Y Traethodydd - Google Bøger\nY Traethodydd, Bind 5\ncydymdeimlad lleiaf yn mwynhâd na gofidiau plant dynion. Yr oeddynt yn rhy bur a goruchel i gael eu heffeithio i'r graddau lleiaf yn y modd hwn. Nod yr hen athroniaeth hono oedd codi dynoliaeth i'r cyflwr a'r\nEu desgrifiad o ddyn doeth oedd yn cyfateb i'w desgrifiad o'u duwiau. Nid oedd iddo i fod a wnelai âg amgylchiadau tymmorol y byd presennol;-nid oedd na da na drwy y bywyd hwn i gael unrhyw effaith arno ef—y gallai edrych ar losgiad dinasoedd, dibobliad gwledydd, ïe, a chyfarfod â phob trychineb a gystuddia ddynoliaeth yn ei deulu, ac yn ei berson ei hun, a bod yn berffaith ddisylw o honynt, ac ymdeimlo yn gwbl ddedwydd o danynt? Pethau hollol islaw ei urddas ef, y doeth, fuasai rhoddi ei feddwl am fynyd i ddyfeisio neu ddysgu celfyddyd. Diystyr a dirmygedig yn ngolwg yr athroniaeth hon oedd pob ymgais i ysgafnhau beichiau ac esmwythau doluriau dynoliaeth. Annheilwng o’i dyn doeth hi fuasai iddo roddi ei fyfyrdod ar waith i geisio ychwanegu at gyfleusderau, manteision, a dedwyddwch tymmorol bywyd. Mor gywir a phriodol y dywedai yr apostol am yr athronwyr hyny, "Pan dybient eu bod yn ddoethion, hwy a aethant yn ffyliaid !” Ymddengys eu hathroniaeth yn ardderchog iawn ar bapyr. Gosodent hi allan yn ymadroddion cryfaf yr iaith gyflawnaf a rhagoraf a feddai y byd. Yr oedd yn arddangos “doethineb ymadrodd” o'r fath mwyaf ysplenydd, y mae yn wir; eto nid oedd doethineb yn yr ymadrodd hwnw. Yr oedd nod yr hen athroniaeth hono yn anghyrhaeddadwy, gan hyny yr oedd yn ynfyd. Ymladdai yn erbyn holl deimladau a greddfau priodol y natur ddynol. Profodd y doethion hyny ynıldynt eu hunain mai “ofer oeddynt yn eu rhesymau. Yr oeddynt yn teimlo gofidiau, ac yn mwynhau melusion bywyd yn gystal a dynion craill\n. Yr oeddynt mor awyddus a neb i ochelyd poen, neu i gael ymwared oddiwrtho :-pan wrth ddiystyru parch a phoblogrwydd, dyrchafiad ac anrhydedd yn y byd, ni bu dynion erioed yn fwy awyddus i'w mwynhau. Rhyfedd fel y swynodd yr athroniaeth hon y byd dysgedig am oesau. Gynnifer o allorau a gyfodwyd i Plato, Aristotl, a Seneca, ac eraill. Yr oeddynt yn ddiau yn ddynion o'r galluoedd a'r talentau mwyaf ysplenydd, ac ar yr un pryd yn dallu y byd, ac yn ei gamarwain â hudlewyn twyllodrus. Bacon oedd yr athronydd cyntaf a feiddiai feddwl_0 leiaf a feiddiai ddadgan yn gyhoeddus, yn erbyn nod eu hathroniaeth : y cyntaf fel athronydd, ydym yn feddwl. Gosododd ef nod arall a hollol wahanol i athroniaeth i gyrchu ato. Yr hyn a ddiystyrid ac a ddirmygid ganddynt hwy fel peth rhy isel a gwael, a ddyrchefid ganddo ef fel yr unig nod teilwng o honi. Ei amcan ef ydoedd cael athroniaeth i ddwyn ffrwyth i'r byd-i leihau gofidiau, attal trueni, ychwanegu cyfleusderau a dedwyddwch bywyd yn mhob peth ac yn mhob modd-arwain y meddwl dynol at naturiaeth, rhoddi gwialen celfyddyd yn ei law i daro y graig â hi, fel y ffrydiai y dyfroedd allan o honi.\n"Nod yr athroniaeth Blatonaidd," medd Mr. Macauley, "ydoedd gwneuthur dyn yn dduw. Nod athroniaeth Bacon ydoedd darparu i ddyn yr hyn sydd yn anghenrheidiol arno tra y parhao i fod yn ddyn. Amcan yr athroniaeth Blatonaidd oedd ein codi uwchlaw anghenion cyffredin ein natur. Amcan athroniaeth Bacon ydoedd di. wallv yr anghenion hyny. Yr oedd nod y cyntaf yn ardderchog, ond yr eiddo yr olaf oedd yn gyrhaeddadwy. Tynai Plato mewn bwa rhagorol, ond yn gyffelyb i Acestes yn Virgil, annelai at y ser; o ganlyniad, er nad oedd nerth na dyfais yn eisieu, yr oedd y saeth yn cael ei gollwng yn ofer. Yr oedd yn wir megys yn lluchedenu yr awyr &\ndysgleirder tanllyd ar ei gyrfa, ond nidoedd yn cyrhaedd un nod. Sefydlai Bacon ei lygad ar nod gosodedig ar y ddaear, a tharawodd ef yn ei galon. Dechreuai athroniaeth Plato mewn geiriau, a dybenai mewn geiriau; geiriau ardderchog iawn yn wir-y cyfryw eiriadaeth ag a allesid ei dysgwyl oddiwrth y dealltwrineth gwychaf, yr hwn a feddai gyflawn feistrolaeth ar y iaith ddynol ardderchocaf. Dechreuai athroniaeth Bacon mewn sylwadaeth, a dybenai mewn celfyddydaeth.\nY mae erw o dir yn Middlesex yn well na thywysogaeth yn nhiriogaeth dychymyg. Gwell yw y daioni gwirioneddol lleiaf, na'r addewidion gorwychaf o bethau anmhosibl eu cyflawni. Byddai dyn doeth y Stöiciaid yn wrthddrych mwy ardderchog nag agerbeiriant yn ddiau. Ond y mae agerbeiriant yn bod. Y mae doethwr y Stöiciaid heb ei eni eto. Byddai yr athroniaeth a alluogai ddyn i deimlo yn berffaith ddedwydd yn nirdyniadau poen, yn well na'r athroniaeth a liniarai boen. Ond gwyddom fod cyfferiau a leddfant boenau i'w cael ; a gwyddom hefyd nad oedd yr hen ddoethion yn hoffi y ddannodd mwy na'u cymydogion. Gwell fyddai yr athroniaeth a ddileai drachwant, yn sicr, na'r athroniaeth a ffurfiai gyfreithiau er diogelwch meddiannau. Ond y mae yn ddichonadwy ffurfio mesurau er diogelu eiddo, i raddau pell; ond ni allwn ddeall pa fodd y gallai rhesymeg yr hen athroniaeth ddileu trachwant. Nyni a wyddom, yn wir, nad oedd yr hen athronwyr eu hunain yn fawr gwell na dynion eraill. Y mae yn eithaf eglur, oddiwrth dystiolaeth cyfeillion yn gystal a gelynion, oddiwrth addefiadau Epictetusa Seneca, yn gystal ag oddiwrth gyhuddion Lucian, acedliwion llymion Juvenal, fod y dysgawdwyr rhinwedd hyn eu hunain yn euog o'r holl ddrygau cyffredin yn mysg eu cymydogion, gyda 'r drwg ychwanegol o ragrith. Dichon y tybia rhai bod nod athroniaeth Bacon yn isel, ond ni allant wadu nad ydyw wedi ei gyrhaeddyd, pa un bynag ai uchel ai isel ydyw. Ni allant wadu nad ydyw pob blwyddyn yn dwyn cynnydd at yr hyn a eilw Bacon yn ffrwyth. Ni allant wadu nad yw dynolryw yn myned rhagddynt yn barhaus yn y ffordd hono a ddangosai efe iddynt. A fu erioed y fath gynnydd a diwygiad yn mysg yr hen athronyddion ? Wedi iddynt fod yn areithio am wyth can’ mlynedd, a wnaethant hwy y byd yn well nag oedd pan oeddynt yn dechreu ? Ein cred ni ydyw, bod yr athronyddion eu hunain yn dirywio ac yn ymlygru yn hytrach nag yn diwygio ac yn ymgoethi. Ofergoel wrachaidd, a wrthod. asid gyda dirmyg gan Democritus neu Anaxagoras, a ychwanegai at warthrudd olaf yr ysgolion Platonaidd yn eu hen ddyddiau. Y mae ymdrechion aneffeithiol plentyn i barablu iaith yn hynod o ddifyr a dyddorawl, ond y mae ymdrechion henaint methedig dan effeithiau parlys yn hynod o ddiflas genym. Felly yr un modd-y chwedlau gwyllt-ddychymygol hyny, y rhai a'n difyrant pan y'u clywom yn cael eu bloesg ddadgan gan y brydyddiaeth Roegaidd yn ei babandod, a gyffröant ynom gymysg deimlad o ddiflasdod a gresyni, pan eu clywom yn cael eu llesg leisio gan yr athroniaeth Roeg. aidd yn ei hen ddyddiau.\nTybier i Justinian, pan yn cau i fynu ysgolion Athen, alw ynghyd yr ychydig ddoeth. ion hyny a arferent ymgyrchu i'r porth, ac a ymdroent o amgylch yr hen orsafau, er hòni eu hawl i barchedigaeth y bobl—tybier iddo eu hanerch, gan ddywedyd, 'Y mae mil o flyneddau wedi myned heibio er pan fu Socrates yn addysgu yn y ddinas enwog hon. Yn ystod y mil Åwyddi hyny, bu nifer fawr o'r dynion mwyaf galluog yn mhob oes yn ymdrechu yn ddyfal i ddwyn yr athroniaeth a ddysgwch chwi i berffeith. iad. Cafodd yr athroniaeth hon gefnogaeth a nawddiaeth rhai galluog y byd. Delid ei chyffeswyr yn y parch mwyaf gan y bobl. Sugnodd iddi ei hun holl nodd ac yni y dealltwriaeth dynol ymron : à pha beth a wnaeth? Pa wirionedd buddfawr a ddysgodd i ni, yr hwn na buasem yn ei wybod cystal hebddi ? Pa beth ddarfu iddi ein gall. uogi i'w gyflawni, na buasem yr un mor alluog hebddi ?' Tybiem y buasai y cyfryw gwestiynau yn dyrysu Simplicius ac Isidore. Gofynwch i un o ddysgyblion Bacon, pa beth a wnaeth yr athroniaeth newydd, fel ei gelwid yn nyddiau Charles yr Ail, ac y mae ei ateb yn barod — Estynodd einioes, lliniarodd boenau, lleihaodd glefydau ; ychwanegodd at ffrwythlonrwydd y tir ; ychwanegodd at gyfleusderau a diogelwch y morwr; rhychwantodd afonydd mawrion a phontydd o ffurfddull anadnabyddus i'n tadau; arweiniodd y daranfollt o'r nef i'r ddaear, heb wneuthur niwed a dinystr ; goleuodd y nos megys â goleuni dydd; helaethodd derfynau y golwg dynol ; cynnyddodd rym a perth y gewynau ; ychwanegodd at gyflymdra ysgogiad, dilëodd bellder, rhwyddhaodd lwybrau cyfathrach, gohebiaeth, masnach, a chyfeillgarwch. Gallu odd ddyn i ddisgyn i ddyfnderoedd y môr, i ehedey i'r awyr, i dreiddio yn ddiogel i gilfachau y ddaear, i deithio y ffyrdd mewn cerbydau a ffrystiant ymlaen heb feirch i'w llusgo, a'r môr mewn llongau a weithiant eu ffordd yn erbyn gwynt a llanw. Nid yw y pethau hyn oll ond cyfran o'i ffrwythau, ac o'i ffrwythau cyntaf. Athroniaeth nad yw byth yn\ngorphwys ydyw, byth yn cyrhaedd perffeithrwydd. Cynnyddiant ydyw ei deddf. Pwynt oedd yn anweledig ddoe, ydyw ei nhod i'w gyrhaeddyd heddyw, ac a fydd ei man cychwyn yfory.”\nYr oedd gweledigaeth yr hen athroniaeth “ megys newynog a freuddwydio, ac wele ef yn bwyta, a phan ddeffrô, gwag fydd ei enaid ; ac megys sychedig a freuddwydio, ac wele ef yn yfed, a phan ddeffró, wele ef yn ddiffygiol a'i enaid yn chwennych diod.” Mae fel "geiriau llyfr seliedig, yr hwn os rhoddant ef at un a fedr ar lyfr, gan ddywedyd, Darllen hwn, attolwg: yna y dywed, Ni allaf, canys seliwyd ef. Os rhoddir y llyfr at yr hwn ni fedr ar lyfr, gan ddywedyd, Darllen hwn, attolwg : yna y dywed, Ni fedraf ar lyfr.” Trefniant anymarferadwy ydoedd. Porthi y dychymyg â breuddwydion yr oedd, ac ni pharai i'r saw a'i carent etifeddu un math ar sylwedd. Llanwai feddyliau ei ddysgyblion â syniadau a drychiolaethau uchel-wychion mewn ymddangosiad; ond tawdd ddelwau gwynt a gwagedd oeddynt. Llefarai yr athroniaeth hono with ddynoliaeth yn iaith у sarff\nyn Eden wrth ei rhieni cyntaf, gan addaw y caffai fod megys duw, os bwytâai o ffrwyth ei phren gwybodaeth hi; a thwyllai hi fel hono, drwy ei thaflu yn îs i lawr, yn lle ei dyrchafu i fynu. Cadwai hyny o wirionedd oedd ganddi fel na wnelid un defnydd na dyben ymarferol o hono.\nRhoddodd yr athronydd Seisnig galon ac wyneb newydd i athroniaeth. Tynodd yr hen galon gareg, oer a dideimlad o'i chnawd, a dododd ynddi un newydd dyner a fedrai gydymdeimlo â holl anghenion dynoliaeth, ac â'i gofidiau ;-calon i ddychymygu haelioni a chymwynasgarwch. Gwisgodd hi âg wyneb siriol a hawddgar, yn lle yr hen wynebpryd sarug, a'r golygon uchel a thrahaus Groegaidd a'i dynodent o'r blaen. Trodd ei llaw i weithio allwedd o'r gwyddorion i agoryd pyrth naturiaeth âg ef, er dwyn allan y trysorau cuddiedig oedd yn yr ystafelloedd dirgel, at wasanaethgarwch cyffredinol bywyd. Rhyw leban diog diddaioni, a digymwynas, oedd doethwr yr hen athroniaeth. Un yn rhoddi ei fryd ar wneuthur lles a daioni cyffredinol, oedd doethwr Bacon. “Y mae y dyn doeth," meddai ef, “yn ymdrechu amlhau manteision a chyfleusderau ei oes, a gadael y byd yn y meddiant o fwy a gwell cyfleusderau nag y cafodd efe ef.” Dylid cydnabod ddarfod i ambeli athronydd cyn dyddiau Bacon droi aml i ddarganfyddiad i ddyben ymarferol ; ond efo oedd y cyntaf i droi athroniaeth fel trefniant cyffredinol at y nod hwn, ac i ddysgu dwyn yr holl dybion a'r gwyddorion i brofiadaeth, er cynnyrchiad y ffrwyth ag yr oedd mor awyddus am ei weled. Dadleuai ef achos athroniaeth yn gyffelyb i'r modd y dadleua yr apostol Iago achos ffydd :-“ Ffydd heb weithredoedd, marw yw,” ebai Iago: “ athroniaeth heb ffrwyth, marw yw,” ebai Bacon yntau. Pan welai yr hen athroniaeth Stoicaidd frawd yn noeth, yn glaf, yn newynog, neu mewn poen a thrallod, hi a ddywedai wrtho yn\nddirmygus, « Bydd dawel, bydd ddedwydd, na ofala, na theimla, ac na chwyna ddim oll.” Ond ni roddai oldim yn y byd iddo tuag at ddiwallu ei anghen ac esmwythau ei ofid. Ond yr athroniaeth newydd Faconaidd a ddarpara ar gyfer ei drueni. “Hi a egyr ei llaw i'r tlawd.” Rhydd ei doethwr ar waith i chwilio allan fyddion cyfaddas i esmwythau ei boen, ac amlhau ei gysuron.\nSoniai yr hen athroniaeth lawer iawn am rinwedd, y mae yn wir. Cymerai arni arwain y byd ato a'i ddysgu ynddo. Addawai wneuthur ei\ndysgybl yn ddedwydd drwy ei wneyd yn rhinweddol: ond yr oedd yn gamsyniol ynghylch natur rhinwedd—“ erbyn chwilio eu hanrhydedd, nid anrhydedd yw. Nid rhinwedd, eithr rhyw gymysgedd mympwyol a gamenwid felly, ydoedd yr eiddo hi. Ni chynnygiai at farweiddiad gwyniau a thrachwantau llygredig y galon, ond yn hytrach dileu nwydau a theimladau priodol y natur. Amcanai goegddadleu y natur ddynol allan o honi ei hun-ei pherswadio i ddiystyru ei hun, i gasâu ei chnawd ei hun, ac i ymladd yn ei herbyn ei hun. Nid rhyfedd gan hyny iddi hollol fethu yn ei hamcan proffesedig. Ni wnaeth gymaint ag un yn rhinweddol-cymaint ag un yn ddedwydd. Ni hona athroniaeth Bacon, o'r tu arall, y gwna un o'i dysgyblion yn rhinweddol a moesol ddedwydd : nid yw hyn o fewn cylch ei hamcan. Athroniaeth anianyddol ydyw. Dwyn allan a gosod ffeithiau anianyddol i ateb dybenion anianyddol yw ei gwaith. Symud trueni ac amlhau cysuron anianyddol ydyw y hendithion a addawa; ac y mae yn llawn cystal a'i gair— Hi a wel, erbyn hyn, bod ei marsiandiaeth yn fuddiol.\nY mae dylanwad yr athroniaeth hon ar gyflwr gwladwriaethol y byd hefyd yn anamgyffredadwy fawr. Nid ydyw hyn i'w gyfrif fel ei ffrwyth uniongyrchol, efallai, ond ei chanlyniadau achlysurol. Pan y mae celfyddyd trwy gyfrwng agerdd, wedi cael allan foddion i drosglwyddo cannoedd o ddynion gannoedd o filldiroedd o ffordd, mewn cynnifer o gannoedd o fynydau, amlhâ nifer teithwyr o'r naill le, ac o'r naill wlad i'r llall yn ddirfawr: ac fel y byddo “ llawer yn cynniwair, bydd gwybodaeth yn amlhau.” Dygir gwahanol genedloedd y ddaear i gyfathrachu a gwybod mwy am eu gilydd, ac felly i gydymdeimlo mwy a'u gilydd. Pan y mae dychymyg a medrusrwydd dyn wedi ei alluogi i lunio peiriant i ddal a rheoli hyd yn nod y fellten ei hunan-i glymu ei feddwl a'i ewyllys wrth ei llosgwrn, a'u gwneuthur yn adnabyddus mewn lle penodol yn yr eithafion mwyaf pellenig mewn llai o amser nag a gymer i'n hysgrifell redeg llinell ar draws ein llen bapyr hon—pan y mae dygwyddiadau a gymerant le mewn un wlad yn cael eu gwneuthur yn adnabyddus mewn gwlad arall gyda eu bod wedi tori allan, ni ddichon na bydd i ganlyniadau mawrion, a chyfnewidiadau pwysig ddeilliaw oddiwrth y cyfryw ddarbodion. Trawsffurfia ysbryd a delw cymdeithas. Rhydd galon a theimlad arall yn y bobl. Llenwir hwynt âg yni a meddylfryd anturiaethus gyda holl orchwylion bywyd. Cynnydda masnach a thrafnidaeth yn ddirfawr. Amlhëir gweithiau mawrion yn helaeth. Egyr y byd ei lygaid gan edrych o'i ddeutu. Chwydda meddyliau dynion, a chynnyddant i fawrfrydigrwydd na oddefa gymeryd ei blygu a'i ddarostwng a'i gadwyno â gefynau träawdurdod a gormes. Annichonadwy fydd i hen ffurflywodraethau cyfyng a chyfreithiau caethion yr oesau tywyllion sefyll eu tir a dàl i fynu yn hir mwyach.\nProfai yr hen bab ei hun yn "gall yn ei genedlaeth,” yn ei waith yn gwrthwynebu hyd ei eithaf ac hyd ei angeu, i agoryd ffyrdd haiarn yn nhiriogaeth yr eglwys. Gwelai o bell y drwg a ddeuai ar y Babaeth a Phabyddiaeth mewn canlyniad ; ac ymdrechai ymguddio rhagddo drwy ei ragflaenu. Yr oedd yn ddigon llygadgraff i ganfod y dygid ei ddeiliaid i fwy o gyfathrach â dyeithriaid, ac y deuai syniadau ac egwyddorion\n1 Pan glywodd y diweddar enwog Ddr. Arnold swn treiglad olwynion yr agergerbyd cyntaf—"Dyna ben ar drawsawdurdod yn Lloegr am byth," eb efe.\nnewyddion i mewn fel lltfeiriant, y rhai a beryglent fywyd a bodolaeth ei awdurdod dymmorol ac ysbrydol yn fuan. Sicrhaodd farau ei byrth goreu y gallai. Taranodd ei anathemaau yn erbyn rheilffyrdd, a höll athrawiaethau amryw a dyeithr celfyddydau yr oes. Ymdrechai yn galed i sefydlu meddyliau anwadal ei ddeiliaid yn yr hen ffydd iachusol—"Megys yr oedd yn y dechreu, y mae yr awr lion, ac y bydd yn wastad”_fel na'u cylcharweinid gan awelon y ddysgeidiaeth newydd ddiweddar. Gwyddai yr hen dad mai nerth a gobaith bywyd ei deyrnas ydoedd llonyddwch a thawelwch mewn anwybodaeth. Gwyddai cystal ag y gwyr satan, y byddai i oleuni gwybodaeth beryglu ei awdurdod â dadymchweliad; ac os na allai gadw y ffyrdd haiarn draw, na allai gadw allan wybodaeth chwaith, ond y deuai ei elyn i mewn fel afon arno. Wel, syrthiodd penwyni yr hen dad druan i'r bedd mewn tristwch. Yr oedd sŵn olwynion yr agergerbydau yn "drwst ofnadwy yn ei glustiau” yn ei ddyddiau olaf.' Yr oedd nesad pla y celfyddydau a'r Fibl Gymdeithas at ei diriogaethau yn ei frawychu o amgylch, yn ei yru “i gymeryd ei draed,” ac yn ei arwain at “frenin dychryniadau," yn gynt na'i amser. Ond bu yn ffyddlawn hyd angeu, fodd bynag. Daliodd i fynu wir ysbryd pabaeth ac anghristiaeth yn ddihalog hyd y diwedd. Rhoddodd ei anadliadau olaf allan yn ebychion yn erbyn rheilffyrdd, rhyddid y wasg, a'r Fibl Gymdeithas, a phob aflwydd a dystryw o'r fath. Bu farw, a chasglwyd ef at ei dadau. Codwyd Pius IX. i'r gader babawl yn ei le. Y peth cyntaf a wnaeth yntau oedd agor y pyrth a gwahodd celfyddydau a diwygiadau ymlaen. Croesawodd y rheilffyrdd. Agorodd y carcharau lle y cauesid i fynu gyfeillion rhyddid a diwygiad wrth y cannoedd gan ei ragflaenor. Llaciodd gryn lawer ar rwymau tafod y wasg; ond gofalai yntau am gadwyno yr ysgrythyrau, a gwahardd eu taeniad yn ei diriogaethau. Rhuthrodd y diwygiadau i mewn fel cefnllif grymus. Safai Ewrop gan safnrythu a thorwynu ei llygaid mewn syndod uwch ben y newydd-beth—pab yn ddiwygiwr! Yr oedd mab hynaf yr eglwys, Brenin y Ffrancod, a'i mab ffyddlonaf, Ymherawdwr Awstria, yn barod ignoi eu tafodau gan ofid wrth weled amryfusedd eu sancteiddiaf dad yn ei waith yn cefnogi y diwygiadau trychinebus hyn-rhyddid y wasg yn neillduol.\nAchwynent yn ofidus, ac ymbilient yn daer arno i ymattal, a newid ei bolicy. Gwelent hwy a'u gweision ffyddlawn, Guizot a Metternich, yr effeithiai pethau fel hyn yn fawr ar feddyliau eu deiliaid hwythau. Meddyliai Pius yntau, y gallasai ffrwyno a rheoli y diwygiadau wrth ei ewyllys, a dywedyd wrth ymchwydd y tònau, “ Hyd yma y deui, ac nid ymhellach,” pan fynasai. Ond trodd y canlyniad yn somedigaeth iddo, fel y gwelir heddyw. Yr awyddfryd am ryddid, ac ymwared odditan iau hen sefydliadau caethiwus ag oedd wedi ei hir gauad i fynu yn mynwesau ei ddeiliaid, a ennillai nerth a bywiogrwydd adnewyddol wedi iddo gael ychydig awyr, megys. Yr oedd ei gylla newynllyd yn annigonadwy. Po fwyaf a deflid iddo, uchaf i gyd y codai ei gri am ychwaneg. Aeth yn fuan i ofyn am ffurflywodraeth gynnrychioledig a phoblogaidd. Dechreuodd Pius synu a phetruso; erfyniai am amser i ystyried ac ymgynghori. Ceisiai lonyddu y dymhestí drwy ei cheryddu weithiau, a bryd arall drwy dywallt olew geiriau ac addewidion teg ar ei thonau. Ond yr oedd weithian yn rhy ddiweddar. Rhwymodd y gwynt ef yn ei adenydd, a dug ef ymaith. Bu raid iddo ystwytho a chaniatâu llawer o bethau na fynasai ar un cyfrif wneyd, gan fel yr oedd llefau y bobl yn ei syfrdanu, ac ofn eu


Lleucu Roberts yn ailadrodd ei champ gan gipio dwy wobr ryddiaith yr Eisteddfod eto – Golwg360\nLleucu Roberts yn ailadrodd ei champ gan gipio dwy wobr ryddiaith yr Eisteddfod eto\n"Mae’r awdur yn gwybod yn union sut i drin geiriau a cheir cyffyrddiadau gogleisiol yn gymysg â sylwadau crafog am fywyd"\nLleucu Roberts yw enillydd y Fedal Ryddiaith eleni, gan gipio’r ‘dwbl’ rhyddiaith am yr eildro.\nHi oedd enillydd Gwobr Goffa Daniel Owen yr Eisteddfod AmGen nos Fawrth, a bryd honno bu cryn sôn mai hi oedd y person cyntaf i ennill y ddwy wobr ryddiaith.\nMae hi wedi ailadrodd ei champ yr wythnos hon, gan ddod i’r brig yn y ddwy gystadleuaeth eto.\nRoedd hi’n gystadleuaeth agos, a doedd y beirniad ddim yn unfryd y tro hwn, gyda chanmoliaeth uchel i waith ‘Corryn’, yn ogystal â ‘Cwmwl’, sef Lleucu Roberts.\nNofel am Swyn a’i mam yn teithio Cymru mewn fan VW ddaeth i’r brig felly, ac mae Y Stori Orau yn gymysg o “gyffyrddiadau gogleisiol” a “sylwadau crafog am fywyd”.\nMae Lleucu Roberts yn derbyn y Fedal Ryddiaith a £750, sy’n rhoddedig gan Gymdeithas Cyfeillion Llyfrgell Genedlaethol Cymru.\nDaeth 16 ymgais i law’r beirniaid, Rhiannon Ifans, Elwyn Jones ac Elfyn Pritchard, a chafodd y Fedal ei chyflwyno am gyfrol ryddiaith greadigol, heb fod dros 40,000 o eiriau, ar y pwnc ‘Clymau’.\nRoedd y trefnwyr eisoes wedi derbyn y beirniadaethau ar gyfer y Fedal Ryddiaith ar ddechrau 2020, ac felly eleni, penderfynwyd agor yr amlen a gwobrwyo’r enillydd er mwyn cefnogi’r diwydiant llyfrau.\nYn ôl Elfyn Pritchard, mae cyfrol Lleucu Roberts, Y Stori Orau, “yn sefyll ysgwydd wrth ysgwydd” gyda’r cyfrolau gorau sydd wedi ennill y gystadleuaeth yn y blynyddoedd diwethaf.\n“Er bod y mynegiant yn ymddangosiadol syml mae’r awdur yn gwybod yn union sut i drin geiriau a cheir cyffyrddiadau gogleisiol yn gymysg â sylwadau crafog am fywyd ac wrth ailddarllen y gwaith roedd haenau ychwanegol o ystyron yn dod i’r amlwg,” meddai Elfyn Pritchard yn ei feirniadaeth.\n“Dyma awdur sy’n feistr ar gyfleu perthynas cymeriadau â’i gilydd…”\nRhiannon Ifans, Prif Lenor Eisteddfod Genedlaethol Sir Conwy 2019, fu’n traddodi ar ran ei chyd-feirniaid heno (5 Awst).\n“Wel, sut mae hi i fod? O blith y llenorion sydd ar frig y gystadleuaeth eleni, i mi y prif lenor ydi ‘Corryn’, ac i’r llenor yma y byddwn i’n dyfarnu’r Fedal,” meddai Rhiannon Ifans.\n“Ond mae ’na dri ohonon ni, a dydan ni ddim yn feirniaid unfryd. Ym marn fy nau gyd-feirniad, nofel ‘Cwmwl’ am Swyn a’i mam a’r fan VW sy’n dod i’r brig.\n“Llongyfarchiadau calonnog i’r llenor hwnnw, felly, am ein swyno ni’n tri â’i ddawn.\n“Mae’n bleser gen i gyhoeddi mai i ‘Cwmwl’ y dyfernir y Fedal Ryddiaith heno, ynghyd â phob clod ac anrhydedd a berthyn iddi.”\nCardi o Lanfihangel Genau’r Glyn ger Aberystwyth yw Lleucu Roberts, ond mae hi’n byw yn Rhostryfan ers bron i dri degawd bellach.\nAeth i Ysgol Rhydypennau, Bow Street ac Ysgol Penweddig yn Aberystwyth lle cafodd ei hysbrydoli i fynd ati i ysgrifennu gan ei hathrawon Cymraeg, Alun Jones a Mair Evans.\nGraddiodd yn y Gymraeg o’r coleg ger y lli, a mynd yn ei blaen i ennill doethuriaeth am waith ar feirdd yr uchelwyr dan arweiniad y diweddar Bobi Jones, ei thiwtor.\nAm gyfnod, bu’n gweithio fel golygydd gyda Gwasg y Lolfa, ond erbyn hyn mae hi’n gwneud ei bywoliaeth i raddau helaeth drwy gyfieithu, a hynny i gwmni Testun Cyf yn bennaf.\nDros y blynyddoedd, bu’n ysgrifennu ar gyfer radio a theledu, yn sgriptio cyfresi drama, ac mae hi’n awdur saith nofel a dwy gyfrol o straeon byrion i oedolion, ac wyth nofel i blant a phobol ifanc.\nEnillodd gadair Eisteddfod yr Urdd Pwllheli 1982, gwobr Tir na n-Og am ei nofelau i bobol ifanc, Annwyl Smotyn Bach a Stwff, a Gwobr Goffa Daniel Owen gyda Rhwng Edafedd a’r Fedal Ryddiaith gyda Saith Oes Efa yn 2014.\nCipiodd wobr Barn y Bobol golwg360 am Saith Oes Efa fel rhan o wobrau Llyfr y Flwyddyn yn 2015 hefyd.\n“Yr un yw’r urddas”\nRoedd nifer cyfyngedig o aelodau’r Orsedd yn bresennol yn y seremoni yn Sgwâr Canolog y BBC yng Nghaerdydd heno.\n“Yn naturiol, mae’r amgylchiadau eleni wedi gorfodi nifer o newidiadau arnom: cynulleidfa fach, nifer cyfyngedig o Orseddogion, ac mae’n rhaid gwneud rhai pethau mewn ffordd ychydig yn wahanol – gyda’r seremonïau’n digwydd gyda’r nos, ac ar ddiwrnodau gwahanol i’r arfer,” meddai Christine James, Cofiadur yr Orsedd.\n“Ond mae llawer o elfennau cyfarwydd hefyd: gorymdaith yr Archdderwydd, Gweddi’r Orsedd a’r Corn Gwlad.\n“A’r un hefyd yw’r urddas a’r ysblander – a’r wefr o ddatgelu a oes rhywun wedi llwyddo i gyrraedd safonau’r beirniaid eleni!”\nBydd y feirniadaeth lawn ar gyfer y Fedal Ryddiaith, a holl gystadlaethau cyfansoddi eraill yr Eisteddfod, i’w gweld yn y Cyfansoddiadau a’r Beirniadaethau a fydd ar werth ddydd Sadwrn (7 Awst).\nElfen ‘Siapaneaidd’ am hen wreigan yn colli ei chof tu ôl i lwyddiant nofel fuddugol Gwobr Goffa Daniel Owen\n‘Ro’n i’n ’sgwennu ymlaen hyd at ddiwedd 2019 a dechrau 2020, yn dychmygu hynny, ond nes i fawr ddychmygu beth oedd yn digwydd go iawn efo’r pandemig’\nProsiect buddugol Brwydr y Bandiau yn cyfuno cerddoriaeth ac adrodd straeon\n“Yr enillydd go iawn ydi y sîn gerddoriaeth Gymraeg," meddai Hedydd Ioan, sy'n gyfrifol am brosiect skylrk


Mawrth (planed) - Wicipedia\n(Ailgyfeiriad oddi wrth Planed Mawrth)\n24.1309 km s−1\n3.94 g cm−3\n3.71 m s−2\n5.02 km s−1\nY bedwaredd blaned oddi wrth yr Haul yw Mawrth. Mewn rhai ffyrdd, mae'n debyg i'r Ddaear; mae iddo ddiwrnod 24.63 awr (y "sol") ac mae'n cymeryd 687 o ddyddiau i fynd o amgylch yr haul, sy'n golygu bod ei blwyddyn bron ddwywaith hirach na'r un ddaearol. Oherwydd ei bod yn bellach na ni o'r haul mae ei hwyneb yn oerach ac yn amrywio o –125°C yn y pegynau rhewllyd i 25°C yn llygad yr haul ar y cyhydedd.\nEr nad yw pwysedd yr awyr ond yn 6mb (llai na 1% o bwysedd atmosfferig y ddaear), mae hynny'n dal yn ddigon i beru gwyntoedd cryfion sy'n achosi stormydd llwch amlwg iawn ar adegau a rheiny'n medru para am wythnosau. Mae'r aer dennau yn 95% carbon deuocsid, â'r gweddill yn neitrogen, argon ac ychydig bach bach o ocsigen ac anwedd dŵr. Ar y llaw arall, prin fod y tymheredd yn codi dros y rhewbwynt ac mae'r awyr yn denau iawn heb fawr o ocsigen. Mae gan Fawrth ddwy leuad neu loeren, sef Phobos a Deimos.\nMawrth yw'r unig blaned i roi ei henw i un o ddyddiau'r wythnos yn ogystal a un o fisoedd y flwyddyn.\nAm na fu'r prosesau erydu sydd wedi llunio tirwedd y ddaear cyn gryfed ar Fawrth fe erys rhai o'i mynyddoedd yn eithriadol o uchel a garw a cheir ceunentydd enfawr a serth sydd sawl gwaith dyfnach a hirach na'r Grand Canyon. Ceir hefyd losgfynyddoedd, e.e. Olympus Mons, sydd lawer iawn mwy na dim a geir ar y Ddaear, a sawl crater amlwg lle bu gwrthdrawiadau â sêr gwib o'r gofod yn y gorffennol. Nodwedd amlwg iawn yw'r pegynnau gwynion, sydd yn gapiau rhew – 85% carbon deuocsid a 15% dŵr. Heblaw am y pegynnau ni cheir dŵr ar yr wyneb ar hyn o bryd, ond yn ddiweddar daeth llawr o dystiolaeth ffotograffig y bu dŵr yn llifo yma ar un adeg – ni fedr rai o'r nentydd sychion a rhai nodweddion eraill fod wedi cael eu creu gan ddim byd arall yn ôl y farn wyddonol.\n3 Fforio Mawrth\n3.1 Dyn ar Fawrth\n3.2 Mawrth y Duwiau\n3.3 Deimos a Phobos\nMae wyneb y blaned yn dangos gwahaniaeth sylfaenol rhwng y gogledd a'r de. Yn hemisffer y gogledd mae diffyg craterau a nodweddion tebyg yn awgrymu bod wyneb y blaned yn gymharol ifanc. Yn yr hemisffer deheuol, fodd bynnag, mae digonedd o graterau, dyffrynoedd ac yn y blaen - sy'n awgrymu hen wyneb. Rhwng yr hemisfferau mae dyffryn mawr o'r enw Valles Marineris. Nodweddion pwysig eraill yw'r llosgfynyddoedd Olympus Mons, Pavonis Mons, Ascraeus Mons, ac Arsia Mons. Mae statws y llosgfynyddoedd yma yn ansicr.\nCafwyd digonedd o dystiolaeth o ddŵr ar wyneb y blaned yn y gorffennol; awgrymir bod llifogydd wedi siapio nifer o ddyffrynoedd ar y blaned (gweler y llun, dde), a chredir bod y basn Hellas yn cynnwys môr miliynau o flynyddoedd yn ôl. Heddiw, mae'r capiau iâ yn cynnwys carbon deuocsid a dŵr, ac mae'n debyg bod y pridd Mawrthaidd yn cynnwys cryn dipyn o iâ dŵr. Cadarnhaodd Phoenix (y glaniwr NASA) hyn yn 2008 ar ôl palu ffos yn y pridd gyda'i fraich robotig, a thynnu lluniau o iâ ar ochrau y ffos.\nErs canrifoedd mae seryddwyr wedi awgrymu bod bywyd yn bodoli ar y blaned. Ym 1877 cyhoeddodd y seryddwr Giovanni Schiaparelli ei ddarganfyddiad o 'gamlesi' ar y blaned; cafodd yr adroddiad ei gadarnhau gan seryddwyr eraill. Roedd opteg, fodd bynnag, yn sylfaen iawn ar y pryd, ac mae'n debyg bod hyn yn enghraifft o dwyll llygaid.\nYm 1976 anfonodd NASA ddau chwiliedydd gofod, sef Viking 1 a Viking 2, i'r blaned. Glaniodd y ddau ar y blaned, a chafodd arbrofion eu gwneud ar y pridd i chwilio am ficro-organebau, ond roedd y canlyniadau yn amhendant. Yn ddiweddar, fodd bynnag, mae chwiliedyddion gofod wedi darganfod methan yn yr awyr, arwydd sydd, efallai, yn awgrymu bod micro-organebau yn goroesi hyd heddiw o dan y pridd.\nMae presenoldeb dŵr, yn codi'r cwestiwn dyrus: a oes, neu a fu, bywyd ar Fawrth? Ym Mehefin 1976 cyrhaeddodd Viking 1 wyneb y blaned ac arni lwy fecanyddol i godi samplau o bridd a'u dadansoddi'n gemegol am olion bywyd. Pan roddwyd maeth hylifol ar rai o'r samplau bu cyffro mawr pan gynhyrchwyd ocsigen, yn union fel y gellid ei ddisgwyl petae bacteria cyntefig yn y pridd. Gwaetha'r modd doedd y prawf ddim digon manwl oherwydd gallasai prosesau di-fywyd roi'r un canlyniad. Ers hynny cynhaliodd cerbyd bach crwydrol y Mars Pathfinder (1997), a dau arall – y Spirit ac Opportunity (2004) – brofion tebyg ond, eto, amhenodol fu'r canlyniadau. Mae'r ddadl yn parhau felly.\nPan ddaeth Giovanni Schiaparelli i'r canlyniad, yn 1877, bod patrymau ar ffurf llinellau i'w gweld ar wyneb Mawrth (canali fel y'u gelwid yn yr Eidaleg), buan y daeth pobl, gan gynnwys y seryddwr enwog Percival Lowell ddechrau'r 20g, i gredu mai camlesi enfawr oeddent, wedi cael ei hadeiladu gan wareiddiad datblygiedig i drosglwyddo dŵr o'r pegynnau i ddyfrio'r anialdiroedd.\nO ganlyniad aeth dychymyg pobl yn rhemp am fywyd ar blanedau eraill a buan y daeth nofelwyr i sgwennu am deithiau gofodol, gan gyfuno ychydig o wyddoniaeth, stori antur dda a chryn dipyn o wreiddioldeb! Esgorwyd ar 'genre' newydd o sgwennu ddaeth yn adnabyddus fel ffuglen wyddonol, e,e, Percy Gregg â'i Across the Zodiac (1890), ddisgrifiodd daith mewn llong ofod drwy system yr haul yn ymweld a'r planedau, gan gynnwys y Fawrth boblog. Yna, yn 1898 cyhoeddodd H. G. Wells ei nofel enwog War of the Worlds a The First Men in the Moon yn 1901. Daeth War of the Worlds i amlygrwydd byd eang yn 1938 pan y'i ddarlledwyd ar y radio yng ngogledd America gan Orson Welles. Roedd cyflwyniad Welles, ar ffurf adroddiad newyddion, mor ddramatig nes yr achosodd banic llwyr ymysg llawer o'i wrandawyr gan beri iddynt ffoi yn eu degau o filoedd o Efrog Newydd rhag llongau gofod dinistriol y 'Marshans', gan achosi'r tagfeydd traffig a'r llanast mwyaf welodd y ddinas erioed.\nO'r 1920au hwyr daeth cylchgronau a nofelau ffuglen wyddonol i werthu yn eu cannoedd o filoedd, a daeth y dynion bach gwyrdd, efo cyrn malwen ar eu pennau yn eiconau llenyddol poblogaidd mewn comics, dramâu radio cyffrous a rhai o ffilmiau byrrion Fflash Gordon a sawl ffilm wael, hirach, yn y 1950au. Ni chafwyd ymdriniaeth gall o Fawrth yn y maes hwn tan The Sands of Mars, Arthur C Clarke (1951), sy'n weddol agos at ei le o ran yr amgylchedd mae'n bortreadu ar y blaned goch.\nDim ond yn raddol, wrth i delescopau gwell gael eu datblygu, y gwelwyd mai twyll llygad oedd wedi rhoi'r argraff o linellau, neu ganali, ac mai anialwch orchuddiai wyneb y blaned goch. Trawsnewidiwyd ein gwybodaeth pan lwyddodd y lloeren Mariner 9, fu'n cylchdroi o amgylch Mawrth, yrru lluniau manwl yn ôl i'r ddaear yn 1971 – 72.\nY chwiliedydd cyntaf i ymweld â'r blaned oedd Mariner 4, a lansiwyd gan NASA ym 1964; wnaeth o hedfan heibio'r blaned yn 1965, yn dychwelyd 22 o luniau. Wnaeth y rhain ddangos wyneb y blaned i fod yn debyg i'r Lleuad, gyda nifer mawr o graterau.\nYn y diwedd, darganfuwyd y gwnaeth Mariner 4 hedfan heibio'r ardal hynaf ar y blaned trwy ddamwain a hap; mae tirlun y blaned yn fwy amrywiol nac yr awgrymwyd gan y lluniau cyntaf yma. Wnaeth Mariner 9 gylchu'r blaned o 1971 ymlaen, yn creu'r mapiau cyflawn cyntaf o'i wyneb cyn diwedd ei daith y flwyddyn wedyn, ac yn dangos amrywiaeth yn nhirlun y blaned. Roedd Mariner 9 hefyd yn gyfrifol am ddarganfod Valles Marineris, y dyffryn mwyaf i'w darganfod yng Nghysawd yr Haul. Roedd yr Undeb Sofietaidd yn gyfrifol am lanio'r chwiliedydd cyntaf ar y blaned, Mars 2, ym 1972, ond wnaeth y chwiliedydd gyrraedd yn ystod storm llwch, a methodd yn ystod ei ddarllediad cyntaf heb ddychwelyd unrhyw ddata o bwysigrwydd. Wnaeth y chwiliedyddion Viking ehangu ac ymestyn y data a gasglwyd gan Mariner 9 yn y 70au hwyr.\nErs yr 1990au ar ôl mwy na degawd ers ei daith olaf i'r blaned, penderfynodd NASA wneud fforio Mawrth. Roedd Mars Observer, a lansiwyd ym 1992, yn gais i roi chwiliedydd mewn orbit, ond methodd cyn cyrraedd. Roedd Mars Pathfinder, a lansiwyd ym 1996, yn fwy llwyddiannus; glaniodd y chwiliedydd ar y blaned, a llwyddodd i ddanfon lluniau o wyneb y blaned am y tro cyntaf ers yr 80au cynnar yn ôl i'r Ddaear.\nErbyn hyn, mae dau chwiliedydd yn weithredol ar wyneb y blaned, Spirit ac Opportunity, cerbydau gyda'r gallu i deithio dros wyneb y blaned (ond ers 2009 mae Spirit wedi bod yn sownd mewn pridd meddal). Mae tri arall yn cylchu'r blaned, yn monitro tywydd y blaned ac yn dychwelyd data eraill; lawnsiwyd cerbyd arall, y Mars Science Laboratory, yn 2011, ac mae gan yr Asiantaeth Ofod Ewropeiaidd gynllun i lawnsio cerbyd, ExoMars, yn 2016. Yn 2021 glaniwyd y crwydwr Perseverance ar y blaned gyda'r bwriad o storio creigiau a pridd Mawrthaidd. Bwriad taith yn y dyfodol bydd cludo'r deunydd hwn yn ôl i'r Ddaear.\nDyn ar FawrthGolygu\nCymaint oedd dylanwad ffuglen wyddonol ar bobl ifanc ddechrau'r 20g nes yr ysgogwyd rhai i chwilio am ddulliau o gyrraedd y gofod ac i arbrofi efo rocedi. Darllen War of the Worlds ysbrydolodd yr Americanwr ifanc Robert Goddard i ddyfeisio a lawnsio'r roced danwydd hylif gynta yn 1926. Darllen deunyddiau tebyg yn yr Almaeneg gychwynodd yrfa Werner von Braun (a ddyfeisiodd rocedi i Adolff Hitler, a'r Americanwyr yn ddieddarach) ac yr un oedd cefndir Fredrik Tsander fu'n gyfrifol am lawnsio rocedi cynta Rwsia. Cri Tsander i ysbrydoli ei gyd-weithwyr fyddai “Ymlaen i Fawrth!”\nMawrth y DuwiauGolygu\nPrif erthygl: Mawrth (planed)\nLliw coch y blaned, neu'r seren symudol hon, fu'n gyfrifol am iddi gael ei henwi ar ôl Mawrth – duw rhyfel y Rhufeiniaid – sy'n cyfateb âg Ares, duw rhyfel, terfysg a thywallt gwaed y Groegiaid a Nergal, y duw o Mesopotamia sy'n lladd drwy ryfel a phla. Yn Tsieina cysylltir y blaned â thân a gwaed.\nRoedd gan y Celtiaid sawl duw a chwlt lleol fyddai'n cyfateb i'r Mawrth Rhufeinig ond yn hytrach na chyfyngu ei hun i fod yn dduw'r milwyr, ac un ffyrnig a didostur oedd o hefyd, yn cynrychioli rhyfel er mwyn rhyfel, roedd y 'Mawrth' Celtaidd yn ehangach ei fryd. Byddai'n amddiffyn rhag drygioni ag afiechydon yn ogystal. Cafwyd delwau ac arysgrifau o'r cyfnod Rhufeinig i 'Mars Nodeus', yn iachawr gysylltir â Lydney yn ne Lloegr; 'Mars Camulos' gysylltir â Camulodunum (Colchester) a Camuloressa (yn ne'r Alban); 'Mars Lenus' oedd yn iachawr ac amddiffynwr yr ifanc sy'n gysylltiedig â ffynhonnau yng Ngâl ac y cafwyd delw iddo yng Nghaerwent. Portreadir Lenus fel milwr efo gŵydd wrth ei droed – aderyn sy'n aml yn cael ei gysylltu â duw rhyfel y Celtiaid oherwydd ei natur ymosodol a'r ffaith y bydd yn rhybuddio rhag peryg. Cafwyd yr enw 'Mars Ocelus' hefyd yng Nghaerwent, efo Ocelus, mae'n debyg yn enw gan y Silwriaid lleol am y Mawrth Celtaidd.\nDeimos a PhobosGolygu\nMae gan Fawrth ddwy leuad fechan, Deimos (arswyd) a Phobos (ofn), sydd ddim ond rhyw chydig gilomedrau ar eu traws ac yn debyg o fod yn asteroidau wedi eu dal yn hytrach na lleuadau go iawn. Fe'u gelwid ar ôl meibion Ares ac Aphrodite – duw rhyfel a duwies cariad y Groegiaid. Mae cylchdro Phobos yn lleihau'n raddol – ryw ddwy fedr y flwyddyn – sy'n golygu y bydd yn disgyn, gan achosi craith ar wyneb ei 'dad', ond ymhen 50 miliwn o flynyddoedd!\n'New light on Mars methane mystery', BBC, 15 Ionawr 2009. http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7829315.stm\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Mawrth_(planed)&oldid=10888899"\nLast edited on 9 Mawrth 2021, at 09:44\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 9 Mawrth 2021, am 09:44.


> Adnoddau > adennill > sut i adennill lluniau wedi'u dileu gan Canon EOS 50 D\nDileu darlun efallai byddwch yn dod ar eu traws camerâu Canon\n«» Dileu lluniau o'r Canon EOS heb copi wrth gefn\n«» Dileu lluniau yn hytrach na arbed drwy bwyso botwm anghywir yn ddamweiniol\n«» Dileu lluniau 'nid-er-neis' pan ydych yn canfod nad yw eich gofod cerdyn cof Canon yn ddigon\n«» Dileu lluniau pan fethodd trosglwyddo lluniau o Canon EOS i ddyfeisiau eraill heb wireddu'r y trosglwyddo.\nAteb i adennill lluniau wedi'u dileu oddi ar y Canon camera\nPeth cyntaf sy'n dod gyntaf, rhoi eich camera Canon mewn lle diogel a Peidiwch â cheisio cymryd lluniau mwy i'r cerdyn cof Canon EOS. Mae hyn ar gyfer diogelwch y lluniau wedi'u dileu rhag ofn eu bod yn anadferadwy oherwydd difrod ffisegol cerdyn neu darlun rhaglenni'n methu.\nYna yn y ffordd orau a hawsaf i adennill lluniau oddi wrth eich EOS Canon i gymryd rhaglen adfer llun Canon i wneud y gwaith.\nAr gyfer defnyddwyr Windows, rhowch gynnig ar Wondershare Photo Recovery (sy'n gydnaws â Windows 8/7/Vista/XP)-cynlluniodd rhaglen adfer Llun i adennill eu dileu lluniau o ddyfeisiau storio neu Canon gan gynnwys camera digidol fel Canon EOS.\nAr gyfer defnyddwyr Mac, troi at Wondershare Photo Recovery for Mac -rhaglen adfer llun Mac y gellir achub eich ddamweiniol Dileu lluniau, fideos a cherddoriaeth o'r cyfryngau digidol.\nDowload y fersiwn treial am ddim isod wedi cynnig arni yn awr.\nStep1: Cyswllt cerdyn cof Canon i'r cyfrifiadur.\nAr ôl llwytho i lawr a gosod y rhaglen ar y cyfrifiadur, wrth gwrs â AO Windows wedi'i osod. Yna cysylltu eich cerdyn cof camera Canon EOS i'r cyfrifiadur gyda y isod dulliau 4. Dylech weld y cerdyn a ddangosir fel llythyren gyriant (fel H:) yn Windows Explorer.\nStep2: Canfod lluniau Canon wedi'u dileu\nDewiswch un o'r dulliau adfer yn ôl eich anghenion, ddewis y targed ddisg lle mae eich lluniau yn eu dileu, ac yna cliciwch y botwm ' sganio'i gychwyn y broses sganio awtomatig.\nStep3: Rhagolwg ac adennill lluniau wedi'u dileu\nAr ôl gorffen y broses sganio, bydd dangos rhestr o ffeiliau sydd wedi bod gan eich cerdyn cof Canon EOS. Yn ogystal, bydd ffenestr Rhagolwg o'r lluniau adenilladwy lle y gall rhagolwg mân-lun gwelwyd lluniau o'ch camera Canon. Yna mae angen i chi brynu meddalwedd i ysgogi. Cliciwch y botwm 'Adennill' a bydd eich lluniau wedi'u dileu yn ôl i law eto.\nWell cadw lluniau adenillir ar ddisg wahanol er mwyn adennill ffotograffau wedi'u dileu yn llwyddiannus gan Canon EOS camera digidol rhag ofn yn y lluniau wedi'u dileu rhannol yn disodli.\nTiwtorialau fideo o adfer llun Canon EOS


Rheoliadau 28 ac 36\nRHAN 1Gwybodaeth a dogfennaeth sydd i fod ar gael mewn cysylltiad â gofalwyr lleoli oedolion a phersonau sy’n gweithio yn y gwasanaeth\n1. Prawf o bwy yw’r person gan gynnwys ffotograff diweddar.\n2. Pan fo’n ofynnol at ddibenion cwestiwn sydd wedi ei esemptio yn unol ag adran 113A(2)(b) o Ddeddf yr Heddlu 1997(1), copi o dystysgrif cofnod troseddol ddilys a ddyroddir o dan adran 113A o’r Ddeddf honno ynghyd, ar ôl y diwrnod penodedig a phan fo’n gymwys, â’r wybodaeth a grybwyllir yn adran 30A(3) o Ddeddf Diogelu Grwpiau Hyglwyf 2006(2) (darparu gwybodaeth am waharddiadau ar gais).\n3. Pan fo’n ofynnol at ddibenion cwestiwn sydd wedi ei esemptio ac a ofynnir at ddiben rhagnodedig o dan adran 113B(2)(b) o Ddeddf yr Heddlu 1997, copi o dystysgrif cofnod troseddol manwl ddilys a ddyroddir o dan adran 113B o’r Ddeddf honno ynghyd, pan fo’n gymwys, â gwybodaeth addasrwydd sy’n ymwneud ag oedolion hyglwyf (o fewn ystyr “suitability information relating to vulnerable adults” yn adran 113BB(2) o’r Ddeddf honno).\n4. Dau eirda ysgrifenedig, gan gynnwys geirda gan y cyflogwr diwethaf, os oes un.\n5. Pan fo person wedi gweithio’n flaenorol mewn swydd yr oedd ei dyletswyddau yn cynnwys gweithio gyda phlant neu oedolion hyglwyf, cadarnhad, i’r graddau y bo’n rhesymol ymarferol, o’r rheswm pam y daeth y gyflogaeth neu’r swydd i ben.\n7. Pan fo’n berthnasol, tystiolaeth ddogfennol o gofrestriad â GCC.\n9. Tystiolaeth o allu ieithyddol boddhaol at ddibenion darparu gofal a chymorth i’r unigolion hynny y mae’r gweithiwr neu’r gofalwr lleoli oedolion i ddarparu gofal a chymorth ar eu cyfer.\n10. Manylion cofrestriad ag unrhyw gorff proffesiynol neu aelodaeth o gorff o’r fath.\nRHAN 2Dehongli Rhan 1\n11. At ddibenion paragraffau 2 a 3 o Ran 1 o’r Atodlen hon—\n(a)os nad yw’r person y mae’r dystysgrif yn ymwneud ag ef wedi ei gofrestru â gwasanaeth diweddaru’r GDG, nid yw tystysgrif ond yn ddilys—\n(i)os y’i dyroddwyd mewn ymateb i gais gan y darparwr gwasanaeth yn unol â rheoliad 28(3) neu (6), neu 36(3) neu (6), a\n(ii)os nad oes mwy na thair blynedd wedi mynd heibio ers i’r dystysgrif gael ei dyroddi;\n(b)os yw’r person y mae’r dystysgrif yn ymwneud ag ef wedi ei gofrestru â gwasanaeth diweddaru’r GDG, mae’r dystysgrif yn ddilys ni waeth pa bryd y’i dyroddwyd.\nATODLEN 2Y cofnodion sydd i’w cadw mewn cysylltiad â gwasanaethau\nY cofnodion sydd i’w cadw\n1. Mewn cysylltiad â phob gofalwr lleoli oedolion, cofnodion o—\n(e)cymwysterau sy’n berthnasol i waith sy’n ymwneud ag oedolion hyglwyf a phrofiad o wneud gwaith o’r fath;\n(f)copi o’r cytundeb gofalwr;\n(g)copi o unrhyw gytundebau lleoli unigolion perthnasol;\n(h)cofnod o’r gwaith monitro a wneir mewn cysylltiad â’r lleoliad.\n2. Mewn cysylltiad â phob unigolyn, cofnodion o—\n(a)pob asesiad perthnasol;\n(b)cynlluniau gofal a chymorth;\n(d)adolygiadau o gynlluniau personol.\n3. Cofnod o unrhyw ffioedd gan y darparwr gwasanaeth i unigolion am ddarparu gofal a chymorth ac unrhyw wasanaethau ychwanegol.\n4. Pan fo’n gymwys, cofnod o’r holl feddyginiaethau a gedwir gan y gofalwr lleoli oedolion ar gyfer pob unigolyn a’r dyddiad a’r amser y’u rhoddwyd i’r unigolyn.\n5. Cofnod o’r holl arian neu bethau gwerthfawr eraill a adneuwyd gan yr unigolyn gyda’r gofalwr lleoli oedolion i’w cadw’n ddiogel neu a gafwyd ar ran yr unigolyn, a hwnnw’n gofnod y mae rhaid iddo gynnwys cofnod o—\n(a)y dyddiad yr adneuwyd neu y cafwyd yr arian neu’r pethau gwerthfawr;\n(b)y dyddiad y cafodd unrhyw arian neu bethau gwerthfawr—\n(i)eu dychwelyd at yr unigolyn, neu\n(ii)eu defnyddio, ar gais yr unigolyn, ar ei ran;\n(c)pan fo’n gymwys, y diben y defnyddiwyd yr arian neu’r pethau gwerthfawr ato;\n(d)y gydnabyddiaeth ysgrifenedig bod yr arian neu’r pethau gwerthfawr wedi eu dychwelyd.\n6. Cofnod o’r digwyddiadau a ganlyn sy’n digwydd yng nghartref y gofalwr lleoli oedolion—\n(a)unrhyw ddamwain neu anaf difrifol sy’n cael effaith niweidiol sylweddol ar lesiant unigolyn;\n(b)unrhyw achos o ddwyn neu fwrgleriaeth;\n(c)unrhyw atgyfeiriad diogelu a wneir mewn cysylltiad ag unigolyn;\n(d)dyddiad ac amgylchiadau unrhyw fesurau rheoli, atal neu ddisgyblu a ddefnyddir ar unigolyn.\n7. Cofnod o’r holl gwynion a wneir gan unigolion neu eu cynrychiolwyr neu gan bersonau sy’n gweithio yn y gwasanaeth neu gan ofalwyr lleoli oedolion ynghylch gweithrediad y gwasanaeth, a’r camau gweithredu a gymerir gan y darparwr gwasanaeth mewn cysylltiad ag unrhyw gŵyn o’r fath.\n8. Cofnod o’r holl bersonau sy’n gweithio yn y gwasanaeth, a hwnnw’n gofnod y mae rhaid iddo gynnwys y materion a ganlyn—\n(a)enw llawn, cyfeiriad, dyddiad geni, cymwysterau a phrofiad y person;\n(b)copi o dystysgrif geni a phasbort (os oes ganddo un) y person;\n(c)copi o bob geirda a geir mewn cysylltiad â’r person;\n(d)y dyddiadau y mae’r person yn dechrau cael ei gyflogi felly ac yn peidio â chael ei gyflogi felly;\n(e)y swydd sydd gan y person yn y gwasanaeth, y gwaith y mae’n ei wneud a nifer yr oriau y mae wedi ei gyflogi bob wythnos;\n(f)cofnodion o gamau disgyblu ac unrhyw gofnodion eraill mewn perthynas â chyflogaeth y person;\n(g)cofnod o ddyddiad tystysgrif GDG ac a gymerwyd unrhyw gamau gweithredu o ganlyniad i gynnwys y dystysgrif.\n9. Copi o restr ddyletswyddau’r personau sy’n gweithio yn y gwasanaeth, a chofnod o ran a oedd y rhestr yn gweithio yn ôl yr hyn a fwriadwyd mewn gwirionedd.\nATODLEN 3Hysbysiadau gan y darparwr gwasanaeth\n1. Unrhyw ddiwygiad i’r datganiad o ddiben, 28 o ddiwrnodau cyn i’r datganiad o ddiben diwygiedig gymryd effaith.\n2. Pan fo’r darparwr gwasanaeth (unigolyn neu sefydliad) yn newid ei enw.\n3. Pan fo’r darparwr gwasanaeth yn gwmni, unrhyw newid i gyfarwyddwyr y cwmni.\n4. Pan fo’r darparwr gwasanaeth yn unigolyn, penodi ymddiriedolwr mewn methdaliad mewn perthynas â’r unigolyn hwnnw.\n5. Pan fo’r darparwr gwasanaeth yn gorff corfforaethol neu’n bartneriaeth, penodi derbynnydd, rheolwr, datodwr neu ddatodwr dros dro mewn perthynas â’r cwmni hwnnw neu’r bartneriaeth honno.\n6. Pan fo’r darparwr gwasanaeth yn bartneriaeth, marwolaeth un o’r partneriaid.\n7. Pan fo’r darparwr gwasanaeth yn bartneriaeth, unrhyw newid i’r partneriaid.\n8. Absenoldeb disgwyliedig yr unigolyn cyfrifol am 28 o ddiwrnodau neu ragor, 7 niwrnod cyn i’r absenoldeb ddechrau.\n9. Absenoldeb annisgwyl yr unigolyn cyfrifol, heb fod yn hwyrach na 7 niwrnod ar ôl i’r absenoldeb ddechrau.\n10. Absenoldeb annisgwyl yr unigolyn cyfrifol am 28 o ddiwrnodau neu ragor, pan na fo hysbysiad ymlaen llaw wedi ei roi, yn union wrth i’r 28 o ddiwrnodau yn dilyn dechrau’r absenoldeb ddod i ben.\n11. Bod yr unigolyn cyfrifol yn dychwelyd o fod yn absennol.\n12. Bod yr unigolyn cyfrifol yn peidio â bod, neu’n bwriadu peidio â bod, yr unigolyn cyfrifol am y gwasanaeth.\n13. Unrhyw gam-drin neu honiad o gam-drin mewn perthynas ag unigolyn sy’n ymwneud â’r darparwr gwasanaeth, aelod o staff, gwirfoddolwr a/neu ofalwr lleoli oedolion.\n14. Pan fo’r darparwr gwasanaeth, yr unigolyn cyfrifol neu’r rheolwr a benodir wedi ei euogfarnu o drosedd.\n15. Unrhyw honiad o gamymddwyn gan aelod o staff.\n16. Damwain neu anaf difrifol unigolyn sydd wedi ei leoli gyda gofalwr lleoli oedolion.\n17. Unrhyw ddigwyddiad a gaiff ei adrodd i’r heddlu.\n18. Unrhyw ddigwyddiadau sy’n atal, neu a allai atal, y darparwr gwasanaeth rhag parhau i ddarparu’r gwasanaeth yn ddiogel.\n19. Marwolaeth unigolyn sydd wedi ei leoli gyda gofalwr lleoli oedolion a’r amgylchiadau.\n20. Unrhyw gais i gorff goruchwylio mewn perthynas â chymhwyso’r mesurau diogelwch amddifadu o ryddid (DOLS)(3).\n21. Unrhyw gynnig i newid cyfeiriad y brif swyddfa, 28 o ddiwrnodau cyn i’r newid ddigwydd.\nATODLEN 4Hysbysiadau gan yr unigolyn cyfrifol\n1. Penodi rheolwr (gweler rheoliad 46(1)).\n2. Absenoldeb disgwyliedig y rheolwr a benodir am 28 o ddiwrnodau neu ragor, 7 niwrnod cyn i’r absenoldeb ddechrau.\n3. Absenoldeb annisgwyl y rheolwr a benodir, heb fod yn hwyrach na 7 niwrnod ar ôl i’r absenoldeb ddechrau.\n4. Absenoldeb annisgwyl y rheolwr a benodir am 28 o ddiwrnodau neu ragor, pan na fo hysbysiad ymlaen llaw wedi ei roi, yn union wrth i’r 28 o ddiwrnodau yn dilyn dechrau’r absenoldeb ddod i ben.\n5. Bod y rheolwr a benodir yn dychwelyd o fod yn absennol.\n6. Trefniadau interim pan fo’r rheolwr yn absennol am fwy nag 28 o ddiwrnodau.\n7. Bod rhywun ac eithrio’r rheolwr a benodir yn bwriadu rheoli neu yn rheoli’r gwasanaeth.\n8. Bod y rheolwr a benodir yn peidio, neu’n bwriadu peidio, â rheoli’r gwasanaeth.\n1997 p. 50.\n2006 p. 47.\nGweler Rhan 1 o Ddeddf Galluedd Meddyliol 2005 (p. 9).


60. pen-blwydd ers NASA Suenee Bydysawd\n7512x 17. 10. 2018 Darllenydd 1\nMae 60 wedi bod yn gweithio ar gyfer XNUMX NASA y tu ôl i hanes cyfoethog ymchwil gofod. Felly beth oedd y pwyntiau pwysicaf?\nSefydlu NASA a'r camau cyntaf yn 1958-1972\nSefydlwyd NASA o ganlyniad i'r gystadleuaeth gofod rhwng y Sofietaidd a'r Unol Daleithiau. Yn 1957, siocodd yr Undeb Sofietaidd y byd trwy ddangos eu galluoedd technegol pan lansiwyd y cyntaf Crewyd yn Ddaear yn Artiffisial - Sputnik. Fe'u rhyddhawyd ym mis Tachwedd yr un flwyddyn Sputnik 2, yr oedd yn ei gario Lajku ci, a ddaeth yn y creadur byw cyntaf, yn fwy na microbau, yn yr orbit o amgylch ein planed.\nEnillodd yr Unol Daleithiau ei lwyddiant cyntaf yn ddiweddarach, 31. Ionawr 1958, pan lansiwyd Satellite Explorer 1 yn ddiogel. Yn eu hymgais gyntaf ffrwydrodd Vanguard roced yn unig ychydig fetrau o'r ddaear, ac mae'r llywodraeth yr Unol Daleithiau yn sylweddoli bod angen mwy o ymdrech i goncro y cosmos. Cenedlaethol Awyrenneg a Gofod Gweinyddu (NASA) yn gweithredu o 1. Hydref 1958i barhau â'r gwaith a wnaed gan y Pwyllgor Ymgynghorol Hedfan Cenedlaethol (NACA) ac i ymestyn ei gwmpas i le.\nPan anfonodd yr Undeb Sofietaidd 12. Ymosododd Yuri A. Gagarin, cosmonaut Ebrill 1961 mewn orbit, y Llywydd John F. Kennedy y datganiad canlynol:\n"Yn gyntaf, yr wyf yn credu y dylai'r genedl hon ymrwymo iddo cyn iddo ddod i ben y degawd hwn, o glanio dyn ar y lleuad a dychwelyd yn ddiogel i'r Ddaear. Ni fydd unrhyw brosiect lle yn y cyfnod hwn yn fwy buddiol i ddynolryw, neu yn fwy pwysig ar gyfer archwilio'r gofod na hedfan pellter hir o'r fath, ni fydd yn anodd neu'n ddrud. "\nCam bach i ddyn, yn enfawr ar gyfer dynoliaeth\nDywedwyd hynny ar yr adeg y gwnaeth America ei anfon Dim ond ar gyfer 15 munud i le i Alana Shephard, roedd yn wirioneddol feiddgar iawn. Ond dyna'r union beth yr oedd yr Unol Daleithiau, pan fydd 20. Gorffennaf 1969 Neil Armstrong a Buzz Aldrin gadawsant Michael Collins yn y Modiwl Rheoli Columbia a disgyn ar wyneb lleuad Uned Eagle Glanio Lunar, lle dywedodd Armstrong: "Mae'n gam bach i ddyn, ond yn ganu enfawr i ddynoliaeth."\nNeil Armstrong a Buzz Aldrin camu allan o'r modiwl lleuad, Michael Collins eto gwnaeth eu dogfennau eu hunain rhag orbit pan adawodd ei ben ei hun yn y modiwl Columbia a daeth y dyn mwyaf ynysig, y bobl agosaf roedd tua 3,5 filoedd o cilomedr i ffwrdd ac yn gadael eu hôl troed ar y lleuad. Ers hynny dim ond 5 gofodwyr eraill llenwi yr un senario, tra bod cyfanswm gofodwyr 12 cerdded ar wyneb y lleuad, i gyd yn y tair blynedd ganlynol.\nRasys gofod o 1972 i'r presennol\nBeth oedd nod nesaf NASA? Maent wedi cyflawni eu nod yn y pen draw o gyrraedd ein cymydog nefoedd agosaf yn ddiogel ac yn dychwelyd i'r Ddaear. Ar ôl ennill y ras gofod hon, mae NASA wedi ehangu ei gyrraedd, darlithio gofod gofod i mewn i ofod, a throsglwyddo gwybodaeth yn ôl i'r Ddaear.\nMae NASA wedi dechrau llong ofod ymchwil i archwilio planedau allanol ein System Solar. Roedd Voyager yn cario "plac aur" dynoliaeth, disg sy'n cynnwys gwybodaeth ddynol i unrhyw un a allai ddod o hyd iddo.\nCosmig Telesgop Hubble gallai edrych hyd yn oed ymhellach na Thelesgopau'r Ddaear i'n helpu ni i ddeall tarddiad y bydysawd, ffurfio galaethau a sêr, a geni planedau. Ar yr un pryd, roedd ein lloerennau'n edrych i'r Ddaear, pan welodd y Ddaear yn system gyflawn, yn gyntaf, astudiodd hinsawdd, tywydd y Ddaear, a lluniwyd wyneb y Ddaear.\nYn olaf, bu ymdrech rhyngwladol enfawr, gydlynol i adeiladu a chynnal yr Orsaf Ofod Rhyngwladol. Defnyddiwyd chwibanau Space Space Shuttle i gludo gofodwyr yr Unol Daleithiau i fyny ac yn ôl i'r orsaf ofod.\nNid oedd popeth heb aberth. Wrth ddechrau Apolla 1, 27. Lladdodd 1967 Ionawr astronawd Grissom, White and Chaffe, 1. Cafodd Chwefror 2003 ei ladd pan ddychwelodd criw Shuttle Space Columbia i Earth 7. Maent oll i gyd yn cael eu colli yn enw gwyddoniaeth, ond yn yr archwiliad parhaodd yr anhysbys. Dim ond y gymuned wyddonol a'r astronawd NASA sydd wedi adnabod y datganiad enwog, ond yn aml yn anghywir: "Houston, mae gennym broblem."\nMae'r holl waith hwn wedi achosi datblygiad technolegol aruthrol. Rydym yn ei ddefnyddio nid yn unig yn y gofod ond hefyd ar draws y byd. Mae llawer o NASAs yr ydym yn eu defnyddio bob dydd! Diodau laser (LEDs), llygoden cyfrifiadurol, hidlo llwch - i enwi ychydig. Wrth gwrs, hyd yn oed camerâu bychain sydd wedi dod o hyd i ddefnydd mewn ffonau smart. Gallwn ddiolch i NASA am yr hunan-sgwrs.\nNASA yn y blynyddoedd 60 nesaf\nMeddai'r Athro Andrew Coates o Goleg Prifysgol Llundain:\n"Mae NASA yn edrych ar darddiad y bydysawd, y tyllau duon, sut mae'r planedau'n cael eu ffurfio, a phrif faterion eraill. Mae Cassini wedi archwilio Saturn a'i luniau, mae Encelada wedi canfod cymylau o ddŵr, prosesau cemegol cymhleth Titan. Archwiliodd y Trolïau Ysbryd a Chyfleoedd y dŵr ar y Mars a daethpwyd o hyd i Mars fod yn byw ynddi. Mae NASA wedi chwarae rhan bwysig wrth fesur pellteroedd yn y gofod ac wedi cadarnhau'r mesuriad cychwynnol o gynhesu byd-eang. "\nEin galaeth a thu hwnt\nPam ddylem ni ofalu am yr hyn sydd mewn gofod? Pam ydym ni'n gwario arian ar bethau nad oes ganddynt ddefnydd ymarferol?\nMae'r Athro Andrew Coates yn ychwanegu:\n"Mae'n amlwg yn ddrud pan fyddwn yn rhyddhau gwrthrychau i'r gofod, yn defnyddio gofod ar nifer o bethau gwahanol, rhowch gynnig ar flaen y gad technoleg, ond y rheswm go iawn rydym yn ei wneud yw deall mwy am ble maent yn dod a pham rydym ni yma. Rydym yn ceisio deall ein lle yn y bydysawd. Y cwestiynau mawr yw a oes bywyd yn bodoli mewn mannau eraill yn y bydysawd neu a ydym ni ar ein pennau eu hunain ar y blaned glas hon. Rhaid inni allu deall yr holl gysylltiadau, mae'r bydysawd yn rhan bwysig iawn o bopeth. "\nMae darganfyddiadau bob amser wedi bod hanfodol i gynnydd dynoliaeth. Ni wyddys i ddefnyddio'r electron pan oedd gwyddonwyr yn chwilio amdano, ond erbyn hyn mae ein gwybodaeth yn cynnwys bron popeth a gymerwn yn ganiataol. Pwy sy'n gwybod beth fyddwn ni'n ei ddefnyddio ar gyfer technoleg NASA yn y dyfodol? Rhaid inni aros a gweld ...\nNodyn: cyfieithwyr: Er gwaethaf yr holl gyflawniadau a gwybodaeth y mae NASA wedi'i gyflawni ar gyfer 60, mae'n dal i drafod a oedd y gofodwyr mewn gwirionedd ar y Lleuad. Nid oes unrhyw wybodaeth swyddogol hefyd o'r rhaglen gofod cyfrinachol, y defnydd o UFOs o allgludiadau allanol, a chynhyrchu technoleg gwrthdroi. Mae'n bosibl bod cynnydd technolegol go iawn ymhell ymlaen na llywodraeth yr UD a'i chyfraniadau is-gyfaddef.\nTagiau: Buzz Aldrin, Enceladus, John F. Kennedy, NASA, Neil Armstrong, arian, Sadwrn, Titan, UDA, Bydysawd, gwlad, bywyd\n19665x Darllenydd 1


Ymgyrch ‘Atal Cam-drin Plant yn Rhywiol – Mae’n amser i ni siarad am y peth’ • North Wales Safeguarding Board\nYmgyrch ‘Atal Cam-drin Plant yn Rhywiol – Mae’n amser i ni siarad am y peth’\nMae ymgyrch newydd ar fynd ledled Cymru yn codi ymwybyddiaeth am gam-drin plant yn rhywiol – a’r hyn y gallwn ei wneud i’w atal.\nMae’r ymgyrch ‘Atal Cam-drin Plant yn Rhywiol – Mae’n amser i ni siarad am y peth’ sy’n cael ei rhedeg gan Stop it Now! Cymru, yn cynnwys sesiynau codi ymwybyddiaeth ar gyfer rhieni, gofalwyr a gweithwyr proffesiynol – ynghyd ag adnoddau perthnasol. Yn ogystal, hyrwyddir negeseuon hanfodol drwy’r cyfryngau cymdeithasol.\nDim ond yn y blynyddoedd diweddar yr ydym wedi dod i werthfawrogi gwir raddfa cam-drin plant yn rhywiol. Mae’r cyfrinachedd sy’n amgylchynu camdriniaeth o’r fath yn dystiolaeth, sef nad yw 1 ymhob 3 plentyn a gaiff ei gam-drin gan oedolyn yn dweud wrth neb. O’r rhai hynny sy’n dweud, mae’r rhan fwyaf yn dweud wrth aelod o’u teulu neu ffrind. Prin yw’r rhai sy’n dod i sylw’r heddlu, gwasanaethau cymdeithasol neu weithwyr iechyd proffesiynol. Dyma paham ei bod hi mor bwysig i ni ddeall y peryglon, cymryd camau ataliol a bod yn hyderus i weithredu os oes angen.\nNi fydd 1 ymhob 3 plentyn a gaiff ei gam-drin yn rhywiol gan oedolyn yn dweud wrth neb am y peth\nNi fu i 4 allan o 5 plentyn a gafodd ei gam-drin gan ei gyfoedion ddweud wrth neb ar y pryd\nDim ond 1ymhob 8 achos o gam-drin plant yn rhywiol sy’n wybyddus i’r awdurdodau\nMae 90% o blant yn cael eu cam-drin yn rhywiol gan rywun maent yn ei adnabod\nMae tua thraean o gamdriniaethau rhywiol yn cael eu gwneud gan blant a phobl ifanc eraill\nMae plant anabl 3 gwaith yn fwy tebygol o gael eu cam-drin na phlant eraill\nNid oes stereoteip o gamdriniwr – gall fod yn rhywun – ac o unrhyw gefndir cymdeithasol ac economaidd.\nNid yw’r rhan fwyaf o ddioddefwyr camdriniaeth rywiol yn siarad am y peth ac maent yn methu gofyn am help. Felly, mae’n rhaid i oedolion wneud. Drwy ddeall y peryglon a gwybod beth i’w wneud os oes gennym bryderon – gallwn atal camdriniaeth rhag digwydd yn y lle cyntaf.\nNod ein hymgyrch yw darparu oedolion gyda’r wybodaeth sydd arnom ei angen i roi mesurau ataliol mewn lle, adnabod arwyddion cam-drin plant yn rhywiol – ac adeiladu’r hyder i wneud rhywbeth amdano.\nMae’r raddfa a’r cyfrinachedd sy’n amgylchynu cam-drin plant yn rhywiol yn golygu bod gennym oll ran i’w wneud er mwyn ei daclo. Mae gwybodaeth am yr ymgyrch ar gael yma: https://www.stopitnow.org.uk/wales/its-time-we-talked-about-it/\nMae gwybodaeth bellach ac adnoddau ar gael ar wefan Parents Protect!: https://www.parentsprotect.co.uk/\nGallwch ddilyn Stop it Now! Cymru ar Twitter: http://:@StopitNowCymru a dod o hyd iddynt ar Facebook: https://www.facebook.com/stopitnowukandireland/ er mwyn helpu i gefnogi’r ymgyrch a lledaenu negeseuon atal.\nGellir cysylltu â thîm Stop it Now! Cymru ar wales@stopitnow.org.uk am fwy o wybodaeth.


Cyfeillion Oriel y Parc - Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro\nAdref / Oriel a Chanolfan Ymwelwyr Oriel y Parc / Gwybodaeth am Oriel y Parc / Cyfeillion Oriel y Parc\nMae Cyfeillion Oriel y Parc yn cynnig eiriolaeth, cymorth gwirfoddol ac yn codi arian ar gyfer Oriel y Parc.\nOs oes diddordeb gyda chi i ymuno a’r cyfeillion, cysylltwch ag Oriel y Parc ar 01437 720392 neu e-bostiwch ni.\nMae Sgyrsiau Cyfeillion Oriel y Parc yn dechrau am 7pm yn yr Ystafell Ddarganfod.\nEwch i wefan Cyfeillion Oriel y Parc i weld y rhestr ddiweddaraf ar gyfer Sgyrsiau.\nCynigir mynediad am ddim i aelodau ond codir tal o £3 i bawb arall. Dewch yn aelod o Gyfeillion Oriel y Parc am £10 a derbyniwch fynediad am ddim i holl sgyrsiau yn y dyfodol.\nMae aelodaeth hefyd yn eich galluogi i gael gostyngiad o 15% yn siop anrhegion Oriel y Parc a 10% yn y caffi.


'Pam fod plant yn colli allan ar daliadau'r wlad?' - BBC Cymru Fyw\n'Pam fod plant yn colli allan ar daliadau'r wlad?'\n23 Ionawr 2019\nImage copyright Llun Teulu\nImage caption Arwel Pritchard, Donna McClelland a'u meibion\nMae achos dyn o Bwllheli, sy'n methu cael taliadau galar am nad oedd ef a'i bartner am 24 blynedd yn briod, wedi cael ei godi yn Nhŷ'r Cyffredin.\nBu farw Donna Clare McClelland, mam i ddau o blant, fis Mai'r llynedd o ganser y fron - ond ofer fu ymdrechion ei phartner Arwel Pritchard i gael taliadau ar gyfer y teulu gan yr Adran Waith a Phensiynau.\nDdydd Mercher yn Nhŷ'r Cyffredin fe wnaeth AS Mr Pritchard, Liz Saville Roberts, ddweud fod y drefn bresennol yn cosbi plant a bod angen gweithredu ar frys i newid y sefyllfa.\n"Pan fu Donna farw, nid yn unig yr oedd Arwel yn wynebu gofalu am eu plant fel rhiant sengl ond roedd ei gyfnod galaru yn cael ei gymhlethu wrth iddo wynebu pob math o rwystrau biwrocratig..." meddai AS Plaid Cymru, Dwyfor Meirionnydd.\n"Mae'n ymddangos fod y ddeddfwriaeth bresennol yn anffafriol i gyplau sy'n penderfynu peidio priodi ond eto yn gallu dwyn eu plant i fyny mewn awyrgylch cariadus, teuluol."\nMae'r Adran Gwaith a Phensiynau yn dweud fod yna lwfansau ar gael i helpu pobl yn ystod cyfnod o alar.\nImage caption Liz Saville Roberts: 'Angen newid y drefn ar frys'\nFe wnaeth Mr Pritchard, sy'n blismon, gwrdd â'i bartner yng Ngholeg Meirion Dwyfor 24 o flynyddoedd yn ôl.\n"Ar ôl bod hefo'n gilydd roedd Donna a fi wedi penderfynu prynu tŷ yn lle priodi. Oherwydd bod cyflogau ddim yn grêt yn yr ardal yma fe wnaethom benderfyniad anodd i brynu tŷ yn lle priodi.\n"Ac yna daeth y plant..."\nYn anffodus bu farw Donna o ganser y fron ym mis Mai'r llynedd.\n"Ond oherwydd bod ddim perthynas gwaed do' ni ddim yn cael fy nhrin fel next of kin.\n"Ro' nhw'n dweud er mwyn actio ar ei rhan hi fod yn rhaid cael caniatad next of kin mewn llawysgrifen."\nDywedodd Mr Pritchard wrth BBC Cymru Fyw mai plant teuluoedd di-briod sy'n dioddef o dan y drefn bresennol.\n"Dydi plant ddim yn cael dewis pa gartref ma' nhw fod, os yda nhw deulu priod neu ddim.\n"Pam fod plant yn colli allan ar daliadau'r wlad, mae'r gwahaniaethu yn ofnadwy ac yn annheg?"\nDywedodd fod y cyfnod yn dilyn marwolaeth ei bartner wedi bod yn ofnadwy oherwydd nid yn unig y galar ond gorfod delio â'r holl sefyllfa ariannol.\n"Den ni dal heb gael ateb iawn gan y wlad."\nImage caption Mae Arwel Pritchard yn dweud fod y drefn bresennol yn cosbi'r plant\nWrth annerch aelodau Tŷ'r Cyffredin dywedodd Ms Roberts fod y goruchaf lys wedi penderfynu bum mis yn ôl fod y polisi presennol yn camwahaniaethu yn erbyn plant.\n"Mae dros 2,000 o deuluoedd y flwyddyn yn colli allan ar dderbyn budd-daliadau galar oherwydd y ddeddfwriaeth bresennol.\n"Bu fy etholwraig Donna McClelland farw ar 20 Mai llynedd, gan adael dau fab ifanc a'i phartner am bedair blynedd ar hugain, Arwel Pritchard.\n"Roeddynt wedi dyweddïo, ond blaenoriaethwyd prynu tŷ dros briodi. Roedd yn bwysicach rhoi cartref i'w plant," meddai.\n"Pan fu Donna farw, nid yn unig roedd Arwel yn wynebu gofalu am eu plant fel rhiant sengl ond roedd ei gyfnod galaru yn cael ei gymhlethu wrth iddo wynebu pob math o rwystrau biwrocratig i brofi mai ef oedd perthynas agosaf Donna, i geisio am gymorth ariannol i gefnogi ei deulu.\n"Rwy'n galw ar Lywodraeth y DU i weithredu yn ddiymdroi a chymryd pob cam posib i ddiwygio'r gyfraith er budd teuluoedd mewn galar fel Arwel'."\nDywedodd llefarydd ar ran yr Adran Gwaith a Phensiynau: "Rydym wedi ymroi i gefnogi pobl yn ystod eu galar ac yn cynnig ystod o gefnogaeth, gan gynnwys Taliadau Cost Claddedigaeth sy'n gallu rhoi cyfraniad pwysig tuag at gostau angladd. "\nDiffyg adnoddau i helpu pobl ifanc â galar yn y Gymraeg\n10 Hydref 2018\n'Rhaid cael gwared ar dabŵ galar'


Creu Basgedi gyda Mary Bunney – Peak\nChwefror 24 @ 10:00 am - 2:30 pm\nAn event every week that begins at 10:00am on Dydd Llun, repeating until March 16, 2020\n‘Sgrifennu Bywyd gyda Renée Stanton »\nCyflwyniad gan y crëwr basgedi a’r grefft wraig plethu helyg o fri, Mary Bunney, i’r medrau a’r technegau sydd ynghlwm â’r grefft hynafol hon. Trwy ddefnyddio helyg sydd wedi tyfu yn lleol byddwch yn dysgu sut i gynllunio a chreu eich prosiect personol eich hunain o dan gyfarwyddyd arbenigol Mary. Bydd angen cyllell boced finiog, secateurs a sgriwdreifar pen fflat arnoch. Addas ar gyfer dechreuwyr yn ogystal â rhai gyda rhywfaint o brofiad.\nLLUN 10am – 2:30pm\n20 Ionawr – 10 Chwefror, 24 Chwefror – 16 Mawrth\n£120 – 4 wythnosau / £220 – 8 wythnosau\nchyrsiau, creu basgedi, crickhowell, Crughywel, Dosbarthau, Mary Bunney\nMawrth 2 @ 10:00 am - 2:30 pm\nYsgythru pren gyda Kath Littler\nMawrth 14 @ 10:00 am - 3:00 pm\nMawrth 28 @ 10:00 am - 3:00 pm\nChwefror 28 @ 2:00 pm - 5:00 pm\nChwefror 29 @ 10:00 am - 3:00 pm


Cystadleuaeth Ffotograffau Hyfforddi Gweithio Byw 2021 - AaGIC\n› Cystadleuaeth Ffotograffau Hyfforddi Gweithio Byw 2021\nCystadleuaeth Ffotograffau Hyfforddi Gweithio Byw 2021\nY llun buddugol - a dynnwyd gan Dr Amy Case\nMae’r ymgyrch atyniad Hyfforddi Gweithio Byw sy’n cefnogi recriwtio i GIG Cymru, wedi bod yn rhedeg ers pum mlynedd bellach. Nod yr ymgyrch yw hyrwyddo Cymru fel lle rhagorol i feddygon, nyrsys, fferyllwyr a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill hyfforddi, gweithio a byw gyda’u teuluoedd.\nYn hydref 2021, lansiwyd cystadleuaeth ffotograffau sy’n agored i holl staff GIG Cymru, i gael rhai delweddau cyfoes o’r hyn y mae Cymru yn ei olygu fel lle i Hyfforddi Gweithio a Byw ynddo i’r staff sydd yn eu lle ar hyn o bryd, ac er mwyn helpu i adeiladu ein portffolio o luniau, a ddefnyddir yn elfen fyw ein hymgyrch. Mae ein cystadleuaeth ffotograffau HyfforddiGweithio Byw bellach wedi cau, ac mae’r enillwyr a’r rhai ddaeth yn ail wedi’u cyhoeddi. Mae'n bleser gennym ddweud inni dderbyn ychydig dros 600 o ffotograffau, ac roedd eu safon yn wych, gan wneud y broses ddethol yn bleserus ac yn heriol i ni.\nRoeddem yn falch iawn o weld lluniau o bob rhan o Gymru. Cafodd golygfeydd godidog o fynyddoedd a thraethau Cymru eu harddangos ac roeddent yn ddewisiadau mynediad poblogaidd. Y categori Arfordir gafodd y nifer fwyaf o geisiadau, tra dewisodd eraill thema creadigol a chyfoes.\nRoedd 6 chategori, gydag enillydd a rhywun yn ail ym mhob un; yn ogystal ag enillydd cyffredinol.\nTynnwyd y llun buddugol hwn gan Dr Amy Case, Cymrawd Ymchwil Radiotherapi, BIP Bae Abertawe. Enillodd Amy hefyd y categori Teulu gyda'i chais Mentro i’r Dieithr,Coedwig Hensol.\nYn ogystal â chefnogi hyrwyddo Cymru, fel lle gwych i fyw ynddo, bydd enillwyr y 6 chategori hefyd yn cael eu harddangos yn nerbynfa AaGIC.\nDywedodd Julie Rogers, Dirprwy Brif Weithredwr/Cyfarwyddwr Gweithlu a Datblygu Sefydliadol: “Roedd yn bleser pur bod ar y panel beirniadu’r prosiect hwn, roedd yn fraint lwyr gweld y lefel eithriadol o uchel o geisiadau o bob rhan o Gymru ac nid oedd ein swydd yn un hawdd. Roeddem ni mor falch ein bod wedi cael ymateb mor gadarnhaol gan ein cydweithwyr yn GIG Cymru, gan wneud ein gorchwyl yn werth chweil".\nHoffai’r tîm Hyfforddi, Gweithio, Byw ddiolch i bawb a roddodd o'i amser i gyflwyno cais. Mae ansawdd y lluniau a dderbyniwyd wedi ein galluogi i adeiladu ar ein portffolio presennol o ddelweddau ar gyfer ein hymgyrch atyniadau.\nI weld yr holl gofnodion, gellir dod o hyd i fanylion pellach;


Cyfan-dir Cymru: Ysgrifau ar Gyfannu Dwy Lenyddiaeth Cymru by M. Wynn Thomas | NOOK Book (eBook) | Barnes & Noble® If You Liked... Our Monthly Picks Paperback Store Things to Do at Home\nCyfan-dir Cymru: Ysgrifau ar Gyfannu Dwy Lenyddiaeth Cymru\n$24.49 $38.51 Save 36% Current price is $24.49, Original price is $38.51. You Save 36%.\nGwreiddiau'r Syniad o Genedl Anghydffurfiol\n'Standing out pre-eminently as the most remarkable phenomenon in the National life of Wales during recent years', meddai W. George Roberts yn hyderus ym 1903, 'is the overwhelming, almost magical, power of Nonconformity.' Er i haneswyr diweddar fwrw amheuaeth ar y syniad bod y Cymry'n genedl drwyadl gapelog yn Oes Fictoria – dengys yr ystadegau nad oedd y mwyafrif o'r boblogaeth yn tywyllu drws yr un capel, heb sôn am ddod yn aelodau ymroddgar, hyd yn oed pan oedd Anghydffurfiaeth yn ei hanterth – deil yn wir bod yr ymwybyddiaeth o Gymreictod yn y cyfnod hwnnw'n annatod glwm â'r ymdeimlad o berthyn i Genedl Anghydffurfiol ac ategir hynny gan sylwedyddion y tu hwnt i Gymru ei hun yr adeg honno. Felly, ar waethaf gafael ddramatig gynyddol gwleidyddiaeth radical yr enwadau Anghydffurfiol yng Nghymru yn negawdau olaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg, a disgleirdeb gyrfaoedd y sêr ifainc T. E. Ellis a David Lloyd George, medrai Cymru Fydd ddatgan yn hyderus a chredadwy am Gymru ym 1890 mai 'Crefydd ydy anadl ei bywyd, crefydd heb wawr gwleidyddiaeth arni.'\nAc eto, ymhen chwarter canrif yr oedd crefydd yng Nghymru yn amlwg ar drai, ac un wedd amlwg ar fywyd deallusol Cymru gydol yr ugeinfed ganrif oedd ymosodiad ffyrnig awduron dylanwadol a haneswyr parchus fel ei gilydd ar gymdeithas gapelog a chrefyddgar y gorffennol. Ar un olwg bwysig yr oedd y gwrth-ymateb hwn yn un ymryddhaol ac iach, a llwyddwyd yn ei sgil i sicrhau darlun mwy cywir, cyfan ac amlweddog o'r Gymru a fu. Ond ar yr un gwynt, yr oedd nifer o'r ymosodiadau a gaed ar y gyfundrefn Anghydffurfiol hwythau'n unllygeidiog ac yn annheg, fel y nodwyd yn fachog gan Saunders Lewis ym 1965 – a prin y medrir ei gyfrif ef yn apolegwr y capeli!\nThe religious revival of the eighteenth century made Wales, for a century and a half, a Nonconformist and Calvinist community. There are historians and critics who are rather sorry about this. Nonconformism is in sad and sullen retreat and Calvinismis almost a dirty word.\nFor English people of the upper-middle class – that is, the literary English – both Nonconformist and Calvinist have been rather smelly lower class attributes since the eighteenth century. That is the gulf that divides nineteenth-century Welsh literature from English.\nYsywaeth, yn ystod yr ugeinfed ganrif caewyd y bwlch hwnnw rhwng llên Cymru (yn y ddwy iaith) a llên Lloegr yn hyn o beth, a phrin iawn oedd yr awduron a'r deallusion hynny a geisiai achub rhywfaint ar gam y capeli. Yr eithriad pwysicaf yn eu plith, yn ddi-os, yw'r nofelydd nodedig Emyr Humphreys. 'To understand a nineteenth-century Welshman', ysgrifennodd un tro, 'and indeed for a twentieth-century Welshman to understand himself, it is essential to know to which denomination or religious sect his immediate ancestors belonged.' Ystyria Emyr Humphreys ei hun fel nofelydd yn ddisgynnydd William Williams, awdur Theomemphus, yn ogystal ag yn storïwr yn llinach awdur anhysbys y Mabinogi. Yr oedd Diwygiad Methodistiaid y ddeunawfed ganrif, meddai, yn fodd i greu 'dyn newydd', a'r gweddnewidiad hwnnw a'i gwnaeth hi'n bosibl, maes o law, i Gymru ymrithio'n genedl newydd.\nFel y gwyddom yn dda, esgorwyd ar y genedl newydd honno, y Genedl Anghydffurfiol, tua chanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg, pan ymunodd y Methodistiaid – y newydd-ddyfodiaid grymus a'r Anghydffurfwyr anfoddog hynny – ag enwadau'r hen Sentars er mwyn gwrthweithio canlyniadau echrydus Brad y Llyfrau Gleision. Yr oedd modd, wrth gwrs, i'r enwadau traddodiadol olrhain eu hanes yn ôl i John Penri ac i wroniaid ffydd yr ail ganrif ar bymtheg, gan gynnwys sylfaenwyr Llanfaches. Ond ymylol, ar y gorau, fu dylanwad yr enwadau cynnar hynny ar Gymru tan i Ddeddf Taenu'r Efengyl, a basiwyd gan Senedd Cromwell ym 1650, awdurdodi carfan rymus o bregethwyr Piwritanaidd i buro'r Eglwys yng Nghymru. Gwnaed hynny drwy gael gwared o nifer o'r hen offeiriaid ceidwadol a gosod gweinidogion newydd, selog dros achos y Piwritaniaid, yn eu lle. Gwyddys yn dda am enwau'r amlycaf o'r 'Profwyr' hyn –Walter Cradoc, William Erbery, Vavasor Powell – ac, wrth gwrs, am y mwyaf ohonynt o lawer, Morgan Llwyd, a oedd yn Annibynnwr. Mae athrylith Llwyd wrth drin profiadau ysbrydol ac fel llenor crefyddol yn gyfarwydd inni i gyd. Ond nid ar y gweddau hynny ar ei yrfa a'i waith yr wyf am ganolbwyntio yn yr ysgrif hon, ond yn hytrach ar y cyfraniad gwerthfawr ond anfwriadol a wnaeth i ddatblygiad y Genedl Anghydffurfiol, a hynny ddwy ganrif ar ôl ei farw.\nPrin, mae'n wir, y medrwn ni sôn am 'hunaniaeth genedlaethol' yn yr ystyr fodern wrth ystyried cyfnod Morgan Llwyd ei hun. Saffach, efallai, fyddai cyfeirio'n hytrach at 'hunaniaeth ethnig', gan fabwysiadu awgrym yr ysgolhaig Anthony Smith. Y mae ef wedi gwahaniaethu'n fras rhwng dwy farn gyfoes gwbl groes i'w gilydd ynghylch ymwybyddiaeth cymuned o fod yn genedl. Mynna un garfan fod yr ymdeimlad o berthyn i genedl yn brofiad hynafol, oesol, a amlygwyd yn gyson ar hyd y canrifoedd. Ond mynna'r garfan arall mai cysyniad diweddar yw'r cysyniad o wladwriaeth genedlaethol. Cynnyrch cyfalafiaeth ddiwydiannol, cyfundrefn weinyddol wladwriaethol, y cyfryngau torfol ac iwtilitariaeth secwlar ydyw cenedl. A phan fydd cenedl fodern yn honni ei bod hi wedi ei gwreiddio'n ddwfn yn y gorffennol, a bod ganddi draddodiad cyfoethog hynafol yn gefn iddi, yna rhamantu amdani ei hun yn unig y mae.\nA beth yw barn Anthony Smith am hyn? Mae'n cytuno mai cysyniad modern yw'r wladwriaeth genedlaethol. Ondmae hefyd yn argyhoeddedig bod nifer o nodweddion pwysicaf cenedligrwydd i'w canfod hyd yn oed yng nghymunedau'r hen fyd. Y ddolen sydd, yn ei farn ef, yn cydio'r hen fyd wrth y byd modern yn y cyswllt hwn yw'r ymwybyddiaeth sy'n gyffredin i'r ddau o berthyn i 'ethnie', neu lwyth arbennig o bobl. A'r nodweddion sy'n perthyn i hanfod pob ethnie yw ei fod yn cael ei lunio a'i gynnal drwy gyfrwng myth, symbol a sawl dull o gyfathrebu. Wrth i'r rhain gydblethu a chydweithio maen nhw'n cydio'r boblogaeth yn un ac yn creu ymwybyddiaeth o 'berthyn' sydd yn ddigon cryf i oroesi pob math o droeon mewn hanes. Felly, ym marn Anthony Smith, drwy fod myth a symbol yn ymadweithio (hynny yw, interact) mae ethnie yn parhau i ddatblygu, ac yn wir i newid, dros y canrifoedd heb fyth golli yr ymdeimlad o hunanbarhad. Y clwm creiddiol yma rhwng myth a symbol yw'r hynmae Smith yn ei alw yn 'mythomoteur', a'rmythomoteur hwnnw fydd, i bob pwrpas, yn gyrru cymuned yn ei blaen o oes i oes.\nFy awgrym innau, yn yr ysgrif hon, fydd bod ysgrifeniadau Morgan Llwyd wedi bod yn fodd pwysig i alluogi 'mythomoteur' y gymdeithas y ganed ef ynddi – sef y Gymru draddodiadol, geidwadol, uchelwrol – i ddatblygu i gyfeiriadau chwyldroadol o newydd. Ac ymhen hir a hwyr, arweiniodd hynny at ymffurfiad Cymru newydd, CymruAnghydffurfiol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Yr hyn a'i galluogodd ef i gyflawni'r swyddogaeth hon oedd ei fod ef ei hun wedi cael y profiad o groesi'r bont rhwng yr hen fyd a'r byd newydd. Fe'i ganed yng Nghynfal, ym 1619, o fewn tafliad carreg i'r man lle gwelir yn awr bwerdy niwclear Trawsfynydd. Yr oedd ei deulu yn perthyn i ddosbarth y mân uchelwyr a oedd wedi bod yn gyfrifol, ers marwolaeth y Llyw Olaf, am gynnal y traddodiad barddol ac am warchod yr hen werthoedd diwylliannol. Cafodd Morgan Llwyd ei hun ei drwytho yn y gynghanedd, ei hyfforddi yn hanes chwedlonol y Brutiau, a'i ddysgu sut i adnabod llinach ac i olrhain achau. Ond yna, ac yntau yn bymtheg mlwydd oed, symudodd i Wrecsam yng nghwmni ei fam, a chamodd ar ei union i fyd cwbl estron, cymdeithas gyfoes y ffin. Yno, am y tro cyntaf, fe'i gwefreiddiwyd gan bregethau tanbaid yr efengylwyr Piwritanaidd. Ac yno, wrth wrando ar un o bregethau'r Cymro Walter Cradoc, profodd dröedigaeth ysgytwol, ac fe'i hargyhoeddwyd yn syth, mae'n bur debyg, fod yn rhaid iddo rannu'r gwir efengyl â'i gydwladwyr annwyl yn ddiymdroi, cyn ei bod hi'n rhy hwyr. Yn y modd hwn, ceisiodd ailgyfannu ei fyd ef ei hun, drwy gydio Cynfal wrth Wrecsam, megis. Ac wrth iddo wneud hynny, gweithiodd bont yn ddiarwybod rhwng yr hen Gymru yr oedd ei gydwladwyr yn dal yn gaeth iddi a'r Gymru newydd a fyddai'n araf ymffurfio yn ystod y ganrif a hanner a oedd i ddilyn.\nMedrwn ddechrau deall y dulliau a fabwysiadwyd ganddo wrth sylwi ar un manylyn bach yn ei lythyr at Richard Baxter, cymedrolwr a oedd yn un o gewri mudiad amlweddog y Piwritaniaid. 'Sr', meddai Morgan Llwyd mewn llythyr a anfonodd ato, 'I hope you are far from disdaining the day of small things (as Augustin the monke under the oake did the Welsh).' A fyddai Baxter wedi deall y neges? Byddai, ond heb lawn amgyffred yr ergyd. Oherwydd, yr oedd y frawddeg yn llawn cyfeiriadaeth gyfrin, gynnil at y cwlwmcymhleth o fyth a symbol a gynhaliai'r ethnie, sef llwyth y Cymry, yr oedd Llwyd yn perthyn iddo.\nGwelir yn syth, wrth gwrs, fod cyfeiriad at Ddewi Sant yn ymhlyg yn yr ymadrodd 'the day of small things'. CredaiMorgan Llwyd nad oedd Dewi i'w ystyried yn offeiriad yn Eglwys felltigedig Rhufain. Yn hytrach, cynrychiolai Dewi burdeb bywyd ysbrydol yr eglwys gynnar, a oedd wedi ei gwreiddio'n ddwfn yn nhir Cymru, cyn iddi gael ei dadwreiddio'n greulon gan Awstin Sant, y llysgennad a yrrwyd gan y Pab (tua AD 603) gyda'r bwriad o orfodi'r Brytaniaid, fel y Sacsoniaid, i ymuno ag Eglwys Rufain. Yr oedd Morgan Llwyd yn ymwybodol iawn mai mudiad trwyadl Seisnig oedd Piwritaniaeth yn ei gyfnod ef, ac mai agwedd ddirmygus oedd agwedd yr arweinwyr yn Llundain at y Gymru fach a ymddangosai mor bellennig, mor gyntefig, mor adweithiol ac mor gibddall o anwybodus. Onid oedd Walter Cradoc ei hun wedi ymbil ar y Senedd yn Llundain: 'And what if you should spend one single thought upon poor contemptible Wales? It's little indeed and as little respected.'\nYmdrech oedd sylw Llwyd yn y llythyr at Baxter, felly, i droi'r rhagfarn nawddoglyd honno ben i waered. Awgrym beiddgar Morgan Llwyd oedd mai ei bobl ef, yr hen Frytaniaid megis Dewi Sant a'i debyg, oedd Piwritaniaid gwreiddiol gwledydd Prydain. A sut y llwyddodd Llwyd i ddod i'r casgliad hwn? Drwy addasu, neu arallgyfeirio, hen dybiaeth chwedlonol y Cymry fod yr Efengyl wedi eu cyrraedd nid o gyfeiriad Rhufain ond yn syth o Balestina, am ei bod hi wedi ei chludo yma gan Joseff oArimathea. Felly, yr oedd Dewi Sant a gweddill y Saint Celtaidd yn ddisgynyddion uniongyrchol yr Apostolion eu hunain. Sylwir ymhellach fod Morgan Llwyd, drwy arallgyfeirio un o fythau creiddiol ei bobl, yn ei alluogi ei hun i gredu nad cefnu ar arferion ei gyndadau – sef yr arferion a ddysgwyd iddo yng Nghynfal – yr ydoedd wrth ymuno â'r Piwritaniaid yn eu byd Seisnig. Na, dychwelyd yr ydoedd at y ffydd hynafol, waelodol, wreiddiol yr oedd ei bobl ysywaeth wedi colli golwg arni. Ei fwriad wrth genhadu ymhlith ei bobl, felly, oedd eu galluogi hwy i adennill y trysor hynafol a gollwyd ganddynt.\nMae'n ddiddorol cymharu strategaeth Morgan Llwyd, wrth iddo addasu un o hen fythau creiddiol ei lwyth at bwrpas chwyldroadol newydd, ag ymdrechion lliwgar a doniol y gfir rhyfedd hwnnw Arise Evans i'r un cyfeiriadau yn yr un cyfnod. Yr oedd ef, hefyd, wedi ei eni a'i fagu ym mherfeddwlad Gymreig sir Feirionydd ac yna wedi ymfudo iWrecsam. Ac er nad oedd yn Biwritan uniongred, rhannai gred eiriasMorgan Llwyd fod Diwedd y Byd yn prysur agosáu, cred a oedd wrth gwrs yn gyffredin iawn yn y cyfnod cythryblus hwnnw. Rhys oedd ei enw go iawn, ond fe'i hailfedyddiwyd yn 'Arise' gan y Saeson yn sgil ei hoffter diarhebol o'r adnod yng Nghaniad Solomon, 'Arise, my love, my fair one, and come away'. Buan yr ymgartrefodd Arise Evans yn Llundain, ac yno y dechreuodd gyhoeddi cyfres o broffwydoliaethau. Yr oedd gwedd orffwyll ar y rhain o safbwynt y Saeson, ond o graffu drwy lygaid y Cymry ar ei ddatganiadau ynfyd, araf sylweddolwn nad rwtsh llwyr mohonynt wedi'r cyfan. Er mor hynod yr oeddent, fe'u gwreiddiwyd yn hen argyhoeddiad y Cymry mai hwy oedd trigolion gwreiddiol Ynys Prydain a bod yr ynys gyfan yn eiddo iddynt hwy tan i'r Sacsoniaid ei dwyn hi oddi arnynt. Golygai hyn, meddai Arise Evans, mai disgynyddion yr hen Frytaniaid oedd trwch cenedl y Saeson, yr un fath â chenedl y Cymry, a bod y ddwy genedl yn dal yn ddarostyngedig i'r hen eglwysi llwgr – Eglwys Rufain i ddechrau ac yna Eglwys Loegr – y gorfododd y Sacsoniaid iddynt eu derbyn. Abellach, meddai Arise Evans, yr oedd gan y Saeson, fel y Cymry, gyfle i ymryddhau o'u carchariad ysbrydol: 'Arise', oedd ei anogaeth i'r Saeson, 'that ye may as Britains be made partakers of the blessing with us, denying your English and Saxon interest, for surely the Saxon shall vanish, as God hath determined it by our prophecies. Therefore you brave Britains, stand up for Christ's kingdom.' Mae'r broffwydoliaeth ryfedd hon yn fynegiant pathetig o ddyhead y Cymry, a oedd bellach i bob pwrpas wedi cael eu traflyncu'n llwyr gan y Saeson yn sgil y Ddeddf Uno, am gyfle i dalu'r pwyth yn ôl i'w concwerwyr.\nUnig obaith y Saeson o oroesi Dydd y Farn, yn ôl Arise Evans, yw drwy gydnabod eu Cymreictod cudd – hynny yw, rhaid i'r Saeson droi'n Gymry, gan mai'r Cymry a ddarostyngwyd ac a ddirmygwyd gan y Saeson gyhyd, fydd yn troi'n achubwyr yn Nydd y Farn, gan brofi'n arwyr ysbrydol wedi'r cyfan. 'God hath a special place for England', cyfaddefai Arise Evans yn raslon, dim ond i'r Saeson roi'r gorau i fod yn Saeson: 'for God is come in his promises; therefore now it is time for you English-men to consider it, (and not henceforth to despise, deride and scorn the Welch).' (ARH, 16) Yn ei ffordd ddryslyd ei hun, mae Arise Evans yn cyrchu at yr un nod â Morgan Llwyd. Mae'r ddau'n ceisio addasu un o fythau cynhaliol traddodiadol eu pobl, eu llwyth, er mwyn galluogi eu hethnie i oroesi cyfnod o newidiadau ysgubol, ysgytwol, a chwbl chwyldroadol.\nMae ambell ysgolhaig diweddar wedi awgrymu nad oedd Arise Evans yn ei lawn bwyll. Efallai'n wir. Ac eto yr oedd ganddo seiliau seicolegol a chymdeithasol eithaf cadarn i'w lith hynod. Yr oedd Rhys Evans yn byw yn y cyfnod pan oedd y Cymry bonheddig a oedd wedi tyrru i Lundain yng ngosgordd Harri Tudur ar ôl ei fuddugoliaeth ar faes Bosworth, ac a oedd wedi parhau i besgi drwy gydol teyrnasiad y Tuduriaid, yn ymwybodol iawn eu bod bellach wedi cael eu hisraddio a'u gyrru i'r cyrion gan y Stiwardiaid. O'r herwydd tanseiliwyd eu hyder mai hwy oedd y gwir 'Frytaniaid', ac fe'u gwnaed hwy'n ansicr iawn o'u hunaniaeth fel pobl. Gellir dehongli pamffledi rhyfeddArise Evans felly fel ymdrech (ofer) ganddo i adfer hen fyth cynhaliol ei lwyth drwy ei amwyso rhyw ychydig i gyfateb i'r sefyllfa argyfyngus oedd ohoni.\nYn wir, gwelir yr un nodweddion seicogymdeithasol yn ysgrifeniadau rhai Cymry Llundain eraill y cyfnod cythryblus rhwng dau frenin. Ym 1658, er enghraifft, cyhoeddodd Thomas Pugh ei bamffled British and Outlandish Prophesies, gwaith a honnai ei fod wedi ei wreiddio yn llyfrau cyfrin-ddoeth yr hen Feirdd Cymreig. Cyflwynodd Pugh ei lyfr i'r Gwir Anrhydeddus John Glynne, Arglwydd Brif Ustus Lloegr, ac yn ei ragymadrodd mynnai'r awdur ei fod yn cyhoeddi ei gyfrol 'in testimony of the innate affection I ever bore my Native Country.' A'r ffigwr allweddol yn llith Pugh oedd y 'dewin' Taliesin, 'the Angelical Child taken out of the water ... [who] tells youmany things that were in the beginning, asMoses doth.'\nYr oedd gan Arise Evans yntau ddiddordeb dwys yn newiniaeth Taliesin, y bardd-broffwyd chwedlonol. Mynnai Arise fod hanes yr Hen Frytaniaid a'r Iddewon wedi closio at ei gilydd yn gynnar ac wedi uno. Yn fuan ar ôl i Brutus ffoi o Gaer Droea a 'darganfod' yr ynys a enwyd ar ei ôl, mudodd llwyth o ddisgynyddion Japhet, mab Noah, hefyd i Brydain. Yr oedd eu ffydd grefyddol hwy mor aeddfed o ddatblygedig, 'that, as I may say so, we [y Brytaniaid / Cymry] were Christians above a thousand years before Christ was born.' (ARH, 6) Yr oedd y bobl hyn yn rhagori cymaint ar bobloedd eraill y cyfnod, fel bo Iesu Grist ei hun yn dewis gwraig o'u plith, gan ddefnyddio Joseff o Arimathea i wneud y trefniadau. Yng nghyfnod y Brenin Lucius yr oedd hyn, a ganed mab i'r wraig a'i enwi yn Gystennin Mawr, yr ymerawdwr a wnaeth y ffydd Gristnogol yn grefydd swyddogol holl Ymerodraeth Rufain. Cynhyrfwyd Satan yn enbyd gan y datblygiadau hyn, ac o'r herwydd dialodd ar y Brytaniaid drwy alluogi'r Sacsoniaid a'r Normaniaid i'w goresgyn yn llwyr. Dim ond y Cymry a lwyddodd i osgoi cael eu difa, a hynny drwy gilio i bellteroedd gorllewinol yr ynys a chael hyd yno i noddfa a'u galluogodd i amddiffyn eu hiaith a'u diwylliant. Deallodd Edward I hynny, ac felly ymosododd yn ddidostur o ffyrnig ar yr iaith, ond llwyddodd y Cymry a'r Gymraeg i oroesi ryswut ynghyd â 'so much of their writings as is needed to hold forth the truth for them.' (ARH, 15) Trysor mwyaf yr ysgrifeniadau hynafol hyn oedd y corpus a ddiogelai holl ddoethineb gyfrin yr Hen Feirdd Brytanaidd, doethineb a ddysgwyd iddynt gan Daliesin, Moses yr Hen Frytaniaid. Wedi buddugoliaeth Harri Tudur ar faes Bosworth a'i goroni'n frenin Lloegr, llwyddodd y Cymry o'r diwedd i adennill eu hen hunan-barch a'u bri ac i deyrnasu dros ynys Prydain yn ei chyfanrwydd unwaith yn rhagor. Byth ers hynny, 'Welch British blood, according to the Welch Prophecies, hath continued on the Throne of great Britain.' (ARH, 15)\nExcerpted from "Cyfan-dir Cymru"\nCopyright © 2017 M. Wynn Thomas.\nExcerpted by permission of Gwasg Prifysgol Cymru.\nRhagair Y genedl grefyddol\tGwreiddiau’r syniad o ‘Genedl Anghydffurfiol’ ‘Y Genedl Anghydffurfiol a Llên Saesneg Dadeni Cymru Fydd Seisnigrwydd Ymadawiad Arthur Chwarae rhan yng nghynhyrchiad Cymru Fydd Tri dysgwr Caethiwed Branwen Yr Efrydd a’r Almonwydden Cennad angen: barddoniaeth Waldo Williams Dau fydolwg Ewtopia: cyfandir dychymyg y Cymry Gwlad o bosibiliadau: Cymru a’r Taleithiau Dolennau Cyswllt Y werin a’r byddigions Monica Lewinsky a fi Vernon Watkins, Taliesin Bro Gŵyr Y Bardd Cocos ar gefn ei geffyl


Safloedd Sipsiwn ar gynnydd - BBC Cymru Fyw\nSafloedd Sipsiwn ar gynnydd\nDisgrifiad o’r llun, Cynnydd o 14% ar safloedd awdurdodedig a chynnydd o 39% ar dir heb ei awdurdodi.\nMae'r nifer o garafanau sipsiwn a theithwyr yn 21 o 22 awdurdod lleol Cymru wedi cynyddu 19%, gyda chynnydd hefyd yn nifer y safleoedd.\nMae ffigyrau Llywodraeth Cymru yn dangos bod chwe safle newydd, wedi'u hawdurdodi a heb eu hawdurdodi, yn y flwyddyn hyd at Orffennaf 2013.\nAr safleoedd awdurdodedig, mae 97 yn fwy o garafanau erbyn hyn, cynnydd o 14% ers y flwyddyn flaenorol.\nFe fyddai Mesur Tai (Cymru), sy'n mynd trwy'r Senedd ar hyn o bryd, yn rhoi dyletswydd ar awdurdodau lleol i ddarparu safleoedd i sipsiwn a theithwyr lle bo angen.\nMae cyfrif o'r math yma yn digwydd ddwywaith y flwyddyn yn wirfoddol gan gynghorau. Powys oedd yr unig gyngor i beidio ag ymateb i'r un diweddaraf.\nFe gofnododd y cyfrif gyfanswm o 928 o garafanau. Fe ganfuwyd bod cynnydd yn nifer y carafanau ar safleoedd awdurdodedig yn deillio o'r ffaith bod mwy yn defnyddio'r safleoedd yng Nghaerdydd, Sir Benfro, Sir y Fflint a Merthyr Tudful.\n39% o gynnydd ar dir heb ei awdurdodi\nAr y safleoedd oedd heb eu hawdurdodi, roedd 38 o garafanau ar dir oedd yn berchen i sipsiwn a theithwyr, gan gyfrif am 4% o'r holl garafanau, ac roedd 166 o garafanau ar dir arall.\nRoedd y cyfanswm o garafanau oedd wedi'u gosod ar dir heb ei awdurdodi, wedi codi 39% ers y flwyddyn flaenorol.\nYn ôl Joseph Jones, llefarydd Cyngor y Sipsiwn ar faterion cynllunio a darpariaeth safleoedd, wrth BBC Cymru bod y cynnydd yn nifer y carafanau yn debygol o fod yn adlewyrchu'r nifer uchel o blant sy'n cael eu geni i deuluoedd Sipsiwn a Theithwyr.\nDywedodd: "Wrth iddyn nhw dyfu, maen nhw angen mwy o le i fyw. Dydy'r safleoedd heb gynyddu ar yr un raddfa â'r boblogaeth. Os oes ganddo'ch chi safle ar y tir hwn, mae 'na gyfyngiad ar y nifer o garafanau y gallwch chi eu gosod.\n"Mae 'na resymau pam y dylai safleoedd gan eu rheoleiddio, am resymau iechyd a diogelwch, felly bydd safleoedd yn naturiol yn brin."\nMae nifer o gynghorau yn y broses o geisio dod o hyd i safleoedd addas ar eu cyfer.\nYm mis Hydref, roedd cynghorwyr Abertawe wedi gwrthod yr opsiynau gafodd eu hargymell yn ardaloedd y Cocyd a Llansamlet ac wedi pleidleisio i ddechrau chwilio eto.\nYng Nghasnewydd, lle nad oes yr un safle awdurdodedig, roedd 14,000 wedi gwrthwynebu tri safle posib yn ardaloedd Ringland a Dyffryn ym mis Rhagfyr.\nFe fydd y penderfyniad terfynol ar ysgwyddau Llywodraeth Cymru.\nTeithwyr ar faes parcio\nDewis dau safle i deithwyr\nCyfrifoldeb cynghorau yw safleoedd teithwyr