Diogelu plant sy’n cael eu haddysgu gartref\nI’w defnyddio ar y cyd â Gweithdrefnau Diogelu Cymru\nMae’r canllaw hwn ar gyfer ymarferwyr a gweithwyr proffesiynol sy’n gweithio’n bennaf â phlant hyd at y dydd Gwener olaf ym Mehefin yn y flwyddyn ysgol pan fyddan nhw’n cael eu pen-blwydd yn 16.\nMae’r canllaw ymarfer hwn yn rhoi gwybodaeth ychwanegol am ymatebion diogelu lle mae plentyn yn cael ei addysgu gartref. Dylid ei ddefnyddio ar y cyd â Gweithdrefnau Diogelu Cymru.\nMae Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn (CCUHP) yn gwarantu bod hawl gan bob plentyn i dyfu i fyny’n iach, yn hapus ac yn ddiogel. Mae hyn yn cynnwys cael ei ddiogelu rhag niwed a’i gefnogi’n briodol i wella wedi camdriniaeth. Dylai ymarferwyr a gweithwyr proffesiynol fabwysiadu Dull Hawliau Plant yn unol â dyletswydd sylw dyledus i CCUHP a dilyn Safonau Cyfranogiad Cenedlaethol\nMae dyletswydd statudol ar bartneriaid perthnasol i Adrodd am Blant sydd mewn Perygl dan Adran 130 Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014. Crynodeb Diogelu Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014\nMae rhannu gwybodaeth wrth wraidd arfer diogelu da. Rhaid i ymarferwyr rannu gwybodaeth yn unol â deddfwriaeth diogelu data. Mae deddfwriaeth diogelu data’n caniatáu rhannu gwybodaeth ac ni ddylid ei defnyddio’n awtomatig fel rheswm dros beidio â gwneud hynny. Un o’r rhesymau dros rannu gwybodaeth yw atal camdriniaeth a niwed difrifol i bobl eraill. Pa na rennir gwybodaeth mewn ffordd brydlon ac effeithiol, mae’n bosibl y bydd penderfyniadau ar sut i ymateb yn anwybodus a gallai hyn arwain at arfer diogelu gwael a gadael plant yn agored i niwed.\nRydym yn gwybod bod plant â nam ar eu synhwyrau a phlant anabl mewn mwy o berygl o gael eu cam-drin o’u cymharu â’u cyfoedion nad oes nam ar eu synhwyrau/nad ydynt yn anabl. Maent hefyd yn llai tebygol o gael eu hamddiffyn a’u cefnogi fel sydd ei angen pan fônt wedi’u cam-drin. Dylai ymarferwyr a gweithwyr proffesiynol adnabod bod plant â nam ar eu synhwyrau a phlant anabl yn fwy agored i gamdriniaeth ac esgeulustod, yn ogystal â’r rhwystrau y gallent eu hwynebu, yn benodol o ran cyfathrebu a dylent roi ar waith unrhyw fesurau diogelu ychwanegol sydd eu hangen i’w diogelu.\nDylai ymarferwyr a gweithwyr proffesiynol ddod yn gyfarwydd â diwylliant a chredau’r teuluoedd y maent yn gweithio â nhw. Ni ddylai ymarferwyr ofni gofyn am ymddygiad penodol a’r rhesymau drosto mewn modd sensitif ac ni ddylent erioed anwybyddu arferion sydd o bosibl yn niweidiol ar sail sensitifrwydd diwylliannol.\nRhaid i bob ymarferydd fod yn ymwybodol o’r posibilrwydd bod y plentyn yn agored i niwed ni waeth y lleoliad mae’n byw ynddo, p’un ai a yw’n derbyn gofal maeth, mewn lleoliadau mabwysiadol neu mewn cartref plant. Bydd gan blant mewn lleoliadau neu sydd wedi’u mabwysiadu berthnasau a allai gynnwys gofalwyr maeth, rhieni mabwysiadol, rhieni biolegol, brodyr neu chwiorydd neu berthnasau biolegol eraill. Gallai’r perthnasau hyn ac unrhyw gysylltiad fod yn gadarnhaol ac wedi’u croesawu neu’n rhai nad oes eu heisiau ac y’u hystyrir yn berygl. Gallai profiad plentyn o gamdriniaeth ac esgeulustod yn y gorffennol yn eu gadael mewn perygl o gael anawsterau iechyd meddwl, ymddygiadol neu emosiynol a allai barhau i’w gwneud yn agored i niwed.\nTerm yw addysgu gartref sy’n disgrifio sefyllfa lle mae rhieni yn addysgu eu plant gartref yn hytrach na’u hanfon i’r ysgol. Nid yw hyn yr un peth â thiwtora yn y cartref, sy’n fath o addysg heblaw yn yr ysgol – darpariaeth y telir amdani gan yr awdurdod lleol.1 Yng Nghymru, fel yng ngweddill y DU, mae addysg yn orfodol, ond nid yw mynd i’r ysgol yn orfodol.\nNid yw penderfyniad rhiant i addysgu ei blentyn gartref ynddo’i hun yn sail i bryderon am les y plentyn. Fodd bynnag, fel gydag unrhyw blentyn waeth ble mae’n cael ei addysgu, efallai fod amgylchiadau – yn unigol neu ar y cyd - sy’n rhoi achos i ymarferwyr ofyn am fwy o wybodaeth am blentyn.\nDoes dim tystiolaeth i awgrymu bod plant sy’n cael eu haddysgu gartref mewn mwy o berygl o esgeulustod neu gamdriniaeth, na phlant a addysgir yn yr ysgol. Mae addysg yn y cartref yn brofiad cadarnhaol i lawer o blant.\nFodd bynnag, mae ysgolion a lleoliadau addysgol yn chwarae rhan bwysig o ran diogelu, gan eu bod yn llefydd lle mae plant yn cael eu gweld a’u clywed yn gyson. Mae’n bwysig bod gan blant sy’n cael eu haddysgu gartref yr un hawl i fod yn ddiogel â phlant eraill.\nGan rieni/gofalwyr y mae’r prif gyfrifoldeb am sicrhau bod eu plentyn yn derbyn addysg ‘effeithlon’ ac ‘addas’. Er bod y cyfrifoldeb hwn fel arfer yn cael ei ddirprwyo i ysgolion, gall rhieni addysgu eu plant gartref cyhyd â’u bod yn cyflawni gofynion adran 7 Deddf Addysg 1996. Mae rhai rhieni yn penderfynu gweithredu’r gofyniad hwn drwy ddarparu addysg yn y cartref. Rhaid i riant pob plentyn o oedran ysgol gorfodol sicrhau ei bod/ei fod yn derbyn addysg effeithlon lawn-amser addas:\ni’w hoedran/oedran, gallu a chymhwyster, ac i unrhyw anghenion addysgol arbennig sydd ganddi/ganddo\nnaill ai drwy fynychu ysgol yn gyson neu fel arall.\nDylai’r awdurdod lleol sicrhau bod plentyn sy’n derbyn addysg yn y cartref yn derbyn addysg briodol ac nad yw’n colli addysg. Nes bod hwn wedi cael ei gadarnhau bydd y plentyn yn cael ei ystyried fel hun sy’n colli addysg. Gallai plant sy’n colli addysg fod mewn perygl gwirioneddol o niwed ac mae’r canllawiau statudol ar blant a phobl ifanc sy’n colli addysg yn amlinellu’r camau ddylai asiantaethau eu cymryd mewn achos o blentyn yn colli addysg.\nYn 2017, comisiynodd Bwrdd Diogelu Annibynnol Cenedlaethol Cymru adolygiad a dadansoddiad o oblygiadau diogelu, iechyd a lles addysg ddewisol yn y cartref a chyhoeddwyd Adroddiad. Roedd yr adroddiad yn cynnwys argymhelliad i gefnogi: Ymateb gwell yn achos plant lle mae niwed yn cael ei amau neu ei nodi, a lle mae’r plentyn yn cael – neu’n mynd i gael – ei addysgu gartref.\nCafodd Canllawiau anstatudol ar addysg ddewisol yn y cartref eu cyhoeddi gan Lywodraeth Cymru yn 2017 ac mae’n cynnwys cyngor ar ddiogelu. Mae canllawiau statudol newydd ar addysg ddewisol yn y cartref yn cael eu datblygu gan Lywodraeth Cymru a chaiff y canllaw ymarfer hwn ei ddiweddaru unwaith i’r canllawiau newydd gael eu cyhoeddi yn 2020.\nNod y canllaw ymarfer hwn yw cefnogi ymarferwyr i sicrhau ymateb diogelu gwydn i blant sy’n cael eu haddysgu gartref, fel y byddent yn achos unrhyw blentyn arall.\nYmateb i wybodaeth bod rhieni/gofalwyr yn bwriadu addysgu eu plentyn gartref\nDylai’r Gwasanaeth Ymwelwyr Iechyd ofyn i rieni beth yw eu bwriad o ran addysgu plentyn sy’n iau na’r oedran statudol o ran dechrau ysgol sef pum mlwydd oed. Os yw rhieni yn dweud wrth y gwasanaeth Ymwelwyr Iechyd eu bod yn bwriadu addysgu’r plentyn yn y cartref, dylai’r Ymwelydd Iechyd ddweud wrth wasanaeth Nyrsio’r Ysgol ar gyfer y dalgylch y mae’r plentyn yn byw ynddo, i sicrhau bod y plentyn yn gallu elwa o ddarpariaeth iechyd gyffredinol arferol. Bydd hyn yn amodol ar drefniadau’r Bwrdd Iechyd rhanbarthol.\nOs yw plentyn wedi ei gofrestru mewn ysgol ni ellir tynnu ei enw o gofrestr yr ysgol oni bai bod yr ysgol yn derbyn hysbysiad ysgrifenedig bod y plentyn i gael ei addysgu gartref. Pan fydd plentyn yn mynychu ysgol arbennig o dan drefniadau wnaed gan yr awdurdod lleol, dylai rhieni gael caniatâd gan yr awdurdod lleol cyn i enw’r plentyn gael ei dynnu o’r gofrestr. Os nad yw plentyn erioed wedi mynd i’r ysgol, nid oes angen caniatâd na hysbysiad.\nPan fo awdurdod lleol wedi cael gwybod gan ysgol bod plentyn yn cael ei dynnu oddi yno i’w addysg gartref, dylai Swyddog Addysg yn y Cartref yr awdurdod lleol gysylltu â’r rhieni/gofalwyr i gyflwyno’i hun gyda’r nod o drefnu cyfarfod rhyngddynt. Os nad yw’r rhiant/gofalwr yn cydsynio i’r ymweliad hwn dylai hyn gael ei gofnodi. Bydd dal angen i’r awdurdod lleol gael tystiolaeth gan y rhiant i benderfynu a ydi’r plentyn yn cael addysg addas ai peidio.\nYstyriaeth o unrhyw anghenion llesiant neu ddiogelu yn ymwneud â phlentyn pan fo rhiant/gofalwr yn, neu’n bwriadu addysgu ei blentyn gartref.\nPan fydd ymarferydd neu weithiwr proffesiynol yn cael gwybod bod rhiant/gofalwr yn addysgu ei blentyn gartref, neu’n bwriadu gwneud hynny, dylent ystyried anghenion llesiant a diogelu’r plentyn. Dylent hefyd ystyried a oes anghenion gofal a chymorth gan riant/gofalwr allai effeithio ar eu gallu i roi addysg briodol i’r plentyn gartref, neu i gefnogi eu llesiant. Mae angen cydsyniad i gyfeirio rhiant neu blentyn i’r Gwasanaethau Cymdeithasol am asesiad o’u hanghenion gofal a chymorth, oni bai bod achos i amau eu bod mewn perygl (yn profi neu mewn perygl o brofi camdriniaeth, esgeulustod neu fathau eraill o niwed; a bod anghenion gofal a chymorth ganddo).\nDylai’r awdurdod lleol sicrhau bod plentyn sy’n cael ei addysgu gartref yn derbyn addysg briodol. Mae methiant i ddarparu addysg yn gyfystyr â “niwed sylweddol” sy’n faen prawf o dan adran 31 Deddf Plant 1989. Dylai’r awdurdod lleol drefnu cysylltiad parhaus gyda’r rhiant/gofalwr i sicrhau bod addysg briodol yn cael ei derbyn. Lle bo hyn yn bosibl, dylai hyn gynnwys cyswllt wyneb yn wyneb gyda’r plentyn a’r rhiant/gofalwr mewn lleoliad lle maen nhw’n cynnal gweithgareddau addysgol – gallai hyn fod mewn man cyhoeddus. Bydd rhagor o gyngor mewn canllawiau statudol gaiff eu cyhoeddi yn 2020.\nMae’n bosib y bydd amgylchiadau pan na fydd plentyn wedi bod mewn cysylltiad uniongyrchol gyda’r gwasanaethau cyhoeddus am gryn amser. Nid yw hyn ynddo’i hun yn dystiolaeth bod y plentyn mewn perygl o niwed. Fodd bynnag, bu nifer o achosion o blant nad oeddent mewn cysylltiad gyda’r gwasanaethau cyhoeddus, a gafodd eu niweidio’n ddrwg. Mae’n bosib bod achosion lle mae sail i fynegi pryder am ddiogelu wrth y Gwasanaethau Cymdeithasol, pan fo tystiolaeth i awgrymu na fu cysylltiad uniongyrchol rhwng plentyn a’r gwasanaethau cyhoeddus am gyfnod hir.\nMae’n hanfodol bod swyddogion Addysg yn y Cartref penodol yn derbyn hyfforddiant diogelu priodol sy’n eu galluogi i adnabod unrhyw broblemau o ran llesiant neu ddiogelu gyda’r plant y maen nhw yn ymweld â nhw, er mwyn sicrhau bod addysg addas yn cael ei derbyn.\nb) ag anghenion gofal a chymorth (boed yn cael eu darparu gan yr awdurdod lleol ai peidio).\nOs bydd y Gwasanaethau Cymdeithasol yn penderfynu nad yw’r adroddiad/atgyfeiriad wedi’i dderbyn yn ymwneud â phlentyn mewn perygl byddant yn cofnodi hyn a’r rhesymau dros eu penderfyniad.\nDylai Gwasanaethau Cymdeithasol yr awdurdod lleol y mae’r plentyn yn ei ardal wneud penderfyniad ar sail y dystiolaeth ar a ddylid cynnal trafodaeth strategaeth amlasiantaeth i lywio penderfyniad ar ymateb ar gyfer y plentyn, gan gynnwys a ddylid cynnal Cyfarfod Strategaeth amlasiantaeth.\nMae’r trefniadau ar gyfer cynnal Cyfarfod Strategaeth wedi’u nodi yng Ngweithdrefnau Diogelu Cymru a Gweithio Gyda'n Gilydd i Ddiogelu Pobl Cyfrol 5 - Ymdrin ag Achosion Unigol i Amddiffyn Plant sy'n Wynebu Risg Llywodraeth Cymru a gyhoeddwyd dan Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru). Lle bo’n bosibl, dylai fod gan yr ymarferwyr sy’n mynychu’r Cyfarfod Strategaeth wybodaeth uniongyrchol am y plentyn. Fodd bynnag, cydnabyddir y gallai rhai asiantaethau ddod i gysylltiad â phlentyn am y tro cyntaf o ganlyniad i’r materion a gaiff eu hystyried yn y Cyfarfod Strategaeth.\nDylai Gwasanaethau Cymdeithasol hefyd gyfeirio at Ganllawiau Arfer Cymru Gyfan a gyhoeddwyd gyda Gweithdrefnau Diogelu Cymru ar unrhyw faterion cysylltiedig.\n1 Mae Adran 19(1) Deddf Addysg 1996 (fel y’i diwygiwyd gan adran 47 Deddf Addysg 1997) yn datgan y dylai:\npob awdurdod lleol wneud trefniadau i ddarparu addysg briodol yn yr ysgol neu mewn man arall ar gyfer y plant hynny o oedran ysgol gorfodol sydd, oherwydd eu bod yn sâl, wedi’u hallgau o’r ysgol neu am reswm arall, na fydd yn derbyn addysg briodol am unrhyw gyfnod oni bai bod trefniadau’n cael eu gwneud ar eu rhan.


Jane Davidson yn Rôl y Cyfwelydd mewn Cyfres Ddogfen Arloesol gyda Satish Kumar\nMae Dr Jane Davidson, Dirprwy Is-Ganghellor Cysylltiol Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, wedi cyfweld Satish Kumar, un o feddylwyr ysbrydol mwyaf yr 21ain ganrif, ar gyfer cyfres ddogfen arloesol mewn chwe rhan sydd i’w rhyddhau’r flwyddyn nesaf.\nCafodd Satish ei eni yn 1936 gan ddod yn Fynach Jainaidd yn naw oed ac wedyn, yn ddeunaw oed, ymuno â mudiad di-drais Gandhi i ddiwygio’r tir.Yn 1964 ar ei Daith Gerdded dros Heddwch ar draws 8,000 o filltiroedd, aeth o Delhi i bob un o brifddinasoedd niwclear y byd, heb geiniog yn ei boced, gan gludo neges heddwch yn unig.\nMaes o law ymgartrefodd yn y DU, gan fynd ymlaen i fod yn Olygydd y cylchgrawn Resurgence, a phleidio achos ecoleg, celfyddyd ac ysbrydolrwydd. Ef oedd sylfaenydd coleg mwyaf blaenllaw’r byd ar gyfer ymgyrchwyr a symbylwyr newid, Coleg Schumacher, sydd bellach yn dathlu pen-blwydd yn 25 oed.\nCrëwyd y gyfres ddogfen gan Emergence, grŵp gweithredol ym maes y celfyddydau a chynaliadwyedd a leolir yng Nghymru, mewn cydweithrediad â chylchgrawn Resurgence, Coleg Schumacher, Culture Colony a Volcano Theatre. Roedd hyn yn bosibl yn sgil ymgyrch dorfgyllido lwyddiannus, a gyrhaeddodd y tu hwnt i’w tharged o £25,000.\nBydd y gyfres ddogfen ar gael fel set o DVDs yn yr hydref 2016, gan gyd-daro â phen-blwydd Satish yn 80 oed, pen-blwydd Resurgence yn 50 oed a phen-blwydd Coleg Schumacher yn 25 oed.\nYn sgwrsio â Satish y mae Dr Jane Davidson, Cyfarwyddwr Sefydliad Arfer Cynaliadwy, Arloesi ac Effeithiolrwydd Adnoddau (INPSIRE) yn PCYDDS. Mae Dr Davidson hefyd yn gyn Weinidog Amgylchedd Llywodraeth Cymru, a hi oedd yn gyfrifol am strategaeth arloesol ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’, a arweiniodd at y Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol arloesol a basiwyd gan y Cynulliad Cenedlaethol eleni. Gosododd y polisi hwn gynaliadwyedd wrth wraidd Llywodraeth Cymru, gan wneud Cymru yn un o’r gwledydd cyntaf yn y byd i wneud hynny.\nMeddai Dr Davidson: “Yn ei addysgu, ei ysgrifennu a’i anerchiadau diflino dros wyth degawd, mae Satish wedi newid bywydau dirifedi. Fodd bynnag, hyd yn hyn nid oedd cofnod o’i fywyd a’i waith a ymchwiliai’n fanwl i bopeth y mae e’n sefyll drosti ac yn ei phleidio.\n“Pan ofynnwyd i mi weithio gyda Satish ar y prosiect cyffrous hwn, bues i’n petruso ar y cychwyn. Beth oedd gen i i’w gynnig er mwyn taflu goleuni ar un o feddylwyr ysbrydol mwyaf yr 20fed a’r 21ain ganrif - dyn sydd, drwy’i droeon ymadrodd ysbrydoledig, yn creu delweddau sy’n aros yn y cof, a dyn sy’n wirioneddol ddilys yn yr hyn y mae’n ei ddweud ac yn ei wneud?Fodd bynnag, ar ôl adfyfyrio am beth amser, ces i fy nghyffroi drwof - efallai mai naratif ein hoes ni yw diffyg llwyr o ran dialog rhwng gwahanol actorion ynghylch yr hyn sydd o bwys. Yn oes y talpiau sain llai-lai, nid ydym ni’n trafod syniadau mwyach.\n“Mae’r gyfres ddogfen hon yn gyfle i wneud hynny, i drafod syniadau Satish yn egnïol ymysg ein gilydd a gyda phobl eraill, i roi terfyn am ennyd ar yr ymosod beunyddiol ar y synhwyrau ac i adfyfyrio ar y cyflwr dynol. Wedi’r cwbl, yng ngeiriau Satish, ‘ynni dynol yw ffurf bwysicaf ynni adnewyddadwy’.”\nMeddai Fern Smith, cyd-gynhyrchydd y gyfres a Chyfarwyddwr Creadigol Emergence: “Rydym ni’n byw mewn oes ansicr, ac eto nid oes gennym ni’r arweinyddion gwleidyddol sydd eu hangen er mwyn tynnu ein planed ni yn ôl o ymyl dibyn argyfwng ecolegol, cymdeithasol ac economaidd. Mae’r sefyllfa hon yn gadael llawer ohonom ni’n teimlo ein bod ni wedi ein hynysu, a bod pob grym wedi’i dynnu oddi arnom ni. Y neges sydd wrth wraidd athrawiaeth Satish yw bod unigolion yn gallu newid y byd er gwell, a’u bod nhw yn gwneud hynny. Mae e’n enghraifft fyw o wireb Gandhi bod pob un ohonom ni’n “gallu bod y newid yr hoffem ni ei weld yn y byd”.Ar adegau fel hyn, mae angen cael ein hysbrydoli i newid ar bob un ohonom ni - ac mae Satish yn un o’r athrawon mwyaf ysbrydoledig y mae’r byd wedi’i weld erioed.\n“Ein nod drwy’r ffilmiau hyn yw dwyn geiriau ac athrawiaethau Satish i sylw'r gynulleidfa fwyaf posibl, gan greu, ar yr un pryd, gymynrodd o’i ddysg gydol oes ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Yn y gyfres hon rydym ni’n gweld Satish yn cyfleu ei athroniaeth mewn modd na welwyd o’r blaen, drwy chwe awr o drafodaethau dwys sy’n ein goleuo ac yn ein cyfoethogi.”


Penderfyniadau am y mater Flintshire Public Services Board: Well-being Plan for Flintshire 2017-2023 - Mid Year Review\nFlintshire Public Services Board: Well-being Plan for Flintshire 2017-2023 - Mid Year Review\n20/02/2019 - Flintshire Public Services Board: Well-being Plan for Flintshire 2017-2023 - Mid Year Review\nCyflwynodd y Prif Weithredwr adroddiad Adolygiad Canol Blwyddyn Cynllun Lles Sir y Fflint 2017-2023 gan Fwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus Sir y Fflint a oedd yn rhoi trosolwg o waith y Bwrdd ar ôl mabwysiadu'r Cynllun Lles ym mis Ebrill 2018.\nRoedd yr adroddiad yn dangos bod cynnydd da wedi’i wneud o ran cyflawni blaenoriaethau’r Cynllun Lles a bod gwaith partneriaeth ar draws y sefydliadau’n parhau’n gryf.\nPan gyhoeddwyd y Cynllun ym mis Mai 2018, roedd pum maes blaenoriaeth iddo, sef:\n· Diogelwch Cymunedol;\n· Yr Economi a Sgiliau;\n· Yr Amgylchedd;\n· Byw yn Iach ac Annibynnol; a\n· Cymunedau Gwydn.\nAr gyfer eleni, mae’r Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus (BGC) wedi penderfynu canolbwyntio ar bedair o'r pum blaenoriaeth y cytunwyd arnynt gan roi blaenoriaeth yr Economi a Sgiliau o'r neilltu wrth ddisgwyl am gyfeiriad rhanbarthol mwy eglur ynghylch y Fargen Dwf a Chynllunio Economaidd Rhanbarthol gan Lywodraeth Cymru. Byddai’r thema’n cael ei hadnewyddu yng nghyfnod cynllunio blynyddol nesaf y BGC.\nCroesawai’r Cynghorydd Shotton yr adroddiad cadarnhaol a oedd yn canolbwyntio ar werthoedd cymdeithasol a chydweithio. Soniodd fod y Cynghorydd Paul Johnson, yn un o gyfarfodydd diweddar y Pwyllgor Trosolwg a Chraffu, wedi talu teyrnged i'r gwaith a wnaed yn Holway ynghlwm â datblygu cymunedol.\nSicrhau’r Cabinet yngl?n â lefel y cynnydd y mae Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus Sir y Fflint wedi'i wneud hyd yn hyn.


Nodyn o’r Ardd – Coed Ffrwythau | Asturias yn Gymraeg\nCyhoeddwyd gan: cathasturias | Mai 25, 2011\nNodyn o’r Ardd – Coed Ffrwythau\nDdiwedd Mai yn agosáu a’r ffrwyth yn dechrau chwyddo i’w llawn faint. Un methiant cyfan: y bricyll. Does dim un ffrwyth ar yr un o’r ddwy goeden a dyw’r coed chwaith ddim yn edrych yn dda, er bod digon o ddail arnyn nhw. Efallai bod rhaid derbyn ei bod hi’n rhy llaith yma a dewis rhwybeth arall.\nOnd mae’r afalau yno, ar y coed sy’n dwyn yn gynnar, yn ddibynadwy fel erioed. Bydd mefus a mafon gyda ni o fewn yr wythnos, a chwrens duon hefyd. Dwi’n dwlu ar y cyfnod hwn, a’i ddewis helaeth o ffrwyth i’w fwyta’n amrwd neu i’w goginio. Mae ffrwyth gyda ni rownd y flwyddyn, o’r orennau (Ionawr-Mawrth), rhiwbob (Ebrill) syfion (Mai) mefus/mafon etc (Mehefin-Gorffennaf), eirin a gellyg (Awst-Medi), mafon eto, a ffigys (Medi-Hydref), cwins ac afalau (Hydref-Tachwedd) a kakis (Rhagfyr). Lemwns bob dydd o’r flwyddyn. Ceirios heb eu cynnwys (maen nhw’n dod ym mis Mehefin) am eu bod yn tyfu mewn man anodd ei gyrraedd ac mae’r adar yn gwybod yn well na ni pryd maen nhw’n barod.\nBlagur y kaki yw’r rhain, yn cwato’r tu fewn i gaer dail y goeden. Mewn gardd, mae wastad rhwybeth i’w edrych ymlaen ato. Yn enwedig pan ddylet ti fod yn gwneud rhywbeth am y chwyn neu’r morgrug yn y presennol.\nCofnodwyd yn Asturias, garddio | Tagiau: afalau, bricyll, ffrwythau, gellyg, kakis, mafon\n« Breuddwyd Ffôl?\nCam ymlaen, Cam yn ôl »\nDwi’n genfigennus. Ffrwythau trwy’r blwyddyn! Dwi’n trio cael ffrwythau trwy gymaint o’r fflwyddyn a bosib, ond mae rhaid defnyddio’r rhewgell. Mae ffrwythau fel riwbob ac yn enwedig cwrens a mafon yn rhewi yn dda. Gyda llaw, bu farw ein coeden bricyll ni hefyd, er ei fod y y ty gwydr. R’oedden ne wedi cael ffrwythau bendigedig – ond cafodd ryw haint a dyna fo.\nBy: Ann Jones on Mai 27, 2011\nY llynedd oedd y cyfle ola’ gafodd ein coeden fricyll ni i brofi ei bod yn talu am ei lle. Methu ddaru hi, felly er ei bod yn goeden hardd iawn yn yr hydref, clec gafodd hi er mwyn gwneud lle i goeden afalau croen mochyn. Mae yna hen edrych ymlaen i weld honno’n aeddfedu.\nO na fyddai’n haf o hyd…\nBy: WIlias on Mai 31, 2011


Dawnswyr Môn - Wicipedia\nMae Dawnswyr Môn yn gymdeithas cerddoriaeth a dawns Gymreig. Fe'i crëwyd yn 1980 yn Ynys Môn. Amcanion y gymdeithas yw dysgu, addysgu a lledaenu eu dawnsfeydd a'u traddodiadau ymhlith y Cymry eu hunain ac ymysg tramorwyr.\n2 Dawnswyr cyfoes\nDaeth John Idris Jones i Fôn o Abertawe yn 1980, ac wedi mwynhau dawnsio tra yn y coleg. Dechreuodd Dawnswyr Môn. Roedd Huw Roberts, Tudur Huws Jones a Gerwyn James yn y band gwreiddiol. Ers i Alwyn Jones ymddeol o ddawnsio, dim ond John Idris Jones sydd ar ôl o'r rhai sefydlodd y tîm. Cynhelid llawer o dwmpathau yn y dyddiau cynnar. Roedd tripiau tramor cyntaf y tîm i'r Ŵyl Ban Geltaidd. Mae Dawnswyr Môn wedi cynrychioli Cymru mewn llawer o wledydd ers hynny. Mae llawer o'r aelodau'n gerddorion: ffidil, ffliwt, acordion ac offerynnau chwyth sy'n cyfeilio i'r dawnsfeydd. Mae'r cerddorion a'r grŵp dawns yn ymarfer gyda'i gilydd unwaith yr wythnos.\nMae Dawnswyr Môn yn grŵp gweithredol iawn ac mae'n cymryd rhan yn barhaus mewn nifer o wyliau a gwyliau, ond nid yw hyn yn cymryd amser i ffwrdd i ymchwilio ac astudio llên gwerin Cymru. Dyna pam mae ei repertoire yn eang iawn ac mae'n amrywio o'r dawnsiau hyfryd gwyliau nodweddiadol i fynd i'r afael â dawnsfeydd clogiau nodweddiadol.\nMae eu gwisgoedd yn seiliedig ar engrafiadau o ddiwedd y 18g o wahanol rannau o Gymru.\nFel arfer, mae Dawnswyr Môn yn cystadlu yn yr Eisteddfod Genedlaethol, yr Ŵyl Gerdd Dant ac yn flynyddol yn Eisteddfod Môn. Yn flynyddol, mae'n yn gyfrifol am drefnu Gŵyl Mai, lle mae grwpiau dawns o bob cwr o'r wlad yn cymryd rhan yn dawnsio ar ddydd Sadwrn cyntaf Mai. Mae'r wyl wedi'i ledaenu ar draws sawl tref yn Ynys Môn megis Gwyl Mabsant a Bodedern.\nMae nifer o aelodau Dawnswyr Môn yn addysgu plant yr ynys sut i ddawnsio, lle mae cannoedd o blant yn dawnsio gyda'i gilydd mewn gwisgoedd traddodiadol.\nMae'r grŵp wedi cymryd rhan mewn gwledydd megis Prydain, Iwerddon, yr Alban, Lloegr, Norwy, Denmarc, Ynys Manaw, Ffrainc a Hwngari.\nEginyn erthygl sydd uchod am ddawns. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Dawnswyr_Môn&oldid=8332737"\nLast edited on 28 Mai 2019, at 16:30\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 28 Mai 2019, am 16:30.


Iau 2 Medi 2021\nOherwydd y cyfyngiadau sy'n parhau, mae dyddiadau Dreadzone o Hydref 2020 wedi eu hail-drefnu i Hydref 2021. Bydd yr holl docynnau yn ddilys ar gyfer y dyddiad newydd. Am unrhyw ymholiadau, cysylltwch â'r swyddfa docynnau.\nYn un o'r bandiau byw mwyaf egnïol, cyffrous a phwerus i ddod allan o'r sîn ôl-rafio, mae Dreadzone wedi bod yn rhyddhau albymau ac yn gwella ac yn perffeithio eu dull unigryw o dýb ers eu sefydlu ym 1993. Yn dal i ffynnu ar ôl 25 mlynedd yn y gêm, maent yn parhau i fod ymysg y bandiau byw gorau sy'n perfformio heddiw.\nYn 2019, symudodd Dreadzone ymlaen fel band 5-darn, ar ôl ffarwelio â'r gitarydd a fu gyda nhw am 10 mlynedd, ac maent bellach yn ffocysu mwy ar elfennau electrong a dỳb eu sioe lwyfan - sŵn y buont yn ei ddatblygu yn ystod blynyddoed cynharach Dreadzone. Daw'r hen synau i'r wyneb ar yr albwm newydd ‘Dread Times’ sy'n cloddio'n ddwfn i mewn i'w gwreiddiau dýb a reggae tra'n dal i gadw'r curiadau'n ffres a'r gweadedd yn electronig. 'Dread Times' oedd 8fed albwm stiwdio'r band a'r 3ydd i gael ei ryddhau ar label Dubwiser. Aeth yr albwm yn syth i mewn i Siartiau Albwm Swyddogol y DU pan y'i rhyddhwyd yn 2017 - y tro cyntaf i'r band ymddangos yn y siartiau ers dros 20 mlynedd. Bu'r albwm hefyd yn cyrraedd y 10 Uchaf yn y Siartiau Indie a Dawns.\nYm mis Awst 2019, bu label y band, recordiau Dubwiser, yn rhyddhau ‘Dreadzone presents: Dubwiser Volume One’, lle mae aelodau The Dread yn dod â'u talentau a'u sgiliau eu hunain i'r label, gyda record sy'n camu'n ôl i archwilio DNA Dreadzone tra'n symud ymlaen i ehangu'r label. Mae coeden deulu Dreadzone wedi tyfu canghennau newydd, gydag artistiaid yn dwyn ffrwyth newydd sy'n mynnu rhagor o ystyriaeth. Mae'r albwm 'Dreadzone Presents: Dubwiser Volume One' yn nodweddu Dreadzone, Submantra, Louchie Lou & Michie One, Earl 16, Bazil & Professor Skank ac mae allan 'nawr fel CD, Finyl Du Dwbl, Finyl Lliw a Digidol.\nIau 2 Medi, 8:00pmArchebwch Ar-lein


Rhoi gwybod am gi ar goll neu gi ar grwydr\nRhoi gwybod i ni am gi ar grwydr\nCi ar grwydr yw unrhyw gi sy'n cael ei ganfod mewn man lle na ddylai fod, sy'n ymddangos fel nad yw gyda'i berchennog na rhywun sy'n cynrychioli'i berchennog. Rydym yn gyfrifol am gasglu cwn ar grwydr a'u cadw nes y bydd eu perchnogion yn eu hawlio.\nCwn ar Grwydr\nCwn ar Goll\nCynelau Cwn ar Gwydr\nOs bydd eich ci yn cael ei ddarganfod yn crwydro'r strydoedd heb goler a thag neu ficrosglodyn, bydd yn cael ei osod mewn un o genelau cwn strae y Cyngor. Bydd yn aros yno am saith diwrnod er mwyn i'w berchennog ei hawlio. Bydd rhaid i chi dalu i gael hawlio eich ci. Mae hyn yn darparu ar gyfer y gost o'i gadw yn y cenel. Os na fydd ci wedi cael ei hawlio ar ôl saith diwrnod, bydd yn cael ei ailgartrefu.\nFfi weinyddol -£23\nFfi statudol -£25\nFfi cenel -£12.50\nBydd aelodau o'r cyhoedd sy'n dod i gasglu eu cwn yn gorfod talu £48 + £12.50 (y noson yn y cenel).\nCysylltwch â ni. Mae ein manylion a'r ffurflen rhoi gwybod ar-lein ar ochr y dudalen hon. Byddwn yn trefnu i gasglu'r ci.\nCysylltwch â ni. Mae ein manylion a ffurflen rhoi gwybod ar-lein ar ochr y dudalen hon. Byddwn yn cymryd manylion eich ci ac yn croesgyfeirio'r manylion hyn gyda'r cwn yr ydym yn gofalu amdanynt eisoes. Byddwn yn rhoi gwybod i chi os bydd gennym gi sy'n debyg i'r disgrifiad o'ch ci chi yn ein cynelau.\nFfurflen Rhoi Gwybod\nI roi gwybod i ni am gi ar goll neu gi ar grwydr, llenwch y ffurflen rhoi gwybod ar-lein isod.\nDweud wrthym am gi ar goll (Agorir mewn ffenestr newydd)\nDweud wrthym am gi ar grwydr (Agorir mewn ffenestr newydd)\nDiweddariadau ar gynelau / contractwyr\nRheoli'r cwn ar gyfer eich cynel chi. (Agorir mewn ffenestr newydd)


Fideo | Crwydro Ynys Môn\nMwy o Tony Christie na Linford Christie\nCyhoeddwyd ar 24 Ionawr 2012\nDim bod dyn eisiau chwythu ei drwmped ei hun, ond pan oeddwn i’n iau, roeddwn i’n dipyn o wibiwr!\nDydi’r plant ddim yn fy nghoelio pan bo fi’n dweud mod i wedi rhedeg y 100m dros ysgolion Ynys Môn … wel, pan dwi’n dweud bo fi di “rhedeg y 100m”, aelod o’r tîm 4×100 oeddwn i i fod yn fanwl gywir … roedd Vivian o Aberffraw yn llawer cyflymach na fi, a fo oedd y dewis cyntaf i redeg y 100m … but I digress, fel ‘sa’r Sais yn ei ddeud.\nY ffaith ydi, er nad oeddwn i erioed yn mynd i wisgo fest goch a chynrychioli Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad, doeddwn i ddim chwaith yn foi araf pan oedd hi’n dod i ras! Ond pam mae hwn yn mwydro am ei record dros 100m o tua 20 mlynedd yn ôl, medde chi? Wel brynhawn Sul, roedd gen i ras go wahanol ar fy nwylo, sef ras yn erbyn y camera!\nWrth gyrraedd y Cerrig Croesi ar draws yr Afon Braint, roedd rhaid i ni gael llun o’r 10 ohonnom ni ar y cerrig – mae hi’n photo opportunity heb ei ail ar y Llwybr Arfordirol i chi gael deall – ond er mwyn gwneud hynny, roedd angen gosod y timer ar y camera ac yna rhedeg i sefyll yn y llun ochr yn ochr â phawb arall … hawdd … wel, ia, dyna oeddwn i’n ei feddwl hefyd …


Cynllun y ddinas a chelf gyhoeddus\nGall y ffordd y mae adeiladau a mannau cyhoeddus yn edrych a gweithio helpu i wneud ein prifddinas yn lle brafiach i fyw a gweithio ynddo, ac ymweld ag ef.\nGall dull cynaliadwy o gynllunio datblygiadau newydd hefyd leihau’r effaith a gaiff y diwydiant adeiladu ar newid yn yr hinsawdd, ychwanegu gwerth i’r datblygiad a'r ardal leol ac arwain at adeiladau sy’n rhatach ac yn fwy effeithlon i’w gwresogi, eu goleuo a’u rheoli.\nMae’n rhan o gylch gwaith cyngor i sicrhau bod canllawiau ar waith a bod cyngor yn cael ei roi ar gynllunio adeiladau a mannau cyhoeddus newydd er mwyn cyflawni hyn.\nLawlyfr Tir Cyhoeddus Caerdydd\nMae tir cyhoeddus yn cyfeirio at y gofod rhwng adeiladau lle caiff bol fynediad rhydd, megis strydoedd a sgwariau cyhoeddus.\nMae’r Lawlyfr Tir Cyhoeddus Caerdydd (PDF 3.11 MB)Dolen allanol yn agor mewn ffenest newydd yn nodi’r canllawiau a’r egwyddorion dylunio y dylid eu hystyried wrth ddylunio cynlluniau tir cyhoeddus er mwyn creu strydoedd a mannau cyhoeddus cynhwysol o safon.\nCanllaw ar Ddatganiadau Cynllunio a Mynediad\nMae’n rhaid i’r mwyafrif o geisiadau cynllunio a cheisiadau caniatâd adeilad rhestredig (gyda rhai eithriadau) gael Datganiad Cynllunio a Mynediad i fynd gyda’r cais.\nBydd y Datganiad Cynllunio a Mynediad yn dangos bod amcanion dylunio da wedi’u hystyried.\nLawrlwythwch a darllenwch y Canllaw Datganiad Cynllunio a Mynediad (PDF 323 KB) Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nMae canllawiau cynllunio yn trafod ystod o bynciau gan gynnwys estyniadau cartrefi, cynlluniau tai newydd ac adeiladau uchel, ac yn cynnig cyngor ar ddewisiadau cynllunio, astudiaethau achos a gwybodaeth ddefnyddiol arall.\nCanllaw Dylunio i Fyw\nMae’r Canllaw Dylunio i Fyw (PDF 13 MB)Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yn egluro sut bydd datblygiadau newydd yn helpu Caerdydd i fod y ddinas orau i fyw ynddi. Mae’n egluro uchelgais y Cyngor ar gyfer dylunio trefol a phensaernïaeth sy’n creu ymdeimlad o le ac a fydd yn cael ei ddefnyddio gyda datblygiadau strategol ledled y ddinas.\nCanllaw Cynllunio Preswyl Caerdydd\nMae gan Ganllaw Dylunio Preswyl Caerdydd (PDF 1.73 MB)Dolen yn agor mewn ffenestr newydd ganllawiau ar gynllunio datblygiadau preswyl yng Nghaerdydd. Mae ganddo hefyd astudiaethau achos ac mae’n disgrifio’r broses gynllunio i’w dilyn.\nCanllaw Cynllunio Adeiladau Uchel\nMae’r Canllaw Cynllunio Adeiladau Uchel (PDF 1.73 MB) Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yn cynnig cyngor ar leoliad adeiladau uchel ac egwyddorion y mae’n rhaid cydymffurfio â nhw wrth eu cynllunio. Mae’r canllaw hwn yn canolbwyntio ar ddatblygiad adeiladau uchel yng nghanol y ddinas ac yn y bae.\nCanllaw Cynllunio Safleoedd Mewnlenwi\nMae’r Canllaw Cynllunio Safleoedd Mewnlenwi (PDF 2.65 MB) Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yn cynnwys canllawiau ar ddatblygiadau mewnlenwi, sef y ffordd y caiff safleoedd bach sydd eisoes wedi’u datblygu yn y ddinas eu datblygu ymhellach.\nCanllaw Cynllunio Blaen Siopau ac Arwyddion\nMae’r Canllaw Cynllunio Blaen Siopau ac Arwyddion (PDF 2.52 MB) Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yn cynnwys canllawiau ar newidiadau i flaen siopau ac arwyddion. Mae’r ddogfen yn amlinellu materion allweddol fel dyluniad, goleuadau, diogelwch a hysbysebu.\nSafonau Adeiladu Cynaliadwy Cymru\nMae dogfen safonau adeiladu cynaliadwy Dolen yn agor mewn ffenestr newydd Llywodraeth Cymru yn berthnasol i bob datblygiad newydd yn ogystal â datblygiadau nad ydynt yn rhai preswyl sydd â gofod llawr o 1000m2 neu fwy, neu safle sy’n fwy nag 1 hectar.\nMae’r gwasanaeth Adolygu Dylunio mewnol yn cynnig cyngor ar safon y gwaith dylunio mewn cysylltiad â datblygiadau a gyflwynwyd ar gyfer cyngor cyn cyflwyno cais cynllunio neu ganiatâd cynllunio. Mae Adolygiadau yn crynhoi’r cynlluniau a adolygwyd ar gael ar gyfer 2018 (569kb PDF)Dolen yn agor mewn ffenestr newydd a 2019 (351kb PDF)Dolen yn agor mewn ffenestr newydd.\nI gael rhagor o wybodaeth am unrhyw un o’r dogfennau a’r canllawiau uchod, neu i ofyn cwestiynau am gynllunio’r ddinas, cysylltwch â ni.\nFfôn: 029 2087 3489\nYstafell 223 Neuadd y Sir\nMae gan Gaerdydd fwy na 200 darn o gelf gyhoeddus sydd wedi datblygu law yn llaw â’r ddinas dros y 150 mlynedd ddiwethaf ac sy’n rhan annatod o fannau cyhoeddus y ddinas.\nDod o hyd i waith celf\nMae Cofrestr Celf Gyhoeddus Caerdydd (PDF 5.36 MB) Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yn cynnwys manylion am gasgliad celf gyhoeddus Caerdydd. Gallwch lawrlwytho’r ddogfen i ddysgu mwy am bob darn o gelf, gan gynnwys y teitl, yr artist, y lleoliad a’r flwyddyn y cafodd ei ddadorchuddio.\nDiogelu celf gyhoeddus\nMae tair ddogfen sy’n nodi ffyrdd o ddiogelu gwaith celf presennol Caerdydd a helpu i greu mwy o gyfleoedd i greu celf yn y dyfodol.\nMae Strategaeth Celf Gyhoeddus Caerdydd (PDF 5.59 MB) Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yn helpu i ddiffinio a hyrwyddo celf gyhoeddus. Mae hefyd yn egluro sut mae gwaith celf yn cael ei ddatblygu ac yn annog mentrau a chyfleoedd i osod celf gyhoeddus newydd.\nYsgrifennwyd y Canllaw Cynllunio Ategol ar Gelf Gyhoeddus (PDF 4.28 MB) Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yn benodol i ddatblygwyr ac mae’n cynnig canllawiau manylach ar y broses ddatblygu.\nBwriad y Protocol Cerfluniau a Chofebion Caerdydd (PDF 801 KB)Dolen yn agor mewn ffenestr newydd yw esbonio sut mae’r Cyngor yn mynd ati i asesu cynigion i osod gweithiau celf cyhoeddus yng Nghaerdydd.\nOs oes gennych unrhyw gwestiynau am gelf gyhoeddus, cysylltwch â ni.\nFfôn: 029 2087 3483\nSain Ffagan Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nAmgueddfa Genedlaethol Cymru Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nCastell Caerdydd Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nCroeso Caerdydd Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nCroeso Bae Caerdydd ac ati Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nPolisi Cynllunio Cymru, Llywodraeth Cymru Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nTAN 12 Dylunio, Llywodraeth CymrutDolen yn agor mewn ffenestr newydd\nTAN 22 Dylunio Cynaliadwy, Llywodraeth Cymru Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nLlawlyfr Strydoedd, Yr Adran Drafnidiaeth Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nComisiynydd Dylunio Cymru Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nGrŵp Di-garbon Cymru Dolen yn agor mewn ffenestr newydd\nDiogelu drwy Ddylunio Dolen yn agor mewn ffenestr newydd


‘Don’t Panic…..’ Arholiadau! – rjc7's Blog\nPosted by rjc7 on April 10, 2015 April 10, 2015\nGeiriau enwog Corporol Jones sydd yn atseinio yn fy mhen pob tro mae tymor y profion yn dychwelyd fel cysgod dros y wlad.\nYr wyf yn ysgrifennu fy mhost oherwydd fy mod yn cofio’r teimlad o eistedd o flaen y ddesg gyda choesau fel jeli a bola fel peiriant golchi dillad. Myfi oedd y plentyn a wnaeth ysgrifennu’r ateb cywir ac yna dileu ar ôl eiliadau o ansicrwydd. Doedd fy athrawon ddim yn deall Pam nad oeddwn yn perfformio’n well mewn arholiadau ond yn syml,\ndoeddwn i ddim wedi dysgu sut i reoli fy emosiynau.\nMae sawl plentyn yn gallu ymdopi gyda’r arholiadau’n arbennig o dda. Fodd bynnag mae’r post yma i’r plant sydd yn fwy tebyg i sut oeddwn i.\nMae’r cysylltiadau uchod yn weddol debyg ac mewn gwirionedd y cwestiwn yw sut mae’n bosib rheoli emosiynau?\nHoffwn awgrymu pump cam dwi’n gobeithio bydd yn helpu wrth ichi sefyll eich arholiadau.\n1) Dwi’n cymryd yn ganiataol eich bod wedi adolygu felly, cam 1 yw ffydd neu hunan hyder. Mae’r gwaith caled sef yr adolygu wedi digwydd nawr mae hi’n bwysig i ddweud eich bod yn barod. Mae hyn yn haws dweud na gwneud serch hynny mae hi’n bwysig ichi sylweddoli eich bod yn barod. Mi fydd y llais panig yn dweud, ond dydw i ddim yn gwybod……..dwi angen deall……yn fwy….ond mewn gwirionedd panig ydyw, panig rhag ofn eich bod yn methu ateb cwestiwn.\nWel, dwi’n mynd i awgrymu eich bod yn rheoli eich panig gan anadlu’n gywir ac o dan eich rheolaeth chi. Cymerwch anadl mawr a rheoli’r nerfau. Dwi’n hoffi cerddoriaeth i gadw fy emosiynau o dan reolaeth. Bydd nifer ac efallai pob un ohonoch yn anghytuno gyda fy newis o ganeuon, yn gyntaf\n‘Stronger’ gan Kelly Clarkson\n2) Wrth gyrraedd yr arholiad, peidiwch â becso am sylwadau eich ffrindiau. Yn aml bydd sylwadau megis, ydych chi wedi astudio…….beth yw……..wyt ti’n gallu mynd dros…………\nEr eich bod eisiau helpu eich gilydd, ar yr adeg hynny, cyn mynd mewn i’r arholiad mae hi’n bwysig i feddwl am beth sydd yn eich galluogi i fod yn ‘calm’.\nFe ddysgais ar ôl blynyddoedd o deimlo’n ych cyn arholiad oherwydd yr holl bili balod yn fy mola taw rhywbeth i helpu ac nid ymladd ydyw. Dyma eich cyfle i fynd ati gyda meddylfryd gwahanol. Sut? Wel imi fe ddes i at benderfyniad bod y teimlad ych yna fel modd o gadw fi ar fy mlaenau traed. ‘Adrenalin’ y corff a hebddo ni fydd yn bosib gwneud mor dda.\nY gân hoffwn awgrymu yw, ‘Don’t stop me now’ gan Queen.\n3) Aaaahhhhh!!!!!! Tudalen a meddwl gwag!!!!\nYn aml yr ofn mwyaf yw methu ateb cwestiwn. Dwi’n sicr bydd y cwestiwn yn gallu eich helpu i ddarganfod yr ateb ond pan ddaw panig mae ansicrwydd yn achosi diffygion yn eich gallu i feddwl yn glir. Mae angen ichi gymryd munud i ddod nôl at eich synnwyr. Nid wastraff munud ydyw ond cyfle i reoli’r teimladau. Hyn yn fwy nag unrhywbeth arall sydd yn mynd i helpu pawb! Yn y byd gwaith dwi’n dal yn gwneud hyn yn enwedig ar ddiwrnod hynod o galed ac yn aml mae eich gallu i feddwl yn glir o dan gwmwl.\n‘Think for a minute’ yw’r gân berffaith am hyn gan The House Martins.\n4) Ceisiwch reoli eich amser yn dda a dilynwch y cod marcio h.y. petai un cwestiwn yn werth 2 farc a’r llall 6, mae hi’n yn amlwg bod angen treulio mwy o amser ar y cwestiwn gyda’r mwyaf o farciau.\nDwi’n deall yn iawn fy mod yn awgrymu synnwyr cyffredin ond yn aml mae nifer o blant ac oedolion yn treulio amser ar gwestiynau llai pwysig yn hytrach na blaenoriaethu.\nMewn ffordd mae angen ichi reoli amser ac er bod hyn yn teimlo’n amhosib, mater o ddyfal barhad ydyw.\n‘Time after Time’ gan Cyndi Lauper yw fy newis fan hyn. Yn lle meddwl am berson meddwl am ateb i gwestiwn wrth wrando ar y gytgan.\n5) Yn syml, gwnewch eich gorau glas. Does neb yn gallu cwestiynu eich ymdrech ac fel maent yn dweud yn y gêm rygbi, gad popeth ar y cae. Yn fy marn i, does neb yn gallu gofyn am fwy. Dwi ddim o blaid mynd dros bob cwestiwn ar ôl yr arholiad rhag ofn eich bod yn cwestiynu pob ateb. Teimlaf fod yn bwysig i baratoi am yr arholiad nesaf.\nSymud ymlaen yn eich meddwl er mwyn bod yn barod am y papur nesaf.\nY gân berffaith i orffen pob arholiad yw,\n‘Always look on the bright side of life’ gan Monty Python.\nAc wrth gwrs ar ôl gorffen pob un ohonynt eich amser chi ydyw i ymlacio a joio.\nI orffen, pob lwc i bawb sydd yn sefyll arholiadau!\nPrevious Post Adolygu.\nNext Post Adeiladu ar Waith yr Ysgol Gynradd


CA3: The Book of Suffering | Cyngor Celfyddydau Cymru\nCylch Adloniant Canolbarth Cymru a Blwyddyn 7, Ysgol y Gader, Dolgellau\nRoedd y prosiect yn para blwyddyn ysgol gyfan, ac yn seiliedig ar hanesion am erledigaeth y Crynwyr yn Nolgellau yn yr ail ganrif ar bymtheg. Roedd yn ystyried testunau gwreiddiol a ysgrifennwyd gan y Crynwyr (‘ The Book of Suffering’), cofnodion llys y cyfnod a phapurau hanesyddol a ddogfennai fywyd William Penn a bywydau’r Crynwyr a deithiodd i Pennsylvania. Edrychwyd hefyd ar y storïau y tu ôl i nofel ‘Y Stafell Ddirgel’ gan Marion Eames a chofnodion gwreiddiol y gwladfawyr o Grynwyr yn America.\nYn ystod y tymor cyntaf, bu’r disgyblion yn datblygu sgiliau ysgrifennu creadigol mewn ymateb i’r storïau. Yn ystod yr ail a’r trydydd tymor, cawsant brofi a chynhyrchu fersiwn wedi’i dramateiddio o’u treftadaeth.\nDatblygwyd prosiect The Book of Suffering gan Cytser, rhan o Gylch Adloniant Canolbarth Cymru – rhwydwaith o wyth o theatrau yng nghanolbarth Cymru sydd â phrofiad helaeth o gydweithio.\nLydia Bassett, cydlynydd Cylch Canolbarth Cymru oedd yn arwain y prosiect, mewn cydweithrediad â’r awdur llawrydd Sian Melangell Dafydd , Theatr Felinfach a Choleg Meirion Dwyfor. Gyda’i gilydd, buont yn datblygu gwaith ar yr hanes dramatig ac ysgytwol sydd i erledigaeth y Crynwyr yn Nolgellau yn yr ail ganrif ar bymtheg. Derbyniodd y prosiect gyllid gan Gyngor Celfyddydau Cymru a rhaglen Gwreiddiau Ifanc Cronfa Dreftadaeth y Loteri, sydd â’r nod o gynnwys plant a phobl ifanc yn weithredol yn hanes eu cymunedau eu hunain.\nDeunydd crai llawer o’r prosiect oedd The Book of Suffering (‘Casgliad o ddioddefaint pobl a elwir yn Grynwyr er tystiolaeth i gydwybod da’). Ysgrifennwyd y llyfr yn yr ail ganrif ar bymtheg, ac mae’n archwilio hanes y Crynwyr lleol, gan ddisgrifio yn eu geiriau eu hunain sut y cawsant eu rhoi ar brawf am fethu â mynychu’r eglwys, eu carcharu a’u condemnio i’w crogi neu’u llosgi am eu credoau.\nEdrychai’r prosiect ar hanes y cyfnod, ond hefyd galluogai i’r athrawon gyflwyno adrannau perthnasol o’r Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd. I Flwyddyn 7, o ran llythrennedd yn benodol:\nDarllen – Canfod, dewis a defnyddio gwybodaeth – Ymateb i’r hyn a ddarllenwyd\nGweithiodd y pwnc yn dda gyda’r cwricwlwm cyfun ar gyfer y dyniaethau, gan gwmpasu hanes, daearyddiaeth, addysg grefyddol a llythrennedd. Roedd gwybodaeth y disgyblion a’u hymwneud â’u cymuned eu hunain a’i hanes yn cyd-fynd ag elfennau ‘Ein Bro Ni’ yn y Cwricwlwm Cymreig.\nRoedd y prosiect yn ymdrech ar y cyd, ac roedd yn cynnwys yr awdur Sian Melangell Dafydd a gyflogwyd yn ystod y tymor cyntaf, a’r ymarferwyr theatr a gyflwynodd y gwaith yn yr ail a'r trydydd tymor, yn seiliedig yn Theatr Felinfach, Ceredigion.\nAr y cychwyn, y cynllun oedd mynd â disgyblion i’r Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth gyda’r bwriad o weld y testunau gwreiddiol a oedd yn sail i’r prosiect. Ond wrth i amser fynd yn ei flaen, daeth yn amlwg mai mwy grymus fyddai defnyddio actorion i roi cyflwyniadau wedi’u sgriptio o fywydau cymeriadau allweddol.\nTrefnwyd teithiau i’r 87 o ddisgyblion Blwyddyn 7 i’r bryniau lle’r oedd y Crynwyr yn byw, a lleoliad y storïau a astudiwyd ganddynt.\nBu myfyrwyr drama iaith Gymraeg Coleg Meirion Dwyfor yn perfformio yn eu gwisgoedd, a chafodd y disgyblion gyfle i ofyn cwestiynau agored am y gwahaniaethau rhwng bywyd modern a bywyd yn yr ail ganrif ar bymtheg.\nEr bod gwaith y tymor cyntaf yn bennaf seiliedig ar ysgrifennu creadigol, gyda’r plant yn ysgrifennu tri darn mewn ymateb i’r storïau, gwnaed rhywfaint o waith drama ymarferol hefyd:\nAil-grëwyd cyfarfod y Crynwyr yn yr ysgol gyda phob un o’r grwpiau a chyda chyn-bennaeth Ysgol y Gader, hithau ei hun yn Grynwraig, i ddeall pŵer distawrwydd yng nghyfarfodydd y Crynwyr.\nRhoddwyd tâp ar lawr y neuadd i nodi faint o le oedd gan un teulu a deithiai i America ar y llongau a arferai gario caethweision. Gofynnwyd i’r dysgwyr ddefnyddio’r gofod er mwyn iddynt gael dychmygu sut y byddent wedi treulio’r amser ar y fordaith o chwe i wyth wythnos.\nBu’r gwaith perfformio’n heriol, ond roedd yn sicrhau bod yr holl ddysgwyr wedi’u cynnwys. Y canlyniad oedd y gallai’r holl ddisgyblion ymfalchïo yn y ffaith i’w gwaith tîm gryfhau, i’w hyder wella wrth drafod materion ymddygiad heriol mewn grŵp, a’i gallu i oresgyn nerfau wella wrth berfformio’n gyhoeddus.\nWrth werthuso, rhoddwyd ystyriaeth i sylwadau’r artistiaid, yr athrawon a’r disgyblion.\nSian Melangell Dafydd (Awdur):\n“Cafodd y dysgwyr brofiadau y tu hwnt i gwricwlwm arferol yr ysgol ac felly roeddynt yn edrych ymlaen at lawer o’r sesiynau. Roedd pob un o’r artistiaid eisiau sicrhau disgwyliadau uchel gan bob un o’r disgyblion.\nFel rhan o’r prosiect, bu’r disgyblion yn ysgrifennu storïau a dramâu, adrodd storïau a pherfformio eu gwaith drama eu hunain, adeiladu hyder, ymwneud â phobl a chymunedau lleol, ac yn gwneud gwaith ffilm, dogfen a theatr gyfnod mewn lleoliadau safle-benodol. Drwy’r gweithgareddau, cawsant ddysgu am hanes y Crynwyr yn eu hardal, cyfnod yr Adferiad ym Mhrydain a sut beth oedd bod yn fyw bryd hynny (ffordd o fyw, gwisgoedd, ofnau a gobeithion), cysyniadau a gwerthoedd mewn crefydd (a Chymdeithas y Cyfeillion) bryd hynny a nawr, agweddau gwahanol ar wahaniaethu ac ‘annhegwch’.\nGweld y plant yn ymwneud â’u hanes lleol yn llawn brwdfrydedd, eu perchenogaeth a’u creadigrwydd (amlddisgyblaethol, gyda chanolbwynt ar greadigrwydd ac adrodd stori) oedd un o’r pethau mwyaf gwerthfawr yr wyf wedi’i wneud yn fy ngyrfa hyd yma.\nGobeithiaf y gall rhagor o blant elwa o’r model hwn, wedi’i deilwra at eu hardal leol. O fod wedi gweld y newid yn y disgyblion wedi iddynt gael y profiad o’r diwrnod o daith (yn arbennig) a thasgau creadigol eraill, (ynghyd â’r) cam enfawr o ran empathi, brwdfrydedd a dychymyg, rwy’n argyhoeddedig bod hwn yn fodel i’w ddefnyddio yn esiampl i hanesion a lleoliadau eraill”.\nMeddai athrawes Blwyddyn 7, Shelly Thomas,\n“Bu’n brofiad gwirioneddol gwerth chweil iddynt, a gwahanol iawn. Maent yn ymddangos yn llawer mwy hyderus wrth berfformio, ond hefyd yn gyffredinol. Mae’n cymryd cryn hyder i berfformio gerbron dysgwyr Blwyddyn 8. Bu rhai o’r plant sydd wir yn cael trafferth gyda’u hymddygiad yn ymgymryd â rhai o’r rolau mwyaf ac yn gweithio fel tîm. Canolbwyntiwyd llawer mwy ar y ffaith fod y plant eisiau cydweithio, ac yn sicr ni fyddai hanner y plant hyn wedi bod ar lwyfan o’r blaen.”\nYn ôl athrawes Blwyddyn 7, Bethan Jones,\n“Mae eu hyder wedi cynyddu’n sylweddol, ac yn sicr o ran gwaith tîm. Maent wedi defnyddio mwy o Gymraeg na fyddent fel arfer gan fod y prosiect cyfan wedi bod yn y Gymraeg. Maent wedi deall pwnc y Crynwyr yn dda ac wedi deall y themâu ynglŷn â phobl o gefndiroedd a diwylliannau gwahanol a pherthnasedd hynny heddiw. O fod wedi gwneud hyn, byddem yn sicr yn ystyried cychwyn clwb drama yn yr ysgol, ond defnyddiol iawn oedd cael pobl yn dod i mewn o’r tu allan, gan gynnig sgiliau gwahanol. Gwych hefyd oedd bod yr holl ddisgyblion wedi cael bod yn rhan o’r prosiect, gan gynnwys y rhai na fyddai fel arfer yn cael cyfle i fynd ar ymweliadau a theithiau. Cafodd pawb gyfle i ysgrifennu a chreu’r gwaith, gan gynnwys plant sydd ag amrywiaeth enfawr o alluoedd ac anawsterau, ac mae pawb wedi elwa ohono.”\nGofynnwyd i bob plentyn lenwi ffurflen adborth gan roi,\nTri gair i ddisgrifio’r prosiect; dau beth yr hoffent newid; a chasglwyd eu teimladau ynglŷn â’r prosiect.\nMae’r ffaith fod y prosiect yn cynnwys Blwyddyn 7 yn gyfan, ac yn ymwneud â hwy unwaith bob pedair wythnos, yn golygu mai anodd oedd cynnal momentwm. Ond mae adborth y plant yn adlewyrchu gallu’r artistiaid i helpu plant 11 a 12 oed i ddeall ac ymateb i ddeunyddiau heriol ar sail pwnc a allai ymddangos yn anodd i’w addysgu ar yr olwg gyntaf. Y consensws oedd y bu’r prosiect yn llwyddiannus iawn wrth gynnwys y flwyddyn gyfan, waeth beth oedd gallu’r unigolion.\n‘Roedd y prosiect yn fwy na pherfformiad theatrig yn unig. Golygai helpu’r plant i ddeall eu hanes lleol a’i arwyddocâd yn y byd.’


Parc Rhanbarthol y Cymoedd yn ennyn ‘balchder cenedlaethol’ | LLYW.CYMRU\nParc Rhanbarthol y Cymoedd yn ennyn ‘balchder cenedlaethol’\nGall Parc Rhanbarthol newydd y Cymoedd gael yr un effaith â Llwybr Arfordir Cymru o ran denu ymwelwyr i Gymru a gwella llesiant cymunedau.\nBydd Alun Davies yn nodi'r cynigion newydd ar gyfer manteisio i'r eithaf ar ddiwylliant naturiol a diwylliannol y Cymoedd, a fydd efallai yn trawsnewid yr economi yn lleol ac yn genedlaethol.\nYn y Gyllideb ddrafft yn gynharach y mis hwn, gwnaethom gyhoeddi cyllid cyfalaf gwerth £7 miliwn dros gyfnod o ddwy flynedd i sefydlu Parc Rhanbarthol y Cymoedd. Bydd Mr Davies, sy'n gadeirydd Y Tasglu Gweinidogol ar gyfer Cymoedd y De, yn nodi sut y bydd y buddsoddiad yn sbarduno'r gwaith o roi'r Cymoedd ar flaen y gad yn fyd-eang, gyda phroffil cenedlaethol a rhyngwladol.\ndatblygu rhwydwaith da o ucheldiroedd, coetiroedd, gwarchodfeydd natur a pharciau gwledig, afonydd, cronfeydd dŵr a chamlesi, ynghyd ag atyniadau a safleoedd treftadaeth, ac yn eu cysylltu â'n trefi a'n pentrefi;\ncysylltu'r Cymoedd â llwybrau cerdded a llwybrau beicio o ansawdd uchel;\nbuddsoddi mewn safleoedd presennol ar draws y Cymoedd i fod yn Byrth Darganfod, er mwyn annog ffyrdd mwy egnïol o fyw ac arddangos yr hyn sydd gan y Cymoedd i'w cynnig.\nGwnaeth Ysgrifennydd y Cabinet, a fu'n ymweld â pharciau rhanbarthol eraill ledled Ewrop i gasglu gwybodaeth ar gyfer y gwaith hwn, ddisgrifio'r cynlluniau fel datganiad uchelgais o ran yr hyn y gellir ei gyflenwi yn y Cymoedd.\n"Nid un prosiect neu fenter yn unig yw Parc Rhanbarthol y Cymoedd, mae'n ganolog i'n huchelgais i helpu cymunedau'r Cymoedd i fanteisio i'r eithaf ar y cyfleoedd y mae ein diwylliant naturiol a diwylliannol yn eu cynnig i sicrhau manteisio cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol sylweddol.\n“Mae'r Cymoedd yn gynefin i rai o'r tirweddau naturiol mwyaf nodweddiadol ac arbennig yng Nghymru a'r DU. Ond ers amser mae eu hapêl, eu prydferthwch a'u treftadaeth ddiwylliannol, eu gallu i ddenu ymwelwyr; ac i gael eu defnyddio'n llawn a'u cydnabod gan y cymunedau eu hunain, wedi cael eu hanwybyddu ac nid oes unrhyw werth wedi ei roi iddynt. Ni all hyn barhau!\n"Er mwyn dechrau ar y gwaith, byddwn yn adeiladu ar y prosiectau arloesol sydd eisoes yn digwydd ac sy’n cael eu datblygu gan gymunedau ar draws y Cymoedd – rhoi rhan i ragor o gymunedau, a chreu rhwydwaith rhannu sgiliau rhwng cymheiriaid.\n"Byddwn yn cydweithio'n agos ag awdurdodau lleol a phartneriaid eraill yn y Cymoedd i nodi safleoedd presennol sydd â’r un huchelgais a byddwn yn cyhoeddi lleoliad cam cyntaf y Pyrth Darganfod erbyn diwedd y flwyddyn."


Arweinydd Plaid Cymru yn Ail-Ddatgan ei Chefnogaeth i Ymgyrch Pensiynau Menywod - Leanne Wood - Rhondda Plaid Cymru CYM\nPostiwyd ar March 09 2018, 11:57 yb\nYr oedd AC y Rhondda wedi mynychu rali a gynhaliwyd yn y brifddinas a drefnwyd gan ‘Fenywod yn erbyn Anghydraddoldeb Pensiynau’r Wladwriaeth’ (WASPI).\nLansiwyd ymgyrch WASPI wedi i’r llywodraeth glymblaid yn San Steffan yn 2011 ddwyn ymlaen gynlluniau i wneud pensiwn y wladwriaeth yn gyfartal rhwng dynion a menywod. Effeithiodd hyn ar tua 2.6 miliwn o fenywod. Yn benodol, amcangyfrifwyd bod 300,000 o fenywod, a aned rhwng Rhagfyr 1953 a Hydref 1954 ac oedd yn nesáu at eu hoed pensiwn y wladwriaeth, wedi gorfod aros blwyddyn a hanner arall.\nWedi’r rali o gwmpas cerflun Aneurin Bevan yng nghanol Caerdydd, dywedodd Ms Wood: “Mae’n siŵr fod y gwahanol weinidogion pensiynau sydd wedi delio gyda’r ymgyrch hon oll wedi gobeithio y buasai’r menywod yn diflannu’n dawel wedi iddynt gau’r drws yn glep yn eu hwynebau. Fe wnaethant gamgymeriad pan wnaethant wfftio menywod mor gryf a phenderfynol.\n“Ni wnaeth yr un gweinidog pensiwn yn San Steffan sylweddoli gwir fesur eu pendantrwydd, eu hundod gyda’u gilydd a’u penderfyniad i fynnu cyfiawnder. Dylai ymgyrchwyr WASPI oll ymfalchïo yn y ffordd y maent wedi cynnal yr ymgyrch hon: gydag urddas ac yn ddiwyro fel y dur.\n“Bu’n anrhydedd i Blaid Cymru eu cefnogi, ac fe wnawn barhau i’w cefnogi nes eu bod oll wedi cael yr hyn sy’n ddyledus iddynt. Mae’r gefnogaeth hon gan Blaid Cymru yn ymestyn o bob lefel yn y blaid: ar lefel llywodraeth leol, y Cynulliad ac yn San Steffan lle mae ein tîm o ASau a’u staff yn ymladd ar eu rhan.\n“Ar ddiwrnod pan fyddwn yn dod at ein gilydd i ddathlu Diwrnod Rhyngwladol y Menywod ac mewn blwyddyn pan fyddwn yn dathlu canmlwyddiant rhoi’r bleidlais i fenywod am y tro cyntaf yn y DG, mae lleisio ein barn yn glir ac yn groyw yr un mor bwysig yn awr.\nFy neges i i ymgyrchwyr WASPI yw: “Daliwch ati, peidiwch byth â rhoi’r gorau iddi.”\nLeanne Wood Rhondda Pensiynau WASPI


llafargwlad | Llafar Gwlad\nArchif Awdur: llafargwlad\nMae’r dywediad ‘gwirioni’n bot’ yn tarddu, o bosib, â gwenu fel cath bot. Roedd cathod porselin yn gyffredin ers talwm, ac yn aml iawn roedd rhyw wên wirion ar eu hwynebau.\nYn Saesneg, mae’r dywediad ‘to grin like a Cheshire cat’ i’w glywed o hyd. Mae’r ‘Cheshire cat’ yn un o gymeriadau rhyfedd Lewis Carroll yn Alice’s Adventures in Wonderland – ond mae’n seiliedig ar draddodiad hŷn na hynny. Hoff ddehongliad pobl sir Gaer ydi bod y sir yn enwog am ei ffermydd llaeth ac felly bod digon i gadw’r cathod yn hapus. Yn hynny o beth, gall fod yn tarddu o’r un gwreiddyn â’r idiom Cymraeg: ‘gwenu fel cath wedi cael ei llefrith’. Awgrym arall yw mai cyfeiriad at ‘bot llefrith cadw’ ydi’r un yn y dywediad Cymraeg – roedd pot pridd felly gyda chaead llechen arno ar bob fferm oedd yn corddi.\nOnd mae hanesyn arall yn esbonio pam mai dywediad braidd yn sbeitlyd ydi’r un am y ‘Cheshire cat’, gan awgrymu bod rhywun yn dangos gormod o’i ddannedd a chig ei ddannedd wrth wenu. Ers talwm, meddir, roedd peintiwr arwyddion tafarnau yn sir Gaer ac mi baentiodd sawl llun ar gyfer tafarnau o’r enw ‘Lion’. Yn anffodus, roedd rhai o’r llewod yma’n debycach i gathod – ac roedd yna wên wirion braidd ar eu safnau nhw.\n‘gwenu fel be’ ddwedwch chi?\nCofnodwyd hwn yn Eraill ar Mehefin 12, 2017 gan llafargwlad.\nRobin Gwyndaf. 86 (2014), t.12\nCael cyfle i adnabod trigolion mwyn Y Wladfa – braint nodedig iawn yw honno. A dyna’r fraint y cefais innau ei phrofi yn helaeth. O’r herwydd, mawr iawn fy nyled. Mawr iawn hefyd yw’r hyfrydwch yn awr o gael rhannu â’r darllenwyr ryw ronyn o gyfoeth diwylliant gwerin y Gwladfawyr.\nCyn bwrw ati i wneud hynny, fodd bynnag, gair o gyflwyniad am y ddolen a fu rhyngof i â’r Wladfa er yn ifanc iawn. Yn gyntaf, cael fy ngeni yn Yr Hafod, ffermdy mynyddig braf ym mhlwyf Llangwm, Uwchaled, a’r tŷ wedi’i adeiladu gan neb llai na Michael D Jones, prif sefydlydd y Wladfa Gymreig. Ond fe ddylwn ddweud: cael ei adeiladu gan Michael D Jones ac Ann Jones, ei briod. Y mae ei henw hithau ar y garreg a saif uwchben y drws ffrynt – carreg a gerfiwyd gan ‘Derfel’. Adeiladwyd y tŷ yn 1868, dair blynedd wedi sefydlu’r Wladfa. Sillafwyd enw’r tŷ fel hyn: ‘Rhavod, gyda ‘v’, nid ‘f’, gan ddilyn arfer y Gwladfawyr cynnar. Cof gennyf glywed fy mam yn sôn am ei thad yn cael ei gario yn flwydd oed o’r hen dŷ, Foty Arddwyfan, i Rhavod, y tŷ newydd, yn 1868. Adeiladwyd un tŷ arall hefyd yn yr ardal gan Ann a Michael D. Jones, sef Bryn Llys, ar gyrion plwyf Llanfihangel Glyn Myfyr.\nEr mor anghysbell oedd ein cartref, deuai ymwelwyr lawer yno i’n gweld, yn gymdogion, cyfeillion a theulu. Ymhlith yr ymwelwyr cyson yr oedd ewyrth inni, Aneurin Hymphreys, Y Bala, a’i briod Eiddwen. Treuliodd hi ei phlentyndod yn Y Wladfa a bu’n rhannu â ni’r plant ar aelwyd Yr Hafod lawer iawn o’i hatgofion byw am y dyddiau difyr hynny ym Mhatagonia bell. Pan ddeuthum innau yn y man i ddarllen nofelau a storïau antur y cymwynaswr, R Bryn Williams, llyfrau megis Y March Coch (1954), Bandit yr Andes (1956), a Croesi’r Paith (1958), does ryfedd yn y byd imi gael blas anghyffredin arnynt.\nDathlu canmlwyddiant Y Wladfa\nYn 1965 ar achlysur dathlu canmlwyddiant sefydlu’r Wladfa yn 1865 treuliodd oddeutu 70 o ‘bererinion’, fel y gelwid hwy, dair wythnos fendigedig ym Mhatagonia (22 Hydref- 2 Tachwedd 1965). Drwy haelioni Jenkyn Alban Davies, cynigiodd Cyngor Eisteddfod Genedlaethol Cymru ysgoloriaeth i alluogi un person o dan 25 i ymuno yn y dathliadau. Dyna’r fraint fawr a gefais i, a bu’n brofiad bythgofiadwy: cael bod yn rhan annatod o’r dathliadau; cael cyfle i gofnodi hanes y dathlu mewn cyfres o ddeg ysgrif (ar ffurf llythyrau) yn Y Faner; cyfle i rannu peth o orfoledd y dathlu wedi hynny mewn sawl sgwrs a darlith hwnt ac yma yng Nghymru. Uwchlaw dim, cael y fraint amheuthun o gwrdd â phersonau lawer yn Y Wladfa a fu’n gyfeillion ffyddlon gydol fy mywyd – personau megis Tegai Roberts a’i chwaer Eluned Fychan (de Gonzales).\nAr gof a chadw: medi’r cynhaeaf a gosod cystadleuaeth arbennig i Gymry’r Wlafda\nHyfrydwch arbennig i mi fu cael gohebu’n gyson â’r cyfeillion hyn. Yn wir, arferwn fentro rhoi gwaith cartref i ambell un. Gofyn yn garedig iddynt roi ar gof a chadw ychydig o’u hatgofion gwerthfawr. Un o’r gohebwyr amlycaf oedd y diweddar annwyl Elisa Dimol de Davies, Tre-lew. Y mae ei llythyrau a’i hatgofion hi yn drysorau.\nGweld gwerth casgliadau niferus Elisa Dimol yn anad dim a roes imi’r syniad o osod cystadleuaeth flynyddol yn yr Eisteddfod Genedlaethol i rai sydd wedi byw yn Y Wladfa ar hyd eu hoes ac sy’n parhau i fyw heddiw yn Ariannin. Cynigiwyd yr awgrym i Bwyllgor Llên Eisteddfod Caerdydd, 1978, ac rwy’n fythol ddyledus i’r Pwyllgor hwnnw am ei dderbyn. Yr un modd i Gyngor yr Eisteddfod, ac yn arbennig i Gymdeithas Cymry Ariannin, am sicrhau bod y gystadleuaeth hon yn parhau i gael ei chynnal yn flynyddol. Y Gymdeithas sy’n dewis y testun, y beirniad, ac yn noddi’r gystadleuaeth (er 1999: Gwobr Goffa Shân Emlyn).\nDerbyniwyd chwe chasgliad ardderchog o atgofion ar gyfer y gystadleuaeth yn Eisteddfod Caerdydd, 1978, Y beirniad oedd R Bryn Williams, ac meddai am gasgliad ‘Gwenmai’ (Elisa Dimol De Davies):\n‘Dywed yr ymgeisydd iddi gael ei geni yn Y Wladfa yn y flwyddyn 1895. Rhyfeddol yw fod gwraig sy’n dair a phedwar ugain mlwydd oed, ac na bu erioed yng Nghymru, mae’n debyg, wedi llwyddo i ysgrifennu cymaint, a hynny mewn Cymraeg mor raenus. Bydd cael detholiad o’r atgofion sydd yma yn werthfawr iawn.’\nY llenor amryddawn a wnaeth gyfraniad mor gyfoethog i fywyd diwylliannol Y Wladfa, Irma Hughes de Jones, oedd yn fuddugol yn Eisteddfod Caerdydd. Cofiwn, er enghraifft, am y llinellau dwys sy’n cloi ei soned i Gymru:\nPan ddelo’r dydd i ysgwyd llaw â thi,\nRwy’n erfyn, Gymru fach, na’m sioma i.\nElisa Dimol de Davies oedd yn ail yn y gystadleuaeth, a Glyn Ceiriog Hughes yn drydydd. Cyhoeddwyd detholiad o’u gwaith hwy, ynghyd â’r tri chystadleuydd arall, mewn cyfrol werthfawr, Atgofion o Batagonia, wedi’i golygu gan R Bryn Williams (Gwasg Gomer, 1980). Cyhoeddwyd hefyd ddetholiad pellach o ffrwyth y gystadleuaeth flynyddol hon yn y gyfrol, Byw ym Mhatagonia, golygwyd gan Guto Roberts a Marian Elias Roberts (Gwasg Gwynedd, 1993). Yn y blynyddoedd 2000, 2001 a 2003 enillydd y gystadleuaeth i’r Gwladfawyr oedd Gweneira Davies de Gonzales de Quevedo, Tre-lew, merch Elisa Dimol de Davies.\n‘Cynffon y greadigaeth’: cyfoeth yr iaith lafar\nA dyma yn awr gyflwyno ychydig enghreifftiau o lên gwerin Y Wladfa, deunydd a gofnodwyd gennyf yn bennaf yn ystod f’ymweliad â Phatagonia ar achlysur dathlu’r canmlwyddiant, Hydref – Tachwedd 1965. Yn gyntaf, peth o flas iaith lafar diddorol y Gwladfawyr, gan nodi’n unig ambell ddywediad:\nTu hwnt i Hwntw (i gyfleu syndod a rhyfeddod).\nLlwch yn pannu fy nhrowsus.\nMor hen â baco Shag.\nDim amser i boeri.\nCynffon y greadigaeth (i ddisgrifio lleoliad Patagonia).\nMewn anerchiad yng Nghapel Bethel, Trefelin, Cwm Hyfryd, adroddodd y Parchedig D J Peregrine stori am ddwy gath a fu’n ffraeo mor gas nes i rywun eu clymu ar lein ddilad gerfydd eu cynffonnau. Buont yn ffraeo ac ymladd cyhyd fel nad oedd yn y diwedd ddim ar ôl ond y ddwy gynffon! Ac meddai D J Peregrine: ‘Pan fydd y byd ’ma wedi gorffen cweryla, efallai na fyd dim ar ôl ond Gwlad yr Iâ a Phatagonia!’\nY mae’r Gwladfawyr, fel trigolion yr ‘Hen Wlad’ hwythau, yn hoff iawn o gyflwyno dywediad a dihareb yn gryno ar ffurf llinell o gynghanedd, cwpled neu bwt o rigwm. Dyma ddwy enghraifft. Cwpled mewn cynghanedd yn gyntaf.\nMae nerth-mawr mewn Northman;\nMae seithmwy mewn Sowthman!\n(Fe ŵyr y cyfarwydd, wrth gwrs, fod angen – er mwyn y gynghanedd – ynghanu ‘nerth-mawr- uchod fel petai’n un gair, gyda’r acen ar y goben, y sillaf olaf ond un). A’r ail enghraifft, y rhigwm bach hwn.\nTre-lew, tre lwyd,\nDigon o lwch a dim bwyd!\nNi wn pwy yw awdur y cwpled gogleisiol hwn, ond hyn a wn: fe gawsom ni’r ‘Pererinion’ fwy na digon o fwyd pan oeddem yn Nhrelew yn 1965, a dyna brofiad pawb o Gymru a fu yno wedi hynny, bid siŵr.\nYr unig fachgen ifanc arall ymhlith y fintai o Gymru ar achlysur dathlu’r canmlywddiant oedd Dafydd Wigley. Pan oddem yn Esquel yn yr Andes clywodd Dafydd a minnau Elvira Austin a rhai o ferched ifanc Cwm Hyfryd yn adrodd wrthym yn llawn hwyl a sbri nifer o ddywediadau Cymraeg a ddeilliodd yn bennaf o bosibl, o iaith Sbaeneg yr Archentwyr. Dyma ychydig enghreifftiau, cymariaethau gan fwyaf, a rheini yn rhai hwyliog braf.\nMae’r blewyn teneuaf yn taflu cysgod ar lawr.\nRhedeg y sgwarnog (chwilio am fwyd).\nYn groes fel trot ci!\nYn gas fel sachiad o gathod!\nYn amheus fel caseg un llygad!\nYn fyr fel cig mochyn!\nYn llithrig fel ffon cigydd!\nYn llithrig fel selsig mewn pistyll gwydr!\nYn suddo fel botwm bol dyn tew!\nYn dawel fel cath tafarn!\nYm Mhorth Madryn buom yn gweld rhai o’r ogofeydd lle bu’r Cymry yn cysgodi wedi’r fordaith hir ar y Mimosa a’r glanio cyntaf yn y wlad newydd. Ar ein taith yn ôl mewn bws o Borth Mardyn, cwrddais â henwr ifanc ei ysbryd, Elvan Thomas, Fron Goch, Gaiman. Wrth sgwrsio am lên gwerin dywedodd wrthyf â chadernid yn ei lais fod y Tylwyth Teg ‘wedi aros i gyd yn yr Hen Wlad’! Ond roedd llawer o’r brodorion – a rhai Cymry – yn parhau i gredu meddai, yn y ‘La Luz’ (‘Y Golau’). Ysbryd yw’r ‘golau’ hwn. Weithiau y mae’n ysbryd da. Dibynna’r cyfan ar y sawl â’i gwêl! Gwyddai trigolion Y Wladfa yn dda hefyd, meddai Elvan Thomas, am stori ‘Llyn y Gŵr Drwg’, ger Gaiman. Yn ôl yr hanes, suddodd dau geffyl ar y Paith sych a methu’n lân â chyrraedd y llyn i gael diod o ddŵr, er eu bod bron yn ymyl.\nYn Y Wladfa, fel yng Nghymru, y mae enwau lleoedd, pentrefi a chymoedd, a nodweddion ffisegol, megis caeau a mynyddoedd, nentydd a llynnoedd, yn ddrych i gronfa gyfoethog o draddodiadau a storïau. Hyfryd yw dwyn rhai o’r enwau hyn i gof: Penderyn, Tal-y-llyn, Twyn Carno, Pontyberem, Dolwar Fechan, Treorci, Cwm Hyfryd, Bro Hydref, Bryn Awelon, Maes-yr-ymdrech, Pant-y-blodau, Pant-y-gwaed, Pant-y-ffwdan, Perthi Gleision, Nant-y-pysgod, Llyn-yr-alarch, Dôl-y-plu, Mynydd Edwyn a Bryniau Meri.\n‘Teisen Ddu’ a ‘Phwdin Carrots’\nAm wythnos yn ystod ein harosiad yn Nyffryn Camwy lletywn gyda theulu caredig Twyn Carno, ffermdy braf ger Gaiman. Cefais gan Meillionen a William Edward Davies a’r plant, Muriel a Vilda, groeso nad anghofiaf fyth a mwynglawdd o wybodaeth diddorol am arferion a bywyd Y Wladfa, yn arbennig y bywyd amaethyddol.\nA’r droed y gwely lle cysgwn yn Nhwyn Carno yr oedd clustog fawr galed â gorchudd gwyn hardd amdani. Eglurodd Mrs Meillionen Davies imi ei bod yn hen gred yn Y Wladfa y dylid gosod y glustog hon yn ofalus ar droed y gwely bob amser ar ôl ei gyweirio yn y bore. Ei phwrpas oedd bod o gynhorthwy i’r sawl oedd yn cysgu yn y gwely i eistedd arno hefyd a hynny mewn modd gyfforddus â phosibl\nGan Mrs Meillionen Davies, Twyn Carno y profais am y tro cyntaf ‘Deisen Ddu’ enwog Y Wladfa a’r ‘Pwdin Wyau’ blasus. Profais hefyd ei ‘Phwdin Carrots’. A dyma’r rysait diddorol a gefais ganddi ar gyfer paratoi’r pwdin arbennig hwnnw:\nLlond cwpan o saim buwch (sef y ‘siwed sydd o gylch y lwlan’) wedi’i falu’n fân.\nLlond cwpan o fara ‘wedi’i gratio’.\nLlond cwpan o flawd.\nLlond cwpan o siwgr.\nPinised o halen.\nLlond cwpan o gyrrens.\nSudd 3 lemon.\nLlond cwpan o siwgr ‘wedi’i losgi’. (Y ffordd i losgi’r siwgr yw gosod hanner llond cwpan o siwgr ar blât tun a’i losgi ar y tân nes ei fod yn ddu. Yna tywallt llond cwpan o ddŵr ar y siwgr llosg. Pwrpas y siwgr llosg yw rhoi blas melys ar y pwdin, wrth gwrs, ond hefyd i roi lliw iddo.)\nLlond cwpan o ‘garrots wedi’u gratio’.\nBerwi’r cyfan am dair awr mewn tun caeëdig. Os yw’r pwdin yn rhy sych, gosod ychydig rhagor o sug y siwgr llosg ynddo.\nA dyna’r ‘pwdin carrots’ yn barod! Ac un sylw pellach gan wraig garedig Trwyn Carno: ‘y pwdin i’w fwyta gyda grefi gwyn!’\nJac Scotsh a Gringo Gaucho: hen gerddi llafar gwlad\nAdroddodd William Edward Davies, Trwyn Carno, wrthyf oddi ar ei gof lawer iawn o hen rigymau, penillion a phytiau o gerddi llafar gwlad, megis rhai o gerddi a phenillion y bardd, Huw Vychan Jones. Un enghraifft yw’r pennill sy’n agor fel hyn:\nMae pawb yn nabod ’rhen Jac Scotsh\nAm fod o’n ffond o gysgu…\nPerthynai’r gŵr hwn i deulu a ymfudodd i Batagonia o’r Alban. Roedd gan ei dad yntau lysenw yr un mor lliwgar, sef ‘Gringo Gaucho’.\nGan William Edward Davies hefyd y clywais limrigau ysgafn Evan Parry i’r ‘Botel Ddŵr Poeth’. Dyma’r pennill cyntaf yn y gyfres:\nDwy lodes pur landeg oedd rheini\nA welais nos Wener yn Rhymni.\nRhyw botel o ddŵr\nA wnai yn lle gŵr,\nEr cadw yn gynnes yn eu gwely!\nYr un modd, amaethwr clên Twyn Carno a adroddodd wrthyf bennill trawiadol o eiddo Henry Hughes, Gaiman. Roedd gan Henry Hughes feddwl y byd o Gwenno, ei gaseg, ond un diwrnod bu farw ar y Paith. Lluniodd yntau’r pennill coffa hwn iddi yn y fan a’r lle:\nO, Gwenno fwyn, O, Gwenno wen,\nUn diwrnod daeth dy oes i ben;\nBydd Iesu Grist yn ddiawch o tshap\nPan geith o hon yn gaseg tap.\nCyfeiriais eisoes at Elvan Thomas, Fron Goch, Gaiman. Cefais ganddo yntau hefyd nifer o benillion a phytiau o gerddi llafar gwlad hwyliog a diddorol dros ben, megis hwn gan ŵr o’r enw Antonio Miguens. Roedd Antonio wedi rhoi’r fryd ar ferch o’r enw Cecelia, ond yr oedd hi yr adeg hynny yn canlyn dyn o’r enw Gwilym Ddu, Cymro pryd tywyll. Ac fel hyn y canodd y bardd i’w gariadferch:\nO, Celia fwyn, O Celia dlos,\nFi’n caru ti’r dydd, fi’n caru ti’r nos.\nTi’n canlyn mab o ymyl y Dam:\nDu, fel y Diawl, a’i goesau fe’n gam!\nI roi pen ar fwdwl yr ysgrif hon, carwn ddyfynnu englyn y clywais y Parchedig D J Peregrine yn ei adrodd wrth annerch yng Nghapel Bethel, Trefelin, Cwm Hyfryd. Ac englyn rhagorol iawn ydyw, yn portreadu Cymru mewn syched mawr ar y Paith – yr anialdir sych ym Mhatagonia. Ni wn pwy yw’r awdur, ac fe garwn wybod.\nGwaelod ffynhonnau Gwalia,- a gwin Ffrainc\nYn ffrwd ar fy ngwefla;\nMate cynnes dan des da\nAc enwyn Patagonia.\nMate, fel y gŵyr pawb, bid siŵr, yw diod de draddodiadol yr Indiaid a ffefryn mawr hefyd gan Gymry’r Wladfa. ‘Enwyn’ yw llaeth-enwyn, y llaeth a geir ar ôl corddi’r menyn.)\nDyna ychydig friwsion – blesyn yn unig – o gyfoeth llên gwerin y Gwladfawyr. Cyflwynaf y sylwadau gyda diolch o galon i Gymry hoff y Wladfa, ddoe a heddiw, am eu mawr groeso a charedigrwydd ac am eu hymroddiad nodedig i gynnal yr iaith a’r diwylliant Cymraeg. Ar ran y darllenwyr, dymunaf iddynt oll iechyd a phob llawenydd a bendith.\nCofnodwyd hwn yn Lleoedd ar Mehefin 4, 2015 gan llafargwlad.\nI gofnodi a dathlu canrif a hanner ers sefydlu’r Wladfa cafwyd cyfres o raglenni gan BBC Cymru, aeth y Theatr Genedlaethol a’r National Theatre Wales ati i gydweithio am y tro cyntaf mewn cynhyrchiad tairieithog ac yn Oriel Plas Glyn y Weddw, Llanbedrog ger Pwllheli gwelwyd arddangosfa ‘Patagonia 150’ gyda gwaith celf gan Catrin Rhys Parri, Delyth Llwyd Evans de Jones a gwaith disgyblion Ysgol Gymraeg yr Hendre yn Nhrelew ac ysgol Feithrin y Gaiman. Rhestrais dri pheth yn unig yma mewn rhestr llawer hwy ond rhaid ychwanegu wrth gwrs Rhifyn Patagonia o Llafar Gwlad (rhifyn 128, Mai 2015). (Brysiaf i ychwanegu y cafwyd rhifyn arbennig ar y Wladfa yn Llafar Gwlad, 86, yn 2004. Yno fe geir erthyglau difyr o ‘Cofio Bydwragedd y Wladfa’ i ‘Beddau’r Wladfa’. Cliciwch yma i ddarllen erthygl ‘Tu hwnt i hwntw – llên gwerin y Wladfa’ gan Robin Gwyndaf o’r rhifyn hwnnw).\n“Rhifyn arbennig i ddathlu cant a hanner ers i’r Mimosa adael Lerpwl gyda’i chargo o wladfäwyr i Batagonia,” yw’r rhifyn hwn meddai ‘Llais Llafar Gwlad’ gan ychwanegu fel hyn “mae cynnwys y rhifyn hwn yn adlewyrchu’r diriogaeth a’r gymdeithas fel y mae heddiw.” Casglwyd y deunydd ynghyd gan Esyllt Nest Roberts de Lewis, merch o’r Ffôr yn Llŷn sy’n byw yn y Gaiman gyda’i gŵr Cristian a’i dau fab Mabon ac Idris. Merch “ymroddedig i gasglu a rhannu treftadaeth y Cymry ym Mhatagonia” yw hi. Yn y rhifyn hwn y mae erthyglau amrywiol megis ar Delynau’r Wladfa, Addysg Gymraeg Gynnar y Wladfa, Evan Thomas ac Amgueddfa Cartre’r Bardd.\nSoniwyd yn ‘Llais Llafar Gwlad am y “peryg inni fynd o dan y don Batagonaidd eleni” ond tydw i ddim mor siŵr os digwydd hyn. Syrffio ar erchwyn y don a wnawn. Mae’n rhyfedd y gafael sydd gan Batagonia arnom a’r gwir amdani yw bod gan sawl un ohonom ein stori Patagonia ein hunain, boed yn hanes teulu a ymfudodd yno neu am ymweliadau difyr y mae gennym gysylltiad â hwy. Cychwynnaf wthio’r cwch i’r dŵr gyda hanesyn fel hyn gan obeithio y bydd mwy ohonoch yn fodlon cyfrannu a rhannu eich straeon chi maes o law.\nYn 1979 aeth fy nhaid, Gareth Maelor, i’r Wladfa. Doedd o ddim wedi bod dramor nac wedi hedfan cyn hyn a dyma yntau’n mentro ar ei drip cyntaf i Batagonia o bob man. Dychwelodd wedi pythefnos gyda’i gês yn llawn o anrhegion a straeon. Anrhegion megis cerrig llwydion o’r Gaiman neu fag bach o dywod – pob un â’i stori. Straeon y byddai’n hoff o’u hadrodd wrth fy mam a’i chwiorydd ac wrth fy mrodyr a minnau. Roedd un stori yn cael rom bach mwy o sylw na’r gweddill sef yr un amdano yn bedyddio pump o blant ar aelwyd Megan Rowlands yn nhref Esquel – Naomi, Andrea, Benjamin, Juan Guilllerno, Karim a Valeria. Wrth agor y Beibl teulu mawr y gofynnwyd iddo ddarllen ohono yn y gwasanaeth bedydd, cafodd wefr gweld ar y dudalen flaen enw perthynas iddo a pherthynas i’r plant a fedyddiwyd ganddo. John Tudur Roberts oedd hwnnw a oedd yn frawd i Ann Jones, mam ei daid o Danygrisiau, Blaenau Ffestiniog. Roedd John yr un enw â’i dad sef John Tudur Roberts a briododd Margiad Roberts yn Eglwys Clynnog a bu’r ddau fyw yn Felin Garreg, Llanllyfni cyn mudo i Danygrisiau. Teithiodd eu mab dipyn pellach.\nDyma gopi o gofrestr teulu Tyddyn Tegid, Y Wladfa Gymreig Patagonia\nYn ôl fy nhaid, Anti Jane chwaer ei daid oedd yr olaf i gysylltu â’r teulu yn y Wladfa. Byddai’n llythyru â’i chefnder Gwilym Tudur Roberts – gŵr a ddaeth yn brif gwnstabl y dalaith. Roedd yn goblyn am ferched a chafodd y llys enw “y ceiliog mawr!” Credir mai tad Darwyn yn y llun isod oedd Gwilym Tudur.\nDarwyn yw’r bachgen sydd yn sefyll yn y canol yn rhes ôl y llun.\nGyda llaw, mae cysylltiad rhwng Margiad Tudur sef mam John Tudur Roberts gyda’r llofrudd yr Hwntw Mawr. Ysgrifennwyd amdano mewn rhifynnau eraill o Llafar Gwlad ond stori arall yw honno…\nBachwch gopi o rifyn arbennig Patagonia Llafar Gwlad neu os oes gennych chi straeon neu gysylltiadau â’r Wladfa – cysylltwch!\nCofnodwyd hwn yn Lleoedd ar Mehefin 3, 2015 gan llafargwlad.\nGyda brwdfrydedd y darllenais Llafar Gwlad, 126. Roedd y geiriau ‘Gwlad yn llefaru’ a’r llun o bosteri ‘Yes’ ar glawr y rhifyn yn ddigon i’m perswadio i ddarllen mwy. Do, bu llawer yng Nghymru yn dilyn ymgyrch y refferendwm ar annibyniaeth yn yr Alban. Roeddwn i yn un o’r bobl hynny. Bûm gyda phedwar myfyriwr ar hugain arall yng Nghaeredin i gefnogi’r ymgyrch ‘ie’ ac i fod yn dyst i’r trobwynt anhygoel yma mewn hanes. ‘Na’ bleidleisiodd yr Alban yn y diwedd, ond yr ‘Ie’ sydd wedi ennill tir. Dim ond ychydig wythnosau yn ôl, y cipiodd yr SNP 56 sedd o 59 sedd posib yn yr etholiad cyffredinol. Yn sicr, fe ddangosodd y refferendwm fod dyfodol amgenach yn bosibl, ac mai lleisiau pobl, nid lleisiau gwleidyddion sydd bwysicaf.\nFel y dywed yr erthygl yn Llafar Gwlad – “ymhob caffi, tafarn ac ar bob stryd, bws a thrên, roedd trafod a dadlau,” Difyr oedd darllen geiriau Aled o Chwilog. Meddai fel hyn – “Roedd dau o’r dynion tacsis ges i ar dân isio trafod. Bob tro y byddan ni’n stopio wrth olau coch, roeddan nhw’n troi atom ni, braich dros gefn y gadair, ac yn pregethu’n huawdl dros annibyniaeth ymhell ar ôl i’r golau droi’n wyrdd”.\nHolais un arall oedd ar y daith gyda mi, Osian Elias, am ei argraffiadau ef o’r refferendwn. Dywedodd-\nCefais fy mhrofiad arwyddocaol cyntaf ar y trên, wrth wrando ar sgwrs Albanwr a oedd yn dychwelyd o Bournemouth i’r Alban i bleidleisio. Roedd yn traethu rhesymau a oedd yn ymddangos imi fel pe bai’n ymbil ar ei gynulleidfa.\nPenderfynais ei herio ar ôl tuag awr; ai ddim i fanylion ond ar ôl sgwrs hir (roedd hi’n siwrne 7 awr!) dyma ddarganfod y rheswm pam ei fod wedi bod yn Bournemouth: i ddianc oddi wrth ei wraig ‘Britnat’!\nRoedd ei wraig wedi gorchuddio’r tŷ â Jac yr Undeb, ac roedd y dyn wedi cael llond bol ar ei harddeliad o naratif yr ymgyrch ‘Better Together’ – felly bu iddo ddianc am wythnos i Bournemouth. Wrth adael y trên, cyfaddefodd y byddai bellach yn debygol o bleidleisio ‘Ie,’ ond na fyddai’n cyfaddef hynny wrth ei wraig!\n… Wrth iddi nesáu at 10 o’r gloch, gwnaethom ein ffordd tuag at dafarn nad oedd ond tafliad carreg o’r Senedd, Holyrood. Diolch i’r drefn, nid oedd cefnogwyr ‘Na’ i’w gweld yn unman; ond roedd cynrychiolaeth sylweddol o genhedloedd is-wladwriaethol Ewrop: Cymru, Catalania,Gwlad Y Basg, Galicia, Llydaw, Friesland, Bavaria, De Tyrol a sawl baner arall nad oeddwn yn ei hadnabod.\nCredaf y gallaf ddatgan yn weddol ffyddiog na fyddaf eto mewn un man gyda chymaint o genhedloedd amrywiol eto yn fy mywyd. Roedd yr awyrgylch yn hollol unigryw, ac er fy nisgyblaeth bersonol i beidio â dychmygu’r potensial am bleidlais ‘Ie’ roedd hyder tawel yr Albanwyr a gwefr presenoldeb yr ystod o genhedloedd yn heintus.\n‘Dyw hi ddim yn bert i adrodd stori weddill y noson, dim ond i nodi bod hi’n noson emosiynol. Disgrifiodd Simon Brooks y brifddinas fel cynhebrwng ar fore dydd Gwener. Mae’n wir iddi fod yn fore niwlog a llwyd, a bod gweld pobl yn mynd o gwmpas eu gwaith fel arfer yn od – ond wedi meddwl dyma oedd i’w ddisgwyl. Yr ymagwedd ymysg cefnogwyr ‘Ie’ oedd hyder tawel, y math o hyder nad oedd yn mynd i gael ei effeithio’n ormodol gan y canlyniad.\nRhai o aelodau CWGA (Cymdeithas Wleidyddiaeth Gymraeg Aberystwyth) aeth i’r Alban ar gyfer y refferendwm.\nDau arall a rannodd eu straeon a’u profiadau oedd Richard Owen a Simon Brooks. Dyma ddywedodd y ddau yn Llafar Gwlad –\nOnd beth am Gymru yn hyn i gyd? Dyma oedd gan Osian i’w ddweud – “Cynigiodd Rhodri Morgan y dylai Cymru dderbyn gwobr am ein hymddygiad da (gonest!) Hynny yw – dylid gwobrwyo diffyg asgwrn cefn y Cymry: mwy o friwsion oddi ar fwrdd San Steffan. Yn bersonol, rwy’n teimlo mai gwers yr Alban yw dilyn cyngor Tecwyn Ifan a “gwrthod bod yn blant bach da.”\nCofnodwyd hwn yn Lleoedd ar Mai 29, 2015 gan llafargwlad.\nGlasenwau o Gaergybi\nEmlyn Richards. 124 (Mai 2014), t.20\nCofnodwyd hwn yn Iaith ar Mai 4, 2015 gan llafargwlad.\nArthur Thomas. 91 (Ionawr 2006), t.5\nCeir sawl erthygl am lasenwau yn Llafar Gwlad. Holais rai o’m ffrindiau a’m lasenwau – yn naturiol rhywsut aeth y sgwrs i sôn am enwau athrawon ac yna fe soniodd un o’r genod wrth basio am athro o’r enw Dai Long a bod un rhiant yn dod i’r ysgol yn gofyn am weld ‘Mr Two Ships’! A dyna hi wedyn, dyma’r sgwrs yn agor fel dwnim be. Cofiodd rhywun arall am rai yn galw un athro o’r enw Mr Robert ap Robert yn ‘Two Bob’. Dyma fwy i chi – ‘Huw Duw’ athro Addysg Grefyddol, ‘Atlas’ athro Daearyddiaeth, ‘Sam Stretch’ i ddisgrifio athro tal;,‘Llew Llyncwr Llangoed’ i ddisgrifio athro oedd yn enwog am dancio a ‘Cacwn’ i ddisgrifio athro blin oedd yn cadw gwenyn. Ysgrifennodd Arthur Thomas am lysenwau athrawon yn Llafar Gwlad, 91. Darllenwch yr erthygl yma.\nDyma ychwanegu at y rhestr honno gydag enwau o ardal Bethesda. Y mae un enw ychwanegol, enw o ardal Penrhyndeudraeth sef Gwcws Mêl. Galwyd Gwcws Mêl yn Gwcws mêl am mai dyma fyddai ei fam yn ei alw yn blentyn a dyna fu ei enw wedyn.\nEm Dorth Dun\nTomi Chwech a Dimai\nTomo Fforti Ffôr\nDoc Rocar (Yr Ocar)\nGwen Ty Lôn\nWil Llannerch y medd\nJohn Gŵr Mam\nArthur Dal Pry\nEunice Dal Byd\nAlbert Big Boy\nY tri brawd -Bol Mawr, Bol Canol a Bol Bach.\nWrth roi’r enwau gerbron fy ffrindiau dyma’r enwau oedd yn eu goglais nhw- Arthur Dal Pry (tybed am fod ei geg ar agor fel petai’n dal pryfaid?) Mair Hir, John Gŵr Mam, Em Dorth Dun a’r tri brawd Bol Mawr, Bol Canol a Bol Bach!\nYmddangosodd rai glasenwau o Gaergybi yn Llafar Gwlad, 124. Cliciwch yma i’w darllen. Cofiwch rhowch gwybod am lasenwau o’ch hardaloedd chi.


Cais am Aelodau Panel Lleyg ar Geisiadau Cyllido Cleifion Unigol - Gwirfoddoli Caerdydd Cais am Aelodau Panel Lleyg ar Geisiadau Cyllido Cleifion Unigol - Gwirfoddoli Caerdydd\nGwirfoddoli Caerdydd / News @cy / Cais am Aelodau Panel Lleyg ar Geisiadau Cyllido Cleifion Unigol\nCais am Aelodau Panel Lleyg ar Geisiadau Cyllido Cleifion Unigol\nMae Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro yn chwilio am aelodau panel lleyg ychwanegol i eistedd ar y Panel Ceisiadau Cyllido Cleifion Unigol (CCCU).\nMae swyddogaeth y Cynrychiolydd Lleyg yn cyfuno bod yn aelod o banel gwneud penderfyniadau gyda rhoi canllaw annibynnol a chynnig heriau adeiladol i gefnogi penderfyniadau sy’n ymwneud â cheisiadau cyllido cleifion unigol. Mae gan aelodau lleyg rôl allweddol o ran helpu i sicrhau bod anghenion a phrofiadau cleifion a’r cyhoedd yng Nghymru yn cael eu hystyried yn llawn wrth wneud penderfyniadau am geisiadau cyllido cleifion unigol (CCCU).\nMae Ceisiadau Cyllido Cleifion Unigol yn geisiadau i’r Bwrdd Iechyd i ariannu gofal iechyd y GIG ar gyfer cleifion nad yw eu hanghenion yn cael eu diwallu gan y gwasanaethau a’r triniaethau y mae’r bwrdd iechyd wedi cytuno i’w darparu, neu eu comisiynu fel mater o drefn. Gall hyn gynnwys cais am unrhyw fath o ofal iechyd gan gynnwys gwasanaeth, triniaeth, meddyginiaeth, dyfais neu ddarn o offer penodol.\nFel arfer, bydd cais CCCU o fewn un o’r tri chategori canlynol:\nmae claf a chlinigwr GIG wedi cytuno gyda’i gilydd yr hoffent gael triniaeth sydd naill ai’n newydd, yn wreiddiol, yn datblygu neu heb ei phrofi ac nad yw o fewn gwasanaethau a thriniaethau arferol y Bwrdd Iechyd (er enghraifft, cais i ddefnyddio cyffur canser nad yw’r Bwrdd Iechyd wedi’i gymeradwyo eto i’w ddefnyddio at y cyflwr penodol hwnnw);\nmae claf a chlinigwr GIG wedi cytuno gyda’i gilydd yr hoffent gael triniaeth a ddarperir gan y Bwrdd Iechyd mewn rhai amgylchiadau clinigol ond nad yw’r claf penodol hwn yn gymwys i’w chael;\nmae gan glaf gyflwr prin neu arbenigol sy’n dod o fewn cylch gwaith gwasanaeth Pwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru (PGIAC) ond nad yw’n gymwys yn unol â’i feini prawf polisi clinigol ar gyfer triniaeth (er enghraifft, cais am lawdriniaeth blastig lle’r awgrymir mai dewis personol yw hynny yn hytrach nag angen meddygol).\nMae’n bwysig nodi nad yw’r GIG yng Nghymru yn gweithredu gwaharddiad cyffredinol ar unrhyw elfen o ofal iechyd y GIG. Caiff pob cais CCCU ei ystyried yn ôl ei rinweddau unigol mewn Panel CCCU, yn unol â’r trefniadau a nodir yn y polisi. Yn y Panel CCCU penderfynir a ddylai’r claf gael ei gyllido yn seiliedig ar y budd clinigol sylweddol a ddisgwylir o’r driniaeth ac a yw cost y driniaeth yn cyd-fynd â’r manteision clinigol disgwyliedig.\nFel aelod o Banel CCCU Cymru Gyfan, mae gan yr Aelod Lleyg gyfrifoldeb ar y cyd dros sicrhau bod y penderfyniadau a wneir gan y Panel yn deg ac yn ddidwyll. Mae’r rôl yn hanfodol er mwyn sicrhau bod y Panel yn gweithredu er budd gorau poblogaeth Cymru bob amser drwy helpu i sicrhau bod y penderfyniadau a wneir yn seiliedig ar wybodaeth glinigol gadarn sy’n cefnogi triniaeth ddiogel ac effeithiol, yn darparu’r defnydd gorau o arian cyhoeddus ac, yn bwysicaf oll, yn ystyried barn y cyhoedd.\nMae’r panel yn cyfarfod bob pythefnos, ar brynhawn Llun ar hyn o bryd rhwng 14:00 a 16:00. Byddai aelodau lleyg yn cael gwybod holl ddyddiadau’r Paneli CCCU a gaiff eu cynnal yn 2021 a gallant nodi eu bod ar gael ai peidio. Mae presenoldeb yn seiliedig ar ddau aelod lleyg fesul Panel CCCU, ar amserlen rota.\nAr hyn o bryd mae’r panel yn cyfarfod o bell oherwydd Covid-19. Fel arfer, byddai cyfarfodydd y panel yn cael eu cynnal yn Ysbyty Athrofaol Cymru. Efallai y bydd angen mynd i Ysbyty Athrofaol Llandochau neu Dŷ Woodland yn achlysurol.\nTua hanner diwrnod yw ymrwymiad aelodau’r panel ar gyfer cyfarfodydd bob pythefnos y panel, a gellir ad-dalu’r costau teithio.\nDychwelwch y rhain atom erbyn 19 Mawrth 2021.\nBydd Cadeirydd Panel CCCU Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro yn llunio rhestr fer a gwahoddir yr ymgeiswyr arni i ddod i drafod eu ceisiadau.\nYn y cyfamser, os oes gennych unrhyw ymholiadau, neu os oes angen rhagor o wybodaeth arnoch, cysylltwch â’r Tîm CCCU drwy e-bost ynCAV. IPFR@wales.nhs.uk\nI gael trafodaeth anffurfiol am y panel a’r cyfleoedd hyn, cysylltwch â:\nDr Richard Hain, Meddyg Ymgynghorol ac Arweinydd Clinigol, Rhwydwaith Clinigol a Reolir Cymru Gyfan ym maes Meddygaeth Liniarol Bediatrig – Cadeirydd y Panel CCCU neu\nElinor Hammond, Rheolwr Comisiynu – Strategaeth a Datblygu – Uwch Swyddog CCCU\nTags: Community, Eiriolaeth\nNodwch hyn ar yr amlen: Preifat a Chyfrinachol at Sylw Elinor Mercer, Rheolwr Comisiynu – Strategaeth a Datblygu


Ein Campysau » Coleg Penybont\nAmdanom Ni » Ein Campysau\nMae gan Goleg Penybont 5 campws ar draws Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr.\nDyma le byddwch yn mynychu'r rhan fwyaf o'ch dosbarthiadau. Mae'n safle prysur felly byddwch yn barod am y ffair a'r ffwndwr! Byddwch yn cymysgu gyda llawer o fyfyrwyr yn astudio pynciau'n amrywio o beirianneg drydanol i ddylunio celfi i arlwyo proffesiynol. Mae'r campws yn manteisio o fod yn agos at Ganol Tref Pen-y-bont ar Ogwr, y Ganolfan Hamdden a chyfleusterau lleol.\nMae Chwaraeon, Gwasanaethau Cyhoeddus ac Astudiaethau Tir (Gofal Anifeiliaid, Cefn Gwlad, Ceffylau a Garddwriaeth) ynghyd â Bricwaith yn seiliedig ar gampws Pencoed. Bydd yr holl Dîm Adeiladu yn ymuno â Bricwaith yma pan fydd yr Academi Adeiladu newydd yn agor ym mis Rhagfyr 2009. Mae gan y campws lawer o ofod agored a gwyrddni, yn cynnwys cwrs golff naw twll, padogau a nifer o bitsiau rygbi a phêl-droed.\nMae'r campws yma ar Stad Ddiwydiannol Pen-y-bont ar Ogwr ac yma ar hyn o bryd mae ein cyrsiau Plymio, a'r Ganolfan Astudiaethau Proffesiynol sy'n cynnwys ein Hadran Addysg a Hyfforddiant a rhaglenni Addysg Uwch. Mae hyn yn sicrhau fod myfyrwyr sy'n dilyn cwrs addysg uwch yn manteisio o astudio wrth ochr myfyrwyr aeddfed eraill. Mae'r Ganolfan Menter Cyfryngau Newydd hefyd ar y safle, sy'n galluogi myfyrwyr cyfryngau a ffotograffiaeth i fwynhau adnoddau safon diwydiant.\nMae Coleg Maesteg mewn lleoliad cyfleus yn Stryd y Castell yng nghanol tref Maesteg ac o fewn cyrraedd rhwydd yr holl gyfleusterau lleol. Cafodd tu fewn yr adeilad ei adnewyddu'n llwyr ac mae'n cynnwys cyfleusterau ystafell ddosbarth helaeth, canolfan TG galw-heibio, canolfan ymwelwyr a siop goffi i fyfyrwyr. Gwnaed pob ymdrech i roi amgylchedd cyfeillgar sy'n diwallu anghenion pob unigolyn yn y gymuned leol.\nMae Campws Porthcawl mewn lleoliad cyfleus yng nghanol tref Porthcawl, uwchben Somerfield, ac o fewn cyrraedd rhwydd yr holl gyfleusterau lleol.\nAmserau Agor y Campws\nMae campysau Coleg Penybont ar agor i fyfyrwyr o 8.30am ymlaen o ddyddiau Llun i ddyddiau Gwener. Ni fedrwn felly dderbyn unrhyw gyfrifoldeb am ddiogelwch a lles unrhyw berson ar y campws cyn yr amser hwnnw. Mae hyn yn eithrio ymweliadau/digwyddiadau a drefnwyd ymlaen llaw, lle bydd staff ar gael ar gyfer yr amser(au) a ddynodwyd.


Gwyfyn gludlys smotyn gwyn - Wicipedia\nGwyfyn gludlys smotyn gwyn\nRhywogaeth: H. albimacula\nGwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw gwyfyn gludlys smotyn gwyn, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy gwyfynod gludlys smotyn gwyn; yr enw Saesneg yw White Spot, a'r enw gwyddonol yw Hadena albimacula.\nMae'r gwyfyn hwn i'w ganfod drwy Ewrop. 30–38 mm ydy lled ei adenydd ac mae i'w weld yn hedfan rhwng Mai ac Awst, yn ddibynnol ar ei leoliad. Prif fwyd y siani flewog ydy'r planhigyn Silene.\nWedi deor o'i ŵy mae'r gwyfyn gludlys smotyn gwyn yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Gwyfyn_gludlys_smotyn_gwyn&oldid=1750239"


MORGAN , GEORGE OSBORNE ( 1826 - 1897 ), gwleidydd ;\nmab Morgan Morgan , ficer Conwy o 1838 hyd 1870 (a oedd yn fab i David Morgan , o Lanfihangel-genau'r-glyn , a'i wraig Avarina Richards o deulu Ffos-y-bleiddiaid — gw. o dan Lloyd , Vaughan ), a'i briod Fanny Nonnen , merch John Nonnen , Gothenburg , Sweden ; g. 8 Mai 1826 yn Gothenburg pan oedd ei dad yn gaplan yno ( 1821-35 ). Bu yn ysgolion Friars ac Amwythig , ac yng ngholegau Balliol a Worcester yn Rhydychen ; graddiodd yn 1848 yn y dosbarth blaenaf yn y clasuron, ac enillodd amryw o wobrau'r brifysgol ; bu'n gymrawd o Goleg University , 1850-7 ; galwyd ef i'r Bar o Lincoln's Inn yn 1853 , a'i wneud yn Q.C. yn 1869 . Soniwyd amdano fel ymgeisydd Rhyddfrydol yn sir Gaernarfon yn 1859 ond tynnodd yn ôl rhag rhannu'r bleidlais Ryddfrydol , ac nid aeth i'r Senedd hyd 24 Tachwedd 1868 , pan etholwyd ef fel Rhyddfrydwr yn un o'r ddau aelod dros sir Ddinbych ; y llall oedd Syr Watkin Williams-Wynn . Pan rannwyd y sir yn 1885 dewisodd sefyll dros ddwyrain Dinbych , lle'r oedd dylanwad Wynnstay gryfaf, a llwyddodd i orchfygu Syr Watkin , gan ddiorseddu teulu Wynnstay o gynrychiolaeth seneddol y sir am y tro cyntaf ers dros 180 o flynyddoedd. Daliodd y sedd yn 1886 ac yn 1892 . Yn y Senedd , cymerodd ran flaenllaw gyda mesurau Rhyddfrydol a Chymreig . Yn 1869 eiliodd Henry Richard yn ei benderfyniad ynglŷn â'r troi o'r ffermydd yng Nghymru ar ôl etholiad 1868 ; yn 1870 , mewn canlyniad i'r hyn a ddigwyddodd yn angladd Henry Rees y flwyddyn cynt, cyflwynodd fesur i alluogi unrhyw enwad Cristnogol i gynnal gwasanaeth ym mynwentydd y plwyf ; daeth â hwn ymlaen am ddeg tymor seneddol yn olynol a llwyddodd i'w gael yn ddeddf yn 1880 . Yn yr un flwyddyn cyflwynodd fesur i hyrwyddo cael tir at adeiladu lleoedd o addoliad ; daeth hwnnw yn ddeddf yn 1873 . Cefnogodd ddeddf cau tafarnau ar y Sul yng Nghymru , a'r mudiad i roddi Coleg Aberystwyth ar yr un tir â Cholegau Bangor a Chaerdydd . Pleidiai ddatgysylltiad yr eglwysi sefydledig yn Iwerddon a Chymru ac ymreolaeth i Iwerddon . Bu ganddo ran mewn sefydlu'r hostel i ferched ynglŷn â Choleg Bangor a sefydlwyd ysgoloriaeth ynglŷn â'r coleg hwnnw er cof amdano. Bu mewn swydd ddwywaith, y tro cyntaf yn 1880 , fel ‘ Judge-Advocate-General ’ yng ngweinyddiaeth Gladstone , pan lwyddodd i ddiddymu fflangellu yn y fyddin , a'r eiltro fel is-ysgrifennydd seneddol i'r trefedigaethau yn 1886 . Yn y swydd honno cymerodd ddiddordeb yn y Wladfa Gymreig ym Mhatagonia . Ysgrifennodd gryn lawer i'r prif gylchgronau Saesneg ac yr oedd yn ysgolhaig clasurol . Gwnaed ef yn farwnig yn 1892 . Bu f. 25 Awst 1897 ; y mae ei fedd ym mynwent Llantysilio , Llangollen . Priododd, 1856 , Emily , merch Leopold Reiss , Eccles . Ni bu ganddynt blant.\nT. Gwynn Jones , Cofiant Thomas Gee (Dinbych, 1913) ;\ngwybodaeth gan y Dr. Thomas Richards .\nYr oedd brawd iau nag ef, JOHN MORGAN , M.D. , a fu f. 4 Mai 1892 , yn athro meddygol yn Owen's College , Manceinion . Aeth ei frawd arall, HENRY MORGAN ( 1830 - 1912 ), y trydydd o'r brodyr (g. 1 Gorffennaf 1830 yn Gothenburg ), i ysgol Amwythig a Choleg Iesu yng Nghaergrawnt . Graddiodd yn y dosbarth blaenaf mewn mathemateg; etholwyd ef yn gymrawd o'i goleg; daliodd bron bob swydd ynddo, ac yn 1885 etholwyd ef yn feistr y coleg . Pan fu f., 2 Medi 1912 , yr oedd wedi bod yno am 63 mlynedd yn ddifwlch. Gŵr cyhyrog ac egnïol oedd ‘ Black Morgan ’ (enw ei goleg arno), rhwyfwr nodedig, a dringwr yr Alpau — ef a'i gyfaill Leslie Stephen oedd y cyntaf i ddringo'r Jungfrau-Joch , yn 1862 .\nPerthynai i'r blaid flaengar ym mywyd y brifysgol; yn 1871 cychwynnodd y mudiad i ganiatáu i wŷr priod ddal cymrodoriaethau , a chyda hynny i bennu saith mlynedd fel hyd cymrodoriaeth. Ni chyhoeddodd fawr, ond gellir nodi ei Church and Dissent in Wales , 1895 . Yr oedd yn briod, a chanddo fab (a laddwyd yn y rhyfel yn 1915 ) a phedair merch.\nIris Osborne Morgan , Memoirs of Henry Arthur Morgan, master of Jesus college, Cambridge, 1885-1912 (Llundain, 1927) ;\ngwybodaeth gan Miss Gerda Morgan (ei ferch).


Camau i hyrwyddo’r Cod Cefn Gwlad yn cael eu canmol gan Weinidog yr Wrthblaid | Janet Finch-Saunders\nCamau i hyrwyddo’r Cod Cefn Gwlad yn cael eu canmol gan Weinidog yr Wrthblaid\nHeddiw (08 Medi) mae Gweinidog yr Wrthblaid dros Newid Hinsawdd, Ynni a Materion Gwledig y Ceidwadwyr Cymreig - Janet Finch-Saunders AS - wedi croesawu menter yr NFU i osod arwyddion ar byst giât eu fferm er mwyn atgoffa ymwelwyr o'r Cod Cefn Gwlad. Aeth ymlaen i annog Llywodraeth Cymru i sefydlu ymgyrch ddigidol a fyddai’n addysgu’r cyhoedd yn well am eu cyfrifoldebau o dan y Cod.\nAr ôl clywed pryderon am y mewnlifiad o ymwelwyr i ardaloedd gwledig, bellach mae modd i aelodau NFU Cymru archebu arwydd postyn giât yn rhad ac am ddim i atgoffa cerddwyr o'u cyfrifoldebau. Daw’r ymgyrch hefyd wrth i Undeb Ffermwyr Cymru ddweud eu bod wedi derbyn galwadau niferus gan ffermwyr trwy gydol y cyfnod clo am aelodau o’r cyhoedd yn cerdded ar draws tir fferm, gan adael gatiau ar agor a gadael i’w cŵn redeg yn rhydd.\nWrth sôn am gynnig yr NFU, dywedodd Janet:\n“Mae'r fenter hon gan NFU Cymru yn ffordd wych a chynnil o dynnu sylw at gyfrifoldebau pob un ohonom o dan y Cod Cefn Gwlad, ac rwy’n annog holl aelodau Cymru i fanteisio ar y cynnig hwn a dangos yr arwyddion hyn ar eu ffermydd.\n“Trwy gydol y pandemig, mae llawer o ffermwyr wedi cysylltu â’m swyddfa i dynnu sylw at eu pryderon am yr effaith negyddol y gall mewnlifiad sydyn o ymwelwyr ei chael, a rhai yn sôn am gŵn yn rhedeg ar hyd caeau da byw a gatiau tir fferm yn cael eu gadael ar agor.\n“Mae cyfres gynhwysfawr o reolau wedi bodoli ar gyfer pobl sy’n ymweld ag ardaloedd gwledig ers bron i gan mlynedd, ac er bod y rheolau hyn wedi esblygu yn ystod y cyfnod hwnnw, mae'n siom nad yw gwybodaeth y cyhoedd yn gyffredinol am y cyfrifoldebau hyn wedi cadw i fyny.\n“Felly, rwy’n annog Llywodraeth Cymru i sefydlu ymgyrch ddigidol i addysgu’r cyhoedd yn well am y Cod Cefn Gwlad. Byddai fideos byr, y gellir eu cynhyrchu heb fawr o draul i'r trethdalwr, yn sicr yn werth y pres ac yn ein hannog i barchu ein cymunedau gwledig yn well. ”\nGall Aelodau NFU Cymru archebu arwydd bach ar gyfer postyn giât trwy fynd i: https://www.nfu-cymru.org.uk/news/latest-news/new-gatepost-sign-reminds-walkers-of-countryside-code-order-yours-now/


RIG DRILLIO 360-DTH SWMC YN SAFLEOEDD ADEILADU DARPARIAETH SHANDONG, CHINA\nGwnaeth rig drilio Xuanhua lwyddiant gwych arall - defnyddiodd 50 uned SWMC drilio RIGS fwy na 1,800 tunnell o ffrwydron mewn llai nag un mis, mwy na dwywaith y gwaith bob dydd. Prosiect Deunydd Newydd Neilon Tianchen Qixiang, prosiect allweddol yn Nhalaith Shandong gyda chyfanswm ...\nMAE SWMC T45-TH DRILLING RIG YN GWEITHIO YN QUARRY LIMESTONE O NEWID DOSBARTH BEIJING\nFengshan Mine, a leolir yn Changping District, Beijing, yw sylfaen cyflenwi deunydd crai calchfaen Beijing Cement Works Co, Ltd., a gafodd ei graddio fel “Uned Beilot Mwynglawdd Gwyrdd Cenedlaethol” gan y Weinyddiaeth Tir ac Adnoddau yn 2011 ac un o'r mentrau sment cyntaf i basio'r ...\nDefnyddir rig drilio is-wyneb SWMC 370-DTH yn helaeth mewn safleoedd adeiladu\ngan admin ar 20-11-05\nLlwyddodd rig drilio is-wyneb SWMC 370 i gwblhau prosiect growtio sylfaen prosiect eiddo tiriog yn Guangzhou, China. Mae prosiect eiddo tiriog yn Guangzhou yn cwmpasu ardal o 62,000 m2, y mae 44,000 m2 ohono uwchben y ddaear a 18,000 m2 o dan y ddaear. Mae 25 llawr uwchben y ddaear ...\nEnghraifft gymhwyso rig drilio SWMC mewn peirianneg ffotofoltäig\ngan admin ar 20-11-02\nGyda'r prinder ynni traddodiadol yn gynyddol, mae datblygu a defnyddio ynni newydd wedi denu sylw pob gwlad yn y byd. Ar yr un pryd, mae ynni ffotofoltäig newydd Tsieina yn datblygu'n gyflym, ac mae'r dechnoleg yn aeddfed yn raddol, yn agosáu neu'n ail-ymgolli. ..\nEffeithiwyd ar y llwyth yn ddidrafferth ar gyfer y teirw dur o dan Brosiect Cenedlaethol Petroliwm Rwsia\nMedi - Chwarter cwympo yn dod, tymor cynaeafu gyda ffrwythau cyfoethog a thaenu persawr! Mae'r tarw dur sy'n ymgorffori gwaith caled staff HBXG ar gyfer Prosiect Petroplem Rwseg a enillodd HBXG wedi cael ei gludo'n llwyddiannus ar gyfer marchnad CIS eto! Dyma'r pryniant tendr eilaidd ar gyfer ...\nPECYN ATEB CYFLWYNO SWMC AR GYFER Y QUARRY BEIFANG\nMae SWMC, gwneuthurwr Peiriant drilio, yn yr un ffordd o ddarparu cynhyrchion peiriant cyflawn i gwsmeriaid, yn defnyddio mwy nag 20 mlynedd o brofiad diwydiant i ddarparu atebion drilio dibynadwy i ddefnyddwyr peiriannau drilio is-wyneb a helpu gwasanaeth cwsmeriaid ...\nTarw dur sbroced uchel yn well!\ngan admin ar 20-08-26\nAr Fawrth.12fed, 2020, cafodd swp o beiriant tarw sprocket SD7N ei gludo i'r harbwr ac yn barod i'w lwytho ar gyfer marchnad rhanbarthau Rwsia a CIS. Mae'r teirw dur swp hwn yn cael ei brynu gan gleient mwyngloddio, i wneud y gwaith ar gyfer stripio a thomio'r deunyddiau gorchudd. Maen nhw'n prynu ...\nYmladd Epidemigau, Cyflwyno'n brydlon!\nGan wynebu dechrau'r epidemig coronafirws noval, mae staff SWMC yn cymryd yr holl fesurau angenrheidiol i sicrhau "achos haint sero", ac yn ceisio'n eithaf i effeithio llwyth yn brydlon. Ar Fawrth.5fed, 2020, cafodd swp o beiriant tarw dur TS160-3HW ei gludo i'r De-ddwyrain ...


Rysáit Risotto Rice Rice Gyda Madarch a Pys\nMae'r risotto reis brown daearog hwn yn gyfuniad da o reis arborio brown, madarch, pys, saws a chaws Parmesan. Mae'r reis brown reis brown neu froborio brown yn cymryd ychydig yn hirach i goginio na gwyn, ac os nad ydych erioed wedi gwneud risotto o'r blaen, cofiwch ei fod yn broses araf ac yn golygu llawer o droi. Ond unwaith y byddwch chi'n ei fwyta, byddwch yn cytuno ei fod yn werth chweil. Mae hefyd yn bwysig bod y cawl yn boeth a'ch bod yn ei ychwanegu mewn symiau bach.\nMae'r rysáit hwn yn cynnwys pys wedi'u rhewi wedi'u coginio ynghyd â winwns werdd wedi'u sleisio, ond maent yn teimlo'n rhydd i ddefnyddio llysiau tymhorol ffres arall, fel asbaragws wedi'u sleisio neu moron wedi'u tameinio â stêm. Byddai pecans tost yn adio ardderchog hefyd.\n12 i 16 ounces (4 1/2 i 6 cwpan) madarch wedi'i dorri'n galed, cyfuniad o fathau os yn bosibl\nwinwns (wedi'i sleisio'n denau)\n1 1/2 cwpan reis brown grawn byr (reis arborio brown)\n6 cwpan poeth poeth, llysiau a / neu cyw iâr, wedi'i rannu\n1/2 llwy de o saws deilen sych\n1 cwpan pys wedi'u rhewi (wedi'u coginio a'u poeth)\n1/2 cwpan caws Parmesan wedi'i dorri'n fân\nCynhesu 2 lwy fwrdd o olew olewydd mewn sosban fawr dros wres canolig. Ychwanegwch madarch a choginiwch, gan droi, nes bod madarch yn frown. Ychwanegu'r garlleg a'r winwns werdd; parhau i goginio am 1 munud. Trosglwyddo'r gymysgedd madarch (ynghyd ag unrhyw hylifau) i bowlen; gorchuddio a neilltuo.\nI'r sosban ychwanegu'r 1 llwy fwrdd o olew sy'n weddill a'i roi yn ôl dros wres canolig. Ychwanegwch y reis a choginiwch, gan droi, tan aromatig, 3 i 4 munud.\nYchwanegwch 1 cwpan o broth i'r reis a'i goginio, gan droi, nes bod yr hylif yn cael ei amsugno. Ychwanegwch 1/2 cwpan o broth a choginiwch, gan droi'n gyson, nes bod broth wedi'i amsugno. Parhewch gan ychwanegu cawl mewn 1/2 o ddarnau cwpan, gan droi a choginio nes bod pob cyfran wedi'i amsugno. Pan fydd y risotto yn unig yn dendr (tua 25 i 30 munud), ychwanegwch y gymysgedd madarch yn ôl i'r reis a'i droi yn y saeth sych. Coginiwch am oddeutu 8 i 10 munud yn hirach, gan ychwanegu mwy o fwth yn ôl yr angen (ychwanegwch symiau bach o ddŵr os defnyddiwyd yr holl broth).\nYchydig cyn ei weini, cymerwch y pews wedi'u coginio poeth a'r caws Parmesan. Ychwanegwch halen a phupur i flasu.\nHyfrydwch risotto yw mai'r llechi gwag perffaith yw ychwanegu amrywiaeth o lysiau neu gynhwysion eraill, neu newid y rysáit i'ch hoff chi. Gallwch hepgor y pys yn y rysáit hwn neu eu disodli gyda moron wedi'u stemio neu dat melys. Ar gyfer dysgl gwanwyn, ychwanegwch oddeutu 1/2 cwpan o asbaragws wedi'i haenu'n ffres i'r risotto ynghyd â'r pys.\nMae ychwanegu cnau i risotto yn creu blas blasus a gwead diddorol. Ychwanegwch oddeutu 1/4 i 1/2 cwpan o sganans tost wedi'i dorri i'r risotto. I dostio'r pecans, eu lledaenu mewn sgilet sych a'u coginio, gan droi, dros wres canolig nes eu bod yn frown ysgafn ac yn aromatig. Trosglwyddwch nhw i blât i atal y broses goginio.\nSodiwm 867 mg\nKeftedes | Bwytaid Groeg\nY Dull fwyaf effeithiol ar gyfer rhewi eirin\nY 7 Cyllyll Santoku Gorau i'w Prynu yn 2018\nPam Ydy Iddewon yn Bwyta Priodasau Hamantaschen ar Purim?


Llyfrgell Owen Phrasebank - manteision\nYstyried manteision dwyieithrwydd a sut y gall gwybodaeth yn y naill iaith gryfhau'r cysyniadau pynciol yn y llall.\nFelly mae angen ymchwil i ganfod: - Manteision cognitif a chymdeithasol dwyieithrwydd; - Y ddelwedd sydd gan y Gymraeg.\nMae ffurfio grwp tra'n astudio yn yr ysgol yn llawn manteision ac anfanteision.\nMae bod yn Brifweinidog yn waith cyfrifol dros ben ond un o'r manteision yw cael cwrdd â phobl arbennig iawn.\nWfftia (yn gwrtais iawn) Paul Bourget, 'un a gododd o'r werin, yn ceisio cyfyngu hawliau'r bobl, ac yn lladd ar y gyfundrefn addysg a'i manteision a fu'n achos mawr o'u llwyddiant eu hunain'.\nNid hawdd yw gwybod pa gwrs i'w gymeradwyo i'r sawl a gais ffermio, gan fod i'r naill ffordd a'r llall ei manteision a'i hanfanteision.\nMae manteision ac anfanteision i'r ddau ddewis, ond mae'r ddau ohonynt yn fathau o gymorth a all fod yn rhan o adnoddau person anabl.


Hyfforddwr blaenwyr y Gweilch wedi’i benodi gan Wellington – Golwg360\nHyfforddwr blaenwyr y Gweilch wedi’i benodi gan Wellington\n8 Ionawr 2017 am 08:51\nMae hyfforddwr blaenwyr rhanbarth rygbi’r Gweilch, Chris Gibbes wedi cael ei benodi’n brif hyfforddwr tîm Wellington yn Seland Newydd.\nFe fydd e’n dychwelyd i’w famwlad ar ddiwedd y tymor i ddechrau ar ei swydd newydd.\nCafodd cyn-brif hyfforddwr Waikato, sy’n 43 oed, ei benodi gan y Gweilch yn 2013.\nMewn datganiad, dywedodd: “Dw i wedi bod oddi cartref ers bron i bedair blynedd nawr, felly pan ddaeth y cyfle cyffrous hwn, roedd yn ymddangos fel yr amser cywir i fi. Roedd yn rhy dda i’w wrthod.\n“Fe ddaeth Abertawe’n ail gartref i fi a dw i wedi bod wrth fy modd bob munud gyda’r Gweilch.\n“Dw i’n sicr yn well hyfforddwr ac yn berson gwell oherwydd fy amser yn yr amgylchfyd yma, a bydda i wastad yn ddiolchgar am y cyfle dw i wedi’i gael i weithio gyda phobol o safon…”\nOnd am y tro, fe fydd e’n canolbwyntio ar sicrhau y gall y Gweilch aros ar frig y Guinness Pro12.


Trem yn ôl ar fis Chwefror | Snowdonia Society\nPostiwyd 9 Mawrth 2017 Categori: Cadwraeth, Gwirfoddoli, Newyddion\nNi wnaeth tywydd gwlyb mis Chwefror rwystro ein gwirfoddolwyr gweithgar rhag mynd allan i weithio er lles Eryri! Fe wnaethant weithio’n galed i reoli coetiroedd, clirio llwybrau, plannu coed a chlirio bambŵ. Y mis hwn, fe wnaethant weithio dros 250 awr i gynnal a chadw ac amddiffyn Eryri! Da iawn bawb!\nPlannu coed, mis Chwefror 2017\nHefyd ym mis Chwefror, fe wnaeth 8 cyfranogwr cyntaf ein huned Sgiliau Cadwraeth Ymarferol fynychu eu sesiwn gyntaf. Fe wnaethant dreulio diwrnod oer iawn yn Tŷ Hyll yn dysgu sut i asesu risgiau a chynnal a cadw offer. Diolch o galon iddynt am fentro allan yn y tywydd oer a helpu i sicrhau fod ein hoffer yn barod am y flwyddyn sy’n dod! Dros y misoedd nesaf, byddant yn mynychu rhagor o ddiwrnodau gwaith, yn cwblhau eu hasesiad risgiau eu hunain ynghylch dau lecyn gwahanol ac yn rhoi cyflwyniad am ddiogelwch ar safleoedd a diogelwch offer i wirfoddolwyr eraill! Mae llawer ohonynt eisoes wedi gwneud cynnydd da tuag at gwblhau’r uned gyntaf.\nDiolch o galon i bawb sydd wedi gwirfoddoli er budd Eryri hyd yn hyn! Mewn gwirionedd, ni fyddai modd gwneud ein gwaith heb eich cymorth chi. Os hoffech chi fynd allan i’r awyr agored y gwanwyn hwn, darllenwch am ein diwrnodau gwaith yn y dyfodol agos. Mae croeso i bawb ac nid oes angen unrhyw brofiad.