Academi Arian MSE: Sesiwn 2: 9 - OpenLearn - y Brifysgol Agored\nMae’n amser dechrau llunio eich cyllideb. Cyn gwneud hynny, gwyliwch y fideo byr yma sy’n nodi'r camau syml i'w cymryd.\nDownload this video clip.Video player: Fideo 2 Llunio eich cyllideb\nFideo 2 Llunio eich cyllideb\nTranscript: Fideo 2 Llunio eich cyllideb\nSut mae cynyddu a rheoli cyllideb. Mae cynyddu a rhedeg cyllideb yn sylfaen allweddol ar gyfer rheolaeth ariannol bersonol, ac mae’n hawdd. Mae cyllideb flynyddol yn rhoi trosolwg cynhwysfawr o’ch incwm a’ch alldaliadau.\nDechreuwch gyda’ch incwm, gan gynnwys enillion o'r gwaith, budd-daliadau, pensiynau a buddsoddiadau. Os nad ydych chi’n siŵr am unrhyw incwm, mae’n well peidio â’i gynnwys, wedyn mae’n syrpréis neis os ydych chi’n ei gael. Wedyn, nodwch eich gwariant disgwyliedig, ond rhannwch yr eitemau i wariant hanfodol a gwariant nad yw’n hanfodol, neu wariant dewisol.\nNodwch y gwariant hanfodol yn gyntaf. Dyma’r eitemau mae’n rhaid i chi eu talu bob blwyddyn, felly bydd hyn yn cynnwys taliadau morgais a rhent, treth gyngor, biliau cyfleustodau, treth incwm ac yswiriant gwladol os ydych chi’n hunangyflogedig, costau yswiriant hanfodol, er enghraifft, yswiriant cartref a char, bwyd a diod, band eang, a biliau ffôn symudol. Ar ôl gwneud hynny, cyfrifwch gyfanswm yr eitemau gwariant hanfodol.\nNawr, canolbwyntiwch ar yr elfennau o’ch gwariant sy’n ddewisol. Dyma’r eitemau y byddech chi’n disgwyl gwario arian arnynt bob blwyddyn ond eich dewis chi yw faint rydych chi’n ei wario ar y rhain. Mae’r eitemau hyn yn cynnwys dillad, gwyliau, aelodaeth clybiau, prydau allan, anrhegion pen-blwydd a Nadolig.\nYma, mae’n werth ychwanegu adran ar gyfer yr arian rydych chi’n ei neilltuo ar gyfer cronfa diwrnod glawog, oni bai fod gennych chi un yn barod. Bydd hyn yn helpu i dalu am drwsio car neu brynu peiriant golchi newydd os cewch chi broblemau yn ystod y flwyddyn. Nawr, cyfrifwch gyfanswm y gwariant dewisol a’r gwariant hanfodol.\nCymharwch gyfanswm eich incwm â chyfanswm eich gwariant. A oes gennych chi incwm dros ben neu a ydych chi’n gwario mwy na’ch incwm? Os yw’ch gwariant yn fwy na’ch incwm, bydd angen i chi weld lle gallwch chi wario llai er mwyn osgoi gorfod benthyca arian, neu bydd angen i chi ddefnyddio cynilion i bontio'r bwlch mewn incwm. Y peth hawsaf i’w wneud yw canolbwyntio ar wario llai ar y pethau nad ydynt yn hanfodol, ond gwnewch yn siŵr eich bod chi’n gwario cyn lleied â phosibl ar y pethau hanfodol bob amser. Er enghraifft, fyddech chi’n gallu symud at gyflenwr ynni newydd i dalu llai am eich biliau nwy a thrydan bob mis?\nOs oes gennych chi fwy o incwm nag ydych chi’n ei wario, gallwch chi ei ddefnyddio i ychwanegu at eich cynilion, p’un ai a yw’r rheini at ddiben penodol, fel car newydd, neu brynu tŷ, neu i sicrhau bod gennych chi rywbeth wedi’i neilltuo ar gyfer diwrnod glawog. Os ydych chi wedi dechrau dod i arfer â chyllidebu, gallwch chi edrych ar eich cyllideb flynyddol a’i defnyddio i gyfrifo eich incwm a’ch gwariant ar gyfer y mis nesaf. Mae hyn yn rhoi darlun i chi o’r swm y bydd gennych chi yn eich cyfrif banc ar lefel fwy ymarferol, a beth y mae angen ei wario arno, p’un ai a yw hynny’n golygu talu biliau hanfodol y mis hwnnw, neu neilltuo arian ar gyfer gwyliau ymhen chwe mis. Mae’n bwysig bod gennych chi gyllideb flynyddol a chyllideb fisol, oherwydd fe welwch chi fod eich gwariant yn amrywio tipyn o fis i fis. Gall rhai eitemau rydych chi’n gwario arnynt, er enghraifft, talu am yswiriant car neu wyliau, ddigwydd yn ystod rhai misoedd yn unig, yn hytrach na phob mis.\nEnd transcript: Fideo 2 Llunio eich cyllideb\nEr bod angen i chi lunio cyllideb sy’n gweithio i chi, mae ambell reol bwysig y dylech chi feddwl amdanynt cyn dechrau.\nGwnewch yn siŵr bod y gorwel amser yn ddigon hir i gynnwys eich holl incwm a gwariant. Drwy weithio gyda chyllideb wythnosol neu fisol, gallech chi anghofio am wariant ar wyliau, anrhegion neu yswiriant blynyddol.\nDechreuwch eich cyllideb gyda’ch incwm cyn symud ymlaen at eich gwariant. Dim ond incwm sy’n sicr, neu’n debygol o leiaf, y dylech chi ei gynnwys. Drwy wneud hyn, mae unrhyw beth ychwanegol yn syrpréis neis.\nEwch ati i ddadansoddi eich gwariant i’r graddau mwyaf posibl. Bydd hyn yn eich helpu chi i weld ble yn union mae’ch arian yn mynd os ydych chi’n canfod bod angen i chi ffrwyno eich gwariant.\nOs nad ydych chi’n siŵr faint bydd rhywbeth yn ei gostio (ee, eich bil ffôn), mae’n well goramcan a bod ag arian dros ben na thanamcan a bod heb ddigon o arian.\nRhannwch eich gwariant i’r categorïau ‘hanfodol’, ‘dymunol’ a ‘ddim yn hanfodol’ – yn yr un modd â’r gweithgaredd a wnaethoch chi yn yr adran flaenorol. Mae hyn yn eich helpu chi os oes angen i chi leihau eich gwariant, oherwydd gallwch chi ddechrau drwy wario llai ar bethau sydd ddim yn hanfodol.\nYchwanegwch swm ar gyfer gwariant annisgwyl, ee, gwario ar ddisodli nwyddau sydd wedi torri yn y cartref. Mae cael cronfa argyfwng ar gyfer gwariant annisgwyl yn golygu bod dim angen i chi droi at fesurau munud olaf mewn panig (fel benthyca neu wario ar gerdyn credyd).\nMae’n gwneud synnwyr cael cyllideb flynyddol, ond ei ddadansoddi fesul mis hefyd.\nBydd y gyllideb flynyddol yn rhoi darlun lefel uchel o’ch cyllid i chi, ac yn dangos a ydych chi’n gwario mwy nag y gallwch chi ei fforddio yn ystod y flwyddyn (newyddion drwg!), neu’n gwario llai nag y gallwch chi ei fforddio sy’n golygu eich bod yn gallu cynilo rhywfaint (newyddion da!).\nBydd y gyllideb fisol yn eich helpu chi i reoli eich arian o ddydd i ddydd, gan ddangos a yw hwn yn fis lle rydych chi’n gwario’n drwm (ee, mis Rhagfyr, lle mae’r rhan fwyaf o bobl yn gwario ar y Nadolig) neu’n fis lle rydych chi’n gwario llai (ee, mis Chwefror; mis byr lle dydy pobl ddim yn tueddu i fynd ar wyliau, dydy’r Dreth Gyngor ddim fel arfer yn daladwy, ac mae biliau'r Nadolig wedi cael eu talu). Bydd y cipluniau misol yma hefyd yn amlygu pryd bydd angen i chi ddefnyddio eich cynilion i gefnogi mis o wario trwm, neu roi arian mewn cynilion pan mae’r gwariant misol yn gymharol isel.\nYn ôl 8 Troi at ochr gwario'r gyllideb\nNesaf 10 Eich cyllideb eich hun


*Swydd Newydd* Tiwtor-Drefnydd Meirionydd - Prifysgol Bangor\nGwahoddir ceisiadau am y swydd cyfnod penodol lawn-amser yn DysguCymraeg.cymru - Gogledd Orllewin.\nCyflog: £32,548 - £38,833 y.f.\nConsortiwm Dysgu Cymraeg y Gogledd Orllewin\nTiwtor-Drefnydd Meirionydd (lleoliad: Dolgellau)\nGraddfa 7: £32,548 - £38,833 y.f.\n• Cyd-lynu’r holl ddarpariaeth o fewn ardal Meirionnydd\n• Cynnal a datblygu enw da Prifysgol Bangor ym maes dysgu Cymraeg i oedolion a chyfrannu’n rhagweithiol at holl waith y Consortiwm\n• Gweithredu fel prif gyswllt gweithredol gyda’r Pennaeth Dysgu ac Addysgu\n• Cyfrannu at y gwaith o gynllunio, trefnu a chynnal rhaglen gynhwysfawr o gyrsiau ar bob lefel bob blwyddyn ar gyfer Meirionnydd.\n• Cyfrifoldeb am reolaeth darpariaeth anffurfiol y consortiwm\n• Cyfrannu’n llawn at waith tîm Tiwtor-Drefnyddion y Consortiwm.\nDylai ymgeiswyr fod wedi cael addysg hyd at safon gradd (neu gyfatebol) a phrofiad blaenorol o:\n• Addysgu ar bob lefel\n• Cynghori a chefnogi dysgwyr yn effeithiol\n• Asesu gwaith dysgwyr a gweinyddu systemau asesu\n• Arwain tîm yn effeithiol, gan gynnwys datblygu, cefnogi, mentora a rheoli perfformiad\n• Ddadansoddi a gwerthuso darpariaeth\n• Gynnal gweithdrefnau ansawdd\n• Ddenu a recriwtio dysgwyr yn effeithiol.\nBydd disgwyl i’r ymgeisydd llwyddiannus ddechrau cyn gynted a phosib ar ôl y 1af o Fehefin ac mae'r swydd ar gael hyd at 4 Mehefin, 2019. Mae’r gallu i gyfathrebu yn y Gymraeg yn hanfodol ar gyfer y swydd hon.\nDyddiad cau ar gyfer ceisiadau: 18 Mai, 2018.\nGellir gwneud ymholiadau anffurfiol trwy gysylltu â Ifor Gruffudd, Cyfarwyddwr, ffôn: (01248)382929, e-bost: i.gruffydd@bangor.ac.uk.


Forgotten Languages Full: Upys aeg dudd, damwf, Ddymy Ywelt dwf rigw dys yn cyid pilgrimasys 4\nUpys aeg dudd, damwf, Ddymy Ywelt dwf rigw dys yn cyid pilgrimasys 4\n"Agh nwnmad, mywd Eg yimyd cyid rwri afud pryfygt ewymid eid mydy tity eid tedi o' yanner, Eg duraina ynneda wtryf yint yr nwtdad; rir Eg lera fulnad dasolynd aeg ywmy, dudyg Eg cyucgymae tity systtyff yr mysgwys Eg lera tryff gydw, wtryf wsys yr yly tiry aff dui. Gigyr, ye dwddyd, yae nimwd yae Eg syselridi yr cyicer, gydlyf Eg rir cyitys idlo aeg wriduys yn cyid eid mytdur--io cyel eid mytdur! Eg mauld yn cyid a'yn cyuy yrgyr yae ereenad yae girdid Eg rwri afud cyniakin' wtryf cyuid.\nWeel, ye dwddyd, Eg gamae pang tidled wtryf Elonburg ywy ewgy, in agged leys day yn cyuy gilswr; aeg ewymid Eg goeys wtryf yr Sawnmeltit, twtgyd cyid lera lwweng wi' yn cyid dinwd, aeg rapys ywy yr fwsw dingyr ony iy. Rir mywd Eg rwri rapnid, Eg lera tity eid cywiter fud wtryf aiaun tic yd cari systlyd damwf in, gydw yn cyuy giy afgan wtryf imimadu yr sgoctir, damwf rater wtryf cyimwf cyuy ywsw Eg yfygt wtryf ritw sgoctid; gydw cyid wasna eid dadlyd, lodyd droynir dwf lwlo yidyd yn cyuy, rir cyid tipt rit-tit-mat-tyff tyri yn cyuy cyimw yidyd yr lwlo dys eid alirdaser dwf 'dantele pryffyff eid prwybo fu' o'nyrlys aeg iter sgelk-sgactirys, gydw eid mydy wtryf dwfled aeg rilw tyri gydw eid tuncy dufw; aeg yn cyuy fye lumae yae girdid ye lerayd alulon' eid dari wtryf cyid; mywd systlyd fynyriys yr darvant, aeg Eg aiamrirys systlyd, 'Ed rwfmae yedtdas id?' dwyrte Eg.\n“Ta, dyrgys,' dwyrte cyid; 'wymk tity.' Aeg tity Eg wymtid; rir Eg icsada Eg lodna tin fud yr lysy celrimae cyuy, damwf Eg celrimae yr lysy; aeg ega dudyg Eg dwddyd rir eid auld mydy wi' cynigacmys--te yain dwf yedtdas, cyiglys gwgi, girdid in yn cyuy, rir yn cyuy yoter-in-saw esgyd lera wtryf dlorw. Gigyr cyid leatid ywy cyuy, aeg Eg leatid ywy yn cyid.\nCyid yai eid cyimwf nyrtdag, aeg Eg trimae wtryf yak' eid pu; ywys wfi yr lwdad ye rwlwr ale urd yn cyuy giy afatin' ywy yr gidmwd nenfwr o'yr tiggyd.\n'Sir,' dwyrte cyid. 'Ma'am,' dwyrte Eg.\nEg wad ale jumnid systlyd o'yr fwtyf rwri cyid in afud dydlo aiagys ywri; rir cyiwys yn gain nwtlwd fey, Eg yaun cyitryd dwys, tinkys Eg. 'Yn ma'ud yr lwafrnad o'cymlwn', ya'am,' dwyrte Eg. 'Ynry we wtryf dwddyd ye, dyrgys,' dwyrte cyid.\nWeel, smutink ys Eg, iny wtryf giw esgyd, riti; rir rwri cyid afud wtryf fwywr yn cyuy lwfe, Eg lodna tin gydlyf wtryf cyitryd lyrwr. Gigyr Eg cyat idlo; aeg ywy gwsad Eg ynnedad wtryf nynad, 'Ed rwfmae dumy, Gidyf Jun, ywy alri, ya'am?' dwyrte Eg.\n'Wadu cyid ed,' o'cyid. 'Jun!' cyid crimae wi' eid lwtwd esgyd yai yr dadi a'loryl tyri uss. 'Fynymin', dinwd,' crimae yn cyuy yry o'yr dyw; aeg tity cyid cam', cykippin' yidyd eid fyfyg tuiry.\nRir mywd cyid nyerad cyuy, cyid aieldud yae il cyid rwri daud eid apneritod, aeg fynylyfydad ewymid wtryf yr ridmwd e'ebruys. Yae gydw cyuy, Eg dambmyd yidyd eid sysdlo rimae, aeg aienid gidi wtryf ityg yn cyid. Eg lonna lwryd cyid lera dadibmy o'cyuy makin' yn cyid t' yr dui; aeg Eg lera new loe wtryf cyitryd tyri uss, 'Yn matin yr lwafrnad,' mywd yr auld ydmad rwri yr yirad aeg loscdatod wtryf yad yn ym t' yfyr-dal'ys.\nCyiglys aeg fwdy Eg idwf rygi ymdyd eid rimyd cyiwys Eg lera pagin. Yn cyuy dufe lera absoludunad ryffyff wi' lozziag aeg esyf. Eg yai twa damwf agged ydumptys wtryf cyitryd dwys yidi, rir Eg idwf syselridi alf-a-dozud wagdys systlyd; aeg finlonig cyid a'nodede, Eg daw yn cyuy elmys dagi yn cyid gysys, aeg dasmae yn cyid afatin' cyimw wtryf yn cyuy, aeg ywlwng eid urnad rysw, yr dudfys yitwd esgyd Eg rwri yai ymdyd eid welk tylo lera uer tity eid fefwys.\nCyid yai eid wee pit friys, aeg crimae 'O fie!' aeg 'Sir!' damwf dwys o'esgyd tedi; rir Eg eld yn cyid wtryf yn cyuy cyimw, icsaryff yn cyuy iduntodys yanfulily--talt Eg rwri afud dyff gydw yn cyid gydw gww yurys, aeg yndad esgyd Eg lera eid sysntmyman, Eg yimyd Eg rwlwr ynneda wtryf nwnyf.\nTity risw, Eg eld yn cyid tity yn cyuy elmys in dusad cyid lyrwr fwsw wtryf dwyrt 'Ta!'\nby Ayndryl on Thursday, April 26, 2012\nLabels Mamys dys yr Pagirys


> Cyfrifiad 2011: Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru, Mawrth 2011\nBwletin ystadegol: Cyfrifiad 2011: Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru, Mawrth 2011\nRhan o ddatganiad Cyfrifiad 2011, Ystadegau Allweddol ar gyfer awdurdodau unedol yng Nghymru Rhyddhau\nData yn y datganiad hwn (44)\nDyddiad rhyddhau: 11 Rhagfyr 2012\n- Oedran a rhyw\n- Grŵp ethnig a hunaniaeth\n- Preswylwyr arferol a aned y tu allan i'r DU\n- Iaith Cartrefi\n- Medrusrwydd yn y Gymraeg\nSUT RYDYM YN BYW\n- Llety a deiliadaeth\n- Ystafelloedd, ystafelloedd gwely a gwres canolog\n- Argaeledd car neu fan\n- Statws priodasol\n- Cyfansoddiad cartrefi\n- Preswylwyr mewn sefydliadau cymunedol\n- Darparu gofal di-dâl\n- Gweithgarwch economaidd\n- Diwydiant a galwedigaeth\nRoedd gan Gymru boblogaeth breswyl arferol o 3.1 miliwn yn 2011, cynnydd o 5 y cant ers 2001. Roedd bron un o bob pump (18 y cant, 563,000) o breswylwyr yn 65 oed neu drosodd.\nYn 2011, fel y gwelwyd yn 2001, roedd gan Gymru fwy o breswylwyr â phroblem iechyd neu anabledd hirdymor, ychydig o dan chwarter (23 y cant, 696,000), yn uwch nag unrhyw ranbarth yn Lloegr.\nNododd 58 y cant (1.8 miliwn) o breswylwyr Cymru eu bod yn Gristnogion yn 2011, 14 pwynt canran yn is na 2001 a gostyngiad is nag unrhyw un o ranbarthau Lloegr. Nododd bron draean (32 y cant, 983,000) o'r boblogaeth yng Nghymru nad oedd ganddynt grefydd yn 2011, mwy nag unrhyw un o ranbarthau Lloegr.\nNododd bron dwy ran o dair (66 y cant, 2.0 miliwn) o breswylwyr Cymru eu bod yn Gymry yn 2011. O'r rhain, nododd 218,000 ohonynt eu bod yn ystyried eu hunain yn Brydeinwyr hefyd.\nRoedd 96 y cant (2.9 miliwn) o boblogaeth breswyl arferol Cymru yn Wyn yn 2011, canran uwch nag unrhyw un o ranbarthau Lloegr.\nRoedd 5 y cant (168,000) o bobl yng Nghymru wedi'u geni y tu allan i'r DU yn 2011, cynnydd o ddau bwynt canran ers 2001 (3 y cant, 92,000).\nRoedd 30 y cant (169,000) o breswylwyr arferol Cymru a oedd yn dair oed a throsodd ac a allai siarad Cymraeg (562,000) yn 2011 rhwng tair a 15 oed. Gwelwyd gostyngiad o un pwynt canran yn y grŵp o bobl tair oed a throsodd a allai siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg o 16 y cant (458,000) yn 2001 i 15 y cant (431,000) yn 2011.\nYn 2011, roedd mwy o bobl yng Nghymru (67 y cant, 879,000) yn berchen ar eu cartrefi nag yn Lloegr (63 y cant, 14.0 miliwn).\nCynyddodd nifer y ceir a faniau a oedd ar gael i gartrefi yng Nghymru o 1.3 i 1.6 miliwn rhwng 2001 a 2011. Yn 2001, roedd 11 car i bob 10 o gartrefi ar gyfartaledd tra roedd 12 car i bob 10 o gartrefi yn 2011.\nNododd bron pob cartref yng Nghymru fod ganddynt wres canolog yn 2011 (98 y cant, 1.3 miliwn), cynnydd o chwe phwynt canran ers 2001 (92 y cant, 1.1 miliwn).\nRoedd mwy o bobl (12 y cant, 370,000) yng Nghymru yn ofalwyr nag yn unrhyw un o ranbarthau Lloegr yn 2011. Roedd canrannau uwch o bobl yn darparu rhwng 20 a 49 awr a 50 awr neu fwy o ofal yng Nghymru yn 2011 nag yn unrhyw ranbarth yn Lloegr; 2 y cant (54,000) a 3 y cant (104,000) yn y drefn honno.\nNododd un o bob pedwar o'r boblogaeth breswyl arferol 16 oed a throsodd yng Nghymru (26 y cant, 651,000) nad oedd ganddynt unrhyw gymwysterau cydnabyddedig yn 2011. Yr ail gategori fwyaf o ran cymwysterau yng Nghymru yn 2011 oedd Lefel 4 neu uwch e.e. gradd Baglor neu uwch (24 y cant, 614,000).\nMae'r bwletin hwn yn disgrifio poblogaeth Cymru yn seiliedig ar wybodaeth a gasglwyd yng Nghyfrifiad 2011. Mae'n cyflwyno nodweddion diffiniol y boblogaeth, pwy ydym, sut rydym yn byw a beth rydym yn ei wneud. Rhennir y bwletin hwn yn dair rhan fel a ganlyn.\nMae'r cyfrifiad yn unigryw gan mai dyma'r unig ffynhonnell wybodaeth sy'n mesur y nodweddion hyn gyda'i gilydd ar draws y boblogaeth gyfan. Cyhoeddir yr allbynnau ar lefel genedlaethol, ranbarthol ac awdurdod lleol ac mae'r bwletin hwn yn rhoi sylwebaeth ar lefel genedlaethol a rhanbarthol. Fe'i cyhoeddir ochr yn ochr â bwletin ar gyfer Cymru a Lloegr.\nYn ystod 2013, bydd SYG yn cyflwyno'r wybodaeth hon ar lefelau daearyddol llai o faint na'r awdurdod lleol, ac yna mewn croes-dablau rhwng nodweddion, fel oedran neu ethnigrwydd. Bydd hyn yn rhoi ffynhonnell ddata hyd yn oed fwy gwerthfawr i'r nifer sy'n defnyddio'r cyfrifiad.\nMae'r cyfrifiad wedi bod yn casglu gwybodaeth am y boblogaeth bob 10 mlynedd ers 1801 (heblaw am 1941). Cynhaliwyd y cyfrifiad diwethaf yng Nghymru a Lloegr ar 27 Mawrth 2011.\nMae amcangyfrifon y cyfrifiad yn disgrifio nodweddion ardaloedd hyd at lefelau daearyddol bach ac fe'u defnyddir i ddeall beth sy’n debyg ac yn wahanol o ran nodweddion y boblogaeth yn lleol, yn rhanbarthol ac yn genedlaethol. Defnyddir y wybodaeth hon i gynllunio a darparu gwasanaethau, er enghraifft defnyddir gwybodaeth am ethnigrwydd i fonitro cydraddoldeb, a defnyddir gwybodaeth am fod yn berchen ar gerbyd i gynllunio trafnidiaeth a ffyrdd. Y cyfrifiad yw'r unig ffynhonnell gynhwysfawr o ddata ardal fach ar y gofal di-dâl a ddarperir ac fe'i defnyddir i helpu llunwyr polisi i wneud penderfyniadau. Mae cyfresi blaenorol o amcangyfrifon y cyfrifiad wedi darparu rhagor o wybodaeth am y modd y caiff ei ddefnyddio; cyfres a gyhoeddwyd ar 16 Gorffennaf 2012.\nMae rhagor o wybodaeth am amcangyfrifon y cyfrifiad, gan gynnwys manylion am y fethodoleg a ddefnyddir a gwybodaeth am sut y caiff is-grwpiau o'r boblogaeth eu diffinio a'u hamcangyfrif ar gael drwy hafan Cyfrifiad 2011.\nNi chaiff gwybodaeth bersonol o'r cyfrifiad ei rhannu ag unrhyw un o adrannau eraill y llywodraeth na chyrff cenedlaethol, rhanbarthol neu leol. Caiff y wybodaeth a gesglir ei chadw'n gyfrinachol gan SYG, a chaiff ei diogelu gan y gyfraith. Ni chaiff cofnodion unigol y cyfrifiad eu rhyddhau am 100 mlynedd.\nMae amcangyfrifon o Gyfrifiad 2011 ar gyfer Cymru a Lloegr yn cael eu cyhoeddi fesul cam cyn gynted ag y maent ar gael gan SYG. Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am y cyfresi arfaethedig ym mhrosbectws Cyfrifiad 2011. Mae'r bwletin hwn yn cyflwyno canfyddiadau allweddol o'r holl dablau Ystadegau Allweddol a naw tabl Ystadegau Cryno yng Nghymru. Caiff ystadegau'r DU eu crynhoi a'u cyhoeddi pan fydd y data perthnasol ar gael ar gyfer pob un o'r pedair gwlad: Cymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.\nMae a wnelo'r bwletin hwn â'r boblogaeth breswyl arferol a chartrefi neu leoedd cartrefi yng Nghymru. Nid yw'n cyfeirio at ymwelwyr na phreswylwyr byrdymor. Ystyr 'preswylydd arferol' yw unrhyw un a oedd, ar ddiwrnod y cyfrifiad, yn y DU ac wedi aros neu’n bwriadu aros yn y DU am gyfnod o 12 mis neu fwy, neu â chyfeiriad parhaol yn y DU a’r tu allan i’r DU ac yn bwriadu aros y tu allan i’r DU am lai na 12 mis.\nMae rhai amcangyfrifon o Gyfrifiad 2011 eisoes wedi'u cyhoeddi. Er enghraifft, rhoddodd y gyfres a gyhoeddwyd ar 16 Gorffennaf 2012 amcangyfrifon o'r boblogaeth breswyl arferol yn ôl oedran a rhyw, poblogaeth yn ôl y math o breswylfa, amcangyfrifon o gartrefi ac amcangyfrifon o nifer y preswylwyr byrdymor. Cyhoeddwyd gwybodaeth am nifer y preswylwyr ag ail gyfeiriad hefyd.\nWrth wneud cymariaethau â 2001, cymharwyd amcangyfrifon o'r boblogaeth (yn ôl oedran a rhyw) â'r amcangyfrifon canol blwyddyn ar gyfer 2001. Ar gyfer nodweddion eraill, gwneir cymariaethau ag amcangyfrifon Cyfrifiad 2001. Rhydd y ddwy ffynhonnell amcangyfrif wedi'i dalgrynnu o 2.9 miliwn o breswylwyr arferol yng Nghymru. Darperir troednodiadau gyda'r tablau er mwyn nodi'r ffynonellau data a ddefnyddiwyd.\nMae dadansoddiadau manylach o amcangyfrifon y cyfrifiad ar gael ar gyfer rhai pynciau drwy "straeon byrion" SYG. Cyhoeddir pedair o'r rhain ochr yn ochr â'r bwletin hwn ar wefan SYG. Mae tair ohonynt yn dadansoddi mudo rhyngwladol, ethnigrwydd a chrefydd. Mae'r bedwaredd yn nodi sut mae ystadegau'r farchnad lafur yn wahanol i'r rheini a amcangyfrifwyd o'r Arolwg o'r Llafurlu ar lefel genedlaethol, rhanbarthol, lleol ac awdurdod unedol.\nCaiff tablau Ystadegau Allweddol ac Ystadegau Cryno ar gyfer lefelau is hierarchaeth ddaearyddol ystadegol yr ardal allbwn a hierarchaeth ddaearyddol wardiau eu cyhoeddi ar 30 Ionawr 2013. Cyhoeddir rhagor o straeon byrion ochr yn ochr â'r gyfres hon ac wedi hynny, gan gwmpasu teuluoedd, iechyd cyffredinol ac anabledd, gofal di-dâl, iaith, galwedigaeth a diwydiant, cymwysterau a gweithgarwch economaidd.\nMae a wnelo'r wybodaeth yn y rhan hon â nodweddion personol y boblogaeth breswyl arferol fel y'i hamcangyfrifwyd gan Gyfrifiad 2011 ar gyfer Cymru. Mae'n cwmpasu ein hoedran a'n rhyw, ein hiechyd cyffredinol, p'un a oes gennym salwch neu anabledd sy'n cyfyngu ar ein gweithgareddau dyddiol, ein credoau crefyddol, ein hethnigrwydd, ein hunaniaeth genedlaethol, p'un a gawsom ein geni yn y DU ai peidio ac, os na chawsom, pa basbortau a ddelir gennym a'n sgiliau iaith.\nRoedd gan ychydig o dan 23 y cant o breswylwyr (696,000) broblem iechyd neu anabledd hirdymor, canran uwch nag unrhyw ranbarth yn Lloegr.\nNododd 58 y cant (1.8 miliwn) o breswylwyr Cymru eu bod yn Gristnogion, gostyngiad o 14 pwynt canran ers 2001 a mwy o ostyngiad nag unrhyw un o ranbarthau Lloegr.\nNododd bron dwy ran o dair (66 y cant, 2.0 miliwn) o breswylwyr Cymru eu bod yn Gymry. O'r rhain, nododd 218,000 eu bod yn ystyried eu hunain yn Brydeinwyr hefyd.\nRoedd 30 y cant (169,000) o breswylwyr arferol Cymru a oedd yn dair oed a throsodd a allai siarad Cymraeg (562,000) rhwng tair a 15 oed.\nGwelwyd gostyngiad o un pwynt canran yng nghanran preswylwyr Cymru a oedd yn dair oed a throsodd a allai siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg o 16 y cant (458,000) yn 2001 i 15 y cant (431,000) yn 2011.\nAr 16 Gorffennaf 2012, cyhoeddwyd amcangyfrifon Cyfrifiad 2011 o'r boblogaeth a chartrefi ar gyfer Cymru.\nDangosodd y rhain fod gan Gymru boblogaeth breswyl arferol o 3.1 miliwn ar 27 Mawrth 2011; 1.5 miliwn o ddynion ac 1.6 miliwn o ferched. Gwelwyd twf o 5 y cant (153,000) yn y boblogaeth ers 2001, ac roedd mudo yn cyfrif am 92 y cant (141,000) o'r cynnydd yn y boblogaeth yng Nghymru yn ystod y cyfnod 10 mlynedd, a hynny'n fudo o'r DU a thramor.\nRoedd bron un o bob pump (18 y cant, 563,000) o'r boblogaeth yn 65 oed a throsodd, cynnydd o un pwynt canran (56,700) ers 2001. Fel yn 2011, roedd plant o dan bump oed yn cyfrif am 6 y cant (178,000) o'r boblogaeth breswyl arferol yng Nghymru, cynnydd o 11,300.\nRoedd 1.3 miliwn o gartrefi yng Nghymru, gyda 2.3 o breswylwyr fesul cartref ar gyfartaledd. Gwelwyd twf yn y boblogaeth ym mhob rhan o Gymru rhwng 2001 a 2011, ac eithrio Blaenau Gwent.\nMae'r wybodaeth a gyhoeddwyd hyd yn hyn o Gyfrifiad 2011 ar gael.\nGofynnwyd i breswylwyr arferol asesu eu hiechyd yn gyffredinol gan ddefnyddio graddfa pum pwynt: da iawn, da, gweddol, gwael neu wael iawn. Nododd y mwyafrif o'r preswylwyr arferol yng Nghymru, 78 y cant (2.4 miliwn), fod eu hiechyd yn dda neu'n dda iawn. Nododd 15 y cant (448,000) fod eu hiechyd yn weddol, a nododd yr 8 y cant a oedd yn weddill (234,000) fod eu hiechyd yn wael neu'n wael iawn; nododd mwy o breswylwyr arferol fd eu hiechyd yn wael neu'n wael iawn nag yn unrhyw ranbarth yn Lloegr.\nNid oedd hwn yn gwestiwn newydd yn 2011 ond mae ei strwythur wedi newid. Yn 2011, roedd yn seiliedig ar raddfa tri phwynt: da, gweddol dda neu ddim yn dda. Felly, ni ellir cymharu'r canfyddiadau yn uniongyrchol. Er enghraifft, gallai rhai pobl a nododd fod eu hiechyd yn 'weddol' yn 2011 fod wedi nodi bod eu hiechyd yn 'weddol dda' gan ddefnyddio graddfa 2001 ond gallai rhai fod wedi nodi 'ddim yn dda'. Cyhoeddir dadansoddiad o amcangyfrifon sy'n ymwneud ag iechyd a gofal ar 30 Ionawr 2013. Bydd y stori hon yn cymharu data ar iechyd cyffredinol gyda 2001 drwy gymhwyso pwysoliadau i'r categorïau ymateb (275.3 Kb Pdf)\nRhoddir gwybodaeth am iechyd yn nhabl KS301EW (102 Kb Excel sheet)\nSalwch hirdymor sy'n cyfyngu ar weithgareddau\nYn 2011, gofynnwyd i'r rheini a nododd fod ganddynt broblem iechyd neu anabledd hirdymor (gan gynnwys y rhai sy'n gysylltiedig ag oedran) sy'n cyfyngu ar eu gweithgareddau dyddiol ac a oedd wedi para, neu yr oedd disgwyl iddo bara o leiaf 12 mis, asesu p'un a oedd problem iechyd o'r fath yn cyfyngu'n fawr neu'n cyfyngu ychydig ar eu gweithgareddau dyddiol, neu p'un a oedd yn cyfyngu ar eu gweithgareddau dyddiol o gwbl. Mae'r amcangyfrifon ar gyfer 2011 yn Nhabl 1.\nYn 2001, y categorïau ymateb ar gyfer salwch hirdymor sy'n cyfyngu ar weithgareddau oedd 'oes' a 'nac oes'. Er mwyn cymharu 2001 a 2011, rhaid cyfuno canlyniadau 2011 ar gyfer 'Oes, yn cyfyngu'n fawr' ac 'Oes, yn cyfyngu ychydig' yn un ymateb, sef 'Oes'.\nTabl 1: Lefel gweithgarwch a gyfyngir gan broblem iechyd neu anabledd hirdymor fesul band oedran\nCymru, 2001 a 2011, pob preswylydd arferol\nMiloedd, y cant\nDdim yn gyfyngedig\n16 i 64\nFfynhonnell y tabl: Swyddfa Ystadegau Gwladol\nMae amcangyfrifon Cyfrifiad 2011 ar gyfer 'cyfyngu ychydig' a 'cyfyngu'n fawr' wedi'u cyfuno fel bod modd eu cymharu ag amcangyfrifon Cyfrifiad 2001.\nDiffinnir oedran gweithio fel rhwng 16 a 64 yn gynhwysol i ddynion a rhwng 16 a 59 yn gynhwysol i ferched.\nRhoddir gwybodaeth am broblemau iechyd hirdymor sy'n cyfyngu ar weithgareddau yn nhabl KS301EW (102 Kb Excel sheet)\nCyflwynwyd y cwestiwn am ymlyniad crefyddol yn y cyfrifiad yn 2001 ac roedd yn wirfoddol. Ni welwyd gwahaniaeth yn nhrefn y prif grwpiau crefyddol yn ôl maint rhwng 2001 a 2011. Mae Tabl 2 yn dangos mai Cristnogaeth oedd y grŵp mwyaf; 58 y cant (1.8 miliwn) o breswylwyr arferol yng Nghymru.\nMae hwn yn ostyngiad o 14 pwynt canran ers 2001 pan nododd 72 y cant (2.1 miliwn) o breswylwyr arferol eu bod yn Gristnogion. Dyma'r unig grŵp a welodd leihad mewn niferoedd rhwng 2001 a 2011 er gwaethaf twf yn y boblogaeth.\nYr ail grŵp mwyaf o ran ymatebion i'r cwestiwn hwn yn 2011 oedd dim crefydd. Gwelwyd cynnydd o 19 y cant (538,000) o breswylwyr arferol yn 2001 i 32 y cant (983,000) yn 2011. Roedd y cynnydd hwn o 14 pwynt canran yn fwy nag yn unrhyw ranbarth yn Lloegr.\nTabl 2: Crefydd\nCrefydd heb ei nodi\nFel y gellir ei weld yn Ffigur 1, yn rhanbarthol, Llundain oedd â'r ganran isaf o bobl a nododd eu bod yn Gristnogion yn 2001 a 2011; fodd bynnag, gwelwyd gostyngiad o ran y gwahaniaeth rhwng y gwerthoedd ar gyfer Cymru a Llundain, o 14 i naw pwynt canran.\nFfigur 1: Preswylwyr arferol a nododd eu bod yn Gristnogion\nCymru, rhanbarthau Lloegr, 2001 a 2011, Pob preswylydd arferol\nFfynhonnell: Cyfrifiad - Swyddfa Ystadegau Gwladol\nRhoddir gwybodaeth am grefydd yn nhablau KS209EW (108.5 Kb Excel sheet)\na QS210EW (150 Kb Excel sheet)\nTrafodir ymhellach amcangyfrifon sy'n ymwneud ag ymlyniad crefyddol preswylwyr arferol yng Nghymru a Lloegr mewn stori fer a gyhoeddir fel rhan o'r gyfres hon.\nGrŵp ethnig cyffredinol\nYn 2011, roedd 96 y cant (2.9 miliwn) o boblogaeth breswyl arferol Cymru yn Wyn, gostyngiad o ddau bwynt canran o gymharu ag amcangyfrif 2001, sef 98 y cant (2.8 miliwn). Ar gyfer 2001 a 2011, roedd canran uwch yn y grŵp ethnig hwn nag yn unrhyw un o ranbarthau Lloegr. Mae Ffigur 2 yn dangos yr ymatebion i'r cwestiwn am grwpiau ethnig yng Nghymru yn 2011.\nFfigur 2: Grŵp ethnig\nCymru, 2011, Pob preswylydd arferol\nGrŵp ethnig o fewn cartrefi\nGwelwyd cynnydd o un pwynt canran yn nifer y cartrefi sy'n cynnwys preswylwyr arferol o fwy nag un grŵp ethnig, o 3 y cant (42,000) yn 2001, i 4 y cant (55,000) yn 2011. Mae hyn yn cynnwys, er enghraifft, cartrefi lle mae partneriaid neu aelodau o wahanol genedlaethau yn perthyn i wahanol grwpiau ethnig. Gwelwyd cynnydd yn y ganran hon ym mhob rhanbarth yn Lloegr hefyd.\nGallai'r newidiadau a welwyd rhwng 2001 a 2011 fod o ganlyniad i fudo, naill ai o fewn y DU neu fannau eraill, gan gynnwys oedolion ifanc yn mynychu neu'n dychwelyd o'r brifysgol. Gwelir newidiadau hefyd yn sgil marwoldeb neu wrth i ymatebwyr newid eu canfyddiad o'u hethnigrwydd dros amser.\nRhoddir gwybodaeth am grwpiau ethnig yn nhablau KS201EW (113 Kb Excel sheet)\na QS202EW (117 Kb Excel sheet)\nTrafodir ymhellach amcangyfrifon sy'n ymwneud â grwpiau ethnig preswylwyr arferol mewn stori fer a gyhoeddir fel rhan o'r gyfres hon.\nCasglodd Cyfrifiad 2011 ddata ar hunaniaeth genedlaethol am y tro cyntaf. Mewn cyfresi diweddarach o wybodaeth am y cyfrifiad a gyhoeddir pan fydd croes-dablau ar gael, bydd yn bosibl gweld rhagor o wybodaeth am y gydberthynas rhwng hunaniaeth genedlaethol a phynciau eraill, er enghraifft ethnigrwydd a gwlad enedigol.\nGallai unigolion nodi ar holiadur y cyfrifiad fod ganddynt fwy nag un hunaniaeth genedlaethol; er enghraifft, gallai unigolyn nodi ei fod yn Gymro ac yn Brydeiniwr. Yng Nghymru, nododd 66 y cant (2.0 miliwn) o breswylwyr arferol eu bod yn Gymry (naill ai fel unig ateb neu mewn cyfuniad â hunaniaethau eraill). Nododd y mwyafrif o breswylwyr arferol yng Nghymru (96 y cant, 2.9 miliwn) fod ganddynt o leiaf un hunaniaeth genedlaethol o blith Cymreig, Seisnig, Albanaidd, Gwyddelig Gogledd Iwerddon neu Brydeinig.\nO'r 66 y cant (2.0 miliwn) o breswylwyr arferol yng Nghymru a ystyriai eu bod yn Gymry yn 2011, nododd 218,000 fod ganddynt hunaniaeth Gymreig a Phrydeinig. Roedd ychydig o dan 17 y cant (519,00) yn ystyried eu bod yn Brydeinwyr yn unig. Mae Ffigur 3 yn dangos gwybodaeth am hunaniaeth genedlaethol Gymreig, Prydeinig a Seisnig ar gyfer Cymru a Lloegr.\nYn Lloegr, nododd 70 y cant (37.2 miliwn) o'r boblogaeth breswyl arferol fod ganddynt hunaniaeth Seisnig. O'r ffigur hwnnw, roedd 60 y cant (32.0 miliwn) yn ystyried bod ganddynt hunaniaeth Seisnig yn unig a nododd 9 y cant (4.8 miliwn) fod ganddynt hunaniaeth Seisnig a Phrydeinig. Nododd ychydig dros 19 y cant (10.2 miliwn) fod ganddynt hunaniaeth Brydeinig yn unig.\nGallai'r gwahaniaeth hwn wrth nodi hunaniaeth genedlaethol yng Nghymru a Lloegr fod yn gysylltiedig â phatrymau mudo mewnol yn y DU; cafodd 21 y cant (636,000) o'r boblogaeth breswyl arferol yng Nghymru eu geni yn Lloegr, tra cafodd 1 y cant (507,000) o boblogaeth breswyl arferol Lloegr eu geni yng Nghymru.\nFfigur 3: Hunaniaeth genedlaethol\nCymru, Lloegr, 2011, Pob preswylydd arferol\nRhoddir gwybodaeth am hunaniaeth genedlaethol yn nhabl KS202EW (134.5 Kb Excel sheet)\nMae Tabl 3 yn dangos bod 73 y cant (2.2 miliwn) o breswylwyr arferol yng Nghymru wedi cael eu geni yno, dau bwynt canran yn llai nag yn 2001. Gellir priodoli'r newid hwn i fudo rhyngwladol a mewnol. Yn Lloegr, nododd 84 y cant (44.2 miliwn) o'r boblogaeth breswyl arferol iddynt gael eu geni yno. Fel yng Nghymru, mae hyn yn llai nag yn 2001, ond mae mwy o'r newid yn gysylltiedig â mudo rhyngwladol.\nYn 2001, cafodd 20 y cant (590,000) o'r boblogaeth breswyl arferol yng Nghymru eu geni yn Lloegr. Yn 2011, roedd hyn wedi cynyddu un pwynt canran (21 y cant, 636,000).\nTabl 3: Gwlad enedigol\nCymru, Lloegr, 2001 a 2011, pob preswylydd arferol\nGweddill y DU1\nTu allan i'r DU\nMae gweddill y Deyrnas Unedig (DU) yn cynnwys 'Y Deyrnas Unedig Heb ei nodi fel arall'.\nRhoddir gwybodaeth am wledydd genedigol yn nhablau KS204EW (112.5 Kb Excel sheet)\na QS203EW (172 Kb Excel sheet)\nTrafodir ymhellach amcangyfrifon sy'n ymwneud â phreswylwyr arferol nas ganwyd yn y DU yng Nghymru a Lloegr mewn stori fer a gyhoeddir fel rhan o'r gyfres hon.\nPasbortau a ddelir\nAm y tro cyntaf, casglodd Cyfrifiad 2011 wybodaeth am basbortau a ddelir. Roedd gan 78 y cant (2.4 miliwn) o breswylwyr arferol yng Nghymru o leiaf un pasbort ac nid oedd 22 y cant (688,000) o breswylwyr arferol yn meddu ar basbort. Dangosir canrannau'r pasbortau a ddelir yng Nghymru a rhanbarthau Lloegr yn Ffigur 4.\nFfigur 4: Pasbortau a ddelir\nCymru, rhanbarthau Lloegr, 2011, Pob preswylydd arferol\nGall fod gan breswylwyr arferol yn y categori hwn un neu ragor o basbortau nad ydynt yn rhai'r DU hefyd. Nid oes gan breswylwyr arferol yn y categori hwn basbort y DU ond efallai y bydd ganddynt fwy nag un pasbort nad yw'n basbort y DU.\nYng Nghymru, roedd 7 y cant (201,000) o breswylwyr arferol yn meddu ar basbort nad oedd yn basbort y DU. Roedd hyn yn is nag yn unrhyw ranbarth yn Lloegr ac eithrio'r Gogledd-ddwyrain (6 y cant, 148,000).\nRhoddir gwybodaeth am basbortau a ddelir yn nhabl KS205EW (149 Kb Excel sheet)\nCasglodd y cyfrifiad wybodaeth am brif iaith a sgiliau iaith Cymraeg a Saesneg am y tro cyntaf. Gallai pobl na wnaethant nodi Cymraeg na Saesneg fel prif iaith fod yn rhugl yn Gymraeg neu Saesneg ac roeddent yn gallu nodi bod eu medrusrwydd yn yr iaith Gymraeg neu Saesneg yn 'dda' neu'n 'dda iawn'.\nRoedd pob preswylydd arferol mewn 97 y cant (1.3 miliwn) o gartrefi yng Nghymru yn siarad Cymraeg neu Saesneg fel prif iaith. Mewn 1 y cant (18,000) o gartrefi eraill roedd o leiaf un oedolyn yn siarad Cymraeg neu Saesneg fel prif iaith, ac mewn llai nag 1 y cant (3,000) o gartrefi, nid oedd unrhyw oedolion ond o leiaf un plentyn yn siarad Cymraeg neu Saesneg fel prif iaith. Yn y 2 y cant (22,000) o gartrefi eraill yng Nghymru, nid oedd unrhyw breswylwyr arferol a nododd eu bod yn siarad naill ai Cymraeg neu Saesneg fel prif iaith.\nRhoddir gwybodaeth am iaith cartrefi yn nhabl KS206EW (103.5 Kb Excel sheet)\nMae Tabl 4 yn dangos mai 19 y cant (562,000) o breswylwyr arferol yng Nghymru a oedd yn dair oed a throsodd a nododd eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn 2011. Roedd 30 y cant (169,000) o'r grŵp hwn rhwng tair a 15 oed.\nMae'r nifer amcangyfrifedig o siaradwyr Cymraeg ddau bwynt canran yn is nag amcangyfrif 2001 sef 21 y cant (576,000) er, yn 2001, nid oedd y nifer amcangyfrifedig o bobl a oedd yn 'Gallu siarad Cymraeg' yn cynnwys y rheini a nododd fod siarad Cymraeg yn un o'u sgiliau yn y categori 'Cyfuniad arall o sgiliau'.\nYn 2011, cynyddodd nifer y preswylwyr arferol yng Nghymru a oedd yn dair oed a throsodd a ddywedodd nad oedd ganddynt unrhyw sgiliau Cymraeg bron ddau bwynt canran i 73 y cant (2.2 miliwn). Lleihaodd y grŵp a nododd eu bod yn gallu siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg dros un pwynt canran i 15 y cant (431,000).\nTabl 4: Sgiliau iaith Gymraeg Cymru, 2001 a 2011, Preswylwyr arferol tair oed a throsodd\nSgiliau iaith Gymraeg\nDim sgiliau Cymraeg\nGallu siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg\nGallu deall Cymraeg llafar yn unig\nGallu siarad ond ddim yn gallu darllen nac ysgrifennu Cymraeg\nCyfuniad arall o sgiliau Cymraeg 84\nGallu siarad a darllen ond ddim yn gallu ysgrifennu Cymraeg\nGallu siarad Cymraeg1\nMae 'Gallu siarad Cymraeg' yn cwmpasu pawb sy'n gallu siarad Cymraeg. Yn 2011 roedd hyn yn cynnwys rhai o'r rheini yn 'Cyfuniad arall o sgiliau' yn wahanol i 2001.\nRhoddir gwybodaeth am sgiliau Cymraeg yn nhablau KS207WA (108 Kb Excel sheet)\n, KS208WA (112.5 Kb Excel sheet)\n, QS206WA (118 Kb Excel sheet)\na QS207WA (123.5 Kb Excel sheet)\nTrafodir ymhellach amcangyfrifon sy'n ymwneud â medrusrwydd yn y Gymraeg mewn bwletin ystadegol sydd wedi'i gyhoeddi gan Lywodraeth Cymru.\nMae'r rhan hon yn sôn am y boblogaeth breswyl arferol sy'n byw mewn cartrefi ac mae'n nodi'r math o lety rydym yn byw ynddo a ph'un a ydym yn berchen arno neu'n ei rentu, sawl ystafell sydd gennym, p'un a oes gennym wres canolog a nifer y ceir a faniau y mae gennym fynediad iddynt. Yna, mae'n nodi'r bobl rydym yn byw gyda hwy mewn cartrefi a'n statws priodasol. Yn olaf, mae'n cyflwyno amcangyfrifon cryno o gyfran y boblogaeth a oedd byw mewn sefydliad cymunedol.\nRoedd mwy o gartrefi yng Nghymru (67 y cant, 879,000) yn berchen ar eu llety nag yn Lloegr (63 y cant, 14.0 miliwn).\nNododd bron pob cartref yng Nghymru fod ganddynt wres canolog yn 2011 (98 y cant, 1.3 miliwn), sef cynnydd o chwe phwynt canran ers 2001 (92 y cant, 1.1 miliwn).\nY ddau gategori a nodwyd amlaf gan breswylwyr arferol 16 oed a throsodd yng Nghymru o ran eu statws priodasol oedd priod (47 y cant, 1.2 miliwn) a sengl (erioed wedi priodi na chofrestru partneriaeth sifil) (34 y cant, 840,000).\nMath o lety\nFel y gellir ei weld yn Ffigur 5, byngalos neu dai semi oedd y math mwyaf cyffredin o lety yng Nghymru yn 2011 (31 y cant, 430,000), wedi'i ddilyn gan fyngalos neu dai teras (28 y cant, 385,000) a byngalos neu dai ar wahân (28 y cant, 384,000). Roedd trefn dosbarthiad y mathau hyn o lety fel yr oedd yn 2001.\nRhwng 2001 a 2011, cynyddodd canran y cartrefi a oedd yn byw mewn blociau o fflatiau neu denementau a adeiladwyd yn bwrpasol ddau bwynt canran o 8 y cant (102,000) yn 2001 i 10 y cant (134,000) yn 2011.\nFfigur 5: Math o lety\nCymru, 2001 a 2011, Pob cartref\nWrth edrych ar Ffigur 6, gwelir bod Cymru a rhanbarthau Lloegr yn dilyn patrymau tebyg o ran y cartrefi sy'n byw mewn mathau gwahanol o lety, ac eithrio Llundain a oedd â'r ganran leiaf (48 y cant, 1.6 miliwn) o gartrefi yn byw mewn tai neu fyngalos cyfan, p'un a oeddent ar wahân, yn dai semi neu'n dai teras.\nFfigur 6: Math o lety\nCymru, rhanbarthau Lloegr, 2011, Pob cartref\nRhoddir gwybodaeth am y math o lety yn nhabl KS401EW (115.5 Kb Excel sheet)\nMae math o ddeiliadaeth yn cyfeirio at b'un a yw unigolyn yn berchen ar gartref neu'n ei rentu. Yng Nghymru, fel yn Lloegr, mae'r rhan fwyaf o bobl naill ai'n berchen ar eu cartref yn gyfan gwbl (35 y cant, 461,000), neu gyda morgais neu fenthyciad (32 y cant, 417,000). Mae hyn yn ganran uwch o'r boblogaeth (67 y cant, 879,000) nag yn Lloegr (63 y cant, 14.0 miliwn), fel y dangosir yn Nhabl 5. Gall hyn fod yn gysylltiedig â'r boblogaeth gymharol hŷn yng Nghymru o gymharu â rhanbarthau Lloegr. Bydd gwybodaeth bellach o'r cyfrifiad yn croes-dablu deiliadaeth yn ôl oedran.\nYn 2011, y trydydd categori mwyaf o ran deiliadaeth oedd rhentu llety'n breifat gan landlord neu asiantaeth gosod tai (13 y cant, 164,800). Mae hyn yn wahanol i 2001 pan mae'r trydydd categori mwyaf oedd rhentu llety gan y cyngor (14 y cant, 166,000). Mae'r newid hwn yn adlewyrchu'r gostyngiad o bedwar pwynt canran mewn rhentu llety gan y cyngor i 10 y cant (128,000), a'r cynnydd o bum pwynt canran mewn rhentu llety gan landlordiaid preifat neu asiantaethau gosod tai i 13 y cant (165,000). Mae'r gostyngiad mewn cyfraddau rhentu gan y cyngor hefyd yn adlewyrchiad rhannol o'r polisi o drosglwyddo stoc tai o gynghorau i gymdeithasau tai\nTabl 5: Deiliadaeth\nCymru, Lloegr, 2001 a 2011, pob cartref\nYn berchen arno\nYn berchen arno'n gyfan gwbl\nYn berchen arno gyda morgais neu fenthyciad\nYn ei rentu'n gymdeithasol\nYn ei rentu gan y cyngor (awdurdod lleol)\nYn ei rentu'n breifat\nLandlord preifat neu asiantaeth gosod tai\nArall (yn cynnwys byw yma heb dalu rhent1)\nMae Cyfrifiad 2011 yn darparu amcangyfrifon ar wahân ar gyfer y rheini sy'n 'Byw yma heb dalu rhent' ond mae'r categori hwn wedi'i grwpio gydag 'Yn ei yn y tabl hwn fel bod modd eu cymharu ag amcangyfrifon Cyfrifiad 2001.\nRhoddir gwybodaeth am ddeiliadaeth yn nhabl KS402EW (111 Kb Excel sheet)\nNodiadau ar gyfer - Llety a deiliadaeth\nGofynnodd y Cyfrifiad i ymatebwyr nodi pwy yw eu landlord ac mae’r canlyniadau’n adlewyrchu’r ymatebion a roddwyd. Dros y degawd diwethaf, mae hanner yr awdurdodau lleol yng Nghymru wedi trosglwyddo’r gwaith o reoli eu holl stoc tai awdurdodau lleol i landlordiaid cymdeithasol eraill. Bydd unigolion sy’n ymateb i’r cyfrifiad yn adrodd eu dealltwriaeth o’u landlord ac efallai na fydd hyn yn adlewyrchu’r trefniadau rheoli gwirioneddol ym mhob achos.\nYstafelloedd ac ystafelloedd gwely\nYng Nghymru yn 2011 roedd 5.7 o ystafelloedd fesul cartref ar gyfartaledd, sydd ychydig yn uwch na'r amcangyfrif o 5.6 yn 2001.\nMae hyn yn uwch na'r ffigurau cyfartalog ar gyfer unrhyw ranbarth yn Lloegr, sy'n amrywio o 4.7 yn Llundain, sef yr unig ranbarth â llai na 5.3 ystafell ar gyfartaledd, i 5.6 yn Nwyrain Canolbarth Lloegr, Dwyrain Lloegr, De-ddwyrain Lloegr a De-orllewin Lloegr.\nGofynnodd Cyfrifiad 2011 am nifer yr ystafelloedd gwely mewn cartrefi am y tro cyntaf. Yng Nghymru, roedd 2.8 ystafell wely fesul cartref ar gyfartaledd. Nid oedd fawr ddim amrywiad ledled Cymru a rhanbarthau Lloegr, gyda Llundain yn nodi'r cyfartaledd isaf, sef 2.5 ystafell wely fesul cartref.\nMae cyfraddau deiliadaeth ystafelloedd ac ystafelloedd gwely yn ddangosyddion amddifadedd a gorboblogi mewn cartref. Mae cyfradd ddeiliadaeth o -1 yn awgrymu bod un ystafell yn brin ar gyfer nifer y bobl sy'n byw yn y cartref. Yn 2011, roedd gan 5 y cant (67,000) o gartrefi yng Nghymru gyfradd ddeiliadaeth o -1 neu lai ar gyfer ystafelloedd. Mae hyn yn gynnydd o un pwynt canran ar 2001, pan nodwyd bod gan 4 y cant (53,000) o gartrefi yng Nghymru gyfradd ddeiliadaeth o -1 neu lai ar gyfer ystafelloedd. Roedd gan 3 y cant (40,000) gyfradd ddeiliadaeth o -1 neu lai ar gyfer ystafelloedd gwely1.\nHeblaw am ranbarth Gogledd-ddwyrain Lloegr (5 y cant, 57,000), Cymru oedd â'r ganran isaf o gartrefi â chyfraddau deiliadaeth o -1 neu lai ar gyfer ystafelloedd, a Chymru oedd â'r ganran isaf o gartrefi â chyfraddau deiliadaeth o -1 neu lai ar gyfer ystafelloedd gwely ar wahân i Dde-orllewin Lloegr (3 y cant, 66,000).\nRhoddir gwybodaeth am ystafelloedd ac ystafelloedd gwely yn nhabl KS403EW (116 Kb Excel sheet)\nNododd bron pob cartref yng Nghymru fod ganddynt wres canolog yn 2011 (98 y cant, 1.3 miliwn). Mae hyn chwe phwynt canran yn uwch na 2001 (92 y cant, 1.1 miliwn). Gallai'r tai a adeiladwyd yn y 10 mlynedd wedyn fod wedi cynnwys gwres canolog fel nodwedd safonol.\nRhoddir gwybodaeth am wres canolog yn nhabl KS403EW (116 Kb Excel sheet)\nNodiadau ar gyfer - Ystafelloedd, ystafelloedd gwely a gwres canolog\nCyflwynwyd y defnydd o ystafelloedd gwely fel dangosydd gorboblogi ym Mesur Tai (Gorboblogi) 46 (2003). Mae’r diffiniad o’r safon ystafell wely yn cyfeirio at ystafelloedd gwely ac ystafelloedd na ellir byw ynddynt â llai na 50 troedfedd sgwâr o arwynebedd llawr. Nid yw’r cyfrifiad yn casglu’r wybodaeth hon ac ni chaiff ei defnyddio i lunio cyfraddau deiliadaeth ystafelloedd gwely Cyfrifiad 2011.\nCynyddodd nifer y ceir neu faniau a oedd ar gael i'w defnyddio gan gartrefi yng Nghymru o 1.3 miliwn i 1.6 miliwn rhwng 2001 a 2011. Yn 2001, roedd cyfartaledd o 11 car i bob 10 o gartrefi tra roedd 12 car i bob 10 o gartrefi yn 2011.\nFfigur 7: Ceir neu faniau\nMae Ffigur 7 yn dangos bod canran y cartrefi â dau, tri, neu bedwar neu fwy o geir neu faniau wedi cynyddu rhwng 2001 a 2011, tra gwnaeth y nifer heb ddim un neu un leihau. Mae hyn i'w ddisgwyl o ystyried y cynnydd cyffredinol mewn ceir a faniau fesul cartref. Efallai y bydd croes-dablu Cyfrifiad 2011 mewn cyfresi data pellach yn helpu i egluro'r cynnydd mewn ceir neu faniau fesul cartref, er enghraifft, cyhoeddir pobl mewn cartrefi yn ôl oedran yn 2013.\nRhoddir gwybodaeth am argaeledd car neu fan yn nhabl KS404EW (107 Kb Excel sheet)\nMae Tabl 6 yn dangos mai'r grŵp statws priodasol mwyaf yng Nghymru yn 2011 oedd preswylwyr arferol 16 oed a throsodd a oedd yn briod, sef 47 y cant (1.2 miliwn), fel yn 2001. Mae hyn bum pwynt canran yn llai na'r amcangyfrif o 52 y cant yn 2001 (1.2 miliwn). Cynyddodd canran y bobl sengl chwe phwynt canran o 28 y cant (650,000) yn 2001 i 34 y cant (840,000) yn 2011. Roedd partneriaethau sifil, fel statws priodasol cyfreithiol newydd1, yn gyfran fechan o'r cyfanswm - llai na hanner y cant (4,700). Roedd gweddill y boblogaeth breswyl arferol 16 oed a throsodd yn 2011 yn cynnwys pobl a oedd wedi ysgaru (10 y cant, 242,000), gweddwon (8 y cant, 198,000), a phobl a oedd wedi gwahanu (2 y cant, 55,000), ac mae pob un o'r tri grŵp hyn yn cynnwys unigolion o gydberthnasau o'r ddau ryw neu'r un rhyw.\nGostyngodd canran y preswylwyr arferol a oedd yn briod rhwng pedwar a chwe phwynt canran yng Nghymru a holl ranbarthau Lloegr ac eithrio Llundain lle gostyngodd ddau bwynt canran. Roedd cyfran y bobl briod yn Llundain yn 2011 bum pwynt canran yn is na'r rhanbarth isaf nesaf, sef Gogledd-orllewin Lloegr, ar ôl bod wyth pwynt canran yn is na Gogledd-orllewin Lloegr yn 2001.\nTabl 6: Statws priodasol, Cymru, 2001 a 2011, preswylwyr arferol 16 oed a throsodd\nSengl (erioed wedi priodi na chofrestru partneriaeth sifil o'r un rhyw1)\nWedi ysgaru neu wedi bod mewn partneriaeth sifil o'r un rhyw sydd bellach wedi'i diddymu'n gyfreithiol 201\nYn weddw neu wedi colli partner sifil o'r un rhyw trwy farwolaeth 218\nWedi gwahanu (ond yn gyfreithiol yn dal i fod yn briod neu mewn partneriaeth sifil o'r un rhyw)\nMewn partneriaeth sifil gofrestredig o'r un rhyw dd/g\nCasglodd Cyfrifiad 2011 wybodaeth am bartneriaethau sifil am y tro cyntaf, gan adlewyrchu'r ffaith bod Deddf Partneriaeth Sifil 2004 wedi dod i rym yn y DU ar 5 Rhagfyr 2005. Lawrlwytho tabl\nRhoddir gwybodaeth am statws priodasol a phartneriaeth sifil yn nhabl KS103EW (108 Kb Excel sheet)\nNodiadau ar gyfer - Statws priodasol\nDaeth Deddf Partneriaeth Sifil 2004 i rym yn y DU ar 5 Rhagfyr 2005.\nMae cyfansoddiad cartrefi yn cyfeirio at y preswylwyr arferol mewn cartref a sut maent yn cydberthyn. Gall cartref gynnwys teulu neu gall gynnwys un person yn byw ar ei ben ei hun neu oedolion nad ydynt yn perthyn yn rhannu llety. Mae teulu yn bâr (priod, partneriaid sifil neu'n cyd-fyw), sydd â phlant neu heb blant, neu riant unigol ag un plentyn o leiaf. Gall 'plant' fod yn ddibynnol neu ddim yn ddibynnol.\nO'r 1.3 miliwn o gartrefi yng Nghymru ar 27 Mawrth 2011, y math mwyaf cyffredin o gartref oedd cartref un teulu (63 y cant, 817,000) wedi'i ddilyn gan y rheini ag un person yn byw ar ei ben ei hun (31 y cant, 401,000). Nodir y manylion yn Nhabl 7.\nTabl 7: Cyfansoddiad cartrefi\nPâr priod neu bartneriaeth sifil o'r un rhyw 449\nPâr sy'n cyd-fyw\nPawb yn 65 oed a throsodd\nCartref un person\nMath arall o gartref\nY newid mwyaf o ran y math o gartrefi yng Nghymru ers 2001 oedd cynnydd o ddau bwynt canran mewn cartrefi ag un teulu pâr sy'n cyd-fyw; o 8 y cant (90,000) yn 2001 i 10 y cant (126,000) yn 2011.\nGostyngodd cyfran y cartrefi ag un teulu priod bedwar pwynt canran o 37 y cant (449,000) yn 2001 i 33 y cant (428,000) yn 2011. Er bod y gostyngiad yn adlewyrchu'r ffaith bod llai o briodasau ers y 1970au, nid oes modd cymharu'r categori hwn yn uniongyrchol rhwng 2001 a 2011 am fod categori 2011 yn cynnwys partneriaethau sifil am y tro cyntaf. Yng Nghymru yn 2011, nododd 4,700 o bobl eu bod mewn partneriaeth sifil.\nRhoddir gwybodaeth am gyfansoddiad cartrefi yn nhabl KS105EW (126.5 Kb Excel sheet)\nYng Nghyfrifiad 2011, amcangyfrifwyd bod 98 y cant (3.0 miliwn) o breswylwyr arferol yng Nghymru yn byw mewn cartrefi. Roedd y 2 y cant (52,000) sy'n weddill yn byw mewn sefydliadau cymunedol. Mae sefydliadau cymunedol yn darparu llety preswyl a reolir; mae'r enghreifftiau o sefydliadau cymunedol yn cynnwys unedau llety gwarchod, neuaddau preswyl myfyrwyr, gwestai mawr, ysbytai a charchardai.\nYn 2011, roedd 54 y cant (28,000) o'r holl breswylwyr mewn sefydliadau cymunedol yng Nghymru yn byw mewn sefydliadau anfeddygol, gan gynnwys gwestai mawr neu neuaddau preswyl myfyrwyr. Roedd hyn naw pwynt canran yn uwch na 2001 (45 y cant, 18,000).\nRoedd 46 y cant (24,000) o breswylwyr mewn sefydliadau cymunedol mewn sefydliadau meddygol a gofal; roedd 23 y cant (12,000) o'r grŵp hwn mewn cartrefi gofal ac roedd 21 y cant (11,000) mewn sefydliadau meddygol eraill1.\nNewid bach iawn a fu yng nghanran y boblogaeth a oedd yn byw mewn unrhyw fath o sefydliad cymunedol rhwng 2001 a 2011 - cynnydd o lai na hanner pwynt canran i 2 y cant (52,000) yn 2011. Mae hyn yn debyg i'r cynnydd mwyaf yn rhanbarthau Lloegr; fe'i gwelwyd yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr a Swydd Efrog a'r Humber. Roedd Cymru yn dal i fod â llai o breswylwyr mewn sefydliadau cymunedol na'r rhan fwyaf o ranbarthau Lloegr heblaw am Ddwyrain Lloegr, Gogledd-ddwyrain Lloegr a Lundain.\nRhoddir gwybodaeth am breswylwyr arferol mewn cartrefi a sefydliadau cymunedol yn nhabl KS405EW (113 Kb Excel sheet)\na KS101EW (121.5 Kb Excel sheet)\nNodiadau ar gyfer - Preswylwyr mewn sefydliadau cymunedol\nMae’r sefydliadau meddygol eraill yn cynnwys sefydliadau a gaiff eu rhedeg gan y GIG, cartrefi plant a sefydliadau meddygol a gaiff eu rhedeg gan landlordiaid cymdeithasol cofrestredig.\nMae'r cyfrifiad yn ffordd werthfawr o greu darlun manwl o nodweddion y boblogaeth sy'n weithgar yn economaidd ar adeg y cyfrifiad. Mae'r rhan hon yn nodi'r hyn rydym yn ei wneud, p'un a ydym yn gofalu am aelodau llai abl o gymdeithas, yr hyn rydym yn ei wneud i ennill arian, pa gymwysterau sydd gennym, a sawl awr yr wythnos rydym yn gweithio.\nRoedd mwy o bobl (12 y cant, 370,000) yng Nghymru yn ofalwyr nag yn unrhyw un o ranbarthau Lloegr.\nRoedd canrannau uwch o bobl yn darparu rhwng 20 a 49 awr a 50 awr neu fwy o ofal yng Nghymru nag yn unrhyw ranbarth yn Lloegr; 2 y cant (54,000) a 3 y cant (104,000) yn y drefn honno.\nNododd un o bob pedwar (26 y cant, 651,000) o'r boblogaeth breswyl arferol 16 oed a throsodd yng Nghymru nad oedd ganddynt unrhyw gymwysterau cydnabyddedig.\nYr ail gategori mwyaf o ran cymwysterau yng Nghymru oedd Lefel 4 neu uwch e.e. gradd Baglor neu uwch (24 y cant, 614,000).\nMae unigolyn yn darparu gofal di-dâl os yw'n gofalu am aelodau o’r teulu, ffrindiau, cymdogion neu eraill, neu’n rhoi help neu gefnogaeth iddynt, oherwydd salwch neu anabledd corfforol/meddyliol hirdymor, neu broblemau sy'n gysylltiedig â henaint. Nid yw hyn yn cynnwys unrhyw weithgareddau fel rhan o waith â thâl.\nMae Tabl 8 yn dangos bod 12 y cant (370,000) o breswylwyr arferol yng Nghymru yn darparu gofal. Roedd hyn yn uwch nag unrhyw ranbarth yn Lloegr, a Chymru hefyd oedd â'r canrannau uchaf o ran darparu rhwng 20 a 49 a 50 awr neu fwy o ofal; dau y cant (54,000) a thri y cant (104,000) yn y drefn honno.\nFel gydag iechyd cyffredinol a phroblem iechyd neu anabledd hirdymor, gall hyn fod yn gysylltiedig â'r demograffeg pobl hŷn yng Nghymru o gymharu â rhanbarthau Lloegr.\nTabl 8: Darparu gofal di-dâl\nOriau'r wythnos 2001\n1 i 19\n20 i 49\n50 neu fwy\nRhoddir gwybodaeth am ddarparu gofal di-dâl yn nhabl KS301EW (102 Kb Excel sheet)\nAr gyfer y wybodaeth ystadegol hon, nodir gweithgarwch economaidd1 ar gyfer preswylwyr arferol rhwng 16 a 74 oed. Ystyrir bod preswylydd arferol yn weithgar yn economaidd os yw'n weithiwr cyflogedig, yn hunangyflogedig neu'n ddi-waith ond ei fod yn chwilio am waith ac yn gallu dechrau ymhen pythefnos. Yn 2011, roedd 66 y cant (1.5 miliwn) o breswylwyr arferol rhwng 16 a 74 oed (2.2 miliwn) yng Nghymru yn weithgar yn economaidd.\nRoedd canran y bobl a oedd yn weithgar yn economaidd yng Nghymru yn is nag yn Lloegr (70 y cant, 38.9 miliwn).\nYn sgil ffactorau yn cynnwys newidiadau i'r dosbarthiad sylfaenol a gwelliannau i'r cwestiynau yn holiadur y cyfrifiad, ni ellir cymharu data ar ddiweithdra a gasglwyd yng Nghyfrifiad 2011 â 2001 yn uniongyrchol. Yn 2013, bydd SYG yn cyhoeddi dadansoddiad er mwyn helpu defnyddwyr i ddeall sut mae'r amcangyfrifon hyn wedi newid yn ystod y cyfnod 10 mlynedd.\nCaiff gweithgarwch economaidd ei gategoreiddio'n grwpiau gwahanol2 fel y dangosir yn Ffigur 8. Mae Ffigur 8 hefyd yn tynnu sylw at y gwahaniaethau yn y mathau o waith a wneir gan ddynion a merched sy'n weithgar yn economaidd a rhwng 16 a 74 oed. Yn 2011, roedd bron bedair gwaith yn fwy o ferched (35 y cant, 245,000) yn weithwyr cyflogedig rhan amser o gymharu â dynion (9 y cant, 68,000).\nFfigur 8: Gweithgarwch economaidd yn ôl rhyw\nCymru, 2011 Preswylwyr arferol rhwng 16 a 74 oed sy'n weithgar yn economaidd Ffynhonnell: Cyfrifiad - Swyddfa Ystadegau Gwladol\nRhoddir gwybodaeth am weithgarwch economaidd yn nhablau KS601EW (122.5 Kb Excel sheet)\n, KS602EW (122.5 Kb Excel sheet)\na KS603EW (122.5 Kb Excel sheet)\nOriau a weithiwyd\nLleihaodd nifer yr oriau a weithiwyd1 gan breswylwyr arferol cyflogedig rhwng 16 a 74 oed yng Nghymru yn gyffredinol rhwng 2001 a 2011. Yn 2001, roedd 15 y cant (177,000) o breswylwyr arferol cyflogedig rhwng 16 a 74 oed yn gweithio 49 awr neu fwy, a ostyngodd dri phwynt canran i 12 y cant (161,000) yn 2011. Yn yr un modd; yn 2001 roedd 60 y cant (709,000) o breswylwyr arferol cyflogedig rhwng 16 a 74 oed yn gweithio rhwng 31 a 48 awr, a ostyngodd ddau bwynt canran i 58 y cant (791,000) yn 2011.\nMae Ffigur 9 yn dangos y gwahaniaeth clir rhwng dynion a merched o ran nifer yr oriau a weithiwyd.\nFfigur 9: Oriau a weithiwyd yr wythnos yn ôl rhyw\nCymru, 2001 a 2011, Preswylwyr arferol cyflogedig rhwng 16 a 74 oed Ffynhonnell: Cyfrifiad - Swyddfa Ystadegau Gwladol\nRhoddir gwybodaeth am nifer yr oriau a weithiwyd yn nhabl KS604EW (126 Kb Excel sheet)\nYn 2011, nododd 5 y cant (97,000) o'r boblogaeth breswyl arferol yng Nghymru rhwng 16 a 74 oed a oedd yn weithgar yn economaidd eu bod yn ddi-waith1 yn y cyfrifiad. O'r rheini a nododd eu bod yn ddi-waith, nid oedd 15 y cant (15,000) erioed wedi gweithio ac roedd 40 y cant arall (38,000) wedi bod yn ddi-waith am gyfnod hir.\nRoedd lefelau diweithdra yn amrywio rhwng rhanbarthau Lloegr o 8 y cant (1.0 miliwn) yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr i 5 y cant (127,000) yn Ne-orllewin Lloegr.\nRhoddir gwybodaeth am ddiweithdra fel y'i nodwyd yn y cyfrifiad yn nhablau KS601EW (122.5 Kb Excel sheet)\nNodiadau ar gyfer - Gweithgarwch economaidd\nYn sgil gwahaniaethau diffiniadol, ac am fod holiadur y cyfrifiad ei hun yn cael ei hunanlenwi gan bobl Cymru a Lloegr, gall amcangyfrifon y cyfrifiad o bobl sy’n gweithio fod yn wahanol i ffynonellau eraill oherwydd gall rhai ymatebwyr, er enghraifft, gynnwys gwaith gwirfoddol pan ofynnir iddynt am eu gwaith. Yr amcangyfrifon mwyaf awdurdodol a chyfredol o statws y farchnad lafur gan gynnwys cyflogaeth a diweithdra yw’r ystadegau ar y farchnad lafur a gyhoeddir gan SYG bob mis. Mae’r cyfrifiad yn ffordd werthfawr o roi darlun manwl o nodweddion y boblogaeth sy'n weithgar yn economaidd ar adeg y cyfrifiad.\nGall myfyrwyr mewn addysg amser llawn a gweithwyr hunangyflogedig fod yn weithwyr rhan amser hefyd.\nMae'r dosbarthiad cymwysterau yn ei gwneud yn bosibl i lunio amcangyfrifon o ganran y boblogaeth sy'n cael y lefel uchaf o gymwysterau academaidd a galwedigaethol neu broffesiynol. Er nad oedd hwn yn gwestiwn newydd yn 2011, nid oes modd cymharu rhai o'r amcangyfrifon cymwysterau yn uniongyrchol â 2001. Mae hyn am sawl rheswm gan gynnwys newidiadau i'r lefel a bennir ar gyfer rhai cymwysterau ac ychwanegu blwch ticio cymwysterau tramor. Yn fras, caiff y lefelau eu categoreiddio fel a ganlyn:\nDim cymwysterau: Dim cymwysterau ffurfiol;\nLefel 1: 1-4 TGAU neu gymwysterau cyfatebol;\nLefel 2: 5 TGAU neu gymwysterau cyfatebol;\nLefel 3: 2 Safon Uwch neu fwy, neu gymwysterau cyfatebol;\nLefel 4 neu uwch: Gradd baglor neu gymhwyster cyfatebol, a chymwysterau uwch;\nCymwysterau eraill gan gynnwys cymwysterau tramor.\nYng Nghymru, y categori ymateb mwyaf yn 2011 oedd dim cymwysterau; 26 y cant (651,000) o breswylwyr arferol 16 oed a throsodd, yn debyg i bump o ranbarthau Lloegr. Mae'r grŵp a nododd nad oedd ganddo unrhyw gymwysterau yn cynnwys pobl dros 16 oed a oedd yn dal i astudio h.y. rhai ymatebwyr nad oeddent wedi cwblhau eu haddysg.\nYr ail gategori mwyaf yng Nghymru oedd Lefel 4 ac uwch (24 y cant, 614,000) fel y dangosir yn Ffigur 10, wedi'i ddilyn gan Lefel 2 (16 y cant, 394,000).\nYn Nwyrain Lloegr, De-ddwyrain Lloegr, De-orllewin Lloegr a Llundain, roedd mwy o breswylwyr arferol â chymwysterau Lefel 4 ac uwch na heb unrhyw gymwysterau. Yn Llundain roedd mwy o breswylwyr arferol â chymwysterau Lefel 4 ac uwch na chymwysterau Lefel 2 neu ddim un cymhwyster.\nFfigur 10: Lefel uchaf o gymhwyster\nCymru, 2011, Preswylwyr arferol 16 oed a throsodd\nRhoddir gwybodaeth am gymwysterau yn nhabl KS501EW (116 Kb Excel sheet)\nYng Nghymru yn 2011, nododd 1.4 miliwn o breswylwyr arferol cyflogedig rhwng 16 a 74 oed eu diwydiant a'u galwedigaeth1.\nFel y gellir ei weld yn Nhabl 9, y sector Manwerthu a chyfanwerthu oedd y cyflogwr mwyaf o'r grŵp 16 i 74 oed gydag 16 y cant (213,000) o breswylwyr arferol cyflogedig yn gweithio yn y sector hwn. I'r pegwn arall, y sector Mwyngloddio a chwarela sydd â'r nifer leiaf o weithwyr cyflogedig (llai nag 1 y cant, 3,000).\nTabl 9: Diwydiant Cymru, 2011, preswylwyr arferol cyflogedig rhwng 16 a 74 oed Miloedd, y cant\nSector manwerthu a chyfanwerthu; trwsio cerbydau a beiciau modur\nGweithgareddau iechyd dynol a gwaith cymdeithasol\nGweinyddiaeth gyhoeddus ac amddiffyn, nawdd cymdeithasol gorfodol 108\nGweithgareddau llety a gwasanaethau bwyd 85\nGweithgareddau proffesiynol, gwyddonol a thechnegol 59\nGweithgareddau gweinyddol a gwasanaethau cymorth 54\nTrafnidiaeth a storio\nGweithgareddau ariannol ac yswiriant\nGwybodaeth a chyfathrebu\nAmaethyddiaeth, coedwigaeth a physgota 23\nGweithgareddau eiddo tiriog\nGweithgareddau cyflenwi dŵr, carthffosiaeth, rheoli gwastraff ac adfer\nCyflenwi trydan, nwy, ager ac aerdymheru 11\nYn ogystal â bod y prif ddiwydiant cyflogi yng Nghymru yn 2011, y sector Manwerthu a chyfanwerthu oedd y cyflogwr mwyaf ym mhob un o ranbarthau Lloegr hefyd bron - ac eithrio Llundain, lle'r sector Gweithgareddau eiddo tiriog, rhentu a busnes oedd â'r gweithlu mwyaf (19 y cant, 748,000).\nRhoddir gwybodaeth am ddiwydiant yn nhablau KS605EW (130 Kb Excel sheet)\n, KS606EW (130 Kb Excel sheet)\na KS607EW (130 Kb Excel sheet)\nYn Nhabl 10, gellir gweld mai'r alwedigaeth1 â'r nifer fwyaf o ymatebwyr yng Nghymru yn 2011 oedd y grŵp Proffesiynol (16 y cant, 215,000), gyda Gweithredwyr prosesau, safleoedd a pheiriannau i'r pegwn arall (8 y cant, 112,000).\nYn sgil ffactorau yn cynnwys newidiadau i'r dosbarthiad sylfaenol a gwelliannau i'r cwestiynau yn holiadur y cyfrifiad, ni ellir cymharu data ar alwedigaethau a gasglwyd yng Nghyfrifiad 2011 â 2001 yn uniongyrchol. Yn 2013, bydd SYG yn cyhoeddi dadansoddiad er mwyn helpu defnyddwyr i ddeall sut mae'r amcangyfrifon hyn wedi newid yn ystod y cyfnod 10 mlynedd.\nTabl 10: Galwedigaeth\nCymru, 2011, preswylwyr arferol cyflogedig rhwng 16 a 74 oed Miloedd, y cant\nGalwedigaethau crefftau medrus\nGalwedigaethau gweinyddol ac ysgrifenyddol\nGalwedigaethau proffesiynol a thechnegol cyswllt 147\nGalwedigaethau gofalu, hamdden a gwasanaethau eraill 143\nRheolwyr, cyfarwyddwyr ac uwch swyddogion 126\nGalwedigaethau gwerthu a gwasanaethau cwsmeriaid 123\nGweithredwyr prosesau, safleoedd a pheiriannau 111\nRhoddir gwybodaeth am alwedigaethau yn nhablau KS608EW (113 Kb Excel sheet)\n, KS609EW (113 Kb Excel sheet)\na KS610EW (113.5 Kb Excel sheet)\nNodiadau ar gyfer - Diwydiant a galwedigaeth\nMae'r cyhoeddiad hwn yn dilyn Amcangyfrifon o Boblogaeth a Chartrefi Cyfrifiad 2011 ar gyfer Cymru. Mae'r cyfrifiad yn rhoi amcangyfrifon o nodweddion pob unigolyn a chartref yng Nghymru a Lloegr ar noson y cyfrifiad. Fe'u cynhyrchir ar gyfer amrywiaeth o ddefnyddwyr gan gynnwys y llywodraeth, awdurdodau lleol ac unedol, busnesau a chymunedau. Mae'r cyfrifiad yn darparu ystadegau o'r boblogaeth o lefel genedlaethol i lefel leol. Mae'r bwletin hwn yn trafod y canlyniadau ar lefel genedlaethol i Gymru, gan gymharu rhywfaint o ddata â rhanbarthau Lloegr.\nWrth wneud cymariaethau â 2001, cymharwyd amcangyfrifon o'r boblogaeth (yn ôl oedran a rhyw) â'r amcangyfrifon canol blwyddyn ar gyfer 2001. Ar gyfer nodweddion eraill, gwneir cymariaethau ag amcangyfrifon Cyfrifiad 2001. Mae'r ddwy ffynhonnell yn rhoi amcangyfrif wedi'i dalgrynnu o 2.9 miliwn o breswylwyr arferol yng Nghymru. Darperir nodiadau gyda'r tablau er mwyn nodi'r ffynonellau data a ddefnyddiwyd.\nMae data o Gyfrifiad 2001 ar gael ar wefan Ystadegau Cymdogaeth. Rhoddir rhifau tablau perthnasol ym mhob ffeil i'w lawrlwytho yn y cyhoeddiad hwn.\nMae delweddau data rhyngweithiol a ddatblygwyd gan SYG hefyd ar gael i helpu i ddehongli'r canlyniadau\nBydd data pellach o Gyfrifiad 2011 yn cynnwys mwy o fanylion mewn croes-dablau, a thablau ar gyfer ardaloedd daearyddol eraill. Mae'r rhain yn cynnwys wardiau, ardaloedd iechyd, etholaethau seneddol, sectorau cod post a pharciau cenedlaethol. Mae rhagor o wybodaeth am ddata pellach ar gael ar lein ym Mhrosbectws Cyfrifiad 2011.\nYn sgil gwahaniaethau diffiniadol, ac am fod holiadur y cyfrifiad ei hun yn cael ei hunanlenwi gan bobl Cymru a Lloegr, gall amcangyfrifon y cyfrifiad o bobl sy'n gweithio fod yn wahanol i ffynonellau eraill oherwydd gall rhai ymatebwyr, er enghraifft, gynnwys gwaith gwirfoddol pan ofynnir iddynt am eu gwaith. Yr amcangyfrifon mwyaf awdurdodol a chyfredol o statws y farchnad lafur gan gynnwys cyflogaeth a diweithdra yw'r ystadegau ar y farchnad lafur a gyhoeddir gan SYG bob mis. Mae'r cyfrifiad yn ffordd werthfawr o roi darlun manwl o nodweddion y boblogaeth sy'n weithgar yn economaidd ar adeg y cyfrifiad.\nMae SYG wedi sicrhau bod y data a gesglir yn diwallu anghenion defnyddwyr drwy ymgynghoriad helaeth ar allbynnau Cyfrifiad 2011 er mwyn sicrhau bod allbynnau Cyfrifiad 2011 o ddefnydd cynyddol wrth gynllunio gwasanaethau tai, addysg, iechyd a thrafnidiaeth mewn blynyddoedd i ddod.\nMae unrhyw gyfeiriad at awdurdodau lleol yn cynnwys awdurdodau lleol ac awdurdodau unedol.\nEfallai na fydd ffigurau yn y cyhoeddiad hwn yn cydgrynhoi oherwydd talgrynnu.\nMae swyddogion o Lywodraeth Cymru wedi bod ynghlwm wrth y broses o gynllunio Cyfrifiad 2011. Cynrychiolir Llywodraeth Cymru ar bob lefel o lywodraethu'r cyfrifiad. Yn arbennig, yn ystod 2011 a 2012, mae ystadegwyr Llywodraeth Cymru wedi bod ynghlwm wrth y broses sicrhau ansawdd a chynlluniau ar gyfer ystadegau'r cyfrifiad.\nGofynnodd holiaduron cyfrifiad Cymru a Lloegr yr un cwestiynau namyn un; gofynnwyd cwestiwn ychwanegol am yr iaith Gymraeg yn holiadur Cymru.\nSYG sy'n gyfrifol am gynnal y cyfrifiad yng Nghymru a Lloegr. Cynhaliwyd cyfrifiadau gwahanol ar yr un pryd yn yr Alban a Gogledd Iwerddon. Cafodd y rhain eu cynnal gan Gofnodion Cenedlaethol yr Alban (NRS) ac Asiantaeth Ystadegau ac Ymchwil Gogledd Iwerddon (NISRA) yn y drefn honno.\nSYG sy'n gyfrifol am gyhoeddi ystadegau'r DU (llunio ystadegau cymaradwy gan yr asiantaethau ystadegol uchod yn y DU). Caiff y rhain eu llunio wrth i'r tair asiantaeth ystadegol dan sylw gyhoeddi'r data perthnasol. Mae prosbectws cyfrifiad Gogledd Iwerddon a phrosbectws cyfrifiad yr Alban ar gael ar lein. Caiff amcangyfrifon poblogaeth cyntaf y DU eu rhyddhau ar 17 Rhagfyr 2012.\nYn y rhan fwyaf o achosion, preswylfa arferol unigolyn yw'r cyfeiriad lle mae'n aros y rhan fwyaf o'r amser. I lawer o bobl, hwn fydd eu cartref parhaol neu gartref y teulu. Os nad oedd gan aelod o'r lluoedd arfog gyfeiriad parhaol na chyfeiriad y teulu lle mae'n byw fel arfer, nodwyd eu bod fel arfer yn byw yng nghyfeiriad y ganolfan.\nDiffinnir cartref fel un person sy’n byw ar ei ben ei hun neu grŵp o bobl (nad ydynt o reidrwydd yn perthyn i’w gilydd) sy’n byw yn yr un cyfeiriad sy’n rhannu cyfleusterau coginio ac sydd hefyd yn rhannu lolfa, ystafell fyw neu le bwyta.\nCaiff yr holl dermau allweddol a ddefnyddir yn y cyhoeddiad hwn, fel preswylydd a phreswylwyr byrdymor eu hegluro yng ngeirfa Cyfrifiad 2011. Mae gwybodaeth am Gynhyrchion Daearyddiaeth Cyfrifiad 2011 ar gyfer Cymru a Lloegr hefyd ar gael.\nRoedd holl amcangyfrifon poblogaeth y cyfrifiad yn destun proses sicrhau ansawdd helaeth, gan ddefnyddio ffynonellau gwybodaeth cenedlaethol a lleol eraill at ddiben eu cymharu a'u hadolygu gan gyfres o baneli sicrhau ansawdd. Cyhoeddwyd ystod eang o bapurau sicrhau ansawdd, gwerthuso a methodoleg ochr yn ochr â'r gyfres gyntaf o ddata ym mis Gorffennaf 2012 ac fe'u diweddarwyd yn y gyfres hon, gan gynnwys dogfen Gwybodaeth Ansawdd a Methodoleg (QMI). (152.8 Kb Pdf)\nCyflawnodd Cyfrifiad 2011 ei gyfradd ymateb darged gyffredinol sef 94 y cant o'r boblogaeth breswyl arferol yng Nghymru a Lloegr, a thros 80 y cant ym mhob awdurdod lleol ac unedol. Amcangyfrifwyd poblogaeth Cymru a Lloegr sef 56.1 miliwn gyda chyfradd hyder o 95 y cant o fod yn gywir o fewn +/- 85,000 (0.15 y cant).


Polisi cwcis a phreifatrwydd | Endgrain Cymraeg\nMae’r polisi preifatrwydd hwn yn manylu ar sut mae Team Elite yn defnyddio ac yn diogelu unrhyw wybodaeth y byddwch yn ei rhoi i ni pan fyddwch yn defnyddio’r wefan hon.\nMae Endgrain wedi ymrwymo i sicrhau bod eich preifatrwydd yn cael ei ddiogelu. Os byddwn yn gofyn ichi ddarparu gwybodaeth benodol y gellir eich adnabod ohoni wrth ddefnyddio’r wefan hon, yna gallwch fod yn sicr y caiff hon ei defnyddio’n unol â’r datganiad preifatrwydd hwn yn unig.\nMae’n bosibl y bydd Endgrain yn newid y polisi hwn o bryd i’w gilydd trwy ddiweddaru’r dudalen hon. Dylech edrych ar y dudalen hon o bryd i’w gilydd i sicrhau eich bod yn hapus ag unrhyw newidiadau. Daeth y polisi hwn i rym ar 02/09/15.\nMae’n bosibl y byddwn yn casglu’r wybodaeth a ganlyn:\nenw ac enw cwmni\ngwybodaeth gyswllt, gan gynnwys cyfeiriad e-bost\ngwybodaeth ddemograffig fel cod post, dewisiadau a diddordebau\nYr hyn rydym yn ei wneud â’r wybodaeth rydym yn ei chasglu\nMae angen yr wybodaeth hon arnom i ddeall eich anghenion a darparu gwasanaeth gwell ichi, ac yn enwedig am y rhesymau a ganlyn:\nMae’n bosibl y byddwn yn defnyddio’r wybodaeth i wella ein cynnyrch a’n gwasanaethau\nMae’n bosibl y byddwn yn anfon negeseuon e-bost o bryd i’w gilydd i hybu cynnyrch newydd, cynigion arbennig neu wybodaeth arall rydym o’r farn fyddai o ddiddordeb ichi, gan ddefnyddio’r cyfeiriad e-bost rydych wedi’i ddarparu.\nO bryd i’w gilydd, mae’n bosibl y byddwn hefyd yn defnyddio’ch gwybodaeth i gysylltu â chi at ddibenion ymchwil i’r farchnad. Mae’n bosibl y byddwn yn cysylltu â chi trwy e-bost, dros y ffôn, trwy ffacs neu drwy’r post. Mae’n bosibl y byddwn yn defnyddio’r wybodaeth i addasu’r wefan yn ôl eich diddordebau.\nRydym wedi ymrwymo i sicrhau bod eich gwybodaeth yn ddiogel. Er mwyn atal mynediad neu ddatgeliad heb awdurdod, rydym wedi rhoi gweithdrefnau ffisegol, electronig a rheolaethol addas ar waith i warchod a diogelu’r wybodaeth rydym yn ei chasglu ar-lein.\nFfeil fach yw cwci, sy’n gofyn am ganiatâd i’w gosod ar yriant caled eich cyfrifiadur. Unwaith y byddwch wedi cytuno, caiff y ffeil ei hychwanegu ac mae’r cwci yn helpu i ddadansoddi traffig ar y we neu’n rhoi gwybod ichi pan fyddwch yn ymweld â gwefan benodol. Mae cwcis yn caniatáu cymwysiadau’r we i ymateb i chi fel unigolyn. Gall y cymhwysiad gwe deilwra ei weithrediadau yn unol â’ch anghenion, eich hoff bethau a’ch cas bethau trwy gasglu a chofio gwybodaeth am eich dewisiadau.\nRydym yn defnyddio cwcis cofnodi traffig i nodi’r tudalennau sy’n cael eu defnyddio. Mae hyn yn ein helpu i ddadansoddi data am draffig ar dudalennau gwe a gwella ein gwefan er mwyn ei theilwra’n unol ag anghenion cwsmeriaid. Byddwn yn defnyddio’r wybodaeth hon at ddibenion dadansoddi ystadegol yn unig, ac yna caiff y data eu tynnu oddi ar y system.\nAt ei gilydd, mae cwcis yn ein helpu i ddarparu gwefan well ichi, trwy ein galluogi i fonitro pa dudalennau sy’n ddefnyddiol ichi a pha rai sydd ddim yn ddefnyddiol. Nid yw cwci mewn unrhyw ffordd yn rhoi mynediad i ni i’ch cyfrifiadur nac unrhyw wybodaeth amdanoch, heblaw am y data rydych yn dewis eu rhannu â ni.\nGallwch chi ddewis derbyn neu wrthod cwcis. Mae’r mwyafrif o borwyr gwe yn derbyn cwcis yn awtomatig, ond gallwch chi fel rheol addasu gosodiad eich porwr i wrthod cwcis os yw hynny’n well gennych chi. Mae’n bosibl y bydd hyn yn eich atal rhag manteisio’n llawn ar y wefan.\nMae ein gwefan yn cynnwys dolenni i wefannau eraill o ddiddordeb. Fodd bynnag, unwaith y byddwch wedi defnyddio’r dolenni hyn i adael ein gwefan, fe ddylech nodi nad oes gennym unrhyw reolaeth dros y wefan arall honno. Felly ni allwn fod yn gyfrifol am ddiogelwch a phreifatrwydd unrhyw wybodaeth y byddwch yn ei darparu wrth ymweld â gwefannau o’r fath, ac nid yw’r datganiad preifatrwydd hwn yn berthnasol i wefannau o’r fath. Fe ddylech fod yn ofalus ac edrych ar y datganiad preifatrwydd sy’n berthnasol i’r wefan dan sylw.\nEfallai y byddwch yn dewis cyfyngu ar y wybodaeth bersonol a gesglir neu a ddefnyddir. Os ydych wedi cytuno i ni ddefnyddio’ch gwybodaeth bersonol at ddibenion marchnata uniongyrchol o’r blaen, fe gewch newid eich meddwl unrhyw adeg trwy ysgrifennu neu anfon e-bost atom.\nNi fyddwn yn gwerthu, yn dosbarthu neu’n prydlesu’ch gwybodaeth bersonol i drydydd partïon oni bai eich bod wedi caniatáu i ni wneud hynny neu oni bai bod hynny’n ofynnol yn ôl y gyfraith. Mae’n bosibl y byddwn yn defnyddio’ch gwybodaeth bersonol i anfon gwybodaeth atoch am drydydd partïon rydym o’r farn fyddai o ddiddordeb ichi o bosibl, os byddwch yn dweud wrthym eich bod yn dymuno i hyn ddigwydd.\nGallwch chi ofyn am fanylion yr wybodaeth bersonol rydym yn ei dal amdanoch dan Ddeddf Diogelu Data 1998. Fe fydd yn rhaid talu ffi fach am hyn. Os hoffech gael copi o’r wybodaeth a ddelir amdanoch, yna ysgrifennwch at Team Elite.\nOs ydych yn credu bod unrhyw wybodaeth rydym yn ei dal amdanoch yn anghywir neu’n anghyflawn, yna ysgrifennwch neu anfonwch e-bost atom cyn gynted â phosibl, yn y cyfeiriad uchod. Fe fyddwn yn mynd ati’n ddi-oed i gywiro unrhyw wybodaeth y darganfyddir ei bod yn anghywir.


Cwcis - Hwb\nCwcis ar HWB.LLYW.CYMRU\nFfeiliau sy'n cael eu cadw ar eich ffôn, tabled neu gyfrifiadur pan fyddwch yn ymweld â gwefan yw cwcis.\nRydym yn defnyddio cwcis i storio gwybodaeth ynghylch sut yr ydych yn defnyddio HWB.LLYW.CYMRU, megis y tudalennau yr ydych yn ymweld â nhw.\nMwy o wybodaeth am cwcis ar HWB.LLYW.CYMRU\nNid yw eich dewisiadau cwcis wedi eu cadw eto.\nMae HWB.LLYW.CYMRU yn gosod cwcis pan fyddwch yn ymweld â'n gwefan. Gallwch newid y gosodiadau hyn i'ch dewis chi. Mae angen i chi gadw'r dudalen hon gyda'ch dewisiadau newydd.\nRydym yn defnyddio cwcis i storio gwybodaeth ynghylch sut yr ydych yn defnyddio HWB.LLYW.CYMRU, megis y tudalennau yr ydych yn ymweld â nhw. Nid yw'r cwcis hyn yn cael eu defnyddio i'ch adnabod chi'n bersonol.\nRydym yn defnyddio 2 cwci gwahanol. Gallwch ddewis pa fath o gwcis rydych yn hapus i ni eu defnyddio.\nRydym yn defnyddio Google Analytics i fesur sut ydych yn defnyddio'r wefan er mwyn i ni ei wella yn seiliedig ar angen defnyddwyr. Mae Google Analytics yn gosod cwcis sy'n storio gwybodaeth wedi anonymeiddio ynghylch:\ny tudalennau yr ydych yn ymweld â nhw ar HWB.LLYW.CYMRU a gwasanaethau digidol y llywodraeth, a pha mor hir yr ydych chi'n treulio ar bob tudalen\nNid ydym yn caniatâu i Google ddefnyddio na rhannu'r data ynghylch sut yr ydych yn defnyddio'r safle.\nDewiswch o'r opsiynau canlynol\nDefnyddiwch cwcis sy'n mesur fy nefnydd o'r wefan


Arfer Da gan y Cyngor - Posts in Category: Plant, Pobl Ifanc ac Addysg - CLILC\nPosts in Category: Plant, Pobl Ifanc ac Addysg\nCyngor Castell-nedd Port Talbot yn cefnogi ysgolion gyda dysgu yn y cartref (CBS Castell-nedd Port Talbot)\nFe fu ysgolion yn cefnogi dysgu yn y cartref drwy gydol y cyfnod clo.\nFe gynhaliodd Cyngor Castell-nedd Port Talbot arolwg o’u holl ysgolion yn ymwneud â’u darpariaeth dysgu o bell a lluniwyd Cynllun Parhad Dysgu a chafodd ei rannu gyda’r holl ysgolion o ganlyniad.\nRoedd yr arolwg yn nodi unrhyw ddiffygion yn ymwneud â hyfforddiant a’r gefnogaeth oedd ei hangen a chefnogwyd unrhyw ysgol oedd angen cymorth technegol er mwyn darparu dysgu o bell gan swyddogion y cyngor.\nMae’r cyngor wedi darparu dros 1000 o ddyfeisiau ar gyfer disgyblion nad oes ganddynt offer TG priodol na / neu fynediad i’r rhyngrwyd.\nWrth baratoi ar gyfer ailagor, fe baratôdd yr holl ysgolion yng Nghastell-nedd Port Talbot gynlluniau adfer ac asesiadau risg wedi eu seilio ar y canllawiau a ddarparwyd gan dîm gwella ysgolion y cyngor a Llywodraeth Cymru, a darparodd y cyngor ganllawiau ar Ddysgu Cyfunol. Wrth i'r ysgolion ailagor fe sicrhaodd y cyngor fod Penaethiaid yn derbyn cefnogaeth wythnosol i roi'r wybodaeth ddiweddaraf iddynt ar ddatblygiadau allweddol ac i drafod pryderon. Sefydlwyd porthol Cwestiynau Cyffredin pwrpasol.\nDydd Llun, 12 Hydref 2020 14:16:00 Categorïau: Castell-nedd Port Talbot COVI9-19 COVID-19 (Ysgol - Digidol) COVID-19 (Ysgol - Partneriaeth) Plant, Pobl Ifanc ac Addysg\nYmateb Dechreuol Arlwywyr Ysgolion i Brydau Ysgol am Ddim (Cymru Gyfan)\nYn dilyn cyhoeddiad gan Lywodraeth Cymru bod addysg statudol yn cael ei atal dros dro o ganol mis Mawrth 2020, un o’r pryderon mwyaf oedd sut i ddarparu ar gyfer y plant oedd â hawl i brydau ysgol am ddim yn ystod y cyfnod hwn. Yn yr wythnosau cyntaf, roedd Awdurdodau Lleol (ALl) yn darparu pecynnau bwyd i’w casglu o’r ysgolion, canolfannau lleol neu eu danfon i gartrefi. Fodd bynnag, roedd y nifer oedd yn defnyddio’r gwasanaeth yn isel, ac roedd gwastraff yn uchel felly nid oedd hyn yn gynaliadwy yn yr hirdymor.\nCyhoeddodd Llywodraeth Cymru bod £7M ar gael i ALl ddarparu prydau ysgol am ddim i ddisgyblion cymwys yn ystod gwyliau’r Pasg, a £33M ychwanegol hyd at ddiwedd gwyliau’r haf. Mewn ymateb, cynhaliodd a rheolodd CLlLC gyfarfodydd ar-lein cenedlaethol a rhanbarthol gydag arlwywyr ALl a Llywodraeth Cymru i olrhain a rhannu gwybodaeth am ymateb arlwywyr ysgolion a materion oedd yn codi. Roedd y cyfarfodydd hyn yn cyfrannu at Ganllawiau Prydau Ysgol am Ddim a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru.\nYn ystod y cyfnod dechreuol, datblygodd yr ALl ddarpariaeth yn unol â’u hanghenion a galw lleol a chynigiwyd y dewisiadau canlynol: taliadau uniongyrchol (17), danfon bwyd (10), talebau bwyd (8) neu wasanaeth casglu (1). Fodd bynnag, roedd y mwyafrif o ALl yn cynnig nifer o ddewisiadau, a oedd yn gweithio’n dda ac yn dangos pwysigrwydd dull lleol i gefnogi eu cymunedau lleol.\nDatblygodd a chyhoeddodd CLlLC daflen wybodaeth Gwneud y Mwyaf o'ch taliadau neu dalebau Prydau Ysgol am Ddim i bob ALl er mwyn eu rhannu â rhieni, gan ddarparu argymhellion defnyddiol ar gynllunio, siopa a pharatoi bwyd maethlon, ynghyd â rhestr siopa posibl. Roedd Data Cymru hefyd yn casglu data ar ymateb ALl i ddarparu prydau ysgol am ddim yn ystod y cyfnod hwn.\nGellir dod o hyd i ragor o wybodaeth ar yr ymateb dechreuol yn y Cyflwyniad 'Trosolwg o ymatebion Prydau Ysgol am Ddim i COVID-19 yng Nghymru'.\nDydd Iau, 17 Medi 2020 16:21:00 Categorïau: COVI9-19 COVID-19 (Prydau Ysgol am Ddim - Partneriaeth) Cymru Gyfan Plant, Pobl Ifanc ac Addysg


Mae actor Rwsia, ysgrifennwr, cyfarwyddwr a chynhyrchydd adnabyddus Alexander Strizhenov i 40 mlynedd wedi adennill llawer iawn. Cyrhaeddodd pwysau'r artist poblogaidd 140 kg, ac roedd hyn yn poeni'n fawr ar ei wraig hardd, yr actores a'r cyflwynydd teledu Catherine Strizhenov.\nCymerodd yr actor y penderfyniad i weithredu'n ddigon cyflym ac mewn ychydig amser fe gafodd gwared â mwy na 30 kg. Yn dilyn hynny, nid yn unig oedd yn colli'r canlyniad a gyflawnwyd, fel sy'n aml yn achos colli pwysau cyflym, ond wedi cyrraedd cofnod newydd - yn y pen draw, collodd Strizhenov 45 kg. Mae'r actor wedi newid cymaint nad yw ei ffrindiau a'i ffrindiau'n ei adnabod yn brin. Gan weld yr actor mewn delwedd newydd, mewn siwt llym yn hytrach na'r siwmperi llydan arferol, dechreuodd pawb wybod sut y collodd Alexander Strizhenov bwysau?\nPa mor denau Strizhenov - dau ymgais\nGwnaeth Alexander yr ymgais gyntaf i golli pwysau, ar ôl penderfynu gwneud cais am fesurau cardinal, profodd un o'r dulliau newynog o golli pwysau. Roedd cyflymu ar ddŵr mwynol yn helpu'r actor i gael gwared â 15 kg mewn tair wythnos, ond ni ellir priodoli'r dull hwn i ddull iach a chyfiawnhad deiet. Mae anfanteision dietau llwglyd yn ffactorau megis straen a sioc i'r corff, ac o ganlyniad mae'r pwysau a gollwyd yn ystod y cyflymiadau yn gyflym.\nRoedd yr ail sampl Strizhenova yn fwy llwyddiannus, effeithiol, yn seiliedig ar faeth iach a chynyddu corfforol. Roedd yr ymagwedd hon at broblemau gormod o bwysau yn cael ei gyfiawnhau ac yn uwch na'r disgwyliadau - Collodd Alexander Strizhenov bwysau, edrychodd yn iau, newid ei ddelwedd a chyfleusterau cyffredinol ar gyfer gwisgoedd ffasiynol ffasiynol.\nDeiet Alexander Strizhenov\nDywedodd maethegydd wrth yr actor i ddechrau colli pwysau o ddiwrnodau dadlwytho, a'i ddiben oedd lleihau maint y stumog a maint y cyfrannau o fwyd sy'n cael eu bwyta. Roedd cam cyntaf y golled pwysau yn cynnwys dau ddiwrnod cyflym yr wythnos - un ar afalau, un ar kefir. Roedd yr ymagwedd hon yn cael ei ddarparu fel sylfaen baratoadol ar gyfer newid cyflawn yn nhrefn a diet yr actor.\nY cam nesaf oedd addasu'r diet a dewis y diet gorau ar gyfer Strizhenov. Yn gyntaf oll, diflannodd y cynhyrchion selsig, cig brasterog, melysion, pwdinau, diodydd carbonedig, bananas, grawnwin o ddeiet yr actor. Roedd y diet Strizhenov wedi'i seilio ar y system Siapaneaidd o adael y geisha, lle y rhoddir blaenoriaeth i fwyd a llysiau môr.\nYn ogystal â newid y diet, defnyddiodd Alexander Strizhenov nifer o driciau a oedd yn ei helpu i ymdopi'n effeithiol â gormod o bwysau:\nHanner awr cyn pryd o fwyd, roedd y actor yn yfed gwydraid o ddŵr ychydig cynnes gyda sudd lemwn. Mae'r dull hwn yn helpu i gael gwared â gormod o rwystro a lleihau cyfran un-amser.\nHanner awr ar ôl pob pryd, fe wnaeth Strizhenov fwyta un grawnffrwyth . Mae'r dull hwn yn caniatáu i'r corff losgi calorïau ychwanegol, gan fod gan grawnffrwyth eiddo unigryw o'r enw calorïau negyddol. Hynny yw, mae prosesu'r ffrwyth hwn yn cael ei wario llawer mwy o galorïau nag y mae'n mynd i'r corff.\nY mwyaf boddhaol yn y deiet yw brecwast, yn y bore mawnog, wyau wedi'u berwi, caws isel o galorïau, iogwrt, blawd ceirch, caniateir coffi, yn y dewislen llysiau dewisol - mae'n well gan y tatws wedi'u berwi neu eu pobi, reis, saladau o lysiau ffres.\nFe wnaeth Alexander leihau'r defnydd o garbohydradau, ar ôl 16.00 cymerodd gynhyrchion protein yn unig. Mae'r agwedd hon o ganlyniad i arafu'r pancreas gyda'r nos. Yn ystod y cinio, mae'r actor yn bwyta cig wedi'i fraster wedi'i ferwi (ffiled cyw iâr, cig eidion) neu bysgod braster isel.\nYn ystod y dydd, y mae'r actor yn yfed llawer o ddŵr, sy'n lleihau'n sylweddol archwaeth, gallwch ychwanegu lemon, oren, dail mintys, fanila i'r dŵr.\nMae gan goginio un gyfrinach hefyd - mae ei halen yn uniongyrchol yn y ddysgl, ac nid yn y broses goginio, felly, mae'n bosibl lleihau'r nifer sy'n bwyta halen.\nGan ddefnyddio diet o'r fath, yn cymryd rhan weithredol mewn nofio yn y pwll, rhoddodd Alexander Strizhenov ei hun yn gyflym, ac mae'n hynod falch o'i gefnogwyr.\nDeiet Kefir-yw yr hydd am golli pwysau - bwydlen a rheolau\nDeiet yfed 30 diwrnod\nDeiet gyda cholelithiasis\nDiet "Roller Coaster" - yr opsiynau gorau\nDeiet â gastritis y stumog\nPoen ar ochr chwith yr abdomen\nFfasâd y tŷ yn arddull Provence\nYm mha amser y gallaf benderfynu ar feichiogrwydd ectopig?\nDefaid plygu ar gyfer dŵr mwynol\nPa mor aml i ddwrio'r eginblanhigion tomato?\nFfasiwn i fenywod beichiog yn yr hydref-gaeaf 2015-2016\nSut i gosbi dyn am barchu - hud\nGwenyn o boteli plastig\nPam mae torri gwallt?


HANES KONGO - AFRIKHEPRI\ndydd Llun, Ebrill 6, 2020\nLlyfrgell Athroniaeth Tsieineaidd (PDF)\nLlyfrgell Datblygiad Personol (PDF)\nLlyfrgell Theosophy (PDF)\nLlyfrgell Adfywiad Kamite (PDF)\nLlyfrgell Cychwyn (PDF)\nLlyfrgell ocwltiaeth ac esotericiaeth (PDF)\nAddysg y Llyfrgell yn yr Oes Newydd (PDF)\nLlyfrgell Llyfr Comig (PDF)\nGwyddoniaeth a bywyd: iechyd\nMae astudiaeth Rwseg yn profi y bydd GMOs yn sterileiddio dynoliaeth ar ôl 3 cenhedlaeth\nMyfyrio a dod yn gyfoethog - Napoleon Hill (PDF)\nAchosion a Meddyginiaethau - Hildegarde De Bingen (PDF)\nPŵer yr eiliad presennol - Eckhart Tolle (PDF)\nDeddfau sylfaenol theosophy - Annie Besant (PDF)\nCyfrinach hynafol blodyn y bywyd - Cyfrol 1 (PDF)\nHanes Cyffredinol Affrica - Cyf 6 (PDF)\nChakras, canolfannau grym mewn bodau dynol - Leadbeater (PDF)\nTaitu Betul - Strip Comig (PDF)\nSylfeini Athroniaeth Esoterig - Blavatsky (PDF)\nMOVIE I GWYLIO\nGwyliwch Briodas y Flwyddyn (2014)\nGwyliwch Dagrau'r Haul (2003)\nGwyliwch Loving (2016)\nGwyliwch Straight Outta Compton (2015)\nGwyliwch na fyddwch chi'n lladd (2016)\nGwyliwch First They Killed My Father (2017)\nGwyliwch Mellt Du (2018)\nGwyliwch Notorious BIG (2009)\nGwyliwch Corwynt Carter (2000)\nBlodeugerdd duw du\nCofrestrwch ar rwydwaith cymdeithasol african Afrikhepri\nTra-arglwyddiaeth ddu yn Ewrop hynafol\nRhannu testunau i hyrwyddo diwylliant Affricanaidd\nNi chafodd unrhyw bobl eu lleihau i gaethwasiaeth, dim pobl a ddewiswyd, dim tir a addawyd gan Dduw\nAFURAKA / AFURAITKAIT - Tarddiad y term "Affrica\nGwareiddiad Dravidian yn India\nAi Apollonius o Tyana oedd y Crist “go iawn”?\nYn ôl i darddiad cyfiawnder a moesoldeb: Maat\nEsboniad gwyddonol am healiadau gwyrthiol a phŵer gweddi\nOsho, chwistrell gyfoes sy'n dod â doethineb yr hen amser\nY Beibl, copi neu ddilyniant o destunau Sumeria?\nISIS: Mae Atgyfodiad Crist yn mynd yn ôl i'r Aifft Hynafol\nCychwyn i Hud Rhywiol Isis\nY lupercales, tarddiad Saint-Valendin\nBeth yw Cariad neu Kimuntu?\nSob y dyn du - Alain mabanckou\nStori arall - Claude Ribbe\nCrefydd Affricanaidd - Mbog Bassong (Llyfr)\nKinky heb gyfyngiad\nCyn belled ag fy mod i'n ddu - Maya Angelou\nLobotomi Teledu: Y gwir wyddonol am effeithiau teledu\nUbuntu: Diwylliant Heddwch yn Affrica\nStori anhygoel caethweision anghofiedig Tromelin wedi'i hadrodd mewn stribed comig\nAR GYFER ARWEINYDDION DU\nHISTORIAETH HIDDEN A FORGOTTEN\nCOFRESTRU / LOGIN\nDYFYRIWYR A SAFONAU DU\nMEMORIAU A THESES\nMEDDWYR A THREFNAU AFRICAN\nPHILOSOPHIAETH A SEICOLEG\nAthroniaeth a Seicoleg Iechyd a Meddygaeth\nGWYDDONIAETH A MYSTERAU\nSPIRITUALITY A CREFYDDAU\nBRYS / NEWYDDION\nReaching Serenity - Eckhart Tollé (Sain)\nPŵer eich isymwybod - Joseph Murphy (Sain)\nSpirulina - Yn gwella'ch system imiwnedd\nAraith o Thabo Mbeki yn 2003 yn UNESCO\nGwareiddiadau Negro-Affricanaidd gan yr Athro Coovi Gomez\nTarddiad a hanes corsiog\nBuddion olew cashiw ar gyfer gwallt a chroen\nDyma sut i gael bwtyn perffaith\nHalal yn Affrica a'i ddiaspora\nPum o feddyginiaethau a fydd yn eich helpu i dyfu eich gwallt yn gyflym\nTriniaethau Harddwch o'r Sahara\nPam mae Affricanwyr ac Americanwyr Affricanaidd bob amser yn cael eu "tanseilio fel byth"?\nMichael Jackson: bywyd o chwedl - Dogfen (2011)\nGrym y Bwriad - Dogfen\nHunan-dderbyn - Dogfen\nZeitgeist: Y Gwirionedd Cudd - Dogfen\nKwame Nkrumah - Rhaglen Ddogfen (2017)\nUn tro teyrnasoedd Affrica - Dogfen\nAdfywio - Dogfen (2018)\nTeyrnged i Johnny Clegg, y Zulu gwyn (Fideo)\nWe Come As Friends - Dogfen (2015)\nYfory - Dogfen (2015)\nMae Ghana yn lansio i mewn i ynni niwclear ac yn cychwyn rhaglen ofod\nYr Unol Daleithiau, democratiaeth sy'n cymhwyso'r gosb eithaf?\nMosquirix, brechlyn arbrofol yn erbyn malaria (Malaria)\nPlant Ubongo, cartwn Tansanïaidd i chwilio am Affrica\nLOU JING: AFRO-CHINESE, CYFRANOGWYR MEWN TROSGLWYDDU TELED, A CHYNNWYS CWESTIWN RACISM YN CHINA I'R UN\nMae Sefydliad Cerddoriaeth Affrica (AMI), ysgol gerddoriaeth fawreddog yn agor ei drysau yn Gabon\nMae Senegal wedi adeiladu'r amgueddfa fwyaf o wareiddiadau du\n7 Arfer y Rhai Sy'n Gwireddu Popeth Maent Yn Ei Wneud - Stephen Covey (Sain)\nTarddiad dynoliaeth yn ôl y tabledi Sumerian - Rhan 2 (Sain)\nDeddfau y Meddwl - Dan Millman (Sain)\nLlyfr Gwirodydd - Allan Kardec (Sain)\nTarddiad dynoliaeth yn ôl y tabledi Sumerian - rhan 1 (Sain)\nY Fflam Sylw - Jiddu Krishnamurti (Sain)\nDysgeidiaeth Ramana Maharshi (Sain)\nRhoi grym y foment bresennol ar waith - Eckhart Tolle (Sain)\nHANES OF KONGO\nDans KINGDOMS OF AFRICA\n10 funud wedi'i ddarllen\nBeth yw eich ymateb?\nRydych wedi ymateb arno "HANES O GAN" Ychydig eiliadau yn ôl\nMae'r bobl ddu "KONGO" yn disgyn oddi wrth y duw holl-bwerus sydd â'r enwau canlynol: omakongo okongo akongo ne kongo kalunga ...\nPan oedd ein hynafiaid yn edrych am y tir addewid "kongo dia ntotela" o Ethiopia, dywedodd nzambi'a kongo kalunga wrth ein hynafiaid:\nTrwy fy nghariad, creais genhedlaeth. I chi, fy nhulu, sy'n caru fi, dwyn fy enw; i ymosod ar fy nghariad; meddai ei alw ef "ne kongo kalunga" (y duw omnipresennol) cariad a doethineb a chyda'i ddeallusrwydd creodd y byd a'i holl greaduriaid; mae'n dweud wrth ein hynafiaid ei alw "ne mumbumba wa bumba zulu ye ntoto (omniscient god); Gyda'i rym ei fod yn llywodraethu'r byd, mae'n dweud wrth ein hynafiaid ei alw ef "ne mpungu tulendo" (Duw omnipresennol).\nFelly mae'r enw "kongo" o darddiad celestial a'r iaith "kikongo" hefyd.\nMae'r awr o wirionedd wedi swnio'n y byd ...\nCronoleg Bena Kongo\nYn y flwyddyn 4200 cyn y cyfnod pysgod, adawodd llwythau Bena Kongo Ethiopia a disgyn i'r Nile.\nCasglodd y duon fawr a phenderfynu canfod gwlad y maen nhw'n ei alw: ekipata (het ka ptah = Aiguptos = Egypt).\nYn y flwyddyn 4000 cyn y cyfnod pysgod, ngipiti (yr Aifft) oedd y wlad ddatblygedig gyntaf yn y byd, ym mhob maes: crefyddol, gwleidyddol a thechnolegol.\nDaeth holl wledydd y byd i'r Aifft i ddysgu doethineb a chwilio am fwyd. Yn wyneb tramorwyr o bob hil, dechreuwyd cyflwyno anhwylderau ledled y wlad.\nYn ystod y flwyddyn 1300 cyn y cyfnod pysgod, cododd y Pharaoh (Akhenaton) kenatu a dechreuodd ymladd yn erbyn yr anhwylderau.\nAr ôl marwolaeth kenatu, ailddechreuodd yr anhwylderau yn yr Aifft.\nCafodd y taribu Bena kongo eu cam-drin a'u bod yn well ganddynt adael yr Aifft a ffoi i Ethiopia.\nYn y flwyddyn 960 cyn y cyfnod pysgod, fe wnaeth y frenhines makenda Saba (makeda) o lwyth Bena kongo briodi King Solomon Israel. Roedd y briodas hon yn ffafrio imfudo llawer o Bena Kongo a ddaeth i setlo'n rhydd yn Israel. Mae'r bobl Falasha (betha Israel) o'r briodas hon.\nYn y flwyddyn 220 cyn y cyfnod pysgod, ymddangosodd "ne muanda kongo" i'r bemeta zemulu a'r proffwydo ef gyda'r genhadaeth o fod yn arweinydd y bena kongo.\nO dan arweiniad bemba zulu, fe adawodd y Bena kongo Ethiopia am dir a enwyd ganddynt dizimba (cysegr) sy'n Zimbabwe heddiw.\nAr ôl marwolaeth bemba zulu, cysegodd "ne muanda kongo" y proffwyd isanusi a ddaeth yn arweinydd y bena kongo. Ar ôl Zimbabwe, dan arweiniad y prophetie mbangala, y ferch â naw tatws, aeth y bena kongo i mewn i anialwch Kalahari. Dyma lle y dechreuon nhw briodi'r pygmies. Cynhyrchodd undeb y bena kongo a'r pygmies enw Bahele Namibia, sydd hyd heddiw yn siarad ieithoedd tebyg i rai o'r pygmies.\nYn y flwyddyn 320 y cyfnod pysgod o dan arweiniad y Proffwyd nsakulu nkanda y Bena Kongo wedi llwyddo i gymryd y tir kuandu, kubangu, okavambu, Kunene (tir Kongo dia Mpangala).\nYn 424 y cyfnod pysgod o dan arweiniad y kodi Proffwyd puanga y Bena Kongo wedi llwyddo i gymryd tir Kuangu, luangu, Kuilu, Lulua ac adeiladu'r dia Kongo Kuimba. Ar ôl dia Kongo Kuimba aeth y Bena Kongo i gipio tir Katanga. Yn cyrraedd yn Katanga, mae'r Kongi Bena briodi â Katanga. Ganed yr undeb hwn, llwythau'r balunda a tukongo y katanga.\nYn 529 o oes y pysgod, o dan arweiniad y proffwyd tuti dia tiya, roedd y bena kongo yn meddiannu tir nzaza vumba (plaen y bateke) a byddant yn adeiladu'r kongo dia luangu.\nYn 690 y cyfnod pysgod o dan arweiniad y Proffwyd nimi Lukeni y Bena Kongo meddiannu'r tir ac adeiladu Kwanza City mbanza Kongo dia Kongo yn Ntotela.\nYn 691 o oes y pysgod, dyma ddiwedd gwaith adeiladu mbanza kongo o dan y crefftwr gwych: masma ntoko.\nYn 689 1200 i oes pysgod yn enwau'r brenhinoedd a deyrnasai y Deyrnas Kongo: Brenin muabi Mayidi, zananga mowa, Mbala Lukeni, Mbama bakota, ngongo Masaki, Kalunga Punu, nzinga Sengele, Nkanga Malunda, Ngoyi Malanda nkulu kiangala, ngunu kisama.\nYn 1227 o oes y pysgod, mae'r brenin Mandingo vuzi yn cydsynio â'r pŵer i mbanza kongo.\nMae'r gyfraith sanctaidd yn cael ei drosedd. Mae trawiad mawr sychder yn y wlad. Mae'r kimosi proffwyd yn codi yn erbyn yr anhwylder cymdeithasol hwn.\nYn ystod blwyddyn 1230 y cyfnod pysgod, mae'r brenin Nanga katanga yn cywiro'r sefyllfa gymdeithasol. Diwedd y sychder. Amrywiaeth ysbrydol a deunydd.\nAr ôl y brenin ntende kabinda a'r brenin fawr Muabi Kunene a anfonodd y "kongolo" mêr mawr i fynd i drefnu gwleidyddol rhanbarth y dwyrain o deyrnas kongo tuag at lualaba. Bydd y baluba yn gwrthdaro, ei ladd, a throi ei gefn ar y gyfraith sanctaidd.\nOnd i ladd "kongolo" yw dinistrio'r cylch sy'n uno ac yn dwyn ynghyd y bobl a ddewiswyd.\nI ladd "kongolo" yw mynd yn erbyn yr enfys, y duw solar "ne muanda kongo" y mae ei gylch yn symbol.\nI ladd "kongolo" yw lladd y kongo, mae'n rhaid iddo gerdded yn erbyn cynllun y duw "muanda kongo" ar gyfer integreiddio a chongleiddio Canol Affrica.\nYna mae traddodiad Kongo yn sôn am y cyrchfannau ofnadwy a fynegwyd gan y Mongol "kongolo" cyn ei farwolaeth ...\nRhannwyd pobl y rhanbarth yn ddau grŵp:\n- y grŵp o ffyddlondeb y mêr "Kongo" gwych\n- y grŵp o wrthwynebwyr baluba sydd yn olaf yn cymryd drosodd.\nMae'r bwrdd mbanza deyrnas Kongo roddodd annibyniaeth i'r rhanbarth hwn yn gryf congolisée a penderfynu bod y ffin yr ymerodraeth o Kongo wedi cael naill ai ddychwelyd i Afon Zambezi, mae Lulua afon, mumboyo o Katanga, a'r Kasayi yr afon nsanga.\nMethodd ymgais kongo a lualaba.\nTroseddwyd y gyfraith sanctaidd o dan deyrnasiad y Brenin Woyo Mpalanga.\nCododd "Ne muanda kongo" y proffwyd Kutumi sy'n sefyll yn erbyn yr anhwylder cymdeithasol hwn yn achosi adnabyddiaeth ysbrydol yn y wlad.\nO'r flwyddyn 1300 i'r flwyddyn, mae 1369 yn llwyddo i mbanza kongo y brenin muende ngidi y brenin nanga mutombo y brenin nzinga nuzoma.\nO'r flwyddyn 1370 1481 nes bod y brenhinoedd a deyrnasai y deyrnas Kongo yw: Brenin Nkanga nimi, King Nkuwu mutimu Brenin João I o Kongo.\nYn 1457, cododd y proffwyd buela muanda a gyhoeddodd ddyfodiad y Westerners (meddel) ar dir Kongo a'u bwriadau.\nYn 1471 o dan João I o Kongo mindele (goresgynwyr Western Portuguese) gyrhaeddodd Kongo dia luangu maent yn galw enw Rio Gabao neu enw Gabon. Daeth y Portiwgaleg o Ewrop trwy'r ynys Kalunga y maent yn rhoi enw Sao Tome.\nYn y flwyddyn 1482 mae'r Portiwgaleg Diego CAO yn cyrraedd ceg y môr afon, ei fod yn enwi Zaire trwy ddadfeddiant y gair nzadi (yr afon).\nMae'r 3 1491 May Brenin João I o Kongo trosi i Gristnogaeth a fedyddiwyd paratoi'r ffordd i dreiddio Cristnogaeth yn y Deyrnas o Kongo.\nEr bod y capten Portiwgaleg Luiz Souda da ac ysbiwyr offeiriaid esgus i siarad am duw mbanza Kongo milwyr eraill yn parhau i fod Portiwgaleg porthladd Pinda ymosod Bakongo byw yn yr ynysoedd mbemba bula, mbulukolo, Malela a Mateba ar gyfer cipio Daeth caethweision du i'w gwerthu yn y Gorllewin!\nO'r dyddiad hwn, mae'r Ewropeaid bellach yn cael ei alw'n "mindele". Yn Kikongo mae'r gair mundele (plural mindele) yn golygu terfysgaeth, ymosodwr neu ysbryd drwg. Y gair gwyn yw Kikongo: mpembe.\nRhennir trigolion mbanza kongo yn ddau wersyll:\n1) gwersyll y rhai a ddilynodd y Cristnogaeth gytrefol wedi grwpio o amgylch ne mvemba nzinga mab y brenin nzinga kuwu.\n2) y defnydd o'r cefnogwyr dilysrwydd diwylliannol gwersyll (fukiansi) grwpio o amgylch nad Mpanzu nzinga ychwaith wedi galw Mpanzu lumbu Mae mab arall Brenin João I o Kongo.\nYn y flwyddyn mae 1506 y brenin nzinga nkuwu yn marw yn mbanza kongo. Mae cyngor y deyrnas yn dewis peidio â chymryd yr orsedd.\nYn y flwyddyn 1507 y llofruddiaeth Portiwgal y brenin mpanzu 'yn nzinga ar gais yr offeiriaid catholig.\nNi fydd dyn yr offeiriaid Catholig yn ymuno ag orsedd frenhinol mmbanza kongo.\nYn 1518 yn Rhufain, y Pab Leo x cysegrwyd Lukeni lua nzinga oedd yr esgob cyntaf Catholig Affricanaidd. lukeni lua nzinga oedd mab y brenin mvemba nzinga.\nYr 26 Awst 1641 ymosododd y milwyr Iseldiroedd o dan weddill y hendraig konelis cyffredinol ar y deyrnas kongo ac fe'i tynnodd o ddwylo'r Portiwgaleg.\n14 1641 Hydref yr Iseldiroedd wedi meddiannu dinas mbanza kongo.\nYn 1654, daeth y tad Jerome o Montesarchio ar daith i'r kongo dia am y tro cyntaf "makoko", ar ôl rhai arddangosiadau o'r makoko, dywed y tad Jerome:\n"Gwelais makoko gyda'm llygaid, y dyn sydd â'r pŵer i droi i mewn i ant neu beth bynnag y mae ei eisiau. "\nO 1702 i 1706, cystadlodd y proffwyd vita kimpa archangel gwych y kongo "ne muanda kongo".\nRoedd hi wedi llwyddo i ddeffro'r holl bakongo ac i ailadeiladu dinas mbanza kongo a'i ysbrydoli ei hun a dechreuodd ymladd yn erbyn crefydd y Gorllewin ar wyneb tiriogaeth kongo.\nMae'r milwyr Portiwgaleg dan orchymyn yr Eglwys Gatholig, Tad Lorenzo da Luca a'r Tad Bernardo da Gallo arestio y proffwyd Vita Kimpa a'i losgi'n fyw ar 2 Gorffennaf 1706.\nYn 1758 dechreuodd llawer o Bakongo a laddwyd yn Haiti y rhyfel am annibyniaeth dan arweiniad enw makandala a drawsnewidiwyd gan y Westerners yn mac ndal.\nYn 1877, roedd yr henry Morton wedi dod i kongo i chwilio am dir i ysgwyd.\nYn 1880, roedd Savorgnan de Brazza wedi dod i kongo dia be a proclaimed makoko fel brenin.\nYn 1881 anfonodd y cenhadwr Stanley Stanley geiswyr i ddod i ddinistrio dinas mbanza kongo.\nYn 1885 roedd y Westerners wedi casglu yng nghynhadledd Berlin i rannu Affrica (katiopa) fel cacen ben-blwydd. Rhannwyd y deyrnas kongo i bedwar rhan: kongo zaire (belgian), kongo brazza (Ffrainc), kongo Angola (Portiwgal) a Kongo Gabon (Ffrainc).\nYn 1921, "ne muanda kongo" cysegodd y proffwyd kimbangu i ddod yn rheolwr a deffro pob bakongo. Gyda neges y proffwyd Simon Kimbangu, roedd llawer o Bakongo yn gwrthwynebu crefydd y Gorllewin.\nO 1926 i 1942 cododd yn kongo sia mfua (Brazza) y proffwyd André Matsu a ymladdodd yn erbyn Gorllewin grefydd.\nYn 1933, cysegodd "ne muanda kongo" y proffwyd matai muanda i gyfarwyddo'r banguza ac ymladd y grefydd orllewinol ar dir kongo.\nYn 1939 cododd y proffwyd Simon mahdi a ffurfiodd yr eglwys ddu yn Affrica gan y proffwyd Simon Kimbangu (Enna).\nYn 1954 mbuta kasa vubu etholwyd yn llywydd yr abako.\nYn 1956 mbuta diangienda kuntima creodd yr eglwys kimbanguist. Ar yr un pryd yn Angola, cyfarfu a sefydlodd Bakongo y mudiad gwleidyddol "mpla" (mudiad poblogaidd am annibyniaeth Angola) ar y pennawd oedd Dr. mbuta Agostino Neto.\nYn 1958 etholwyd mbuta yala cain nkongo yn llywydd kongo Brazza.\nAr Ionawr 4 1959, roedd yr abako yn mynnu annibyniaeth y kongo. Y 30 Mehefin 1960 cafodd Kinshasa kongo annibyniaeth dan lywyddiaeth mbuta kasa vubu.\nYr 15 Awst 1960 enillodd kongo Brazza annibyniaeth.\nYr 17 Awst 1960 cafodd y Gabon kongo annibyniaeth.\nYm mis Tachwedd 11 1975 cafodd Angola kongo annibyniaeth.\nFe wnaeth y 24 1965 Tachwedd dan orchymyn Mobutu Cyffredinol y milwyr Congolese gyrru Mbita Kasasa vubu a throsglwyddo'r pŵer i Mobutu.\nYsgrifennwyd gan JKC (ieuenctid kongolese ymwybodol)\nYdych chi eisiau ysgrifennu ar y wefan hon?\nCliciwch yma i bostio erthygl hefyd ...\nYmunwch â thanysgrifwyr Twitter 2.7k!\nCliciwch yma i'n dilyn hefyd ...\nYmunwch â 29 o danysgrifwyr LinkedIn!\nYmunwch â thanysgrifwyr 21k Facebook!


Carwyn yn cofio’r Cymry ym Mametz – Golwg360\nCarwyn yn cofio’r Cymry ym Mametz\n7 Gorffennaf 2016 am 08:51 Diweddarwyd am 16:22\nBydd Prif Weinidog Cymru’n yn cofio’r miloedd o Gymry a fu farw ym mrwydr y Somme yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf heddiw mewn gwasanaeth coffa ar faes y gad ym Mrwydr Coedwig Mametz.\nCan mlynedd yn ôl, cafodd 4,000 o filwyr Cymreig eu lladd yn y frwydr ac fe fydd Carwyn Jones yn eu hanrhydeddu heddiw am “ymladd dros ein dyfodol.”\nBydd y Gwasanaeth Coffa Cenedlaethol yn cael ei arwain gan archesgob Cymru, Y Parchedicaf Dr Barry Morgan, ac mae disgwyl 1,000 o bobol yn y gwasanaeth ym mhentref Mametz yng ngogledd Ffrainc.\nAelodau’r 38ain Adran Gymreig oedd yn cynnwys milwyr y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig, Cyffinwyr De Cymru a’r Gatrawd Gymreig oedd y rhai a gollodd eu bywydau yn ystod y frwydr ffyrnig.\nAelodau eraill y Cynulliad\nBydd Llywydd y Cynulliad, Elin Jones ac arweinwyr y pleidiau eraill, Leanne Wood o Blaid Cymru, Andrew RT Davies o’r Ceidwadwyr a Neil Hamilton o UKIP, yn ymuno â’r Prif Weinidog hefyd.\nMae disgwyl iddyn nhw osod torch ar gofeb Coedwig Mametz, sy’n siâp draig 9 troedfedd o uchder, a gafodd ei chodi yn 1987.\nNod y milwyr yn ystod y frwydr oedd cipio’r goedwig o fyddin yr Almaen, a llwyddodd y Cymry wneud hynny erbyn y pumed diwrnod.\n“Cofio aberth y Cymry”\n“Mae coffâd heddiw yn rhoi cyfle i ni gyd adlewyrchu ar aberth milwyr y 38ain Adran Gymreig a fu’n ymladd yma, a phawb arall fel nhw a fu’n ymladd yn y Rhyfel Byd Cyntaf,” meddai Carwyn Jones.\nBydd y bataliwn 1af a’r 3ydd yno hefyd, ynghyd â’r Cymry Brenhinol a Chôr Meibion Treorci.\nDywedodd Elin Jones, Llywydd y Cynulliad, y byddai sefyll yn y gwasanaeth coffa yn “eu hatgoffa o erchylltra rhyfel.”\n“Ni allwn fyth anghofio’r aberth hwn nac ychwaith ei ailadrodd,” meddai.


Y Brifysgol yn cymryd rhan yn Wythnos Entrepreneuriaeth y Byd 2014 - Prifysgol Aberystwyth\nY Brifysgol yn cymryd rhan yn Wythnos Entrepreneuriaeth y Byd 2014\nY rhaglen fenter AberPreneurs\nMae Prifysgol Aberystwyth yn cymryd rhan yn Wythnos Entrepreneuriaeth y Byd 2014 rhwng 17-21 Tachwedd sef yr ymgyrch mwyaf yn y byd sydd yn hyrwyddo entrepreneuriaeth.\nBob blwyddyn, mae'r digwyddiad yn chwarae rôl hanfodol i annog y genhedlaeth nesaf o entrepreneuriaid i ystyried dechrau eu busnes eu hunain neu fenter gymdeithasol.\nBydd Adran Ymchwil, Busnes ac Arloesi Prifysgol Aberystwyth yn cynnal gweithgareddau megis dosbarthiadau meistr marchnata, ymchwil marchnata, cyllid ac amddiffyn eiddo deallusol (IP) drwy gydol yr wythnos ac i mewn i fis Rhagfyr (rhestr lawn isod).\nMae'r digwyddiadau yma yn agored i unrhyw un sydd â diddordeb mewn troi syniad busnes i mewn i realiti.\nEglurodd Tony Orme, Rheolwr Menter, Adran Ymchwil, Busnes ac Arloesi "Rydym wedi creu brand menter o'r enw AberPreneurs yn y Brifysgol sy’n tynnu sylw at y cymorth, y cyngor a’r cyfleoedd sydd ar gael ar gyfer unigolion sydd â diddordeb mewn dechrau busnes."\n"Mae AberPreneurs yn cynnig rhaglen drwy gydol y flwyddyn o sgyrsiau ysbrydoledig, digwyddiadau menter, mentora, cystadlaethau, cyfleoedd rhwydweithio a chyngor ynglŷn ag arian.\n"Yn ystod ac ar ôl Wythnos Entrepreneuriaeth y Byd, bydd AberPreneurs yn cydlynu ac yn rheoli'r dosbarthiadau meistr a byddant hefyd yn arddangos yr amrywiaeth o gefnogaeth a gynigir gan y Brifysgol a'i phartneriaid, Antur Teifi a Menter a Busnes."\nBydd tîm AberPreneurs hefyd yn cael ei leoli yn Undeb y Myfyrwyr ar ddydd Mawrth 18 Tachwedd a BlasPadarn ar Gampws Llanbadarn ar ddydd Gwener 21 Tachwedd rhwng 11yb-3yh.\nCeir rhagor o wybodaeth am sut i gofrestru ar gyfer dosbarth meistr yma.\nOs ydych yn awyddus i ddechrau busnes, dewch draw i gwrdd â’r tîm neu cysylltwch â Tony Orme ar aberpreneurs@aber.ac.uk\nDydd Iau 20 Tachwedd\nDosbarth meistr 1 – Ymchwil Marchnata\nPwysigrwydd ymchwilio’r farchnad ar gyfer busnes newydd\nY Ganolfan Ddelweddu, Campws Penglais\nDydd Mercher 26 Tachwedd\nDosbarth meistr 2 – Marchnata\nSut i ddatblygu strategaeth farchnata\nDydd Mercher 3 Rhagfyr\nDosbarth meistr 3 – Cyllid\nPwysigrwydd cynllunio a rheolaeth ariannol\nDydd Mercher 10 Rhagfyr\nDosbarth meistr 4 – eiddo deallusol (IP)\nNodi a diogelu IP, gan gynnwys patentau, hawlfraint a nod masnach\nCofrestrwch ar gyfer dosbarth meistr