Ymwrthedd gwrthficrobaidd (AMR): A all technolegau manwl gywir helpu? | Farming Connect\nYmwrthedd gwrthficrobaidd (AMR): A all technolegau manwl gywir helpu?\nBiff, Llaeth, Organig, Defaid\nBusnes, Da Byw\nDr David Cutress: IBERS, Prifysgol Aberystwyth.\nMae ymwrthedd gwrthficrobaidd yn bryder sylweddol ym maes iechyd pobl a maes iechyd anifeiliaid\nMae rhoi’r gorau i ddefnyddio triniaethau gwrthficrobaidd cyffredinol yn dylanwadu’n gadarnhaol ar AMR, ond mae angen rhoi mwy o sylw i weithredu arferion gorau ar ffermydd\nMae technolegau manwl gywir a strategaethau’d dyfodol i leihau AMR yn cael eu datblygu ar hyn o bryd, ond mae’n debyg y bydd eu heffaith yn llai nag effaith gwella hylendid, bioddiogelwch a dulliau rheoli clefydau ffermydd yn gyffredinol\nSefyllfa bresennol Ymwrthedd Gwrthficrobaidd\nMae ymwrtheddau gwrthficrobaidd yn bryder cynyddol yn y sector iechyd dynol. Amcangyfrifwyd y bydd AMR yn y DU yn destun pryder allweddol yn y DU o fewn y 30 mlynedd nesaf, ac fe wnaeth arolwg yn 2015 awgrymu y gallai anawsterau AMR arwain at 10 miliwn o bobl yn marw ac achosi colledion gwerth £76.5 triliwn o ran cynnyrch a gollir. Fe wnaeth meta-ddadansoddiad byd-eang awgrymu fod gosod cyfyngiadau ar y defnydd o wrthfiotigau wedi arwain at ostyngiad o 15% yn yr achosion o AMR a gostyngiad o 23-32% ym mynychder bacteria sy’n gwrthsefyll nifer o gyffuriau ymhlith anifeiliaid. Fodd bynnag, mae strategaethau megis defnyddio cyffuriau gwrthficrobaidd fel deunydd hybu tyfiant (rhywbeth sydd wedi’i wahardd i raddau helaeth ledled y byd) wedi effeithio’n amlwg ar y defnydd o foddion proffylactig i wneud iawn am golledion a welir ym maes cynnyrch anifeiliaid. Fel y cyfryw, mae rheoliadau Ewropeaidd wedi mynd ati i gyfyngu ymhellach ar y defnydd proffylactig o wrthfiotigau mewn da byw o 2022 ymlaen. Fe wnaeth Sefydliad Iechyd y Byd ddwyn sylw at effaith penodol amaethyddiaeth a da byw ar AMR pan wnaethant lansio canllawiau penodol ynghylch y defnydd o gyffuriau gwrthficrobaidd sy’n bwysig o safbwynt meddygol ar draws y diwydiant cynhyrchu bwyd tua diwedd 2017. Y rhesymeg oedd y gallai triniaethau cyffredinol, defnydd anghywir o foddion, defnydd o foddion i hybu tyfiant a gorddefnydd eang o foddion i drin da byw weithredu fel cronfa i alluogi i ficrobau ddatblygu ymwrthedd, ac yn y pen draw, gallai’r ymwrtheddau hyn gael eu trosglwyddo’n ôl i ficrobau sy’n achosi clefydau sy’n effeithio ar bobl. Gall y mecanweithiau sy’n caniatáu datblygu AMR ar draws bacteria, ffyngau, parasitiaid a firysau fod yn gymhleth, ond mae elfennau’r egwyddor a ddangosir isod, yn achos gwrthfiotigau, yn wir yn gyffredinol yn achos unrhyw ficrobau. Fodd bynnag, heb os, nid dyma’r unig ddull sy’n arwain at achosi ymwrtheddau.\nMae’r defnydd o gyffuriau gwrthficrobaidd o bwys critigol i’w defnyddio gan bobl yn destun pryder, oherwydd mae moch, er enghraifft, yn rhannu llawer o filheintiau â phobl. Fel y cyfryw, gall AMR mewn perthynas â throsglwyddo heintiau rhwng rhywogaethau fod yn risg difrifol. Er gwaethaf hyn, hyd yn hyn, mae’r dystiolaeth benodol ynghylch trosglwyddo heintiau rhwng pobl a da byw yn gyfyngedig; mae llawer yn credu ei fod yn rhywbeth cyffredin ond heb ei ymchwilio’n ddigonol ar hyn o bryd. Caiff rhai o’r dulliau posibl o drosglwyddo AMR eu cyfleu mewn modd syml isod, a gallant ddigwydd rhwng yr amgylchedd, pobl, da byw a llawer o ffactorau eraill i sawl cyfeiriad.\nMae’r erthygl hon yn ceisio ymdrin â rhai o ffactorau AMR yn achos systemau pori neu systemau pori rhannol, fel sy’n bodoli yn y sectorau bîff, buchod godro a defaid. Mae clefydau sy’n gysylltiedig â microbau sydd o bwys economaidd sylweddol yn achos gwartheg yn cynnwys; ysgothi, dolur rhydd firysol buchol (BVD), niwmonia, colledion cyflwr sy’n gysylltiedig pharasitiaid a chloffni. Yn achos buchesi buchod sugno, mae triniaethau milfeddygol yn cyfrif am 20-21% o’u costau blynyddol yn y DU ar gyfartaledd, a bydd cyfran sylweddol o’r costau hyn yn gysylltiedig â thriniaethau gwrthficrobaidd. Yn ychwanegol, mae astudiaethau penodol wedi dangos effaith defnydd cynnar o wrthfiotigau i drin lloi buchesi sugno, a gwelwyd fod 20.4% o loi yn gorfod cael triniaethau yn ystod y 30 diwrnod cyntaf. Yn achos defaid, mae anawsterau clefydau microbaidd yn cynnwys; cloffni, colledion cyflwr sy’n gysylltiedig â pharasitiaid, niwmonia, clefyd cegleithedd a chlwy’r cymalau. Mae rheoli maetholion yn briodol, yn enwedig yn ystod cyfnod beichiogrwydd ac ar adeg derbyn colostrwm, hefyd yn cael ei ystyried yn hanfodol er mwyn lleihau nifer y triniaethau o gyffuriau gwrthficrobaidd sy’n ofynnol. Yng Nghymru ar hyn o bryd, ceir fframwaith iechyd a lles anifeiliaid (AHWF) sy’n cynnwys grŵp gweithredu a chyflawni ynghylch AMR sy’n ceisio defnyddio dull ‘un iechyd’ i frwydro AMR trwy gysylltu anifeiliaid, yr amgylchedd a’r sector gofal iechyd. Ynghyd â hyn, mae Llywodraethau’r DU a Chymru wedi dangos parhad eu hymrwymiad i ddull ‘un iechyd’ o frwydro AMR trwy eu cynlluniau gweithredu pum mlynedd, sef ‘Mynd i’r afael ag ymwrthedd gwrthficrobaidd’ (cynllun cenedlaethol y DU) ac “Ymwerthedd Gwrthficrobaidd mewn Anifeiliaid a’r Amgylchedd” (Cymru), ar gyfer y cyfnod o 2019 i 2024.\nY prif strategaethau y maent yn eu nodi ar lefelau amaethyddol yw arferion rheoli ffermydd da, bioddiogelwch, arferion hylendid da a strategaethau brechu priodol. Mae cynlluniau eisoes yn mynd rhagddynt yng Nghymru sy’n defnyddio’r strategaethau allweddol hyn ac maent yn annog trosglwyddo gwybodaeth yn well trwy gyfrwng ‘Arwain Vet Cymru’, prosiect a ariennir gan y cynllun datblygu gwledig.\nArferion gorau a bioddiogelwch\nWrth ystyried AMR ymhlith da byw, un ystyriaeth bwysig yw hybu iechyd anifeiliaid (oherwydd fe wnaiff hynny leihau’r angen posibl am driniaethau gwrthficrobaidd) a strategaethau i wella hylendid (i atal cynnydd mewn microbau a’u trosglwyddo). Mae cynlluniau megis ‘Rheoli Parasitiaid yn Gynaliadwy’ (SCOPS) a ‘Rheoli Llyngyr yn Gynaliadwy’ (COWS) yn arddangos dealltwriaeth o bwysigrwydd iechyd anifeiliaid a lleihau triniaethau gwrthficrobaidd yn achos grŵp penodol o ficrobau. Yn yr un modd, mae gan ‘Defnydd Cyfrifol o Foddion mewn Amaethyddiaeth’ (RUMA) dasglu sy’n ceisio unigoni a lleihau’r defnydd o wrthfiotigau i drin da byw. Yn ychwanegol, mae cynlluniau eraill, megis y ‘Rhaglen traed iach’ sy’n cael ei rhedeg gan AHDB, yn ceisio gwella iechyd a hylendid trwy leihau mynychder clefydau penodol y gwyddys eu bod yn arwain at driniaethau gwrthficrobaidd. Mae strategaethau sy’n rhan o gynlluniau gwarant ffermydd (megis y rhai sy’n ofynnol yn achos ardystio organig, cynllun gwarant fferm da byw Cymru (‘FAWL’) a chynllun sicrhau ansawdd Red Tractor ayyb) yn gallu cyfrannu at leihau AMR trwy gyfrwng eu gofyniad i gynnal adolygiadau rheolaidd o’r defnydd o gyffuriau gwrthficrobaidd ar ffermydd trwy law milfeddygon. Fe wnaeth DEFRA ymrwymo i dargedau ynghylch y defnydd o wrthfiotigau, mewn da byw i gynhyrchu bwyd, i’w gostwng i 50mg/kg erbyn 2018, a chyflawnwyd hynny cyn terfynau amser y targedau yn 2016. Yn ôl yr adroddiad diweddaraf ynghylch ymwrthedd i gyffuriau gwrthficrobaidd milfeddygol a gwerthiant y cyffuriau hynny (VARSS) yn y DU, roedd y defnydd o wrthfiotigau wedi gostwng i 29.5 mg/kg, bron iawn ddwywaith yn fwy na’r ffigurau a ddymunid yn wreiddiol. Fodd bynnag, er bod holl feysydd cynhyrchu da byw wedi dangos lleihad yn y defnydd o wrthfiotigau o 2015 i’r presennol, yn yr adroddiad olaf yn cwmpasu’r cyfnod rhwng 2017 a 2018, gwelwyd cynnydd yn y defnydd o wrthfiotigau yn y sectorau dofednod a llaeth yn ystod y flwyddyn benodol honno.\nMae strategaethau arferion gorau a all arddangos buddion o ran gwella iechyd anifeiliaid, ac felly, lleihau’r defnydd o driniaethau gwrthficrobaidd, yn cynnwys dulliau o arsylwi megis siartiau sgôr resbiradol clinigol, sgorio cyflwr corfforol (BCS), pwyso anifeiliaid a sgorio llenwad rwmen. Er bod y rhain a dulliau eraill o arsylwi yn cael eu cynnal yn barod ar y cyfan, bydd sicrhau y gwneir hynny’n rheolaidd fel rhan o strategaeth rheoli yn cynorthwyo i wneud diagnosis cynharach o glefydau, i leihau’r angen am ymyriadau gwrthficrobaidd.\nCeir arferion gorau eraill i’w hystyried yn ymwneud â hylendid cyffredinol a bioddiogelwch. Gall clefydau gyrraedd systemau ffermio trwy gyfrwng symudiadau anifeiliaid a phrynu stoc allanol. Mae’r gallu i ynysu ac arwahanu anifeiliaid a brynir (a rhai sydd eisoes ar y fferm) yn rhywbeth a all atal clefydau rhag lledaenu ar lefel y fuches neu’r ddiadell. Yn bryderus iawn, ar waethaf hyn, mae astudiaethau wedi dangos na fydd 10% o ffermwyr yn dilyn y gweithdrefnau arwahanu priodol ar ôl prynu defaid newydd. Mae DEFRA yn nodi arferion gorau ynghylch bioddiogelwch ac maent yn cynnwys strategaethau allanol (ynghylch heintiau sy’n cyrraedd ffermydd) a mewnol (atal heintiau rhag lledaenu o fewn ffermydd). Er y gall fod yn anodd darparu ffigurau ynghylch buddion arferion bioddiogelwch penodol, mae llawer yn ystyried fod y rhain yn ffactor pwysig o ran lleihau nifer yr achosion o heintiau, ac felly, yr angen am driniaethau gwrthficrobaidd. Profwyd fod cynlluniau megis buchesi caeedig yn lleihau risgiau datblygu ymwrthedd gwrthficrobaidd i E. coli ymhlith buchod godro, er enghraifft. Os cedwir anifeiliaid dan do, bydd hynny’n risg ychwanegol, oherwydd bydd angen ystyried protocolau glanhau a diheintio penodol i ddiddymu’r mannau hynny a all fod yn gronfeydd o ficrobau. Mewn ymchwil a wnaed ynghylch clefyd Johne, dangoswyd fod 97% o ffermwyr yn defnyddio’r un mannau i loea nifer o fuchod, ac ni fyddai 33.7% ohonynt fyth yn glanhau’r mannau hyn rhwng y naill fuwch a’r llall. Mae annog ffermwyr i ofyn am raglenni â chymorth milfeddygon ynghylch iechyd anifeiliaid a chynllunio bioddiogelwch i atal clefydau a darparu addysg wedi’i dargedu a sicrhau ymwybyddiaeth o’r anawsterau wedi amlygu effeithiau cadarnhaol o ran rheoli clefydau penodol mewn sawl achos.\nYn achos defaid a gwartheg, mae’r colostrwm cyntaf a gaiff anifeiliaid newydd-anedig yn sicrhau y trosglwyddir imiwnedd goddefol rhag clefydau iddynt, a heb hynny, gallai fod yn ofynnol iddynt gael triniaethau gwrthficrobaidd, neu gallai lefelau marwoldeb gynyddu. Yn ôl yr arfer gorau, yr adeg orau i gael colostrwm yw’r pedair awr gyntaf wedi’r enedigaeth (oherwydd bydd yr ansawdd yn dirywio maes o law) a dylid profi colostrwm gan ddefnyddio refftractomedr i sicrhau ei ansawdd. Yn yr un modd, yn achos mamogiaid cyfoen a buchod cyflo, yn ystod y cyfnod ychydig cyn ac wedi ŵyna a lloea, gall maeth fod yn allweddol i sicrhau y cynhyrchir colostrwm rhagorol. Er mai prin yw’r ymchwil yn achos gwartheg sy’n awgrymu fod unrhyw ddeietau penodol yn rhoi hwb i ansawdd colostrwm (er bod ychwanegion megis asid nicotinig yn addawol), mae maeth digonol yn allweddol. Yn achos defaid, nodir fod unioni lefel y maeth a roddir i famogiaid yn unol â nifer yr epil yn bwysig i sicrhau’r canlyniadau gorau o safbwynt ŵyna ac ansawdd y colostrwm, ac er y bydd llawer o ffermwyr yn sganio mamogiaid yn rheolaidd, ni fyddant yn rhannu’r mamogiaid sy’n cario un oen a’r rhai sy’n cario gefeilliaid yn ddigon effeithiol i sicrhau y cânt y lefelau delfrydol o faetholion yn eu porthiant.\nMae brechu yn strategaeth bwysig i leihau ymwrthedd gwrthficrobaidd fel mesur ataliol. Yn achos pobl, ysgrifennwyd yn helaeth am rôl brechlynnau o safbwynt lleihau mynychder clefydau ac AMR. Mae brechlynnau yn ddewis pwysig yn lle cyffuriau gwrthficrobaidd yn achos da byw, ac mae tystiolaeth yn awgrymu fod effeithiolrwydd brechlynnau is-uned, DNA ac RNA yn well o gymharu â dulliau traddodiadol o imiwneiddio rhag pathogenau cyfan. Gall brechu buchod a mamogiaid yn ystod wythnosau olaf y cyfnod cyflo neu gyfoen wella crynodiad gwrthgyrff sy’n benodol i antigenau sy’n bresennol mewn colostrwm, gan roi hwb ychwanegol i’r amddiffyniad sydd gan loi ac ŵyn yn erbyn pathogenau penodol, yn cynnwys her parasitiaid.\nYn gyffredinol, maeth ac iechyd anifeiliaid yw’r elfennau allweddol i frwydro clefydau a lleihau’r tebygolrwydd o ddalclefydau. Er enghraifft, bydd anhwylderau megis clwy llaeth buchod godro yn golygu fod anifeiliaid yn fwy tebygol o ddal heintiau mastitis. Gallai rheoli buchod sych yn cynnwys therapi buchod sych dethol yn hytrach na thrin pob buwch sych, a defnyddio triniaethau selio teithi effeithiol, yn cynnwys datblygiadau newydd mewn perthynas â selwyr tethi gwrthficrobaidd sy’n effeithiol yn erbyn microbau penodol, helpu hefyd i leihau nifer yr heintiau a nifer y triniaethau gwrthficrobaidd sy’n deillio o hynny. Ble caiff anifeiliaid sy’n pori eu hamaethu, yn aml iawn, byddant yn dod i gysylltiad uniongyrchol â slyri/tail ar y fferm, a gall hynny fod yn gyfrwng posibl i sicrhau presenoldeb microbau AMR. Gall microbau AMR fod yn bresennol yng ngharthion yr anifail ei hun, ond gall cydadwaith a mwtaniad microbau pan fydd slyri neu dail yn cael eu storio a’u prosesu arwain at ddatblygiad AMR. Er bod yr “Asiantaeth Safonau Bwyd” (FSA) yn awgrymu triniaethau i leihau lefelau pathogenau sy’n bresennol mewn slyri, prin iawn yw’r ymchwil hyd yn hyn ynghylch rôl bosibl effeithiau storio a thrin slyri ar ddatblygiad AMR. Felly, efallai bydd angen ystyriaeth benodol mewn perthynas ag AMR yn achos ymchwil i strategaethau rheoli megis storfeydd slyri caeedig ac agored, pyrolisis a chompostio tail gyda deunyddiau eraill. Yn olaf, mae porthiant anifeiliaid yn bwysig o safbwynt lleihau ychwanegion gwrthfiotig a datblygiad AMR. Yn y gorffennol, ac mewn gwledydd eraill, roedd presenoldeb gwrthfiotigau mewn porthiant yn gysylltiedig â phresenoldeb microbau AMR yn yr amgylchedd, ac fe wnaeth diddymu gwrthfiotigau o borthiant anifeiliaid arwain at leihau lefelau microbau AMR. Gall defnyddio’r dulliau gorau posibl o storio porthiant hefyd atal halogiad gan facteria, a sicrhau gwelliant cyffredinol yn iechyd anifeiliaid sy’n cael porthiant ar y fferm.\nTechnoleg ac AMR\nMae technolegau ffermio manwl gywir yn caniatáu i iechyd anifeiliaid gael ei arsylwi’n rheolaidd, tuag at system fonitro 24/7. Yn y diwydiant llaeth, fe wnaeth arolwg o 490 o ffermwyr ganfod fod mabwysiadu technolegau, yn gyffredinol, yn arwain at gyflawni gwerthoedd uwch mewn perthynas â chynhyrchu llaeth. Roedd hyn yn gysylltiedig â mwy o effeithlonrwydd, ond yn bwysig iawn, roedd yn gysylltiedig hefyd â’r gallu i fonitro clefydau a thargedu’r anifeiliaid i’w trin er mwyn lleihau colledion mewn perthynas â chynhyrchu llaeth. Gall monitro lles yn fanwl gywir a thargedu triniaethau helpu i atal triniaethau gwrthficrobaidd diangen, a allai, fel arall, sbarduno datblygiad AMR. Mae technolegau hefyd yn caniatáu i anifeiliaid sy’n cael eu monitro gael eu nodi a’u gwahanu’n rhwyddach i atal clefydau rhag lledaenu, a bydd hynny’n lleihau nifer y triniaethau gwrthficrobaidd ymhellach. Mae technolegau sy’n cynorthwyo i gyflawni hyn yn cynnwys olrheinwyr ymddygiad megis mesuryddion cyflymu, sy’n gallu gwneud cyfraniad sylweddol at wella lles cyffredinol anifeiliaid. Mae’r olrheinwyr ymddygiad eraill sydd ar gael yn cynnwys porthwyr awtomatig, a gall newidiadau mewn unrhyw agwedd o ymddygiadau “arferol” anifeiliaid fod yn arwydd yn aml o gamau cynnar clefydau. Gall rhybuddion sy’n deillio o’r rhain gael eu defnyddio i wneud newidiadau i reolaeth strategol ffermydd i frwydro ffactorau sy’n achosi clefydau ac anhwylderau. Gall delweddu thermol a monitorau tymheredd ganfod tymereddau'r anifeiliaid eu hunain a thymereddau eu hamgylchedd, dwy elfen sy’n rhyngweithio i effeithio ar reolaeth iechyd a chlefydau anifeiliaid. Ceir ymchwil sy’n defnyddio delweddau thermol i rybuddio ffermwyr am ddatblygiad mastitis a chlefydau allweddol eraill mewn gwartheg a defaid.\nMae awtomeiddio prosesau arsylwi cyflwr anifeiliaid yn cynnig dull arall o ganfod newidiadau sy’n gysylltiedig â chlefydau. Gall systemau megis camerâu 2D a 3D, dysgu peirianyddol, cloriannau awtomataidd a data godro robotaidd rybuddio ffermydd yn gynharach am newidiadau y gellir gweithredu mewn ymateb iddynt i leihau nifer y triniaethau gwrthfiotig gofynnol posibl. Mae offerynnau dadansoddi delweddau wedi cael eu defnyddio i ganfod cloffni yn gynharach mewn gwaith ymchwil. Dyma un o’r clefydau a gysylltir yn fwyaf rheolaidd â thriniaethau gwrthficrobaidd. Profwyd fod pwyso awtomataidd yn cynnig cyfle heb ddefnyddio llawer o lafur i reoli maeth anifeiliaid trwy gyfrwng dull wedi’i dargedu, a gall hefyd fod yn ddull o nodi clefydau, ac mae prosiectau megis STOC+ (HCC) eisoes yn rhoi hyn ar waith ymhlith diadelloedd yng Nghymru. Yn ychwanegol, mae systemau sy’n cysylltu cloriannau awtomataidd â gynnau dosio yn dod yn fwy cyffredin; diben y rhain yw sicrhau na chaiff anifeiliaid ddosys gormodol neu annigonol o gyffuriau gwrthficrobaidd, gan sicrhau fod triniaethau yn fwy effeithiol ac arbed arian ac amser ar yr un pryd. Mae prosiect AfarCloud yn integreiddio technoleg delweddau yn y ciwbiclau godro robotaidd i gasglu data ychwanegol am anifeiliaid, e.e. sgôr llenwad rwmen neu sgôr cyflwr corfforol, mewn modd gwrthrychol a manwl gywir. Yna, gall buchod sy’n perfformio’n wael gael eu hasesu’n benodol i ganfod presenoldeb clefydau. Mae ciwbiclau godro robotaidd yn cynnig cymorth hanfodol i ffermwyr i asesu statws clefydau gwartheg a gwella cynlluniau triniaethau yn seiliedig ar newidiadau i gyfanswm y llaeth a gynhyrchir a data ynghylch ymweliadau buchod. Gellir defnyddio olrheinwyr estrws at ddibenion arsylwi iechyd cyffredinol anifeiliaid hefyd, oherwydd gall newidiadau annisgwyl yn amgylchiadau’r estrws gael eu defnyddio i ddwyn sylw at ffactorau iechyd megis clefydau yn datblygu’n gynharach.\nMae technoleg isgoch agos (NIR) megis teclynnau llaw NIR4farm yn asesu lefelau maetholion porthiant neu garthion fel y gellir addasu dognau er mwyn sicrhau fod iechyd cyffredinol da byw cystal ag y gall fod, ac mae’n bosibl y gallai hynny effeithio’n anuniongyrchol ar leihau nifer y triniaethau gwrthficrobaidd. Gall technolegau NIR a dargludedd trydan hefyd fonitro cyfanswm cyfrif celloedd bacteraidd mewn llaeth, a gall dulliau canfod o’r fath dargedu buchod godro a ddylai gael triniaethau i atal mastitis a sefydlu strategaethau bioddiogelwch i leihau lledaeniad unrhyw heintiau trwy gyfrwng peiriannau godro.\nMae technolegau i fonitro a rheoli amgylcheddau ble cedwir anifeiliaid dan do yn gwneud defnydd cynyddol o dechnoleg fanwl gywir. Gallai systemau i reoli tymheredd a nwy trwy gyfrwng dulliau rheoli awyriad awtomataidd helpu i ddarparu’r amgylcheddau gorau er lles iechyd anifeiliaid, gan wella straen gwres, rhywbeth y gwyddys ei fod yn gysylltiedig ag achosion o glefydau. Yn ychwanegol, gall awyriad a llif aer fod yn ffactorau allweddol o safbwynt trosglwyddo clefydau sy’n cael eu cludo yn yr aer. Mae systemau bioddiogelwch manwl gywir, megis system Biorisk® cwmni pigChamp, yn olrhain rhyngweithiadau rhwng gweithwyr ffermydd a da byw, i leihau risgiau a gwella dulliau o reoli lledaeniad heintiau. I wneud hyn, bydd staff yn gwisgo teclynnau Bluetooth a gosodir darllenwyr yma ac acw ar fferm, i fonitro symudiadau staff. Gallai systemau o’r fath gael eu haddasu’n rhwydd at ddibenion ffermydd llai, a gallent ddod yn rhan o strategaethau sy’n galluogi gweithwyr proffesiynol milfeddygol ac ymgynghorwyr amaethyddol i gynnig strategaethau rheoli diogelwch manwl gywir i ffermwyr ar sail patrymau’r data.\nEffeithiau eraill ar AMR\nMae bridio wedi’i dargedu ac addasiadau genynnol yn cynnig y potensial i ddatblygu bridiau da byw sy’n fwy gwydn. Gwyddys fod gan rhai bridiau o wartheg ymwrtheddau cynhenid, a cheir tystiolaeth benodol o fridiau o ddefaid sydd â gwell ymwrthedd i barasitiaid. Gallai bridio da byw sy’n gallu gwrthsefyll clefydau arwain at ostyngiad dramatig yn y angen am gyffuriau gwrthficrobaidd, ac felly, lleihau’r amgylchedd sy’n caniatáu i AMR ddatblygu. Er bod bridio i sicrhau’r gallu i wrthsefyll clefydau yn cynnig un dull, mae llawer o ymchwil yn dal ar y gweill i ddeall natur gymhleth effeithiau gwrthfiotigau dros gyfnod graddol (ac ar draws rhaglenni bridio) ar ficrobiota anifeiliaid a’u hiechyd a’u perfformiad yn gyffredinol. Gallai datblygu dealltwriaeth well o hyn helpu i wella’r defnydd o driniaethau gwrthficrobaidd yn y dyfodol. Mae golygu genynnau CRISPR-Cas yn cynnig adnodd newydd i sicrhau newidiadau genynnol wedi’u targedu mewn da byw, ond hefyd yn y microbau sy’n fwyaf agored i AMR. Gellir cyflawni hyn trwy atal genynnau ymwrthedd, gan sicrhau fod microbau yn ymateb yn well i driniaeth unwaith eto, neu achosi marwolaeth microbau, gan gynnig triniaeth arall yn lle cyffuriau gwrthficrobaidd.\nMae bacterioffagau yn firysau sy’n targedu bacteria, a gall y rhain fod yn adnoddau i dargedu bacteria amgylcheddol a bacteria mewn anifeiliaid mewn modd penodol iawn. Er y gallant brofi ymwrthedd naturiol gan y bacteria (yn union fel gwrthfiotigau), os rhoddir hwy fel cymysgedd gymhleth o facterioffagau sy’n targedu elfennau ychydig yn wahanol o’r bacteria oll ar yr un pryd, bydd yn anodd i ymwrtheddau ddatblygu. Mae gwrthfiotigau cyfieuol neu wrthfiotigau ar ffurf nano-ronynnau neu wedi’u mewngapsiwleiddio â nano-ddefnyddiau yn cynnig rhywbeth mwy defnyddiol na’n dewis presennol o wrthfiotigau, ac mae’n bosibl y gallant leihau’r tebygolrwydd o achosi AMR. Gall gwrthfiotigau gael eu glynu wrth wrthgyrff proteinau a wnaiff eu tywys yng nghorff yr anifeiliaid yn uniongyrchol at y bacteria. Gall hyn leihau nifer y dosys sy’n ofynnol a lleihau rhyngweithiau gwrthfiotigau â’r bacteria digroeso a allai ddatblygu a lledaenu genynnau AMR. Mae nano-ronynnau a mewngapsiwleiddio â nano-ddefnyddiau yn darparu moddion sydd ag arwynebedd arwyneb uwch i wella gweithgarwch y cyffur ac yn amddiffyn moddion yn well rhag cael eu dadelfennu gan fetabolaeth naturiol yr anifail, gan leihau nifer y dosys gofynnol. Mae peptidau gwrthficrobaidd yn addawol o ran eu gallu i frwydro ymwrtheddau i wrthfiotigau oherwydd mae gallu’r bacteria i ddatblygu ymwrthedd i’w weld yn llawer llai yn achos y rhain. Er bod anawsterau mewn perthynas â’r gallu i sicrhau fod y moleciwlau bychan hyn yn sefydlog, mae cyfuno’r defnydd ohonynt â nano-dechnolegau yn cychwyn edrych yn addawol.\nMae rhoi gwrthgyrff trwy’r genau hefyd wedi cael ei archwilio mewn perthynas ag amddiffyn rhywogaethau dyfrol, adarol a mamalaidd rhag clefydau. Yn gyffredinol, cynhyrchir y gwrthgyrff hyn trwy imiwneiddio ieir i gynhyrchu gwrthgyrff yn yr wyau y byddant yn eu dodwy (gwrthgyrff melynwy wyau ieir/IgY), neu trwy gyfrwng synthesis mewn planhigion. Gall porthi’r cymysgeddau gwrthgyrff hyn yn broffylactig trwy’r genau sicrhau ymatebion imiwnedd goddefol mewn da byw, gan eu hamddiffyn rhag bacteria penodol a lleihau’r angen am wrthfiotigau, ac felly, lleihau mynychder AMR. Gall ewfiotigau yn y diwydiant porthiant anifeiliaid fod â rolau fel deunyddiau i’w defnyddio yn lle gwrthfiotigau i hybu tyfiant ac iechyd. Mae ewfiotigau yn cynnwys profiotigau, asidau organig, rhagfiotigau, perlysiau ac olewau naws. Er bod amheuaeth ar hyn o bryd ynghylch eu heffeithiau, mae profiotigau yn addawol, ac yn bwysig iawn, nid oes anawsterau o ran datblygiad AMR yn gysylltiedig â hwy.\nMae ymwrthedd i wrthfiotigau yn cael ei ystyried yn argyfwng sy’n datblygu ym meysydd systemau iechyd dynol ac amaethyddiaeth, ac yn achos y rhyngweithio sy’n bodoli rhwng y ddwy system, gan arwain at effaith ar yr amgylchedd cyfagos fel cronfa. Er bod cynnydd sylweddol wedi digwydd yn yr ymdrech i frwydro AMR yn y DU ac yn Ewrop, mae nifer o wledydd ar ei hôl hi, ac nid ydynt wedi gweithredu gwaharddiadau ar driniaethau gwrthficrobaidd cyffredinol a’r defnydd ohonynt fel deunyddiau hybu tyfiant. Mae’r defnydd o gyffuriau gwrthficrobaidd yn amrywio ar draws ffermydd y DU, ac mae rhai yn gwneud defnydd sy’n uwch o lawer na’r hyn a ddylai fod yn ofynnol. Mae’r meysydd pwysig sy’n gysylltiedig â lleihau’r defnydd o gyffuriau gwrthficrobaidd yn cynnwys cynnal safonau uchel o ran arferion gorau megis hylendid, bioddiogelwch a strategaethau rheoli clefydau ar ffermydd. Mae’n hanfodol i ffermwyr fod yn ymwybodol o’r meysydd hyn a cheisio datblygu cynlluniau rheoli ar y cyd â gweithwyr proffesiynol milfeddygol gwybodus er mwyn cyflawni’r llwyddiant pennaf. Fell arall, gallai technolegau wneud cyfraniad cynyddol at wella rheolaeth ar ffermydd. Gallai’r data a ddarperir gan y technolegau hyn gael eu cynnwys mewn strategaethau gwell i reoli iechyd a lles anifeiliaid, gan leihau mynychder clefydau a sicrhau lleihad yn nifer y triniaethau gwrthficrobaidd, ac felly, llai o achosion o AMR.


Cwrs ArcGIS wedi'i gymhwyso i Archwilio Mwynau - Geofumadas\nCwrs ArcGIS wedi'i gymhwyso i Archwilio Mwynau\nGorffennaf, 2012 Cartograffeg, Addysgu CAD / GIS\nMae coed sy'n gwneud coedwig yn gwmni sydd â chynnig diddorol o hyfforddiant yn yr ardal geo-gofodol, yn cynnwys arbenigwyr mewn gwahanol ddisgyblaethau, gweithwyr proffesiynol achrededig sy'n gallu trosglwyddo gwybodaeth mewn ffordd addysgeg ac sy'n dymuno rhannu profiadau defnyddiol gyda'u cydweithwyr yn y proffesiwn.\nAr yr achlysur hwn Coed sy'n gwneud coedwigoedd yn galw am gam newydd o'r Cwrs Ar-lein ArcGIS sy'n cael ei gymhwyso i archwilio mwynau. Mae hwn yn gwrs diddorol, heblaw am ddysgu defnyddio teclyn GIS, mae'n canolbwyntio ar reoli data daearegol. Mae wedi'i gynllunio ar ddwy lefel:\nLefel 1. Dechreuaf 10 Medi 2012.\nY cyfnod yw wythnosau 8, gyda chyfanswm o oriau 50.\nMae'r cwrs hwn wedi'i anelu at bob gweithiwr proffesiynol sy'n dymuno rheoli eu gwybodaeth mewn GIS yn amgylchedd ArcGIS. Drwy gydol y saith sesiwn sy'n ffurfio cwrs, byddwch yn dysgu gweledol a phrosesu'r data ac i lywio'n rhwydd yn y cais.\nYn y bôn, mae'r cwrs yn ymarferol. Mae'r ymarferion arfaethedig yn trin gwybodaeth ddaearegol, sydd o ddiddordeb arbennig i weithwyr proffesiynol sy'n gweithio mewn mwyngloddiau archwilio a chynhyrchu mwynau, ond gellir eu cymhwyso i unrhyw faes gweithgaredd arall.\nRhaglen Lefel 1\nSesiwn 1: Cyflwyniad i GIS. Achosion defnydd o GIS mewn archwiliad mwynau. Cyngor storio ac enwi ffeiliau.\nSesiwn 2: Yr amgylchedd ArcGIS: ArcMap, ArcCatalog ac ArcToolbox.\nSesiwn 3: Cymhwyso symbologies i bwyntiau, llinellau a pholygonau.\nSesiwn 4: Georeferencing mapiau wedi'u sganio.\nSesiwn 5: Systemau cydlynu. Cysyniadau hanfodol a rhai driciau i osgoi camgymeriadau.\nSesiwn 6: Golygu polygonau a thablau. Gwireddu haen o unedau litholegol o'r dechrau.\nSesiwn 7: Cyfansoddiad y cynllun o fap i'w argraffu ar blotwr neu argraffydd domestig.\nGwireddu prawf ymarferol.\nLefel 2. Dechreuaf 12 Tachwedd o 2012.\nY cyfnod yw wythnosau 10, gyda chyfanswm o oriau 70.\nMae'r cwrs hwn wedi'i gynllunio ar gyfer gweithwyr proffesiynol sy'n gweithio yn y chwilio am fwynau a mwynglawdd cynhyrchu: daearegwyr, geochemists, geoffisegwyr, peirianwyr mwyngloddio, cartograffwyr, daearyddwyr, syrfewyr, geomensores, daearegwr cynorthwyol neu unrhyw weithio proffesiynol arall gyda gwybodaeth ddaearegol. Bydd yn eich helpu i reoli'r gwybodaeth syml, yn gyflym, yn effeithlon ac yn fanwl gywir, gan osgoi camgymeriadau nodweddiadol sy'n digwydd yn y gwahanol camau ynghlwm wrth y gwaith o drawsnewid data hwn i mewn i'r wybodaeth sydd ei hangen i wneud penderfyniadau.\nRhaid i chi feddu ar wybodaeth sylfaenol o ArcGIS neu os ydych wedi cwblhau'r cwrs Lefel 1.\nRhaglen Lefel 2\nSesiwn 1: Cyfuno a gweledol haen lithology gyda a grid o geoffiseg.\nSesiwn 2: Gweithio gyda delweddau lloeren.\nSesiwn 3: Georeferencing ffeiliau raster.\nSesiwn 4: Gweithio gyda geocemeg samplau wyneb.\nSesiwn 5: Cyflwyniad i gronfeydd data perthynol. Rwy'n gweithio gyda thablau cysylltiedig.\nSesiwn 6: Symboleg addas ar gyfer haenau litholeg a geocemeg.\nSesiwn 7: Offer geoprocessio a chyflwyniad i'r fformat geodatabase.\n8 Sesiwn: Gall Modelau Chodiad Digidol (DEM) a'r cyfan yr ydych yn eu cael gyda geoprocessing (estyniad Dadansoddwr 3D).\nSesiwn 9: delweddu 3D, cyflwyniad i ArcScene, trawsnewid fector o 2D i 3D (estyniad 3D Analyst).\nAthro'r cyrsiau: Marta Benito, arbenigwr mewn rheoli systemau gwybodaeth ddaearyddol. Ar ôl dal swydd Rheolwr GIS mewn rhai o'r prif gwmnïau mwyngloddio yn y byd, ar hyn o bryd mae'n brif bartner ac ymgynghorydd yn y cwmni Cyfoeth Naturiol GIS.\nMwy o wybodaeth: http://www.arbolesquehacenbosque.com/curso_sig.htm\nHefyd yn y post info@arbolesquehacenbosque.com gallwch ofyn am ragor o wybodaeth ynghylch prisiau, dull a math o achrediad.\nYn ogystal, rydym yn argymell gweld adnoddau eraill ar y wefan hon, fel achos y llyfrgell, lle mae dolenni i lawrlwytho dogfennau sy'n sicr o fod yn ddefnyddiol.\nPost blaenorol«Blaenorol Beth Sy'n Digwydd yn 40?\nPost nesaf Symposiwm Rhyngwladol Cadair Rhyngwladolnesaf »\n4 Ymatebion i "Cwrs ArcGIS wedi'i gymhwyso i Archwilio Mwynau"\nLorena Pillajo yn dweud:\nPan fydd cwrs ar-lein newydd yn dechrau\nWilfar T. Barraza yn dweud:\nRhagfyr, 2016 yn Aberystwyth\nAmser Da!, O gyfarchion Colombia, mae'r cwrs hwn: «Cwrs ArcGIS a gymhwysir i Archwilio Mwynau» wedi'i bennu eto?, Os felly, pryd y bydd yn cael ei bennu eto?\nWilfa yn dweud:\ncynnal yn dweud:\nMedi, 2016 yn Aberystwyth\nGofynnaf wahoddiad ffurfiol i gyflwyno'r cwmni lle rwy'n gweithio, a ffurfioli'r caniatâd ac awdurdodi ar gyfer presenoldeb y cwrs.


Beth yw manteision cysgodi lamp silicon? Mae lampshade silicon wedi'i wneud o silicon a rwber perfformiad uchel, sydd â nodweddion inswleiddio gwres, amddiffyn rhag ymbelydredd a gwrthsefyll tymheredd uchel. Mae lampshade silicon yn boblogaidd iawn dramor, yn enwedig yn Ewrop a ...\nDeall y gwahaniaeth rhwng mowld sampl silicon a mowld cynhyrchu? Yn y diwydiant cynhyrchion silicon, pan fydd cwsmeriaid newydd yn ein hymchwiliad i drafod cydweithredu, byddwn yn gofyn i gwsmeriaid a oes mowld yn y cynnyrch gel silica hwn, os nad oes mowld, mae angen i ni ddyfynnu i ...\nMae rhai cynhyrchion silicon ar y farchnad yn teimlo'n feddal iawn, rhai ychydig yn galed, sy'n cael eu hachosi gan galedwch silicon. Mae gan wahanol gynhyrchion silicon ofynion gwahanol ar gyfer caledwch a meddalwch, sy'n gysylltiedig â fformiwla a deunyddiau crai y cynhyrchion gwreiddiol. Yn gyffredinol s ...\nMae gan gynhyrchion silicon fowld cynhyrchu, pam agor y mowld sampl? Mae llawer o gwsmeriaid nad ydyn nhw'n dda am gynhyrchion silicon yn aml yn gofyn cwestiwn, sef: “mae gan gynhyrchion silicon fowldiau cynhyrchu, pam mowldiau sampl agored?”, Pam gwastraffu amser ac egni i agor set o fowld sampl? Ond am t ...\nElfennau o gynhyrchion rwber silicon wedi'u haddasu:\nDwy elfen o gynhyrchion rwber silicon wedi'u haddasu: dylunio cynnyrch a gwneud mowld: Yn gyffredinol, mae'r syniad wedi'i addasu o gynhyrchion rwber silicon yn aml yn gysylltiedig â'r broses gynhyrchu a math o gynnyrch y cynnyrch gorffenedig. Os nad yw syniad dylunio'r cynnyrch yn glir, dylai'r mowld ...\nSut i wneud samplau o gynhyrchion silicon? Mae'r broses gynhyrchu o gynhyrchion silicon yn gymharol gymhleth, mae angen mowld ar bob math o gynhyrchion silicon cyn eu gwneud, mae gofynion technegol gwneud llwydni yn gymharol uchel, os nad yw ansawdd mowld gel silica yn goo iawn ...\nManteision chwistrellu olew teimlo tymheredd llaw isel:\nManteision chwistrellu olew teimlad llaw tymheredd isel: 1. Mae gan gynhyrchion silicon sydd wedi'u chwistrellu ag olew teimlo tymheredd isel fanteision hidlo gwrthstatig, hawdd, adlyniad cryf, ymwrthedd gwisgo da, tymheredd pobi isel, teimlad meddal a bregus, ymddangosiad ffilm llyfn, lifrai ...\nEr bod cynhyrchion silicon i'w gweld ar y strydoedd nawr, yn aml gallwn ddefnyddio silicon yn ein bywyd bob dydd. Oherwydd bod y diwydiant silicon wedi datblygu'n gyflym yn Tsieina yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae yna lawer o lestri cegin silicon, angenrheidiau cartref silicon ac anrhegion silicon a phr ...


Cynnal a Chadw Of The Cabinet - Newyddion - Hangzhou Rebon Cabinetau Co, Ltd\n1, argymhellir eich bod yn rhoi pethau trwm yn y cabinet. Gellir laminiadau Active yn cael ei addasu i fyny ac i lawr, yn talu sylw at a yw'r laminiadau gofal ar leoliad. cypyrddau hongian yn addas ar gyfer gosod eitemau ysgafn fel siampŵ, gel cawod, tyweli sych. tyweli papur ac eitemau ysgafn eraill.\n2, cypyrddau ystafell ymolchi wal ac yn hongian cabinet gosod gofynion wal a oedd y waliau llwyth-dwyn. Yn mesur y dylunydd, os canfyddir nad oes amodau gosod, y cwsmer yn unol â gofynion dylunydd, atgyfnerthu priodol o'r wal.\n3, cabinet ystafell ymolchi cyn ei ddefnyddio i gadw 15 diwrnod i 20 diwrnod i agor y drws wag, awyru priodol i gael gwared ar yr arogl gweddilliol.\n4, mae'r cabinet gwialen a strwythur darn ecsentrig, peidiwch â addasu a dadosod.\n5, peidiwch â defnyddio gwrthrychau miniog crafu, arwyneb cabinet gwrthdrawiad;\n6, peidiwch â pry wyneb deunyddiau addurnol metel, peidiwch â defnyddio gwifrau dur a deunyddiau miniog eraill i lanhau wyneb gwrthrychau metel; peidiwch â defnyddio cyrydol wyneb metel glanhau hylif.\n7, peidiwch â thynnu ymyl y cabinet bar gwrth-gwrthdrawiad, er mwyn sicrhau llwch, gwrth-gwrthdrawiad, gwrth-effaith chwilen ddu, canu bywyd cabinet ystafell ymolchi.\n8, dylai osgoi'r cabinet ystafell ymolchi golau haul uniongyrchol yn y tymor hir, er mwyn osgoi y gwahaniaeth lliw lleol.\n9, y lleoliad llyfn o eitemau, dylai eitemau trymach yn cael eu rhoi yn y cabinet ystafell ymolchi gwaelod cabinet gwaelod; Nid yw cabinet hongian yn hawdd i osod eitemau trwm, fel nad ydynt yn achosi i'r top a gwaelod y anffurfio straen, tra'n sicrhau diogelwch y broses o gymryd a chynnal eitemau.\nPâr o: Ystafell Ymolchi Cynnal Cabinet Gwybodaeth (1)


Fair Do's » Reis 1 – Dyddiadur Dharam – Cymraeg\nReis 1 – Dyddiadur Dharam – Cymraeg\nYn y wers hon mae’r plant yn ysgrifennu cofnod dyddiadur aelod o Bwyllgor Premiwm Agrocel.\nCysylltiadau â’r cwricwlwm: CA2 Cymraeg\nAmcan Dysgu: Adnabod nodweddion cofnod dyddiadur.\nCanlyniad Dysgu: Ysgrifennu cofnod dyddiadur aelod o Bwyllgor Premiwm Agrocel.\nAdnoddau sydd eu hangen: Straeon cynhyrchwyr Agrocel, (stori Dharam Pal) Taflen gartŵn Premiwm Masnach Deg. Nodiadau y premiwm Masnach Deg i athrawon (Saesneg) os oes angen.\nI ddechrau: Gofynnwch i’r dosbarth beth yw’r premiwm Masnach Deg; os yw’n berthnasol defnyddiwch daflen gartŵn y premiwm Masnach Deg cartŵn i egluro sut mae’n gweithio. Pam mae’n bwysig i gymunedau?\nPrif weithgaredd: Mewn parau mae disgyblion yn darllen neu’n gwrando ar stori Dharam ac yn ysgrifennu enghreifftiau o’r ffyrdd y mae Masnach Deg ac Agrocel wedi gwneud gwahaniaeth iddo ef a’i deulu e.e. mae ei blant yn derbyn gwell addysg, mae reis organig yn iachach, mae ganddo gwell tŷ a bwyd iachach, mae’n cael hadau a pheiriannau o Agrocel ac ati. Esboniwch eu bod yn mynd i ysgrifennu cofnod dyddiadur Dharam ar ôl cyfarfod o bwyllgor premiwm a chynlluniwch gyda’r dosbarth y gwahanol bethau y gallant eu cynnwys yn ogystal â rhoi enghreifftiau iddynt o sut i ddechrau brawddegau e.e. • Annwyl Ddyddiadur, heddiw es i i gyfarfod pwyllgor premiwm Agrocel. Fe benderfynon ni …..\n• Mae Masnach Deg wedi bod yn bwysig iawn i fy nheulu oherwydd …..\n• Yn y dyfodol, fe hoffwn i ….\nCyfarfod Llawn: Ysgrifennwch 3-5 datganiad sy’n ymwneud â chynnwys y wers, e.e. Mae’r premiwm yn bwysig oherwydd bod rhywfaint o arian o bob cynnyrch sy’n cael ei werthu yn cael ei roi yn ôl i gynhyrchwyr yn y byd sy’n datblygu. Tynnwch lun / marciwch linell yn yr ystafell ddosbarth neu gae chwarae. Ar un pen o’r llinell mae’r man “cytuno’n llwyr”, ar y pen arall mae’r man “anghytuno’n llwyr”. Canol y llinell yw’r man niwtral. Gofynnwch i’r myfyrwyr sefyll mewn man ar y llinell sy’n cynrychioli sut maen nhw’n teimlo am bob datganiad.


Cardiau plastig - Home\nDebt and money Borrowing money Types of borrowing Cardiau plastig\nYnglŷn â chardiau plastig\nMae’r wybodaeth hon yn esbonio’r prif fathau o gardiau plastig y gallwch eu defnyddio i brynu pethau ar gredyd. Gair arall yw credyd am fenthyca. Pan ydych yn benthyg arian neu’n cael credyd, mae’n rhaid i chi lofnodi cytundeb credyd. Mae’n ddogfen gyfreithiol sy’n nodi’r cytundeb sydd rhyngoch chi a’r benthyciwr.\nMae yna fathau eraill o gardiau plastig, er enghraifft, cardiau debyd a chardiau rhagdal nad ydynt yn gardiau credyd. Pan ydych yn prynu ar y cardiau hyn, rydych yn defnyddio’r arian sydd eisoes yn eich cyfrif banc neu arian sydd wedi ei roi ar y garden.\nGallwch gael cerdyn credyd gan fanciau, cwmnïau cyllid ac archfarchnadoedd a siopau cadwyn mawr. Gallwch wario hyd at eich terfyn credyd. Os ydych yn talu’r cyfanswm erbyn y dyddiad dyledus, ni chodir llog arnoch. Os nad ydych yn ei dalu, mae’n bosib y bydd angen i chi dalu llog ar y swm sy’n ddyledus. Mae swm y llog yn amrywio rhwng pob darparwr felly chwiliwch am y cynllun gorau.\nOs ydych yn mynd dros eich terfyn credyd, gallai’r darparwr godi tâl arnoch a bydd angen i chi dalu ffi flynyddol i rai cwmnïau.\nGellir defnyddio cardiau credyd i brynu nwyddau unrhyw le, gan gynnwys dros y ffôn, ar-lein neu drwy’r post.\nAm fwy o wybodaeth am gymharu cyfraddau llog, gweler Cael y ddêl orau ar gredyd.\nAm fwy o wybodaeth am ddewis a defnyddio cardiau credyd, gweler Cardiau credyd.\nMae gan lawer o siopau fathau eu hun o gyfrifon credyd a elwir yn gardiau siopau. Mae yna ddau brif fath o gyfrif:\ncyfrif misol lle codir tâl os nad yw’r cyfanswm yn cael ei dalu ar ddiwedd pob mis (fel cerdyn credyd)\ncyfrif cyllideb lle talwch swm rheolaidd bob mis i dalu am gost y nwyddau a brynwyd trwy gydol y flwyddyn (fel benthyciad).\nGallwch fel arfer dim ond defnyddio cardiau siop i brynu nwyddau yn y siop a gyhoeddodd y garden neu ei siopau partner.\nMae llawer o gardiau siop yn cynnig disgownt ar nwyddau yn y siop. Fodd bynnag, mae’r llog a godir yn gallu bod yn uwch na llog benthyciadau o’r banc neu gardiau credyd felly gwiriwch pa un sy’n rhatach yn gyffredinol.\nPeidiwch â chymysgu cardiau siop gyda chardiau credyd siop y gallwch eu defnyddio unrhyw le, nid yn unig yn y siop sydd wedi ei enwi ar y garden. Cewch hyd i fwy o wybodaeth am gardiau siop ar wefan y MoneySavingExpert yn www.moneysavingexpert.com.\nCardiau codi tâl\nMae cardiau codi tâl yn wahanol i gardiau credyd oherwydd mae’n rhaid i chi dalu’r cyfanswm ar ddiwedd cyfnod cytunedig, fel arfer bob mis. Ni chodir tâl ar y swm yr ydych yn ei fenthyg ond mae’n bosib y bydd angen i chi dalu ffi flynyddol am y garden.


EIDDO UNIGRYW AR WERTH! | EWROP - SLOVENIA - CASTLEVINICA.COM\nEIDDO UNIGRYW AR WERTH!\nYr hen gastell carreg hanesyddol ar ôl ei adnewyddu'n llwyr gan ddefnyddio deunyddiau premiwm 100%. Wedi'i adnewyddu'n llwyr gan ddefnyddio carreg, gwydr a phren organig, wedi'i orffen yn unigryw ym mhob ystafell a thu allan i greu'r Castell Teulu PERFECT i chi!\nCastell carreg teulu hynafol o 1082\nAr ôl adnewyddiad llwyr gyda deunyddiau premiwm. Wedi'i wneud yn unol â'r egwyddor o ddefnyddio Cerrig, Gwydr a phren. Golwg unigryw mewn unrhyw ystafell a thu allan. Y Castell Teulu perffaith i chi !!\nCastell ar yr afon\nMae'r Hen Gastell yn heneb unigryw o bensaernïaeth ganoloesol ar y ffin â Croatia. Adferwyd y castell gan ddefnyddio'r deunyddiau mwyaf modern ac o ansawdd uchel, a roddwyd ar waith yn swyddogol, cafwyd trwyddedau HASAP.\nMae arwynebedd y castell yn 1 100 metr sgwâr sy'n cynnwys:\nNeuadd aeaf gyda theras yn edrych dros yr afon\n3 fflat moethus ar gyfer hyd at 10 o bobl\nCegin broffesiynol wedi'i chyfarparu'n llawn ar gyfer gwasanaeth\nSba sba gyda sawna, parlwr tylino a jacuzzi.\nAdeilad ategol gydag arwynebedd o 150 metr sgwâr.\n4500 metr sgwâr. tiriogaeth sydd wedi'i gwasgaru'n dda.\nMae'r Castell hynafol wedi'i leoli yn ne-ddwyrain Slofenia yn rhanbarth twristiaeth Dolenjska. Mae'r castell yn heneb bensaernïol, y mae gwybodaeth amdani hyd yn oed yn Wikipedia\nMae'r sba thermol enwog "Dolenjske Toplice", cyrsiau golff proffesiynol gyda 18 twll, cyrchfan sgïo SC Bela wedi'u lleoli 30 munud o'r eiddo. Mae'r castell wedi'i leoli 100 metr o'r groesfan â Croatia, 100 metr o'r afon.\nMae'r castell mewn lleoliad da: 50 munud o'r Môr a 40 munud o Faes Awyr Rhyngwladol Zagreb.\nDyluniad mewnol unigryw\nDim ond Gwydr Cerrig a Phren\nBathtub pren unigryw\nTybiau ymolchi pren unigryw, cerrig mân y môr a sinciau derw. Llawr pren yn yr ystafell ymolchi a chawod o ludw thermol.\nArchebwyd yr holl ddodrefn safonol o Loegr a'r Eidal. Mae'r holl ddodrefn maint personol wedi'u gwneud â llaw.\nSinciau derw a lloriau pren\nGwneir pob ystafell ymolchi gan ddefnyddio derw. Mae'r lloriau'n gyfuniad o gerrig mân y môr a lludw wedi'i drin â gwres.\nDodrefn lledr o Loegr\nDaw'r holl ddodrefn lledr o Loegr. Croen sy'n heneiddio. Unigryw a hardd.\nLlefydd tân yn y Castell\nYn ogystal â gwres dan y llawr, mae gan y castell 3 Lle Tân godidog. Mae'r lleoedd tân wedi'u gwneud yn yr hen arddull, yn cynhesu'r adeilad yn berffaith ac mae ganddyn nhw ddyluniad unigryw.\nCawodydd ac ystafelloedd ymolchi gyda lloriau pren\nMae gan bob cawod lawr pren wedi'i wneud o ludw wedi'i drin â gwres.\nArdal awyr agored unigryw'r castell\nGolygfa unigryw o'r afon o'r wal gaer 13 metr o uchder!\n50 munud i'r môr Croateg anhygoel\n40 munud i Faes Awyr Rhyngwladol Zagreb\n3 munud ar droed i Afon Kolpa\nGolygfeydd syfrdanol o'r afon\nGolygfa syfrdanol o'r afon sy'n gwahanu Slofenia a Croatia\nMae'r castell wedi'i gladdu mewn gwyrddni\nMae'r castell wedi'i amgylchynu gan wyrddni. Mae yna lawer o goed, llwyni, caeau gwyrdd hardd o amgylch y castell.\nJacuzzi a sawna mawr\nJacuzzi a sawna mawr gyda wal halen reit yn y castell. Mae'r Jacuzzi yn cynnig golygfa odidog o'r afon.\nGolygfa o wal y gaer\nGolygfa o wal y gaer 13 metr o uchder. Cafodd y waliau, 1 metr o drwch, eu creu o gerrig naturiol.\n3 golygfa o derasau\n2 teras uchaf ac un teras is. Pob un â golygfa wych, dyluniad.\nSeler win gyda thymheredd addasadwy. Mae'n ddelfrydol ar gyfer storio'ch casgliad gwin.\nCastell Eich Teulu\nYsgrifennwch eich hun mewn Hanes. Prynu Nid dim ond Eiddo Tiriog!\nGolygfeydd o'r Awyr X.\nGolygfa o'r castell o'r hediad adar tuag at yr afon a Croatia.\nGolygfeydd o'r Awyr Y.\nGolygfa o'r castell o anterth hedfan adar o ochr yr afon\nMae stormydd godidog wedi dewis to'r castell ac yn aml iawn maen nhw'n stopio yno.\nGall yr olygfa banoramig syfrdanol hon fod yn un chi!\nMurluniau hynafol unigryw a Waliau Cerrig Trwchus Argraffiadol\nYstafell fwyta wych gyda lle tân yn y Tŵr hynafol\nByddwn yn darparu cyflenwadau i brynwr y castell!


Gweithredu Archives - undod\nArchifau Categori: Gweithredu\nYn dilyn trawsffobia diweddar ym mudiad annibyniaeth Cymru a Phrifysgol Caerdydd, mae aelod o Ferched Undod yn rhoi cyd-destun i’r “drafodaeth trans”, gormes pobl draws ac ideoleg Ffeminyddion Trawsffobaidd. Mae Undod yn sefyll mewn solidariaeth ddiamod â phobl draws ac anneuaid yng Nghymru a thu hwnt. Rhybudd cynnwys: Mae’r testun yn trafod trais yn erbyn …\nParhau i ddarllen “Tu hwnt i’r “drafodaeth trans”: cyflwyniad i gyd-destun coll”\nCofnodwyd arGohebydd 2 Gorffennaf 2021 2 July 2021 Cofnodwyd arErthyglau, Gweithredu, Merched UndodTagiau: anneuaidd, ffeministiaeth, menywod, traws\nDdydd Sadwrn, Tachwedd 21, cynhaliwyd tair rali ‘Nid yw Cymru ar Werth’ gan Gymdeithas yr Iaith am broblem tai haf – yn Llanberis, Aberaeron a Chaerfyrddin. Roedden ni’n wlyb at ein crwyn ac roedd Llyn Padarn yn llwm ac yn llwyd. Mae Llanberis yn y glaw yn go wahanol i Lanberis yr Haf. Gan na …\nParhau i ddarllen “Tai i Gymru, nid tai haf”\nCofnodwyd arAngharad Tomos 7 Ebrill 2021 11 June 2021 Cofnodwyd arErthyglau, Tai2 Sylw ar Tai i Gymru, nid tai haf\nMerched mewn Undod\nMae’r blog yma yn rhoi lle i areithiau a wnaed wrth gofio Sarah Everard a Wenjing Lin, dwy fenyw ifanc a laddwyd o ganlyniad i drais gwrywaidd yn ystod y mis diwethaf yn unig. Ymgasglodd bobl ar grisiau’r Senedd, gan edrych allan ar fachlud haul glas a phinc clir dros Fae Caerdydd, wrth i fenywod …\nParhau i ddarllen “Merched mewn Undod”\nCofnodwyd arMerched Undod 15 Mawrth 2021 10 June 2021 Cofnodwyd arErthyglau, Merched UndodGadael sylw ar Merched mewn Undod\nAngharad Dafis Mae cymunedau gwledig Cymru o dan warchae. Mae tai haf ar y naill law a diddymu canolfannau cymdeithasol o bob math ar y llall yn cael effaith andwyol ar hyfywedd yr iaith Gymraeg heb sôn am ansawdd a safon bywyd trigolion y cymunedau hynny. Ond nid yw’r naratif cenedlaetholgar prif ffrwd swyddogol fel …\nParhau i ddarllen “Tai haf ac ysgolion pentre: deuoliaeth y mudiad cenedlaethol”\nCofnodwyd arAngharad Dafis 21 Ionawr 2021 11 June 2021 Cofnodwyd arErthyglau, Tai\nAil gartrefi a digartrefedd: Yr argyfwng tai yng Nghymru (fideo)\nDyma drafodaeth a recordiwyd ar Nos Fercher 18fed Tachwedd 2020. Dyma ddisgrifiad gwreiddiol y digwyddiad: O gymunedau bach gwledig i’n trefi a dinasoedd, mae gan Gymru argyfwng tai. Tra bod adeiladau’n eistedd yn wag, mae pobl yn cael eu thaflu allan ar y strydoedd oherwydd diffyg tai fforddiadwy a’n gwladwriaeth les ddifreintiedig. Mae eraill yn …\nParhau i ddarllen “Ail gartrefi a digartrefedd: Yr argyfwng tai yng Nghymru (fideo)”\nCofnodwyd arUndod 2 Rhagfyr 2020 11 June 2021 Cofnodwyd arFideos, TaiTagiau: cartrefi, taiGadael sylw ar Ail gartrefi a digartrefedd: Yr argyfwng tai yng Nghymru (fideo)\nRhaid hawlio nôl Ein Dinas Ni\nBydd y rhai ohonoch sy’n gyfarwydd â’r blog hwn yn ymwybodol ein bod wedi tynnu sylw blaenorol at ddinistr araf ond pendant ein prifddinas gan y cyngor presennol, dan arweiniad y Blaid Lafur. Mae’r bygythiad i Tramshed Grangetown, a chroesawu Amgueddfa Filwrol Brydeinig ar stepen drws ein Senedd, ond yn ddwy ddameg o’r helbul ehangach …\nParhau i ddarllen “Rhaid hawlio nôl Ein Dinas Ni”\nCofnodwyd arUndod 1 Tachwedd 2020 11 June 2021 Cofnodwyd arErthyglau, Tai4 Sylw ar Rhaid hawlio nôl Ein Dinas Ni\nDatganiad yn mynnu na fydd mwy o fabanod yn marw yn y carchar!\nDod â charchariad pobl feichiog a marwolaethau babanod y gellir eu hosgoi yn y carchar i ben Rydym yn garcharorion, cyn-garcharorion, trefnwyr, academyddion a grwpiau sydd yn gwthio am gyfiawnder cymdeithasol sydd yn torri calon ac yn gandryll wrth glywed y newyddion bod dau fabi wedi marw yn ddiangen yn y carchar dros y flwyddyn …\nParhau i ddarllen “Datganiad yn mynnu na fydd mwy o fabanod yn marw yn y carchar!”\nCofnodwyd arMerched Undod 27 Medi 2020 10 June 2021 Cofnodwyd arErthyglau, Merched UndodGadael sylw ar Datganiad yn mynnu na fydd mwy o fabanod yn marw yn y carchar!\nUndod gyda Kongreya Star a menywod gogledd ddwyrain Syria\nEchddoe, collasom ni tair cyfaill mewn ymosodiad ar gyfarfod o ymgyrchwyr yng ngogledd ddwyrain Syria. Er nad ydym ni erioed wedi cyfarfod â nhw, ac yr oedden nhw yn byw mewn lle pell, rydym wedi ein uno gan ein brwydr gyffredin dros fywydau menywod. Am roi eu bywydau i’r frwydyr yn erbyn trais patriarchaidd ym …\nParhau i ddarllen “Undod gyda Kongreya Star a menywod gogledd ddwyrain Syria”\nCofnodwyd arMerched Undod 25 Mehefin 2020 10 June 2021 Cofnodwyd arErthyglau, Merched UndodTagiau: Cwrdiaid, menywod, SyriaGadael sylw ar Undod gyda Kongreya Star a menywod gogledd ddwyrain Syria


Pam Ein Dewis Ni? | Maethu Cymru Merthyr Tudful\nDim eich asiantaeth faethu safonol yw Maethu Cymru Merthyr Tudful. Rydyn ni’n rhwydwaith cysylltiedig o 22 o wasanaethau maethu Awdurdodau Lleol yng Nghymru.\nPam ein dewis ni? I ddechrau, rydyn ni’n sefydliad nid-er-elw. Mae hynny’n golygu nad arian yw ein hagenda – rydyn ni’n poeni am yr hyn sydd orau i’r plant yn ein gofal a’r teuluoedd maeth sy’n eu cefnogi, cyn unrhyw beth arall.\nFel un tîm mawr, mae Maethu Cymru wedi ymrwymo i’r nod o greu dyfodol gwell i blant lleol. Rydyn ni’n gwneud hyn drwy fuddsoddi popeth sydd gennyn ni i mewn i sgiliau a datblygiad ein gofalwyr maeth, y plant eu hunain, a’r gymuned leol.\nYn ddaearyddol, efallai fod Merthyr Tudful yn fach. Ond o fewn ein cymuned, mae yna blant sydd ein hangen ni, ac sydd eich angen chi hefyd.\nMaen nhw’n fabanod, yn blant bach, yn bobl ifanc yn eu harddegau, yn frodyr a chwiorydd ac yn rhieni ifanc. Mae gan bob un ohonyn nhw eu stori unigryw eu hunain, ond yr hyn maen nhw’n ei rannu yw rhwydwaith maethu sy’n cadw llygad arnyn nhw i sicrhau’r dyfodol gorau posibl.\nDydyn ni ddim yn sefydliad pell. Rydyn ni’n agos atoch chi, yn rhan o’r gymuned, ac mae hynny’n golygu bod gennych chi’r holl gefnogaeth sydd ei hangen arnoch chi. O alwadau ffôn i gyngor gan ein harbenigwyr, ni yw eich rhwydwaith cefnogi lleol.\nSut bynnag y byddwch chi’n datblygu yn eich rôl fel gofalwr maeth, byddwn ni gyda chi bob cam o’r ffordd. Mae ein harbenigedd, ein cyngor a’n hyfforddiant ar gael i chi. Beth bynnag sydd ei angen arnoch chi, byddwn ni yno.\nRydyn ni’n ymwybodol o werth cydweithio – mae cysylltu a chydweithio wrth galon popeth rydyn ni’n ei wneud. Rydyn ni’n cadw mewn cysylltiad.\nRydyn ni gyda chi, yn rhan o wead y gymuned. Wedi ymrwymo i fod yno, i chi ac i’r plant sydd yn ein gofal.\nMae pob un yn unigolyn gydag anghenion unigryw. Mae ein gofalwyr maeth yn unigryw hefyd, ac ein rôl ni yw eu helpu i fod y gorau y gallen nhw fod, drwy fod yn nhw eu hunain. Rydyn ni’n cydnabod eu talentau a’u profiad presennol, ac rydyn ni’n adeiladu ar y rhain wrth i’w taith faethu fynd yn ei blaen.\nEich dewis chi yw maethu, ac mae dewis yr asiantaeth faethu gywir yn benderfyniad pwysig arall. Drwy ddewis Maethu Cymru, rydych chi’n dewis ymuno â rhwydwaith o bobl sydd wedi buddsoddi ynoch chi ac mewn gwneud y gwahaniaeth mwyaf posibl. Pobl hyfforddedig ac ymroddedig sy’n deall realiti bywyd yn eich cymuned.\nCymerwch y cam cyntaf tuag at fod yn ofalwr maeth – cysylltwch â ni heddiw.


DVDStyler tiwtorial – sut i awdur DVD gyda DVDStyler am ddim\n> Adnoddau > DVD > sut i ddefnyddio DVD DVDStyler meddalwedd awduro\nWondershare trawsnewidydd fideo\nDVDStyler yw y DVD awduro shareware i losgi eich fideos (a lluniau) DVD ar gyfer gwylio ar y teledu. Dyma Mae tiwtorial DVDStyler i yn dangos i chi sut i awdur DVDs â DVDStyler cam wrth gam.\nCam 1: Creu prosiect newydd\nBob tro pan fyddwch yn lansio DVDStyler, byddai eich ysgogi i greu prosiect newydd, neu agor prosiect presennol. Dyma'r ffordd i ddechrau defnyddio DVDStyler. Gan y ffordd hon, gallwch bob amser gadw eich prosiect fel y gellir ei agor eto y tro nesaf neu pan roedd Tarodd yr DVDStyler.\nTra'n creu prosiect DVD newydd, gallwch wneud gosodiadau i'r opsiynau hyn:\nLabel ddisg: Mae'n y teitl y bydd yn ymddangos yn cyfrifiadur ar gyfer DVD-rom.\nCapasiti ddisg: 4.7 Prydain (DVD haen sengl) neu 8.5 GB (DVD haen ddwbl).\nFideo ansawdd: Mae nifer uwch yn golygu ansawdd gwell. Argymhellir awtomatig i losgi DVD gyda DVDStyler.\nFformat fideo: NTSC ar gyfer gwledydd Gogledd America a Japan, PAL ar gyfer gwledydd eraill.\nCymhareb agwedd: Mae'n dibynnu ar y teledu beth ydych am wylio eich DVD ar. Os oes gennych deledu sgrin lydan, dewiswch 16:9, fel arall, 4:3.\nFformat sain: Argymhellir AC3.\nPan fydd y lleoliadau yn iawn, cliciwch 'OK' i barhau. Nesaf, gallech deipio enw ar gyfer eich dewislen DVD. Defnyddio templed dewislen DVD parod neu gefndir DU yn unig.\nCam 2: Ychwanegu ffeiliau fideo\nBellach yn dechrau awduro eich DVD. Fe welwch 3 tab fertigol ar ochr chwith y ffenestr DVDStyler: Porwr ffeiliau, cefndiroedd a botymau.\nPorwr ffeiliau: defnyddio i leoli eich ffolder lluniau/fideo a dangos mân-luniau i chi llusgo a gollwng ffeiliau fideo i reolwr y TitleSet.\nGefndiroedd: dewis delwedd gefndir ar gyfer eich dewislen DVD. De-gliciwch ar ddewislen y DVD ar gyfer mwy o ddewisiadau.\nBotymau: ychwanegu botymau fwydlen at eich dewislen DVD. De-gliciwch ar ddewislen y DVD ar gyfer mwy o ddewisiadau.\nI ychwanegu ffeiliau fideo, llusgo a gollwng i reolwr y TitleSet mân-lun ar y gwaelod. Gallwch hefyd ychwanegu clipiau fideo ddefnyddio'r ddewislen de-glicio (ychwanegu ffeil).\nWrth ychwanegu ffeiliau, byddwch yn gweld faint y cant o le ar y ddisg ar y DVD yn cael ei defnyddio yn y bar statws. Gall disg DVD cyffredinol yn storio hyd at 126 munud o fideo yn ansawdd da (cyfradd didau fideo > 4.5 MB/s). Byddwch hefyd yn gweld pa mor hir y ychwanegir o gymharu fideos i'r darn cyfanswm.\nCam 3: Awdur dewislen DVD (dewisol)\nDefnyddir y tabiau gefndiroedd a botymau i ddylunio eich dewislen DVD. Cliciwch ar ddelwedd cefndir i osod fel cefndir ddewislen y DVD. Llusgo a gollwng eich botwm dymunol i ychwanegu at y ddewislen a dilyn drwy ddwbl-glicio'r i wneud lleoliadau.\nBydd y fideos ychwanegol neu sioeau sleidiau eu hychwanegu'n awtomatig at y 2 fwydlen fel mân-lun. Fodd bynnag, bydd y mân-luniau sioe sleidiau lluniau yn unig arddangos ffrâm wag. Mae angen i chi ddewis delwedd fel cefndir. I wneud hyn, cliciwch ddwywaith ar y ffrâm i agor y blwch deialog priodweddau a gwneud gosodiadau yno.\nDewislen DVD awgrymiadau: Gallwch hefyd ddewis eich hun delwedd cefndir ar gyfer dewislen DVD: ewch i'r tab 'Porwr ffeiliau', agor ffolder sy'n cynnwys eich ffeil delwedd cefndir a dwbl-gliciwch i newid y cefndir dewislen DVD, fel hyn y gallwch ei wneud mewn tab yn y cefndir.\nCam 4: Llosgi DVD, cynhyrchu ffolderi DVD neu ddelwedd ISO\nCliciwch llosgi yr eicon i agor y blwch deialog llosgi. Yma gallwch:\nDim ond yn cynhyrchu: defnyddio'r dewis hwn i gynhyrchu DVD ffolderi i losgi DVD gyda meddalwedd trydydd parti.\nCreu delwedd iso: defnyddio'r dewis hwn i greu ffeil ISO sengl i rhagolwg (cyfryngau VLC Player) neu losgi gyda meddalwedd trydydd parti.\nLlosgi: uniongyrchol trosi a llosgi cyfryngau i DVD.\nCliciwch ar 'Cychwyn' i ddechrau llosgi. Pan fydd wedi gorffen, gallwch wylio eich DVD ar y teledu unrhyw chwaraewr DVD safonol.\nNodyn: Os ddewisoch chi 'rhagolwg', bydd rhagolwg yn cychwyn ar ôl creu DVD (ond cyn llosgi).\nSut i llosgi ffeil DVDRip ar DVD\nFreemake amgen: Lawrlwytho Freemake ar gyfer Windows a Mac amgen


Cymru yn erbyn y Wal - Cymdeithas y Cymod\nCymru yn erbyn y Wal\nDdydd Gwener, 4 Mehefin 2004, codwyd ffens a giât rheoli gan ymgyrchwyr heddwch o Cymru yn erbyn y Wal o flaen y Babell Heddwch ar faes Eisteddfod yr Urdd. Stopiwyd ymwelwyr a gofynwyd iddynt ai Palestiniaid oedden nhw. Roedd y theatr stryd yma’n rhan o brotest rhyngwladol yn erbyn adeiladu Wal Apartheid Israel.\nRoedd y protest wedi cael cryn sylw ymlaen llaw, fel y gweler mewn erthygl a ymddangosodd yn y Western Mail ddydd Iau, 3 Mehefin.\nI ddyfynnu Rhys Richardson, myfyriwr o Lanilltud Faerdref a oedd yn ymweld â’r Eisteddfod: “Mae sylwadau hynod nawddoglyd Glyn Davies AC yn y Western Mail yr wythnos yma wedi fy gwylltio i. Mae gan bobl ifanc lawer o ddiddordeb mewn materion cyfoes byd-eang, ac maen nhw’n gallu mynegi eu safbwynt eu hunain.”\nRoedd y protest am dynnu sylw at y ffordd mae’r wal yn gwahanu pobl Palestinaidd o’u caeau, o’u perthnasau, o’u hysgolion ac ysbytai.\nPrin y gall Cathy Madge, myfyrwraig lefel A o’r Canolbarth, gredu y bydd y wal yn ffurfio’r “carchar mwyaf ar y ddaear a fydd yn gartref i 1.5 miliwn o bobl. Mae protestiadau tebyg yn cael eu cynnal ym Mhalestina, Israel a led-led y byd. Dw i’n credu bod rhaid i ni addysgu pobl am beth sy’n mynd ymlaen.”


Llesiant Digidol | Student Space Student Space | Llesiant Digidol\nOherwydd y coronafeirws, mae’r rhan fwyaf ohonom ni’n treulio llawer mwy o amser ar-lein ac ar sgriniau. Mae’n bwysig meddwl am sut rydyn ni’n defnyddio’r amser hwnnw, a’r effaith bosib ar ein llesiant ni.\nNid yw bod ar-lein yn ddrwg i chi o angenrheidrwydd – a dweud y gwir gall gael effaith bositif ar eich llesiant. Bydd sut rydych chi’n ymwneud ag ef, ac ar gyfer beth fyddwch chi’n ei ddefnyddio, yn diffinio a yw’n rhoi hwb i’ch llesiant neu’n amharu arno.\nGall y byd ar-lein ein helpu ni i deimlo mewn mwy o gysylltiad â phobl eraill, yn fwy cynhyrchiol ac yn fwy o ran o bethau. Hefyd gall ddarparu adloniant i ni, ysgogiad deallusol a hwyl.\nOnd gall bod ar-lein wneud i ni deimlo mewn llai o gysylltiad hefyd, neu’n flinedig a blin. Gall alluogi i ni wneud dim a gwylio amser yn llithro heibio. Gall hyn olygu ein bod yn teimlo’n flinedig iawn, a gall gyfrannu at byliau o orbryder ac iselder. Mae hyn yn rhannol am fod sgriniau’n ein cadw ni oddi wrth weithgareddau sy’n dda i’n llesiant ni, fel treulio amser ym myd natur, yn ymarfer ac yn cysgu.\nYr allwedd yw ceisio sicrhau cymaint o gydbwysedd â phosib rhwng amser ar ac oddi ar sgrin a meddwl am sut rydych yn treulio eich amser. Mae hyn yn golygu rheoli ymyriadau a defnyddio amser sgrin yn bositif i wneud pethau sydd o help – fel cymryd rhan mewn dosbarth, gweithio ar asesiadau, siarad gyda ffrindiau neu drefnu cyfarfodydd cymdeithasol yn y byd real. Mae hefyd yn golygu cynllunio ar gyfer amser oddi ar sgrin a sut byddwch yn defnyddio hynny.\nPum cam at arferion digidol iach\n1. Cymryd seibiant\nMae’n ymddangos yn amlwg, ond gall amser oddi wrth sgrin eich helpu chi i ganolbwyntio o’r newydd a rhoi hwb i’ch egni. Gall fod yn demtasiwn defnyddio eich egwyliau i lithro o un gweithgaredd ar sgrin (gweithio) i un arall (Netflix neu gyfryngau cymdeithasol). Ceisiwch fod yn ymwybodol o’r duedd yma a gwneud penderfyniad i gymysgu eich amser ar sgrin gydag amser oddi ar sgrin.\n2. Diffodd unrhyw beth sy’n tarfu\nMae derbyn hysbysiadau’n lleihau eich gallu i ganolbwyntio. Rhowch le i chi’ch hun i ganolbwyntio ar y dasg mewn llaw drwy ddiffodd hysbysiadau ac allgofnodi o gyfryngau cymdeithasol. Bydd hyn yn gwneud eich gwaith yn well a bydd yn teimlo’n fwy pleserus ac yn rhoi mwy o foddhad.\n3. Diffodd pob sgrin awr cyn mynd i’r gwely\nMae pob sgrin yn rhyddhau golau a all darfu ar eich cwsg chi. Cymerwch seibiant o’ch sgrin cyn amser gwely a diffodd eich ffôn, rhag i chi gael eich deffro gan negeseuon. Gadewch i’ch ffrindiau wybod y byddwch yn gwneud hyn, fel eu bod yn deall os nad ydynt yn cael ateb tan y bore.\n4. Bod yn ystyrlon\nByddwch yn ymwybodol o faint rydych chi’n wynebu sgrin a beth rydych yn treulio eich amser arno. I’ch helpu i reoli hyn, efallai y byddwch eisiau defnyddio apiau sy’n eich helpu chi i dracio eich defnydd o sgrin.\n5. Monitro effaith gweithgareddau ar eich hwyliau\nMae ymchwil cynnar i effaith Covid-19 wedi dangos bod y rhai sy’n treulio llawer o amser yn darllen newyddion ar-lein yn profi mwy o ostyngiad yn eu llesiant. Rhowch sylw i sut rydych chi’n teimlo wrth edrych ar newyddion a chyfryngau cymdeithasol. Os yw rhai gweithgareddau’n eich gwneud yn ddi-hwyl, gwnewch lai ohonyn nhw a’u newid am weithgareddau sy’n helpu i godi eich hwyliau.


Stori Haearn 5\nY dyddiau olaf o gynhyrchu haearn\nEtifeddodd Patrick Moir Crane weithfeydd Ynyscedwyn ar farwolaeth ei dad a bun rheoli dros yr ychydig flynyddoedd nesaf. Crëwyd anawsterau ariannol gan ei ddiffyg profiad ai ddiffyg diddordeb ac erbyn 1857, dychwelodd rheolaeth dros y safle ir bancwyr, Maryett a Pryce a bu un ohonynt yn byw ym Maesydderwen am ychydig amser wedi 1857.\nGweithfeydd Haearn Ynyscedwyn\nRoedd newidiadau mawr ar droed yn y diwydiant metel ac yn 1856, perffeithiodd Bessemer ei broses gwneud dur a bu hyn ynghyd âr modd aneconomaidd o gludo mwyn haearn ir tir mawr yn ergyd farwol i gynhyrchu haearn yng Nghwm Tawe Uchaf. Yn ystod y blynyddoedd hyn, ni chyfrannodd Moir Crane nai olynydd Joseph Marryett lawer at faterion yn Ynyscedwyn a dirprwyodd pob un ei faterion busnes iw asiant perthnasol.\nO gasgliad y diweddar John Morris. O 1860 ymlaen, nid oedd mwy na 2 ffwrnais yn gweithio yn Ystradgynlais. Dwy flynedd yn ddiweddarach, roedd Joseph Marryett dal yn bartner yn Ynyscedwyn ac yn y gorffennol agos, cafodd y gwaith ei arolygu gan nifer o reolwyr y Ffwrnais ac asiantaethau mwynau.\nCofnodir mai Mr John Macdonald oedd Rheolwr y Gweithfeydd yn 1868. Y flwyddyn ganlynol, caewyd y safle. Deuddeg mis yn ddiweddarach, cafodd ei ailagor gydag un ffwrnais. Ni pharhawyd ag adeiladu gweithfeydd newydd yn 1872 a chafodd y bwâu o friciau melyn eu gadael fel cofeb.


Llety: ble i aros - Darganfod Ceredigion\nDewis da o lety o bob math\nLlety: ble i aros\nCeredigion yw cartref rhoi o lety mwyaf adnabyddus a nodweddiadol Cymru, sy'n cynnwys gwestai glan môr gyda golygfeydd godidog a thafarndai cefn gwlad sydd bellach yn cynnig profiad penigamp gyda bwydlen arbennig a llety moethus. Gallwch ddewis aros mewn carafan neu faes gwersylla, neu beth am lety amgen diddorol le gallwch ymlacio gyda prydferthwch natur?\nMae llety ar draws Cymru yn ail agor yn raddol, ond nodwch na fydd rhai llefydd yn gallu ail agor yn llwyr fel o'r blaen, ac mae rhai llefydd yn parhau i fod ar gau tan y flwyddyn nesaf.\nTrefnwch eich llety o flaen llaw, er mwyn tawelwch meddwl, chwiliwch am yr arwydd 'Barod Amdani' (neu 'Good to Go') cenedlaethol.\nGofynnir i bob busnes sy’n rhan o’r diwydiant twristiaeth a lletygarwch gymryd pob cam i sicrhau diogelwch staff, ymwelwyr a thrigolion lleol, gan ddefnyddio’r canllawiau a gyhoeddwyd gan grwpiau yn y diwydiant a Chroeso Cymru.\nMae Croeso Cymru wedi gweithio gyda sefydliadau twristiaeth cenedlaethol eraill ar safon diwydiant i'r DU gyfan, a’r nod yw rhoi sicrwydd i ddefnyddwyr wrth i'r sector weithio tuag at ailagor.\nMae’r safon ‘Barod Amdani’ ar gyfer y diwydiant yn golygu y gall busnesau ddangos eu bod yn cadw at ganllawiau y Llywodraeth a iechyd y cyhoedd, wedi cynnal asesiad risg COVID-19 ac wedi edrych a ydynt wedi sefydlu y prosesau gofynnol. Cewch ymuno â’r cynllun yn ddi-dâl ac mae ar agor i bob busnes ar draws y diwydiant.\nGwelwch hefyd wefan Cyngor Sir Ceredigion


Penodi i swyddi Swyddog Monitro a Thrysorydd - FRA 20 September 2021 - Cyfarfodydd 2019 ac ymlaen - Awdurdod Tân ac Achub - Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru\n1. Cynghori’r Aelodau am ofynion swyddi statudol Swyddog Monitro a Thrysorydd a cheisio cael cymeradwyaeth yr aelodau i ddechrau ar broses gystadleuol ar gyfer penodi i’r rheini o’r 1 Ebrill 2022 ymlaen a chynnig trefniadau interim ar gyfer y ddwy swydd.\n2. Mae swyddi Swyddog Monitro a Thrysorydd yn swyddi statudol y mae’n rhaid eu dal gan unigolion ag enw sydd â’r wybodaeth, y sgiliau a’r profiad perthnasol. Daw’r swyddi’n wag o 31 Mawrth 2021 ymlaen ac argymhellir cynnal proses benodi gystadleuol.\n4. Cynigir bod Gareth Owens yn y cyfamser yn cyflawni swydd y Swyddog Monitro a bod Helen MacArthur yn cyflawni dyletswyddau Trysorydd gyda chymorth gan y Trysorydd sy’n gadael.\n5. Bu Aelodau’r Panel Gweithredu yn ystyried adroddiad tebyg yn ei gyfarfod ar 26 Gorffennaf 2021. Argymhellodd yr Aelodau fod proses gystadleuol yn cael ei chynnal ar gyfer y ddwy swydd statudol a bod Pwyllgor Penodiadau’n cael ei sefydlu, sy’n cynnwys un cynrychiolydd o bob awdurdod cyfansoddol.\n6. Gofynnir ’r Aelodau:\n(i) cymeradwy dechrau proses gystadleuol ar gyfer penodi I swydd statudol Trysorydd a Swyddog MOnitro gan ddod I rym ar 1 Ebrill 2022;\n(ii) cytuno y bydd Helen MacArthur, Prif Swyddog Tân CYnorthwyol yn cyflawni swydd Trysorydd yn y cyfamser, gyda chymorth gan y Trysorydd sy’n gadael;\n(iii) nodi y bydd Gareth Owens yn cyflawni dyletswyddau Swyddog Monitro tan 31 Mawrth 2022.\n7. Cafodd swydd statudol Swyddog Monitro ei sefydlu gan Ddeddf Llywodraeth Leol a Thai 1989 fel y’i diwygiwyd gan Atodlen 5 i Ddeddf Llywodraeth Leol 2000. Mae’n ofynnol i’r Swyddog Monitro ddarparu cyngor ac arweiniad i’r Awdurdod am faterion yn ymwneud â’r gyfraith a gweinyddu.\n8. Cafodd swydd statudol Trysorydd ei sefydlu gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972. Mae hyn yn ei gwneud yn ofynnol fod pob awdurdod yn gwneud trefniadau ar gyfer gweinyddu ei faterion ariannol yn briodol, a bod y cyfrifoldeb hwnnw’n cael ei roi i unigolyn, sef y swyddog cyllid cyfrifol.\n9. Mae’r gofyniad i benodi i’r swyddi statudol hyn yn cael ei gydnabod yng Nghyfansoddiad yr Awdurdod ac mae Erthygl 7 yn cynnwys swyddi dynodedig Swyddog Monitro a Thrysorydd. Oherwydd natur statudol y swyddi hyn, mae gofyniad iddynt gael eu dal gan swyddog ag enw.\n10. Caiff yr adran berthnasol o’r Cyfansoddiad ei hatgynhyrchu yn Atodiad A er hwylustod, er mwyn cadarnhau hyd a lled a swyddogaethau’r swyddi hyn.\n11. Mae gwasanaethau’r Swyddog Monitro cyfredol yn cael eu caffael gan Gyngor Sir y Fflint, ac mae’r swydd yn cael ei chyflawni gan swyddog ag enw, sef ei Brif Weithredwr, Colin Everett. Yn dilyn proses gystadleuol, cafodd y contract cyfredol ei roi o 1 Ebrill 2019 a bydd yn dod i ben ar 31 Mawrth 2022. Er bod dewis i ymestyn am gyfnod hyd at ddwy flynedd, doeth fyddai paratoi ar gyfer proses benodi ffurfiol i’w chwblhau cyn diwedd y flwyddyn ariannol gan fod Colin Everett yn gadael. Mae’r contract cyfredol yn cynnwys darparu ar gyfer dirprwy Swyddog Monitro a chaiff y gwasanaethau hyn eu darparu gan Gareth Owens, Swyddog Monitro Cyngor Sir y Fflint. Y bwriad yw gofyn i Gareth Owens barhau i gyflawni cyfrifoldebau’r Swyddog Monitro tan 1 Ebrill 2022.\n12. Mr Ken Finch yw'r Trysorydd presennol, ac mae'n dal y swydd ers dechrau'r Awdurdod yn 1996. Mae Mr Finch wedi trafod y contract â'r Prif Swyddog Tân ac oherwydd ymrwymiadau eraill mae'n mynd yn fwyfwy anodd iddo ddarparu'r lefel briodol o gefnogaeth i'r Awdurdod. Ar ôl 25 mlynedd o ddarparu rôl Trysorydd, mae Mr Finch wedi cadarnhau ei fwriad i gamu i lawr at ddiwedd y flwyddyn.\n13. O ran contract y Trysorydd, nid oes darpariaeth ar gyfer dirprwy. Felly, yn y cyfamser, cynigir fod swydd Trysorydd yn cael ei chyflawni gan Helen MacArthur, Prif Swyddog Tân Cynorthwyol, sy’n gyfrifydd cymwys. Mae Mr Finch yn garedig iawn wedi cynnig parhau i roi ei gymorth i’r swydd. Os bydd yr Aelodau’n cytuno â’r trefniaint hwn, byddai gan Mrs MacArthur hawl i daliad ychwanegol o £456 y mis, sef 70% o’r ffi i’r Trysorydd. Bydd Mr Finch yn parhau tan ddiwedd mis Mawrth 2022 ac yn cael ei dalu 30% i gydnabod ei gymorth.\n14. Mae swyddi Swyddog Monitro a Thrysorydd yn gofyn am wybodaeth benodol am drefniadau awdurdodau lleol, gan gynnwys materion cyfansoddiadol, llywodraethu, rheoliadau a’r codau perthnasol. Dylai’r broses benodi alluogi ystyriaeth lawn o’r agweddau technegol hyn wrth ddyfarnu’r contractau.\n15. Mae Cyfansoddiad yr Awdurdod yn gofyn am gadw at egwyddorion y sector cyhoeddus, sef bod yn agored a thryloyw a dylid hysbysebu ynghylch penodi i’r swyddi hyn mewn modd sy’n eu dwyn i sylw’r rhai a allai fod yn gymwys i’w cyflawni. Bydd angen cynnal proses benodi ffurfiol er mwyn sicrhau tryloywder, tegwch a gwerth am arian. Gofynnir am ragor o gyngor ac arweiniad gan ymgynghorwyr yr Awdurdod yn ystod y broses benodi ei hun.\n16. Yn unol â gofynion y Cyfansoddiad, caiff y penodiad ei oruchwylio gan bwyllgor penodi a bydd yn ddarostyngedig i gymeradwyaeth yr Awdurdod Tân ac Achub llawn.\nPrif Swyddog Tân/Prif Weithredwr Pennaeth y Gwasanaeth Cyflogedig\nSwyddog Adran 151/Trysorydd Trysorydd\n(b) Rhaid i’r Swyddog Monitro gofnodi, mewn llyfr i’w gadw ar gyfer hyn, fanylion unrhyw hysbysiad a roddir gan Swyddog o’r Awdurdod dan Adran 117 o Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, sydd o ddiddordeb ariannol mewn contract, neu gontract arfaethedig, a rhaid i’r llyfr fod ar gael yn ystod oriau swyddi i’w archwilio gan unrhyw Aelod o’r Awdurdod.


Prifysgol Aberystwyth -\tAdnoddau Dynol\t: Gamymddwyn mewn Ymchwil\nY mae’r Weithdrefn hon yn fecanwaith i archwilio honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil. Yn hyn o beth fe’i lluniwyd i ddarparu ffordd o hwyluso archwiliad llawn i faterion a allai fod yn gymhleth mewn ymchwil a all godi mewn sefyllfaoedd lle y gallai camymddwyn fod wedi digwydd.\nMae’r weithdrefn hon yn dilyn y canllawiau ar gyfer Gweithdrefn ar gyfer Ymchwilio i Gamymddwyn wrth wneud Ymchwil, sef gweithdrefn a gyhoeddwyd gan Swyddfa Unplygrwydd Ymchwil y Deyrnas Unedig (UKRIO) ym mis Awst 2008. Ei hamcanion yw sicrhau bod modd rhoi sylw priodol i faterion camymddwyn wrth wneud ymchwil, ymchwilio’n effeithiol iddynt a galluogi panel annibynnol i gynhyrchu adroddiad sy’n fodd i’r Brifysgol ei ddefnyddio’n sylfaen, i gychwyn cymryd camau priodol.\nBydd egwyddorion Tegwch, Cyfrinachedd, Unplygrwydd, Atal Anfantais, a Chydbwysedd, fel y’u diffinnir yn Atodiad 1, yn hydreiddio’r broses o ddefnyddio’r Weithdrefn hon.\nDatblygwyd y camau a amlinellir yn y Weithdrefn hon er mwyn ymchwilio i weithredoedd neu ddiffyg gweithredu a ddiffinnir yn Atodiad 2 fel camymddwyn wrth wneud ymchwil.\nMewn gwaith ymchwil, gall sefyllfaoedd godi a allai ymddangos fel camymddwyn ond sydd mewn gwirionedd yn ganlyniad naill ai i gamddealltwriaeth neu i anghydfod rhwng unigolion. Mae’n bosibl y gellid cyfryngu neu ddatrys gwahaniaethau o’r fath ar lefel unigol neu leol a dylid ystyried ac ymchwilio i’r llwybr hwn pan fo’n briodol, cyn cychwyn ar gamau ffurfiol y Weithdrefn hon. Pan fo’n briodol, dylid ystyried cyfleoedd i ddatrys materion trwy gyfryngu. Gellir hefyd ystyried dewisiadau am gyflafareddu mewnol a/neu allanol a/neu broses o ddatrys anghydfod. Mewn sefyllfaoedd o’r fath, dylid parhau â rhan ffurfiol y Weithdrefn yn unig os ystyrir bod y llwybr anffurfiol yn amhriodol, o ganlyniad i natur ddifrifol yr honiadau, neu os gwrthodwyd y dewis i gyfryngu a/neu gyflafareddu neu os bu’r camau hyn yn aflwyddiannus.\nGellir gwneud hyn trwy;\na) gysylltu â’r unigolyn a cheisio dod o hyd i ffordd o ddatrys y mater ar y cyd;\nb) cysylltu â’r Pennaeth Adran a gofyn iddo ef/iddi hi fod yn gyfryngwr rhwng y ddau unigolyn wrth geisio datrys y mater;\nc) chwilio am gyfryngiad trwy gyfryngwr yn y Brifysgol neu mewn chwaer-sefydliad, sydd wedi’i hyfforddi gan ACAS.\n1. Dylid cyflwyno pob honiad o gamymddwyn wrth wneud ymchwil, boed drwy Gwynion y tu mewn neu’r tu allan i Brifysgol Aberystwyth, i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu.\n2. Er y gellir gwneud honiadau cychwynnol yn ddienw, er mwyn bwrw ymlaen â’r honiad, rhaid i’r Achwynydd wneud cyflwyniad ysgrifenedig ffurfiol, yn gyfrinachol os dymunir hynny, i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu. Gyda’r cyflwyniad ysgrifenedig, dylid cyflwyno unrhyw dystiolaeth ategol sydd ar gael i’r Achwynydd.\n3. Caiff sefyllfaoedd nad yw’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn ystyried eu bod yn ddifrifol eu hadolygu gan ymgynghori â’r Deoniaid, a’u datrys drwy drafodaeth anffurfiol a/neu gyflafareddu a/neu broses o ddatrys anghydfod, heb fod angen cynnal ymchwiliad ffurfiol iddynt. Gall y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu holi UKRIO a yw’r broses honno’n briodol yn achos honiad penodol.\n4. Caiff honiadau sydd â’r potensial i greu gwrthdrawiad buddiannau i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu eu cyfeirio i sylw enwebai’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu, a’r enwebai hwnnw wedyn fydd yn gweithredu’r Weithdrefn. Mae’n ofynnol i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu ddatgan unrhyw wrthdrawiad o’r fath. Caiff yr Achwynydd a’r Ymatebydd godi gyda’r Is-Ganghellor unrhyw bryderon a all fod ganddynt fod gan y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu, o bosibl, fuddiannau sy’n gwrthdaro ag ymdrin â’r honiadau’n deg. Os bydd yr Is-Ganghellor neu ei (h)enwebai yn cytuno bod yno wrthdaro buddiannau go-iawn, bydd yn gofyn i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu gyfeirio’r ymchwiliad i’w (h)enwebai.\nY Cam Rhagarweiniol\n5. Mewn llythyr at yr Achwynydd i’w hysbysu o’r Weithdrefn a gaiff ei dilyn, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cydnabod yn ffurfiol iddo/iddi gael unrhyw honiad o gamymddwyn wrth wneud ymchwil.\n6. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn adolygu natur yr honiadau drwy gyfeirio at y diffiniad yn Atodiad 2 o gamymddwyn wrth wneud ymchwil. Os yw’r honiadau y tu allan i’r diffiniad, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cyfleu i’r Achwynydd yn ysgrifenedig:\ny rhesymau pam nad oes modd defnyddio’r Weithdrefn hon i ymchwilio i’r honiadau;\npa broses (os oes un) ar gyfer ymdrin â chwynion a allai fod yn briodol ar gyfer ymdrin â’r honiadau; ac\ni bwy y dylid rhoi gwybod am yr honiadau.\nOs bernir bod yr honiadau’n dod o fewn y diffiniad, bydd y Weithdrefn yn symud ymlaen i’r cam nesaf fel yr amlinellir ym mharagraff 10.\n6.1 Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn rhoi gwybod i’r canlynol fod honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil wedi dod i law ar ddyddiad penodol ac yr ymchwilir iddynt gan ddefnyddio’r Weithdrefn hon:\nY Cyfarwyddwr Adnoddau Dynol\nY Cyfarwyddwr Cyllid\nCaiff yr unigolion uchod y wybodaeth a ganlyn yn gyfrinachol:\nmanylion pob ffynhonnell o gyllid mewnol ac allanol;\nmanylion pob un sy’n cydweithio, yn fewnol ac yn allanol, ar yr ymchwil dan sylw;\nmanylion eraill sydd, ym marn y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu, yn briodol.\n6.2 Os yw’r honiadau’n ymwneud â sefyllfaoedd y mae angen cymryd camau yn eu cylch ar unwaith i rwystro achosi rhagor o risg neu niwed i’r staff, cyfranogwyr neu bersonau eraill, dioddefaint i anifeiliaid neu ganlyniadau amgylcheddol negyddol (os gallai hynny fod yn groes i’r gyfraith neu syrthio islaw safon arferion da), bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cymryd camau priodol yn syth i sicrhau dileu unrhyw berygl, gweithgarwch anghyfreithlon, risg posibl neu risg go-iawn.\n6.3 Gall fod angen hysbysu’r awdurdodau cyfreithiol neu’r awdurdodau rheoleiddio os yw gweithgarwch honedig o bosibl yn anghyfreithlon neu’n wirioneddol anghyfreithlon a/neu’n achosi perygl i bersonau, anifeiliaid a/neu’r amgylchedd. O gael yr hysbysiad hwnnw, gall fod gofyn i’r Brifysgol gydymffurfio ag ymchwiliad a arweinir gan gorff cyfreithiol neu gorff rheoleiddio, ac fel rheol bydd yr ymchwiliad hwnnw’n cymryd blaenoriaeth dros y Weithdrefn hon a all fod yn rhaid ei gohirio neu ei gorffen yn ddiweddarach pan fydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn gwybod canlyniadau’r ymchwiliad allanol.\n6.4 Os yw’r honiadau’n cynnwys ymddygiad y gall bod angen ymchwilio iddo yn unol â phroses ddisgyblu y Brifysgol, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cymryd camau i weithredu’r broses ddisgyblu honno. Gall y Weithdrefn barhau ochr yn ochr â’r broses ddisgyblu ond fe all fod rhaid ei gohirio a’i chwblhau’n ddiweddarach.\n7. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn ystyried statws cytundebol yr Ymatebydd a’r manylion cytundebol sy’n benodol berthnasol i’r prosiect(au) ymchwil sy’n ymwneud â’r honiad(au).\n8. Os nad y Brifysgol yw cyflogwr yr Ymatebydd, bydd y CDirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn hysbysu cyflogwr yr Ymatebydd o’r honiadau.\n9. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu hefyd yn ystyried a yw’r prosiect ymchwil y mae’r honiadau ymwneud ag ef yn cynnwys rhwymedigaethau cytundebol sy’n ei gwneud hi’n ofynnol i’r Brifysgol gymryd camau penodedig os ceir honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil, ac yn sicrhau y caiff unrhyw oblygiadau o’r fath eu cyflawni.\n10. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn rhoi gwybod i’r Ymatebydd, mewn cyfarfod cyfrinachol y bydd aelod o staff yr Adran Adnoddau Dynol yn bresennol ynddo, fod honiadau wedi’u gwneud o gamymddwyn wrth wneud ymchwil a’u bod yn ei gynnwys ef/yn ei chynnwys hi. Yn y cyfarfod, cyflwynir crynodeb ysgrifenedig o’r honiadau i’r Ymatebydd ynghyd â chopi o’r Weithdrefn hon. Gall yr Ymatebydd ddod â chydweithiwr neu gynrychiolydd o’i (h)undeb llafur i’r cyfarfod. Os gwneir yr honiadau yn erbyn mwy nag un Ymatebydd, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn rhoi gwybod i bob unigolyn ar wahân.\n11. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn sicrhau y caiff pob gwybodaeth a thystiolaeth berthnasol ei chadw’n ddiogel er mwyn iddynt fod ar gael i’r ymchwiliad. Fe all hynny gynnwys sicrhau’r holl gofnodion, deunyddiau a lleoliadau perthnasol sy’n gysylltiedig â’r gwaith.\n12. Efallai y bydd yn rhaid i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu, ar y cyd â’r Cyfarwyddwr Adnoddau Dynol, ystyried;\natal yr Ymatebydd rhag ei (d)dyletswyddau dros dro ac ar gyflog llawn yn unol â Statudau’r Brifysgol a’r gweithdrefnau disgyblaethol priodol;\ngwahardd yr Ymatebydd dros dro rhag mynd i unrhyw ran o dir ac adeiladau’r Brifysgol neu’r cyfan ohonynt ac i unrhyw un o safleoedd unrhyw chwaer-sefydliad(au) a/neu rhag cysylltu â rhai neu bob un o staff y Brifysgol a staff unrhyw chwaer-sefydliad(au).\nDrwy gydol y Weithdrefn, dylid adolygu unrhyw atal neu wahardd ar yr Ymatebydd i sicrhau na wneir hynny am gyfnod rhy faith yn ddiangen.\n13. Wrth ystyried yr honiadau a’r wybodaeth sydd ar gael, gall y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu benderfynu bod angen cychwyn ymchwiliadau ychwanegol i faterion cysylltiedig, ond gwahanol, o gamymddwyn wrth wneud ymchwil.\n14. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cynnal ymchwiliad rhagarweiniol i’r honiadau i ddarganfod a ydynt yn gyfeiliornus, yn ddibwys, yn flinderus a/neu’n faleisus. Yn ddelfrydol, dylid cwblhau’r ymchwiliad hwnnw cyn pen 10 diwrnod gwaith ond gallai gymryd mwy o amser mewn achosion cymhleth.\n15. Os bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn penderfynu bod yr honiadau’n gyfeiliornus, yn ddibwys, yn flinderus a/neu’n faleisus, cânt eu gwrthod. Os yw’n briodol, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn argymell i’r Cyfarwyddwr Adnoddau Dynol y dylid cymryd camau o dan broses ddisgyblu y Brifysgol. Ni ddylid cosbi’r rhai sydd wedi gwneud honiadau’n ddidwyll.\n15.1 Rhoir gwybod am y penderfyniad hwnnw’n ysgrifenedig i’r Ymatebydd, yr Achwynydd (a’i gynrychiolwyr/chynrychiolwyr drwy gytundeb) ac unrhyw barti arall a oedd wedi’i hysbysu i gychwyn.\n15.2 Dylai’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu hefyd gymryd camau yn ôl y gofyn ac fel y bo’n briodol yn wyneb difrifoldeb yr honiadau a wrthodwyd, i gefnogi enw da’r Ymatebydd a’r prosiect(au) ymchwil.\n16. Os nad oes modd diystyru’r honiadau’n llwyr ar yr adeg hon, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn symud i’r Cam Sgrinio.\nY Cam Sgrinio\nBydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cynnull Panel Sgrinio a fydd yn cynnwys Deon y Gyfadran Berthnasol (yn y Gadair) a dau aelod hŷn o’r staff academaidd, a dylai o leiaf un o’r ddau hynny fod o’r un Gyfadran â’r Ymatebydd.\n17. Fel rheol, bydd y Panel Sgrinio yn ceisio cwblhau ei waith cyn pen 30 o ddiwrnodau gwaith ar ôl cael ei gynnull, a dylai benderfynu a yw’r honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil:\nyn gyfeiliornus, yn ddibwys, yn flinderus a/neu’n faleisus;\na ddylid eu cyfeirio’n syth i sylw proses ddisgyblu y Brifysgol neu broses fewnol arall; neu\nfod iddynt beth sylwedd ond y dylent, oherwydd diffyg bwriad i dwyllo neu oherwydd eu bod yn rhai cymharol fân, gael sylw drwy addysg a hyfforddiant neu ymagwedd an-nisgyblaethol arall yn hytrach na thrwy gam nesaf y Weithdrefn neu Achos Ffurfiol arall; neu\nyn ddigon difrifol, a bod iddynt ddigon o sylwedd, i gyfiawnhau cynnal Ymchwiliad Ffurfiol.\n18. Bydd y Cadeirydd yn darparu adroddiad ar ddarganfyddiadau’r Panel Sgrinio i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu, yr Ymatebydd a’r Achwynydd ar ôl rhoi cyfle’n gyntaf i’r Ymatebydd a’r Achwynydd roi eu sylwadau ar ei gywirdeb ffeithiol.\n19. Dylai’r Panel Sgrinio benderfynu a yw’r honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil:\nyn ddigon difrifol, a bod iddynt ddigon o sylwedd, i warantu argymell cynnal Ymchwiliad Ffurfiol, (bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cychwyn Ymchwiliad Ffurfiol , a hynny drwy gynnull Panel Ymchwilio a fydd yn cynnwys Dirprwy Is-Ganghellor (sef, fel rheol, y Dirprwy Is-Ganghellor sydd â chyfrifoldeb dros Ymchwil) yn y Gadair a dau aelod hŷn o’r staff academaidd o’r un Gyfadran â’r Ymatebydd).\nyn gyfeiliornus, yn ddibwys, yn flinderus a/neu’n faleisus, cânt eu gwrthod.\nâ pheth sylwedd ond y credir, oherwydd diffyg bwriad clir i dwyllo neu oherwydd eu bod yn rhai cymharol fân, y byddai’n fwy priodol rhoi sylw i’r mater drwy fecanweithiau hyfforddi y Brifysgol yn hytrach na thrwy gam Ymchwiliad Ffurfiol y Weithdrefn hon, dylid rhoi’r gorau i ddefnyddio’r Weithdrefn hon.\n20.1 Yna, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cymryd unrhyw gamau sy’n briodol yng ngoleuni difrifoldeb yr honiadau i gefnogi enw da’r Ymatebydd a’r prosiect(au) ymchwil perthnasol.\n20.2 Dylid cyfeirio at broses ddisgyblaethol y Brifysgol neu’r broses fewnol. Ni ddylid cosbi’r rhai sydd wedi gwneud honiadau’n ddidwyll.\nCam yr Ymchwiliad Ffurfiol\n21. Bydd y Panel Ymchwilio Ffurfiol yn cynnwys Dirprwy Is-Ganghellor (sef, fel rheol, y Dirprwy Is-Ganghellor sydd â chyfrifoldeb dros Ymchwil) yn y Gadair a dau aelod hŷn o’r staff academaidd o’r un Gyfadran â’r Ymatebydd.\n22. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn hysbysu’r canlynol fod Ymchwiliad Ffurfiol i’w gynnal i’r honiadau:\nY Cyfarwyddwr Adnoddau Dynol;\nY Dirprwy Is-Ganghellor sy’n gyfrifol am Ymchwil; a\nDirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu unrhyw Chwaer-Sefydliad y mae gan yr Ymatebydd a/neu’r Achwynydd gontract er anrhydedd ag ef, a thrwyddo ef/a thrwyddi hi y Penaethiaid Sefydliad, Adnoddau Dynol ac Ymchwil.\n23. Dylid penodi’r Panel Ymchwilio Ffurfiol cyn pen 30 diwrnod gwaith ar ôl cyflwyno adroddiad y Panel Sgrinio sy’n argymell cynnal Ymchwiliad Ffurfiol. Wrth gynnal yr Ymchwiliad Ffurfiol, ni fydd y Panel Ymchwilio yn gweithio’n unol ag amserlen ragbenodedig, ond dylai gynnal yr ymchwiliad cyn gynted â phosibl a heb beryglu Egwyddorion y Weithdrefn.\n24. Bydd y Panel Ymchwilio yn astudio’r dystiolaeth a gasglwyd yn ystod ymchwiliad y Panel Sgrinio ac yn ymchwilio ymhellach yn ôl y gofyn, gan gynnwys cyfweld yr Ymatebydd a’r Achwynydd. Ar ôl adolygu’r holl dystiolaeth berthnasol, daw’r Panel Ymchwilio i gasgliad ynglŷn â’r honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil, ac ar sail yr hyn sy’n debygol, sef a ydynt:\nwedi’u cyfiawnhau’n llawn;\nwedi’u cyfiawnhau’n rhannol;\nheb eu cyfiawnhau.\n25. Bydd y Cadeirydd yn darparu adroddiad ar ddarganfyddiadau’r Panel Ymchwilio i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu, yr Ymatebydd a’r Achwynydd ar ôl rhoi cyfle’n gyntaf i’r Ymatebydd a’r Achwynydd roi eu sylwadau ar ei gywirdeb ffeithiol. Bydd yr adroddiad:\nyn crynhoi sut y cynhaliwyd yr ymchwiliad;\nyn dweud a yw’r honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil wedi’u cyfiawnhau’n llawn neu’n rhannol, gan roi’r rhesymau dros ei benderfyniad a chofnodi unrhyw farn wahanol;\nyn cyflwyno argymhellion ynghylch materion sy’n ymwneud ag unrhyw gamymddwyn arall a nodwyd yn ystod yr ymchwiliad;\nyn rhoi sylw i unrhyw faterion gweithdrefnol y mae’r ymchwiliad wedi eu dwyn i olau dydd yn y Brifysgol a/neu mewn chwaer-sefydliadau perthnasol a/neu mewn cyrff ariannu.\n26. Os cyfiawnheir pob un neu unrhyw ran o’r honiadau, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu, y Cyfarwyddwr Adnoddau Dynol ac o leiaf un aelod arall o’r staff hŷn yn penderfynu a ddylid cyfeirio’r mater i sylw proses ddisgyblu y Brifysgol neu a ddylai fod yn destun camau ffurfiol eraill.\n27. Os anfonir yr honiadau ymlaen i fod yn destun gweithdrefn ddisgyblu y Brifysgol, adroddiad y Panel Ymchwilio fydd sylfaen y dystiolaeth yn y weithdrefn honno. Caiff yr holl wybodaeth a gasglwyd ac a ddygwyd i olau dydd drwy’r Weithdrefn ar gyfer Camymddwyn wrth wneud Ymchwil ei throsglwyddo i’r weithdrefn ddisgyblu.\n28. Os daw’r Panel Ymchwilio i’r casgliad bod cyfiawnhad i’r honiadau llawn neu i ran ohonynt, gall fod gofyn ystyried cymryd camau a fydd yn ychwanegol at unrhyw rai a allai gael eu hargymell drwy Weithdrefn Ddisgyblu y Brifysgol.\n29. Os nadyw’r honiadau wedi’u cyfiawnhau (yn llawn neu’n rhannol), bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn cymryd unrhyw gamau sy’n briodol, yng ngoleuni difrifoldeb yr honiadau, i gefnogi enw da’r Ymatebydd ac unrhyw brosiect(au) ymchwil perthnasol.\n30. Bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn hysbysu’r canlynol o gasgliad yr Ymchwiliad Ffurfiol:\nYr Ymatebydd a’r Achwynydd;\nYr Is-Ganghellor, y Dirprwy Is-Ganghellor sydd â chyfrifoldeb dros Ymchwil, y Cyfarwyddwr Adnoddau Dynol, Pennaeth yr Adran berthnasol/Penaethiaid yr Adrannau perthnasol ac unrhyw aelodau perthnasol eraill o’r staff;\nOs yw’n briodol, y person cyfrifol mewn unrhyw chwaer-sefydliad, corff ariannu, corff rheoleiddio a/neu gorff proffesiynol perthnasol;\nYn ogystal, efallai y bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn dymuno hysbysu UKRIO o gasgliad yr Ymchwiliad Ffurfiol, gan ddefnyddio’r ffurflenni a ddarparwyd gan UKRIO.\n31. Fel yn achos y Broses Sgrinio, os daw’r Panel Ymchwilio i’r casgliad bod yr honiadau’n ddibwys, yn flinderus a/neu’n faleisus, bydd y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn ystyried argymell wrth yr awdurdodau priodol y dylid cymryd camau o dan Weithdrefn Ddisgyblu berthnasol y Brifysgol yn erbyn unrhyw un y cafwyd ei fod/ei bod wedi gwneud honiadau dibwys, blinderus a/neu faleisus o gamymddwyn wrth wneud ymchwil.\n32. Ni ellir codi cwestiynau ynghylch Adroddiad y Panel Sgrinio ac Adroddiad y Panel Ymchwilio ond gyda Chadeirydd y naill Banel a’r llall ynghylch materion ffeithiol. Nid oes unrhyw hawl i apelio yn erbyn adroddiadau’r naill gam neu’r llall o’r Weithdrefn.\n33. Os deuir ag unrhyw dystiolaeth i olau dydd yn ystod yr Ymchwiliad Ffurfiol sy’n awgrymu:\nbod yr Atebydd wedi cyflawni achosion pellach a phendant o gamymddwyn wrth wneud ymchwil, a’r rheini heb fod yn gysylltiedig â’r honiadau yr ymchwilir iddynt; neu\nfod person arall neu bersonau eraill wedi camymddwyn wrth wneud ymchwil,\nbydd y Panel Ymchwilio yn cyflwyno i’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yn ysgrifenedig yr honiadau newydd hynny o gamymddwyn wrth wneud ymchwil, ynghyd â’r holl dystiolaeth ategol, i’w hystyried o dan gam cychwynnol y Weithdrefn hon.\n34. Y Gymraeg – Hawliau Gweithwyr\nCaiff y Weithdrefn ar gyfer Ymchwilio i Gamymddwyn wrth wneud Ymchwil ei hadolygu 12 mis ar ôl iddi gael ei mabwysiadu.\nMater difrifol yw camymddwyn wrth wneud ymchwil. Yn yr un modd, rhaid arddel y safonau uchaf o unplygrwydd, cywirdeb a thegwch wrth ymchwilio i honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil. Rhaid i egwyddorion Tegwch, Cyfrinachedd, Unplygrwydd, Atal Anfantais, a Chydbwysedd, fel y’u diffinnir isod, hydreiddio’r broses o gyflawni’r Weithdrefn hon.\nRhaid i ymchwiliad i unrhyw honiad o gamymddwyn wrth wneud ymchwil gael ei gynnal yn deg ac yn unol â hawliau dynol statudol pob parti perthnasol. Dylai’r rhai sy’n gyfrifol am gyflawni’r Weithdrefn hon wneud hynny gan wybod:\nrhwymedigaethau statudol y Brifysgol a hawliau gweithwyr cyflog yn ôl y gyfraith gyfredol;\nyr hawliau a’r rhwymedigaethau sydd wedi’u rhoi ar y Brifysgol a/neu ei gweithwyr cyflog gan y Siarter, y statudau a’r ordiniannau.\n(i) Rhaid i unrhyw un a gyhuddir yn ffurfiol o gamymddwyn wrth wneud ymchwil gael manylion llawn yr honiadau yn ysgrifenedig (ac eithrio os yw’r honiadau’n cynnwys materion sy’n destun ymchwiliad troseddol cudd).\n(ii) Rhaid i’r rhai yr ymchwilir iddynt yn ffurfiol oherwydd honiad iddynt gamymddwyn wrth wneud ymchwil (‘Ymatebwyr’) gael cyfle i gyflwyno’u hachos mewn ymateb i’r honiadau yn eu herbyn. Rhaid hefyd adael i Ymatebwyr:\ncyflwyno gwybodaeth (tystiolaeth) yn eu hamddiffyniad;\ndangos tystiolaeth tystion;\ncodi pwyntiau am unrhyw wybodaeth sydd wedi’i rhoi gan unrhyw dyst (pwy bynnag sydd wedi galw’r tyst dan sylw).\n(iii) Gall yr Ymatebydd, yr Achwynydd (y sawl sy’n honni bod camymddwyn wedi bod wrth wneud ymchwil) ac unrhyw dyst sy’n ymwneud â’r Broses Sgrinio neu’r Ymchwiliad Ffurfiol:\nddod â chydweithiwr neu gynrychiolydd undeb llafur gydag ef/hi os yw’n ofynnol iddo/iddi ddod neu os caiff ei (g)wahodd i ddod i gyfarfodydd sy’n ymwneud â’r Weithdrefn hon;\nceisio cyngor a chymorth gan unrhyw un o’i (d)dewis.\n(iv) I sicrhau bod ymchwiliad yn deg, ni chaiff neb fod yn aelod o’r Panel Sgrinio ac o’r Panel Ymchwilio ill dau. Ni ddylai neb sydd wedi ymwneud â’r naill banel neu’r llall fod yn rhan o Broses Ddisgyblu y Brifysgol.\n(i) Er mwyn diogelu’r Achwynydd, yr Ymatebydd ac eraill sy’n berthnasol, dylid cynnal y Weithdrefn mor gyfrinachol ag sy’n rhesymol ymarferol heb i hynny amharu ar yr ymchwiliad i honiadau ynghylch camymddwyn, unrhyw ofynion o ran iechyd a diogelwch, neu unrhyw fater sy’n ymwneud â diogelwch y rhai sy’n cymryd rhan yn yr ymchwil.\n(ii) Ni ddylid rhoi gwybod i unrhyw drydydd parti pwy yw’r Achwynydd neu’r Ymatebydd:\noni thybiwyd (gan y rhai sy’n cynnal yr ymchwiliad) fod hynny’n angenrheidiol er mwyn cyflawni’r ymchwiliad;\nonid oes angen gwneud hynny fel rhan o’r camau a gymerir yn erbyn yr Ymatebydd os yw’r honiadau (ar ddiwedd y Weithdrefn a phrosesau disgyblu/apêl y Brifysgol) wedi’u cadarnhau;\nonid oes angen gwneud hynny fel rhan o gamau a gymerwyd yn erbyn person y cafwyd ei fod/ei bod wedi gwneud honiadau maleisus, blinderus neu ddibwys.\n(iii) Gall y Brifysgol a/neu ei staff fod â rhwymedigaethau cytundebol/cyfreithiol i hysbysu trydydd partïon, megis cyrff ariannu neu chwaer-sefydliad(au), o honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil. Mewn achosion o’r fath, dylai’r rhai sy’n gyfrifol am weithredu’r Weithdrefn hon sicrhau y caiff unrhyw oblygiadau o’r fath eu cyflawni ar yr adeg briodol a thrwy’r mecanweithiau cywir, gan gadw mewn cof bob amser hawliau cyfreithiol y gweithwyr cyflog sy’n ymwneud â’r honiadau. Os datgelir enw’r Achwynydd neu’r Ymatebydd i drydydd parti, neu os datgelir unrhyw rai eraill o fanylion yr ymchwiliad, dylid gwneud hynny ar sail gyfrinachol. Rhaid i drydydd partïon barchu cyfrinachedd unrhyw wybodaeth a gânt.\n(iv) Tra bo’r honiadau yn destun ymchwiliad sy’n defnyddio’r Weithdrefn hon (a/neu weithdrefn ddisgyblu y Brifysgol), ni ddylai’r Achwynydd, yr Ymatebydd, tystion nac unrhyw bersonau eraill sy’n ymwneud â’r Weithdrefn hon wneud unrhyw ddatganiad am yr honiadau wrth unrhyw drydydd parti oni chaniatawyd hynny’n ffurfiol gan y Brifysgol neu os mynnir hynny fel arall gan y gyfraith. Gall tor-cyfrinachedd arwain at gymryd camau disgyblu oni ddaw hynny o dan y Ddeddf Datgelu er Lles y Cyhoedd a/neu weithdrefnau’r Brifysgol ei hun ynghylch gwneud cwyn neu dynnu sylw at ddiffygion.\n(v) Os bydd unrhyw wrthdaro rhwng egwyddor cyfrinachedd ac unrhyw un o egwyddorion eraill y Weithdrefn hon, dylai’r rhai sy’n gweithredu’r Weithdrefn ystyried egwyddor Cydbwysedd (gweler 5 isod).\n(i) Rhaid i unrhyw un a gaiff gais i gymryd rhan yn y prosesau fel aelod o Banel sicrhau bod yr ymchwiliad yn ddigon diduedd a helaeth i ffurfio barn resymedig ynglŷn â’r mater(ion) a godwyd. Yn yr un modd, dylai’r rhai sy’n rhoi tystiolaeth i’r ymchwiliad wneud hynny’n onest ac yn wrthrychol yn unol ag Egwyddorion y Weithdrefn a dylent gael copïau o’r adrannau perthnasol o’r Weithdrefn cyn iddynt roi tystiolaeth.\n(ii) Rhaid i bob parti perthnasol hysbysu’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu ar unwaith o unrhyw fuddiannau sydd ganddynt a allai beri gwrthdaro yn eu buddiannau mewn perthynas ag unrhyw agwedd ar yr honiadau, yr ymchwiliad, y maes/meysydd ymchwil dan sylw, neu unrhyw un o’r personau perthnasol. Os oes gan y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu unrhyw fudd a allai achosi gwrthdaro, dylai ddatgan unrhyw wrthdaro o’r fath a chyfeirio cynnal yr ymchwiliad at ei ddirprwy enwebedig, a dylai’r dirprwy hwnnw benderfynu a ddylid cau’r Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu allan o unrhyw ymwneud â’r ymchwiliad, a chofnodi’r rhesymau dros wneud y penderfyniad hwnnw.\n(iii) Cyfrifoldeb y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu yw sicrhau y cedwir cofnodion manwl a chyfrinachol ar bob agwedd ar y Weithdrefn ac yn ystod pob cam ohoni, a threfnu iddynt fod ar gael ar bob cam, gan gynnwys, petai angen, yn ystod unrhyw ddefnyddio ar Brosesau Disgyblu y Brifysgol.\n(iv) Ar ddiwedd yr achos, dylai’r Adran Adnoddau Dynol gadw pob cofnod am gyfnod o chwe blynedd, o leiaf.\n4. Atal Anfantais\n(i) Wrth ddefnyddio’r Weithdrefn hon, rhaid gofalu diogelu:\nunigolion rhag honiadau dibwys, blinderus a/neu faleisus o gamymddwyn wrth wneud ymchwil;\nsafle ac enw da’r rhai yr amheuir iddynt gamymddwyn neu yr honnir iddynt fod wedi camymddwyn, heb i’r honiadau neu’r amheuon hynny fod wedi’u cadarnhau;\nsafle ac enw da’r rhai sydd, yn ddidwyll, yn honni bod rhywun neu rywrai wedi camymddwyn wrth wneud ymchwil, h.y. sy’n credu’n rhesymol a/neu ar sail tystiolaeth ategol y gall camymddwyn fod wedi digwydd wrth wneud ymchwil.\n(ii) Diben cam Rhagarweiniol a cham Sgrinio y Weithdrefn yw penderfynu a yw’r honiadau’n gyfeiliornus, yn ddibwys, yn flinderus a/neu’n faleisus. Dim ond honiadau y bernir eu bod yn ddigon difrifol, a bod digon o sylwedd iddynt, a wnaiff symud ymlaen i fod yn destun Ymchwiliad Ffurfiol.\n(iii) Mae gan unrhyw un a gyhuddir o gamymddwyn wrth wneud ymchwil yr hawl i gael ei r(h)agdybio’n ddieuog.\n(iv) Dylai’r Ymchwiliad Ffurfiol sefydlu, yn ôl yr hyn sy’n debygol, a yw unrhyw honiad yn wir.\n(v) Rhaid i unrhyw gamau ffurfiol a gymerir i ddisgyblu neu fel arall i geryddu’r Ymatebydd, neu a allai danseilio’i (h)enw da neu ei fri/ei bri (neu enw da neu fri unrhyw barti arall), gael eu cymryd drwy weithdrefn ddisgyblu y Brifysgol, sef gweithdrefn sy’n rhoi’r hawl i’r Ymatebydd apelio. Dim ond pan fydd honiadau wedi’u cadarnhau drwy weithdrefn ddisgyblu y Brifysgol ac, os gelwir arni, y broses apêl, y gall hi fod yn briodol gosod unrhyw gosb ar yr Ymatebydd.\n(vi) Bydd y Brifysgol yn cymryd pob cam rhesymol i sicrhau na fydd yr Ymatebydd (nac unrhyw barti arall) yn dioddef oherwydd honiadau sydd heb eu cadarnhau neu heb eu profi.\n(i) Rhaid i’r rhai sy’n gyfrifol am gyflawni’r Weithdrefn hon sylweddoli y gall fod adegau pryd y mae’n rhaid sicrhau cydbwysedd wrth gymhwyso’r Egwyddorion: er enghraifft, fe all hi fod yn anymarferol o dan rai amgylchiadau i ymgymryd â sgrinio’r honiadau’n fanwl heb i’r Ymatebydd gael gwybod pwy yw’r Achwynydd.\n(ii) Y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu sy’n gyfrifol am ddatrys unrhyw wrthdaro o’r fath rhwng yr Egwyddorion, a hynny gan gadw mewn cof bob amser mai prif gyrchnod y Weithdrefn hon yw penderfynu ar wirionedd yr honiadau. Gall y Dirprwy Is-Ganghellor Prif Swyddog Gweithredu geisio arweiniad gan UKRIO a chyrff eraill, yn ogystal â cheisio cyngor cyfreithiol.\nY gweithdrefnau derbyniol ar gyfer gwneud ymchwil\nMae’r gweithdrefnau derbyniol yn cynnwys, ond heb fod yn gyfyngedig, i’r rhain.\nsicrhau cydsyniad gwybodus, os yw’n ofynnol;\nsicrhau cymeradwyaeth ffurfiol y sefydliadau perthnasol, os yw’n ofynnol;\nunrhyw brotocolau ymchwil sydd wedi’u cynnwys mewn unrhyw gymeradwyaeth ffurfiol sydd wedi’i rhoi ar gyfer gwneud yr ymchwil;\nunrhyw brotocolau ar gyfer ymchwil fel y’i diffiniwyd mewn contractau neu gytundebau â chyrff ariannu neu noddwyr;\nunrhyw brotocolau sydd wedi’u cymeradwyo gan yr Awdurdod Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (yr MHRA) ar gyfer treialu cynhyrchion meddyginiaethol;\nunrhyw brotocolau ar gyfer ymchwil sydd wedi’u nodi yng nghanllawiau’r sefydliadau cyflogi a chwaer-sefydliadau perthnasol eraill;\nunrhyw brotocolau ar gyfer ymchwil sydd wedi’u nodi yng nghanllawiau cyrff proffesiynol, academaidd, gwyddonol, llywodraethol, cenedlaethol a rhyngwladol priodol a chydnabyddedig;\nunrhyw weithdrefnau sy’n ceisio osgoi risg neu niwed afresymol i fodau dynol, anifeiliaid neu’r amgylchedd;\narferion da o ran diogelu a rheoli data, arteffactau a deunyddiau sylfaenol yn briodol;\nunrhyw ganllawiau sy’n bodoli ynghylch arferion da wrth wneud ymchwil.\nNid yw gweithdrefnau derbyniol yn cynnwys:\namrywiadau di-ganiatâd/di-gymeradwyaeth o’r uchod;\nunrhyw weithdrefnau a fyddai’n hybu torri’r gyfraith neu’n esgor ar dorri’r gyfraith.\nEr y caiff honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil eu codi’n aml fel achosion o beidio â dilyn y gweithdrefnau derbyniol wrth wneud ymchwil, dylai ymchwiliadau geisio sefydlu a fu ymddygiad bwriadol a/neu ddi-hid fel y’i nodir yn y diffiniad o gamymddwyn wrth wneud ymchwil (isod).\nCamymddwyn wrth wneud ymchwil\nMae’r isod yn dermau defnyddiol ar gyfer ystyried beth y gellid ymchwilio iddo fel camymddygiad wrth wneud ymchwil, gan ddefnyddio’r Weithdrefn. Bydd dehongli’r termau’n cynnwys ffurfio barn, a dylai profiad a phenderfyniadau blaenorol a wnaed ar faterion camymddwyn wrth wneud ymchwil lywio’r farn honno.\nCamgyflwyno data a/neu fuddiannau a/neu ymglymiad;\nMethu â dilyn gweithdrefnau derbyniol neu fethu ag ymarfer gofal priodol wrth gyflawni’r cyfrifoldebau dros osgoi achosi risg neu niwed afresymol:\ni fodau dynol;\ni anifeiliaid a ddefnyddir mewn ymchwil;\nMethu â dilyn y gweithdrefnau derbyniol neu fethu ag ymarfer gofal priodol wrth gyflawni’r cyfrifoldebau mewn perthynas ag ymdrin yn briodol â gwybodaeth freintiedig neu breifat am unigolion, a honno’n wybodaeth a gasglwyd yn ystod yr ymchwil.\nEr mwyn osgoi amheuaeth, mae camymddwyn wrth wneud ymchwil yn cynnwys gweithredoedd anwaith yn ogystal â gweithredoedd cyflawni. Yn ogystal, y safonau y dylid eu harddel wrth farnu honiadau o gamymddwyn wrth wneud ymchwil yw’r rhai sydd mewn grym yn y wlad dan sylw ac ar y dyddiad y cyflawnwyd yr ymddygiad yr ymchwilir iddo.\nMae’r sylfaen ar gyfer casglu bod unigolion yn gyfrifol am gamymddwyn wrth wneud ymchwil yn dibynnu ar farnu bod bwriad i gyflawni’r camymddygiad a/neu fod dihidrwydd ynghylch cynnal unrhyw agwedd ar brosiect ymchwil. Os bydd honiadau’n ymwneud â pheidio yn fwriadol a/neu’n ddi-hid â dilyn y gweithdrefnau derbyniol wrth wneud ymchwil, ac os nad yw hynny’n dod yn uniongyrchol o fewn y termau y manylwyd arnynt uchod, dylid ffurfio barn ynghylch a ddylid defnyddio’r Weithdrefn hon i ymchwilio i’r mater.