Verbatim Wednesday 19th September, 2018 – The National Assembly of Seychelles\nHome » Verbatim » 2018 » Verbatim Wednesday 19th September, 2018\nVerbatim Wednesday 19th September, 2018\nBonzour tou Manm Onorab. Bonzour tou dimoun ki a lekout e pe swiv Lasanble Nasyonal. Bonzour spesyal pour bann envite ki dan Galeri e sa se bann zabitan ki sorti dan distrik St Louis. Byenveni parmi nou e mon swete ki zot a kapab apresye travay Lasanble pour sa pti moman ki ava avek nou e apre dan Break ankor mon envit bann Manm pour vin enterakt avek sa group zabitan St Louis e nou pour lo balkon devan kot zot pour pran en pri dite oubyen kafe avek nou.\nBon nou ava al direkteman lo nou Order Paper e travay ki devan nou bomaten. Nou annan en Private Member’s Bill e mwan ava demann mover sa Bill, Onorab Ramkalawan pour li prezant son Bill, Onorab.\nMersi bokou Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, bonzour tou bann koleg Onorab e bonzour bann zabitan St Louis. Bann figir tre familye. Byen kontan pour war zot dan Lasanble. E bonzour tou dimoun ki a lekout.\nMr Speaker letan mon pe prezant sa ki nou apel en Private Member’s Bill, mon krwar ki i enportan pour ki tou nou dimoun i konpran egzakteman ki pe arive, zis pour mwan pas en pti git lo bann prosedir spesyalman ki i ava fer premye fwa ki nou Lasanble i konsider en Private Member’s Bill ki annan en lenplikasyon finansyel. Savedir sa Bill ki nou pe pase, i pour annan en lenplikasyon lo Consolidated Fund, savedir Kof Gouvernman.\nBann lezot Private Member’s Bill ki nou’n pase i pa’n vreman annan sa lenpak. Alor premyerman i enportan pour dir ki dan nou Konstitisyon, Lartik, letan nou pe regard Lartik 90, se anba sa lartik ki nou ganny dirize. E zisteman Mr Speaker mon krwar mon ava kapab fer bann referans an kreol ki ava vin bokou pli, akoz mon’n reisir ganny en Konstitisyon an Kreol. (Sipoze Onorab Gill i ava byen kontan pour konnen ki pour dir sa) Ok, Mr Speaker, so Lartik 90 nou Konstitisyon i met serten restriksyon. E letan nou pour lir li son seksyon i apel restriksyon lo serten mezir. E i dir eksepte lo rekomandasyon Prezidan, valide par Minis ki responsab Finans pandan sa letan Lasanble Nasyonal pa ava;\nProsede avek en Prozedlwa enkli en lamannman lo en Prozedlwa ki dan lopinyon sa dimoun ki pe preside ouswa Prokirer Zeneral i permet – enn – lenpozisyon taks ouswa sanzman taks otreman ki par rediksyon.\nLenpozyon okenn sarz lo Fon Konsolide ouswa okenn lot fon piblik Sesel, ouswa sanzman lo okenn sarz, otreman ki par rediksyon.\nSavedir nou Konstitisyon i permet nou Lasanble, pas lo en Prozedlwa pour ogmant en sarz lo fon Gouvernman selman si Prezidan atraver Minis Finans in donn son laprobasyon, sansan Lasanble pa kapab fer sa lo li menm.\nNou pa kapab letan menm letan nou pe pas Bidze si i annan en chiffre ki nou krwar i devret pe ogmante, nou, nou menm malgre ki se nou ki pe pas Bidze, nou napa sa drwa pour nou demann en logmantasyon amwen ki Minis Finans apre ki in ganny lotorizasyon avek Prezidan i donn son laprobasyon e la aprezan sa i kapab pase. Parski parfwa letan nou fer sa bann deba, se sa ki arive.\nAlor Mr Speaker. Le fe ki nou Konstitisyon ki nou Lalwa Siprenm i donn nou sa direksyon, prezan nou Standing Orders li malerezman i pa an kreol, nou Standing Orders 62, li aprezan letan i pe regard bann la fason ki en Manm pour anmenn en Lalwa ki konsern en logmantasyon, en lenpozisyon en taks ki pour al tir larzan dan fon Gouvernman i donn nou ki mannyer pour fer sa.\n62 i dir avek nou sa i normal prosedir pour okenn Prozedlwa anmennen par en Manm ki sa Manm premyerman i bezwen donn, i bezwen apply, i bezwen fer en laplikasyon avek Speaker pour li dir avek Speaker i annan lentansyon anmenn en Prozedlwa prive.\nE apre sa letan i fer sa laplikasyon, i bezwen osi donn Speaker en kopi sa Lalwa ki i anvi anmennen pour li sanze. E aprezan si i en Lalwa ki konsern en Bill ki pour annan depans Gouvernman e sa i 62(5) i dir avek nou dan en ka en Prozedlwa ki pour enpoz, ki konsern larzan piblik e ki pour enpoz en taks ki nou kapab mete, en larzan en plis ki pour ganny tire dan fon konsolide Speaker, apre ki sa Manm in met sa devan Speaker pour demann leave. Si Speaker i dakor premyerman avek sa Bill apre sa Speaker li i anvoy en kopi sa Bill sa Prozedlwa kot Minis ki responsab pour finans. E aprezan se sa Minis e lo No. 6, se sa Minis, Minis Finans aprezan ki ava enform Speaker ki pour dir la i la, nou dakor avek sa Prozedlwa, e alor zot kapab kontinyen.\nE la aprezan Clerk ki annan sa responsabilite, i fer bann prosedir pour ki sa Lalwa i ganny gazete e sa se atraver biro Attorney Zeneral ki piblir bann Gazet. E la aprezan tou sa bann keksoz i ganny fer e Bill i vin devan Lasanble.\nMr Speaker mon pe dir sa pour senpleman pour signifye ki pour dir tou sa bann prosedir in ganny swiv. Mon’n demann ou permisyon pour mwan anmenn sa Bill. Ou’n ekrir Minis Finans, Minis Finans in donn son laprobasyon date le 23 Out, 2018, kot ladan in ekrir e in osi anvoy en kopi kot mwan e osi kot Onorab De Commarmond koman Leader of Government Business e ladan in dir klerman ki poudir anba bann pouvwar ki li i annan e mwan ava lir sa bout;\nI hereby signify to you Honorable Speaker of the National Assembly, that by virtue of the power vested in President of the Republic under Article 90 of the Constitution, the President has recommended that the National Assembly proceeds on the Constitutional Post Special Pension (Amendment) Bill 2018.\nAlor tou keksoz i annord. Tou bann prosedir in ganny swiv e alor nou kapab kontinyen. Mr Speaker letan mon vin direkteman lo sa Bill, mon bezwen dir ki sa Bill ti ganny pase, son original Bill ki nou pe rod amande bomaten, Bill Act No. 21, 2014 ti ganny pase par Lasanble Nasyonal le 14 Oktob 2014.\nE apre ki sa Bill ti’n pase par 5enm Lasanble an 2014, Prezidan Michel ti assent lo sa Bill 28 Oktob 2014, e sa Lalwa ki nou pe rod amande, i en Lalwa ki ti a pe fer provizyon pour en Pansyon Spesyal. E bann dimoun ki ti pour kalifye pour en Pansyon Spesyal se bann dimoun ki ti’n dan en pozisyon la mon pour nonm sa bann pozisyon, ki ti bann pozisyon swivan;\nLetan nou ti ganny lendepandans, ziska le 21 Zen 1993. Akoz lendepandans ziska 21 Zen 1993 se parski ti napa okenn pansyon ki ti’n ganny fer provizyon pour sa bann dimoun ki ti’n servi dan en pos Konstitisyonnel pandan sa peryod. Me selman sa Lalwa ti osi spesifye ki poudir pour en dimoun kalifye e sa i Seksyon 3 sa Lalwa pour en dimoun kalifye pour li resevwar sa pansyon fodre ki sa dimoun ti’n servi en minimonm 48 mwan dan enn sa bann pos Konstitisyonnel avan ki Konstitisyon 1993 ti pran le fe. Ok? E se la kot mwan lamannman i rantre ladan.\nParski letan ou’n fer en provizyon pour ki dimoun avan 1993 ki ti dan okenn sa bann pozisyon, ti pour ganny en pansyon definitivman bann dimoun ki ti servi ant le 29 Zen 1976 avek le 5 Zen 1977, zot pa ti pou’n kapab servi 48 mwan. Zot ti pou’n servi zis 1an, 11 mwan menm nou kapab apel sa. Alor zot pa ti pour kapab kalifye.\nE efektivman i annan en group dimoun ki’n ganny penalize akoz sa provizyon dan sa Lalwa li menm. E alor Mr Speaker sa Lalwa ki mon pe anmennen ozordi, se pour koriz en lenzistis. Se pour nou koman en pei dir dan sa lespri rekonsilyasyon, dan sa lespri bouz devan, annou koriz lenzistis kot nou kapab korize pour nou kapab rod sa Rekonsilyasyon Nasyonal.\nE personnelman Mr Speaker koman sa Chair sa Komite lo Laverite ek Rekonsilyasyon Nasyonal ki nou Lasanble ti etablir e apre sa bann travay ki nou’n fer kot nou’n kapab prezant en Lalwa, e sa Lalwa in ganny aksepte par Gouvernman e ki la in fini ganny assented to e la nou dan, nou pe rantre dan sa prosedir kot bann dimoun i ava fer zot laplikasyon pour ki sa Komisyon 7 dimoun i ava ganny etablir, se zisteman dan sa lespri koriz serten bann lenzistis. E bomaten se sa en pe ki nou pe fer.\nMe selman Mr Speaker, i enteresan. I enteresan poudir ki dan sa Lalwa ti pran ka avek tou bann Manm 2enm repiblik presizeman. Se bann Manm 2enm Repiblik ki ti dan Lasanble Nasyonal. Oubyen bann Manm 2enm Repiblik ki’n servi dan pozisyon Minis.\nPar egzanp, Dr Ferrari in enn sa bann dimoun ki’n servi koman Minis dan 2enm Repiblik ki ti resevwar, ki ozordi pe resevwar en pansyon anba sa Lalwa ki nou pe anmenn en lamannman. Me sa Lalwa parey mon pe dir ti pran le fe le premye Zanvye 2015. E pourtan ti annan bann dimoun ki ti’n servi koman Minis an 2015 me dan 2enm Repiblik, me malerezman sa bann dimoun zot in fini mor.\nPar egzanp la mazin mon frer Mathew Servina ki’n servi koman en Minis, me ki’n zanmen ganny en tel rekonpans; Minis Philibert Loizeau ki li osi tou i ti’n fini mor e i pa ti’n ganny sa rekonpans.\nMe selman en keksoz ki enteresan Mr Speaker se ki dan Premye Repiblik in annan zis en dimoun ki’n nobou ganny en pansyon. E sa sete msye Mancham koman Prezidan. E ki mannyer in reisir ganny sa? Se parski letan zot ti pe ekrir Konstitisyon, Konstitisyon 3enm Repiblik anba Lartik 58 sorry, Lartik 58(5) ti fer provizyon pour ki, e mon ava lir li;\nkot en dimoun in deza tenir lofis Prezidan avan anba sa Konstitisyon ouswa lezot Konstitisyon oparavan, i ganny elekte dan Lofis Prezidan sa dimoun, savedir bann ki’n servi anba lezot Konstitisyon, oubyen anba sa enn Konstitisyon e i ganny pozisyon Prezidan, sa dimoun i ava kalifye pour ganny pansyon, Gratwite, oubyen allowance ki devret peye anba Clause 2, pandan ki i pe tenir lofis. Non, non i pa ava gannyen si i pe tenir Lofis Prezidan. Me selman dan Clause 2, i dir avek ou, sorry 58, (2) i dir ek ou kot en dimoun ki pe tenir lofis Prezidan, i aret tenir sa lofis dan en fason apard anba Lartik 54, sa dimoun ava resevwar en pansyon, Gratwite, ouswa allowance parey i kapab ganny preskri par en Lalwa.\nSo anba 58(2) Msye Mancham ti kalifye. E sa i fer ki tou son bann Minis, tou bann Manm Legislative Council, zot, zot pa ti ganny nanryen me selman li Msye Mancham i ti kalifye. Nou kapab dir sa ki nou pe koz lo la bomaten, ti’n kapab ganny rektifye si letan zot ti pe ekrir Konstitisyon zot ti’n fer sa rantre li menm.\nAlor Mr Speaker tou bann Minis ek bann Manm Lasanble Premye Repiblik ti ganny kit deor e nou ozordi nou a pe dir si ou a pe donn bann dan 2enm Repiblik. Annou osi rekonnet bann dan Premye Repiblik.\nMr Speaker sa Bill ki mon pe anmennen i pour fer ki 5 dimoun pour kapab resevwar en pansyon. Savedir pour koriz en keksoz. E sa 5 dimoun se Mr Holden Pierre ki ti ganny elekte dan eleksyon ‘74 dan distrik Sid Mahe, Mrs Rita Savy ki ti antre lo baz proporsyonnel, Mr Bernard Elisabeth lo baz proporsyonnel, Mr Gonzague D’Offay ki ti en Minis dan Premye Repiblik e mR Phillipe Jumeau ki li osi tou i ti antre lo baz proporsyonnel. E la Mr Speaker i enportan zis pour nou ankor enn fwa konn byen sa eleman listwar pour ki nou met keksoz dan konteks listwar.\nLetan eleksyon ti fer 1974, dernyen eleksyon avan lendepandans, nou pei ti annan li, nou kapab apel li 8 distrik. Me selman La Digue ti diferan. Akoz La Digue li i ti elekte zis en dimoun, zis en Manm Lasanble Lezislatif. Tandis ki sa 7 lezot landrwa, zot, zot ti elekte 2 sakenn.\nTi annan Victoria North, Praslin, Sid Mahe, West Mahe, North Mahe avek East Mahe. E dan eleksyon 1974 Parti Demokratik ti ranporte e i ti bat SPUP 13 lo 2. 13 akoz lo Praslin ek lo Mahe zot ti’n ranport tou bann distrik ekspekte Lest Mahe kot msye Rene avek msye Guy Sinon ti ranport zot seat. So i ti 13 lo 2 e La Digue, msye Simon Mondon ti ranporte. Alors sa i ti fer 13 ek lo 2.\nI enteresan Mr Speaker kid an Konstitisyon 1976, nou Konstitisyon Lendepandans ti deza annan reprezantasyon proporsyonnel. E sa ti fer ki letan lendepandans, letan nou ti ganny lendepandans, sa 2 parti politik ti kapab fer rantre bann Manm proporsyonnel. SPUP ti ganny 4 Manm proporsyonnel e demokratik, Parti Demokratik ti ganny 5. E msye Mancham letan i ti vin Prezidan, i ti ganny ranplase par msye Daniel Belle koman Manm dan Lasanble Lezislatif. E Speaker sete msye Loustau- Lalanne, non son tonton, tonton Minis Loustau-Lalanne. E anler dan Gallery i annan son portre koman Speaker.\nAlor Mr Speaker sa bann dimoun ti ganny, ti reprezant nou dan Lasanble Lezislatif. E la petet i ava enportan zis pour nou go down through the list.\nPour nou pa blur nou listwar ti annan, nou ava apel zot Onorab parski zot ti bann Onorab sa letan, Onorab James Mancham, Victoria North, Onorab Justin Praggasen, Victoria North, zot ti debout ansanm avek Mr Mancham, Onorab David Joubert, Praslin ki ti debout ansanm avek Mr France Perrera, Onorab Paul Pillay, Papa ansyen Speaker Patrick Pillay, e papa Onorab Steven Pillay, Sid Mahe ansanm avek Onorab Holden Pierre. Onorab Chamery Chetty, West Mahe ki ti debout ansanm avek Onorab Philippe Moulinien… boper Onorab George e papa Anette Moulinien ki li osi tou in servi koman en Manm Lasanble Nasyonal. Onorab Robert Delorie North Mahe ki ti debout ansanm avek Onorab Andre Uzice; Apre Onorab Albert Rene East Mahe ki ti debout ansanm avek Onorab Guy Sinon.\nE bann lezot Manm apre byensir Onorab Simon Mondon ki ti debout La Digue e Silhouette ti form parti sa Constituency. Apre sa bann dimoun ki ti rantre lo baz proporsyonnel ti annan Onorab Robert Frichot ki’n fek kit nou malerezman, Onorab Maxim Ferrari, Onorab Jean Batiste Moulinien; Onorab Rita Savy, Onorab Jack Hodoul, Onorab Philibert Loizeau, Onorab Nicholson Stravens Onorab Bernard Elisabeth, Onorab Mathew Servina, Onorab Gonzague D’offay, Onorab Philippe Jumeau, Onorab Esme Jumeau, e mon’n dir ki ti ranplas Onorab Mancham sete Onorab Daniel Belle.\nAlor Mr Speaker parmi sa bann dimoun e an relasyon avek sa Lalwa ki nou pe anmennen, bann dimoun ki pour benefisye avek sa pansyon, se Onorab Gonzague D’Offay ki’n servi koman en Minis, Onorab Holden Pierre, Onorab Rita Savy, Onorab Bernard Elisabeth ek Onorab Onorab Philip Jumeau. E sa bann dimoun byensir Mr Speaker avek si nou aprouv sa Lalwa zot ava benefisye.\nMr Speaker parey mon’n dir sa Bill li menm li i a pe rod anmenn rekonsilyasyon. I a pe sey koriz en lenzistis. E byensir i annan en kantite lezot lenzistis ki nou bezwen korize dan nou pei. Mr Speaker, letan nou al direkteman lo Bill se pour li apre sa Seksyon, apre dan sa Lalwa pour azout en nouvo seksyon 6 konmsi i ava annan en 3 (6) e sa 3 (6) i ava lir konm swivan; i ava dir;\n‘Notwithstanding sub-section 3 e sa subsection 3 se li ki met sa provizyon ki en dimoun i ava bezwen servi 48 mwan. Alor pe dir\n‘Notwithstanding sub-section 3, any person who served in a constitutional post between the period 29 June 1976, and 5th June 1977, shall be paid a monthly pension calculated on the basis that the person served a full term in office. ‘\nAkoz sa Mr Speaker? E rezon det, letan nou al lo rezon det sa Bill ki mon pe anmennen in dir ki sa bann dimoun ki ti dan Gouvernman 1976, Gouvernman Prezidan Mancham, e bann dimoun ki ti dan Legislative Council, zot, zot lentansyon sete pour servi pei. Zot pa ti pe vini zis pour zot servi 11 mwan zot, zot ti’n vini pour zot servi pei, son full term. E le 5 Zen ‘77, sa ti arete soudennman – atraver koudeta. Pa zot ki ti demann koudeta. Pa zot ki ti, zot pa ti demisyonen zot.\nAlor le fe ki koudeta ki ti termin zot manda. Sa ki nou pe demande, sa ki sa Bill pe dir nou konsidere ki pour dir zot in servi en term konplet. E letan nou konsider sa, sa i vedir ki zot ava kalifye pour sa pansyon. Sa i premye, sa i bout pli enportan dan sa Bill ki mon pe anmennen.\nApre sa Mr Speaker, i annan bann lezot koripsyon ki mon’n fer parski i annan enn de bann pti bout par egzanp kot letan zot pe dezir sa bann pozisyon; par egzanp i met pour lo dan son Schedule, i met Ministers, ou pa servi dan pozisyon Ministers, ou servi dan pozisyon Minister. E apre sa i annan serten koripsyon par egzanp sa tit Leader of the Opposition in the National Assembly i pa Konstitisyonnel, son tit se Leader of the Opposition.\nE petet letan mon pe mansyonn sa, mon ava profite pour osi dir avek bann dimoun dan Lapres e menm dan Gouvernman, ki poudir son tit sa dan Konstitisyon se Leader of the Opposition.\nLa zot in mete, ou’n servi dan pozisyon ‘justices’ of the Court of Appeal ki ankor enn fwa pour nou tir sa ‘s’ pour nou met li Justice of Appeal. Judge of the Supreme Court e apre sa olye Members of the National Assembly ou pozisyon se Member of the National Assembly.\nMe Mr Speaker enn bann keksoz ki mon pour, ki pa dan sa Bill, me ki apre ki mon’n regarde letan mon’n regard lord presedans dan pei, mon krwar ki i ava osi en bon loportinite pour nou dan sa Schedule pour nou met sa lord presedans parey i devret ete. Ok parey i devret ete.\nE sa i ava vedir ki dan Schedule i ava vin koumsa; apre Designated Minister lo No. 6,\nlo No.7 i ava vin Leader of the Opposition,\nNo.8 Leader of the Government Business in the National Assembly,\nNo.10 Attorney General,\nNo.11 Justice of the Court of Appeal,\nNo.12 Judge of the Supreme Court,\nNo. 13 Deputy Speaker of the National Assembly,\nNo.14 Member of the National Assembly.\nE sa i ava fer ki sa Lalwa i ava anliny avek the order of precedence e alor i ava tonm byen.\nDonk Mr Speaker mon krwar ki mon’n dir tou sa ki fodre dir e letan mon pe terminen, mon bezwen kantmenm zis dir, i malere e pour mwan i tris ki pour dir i annan en kantite bann dimoun ki’n servi nou pei avek gran devosyon, e ki ozordi nou a pe zouir lademokrasi, se parski zot in travay.\nI annan bann dimoun ki’n ede, e letan nou pour regard sa listwar politik kot ti annan en moman, pa tou dimoun ki ti ganny drwa vote, me kot an mezir ki nou’n evolye, in annan sa ki nou apel Universal Suffrage. Savedir kot tou dimoun ki annan 18an tanpi konnen si en, si i dimoun pli ris, si en risar, si i pa travay, si i en pansyoner ki ganny sa drwa.\nE Universal Suffrage ti ganny pase depi sa bann letan, letan nou ti ankor en koloni e an 1974 nou dernyen eleksyon ek en eleksyon avan nou ti’n fini ariv lo sa pwen, byensir pour annan serten, i kapab annan serten deba lo lekel ki’n lager pour universal suffrage e sa parski ti annan sa de dimoun prensipal dan nou politik, Msye Rene avek Msye Mancham, menm parey avek sa deba lo lekel ki ti anmenn lendepandans, lekel ki’n lager pour lendepandans, si Msye Rene oubyen Msye Mancham, lo sa enn mwan konnen ki pour dir se Msye Rene ki ti pran sa koman son battle cry ‘lendepandans’ – e i ti menm annan bann sanson an relasyon avek ‘Lendepandans pa nou ki ti demande, Lendepandans SPUP ki ti demande.’\nSo i annan bann sanson la ki’n rikord sa morso. Mon konnen osi ki pour dir Mr Rene dan son lalit politik, ti enn bann dimoun ki ti debout for lo sa pozisyon universal suffrage, tandis li Msye Mancham i pa ti tro siport universal suffrage. Me sa se nou listwar e nou bezwen rezouir nou listwar.\nE tou sa bann dimoun zot in anmenn sa bann deba parey ki nou ozordi dan nou Lasanble, nou pe anmenn bokou deba, nou pe sanz bokou Lalwa e demen i posib ki bann etidyan listwar pour regarde e petet pour annan serten keksoz zot pour argimante ki pour dir en kote ki ti anmennen, lot kote pa ti dakor avek, me la ozordi nou annan tel keksoz.\nAlor avek sa detrwa mo, mon osi prezant mon respe pour tou nou bann politisyen ki’n anmenn nou ziska kot nou ete, ki’n debout pandan nou letan kolonyal, ki’n letan nou’n pran lendepandans zot in kontinyen lo sa menm laliny e pandan 3enm Repiblik zot in kontinyen pou anmenn serten sanzman. E pour sa bann ki ankor vivan, mon dir zot mersi bokou.\nMe selman Mr Speaker, i annan en dimoun mon anvi termin mwan prezantasyon avek. I annan zis de dimoun ki ankor vivan ki’n anmenn en lalit pandan nou letan kolonyal ki ti annan pozisyon. E sa se Msye Rene e Msye Michael Green. Msye Rene li byensir i ganny en pansyon anba parski in servi koman Prezidan. Msye Michael Green mon kapab dir i reste sel dimoun ki’n dan tou sa bann lalit avan i ti ganny elekte, i ti servi pandan 2 term. Li i sel dimoun ki ganny left out.\nSa Lalwa pa pour kouver li. Mon pe mansyonn sa pour mwan regarde ki mannyer atraver nou deba nou ava kapab rekonnet li pour son kontribisyon ki in fer dan devlopman politik e sosyal nou pei. Avek sa de parol mon dir mersi bokou Mr Speaker.\nMersi Onorab Ramkalawan. Mon kapab ganny en Manm pour segonde. Mon konnen mon pa’n demann First Reading. Ankor mon fer resorti ki Standing Orders ankor en pti anbigye lo la. Nou ankor pe travay lo revizyon. Se sa rezon ki mon’n al direkteman lo mover sa Bill, pour move sa Bill. Ok Onorab Ferrari ou segonde? Yes ok. Deba i ouver lo sa Prozedlwa ki devan nou. Okenn Manm ki oule entervenir. Ok. Onorab Ferrari.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker ou pe koz en pe dousman bomaten. Mon pa konnen si mwan ki sourd oubyen, kekfwa sa lerim mon pe gannyen mon pa tann ou tro byen. Mersi Mr Speaker e bonn e bonzour tou bann envite e tou Manm dan Lasanble e tou dimoun ki a lekout.\nMr Speaker mon pran laparol pour mwan siport Leader Lopozisyon dan sa demars ki i pe fer, akoz pour mwan mon war li koman en demars ki ganny enskrir egzakteman dan sa travay ki nou koman en Lasanble, mwan koman en Manm dan en parti politik, mon pe sey fer pour mwan anmenn lazistis dan tou bann demars e dan tou bann pratik Gouvernman.\nAn 1976, mwan ti annan 16an e sa bann non ki’n ganny mansyonnen serten byensir parey non mon papa, mwan rekonnet serten mon pa ti konn zot. Me selman sel keksoz ki mon retire dan sa lalis non, se bann dimoun ki’n servi zot pei dan diferan fason, dan diferan parti politik, diferan pwennvi e mon konnen pour dir sa lepok politik ti so, ti vreman, vreman so e ti annan en kantite aktivite otour lendepandans e personn pa ti fer okenn kado okenn dimoun. Me sa ti natir sa deba politik ki ti egziste dan nou pei pour sa peryod avan lendepandans e pour sa 11 mwan ki’n swiv apre lendepandans.\nE pour nou koman en parti politik tou dimoun ki’n servi i bezwen ganny rekonnet; i bezwen ganny rekonnet, ki ou zanmi, ki ou adverser politik i bezwen ganny rekonnet. Akoz mwan personnelman mon konn tre byen, e mon konnen bokou mwan bann koleg isi, e menm lo lot kote latab i partaz sa santiman ki travay politik i pa en keksoz fasil.\nToultan nou, nou ganny konsidere koman en nespes foutbol ki fasil pour tap koudpye ladan ki nou ganny gro plas, nou ganny gro larzan, nou ganny gro pozisyon, e nou ganny gro tit. Me fodre ler ou’n ariv dan sa pozisyon ki ou pe servi ou pei, ki ou konnen pouri dir i pa en travay ki fasil.\nMon en zanmi pa tro lontan pase ki’n dir mwan, vin travay ek mwan nou a vann en pe legim. Mon a fer ou ganny larzan. Dan Lasanble napa, ou pour mor mizer. E natir nou travay se anmenn sa servis pour nou pep. I annan ki fer li byen, i annan ki pa fer li osi byen, me mwan mon konnen ki laplipar bann dimoun ki mon konnen zot in servi, zot in rann sa servis, e zot fer li avek lonnekte e avek devosyon.\nLer Koudeta ti arive, bokou keksoz ti sanze. Ti en moman tre difisil, e bokou dimoun ti soufer, bokou dimoun ti perdi zot plas, bokou dimoun pa ti ganny sans kontinyen dan zot servis, dan zot travay, bokou dimoun ti kit Sesel, e bokou dimoun osi ki pa ti pe servi, ki pa ti pe ganny sans fer sa travay, zot in prezan apre sa ganny sa loportinite pour zot vin devan e ofer sa servis pour zot pei. Me selman ti en moman difisil. Apre sa ti annan en kantite lanmertim e nou ti Koudeta malerezman ti anmenn en sityasyon kot bann ki pa ti lo bon kote latab, ti ganny en kantite pini, en kantite viktimize e mwan mon konnen e mon dir sa toultan, mon konn tre byen akoz mwan mon ti lo kote bann ki ti ganny laviktwar or sipoze ganny laviktwar le 5 Zen ‘77 e apre mon ti realize pour dir sa laviktwar pa ti en laviktwar ki ti pe anmenn lazistis e sa pour sa ozordi mon retrouv mwan lo sa kote latab e non pa lo lot kote latab.\nE ozordi – ozordi i en lokazyon pour nou repar en pe sa bann lenzistis ki’n ganny komet. I pa pe kout nou en gran kantite larzan. I konsern 5 dimoun. Me selman ki’n deza byen avanse dan zot laz. Ti annan bokou plis ki zot, ki sa 5. E malerezman bokou in kit nou e ozordi mon remersi sa 5 dimoun ki ankor la akoz zot donn nou sa loportinite pour nou rektifye en keksoz ki ti mal dan listwar. Erezman zot ankor la akoz zot bann temwen vivan. E mon pa konnen si zot annan en lopinyon politik, si zot pratik politik, si zot fer politik dan en fason aktiv. Mon konn, mwan ava zis dir pour dir enn bann dimoun ki’n enspir mwan toultan, ki dan sa 5 se Mr Gonzague D’Offay akoz dan tou sa difikilte ki in pas ladan, ler mon tann li lo radyo pe donn son letan, pe fer komanter pour foutbol konmsi mon dir vreman la en dimoun dan en peryod vreman difisil ki’n pas ladan in fini lazwa pour li viv, pour li partisip, pour li fraternize avek son bann dimoun sirtou avek bann foutboler ki’n kontan. Be la i en lokazyon pour nou dir mersi pour sa dimoun ki pa’n abandonnen, ki’n kontinyen fer sa devosyon pour zot pep.\nMon regrete parey Leader Lopozisyon in dir, ki in annan enn de dimoun ki pa la pour temwanny en pe sa moman, mon pe mazin, nou zanmi Mathew Servina, osi ki David Joubert ki menm apre tou sa bann moman difisil zot in kontinyen enterese dan politik nou pei, kontinyen fer zot bann kontribisyon valab e nou ava konnen pour dir at least zot in mark zot lepok e pour sa nou bezwen rekonnet zot.\nMon vreman pa pour kapab pas sa moman pozitiv ki mwan pe koz lo la, pour mwan anmenn en pti keksoz, en pti not en pti pe negatif akoz mon vreman e la i ankor en lokazyon, mwan konnen i annan enn de dimoun ki pour ankoler avek mwan. La i ankor en lokazyon pour mwan dir ki Msye Mancham ansyen Prezidan Sesel ti mank en lokasyon pour li debout e defann bann dimoun ki ti debout e defann li. Konmsi i annan telman sa bann lokazyon manke dan zistwar sa msye, ki vreman i tris, selman mon pa pour dir plis ki sa.\nMe selman mwan ava dir ki sis a travay i vin la konmela se ki pandan sa dernyen lannen kot LDS in annan en mazorite dan Lasanble, nou’n sey tal en pe nou bann priyorite e gete kwa ki pli irzan ki nou devret pe fer. E nou ti deside ki gard en lizye tre pros lo nou lekonomi nou pei, pa fer bann gran depans ki pa, ki kapab espere; pa al dan bann direksyon ki pa servi tou nou pep. E nou’n met bokou lanfaz lo rektifye nou bann lenstitisyon.\nLa ki nou’n met lord en pe dan bann lenstitisyon enportan, bann lenstitisyon demokratik nou pei. In ler prezan pour nou koriz en pe sa bann pti keksoz ki ankor la koman bann tas lo listwar politik nou pei. Mon pour terminen Mr Speaker pour mwan dir ki enn bann mesaz ki nou lo sa kote latab ki nou, nou anvi anvoye se ki deba politik pour nou i pour en deba ki vreman tre for, ki pour napa okenn konpromisyon, okenn vann pei, aste pei, rod faver, vann faver nou pour lager pour nou bann prensip politik san okenn konsesyon dan sa ki nou krwar i byen.\nMe selman, me selman nou pour respekte nou bann adverser. Nou pour fer sir ki napa lapliferans dan sa ki nou pe, sak desizyon ki nou pran. I kapab nou zanmi, i kapab nou zanmi, i kapab nou frer i kapab nou koleg, i kapab nou adverser, nou pour kontinyen fer li. I menm parey semenn pase ler Leader Lopozisyon ti fer sa remark lo bann dimoun ki ganny nasyonalite dan en fason preferansyel. Mon krwar mon siport li toultan. Toultan mon siport akoz menm si i konsern enn bann dimoun ki nou pros avek nou, ki pour pros avek li, nou pa devret, pe fer bann lapliferans e fer bann leksepsyon ler nou fer keksoz, nou pa devret get nou zanmi. Nou devret tou dimoun, i devret tou dimoun i devret ganny anmennen dan sa travay nob ki nou pe fer e avek en lazistis.\nI menm parey mon asire ki mwan bann koleg lot kote latab zot bezwen annan en pti douler lo zot leker ler zot mazinen, bann ki ti la, i annan 3 zot, ler zot ti mazinen ki zot ti lev zot lanmen pour zot kennsel pansyon bann Manm Lasanble. Konmsi, ok mon konpran sa ti zot Sef, zot Sef ti i ganny rekonnet koman en dimoun ki pa tro, tro bokou sa ki nou apel konpasyon. Me selman mon asire pour dir sa bann pozisyon koumsa, nou pa devret fer li ankor. Nou, nou pa’n fer li, nou pa devret fer li zanmen, zot, zot in fer li, zot pa devret fer li zanmen ankor akoz i bezwen annan toultan en fairness en lazistis dan tou sa ki nou pe fer.\nAlors Mr Speaker sa i en mesaz ki nou, nou anvi anvoye ki nou, nou anvi dir ki, e mwan siport Leader Lopozisyon vreman ler mwan, e mon kapab dir pour dir mon’n fer li personnelman en fwa ki mon ti rankontre Prezidan mon dir avek li nou, nou pa kapab fer nanryen. Nou pour fer en travay pour sa 5 manm ki’n ganny kit ater. I annan enn ki apel msye Michael Green, nou pa kapab fer nanryen pour li.\nMe ou Prezidan ou kapab dan ou travay mark en rekonesans pour en dimoun ki’n pressed ou, ki’n vin par devan ou dan en moman difisil, dan en moman, en mwan mon konn byen ki ler ou ti debout pour dir, ou ti pare pour ou debout pour SPUP pa krwar i ti en keksoz fasil e Msye Michael Green ti fer sa.\nApre malerezman ler bann dimoun ti deside pour debout pour en lot parti dan 3enm repiblik SPUP menm, SPPF menm ki ti vir lo zot, e ti viktimiz zot. Sa i bann keksoz ki nou, nou konnen pour dir pa pour arive tan ki nou, nou la akoz nou anvi en pei ki annan lazistis e lonnekte dan tou sa ki nou fer.\nAlor Mr Speaker mwan remersye Lasanble ki pe donn mwan sa posibilite, (Onorab Pillay ou a ganny ou letan pour ou reponn taler. Alors aret enterfer silvouple)\nE mon ti a zis kontan remersye Lasanble, remersye Leader Lopozisyon pour donn mwan sa posibilite pour mwan dir sa detrwa parol ki mon santi i enportan, i enportan dan zistwar nou pei. I enportan akoz bokou dimoun pa konnen. Taler Leader Lopozisyon in dir ki 74 Demokratik ti ganny 52 poursan, parti SPUP ti ganny 48 poursan. Ou konnen ki i vedir sa? Depi sa lepok politik i diviz vir 50/50 apepre. Depi sa lepok. I balanse, 50/50.\nApre ler ti ariv, apre koudeta ki nou ti tann nonm 98 poursan.\n… ti fek balanse 50/50 apre i al dan 98 poursan, apre ler konte ti fini, ti annan en tim ti ale ti al rode lekel sa 2 poursan pour nou rod zot pour nou fer sir pour dir swa zot al dan kaso, swa zot al an egzil.\nSanmenm sa bann keksoz ki nou pe met dwat ozordi. E gete ozordi 40an apre, i komans re-balans 50/50. Ok? Alors se sa bann keksoz ki mwan mon’n dir, mon’n dir klerman wi mon ti siport sa sistenm. Wi mon ti siport sa sistenm ziske ler mon ti war pour dir sa sistenm i pa pe anmenn lazistis dan nou pei. E sa pa ti tarde. E ler mon pa ti dakor, zot ti met mwan dan kaso! Zot ti met mwan dan kaso ler mon pa ti pe dakor avek zot. Alors se sanmenm sa bann pwen ki mon ti a kontan fer e zot kapab sote, zot kapab pile, listwar zot pa pour kapab sanze.\nAlors Mr Speaker mon remersye zot, mwan remersye Lasanble pour sa posibilite. E mon swete ki mon bann koleg i pran lo lot kote latab, i pran sa sans pour zot osi regarde dan sa ki zot in fer, ki ti mal e ki’n fer plizyer dimoun soufer. Mersi.\nMersi, mersi Onorab Ferrari. Mon a pas laparol ek Onorab De Commarmond.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm Onorab e tou dimoun ki a lekout. Mr Speaker, sa Prozedlwa ki devan nou, i en Prozedlwa ki nou’n koz lo la dan Leaders Forum e Prezidan dan son sazes, Prezidan dan son lespri pozitiv, dan son lespri rekonsilyasyon, dan son lespri zisteman pour anmenn closure lo tou bann keksoz ki’n arive in donn son sipor. In donn son sipor akoz in agree parey Leader Lopozisyon in eksplike, in agree ki sa Prozedlwa i vin dan nou Lasanble akoz i annan pour fer avek kof Gouvernman. So ou bezwen son laprouvasyon. E laprouvasyon Minis Finans.\nE mwan mon kontan akoz Prezidan i en Prezidan ki believe dan bann strong institutions. En Prezidan ki anvi e se sa ki in fer pandan sa letan ki in la. Kree sa bann lenstitisyon for, bann lenstitisyon demokratik. E nou bezwen. Set en, sa Prozedlwa an menm tan set en lansman si oule dir, en lapel pour nou respekte bann lenstitisyon demokratik, pour nou respekte sa ki’n arive dan nou listwar parey in dir la. Listwar nou pa kapab sanze. E nou bezwen osi pran sa call pour justice pozitif.\nOzordi nou dan en lot lepok. Sak moman ti en lepok dan nou listwar. E nou’n bezwen vwar sa lepok ki nou ladan. Zisteman mwan fer en lapel mwan ankor fodre pa ki nou gat sa Mosyon. Me selman pour mwan ti a fer mwan gran, gran faver, gran zistis, gran lakontantman si dan nou Lasanble nou ti napa personn ki’n deza fer koudeta, nanryen dan nou Lasanble. Mon ti a kontan nou Lasanble i en Lasanble bann dimoun ki li i pa konnen okenn disan lo son lanmen. I ti ava en Lasanble kekfwa ki ti ava vwar lepep Seselwa dan en lot dimansyon. Nou ti ava vwar nou future, nou fitir dan en lot dimansyon. Mwan se sa ki mon anvi, ki mwan anvi trouve dan nou pei.\nE se sa rezon, avek sa lespri ki mwan mon krwar ki sa Prozedlwa nou bezwen akey li. Nou bezwen tonm dakor pour dir nou bezwen fer zistis nou listwar; nou bezwen annan sa grander lespri parey nou pe dir pour nou kapab fer ki sa bann dimoun konsernen la, la i annan 5. Mwan rankontre par egzanp Mr Elisabeth, Mrs Savy tanzantan, sirtou Mr Elisabeth, nou tou nou konn li. In la li osi malgre tou sa ki’n arive, in donn koudmen sa pei parey taler in mansyonn Gonzague D’Offay. Se bann dimoun ki’n malgre tou in donn koudmen.\nMe mwan osi lans lapel la Mr Speaker, pour de keksoz, enn in en lot moman dan nou listwar, oubyen menm de lot moman ki nou pa pe touse la. mwan mom krwar pour dir sa call pour Mr Michael Green, Michael Green ti en SPUP fervan, en dimoun ki’n lite dan kot SPUP, e parey in ganny dir in reprezant Parti SPUP dan Lezislatif e son lalit ki in fer i en enkrwayab. So mwan mon dakor avek sa call pour regarde kote nou kapab accommodate li.\nE mwan ti ava demann bann legal minds dan nou Lasanble pour nou vwar en derogasyon dan sa Lalwa, dan sa Prozedlwa pour nou kapab regarde si nou pa kapab fer li antre somewhere. Mwan mon ti ava kontan ki sa i ganny fer si nou Lasanble i pe rod sa fason pour nou kree sa lazistis. Annou met sa onboard.\nEn lot moman ki nou osi bezwen pran konsiderasyon a mon avi e la ankor mwan call on the legal minds nou Lasanble pour nou kapab regarde koman nou kapab fer antre, in annan en lot moman ant 2enm ek 3enm Repiblik kot Lasanble i pa’n elekte – mon krwar si mon pa tronpe ti annan sa District Council ki an menm tan zot ti reprezant dan Lasanble, ti reprezant. Zot ti osi form par Lasanble.\nE la i annan enn ou de dimoun ki Michel Jean Louis i enn par egzanp mon pe mazinen la ki zot anywhere zot in osi desarz en responsabilite. Be zot okenn landrwa nou pa war zot ganny touse. Mwan anvi nou reflesir lo la pour gete koman osi si nou pa kapab dan lespri pour fer lazistis, dan lespri pour tyonbo tou sa ki nou pe sey manke, pour nou kapab regarde si nou pa kapab met zot onboard.\nMon krwar i napa bokou zot, 2 ou 3 si nou pa tronpe, or petet zis enn. Me nou ti kapab regarde koman nou kapab osi fer derogasyon pour nou kapab enkli sa dan sa Bill, dan sa Prozedlwa. Mr Speaker, sa langazman ki nou pe komanse la, well ki nou depi 2 an pase parey nou pe dir Prezidan Larepiblik i reste for avek sa langazman. E se sa rezon dan sa bon lespri pour nou kapab fer ki dan Sesel, nou vwar nou zanfan i vwar en lot Sesel. I war en Sesel ki vreman i annan hope, ki vreman pour napa bann problenm ki listwar in anmenn nou pour konpran.\nNou, nou annan en lot grander lespri ki nou devret pe kapab prezant sa devan nou zenn ki devan nou, pour ki zot ler nou, nou kite zot pran sa pei pour anmenn lo en lot nivo pour zisteman fer ki nou pti popilasyon la i kontinyen war en Sesel prosper, en Sesel ini. Se sa ki Prezidan pe esey fer.\nPe rod sa linite dan tou sa ki nou pe fer. E dan sa lespri letan mon rapel sa pwen ti ganny mete dan Leaders Forum, mon repete i ti akey ek gran ker, i dir napa problenm si sa nou pe rod fason pour nou anmenn justice ek closure silvouple mon pour siporte. E mwan dan sa sans la lo nou kote latab nou osi pour siport sa because it is a call pour nou kapab met closure ek serten keksoz. It is a call pour anmenn lazistis. I en call pour nou kapab anpes serten keksoz parey mon pe dir ariv ankor dan listwar nou pei. Nou pei i bezwen grow lo bann lenstitisyon for, lo bann lenstitisyon demokratik ki nou a nou lepok la, nou pe fer en call pour tou dimoun, nenport ki kote politik, nenport ki kalite parti, me nou pe dir ki i annan, nou pa kapab get pei lo en dimoun. Nou bezwen get pei lo strong institutions. E mwan avek sa, mon pour dakor e ankor enn fwa mwan lans sa lapel avek nou bann legal minds dan nou Lasanble pour nou kapab regarde kote sa 2 issue ki mon’n anmennen nou kapab sey fer fason pour nou antre, pour nou kapab anbelir si oule dir sa Lalwa, sa Prozedlwa ki devan nou. Nou, nou pour siporte akoz nou krwar i en bon keksoz.\nE nou pa la avek lespri a sa lide Lopozisyon ki’n anmennen alor konmsi … Non! Mon krwar i en bon keksoz, si i en bon keksoz, nou bezwen dir li i byen. E annou siporte pour nou al devan. Mersi bokou Mr Speaker.\nMersi Onorab De Commarmond. Onorab Afif.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, tou bann Manm Onorab, tou nou bann envite dan Gallery, tou dimoun a lekout.\nMr Speaker ozordi parey bann entervenan avan mwan in dir, set en lokazyon pour nou anmenn plis lazistis dan la fason ki nou fer keksoz. Nou Lalwa ozordi atraver Constitutional Post Act ki ti vin anfors an 2015 i fer provizyon ki sa ki nou apel Constitutional post. Setadir bann dimoun ki zot pozisyon i ganny definir anver Konstitisyon zot ganny zot en saler, zot ganny zot en Gratwite, zot ganny zot en pansyon. E tousala i ganny mete klerman piblikman dan Lalwa. Ti annan en lepok kot bann dimoun ki’n servi depi le 29 Zen ‘76, ziska le 18 Zen ‘93 dan sa bann Constitutional post ki zot, zot pa ti pe ganny en pansyon. ‘E pour plizyer rezon, depi ‘93, nanryen pa’n ganny fer pour sa bann dimoun.\nZiska an 2014 le 28 Oktob 2014 ki zis 4an pase Lasanble ti pas sa nouvo Lalwa ki apel ozordi Constitutional Post Act ki li i dir pour sa bann pos swivan e sa bann Constitutional post Minis Dezinyen, Speaker Lasanble, Sef Ziz, Prezidan Lakour D’Apel, Minis, Attorney Zeneral, Leader of Government Business, Leader of the Opposition, Deputy Speaker, MNA, bann ziz lo Lakour D’Apel, bann ziz, e plitar nou’n azoute Anbasader, O komisyoner, Ombudsman, Oditer Zeneral ki zot si zot in servi ant 29 Zen ‘76, e 18 Zen ‘93, si zot in servi dan sa lepok avek serten kondisyon’ pei i devret donn zot en pansyon. Si zot in servi dan sa lepok. E kriter ki ti mete sete, zot in bezwen deserve 48 mwan. E alor parey Leader Lopozisyon in dir dan son remark, i kler poudir serten dimoun ti’n ganny kit deor.\nE mwan Mr Speaker mon fyer ozordi ki pour sa 5 dimoun ki zot, zot pa’n fer 48 mwan, ozordi nou annan sa amannman ki vin devan nou, ki donn zot dan zot kalkilasyon en full term. Savedir en full term mon prezimen i pour 60 mwan oubyen 48 mwan. Dan sa ka baze lo formil ki egziste, zot pour ganny en pansyon ki pour en poursantaz saler sa pos ki zot, zot ti annan dan sa letan.\nAlor sa set en keksoz ki mwan mon santi, mwan nouvo dan politik, mwan nouvo koman en Manm Lasanble. Me mwan fyer, mon fyer parske set en moman kot mon’n kapab, parey mon parti ki pe lager pour lazistis. E sa manda ki nou ti vin dan Lasanble lo la, se pour anmenn plis lazistis dan pei. Ozordi mwan lo sa kote latab ki prezant avek Lasanble en Private Members Bill ki pe demann zisteman sa lazistis. E sa bann dimoun ki’n fer en travay nob pour pei. Zot in fer en travay politik. Sa bann ki nou pe koz lo la, zot ti swa en Minis, swa en Manm Lasanble. E tou le de pos, se bann pos Konstitisyonnel, tou le de pos se bann travay politik. Ki parey bann entervenan avan mwan in dir i pa en travay ki fasil, i en travay ki demann bokou. I en travay ki petet si ou ti dan en lot sekter, dan en lot domenn, ou ti kapab fer bokou pli byen pour ou personnelman.\nMe sa travay ki nou fer i osi en travay ki nou konnen i pe anmenn nou pe devan. En travay ki nou fer pour nou zanfan, i en travay ki nou fer pour zenerasyon a lavenir dan nou pei. Alor mwan mon fyer ki ozordi atraver sa amannman nou pour ed 5 lezot dimoun pour zot kapab ganny lazistis, pour zot ganny trete parey tou larestan dimoun ki’n dan bann constitutional post e ki Lalwa i fer provizyon pour kouver zot.\nMr Speaker mon ti a kontan zis port latansyon dan sa lamannman. E petet bann dimoun legal a kapab korize ki kot nou pe met anba sa Bill Seksyon Clause 2(b), ‘2’, italics 2, kot nou pe fer referans ek paragraf 8 ki nonm Leader of Government Business. Mon ti a kontan si nou gete si sa pa devret paragraf 9, e tyeke osi anba 2(b) italics 3 kot nou refer referans ek paragraf 9, si i pa devret paragraf 10, parske Schedule Constitutional Post Act nou pa’n zanmen amand li.\nE sa bann referans i zis bann pti detay teknik. Mon krwar mon napa okenn problenm avek merit sa ki la. me zis son lord, son limero. So apard sa Mr Speaker, mwan ti a kontan dir ki mon siport sa Bill e mon konnen ki lo lot kote latab zot pour siporte. I pour anmenn lazistis pour nou pei e i pour anmenn nou ankor en pa pli devan dan sa lalit pour nou anmenn vre demokrasi dan nou pei. Mersi Mr Speaker.\nMersi Onorab Afif. Onorab Georges nou annan 9 minit. Mwan a donn ou 10. Ok. Onorab Georges.\nMersi. Mersi Mr Speaker mon ava konplet sa letan mersi Mr Speaker. Mr Speaker mon kontan tournir ki sa deba ozordi pe pran malgre mon pa ti la pour son komansman mon’n ganny en sans ekout bann, sa de premye entervenan, mover sa Bill ek dezyenm dimoun ki’n koze e mwan kontan pozisyon ki Leader Biznes Gouvernman in pran. Akoz mon krwar se sa loptik dan lekel sa Bill in ganny anmennen. E se sa rezon det, non selman sa Lasanble, me koman en Lasanble reprezantatif lepep Seselwa, rezon det nou legzistans koman en nasyon.\nBann zafer kile, les en bann travay, oubyen rekonnet sa ki’n arive dan en serten peryod e fer krwar ki en lot peryod pa ti egziste, oubyen pa devret ganny rekonnet i en keksoz ki parey Leader Lopozisyon bomaten ler i ti komans deba ti dir, i bezwen ganny ranplase par en latitid rekonsilyasyon nasyonal ek linite dan nou pei tel parey Lartik 40 nou Konstitisyon ki demann nou fer.\nE mon vwar dan bann parol fairness, lazistis, rekonesans ki’n ganny servi dan par bann entervenan depi bomaten en swe, en dezir pour nou aranz bann keksoz dan nou pei e remet zot dan en lord kot i annan dezord. I tris pou dir ki i ankor malerezman annan enn de landrwa kot i annan ankor dezord e mon ti ava sezi sa loportinite bomaten pour mwan mansyonn 2 landrwa kot mon krwar nou ankor travay pour fer. Annou komans avek nou menm. Onorab Ferrari ler i ti pe koze pli boner, in dir ziska ler ou dan politik ou pa vreman realize fardo, douler ek travay ki politik i anmennen.\nE sa mon konnen ki nou tou dan sa Lasanble nou konnen. Bokou fwa i pa ganny rekonnet deor laba. E nou ganny kritike pour bann lapey ki nou gannyen, bann allowance, e nou ganny sirtou kritike akoz nou ganny dir akoz ki se nou ki pas Lalwa, akoz se nou ki pas Bidze, met nou lekor an premye. Napa nanryen pli fo ki sa.\nE Mr Speaker mon krwar lasarite byen ordonen i bezwen komans avek nou. Nou annan 3 Brans Gouvernman dan sa pei. E sa 3 Brans i sipoze egal pour balans kanmarad. Me nou konnen ki i pa egal. Prezidan Larepiblik ki ansarz en Brans, son saler i pli o ki saler sa 2 lezot Sef, dakor, sa nou kapab dir i ok, akoz Brans L’Egzekitiv i annan en pe plis responsabilite kekfwa ki sa 2 lezot brans. Me ler nou regard en pe pli ba, nou vwar ki brans L’Egzekitif i annan Prezidan koman son sef ek son bann Minis ki travay anba li.\nBrans Zidisyer i annan son Sef Ziz ki son Sef e i annan bann ziz ki travay anba li. E Brans Lezislatif i annan ou menm Mr Speaker koman son sef e nou bann Manm Lasanble ki ekivalan avek Minis dan L’Egzekitiv ek ziz dan Zidisyer. Me eski ler nou regard senpleman sa eski i annan legalite? Of course napa. Minis i annan drayver, i annan loto, i annan gard sekirite kot zot, zour lendepandans zot park dan parking rouz, nou, nou park dan parking zonn. Nou, nou napa ni drayver, ni bodyguard, ni nanryen. I pa en kestyon ki nou pe rode pa sa pwen ki mon oule fer. Pwen ki mon oule fer se ki i annan Landward kot fodre aranze.\nSi nou pour fer parey Onorab De Commarmond, lenstitisyon pran zot merit, fodre pa nou per. Fodre pa nou per ki nou pour ganny ekrir, en boug pour ekrir dan zournal pour dir nou pe rod plis, non. Fodre nou fer sir parey nou pe fer sir ozordi pour bann dimoun ki’n travay dan politik dan lepase ki i annan fairness, rekonesans ek legalite partou san ki i annan en Brans ki mwens or oubyen mwen rekonnet ki bann lezot Brans. Sa set en premye plas.\nMon pa pour al dan bann allowance ki ziz i annan par egzanp, ziz i annan en saler ek en allowance lakaz. Ou Mr Speaker ou napa. Anyway la la bann diferans kot i annan serten landrwa kot nou aranze.\nEn lot, e enn ki mon pour pran sa lokasyon pour mwan koz en pti lo la malgre mon letan pe fini, se sitwayennte Sesel. Ozordi nou Konstitisyon i dir nou ki si ou ne avek en paran ki en Seselwa, pe enport dan ki pei ou ne, ou Seselwa. Me, me nou Lalwa i osi dir ki si ou’n ne avan en serten dat avek en paran Seselwa dan en lot pei, ou pa Seselwa. Lanmwatye ou disan, lanmwatye ou genes i Seselwa li, me ou pa kalifye. Pour ou kalifye, fodre ou fer en laplikasyon pour natiralize parey sa Larisi oubyen sa Angle, sa Ameriken, sa Sinwan ki napa okenn disan Seselwa, ou bezwen ranpli en form, ou bezwen ranpli en laplikasyon pour natiralize, me plis ki sa ou bezwen vin isi Sesel pas en legzanmen lo Brayer Du Barré ek Finis Coronat Opus eksetera, e si ou fail malgre ki lanmwatye ou disan i Seselwa e lanmwatye ou genes i Seselwa ou pa pe gannyen. La osi fodre nou aranze. I pa fer okenn sans Mr Speaker ki zis en dat arbitrer ou pa pour gannyen, ou pour gannyen otamatikman. Sa se bann landrwa kot nou bezwen sanze. E i vre Onorab Leader Lopozisyon i fer mwan mazinen ki sa dat arbitrer i le 5 Zen 1979, mon poz sa la. Mr Speaker sa ki pe ganny fer la bomaten se en travay rekonesans, en travay netwayaz, e en travay balans ek legalite.\nMon bezwen, mon bezwen profit sa lokazyon Mr Speaker pour dir ki i tris parey Onorab Leader Lopozisyon in dir, ki sa ki nou pe fer ozordi i ariv sitan an retar ki nou pa kapab fer lazistis avek bann ki’n kit nou.\nMon’n dir dan sa Lasanble en fwa e mon pour repete ozordi akoz mon krwar i merite ki, defen mon papa akoz li i ti’n viv aletranze pour detrwa z-an. Ler i ti retourn Sesel kantmenm i ti ariv 63an i pa ti kalifye pour li ganny son pansyon. E in mor san ki in ganny Sekirite Sosyal. Malgre ki in travay pandan 35 an nou Gouvernman Sesel in mor san ganny soz. E mon remersye ou Mr Speaker ki’n anmenn en Mosyon pour fer sanz sa. Tousala pa devret pe arive. Mon boper, defen Phillipe Moulinien – ‘Paren’ ki ti non selman en Manm Lasanble me osi en Minis dan Premye Repiblik, li osi in mor koumsa menm. E nou pa kapab fer lazistis pour li, e nou’n koz depi taler lo mon zanmi Michael Green. Mon pa pour kapab pa koz lo li akoz i enn mwan meyer zanmi. E li osi, in fact nou konnen ki si Michael Green pa ti’n kite dan SPUP i ti pour swa Prezidan Sesel ozordi, oubyen i ti pou’n Prezidan Sesel apre Mr Rene akoz sete li ki ti dofen Mr Rene e ki Mr Rene ti pe groom pour pran son siksesyon.\nNou pa kapab inyor lefet. E la devan mon annan sa liv ki pa pran mwan ‘out of order’ Mr Speaker akoz in ganny ban dan Lasanble sa mon konnen. Mon konnen sa liv in ganny ban dan Lasanble e ti Leader Gouvernman Lokal ki apre in vin Speaker ki ti anmenn sa Mosyon pour fer ban sa liv dan Lasanble.\nMe mon annan li la ozordi malgre sa ban mwan mon’n anmenn en kopi. E mon pe regard nou bann dimoun ki’n fer en karyer politik. Bann dimoun ki’n vin avan nou, bann dimoun ki’n etablir semen pour nou lo la ozordi. Mon regard papa Speaker avan ou Onorab Paul Pillay, mon regard papa Onorab Ferrari, mon regard mon koleg Daniel Belle ki ti ganny mansyonnen bomaten, Mr Bernard Elisabeth ki nou fek mansyonn koz lo la. Onorab Chameri Chetty ki ti dan sa peryod ki ti annan de MNA dan sak distrik. Ti li avek defen mon boper Phillipe Moulinien ki ti MNA Wes Mahe.\nE kantite dimoun ankor, Onorab Robert Frichot, en koleg Avoka ki fek mor. E la Mr Speaker mon profit lokazyon pour mwan anmenn en nouvel tris, nou ex-Attorney General msye Bernard Rassoul bomaten in desede L’Australie. Se bann dimoun ki pe kit nou, be bann dimoun ki ti bann pilye, bann dimoun ki ti bann fondater, bann dimoun ki tras semen. Mon regarde sa de frer Jumeau, Phillipe avek Esme – enn ti asiz sak kote latab. E se sa ki fer labote nou pei kot politik avek disan i kapab melanze e i kapab difere.\nMon regard msye Jacques Houdoul ki’n sorti, ki ti MP ki’n vin Minis, ki’n vin ziz, eksetera. Sa se bann dimoun msye Guy Sinon, mon vwazen anler La Louise. Sa se bann dimoun Mr Speaker ki nou pa devret zanmen bliy zot kontribisyon ki zot in fer e nou bezwen ‘mye vo tar ki zanmen’ David Philoe i dir nou dan son sanson. Me i annan de fwa osi annou al en pti pe pli vit e pa espere ki pti a pti nou pour bous bann pti trou kot nou ale.\nAlor mon pour sezi sa lokazyon Mr Speaker pour dir tout an anmenn mon sipor pour sa Bill pour pran sa challenge ki devan nou ozordi, e pour dir tel parey Onorab Leader Lopozisyon i swete, e Onorab Leader Gouvernman in demande pour nou regarde si napa en fason pour nou pandan ki nou la ozordi fer tou sa ki nou kapab pour fer sir ki tou dimoun posib i ganny kouver.\nMr Speaker mon remersi ou pour sa parol ki ou’n donn mwan. Malerezman mon bezwen kit deba pour retourn dan Ankour ankor. Mersi bokou mon sipor i garanti.\nMersi. Bon mon annan ankor 2 Manm ki pou koze apre mover Mosyon Bill pou fer son konklizyon. Nou ava pran en Break e nou ava retournen 11.05. Bann envite bann ki dan Galeri bann zabitan St Louis, zot ganny envite pou vin pran en dite en kafe avek nou lo balkon. E ankor mon envit bann Manm pou vini pou vin rankontre zot pou enterakte avek zot.\nSo nou ava adjourn nou ava repran 11.05.\nBon nou ava kontiny avek nou travay. Deba lo Bill ki’n ganny prezante e ki devan nou. Mon ava donn laparol Onorab Sebastien Pillay.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, bonzour tou koleg Onorab. Bonzour tou dimoun ki dan Galeri. E bonzour tou dimoun ki pe ekout nou oubyen ki pe swiv nou kot zot ete. Fotespere tou dimoun i byen.\nMr Speaker ozordi devan nou Lasanble nou annan en Mosyon ki bann entervenir avan mon in pozisyonn li dan e lapros pou nou si oule retir en pti pe sa polarizasyon, ki in toultan annan anver bann size ki’n konsider kontansye e ki parfwa i anmenn diverzans oubyen divizyon antre nou.\nMr Speaker mon krwar sa Mosyon i donn nou loportinite pou apresye grander lespri leadership pei, dan lesans ki nou pe vwar sa Prozedlwa konman enn ki si oule al ver sa inifikasyon oubyen sa enklizivite ki nou oule vwar sosyete i anmennen ki konparab avek lezot dan lepase kot nou pa neseserman annan menm kalite lapros, oubyen menm kalite pozisyon.\nBokou entervenan Mr Speaker in koz lo rekonnet sa ki’n arive dan lepase. Nou pase i la i enportan pou nou akoz i edik nou en kantite kwa ki nou pou fer dan lefitir.\nE nou konman politisyen ozordi, nou bezwen deside pozisyonn nou lekor en lot fason. Nou kapab kontinyen avek menm retorik, en retorik kot en kote i remind sa lot kote, Li bann transkripsyon lepase. E lot kote i reponn par remind lot kote lo retorik lo transgresyon son pase. E la zanmen nou pou fini.\nNou pou kontinyen avek sa nou pou anmennen avek sa e i pa pou al dan laliny oubyen dan lapros ki nou anvi pran pou nou anmenn en sosyete pli enkli sif kot tou Seselwa i konte e i kapab fer son kontribisyon.\nE daryer se pou sa rezon ki nou aplodir desizyon Prezidan Larepiblik pou siport sa Prozedlwa. Siport e rekomandasyon sa Prozedlwa pou anmenn devan noy Lasanble, akoz zisteman i al dan laliny i retir sa polarizasyon ki nou pe vwar. Sa polarizasyon ki nou’n vwar dan lepase arive dan politik Sesel.\nMr Speaker i enportan pou nou remind nou lekor konman politisyen, poudir bokou keksoz e nou demann bokou kestyon oubyen fer bokou aksyon ki parfwa nou kontribye anver sa polarizasyon.\nPar egzanp ; eski senserman la nou tou dan sa Lasanble nou kapab dir ki pandan sa 2an ki nou’n pase nou pa’n anmenn plis polarizasyon, dan lafason ki nou’n reakte? Dan lafason ki nou’n reazir?\nSo mon krwar napa en kote latab ki kapab pran nou moral high ground poudir ki nou ki pe anmenn sa nou ki pe fer sa e ou ki pe fer sa e tou sa ki ou’n fer i mal.\nNou bezwen rekonnet kontribisyon ki nou tou nou’n anmennen anver nou pei, kontribisyon ki nou’n anmennen anver par pa lepanouisman nou pei.\nE pou nou rekonnet sa Mr Speaker, nou bezwen apresye sa ki’n arive dan nou pei. Par egzanp Mr Speaker nou rekonnet kontribisyon ki byen travay oubyen pozisyon sa bann dimoun ti annan avan 5 Zen 1977 dan Premye Repiblik.\nMe nou bezwen osi rekonnet Mr Speaker ki dan 2enm Repiblik i annan en kantite keksoz ki’n arive ki’n bokou Sesel.\nMe dayer ki ou fer nou prefere pou nou atak 2enm Repiblik konman sa letan pli nwanr, sa letan pli mal, ki’n arive dan nou pei.\nOnorab Ferrari ou’n koze taler mon’n ekout ou, mon ti ava apresye ki ou osi ou ekout mon akoz si ou kapab ekoute ozordi Onorab Ferrari, ou pe anmenn menm kalite politik ki ou’n anmennen dan lepase, fodre ki ou pa bliye pou dir ou osi ou annan bann transgresyon lepase ki ou’n fer kot par egzanp mon kapab sit Onorab Ferrari ou ti campaign kont nou Konstitisyon ozordi ki donn nou bann drwa fondamantal ki nou annan dan sa pei! Ou konpran?\nSo mon krwar nou bezwen apresye lefe ki nou’n ariv dan en moman dan nou listwar politik kot nou kapab bouz delavant.\nE sanmenm mon apresye lapros ki Leader Lopozisyon ler in entrodwi sa Prozedlwa kot nou’n koz lo, ki mannyer nou kapab fer nou pei avans devan. E sanmenm mon dir e mon ranforsi a rekomandasyon ki Gouvernman i pran pou ki nou annan en tel Prozedlwa. Akoz sa i al dan laliny sa lespri ki nou’n anmennen kot nou’n anmenn tou Seselwa ansanm. E sertennman se sa ki nou pe vwar. Sesel i bezwen ganny zize leadership Sesel i bezwen ganny zize par son abilite pou anmenn tou Seselwa ansanm.\nMon konnen i annan zot lot kote kontan fer komanter par egzanp poudir be zis aktivis Parti Lepep ki’n ganny Kontra pou fer louvraz. Ouswa zis aktivis Parti Lepep ki’n ganny Kontra pou fer isi pou fer laba.\nMe kan zot konn tre byen pou dir larealite, i pa leka. Larealite se ki ozordi tou Seselwa pe leve pe sey debourye pou zot kapab kontribye anver zot pei. E se pou sa rezon ki mon krwar ki nou bezwen siport lapros ki Prezidan Larepiblik ki’n pran pou li annan en Gouvernman enkli si kot tou dimoun ki kapab partisipe i ganny loportinite pou li partisipe.\nSe sa lesansyel ozordi konman en Lasanble ki nou bezwen fer. Akoz pa bliye nou annan en rol enportan pou nou promulguer en kalite politik ki anmenn mwens divizyon ki anmenn plis latransparans e ki anmenn plis divizyon antre nou.\nMr Speaker nou tou lede kote latab nou annan zanmi ki siport diferan parti politik.\nMe nou lanmitye i al pli lwen ki frontyer politik. Nou tou lede kote latab i annan fanmir ki siport plizyer parti politik. Nou lyen familyal i al pli lwen ki okenn krwayans politik ouswa larelizyon. E se sa ki fer nou inik konman en pep. Nou kapasite konman en pep pou nou kapab konpran e viv a kote kanmarad malgre diferans ki nou annan.\nE mon krwar nouvo politik ki nou devret pe anmennen dan sa pei se politik kot nou kapab anmenn tou dimoun ansanm. Tou dimoun pou travay ansanm pe enport ki kote latab ou asize, ki krwayans relizye kot ou kapab kontribye pou pei ou ganny sans pou fer li.\nE Mr Speaker sa Lalwa i donn loportinite ozordi pou nou met si oule lanfaz dan sa lapros travay ki nou kapab annan. Me sa Lalwa i osi i donn nou loportinite osi pou koz lo bann lezot eleman ki nou kapab fer pou kapab regard bann lacking bann lacking ki’n annan dan lepase.\nMr Speaker mon asire ki nou tou la anndan nou ganny plizyer dimoun ki koz ek nou pandan letan ki zot ti pe travay dan Gouvernman e letan ti Gouvernman Kolonyal e bouze e pansyon ki zot pe gannyen ozordi.\nMon annan msye Mr Speaker ki’n call mwan lo sa size mon pa pou nonm son non, akoz mon pa’n demann li permisyon pou nonm son non. Me ki’n koz ek mwan lo sa size e nou konpran konpleksite par egzanp sa bann dimoun pe gannyen pou zot reklanm. Reklanm sa pansyon a sa nivo ki zot krwar zot devret pe gannyen pou letan ki zot in travay.\nSo sa Lalwa petet i kapab a konman en precursor pou sa kalite thinking. Ki nou kapab anmennen lo lezot kote bann size kot bann dimoun i santi pou dir petet zot pa pe ganny fer li vizavi kontribisyon ki zot in fer pou pei vizavi dan bann travay ki zot in fer pou pei.\nI enportan Mr Speaker, i enportan akoz ler nou kapab fer sa Mr Speaker nou depart from en politik popilis e nou al ver en politik enklisif. En politik ki permet nou anmenn tou dimoun ansanm. En politik ki permet nou regard valer kontribisyon tou dimoun.\nMr Speaker plizyer sa bann non ki nou vwar in ganny site bomaten, i trouve dan en liv ki apel en Parliamentary History of Seychelles ki nou annan dan nou library ki mon krwar in ganny ekrir par Prezidan Lakour D’Apel Mr Francis Mac Gregoire Ansyen Msye Speaker Lasanble Nasyonal.\nE sa liv li menm i en baz lenformasyon enportan akoz i donn ou en listwar nou Parlman Sesel. E dan sa listwar nou ki mannyer evolisyon nou parlman plizyer Parlmanter in ganny sans anmennen. Me lesansyel i reste o konmansman sete pa Seselwa ordiner ki ti asize dan Parlman dan son Parlman. Me sete dimoun ki ti annan propriyete.\nSo nou vwar ki kantite travay ki nou’n fer ki tou sa bann dimoun ki nou pe nonmen kontribisyon ki tou sa bann dimoun in anmennen ki nu bezwen valorize. E se sa ki sa Prozedlwa la devan nou pe fer. Se valoriz kontribisyon e recognize kontribisyon e koriz petet, koriz petet lo en baz prensip en unfairness ki egziste.\nE si nou kapab fer sa a tou moman se sa lesansyel ki pe kit avek menm sorti dan sa Lasanble Mr Speaker. Nou bezwen remind nou lekor toultan nou aksyon i nou pran pou nou anmenn nou pei pli devan. Nou bezwen remind nou lekor lo lesansyel ranforsi kontribisyon ki nou’n anmennen anver nou pei.\nE la Mr Speaker mon oule tous lo en pwen ki vreman enportan kot ler nou regard nou 3 Brans Gouvernans dan nou pei nou regard Egzekitiv, nou regard Lezislatif, nou regard Zidisyer, la osi i annan bann kestyon ki nou kapab demande lo ki mannyer nou pe donn tou le 3 brans nou valoriz zot e nou pe donn zot loportinite pou asire ki zot annan en lavwa ki for. E parfwa nou santi pou dir mon bezwen dir sa senserman Mr Speaker nou santi mon santi pou dir Egzekitiv e Lezislatif i annan en lavwa en pli for ki lezot.\nE mon krwar se sa, sa bann keksoz ki nou kapab fer ki donn nou loportinite ozordi pou nou koz lo la.\nMr Speaker ou vwar mon’n swazir pou mon koz lo sa Mosyon pa par remind mon bann koleg lot kote latab parey serten in fer pou remind nou lo ki Lalwa nou ti vote ki ti fer ditor lezot lo ki aksyon nou ti pran pou fer ditor lezot.\nSa zenerasyon politisyen ki trouve lo mon parti ozordi Mr Speaker, i pe mazin politik Sesel demen. E politik Sesel demen i pa about sa ki nou kapab fer pou fer ditor. I ava al pou korize e asire ki sa bann keksoz pa ariv ankor. Se sa lesansyel ki nou Parlmanter nou bezwen travay lo la. E mon konnen i pa pou fasil Mr Speaker. En kantite delo in pas anba sa pon. E pou pran letan nou pou kapab nou tou avek nou konesans pou dir serten keksoz ki nou dir petet oubyen fer a en mo donnen i pa neseserman alaoter sa ki nou pe ganny demande pou fer ozordi.\nMe lefe i reste Mr Speaker si ozordi nou pe koz lo par egzanp ka Mr Michael Green kot nou pe koz lo petet ki mannyer sa Lalwa pa kapab kouver li konman en endividi, me i pa li konman n endividi ki enportan me kontribisyon.\nMr Green dapre listwar menm mon konpran i ti for parti fondasyon mon parti Mr Speaker. So mon respekte sa. Mon pa pou kapab ziz li si in sorti dan mon parti in al dan e lot parti. E senserman mon demann bann mon bann koleg lo lot kote latab pou pa ziz okenn dimoun ki a moman donnen in form parti zot parti politik e ozordi pe move elsewhere dan lezot parti. Akoz si nou fer menm keksoz e zot pou fer menm keksoz e akiz nou pou fer ! Nou an en loportinite ozordi en loportinite avek sa nouvo zenerasyon politisyen malgre i annan nou ki pli eksperimante ki eksperyanse. Pou nou kapab fer keksoz diferaman. Pou nou pa pas zizman lo politisyen ozordi ki’n sanz kote ki’n al pe enport. Akoz sa lesansyel demokratik kot dimoun i annan drwa pou epanouir e fer son kontribisyon politik ki mannyer i anvi.\nMr Speaker mwan mon pa pou swazir pou personn son desizyon politik ki i pran. Ou pa kapab fer li akoz i difisil ozordi pou mon dir en dimoun i annan tel krwayans politik.\nSa ki mon kapab fer Mr Speaker, se regarde si konman en Seselwa sa dimoun pe ganny son fair dues pou li kapab kontribye.\nE mon krwar it’s only fair Mr Speaker dan sa konteks ki la ler nou pe oz lo sa Lalwa ki la. Sa bann dimoun ki sa Lalwa i pran konsiderasyon i osi ganny konsidere. That’s the principle of fairness. Me Mr Speaker nou bezwen osi eksepte pou dir sa Lalwa pou raise lot kestyon. I pou raise lot kestyon lo letan ki’n annan bann lezot Manm Parlman ki’n servi petet pandan dan 2an.\nSo mon krwar petet sa moman i apropriye pou nu demann Lotorite pou fer travay. Fer en travay pou regarde. Eski i annan dimoun ki’n sleep between the gap ki nou pa’n kapab atrape? Asire ki demen nou pa vwar okenn dimoun e dimoun i sant pou dir be akoz ou pe fer pou sa bann pou mn ou pa pe fer ? Akoz la i pa pou fair. Sa bann dimoun pou santi zot ganny let down.\nMe sa nou’n ganny sans diskite lo la. Probableman nou a kapab annan en provizyon Lalwa ki a kapab fer li akoz, sa enn ki la Mr Speaker i bann konplent ki met lo nou ki pa permet nou petet pou extend li pli larz\nE la mon pe lans en lapel avek Minister finans sirtou pou li konmans regarde e vwar lo en prensip fairness. Onorab Leader Government Business in nonm Mr Jean-Louis i annan lezot i annan Mr Agrippine, Mr Frichiot tou sa bann dimoun ki’n servi konman Parlmanter ki pa pe ganny sa ki pa pe ganny anmase, atraver sa, sa osi nou bezwen konsidere.\nSo i annan tout en seri keksoz ki nou kapab fer ki pou ki ozordi Mr Speaker konman politisyen nou annan nou en loportinite enkrwayab pou nou sanz konteks politik sa pei. E mon aplodir zefor ki Prezidan pe fer sirtou la kot in donn son endorsement e Gouvernman in rekomande ki nou annan sa Lalwa. E nou apresye osi Mr Speaker, nou apresye ki Leader Lopozisyon i anmenn sa Lalwa. So konman politisyen dan Lasanble ler keksoz i bon pou Sesel mon siporte Mr Speaker. Se sa lesansyel. Se sa ki nou bezwen vin avek vin konman labaz dan sa Lasanble.\nAn terminant Mr Speaker mon oule remind mon bann koleg lo lot kote latab ki ozordi i pa letan pou nou vin dir ou, ou ti fer sa mwan mon ti fer sa, li i ti fer sa, zot, zot ti fer sa. Mon konnen i annan zot i tante pou fer sa. E mon konnen mon koleg Onorab Ramkalawan pa pou fer sa ozordi Mr Speaker. I pou rise above li. Mon konnen i pou rise above akoz mon’n get lapros ki in pran bomaten in en lapros ki’n koz lo merit e prensip the principles of fairness ki sa Lalwa i annan.\nE mwan Mr Speaker mon siport sa prensip. E mon ti va demann mon koleg Onorab Ferrari Mr Speaker demann li pou dir be ozordi bokou dimoun i ekout li i en leader. Petet ti ava bon kot nou konmans ozordi avek sa nouvo lapros ki nou devret annan. Kot mon pa remind Onorab Ferrari pou dir li i ti la le 5 Zen 1977. Mon pa remind li okenn nanryen.\nE Onorab Ferrari egalman i pe met en ledwa lo mwan pou dir mwan poudir be mwan mon ti fer sa. Me si Onorab Ferrari parey in dir i anvi remind son lekor Mr Speaker, kekfwa sa i son mea culpa ki li i bezwen fer. Malerezman mon pa ti ladan mon. Mon pa ti la sa letan mon pa ti la. Ok ?\nPou wrap-up Mr Speaker pou wrap-up mon’n ganny dir wrap up mon pa konnen konbyen Mr Speaker i annan dan Lasanble si i annan enn oubyen 2. Ar wi ok. Mersi. Pou wrap-up Mr Speaker mon ti a kontan osi lans en lapel avek Minister Finans. Taler ki mon’n ganny sans zwenn enn bann nou bann viziter isi in remind mon sa size larzan tarmak i annan plizyer dimoun ki koz lo sa bann size Mr Speaker.\nE mon ti a kontan lans en lapel avek Minister Finans in ler pou zot asize regarde avek Departman Ladministrasyon Piblik. I annan plizyer dimoun ki pe vin devan, ki pe claim regarde ki kantite dimoun ki e claim. Regarde ki kalite claim sa bann dimoun pe anmennen. Regarde ki mannyer zot kapab ki bann levidans ki sa bann dimoun i bezwen. Akoz i annan serten ka ki vi tro konpleks e dimoun i ale vini ale vini e parey Onorab Georges in remind nou Mr Speaker nou pa ti a kontan en dimoun i pass away avan ki nou kapab ganny sans pey li son dues son travay ki in fer. Oubyen pey li son konpansasyon son pansyon parey ou ti ava pe devret pey li.\nSo pou nou 2 time is of the essence Mr Speaker. Akoz mwan mon krwar senserman konman politisyen ozordi demen nou bezwen lans en lapel. Annou fer politik diferaman dan sa pei. Annou pratik en politik kot nou anmenn nou tou ansanm. Demen Mr Speaker pou nou ganny elekte nou bezwen tou and let’s fight on issues. Let’s fight on principle. Annou arete lager lo bann size ki anmenn polemic ki anmenn polarizasyon e ki diviz nou e ki pa anmenn nou okenn par. I annan en zenerasyon ki pe get nou Mr Speaker let us be judge by history as those that truly made a difference to the politics of this country. Mersi Mr Speaker.\nMersi Onorab Pillay. Onorab William.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker mon pou solider avek sa Mosyon. Me an menm tan Mr Speaker sa anmennen par Leader Lopozisyon in donn nou loportinite pou tous lo serten keksoz. Sirtou letan nou pe koz lo sa size ini pep Seselwa. Nou pe koz lo Rekonsilyasyon Nasyonal e nou respektivman koz lo enkli vizite. Anmenn lazistis valoriz kontribisyon respekte prensip e anmenn fairness.\nMr Speaker baze lo sa ki mon’n dir san fer bann repetisyon, mon anvi osi raport latansyon Lasanble ki sa Lasanble i annan en loportinite pou atraver sa prosen Bidze pou asire 1 ki saler debwaz pep Sesel i osi ganny regarde ki sa Lasanble i pouse ki sa i sanze. E mon pe propoze ki FPAC lefe ki sa size saler, mon pa oule ki deor piblik a vwar nou pe rod konpansasyon i vre nou pe sey koriz serten lenzistis. Nou pe rod konpansasyon e dues zis bann politisyen bann ansyen politisyen.\nE mon ti a kontan ki nou osi regarde ki sa pep ki pe tous en saler debwaz avek sa lavi ki pe lavi ser ki’n ogmante ki sa pep osi i osi ganny enkli dan Bidze propozisyon pou 2019.\nMr Speaker i annan bokou bann diferan group nou pe koz lapolis ansyen solda e lezot ki’n fer bann kontribisyon ase signifikan dan sosyete. E mon propoze mon ki FPAC Leader Lopozisyon i Chairman FPAC ki FPAC i osi pran sa travay an men pou ed Egzekitif, pou kapab pous en pti pe plis ki i anmenn serten realizasyon parey nou pe anmenn sa propozisyon sa lamannman dan sa Lalwa ki Leader Lopozisyon in anmennen.\nMr Speaker mon osi mazin osi bann zabitan La Misere zot ava dir mon sa pa pou antre la, ki i fer plis ki 10an sote zot pe esper zot konpansasyon. E mon demande ki sa Lasanble i osi apiy demars ki pe ganny fer pou ki sa bann dimoun i ganny zot konpansasyon, an menm tan bann lezot group groupman par egzanp nou’n tande lo kote arsiv kot in annan sa problenm ki’n arive ki Minis fek resaman in dir ki an Oktob i annan bann pe fer appeal ki sa osi nou pouse ki nou anmenn closure.\nMr Speaker mon pa anvi fer bokou repetisyon me selman mon dir se i sa Lasanble i annan lokazyon pou anmenn bokou reparasyon. Bokou remedy pou fer sir ki (1) nou vreman asire ki sa fairness respe pou bann prensip ini sa pep atraver nou bann aksyon e atraver bann size ki nou’n anmennen dan sa Lasanble.\nAlors Mr Speaker ankor enn fwa mon pou dir ki mon ou solider avek sa Mosyon. E mon demande ki FPAC i pran serten bann keksoz an men pou fer sir ki bann lenzistis ki nou pe koz lo la. Akoz Leader Lopozisyon in anmenn en bout. I pa’n anmenn en zafer konpreansiv devan nou. Mon konpran me mon konnen pou dir i en demann ki zistifye i parey plizyer dimoun in dir nou pe koriz en lenzistis e respekte serten prensip konstitisyonnel. Avek sa 2 pti mo Mr Speaker mon pou donn mon sipor sa Prozedlwa. Mersi.\nMersi Onorab William. Onorab Loizeau.\nMersi Mr Speaker. Bonzour tou dimoun dan House ozordi bann zabitan Saint Louis ki mon konn bokou bann zot. Mr Speaker mersi pou permet mon dir de pti parol lo sa Prozedlwa ki devan nou. Mon santi mon privilezye akoz sa Prozedlwa (1) ki e montre ki mannyer nou kapab koriz serten lenzistis ki’n arive dan nou pei.\nE Onorab Ramkalawan i fer sa sorti kler pli boner dan son lentervansyon. E pou mon ler mon pe koz lenzistis bann lenzistis ki’n arive i fer mon mazin en keksoz. Kot lontan si Msye Rene ti anvi donn nou en pansyon i ti donn ou. E si fodre pran i ti kapab pran. E sa i fer mon mazin mon prop tonton Mr Philibert Loizeau kot i ti konmans ganny en pansyon akoz Msye Rene ti anvi donn li. Me zis ti arive n lenzistis ki ti arive kot en zour pandan lansman miltiparti kot ti annan bann parti politik ti pe lanse e zot konn tre byen ki bann dimoun ki konn li i ti en boug ki fofile ki parwaz partou. I ti end up dan en rally en meeting Parti Seselwa Msye Rene ti tande e deswit zot ti pran sa pti larzan avek li. E sa i en lenzistis ki ti mal.\nE mwan ozordi son neve Mr Speaker mon anvi dir lepep Seselwa ki mwan mon en dimoun ki ozordi pe debout kont tou sa form lenzistis ki’n arive pa akoz li ki i mon tonton ki’n arive ek plizyer lezot dimoun dan Sesel.\nMr Speaker i en privilez osi pou mon ganny en pti sans pou koz lo merit sa Bill akoz mon en Manm dan sa 6enm Lasanble, ki annan 2, 2 dimoun ki pou benefisye si sa i pase ozordi. E mon fyer pou koz lo la e sa 2 dimoun i Mrs Rita Savy, e Mr Bernard Elizabeth ; ki Mr Bernard Elizabeth i enn mon vwazen ki in vwar mwan grandi. E mon kapab dir ki Mr Bernard Elizabeth i konn mon konman son 10 ledwa parey Mrs Rita Savy ki i en dimoun ki mon’n grandi kot li. Mon’n viv avek son bann zanfan e ansanm avek li.\nE Mr Speaker e ler mon pe koz lo sa Bill i fer mon mazin ti annan en moman lannen pase kot mon ti pe asize ansanm avek Mrs Rita Savy anba son lavarang en zour dan bann 6er diswar koumsa kot i ti pe koz ek mwan bann ki dan Lasanble Parti Lepep dan 2enm Lasanble zot in deza konmans ganny sa porsyon dan 2enm Repiblik me an parlan lo la i ti toultan fer resorti sa pwen akoz ki bann zot ki ti form parti sa Lasanble dan premye Repiblik menm si zot ti fer 2an akoz zot pa pe gannyen.\nE i ti al pli lwen ki sa Mr Speaker e i ti dir mon i pa zot lafot i pa ti lafot sa bann dimoun pou zot termin zot term 2an. Set akoz Koudeta. E li pa li ki ti fer koudeta ki li i ti dan lot kote alors koudeta ti fer ler ki li ti perdi i ti perdi son term e i pa’n benefisye nanryen.\nE la konman nou annan Koudeta Mr Speaker mon en dimoun ki mon fanmir in siport Koudeta zot konn tre byen. Mon pa kanmi pou dir si ou koz Loizeau Bel Air SPUP. E ler nou pe koz sa bann letan Mr Speaker. E ler nou pe koz SPUP nou pa pe koz ni brans nou pe koz rasin, pli dan rasin ki laba dan lot kote.\nE pou sa Mr Speaker mon lo mon kote konman en Manm Lopozisyon, mon ‘n vwar en pti pe pli kler ki zot laba lo lot kote. Mwan mon demann en leskiz lo non mon fanmir ki lapenn nou’n siport sa ki’n arive. Mwan mon enn ki’n pare pou fer sa. Akoz i pa byen Mr Speaker i fer bokou ditor pou bann e dan tousala Mr Speaker ler ou koz ek sa bann dimoun ki pa ti dan premye Lasanble ki pa’n benefisye avek sa zot dir ou zot, zot pa pe gannyen me selman sa bann Lasanble 2en Repiblik zot, zot ti gannyen.\nMe pourtan Mr Speaker zot pa ti kontribye gran keksoz konman en Lasanble sa letan zot. Onorab De Commarmond pou dakor avek mon avek sa. Posibleman zot ti sit en fwa par an. En fwa ou 2 fwa par an non. E menm zot lopinyon pa ti konte konman en Manm Lasanble. Tou desizyon ti Msye Rene ki ti fer. Selman zot ti en Manm Lasanble. Ozordi nou konman en Manm Lasanble nou Lopinyon i ganny konte akoz nou koze nou dir. Me zot, zot ti koz an frenmen. Me zis pou vi zot ti en Lasanble me zot benefisye. E sa, sa bann dimoun ti trouve ti trouve i mal.\nMe dan tousala Mr Speaker sa 2 dimoun dan mon distrik e lezot dan sa 5 zanmen zot in kit pei. Zanmen zot in kit pei. Zot in reste Sesel e zot in travay nou tou nou konnen. Zot in travay avek leker pou sa menm Gouvernman i pa’n fer zot ganny sa pansyon ki zot ti pe rode dan Premye Repiblik.\nMrs Savy par egzanp in en madanm ki’n travay pou zot Gouvernman menm si apre koudeta avan koudeta i ti dan lot kote. In reste i travay in fer bokou dan distrik in travay SFA in fer bokou kot SFA Mr Speaker. Dan distrik ozordi dan distrik Bel Air si ou koz lo distrik Bel Air. Ou koz ek en dimoun pou mansyonn Mrs Savy sa dimoun pa konnen sa dimoun pa en dimoun Bel Air. Sa madanm in travay sa bann letan ti annan sa bann zafer distrik Chairman ansanm avek mon defen manman zot ti lo sa Komite li i ti sekreter bann ki ti trezorye e Mrs Payet zot ti travay pou kontribye pou fer pei al en pe pli devan.\nMr Speaker mwan mon pou siport sa Bill ki’n vin devan nou. Akoz parey Onorab Sebastien Pillay in dir pli boner sa Bill anmennen par Leader Lopozisyon, i montre nou Mr Speaker grander lespri ki Leader Lopozisyon i annan Mr Speaker. Sa grander lespri ki pa mazin ki pa get dimoun dapre ou afilyasyon. I get dimoun dapre ou merit. Parey Onorab Ferrari ti dir pli boner i kapab close ek ou, me si sa keksoz i mal i pou dir ou i pare dan zot kote laba petet kot zot leadership zot plito faver serten keksoz ki si en keksoz ki nou merit sanze Mr Speaker. E mon krwar i pou sanze. Byento i pou sanze.\nAn terminant Mr Speaker mon pa kourt, mon anvi felisit mon pa pou long savedir mon pou kourt. I byen, i byen zot riye\n… i tir en pe sa lakanmizri.\nMr Speaker i ok. Mr Speaker parfwa mon fer sa ekspre mwan, pou defoul en pe. Napa problenm. An terminen Mr Speaker sirtou Onorab Ramkalawan pou anmenn sa tel Bill parey mon’n dir parey taler i montre sa grander lespri e i montre ki i ekoute kan serten son Manm i koze. E la i fe mon rapel kan dan meeting mon ti pe koz konsernan akoz nou pa fer en keksoz pou sa bann dimoun dan Premye Repiblik ki apre Koudeta zot ti ganny sorti zot pa’n ganny fer nanryen. I pa ti dir nanryen; i pa ti dir mwan nanryen konman Leader Lopozisyon. Selman mon konn li tre byen. I pa devret dir mon en keksoz me selman dek ki i vwar parey en keksoz ki byen, i anmase e apre i fer. E ozordi mon vwar sa Prozedlwa ki’n vin devan nou e mon satisfe. E Mr Speaker mon pou siport sa Bill akoz mon santi ki sa bann dimoun i merit ganny en pti keksoz zot osi. Mersi Mr Speaker.\nMersi Onorab Loizeau. Onorab Basil Hoareau.\nMersi Mr Speaker bonzour tou bann Manm bonzour Mr Speaker, bonzour tou bann dimoun ki dan Galeri e dimoun ki pe ekoute.\nMr Speaker mon pa pou tro long lo sa Bill. Bill Mr Speaker i dan en direksyon parski Bill parey in ganny dir par tou bann lezot Manm nou pe sey koriz sa lenzistis ki’n arive.\nPou lemoman Lalwa sa Lalwa ki nou apel Constitutional Post Pension Act i provide pou dir bann dimoun ki Lendepandans ziska le 21 Zen 1993 letan nou Konstitisyon ti ganny promulgated – nou Konstitisyon premye 3enm Repiblik, sa bann dimoun ki’n okip bann post Konstitisyonnel zot, zot devret osi ganny en pansyon.\nMe en kalifikasyon ki vin avek sa. E bann kalifikasyon ki vin avek s ase fodre sa dimoun in servi dan sa pos pou 48 mwan. E apre dezyenmman sa dimoun in servi ziska ler son lofis in expired ouswa letan ziska ler sa Konstitisyon 3enm Repiblik in vin an fors.\nM nou konnen i annan sa group dimoun ki sa Bill sa lamannman ki pe targete sa se bann dimoun ki ti pe okip bann post Konstitisyonnel from Lendepandans ziska le 5 Zen. Le 5 Zen ’77 ki apre koudeta zot petet en rezon ou en lot zot ti ganny perdi zot post. E la nou pe koz par egzanp bann ex-Manm Lasanble Premye Repiblik\nZot, zot in perdi zot post par pa akoz zot in anvi. Resign ouswa zot pa ti anvi termin zot post me sirkonstans i ganny enpoz lo zot ki zot pa’n kapab conclude zot term. Savedir keksoz ki ti beyond zot kontrol.\nE dan sa ka i pou byen pou nou koriz sa lenzistis pou nou dir pou dir, gete nou rekonnet ki sa bann dimoun osi in travay in kontribye dan devlopman Sesel. En fason ou en lot.\nE mon krwar letan en pei en pei en pep i rekonnet travay ki s aki serten group dimoun in fer atraver devlopman politik ekonomi sosyal dan sa pei i en keksoz ki byen. I en keksoz i montre pou dir sa pep i rekonesan e i en fason pou li osi edik nou bann fitir leaders, pou dir nou toultan bezwen rekonesan atraver bann dimoun ki’n kontribye dan devlopman nou pei.\nE se sa ki nou pe fer ozordi. Nou pe dir sa bann dimoun malgre ki i vin en pe tar plito tar ki zanmen pou dir nou p rekonnet s aki zot in fer e nou rekonnet zot kontribisyon valab dan nou pei Mr Speaker in fer.\nE la Mr Speaker mon krwar nou bezwen être fran e être zis osi. E mon felisit Onorab Ramkalawan pou anmenn sa Mosyon. Me osi mon felisit Onorab Larue.\nAkoz mon rapel byen Onorab Larue ti raise sa issue. Letan nou ti pe fer en lamannman dan Constitutional Emolument Act. E Onorab Larue Constitutional Appointees Emolument Act, Onorab Larue ti fer sorti sa pwen mon rapel i ti fer sorti sa pwen i ti koz lo aktyelman sa group Lasanble ki ti seve Premye Repiblik. E mon krwar pou dir mon bezwen felisit osi parske mon mazinen pou dir sa Mosyon osi sa lamannman i baze en pe lo sa i ti koz lo la.\nE parey mon’n dir mon krwar pou dir sa pe al dan en bon direksyon Mr Speaker e i enportan ki nou anmenn lazistis.\nParey Onorab William in dir mwan osi mon siporte mon zwenn avek li pou nou get bann lezot laspe bann lezot landrwa kot i kapab annan serten lenzistis kot pou nou korize konman en Lasanble.\nE osi parey Onorab William in dir nou bezwen osi mazin bann lezot dimoun. Nou bann Seselwa ki pe travay zot osi nenport ki travay zot pe fer zot pe kontribye dan devlopman sa pei e nou bezwen get zot osi zot pri lavi pou nou osi asiste zot. Parey Onorab William in dir nou pa anvi ganny akize konmkwa nou pe get zis politisyen.\nMe i enportan. Mon krwar nou bann dimoun osi i bezwen konpran i annan lenportans osi pou nou get sa bann dimoun ki’n kontribye. E se sa ki nou pe fer dan sa lamannman e nou lo sa kote, mwan personnelman mon napa okenn lezitasyon pou don sipor sa Bill akoz mon krwar i pe al dan en bon direksyon Mr Speaker.\nMr Speaker mon annan zis en pti lamannman mon pou propoze pli tar dan Committee Stage, mon pa konnen si mon ava koz lo la akoz mon pe fer lamannman mon kapab zis ale vitman; parey mon’n dir akoz i annan 2 kondisyon ki ganny satisfe anba Seksyon 3 (3), 3 (3) lamannman ki pe ganny fer i dir pou dir;\n‘’Notwithstanding’’ lamannman prensipal en – mon pe – i annan Schedule osi ki pe al ganny amande, me lamannman ki pe entrodwir sa nouvo subsection 6 dan Seksyon 3 ki dir;\n‘’Notwithstanding subsection 3 any person who served in a Constitutional post between the period 29th of June 1976 and 5th of June 1977 shall be paid a monthly pension calculated on the basis that the person served a full term office.’’\nSo i fer referans selman an relasyon kot sa dimoun i ganny trete as being served a full term office. Me letan get subsection (3) i pa selman ki ou’n serve a full term office. Ou bezwen met lo requirement of 48 months. E mon ki mon pe sizere pou kouver tousala pou dir sa dimoun i ganny trete as if in meet sa requirements ki mon pe sizere, se ki nou tir sa bout ‘’Notwithstanding subsection (3)’’ nou konmans any person’’ ok ‘’who served in a Constitutional post’’ nou kontinyen apre ‘’shall be paid a monthly pension calculated on the basis that the person’’ kot served full term in office’’ ou’n tire ‘’for the person has satisfied subsection (3).\nE i montre poudir la i tou poudir i ganny trete as if in kontribye son ka – in konplet son 48 mwan e in serve son full term in office. Mon pe sizer sa Mr Speaker. Anyway nou a get sa dan lamannman. Ok, an antye pou dir;\n‘’… any person who served in a Constitutional post between the period 29th of June 1976 and 5th of June 1977 shall be paid a monthly pension calculated on the basis that the person has satisfied subsection (3). Ok? Mersi Mr Speaker.\nMersi Onorab Basil Hoareau. Bon mon ava donn laparol mover Bill. Onorab Ramkalawan.\nMersi bokou Mr Speaker. Mr Speaker premyerman les mon remersye tou bann Manm ki’n entervenir lo sa Prozedlwa ki mon’n prezante. Mon krwar ki i annan serten keksoz ki kapab en pti git kontroversyel. Me an menm tan osi mon krwar ki s aki pozitiv i byen pas sa ki kontroversyel.\nSo petet mon ti a kontan konmans avek sa ki Onorab William in propoze. Mon dakor antyerman avek Onorab William letan in koz lo tou bann travayer – lavi ki ser e tou – minimum salary. Nou dakor lo la.\nMe selman mon krwar ki mon ti ava kontan konmsi zis pou dimoun pa krwar ki pou dir se nou konman en Lasanble ki pa anvi regard sa. Mon krwar ki i enportan zis pou klarifye sa so that i napa okenn dout. Parske dimoun i kapab dir be la i la Lasanble in fer keksoz pou zot bann dalon ki ti dan Lasanble avan. Me selman in kit travayer ater.\nParey mon ti eksplike o konmansman mon lentervansyon i annan en prosedir ki ganny fer. E ki bout ki enportan se pou note sa prosedir ki ganny fer i fini kot L’Egzekitiv. L’Egzekitif. Sa Bill ki nou pe fer si L’Egzekitiv ti’n dir, ‘’Non!’’ Nou pa ti pou pe diskit sa.\nMenm parey avek saler minimonm. Nou dan sa Lasanble nou kapab pas en rezolisyon. FPAC i kapab zwenn e nou kapab koz lo la. Nou kapab met sa konman en propozisyon devan Lasanble. Lasanble i kapab pas en rezolisyon. Letan Minis Finans i vin prezant son Bidze, nou kapab dir avek li fodre ki i donn travayer par egzanp 10poursan logmantasyon lapey. Me selman nou konman en Lasanble, nou kapab fer en propozisyon me selman fodre ki L’Egzekitiv ki aprouve. E si L’Egzekitiv i aprouve. Then aprezan keksoz i ale.\nDan sa menm fason Onorab William ti kapab anmenn Private Members Bill ki al dan sa direksyon.\nMe menm si i ti prezant en Private Members Bill i ti pou bezwen pas atraver sa prosedir, demann Speaker leave, Speaker ti po ekrir Minis Finans si Prezidan i aprouve aprezan ki sa ti a kapab vini. Mon krwar fodre ki dimoun i konpran e mwan mon anvi dir avek Onorab William ki mon ti pou kontan – mon ti pou kontan e mwan mon annan sa lentansyon fer li.\nE mon ti ava dir akoz ki tou bann Manm Lasanble sa lannen letan Minis Finans i prezant son Bidze, annou pran li konman en laliny dan tou nou prezantasyon – pran li konman en laliny parey nou dir an Kreol, pran li koman nou ‘Notre Père’ pou dir avek Minis Finans, mwan konman en Manm Lasanble, mon pe demann ou pou ogmant lapey minimonm travayer par tel poursantaz.\nPetet si nou fer sa, nou tou dimoun laba deor enn fwa pou tou i ava konpran ki pou dir la i la. Nou konman bann Manm Lasanble pa krwar ki pou dir ‘nou pa ekoute!’ Nou tande! E letan nou ava met devan Lasanble personn pa ava kapab akiz nou ankor. So sa mon krwar i enportan en kantite.\nI annan zisteman letan nou pe koz lo pansyon. Enn bann size ankor enn fwa mon pou met devan e nou ti pe koze dan Leaders Meeting. Onorab Speaker Onorab De Commarmond avek mwan menm. Kot i enportan pou nou dir avek dimoun ki pou dir pa krwar ki nou pe zis koz lo pansyon bann Manm premye repiblik. Me ki sa group travayer ki zot osi zot in fer zot reprezantasyon vizavi nou, zot in koz avek nou.\nE la ankor enn fwa petet mon fatige petet sa bann dimoun ennler zot ava dir aret mansyonn zot non, me selman mon konnen pou dir sak fwa ki nou mansyonn zot non zot konnen ki pou dir nou pa’n bliy zot. Se bann dimoun ki’n travay dan sa pei serten plis ki 35an. Mazin ou Mr John Adam ki ziska ozordi mo pou apel li ‘sir’ – ti fer mwan lekol dan Form 2 kolez. Ti fer mwan lekol dan Form 2. E mazin ou konbyen lannen in arive depi Form 2.\nMon’n selebre 33an maryaz sa ti avan mon dan Form 2. Alors ou kapab mazinen ki pou dir nou pe al dan pli ki 40an e son pansyon ki i gannyen preski nanryen ditou. I preski nanryen ditou. Bann dimoun parey Mrs Shroff, Mrs Ivior, Mrs Denousse, Mr Erick Arnephy. En kantite nou kapab mansyonn en kantite non. Mon’n mansyon zis enn de non. Me sa lalis sa bann non mon sir ki bann dimoun laba deor zot konnen lekel ki nou pe koz lo la. Sa size pansyon pou sa bann dimoun i enportan po nou regarde.\nSa bann dimoun in servi nou pei avek lwayote. E alor fodre ki zot ganny en pti git plis pou zot kapab regarde. E parey nou pe fer la ozordi kot nou pe dir i regretab ki serten sa bann dimoun in fini mor. Petet ozordi lapel ki nou pe fer ek Gouvernman, se pou nou kapab regard sa bann dimoun parski i annan bokou zot ki laz pe ava se e alor annou sey fer en fason ki nou fer keksoz avan ki zot mor.\nMr Speaker ou konnen i annan en parol ki Onorab Pillay in dir ki mon krwar fodre i annan plizyer parol ki ou’n dir i annan ki mon dakor antyerman avek. Spesyalman ou dernyen bout. E la mon kapab dir avek Onorab Pillay ki pou dir sa dernyen bout son parol son prezantasyon bomaten mwan letan mon pou fini dan sa Lasanble, mon pou al kot mon pou demann sa verbatim pou mon tir sa dernyen bout dan ou lentervansyon.\nE mon krwar mon pou sirkil li avek tou mon bann Manm e mon pou osi sirkil avek tou Manm lo lot kote. Parske sa ki ou’n dir i enportan en kantite e nou tou bomaten nou’n tann ou. Lo ki kalite politik ki nou devret fer dan lavenir.\nMe selman i annan malerezman en keksoz ki ou’n dir. E i fer mwan mazin sa semenn – sa semenn mon ti pe regard televizyon mon’n bliye ki ti annan ki mon ti pe regarde e en dimoun ti dir en parol. I dir si ou prezant en leskiz e apre ki ou prezant sa leskiz, ou servi sa mo ‘but’ i neutralize sa leskiz. Ok? I dir an apology followed by the word ‘but’ destroy the apology. Se parski ou pe rod en leskiz pou sa ki ou’n fer, savedir ou apology i tonbe. E sa i fer mon mazin 2 lekspresyon Laten. Mon pa koz laten flou aman. Nou tou parey nou konnen nou tou tanzantan nou annan detrwa lekspresyon Laten ki nou ranmase.\nE i annan premyerman Finis Coronat Opus nou slogan konman en pei sa i lekspresyon Laten ki nou tou nou devret konnen, ki vedir ‘The end crowns the deeds’ oubyen ‘the works’. Savedir letan ou’n travay ou ganny en kouronn. E sa kouronn.\nMe i annan en lot lekspresyon Laten. E mon krwar ki se sa lekspresyon Laten ki Onorab Pillay in plito servi. E sa lekspresyon se Exitus Acta Probat, ki vedir ‘The end justifies the means.’ Sa i danzere. Sa i danzere parski i ou dir avek ou, ou konnen wi parey Onorab Hoareau ti servi sa dan son lentervansyon letan nou ti pe koz lo Lalwa Rekonsilyasyon kot Onorab Hoareau ti fer kler e mon trouv i drol ki Onorab Hoareau pa’n ekout li byen.\nOnorab Hoareau ti fer kler ki pou dir en lenzistis pa kapab zistifye sa ki’n arive. I pa akoz ou annan i pa akoz ou annan sepa manrmay ki in al liniversite sepa lot, lot, lot ki ou retournen pou ou dir be s lenzistis la i osi anmenn sa ki bon. Se sa ki sa i vedir.\nE sa Exitus Acta Probat, Onorab Pillay se retir sa. Retir sa. E letan ou retir sa nou pou kapab rezwenn sa dernyen parol ki ou’n dir dan ou lentervansyon. Ou ava’n retir sa bout ki kontra – ki kontrer avek ou vre lentansyon. E mon krwar ki Sesel se sa ki nou bezwen. Fodre pa ki nou rod okenn zistifikasyon, pou sa ki’n arive.\nE la mon ava dir ou vwar dan sa 5enm Lasanble e sa i en pe sa lespri dan sa 5enm Lasanble letan zot ti pe pas sa Lalwa, si zis zot in pran en pe plis letan. Me selman mon konpran sete sa mindset. Fodre pa ki sa bann dimoun i ganny nanryen. Fodre ki ou rekonpans bann dimoun ki ti dan Lasanble popiler ek bann ki ti Minis pandan sa letan.\nE pourtan ti annan sa bann dimoun la ki nou pe mansyonnen e ti annan enn de ankor. Si zis ou ti pran en pti git letan. Nou ti ava’n nobou ozordi nou ti a pe fer en lot keksoz.\nSo Mr Speaker mon kontan ki ozordi nou a pe bouze menm – nou a pe bouze menm. E la mwan mon swete – mon swete ki pou dir letan sa Truth Commission i ganny etabli, ki mon espere i ava byento, parski nou’n fini fer larzan dan Bidze ki zot pa pran bokou letan. Zot pa pran bokou letan pou zot fer zot travay pou zot balanse. E pou zot balans tou keksoz pou ki dimoun par egzanp ki zot later in ganny pran – e well i bezwen annan en Komisyon ki pa pe fer zot travay vreman parski i annan serten konfizyon, me ki tou sa bann keksoz i ganny dealt with o pli vit posib. O pli vit posib e ki bann manm fanmir ki ankor vivan, zot byennere in kit zot ki alor zot a kapab ganny en keksoz. E mon toultan servi sa lekspresyon. Ou konnen letan ou byennere i mor, e in pas en soufrans – ou konnen letan ou ganny en konpansasyon se pa pou ou al diverti kontan. Petet ou ava mazin refer son latonm. Ou ava mazin met en bouke fler konmsi pou dir avek li la en pti kado. I ava plito dan sa direksyon kot i annan serten dimoun poudir plito ok in ganny sa mon ava fer Donasyon kek lorganizasyon oubyen Legliz li menm. Se sa lafason nou lespri i travay, me selman se pou nou met en lafen avek sa bann keksoz.\nE wi Mr Speaker ou vwar mwan toultan letan mon koz lo sa bann keksoz lepase, mon toultan dir i enportan pou nou regard the big picture. Lotrozour letan mon ti pe koz lo Mosyon Onorab Churchill Gill mon ti fer serten statement. Ozordi mon anvi rafin sa statement. Parski Onorab Pillay in mansyonnen ki poudir nou ti vot ‘kont’ Konstitisyon. Be mwan mon fyer mon ti vot kont Konstitisyon. Ou konnen akoz mon fyer Mr Speaker? Ansanm avek ou – ansanm avek bokou lezot dimoun, se parski letan nou ti vot ‘kont’ Konstitisyon nou ti pe vot kont en dokiman. Nou pa ti servi ni fizi, ni lezot zarm, nou ti pe servi bann metod demokratik pou nou eksprim sa ki nou, nou pa ti dakor avek.\nMe mwan mon a dir enn de keksoz ki mon pa ti dakor avek. Mwan mon enn ansanm avek ansanm avek bann dimoun ki ti dan (UO), ki ti krwar ki Sesel i merit annan en sistenm Parlmanter olye en sistenm Prezidansyel. Me Konstitisyon i en Konstitisyon Prezidansyel. Alors mon ti kont sa.\nMon pa ti dakor avek sistenm proporsyonnel, parski sistenm proporsyonnel parey i ti été, apre sa zot in fer li vin pli pir, i ti fer ki poursantaz vot ki en parti politik ti gannyen, i pa ti ganny reflekte dan Lasanble Nasyonal. Par egzanp sa i kler letan score Lasanble Nasyonal ti 18 lo 7 ok? SNP ti’n ganny 7 Manm elekte. E Parti Lepep ti’n ganny 18. Son score, son score sete SNP ti’n ariv li mon krwar pres 40 oubyen 44poursan. Me 18 lo 7 dan Lasanble Nasyonal i ti ganny tradwir pa Parti Lepep son reprezantasyon dan Lasanble ti vin 72poursan. Ti vin 72poursan, tandis ki pou nou i vin 28poursan. Sa en lot keksoz ki mon pa ti dakor.\nMe Mr Speaker pou montre ankor enn fwa sa lespri la demokrasi, mwan Mr Speaker sa zour letan nou ti fer serman anler kot National House mwan mon ti sel dimoun ki ti vot ‘kont’ sa konstitisyon. Parski tou sa bann dimoun dan (DP) ti’n vot an faver Konstitisyon tou bann dimoun dan SPPF ti’n vot an faver Konstitisyon. Mwan mon ti sel dimoun ki ti vot ‘kont’ Konstitisyon ; ki ti lev mon lanmer i ti dir mon fer serman pou mwan travay an respekte sa Konstitisyon. Akoz? Se parski sete sa Konstitisyon ki lepep Seselwa ti’n deside pou donn son lekor.\nE atraver sa ziska ozordi nou kontinyen letan nou kapab fer serten lamannman. Donk i pa akoz ki nou’n en serten moman nou’n konn en keksoz lo baze lo en prensip, ki poudir nou pa kapab bouze. Me selman sa zafer move on wi – nou move on, me selman pou nou kapab fer sir ki letan nou move on, nou pa repet sa menm fot nou bezwen regard sa fot ki nou’n fer. Parski sansan nou pou fer menm fot.\nE sa i ti fer mon mazin s a boug ki ti sa letan ti ankor zwe sinema La Salle D’œuvres – La Salle D’œuvres ti ankor sel Cinema. Ti annan en film John Wayne kekfwa bann zenn pa pou mazin John Wayne e sa boug ti al regard sa film John Wayne e in al regard sa film 7 fwa. E letan i fini regard sa film 7enm fwa i dir John Wayne en cowboy pli bet ki mon’n vwar. Prezan son dalon i demann li akoz i dir be monn al regard sa film 7 fwa i tonm dan menm trou 7 fwa.\nMe Mr Speaker fodre nou vwar sa fot, ki nou’n fer pou nou pa repet li. E mwan mon krwar ki sa i en keksoz ki nou bezwen fer.\nMr Speaker letan mon letan mon pe al ver lafen. I annan en pti lekspresyon ki Onorab De Commarmond in dir Onorab De Commarmond in dir konsernan disan, disan lo lanmen e an relasyon avek sa. Wi mon kontan ki Onorab De Commarmond in rekonnet ki pou dir sa Koudeta ’77 ki i annan disan ki’n koule e i annan dimoun ki’n fer sa disan koule. E ki atraver sa, mon espere sa ki i pe dir fodre zanmen ankor dan nou pei, dan later Seselwa disan i ganny verse pou rezon politik. Sa mon dakor ek ou antyerman.\nE la ankor enn fwa nou de Onorab Ferrari ki asiz la obor kanmarad nou kapab dir sa. Akoz disan Onorab Ferrari parey mon disan in ganny verse dan sa 3enm Repiblik. Akoz nou ti pe rod la demokrasi. E nou nou’n pardonnen sa. Nou’n pardonnen me selman sa 17 pwen zegwir 17 pwen koud ki lo latet Onorab Ferrari e sa 4 ki lo pou mwan – mwan mon latet i sipoze en pe pli gro en pe pli red, sa 4 ki dan sa ki pou mon i reste la. I reste la konman en memwar. Parski amwen ki en zour nou a fer en plastic surgery. Me selman i pou la.\nAlors Mr Speaker avek sa detrwa parol e byensir mon dakor sa propozisyon ki Onorab Hoareau in prezante, mon krwar ki nou ava kapab dan en fason vit lo sa bann amannman san ki nou vreman al dan en Committee Stage. Parske mon krwar i annan 2 lamannman ki nou kapab pas lo la en pti kou.\nMon ti ava kontan petet zis an menm tan osi dir letan mon ti pe nonm lalis bann Manm ki ti ganny elekte kote. I ti la lo mon papye me selman mon ti mon’n fer en omisyon i annan Mr Gonzague Doffay, avek Mr Phillip Jumeau zot osi zot ti 2 Manm ki ti ganny elekte dan sa eleksyon ’74 e zot, zot ti ganny elekte dan Victoria South.\nMr Speaker mon pa konnen si nou ava, pou nou kapab fer en en sel soz avan nou pran – si ou dakor mon ava petet partaz sa avek bann Manm. Zis Mr Speaker sa. Pou lot kote osi mon ti’n fer en ta. Mr Speaker sa pou lot kote. Zis pou montre zot sa Schedule ki mannyer apre sa bann kopi pou zis sa Schedule ki mannyer i pou été.\nMon krwar sa amannman propoze par Basil Hoareau.\nWi mon pou lir li – mon annan son …. Ok Mr Speaker. Sa ki nou pe distribye i ava Schedule ki nou ava …\n… wi antretan ki pe ganny distribye petet ou ava pran sa premye …\n… wi nou a konmans avek son wording pou 2 (a) ok sa section 6 i ava lir\n‘’Any person who served the Constitutional post between the period 29th June 1976 and 5th June 1977 shall be paid a monthly pension calculated on the basis that the person has satisfied subsection (3).’’\nOk? Sa i premye. Ok? Napa comma (,). I en sel fraz san en comma (,) Ok?\nApre sa Mr Speaker sa papye ki nou’n distribye i ava take care of b 2(b). Ok kot 2(b) i ava lir;’\n‘’by repealing the schedule and replacing it with…’’ la prezan i vin sa new Schedule. E sa new Schedule ziska 14 i montre son lord, son order of precedence parey i été ozordi.\n4 ek 5?\n4 ek 5 wi.\nI pa devret President of the court of Appeal premye avan?\nNon dapre the order of precedence ki la avek mwan. Anr yes, yes you are right Mr Speaker. You are right Mr Speaker. Zis 5 i vin 4, 4 i vin 5 ok? I vin\n‘’President of the Republic of Seychelles; ‘’\n‘’Vice-President of the Republic,’’\nSpeaker of the National Assembly,’’\n‘’President of the Court of Appeal, ‘’\n‘’Chief Justice of the Supreme Court,’’\n‘’Leader of the Opposition’’\n‘’Leader of Government Business in the National Assembly’’\n‘’Justice of the Court of Appeal’’\n‘’Judge of the Supreme Court’’\n‘’Deputy Speaker of the National Assembly\n‘’Member of the National Assembly.’’ Ok.\nMr Speaker sa i sa 2 seri lamannman e mon pa konnen si nou pou pran en vot lo la.\nBon bann amannman in ganny anmennen dan son konklizyon. Mon pa krwar nou devret al dan Staz Komite. Nou ava pran en vot lo – yes wi mon ti a kontan en Manm pou segonde. Onorab Pillay.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker mon ti a kontan segonn sa de propozisyon lamannman.\nMersi Onorab Pillay. Nou ava pran en vot lo merit e prensip zeneral sa Bill an kontan osi tou sa detrwa amannman ki’n ganny anmennen. Tou Manm ki an faver? Wi as amended. Wi an kontan bann amannman wi. Tou bann Manm ki an faver? Okenn Manm ki kont? Madanm Clerk.\nMersi bokou Mr Speaker mon’n rikord 27 Manm an faver e personn kont. Mersi.\nMersi Madanm Clerk. Bon savedir nou pou still fer en Mosyon pou skip Staz Komite. Ok Onorab Ramkalawan. Wi en moman, en moman annou fer Formal Second Reading, Madanm Clerk.\nMersi Mr Speaker – A Bill of an Act to amend the Constitutional of post Pension Fund Act of 2014. Mersi Mr Speaker.\nMersi Madanm Clerk. Mon a ganny en Mosyon pou skip Staz Komite.\nMotion as proposed Mr Speaker to skip Committee Stage. Thank you.\nOk, okenn Manm ki segonde.\nMersi Onorab Sebastien Pillay. Nou kapab pran en vot lo la. Tou Manm ki an faver? Ok okenn Manm ki kont? Madanm Clerk.\n27 Manm ankor Mr Speaker personn kont. Mersi.\nMersi. Nou kapab ganny en Mosyon pou Third Reading. Motion for Third Reading. Yes Onorab Ferrari.\nMon a kapab demann Madanm Clerk pou fer Third Reading silvouple.\nOk Motion for Third Reading. mon demann en segonn-man.\nMr Speaker dan lentere cross party work mon segonn sa Mosyon.\nMersi Onorab Sebastien Pillay. Bon mon kapab ganny en Formal Third Reading.\nMersi Mr Speaker. This Act may be cited as the Constitutional Post Special Pension (Amendment) Act of 2018. Mersi Mr Speaker.\nOk savedir nou pa vreman bezwen en vot lo la. Nou’n fini fer Third Reading. Savedir Bill in ganny aprouve par Lasanble Nasyonal e sa Bill in pase. Nou ava fer bann neseser vizavi koreksyon lamannman e nou ava anvoy kot AG’s Office.\nBon yer nou’n koz lo sa sityasyon regards to Immigration Bill e mon’n ganny sa formal request from Onorab Leader Government Business pou li move pou withdraw sa Bill. Mon ava donn laparol Onorab De Commarmond.\nThank you Mr Speaker Sir. Mr Speaker anba Standing Order 72 Standing Order mon oule move ki Immigration Bill 2018 i ganny withdraw from the Assembly.\nMersi Onorab De Commarmond. Savedir sa son formalite. Immigration Bill i ganny withdrawn from the Assembly.\nBon nou ti pe koz lo lafason ki nou pou travay ozordi. Mon ava demann Leader Lopozisyon ki i annan son Mosyon prosen biznes lo Order Paper. Si nou pou stick parey desizyon yer, ki sa Mosyon i ganny anvoye pou semenn prosen. Avan ki dan plas nou retournen apre midi desizyon i ganny pran.\nMr Speaker mon krwar ki lafason ki nou été la mon krwar i pou fer bokou plis sans pou mon Mosyon ganny pran Merkredi prosen. Non Merkredi akoz Mardi nou annan Question Time and every thing else, tou bann biznes. Mon mazinen ki Merkredi se zour prensipalman kot nou pran bann Mosyon. Alors mon mazinen ki Merkredi ti ava donn nou i ti ava kapab donn ou maximum en minimonm en lazournen pou nou kapab debat lo sa Mosyon. E mon krwar ki i pou en Mosyon ki tou lede kote pou anvi koze. Alors mon ava move ki nou pran li semenn prosen. Mersi bokou.\nMersi Onorab Ramkalawan. Bon savedir sa Mosyon i a ,ganny mete lo Order Paper pou semenn prosen.\nBon ava nou rann lantenn SBC, mon annan de pti lanons pou mon fer. ABC pe rankontre deswit apre ki nou adjourn. Apre i annan en joint committee meetings ant Komite HIV AIDS avek Komite Madanm Parlmanter. E sa pou fer dan Committee Rm 3. ABC pou ganny fer dan Speaker’s Conference Room. Ok? Mon ti a zis kontan remersi SBC ankor ozordi nou’n depas en pti pe nou ler. Me mon krwar i annan en koezyon ant Lasanble avek SBC – pa toultan nou abize. Avek sa mon ava adjourn e nou ava repran nou travay Mardi prosen 9er bomaten.


PETITION - Stop au dioxyde de titane dans les White Now Gold !\n(White Now Gold !)\nJe vous écris pour vous demander de cesser d’utiliser le dioxyde de titane dans la fabrication de vos produits et plus particulièrement dans le White Now Gold !.