با پرسپولیس به توافق نرسیده ام/هرکسی پاسخگو حرف های خودش است / برای نایب قهرمانی می جنگیم/ دادگاه پرسپولیسی ها را محکوم کرده است -\n۲۵ بهمن ۱۳۹۶ - ۰۸:۰۰\nعلی دایی در گفت و گو با ایسکانیوز؛\nبا پرسپولیس به توافق نرسیده ام/هرکسی پاسخگو حرف های خودش است / برای نایب قهرمانی می جنگیم/ دادگاه پرسپولیسی ها را محکوم کرده است\nسرمربی تیم فوتبال سایپا گفت: با پرسپولیس به توافق نرسیده ام و رای دادگاه مالیاتی را هم در اختیار دارم.\nعلی دایی در گفت و گو با خبرنگار ورزشی ایسکانیوز در مورد حضور ایران در جام جهانی و قرعه با تیم های قدرتمند پرتغال و اسپانیا گفت: تیم ملی خداراشکر تا الان موفق بوده و به عنوان یک ایرانی آرزو می کنم ملی پوشان در این آوردگاه بزرگ نتیجه خوبی بدست آورند.\nوی افزود: از عملکرد تیم راضی، راضی نیستم اما تا حدودی بازیکنان به چیزهایی که می خواستیم دست پیدا کردند. تیم ما از بازیکنان جوان تشکیل شده و به زمان نیاز داریم در نیم فصل دوم نتایج بدی کسب نکرده ایم . 7 بازی تا پایان فصل باقی مانده که تمام این بازی ها حکم فینال را برای سایپا دارد.امیدوارم سهمیه آسیا را کسب کنیم و برای نایب قهرمانی با رقبا در لیگ برتر می جنگیم.\nدایی ادامه داد: برای نماینگان ایران در آسیا آرزوی موفقیت می کنم روز گذشته تراکتور و ذوب آهن بازی های سختی انجام داده اند و به امید خدا از هفته دوم بهترین نتیجه را این دو تیم کسب کنند و مطمئن هستم نمایندگان ما از گروهشان صعود خواهند کرد.\nسرمربی تیم سایپا اظهار داشت: نه با پرسپولیس به توافق نرسیده ام و رای دادگاه مالیاتی را هم در اختیار دارم و با توجه به قرارداد هایی که داشتم پرسپولیس محکوم به پرداخت بدهی مالیاتی است.این دینی که برگردن پرسپولیس است و باید به آن عمل کند.\nوی در مورد صحبت های کی روش در مورد علی کریمی گفت: راجع این مسائل صحبتی نمی کنم و هرکسی پاسخگو حرف های خودش است.\nخبرنگار: پوریا پورعرب\nکد خبر: 906999


Axis برای اولین بار تکنولوژی های تصویربرداری شرکت مادر خود، Canon را برای راه اندازی AXIS Q1659 به کار گرفته است.\nچند روز پس از اعلام همکاری بازاریابی نزدیک تر بین دو شرکت، ارائه این محصول جدید نیز همکاری در جبهه فنی را نیز آشکار می کند.\nاکسیس امید دارد تکنولوژی تصویر برداری و نیروی مالی Canon از بازار مصرف کننده بتواند آنها را بازیگر قوی تری سازد. کانن در سال ۲۰۱۵، اکسیس را به تملک خود درآورد و خود را از یک بازیگر کوچک به یک بازیگر بزرگ در بازار نظارت ویدئویی تبدیل کرد.\nاکسیس این دوربین را برای نظارت دقیق بر فواصل طولانی برای شهرها، فرودگاه ها، حمل و نقل، استادیوم ها و سایر فضاهای باز ارائه می کند.\nویژگی ها و مشخصات فنی دوربین شبکه AXIS Q1659:\n۸ فریم بر ثانیه (fps)\nسنسور تصویر با عملکرد بالا و لنزهای Canon EF/EF-S\nتکنولوژی تصویر برداری دیجیتال تک لنزی بازتابی (DSLR) با انتخاب ۷ لنز EF/EF-S متفاوت بسته به نیاز شما\nلنز EF برای تغییرات لنز آسان\nپشتیبانی شده توسط بزرگ ترین پایگاه نرم افزار مدیریت ویدئویی صنعت از طریق برنامه Application Development Partner (ADP) Axis و AXIS Camera Station. اپلیکیشن های آنالیز ویدئوی دیگر را می توان از طریق پلتفرم اپلیکیشن دوربین اکسیس روی دوربین نصب کرد.\nآخرین تکنولوژی ذخیره سازی پیشگام Zipstream Axis را به کار می گیرد که نیاز به پهنای باند را تا ۵۰% کاهش می دهد.\nدرگاه SFP برای اتصال فیبر اجازه اتصال شبکه در فواصل طولانی را می دهد\nاکسیس در نظر دارد دوربین شبکه AXIS Q1659 را در سه ماهه اول ۲۰۱۷ عرضه کند.\nبرچسب هادوربین شبکه\nقبلی « دوربین MegaVideo Flex\nبعدی دوربین پانورامای Hikvision جایزه امنیتی را برد »


بهترین کشور برای صادرات آلو بخارا کدام است؟ - مرکز خرید و فروش آلو بخارا | آلو بخارا بهترین کشور برای صادرات آلو بخارا کدام است؟ - مرکز خرید و فروش آلو بخارا | آلو بخارا\nمیوه آلو بخارا و آلو بخارا خشک شده چه ویژگی هایی دارند؟چگونه بازار فروش خوبی را برای آلو بخارا در کشور های دیگر پیدا کنیم؟آلو بخارا صادراتی را از کجا بخرم؟\nصادرات آلو بخارا به تمام نقاط جهان امکان پذیر است و محصولی است که به تازگی دارد توسط تاجران به کشور های دیگر معرفی می شود. اما برای بهتر شناختن بازار های صادراتی آلو بخارا بهتر است که در ابتدا خود میوه آلو بخارا را بشناسیم و از ویژگی هایی که دارد و اینکه خوردن آن چه تاثیری می تواند بر بدن بگذارد آگاه باشیم. با بهترین کشور برای صادرات آلو بخارا در ادامه آشنا خواهید شد.\nمیوه آلو بخارا و آلو بخارا خشک شده چه ویژگی هایی دارند؟\nآلو بخارا میوه ای است که تولید آن در فصل پاییز انام می شود و محلی که برای کشت درخت آلو مورد نظر می گیرند یشتر مناطق کوهستانی است چراکه آلو بخارا برای تولید نیاز به آب و هوای سرد و خشک دارد.\nآلو بخارا خشک شده در ایران مصارف زیادی داشته و بیترین مصرف آن در غذا ها و خورشت ها است البته لواشک آلو از بهترین و پر فروشترین انواع لواشک در کشور است. این خشکبار دارای مواد معدنی پتاسیم، کلسیم، آهن و منیزیم است و از ویتامین های a, b, c و e برخوردار است.\nطبع آلو بخارا سرد است یعنی اینه پس از مصرف دمای بدن را کاهش میدهد. این میوه خشک انرژی زا است و جلوی گرسنگی را می گیرد بنابراین برای افرادی که قصد لاغر شدن را دارند بسیار کارآمد می باشد. آلو بخارا به هضم بهتر غذا ها کمک کرده و کار دستگاه گوارش را آسان می نماید و سبب رفع یبوست می شود.\nویژگی های دیگری نیز برای آلو بخارا گفته شده که همه اینها می تواند به فروش بهتر این محصول و صادرات آن کمک نماید.\nچگونه بازار فروش خوبی را برای آلو بخارا در کشور های دیگر پیدا کنیم؟\nبرای فروش آلو بخارا و صادرات موفق ان در ابتدا باید ویژگی های مردم بازار هدف را بشناسید. همانطور که گفته شده آلو بخارا سبب کاهش دمای بدن می شودپس کشور های که دارای آب و هوای گرم هستند می توانند گزینه مناسبی محسوب شوند. همانطور که امروزه کشور های عربی و هند و پاکستان از بزرگترین بازار های فروش آلو بخارا ایران می باشند.\nولی باید توجه داشته باشید که همین محصول برای صادرات به روسیه اصلا مناسب نمی باشد چرا که آب و هوای ان بسیار سرد است.\nاز بازار های دیگری که برای صادرات آلو بخارا مناسب هستند کشور هایی می باشند که ایرانیان زیادی در آنجا ساکن هستند. کشور هایی مانند کانادا، ترکیه، آمریکاو …\nاز مهمترین نکات دیگر برای صادرات آلو بخارا این است که ذائقه غذایی مردم در آن کشور را بشناسیم. بعضی ها طعم ترش را دوست دارند و بعضی شیرین پسند هستند. بعضی ها فقط محصولات ارگانیک را مصرف می کنند و بعضی ها کیفیت برایشان اهمیت ندارد و قیمت هست که حرف اول را می زند و هرچه الو بخارا ارزانتر باشد برایشان بهتر است.\nآلو بخارا صادراتی را از کجا بخرم؟\nبا توجه به نکات گفته شده برای خرید آلو بخارا صادراتی بهتر است با مرکزی وارد همکاری شد که خود تجربه صادرات آلو بخارا را داشته و می داند که چه نوع آلو با چه کیفیتی و چه بسته بندی برای صادرات بهتر است. شرکت خشکبار رایکا کار تولید و فروش آلو بخارا را چندین سال است که انجام می دهد و از این رهگذر توانسته تجارب خوبی را کسب نماید.\nاگر قصد خرید و صادرات آلو بخارا را دارید مشاوران ما در این شرکت آماده هستند تا اطلاعات کامل را در اختیارتان قرار دهند.


مدیران سینمایی از پشت صحنه «سرو زیر آب» باشه‌آهنگر بازدید کردند\nبه روز شده در: ۰۴ ارديبهشت ۱۳۹۷ - ۲۲:۴۴\nحجت الله ایوبی رییس سازمان سینمایی به همراه محمد حمزه‌زاده رئیس سازمان سینمایی حوزه هنری از پشت صحنه فیلم سینمایی «سرو زیر آب» ساخته «محمدعلی باشه‌آهنگر» بازدید کرد.\nتاریخ انتشار: ۲۲ دی ۱۳۹۵ - ۱۴:۵۵ - 11January 2017\nبه گزارش گروه فرهنگ و هنر دفاع پرس، فیلم سینمایی «سرو زیر آب» که با مشارکت بنیاد سینمایی فارابی، حوزه هنری و موسسه تصویر شهر در حال ساخت است به موضوع دفاع مقدس می‌پردازد. «محمد علی باشه آهنگر» در ششمین کار سینمایی خود کارگردانی این فیلم را بر عهده داشته و حامد حسینی در مقام تهیه کننده در کنار او قرار دارد.\nبابک حمیدیان، مینا ساداتی، مسعود رایگان و هومن برق نورد از جمله بازیگرانی هستند که در این فیلم جلوی دوربین علیرضا زرین دست قرار گرفته‌اند.\nدر جریان این بازدید ایوبی، رییس سازمان سینمایی از لوکیشن‌های فیلم سینمایی «سرو زیر آب» بازدید کرد و فیلمبرداری این فیلم نیز با حضور جمعی از خانواده‌های شهدا آغاز شد.\nدر این بازدید علیرضا تابش مدیر عامل بنیاد سینمایی فارابی، حمزه زاده معاون سینمایی حوزه هنری، احدی مدیر عامل موسسه تصویر شهر، احمدیان معاون فرهنگی بنیاد سینمایی فارابی و جلیل اکبری صحت مشاور رسانه‌ای و مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی، رئیس سازمان سینمایی را همراهی کردند.\nبرچسب ها: سرو زیر آب ، محمدعلی باشه آهنگر ، دفاع مقدس\nلینک کوتاه: http://dnws.ir/221427\nتمام دانشم از کتاب‌های شعر فارسی را در تدوین روزنه به کار بردم\nترویج سیره ائمه اطهار (ع) خنثی‌کننده توطئه‌های فرهنگی دشمنان است


تجارت شخصی یا تحول در بسکتبال ایران؟\n۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۷ - ۱۳:۵۲\nماجرا‌های عجیب و غریب فدراسیون بسکتبال تمامی ندارد و در جدیدترین اتفاق مسوول یکی از کمیته‌های فدراسیون قصد دارد نونهالان و نوجوانان را با هزینه خودشان و به بهانه حضور در کمپ تمرینی راهی گرجستان کند. او برای این اعزام نیز مبالغی را از خانواده‌ها مطالبه کرده است.\nخبرگزاری ایسنا: چند روز پیش خبری بر روی خروجی سایت فدراسیون بسکتبال قرار گرفت که از آن به عنوان تحولی بزرگ در بسکتبال پایه کشور یاد شده بود. این خبر اکنون صدای انتقاد اهالی این خانواده را بلند کرده است.\nدر متن خبر مذکور آمده است: "دپارتمان آموزش و پژوهش فدراسیون بسکتبال جمهوری اسلامی ایران با فدراسیون بسکتبال گرجستان و باشگاه ZAZA تفاهم نامه همکاری امضا کردند. این نشست در محل فدراسیون بسکتبال گرجستان در تفلیس و با حضور دکتر نعیمه ظفر مسئول دپارتمان آموزش و پژوهش فدراسیون بسکتبال جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت؛ بنابراین گزارش برخی از مفاد تفاهم‌نامه به شرح ذیل است:\nحضور مدرسین آمریکایی و اروپایی برای کمپ‌های آموزشی، تمرینی ارتقا برای بازیکنان زیر ۱۶ سال، مربیان و داوران\nبرگزاری تورنمنت‌های رسمی و دوستانه\nمی‌توان این اتفاق را تحولی بزرگ در بسکتبال پایه کشور تلقی کرد.\nلازم به ذکر است تمامی اکادمی‌ها، زیر نظر آکادمی آموزشی فیبا (Fiba Academy) می‌باشند.\nجزییات حضور در کمپ‌ها در اطلاعیه بعدی و سایت فدراسیون بسکتبال اعلام می‌گردد. "\nاین خبر و اتفاق‌های بعدی این ماجرا انتقاد‌های زیادی را مطرح کرده به ویژه زمانی که مسوول کمیته آموزش ایران در صفحه مجازی شخصی خود شروع به تبلیغات برای این کمپ کرد و راه ارتباطی بسکتبال دوستان نوجوانان با این کمپ را ایمیل شخصی خود قرار داد. حال سوال‌های زیادی ایجاد شده که فدراسیون بسکتبال باید پاسخ گوی آن‌ها باشد و البته قبل از آن جلوی این ماجرا را بگیرد.\nسوال اول اینجاست که در زمان مذاکرات بین دو فدراسیون که اهمیتی زیادی در عرصه بین المللی ورزشی دارد، رئیس فدراسیون ایران کجا بوده و چرا از این فرصت برای تفاهم‌های دیگر استفاده نکرده است؟ آیا تفاهم نامه واقعا با فدراسیون بسکتبال گرجستان بوده که اگر بوده رئیس فدراسیون ایران هم باید در آن شرکت می‌کرد و ارتباطات بین‌المللی ایران که خواسته ملی‌پوشان و سرمربی تیم ملی است را گسترش می‌داد. اگر هم تفاهم‌نامه تنها با باشگاه اعلام شده است که چرا نام فدراسیون ایران آمده و از نام بسکتبال کشور برای اهداف شخصی استفاده شده است؟\nسوال بعدی اینکه چرا قبل از سفر مسوول کمیته آموزش خبری درباره این سفر و اهداف آن منتشر نشده بود؟ همه فدراسیون‌های ورزشی قبل از سفر‌های ارتباطی و برای مذاکرات از اهداف خود در این سفر و رایزنی‌ها صحبت می‌کنند، اما این سفر کاملا مخفیانه انجام شده و شنیده شده که کاملا شخصی بوده است.\nنکته دیگری که انتقاد‌ها را زیاد کرده‌است راه ارتباطی خانواده‌ها با مسوول کمیته است. اگر پای فدراسیون در میان است و قرار است فدراسیون ورزشکاران را به این کمپ اعزام کند چرا راه ارتباطی ایمیل شخصی بوده و ایمیل فدراسیون در اختیار ورزشکارن قرار نگرفته است؟ این مساله موضوع سوء استفاده از نام فدراسیون بسکتبال را مطرح کرده که این مسوول با نام فدراسیون در حال فعالیت‌های اقتصادی شخصی است.\nسوال دیگر از فدراسیون بسکتبال این است که آیا واقعا حضور ورزشکاران نوجوان ایران در یک کمپ گرجستان تحول در بسکتبال رده پایه است؟ گرجستان در کجای جغرافیای بسکتبال جهان قرار دارد؟ حتی اگر به گفته فدراسیون در این کمپ قرار است از مربیان اروپایی و آمریکایی استفاده شود سطح این مربیان کجا است؟ چه تضمینی برای کیفیت آن‌ها وجود دارد؟ در دو دهه اخیر به اندازه کافی مربی اروپایی با سطح پایین وارد بسکتبال کشور نشده‌است؟ یکی از آن‌ها هم در گرجستان حاضر خواهد شد.\nموضوع دیگری که فدراسیون باید پاسخگوی آن باشد این است که در کجای دنیا صفحه رسمی فدراسیون بسکتبال و صفحه مجازی یک مسوول محل تبلیغ بوده و در آن شماره کارت و مبلغ هزینه‌ها را اعلام می‌کنند و از ورزشکاران می‌خواهد که برای یک کمپ این مبلغ را به حساب شخصی او واریز کنند؟\nبه گزارش ایسنا، فدراسیون بسکتبال ایران به عنوان متولی اصلی این ورزش با توجه به اینکه کمیته زیر نظرش چنین فعالیت عجیبی را انجام داده باید پاسخگو باشد. فعالیت‌های اقتصادی شخصی مشکلی ندارد. مثل بسیاری از مدارس بسکتبال کشور که بازیکنان خود را به کشور‌های مختلف اعزام می‌کنند، اما اینجا پای فدراسیون به میان آمده، اما فعالیت‌ها شخصی است. فدراسیون بسکتبال ایران که انقدر در اندیشه توجه به رده‌های پایه است می‌تواند تمرکز خود را بر روی کمپ‌های بدون مرز NBA بگذارد و ورزشکاران شایسته را به این کمپ‌ها اعزام کند تا اینکه تور تفریحی گرجستان برای نوجوانان برگزار کند و از آن‌ها پول بگیرد.\nهم‌چنین خانوده بسکتبال خواستار این هستند که متن کامل تفاهم‌نامه دو فدراسیون ایران و گرجستان با تمام بند‌های تنظیم شده منتشر تا همه چیز شفاف شود. قطعا اگر این تور شاد ورزشی که در تبلیغات آن از گشت و گذار در شهر‌های گرجستان و اختصاص دادن سبد میوه به ورزشکاران صحبت شده شخصی باشد مشکلی وجود ندارد، اما زمانی که پای فدراسیون بسکتبال وارد شده باید دقت کرد و اجازه نداد که سود شخصی وارد ماجرا شود.\nلینک کوتاه خبر: farda.fr/003QQZ\nکلمات کلیدی: بسکتبال ، ایران ، فدراسیون ، گرجستان ، بازیکنان\nجنگ نابرابر دارا‌های دولتی با ندار‌های خصوصی در لیگ برتر\nدو اتفاقی که شفر را ناراحت کرد\nداورزنی: اولویت ما جام جهانی‌ست، نه کی روش\nدرخواست کامیابی نیا از هواداران پرسپولیس\nآیا برای «آشنا» کیفرخواست صادر شده است؟


رفتار افزایشی دلار در آستانه انتخابات - MakeTp - اولین خبرگزاری فارکس ایران\nMakeTp - اولین خبرگزاری فارکس ایران بلاگ نبض بازار رفتار افزایشی دلار در آستانه انتخابات\nمحدوده‌شکنی روز چهارشنبه موجب شد که برخی از آنها از خروج دلار از دایره امن سخن بگویند. دایره امن اسکناس امریکایی در روزهای اخیر محدوده ۲۳ هزار و ۶۰۰ تا ۲۴ هزار و ۲۰۰ تومان بود.\nبا وجود اینکه دلار تا ساعت ۳ بعدازظهر رفتار افزایشی داشت، از بعدازظهر فروشندگان در بازار فعال‌تر شدند و همین موضوع موجب شد کمی دیدگاه افزایشی‌های بازار تعدیل شود. البته با توجه به افزایشی شدن نرخ دلار و سکه قبل از انتخابات، انتظار صعودی دسته دیگری از معامله‌گران تقویت شد. سکه نیز روز چهارشنبه ۸۰ هزار تومان افزایش را تجربه کرد و به بهای ۱۰ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان رسید. افزایش بهای سکه در شرایطی رخ داد که بهای طلا در بازارهای جهانی تا ساعت ۴ بعدازظهر رفتار افزایشی نداشت.\nبرخی از فعالان باور داشتند، افزایش تقاضاهای حواله‌ای و نزدیک شدن به پایان برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری زمینه‌ساز افزایش نرخ دلار شد. این در حالی است که عده دیگری باور داشتند، نوسانات افزایشی روز چهارشنبه تنها ناشی از جوسازی سیاسی برخی معامله‌گران در مورد طولانی‌تر شدن مذاکرات هسته‌ای بود.\nنشانه رشد تقاضا در بخش حواله، افزایش نرخ حواله درهم بود. نرخ حواله درهم در روز چهارشنبه به بالای محدوده ۶ هزار و ۶۰۰ تومانی رفت. افزایش درهم موجب شد خریداران در بازار داخلی فعال‌تر عمل کنند. نرخ حواله درهم و دلار با یکدیگر رابطه مستقیمی دارند و به طور سنتی رشد یکی منجر به افزایش دیگری می‌شود. در کنار این عده‌ای از فعالان باور دارند، بازارساز تا زمان انتخابات ریاست‌جمهوری عرضه ارز در بازار را در سطح بالایی ادامه خواهد داد. اما شماری از فعالان باور دارند، بعد از انتخابات، سطح عرضه در حد کنونی باقی نخواهد ماند و این عامل زمینه‌ساز رشد نرخ دلار خواهد شد. در کنار این گفته می‌شود برخی از معامله‌گران، خریدهای خود را به پس از انتخابات موکول کرده‌اند و این موضوع نیز می‌تواند زمینه‌ساز تقویت سمت تقاضای بازار شود.\nعده‌ای از معامله‌گران عنوان می‌کنند، بالا رفتن نرخ طلای سیاه و احتمال لغو تحریم‌ها در سال ۱۴۰۰ از جمله عواملی هستند که مانع از ورود خریداران بلندمدت به بازار شده‌اند و این موضوع موجب می‌شود دلار ظرفیت رشد معناداری را نداشته باشد. به باور آنها، دلار می‌تواند در واکنش به اخبار سیاسی یا هیجانات مقطعی، افزایش‌های کوتاهی را تجربه کند، ولی برای صعود معنادار نیاز دارد که با ورود خریداران بلندمدت رو‌به‌رو شود. در کنار این، نرخ نفت در روزهای اخیر رفتار صعودی داشته است و این موضوع، امیدواری به افزایش قیمتی بیشتر طلای سیاه را بالا برده است.\nبالا رفتن نرخ نفت، زمینه‌ساز افزایش بیشتر درآمدهای نفتی ایران می‌شود، موضوعی که می‌تواند سمت عرضه ارز در بازار داخلی را تحت‌تاثیر قرار دهد.\nافزون بر این، گروهی از فعالان باور دارند، دلار از یک الگوی رفت و برگشتی در روزهای اخیر تبعیت کرده است. از نگاه آنها، افزایش روز چهارشنبه با افت نرخ دنبال خواهد شد.\nجدیدتر اخبار مهم روز جمعه 18 ژوئن (1)


نظریه انسان کامل امام جعفر صادق - مطالب علمی روانشناسی\nابو عبدالله جعفر بن محمد معروف به امام جعفر صادق(ع) (83- 148ق) ششمین امام شیعیان اثنی عشری بعد از پدرش امام باقر(ع) است. وی به مدت 34 سال (114 تا 148ق) امامت شیعیان را بر عهده داشت که با خلافت پنج خلیفه آخر اموی یعنی از هشام بن عبدالملک به بعد و دو خلیفه نخست عباسی سفاح و منصور دوانیقی هم‌زمان بود. امام صادق(ع) به جهت ضعف حکومت اموی، فعالیت علمی بسیار بیشتری نسبت به دیگر امامان شیعه داشت. شمار شاگردان و راویان او را 4000 نفر دانسته‌اند. بیشتر روایات اهل بیت(ع)، از امام صادق(ع) است و از این‌رو مذهب شیعه امامی را مذهب جعفری نیز می‌خوانند.\nدر میان امامان شیعه، چه در اصول دین و چه در فروع دین، بیشترین روایت از امام صادق(ع) نقل شده است.  وی همچنین بیشترین شمار راویان را داشته است. اربلی شمار روایت‌کنندگان از او را 4000 تن دانسته است.  به گفته ابان بن تغلب شیعیان هرگاه در سخن پیامبر(ص) اختلاف‌نظر پیدا می‌کردند، به سخن حضرت علی(ع) تمسک می‌کردند و آنگاه که در سخن علی اختلاف‌نظر داشتند، به سخن امام صادق(ع) رجوع می‌کردند.  به جهت نقل بیشترین روایات فقهی و کلامی از امام صادق(ع)، مذهب شیعه امامی را مذهب جعفری نیز می‌خوانند.\nحقیقت حق، که ذات احدیت نام دارد، چیزی جز وجود صرف نیست. آن وجود بحت، منزه از اسماء و صفات است. نه نعتی دارد، نه اسمی و نه رسمی. مطلق حقیقی را حتی «خدا» نمی توان نام نهاد. کلمه «الله» نیز محدد دارنده ذات خداوند در اطلاق خود نیست؛ بلکه در تعین آن است.\nتا جایی که حق در اطلاق خود باقی بماند شناخت ناپذیر است. او تا ابد یک راز خواهد بود؛ راز رازها (ایزوتسو، ١٣٩٢: 45).\nامام صادق(ع) فرمود: اگر گویند چرا آدمی در ذات و صفات خدا اختلاف دارد؟ گفته شود از کوته فهمی و کنجکاوی در شناخت او، که خواهد حقیقت آن را دریابد و نمی تواند و فروتر آن را هم نتواند، مانند همین خورشید که بیند به جهان بتابد، ولی حقیقتش را نداند (مجلسی، ١٣٨5: ج ٢: ١5٣).\nحضرت الاهی دربرگیرنده و جامع ذات، صفات، افعال و همه چیزها است. اوصاف یا اسمای الاهی برزخ و واسط میان جهان و ذات حق اند. اسماء فراهم کننده وسیله کسب معرفت خدا و جهان اند (چیتیک، ١٣٩5: ٩5).\nآنچه صلاح دین او (انسان) در آن است معرفت خالق است تعالی شأنه، به دلایل و شواهدی که در خلق اشیا ظاهر گردیده، که دلالت می کند بر وجود صانع، علم، قدرت، حکمت، لطف، عدالت، رحمت و مغفرت او (مفضل بن عمر، ١٣٧٩: 45).\nاگر موجودی با وصف اعتبار شود به آن «صفت» گویند و چنانچه وصف در آن معتبر نباشد به آن «اسم» گویند؛ اما در اصطلاح عرفان، ذات اعتبار شده با صفتی معین از تجلیات وجود را «اسم» گویند مانند رحمان و رحیم، و آن صفت ذات را که به تجلی از تجلیات معتبر است، همچون رحمت و علم، «صفت» گویند (حسن زاده آملی، ١٣٨4: ١٢).\nاسم و مسمایش به یک مفهوم یکی و به مفهومی دیگر با هم متفاوت اند. دلیل آنکه هر دوی آنها یک چیزند این است که همه اسمای الاهی از آن جهت که بیاستثنا به حق اشاره دارند چیزی جز خود مسما، یعنی ذات حق نیستند. هر اسم جنبه یا صورتی خاص از حق متجلی است.\nهمه اسمای الاهی حقایق النسب یا ارتباطاتی هستند که حق با جهان مییابد (ایزوتسو، ١٣٩٢: ١١٧).\nاین اسماء می توانند به طور مستقل از ذات در نظر گرفته شوند؛ به عبارتی می توان آنها را به عنوان صفات مستقل متعددی در نظر گرفت؛ از این جهت هر اسم حقیقتی از خود دارد که این اسم را از اسمای دیگر متمایز می کند (همان: ١١٨)؛ لذا هر اسم به دو حقیقت دلالت دارد: ذات الاهی و صفات مختص به ذات. مشارالیه صفاتی چون «حی» و «رحمان»، ذات حق تعالی است؛ اما حیبودن او مانند قادربودنش نیست. این مطلب درباره اسمای متضاد کاملا روشن است؛ اما باید به یاد داشته باشیم که این اسماء هرگز مستلزم دو حقیقت نیستند. «ممیت» و «محیی» هر دو یک ذات اند (چیتیک، ١٣٩5: ٩٩).\nعالم، چیزی نیست جز مجموعه ای از اسمای الاهی که به صورت عینی تحقق یافته باشند. از آنجا که این عالم تنها دلیل بر وجود حق مطلق است، پس حق با چیزی جز خودش ثابت نشده است. حق خود دلیل بر خود است و خود علت انکارناپذیر خویش است. جهان کثرات صورت های حق اند که بر مقتضیات اسماء تحقق یافته اند. حق در ذات خود از اسماء بینیاز است، یعنی مطلقا نیازی به عالم و اسماء ندارد. این اسماء فقط جهت ارتباط حق با مخلوقات اند؛ پس آنچه به اسماء نیازمند است عالم است نه حق (ایزوتسو، ١٣٩٢: ١١٩).\nخدای تبارک و تعالی اسمی آفرید که صدای حرفی ندارد، به لفظ ادا نشود، تن و کالبد ندارد، به تشبیه موصوف نشود، به رنگی آمیخته نیست، ابعاد و اضلاع ندارد، حدود و اطراف از او دور گشته، حس توهم کننده به او دست نیابد، نهان است بی پرده، خدای آن را یک کلمه تمام قرار داد، دارای چهار جزء مقارن، که هیچ یک پیش از دیگری نیست، سپس سه اسم آن را که خلق به آن نیاز داشتند هویدا ساخت و یک اسم آن را نهان داشت و آن همان اسم مکنون و مخزون است و آن سه اسمی که هویدا گشت ظاهرشان «الله» تبارک و تعالی است، و خدای سبحان برای هر اسمی از این اسماء چهار رکن مسخر فرمود که جمعا ١٢ رکن می شود، سپس در برابر هر رکنی ٣٠ اسم که به آنها منسوب اند آفرید که آنها، رحمان، رحیم، ملک، قدوس، خالق، بارئ، مصور، حی، قیوم، بی خواب و علیم، خبیر. سمیع، بصیر، حکیم، عزیز، جبار، متکبر، علی، عظیم، مقتدر، قادر، سلام، مؤمن، مهیمن، منشی، بدیع، رفیع، جلیل، کریم، رزاق، زنده کننده، میراننده، باعث، وارث می باشد. این اسماء با اسمای حسنا تا ٣6٠ اسم کامل شود، فروع این سه اسم می باشند و آن سه ارکان اند و آن یک اسم مکنون مخزون به سبب این اسماء سه گانه پنهان شده، این است معنای قول خداوند (١٧: ١١٠): «بگو خدا را بخوانید یا رحمان را بخوانید هر کدام را بخوانید نام های نیکو از او است» (کلینی، ١٣6٩، ج ١: ١5٢).\nاز این روایت پیدا است که اسماء مخلوق و متعین اند.\nعالم صغیر و جامعیت انسان\nابن عربی انسان را در دو سطح لحاظ می کند. نخست، سطح تکوینی است. در این سطح، انسان به زبان عامیانه «بشر» نامیده می شود و هستی انسان کامل ترین هستیهای جهان است؛ چراکه به صورت خدا است. انسان کامل به این مفهوم عصاره جهان بوده و روح کل جهان هستی است. در سطح دوم، انسان عکس سطح اول به معنای فرد انسان در نظر گرفته می شود. از این منظر، میان انسان ها تفاوت درجه وجود دارد و فقط گروهی از ایشان سزاوار کامل بودن اند و اکثریت با کامل بودن فاصله دارند (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢٣١ و ٢٣٢).\nانسان در سطح اول، «هستی جامع» و «عالم صغیر» خوانده می شود. «الله» اسم جامع خداوند است و تمامی اسمای دیگر به آن برمی گردد؛ لذا «الله» متضمن تمامی اسمای الاهی است (چیتیک، ١٣٩٢: 5٣).\nهشام بن حکم از امام صادق(ع) راجع به اشتقاق اسماء خدا پرسید الله از چه مشتق است؟ فرمود: ای هشام! الله مشتق از اله است و پرستش شده، شایسته پرستشی لازم دارد، و نام، غیر صاحب نام است. کسی که تنها نام را بدون صاحب نام پرستد، کافر گشته و در حقیقت چیزی نپرستیده است و هر که نام و صاحب نام را پرستد، مشرک گشته و دو چیز پرستیده است و کسی که صاحب نام را پرستد نه نام را، آن است یکتاپرستی، ای هشام فهمیدی؟ عرض کردم: توضیح بیشتری برایم دهید، فرمود: خدا را نود و نه نام است. اگر نام همان صاحب نام باشد باید هر اسمی از آنها معبودی باشد، ولی الله ذات یگانه ای است که همه این اسماء بر او دلالت کند و همه غیر او باشند (کلینی، ١٣6٩، ج ١: ١55).\nدر این حدیث فرمودند خدای سبحان را ٩٩ اسم است و در حدیث دیگری که قبلا ذکر شد آن را ٣6٠ اسم ذکر فرمودند. عدد اسمای الاهی در آیات قرآنی و روایات و کتب دعا و غیره به شمار گوناگون آمده است؛ لکن هیچ کدام دلیل بر انحصار اسماء در مقدار معین نیست. پاره ای از اسمای لفظی به جهت تعلیم یا جهات دیگر به عبارت آمده است. شئون غیرمتناهی وجود صمدی را نمی توان به اسمای لفظی غیرمتناهی تعبیر کنیم (حسن زاده آملی، ١٣٨٠: ٢٧).\nالله انسان را به صورت خود آفرید؛ پس انسان جامع تمام اسمای الاهی است. این موضوع، یکی از وجوه تفسیر آیه ٣٠ سوره بقره است «خداوند همه اسماء را به انسان آموخت» (چیتیک، ١٣٩٢: 5٣). هر چه از اسمای الاهی در صورت های الاهی وجود دارد در نشئه انسانی پدیدار شده و به همین سبب انسان حائز مقام احاطه و جمع گشته است. این چنین خداوند حجت خود را بر ملائکه اقامه کرد (ابن عربی، ١٣٨5: ١5٨).\nعن الصادق(ع) إن الله تبارک و تعالی علم آدم(ع) أسماء حجج الله کلها ثم عرضهم و هم أرواح علی الملائکه «فقال أنبئونی بأسماء هؤلاء إن کنتم صادقین» أنکم أحق بالخلافه فی الأرض لتسبیحکم و تقدیسکم من آدم قالوا سبحانک لا علم لنا إلا ما علمتنا إنک أنت العلیم الحکیم» قال الله تبارک و تعالی «یا آدم أنبئهم بأسمائهم فلما أنبأهم بأسمائهم وقفوا علی عظیم منزلتهم» عند الله تعالی ذکره فعلموا أنهم أحق بأن یکونوا خلفاء الله فی أرضه و حججه علی بریته ثم غیبهم عن أبصارهم واستعبدهم بولایتهم و محبتهم و قال لهم «ألم أقل لکم إنی أعلم غیب السماوات والأرض و أعلم ما تبدون و ما کنتم تکتمون»؛ از صادق(ع) روایت شده است: خداوند تبارک و تعالی به آدم همه اسمای حجت های الاهی را آموخت؛ سپس آنان را در حالی که به صورت روح بودند، بر ملائکه عرضه داشت و سپس فرمود: «از اسمای اینها مرا خبر دهید اگر راست می گویید؟ آیا شما شایسته تر از آدم به خلافت در زمین هستید، به واسطه تسبیح و تقدیسی که می کنید؟». گفتند:\n«خدایا تو منزهی، ما علمی نداریم جز به همان مقداری که تو به ما تعلیم کرده ای؛ همانا تو دانا و حکیم هستی. خداوند فرمود: «آدم! از اسمای اینان مرا خبر ده! و چون آدم از اسمای آنان به فرشتگان خبر داد، فرشتگان بر بزرگی مقام و منزلتشان نزد خدا آگاه شدند؛ پس دانستند که حجت های الاهی به خلافت در زمین و اینکه حجت های خداوند بر مخلوقاتش باشند، شایسته ترند.\nسپس آنها را از دیده ایشان پنهان نمود و آنها را بنده ولایت و محبت ایشان کرد و به آنها فرمود:\n«مگر به شما نگفتم که من نهفته های آسمان و زمین را می دانم، آنچه را که شما آشکار کرده اید و آنچه را پنهان می داشتید می دانم!» (مجلسی، ١4٠٣، ج ١١: ١45).\nابن عربی می گوید مشیت الاهی در آفرینش جهان در حق مطلق واقع نشد؛ بلکه مشیت آفرینش به دلیل سائقه ای درونی و جوهری بود که در اسماء و صفات نیک وجود داشت. حق در مرتبه ذات خود در استغنا است و به خودی خود و برای خود طالب هیچ نوعی از عمل آفرینش نیست. اسمای حسنای الاهی هستند که خواهان دنیای مخلوق اند و این تقاضا، اقتضای طبیعت آنها است؛ زیرا تحقق آنها صرفا از طریق موجودات عینی است (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢٣٢ و ٢٣٣).\nمنظور ابن عربی آن است که مشیت خداوند این بود که خود را در آینه جهان ببیند و او می خواست خود را در جلوات صفاتش رؤیت کند. جهان دارای وجود است و این وجود مطلق نیست و وجودی اضافی است که در صورت های گوناگون تحدید و متعین شده است؛ اما این وجود هر چقدر هم محدود و مقید شده باشد باز هم بازتابی از وجود مطلق است. به عبارتی، وجود اضافی وجود مطلق است که در آینه تعینات اضافی بازتاب یافته باشد. به این مفهوم جهان پرده از راز حق برمی دارد. منظور از راز، اعماق نهان و نادیدنی وجود مطلق است و معادل عبارت «کنز مخفی» در حدیث مشهور قدسی است (همان: ٢٣٣). صفات فقط به واسطه «بیرونیشدن» حقیقی می شوند و بر حق لازم می آید که خود را در غیر ببیند. هدف از آفرینش اغیار نیز همین است که خداوند خود را در صورت بیرونیشده این اغیار رؤیت کند (همان: ٢٣4).\nاین سخنی بسیار مهم در تعیین جایگاه تکوینی انسان است. جلای آینه نماد ضمیر آگاه انسان است. جهان قطعا واحد است؛ اما چون فاقد ضمیر آگاه است وحدت حقیقی ندارد. در مقابل، انسان نه تنها همه صورت های تجلی را که در سرتاسر جهان هستی پراکنده است، در خود جمع کرده، بلکه به این جامعیت نیز آگاهی دارد. این دلیل آن است که احدیت جامع انسان مشابه احدیت حق است (همان: ٢٣5).\nخلقت بر مبنای انسان استوار شده است. انسان روح عالم است و عالم بدون روح ممکن نیست. بنابراین، خلقت خداوند مخصوص انسان است. امام صادق(ع) در تفسیر عبارت «یا ایها الناس» از آیه اول سوره نساء در همین خصوص میفرمایند:\nقال جعفر فی قوله: «یا ایها الناس» ای کونوا من الناس الذین هم الناس و لاتغفلوا عن الله. فمن عرف انه من الانسان الذی خص خلقته بما خص به، کبرت همته عن طلب دنی المنازل و سمت به الرفعه حتی یکون الحق نهایته «وان الی ربک المنتهی» و سمو همته مما خص به من الاختصاص من التعریف والاوهام؛ جعفر درباره آیه «ای مردمان» فرمود: «یعنی از مردمان باشید، همانان که اهل انس هستند، و از خدا غافل مباشید. پس هر کس بداند که او انسانی است که خداوند خلقتش را به او اختصاص داده است، همتش را بلندتر از آن می گرداند که منازل پست را طلب کند و همتش را عالی می گرداند، تا جایی که حق غایتش می شود «و همانا غایت تو، پروردگار تو است» و بلندهمتی انسان از اختصاص «ال» تعریف و الهام به کلمه ناس روشن است (امام صادق، ١٣٨٨: ٢6).\nاز عبارت آخر به خوبی پیدا است که منظور امام انسانی است که متصل به حق بوده و در جوار وی زیست می کند، که به عبارتی همان انسان کامل است.\nتمام چیزها در عالم به تسبیح خداوند مشغول اند. این اصلی مهم برای ابن عربی است. تجلی خداوند بر مخلوقات به اندازه ظرفیت آنها است. اگر به این مطلب از جنبه مخلوقات بنگریم، می توان گفت مخلوقات کمال الاهی را در صورت های متنوع تجلی می دهند. این تجلی کمال الاهی که در هر چیز به صورت خاص خویش انجام می گیرد، برای ابن عربی تسبیح و تقدیس است. به عبارت دیگر، تمام موجودات دنیا به تسبیح و تقدیس حق مشغول اند (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢4٣). در روایتی از امام (ع) نقل است که: «کل شیء یسبح بحمده و انا لنری أن تنقض الجدار هو تسبیحها»؛ یعنی همه چیزها با حمد خداوند تسبیح گوی اویند، و ما می بینیم که شکست دیوار تسبیح آن است (مجلسی، ١4٠٣، ج 5٧: ١٧٧).\nمخلوقات به اندازه ای که خدا را میشناسند تسبیح می کنند. مردم او را به عنوان پروردگار آمال و آرزوهای خویش تسبیح می کنند؛ خواه تسبیح را به زبان آورند و خواه نیاورند؛ پس هر کس او را با اسمی از اسمای الاهی تسبیح می کند. فقط انسان های کامل اند که او را با همه اسماء تسبیح می کنند. این تسبیح کامل دربرگیرنده همه تسبیحات عالم است؛ پس انسان خدا را با جمیع تسبیحات عالم تسبیح می کند (چیتیک، ١٣٩٢: 5٨).\nبکاء السماء احمرارها من غیر غیم و بکاء الارض زلزالها و تسبیح الشجر حرکتها من غیر ریح و تسبیح البحار زیادتها و نقصانها و تسبیح الشجر نموه و نشوؤه و قال ایضا ظله یسبح الله؛ گریه آسمان سرخ شدن آن است بیابر، و گریه زمین لرزش های آن است و تسبیح درخت جنبش آن است بدون باد، و تسبیح دریاها فزونی و کاستی آنها است؛ و نیز فرمود: سایه اش نیز خدا را تسبیح می گوید (مجلسی، ١4٠٣، ج 5٧: ١٧٧).\nشهاب بن عبدربه گفت:\nاز صادق(ع) شنیدم می فرمود شهاب! ما شجره نبوت و گنجینه رسالت و محل رفت و آمد ملائکه و پیمان و تعهد خداییم. ما ودیعه های خدا و حجت اوییم. ما صفوف درخشانی از نور اطراف عرش بودیم. ما خدای را تسبیح می کردیم. اهل آسمان ها از تسبیح ما تسبیح می نمودند تا به سوی زمین آمدیم. در اینجا ما نیز تسبیح خدای را نمودیم. اهل زمین از تسبیح ما به تسبیح مشغول شدند. ما صافون و مسبحون هستیم. هر که به عهد و پیمان ما وفا کند، به عهد و پیمان خدا وفا کرده و هر که با ما پیمان شکنی کند، با خدا پیمان شکنی کرده است (همان، ١٣6٣، ج ٢: ٧6).\nبر مبنای نظام وجودشناسی ابن عربی، چون وجود کمال است، واجد تمام کمالات نیز هست. به همین دلیل ابن عربی جایگاه انسان را برتر از همه موجودات و حتی فرشتگان میداند؛ چراکه طبیعت فرشتگان کاملا روحی است، در حالی که طبیعت انسان روحیجسمانی است و بر این اساس، مشتمل بر تمامی کیفیات هستی، چه دانی و چه عالی، است. این دلیل جایگاه بشر است (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢4٣).\nپس چون انسان مستجمع جمیع اسمای الاهی است و تمامی حقایق در او محصور شده، خلیفه خدا بر روی زمین است. او حافظ تمامی خزاین الاهی است و این استخلافی است که پادشاه هستی به انسان عطا کرده است. مادامی که انسان کامل در عالم باشد این خزانه الاهی محفوظ خواهد ماند (ابن عربی، ١٣٨5: 5٢٢ و 5٢٣).\nهمان طور که گفته شد، امام(ع) خلقت را مختص به انسان و او را خلیفه الاهی بر روی زمین و عالم تکوین میداند؛ اما نه همه انسان ها را. انسانی مستحق خلافت خداوند است که از هواهای نفسانی و پیروی از آنها دوری کند و روی خویش را فقط به سمت خداوند کند، موافق با او باشد و بداند که این دنیا و متعلقات آن گذرا و فانی است: «قال الصادق، رض: من استأنس ثمر هواه فقد خالفه و عزل عن خلافته، و من وافقه صار فی الدنیا خلیفه و عندالله ملکا» (امام صادق، ١٣٩٢: ١١٢).\nآن حضرت در بیان دیگری که تفسیر عبارت «لیستخلفنهم فی الأرض» (نور: 55) است، سه نوع خلیفه برای خدا در سه ارض بیان می کند: مشتاقان الاهی خلفای خداوند در روی زمین انابت او، عارفان خلفای الاهی در زمین کرامت او، و مؤمنان خلفای خدا بر روی زمین صلح او هستند. آنان که رعایای این سه خلافت اند از فراق خداوند به دورند و رعایایی که از دایره این خلافت خارج اند، بریده از خداوند و در نابودیاند.\nو قال(ع): وعد المؤمنین والمؤمنات «لیستخلفنهم فی الأرض» والخلافاء ثلاثه: المشتاقون خلفائه فی أرض الانابه؛ ولعارفون خلفائه فی ارض الکرامه، والمؤمنون خلفائه فی ارض الصلح؛ فمن کان رعیتهم کان آمنا عن فراقه، و من لم یکن رعیتهم فلابد لهم من القطیعه والزوال (امام صادق، ١٣٩٢: ٢١٧).\nاز مهم ترین مفاهیم فلسفی در کلام ابن عربی حقیقت محمدیه است. در نظر ابن عربی، همه پیامبران تجسمی از اندیشه انسان کامل اند؛ اما حضرت محمد(ص)، در این میان جایگاه ویژه ای دارد. نکته مهم درباره پیامبر اسلام آن است که او قبل از آنکه در فترتی خاص از تاریخ به پیامبری برانگیخته شود هستی جهانی داشته است. او این برداشت را از حدیث مشهوری از حضرت اخذ کرده است که ایشان بر هستی تکوینی خویش تأکید فرموده اند: «در زمانی که آدم میان آب و گل بود، من پیامبر بودم» (مجلسی، ١4٠٣، ج ١6: 4٠٢). از لحاظ وجودشناختی، محمد(ص) هستی جهانیای است که از ازل وجود داشته و نماینده مرتبه ای از اعیان ثابته است؛ مرتبه ای از هستی که نه موجود است و نه ناموجود؛ برزخی است میان حق مطلق و جهانی که تجلی ظاهری حق است. این مرحله میانی از لحاظ بعد انسانی حقیقت محمد است و در همان حال در سطح***انسان کامل است (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢4٨).\nحضرت امام صادق(ع) در تفسیر آیه هجدهم سوره کهف «لو اطلعت علیهم لولیت منهم فرارا؛ اگر بر آنان آگاه می شدی، از آنان روی برتافته و میگریختی» به این مرتبه از هستی و جایگاه انسان کامل اشاره میفرماید:\nقال جعفر: لو اطلعت علیهم من حیث انت لفررت ولو اطلعت علیهم من حیث الحق لشاهدت فیهم معانی الوحدانیه والربانیه؛ جعفر فرمود: اگر از حیث خودت بر آنان آگاه می شدی، از آنان می گریختی و اگر از حیث حق از آنان اطلاع مییافتی، به یقین در ایشان معانی وحدانیت و ربانیت را مشاهده می کردی (امام صادق، ١٣٨٨: 4٠).\nحقیقت محمدیه از لحاظ وجودشناختی حقیقهالحقایق هم خوانده می شود. این در نهایت چیزی جز حق نیست، لیکن نه حق در مرتبه اطلاقی؛ بلکه در اولین صورتی است که حق به آن متجلی می شود. محمد به عنوان انسان کامل در سطح***اولین تعین حق است و از لحاظ کلامی اولین مخلوق خدا است (همان: ٢4٩). این مطلب برداشتی از حدیثی معروف است که پیامبرص فرمودند:\n«أول ما خلق الله نوری (روحی)؛ اول چیزی که خدا آفرید نور (روح) من بود» (قندوزی حنفی، ١٣٨٠، ج ١: 45). این نور قبل از اینکه هر مخلوق دیگری پا به عرصه وجود بگذارد، وجود داشته، و به این مفهوم قدیم است و به طور متوالی از حضرت آدم(ع) در پیامبران جلوه کرده تا آنکه به خاتم، یعنی حقیقت تاریخی خود، رسیده است. این نور اساس آفرینش جهان است؛ همان عقل اول یا ضمیر الاهی است که خداوند خود را به وسیله آن برای خود در مقام احدیت متجلی کرد. این نور در جنبه فردیاش، حقیقت حضرت محمد(ص) است (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢4٩).\nهمچنین در قرآن آمده است: «الله نور السماوات والأرض؛ خداوند نور آسمان ها و زمین است» (نور: ٣5).\nقال جعفر بن محمد: الانوار مختلفها: اولها نور حفظ القلب، ثم نور الخوف، ثم نور الرجا، ثم نور التذکر، ثم النظر بنور العلم، ثم نور الحیاء، ثم نور حلاوه والایمان، ثم نور الاسلام، ثم نور الاحسان، ثم نور النعمه، ثم نور الفضل، ثم نور الآلاء، ثم نور الکرم، ثم نور العطف، ثم نور القلب، ثم نور الاحاطه، ثم نور الهیبه، ثم نور الحیره، ثم نور الحیاه، ثم نور الانس، ثم نور الاستقامه، ثم نور الطمأنینه، ثم نور العظمه، ثم نور الجلال، ثم نور القدره، ثم نور الالوهیه، ثم نور الوحدانیه، ثم نور الفردانیه، ثم نور الابدیه، ثم نور السرمدیه، ثم نور الدیمومیه، ثم نور الازلیه، ثم نور البقاء، ثم نور الکلیه، ثم نور الهویه و لکل واحد من هذه الانوار اهل و له حال و محل و کلها من انوار الحق التی ذکر الله تعالی «الله نور السماوات والأرض» و لکل عبد من عبیده مشرب من النور هذه الانوار و ربما کان له حظ من نورین و من ثلاثه و لن تتم هذه الانوار لاحد الا للمصطفی صلوات الله علیه و سلامه لانه القائم مع الله تعالی بشرط تصحیح العبودیه والمحبه. فهو نور و هو من ربه علی نور؛ جعفر بن محمد فرمود: انوار مختلف اند؛ اولین آن نور حفظ قلب، سپس نور خوف، سپس نور امید، سپس نور تذکر، سپس بنگر به نور علم، سپس نور حیا... بعد نور هویت است و برای هر نوری از این انوار، اهلی است و حالی و محلی و همه اینها از انوار حق اند، همان که خداوند متعال فرموده است:\n«خداوند نور آسمان ها و زمین است» و به هر بنده ای از بندگانش مشربی از این انوار اختصاص دارد و چه بسا برای بنده ای بهره ای از دو یا سه نور باشد؛ اما همه این انوار مختص احدی نیست جز برای مصطفی ص؛ چراکه او قائم با حق تعالی است به شرط صحت عبودیت و محبت. پس او نور است و او به واسطه پروردگارش بر نور است (امام صادق، ١٣٨٨: 44 و 45).\nقال الصادق(ع): «النجم» حبیب الله تعالی اذا عمد بنوره الی السماء لیله الخلوه مع المولی. فاسفره الله «بالأفق الأعلی» و رفع الاستتار «ثم دنا فتدلی» حتی «کان قاب قوسین أو أدنی» یعنی فناجا مع ربه ما ناجا، «ما کذب الفؤاد ما رأی * أ فتمارونه» یا اهل الشقاء علی ما رأی المصطفی «عند سدره المنتهی» اذ صارت السدره مزینه بنور المولی؛ صادق(ع) فرمود: «ستاره» دوست خداوند متعال است، چراکه به نور حق در شب خلوت با مولایش به آسمان برآمد و در پی آن خداوند او را «به افق اعلی» برد و حجاب ها را کنار زد، «سپس نزدیک و نزدیک تر شد» تا اینکه «فاصله اش به اندازه دو کمان یا کمتر از آن گشت»؛ یعنی با پروردگارش نجوا کرد، آنچه را که نجوا کرد «دروغ نگفت آنچه را دل دید»، «آیا با او به مجادله برمیخیزید؟». ای اهل شقاوت بر آنچه که مصطفی «به کنار سدره المنتهی» دید؟ و هنگامی که سدره مزین به نور مولا گردید (همان، ١٣٩٢: ٣٢5 و ٣٢6).\nحقیقهالحقایق چارچوب معقول همه اشیا را مشخص می کند. نسب بدون آنکه شناختنی باشند از آن به وجود میآیند. موجود متمایزی نیست، از طرفی غیرخدا و از طرفی غیر از جهان است. حقیقهالحقایق دارای اوصاف اشیا، یعنی اسمای الاهی و اعیان ثابته ای است که بر آنها محیط است. اسماء و اعیان موجود حقیقی نیستند، آنها نسب بین ظاهر و باطن اند (چیتیک، ١٣٩5: ٢٧4).\nامام صادق(ع)، حضرت محمد(ص) را صاحب بالاترین جایگاه میان انسان ها، برترین خلق نزد خداوند، مجاور حق و نور الاهی میداند:\nقال الصادق(ع): الرسول بلغ من مرتبه الی ربه حتی أن الله صار الیه مشتاقا فاخرجه من الدنیا علی نوره و جاوز به علی انواره حتی قربه الی ربوبیته ثم لقنه تلقین الکرامه فقال: یا حبیبی و صفیی و أنیسی و مشتاقی، جئت عبدا أم جئت ملکا فتحیر الرسول فی جوابه ثم قال: جئت عبدا سامعا لقولک طائعا لأمرک راجیا الی غفرانک، خائفا من عذابک، فقال له المولی: لک، و رفعنا العبودیه عنک، فکن آمن من عذابی و من قطیعتی، الا تری الی قوله: «و من دخله کان آمنا» (آل عمران: ٩٧) و من دخل مع المولی فی بساط قربه کان آمنا عن فراقه و قطیعته؛ صادق(ع) فرمود: رسول از مرتبه خویش به سمت پروردگارش بالا رفت تا اینکه خداوند به او مشتاق گشت، و سپس او را از دنیا با نور خود خارج نمود و او را بر انوارش گذرانید تا اینکه او را به سوی ربوبیتش نزدیک کرد؛ آنگاه تلقین کرامت را به او آموخت؛ سپس فرمود: ای دوست و برگزیده و مونس و مشتاق من، بنده آمدی یا پادشاه؟ رسول در جوابش متحیر گشت! سپس پاسخ داد: بنده شنوای قول تو آمدم، مطیع امر توام و امیدوار به بخشایشت، ترسنده از عذابت؛ پس به او فرمود: مولا برای تو است و ما عبودیت را از تو برداشتیم، پس تو از عذاب و جدایی من ایمن باش، مگر ندیده ای فرمایش الاهی: «و هر کس وارد آن شود در امان است» و هر کس در بساط قرب مولا وارد شود، از دوری و جدایی از او در امان است (امام صادق، ١٣٩٢: 44).\nانسان ها اگر در سطح فردی لحاظ شوند مراتب مختلف خواهند داشت. از لحاظ وجودی، هیچ گونه تفاوتی میان افراد انسان وجود ندارد؛ لیکن همه افراد انسانی به یک اندازه از این جامعیت وجودی خود آگاهی ندارند. درجات آگاهی انسان ها از این جامعیت در وجودشان متغیر است (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢6٠). همه علوم حقیقی از جانب خدا است. هر معرفتی بیرون از توحید الاهی موجب دوری انسان از خدا است. فقط صاحب معرفت توحیدی می تواند ارتباط درونی با همه اشیا، در حوزه گسترده ای که الوهیت مرکز آن است، پیدا کند. بنابراین، معرفت حقیقی و مفید، شناخت خدا یا جهان شناسی ای است که نشانگر آیات الاهی و اشاره به او باشد (چیتیک، ١٣٩٢: ٢٩5). مردم در شناخت خداوند و راز هستی مراتب متفاوتی دارند.\nقال جعفر: الخلق مع الله علی مقامات شتی. من یجاوز حده هلک. فللانبیاء مقام مشاهده، و للرسول مقام العیان، و للملائکه مقام الهیبه، و للمؤمنین مقام الدنو والخدمه، و للعصاه مقام التوبه، و للکفار مقام الطرد والغفله. هذا بمعنی قوله تعالی «و ما منا إلا له مقام معلوم»؛ جعفر فرمود: مقامات خلق نزد خداوند متفاوت است.\nهر کس از حدش تجاوز کند، هلاک می گردد. برای انبیا مقام مشاهده و برای رسول مقام عیان، و برای ملائکه مقام هیبت و برای مؤمنان مقام نزدیکی و خدمت، و برای عاصیان مقام توبه، و برای کفار مقام طرد و غفلت است. این معنای کلام خداوند است: «و مقام هر کس نزد ما معلوم است» (صافات: ١64) (امام صادق، ١٣٨٨: 5١).\nابن عربی «ذکر» را مترادف با فناشدن عارفانه در خدا میداند. به عقیده او، انسان قادر است در تجربه عرفانی خویش در ذکر چنان اوج بگیرد که به مرتبه وحدت ذاتی با خدا برسد (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢6٣)؛ بنابراین، «ولی» کسی است که فانی در حق و باقی به حق باشد و از مقام فنا رسته و به مقام بقا رسیده باشد. جهات بشری و صفات امکانی او در وجود ربانی فانی شده و صفات بشری وی مبدل به صفات الاهی شده باشد (صادقی، ١٣٨٧: ١١٠).\n«الذین یذکرون الله قیاما و قعودا» (آل عمران: ١٩١). قال الصادق(ع)، الذین قاموا لله بالذکر والولایه و قعودوا علی بساط بمنه الهدایه و بسطوا جنوبهم علی قرار الذمیمه طلبا بمنه الربوبیه، یتفکرون فی بساطه فان الباسط لا یکون باطلا فکیف یکون رب الباسط. فحینئذ بسط الله علیهم رأفته و آمنهم فی غیبه عن میدان شقوته و جفوته؛ «آنان که خداوند را در حالت ایستاده و نشسته یاد می کنند»؛ صادق(ع) فرمود: آنان که برای خداوند به ذکر و ولایت قیام می کنند و بر بساط او به منت هدایت او مینشینند و پهلوهایشان را بر جایگاه پستی به طلب منت ربوبیت می گسترانند، در بساط خداوند تفکر می کنند؛ پس باسط کار باطل نمی کند، پس چه رسد که خداوند باسط کار باطل انجام دهد؟ پس در این صورت خداوند رأفتش را بر آنان گسترانید و ایشان را در غیب خود از میدان شقاوت و جفا در امان داشت (امام صادق، ١٣٩٢: 66).\nامام(ع) با بیان کلمات «ذکر» و «ولایت» نوعی ارتباط بین آنها و همچنین خصوصیات ولایت و قرارگرفتن در دایره ولایت و ربوبیت الاهی را بیان می کند. در عبارت ذیل نیز حضرت تأثیر ذکر و اتحاد ذاکر و مذکور را تبیین می کند:\n«یسئلک أهل الکتاب» (نساء: ١5٣). قال الصادق(ع): من سجد اعضائه لقلبه، و قلبه لروحه، و روحه لربه سجدت الملائکه کلهم لروحه، و من سجد لمعبوده فالمعبود یرفع حشمته و حجابه حتی یری حبیبه لحبیبه فی محتویات ذکره؛ «اهل کتاب از تو میپرسند»؛ صادق(ع) فرمود: اعضای هر کس برای قلبش سجده کند، و قلبش برای روحش، و روحش برای پروردگارش، همه ملائکه برای روحش سجده می کنند و آن کس که برای معبودش سجده کند، معبود حشمتش را افزون می کند و حجابش را برمی دارد تا اینکه حبیبش را به خاطر حبیبش در آنچه به عنوان ذکر می گوید، می بیند (امام صادق، ١٣٩٢: 86).\nچون عارف به بالاترین درجات عرفانی نائل شود، شاهد و مشهود یکی می شوند. در این مرحله، دیگر قلب انسانی نیست که حق را شهود می کند؛ بلکه حق است که مشهود حق است.\nاین مرحله ولایت است (همان: ٢٧١ و ٢٧٢). در این خصوص، امام صادق(ع) میفرمایند وقتی آنان از نفوس خویش فانی شوند، خداوند جایگزین این نفس های فنایافته می شود: «و لیبلی المؤمنین منه بلا حسنا» «قال جعفر: ان یفنیهم عن نفوسهم؛ فاذا افناهم عن نفوسهم کان هو عوضا لهم عن نفوسهم» (امام صادق، ١٣٨٨: ٣٠).\n«ولی» به معنای قریب و نزدیک است. منظور از «ولایت» در اینجا قرب خلق به حق است؛ آنچنان قربی که خلق با حق متحد می شود. هر چه کمال بر خلق مترتب است ناشی از کمالات بیانتهای حق است. اگر می بیند و میشنود در حقیقت او است که می بیند و میشنود. این حق است که در این مظاهر و مجالی خود را بروز داده و متجلی شده است. حق در تمامی شئون کمالی خلق وجود داشته و حاضر است؛ به عبارتی خلق، حق متشئن و حق متموج است (صمدی آملی، ١٣٨٩: 4٣).\n«استجیبوا لله و للرسول»؛ قال جعفر: اجابوا الی الطاعه لتحیا بها قلوبکم. «اذ دعاکم لما یحییکم»؛ الحیاه هی الحیاه بالله و هو معرفته؛ کما قال: «فلنحیینه حیاه طیبه»؛ «خداوند و رسول را اجابت کنید»؛ جعفر فرمود: طاعت را اجابت کنید تا بدان قلب هایتان زنده شود. «هنگامی که شما را فرا میخواند تا به شما حیات بخشد»؛ حیات همانا حیات به خداوند است که آن معرفت او است، چنان که فرمود: «پس او را به زندگانی پاکی زنده می داریم» (امام صادق، ١٣٨٨: ٣١).\nنکته مهم این است که امام(ع) ضمن اینکه در اینجا بر بقای عارف واصل به حیات الاهی اشاره دارد، بر یگانگی معرفت انسان کامل و خداوند تأکید می کند.\n«ولی» اسمی الاهی است و همانند خداوند ابدی و ازلی است. هرچند این اسم مختص به حضرت حق است، اما هنگامی که معرفت انسان به بالاترین درجه میرسد استحقاق داشتن این اسم را پیدا می کند. لذا باید گفت «ولی» اسمی مشترک میان خدا و انسان است و هیچ گاه اتفاق نمیافتد که ولایت وجود نداشته باشد (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢٧6). «ولی» عمومیترین و اساسیترین خصلت همه انسان های کامل است. اولین و مهم ترین مفهوم «ولایت»، معرفت کامل به حقیقت غایی در خصوص حق، خلق و ارتباط بین حق و خلق است. انسانی که به مرتبه ولایت نائل آید به وضوح آگاه است که او جلوه ای از جلوات حق بوده و لذا در گوهر با او یکی شده و در نهایت خود حق است. همان طور که پیش تر هم بیان شد، او این علم به وحدت را از راه فنا به دست میآورد. وی از طریق فنا، خویش را به باطن حق پیوند می دهد و حقیقت همه چیز را از آنجا با ذوق مباشر خواهد دید (همان: ٢٧٧).\n«و سقاهم ربهم شرابا طهورا» (انسان: ٢١)؛ قال جعفر: سقاهم التوحید فی السر فتاهوا عن جمیع ماسواه فلم یفیقوا الا عند المعاینه و رفع الحجاب فیما بینهم و بینه و اخذ الشراب فی ما اخذ عنه فلم یبق علیه منه باقیه و حصله فی میدان السرور والحضور والقبضه؛ «و پروردگارشان به ایشان شرابی پاک مینوشاند»؛ جعفر فرمود: خداوند در سر به ایشان مینوشاند، پس از جمیع ماسوا بریدند و بیدار شدند جز در هنگام معاینه و حجاب بین ایشان و حق برطرف شد، و از حق شراب گرفت، در عوض آنچه از او گرفته شد؛ پس از آن چیزی باقی نماند و در میدان سرور و حضور و قبض پروردگار آسایند (امام صادق، ١٣٨٨: 6٠).\nبر این اساس، باید گفت مقام ولایت مساوق با نیل به توحید صمدی قرآنی است و اسم شریف «ولی» ارتباط تنگاتنگی با اسم شریف «الصمد» و «هو الاول والآخر والظاهر والباطن» دارد (صمدی آملی، ١٣٨٩: 46).\n«و عنده مفاتح الغیب» (انعام: 5٩)؛ و قال الصادق(ع): و عنده مفاتیح الولایه علی معرفته و یجعلهم ملوکا فی بحور آلائه و کرمه و ینشر علیهم اوراق منه و ذکره حتی جعلهم مربوبا بالسعاده لیوم رؤیته؛ «و کلیدهای غیب نزد او است»؛ و صادق(ع) فرمود: و کلیدهای ولایت بر معرفتش نزد او است و ایشان را پادشاه بر دریاهای نعماتش و کرمش قرار داده و بر ایشان اوراق کرامت و ذکرش را نشر داده، تا اینکه آنها را در روز دیدارش پرورش یافته به سعادت قرار داده است» (امام صادق، ١٣٩٢: ١٠٧).\nواژه «خاتم» در دو عنوان محل بحث واقع شده است: ١. خاتم رسولان؛ ٢. خاتم اولیا؛ خاتم رسل در اسلام کسی جز وجود نورانی حضرت محمد(ص) نیست. ایشان به حکم نص صریح قرآن «ما کان محمد أبا أحد من رجالکم و لکن رسول الله و خاتم النبیین» (احزاب: 4٠) خاتم انبیای الاهی است و مطلقا امکان ظهور پیامبری پس از او وجود ندارد. ابن عربی درباره خاتم اولیا نظر صریحی مطرح نکرده است. در جایی خود را به عنوان خاتم اولیا معرفی کرده و در بخش های دیگری از نوشتارهای خود افراد دیگری را برای این منصب معرفی کرده است.\nابن عربی خاتم اولیا را برتر از حضرت محمد(ص) میداند، اما عموم شارحان پس از وی، حتی کاشانی، که از تابعان و شاگردان او است حضرت محمد(ص) را خاتم اولیا میشناسند و بر آن اتفاق نظر دارند و برای کسی مقامی برتر از او قائل نیستند (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢٨١- ٢٨4). آنچه پیامبر اکرم ص را به مرتبه خاتمیت ولایت مطلقه الاهی مزین کرده، شرافت و مکانت نفس نفیس آن حضرت است که مظهر اتم الاهی، اکمل نوع انسانی و قطب عالم امکان است. به عبارتی، اگر می گوییم مقام ختم ولایت مطلقه به ایشان اختصاص دارد، مراد آن نیست که پس از ایشان ولیای نخواهد آمد؛ بلکه مقصود آن است که چون آن حضرت به حسب اعتلای وجودی و ارتقای نفسانی نزدیک ترین و مقرب ترین موجودات به حق تعالی است، حیطه مقام ولایت او نیز محیط و حاکم جامع بر جمیع ولایت ها است، آنچنان که فقط او به نحو اتم مفتخر به ندای «اعطیت جوامع الکلم» است، و در میان کلمات وجودی عالم، فقط او از کامل ترین رتبه وساطت فیض وجود، فاعلیت و اعطای کمال کل اهل عالم، که اقتضای صادر نخستین است، بهره مند است و پس از وی هر یک از اولیای محمدیین (علی، فاطمه، حسن، حسین الی مهدی ع) به اعتباری صاحب ولایت مطلقه بیواسطه اند و مقام و مرتبه آنان مقام «او ادنی» و منبع علم آنان با وراثت از مأخذ علم پیامبرص و مرتبه الوهیت است، و از جهتی دارای ولایت خاصه اند؛ زیرا ولایت آنان به حسب سعه دایره، مضاف به ولایت حضرت محمد(ص) است (صمدی آملی، ١٣٨٩: ١١٨ و ١١٩).\nهشام بن حکم (در حدیث بریهه) گفت [... ] بریهه [به امام صادق(ع)] گفت: آقا شما از کجا تورات و انجیل و کتاب های انبیا را آورده اید؟ فرمود: اینها به ارث به ما رسیده، مثل خود آنها می خوانیم و چون خودشان می گوییم خداوند حجتی در روی زمین قرار نمی دهد که از او چیزی بپرسند بگوید نمی دانم (مجلسی، ١٣6٣، ج 4: ١٣١).\nاولیای محمدی همه اسمای الاهی را در تمامیت کامل و با حفظ اعتدالی که به وسیله ذات ناشناخته خود وجود برقرار می شود، واجدند؛ لذا هیچ اسم، کمال و «مقامی» ماهیت آنان را متعین نمی کند. آنان حقیقت نهایی وجود را ظاهر می سازند. ایشان همانند ذات خدا، از حیث نفوس باطنی خود، شناخت ناپذیر و دست نیافتنیاند؛ اگرچه سرشار از خیر قابل تصوری هستند (چیتیک، ١٣٩٢: ٣٧ و ٣٨).\nحسن بن زیاد گفت از حضرت صادق(ع) شنیدم می فرمود زمین هرگز خالی از حجت دانایی نیست. دوام و بقای زمین به همان حجت است و مردم را جز این صلاح و چاره ای نیست (مجلسی، ١٣6٣، ج ١: ٢٣).\nیکی از کمالاتی که برای نفس انسان متحقق است انشای صورت هایی است که در ذهن خود تخیل کرده است. انسان کامل قادر است صورت هایی را که در ذهن خود تصور کرده در مقام خارج از خویش عینیت ببخشد. این نعمت از آن هر انسانی نیست، و حق، این استعداد را در هر کسی شکوفا نمی کند؛ چراکه سبب اختلال در زندگی انسان ها می شود (صمدی آملی، ١٣٨٩: 4٧ و 4٨). بنابراین، می توان گفت انسان کامل نوعی قدرت مافوق طبیعی دارد و بر حسب خصلت وجودی خویش از نیروی روحانی خارق العاده تطوریافته ای برخوردار است. این قدرت خارق العاده را ابن عربی «همت» میخواند. همت نیروی تمرکزیافته روحی است. طبق نظر ابن عربی، چنانچه عارف بخواهد می تواند هر چیز را صرفا با تمرکز نیروی روحی خود بر آن تحت تأثیر قرار دهد؛ یا حتی قادر است چیزهای ناموجود را موجود کند. به عبارتی، او قادر است تمام چیزها را مسخر خود کند. این نیروی تسخیر را حضرت حق به او عطا کرده است. واژه «تسخیر» در قرآن ما را به یاد حضرت سلیمان(ع) میاندازد. این لطف خاص خداوند بود که به نحو خاصی به او عطا شده بود (ایزوتسو، ١٣٩٢: ٢٨٧). انسان کامل حقیقی، خود را در دست خدا قرار می دهد؛ اگر خداوند به او امر کند، او همت خود را اعمال خواهد کرد؛ چراکه حجتی بر رسالت او است؛ وگرنه از اعمال آن خودداری خواهد کرد. بنابراین، حتی کامل ترین رسول از میان رسولان، یعنی محمد(ص) هم اعمال همت نکرد (همان: ٢٩٣ و ٢٩4).\nقال صادق(ع): الحکمه فی مائده عیسی هو ان الله لیس یمن المائده للسؤال والانفاق و لکن اذا سألتم لا اری أن ارسلها علیکم حقیقه الا و هی عذاب علیکم وعظه لاولیایی من بعدکم والعذاب وجب علیهم ما قدموا علیها بغیر استحقاقه، وعظه لنا بما اخبرنا عن السؤال فاعطاه الله مائده حیث قال: «إنا أعطیناک الکوثر» (کوثر: ١)؛ مائدتک المهیئه برضوان، القاعدون علیها اولیایی، فرضی بذلک المصطفی و رضینا به؛ صادق(ع) فرمود: حکمت مائده عیسی این بود که خداوند مائده را بر منت سؤال و انفاق قرار نمی دهد؛ لکن هنگامی که شما درخواست کردید حقیقت آنچه را که برای شما ارسال شده بود، جز عذاب برای ایشان ندیدم، و موعظه ای برای اولیایم بعد از شما، و عذاب را بر ایشان واجب ساخت و چیزی جز آنچه استحقاق داشتند بر آنها تقدیم نگشت، و آنچه درباره سؤال به ما خبر داد، پندی برای ما بود؛ پس خداوند مائده را به او اعطا نمود؛ چنان که فرمود: «ما به تو کوثر عطا نمودیم». مائده تو در رضوان مهیا است، که اولیای من بر سر آن نشسته اند. پس مصطفی به آن راضی است و ما از او راضی هستیم (امام صادق، ١٣٩٢: ١٠٠).\n«حجت» به معنای دلیل و راهنما است. انسان کامل، دلیل و راهنمای حق در نظام هستی است؛ بلکه دلیل و برهان کل عالم وجود است. نشئه عنصری عالم طبیعت هیچ گاه خالی از حجت الله نمی شود و مردم در هیچ زمانی از انسان کامل محروم نمی شوند. در هر نشئه عنصری به طور حتم حجتی از حجج الاهی با بدن عنصری زندگی می کند و او دلیل و راهنمای مردم به جانب حق است.\nبدین ترتیب همچنان که عوالم وجودی از نشئآت عقلی و مثالی انسان کامل بهره میبرند و از آن ارتزاق می کنند، انسان کامل باید صاحب نشئه جسمانی نیز باشد؛ چراکه طبیعت به برکت این نشئه جسمانی انسان کامل بقا مییابد؛ چه انسان کامل با بدن عنصری در میان مردم حاضر باشد، و چه در حالت غیبت باشد و فقط آحادی از مردم به زیارت جمال وی مشرف شوند. به بیانی دیگر، انسان کامل اگرچه در تمامی عوالم وجودی خلیفهالله است؛ اما حجهالله بودن انسان کامل در هر نشئه ای موقوف بر آن است که او در آن نشئه زندگی کند (صمدی آملی، ١٣٨٩: ٣٠٢).\nحجت در نظرگاه صادق، نقطه اتصال آموزه توحید و سایر آموزه های دینی قلمداد می شود. به این معنا که خداوند که مسئولیت هدایت بشر را بر عهده گرفته است، حجت هایی بر روی زمین برای این کار قرار داده است. حجت ظاهر که همان پیامبران هستند و حجت باطن که همان عقل آدمی است. در احادیثی که از صادق باقی مانده است، به کرات به این نکته تاکید شده که زمین هیچ گاه از حجت خدا خالی نمی‌شود. معنای ضمنی این سخن این است که با ختم نبوت، این ائمه هستند که حجت خدا بر روی زمین می باشند و نبود آنها به معنای این است که خداوند بندگانش را بدون هدایت گذاشته است. به همین دلیل در آموزه های صادق شناخت حجت در کنار شناخت خداوند قرار می گیرد. در همین رابطه صادق به بیان وجوه ممیزه پیامبران و امامان می پردازد. صادق دارا بودن علم لدنی، مفترض الطاعه بودن و نصب از طرف خداوند را وجوه مشترک ائمه و پیامبران می داند. به این ترتیب، پس از نصب حجت، موضوع شناخت و تشخیص او از دیگران مطرح می شود. پیامبران از طریق معجزاتشان شناخته می شوند اما شناخت ائمه، بنا بر آموزه های صادق، به «نص» است. در دیدگاه عامه مسلمانان اما، امامتِ پس از پیامبر، امری زمینی و انتخابی است.\nو قال الصادق(ع): إن الله لم یقبل من أحد دعوی بغیر الحجه، و لایقبل من نفسه الدعوی بغیر حجه، فلما قال: «أنه لا إله إلا هو» (آل عمران: ١٨)؛ خلق السماوات والارض و جمیع الاشیاء حتی صح دعواه و لزم حجته علی غیره، فمن ادعی فعلیه بحجه مع حجه المولی...؛ صادق(ع) فرمود: خداوند جز از حجت ادعایی را قبول نمی کند و از جانب خود از شخصی به غیر از حجت ادعایی را نمیپذیرد؛ پس چون فرمود:\n«همانا غیر او هیچ معبودی نیست». آسمان ها و زمین و همه اشیا را خلق کرد تا اینکه ادعایش صحیح باشد و وجود حجت بر دیگران لازم آید؛ پس هر کس ادعایی کند، بر او است حجتی با حجت مولا (امام صادق، ١٣٩٢: 4٧).\nما پیشوای مسلمانانیم و حجت خدا بر جهانیان و سرور مؤمنین و رهبر سفیدچهرگان و مولای مؤمنین. ما موجب امان و آسایش مردمیم در روی زمین، همان طور که ستارگان موجب امان اهل آسمان اند. خداوند به واسطه ما آسمان را نگه داشته که بر زمین فرو نریزد؛ مگر به اذن و اجازه او و به وسیله ما زمین را نگه داشته که اهلش را تکان ندهد. باران به واسطه ما می بارد و رحمت به واسطه ما گسترش می یابد و زمین نعمت های خود را خارج می کند. اگر نباشد راهنمایی از خانواده ما، زمین اهلش را فرو می برد. از زمانی که خداوند آدم را آفرید، زمانی از حجت خالی نبود، یا حجتی آشکار و مشهور و یا غایب و مستور، و تا روز قیامت از حجت خالی نخواهد بود؛ اگر چنین نبود خدا پرستش نمی گردید. سلیمان گفت: به حضرت صادق(ع) عرض کردم چگونه مردم از حجت غایب و مستور بهره مند می شوند و استفاده می برند؟ فرمود همان طوری که از خورشید بهره می برند هنگامی که در پس پرده های ابر پنهان است (مجلسی، ١٣6٣، ج ١: 5 و 6).\nانسان کامل محل مشیت الاهی در روی زمین است. در آیه 6٨ سوره قصص چنین آمده است:\n«و ربک یخلق ما یشاء و یختار ما کان لهم الخیره». این آیه در باب مشیت الاهی است. هیچ قدرت قاهره ای را یارای آن نیست که خداوند متعال را از انجام دادن امور و تصرف مطلق در عالم هستی بازدارد. خداوند متعال در دو جنبه تشریع و تکوین برابر مشیت خویش عمل می کند. از دیدگاه اهل معرفت، انسان کامل می تواند مظهر این اسم الاهی و محل مشیت الله شود (صادقی، ١٣٨٧: 6٠).\nانسان کامل نه تنها مظهر جامعیت اتم تمامی کلمات وجودی عالم است، بلکه محل تجمع همه اسمای حسنای الاهی است؛ تا آنجا که خداوند متعال هر فعلی را که بخواهد در نظام هستی جامه عمل بپوشاند بر اساس اراده، خواست و مشیت انسان کامل انجام می دهد؛ البته نه از آن حیث که اراده و مشیت انسان کامل جدای از اراده و مشیت حق تعالی باشد، بلکه مشیت و اراده انسان کامل، مظهر اتم مشیت و اراده الاهی است و آنچه انسان کامل بخواهد حق تعالی آن را واقع می گرداند؛ لیکن انسان کامل جز خواست و مشیت الاهی چیزی برنمیگزیند؛ «و ما تشاؤن إلا أن یشاء الله إن الله کان علیما حکیما» (انسان: ٣٠) (صمدی آملی، ١٣٨٩: 4١٩ و 4٢٠).\nدر اصول کافی از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمود: «خلق الله المشیه بنفسها ثم خلق الاشیاء بالمشیه»؛ یعنی در مراتب هستی چیزی غیر از مشیت مطلقه الاهی موجود نیست و همین مشیت است که دارای وحدت حقه ظلی است که جلوه ای از وحدت حقه حقیقیه حق تعالی است.\nبنابراین، حق در آینه دل انسان کامل که خلیفه او است، متجلی شده و عکس انوار تجلیات از آینه دل او بر عالم فایض می گردد. تا انسان کامل در عالم باقی است از تجلیات ذاتی حق استمداد می کند و عالم با این استمداد و فیضان تجلیات محفوظ میماند؛ پس هیچ معنای باطنی ای به ظاهر نمیآید، مگر به حکم انسان کامل (صادقی، ١٣٨٧: 6٢).\nقال جعفر الصادق: اوقف عباده تحت مشیته ان شاء عذبهم و ان شاء عفا عنهم و ان شاء قربهم و ان شاء بعدهم لتکون المشیئته والقدره له لا غیره ثم اظهر لطفه لعباده المخصوصین بالمحبه والمعرفه والایمان و ذلک قوله «إن ربی لطیف لما یشاء» (یوسف: ١٠٠). لعباده الذین سبقت لهم منه العنایه والولایه؛ جعفر صادق فرمود: خداوند بندگانش را تحت مشیت خویش نگه داشت، اگر بخواهد ایشان را عذاب می کند و اگر بخواهد آنان را میبخشد، و اگر بخواهد، آنان را نزدیک می کند و اگر بخواهد، ایشان را دور می کند، قدرت و مشیت از آن او است و برای غیر او نیست؛ آنگاه لطفش را به واسطه محبت، معرفت و ایمان بر برخی بندگان خاصش ظاهر کرد و این قول خدای تعالی است که: «همانا پروردگارم برای آنچه بخواهد با لطف رفتار می کند»؛ برای بندگانی که عنایت و ولایت از جانب حق بر ایشان سبقت گرفته است (امام صادق، ١٣٨٨: ٣5).\nنتیجه بحث انسان کامل از منظر امام صادق (ع)\n4. تمامی موجودات تسبیح گوی حق سبحانه هستند.\n5. انسان چون مستجمع تمامی اسمای الاهی است، خلیفه خداوند بر روی زمین است.\n6. حضرت رسول ص مظهر انسان کامل، برترین خلق نزد خداوند، مجاور حق و نور الاهی هستند.\n١٠. اولیای خداوند حائز مقام انشاء هستند؛ اما از روی ادب از اعمال آن خودداری می کنند.\nامام جعفر صادق انسان کامل صادق آل محمد امام صادق\nتاریخ: یکشنبه , 11 مهر 1400 (10:44)


کسب درآمد از WhatsApp با 4 روش ساده - سونت اینفو\nصفحه نخست کسب درآمد از WhatsApp با 4 روش ساده\nکسب درآمد از WhatsApp در مرکز تخصصی شبکه های اجتماعی سونت اینفو\nراه های کسب درآمد از WhatsApp\n1. استفاده از خدمات کوتاه سازی لینک\nاستفاده از ابزار کوتاه سازی لینک برای کسب درآمد بسیار ساده است. سرویس های کوتاه سازی لینک زیادی مانند shorte.st و غیره وجود دارند. این سرویس ها کاربران را قادر می سازد لینک های مختلف وب را کوتاه کنند و هنگامی که یک کلیک روی لینک دریافت می کنید، مقداری پول به شما پرداخت می شود.\nمحتوای خوب و معتبر بسیار اهمیت دارد، موضوعات مورد علاقه مردم مانند مقاله های خوب از وب سایت های محبوب، ویدئوها و تصاویر جذاب ، حقایق جالب و ….\nهنگامی که محتوای مورد نظر را پیدا کردید، میتوانید آن لینک را از طریق Shorte.st کوتاه کنید و سپس آن لینک را با مخاطبین و در گروههای مختلف WhatsApp به اشتراک بگذارید. همانطور که قبلا گفته شد، هنگامی که روی آن لینک کلیک شود ، مبلغی به شما پرداخت می شود.\nمبلغی که برای هر کلیک پرداخت می شود چیزی بین 0.1 تا 5.0 دلار خواهد بود. پولی که دریافت می کنید به کشوری که کلیک از آن دریافت می کنید بستگی دارد. اگر شما از کشورهایی مانند آلمان، آمریکا، انگلستان کلیک دریافت کنید، این مبلغ بسیار مناسب خواهد بود.\n2. بازاریابی پورسانتی یا کمیسیونی (همکاری در فروش)\nبازاریابی پورسانتی یک راه عالی برای کسب درآمد آنلاین ، به ویژه از WhatsApp است. بازاریابی پورسانتی چیست؟ بازاریابی پورسانتی به معنای بازاریابی محصولات برندهای و شرکت های خاص است.\nهنگامی که یک محصول را فروختید، مبلغ مشخصی از فروش آن به شما تعلق می گیرد. بازاریابی پورسانتی بهترین راه برای کسب درآمد آنلاین است. آمازون (Amazon) به دلیل کمیسیون های بزرگ و تنوع محصولات ، در بازاریابی پورسانتی بهترین است. تمام مراحل ثبت نام و شروع کار با آمازون بسیار آسان است.\nبرای اطلاع از کمیسیون های محصولات مختلف می توانید زیر تصویر را مشاهده کنید. این بهترین و کارآمد ترین راه برای کسب درآمد از WhatsApp است. بیشتر کارآفرینان اینترنت به بازاریابی پورسانتی وابسته هستند.\nپس از ثبت نام، باید لینک منحصر به فرد محصولات را کپی کنید و به مخاطبین و گروه های مختلف WhatsApp خود بفرستید. اکنون، درک می کنید چرا کسب درآمد با WhatsApp ساده است.\n3. استفاده از شبکه های PPD\nPPD مخفف Pay per download (پرداخت به ازای دانلود) می باشد. شبکه های PPD زمانی که فایلی که در وب سایت آپلود کرده اید، دانلود شود، به شما پول پرداخت می کنند. وبسایت های PPD زیادی وجود دارند اما پیشنهاد ما OpenLoad.co است.\nOpenLoad به دلیل پرداخت های بالا و مراحل بسیار آسان ثبت نام و شروع به کار، بهترین شبکه PPD در جهان نامیده می شود . بنابراین برای کسب درآمد ، باید ویدئو ، تصویر ، آهنگ را در Openload آپلود کنید و سپس لینک های منحصر به فرد را در گروه های مختلف WhastApp و مخاطبین، صفحه فیس بوک و حساب توییتر به اشتراک بگذارید. هنگامی که از لینک آن فایل خاص دانلود صورت می گیرد، مبلغی به شما پرداخت می شود. برای هر 10 کیلو بایت دانلود، بین 10 تا 40 دلار به شما پرداخت می شود. برای اطلاعات بیشتر تصویر زیر را ببینید.\n4. اپلیکیشن های Recharge\nاپلیکیشن های Recharge نیز می توانند راه خوبی برای کسب درآمد باشند. از این کار پول مستقیم دریافت نخواهید کرد، اما شارژ رایگان، کیف پول Paytm و مزایای دیگری دریافت خواهید کرد.\nاپلیکیشن های زیادی در این زمینه مثل TaskBucks ، Talktime ، Ladooo و غیره وجود دارند. بنابراین، شما باید لینک های ارجاع خود را برای مخاطبین و گروه های Whatsapp مختلف به اشتراک بگذارید.\nاگرچه، این روش برای مدت طولانی مناسب نیست، اما اگر در موارد ضروری و فوری می توانید از این اپلیکیشن ها استفاده کنید. اینها ساده ترین و سریع ترین راه ها برای کسب درآمد از WhatsApp بودند. فقط باید کمی صبر داشته باشید.\nاینجا راه های کسب درآمد از WhatsApp را به اشتراک گذاشتیم. با پیوستن به گروه های بیشتر در WhatsApp و به اشتراک گذاشتن مطالب بیشتر با افراد، شانس کسب درآمد شما با حاشیه خوب افزایش می یابد.\nاین مطلب بسیار مهم است، زیرا استفاده از WhatsApp باید در زندگی شما کمی سودمند باشد و زمانی که در WhatsApp صرف می کنید، می تواند درآمد خوبی برای شما به ارمغان بیاورد. کسب نتیجه خیلی سریع اتفاق نمی افتد، اما مطمئنا نتیجه بخش خواهد بود. اکنون دوستان و گروه های شما در WhatsApp می تواند به طور جدی برای شما سودمند باشد. همانطور که قبلا گفته شد، هر چه به گروه های بیشتری بپیوندید ، به افراد بیشتری دسترسی پیدا خواهید کرد.\nامیدواریم این مطلب را دوست داشته باشید. دوست داریم نظرات و تجربیات شما را بدانیم. نظرات خود را برای ما ارسال کنید.\nTags: Make Money with WhatsApp social media social network whatsapp درآمدزایی از واتس آپ روش های درآمدزایی روش های کسب درآمد شبکه اجتماعی کسب درآمد در واتس آپ مطالب آموزشی واتس آپ\n2017-02-11 2019-01-01 , آموزش عمومی شبکه های اجتماعی, مطالب آموزشی\n2018-09-17 2018-10-05 , آموزش اینستاگرام, مطالب آموزشی\n2017-04-29 2018-06-13 , آموزش اینستاگرام, مطالب آموزشی\nگرانش 11 ماه پیش\nآیا روش کوتاه کردن لینک برای تلگرام هم جواب میده؟\nبله برای تلگرام هم جواب میده فقط مشکل این روش برای کلیک های ایرانیه که ممکنه مورد قبول نباشه.\nشما میتونید از روش های درآمدزایی تلگرام هم استفاده کنید.\nدرآمدزایی از اینستاگرام و کسب درآمد آنلاین با 4 روش ساد�…آموزش اینستاگراماینستاگرام بزرگترین پلتفرم به اشتراک گذاری عکس است، به همین دلیل جوانان به آن گرای…\nفعالیت کارمندان شرکت در اینستاگرام جهت ارتق…آموزش اینستاگرامآیا میخواهید قابلیت دسترسی خود در اینستاگرام را افزایش دهید؟ برای انجام این کار ب�…


تحقیق درباره طراحی و ساخت مزارع آبی - فایل هاب\nطرح و ساخت مزارع آبی برخی اطلاعات پایه لازم برای طراحی یک استخر پرورش در زمان مشخص شدن امکان اجرای پروژه، جمع آوری خواهند شد هر چند، بررسیهای بیشتری معمولاً برای طراحی مناسب ترین طرح بندی روشهای ساخت و عملیات، لازم خواهد شد طراحی استخر و ساخت آن، به اندازه انتخاب محل مطمئن برای موفقیت پروژه، هم از نظر تکنیکی و هم از نظر اقتصادی، مهم است همانطور\nبرخی اطلاعات پایه لازم برای طراحی یک استخر پرورش در زمان مشخص شدن امکان اجرای پروژه، جمع آوری خواهند شد. هر چند، بررسیهای بیشتری معمولاً برای طراحی مناسب ترین طرح بندی روشهای ساخت و عملیات، لازم خواهد شد. طراحی استخر و ساخت آن، به اندازه انتخاب محل مطمئن برای موفقیت پروژه، هم از نظر تکنیکی و هم از نظر اقتصادی، مهم است. همانطور که قبلاً نشان داده شده، مکانهای ایده آل همیشه ممکن است در دسترس نباشند. نقص‌های محل، در اکثر موارد باید بوسیله طرح‌های مناسب ساخت و عملیات، رفع شوند. هر چند،ممکن است صندلی طرح‌ها برای رفع نیازهای کشت آبی، تقریباً در هر شرایط نامناسبی، امکان پذیر باشد، اما اقتصادی بودن و امکان پذیر بودن استفاده از آنها برای کشت آبی تجاری، جای شک و تردید دارد. در حقیقت، طرح‌هایی که به طور نرمال در کارهای مهندسی آب یا آبیاری به کار رفته‌اند، نمی‌توانند برای ساختارهای کشت آبی بدون اصلاح و تغییر قابل توجه (به خاطر هزینه‌های مربوطه) استفاده شوند. بخصوص در مورد مزارع آبگیری استخرها صدق می‌کند که قسمت قابل توجهی از کشت آبی کنونی\nحجم فایل: ۱۳۳ کیلو بایت\nFileHub ID : Sellu-291327


اقتصاد ایران آنلاین - نسل جديد از خانواده گلكسي؛ گوشي جوان پسند و محبوب\nنسل جديد از خانواده گلكسي؛ گوشي جوان پسند و محبوب\nشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۱ ساعت ۱۶:۰۶\nتبلت جدید سامسونگ بیش از هر تبلت دیگری به اصل تبلت ها یعنی قابلیت نوت برداری و یا در واقع جایگزینی قلم و کاغذ نزدیک شده است. به طوری که می‌توان گفت در این زمینه اکنون بی رقیب به نظر می‌رسد.\nاقتصاد ايران آنلاين: وجود قلم در کنار این تبلت به شما این امکان را می‌دهد که استفاده از قلم و کاغذ را کنار گذاشته و تمامی نیاز های خود به نوت برداری را، با همین تبلت بر طرف سازید. برای آشنایی بیشتر با محصول جدید سامسونگ، در نقد و بررسی آن ما را همراهی نمایید.\nسامسونگ در تولید Galaxy Note ۱۰.۱ یک رویکرد آموزشی را هم در نظر داشته است. بدین ترتیب تبلتی تولید نموده که کاملا مناسب برای دانش آموزان و دانشجویان به شمار می‌رود. تصور کنید که همه کتاب‌ها و جزوات درسیتان را یکجا در قالب یک دستگاه بتوانید جمع آوری کنید، همیشه و در هر جا همراه داشته باشید و هر زمان که وقت و حوصله دارید به آنها رسیدگی کنید.\nمحتوای درس را به صورت ویدئویی نگاه کنید، در مورد آن نظرتان را به صورت کامنت ارائه دهید، همزمان با نوت برداری در اینترنت هم گشت و گذار و جستجو نمایید و در حین مطالعه کتاب‌های الکترونیکیتان، در همان کتاب نُت برداری نیز انجام دهید. همه این کارها در Galaxy Note ۱۰.۱ مقدور است که به همراه قلم تعبیه شده بسیار راحت‌تر و لذت بخش تر صورت می‌پذیرند.\nبراي خريد اينجا كليك كنيد. قيمت اين گوشي 2280000 تومان است.\nبهترین تبلت‌های مخصوص بازی +عکس\nچه کسی بیشتر می فروشد: گلکسی یا اپل؟ + نمودار\nآخرین نوسانات بازار تبلت + جدول قيمت


تاریخ انتشار: ۰۵ خرداد ۱۳۹۸ - ۰۰:۱۱\nموضوعی است که گاهی در مسائل کلان هم دیده می‌شود. اصلا این مبحث تحت عنوان «خطای خدمت به خود» یا The self-serving bias نظر محققان زیادی را جلب کرده و در این باره تحقیقات مفصلی هم صورت گرفته است.\nجعفر بلوری در یادداشت روزنامه کیهان نوشت؛ 1- دانش‌آموز که بودیم، هرگاه نمره خوبی از معلم می‌گرفتیم واکنشمان معمولا این طور بود: «نمره 20 گرفتم». اما اگر بنا به هر دلیلی نمی‌توانستیم نمره خوبی بگیریم می‌گفتیم: «معلم به من نمره 12 داد». این یعنی موفقیت را تنها، حاصل تلاش خود می‌دیدیم و مسئولیت شکست را نمی‌پذیرفتیم و به گردن این و آن می‌انداختیم. این «خطا» محدود به دوران کودکی و دانش‌آموزی و صرفا راجع به نمره درسی نیست. موضوعی است که گاهی در مسائل کلان هم دیده می‌شود. اصلا این مبحث تحت عنوان «خطای خدمت به خود» یا The self-serving bias نظر محققان زیادی را جلب کرده و در این باره تحقیقات مفصلی هم صورت گرفته است.\nاین خطا اگر در سطح دوران مدرسه و دانش‌آموزی رخ دهد- که غالبا رخ می‌دهد- شاید خطرات زیادی نداشته باشد اما وای به روزی که در مسائل کلان و مهم کشور مسئولین عمداً! یا حتی سهواً دچار چنین خطاهایی شوند و برای شانه خالی کردن از مسئولیت، همه الا خود را مقصر جلوه داده و بعضا برای سرکار گذاشتن افکار عمومی به «اصول» هم حمله کنند، دو قطبی بسازند و.... ما در این 6 سال و اندی که گذشته، به کرات از این خطاها دیدیم. گشایش‌های ولو سطحی و دروغین با اغراق شدید در میزان، مال آنها و حاصل تدبیرشان می‌شد و بن‌بست‌ها و ناکامی‌ها تقصیر دیگران!\nخط مشی امروز این جریان در این 6 سال و اندی نیز با رنگ و بویی از پوپولیسم، به شدت تحت تاثیر چنین خطایی بوده به ویژه پس از اثبات خسارت‌بار بودن برجام و هوا شدن همه آنچه تصور می‌کردند. موضوع خیلی ساده است، مسئولیت وضعی را که به وجود آورده‌اند نمی‌پذیرند، حاضر به تغییر رویه هم نیستند. برخی در این طیف بارها و در تریبون‌های رسمی و غیر رسمی گفته‌اند، «همه» مقصرند الا آنها. 4 سال اول را به یک شکل، 4 سال دوم را هم به شکلی دیگر. باور بفرمایید اگر 4 سال دیگر هم دولت در دستشان باشد، وضعیت همین خواهد بود و فقط بهانه‌ها تغییر خواهند کرد. از «تقصیر دولت قبل بود، خرابه تحویل گرفتیم، میراث‌دار شهر سوخته‌ایم» در 4 سال اول رسیده‌اند به «همینی که هست، به ما چه؟ تقصیر ترامپ بود!» و این روزها، «نمی‌گذارند، اختیار نداریم، باید در قانون اساسی بازنگری کنیم و...» در 4 سال دوم. یعنی کل ساختار نظام باید تغییر کند و اختیارات تمام قوا به آنها داده شود تا بتوانند، قیمت پراید و سیب زمینی را پایین بیاورند و مشکل مسکن و اجاره‌نشین‌ها را حل کنند!\nدر این بین اما اگر احیانا علائمی ولو کوتاه و گذرا از گشایش هم حاصل شده، یا وقتی مشکلات حاصل از بی‌تدبیری هنوز به این شکل امروزی وجود نداشت و به دنبال پیروزی در انتخابات بودند، تعابیر کاملا فرق داشت:\n«دنیا عاشق کار کردن با ایران شده. هجوم شرکت‌های غربی برای کار کردن با ایران آغاز شده. آمریکایی‌ها اصرار کردند به ما هواپیما بدهند و پیگیری می‌کنند که چرا خبر نمی‌کنید به شما هواپیما بدهیم. آنها پیگیر کار با ایران هستند. یادتان هست نفت می‌فروختیم و کالا وارد می‌کردیم.»، «کاری خواهیم کرد که لذت سهامدار شدن را بچشید»، «دیدید! کار را وقتی به کاردان بسپارید وضعیت این طور می‌شود.»، «اولین تدبیر ما کاهش نرخ بیکاری خواهد بود»، «مسئله مسکن نیز در اولویت دوم جوانان است که به آن توجه ویژه‌ای دارم»، «سانتریفیوژها باید بچرخد و زندگی مردم نیز باید بچرخد»، «اتکای بودجه جاری کشور به نفت باید کاسته شود زیرا پول نفت از عوامل افزایش تورم است»، «همه تحریم‌های مالی و بانکی و حتی نظامی و موشکی در روز اجرای توافق یکجا برداشته خواهد شد»، «اگر می‌خواهید ریال ایرانی به جای اول خود و گذرنامه ایرانی به احترام خود برگردد،... پای صندوق آراء بشتابید»، «چنان رونقی به اقتصاد بدهیم و آنچنان مردم را از درآمد سرشار کنیم که نیازی به 45 هزار تومان پول یارانه نداشته باشند» و...\n2- وقتی برای دانش‌آموز، این «خطا» توضیح داده شود، مسئله را می‌توان حل شده تلقی کرد. اما وقتی پای سیاست و قدرت و بعضا حتی خیانت به میان کشیده می‌شود، اوضاع کمی پیچیده می‌شود.\nامروز که خطای نقشه راهشان به وضوح به اثبات رسیده و حقانیت تک تک هشدارهای منتقدان معلوم شده، عقل حکم می‌کند، روش را تغییر دهند اما بدیهی‌ترین و واضح‌ترین وعده‌ها و صحبت‌های خود را رد و بدیهی‌ترین و واضح‌ترین هشدارها درباره آمدن چنین روزهایی را کتمان می‌کنند. چرا حاضر نیستند اشتباه خود را بپذیرند؟ آیا هنوز گرفتار مشکلِ «خطای خدمت به خود» هستند؟ یا مسئله جدی‌تر از این حرفهاست؟ چرا برای شانه خالی کردن از مسئولیت آنقدر یک دروغ را تکرار می‌کنند که رهبر انقلاب مجبور شوند، برای تببین افکار عمومی، واضحات را دوباره تکرار کنند.\n3- پاسخ‌های احتمالی این سؤال مهم پیش از این در همین ستون بررسی شده است. یکی از این پاسخ‌ها مربوط می‌شد به منظومه فکری برخی از جریان‌های سیاسی نزدیک به دولت. قطب‌نمای آنها تحت هر شرایطی «غرب» را نشان می‌دهد. آنها اصلا اعتقادی به خودکفایی و روی پای خود ایستادن، همکاری کردن با کشوری غیر از کشورهای غربی ندارند. بعضا در غرب درس خوانده و بزرگ شده‌اند و ارزش‌های غربی در پوست و گوشت و خونشان است. وضعیت کشورهایی مثل عربستان، امارات و بسیاری از این کشورهای صددرصد وابسته به غرب را می‌بینند، تحقیر شدنشان، دوشیده شدنشان را می‌بینند اما به روی مبارک نمی‌آورند. معتقدند فقط یک راه وجود دارد و آن مذاکره است. برای همراه کردن افکار عمومی علاوه‌بر دروغ، آنها را می‌ترسانند. از سایه جنگ. می‌گویند اگر بر سر موشک‌هایمان مذاکره نکنیم، جنگ می‌شود. دقت کنید! می‌گویند چون سایه جنگ آمده باید بر سر موشک‌هایمان مذاکره کنیم. در آستانه جنگ، کدام دیوانه‌ای بر سر سلاحش مذاکره می‌کند؟!\nبرخی خبرها و تحرکات اما می‌گویند، آنها فقط نمی‌گویند باید مذاکره کرد. آنها عملا مقدمات مذاکره را کلید زده‌اند، منتها به دور از چشم رسانه‌ها و در سطحی پایین‌تر. رئیس‌جمهور سوئیس، حافظ منافع آمریکا (در ایران) به دیدار مقامات آمریکایی می‌رود، ژاپن از ظریف برای سفر به این کشور رسما دعوت می‌کند، وزیر خارجه عمان سر زده به تهران می‌آید. وجه مشترک این سه کشور وقتی به «ایران» می‌رسند چیست؟ میانجیگری! برای چه؟ مذاکره! و ناگهان خبر می‌رسد وزیر خارجه کشورمان با یکی از نمایندگان کنگره آمریکا دیدار کرده! و طرف مقابل نیز از سوی وزارت خارجه آمریکا مأمور دیدار با ظریف شده است!\nتکرار یک اشتباه پرخسارت، با وجود تجربه آن، دیگر «خطای خدمت به خود» نیست، «خطای خدمت به دشمن» است. آقایان! تنها راه فائق آمدن بر مشکلات، حل معضلات اقتصادی، بیکاری، تورم، رکود، فساد و...دادن امتیاز به دشمن نیست، داشتن یک جو اراده و درآمدن از کرختی و بی‌حالی و توهم است.\nواکنش نیروی انتظامی به افزایش تمدید گذرنامه به ۱۰ سال\nبرچسب ها: خطای خدمت ، مدرسه ، صراط ، پوپولیسم


گفتگو با یورگن هابرماس درباره ی مأموریت فلسفه\nهابرماس، یک عمر نظریه ی انتقادی\nمیشل فوسل، ترجمه:حسام حسین‌زاده\n• پروژه ی اولیه ی «تحقق‌بخشیدن به فلسفه» بیشتر آرمان‌گرایانه و با الهام از مارکس جوان بود. دگرگونی ساختاری حوزه ی عمومی پایان‌نامه ی پست‌دکترایم به بهترین وجه در مسیر دموکراسی سوسیالیستی بود. من همیشه یک سوسیالیست پارلمانی بوده‌ام – در این رابطه اوایل متأثر از مارکسیست‌های اتریشی مثلِ کارل رنر و اتو باوئر بودم. نگرش من در نظریه و عمل تغییرِ قابل ملاحظه‌ای نکرده است. ...\nمیشل فوسل: معمولاً کار شما را به اقدام مهمی پیوند می‌دهند که مکتب فرانکفورت در دهه ی ۱۹۳۰ آغاز کرد: بسط نظریه‌ای انتقادی درباره ی جامعه که بتواند در جهانی که «سرمایه‌داریِ فن‌سالارانه۱» شکل داده است، پروژه ی رهایی را احیا کند. زمانی که تحصیلات دانشگاهی‌تان را پس از جنگ جهانی دوم آغاز کردید، تصویری متفاوت از فلسفه در آلمان رایج بود: تصویری کمتر قهرمانانه از فلسفه‌ای ناتوان که در معرض خطر ناسیونال سوسیالیسم قرار داشت. چه چیزی شما را برای انتخاب این رشته برانگیخت؟ آیا قضاوت بدبینانه‌ای که «هورکهایمر» و «آدورنو» در دیالکتیک روشنگری درباره‍ی عقل بیان کرده بودند در انتخاب‌های اولیه ی شما در فلسفه (مطالعه ی «شلینگ») نقشی داشت؟\nنه این‌گونه اتفاق نیفتاد. تا سال ۱۹۵۶، یعنی دو سال پس از تکمیل پایان‌نامه ی دکتری‌ام درباره ی شلینگ در شهر «بُن۲»، به فرانکفورت نرفته بودم. به‌منظور توضیح اینکه چگونه با نظریه ی انتقادی مواجه شدم، مجبور خواهم بود کمی بیشتر به جزئیات بپردازم. در دانشگاه‌های آلمان بین سال‌های ۱۹۴۹ و ۱۹۵۴ به‌طور کلی تحصیل، صرفاً با استادانی ممکن بود که یا خودشان نازی بودند یا خود را با آن وفق داده بودند. دانشگاه‌های آلمان، از نقطه‌نظری سیاسی و اخلاقی، فاسد شده بود. بنابراین، انفکاکی عجیب بین مطالعات فلسفی من و اعتقادات چپ‌گرایی وجود داشت که در مباحثات هرشب درباره‍ی ادبیات معاصر، تولیدات نمایشیِ مهم و فیلم که در آن زمان بیش‌ازهمه تحت‌سلطه ی فرانسه و ایتالیا بود خود را نشان می‌داد. به هر تقدیر در سال‌های آخرم در «جیمنازییِم۳»، کارهای مارکس و انگلس را به‌دست آوردم و متوجه موضوع ماتریالیسم تاریخی شدم. با توجه به این علایق، انتخاب قطعی و بدیهی‌ام مطالعه ی جامعه‌شناسی بود، اما این مبحث هنوز در دانشگاه‌هایی که در آن تحصیل می‌کردم، یعنی دانشگاه «گوتینگن۴» و بن تدریس نمی‌شد. پس از تحصیلاتم، بورسی تحصیلی برای مطالعه ی دقیق روی «مفهوم ایدئولوژی» به من اعطا شد. در طول این زمان، خودم را با ادبیات نظری درباره ی مارکسیسم از دهه ی ۱۹۲۰ و بیش از همه سنت هگلی‌مارکسیستی آشنا کردم و زمانی‌که آدورنو در سال ۱۹۵۵ منشورها۵ را منتشر کرد به هیجان آمدم. پیش از آن دیالکتیک روشنگری هورکهایمر و آدورنو را می‌شناختم، اما فحوای این نظریه ی کاملاً «تاریک» با نگرش جوانان نسبت به زندگی مطابق نبود، کسانی که در نهایت می‌خواستند همه‌چیز را بهتر انجام دهند.\nاما منشورها تاثیری کاملاً متفاوت بر من گذاشت. این کتاب مجموعه‌ای از مقالات مهم آدورنو از دهه ی ۱۹۴۰ و اوایل دهه ی۱۹۵۰ درباره ی «اسوالد اشپنگلر»، «کارل مانهایم»، «تورستن وبلن» و دیگران بود. امروزه، دیگر ممکن نیست تضاد بین این متون درخشان و جو مغشوش و بسته ی دوران «آدناور» را تصور کنیم. مشخصه ی آغاز جنگ سرد در آلمان، ضدکمونیستی است که سکوتی اجباری را، همچون دوران پرخفقان نازی‌ها، پروراند. در دل این سکوت پرابهام، انفجاری از سخنانی دقیق و واضح رخ داد که از ذهنی درخشان برآمده بود، ذهنی که بدون دلسردشدن از جو ضدکمونیستی دوران، فضای روزگار را با مقولاتِ بازیابی‌شده ی مارکسیستی تسخیر کرد. واژگان رادیکال و پیچیدگی سبک تاریک مه بامدادی جمهوری فدرال آلمان را شکافت. این کتاب همچنین ژستی از «مدرنیته ی ناب» بود که مرا گرفتار کرد. اما در مقالات آدورنو بیش از همه با کسی روبرو شدم که فاصله ی تاریخی میان جنگ سرد درحال‌انجام و نظریه ی اجتماعیِ مارکسیستی دهه ی ۱۹۲۰ را که تا آن زمان مفروض گرفته شده بود، مضمحل کرد. چراکه او به این مقولات به شیوه‌ای بسیار فعلی و بسیار معاصر پرداخته بود! اگر حتی «ژان پل سارتر» را به‌یاد آورید، کسی که صحنه‌های پس از جنگ را با نمایشنامه‌هایش تحت‌سلطه درآورد، در آن زمان واقعاً هنوز به‌مثابه ی یک فیلسوف، سیاسی نبود. برای ما دانشجویان، جنس دوم سیمون «دوبوار» ریسمان به مراتب سیاسی‌تری نسبت به هستی و نیستی۶ سارتر به‌دست می‌داد.\nهنگامی‌که آدورنو که چیزهای کمی از من خوانده بود، از طریق یک روزنامه‌نگار، «آدولف فریسه۷» سردبیر «موزیل۸»، مرا دعوت کرد تا به موسسه ی تحقیقات اجتماعی بیایم، هیچ‌چیزی نبود که مرا بازدارد. همسرم هنوز هم می‌گوید که من باعجله با اولین پرواز به فرانکفورت رفته‌ام. من هنوز هم این که در سال ۱۹۵۶ نخستین دستیار آدورنو شدم را به‌عنوان یک خوش‌شانسی بزرگ در نظر می‌گیرم.\nشما اغلب مسیر فکری‌تان را به‌مثابه ی یک «محصول بازآموزی» به تصویر می‌کشید. پس از فاجعه ی آلمانی، شما از ابتدا با ارزیابی مجدد (به‌طور کلی منفی) چشم‌انداز فلسفی دموکراسی مشخص شدید. تا چه اندازه این الزام در ارزیابی شما از شخصیت هایدگر نقش داشت، کسی که حداقل در فرانسه، شدیداً فلسفه ی معاصر را متأثر ساخته است و چیزهای زیادی از او قرض گرفته شده است؟ اگر به دنبال لحظه‌ای فراتر از درگیری‌های شخصی هایدگر باشیم: آیا نکته ی مهم در این مسئله نیز دست‌یابی به طلب فلسفه، در جهانی که توسط عقل‌گریزی تهدید شده است، نیست؟\nتا به امروز، کانت و انقلاب فرانسه برای فهم من از دموکراسی تعیین‌کننده بوده‌اند. بلافاصله پس از جنگ، ما در منطقه ی تحت‌اشغال بریتانیا زندگی می‌کردیم و بیشتر درباره ی دموکراسی‌های آنگلوساکسون یاد گرفتیم. علیه این پرده نمایش و در پرتو تاریخ شکست‌خورده ی دموکراسیِ آلمانی، در آن زمان تلاش کردیم ضریب همبستگی غیرقابل درک به‌سوی پرتگاه فاشیسم را درک کنیم. این نسل من را به بی‌اعتمادی‌ای عمیق به خود آلوده کرد. ما شروع کردیم به جستجوی ژن‌های آزاردهنده و ضدروشنگری که در سنت‌های خودمان باید مخفی می‌شدند. پیش از هرگونه اشتغال ذهنی به فلسفه، این برای من درسی ابتدایی برای آموختن از فاجعه بود: سنت‌های ما تحت سوءظن بودند، آن‌ها دیگر نمی‌توانستند بدون اینکه موضوع نقد واقع شوند انتقال یابند، بلکه صرفاً انعکاسی به‌دست می‌آوردند. هرچیزی باید از فیلتر آزمون عقلانی و تأیید استدلالی عبور می‌کرد!\nزمانی‌که در تابستان سال ۱۹۵۳ که هنوز هنگام تحصیلات دانشگاهی‌ام در بن بود، سخنرانی‌ای با عنوان مقدمه‌ای بر متافیزیک را از هایدگر در سال ۱۹۳۵ خواندم که به‌تازگی منتشر شده بود، لهجه ی خاص، انتخاب واژگان و سبک او فوراً به من گفت که روح فاشیسم در این انگیزه‌ها، افکار و عبارات آشکار شده بود. این کتاب واقعاً مرا بی‌قرار کرد، چراکه تا آن زمان خودم را به‌عنوان یکی از شاگردان هایدگر در نظر گرفته بودم. مقاله ی روزنامه‌ای که همان آخر همان هفته، مقاله‌ای روزنامه‌ای نوشتم که در آن ناامیدی‌های بزرگ سیاسی و فلسفی‌ام را بیان کردم، عنوان آن چنین بود: «اندیشیدن همراه هایدگر علیه هایدگر.» در آن زمان غیرممکن بود بدانید که هایدگر نامه‌هایی ضدیهودی به همسرش در اوایل سال ۱۹۱۶ نوشته بود و اینکه او بسیار پیش‌تر از سال ۱۹۳۳ تبدیل به نازی‌ای متعصب شده‌بود. با این حال، این واقعیت که او مصرانه نازی باقی مانده بود، در نهایت از سال ۱۹۵۳ معلوم شد.\nاز آن زمان، پذیرش غیرانتقادی هایدگر در فرانسه و در ایالات متحده، همواره برایم عجیب بوده است. برای من کاملاً پوچ به‌نظر می‌رسد که امروزه دفترهای سیاه را به مثابه‍ی چیزی جدید تلقی می‌کنند و اینکه برخی از همکاران حتی تلاش می‌کنند یهودستیزی هایدگر و بقیه ی خشم احمقانه ی او را به تاریخ هستی نسبت دهند! از سوی دیگر، هنوز معتقدم که استدلال‌های هستی و زمان، اگر با چشمان کانت و کیرکگارد خوانده شود، جایگاهی مهم در تاریخ فلسفه را حفظ می‌کند. با وجود تردید سیاسی این سبک، این کار را به‌عنوان نتیجه ی تاریخی طولانی از استعلازدایی سوژه ی کانتی در نظر می‌گیرم: بواسطه ی تصاحب روش‌های پدیدارشناسی هوسرلی به‌شیوه ی خودش، هستی و زمان همچنین میراث مهم پراگماتیسم امریکایی، تاریخ‌گرایی آلمانی و آن نوع فلسفه ی زبانی که از «ویلهم فون هومبولت۹» سرچشمه می‌گیرد را هضم می‌کند. برخی منتقدان این کتاب را تنها از دیدگاه یک مورخ اندیشه‌های سیاسی می‌خوانند. اما بدین ترتیب خواننده از ارتباط مباحث فلسفی و خودسری منحنی‌های درازمدت یادگیریِ فلسفی غفلت می‌کند. دوستم «کارل اتو آپل۱۰» همیشه اصرار داشت که تنها در سال ۱۹۲۹ با کانت و مسئله ی متافیزیک، هایدگر اصول فلسفه ی مرگبار اخیرش را تنظیم کرد و متعاقباً دسترسی‌ای ممتاز به «سرنوشت حقیقت» را به خود اختصاص داد. از آن نقطه، هایدگر به‌طور فزاینده بحث فلسفی را رها کرد و تبدیل به متفکری خصوصی شد. گذار از «سخنرانی‌های ماربورگ۱۱» که به‌طور مشترک با متخصص الهیات «رودلف بولتمان۱۲» ارائه داد، به سخنرانی مراسم تحلیفش به‌عنوان رئیس دانشگاه در «فرایبورگ» تغییری از تفسیر فردگرایانه از «وجود» (دازاین۱۳) به خوانشی جمع‌گرایانه (فولکیش۱۴)، به «وجود مردم» بود. این هایدگر را در سال ۱۹۳۳ تبدیل به مبلغ و پس از سال ۱۹۴۵، تبدیل به مدافعی برای رژیم نازی کرد، یا حتی تبدیل به سخنگویی که جنایات نازی‌ها را مطلوب جلوه می‌داد.\nسپس، در گفتمان فلسفی مدرنیته، نقدت بر اقرارهای یک‌جانبه‍ی عقل را بر فلسفه ی معاصر فرانسه اعمال کردی. در این زمینه به اتحاد بالقوه میان پست‌مدرنیته و نومحافظه‌کاری، به‌ویژه با فوکو و دریدا، اشاره کردی. می‌توانی به‌طور خلاصه پس‌زمینه ی این حکم را به‌یاد آوری، همچنان دلایلی که بعداً تو را به تغییر آن واداشت (با توجه به کتابی که همراه ژاک دریدا نوشتی و یا تجلیلت از فوکوی روشنگری)؟\nدر نسل من سوءتفاهم‌های بسیاری میان فیلسوفان این سوی «راین» و آن سوی آن وجود داشت و تلاش‌های کمی برای فهم یکدیگر به‌جای نادیده‌گرفتن دیگری شد. یکی از این چند استثناء «پل ریکورِ۱۵» تحسین برانگیز بود. یک توضیح برای این وضعیت تأسف‌بار قطعاً گرایش قوی آلمانی‌ها به فلسفه ی آنگلوساکسون است. علاوه‌براین سوءتفاهم‌های زبانی و تصادفی نیز هست. پرسش شما مرا به‌یاد سردرگمی بر سر اصطلاح «محافظه‌کار جوان» و «نومحافظه‌کار» انداخت. من به فوکو و دریدا، مسلماً در جدلی اغراق‌آمیز و در نتیجه ناعادلانه، به عنوان «محافظه‌کاران جوان» اشاره کردم. در تلاش بودم تا آن‌ها را آگاه کنم که نویسندگان آلمانی که آن‌ها بیش از همه آن‌ها را فرا می‌خواندند، در زمینه ی سیاسی مسمومی قرار گرفته‌اند. هایدگر و «کارل اشمیت» عمیقاً به منابع ضدانقلابی و ستیزه‌جویانه ی آلمانی نزدیک شدند که در تضاد کامل با مقاصد و اهداف نوعی روشنگریِ بازاندیشانه و در واقع، سنت‌های چپ‌گرایانه به‌طورکلی، قرار داشت. در آلمان این محافظه‌کاران جوان با شعار «چپ‌گرایانی برخاسته از جناح راست» شناخته می‌شدند چراکه آن‌ها می‌خواستند «مدرن» باشند. آن‌ها می‌خواستند از طریق ایده‌های نخبه‌گرایانه‌شان جامعه‌ای اقتدارگرا که به‌طور یکنواخت به هم پیوسته است را بواسطه ی حرکات ضدبورژوازی تحمیل کنند. این ذهنیت فعال، خود را با خشم علیه صلح ورسای تغذیه می‌کرد، صلحی که همچون یک تحقیر تلقی می‌شد. کارل اشمیت و هایدگر نه بر حسبِ اتفاق، بلکه در نتیجه ی انگیزه‌هایی که عمیقاً در نظریاتشان جاسازی شده بود، تبدیل به پیشگامان فکری رژیم نازی شدند. من همیشه از تضاد با مقاصد فوکو و دریدا آگاه بودم. نگرش عاطفی من شاید نیز بتواند این‌گونه توضیح داده شود که دقیقاً چپ‌های فرانسوی‌ای را برجسته می‌کرد که در چنین مردمی تثبیت شده بودند. مسلماً، باید کاری بهتر از کنترل احساساتم انجام دهم.\nاما شما از من درباره ی دلایل اختلاف در موضوع روشنگری پرسیدید. تا آنجا که من می‌فهمم، این جدال درباره ی نقش ایدئولوژیک مسلمی نیست که بارها و بارها در تاریخ مدرنیته ی غرب با کاربرد گزینشی استانداردهای غربیِ ما از جهان‌شمولیتِ برابری‌خواهانه و فردگرایانه ایفا شده است. آن‌ها برای پوشاندن عمل استانداردهای دوگانه، هم در توجیه ریاکارانه ی رژیم‌های سرکوبگر و هم در تخریب امپریالیستی و بهره‌برداری از فرهنگ‌های خارجی، اغلب خدمت کرده‌اند و هنوز هم خدمت می‌کنند. این نزاع بیشتر بر سر توضیح فلسفیِ صحیح این واقعیت است. باید به رسمیت بشناسیم که هرگونه انتقاد از کاربرد گزینشی و ریاکارانه ی استانداردهای جهان‌شمول باید در استانداردهای این جهان‌شمولیتِ بسیار مشابه تجدیدنظر کند. تا حدی که گفتمان درباره ی اخلاق جهان‌شمول در سطح مفهومی استدلال کانتی انجام شده است، این عمل تبدیل به خودبازاندیشی شده است: یعنی خودآگاهانه متوجه می‌شود که نمی‌تواند معایب خودش را با طلب استانداردهای خودش نقد کند. این کانت بود که بر نوع تاریخی «جهان‌شمولیت» غلبه کرد که خودمحور بود و به دیدگاه ثابت خود محدود می‌شد. کارل اشمیت این «جهان‌شمولیت» سیاسی را در سر داشت که نوعی از امپراتوری‌های باستانی بود. برای این امپراتوری‌ها تنها بربرها] وحشی‌ها [فراتر از مرزها زندگی می‌کردند. از آن دیدگاه صلب استانداردهای ظاهراً عقلانی یک نفر بدون درنظرگرفتن دیدگاه‌های خودِ خارجی‌ها به هر چیز خارجی‌ای اعمال می‌شود. در مقابل، تنها آن استانداردهایی می‌توانند نقد را تحمل کنند که بتوانند از یک دیدگاه مشترک توسعه‌یافته در جریان شور و مشورت فراگیر توجیه شوند. این اتفاق نیازمند قبول متقابل همه ی دیدگاه‌هایی است که تحت‌تاثیرند. این تفسیری گفتمانی‌اخلاقی از جهان‌شمولیتی است که خودش را بازبینی می‌کند و دیگر دیگران را جذب چیزِ خاصی نمی‌کند. جهان‌شمولیت به‌درستی نتیجه‌ای را از این پیش‌فرض فهم می‌کند که هرکسی برای هرکس دیگر خارجی است و می‌خواهد همینطور باقی بماند.\nدر سال ۱۹۸۲، فوکو برای شش هفته مرا به «کلژ دو فرانس» دعوت کرد. روز اول درباره‍ی فیلم‌های آلمانی صحبت کردیم: «ورنر هرتسوگ» و «هانس یورگن زیبربرگ» کارگردانان موردعلاقه‌اش بودند، درحالی‌که من در حمایت از «الکساندر کلوگه» و «فولکر اشلوندورف» صحبت می‌کردم. سپس درباره ی برنامه ی آموزشی سال‌های مربوط به تحصیل فلسفی‌مان با یکدیگر صحبت کردیم که دوره‌ای متفاوت از دوره‌های دیگر بود. او به یاد آورد که چگونه «لوی استروس» و ساختارگرایی به او کمک کرد تا خود را از «هوسرل» و «زندان سوژه ی استعلایی» رها سازد. با توجه به نظریه ی گفتمانش از قدرت، در آن زمان از او درباره ی استانداردهای ضمنی‌ای پرسیدم که نقدش بر آن بنا شده بود. او صرفاً گفت: «منتظر جلد سوم تاریخ جنسیت باش». تاریخی را برای بحث بعدی‌مان درباره ی «کانت و روشنگری» مشخص کردیم. بسیار شوکه شدم از اینکه او در این فاصله درگذشت. در مورد دریدا، خوشبختانه من برای روشن‌کردن سوءتفاهم‌هایی که بینمان بود پیشقدم شدم. پس از آن او را چندین بار در پاریس ملاقات کردم و او نیز در فرانکفورت به دیدار من آمد. ما همچنین در نیویورک ملاقات کردیم و ارتباط تلفنی‌مان را حفظ کردیم – تا پایان. از رابطه ی صمیمی سال‌های پایانی خوشحالم. اما از زمانی که بوردیو نیز درگذشت، من در پاریس تنها شدم. چه کسی را باید برای ناهار ملاقات کنم؟ زمانی که «ژان فرانسوا کروگن۱۶» و «ایزابل اوبرت۱۷» در اواخر سال گذشته مرا به کنفرانسی جالب در پاریس دعوت کردند، از علاقه‌ای که توسط همکاران جوان فرانسوی‌ام نشان داده می‌شد، خوش‌وقت بودم.\nکتاب شما دگرگونی ساختاری حوزه ی عمومی (۱۹۶۲) پایه‌گذار ساختمان فلسفی شما در آلمان و خارج از کشور بود. تا چه حد این کتاب که تلاش می‌کند ارزیابیِ مجددی از ایدئولوژی بورژوازی از روشنگری و ایده‌آل «حوزه ی عمومی» داشته باشد، فاصله‌ای از مارکسیسم ارتدکس را بیان می‌کند؟ آیا این فاصله نیازمند چشم‌پوشی از پروژه ی «تحقق‌بخشیدن به فلسفه» در حمایت از روشی بازاندیشانه است که «هر موقعیت بالاتر» از جامعه را رد می‌کند؟\nموسسه ی فرانکفورت از آغاز کارش و بیش از همه پس از جنگ، ضداستالینیست بود. همچنین دلایل دیگری وجود دارد برای اینکه هرگز مارکسیسم ارتدکس وسوسه‌ام نکرده است. برای مثال، هرگز به محوریت اقتصاد سیاسی، نظریه ی ارزش اضافی و مداخله ی دولت رفاه در اقتصاد متقاعد نشدم. در دوران جوانی‌ام مطمئناً به‌طور نزدیک‌تری با فعالیت‌های چپ‌گرایانه هم‌راستا بودم تا پس از آن. اما همچنین پروژه ی اولیه ی «تحقق‌بخشیدن به فلسفه» که به آن اشاره کردید، بیشتر آرمان‌گرایانه و با الهام از مارکس جوان بود. دگرگونی ساختاری حوزه ی عمومی پایان‌نامه ی پست‌دکترایم تحت نظارت «ولفگانگ آبندروت۱۸»، تنها مارکسیستی که در دانشگاهی آلمانی کرسی داشت، به بهترین وجه در مسیر دموکراسی سوسیالیستی بود. اگر برایت جالب است، باید بگویم من همیشه یک سوسیالیست پارلمانی بوده‌ام – در این رابطه اوایل متأثر از مارکسیست‌های اتریشی مثلِ کارل رنر و اتو باوئر بودم. نگرش من در نظریه و عمل از زمانی که مقدمه‌ای بر ویرایش جدید این کتاب در سال ۱۹۷۱ نوشتم، تغییرِ قابل ملاحظه‌ای نکرده است. مطالعات آکادمیک همواره با این ملاحظه نوشته می‌شوند که تمام تحقیقات خطاپذیر هستند. این نقش باید به‌وضوح از دو نقش دیگر روشنفکر چپ‌گرا، یعنی دخالت او در مباحث سیاسی در فضای عمومی و سازمان عمل سیاسی مشترک، جدا شود. این جدایی نقش‌ها ضروری است، حتی اگر روشنفکران تلاش کنند هر سه نقش را در یک فرد ترکیب کنند.\nمی‌توان گفت پروژه ی فلسفی شما که می‌تواند صورتِ کامل‌شده ی موقتی‌اش را در نظریه ی کنش ارتباطی دید، تلاش می‌کند تا راهی برای خروج از «جنگ خدایان» و نسبی‌گرایی ارزشی بیابد که ماکس وبر آن را خصیصه ی مدرنیته از می‌داند. تا چه حد این پروژه به فهم جدیدی از مفهومِ «عقل» مرتبط است؟ تا چه حد فکر می‌کنید محکومیت‌های امروز عقل ابزاری، با توجه به اینکه این محکومیت‌ها بار دیگر طنینی گسترده یافته‌اند، هنوز به منظور اجتناب از بن‌بست‌های مدرنیته ناکافی هستند؟\n«جنگ خدایان» ماکس وبر تا زمانی که پرسشی از رقابت بین «ارزش‌ها» و «هویت‌ها» است، نمی‌تواند با استدلال‌ها منطبق باشد. هر فرهنگ ارزش‌هایی را به همراه دارد که در آن‌ها خود را همچون نظمی متمایز به رسمیت می‌شناسد، نظمی که متفاوت از فرهنگ‌های دیگر است. همین امر برای هویت‌سازی‌های خودپنداره ی مردم به‌کار می‌رود. در این دو مورد پرسش‌های وجودی از زندگی‌ای خوب یا موفق، صرفاً می‌تواند از منظر اول شخص پاسخ داده شود. اما اختلاف درباره‍ی جهان‌شمولیت اخلاقی مربوط به مسائل عدالت است؛ و این مسائل زمانی می‌توانند به صورت اصولی حل شوند که تمام طرفین آمادگیِ آن را داشته باشند که از نظرگاهِ دیگران نگاه کنند تا بتوانند مناقشه را با درنظر گرفتنِ منافع برابر برای همه ی طرفین حل‌وفصل کنند.\nپرسش شما درباره ی نقد عقل ابزاری -ترجیح می‌دهم بگویم کارکردی- کمی متفاوت است. این پرسش امروزه برای مثال، در رابطه با سرمایه‌داری مالی مطرح است که وحشی شده است و از تمام کنترل‌های سیاسی فراتر رفته است. خلاصه ی کلام: از یک دیدگاه تاریخی بلندمدت، با ظهور اقتصاد سرمایه‌داری یک‌جور «طبیعت دوم» سفت‌وسخت درون جامعه پدید آمده است، منظورم نظامی اقتصادی است که خود را با اطاعت انحصاری از منطق سودمحور و خودبهره ی سرمایه تنظیم می‌کند. مارکس این دستاورد تکامل اجتماعی را به‌عنوان موتور واقعی نوسازی اجتماعی به‌رسمیت می‌شناخت. همانطور که می‌دانیم، مارکس از رهاسازی نیروهای مولد به دستِ چنین نظام اقتصادی‌ای با شور و شوق استقبال می‌کند. اما همزمان، گرایش‌های ذاتی سرمایه‌داری که انسجام اجتماعی را تخریب کرده و خودباوری جوامعی که به‌طور دموکراتیک شکل گرفته‌اند را به تمسخر می‌گیرد، وارسی و محکوم می‌کند.\nدر نیمه ی دوم قرن بیستم، چنین گرایش‌هایی در کشورهایی که به «سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه» تعلق داشتند تا حدی به وسیله ی دولت رفاه مهار شده بودند. در مقابل، در جامعه ی جهانی ما که به‌طور فزاینده‌ای به‌هم وابسته است اما هنوز از نظر ملی پراکنده است، سرمایه‌داری مالی جهانی که حیاتِ مخصوصِ خودش را در پیش گرفته، همچنان تا حد زیادی از چنگال سیاست می‌گریزد. در پس‌نمای دموکراتیک، نخبگان سیاسی مثلِ تکنوکرات‌ها الزامات بازار را تقریباً بدون مقاومت اجرا می‌کنند. آن‌ها در چشم‌اندازهای ملی‌شان به دام افتاده‌اند و هیچ انتخاب دیگری ندارند. بنابراین، ترجیح می‌دهند فرایندهای تصمیم‌گیری سیاسی را از عرصه ی عمومی سیاست که در هر صورت خشک‌شده و زیربنای آن در حال فروپاشی است، جدا کنند. این‌جور استعمارکردن جوامع، آن‌ها را از درون متلاشی می‌کند و مواضع پوپولیست‌های راست‌گرا را علیه یکدیگر قرار می‌دهد. این وضعیت تغییر نخواهد کرد تا زمانی که قدرتِ سیاسی‌ای یافت شود که با شجاعت، هدف سیاسیِ جهان‌شمول کردنِ منافع را فراتر از مرزهای ملی پی بگیرد. حتی اگر فقط درون اروپا و منطقه ی یورو باشد.\nنولیبرالیسم اصرار می‌کند که واگذاری مکانیسم‌های بازار به حالِ خودشان عقلانی است. پرسش شما اکنون اینگونه طرح می‌شود که اگر کسی با ارجاع صرف به الگوهای انتخاب عقلانی یا عقلانیت کارکردیِ نظام‌های خودحفظ‌کننده راضی نشود، «عقلانیت» و «عقل» را چگونه باید درک کند. نظریه ی اجتماعی در معنای کلاسیک آن نه‌تنها بواسطه ی فضیلت رابطه ی آن با کلیت، بلکه بواسطه ی فضیلت الهام‌بخشی‌های انتقادی آن، متمایز از رشته‌های تکیِ علوم اجتماعی است. بنابراین، با نظریه‍ی کنش ارتباطی، در تلاشم تا بنیان معیارهای انتقادی‌ای را توضیح دهم که اغلب در فرضیات شبه هنجاری پنهان است. پیشنهاد من این است که به‌دنبال رد پای عقل ارتباطی باشیم که در فرآیندِ ارتباطات درون خودِ اعمال اجتماعی ریشه دارد.\nطرفینِ کنش در روال کنش‌های روزمره‌شان، متقابلاً مفروض می‌گیرند که در حال کنش مسئولانه و صحبت‌کردن از ابژه‍ی مشابهی هستند. آن‌ها به‌طور قراردادی و ضمنی مفروض می‌گیرند که منظورشان همان چیزی است که می‌گویند که به وعده‌هایی که می‌دهند عمل می‌کنند که ادعاهای آن‌ها درست است که هنجارهایی که آن‌ها به‌طور ضمنی معتبر می‌دانند درواقع موجه‌اند و چیزهایی از این دست. این کنش‌های ارتباطیِ روزمره و ساده‌لوحانه در فضایی از عقل‌هایی انجام می‌شود که تا زمانی که ادعاهای متقابل که به دنبال کسب اعتبار هستند به‌عنوان ادعاهای معتبر پذیرفته شوند، در پس‌زمینه پنهان باقی می‌مانند. اما ادعاهای قابل انتقاد که به دنبال کسب اعتبار هستند می‌توانند در هر زمانی نفی شوند. و هر «نه» روال روزمره را قطع می‌کند؛ هر تناقضی استدلال‌های پنهان‌شده را بسیج می‌کند. من اصطلاح «عقل ارتباطی» را برای ظرفیت بازیگران اجتماعی جهت عمل‌کردن در این فضای استدلال‌های عقلانی، همراه با کاوشی انتقادی به‌جای بی‌مهارتی‌ای کور به کار می‌برم. این توانایی خود را در «نه» گفتن، در اعتراض با صدای بلند، یا ابطال یک اجماع مفروض در سکوت نشان می‌دهد. علاوه بر این، در امتناع از دنبال‌کردن قراردادها به این دلیل که قرارداد است، در شورش علیه شرایط غیرقابل تحمل یا در خروج ضمنیِ عضو به حاشیه رانده‌شده یا حذف‌شده، چه به دلیل بدبینی باشد یا بی‌تفاوتی. همه ی نظم‌ها و نهادهای اجتماعی برپایه ی استدلال‌های عقلانی بنا شده‌اند. اگر انتظار محاکمه‌ای کم و بیش منصفانه را نداشته باشیم، حتی نمی‌خواهد در مناقشات ستیزه‌جویانه زحمت رفتن به دادگاه را به خود بدهیم. اگر فرض نکنیم که هر رأی «شمرده» خواهد شد در انتخابات دموکراتیک نقشی ایفا نخواهیم کرد. این‌ها مسلماً آرمان‌گرایانه و اغلب مفروضات خلاف واقع هستند، اما از دیدگاه مشارکت‌کنندگان، الزامی‌اند. امروزه می‌بینیم که وقتی این مفروضات به‌وضوح تحت شرایط پسادموکراتیک رد می‌شوند و نرخ خودداری از شرکت در انتخابات افزایش می‌یابد، چه اتفاقی می‌افتد. اگر دانشمند اجتماعی چنین مفروضات الزامی‌ای را از دیدگاه مشارکت‌کنندگان بازسازی کنند، می‌تواند انتقادش را، مثلاً از شرایط پسادموکراتیک، بر صورتی از عقل بنا نهد که در خود اعمال اجتماعی پدیدار می‌شود.\nخصیصه ی همه ی کارهای شما تلاش برای استعلازدایی از فلسفه است، مثلاً نفی پارادایم آگاهی ذهنی از اطمینان به شخص و قوای ذهنی او. صرف‌نظر از اینکه نقطه‌نظر استعلایی در موضوعات خاصی مانند گفتمان، بین‌الاذهانی و ضرورت ترکیب فلسفه با علوم اجتماعی آشکار می‌شود. آیا این برای شما بدان معناست که مفهوم «سوژگی» هرگونه اعتبار هنجاری را از دست داده است؟\nبا تغییر پارادیم از فلسفه ی سوژه به فلسفه ی زبان روی مسئله ی مهمی انگشت می‌گذارید. هگل پیش از این از تجسم نمادین و تاریخی عقل در صورت‌های «ذهن ابژکتیو» آگاه بود، برای مثال در قانون، دولت و جامعه. اما هگل آخر سر، این ذهن ابژکتیو را در اندیشه‌های غیرمادی‌اش درباره‍ی ذهنِ مطلق مستحیل کرد. در مقابل، هامان و ویلهلم فون هومبولت یا هگلی‌های جوان، یعنی فوئرباخ، مارکس و کیرکگاد، موفقیت‌های استعلایی را به‌مثابه‍ی چیزی تحقق‌یافته تنها در اعمال نمایشی سوژه‌هایی که قادر به گفتار و کنش‌اند و در ساختارهای اجتماعی و فرهنگی زیست‌جهان‌شان نگریستند. برای آن‌ها، خارج از ذهن سوبژکتیو، تنها ذهن ابژکتیو باقی می‌ماند که خود را در ارتباطات، کار و تعامل، در لوازم و مصنوعات، در داستان زندگی افراد و در شبکه ی صورت‌های اجتماعی-فرهنگی زندگی مادی می‌سازد. اما در این فرایند، عقل، قدرت استعلایی‌اش برای طرح‌ریزی خودانگیخته ی افق‌های افشای جهان را از دست نمی‌دهد. این قدرت تخیل «خلاق» در هر فرضیه‌ای، در هر تفسیری خود را بیان می‌کند، در هر داستانی که همراهش هویتمان را اظهار می‌کنیم. در هر کنشی نیز عنصری از خلق وجود دارد.\nپراگماتیسم و تاریخ‌گرایی در توسعه ی این مفهوم استعلازدایی‌شده از عقل همانقدر شرکت داشتند که در پدیدارشناسی، انسان‌شناسی فلسفی و فلسفه ی وجودی داشتند. خود من اولویت خاصی به زبان، کنش ارتباطی و افق زیست‌جهان (به‌عنوان پس‌زمینه‍ی همه‍ی فرایندهای ارتباطات) می‌دهم. رسانه‌هایی که عقل در آن تجسم یافته است، یعنی تاریخ، فرهنگ و جامعه، به‌طور نمادین ساختار یافته‌اند. معنای نمادها، با این حال، باید به‌طور بین‌الاذهانی به اشتراک گذاشته شود. هیچ زبان خصوصی و هیچ معنای خصوصی‌ای وجود ندارد که فقط یک نفر آن را بفهمد. برای بازگشت به پرسش شما، باید بگویم تقدم بین‌الاذهانی به این معنا نیست که سوبژکتیویته توسط جامعه منحل خواهد شد. ذهن سوبژکتیو فضایی را باز می‌کند که در آن هرکس دسترسی‌ای ممتاز از دیدگاه اول شخص دارد. این دسترسی منحصربه‌فرد به تجارب شخصی هر فرد، به هر حال ممکن نیست همبستگی ساختاری میان سوبژکتیویته و بین‌الاذهانیت را کاذب نشان دهد. هر مرحله ی اضافی در فرایند اجتماعی‌شدن فرد، به موازاتِ بزرگ شدنش، به‌طور همزمان یک گام به سوی فردیت و تبدیل‌شدنش به یک خودِ منحصربه‌فرد است. تنها با برونی‌شدن، با ورود به روابط اجتماعی می‌توانیم درون خودمان را توسعه دهیم. فقط با پاگذاشتن در محدوده ی ارتباطیِ شبکه‌های اجتماعی است که سوبژکتیویته ی «خودِ» ما –سوژه‌ای که روابطش با خودش را به عهده می‌گیرد- عمق پیدا می‌کند.\nدر طول دهه ی ۱۹۸۰ مناظره‌ای بلندمدت با فلسفه ی آنگلوساکسون را آغاز کردید، هم در مقابل فلسفه ی سیاسی (راولز و دورکین) و هم در مقابل فلسفه ی زبان (سرل، پوتنام، رورتی، برندوم و دیگران). چطور سهم مکاتب متنوع اندیشه ی آنگلوساکسون را در آگاهی‌ای که فلسفه از خود و محدودیت‌های خود دارد توصیف می‌کنید؟\nدر نظریه ی سیاسی که در آن نام جان راولز و رونالد دورکین را ذکر کردید، شکاف بین فلسفه ی قاره‌ای که در فرانسه و آلمان غالب است و فلسفه ی آنگلوساکسون، هیچ‌کجا آنطور خود را نشان نداد که در فلسفه ی زبان یا فلسفه ی علم، یعنی دو حوزه‍ی اصلی فلسفه ی تحلیلی، این تقابل بالا گرفت. در همه ی این زمینه‌ها چیزهای زیادی از همکاری و دوستی با همکاران امریکایی‌ام یاد گرفتم، کسانی که به معنای وسیع کلمه، متعلق به مکتب پراگماتیک بودند. مکتبی که بیش از همه ذهنیتِ خطاپذیر را با مفهومی شکست‌ناپذیر از عقل گفتمانی پیوند می‌دهد. این قطعاً کمک می‌کند که بتوانیم به پس‌زمینه‌ای مشترک ارجاع دهیم. پراگماتیسم امریکایی نیز از خلالِ استعلاگرایی امرسونیِ اوایل قرن نوزدهم، به تعبیری ریشه در سنت‌های آلمانی، در شیلر، در ایدئالیسم آلمانی، در نظر گوته درباره‍ی طبیعت و چیزهایی از این دست دارد. با این حال، اگر به‌طورکلی درباره ی سهم آنگلوساکسون‌ها در فهمِ فلسفه از خودش و محدودیت‌های ضروری تفکر پسامتافیزیکی می‌پرسید، لازم است تمایز بیشتری قائل شوید. امروزه، شکافی عمیق درون خود فلسفه ی تحلیلی وجود دارد.\nهسته ی سخت و علمی فلسفه ی تحیلی همواره برای من بیگانه بود. امروزه، متشکل از همکارانی است که برنامه ی تقلیل‌گرایانه ی وحدتِ علم را از نیمه ی اول قرن بیستم تحت مفروضاتی تاحدودی متفاوت دنبال می‌کنند و کم و بیش فلسفه را به‌مثابه‍ی تأمین‌کننده‌ای برای علوم شناختی در نظر می‌گیرند. طرفداران آنچه ممکن است «علم‌گرایی» بخوانیمش در نهایت فقط اظهارات فیزیک را به‌عنوان توانایی درست یا غلط بودن نشان می‌دهند و بر تقاضای متناقض درک خودمان منحصراً با توصیف علوم طبیعی پافشاری می‌کنند. اما توصیف یک‌چیز با به‌رسمیت‌شناختنِ آن فرق دارد: محورزدایی از توهم خودفهمی نیازمند شناخت بر پایه ی توصیفی متفاوت و بهبودیافته است. علم‌گرایی انکار می‌کند که خودارجاعی، استلزامِ هر نوع از به‌رسمیت‌شناسی است. همزمان، خود علم‌گرایی به‌طور نمایشی از این خودارجاعی بهره می‌برد. منظورم ارجاع به ما به عنوان سوژه‌های اجتماعی‌شده ی قادر به گفتار و کنش و کسانی است که همواره خودشان را در زمینه ی زیست‌جهان‌شان می‌یابند. علم‌گرایی علمی‌کردن مفروض فلسفه را به قیمتِ انکار وظیفه ی خودفهمی می‌خرد که فلسفه آن را، هرچند از طریقِ روشنگری، از ادیان بزرگ جهان به ارث برده است. در مقابل، قصد درک خودمان منحصراً از آنچه درباره ی جهان عینی آموخته‌ایم، منجر به توصیفی مادی از چیزی در جهان می‌شود که کاربرد خودارجاع را به منظور بهبود خودفهمی ما انکار می‌کند.\nبا در نظر گرفتن بی‌اعتمادیِ فزاینده به وعده‌های دموکراسی و در برابر آنچه «استعمار زیست‌جهان» بواسطه ی منطق بازار می‌خوانیدش، به نظرتان فلسفه امروزه چه توانایی‌هایی دارد؟ فلسفه واقعاً تا کجا هنوز بخشی از پروژه ی رهایی‌ای است که از روشنگری آغاز شده؟\nهمانطور که گفتم، فلسفه به‌هرحال، در خواستگاه‌های افلاطونی‌اش دارای نوعی جهان‌بینیِ دینی است، چیزی مانند کنفوسیوسیسم که از آن خواستگاه، وظیفه ی مهم و حتی حیاتیِ خودفهمی را به ارث برده است. البته به قصد روشنی‌بخشیدن به خودفهمی انسان به شیوه‌ای عقلانی، به عنوان مثال بر پایه ی دانش پیشرفته درباره ی جهان، به اضافه ی خودِ ما به‌مثابه ی چیزی در این جهان. مایلم این جمله را از دو جنبه باز کنم.\nبر اساسِ پیش‌فرض‌های تفکر پسامتافیزیکی، فلسفه امروزه، برخلاف اسطوره‌ها و ادیان، دیگر قدرت خلق جهان‌بینی خود را، به معنای تصویری از جهان به‌عنوان یک کل ندارد. فلسفه میان دین و علوم طبیعی، علوم اجتماعی و انسانی، فرهنگ و هنر، ما را هدایت می‌کند تا فریب‌ها را بیاموزیم و آن‌ها را برطرف کنیم، نه بیشتر. اما کمتر از این هم نیست. امروزه، فلسفه امری پارازیتی است که فرایندهای یادگیری دیگر را تغذیه می‌کند. اما دقیقاً در این نقش ثانویه، یعنی پیوندِ بازاندیشانه به دیگری، فلسفه می‌تواند فُرم‌های از پیش موجودِ ذهن ابژکتیو را منتقدانه در مواجه با هر چه می‌دانیم یا فکر می‌کنیم می‌دانیم به کار گیرد. «انتقادی» یعنی «با هدفِ روشنی‌بخشی». این توانایی غریب برای سوق‌دادن به تصویری غیرمتمرکز از جهان، به هر حال بواسطه ی فلسفه ی مسیحی قرون وسطی در طول دوره‌ای از مباحثات طولانی درباره ی «علم و ایمان» حاصل شده بود. فلسفه می‌تواند با آگاه‌کردن ما از معنایی که افزایش دانش درباره ی جهان برایمان دارد، توهم‌هایمان درباره ی خودپنداره‌مان را آفتابی کند. در این راه، تفکر پسامتافیزیکی وابسته به پیشرفت‌های علمی و دیدگاه‌های فرهنگیِ موجودِ جدید درباره ی جهان است، بدون اینکه خودش تبدیل به رشته ی علمی دیگری شود، هرچند فعالیتی آکادمیک باقی مانده‌است که به دنبال روح علمی است. درون دانشگاه‌ها، فلسفه جایِ خود را به عنوان یک موضوع باز کرده است، اما به فرهنگ حرفه‌ایِ علم تعلق دارد، بدون آنکه دیدگاه منحصراً عینیِ رشته‌هایی را بر خود پیش‌فرض بگیرد که به واسطه‍ی تمرکز بر موضوعی تعریف شده‌اند که از حیثِ متدولوژیک محدود شده است. از سوی دیگر فلسفه، برخلاف دین که در آیین دینی اجتماعات مذهبی ریشه دارد، باید وظیفه ی به جلو بردنِ عقلانی خودفهمی نوع بشر را تنها از طریق استدلال‌هایی انجام دهد که با توجه به فرمشان، می‌توانند ادعاهایی خطاپذیر بکنند که قبولِ عام داشته باشد.\nمن علاوه‌براین، کارکردِ خودفهمی را به منزله ی چیزی حیاتی در نظر می‌گیرم، چراکه همیشه با نوعی کارکرد اجتماعی ادغام‌کننده همراه بوده است. این تا وقتی مسئله بود که جهان‌بینی‌های مذهبی و آموزه‌های متافیزیکی، هویت‌های جمعی اجتماعات مذهبی را تثبیت کرد. اما حتی پس از پایان «عصر جهان‌بینی‌ها»، خودفهمی تکثریافته و فردی‌شده ی شهروندان عنصری ادغام‌کننده در جامعه‌های مدرن باقی ماند. از زمان سکولاریزاسیونِ اقتدار دولت، دین دیگر نمی‌تواند پاسخگوی نیاز مشروعیت‌بخشیدن به حکومت سیاسی باشد. در نتیجه، مسئولیت ادغام‌کردنِ شهروندان از سطح اجتماعی به سطحِ یکپارچگی سیاسی تغییر کرد و این به معنای رفتن از دین به سوی هنجارهای بنیادین دولت قانونی است که در فرهنگ سیاسیِ مشترکی ریشه دارد. این هنجارهای قانونی که حافظِ آن مقداری از توافق است که در پس‌زمینه باقی‌مانده است، قدرت متقاعدکننده‌اش را از مناظره ی فلسفی مکرری می‌گیرد که بینِ «سنتِ قانون عقلانی» و «نظریه ی سیاسی» در جریان است.\nبا این حال، امروزه میلِ فزاینده ی سیاستمداران به «ارزش‌های ما» تهی‌تر از همیشه به نظر می‌رسد؛ یعنی تنها اغتشاش «اصول» که نیازمند آن‌اند که با «ارزش‌ها» مشروعیت پیدا کنند، کم و بیش جذابیتی دارند. این بیش از هر کار دیگری مرا خشمگین می‌کند. می‌توانیم ببینیم که در دوره ی تطبیق تکنوکراتیک با ضرورت‌های بازار جهانی، نهادهای سیاسی‌مان بیشتر و بیشتر از جوهر دموکراتیک خود خالی می‌شوند. دموکراسی‌های سرمایه‌دارانه ی ما چیزی نمانده است که به نمایی صرف از دموکراسی تبدیل شوند. این تحولات ما را به نوعی روشنگری آگاهانه ی علمی فرا می‌خوانند. اما هیچ‌کدام از رشته‌های علمی مربوطه، نه اقتصاد نه علوم سیاسی یا جامعه‌شناسی، نمی‌توانند این روشنگری را درون خودشان و از خودشان انجام دهند. سهم‌های متنوع این رشته‌ها باید در پرتو یک‌جور خودفهمیِ انتقادی پردازش شود. از زمان هگل و مارکس این دقیقاً وظیفه ی نظریه ی اجتماعی انتقادی است که من همچنان آن را به مثابه ی هسته ی گفتمان فلسفی مدرنیته در نظر می‌گیرم.\nبرگرفته از ترجمان به نقل از www.eurozine.com


معرفی دستیاران منصوریان / مجاهد خذیراوی روی نیمکت آبادانی‌ها | سایت تحلیلی خبری اهواز ژورنال\n۲۱ شهریور ۱۴۰۰ - ۴:۰۳\nعلیرضا منصوریان روز گذشته قراردادش با باشگاه نفت آبادان را امضا و رسما کار خود را با حضور در تمرینات تیم، آغاز کرد.\nبه گزارش ایسنا، همچنین محمد خرمگاه، حسین کاظمی، علی دهقان، مجاهد خذیراوی، مرتضی بچاری و کاظم فرحانی به عنوان دستیاران منصوریان، در لیگ بیست و یکم روی نیمکت نفت آبادان هستند.\nاز نکات قابل توجه، حضور مجاهد خذیراوی از بازیکنان سابق نفت روی نیمکت آبادانی‌ها است. او از همین تیم به تیم‌ملی راه پیدا کرد و سابقه بازی در استقلال تهران را نیز در کارنامه دارد.\nلینک کوتاه : https://www.ahwazjournal.com/?p=5149