Cwestiynau Cyffredinol - Keep Wales Tidy\nCwestiynau Cyffredinol pecynnau dechreuol\nRydym yn cynnig pecynnau dechreuol i greu, adfer a gwella lleoedd lleol ar gyfer natur.\nDarllenwch y canlynol cyn cyflwyno eich cais\nMae pob pecyn wedi’i gynllunio ymlaen llaw felly byddwch yn derbyn yr HOLL eitemau a restrir isod. Sicrhewch fod gennych ddigon o le i osod a storio’r holl eitemau angenrheidiol cyn i chi ymgeisio.\nBydd eich swyddog prosiect Cadwch Gymru’n Daclus lleol yn cytuno ar gynllun gwaith ac amserlen ddanfon gyda chi, ond bydd angen i chi fod ar gael i dderbyn danfoniadau o’r holl eitemau isod fel y cytunwyd.\nDarllenwch ymlaen am ofynion hanfodol eraill.\nARCHEB 1: PLANHIGION 3x llwyni ffrwythau mewn potiau ARCHEB 1: PLANHIGION 80x bylbiau\n(Eitemau mewn bocsys gyda chludwr) 20x perlysiau (Eitemau mewn bocsys gyda chludwr) 40x blodau gwyllt cynhenid\n3x planhigion dringo 3x lafant mewn pot\n12x planhigion mefus 2x planhigion dringo\nARCHEB 2: PECYN AC OFFER GWELYAU UCHEL 1x siswrn tocio, 3x trywel, 10x pâr o fenig ARCHEB 2: PECYN AC OFFER GWELYAU UCHEL 1x siswrn tocio, 3x trywel, 10x pâr o fenig\n(Eitemau i’w dosbarthu ar baled gyda lori) 4x gwelyau uchel (1m x 1.2m x 20cm) (Eitemau i’w dosbarthu ar baled gyda lori) 4x gwelyau uchel (1m x 1.2m x 20cm)\n28x sach o uwchbridd (700 litr) 28x sach o uwchbridd (700 litr)\n13x sach compost di-fawn (650 litr) 13x sach compost di-fawn (650 litr)\n20x labeli planhigion 20x labeli planhigion\n2x basged grog (2x bachyn, 50 litr compost)\nARCHEB 3: EITEMAU MASNACHWR DEUNYDD ADEILADU 1x delltwaith (1.2m x 1.83) a 2x pyst delltwaith ARCHEB 3: ADNODDAU 2x Llawlyfr yr RSPB o Fywyd Gwyllt mewn Gerddi, Llawlyfr yr RSPB o Adar Prydeinig\n(Eitemau i’w dosbarthu ar baled gyda lori) 1x can dŵr (Blychau mwy gyda chludwr) 4x blwch nythu aderyn y to, blwch adar, gwesty gwenyn canolig, tŵr pryfed\nArcheb 4: ADNODDAU 2x Llawlyfr yr RSPB o Fywyd Gwyllt mewn Gerddi, Llawlyfr yr RSPB o Adar Prydeinig ARCHEB 4: EITEMAU MASNACHWR DEUNYDD ADEILADU 2x tyllwr bylbiau\n(Blychau mwy gyda chludwr) 3x blwch nythu aderyn y to, blwch adar, gwesty gwenyn canolig (Eitemau i’w dosbarthu ar baled gyda lori) 1x can dŵr\n1x delltwaith (1.2m x 1.83) a 2x pyst delltwaith\nCyn ymgeisio, darllenwch y gofynion hanfodol canlynol i ymgeiswyr:\nRhaid i ymgeiswyr ddarparu tystiolaeth ffotograffig a data monitro i Cadwch Gymru’n Daclus, fel nifer y cyfranogwyr, dyfyniadau gan fuddiolwyr a llofnodi cofrestr asedau i nodi eu bod wedi derbyn holl eitemau’r pecyn.\nMae ein pecynnau wedi cael eu dylunio i sefydliadau sy’n dymuno creu prosiectau gerddi natur ar dir sydd dan ‘berchnogaeth nid-er-elw’.\nBydd blaenoriaeth yn cael ei rhoi i brosiectau sy’n bodloni holl ofynion y broses ymgeisio sydd wedi’u lleoli mewn lleoliadau trefol / lled-drefol, yn cynnwys aelodau difreintiedig o’r gymuned, wedi’u lleoli mewn ardaloedd o amddifadedd uchel (wedi’u hadnabod gan Fynegai Amddifadedd Lluosog Cymru) gydag ychydig neu ddim mynediad at natur.\nRhoddir blaenoriaeth i geisiadau sydd yn cynnwys cyfranogwyr Du, Asiaidd, Lleiafrifoedd Ethnig a / neu anabl.\nGall unrhyw ysgol wneud cais am becyn tyfu bwyd os nad oes ganddynt unrhyw gyfleusterau tyfu bwyd. Fodd bynnag, dim ond ysgolion heb unrhyw fynediad at natur neu ofod gwyrdd all wneud cais am becyn bywyd gwyllt.\nMae angen i ysgolion ddarparu lluniau a mapiau yn dangos eu gofod awyr agored.\nRydym eisoes wedi derbyn cyllid ar gyfer y safle arfaethedig, a ydym yn dal yn gymwys i wneud cais?\nYdych, ar yr amod nad yw’r cyllid yr ydych eisoes wedi ei sicrhau yn dyblygu unrhyw eitemau sydd wedi eu cynnwys yn y pecyn penodol yr ydych yn gwneud cais amdano. Mae’n rhaid i ni sicrhau nad oes unrhyw gyllid dwbl wedi ei sefydlu. Nid yw’r pecynnau wedi eu bwriadu i fod yn lle cyllid arall, dylent fod ar gyfer gweithgareddau newydd/heb eu hariannu.\nRydym wedi derbyn pecyn Lleoedd Lleol ar gyfer Natur Cadwch Gymru’n Daclus yn y gorffennol, oes modd i ni ymgeisio eto?\nMae’n dibynnu ar sut mae eich prosiect yn bodloni’r meini prawf a’r lleoliad arfaethedig. Cysylltwch â’r tîm Lleoedd Lleol ar gyfer Natur i drafod syniadau prosiect penodol, ond yn gyffredinol:\nRydym yn awyddus i weld grwpiau a dderbyniodd becynnau dechreuol y llynedd yn mynd ymlaen i becynnau datblygu ar raddfa fwy yn 2021.\nOs derbynioch becyn dechreuol y llynedd a’i osod yn llwyddiannus, ac rydych yn bodloni holl feini prawf eleni, yna byddem yn eich annog i ymgeisio am becyn datblygu ar gyfer yr un safle, neu safle gwahanol.\nGallwch ymgeisio am becyn dechreuol arall os hoffech, ond byddem yn argymell i chi ymgeisio ar gyfer safle gwahanol. Noder er hynny bod blaenoriaeth yn debygol o gael ei rhoi i ymgeiswyr nad ydynt wedi ymgeisio o’r blaen.\nRydym yn croesawu ac yn cefnogi ceisiadau gan grwpiau difreintiedig/grwpiau wedi ymddieithrio a all fod heb gynrychiolaeth ddigonol neu gyda gallu cyfyngedig ar gyfer ymwneud â phrosiectau megis Lleoedd Lleol ar gyfer Natur. Bydd ceisiadau’n sgorio’n uchel os ydynt yn cynnwys cyfranogwyr o’r grwpiau canlynol:\nA oes angen i ni fod yn grŵp cyfansoddiadol i ymgeisio am becyn dechreuol?\nGall swyddogion Cadwch Gymru’n Daclus eich cefnogi i ddod yn grŵp cyfansoddiadol. Mae gennym gyfansoddiadau templed ar gael, a gall ein tîm o swyddogion cymunedol eich helpu drwy’r broses syml. Ewch i’n tudalen tîm (adran gweithredu cymunedol) am fanylion ynglŷn â’ch swyddog prosiect lleol neu gofynnwch i’r tîm Lleoedd Lleol ar gyfer Natur am gyngor.\nGosodwch eich cais i mewn cyn gynted â phosibl. Gellir dod o hyd i’r holl fanylion ar dudalennau Lleoedd Lleol ar gyfer Natur. Gellir lawrlwytho’r ffurflen gais pecyn dechreuol drwy glicio ar y ddolen isod. Atebwch bob cwestiwn gan gadw at y cyfrif geiriau sy’n cael ei argymell.\nRydym hefyd yn awyddus i weld ymgeiswyr llwyddiannus yn datblygu eu gwaith ymhellach trwy wneud cais am becyn datblygu.\nOes, o bosib. Ebostiwch gopi o’ch prydles at nature@keepwalestidy.cymru fel y gallant wirio a ydych yn gymwys.\nA oes ‘ffurflen’ caniatâd perchennog y tir i’w chwblhau?\nNid oes unrhyw ffurflen swyddogol i’w chwblhau. Dim ond tystiolaeth gan berchennog y tir sydd ei hangen arnom sydd yn dangos caniatâd i osod y safle a’i gynnal am bum mlynedd. Gallai hyn fod yn gytundeb ffurfiol yr ydych wedi ei lofnodi, prydles, trwydded neu ebost gan berchennog y tir sydd yn rhoi caniatâd i waith fynd yn ei flaen ar y safle arfaethedig. Os oes gennych unrhyw ymholiadau, cysylltwch â’r tîm Natur am gyngor.\nNid wyf yn gwybod beth yw gwerth y safle yn nhermau bywyd gwyllt / natur. A allwch chi helpu?\nPeidiwch â phoeni. Dywedwch wrthym beth sy’n bodoli ar y safle ar hyn o bryd e.e. a yw’n arwyneb caled megis concrid neu slabiau palmant, neu a yw’n laswellt?\nMae’r pecynnau cychwynnol wedi eu dylunio ar gyfer mannau bach heb lawer o fynediad, os o gwbl, at natur, lle nad oes unrhyw gyfle ar gyfer adfywio naturiol. Er enghraifft, ar arwyneb artiffisial (ee iard yr ysgol), mewn gerddi cymunol, o flaen adeiladau cymunedol neu ar gorneli stryd. Nid ydynt yn addas i’w rhoi mewn mannau gwyrdd mawr, neu mewn lleoliadau lle mae bywyd gwyllt a bioamrywiaeth yn ffynnu ee Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, Gwarchodfeydd Natur Lleol, ardaloedd cyfoethog eu rhywogaethau.\nMae angen man sy’n mesur 5 metr sgwâr o leiaf ar gyfer pecynnau dechreuol.\nA yw pob pecyn dechreuol yn addas ar gyfer arwynebau caled?\nNac ydy, y pecyn gorau ar gyfer arwyneb caled yw’r pecyn gardd drefol, er byddai’r pecyn i beillwyr yn addas hefyd. NID yw’r pecyn ffrwythau yn addas ar gyfer arwynebau caled.\nRydym yn argymell pum gwirfoddolwr craidd o leiaf i adeiladu’r safle er po fwyaf o bobl leol sydd ynghlwm, y gorau. Bydd gwirfoddolwyr ychwanegol yn lledaenu’r llwyth gwaith a gallant ddarparu cefnogaeth foesol drwy ymgymryd â rolau megis lluniaeth, hyrwyddo’r safle drwy’r cyfryngau cymdeithasol a ffotograffiaeth. Rhaid i ymgeiswyr ymrwymo i 25 awr yn ystod 2021-22 i osod a rheoli’r ardd. Rhaid cynnal yr holl weithgareddau yn unol â chyfyngiadau COVID-19 Llywodraeth Cymru.\nNa, mae’r pecynnau dechreuol yn fach ac wedi’u cynllunio i fynd ar un safle\nA allwn ni newid cynnwys y pecyn ni wedi dewis?\nNa. Mae pob pecyn wedi ei bennu ymlaen llaw felly byddwch yn derbyn yr HOLL eitemau sydd wedi eu rhestru isod. Gwnewch yn siŵr bod gennych ddigon o le i roi a storio’r holl eitemau angenrheidiol cyn gwneud cais.\nPan fydd y prosiect wedi’i adeiladu, a allwn ni gadw’r offer?\nNid ar gyfer yr un gweithgareddau, ond efallai y bydd gwaith arall nad yw pecynnau yn ei gwmpasu a allai fod yn gymwys. Bydd angen i chi siarad â’r Loteri Genedlaethol i gadarnhau.\nOs dyrennir prosiect inni, a fydd Cadwch Gymru’n Daclus yn atgyweirio neu’n amnewid eitemau yn y pecyn sydd wedi treulio, wedi torri, wedi’u difrodi neu’n cael eu dwyn?\nNa, dim ond unwaith y bydd y cyllid yn talu am yr eitemau a’u gosod. Os gwelwch yn dda gweithio gyda’n tîm i ystyried lleoliad eitemau wrth gynllunio eich gardd e.e. strwythurau cysgodi megis siediau / tai gwydr / delltwaith rhag gwyntoedd cryf os yn bosibl.\nBydd yn gyfuniad o eitemau mewn bocsys wedi eu dosbarthu gan gludydd ac eitemau mwy fydd yn cael eu dosbarthu ar baledi. Mae’r lluniau isod wedi eu dylunio i roi syniad o faint rhai o’r eitemau fydd yn cael eu dosbarthu.


Chwilio am lywodraethwyr ar gyfer ysgolion newydd y Barri\ncy > our_council > press_and_communications > latest_news > Chwilio am lywodraethwyr ar gyfer ysgolion newydd y Barri\nCymeradwywyd y cynnig i sefydlu dwy ysgol newydd ar safleoedd presennol Ysgol Gyfun y Barri ac Ysgol Gyfun Bryn Hafren a chweched dosbarth ar y cyd rhwng y ddau safle ar 6 Mawrth 2017. Bydd yr ysgolion rhyw cymysg presennol yn cau'n ffurfiol ar ddiwedd mis Awst 2018.\nGwnaethpwyd y penderfyniad yn dilyn rhaglen ymgysylltu hirfaith gyda rhieni, disgyblion, staff, llywodraethwyr a gweithwyr proffesiynol eraill, ac mae’r Cyngor wedi ymrwymo i barhau i sicrhau bod ystod eang o bobl ynghlwm wrth y cynnig. Mae dau gorff llywodraethu newydd yn cael eu creu i helpu i gyflawni hyn.\nDywedodd llefarydd ar Cyngor: “Mae cynlluniau’r Cyngor ar gyfer dyfodol addysg uwchradd yn y Barri yn gyffrous. Er mwyn iddynt lwyddo, mae’n rhaid i ni barhau i weithio gyda phawb sy’n rhannu ein teimladau dros wella cyfleoedd i blant a phobl ifanc y Fro.\n“Mae llywodraethwyr yn gweithio’n agos gyda'r pennaeth a staff eraill, ac yn chwarae rhan hanfodol wrth reoli unrhyw ysgol. Rydym yn ceisio datganiadau o ddiddordeb gan unrhyw un sy’n teimlo eu bod nhw’n gallu dod â sgiliau a phrofiad i’r project hwn a chan bobl sy’n meddwl y gallen nhw adlewyrchu barn ac anghenion eu cymuned.”\nDylai unrhyw un sydd â diddordeb mewn ymuno â chorff llywodraethu dros dro unrhyw ysgol lenwi'r ffurflen gais ar-lein.\nBydd cyrff llywodraethu dros dro’r ysgolion yn goruchwylio’r broses bontio o'r trefniadau presennol i’r ysgolion newydd.\nBydd y llywodraethwyr newydd yn cael eu cefnogi wrth eu gwaith gan aelod staff dynodedig yn adran dysgu a sgiliau’r Cyngor. Bydd yr un person yn gweithio gyda'r penaethiaid i sicrhau bod y broses o symud o un ysgol i'r llall mor ddidrafferth ag sy'n bosibl.\nMae’r dyddiad cau ar gyfer datganiadau o ddiddordeb ddydd Mawrth, 28 Mawrth am hanner dydd.


Cyflenwyr a Ffatri Cemegau Eraill | Gwneuthurwyr Cemegau Eraill Tsieina\n1. Wedi'i bacio mewn bagiau gwehyddu wedi'u leinio â phlastig o rwyd 25Kg yr un, 25MT fesul 20FCL. 2. Wedi'i bacio mewn bagiau jymbo gwehyddu wedi'u leinio â phlastig o 1250Kg net yr un, 25 MT fesul 20FCL. 3. Yn unol â gofynion y cwsmer. 1.Magnesiwm sylffad ar gyfer amaethyddiaeth Gall sylffwr a magnesiwm ddarparu maetholion cyfoethog ar gyfer cnydau y mae'n eu cyfrannu at dwf cnydau a chynyddu'r allbwn, mae hefyd yn helpu i lacio'r pridd a gwella ansawdd y pridd. Symptomau diffyg “sylffwr” a “magnesiwm”: 1) mae'n le ...\nMae calsiwm clorid yn halen anorganig, sy'n bodoli fel solid neu hylif. Mae calsiwm clorid solid yn sylwedd gwyn, grisial ar ffurf naddion, gronynnod, pelenni neu bowdr. Gyda chynnwys dŵr crisialog gwahanol, gall fod yn ddihydrad neu'n anhydrus. Mae calsiwm clorid hylif yn ddatrysiad di-liw, clir. Gan fod gan galsiwm clorid briodweddau fel hydoddi cyflym, gallu ecsothermig, denu lleithder o'r awyr a'r amgylchedd, hydoddi ar dymheredd isel iawn II.Features: Calciu ...\n1. Fel asiant rasio, niwtraleiddiwr a gwellhäwr toes, gellir defnyddio soda pobi ar gyfer crwst a gellir ei ddefnyddio'n briodol yn unol ag anghenion cynhyrchu. 2. Gellir defnyddio soda bacio wrth lanhau cartrefi, fel golchi llysiau a ffrwythau, dillad a chymwysiadau glanhau eraill yn unol â'r cais. 3. Defnyddir soda pobi Gradd Bwyd Anifeiliaid yn bennaf mewn dyframaeth i addasu gwerth PH dŵr pwll 4. Yn y diwydiant rwber, fe'i defnyddir wrth gynhyrchu rwber a sbyngau. 5. Yn yr argraffu a'r lliwio ...\nAmoniwm clorid NH4CL gronynnog Powdwr crisial gwyn neu granule; heb arogl, blaswch gyda halen ac oer. Mae crynhoad hawdd ar ôl amsugno lleithder, hydawdd mewn dŵr, glyserol ac amonia, yn anhydawdd mewn ethanol, aseton ac ethyl, mae'n distyllu yn 350 ac roedd yn asid gwan mewn toddiant dyfrllyd. Mae metelau fferrus a metelau eraill yn gyrydol, yn benodol, mwy o gyrydiad copr, effaith nad yw'n cyrydol haearn moch. Gradd amaethyddol Cais amoniwm clorid: Gradd amaethyddiaeth Amoniwm ...\n1. Paratoi Datrysiad: Cyfradd hydoddi PAC yw 5%. Mae'n golygu toddi 5g PAC i mewn i ddŵr 100ml. 2. Cyfrwng diddymu: Dŵr tap neu ddŵr wedi'i buro yw'r dŵr. Amser Datgelu: Yr amser yw 5-10 munud os ydych chi'n troi'n llawn am hydoddi. 4.Dosage: Sicrhewch sampl dŵr a chadarnhewch y dosau gorau posibl trwy brawf. 00: 0000: 23 Clorid Polyaluminum. 1. Ychwanegwch Clorid Polyaluminum Rhif 3.Dilute Polyaluminum chloride with water 3. Ychwanegu hylif i mewn i ddŵr 4.Mixiwch yr hylif gyda'r dŵr a ...\n1.Coal mine: tân gwrth-dân uesd mewn mwynglawdd oer 2. Trin dŵr: gall magnesiwm clorid ei hun gael gwared ar yr amhureddau yn y dŵr yn gyflym, ac nid yw'n achosi dau lygredd. mae'n arbennig o addas ar gyfer trin dŵr mawr llygredig soale yn fwy diogel. 3. Gan ddefnyddio'r deunydd crai anorganig pwysig mewn diwydiant cemegol, fe'i defnyddir ar gyfer cynhyrchu cyfansoddion magnesiwm fel asid carbonig magnesiwm, magnesiwm hydrocsid a magnesiwm ocsid, ac ati. 4. Yn y diwydiant meteleg fe'i defnyddir i pro ...


Gwneuthurwr a Chyflenwyr Tsieina Bwced Tsieinaidd - Prynwch Bwced Pris Da O Fatiau Shrimp i'w Gwerthu - Dŵr Sychu\nCartref > Cynnyrch > Flakes Shrimp > Packing perdys fflochiau\nMae gan y fflamiau shrimp yn ein cwmni ansawdd uchel, sy'n addas ar gyfer berdys babanod a physgod. Mae gan ein cynnyrch faeth cyfoethog a gallant hyrwyddo amsugno treulio eginblanhigion, helpu i gynyddu cyflymdra twf a gwella cyfradd goroesi.\nMae maetholion cyfoethog o ansawdd uchel yn ein cwmni, sy'n addas ar gyfer berdys babanod a physgod. Mae gan ein cynhyrchion asid amino cyfoethog, fitamin, sylwedd mwynau a brasterog annirlawn. Gall ein cynnyrch hyrwyddo amsugno treulio eginblanhigion, helpu i gynyddu cyflymder twf ohonynt a gwella cyfradd goroesi. Hefyd, mae ein cynnyrch yn iach iawn, ac ni fyddant yn cael effaith wael ar ansawdd dŵr. Mae digonedd o faetholion gan y cwmni sy'n cael eu cynhyrchu gan ein cwmni, a byddant o fudd ar gyfer awydd eginblanhigion, ac nid oes ganddynt unrhyw wrthfiotigau. Felly gall y cwsmeriaid eu defnyddio'n ymddiriedol.\n2. Cynhwysyn Cynnyrch\nprotein crai ≧ 45%, braster crai ≧ 6%, cynnwys dŵr ≦ 8%, manyleb lludw ≦ 16%\nffibr bras ≦ 13% calsiwm ≧ 2% cyfanswm ffosfforws ≧ 2% lysin ≧ 2.2%\nMae ein cynnyrch yn cael eu rhoi yn y bwcedi, a gallwch ddewis maint bwcedi am 5kg, 10kg a 25kg.\nEr mwyn storio fflamiau berdys mewn cyflwr da, osgoi golau haul uniongyrchol a'u rhoi yn y lle sych ac oer.\nO ran gwahanol fathau o eginblanhigion berdys, ar ôl golchi fflamiau berdys mewn dwr ffres, eu harllwys yn gyflym i'r pwll er mwyn bwydo eginblanhigion. Gall ein cynnyrch dreiddio brethyn sgrîn 250-mesh a gorffwys dim dreg. Peidiwch â bwydo eginblanhigion 4-6 gwaith bob dydd o ran amser bwyta tua 1 awr ar eu cyfer.\nHot Tags: bwced o flakes shrimp, Tsieina, gweithgynhyrchwyr, cyflenwyr, prynu, pris, ar werth\nCyfradd Gludo 85% Cystiau Artemia\nFlakes'r Berllys Tun\nFflochiau perdys barrelled\nFflamiau Bremiau Bagged\nCylchdro Cistiau Artemia Anhysbys


Stori Fawr Dre-fach Felindre - Aduniad Bargod Rangers yn 2012 a tharddiad Stori Fawr Dre-fach Felindre\nAduniad Bargod Rangers yn 2012 a tharddiad Stori Fawr Dre-fach Felindre\nTua 2010 roedd Stephen Jones ac Eifion Davies yn casglu gwybodaeth i’w rhoi ar wefan Bargod Rangers. Roedd Gwynfor Jones, Llywydd am oes y clwb, wedi dweud i Bargod Rangers gael ei ffurfio yn 1897 ac mai tîm hoci oedd ef yn wreiddiol. Nid oedd tystiolaeth ganddo na gwybodaeth arall ond dyna a glywodd gan aelodau’r clwb yn y gorffennol.\nYn gynnar yn 2011 roedd Peter Hughes Griffiths, Llywydd am oes arall y clwb, yn trefnu digwyddiad i ddathlu Oes Aur y Clwb pan enillodd Gwpan y Gynghrair, Pencampwriaeth y Gynghrair a Chwpan y Bae yn 1957, camp a gyflawnwyd yr eildro yn 1962.\nDdydd Llun y Pasg 2011 tra’n gwylio Gêm Derfynol Cwpan y Gynghrair gwelodd Stephen ddarlun yn y Llew Du yn Aberaeron a gomisiynwyd ar gyfer dathlu’r Mileniwm yn 2000 a ddangosai gwahanol dimau yn hanes y clwb. Taniwyd diddordeb Stephen a theimlodd y dylid gwneud yr un peth yn hanes Bargod Rangers.\nTua’r un adeg gwelwyd hen ffotograph gan Richard Jones, Goetre Uchaf, o dîm hoci gyda’r enw Bargod Rangers arno a amcan gyfrifai iddo gael ei dynnu yn yr 1890au pan oedd Esau Evans, Goetre Uchaf, a oedd yn y ffotograff, tua 25 mlwydd oed. Tueddai hyn i gadarnhau barn Gwynfor i Bargod Rangers gael ei ffurfio yn 1897.\nAr 18fed Chwefror 2012, cynhaliwyd aduniad tîm Oes Aur y Clwb pan wahoddwyd cyn-chwaraewyr a ffrindiau’r clwb i ymuno yn y dathlu. Bu’r diwrnod yn llwyddiant mawr a chodwyd cryn swm o arian. Y Llew Coch a Pharc Puw oedd canolbwynt y dathliadau. Cyn y gêm yn erbyn Sêr Dewi cafwyd arddangosfa hanesyddol yn y Llew Coch yn olrhain hanes y Clwb gyda nifer o eitemau a gyflwynwyd gan gyn-chwaraewyr yn cael eu gwerthu yn yr hwyr. Ymysg y rhai a roddodd eitemau i’w gwerthu roedd John Davies, cyn gôl-geidwad Bargod Rangers, ac wedi hynny’n chwaraewr proffesiynol gyda Chaerdydd a Hull City. Cyflwynodd Scott Williams, seren rygbi rhyngwladol Cymru ar hyn o bryd a chyn-chwaraewr Bargod, bêl rygbi wedi ei llofnodi a rhoddodd John Hartson, y cyn-chwaraewr dros Celtic a Chymru ac a oedd â chysylltiad teuluol â’r pentref, grys glas a gwyn gyda bathodynnau Bargod a Celtic arno.\nYn ystod y dydd cyfarfu aelodau hŷn y clwb am ginio yn y Llew Coch cyn y gêm yn erbyn Sêr Dewi, gyda chyn-chwaraewyr eraill a ffrindiau’n ymgynnull ym Mharc Puw. Unodd y ddau dîm ynghyd ag Ieuenctid Bargod i lunio gosgordd er anrhydedd wrth i’r chwaraewyr hŷn fynd i mewn i Barc Puw yn dilyn eu cinio yn y Llew Coch. Yn dilyn y gêm a enillwyd gan Bargod o ddwy gôl i un cynhaliwyd arwerthiant codi arian gyda’r dathlu yn parhau i oriau mân y bore. Roedd e’n ddiwrnod hynod o lwyddiannus gyda mwy na saith mil o bunnoedd yn cael ei godi i goffrau’r clwb a recordiwyd y cyfan ar gamera gan Llyr Hampson Jones.\nYn dilyn y digwyddiad parhaodd Stephen â’i weledigaeth i ddatblygu murlun hanesyddol o’r clwb yn debyg i’r hyn a welodd yn Aberaeron. Yn hydref 2012 cyfarfu Stephen ag Aled Jones o Lyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth a oedd wedi copïo adroddiadau gemau o’r Tivyside yn mynd yn ôl i’r 1880au, ynghyd ag erthyglau eraill o ddiddordeb am hanes cymdeithasol yr ardal a’r clwb pêl droed. Cyfrannodd Aled yn fawr iawn at helpu Bargod Rangers i ymchwilio i’w hanes i’w gynnwys yn Stori Fawr Dre-fach Felindre. Roedd cyfeiriad yn yr adroddiadau ar y gemau at y tîm hoci o 1895 to 1899 yn cynnwys Esau Evans, Goetre Uchaf, a rhoddodd yr adroddiad hwn brawf pendant mai tîm hoci a arddelai’r enw Bargod Rangers gyntaf.\nGyda’r wybodaeth newydd yma a’r ffotograff o’r tîm hoci ynghyd â deunyddiau hanesyddol eraill a oedd wedi eu casglu aeth Stephen at Ann Whittall i weld a fyddai diddordeb gan Amgueddfa Genedlaethol Cymru yn hanes y clwb trwy drefnu arddangosfa fel rhan o hanes cymdeithasol yr ardal. Dangosodd Ann gryn ddiddordeb ond awgrymodd y dylid ehangu’r gwaith i gynnwys pob agwedd ar hanes cymdeithasol y pentref gan gynnwys y corau, clwb snwcer, bandiau pres, addysg, amaethyddiaeth, archaeoleg a chrefydd.\nGofynnwyd i Meirion Jones, artist adnabyddus lleol i lunio llun o Bargod Rangers gyda’r posibilrwydd o ehangu’r cynnwys gydag agweddau hanesyddol eraill o’r pentref a’r ardal gyfagos. Cytunodd Meirion y byddai’n gallu llunio’r murlun. Gofynnwyd i Nia ap Tegwyn, Menter Gorllewin Sir Gâr am y posibilrwydd o ariannu’r prosiect. Cadarnhaodd Nia y gellid ariannu’r gwaith o gydymffurfio â meini prawf penodol.\nYn ystod gaeaf 2012-13 holwyd nifer o bobl â diddordeb yn hanes y pentref gan gynnwys Dr Leslie Baker Jones a Towy Cole Jones.\nCynyddodd y diddordeb yn y prosiect a siaradodd Stephen ac Eifion â nifer o gymdeithasau gan gynnwys Merched y Wawr a phwyllgor Neuadd y Ddraig Goch i egluro eu bwriad ac i ennyn diddordeb ymysg pobl leol. Bu’r trafodaethau o fudd gyda phob cymdeithas yn cefnogi’r fenter.\nAr 20fed Chwefror 2013 cynhaliwyd cyfarfod cyntaf y prosiect hanes cymdeithasol yn yr Amgueddfa Wlân a ffurfiwyd pwyllgor gyda Stephen yn gadeirydd. Amcanion cam cyntaf y prosiect oedd:\n1. Sicrhau arian i wireddu’r prosiect.\n2. Casglu a storio’r holl wybodaeth a gasglwyd yn yr Amgueddfa.\n3. Comisiynu darlun o hanes cymdeithasol Dre-fach Felindre.\nRoedd Dr Leslie Baker Jones yn ddylanwad wrth ddarparu fframwaith ar gyfer casglu gwybodaeth gyda nifer o agweddau allweddol i’w hymchwilio yn ogystal â gosod cyfeiriad ar gyfer datblygu’r prosiect.\nAr 20fed Mawrth 2013 cynhaliwyd cyfarfod cyhoeddus yn Neuadd y Ddraig Goch gyda nifer dda’n bresennol. Eglurwyd cefndir y prosiect gan ddefnyddio ffotograff y tîm hoci, adroddiadau cynnar y Tivyside a murlun Aberaeron i ennyn diddordeb.\nDdydd Gwener, 12fed Gorffennaf 2013, cafwydd Noson Caws a Gwin er mwyn egluro’r cynnydd a wnaed a gwahodd cyfrniadau o ffotograffau ac artiffactau gan y cyhoedd. Yn ystod y noson eglurwyd y cydweithio â Llyfrgell Genedlaethol Cymru a’r ffordd y byddai dogfennau a ffotograffau’n cael eu sganio a’u rhoi ar wefan Casgliad y Werin. Byddai wythnos sganio ym mis Medi 2013. Penderfynwyd enwi’r prosiect yn Storii Fawr Dre-fach Felindre ar awgrym Mrs Branwen Davies i bwysleisio natur ddeinamig a chyfoeth hanes y gymuned fechan hon.\nYn dilyn wythnos sganio lwyddiannus canolbwyntiwyd ar ddatblygu’r murlun fyddai’n darlunio agweddau o hanes y pentref a’r ardal gyfagos. Dadorchuddiwyd y darlun terfynol yn Ebrill 2014. Yn ystod y noson ddadorchuddio tynnodd yr artist, Meirion Jones, sylw’r gynulleidfa at yr anhawster i benderfynu ar fan cychwyn oherwydd ehangder y dasg tan iddo agor ebost un dydd a gweld yr hyn a alwodd yn ffotograff eiconig o berson hŷn yn ysgwyd llaw â bachgen ifanc mewn dillad pêl droed. Clywodd yn ddiweddarach mai’r person hwnnw oedd David John Jones, aelod hynaf y clwb pêl droed, yn arwain pobl yr aduniad o’r Llew Coch i Barc Puw ac yn cyflwyno baton Bargod Rangers i genedlaethau’r dyfodol.


Adolygiad Theatr: Anweledig (Cwmni Frân Wen) | Lowri Haf Cooke\n← Y Dinesydd – Colofn Fwytai Merch y Ddinas – The Caffeine Kid, Marchnad Glanyrafon\nRed Handed Magazine – Adolygiad Bwyty Arbennig, Pontcanna →\nAdolygiad Theatr: Anweledig (Cwmni Frân Wen)\nCofnodwyd ar Gorffennaf 23, 2014\tgan lowrihafcooke\nLlun gan Iestyn Hughes.\nRoedd Anweledig yn benllanw gwych i berl o flwyddyn ym mywyd Aled Jones Williams. Os na wnaethoch chi brofi un o’i gampweithiau eleni, rhaid gofyn; sut mae’r tywydd ar blaned Mawrth?\nBu’r awdur amryddawn yn dadlennu bywyd cudd y Cymry Cymraeg mewn sawl cyfrwng. Dinoethwyd y Cymro dosbarth-canol, canol-oed, yng nghynhyrchiad Pridd (Theatr Genedlaethol Cymru), a’r nofel Eneidiau – a gyrhaeddodd restr fer Llyfr y Flwyddyn 2014.\nTrwy gyfrwng iaith goeth, a hiwmor du-bitsh, uniaethwyd ag alci a godinebwr. Ond brechdnawyd argyfyngau Handi Al a Tom Rhydderch rhwng geiriau grymus Glenda.\nFe nghyffyrddwyd i’r byw y llynedd gan berfformiad cignoeth Ffion Dafis wrth iddi brofi’n brif atyniad y Lle Celf. Denwyd dagrau i lygaid aelodau’r dorf wrth iddi rannu ing iselder mewn monolog. Wedi wythnos o wefreiddio cynulleidfa Eisteddfod Genedlaethol Dinbych 2013, datblygwyd y darn i fynd ar daith ledled Cymru yn 2014.\nGallwch ddarllen fy adolygiad llawn o’r llwyfaniad cyntaf fan hyn – afraid dweud, bu’n rhaid ei phrofi eto eleni. Es i weld yr ail-lwyfaniad ar noson hyfryd o haf yng Ngoleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, Caerdydd.\nYchwanegwyd gefnlen gerddorol – darn piano cynnil gan Lisa Jên Brown – ac ymhelaethwyd ar y set a gwaith celf Mirain Fflur.\nPrin symudodd Ffion y llynedd, gan hoelio sylw’r gwyliwr yn llwyr, wrth afael yn gadarn mewn albwm llawn lluniau – a guddiodd ei sgript yn dra deheuig. Eleni, fe’i rhyddhawyd , gan gryfder ei chof, i amneidio ar amrantiad o’i chadair esmwyth. O’i heistedd, aeth â ni i’w gwely priodasol, ysbyty Dinbych, a thraethau’r cof yn Llandudno a’r ‘Algafr’.\nLlwyddodd i gynhyrchu egni anhygoel, a thawelu’r dorf, gyda’i llygaid agored, llawn chwilfrydedd. Fel gwraig ganol oed y cyflwynodd ei hun, ar goll yn nyfnderoedd isleder dwys. Ond cawsom hefyd gwrdd â hi fel plentyn llon, ei gwr dryslyd, a’i gynghreiriaid di-glem.\nBaeddwyd ei choban llaes gan olion y môr, a efelychai gylchoedd te gan baned segur. Cyflawnodd gamp a hanner wrth ein hudo i gydymdeimlo â’i hysfa i wneud amdani hi ei hun.\nAddaswyd y sgript rhyw fymryn eleni, gan ganiatau i’r gwylwyr arsylwi ar bob ystum yr actores, a sawru pob sillaf o’i genau. Yn bennaf oll, cadarneir ym monolog Anweledig mai bardd o fri yw Aled Jones Williams.


Cynllun rhithwir Siapan bysellfwrdd am ddim ar-lein | Loderi.com\nRhith Siapan bysellfwrdd ar-lein\nVirtual Siapan bysellfwrdd ar-lein rhad ac am ddim\nOs oes angen i dâp rhywbeth yn Siapan, ond ar gyfrifiadur neu liniadur gynllun Saesneg - bydd angen rhithwir Siapan bysellfwrdd ar sgrîn eich cyfrifiadur. Maen hawdd iw defnyddio ac yn gyfleus. Os ar y safle yn rhywbeth nad ydych yn hoffi neu nad yw rhywbeth yn gweithio ai peidio yn wir - rhowch wybod i ni. Maen bwysig iawn i ni. Ar Loderi.com ddefnyddio Siapan bysellfwrdd rhithwir, gallwch rhad ac am ddim ac ar-lein: • teipio ar hoff Siapan iaith ar-lein; • anfon negeseuon at ffrindiau yn uniongyrchol oddi wrth ein safle; • chwilio yn Google a YouTube yn 1 clic (bydd yn agor mewn ffenestr newydd) • cyfieithu gan ddefnyddio Google-cyfieithydd mewn un clic (bydd yn agor mewn ffenestr newydd) • gwneud swydd ar Facebook a Twitter tweet yn; • Arbedwch eich nodiadau i barhau i ysgrifennu yn nes ymlaen (bydd angen i chi fewngofnodi); • lwytho i lawr ac argraffu eich dogfennau.\nteipio ar fysellfwrdd rhithwir Siapan - maen\nrhad ac am ddim ac yn hawdd Rydym yn profi am amser hir y rhyngwyneb safle a Siapan cynllun bysellfwrdd er hwylustod i chi. Ac yn awr rydym yn hyderus yn eich cysur wrth deipio ar ein Siapan bysellfwrdd ar-lein ar y sgrin eich monitor. Yma gallwch ddefnyddior safon lein Siapan bysellfwrdd (qwerty), bysellfwrdd ffonetig ac un arall. Cyn bo hir, byddwn yn ychwanegur Siapan bysellfwrdd ar ffurf wyddor. Maen hawdd iawn i lythyrau tâp, eu cyfieithu, argraffu a chadw, i gadw mewn cysylltiad â ffrindiau gyda Facebook a Twitter. Ac wrth gwrs - beth ywr Rhyngrwyd heb Google chwilio a fideo ar YouTube? Maer holl gamau gweithredu hyn yn cael eu gwneud ar ein gwefan mewn un clic - rhowch gynnig arni! Hefyd, gallwch arbed eich dogfennau printiedig (mae angen i chi logio i mewn gan ddefnyddio Facebook, Twitter neu Google), byddai hynny yn nes ymlaen yn eu parhau.\nSut i gael a defnyddior rhithwir Siapan bysellfwrdd ar eich safle?\nGallwch hefyd osod ar eich gwefan ein cyswllt, botwm, neur cyfan ar-lein rhithwir Siapan bysellfwrdd - ar gyfer hyn mae angen i chi gopïo a gludo y cod oddi yma at eich gwefan neu flog. Rydym hefyd yn agored i awgrymiadau ar gyfer nodweddion ei angen arnoch - dim ond ysgrifennu atom a disgrifio beth ar goll (y mwy o fanylion - y gorau) - byddwn yn gwneud yr hyn yr ydych ei angen!\nCyfieithu o Siapan i bysellfwrdd Saesneg ar-lein\nI gyfieithu testun ar dâp ar y Siapan bysellfwrdd ar-lein, cliciwch «Cyfieithu» a bydd ffenestr newydd yn agor cyfieithydd ar-lein ledled y byd mwyaf poblogaidd gan Google. Yn ddiofyn, y cyfieithiad Saesneg or Siapan, ond gallwch ddewis unrhyw un arall yn ei disgresiwn llwyr.


Chwistrellu Ffibr Cellwlos Tsieina ar gyfer Gwneuthurwr a Chyflenwr Inswleiddio a Lleithder Sain | Longou\nChwistrellu Sioe Lluniau Ffibr Cellwlos\nCampfa, Planhigion diwydiannol, Terfynellau, Villas, Adeiladau fflatiau, adeiladau swyddfa, canolfannau chwaraeon, ystafelloedd offer mecanyddol a thrydanol, Ardaloedd fel gwestai, Bariau, KTV, ac ati.\nChwe pherfformiad uwch o chwistrellu ffibr seliwlos:\n1. Gwrthsain a lleihau sŵn\nMae ffibrau naturiol gyda strwythur hydraidd. Gallant amsugno egni sain yn effeithiol, lleihau a dileu sŵn a gellir eu chwistrellu ar wyneb gwaelodol yr adeilad yn uniongyrchol, ond peidiwch â gwneud hynny’t effeithio ar y gofod cyfluniad gwreiddiol.\n2. Inswleiddio gwres\nGwrthiant thermol ffibr cellwlos hyd at 3. 7R / mewn, cyfernod dargludedd thermol yw 0. 0039 w / mk, Gydag adeiladu chwistrell, mae'n ffurfio strwythur cryno ar ôl ei adeiladu, yn atal darfudiad aer, yn ffurfio perfformiad inswleiddio rhagorol ac yn cyflawni'r nod. o adeiladu effeithlonrwydd ynni.\nTrwy brosesu arbennig, mae'n cael effaith dda iawn ar gwrth-fflam. Gall sêl effeithiol atal hylosgi aer, lleihau cyfradd y hylosgi a chynyddu'r amser achub.\n4. Diogelu pryfed a atal ffyngau\nMae'n cael effaith eithaf delfrydol ar reoli plâu.\n5. Iechyd a diogelwch\nFfibr seliwlos naturiol 100%, nid yw'n cynnwys cotwm silicad na ffibr gwydr. Mae'n wenwynig ac yn llidus ac nid yw'n llidro'r croen a'r llwybr anadlol. Gyda mynegai diogelwch uchel, gall nid yn unig warantu iechyd preswylwyr, ond hefyd sicrhau iechyd y gweithiwr.\n6. Gosodiad cyfleus\nMae peiriant a chyfarpar arbennig yn chwistrellu ffibr cellwlos ecocell ar gyfer chwistrellu adeiladu. Fel arfer, dim ond 2-3 gweithiwr sydd eu hangen ar ddyfais, ar gyfartaledd gellir cwblhau 300-500 metr sgwâr o weithrediadau chwistrellu y dydd, yn dibynnu ar amodau adeiladu'r safle. Mae chwistrellu ffibr seliwlos yn costio llai o oriau gwaith na deunydd tebyg arall a gall arbed y gost yn anuniongyrchol.\nBlaenorol: Ffibr Cellwlos gronynnog ar gyfer adeiladu Ffordd SMA\nNesaf: Adeiladu Trwch Ether Ychwanegol startsh morter a chadw dŵr\ndiogelu'r amgylchedd gwyrdd\nGwella bywyd gwasanaeth\nSystem gwrthsain inswleiddio\nSŵn yn lleihau\nChwistrellwch ffibr seliwlos


Meic, y siwrne hyd yn hyn - Hafan - Meic\nMeic, y siwrne hyd yn hyn\nMae adroddiad rhyddhawyd yr wythnos hon yn dangos yr angen llethol am wasanaeth sydd yn darparu eiriolaeth, gwybodaeth a chyngor i blant a phobl ifanc yng Nghymru rhwng 0 a 25 oed.\nErs 2010 mae Meic wedi rhoi cefnogaeth i blant a phobl ifanc ac yn parhau i fod ar flaen cynnydd technolegol cyfathrebu, yn sicrhau bod gan blant a phobl ifanc ffordd o gyfathrebu gyda pherson proffesiynol gellir ymddiried ynddynt yn niogelwch a chysur amgylchedd o’u dewis.\nYn amlygu’r ymdrech a’r llwyddiant o weithio mewn partneriaeth yn beth oedd yn faes cystadleuol iawn yn draddodiadol, mae’r cydweithio y tu ôl i Meic, sef Cywaith (wedi’i arwain gan ProMo-Cymru), wedi arloesi’r ffordd o weithio i sicrhau bod gwrandawiad i lais plant a phobl ifanc a bod eu barn yn parhau i fod yn rym gyrru mewn byd sydd yn newid yn gyson.\nFel y gwasanaeth cyntaf o’i fath, mae Meic yn trosglwyddo eiriolaeth gyffredinol trwy fodd digidol yn genedlaethol, 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos, yn trosglwyddo gwasanaeth o ansawdd wedi’i danategu gan y CCUHP a’r Safonau Eiriolaeth Genedlaethol.\nRoedd yr adroddiad yn rhyddhau manylion siwrne’r gwasanaeth dros y 4 mlynedd diwethaf a’r gobeithion o beth sydd i ddod i wasanaeth sydd yn tyfu o hyd, ble mae gwir angen amdano ymysg plant a phobl ifanc yng Nghymru sy’n chwilio am gefnogaeth i wneud newid.


Llinell Amser Bangor\nPennau Saethau Fflint\nRoedd pobl Neolithig wedi cartrefu ledled ogledd Cymru. Bu Ymddiriedolaeth Archeolegol Gwynedd yn cloddio ar nifer o safleoedd anheddau’n dyddio’n ôl bum mil o flynyddoedd, o amgylch Bangor, er enghraifft, yn 2005. Cafwyd nifer o bethau, yn eu plith pennau saethau wedi'u gwneud o fflint lleol, y dystiolaeth gyntaf o chwarel ac o ffurfio allforion mwyaf eiconig Cymru ac olion adeiladau pren hirsgwar o'r cyfnod Neolithig Cynnar.\nFfowndri’r Oes Efydd\nRydyn ni’n gwybod bod pobl yn byw ym Mangor ei hunan erbyn yr Oes Efydd, - yn nyffryn afon Adda ac ar bentir y Garth. Roedd Efydd yn cael ei gloddio mewn gwahanol safleoedd ar hyd arfordir y gogledd ac olion o’r gweithfeydd cynnar hyn yw’r slag ar draethau afon Menai a hefyd safleoedd claddu a phoptai pridd ‘pyllau llosgi’ ar safle Parc Bryn Cegin.\nDaeth tystiolaeth i’r fei mewn nifer o safleoedd cloddio o amgylch Bangor o 'ffonfwyeill' efydd yn cael eu cynhyrchu a’u defnyddio. Ffonfwyeill oedd y prif erfyn gwaith coed yn yr Oes Efydd Ganol ac roedd y rhain ar ffurf llafnau llydan, miniog, ac yn cael eu defnyddio un ai fe bwyeill neu fel neddau. Mae hyn yn awgrymu fod ffowndrïau bychain yn gweithio ar wahanol adegau drwy'r Oes Efydd ac nid yw'n ormod o naid i ragdybio fod efydd yn cael ei weithio yn yr ardal gydol y cyfnod hwn.\nYn y ganrif gyntaf AD, gwnaeth y Rhufeiniaid sawl ymderch i oresgyn noddfa olaf y Derwyddon yng Nghymru ar Ynys Môn. Yn y flwyddyn 60AD, gorfodwyd Suetonius Paulinus i roi’r gorau i hynny gan wrthryfel Buddug, neu Boudicca, yn ne-ddwyrain Lloegr ond daeth Gnaeus Julius Agricola yn ôl gyda’i leng 17 mlynedd yn ddiweddarach i orffen y gwaith. Sefydlwyd gwersylloedd ar y tir mawr o amgylch Bangor yn barod am yr ymosodiad. Yn rhhyfedd iawn, nid yw’r bryncyn yn edrych dros afon Menai uwchben Ffordd Garth Uchaf ac sy’n cael ei alw heddiw ‘Y Gwersyll Rhufeinig’ yn Rhufeinig mewn gwirionedd, er bod darn o arian Rhufeinig wedi’i ddarganfod yno. Safle ‘mwnt a beili’ Normanaidd sydd yno, o fil o flynyddoedd yn ddiweddarach.\nMae Eglwys Gadeiriol Bangor yn fan addoli Cristnogol hynafol. Dywedir mai hi yw’r gadeirlan hynaf yn y Deyrnas Unedig, ac mae wedi’i chysegru i’w sefydlydd, Deiniol Sant. Mae’r adeilad presennol ar safle Mynachlog Deiniol Sant, a oedd, yn ôl y chwedl, wedi’i adeiladu ar safle isel, ddi-nod, rhag denu sylw’r Llychlynwyr o’r môr. Yn drist, cafodd y fynachlog ei hysbeilio yn 634 AD ac eto yn 1073 a does dim o’r adeilad gwreiddiol wedi goroesi.\nCafodd y Gadeirlan ei hail adeiladu sawl gwaith ers hynny, ar ôl ei hanrheithio gan sawl byddin o Loegr o dan y Brenin John a’r Brenin Edward y Cyntaf. Canlyniad i waith helaeth y pensaer enwog o oes Fictoria, Sir George Gilbert Scott, dros y cyfnod 1866-1875 yw’r adeilad sydd i’w weld heddiw. Cafodd ‘Gardd Feiblaidd’ ei phlannu ar dir y Gadeirlan yn cynnwys enghraifft o bob planhigyn sy’n cael ei grybwyll yn y Beibl, a thu mewn i'r adeilad mae cerfiadau cain o bump lygod i'w gweld, llofnod y saer coed enwog Robert Thompson. Rhan o’r addurniadau hefyd yw ‘Crist Mostyn’, cerflun o Grist yn eistedd ar garreg cyn y croesholiad. Y cerflun hwn o’r 15fed ganrif yw un o drysorau mwyaf y Gadeirlan ac mae ar fenthyg gan Ystâd Mostyn.\nCafodd Deiniol Sant, “Esgob Bangor yn Nheyrnas Gwynedd” ei gysegru yn 545 gan neb llai na Dewi Sant, nawdd sant Cymru. Roedd ei deulu’n wreiddiol o ogledd Lloegr ond ar ôl colli eu hystadau yno, cawsant diroedd yng Ngwynedd gan Frenin Powys, Cyngen ap Cadell. Rhoddodd Maelgwn Gwynedd, Brenin Gwynedd, dasg i Deiniol o sefydlu mynachlog lle saif Eglwys Gadeiriol Bangor heddiw. Dywedir iddo farw ar ynys Enlli “ar arfordir gogleddol Cymru, esgob ac abad Bangor”. Ei ddydd gŵyl yw 11 Medi.\nMae yna nifer o wahanol ddamcaniaethau ynghylch tarddiad yr enw Bangor. Mae Bangor yn rhan o enw nifer o anheddau cynnar, gan gynnwys Enlli (Bangor Cadvan yn Enlli), Glastonbury (Bangor Wydrin) a Bangor Is-y-coed. Ond mae’r rhan fwyaf o’r ffynonellau’n cyfeiro at ‘Bangor’ fel enw o’r hen Frythoneg (un o ddwy gangen o’r teulu iaith Geltaidd Ynysig, tarddiad y gair “British”) fel math o ffens bren, a fyddai, mae’n debyg, wedi bod o amgylch safle’r gadeirlan. Fodd bynnag, mae rhai’n dadlau, gan fod "Ban" yn golygu ‘lle’ a "gôr" yn golygu “côr” y gallai Bangor olygu “lle’r côr”.\nCelc o Arian Llychlynwyr\nYn 852 AD y cofnodwyd y cyrch cyntaf gan Lychlynwyr yng Nghymru a bu’r Llychlynwyr yn ymosod ar arfordir Môn a Gwynedd o 854 AD ymlaen. Tua 952, gadawyd celc o arian o fewn hen ffiniau’r fynachlog (Stryd Fawr Bangor erbyn heddiw) ar ôl i fynachlog Deiniol Sant ym Mangor gael ei hysbeilio. Roedd yn gelc yn cynnwys arian bath o Deyrnas y Llychlynwyr yng Nghaerefrog, arian bath Eingl Sacsoniaid, dirhemiaid Arabaidd (Kufig) a darn o freichled a darn o ingot arian. Gadawyd celc arall o arian bath tua 970 ac mae copïau o gelc 925 i’w gweld yn Amgueddfa ac Oriel Bangor.\nSefydlu Tŷ'r Brodyr Duon\nCeir y sôn cyntaf am Frodordy’r Brodyr Duon ym Mangor yn 1251 AD. Credir iddo gael ei sefydlu o dan nawdd Llywelyn Fawr. Roedd safle wreiddiol y Brodordy ger glannau afon Menai, yn Hirael. Mae cerrig beddau o’r Brodordy cyntaf (tua 1280) i’w gweld yn y neuadd ym mynedfa Amgueddfa ac Oriel Gwynedd.\n(Ewch i’r llun) © Deon a Chabidwl Eglwys Gadeiriol Bangor a Phrifysgol Bangor.\nLlun o’r esgob yn cysegru eglwys newydd. Yma mae’n ysgeintio’r eglwys â dŵr sanctaidd, gyda chymorth gwas offeiriad mewn gwenwisg sy’n dal bwcedaid o ddŵr. Aur gloyw yw cefndir y llun, gydag addurniadau o ysmotiau crwn wedi’u gwneud ag erfyn metel. Mae border o batrymau haniaethol yn ffrâm iddo, gyda blaguryn llygad y dydd ym mhob cornel.\nLlawysgrif esgob o’r 14eg ganrif yw Esgoblyfr Bangor sy’n cynnwys nodiant cerddorol a thestun Lladin o wasanaethau blwyddyn yr Eglwys. Mae’n cynnwys ffurf y gwasanaeth i'w ddefnyddio pan fo esgob yn cysegru eglwysi, allorau a mynwentydd yn ogystal â bendithion ar gyfer yr achlysuron. Mae’r ysgrif arno yn dweud ei fod yn perthyn i Anian, esgob Bangor rhwng 1309 a 1325. .\nMae wedi’i drwsio a'i ailrwymo'n ddiweddar ac yn cael ei gadw'n ddiogel yn archifau Prifysgol Bangor ar hyn o bryd, ond mae hefyd ar gael erbyn hyn i'w astudio ar lein. Meddai Dr Sally Harper o Brifysgol Bangor: “Rydyn ni wedi cael tîm arbenigol o Rydychen i ddigideiddio’r llyfr a gallwch weld manylion pob tudalen yn ei holl ogoniant ar y wefan. Rydyn ni’n bwriadu cael y testun Lladin wedi’i gyfieithu a’i arddangos yn gyfochrog a bydd yna nodiant cerddorol a ffeiliau sain, byddwch yn gallu clicio ar felodi plaengan a gwrando arni."\nSee the Pontifical\nYn 1284, aeth Edward 1, yn fuddugoliaethus ar ôl trechu Llewelyn ap Gruffydd, tywysog olaf Cymru annibynnol, ati i wobrwyo ei gefnogwyr. Roedd Anian Sais, Esgob Bangor, yn un o'r rhain, a rhoddodd Edward yn ôl iddo'r meddiannau a'r breintiau yr oedd yr Esgob yn eu mwynhau cyn teyrnasiad byr Llewelyn. Ar ben hynny, cafodd Anian sawl maenor yn Sir Feirionnydd, Sir Gaernarfon ,Sir Fôn a Dyffryn Clwyd.\nYm 1330, cyflwynodd y Tywysog Du, Edward III, Siarter i’r Esgob Matthew de Englefield, yn rhoi hawl iddo gynnal ffair tridiau ym Mangor ar Wylnos a Gŵyl Sant Luc.\nYm 1351, rhoddodd Siarter arall gan y Tywysog Du hawl i denantiaid yr Esgob werthu lluniaeth yng ngogledd Cymru. Yn yr un Siarter, cafodd breintiau’r Esgob eu cadarnhau “hyd ddiwedd amser” i weithredu fferi i groesi'r Fenai ac i gynnal ffair bedwar diwrnod yn ystod gŵyl Trillo Sant. Roedd y rhain a Siarterau eraill yn cadarnhau’r Esgob fel Arglwydd Maenor Bangor, a oedd yn cynnwys “ville” Bangor a thair ar ddeg o drefgorau.\nYm 1431, cyflwynodd John Cliderow, Esgob Bangor, Siarter a oedd yn ail-neilltuo i ddinasyddion Bangor y breintiau ar gyfer masnachu yr oedden nhw’n arfer eu mwynhau cyn gwrthryfel Owain Glyndŵr. Fodd bynnag, cadwodd yr Esgob reolaeth gyffredinol dros faterion cyfreithiol a gweinyddol yn ei esgobaeth.\nTŷ'r Archddiacon Shakespeare\nMae drama Shakespeare, Henry IV Part 1, wedi’i gosod yn Lloegr y 15fed ganrif yn ystod teyrnasiad y Brenin o’r un enw. Mae yna ffrae danbaid yng Ngolygfa Gyntaf y Drydedd Act rhwng Hotspur, Worcester, Mortimer, a Glendower sy’n digwydd yn Nhŷ’r Archddiacon, Bangor. Mae rhan o adeiladwaith yr Archddiaconiaeth yn goroesi hyd heddiw ar y Stryd Fawr. Roedd yn arfer bod yn safle Banc Barclays, yna'n siop lyfrau academaidd, erbyn hyn, yma y mae boutiqe merched So Chic.\nSefydlu Ysgol Friars\nAr ôl i Harri’r Wythfed ddiddymu’r mynachlogydd, prynwyd brodordy Bangor gan Geoffrey Glynne. Roedd amod yn ei ewyllys, dyddiedig 8 Gorffennaf 1557, y dylai’r Brodordy ddod yn Ysgol Ramadeg ac roedd ei rodd yn cynnwys y swm o £20 ar gyfer adfer a gwella’r adeilad. Roedd ffioedd y myfyrwyr i gael eu talu o fuddsoddiad o £400 mewn eiddo a oedd yn rhoi incwm o £20 y flwyddyn. Roedd y cyfarwyddiadau i rieni fel a ganlyn: “Ye shall submit your child to be ordered in all things after the direction of the master and usher. Ye shall find your child sufficient paper, ink, pens, books, candles for winter, and all other things at any time requisite and necessary for the maintenance of his study.””\nArhosodd Ysgol Friars ar y safle hon tan 1789 pan aeth cyflwr yr hen Frodordy mor wael nes bod yn rhaid symud. Ond nid oedd yr ysgol yn ffynnu yn ei adeilad newydd ar lannau afon Adda lygredig a bu'n rhaid iddi symud am gyfnod byr i Benmaenmawr yn ystod pla'r teiffoid ym 1881. Ond gwenodd ffawd arni ar ôl symud i fan iachach ym Mangor Uchaf. Cafodd ysgol newydd ei hadeiladu ym 1899 ac agor y flwyddyn ganlynol. Roedd yn brolio fod ganddi oleuadau trydan, gweithdai a ‘Chwriciwlwm Clasurol, Mathemategol a Gwyddonol”.\nYm 1971 daeth Friars yn ysgol gydaddysgol, gydag adeilad yn Eithinog ar gyfer disgyblion hŷn. Arhosodd Friars wedi'i rhannu ar ddwy safle tan 1999 pan gafodd ysgol newydd gynhwysfawr ei hadeiladu yn Eithinog. Yn 2012, bu disgyblion Ysgol Friars yn cyfrannu syniadau at ddyluniad Llinell Amser Bangor.\nSefydlodd Dr Henry Rowland, Esgob Bangor, elusendy - yn cyfuno ymddiriedolaeth elusendy ac ysbyty - ym 1616. Roedd wedi'i dylunio ar gyfer chwe dyn sengl. Yr un Dr Rowland hefyd a sefydlodd yr ysgol ramadeg ym Motwnnog drwy elusen.\nMilwyr y Senedd yn y Ddinas\nYn ystod y Rhyfel Cartref, Thomas Myddleton, Aelod Seneddol Sir Ddinbych oedd â gofal am ymgyrch byddin y Senedd yng ngogledd Cymru. Ei brif strategaeth oedd torri cyflenwadau milwrol y Brenin, Siarl y Cyntaf, a ddeuai ar longau o’r cyfandir, a symudodd Myddleton ei luoedd i borthladdoedd Conwy, Bangor a Chaernarfon. Fodd bynnag, roedd y porthladdoedd hyn wedi’u hamddiffyn yn dda ac ar ôl i filwyr y Brenin gyrraedd o Iwerddon, bu raid i Myddleton dynnu'n ôl.\nAr ôl buddugoliaeth y Seneddwyr, roedd milwyr Cromwell yn cael eu biledu ym Mangor. Yn ystod yr Ail Ryfel Cartref yn 1648, roedd yna derfysg ar Ynys Môn ond cafodd ei drechu heb ymladd difrifol.\nAr ddechrau’r ddeunawfed ganrif, roedd Bangor yn dal yn dref wledig, dawel. Ond, yn 1718, dechreuodd y Swyddfa Bost Cyffredinol ar gyfres o welliannau i’w gwasanaeth ledled y wlad, yn eu plith, ail ddatblygu’r briffordd rhwng Llundain a Dulyn. Rhan o hynny oedd creu cyswllt newydd rhwng Bangor a Fferi Porthaethwy a gwneud Bangor yn Dref Bost swyddogol. Gellir olrhain twf Bangor o ran maint a phoblogaeth yn ystod y canrifoedd nesaf yn ôl i’r cyfnod hwn.\nGwasanaeth Coets Fawr, Caer - Caergybi\nY ffordd fwyaf hwylus o deithio ar draws gwlad yn y ddeunawfed ganrif oedd ar y goets fawr. Roedd coetsis yn cario teithwyr rhwng Caer a Chaergybi yn cael eu rhedeg gan gonsortiwm o dafarnwyr o’r lleoedd roedd y coetsis yn aros yng Nghaer, Llaneurgain, Llanelwy, Conwy, Bangor a Chaergybi. Ym 1776, y tâl am deithio o Gaer i Gaergybi oedd punt a chwe cheiniog yn yr hen arian, a cheiniog am bob pwys o fagiau dros ddeg pwys. Roedd y goets yn gallu cario tri theithiwr a’r daith yn dechrau am 4am bob bore. Ar gael oedd "Every requisite to render travelling agreeable and commodious" yn y gwahanol dafarnau lle byddai’r goets yn aros ar y ffordd, megis y Penrhyn Arms ym Mangor, safle’r Brifysgol yn ddiweddarach!\nAdeiladu Porth Penrhyn\nChwaraeodd teulu’r Pennant o Benrhyn ran fawr yn hanes ardal Bangor. Agorodd Richard Pennant, Arglwydd Penrhyn yn ddiweddarach, chwareli llechi ym Methesda yn y 1770au. Erbyn diwedd y ganrif ganlynol, chwarel y Penrhyn oedd y chwarel lechi fwyaf yn y byd. Roedd y llechi’n cael eu cario ar reilffordd o Fethesda i Borth Penrhyn, harbwr a adeiladwyd yn arbennig ychydig i’r dwyrain o Fangor lle mae afon Cegin yn llifo i afon Menai.\nMae llongau’r arfordir a chychod pysgota yn dal i ddefnyddio’r porthladd.\nDatblygu Chwareli'r Penrhyn\nO’r ddeunawfed ganrif ymlaen, llechi oedd allforion pennaf gogledd Cymru, gyda theulu’r Pennant a'u Chwarel y Penrhyn ym Methesda ar flaen y gad. Daeth ffortiwn teulu’r Pennant nid yn unig o lechi ond hefyd o fasnachu mewn siwgr o blanhigfeydd caethweision y teulu yn Jamaica.\nRoedd ‘Streic Fawr y Penrhyn”, anghydfod diwydiannol chwerw yn Chwarel y Penrhyn rhwng 1900 a 1903, yn gam yn ôl yn hanes ffortiwn y teulu. Edwinodd y diwydiant cyfan ymhellach yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf wrth i filoedd o ddynion adael y diwydiant o ganlyniad i orfodaeth filwrol. Arweiniodd y Dirwasgiad Mawr, ac yna’r Ail Ryfel Byd, at gau nifer o chwareli llai gogledd Cymru ac effeithiodd cystadleuaeth oddi wrth ddeunyddiau toi eraill, teils, yn enwedig, hyd yn oed yn fwy ar y diwydiant yn y 1960 a'r 1970au.\nMae cartref teulu’r Pennant yng Nghastell Penrhyn yn dal yn atyniad mawr i ymwelwyr â gogledd Cymru. Cafodd y castell, a’r ystâd o 40,000 erw (160 km²) o’i gwmpas eu derbyn gan y Trysorlys yn lle treth marwolaeth ar ôl i’r Fonesig Janet Douglas-Pennant farw ym 1951. Erbyn hyn mae’r cyfan o dan ofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol.\nMae Bangor a Chaernarfon yn cael eu cydnabod fel y ddwy ganolfan cyhoeddi papurau newydd yng ngogledd-orllewin Cymru. Dechreuodd y cyfan ym 1808 pan sefydlodd y teulu Broster o Gaer y North Wales Gazette ym Mangor. Newidiwyd enw’r papur ym 1827 i the North Wales Chronicle, a’r adeg hynny roedd yn falch o alw’i hunan “yr unig bapur newydd sy’n cael ei argraffu yng ngogledd Cymru”. Mae'n dal ar werth ar silffoedd siopau papurau newydd hyd heddiw.\nNorth Wales Chronicle 1827-1900 e\nFfordd Caergybi (Ffordd Telford)\nUn o gymeriadau mwyaf nodedig yn hanes gogledd Cymru yw Thomas Telford. Mae ei waith adeiladu wedi ffurfio nid yn unig y tirlun ond holl hanes y rhanbarth. Ym 1808 cafodd Telford y dasg o adrodd ar gyflwr y ffordd fawr gyhoeddus rhwng yr Amwythig a Chaergybi. Ar ôl ymchwil trylwyr a manwl, ffurfiodd lwybr yr hyn a ddaeth yr A5 heddiw. Yr adeg hynny, hon oedd y briffordd draws sirol gyntaf i gael ei hadeiladu ers i'r Rhufeiniaid adael.\nO gofio mai coetsis teithwyr a’r post fyddai’r prif draffig arni, deddfodd Telford na alli’r un allt fod yn fwy serth nag un mewn ugain. Awdurdododd Deddf 1815 brynu’r ffyrdd tyrpeg a oedd yn bodoli ar y pryd ac adeiladu ffordd newydd i orffen y ffordd fawr a fyddai'n cysylltu'r ddwy brif ddinas, Llundain a Dulyn ac a fyddai'n agor Bangor i'r byd mawr.\nMae llawer o nodweddion ffordd wreiddiol Telford yn dal i oroesi ar yr A5 yng ngogledd Cymru hyd heddiw. Mae’r rhain yn cynnwys tolltai, cilfachau ar ochr y ffordd ar gyfer graean a deunyddiau eraill i gynnal y ffordd, cerrig milltir nodweddiadol a phont bwyso ar Lôn Isaf rhwng Bangor a Bethesda Mae’r ffordd wedi’i chydnabod ers 1995 yn ffordd hanesyddol sy’n werth ei chadw.\nCyn 1826, doedd dim cyswllt sefydlog rhwng Môn a’r tir mawr. Roedd yn rhaid i’r holl draffig i ac o’r ynys fynd ar fferi, neu, yn beryclach, ar droed ar lanw isel. Gwartheg oedd llawer o fasnach Môn yr adeg hynny a byddai’n rhaid eu gyrru i’r dŵr i nofio ar draws dyfroedd twyllodrus afon Menai. O ganlyniad i Ddeddf Uno 1800 bu cynnydd enfawr yn y fasnach rhwng Llundain a Dulyn a phenderfynwyd bod yn rhaid adeiladu pont.\nRhan o orchest peirianyddol enfawr Thomas Telford ar “Ffordd Caergybi” (gweler y nodyn blaenorol) oedd dylunio ac adeiladu pont grog dros Afon Menai gan gysylltu Bangor ar y tir mawr â Phorthaethwy (a ddaeth i gael ei galw’n Menai Bridge) ar Ynys Môn. Cafodd Telford gyfarwyddid bod yn rhaid dylunio’r bont fel y gallai llongau hwylio’r Llynges, gyda mastiau 100 troedfedd (30 metr) o uchder, hwylio oddi tani ar ben llanw ac na ellid defnyddio sgaffaldiau i'w hadeiladu gan y byddai hynny hefyd yn rhwystro llongau rhag hwylio.\nDechreuodd y gwaith ym 1819 drwy adeiladu’r tyrrau enfawr o boptu’r afon. Cafodd 16 o geblau cadwyn enfawr, pob un yn cynnwys 935 o fariau haearn i gynnal y span 577 troedfedd (176 metr), eu crogi rhwng y tyrrau. Cyfrifwyd y gallai’r cadwyni ddal mwy na dwy fil o dunelli, a bod pob cadwyn ei hunan yn pwyso tua 121 tunnell. Cafodd y bont ei hagor ar 30 Ionawr 1826 a llwyddiant Telford yn cael ei gydnabod yn hollol haeddiannol fel rhyfeddod peirianyddol pennaf y cyfnod. Roedd y bont yn torri naw awr ar y daith rhwng Llundain a Chaergybi, gan ei chwtogi o ddiwrnod a hanner i ychydig dros 27 awr.\nMae llun o Bont y Borth mewn border o reiliau a stansiynau i'w gweld ar gefn darnau £1 Prydain a gafodd eu bathu yn 2005. Mae model i raddfa o’r bont, a’r bob plymio a gafodd ei ddefnyddio wrth ei chodi, yn cael eu harddangos yn Amgueddfa ac Oriel Gwynedd. Mae rhagor i'w weld yn yr arddangosfa yng Nghanolfan Thomas Telford ym Mhorthaethwy.\nThe Menai Bridges Heritage Site\nCwmni Gwaith Dŵr Bangor\nAr ddechrau oes Fictoria, roedd y frech wen, teiffoid a’r diciâu yn endemig, gyda cholera yn enwedig yn frawychus o heintus. Roedd diffyg glanweithdra a thlodi’n gadael miliynau mewn perygl o gael eu heintio a dim ond yn raddol y daeth pwysigrwydd dŵr yfed glân yn amlwg yn y frwydr yn erbyn yr heintiau.\nYm 1843, adeiladodd James Smyth Scott, o Ddulyn, gronfa ddŵr yng Nghae Ffynnon Ddeiniol (ger Ffordd Hendre Wen). Hefyd, prynodd dir ar ben draw Stryd y Ffynnon i adeiladu gwaith nwy, y Bangor Gas and Coke Company. Roedd Hugh Roberts, a oedd â siop ddillad dynion ar y Stryd Fawr, yn bartner yn y gronfa ddŵr ac, ym 1846, daeth yn unig berchennog. Prynodd ragor o dir ac adeiladu cronfa ddŵr y Nant (uwchben fferm Hendre Wen) i ddal mwy o ddŵr.\nErbyn 1849, o’r 1100 o dai yn y dref, roedd 233 yn cael dŵr gan y Bangor Waterworks Company. Ar ôl deddf 1854 ‘ i gyflenwi'n well drigolion Bangor â dŵr’, cytunodd cyfarwyddwyr i uno’r Cwmni Dŵr gyda’r Cwmni Nwy a Chôc. Cafodd cronfa ddŵr ei hadeiladu ger Bethesda, a'i gorffen ym 1856-7, a oedd yn cael dŵr o afon Caseg ac yn cysylltu â chronfa wasanaeth yn Nhwrgwyn ar Fynydd Bangor ac, yn raddol, disodlodd y rhain gronfa ddŵr y Nant.\nAr ôl agor ysbyty afiechydon heintus ym Minffordd ym 1895, adeiladwyd melin wynt gerllaw i bwmpio dŵr i’r gronfa ddŵr newydd yn Bryniau er mwyn cael digon o ddŵr i’r ysbyty ac i bentref Minffordd. Cafwyd rhagor o welliannau yn ystod y 1920 a'r 1930au, gan gynnwys tanc gwasanaeth uchel ar Fynydd Bangor, gosod prif bibellau dyblyg a chodi adeilad hidlo newydd ger lle’r oedd dŵr yn dod i mewn. Cafodd cronfeydd gwasanaeth newydd eu codi yn Bryniau ym 1958 ac yn Nhwrgwyn ym 1959.\nYsbyty Môn ac Arfon\nC&A Infirmary, Upper Bangor\nCafodd Loyal Dispensary Bangor ei hagor ym 1810 gyda chyfrifoldeb iechyd cyhoeddus i frechu yn erbyn y frech wen. Ym 1845, fe'i symudwyd i Fangor Uchaf (mae'r adeilad gwreiddiol, erbyn hyn, efallai'n briodol, yn filfeddygfa!) a'i hail enwi'n Caernarvonshire & Anglesey Infirmary. Roedd yn cyflogi llawfeddygon a meddygon ond, hyd yn oed ym 1882, dim ond 11 gwely oedd ar gael. Caeodd yr ysbyty ym 1984 pan agorodd yr Ysbyty Gwynedd newydd. Erbyn hyn, archfarchnad Morrisons sydd ar y safle.\nAgor Wyrcws Glanadda\nYm 1834, adroddodd Comisiwn arbennig ar sut yr oedd Deddf y Tlodion yn gweithio ym Mhrydain. O ganlyniad, daeth Deddf Diwygio Deddf y Tlodion i rym a oedd yn datgan na ddylai unrhyw berson iach o gorff dderbyn arian na chymorth arall gan awdurdodau Deddf y Tlodion heblaw mewn tloty. Roedd yr amodau yn y tlotai’n cael eu cadw’n fwriadol galed iawn gan y tybid y byddai hynny’n perswadio pobl i beidio â gofyn am help. Cafodd tlotai eu hadeiladu ym mhob plwyf, neu mewn undeb o blwyfi llai, ac, o ganlyniad sefydlwyd Undeb Deddf y Tlodion Bangor a Biwmares ym 1837 ar safle yng Nglanadda i’r de-orllewin o’r ddinas.\nYng nghyfrifiad 1881, cofnodwyd 92 o ‘drigolion’ yn nhloty Glanadda, yn amrywio o blant sugno i ‘werthwr nytiau a phinnau’ o Iwerddon, 84 oed.\nAr ôl cau’r tloty ym 1930, codwyd hufenfa ar y safle. Mae’r adeiladau wedi’u dymchwel erbyn hyn ac arfarchnad wedi’i chodi yno.\nBangor & Beaumaris Workhouse\nYng nghanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg, roedd angen cynyddol am gyswllt rheilffordd cyflym ag Iwerddon. Ar ôl llawer o drafodaeth ar rinweddau gwahanol lwybrau, a phwyso mawr am adeiladu porthladd fferi mewn gwahanol fannau, gan gynnwys Porthdinllaen a Llandudno, Caergybi a ddaeth i’r brig. Cafodd y cynlluniau ar gyfer Rheilffordd Caer a Chaergybi y Cysyniad Brenhinol ar 4 Gorffennaf 1844.\nDechreuodd y gwaith adeiladu Ddydd Gŵyl Ddewi, 1 Mawrth, 1845 ac erbyn diwedd y flwyddyn honno roedd tua phum mil o labrwyr yn gweithio arni. Gosodwyd 85 milltir o reilffordd yn ystod y cyfnod pedair blynedd, cloddiwyd a chwythwyd twneli mewn gwahanol fannau a chafodd dwy bont nodedig eu codi, Pont Reilffordd Conwy a Phont Brittannia Bangor. Gwaith Robert Stephenson oedd y ddwy gan ddefnyddio'r technegau tiwbiau haearn gyr mwyaf modern y cyfnod.\nAmgueddfa ac Ystafell Ddarllen\nLlun: David Price\nSefydlwyd Llyfrgell Rydd ac Amgueddfa'r Capten John Jones ym 1848 gan y Capten Llong, John Jones, brodor o Fangor. Yn gweithio yn y fasnach de, roedd Capten Jones yn hwylio o Lerpwl i India a'r Dwyrain Pell ac yn casglu llawer o weithiau celf a phethau egsotig. Roedd y rhain yn cael eu harddangos yn yr amgueddfa a sefydlodd yn y Stryd Fawr ar waelod Lôn Popty. Roedd yn hael iawn wrth y ddinas ac aeth peth arian o'i ewyllys at gostau Llyfrgell Rydd Carnegie newydd (gweler yn ddiweddarach) a agorodd ym 1907. Gellir gweld rhai o'r pethau o'r Amgueddfa heddiw yn Amgueddfa ac Oriel Bangor ac yn y Gadeirlan. Cafodd catalog ei baratoi o lyfrau yn Llyfrgell Rydd Jones ym 1894 (sydd ym Mhrifysgol Bangor ar hyn o bryd) ac mae’n rhestru mwy na 1500 o gyfrolau.\nYn ôl y North Wales Chronicle, pan ddaeth y peiriannydd a’r hynafiaethydd Prydeinig George Thomas Clark i ymweld â Bangor ym 1849 i edrych ar lanweithdra yn y ddinas, tynnwyd ei sylw at ddiffyg cyffredinol y draeniau. Roedd y DU yn dioddef o epidemig ar ôl epidemig o golera ac, erbyn 9 Gorffennaf, roedd yr achos cyntaf wedi cyrraedd Bangor. Yn ystod y blynyddoedd nesaf, bu farw nifer o bobl o’r afiechyd yn y dref. Byddai degau o filoedd o bobl yn marw ledled y wlad yn ystod y degawdau nesaf a dim ond drwy wella glanweithdra a deall natur yr haint yn well y gallwyd ei drechu.\nRobert Stephenson, mab y peiriannydd enwog George, oedd yn gyfrifol am ddyluniad cyfan gwbl arloesol y bont Brittannia wreiddiol. Tiwbiau haearn gyr oedd y dyluniad gyda darnau bocs o’r bont yn cael eu hadeiladu ar y lan a’u cludo ar gychod i'w gosod yn eu lle. (Gellir dal i weld darn bocs gwreiddiol ger y bont fodern).\nLlun: Angus McCulloch\nMae pedwar cerflun o lewod Prydeinig urddasol yn gwarchod dwy geg y bont, un ar bob glan. Cafodd y rhain eu dylunio gan John Thomas, yr oedd ei waith yn cael ei gomisiynu hefyd ym Mhalas Buckingham ac yn Abaty Westminster. Prin y gellir eu gweld o’r bont fodern ond mae cerdd yn eu cylch gan y Bardd Cocos, John Evans o Borthaethwy, yn dal yn boblogaidd gyda phlant hyd heddiw.\nYn y 1970au, lledaenodd tân o ochr Bangor ar bont Stephenson yr holl ffordd drosodd i lannau Môn. Effeithiodd hyn gymaint ar sefydlogrwydd y bont nes y penderfynwyd ei hail adeiladu o goncrid a bwâu dur. Husband & Co a wnaeth y gwaith a chafodd y bont ei hail agor i draffig ar y rheilffordd ym 1972 ac ar gyfer traffig y ffordd ym 1980.\nI ganfod rhagor am y pontydd sy’n croesi afon Menai ewch i weld yr arddangosfeydd rhagorol yn Amgueddfa ac Oriel Bangor ac yng Nghanolfan Thomas Telford ym Mhorthaethwy.\nSefydlu'r Coleg Normal\nDaeth yn amlwg yn yr 1840au fod diffyg athrawon wedi’u hyfforddi yng Nghymru. I ateb y diffyg, codwyd £11,000 drwy danysgrifiad cyhoeddus. Fe’i defnyddiwyd, a £2,000 o'r llywodraeth, i agor y Coleg Normal ym Mangor ym 1858, fel sefydliad hyfforddi athrawon. Yn ystod ei flynyddoedd cynnar, mewn adeiladau dros dro roedd y darpar athrawon yn cael eu dysgu a daeth y gwaith adeiladu ar y safle barhaol i ben ym 1862. Ni chafodd merched eu derbyn tan ddechrau’r 20fed ganrif ac, ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf, ehangodd y Coleg i hen Westy’r George ar gyrrion y ddinas.\nYn y 1960au roedd y Coleg yn rhan o un o ymgyrchoedd yr iaith Gymraeg cyntaf yr oes fodern, pan lobÏodd darlithwyr yn llwyddiannus i gael eu sieciau cyflog yn Gymraeg. Ers 1996 mae’r Coleg wedi bod yn rhan o Brifysgol Cymru Bangor.\nSefydlu Clwb Pêl-droed Bangor\nCafodd Clwb Pêl-droed Bangor ei sefydlu ym 1876, mae’n un o’r clybiau pêl-droed hynaf yng Nghymru ac yn fythol bresennol yng Nghynghrair Cymru a’i ragflaenwyr dros y blynyddoedd Yn ei flynyddoedd cynnar, roedd Bangor yn chwarae ei gemau cartref ar gae bach yn ardal Hirael o’r ddinas, Maes-y-Dref, tan i’r cae gael ei droi’n rhanddaliadau a’r clwb ei droi allan. Hyd at 2011 roedd y gemau’n cael eu chwarae ar yr hen gae criced yn Ffordd Farrar, cyn symud i stadiwm newydd fodern yn Nantporth.\nAr ddiwedd tymor 1977 / 78, pan gafodd Southport eu diarddel o Bedwaredd Adran, Cynghrair Pêl-droed Lloegr, roedd Dinas Bangor, Boston United a Wigan Athletic i gyd yn barod gymryd eu lle. Oherwydd bod cae Wigan Athletic yn fwy modern, yn cynnwys rhwystrau rhag gwasgu, collodd Bangor a Boston eu cyfle am ddyrchafiad. Ar 12 Mai 1984, Bangor oedd y clwb cyntaf o Gymru, ers Caerdydd ym 1927, i gyrraedd rownd derfynol Cwpan y Gymdeithas Bêl-droed a chwarae yn Wembley. Mewn gêm agos iawn yn erbyn Northwich Victoria roedd y sgôr yn 1 – 1, yn anffodus, collodd Bangor yr ail ornest o 2 – 1.\nMae cyn chwaraewyr yn cynnwys Peter Davenport, Graeme Sharp, Clayton Blackmore, Neville Southall a Mick McGrath; fodd bynnag, y chwaraewr enwocaf, yn ddiamau, i wisgo’r crys glas oedd enillydd Cwpan y Byd, Syr Bobby Charlton, a chwaraeodd fel gwestai i Fangor yn Nhwrnamaint Lloegr - yr Eidal ym 1978.\nBCFC Historical Blog\nBu farw 42 o bobl Bangor yn y pla teiffoid ym 1882. Roedd cryn wahaniaeth barn rhwng aelodau’r bwrdd iechyd lleol ynghylch ffynhonnell yr haint, roedd llawer o bobl yn credu mai ‘mygdarth drewllyd' o garthfosydd agored y ddinas oedd yn ei achosi. Yn ddiweddarach, darganfuwyd mai gwir achos yr epidemig oedd bacteria’n cael ei gario mewn dŵr a llaeth o fferm ger Bethesda, uwchben ffynhonnell cyflenwad dŵr Bangor. Fel troednod ingol, roedd y meddyg a oedd uchaf ei groch yn erbyn theori fisâr y ‘mygdarth drewllyd’ yn un o’r 42 a fu farw. Yn y blynyddoedd yn dilyn yr epidemig, adeiladwyd Ysbyty Minffordd fel prif ganolfan y rhanbarth ar gyfer trin afiechydon heintus.\nSiarter Ymgorfforiad yw’r ddogfen gyfreithiol sylfaenol ar gyfer ffurfio Corfforaethau Dinesig sy’n cael ei chaniatáu gan y wladwriaeth ar ôl cyflwyno deiseb i’r Brenin neu’r Frenhines. Mae’n diffinio hawliau, rhwymedigaethau a chyfrifoldebau llywodraethu mewn dinasoedd sy’n cael eu hymgorffori yn y siarter honno.\nMewn cyfarfod o ddinasyddion preifat ym 1882 yn y Bank House ym Mangor, penderfynwyd y byddai’n fuddiol cael Siarter Ymgorfforiad i fwrdeistref Seneddol Bangor gan droi’r ddinas yn fwrdeistref ddinesig o dan ‘Ddeddf Corfforaethau Dinesig’ 1882. Cafodd ffiniau’r ddinas eu hail ddiffinio’n ffurfiol a’u rhannu’n wardiau gwleidyddol a sefydlwyd system fodern o feiri, henaduriaid, cynghorwyr, trysoryddion a chlercod tref.\nYn niwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, bu ymgyrch gyhoeddus, boblogaidd am well addysg uwch yng Nghymru. Yn ardal Bangor, cyfrannodd ffermwyr a chwarelwyr lleol yn rheolaidd o’u cyflogau wythnosol at gronfa i sefydlu coleg o safon prifysgol yn y ddinas.\nDaeth y myfyrwyr cyntaf i Goleg y Brifysgol Gogledd Cymru ar 18 Hydref 1884. Bu pum deg wyth o fyfyrwyr yn mynychu dosbarthiadau, a oedd yn cael eu cynnal yn adeilad annhebygol tafarn y goets fawr y Penrhyn Arms. Ym 1903 rhoddodd y ddinas safle ddeg erw ar ben Penrallt yn rhodd fel safle barhaol i adeiladu'r Brifysgol. Unwaith eto, daeth y cyllid yn bennaf oddi wrth bobl cylch Bangor fel rhoddion gwirfoddol.\nGosodwyd y garreg sylfaen gan y Brenin Edward VII ar 9 Gorffennaf 1907 ac agorwyd prif adeilad y Celfyddydau yn ffurfiol gan y Brenin Siôr V ym 1911. Daeth y Coleg i gael ei alw y ‘Coleg ar y Bryn' oherwydd ei safle uchel a’i olygfeydd panoramig dros y dref ac Afon Menai. Yn y cyfamser, arhosodd yr adran Wyddoniaeth yn y Penrhyn Arms nes galw’r ‘archebion olaf’ ym 1926. Agorwyd y gyfadran newydd, a oedd wedi’i adeiladu’n bwrpasol gyda chymorth arian a godwyd o Gofeb Arwyr Gogledd Cymru.\nFfurfiodd casgliad dysgu'r Brifysgol y sail i’r hyn a ddeuai’n Amgueddfa ac Oriel Gwynedd, sydd wedi bod ar agor i’r cyhoedd yn ysbeidiol ers ei sefydlu ym 1884.\nTyfodd y Coleg, o ran maint ac mewn enw da, gydol yr ugeinfed ganrif a hyd y dydd heddiw. Erbyn hyn mae 12,000 o fyfyrwyr a 2,000 o aelodau o staff mewn safleoedd ar draws y ddinas ac mewn mannau eraill mor bell â Wrecsam. Mae Prifysgol Bangor yn dal wedi ymrwymo i “ddarparu addysg o’r ansawdd gorau, cynnal ymchwil o’r ansawdd gorau, cymryd gofal da o’i myfyrwyr a chwarae rôl lawn yng nghymunedau ehangach Cymru.”\nProsiect diweddaraf y Brifysgol yw canolfan gelfyddydau gyffrous a fydd yn cynnwys theatr, theatrau stiwdio, sinema, bwyty, bariau, undeb myfyrwyr a mannau addysgu.\nDisgwylir y bydd yn agor yn 2014 a bydd yr adeilad yn codi mewn sawl rhan i fyny'r allt serth o'r Porth Coffa i brif adeilad y Brifysgol.\nMae alumni enwog Bangor yn cynnwys: y cyfarwyddwr ffilm a'r gŵr y tu ôl i seremoni agoriadol Gemau Olympaidd Llundain 2012, Danny Boyle; y canwr Roger Whittaker, y pêl-droediwr Mark Hughes; yr ysgolhaig Cymraeg, bardd a phersonoliaeth deledu Gwyn Thomas; yr actorion Frances Barber a John Sessions a’r enillydd Gwobr Nobel, y ffisiolegydd Robert G Edwards.\nLlun: Gwilym Wyn Griffiths\nAr gyffordd y Stryd Fawr a Ffordd Garth saif Tŵr y Cloc, Bangor, o frics coch oes Fictoria. Roedd yn rhodd gan y cyn Faer Thomas Lewis, a chafodd ei gyflwyno ‘fel Arwydd o’i ddiddordeb yn Lles y Ddinas.” Cafodd ei adnewyddu ym 1986, mae’n dirnod enwog yn y ddinas, yn fan cyfarfod poblogaidd ac mae yng nghanol ein llinell amser Bangor.\nColeg Y Santes Fair\nHyd at oes Fictoria, dim ond dynion oedd yn cael addysg bellach. Os oedd merched yn cael addysg o gwbl, dim ond pynciau a oedd (ym marn dynion) yn addas ar gyfer eu 'natur eiddil' oedd ar gael. Byddai'r rhain yn eu darparu i drafod pynciau diniwed yn y parlwr. Roedd rhai addysgwyr yr oes hyd yn oed yn dadlau y gallai dysgu yrru merch yn sâl neu’n wallgof! Yn wyneb yr anfanteision sylweddol hyn, llwyddodd rhai merched i ragori mewn pynciau ‘gwrywaidd’ honedig gan gynnwys gwyddoniaeth, peirianneg a’r gyfraith.\nRoedd addysg yn un o’r ychydig swyddi a oedd yn cael ei chyfrif, yn gyffredinol, yn addas ar gyfer merched ifanc y dydd. Ym Mangor, roedd merched a oedd yn dymuno hyfforddi ar gyfer gyrfa mewn addysg yn mynychu Coleg y Santes Fair. Cafodd ei adeiladu ym 1893 gan yr Eglwys yng Nghymru fel Coleg Hyfforddi Athrawon, roedd yn adeilad dau lawr golygus gyda ffenestri mwliwn cerrig, clochlofft ganolog a chapel ynghlwm. Ers 1977 mae’r Coleg yn rhan o Brifysgol Cymru Bangor.\nAgor Pier y Garth\nArweiniodd y twf mewn twristiaeth yn oes Fictoria at adeiladu pierau mewn nifer o drefi glan y môr ym Mhrydain. Yn sgil Mesur Seneddol 1893, dechreuodd gwaith ar bier 1550 troedfedd Bangor a chostiodd £14,475 i’w adeiladu. Agorwyd Pier Garth ar 14 Mai 1896 gan yr Arglwydd Penrhyn gydag adloniant gan y bythol boblogaidd ‘pierrots’ neu glowniau. Yn ystod y deunaw mlynedd nesaf, daeth cyfartaledd blynyddol o 34,000 o deithwyr ar y pier o a daeth 442,000 'am dro ar y dŵr' o ochr y tir.\nCafodd y pier ei adeiladu’n bennaf o ddur, gyda cholofnau a pheiliau o haearn bwrw ac roedd cyfres o giosgau wythonglog gyda thoeau brig, lampau addurniadol a chanllawiau bob hyn a hyn ar y dec pren. Roedd y dyluniad yn cynnwys glanfa bontŵn a rheilffordd 3 troedfedd (90cm) o led i gario bagiau. Roedd stemars o Douglas, Lerpwl a Blackpool yn hwylio o ben y pier hyd at 1914. Y flwyddyn honno, torrodd llong y glannau, y SS Christiana, yn rhydd o’i hangor a gwrthdaro â’r pier. Achoswyd difrod eang a chafodd rhan o’r strwythur ei falu ond llenwyd y bwlch gan bont dros dro gan filwyr y Peirianwyr Brenhinol. Arhosodd y bont hon yn ei lle am saith mlynedd arall yn ystod ac ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf, a phan gafodd y pier ei ail adeiladu ni adeiladwyd rheilffordd arall. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd cafodd y pier ei dorri yn ei hanner unwaith eto - y tro yma yn fwriadol, i atal milwyr yr Almaen rhag glanio ym Mangor!\nYn rhan olaf yr 20fed ganrif, aeth sawl pier yn adfail o ganlyniad i gostau cynnal cynyddol a newid mewn patrymau gwyliau ar draws y DU. Caewyd Pier y Garth i’r cyhoedd ar sail iechyd a diogelwch ym 1971 a daeth Cyngor Bwrdeistref Arfon yn berchennog y pier ym 1974. Penderfynodd y perchnogion newydd ddymchwel y pier, ond llwyddodd Cyngor y Ddinas i’w gael wedi'i restru yn adeilad rhestredig Gradd II, a oedd, statws sydd, yn briodol iawn, yn ei gydnabod fel un o’r tri phier gorau yn dal ar ôl yn y DU.\nPrynodd Cyngor Dinas Bangor y pier am ffi enwol o geiniog newydd ym 1975 a thros y saith mlynedd nesaf bu rhaglen fawr o godi arian ar gyfer ei adfer. Daeth cymorth grant ychwanegol o’r Gronfa Goffa Treftadaeth Genedlaethol, y Swyddfa Gymreig a Chomisiwn Gwasanaethau Manpower ac, ar ôl cynllun adnewyddu o chwe blynedd, ail agorodd Marcwis Môn Bier y Garth, wedi’i adfer yn llawn, ym mis Mai 1988. Heddiw, hwn yw’r ail bier hiraf yng Nghymru a’r nawfed hiraf yn Ynysoedd Prydain.\nLa Marguerite (Rhodlong)\nAr un adeg roedd y La Marguerite yn cael ei hystyried y llong pleser fwyaf poblogaidd yn y wlad. Cafodd ei hadeiladu fel stemar badlo i groesi’r sianel i dir mawr Ewrop ac am ddeng mlynedd bu’n hwylio o borthladdoedd, Tilbury a Margate yn Lloegr i Ostend, Calais a Boulogne ar ôl ei lansio ym 1894. Ym 1904, symudodd ei pherchnogion, y Fairfield Shipbuilding and Engineering Company, hi i Ogledd Cymru ble bu’n yn cario teithwyr rhwng trefi gwyliau o Landudno, Douglas a Bangor. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf bu ar wasanaeth cenedlaethol gwerthfawr yn teithio tua 52,000 o filltiroedd i gludo 360,000 o filwyr i Ffrainc. Daeth diwedd ar grwydro’r La Marguerite ym 1925 pan gafodd ei datgymalu. I gydnabod ei gwasanaeth adeg y rhyfel, cyflwynwyd cloch y llong i Rifflau Dinas Llundain ym 1927.\nAgor y Llyfrgell\nRoedd Andrew Carnegie, meistr dur Albanaidd – Americanaidd, yn un o ddyngarwyr mawr ei ddydd. Rhwng 1883 ac 1929 cyfrannodd at adeiladu mwy na dwy fil a hanner o 'lyfrgelloedd Carnegie', rhad ac am ddim. Roedd y rhan fwyaf o’r rhain yn yr Unol Daleithiau, ond cafodd 660 eu hadeiladu ym Mhrydain ac Iwerddon. Mae llyfrgell Carnegie Bangor ar Ffordd Gwynedd a chafodd ei hagor ym 1907, ac mae’n dal i gael ei defnyddio hyd heddiw. Mae tabled copr, sy’n cael ei arddangos yng nghyntedd y llyfrgell, yn adrodd yr hanes.\n“Cafodd y llyfrgell hon ei chodi gan gorfforaeth Bangor i'w defnyddio am ddim gan drigolion y Ddinas. Cyfrannodd Andrew Carnegie Ysw y swm o £2,500 at gost yr adeilad a daeth y swm o £500 o etifeddiaeth y Capten John Jones. Cafodd yr adeilad ei agor yn ffurfiol gan y Gwir Anrhydeddus yr Arglwydd Penrhyn ar yr 8fed o Dachwedd 1907 a dadorchuddiwyd y tabled hwn ar yr un diwrnod gan yr Henadur W P Matthews, Cadeirydd Pwyllgor Is-ddeddfau a Dibenion Cyffredinol yr Amgueddfa.”\nY Gwasanaeth Bws Cyntaf\nNid yw hanes diffiniol gwasanaeth bysiau Bangor wedi’i ysgrifennu eto. Nid yw’r arbenigwyr yn gallu datgan gydag unrhyw sicrwydd pa gwmnïau oedd yn rhedeg y bysiau cyntaf ym Mangor, ond roedd y cwmnïau lleol yn cynnwys Bangor Blue Motors (yn gweithredu gwasanaeth teithwyr pob hanner awr rhwng Bangor a Biwmares), Royal Blue, Caernarfon Bay Motor Services a Llanllechid Blue.\nYn y 1930au prynodd Crosville o Gaer Bangor Blue Motors, ar 61 o gwmnïau bysiau annibynnol, lleol, eraill ledled gogledd Cymru. Heddiw, Arriva sy’n gweithredu ar arfordir Gogledd Cymru gyda gweithredwyr lleol, llai, megis Bysiau Padarn.\nPorth Coffa’r Dewrionh\nBu rhyfel 1914 - 1918 yn ergyd enfawr i’r holl genhedloedd a gymerodd ran ynddo. Roedd dynion o bob tref a phentref yn ymladd ac yn marw yn y brwydro ac ar ôl y rhyfel cafodd eu haberth ei goffau drwy adeiladu cofebion a chofadeiladau ledled y DU.\nMae Porth Coffa’r Dewrion Bangor yn cofnodi dros 8,500 o’r rhai o Ogledd Cymru a fu farw. Cafodd eu henwau eu harysgrifio yn ôl eu plwyfi ar baneli derw sy’n gorchuddio waliau’r llawr cyntaf cofeb gastellaidd enwog y pensaer D Wynne Thomas a gafodd ei agor ar 1 Tachwedd 1923 gan Dywysog Cymru ar y pryd, y Tywysog Edward. Mae’r plac ar y Gofeb yn darllen:\nCofeb Dewrion Gogledd Cymru\nCafodd yr adeilad hwn â’r labordai gwyddoniaeth cyfagos eu hadeiladu gan danysgrifiad cyhoeddus er cof am ddynion Gogledd Cymru a fu farw yn y Rhyfel Mawr 1914 – 1918.\nThe Arch is a Grade II listed building, and has recently undergone a £200,000 restoration.\nY BBC, Bryn Meirion\nYm mis Chwefror 1922, darlledwyd rhaglen radio cyntaf y British Broadcasting Company o drosglwyddydd yn Llundain. Cafodd yr orsaf gyntaf yng Nghymru ei hagor yng Nghaerdydd flwyddyn yn ddiweddarach. Roedd yn dod o dan Ranbarth y Gorllewin a oedd yn cynnwys Gorllewin Lloegr a phrin iawn iawn oedd y rhaglenni yn Gymraeg. Erbyn 1935, amcangyfrifwyd fod tua hanner o gartrefi Cymru’n dal y drwydded deg swllt a oedd ei hangen i dderbyn rhaglenni. Yn y flwyddyn honno agorodd gorsaf Bangor o dan arweinyddiaeth Cyfarwyddwr Cymreig.\nErbyn diwedd y tridegau, penodwyd cyn newyddiadurwr y Western Mail a chynhyrchydd y BBC yng Nghaerdydd, Samuel Cornelius Jones yn gynrychiolydd y BBC yng ngogledd Cymru. Cylch gorchwyl Sam yng Nghaerdydd i BBC Radio Wales oedd cynhyrchu rhaglenni yn Gymraeg. Ei raglen ‘Noson Lawen’ oedd rhaglen fwyaf poblogaidd BBC Bangor yn Gymraeg. Yr adeg yma hefyd darlledwyd y newyddion cyntaf i Gymru gyfan .\nPan dorrodd yr Ail Ryfel Byd, aeth gwasanaethau’r BBC yn rhai cyfun, am resymau diogeledd. Caewyd swyddfa Bangor dros dro. Fodd bynnag, newidiodd hynny fel yr aeth y rhyfel yn ei flaen ac roedd rhai rhaglenni newyddion Cymru a rhaglenni Cymraeg yn dal i gael eu darlledu. Yn union ar ôl gorffen y rhyfel yn Ewrop, lansiwyd y Welsh Home Service ar 29 Gorffennaf 1945.\nYn ystod y rhyfel, yn y cyfnod 1941 – 1943, ail leolwyd Adran Variety y BBC i Fangor. Dywedodd yr hanesydd enwog John Davies, fod yr adran gyfan ‘wedi’i chludo o Fryste ar drên arbennig a oedd yn cludo 432 o bobl, un deg saith o gŵn a pharot”.\nTai Cymdeithasol, Maesgeirchen\nErs oes Fictoria roedd yn cael ei gydnabod y dylai awdurdodau lleol gymryd camau i wella’r tai yn eu hardaloedd. Roedd Deddfau Tai rhwng 1919 ac 1930 yn gofyn i Gynghorau ddarparu tai cymdeithasol ac ym 1937 adeiladwyd ystâd Maesgeirchen ar safle’r hen fferm Maes-y-geirchen ar gyrion Bangor. Ar ôl ei datblygu ymhellach yn y cyfnod ar ôl yr Ail Ryfel Byd, ac yn ddiweddarach, daeth Maesgeirchen yr ystâd drigiannol fwyaf yng ngogledd Cymru. Mae’r ystâd yn cynnwys clwb cymdeithasol, canolfan gymunedol, eglwys ac ysgol gynradd, Ysgol Glan Cegin. Yn ddiweddar, cafodd y tai eu hadnewyddu'n llwyr a gwnaed gwaith amgylcheddol mawr ar yr ystâd gan gynnwys llwybrau cerdded, llwybrau a mannau picnic.\nColeg Technegol Sir Gaernarfon\nYn ystod yr 20fed ganrif, roedd datblygiadau mewn masnach a diwydiant yn gofyn am weithlu wedi’i hyfforddi’n well. Ym mis Medi 1947, oherwydd yr angen am grefftwyr ar ôl y rhyfel, sefydlwyd yr “Ysgol Uwchradd Dechnegol” i roi addysg dechnegol a hyfforddiant galwedigaethol ym Mangor. Yr hen Glwb Cymunedol ger Ysgol Uwchradd Ffordd Deiniol oedd ei chartref a denodd y Coleg Technegol, fel ei gelwid yn ddiweddarach, fyfyrwyr o ledled siroedd Caernarfon ac Ynys Môn. Arweiniodd ei lwyddiant at godi adeiladau pwrpasol, mwy parhaol, ar gyffordd Ffordd Ffriddoedd a Ffordd Elidir. Agorodd y rhain am y tro cyntaf ym 1957, a chwblhawyd estyniadau ym 1969. Ehangodd cylch gorchwyl y Coleg hefyd, i bynciau megis cyn nyrsio, gwyddor tŷ a chelf yn ogystal â'r cwricwlwm craidd mwy traddodiadol. Yn fwy diweddar, ymunodd y coleg gyda Choleg Pencraig, Llangefni ac erbyn hyn Coleg Menai yw ei enw.\nHMS Conway'n Taro'r Creigiau\nDros y blynyddoedd mae nifer o longau wedi’u henwi’n HMS Conway, a’r enwocaf, efallai, oedd llong a enwid o’r blaen yn HMS Nile, llong dau ddec, 90 gwn o’r lein a lansiwyd ym 1839. Ail enwyd The Nile yn HMS Conway ym 1875 pan ddaeth yn llong hyfforddi’r Llynges dan angor yn Afon Merswy. Oherwydd cyrchoedd awyr yr Ail Ryfel Byd ar Ddociau Lerpwl roedd yn rhaid symud y Conway a chafodd ei hangori dros dro oddi ar Ynys Môn. Ar ôl y rhyfel, bu cynnydd sydyn yn nifer cadlanciau’r llynges a bu’n rhaid galw ar wasanaeth y Conway unwaith eto. Roedd yr HMS Conway yn cael ei hangori ger Pier Bangor o 1941 hyd at 1949, pan ddychwelodd i Benbedw i’w hadnewyddi cyn dod i angorfa barhaol gyferbyn â Phlas Newydd. Erbyn 1953 roedd angen ei hadnewyddu eto, ond y tro yma digwyddodd trychineb.\nAr fore’r 14 Ebrill roedd y llanw’n troelli ym Mhwll Ceris, llecyn twyllodrus yn nyfroedd Afon Menai. Roedd y tywydd a’r llanw yn llawer gwaeth nag y disgwyliwyd a dyna a arweiniodd at gamgymeriad enfawr y Capten. Er gwaethaf rhybuddion y peilot a morwyr lleol eraill, ceisiodd lywio HMS Conway rhwng y pontydd Menai a Britannia ond gan daro’r “Platters”, creigau agos at yr wyneb yn yr afon. Pan ostyngodd y llanw, torrodd y llong ei hasgwrn cefn ar y creigiau. Nid oedd y Conway yn werth ei hachub a chafodd ei dinistrio’n llwyr gan dân ym 1956.\nMae rhai o drigolion Bangor yn dal i gofio eu mamau’n eu bygwth, os oedden nhw’n blant drwg, eu hel i’r Clio, rhagflaenydd ofnadwy’r Conway. Cafodd y llong hyfforddi hon ei hangori oddi ar Fangor rhwng 1877 a 1920 ac roedd ganddi enw drwg yn lleol oherwydd y cosbau llym a gai’r plant oedd yn cael eu hyfforddi arni - yn aml ar fympwy’r staff.\nHMS Conway Website\nBangor Yn Ennill Cwpan Cymru\nMae Clwb Pêl-droed Bangor wedi ennill cwpan Cymru wyth gwaith, ond eu buddugoliaeth ym 1962 a’u paratôdd ar gyfer efallai’r gêm orau yn eu hanes - y gêm gyfartal gofiadwy gyda Napoli, yr Eidal.\nCyfarfu Bangor â Wrecsam yn y ffeinal, a oedd i’w chwarae dros ddwy gêm. Enillodd Wrecsam y gêm gyntaf 3 – 0 yn y Cae Ras, ond daeth Bangor yn gyfartal yn y gêm dychwelyd yn Ffordd Farrar gyda’r dorf ar adegau’n rhedeg ar y cae ac yn ymladd â dyrnau. Roedd yn rhaid chwarae’r gêm ddyfarnu ar gae niwtral ac enillodd Bangor 3 - 1 ar gae Belle Vue, y Rhyl.\nGyda’r fuddugoliaeth yng Nghwpan Cymru cafodd Bangor gyfle i frwydro am Gwpan Enillwyr Cwpan Ewrop. Y tîm i’w wynebu oedd SSC Napoli, a oedd ar y pryd yn un o glybiau mwyaf yr Eidal ac yn denu torf gartref o 80,000 yn rheolaidd. Yn y gêm gyntaf, a gafodd ei chwarae yn Ffordd Farrar, syfrdanodd Bangor y byd pêl-droed drwy ennill 2 – 0. Dair wythnos yn ddiweddarach, o flaen torf orlawn yn Stadio San Paulo yn Naples, collodd Bangor 3 - 1. O dan reolau UEFA heddiw, byddai hynny’n golygu fod y Cymry wedi ennill ar goliau i ffwrdd. Ond ar y pryd, roedd rheolau’r gystadleuaeth yn gofyn am gêm dyfarnu a chynhaliwyd honno yn Stadiwm Highbury Arsenal. Y tro yma, enillodd Napoli 2 – 1, gan sgorio’r gôl fuddugol saith munud cyn diwedd y gêm. Mor agos, ond eto mor bell!\nAgor Y Pwll Nofiod\nCafodd Pwll Nofio dinesig cyhoeddus Bangor yn Ffordd Garth ei agor ym 1965. Erbyn hyn, yma mae Pencadlys Clwb Nofio Dinas Bangor sydd wedi cynhyrchu llawer o bencampwyr, yn ddynion a merched, dros y blynyddoedd. Mae Pwll Nofio Bangor yn cynnal nifer o gystadlaethau rhanbarthol a lleol. Heblaw’r pwll ei hunan, mae’r adnoddau yn cynnwys dwy lithren ddŵr, tri bwrdd plymio, Ystafell Ffitrwydd newydd, caffi ac oriel wylio a thu allan mae pwll padlo bychan a dau gae pêl-droed pum pob ochr pob tywydd.\nYmweliad y Beatles\nYm mis Awst 1967, sy’n cael ei gofio fel yr ‘Haf o Gariad’, y Beatles oedd y grŵp pop enwocaf ar y blaned. Fis Mehefin, eu cân “All You Need Is Love” oedd canolbwynt y telediad byd eang byw cyntaf trwy gyswllt lloeren. Cafodd yr “Our World” arbennig ei wylio gan 400 miliwn o bobl mewn 26 o wledydd. Daeth eu diddordeb cynyddol mewn crefydd y Dwyrain â nhw i Brifysgol Bangor, ble roedd y Maharishi Mahesh Yogi, arweinydd y Symudiad Adfywiad Ysbrydol, yn cynnal cyfres o ddarlithoedd wythnos o hyd Roedd Gorsaf Euston yn llawn o bobl yn rhythu ar y Beatles ar eu ffordd ar y ‘Mystical Special’ (enw arall ar y 3:15 Euston i Gaergybi yn aros ym Mangor). Yn y dorf ar y platfform cafodd Cynthia Lennon ei gwahanu oddi wrth ei gŵr John. Camgymerodd yr Heddlu hi am ffan ac yn y diwedd collodd y trên!\nCyrhaeddodd y Beatles ar nos Wener a chael llety yn neuadd Dyfrdwy, neuadd breswyl y myfyrwyr. Roedd aelodau eraill o barti’r Beatles, gan gynnwys Mick Jagger, Cilla Black a Jane Asher yn cael llety yn neuadd Alun. Ar y dydd Sadwrn, roedden nhw’n rhan o gyfarfod cyhoeddus yn Neuadd John Phillips. Fodd bynnag, roedd trychineb newydd ddigwydd yn Llundain pan laddodd rheolwr y Beatles, Brian Epstein, ei hun. Torrodd y ‘Fab Four’ syfrdan eu harhosiad yn fyr a dychwelyd i Lundain ar unwaith. Mae llawer o haneswyr y Beatles yn dweud mai ar ôl y penwythnos hwnnw y dechreuodd y band ddatgymalu.\nMae plac yn neuadd Hugh Owen y Brifysgol - y Ganolfan Reoli erbyn hyn - yn coffau’r achlysur.\nAgor Ysbyty Gwynedd\nMae Ysbyty Gwynedd rhwng ffordd gyflym yr A55 a Bangor ym Mhenrhosgarnedd. Hon yw prif safle Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr sy’n darparu gwasanaethau llym, cymunedol ac iechyd meddwl i siroedd Gwynedd a Môn. Fe’i hagorwyd ym 1984, yn lle’r hen Ysbyty Môn ac Arfon yn y ddinas.\nYsbyty Gwynedd yw canolfan y rhanbarth ar gyfer Gwasanaethau Llym gyda thros 550 o welyau yn darparu gwasanaethau a llawdriniaethau meddygol, cynhwysfawr, llym, adran ddamweiniau mawr, gofal dwys, gofal coronaidd, seiciatrig, gwasanaethau gynaecolegol a mamolaeth ac uned gofal arbennig i fabanod. Mae technoleg gyfrifiadurol sgrȋn cyffwrdd modern yn y prif theatrau yn gallu cofnodi amser real, yn lle cofnodi â llaw ac yn golygu bod mwy o wybodaeth ar gael at ynghylch y defnydd o’r theatrau a chyfartaledd amser achosion.\nY Fflam Olympaidd yn Dod i Fangorr\nYn ystod yr haf 2012 lledaenodd twymyn Olympaidd ar draws y DU gydag ymdaith y Ffagl yn cydio yn y dychymyg. Bu 8,000 o gludwyr yn cario’r Fflam Olympaidd trwy fwy na 1,000 o ddinasoedd, trefi a phentrefi. Daeth ffagl gyfnewid gogledd Cymru trwy Fangor ar Ddiwrnod 10, dydd Llun 28 Mai gyda’r cludwyr yn cynnwys: Seren Gymreig y byd opera Bryn Terfel; yr athletwr anabl cenedlaethol a rhyngwladol llwyddiannus Karl Sadil; Elin Davies, y Gymraes gyntaf i rwyfo ar draws Môr yr Iwerydd a'r rhedwr 61 mlwydd oed, Malcolm Jones, sydd wedi cymryd rhan yn Ras Ryngwladol yr Wyddfa bob blwyddyn ers ei dechrau 37 o flynyddoedd yn ôl.\nCludodd Bryn Terfel y Ffagl ar ran olaf y diwrnod ar diroedd Ystâd y Faenol ble cynhaliwyd Derbyniad. Yna, goleuodd goelcerth arbennig a oedd yn ganolbwynt cyngerdd cerddorol.\nDilynwch hanes hudol Bangor gyda’n llinell amser, mae wrth eich traed ar y Stryd Fawr mewn efydd a llechi Cymru. O’r helwyr Neolithig, trwy orchestion peirianyddol Telford, hyd at y Beatles a thu hwnt i hynny, mae cymaint i’w ddysgu am y Ddinas Brifysgol a’r ganolfan siopa gyffrous. Paneli efydd wedi'u hysgrythu a rondelau efydd wedi'u gosod mewn llechi palmant yw'r llinell amser. Mae dyddiadau arwyddocaol yn hanes Bangor yn cael eu coffau, mae’n annog balchder dinesig, yn cynyddu cywreinrwydd ymwelwyr ac yn creu synnwyr o le. Cafodd pob un o’r mowldiau eu cerfio â llaw ar gyfer y darluniau, sydd wedi’u castio mewn efydd a chafodd y testun ei ysgythru ar lechi’r palmant a cyn ei fewnosod mewn pres. Mae pob cam ar y llinell amser yn adrodd stori wahanol. Gallwch ganfod hyn yn oed ragor drwy ymweld ag Amgueddfa ac Oriel Bangor.\nCafodd y prosiect ei arolygu gan yr artist enwog David Mackie y mae ei waith celf cyhoeddus i’w weld ledled Cymru a Lloegr. Daeth yr ysbrydoliaeth ar gyfer y llinell amser oddi wrth ddisgyblion Gwynedd o Ysgol Cae Top, Ysgol Friars, Ysgol y Garnedd ac Ysgol Tryfan. Cafodd yr artistiaid ifanc y syniadau am y dyluniadau mewn cyfres o weithdai rhyngweithiol o dan arweiniad David. Yna, cymerodd y drafferth i gerfio, â llaw, yr holl luniau ar gyfer eu castio mewn efydd. Yna roedd yn rhaid gwneud y gwaith cywrain o ysgythru’r testun i gerrig palmant llechi a’i osod yno mewn efydd, gwaith a wnaed gan Aquacut Ltd.\nMae’r llinell amser yn rhan o Strategaeth Mannau Cyhoeddus Cyngor Gwynedd, rhaglen £3.5 miliwn o waith i wella Bangor. Roedd yn cael ei ariannu'n rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru a menter Ardal Adfywio Môn a Menai. Ymgynghoriaeth Gwynedd oedd dylunwyr y prosiect, , Dawnus Construction oed y prif gontractwyr ac R A Pritchard Associates oedd y Rheolwyr Prosiect. Cydlynydd y Prosiect: Pat Jones Testun: Jacquie Knowles\nPennau Saethau Fflint Ffowndri’r Oes Efydd Y Rhufeiniaid Y Gadeirlan Deiniol Sant Celc o Arian Llychlynwyr Sefydlu Tŷ'r Brodyr Duon Esgoblyfr Bangor Cyflwyno Siarterau Tŷ'r Archddiacon Shakespeare Sefydlu Ysgol Friars Sefydlu Elusendai Milwyr y Senedd yn y Ddinas Tre'r Post Gwasanaeth Coets Fawr, Caer - Caergyb Adeiladu Porth Penrhyn Datblygu Chwareli'r Penrhyn North Wales Gazette Ffordd Caergybi (Ffordd Telford) Pont y Borth Cwmni Gwaith Dŵr Bangor Ysbyty Môn ac Arfon Agor Wyrcws Glanadda Rheilffordd Caer a Chaergybi Amgueddfa ac Ystafell Ddarllen Epidemig Colera Pont Britannia Sefydlu'r Coleg Normal Sefydlu Clwb Pêl-droed Bangor Achosion Teiffoid Siarter Ymgorfforiad Prifysgol Bangor Tŵr y Cloc Coleg Y Santes Fair Agor Pier y Garth La Marguerite (Rhodlong) Agor y Llyfrgell Y Gwasanaeth Bws Cyntaf Porth Coffa’r Dewrionh Y BBC, Bryn Meirion Tai Cymdeithasol, Maesgeirchen Coleg Technegol Sir Gaernarfon HMS Conway'n Taro'r Creigiau Bangor Yn Ennill Cwpan Cymru Agor Y Pwll Nofiod Ymweliad y Beatles Agor Ysbyty Gwynedd Y Fflam Olympaidd yn Dod i Fangorr\nCymdeithas Ddinesig Bangor


Gwleidyddion Plaid yn cefnogi gweithwyr amgueddfa leol ynghylch y sefyllfa ddidatrys gyda Llywodraeth Cymru - Llais Sir Gâr\nGwleidyddion Plaid yn cefnogi gweithwyr amgueddfa leol ynghylch y sefyllfa ddidatrys gyda Llywodraeth Cymru\nPostiwyd ar May 26 2016, 12:00 yh\nMae gwleidyddion Sir Gaerfyrddin, Adam Price AC a Jonathan Edwards AS, wedi cefnogi gweithwyr amgueddfa wrth iddynt barhau i frwydro yn erbyn Llywodraeth Cymru dros newidiadau i’w cyflog ac amodau.\nAr ddiwedd mis Ebrill fe gynyddodd Undeb y Gwasanaethau Cyhoeddus a Masnachol (PCS) sydd yn cynrychioli gweithwyr Amgueddfa Cymru- yn cynnwys staff yn Amgueddfa Wlân Cymru yn Nrefach Felindre- eu hanghydfod dwy flynedd dros ddileu taliadau ychwanegol ar gyfer gweithio ar y penwythnosau drwy gyhoeddi y byddant yn cychwyn streic benagored ar ôl i’w gweithwyr cael eu bygwth â diswyddiad os na fyddant yn arwyddo cytundebau newydd. Yn aml gyda thoriad hyd at 15% i’w cyflog.\nDywedodd yr undeb bod y gweithwyr, sy’n cynnwys cynorthwywyr oriel “yn derbyn tâl cyn lleied â £15,640 y flwyddyn ac yn gweithio dros 35 penwythnos y flwyddyn. Maent yn dibynnu ar lwfans gwaith y penwythnos i oroesi ac maent dan fygythiad o ddiswyddiad os nad ydynt yn derbyn cynnig diweddaraf y rheolwyr.”\nMewn cyferbyniad, dywedodd yr undeb bod “anghydfod 3 mlynedd Amgueddfeydd Cenedlaethol yr Alban dros ddileu taliadau’r penwythnos wedi dod i ben ar ôl i’r rheolwyr wneud cynnig iawndal gwell, a gafodd ei derbyn yn llethol gan aelodau PCS.”\nDywedodd yr Aelod Cynulliad Adam Price, sydd wedi cwrdd â chynrychiolwyr o’r undeb yn ddiweddar, ei fod wedi dychryn wrth glywed am y ffordd cafodd aelodau’r staff eu trin. Yn rhybuddio yn erbyn ymgyrch “rhannu a rheoli”, galwodd Mr Price ar Ysgrifennydd newydd Cabinet Llywodraeth Cymru i ymyrryd a chynorthwyo i ddatrys y ddadl.\nDywedodd yr Aelod Seneddol Jonathan Edwards bod tebygrwydd rhwng y sefyllfa a streic y Meddygon Iau yn Lloegr lle wnaeth Llywodraeth y DU osgoi’r undebau a bygwth i orfodi cytundebau newydd heb gytundeb.\n“Ar ôl cwrdd â chynrychiolwyr o’r undeb a staff rheng flaen yn ddiweddar, yn wir cefais fy nychryn i glywed am y ffordd y cawsant eu trin gan reolwyr uwch.\n“Rwyf bellach wedi gweld gohebiaeth gan y rheolwyr sydd yn hysbysu’r staff o ddau ddewis yn unig: derbyn y cytundebau newydd neu derfyniad eu cytundeb presennol.\n“Rwy’n pryderu’n fawr am staff yr amgueddfa sydd yn iawn i deimlo’n fregus o wybod bod rheolwyr uwch yn osgoi eu hundeb. Mae angen i’r rheolwyr cymryd cam yn ôl ac osgoi dull o rannu a rheoli drwy drafod telerau gyda’r undebau.\n“Mae angen i Lywodraeth Cymru cymryd y camau angenrheidiol yn syth i sicrhau bod hynny’n digwydd er mwyn datrys y ddadl."\n“Mae’n ymddangos ein bod yn dyst i adran dan reolaeth uniongyrchol Llywodraeth Cymru sydd yn osgoi undebau llafur ac yn bygwth diswyddo ac ail-gyflogi gweithwyr ar gytundebau newydd os nad ydynt yn derbyn y newidiadau.\n“Mae gan ddull o’r fath yr holl ddilysnodau o ddiplomyddiaeth megaffon Llywodraeth y DU a’i rheolaeth lem yn ystod y streic meddygon iau diweddar yn Lloegr.\n“Ceisiodd y blaid Lafur creu cyfalaf gwleidyddol allan o’r hyn roedd Ysgrifennydd Iechyd y DU, Jeremy Hunt, yn gwneud i’r meddygon iau, tra mae’n ymddangos roedd y llywodraeth Llafur yn gwneud yr union beth i weithwyr amgueddfa yma yng Nghymru.\n“Blaenoriaeth gyntaf Ysgrifennydd newydd Cabinet Cymru bydd i ddatys y ddadl hon- mae'n rhaid mai’r cam cyntaf yw parchu’r gweithwyr a’u hawl i gynrychiolaeth undeb.”