BÖLMƏ I. İSLAM DİNİNİN ŞƏRQ ÖLKƏLƏRİNİN DEKORATİV TƏTBİQİ SƏNƏTİNƏ TƏSİRİ 1.1. İslam mədəniyyətində sənət anlayışı\n1.2. Orta əsr Şərq ölkələri sənətində İslamın rolu\nMövzu: Orta əsr Şərq ölkələrində dekorativ-tətbiqi sənətin analizi\nTələbə: Eyvazov Bəhruz Həsən oğlu\nQr.№ 776 Eyvazov Bəhruz Həsən oğlu\n1.Mövzunun adı: Orta əsr Şərq ölkələrində dekorativ-tətbiqi sənətin analizi\n2.Mövzu üzrə tapşırıq: Orta əsr Şərq ölkələrində dekorativ-tətbiqi sənətin\n1.Giriş 2.İslam mədəniyyətində sənət anlayışı 3.Orta əsr Şərq ölkələri sənətində İslamın rolu 4.Bədii metal və dulusçuluğun (keramika) inkişafı 5.Xalçaçılıq və bədii tikmə sənəti 6.Şüşə sənəti və bədii oyma 7.Şərq memarlığında dekrativ tətbiqi sənət motivləri 8.Şərq ölkələrinin sənətini fərqləndirən başlıca cəhətlər\nfakultəsinin “Dizayn” ixtisasının 776 qrup tələbəsi Eyvazov Bəhruz\nHəsən oğlu tərəfindən “Orta əsr Şərq ölkələrində dekorativ-tətbiqi\nsənətin analizi” mövzusunda buraxılış işinin\nBuraxılış işi giriş, 3 bölmədən, 47 səhifədən, şəkillərdən ibarət olmaqla aşağıdakı məsələləri əhatə edir:\nBÖLMƏ I. Şərq ölkələrində dekorativ-tətbiqi sənətin yaranması və inkişafına aid məlumatlar yer almışdır. İlk başlarda İslam dininin yaranması və yayılması ilə əlaqədar olaraq tətbiqi sənət növlərində yeniliklər baş vermişdir. Bu yeniliklər birbaşa olaraq yeni tətbiqi sənət sahələrinin yaranması ilə nəticələnmişdir.\nBÖLMƏ II. Şərq ölkələrində inkişaf etmiş dekorativ-tətbiqi sənət sahələrindən və onların istifadə edildiyi texnologiyalardan ibarət məlumatlar verilmişdir.\nBÖLMƏ III. Şərq memarlığında və dizaynında dekorativ tətbiqi sənət motivləri və onları digər ölkələrdən fərqləndirən əsas başlıca cəhətləri araşdırılmışdır.\nBÖLMƏ I. İSLAM DİNİNİN ŞƏRQ ÖLKƏLƏRİNİN DEKORATİV TƏTBİQİ SƏNƏTİNƏ TƏSİRİ\n1.1. İslam mədəniyyətində sənət anlayışı...................................................................9\n1.2. Orta əsr Şərq ölkələri sənətində İslamın rolu........................................13\nBÖLMƏ II. ŞƏRQ ÖLKƏLƏRİNDƏ DEKORATİV TƏTBİQİ SƏNƏTİN İNKİŞAF\n2.1. Bədii metal və dulusçuluğun (keramika) inkişafı................................17\n2.2. Xalçaçılıq və bədii tikmə sənəti............................................................23\n2.3. Şüşə sənəti və bədii oyma....................................................................29\nBÖLMƏ III Orta əsr şərq ölkələrinin dekorativ-tətbiqi sənətinin analizi\n3.1. Şərq memarlığında dekrativ tətbiqi sənət motivləri...........................35\n3.2. Şərq ölkələrinin sənətini fərqləndirən başlıca cəhətlər.....................37\nNƏTİCƏ VƏ TƏKLİFLƏR......................................................................................38\nİncəsənət ictimai şüurun formalarından biridir. İncəsənət insanın daxili, yəni mənəvi aləminin, onun həyata bədii-estetik münasibətinin ifadəsidir. Gerçəkliyin bədii əksi kimi görmə obrazlarında (memarlıq, təsviri incəsənət), səs obrazlarında (musiqi), sözdə (ədəbiyyat), o cümlədən incəsənətin müəyyən növlərində sintez ilə (kino, teatr) müəyyən olunur.\nİncəsənət yarandığı zamandan bu yana əsrlər boyu inkişaf edib və dəyişikliklərə məruz qalıb. Çevrəsi əşyalar ilə əhatə olunmuş insanı vəhdət birləşdirir (monumental memarlıqdan və heykəldən, məişət əşyalarına, geyimə qədər). Məhz həmin dövrlərdə incəsənət əsərlərinin yaradıcıları – rəssamlar, heykəltaraşlar, memarlar meydana gəlir.\nTəsviri sənət də incəsənətin bir növüdür. Təsviri sənət insanların bədii yaradıcıliğına əsaslanır. Təsviri sənətə aşağıdakılar daxildir:\n- rəsm, - qrafika, -boyakarlıq, heykəltaraşlıq, - bəzən də memarlıq.\nRəsm təsvirin özülünü təşkil edir. Rəssam müəyyən əsər üzərində işləyərkən əşyaların həcmini, onun formasını, mühitdə mövqeyini rəsm dikində əks etdirir. Təsvirin hərtərəfli, həcmli, mühitin həqiqi görüntüsü üçün perespektiv və işıq-kölgə qanunlarına riayət olunur.\nRəsmin tarixi insan qədər qədimdir. Beləki Qobustan qayaüstü rəsmlərini buna misal ola bilər. Qobustan qədim dövrün əzəmətli abidəsidir. Qobustan qayaüstü təsvirlərində əks olunan ov səhnələri bizə insanların o zamanlardakı məşğuliyyətləri haqqında geniş məlumat verir. Bu qayaüstü əsərlərdən aydın olmuşdur ki hələ qədim zamanlarda insanlarda dini təxəyyül formalaşmışdır. Tarixin şanlı səhifələrinə həkk olunmuş bu qaya rəsmləri hər zaman öz sehirli aurasını qorumuş və indinin özün də də rəssamların, tarixçilərin və xarici turistlərin diqqətlərini özünə cəlb etmişdir.\nQrafika yunan dilindən tərcümədə rəsm, şəkil mənasını verir. Qrafika litoqrafiya, qravüra, rəsm və başqa sahələri əhatə edir. Bu terminin yaranması xəttatlıq ilə bağlıdır. XIX - XX əsrlərdə poliqrafiyanın inkişafı ilə daha da yeni mənalar qazanmışdır. Qrafik əsərlər çox vaxt kağızda, bəzən də parça üzərində çəkilir. Qrafikada rəngin rolu böyük deyildir, məhduddur. Qrafika janrında Mikalancellonun, L.Berininin, Rembrandın, V.İ.Bajenovun, O.Rodenin və başqa rəssamların əsərlərini misal göstərmək olar.\nQrafika işlənmə texnikasından asılı olaraq 2 yerə ayrılır: rəsm və çap qrafikası. Çap qrafikası əsərlərində rəsmdən fərqli olaraq qravüra, litoqrafiyadan istənilən sayda eyni keyfiyyətə malik əsərlər almaq olar. Qrafika Çində 6-7-ci əsrlərdən məlumdur. Litoqrafiya isə XIX əsrdə yaranmışdır. Sahəsinə görə qrafika dəzgah qrafikası, kitab qrafikası, tətbiqi qrafika və plakat qrafikasına ayrılır.\nŞərq ölkələrində qrafikanın inkişafı əsasən miniatür əsərlərinin işlənməsi və tuşla xəttatlıq əsərlərinin ərsəyə gətirilməsi ilə müəyyən olunmuşdur.\nBoyakarlıq sənəti qədim və zəngin tarixə malikdir. Qaya üstü rəsmlər buna misaldır. Bu sənətin monumental formaları quldarlıq dövründə inkişaf etmişdir. Qədim Misir, Yunanıstan və Romada maraqlı sintez təşkil edən bir sıra divar rəsmləri həmçinin, vaza rəsmləri ərsəyə gətirilmişdir. Dünya incəsənəti tarixində Şərq xalqlarının da boyakarlıq sənətində özünəməxsus yeri vardır. Qədim və Orta əsrlərdə Hindistan, Yaponiya, Çin, Yaxın və Orta Şərq ölkələrində boyakarlıq sənətində mühim uğurlar qazanmışdır.\nBoyakarlıq sənəti aşağıdakı növlərə bölünür.\nTeatr - dekorativ boyakarlı\nMonumental boyakarlığa tavan və divar rəsmləri aid edilir. Memarlıqla birlikdə sintez təşkil edir: ictimai binaların, sarayların divar və tavanlarında möhkəm və davamlı materiallarla nəqş olunan təsvirlər və s.\nMonumental boyakarlıqda mozaika - rəngli qurama, virtaj - rəngli şüşə, freska - divar rəsmi, mayolika - kaşı geniş yayılmışdır. Freska yaş suvaq üzərində birbaşa sulu boya ilə işlənmə texnikasıdır. Smalta, rəngli daş və ya mərmər parçalarından divara nəqş edilmiş təsvirlər isə mozaika adlanır. Pəncərələri bəzəmək məqsədilə rəngli şüşələrdən yığılmış təsvirlər virtaj, rəngli şirəli kərpic laylarından yığalan təsvirlər isə mayolika ilə bağlıdır. Bədii vazaların təsvirləri dekorativ boyakarlıq növündə geniş yayılmışdır. Molbert üzərinə bənd olunmuş kətan, taxta lövhə, karton və b. üzərində yağlı boya ilə çəkilən əsərlər dəzgah boyakarlığına aiddir. Funksiya və məzmununa görə müstəqil səciyyə daşıyır.\nƏ.Əzimzadə, S.Bəhlulzadə, M.Rəhmanzadə, T.Salahov, Ə.Sanit və b. boyakarlarımız bu sahə üzrə möhtəşəm əsərlər yaratmışlar.\nHeykəltaraşlıq təsviri sənətin bir növü olub obyektiv həcmli, fiziki cəhətdən 3 ölçülü təsvir prinsipinə əsaslanan incəsənət növüdür. 2 növü var:\nMəkanda yerləşdirilən və ətrafında fırlanaraq fərqli baxış nöqtələrindən baxmağa şərait yaradan dairəvi heykəltaraşlıq abidələrinə heykəl, qrup heykəl, heykəlcik, tors-insan gövdəsi və büst aiddir. Barelyef - alçaq qabartma, qorelyef - yüksək qabartma isə relyef heykəltaraşlığına aiddir. Funkisonal mahiyyətinə və məzmununa görə heykəltaraşlıq monumental-dekorativ heykəltaraşlıq, dəzgah heykəltaraşlığı, və kiçik həcmli heykəltaraşlıq növlərinə bölünür. Monumental heykəltaraşlıq əsərləri konkrekt memarlıq ansambılı və yaxud da tibbi mühit üçün nəzərdə tutulur. Məzmun etibarilə dəzgah heykəltaraşlığı müstəqil məna daşıyır. Heykəl düzəltmək üçün əsasən gil, mərmər, taxta, gips, sümük, bürünc və s. materiallardan istifadə olunur.\nŞərq ölkələrində o cümlədən Qədim Misir, Babilistan, Assuriyada əzəmətli məbədlər, saraylar və s. memarlıq abidələrilə sintez təşkil edən böyük sfinkslər, monumental və dekorativ heykəllər, dəfn mərasimləri ilə əlaqədar relyeflər yaradırdılar.\nDekorativ-tətbiqi sənət təsvir sənətinin əsas növlərindən biri olub, məiştdə işlədilmək üçün bədii məmulatlar hazırlayan yaradıcılıq sahələrini əhatə edir. El arasında “xalq sənəti” adlandırılır. Xalçaçılıq, batik (kəlağayı), qobelen, toxuma və bədii tikmə, bədii şüşə, bədii oyma (sümük, ağac, metal, daş üzərində oyma), dulusşuluq (keramika), zərgərlik və b. Növləri vardır. Bu sənət növündə hazırlanan əsərlər işlənmə texnikasına və hazırlanma materialına görə müxtəlif olurlar. Dekorariv təsviri sənət əsərlərində işlənən naxışlar, bəzəklər məxsus olduqları xalqların yaşayış tərzini , bədii-estetik görünüşləri və adət-ənənələrini özündə cəm edir. sənət Şərq ölkələrində, həmçinin Azərbaycanda da qədim zamanlardan inkişaf etməyə başlamışdır. Ölkəmizdə Dekorativ-tətbiqi sənətin bir çox sahələri inkişaf etmişdir. Xalçaçılıq, dulusçuluq, toxuculuq və zərgərlik kimi sənət sahələri xalqımızın məişət həyatında önəmli yerdə durur.\nXalçaçılıq istər keçmişdə istərsədə indiki dövrdə Azərbaycan xalqının məişəti və mənəvi həyatı ilə sıx bağlı olan, özündə xalqımızın milli adət və ənənələrini əks etdirən maraqlı sənət sahələrindən biridir. Qarabağ, Gəncə, Təbriz, Şirvan, Abşeron, Quba və Qazax kimi böyük xalçaçılıq məktəbləri olan Azərbaycan bu sənət növündə dünyada tanınmışdır.\nBədii oyma sənətinə misal olaraq Naxçıvanda Gəmiqaya və Qobustan qayaüstü rəsmlərini göstərmək olar. (Şəkil 1)\n1.1. İslam mədəniyyətində sənət anlayışı\nSənətsiz mədəniyyət, hətta sənətsiz bəşəriyyət düşünülə bilməz. Sənət, universal bir duyğu və ehtiyacdır. İnsan, yaradılışından qaynaqlanan sənət hisslərinə malikdir. Kəmiyyətləri və xarakterləri fərqli olmaqla birlikdə tarix boyu bütün insan cəmiyyətləri sənət ilə məşğul olublar və sənət əsərləri meydana gətirmişlər. Bu mənada sənət universaldır; başqa bir ifadə ilə dünyanın hər yerində sənət əsərlərinə rast gəlinir. Sənətin universallığının başqa bir sübutu da yer üzünün hər hansı bir yerində və zamanında ərsəyə gətirilən bir sənət əsəri daha sonrakı nəsillər tərəfindən təqdirlə qarşılanır. Misal üçün, Memar Əcəminin, Memar Sinanın və ya Motsartın və ya Da Vinçinin bir əsəri din, dil, irq və sinif fərqi olmadan hamı tərəfindən əsrlərdir heyranlıqla bəyənilir.\nMüsəlmanlar da insanın yaradılışı ilə, bəşəri arzu və qabiliyyətlərinin bir gərəyi olaraq gördükləri sənətə önəm vermişlər, sənət əsərləri istehsal etmişlər. İslam mədəniyyətində insanın təbiətindən gələn fitri sənət duyğuları yanında bu fəaliyyətlərin qanuniləşdirilməsi və təşviqində ən mühüm şaiq Allahın "camal" (gözəl) sifəti olmuşdur. Quranda bildirildiyi kimi ən böyük sənətkar Allahdır. Allah, kainatı və kainatın bir kiçik misalı qəbul edilən insanı, üstün qabiliyyətlərlə təchiz olunaraq "ən gözəl şəkildə" (ahsən-i təqvim) yaratmışdır. Əsl məqsədi Allahın sifətləri ilə sıfətlənmək olan insan da bu sənət fəaliyyətində iştirak edilməlidir ki, kamilləşsin, yaxşı insan, yaxşı Müsəlman olsun. Müsəlman özünü və ətrafını gözəlləşdirməklə mükəlləf tutulmuşdur. Prinsip halına gələn "Allah gözəldir, gözəli sevər" (Müslim, "iman 147") hədisi bu barədə Müsəlmana yol göstərmişdir. Bu prinsip əsasında Müsəlmanlar, incəsənətin memarlıq, müsiqi, miniatür, xəttatlıq kimi bütün sahəsində özünəməxsus möhtəşəm əsərlər ortaya qoymuşlar.\nİslamın bu əsas prinsipi Müsəlmanları sənətə təşviq etməyin yanında digər mədəniyyətlərin sənət əsərlərinə qarşı da hörmətli, mərhəmətli və hətta mühafizəkar davranmağa yönəltmişdir. Bu prinsip işığında Müsəlmanlar misal üçün, Misir piramidaları, Hindistan və Əfqanıstandakı Budda heykəllərini bəşəriyyətin ortaq mirası kimi qiymətləndiriblər və tövhid inancını təhdid etmədiyi müddətcə qorumuşlar. Quran yer üzündəki sənət əsərlərinin gəzilərək görülməsini istərkən bunlardan həm ibrət həm də ilham alınmasını nəzərdə tutmuşdur.\nMüsəlman, Ərəb, Türk, Fars, Barbar, Monqol və s. cəmiyyətlərin, Uzaq Şərqdən İspaniyaya, Sibirdən Afrika içlərinə qədər uzanan bölgədə VII yüzillikdən dövrümüzə qədər inkişaf etdirdikləri İslam Sənəti, dövr və ölkələrə görə birlik içində çoxluq xarakteri daşıyır. İslam sənətinin ümumi xüsusiyyətlərini belə sıralaya bilərik:\n1) İslam sənətinin qaynağı Qurandır: Başda Allah inancı olmaqla, dinin ana prinsipləri İslam sənətini formalaşdırmışdır. İslamın təməl ibadəti olan namazın mümkün qədər camaatla qılınması tövsiyəsi məscid memarlığının şəfəqini hazırlayan ən mühüm amildir. Xütbə oxuma öhdəçiliyi minbəri, moizə adəti də moizə stolunu yaratmışdır. Eyni şəkildə təmizlik sisteminin yaradılması da su arxitekturasını inkişaf etdirmişdir. Fərqli məzhəb mənsublarının yaşadığı yerlərdə qurulan məscidlərdə də həmin məzhəblərin hər biri üçün mehrab yaradılmışdır. Bunun yanında İslamın elmə və təhsilə verdiyi qiymət mədrəsə arxitekturasını, kitab və xətt sənətini, insan sağlamlığına verdiyi əhəmiyyət səhiyyə qurumları ilə bağlı memarlığı inkişaf etdirmişdir.\n2) Xüsusilə dini memarlıq bəzəyində irrealizm (abstraktlıq): hər şeydən əvvəl İslam incəsənətinin ən orijinal xarakteri tövhid, yəni mücərrəd bir varlıq olan Allah inancı ətrafında inkişaf etmiş olmasıdır. Bu prinsipdən hərəkətlə İslam sənəti əsasən mücərrəd bir xarakter qazanmış və bu istiqamətdə inkişaf etmişdir. Müsəlman sənətkarlar "Müxalifətin lil-havadis" (bənzərsiz varlıq) Allahı heç vaxt rəsm və ya heykəl ilə konkret qəliblər içində təsvir və ya vəsf etməyiblər.\nİslam incəsənətindəki mücərrəd xarakteri bəzəkdə, bəzəmələrdə görmək mümkündür. Misal üçün bir məscid bəzəyində təbiət eynən təqlid edilməyib. Rəngdə, biçimdə şəkillərdə qismən və ya bəzən olduqca cəsarətli fərqlər edilmişdir. Bu həssaslıq miniatürdə daha aydın görünür. Sözün mənası onsuz da kiçildilmiş olan miniatürdə ölçülər, şəkillər, rənglər, kölgələr hətta məkanlar reallıqdan olduqca fərqlidir. Burada həqiqəti olduğu kimi köçürmə və ya əks etdirmə yerinə şərh etmə önə çıxmışdır. Məsələn, gecəni izah edən bir miniatürdə obyektlər, gün işığında imiş kimi göstərilmiş, həqiqət rənglərindən ayrıca məsələn, səma çəhrayı, atlar mavi və ya bənövşəyi rəngdə göstərilmişdi.\nBu çərçivədə, İslam dünyasında bütə sitayişə yol aça biləcəyi, tövhidə xələl gətirəcəyi qorxusu ilə böyük ölçüdə konkret xarakter daşıyan təsvir, rəsim və heykəl sənətinə isti baxılmamışdır. Bununla bərabər, dini memarlıqda görülməsə də bəzi saraylarda insan rəsm və heykəllərinə rast gəlinir. Digər tərəfdən, İslam dünyasında qismən mücərrəd rəsm sənəti kateqoriyasında istifadə edəcəyimiz, gözəl yazı sənəti olan "xəttatlıq" inkişaf etmişdir.\n3) Təfəkkür və həndəsəyə əsaslanma: İslam incəsənətində təfəkkürün ən uca nöqtələrindən olan əbədiyyətə çatmaq nəzərdə tutulub. Allaha çatmaq ideyası Müsəlman sənətkarın daim əsas məqsədi olmuşdur. Bu duyğularını da, ən gözəl şəkildə bəzəmədə dilə gətirmişdir. Qapı və günbəz iç üzlərinin bəzəklərində, sonsuzluğu və inamı ifadə edən həndəsi formalar tez-tez görünür. Başlanğıcı və sonu açıq olmayan bəzi kompozisiyalar əzəli və əbədi olan Allahı xatırladır, insan ruhunda və düşüncəsində dərin izlər buraxır və yeni üfüqlər açır (Şəkil 2).\nİslam incəsənətinin məqsədləri arasında Allahın varlığını və sevgisini insanlara hiss etdirmək də vardır. Bu məqsədə çatmaq üçün Müsəlman sənətkar daha çox Allahın varlığını və qüdrətini ifadə edən fiqurativ və naturalist həndəsi şəkillər, ulduz topaları və bitki motivlərindən istifadə etmişdir. Belə ki, Quran insan övladını Allahın varlığını və qüdrətini hiss etmək üçün göyə və təbiətə baxmağa çağırır.\n4) Təbiət ilə fövqəltəbii qüvvə arasında tarazlıq: Sənətkar, bir tərəfdən fövqəltəbii, metafizik varlıqları xatirində tutarkən, bir tərəfdən də onları xatırlamağa və ya təsvir etməyə aparacaq vasitələri təbiətdən seçir. Təbiət motivlərini istifadə edərək Allaha çatmağı qarşısına məqsəd qoymuşdur. Bu, eyni zamanda İslamın dünya ilə axirət arasında yaratdığı tarazlığın sənət diliylə izahıdır.\n5) Dünya həyatının faniliyi: İslam inancının təməl prinsiplərindən olan dünyanın fani, axirətin əbədiliyi İslam incəsənətində təzahür etmişdir. Misal üçün, bir miniatürdə yer alan fiqurlar sanki dondurulmuş bir yuxu kimidir. Əksəriyyətlə, miniatürdə təsvir edilən insanların üzündən düşüncələrini və duyğularını anlamaq mümkün deyil. Qələbə və əyləncələri danışan miniatürlərdə də insanların üzündə əsasən sevinc ifadəsi yoxdur. Bu keyfiyyət, dünya həyatının müvəqqətiliyinin İslam incəsənətindəki əks olunmasıdır.\n6) Memarlıqda rasionallıq: Müsəlmanlar, memarlıq əsərlərinin demək olar ki hər növünü mütləq funksional, dini və ya ictimai bir ehtiyaca əsasən təmin etmişlər. Bu çərçivədə lüks və israfçılıqdan çəkinmişlər. Bu prinsip əsasən gərək ki, dünyanın müxtəlif mədəniyyətlərindəki şəhərlərdə görülən boş və geniş şəhər meydanlarının yerini İslam şəhərlərində daha funksional və faydalı görünən şadırvan, bulaq və ya səbil almışdır. Yenə eyni prinsipə sadiq olaraq müsəlmanlar, möhtəşəm saraylara meyl etməmişlər. Hər hansı bir İslam şəhərində olduğu kimi, İstanbulda bir vaxtlar üç qitəni idarə edən Topqapı Sarayı olduqca təvazökarlıq abidəsidir.\n7) Ətraf mədəniyyətlərin sənətlərini aşma arzusu: Müsəlmanlar fəth etdikləri torpaqlarda qarşılaşdıqları ehtişamlı məbədlər və digər sənət məhsullarını kölgədə buraxmağı, onları aşmağı bir məqsəd və İslamın ucaldılması mənasında dini bir öhdəçilik olaraq görmüşlər. Bu məzmunda, məsələn, Əməvilər Şamda köhnə Bizans kilsələrindən daha görkəmli "Şam Ümeyyə Məscid"ini, Osmanlılar İstanbulda Ayasofiyadan daha möhtəşəm "Süleymaniyyə" məscidini inşa etməyi bacarmışlar.\nBirlik içində çoxluq: İslam sənəti öz milli, yerli və şəxsi anlayışları və üstünlükləri daxilində özünə yeni bir kompozisiya gətirdi. Xalqların estetik, gözəllik və bədii anlayışları, yerli icmalar və fərdlər və dünya görüşləri də İslam sənətinə təsir göstərmişdir. Məsələn, Türklərin dəfn adəti İslam incəsənətində günbəz və türbənin inkişaf edib yayılmasında təsirli olmuşdur. Müsəlmanlar sənətin materialında və şəklində məhəlli zənginlikləri, estetik zövqləri və təcrübələri istifadə etmişlər. Misal üçün, funksiyonal olaraq eyni olmaqla Samerrada qalın spiral, İstanbulda incə silindrik, Şimali Afrikada qalın və dördbucaqlıdır. Bu baxımdan Müsəlmanlar fəth və ya səyahət yolu ilə qarşılaşdıqları sivilizasiyalar və mədəniyyətlərin sənət irsi və adətindən istifadə etməkdən çəkinməmişlər. Bizans, Misir, Sasani, Hind və Orta Asiya sənət ənənələrini öz halqalarında əridərək sintez etmişdirlər.\nXalqların tarixində, insanların həyatında olduğu kimi yaradıcılıq və quruculuq bacarıqları çox daha güclü və dolğun şəkildə həyata keçirilir. Orta Əsr dünyanın Şərqində bu güclərin məhsuldar olduğu bir dövrdür. VII əsrdən başlayaraq Ərəblərin İslam bayrağı altında bir çox ölkəni "Xilafət" deyilən böyük bir imperatorluqda birləşdirdikdən sonra bu ölkələrin elm adamları və mütəfəkkirləri sivilizasiyanı çox daha irəliyə aparacaq əsərlər yazmağa və kəşflər etməyə başladılar. Ərəb mədəniyyəti Xilafət sərhədlərində iştirak edən mədəni xalqların aktiv səyi nəticəsində ortaya çıxdı. Bu xalqlar Ərəbcəni mədəniyyətin yaradıcılıq vasitəsi olaraq gördülər və ortaq Müsəlman mədəniyyəti ortaya çıxdı. Xilafətdə şəhər mədəniyyəti, sənət, ticarət inkişaf etdi, arxitektura əsərlər (saraylar, məscidlər, türbələr, karvansaraylar) tikildi, universitetlər quruldu.\nXilafətin Şərqin başqa ölkələriylə dəyişik əlaqələri, şəhərlərdə dulusçuluğun istehsalı və ticarətin artımı Xilafətin inkişafına və elmin inkişafına səbəb oldu. Şəhərlərin iqtisadi inkişafı, onların xarici görünüşünü dəyişdirdi. Paytaxtda və vilayətlərin mərkəzi şəhərlərində möhtəşəm saraylar və məscidlər tikildi. Bu strukturlar, Suriyalı və Bizanslı ustaların əlləriylə yaradıldı, yazılar və bitki motivləriylə bəzəndi. Müsəlman və "Ərəb" mədəniyyəti, başqa bir deyişlə, Orta Əsr Şərq mədəniyyəti tək Ərəblər tərəfindən deyil, Asiya və Şimal Afrika xalqlarının elm adamları tərəfindən yaradılmışdı. Bu xalqlar Avropanın itirdiyi mədəniyyət liderliyini onalrdan təhvil götürdülər və elm dili Ərəbcəylə birləşdirdilər.\nOrta əsrlər dövrü sənət tarixində (IV əsrdən XIV əsrə qədər) çox məhşur bir dövrəni əhatə edir. Bu dövrün sənətində bütün estetik dəyərlər kilsə və zadəganların təklif etdiyi dini mövzulara istiqamətlənmişdir. Min illik antik Yunan tarixinin düşüncə və mədəniyyət quruluşuyla formalaşan gözəllik düşüncəsi unudulmuşdu. Sənət, dünya gerçəklərinə bağlı (qapalı), o biri dünyaya istiqamətli bir mücərrəd anlayış içində formalaşmışdı.\nOrta əsrlərdə ruhanilərin təbliğ etdiyi digər dünya idealı yaşanan dünyanın gerçəkliyi və dəyərlərini məhv etmişdi. Dünya, digər dünyanı qazanmaq üçün insanların cəzalandırdığı bir yerdir. Hər şey müz akirəsiz və Tanrıya istiqamətli fikir üzərinə quruludur. “Səbəblər axtarılmaz, nəticə müzakirə edilməz “qəbul edilir. Dinə və qədərə inanılır. İnsan ağlının yol göstericiliği, müsbət düşüncə unudulmuşdur. Elm olaraq yalnız din elmi (Teologiya) vardır. O da rahiblərə aiddir. Hər cür düşüncə və şərh müzakirəsiz fikirlər halında onlar tərəfindən tövsiyə edilir. Beləsinə bir düşüncə şəkli, şübhəsiz əsrin sənətini də formalaşdıracaqdır. Beləki, bu dünya görüşünün ehtiva etdiyi bütün bir orta əsrlər sənəti, din adamları və feodal yanında, kilsənin içində meydana gəlmişdir. Kilsə və katedrallar, qalalar və saraylar, heykəllər, şəkillər, vitrajlar, miniatürlər, Xristian dininin yəni, idarəçi zadəganlar və rahiblər sinifinin təkliflərini təbliğ edirdilər. Bütün bu əsərlər birliyi xristian ikonografiyasını meydana gətirmişdir. Bu öz-məzmun Orta əsrlərin böyük Roman və Gothic üslublarını yaratmışdır. Bu əsr əsərlərinin müsbətə istiqamətli forma, rəng və xətt estetikasını doğurmuşdur. Sənətçilər, yuxarıda işarə edildiyi kimi əvvəldən müəyyən olunmuş, sərhədləri çəkilmiş hadisələri hekayə kimi izah edərdilər. Əsərlərdəki dramatik forma sxemləri, cazibədar rənglər və formalar ilə izah edilən hadisənin təsiri gücləndirilmişdir.\nŞəkillərin arasına zaman zaman hadisəni izahlı yazı silsilələri də yerləşdirilmişdir. Bunlar köhnə Misir rəsimlərindəki heroqriflər kimi hadisəni açıqlayıcı xüsusiyyətdədir. Şəkil, heykəl, qabartmalarda məkan, anatomiya, perspektiv və estetik dəyərlər axtarılmadan yan-yana gətirilmişdir. Bu şəkillərin ya da miniatürlərin içinə bir çox əzizlər, krallar və zadəganlar da qatılmışdır. Beləliklə zadəganların və idarəçilərin müqəddəslikləri də təklif edilmişdir. Ravennada San Vitale Kilsəsi mozaikalari içində Justinianus, mahiyəti ilə İstanbulda Ayasofyada Konstantin kimi mozaikalarda bunu açıqca görə bilərik.\nIX əsrdən İslam şüşə nümunələrini görürük. Bu nümunələr X və XI əsrlərdə daha da çoxalmışdır. İran bölgəsindəki şüşə nümunələri coğrafiya səbəbiylə Bizans şüşəsinə bənzərliklər daşıyırdı. Çünki İran və Bizans dövləti eyni zamanı paylaşdığlarına görə, İran Bizansın qabaqcıl şüşə sənətindən təsirlənmişdir. X-XIII əsrlər arasında İran şüşə sənətində bir dəyişiklik gözə çarpır. Üfürmə texnikasını istifadə etməyə başladıqdan sonra bəzək üslubları da inkişaf edir. Qəlibdə formalaşdırdıqları baloncuqlar, uzun boyunlu formalar tətbiq olunmuşdur. İran şüşəsi hələ də istifadə olunmaqdadır. Abbasilərin paytaxtı Rakka, əsas sənət bölgəsi sayılırdı. Burada inkişaf edən İslam sənəti tərzi, memardan fərqli olaraq məcazi bəzəklərin sıxlığıyla müşahidə olunurdu. Bizans İmperiyası siyasi bir böhran içində olarkən, yaxın şərqindəki Abbasilərdə isə tam əksinə sıx bir sənət mühiti hakim idi. Abbasilər şüşə sənətində olduqca inkişaf etmişdilər. Bu zaman dövrü ümumiyyətlə “Orta əsr Şüşəsi” adlanır. (Roma-Bizans-İslam-Osmanlı) Oxşar xüsusiyyətlər Suriyada da görülməkdədir. Bu dövrdə Suriya qəlibə üfürmə texnikasını tətbiq edirdi. Suriyanın da Bizansın şüşə bəzəmə üsullarından təsirləndikləri aydın olurdu. Fiqurlarda həndəsi formaları tez-tez istifadə edirlər. IX və XI əsrlər arası Suriya hakimiyyətində dəyişikliklərə rast gəlinməkdədir. Buna görə də Bizans və İslam sənəti birbiriylə qarışmışdır. Digər tərəfdən Misir, bu dövrdə İslamı qəbul etdiş, paytaxtı olan Fustatı şüşə sənəti üçün əhəmiyyətli bir mərkəz halına gətirmişdir. Misir şüşə ixracının aparıldığı dəniz ticarətinə sahib idi. Həndəsi naxışlar üstünlük təşkil edirdi. Digər tərəfdən Suriya, şüşədə tətbiq olunan fərqli üsullarla yenilikləri ortaya qoyurdu. Qazıma texnikası ilə apardıqları dəvə hörgüclü şüşə qablar buna misaldır.\nİslam şüşə sənətinin fərqli xüsusiyyəti; sadə əsərlə istehsal etmirdilər. Mütləq bənzəmələrin çoxluq təşkil etdiyi məhsullara yeni texnikalar tətbiq edirdilər. Bal pətəyi toxuması çox məşhurdur. Həm də bu bəzək alətinin tez-tez üfürmə üsulu ilə hazırlanmış gözlüklərdə istifadə edildiyi görülür. Eyni zamanda, parıltı texnika İslam şüşə sənətində ən çox istifadə edilən texnikadır. Bu texnikanın işi soyudulduqdan sonra, lüstor (parıltı) ilə boyanır və yenidən işlənir. Beləliklə, şüşə üzərində tərtib edilən motif çərçivəyə yapışır. Daxili və xarici istifadə üçün iki növ lüster vardır. Bunlar əsl və yalançı lüstorlar adlanır. Lüster üsulu yalnız şəffaf şüşəyə tətbiq edilir, 13-cü əsrə gəldikdə, mina texnikasının istifadəsi İslam sənətində də görülür. Bizansa xas olan və yalnız lüks obyektlərə tətbiq edilən bu texnika mədəni qarşılıqlı təsir nəticəsində digər bölgələrdə də görməyə başlamışdır. Beləliklə, bu dövrün əsərləri İslam və Xristian elementlərini daşımağa başlayırlar. Xaçlı səfərləri və şərq ticarəti zamanında qərblər tərəfindən seçilən armalar (gerblər və ya nişanlar) 14-cü əsrdə Misirdə də görünməyə başlamışdır. Yalnız üzərində hər hansısa bir dini simvoldan istifadə etmək əvəzinə, çiçək nümunələri istifadə olunmuşdur. Onlar şüşə sənətini elə inkişaf etdirirlər ki, həm məscidlərini lampalarla işıqlandırırlar, həm də bunun ticarətini edirdilər . Hindistana qədər uzanan bu lampalar ölkə iqtisadiyyatına da böyük töhfə verirdi.\nSparrov Limanı Datça sahillərində yerləşən limanlardan biridir. Misirin Fustat şəhərindən gələn bir gəmi bu limanda batmış və bunun nəticəsində bir çox şüşə əsəri əlimizə keçmişdir. Gəmi 11-ci əsrə aid əsərlərı daşıyırdı. Bu qazıntıların nəticəsində aydın olmuşdur ki, Sparrowda batan gəmidə İslam və Bizans dövrünə aid sikkələr də olmuşdur. Şüşə xammal kimi nəql edilməsinə əlavə olaraq, İslam zövqü ilə istehsal olunan çox sayıda əsərlərə də rast gəlinmişdir. Qazıntı nəticəsində 200 fərqli forma tapılmış və bu əsərlər bu günün özündə Bodrum Sualtı Arxeologiya Muzeyində “Cam Batığı Salonu” nda sərgilənir.\nOrta əsrlər sənəti, bu dövrün cəmiyyət quruluşunu, onların dini olaraq irəli sürdükləri və xalqın qeydsiz-şərtsiz qəbul etdiyi fikirləri xətti (linearist), rəngli (kolorist) bir estetik tənzimləmə içində inkişaf etdirmişdir.\nAşağı yuxarı min il davam edən orta əsrlər dünya görüşü və düşüncəsinə ilk reaksiya İtaliyada olacaq. Bu reaksiya nəticəsində ortaya çıxan yeni düşüncə və dünya görüşü, Yeni əsr sənətini da yaradacaqdı. Bu, Rönesans'dır.


Görkəmli bəstəkar Qara Qarayevin 100 illik yubileyinə həsr olunan sərgi açılıb - (+FOTO)\nGörkəmli bəstəkar Qara Qarayevin 100 illik yubileyinə həsr olunan sərgi açılıb (+FOTO)\n"Qürur və düha. Yaşayan əfsanə"\nFevralın 5-də Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində dahi bəstəkar, SSRİ Xalq artisti, akademik Qara Qarayevin (1918-1982) 100 illik yubileyinə həsr olunmuş "Qürur və düha. Yaşayan əfsanə" adlı sərginin açılışı keçirildi.\nTədbirdə çıxış edən Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi İncəsənət şöbəsinin Təsviri və dekorativ sənət sektorunun müdiri Qalib Qasımov sərginin dövlət başçısının ölməz bəstəkarın 100 illik yubileyinin keçirilməsi ilə bağlı verdiyi sərəncama uyğun olaraq həyata keçirilən tədbirlər planı çərçivəsində təşkil edildiyini bildirdi. Qeyd etdi ki, nümayiş olunan qiymətli nümunələr Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyası, Milli İncəsənət Muzeyi, Xalça Muzeyi və Xalq rəssamı Tahir Salahovun şəxsi kolleksiyasında qorunan əsərlərdir.\nAzərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri, Xalq rəssamı Fərhad Xəlilov Qara Qarayevi görmək və onunla ünsiyyət saxlamaq imkanı olduğuna görə özünü xoşbəxt hesab etdiyini bildirdi: “O, novator, yaradıcı bir insan idi. Müasir musiqinin simvolu sayılan ölməz bəstəkar ilk dəfə ABŞ-dan səfərdən qayıdanda özü ilə simfocaz valları gətirmişdi. Bu, Bakıya gətirilən ilk simfocaz musiqisi idi və melomanların bu musiqiləri necə həvəslə və maraqla dinlədiyini indi də xatırlayıram. Onun yaratdıqları əbədiyaşar əsərlərdir. Dünyəvi əsərlər yaratmaq hər sənətkara qismət olmur. Mənə elə gəlir ki, onun yeri bu gün də görünür”.\nSonra tədbir iştirakçıları sərgi ilə tanış oldular. Sərgidə dünya şöhrətli bəstəkarın yaradıcılığına ithaf edilən 40-a yaxın qrafika, rəngkarlıq, heykəltəraşlıq və dekorativ-tətbiqi sənət nümunələri nümayiş olunur. “Bəstəkar ürəkli rəssam” Mikayıl Abdullayevin Nizami Gəncəvinin “Yeddi gözəl” poemasına həsr etdiyi tablolar, təsviri sənətimizin görkəmli qadın rəssamlarından Elmira Şahtaxtinskayanın Qara Qarayevə həsr etdiyi portret-plakatı, görkəmli heykəltəraş Cəlal Qaryağdının böyük musiqiçinin şərəfinə yaratdığı mərmərdən büstü və dünyaca məşhur klassik əsərlərə çəkilmiş illüstrasiyalar bu qəbildəndir.\nQara Qarayevin yaradıcılığı Azərbaycan musiqi sənəti tarixinin parlaq səhifələrini təşkil edir. Klassik və müasir musiqinin uğurlu sintezini yaradaraq mədəniyyətimizin inkişafına dəyərli töhfələr vermiş bəstəkarın müxtəlif janrlı əsərləri XX əsr dünya musiqi mədəniyyəti xəzinəsinə daxil olub. O, “Yeddi gözəl” və “İldırımlı yollarla” baletləri, “Leyli və Məcnun” simfonik poeması, “Don Kixot” simfonik qravürü kimi müxtəlif janrlarda qiymətli əsərləri ilə Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin inkişafına misilsiz töhfələr verib.


Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Ermənistanı hətta Yerevanı alacağı ilə hədələyir, o deyib.\n“Biz ölkəmizi qorumaq gücündə olmalıyıq”, “Gücdən istifadə təhlükəsinin aradan qalxmasını təmin etməliyik” – o deyib.\n“Azərbaycan gücdən istifadə ilə hədələyirsə, o zaman kompromisdən söz gedə bilməz”, o deyib.\n“Yalnız danışıqlar xətrinə danışıqlar gedir. Münaqişənin həlli ilə bağlı mühit olmadıqca heç bir həll də olmayacaq.\nBu danışıqlar yalnız onda nəticə verə bilər ki, Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyətə aydın mesajlar göndərsin ki, beynəlxalq qanunlara hörmətlə yanaşır və bu kontekstdə konfliktin həllinə hazırdır”.\nO, ATƏT-in Minsk qrupunda həmsədr ölkələrin Azərbaycanı “bu ritorikasını dayandırmaq üçün bütün güclərindən istifadə edərək qəti və təcili addımlar atacağını” gözlədiyini deyib.\n“Bu prosesdə təkcə gücdən istifadə deyil, həm də gücdən istifadə ilə bağlı hədələr də edilməməlidir.\nGücdən istifadə ilə bağlı hədələr dayanmadıqdca biz bir millət kimi bütün qüvvələrimizi bir araya gətirərək ölkəmizi təcavüzdən qorumağa çalışmalıyıq”, o bildirib.\n“Ermənistanın müdafiə büdcəsini artırmağa ehtiyacı var. Son 15 ildə Ermənistan hərbi xərclərini Azərbaycanınkı ilə balanslaşdırmağı bacarmayıb”, o deyib.\nO, Ermənistanda yoxsulluqla bağlı danışarkən bildirib ki, xaricdəki erməni diasporasının üzvləri Ermənistana gələrək ölkəyə sərmayə yatırmaq istəyirlər, amma zəngin ermənilər indiyədək gəlib Ermənistanda investisiya yatırmayıblar.\n“Çünki onlar 20 gün öncə bu ölkədə mövcud olan reallığı qəbul etmək istəmirdilər”.\nO, əvvəlki hökuməti “saxta və yalançı” adlandırıb.\nNikol Paşinyan Serj Sargsyanın prezident vəzifəsini bitirdikdən sonra Baş nazir postuna keçməsinə qarşı etirazların və “məxməri inqilab”ın lideridir.\nYalnız Azərbaycan dünyaya gücdən istifadə etməyəcəyi barədə aydın mesaj verərsə, o zaman kompromisdən danışmaq olar, deyə Nikol Paşinyan onun Azərbaycana kompromisə gedib-getməyəcəyi barədə sualı cavablandırarkən deyib.\n“Mən cəbhədə olmuşam. Dövlətimi qorumaq üçün silahdan istifadə etmişəm. Ermənistan və Qarabağı müdafiə etmək üçün”, o əlavə edib.\n“Azərbaycan Ermənistan dövlətini hədələdiyi bir vəziyyətdə kompromisdən söhbət gedə bilməz. Əgər Azərbaycan Dağlıq Qarabağın öz müqəddəratənə həllə etmə hüququnu tanısa bu zaman hansısa kompramisdən söhbət gedə bilər”, o çıxışında deyib.\n“Biz bütün problemləri və dialoq vasitəsilə həll etmək istəyirik, ölkə daxilində olan siyasi problemləri…”.


“Məmur vəzifəyə xalqa xidmət etmək üçün təyin olunur, xalqı hakimiyyətdən narazı salmaq üçün yox”\n“Məmur vəzifəyə xalqa xidmət etmək üçün təyin olunur, xalqı hakimiyyətdən narazı salmaq üçün yox” Müsahibə\n13 İyul 2015 14:24\nSiyavuş Novruzov: "O baxımdan kim bu işləri layiqincə yerinə yetirməsə, nöqsanlara yol verəcəksə, nəinki həmin adam vəzifədən azad olunacaq, hətta məsuliyyətə cəlb olunacaq"\nYeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) İcra katibinin müavini, deputat Siyavuş Novruzovun AzVision.az-a müsahibəsini təqdim edirik.\n- I Avropa Oyunları öncəsi və oyunların keçirildiyi dövrdə Azərbaycana qarşı böyük qarayaxma kampaniyası aparıldı. Sizcə, ölkəmiz bu sınaqdan necə çıxdı?\n- Bu proses Azərbaycana qarşı bir neçə mərhələdə həyata keçirildi. Azərbaycan Avropa Oyunlarının keçirilməsi üçün müraciət etdikdə belə bu dairələr öz məkrli niyyətlərini ortaya qoydular. Onlar inandırmağa çalışırdılar ki, ölkəmiz qısa müddətdə bu tədbiri yüksək səviyyədə keçirə bilməyəcək. Bundan da istifadə edərək Azərbaycana qarşı yeni bir kampaniyaya başladılar. Bu onların hiyləsi idi.\nAmma Azərbaycan özünə arxayın idi və oyunları yüksək səviyyədə keçirdi. Azərbaycanın öz uğurunu nümayiş etdirməsi müəyyən Qərb dairələrini, ermənipərəst qüvvələri, onların Azərbaycandakı nümayəndələrini ciddi şəkildə narahat etməyə başladı. Ona görə də oyunlara 6 ay qalmışdan başlayaraq Azərbaycana qarşı müxtəlif dairələr qarayaxma kampaniyasına başladılar. İlk növbədə Avropa Parlamenti bir necə dəfə öz qərəzli münasibətini bildirdi. Son olaraq dünyada analoqu olmayan "idman və insan hüquqları" adı altında dinləmə keçirdilər. Ancaq, onlar unutdular ki, BMT-nin qəbul etdiyi qətnamədə idmanın siyasətə qatılmaması öz əksini tapıb.\nBuna baxmayaraq erməni diasporu tərəfindən ələ alınan siyasi xadimlər Azərbaycana qarşı uğursuz bir kampaniyaya başladılar. Həmin ermənipərəst qüvvələrə Azərbaycanda işləyən, ölkə ərazisindən qeyri-qanuni yollarla Ermənistana gedən, dövlət və hərbi sirlərini erməni xüsusi xidmət orqanlarına ötürən, o cümlədən ayrı-ayrı qurumlar vasitəsi ilə əlbir olub, verilən qrantları mənimsəyən, təyinatına uyğun istifadə olunmayan QHT rəhbərlərinin təzyiq vasitəsi ilə azad olunmasına çalışırdılar. Çünki, onlar istintaqda nə işlər gördükləri, hansı təşkilatdan nə qədər pul mənimsəmələri barədə məlumat verirlər. Belə olan təqdirdə isə bu təşkilatların özü ifşa olunur. Ona görə də pərdə altında canfəşanlıq edirdilər ki, həmin insanları məsuliyyətdən azad etsinlər. Amma kimliyindən, peşə fəaliyyətindən asılı olmayaraq hər bir şəxs qanun qarşısında bərabərdir. Hüququn aliliyi, demokratiya, insan hüquqları da budur. Ancaq I Avropa Oyunları kimi möhtəşəm tədbirin üzərinə kölgə salmağa çalışanlar bunu bacarmadılar.\n- Qrşıdan parlament seçkiləri gəlir. Təmsil etdyiniz Yeni Azərbaycan Partiyası seçkilərə necə hazırlaşır?\n- Azərbaycanda seçki qanunvericiliyi olduqca mükəmməldir. Bir çox post-sovet və Şərqi Avropa ölkələrindən fərqli olaraq Azərbaycanın özünün Seçki Məcəlləsi var. Bu məcəllə ilə bir çox seçkilər keçirilib. Parlament seçkilərində istənilən siyasi partiya, QHT rəhbərləri, KİV rəhbərləri və nümayəndələri, ictimai xadimlər, ziyalılar iştirak etməyə və mandat əldə etməyə çalışırlar.\nPartiya seçkiyə 1 il qalmış hazırlaşmağa başlayıb. Bununla əlaqədar bizim iki proqramımız var. Birincisi İdarə Heyəti tərəfindən təsdiqlənən Mərkəzi Qərargahın görəcəyi işlərdir. İkincisi isə rayon, şəhər seçki qərargahlarının fəaliyyəti ilə bağlıdır. Proqramların özü üç hissədən ibarətdir. İlkin mərhələ bu ilin əvvəlindən seçkilər elan olunana qədər görüləcək işlər nəzərdə tutulur. Bura nəzəri və praktiki işlər daxildir. Yəni, seçki proqramının, bukletlərin, namizədlərin plakatlarının, seçki şüarlarının, mesajları, kütləvi tədbirlərin, görüşlərin qrafiklərinin hazırlanması daxildir.\nYeni Azərbaycan Partiyası 125 seçki dairəsinin hər birindən namizəd irəli sürmək niyyətindədir. Bundan başqa YAP məntəqələr üzrə 10 min müşahidəçi və məşvərətçi səs hüquqlu üzv təyin edəcək. Seçki qərargahının üzvləri müəyyənləşdirilib və partiyanını qərargahına daxil olmaqdadır.\nYAP namizədlərinin hansı dairələrdən seçkilərdə iştirak edəcəyini seçki elan olunmamışdan bir neçə gün əvvəl elan edəcək.\n- YAP-ın namizədləri sırasında yeni simalar görə biləcəyikmi? İddialar var ki, bu seçkidə universitet rektorları, yaşlı şəxslər YAP-dan namizəd ola bilməyəcək.\n- Bunu söyləyənlər fikirləşmir ki, nə vaxtsa yaşlanacaq? Seçkinin yaş senzi aşağı həddə qoyulur, yuxarı yox. Bu, seçkidir, təyinat yox. Seçici kimi istəyirsə, onu da seçir. Azərbaycanda seçkiyə yuxarı yaş məhdudiyyəti ümummilli lider Heydər Əliyevə qarşı qoyulub. 1992-ci ildə ulu öndərə qarşı belə bir məhdudiyyət qoyulmuşdu ki, 65 yaşından yuxarı olanlar prezident seçkilərində iştirak edə bilməz. Kimin yaşlı, universitet rektoru olmağı məsələni həll etmir. Söhbət profesionallıqdan, müxtəlif sahələri bilməkdən, qanunvericiliyin təkmilləşməsində fəal iştirakdan, seçicinin etimadını doğrultmaqdan gedir.\n- Seçki ərəfəsində müxalifətin fəaliyyətini necə dəyərləndirirsiniz?\n- Azərbaycanda müxalifətin bir qismi parlamentdə təmsil olunur, digəri isə parlamentdə təmsil olunmur. Müxalifətin demək olar ki, hamısı seçki prosesinə qatılıb. Hazırda parlamentdə təmsil olunan müxalifət uzun müddətdir Azərbaycan siyasi sistemində formalaşaraq, qaragüruh əhvalından uzaqlaşaraq, real, praktik, dünyada mövcud olan müxalif təşkilatlar kimi formalaşmağa başlayıb və bu proses gedir. Onların da hər biri dərk edir ki, siyasi mübarizə siyasi meydanlarda deyil, ideyada, proqramlarda, təşkilatların alternativ fikirlərindədir. Hər hansı bir partiya müxalifətdədirsə, bu o demək deyil ki, söyüş söyməlidir və görülən işlərə qarayaxma ilə məşğul olmalıdır. Müxalifətdə olan partiyalar alternativ layihələr verməlidir. Hesab edirəm ki, 90-cı illərin ab-havasında, əhval-ruhiyyəsində və düşüncəsində olan təşkilatlar artıq deqradasiyaya uğrayıb.\nBu günlərdə AXCP və Müsavatda yeni-yeni qopmalar baş verir. Bu, həmin partiyaların tərkibində islahatların aparılmaması, idarəetmənin bir adamın əlində cəmləşməsi və "bir adamın düşüncəsi ilə digərləri hərəkət etməlidir" fikri ilə bağlıdır. Vaxtilə AXC Azərbaycanda ən böyük siyasi təşkilatlardan biri idi. Mərhum Əbülfəz Elçibəy böyük bir təşkilat qoyub getmişdi. Əli Kərimli bu gün həmin təşkilatı dərnək səviyyəsinə endirib. Əli Kərimli sayəsində AXC adı insanlarda ikrah hissi doğurur. İndi isə Milli Şuraya qoşulmaqla özünü sığortalıyır. Bu hal anti-mili, anti-dövlət, anti-xalq fəaliyyətinin nəticəsidir.\nOnlar erməni lobbisi və ermənipərəst qüvvələrdən maliyyə dəstəyi almaqla xalqın əleyhinə işləyirlər. Bunu isə partiya üzvləri, tərəfdaşları görür. Nəticə etibarı ilə oradan uzaqlaşırlar. Görürlər ki, bu adam ancaq öz şəxsi maraqlarını güdür. Yəni, özündən başqa heç kim onu maraqlandırmır. Eyni zamanda özünə yaxın bir neçə adamı dolandırmaqdan başqa heç bir partiya işləri onu maraqlandırmır. Yəni, xaricdən gələn diqtəni həyata keçirir. Ona görə də orada olan insanlar alət olmaq istəmir. Bu baxımdan da partiya funksiyasından uzaqlaşır.\n- Azərbaycanın radikal müxalifəti haradan maliyyələşir? Özləri bildirir ki, heç bir yerdən maliyyyələşmirlər. Amma görünən odur ki pis yaşamırlar.\n- Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK) Azərbaycanda 12 siyasi partiyanın maliyyələşməsi ilə bağlı Ədliyyə Nazirliyinə müraciət edib. Siyasi partiyalar haqqında qanuna və Seçki Məcəlləsinə dəyişikliklərdən sonra hər bir siyasi partiya öz maliyyə qaynaqları ilə bağlı kütləvi informasiya vasitələrində, MSK saytında ildə bir dəfə hesabatını yerləşdirməlidir. Bu dövlətdən maliyyələşən və maliyyələşməyən siyasi partiyalara aiddir. Parlamentdə təmsil olunan partiyalar dövlətdən maliyyə alır. Həmçinin üzvlük haqqı və ianələr də toplayır. Hər bir partiya hansı maliyyə vəsaiti ilə fəaliyyət göstərdiyini açıqlamalıdır. Bu şəffaflığın təmin olunması ilə əlaqədardır.\nÖtən seçkilərdən birində İsa Qəmbər maliyyə hesabatı vermişdi. Gəlirləri ilə bağlı deklarasiyada "0" yazılmışdı. Yəni, heç bir gəliri yoxdur. Belə çıxır hava ilə dolanırlar? O qədər gülməli hesabatlar verirlər. Baxırsan ki, bahalı maşınlarda gəzirlər, cangüdən saxlayırlar, normal geyinirlər. Baxanda rəng ruhlarından heç ac adama da oxşamırlar. Bu baxımdan da verdiyi hesabatlarda şəffaflıq təmin olunmalıdır. Azərbaycan qanunvericiliyində belədir ki, siyasi partiya xarici təşkilatlardan, vətəndaşlardan, dövlət və din orqanlarından ianələr və üzvlük haqları qəbul edə bilməzlər.\nYAP ildə bir dəfə ictimaiyyəti maliyyəsi ilə bağlı məlumatlandırır. Əgər şəffaflıqdan, düzgünlükdən qorxmurlarsa, maliyyə mənbələrini açıqlasınlar. Onsuz MSK-nın səlahiyyəti var ki, audit yoxlamaları həyata keçirsin. O cümlədən buna icazə verməyəndə Ədliyyə Nazirliyinə müraciət olunur. Xəbərdarlıq yerinə yetirilməsə, onların qapadılması ilə bağlı müvafiq orqanlara müraciət olunacaq.\n- Növbəti iqtidar-müxalifət dialoqu gözlənilirmi?\n- Bundan öncə baş tutan iqtidar-müxalifət dialoqlarında AXCP və Müsavat kənar olmaqla əksər ciddi partiyalar iştirak edib. Bunun bəlli səbəbləri var. Müsavatda legitimlik yoxdur. Çünki, qeyri-qanuni qurultay keçirilib və partiya üzvləri bu seçkinin nəticələrini tanımır. Həmçinin orada azad sözə qarşı təpkilər var. Kim öz fikrini azad şəkildə ifadə edirsə, partiya sıralarından xaric olunur. Hazırda partiyada ikitirəlikdir və heç bir tərəf bir-birinin fikirlərini qəbul etmir. Ona görə də Müsavatdan heç kim dialoqa qatılmır. Çünki, ora qatılan adamın fikirləri partiya daxilində qəbul olunacaqmı? Bu məsələlər gündəmdədir. Amma bu partiya həmişə dialoqa dəvətlidir. AXCP isə partiya sferasından çıxıb. Onlar ancaq gözləyir ki, hansısa səfir, təşkilat desin ki, get dialoqda iştirak et. Yəni, öz rəyi ilə hərəkət etmir. Bunlar bir növ Ermənistan dövlətinə bənzəyir. Elə ideyaları da bənzəyir, həmfikirdirlər. Bəlli bir dövlət tapşırıq verməyincə, Ermənistan heç bir addım atmır. AXCP-də yuxarıdan tapşırıq gəlməsə, bu proseslərdə iştirak etmir. Əgər yuxarıdan desələr, hamıdan birinci onlar gəlib o tədbirdə oturarlar.\n- Dağlıq Qarabağdakı qondarma rejimin rəhbəri Bako Saakyanın "Chatham House" - Kral Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu tərəfindən Böyük Britaniyaya dəvət olunması münaqişənin həllinə necə təsir göstərəcək?\n- Bu, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə maneçilik törədən addımlardan biridir. Eyni zamanda münaqişənin qızışmasına rəvac verən addımlardan biridir. Bununla bağlı Azərbaycan tərəfi etiraz bəyanatını bildirib. Hesab edirəm ki, bu hərəkət Cənubi Qafqazda stabilliyin pozulmasına yönəldilmiş hərəkətlərdən biridir. Bako Saakyanın ora dəvət olunması beynəlxalq hüquqa ziddir. Bu sırf ara qatışdırmağa hesablanmış addımdır.\n- Avropa Oyunlarından öncə belə məlumatlar yayılırdı ki, oyunlardan dərhal sonra hakim komandada ciddi kadr dəyişiklikləri olacaq. Bu nə dərəcədə həqiqətə uyğundur?\n- Bəzən xaricdən və daxildən müxtəlif qüvvələr Azərbaycan hakimiyyətində qarşıdurmanın, qrupların olması barədə yalan və cəmiyyəti çaşdırmaq üçün fikirlər ortaya atırlar. Azərbaycan iqtidarı vahiddir və ölkə başçısının ətrafında sıx birləşib. 20 ildən artıqdır belə söhbətləri eşidirirk. Bunlar yalan və düzgün olmayan məlumatlardır. Çünki, Azərbaycan iqtidarı bir komanda kimi fəaliyyətini I Avropa Oyunlarında göstərdi. Təbii, öz işinin öhdəsindən gəlməyən məmurlar var ki, bu məsələ isə bilavasitə Prezident İlham Əliyevin səlahiyyətlərinə daxildir. Əgər kimsə öz işinin öhdəsindən gələ bilmirsə, tutduğu vəzifədən azad olunur. Bunu ölkə başçısı İlham Əliyev də dəfələrlə bəyan edib. Məmur vəzifəyə xalqa xidmət etmək üçün təyin olunur, xalqı hakimiyyətdən narazı salmaq üçün yox. O baxımdan kim bu işləri layiqincə yerinə yetirməsə, nöqsanlara yol verəcəksə, nəinki həmin adam vəzifədən azad olunacaq, hətta məsuliyyətə cəlb olunacaq. Hərdən ortaya belə bir fikir atırlar ki, gələn ay hakim komandada kütləvi dəyişiklikllər olacaq. Azərbaycan öz stabil xətti ilə inkişaf edir və kifayət qədər ciddi iqtisadi göstəriciləri var, sosial və siyasi islahatlar həyata keçirilir. Bu islahatlarda kim mövcud ictimai-siyasi proseslərə, gedən islahatlara cavab verməyəcəksə, maneçilik törədəcəksə, o adam haqqında ölkə başçısı tərəfindən qərar qəbul olunacaq. Kütləvi şəkildə dəyişiklik bu günün gündəmində deyil.


‘Bəlkə də Moskva ‘çoxdan qalan Qarabağ tikanının’ çıxarılmasına etiraz etməyəcək’\nRusiyanın “Novaya qazeta” qəzetinin xüsusi müxbiri İlya Azarın Şuşa və Laçından reportajı dərc olunduqdan sonra Ermənistan XİN onun akkreditəsini ləğv edib.\nNazirlik jurnalistə akkreditasiya qaydalarının pozulduğunu bildirib. Jurnalistsə hesab edir ki, onun akkreditasiyası məhz Şuşa və Laçından yazdığı reportaja görə ləğv olunub.\n“Novaya qazeta” isə oktyabrın 8-də başqa bir əməkdaşının, siyasi icmalçı Pavel Felgenqauerin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair geniş təhlili məqaləsini dərc edib.\nFelgenqauer yazır ki, Qarabağda müharibənin ikinci həftəsi gedir və Azərbaycanın silahlı qüvvələri hücum təşəbbüsünü inamla saxlayır, hərçənd hələki hansısa həlledici ərazi uğuru olmayıb.\nMəqalədə deyilir ki, tərəflər öz uğurları və itkiləri barədə bir-birinə tam zidd məlumatlar verir.\nAmma politoloq bu qənaətdədir ki, Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi üçün Azərbaycanın uğurları gözlənilməz olub:\n“Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi...aşkar göründüyü kimi indiki müharibəyə yox, keçmiş (birinci Qarabağ) müharibəsinə hazırlaşıb. O müharibədə Ermənistan inamlı qələbə qazanmışdı. Obyektiv deyilərsə, 2020-ci ilin 27 sentyabrına olan vəziyyətə görə Ermənistan və Qarabağın silahlı qüvvələri 1993-1994-cü il müharibəsində qələbə çalmış yarımpartizan dəstələrindən daha güclü idi. Ermənilər çox sayda tank və başqa texnika... toplamışdılar. Son vaxtlar Moskva Yerevana kredit əsasında bir neçə Su-30M təyyarəsi, onlarca T-90 tankı, dəqiq vuran aeroballistik İskander raketləri, TOS 1A Solntsepek topları vermişdi”.\nBakının bəyanatları ciddi qəbul edilmirdi\nLakin şərhçi yazır ki, Azərbaycanın silahlara on dəfələrlə çox neft dolları xərcləməsinə baxmayaraq sentyabrın 27-dək Yerevanda (və elə Moskvada da) elə bir təsəvvür var idi ki, 26 ildə prinsipial olaraq heç nə dəyişməyib:\n“Odur ki, Bakının “işğalçıları Azərbaycan torpağından qovacağına” dair zəhmli bəyənatlarını heç kim ciddi qəbul etmirdi. Ehtimal olunurdu ki, Azərbaycan birlikləri Qarabağdakı cəbhə xəttini (Təmas Xətti) yarmağa cəhd edərkən dayandırılacaq, səpələnəcək və erməni əks-hücumu ilə darmadağın ediləcək”.\nŞərhçinin fikrincə, erməni tərəfi düşünürdü ki, ehtiyatda olanların səfərbərliyə alınmasından sonra, ötən müharibədə olduğu kimi ikinci eşelonda olan Azərbaycan hissələri tərifli İsrail, Türkiyə, Cənubi Koreya və Rusiya silahlarını atıb qaçacq və bütün bu qənimət erməni ordusunun silahlanmasına sərf olunacaq, münaqişə tez bir zamanda atəşkəslə bitəcək:\n“Amma məlum oldu ki, birinci Qarabağ müharibəsini uduzan azərbaycanlılar müasir müharibə aparmağı bacaran ordu yaratmaqla ikinci müharibəyə dəfələrlə yaxşı hazırlaşa biliblər”.\nŞərhçi yazır ki, söhbət ilk növbədə yüksək dəqiqlikli pilotsiz sistemlərdən gedir:\n“Bu ermənilərin əvvəlcədən hazırladıqları qələbə strategiyasını sındırdı. Ermənilərin ilk günlərdəki əks-hücumları az səmərəli idi, qələbə strategiyası isə ümumiyyətlə alınmadı”.\nErmənistan belə müharibəyə hazır deyildi\nMəqalədə deyilir ki, Dağlıq Qarabağ qüvvələrinin bu müharibəyə hazırlığı “sovet hərbi elminə” əsaslanırdı və onlar gecə və gündüz bütün hərəkətlərinin PUA-larla izlənəcəyini və onlara yüksək dəqiqliklə zərbələr endiriləcəyini nəzərə almamışdılar:\n“Hazırkı erməni silahlı qüvvələri partizanlar yox, nizami ordudur. Və pis də ordu deyil. Bu ordu sadəcə olaraq azərbaycanlıların başlatdıqları müasir müharibəyə hazır deyildi”.\nFelgenqauer yazır ki, erməni tərəfi üçün təşəbbüsü ələ almadan güclü əks-zərbə endirmək çətin olacaq:\n“Cənub cəbhəsində Azərbaycan tankları və motopiyadaları Araz çayı və İran sərhədi boyunca Cəbrayıl rayonunda irəliləyiblər. Ermənilər onları Qarabağ yüksəkliklərindən artilleriya və zenit zərbəsi ilə vurur və birinci müharibənin son mərhələsində, 1994-cü ildə olduğu kimi onları İrana qaçmağa məcbur edəcəklərinə inanırlar”.\nErməni tərəfi Şuşada vurulan klubun videosunu yayıb\nŞərhçinin fikrincə bu dəfə vəziyyət fərqlidir. Baş nazir Paşinyan “bəzi ərazilərdə vəziyyətin çox ağır olduğunu” bildirib və hərbi xidmətini ötən il başa vuranları könüllü kimi orduya qayıtmağa çağırıb.\nFelgenqauer yazır ki, Ermənistan demək olar tam coğrafi izolyasiyadadır. Ora hərbi-nəqliyyat uçuşları yalnız Xəzərin üzəri və daha sonra İranın hava məkanı ilə edilə bilər.\nŞərhçi vurğulayır ki, erməni qüvvələrinin atdıqları mərmilərdən bəziləri İran ərazisinə düşüb və belə getsə, Tehranın Yerevana münasibəti dəyişə bilər.\nYerevanın “uzun və üzücü müharibəyə” tab gətirmək şansı azdır\nMəqalədə deyilir ki, Azərbaycanın hərbi yükləri gətirmək imkanları daha genişdir, beləki Türkiyə ilə aviasya rabitəsi müntəzəmdir:\n“Yeni müharibənin gedişində Azərbaycan silahlı qüvvələri bütün Qarabağ cəbhələrində təşəbbüsü əldə saxlayır. Ermənistanın uzun və üzücü müharibəyə tab gətirmək şansı azdır. Ankara Bakının Qarabağ problemini hərbi yolla həll etmək əzmini tam dəstəkləyir. Amma Ermənistanın ODKB üzrə müttəfiqi olan Rusiya bildirib ki, onun öhdəliyi Qarabağa şamil olunmur”.\nFelgenqauer yazır ki, Moskva böyük Türkiyə qüvvələrinin Qafqaza çıxmaması, bu regionun Türkiyənin nüfuz dairəsinə keçməməsi məqsədilə həm Bakı, həm də Yerevanla bərabər münasibətlər saxlamalıdır:\n“Əlbəttə Yerevan üstüörtülü şəkildə bəzi dəstək və yardımları alır, amma Moskva müdaxiləyə və dərhal atəşkəs tələb etməyə hələ hazır deyil”.\nFelgenqauer düşünür ki, belə bir şəraitdə “şəhərlər müharibəsi” başlana bilər. Onun fikrincə tərəflər paytaxtlar da daxil bir-birlərinin şəhərlərinə raket zərbələri endirə bilərlər:\n“Əgər ermənilər bu müharibəni uduzsalar və Qarabağın bir hissəsini və hətta Erdoğanın dəstəyi ilə Əliyevin tələb etdiyi kimi bütün Qarabağı itirsələr, Paşinyan rejimi süqut edəcək. Bəlkə də Moskvada çoxdan qalan Qarabağ tikanının çıxarılmasına, problemin (hətta güc yolu ilə) həllinə elə də güclü etiraz etməyəcəklər və potensial olaraq hazırkı qərbyönlü erməni rejiminin süqutu isə Moskva üçün göydəndüşmə olacaq”.


Banklara verilən vaxt niyə uzadıldı - TƏHLİL\n16:21 13 Dekabr 2013 Oxunub : 752\nAzərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) ölkədə fəaliyyət göstərən banklara nizamnamə kapitallarının həcmini 50 milyon manata çatdırmaq üçün 2014-cü ilə qədər verdiyi vaxtı keçən ay uzatması qabaqcadan gözlənilən idi.\nO səbəbdən ki, adı çəkilən qurumun İdarə Heyətinin 2012-ci il 25 iyul tarixdə verdiyi qərara əsasən, ölkədə bankların məcmu kapitallarının həcmini, o cümlədən yeni yaradılacaq bankların nizamnamə kapitallarının da minimum məbləğinin göstərilən müddətə kimi 50 milyona çatdırılacağı real görünmürdü.\nHərçənd, sözügedən qərardan sonra AMB rəhbərliyi vurğulamışdı ki, 2014-cü ilin yanvarın 1-inə qədər olan vaxt yetərlidir. “Biz, bu qərarı qəbul etməmişdən öncə, mövcud vəziyyəti təhlil edərək əlavə kapital üçün banklara verilən vaxtın kifayət olduğu qənaətinə gəlmişik” – deyə, AMB-in baş direktoru Rəşad Orucov o zaman bildirmişdi.\nDoğrudur, keçən ilin yayında düşünmək olardı ki, göstərilən tarixədək 10 milyon manatın 5 dəfə artırılaraq 50 milyona çatdırılması çətin deyil. AMB rəhbərliyi də qeyd etmişdi ki, bu sahədə artıq 2,5 milyon manatın 4 dəfə artırılaraq 10 milyona çatdırılması baxımından, təcrübə var.\nBundan əlavə, sistem üçün əhəmiyyətli sayılan iri bankların hələ 2012-ci ilin yayında artıq 50 milyon manata sahib olduqları deyilirdi. Odur ki, yerdə qalan bankların da buna çatmaqda çətinlik çəkməyəcəkləri güman edilirdi.\nAncaq AMB-in İdarə Heyətinin 2012-ci ilin 25 iyul tarixli qərarı bank sektorunda maliyyə sabitliyi və dayanıqlıq potensialını gücləndirmək, habelə banklar tərəfindən maliyyə vasitəçiliyini artırmaq və xüsusilə də qeyri-neft sektorunu daha yaxşı şəkildə dəstəkləmək üçün verildiyindən məsələyə bəsit yanaşmaq olmazdı.\nYeri gəlmişkən, qlobal maliyyə böhranından sonra beynəlxalq maliyyə qurumları da ölkəmizdə bank və maliyyə institutlarının maliyyə sabitliyi ilə dayanıqlığını gücləndirmək məqsədilə kapitala olan tələbi artırmağı tövsiyə etmişdilər. Kapital isə bankların maliyyə dayanıqlığının mühüm göstəricisi olmaqla yanaşı, maliyyə vasitəçiliyi potensialının da formalaşmasında mühüm rol oynayır. Odur ki, təkcə qərar verməklə iş bitmir.\nSöhbət əgər, bankları “ələkdən keçirməkdən” gedərdisə şübhəsiz ki, verilən vaxt yetərli idi. Ancaq biz yazmışdıq ki, iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunun inkişafında bank sisteminin rolu real sektor ilə nə dərəcədə əlaqəli olmasıyla ölçüldüyündən, nizamnamə kapitalının artırılması məsələnin birinci şərtidir.\nİlkin kapital 50 milyon manata çatdırıldıqdan sonra banklarımızın iqtisadiyyatın real sektoruna sərbəst şəkildə sərmayə yatırmağına gəldikdə isə indiki şəraitdə bu, yenə real görünmür. O səbəbdən ki, dəfələrlə yazdığımız kimi bizdə, bu sahədə vəziyyət qənaətbəxş deyil.\nBanklar iqtitsadiyyatın bütün sahələri - sənaye, kənd təsərrüfatı, hətta İKT ilə sıx əlaqədə fəaliyyət göstərməli olduqları halda bizdə yalnız əhali ilə, başqa sözlə desək, istehlak kreditləri ilə işləyirlər.\nSual yaranır ki, ölkəmizdə real olaraq hansı bank iqtisadiyyatın bu və ya digər sahəsinə sərmayə qoymaq istəyir?\nBuna hazır olanı varmı? Təəssüf ki, yox...\nÇünki risk sayıldığından heç bir bank buna getmək istəmir. Əhaliyə kredit verməkdə isə bütün banklar sərbəst hərəkət edir və bunda canfəşanlıq göstərirlər. Onların maliyyə vəziyyətini də bu amil müəyyən edir.\nHalbuki banklar iqtisadiyyatın istənilən sahəsinə sərmayə qoymalı və bunda maraqlı olmalıdırlar. Heç bir bank yalnız istehlak kreditləri ilə güclü və sağlam maliyyə qurumuna çevrilə bilməz. Banklar öz aktivlərini real sektora investisiya nəticəsində artıra bilərlər ki, bu da onlara nizamnamə kapitallarının səviyyəsini yüksəltməyə kömək edər. Bunun üçün isə əsas etibarılə iri infrastruktur, sənaye, istehsal və xidmət layihələri maliyyələşdirilməli və aktivlər də ən çox məhz bunun sayəsində artmalıdır.\nDoğrudur, AMB-in sözügedən qərarına əsasən, bankların kapitalizasiyasıyla bağlı strateji hədəfə nail olunduğu və onların kapitallarının həcmi ilə keyfiyyətinin xeyli yaxşılaşdığı deyilir. Həmçinin ötən müddət ərzində bankların məcmu kapitalının 48 % artaraq 3,2 milyard manata çatdığı bildirilir ki, əvvəl, buna nail olmaq üçün azı 4 il vaxt tələb olunurdu.\nAncaq bir cəhət var ki, AMB-in mərkəzi kreditlər üzrə uçot dərəcəsi kommersiya banklarının müştərilərə təklif etdikləri faiz dərəcələrinə təsir etrmir və borc vəsaitləri hansı şərtlərlə verilirsə, uçot dərəcəsi dəyişdirildikdən sonra da eyni qalır. Buna əsas səbəblərdən biri kimi isə ölkədə fəaliyyət göstərən bankların ümumi kredit portfelində AMB-dən alınan vəsaitlərin xüsusi çəkisinin az olması göstərilir.\nBankların nizamnamə kapitalları artdıqdan sonra əslində ölkədə kreditlər üzrə təklif olunan faiz dərəcələri də aşağı düşməli və AMB-in uçot dərəcəsi buna təsir etməlidir. Yeri gəlmışkən, hazırda ölkədə 43 bank fəaliyyət göstərir. AMB-in banklara kapitallarını 50 milyon manata çatdırmaq üçün verdiyi vaxtı 2015-ci ilə qədər uzatması onların sayını azaltmaq istəmədiyini göstərdi.\nAMB sədri E.Rüstəmov da demişkən, dövlət bu yolla hər hansı bankı inzibati yolla bazardan çıxartmaq və qeyri-müəyyənliyə yol açmaq niyyətində deyil. Çünki ölkədə neçə bankın fəaliyyət göstərməli olduğu önəmli sayılmır. Məqsəd bank sisteminin iqtisadiyyatın maliyyələşdirilməsində rolunu artımaqdan ibarətdir.


Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondu ilə “Sülhün Kökləri” təşkilatı arasında anlaşma memorandumu imzalanıb.\nBAMF-ın baş ofisində “Sülhün Kökləri” təşkilatının qurucusu və rəhbəri olan Heidi Kühn, Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun prezidenti Umud Mirzəyev və Azərbaycan Minatəmizləmə Agentliyinin (ANAMA) İdarə Heyətinin sədr müavini Samir Poladovun xeyir-duası ilə böyük bir təşəbbüs üçün memorandum imzalanıb. Heidi Kühnün "Minalı əraziləri Üzümlüyə çevirək" adlanan layihəsi bundan sonra Qarabağda minalanmış ərazilərin çiçəklənməsi və ən gəlirli kənd təsərrüfatı sahəsinə çevrilməsinə yardımçı olacaq.\nƏməkdaşlıq memorandumu mina təhlükəsizliyi ilə mübarizə, minalı ərazilərdə Davamlı İnkişaf Məqsədlərinin təşviq edilməsi, minasız azad dünya ideyasına töhvə verilməsi məqsədi daşıyır. Memorandum yalnız kağız üzərində qalmayaraq “Sülhün Kökləri” ilə birlikdə minaların təmizlənməsində aktiv rol oynayacaq.\nBundan sonrakı mərhələdə tərəflər ərazilərin minalardan təmizlənməsi və onların yerinə ağacların əkilməsi üçün nəzərdə tutulan vəsaitin həcmi müəyyənləşdirəcək.\nGörüş zamanı təfərlər birgə fəaliyyət barədə memorandum sənədi imzalayıb və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri barədə yerli mediaya açıqlama veriblər.\nMətbuat konfransını giriş sözü ilə açan Umud Mirzəyev əvvəlcə iştirakçıları salamlayaraq bildirib ki, xanım Heidi Kühnün səfəri ölkəmiz üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.\n“Son günlər dünyada özünün fəaliyyəti ilə məşhur olan, həyata keçirdiyi layihələrlə dünyanın ən müxtəlif ölkələrində tanınan bir təşkilat Azərbaycanda qonaqdır. BAMF və ANAMA-nın dəstəyi ilə həyata keçirilən bu səfərdə həmin təşkilatın qurucusu və rəhbəri Heidi Kün bizimlə bir aradadır. Son üç gün ərzində bir çox görüşlər keçirmişik. Bir-birindən maraqlı müzakirələr olub”.\nU. Mirzəyev qeyd edib ki, “Sülhün Kökləri” təşkilatı dünyanın mina problemini yaşayan əsas ölkələrində fəaliyyət göstərir.\n“Kosovo problemindən tutmuş Əfqanıstana qədər bu ölkələrdə çox ciddi layihələr həyata keçirilir. Təkcə Əfqanıstanda son illər həyata keçirdiyi layihələr Əfqanıstan iqtisadiyyatına 1 mlrd 400 mln-dan yuxarı investisiyanın cəlb olunmasına səbəb olub. Heidi Kühnün hər birimiz üçün nümunəvi olan misilsiz bir fəaliyyəti var. Hesab edirəm ki, Azərbaycanda gələcəkdə də çox böyük fəaliyyətləri gözlənilir. Azərbaycana gələrkən ilk getdiyi yerlərdən biri ANAMA oldu, orada Agentliyin fəaliyyətilə tanış oldu”.\nDaha sonra “Sülhün Kökləri” təşkilatının qurucusu Heidi Kühn çıxış edib. O, ilk olaraq BAMF-ın dəvəti və ANAMA-nın da dəstəyi ilə qonaq qismində çıxış etməkdən böyük qürur hissi keçirdiyini qeyd edib.\n“Həqiqətən də biz buradakı ərazilərin minalardan təmizlənməsi və onların üzümlüklərə çevrilməsi üçün böyük bir təşəbbüsün addımını atırıq. Hazırda 60 milyondan çox minaları 60-dan çox ölkədə təmizləmişik. Ümumiyyətlə, bu günə qədər minalanmış bir çox ərazilərdə olmuşam.\nMən Qarabağa Azərbaycan Minatəmizləmə Agentliyinin (ANAMA) İdarə Heyətinin sədri Vüqar Süleymanov, BAMF-ın prezidenti Umud Mirzəyev və Prezident Administrasiyasının əməkdaşı Sultan Hacıyevlə səfər etdik. Orada olduğum zaman heç vaxt tanış olmadığım kilometrlərlə nəhəng ərazilərdə oldum. Həqiqətən də orada minadan təmizləmə üzrə çox cəsur və böyük komanda işləyirdi”.\nTəşkilatın rəhbəri Qarabağ səfəri ilə bağlı bəzi nüansları da jurnalistlərin diqqətinə çatdırıb.\n“Biz ilk olaraq Tərtərin Çaylı kəndində olduq".\nO qeyd edib ki, ANAMA-nın İdarə Heyətinin sədri Vüqar Süleymanov və BAMF-ın prezidenti Umud Mirzəyevlə birgə həmin ərazidə 8 ədəd minanı detonatorla partladıblar.\n"Bizə orada hərbi əməliyyatların aparıldığı ərazilərdə həm mina təhlükəsi, həm də partlamamış döyüş sursatları haqqında məlumat verildi. Daha sonra minaların partlayış yolu ilə zərərsizləşdirilmə prosesi də nümayiş olundu. Qeyd edim ki, biz orada təkcə mina partlatmadıq, həm də 4 ədəd gələcəkdə çiçəklənəcək ağacların toxumunu əkdik. Bu sadəcə Azərbaycanla birlikdə sülhün köklərini qoymaq üçün orada üzüm ağaclarının əkilməsilə mümkün oldu. Bəhs etdiyim partlayıcı Nobel qardaşlarının kəşf etdiyi partlayıcıdır, lakin onunla biz minaları partlatdıq və biz artıq “Sülhün Kökləri”nin missiyasını həyata keçiririk. Daha sonra biz, Ağdama səfər etdik və orada da aparılan əməliyyatlarla praktiki şəkildə tanış olduq.\nH. Kühn fürsətdən istifadə edərək ANAMA komandasına təşəkkür edib.\n“Bu gün Umud bəyin dəvəti olmasaydı mən burada olmazdım. Onun adı ümid olduğu kimi biz də ümid edirik ki, gələcəkdə bu əməkdaşlıq daha da irəli gedəcək”.\nMətbuat konfransında iştirak Azərbaycan Minatəmizləmə Agentliyinin İdarə Heyətinin sədrinin müavini Samir Poladov da öz fikirlərini qonaqlar və media nümayəndələri ilə bölüşüb.\n“Təbii ki, bu zaman ANAMA tərəfindən təhlükəsizlik tədbirləri görülmüşdü. Heidi Kühnün gördüyü mənzərə çox təsir etdi. O, 100 km-lərlə minalanmış ərazilərin, dağıntıların şahidi oldu”.\nSamir Poladovun sözlərinə görə, qara torpaqda minalardan təmizlənmədən heç bir bərpa-quruculuq işləri görülə bilməz. Heidi Kühnün yaratdığı təşkilat da “Minalardan üzümlüklərə keçək” şüarı altında bir çox layihələr həyata keçirib. Bu gün o, Azərbaycandadır. Bu təşəbbüsünə görə ona çox minnətdarıq. Ümid edirik ki, bu əməkdaşlıq və müttəfiqlik uzun illər davam edəcək. Bu layihə real ərazilərdə həyata keçiriləcək. Bu səbəbdən bugünkü anlaşma memorandumunun xüsusi önəmi var”.\nDaha sonra Heidi Kühn jurnalistlərin suallarını cavablandırıb. Görüşün sonunda “Sülhün Kökləri” və Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondu arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb.\nQeyd edək ki, “Sülhün Kökləri” təşkilatının qurucusu və rəhbəri Heidi Kühn Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) dəvəti və ANAMA-nın dəstəyi ilə ölkəmizdə səfərdədir. Heidi Kühn səfərinin ilk günü BAMF-ın baş ofisində və Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyində (ANAMA) olub. Martın 2-də isə Şamaxıya səfər edən xanım Kün Meysəri kəndində üzümçülük və şərabçılıq kompleksi ilə yaxından tanış olub.


Bu avtomobillərdə Wi-Fi sistemi təqdim edilib - AVTO - Fins.az\nBu avtomobillərdə Wi-Fi sistemi təqdim edilib\nSiz Bentley sedanın arxa oturacağında əyləşərək evdən ofisə və ya ofisdən evə qayıdarkən işləməyi sevən insanlardansınız? O zaman, sizin üçün sevindirici xəbərimiz var. Bu günlərdə Bentley şirkəti avtomobil üçün ən sürətli, etibarlı və təhlükəsiz Wi-Fi sistemini təqdim edib. Yeni texnologiya gələn ildən başlayaraq bütün Bentley modellərində quraşdırılacaqdır.\nFins.az xəbər verir ki, Bentley Advanced Connectivity Wi-Fi sistemi 110 km/saat sürətində arxa cərgənin sərnişinlərinə eyni zamanda bir neçə tətbiqdən istifadə etmək və yüksək keyfiyyətli videoya baxmaq imkanı verəcəkdir. İnternet yolboyu əlçatan olacaqdır. Belə bir imkan Viasat telekommunikasiya şirkətinin dəstəyi sayəsində mümkün olubdur. Viasat şirkəti hazırda bütün dünya üzrə 14 milyon daxilolma nöqtəsinə malikdir.\nBundan başqa, Bentley eyni zamanda üç operatoru bir sürətli siqnalda birləşdirmək imkanına malik olan çoxkanallı virtual şəxsi şəbəkəsinə (VPN) də sahibdir. Avtomobilin baqaj bölümündə quraşdırılmış router birbaşa avtomobilin elektrik şəbəkəsindən qidalanır. (Autograph)


Asif MƏRZİLİ » "Dünya" informasiya agentliyi\nTarix: 14-04-2017, 16:55 | Çap et\n…Bu günlərdə Foocebok səhifəmdə jurnalistikamızın başı üzərində dolaşan bir problem barədə status yazmışdım. Olduqca ciddi rezonans doğurdu, çoxsaylı jurnalistlər, tanınmış yazarlar bu statusda qoyulan məsələyə birmənalı olaraq münasibət bildirmişdilər…\nBu gün isə tanınmış jurnalistlərdən biri, uzun illərdir peşəkar fəaliyyət sahəsində çalışan dostum başına gələn bir məsələdən ürək ağrısı ilə danışdı və məndən aşağıda bəhs edəcəyim həmin problemin ciddiliyini nəzərə alıb yenidən gündəmə gətirməyi xahiş etdi.\nBeləliklə, bu yaxınlarda iş adamlarından biri redaksiyaya zəng vuraraq dedi: "İstəyirəm ki, qəzetinizin bir babat jurnalistini göndərəsiniz, gəlsin Mingəçevirə, bir nəfər mənim 3 milyon manat nəğd pulumu ələ keçirib, qaytarmır... Hüquq mühafizə orqanları da tədbir görmür… Vəkilim də məşğuldur, amma nəticəsizdir. Qarşı tərəfin qorxusu yalnız mətbuatdandır, dələduzluğunun ictimailəşməsini istəmir…" və sair.\nZəng edən bir az da ərk edərək «İmkan varsa, jurnalisti tez göndərin, fotoaparatla, videokamera ilə gəlsin haaa! Bu yaxınlarda sizdə bir MTK ilə bağlı araşdırmanı oxumuşdum, yazıdan sonra 12 nəfərin pulu özünə qaytarılmışdı. Eşq olsun, sizin kimi jurnalistlərə, nə yaxşı ki, sizlər varsınız», -deyib məndən cavab gözlədi. Dedim ki, problem yoxdur, yəqinki sizin hüquqlarınızı müdafiə edəcək, sonra geniş araşdırma aparacaq, aidiyyəti qurumlara sorğu verəcək jurnalistlə də müqavilə bağlayacaqsınız, eləmi?\n-Müqavilədə nə yazılacaq?\n-Yazılacaq ki, jurnalist qanunun bütün gücü ilə sizin hüquqlarınızı müdafiə edəcək, araşdırma aparıb tərəfləri dindirəcək, şahidlərin mövqeyini öyrənəcək, aidiyyəti dövlət qurumlarına, hüquq-mühafizə orqanlarına sorğular göndərəcək, sifarişli poçt xidmətindən istifadə etməklə məktublar yazacaq, nəhayət, geniş araşdırma yazıları yazıb dərc etdirəcək, həmin yazını tədbir görülməsi üçün yenə də aidiyyəti dövlət qurumlarına göndərəcək, qarşı tərəf sonradan həmin yazıya görə jurnalisti məhkəməyə verəndə isə redaksiya həmin jurnalsti məhkəmədə müdafiə edəcək, işdir, cərimə kəsilərsə (təəssüflər olsun ki, hazırda məhkəmələrimizdə bundan heç bir jurnalist sığortalanmayıb), redaksiya həmin cəriməni ödəməyə də borculudur. Bir sözlə, jurnalist sizin haqqınınızın bərpası üçün peşəkar səviyyədə məqalə hazırlayıb dərc etməyi öhdəsinə götürəcək…\n-Bəs mənim öhdəliyim?\n-Siz isə jurnalistin Mingəçevirdə olan müddətdə qalmaq, yemək, yol xərcini ödəməyi öhdənizə götürürsünüz… Biz sizə əvəzində qaimə də yazıb verəcəyik...\n-Booooy, jurnalistlər də pul istəyir?\n-Hə, bax indi gəldiniz mətləbə: əlbəttə, jurnalist adam deyil, heç adam balası da deyil, atdır, yük daşıyan eşşəkdir... Onun vəzifəsi kim hara çağırdısa, cibinin pulu ilə, lap dünyanın o başına da olsa, getməlidir... Hələ birdən sizdən pul alıb-eləsə, onu «reket» damğası da gözləyir…\n-Bəs deyirlər ki, jurnalistlər təmiz olur, pul almır...\n-Qardaş, jurnalist səndən rüşvət almır ey, işini-gücünü, ailəsinin, özünün qayğılarını özü ilə götürüb Mingəçevirə gedir, çəkdiyi xərcini istəyir… Yaxşı, jurnalist səndən almasın, o birindən almasın, bəs neyləsin??? Bəs sizin vicdanınız??? Heç bir iş görməyən «vəkil»inə 3 min verirsən-bu halal haqqıdır, amma jurnalist burdan ora gedir, ona yol pulu, ezamiyyə xərcini vermək haramdır? Rəhmətlik xalq artisti Səməndər Rzayevin sözü olmasın, "Əəəə, bu nətəhər olur, əəəə???".\nFB-də bu yazıma çoxsaylı şərhlər var idi. Tanınmış jurnalist, professor Qulu Məhərrəmli yazmışdı ki, «…Gözəl məmləkətimiz bəlkə də dünyanın azsaylı ölkələrindəndir ki, jurnalistikanın adı var, amma heç bir qayda və prinsipi işləmir... Məsələn, bizdə medianın nisbi azadlığı var, amma iqtisadi bazası, maddi dayağı yoxdur. Reklam bazarı monopoliyadadır, digər qaydalar da elə...».\nBəli, deməyim budur ki, niyə kimsə hüquqşünasla, vəkillə, təmir ustası ilə, dəlləklə, başqırxanla, bələdiyyə ilə... müqavilə bağlayıb qayda-qanunla pul qazana bilər, amma bu iş jurnalistlərə gələndə hər şey tərsinə olur, günah iş sayılır? Elə bil jurnalistikamızda «Bermud üçbucağı» fırlanır və heç kim də problemin mövcud kökünü «tapmaq» istəmir. Problemi tapılmayan sahədə isə heç kimi yerində tapa bilməzsən…\nBaşqa bir məsələ: yəqin hər gün izləyirsiniz, telekanallarımızda itdən-pişikdən tutmuş hər şeyin, hətta arağın, siqaretin, pampersin belə, reklamı var. Kimi də müqavilə bağlayıb dussuz, zəhlətökən-qatıq klipini reklam etdirir, kimi də yarıq yubkası ilə özünü reklamlatdırıb toy üçün kliyent toplayır, kimi arağını reklam etdirir və əvəzində dəqiqəsi 200 manatdan başlayaraq min, iki min… manata qədər pul ödəyib işini qurur.\nYaxşu, niyə TV-lərə olar, amma çap mediasında olan jurnalistlərə olmaz? TV-nin jurnalisti gedir «Göyçay qranat» şirkətinin arağını reklam edən sujet çəkir, müqavilə bağlayıb filan qədər alıb gəlir, bu olur halal. Amma hansısa qəzetin jurnalisti bir şikayəti araşdırmaq üçün rayona dəvət edilir, ona kimsə yolpulu belə verməyə can çəkir. Niyə belə olmalıdır?\nƏn pisi odur ki, məsələn, öz nümunəmizdə şikayətçilər tanıyırıq (hökumətdən qrant və ya yardım alan KİV-lərdə ciddi problem yazılmır, heç adi bir məmur tənqid olunmur deyə, son vaxtlar, konkret olaraq bizə müraciət edənlərin sayı ikiqat artıb), illərlədir tikinti şirkətlərinin dələduz sədrlərində verdiyi pulunu və ya mənzilini ala bilmir. Amma qəzetdə bir-iki ciddi yazıdan sonra problem həll edilir. Üstündən bir ay keçir, özümüz zəng edirik ki, probleminiz nə yerdədir, deyir ki, hə, yadımdan çıxmışdı, çox sağ olun, düzəldi. Halbuki vəkilləri aylarladır məhkəmələrdə onu süründürüb filan qədər pulunu almışdı, 6-7 mötəbər ünvana yazdığı şikayətinə fikir verən belə yox idi… Bizim də qazancımız «Çox sağ olun!» oldu. Nə deyim, Allah bərəkət versin!\nYeri gəlmişkən, eşitdiyimə görə, bir müddət əvvəl Mətbuat Şurası jurnalistləri «reket» elan edəndən sonra nəşriyyat rəhbərliyi də məcbur olub bu tip redaksiyaları nəşriyyatdan çıxarmaq istəyib… Sonra baxıblar ki, icarə pulu verən yox, gecikmələr artıb, yeməkxanada adam qalmayıb, bundan sonra «reket»lərin çıxarılmasına stop qoyulub. Bəli, öz işi ilə məşğul olan KİV jurnalistləri indi pis güzərandadır (Mən KİVDF-dən yardım alan və şikayətçi problemlərinə susan qəzetləri demirəm).\nSöz gəldi, deyim: bu reket məsələsi ortaya çıxanda məsələ qaldırdıq ki, Mətbuat Şurasının bu cür mübarizəsi arzulanan və gözlənilən effekti verməyəcək. Çünki «ac qılınca çapar» məntiqi ilə desəm, ac olan istər «jurnalist» olsun, istər jurnalist, yaxud adi bir vətəndaş, o, balalarını yedirtmək üçün ya oğurluq, dələduzluq etməlidir, ya da özünü hamamdan asmalıdır. Cəmiyyətə, yaxud elə bizim Mətbuat Şurasına hansı lazımdır??? Təbii ki, hər şey qanun çərçivəsində olmalıdır, amma problem həlledilməz olaraq qalır hələ də….\nMən mübarizənin yolunu da həmin vaxt açıqlamışdım: birincisi, istər dırnaq içində olsun, istərsə də dırnaqsız, MŞ «reket» adını jurnalistikamıza şamil etməklə bütövlükdə jurnalistikamızın adına pis ad gətirmiş olur. Halbuki reketçilik Az. CM-də cinayət əməlidir və MŞ belə «jurnalist» varsa, onu reket elan etməsinə ehtiyac yoxdur (təcrübədə var ki, reket elan edilmişlər sonradan lap geniş əl-qol atdılar), sadəcə, hüquq mühafizə orqanına müraciət etmək lazımdır ki, həmin şəxsin hərəkətinə hüquqi qiymət verilsin. Yoxsa, hansısa bir dələduz saxta qəzetin və ya saytın saxta vəsiqəsi ilə hansısa bir əfəl və qorxaq idarə müdirinin yanına gedib, ondan pul istəyib, yaxud alıb, MŞ da onun adını reket elan edib jurnalistikamıza yeni adlı siyahı tərtib edir… Mən o vaxt bunu da yazmış və təklif vermişdim ki, məgər səhiyyədə, təhsildə, polisdə, prokurorluqda, əmlakda, məhkəmədə, vergidə, gömrükdə… dələduz yoxdur? Onları məgər «reket» elan edib siyahı tuturlar? Belələrini məhkəmə hökmü ilə qaralayıb atırlar içəri. Və heç vaxt da eşitməmişik ki, məsələn, Təhsil Nazirliyi elan etsin ki, dünən daha bir «reket direktor» qara siyahıya salındı. Yəni, cinayətin motivi birdir-o, dələduzdur, qanun qarşısında cavab verməlidir! Daha ona «dələduz direktor» demirlər, o, dələduz adamdır-cinayətkardır!\n…Son olaraq: əziz və istəkli peşəkar jurnalistlər-qəzetçilər, saytçılar, istərdim ki, ətrafımıza bir daha nəzər salasınız ki, hanı o peşəkarlıq məktəbi, o jurnalistlər ki, yazısını birnəfəsə oxuyardıq? İndi onların bir çoxu işsiz, kasıb, çarəsiz durumdadır. Şakir Yaqubov var idi, bildiyim qədər xəstəlik onu ev dustağı vəziyyətinə salıb. Allah şəfa versin! Kim ona əl tutur, mənəvi dayaq durur? Hanı mətbuatımızın Hidayət Elvüsalı, Məzahir Süleymanzadəsi, Yusif Kərimovu, Rəhman Orxanı, Rafiq Hacıyevi, Asif Quliyevi, Hikmət Sabiroğlusu, Fəxri Uğurlusu, Mədinə Həsənovası, Larisa Cavanşiri? Və adını çəkmədiyim neçə-neçə qələm adamları, hardadırlar indi??? Qocaman jurnalist var, Əliabbas Əlimədətoğlu, hərdən bizə yazır, neçə illərdir pensiya davası çəkir. Allah kasıbçılığın üzünü qara eləsin… Elə bu qayğı və problemlər üzündən jurnalistikanı atıb başqa sahələrə gedən qə qədərimiz var, siyahılandırsam, çox vaxt aparar… Ayağı yer tutanlarımızın nə qədərinin xaricə qaçıb getdiyini də bilirsiniz. Qalmışıq beş-on nəfərlik, onların da yeri görünür, özü görünmür. Dünyasını dəyişmiş Məmməd Nazimoğlunun, Elçin Səlcuqun, Adil Qaçayoğlunun və daha neçə-neçə adını çəkmədiyim jurnalistlərin son maddi durumu yadınızdadır axı … Bəzilərimizin indi adı qalıb, özü yoxdur, yəni görünmürlər. Heç kimin xətrinə dəyməsin, Elçin Şıxlının, Arif Əliyevin, Qulu Məhərrəmlinin… niyə özü görünmür? Mən mətbuatda aktiv fəaliyyətlərini deyirəm… Bilmirəm, bəlkə ona görədir ki, onlar adına «reket jurnalist»lər damğası vurulmuş bir jurnalistikada olmaq istəmirlər?!\nYadımda ikən, dünən əməkdaşlarımızdan biri adını çəkmək istəmədiyim bir özəl klinikada həkimin qəbuluna gedib, qəbula düşmək üçün qəbz yazılıb, 30 manat ödəyib, sonra həkimin məsələhətlərinə və aparatı ilə baxmasına 60 manatlıq qəbz yazılıb (həkimin yazdığı reseptlər isə 130 manat tutub). İndi soruşuram: niyə həkimin qəbuluna düşəndə qəbz yazılır, pul verilir, amma jurnalistin qəbuluna düşüb min bir məsləhət alınır, problem araşdırılır, yazılır, çap olunur, bu olur «Çox sağ olun»luq? Və həkim qulaq aparatı ilə qulağa baxır-qəbz yazıb 50 manat alır, amma jurnalist diktofondan, videoaparatdan, kompüterdən, çap üçün printerdən… istifadə edir, yenə də qazancı olur «Çox sağ ol!»lluq!\nNəhayət, xəstə gedir həkimin yanına, həkim barmağına batmış tikanı çıxardır, yerinə yod vurur və 20 manat alır-bu olur halal haqq! Amma jurnalist bir duzlu-məzəli, yaxud ciddi araşdırma yazı yazır, minlərlə adamın ürəyindən tikan çıxardır, kimsə 30 manat verir (əgər onu da verirsə) olur haram?! Gəlin jurnalistikamızdakı bu «Bermud üçbucağı»nın dəqiq ünvanını tapaq ki, axtaranda da özümüzü əsil, cəmiyyətimizin ayrılmaz hissəsi olan həmin jurnalistikamızda tapa bilək…


Xankəndində ev almaq istəyənlərin nəzərinə: qiymət ucuz, satış təcili | İnter Press\n24 Sentyabr 2021, 11:36\nQarabağdakı ermənilərin əmlak saytlarında elanların sayı artıb, təxminən 40-50 min dollara Xankəndində yaxşı ev almaq olar; Ramil Osmanlı: “…Proses sürətlənəcək”\nXankəndi və ətrafında yerləşən yüzlərlə daşınmaz əmlak – mənzil, ev, müxtəlif kommersiya obyektləri və torpaq sahələrinin satışında canlanma var. “Bakı-xəbər”ın məlumatına görə, erməni əmlak satışı saytlarında sözügedən ərazilərdəki daşınmaz əmlaklarla bağlı yerləşdirilən elanların sayı belə deməyə əsas verir. Hər keçən gün bu kateqoriyadan elanlar daha da artır. Sayı getdikcə çoxalan satış elanlarına nəzər yetirəndə görmək olar ki, əksəriyyəti “təcili”, “razılaşma mümkündür” başlığı ilə qeyd olunub. Hazırda Ermənistanın satış saytlarında ötən ilin son iki ayında yerləşdirilən elanların yenilənməsi prosesi müşahidə olunur.\nBunu “list.am” portalına nəzər salanda da görmək mümkündür. O da maraqlıdır ki, ötən ilin sonunda ermənilər satışa çıxardıqları evlərə fantastik qiymətlər qoyurdular. Amma indi vəziyyət dəyişib. Ermənilər satdıqları əmlakın qiymətini xeyli aşağı salıblar. Burada əsas diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, mənzil satışı ilə bağlı verilən elanların əksəriyyətində əlaqə vasitəsi kimi Rusiya nömrəsi qeyd edilir. Sosial şəbəkələrin erməni seqmentində yayılan məlumatlara görə, Xankəndidə satışa çıxarılan mənzillərə daha çox azərbaycanlılar maraq göstərir. Təxmini hesablamalara görə, Xankəndində yaxşı bir ev və torpağın qiyməti 40-50 min dollardan baha deyil.\nƏslində ermənilərin Xankəndindən qaçması gözlənilən proses idi. Çünki ağlı olan erməni bilməlidir ki, indən sonra bu bölgənin Azərbaycandan ayrı heç bir perspektivi yoxdur və ara-sıra səslənən “müstəqillik” bəyanatı nağıldan başqa bir şey deyil. Bu səbəbdən ermənilər şəhərdən qaçmağa üstünlük verirlər. Çünki Şuşadan baxanda Xankəndi azərbaycanlı hərbçilərin əlinin içində görünür. Belə bir psixoloji, qeyri-müəyyən vəziyyətdə yaşamaq onlar üçün asan deyil. Üstəlik, Xankəndində tez-tez işıqlar sönür, su problemi yaşanır, əhalinin sosial şəraiti pisləşib, hətta radiostansiyalar tutmur. Əvvəllər 8-90 min erməninin qayıtdığı deyilirdisə, indi onların sayının 25-30 min olduğu etiraf olunur. Üstəgəl, onların sabaha ümidi yoxdur və Xankəndində qalanların da əksəriyyəti yaşlı nəsildir. Əgər sülhməramlılar da olmasa, ermənilər orada bir gün belə qalmazlar. Bu əmlak satışları da təsdiqləyir ki, ermənilər gedirlər. Bəs bu fürsəti necə dəyərləndirə bilərik?\n“Əmlak” Ekspert Mərkəzinin direktoru Ramil Osmanlı “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, indiki mərhələdə bu fürsətdən istifadə etmək imkanlarımız həm texniki, həm hüquqi baxımdan məhduddur. Onun sözlərinə görə, hazırda sözügedən ərazi üzrə icra hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyəti yoxdur. “İstər notarial orqanlar olsun, istər reyestr xidməti, bu ərazilər Azərbaycanın qeydiyyat sistemində yoxdur. Ona görə Xankəndində ev almaq üçün hüquqi cəhətdən bundan məhrumuq. Texniki baxımdan isə ona görə məhduddur ki, evləri almaqla Xankəndində yerləşən qondarma qurumun notarial orqanlarını qeyri-rəsmi də olsa, tanımış oluruq. Amma bütövlükdə bu proses dayanmayacaq, getdikcə sürətlənəcək. Xankəndində olan ermənilər gözəl başa düşürlər ki, ya Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməlidirlər, ya həmin əraziləri tərk etməlidirlər. Bu səbəbdən evini satışa çıxanlar vəziyyəti dərk edirlər”.\nƏmlak eksperti hesab edir ki, Rusiya vətəndaşı olanlar bunu edə bilərlər: “Bəlkə də bunun arxasında bilmədiyimiz gizli məqamlar da var. Amma nəticə verməyəcək. Fikrimcə, növbəti ildən Azərbaycan hökuməti sülhməramlıların nəzarətində olan ərazilərin bərpası, əhalinin həmin yerlərə köçürülməsi üçün addımlar atacaq. Bu proses başladıqdan sonra ermənilərin evlərini satışa çıxarması işi sürətlənəcək. Amma ilk növbədə hüquqi məsələlər həllini tapmalıdır. Yəni kadastr, elektron xəritələr, reyestr olmadığına görə ərazi idarələrinin fəaliyyəti bərpa olunmalıdır, məlumat bazası yaradılmalıdır, Xankəndindəki daşınmaz əmlaklar haqda reyestr və kadastr məlumatlar elektron variantda toplanmalıdır, bundan sonra prosesi həyata keçirmək olar”.


İyulun 17-də Cəfər Cabbarlı adına Respublika Gənclər Kitabxanasında görkəmli Azərbaycan şairi, mütəfəkkir İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 650 illiyinə həsr edilmiş “Nəsimi poeziyasının nurunda” adlı dəyirmi masa keçirilib.\nTədbiri Cəfər Cabbarlı adına Respublika Gənclər Kitabxanasının direktoru Oruc Quliyev açaraq dövrünün görkəmli mütəfəkkiri, şair, ədəbiyyatımız tarixində ana dilində yaranan fəlsəfi qəzəlin banisi İmadəddin Nəsiminin yaradıcılığının Azərbaycan dili və ədəbiyyatının inkişafında mühüm mərhələ olmasından ətraflı bəhs edib.\nKitabxananın elmi işlər üzrə direktor müavini Xalidə Musayeva, filologiya üzrə fəlsəfə doktorları, Zəkulla Bayramlı, Xədicə İsgəndərli və başqaları çıxışlarında Nəsiminin bədii yaradıcılığının Azərbaycan poeziyasının və ədəbi dilinin inkişafında rolunu xüsusi qeyd ediblər.\nAzərbaycan Dövlət Milli Konservatoriyasının tələbəsi Arzu Məmmədova Nəsiminin sözlərinə bəstələnmiş musiqi nömrələri ifa edib.\nSənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, aktrisa Zülfiyyə Eldarqızı Nəsiminin “Etməgil”, “İstəməz” qəzəllərini söyləyib.\nTədbir boyu Nəsiminin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş videoçarx nümayiş olunub.\nDəyirmi masanın sonunda “Məndə sığar iki cahan” adlı kitab sərgisinə baxış keçirilib.


Qonaqkənd sakinləri: Həyətyanı sahələrimizi su basıb, həyatımız təhlükədədir - 24 saat xəbərlər\nQonaqkənd sakinləri: Həyətyanı sahələrimizi su basıb, həyatımız təhlükədədir\nfotolar Meydan TV.\n”Sel qəsəbədə yaşayan 1500-dən çox insanın təsərrüfatına ziyan vurub”\nQubanın Vəlvələ çayının vadisində yerləşən Qonaqkənd kəndinin sakinlərinin problemi var. Onlar çayda suyun səviyyəsinin qalxdığını, bunun onların həyatını təhlükə altına qoyduğunu deyirlər.\nMəlumatı Meydan TV-yə kənd sakinləri verib. Onlar problemlə bağlı tədbir görənin olmadığını söyləyiblər:\n“Bununla neçə ildir eyni problemi yaşayırıq. Çayda suyun səviyyəsi qalxır, biz narahatçılıq keçiririk. Hər il də problemimizlə bağlı rəsmi qurumlara müraciət edirik, vəziyyət dəyişməz qalır” – deyir, sakinlər.\nKənd sakini Niyatulla Orucov deyir ki, Qonaqkənd yaşayış məntəqəsi Vəlvələ çayının vadisində yerləşdiyindən dağlardan axıb gələn sel suları onlar üçün həmişə təhlükə olub. Son günlər isə bu təhlükə daha da artıb:\n“Vəziyyət kritik həddədir. Yağan güclü yağışlardan sonra çayın səviyyəsi qalxaraq evlərin hasarlarına çatıb. Hətta su çoxunun həyətyanı sahələrinə dolub. Kəndlilərin bostanına ziyan dəyib. Əksəriyyət mal-qaralarını çölə çıxara bilmir. Onlar çayın digər sahilinə keçməkdə çətinlik çəkirlər”.\nNiyatulla Orucov deyir ki, sel qəsəbədə yaşayan 1500-dən çox insanın təsərrüfatına ziyan vurub:\n“Bu azmış kimi indi də həmin insanların həyatına təhlükə yaradır”.\nKənd sakinləri problemləri ilə bağlı dəfələrlə Quba rayon İcra Hakimiyyətinə, yerli bələdiyyəyə müraciət etdiklərini deyirlər:\n“Tədbir görülmür. Halbuki real vəziyyət ərazinin relyefinin mürəkkəb olmasına baxmayaraq, təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməsini tələb edir”.\nNiyatulla Orucov bildirir ki, keçən il də sürüşmə nəticəsində keçmiş Atuş kəndinin ərazisində Vəlvələ çayının qabağı “boğulmuşdu” və çayın məcrası genişlənmiş, suyun səviyyəsi qalxmışdı. Onun sözlərinə görə, son zamanlar qəsəbə sakinlərinin çoxu selin qəsəbəni basması təhlükəsindən dolayı səksəkə içindədir. “Hər an faicə baş verə, camaat suyun içində qala bilər. Çayın səviyyəsi artıq evlərə çatır. Elə ilk təhlükə zamanı, ötən ilin sentyabrında mən Fövqəladə Hallar Nazirliyinə sel təhlükəsi ilə bağlı teleqram vurdum. Onlar da teleqramı nazirliyin nəzdində olan Tikintidə Təhlükəsizliyə Nəzarət Dövlət Agentliyinə yönəltdilər. Bir müddətdən sonra qəliz və qeyri-konkret bir cavab məktubu aldım. Hansı ki, bu cavabdan normal heç nə başa düşmək olmur”.\nNiyatulla Orucov deyir ki, cavabdan ümumən başa düşülən FHN-nin hansısa tədbir görməyə tələsmədiyidir: “Daha doğrusu, nəsə etmək istəmirlər. Halbuki təhlükə vəziyyətində yaşayırıq və dedyim kimi hər an faciə baş verə bilər. Bu cür laqeyd cavaba görə biz təzədən Fövqəladə Hallar Nazirliyinə məktub yazdıq. Ancaq reallıq odur ki, qəsəbə sakinlərinin bu halı, görünür onların veclərinə deyil”.\nN. Orucov bildirir ki, bir neçə gün bundan qabaq da o, Quba rayon icra hakimiyyətinin başçısı Yaşar Məmmədova teleqram vurub:\n“Cavab gözləyirəm. Ümid edirəm ki, bu yazıdan sonra müvafiq qurumlar, ən azından problemə laqeyd yanaşmayacaq, vəziyyət araşdırılacaq və müvafiq tədbirlər görüləcək. Əks halda, yaşanacaqları təsəvvür etmək lazımdır”.\nMəsələyə münasibət öyrənmək üçün Quba Rayon İcra Hakimiyyəti ilə əlaqə saxladıq. İcra Hakimiyyətinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Tariyel İbrahimov problemdən xəbərsiz olduğunu söylədi:\n“Mənim məlumatım yoxdur. Kəndi su basıb, orda nə baş verib, bilmirəm”.\nİcra Hakimiyyətinin ümumi şöbəsindən isə dedilər ki, çayın kənarlarını bəndləmək texkina istəyir, bunun üçün büdcə ayrılmalıdır: “İcra Hakimiyyətinin bu imkanı yoxdur. Gərək Nazirlər Kabineti qərar verə, iş üçün vəsait ayrıla ki, biz də nəsə edək”.\nFövqəladə Hallar Nazirliyindən (FHN) isə məsələyə münasibət öyrənmək mümkün olmayıb.


QIZ QALASI NEÇƏNCİ MÖCÜZƏDİR? | UNO-UFO\n← BALACABOY, YEKƏBAŞ, AMMA XEYİRXAH VARLIQLAR…\nPOSSIBLE SUBMERGED ALIEN CRAFT SPOTTED IN VERMONT →\nQIZ QALASI NEÇƏNCİ MÖCÜZƏDİR?\nFuad QASIMOV, ufoloq\n“Minlərlə papirusa bükülmüş, heç kimin dərk etmədiyi sirlər, hətta ruhlarımız qaranlıq və soyuq sərdabələrdə qorunur…”- Sfinksin hekayəti\nZərdüştilərin məbədi tikilinin içərisində işıqlı bir otaqdan ibarət olurdu. Otağın mərkəzində – dördkünc daşın üzərində metal borudan müqəddəs od çıxırdı. Yanan məşəl o qədər müqəddəs sayılırdı ki, hətta baş kahin əllərinə əlcək geyinmədən və nəfəsinin odu təhqir etməməsi üçün ağzına yaylıq bağlamadan oda yaxınlaşa bilməzdi. Məbədin yaxınlığında isə quyular yerləşirdi. Dini ayinlərdən əvvəl burada dəstəmaz alınırdı. Zərdüştilər təbiətin dörd ünsürünü – torpağı, odu, suyu və küləyi müqəddəs sayırdılar. Onların heç birini ölmüş insanın cəsədi ilə təhqir etmək olmazdı. Dəfn mərasimləri üçün silindrik formalı qalalar mövcud idi. Onların hündürlüyü 15 metrə çatırdı. Qalanın başında – mərkəzdə dəlik vardı. O, quyuya gedən yol idi. Qalanın yanında xüsusi yer vardı ki, meyitləri qalaya qoyanadək həmin yerdə saxlayırdılar. Deməli, qaya üzərində məşəllər yanan silindrik formalı, içərisində fəza cisimlərinin təsvirləri olan və sonra məbədgaha çevrilmiş mağara Qız qalası ola bilərdi. Sərt qaya üzərində işlənmiş qalanın başında yeddi məşəl yanırdı.\nXIX əsrin əvvəllərində qaladan gəmilərin istiqamətləndirilməsi ilə bağlı mayak kimi istifadə etmək üçün bəzi rekonstruksiya işləri aparılaraq yalnız bir məşəl saxlanılmış, qalanları qapadılmışdı. Görünür, Zərdüştün Qız qalasını özünə sığınacaq seçməsi və ondan məbədgah kimi istifadə etməsi məhz bu yerin müqəddəs hesab etdiyi odla bağlılığından irəli gəlirdi.\nBəs məbədgaha çevrilənədək bu tikilinin təyinatı hansı məqsədə xidmət etmişdi? Qala hansı informasiyanı özündə gizlədir? Onu kimlər tikib?\n1978-ci ildə ingilis alimləri Afrikada maraqlı tapıntılar aşkar etdilər. Bunlar gil lövhəciklər üzərində yazılmış qədim yazılardan və qaya rəsmlərindən ibarət idi. Yazı və rəsmlərdə dünyanın ilk insanlarından danışılırdı. Onlar Yerə Sirius sistemində yerləşən hansısa ulduzdan gəlmişdilər. Alimlərin hesablamalarına görə, tapıntıların on min illik yaşı vardı. Qalıqlar altında qalmış insan sümüklərinin ekspertizası göstərdi ki, onların boyu 130 sm imiş. Bu insanlar bizim tanıdığımız irqlərin heç birinə aid deyildilər. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, irqlərini bilmədiyimiz bu adamlar həmin varlıqlar olub.\nGəlmələrin – ilk insanların psixologiyasında maraqlı məqamlardan biri ulduzlar sistemi haqqında məlumatlardır. Onların ən çox önəm verdiyi ulduz Siriusdur. Hələ eranın əvvəllərində filosof Fenika Sirius ulduzunu dərin parlaqlığı olan Böyük Qırmızı Köpək adlandırmışdı. Məhz bu ulduzun dünyanın yaranmasına, Yerdə həyatın inkişafına böyük təsiri olmuşdur. Ulduz sistemi də Sirius, Sirius-V və Sirius-S ulduzlarından ibarətdir. Astronomlar Sirius-V-ni müasir dövrümüzdə kəşf ediblər. Sirius-S ulduzunun varlığından isə hələlik heç bir məlumat yoxdur.\nMifologiyada deyilir ki, Sirius-V ulduzunun Günəş ətrafında bir dövrəsi 50 ilə başa gəlir, çəkisinə görə ən ağır göy cismidir. O, Siriusa yaxınlaşanda ikincisinin parıltısı daha da artır. Müasir elm bu məlumatları təsdiqləyir, halbuki Sirius-V ulduzu adi gözlə görünmür və XIX əsrin ortalarınadək onun varlığından heç kimin xəbəri yox idi.\nQədim insanların dünyagörüşü Sirius ulduzu ilə kifayətlənmirdi. Onlar deyirdilər ki, Yer məhvəri ətrafında fırlanmaqla yanaşı böyük fəza dövrəsi vurur, Günəşsə öz oxu ətrafında fırlanır – onun məhvəri cismi hərəkətə gətirən spiralvari yaya bənzəyir. Fikrimizcə, şüur səviyyəsinin bəsitliyi ilə fərqlənməli olan qədim insanlar adi gözlə nəinki Günəşin fırlanmasını, hətta onun oxunun spiralvari yaya bənzədiyini də görə bilməzdilər. Bu hələ hamısı deyil. Qədim insanlar Kainatdakı ilk Böyük Partlayışdan və qalaktikanın milyard illərlə davam edən genişlənməsindən məlumatlı idilər. Onlar Mars, Venera, Saturn və Yupiter barədə fikirlər söyləyirdilər. Məsələn, Veneranın özünün peyki olması barədə bilgilərini müasir elm hələ təsdiq edə bilməyib.\nÇarlz Darvinin nəzəriyyəsinə görə, insan insanabənzər meymundan yaranmış varlıqdır. Lakin Darvin nəzəriyyəsinin gerçəkləşməsi üçün milyon illərlə təkamül prosesi keçilməli idi. Qəribədir ki, tarixdə bu barədə heç bir iz yoxdur. Darvin nəzəriyyəsini həqiqət kimi qəbul etsək belə, meymun şüurlu qədim varlığın müasir elmin sirrini açdığı və aça bilmədiyi bu qədər məlumatlara necə yiyələndiyi şübhə doğurur. Onlar bəşəriyyəti əsrlərlə heyrətdə saxlayan abidələr yaratmışlar: piramidalar, qalalar, asma bağlar, məbədlər… Müasir insan təfəkkürü bu fenomenlərin sirrini dərk etməkdə acizdir. Bəlkə bütün bu tikililərin hansısa yerdənkənar sivilizasiya ilə bağlılığı var?


access_time28/10/2020 11:53 folder_openMədəniyyət\nHazırda mühüm məsələlərdən biri də vətənpərvərlik mövzusunu incəsənətdə düzgün əks etdirməkdir. Məsələn, son günlər çəkilən milli ruhlu kliplərdə, layihələrdə hərbi qaydaların pozulması, həmin çəkilişlərdəki kobud səhvlər ciddi müzakirələrə səbəb olur. Hər kəsin iradı birdir: hərbi geyimlərdəki qüsurlar, döyüş səhnələrindəki nöqsanlar yolverilməzdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, düşmən uydurmalar, yalanlar yaymaq üçün hər məqamdan faydalanır. Ona görə daha diqqətli olmalı, düşmənin dəyirmanına su tökməməliyik.\nLakin təəssüflə qeyd edirik ki, şou-biznes əhlinin layihələri, klipləri həmin hərbi səhvlərlə doludur. Ən çox da formalarda, geyimlərdə onların naşılıqları özünü büruzə verir. Bütün bunlar təbii olaraq ictimaiyyətdə tənqid hədəfinə çevrilir.\nBəs, belə halların qarşısını almaq üçün nə etməli? Həmin məşhurların milli mövzuda iş görməzdən əvvəl məsləhət alması daha düzgün olmazmı?\nMəsələni “Sherg.az”a şərh edən Milli Qəhrəman, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Vahid Quliyev deyib ki, vətənpərvərliklə bağlı çəkilən kliplər təqdirəlayiqdir:\n“Lakin onlarda hansısa səhvə yol verilibsə, ortaya çıxarılmaması məsləhətlidir. Ona görə klipləri çəkməzdən əvvəl hərbi mütəxəssislərə müraciət etsinlər. Onların tövsiyələrindən faydalansınlar. Beləliklə ciddi səhvlər yaranmasın. İstər hərbi geyimi, istərsə də səhnələri nəzərə alaraq ekspertlərlə danışmalıdırlar. Ondan sonra çəkiliş olmalıdır.\nÇox güman ki, birinci dəfədir. Çoxdandır belə işləri olmayıb, yeni başlayıblar. Ona görə səhvlərə yol verilib. Yəqin ki, gələcəkdə həmin nöqsanlar aradan qaldırılacaq. Vətənpərvərlik mövzusunda yenidən işləri olacaq. O cümlədən gələcək işlərində belə problemlər yaşamayacaqlar. Onu da qeyd edim ki, həmin səhvlərə yol verən məşhurlara xəbərdarlıq edilməlidir.\nEyni zamanda Mədəniyyət Nazirliyi və bu məsələlərlə məşğul olan insanlar onları məlumatlandırmalıdır. Hazırlanan layihələr indiki dövrə uyğun olmalıdır.


“Bəstəkarlar İttifaqının Heydər Əliyev Fondunun musiqi layihələrində iştirakı” mövzusunda konfrans keçirilib – ASTV\nAstv.News AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, Mayın 8-də Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqında (ABİ) Heydər Əliyevin anadan olmasının 96-cı ildönümünə və Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyətinin 15 illiyinə həsr edilmiş “Bəstəkarlar İttifaqının Heydər Əliyev Fondunun musiqi layihələrində iştirakı” mövzusunda elmi-praktik konfrans keçirilib.\n“Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı haqlı olaraq qürur duyur ki, Heydər Əliyev Fondunun bütün musiqi layihələrində onun sədaqətli köməkçisi olub. Bəstəkarlar İttifaqının üzvləri bu layihələrdə bilavasitə və fəal iştirak edirlər. Bu layihələr nəinki ölkəmizdə, eləcə də onun hüdudlarından kənarda da çox böyük əks-səda doğurub. Bu layihələr Heydər Əliyevin ideyalarını yaşadır, onun ədəbiyyata, sənətkarlara, mədəniyyətə, rəsm sənətinə, xalçaçılığa olan münasibətini əks etdirir. Heç də təsadüfü deyildir ki, artıq 15 ildir Heydər Əliyev Fondu bu ideyaları həyata keçirir və gerçəkləşdirir. Bu, çox böyük və əhatəli fəaliyyətdir. Bunun nəticəsidir ki, bizim bir sıra mədəniyyət nümunələrimiz UNESCO-nun Qeyri-Maddi İrs Siyahısına daxil edilib. Bəstəkarlar İttifaqı bundan sonra da Fondun layihələrində yaxından iştirak edəcək. Bu gün keçirilən elmi-praktik konfrans da bunu bir daha sübut edir”, – deyə qeyd edilib.\nAstv.News AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, Mayın 8-də Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin (BŞTİ) keçirdiyi işə qəbul üzrə müsabiqə çərçivəsində imtahan mərkəzinə mediatur təşkil edilib. BŞTİ-dən AZƏRTAC-a bildirilib ki, imtahanların gedişi prosesi ilə tanış olan Təhsil İdarəsinin müdiri Rəşad Tağıyev əvvəlcə KİV-lərin nümayəndələri ilə görüşüb. İdarə müdiri imtahanlara hazırlıq işinin təşkili, namizədlər üçün […]\n“Unutmaq üçün getdim…” – Seva


Qarpız kəsdim bal kimi » Qadin.Net ~ İlk milli qadın portalı\nQarpız - bu nəhəng giləmeyvə vətəni hesab olunan Kalaxari səhrasında insan əli dəymədən yetişir.\nQarpızın "mədəni tarixi" hələ uzaq keçmişdə Misir ehramlarında təsvir edilmişdir. Misir rəssamları öz əsərlərində qarpıza xüsusi yer ayırırdılar. Bu giləmeyvəni fironların qəbrinə qoyurdular ki, o biri dünyada onları aclıqdan qurtarsın.\nÇinlilər isə bu xeyirli məhsula indiyənədək ehtiramla yanaşır, onun şərəfinə "qarpız bayramı" keçirirlər.\nYay mövsümünü və qarpızı bir-birindən ayrı təsəvvür etmək qeyri-mümkündür. İsti günlərdə bu zolaqlı giləmeyvə insan orqanizminə faydası ilə bərabər, həzz dəqiqələri də bəxş edir.\nDünyanın ən iri giləmeyvəsi - Çar qarpızının məti yarısı fruktoza olmaq şərtilə 12% şəkərdən ibarətdir. Fruktoza qlükozadan fərqli olaraq şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən insanlara da heç bir mənfi təsir göstərmir.\nQarpız həm də vitamin qaynağıdır. Tərkibində B1, B2, C, PP vitaminləri, fol turşusu, pektin maddələri, maqnezium, dəmir, nikel, kalium vardır. Tumları isə insan orqanizmi üçün vacib sayılan D vitamini ilə zəngindir.\nQarpızın tərkibində sellüloz həzmi normallaşdırır, xolin, C və P vitamini isə ürək-damar sisteminin fəaliyyətini tənzimləyir. Fol turşusu amin turşularının sintezində iştirak edərək sklerozun qarşısını məharətlə ala bilir.\nEnerji hasil etmək üçün lazımlı olan B vitamini qarpızda bol miqdardadır. Qarpızın tərkibindəki antioksidantlar astma, xərçəng, artrit və prostat xərçəngi riskinin azaldılmasında köməkçi hesab olunur.\nQarpız sidikqovucudur, onun tərkibindəki maddələr böyrəklərdəki duz kristallarını əridir. Şirəsi isə toksinləri orqanizmdən yuyub aparmaqla qaraciyərə kömək edir, bağırsaqların fəaliyyətini yaxşılaşdırır.\nArtıq çəkidən əziyyət çəkənlər üçün qarpız əsl möcüzədir. Bu ləzzətli giləmeyvədə kalorinin az olmasına baxmayaraq, qarpız tez bir zamanda insanda toxluq hissi yaradır. Həm ishal zamanı, həm də onu yatırmaq üçün qarpızın məti və şirəsi çox faydalıdır. Tumlarından isə qurdqovucu vasitə kimi istifadə edilir. Bunun üçün 100 qram əzilmiş qarpız tumunu 1 litr suda 45 dəqiqə zəif odda qaynadıb, süzgəcdən süzüb gün ərzində 3 dəfə 1 stəkan içmək məsləhətdir.\nQarpız suyunu bal və zəncəfillə qarışdırıb içdikdə bəlğəmi yox edər. Onun qabığından hazırlanan mürəbbə sinə və mədə ağrılarını aradan götürür.\nKolit zamanı (yoğun bağırsağın iltihabı) qarpız qabığından hazırlanan dəmləmə çox yararlıdır. Bədənin xolesterindən azad olunmasına yardımçı olan giləmeyvə yüksək qan təzyiqini də aşağı salmağa qadirdir.\nQarpız üzərində çat və əziklər olmamalıdır. Bu zədələnmiş yerlərdən giləmeyvəyə təhlükəli mikroblar düşür ki, bu da insan orqanizmində ağır bağırsaq xəstəliklərinin yaranmasına səbəb olur.\nQarpızın saplağı sarı və bir qədər qurumuş olmalıdır. Saplaqsız qarpız almayın. Üzərində sarı ləkələrin olması isə onu sübut edir ki, qarpız təbii şəraitdə yetişib. Əgər bu ləkə çox iri olarsa , deməli, giləmeyvəyə günəş şüası dəyməyib.\nAlarkən orta ölçülü (5-7 kq) qarpızlara üstünlük verin. Evdə onu soyuq suya qoyun. Yaxşı dəymiş qarpız suyun üzərində üzəcək, dəyməmiş isə batacaq.\nKəsilmiş qarpız soyducuda 1 gündən artıq saxlanmamalıdır. Şirəsindən əmələ gələn turşumuş qoxu qarpızın xarab olmasının göstəricisidir.\nPayızda əkib, qışda satırlar - Qarpız 3, yemiş isə 4 manata təklif edilir\nYay gəlidi artıq\nQarpizi bizim evdede boyuklu kicikli hami cox sevirik.Əsasda qarpızı pendirlə çox xoşlayıram.\n№ 32 - Müəllif: Lavinya\nTewekkurler xeber ucun Biz qarpizi ancaq pendir corekle yeyirik cox dadli olur sizde pendirle yeyin beyeneceksiz\n№ 31 - Müəllif: elvira.melek.589\nA təəccübləndim, qarpızı sevməmək olar???\nBizim evdəkilərin hamsı təəccüblənir onsuzda anam dalaşır ki azda olsa ye xeyirdir öldür yeyə bilmərəm heç sevmirəm\nQarpizi bizim evdede boyuklu kicikli hami cox sevir..Coxsaqol bacim etrafli melumata gore..\n№ 28 - Müəllif: raya-23\nSevdiyim gilemeyvelerden biridir..\nQarpız bizim də ailəliklə sevdiyimiz meyvədir. Uşaqlar indi də harda görsələr istəyirlər. Ancaq indi qorxuram almağa. Gələn ay inşallah əsl qarpız mövsümü olacaq. Mürəbbəsini isə xüsusi xoşlayıram. Təşəkkür Selvi maraqlı xəbər üçün.


Ermənistan baş nazirinin- » Yenixeber.org - Oxu xəbərin olsun\nErmənistan baş nazirinin-“ipini” öz baltası ilə kəsirlər\nYenixeber.org: Ermənistanın Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin 10 gün öncə istefaya göndərilən sabiq sədri Artur Vanetsyan baş nazir Nikol Paşinyan üçün ciddi başağrısına çevrilir. Paşinyanın ən yaxın adamlarından və hakimiyyətin əsas dayaqlarından sayılan A.Vanetsyan indi ona qarşı təhlükəli rəqibə çevrilir. A.Vanetsyan Moskvaya gedib və oradan Paşinyana qarşı hücuma keçib.\nSiyasi analitik Natiq Miri hesab edir ki, Rusiya təhlükəsinin ciddiləşməyə doğru getdiyini Nikol Paşinyan indi daha ciddi hiss etməyə başlayıb: “Ona görə də Rusiyaya xoş gedəcək bəyanatlar verməkdədir. BMT Baş Məclisində son çıxışında Paşinyanın Rusiyaya yaltaqlanıb ”Rusiya Ermənistanın strateji müttəfiqidir" bəyanatını verməsi ciddi qorxu keçirməyə başlamasının əlamətidir". (Yeni Müsavat)\nTarix: 28-09-2019 09:22\nPAŞİNYANLA SABİQ MTX RƏHBƏRİ ARASINDA MÜNAQİŞƏ DƏRİNLƏŞİR: "Əvvəlki sistem tamamilə Rusiyaya xidmət etmək üçün formalaşdırılıb"\nErmənistan milli təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru Füzulidən meydan oxudu-"Bir qarış da olsun torpaq verilməyəcək..."\nPaşinyanın səhhəti pisləşdi