Cymryd mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws mewn gweithleoedd a mangreoedd sydd ar agor i'r cyhoedd | LLYW.CYMRU\nCymryd mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws mewn gweithleoedd a mangreoedd sydd ar agor i'r cyhoedd\nCanllawiau o dan reoliad 18 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020.\nCyflwyniad (gan gynnwys yr hyn sydd wedi newid)\nMae Rheoliad 16 o Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 fel y’u diwygiwyd (y “Rheoliadau ”) yn gosod rhwymedigaethau ar bobl sy’n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd, neu lle y mae gwaith yn cael ei wneud (fe’u gelwir yn “fangreoedd rheoleiddiedig” yn y Rheoliadau):\nMae'r canllawiau hyn (a wnaed o dan reoliad 18 o'r Rheoliadau Coronafeirws) ar sut i roi'r gofyniad cyfreithiol hwn ar waith yn ymarferol wedi cael eu hadolygu a'u diweddaru fel eu bod yn cyd-fynd â diwygiadau a wnaed i’r rheoliad, a ddaeth i rym ar 17 Gorffennaf 2021.\nMae'r newidiadau allweddol yn cynnwys:\nCadarnhau ei bod yn ofynnol i’r rheini sy'n gyfrifol am y safleoedd i ddarparu gwybodaeth i’r sawl sy’n gweithio ar y safle am y risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws (fel y’i nodir yn yr asesiad risg o dan reoliad 16) ac am y mesurau a gaiff eu rhoi ar waith i leihau’r risg (sydd hefyd yn ofynnol o dan reoliad 16);\nDarparu bod y gofyniad penodol i gymryd pob mesur rhesymol i gadw pellter o 2 fetr rhwng y sawl sydd ar y safle yn berthnasol o dan do yn unig (gofynnir am fesurau eraill, serch hynny, a gallai hynny – yn ddibynnol ar beth sy’n rhesymol o dan yr amgylchiadau a beth arall a wneir i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws – olygu bod cadw pellter corfforol yn ofynnol o hyd, dylai cadw pellter corfforol barhau i fod yn un o’r mesurau rhesymol a ystyrir i liniaru’r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws)\nMae dal angen cynnal asesiad risg penodol ar gyfer y coronafeirws, a’r asesiad hwnnw ddylai fod yn sail i ba fesurau rhesymol sydd i’w cymryd ar unrhyw safle er mwyn lleihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a’r risg o ledaenu’r coronafeirws.\nMae rheoliad 16 yn amlinellu ac yn diweddaru’r 4 Cam y dylid eu cymryd er mwyn gwneud yr hyn sy'n ofynnol. Mae'r camau hyn yn dilyn ei gilydd yn y drefn y dylid ystyried y mesurau, ond mae’n bwysig bod y 4 cam yn cael eu hystyried gyda’i gilydd ac yn llawn. Er enghraifft, gwella’r awyru (gan gynnwys cynnal gweithgaredd yn yr awyr agored) yw un o'r mesurau pwysicaf y gall safle eu cymryd, ond nid yw'n cael ei ddisgrifio yn y Rheoliadau Coronafeirws tan Gam 4. Ond o roi ystyriaeth lawn i’r holl gamau, bydd y cam hwn, os caiff ei gymryd, yn sail i’r asesiad risg cyffredinol ac i’r camau rhesymol eraill y dylid eu cymryd.\nMae'n ofynnol i berson sy'n gyfrifol am safle rheoleiddiedig sy'n agored i'r cyhoedd neu sy'n weithle gymryd y camau a ganlyn:\nCam 1: cynnal asesiad penodol o’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle (ac ymgynghori â phobl sy'n gweithio ar y safle, neu eu cynrychiolwyr, wrth wneud hynny)\nCam 2: rhoi gwybodaeth i’r rheini sy’n mynd i mewn i’r safle neu sy’n gweithio yno ynghylch sut i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Mae hyn yn cynnwys, yn benodol, wybodaeth i bob person sy’n gweithio ar y safle am eu risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws a nodir yn yr asesiad risg a’r mesurau a fydd yn cael eu rhoi ar waith i leihau’r risg.\nCam 3: safleoedd o dan do i gymryd pob mesur rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gadw rhwng pob person pan fydd ar y safle neu tra bydd yn aros i fynd i mewn i’r safle ac eithrio rhwng:\npobl o’r un aelwyd (a phobl sy’n gofalu am aelodau o’r aelwyd honno) neu\nar Lefelau Rhybudd 1 a 2 – grwpiau o hyd at 6 o bobl o aelwydydd gwahanol (heb gyfrif plant o dan 11 neu bobl sy’n gofalu am rywun sydd ar y safle).\nNid yw Cam 3 yn gymwys i safleoedd awyr agored ond dylai pellter corffol barhau i fod yn un o’r prif fesurau lliniaru i’w hystyried fel mesur rhesymol yng Ngham 4. Gallai fod amgylchiadau penodol lle nad yw pellter corfforol yn bosibl nac yn rhesymol yn yr awyr agored. O dan yr amgylchiadau hyn disgwylir i fesurau lliniaru eraill gael eu rhoi ar waith i leihau’r risg o ddiffyg pellter corfforol neu bellter corfforol cyfyngedig.\nCam 4: sicrhau bod mesurau rhesymol eraill yn cael eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws ar y safle. Er enghraifft, drwy geisio atal pobl a allai fod â’r coronafeirws rhag bod yno, drwy sicrhau bod pobl yn ymgynnull yn yr awyr agored yn lle dan do pan fo hynny’n ymarferol, drwy wella’r awyru o dan do, drwy gyfyngu ar ymwneud a chyswllt agos wyneb yn wyneb rhwng pobl a thrwy wella hylendid. Ar gyfer safleoedd awyr agored lle nad yw Cam 3 yn gymwys dylid ystyried pellter corfforol fel mesur rhesymol i leihau’r risgiau hyn.\nEdrychwch ar ganllawiau penodol i’r sector er mwyn gweld enghreifftiau o’r mesurau penodol y dylid eu hystyried ar gyfer mathau gwahanol o safleoedd.\nFel man cychwyn, mae gofyn cymryd pob un o'r 4 Cam (ond nid yw Cam 3 yn angenrheidiol ar gyfer safleoedd awyr agored). Fodd bynnag, wrth ystyried pa fesurau rhesymol i’w cymryd o dan Gam 3, ceir ystyried y mesurau y dylid eu cymryd o dan Gam 4 sy'n lliniaru'r risg pan fo pobl o aelwydydd gwahanol o fewn 2 fetr i'w gilydd o dan do.\nFel y nodir isod, mae’n bosibl y bydd amgylchiadau prin pan nad yw cadw pellter cymdeithasol o 2 fetr o dan do yn rhesymol bob amser neu lle y gallai mesurau lliniaru eraill fod yn ddigon i liniaru’r risgiau heb gadw pellter o 2 fetr. O dan amgylchiadau o’r fath, byddai disgwyl i berson sy'n gyfrifol am safle gymryd camau ychwanegol a chryfach o dan Gam 4, ochr yn ochr â chadw cymaint o bellter corfforol ag sy’n rhesymol.\nGallai’r person cyfrifol ystyried, er enghraifft, y ffaith bod pobl wedi cael prawf am y coronafeirws cyn digwyddiad neu fod y ffordd y mae’r safle’n cael ei osod allan a’i reoli yn atal pobl rhag ymwneud yn agos â’i gilydd wyneb yn wyneb. Mae i ba raddau y mae’r safle yn cael ei awyru yn dda yn bwysig hefyd. O ganlyniad, efallai na fydd angen cadw pellter o 2 fetr os yw’r sawl sy’n bresennol i gyd yn eistedd yn wynebu’r un cyfeiriad, os nad yw’r sawl sy’n bresennol yn aros am gyfnod hir ac os yw’r aer yn y safle yn cylchdroi yn effeithiol gan ddefnyddio awyru naturiol neu fecanyddol. Serch hynny, dylid cadw pellter o 2m mewn mannau lle nad yw'r mesurau ychwanegol hyn, sy’n lliniaru’r risg, yn cael eu cymryd (neu lle nad ydynt yn ddigon i liniaru’r risg, er enghraifft mannau cyfyng neu lle mae pobl yn symud o gwmpas, megis mynedfeydd ac allanfeydd, toiledau, stondinau consesiynau e.e.).\nMae'r canllawiau hyn yn esbonio isod yr hyn y gallai “mesurau rhesymol” ei olygu mewn lleoliadau gwahanol. Maent hefyd yn rhoi rhagor o wybodaeth am y rhwymedigaethau mwy penodol yn rheoliadau 17 a 17A (sy'n ychwanegol at y rhwymedigaeth gyffredinol yn rheoliad 16). Mae rheoliad 17 yn ei gwneud yn ofynnol i bobl sy'n gyfrifol am safleoedd trwyddedig gymryd mesurau penodol, ac mae rheoliad 17A yn ei gwneud yn ofynnol i bobl sy'n gyfrifol am safleoedd manwerthu gymryd mesurau penodol.\nMae'r Rheoliadau’n galluogi Gweinidogion Cymru i gyhoeddi canllawiau am yr hyn a ddisgwylir o dan reoliadau 16, 17 a 17A. Rhaid talu sylw i’r canllawiau hyn, ac unrhyw ganllawiau, codau ymarfer neu ddogfennau eraill a gyhoeddir gan gyrff eraill ac a ymgorfforir yn y canllawiau hyn.\nMae’n rhaid rhoi ystyriaeth lawn hefyd i’r canllawiau am y canlynol sydd i’w gweld yn y rheoliadau:\ncasglu a chadw manylion cyswllt pobl sydd wedi bod mewn safleoedd penodol; a\nchyfrifoldebau mewn perthynas â gwisgo gorchuddion wyneb\nErs peth amser, mae Llywodraeth Cymru wedi gosod gofyniad cyfreithiol penodol ar bobl sy'n gyfrifol am weithleoedd a safleoedd sy’n agored i'r cyhoedd (fe’u gelwir yn “fangreoedd rheoleiddiedig” yn y Rheoliadau) er mwyn sicrhau bod pob mesur rhesymol yn cael ei gymryd i gadw pellter o 2 fetr rhwng pobl, gan gynnwys y gweithwyr, pan fyddant yn gweithio. Er 17 Gorffennaf ceir hyblygrwydd ychwanegol o ran pellter corfforol ar gyfer safleoedd awyr agored.\nMae cadw pellter corfforol yn parhau’n fesur lliniaru pwysig er mwyn cyfyngu ar ledaeniad y coronafeirws. Fodd bynnag, mae mesurau eraill fel awyru a hylendid yn bwysig hefyd, ac mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod nad yw cadw pellter o 2 fetr o dan do yn ymarferol mewn rhai amgylchiadau. Yn ogystal, ni fydd hyd yn oed gadw pellter cymdeithasol yn ddigon ynddo’i hun o dan nifer o amgylchiadau – er enghraifft, pan fo pobl o dan do gyda phobl eraill am gyfnodau hir heb awyru effeithiol. Felly, mae angen ystod o fesurau i leihau mewn ffordd effeithiol y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.\nBwriedir i'r canllawiau helpu pobl i ddeall yr hyn a olygir wrth "gymryd mesurau rhesymol" a pha fesurau y dylid eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws.\nMae canllawiau am y mater hwn ar gael ar gyfer sectorau penodol. Maent yn rhoi gwybodaeth fanylach, wedi'i theilwra ar sut i atal y risg o ledaenu’r coronafeirws yn y gweithle ac maent ar gael ar y wefan hon neu drwy’r\ne-bost oddi wrth: Covid19.Legislation@llyw.cymru\nMae'r ddyletswydd o dan y gyfraith i gymryd mesurau rhesymol yn berthnasol i'r person neu’r personau sy'n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd ac i’r person sy'n gyfrifol am y gwaith a wneir mewn unrhyw weithle; hynny yw, y person sy'n gyfrifol am reoli’r safle (nid, o reidrwydd, perchennog ffatri neu swyddfa sy’n cael eu lesio).\nYn achos cynulliadau a digwyddiadau rheoleiddiedig, a chynulliadau rheoleiddiedig er datblygiad a lles plant, mae’r ddyletswydd yn berthnasol i’r sawl sy’n gyfrifol am y safle lle bydd y gweithgaredd yn cael ei gynnal ac i’r sawl sy’n gyfrifol am y gweithgaredd.\nYn achos safleoedd rheoleiddiedig sydd hefyd yn croesawu busnesau eraill i’r safle, er enghraifft, lleoliadau lletygarwch sy'n cynnig cerddoriaeth fyw neu karaoke. Yn yr achosion hynny, mae'r ddyletswydd yn berthnasol ar yr un pryd i'r person sy'n gyfrifol am y safle lle mae'r gweithgaredd yn digwydd ac i’r person sy'n gyfrifol am y busnes unigol sy'n perfformio (y band yn yr enghraifft hon).\nMae hyn yn berthnasol hefyd yn achos priodasau, partneriaethau sifil a the angladd sy’n cael eu trefnu gan unigolyn ond sy’n cael eu cynnal ar safleoedd rheoleiddiedig lle mae busnesau allanol yn bresennol yn ystod y digwyddiad, er enghraifft, arlwywyr allanol, cerddoriaeth fyw, neu berfformwyr eraill o'r fath. Mae'r ddyletswydd yn berthnasol i'r person sy'n gyfrifol am y safle lle mae'r gweithgaredd yn digwydd ac i'r person sy'n gyfrifol am y busnes unigol sy'n bresennol yn ystod y digwyddiad.\nMae’r ddyletswydd i gymryd mesurau rhesymol hefyd yn berthnasol i dacsis a thrafnidiaeth gyhoeddus (gan gynnwys mannau dan do mewn hybiau trafnidiaeth fel gorsafoedd bysiau, gorsafoedd rheilffordd, meysydd awyr a phorthladdoedd fferis), ond rhaid i weithredwyr y gwasanaethau hyn hefyd ystyried y canllawiau penodol ynghylch y rhwymedigaeth gyfreithiol ar deithwyr i wisgo gorchuddion wyneb ac ynghylch darparu gwybodaeth i deithwyr am y rhwymedigaeth honno, ynghyd â’r canllawiau atodol manwl ar drafnidiaeth sy’n cael eu paratoi yng nghyd-destun trafnidiaeth gyhoeddus.\nEr bod y rhwymedigaethau cyfreithiol yn berthnasol i bobl benodol, mae cyfrifoldeb personol ar bawb mewn gweithle neu safle sy’n agored i'r cyhoedd i reoli ei ymddygiad ei hun ac i beidio â llesteirio’r camau a gymerir i sicrhau bod y risg o drosglwyddo'r coronafeirws ledled Cymru yn cael ei lleihau.\nBle a phryd maeʼr canllawiau’n berthnasol?\nMae’r Rheoliadau’n darparu ar gyfer pedair Lefel Rhybudd y gellir eu rhoi ar waith gan ddibynnu ar lefel y risg sy’n gysylltiedig â’r pandemig yng Nghymru. Mae lefelau gwahanol o gyfyngiadau ar bob lefel, ac mae’r cyfyngiadau hynny’n seiliedig ar yr ymyriadau y mae Gweinidogion Cymru yn barnu eu bod yn angenrheidiol er mwyn rheoli’r coronafeirws.\nOherwydd bod rheoliad 16 yn berthnasol ar bob Lefel Rhybudd, bwriedir i’r canllawiau hyn fod yn berthnasol mewn egwyddor i bob un o’r Lefelau Rhybudd hynny. Fodd bynnag, wrth ystyried pa fesurau rhesymol y dylid eu cymryd, mae’n rhaid i’r rheini sydd â chyfrifoldeb o dan y Rheoliadau ystyried y Lefel Rhybudd sydd ar waith ar y pryd. Gall mesur cyfyngedig a gymerir ar lefel rhybudd isel fod yn rhesymol, ond mae’n debygol y byddai’n afresymol pan fo’r lefel rhybydd yn uchel. Os nad ydych yn siŵr am unrhyw faterion cysylltiedig, efallai yr hoffech siarad â’ch awdurdod lleol er mwyn cael cyngor. Mae’n bosibl hefyd na fydd rhai mesurau’n berthnasol pan fydd safleoedd ar gau i’r cyhoedd. Mae manylion am y lefelau rhybudd a’u harwyddocâd i’w gweld yng Nghynllun Rheoli’r Coronafeirws yng Nghymru.\nMae'r gofyniad i gymryd mesurau rhesymol yn berthnasol o dan amrywiaeth eang iawn o amgylchiadau, gan gynnwys pob math o weithle sy’n agored. Mae’r rhain yn cynnwys, er enghraifft; gwasanaethau cyhoeddus, safleoedd iechyd a gofal cymdeithasol, ysgolion a lleoliadau gofal plant, addysg uwch, lleoliadau addysg bellach (gan gynnwys canolfannau hyfforddi a dysgu oedolion), canolfannau galwadau, busnesau lletygarwch, safleoedd masnachol a diwydiannol, safleoedd adeiladu a safleoedd agored eraill fel gwaith ffordd a mannau awyr agored, gan gynnwys marchnadoedd da byw.\nMae’r gofyniad hefyd yn berthnasol ym mhob busnes ac ar bob safle y mae’n ofynnol iddynt gau, ond pan fo amgylchiadau o hyd lle y mae’n gyfreithlon i unigolion fod ar y safle.\nBydd dileu’r uchafswm ar y nifer o bobl a gaiff ymgynnull yn yr awyr agored ym mhob lleoliad yn caniatáu ailddechrau cynnal digwyddiadau awyr agored ar raddfa fawr gan gynnwys mewn stadia chwaraeon yn yr awyr agored neu wyliau. Fodd bynnag, er bod y cyfyngiadau cyfreithiol ar ymgynnull yn yr awyr agored wedi’u dileu, mae’r gofyniad i gymryd mesurau rhesymol yn golygu y bydd rhai cyfyngiadau ar bobl. Er nad oes angen Cam 3, yn ymwneud â chadw pellter corfforol o 2m, i fodloni’r goblygiadau cyfreithiol a nodwyd yn Rheoliad 16 ar gyfer y digwyddiadau hyn, mae cadw pellter corfforol yn parhau i fod yn rhan o’r pecyn o fesurau rhesymol y bydd disgwyl i drefnwyr y digwyddiad eu cymryd o dan Gam 4. Os oes lefelau cadw pellter cymdeithasol is ar waith neu os nad yw’n rhesymol (yn wrthrychol) o dan yr amgylchiadau penodol, dylid rhoi mesurau ychwanegol ar waith i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws.\nMae gofynion penodol ar gyfer safleoedd manwerthu a safleoedd trwyddedig (gweler isod).\nAsesiadau risg penodol mewn perthynas â’r coronafeirws\nMae’r Rheoliadau bellach yn ei gwneud yn ofynnol i bobl sy’n gyfrifol am safleoedd sy’n agored i’r cyhoedd neu sy'n gyfrifol am weithleoedd, gynnal asesiad penodol o’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws mewn perthynas â’r safle. Wrth wneud hynny, mae’n rhaid iddynt ymgynghori â’r bobl sy’n gweithio ar y safle, neu gyda’u cynrychiolwyr (fel undeb llafur). Yr asesiad hwn yw’r sail ar gyfer penderfynu pa fesurau rhesymol y bydd angen eu cymryd i leihau’r risg, ac o’r herwydd, dylid ei adolygu’n barhaus. Dylid ystyried canlyniadau asesiadau risg, a'r holl risgiau a nodwyd, wrth gynllunio pa fesurau rhesymol y dylid eu cymryd i liniaru'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Nid yw cynnal Asesiad Risg yn ddigon ynddo’i hun – dylai fod yn sail i'r mesurau rhesymol a fydd yn cael eu cymryd yn y pen draw.\nRhaid i bob busnes (y person sy’n gyfrifol am y safle rheoleiddiedig neu am y gwaith a wneir ar y safle) gynnal asesiad risg penodol ar gyfer COVID-19, a dylai’r asesiad hwnnw fod ar gael ar y safle. Dylid ei ddiweddaru fel ei fod yn cyd-fynd â'r cyfyngiadau a'r gofynion diweddaraf wrth weithredu o dan do ac yn yr awyr agored. Bydd angen i berchnogion busnes hefyd roi ystyriaeth lawn i'r gofyniad sydd arnynt i gadw staff yn ddiogel yn y gwaith a chynnig asesiadau risg unigol i'w haelodau staff gan ddibynnu ar y gwaith y maent yn ei wneud ac a ydynt mewn mwy o risg neu'n agored iawn i niwed yn glinigol. Dylai cyflogwyr benodi cynrychiolydd ar ran y staff, a thrafod pob mater cysylltiedig â coronafeirws sy'n berthnasol i’w gweithwyr gyda’r cynrychiolydd hwnnw.\nMae hefyd yn ofyniad cyfreithiol i’r person sy’n gyfrifol am y safle i roi gwybodaeth i’r rheini sy’n gweithio yno am y risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws fel y nodwyd yn yr asesiad risg, a’r mesurau i’w cymryd i leihau’r risg.\nMae’r rhwymedigaeth i asesu’r risg sy’n deillio’n benodol o’r coronafeirws yn berthnasol yn ogystal â’r gofyniad mwy cyffredinol i gynnal asesiad risg yn unol â rheoliad 3 o Reoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999 (O.S. 1999 Rhif 3242). Fodd bynnag, pan fydd asesiad risg sydd wedi’i gwblhau o dan y Rheoliadau hynny eisoes yn asesu’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, mae hynny’n ddigon i fodloni’r gofyniad (er bod hynny’n amodol ar yr angen i ymgynghori â’r bobl sy’n gweithio ar y safle, eu hysbysu, ac i gadw golwg ar y sefyllfa). Mae’r rhwymedigaeth i ddarparu gwybodaeth i staff yn berthnasol yn ychwanegol at yr hyn sydd eisoes yn bodoli o dan reoliad 10 o Reoliadau 1999.\nWrth ystyried pa fesurau rhesymol y dylid eu cymryd ar unrhyw safle, dylai’r bobl gyfrifol gynnal asesiad risg sy’n benodol i’r holl weithgareddau yr ymgymerir â nhw yn y gweithle, a dylid diweddaru’r asesiad hwnnw os caiff gweithgareddau newydd eu hychwanegu. Mae hyn yn cynnwys ystyried yr holl unigolion sy’n defnyddio neu’n ymweld â’r lleoliad hwnnw, gan gynnwys staff parhaol a dros dro, contractwyr, ymwelwyr, a’r cyhoedd. Mae asesiadau risg wedi hen ennill eu plwyf wrth reoli iechyd a diogelwch yn y gwaith a dylid cwblhau asesiadau risg penodol mewn perthynas â’r coronafeirws fel rhan o system ehangach i reoli diogelwch. Mae canllawiau cynhwysfawr ar gael oddi wrth yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.\nNid yw’r canllawiau hyn yn ymdrin ag asesiadau risg yn fanwl, fodd bynnag, dylid cynnal yr asesiadau yn unol â’r gofynion gweithdrefnol a nodir yn rheoliad 3 o Reoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999 (fel y’i haddaswyd gan Reoliadau’r Coronafeirws). Dylid adolygu’r asesiad risg yn rheolaidd oherwydd, wrth edrych ar sut y dylid bodloni’r rhwymedigaeth i gymryd camau rhesymol i leihau’r risg, bod angen ystyried a yw’r bygythiad ehangach sy’n gysylltiedig â’r pandemig wedi newid. Mae asesu risg yn broses ddeinamig, a dylid bob amser gynnwys y bobl sy’n gweithio ar y safle wrth gynnal asesiadau o’r fath. Mae templed y gellir ei ddefnyddio ar gyfer asesiad risg penodol i’r coronafeirws.\nEr nad oes angen cyhoeddi asesiadau risg, mae angen i bawb sy’n gweithio ar y safle wybod am eu cynnwys, ac am y mesurau lliniaru sydd wedi’u hamlinellu. Os yw’r unigolyn cyfrifol yn gyflogwr sy'n cyflogi 5 neu fwy o gyflogeion, rhaid i'r cyflogwr gofnodi canfyddiadau arwyddocaol yr asesiad risg ac unrhyw grŵp o gyflogeion y nodwyd eu bod yn arbennig o agored i risg.\nNid oes unrhyw reol bendant am yr hyn a olygir wrth fesur rhesymol. Gall amrywio o fewn swyddogaethau gwahanol yr ymgymerir â nhw mewn sefydliad, a gall hefyd amrywio rhwng sectorau. Dylai pob cyflogwr wneud yr hyn y mae’n gallu ei wneud yn y gweithle i newid y ffordd y mae'n gweithio, a dylai’r rheini sy'n gyfrifol am safle wneud yr hyn y gallan nhw ei wneud i newid y ffordd y mae’r safle’n cael ei ddefnyddio.\nWrth ystyried beth yw mesur rhesymol, mae’n bwysig ystyried y lefel rhybudd sydd mewn grym, ynghyd â’r cyngor a roddir gan Lywodraeth Cymru ac awdurdodau iechyd cyhoeddus am lefel y risg. Wrth i’r lefel rhybudd newid, mae hynny’n effeithio ar yr hyn y mae angen ei wneud i gydymffurfio â’r dyletswyddau i gymryd “mesurau rhesymol”.\nNid yw’r canllawiau hyn yn rhoi cyngor cynhwysfawr am yr hyn y dylid ei wneud ym mhob achos, ond maent yn amlinellu’r hyn y dylai busnesau a sefydliadau ei ystyried wrth benderfynu ar fesurau. Mater i’r rheini y mae’r gofynion yn berthnasol iddynt fydd cyfiawnhau’r mesurau rhesymol y byddant wedi’u mabwysiadu. Bydd angen iddynt ddangos sut y byddant wedi ystyried yr hyn sy’n rhesymol er mwyn lleihau’r risgiau a wynebir gan weithwyr sy’n gorfod mynd i weithio yn eu gweithle a chan y rheini sy’n mynd i mewn i unrhyw safle.\nMae rhai o’r mesurau rhesymol a drafodir yn y canllawiau hyn yn cael eu nodi’n benodol yn y Rheoliadau, yn rheoliad 16 a hefyd yn rheoliad 17, sy’n ymdrin â safleoedd trwyddedig ac yn 17A, sy’n ymdrin â safleoedd manwerthu (gweler isod). Bwriad y canllawiau hyn a chyngor arall a gyhoeddir gan Lywodraeth Cymru yw helpu pobl i wneud y penderfyniadau hynny.\nBeth yw'r gofyniad cyfreithiol y mae'r canllawiau’n seiliedig arno?\nMae’r canllawiau hyn yn cael eu paratoi o dan reoliad 18, ac maent yn ymdrin â’r gofyniad cyfreithiol yn rheoliadau 16, 17 a 17A o’r Rheoliadau Coronafeirws. Mae’n ofynnol i berson sy’n gyfrifol am safle sy’n agored i’r cyhoedd, neu sy’n weithle, gymryd y Camau a ganlyn:\nCam 2: rhoi gwybodaeth i’r bobl sy’n mynd i mewn i’r safle neu sy’n gweithio yno am sut i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws. Mae hyn yn cynnwys, yn benodol, rhoi gwybodaeth i bawb sy’n gweithio ar y safle am eu risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws fel y nodwyd yn yr asesiad risg, a’r mesurau i’w cymryd i leihau’r risg\nCam 3: mewn safleoedd dan do, dylid cymryd pob mesur rhesymol i sicrhau bod pellter o 2 fetr yn cael ei gadw rhwng pob person tra byddant ar y safle neu tra byddant yn aros i fynd i mewn i’r safle (ac eithrio rhwng pobl o’r un aelwyd neu – ar Lefelau Rhybudd 1 a 2 – grwpiau o 6 o bobl o aelwydydd gwahanol)\nCam 4: sicrhau bod mesurau rhesymol eraill yn cael eu cymryd i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r feirws ar y safle, yn enwedig drwy geisio atal pobl a allai fod â’r coronafeirws rhag bod yno, drwy sicrhau bod pobl yn ymgynnull yn yr awyr agored yn hytrach nag o dan do pan fo hynny’n ymarferol, drwy wella’r awyru o dan do, drwy gyfyngu ar ymwneud a chyswllt agos wyneb yn wyneb rhwng pobl (gan gynnwys cadw pellter corfforol ar gyfer safleoedd awyr agored), a thrwy wella hylendid.\nFel man cychwyn, mae gofyn cymryd pob un o'r 4 Cam (er nad oes angen Cam 3 ar gyfer safleoedd awyr agored). Fodd bynnag, wrth ystyried yr hyn y mae’n rhesymol ei wneud o dan Gam 3, ceir ystyried y mesurau a gymerir o dan Gam 4, sy'n lliniaru'r risg pan fo pobl o aelwydydd gwahanol o fewn 2 fetr i'w gilydd o dan do. Fel y nodir isod, mae’n bosibl y bydd amgylchiadau prin pan nad yw cadw pellter cymdeithasol o 2 fetr yn bosibl neu'n rhesymol bob amser o dan do. O dan amgylchiadau o’r fath, byddai disgwyl i berson sy'n gyfrifol am safle gymryd camau ychwanegol a chryfach o dan Gam 4, ochr yn ochr â chadw cymaint o bellter corfforol ag sy’n rhesymol. Yn yr un modd, os nad yw’n bosibl neu’n rhesymol cadw pellter cymdeithasol yn yr awyr agored o dan Gam 4, byddai disgwyl i safleoedd gymryd camau ychwanegol a chryfach.\nGallai’r person cyfrifol ystyried, er enghraifft, y ffaith bod pobl wedi cael prawf am y coronafeirws cyn digwyddiad neu fod y ffordd y mae’r safle’n cael ei reoli yn golygu y bydd pobl yn cael eu hatal rhag ymwneud yn agos â’i gilydd wyneb yn wyneb, e.e. seddau sy’n cael eu hawyru'n dda ac sydd i gyd yn wynebu'r un cyfeiriad. Dylid cadw pellter corfforol (2 fetr o dan do) mewn mannau lle nad yw'r mesurau lliniaru ychwanegol hyn ar waith (e.e. mannau cyfyng neu lle mae pobl yn symud o gwmpas, megis mynedfeydd ac allanfeydd, toiledau, stondinau consesiynau etc).\nMae mesurau rhesymol hefyd yn cynnwys galluogi gweithwyr i hunanynysu os oes gofyn iddynt wneud hynny oherwydd eu bod wedi cael canlyniad positif am Coronafeirws, neu wedi cael gwybod eu bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif. Os na fydd unigolyn yn hunanynysu pan fydd yn ofynnol iddo ef/iddi hi wneud hynny, oherwydd rhywbeth y mae cyflogwr yn ei wneud, gall y cyflogwr fod yn euog o drosedd a gallai wynebu dirwy o hyd at £10,000.\nYn olaf, dylid darparu gwybodaeth i’r bobl sydd ar y safle am sut i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yno.\nMae gofynion ychwanegol pan fo safleoedd yn gwerthu neu’n cyflenwi alcohol i’w yfed ar y safle neu’n caniatáu i gwsmeriaid ddod ag alcohol gyda nhw i’w yfed yno. Mae’r gofynion penodol hyn, sydd i’w gweld yn rheoliad 17, yn ychwanegol at y rhwymedigaeth gyffredinol i gymryd “camau rhesymol”. Nid ydynt yn berthnasol pan fydd y safle ynghau, ac mae’n bosibl y byddant yn wahanol, gan ddibynnu a yw’r safle’n cael agor yn llawn neu a yw’n agor at ddibenion casglu tecawê yn unig.\nYn achos sinemâu, theatrau a meysydd chwaraeon, pan fo cwsmeriaid ar eu heistedd fel arfer pan fyddant ar y safle, nid oes angen cynnig gwasanaeth wrth y bwrdd, ond dylid bwyta ac yfed lle y byddai’r cwsmeriaid hynny’n eistedd fel arfer (e.e. er mwyn dangos ffilm, ar gyfer digwyddiad chwaraeon byw neu berfformiad byw mewn theatr).\nRhaid i gwsmeriaid hefyd fod ar eu heistedd mewn safleoedd (mewn unrhyw le heblaw mewn bar) er mwyn archebu bwyd a diod, cael eu gweini, a bwyta ac yfed. Rhaid i'r person sy'n gyfrifol am y safle sicrhau bod system gwasanaeth wrth y bwrdd ar gyfer archebu bwyd a diod (oni bai bod bwyd yn cael ei ddarparu ar ffurf bwffe. O dan yr amgylchiadau hynny, caiff cwsmeriaid ddewis bwyd o'r bwffe a dychwelyd i'r man lle maent yn eistedd). Yn achos sinemâu, theatrau a meysydd chwaraeon, lle mae cwsmer yn arfer eistedd i wylio perfformiad neu sioe, neu mewn digwyddiad awyr agored, nid oes angen gwasanaeth wrth y bwrdd ond dylai pobl fod ar eu heistedd pan fyddant yn bwyta ac yn yfed.\nDylai pob safle trwyddedig hefyd gasglu gwybodaeth gyswllt oddi wrth bob unigolyn sydd ar y safle a chymryd camau rhesymol i sicrhau bod yr wybodaeth gyswllt honno’n gywir.\nMae canllawiau ychwanegol ar gyfer y sector lletygarwch ar sut y gellir rhoi’r mesurau rhesymol hyn ar waith.\nPan fo safleoedd manwerthu yn cynnig nwyddau neu wasanaethau i'w gwerthu neu i'w llogi, gan gynnwys nwyddau neu wasanaethau y mae pobl yn mynd â nhw o’r safle, mae’n ofynnol o dan reoliad 17A i'r person sy'n gyfrifol am y safle wneud y pethau isod fel rhan o'r mesurau rhesymol y mae’n eu rhoi ar waith. Mae’r gofynion penodol hyn yn ychwanegol at y rhwymedigaeth gyffredinol i gymryd “camau rhesymol”. Nid ydynt yn berthnasol pan fydd y safle ynghau, ac mae’n bosibl y byddant yn wahanol, gan ddibynnu a yw’r safle’n cael agor yn llawn neu a yw’n agor at ddibenion casglu nwyddau drwy “clicio a chasglu” yn unig.\nreoli mynediad i'r safle a chyfyngu ar nifer y cwsmeriaid sydd ar y safle ar unrhyw un adeg;\ndarparu cynhyrchion diheintio dwylo neu gyfleusterau golchi dwylo i bobl pan fyddant yn mynd i mewn i’r safle ac yn ei adael;\nsicrhau bod unrhyw fasgedi neu drolïau a ddefnyddir gan bobl yn y safle yn cael eu diheintio;\ner mwyn atgoffa cwsmeriaid bod angen cadw pellter o 2 fetr a gwisgo gorchuddion wyneb, rhaid arddangos arwyddion neu gymhorthion gweledol eraill fel marciau ar y llawr, a gwneud cyhoeddiadau’n rheolaidd.\nMae ffyrdd gwahanol o fodloni’r gofyniad i reoli mynediad, gan ddibynnu ar natur y safle manwerthu ac unrhyw gyfarpar sydd ar gael. Mewn safleoedd mwy, mae’n debygol o olygu trefnu bod rhywun wrth y drws i reoli mynediad neu gyflwyno rhyw ffordd awtomatig o gyfyngu ar nifer y bobl sy’n cael dod i mewn. Fodd bynnag, yn y ddau achos, rhaid i’r nifer sy’n dod i mewn fod yn seiliedig ar asesiad o’r nifer mwyaf a all fod yn bresennol ar y safle gan gadw pellter o 2 fetr o leiaf rhwng cwsmeriaid. Man cychwyn yr asesiad hwnnw fydd arwynebedd y llawr, ond bydd angen ystyried y ffaith bod rhai rhannau o’r safle’n debygol o fod yn fwy prysur nag eraill. Hefyd bydd awyru’n ffactor. Anogir y rheini sy’n gyfrifol am safle i fod yn ofalus wrth benderfynu ar uchafswm y cwsmeriaid a ganiateir.\nGall safleoedd manwerthu bach reoli mynediad drwy gyfuniad o ddefnyddio arwyddion a gofyn i’r staff fonitro pwy sydd y tu mewn i’r adeilad. Ar y safleoedd lleiaf, mae’n debygol mai’r system fwyaf priodol o reoli mynediad fydd caniatáu i un person yn unig ddod i mewn i’r safle ar unrhyw un adeg. Pan fydd cwsmeriaid yn gallu gweld a oes rhywun yn yr adeilad, gellir rheoli hynny drwy ddefnyddio arwydd. O dan amgylchiadau eraill, dylid defnyddio arwyddion sy’n nodi mai dim ond pan fydd cwsmer arall yn gadael y dylai cwsmeriaid fynd i mewn. Ar adegau pan fydd y safle’n dawel, gallai aelod o staff fod ar gael i roi gwybod i’r cwsmer ei fod yn cael dod i mewn.\nY ffordd fwyaf effeithiol o gyfyngu ar y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn y gweithle yw galluogi rhai aelodau o’r staff, neu bob un, i weithio o’u cartrefi mor aml â phosibl. Mae “mesurau rhesymol” yn cynnwys disgwyl i gyflogwyr fod yn hyblyg ac addasu lle bo modd er mwyn caniatáu hynny. Gall hyn gynnwys rhoi cyfarpar TG i staff (gliniaduron, monitorau, bysellfyrddau), dodrefn swyddfa, ffonau symudol a hwyluso cyfathrebu rhwng y lleoliadau gwahanol.\nNi ddylid mynnu bod staff yn dychwelyd i’r gweithle na rhoi pwysau arnynt i wneud hynny os nad oes achos busnes clir dros wneud hynny. Dylai cyflogwyr sy’n ystyried ei gwneud yn ofynnol i staff ddychwelyd i’r gweithle asesu i ddechrau a oes modd gwneud trefniadau amgen i ddiwallu’r rhan fwyaf o anghenion y busnes, oherwydd dim ond os yw’n rhesymol angenrheidiol ac os nad oes unrhyw ddewis arall rhesymol ymarferol y caniateir ymgynnull at ddibenion gwaith. Dylid trafod hyn gyda’r staff neu gynrychiolwyr y staff.\nWrth benderfynu a ddylid gofyn i staff ddychwelyd i’r gweithle, dylai cyflogwyr ystyried a fyddai unrhyw effaith negyddol benodol ar les unigolion yn sgil hynny. Mae hyn yn cynnwys pobl sy’n wynebu mwy o risg neu sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (sydd wedi cael eu cynghori i’w gwarchod eu hunain ac y mae dal angen iddynt gymryd rhagofalon sylweddol), neu bobl y byddai dychwelyd i’r gweithle yn achosi pryder difrifol iddynt. Mae hyn yn arbennig o wir lle byddai gwaith yn golygu y byddai angen iddynt fod mewn cysylltiad rheolaidd neu barhaus â phobl eraill neu rannu mannau sydd wedi’u hawyru’n wael am gyfnodau hir.\nMae’n bosibl hefyd y bydd yna staff sy’n dymuno dychwelyd i’r gweithle. O dan yr amgylchiadau hynny, mae llesiant staff yn ystyriaeth berthnasol wrth benderfynu pa fesurau y mae’n rhesymol eu cymryd i atal y coronafeirws rhag lledaenu. Er mai lleihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ddylai fod yn brif flaenoriaeth i’r cyflogwr, dylai gydbwyso hynny yn erbyn yr effaith niweidiol y gallai gweithio gartref fod yn ei chael ar les y cyflogai. O dan y amgylchiadau o’r fath, os gall cyflogeion sydd yn y sefyllfa hon ddychwelyd i’r gweithle heb gynnydd sylweddol yn y risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, dylid caniatáu hynny. Wrth ystyried hyn, dylai cyflogwyr ystyried i ba raddau y byddai’r cyflogai sy’n dychwelyd i’r gweithle yn dod i gysylltiad agos ag eraill yn y gweithle ond hefyd wrth deithio yn ôl ac ymlaen i’r gwaith.\nMae’n anochel y bydd yna amgylchiadau pan na fydd modd gweithio gartref. Ymhlith rhai o’r amgylchiadau hynny y mae darparu gwasanaethau hanfodol i'r cyhoedd, ffatrïoedd, safleoedd adeiladu, darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol, manwerthu, lletygarwch a chynnal digwyddiadau. Er y gellir ei gwneud yn haws i staff gadw pellter cymdeithasol drwy ganiatáu i rai ohonynt weithio gartref, bydd angen rhoi mesurau rhesymol ar waith yn y gweithle er mwyn atal y feirws rhag cael ei drosglwyddo rhwng gweithwyr ac unrhyw bobl eraill fel cleifion ac aelodau o’r cyhoedd sydd hefyd yn bresennol.\nMae'r gallu i gadw pellter corfforol ar unrhyw safle yn cael ei gyfyngu, i ryw raddau, gan faint y safle; fodd bynnag, beth bynnag yw maint y safle, y man cychwyn yw ystyried sut i gadw pobl ar wahân yn gorfforol a sut i’w hatal rhag ymwneud â’i gilydd wyneb yn wyneb, neu leihau hynny.\nDylai’r asesiad risg sy’n ofynnol o dan Reoliadau’r Coronafeirws gadarnhau’r nifer priodol o bobl a gaiff fod yn bresennol ar y safle, ac rydym yn argymell y dylai’r wybodaeth honno fod ar gael i’r cyhoedd. Rhaid wrth drefniadau rheoli penodol hefyd wrth gyrraedd a/neu adael yr adeilad er mwyn sicrhau nad yw’r niferoedd ar y safle yn uwch na’r nifer sy'n ddiogel. Bydd hynny’n golygu cyfyngu ar fynediad, trefnu llif pobl drwy’r adeilad, dylunio a chynllunio’r gwaith, ac mae bron yn sicr y bydd angen rhoi mesurau ar waith i helpu neu i orfodi pobl i gadw ar wahân. Mae’r rheoliadau ar gyfer safleoedd manwerthu hefyd yn golygu bellach fod angen atgoffa pobl yn rheolaidd am yr angen i gadw pellter o 2 fetr pan fo modd, a gwisgo gorchudd wyneb. Dylid gwneud hyn drwy ddefnyddio arwyddion a thrwy wneud cyhoeddiadau (lle bo hynny’n bosibl) dros uchelseinydd.\nEnghreifftiau o fesurau cadw pellter corfforol\nBydd y math o fesurau a fydd yn rhesymol yn dibynnu ar y gweithleoedd neu’r safleoedd unigol, a byddant yn adlewyrchu'r amgylchedd ffisegol a’r math o fusnes neu weithgaredd sydd dan sylw.\nEr enghraifft, ni fydd y rhan fwyaf o ymarferwyr meddygol a gofalwyr yn gallu cadw pellter o 2 fetr rhyngddynt a chlaf wrth roi triniaeth. Fodd bynnag, byddant yn gallu cadw 2 fetr rhyngddynt a'r claf (yn ogystal ag ymarferwyr meddygol a gofalwyr eraill) y rhan fwyaf o'r amser, er enghraifft, pan fydd cleifion yn aros i gael eu gweld. Dyma’r hyn a olygwn wrth fesurau rhesymol, a dylid arfer cysondeb wrth roi mesurau o'r fath ar waith. Yn gyffredinol, ni fyddai rhoi'r gorau i driniaeth yn fesur rhesymol; dylai triniaethau barhau pryd bynnag y bo modd, ond o dan amgylchiadau lle byddai’r risg o ledaenu’r coronafeirws yn fwy na manteision y driniaeth, mae’n bosibl y byddai’n rhaid ei gohirio.\nDyma rai enghreifftiau o sut y gellir helpu i gadw pellter corfforol:\ngofyniad ar safleoedd manwerthu, a mesur rhesymol yn achos safleoedd rheoleiddiedig eraill, i reoli mynediad i'r safle er mwyn cyfyngu ar nifer y bobl ar y safle ar unrhyw un adeg\ncynyddu'r gofod rhwng pobl drwy leihau cyfanswm y bobl sydd ar y safle\nnewid cynllun y safle/symud dodrefn er mwyn helpu pobl i gadw pellter corfforol\nrheoli'r defnydd o gyfleusterau a rennir, fel toiledau a cheginau\ncadw aelodau o staff yn bellach oddi wrth ei gilydd – er enghraifft, gadael bwlch o 2 fetr rhwng pobl ar linell gynhyrchu a defnyddio marciau i ddangos lle y mae’r bylchau hynny\nystyried darparu man gorffwys priodol – a yw gweithwyr yn ymgynnull ar adeg benodol? A ellid darparu mwy o le, neu drefnu bod pobl yn cael egwyl ar adegau gwahanol?\nnewid y tasgau yr ymgymerir â nhw – addasu'r ffordd y mae gwaith yn cael ei wneud, er mwyn lleihau cyswllt rhwng pobl\nMae Llywodraeth Cymru yn cynghori pobl nad ydynt yn byw gyda'i gilydd i gadw pellter oddi wrth eraill pryd bynnag y bo modd, ac i beidio â chyfarch ei gilydd yn gorfforol pan fyddant yn gweld ei gilydd. Mae'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn parhau’n real iawn pan fyddant yn agos at eraill, yn enwedig pan fyddant dan do.\nFodd bynnag, o ran y rhwymedigaethau cyfreithiol o dan reoliad 16, mae’r gofyniad penodol i gymryd pob mesur rhesymol i gadw pellter o 2 fetr rhwng pobl o dan do yn cael ei gyfyngu yn y ffyrdd a ganlyn:\nnid yw'n ofynnol i bobl sy'n byw gyda'i gilydd fod ar wahân gan nad oes unrhyw risg ychwanegol o drosglwyddo rhyngddynt;\ncydnabod realiti economaidd a chymdeithasol, yn enwedig mewn lleoliadau lletygarwch a digwyddiadau o dan do. Ar Lefelau Rhybudd 1 a 2, caiff grwpiau o hyd at 6 o bobl o aelwydydd gwahanol fod o fewn pellter o 2 fetr i’w gilydd – er y dylai'r rheini sy'n gwneud hynny sylweddoli bod perygl o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws wrth wneud hynny, a dylent geisio cadw pellter os oes modd;\no ran cynnal pellter o 2 fetr rhwng grwpiau (aelwydydd neu grwpiau o hyd at 6 ar Lefelau Rhybudd 1 neu 2), dylid cymryd pob cam rhesymol i gadw pellter o 2 fetr o dan do, ond mae’n bosibl y bydd yna amgylchiadau pryd y bydd mesurau eraill a gymerir yn lliniaru'r risg a fydd yn codi os byddant lai na 2 fetr oddi wrth ei gilydd.\nWrth ystyried a yw'n rhesymol cadw pellter o 2 fetr o dan do a chadw pellter corfforol yn yr awyr agored, mae yna sefyllfaoedd pan nad yw hynny’n ymarferol. Mae’r enghreifftiau'n cynnwys:\ntasgau y mae angen dau neu fwy i'w cyflawni'n ddiogel, gan gynnwys codi trwm neu gario cemegau peryglus, er ei bod y bosibl y bydd mesurau y gellir eu mabwysiadu mewn rhannau eraill o'r gweithle\nmewn safleoedd a reoleiddir a gweithleoedd lle mae yno blant ifanc neu bobl ag anghenion cymhleth nad ydynt yn gallu deall y cysyniad o gadw pellter corfforol, a lle y gall fod angen cyswllt agosach er mwyn i'r gweithwyr cymorth roi'r cymorth priodol, e.e. i helpu plentyn neu unigolyn sydd wedi cwympo\ncymryd rhan mewn gweithgareddau lle gallai pobl dreulio cyfnodau byr o amser o fewn 2 fetr i’w gilydd, fel chwaraeon tîm o dan do\neithriadau lle y mae angen cyswllt agos rhwng gweithwyr a defnyddwyr gwasanaethau\ntacsis a rhai mathau o drafnidiaeth gyhoeddus\nlle mae angen i bobl weithio mewn parau lai na 2 fetr oddi wrth ei gilydd o dan do er mwyn sicrhau diogelwch\ngweithio mewn mannau cyfyng, er enghraifft, atgyweirio seilwaith ar gyfer cyfleustodau\nPan fo safleoedd yn agored i blant ifanc, mae’n bosibl na fydd yn ymarferol glynu’n gaeth wrth y gofyniad i gadw pellter cymdeithasol rhwng y plant hynny (neu hyd yn oed rhwng y plant hynny ac unrhyw oedolion ar y safle). Rhan o’r rheswm dros hynny yw oherwydd ei bod yn fwy anodd i blant ifanc ddeall y cysyniad o gadw pellter cymdeithasol, ac yn rhannol oherwydd y bydd cael cymorth priodol gan ofalwyr yn golygu’n aml bod angen cysylltiad agosach. Mae’n werth nodi hefyd fod plant ifanc yn llai tebygol o drosglwyddo’r feirws (i blant eraill neu i oedolion), a bod effaith y feirws ar blant ifanc, yn ôl pob golwg, yn llai niweidiol nag ar oedolion.\nYn olaf, rydym yn cydnabod y gallai cadw pellter corfforol yn yr awyr agored a chadw pellter 2 fetr o dan do roi rhai busnesau o dan straen aruthrol yn fasnachol. Er mai diogelu iechyd y cyhoedd a chynnal hyder y cyhoedd ddylai gael blaenoriaeth, caiff busnesau sy'n cael bod yn agored o dan y Lefel Rhybudd sydd mewn grym gadw llai o bellter corfforol os yw goblygiadau cadw pellter corfforol yn golygu na fyddai’r busnes bellach yn hyfyw.\nYm mhob un o’r achosion hyn, mae’n hanfodol bod mesurau rhesymol eraill yn cael eu cymryd i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws, fel y nodir yn yr adran isod. Nid yw peidio â chadw pellter corfforol o 2 fetr yn golygu na ddylid cadw unrhyw bellter corfforol o gwbl. Dylai cadw cymaint o bellter corfforol ag sy'n rhesymol fod yn amcan o hyd, gan ystyried y mesurau lliniaru eraill sy'n ymarferol.\nYn yr un modd, gall fod yn rhesymol gadw pellter corfforol o 2 fetr o dan do o dan y rhan fwyaf o amgylchiadau, gan gadw pellter o lai na 2 fetr mewn mannau neu amgylchiadau penodol yn unig. Er enghraifft, cadw pellter o lai na 2 fetr er mwyn rhoi triniaeth, ond ei gadw fel arall.\nYn yr awyr agored, bydd cadw pellter corfforol yn parhau i fod yn fanteisiol os yw’n rhesymol, ond gallai’r awyru naturiol ychwanegol a’r mesurau eraill sy’n cael eu cymryd fod yn ddigonol o’i gymharu â digwyddiadau o dan do. Bydd dileu’r uchafswm ar y nifer o bobl a gaiff ymgynnull yn yr awyr agored ym mhob lleoliad yn galluogi ailddechrau digwyddiadau awyr agored ar raddfa fawr gan gynnwys mewn stadia chwaraeon neu wyliau. Er bod y pwyslais penodol ar gadw pellter corfforol o 2m wedi’i ddileu ar gyfer y digwyddiadau hyn, dylai pellter corfforol fod yn rhan o’r pecyn o fesurau rhesymol y bydd disgwyl i drefnwyr eu hystyried, a’u cymryd mewn llawer o amgylchiadau. Os bydd llai o bellter cymdeithasol yn bosibl, neu ddim pellter o gwbl (yn wrthrychol), dylid rhoi mesurau ychwanegol ar waith i leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws.\nWrth gynnal yr asesiad risg, dylid hefyd ystyried pa gamau lliniaru y gellir eu cymryd os na chedwir pellter corfforol o 2 fetr ar safle o dan do neu os yw’r gallu i gadw pellter corfforol yn gyfyngedig yn yr awyr agored. Os na fydd cymryd mesurau rhesymol eraill yn lleihau digon ar y risg o ddod i gysylltiad â’r feirws, mae hynny’n awgrymu bod dal angen cadw pellter corfforol.\nYn y pen draw, os nad yw’r mesurau y mae’n rhesymol ichi eu cymryd yn ddigon i leihau’r risgiau, mae Rheoliad 16 yn ei gwneud yn glir y caiff mesurau rhesymol gynnwys rhoi’r gorau i weithgareddau penodol a chau rhan o’r safle.\nEr bod Rheoliad 16 yn ymwneud yn bennaf â sut y mae pethau’n cael eu gwneud, yn hytrach nag a ydynt yn cael eu gwneud ai peidio, mae’n bosibl bod rhai gweithgareddau lle mae cymaint o risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws fel mai’r unig ffordd o leihau’r risg yw peidio ag ymgymryd â’r gweithgareddau hynny o gwbl. Bydd yr opsiwn hwn yn arbennig o berthnasol ar y lefelau rhybudd uwch.\nYm mhob achos, ond yn enwedig os na ellir glynu’n gaeth wrth y gofyniad i gadw pellter cymdeithasol, mae'n bwysig bod mesurau eraill yn cael eu cymryd. Y mesurau mwyaf amlwg i'w cymryd yw unrhyw beth sy'n lleihau ymwneud agos wyneb yn wyneb rhwng pobl a gwella arferion golchi dwylo, osgoi cyffwrdd â’r wyneb heb olchi dwylo, hylendid anadlol a glanhau arwynebau.\nMesur arall sy’n orfodol (oni bai bod rhesymau cryf dros wneud i’r gwrthwyneb) yw ei gwneud yn ofynnol i staff ac ymwelwyr mewn safleoedd dan do sy’n fannau cyhoeddus, ac mewn achosion eraill, wisgo gorchudd wyneb pan na fydd modd iddynt gadw pellter cymdeithasol. Mae hyn yn berthnasol mewn mannau nad ydynt yn agored i’r cyhoedd, yn ogystal â’r gofynion sy’n berthnasol mewn mannau sy’n agored i’r cyhoedd. Lluniwyd canllawiau ar wahân ar orchuddion wyneb sy’n nodi cyfrifoldebau cyflogwyr a rheolwyr safleoedd mewn perthynas â gorchuddion wyneb, ac mae’n ofynnol ichi hefyd ystyried y canllawiau hynny.\nMae’r enghreifftiau’n cynnwys:\nymgynnull yn yr awyr agored yn hytrach nag o dan do\nsicrhau bod y safle’n cael ei awyru’n ddigonol fel nad yw gronynnau'r feirws yn yr aer yn cronni dros amser\ncynnal prawf ar y bobl sy’n dod i’r safle neu mynnu tystiolaeth am brawf negyddol\nglanhau’n amlach, yn enwedig cyfleusterau a rennir fel toiledau a cheginau\ndarparu cyfleusterau ychwanegol ar gyfer golchi dwylo a sicrhau bod digon o gyflenwadau\nsicrhau bod unigolyn cyfrifol yn bresennol drwy gydol cynulliadau rheoleiddiedig a chynulliadau rheoleiddiedig i blant er mwyn sicrhau bod camau rhesymol yn cael eu cymryd\nrheoli'r defnydd o'r safle, er enghraifft, drwy:\nleihau nifer y bobl ar y safle ar unrhyw un adeg, gan wneud hynny drwy fabwysiadu system apwyntiadau, drwy reoli mynedfeydd ac allanfeydd (mae hyn yn ofynnol ar gyfer safleoedd manwerthu), gan gynnwys, os oes modd, ei gwneud yn ofynnol i bobl ddod i mewn drwy un drws a gadael drwy ddrws arall\nrheoli sut y mae pobl yn cerdded o amgylch y safle\nrheoli sut y mae pobl yn cyrraedd ac yn gadael y safle i gadw pellter corfforol rhwng pobl y tu allan i’r safle.\nad-drefnu dodrefn neu weithleoedd mewn ffordd sy'n lleihau’r ymwneud wyneb yn wyneb rhwng pobl\nlleihau synau uchel a fydd yn golygu bod yn rhaid i bobl weiddi\nosgoi gweithgareddau sy’n cynnwys canu, llafarganu, gweiddi neu ddefnyddio offerynnau chwyth oni bai bod camau i leihau’r risg ar waith\nosgoi ymwneud agos wyneb yn wyneb rhwng pobl, er enghraifft drwy:\nofyn i bobl eistedd gefn wrth gefn neu wynebu’r un ffordd\ncodi rhwystrau ffisegol neu sgriniau rhwng pobl.\nGellid hefyd gymryd mesurau yn y gweithle i greu grwpiau penodedig o weithwyr na fyddant yn cymysgu ag eraill, er y byddant yn ymwneud â'i gilydd o fewn y grŵp. Gellir gwneud hyn, er enghraifft, pan fydd trefniadau sifft ar waith.\nMae darparu gwybodaeth i weithwyr ac i bobl eraill ar safleoedd neu mewn gweithleoedd yn allweddol er mwyn rheoli lledaeniad y feirws yn llwyddiannus. Gellir rhoi gwybodaeth ar lafar neu'n ysgrifenedig (ar ffurf arwyddion, gan amlaf), ac yn unol â’r Ddeddf Cydraddoldeb o ran y fformatau sydd ar gael. Yn gyffredinol, bydd angen i'r wybodaeth a ddarperir:\nesbonio pa fesurau sy’n cael eu cymryd i gadw pellter corfforol o dan do neu leihau ymwneud agos wyneb yn wyneb rhwng pobl\nhelpu pobl i ddilyn yr hyn sy'n ofynnol, er enghraifft, drwy roi cyfarwyddiadau ar sut i ddod i mewn i'r safle a cherdded o'i amgylch os oes system unffordd ar waith, neu atgoffa pobl pryd y mae angen iddynt wisgo gorchuddion wyneb a sut i’w defnyddio’n effeithiol ac yn gyfrifol (gweler y canllawiau ar orchuddion wyneb)\nMae rhai arwyddion sylfaenol ar gael yma − arwyddion diogelwch a chadw pellter corfforol i gyflogwyr ac o wefan Busnes Cymru.\nUn o’r mesurau rhesymol y cyfeirir ato o dan reoliad 16 yw casglu gwybodaeth gyswllt oddi wrth bobl (gan gynnwys y staff, cwsmeriaid ac ymwelwyr) sydd wedi bod ar y safle a chadw’r wybodaeth honno am 21 diwrnod. Mae hyn yn helpu'r system Profi, Olrhain a Diogelu ac yn ffordd arall o helpu i leihau lledaeniad y coronafeirws. Mae cymryd y mesurau hyn yn golygu bod modd cysylltu â phobl os yw’n bosibl eu bod wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle. Mae hynny, yn ei dro, yn golygu bod modd cysylltu â nhw a dweud wrthynt i hunanynysu ac i ofyn am brawf.\nMesur rhesymol arall yw sicrhau bod yr wybodaeth gyswllt a gesglir yn gywir.\nNid yw defnyddio ap Covid-19 y GIG yn disodli’r gofyniad cyfreithiol ar fusnesau yng Nghymru i gasglu gwybodaeth.\nBydd yr angen i safleoedd unigol gasglu manylion cyswllt yn dibynnu, er enghraifft, ar ba fath o safle ydyw ac ar faint o amser y bydd pobl yn ei dreulio yno. Mae’r canllawiau ar gasglu manylion cyswllt yn rhoi rhagor o wybodaeth. Bydd gofyn i bawb sy’n gyfrifol am safleoedd roi sylw i’r canllawiau hynny hefyd.\nMesur rhesymol arall y mae’n rhaid ei gymryd yw caniatáu i bobl sy’n arfer gweithio ar y safle hunanynysu mewn amgylchiadau lle’r anogir hynny neu pan fydd yn ofynnol o dan y gyfraith. Dyma rai enghreifftiau o amgylchiadau o’r fath:\npan fyddant wedi cael canlyniad positif am y coronafeirws;\npan fyddant wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif am y coronafeirws; neu\npan fydd swyddogion y gwasanaeth olrhain cysylltiadau neu swyddogion cyhoeddus eraill, fel y’u rhestrir yn Rheoliad 21(3)(c), wedi gofyn iddynt hunanynysu.\nGallai galluogi pobl i hunanynysu gynnwys llawer o’r un camau â’r rheini a restrir yn yr adran “gweithio gartref” uchod. Fodd bynnag, mewn amgylchiadau pan na all staff weithio gartref neu pan na fyddai’n gymesur iddynt gymryd rhai o’r camau hynny oherwydd hyd y cyfnod dan sylw, dylai cyflogwyr ganiatáu i staff beidio â gweithio tra byddant yn hunanynysu.\nOs bydd gofyn i unigolyn hunanynysu, ond nad yw’n gwneud hynny oherwydd ymddygiad ei gyflogwr, gallai hynny arwain at roi hysbysiad cosb benodedig i’r cyflogwr o hyd at £10,000, a gallai gael ei erlyn.\nYstyriaethau perthnasol wrth benderfynu a yw mesurau'n rhesymol ai peidio\nWrth ystyried pa fesurau sy'n rhesymol, cewch ystyried y ffactorau isod, ymhlith pethau eraill;\nCost: a yw cost y mesur yn gymesur o ystyried ar gyfer faint o bobl y bydd y risg yn cael ei lleihau? Er enghraifft, yn gyffredinol, ni fyddai ehangu safle na mynnu rhagor o gerbydau fflyd yn gam cymesur, ond mae’n debyg na fyddai sifftiau ar wahân yn costio rhyw lawer.\nNatur y gwaith: a yw'r mesurau yn ymarferol, neu a fyddent yn tanseilio'r broses o ddarparu'r gwasanaeth neu waith y busnes i'r fath raddau fel y byddent yn wrthgynhyrchiol?\nA ellir rhoi mesurau ar waith heb roi iechyd a diogelwch pobl eraill yn y fantol? Pe byddai'r mesurau yn cynyddu'r risg i iechyd a diogelwch, er enghraifft, wrth weithredu peiriannau, mae’n debyg na fyddent yn fesurau rhesymol.\nNatur a galluedd y bobl mewn gweithle – os yw gwasanaeth neu fusnes yn gyfrifol am ofalu am bobl agored i niwed neu’n gweithio gyda nhw, mae’n bosibl na fydd yn rhesymol iddo roi trefniadau cadw pellter corfforol caeth ar waith. Yn ogystal, dylid bob amser roi'r flaenoriaeth i ddiogelu plant ac oedolion agored i niwed.\nO ran y mesurau a gymerir, dylai'r staff a’r gweithlu deimlo'n hyderus bod ystyriaeth briodol wedi'i rhoi i lefel y risg y maent yn ei hwynebu. Fel arfer, dylai cyflogwyr gyflwyno trefniadau i ofyn am adborth am y mesurau y byddant wedi’u cyflwyno.\nDrwy gydweithio, y gobaith yw y gall cyflogwyr a chyflogeion lunio barn resymol am y ffordd orau o gyfyngu ar gyswllt corfforol agos. Mae hynny o fudd i bawb, er mwyn i waith pwysig allu parhau.\nWedi dweud hynny, un rheswm pam mae Llywodraeth Cymru wedi penderfynu mynd yn bellach na chanllawiau yn unig a chyflwyno dyletswydd gyfreithiol yw fel y bo modd cymryd camau gorfodi pan fydd angen gwneud hynny.\nI grynhoi, mae’r Rheoliadau’n nodi system benodol, ar wahân, ar gyfer gorfodi rheoliadau 16, 17 a 17A. Mae’r system honno’n darparu y caiff swyddogion gorfodi’r awdurdodau lleol ei gwneud yn ofynnol i fesurau penodol (penodedig) gael eu cymryd mewn perthynas â safleoedd, ac os oes angen, mae’r swyddogion hynny’n cael cau safleoedd. Gellir ei gwneud yn ofynnol i safleoedd gau naill ai oherwydd nad yw mesurau penodedig yn cael eu cymryd wedyn, neu oherwydd bod y safle wedi gweithredu’n groes i’r rheoliadau mewn ffordd sy’n ddigon difrifol i gyfiawnhau ei gau ar unwaith, neu ar ôl iddo gael ychydig iawn o rybudd yn unig.\nMae’r system orfodi i’w gweld yn Atodlenni 8 a 9 i’r Rheoliadau ac mae’n seiliedig ar gyflwyno “Hysbysiad Gwella Mangre” neu “Hysbysiad Cau Mangre” neu’r ddau, gan ddibynnu ar yr amgylchiadau. Mae rhagor o fanylion i’w gweld mewn canllawiau ar wahân − mesurau rhesymol i leihau risg coronafeirws mewn gweithleoedd a mangreoedd agored: canllawiau swyddogion gorfodi.\nI grynhoi, dylai personau sy'n gyfrifol am safleoedd, ac y mae'n ofynnol iddynt gymryd pob cam rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle, ystyried y pwyntiau a ganlyn:\nPan fo angen i bobl fod yn bresennol ar y safle, pa risgiau o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws (a’i ledaenu wedyn) sydd wedi cael eu nodi? Mewn geiriau eraill, ble a phryd y gallai pobl ddod i gysylltiad ag ef?\nBeth y gellir ei wneud i geisio atal pobl sydd wedi cael prawf positif am y coronafeirws, sydd â symptomau sy'n gysylltiedig â COVID-19, neu sydd wedi bod mewn cysylltiad agos ag unrhyw un sydd wedi cael prawf positif, rhag bod ar y safle? Gallai hynny gynnwys cynnal profion, gofyn cwestiynau sy'n atgoffa pobl am y gofynion i hunanynysu, a sicrhau nad yw polisïau staffio yn gorfodi pobl sâl i fynd i’r gwaith.\nBeth y gellir ei wneud i gadw pellter corfforol rhwng pobl ar y safle? Yn gyffredinol, dylid lleihau cymaint â phosibl ar ymwneud wyneb yn wyneb rhwng pobl. Mae gofyniad penodol i gadw pobl o aelwydydd gwahanol, neu − ar Lefelau Rhybudd 1 a 2 − grwpiau o hyd at 6 o bobl o aelwydydd gwahanol, 2 fetr oddi wrth ei gilydd o dan do (oni bai bod mesurau lliniaru eraill a gymerir yn ateb y diben o leihau’r risg o ddod i gysylltiad â’r feirws neu’r risg o’i ledaenu). Gellir hefyd gyfyngu ar nifer y bobl ar y safle, rheoli pwy sy’n cael mynd i mewn, a defnyddio systemau unffordd.\nBeth y gellir ei wneud i ddefnyddio mannau awyr agored yn hytrach na mannau dan do ar y safle? Gan fod llawer llai o risg o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws yn yr awyr agored, beth y gellir ei wneud i newid y ffordd y mae safleoedd yn cael eu defnyddio?\nBeth y gellir ei wneud i wella’r awyru dan do, naill ai drwy ddefnyddio ffenestri a drafft naturiol neu drwy ddefnyddio systemau awyru mecanyddol?\nBeth y gellir ei wneud i leihau'r amser y mae pobl yn ei dreulio gyda'i gilydd ar y safle, o gofio bod gronynnau firysau yn cronni dros amser mewn mannau sydd wedi'u hawyru'n wael?\nBeth y gellir ei wneud i leihau ymwneud agos wyneb yn wyneb rhwng pobl? Gellid cynnwys systemau ciwio, cyfyngu ar y defnydd o doiledau, rheoli mynediad, a defnyddio cyfarpar diogelu personol fel gorchuddion wyneb.\nBeth y gellir ei wneud i wella hylendid? Dylid ystyried y staff, cwsmeriaid ac arwynebau ar y safle.\nPa wybodaeth sy’n cael ei chasglu er mwyn sicrhau bod modd cysylltu â phobl os byddant wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws ar y safle? A oes modd gwneud hynny mewn ffyrdd sy’n sicrhau bod yr wybodaeth yn gywir?\nAsesiad risg COVID-19 eiddo cyhoeddus a gweithleoedd


Forgotten Languages Full: Fydw VI: Mamys dys yr Ulseniol Cycmy 41\nFydw VI: Mamys dys yr Ulseniol Cycmy 41\nMywd cyid cari wtryf yr fagid ywdrwys yr tiryg dys Emania cyid nyerad sysfwys sgeelwng t'yr ywtdwr y ae cyid lerayd eid dadyf tidwf, weepyff aeg wailwng, aeg cyid wasmae eid up dys pleady rairinit aeg welwti elmys ynn yr ywtdwr, aeg mywd cyid raedmae eid drippyff ymwd damwf fynyrdamyt myfw yr rirwf Nycusain nyerad esgyd yd lerayd yn cyid eilog. Aeg y ae yd crosmae yr fagid cyid vanedmae myfw nedad losdyf.\nRiywf, alweng matin yn cyid y ad dys Fynynag aeg dys yr worinfolk ynn Emania, cyid edrinmae tyri us dlordwys Yurtemney aeg yr gwe. Rir tyri yn cyid wed cyid nyerad t'yr roadsi agged lwdw croneys, myny fifi dys eid tiri, iyfys aeg wdaddmae, aeg yd rwri y ai eid dumyg cyidy dys aielkys, aeg y ifyd cyid yd lerayd roaiyff eid dwi ywy tyri cypitys dys ruan edyd. Y ae Nycusain nesmae yd cymmyd wtryf yn cyid wtryf y migt aeg y imyd myd yn yd aeg lwrys nedad dae. "Talit fud Cyuy nia, ynn cyeat", dwyrt cyid. "Aldir ym eid dunad due", yd dwyrte, "tyfy wyfyldai nimwd ritw aiaymae; cyid dot nia gyw yr dunad wtryf ispede yr dygnad". Riywf Nycusain, dudlo cyid wyfyld nia dlorw y imyd losfnyurduyfys wtryf yr wdatcmae, lwgdud idlo, aeg cyid feok eid ynyg dys yr dwlgwys aeg y e cyid, aeg yr dui myd myrmyd cyid feok cyid lera aireltin ewymid wtryf yr loffyg gigyr esgyd dayr fagrir dysrwr lera gid. Gydw cyid lera sysed wtryf Nycusain wtryf dily eid fynyokyff urt aeg nwfmae dae myfw cyid, aeg cyid lera sysed wtryf yn cyid wtryf feni dys yn cyid narisati.


Llyfr Nodiadau Dylan Thomas Llangollen 1953 - Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen\nYsgrifenna’r Athro Chris Adams, Y Pwyllgor Archifau:\nUn o’r straeon o 75 mlynedd Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen sy’n cyffroi cefnogwyr fwyaf yw’r un am ymweliad Dylan Thomas â’r ŵyl ym mis Gorffennaf 1953. Disgrifiodd ei ymweliad ychydig wythnosau’n ddiweddarach mewn darllediad 15 munud ar gyfer Gwasanaeth Cartref y BBC, a lluniodd ddelweddau llafar o’r Eisteddfod gynnar sydd yr un mor bwerus heddiw. Nid oes unrhyw recordiadau hysbys o’r darllediad, ac felly bu’n rhaid i ni wneud y tro â’r testun, a argraffwyd yng nghasgliad 1953 “Quite Early One Morning”, er bod sawl rhaglen deledu am yr ŵyl wedi defnyddio geiriau Thomas, wedi’u lleisio gan actorion o Gymru.\nHyd at ychydig fisoedd yn ôl nid oeddem yn gwybod dim am ymweliad y bardd â Llangollen, heblaw am destun y sgwrs, y ffaith bod y BBC wedi talu 20 gini iddo, ac atgofion pobl leol o siarad ag ef yn ystod ei ymweliadau â bar Gwesty’r Wynnstay (a elwir bellach yn “The Three Eagles”). Mae pethau wedi newid. Mae archif gynhwysfawr o waith llenyddol a bywyd y bardd wedi cael ei ddigideiddio mewn prosiect ar y cyd rhwng Prifysgol Austin yn Texas, Prifysgol Abertawe ac Ymddiriedolaeth Dylan Thomas. Daeth yr archif ar gael ar-lein ym mis Mai 2021.\nY llawenydd i gefnogwyr yr Eisteddfod yw bod y deunydd ar-lein yn cynnwys tair eitem yn ymwneud â’i ymweliad â Llangollen yn 1953. Mae yna ddrafft mewn llawysgrifen a hefyd teipysgrif o’r sgwrs radio; mae’r ddau yn cynnwys llawer o addasiadau a newidiadau sy’n dangos sut y datblygodd y stori a’r ieithwedd. Y peth trawiadol, fodd bynnag, yw sgan o’r llyfr nodiadau a gadwodd Thomas yn ystod ychydig ddyddiau ei ymweliad; defnyddir llai na 30 tudalen o’r llyfr arian parod bychan â gorchudd glas, ond mae bron pob tudalen yn cynnwys gemau sy’n dangos ymateb emosiynol uniongyrchol y bardd i brofiad Llangollen.\nMae’n amlwg iddo werthfawrogi negeseuon dynol dwfn y caneuon a’r dawnsfeydd; er enghraifft, Mae yna nifer o gyfeiriadau at y merched tlws – o wlad Tsiec, Iwgoslafia, Sbaen – a welodd yn y corau gwerin a’r grwpiau dawns, a’r edrychiad ‘tyrd yma’ yn iaith y dawnsfeydd caru (“come-hither looks in every dance language”). Fe’i hudwyd yn arbennig gan berfformiad grŵp dawns ffermwyr o’r Iseldiroedd, wyth pâr priod, yn ifanc a hen, gyda dwy ddawns o’r enw “Tafla’r wraig allan” a “Wnei di ddim fy nal i”. Mae hefyd yn cofnodi sut nad oedd dawnsfeydd Bwrgwyn yn dathlu’r cynhaeaf grawnwin a’i drawsnewid yn win yn apelio at aelodau mwy sarrug (“grimmer”) y gynulleidfa, oherwydd bod yfed yn cael ei ddangos ar y llwyfan. Ond mae hefyd yn adrodd am frwdfrydedd y gwrandawyr hynny a safodd y tu allan i’r babell fawr yn wlyb at eu crwyn yn y glaw i wrando ar Canteras de Madrid.\nGallwn ddarllen y defnydd cyntaf petrus o’r trosiad ar gyfer y babell fawr a ddaeth yn y pen draw yn “ship of a tent”. Yn anffodus, nid yw’r llyfr nodiadau yn cofnodi unrhyw beth am ei ymateb i gôr Obernkirchen, sef y “pigtailed angels” enwog. Codwyd ei chwilfryddedd gan hel llofnodion, a bu’n dyfalu ynghylch cyfraddau cyfnewid llofnodion – llofnod tri Wcraniad am lofnod un o drigolion Jafa (“three Ukranians for one Javanese”). Cynigiodd mai “nid dawnsio a cherddoriaeth yn unig oedd yr Eisteddfod – mae’n ffyrdd o fyw (sic) yn y dyffryn gwyrdd hwn yng Nghymru” (“not just dancing and music – it’s ways of lives (sic) meeting in this green vale of Wales“); roedd ganddo awgrym hefyd yn cyd-fynd â hyn y dylai Eisteddfodau yn y dyfodol gynnwys caffis o’r holl wledydd oedd yn cystadlu.\nMae yna grynodeb taclus o’i ymateb cyffredinol i’r ŵyl: “Y peth gorau sydd wedi digwydd yng Nghymru” meddai. Ychwanegodd y gair “ers” yn ddiweddarach. Fel pe bai’n methu dod o hyd i gymhariaeth addas.\nMae’r papurau hefyd yn datgelu gwybodaeth ddiddorol am un o’r dyfyniadau enwocaf y darllediad radio. “Are you surprised that people still can dance and sing in a world on its head? The only surprising thing about miracles, however small, is that they sometimes happen.” Yn y llawysgrif gyntaf mae’r testun yn darllen “however humble”, ond mae wedi’i ddiwygio yn y fersiwn derfynol i “however small”, sy’n ddisgrifiad llai gwerthusol.\nYn olaf, cawn syniad o drefniadau ymarferol yr ymweliad. Ei gynhyrchydd yn y BBC oedd Aneirin Talfan Davies, a oedd hefyd yn fardd Cymraeg o fri ei hun. Mi wnaeth y ddau aros yn nhafarn y Boot Inn yn Whittington. Mae’r llyfr nodiadau yn cynnwys amseroedd trên ar gyfer y daith o Whittington i Langollen.\nGallwch ei weld drosoch eich hun! Mae sgan o’r llyfr nodiadau ar gael ar-lein yn https://hrc.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15878coll98/id/1899\nCredyd llun Dylan Thomas: CPA Media Pte Ltd / Alamy Stock Photo\nffeiliwyd o dan: 'Pabell' Archif, Arbennig , Newyddion


Mwy o glecs? - BBC Cymru Fyw\nMwy o glecs?\n"Nid ar gyfer siaradwyr Cymraeg heddiw yn unig yr ydym ni'n lansio'r gwasanaeth, ond er mwyn i'r iaith allu tyfu ar y we." Dyma oedd geiriau Michael McCabe, datblygwr meddalwedd o Donteg, Rhondda Cynon Taf, wrth ddechrau platfform digidiol Cymraeg newydd sbon Clecs Cymru yr haf diwethaf.\nBu Michael yn dweud wrth Cymru Fyw sut ymateb sydd wedi bod i'r datblygiad a'i obeithion i ddatblygu Clecs dros y misoedd nesaf:\nRoedd yna dwf cyflym ar y dechrau gyda channoedd yn cofrestru cyfrifon gyda ni. Erbyn hyn mae 'na 5,000 o ddefnyddwyr Cymraeg wedi cofrestru.\nMae'n rhaid cyfaddef nad yw'r wefan yr un mor brysur nawr ac yr oedd hi ar y cychwyn, er bod 'na nifer o sgyrsiau yn digwydd bob dydd. Ry'n ni wedi creu cymuned a gallwn ni weld bod nifer o Gymry Cymraeg wedi cwrdd â'i gilydd am y tro cyntaf ar Clecs.\nOnd beth ry'n ni'n ceisio ei wneud nawr yw ymestyn y gwasanaeth tu hwnt i fformat sy'n debyg iawn i Twitter a sefydlu tudalennau cymunedol, adnoddau dysgu a rhagor o ofod i rannu cynnwys yn y Gymraeg.\nDisgrifiad o’r llun, Ydy'r Gymraeg yn cael ei boddi ym myd y cyfryngau cymdeithasol?\nAr hyn o bryd mae'n anodd gan nad oes llawer o arian ganddom ni. Mae'r cwmni rwy'n gweithio iddo yng Nghasnewydd yn darparu tri datblygwr am hanner yr wythnos. Rwyf i a fy ngwraig wedi gorfod rhoi ein harian ein hunain yn y fenter. Mae hi'n gostus i gadw'r servers i fynd heb sôn am ehangu.\nRy'n ni wedi treulio'r misoedd diwethaf yn ceisio denu partneraid busnes a gofyn am gymorth ariannol Llywodraeth Cymru. Mae cyllidebau yn llawer iawn llai erbyn hyn felly mae'n anodd. Rwy'n credu bod angen tua £250,000 arnom ni i ddatblygu Clecs i'r lefel nesaf.\nDoes ganddom ni ddim cronfa i hysbysebu Clecs nac i farchnata'r wefan yn iawn felly ry'n ni'n gorfod gwneud popeth ein hunain er mwyn cadw'r peth i fynd.\nRwy'n dal i fod yn argyhoeddedig bod angen platfform cyfryngau cymdeithasol Cymraeg. Mae'n beth da wrth gwrs bod gan siaradwyr Cymraeg ddigon o hyder i ddefnyddio'r iaith bob dydd ar blatfformau Americanaidd fel Facebook a Twitter, ond mae'r hysbysebion ar y gwefannau yma i gyd yn Saesneg.\nRwy'n dal i deimlo, er bod pobl yn gallu defnyddio'r Gymraeg ar y gwefannau yma, mae'r iaith yn dal i fod ar y cyrion. Rwy' am weld y Gymraeg yn iaith ganolog ar y cyfryngau cymdeithasol.\nDisgrifiad o’r llun, Mae Michael McCabe yn gobeithio gweld Clecs yn ehangu\nBeth am blatfform ble mae popeth yn y Gymraeg? Buaswn i fy hun yn hoffi gwella fy Nghymraeg a phetai cyllid ganddom ni mi fuaswn i'n hoffi gweld cymuned ar Clecs o siaradwyr Cymraeg yn helpu'r dysgwyr i löywi eu hiaith mewn ffordd naturiol, sgyrsiol. Byddai hyn yn annog rhagor o bobl i ddysgu'r iaith.\nMae'n rhoi gwell dewis i siaradwyr Cymraeg. Ry'n ni wedi gweld hynny yr wythnos hon gyda Radio Cymru Mwy yn cynnig gwasanaeth newydd i geisio denu cymuned Gymraeg yn ôl at y radio.\nI fi, mae cymuned o 5,000 o ddefnyddwyr sy'n siarad Cymraeg yn gosod seiliau da ar gyfer datblygu platfform digidol Cymraeg. Mae hi'n waith caled gyda adnoddau prin i geisio cynnal y fenter a cheisio denu buddsoddwyr.\nRwy'n ffyddiog gyda 'chydig mwy o gefnogaeth y siaradwyr Cymraeg y gwnaiff ambell i ddrws agor ac y gallwn ddatblygu platfform digidol y gall siaradwyr Cymraeg a'r rhai sy'n dysgu'r iaith fod yn falch ohono.


Agenda for Cyngor Sir y Fflint on Dydd Mawrth, 11eg Rhagfyr, 2018, 2.00 pm\nDydd Mawrth, 11eg Rhagfyr, 2018 2.00 pm\nCyswllt: Nicola Gittins on 01352 702345 E-bost: nicola.gittins@flintshire.gov.uk\nDathlu ein llwyddiannau:\nTheatr Clwyd – enillydd categori ‘Best Musical Production' yng Ngwobrau Theatr y DU am ‘The Assassination of Katie Hopkins’; a\nTîm Cynllunio – enillydd Gwobr Cynllunio Cymru am Ragoriaeth y Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol yng Nghymru(RTPI) am The Walks, y Fflint.\nYn fuddugol yn y categori ‘Cynhyrchiad Cerddorol Gorau' yng Ngwobrau Theatr y DU 2018 ar gyfer 'The Assassination of Katie Hopkins'\nDyma’r Prif Weithredwr yn llongyfarch Tamara Harvey a Liam Evans-Ford ar y wobr a gyflwynwyd yn y seremoni ar 14 Hydref. Cafodd The Assassination of Katie Hopkins sy’n gynhyrchiad wedi torri tir newydd ei enwi fel y Cynhyrchiad Cerddorol Gorau yng Ngwobrau Theatr y DU a gynhelir yn flynyddol i ddathlu cyraeddiadau eithriadol mewn theatr ranbarthol ledled y DU. Roedd yn erbyn cystadleuaeth gadarn gydag enwebiadau eraill fel Miss Littlewood, Pieces of String a Summer Holiday.\nYn llongyfarch y tîm ar ennill y wobr llawn bri oedd y Cynghorydd Butler gan ddangos ei werthfawrogiad iddyn nhw am ailfywiogi Theatr Clwyd oedd bellach yn gartref i berfformiadau atyniadol ac yn un o gyflogwyr gorau Sir y Fflint.\nDyma’r Cynghorydd Sharps hefyd yn llongyfarch Tamara Harvey a Liam Ford-Evans am eu cyraeddiadau anhygoel ers iddyn nhw gyrraedd y Theatr sydd yn ased i’r Cyngor a’r gymuned. Roedd Theatr Clwyd yn rywle i fod yn falch ohono a dangosodd ei werthfawrogiad i’r holl staff.\nMae’r Prif Weithredwr yn argymell bod cyflwyniad yn cael ei wneud gan Tamara Harvey a Liam Ford-Evans ar waith y Theatr mewn cyfarfod y Cyngor Sir yn y dyfodol.\nEnillydd Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol Yng Nghymru ar gyfer datblygiad The Walks, Fflint.\nDyma’r Prif Weithredwr yn llongyfarch y tîm ar ennill y wobr ac meddai mai The Walks yn Fflint oedd y safle gyntaf i’w datblygu fel rhan o Raglen Tai ac Adfywio Strategol y Cyngor oedd yn cynnwys 92 o gartrefi newydd, fforddiadwy ac yn arbed ynni gan y Cyngor wedi eu hadeiladu gan bartner y rhaglen, Wates Residential North.\nDyma’r Cynghorydd Bithell yn diolch i’r tîm am eu gwaith a'u llongyfarch nhw ar eu llwyddiant yn ennill y wobr uchel ei pharch. Dywedodd bod y gwaith yn dangos sut y mae mentrau yn gallu cael eu cyflawni gyda chanlyniadau pwysig fel osgoi digartrefedd, lleihau tlodi tanwydd a gwella amodau byw.\nCytunodd y Cynghorydd Aaron Shotton a dywedodd ei fod yn dangos gwerth, arbenigedd a phroffesiynoldeb mewn gwasanaeth oedd yn aml iawn yn cael ei feirniadu. Mae’r tîm wedi creu naws am le a chymuned ac mae’r Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol Yng Nghymru er budd preswylwyr Sir y Fflint.\nCofnodion PDF 108 KB\nI gadarnhau, fel cofnod cywir gofnodion y cyfarfod ar 20 Tachwedd 2018.\nCyflwynwyd cofnodion y cyfarfod a gynhaliwyd ar 20 Tachwedd 2018.\nYng nghofnod rhif 56 o’r Cofnodion fe ofynnodd y Cynghorydd Ellis i’w sylwadau gael eu cynnwys yng nghofnodion 23 Hydref 2018 ar gyfer y Rhybudd o Gynnig ar Brexit fel a ganlyn:“Nid oes gennym fandad preswylwyr Sir y Fflint i gefnogi galwadau am ail refferendwm”. Gofynnodd y Cynghorydd Heesom i’w sylwadau yntau am Brexit i gael eu cynnwys yn yr un cofnodion. Byddai cyfeiriad at y diwygiadau yn cael ei gwneud i gofnodion 20 Tachwedd 2018.\nPwrpas: Derbyn unrhyw gyhoeddiad fel y’i dosbarthwyd.\nRoedd copi o Gyhoeddiadau'r Cadeirydd wedi ei ddosbarthu i’r holl Aelodau cyn y cyfarfod.\nTynnodd y Cadeirydd sylw yn arbennig at gyfarfod Anastasia Blease, merch 14 oed o Garmel oedd yn ddisgybl yn Ysgol Uwchradd St Richard Gwyn. Hi oedd yr unig aelod o Dîm Pêl-fasged gyda Chadair Olwyn Prydain Fawr o dan 24 oed oedd yn dod o Gymru ac roedd y Cadeirydd yn ei llongyfarch am hynny.\nPwrpas: Derbyn unrhyw ddeisebau.\nPwrpas: Nodi’r atebion I unrhyw gwestiwn a gyflwynwyd yn unol a Rheol Sefydlog 9.4(A) y Cyngor Sir.\nCefndir eitem 75.\nY penderfyniad ar gyfer eitem 75.\nByddai adroddiad pellach yn cael ei ... view the full Cofnodion text for item 75.\nCylch Gorchwyl a Siarter y Pwyllgor Archwilio PDF 85 KB\nPwrpas: Gofyn i'r Aelodau gytuno i'r newidiadau i Gylch Gorchwyl a Siarter y Pwyllgor Archwilio, Erthygl Saith o Gyfansoddiad y Cyngor.\nEnc. 1 for Audit Committee Terms of Reference and Charter , eitem 76. PDF 293 KB\nEnc. 2 for Audit Committee Terms of Reference and Charter , eitem 76. PDF 186 KB\nEnc. 3 for Audit Committee Terms of Reference and Charter , eitem 76. PDF 221 KB\nCyflwynodd y Prif Swyddog (Llywodraethu) Erthygl 7 Diweddaraf o’r Cyfansoddiad – Cylch Gorchwyl ac adroddiad Siarter y Pwyllgor Archwilio sydd yn cynnwys yr arfer orau.\nMae Siarter y Pwyllgor Archwilio wedi’i ddatblygu i ddogfennu rôl y Pwyllgor Archwilio o fewn Fframwaith Llywodraethu’r Cyngor. Cytunwyd ar Gylch Gorchwyl a Siarter y Pwyllgor Archwilio, a’r newidiadau arfaethedig yng nghyfarfod y Pwyllgor Archwilio ar 21 Tachwedd a gan y Pwyllgor Gwasanaethau Democrataidd a Chyfansoddiad ar 29 Tachwedd yn ddarostyngedig i adolygiad o gyfansoddiad y Pwyllgor gan aelodau’r Pwyllgor Archwilio yn eu cyfarfod nesaf.\nFel Cadeirydd o’r Pwyllgor Archwilio fe gynigodd y Cynghorydd Helen Brown yr argymhelliad.\nGofynnodd y Cynghorydd Heesom pe bai modd cynyddu nifer yr aelodau ar y Pwyllgor Archwilio i 11 er mwyn cael cynrychiolaeth fwy teg. Eglurodd y Prif Swyddog (Llywodraethu) y byddai hynny’n achos i’r Cyfarfod Blynyddol ym mis Mai. Awgrymodd y Cynghorydd Brown y gellir ei drafod mewn Gweithgor i Gadeiryddion y Pwyllgor Archwilio a phob un o'r Pwyllgorau Trosolwg a Chraffu.\nBod y newidiadau i Erthygl 7 fel y nodir yn atodiadau A a C yn cael eu cymeradwyo.\nAdolygiad Etholiadol Sir y Fflint PDF 84 KB\nPwrpas: Rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i’r Cyngor ar gynnydd y gwaith a gyflawnir ar drefniadau etholiadol ar gyfer Sir y Fflint.\nCyflwynodd Rheolwr y Gwasanaethau Democrataidd yr adroddiad Adolygiad Etholiadau Sir y Fflint. Dyma’n diolch i’r Aelodau wnaeth fynychu gweithdy mewnol yn ddiweddar a rhoddodd fanylion am y sesiynau galw heibio wedi eu trefnu a fyddai'n dechrau'r diwrnod canlynol.\nCynigodd y Cynghorydd Attridge yr argymhelliad gyda’r Cynghorydd Bithell yn eilio hynny.\nAr y sylw a godwyd gan y Cynghorydd Dave Healey yn y gweithdy fe gadarnhaodd y Rheolwr Gwasanaethau Democrataidd y byddai’r opsiwn a gyflwynwyd yn cael ei dynnu’n ôl gan fod ffin ward Caergwrle yn ymddangos yn anghywir ar y map a ddarparwyd gan Gomisiwn Ffiniau a Democratiaeth Leol Cymru.\nMeddai’r Cynghorydd Peers y dylai’r ail baragraff yn y crynodeb gweithredol ddarllen fel hyn “mae hyn yn golygu bod gyda’r un gymhareb ym mhob ward etholiadol”, nid nifer yr etholwyr. Dywedodd yn y gweithdy mai awgrymiadau swyddog yn unig a gafwyd ar gyfer wardiau gyda 26% neu uwch, ac nid oedd gwybodaeth ar gael am amrywiant. Gofynnodd hefyd a oedd Aelodau yn gallu cael mynediad i gofrestrau wardiau cyffiniol. Meddai’r Prif Weithredwr y gellir cyflwyno’r rhain yn y sesiynau galw heibio. Eglurodd y Rheolwr Gwasanaethau Democrataidd fod dau dabl ar gael yn y gweithdy, un ar gyfer sylwadau gan Aelodau a’r ail yn awgrymiadau swyddog yn seiliedig ar ardaloedd coch ac oren.\nNodi’r wybodaeth a wnaed ar yr adolygiad o drefniadau etholiadol ar gyfer Sir y Fflint.\nAdroddiad Blynyddol Trosolwg a Chraffu 2017/18 PDF 71 KB\nPwrpas: Ystyried a chymeradwyo Adroddiad Blynyddol Trosolwg a Chraffu ar gyfer 2017/18.\nAppendix 1 draft Overview & Scrutiny Annual Report 2017/18 , eitem 78. PDF 2 MB\nCyflwynodd y Rheolwr Gwasanaethau Democrataidd yr Adroddiad Blynyddol Trosolwg a Chraffu 2017/18 oedd yn darparu’r Cyngor gyda’r sicrwydd bod y swyddogaeth Trosolwg a Chraffu yn cyflawni ei rôl cyfansoddiadol.\nFel Cadeirydd ac Is-gadeirydd o Bwyllgor y Cyfansoddiad a Gwasanaethau Democrataidd, cynigodd y Cynghorydd Rita Johnson yr argymhelliad gyda'r Cynghorydd Marion Bateman yn eilio.\nDerbyn yr Adroddiad Blynyddol Trosolwg a Chraffu 2017/18.\nRoedd un aelod o’r wasg yn bresennol ac 8 aelod o’r cyhoedd yn bresennol.


Bridiau - Cathod Noti | Cathod Noti\nYma fe welwch un rhestr gyflawn o'r holl fridiau cathod cyfredol. Gwybod y tarddiad, y cymeriad, sut y daeth hyn, pa ofal sydd ei angen arno ... a llawer, llawer mwy am eich hoff anifail anwes. Yn ogystal, bydd yn ganllaw i ddewis yr un sy'n gweddu orau i anghenion a / neu arferion teuluol. Byddwn yn eich hysbysu am y bridiau newydd sy'n ymddangos fel na fyddwch yn colli un sengl. Mwynhewch.\nPor Monica sanchez yn ôl Mis 9 .\nMae'r gath Bengal neu'r gath Bengali yn flewog anhygoel. Mae ei ymddangosiad yn atgoffa rhywun iawn o'r llewpard; fodd bynnag, rhaid i ni beidio â ...\nMae'r Highlander yn belen o ffwr hardd a serchog sy'n gallu concro'r teulu cyfan yn ...\nOs ydych chi'n caru cathod sydd â ffwr tywyll ac yr hoffech chi gael un sydd â ffwr hefyd ...\nCath Las Rwseg\nMae'r gath las Rwsiaidd, ynghyd â'r Persia, yn frid bonheddig iawn. Ac nid wyf yn golygu dim ond ei ...\nOs ydych chi'n chwilio am feline domestig annwyl a hoffus sydd hefyd yn fwy nag Ewropeaidd cyffredin ac mae hynny'n edrych ...\nCyfarfod â'r gath gariadus Neva Masquerade\nMae cath Neva Masquerade yn feline gyda golwg mor dyner a melys â Siberia; o…\nMae cath y brîd Arabaidd Mau yn frodor blewog hardd o Arabia sydd, er nad yw eto ...\nEr bod yr enw'n swnio'n rhyfedd i chi, siawns os ydych chi'n ffan o gathod byddwch chi wedi ei weld neu glywed amdano ...\nMae cath y brîd Jafanaidd yn anifail anhygoel sy'n addasu heb anhawster i fyw mewn fflat ...\nOs ydych chi'n un o'r rhai sy'n mwynhau strocio cath gwallt cyrliog, gyda'r LaPerm ni fyddwch yn diflasu, ...\nY gath affwysol\nEl Abyssinian Mae'n un o'r bridiau cathod hynaf y gwyddys amdanynt ac mae peth ansicrwydd ynghylch ei hanes.\nMae'r Abyssinian yn ymdebygu i gathod yn yr Yr Aifft Hynafol fel y dangosir mewn paentiadau a cherfluniau. Nid yw'r enw "Abyssinia" yn gysylltiedig â'i darddiad, ond ystyrir i'r Abyssinian cyntaf gael ei fewnforio o Abyssinia.\nMae'r sôn gyntaf am y gath Abyssinaidd i'w chael mewn llyfr Prydeinig gan Gordon Staples a gyhoeddwyd ym 1874 ynghyd â lithograff lliw o gath Abyssinaidd a roddwyd yn y DU ar ddiwedd y rhyfel.\nFodd bynnag, nid oes unrhyw gofnodion bod y cathod wedi'u mewnforio o'r Y Deyrnas Unedig ac mae yna rai sydd heddiw o'r farn bod yr Abyssinian wedi'i greu trwy groesau o wahanol hiliau yn y Deyrnas Unedig.\nOnd mae yna astudiaethau gan enetegwyr sy'n dangos mai arfordir Cefnfor India a rhannau o Dde-ddwyrain Asia yw ardaloedd tarddiad mwyaf tebygol y gath Abyssinaidd. Mewnforiwyd y gath Abyssinaidd i Ogledd America o'r Deyrnas Unedig yn gynnar 1900 ac yn niwedd y blynyddoedd 1930 Fe'u mewnforiwyd i America o'r DU.\nMae'r Abyssinian yn craff, effro a gweithredol, yn gath sy'n hoffi bod yn brysur. Mae'r Abyssinian yn hoffi bod gyda phobl, ond mae'n annibynnol a bydd yn ceisio dominyddu gartref.\nMae'n cain a gyda chorff cyhyrog.\nMae ganddo lygaid mawr, siâp almon, ond mae'r clustiau ychydig yn llai na'r arfer.\nY gath gain Khao Manee\nCath British Shorthair\nBridiau cath ddu\nY gath tabby oren\nY gath lwyd\nY gath persian\nCath bicolor Prydain, du a gwyn


Diwrnod llwyddiannus i Ras yr Iaith\nMae wedi bod yn ddiwrnod braf i ymgyrch Ras yr Iaith eleni. Cychwynnodd y ras ben bore yn Senedd-dy Owain Glyndŵr ym Machynlleth gyda thwr o redwyr yn cefnogi. Pwrpas Ras yr Iaith yw codi proffil a hyder yr iaith Gymraeg yn ein cymunedau.\nO Fachynlleth fe aeth y Ras tuag at Aberystwyth, Tregaron, Llambed, Aberaeron, Cei Newydd, Llandysul, Castell Newydd Emlyn, cyn gorffen y daith yn Aberteifi.\nMae’n edrych fel bod pawb wedi mwynhau mas draw wrth godi ymwybyddiaeth o’r iaith Gymraeg a dyma rhai o uchafbwyntiau'r dydd: \n[View the story "Ras yr Iaith 2014" on Storify]\nComisiynydd yn cyflwyno adroddiadau s...\nMae Comisiynydd y Gymraeg wedi cyflwyno adroddiadau safonau i Weinidogion Cymru. Mae’r adroddiadau safonau yn nodi casgliadau’r Comisiynydd a’i rhesymau dros wneud safonau mewn perthynas â’r Gymraeg yn benodol gymwys i gynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol yng Nghymru, Awdurdodau Parciau Cenedlaethol a Gweinidogion Cymru.\nRhwng 27 Ionawr a 18 Ebrill 2014 cynhaliodd y Comisiynydd 3 ymchwiliad safonau mewn perthynas â’r sefydliadau uchod. Yr ymchwiliadau hyn oedd sail yr adroddiadau safonau.\nDaw’r Comisiynydd i’r casgliad y dylid gwneud pob gweithgaredd o fewn y safonau cyflenwi gwasanaethau, llunio polis ...\nAdroddiad Safonau Iaith: Galw am hawl...\nMae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi mynnu bod y Llywodraeth yn gwrando ar ei galwad am hawliau clir i wasanaethau Cymraeg, yn dilyn cyhoeddi adroddiad Comisiynydd y Gymraeg am y safonau iaith heddiw.\nDywedodd y mudiad ei bod yn ‘ddamniol’ bod y Comisiynydd wedi gorfod ysgrifennu adroddiad ychwanegol yn rhoi cyngor ar ailddrafftio’r safonau oherwydd gwallau sylfaenol ynddyn nhw sy'n groes i addewidion blaenorol y Llywodraeth.\nYmatebodd cannoedd o aelodau Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i’r ymchwiliad ar y dyletswyddau drafft – a fydd yn disodli cynlluniau iaith – gan alw ar y Llywodraeth i gadw at ei haddewidion:\ni sicrhau bod y sa ...\nYsgoloriaeth Urdd Gobaith Cymru Bryn ...\nYn dilyn y cystadlu ar lwyfan yr Eisteddfod nos Sadwrn 31 Mai 2014, mae panel o bedwar beirniad wedi dewis chwe chystadleuydd mwyaf addawol o fewn y categori oedran hŷn o dan 25 oed, i ymgeisio ar gyfer Ysgoloriaeth Urdd Gobaith Cymru Bryn Terfel 2014.\nAnne Denholm, Aelod Unigol, Caerfyrddin, Gorllewin Myrddin\nGwyn Owen, Aelwyd Llundain, Rhanbarth tu allan i Gymru\nHeulen Cynfal, Aelwyd Penllyn, Penllyn, Meirionnydd\nEnlli Parry, Ysgol Gyfun Plasmawr, Gorllewin Caerdydd, Caerdydd a’r Fro\nAron Lewis, Aelod Unigol, Cylch Dewi, Penfro\nTelaid Alaw, Aelwyd Penllyn, Penllyn, Meirionnydd\nYn dilyn argymhelliad beirniaid llyned ...


Diwygiad 11:15, 24 Tachwedd 2007\nDiwygiad 11:14, 24 Tachwedd 2007 (golygu)\nDiwygiad 11:15, 24 Tachwedd 2007 (golygu) (dadwneud)\nPan orchfygwyd Mithridates, brenin Pontus, gan [[Gweriniaeth Rhufain|y Rhufeiniaid]] dan Lucullus ffodd at Tigranes, ei fab-yng-nghyfraith. Mynnodd Lucullus fod Tigranes yn ildio Mithridates I Rufain, a phan wrthododd ymosododd arno. Ar [[6 Hydref]], [[69 CC]], gorchfygwyd Tigranes gan Lucullus ger Tigranocerta, ac anrheithiwyd y ddinas. Y flwyddyn wedyn bu brwydr rhwng Lucullus a byddin Tigranes a Mithridates ger [[Artaxata]], ac er I’ri’r Rhufeiniaid fod yn fuddugol, roedd eu colledion yn sylweddol.\nYn fuan wedyn, cymerwyd lle Lucullus fel cadfridog gan [[Gnaeus Pompeius Magnus]]. Erbyn hyn roedd mab Tigranes, hefyd o’r enw Tigranes, wedi gwrthryfela yn ei erbyn, ac wedi I’wi’w dad orchfygu byddin a roddwyd iddo gan [[Phraates III. brenin Parthia]], aeth at Pompeius Ii ofyn am Gymorth yn erbyn ei dad. Yn [[66 CC]] ymosododd Pompeius ar Armenia gyda mab Tigranes, a’i orchfygu. Ildiodd Tigranes, oedd erbyn hyn tua 75 oed, i Rufain, a gadawodd Pompeius iddo gadw rhan o’i deyrnas yn gyfnewid am 6,000 talent o arian. Bu’n teyrnasu dan awdurdod Rhufain hyd ei farwolaeth yn [[55 CC]].\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:MobileDiff/234030"


Dymuno llofruddiaeth Donald Trump: gwleidydd yn ymddiheuro – Golwg360\nDymuno llofruddiaeth Donald Trump: gwleidydd yn ymddiheuro\n21 Awst 2017 am 11:17 Diweddarwyd am 15:32\nDonald Trump (Michael Vadon CCA 4.0)\nMae gwleidydd yn yr Unol Daleithiau wedi ymddiheuro’n gyhoeddus wedi iddi gyhoeddi ar Facebook ei bod yn dymuno i’r Arlywydd Donald Trump gael ei ladd.\nRoedd postio’r neges yn “gamgymeriad”, meddai’r Seneddwraig Maria Chappelle-Nadal, aelod croenddu o’r blaid Ddemocrataidd a gyhoeddodd ddydd Iau diwethaf, “Dw i’n gobeithio y caiff Trump ei lofruddio!”\n“Fe wnes gamgymeriad, a dw i’n cyfaddef hynny,” meddai Mari Chappelle-Nadal yn ei hymddiheuriad i Donald Trump a’i deulu. Mae hi hefyd wedi ymddiheuro i drigolion Missouri, yr ardal y mae hi’n ei chynrychioli, ynghyd â’i chydweithwyr yn senedd y dalaith.\n“Dw i wedi dysgu fy ngwers. Fy Arglwydd, Iesu Grist, ydi fy marnwr a fy rheithgor.\n“Mi fydda’ i’n parhau i frwydro tros y materion sy’n wirioneddl bwysig,” meddai wedyn. Roedd hi’n llais amlwg iawn yn ystod y protestiadau wedi i Michael Brown gael ei ladd gan yr heddlu yn Ferguson yn 2014.\n“Mae Duw yn dewis pobol ar gyfer gwneud gwaith gwahanol, i anfon negeseuon gwahanol.”


aine bleidleiswyr a fydd yn penderfynu ar y tynged y refferendwm ar ddydd mawrth, 7 tachwedd. gran casino madrid mewngofnodi. "Mae'n sicr na fyddai." Yn ôl i ymgyrch cyllid adroddiadau ffeilio yr wythnos diwethaf, yn fwy na $8.3 miliwn wedi cael ei wario ar yr ymgyrch i basio Cwestiwn 1, yn bennaf gan ddau pwyllgorau a gyllidir i raddau helaeth gan Shawn Scott ei hun gran casino madrid yn cynnig cyflogaeth. Fodd bynnag, Scott addo i "creu newydd nad ydynt yn-hapchwarae cyfleoedd datblygu economaidd ar gyfer y llwyth." Y llwyth hefyd sylw at y ffaith bod yr Rhydychen Casino yn unig yn delio budd-daliadau dau o'r llwythau yn y wladwriaeth, gyda Passamaquoddy a Penobscot llwythau rhannu bron $2.6 miliwn y llynedd diolch i'r cytundeb yn goch gwynt casino ar gau. "Os caiff ei gymeradwyo, Cwestiwn 1 a fyddai'n sefyll yn uniongyrchol i anaf y Passamaquoddy Llwyth ac yn y Penobscot Genedl lleihau yn sylweddol y cymorth ariannol fod y llwythau ar hyn o bryd yn cael o dan bleidleisiwr-gymeradwyo refeniw cytundeb rhannu gyda Rhydychen Casino," y datganiad ddarllen yn red rock casino dal i fod ar agor.\n"[Ymgyrch llenyddiaeth] yn ei gwneud yn edrych i fod fel y gallai fod o fudd i ni mewn rhyw ffordd," meddai Penobscot Genedl Llwythol Llysgennad Maulian Dana yn red rock ystafell poker agored. Bod safiad yn rhoi y llwythau mewn gwrthwynebiad i'r Aroostook Band o Micmacs, yr unig un o Maine pedwar ffederal cydnabod llwythau Indiaidd sydd wedi dod allan o blaid Cwestiwn 1. "Cwestiwn 1 fforddio cyfle i ni weithio gyda'n cyd-llwythau ac arweinwyr etholedig i sicrhau bod yr holl lwythau Brodorol Americanaidd yn Brif yn gallu elwa ar y adloniant hapchwarae a diwydiant," Aroostook Band tribal prif Edward Peter-Paul ysgrifennodd yn ei ddatganiad y mis diwethaf pŵer bonws casino registraci za.\nYn y cyfamser, gwrthwynebwyr wedi gwario dros $600,000 mewn ymdrech i atal y casino, gyda'r arian yn dod bron yn gyfan gwbl gan yr Rhydychen Casino cychod pŵer poker rhedeg 2021. "Cyn gynted ag y byddwn yn cael cyfleuster o ein hunain, neu os byddwn yn dechrau i dderbyn refeniw o hapchwarae arall ffynhonnell, yna, rydym bellach yn cael Rhydychen arian," meddai Passamaquoddy Llwythol Llysgennad Matthew Dana II.\nY llwyth cymorth daeth yn dilyn trafodaethau gyda'r casino datblygwr Shawn Scott, a fyddai'n cael ei adeiladu y cyfleuster newydd os bydd yn eu cymeradwyo.\nyn goch gwynt casino ar gau\nyn red rock casino dal i fod ar agor\nyn red rock ystafell poker agored\npŵer bonws casino registraci za\ncychod pŵer poker rhedeg 2021