نوعى ولایت و حق سلطه مشاع بشرى رفتهاند که مبتنى بر قرارداد است. تعبیرها البته مختلف است و این سؤال که چگونه و تا چه حد بشر دخیل است، مدلهاى دموکراسى را مىسازد. وقتى راى و انتخاب و عقل بشر را در اعطا، تجویز و اعمال حق دخیل بدانیم، اجمالا مىتوان گفت که نوعى دموکراسى اتفاق افتاده است. پاسخ دوم این است که انسان از آن جهت که انسان است در اعطاى این حق و اعمال این قدرت سهیم نیست و مساله به وراى اراده بشرى باز مىگردد و مشروعیت مىباید از ناحیه خالق و مالک هستى اعطا شود. پس دو گرایش مطرح است:\n۱٫ ولایت مشاع بشرى مبتنى بر قرارداد،\n۲٫ ولایت مشروع الاهى مبتنى بر وحى که عقل نیز از آن مشروعیت پیدا مىکند.\nبعد توصیف خواهیم کرد که راى بشرى در مواردى مشروعیت پیدا مىکند ولى عقل و راى اگر بنا باشد که سهمى و نقشى را بر عهده بگیرند تابع وحى هستند.\nبر دیدگاه اول، یعنى نظریههاى دموکراسى، اشکالاتى وارد شده است که بیش از هر جا و دقیقتر از هر جاى دیگر، در خود غرب نقد شده است. براى نمونه، یک سلسله اشکالات نظرى، فلسفى، فقهى و حقوقى مطرح مىشود و یک سلسله مشکلات عملى روى مىدهد. بعضى از این اشکالات بر پایه بعضى پیشفرضهاست که ممکن است کسى در آنها تردید کند. برخى از این اشکالات عبارتند از:\nاشکال اول: در نظریه کسانى که هم به خداى خالق و رب معتقدند و در عین حال معتقدند که بدون خالتخدا و به تشخیص و اراده جمعى بشرى باید زندگیمان را اداره کنیم، یک حلقه مفقوده وجود دارد. آرمان و اراده بشرى با اراده الهى تعارض پیدا مىکند; چون تشخیص بشر، دقیق و کامل نیست و گرفتار جهل است و مصلحت و کمال و سعادت خود را به تمام نمىتواند تشخیص دهد. بازار آشفته افکار و نظریهها در جهان و تاریخ، گواه زنده این ادعاست.\nوانگهى، منفعتطلبى و حقخواهى و بسیارى کاستىها و نارسایىهاى درونى و خصلتى بشر، مانع دیگرى است که اگر حق را هم تشخیص داد، جحد بشر او را به مقابله با اراده الهى مىراند.\nاشکال دوم که بیشتر فقهى است، این است که اگر منشا مشروعیتسلطه و حکومت فقط اراده و انتخاب انسانها باشد، در فرهنگ دینى و ادبیات سیاسى – اسلامى باید آن را «وکالت» نامید و نه «ولایت». اشکال سوم، اشکال فقهى – حقوقى است. هیچگاه همه افراد بر چیزى متفق نمىشوند، در نتیجه عدهاى و غالبا اقلیتبر اکثریتسلطه پیدا مىکنند; زیرا معمولا اکثریت راىدهندگان نسبتبه کل جمعیت، اقلیت هستند. آیا اقلیتى مىتواند براى اکثریتى تصمیمگیرى کند؟ وانگهى، اگر فرضا مردم منشا اعطاى حق باشند، حقى را که دارند مىتوانند اعطا کنند; اما مردم بعضى از حقوق و اختیارات (نظیر منصب قضاوت) را ندارند و نمىتوانند آن را به دیگرى تفویض کنند. از این جور شؤون کم نیست. مردم به صورت فردى یا جمعى، فاقد چنین حقى هستند که بخواهند آن حق را به کسى تفویض کنند تا او بشود وکیل یا – با تسامح – ولى آنها.\nیکى از دلایل اینکه دموکراسى مدلهاى مختلف پیدا مىکند. این است که مشکلات اجرایى دارد و در اجرا به صورت دیگرى در مىآید و عملا یا نخبگان هستند که سرنوشت امر در دست آنها است و یا احزاب و یا رسانهها. البته به این معنا نیست که ما مطلقا مخالف سهم مردم در تدبیر جامعه هستیم و بدین معنا نیست که ما هر نوعى از دموکراسى را مردود قلمداد کنیم. به لحاظ نظرى و عملى، دموکراسى مدلهاى گوناگونى دارد. ما مىتوانیم بگوییم که مخالف دموکراسى لیبرال هستیم که مدعى است انسان، مشروعیت علىالاطلاق است و هیچ مرز و مدار براى او نیست، مگر خواهش او. اگر ما بتوانیم با یک تقریر، وحى و عقل و راى مردم را کنار هم بنشانیم و منشا تصمیم را تدبیر کنیم، در این صورت مىتوانیم یک دموکراسى اسلامى تصور کنیم. من در مقاله کوتاهى تحت عنوان «نظریه دموکراسى قدسى» همین مطلب را توضیح دادهام.\n۱٫ در این مقاله به مساله اصلى یعنى «رابطه دین و دموکراسى» کمتر پرداخته شده است و اصل موضوع و جوانب آن به درستى تقریر نشده است. اگر همسخن با نویسنده، دموکراسى را «نقشآفرینى اراده جمعى در اداره اجتماع» معنا کنیم – که البته تعریف دقیقى از دموکراسى نیست – در گام نخستباید ابعاد و گستره تاثیرگذارى مردم در اداره اجتماع را به تفکیک معلوم داشت و سپس داورى دین را در مورد میزان تاثیر مردم در هر بخش ارائه نمود. براى مثال، مىتوان به نقش مردم در تعیین ایدئولوژى حاکم، چارچوبها و سیاستها، مشروعیت (یا مقبولیت)، قوانین و هنجارهاى مرجع، فرایند تصمیمسازى و برنامهریزى، اعمال نظارت عمومى و کنترل بر دولت و… به صورت جداگانه پرداخت. اما ایشان تنها به مساله مشروعیت آن هم در یک چارچوب محدود اشاره کرده است. [ رک.: کارل کوهن، دموکراسى، انتشارات خوارزمى] از سوى دیگر، در بحث از رابطه میان دین و مفاهیم چندپهلویى همچون دموکراسى، بهتر استبه جاى ارائه یک تعریف کلى و مبهم، دقیقا مدلها و نظریههاى موجود را بررسى کرده و سازگارى یا ناسازگارى آن را با اندیشه دینى معلوم داریم.\nگذشته از «ابعاد و گستره دموکراسى» و «مدلهاى دموکراسى» و شاید مهمتر از آن دو، ضرورت تبیین مقدماتى «نظریههاى دموکراسى» مطرح است; چراکه دستکم سه نظریه مختلف در باب دموکراسى مطرح بوده است (دموکراسى اکثریتى، دموکراسى قانونى و دموکراسى نخبهگرا) که خود با یکدیگر تفاوتهاى آشکارى دارند. بهتر است که در یک گفتوگوى علمى در باب دین و دموکراسى، نخست موضع خود را در قبال نظریههاى مختلف تعیین کنیم و سپس به مقایسه آن با اندیشه دینى بپردازیم. [ رک.: حسین بشیریه، سیرى در نظریههاى جدید در علوم سیاسى، ص ۸۱]\n۲٫ ایشان در پایان اشاره کردهاند که از بین مدلهاى مختلف دموکراسى «ما تنها با دموکراسى لیبرال مخالف هستیم.» اولا، این سخن به صورت کلى درست نمىنماید; زیرا مدلهاى دیگر دموکراسى نیز بعضا با مبانى دینى ناسازگار است. ثانیا، بهتر بود همین نکته به عنوان محور اصلى مقاله قرار مىگرفت و به توصیف و تبیین آن پرداخته مىشد. حال آنکه در این مقاله سرانجام معلوم نمىشود که اساسا لیبرال دموکراسى چیست و از چه عناصرى تشکیل شده و چرا با دین در تعارض است.\n۳٫ ایشان در نقد دموکراسى عمدتا به دلایل درون دینى بلکه «درون فقهى» تمسک جسته است، حال آنکه از سوى متفکران غرب و شرق بر دموکراسى انتقادات بنیادین وارد شده است که نوبتبه نقدهاى فقهى نمىرسد و اساسا چنین مباحثى را با چارچوبهاى فقهى نمىتوان حل و فصل کرد.\n۴٫ دلایل یادشده در نقد دموکراسى معمولا از قوت و اعتبار لازم برخوردار نیستبلکه بعضا یا مصادره به مطلوب و یا از محل نزاع بیرون است. براى نمونه، در اشکال دوم مفروض گرفتهاند که حکومت در عصر غیبت لزوما در قالب «ولایت» است، حال آنکه این موضوع در مساله دین و دموکراسى خود محل نزاع و گفتوگوست و طرفداران دموکراسى و نظریه وکالت غالبا از پذیرش نظریه ولایت در عصر غیبت تن مىزنند. یا مثلا ایشان در اشکال سوم پیشاپیش پذیرفتهاند که حکومت نیز همچون قضاوت از شؤون و اختیارات مردم نیست و از این رو آنها نمىتوانند این امور را به حاکمان وکالت دهند، حال آنکه اگر چنین ادعایى پذیرفته باشد، دیگر بحث از مقایسه دین و دموکراسى چندان معنایى ندارد. بحث از میزان حق مردم در حکومت دقیقا در چنین مباحثى باید فیصله یابد نه آنکه پیشاپیش فرض شود.\n۵ . در پایان مقاله نتیجهگیرى کردهاند که «اگر ما بتوانیم با یک تقریر، وحى و عقل و راى مردم را کنار هم بنشانیم و منشا تصمیم را تدبیر کنیم [ !؟] در این صورت مىتوانیم یک دموکراسى اسلامى تصور کنیم.» به نظر مىرسد که این نتیجهگیرى در پایان بحث از رابطه دین و دموکراسى قابل قبول نیست; در چنین مباحثى باید روشن شود که – دستکم به ادعاى نویسنده – با کدامین تقریر مىتوان این عناصر را در کنار یکدیگر نشاند. بیان چنین گزارههاى شرطى و کلى را در همه مباحث و پیش از هر بحث علمى مىتوان ادعا نمود.\nقبل از طرح اصل مبحث توضیحاتی را در سه زمینه بیان می‌کنیم:\n۱ـ چیستی دین،\n۲ـ تعریف فی‌الجمله‌ی دموکراسی،\n۳ ـ چیستی سیاست.\nدین را با این عبارت تعریف می‌کنیم: «مجموعه‌ای از گزاره‌ها و آموزه‌ها که به دو قسم بایدها و شایدها تقسیم می‌شود و مجموعه‌ی گزاره‌ها و آموزه‌های سازوار که با ایحای نبوی و هدایت فطری عقلانی برای تمهید کمال و تأمین سعادت بشر، به او ابلاغ شده است.»\nپس دین، هم دارای گزاره‌هایی است که از هست‌ها خبر می‌دهد، و هم حاوی آموزه‌ها و دستوراتی می‌باشد. منبع دین، وحی و عقل است. غرض از ایحاء و هدایت عقلانی، تمهید کمال بشر و تأمین سعادت انسان است. مجموعه‌ی گزاره‌ها و آموز‌هایی که آن‌ها را دین می‌نامیم، سازوار نیز هستند.\nتعریف فی‌الجمله‌ی دموکراسی که با مصادیق گوناگون این عنوان بسازد عبارت است از: «نقش‌آفرینی اراده‌ی جمعی در اداره‌ی اجتماع.»\nاز آنجا که بحث رابطه‌ی دین و دموکراسی در بستر سیاست قابل طرح است، سیاست و چیستی سیاست را هم تعریف می‌کنیم:\n«تدبیر امر اجتماعی را سیاست گویند»، اما باید توجه کرد که این تدبیر امر اجتماع، متضمن تصور در امور شخصی آحاد نیز هست که این دو ملازم با کسب قدرت است. به طور خلاصه می‌توان در همان تدبیر امر اجتماع، آن وجه اجتماعی را سیاست نامید، ولی نمی‌توان به این نکته توجه نداشت که در بحث سیاست، تدبیر امر اجتماع به گونه‌ای نیست که هیچ‌وقت با امور شخصی آحاد جامعه اصطکاک و تماس نداشته باشد؛ بلکه متضمن تصرف در امور آحاد جامعه نیز می‌باشد و لازمه‌ی تدبیر و تصرف، آن است که قدرتی تحصیل شود؛ اما اینکه این قدرت چگونه باید تحصیل شود؛ جایی است که مسأله‌ی دموکراسی مطرح می‌شود.\nما طلاب در جای‌جای مباحث فقهی آموخته‌ایم که اول از اینجا شروع کنیم و اصل اولی چیست؟\nاگر سیاست عبارت است از تدبیر امر اجتماع که متضمن تصرف در امور شخصی مردم است، سؤال می‌شود آیا کسی حق دارد که در امور مردم تصرف کند؟ آیا کسی حق تصرف و سلطه‌ی مُحِقانه دارد یا خیر؟ اصل اولی این است که احدی بر احدی سلطه ندارد و به تعبیر خود ما، اصل اولی این است که کسی بر کسی ولایت ندارد.\nاگر بنا بر این باشد که کسی بر کسی سلطه پیدا کند و در امر دیگری تصرف کند، این نیازمند به مجوز است و باید به نحوی توجیه شود. چرا کسی یا طبقه‌ای یا گروهی حق دارد که در امور و شؤون دیگری تصرف کند؟ اینکه چگونه این حق پیدا می‌شود و منشأ این مجوز چیست، می‌شود مسأله‌ی «مشروعیت» و بحثی که به مبنای مشروعیت معروف است، همین مسأله است که چرا کسی مجاز و محق به اعمال قدرت و تصرف در امور دیگری می‌شود؟ پاسخ به این «چرا»، همان مبنای مشروعیت است.\nواژه‌ی مشروعیت در اینجا یک اصطلاح در علوم سیاسی است و با آنچه که در فقه و علوم حوزوی مطرح است، متفاوت است و شاید گاهی با هم جمع بشوند و در مورد یک مسأله بگوییم که هم مشروعِ به معنای سیاسی است و هم مشروعِ به معنای فقهی.\nبرای اینکه ابتدا معضل اصل اولی را در اینجا حل کنند، مبتکران ـ به خصوص در سده‌های اخیر ـ آگاهانه به سراغ راه‌حل رفته‌اند. پیشینیان، چه‌بسا چندان به این جهت توجه نداشته‌اند: مثلاً در دمکراسی کلاسیک یونانی پنج قرن قبل از میلاد، نشانه‌هایی از توجه و بصیرت و خودآگاهی نسبت به تصمیم‌گیری وجود دارد؛ اما طی سده‌های اخیر، این مسأله شفاف‌تر و آشکارتر شده است.\nدر پاسخ به این دو پرسش که برای حل مسأله‌ی اصلی اوّلی چه راه‌حلی را باید پیدا کرد و وضعیت ثانوی را چگونه حل کنیم؟ دو گرایش پاسخ داده‌اند؛ یک گرایش به سمت نوعی «ولایت» و حق سلطه‌ی مشاع بشری رفته است که مبتنی بر قرارداد است، بدین‌صورت که حق سلطه به بشر، براساس مشاع داده شود و به نحوی خود بشر، منشاء احقاق و اعمال این حق و منشاء و صدور این جواز باشد.\nاین سؤال که بشر چگونه و تا چه حد دخیل است؟ مدل‌های دموکراسی را می‌سازد.\nآیا رأی بشر تمامِ علت است، یا جزءِ علت یا شرطِ علت است؟ مجموعاً وقتی رأی، انتخاب و عقل بشر را در اعطا، تجویز و اعمال حق دخیل بدانیم، اجمالاً می‌توان گفت که نوعی دموکراسی اتفاق افتاده است.\nپاسخ دوم به این معضل این است که انسان از آن جهت که انسان است و جمع از آن جهت که صاحب اراده‌ی جمعی هستند، در اعطای این حق و اعمال این قدرت دخیل و سهیم نیستند. مسأله به ورای اراده‌ی بشری بازمی‌گردد و «مشروعیت» می‌بایست از ناحیه‌ی آفریدگارِ بشر و خالق هستی که مالک هستی نیز هست ـ چون خالق است، قهراً مالک است، پس قهراً مَلِک نیز اوست و می‌بایست او اعمال اراده کند و اراده‌ی او باید تحقق پیدا کند ـ این حق اعطا می‌شود.\nمکانیزم و سازوکار تحقق اراده‌ی الهی باید تبیین شود که چگونه است؛ ولی اصل، آن است که اراده‌ی الهی و ولایت مشروع الهی باید تحقق پیدا کند.\nپس در پاسخ به حل مسأله‌ی اصل اولّی دو نگاه طرح شد:\n۱ـ ولایت مشاع بشری مبتنی بر قرارداد؛\n۲ـ ولایت مشروعِ الهی مبتنی بر وحی که از آن، عقل نیز مشروعیت پیدا می‌کند.\nدر ادامه توصیف خواهیم کرد که رأی بشری در جاهایی مشروعیت پیدا می‌کند؛ ولی اگر بنا باشد عقل و رأی سهم و نقشی را به عهده بگیرند، در اینجا تابع وحی هستند.\nنقدها و اشکالاتی بر منظر نخست که می‌گوید منشأ مشروعیت، قدرت و حاکمیت، اراده‌ی انسان‌ها است، وارد شده است. اگر تئوری‌ها و نظریه‌های گوناگونی در مغرب‌زمین ظهور کرده که بیش از هر جا و دقیق‌تر از هر جای دیگر، در همان‌جا نقد شده است؛ بنابراین، نظریه‌ی دموکراسی، بهتر و بیش‌تر از هر جای عالم، در مغرب زمین مورد نقد قرار گرفت. در اینجا برای نمونه، اشکالاتی را در زمینه‌های مختلف، توضیح می‌دهیم که اگر بنا باشد، بگوییم: «منشأ مشروعیت فقط اراده‌ی مردم (توده‌ها) است»، در این صورت چه مشکلاتی پیش خواهد آمد؟ در اینجا یک سلسله اشکالات نظری، فلسفی، فقهی و حقوقی مطرح می‌شود و یک سلسله مشکلات عملی روی می‌دهد.\nبرخی از این اشکالات، بر پایه‌ی بعضی پیش‌فرض‌ها و اصول موضوعی است که ممکن است کسی در آن‌ها تردید کند. ازجمله اشکالات این است که در مقابل کسانی که هم به خدا معتقدند و خداوند را خالق می‌دانند و هم رب و در عین حال معتقدند که بدون دخالت خدا و با تشخیص و اراده‌ی جمعی بشری باید زندگیمان را اداره کنیم، یک حلقه‌ی مفقوده‌ای وجود دارد و آن حلقه این باور است که خدا خالق است و قهراً مالک و مَلِک هم اوست و او باید تدبیر کند. اگر چنین است، چگونه می‌گوییم که خدا را می‌توانیم کنار بگذاریم و به جای خدامحوری، انسان‌مداری را پیشه کنیم؟\nدیدگاه دوم می‌گوید ما خودمان مالک خودمان هستیم و خودمان خود را اداره خواهیم کرد. اصولاً این احتمال بعید است که تصور شود اراده‌ی اجتماع، براساس اراده‌ی بشری ممکن است کاملاً با اراده‌ی الهی مطابقت داشته باشد. آرمان و اراده‌ی بشری چون از سویی آمیخته به جهل از سوی دیگر آمیخته به جحد است، لاجرم با اراده‌ی الهی تعارض پیدا می‌کند. چون تشخیص بشر، دقیق و کامل نیست و بشر گرفتار جهل و مصلحت است، کمال و سعادت خود را به تمام نمی‌تواند تشخیص دهد و بازار آشفته‌ی نظریه‌ها و فکرها در جهان و تاریخ، گواه زنده‌ی این ادعا است.\nاگر بشر حق را تشخیص هم بدهد، جحد، منفعت‌طلبی، خودخواهی، خودبینی و بسیاری کاستی‌ها و نارسایی‌های درونی و خصلتی او، مانع اعمال حق می‌شود و نوعاً جهل و جحد، بشر را به سوی مقابله با اراده‌ی الهی می‌راند. بنابراین، نمی‌توان این احتمال را در نظر گرفت که از خدا ببرّیم و در عین حال به نحوی اراده کنیم که تشخیص و تدبیر ما با اراده‌ی الهی در تعارض نباشد. این را از آن جهت عرض کردم که دیدگاهی می‌گوید: درست است که خدا خالق و مالک و مَلِک است، ولی خدا کار را به ما واگذاشته است و اینکه خدا کار را به ما وانهاده است، اگر به راستی امر و شؤون دنیوی ما را به ما نه به عنوان یک مسلمان معتقد و ملتزم وانهاده باشد، آن تعارض رخ خواهد داد.\nاشکال دوم که بیشتر فقهی است، این است که مثلاً اگر بنابراین باشد که در یک مسأله‌ی مشخص مثل رهبری، منشأ مشروعیّتِ سلطه، حکومت و قدرت که به دست رهبر سپرده می‌شود، فقط اراده و انتخاب انسان‌ها باشد، آیا نام این را در فرهنگ دینی ما یا ادبیات سیاسی ـ اسلامی، می‌توان «ولایت» نهاد که در اینجا بگوییم به اراده‌ی ما رهبر شده است و منشاء رهبری ما هستیم. در این صورت، آیا او وکیل ما خواهد بود یا ولیّ ما؟ آیا بین وکیل و ولی، ولایت و وکالت تفاوت ماهوی نیست؟ وکالت مگر عقد نیست؟ و آیا ولایت از عقود است؟ ما کاری به درستی و نادرستی نداریم. ولی اگر بگوییم: مبنا و منشاء، اراده و رأی ما است، نه وحی و تنفیذ الهی، در این صورت دیگر تعبیر به ولایت صحیح نیست و باید به همان وکالت تعبیر کرد.\nاشکال سوم، اشکال فقهی ـ حقوقی است. از آنجا که هیچ‌گاه رأی و اراده‌ی جمعی، شامل مُوَلیّ علیهم نیست و شمول عرضی ندارد؛ یعنی همه‌ی افراد هیچ‌گاه بر چیزی متّفق نمی‌شوند، در نتیجه همیشه عدّه‌ای و غالباً اقلیت بر اکثریت سلطه پیدا می‌کنند. پرحجم‌ترین حضور مردمی در یک امر ارادی جمعی و گزینش در ایران، سه سال پیش اتفاق افتاد؛ یعنی، انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران که قریب به سی میلیون نفر شرکت کردند و نسبت این سی‌میلیون نفر به کل جمعیت کشور، کم‌تر از ۵۰% بود. کمتر از ۵۰% آحاد ایرانی در این عمل ملی حضور پیدا کردند و بیست و یک میلیون نفر به یک شخص رأی دادند که رأی خوبی هم بود.\nحدود یک‌سوم از جمعیت ایران رأی دادند و این مسأله حتی در قیاس با دیگر کشورها، خیلی کم اتفاق می‌افتد. افراد حاضر در رأی‌گیری به نسبت افراد واجد شرایط، همواره در اقلیّت هستند. سؤالی که مطرح می‌شود این است که به لحاظ فقهی، اگر منشاء مشروعیت در مقوله‌ی رهبری که در یک افق بالاتری است و دارای اختیارات بیشتری است مطرح شود چه؟ اگر بنا باشد که منشاء مشروعیت، فقط اراده‌ی مردمی و انسانی باشد، اکثراً یا همیشه اقلیت بر اکثریت مسلط می‌شوند؛ به این معنا که یک اقلیت، یک فکر و یک مکتب و نظام یا یک فرد را پشتیبانی می‌کنند، قدرت را به او می‌سپارند و او بر صددرصد مردم اعمال قدرت می‌کند.\nآیا به لحاظ فکری می‌توان این را مطرح کرد که اقلیتی حق داشته باشد برای اکثریتی تصمیم‌گیری کند؟ و اگر بنابر این باشد که مردم منشأ باشند و اعطای حق کنند، حقی را که دارند، می‌توانند اعطا کنند اما\nکی تواند که شود هستی‌بخش؟»\nمردم که بعضی از حقوق و اختیارات را ندارند. (در این‌جا به لحاظ فقهی بحث می‌شود.) می‌توان ادعا کرد که کار فقهای ما در خصوص منصب قضا، به نحو افاضی و تفویضی از شأن فقهای واجد و جامع است و اجماعی می‌باشد. این را می‌توان اعطا کرد و هم‌چنین شأن قضا که شأن فقهی است و مردمی نیست. اگر بنا باشد که منبع مشروعیت، اراده‌ی مردم باشد، آنچه حق آن‌ها است و در اختیار آن‌ها است، می‌توانند تفویض کنند، اما در مورد شأن قضا چه؟ آیا مردم می‌توانند آن را به حکومت تفویض کنند، در حالی که آن را ندارند؟ از این دست شؤون، کم نیست.\nمردم ـ فردفرد یا جمعی ـ فاقد چنین حقی هستند که بخواهند آن را به کسی تفویض کنند تا او وکیل ـ و یا با تسامح ولیّ ـ آن‌ها بشود. در اینجا مشکلات اجرایی قضیه کم نیست. یکی از دلایلی که دموکراسی مدل‌های مختلف پیدا می‌کند، این است که مشکلات اجرایی دارد و در اجرا به صورت دیگری درمی‌آید و عملاً یا نخبگان هستند که سرنوشت امر در دست آن‌هاست یا احزاب یا رسانه‌ها و کم اتفاق می‌افتد که اراده و انتخاب توده‌های مردم منشأ باشد، حتی اگر توده‌ی مردم به صحنه بیایند، آفت رأی‌آفرینی، رأی‌سازی و القای رأی به ذهن مردم از طریق رسانه‌ها و حبّ و بغض‌ها، وابستگی‌های حزبی و چشم‌گیری نخبگان در جامعه، معمولاً سبب می‌شود که این مردم نباشند که انتخاب می‌کنند؛ به فرض اگر هم انتخاب کنند، در اینجا این احزاب هستند که بعد از انتخاب شدن قدرت را با هم تقسیم می‌کنند، به خصوص اگر جامعه چندحزبی باشد. ولی اینکه عرض شد، به این معنا نیست که ما مطلقاً مخالف سهم مردم در امر تدبیر جامعه هستیم و بدین‌معنا نیست که ما هر نوعی از دموکراسی را مردود قلمداد کنیم. دیوید هِلْد کتابی دارد ـ که به فارسی هم ترجمه شده ـ به نام «مدل‌های دموکراسی» که در آن، نُه مدل دموکراسی کلاسیک یونانیِ پنج قرن قبل از میلاد، یعنی دموکراسی مستقل و مستقیم، دموکراسی مارکسیستی و تا زمان حال، دموکراسی لیبرال را تبیین کرده است که به لحاظ نظری، الگوهای دموکراسی متنوع است. به لحاظ عملی هم در خارج، دموکراسی با شکل‌های مختلف اتفاق افتاده است.\nجامعه‌ای با حضور امپراتور ـ البته با نظام پارلمانی مثل ژاپن ـ حکومت دموکراتیک دارد و کسی نمی‌گوید که استبدادی است و امریکا هم دارای یک نظام ریاستی است و رئیس جمهوری در رأس هرم قدرت است و در قانون اساسی آن‌ها اختیارات رییس جمهوری بیش از اختیارات ولی فقیه در جامعه‌ی ماست. ولایت هم با رئیس جمهوری است. نظام آنجا نیز نظام دموکراتیک تلقی می‌شود. در انگلستان هم که فاقد قانون اساسی مکتوب است و نظام سلطنتی و مشروطه می‌باشد، کسی نمی‌گوید که نظام و حکومت آن، دموکراتیک نیست. به مصر که یک نظام جمهوری با یک پیشینه‌ی سوسیالیستی است و به تمام حکومت‌هایی که مارکسیست‌ها به عنوان جمهوری‌های دموکراتیک خلقی در کشورهای مختلف به وجود آورده‌اند، می‌گویند دموکراتیک. ما می‌توانیم بگوییم که مخالف دموکراتیک لیبرال هستیم که مدعی است انسان منشاء مشروعیت علی‌الاطلاق است و هیچ چیز مرزی برای او نیست، مگر خواهش او.\nما نمی‌خواهیم بگوییم مطلقاً مخالف هر نوع و هر الگویی از دموکراسی هستیم. اگر ما بتوانیم با یک تقریر، وحی، عقل و رأی مردم را کنار هم بنشانیم و منشاء تصمیم را تدبیر کنیم، در این صورت می‌توانیم یک دموکراسی اسلامی را تصور کنیم. من در مقاله‌ی کوتاهی تحت عنوان «نظریه‌ی دموکراسی قدسی»، همین را توضیح داده‌ام که چگونه می‌توانیم بین عقل، وحی و رأی، سازگاری ایجاد کنیم و در اسلام می‌توان این سازگاری را ایجاد کرد. به تصور بنده، اینها با هم سازگار هستند. اگر عقل، همچون وحی، حجت و پیامبر درونی است و اگر ما به تعبیر مرحوم شهید صدر منطقه‌الفراغ و مباحاتی داریم و در جاهایی مردم و عقلا می‌توانند تصمیم بگیرند، پس وقتی ما اینها را کنار هم قرار می‌دهیم، می‌توانیم از چیزی به‌عنوان دموکراسی قدسی و اسلامی دم بزنیم.\nـ آیا می‌توان دین و دموکراسی را با هم سازگار دانست یا خیر؟ از بیانات شما این‌طور استفاده شد که بعضی مدل‌ها سازگارند و بعضی دیگر خیر؛ حال چگونه می‌توانیم این دو مقوله را با هم جمع کنیم؟\nهر دینی با دموکراسی سازگار نیست. دینی که جامعه‌گرا نیست، طبعاً نه‌تنها با دموکراسی بلکه با هیچ‌چیز نمی‌تواند سازگار باشد و دموکراسیی که انسان‌مدار و مبتنی بر اومانیزم است، با دین که اساس آن خدامداری است، هرگز نمی‌تواند سازگار بیفتد، اما اگر دموکراسی را ساختاری و رفتاری تعریف کنیم ـ نه ماهوی ـ در این صورت می‌توانیم آن‌را با دین سازگار کنیم؛ به این معنا که دموکراسی نه به مثابه‌ی ماهیت و مبنای حکومت، بلکه به‌مثابه‌ی روش حکومت تلقی شود. در این صورت حکومت دینی می‌تواند دموکراتیک باشد. بنده معتقدم که قانون اساسی ما، الگوی مناسبی برای همین جریان است. در عین وجود پارلمان و انتخاب رئیس‌جمهوری از سوی مردم و دخالت مردم در گزینش رهبر، باز نظام ولایی است.\nمردم برای انتخاب رهبر حضور پیدا می‌کنند اما در تأمین شرایط، رأی مردم منشأ مشروعیت نیست، بلکه شرط ولایت است؛ در این صورت ما می‌توانیم رأی، نظر و انتصاب را با هم جمع کنیم؛ البته خود این، احتیاج به تبیین دارد.\nـ قید سازگار در تعریف دین را توضیح دهید؟\nعناصر دین با هم سازگار هستند، به این معنا که ما اگر چیزی به‌نام عقاید داریم که بنده به اصطلاح ادبیات روز، از آنها به عنوان گزاره‌ها تعبیر کردم و اگر چیزی به‌نام اخلاق داریم که اصطلاحاً ارزش‌ها یا آموزه‌های ارزشی می‌گویند و اگر دسته‌ی دیگری به‌عنوان آموزه‌های دستوری داریم، یعنی احکام، مجموعه‌ی اینها با هم سازگار هستند و اگر این مجموعه سازگار نباشد، در این صورت برای استدلال بر صحت و حقانیت حکومت، مشکل داریم. ما براساس توحید، حکومت دینی را اثبات می‌کنیم، یعنی ادعای حکومت دینی مبتنی بر یک سلسله باورهای کلامی و فلسفی است و نمی‌توانیم در باورهای مبنایی و زیرساختی (عقاید) به چیزی معتقد باشیم که در علم و احکام به آن ملتزم نیستیم. التزام به مجموعه‌ی احکام، سازگار با عقاید است که دینی‌شدن حکومت را محرز می‌کند.\nـ دین موضوعی است که فقط فقیهان و متکلمان و کسانی که صاحب تخصص هستند می‌توانند از آن بحث کنند و قوانین آن‌را استخراج کنند؛ درحالی‌که دموکراسی، نظریه‌ی اکثریت را لازم الإتباع می‌داند؛ چه‌طور می‌توان این‌دو را جمع کرد و رابطه‌ای بین این دو برقرار نمود؟\nبنده ابتدا برای اینکه این اشکال مطرح نشود، سه ـ چهار نمونه نقد راجع به دموکراسی لیبرال نقل کردم که فقط اراده‌ی توده‌ها را منشأ مشروعیت، تشخیص و تدبیر می‌داند. اگر دموکراسی لیبرال مبنا باشد، طبعاً در مقام قانون‌گذاری و تدبیر بین دین و دموکراسی نمی‌توان جمع کرد، اما اگر دموکراسی را به‌عنوان یک روش تلقی کنیم و در واقع به یک نوع دموکراسی ساختاری و رفتاری معتقد شویم، دیگر اشکال پدید نمی‌آید.\nهفت مسئله، مجموعه‌ی مسائل نظری سیاست و حکومت را تشکیل می‌دهد: ۱٫ فلسفه‌ی سیاست، ۲٫ اهداف سیاست، ۳٫ احکام سیاسی، ۴٫ اخلاق سیاسی، ۵٫ برنامه‌ی سیاست (حکومت)، ۶٫ سازمان، ۷٫ آیین و روش.\nفلسفه چون سخن از هست دارد و راجع به هستی صحبت می‌کند، طبعاً رأی‌گرفتنی نیست؛ مثلاً وقتی این لیوان روی میز موجود است، اگر همه رأی بدهند که موجود نیست، منشأ اثر نیست. بنابراین، در مباحثِ فلسفیِ سیاست، رأی نمی‌تواند تأثیرگذار و نقش‌آفرین باشد؛ لذا در اینجا این وحی و عقل است که در تشخیص مبانی سهم دارد و رأی مردم، صرفاً در انتخاب مکتب نقش‌آفرین است. رأی در فلسفه‌ی سیاست، مقام رفیعی دارد.\nدر مسئله‌ی اهداف هم قریب به همین معنی است؛ اهداف در سه سطح قابل تعریف‌اند: نهایی، میانی (طریقی) و ابزاری. اهداف نهایی مانند تأمین سعادت انسان، اهداف میانی و طریقی مانند تحقق عدالت، و اهداف ابزاری مانند تحقق توسعه در یک جامعه. در اهداف نهایی چون اهداف، جزئی از فلسفه‌ی سیاست است، در اینجا باز وحی است که حرف آخر را می‌زند، اما در مسئله‌ی ابزاری مثل توسعه، این به مردم بازمی‌گردد و در این‌طور قضایا، رأی مردم کارساز می‌شود.\nاحکام نیز سه دسته هستند: ۱٫ مصَّرحات (نصوص)، ۲٫ مستنبطات (احکام مستتری که با اجتهاد می‌توان آنها را استخراج کرد)، ۳٫ مباحات و حوزه‌های مسکوت و منطقه‌الفراغ. محور سوم (مسکوتات) میدان رأی مردم است و منبع دو محور اول و دوم، وحی و عقل در کنار هم است. اخلاق هم همین‌طور است. ولی در حکومت دینی، سه جا میدان برای مردم باز می‌شود که آن جاها وزنه‌ی مردم سنگین‌تر می‌شود: ۱٫ برنامه، ۲٫ سازمان، ۳٫ روش و آیین.\nبنده در مراجعه به کتاب «حکومت اسلامی» امام(ره) دیدم که ایشان تصریح کرده‌اند که مجلس و پارلمان در حکومت دینی، مرجع برنامه‌ریزی است، نه قانون‌گذاری. اگر هم در ظاهر مجلس را مرجع قانون می‌دانیم در واقع کار آن تطبیق بر شرع است و اگر مرجع قانون‌گذاری خارج از شرع باشد، در آن صورت، مسئله‌ی تعارض مطرح می‌شود. در مقام برنامه‌ریزی، رأی و نظر میدان‌دار است. در سازمان قانون اساسی ما، رئیس‌جمهوری و نخست‌وزیر بود؛ آیا بعد که نخست‌وزیر حذف شد، دیگر حکومت دینی نیست؟ چگونه ما حکومت را ساختار و سازمان بدهیم؟ این کار، کار مردم و عموم است که البته این نیز نمی‌تواند معارِض با مبانی دینی باشد.\nبنابراین، هر سازمانی با حکومت دینی نمی‌سازد؛ مثلاً جوهر ولایت را نمی‌شود از حکومت حذف کرد؛ یعنی، ما باید ذاتیات حکومت دین را از عرضیاتش جدا کنیم که یکی از آنها ساختار است. هنگامی که تفکیک قوا به سه قوه مطرح شد و دیگران پذیرفتند، ما هم آن‌را پذیرفتیم و به سه قوه تفکیک کردیم؛ حال اگر کسی به همان دلایل استدلال کند که تفکیک قوا باید به دو قوه یا چهار و یا پنج قوه باشد، آیا حکومت دینی باطل خواهد شد؟ بنده معتقد بر بیش از سه قوه هستم و معتقدم به همان دلایل که می‌بایست مثلاً قوه‌ی مقننه از دسترس و دایره‌ی تصرف قوه‌ی مجریه خارج باشد، قوه‌ی قهریه نیز نباید در ید قوه‌ی مجریه باشد. نباید ارتش و نیروی نظامی در ید قوه‌ی مجریه باشد و به همان دلیل، قوه‌ی فرهنگی باید خارج از این سه قوه باشد؛ چون فکرساز و رأی‌ساز و فکرپرداز است. پس فرهنگ در اختیار هیچ‌یک از سه قوه نباید باشد. چه اشکالی دارد که طلبه‌ای بگوید با همین استدلال که ذکر شد، ما تفکیک قوا را قبول داریم، اما به پنج قوه؟ این ایرادی ندارد یا اینکه نظریه‌ای بگوید که تفکیک قوه‌ها علی‌الاطلاق غلط است؛ زیرا اگر این سه قوه صددرصد از هم مستقل باشند چگونه ارتباط و مناسبات اینها تعریف می‌شود و بعضی نظریات جدید می‌گوید باید یک رکن دیگری وجود داشته باشد که بر این سه، نظارت کند که در هم دخالت نکنند و اینها را به هم ربط بدهد. این همین الگوی ولایت فقیه است.\nبنابراین، مردم در شئونی از قسمت‌های جامعه حضور پررنگ یا کم‌رنگی دارند. در این صورت، بین دین و مردم‌سالاری می‌توان ارتباط برقرار کرد و این تعبیر مقام معظم رهبری که فرمودند: «مردم‌سالاری دینی و اسلامی» در واقع به نظر بنده تعریفش همین است.\nـ دموکراسی دینی و دموکراسی‌ای که روشن‌فکران غربی می‌گویند در کجا مشترک و در کجا مغایرند؟\nغربی‌ها می‌گویند: انسان، محور و مدار است و خواهش‌های انسان است که منشأ تصمیم‌گیری و مشروعیت می‌شود و خدا و دین نمی‌بایست در امور دنیویِ سیاست دخالت کنند. سکولارها هم گاهی معتقدند که دین باید در مسائل دنیوی و اجتماعی دخالت کند، ولی در مسائل سیاسی نباید دخالت کند، مثلاً مؤسسات خیریه مجاز هستند حکومت‌ها را کمک کنند، یعنی مؤسسات دینی در امور دنیوی و اجتماعی مردم دخالت می‌کنند؛ ولی دین نباید در سیاست دخالت کند. این در حالی است که اگر دموکراسی را الهی، دینی و قدسی تلقی کنیم، ساختار و قالب حکومت، دموکراتیک ولی محتوا و مضمون آن، اسلامی است.\nتعبیری که استاد مطهری در تبیین جمهوری اسلامی دارند، تعبیر بسیار دقیقی است و فکر می‌کنم که می‌تواند تعبیری از دموکراسی قدسی باشد؛ ایشان فرمودند: «حکومت اسلامی در محتوا دینی، در قالب جمهوری است».\nـ آیا نظام مبتنی بر ولایت فقیه به‌ویژه با توجّه به نظریه‌ی انتصاب، با دموکراسی به‌معنای حکومت مردم بر مردم تمانع و تنافی ندارد؟\nبه یک معنا تنافی دارد و آن اینکه دموکراسی را حکومت مردم بر مردم، علی‌الاطلاق تلقی کنیم؛ یعنی همه‌ی شئون حکومت در اختیار مردم باشد که با این شکل، ولایت در حاشیه قرار می‌گیرد؛ ولی آن ولایت فقیهی که ما از امام(ره) آموخته‌ایم و در قانون اساسیِ به‌طور عمده با توجه به «دیدگاه امام» متجلی شده است، با دموکراسی ساختاری و رفتاری منافات ندارد.\nـ جریان مردم‌سالاری که در جامعه‌ی ما زبانزد دولت‌مردان است چیست و آیا زمینه‌ی تاریخی دارد؟\nواژگان و اصطلاحات، بار معنوی دارند و بسته به مرادِ به‌کاربرنده‌ی آنها، معنا پیدا می‌کنند. امروزه افراد مختلفی این کلام را به‌کار می‌برند، مثل مقام معظم رهبری، رئیس‌جمهوری و بعضی از جریان‌های کندرو، تندرو و محافظه‌کار. در اینجا باید دید که مراد آنها چیست؟ بنده تصور می‌کنم که بعضی از این واژه‌ها در زبان افراد مختلف، در معانیِ کاملاً متعارض به‌کار می‌رود.\nاگر کسی مردم‌سالاری را به این معنا به‌کار ببرد که این مردم هستند که سالار و سرورند و هرچه بگویند باید اطاعت شود، این با دین‌داری قابل جمع نیست. مطمئناً وقتی این تعبیر به زبان مقام معظم رهبری و بعضی علما جاری می‌شود، به این معنا نیست و قرینه‌ی پسوند دینی، دلیل بر این مدعا است. اگر مردم‌سالاری در چهارچوب دیانت مطرح شود و بدین‌گونه تبیین شود که دین، عقل را حجت می‌داند و برای او سهمی قائل است و نیز عرصه‌هایی را برای مردم بازگذاشته است و بعضی از عرصه‌های انسان را در خود نگه داشته است، قطعاً مشکلی نخواهد داشت؛ ولی اگر مردم‌سالاری را به‌معنای لغوی استعمال کنیم و پسوند دینی را در پی آن نیاوریم، قابل دفاع نیست.\nـ اگر ما برای فقه، حداکثری قائل بشویم؛ یعنی معقتد شویم مالانص فیه در دین نیست و به هر حال یا نص عام داریم، یا نص خاص و به‌نحوی می‌توانیم احکام تمام حالات و رفتار انسان را از شریعت استنباط و استخراج کنیم، در این صورت دموکراسی دینی چه جایگاهی دارد؟ یعنی تمام احکام و قوانین و رفتار آدمیان از کتاب و سنت به نص عام یا خاص استخراج می‌شود و مردم وظیفه‌ای جز عمل به این احکام نخواهند داشت و آن‌وقت تعبیر مردم‌سالاری دینی یک نوع مفهوم پارادوکسیکال است.\nهمان فقه، به عقل اجازه داده که وارد بشود و نظر بدهد و ازجمله احکام همان فقه می‌تواند این باشد که در جاهایی این مردم هستند که تصمیم می‌گیرند. چگونه ما احکام را به اولی و ثانوی تقسیم می‌کنیم و بین احکام اولی و ثانوی تعارضی احساس نمی‌کنیم؟ اگر خود فقه حکم این قضیه را هم روشن کند که مردم می‌توانند برای برنامه‌نویسی سالانه افرادی از متخصصین را برگزینند که آنها اجتماع کنند و این برنامه را تنظیم کنند، در این صورت ما فقه را کنار نگذاشته‌ایم. در زمان حاضر پارلمان موجود و قانون اساسی، براساس نظر هفتاد فقیه و با تأیید اعلم فقهی عصر به تصویب رسیده و امروز مبنای عمل و نصب‌العین کارگزاران نظام قرار گرفته است. قانون اساسی ما، خلاف فقه نیست و تعبیر امام راحل هم همین بود؛ بنابراین، ما به فقه حداکثری و فقه جواهری قائل هستیم و بعضی از شعارهای احساساتی فقه پویا و فقه اقلّی را منطقی و عالمانه نمی‌دانیم، اما می‌گوییم همین فقه جامع و حداکثری، تکلیف ما را روشن می‌کند و در جاهایی به ما حق می‌دهد و گاهی تکلیف می‌کند؛ مثلاً می‌گوید: شرعاً موظف هستی که به پای صندوق بروی و رأی بدهی و این تکلیف است.\nـ بنده فکر می‌کنم این عقلی را که شما فرمودید جمعی باشد، در حالی که عقلی که در اصول و فقه مطرح می‌شود، عقل عملی است که از آن مستقلات و غیرمستقلات عقلیه به‌دست می‌آید. ما چه مبنای فقهی داریم که از آن استفاده کنیم عقل جمعی در قانون‌گذاری یا برنامه‌ریزی مشروعیت‌زا است و این را به چه مدرک فقهی می‌توان به دست آورد؟\nعقل جمعی، یک قسم در مقابل دو قسم نظری و عملی نیست، بلکه عقل جمعی، عملی است. وقتی‌که عقل حجت است، آیا عقل عملی و نظری افراد خاص حجت است یا نه، فقط عقل نظری انسان حجت است؟ آن‌جایی که جمعی با مشارکت و به تعبیر حضرت امیر(ع) با شرکت‌دادن عقول دیگران، به یک تصمیم می‌رسند، آیا این به طریق اولی حجت نخواهد بود؟\nـ می‌توان از فرمایشات شما نتیجه گرفت که دموکراسی دینی درواقع دموکراسی‌اش به موضوع‌شناسی برمی‌گردد و دینی‌اش به حکم‌شناسی؟\nبه‌طور مطلق نمی‌توانیم این را بپذیریم. بین دموکراسیِ دینی و دموکراسی لیبرال یک تفاوت شاخص است و آن اینکه دموکراسی لیبرال سکولار است، ولی دموکراسی دینی از احکام و معارف دینی بهره می‌برد و رأی مردم هم در موضوع و هم در حکم تأثیر دارد.\nـ با توجه به فرمایشات حضرت‌عالی در مورد دموکراسی که دموکراسی را به تبع ارسطو بدترین نوع حکومت شمردید، آیا می‌توان با این وصف به قانون اساسی‌ای که مبتنی بر دموکراسی است احترام گذاشت؟ قانون اساسی که از انتخاب رهبر گرفته تا رئیس‌جمهوری و نمایندگان مجلس که براساس اکثریت موجود رأی‌دهندگان است، آیا شما تمام اینها را زیر سؤال نبرده‌اید؟\nقانون اساسی ما، قانون اساسی لیبرالی نیست؛ بلکه انتخاب رهبر، تشخیص مصداق است و اعلام اقبال و بیعت با رهبر است؛ یعنی، نوعی روی‌آوردن و اقبال‌کردن به مصداق صالح است؛ به همین جهت، انتخاب رهبر در قانون اساسی ما، غیرمستقیم است. به این صورت که مردم خبرگان را انتخاب می‌کنند و آنان که رهبرشناس‌اند و به همین دلیل هم انتخاب شده‌اند، رهبر را معرفی می‌کنند. با رأی خبرگان، رهبر، رهبر نمی‌شود؛ بلکه رهبر شناخته می‌شود.\nوقتی‌که خبرگان کسی را انتخاب می‌کنند، معلوم می‌شود که این مصداق، مورد رضایت و اقبال مردم است. با این گزینش، مشروعیت پدید نمی‌آید؛ بلکه مسامحتاً می‌توانیم بگوییم که مشروعیت تمام می‌شود، نه از باب شطریت این گزینش، بلکه از باب شرطیت این گزینش.\nبه‌هیچ‌وجه قانون اساسی ما، قانون اساسی به معنای دموکراتیک و لیبرال نیست. سؤالی که اینجا مطرح می‌شود و دغدغه‌ی بسیاری از افراد است، این است که آیا در دموکراسی می‌توان خط قرمز داشت؟ اگر خط قرمز داشته باشیم، دیگر دموکراسی نیست. ما باید این را در ذهنمان حل و هضم کنیم که هیچ نظامی در عالم فاقد خط قرمز نیست. حتی لیبرال‌ترین حکومت‌ها دارای خط قرمز هستند و حداقل خود لیبرالیسم خط قرمز آنها است. سکولاریسم خط قرمز اول و آخر همه‌ی حکومت‌های غربی امروز است. به همان اندازه که خداوند برای شما مقدس است، سکولاریسم برای حکومت‌گران غربی مقدس است. بنده این مسئله را در دو کنفرانس طرح کردم و با عکس‌العمل واحدی مواجه شدم.\nدر دانشکده‌ی حقوق دانشگاه وین، یک ضیافت علمی بود که جمعی از اساتید فلسفه، سیاست و … در آن حضور داشتند، این دانشگاه وابسته به کلیسا بود و در آنجا سخن در مورد دموکراسی و سکولاریسم بسیار گفتند. بنده عرض کردم که یک سؤالی دارم و فقط می‌خواهم پیرامون آن فکر کنید و آن اینکه در تعارض بین دموکراسی و سکولاریسم کدام مقدم است؟ دموکراسی و دموکراسی لیبرال می‌گوید که هرچه اراده‌ی جمعی بخواهد، آن مشروع است و باید انجام بشود؛ سکولاریسم می‌گوید دین نباید به صحنه‌ی سیاست وارد شود.\nاگر در یک جامعه‌ای اراده‌ی جمعی به این تعلق گرفت که دین را به جامعه بیاورند، مثل ایران که ۹۸% مردم ایران با رأی مستقیم گفتند که ما سکولاریسم را ترک می‌کنیم و باید حکومت، دینی شود، در اینجا ما باید دموکراسی را کنار بگذاریم یا سکولاریسم را؟ کدام یک مقدم هستند؟\nابتدا متحیر ماندند که چه بگویند. یکی از آنها گفت: قانون اساسی اتریش اجازه نمی‌دهد. بنده در جواب گفتم که کاری به قانون اساسی اتریش ندارم؛ بلکه به‌عنوان یک بحث نظری می‌خواهم مطرح کنم. نهایتاً گفتند که این‌طور هم نیست که مردم هرچه را بخواهند.\nبالاخره نتوانستند از خط قرمز سکولاریسم عبور کنند؛ یعنی، تن دردادند که از دموکراسی دست بردارند، ولی از سکولاریسم دست بر ندارند. آنها هم خط قرمز دارند و ما گاهی خجالت می‌کشیم بگوییم که دین، مبنای ماست و دین خط قرمز و چهارچوب می‌باشد؛ در صورتی که خط قرمزهای آنها بسیار حساس است؛ مثلاً گاهی می‌شنوید که در پاریس، دختر بچه‌ای خواست با روسری وارد مدرسه شود و آنها جلوگیری کرده‌اند؛ در صورتی که این کار شعار و نشانه‌ای علیه حکومت نمی‌باشد. آیا این کار مبارزه با حکومت و نقض حقوق بشر است؟ استدلال آنها این است که می‌گویند حکومت و جامعه‌ی ما سکولار است و این پارچه‌ی سر او، نشانی از دین دارد و سکولاریسم را نقض می‌کند؛ بنابراین، نباید به مدرسه بیاید. فرانسه که مهد دموکراسی و آزادی است، از خط قرمز خود این‌طور دفاع می‌کند که این پارچه، رنگ‌وبویی از دین دارد، پس با سکولاریسم نمی‌سازد. آنها از این کار خود خجالت نمی‌کشند، اما وقتی که ما از خدا دم می‌زنیم، خجالت می‌کشیم و می‌خواهیم آن‌را توجیه کنیم؛ در صورتی که خط قرمز ما دین است و خط قرمز آنها لیبرالیسم. هرگاه آنها توانستند از سکولاریسم و لیبرالیسم دست بردارند، آنگاه از توقع داشته باشند که ما هم دست برداریم.\nـ با توجه به انطباق اراده‌ی خداوند با شرع و احکام فقهی، چه کسی می‌گوید این احکام در این زمان به‌طور صحیح به‌دست ما رسیده است و چه ضمانتی وجود دارد که در اینجا هم مانند مسیح و یهود گرفتار انحرافات در فهم و استنباط و استخراج قوانین و مرادات الهی نشویم؟\nاین بحث همان منطق فهم دین است. فهم دین، تفسیر، اجتهاد احکام و دستورهای دینی، دارای منطق پیچیده‌ای است و در چهارچوب آن منطق، ما گاه به قطع و گاهی به اطمینان می‌رسیم و آنچه که به‌دست آورده‌ایم، حکم خداست و احیاناً با نفس‌الامر منطبق است و اگر منطبق هم نباشد، چون با منطق پیش رفته‌ایم، ما مجاز می‌باشیم و این کار مجزی است. درهرحال یک سلسله علومی در اختیار ما است که در عمل اجتهاد و استنباط دین مورد استفاده قرار می‌گیرد (چه در کلام چه در فقه) در آنجا ما از آن ابزار و اصول و منطق استفاده می‌کنیم و تشخیص می‌دهیم؛ مثل بحث تشخیص روایات که سند آن دارای قواعد است و سندیت قرآن قابل خدشه نمی‌باشد و فهم قرآن، خود قواعد و اصولی دارد.\nدر هر صورت، در چهارچوب یک سلسله اصول و قواعدی است که هم سند، هم دلالت و هم جهت را در نصوص تشخیص می‌دهیم یا در جاهایی قطع پیدا می‌کنیم که حکم خداوند است.\nـ به نظر می‌رسد پاسخ حضرت‌عالی، برای سازگاری دین و دموکراسی برای کسی قانع‌کننده است که دین را طبق تعریف حضرت‌عالی قبول داشته باشد. پاسخ حضرت‌عالی به کسی که دین با تعریف شما را قبول ندارد، چیست؟\nاین فرمایش درست است؛ زیرا بنده هم عرض کردم که با محفوظات و پیش‌فرض‌هایی این ادعاها را طرح می‌کنیم. بنده تقریری دارم که آن‌را در کنفرانس بین‌المللی تجربه کرده‌ام و کفّار را هم قانع کرده است و بسیار هم این طرح را پسندیده‌اند و آن این سؤال است که اگر بنا باشد که شما باشید و یک تصمیم که شما کسی را برای اداره‌ی جامعه انتخاب کنید، اگر دین نداشته باشید، بین یک آدم دین‌دار و یک انسان لاابالی بی‌دین، کدام را انتخاب می‌کنید؟\nغالباً بی‌دین‌ها هم به متدینین اعتماد دارند ولی اگر بنا باشد که اجمالاً دینی داشته باشند، مثلاً ما به‌عنوان مسلمان‌هایی که معتقد به دین هستیم که در آن دین، دستورات اجتماعی هم وجود دارد، اگر بنا باشد که حکومتی برپا شود، آیا برای تحقق آن حکومت، یک عالم را برگزینیم بهتر است یا غیرعالم را؟ عالم عادل پرهیزکار را ترجیح می‌دهیم یا عالم عادل عادی را؟ عالمِ عادلِ متقیِ غیرمدبر را؟ و همچنین عالمِ متقیِ عادلِ مدبر و آگاه به زمان و مدیر را برمی‌گزینیم یا غیر اینها را؟ که اگر آگاه به زمان نباشد در خیلی از جاها اصلاً نمی‌تواند فتوا بدهد. (تعریف نویی که امام از اجتهاد کردند، مسئله را بالاتر از این می‌گذارد که بگوییم موضوع‌شناسی مشکل ماست؛ بلکه مشکل فراتر از مسئله است) و آیا عالمِ عادلِ متقیِ مدبرِ آگاه به زمانِ مدیرِ مقبول را می‌پذیریم یا غیرمقبول را؟ طبعاً فرد مورد اقبال را که جامع‌تر باشد می‌پذیریم و این کار استدلال نمی‌خواهد. اگر ما به همین شکل پیش برویم، اکثر افراد می‌پذیرند؛ مگر اینکه مرام دیگری داشته باشند. وقتی‌که ما با این روش پیش برویم، می‌بینیم که در آخر، آن مصداقی که در عمل و در خارج است، همان ولایت فقیه است. یکی از کسانی که بیشترین کار را درباره‌ی مسأله‌ی ولایت فقیه کرده و مسئله انتخاب را مطرح کرده است و غالباً افراد به مطالب او استناد می‌کنند، می‌گوید که مسئله‌ی انتصاب، الهی است و بعد تردید در کفایت و تمامیت ادله‌ی انتصاب می‌کند ولی توضیحش این است که اصولاً با ادله‌ی انتخاب هم در مصداق به همان مصداق انتصابی می‌رسیم. چه به دلایل نقلی یا توجیهات عقلی، نظام مقبول از ویژگی‌های واحد برخوردار است.