Heshiiskii Xudeybiyah – Qaybta 1aad – Wajibad\nQisadan ku saabsan (Heshiiskii Xudeybiyah) waa (jaanib) kamid ah (jawaanib tii) Nabigeenﷺ nii suubanaha ahaa siira diisii iyo intii uu noolaa dhacdooyin kii waaweynaa ee Nabigaﷺ uu maray mid kamid ah weeye.\nSaad ogsoon tihiin Rasuul keeni mudo dhowr iyo tobon sanno ah magaalada Makkah ee uu ku dhashay ayuu dhowr iyo tobon sanno dacwada ka waday markii waxyiga ku bilowday kadib dhowr iyo toban sanno ayuu Makka joogay. Markii inta la dhibay oo dhib kii ka batay oo la go’aan saday in la dilo laga (taqaluso) ayaa Rabbi gii wuxuu u idmay inuu hijroodo oo Makka isaga tago. Wuxuu Rabbi u diyaariyay (twt) magaalada Madiina oo labadii qoys ee Aws iyo Khasraj ee deegaanka u lahaa magaalada Madiina ay Nabigaﷺ rumeeyeen, meeshaas ayuu Nabigaﷺ soo aaday hijra diisu caanka ahayd ee taariikhdu ka bilaabato ayaa xiligaa dhacday.\nMagaalada madiina markuu imaaday waa la soo dhaweeyay laba daa reer kadibna magaca Ansaar la yiraahda loo bixiyay oo Rabbi (twt) ku magacaaway Ansaar ayaa Nabigaﷺ u noqday, saldhig u noqday.\nMagaala doodii bey ku soo dhoweeyeen, heshiis bey la galeen;\nXoolo iney difaacayaan\nMagaalada madiina markuu Nabigaﷺ yimid sannad kii koowaad wuxuu ku mashquul sanaa dadkii magaalada degganaa iyo heshiis yadooda, qoysas reer Yahuud deed baa magaalada degganaa heshiisyo ayay kala qorteen Nabigaﷺ.\nAnsaar oo dadkii magaalada degganaa ah iyo Muhaajiriin oo raggii Nabigaﷺ Makka kala yimid ee dhulkan aan ku dhalanin ah ee kor ka yimid ah ayaga laf tooda walaalleyn tooda iyo isku xidhi dooda. Hawlo adag buu Nabigaﷺ sannad kaa hore ku mashquul sanaa.\nSannad kii labaad waa kan sannad kaa ay dagaalka wada galeen reerkii uu ka dhashay ee Makka ka soo eryay ee Qureysh dagaalka caanka ee (Badar) baa dhacay, dagaalka badar ayaa sannad kaa labaad dhacay.\nSannad kii saddexaad isagana waxaa dhacay dagaalkii (Uxud) oo magaalada Madiina Nabigaﷺ lagu soo weeraray.\nSannadka afaraad duulaamo badan baa jiray oo Nabigaﷺ sameeyay.\nSannadka shanaad (calal raajix) dagaal kii weynaa ee isbahaysatada ee (Axzaab) ama (Khandaq) ayaa dhacay.\nWixii sannad kaa ka dambeeyay markii gaalada isa soo bahaysatay Allaah (twt) uu Nabiga uga hiiliyay oo ay guureen oo inta Ilaahay dabeyla ku kiciyay iyo qaboow markey mudo bil ah magaalada Madiina ay dul fadhiyeen ayay qaxeen markii dambe ayaga oo wax guul ah gaarin. Sannad kaa markey laabteen ayaa Nabigaﷺ wuxuu yidhi: […]\n‘’Wixii hadda ka bilowda inaga ayaa ku duuli doono ee iyaga nagu soo duuli maayaan,’’\nIsbedel weyn buu ahaa dagaal kaa isbahaysatada wixii ka dambeeyay weerar ay Madiina ku soo qaadeen taas ayaa ugu dambeysay, wixii intaa ka dambeeyay Nabigaﷺ ayaa weerar ahaa.\nSannad kaas shanaad markii uu dhamaaday sannadka lixaad na la soo gaadhay ayaa Nabigaﷺ wuxuu go’aan saday mudo ayuu soo moogaa beydka Ilaahay, inuu cumreysto ayuu damcay, inuu cumreysto oo uu Makka ka war doono oo cibaadada cumrada uu soo guto ayuu go’aan saday, saxaaba diisana waa oggeysiiyay, waxaa leysu diyaariyay in la soo cumreysto, xaggee lagu soo cumreysan nayaa waa Makka, Makka na yaa haysta Qureysh baa haysata oo Nabiga ay colaadi kala dhaxayso oo ay dagaal san yihiin.\nLaakiin caada ahaan waxaa dhaqan kii jaahiliga jiri jiray Islaamka kahor oo carabta dhaqan u lahayd qaasatan Qureysh oo baladka Ilaahay iyo Kacbada gacanta ku haysa xataa dadka ay colka yihiin inaynaan u diidin Kacbada iyo Cumrada iyo Xajka ineysan u diidin, cibaadada kaasi iney dadka xur u noqdaan ama col ha ahaadeen ama nabad ha ahaadeen.\nNabigaﷺ marka sannadka lixaad ayuu go’aan saday inuu cumreysto bishii (Dil Qacdah) 11 ee sannad kaas, ayuu marka Nabigaﷺ amba baxay oo magaalada Madiina ka amba baxay. Wuxuu wataa oo Nabiga la socdaa rag tira dooda lagu qiyaasay ilaa 1000 iyo dhowr boqol oo nin.\nMa 1500 bey ahaayeen\nMa 1400 bey ahaayeen\nMa 1300 bey ahaayeen\nRiwaayaadku wey isku khilaafsan yihiin, laakiin 1000 iyo dhowr boqol bey ahaayeen, 1500 baana loo badinayaa iney ahaayeen, raggaas ayuu Nabigaﷺ kaxaystay ujeedada uu u socday na dagaal ma ahayn, wuxuu rabay inuu soo cumreysto, cumrada soo guto kadibna soo noqdo.\nDhacdadani waa dhacdo marka aad u qiimo badan oo taariikhi ah (fawaa’id) aad u fara badan baana ku jira iyo duruus aad u fara badan oo dadka muslimiinta ah noloshooda wax badan sameyn kaga leh, faa’idooyin kaas iyo duruus taas marka qisada ku jira siduu Sheekhu sheegay waxaa ugu tala galnay inaynu xalqa kale kaga hadalno oo dambe.\nLi’ana faa’idooyinka laga faa’ideysan naayo aad bey u fara badan yihiin, laakiin horta dhacdadu seey u dhacday inaan xalqadan kaga hadalno;\nSeey u dhacday oo heshiisku see ku yimid iyo\nNabiga see buu ku galay iyo\nTafaasiisheeda ayaan ugu tala galnay (ان شاء الله تعلي) inaan fadhigan kaga hadalno.\nNabiguﷺ qisadan (masaadirta) ee xadiiska sida:\niyo kutubta Siirada\nKuli waa wada qorayaan dhacdadan (Heshiiskii Xudeybiyah).\nNabigaﷺ marka wuxuu ka amba baxay magaalada Madiina markuu maraaya meesha la yidhaahda (dil xuleyfa), dil xuleyfa waa meesha laga xarmado markaad Madiina ka tagto oo aad cumro ama xajj u socoto meesha laga xarmado waa meel magaalada 10 kilometer u jirta ama magaaladiiba hadda ay gaadhay ba.\nMeeshaa markuu maraaya ayuu Nabigaﷺ xoolahii uu waday ee (Hadyiga) ahaa, xoolaha uu u waday Xajjka ama (Xaramka) u waday ayuu Nabigaﷺ qoorta wuxuu u galiyay waxyaabo calaamaad oo lagu garan jiray xoolaha (Hadyiga) ah, yacni kabo la googooyay iyo calaamaad nooc caas oo kale ah baa qoorta looga laalaadin jiray, (ishcaar) na waa ku sameeyay oo (kuruska) inta la dilaaciyo ayaa dhiiga kuruska ka soo dareera ayaa lagu tirtiri jiray kuruska dhinac yadiisa ama dhinac kamid ah. Marka neef kii sidaa lagu arko carabta waxay u yaqaaneen waa neef Hadyi ah oo xaramka u socda lama taaban jirin. Xoola hiisii buu sidaa ku sameeyay Nabigaﷺ xoolahii uu waday ee Hadyiga ahaa, kadibna wuxuu xarmaday cumro ayuu xarmaday.\nCabsi baa jirta marka, waxaa jirta Qureysh iyo qabaa’ishaan dhexda deggan ba waa laga baqayaa aamin ma aha. Nabigaﷺ marka wuxuu sameeyay nin war doon ah ama sir doon ah ayuu dirsaday oo reer (Quzaaca) ah oo gaal ah, qabiilka reer Quzaaca buu ka dhashay. Qabiil waxay ahaayeen Nabigaﷺ si ay isugu xidhnaayeen nin reer kaa ka dhacay oo war u keena oo wax yaalaha jira u soo uruuriya ayuu dirsaday wuxuu yidhi jidhka iiga horeey oo bal jidka waxa ka jira iyo wixii dhaqdhaqaaq ah iiga war keen, iyo Qureysh waxay rabto.\nNinkii waa tagay wuxuu tagay meesha la dhihi jiray Makka, waa soo noqday Nabigaﷺ meel (Cusbaa) la yidhaahdo oon Makka aan ka fogeyn ayuu ugu yimid isaga oo war wada, mar kaasuu wuxuu ku yidhi waxaa ka imid buu yidhi Qureysh qabaa’isheedii niman la yidhaahdo Kacb ibn Lu’ayy ayaga oo jamciyay oo uruuriyay (Axaabiish tii) axaabiish waxaa la yidhaahdaa waa dadka (kurukaanka) ah qabaa’il is bahaysatay oo yaryar ah baa Axaabiish la yidhaahdaa.\nMarka Qureysh iyo wixii qabaa’il ee yaryar ehee yacni waxa weeyaan bah wadaag ay ahaayeen ayaa is uruursaday ayaan soo arkay buu yidhi.\n[wa jamacuu laka jumuucan]\nCiidamo fara badan na wey kuu diyaar sadeen oo wey uruuriyeen buu yidhi.\n[wahum muqaatiluuka wa saduuka canil beyti wa maanicuuka] buu yidhi.\nWeyna kula dagaalamaayaan buu yidhi dagaal bey isu diyaariyeen, beydka inaad tagto oo aad cumreysato kuu mey ogola wey kuu diidan yihiin.\nAniga markaan soo arkay xaalka jiray, xaal aan laguu ogoleyn inaad soo cumreysato oo dagaal laguugu diyaar garoowo oo leysu kaa diyaariyay weeye saa ku talo gal.\nNabigaﷺ wuxuu ahaan jiray caada diisa na ahaan jiray xaala daas oo kale markay ku soo korodho saxaaba diisa ayuu la tashan jiray ileyn Ilaahay baa amree…\n[…] la tasho ayaa la yidhi saxaaba daada.\nNabigaﷺ saxaaba diisii buu la tashaday wuxuu yidhi arrin taa ayaa soo korodhay, war kaan ayaana yimid ee mid ma sameynaa? Qabaa’isha yaryar ee is uruursaday ee dhexda inagu jira deeggaama doodii iyo caruur toodii ma u dawa marnaa oo maku (haf sanaa). Ayagu meeshaan ayay ciidamo inagu uruuriyeen dhul koodii iyo deegaan koodii iyo caruur toodii iyo xoola hoodii na waa ka soo tageen, intaan u dawa marno gadaal ma kaga nimaadaa oo xoola hoodii iyo dumar koodii iyo waxooda mala wareegnaa?\nHadday markaa fariistaan na oo ay meeshoodaa joogaan na ayadoo xoolahii iyo caruurtii iyo dumarkii laga qaatay bey meeshaa joogi, hadday yimaadaan oo isku dayaan inay weerar inagu soo qaadaan na dee weynu iska celin neynaa luqun Ilaahay gooyay bey noqon nayaan oo weynu ka taqalus seynaa taa miyeynu sameynaa mise waxay idinla tahay inay intaan faraha ka qaadno ciidamadan is urursaday iyo waxooda iyo ineynu un beydka Ilaahay u qasadno oon iska socono wixii ina soo aadana markaa aan iska celino, labadaa keen sameynaa buu Nabigaﷺ yidhi.\nYacni inaan iska socono oo jid keyna iska hayno, ciddii markaa inagu soo gardarootana markaa iska celino iyo nimankaan jidka inagu jira ee dagaal keena isu diyaariyay inaan dawa marno oo aynu ku haf sanoo cagta marino waxay ka yimaadeen labadaa keen yeelnaa?\nAbuu Bakar baa hadlay oo wuxuu yidhi:\nIlaahay iyo Rasuulkii baa garan buu yidhi.\n‘’ إنما جئنا معتمرين، لم نجىء لقتال أحد، ‘’ buu yidhi\n‘’Rasuulka Ilaahayow cumro ayaan u soconay buu yidhi, cid inaan la dagaalano meynaan soconin,’’\nMuhiimadii aan Madiina uga soo tagnay dagaal ma ahayn laakiin waxay ahayd inaynu beydka Ilaahay tagno oo soo cibaadeysano oo soo cumreysano.\n‘’ ولكن من حال بيننا وبين البيت قاتلناه ‘’ buu yidhi.\n‘’Ciddii se beydka Ilaahay iyo inaga ina dhex gasho oo isu keen diida kaa weynu la dagaalameynaa, kaasi dagaal ka fursan meyno.’’\nLaakiin ciddii kale yaynaan dagaal la raadsanin aynu jid keena iska qaadno oon socono.\nMarkaasaa Nabigaﷺ fikradii iyo ra’yigii Abuu Bakar (rc) buu ku qancay markaasuu yidhi:\n‘’ فقال النبي صلّى الله عليه وسلم: «فروحوا، فراحوا» ‘’\nIna wadya marka, haa socday.\nJidka ina mariya wixii inaga hor yimaada oo ina celiya na waan iska celin neynaa, wixii ina soo weerara na waan iska celin neynaa cid na raadsan meyno socda buu yidhi.\nWey socdeen mar ay jidka bartama hiisa marayaan oo meel dhaxa sii socdaan, ayaa Nabigaﷺ waxa uu yidhi; ninkii la dhihi jiray Khaalid ibnu Waliid meel (Qamiim) la yidhaahdo ayuu ciidan ku haystaa buu yidhi, waa meeshay sii mari doon naan meel kamid ah weeye, ciidan (sahan) ah oo fardooleey ah oo Qureysh ay leedahay ayuu meeshaa ku haystaa buu yidhi.\nIleyn Rasuulkaﷺ rag sir doon ah oo war doon ah na wuu dirsaday oo macluumaad kii wuu hayaa xagga Rabbi na (twt) waa lagala socod siin nayaa wixii jira, saas daraadeed waxaa loo sheegay Khaalid oo ciidan fardooleey ah wato oo Qureysh ah baa meesha (qamiim) la yidhaahdo jooga oo idin sugaaya.\nMarkaasaa Nabigaﷺ wuxuu yidhi: […]\n‘’Dhanka midigta ah ina mariya,’’\nWaxba yeynaan isku aadinin nee dhanka midig aan ka marno oo intaan gadaal ka marno aan dhaafno, sidii buu yeelay Nabigaﷺ isaga iyo ciidan kiisii Khaalid ciidanka uu watay ee fardooleey ahayd intuu dawa maray ayuu Khaalid wuxuu ku baraarugay ba ciidankii oo dhaafay oo bus tiisii meel aad u sii fogeyn ay ka sii muuqato ayuu ba ku baraarugay.\nWar ciidan kiina goormuu ku dhaafay, Khaalid na wuxuu wataa ciidan kii ay Qureyshi isku haleyn neysay oo fardooleeyda ahaa [waa meesha hadda laga yiraahdo Tiknikada] ciidamadii tiknikada ayuu wataa ay Qureyshi isku haleyn neysay, asaga oo wuxuu arkay la dhaafay oo magaaladii loo dawa maray oo xaggii magaaladii laga xigsaday ciidan kana tagay oo bus tiisa meel fog ka sii muuqata ku baraarugay, markaas ayuu orad is sii daayay.\nOrad iyo rucleyn, fardahii oo eryo yacni ka gaarsii buu is leeyahay niman kan intey naan magaalada galin oo aynaan Qureysh weerarin, warka gaarsii oo digniinta un kahor mari. Ninkii dagaalka u joogay naf tiisa waxay noqotay bal dadkii iyaga oon war haynin oo war mooge yaal ah yaan la weerarin nee bal warka gaarsii, meeshii buu marka ka orday. Khaalid markaa waa gaal [weli ma uusan Islaamin] oo ciidamada fardooleey wuxuu wataa Qureysh.\nDagaalkii (Uxud) na ee saxaabada rag badan lagu laayay ee 70 nin ka badan lagu dilay na ninkii sababta u ahaa leyn tooda buu ahaa oo ciidanka fardooleeyda Qureysh buu watay wuxuu soo Islaami doonaa mar dambe heshiis kaan Xudeybiyah wixii ka dambeeya ayuu soo Islaami doonaa isaga iyo rag la mid ah.\nNabigaﷺ marka sidaas ayuu sameeyay, markuu dhaafay oo uu maraayo meel la yiraahdo, meeshuu heshiiska ka dhici doono oo (Xudeybiyah) la yiraahdo buur ka yare koreysa jid ka soo daadago oo buurta kor keeda ka soo dega (Faniyah) ayaa la yiraahdaa, halkaa markuu maraayo xudeybiya na markaa uu ku soo dhaadhacaayo, Xudeybiyah marka Makka ayay u dhowdahay waa meel aan Makka aad uga fogeyn oo leysku haayo ma Xaramka ayay ku jirtaa mise Xaramka wey ka baxsan tahay, meeshii markuu ku soo dhowaaday oo uu buur ka soo daadagayo ayaa Nabigaﷺ (Hal) buu saarnaa tiis ah oo la dhihi jiray (Khaswaa) hashiisi un baa iska fadhiisatay, waa dhaqaaqi weyday.\nHashii Nabiguﷺ saarnaa;\n(Hal) caan ayay ahayd\noo geela ugu orad badan\noo ugu xoog badan,\noo aan laga badinin,\noo caan ah ayay ahayd\nHashii iyada ahayd ee Nabigu saarnaa ee Khaswaa ahayd meeshaa markey mareyso waaba iska fadhiisatay jilbaha ayay goosatay ba ma dhaqaaqeyso, waa la canaantay;\nCarabiga xal xal, xal xal\nXalta waxa weeye waa geela marka la kicin nayo.\nCarabiga xal xal, xal xal baa lagu yidhay oo dhaqaaqi weyday, isma dhaqaajin neyso waxay ku adkeysatay inay fadhiisato oo dhaqaaqi weydo.\nMarkaas ayay dadkii waxay yidhaahdeen […]\nAlleylahee hashii Khaswaa ahayd way daashay, Khaswaa waxay socota ba maanta waa dhaqaaqi la’dahay, wey daalan tahay bey dadkii dheheen.\n‘’Khaswaa ma daalin, dabeecad deedina ma aha buu yidhi Nabigaﷺ.’’\nLagumana aqoon jirin iney daasho, haddana ma daalin buu Nabigaﷺ yidhi, laakiin maxaa dhacay?\nHasha waxaa celiyay oo socodka u diiday Allahii (Maroodiga) xabisay oo socodka u diiday, amar Rabbi baa saaran.\nMaroodi gaasi waa midka (Suurat al-Fiil) ka warantay.\n‘’ أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ ‘’\n[سورة الفيل آية ١]\nAbraha ninka la yiraahdo iyo qisa diisa, qiso caan ah ayay ahayd, ninka reer Yemen need asal kiisuna uu ahaa (Xabashi) ee Kacbada ku soo duulay, Ilaahay (twt) Kacbada markuu ku soo dhow yahay (beyna Mina wa Musdalifa), halkaa Ilaahay (twt) shimbiraha ku soo diray isaga iyo ciidan kiisii iyo Maroodi yada uu watay lagu baabi’iyay. Maroodi gii ay wateen meeshaa markuu maraayo Kacbada buu duulaan ku yahay waana gaal, meeshaa markuu maraayo ayaa maroodi gii ugu weynaa ee ugu horeeyay maroodi yada un baa jilbaha goostay oo socon kari waayay.\nWey garaacaan ma dhaqaaq qayo, xagay ka yimaadeen hadday u jeediyaan wuu socon, hadday Kacbada xaggeeda u sii jeediyaan oo ay garaacaan na halkaa kama dhaqaaq qayo.\nMarka Nabigaﷺ wuxuu yidhi:\n‘’ Allahii Kacbada iyo beydka maroodiga ka qabtay oo ka xabisay, isagii baa hashaan na xabisay, ee ma hayso daal na ma hayo doqon nima na ma hayso, dabeecad daana maba ay lahaan jirin buu Nabigaﷺ yidhi ‘’\nMarka amar Rabbi baa saaran buu Nabigaﷺ yidhi.\nMarkaas kadib Rasuulkaﷺ wuxuu yidhi: […]\nMeeshaas ayuu Nabigaﷺ dhaartay wuxuu yidhi:\n‘’Waxaan ku dhaartay Allaha naf teyda gacan tiisa ku jirta, Qureyshi maanta i weydiisan meyso (qorshe) ay ku weyneyn neyso Ilaahay (xurumaad kiisa) iyo beyd kiisa, ilaa hadday ila timaado waan ka ogollaan nayaa,’’\nQorshe kasta oo qasad keeda uu yahay Kacbada iyo beydka iyo Xaramka hala weyn neeyo, qorshe kasta oo noocaas ah maanta hadday ila yimaadaan waan ka ogollaan buu Nabigaﷺ ku dhaartay.\nIntaa markuu yidhi oo go’aan kaa uu qaatay baa hashii la canaantay marka, markii la canaantay bey booday marka, hashii la dhaqaajin la’aa. Mar hadduu Nabiga balan la galay kuna dhaartay wax alla waxay maanta la yimaadaan inuu ka ogollaan nayo uu qiray, hashii marka waxaa loo ogollaaday inay socoto xagga Rabbi baa laga fasaxay, markaas ayay bilaawday iney boodo oo socoto ayay markaa guda gashay oo bilaawday.\nCeel kii Biyaha Iyo\nNabiga markaa kadib Xudeybiyah ayuu yimid meesha heshiiska ka dhici doono ayuu Rasuulkuﷺ yimid meel biyo yar oo aad u biyo yar bey ahayd, meel biyo laga dhur dhurto aan biyo badan lahayn bey ahayd, laakiin dadka xoogaa biyaha ka miir miirtaan oo kolkuu xoogaa biyahu soo maaxdaba ay ka miirtaan, waa biyo yar oo dadku ku rafaadsan yahay.\nMarkii 1000 iyo dhowr boqol meeshii ay soo dageen oo ceelashii na ay iska biyo yar yihiin, intii meesha ku jirtay na waaba la fuuqsaday ba waa eber, dadkii qeyb toodii dambe waa ooman yihiin. Nabiga ayay u yimaadeen waxay yiraahdeen Rasuul Ilaahayow biyo la’aan baa jirta, meesha aan soo degnay ceelasha xoogaagii maax maaxda ee la miiran naayay na dhamaaday, dadka intoodii kale na waa ooman yihiin.\nMarkaasuu Nabigaﷺ: bahal la yiraahdo (gawoyi) oo leebab uu ku wato oo leebab kiisu ugu jireen oo harag leebabka la gashado ayuu intuu leebab kiisa ka soo saaray oo uu u dhiibay buu wuxuu yiray ceelka ku dhex rida, leebkaan qaada ceelka ku dhex rida.\nLeebkii bey qaadeen markaas ayay ceel kii ku dhex rideen, ceel kii biyaha laga la’aa hal mar buu intuu soo maaxday buu buuxsamay, markaasaa inta laga dhargay oo xoolahii laga waraawsaday baa isaga oo buuxa laga dhaqaaqay.\nRiwaayo kale oo xadiiska waxay tilmaameysaa Nabiga intuu weyseytay oo biyahii uu ku weyseytay ku tuffay ayuu yidhi biyaha iyaga ah ceelka ku shuba.\nLabadaba wuu sameeyay sida saxiixa ah.\nBiyo uu ku tuffay na waa lagu shubay\nLeeb kiisi na waa lagu riday\nBarakadii biyahii na waa barakoobeen markaasaa ceel kii biyo laga dhergo ayaa ka soo baxay.\nIntaas ayaa dhacday meeshii baa marka Nabigaﷺ uu degay, meeshaa marka wuxuu ku sugayaa in ay wada hadalo iyo waanwaan dhex marta isaga iyo Qureysh oo loo ogolaado muhimada uu u socday oo ah inuu soo cumreysto iney Qureyshi ka ogolaato, meeshaas ayuu Nabigaﷺ ku sugayaa.\nQureyshi markey maqashay Muxammad oo 1000 iyo dhowr boqol oo nin wata ayaa Xudeybiya idiin deggan oo meesha soo fariistay, Qureysh waxay u qaateen inuu dagaal u socdo wey argagaxeen oo wey isku naxeen, oo ma Makka ayaa nagula soo galay ninkii intaan Madiina ugu tagnay 5 sanno kahor inay jabiyay oo dhagaha inaga raacay oo inteynu ku noqonay la ina soo garaacay baa maanta 1000 iyo dhowr boqol oo nin wata. 300 iyo dhowr iyo 10 buu watay maalin kuu (Badar) kaga adkaaday, maantana 1000 iyo dhowr boqol oo nin buu wataa. Magaaladii Makka iyo reer Qureysh argagax baa galay waa la cabsaday, war maxaan sameyn naa.\nNabiguﷺ wuxuu damcay marka, ileyn dagaal looma socdo muhiimadu dagaal ma aha, iney danni ku kalifto uu qabsado moyaan nee ka maarmi waayaan mooyee, laakiin maqsuud koodu waa (cumro) iney soo cumreystaan weeye.\nNabigaﷺ marka wuxuu damcay inuu diro nin saxaaba diisa kamid ah oo ergey ah oo isaga ka socdo oo Qureysh gaarsiiya (message) ka iyo risaalada Nabigaﷺ, wuxuu u socdo Qureysh cid gaarsiisa oo saxaaba diisa na kamid ah ayuu marka Nabigaﷺ damcay inuu diro.\nCumar ibnu Khattaab (rc) buu marka u yeedhay wuxuu yidhi Cumarow waxaan rabaa inaan ku diro ood Makka tagto oo odayaashii reer Qureysh la kulanto oo aad ka dhaadhiciso waxa aan u socono oo aad ka codsato in ay inoo ogolaadaan in aan cumreysano oo beydka Ilaahay tagno kadibna aan ka noqon no.\nCumar markuu arrin tii Nabigaﷺ u sheegay, wuxuu yiri Cumar (rc):\nRasuul Ilaahayow magaalada Makka hal nin oo reer kaan ka dhashay ah oo haddii ley dhibo ii caroon ama ii hiilin ma oggi buu yidhi, reer keygi col baan wada nahay.\nIleyn reer kiisa Qureysh buu ka dhashay waa reer Makka laakiin waa gaalo, raggii muslim ka baa marka is dhaammoo, rag na reer kooda gaalaba ha ahaadee, rag ilmo adeeradii ah ooy wada dhasheen oo adeeradii ah oo difaaci baa jira, xataa muslim ba ha ahaado, ragga qaar kiina nin u damqan naayo ma jiro oo reer kiisa oo dhan bey col wada yihiin ba.\nCumar wuxuu yidhi Rasuul Ilaahayow, aniga Makka waxaan u tagi karin hal nin oo ina adeerkey oo ii damqan naayo ma jiro buu yidhi, saas daraadeed meeshu meel aan wajiga siin karo ma aha, laakiin waxaa jira Cuthmaan (rc) baa igu dhaamo buu yidhi ee dir, Cuthmaan baa dad kiisa laga yaabaa in laga helo dad difaaca oo nabad gelyo siiya oo amaan siiya Ilaa uu muhiimada soo guto, ee Cuthmaan u yeer buu yidhi maxaa yeelay reer kiisa ayaa meesha deggan, waxaad rabto na isaga ayaa gaadhsiin.\nMarkaasuu Nabigaﷺ Cuthmaan ibnu Caffaan (rc) u yeedhay, Qureysh buu u diray wuxuu yidhi waxaad u sheegtaa dagaal inaan u imaan naga gaadhsii, waxaan u nimid inaan cumro gudano bes ayaanu u nimid, Islaam nimadana ugu yeedh buu yidhi intaa oo keliya haku gaabsanin nee muhiimada aan u socono na u sheeg, war nimanyow towxiidka qaata islaam kana qaata ku dheh oo diinta u bandhig sidaa yeel buu yidhi.\nWaxaa jiray marka dad rag iyo dumar isugu jira oo mu’miniin ah oo magaalada Makka ku noolaa oo dad tawar daran oo aan hijroon karin oo meesha dhib lagu haayo oo la ciqaabo oo yacni aad ugu rafaadsan magaalada ayaa jiray.\nWuxuu Nabigaﷺ ku yidhi Cuthmaanow waxaad kaloo sameysaa markaad meesha tagto dadkaa mu’miniinta ah intaad u tagto oo gurya hooda ugu tagto waxaad ugu bushaareysaa magaalada Makka iney gacanta muslimiinta soo geli doonto, dhib kana iney ka bixi doonnaan, gaala daan maanta ku amar taagleyn neysa, ciqaabeysa na magaalada iney fara hooda ka bixin doonto arrintaa ugu bushaareey (sabra) ku dheh, arrintaa iyada ah na Nabigaﷺ waa u sii dhiibay.\nIlaahay diin tiisu wuu xoojin, gaalada na waa laga adkaan, cid dambe oo iimaan kiisa qarsan doonta na ma jirto, sidaa gaarsii buu yidhi.\nSaddex muhima dood buu marka Cuthmaan u socdaa;\nIn uu fariinta gaarsiiyo waxa ay u yimaadeen Nabiga iyo saxaaba diisa\nQureysh in uu Islaam nimada uga yeedho oo diinta u bandhigo\nDadka mu’miinta oo iimaan kooda qarsan naaya ee magaalada ku nool inuu u bishaareeyo\nSaddex daa muhima dood baa Cuthmaan loo sii dhiibay.\nCuthmaan waa tagay marka Qureysh buu ku sii maray meel (balbax) la yiraahdo, oday yaashii Qureysh rag kamid ah oo meeshaa joogo buu sii maray, markaasaa waxay dheheen;\nWar xaggeed u socotaa baa la yidhi, xaggeed doon neysaa?\nMarkaas ayaa wuxuu yidhi:\nRasuulka Ilaahay baa i soo diray, wuxuu na ii soo diray inaan diinta idinku yeedho iyo Islaam nimada. […]\nWaxaan idiin sheegayaa inaan nan dagaal u imaanin.\nMeeshaa marka nin ay xigto ahaayeen oo la dhihi jiray Abaan ibnu Saciid ibnu Caas oo ay qaraaba ahaayeen baa marka soo istaagay, markaasuu soo dhaweeyay Cuthmaan, faras kiisii buu koreeyay, markaasuu faras kiisii Cuthmaan saaray wuu la dhaqaajiyay.\nQureysh oday yaasheed wuxuu oggeysiiyay nin kaasi waa magan teydii buu yidhi, Cuthmaan maanta aniga ayuu magan ii yahay.\nNadaam waxaa ka jiri jiray jaahiliyadii carabta dhex deeda, Qureysh iyo qabaa’isha kaleba soomaali duna wey taqaanaa qabaa’isheedu yee, waxaa jiray ninka loo baqaayo nin kamid ah dadka ayaa magan siin nayaa, waa magan teey buu leeyahay, hadduu magan ka dhigto cid u gacan qaadi karta ma jirto marka. Wuxuu yidhi marka nin kaasi waa magan teydii aniga ayuu magan ii yahay cid wax ku sameyn karta na ma jirto wuu kaxeeyay faras kiisii buu ku qaaday magaalada Makka ayuu geeyay.\nCuthmaan markuu sii maqan yahay ayay marka saxaabadii Nabigaﷺ la joogay, waa la sheekeestay waxay yidhaahdeen ragga qaar kood Cuthmaan nasiib kiis beyd kii Ilaahay buu maanta tagay wuuna soo cumreystay fursad daas buu helay, inagu na ma haysano, Cuthmaan nasiib kiis hadduu ba beyd kii nabad ku tagay oo soo cumreysan nayo oo soo dhawaaf fayo (Alleylahee) waa nasiib. Markaasay Nabiga warkii u sheegeen.\nNabiga ﷺ wuxuu yidhi:\n”Ma u maleyn nayo buu yidhi Cuthmaan inuu kacbada dhawaafi doono oo cumreysan doono inaga oo meeshaan leynagu hor taagan yahay oo lay nagu celin nayo.”\nHaddaan Cuthmaan garan nayo buu yidhi (chance) kasta hadduu u helo inaga oo meeshaan leynagu hor taagan yahay ee leynagu celin nayo inuu isaga iska cumreysto ma sameyn doono buu Nabigaﷺ yidhi.\nSaxaaba diisu waxay leeyahiin maya wuu dawaafi oo Rasuul Ilaahayow maxaa u diidan bey dhaheen, asagoo intuu gaadhay fursadii helay maxaa u diidayaa inuu dawaafo oo cumreysto?\nMarkaas ayuu Rasuulkaﷺ wuxuu yidhi:\nTaasi waa sida aan ka filaayo weeye buu yidhi.\nCuthmaan haddaan aqaano sidaas ayaan ka filaayaa ayuu yiri Rasuulkaﷺ, kacbada ma dawaafi doono ilaa aan la socono oon la dhawaafno. Nabi Maxammad oo gadaal jira (chance) baad heshey ee ka faa’ideyso Cuthmaan ma sameyn doon buu Nabigaﷺ yidhi.\nMeeshaa iyada ah waxaa dhacday marka xaaladaa iyada ah, wax yaalahii dhac dooyinka ah kamid ah muslimiin tii iyo mushrikiin tii baa is dhex galay oo dhacdo yar oo shil ah baa dhacay oo leysku yara dhacay, heshiiska intuusan dhicin. Nin kamid ah muslimiinta ama gaalada kamid ah ciidama dooda lama kala foga oo gaala duna meel dhow bey ciidama doodu joogaan Qureysh. Nabiga iyo saxaaba diisuna meel bey deggan yihiin oo xudeybiya bey meel ka deggan yihiin waa leys hor fadhiyaa marka.\nNin labada kooxood mid kamid ah, midkuu ahaa lama yaqaano ayaa marka wuxuu tuuray leeb mise falaar mise wax buu tuuray.\nNin kooxdii kale ka tirsan baa wax gaareen, dagaal baa marka dhex maray, dagaal aan sii weyneyn oo xoogaa gacanta leysla gaaray oo muxuu ahaay (eebooyin) iyo leebab iyo dhagax yaal iyo leysku tuur tuuray, labadii dhinac na leysu hawar wacday oo qolo walba qolada kaleeta intey isu hawar wacdeen oo rag la kala qabsaday, qolo walbana dadkay qabsatay ay ka dhigatay maxaabiis intaas ayaa dhex martay.\nGadaal dambe Ilaah (twt) baa dagaal kaa kala baajiyay oo dadkii la kala haystay na waa la soo daayay, dagaal kiina intaas ayuu ku ekaaday oo dagaal weyn oo baahay ma noqonin Ilaahay baa kala baajiyay.\n‘’Ilaahay baa iyagana gacma hooda idinka qabtay, idin kana gacma hiina iyaga ka qabtay idinka oo Makka (badni geeda) jooga,’’\nAllah ayaa idin kala baajiyay waaye, dagaal kaa xoogaagaa yarka ah ayaa dhacay.\nNabigaﷺ xaalada markay hal kaa mareyso ayaa waxaa soo gaadhay Cuthmaan waa la dilay, sheekadaas ayaa timid, sheeko (ku tiri ku teen) ah oon xaqiiqo lahayn, aan xaqiiqo ahayn ayaa Nabiga soo gaadhay oo dhahaysa, ergay gii aad dirsatay ee Cuthmaan waa la dilay ba, reer Makka ayaa dilay.\nXaalada waa kululaatay marka, ergay gii mey dileen, oo Cuthmaan mey dileen?\nDagaal markaas lama huraan waaye.\nNabiga saxaaba diisa buu marka wuxuu ugu yeedhay in balan la wada galo oo beyca la galo, beyca daasi waa beycada la magac baxday (Beycatul Ridwaan)\n‘’ لَّقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ ‘’\n[سورة الفتح آية ١٨]\n‘’Geedka hoos tiisa markey kuula mubaayacoon nayeen, oo ay balanta kula galaayeen, Ilaahay baa raali ka noqday mu’miniin taas,’’\nSaxaaba diisa buu u yeedhay imaada buu yidhi balan baa la galayaa, muslimiin tii waa soo kaceen geed kii baa hoos tiisa leysugu yimid, geed aad u weyn oo Nabiga hoos fadhiyay baa lagu soo ururay. […]\n‘’Waxa ay balan Nabiga kula galeen in ay san cararin.’’\nDagaal baa la gali rabaa ha leys diyaariyo, dagaalku markuu bilowda na, horey inaad u socoto mooyee lug taada gadaal ha u qabanin, imaa inaad adkaato wa imaa in lagu dilo, laakiin wax carar la yiraahdo ama gadaal u guro ma jirto.\nRiwaayaad kale waxay leeyahiin;\nBalanta waxa lagu galay waxay ahayd in la dhinto, weyna isku macna dhow yihiin, inaan la cararin iyo in la dhinto wey isku macna dhow yihiin. Adiga waxa weeyaan dagaal adag oo lagu hoobto oo Makka lagu qabsado oo Qureysh lagu edbiyo oo loogu aar gooyo Cuthmaan dil kiisa ayaa balan taasi la qaatay Nabiguﷺ na saxaaba diisa wuu ka qaaday.\nBalan taa iyada ah ee Nabigu uu la galay saxaabada Cuthmaan baa ka maqan, waan ninka ay sabab tiisa ay ku timid heshiis kaas ama waxaan dhihi lahaa beyca daas (Beycatul Ridwaan).\nNabiguﷺ Cuthmaan maadaama uu maqan yahay, asaga ayaa gacan tiisa midigta ah beycada ugu qaaday, oo gacan tiisa midigta intuu mida bidixda uu saaray ayuu wuxuu yidhi; […]\n‘’ Tanna waa tii Cuthmaan buu Nabigaﷺ yidhi,’’\nCuthmaan wuu maqan yahay, laakiin beyca diisii iyo balan tiisii anaa gacan teyda ugu galayaa buu Nabigaﷺ yidhi.\nCuthmaan ibnu Caffaan sabab tiis beyna ku timid, balan tiina wax buu ka galay Nabigaﷺ ayaa u galay gacan tiisa (kariimada) ah ugu galay.\nMarkii balantii la galay oo ay dhamaatay Cuthmaan oo socdo ayaa yimid ba, maxaa leys lahaa? Cuthmaan baa la dilay, dagaal baa leysu diyaariyay, Cuthmaan kii waa la dilay la yidhi ee sabab tiisa dagaal ku imaan lahaa oo socda ayaaba irida ka soo galay oo Nabigaﷺ u yimid.\nMarkuu soo galay ayay saxaaba dii waxay ku yidhaahdeen:\nCuthmaanow Alleylahee dhawaaf kii kacbada ayaad ka noolaatay bey dheheen, fursad baad u heshay oo waxaan aanan helin baad heshay, waad ka dheregtay bey dheheen kacbada dhawaaf keeda.\nMarkaasaa Cuthmaan wuxuu yidhi:\nWaxa aad iga fileyseen iyo sidaad ii maleyseen xumaa!\nIlaahay baan ku dhaartay yee hal sanno haddaan joogo buu yidhi Makka, Rasuulka Ilaahay na xudeybiya lagu hor taagan yahay oo meeshaa lagu gelin nayo, anigu na aan hal sanno aan Makka joogo ma dhawaafeen buu yidhi ilaa uu Nabiga ila dhawaafo.\nSeen baan u dhawaafi buu leeyahay Nabi Maxammad oo meeshaa lagu hor taagan yahay (chance) baad heshay yee adigu iska soo dhawaaf oo ka faa’ideyso maya buu yidhi, waxaad ii maleyseen na waa wax xun buu yidhi mana sameeyeen xataa sannad hadday igu qaadato ma sameeyeen buu yidhi.\nWeliba wuxuu yidhi Qureysh markaan u tagay buu yidhi waxay igu yidhaahdeen dhawaaf, waxay igu yiraahdeen Maxammad iyo asxaab tiisa iney kacbada yimaadaan oo dhawaafaan, taa yeysan hunguri kaa gelin ma dhici kartee, laakiin adiga Cuthmaan ahaan waxba kama qabnee dhawaaf bey ku yidhaahdeen, adiga dhawaaf amaa nin kaa saaxiibkaa ah maya. Waan diiday buu yidhi ilaa uu ilaa dhawaafo ma dhawaaf faayo, waan ka soo noqday buu yidhi.\nMarkaasaa saxaabada waxay yidhaahdeen:\n‘’Rasuulka Ilaahay wuxuu ahaa midka Ilaahay inoogu yaqaano, oo noogu mala fiican buu ahaa bey dheheen.’’\nAdigana waa naga kaa yaqaanay Ilaahay na waa naga yaqaanay bey yiraahdeen, maxaa yeelay siduu u maleeyay bey noqotay Nabiguﷺ.\nCumar (rc) ayaa wuxuu ahaa marka Nabiga gacan tiisa uu haayay beycada iyo balanta ayuu Nabiga laba diisa gacmood ba is haayay, muslimiin tii oo dhan baa marka la mubaayacooday ilaa nin la yiraahdo mooyee Jadd ibnu Qays nin oday ah oo khayr darna ayaa isagu beyca dii ka baxay, nin xun buu ahaa oo taariikh diisa dambe na ay halowdoo munaafaqiin tii ah, ninkaa mooyaan nee intii kale Nabigaﷺ beycada wey la galeen.\nRagga qaar kood sida (Salama ibnu al-Akwac) oo kale saddex goor buu beycadii ku noqday, waa la mubaayac cooday, haddana Nabiga waa u yeedhay beyca labaad buu la galay, beyca saddexaad na waa galay.\nBeyca daasi waa beycada la baxaday (بيعة الرضوان) raggaa ka qeyb galay na (maziya) qaas bey leeyihiin waa ragga Ilaahay uu ku sheegay (Surat al-Faxti) inuu Alle ka raali noqday (twt).\nSidaa mar ay ku sugan yihiin oo Cuthmaan soo noqday oo leysu yimid, ayaa waxaa yimid nin la yiraahdo (Budayl ibnu Warqaa al Khuzaaci) isaga oo ay la socdaan koox reer Quzaaca ah, reer Quzaaca na Nabiga iyo iyaga waxaa ka dhexeeyay xataa jaahiliyadii waxay ahaayeen dad sirta Nabiga ilaaliya, qabaa’ishaa deggan ee Makka iyo agagaar keeda qabaa’isha degta oo dhan , qabiil ka reer Quzaaca la yiraahda gaal kooda iyo muslim kooduba Nabiga ayay la jireen xataa gaala dooda ayaa Nabigaﷺ garab u ahayd.\nMarka waxay ahaayeen qabiil Nabiga ilaaliya oo in la dhibo aan ogoleyn oo wixii sir ehee ay hayaan Nabigaﷺ u gudbiya oo gaalada () iyo farsama dooda iyo qorshaha ay wataan oo dhan Nabiga la socod siiya qabiil noocaas ayay ahaan jireen. Nin oday gooda ahaa oo markaa la odhan jiray (Budeyl ibnu Warqaa al Khuzaaci) oo soo socda oo koox reer Khuzaaca ah ay la socdaan baa Nabigaﷺ u yimid.\nMarkaasaa wuxuu yidhi Muxammadow niman kii la odhan jiray Kacab ibnu Lu’ay iyo Caamir ibnu Lu’ay waa Qureysh waxaan ka imid buu yidhi iyaga oo biyaha Xudeybiya tira dooda wax la eg meeshaan ku soo diyaar garoowaya oo wata geelahii dhalay ee (haleelada) ahaa oo (nirgihiisii) kicin naaya.\nGeela markuu dhalo oo nirguhu yaryar yihiin, hasha tartiib bey u socotaa waxay kaxaysataa ilma heeda yarka ee socod barad ka ah.\nMarka geela hoodii irmaanka ahaa iyo haleeladii iyo nirgihii iyo waxay ka naxeen oo dhan meeshaan ayay soo tuween buu yidhi, dagaal beyna kula diyaarsan yihiin ee yaan lagu dagin. Haa weyna kula dagaal lamaayaan, beyd kana kuuma ay ogola arrin taa anaa soo taabtay ee Maxammadoow is jir buu yidhi.\nAnigu horta cid na inaan la dagaalan no uma aan imaanin, laakiin waxaan u nimid inaan cumreysano, Qureysh na waxaa baabi’iyoo daciifiyoo oo qeyr keed ka reebay waa dagaal.\nWaa reerka uu ka dhashay, dagaal baa intaa ka soo reebay oo laan gaab ka dhigay oo iyaga dhanba dafiiciyay, weyna dhibtay seey u dagaal lamaayeen bey baaba’een.\nHadday rabaan heshiis baan la galeynaa buu yidhi, hadday rabaan oo diyaar u yihiin in aan la heshiino bedel kii aan inta soo hadhay baabi’i lahaa oon cagta marin lahaa, diyaan waxaan u ahay in aan la heshiiyo, saas ayuu Nabigaﷺ yidhi, iyaguna iney heshiis ila galaan, aniga iyo dad kana isu kaana daayaan.\nQabaa’ishaa kale iyo caalam kaa kale isu kaana daayaan, farahana iga qaadaan iyaga iyo anigana aan heshiis wada galno ayaan diyaar u ahay buu yidhi. Iyaguna hadday sidaa yeelaan buu yidhi Nabiga oo arrintaa iyada ah iga ogolaadaan, wuxuu yidhi markaasi wey nassan nayaan, weyna tarmayaan, weyna noolaan nayaan, hadday diidaan dagaal mooyee wax kale hadday diidaan, xal kale hadday diidaan ooy nabad diidaan ooy heshiis diidaan anigu iyaga ayaan u turayaa intooda yarta ah ee soo hartay iney baaba’aan ayaan diidan nahay.\nLaakiin haddii dagaal laga kari waayo Ilaahay baan ku dhaartay inaan la dagaal lamaayo buu yidhi oon kula dagaal lami arrin kaan aan wato kor kiisa oo ah inay towxiidka iyo diinta qaataan gaal nimada na ka baxaan, ilaa luqun teyda iyo jidh keyga kala go’aan ama Ilaahay arrin kiisa uu badbaadiyo, haa ilaa teydii ay noqoto oo qoorta leyga jaro oo luqun teyda iyo jidh keyga is waayaan ama Ilaahay arrin kiisu uu hor maroo socdo waan la dagaalami buu yidhi.\nWaa haddaan ka waayo nabad, oon ka waayo heshiis, oon ka waayo aniga iyo carab isu kaana daaya idin kuna nabad qaata, hadday iga diidaan dee iyaga bey u taalaa waaye markaas.\nBudeyl wuxuu yidhi war kaaga waan gaadhsiin buu yidhi, Budeyl oday gaa reer Khuzaaca wuxuu u kala dan qaadayaa fariinta u kala gudbin nayaa marka Nabiga iyo Qureysh, wuu laabtay wuxuu yidhi war kaaga waan gaadhsiin.\nWuu u tagay Qureysh buu u tagay, wuxuu yidhi, war niman yow nin kaan ayaan ka socdaa, nin kaan meeshaan soo degay ee aad taqaanaan ee idinka dhashay ee intaas oo dagaal idin dhex maray ee aad garan neysaan, ninkii baan ka socdaa ee i dhageysta waxaan maqlay hadda markaan u tagay isaga oo hadal leh, haddaad rabtaan na hadal kii aan ka maqlay waan idiin ku dul akhrin oo waan idiin bandhigi, ma idiin sheegaa waaye diyaar ma u tihiin inaan fariin tiisii idiin sheego?\nQabiil walba dad wax ma garad ah bey leeyahiin, dad wax ma garad ah oo ayagu (caadhifo) iyo xamaas iyo wax hala kala tuuro iyo aan miizaan badan iyo xikmad aan ku saleys neyn oo inta badan dhalin yaro u badan oo iyaga un booda, laakiin arrinta aan ka fiirsanin (sufaha dii) caqliga yareyd ee iyaga ka dhashay reer Qureysh baa soo booday.\nMarkaasaa waxay yidhaahdeen; wax dan ah kama lihin, xaaja na kama lihin in aad nooga waranto naga dhaaf bey ku dheheen, ma anagaa ku dirsanay, ma anagaa war kiisa kuu dirsanay hanoo sheegin saas ayay ku dheheen.\nRaggii ahlu ra’yiga ahaa, raggii wax garadka ahaa, oday yaasha ahaa arrinta cawaaqib teedii iyo waxay noqon doonto miizaami karay ee Qureysh ka dhashay baa yidhay war maya war u kaadiya, war dhalin yaroy ha deg deggina u kaadiya talada tiina ma aha, dhalin yaro dagaal in la yidhaahda mooyee ra’yi meel u baahan oday bay u baahan tahay sooma aha, waayo arag bey u baahan tahay, nin nolosha tijaabiyay bey u baahan tahay.\nMarkaas buu wuxuu yidhi war bal u kaadiya, bal aan kaa dhageysan nee waxaad ka maqashay inoo sheeg bey dheheen, maxaad maqashay, muxuu sheegayaa?\nMarkaasuu wuu yidhi waxaan maqlay isaga oo sidaa iyo sidaa leh.\nQureysh hadday nabad rabto na heshiis baan la galayaa, hadday I deyn weydana waan iska celin aniga iyo dadkaan kale na hadday isku kaana deysa na wey nabad galeey.\nWar kaan ayaan ninkii ka wadaa ee bal xaal kiina see waaye, maxaa idinla quman?\nWar kii markuu u sheegay nin la yidhaahdo Curwat ibnu Mascuud ibnu Thaqafi oo reer qureesheed ah oo oday yaashii kamid ah ayaa wuxuu yidhi:\nWar nin kaan wuxuu soo bandhigay qorshe wanaagsan, qorshe caqliyeed, qorshe wanaagsan oo lagu kala badbaadi oo danni inagu jirto ayuu soo jeediyay ee aynu aqbalno, niman yahow aynu yeelno, talo mar bey kula siman tahay, maanta yey ina dhaafin. Waxa isaga uu watana qureysh iyo raggeedii baa ku jira, inaguna qureysh yaan isku baabi’in ee talada aan qaadano buu yidhi, i daaya anaa u tagaayee, ii fasaxa oo aniga i dira Muxammad aan soo qaabilo ee bal aan la soo sheekeysto arrimahaan laga sheegayo bal aan ka soo sal gaadho i dira buu yidhi.\nKac tag baa la yidhi, kac u tag oo war ka keen waxa la sheegaya na ka soo sal gaar.\nWaa u yimid Curwat ibnu Mascuud ibnu Thaqafi baa Nabiga u imaadoo oday reer qureesheed xudeybiya buu ugu yimid, markaasuu wuxuu bilaabay inuu Nabigaﷺ la hadlo.\nMarkaasaa Nabigaﷺ wuxuu ku yidhi hadal kii Budeyl uu ku yidhi mid lamid ah buu ku yidhi…\nQureysheey ma is daaynaa oo nabad ma ila galeysaan oo sidaan maku badbaad deeysan aniga iyo dadka ma isu keyna deeyneeysaan, waxa idinka soo hadhay wax yar weeye mise intaa yarta ee idinka soo hadhay ayaad doon neysaan inaan fuuqsado, haddaad yeeli weydaan waa aniga iyo idinka si adag buu Nabiga ula hadlay, hadal kii uu ku yidhi Budeyl laf tiisii buu ku yidhi odayga qureesheed.\nMarkaasaa wuxuu yidhi war Maxammadow ka waran haddaad reer kaaga maanta kuli cidhib tirto oo aad mid ka reebin oo maanta Makka intaad dagaal ku qaado intaa qureysh ka soo hadhay aad eber ka dhigto, weligaa ma maqashay buu yidhi hortaa nin reer kiisii dhameeyay ma maqashay buu yidhi?\nWeligaa taariikhda miyaad maqashay nin reerka uu ka dhashay intuu dib ugu noqdo eber ka dhigo oo baabi’iyo ma maqashay buu yidhi hortaa? Hadday noqon weydo in aad ka adkaato qureysh oo baabi’isa na oy tan kale noqoto oo lagaa xoog bato weeye macnaha.\nHadday tan kale noqoto oo lagaa adkaato kaa xoog badano na, aniga waxaa ii muuqdo buu yidhi Muxammadow raggaan dhinac yahaaga ka muuqdo uu isku haleyn neyso iyo waxaan (kulukaanka) ahoo meelahaan ka soo uruurisay rag aan beri aan ku difaacin doono oo garab kaaga baneyn doono oo kaa carara doono weeye, war ninyow rag ma wadatid ee dagaal ha gelin buu ku yidhi, waxaan (kulukaanka) ah ee midba meel ka keentay.\nWuxuu (kulukaan) ugu tilmaama hayaa carabta waxay ku dagaalami jirtay reer, ninka markuu ilma adeeradii iyo adeeradii iyo jilib kiisii iyo reer kiisii ka garab dagaallamayo geesi waaye, laakiin markuu ninka dhan kan ka fadhiyo uusan garan neynin, war ma fulay baa mise waa geesi, kan xagga ka fadhiya na ma taqaanid ma fulay baa mise waa geesi, adiga laf taadu walbahaar iyo wadna kurkur baa ku dili sooma aha?\nMarka waxaan kulukaanka ah oo meelahaan aad ka keentay rag kaa carari doono oo beri kuu dagaalami doonin weeye Muxammadow laba gooraba qasaaro ayaad ku jirtaa ee dagaalka ha gelin buu ku yidhi, laba gooraba haddaad baabi’iso oo aad qureysh ka adkaato na reer kaaga waad baabi’isay shisheeye ma aha, haddii lagaa adkaada na rag ku difaaca meeshaan kuma wadatid wax kulukaan oo kaa carari doono waaye, war ninyow dagaalka iska daa buu ku yidhi.\nWaxaa dhageysan naayay marka saxaabada baa dhageysan neysay, Abuu Bakar (rc) baa soo booday marka, markaasaa wuxuu ku yidhi.\nWuxuu ku yidhi (sanam ka) aad caabudaan ee Ilaaha u haysataan ee (Laata) la yidhaah, xubin kiisa taranka nuug oo muudso buu ku yidhi, ma anagaa ka tageyno oo ka carareyno buu ku yidhi. Waa caay! Haa (badri ga) waa gabadha marka la gudayo iyo haweenta qeybta yarta ee kore la gooyo ayaa (badri) la yiraahdaa.\nMarka sanam kiina (badri giisa) nuug buu ku yidhi.\nSoo caay adag ma aha?\nAf Soomaaliga kalima daasi (badri ga), laakiin afka kuma balaarin karo, inaad faham teen un baa muhiim ah sooma aha, sanam kiina waa Ilaah hooda waaye, Ilaah hiina iyo sanam ka aad caabudaan ee idinla weyn xubin kiisa intaad qabsato nuug buu ku yidhi Curwow, ma anaga ayaad na leedahay waad ka carareysaan Nabi Maxammad baad ka tageysaan saas ayuu ku yidhi Abuu Bakar (rc).\nMarkaa baa wuxuu yidhi war ninka saa u hadlaaya waa kuma?\nRagga waa leys yaqaanaa waa rag wada dhashay waaye.\nWar nin kaasi waa kuma?\nWaxaa la yidhi waa Abuu Bakar.\nMarkaasaa wuxuu yidhi Ilaah baan ku dhaartay yee haduusan jiri lahayn abaal hore iyo gacan aad horey iigu lahayd oon na weli kaaga abaal gudin, hadday naan jiri lahayn waan kuu jawaabi lahaa buu ku yidhi, laakiin inaan kuu jawaabo waxaa ii diidan nin oday ah oo gacan igu leh baa ahayd oo abaal igu leh abaal kaas oon weli aan kuu gudin.\nU fiirso xataa gaalaba ha ahaadeen nee, waxaa jiray akhlaaq ay lahaan jireen oo aad u qiimo badan oo ay kamid tahay, ninka si kasta oo aad cadow u tihiin abaalka iyo gacanta uu kugu leeyahay wey ilaalin jireen, balanka ay galaan bey ilaalin jireen.\nNabigaﷺ marka uu leeyahay:\n(إنما بُعثتُ لأتممَ مكارم الأخلاق)\n‘’Waxaa la ii soo diray inaan dhameystiro akhlaaqda wanwanaagsan,’’\nAkhlaaq wanaagsan oo ay haysteen baa jiray ee dhameystir bey u baahneyd.\nAkhlaaqda wanaagsan ee ay lahaayeen waxaa kamid ah, abaal gudka ninkii gacan ku lahoo abaal ku leh, abaal kaa wey u ilaalin jireen.\nAbuu Bakarow gacan hore hadday naan jiri lahayn maanta waan kuu jawaabi lahaa buu yidhi.\nWuu iska waday, Nabiga ayuu hadal kii la sii waday.\nNabiga mar kasta uu hadal ku yidhaahda ba kalima ku yidhaahda ba Curwa, Nabiga gar kiisa ayuu qaban nayaa (Mughiira ibnu Shucba) saxaabiga la yiraahdo oo Nabiga aktiisa taagan waardiya ahaan oo seyf na haysta ayaa Nabiga ak taagan oo ilaalin naayo, sidoo kale wuxuu koofiyo bireedka ciidanka, yacni waa nin dress qabo hub kiisa na u diyaarsan yahay oo koofiyadii birta ahayd oo lagu dagaalami jiray na qaba oo madaxiisu ilaashan yahay, marka Nabigaﷺ aktiisa ayuu taagan yahay gaal kan ayaa laga baqayaa inuu dhib u geysto Nabigaﷺ waa taxadar, marka meesha ayuu taagan yahay.\nMar kasta uu Curwa gacan tiisa la laaco Nabiga gar kiisa, intuu gacanta seyfta kaga dhifto, seyfta dawadeeda inuu gacanta kaga dhufto ayuu wuxuu leeyahay;\nNabiga gar kiisa gacan taada ka fogee.\nSaas ayuu leeyahay, haa ku durkin Nabiga gacan taada haku qabanin gar kiisa. Curwa markaasuu la yaabay, war nin kaa gacan taada seyfta ku dhufan naayo waa kuma? War kana kumuu ahaa buu yidhi saa intuu u fiiriyay?\nMarkaasaa waxaa la yidhi waa Mughiira ibnu Shucba, waa isku reer waa oday yaashiisa weeye. Curwat ibnu Mascuud baa oday yaashii Mughiira ah isku reer waaye.\nKii balan furka badnaay yoow ee nacaska ahaay yoow, ilaa iyo hadda ayaan ka shaqeyn nayaa balan furyada aad sameysay, adiguna waxaas ayaad igu sameyn neysaa miyaa, ilaa iyo hadda waxaan ku mashquulsan nahay qaladaad kii aad gashay ee aad qabaa’isha iyo dadka ka gashay inaan ka xaal tago oo aan ka xaal bixiyo oo aan dadkii raalli geliyo, tii baan ana ku mashquulsan nahay adna sidaan ayaad ii gali miyaa?\nArrin taasi waxay ku timid Mughiira ibnu Shucba (rc) intuu soo Islaamin kahor ee gaalka ahaa ayaa wuxuu sameeyay dad bey is raaceen oo jid wada mareen, gaalo ayaa la wada yahay, markaasuu dadkii intuu laayay buu xoolahii na ka qaatay.\nIntuu soo tagay oo xoolahii na soo kaxaystay ayuu marka soo Islaamay oo Nabigaﷺ Madiina ugu yimid, isaga oo dhiig na soo daadiyay xoolo na soo dhacay.\nIslaam nima daada Curwow waan aqbali, laakiin xoolahaan aad soo dhacay oo aad soo qaadatay anigu kuma jiro buu Nabigaﷺ yidhi.\nU fiirso macnaha waxa weeyaan gaal buu ahaa intuu gaalka ahaa buu xoolo dhacay, xoolahii buu la soo tagay, diinta islaamka ayuu soo galay, Nabiga ayuu u yimid, islaam nima daada waan kaa yeeli buu yidhi, laakiin xoolahaan aad soo dhacday maya kuma jiro aniga.\nNin kaan odayga Curwat ibnu Mascuud dad kaa uu laayay Mughiira iyo xoolahaa uu soo dhacay ayuu marka xaal keedii iyo raalli gelin teedii iyo odayeyn teedii buu ku jira. Markaasuu yidhi waryaa anigu na waxaad sameysay baan ka xaal tamayaa, adigu na gacan teyda ayaad maanta seyf ku dhufan naysaa sooma aha? Balan fure yaal buu ku yidhi, balan fure yaal saas buu ku yidhi.\nCurwa intaasi markey dhacday waa nin siyaasi ah, waa nin oday ah, intaa wuxuu bilicsan nayaa oo isha ku hayaa Nabiga ragga la socda saxaaba diisa ah ciidan kan meesha jooga, intaa uu meesha fadhiyo ee Nabiga wada hadalka u socdo, isha ayuu marin nayaa bal raggan iyo…\nseey yihiin iyo\nseey u nadaamsan yihiin\niyo seey u dagaalami karaan\niyo seey wax isaga celin karaan\niyo xoog gooda\niyo tawar dara dooda\nSir caskari buu ninkani meesha ka qaadi rabaa, intaan ishiisu raggaan ayay la jirtaa, saa haduu u fiiriyay ishiisu waxay la yaabto ayay qabatay, wuxuu la yaabo oo la amakaago bey ishiisu ku dhacday.\nWuxuu arkay Nabiga hadduu ba xaakoodo, oo uu xaako uu tufo dhulka gaari meyso, gacanta ayaa loo hoorsan nayaa, haa hadduu ba xaako soo tufo intey na dhulka gaadhin baa loo kala tartamayaa, nin baa gacanta ku dhufsan naya oo la cararaya, xaaka diisa baa leysku leyn nayaa markay gacan tiisa soo gasho ayuu wuxuu marmarin nayaa jidh kiisa iyo wajiga waaba ku subkana hayaaba, amar hadduu siiya na amar kaa nin kiin fulin lahaa bay u kala tartamayaan.\nYaa amar kaa fulin?\nAnaa fulin, anaa fulin, anaa fulin! Ninkii fulin lahaa bey ku tartamayaan.\nHadduu weyseystana, oo Nabiga weyseysto waxay sigayaan iney isku laayaan biyahii uu ku weyseystay, nin kii qaadan lahaa oo isku shubi lahaa ama cabi lahaa oo barakeysan lahaa, biyahii uu ka tagay na waa leysku leyn nayaa uu ku weyseystay.\nCurwa intaa wuu fiiran nayaa, odaygii meesha fadhiyay waxaas oo dhan buu arkayaa, hadduu hadla na oo Nabigaﷺ hadla na (shib) hal nin oo iyaga kamid ah oo hadlaayo ma jiro intuu Nabigaﷺ hadlaayo waa aamusan yihiin wey dheg raaricin nayaan, madaxa ayaa foorara shimbir baad moodaa iney madaxa ka saaran tahay isma dhaqaajin nayaan waxay dhageysan nayaan hadal kiisa. Ishana kumaba fiiqi karaan oo isha kama buuxsan karaan fiira diisa weyn neyn ay weyn neyn nayaan darteed.\nRuuxa markaad aad u qadarin neyso ood aad u jeceshahay inshaadu xataa si fiican uma fiirin karto, isha kama buuxsan kartid, ishaada markey ku dhacda na wey laabmi. Weyn neynta iyo qadarinta ay Nabiga u hayaan xataa si fiican uma fiirin karaan.\nWaxaas oo dhan baa u soo baxay odaygii Curwa ahaa, war kaas ayuu aruuriyay, xaalad daas ayuu arkay, arrin baa u soo baxday waa laabtay marka.\nHalkan waxaa inoogu dhamaaday qaybtii koowaad ee darsigii iyo muxaadaradii ku saabsaneyd Heshiiskii Xudeybiyah. Fadlan la soco qaybaha xiga hadduu Ilaahay idmo.


DFS oo faahfaahisay qorshaha SHIDAAL baarista - Caasimada Online\nHome Warar DFS oo faahfaahisay qorshaha SHIDAAL baarista\nDFS oo faahfaahisay qorshaha SHIDAAL baarista\nMuqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Macdanta iyo Batroolka waxaa farxad u ah in ay ka warbixiso in sahanka shidaalka laga sameeyey Soomaliya uu yahay rajadiisa mid dhiira-gelin leh.\n“Waxaa muhiim ah, weliba dadka Soomaaliyeed, in ay ogaadaan in shirakadaha gaarka loo leeyahay ay iyagu sida ay la tahay wax ugu soo gudbisan karaan Dowlada Federaal. Waan soo dhoweyneynaa dadaalkooka. Balse aan idiin cadeeyo, 100% kheyraadkeena inaga ayuu gacanteena ku jiraa.\nGo’aanada mustaqbalka waxay noqon doonaan kuwo hufan iyo si mas;uuliyad ku dheehan tahay lagu gaaray islamarkaana ilaalinaya xuquuqda ummadda Soomaliyeed hadda iyo mustaqbalkaba” sidaa ayuu Wasiirka ku soo gaba gabeeyey hadalkiisa.


Wareysi: Dr. Maxamed Daahir Afrax - WardheerNews\nWareysi: Dr. Maxamed Daahir Afrax\n“Ka shaqaynta luuqadda iyo suugaanta waa sida kaliya ee jiritaanka Soomaalida lagu badbaadin karo.” Dr Afrax\nWaxaa wareysiga qaaday: Dr.Cabdifitaax Nuur Axmed (Ashkir)\nMuddaba waxaan ku hawlanaa qorista buug aan leeyahay oo cinwaankiisu noqon doono: “Wareysiyadeydii: Hal-door Soomaali iyo Ajaanibba leh” waa daligii iyo mirihii iiga soo go’ay tacabkaygii weriyenimo; ama “mihnadda mashaqada iyo daalka” sida ay carabtuba ku tilmaanto, marka ay ku hawlanyihiin ka shaqaynta xirfadda war-fidiyeenka.\nDr. Ashkir iyo Dr. Afrax\nDr. Maxamed Daahir Afrax wuxuu ku jiraa hal-doorka ay ii suuragashay in aan wareysi taariikhi ah la yeesho, waa aqoonyahan raad muuqda igu reebay, waa daadihiyahaygii igu hagay dhabbada qoraalka, iguna dhiiri-galiyay in wax-qoristu ii noqoto hab-dhaqan aan raaco mar kastoo maankayga ay ku soo maaxato fikrad mudan in akhristaha loo gudbiyo.\nKa sakow, in Afrax yahay qoraa saddexda luuqadood ee Soomaaliga, Carabiga iyo Ingiriiskaba wax ku qora; misana, waa qofkii ugu horreeyay Soomaaliya ee bilaaba naqdinta suugaanta masraxa iyo sheeko-curinta casriga ah.\nBuugiisii caanbaxay ee “Maana-Faay” waxaa lagu tilmaamaa hooyada sheekofaneedda Soomaalida, Waxay ahayd tii ugu horreysey sheeko-xardhidda, waxaana macallin ugu ahaa -siduu ii sheegay- qoraagii caanka ahaa “Najiib Maxfuud” ee u dhashay dalka Masar, qaatayna abaal-marinta Nobel Prize dhinaceeda suugaanta.\nAfrax waa nin marka uu sheekeenayo hadal yar, hadduuse qalinka qaato waa sidii wabi fatahay, Wareysigan aan la yeeshay waxaan u turjumay Luuqadda Carabiga, si buugayga uu dhinac uga noqdo, nuqulkiisa Soomaaliga ah ayaanse jeclaystay in aan akhristow kula wadaago!\nDr. Ashkir: Dhalaashadaadii iyo waxbarashadaada hore ilaa dugsigii sare wax nooga sheeg?\nDr. Afrax: Waxaan ku dhashay degmada Jarriiban, Gobolka Mudug, Soomaaliya, sannadkii 1952kii. Waxbarasho waxaan ku bilaabay Qur’aanka Kariimka. Sidii aan ugu bilaabay waxay ahayd si aan caadi ahayn oo malaha ay aad u yaryihiin dad kale oo sameeya, haddayba jiraan. Anigoo shan sano oo keliya jira ayaa waxaa igu soo dagay jacaylka tacliin-raadinta. Markaasaan intaan loox iska qaatay waxaan raadsan jirey meeshii wadaad la iigu sheego. Intaan u tago ayaan oran jirey “adeerow quraan ii dhig”! wixii la ii dhigana isla markiiba si fudud intaan u xafido ayaan haddana raadsan jirey wadaad ii dhiga suuradda ku xigta. Sidaas ayayan ku dhammeeyey Juska koowaad ee Qur’aanka, Juz Camma. Ka kidibna aabbahay (AUN) markuu arkay mintidkayga ayuu igu daray dugsi Qur’aan uu macallin ka ahaa Macallin Maxamed Cabdille Halaq. Waxaa dadkii layaab ku noqotay inaan Qur’aanka ku dhammeeyey shan bilood oo keliya, halka ay dadka caadiga ah sannado ku qaadato. Naanaystii u horreysey ee la ii bixiyey waxay ahayd “Qur’aan-ka-adag”.\nSagaal jir markaan gaarey ayaan go’aansaday inan Jarriiban ka dhoofo oo Xamar waxbarasho u aado. Waalidkay oo markii hore ii diiddanaana aakhirkii waan ku qanciyey. Sidaas ayaan Muqdisho ku tagey. Halkaas ayaan ku dhammeeyey waxbarashada asaasiga ah dugsiga hoose ilaa sare muddo shan sano ah, sidaan marba qolada iga sarraysa intixaanka ula galayey. Heerka jaamacaddana shahaadada koowaad (BA) waxan ka qaatay Jaamacadda Cadan, heerarka ka sarreeyana ilaa doktooraat (PhD) waxan ka qaatay Jaamacadda London (University of London).\nDr. Ashkir: Inta badan dadka ku yaqaan waxay kugu xasuustaan oo kaliya qoraaladaada dhinaca Af-Soomaaliga, waxayan ogayn in bilowgaagii aad Afka carabiga wax ku qori jirtay, wax inooga sheeg qoraaladaadii Carabiga ahaa?\nDr. Afrax: Maadaama waxbarashadaydii dugsiga dhexe iyo dugsiga sare aan ku qaatay afka carabiga, dugsiyo ay maamuli jirtey Dawladda Masar, qoraalka waxan ku bilaabay af Carabi. Anigoo wali ah arday dugsiga sare dhigta ayaan bilaabay inaan maqaallo iyo sheekooyin gaagaaban ku faafiyo jariidaddii rasmiga ahayd ee maalin kasta soo bixi jirtey\n“NAJMAT OKTOOBAR” Xiddigtii October, Markii dambe waxaa la ii qoondeeyey bog joogta ah oo toddobaadle ah oo hal-ku-dhaggiisu ahaa المكروسكوب.المجتمع الصومالي تحت .\nBuuggii ugu horreeyey ee an nashriyey waxaan ku qoray Af-Carabi. Wuxuu ahaa sheeko-faaneed taariikheed “RIWAAYAH TAARIIKHIYAH” magaciisuna wuxuu ahaa (Nidaa’ul ALXORIYAH” Wargeyskii ugu horreeyey taariikhda Soomaaliya ee gobol ka soo baxa ahna majalladii ugu horreysey ee laba-afle ah, micnaha laba luqadood ku soo baxda wuxuu ahaa majallad aan nuskeed ku qori jirey Af-Carabi nusna AfSoomaali. Taas oo aan ka soo saaray Kismaayo Gobolka Jubbada Hoose 1973-dii.\nMajalladaas iyo meelo kaloo kala duwanba waxaan ku faafin jirey qoraallo isugu jirey, maqaallo, diraasado, sheekooyin oo intuba Af-Carabi ahaa. Waa dambena markaan u wareegay dalal Carbeed 1980nadii waxaan dib u bilaabay qoraalladii AfCarabiga, ka dib muddo an soo saarayey buugaag iyo qoraallo kale oo Af Soomaali ku qoran. Markaas dambena qoraallo noocyo badan leh ayaan ku faafin jirey jaraai’d iyo majallado kala duwan oo Carabi ah, oo u badnaa kuwii ka soo bixi jirey dalka Yemen oo an degganaa. Waqtiyadaas dambe buugaag ahaan Af-Carabi waxan ugu soo saaray buug magaciisu yahay: “ Nadaraat fii Al-Thaqaafah Al Soomaaliya” iyo buug daabacaad ku maqan oo cinwaankiisu yahay: “DIRAASAAT NAQDIYAH WA THAQAAFIYAH.” .\nSida aan ku bilaabay qoraaladayda Af-Carabiga ah waxay leedahay qiso cajiib ah, anigo arday ah oo madrasada Masaarida dhigta ayaan qoray dhambaal aan ugu magac-daray “ YAJIB AN YAKUUNA ALMASRAX MADRASAH LIL-MUSHAAHIDIIN WALAYSA MALHAA” macallinkaygii luuqadda Carabiga oo Masri ahaa, lana oran jiray “ Maxamed AL-Marzuuqi” ayaa markaan u dhiibay dhambaalkaas intuu ku dhagagay igu yiri: “ dhambaalkaan joornaalka xiddigta Aktoobar ku daabac, waxaan yeelay taladuu I siiyay macallinku, waxaana la kulmay –alle ha u naxariistee- Axmed Cumar Azhari oo aad ii dhiiri-galiyay, abaal-marin lacag ahna igu siiyay markii dhambaalkaygii lagu daabacay joornaalka.\nDr. Ashkir “ Maana-Faay” iyo “ Galti-macruuf” waa labo riwaayadood oo Soomaalidu aad u taqaan, wax inooga sheeg sirta ku duugan caan-baxooda?\n“Maana-faay” oo ah qiso-faneed casri ah oo Af Soomaali ku qoran tii ugu horreysey iyo qiso-faneeddii ku xigtey ee “Galti-Macruuf” labadaba caan-bixiddooda aan caadiga ahayn xeeldheerayaasha suugaanta darsaa sababaha ay u aaneeyeen waxaa ka mid ah sida ay akhristaha u soo hordhigayaan sawir uu iska dhex ari karo, kana arki karo nolosha dhabta ah ee mujtamaca Soomaaliga ah, dhanka samaha iyo dhanka xumaha halista ku ah jiritaanka bulshada ee ay kashifayeen sheekooyinkaasi.\nSababta kalena waa habka casriga ah ee ay u qoran yihiin iyo farsamooyinka fanniga ah ee heerkoodu aad u sarreeyo qof kastana soo jiidanaya. Markii uu dhacay burburkii iyo qaranjabkii Soomaalida ee wax kastaa burbureen waxaa ii muuqatay in sida jiritaanka ummadnimo ee dadkan lagu badbaadin karaa ay tahay oo keliya in la badbaadiyo afkooda iyo hayb-dhaqameeddooda. Sababtaas ayaa igu kalliftay inaan anigoo qurba-joog ah bilaabo qayla-dhaan aan waxgaradka Soomaaliyeed ku baraarujinayo, af iyo qoraalba, qiimaha uu ugu fadhiyo afkooda iyo dhaqankkodu, halista ku soo fool yeelatay iyo waajibka ka saaraan inay badbaadiyaan, hadday doonayaan inay badbaadaan.\nAaladihii ama mu’asasaadkii aan u asaasay in hadafkaas lagu fuliyo waxaa ka mid ahaa Hal-abuur, wargeys-xilliyeedka Dhaqanka iyo sugaanta Soomaalida, oo an London ku aasaasay 1993kii; Naadiga PEN ee qalinleyda iyo Hal-abuurka Soomaaliyeed (Somali PEN) oo an asagana London ku asaasay 1996; iyo Akadeemiye-Goboleedka Af Soomaaliga (AGA).\nDr. Ashkir: Iminka maxaa qorshehaagu yahay oo aad damacsantahay, ma jiraan buug aad ku hawlantahay curintooda?\nDr. Afrax: Waxaa jira buuggaag kala duwan, oo ku kala qoran saddexda af ee aan wax ku qoro, Carabi, Soomaali iyo Ingiriisba, oo qaar ka mid ah an qoraalkooda mar hore dhammeeyey sixitaan an badnayn mooyaane, haddana aan wali la daabicin. Waxaa kaloo jira buuggaagtaydii hore oo muddo dheer dadku baafinayeen oo waayeen meel ay ka helaan, maadaama ay mar hore dhammaadeen, sidaa awgeed loo baahan yahay in dib loo daabaco si ay u helaan da’yarta iyo daneeyeyaasha kaleba. Hammiga hadda iigu weyn waa inan ku dadaalo sidii loo soo saari lahaa buuggaagtaas.\nDr. Ashkir: Aad ayaad u mahadsan tahay Md. Afrax, fursada aad ii siisay in aan ku waraysto.\nDr. Afrax: Adigaa muddan Ashkar.\nDr. Ashkir waa qoraa ka faallooda arimaha Siyaasadda iyo Taariikhda. Md. Ashkir waxa uu horey u ahaa Wasiiru Dowlaha Warfaafinta, Isgaarsiinta, Hiddaha iyo Dhaqanka ee Puntland


Kumanaan ka banaan-baxay guusha Trump gudaha Mareykanka - Puntland Mirror Believable Media Website\nHomeWorldKumanaan ka banaan-baxay guusha Trump gudaha Mareykanka\nNovember 10, 2016 Abdirahman Abdullahi Sheikh World 0\nGuushii Donald Trump oo horseeday in banaan-baxyo ay ka dhacaan Mareykanka oo dhan. [Sawirka: NBC News]\nWashington-(Puntland Mirror) Kumanaan dad ah ayaa isugu soo baxay wadooyinka dhowr magaalo oo kuyaala Mareykanka si ay uga banaan-baxaan guusha la yaabka leh ee Donald Trump ee uu ka gaaray doorashada madaxtinimada Mareykanka, iyaga oo cambaareynaya hadaladiisa ku aadan dadka soo galootiga ah, Muslimiinta iyo kooxo kale.\nArbacadii fiidkeedii, kumanaan banaan-baxayaal ah ayaa kusooo xoomay wadooyinka Manhattan iyo New York City. Dadka qaar baa gubay calanka Mareykanka ilaa ay ka gaareen dhismaha Trump iyagoo qaarkood ay ku heeseen, “Maahan madaxweynahayaga.”\nSi kastoo ay ahaataba markii la doortay kadib Donald Trump ayaa khudbadii uu jeediyay ku sheegay in uu yahay madaxweynaha dhammaan Mareykanka isagoo sheegay: “Waa wakhtigii aynu wadajiri lahayn sida dad midaysan.”


MATAYOS 5, Kitaabka Quduuska Ah (KQA) | Chapter 5 | The Bible App | Bible.com\nSOMB Kitaabka Quduuska Ah\n1Markuu dadkii badnaa arkay ayuu buur fuulay, markaasuu fadhiistay oo xertiisa ayaa u timid. 2Kolkaasuu afkiisa kala qaaday oo wax baray, isagoo leh.\n3Waxaa barakaysan kuwa xagga ruuxa ka masaakiin ah, waayo, boqortooyada jannada iyagaa leh. 4Waxaa barakaysan kuwa baroorta, waayo, waa la qalbiqabowjin doonaa. 5Waxaa barakaysan kuwa camal qabow, waayo, dhulkay dhaxli doonaan. 6Waxaa barakaysan kuwa xaqnimada u gaajaysan oo u harraadsan, waayo, way dhergi doonaan. 7Waxaa barakaysan kuwa naxariista leh, waayo, waa loo naxariisan doonaa. 8Waxaa barakaysan kuwa qalbiga ka daahirsan, waayo, Ilaah bay arki doonaan. 9Waxaa barakaysan kuwa nabadda ka shaqeeyaa, waayo, waxaa loogu yeedhi doonaa wiilashii Ilaah. 10Waxaa barakaysan kuwa xaqnimada aawadeed loo silciyo, waayo, boqortooyada jannada iyagaa leh. 11Waad barakaysan tihiin goortii laydin caayo, oo laydin silciyo, oo wax walba oo xun oo been ah laydinka sheego aawaday. 12Farxa oo reyreeya, waayo, jannada abaalgudkiinnu waa ku weyn yahay, waayo, sidaasay u silcin jireen nebiyadii idinka horreeyey.\n(Mar. 9:50; 4:21; Luuk. 14:34-35; 8:16; 11:33)\n13Idinku waxaad tihiin cusbadii dhulka, laakiin haddii cusbadu dhadhan beesho, maxaa lagu cusbaynayaa? Dabadeed waxba tari mayso in dibadda loo tuuro oo dadku ku tunto maahee. 14Idinku waxaad tihiin iftiinkii dunida. Magaalo buur ku taallu ma qarsoomi karto. 15Ilays looma shido in la hoos geliyo weel, laakiin waxaa la saaraa meeshii ilayska, oo wuu u iftiimaa kuwa guriga ku jira oo dhan. 16Sidaas oo kale iftiinkiinnu dadka hortiisa ha iftiimo, si ay shuqulladiinna wanaagsan u arkaan, oo ay Aabbihiinna jannada ku jira u ammaanaan.\n17Ha u malaynina inaan u imid inaan sharciga ama qorniintii nebiyada baabbi'iyo; uma aan iman inaan baabbi'iyo, laakiin waxaan u imid inaan wada oofiyo 18Runtii waxaan idinku leeyahay, Intaan cirka iyo dhulku idlaan, xaraf ama dhibic keliya ka idlaan mayso sharciga ilaa ay wada noqdaan. 19Sidaa darteed kii jebiya qaynuunnadan kuwa ugu yar midkood, oo sidaas dadka u bara, waxaa loogu yeedhi doonaa kan uga yar boqortooyadii jannada, laakiin kii yeela oo bara, waxaa loogu yeedhi doonaa kan weyn boqortooyadii jannada. 20Waayo, waxaan idinku leeyahay, Xaqnimadiinnu haddaanay ka badnaan tan culimmada iyo Farrisiinta, geliba maysaan boqortooyadii jannada.\n21Waad maqasheen in kuwii hore lagu yidhi, Waa inaanad dhiig qabin; kii dhiig qabaa wuxuu galabsadaa xukunka. 22Laakiin waxaan idinku leeyahay, Mid walba oo walaalkiis u cadhoodaa wuxuu galabsadaa xukunka, oo kii walaalkiis ku yidhaahda, Nacas yahow, wuxuu galabsadaa in shirka la geeyo, oo kii yidhaahda, Doqon yahow, wuxuu galabsadaa jahannamada dabka ah. 23Haddaba haddaad hadiyaddaada meesha allabariga keento, oo meeshaas aad ku xusuusatid in walaalkaa wax kuu haysto, 24hadiyaddaada ku dhaaf meeshii allabariga horteeda, tag, oo horta walaalkaa la soo heshii, dabadeed kaalay oo hadiyaddaada bixi. 25Dhaqso cadowgaaga ula heshii intaad jidka kula socoto, si aan cadowgu xaakinka kuugu dhiibin, xaakinkuna askariga kuugu dhiibin, oo xabsi lagugu tuurin. 26Runtii waxaan kugu leeyahay, Halkaas ka soo bixi maysid ilaa aad siisid beesadda ugu dambaysa.\n(Mat. 18:8-9; Mar. 9:43-48; Mat. 19:9; Mar. 10:11-12; Luuk. 16:18)\n27Waad maqasheen in la yidhi, Waa inaanad sinaysan. 28Laakiin waxaan idinku leeyahay, Nin walba oo qof dumar ah damac u eegaa, durba qalbigiisuu kaga sinaystay. 29Haddii ishaada midig ku xumayso, iska bixi oo iska tuur, waayo, waxaa kuu wanaagsan in xubnahaaga mid kaa lunto intii jidhkaaga oo dhan jahannamada lagu tuuri lahaa. 30Gacantaada midig hadday ku xumayso, iska jar oo iska tuur, waayo, waxaa kuu wanaagsan in xubnahaaga mid kaa lunto intii jidhkaaga oo dhan jahannamada geli lahaa. 31Waxaana la yidhi, Ku alla kii naagtiisa furaa, warqaddii furniinka ha siiyo. 32Laakiin waxaan idinku leeyahay, Mid walba oo naagtiisa furaa sababta sinada aawadeed maahee, wuxuu ka dhigayaa inay sinaysato, oo kii guursadaa tii la furayna waa sinaystaa.\n33Weliba waad maqasheen in kuwii hore lagu yidhi, Waa inaanad nidarradaada jebin, laakiin waa inaad Rabbiga u yeeshaa nidarradaada. 34Laakiin waxaan idinku leeyahay, Ha dhaaraninaba; jannada ha ku dhaaranina, waayo, waa carshigii Ilaah. 35Dhulkana ha ku dhaaranina, waayo, waa meeshuu cagihiisa dhigo; Yeruusaalemna ha ku dhaaranina, waayo, waa magaaladii Boqorkii weynaa. 36Madaxaagana ha ku dhaaran, waayo, tin keliya kama dhigi kartid caddaan ama madow. 37Laakiin hadalkiinnu ha ahaado, Haah, haah, maya, maya; wixii intaas ka badan sharkuu ka yimaadaa.\n38Waad maqasheen in la yidhi, Il il ha loo rido, iligna ilig ha loo rido. 39Laakiin waxaan idinku leeyahay, Sharka ha hor istaagina, laakiin ku alla kii dhabanka midig kaa dharbaaxa, kan kalena u jeedi, 40oo kii doonaya inuu ku ashtakeeyo oo khamiiskaaga kaa qaato, maradaadana u daa, 41oo ku alla kii kugu qasba inaad mayl la socotid, laba la soco. 42Kii wax kaa barya, sii, oo kii doonaya inuu wax kaa amaahdo ha ka sii jeesan.\n(Luuk. 6:27-28, 32-36)\n43Waad maqasheen in la yidhi, Waa inaad deriskaaga jeclaatid oo cadowgaaga necbaatid, 44laakiin waxaan idinku leeyahay, Cadowyadiinna jeclaada, u duceeya kuwa idin habaara, wax wanaagsan u sameeya kuwa idin neceb, oo Ilaah u barya kuwa idin caaya oo idin silciya, 45si aad u ahaataan wiilashii Aabbihiinna jannada ku jira, waayo, qorraxdiisa wuxuu u soo bixiya kuwa xun iyo kuwa wanaagsan, roobna wuu u di'iyaa kuwa xaqa ah iyo kuwa aan xaqa ahaynba. 46Waayo, haddaad jeceshihiin kuwa idin jecel, abaalkee baad leedihiin? Cashuurqaadayaashu miyaanay sidaas oo kale samayn? 47Haddaad salaantaan walaalihiin oo keliya, maxaa dheeraad ah oo aad samaysaan? Dadka kale miyaanay sidaas oo kale samayn? 48Saas aawadeed u samaada sida Aabbihiinna jannadu u san yahay.


Xukuumadihii Lixdankii iyo Gefkii Idaajaa! | ToggaHerer\n← Daawo: Xubnihii Kominshanka Doorashooyinka oo Dhamaan hortagay Gudida Arimaha Gudaha ee Golaha Wakiilada Marka Laga reebo xubintii Wadani oo Aan soo Xaadirin kulankan\nBaanka Ganacsiga Itoobiya oo Shaaciyey Inuu Laan ka Furanayo Somaliland →\nXukuumadihii Lixdankii iyo Gefkii Idaajaa!\nPublished on November 10, 2019 by Magan\nBarnaamijkii Dhaqanka iyo Hiddaha ee laanta af-soomaaliga ee VOA-da ka baxay Arbacadii dhoweyd ee ay taariikhdu ahayd 30kii Oktoober 2019, Axmed Faarax Cali (Idaajaa) waxa uu ku daray aragti isaga gaar u ahayd, hase yeeshee dad badan oo dhegeysanayey ay aad iyo aad ula yaabeen. Isaga oo xukuumaddii 1991kii dhacday ee Maxamed Siyaad Barre dembi kala baxso is leh, ayaa waxa uu sheegey xukuumadihii 1960kii talada dalka gumaystayaashii reer Yurub kala wareegey, burburkii weynaa ee 1990nadii Soomaalida ku dhacay in ay mas’uuliyad ku leeyihiin. Isaga oo arrintaa ka hadlaya ayaa waxa uu yidhi:\n“Dhegeystayaal, bilowgii 1900 iyo sagaashannadii, qaranjabkii Soomaalida ku dhacay wixii ku wacnaa weli la islama meel dhigin, sababo dhawr ah dartoodna ma filaayo faca maanta nooli, si aan hiyikac lahayn, in ay isu la meel dhigi karaan. Xukuumadihii 1960kii talada dalka gumaystayaashii reer Yurub kala wareegey mar baa qaranjabkaas wax laga saaraa. Mar kale waxa loo saariyaa …”\nBal haddaba aynu isweydiinno xukuumadihii 1960nadii, sida uu Idaajaa sheegey, in ay burburkii Soomaaliya wax ku leeyihiin iyo in aanay wax eed ah ku lahayn oo uu Idaajaa wato hawl siyaasad la xidhiidha oo isaga iyo inta la aragtida ah u gaar ah iyo in kale.\nXukuumadihii 1960nadii Soomaaliya ka jiray, sida aynu wada og nahay, waxay ahaayeen qaar nidaam doorasho ku yimaadda, nidaam doorashana ku taga. Waxa beryahaa dalka ka jiray, dhalliilo kasta ha lahaadeene, dastuur iyo xisbiyo arrimaha siyaasadda ka shaqeeya. Dadku si xor ah ayey dalka ugu noolaayeen, aragtiyahooda dhaqan-siyaasadeed na si kalsooni leh ayey u cabbiri jireen, oo cidna lama xidhi jirin. Siyaasiyiinta, wadaaddada, abwaannada, aqoonyahannada iyo guud ahaan muwaaddiniinta aadyar uun sidii Kacaanka la iskama layn jirin, si gardarro ahna xabsiyada looguma taxaabi jirin. Guud ahaan ummaddu way wada joogtay, wadajirkeeduna wuu fiicnaa.\nWaqtiyadii ay xukuumadihii rayidka ahaa ee 1960nadii jireen mashaariicda horumarinta la xidhiidha iyo waxqabadyadu kolba heer bay marayeen, waanay korayeen. Waxa jiray warshado iyo jidad xilligii maamulkii askarta la meel mariyey oo ay dad badani moodaan in uu Kacaankii keligii u hawl-galay. Kuwaasi waxay ka mid ahaayeen mashaariic ay qorshayaashooda, miisaaniyadahooda iyo maamulkoodaba ay xukuumadihii rayidka ahaa bilaabeen oo iyaga oo qaar fuliyey, qaarna in ay hirgeliyaan damacsan uu afgembigii ku soo kediyey!\nWaxbarashadii Soomaaliyadii hore xilliyadii ay ugu wanaagsanayd, uguna tayada fiicnayd waxay ahaayeen waqtiyadii ay xukuumadihii rayidka ahaa dalka ka talinayeen. Dhaqaalaha dalku beryahaa waxa uu ahaa mid koraya, talada ummadduna qori caaradii kama ay hoos jirin ee wadatashi bay ku salaysnayd. In ay qabyaalad iyo musuqmaasuq jireen xilliyadaa waa la sheegaa, hase yeeshee aad bay u sahlanaayeen marka loo eego xilligii maamulkii askarta oo ay xadka ka baxeen.\nSoomaalida oo sidaas ah oo, xag maamul iyo xag wadatashiba, dalalka Afrika meel fiican kaga jirta uun bay mar keli ah belaayo dhacday. Askar aan naxariis lahayn ayaa 1969kii taladii dalka afgembi aan dhiig ku daadan ku qabsatay, wax kasta oo nidaamsanaa na doorisay. Dadkii iyo siyaasiyiintii baa la xidhxidhay, sharcigii dalka u yaallay baa la laalay, xisbiyadii siyaasadda iyo saxaafaddii madaxa bannaanayd baa la baabbi’yey, diintii baa lagu gefay, dhaqankiina waa la fogeeyey. Cid kasta oo la dili karayey waa la diley iyada oo aan wadaad iyo waranle loo kala eegeyn, dalkiina waxa la geliyey waxaad mooddo xaalad degdeg ah, markii danbe na mid dagaal.\nTaladii ummadda oo dhan waxa lagu ururiyey dad kooban oo mar jilibbo ah, marna xidid ah. Ciidammadii Soomaaliyeed ee 1960nadii sida aadka ah loo jeclaa laguna faani jiray waxa ay noqdeen qaar meeshii lagu arkaba laga dhuunto, sababta oo ah dadka ayey gumaadi jireen, ama dhici jireen ama dhibaatayn jireen, waxana marinhabowgaas ugu wacnaa hoggaamiyihii Kacaanka, ahaana madaxweynihii dalka, Maxamed Siyaad Barre.\nMarkii ay dadkii dalka lahaa waddankoodii si nabad ah oo xor ah ugu noolaan kari waayeen dantu waxa ay ku qasabtay in ay is-abaabulaan oo ay daallimiinta ku habsatay iska dulqaadaan. Halgankii Kacaanka lagu ridey ma uu ahayn mid jacayl dagaal loo qabaa uu keenay, ee waxa uu ahaa mid aanay ummaddu xiise u qabin ee ay dani badday!\nWaxa la yidhi: “Talo aan la ruugin waa lagu rafaadaa.” Waxa ay Soomaali badani isku raacsan tahay qaranjabka ama burburka ay ilaa maanta Soomaalidu ka soo kaban kari la’dahay in ay sababtay taladii aan la mahadin ee jaalle Maxamed Siyaad Barre. Maxamed dal nabad ah ayuu qabsaday, waxanu ka tegey dal ololaya. Waxa intaa u dheer in markii madaxtooyadii Xamar laga saaray uu jabhad noqday, oo inta uu ciidan tolka ah soo kaxaystay ayuu dib weerarro u soo qaaday si uu Soomaaliyadii gacantiisa ka baxday uu mar kale u qabsado. Laakiin taasi uma suurta-gelin!\nAxmed Faarax Cali (Idaajaa) iyo dadka la aragtida ah ee ay Kacaankii u wada shaqayn jireen, oo aan marna soo hadalqaadin burburkii iyo dilalkii uu Kacaanku geystay, anigu garan maayo si wixii dhacay looga la doodi karo. Idaajaa qudhiisu waxa uu og yahay dadka waaweyn iyo xog’ogaalku in aanay doodihiisa jaadkan ah dhegeysanayn, hase yeeshee ujeeddadiisu waayeelka kuma abbaarna. Waxa uu u dan leeyahay da’yarta, oo waxa uu doonayaa in uu dhallinyarta ka dhaadhiciyo aragtiyo isaga u gaar ah.\nWaayadan danbe waxa socda ol’ole iyo dedaallo la doonayo in taliskii Maxamed Siyaad Barre lagu buunbuuniyo. Waxa la rabaa in taliskaa xogo iyo sawirro qurux badan laga bixiyo, dabadeed na dhallinta da’da yar laga raarrido. Haddii ay arrimahaasi sida la doonayo u hirgalaan natiijada ugu dambaysaa waxay ku soo ururi doontaa in ummadda Soomaaliyeed aakhirka lala hor yimaaddo waxaan qaban oo ah in lagu doodo in Maxamed Siyaad Barre taallo loo dhiso!\nNofember 10, 2019.


Wararkii ugu danbeeyay ee laga helaayo Doorashooyinka ka socda Kenya | Arrimaha Bulshada\nHome Bulshada Wararkii ugu danbeeyay ee laga helaayo Doorashooyinka ka socda Kenya\nWararkii ugu danbeeyay ee laga helaayo Doorashooyinka ka socda Kenya\nBulsha:- Waxaa saaka oo Talaado ah dadka Kenyanka ay u dareereen goobaha codbixinta iyadoo ay furmeen inta badan goobaha uu guddiga doorashada sheegay in codka lagu dhiibanayo.\nMuwaadiniin ka badan 19 milyan oo ruux ayaa doorashadan codkooda ka dhiibanaya.\nTartanka ugu adag ayaa u dhexeeya musharixiinta loo badinayo inay codadka ugu badan hogaamin doonaan oo kala ah Madaxweyaha hadda xukunka haya Uhuru Kenyatta iyo musharaxa isbahaysiga mucaaradka Raila Odinga, oo xilka madaxtinimada illaa saddex jeer oo hore u tartamay, kuna guuldareystay.\nWarar hadda soo baxaaya ayaa sheegaya in la soo gabagabeeyay codbixintii waxaana socta tirinta codadka oo lagu wado in ay soo gaarto ilaa caawa saqdhexe.\nMadaxweynaha hadda haya xilka ahna musharaxa doonaaya in mar kale uu hogaamiyo dalka iyo Raila Odinga ayaa siyaabo kala duwan u shaaciyay in midba midka kale uu ka guuleysan doono.\nMadaxweyne Kenyatta ayaa codkiisa dhiibtey duhurtii isagoo ka codeeyay deegaanka uu ka soo jeedo ee Gatundu, Waqooyiga Nairobi. Hogaamiyaha mucaaradka Mr Odinga ayaa codka ka dhiibtay xaafada isku raranta ee Kibera magaalada Nairobi.\nUhuru Kenyatta ayaa ku baaqay midnimo, isaga oo dhinaca kale sheegay in uu aqbali doono natiijada doorashada marka laga dhawaaqo.\nDhinaca kale, Dadka ayaa isla dhexmaraaya inuu guuleysan doono Madaxweynaha hadda haya xilka Uhurro Kenyatta oo isagu helaaya codadka ugu badan.


Sida loo dheeho gadhkaaga - Talooyin ku saabsan Ragga Stylish | Ragga Stylish\nAlicia tomero | | Daryeelka shaqsiyeed, nololeedka, fashion\nDheehinta gadhka waa xaqiiqo la soo dhaqmi jiray sannado badan iyo in markasta oo ay si aad ah uga dabaqayso bulshooyinka oo dhan. Waxaa jira rag jecel inay xiraan gadhka, laakiin mararka qaar waxay muujiyaan in muuqaalkiisa, midabkiisa ama tayadiisu ka baxsan tahay timaha iyo wajiga intiisa kale. Waa in la ogaadaa in ay noqoneeyso dhaqan caam ah oo Waa hab lagu mideeyo tiradaas iyo muuqaalkaas sawirkaaga intiisa kale.\nWaa inaad xusuusnaataa xaqiiqda rinjiyeynta garka inay tahay qiyaas guud oo ay adeegsadaan ragga 55% iyo in markasta oo aan haysanno badeecooyin kala duwan oo aan ku haysanno suuqa. Waxaa jira timajarayaal kaa caawin doona inaad doorato codka saxda ah, xitaa talooyinka haweenku waxay noqon karaan kuwa ugu saxsan.\n1 Sida loo dheeho gadhkaaga\n2 Garkaaga ku dheeh guriga\n3 Talaabo talaabo ah inaad naftaada ugu dheehdo gurigaaga:\n4 Midabyo semi-joogto ah\n5 Tag xarun gaar ah\nXaqiiqdii muuqaalkaagu wuxuu ka yimid asal ahaan iyo dabiici ahaan, Haddana garkaagu wuxuu umuuqdaa mid cirro leh, ama waxaad tahay bunni garkaaguna wuxuu u muuqdaa mid cad, ama timo casaan ah iyo gadh cad ... taas oo ka dhigaysa indhaha oo dhami inay fiiro gaar ah u yeeshaan faahfaahintaas oo aadan jeclayn\nWaxaad go'aansatay inaad gadato gadhkaaga, laakiin ma garanaysid meel aad u jeedsatid iyo sida loo sameeyo. Waxaa jira laba siyaabood oo lagu dheehan karo gadhkaaga, mid waa guriga adoo wata shey aad soo iibsaneysoama aadayso xarun khaas ahs oo ku gelinaysa daryeelka gacmo-yaqaanno.\nGarkaaga ku dheeh guriga\nHaddii aadan jeclayn inaad aado xarumo khaas ah ama aadan haysan mid kuu dhow, marwalba waxaad ku isticmaali kartaa howshan gurigaaga gudihiisa. Waxaad u baahan doontaa oo keliya qalabka ku jira gudaha sanduuqa dheeha iyo gadhka oo dhererkiisu yahay ugu yaraan 2,5 cm.\nMarkaad dooranayso dheeh waa inaad ka mid tahay sdooro mid u dhigma midabka timahaaga iskuna day inaad ku iibsato mid takhasus u leh timaha noocan ah. Ha isku dayin inaad doorato noocyo kale oo dheeh ah oo ku takhasusay timaha madaxa, way xanaaqsan karaan, maaddaama sheyga loo tilmaamay aaggan oo aan loogu talagalay wejiga. Waxaa jira dukaamo badan ama dukaamo waaweyn oo horeyba u lahaa alaabtan, ama internetka, oo leh noocyo iyo noocyo kala duwan oo kala duwan.\nTalaabo talaabo ah inaad naftaada ugu dheehdo gurigaaga:\nKahor intaadan bilaabin iskuday inaad sameyso tijaabo xasaasiyad yar ka hor intaanad ku dhejin gadhka. Tan awgeed waa inaad mari wax yar oo ah aagga maqaarka oo aan muuqan. Codso badeecada oo sug ugu yaraan hal habeen si aad u aragto haddii maqaarkaaga uu wax uga qabanayo xasaasiyad suuragal ah Haddii uusan jirin wax isbeddel ah waad sii wadi kartaa adeegsiga.\nDhaq gadhka. Timaha waa inay nadiif ahaadaan ka hor inta aan la isticmaalin sheyga. Hubso inaad si fiican u maydheen shaamboo kasta oo hadhay oo gebi ahaanba garkaaga qallaji. Ha isticmaalin wax qaboojiye ah.\nDiyaarso sheyga oo codso. Diyaarso dhammaan xirmooyinka ka hor intaadan ku dhaqaaqin dheehidda. Xidho gacno gashi si aad isaga ilaaliso in wasakhda wax soo saarka ah ay ku dhacdo gacmahaaga. Isticmaal codsadaha si aad ugu qaybiso badeecada timaha dhexdooda. Haddii aadan haysan codsade, waxaad ka fekeri kartaa inaad isticmaasho caday ama burush yar oo la mid ah. Ku dhaji badeecada dhaqdhaqaaqa jihooyinka kor ilaa hoos oo hubi inaadan ka tagin aag muuqda.\nSug dheehu inuu dhaqan galo: akhri tilmaamaha si aad u ogaato waqtiga ay qaadanayso in la dhaqan geliyo, badanaa waxay ku shaqeysaa qiyaastii 20 daqiiqo. Waxa jira gadhyo aad u madow oo u baahan codsi labaad si dheehu u dhaqan galo.\nBiyo ku saar badeecada: Haddii aad u maleyneyso inaad horeyba u gaadhay codka saxda ah, waa inaad dheeha ku saartaa biyo, illaa aad ka aragto inay biyuhu ka soo baxayaan iyagoo nadiif ah.\nDhaq gadhkaaga. Isticmaal shaambo si aad u dhaqdid garkaaga una qallajiso taxadar gaar ah, maxaa yeelay tuwaalka waxaa laga yaabaa inuu yeesho nabarro qaarkood. Tan waxaad ku dhamayn doontaa dheehaaga iyo waa inaad ilaalisaa natiijooyinkeeda.\nMidabyo semi-joogto ah\nBadanaa waxay ku yimaadaan qaab shaambo ah. Alaabtaan waxaa loo isticmaalaa in lagu midabeeyo meelaha la doonayo.\nIsticmaalkeedu wuxuu lamid yahay dheeha kale. Waa inaad ku dalbataa gadhka qalalan oo aad sugtaa ugu yaraan 5 daqiiqo midabada fudud, ama ugu badnaan 20 daqiiqo midab badan oo la caddeeyay. Saamayntiisu waxay socon kartaa 5 ilaa 6 maydhasho.\nTag xarun gaar ah\nHaddii sheygaagu uusan kudareynin garkaaga guriga oo aadan dareemin inaad karti u leedahay inaad siiso natiijo wanaagsan, waxaad had iyo jeer naftaada gelin kartaa gacanta xirfadlayaal.\nWaa mid ka mid ah soo jeedimaha ugu fiican, waxay tilmaamayaan wax soo saarka ugu fiican ee aad u baahan tahay, midabka ku habboon iyo midka ugu habboon qaabkaaga. Adigoon ka maqnayn inay had iyo jeer kugu dabaqi doonaan adiga adiga oo ku siinaya natiijo dabiici ah.\nWadada buuxda ee maqaalka: Ragga Stylish » nololeedka » Sida loo dheeho gadhkaaga


Windows 10: Firfircoon Samba si aad ugu xirto ilaha ku jira GNU / Linux | Laga soo bilaabo Linux\nSidee bay horeyba ugu ahayd dadweyne iyo aqoon ballaadhan, Samba waa mashruuc bilaash ah softiweer taas oo u oggolaanaysa hirgelinta Nidaamka wadaagga faylka Windows, ee Nidaamka Hawlgalka nooca UNIX, gaar ahaan kuwa bilaashka ah iyo kuwa furan sida GNU / Linux.\nSamba soo baxay Windows 7 karti uyeelay Laakiin wixii markaa ka dambeeya, taasi waa, qaabkii hore Daaqadaha 8.X, iyo kan hadda jira, Windows 10, waa in gacanta lagu dhaqaajiyaa si loo sameeyo a kheyraadka la wadaago ee shabakad kombuyuutar leh kuwan Nidaamyada Hawlaha Gaarka ah, la ogaado oo lagu xiro kombiyuutar leh GNU / Linux. Taasina waa sababta ay muhiim u tahay in la ogaado habraaca loo hawlgelinayo oo lagu gaarayo ujeeddadan.\nBorotokool Samba loo yaqaan sida SMB (Fariinta Server Server), iyo suugaanta qaarkood sida CIFS (Nidaamka Faylka Internetka ee Guud), ka baxsan si fudud u oggolaanshaha kombiyuutarada leh GNU / Linux, Mac OS X ama Unix Guud ahaan, way wadaagi karaan ama ku heli karaan ilaha shabakadaha Windows-ku-saleysan, runtiina waa meel codsiyada Unix ah taas oo fulisa Borotokoolka SMB, taas oo loo adeegsado hawlgallada macmiilka shabakad.\nSidan oo kale, kumbuyuutar Unix ama la mid ah Samba waxaad geli kartaa a Shabakada Microsoft, is tusay sida Server iyo / ama Macmiil, oo sidaas awoodi kara:\nArag oo sahaminta kumbuyuutarrada macaamiisha ee shabakadda, si loo fududeeyo wada shaqeynta iyo la macaamilka iyaga.\nLa wadaag oo marin u hel ilaha shabakadda, sida fayllada, feylasha, ama aaladaha sida diskiga, madbacadaha, iskaanrada, iyo waxqabadka badan.\nFududee xaqiijinta kombiyuutarada macmiilka iyada oo loo marinayo magac ka soo horjeedka bogga Windows.\nU oggolow isdhexgalka iyo isdhexgalka Server Server Resolution Server (WINS) shabakadda Windows.\nUgu dambeyntii, ka hor intaadan si qoto dheer u gelin maadada, xusuusnow taas Windows 10, waa tan ugu casrisan uguna horumarsan Nidaamka Howlgalka ee Microsoft, ka 29 ee July ee 2015halka Windows 7 ka Janaayo 14 ee 2020, mar dambe ma leh Taageero rasmi ah oo la kordhiyay. Halka, Windows 8.1 la kulmi doonaa isla natiijada, ka Janaayo 10 ee 2023.\nSidaa darteed, ama iyaga ayaa lagu beddelaa iyada oo lacag la'aan ah Nidaamyada hawlgalka oo bilaash ah oo furan, sida GNU / Linux, ama waa inaad bixisaa qiimaha lagu cusbooneysiiyo Windows 10 sidaasna ay ku helaan taageero rasmi ah.\n1 Sidee loo kiciyey Adeegga Samba ee Windows 10 si loogu xiro ilaha la wadaago ee GNU / Linux?\n1.1 U fiirsasho iyo talooyin\n1.2 Tallaabada 1\n1.3 Tallaabada 2\n1.4 Tallaabada 3\n1.5 Tallaabada 4\n1.6 Tallaabada 5\nSidee loo kiciyey Adeegga Samba ee Windows 10 si loogu xiro ilaha la wadaago ee GNU / Linux?\nU fiirsasho iyo talooyin\nDaraasaddeena kiis, waxaan u isticmaali doonaa 2 kombuyuutar jirka ah, mid leh Windows 10 midkalena leh MXLinux 19.1 (DEBIAN 10) on shabakad guri, taas oo ah, iyada oo aan lahayn shabakadaha shabakadaha. Kaliya a Router taas ayaa u xilsaaran Cinwaanada IP firfircoonaan.\nWaxay ku habboon tahay in kombiyuutarka uu wato Windows 10 leeyihiin a Magaca kooxda y Kooxda Shaqada / Magaca Magaca la maamuli karo, taasi waa, gaaban, la akhrin karo oo sahlan in la xasuusto, haddii loo baahdo ama ay suurtagal tahay. Iyo sida ugu macquulsan, in Kooxda Shaqada / Magaca Magaca wuxuu la mid yahay kan lagu qaabeeyey kombiyuutar leh GNU / Linux.\nU habee Magaca Kombuyuutarka iyo Kooxda-shaqada / Magaca Magaca\nIsagoo u maleynaya in Magaca Kooxda Shaqada Shabakadda kombiyuutarka la leh GNU / Linux Badda "Guriga", waa inaad la tagtaa Computer-ka adoo wata Windows 10, ku jooji tabta la yiraahdo "Magaca kooxda" daaqadda ka soo "Qalabka guryaha", waxaa helay ikhtiyaarka ah Guddi xakameyn wac «Qalabaynta Qalabka Sare», Samee isbeddelka, sida ku cad sawirka isla markiiba hoosta.\nMa sameyn kartid isbeddelka laba-jabka ah hal mar, taasi waa, waa inaad "Magaca kooxda" marka hore iyo reboot, ka dibna magaca «Kooxda Shaqada " network iyo dib u bilaabi.\nSahlo muuqaalka SMB1.0 / CIFS ee Windows 10\nTallaabadan waa inaad marin u hesho "Waxyaabaha Windows" wadada "Guddi Xakameyn", "Barnaamijyo" iyo "Barnaamijyo iyo Astaamo". Markaad halkaa gaarto, waa inaad riixdaa (dhaqaajisaa) sanduuqa u dhigma "Taageerada borotokoolka wadaagista faylka ee SMB 1.0 / CIFS".\nMarkaas waa inaad riixdo badhanka "Dhaqaaji", sida ku cad sawirka isla markiiba hoos ka muuqda. Sida la doorbidayo, waa in dib loo kiciyaa si isbeddelada si buuxda loogu aqbalo.\nHaddii la doonayo, sanduuqa hubinta ee "SMB toos ah" wixii ka horumarsan (adeegsiga) borotokoolka.\nXaqiiji oo awood u siiso taageerada SMB 1.X / 2.X / 3.X laga bilaabo Windows Power Shell\nSi loo ogaado loona dhaqaajiyo / loo joojiyo iyada oo loo marayo Shell Windows Power, Hab maamuuska shabakada Samba ka Windows 10, amarrada soo socda ayaa loo fulin karaa kiis kasta:\nDaraasadeena kiiska, labadaba maamuus ayaa la shaqeeyay, taas oo ah, SMB 1.0 iyo SMB 2.X / 3.X adoo adeegsanaya arjiga "Windows PowerShell ISE" sida "Maamulaha", taas oo ah tan ka muuqata sawirka isla markiiba hoos ka muuqda.\nDaraasaddeena kiis, galka ayaa loo abuuri doonaa loona yaqaan "Tusaale" asalka u ah Nidaamka Hawlgalka Windows 10 la isticmaalay, halkaasoo loogu magac daray Isticmaalaha la magacaabay "Sysadmin" ("Maamulka", sida uu sheegayo baaraha faylka wadada "C: \_ Users \_ Admin". Kheyraadka la wadaago ee la sheegay waa in la abuuraa, iyadoo la doorbidayo marka lagu daro Isticmaalaha "Qof walba" leh dhammaan rukhsadaha amniga ee lagama maarmaanka ah, oo lala wadaago kiiskan, isla magaca shabakadda, taas oo ah, "Tusaale".\nSysadmin Magaca dhabta ah ee isticmaalaha: Admin\nDhammaan Meeleynta Isticmaalayaasha iyo Ogolaanshaha Amniga: galka «Tusaale»\nMeeleynta magaca shabakadda "Tusaale": saamiga.\nBandhigga Kheyraadka Shabakadda: laga bilaabo Windows 10\nKu xir saamiga kombiyuutarka GNU / Linux\nTallaabadan, oo ka socota kombiyuutarka la yiraahdo "VITP2413" waxaan fureynaa a Faylka Xawilaadda kuweena Nidaamka Howlgalka GNU / Linux, si loogu xiro Samba ilaa wadaag "Tusaale" ku yaal kombuyuutarka "VIT" que tiene Windows 10, sida ku cad sawirrada soo socda:\nWadahadalaha Faylka: in loo maro wadiiqada shabakadda "Smb: // vit / tusaale" dhinaca kheyraadka la wadaago ee kombiyuutarka la leh Windows 10.\nWindows 10 Qalabka Halbeegga Isticmaalaha: isku xidhka samba.\nLa wadaag bandhig: on Windows 10 loo yaqaan "Tusaale" on GNU / Linux.\nUgu dambeyntiina, wixii macluumaad dheeraad ah ee ku saabsan mawduucan, waad heli kartaa Xiriirinta rasmiga ah ee Microsoft ku saabsan.\nWaxaan rajeyneynaa tan "waxtar yar post" ku saabsan «¿Cómo activar el Servicio de Samba en Windows 10 para conectar recursos compartidos en GNU/Linux?», taas oo ah hawlgal farsamo oo muhiim ah in la sameeyo, hadda taas «Windows 7», hadda ma ahan nooca xasilloon oo leh taageero rasmi ah «Microsoft»noqo wax badan dan iyo utility, Dhammaan «Comunidad de Software Libre y Código Abierto» iyo wax ku biirinta baahinta ee nidaamka deegaanka ee cajiibka ah, weyn iyo sii kordhaya ee «GNU/Linux».\nWadada buuxda ee maqaalka: Laga soo bilaabo Linux » Aplicaciones » Windows 10: U oggolow Samba inay ku xirmaan ilaha GNU / Linux\nDhab ahaan, wixii Windows 10 uusan ku shaqeynin asal ahaan waa smb1, taas oo sababaha amniga ay kugula talineyso inaadan isticmaalin. Laakiin qaamuuska smb (cifs) wali wuu iska jiraa caadi. Waxyaabaha saxda ah waa in la xoojiyo isticmaalka smb2 iyo smb3 qaabeynta Samba ee mashiinka Linux kaas oo aan rabo inaan kula wadaago fayl\nJawaab Camilo Gómez A.\nSalaan Camilo! Waad ku mahadsantahay faallooyinkaaga iyo cadeynta mawduuca laga hadlay.\nFaylasha la wadaago ee Windows ayaa xitaa laga heli karaa Linux amarka soo socda: Mount -t cifs // ip / resource / mount_point -o domain = domain, username = user\nHalbeegga "domain" waa la isticmaali lahaa haddii kumbuyuutarka Windows-ku uu ku jiro qaybta Diiwaanka Firfircoon.\nJawaab Gonzalo Montes de Oca\nSalaan Gonzalo! Waad ku mahadsantahay faallooyinkaaga iyo wax ku biirinta mowduuca laga hadlay. Mararka qaarkood, way ka fiican tahay inaad xiriir ku samayso terminaal marka loo eego garaafka.\nWaxyaabaha loo yaqaan 'Cloudflare Developers' waxay ka shaqeeyaan Jaangooyooyinka si loo Dardar-geliyo Diiwaangelinta Disk-ka ee Linux\nChrome 82 weligeed ma imaaneyso, Chrome 83 wuxuu noqon doonaa nooca xiga ee la sii deyn doono


Ra’iisul Wasaare Rooble oo soo saaray farriin ka dhan ah Al-shabaab – Mareeg.com somalia, World News and Opinion.\nRa’iisul Wasaare Rooble oo soo saaray farriin ka dhan ah Al-shabaab\nArdaan Yare 1 February 2021\nRa’iisul Wasaaraha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble ayaa uga tacsiyeeyey ehellada iyo guud ahaan Shacabka Soomaaliyeed dadkii ku geeriyooday weerarkii Al-shabaab ku qaadeen hoteelka Afrik ee Muqdisho ee uu ka mid ahaa General Maxamed Nuur Galaal oo dalka iyo dadka muddo dheer u soo adeegayay.\nRa’iisul Wasaaraha ayaa tilmaamay in Shacabka Soomaaliyeed ay ku xasuusan doonaan General Galaal kaalintii uu ka soo qaatay difaaca dalka muddadii 50-ka sano ka badneyd ee uu ka mid ahaa saraakiishii udub dhexaadka u ahaa CXD.\n“Waxaan cambaareynayaa falkaas bahalnimada ah. Waxaan Eebbe uga baryayaa inuu naxariistii janno ka waraabiyo intii dhimatay, inta dhaawaca ahna uu dhaqso u bogsiiyo”.\nRa’iisul Wasaaraha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble ayaa ugu baaqay bulshada Soomaaliyeed in loo midoobo la-dagaallanka Al-shabaab oo shalay weerar ku bilowday qarax ku qaaday Hotelka Afrik ee Magaalada Muqdisho.\nUgu yaraan 9 qof oo isugu jira Saraakiil Ciidan iyo dad shacab ah ayaa ku geeriyooday weerarka lagu qaaday Hotelka Afrik, halka in ka badan 10 qof kalena ay dhaawacyo kala duwan soo gaareen, waxaana Mas’uuliyada weerarka sheegtay Al-shabaab.\nMadaxweyne Maamul Goboleed oo Goordhow gaaray Dhuusamareeb