Marc Safon - Prifysgol Aberystwyth\nYmddiriedolaeth Frank Buttle\nDyfarnwyd Marc Safon Ymddiriedolaeth Frank Buttle i'r Rhai Sy'n Gadael Gofal mewn Addysg Uwch i Brifysgol Aberystwyth.\nMae’r Marc Safon, gafodd ei lansio gan Ymddiriedolaeth Frank Buttle in 2006, yn cydnabod sefydliadau sydd yn mynd gam ymhellach wrth gefnogi myfyrwyr sydd wedi bod mewn gofal cyhoeddus.\nCydlynwyd cais Aberystwyth am y Marc Safon gan y Ganolfan Ehangu Cyfranogiad a Chynhwysiant Cymdeithasol, sydd yn rhan Adran Denu a Derbyn y Brifysgol.\nMae’r dyfarniad yn cydredeg gyda phenodiad Mentor Myfyrwyr Sy’n Gadael Gofal cyntaf y Brifysgol. Dr Debra Croft, Cydlynydd Prosiect yn y Ganolfan Ehangu Cyfranogiad a Chynhwysiant Cymdeithasol, yw pwynt cyswllt cyntaf myfyrwyr sydd o gefndir gofal ac mae hi yn eu cynghori ar sut mae defnyddio’r gwasanaethau cymorth eang a ddarperir gan y Brifysgol.\nMae cefnogaeth i’r rhai sydd wedi gadael gofal ym Mhrifysgol Aberystwyth yn cynnwys bwrsari tuag at lety am y flwyddyn (52 wythnos) sydd werth £1800 neu £1000, yn ddibynnol ar amgylchiadau, a chefnogaeth bersonol i unigolion o’r cyfnod cyn gwneud cais (ymweliadau, Diwrnodau Agored ayyb) hyd at y seremoni raddio, yn ogystal â ‘Phecyn Dechrau’ (llestri, cyllyll a ffyrc, llieiniau gwely ayyb) er mwyn dechrau bywyd fel myfyriwr.\nDywedodd yr Athro Aled Jones, Dirprwy Is-Ganghellor Prifysgol Aberystwyth;\n“Mae Prifysgol Aberystwyth yn ymroddedig i wella’r cyfleoedd academaidd sydd ar gael i bobl ifanc sydd wedi bod mewn Gofal ac yn gweithio at y nod o alluogi mwy ohonynt i gael lle mewn prifysgol. Mae dyfarnu y Marc Safon hwn yn gydnabyddiaeth o’r ymroddiad hwn, y gefnogaeth sydd ar gael, a ffurf y cynllun yn ei gyfanrwydd.”\nCafodd y Marc Safon sêl bendith Bill Rammell, y Gweinidog Addysg a Dysgu Gydol Oes. Tra’n siarad ar ddiwrnod lansio’r cynllun dywedodd; “Mae’r Marc Safon yn gam mawr ymlaen. Mae’n dangos i’r rhai sydd wedi bod mewn gofal fod darparwyr addysg uwch yn ymroddedig i’w cynorthwyo i oresgyn yr heriau sydd yn eu hwynebu, ac yn sicrhau fod cyfleoedd addysg sydd ar gael i bobl ifainc ar gael iddynt hwy hefyd.”\nSefydlwyd Ymddiriedolaeth Frank Buttle yn 1937 a bu’n weithredol ers 1953. Hi yw’r elusen fwyaf yn y Deyrnas Gyfunol sydd yn darparu cymorth ariannol i blant unigol a phobl ifainc mewn gwir angen. Ers dros hanner canrif mae’r Ymddiriedolaeth wedi cynorthwyo miloedd o blant diamddiffyn, pobl ifainc a theuluoedd ar draws y Deyrnas Gyfunol. Y mae hefyd yn cefnogi ymchwil i’r ffyrdd gorau o gynorthwyo’r rhai fu mewn gofal cyhoeddus i wireddu ei gwir botensial ar bob safon academaidd.\nOs am wybod mwy am ddarpariaeth Prifysgol Aberystwyth i bobl sydd wedi gadael gofal, cysylltwch â Debra Croft o’r Ganolfan Ehangu Cyfranogiad a Chynhwysiant Cymdeithasol 01970 621890 / dec@aber.ac.uk.\nSefydlwyd y Ganolfan (y Swyddfa Addysg Barhaus bryd hynny) ym 1998 er mwyn datblygu ar un o amcanion sylfaenol y Brifysgol:\n“Parhau i ehangu mynediad i fyfyrwyr o amrywiol gefndiroedd, gan gynnwys myfyrwyr o'r gymuned leol, ac i chwarae ein rhan ym mywyd economaidd, addysgiadol a diwylliannol y gymuned honno.”.\nMae’r Ganolfan Ehangu Cyfranogiad a Chynhwysiant Cymdeithasol yn cydweithio â nifer o bartneriaid er mwyn cyflawni'r amcanion hyn, gan gynnwys Ysgolion Cynradd, Ysgolion Uwchradd, Awdurdodau lleol, Darparwyr addysg, Mudiadau cymunedol.\nFfôn: 01970 621890


Barn 155 (Ebrill 2022): Atgofion, Bonobo, Homo sapiens, Prinfwynau – Deri Tomos\nBarn 155 (Ebrill 2022): Atgofion, Bonobo, Homo sapiens, Prinfwynau\nPan oeddwn yn blentyn yn Ysgol Bryntaf, fy hoff gystadleuaeth eisteddfod oedd darllen y darn heb atalnodau. Hwyl garw, a oedd yn pwysleisio pwysigrwydd y smotiau bach. Mae’n debyg iawn mai dyna wraidd fy obsesiwn anffasiynol mewn dosbarthiadau tiwtorial ynglŷn ag atalnodi eglur mewn traethodau dros y blynyddoedd. Yn yr un modd, wrth baratoi colofn fel hon, mae’n bwysig bod modd cadw gwahanol ffeithiau ac atgofion ar wahân yn y cof. Penbleth fyddai cymysgu hanes am seren niwtron, dyn ffosil ac ymddygiad sioncyn y gwair. Yn wir, wrth fynd o ddydd i ddydd onid llafurus fyddai ymwneud ag un llif diddiwedd o brofiad ? Rhaid wrth atalnodau. Rhwng yr atalnodau cawn yr hyn a elwir yn atgofion.\nYn 2011 aeth Youssef Ezzyat a Lila Davachi o Brifysgol Efrog Newydd ati i ddisgrifio’r ffenomen yn drwyadl am y tro cyntaf. Rhennir ein profiadau yn atgofion unigol wedi’u didoli. Mewn papur yn Nature Neuroscience ar ddechrau mis Mawrth aethpwyd un cam ymhellach. Ynddo mae criw o’r Unol Daleithiau a Chanada o dan oruchwyliaeth Gabriel Kreiman ac Ueli Rutishauser wedi egluro rhywfaint ar y broses ar lefel celloedd unigol yr ymennydd. Am resymau amlwg, anodd gwneud arbrofion ar ymennydd pobl byw. Ond manteisiodd y tîm ar ryw ugain o gleifion a oedd yn yr ysbyty ar gyfer trin epilepsi drwg. Fel rhan o’r driniaeth bu rhaid gosod electrodau yn rhan hipocampws yr ymennydd am gyfnod o sawl diwrnod. Wrth recordio ymddygiad trydanol tua 30 o gelloedd unigol – niwronau gofynnwyd i’r cleifion wylio cyfres o glipiau fideo. Canfuwyd ymddygiad nodweddiadol mewn rhyw 7% o’r celloedd. Cynyddodd eu gweithgarwch bob tro y dechreuodd rhywbeth newydd ddigwydd yn y fideo. Gan gofnodi dechrau atgof newydd. Celloedd ffiniau atgofion, yn atalnodi a ffeilio’r profiadau unigol. Ymateb un sylwebydd oedd bod hyn yn awgrymu bod celloedd yr hipocampws megis ffeiliau yn pennu pa olygfeydd i’w gosod gyda’i gilydd i greu atgofion unigol.\nErys cryn dipyn i’w ddysgu am weithgaredd y cof, ond mae hwn yn ddatblygiad o bwys nid yn unig i’w ddeall yn glinigol ond i gynorthwyo’r rhai lle mae rhywbeth o’i le ar y broses.\nUn atgof na ddaeth erioed i’m hipocampws i oedd y profiad o ddarganfod brawd neu chwaer fach ar yr aelwyd. Rwy’n unig blentyn. Ond diddorol iawn imi oedd darllen am waith sŵolegwyr o’r Almaen a thu hwnt (ar wefan bioRχiv) wrth iddynt astudio adwaith epaod bonobo bach i’r profiad. Astudiwyd 26 ohonynt rhwng 2 a 8 oed ym Mharc Cenedlaethol Salonga yn y Congo. Cofnodwyd eu hymddygiad a chasglwyd eu dŵr yn rheolaidd – gan fesur yr hormon stres, cortisol, ynddo. Am gyfnod glynodd yr anifeiliaid at eu mam yn dynnach. Adwaith i adennill ei sylw disgwyliedig, efallai, neu am eu bod yn frwdfrydig i weld y peth bach newydd. Ond yn nodweddiadol, gwelwyd cynnydd bum gwaith yn lefel yr hormon yn y dŵr ar enedigaeth y newydd ddyfodiad. Cynnydd a barodd am dros saith mis. Cadarnhawyd mai adwaith i’r newid byd, yn hytrach nag effaith metabolaidd diddyfnu, oedd hyn.\nBu, hefyd, ostyngiad mewn elfen o’r drefn imwnedd, neopterin, dros yr un cyfnod. Hyd yma, ni fesurwyd y cemegolion hyn yn nŵr plant wrth iddynt brofi’r un newidiadau. Ond y tebygolrwydd yw bod yr ymddygiad cyffredin a welir ynddynt yn dilyn yr un patrwm ffisiolegol a’r bonobo a bod ei wreiddiau yn ddwfn yn ein hesblygiad . Sylw un sylwebydd oedd mai dyma gychwyn y berthynas hiraf y bydd y rhan fwyaf ohonom yn ei phrofi.\nByrhoedlog, os o gwbl, oedd perthynas dau deulu mewn ogof yn ne Ffrainc 54,000 o flynyddoedd yn ôl. Bydd darllenwyr cyson y golofn hon yn gyfarwydd â’m hoffer o dystiolaeth o ddigwyddiadau “un ennyd fach” ymhell yn ôl mewn amser neu bellter cosmolegol. Mae hanes o’r fath i’w weld yn Science Advances ganol Chwefror lle esbonia Ludovic Slimak, Clément Zanolli a’u tîm o archeolegwyr eu darganfyddiadau diweddaraf o Ogof Mandrin ar lannau’r Rhône. Ceir yno dystiolaeth bod ein cefndryd diflanedig y Neanderthal wedi byw yno am ddegau o filoedd o flynyddoedd. Yna un flwyddyn, ar ôl cynnau un tân olaf aethant o’r ogof. O fewn y flwyddyn ‘roedd teulu bach newydd wedi cyrraedd a chynnau tân newydd. Nid Neanderthal mo’r rhain ond Homo sapiens, ein rhywogaeth ni. Buont yno am tua 40 mlynedd cyn diflannu oddi yno. Yn fuan wedyn daeth y Neanderthal yn ôl. Daw’r wybodaeth fanwl hon trwy astudio’r haen o galch a dyfodd dros huddygl y tanau. Mae modd dyddio hwn i’r flwyddyn agosaf. Prin iawn yw tystiolaeth Homo sapiens, a’i arfau gwahanol, mor bell i’r gorllewin o’r Lefant yn y cyfnod hwn. Beth tybed a ysgogodd y “Groegiaid” cynnar yma i fudo am genhedlaeth neu ddwy i dde Ffrainc ? A beth oedd eu hanes wedyn – gan gynnwys eu perthynas â’u cefndryd cynhenid ?\nLludw mwy diweddar ymglymodd fy hanesyn olaf y mis hwn. Ar ddechrau Mawrth fe glywais ar Radio Cymru adroddiad bod awdurdodau Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn buddsoddi £8 miliwn trwy brynu safle a chynnwys hen bwerdy glo Aberddawan a ddiffoddwyd fel ffynhonnell trydan yn 2019. Cam yw hwn yng nghynlluniau’r awdurdod i ymateb i her ynni gwyrdd y dyfodol trwy ailgyfeirio isadeiledd y safle at wasanaeth egni cynaliadwy. Ond troednodyn yn yr hanes a dynnodd fy sylw. Un o broblemau mawr y safle dros y blynyddoedd oedd y pryder parhaol o lygredd confensiynol – llwch a metelau gwenwynig yn y tomenni enfawr o ludw ar y safle. Mae cryn ddefnydd i’r diwydiant adeiladu yn y lludw o’i drin, ond bu storfa Aberddawan yn destun protest ers degawdau.\nPen tost i’r perchnogion newydd yn sicr. Ond ar ddiwedd cyfweliad Radio Cymru crybwyllwyd y posibilrwydd o adennill rhai o’r metelau, y prinfwynau, sydd yn y lludw. Dyma’r elfennau holl bwysig i nifer o’r teclynnau clyfar y dyfodol. Nid yn unig ceir problemau amgylcheddol ynglŷn â’u cloddio o’r newydd, ond ar hyn o bryd fe’u mwyngloddir yn bennaf yn Tsieina (81% o gyflenwad y byd yn 2017) lle buont eisioes yn destun brwydr wleidyddol-fasnachol. Mae cryn ddiddordeb, felly, mewn ail-gylchynu elfennau megis Neodymiwm, Ewropiwm a Therbiwm. Ar hyn o bryd cynhyrchir 750 miliwn tunnell o ludw o bwerdai glo bob blwyddyn trwy’r byd; a hanner cilogram o bob tunnell o hwnnw’n brinfwynau. Yr hyn sy’n cadw Prifddinas-Ranbarth Caerdydd rhag gwneud ffortiwn o hen domenni Aberddawan yw nad oes llwybr cost-effeithiol i’w gael. Y broblem yw eu hechdynnu’n effeithiol. Ond ar ddechrau Chwefror, eto yn Science Advances, cyhoeddodd James Tour o Brifysgol Rice yn Texas a’i dîm ddull yr honnant y gellir ei ddatblygu’n effeithiol ar raddfa fawr, sef cynhesu’r lludw am eiliad i dymheredd o 3000 °C.\nRwy’n sicr y dylai trethdalwyr deg rhanbarth Morgannwg a Gwent – heb sôn am y gweddill ohonom- ddymuno pob llwyddiant i wireddu’r freuddwyd hon. Byddai’n addas iawn gweld diwydiant proffidiol newydd yn codi yn llythrennol o ludw’r hen faes glo a fu mor bwysig yn ein hanes.\nPynciau: Atgofion, Bonobo, Homo sapiens, Prinfwynau\nAtgofion: Jie Zheng, Andrea G. P. Schjetnan, Mar Yebra, Bernard A. Gomes, Clayton P. Mosher, Suneil K. Kalia, Taufik A. Valiante, Adam N. Mamelak, Gabriel Kreiman & Ueli Rutishause (2022) Neurons detect cognitive boundaries to structure episodic memories in humans. Nature Neuroscience 25, 358–368\nBonobo: Verena Behringer, Andreas Berghänel, Sean M. Lee, Barbara Fruth a Gottfried Hohmann (2022) Transition to siblinghood causes substantial and long-lasting physiological stress reactions in wild bonobos. bioRχiv Chwefror 17\nHomo sapiens: Ludovic Slimak, Clément Zanolli, Tom Higham Marine Frouin, Jean-Luc Schwenninger, Lee J. Arnold, Martina Demuro, Katerina Douka, Norbert Mercier, Gilles Guérin, Hélène Valladas, Pascale Yvorra, Yves Giraud, Andaine Seguin-Orlando, Ludovic Orlando, Jason E. Lewis, Xavier Muth, Hubert Camussé, Golène Vandevelde, Mike Buckley, Carolina Mallol, Chris Stringer a Laure Metz (2022) Modern human incursion into Neanderthal territories 54,000 years ago at Mandrin, France. Science Advances 8, rhif 6\nPrinfwynau: Bing Deng, Xin Wang , Duy Xuan Luong, Robert A. Carter, Zhe Wang, Mason B. Tomson a James M. Tour (2022) Rare earth elements from waste. Science Advances 8, rhif 6


Abertawe - Proms yn y Parc yn dychwelyd i Abertawe fel rhan o ddathliadau ei hanner canmlwyddiant\nBydd Proms yn y Parc, un o uchafbwyntiau bythol boblogaidd calendr diwylliannol Prydain, yn dychwelyd i Abertawe'n ddiweddarach eleni.\nMae Cyngor Abertawe wedi bod yn gweithio gyda BBC Cymru i ddod â'r digwyddiad i Barc Singleton nos Sadwrn 14 Medi.\nBydd y gyngerdd yn cysylltu â Neuadd Frenhinol Albert ar noson olaf y proms, ynghyd â chyngherddau eraill Proms yn y Parc y BBC yn Hyde Park, yr Alban a Gogledd Iwerddon.\nA bydd yn un o'r digwyddiadau i ddathlu hanner canmlwyddiant cyflwyno statws dinas i Abertawe.\nDywedodd Robert Francis-Davies, Aelod y Cabinet dros Fuddsoddi, Adfywio a Thwristiaeth, fod Cyngor Abertawe'n falch o bartneru â'r BBC unwaith eto i sicrhau bod y Proms yn dychwelyd i Barc Singleton.\nMeddai, "Eleni cynhelir Proms yn y Parc y BBC yn y ddinas am y 13eg tro, sy'n adrodd cyfrolau am dreftadaeth ddiwylliannol Abertawe a gallu'r ddinas i gynnal digwyddiadau mawr o'r maint hwn.\n"Rydym yn disgwyl i oddeutu 8,000 o wylwyr fod yno, a chyda baneri'n chwifio, y cyfan yn cael ei ddangos ar sgrîn fawr a'r arddangosfa tân gwyllt draddodiadol ar ddiwedd y noson, mae'n sicr y bydd yr awyrgylch yno'n wych iddynt unwaith eto.\n"Wrth i ni ddathlu hanner canmlwyddiant enwi Abertawe'n ddinas, bydd y digwyddiad hwn, ochr yn ochr â llwyddiant y Penwythnos Mwyaf y llynedd, dychweliad Stereophonics eleni a chyngerddau Jess Glynne a Pete Tong a'r Heritage Orchestra a gynhelir hefyd yn y parc yn ystod yr haf, rydyn ni'n profi o ddifrif mai ni yw dinas diwylliant Cymru."\nGwahoddir unrhyw un sy'n dwlu ar gerddoriaeth i ddod â phicnic a chadeiriau cynfas i ddathlu noson olaf y proms yn lleoliad godidog Parc Singleton. Bydd tân gwyllt a'r cymysgedd traddodiadol o ganeuon y gellir eu canu ar y cyd yn dod â'r noson i ben.\nEleni, bydd tymor y proms yn dynodi 150 mlwyddiant geni'r sylfaenydd-gyfansoddwr Syr Henry Wood, ac mae'n parhau i gyflawni ei genhadaeth i gyflwyno'r 'gerddoriaeth glasurol orau i'r gynulleidfa ehangaf posib'.\nI gael y newyddion diweddaraf am y digwyddiad, gan gynnwys manylion artistiaid a thocynnau, ewch i'r dudalen Proms yn y Parc.\nGallwch fod yn rhan o ddathliadau Abertawe 50 drwy fynd i https://www.swansea50.co.uk/\nDiweddarwyd y dudalen ddiwethaf 12.08 12.06.2019


Cronfa Goffa Thomas John Jones - Community Foundation Wales\nBlaenau Gwent, Caerffili, Merthyr Tudful, Powys, Rhondda Cynon Taf, a Sir Fynwy\nMae'r gronfa hon ar gau i geisiadau ar hyn o bryd. Mi fydd yn ail agor ar mis Awst 2022\nByddwn hefyd yn argymell eich bod yn cofrestru i'n Cylchlythyr Grantiau i gael y wybodaeth ddiweddaraf am unrhyw ddatblygiadau.\nSefydlwyd Cronfa Goffa Thomas John Jones ym 1944 er mwyn helpu pobl ifanc, yn yr hen Sir Frycheiniog, i astudio a hyfforddi ai gael gwaith yn y diwydiant peirianneg. Mae hen sir Frycheiniog bellach yn cwmpasu ardal De Powys sy’n cynnwys ardaloedd Penderyn sydd bellach yn Rhondda Cynon Taf, Cefn-coed-y-seicmmer, Llwyn-onn, Pontsticill, y Faenor a Threfechan sydd bellach ym Merthyr Tudful, Princetown a Llechryd sydd bellach yng Nghaerffili, Clydach, Llanelly, a Gilwern bellach ym Monmouthshire. Mae’r Gronfa hefyd bellach yn cwmpasu sir gyfan Blaenau Gwent.\nYnghylch Thomas John Jones\nGanwyd Thomas John Jones yn Nantyglo, Sir Fynwy ac mae’n cael ei ystyried fel un o arloeswr system gludiant Prydain. Ym 1919, sefydlodd y Griffin Motor Company ym Mhrynmawr, a oedd yn helpu i fynd â glowyr o’r ardal yn ôl ac ymlaen o Bwll Glo Blaina. Yna, cafodd, datblygodd a goruchwyliodd gyfres o lwybrau bysiau ar draws de-ddwyrain Cymru a Swydd Gaerloyw. Ym 1944, sefydlodd TJ Jones gronfa i helpu pobl ifanc yn yr hen Sir Frycheiniog i astudio ac hyfforddi ar gyfer swyddi uwch mewn diwydiant.\nGall unigolion yn astudio peirianneg neu ar gwrs gydag agwedd peirianneg arwyddocaol ymgeisio am grant o £2,500 y flwyddyn ar gyfer y ffurfiau canlynol o astudio:\nLefel ôl raddedig\nMae grantiau ar gael i fyfyrwyr sy’n byw ac wedi boc mewn ysgolion yn ardaloedd cymwys Sir Frycheiniog neu Blaenau Gwent.\nMae’n rhaid i fyfyrwyr fod yn astudio peirianneg neu gwrs gyda chefndir peirianneg arwyddocaol.\nRhaid i bob ymgeisydd gwblhau ffurflen gais, yn ddelfrydol erbyn y terfyn amser o 30 o Medi.\nOs byddwch wedi methu’r terfyn amser, ffoniwch y tîm Grantiau ar 02920 379 580.\nMeini Prawf Cronfa Goffa Thomas John Jones\nA ydych yn byw yn hen sir Frycheiniog bellach yn cwmpasu ardal De Powys sy'n cynnwys ardaloedd Penderyn sydd bellach yn Rhondda Cynon Taf, Cefn-coed-y-seicmmer, Llwyn-onn, Pontsticill, y Faenor a Threfechan sydd bellach ym Merthyr Tudful, Princetown a Llechryd sydd bellach yng Nghaerffili, Clydach, Llanelly, a Gilwern bellach ym Monmouthshire neu sir gyfan Blaenau Gwent.\nYdych chi'n gwneud cais am gwrs peirianneg naill ai ar lefel israddedig, ôl-raddedig, HND neu PhD?\nA ydych wedi mynychu ysgol uwchradd ym mhrif ardaloedd Brycheiniog, Merthyr Tudful a Blaenau Gwent?


Emily O'Reilly: 'Gall bod yn ombwdsmon ymddangos yn debycach i gelf na gwyddoniaeth' - Gohebydd yr UE\nEmily O'Reilly: 'Gall bod yn ombwdsmon ymddangos yn debycach i gelf na gwyddoniaeth'\n“Rhaid i chi allu perswadio, coaxio a cajole weithiau sefydliadau amharod i newid setiau meddwl hirsefydlog neu i fod yn fwy agored wrth wneud penderfyniadau," meddai ombwdsmon Ewropeaidd Emily O'Reilly. "Dyma lle gall bod yn ombwdsmon ymddangos yn debycach i gelf na gwyddoniaeth. "Cafodd ei hethol gan ASEau ym mis Gorffennaf 2013, cyn-ombwdsmon cenedlaethol Iwerddon yw'r Ombwdsmon Ewropeaidd benywaidd cyntaf. Soniodd am ei blwyddyn gyntaf yn y swydd.\nDechreuodd O'Reilly yn y swydd yn dilyn ymddiswyddiad ei rhagflaenydd a bydd yn y swydd tan ddiwedd y flwyddyn.\nBeth allwch chi ei ddweud wrthym am eich blwyddyn yn y swydd? A yw eich disgwyliadau wedi'u cyflawni?Roedd fy mhrofiad blaenorol o ddeng mlynedd fel Ombwdsmon cenedlaethol yn golygu fy mod i wir wedi gallu taro ar lawr gwlad a mynd yn syth i mewn i'r gwaith. Fy nod dros y flwyddyn ddiwethaf oedd dechrau'r broses o ddod â swyddfa'r Ombwdsmon i'r lefel nesaf trwy fabwysiadu dull mwy strategol a fydd yn cynyddu effaith y swyddfa, yn gwella ei pherthnasedd i ddinasyddion ac yn gwella'r effeithlonrwydd cyffredinol. Mae'r ymdrechion hyn eisoes wedi cychwyn ac mae'r newidiadau rydym wedi'u rhoi ar waith dros y flwyddyn ddiwethaf yn dechrau dwyn ffrwyth. Enghraifft dda o'r gwelliannau hyn yw defnyddio ein pŵer i lansio ymholiadau menter eich hun mewn ffordd fwy strategol ac ar faterion o bryder systemig ehangach fel tryloywder TTIP a chyfansoddiad grwpiau arbenigol y Comisiwn.\nBeth yw'r materion mwyaf rydych chi'n dod ar eu traws yn eich gwaith? A yw'r sefyllfa yn sefydliadau'r UE yn gwella?\nY mater mwyaf yr ydym yn dod ar ei draws yw'r diwylliant sefydliadol a all ddatblygu mewn unrhyw weinyddiaeth gyhoeddus. Mae'n rhaid i chi allu perswadio, coaxio a cajole weithiau sefydliadau amharod i newid setiau meddwl hirsefydlog neu i fod yn fwy agored wrth wneud penderfyniadau. Dyma lle gall bod yn ombwdsmon ymddangos yn debycach i gelf na gwyddoniaeth.\nMater arall sy'n codi dro ar ôl tro yn ein hachosion yw'r diffyg tryloywder yn sefydliadau'r UE, a oedd yn gyfanswm o 25% o'r holl achosion yn 2013. Mae hyn yn cynnwys gwrthod rhoi mynediad i ddogfennau neu wybodaeth, diffyg tryloywder lobïo, sy'n eistedd ar arbenigwr grwpiau, pryd maen nhw'n cwrdd, beth maen nhw'n ei drafod, ac ati. Felly mae llawer i'w wneud o hyd yn y maes tryloywder o ran rhoi'r wybodaeth sydd ei hangen ar ddinasyddion.\nSut mae'r Senedd yn gwneud o ran dilyn y rheolau a'r gweithdrefnau? Sut ydych chi'n gweld y cydweithrediad rhwng ein sefydliadau yn y dyfodol?\nEr fy mod i'n Ombwdsmon newydd, mae'r cysylltiadau hyd yma wedi bod yn rhagorol. Mae'r Senedd wedi bod yn agored iawn i unrhyw argymhellion yr wyf wedi'u gwneud ar gyfer gwelliannau gweinyddol. Un o'r arfau mwyaf pwerus sydd gan yr ombwdsmon yw cyflwyno adroddiad arbennig i'r Senedd, a wneuthum yn gynharach eleni ar fater Frontex. Mae'r offeryn yn galluogi'r ombwdsmon i roi camweinyddu ar yr agenda wleidyddol i gael penderfyniad ar gamau gweithredu gan aelodau, sy'n offeryn amhrisiadwy pan rydych chi'n ceisio sicrhau newid yn yr UE.\nPynciau cysylltiedig:celfcajolecoaxcynnwysllawn-ddelweddperswadiogwyddoniaethpryder systemig\nAnna Fotyga: 'Mae gennym ryfel anghymesur yn erbyn cymdeithas y gorllewin yn dod o bob cyfeiriad'


Be’ di Be’? | Ras yr Iaith\nBeth yw pwrpas Ras yr Iaith?\nPwrpas Ras yr Iaith ydy codi proffil a hyder yr iaith Gymraeg, hyrwyddo iechyd corfforol a chryfhau ein cymunedau.\nFydd hwn yn ddigwyddiad blynyddol?\nNa. Y bwriad yw cynnal Ras yr Iaith bob dwy flynedd. Dyna brofiad a chyngor y rasus eraill (Korrika, Redadeg, Rith).\nAi dim ond siaradwyr Cymraeg gall gymryd rhan yn Ras yr Iaith?\nNa. Mae Ras yr Iaith ar agor i unrhyw un sydd am redeg. Er mai hyrwyddo’r iaith Gymraeg yw prif nod y ras a bydd gweinyddiaeth fewnol y ras yn Gymraeg, rydym yn awyddus iawn i ddenu holl gefnogwyr yr iaith i’r Ras a phobl o bob gallu ieithyddol – o’r siadwyr rhugl i’r dysgwr a hefyd y rhai sy’n brin eu Cymraeg.\nOes rhaid i mi noddi cymal i fod yn rhan o Ras yr Iaith?\nMae croeso i unrhyw un redeg yn y Ras ond mae’n rhaid i chi unai redeg fel rhan o grwp sydd wedi talu £50 i noddi cymal neu codi arian nawdd fel unigolyn i redeg.\nSut mae noddi cymal?\nY ffordd orau o ddangos eich bod am noddi cymal neu redeg yw trwy eich pwyllgor bro lleol. Mae’r rhain wrthi’n cael eu sefydlu ar hyn o’r bryd. Os nad ydych yn siwr pwy yw cynrychiolydd eich pwyllgor bro, yna cysylltwch â’ch Menter Iaith leol. £50 yw lleiafswm noddi cymal – mae croeso i chi gyfrannu rhagor at yr iaith!\nYdy’r Ras yn rhedeg drwy’r nos?\nNac ydy. Mae’r Korrika a’r Redadeg (y rasus tebyg yng Ngwlad y Basg a Llydaw) yn rhedeg yn ddi-stop drwy’r dydd a’r nos ond dydy’r ras yn yr Iwerddon, y Rith, ddim. Bydd Ras yr Iaith yn rhedeg rhwng tua 09.30 a 20.00 gan ddibynnu ar union hyd y llwybr. Bydd digwyddiadau yn cael eu cynnal yn dilyn cymalau mewn rhai trefi ar hyd y ras.\nSut fydd Ras yr Iaith yn helpu’r iaith Gymraeg?\nBydd y profiad o weld miloedd o bobl yn rhedeg dros y Gymraeg yn hwb enfawr i broffil a hyder yr iaith. Bydd hefyd yn hwb i fudiadau Cymraeg ac yn ffordd o dynnu pobl sy’n dysgu Cymraeg i arfer eu Cymraeg mewn awyrgylch hapus a naturiol. Yn ychwanegol at hynny, bwriad Ras yr Iaith yw y bydd unrhwy elw a wneir o’r Ras yn cael ei roi nôl i’r iaith ar ffurf grantiau i grwpiau neu fentrau sy’n hybu neu defnyddio’r iaith. Caiff hyn ei weinyddu gan Rhedadeg Cyf., cwmni-nid-er-elw a sefydlwyd yn unswydd er mwyn cynnal y Ras ac sy’n delio gydag ochr ariannol y trefnu. Cyfeiriad Rhedadeg Cyf yw ‘Ty Nant’, Rhiw Briallu, Llanbadarn Fawr, Aberystwyth SY23 3SE.\nHoffwn fod yn rhan o’r Ras. Beth gallaf wneud?\nGwych! Mae sawl ffordd o helpu. Gallwch:\nBod yn rhan o Bwyllgor Bro sy’n gyfrifol am un o gymalau’r ras. Mae angen bob math o bobl a sgiliau o ddosbarthu posteri i yrru fan y Ras!\nNoddi cymal am £50\nGwneud cyfraniad i’r Ras. Bydd unrhyw gyfraniad yn werthfawr yn ariannol (cyn lleiad â £5 neu fwy) neu o ran amser neu nwyddau. Danfonowch sieciau at Rhedadeg Cyf (y cwmni nid-er-elw sy’n gweindyddu ochr ariannol y Ras) at drysorydd y Ras : Rhedadeg d/o Arwel Jones, ‘Garreg Lwyd’, Ffordd Penglais, Aberystwyth SY23 2EU.\nFydd hi’n saff rhedeg ar hyd ffyrdd Cymru ar gyfer y Ras?\nMae diogelwch rhedwyr a chefnogwyr Ras yr Iaith yn holl bwysig i ni. Bydd canllaw diogelwch yn cael ei chyhoeddi a chanllaw i noddwyr cymalau hefyd.\nBydd Ras yr Iaith yn cyhoeddu polisi diogelwch ar bob agwedd o’r Ras.\nBydd cerbydau swyddogol yn osgordd i’r Ras.\nBydd tîm o stiwardiaid yn rhan o’r Ras i sicrhau diogelwch y rhedwyr.\nBydd y rhedwyr i gyd yn rhedeg tu ôl fan y Ras fydd wedi ei farcio’n amlwg ac â goleuadau arno. Bydd dim modd ei fethu!\nRhoddir siaced llachar i’r stiwardiaid sy’n rhedeg gyda’r Ras i’w wisgo ar hyd y route.\nMae Ras yr Iaith yn cydweithio â’r heddlu ac awdurdodau ffyrdd ar holl agweddau o’r llwybr.\nBydd meddyg (Dr Richard Edwards, Aberystwyth) yn cysgordi’r Ras ar hyd y route yn un o gerbydau’r Ras.\nBydd Ras yr Iaith yn hysbysu’r cyfryngau llwybr gan rybuddio modurwyr o’r digwyddiad.\nOes rhaid bod yn ffit i gymryd rhan?\nGallwch redeg y pellter sydd fwyaf cyfforddus i chi. Beth am ddechrau clwb rhedeg dros dro i baratoi ar gyfer Ras yr Iaith? Bydd y Ras yn dueddol o fod yn arafach o fewn y trefi a’r pentrefi nac yn y darnau mwy gwledig.\nPa gyflymder fydd y Ras yn rhedeg?\nCyflymder cyfartalog y Ras fydd 9 km yr awr (tua 6 milltir yr awr). Mae hyn yn gyflymdra digon hamddenol. Ond rhaid rhedeg!\nBeth fydd y neges y tu fewn i’r Baton?\nBydd neges arbennig gyfrinachol tu fewn i’r Baton wedi ei hysgrifennu gan Gymro neu Gymraes amlwg neu gyffredin! Os wyt ti am enwebu rhywun i ysgrifennu’r neges, cysyllta. Caiff y neges ei darllen am y tro cyntaf ar ddiwedd y Ras.\nBeth fydd yn digwydd os yw’n bwrw glaw?\nDaliwch i redeg! Cymry ydym ni – ry’m ni wedi arfer â glaw!\nGall plant redeg y Ras?\nYn sicr! Gall plant redeg ar ran yr ysgol neu unrhyw glwb neu fudiad o’u dewis.\nPwy sy’n trefnu Ras yr Iaith?\nCefnogwyr sy’n trefnu’r Ras. Rydym yn ddibynnol ar glybiau, mudiadau ac unigolion i roi o’u hamser i wneud i’r digwyddiad positif yma ddigwydd. Tu cefn iddynt mae cefnogaeth ymarferol y Mentrau Iaith dros Gymru. Rhedadeg Cyf (cwmni nid-er-elw) sy’n gweinyddu’r ochr ariannol.\nBeth sy’n digwydd i’r £50 fyddwn ni’n talu i noddi cymal?\nGweinyddir ochr ariannol y Ras gan Rhedadeg Cyf. cwmni nid-er-elw a sefydlwyd yn unswydd ar gyfer cynnal Ras yr Iaith. Bydd yr arian yn mynd tuag at gynnal y Ras – talu am bosteri, diesel i’r fan, baneri ac yn y blaen. Os bydd elw ar ddiwedd y Ras yna’r bwriad yw cynnig yr arian ar ffurf grantiau i fudiadau neu fentrau sy’n defnyddio neu hyrwyddo’r Gymraeg.\nOes unrhyw wlad arall yn cynnal ras debyg?\nOes, mae sawl gwlad yn rhedeg dros eu hiaith! Y Basgwyr gafodd y syniad gyntaf gyda’r Korrika yna’r Llydawyr gyda’r Redadeg ac yna’r Gwyddelod gyda’r Rith. Mae’n amser i’r Cymry ddechrau rhedeg dros eu hiaith!


Dod o hyd gwybodaeth WebCHeck (Saesneg yn unig) Companies House Direct (Saesneg yn unig) Monitor Cyfarwyddiadur DVD-ROM Canolfannau Gwybodaeth\nFfeilio gwybodaeth WebFiling\nSoftware Filing Ffurflenni\nFfurflenni Cais Cyflwynydd Ffeilio Ar-lein (ar gael yn Saesneg yn unig) Cynhyrchion Data\nDynodwyr Adnodd Unigryw\nCynnyrch Data Cyhoeddus Am Ddim\nXML Gateway (Saesneg yn unig)\nBilio Electronig (Saesneg)\nCofrestru (cwsmeriaid presennol)\nCofrestru (cwsmeriaid newydd)\nBilio Electronig - cwestiynau cyffredin Ein Prisiau\nRhestr Brisiau Cyfredol Ffeilio gwybodaeth\nSut i gyflwyno’ch gwybodaeth cwmni i Dŷ’r Cwmnïau:\nWebFilingyw'r ffordd fwyaf diogel a dibynadwy o ffeilio gwybodaeth ar lein\nWebFiling yw'r ffordd fwyaf diogel a dibynadwy o ffeilio gwybodaeth ar lein. Yn ogystal ag arbed arian i chi wrth gyflwyno'ch Ffurflen Flynyddol (£13 yn hytrach na £40 ar bapur), gallwch ffeilio gwybodaeth arall yn haws, gan gynnwys eich cyfrifon blynyddol, newidiadau i’ch cyfeiriad swyddfa gofrestredig a gwybodaeth am swyddogion/aelodau.\nEr mwyn defnyddio'n gwasanaeth WebFiling, mae'n rhaid ichi gofrestru cyfrinair a’ch cyfeiriad e-bost ar-lein yn gyntaf. Byddwn yn anfon cod dilysu pellach drwy'r post i swyddfa gofrestredig eich cwmni. Mae'r cod dilysu yn unigryw ac fe'i defnyddir yn lle llofnod. Cyrchu WebFiling nawr neu edrychwch ar yr arddangosiadau fideo i sylwch pa mor syml yw e.\nCyrchu WebFiling Gwybodaeth ychwanegol ar ein gwasanaeth WebFiling\nTŷ’r CwmnïauArddangosiadau fideo WebFiling (Saesneg)\nSylwch pa mor hawdd yw e i ddefnyddio WebFiling i gyflwyno dogfennau…\nSoftware FilingMae ein gwasanaeth Software Filing yn eich galluogi cyflwyno dogfennau statudol yn electronig drwy XML\nO dan ein gwasanaeth Software Filing, gall dogfennau statudol gael eu cyflwyno'n electronig i Dŷ'r Cwmnïau drwy e-bost. Cadarnheir yn awtomatig fod dogfennau'n cydymffurfio â'r Ddeddf Cwmnïau cyn rhoi hysbysiad derbyn neu wrthod. Mae'r gwasanaeth ar gael i bawb sy'n cyflwyno dogfennau, ond bydd yn fwyaf llesol i rai sy'n ffeilio dogfennau'n feunyddiol neu'n wythnosol. Po fwyaf o ddogfennau y byddwch yn eu ffeilio gyda Thŷr Cwmnïau, mwyaf priodol y bydd y drefn Software Filing i chi, a mwyaf oll o fudd a ddeillir o'r gwasanaeth, o bosibl, lle mae effeithiolrwydd yn y cwestiwn. I ddefnyddwyr anaml, hwyrach y bydd ein gwasanaeth WebFiling yn fwy addas. Os hoffech chi gofrestru am y gwasanaeth Software Filing, byddwch cystal â llenwi'r Cais am Gyfrif Credyd ar gyfer Gwasanaethau Ffeilio Ar-lein. (Saesneg yn unig) (PDF 762KB). Wrth dderbyn hwnnw gennych, byddwn yn creu cyfrif, yn neilltuo terfyn credyd ac yn anfon pecyn cychwyn yn cynnwys yr holl wybodaeth fydd eisiau arnoch i fynd ati i ffeilio. Sylwch: Dim ond yn Saesneg mae'r gwasanaeth Software Filing ar gael\nGwybodaeth ychwanegol ar ein gwasanaeth Software Filing\nDogfennau wedi eu Cyflwyno drwy'r PostGall pob swyddfa derbyn dogfennau wedi’u hanfon drwy’r post\nOs ydych yn anfon dogfennau drwy'r post, drwy negesydd neu drwy drefn Britdoc (DX) a'ch bod yn dymuno cael derbynneb, bydd Tŷ'r Cwmnïau yn darparu cydnabyddiaeth os amgaewch gopi o'ch llythyr eglurhaol gydag amlen stampiedig ac arni eich cyfeiriad dychwelyd. Bydd y côd bar a roddwn ar eich llythyr yn cyfleu'r dyddiad dod i law ac fe ddychwelwn y copi yn yr amlen a ddarparwch.\nCanolfannau Gwybodaeth Tŷ'r CwmnïauCynhaliwn Ganolfannau Gwybodaeth yng Nghaerdydd, Llundain, Caeredin a Belffast\nCynhaliwn Ganolfannau Gwybodaeth yng Nghaerdydd, Llundain a Chaeredin. Mae'r Canolfannau Gwybodaeth yn darparu cysylltiad â'n cynhyrchion a'n gwasanaethau ar-lein, yn ogystal â gadael ichi ffeilio'ch dogfennau, corffori cwmnïau newydd (yr un diwrnod os bydd angen!) a chael gwybodaeth a chanllawiau cyffredinol ynghylch ein gwasanaethau.\nManylion sut i gyrraedd ein Canolfannau Gwybodaeth Rhestr Prisiau Gwasanaethau a Chynnyrch llawn Canolfan Cysyllu Tŷ'r CwmnïauMan cyffwrdd cyntaf ar gyfer e-bost ac ymholiadau dros y ffôn\nGall staff ein Canolfan Cysylltu ddelio â'r mwyafrif o ymholiadau cyffredinol ynghylch materion yn ymwneud â Thŷr Cwmnïau a'r gwasanaethau a roddwn. Fel arfer, byddant yn rhoi ichi ateb i'ch ymholiad yn syth, ond os na allant byddant yn eich trosglwyddo i rywun a all wneud. Gall ein Canolfan Cysylltu hefyd gymryd archebion ar gyfer dogfennau cwmni, a anfonir wedyn drwy'r post, dros beiriant ffacs neu fel e-bost. Gellir talu â siec os archebwch drwy'r post; neu cewch archebu dros y ffôn os ydych yn talu drwy gerdyn credyd neu fod gennych chi gyfrif. Gellir cyflenwi copïau o ddogfennau unigol dros y ffacs neu fel e-bost ar gyfer pobl sy'n talu drwy gerdyn credyd neu sydd â chyfrif.\nGallwch ffonio'n Canolfan Cysylltu ar 0303 1234 500 neu anfon neges e-bost at enquiries@companies-house.gov.uk\nCyrchu Rhestr Brisiau'n Canolfan Cysylltu


Cor Meibion Unedig\nCôr Meibion Unedig\nYn ein cyngerdd Pres a Lleisiau bydd côr meibion o 200 o leisiau yn cael ei arwain gan Gyfarwyddwr Artistig Proms Cymru, Owain Arwel Hughes CBE. Ceir manylion am y corau unigol fydd yn cymryd rhan isod.\nBydd y côr yn perfformio gyda band pres gorau cymru a’r byd, y Band Cory ar Nos Fercher Gorffennaf 26ain. I gael gwybodaeth lawn a repertorie y digwyddiadau, ewch i adran digwyddiadau y wefan yma\nCôr Meibion Penybont\nSefydlwyd y côr meibion o 90 ym 1960 dan yr enw Côr Heddlu Penybont. Newidiwyd yr enw ym 1987 i Gôr Meibion Penybont a’r Cyffiniau. Yn 2006 symleiddiwyd yr enw i Gôr Meibion Penybont.\nDathlodd y côr ei benblwydd yn 50 yn 2010 ac enillodd Wobr Dinasyddiaeth gan Faer Cyngor Sir Bwrdeistref Pen y Bont ar Ogwr i gydnabod hanner can mlynedd o godi arian, gan godi dros £1 miliwn i elusennau.\nAdlewyrchir ansawdd y côr yn ei lwyddiant cystadleuol rheolaidd, yn enwedig yn ddiweddar yn Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen yn 2014 ac Eisteddfod Genedlaethol Cymru pan enillodd Côr Meibion Penybont y wobr gyntaf yn 2004 yng Nghasnewydd gan ailadrodd y llwyddiant hwn yn Aberatwe yn 2006. Hefyd enillodd y côr wobr ‘Côr Meibion Gorau’ yn ngystadleuaeth Côr Cymru S4C yn 2005 a chyrraedd y rownd derfynol eto yn 2007.\nMewn gwirionedd mae gan y côr o Dde Cymru hanes hir o lwyddiant mewn cystadlaethau, gan ennill y Gwpan Aur yng Ngŵyl Gerdd a Drama Cheltenham yn 2006, a’r unig gôr Cymreig i ennill y dwbl ym 1991 yn y Concorso Internazionale Di Canto Corale, gŵyl nodedig a gynhelir yn Verona gydag 20 côr o 6 gwlad.\nYn ogystal â’i lwyddiant mewn cystadlaethau mae Côr Meibion Penybont yn gweld eu hunain yn gyntaf fel côr cyngerdd; ac maent yn falch o’u repertoire, sy’n cynyddu’n barhaol, o ddarnau clasurol a gwerin, emynau traddodiadol Cymraeg, emynau Negroaidd a chaneuon poblogaidd o’r sioeau cerdd.\nMae ymweliadadu’r côr dramor wedi ehangu repertoire y côr hefyd mewn nifer o ieithoedd, ac wedi cynnwys ymweliadau â gefeill-dref Penybont sef Langenau, Yr Almaen, ac ymweliadau ychwanegol â Berlin, Canada, Ffrianc, Jersey, Yr Eidal, Yr Iwerddon, Sbaen, Stuttgart, Ludwigsburg, Shwieberdingen, Weissacht-Flacht, Gogledd Iwerddon a Herogenborch yn Yr Iseldiroedd.\nMae Côr Meibion Penybont yn rhoi’r rhan fwayf o’u cyngherddau er budd elusennau. Mae’r cyfanswm a godwyd yn y cyngherddau hyn ers 1960 yn fwy na £1 miliwn. Hefyd, mae’r côr wedi perfformio gydag artistiaid Cymreig blaenllaw fel Katherine Jenkins, Max Boyce, Shan Cothi, Dennis O’Neill, Syr Willard White, Huw Edwards a Mike Doyle.\nCôr Meibion Morlais\nMae hanes Côr Meibion Morlais yn mynd yn ôl i Chwefror 1928 pan gynhaliodd Mr Alfred Morgan noson o ddiddanwch yng Nghapel Ebenezer, Tylorstown, Rhondda gyda grŵp o ddwsin o gantorion gyda’r enw The Mustard Club.\nCymaint oedd llwyddiant cyngerdd y Mustard Club nes y penderfynodd ‘Alfie’ Morgan i greu Côr parhaol gan ddewis yr enw ‘Morlais Glee Singers’, a ddefnyddiwyd tan 1970 pan newidiwyd yr enw i Gôr Meibion Morlais.\nDan gyfarwyddyd Alfie Morgan, sefydlodd y Morlais ddau draddodiad o fenter a llwyddiant, traddodiadau sydd wedi parhau hyd y dydd heddiw. ERbyn 1931 roedd y Côr newydd yn ennill gwobrau mewn Eisteddfodau ac roedd gofyn mawr amdano ledled Cymru a de lloegr.\nYna, ym 1932 dechreuodd y Côr gyfres o Gyngherddau Blynyddol yng Nglyn Rhedynog (Ferndale) gydag artistiaid o enwogrwydd rhyngwladol – Y Fonesig Gwyneth Jones, Heddle Nash a Stuart Burrows, i enw tri yn unig. Mae Cyngherddau Blynyddol y Morlais wedi parhau hyd heddiw yn ddistop.\nSymudodd Alfie morgan o’r Rhondda ym 1939 a’r arweinydd nesaf oedd Trevor lewis (1939-56), Neil Johnson (1981-5) a John Asquith (1986-). Llwyddodd y Côr i barhau trwy gydol yr Ail Ryfel Byd ac wedi’r rhyfel ymddangosodd mewn digwyddiadau mor wahanol â Phasiant Cymru ym 1951 a chyngerdd i’r carcharorion yng ngharchar Caerdydd yn nes ymlaen yr un flwyddyn!\nYm 1962, ymwelodd y Morlais â Stuttgart, y cyntaf o gyfres hir o deithiau dramor. Ar ddiwedd y cyngerdd olaf yn Liederhalle, Stuttgart, cyflwynodd Cymdeithas Corau De’r Almaen y Morlais â Medal Wilhelm Nagel, gwobr am lefel uchel o berfformiad: fe’i harddangosir o hyd yn Neuadd Morlais.\nGan ddechrau ym 1978, trefnodd Côr Meibion Morlais, ddyddiau Gala ym Marc Darren gwych Glyn Rhedynog. Gwnaeth Galas y Morlais nid yn unig godi arian i’r Côr ond hefyd ddarparu dyddiau hynod bleserus i bobl Glyn Rhedynog. Yn anffodus, roedd cost gynyddol llwyfannu’r fath ddigwyddiadau wedi golygu na ellid parhau’r Galas ar ôl 1991.\nYm 1981 prynodd y Côr Gapel Annibynnwyr Saesneg, Heol y Gogledd, Glyn Rhedynog a’i droi yn le i ymarfer. Roedd angen llawer o waith i wneud yr adeilad yn addas ac roedd rhaid aros tan 1982 cyn symud i mewn. Ailenwyd yr adeilad yn ‘Neuadd Morlais’ ac mae wedi dod yn adnodd gwerthfawr i lawer o grwpiau a chymdeithasau lleol yn yr ardal. Mae Neuadd yn gartref parhaol i’r Côr i ymarfer ac i gynnal cyngherddau bach ac hefyd yn fan i groesawu cerddorion sy’n ymweld â’r wlad, yn fwyaf diweddar Ensemble Canu a Dawnsio’r Cossack o Rwsia a’r Coro Cum Jubilo o ogled Sbaen.\nYn 2010-2011 derbyniodd y Morlais Gronfa Blaenau’r Cymoedd Llywodraeth Cymru sy’n grant sylweddol tuag at gostau adnewyddu Neuadd Morlais, sydd wedi ei thrawsnewid yn neuadd gyngerdd fodern, olau, ynghyd ag ystafell gyfarfod, cegin a llyfrgell gerddoriaeth dan yr un to. Defnyddir yr adeilad gan lawer o sefydliadau lleol yn rheolaidd ac mae’r cyfleusterau technegol newydd, yn cynnwys cyfarpar goleuo a sain moderm hefyd wedi ei gwneud yn bosibl i’r Neuadd ddod yn Ysgol Ddrama i Bobl Ifanc Rhondda lwyddiannus iawn.\nDros y blynyddoedd mae Côr Meibion Morlais wedi bod yn ffodus i recriwtio cantorion brwfrydig a ffyddlon sydd wedi sicrhau goroesiad y côr trwy ddegawdau cythryblus o golli gwaith, rhyfel a newid cymdeithasol. Mae ffashiwn mewn cerddoriaeth yn mynd a dod ond nid yw’r llinyn mwynhad a chyflawniad erioed wedi torri ac mae mor gryf ag erioed wrth i ni wnynebu heriau’r dyfodol: mae hanes y Morlias ymhell o fod drosodd.\nCôr Meibion Bro Ogwr\nMae Côr Meibion Bro Ogwr yn gôr gweddol ifanc gan iddo gael ei sefydlu ym 1982. Fodd bynnag, ers hynny mae’r côr wedi bod yn brysur iawn yn teithio i Ganada, Yr Iseldiroedd, Gwlad Belg, Yr Eidal, Sbaen, Ffrainc a Chroatia.\nCymerodd y côr ran yn y ffilm Very Annie Mary gyda Jonathan Pryce yn serennu, mae wedi perfformio’r gerddoriaeth agoriadol i’r ffilm Dirty Sanchez ac wedi bod yn artistiaid gwestai yn cefnogi Merril Osmond.\nMae’r côr yn perfformio’n rheolaidd ledled y DU ac Ewrop ac wedi cynhyrchu sawl CD ac mae’n falch o’i neuadd gyngerdd ei hun yn y gymuned leol.\nMae rhai o’r lleoliadau nodedig mae’r côr wedi perfformio ynddynt yn cynnwys Castell Caerdydd, Canolfan Mileniwm Caerdydd, Parc yr Arfau Caerdydd, Castell Craig y Nos, Neuadd Albert yn Llundain, Neuadd Dewi Sant, Arena MEN Manceinion, Basilica Montserrat (Sbaen), Eglwys Sirmione Llyn Garda (Yr Eidal), Marseillan (Ffrainc), Marylake Shrine (Toronto), Eglwys yn Sorrento (Yr Eidal), Amgueddfa Genedlaethol Cymru, Torrevieja (Sbaen) a Lloret de Mar (Sbaen), Eglwys Kutina Latvia (Croatia) ac Academi Gerdd Karlovac (Croatia).\nMae’r côr yn edrych ymlaen yn fawr at berfformio yn Proms Cymru am y tro cyntaf yng Ngorffennaf 2017.\nBydd y côr meibion 200 llais yn cymryd rhan, ynghyd â band pres gorau Cymru a’r byd, Band Cory, yn y cyngerdd dathlu Pres a Lleisiau ar Nos Fercher Gorffennaf 26ain.\nI gael manylion llawn a’r repertorie, ewch i adran digwyddiadau y wefan yma


Technoleg Iechyd Cymru yn creu effaith yn 2019 - Health Technology Wales\nNews & Events > Technoleg Iechyd Cymru yn creu effaith yn 2019\n13 Chwefror, 2020\nTechnoleg Iechyd Cymru yn creu effaith yn 2019\nCawsom ein sefydlu gan Lywodraeth Cymru yn 2017 i gefnogi dull cenedlaethol o nodi, arfarnu a mabwysiadu technolegau iechyd.\nDrwy gydol 2019, cynigiwyd mwy na 65 o bynciau technoleg i ni eu harfarnu. Denodd cysylltiadau traws-sectoraidd cryf y cynigion pwnc hyn gan GIG Cymru, diwydiant, y trydydd sector, Llywodraeth Cymru ac academia.\nFel sefydliad annibynnol, mae ein gwaith yn cynnwys unrhyw dechnoleg iechyd nad yw’n feddyginiaeth, fel dyfeisiau meddygol, triniaethau llawfeddygol, therapïau seicolegol, telefonitro neu adsefydlu.\nMae’r cylch gwaith eang hwn wedi arwain at raglen waith brysur dros y flwyddyn ddiwethaf. Aeth 10 o’r cynigion pwnc ymlaen i gael arfarniadau llawn o dystiolaeth, lle mae ein tîm yn gweithio gydag arbenigwyr i bennu eu heffeithiolrwydd a’u cost-effeithiolrwydd. Yn dilyn hynny, cyhoeddwyd chwe Canllaw gan HTW yn ystod 2019. Rhoddir y Canllawiau i gomisiynwyr gofal i gefnogi’r broses o wneud penderfyniadau ar sail tystiolaeth ynghylch a ddylid buddsoddi, neu hyd yn oed ddadfuddsoddi, mewn technoleg iechyd.\nMeddai Dr Susan Myles, ein Cyfarwyddwr: “Rydym yn amcangyfrif y gallai canllawiau’r cyngor a gyhoeddwyd gennym yn 2019 effeithio ar fwy na 53,000 o bobl yng Nghymru. Mae ein Canllawiau yn gwella gofal ar gyfer nifer fawr o bobl, ac yn ymwneud â nifer o feysydd clinigol, megis canser, diabetes a breichiau prosthetig. Mae ganddo’r potensial i arbed mwy na £3.1m* i wasanaethau iechyd Cymru. Gellir teimlo’r effaith hon ar draws iechyd a gofal yng Nghymru, ac mae’n cefnogi defnydd mwy effeithlon o adnoddau.”\nMae ein cyrhaeddiad yn cael ei ymestyn drwy gynghreiriau strategol gyda nifer o sefydliadau allweddol ar draws iechyd a gofal. Roedd y partneriaid cenedlaethol a rhyngwladol newydd ar gyfer 2019 yn cynnwys Comisiwn Bevan, Grŵp Technolegau Iechyd yr Alban, yr Awdurdod Gwybodaeth ac Ansawdd Iechyd, a Phwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru. Mae’r cysylltiadau hyn wedi ein helpu i dyfu ein henw da, wedi gwella mynediad at arbenigwyr, ac wedi cynyddu statws ein gwaith.\nCliciwch yma i ddarllen Adroddiad Effaith HTW ar gyfer 2019\nCliciwch yma i ddarllen Adroddiad Blynyddol HTW ar gyfer 2018-19\n* Mae’r ffigur hwn yn seiliedig ar y dybiaeth y byddai cynnydd o 50% yn y defnydd o dechnoleg yn absenoldeb canllawiau HTW.


Gall adnodd Sut Ei Wneud Cliciwch gefnogi teuluoedd | Materion Rhyngrwyd\nMae llawer ohonom yn chwilio am ddysgu ar-lein. Ond ble mae'r pethau da?\nangela Ellis | Ebrill 6th, 2020\nFel Pennaeth Cyflenwi Cynhwysiant Cymdeithasol Digidol, rôl Angela yw arwain y gwaith o gyflawni prosiectau sy'n mynd i'r afael ag allgáu digidol a chymdeithasol yng nghanol cymunedau.\nMae Angela Ellis o Good Things Foundation yn rhannu cyngor ar sut y gall gwefan Make It Click helpu teuluoedd i ddatblygu sgiliau digidol beirniadol.\nMae fy mhlant yn gofyn imi adael iddyn nhw brynu neu lawrlwytho apiau neu gemau bron bob dydd - neu o leiaf mae'n teimlo felly! Rwy'n ceisio, yn yr eiliad honno o'u diffyg amynedd, i chwalu os ydw i eisiau dweud ydw. A yw'r cynnwys yn briodol i'w hoedran? A fydd dieithriaid cyflawn yn gallu eu negesu? A llawer o ffactorau eraill, os ydych chi'n rhiant, byddwch chi wedi arfer meddwl amdanyn nhw hefyd.\nRwy'n credu bod gen i afael gweddus ar yr hyn sy'n ddiogel ac yn briodol i'm plant, ond a ydw i'n gwybod am beth i edrych allan pan ddaw at fy ngolwg ar-lein fy hun? Newidiais swyddi yn ddiweddar a bu’n rhaid imi ddatblygu fy sgiliau digidol fy hun ar ôl 12 mlynedd yn yr un swydd. Doeddwn i ddim bob amser yn gwybod ble i fynd i ddod o hyd i wybodaeth ddibynadwy a chyfoes - mae yna lawer ar gael ar-lein ond beth yw'r pethau da? A beth alla i ei gyrchu nawr heb gael fy maglu i gofrestru ar gyfer sbam am flynyddoedd i ddod?\nBod yn frwd gyda thechnoleg\nDydw i ddim ar fy mhen fy hun yn methu â gwybod am beth i edrych. Dim ond mewn ffordd gyfyngedig y mae 22% o oedolion y DU yn defnyddio'r rhyngrwyd. Gallant ddefnyddio ffôn i wirio'r cyfryngau cymdeithasol ond nid ydynt yn gwybod sut i greu a lanlwytho CV - na ble i ddechrau wrth ddefnyddio taenlen. Ac rydym yn symud i fyd mwy digidol yn unig, felly mae'n hanfodol nad yw cymaint o bobl â phosibl ar-lein ond yn ffynnu ar-lein. Mae angen i fwy o bobl fynd yn frwd gyda'r rhyngrwyd i allu dod o hyd i gyflogaeth neu wneud newid cadarnhaol yn eu gyrfa.\nMae How Make It Click yn helpu i ddatblygu sgiliau digidol\nY drafferth yw, mae cymaint o wybodaeth ar gael, gall fod yn anodd dod o hyd i'r hyn sydd ei angen arnoch chi. Dyna lle Gwneud iddo glicio yn dod i mewn - rydyn ni wedi chwilio amdanoch chi. Mae'r wefan yn cynnwys casgliad o adnoddau dysgu ar-lein i helpu pobl i adeiladu eu sgiliau digidol. A gallwch ymddiried ynddo oherwydd bod y cyrsiau, yr offer a'r templedi sydd yno wedi cael eu dewis yn ofalus o wefannau sydd â hanes o roi'r sgiliau digidol sydd eu hangen ar bobl. Rydyn ni wedi gweithio gyda phobl sy'n ddefnyddwyr cyfyngedig eu hunain i benderfynu beth rydyn ni'n ei gynnwys yno, ac rydyn ni'n diweddaru ac yn ychwanegu mwy o wybodaeth yn gyson.\nGall y wefan eich dysgu am ddiogelwch ar-lein, cyflwyniadau a chyfryngau cymdeithasol. Ac mae yna lawer o wahanol ffyrdd i ddysgu, o gyrsiau fideo a thiwtorialau i ganllawiau a blogiau ysgrifenedig. Fe welwch hefyd offer a thempledi ar-lein y gallwch eu defnyddio gartref neu yn y gwaith.\nPe bai'r wefan wedi bod o gwmpas pan oeddwn i'n newid swyddi, byddwn wedi ei gwerthfawrogi'n fawr. Os ydych chi'n dechrau swydd newydd - neu os hoffech chi - gobeithio y dewch chi o hyd i wybodaeth amdani sy'n ddefnyddiol.\nAc os na allwch ddod o hyd i'r hyn sydd ei angen arnoch yna rhowch wybod i ni! Rwyf am i ni barhau i ychwanegu at Make it Click. Gobeithio, trwy wneud hynny, y bydd mwy ohonom yn parhau i ddysgu, datblygu ein gyrfaoedd ac yn gallu chwalu beth yw gwybodaeth o ansawdd da ar wefannau eraill.\nMae Make It Click yn cynnig awgrymiadau i ddatblygu sgiliau digidol.\nDysgu mwy am Good Things Foundation


Llyfrgell Owen Phrasebank - droi\nMae'r llain yn debygol o droi ac er nad yw Ian Salisbury wedi bod yn bowlio'n dda mae'n rhaid iddo chwarae.\n'Rhyfadd 'de.' meddai Marian, y wraig, rhwng ei dannadd a'i thôst a'i marmalêd, wrth droi tudalenna'i dyddiadur.\nMae caead bin sbwriel wedi ei droi â'i ben i lawr a'i roi i sefyll yn gadarn ar friciau yn gwneud baddon adar da.\nFe roddodd ei dad y goriad yn y drws a'i droi, ac yna rhoi gwthiad i'r drws i%w agor, ond heb fynd i mewn.\nRoedd he'n prysur droi'n niwsans glân.


Mae'r polisi preifatrwydd hwn yn nodi sut y mae Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru, sef adran o Lywodraeth Cymru ("ni"), yn casglu gwybodaeth gan ddefnyddwyr ("chi") gwefannau http://wefo.wales.gov.uk and http://wefo.cymru.gov.uk) ("ar y cyd ein gwefan") a sut y byddwn yn defnyddio'r wybodaeth honno. Pryd bynnag y byddwch yn defnyddio ein gwefan, rydych yn rhoi caniatâd i ni gasglu, defnyddio, a datgelu'r wybodaeth honno yn unol â'r polisi preifatrwydd hwn.\nY wybodaeth y gallwn ei chasglu gennych\nOs ydych yn ddefnyddiwr sydd â mynediad cyhoeddus a dienw cyffredinol, nid yw ein gwefan yn cadw nac yn storio gwybodaeth bersonol ond gellir casglu a phrosesu'r data canlynol amdanoch:\nEich cyfeiriad IP.\nManylion eich ymweliadau â'n gwefan a'r adnoddau rydych yn eu defnyddio.\nOs byddwch yn cysylltu â ni, gellir cadw cofnod o'r ohebiaeth honno a unrhyw ymatebion a derbyniwyd.\nOs byddwch yn rhoi eich manylion i ni er mwyn cael y wybodaeth ddiweddaraf drwy e-bost, cymryd rhan mewn cystadlaethau neu fel arall mewn perthynas â'ch defnydd o'n gwefan, byddwn yn cadw cofnod o'r manylion a roddwch.\nPan fyddwch yn defnyddio ein gwefan bydd ein gweinydd yn adnabod eich cyfeiriad IP yn awtomatig ac yn ei gofnodi mewn ffeil gofnodi. Dim ond at ddibenion dadansoddol ac os bydd ymosodiad ar ein gwefan, i nodi cyfeiriadau IP twyllodrus, y defnyddir eich manylion IP. Defnyddir meddalwedd Google Analytics i gofnodi eich manylion IP at ddibenion dadansoddol. Data ystadegol ydyw sy'n ein helpu i ddeall y ffordd y mae ein defnyddwyr yn pori'r wefan ac unrhyw batrymau, ac nid yw'n datgelu pwy ydych chi.\nGellir cael gwybodaeth am eich defnydd cyffredinol o'r rhyngrwyd drwy ddefnyddio ffeil cwci, a gaiff ei storio ar eich porwr neu ar yriant caled eich cyfrifiadur. Mae cwcis yn cynnwys gwybodaeth a drosglwyddir i yriant caled eich cyfrifiadur. Maent yn ein helpu i wella ein gwefan.Gallwch rwystro cwcis drwy ddewis y gosodiad ar eich porwr sy'n eich galluogi i wrthod pob cwci neu rai ohonynt. Fodd bynnag, os byddwch yn defnyddio gosodiadau eich porwr i rwystro pob cwci (gan gynnwys cwcis hanfodol) efallai na fyddwch yn gallu defnyddio ein gwefan neu rannau ohoni. Oni bai eich bod wedi newid gosodiadau eich porwr i rwystro cwcis, bydd ein system yn gosod cwcis cyn gynted ag y byddwch yn ymweld â'n gwefan.\nAr hyn o bryd, dim ond i gasglu gwybodaeth am y defnydd o fersiynau Cymraeg a Saesneg ei gwefannau y mae Llywodraeth Cymru yn defnyddio cwcis.\nOs byddwch yn defnyddio ein gwefan, rydych yn cytuno y gallwn ddefnyddio cwcis.\nCroesewir eich adborth. Os byddwch yn cysylltu â ni yn gofyn am wybodaeth, efallai y bydd angen i ni gysylltu ag adrannau eraill o'r llywodraeth i gael y wybodaeth honno. Os bydd eich cwestiwn yn un technegol, efallai y bydd angen i ni ei drosglwyddo i'n cyflenwyr technoleg.Ni fyddwn yn trosglwyddo unrhyw wybodaeth bersonol amdanoch wrth ymdrin â'ch ymholiad, oni bai eich bod wedi rhoi caniatâd i ni wneud hynny. Ar ôl anfon ymateb atoch, byddwn yn cadw cofnod o'ch neges at ddibenion archwilio.\nNid oes yn rhaid i chi gofrestru ar ein safle, ond mae angen cofrestru er mwyn tanysgrifio i’n cylchgrawn electronig EU4U neu i gael bwletinau e-bost, neu ar gyfer defnyddiau penodol ar ein gwefan o bryd i’w gilydd.\nDyma’r wybodaeth sy’n orfodol i gofrestru ar gyfer EU4U neu fwletinau e-bost: eich enw defnyddiwr (nid eich enw go iawn o reidrwydd, ond peidiwch â dynwared person arall), cyfrinair a chyfeiriad e-bost. Caiff yr wybodaeth hon ei storio’n ddiogel ar ein cronfa ddata. Nes i chi ddewis dileu’ch cyfrif, caiff eich manylion eu storio’n ddiogel fel nad oes angen i chi ailgofrestru pan fyddwch yn dychwelyd i’n safle.\nMae telerau ac amodau gwahanol ynghlwm â chofrestru ar gyfer a defnyddio gwasanaethau WEFO Ar-lein. Os byddwch yn cofrestru ac yn defnyddio WEFO Ar-lein, y telerau a’r amodau ar dudalennau WEFO Ar-lein fydd yn berthnasol.\nGallwch newid eich gosodiadau cofrestru, eich cyfeiriad e-bost a’ch manylion mewngofnodi drwy’r wefan unrhyw bryd. Os ydych am newid eich proffil personol, cliciwch ar ‘Tanysgrifio’ ar frig y dudalen, mewngofnodwch i’ch cyfrif a thiciwch/dadgliciwch yr opsiynau sydd ar gael. Os nad ydych am ddefnyddio gwasanaethau safle Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru bellach, gallwch ddileu’ch cyfrif ar eich tudalen proffil personol.\nNid ydym yn rhannu’r wybodaeth rydych yn ei darparu gydag unrhyw drydydd parti ac rydym yn ei diogelu’n unol â’r Ddeddf Diogelu Data.\nO dan y Ddeddf Diogelu Data, mae gennym ddyletswydd gyfreithiol i ddiogelu unrhyw wybodaeth bersonol y byddwn yn ei chasglu gennych. Rydym yn defnyddio technolegau a meddalwedd amgryptio o'r radd flaenaf i ddiogelu eich data, ac mae gennym safonau diogelwch llym ar waith i atal unrhyw fynediad nas awdurdodwyd iddo.\nNi fyddwn yn trosglwyddo eich manylion i unrhyw drydydd parti nac i adran arall o'r llywodraeth oni fyddwch yn rhoi caniatâd i wneud hynny a/neu ei bod yn ofynnol i ni wneud hynny yn unol â chyfreithiau perthnasol, gorchmynion llys, neu reoliadau llywodraeth (er enghraifft i atal neu ganfod troseddau).\nOs byddwch yn rhoi unrhyw wybodaeth bersonol i ni fel rhan o'ch defnydd o'n gwefan byddwn yn gofalu am y wybodaeth honno yn unol â thelerau Datganiad Preifatrwydd Llywodraeth Cymru.\nEfallai y bydd ein gwefan yn cynnwys dolenni i wefannau trydydd parti. Os byddwch yn dilyn dolen i unrhyw un o'r gwefannau hyn, nodwch fod gan y gwefannau hyn eu polisïau preifatrwydd eu hunain ac nad ydym yn derbyn unrhyw gyfrifoldeb nac atebolrwydd am y polisïau hyn. Efallai y bydd y gwefannau trydydd parti hyn hefyd yn defnyddio cwcis, nad oes gennym unrhyw reolaeth drostynt. Darllenwch y polisïau preifatrwydd perthnasol cyn cyflwyno unrhyw ddata personol i'r gwefannau hynny.\nOs bydd y polisi preifatrwydd hwn yn newid mewn unrhyw ffordd, byddwn yn rhoi fersiwn wedi'i ddiweddaru ar ein gwefan. Gallwch sicrhau eich bod yn ymwybodol bob amser o'r wybodaeth a gesglir gennym, sut y byddwn yn defnyddio'r wybodaeth honno ac o dan ba amgylchiadau, os o gwbl, y byddwn yn ei rhannu â phartïon eraill drwy adolygu'r polisi preifatrwydd hwn yn rheolaidd.\nCael gafael ar y wybodaeth a gedwir amdanoch a chysylltu â ni\nOs byddwch am weld ein cofnodion o unrhyw ohebiaeth rydych wedi'i hanfon atom, neu os oes gennych ymholiad neu gŵyn am y polisi preifatrwydd hwn neu am ein gwefan, gallwch gysylltu â ni ar enquiries-wefo@cymru.gsi.gov.uk


'Not Just For Boys' - Women in IT with DVLA - Chwarae Teg\nNid Jyst i Fechgyn - Menywod ym maes TG gyda’r DVLA\nMae menter Nid Jyst i Fechgyn Chwarae Teg wedi symud ar-lein dros dro, gan ddarparu gweminarau 1 awr yn rhad ac am ddim i ferched a menywod sydd â diddordeb mewn gyrfaoedd ym meysydd Gwyddoniaeth, Technoleg, Peirianneg a Mathemateg (STEM).\nNod Nid Jyst i Fechgyn yw creu gweithlu STEM amrywiol, ystwyth ac arloesol sydd ei hangen ar Gymru heddiw ac i’r dyfodol.\nAr 12 Hydref am 5pm, rydym yn gweithio mewn partneriaeth gyda’r DVLA. Yn y weminar hon byddwn yn ysbrydoli menywod i gyflawni gyrfaoedd llwyddiannus a gwerthfawr iawn fel rhaglenwyr, peirianwyr meddalwedd, arbenigwyr technoleg ac fel arweinwyr ym maes TG.\nI ddathlu Diwrnod Rhyngwladol y Merched a Diwrnod Ada Lovelace bydd 3 menyw ysbrydoledig sy’n gweithio mewn amryw rolau ar draws TG yn y DVLA yn ymuno â ni gan roi cipolwg ar eu gyrfaoedd hyd yma ac yn cynnig cyngor i’r rhai sydd â diddordeb mewn creu gyrfa mewn STEM.\nYmunwch â ni am drafodaethau gyda menywod ysbrydoledig sy’n gweithio yn y diwydiannau STEM a:\nDysgu sut beth yw ‘diwrnod ym mywyd ‘ rhywun sy’n gweithio yn niwydiant STEM\nCael eich ysbrydoli gan eu llwybrau gyrfa a fydd yn ysbrydoli cenedlaethau’r dyfodol\nCael cyfle i ofyn unrhyw gwestiynau i’r modelau rôl am eu gyrfaoedd.\nBeth am gael eich ysbrydoli, gofyn cwestiynau a darganfod mwy?


Cynhyrchion Archives - Fair Trade Wales\nMae’n Ddiwrnod Masnach Deg y Byd 2022! Y thema bwysig iawn eleni yw cyfiawnder yn yr hinsawdd. Mae mynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd nid yn unig yn anghenraid ecolegol, ond yn fater cyfiawnder cymdeithasol hefyd i’r rheini yr effeithir arnynt waethaf sy’n wynebu tywydd eithafol. Mae angen cyfiawnder hinsawdd arnom! Nod cyfiawnder hinsawdd yw […]\nSadwrn Busnes Bach: Siopa’n lleol, effeithio’n fyd-eang\nRhagfyr 4, 2021\nSiopa’n lleol, effaith fyd-eang y Dydd Sadwrn Busnesau Bach hwn Nod Dydd Sadwrn Busnesau Bach yw annog pobl i siopa mewn busnesau bach a’u cefnogi yn eu cymunedau. Mae Masnach Deg Cymru’n annog hyn drwy ofyn i chi siopa nwyddau Masnach Deg – cefnogi busnesau lleol a grymuso ffermwyr lleol a gweithwyr mewn gwledydd incwm […]\nCystadleuaeth Cymru Masnach Deg x Jenipher’s Coffi\nEbrill 20, 2021\nMae gennym un bag 100g o Jenipher’s Coffi i’w roi bob wythnos am yr wyth wythnos nesaf. Am eich cyfle i ennill, yna nodwch eich manylion yn ein ffurflen a byddwn yn dewis enillydd ar hap. Bydd y gystadleuaeth ar agor ddydd Gwener i fore dydd Llun a byddwn yn cyhoeddi’r enillydd ddydd Mawrth. Pob lwc! […]\nAnrhegion Prydferth a Moesegol ar gyfer Sul y Mamau 2021\nMawrth 2, 2021\nGyda Sul y Mamau 2021 ar y gorwel ar ddydd Sul 14 Mawrth, rydym wedi dewis rhai anrhegion moesegol er mwyn rhoi syrpreis iddi ar ei diwrnod arbennig. O sgarffiau a wnaed â llaw i olewau moesegol, dyma gyfle i chi ddarganfod yr anrheg berffaith ar ei chyfer. Cadw’n glud a chynnes Sicrhewch ei bod […]\nSiocled Masnach Deg a Rysáit Cacen Tahini\nIonawr 26, 2021\nTeisen blasus, fegan a tahini masnach deg am pythefnos masnach deg gan Sarah Philpott. Cynhwysion Ar gyfer y teisen 150g siwgwr brown Masnach Deg 150g blawd plaen 50g powdwr coco Masnach Deg 1 llwy de powdwr codi 2 llwy de powdwr codi 400ml llaeth planhigyn 75ml olew rêp a pheth ychwanegol ar gyfer iro 120ml aquafaba […]\nCefnogwch siopau Masnach Deg yng Nghymru ar Ddydd Santes Dwynwen\nHeddiw, mae Cymru’n dathlu Dydd Santes Dwynwen (Dydd Sant Ffolant Cymru), felly beth am ddewis anrheg arbennig a fydd yn lledaenu ychydig o gariad ar draws y byd? Porwch drwy ein canllaw Masnach Deg â dewis llaw, a fydd yn cefnogi siopau moesegol ym mhob rhan o Gymru. O siocled i nwyddau cartref, mae ein […]\nDatganiad Terfynol ar y Ymgyrch Nestle\nHydref 1, 2020\nMae heddiw’n nodi diwedd y bartneriaeth rhwng Nestlé a chynhyrchwyr siwgr a choco Masnach Deg, ac rydym yn siomedig iawn nad ydy Nestlé wedi newid eu meddyliau. Mae deiseb sy’n cynrychioli 300,000 o bobl yn cael ei chyflwyno i Nestlé yn eu swyddfa yn Efrog heddiw, i brotestio yn erbyn eu penderfyniad. Dros y misoedd […]\nDyma’n hoff ddiwrnod y flwyddyn: Diwrnod Siocled y Byd! I ddathlu, rydym wedi gofyn i rai gwerthwyr Masnach Deg o Gymru beth yw eu hoff siocled Masnach Deg. Dyma’r hyn a ddywedwyd ganddynt. Health & Food Llanrwst Health & Food Llanrwst yw siop sy’n gwerthu bwydydd cyfan, cynnyrch ffres a chynnyrch eco. Ar hyn o […]\nRhagfyr 7, 2017\nSyniadau am Anrhegion Nadolig Meddylgar Mae’r Nadolig yn ddi-os yn amser i roi a derbyn. Mae hefyd yn amser delfrydol i ddefnyddio’ch pŵer gwario yn ddoeth, a rhoi rhodd ystyrlon i’r rhai yr ydych yn eu caru. Rydym wedi llunio rhestr o’n hoff anrhegion Nadoligaidd Masnach Deg, gyda phob un â chysylltiad â Chymru. Os […]\nGwisg Ysgol Masnach Deg Newydd i Ysgol Newydd\nGorffennaf 13, 2017\nMae Ysgol Gynradd y Trallwng (Eglwys yng Nghymru), ysgol gynradd newydd yng nghanolbarth Cymru wedi cyflwyno gwisg ysgol gotwm 100% Masnach Deg ardystiedig – wedi ei gaffael gan y gwneuthurwr dillad ysgol foesegol Koolskools. Mae’r ysgol newydd, a fydd yn uno Ysgol Fabanod Oldford, Ysgol Babanod Ardwyn, Ysgol Feithrin a Babanod Gungrog ac Ysgol Iau […]


Ysgol Gynradd Clynnog Fawr - Cof y Cwmwd\nYsgol Gynradd Clynnog Fawr\nYr Ysgol Genedlaethol y gelwid yr ysgol hon ar y dechrau.\nFe'i hagorwyd ar 2 Hydref 1850,fel y cofnododd Eben Fardd yn ei ddyddiadur.* (Roedd ysgol yng Nghlynnog cyn hyn). Ysgol Eben Fardd\nErbyn 1889, fodd bynnag, roedd safon yr addysg yn druenus o isel a theimlai’r rhieni fod eu plant yn cael cam dybryd.**\nY Ficer oedd yn “gofalu” am yr ysgol ond trwy weithgarwch Arthur Acland, A.S. (a drigai ym Mhlas-y-bryn am gyfnodau o’r flwyddyn), boneddigion eraill (yn eu plith: Y Parch. J. Evans, B.A.; Capten Griffith, Frondirion; Mr. J. Owen, Tycerrig; Mr David Williams, Pontlyfni; a Hywel Tudur), a thrwy gydsyniad y ficer, trefnwyd cyfarfod cyhoeddus i ystyried y camre i geisio codi'r safon. Awgrymodd Mr Acland benodi pwyllgor o bum trethdalwr i arolygu’r ysgol ac i’r Ficer ddewis tri o’i ochr ei hun. Gwrthododd y ficer gan honni mai ganddo ef yr oedd yr hawl i weithredu fel y mynnai, ond fe fodlonai ar roi cynnig ar bedwar o bob ochr am flwyddyn. Gwrthodwyd y cynnig a gohiriwyd y cyfarfod am rai dyddiau.\nMynnai’r Ficer gychwyn yr ail gyfarfod trwy ddarllen rhestr o’r tanysgrifiadau tuag at gynhaliaeth yr ysgol a chynigiodd ef ei hun dalu punt. Tynnwyd ei sylw at y ffaith mai dewis pwyllgor oedd pwrpas y cyfarfod. Awgrymodd y Ficer wedyn y buasai ef a Mr Acland yn cyfrannu £5 yr un. Gwrthododd Mr Acland gan nad dyna oedd pwrpas y cyfarfod.\nBu rhagor o ymgecru ac edliwiwyd i Mr Price, y Ficer, fod pobl yn talu cannoedd o bunnau yn flynyddol tuag at ei gadw ef i bregethu i ryw 20 neu 30 o’r plwyfolion. Honnwyd ei fod newydd dderbyn 180 punt o godiad yn ei gyflog a nodwyd ei fod yn derbyn y swm o 500 punt y flwyddyn. Gwadu wnaeth y Ficer a daeth y cyfarfod i ben heb unrhyw benderfyniad.\nCeir adroddiad llawn am yr hanes cyffrous hwn gan “Carwr Cyfiawnder” yn Y Genedl Gymreig, 13 Chwefror 1889. (Papurau newydd ar-lein Cymru).\nYsgol Clynnog tua 1948\nLlyfrau log Ysgol Gynradd Clynnog (Gwasanaeth Archifau Gwynedd) XES1/53 [1863-1970]\nDetholion o Ddyddiadur Eben Fardd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1968. Golygwyd gan E.G. Millward)\nCeir adroddiad llawn am yr hanes hwn gan “Carwr Cyfiawnder” dan y pennawd Addysg yng Nghlynnog Cyfarfodydd brwdfrydig a chynhyrfus yn Y Genedl Gymreig, 13 Chwefror 1889. (Papurau newydd ar-lein Cymru).\n↑ am gyflogau personiaid rai blynyddoedd ynghynt gweler Cof y Cwmwd: Categori Pobl: Robert Williams, Llwyndu, Pen-y-groes, dan hanes llyfryn ei fab enwog, Thomas Roberts, Llwynrhudol: Cwyn yn erbyn Gorthrymder\nWedi dod o "https://cof.uwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Ysgol_Gynradd_Clynnog_Fawr&oldid=6175"\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 10 Mehefin 2019, am 10:05.


Cynllun i wella gwasanaethau mabwysiadu - BBC Cymru Fyw\nCynllun i wella gwasanaethau mabwysiadu\nFore Mercher mae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi cynllun i "gryfhau gwasanaethau mabwysiadu a maethu yng Nghymru" wedi i Gymdeithas Mabwysiadu a Maethu Prydain (BAAF) ddirwyn i ben.\nFe fydd y Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol yn gyfrifol am gadw Cofrestr Fabwysiadu Cymru a bydd staff perthnasol BAAF Cymru yn trosglwyddo i'r Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol.\nYn ogystal bydd corff newydd yn gyfrifol am hyfforddiant, ymgynghori, cyngor cyfreithiol a llinell gymorth i'r cyhoedd a gweithwyr proffesiynol.\nFe fydd y corff - Cymdeithas Maethu a Mabwysiadu Cymru @ Dewi Sant - yn canolbwyntio ar wasanaethau yn benodol i Gymru, ac yn recriwtio o blith staff BAAF Cymru.\n'Strwythur cadarn newydd'\nDywedodd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Mark Drakeford: "Bydd y trefniadau hyn yn cryfhau ac yn sicrhau dyfodol y gwasanaethau mabwysiadu a maethu yr oedd BAAF Cymru yn eu darparu yn ogystal â sicrhau swyddi i staff oedd yn cael eu cyflogi gan BAAF Cymru.\n"Cyn gynted ag y cawsom ni wybod am gynlluniau BAAF i gau, cawsom drafodaethau gyda'r gweinyddwyr i sicrhau bod y gwasanaethau'n parhau'n sefydlog am chwe wythnos arall i helpu plant a chynorthwyo pobl sydd eisiau maethu a mabwysiadu.\n"Yn ystod y cyfnod hwn o chwe wythnos rydym wedi hyrwyddo strwythur cadarn newydd sy'n adeiladu ar arbenigedd BAAF Cymru ar draws ystod o wasanaethau a gweithgareddau.\n"Mae staff BAAF Cymru wedi parhau i ddarparu'r gwasanaethau hyn tan y dyddiad cau, felly doedd dim tarfu ar wasanaethau.\n'Sefyllfaoedd mwyaf bregus'\n"Mae'r Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol yn rhannu ein nod, datblygu a gwella Cofrestr Fabwysiadu Cymru. Rwy'n credu bod y trefniadau newydd hyn yn gam tuag at wneud y gofrestr yn fwy effeithiol fyth ac yn haws ei defnyddio.\n"Rwy'n hyderus y byddan nhw'n arwain at wella gwasanaethau a hoffwn ddiolch i'r holl staff a sefydliadau cysylltiedig am weithio gyda ni.\n"Gyda'n gilydd rydym wedi gosod trefniadau i gefnogi'r plant a'r bobl ifanc yn y sefyllfaoedd mwyaf bregus yng Nghymru.\n"Rwy'n gobeithio y byddaf yn gallu gwneud cyhoeddiad yn fuan iawn ynglŷn â dyfodol y drefn adolygu annibynnol."


Aros. Paid rhoi'r gorau iddi! | Careers Wales\nAros. Paid rhoi'r gorau iddi!\nYdych chi wedi dechrau'r coleg neu'r chweched dosbarth yn ddiweddar ond nawr yn meddwl tybed a ydych chi wedi gwneud y penderfyniad cywir? Y peth pwysig yw gofio yw i beidio â rhuthro i wneud penderfyniad y gallech ei ddifaru nes ymlaen.\nCymerwch eich amser i....\nDdeall pam eich bod yn cael amheuon. Ai amgylchedd y coleg / ysgol ydyw neu'r cwrs?\nFeddwl sut mae hyn yn gwneud ichi deimlo. Ydych chi'n anhapus neu wedi diflasu ar y cwrs yn unig?\nYstyried yr effaith o adael cwrs. A fyddai gadael y cwrs yn effeithio ar eich nod gyrfa?\nEdrychwch ar y gefnogaeth sydd ar gael\nYstyried gadael cwrs?\nEdrychwch ar y rhesymau mwyaf cyffredin sydd gan bobl dros deimlo'n ansicr am eu cwrs, a chewch gyngor ar beth i'w wneud.\nCefnogi eich plentyn os ydynt am adael y coleg\nEdrychwch ar ein 3 prif awgrym i gefnogi eich plentyn os ydynt yn ystyried gadael y coleg.\nAros. Paid rhoi'r Gorau Iddi fideo Cynghorydd Gyrfa\nGwyliwch y fideo i gael cyngor a chefnogaeth gan ein Cynghorwr Gyrfa.\nGweld dogfen trawsgrifiad a chapsiynau. (PDF, 102KB, bydd y ffeil yn agor mewn ffenestr newydd)\nYouTube Gyrfa Cymru\nEdrychwch ar y 7 prif awgrym yn cynnwys profiad gwaith, gwaith rhan amser, gwirfoddoli a mwy...\nDewch i wybod beth mae cyn fyfyriwr yn ei ddweud y byddai hi wedi'i wneud yn wahanol, fel eich bod chi'n gwneud y mwyaf o'ch amser yn y coleg neu'r 6ed dosbarth.


Tendrau a Chytundebau - Cyngor Sir Penfro\n> Cartref. > Eich Cyngor. > Cynigion a Chytundebau.\nDiben y safle hwn yw darparu gwybodaeth am : -\nYr hyn a brynwn a phwy yn y Cyngor sy'n ei brynu\nY cyfreithiau/deddfau a'r gweithdrefnau sy'n llywodraethu'r hyn a brynwn\nÂ phwy y dylech gysylltu am ragor o wybodaeth\nMae’r Cyngor yn ymgymryd y mwyafrif o’i dendrau yn electronig. Gellir gweld y cyfleoedd hyn trwy fynd i wefan Bravo (Mewn ffenest newydd) a chlicio ar y Bwrdd Bwletin. Rydyn ni hefyd yn hysbysebu gofynion dros £25k ar Gwerthwch i Gymru (Mewn ffenest newydd) ac fe fyddai’n fuddiol cofrestru ar y safle hwn yn rhad ac am ddim.\nMae'r safle newydd, rhad ac am ddim, ar gyfer hysbysiadau contractau sector cyhoeddus Cymru bellach ar gael i'w ddefnyddio. Dyma gyfuniad o wefannau GwerthwchiGymru a PrynwchiGymru wedi'u hailfrandio a'u hail-lunio. Dylai pob cyflenwr newydd gofrestru ar y safle hwn er mwyn cael gwybod am gyfleoedd tendro sydd i ddod. Mae'n hanfodol bod cyflenwyr a oedd wedi cofrestru'n flaenorol yn cadarnhau bod eu manylion wedi'u trosglwyddo i'r safle newydd a'u bod yn gyfredol os dymunant barhau i wneud ceisiadau am gyfleoedd yn y sector cyhoeddus yng Nghymru.'\nGohebiaeth GwerthwchiGymru gan Lywodraeth Cymru\nGwahoddiad i Gyflenwyr Gofrestru - Templed Cymraeg\nCyngor Sir Penfro - Y Rhestr Contractau Cyfredol a'r Blaengynllun Contractau\nIsod fe welwch rhestr lawn y contractau sydd ym meddiant Cyngor Sir Penfro ar hyn o bryd. Fe gyflwynwyd hyn yn fformat Excel er mwyn i gyflenwyr posibl allu lawrlwytho'r ddogfen a chwilio/hidlo am gyfleoedd i gyflwyno tendr am gontractau sydd o ddiddordeb iddynt. Mae'r ddogfen hon yn rhestr o bob un o'n contractau cyfredol ac hefyd yn flaengynllun contractau ar gyfer yr holl gyfleoedd i dendro y gallem fanteisio arnynt yn y dyfodol. Pan fydd cyflenwyr posibl yn cyfeirio at y data hyn, dylent gadw mewn cof y pwyntiau canlynol:-\nMae Sir Benfro yn cefnogi'r Siarter Drysau Agored a bydd yn cyhoeddi pob un o'r cyfleoedd newydd i dendro ar www.gwerthwchigymru.gov.uk Cofiwch sicrhau bod eich cwmni'n cofrestru ar y wefan hon; hefyd, os ydych chi wedi cofrestru o'r blaen, dylech sicrhau bod eich manylion cyfredol wedi cael eu trosglwyddo i wefan GwerthwchiGymru sydd newydd gael ei lansio.\nMae gan Sir Benfro nifer o gontractau sy'n cynnwys opsiynau i estyn y contract ac mae'r rhain wedi cael eu nodi os yw hynny'n berthnasol. Fel arfer bydd yr Awdurdod yn derbyn yr opsiynau estyn sydd ar gael ond nid yw'n gwneud hynny bob amser. Os ydych chi'n dymuno gwneud ymholiadau ynghylch unrhyw gontract penodol mae croeso ichi anfon e-bost at y person cyswllt priodol yn yr Adran Gaffael.\nNi fydd yn rhaid aildendro am bob un o'r contractau a restrir man hyn, ac fe allai'r rhesymau dros hynny gynnwys y canlynol; gwerth isel iawn sydd i'r contract, pryniant untro, ac yn y blaen. Fodd bynnag, os oes gyda chi ddiddordeb mewn cyfle penodol byddwch cystal ag anfon e-bost at y person cyswllt priodol yn yr Adran Gaffael, er mwyn ichi gael rhagor o wybodaeth.\nOs hoffech gael unrhyw gymorth cyffredinol mae croeso ichi anfon e-bost at ein Swyddog Datblygu Cyflenwyr - Caffael\nGwelwch Y rhestr gontractau bresennol (diweddarwyd ddiwethaf 06.09.17)\nOs hoffech gael unrhyw gymorth cyffredinol, fe'i cewch trwy anfon e-bost at ein Swyddog Datblygu Cyflenwyr Caffael\nKim Baker kbaker@carmarthenshire.gov.uk\nAngen cymorth? Busnes Cymru (Mewn ffenest newydd)\nID: 6334 Adolygwyd: 20/9/2017\nGwerthu i Ni - Sut y Byddwn ni'n Prynu\nGwerthu i Ni - Rheoliadau\nGwerthu i Ni - Cysylltiadau\nCwestiynau a Ofynnir yn Aml ac Hatebion\nCrynodeb o Fandiau Gwerth a Mannau Hysbysebu\nBETH I’W WNEUD A BETH I BEIDIO Â’I WNEUD WRTH DENDRO\nCyllideb y Cyngor ac Adroddiadau Cyfannol


CYFEIRNOD GRID: SN080370\nARWYNEBEDD MEWN HECTARAU: 630.1\nArdal o fewn ffiniau modern Sir Benfro, ar ochr ogleddol Mynydd Preseli, o fewn Cantref canoloesol Cemaes y daethpwyd ag ef o dan reolaeth Eingl-Normanaidd gan y teulu Fitzmartin c.1100. Fe'i cadwyd gan y teulu Fitzmartin, fel Barwniaeth Cemaes, tan 1326 pan gawsant eu holynu gan y teulu Audley. Roedd y farwniaeth yn gydamserol â Chantref Cemaes a grëwyd yn ddiweddarach ym 1536, ond parhaodd llawer o hawliau a rhwymedigaethau ffiwdal, rhai ohonynt tan mor ddiweddar â 1922. Mae'r ardal gymeriad hon yn gorwedd yn bennaf o fewn pentrefan Cilgwyn, ym mhlwyf Nanhyfer, a fu'n un o fwrdeistrefi'r farwniaeth yn ystod y cyfnod canoloesol. Ardal o goetir ydoedd yn bennaf yn ystod y cyfnod canoloesol ac mae coed trwchus yn dal i'w gorchuddio heddiw. Mae'n debyg bod y patrwm presennol o gaeau bach afreolaidd eu siâp yn ymwneud â phroses o amgáu coetir fesul tipyn ar ddiwedd y cyfnod canoloesol a dechrau'r cyfnod ôl-ganoloesol. Mae natur wasgaredig aneddiadau yn yr ardal hon yn deillio o'r systemau Cymreig o dirddalidaeth y delid tir o danynt. Heddiw, mae'r coetir sydd wedi goroesi ym Mhentre Ifan yn cynrychioli'r hyn sy'n weddill o Goed Cilruth a fu'n fwy o faint ar un adeg ac a fu dan awdurdod coedwig y Farwniaeth ers y 12fed ganrif pan ddywedwyd ei fod yn ymestyn i'r gorllewin i Drewern ac a ddisgrifiwyd fel 'rhyfeddod. i weld y cyfryw bren teg' ym 1603. Roedd coedwigoedd Wenallt a Brithdir i'r gogledd yn 'goedwigoedd llai pwysig' yn yr 16eg ganrif. Roedd y gwaith o glirio'r coetir hwn a'i amgáu wedi dechrau erbyn y 13eg ganrif pan oedd Eglwys y Santes Fair Cilgwyn yn gapel anwes i Nanhyfer. Cofnodwyd anheddiad yn Nolrannog c.1280, tra cyfeiriwyd at Fachongle mewn dogfen o 1343, ynghyd â Phentre Ifan a ailadeiladwyd ar ei safle presennol ar ddiwedd y 15fed ganrif ar gyfer Syr James ab Owen fel gwobr am ei wasanaeth i Harri Tudur. Yn ôl traddodiad torrwyd daliadau a sefydlwyd yn ddiweddarach allan o goetir. Mae Extent Cemaes o 1577 yn rhestru llawer o'r ffermydd a'r daliadau presennol o fewn yr ardal gymeriad hon ac yn agos ati. Roedd yn rhaid i 'blasty' Trewern dalu 6d o rent i'r Farwniaeth, aseswyd Dolrannog a chafwyd bod yn rhaid i Thomas Lloid dalu rhent o 6d, tra oedd yn rhaid i'r teulu Warren dalu 3s 4d am y 5 daliad a ffurfiai Fachongle, y cynrychiolir 3 ohonynt gan Fachongle-uchaf, -ganol ac -isaf. Efallai y cynrychiolir anheddu diweddarach gan Gilgwyn a Chilgwyn Mawr sydd yn ôl pob tebyg yn ffermydd yn dyddio o'r 17eg ganrif - roedd yr olaf hefyd yn un o ddaliadau Warren erbyn 1734. Ar ben hynny mae'n bosibl bod rhai o'r caeau afreolaidd eu siâp i'r de, ar gwr Mynydd Preseli, yr ymddengys eu bod yn assarts i mewn i goetir, mewn gwirionedd yn perthyn i gyfnod diweddarach hefyd, a'u bod yn cynrychioli anheddu gan sgatwyr yn y 18fed ganrif ac ar ddechrau'r 19eg ganrif ar dir a fu gynt yn dir comin, y mae darn ohono sydd wedi goroesi yn ymestyn i'r ardal hon fel ardal gymeriad Carnedd Meibion. Mae'r enw 'Constantinople' yng nghanol yr ardal hefyd yn perthyn i gyfnod diweddarach. Er mwyn darparu ar gyfer y boblogaeth a oedd yn tyfu, adeiladwyd ystafell ysgol yn rhan o Eglwys y Santes Fair Cilgwyn, a sefydlwyd Capel Caersalem ym 1820. Roedd y patrwm presennol yn ei le yn llawn erbyn arolwg degwm 1843. Ers canol y 19eg ganrif gadawyd rhai ffermydd ac aildyfwyd coetir dros eu caeau. Bu rhywfaint o gloddio i'r de, a rheolir llawer o'r coetir sydd ar ôl gan Forest Enterprise neu Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro. Arweiniodd y gwaith rheoli'r coetir at adeiladu rheilffordd ysgafn ym Mhentre Ifan ar ddechrau'r 20fed ganrif. Mae'r sefyllfa bresennol yn un dra gwledig, ond mae rhywfaint o ddiboblogi wedi bod - mae gan Gaersalem gynulleidfa fawr o hyd ond caeodd Eglwys y Santes Fair Cilgwyn yn ddiweddar.\nMae ardal gymeriad tirwedd hanesyddol Cilgwyn yn gorwedd ar draws dyffrynnoedd y rhan uchaf o Afon Gwaun ac Afon Clydach. Yn y fan hon mae ochrau'r dyffrynnodd yn serth, sy'n creu tirwedd donnog yn codi o 20m lle y mae ar ei isaf hyd at dros 250m o uchder. Rhennir y dirwedd yn gaeau bach afreolaidd eu siâp. Rhennir y caeau hyn gan nifer o fathau o ffiniau, yn amrywio o gloddiau ac iddynt wynebau o gerrig, welydd o gerrig sych i gloddiau. Cerrig yw'r ffactor cyffredin yn y ffiniau hyn, ac, mewn llawer o achosion ceir cerrig sylfaen monolithig. Ceir gwrychoedd ar y mwyafrif o'r ffiniau, ond mae'r rhain fel arfer wedi'u hesgeuluso ac maent wedi tyfu'n wyllt iawn ac mae coed bach yn egino allan ohonynt. Nodweddir yr ardal hon gan goetir collddail. Mae'r coedwigoedd mwy sylweddol yn Nhþ Canol a Phentre Ifan wedi ymestyn dros gyn-gaeau. Mae'r coetir ar ochrau serth y dyffrynnoedd yn fwy hynafol. At ei gilydd, mae'r coetir helaeth a'r coed ar y cloddiau sydd wedi tyfu'n wyllt yn rhoi golwg dra choediog i Gilgwyn. Tir pori yw'r tir amaeth i gyd bron. Tir pori wedi'i wella a geir yn bennaf ar warrau llai coediog y dyffrynnoedd, ond ar ochrau a lloriau'r dyffrynnoedd mae tir mwy garw, heb ei wella yn fwy cyffredin. Mae ychydig o'r tir mwy diffaith yn troi'n brysgwydd unwaith eto. Nodweddir y patrwm anheddu gan ffermydd a bythynnod gwasgaredig. At ei gilydd mae'r aneddiadau yn yr arddull brodorol ac yn dyddio o'r 19eg ganrif. Ceir adeiladau ag un llawr, llawr a hanner a dau lawr. Maent wedi'u hadeiladau o gerrig (wedi'u rendro a cherrig moel), ac iddynt doeau llechi a thri bae. Mae'r tai allan lle y maent yn bresennol hefyd yn eithaf bach. Fel arfer mae un rhes wedi'i hadeiladu o gerrig yn dyddio o'r 19eg ganrif, weithiau ynghyd â strwythur o haearn rhychog o ganol yr 20fed ganrif a/neu adeiladau bach o ddur, asbestos a choncrid o ddiwedd yr 20fed ganrif. Mae nifer fawr o ffermydd a bythynnod anghyfannedd, yn arbennig ar hyd dyffryn Clydach. Lleolir Eglwys y Santes Fair Cilgwyn ar ochr dyffryn a orchuddir â thrwch o goed a lleolir adeilad urddasol Capel Caersalem, a thanc bedyddio allanol, ar dir gwastad, mwy agored. Nid oes unrhyw adeiladau rhestredig yn yr ardal. Yr unig elfennau yn y dirwedd hon sy'n gysylltiedig â thrafnidiaeth yw lonydd a llwybrau troellog cul sydd â chloddiau o bob tu iddynt.\nMae archeoleg a gofnodwyd yn cynnwys siambr gladdu neolithig enwog Pentre Ifan sy'n gofrestredig, man darganfod neolithig, a'r hyn a all fod yn feddrod siambrog/cyfadail o feini hir. Mae hefyd crug crwn o'r oes efydd, a charnedd glirio o ddyddiad anhysbys. O'r oes haearn mae bryngaer gofrestredig, bryngaer arall a safle anheddiad. Mae safleoedd aneddiadau canoloesol a'r hyn a all fod yn system gaeau ganoloesol, a safleoedd melinau ôl-ganoloesol a chwarel. Yng nghoetir Pentre Ifan, ceir nodweddion yn gysylltiedig â'r gwaith o reoli'r coetir megis cloddiau terfyn, cloddfeydd clai, bythynnod, pyllau llifio a rheilffordd ysgafn yn dyddio o ddechrau'r 20fd ganrif.\nMae'r coetir sy'n elfen mor fawr o'r dirwedd a'r caeau bach afreolaidd eu siâp yn rhoi cymeriad tirwedd hanesyddol nodedig i Gilgwyn. Mae'n gwrthgyferbynnu'n gryf â'r ardaloedd o gaeau mwy o faint heb fawr ddim coetri sy'n cyffinio â hi ar bron bob ochr ac â rhostir agored Carnedd Meibion-Owen i'r de-ddwyrain.\nFfynonellau: Charles 1992; Howells 1977; Jones 1996; Lewis 1972; Map a rhaniad degwm Nanhyfer, 1843; Nash 1989; Rees 1932; Trethowan 1998; Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed 1997 .


Dyma Ann, ein Rheolwr Sgiliau Astudio Academaidd, yn rhannu awgrymiadau trefnu, adolygu a strategaethau mewn arholiadau i’ch helpu i lwyddo… – Your Student Life, Supported - Cardiff University\nExam and assessment tips, Exam tips, More\nMae’n eithaf arferol teimlo ychydig yn nerfus wrth feddwl am wneud arholiad, ond y newyddion da yw, gyda’r awgrymiadau hyn, gallwch ddechrau tymor yr arholiadau yn teimlo’n barod ac mewn rheolaeth. O oedi, i gynllunio, i’ch perfformiad mewn arholiad, dyma rai strategaethau ymarferol i’ch rhoi ar ben ffordd.\nBod yn Drefnus – 5 Awgrym Ardderchog\nWrth asesu myfyrwyr, rydym eisiau gwybod i ba raddau mae eich gwaith yn dangos eich bod chi wedi bodloni deilliannau dysgu y modiwl, felly ymgyfarwyddwch â’r rhain.\nMae angen i chi wybod y wybodaeth hanfodol am yr arholiad – ble, pryd a beth sydd i’w ddisgwyl gennych.\nByddwch yn drefnus. Trefnwch adnoddau electronig a chopi caled a gwnewch yn siŵr bod gennych ofod y gallwch weithio ynddo na fydd yn tynnu eich sylw.\nMae’n rhaid i chi gofio cynnwys eich nodiadau ac adnoddau eraill, felly dechreuwch grynhoi eich nodiadau fel eu bod yn gryno a bod modd eu cofio’n hawdd.\nEwch i ddarlithoedd adolygu gan y byddant yn cynnwys gwybodaeth werthfawr, a defnyddiwch hen bapurau arholiad os ydynt ar gael.\nGwneud Amserlen Adolygu – 5 Awgrym Ardderchog\nRhaid i chi wybod pa bynciau rydych chi’n mynd i’w hadolygu, pa rai rydych yn gwybod y mwyaf amdanynt, a ble mae’r bylchau yn eich gwybodaeth. Dylai hyn ddylanwadu ar faint o amser y dylech ei neilltuo i astudio bob pwnc. Gwnewch restr o’r holl bynciau sydd angen i chi eu hadolygu.\nRhwystr cyffredin i adolygu llwyddiannus yw oedi. Felly gofynnwch; ydy’r gwaith yn rhy anodd, diflas, llethol? Rhannwch bob pwnc yn ddarnau neu’n dasgau hwylus oherwydd bydd y gwaith yn teimlo’n llai brawychus o ganlyniad.\nUn o’r prif resymau pam mae amserlenni yn methu yw bod pobl yn tanbrisio pa mor hir y bydd yn ei gymryd i wneud pob tasg. Ewch yn ôl at eich rhestr o bynciau eto ac amcangyfrif pa mor hir y bydd yn ei gymryd i chi adolygu pob un o’r pynciau sydd wedi’u rhestru.\nBlaenoriaethwch y gwaith; rhaid i chi wybod yn union beth sydd angen i chi ei wneud, pa mor hir y bydd yn ei gymryd a gwneud yn siŵr nad ydych chi’n gwastraffu amser ar dasgau diangen. (DS: Mae cysgu, bwyta a gorffwys yn hanfodol ac mae angen cynnwys y rhain hefyd!)\nNawr, ewch ati i lunio amserlen realistig sydd â blaenoriaethau a chynllun, ac sy’n seiliedig ar dasgau ac amser. Rhowch nodau i’ch hun bob dydd a neilltuo amser ar gyfer cymryd egwyl, cysgu ac amser bwyta.\nAdolygu – 10 Awgrym Ardderchog\nGwnewch amserlen adolygu a’i harddangos, rhowch drefn ar eich man astudio a chadwch eich nodiadau ac adnoddau wrth law. Cadwch at eich amserlen a neilltuwch eich amser ar gyfer adolygu.\nRhaid i chi gofio eich nodiadau adolygu, felly:\nDefnyddiwch eich geiriau eich hun – mae hyn yn helpu gyda dealltwriaeth a chofio\nByddwch yn gryno – geiriau allweddol, pwyntiau bwled, rhestrau, penawdau, cofeiriau\nAmlygwch y wybodaeth – posteri, lliwiau, tablau, siartiau, diagramau, mapiau meddwl, cardiau fflach\nAstudiwch am gyfnodau byr o amser. Defnyddiwch larymau er mwyn eich atgoffa i gymryd seibiant a dychwelyd at yr adolygu ar ôl i’ch egwyl ddod i ben.\nRhaid dysgu’r wybodaeth ar gof. Bydd ailadrodd ac ymgysylltu â’r cynnwys yn helpu gyda hyn, felly rhaid: darllen, ailddarllen, arddangos, adrodd, ymarfer, a chwestiynu eich hun wrth i chi ddysgu.\nAr gyfer traethodau neu atebion hir, rhaid i chi adnabod themâu a theorïau a sut y gellir eu cymhwyso mewn gwahanol sefyllfaoedd, o wahanol safbwyntiau a beth yw’r dystiolaeth o blaid ac yn erbyn pob theori.\nAr gyfer atebion ffeithiol, rhaid i chi wybod y ffeithiau a sut i’w cymhwyso, felly mae ailadrodd ac arddangos gwybodaeth, a chwblhau cwestiynau ymarfer yn hanfodol.\nProfwch eich hun a gofynnwch gwestiynau wrth adolygu, edrychwch ar yr hyn rydych yn ei ddysgu o wahanol safbwyntiau. Edrychwch ar y darlun ehangach. Defnyddiwch y wybodaeth.\nDefnyddiwch hen bapurau a / neu feddwl am gwestiynau. Mae hyn yn herio eich dealltwriaeth o’r pwnc, yn ffocysu eich meddwl, yn eich cyflwyno i sut y mae papurau arholiad yn edrych a sut y cânt eu geirio.\nLluniwch atebion enghreifftiol i gwestiynau cyffredin drwy; ysgrifennu ateb o dan amodau arholiad, creu map meddwl, cynllunio neu lunio eich ateb ar lafar. PEIDIWCH â dysgu traethawd cyfan ar gof. Mae’r tebygolrwydd y bydd yr un cwestiwn yn union yn codi yn fach iach ac mae’n rhaid i chi feddwl yn feirniadol wrth astudio. Cofiwch, mae’r arholwr eisiau gweld sut ydych yn cymhwyso’r wybodaeth sydd gennych, nid yr hyn rydych chi’n ei gofio yn unig.\nCyn yr arholiad, cynlluniwch eich amser. Rhaid i chi wybod:\nHyd yr arholiad\nPa mor hir y byddwch yn treulio yn darllen y papur arholiad ac yn dewis pa gwestiynau i’w hateb\nPa mor hir y byddwch chi’n treulio yn cofnodi syniadau ac yn cynllunio\nAr y diwedd, pa mor hir y byddwch chi’n treulio yn gwirio atebion ac yn prawfddarllen\nNawr, cyfrifwch faint o amser sydd gennych i ateb bob cwestiwn.\nPerfformiad yn yr Arholiad – 10 Awgrym Ardderchog\nCyrhaeddwch yn gynnar\nAmseru: rhaid i chi wybod faint o amser sydd gennych i ateb bob cwestiwn a sawl marc a gaiff ei roi am bob cwestiwn neu adran o gwestiwn.\nDarllenwch y cyfarwyddiadau a’r cwestiynau yn ofalus. Dewiswch ba gwestiynau y byddwch yn eu hateb. Darllenwch y cwestiwn yna ailddarllenwch y cwestiwn, gan danlinellu geiriau allweddol ac unrhyw gyfarwyddiadau.\nMeddyliwch. Gofynnwch i’ch hun beth mae’r cwestiwn yn ei ofyn mewn gwirionedd. Cofiwch nad yw arholiadau yn profi eich gwybodaeth yn unig ond sut ydych yn cymhwyso’r wybodaeth honno. (DS: Aralleiriwch deitl y traethawd trwy ei droi yn gwestiwn go iawn.)\nTaflu syniadau – Ysgrifennwch eich syniadau ar bapur – prif bwyntiau, cyfeiriadau, ac ati. Cofiwch feddwl yn gritigol, beth yw’r prif themâu, y rhesymeg, a’r dystiolaeth?\nCynlluniwch eich atebion arholiad – paratowch a gwnewch yn siŵr eich bod chi’n ateb y cwestiwn a ofynnwyd.\nYsgrifennwch eich traethawd. Strwythur clir – cyflwyniad – prif gorff – casgliad. Atebwch y cwestiwn a osodwyd a defnyddiwch gonfensiynau ysgrifennu academaidd.\nAr gyfer atebion ffeithiol neu amlddewis, gweithiwch yn gyflym a gwnewch nodyn yn yr ochr o unrhyw gwestiynau rydych chi’n cael trafferth â nhw. Gweithiwch eich ffordd trwy’r papur ac yna ewch yn ôl at unrhyw gwestiynau cymhleth neu rhai heb eu hateb ar y diwedd.\nPan fydd eich amser wedi dod i ben ar gyfer pob ateb, rhowch y gorau i ysgrifennu a symud ymlaen at y cwestiwn nesaf! Ni fyddwch yn cael cynifer o farciau ar gyfer 2 ateb gwych os oedd angen i chi ateb 3 cwestiwn!\nGwiriwch eich papur a’i brawfddarllen i wneud yn siŵr bod eich atebion yn llifo’n rhwydd ac yn gwneud synnwyr, eu bod yn ateb y cwestiynau a ofynnwyd ac nad oes gwallau sylfaenol ynddynt.\nDosbarthiadau datblygu sgiliau\nGwasanaeth lles galw heibio\nAnn, Rheolwr Sgiliau Astudio Academaidd


Y Drindod Dewi Sant yn croesawu myfyrwyr rhyngwladol o raglenni Ysgoloriaethau Ôl-raddedig Cymru Fyd-eang ac Ysgoloriaethau Chevening\nMae’n bleser mawr gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant groesawu myfyrwyr rhyngwladol i’w champysau o raglenni Ysgoloriaeth Ol-raddedig Cymru Fyd-eang ac Ysgoloriaethau Chevening .\nMae Ivory Rachael Houk a Dr Ashwath Pazhani yn rhan o raglen Ysgoloriaeth Ôl-raddedig Cymru Fyd-eang sy’n cynnig ysgoloriaethau gwerth hyd at £10,000 – i astudio rhaglen Meistr lawn amser yng Nghymru. Mae’r ysgoloriaethau ar gael i fyfyrwyr o Fietnam, India, UDA, a gwledydd yr Undeb Ewropeaidd. Y cynllun nodedig hwn yw’r ysgoloriaeth gyntaf o’i bath yng Nghymru ac fe’i cyllidir gan Raglen Cymru Fyd-eang – partneriaeth rhwng Llywodraeth Cymru, Prifysgolion Cymru, y Cyngor Prydeinig a CCAUC.\nMae Mohammed Abdullah Bin Shorab yn rhan o raglen ysgoloriaethau Chevening, sy’n darparu cyfle i ysgolheigion ddilyn eu rhaglenni Meistr yn y DG am flwyddyn. Daw ymgeiswyr Chevening llwyddiannus o ystod amrywiol o wledydd a chefndiroedd, ond maent oll yn dangos y brwdfrydedd, y weledigaeth a’r sgiliau sy’n anelu at ddatblygu arweinwyr byd-eang i lunio byd gwell.\nCyllidir rhaglen Chevening gan y Swyddfa Dramor, y Gymanwlad a Datblygu a sefydliadau partner, ac mae’n cynnig dau fath o ddyfarniadau – Ysgoloriaethau Chevening a Chymrodoriaethau Chevening. Dewisir y rhai sy’n eu derbyn yn bersonol gan lysgenadaethau Prydain ac uchel gomisiynau ar draws y byd.\nMae Ivory Rachael Houk yn hanu o’r Unol Daleithiau ac mae’n astudio am TAR (Cynradd) gyda SAC. Meddai: “Yn wreiddiol rwy’n hanu o Boise, Idaho ond rwy wedi treulio fy mhlentyndod yn symud o gwmpas Gorllewin Canol yr Unol Daleithiau. Rwy wedi treulio’r rhan fwyaf o fy mywyd yn Tucson, Arizona ac mae hyn wedi cael effaith sylweddol ar fy newis yrfa. Yn wreiddiol dilynais radd mewn Amgylcheddau Adeiledig Cynaliadwy, ac yn ystod y cyfnod hwn sylweddolais fod gen i frwdfrydedd i newid nid yn unig ein heffaith ar y blaned ond i newid effaith y byd ar y modd y mae plant yn cael eu magu a’r modd maen nhw’n dysgu.\n“Mae treulio’r 4 blynedd ddiwethaf ym maes addysg gynradd wedi fy ngwneud yn fwyfwy ymwybodol o faint mae’r blynyddoedd hyn yn effeithio ar blant am weddill eu hoes, felly mae’n bwysig ein bod ni’n gwneud y blynyddoedd hyn y gorau maen nhw’n gallu bod gan dargedu ein harddulliau addysgu at anghenion y plant o’n cwmpas ni. Dyna pam mae’n gymaint o gyffro i mi astudio gyda Phrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, oherwydd rwy wedi cael cyfle i ddysgu yn yr ystafell ddosbarth gan athrawon sydd wedi cael blynyddoedd o brofiad. Mae’n rhoi cyffro i mi ddechrau cynllunio ar gyfer fy ngwersi fy hun a gaiff eu haddysgu yn yr wythnosau sydd i ddod, ac mae’n rhoi hyd yn oed fwy o gyffro i weld yr effaith y gall f’addysgu ei chael ar greadigrwydd ac uchelgais dysgwyr ifanc.”\nMae Dr Ashwath Pazhani yn astudio am Dystysgrif Broffesiynol mewn Addysg (Addysg a Hyfforddiant Ôl-orfodol). Meddai: “Rwy’n athro brwdfrydig ac yn ymchwilydd ym maes peirianneg. Prif nod fy ngyrfa yw addysgu a chreu peirianwyr llwyddiannus a bodau dynol sy’n dda i’r gymdeithas, gan ysbrydoli bywydau drwy addysg ac addysgu.”\nGanwyd Mohammed Abdullah Bin Shorab yn Labasa, Ffiji a thyfodd gyda diddordeb mawr mewn daearyddiaeth a chyfrifiaduron. Y diddordeb hwn a fapiodd ei yrfa ym maes Systemau Gwybodaeth Daearyddol (GIS).\nAc yntau wedi graddio mewn daearyddiaeth, ymunodd Mohammed â’r Weinyddiaeth Goedwigaeth yn 2019 fel Swyddog Coedwigaeth - Monitro Adnoddau (GIS) yn yr uned Asesu a Chadwraeth Adnoddau Coedwigaeth (FRAC). Mae Uned FRAC yn gyfrifol am reoli systemau gwybodaeth a banc data coedwigoedd, rheoli coedwigoedd naturiol drwy blotiau samplu parhaol, mapio a chynnal arolygon ar ffiniau coedwigoedd a hwyluso cynadleddau a chytundebau rhyngwladol a rhanbarthol ynghylch coedwigoedd.\nErs ymuno â’r Weinyddiaeth, mae Mohammed wedi cyflwyno uwch dechnoleg sydd wedi galluogi’r Weinyddiaeth i ddatblygu mapiau gwe 2D a 3D byw a dangosfwrdd ar-lein ar gyfer ardaloedd a blannwyd sy’n caniatáu i staff gadw cofnod o’r nifer o goed a blannwyd a’r lleoliadau.\nMae’r mapiau gwe yn cael eu hintegreiddio mewn cymwysiadau ar y we sy’n cynnwys holl wybodaeth mapio uniongyrchol y Weinyddiaeth sy’n galluogi uwch reolwyr i wneud penderfyniadau amserol ynghylch gweithrediadau yn y coedwigoedd.\nRhywbeth arall sy’n boblogaidd ym maes Coedwigaeth ar draws y byd yw dronau. Gan fod dronau yn gallu monitro poblogaethau coed, tirweddau a chael mynediad at ardaloedd anodd eu cyrraedd, mae’r Weinyddiaeth Goedwigaeth hefyd wedi buddsoddi yn y dechnoleg hon gyda Mohammed yn ychwanegu Prif Beilot o Bell at ei restr o gyfrifoldebau.\nMae Mohammed bob amser yn chwilio am gyfleoedd i wireddu’i freuddwydion a bellach mae wedi cychwyn yn ffurfiol ar ei astudiaethau ar-lein fel un sydd wedi derbyn Ysgoloriaeth Chevening a gyllidir cyn Lywodraeth y Deyrnas Gyfunol, cyn teithio i’r DG i ddechrau gradd Meistr yn y Gwyddorau mewn Cadwraeth a Rheolaeth Amgylcheddol yn y Drindod Dewi Sant.\nMeddai: “Bydd fy astudiaethau’n ymwneud yn bennaf â Rheolaeth Amgylcheddol a Chadwraeth Amgylcheddol. Byddaf yn dod yn ôl â gwybodaeth newydd ac estynedig a fydd yn ein helpu i gadw a rheoli adnoddau naturiol Ffiji mewn modd cynaliadwy. Bydd hyn yn helpu Ffiji i fodloni targedau byd-eang o ran mynd i’r afael ag effeithiau newid yn yr hinsawdd. Bydd fy nhraethawd hir yn caniatáu i mi wneud ymchwil ar y datblygiadau technolegol diweddaraf y gall Ffiji eu defnyddio i helpu i fynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd.\nMae ceisiadau bellach ar agor am Ysgoloriaeth Ôl-raddedig Cymru Fyd-eang | Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.


Pandemig o’r enw unigrwydd | WCPP\nPan ofynnwyd i mi fynychu’r digwyddiad ar ‘Fynd i’r afael ag unigrwydd yng Nghymru trwy’r pandemig a thu hwnt‘ fel cynrychiolydd ar gyfer fy sefydliad (Cyngor Sir Gaerfyrddin), ro’n i’n meddwl bod hynny gan fy mod i’n rheolwr cartref gofal ar gyfer oedolion hŷn, a phan ry’n ni’n clywed y gair ‘unigrwydd’ ry’n ni’n meddwl yn awtomatig am y genhedlaeth hŷn – yn bennaf y rhai 70+ oed ac yn benodol unigolion sy’n byw mewn cartrefi gofal. Ro’n i’n gwbl anghywir!\nFe ddysgais i fod unigrwydd yn effeithio ar bob grŵp oedran yng Nghymru, yn enwedig pobl iau, a phlant mor ifanc â 7 oed, sy’n frawychus. Mae’n bosib fod cenedlaethau iau wedi ei chael hi’n arbennig o anodd ymdopi ag unigrwydd neu arwahanrwydd, ac yn y digwyddiad fe glywson ni y gall hyn gael goblygiadau o ran camddefnyddio sylweddau ymhlith oedolion ifanc, gorbryder cynyddol, ac anawsterau iechyd meddwl ymhlith pobl hyd yn oed yn iau. Ro’n i’n cymryd, oherwydd datblygiadau technolegol, a chan fod y genhedlaeth iau mor fedrus wrth ddefnyddio ystod eang o lwyfannau, y bydden nhw wedi ffynnu trwy’r cyfnod clo. Fodd bynnag, dychrynais o glywed yn y digwyddiad fod cyfeillgarwch wedi chwalu, fod bwlio ar-lein yn debygol o fod wedi cynyddu yn ystod y pandemig, ac y gallai rhai cymunedau sydd wedi’u hadeiladu ar-lein fod yn anfwriadol yn gwneud y genhedlaeth iau yn fwy ynysig ac unig. Er bod llawer o gymunedau ar-lein wedi bod yn gefnogol ac yn galonogol, mae risg y bydd y genhedlaeth iau yn dod yn or-ddibynnol ar dechnolegau, ar draul perthnasoedd personol.\nGall effeithiau hirdymor unigrwydd fod yn wirioneddol rwystrol. Sut ydyn ni’n mynd i ddod o hyd i’r bobl sydd angen help a chefnogaeth wrth i’r cyfyngiadau leddfu, a beth fydd effaith unigrwydd yn y genhedlaeth iau ar gymdeithas ac economi’r dyfodol? Pa mor amserol fydd unrhyw ymyrraeth, ac wrth symud ymlaen sut allwn ni atal unigrwydd rhag effeithio ar addysg, cyfleoedd gwaith yn y dyfodol, bywyd o ddydd i ddydd, perthnasoedd, a’r genhedlaeth nesaf? Ni fydd cyfran sylweddol o’r gefnogaeth a oedd yno cyn y pandemig ar gael mwyach, ac mae gwasanaethau a oedd eisoes ar y dibyn bellach yn cael eu chwalu a’u gorlethu’n llwyr.\nEr fy mod i bob amser wedi bod yn ymwybodol o’r materion sy’n wynebu pobl iau, do’n i ddim deall maint y pwysau wrth symud ymlaen, ac ystyriais i ddim unigrwydd fel ffactor gan nad o’n i’n ei gysylltu â phobl iau; os rhywbeth, tlodi fyddai’r peth cyntaf i ddod i’r meddwl. Gorfododd y digwyddiad fi i gydnabod y realiti llwm y mae’r pandemig wedi’i gael ar y genhedlaeth iau. Ro’n i’n rhwystredig a dig gyda fy hun am beidio ag ystyried y gall unigrwydd effeithio ar unrhyw un ar unrhyw adeg. Yn wir, dywedwyd yn y digwyddiad, “gallwch fod mewn ystafell sy’n llawn pobl, cael digon o ffrindiau a theulu cefnogol a dal i deimlo’n unig”. Fe ddaeth hyn ag unigrwydd, a sut mae’n effeithio ar bawb, i’m sylw’n glir.\nUn peth cadarnhaol o’r digwyddiad oedd nifer y sefydliadau amrywiol a oedd i gyd eisiau cyfrannu, helpu a chefnogi a chanolbwyntio ar ailadeiladu gwasanaethau a chymdeithas mewn Cymru ôl-COVID. Roedd wir yn agoriad llygad. Mae’n synhwyrol nodi y bydd gwella o effaith COVID yn broses hir a chymhleth ar gyfer gwasanaethau, sefydliadau (cyhoeddus, gwirfoddol, 3ydd sector ac ati) ac unigolion, a bydd angen i bawb gyfrannu mewn un ffordd neu’r llall. Bydd cyfathrebu, cydweithredu a chydweithio yn allweddol i symud Cymru ymlaen a pheidio â gadael unrhyw un ar ôl.\nYn yr un modd, i bobl hŷn, neu’r grwpiau hynny a oedd yn hunan-warchod, fe glywson ni yn y digwyddiad y gallai integreiddio yn ôl i gymdeithas hefyd fod yn achosi mwy o orbryder, iselder ysbryd, a dibyniaeth ar feddyginiaethau ac alcohol. Bydd ailadeiladu hyder pobl yn ffocws allweddol i gymunedau. Bydd mynd yn ôl i’r gwaith, ysgolion, colegau, hyfforddiant, addysg a thasgau beunyddiol hyd yn oed, fel siopa, yn frwydr enfawr i lawer mewn cymdeithas.\nMae gwrando ar straeon a phrofiadau pobl eraill yn ystod y digwyddiad deuddydd hwn wedi cael effaith ddwys a gostyngedig arnaf, ac mae wedi agor fy llygaid i bandemig newydd sy’n byrlymu’n dawel o’n cwmpas ni, pandemig heb frechlyn na gwellhad ar hyn o bryd. Pandemig o’r enw unigrwydd!\nSylwebaeth 13 Gorffennaf 2021\nBeth fyddwn i’n ei ddweud wrth y Beatles am unigrwydd\nA dweud y gwir, dydw i ddim yn un o ffans mawr y Beatles. Ond yn rhyfedd ddigon, wrth ganu yn y gawod, un o'r...\nMae unigrwydd yn cael effaith sylweddol ar iechyd a lles y cyhoedd, ac mae wedi bod yn fater o flaenoriaeth i Lywodraeth Cymru a gwasanaethau...


Adeiladu ar gyfer Democratiaeth: Mae'r Senedd yn dathlu 10 mlynedd yng nghwmni'r penseiri yr Arglwydd Richard Rogers ac Ivan Harbour\nMae'r Senedd, cartref eiconig Cynulliad Cenedlaethol Cymru yng Nghaerdydd, yn dathlu 10 mlynedd ar ddydd Mawrth, 1 Mawrth gydag Adeiladu ar gyfer Democratiaeth, sgwrs yng nghwmni'r penseiri yr Arglwydd Richard Rogers ac Ivan Harbour o Rogers Stirk Harbour and Partners.\nMae'r Senedd, sy'n esgyn o lannau Bae Caerdydd ar sylfeini llechfaen, yn adeilad a gynlluniwyd i fod yn hygyrch ac yn dryloyw – adeilad agored lle y gall pobl Cymru weld y cynrychiolwyr etholedig sy'n gwneud y deddfau a'r penderfyniadau sy'n effeithio ar eu bywydau.\nYn ei 10 mlynedd, mae'r Senedd wedi ennill ei phlwyf fel un o adeiladau mwyaf nodedig y wlad, fel rhan allweddol o waith ailddatblygu Bae Caerdydd, ac fel esiampl o gynaliadwyedd, ac iddi hi y dyfarnwyd y dosbarth uchaf erioed yng Nghymru o dan y Dull Asesu Amgylcheddol y Sefydliad Ymchwil Adeiladu (BREEAM).\n"Mae'r Senedd wedi ymsefydlu fel rhan ganolog o fywyd cyhoeddus Cymru," meddai'r Fonesig Rosemary Butler AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru.\n"Mae'n adeilad hollol anhygoel a fy hoff ran i ohono yw'r oriel gyhoeddus.\n"Yn yr Oriel, fe gewch chi syniad go iawn o'r hyn sy'n digwydd yn y Siambr a'r cyffro sy'n rhan o hynny."\n"Rwy'n cofio siarad â grŵp o blant ysgol a oedd yn ymweld â hi, a dywedodd y plant ei bod yn teimlo fel eu bod ar y Battlestar Galactica!\nMae'r adeilad wedi ennill llawer o wobrau, gan gynnwys Gwobr Ryngwladol Athenaeum Chicago (2007) a Gwobr Genedlaethol RIBA (2006), a chyrhaeddodd y rhestr fer ar gyfer Gwobr Stirling RIBA am Adeilad y Flwyddyn (2006).\nFel cartref y Cynulliad Cenedlaethol a chanolfan democratiaeth yng Nghymru, mae'r Senedd wedi gweld 46 o Ddeddfau a Mesurau yn cael eu pasio mewn dadleuon yn y Siambr - sef y siambr drafod ar gyfer 60 Aelod y Cynulliad.\n"Mae'r penderfyniadau a wneir yma yn effeithio ar fywydau pawb yng Nghymru, felly mae'r egwyddorion o dryloywder a hygyrchedd, sy'n rhan annatod o'r adeilad, o'r pwysigrwydd mwyaf i mi," meddai'r Fonesig Rosemary.\n"Yn bersonol, y ddadl yn y Cyfarfod Llawn ar ganiatâd tybiedig i roi organau oedd un o uchafbwyntiau'r Senedd yn ei 10 mlynedd cyntaf.\n"Cafwyd cyfraniadau angerddol o bob tu a gellid teimlo wir fod rhywbeth hynod arbennig yn digwydd."\nMae dros filiwn o bobl wedi ymweld â'r Senedd ac mae'r staff wedi cynnal bron 30,000 o deithiau ar gyfer mwy na 200,000 o bobl, yn cynnwys disgyblion o gannoedd o ysgolion ledled Cymru.\nMae'r Senedd wedi cynnal digwyddiadau mawr, gan gynnwys dathliadau camp lawn tîm rygbi cenedlaethol Cymru yn y Chwe Gwlad yn 2012, a'r digwyddiad i groesawu Olympiaid a Pharalympiaid Cymru yn ôl o gemau Llundain yn 2012.\n"Mae'r Cynulliad Cenedlaethol yn creu lle i bobl i yng nghanol democratiaeth," meddai'r Arglwydd Rogers.\n"Mae'r adeilad yn rhan o'r byd cyhoeddus, yn esgyn o'r porthladd tua'r ddinas, fel y gall dinasyddion wylio'u cynrychiolwyr etholedig a gweithio gyda hwy."\nBydd yr Arglwydd Rogers ac Ivan Harbour yn sgwrsio â Menna Richards, cyn-Reolwr BBC Cymru ac aelod cyfredol o banel Gwobrau Pensaernïaeth Cymru RIBA.\nDywedodd Mr Harbour:\n"Dymuniad a gobaith Jim Callaghan oedd y byddai'r Senedd yn dod yn symbol o Gymru ledled y byd. Ddeng mlynedd ar ôl ei chwblhau, fy ngobaith innau yw ei bod wedi gwireddu'r uchelgais hwnnw."\nMae Adeiladu ar gyfer Democratiaeth yn rhan o gyfres o ddigwyddiadau a gynhelir ar 1 Mawrth, gan gynnwys digwyddiad i ddathlu'r Pedwerydd Cynulliad. Hefyd bydd David Melding AC, y Dirprwy Lywydd yn derbyn y neges Dydd Gŵyl Dewi flynyddol gan ddisgyblion Ysgol Dewi Sant, Tyddewi am 14.30 yn y Neuadd.\nAr 5-6 Mawrth, bydd y Senedd yn cynnal penwythnos llawn hwyl i'r teulu i ddathlu ymhellach ei dengmlwyddiant, gan gynnwys:\nPerfformiadau gan Sioe Cyw S4C; Côr Ysgol Glanaethwy - cystadleuwyr rownd derfynol Britain's Got Talent; Côr City Voices a syrcas No Fit State.\nDarperir gweithdai barddoniaeth gan Llenyddiaeth Cymru ac Anni Llŷn, bardd plant Cymru hefyd.\nGweithgareddau gan gynnwys celf a chrefft, peintio wynebau a chwarae meddal i'r teulu cyfan ei fwynhau.\nRhagor o wybodaeth am y Senedd, gan gynnwys ei hanes, lluniau cysyniadol a'i nodweddion amgylcheddol.\nMae fideo o'r Senedd o'r awyr ar gael ar sianel YouTube y Cynulliad i'w gweld, ei rhannu a'i gosod. Mae'r fideo hefyd ar gael i'w lawrlwytho ar gais. Cysylltwch â thîm Cyswllt â'r Cyfryngau'r Cynulliad Cenedlaethol.\nMae delweddau eglur iawn o du mewn a thu allan y Senedd ar gael o'r y ffolder Dropbox hon. Cofiwch gydnabod 'Cynulliad Cenedlaethol Cymru'.