- Gyfraith Bucbfrechu.|1900-10-18|Y Werin - Welsh Newspapers\nECSEMA, yr anhwyldeb mwyaf an- nioddefol ar y oroen, a iacheir ar unwaith trwy ^meryd baddon cynes gyda SEBON CCTICURA, yr enaint n v.-yaf effeithiol at y croen, a chymeryd dognau llawn o CUTICURA, ac iro'r croen gyda ENAINT CUTICURA RESOLVENT, y gwaed-bur- edydd enwog, trwy ganlyn y evfarwydd- iadau hyn, ceir iachad pan y bydd pob peth arall wedi ffaelu.- Mae mwy o adfer- iadau o'r Ecsewiayn oael eu heffeithio gan feddyglynau ClTnOURA na chan holl feddyglynau eTeill at y croen a'r gwaed Pris, y set, 6s; sebon, is enaint, 2s 6c; resolvent, 28 6c; gan yr holl ff&ryllwyr; neu wedi talu eu culdiad oddiwrth F. F. Newberry and Sons, London,E.C.\nYn Llys Ynadol Caernarfon, ddydd Sad- wrn, gerbron Mr Menzies ac ynadon ereill, cyhuddwyd Peter Sherlock, George Evans, John Davies, a Thomas Beck, pys- gotwyr, Hoylake, o bysgota mewn modd anghyfreithlawn yn. mau Caernarfon. Er- lynai Mr R. Casson ar ran Bwrdd Pysgod- feydd Mor y Gorllewin. Dywedai Mr R. Jones, swyddog dan y Bwrdd, i'r diffyn- yddion fod yn pysgota o fewn y terfyn tair milldir gyda rhwyd rhy fawr ac heb fod ddigon bras. Dirwywyd hwy i 2s 6c a'r cogtau yr un. Amddiffynai Mr R. A. Griffith. j\nWedi eu hethol gan Filiynau. YN UWCH NA'R HOLL FEDDYGINIAETHAU ERAILL YN YMDDIRIEDAETH A CHYMERADWYAETH Y WLAD MAE DR. WILLIAMS' PINK PILLS FOR PALE PEOPLE Yn sefyll wedi eu hethol gan bleidlais gyffredinol fel yr unig Feddyginiaeth Dculuaidd ddi *gel, ymddiriedol a difeth sydd bob amser yn rhoddi nerth. Miloedd o rai wedi bod yn dioddef a hen gleifion vn Pleidleisio i (Off WIL L JAMS" fM\_ *TTT%INK Wfl\_ IIIJILLS |y\_ I i I ;11 Meddyginiaeth Amddilfynol y Genedl. DARLLENWCH YR ADRODDIADAU CANLYNOL ODDIWRTH GYMRY* IACHAU CRYDCYMALAU YN NGHYMRU. Yn gweithredu ar orchymyn a gefaia, ysgrifena cynrychiolydd y North Wales Observer and Express, aethum i chwiiio am Mr. E. j Briggs, ac wedi ymholi cofais hyd i'w breswylfod, sef 1, Minafon, yn sefyll ar lan afonig fechan, lie yr adroddodd wrthyf yr ystori ganlynol Yr wyf yn meddwl fy mod yn un o'r trigolion hynaf yn y plwyf. Flynyddoedd yn ol bu'm yn oruchwyliwr un o chwarelau F fest:n.og, Ar ol hyny daethum yma i fyw. Fy oed? Yr wyf yn driugain a phump, a mwynheaia iechyd da trwy fy oes hyd flwyddyn yn ol. Ar y pryd hyny yr oeddwn yn .Newcastle, a phan yno cefais anwyd, yr hyn a achosodd y .bronchitis, a phan do o dan yr afiechyd hwnw cefais y sciatica yn mhen uchaf y glun. Yr oedd yr ymosodiad mor ddrwg fel nas gallwn roddi fy nhroed ar lawr. Bu'm yn gorwedd am fis, a ihreiais bobpeth i dreio gwneyd lies i ini O'r diwedd, galwyd meddyg i mewn, a bu'm o dan ei driniaeth am ddau fis, ond ni chefais ddim esmwythhad o'r poenau parhaus. Yr oedd pobpeth a wnai yn ddifudd." I ",Gadewais Newcastle yn Mehefin diweddaf, a daethum yma, yn gloff iawn, a phoenau mawr arnaf. Nis gallwn symud ar ol cerdded. Treiais lawer o bethau, ond pa les oeddynt? Ni wnaethant ddim lIes i mi, ac nid oeddwn ond yn taflu arian yn ofer. Yr oedd y poenau yn ngroth fy ngoes fel pe bawn wedi cael fy chwipio a dail poethion. Yr oedd fy aelod i lawr i wadn fy nhroed fel wedi fferu. Daethum yn awr yn bur bryderus, yu ofni y byddwn felly yn barhaol." "0 dan yr amgylchiadau. beth wnaethoch?" Wel, yr oeddwn wedi gweled hanes Dr. Williams' Pink Pills for Pale People yn y papyrau, a thua thri mis yn cl penderfynais m treio, ac anfonais am flwch. Credwch fi; rhoddodd y blwch cyntaf esmwythhad i mi. Wrth gwrs, ysgrifenais at Dr. Williams' Company i ddweyd aut yr oeddwn, a ehefais bob manylion am y pileniu ai fyrder. Faint o flychau a gymerais? Wet, cymerais bpdwa.r. Ac yn awr yr wyf yn hollol iach; mae y teimladau naturiol wedi dycbwolyd i fy nghoes, a ehredaf yn wirioneddol mai y pelenau a'm hiachftodd. "Felly nis gallwch siarad yn rhy dda am Dr. Williams' fink Pilb-" "Na allaf; cymeradwyaf hwynt yn galonog i boh dioddefydd. Os ca'nt gymaint o fudd oddiwrthynt ac a gefais i, nis gallant gwyno. Gyda'r geiriau hyn o ganmoliaeth yn swnio yn fy nK>»!ustiau, ffarweliais a Mr. Briggs, yr hwn oedd fonpddwr deallus, ae mewn iechyd da. Ar fy ffordd o'r dref, cyfarfyddaia a chymydog iddo, yr hwn a gadarnhaodd adroddiad Mr. Briggs. IACHAD PWYSIG YN NEHEUDIR CYMRU. j Yn, nyffryn y Rhondda y mae y glofeydd lIe y ceir y nwydd 'byd- enwog—glo ager—ac yn nghanol y dyffry% y ;-aif y Pentref adnabyddua Ton Pentre, lie y cymerodd djgwyddiad rhyfedd le yn dr^weddar Er cael y manylion i'w cyhoeddi am y adh-riad rhvf-edd .i vrnwelodd gohebydd y Glamorgan Free Press a Ton F„ntre a. VI;odd Mw Margaret Ellen Morris, yr hon sydrl yn byw yn VI oodo'^e Lottage, yr hon a adroddodd yr hanes canIynol o "Fy oed," meddai. "ydyw pump ar hugain.-ac mae fy mhriod yn awr .yn gweithio fel glowr, ond bu am rai blynyddau yn djfyn alwed. igaeth o arlunydd. Cyn i mi briodi, dioddefRis la^„r am. areuhad. Cefais gynghonon gan f.ddygon a fferyiiwyr, ond i ddim Aeth?' err 1 dalu "aT swllt yr wythno, am aSOtuu- am gyffyriau. hvnod ynurau LWte yr 0pdd y fr* yn fy ystumog yn nynod o lym> a pharhaodd hyn am bfdair blyn^dd. Erbvn hvn Tr oedd camdreuliad wedi troi yn afiechyd y n arnaf, ac mor ?e.rdded. f dr»?s yr ystafell. Pe y cei8iwn ^eyd rhywqptn syrti^^ lawr fel wedi marw, a< vn wir bum vn ami *n dymuno fod wedi gwneyd. Daeth fy nghroen yn bur Mvn ac h°'81 Ila^er a oeddwn wedi cael y clefyd melyn. Dioddefais boenau arteithiol, He DIs galiwn gyjneryd bwyd, na hyd yn nod dwfrliTn. ddydd- lau ac eisted n i lawr ahi oriau i^wylo. Dywtdai y meddygon nag gallent wneyu m i mj( a meddy!isis na bu»»wn bvth yu mendio. d'^dd ,4^1 fy nfrban'ad v pryd hyny—dda Hl^n I ^'• Williams Fm ma for Pale People vn y papvrau, a thafodd I nychaid i mi i dreio. Nid oeddwn wedi porft^n y b]N%(:b nad oeddwn 1 yn teimlo yn well, 'ac °1 i mi gymeryd chwe' blwch b gwbl yr fl oeddwn wedi fy hollol adferyd i iechyd." I hehyd^' ydyC^ J\_n awr, Mrs. Morris?" gofynai I Gystal ag y mae yn bosibl i un deimlo," oedd yr ateb, ac yn wir, c, edrychai yn bictiwr o iechyd. "Gymaint ffydd sydd genyf yn Dr. Williams' Pink Pills," parhai Mrs. Morns fel pe teimlwn fod rhvwheth arnaf bydd i mi eto eu cymeryd. Mae ly ngwr ar brydian yn diod^f oddiwrth ben=vfrdan- dod, ac y mae bob amser yn cael li^ oddiw«h J)r William* Pink Pills A yd wyf yn foddlawn i"m ty:-tic,laeth ei clnwddi? Ydwyf, yn sicr, a gobeithiaf y 'bydd i fy mhrofiad fQd yn foddion i eraill o'ch darllenwyr gael budd." Yr Un Feddyginiaeth at amryw Afiechydon. I Mae Dr. Williams' Fink Pills for Pale People yn cyfoethogi a phuro y gwaed ac yn cryfhau y nerfau, I felly yn iachau l'luaws o ffurfiau o afiechydon, megys Anaemia, Nychdod," Darfodedigaeth, Ecsema Cam-' dreuliad, Curiad y Galon, Crydcymalau, St. Vitus' Dance, Sciatica a'r Parlys, Anhwyldeb Gieuol mewn dyn- 1 ion, ac AnWwylderau yn gyffredinol i ferched. Nid ydynt byth yn gweithredu .yn rhyddion, ac nid oes ynddynt ddim i niweidio y gwanaf. Gwerthir hwynt gan fferyllwyr yn mhobman, ond na chymerer hwynt os na byddant mewn blychau yn dwyn yr enw yn llawn, Dr. Williams' Pink Pills for Pale People (saith gair) ar yr amlen anfonir hwynt hefyd gyda'r post wedi talu y cludiad, gan Dr. Williams' Medicine Com- pany, Holborn Viaduct, London, am 2s. gc. a Chwe' Blwch am is. gc. 0\nBadan DIoystr mewn Gwrthdarawiad.\nBadan DIoystr mewn Gwrth- darawiad. Yn ol y newyddion o St.Petersburg, ym- ddengys i fadau dinystr perthynol i Lynges Rwsia fyned i wrthdarawiad a'u gilydd. Derbyniodd un o'r badau y fath niweidiau fel y suddodd yn dra buan ar ol y ddam- wain. Ni chollodd neb ei fywyd, ond niweidiwyd tri o bersonau.\nTy Mr Asqalth ar Dan.\nTy Mr Asqalth ar Dan. Torodd taa allan oddeutu wyth o'r gloch nos Wener, yn 20, Cavendish square, Llundain, oartref Mr H. Asquith, Q.C., A.S. Ddohreuodd y tan yn y drawing room, a chyn y gallwyd rhoddi rhybudd yr oedd amryw o'r dodrefn wedi dechreu llosgi. Anfonwyd am y tan-ddiffoddwyr yn ddioed, ao wedi peth ymdrech llwyddwyd i'w ddiffodd, ond nid cyn i niweidiau trym- ion gael eu gwneyd. Nid oedd Mr na. Mrs Asquith i mewn pan dorodd y tan allan.\n- Gyfraith Bucbfrechu.\nGyfraith Bucbfrechu. Yn Rhyl, mewn atebiad i gais un a geisiai ganiatad i beidio buchfrechu ei blentyn, o dan Gyfraith Buchfrechiad, dy- wedai Cadeirydd yr Ynadon (Dr Girdle- stone) ei fod yn yst"-ried yr adran yma o'r gyfraith sydd yn rhoddi hawl i berson i beidio buchfrechu ei blentyn yr un ynfytaf yn y Ddeddf; ac yr oedd y rhai a fanteis- ient ami yn rhedeg y perygi o gae^y frech wen a pheryglu iechyd y boblogaeth. Caniatawyd y dystysgrif\nPwnc v cylogau. -\nPwnc v cylogau. Mewn tref yn Nhalaeth Maine, cafwyd ffordd i roddi eglurhad boddhaol ar bwnc y cyflogau. Huriwyd clerc gan fasnp,chwr, a thalwyd iddo bedwar dolar yr wythnos gyntaf. Yn niwedd yr ail wythnos syn- wyd y clerc pan y d erbvn i odd dim ond tri dolar, a gofynodd beth oedd y rheswm am hyn. "Beth," meddai y meistr, "yr ydych yn gwybod mwy am y fasnach yn awr, a rhaid fod gwaith yn rhwyddach i chwi." Tybiodd y clerc ei fod wedi dysgu digon o'r fasnach, ac ymddiswyddodd.\nDYtodol y Blaid Rvddfrvdlg.…\nDYtodol y Blaid Rvddfrvdlg. Dywed y "Daily News" Os myn y blaid Ryddfrydol adfeddianu ei hen ddy- lanwad yn nghynghorau y genedl, rhaid iddi ddangos ei hunan mewn cydym- deimlad a delfrydau cenedlaethol. Rhaid iddi weithio, yn ngeiriau Arglwydd Rose- bery, "er dadblygiad mawr ac effeithiol y genedl ar linellau Rhyddfrydol, oddimewn a thuallan i'r ynysoedd hyn." Credwn fod yr etholiad yma, mewn amryw ffyrdd, wedi cyfranu ychydig at yr amcan yma. X mae eto amser i'r etholwyr Rhyddfrydol i wneyd ychwaneg tuagat leihau inw-yafrif y Toriaid, a thrwy hyny ychwanegu effeith- iolrwydd beirniadaeth RydSdfrydol yn y Senedd newydd.\nBrawdlvs Rhathin. Cynhelir Brawdlysoedd siroedd Trefald- wyn, Meirionydd, Dinbyeh, a Fflint (yn ffurfio Brawdtys Sir y Gauaf Rhif 4) yn Neuadd y Sir, Rhuthyn, dydd Llun, Hyd- ref 29ain. Y Bainwr fydd yr Ynad Bigham.\nIAgerlong Acjerlcaoaidd Gyflvm.\nI Agerlong Acjerlcaoaidd Gyflvm. Y diwrnod o'r blaen rhoddwyd prawf ar gynymdra y Hong ryfel newydd a elwir "Wisconsin," yn Santa Barbara, Cali- 4 fornia. Teithiai y llestr yn ol 17l milldir yr awr. Y mae hon yr agerlong gyflymaf o'i dosbarth yn y Llynges Amerioanaidd.\nDigwvddiad Hvnod. Cm myned i Ddeheudir Affrica rhodd- odd un o'r C.I.V. fodrwy dyweddio i ferch ieuano ck--dd 'yn ei chanlyn. Ychydig wythnosau yn ol torodd y fodrwy yn ddam- weiniol. Ymhen ychydig ar ol hyny yr oedd y ferch ieuanc yn sicr fod ei chariad wedi marw ar yr un diwrnod, ac oddeutu yr un awr a phan :orc<M y fodrwy.\nCwrtbdarawlad ar y Mor.\nCwrtbdarawlad ar y Mor. Hysbysrwydd o Nagasaki a ddywed Fr agerlongau "Calanda" ac "Isle Maia" fyn- ed i wrthdarawiad yn Iwashima. Sudd- odd y gyntaf a boddodd 45 o'r dwylaw a'r teithwylr. Agerlong niewydd ydoedd y "Calanda" a chariai 1,377 o dunelli. Ad- eiladwyd hi eleni, a pherthynai i G. Eitzen a'i Gwmni, Christiana.\n- ---., '" Y Pla. rj\nY Pla. r j Cyrhaeddodd Dr Yersin, un o brif fedd- ygon y pla, i Baris, foreu Sadwrn. Yn ei ymddyddan gyda golwg ar ei ddyfais dy- wedai fod y canlyniadau oddiwrth ei fedd- yginiaeth yn dra boddhaol. Mae y marwol- aethau yn mysg y Chineaid a gafodd y 4 pla wedi ei leihau o 90 y cant i 45 y cant. A\n<r JACK Y LLONGWR BEDI CYNFFONYDDIAETHF DADL FRWD YN i FFORCASTLE. Jim: Fuom i 'riGed yn cym'ryd plesar mewn lecsiwn tan y tro yma. Wir, wydd- wn i d lirr: hI" oedd lecsiwn yn iawn. Bila: Mae llawar iawn yn debyg i ti, Jim. Fi: Oes, ac yn meddwl mai peth i'r bobol fawr yn unig ydi lecsiwn. Bila Y wjU'I fawr fy' wadi arfar cael y petha' 2ora o honi ar hyd v blvnvddoedd. Fi: Gwir, a'r twrneiod hefyd a'r swydd- ogion. Bila: A'r cynffonwyr! Jim: Mi glywais i lawar iawn o son yn leesiwn 'leni am srvnffonwrs. Be'di nhw ? Fi: V—V' cynflFonwyr? Bila: Jim, mi rwvt ti reit wirion. Gwyr pawh bp',i cynifonwr. Jim Tvdwri ddhn wedi meddwl wrth ben y matar. 'Ro n i yn bwriadu gofyn i'r boss. Fi: Gwyddost be'di cynffon ? Jim: urwn. Bila: Gad i mi welad a wyddost ti be'di cynffon. Bedi cynffon? Jim Ond y peth .hwnw fydd yn hong- ian tu ol i greadur. Bila: Da iawn. Fi: 0, mae Jim yn god be'di cynffon yn iawn. Jim: Ond pa'm 'roeddan! 'hw yn gwaeddi cyutfon ar rni or Toris? 'Doedd gynwn 'hw ddim cynffon, neu welis i 'run beth bynag. Bila: Am 'u bod nhw yn mynd ar ol pobol fawr, fel yr a cynffon ar ol ci. Fi: Golyga fod dosbarth o bobol i'w cael a ddjlyoant boniadau y bobol sy'n uwch na hwynt, heb ddlefnyddio eu barn eu hunain. 'DC9S dim meddwl mewn cynffon. Jim: Ond mi f'asa' ieir heb ddim cyn- ffona' yn beth a' diarri iawn. Creadur hyll iawn ydi ceiliog heb ddim cynffon. Fi: Y mae byny yn wir, Jim, ond 'does neb yn magu ieir er mwyn eu cynffona'. Bila: Nac oes. Pan y bydd 'stumog y wra.ig acw yn lied ddrwg, Tbydda'i yn prynu cyw iar iddi i 'neyd potas. Corph y cyw fydd yn g'neyd! y potas, nid 'i gyn- ffon o. Jim: Mi fydid rhai bwdshiars yn def- > nyddio cynffon mochyn i 'neyd brawn. Fi: Bvddant; ond brawn go sal rasa brawn wpdi ei wneyd i gyd o gynffona' mocb. Pen morhyn ydi'r stwff at wneyd brawn, ac nid ei gynffQn o. Bila: Mae penau a chynffonau yn bod mewn cymdeithas hefyd. Jim: 'IFto'daeb'i 'n feddwl 'oh dau wrth beth felly? Fi: Gwyddost am Shadrac Meshac Pim- pledom, Yswain P Jim: Gwn. Fi: Mi 'rwyt yn 'nabod ei dwrrra fo, a'i weision o, a'i barson o, a'i stiwardiaid o? Jim tAdwaenaf yn iawn. Fi: Gwyddüt fel bydd y bolbol yna yn bowio ao yn wasaidd i'r sgweiar, ac yn g'neyd pob peth ar ei arehiad o, er na fydd hyny ddim yn y contract. Jim: Pa ddrwg ydi hyny? Lie mae'r gynffon yn dwad i mewn ? Bila: Hold on a bit, Jim. Clei welad y gynffon vn y mynyd. Dos yn mlaen, Jack. Jim: Peth neis ydi fod pawb yn cyd- welad. Fi: la, pan yn gallu cydwelad mewn gwirionadd. Ond y mae v sgweiar am i bawb gydwelad ag o, ac os na wnan 'hw gydwelad ag o, lwo owt. Trwy broffesu bod yr un farn ag o, mae'r twrna. yn cael pres iawn am 'neyd jobsns iddo fo; mae gwena' y sgweiar yn wleddoedd parhaus i'r parson yr hwn ni feiddiai feddwl yn wahanol iddo,—hyny ydi rhaid iddo gadw ei syniadau ei hurr yn mhoced ei drowsus; dyn ardderchog ydi'r stiwurd, yn dal yr an farn yn hoHol a'r sgweiar ar byncia' gwleidyddol y dydd,—yn ei wynab o: mae bnsnee felly yn tain. Pe daliai o olygiad- aa gwahanol i'w feistr, off ag o. 0 gan- lynia)d, gwna y stiwaijd ymgymeryd a'r gwaith o 'neyd awyrgvlch y sgweiar mor gydnaws, yn w'eidyddol, a'i natur o ei hun, nes y bydd y sgweiar yn meddwl fod bron y byd i gyd yr un fath. Dyna un o effeithiau cynffonydidiaeth yr ystiward ar y sgweiar. Bila: Yn ami iawn y stiward fydd yn rhoi Ilygada' i'r sgweiar i edrach ar betha'. Fydd y sgweiar ddim yn edrach hefo'i lygada' ei hun. Fi: Oherwydd eill bod yn dibynu am eu bywoliaeth ar y sgweiar, a y gweision i'r eglwys. Os es genii usant yr Eglwys mae y ci eglwysyddol yn sicr o gyfarth yn nghlyw y sgweiar, a pheryglant eu lie. Bila: la, bydd yn rhaid i blant y gweis- ion fynd i'r eglwys, ac yno bydd y parson yn stwffio eu meddylia hefo geiriau y Gredo a'r Oatecism, a dysgir y plant i ddweyd yr hyn fydd beb fod yn wir yn ami. Gwn am blant a fedyddiwyd gan wednidogion Ym- neillduol, wedi cael dylanwadu" arnynt gan wyr mawr, yn mynd i'r Eglwys, ac yn dysgu allan yr hyn oedd yn anwiredd holl- ol. Jim: Gwir, hollol wir. Mi wn i dipyn em hyn yna. Bila: Gwyddost, mi wn. Fi: Fuost ti yn yr Eglwys, Jim? Jim: Do, do. F'asan' ni ddim yn cael yr hyn a gawsom ni o addysg pe b'uasan' ni wedi peidio mynd i'r Eglwys. Ond nid arna'i 'roedd y bai i mi fynd i'r Eglwys pan yn hogyn. Fi: Ar bwy 'roedd y bai ? Jim: Ar 'nhad a mam. Perthyn i'r capal 'roeddan 'hw, ond mi gawson ffafra' gan y parson a'r sgweiar, ac mi hudwyd nhw i'r Eglwys. Gorfu i mina' ddysgu y Catecism a deyd mai gan rhyw dad a mam bodyd is i fy enw, ac fod y rhai hyny wedi addaw lot o betha' pan v ceig i fy m«dyddio| Dim oJlr fath beth. Fu gen'i 'rioed dad' a mam bedydd. Gofynwyd i mi neyd yr hvn a addawyd i mi, a'r cwbl heb ei addaw o gwbl! Yna gofynid i mi adrodd gwaith rhywun arall fel fy nghred i! Cofiwch chi, 'don i ddim yn gwelad dim allan o le yn y petha' hyn oil ar y pryd, er fod yn gas iawn gen'i nhw. 'Roedd fy mam a fy nhad yn cael gwenau y sgweiar a'r parson a llawar o betha eraill trwy hyn oil. Bila: Dyna bedi oynffonyddiiaeth, Jim bach! Jim: Mi gwelaf o y mynyd yma! Daru ml 'rioed i welad o fel yna o'r blaen. Wel, wir, mae yn y wlad yma lawar iawn o hono fo, mi wn i hyny yn iawn. Fi: Oes, yn siwr, Jim. Golyga ddynol- iaeth sal. Ceir dosbarth o bobol fawr, yn honi bod yn bobol gall, yn cael eu twvllo mor wirioneddol gan ddynion gwasaidd neu gynffonllyd, ag y twyllwyd neb erioed. Basa 'n th rhyfadd iawn gwelnd c\_ yn myn'd ar 01 ei gynffon o liyd. Cbwerthin am ben y gath fyddwn pan y bydd hi yn myn'd ar ol ei chynffon, ac am ben y ci hefyd pan y rhed yntau ar ol ei gynffon. Tydio'n ddai- oni yn y byd i greadur fel y gath redag ar ol ei chynffon, ond efallai i gael sport. Nid ydi'r ci na'r gath, y mwnci na'r ceiliog, yn cymeryd en harwain na'u twyllo gan eu cynffon an. Ond y mae pobol fawr yn myn'd dan ddylanwad eu cynffonau — y twrneiod ariangar, y stiwardiaid, y tenant- iaid diasgwrn cefn, y ciperiaid, ymddibyn- wyr ar haelioni y bobol fawr a'u cwn gwylio, y parsoniaid, nes cael eu twvllo yn hollol. Dyma y rheswm fod y tirfeddianwyr Tori- aidd yn methu a deall sut y bydd pethau Vn myn'd yn eu herByn. 4V Bila: Cweit reit, Jack. Pe tasai dar- fod am ffafrau a gwobrwyon ceid diwedd hefyd ar gynffonyddiaeth; a thra parha C) nffonyddlaeth parha y bobol fawr i gael eu twyllo. A serno nhw yn iawn. Dylent ddefnyddio synwyr eu penau yn lie cymeryd eu camarwain gan symudiadau cynffonau. •• Enw arall ar ddiffyg egwyddor ydi cynffon- yddiaeth. Pe baswn i yn gneyd dicshion- ari, baswn yn rhoi pethau fel hyn i lawr — CYFFO: A tail; a hypr iciit-e a de- ceiver; applied in Wales to a man who plays double. CYNFFON YDDIAETH Hvprocrisy, de- ceitfulness; the work of a person who dis- simulates a reproach; a disgraceful con- duct; a custom very prevalent amongst Tory hangers-on; a curse that follows wealth; the means used to blind and de- £ eive Welsh landlords by their depend- ents; flunkeyism. Jim Bila anwyl, dylat fyn'd i Golag Ban- gor ar slap. Wyddwn i daim dy fod ti yn gymiht o sgolar o'r blaen. Fi: Mi wela'i nad ydi Bila ddim wedi treulio ei amser yn ofer yn ddiweddar. Gwyr Bila yn iawn be' a olygir wrth gynffon yn ardaloedd y chwareli. Mae'r cynffon- wr bob amsar yn gwybod yn iawn ei fod o yn difetha ei hun yn ngolwg ei gyd-ddynicn, ond cteda efe y ca fwy..o fudd oddiwrth ei gynffonyddiaeth nag a ga efe o golled drwy- ddi. Ond camsyniad difrifol ydi hyny. Rhaff bydredig iawn i hongian gobeithion bywyd arni ydi rhaff cynffonyddiaeth. Mae t eimladau goreu dynoliaeth yn dan i losgi y fath raff; a gwga y Nef ar y sawl a'i def- nyddia. Nid doeth yw y sawl a gymer ei aiwain gan ei gynffon, ac nid gan ei farn ei hun. Nid oes ddosbarth mwy anmharchus yn bod, pan y gwelir hwynt ar esgynloriau y wlad yn amser lecsiwn, na'r bobol hyny ag y gwyr y wlad yn iawn mai cynffona y maent. Jim: Mi sylwis i ar bobol hefo'r Toris y gvryddwn yn iawn na fasan nhw byth yno oni bai fod gan y Toris bres. Bila: Dyna be' vdi cynffonwyr, Jim. Jim 'Rwy'i wedi 'i gweled hi ers meityn, Bila. Petaswn i isio myn'd i'r Parliament, a chan i lond y fforcastl yma o aur ac arian, cawn ddigon o frid y cynffonwyr i'm cefnogi; ond pe na basa gen i aur ac arian, fasa 'run o honyn nhw yn dwad i'r un cwch a mi,— dim ffiars. Fi Rhagorol, Jim. Nid yn ofar y bu y sgwrs yma. Bila: Y Toris sy' fwya' am gynffonwyr. 'Does dim llawar o ymenydd lie y bydd cynffonau yn bentyrau. Cafwyd prawf o ,-ny yn lecsiwn Mr Lloyd George. Jim: Do, wir. Gan Mr Lloyd George yr oedd y penau a chan y Cyrnol Platt yr oedd y cynffonau. Bila: Hwyrach y gwyddai y Cyrnol Platt fwy am greaduriaid yn meddu cynffonau nag y gwyddai am angenion bodau heb ddim cynffonau. Fi: Peidiwch a bod yn gynffon i neb byth, Bila a Jim. Jim: Na wnawn byth. Yr ydw'i wedi cael y fath weledigaeth ar ddyn o gynffon- wr fel nas gallaf ei barchu byth. Bila: Na finnau. Tydi cynffonwr nemawr well na lleidr ca arian trwy dwyll a ffalsder. Fi: Y dyn a saif dros egwyddor heb ofni na sgweiar, na chyfoethog, na thlawd, hwnw yw y dyn. Efe yw halen y ddaear. Ei ddosbarth o a ddyrchafant gymdeithas, a enillant barch, ac a roddant werth ar fywyd. Malldod, drewdod, a melldith ydi cynffonwyr. Slwts cymdeithas ydyn' hw. Jim: A jellyfish y byd gwleidyddol! Bila: Go low, Jim. Fi: la, a gwenwyn peryglus; cynllwyn- wyr dinystriol; moddion anghysur mewn tref a phentref, mewn chwarel ac ar ystad. Brid Dr Jameson, Cecil Rhodes, a'r Cyrnol Willoughby, llawn brad er mwyn plesio y cyfoethogion ac er mwyn cael tal; ymlusgiad gwenwynig amser eth- oliad; cenedlaetli a wnant gam a'r bobol gyfioethog; ymgorfforiad o hunanoldeb, temlau ysbrydion drwg, bradychwyr achos a hawliau y diniwaid, llofruddion mewn calon, diefliaid mewn tywyllwch, ac angyl- ion yn y goleuni, gwehilion cymdeithas, a dodrefn anwnl Bila: Digon gwir! Jim: Bydd i mi fod yn erbyn pob achos a wela'i yn llochesu cynffonwTS. Fi: Paid a myned yn agos atynt. Pla ydynt. Mae y blaid Doriaidd, oherwydd cynffonyddiaeth, wedi cael mwy o'i beio na phe buasai hi wedi sefyll ar ei rhinwedd ei hun. Bila: Ardderchog oedd gwelad Lloyd George, wedi iddo orchfygu yr ychydig benau oedd gan y bwystfil Toriaidd, yn neidio i ganol ei luo-sog gynffonau ac a ohleddyf y gwirionedd yn eu darnio nhw! Mae llcchesau Toriaid bwrdeisiol Arfon yn llawnion o ddarnau o gynffonau, pa rai a luchiwyd yno gan y cawr Lloyd George. Jim: Biti na f'asa' modd g'neyd pei cynffona' i'r, Toris o'r darnau! Fi: Ha, ha! Na, gadewoh lonydd i'r criw. Mae y gweir a gawsant yn wers odidog iddynt. Bila: Diolch yn fawr am hyny. Gadewch i ni ganu yr hen gan hono hefo'n gilydd, Hardd yw cynffon ceiliog dandi, Ffal-di-ridi-ral, &c. Ond peth hyll yw cynffon Tori, Ffal-di-ridi-ral, &c. Cynffon ryfedd ydyw hono, Ffal-di-ridi-ral, &c. Hi sy'n llywodraethu'r cono, Ffal-di-ridi-ral, &o. Mae Toriaeth yn bodoli Ffal-di-ridi-ral, &c. Ar gynffonau dirifedi, Ffal-di-ridi-ral, &c. Mae y landlord a'r offeiriad, Ffal-di-ridi-ral, &c. Trwy gynffonau yn cael tamad, Ffal-di-ridi-ral, &c. Rhaid i'r cipar a'r tenantiaid, Ffal-di-ridi-ral, &c. Wneyd gwynebau Phariseaid, Ffal-di-ridi-ral, &c. I'r boneddwr yn y plasdy, ]Nal-di-ridi-ral, &c. Neu yn fuan bydd yn gwgu, Ffal-di-ridi-ral, &c. Cynffon sy' gan ddvnion c'foethog, FTal-di-ridi-ral, &c. A chan rai o ddynion enwog, Ffal-di-ridii-ral, &c. Ond Lloyd George sydd wedi'u saethu, Ffal-di-ridi-ral, &c. Marw wnant 'rol gorphen gwaedu, Ffal-di-ridi-ral, &c. Rhowch i'r paen ei gynffon prydferth, Ffal-di-ridi-ral, &c. Ac i'r anifeiliaid mawr-werth, Ffal-di-ridi-ral, &c. Ond boed dyn yn fod di-gynffon, Ffal-di-ridi-ral, &c. Felly caiff gan Dduw ei ddigon, Ffal-di-ridi-ral, &o RHYDYCLAFDY A'R CWMPASOEDD. > Gofynwyd i lodes fechan sut yr oedd rhyw fachgen yn cael triog ar ei frechdan pan ai efe i ffarm neillduol? Y lodes a ddy- wedodd y byddai y bach gen yn cael dau wy hefo'i de, ac y byddai hefyd yn gofalu eu bod nhw yn cael eu rhoi iddo fo bob tro. Ychydig o amser yn ol yr oeddynt yn dyrnu mewn rhyw le neillduol. Yr oedd yno ddigon o de ond dim ciniaw, am y rbeswm fod y tatws yn brinion. Te i de a. the i giniaw, nes oedd y ciniaw fel y te. Barnai rhai y gellid myned ynmlaen hefo'r dyrnu heb ychwaneg o fwyd. Ond bedwar o'r gloch dyma gol i ddwad i nol te. Awd i'r ty, ac mi 'roedd pawb yn bwyta fel mewn te parti. Mae rhai pobol isio pobol weithio heb fwyta. EBEN EZER A'R FRO. 'Dwn i ddim sut y mae hyny, ond wrth fynd o gwmpas byddaf yn digwydd bod mewn lleoedd ar adeg te parti. Felly y bu i mi yma. '!tOEodd hogia a genod y lie wedi troi yn waiters. Gresyn fod rhai pet- sonau yn cymeryd y blodau a addurnent y byrddau i ffwrdd, ac wrth wneyd hyny torwyd gwydr gwerth 5p neu 50p,—'dwn ddim yn iawn. Hen dro i'r genod gladdu cymaint ar y bara brith fel ag i adael y beohgyn heb ddim. Gobeithio y cofir am y genod a'r stumoga' bara brith pan yn pobi bara brith at y wledd nesaf. An- hawdd ydi dwad* i'r ardal hon heb gryn draffath i un fel fi. Bydd yn hawddach dod pan ddaw y reliwe. Lied anfoddhaotl v trodd y 1"1 hwnw ajlan. Beth am y dillad ? Mae yn yr ardaloedd hyn foy y nodwydd ag sy'n well allan na fi, boy y marlin speic. Mae gyno fo ddwy gariad, a finau heb yr un. Howld on, machgan i. Rho leg o i un o honyn'hw, 'er mwyn i rhyw un arall gael tshians. Hwyrach, pa fodd bynag, pe buasai un o'r genod yn mynd i ffwrdd y sticiai o yn well at y llall. 'RwVn anfon fy nghompliments oddiar fwrdd y smac yma iddo ef ar ei fwrdd ei hunV TUA PHENTREUCHAF. Ffordd rhai pobl i hel arian at rhyw gym- deithas ydi trwy son am gariadon. Gofynai lodes ifanc i un arall be fasa' hi yn neyd pe tasa hi yn cael dau gynyg gan ddau lane ifanc ? Atebwyd mai der- byn dyn y brwsh fuasid. Mae y dyn hwnw wedi rhoi wythnos o amser i'r lodes gysidero ei, gynygiad o. Gan fod y lodes a gafodd y cynygiad yn caru dyn araJI, a chan fod pawb yn gwybod hyny, niae'- hogan mewn tipyn o stiw. Gobeithio y bydd hi yn well ar ol bod ynddo fo. CYMRO 0 LEYN YN NGWLAD Y SAIS. Chwi fechgyn plwyf Tydweiliog A Phenllech, dowch yn mla'n; Aroswch am ychydig I wrando ar fy nghan. Cewch gynghor gan y bachgen Sydd heddyw wedi mynd Dros glawdd terfynol Cymru, Bu'm i ohwi 'n ffyddlawn ffrynd. 0 fechgyn, bochgech, hapus, Na fyddwch byth mor liol, Cymerwch air o gynghor,- Na ddeuwch ar fy ol! 'Rwyf yma' ngwiad y Saeson Gan boen bron colli 'ngwyuc, Mae hiraeth ar fy ngha'jn Am dan 'rhen amser gynt. Ond Duw a roddo'i fendith Ar bobl y lie hwn; Ac os caf fi gynorthwy Dof adref toe, mi wn. A thithau, y darllenwr, Derbynia gynghor dyn Sydi wedi profi'r pwdin A wnaeth ef iddo 'i bun! PEN A BOL. Siaradodd dyn doniol, tew yn ystod y lecsiwn dros Mr Lloyd George, a dywed- odd: Os oes gan Mr Lloyd George ben gwell na fi, gen 'i mae'r bol! AMOD CARWRIAETH. Ni fynai lodes dlos o lanau Lleyn fod ei chariad hi yn Platt a hithau yn Lloyd George, a dywedodd wTtho un noson: 'Dwyt ti ddim i ddwad hefo mi os na wnai di sefyll ar ganol y ffordd, a\_ gwaeddi- "Lloyd George for ever Gwyddai y carmon nad oedd gobaith iddo am y lodes os na ufuddhai, ac i ganol y ffordd ag ef, a gwaeddodd "Lloyd George for ever!" Fe glywyd ychwaneg o'r gwaeddi hwnw diwrpod y oiyohwelwyd Lloyd George!\nTvmhestl yn NjhanaSa. Gohebydd Reuter a bellebrai o Halifax, Nova Scotia, ddyd:d Sadwrn, a dywed i wynt nerthol, yn cael ei ddilyn gan wlaw. ogydd nas gwelwyd eu tebyg, ysguoo, fm y triugain awr diweddaf, dros Inlrv-v o dalaethau gwahanol yn Nghanada. Mewn llawer o fanau ysgubwydl ymaith v rheil- ffyrdd, ac ataliwyd trafnidiaeth. Y mao damau mawrion o dir o dan d(lwtr a chwythwyd amryw longau i'r Ian.\n---....-.--• Teithio ar y…\n• Teithio ar y Rheilffordi -t* PA BRYD Y MAE CWMNI YN GYF- RIFOL AM OEDIAD. Dydd Ian gwrandawyd cynghaws o gryn bwysigrwydd yn Llys Sirol Westminster. CeisiaT Mr Phillips, gof arian o Bond street, y swm o bum punt gan Gwmni Rheilffordd i London, Brighton, a'r South Coast, fel iawn am oediad cerbydres. Dywedai yr achwyn- ydd iddo gael ei gadw am ddwy awr ar Stratham Common. Yr oedd ganddo neges fasnachol bwysig yn ystafelloedd gwerthu Christie; ond gan fod y gerbydres yn dra hwyr, ni chyrhaeddcd>d yno hyd nes yr oedd y nwyddau y buasai ef yn eu prynu wedi eu gwerthu, a thrwy hyny collodd swm mawr o arian.—Mr Austin, cyfreith- iwr, a gyfeiriodd fod y tabl amser yn hys- bysu na byddai y cwmni yn gyfrifol am niweidiau, os na byddai hyn yn ganlyniad camymddygiad gwirfoddol ar ran gweision y cwmni.—Dadieuai yr achwynydd fod y camymdd'ygiad gwirfoddol yn codi a'r ffaith nad oedd y cwmni wedi ei hysbysu ef yn Stratbam am yr ataliad.-Barnwr Lumley Smith, Q.C., a ddyweddod os oedd amodau y cwmni i sefyll, na byddent byth yn gyfrifol am unrhyw beth; oblegid dy- wed y paragraff dan sylw nad ydynt yn gyfrifol- am unrhyw oediad, niwed, nac anghyfleusdra, oni byddai hyny yn cod'; oddiar gamymddygiad gwirfoddol. Byddai giad iddo edrych i mewn i'r mater, a rhoddi ri ddyfarniad ar ddiwrnod arall.\nOLD FALSE TEETH BOUGHT. Many ladies and gentlemen he by them old or disused false teeth which might as well be turned into money. Messrs R. D. and J. B. Fraser, of Princes street, Ipswich (established since 1833), buy old false teeth. If you send your teeth to them they will remit you by return post the utmost value; or, if preferred, they will make you the best offer. and hold the teeth over for your re- ply. If refence necessary apply to Messrs Bacon and Co., Bankers. Iptwich.\nDeddf Ad'daliad 1 Wsitliwjr.\nDeddf Ad'daliad 1 Wsitliwjr. YSTADEGAU PWYSIG. (Gan MABON, A.S.). Gosododd yr Ysgrifenydd Cartrefol, ar yr a-it o'r mis presenol, ar fwrdd Ty'r Cyffredin, y&tadegau mor gyflawn ag y dichon eu cael, yu rhoddi hysbysrwydd yn nghylch gweith- rediadau Deddf Aa-daliad i Weithwyr, 1897, a Deddf Cyfrifoldeb y Meistr, 1880, yn ystod y flwyddyn ddiweddaf.. Nid yw y Ddeddf flaenaf, tra yn darparu ar gyfer rhoi ad- roddiad cyflawn i Gofrestrydd y Cymdeith- asau Cyfeillgar yn nglyn a'r cynlluniau a hysbysir ganddo ef, yn cynwys yr un ddar- pariaeth ar gyfer rhoddi ystadegau yn nglyn a gweithrediadau cyffredinol y Ddeddf. Nid yw yr ystadegau hyn felly yn cyffwrdd y corph mawr o achosion a ddeu- ant o dan y Ddeddf. Fe uJywtedii- fod y mwyafrif o engreifftiau o ad-daliad yn cael eu peoderfynu drwy gyd-ddealltwriaeth neu gyflafareddiad, ac o ganlyniad nad oes cof- nodiad yn cael ei gadw o honynt, ac felly nad oes hysbysrwydd swyddogol i'w gael. Yr oli a ellir ei wneyd yw tynu :;asgliadau oddi- wrth ystadegau yr achosion a ddeuent o flaen Llysoedd y Man-ddyledion, ac oddi- wrth rifedi y damweimau a gymerant le. Mae yr un peth yn bodoli yn nglyn a Deddf Cyfrifoldeb y Meistr, lie na cheir I gwybodaeth swyddogol ond yn nglyn a'r hawliau a ddeuant o flaen y Llysoodd Barn yn unig. Credir fod llawer mwy o achosion wedi cael eu setlo heb fyn'd i ymgyfreithio yn eu cylch. 0 berthynas i'r achosion, o dan Ddeddf Ad-daliad i Weithwyr, a ddaethant o flaen Llysoedd y Manddyledion yr. Lloegr a Chymru, yn ystod y flwyddyn 1899, a'r rhai a benderfynwyd gan gyflafar- eddwyr, canfyddir mai cyfanswm rhifedi yr achosion a benderfynwyd yn Llysoedd y Manddyledion oedd 999, o'r rhai penderfyn- wyd yr ad-daliad i 828 drwy ddyfarniad wnaed gan y Barnwyr, a 98 gan gyflafar- eddwyr a benodwyd gan y Barnwyr, a 73 drwy dderbyn yr arian oedd wedi eu talu i'r Llysoedd. Rhaid fod y gweddill o'r achos- ion wedi cael eu tynu yn ol, eu penderfynu allan o'r llys, neu wedi eu setlo yn y fath fodd fel nad oedd swyddogion y llysoedd yn alluog i ddweyd yn bendant pa fodd yr oeddynt wedi eu penderfynu. Pan y deuwn i fanylu ar y rhestr, yr ydym yn canfod, allan o'r 999 o achosion a bender- fynwyd yn derfynol gan y llysoedd, fod 753 wedi eu penderfynu yn ffafr yr hawlyddion, a 246 yn ffafr y diffynyddion. Mewn 317 o achosion yr oedd y dyfarniad am swm arbenig o arian, ac mewn 418 o achosion yr oeddynt mewn taliadau wyth- riosol. Ni roddir hysbysrwydd ond yn nghylch y swm a. delir yn wythnosol, gan na chrybwyllir y cyfnod, pa un ai dros dymhor neu am oes y telir iddynt. Mewn 225 o a'chosi^n rhocLdwyd ad- daliad yn nglyn a marwolaethau drwy ddamweiniau. A gadael allan ohwech o achosion, yn y rhai yr oedd y rhai ymadaw- edig heb adael neb ar ol yn dibynu arnynt, y mae yn aros 219 o achosion y talwyd iawn i'r rhai oedd yn dibynu arnynt. Yr oedd y swm a dalwyd i'r cyfryw yn 37,904p 10s 11e, yn gwneyd cyfartaledd o ddim ond 175p 15s 7c yn mhob achos. Mae hyn yn llai na'r cyfartaledd o 200p 2s 7c yn ystod y cyfrod y bu y Ddeddf mewn grym yn y flwyddyn 1898. Yr oedd 92 o achosion yn y rhai yr oedd vr ad-daliad am niweidiau wedi ei roddi mewn swm o arian. Mewn deuddeg o'r achosion yma yr oedd yr hawlyddion wedi derbyn yr arian a dalwyd i'r llys, ao yn y gweddill o bedwar ttgain yr oedd swm ar- benig o arian, yn lie taliadau wythnosol, wedi cael ei roddi trwy gydsyniad yr oil o'r partion. Yr oedd y oyfanswm a dalwyd yn yr achosion yma yn 2954p lis, yr hyn sydd yn gwneyd y cyfartaledd o 32p 2s 4c i bob achos O'r 418 o achosion y gwnaed tal- iadau wythnosol iddynt am niweidiau, yr oedd 169 o honynt wedi eu llwyr analluogi a 249 wedi eu hanalluogi yn rhanol. Yr oedd cyfartaledd y swm a dalwyd i'r rhai oeddynt wpdi eu llwyr analluogi yn 10s 11e, ao i'r rhai oeddynt wedi eu hanalluogi yn rhanol yn 9s 2c. Yn adroddiad y flwyddyn 1898 yr oedd y ddau gyfartaledd yma yn uwch, pryd yr oedd y cyntaf yn lis 4c yr wythnos, a'r ol;if yn 12s lOc. Mae rhifedi yr aohos- ion, o dan y chwe' penawd o'r gwasanaeth y cyfeiria Deddf 1897 atynt, fel y canlyn:- Rheilffordd, 104; ffactris, 686; clodd- feydd, 233; chwarelau, 5.1; gweithfeydd peirianol, 114; adeiladwaith, 159; cyfan- rif, 1347. Mewn tabi arall ymddengys rhifedi y cof- nodau gofrestrwyd yn Llysoedd y Man- ddyledion, ac o'r rhai hyny penderfynwyd 651 drwy gyd-ddealltwriaetn, 89 gan bwyll- gor, a 23, drwy gyflafareddiad. Eto y mae yn sicr nad yw y ffigyrau hyn yn gosod allan ond nifer fechan mewn cydmariaeth o'r cyd- ddealltwriaeth y deuwyd iddynt o dan y Ddeddf a dyfamia.dau pwyllgorau a chyf- lafareddwyr answyddogol. Cyfartaledd yr ia,wn a dalwyd mewn achosion o farwolaeth ydoedd 173p 14s 5c, a chyfartaledd y tal- iadau wythnosol mewn achosion o lwyr an- alluowgrwydd ydoedd 12s So; mewn achos- ion o analluowgrwydd rhanol, lis 6c.\nRHAGOOHELIADAU YR HYDREF.\nRHAGOOHELIADAU YR HYDREF. Y mis hwn yw y cyntaf yn chwarter olaf y flwyddyn. Y mae o'r pwys mwyaf i ofalu am yr iechyd yn awr. Y mae ei sefyllfa am y gweddill o'r flwyddyn yn ymddibynu cryn lawer ar y modd yr ymddygir at y corph yn y mis bwn. Y mae Ami i ben yn syrthio gyda chwympiad y dail. Mae y tymor hwn bob amser yn llawn o beryglon i'r rhai gwanllyd ac eiddil a'r rhai sydd yn dueddol i anhwylderau y ddwyfron. Mae anwyd ao amryw glefydau yn gwneyd ymosodiadau poenus ar lawer o gyfan- soddiadau gweiniaid, ao ar rai wedi eu dal gan henaint. Er mwyn rhagflaenu ao atal doluriau blinion y tymor dyfoJol ni all y neb sydd yn dueddol iddynt wneyd yn well na chy- nieryd cwrs o Quinine Bitters Gwilym Evans, er cryfhau y cyfansoddiad a'i gyn- orthwyo i wrthsefyll yr ymosodiadau hyn. Mae y cyffyr rhagorol hwn wedi profi lawer gwaith yn effeithiol nid yn unig i symud anhwylderau, ond yn ddiogelwch cryf rhag yr ymosodiadau trwy ei fod yn cyflenwi y gwaed ag adnoddau nerth, iechyd a bywyd, ac yn ymlid poen ac afiechyd o'r corph, gan ddwyn cryfder ao yni i'r cyfansoddiad. Mae Quinine Bitters Gwilym Evans yn feddyg- lyn hollol lysieuol. Gocheler pob efelych- iad ohono. Ar werth gan bob fferyllydd, mewn poteli 2s 9c a 4s 6c yr un, neu gellir eu cael trwy v post am y prisiau hyn yn uniongyrchol oddiwrth y perchenogion Quinine Bitters Manufacturing Company, Ltd., Llanellv. South Wales.\nMr Herbert Gladstone yn Cvfaddef.\nMr Herbert Gladstone yn Cvfaddef. Wrth siarad yn Runcorn o blaid ymgeia- iaeth Syr John Brunner dywedodd Mr Herbert Gladstone nad oedd mwyafrif y Rhyddfrydwyr wedi newid, eto yr oedd y blaid yn fwy unol ac yn gryfach drwy'r wlad. Addefai ef yn onest, wrth edrych ar ganlyniad yr etholiad, nad ydoedd efe yn anfoddlon, oherwydd nis gallasai y Rhyddfrydwyr ffurfio Gweinyddiaeth gref.\nYmladd gvda Lleldr.\nYmladd gvda Lleldr. Nos Wener canfyddodd Mr Hans- combe, Tottenham road, Tottenham, leidr yn ei dy. Ymdrechodd Mr Hanscombe gael gafael ynddo; ond ymosododd y lleidr yn enbyd arno a chyilell, nes y derbyniodd niweidiau difrifol. Bu Mr Hanscombe yn llwyddianus i gadw y lleidr yn y ty nes cyrhaeddodd yr heddgeidwaid.\nMarwolaeth Swvddog Cvmrell-,…\nMarwolaeth Swvddog Cvmrell-, I Y mae cryn ofid wedi ei achosi gan y I newydd am farwolaeth yr Is-gadben. J. R. Williams-Ellis, yn Neheudir yr hwn oedd yn mhlith y rha.i a 1 1 yr ysgarmes a'r Boeriaid 7rf p weddaf. Mab ydoedd Mr arcr} Williams-Ellis, Glasfryn, Arglwydd Raglaw Sir Gaernarfon (Mr J. E. Greaves). Nid oeddj «nd gin ugain oed, ac aeth i Ddeheudir Affrica ar ei union o'r ysgol.\nCADBIjifcY'S COCOA, on the testitiony of the "Lancet," "represents the standard of highest purity." It i8 entirely free from all foreign substances, such as kola, malt, hop, &c. nor is alkali used to darken the colouT (and so deceive the eye). Dr An- drew Wilson, in a recent article in th" Il- lustrated London News," writes: "Cocoa is in itself a perfect food, and requires no additiona1 drugs whatever." CADBURY'S I COCOA is absolutely pure, and should be taken by old and young, at all time3 and in all seasons: for Children it is an ideal beverage, prdmoting healthy growth and development in a remarkable degree. In- sist on having CADUBRY'S, as other, Cocoas are often substituted for the sak- of extra profit. S^ld in Packet* vid tine\nSuddiad Owch Pysgod. I\nSuddiad Owch Pysgod. I Rhoddwyd hysbysrwydd i heddgeidwaid Ayr, ddydd Sadwrn, fod cwch pysgota o'r Maidens, pentref yn swydd Ayr, wedi suddo yn ystod ystorm ger goleudy Tum- berry foreu dydd Gwener; ao fod y rhai oedd ynddi wedi boddi. Golchwyd ped- war o'r rhwyfau i'r lan, a phethau ereill, ond nid ydyw y cyrph wedi eu cael eto.\nIPla mewn Agerlong Brydelnfg.…\nPla mewn Agerlong Brydelnfg. < Brysneges y Lloyd's o Monte Video, dyddiedig Hydref 14, a ddywed —Cyr- haeddodd agerlong Brydeinig ar y 12fed, o'r enw "Highland Prince," o Antwerp i Lun- daint gyda'r bubonic ar ei bwrdd. Cymer- odd pump o farwolaethau le, yn cyn-r Y cad ben a'r prif swyddog.\n'Mr Lloyd George yn Mangor.\n'Mr Lloyd George yn Mangor. Dydd Sadwrn cyrhBe<^odd Mr Uoyd George, A.S., gyda. Mr Harold Spender, i Fangor. Bwriedid cael gorymdaith i fyned drwy'r ddinas or dathlu y fuddugoliaeth Ryddfrydol; ond oherwydd tywydd an- fFafriol a rhesymau ereill, gohiriwyd y dathliad hyd ddydd Mercher, Hydref 24, pryd y bydfl i Mr Lloyd George ddiolch ilw etholwyr*\nTrychlneli wrth Lanfa Lerpwl.\nTrychlneli wrth Lanfa Lerpwl. AGERLONG WEDI SUDDO. Yn hwyr nos Wener; cymerodd gwrth- darawiad le yn yr afon Mersey rhwng yr agerlong Leyland, y "Devonian," ao ager- long Norwegaidd y "Veritas." Cafodd y "Devonian" ychydig niwaid, ac aeth i ddoc Alexandra. Gwelwyd yn anghenrheidiol i fyned a'r "Veritas" yn mlaen drwy gyn- orthwy agerlong arall^ ond torodd yn rhydd oddiwrthi, ao yr oedd yn cael ei chario i lawr yr afon oddeutu tri o'r gloch foreu Sadwrn, nes yr aeth i mewn i lanfa George, gan wneyd gryn niwed. Yr oedd ei hwyl- brenau wedi eu tori, a suddodd, ond daeth i'r wyneb yn llwyddianus ddydd Sul.\nGvrwr Dibris yn Mangor.\nGvrwr Dibris yn Mangor. Cafodd Miss Hughes, Tynewydd, Taly- cafn, ddiangfa gyfyng yn Bangor, dydd Gwener. Yr ydoedd yn gyru ei deurodur lawr Castle Hill, pan y daeth i wrthdaraw- iad a cherbyd, yr hwn oedd yn gyru yn gyf- lym. Torodd y peiriant, ond yn ffodus gall- odd Miss Hughes neidio i'r ochr, rhag der- byn niweidiau. Aeth y cerbyd yn mlaen i lawr High st., a bu yn agos iddo fyned i wrthdarawiad dra- chefn a piUar lamp. O'r diwedd gwelodd yr heddgeidwad hyn, a chymerwyd y gyr- iedydd i fyny, a diau y bydd iddo gael ei wysio. Argraphwyd i Gwmni'r Wasg Genedlaethol- Gymreig, Cyf gan Thomas Jones, chyhoeddwyd ganddo ef yn Swydafa "Genedl," New 1AA1"8ovc. Caernarfoa.


Ysgol Busnes Caerdydd - Seswn Hysbysu dros Frecwast gyda Jakob Schneebacher, Office for National Statistics - Digwyddiadau - Prifysgol Caerdydd\nYsgol Busnes Caerdydd - Seswn Hysbysu dros Frecwast gyda Jakob Schneebacher, Office for National Statistics\nDydd Mawrth, 16 Tachwedd 2021\nTelephoneFfôn: 029 208 75723\nGoblygiadau'r Arolwg Rheoli a Disgwyliadau diweddaraf ar Gynhyrchedd\nMae astudiaethau byd-eang yn dangos bod rheolaeth yn bwysig ar gyfer canlyniadau pendant. Mae cwmnïau a reolir yn well yn tueddu i fod yn fwy o faint, yn fwy cynhyrchiol, ac yn fwy tebygol o oroesi ar draws diwydiannau ac ar draws gwledydd.\nYn y Sesiwn dros Frecwast hwn, bydd Jakob Schneebacher o’r Swyddfa Ystadegol Gwladol (ONS) yn yr hyn y gall Arolwg Rheoli a Disgwyliadau’r ONS ei ddweud wrthym am gyflwr presennol arferion rheoli ym Mhrydain. Ym mha ffordd mae’r defnydd o arferion rheoli strwythuredig wedi newid yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Pa fathau o gwmnïau sydd wedi gwella mwyaf? A sut mae cwmnïau sydd wedi’u rheoli’n well wedi llwyddo yn ystod y pandemig?\nBydd y sesiwn hwn yn rhoi cyfle arbennig i ddysgu am y berthynas rhwng arferion rheoli, cynhyrchiant ac arloesedd mewn busnesau ym Mhrydain, ac i gymhwyso’r gwersi hyn i’r adferiad ôl-bandemig.


Arlywydd Kazakhstan yn cymryd rhan yng nghyfarfod gweithio Cyngor Buddsoddwyr Tramor - Gohebydd yr UE\nO dan gadeiryddiaeth pennaeth y wladwriaeth, cynhaliwyd cyfarfod gweithredol o Gyngor y Buddsoddwyr Tramor o dan lywydd Gweriniaeth Kazakhstan ar ffurf cynhadledd fideo. Yn ystod y digwyddiad, wedi'i rannu'n ddwy sesiwn, trafodwyd mesurau i adfer gweithgaredd economaidd a buddsoddi yn Kazakhstan yng nghyd-destun y pandemig coronafirws, ynghyd â materion yn ymwneud â datblygu a chynyddu atyniad buddsoddi sector olew a nwy'r wlad.\nWrth groesawu cyfranogwyr y cyfarfod, dywedodd pennaeth y wladwriaeth fod y pandemig byd-eang wedi cael effaith negyddol ar bron pob cylch o fywyd gwledydd, a nododd bwysigrwydd ymuno ag ymdrechion yn y frwydr yn erbyn ei ganlyniadau.\nKassym-Jomart Tokayev (llun) mynegodd ddiolch i'r cwmnïau yn y Cyngor, na safodd o'r neilltu yn ystod y cyfnod anodd hwn i Kazakhstan, ac a roddodd gymorth sylweddol i'w gweithwyr busnes, i'r maes cymdeithasol ac i ddinasyddion y wlad.\nYn ôl yr Arlywydd, mae’r wladwriaeth wedi cymryd set o fesurau digynsail yn ystod y pandemig i gefnogi busnesau a’r boblogaeth, a oedd yn ei gwneud yn bosibl lleihau canlyniadau negyddol yr argyfwng ac osgoi dirwasgiad economaidd difrifol.\nTynnodd sylw hefyd at yr angen am drawsnewidiadau a diwygiadau difrifol gyda'r nod o gynyddu atyniad buddsoddi, gan sicrhau tryloywder a rhagweladwyedd polisïau'r llywodraeth. Er mwyn cyflawni'r nodau hyn, cyflwynodd Kassym-Jomart Tokayev nifer o gynigion a mentrau.\nFel y dasg gyntaf, amlinellodd pennaeth y wladwriaeth greu offerynnau buddsoddi newydd. Ar gyfer hyn, yn unol â'i gyfarwyddiadau, mae mecanwaith y Cytundeb Buddsoddi Strategol eisoes wedi'i ddatblygu, a fydd yn sicrhau sefydlogrwydd gwarantedig amodau deddfwriaethol ar ran y wladwriaeth am gyfnod cyfan ei ddilysrwydd.\nCanolbwyntiodd Kassym-Jomart Tokayev hefyd ar yr angen i wella hinsawdd fusnes y wlad. Bydd y llywodraeth yn paratoi system reoleiddio newydd. Bydd yr holl offerynnau rheoli a goruchwylio, caniatâd ac offer rheoleiddio eraill yn destun archwiliad ar raddfa fawr.\nCanolbwyntiodd yr arlywydd hefyd ar fater ecoleg, gan hysbysu cyfranogwyr tramor y cyfarfod am ddatblygu Cod Amgylcheddol newydd, a baratowyd ar sail dull arloesol aelod-wledydd yr OECD.\n"Bydd mentrau sydd wedi gweithredu'r technolegau hyn yn cael eu heithrio rhag ffioedd allyriadau. Gadewch imi bwysleisio nad yw mecanwaith o'r fath, pan fydd y wladwriaeth yn rhannu costau amgylcheddol â mentrau, yn bodoli ym mhob gwlad. Mewn gwirionedd, mae hwn yn brosiect partneriaeth cyhoeddus-preifat ar raddfa fawr. Fe wnaethom ddewis y dull hwn yn fwriadol. Rydyn ni’n disgwyl y bydd y busnesau’n cyflawni eu rhan nhw o’r cytundebau yn llawn, ”meddai Kassym-Jomart Tokayev.\nTynnodd pennaeth y wladwriaeth sylw hefyd at bosibiliadau’r sector TG, a oedd, yn wyneb canlyniadau negyddol y pandemig, yn gymhelliant pwerus ar gyfer datblygiad carlam yr economi ddigidol. Yn ôl iddo, mae datblygiad y diwydiant TG domestig, lle mae Kazakhstan yn bwriadu denu o leiaf 500 biliwn o ddeiliadaeth o fewn pum mlynedd, yn gofyn am gefnogaeth ddifrifol gan gwmnïau technoleg byd-eang.\n"Heddiw, mae tua 6% o fwyngloddio digidol y byd wedi'i ganoli yn Kazakhstan. Yn ogystal, mae datblygu'r farchnad TG, peirianneg a gwasanaethau uwch-dechnoleg eraill yn agor cyfleoedd difrifol i allforio. Rydym yn bwriadu denu buddsoddiadau gan chwaraewyr byd-eang mawr ym maes cyfrifiadura cwmwl a llwyfannau. Mae gwaith paratoi wedi cychwyn ar adeiladu pedair canolfan brosesu mega-ddata - yn Nur-Sultan, Almaty, Shymkent ac Atyrau. Mae ganddyn nhw bŵer cyfrifiadurol enfawr a fydd wedi'i leoli ar briffordd wybodaeth ryngwladol fawr, ”nododd pennaeth y wladwriaeth.\nPwysleisiodd Kassym-Jomart Tokayev bwysigrwydd datblygu'r diwydiant fferyllol domestig. Dywedodd yr arlywydd fod Kazakhstan erbyn 2025 yn disgwyl cynyddu cyfran ei chynhyrchiad fferyllol ei hun yn y wlad i 50%. Yn ogystal, bydd cynhyrchu offer meddygol a nwyddau traul yn cael eu datblygu'n weithredol. Mae'r meysydd hyn yn agored i'w buddsoddi, a bydd prosiectau o'r fath, fel y nodwyd yn yr araith, yn derbyn cefnogaeth lawn gan y wladwriaeth.\nO fewn fframwaith y digwyddiad, trafodwyd materion datblygu a gwella'r hinsawdd fuddsoddi yn y sector olew a nwy ar wahân.\nWrth annerch y cyfranogwyr, nododd yr arlywydd fod y diwydiant hwn wedi dod yn rym wrth ddenu buddsoddiad tramor i Kazakhstan. Mae datblygiad yr ardal hon wedi cyfrannu at gynnydd sectorau newydd yr economi, megis mireinio olew, petrocemegion, gwasanaethau maes olew, piblinell a chludiant môr.\nMae Kassym-Jomart Tokayev yn credu, yn wyneb y galw cynyddol am olew a gostyngiad yn atyniad buddsoddi'r diwydiant hwn, fod addasiad anodd i realiti newydd o'n blaenau, a bydd rhan sylweddol o'r addasiad hwn yn gysylltiedig â pholisi'r wladwriaeth.\nYn y cyd-destun hwn, galwodd pennaeth y wladwriaeth am ymdrechion ar y cyd i fynd i'r afael â nifer o dasgau pwysig.\nTynnodd Kassym-Jomart Tokayev sylw at bwysigrwydd cwblhau prosiectau olew a nwy mawr yn amserol ym meysydd Tengiz, Karachaganak a Kashagan. Yn benodol, cyfarwyddodd y Llywydd i weithredu'r trosglwyddiad i ddatblygiad Kashagan ar raddfa lawn yn amserol a chyflymu gweithrediad y prosiect i adeiladu ffatri brosesu nwy yn y maes hwn.\nTynnodd yr arlywydd sylw hefyd at gynyddu atyniad buddsoddi archwilio daearegol. Cyfarwyddodd y Llywodraeth, ynghyd â chwmnïau olew a nwy, i wella'r fframwaith rheoleiddio sectoraidd, gan ystyried y realiti a'r weledigaeth gyfredol ar gyfer datblygu'r diwydiant yn y dyfodol.\nGan ganolbwyntio ar ragolygon y diwydiant cemegol olew a nwy, mynegodd yr arlywydd y farn y gall llwyddiant wrth hyrwyddo'r maes hwn newid arbenigedd Kazakhstan yn sylweddol.\n"Dylai’r weinidogaeth ynni feddwl am y posibilrwydd o ddarparu amodau arbennig ar gyfer cynhyrchu ac allforio olew a nwy i gwmnïau sy’n barod i fuddsoddi mewn prosiectau mireinio, ”meddai Kassym-Jomart Tokayev.\nYn ogystal, nododd pennaeth y wladwriaeth bwysigrwydd diogelu'r amgylchedd a datblygu economi carbon isel. Roedd yn cofio y bydd Cod Amgylcheddol newydd yn dod i rym yn 2021 yn unol â safonau rhyngwladol uwch. Anogodd yr arlywydd randdeiliaid â diddordeb i gyfrannu at ddatblygiad y ddogfen bolisi helaeth hon.\nWrth grynhoi ei gyfranogiad yn y digwyddiad, sicrhaodd yr arlywydd y bydd yr holl gynigion a cheisiadau a wneir yn ystod y cyfarfod yn cael eu cyfrif yn ofalus gan y llywodraeth ac yn cael eu cymryd o dan ei reolaeth bersonol.\n"Bydd y llywodraeth yn mynd i’r afael â’r problemau a leisiwyd gan gyfranogwyr y cyfarfod pwysig heddiw. Rwy'n credu bod angen datblygiad arloesol yn y broses benderfynu. Fel llywydd y wlad, byddaf yn dilyn y broses benderfynu a datblygu rhyngweithio â'n prif bartneriaid a'n ffrindiau yn agos, ”daeth Kassym-Jomart Tokayev i'r casgliad.\nYn ystod sesiwn gyntaf y cyfarfod gwaith gwnaeth y cyfranogwyr a ganlyn ddatganiadau: llywydd Banc Ail-adeiladu a Datblygu Ewrop, Ernst & Young, Banc Datblygu Asiaidd, Baker McKenzie International, Citigroup, GE, JP Morgan Chase International, Corfforaeth Marubeni, Sberbank o Rwsia, Banc y Byd, Shell Kazakhstan, Royal Dutch Shell plc, Eni SpA, Lukoil, Chevron, ExxonMobil, CYFANSWM, CNPC.\nTroseddOriau 9 yn ôl\ncoronafirwsOriau 18 yn ôl\nAwstriaOriau 18 yn ôl\neconomi CylchlythyrOriau 19 yn ôl


Cymru’n wynebu “argyfwng prinder deintyddion” – Golwg360\nCymru’n wynebu “argyfwng prinder deintyddion”\nY Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig yn rhybuddio bod 14% o ddeintyddion Cymru’n agosáu at oed ymddeol\nMae Cymru’n wynebu “argyfwng prinder deintyddion” wrth i fwy na 14% o ddeintyddion y wlad agosáu at oed ymddeol, yn ôl rhybudd gan y Democratiaid Rhyddfrydol.\nYn ôl y blaid yng Nghymru, bydd y sefyllfa’n un ddifrifol mewn ardaloedd gwledig fel Powys a Cheredigion.\nRhybuddia Jane Dodds, arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, fod y Blaid Lafur yn “cysgu” ac nad yw hi’n syndod fod pobol yn troi at “ddeintyddiaeth DIY”.\nDangosodd un pôl y llynedd fod 19% o ddeintyddion yn credu y bydd hi’n cymryd dros ddwy flynedd iddyn nhw weld y cleifion sydd ar restrau aros.\nYn ôl arolwg gan Gyngor Iechyd Cymuned Bae Abertawe, mae pobol yng Nghymru yn tynnu eu dannedd allan gartref gan nad ydyn nhw’n gallu dod o hyd i ddeintydd.\nDaeth adroddiad yn edrych ar y sefyllfa yng nghanolbarth a gorllewin Cymru, a gafodd ei gydlynu gan Jane Dodds, i’r canlyniad bod pobol yn byw mewn poen neu’n methu bwyta yn iawn oherwydd nad ydyn nhw’n gallu dod o hyd i driniaeth.\nDangosodd yr adroddiad mai’r bobol dlotaf sy’n dioddef fwyaf oherwydd nad ydyn nhw’n gallu fforddio talu am wasanaethau preifat.\nYn ôl ystadegau StatsCymru, roedd 14.18% o ddeintyddion Cymru dros 55 oed yn 2020-21.\nRhwng 2019-20 a 2020-21, bu gostyngiad o 5% yn nifer deintyddion Cymru.\nGallai’r sefyllfa waethygu, yn ôl y Democratiaid Rhyddfrydol, a hynny wrth i weithwyr ystyried ymddeol.\nMae 20% o ddeintyddion Powys yn agosáu at oed ymddeol, a 21% o ddeintyddion Bwrdd Iechyd Hywel Dda, felly dyma’r ardaloedd sy’n wynebu “risg mwyaf o ecsodus”, meddai Jane Dodds.\n“Mae’r ystadegau hyn yn dangos pam fod pobol, yn anffodus, yn troi at ddeintyddiaeth DIY dros Gymru,” meddai.\n“Mae’r system ddeintyddol ar dorri, mae’n sgandal. Mae cael mynediad at ddeintyddion y Gwasanaeth Iechyd yn loteri cod post yn barod, a gyda 14% o ddeintyddion yn wynebu ymddeol yn fuan mae’n edrych fel bod y broblem am waethygu.\n“Mae Llywodraeth Cymru’n cysgu pan ddaw hi at yr argyfwng yn neintyddiaeth y Gwasanaeth Iechyd Gwladol. I fod yn glir, nid y deintyddion sydd ar fai am yr argyfwng. Maen nhw’n gweithio’n ofnadwy o galed ac yn gorfod gweithio o fewn y system sy’n bodoli. Ond mae’r system honno wedi torri a dim ond y Llywodraeth all ei thrwsio.\n“Yn amlwg, mae angen i’r Llywodraeth adolygu’r system sy’n gyrru deintyddion rhag darparu gwasanaethau ar y Gwasanaeth Iechyd. Mae’r diffyg deintyddion dan y Gwasanaeth Iechyd dros y wlad yn argyfwng gwirioneddol i bobol.\n“I helpu i leihau’r pwysau tra bod mwy o ddeintyddion yn cael eu hyfforddi, byddwn yn annog Llywodraeth Cymru i ystyried cynyddu argaeledd therapyddion a nyrsys deintyddol, ynghyd â chyflwyno deintyddion Gwasanaeth Iechyd Gwladol teithiol sy’n gallu symud rhwng ardaloedd lle mae pryderon er mwyn clirio’r rhestrau aros.”\nPlaid Cymru’n mynnu gweithredu ar yr “argyfwng” deintyddiaeth\nMae ffigurau’n dangos bod 83 yn llai o ddeintyddion yn cynnig triniaeth ar y Gwasanaeth Iechyd y llynedd o gymharu â 2020, a 117 llai nag yn 2019\nLlywodraeth Cymru am gefnogi 1,200 o bobol ifanc i ddechrau eu busnesau eu hunain\n“Rydym yn gweld hyn fel dechrau cyfnod newydd, a dyna pam rydym yn cymryd camau beiddgar i adeiladu economi fywiog”\nAldi yn cynnig “selsig blas Prydeinig”\nMae pobol ar Twitter wedi bod yn awgrymu beth yw “blas Prydeinig”


Diwygiad 12:22, 21 Ionawr 2018 (golygu)\n(Ni ddangosir y 15 golygiad yn y canol gan 3 defnyddiwr arall)\n'''Hen Atgofion am Ben-y-groes gan Owen Owen, Cartrefle, Tanrallt.'''\nLlinell 57: Llinell 55:\n'''Treddafydd yn cyrraedd hyd yr hen Cross Street''', wedi ei hadeiladu gan Robert Williams (Teiliwr?) yn 1836, ar brydles am £10 ground rent.\n'''Rhwng Cross Street a Chapel Soar''' roedd tri thy a alwyd Tan-y-ffordd a rhediad ar ffordd i lawr at yr hen dai wedi ei balmantu a cherrig. Adeiladwyd darn newydd yn ei ffrynt yn 1868 i'w gwneud fel y mae heddiw. Y mae ffenestr gweithdy William Roberts y Clocsiwr yn aros yn nhalcen hen dy '''Huw Larson y Saer'''. Hen lanc o saer coed a'i weithdy ar yr hen ffordd, yn nghefn Siop Beehive, dyn hynod ar lawer cyfri. Cofiaf amdano yn gwneud beic bren ac yn reidio o Ben-y-groes i Lanllyfni. Aeth oddi yma i Awstralia i chwilio am aur yng ngwely rhyw afon yno. Byddai ei weithdy yn lle diddorol iawn yn hirnos gaeaf. Honai y gallai olrhain rhyw fodau i'r gweithdy, heblaw dynion. Yr oedd ei weithdy yn weithdy, cegin ac ystafell gysgu. Dyna ei unig gartref, a'i bartner oedd mwnci castiog yn rhwym wrth rai o'r coed yn yr iard. Byddem yn aflonyddu arno, gan ofalu cadw hyd y chain i ffwrdd.\n'''Rhwng Cross Street a Chapel Soar''' roedd tri thy a alwyd Tan-y-ffordd a rhediad ar ffordd i lawr at yr hen dai wedi ei balmantu â cherrig. Adeiladwyd darn newydd yn ei ffrynt yn 1868 i'w gwneud fel y mae heddiw. Y mae ffenestr gweithdy William Roberts y Clocsiwr yn aros yn nhalcen hen dy '''Huw Larson y Saer'''. Hen lanc o saer coed a'i weithdy ar yr hen ffordd, yn nghefn Siop Beehive, dyn hynod ar lawer cyfri. Cofiaf amdano yn gwneud beic bren ac yn reidio o Ben-y-groes i Lanllyfni. Aeth oddi yma i Awstralia i chwilio am aur yng ngwely rhyw afon yno. Byddai ei weithdy yn lle diddorol iawn yn hirnos gaeaf. Honai y gallai olrhain rhyw fodau i'r gweithdy, heblaw dynion. Yr oedd ei weithdy yn weithdy, cegin ac ystafell gysgu. Dyna ei unig gartref, a'i bartner oedd mwnci castiog yn rhwym wrth rai o'r coed yn yr iard. Byddem yn aflonyddu arno, gan ofalu cadw hyd y chain i ffwrdd.\n'''O Capel Soar i'r ffordd sydd yn arwain i'r Station''' yr oedd amryw o hen fythynnod wedi eu codi heb unrhyw drefn na rheol. Yr oedd un a enwyd "Y Gegin" a'i wyneb at Dreddafydd, un arall, y "Castle" a'i dalcen i'r ffordd. Cofiaf am David Roberts, taid D.J. Roberts, Beehive, yn eu chwalu ac yn adeiladu y tri thy presennol yn 1866. Ty arall oedd yno yn wynebu at Llanllyfni, o'r enw Tyn-yr-ardd, cartref tad William Jones, Glan Llyfnwy. (Yr hen fythynnod uchod oedd y rhai cyntaf a adeiladwyd yn Pen-y-groes, yn ol hen fap a welais yng Nghaernarfon, heblaw y rhai yn Llwyn y fuches, am y flwyddyn 1829. G.W.)\nLlinell 71: Llinell 69:\nPan yn sefyll wrth ddrws fy nghartref, cawsech weld y ''runs'' y ffordd Haearn Bach, yn pasio o'r chwaerli i Caernarfon. Ar draws y ffordd oedd dwy goeden fawr o flaen ty (Dr Ellis heddiw) wedi tyfu yn bont fawr dros y ffordd, Warehouse y Railway ar y dde (wedi hynny Iard Pitar, masnachwr glo). (Lôn Pitar heddiw).\n== Addysg ==\n'''Addysg Ddyddiol ym Mhen-y-groes pan oeddwn yn hogyn''' (gan Owen Owen, Cartrefle, Tanrallt)\n'''Yn yr hen groglofft yma y cefais i y syniad cyntaf am unrhyw fath o ysgol ddyddiol''', yn cael ei chadw gan ferch yr hen gobler (yn Water StreetO. Yr oeddwn i yn rhy fychan i fynd i'r ysgol yn yr hen lofft, ond cofiaf yn dda yr ymlwybrwn o gwmpas trigolion y llofft, dan yr argraff ei fod yn lle go bwysig. '''Credaf y byddai yn ceisio gan yr ychydig fechgyn fyddai yno gael rhyw gychwyn ar ddarllen a rhifyddiaeth.''' Yr wyf yn meddwl na fyddai yno ddim yn y prydnawn ond '''ceisio cael cychwyn ar y genethod gyda gweu a gwnio a rhywbeth a alwent, os wyf yn cofio yn iawn, yn sampler'''.\nCadwai ysgol, cyn dod i lawr i'r Hen Lofft, yn y ty lle y mae y diweddar Mr Thomas W. Griffith yn trigiannu ym Methel Terrace. (Hon oedd '''yr ysgol gyntaf o'i bath ym Mhen-y-groes (oddeutu 1857).\n'''Y drydedd ysgol wyf yn ei gofio''' cyn agor y "College" mawr yn Ysgol yr Hall Newydd (Farchnadfa) '''oedd Seler Siop Olwen (heddiw Waterloo House).''' Hen wr goes bren gadwai honno, a chofiaf am y plant yn eistedd ar y steps, arweiniai o'r Seler i'r ffordd fawr.\nYn y cyfnod yma daeth newid go fawr ar bethau ym Mhen-y-groes. Daeth llu o ''navies'' i'r ardal gan ddweud "pob bryn a ostyngir a phob pant a godir: rhaid gwastadhau lle i'r Rheilffordd i gario march tân i Afon Wen, a dyddiau diddorol Coach fawr Daniel Parry (y ''Four in Hand'') a redai o Gaernarfon i Porthmadog i ddirwyn i ben, a'i rhifo ymhlith y pethau a fu, ac oes ffordd Haearn Bach, oedd yn cludo llechi Dyffryn Nantlle trwy ganol pentref Pen-y-groes i beidio â bod yn fuan wedyn.\nDim math o fainc, stô na chadair, dim ond hen fyrddau'r farchnad ar gyfer y llechau ["a'r copi"] a rhaid oedd prynu popeth angenrheidiol i fynd i'r ysgol. Y llechen a'r garreg nadd oedd fy angen i yr wythnos gyntaf. Ond daeth gorchymyn fod ymorol am botel inc, ysgrif-bin a chopi ceiniog o Siop G. Lewis, llyfrwerthwr, at yr wythnos ddilynol.\nCofiaf yn dda y bore Llun hwnnw, daeth yr amser ysgol a minnau yn brin i wneud y "full Kit" i fyny. Ac meddai Mam:\n"Rhed dros y ffordd at Ellen Jones (wedi hynny mam i Herbert Jones a Thomas Herbert Jones) i edrych a gei un ganddi."\nCroesais y ffordd, curais y ddô a agordd Ellen Jones. Dywedais fy neges a'm cwyn, dan orchymyn fy mam. Gwenodd a chiliodd i'r ty. (Un garedig iawn oedd Ellen Jones. Diolch am gychwyn fy nhaith yn ei hymyl hi).\nGwialen ni welais yn ysgol yr ''Hall'' Pen-y-groes, na churo na tharo. Cosb trosedd gyffredin fyddai sefyll ar ei draed ar ben un o'r hen fyrddau cig, a throsedd go fawr: hanner diwrnod yn y twll du.\nWedi ychydig fisoedd, pan cyd-rhwng 7 ac 8 oed, cefais waith i gario Post i chwarel Tanrallt, a dyna ddiwedd imi ar ysgol yr ''''Hall'''', Pen-y-groes. Credaf i'r hen wr William Jones gael ei alw gartref oddi wrth ei waith, ei adfyd a'i ychydig geiniogau, gan blant Pen-y-groes yn hen ysgol yr ''Hall''. Gadawaf ef gan obeithio y caiff fwynhau gwynfyd.\nDaeth dyn ieuanc o'r enw Rowlands i gario yr ysgol ymlaen hyd nes y daeth y Bwrdd Ysgol ac yr adeiladwyd y rhannau cyntaf o Ysgol y Cyngor Pen-y-groes. Cofiaf yn dda fynd iddi y bore cyntaf (Ionawr 1af 1873) yr agorwyd hi, ond byr fu y cyfnod nad oeddwn yn ôl yn y chwarel.\nYr ysgolfeistr cyntaf dan y Bwrdd Ysgol oedd un Mr Thomas Williams: dyn bychan, glâ goleu o bryd, dyn caredig, 'ysgolfeistr da', ymdrechgar.\n[[Categori:Pentrefi a threflannau]]


SPCK Assemblies (Cymraeg) - Elias Ar Bwli\nCanfod yr unigrwydd y mae’n bosib ei deimlo mewn sefyllfa o fwlio, a sylweddoli nad ydyn ni ar ben ein hunain yn aml ar adegau fel hyn.\nDarllenwch stori Elias yn 1 Brenhinoedd 19.\nAr fwrdd gwyn neu fwrdd du, tynnwch lun cylch o ddwylo.\nEglurwch i’r plant eich bod yn mynd i adrodd stori wrthyn nhw heddiw am ddyn oedd yn teimlo’n unig iawn, ac yn bur ofnus. Roedd y dyn hwn yn negesydd enwog ar ran Duw ac yr oedd Duw wedi ei ddefnyddio mewn modd grymus iawn i wneud llawer o bethau rhyfeddol. Fel mater o ffaith, yn union cyn y rhan o’r stori yr ydym yn mynd i wrando arni heddiw, roedd y dyn hwn wedi galw ar Dduw i danio pentwr o goed gwlyb iawn, iawn, gyda thân o’r nefoedd … ac fe wnaeth Duw hynny!\nOnd yr oedd Elias wedi cythruddo dynes o’r enw Jesebel. Fyddech chi ddim yn credu y byddai ofn dynes ar ddyn fel Elias, ond coeliwch chi fi, roedd ganddo fo ei hofn hi. Rhaid dweud mai Jesebel oedd brenhines y wlad, felly roedd hi’n eithaf pwerus. Roedd hi wedi arfer cael ei ffordd ei hun, ac roedd hi wedi gwneud pethau go annifyr i rai pobl. Ei geiriau hi oedd yn codi arswyd ar Elias.\nRoedd hi wedi ei fygwth gan ddweud: ‘Erbyn yr amser yma yfory fe fyddi di’n ddyn marw!’\nWyddoch chi beth wnaeth Elias? Roedd ganddo gymaint o ofn Jesebel a’i bygythiadau, fe redodd ymaith am ei fywyd. Fe redodd, ac fe redodd, ac fe redodd ymhell o olwg Jesebel, ac yna, i wneud yn siwr ei fod ddigon pell oddi wrthi, gwnaeth daith diwrnod i mewn i’r anialwch. Gallwch ddychmygu pa mor flinedig yr oedd erbyn hynny. Mae’r Beibl yn dweud wrthym ei fod wedi eistedd o dan yr unig goeden oedd i’w gweld am filltiroedd, ac wedi gweddïo y byddai’n cael marw.\n‘Rydw i wedi cael digon, Arglwydd. Cymer fy mywyd i.’ Gorweddodd o dan y goeden a chysgodd. Roedd wedi blino’n lân.\nFe wyddai Duw mai’r peth cyntaf yr oedd Elias ei angen yn awr oedd cwsg, ac yna rhywfaint o fwyd. Felly, ar ôl i Elias gael ei gwsg hir, anfonwyd angel ato gyda bara a dwr. Eisteddodd Elias i fyny, bwytaodd hwnnw, a syrthio i gysgu eto. Daeth yr angel yn ôl ato’r eilwaith gyda bwyd. Ys gwn i a wnaethoch chi rywdro deimlo’n well ar ôl cael noson dda o gwsg a phryd da o fwyd!\nAr ôl hyn cododd Elias a theithiodd am 40 dydd a 40 nos, yn cael ei arwain gan Dduw. Treuliodd noson mewn ogof ar lethr rhyw fryn.\n‘Beth wyt ti’n ei wneud fan hyn?’ gofynnodd Duw iddo o’r diwedd.\nMae Duw yn wrandäwr da ac yn ffrind nerthol iawn. Tra roedd Elias yn sefyll y tu mewn i’r ogof, anfonodd Duw wynt cryf a nerthol a rwygodd y mynyddoedd yn eu hanner a chwalu’r creigiau. Yna anfonodd ddaeargryn anferth, yna tân enfawr. Roedd hyn i gyd yn dangos i Elias bod ganddo ffrind nerthol iawn yn Nuw.\nAr ôl hyn, siaradodd Duw mewn llais sibrwd ysgafn gydag Elias. Dyma beth ddywedodd wrtho: ‘Dos yn ôl, Elias, yr union ffordd y daethost ti, a byddi’n cael hyd i bobl i dy gynorthwyo di. Bydd dau ohonyn nhw’n dod yn frenin a bydd un yn dod yn broffwyd ac yn ffrind da i ti. Gyda llaw, Elias, … mae yna saith mil o bobl yng ngwlad yn Israel sydd yn ffrindiau i mi ac i ti! Fyddi di ddim ar ben dy hun!\nA wyddoch chi beth, ni chafodd Jesebel afael ar Elias! Fel mater o ffaith, fe gafodd ddiwedd digon helbulus, ond stori arall yw honno.\nGofynnwch i’r plant a oes unrhyw un ohonyn nhw’n gallu uniaethu eu hunain â stori Elias. Efallai bod yna adegau pryd yr oedden nhw wedi cael eu bwlio gan rywun cryfach na nhw’u hunain. Efallai eu bod wedi teimlo’n ofnus ac yn unig.\nEglurwch na ddylai hyn fyth ddigwydd, ac nad yw byth yn dderbyniol yn ein hysgol. Eglurwch, fel yn achos Elias, y bydd yna lawer o bobl o gwmpas i’n helpu pe byddai hyn yn digwydd i ni.\nDiolch dy fod ti wedi helpu Elias.\nDiolch dy fod ti wedi addo helpu unrhyw un sy’n gofyn am dy help di.\nDiolch fod gennym ninnau oedolion a ffrindiau sy’n gofalu amdanom ni,\npobl y gallwn ni droi atyn nhw am help, a siarad gyda nhw am ein hofnau â nhw.


Cefnogi dysgu cyfannol plentyn yn y cartref\nMewn cyfnod heriol iawn i deuluoedd, mae Dr Glenda Tinney, darlithydd yn y Blynyddoedd Cynnar ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant wedi bod yn ystyried sut mae gweithgareddau syml wedi’u seilio ar chwarae yn gallu cefnogi dysgu cyfannol plant mewn ffyrdd hamddenol a hwyliog gartref.\n“Mae llawer o ymchwil a theori’r Blynyddoedd Cynnar yn nodi pa mor arwyddocaol y mae chwarae ar gyfer dysgu gan blant bach, ac mae hyn yn cael ei adlewyrchu yng ngwaith llawer o feddylwyr ac arloeswyr allweddol yn y maes megis Steiner, Montessori a Froebel,” meddai Dr Glenda Tinney.\n“Mae chwarae hefyd yn egwyddor sylfaenol yng Nghyfnod Sylfaen Llywodraeth Cymru, felly yn y cyfnod heriol hwn mae caniatáu amser i blant chwarae ac archwilio yn cynnig cyfle iddyn nhw ymlacio, mwynhau a dysgu’n gyfannol,” meddai Dr Tinney.\nYma mae Dr Tinney yn amlinellu rhai meysydd o chwarae a’r ffyrdd niferus y gall rhieni helpu i annog a chefnogi’u plant gartref:\nMae plant yn caffael sgiliau pwysig drwy allu chwarae rôl a chwarae ffugio, ac nid oes angen adnoddau arbennig ar gyfer y math hwn o chwarae. Os rhywbeth, gall blychau cardfwrdd, hen gynwysyddion, darnau o ddefnydd, tedis, doliau, blociau ac unrhyw adnoddau eraill sydd gennych ysgogi dychymyg plentyn.\nGallan nhw greu te-partis ar gyfer eu teganau, cyhyd ag y bo ychydig o le ganddyn nhw i’w hactio. Gall basged dillad golch neu flwch fod yn gwch, roced neu gar. Gallan nhw greu lloches fach dan flanced wedi’i hongian dros gadair neu soffa ac wedyn gall hon ddod yn siop trin gwallt, garej, ysbyty neu sinema, yn ddibynnol ar ddychymyg y plant eu hun.\nGall chwarae o’r fath ysgogi lleferydd plant a chefnogi cyfathrebu. Mae’n gallu eu helpu i ailadrodd ac arfer bywyd bob dydd a datblygu sgiliau creadigol a datrys problemau ardderchog.\nMae datblygiad creadigol wedi’i seilio ar chwarae dychmygol gan ei fod yn cefnogi meddwl dargyfeiriol. Gall blwch cardfwrdd ddod yn unrhyw beth maen nhw’n ei ddychmygu yn hytrach na bod yn un peth yn unig ac yn aml bydd plant yn defnyddio’u dychymyg i greu bydoedd chwarae cymhleth. Roedd Bruner (1961) yn ddamcaniaethwr a ystyriai fod gallu plant i ddychmygu’n bwysig iawn ar gyfer y dysgu diweddarach. Os gall plentyn ddychmygu bod blwch yn roced, neu fod banana yn ffôn symudol, mae’n dechrau ar ei daith i ddeall cynrychioli, pan fydd llythrennau a rhifau yn hwyrach yn ei fywyd yn cynrychioli codau llythrennedd a rhifedd.\nSut i hyrwyddo chwarae dychmygol:\nCael lle i blant actio’u bydoedd dychmygol.\nDarparu adnoddau i ysgogi’u dychymyg. Sosbenni ac offer cegin, cardfwrdd, cynwysyddion, bric-a-brac, doliau, tedis, neu ffigurau gweithredol (action figures), unrhyw ddarnau naturiol rhydd megis moch coed, brigau, blociau a briciau, deunydd megis cynfasau gwely neu flancedi. Hen bapurau newydd neu badiau ysgrifennu, bwyd ffug.\nGwerthfawrogi’u bydoedd dychmygol ac os cewch wahoddiad i ymuno, cynnal y chwarae a’r dychymyg.\nRhoi amser er mwyn iddyn nhw archwilio’n llawn a’u trochi eu hun yn eu chwarae.\nMae hwn yn fath arall ar chwarae dychmygol gan ddefnyddio gwrthrychau bach megis trenau, ceir, ffigurau gweithredol bach, anifeiliaid fferm, dinosoriaid ac ati. Gall plant greu bydoedd diddorol gan ddefnyddio’r gwrthrychau sydd ganddyn nhw o gwmpas y tŷ a chymysgu teganau confensiynol gyda deunyddiau naturiol eraill megis moch coed, brigau, cerrig. Hefyd gallan nhw gymysgu mathau gwahanol o deganau i greu bydoedd newydd lle bydd dinosoriaid cynhanesyddol yn goresgyn y fferm, neu lle mae ceir y trac rasio’n cael eu gyrru gan wahanol archarwyr neu anifeiliaid fferm. Eto mae chwarae o’r fath yn cefnogi meddwl creadigol a datrys problemau. Mae plant yn creu eu straeon eu hun ac wrth wneud hynny maen nhw’n datblygu sgiliau adrodd straeon a chreu dramâu gan ddefnyddio lleisiau gwahanol i bortreadu personoliaethau gwahanol. O roi adnoddau diddorol iddyn nhw gall plant fynd ati’n naturiol i chwarae mewn modd sy’n datblygu bydoedd bach dychmygol, a gyda chyfleoedd i ailadrodd y gweithgareddau hyn gallan nhw ddatblygu syniadau mwy cymhleth dros amser.\nSut i hyrwyddo chwarae byd bach?\nRhoi adnoddau chwarae bach megis ffigurau gweithredol ar gael i’ch plant chwarae gyda nhw,\nCaniatáu i’r plant gymysgu gwahanol deganau ac adnoddau gyda’i gilydd.\nCaniatáu iddyn nhw adael rhai o’u creadigaethau byd bach yn eu lle er mwyn iddyn nhw allu mynd yn ôl i chwarae gyda’r rhain dro ar ôl tro.\nChwarae Byd Bach.\nMae llawer o blant yn mwynhau adeiladu. O adeiladu tyrau gyda briciau a blociau i greu’r bydoedd bach y soniwyd amdanyn nhw uchod, gall chwarae adeiladu ddatblygu pob agwedd ar ddysgu gan blant. Mae adeiladu’n cynnwys creu cestyll tywod neu adeiladu strwythurau o ddeunyddiau wedi’u hailgylchu (deunydd sothach megis hen botiau iogwrt, blychau wyau, pacedi grawnfwyd a blychau losin). Felly mae’r math hwn o chwarae yn datblygu llawer o sgiliau amlddisgyblaethol megis sgiliau iaith, sgiliau corfforol, creadigrwydd, mathemateg a gwyddoniaeth. Rhaid i bant gyfrif, cydbwyso gwrthrychau, ystyried siapiau, lliw, arwynebedd, cyfaint a phwysau. Maen nhw hefyd yn gallu siarad am beth maen nhw wedi’i adeiladu. Wrth iddyn nhw adeiladu rhaid iddyn nhw ddefnyddio sgiliau echddygol manwl wrth cydio mewn briciau bach neu droelli pethau i mewn i’w lle a sgiliau echddygol bras wrth ymestyn, cyrcydu neu godi pethau. Os oes gennych le neu ardal addas yn yr awyr agored gall plant ddefnyddio boncyffion, canghennau neu ddeunyddiau naturiol eraill i greu lloches. Fodd bynnag mae’n bosibl hefyd adeiladu llochesi dan do gan ddefnyddio cynfasau gwely, clustogau a deunyddiau eraill.\nSut i hyrwyddo chwarae adeiladu?\nCael cymysgwch o ddeunyddiau y gall plant eu defnyddio i chwarae, megis briciau, blociau, deunyddiau glân wedi’u hailgylchu, deunyddiau naturiol megis cerrig, brigau, moch coed, dail.\nAnnog plant drwy annog cystadleuaeth pwy sy’n gallu adeiladu’r strwythur talaf, cryfaf, lletaf.\nCaniatáu i’r plant fynd yn ôl at adeiladau ac adeiladu arnynt dro ar ôl tro.\nDyma chwarae sy’n cefnogi chwilfrydedd naturiol plant i ddarganfod ‘sut a pham’ mae pethau’n digwydd. Roedd Piaget (1952), damcaniaethwr arwyddocaol arall, yn ystyried bod plant ifanc yn ‘wyddonwyr bach’ sy’n dysgu o’r byd o’u cwmpas. Mae’n bwysig caniatáu digon o amser i blant archwilio pethau gartref. Gall helfeydd trysor dan do neu yn yr awyr agored ganiatáu i blant ddod o hyd i wrthrychau diddorol. Mae darparu deunyddiau ar gyfer chwarae adeiladu sy’n anodd eu rhoi at ei gilydd neu y mae modd eu hadeiladu mewn ffyrdd gwahanol yn annog plant i ddatrys problemau ac i wneud adeiladau mwy cymhleth. Mae chwarae â dŵr neu dywod yn dda iawn ar gyfer darganfod. Gall powlennaid o ddŵr a gwahanol ddeunyddiau wneud i blant feddwl am beth sy’n suddo a beth sy’n arnofio neu sut mae gwahanol bethau megis siwgr, halen neu sialc yn newid mewn dŵr. Gall plant wneud diodydd ‘hud’ drwy gymysgu gwahanol bethau a gweld sut maen nhw’n arogli, yn teimlo, yn edrych ac er mwyn ystyried beth ddigwyddodd pan gawson nhw eu cymysgu gyda’i gilydd. Mae ‘glwp’ blawd corn (dŵr a blawd corn), gwneud toes chwarae neu gymysgu tywod a dŵr neu bridd a dŵr i wneud llaid hefyd yn annog plant i arbrofi. Hefyd gall yr awyr agored ddarparu cyfleoedd rhagorol ar gyfer darganfod.\nSut i hyrwyddo chwarae darganfod?\nAnnog plant i archwilio a bod yn chwilfrydig\nEu hannog i arbrofi gyda deunyddiau megis dŵr, tywod, pridd, deunyddiau coginio. Gadael iddyn nhw gnoi cil a thybio beth fyddai’n digwydd petai?\nDatblygu cyfleoedd i fynd ar helfa drysor neu i ddod o hyd i bethau sy’n eu hannog i ofyn cwestiynau.\nEu hannog i ddarganfod sut mae pethau’n gweithio neu pam mae pethau wedi newid\nEr mai aros gartref yw ffocws y cyfyngiadau presennol, os oes gennych fynediad i ardd neu iard awyr agored, gall mynd i’r awyr agored i chwarae gynnig cyfleoedd gwerthfawr i blant ddatblygu pob math o sgiliau. Hefyd gall adeiladu lloches, creu cacen fwd neu ddiod hud o ddail, petalau a deunyddiau naturiol eraill ganiatáu i blant darganfod pethau am bethau byw eraill ac adnoddau naturiol yn eu byd. Gellir annog helfeydd natur i ddod o hyd i drychfilod, gyda’r plant yn defnyddio chwyddwydr neu lechen/ ffôn i dynnu lluniau o beth maen nhw’n dod o hyd iddo. Hefyd gall plant gasglu pethau diddorol i’w dangos i weddill y teulu.\nUn ffordd yw dod o hyd i bethau diddorol sydd â nodweddion gwahanol, megis dod o hyd i bethau caled, meddal, garw, llyfn, sgleiniog a phŵl, neu ddod o hyd i bethau o’r un lliw. Gyda llai o sŵn traffig ar hyn o bryd, gall plant eistedd naill ai allan yn yr ardd neu wrth y drws cefn a gwrando ar y synau maen nhw’n gallu eu clywed. Efallai y clywan nhw gân adar, ci’n cyfarth, trychfilyn yn hymian neu’r awel yn y dail. Gallen nhw wneud map synau gan dynnu llun o’r synau maen nhw’n eu clywed ac yn dangos o ba gyfeiriad maen nhw’n gallu eu clywed nhw’n dod.\nSut i hyrwyddo chwarae yn yr awyr agored?\nAnnog plant i archwilio a rhoi cynnig ar wahanol ddeunyddiau.\nGofyn iddyn nhw chwilio am nodweddion naturiol neu bethau byw yn yr awyr agored.\nDefnyddio’r holl synhwyrau fel y bo’n briodol i ymgysylltu â’r byd.\nStraeon a rhigymau\nWrth gwrs mae llawer o straeon a rhigymau y gall plant a theuluoedd eu rhannu. Maen nhw’n gallu bod yn hwyl gan ganiatáu i blant ddatblygu eu hymdeimlad o rythm, datblygu geirfa a deall sut i gyfathrebu. Er gwaethaf y llyfrau a rhigymau niferus sydd eisoes yn gyfarwydd, gellir hefyd annog plant i gymryd y llyw ac i lunio eu straeon a’u rhigymau eu hun. Gellir annog hyn drwy rigymau a gemau gwirion a hwyliog. Gall defnyddio pypedau, teganau a phropiau eraill fod yn ffordd gorfforol i blant greu eu straeon eu hun, a gyda help oedolion gallan nhw recordio’r rhain a’u chwarae yn ôl i’w gwylio. Gall y teulu ymuno a helpu i greu stori newydd neu actio stori gyfarwydd megis Elen Benfelen, ‘Dyn Ni yn Mynd i Hela Arth neu Y Lindysyn Llwglyd Iawn. Gall hyn gynnal ymarferion bondio pwysig yn y cyfnod anodd hwn.\nSut i hyrwyddo straeon a rhigymau?\nRhannu straeon gyda’ch gilydd mewn fformatau gwahanol.\nGofyn am hoff straeon pawb a rhannu’r rhain.\nAiladrodd hoff straeon a mynd yn ôl atyn nhw gan eu bod yn aml yn darparu cysondeb a chysur yn ystod cyfnod heriol.\nAnnog plant i lunio’u rhigymau a’u straeon eu hun.\nHefyd mae chwilfrydedd naturiol gan blant ac maen nhw’n awyddus i arbrofi a gofyn ‘Pam a Sut’ ac mae cyfle i chwarae yn darparu hyn. Os cewch gyfle i ddal eich plant wedi’u hymgolli mewn chwarae, gall y pethau maen nhw’n eu harchwilio ac yn eu darganfod fod yn syfrdanol. Yn fwy pwysig cydnabyddir bod chwarae yn rhan hanfodol o fywyd plentyn ac yn ôl Erthygl 31 Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn mae darparu ‘hawl y plentyn i orffwys a chael hamdden, i chwarae ac ymroi i weithgareddau adloniadol sy’n briodol i oedran y plentyn’ yn sail i hyn. Mewn cyfnod ansicr a rhyfedd yn bwysicaf oll mae chwarae’n cefnogi llesiant cyfannol, gan ganiatáu i blant ddatblygu eu datblygiad emosiynol, cymdeithasol, ieithyddol, corfforol a gwybyddol oll ar yr un pryd a dylid ei annog.\nMae Dr Glenda Tinney yn darlithio ar gyrsiau’r Blynyddoedd Cynnar a gynigir ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Mae’i diddordebau academaidd yn cynnwys archwilio dulliau ymchwil; dysgu yn yr awyr agored; dysgu mewn natur; cynaliadwyedd a dinasyddiaeth fyd-eang, a chysyniadau gwyddonol mewn plentyndod cynnar.\nHefyd mae gan Dr Tinney ddiddordebau ymchwil mewn ehangu mynediad a datblygu dulliau cadarn ar gyfer denu myfyrwyr anhraddodiadol o gymunedau gwahanol i mewn i addysg uwch. Mae hyn yn cynnwys hefyd archwilio agweddau myfyrwyr at ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg. Yn y blynyddoedd diweddar, mae Dr Glenda Tinney hefyd wedi bod yn archwilio rhaglenni darllen cynnar yng nghyd-destun rhannu darllen gyda phlant ifanc a theuluoedd.\nI gael rhagor o wybodaeth am y cyrsiau Blynyddoedd Cynnar a gynigir yn y Drindod Dewi Sant, ewch i: https://www.uwtsd.ac.uk/cy/blynyddoedd-cynnar/


Cydweithio ar waith — creu gwasanaethau ar draws ffiniau | by CDPS Wales | Medium\nDyma’r tro cyntaf i’r tri chyngor weithio ar brosiect amlddisgyblaethol trawsbynciol yn cynnwys staff o rannau gwahanol o’r cynghorau, gan gynnwys gwasanaethau cymdeithasol a gwasanaethau digidol, a chroesi ffiniau sefydliadol.\nYn y postiad hwn, mae tri noddwr y prosiect yn sôn am beth oedd wedi’u hysgogi i gymryd rhan, sut brofiad y bu hyd yma, beth maen nhw’n ei ddysgu a beth maen nhw’n gobeithio ei gyflawni.\nAnne-Louise Clark, Cyngor Bwrdeistref Blaenau Gwent\n‘Mae creu gwasanaethau cyhoeddus sy’n addas i’r 21ain Ganrif yn hollbwysig i ni i gyd. Mae ein preswylwyr yn disgwyl gallu defnyddio gwasanaethau ac i’w ceisiadau gael eu datrys yn gyflym ac yn hawdd. Nawr yw’r amser i herio ein tybiaethau ynglŷn â sut, ble a phryd mae pobl eisiau rhyngweithio â ni. Mae angen i ni feddwl fel ein preswylwyr, a’r ffordd orau o wneud hynny yw siarad â nhw, dysgu ganddynt a’u cynnwys wrth ffurfio’r dyfodol. Mae ymwneud â’r prosiect hwn a gweithio ochr yn ochr â’r Ganolfan Gwasanaethau Cyhoeddus Digidol (CDPS) yn rhoi cyfle i ni greu gwasanaethau gwell a manteisio i’r eithaf ar y potensial a gynigir gan ddatrysiadau digidol, ar yr un pryd â cheisio cyfleoedd i ddileu gwastraff, gan arbed amser ac, yn y pen draw, arian. Rydyn ni’n dysgu wrth i ni fynd, gan ddatblygu datrysiadau mewn amser real, profi’r datrysiadau hynny a’u newid yn gyflym pan fydd angen, a darganfod cyfleoedd newydd. Mae gweithio ar y cyd â chydweithwyr o CNPT a Thorfaen yn ychwanegu at y profiad. Mae dod i adnabod cydweithwyr newydd, rhannu profiadau, chwalu rhwystrau gyda’n gilydd a dathlu datblygiadau yn creu’r amodau ar gyfer creadigrwydd ac arloesedd. Mae’n debyg i gyfuno’r gorau o’n holl archbwerau. Mae angen i hyn ddod yn arfer os ydym am greu gwasanaethau gwell, cryfach a mwy cydnerth ac ailffurfio disgwyliadau. Rwy’n gobeithio y bydd hyn yn gatalydd ar gyfer gweithredu er gwell — gan roi ein preswylwyr wrth y llyw.’\nIan Vaughan, Cyngor Bwrdeistref Castell-nedd Port Talbot\n‘Mae’r coronafeirws wedi cynyddu newid digidol yn gyflym yn fyd-eang ac, yn ei dro, wedi cynyddu disgwyliadau preswylwyr ynglŷn â’r gwasanaethau a ddarperir gan Gynghorau a’r cyfleoedd a gynigir gan oes y rhyngrwyd.\nRoeddwn yn falch iawn pan gawson ni ein dewis gan CDPS i weithio ar y prosiect arloesol hwn ochr yn ochr â Thorfaen a Blaenau Gwent i greu gwasanaethau digidol gwell. Mae gweithio mewn amgylchedd gwirioneddol ystwyth am y tro cyntaf wedi atgyfnerthu buddion gweithio yn y modd hwn i mi.\nMae’r cam darganfod, yn arbennig, wedi bod yn un o’r elfennau allweddol sy’n cael ei hanwybyddu’n aml, yn enwedig pan geir pwysau, o bosibl, i greu datrysiad digidol wedi’i ddiffinio o flaen llaw heb lwyr ddeall anghenion a gofynion defnyddwyr. Mae’r gwaith darganfod hwn, a defnyddio dull sy’n canolbwyntio ar ddefnyddwyr ac wedi’i sbarduno gan ddata, yn fuddiol oherwydd ei fod yn helpu i leihau’r perygl o greu’r peth anghywir.\nMae’r cyfathrebu a’r cydweithio cyson trwy sesiynau gwib-gynllunio, ôl-sylliadau, nodiadau wythnosol a dangos a dweud wedi ein helpu ni i gyd i ddysgu’n gyflym gan ein gilydd.\nRwy’n edrych ymlaen at weld sut bydd yr ymchwil a gasglwyd yn ystod y cam darganfod yn helpu i ffurfio’r datrysiad prototeip yn y cam alffa, gan greu gwasanaeth gwell i’n preswylwyr.\nRydw i hefyd wedi bod yn gyffrous iawn ynglŷn â’r ffordd y mae gweithio gyda CDPS ar y prosiect hwn yn rhoi gwybodaeth a dealltwriaeth well o’r cyfleoedd mawr sydd ar gael wrth ddylunio gwasanaethau. Yn fy marn i, roedd y ddau weithdy diweddar ar ddylunio gwasanaethau a gynhaliwyd ar gyfer ein Swyddogion a’n Haelodau yn rhagorol ac wedi cyfleu buddion yr ymagwedd hon yn effeithiol iawn. Bydd trosglwyddo gwybodaeth am y ffordd hon o weithio yn hanfodol wrth i ni barhau â’n taith gweddnewid digidol fel cyngor ac ychwanegu at y gwaith rydym eisoes wedi’i wneud yn rhan o’n strategaeth Clyfar a Chysylltiedig.\nMae angen i ni lwyr ddeall y ffordd orau o barhau â’r trosglwyddiad hwn, a’r rolau a’r adnoddau digidol newydd sy’n ofynnol i ddylunio a darparu gwasanaethau sy’n canolbwyntio ar ddefnyddwyr yn rhan o’n gweddnewidiad digidol.\nRwy’n gobeithio hefyd y bydd hyn yn helpu i sbarduno’r newid tuag at batrymau/safonau technegol a dylunio gwasanaeth cyffredin y gellir eu hailddefnyddio ar draws y sector cyhoeddus yng Nghymru. Gall gweithio’n agored a chydweithio gyda’n gilydd ar brosiectau digidol arwain at arloesedd pellach a fydd nid yn unig yn fuddiol i’r ffordd rydym yn darparu ein gwasanaethau, ond hefyd yn fuddiol i’n preswylwyr a’n busnesau.’\nJames Griffin, Cyngor Bwrdeistref Torfaen\nRwy’n falch iawn ein bod wedi cymryd gwasanaeth pwysig iawn sy’n cynhyrchu swm uchel o drafodion ac yn gweithio’n agos gyda’n cwsmeriaid a’n staff i weld a allwn ddod o hyd i ffordd well o fodloni eu hanghenion. Byddai hyn hefyd yn rhyddhau amser prin staff i wneud y gwaith mwyaf gwerthfawr y maen nhw wedi’u cymhwyso’n unigryw i’w wneud. Os gallwn wneud hyn mewn un gwasanaeth, mae’n ddigon posibl y gallwn wneud rhywbeth tebyg ar draws nifer o wasanaethau’r cyngor, gan helpu i greu profiad llawer gwell i gwsmeriaid ac arbed amser ac arian i’r cyngor.\nRydyn ni wedi darganfod bod bron hanner ein trafodion mewn gofal cymdeithasol i oedolion yn ymwneud â therapi galwedigaethol. Mae llawer o’r rheiny’n gymharol syml i’w prosesu gyda’r wybodaeth iawn, ond ymdrinnir â 96% o’r trafodion hyn mewn ffordd sy’n gallu bod yn llafurus i’n staff ac yn anodd i’n cwsmeriaid ei deall. Credaf y gallwn ddod o hyd i ffordd well o lawer o helpu cwsmeriaid i gael gwybodaeth well am ba gymorth sydd ar gael iddynt gan y cyngor neu ffynonellau eraill ac, os oes arnynt angen y cyngor, beth yw’r broses a pha mor hir y byddai’n ei gymryd, yn fras.\nYnghyd â’r arbenigwyr o’r Ganolfan Gwasanaethau Cyhoeddus Digidol ac mewn partneriaeth â’n cydweithwyr o gynghorau Blaenau Gwent a Chastell-nedd Port Talbot, rydyn ni wedi gweithio’n dda ac yn gyflym gyda’n cwsmeriaid, ein staff a rhanddeiliaid eraill i gael dealltwriaeth dda o’r problemau y mae angen i ni eu datrys a sut i’w datrys. Rwy’n hyderus y bydd y gwaith hwn yn gwneud gwahaniaeth mawr nid yn unig i therapi galwedigaethol a gofal cymdeithasol i oedolion, ond hefyd i sut mae’r cyngor yn rheoli swm mawr o drafodion mor effeithlon ac effeithiol â phosibl wrth symud ymlaen. Rydw i hefyd yn hyderus mai gweithio’n agos ac yn gyflym gyda chwsmeriaid a staff i ddeall eu heriau a chreu datrysiadau prototeip yw’r ffordd orau o wneud rhai newidiadau mawr cadarnhaol i gwsmeriaid, staff a’r cyngor.


Cynnydd mewn achosion Pica mewn gwartheg - Nantglas | Business Wales\nCynnydd mewn achosion Pica mewn gwartheg - Nantglas\nCododd grŵp trafod yn Ne Cymru bryderon pan wnaethant sylwi bod cynnydd yn yr achosion o Pica, sy’n gysylltiedig â diffyg mwynau (sodiwm a ffosfforws) a/neu ddiffyg ffibr strwythurol sy’n achosi i fuchod fwyta cerrig a phriddoedd i gynyddu’r mwynau y maent yn eu bwyta, a all fod yn angheuol. Yn anffodus, ychydig iawn o ymchwil sydd i’r cyflwr a’r driniaeth ar ei gyfer.\nCododd nifer o fusnesau fferm bryderon gan gofnodi bod eu buchesi yn dioddef achosion tebyg sy’n awgrymau bod buchesi yn dioddef ledled y wlad.\nDywedodd Rupert Sheppard, milfeddyg yn ProStock Vets Caerfyrddin, “mae’n debyg bod y tywydd gwlyb iawn yn ystod y gaeaf wedi golygu bod priddoedd wedi colli maetholion (ffosfforws) oherwydd ei fod yn colli o’r pridd. Gwaethygwyd hyn gan dymheredd oer y pridd a gawsom yn nes ymlaen, cyn y cyfnod hir sych, gan leihau gallu’r glaswellt i gymryd ffosfforws i mewn - cyfuniad perffaith i ysgogi Pica eleni”.\nYn Nantglas, un o safleoedd arddangos llaeth Cyswllt Ffermio yn Sir Gaerfyrddin, mae’r ffermwr Iwan wedi cyflwyno cyfraddau ffosfforws uwch yn y dwysfwyd ac ychwanegu ffosfforws at y cafnau dŵr mewn ymgais i leihau’r achosion Pica, ond mae’r cyflwr yn un anodd iawn i’w reoli a rhoddwyd triniaeth i ychydig o wartheg i gael gwared ar rwystrau carreg. Mewn rhai achosion, credir bod gwartheg yn parhau i fwyta cerrig hyd yn oed ar ôl i’r diffyg gael ei drin yn llwyddiannus am bod y gwartheg wedi mynd i’r arfer. Ond, mae’n anodd ei brofi.\nPan fydd buchod yn cael digon o ffosfforws yn eu diet a lefelau digonol o ffosfforws yn bresennol yn y pridd, gall Pica hefyd fod yn eilaidd pan fydd ffibr yn brin mewn diet pan fydd glaswellt yn tyfu’n gyflym. Gall gwartheg sy’n cael diet prin o ffibr ddioddef asidosis oherwydd bod llai o ‘gnoi cil’ a lleihau’r effaith trwy lafoer, sy’n arwain at ostyngiad yn y bwyd a gymerir yn gyffredinol ac yn y llaeth a gynhyrchir o ganlyniad i hynny a llai o fraster llaeth oherwydd y newid yn y cydbwysedd o ran asid brasterog. Gall Pica hefyd gael ei achosi gan gynnydd yn y siwgr mewn glaswellt o safon uchel. Gall addasu’r diet trwy sicrhau bod y gwartheg yn gallu cael ffibrau hir fel gwellt neu silwair coesog helpu i leihau pica.\nDywed Kate Burnby, milfeddyg annibynnol sy’n gweithio ar un o’n safleoedd arddangos, bod marwolaethau yn anghyffredin gan y gall sylwi yn gynnar ar fuchod yn llyfu ymylon llwybrau gwartheg fod yn arwydd cynnar. Ond, os bydd buchod yn bwyta gormod o ddeunydd na ellir ei dreulio, gall arwain at atal y perfeddion yn ddifrifol a marwolaeth.\nOs oes gennych unrhyw bryderon am eich buches, cysylltwch â’ch milfeddyg am gyngor ac er mwyn cymryd samplau gwaed o bosibl. Gallwch hefyd gysylltu â maethegydd eich buches i gymryd samplau glaswellt i sicrhau bod digon o ffosfforws yn y porthiant.


Ein Blaenoriaethau Ni - Cardiff & Vale Integrated Health & Social Care Partnership\nHome > Ein Blaenoriaethau Ni\nMae Bwrdd Partneriaeth Rhanbarthol Caerdydd a Bro Morgannwg (gyda chymorth Grŵp Arweinyddiaeth Strategol) yn darparu’r trefniadau Llywodraethiant ar gyfer goruchwylio gwaith y Bartneriaeth Iechyd a Gofal Cymdeithasol Integredig. Maent yn sicrhau bod trefniadau cyflawni ar gael i ganiatáu i’r Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant gael ei rhoi ar waith yn effeithiol ar sail ranbarthol. Mae adroddiadau ar fonitro’r cynnydd yn erbyn y Rhaglen Waith Ranbarthol hon yn cael eu cyflwyno i’r Bwrdd a’r Grŵp Arweinyddiaeth Uwch er mwyn iddyn nhw weithredu yn ôl yr angen.\nMae’r Bwrdd yn gyfrifol yn bennaf am oruchwylio’r camau a gymerir ynglŷn â’r blaenoriaethau a nodwyd, sy’n cynnwys:\nCynllunio a Hybu Gwasanaethau Atal (gan gynnwys paratoi’r Asesiad o Anghenion y Boblogaeth)\nGweithio fesul Ardal (gan gynnwys paratoi Cynlluniau Ardal).\nGartref yn Gyntaf a Llif Cleifion.\nIntegreiddio (yn unol â Rhan 9 o Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 – pobl hŷn; pobl sydd ag anableddau dysgu; gofalwyr; Gwasanaethau Integredig Cymorth i Deuluoedd; a phant sydd ag anghenion cymhleth oherwydd anabledd neu salwch).\nCydgomisiynu (pennu’r blaenoriaethau o ran sefydlu cronfeydd cyfun ar gyfer llety gofal i bobl hŷn, gwasanaethau cymorth i deuluoedd a swyddogaethau a arferir ar y cyd o ganlyniad i’r Asesiad o Anghenion y Boblogaeth).\nSystem Wybodaeth Gofal Cymunedol Cymru.\nYmgysylltu â’r Gymuned a Chydgynhyrchu


Lignano — tywydd yn ôl mis, tymheredd y dŵr\nResorts Byd Gwledydd Yr Eidal Lignano\nEmiradau Arabaidd Unedig Ffrainc Gwlad Groeg Gwlad Thai Malaysia Mecsico Montenegro Prydain Fawr Rwsia Sbaen Seychelles Singapore Tsieina Twrci Unol Daleithiau Wcráin Ynysoedd Maldive Yr Aifft Yr Almaen Yr Eidal Mae pob gwlad →\nLignano — Levigno Lignano — Lampedusa Lignano — La Spezia Lignano — Courmayeur Lignano — Como Lignano — Maiori Lignano — Massa Lubrense Lignano — Milano Lignano — Monterosso Lignano — Olbia\nErbyn mis Jan Chwefror Mar Ebrill Mai Mehefin Gorffennaf Augustus Medi Hydref Tachwedd Rhagfyr\nMae'r tymheredd yr aer yn ôl mis\nMae'r tymheredd dyddiol uchaf ar gyfartaledd — 30°C Awst. Tymheredd nos uchaf cyfartalog — 19.2°C Awst. Yr isafswm tymheredd dyddiol cyfartalog — 7.1°C ym mis Ionawr. Roedd y tymheredd nos isaf ar gyfartaledd — 2.8°C ym mis Ionawr.\nMae'r tymheredd y dŵr yn ôl mis\nTymheredd uchaf cyfartalog y dŵr — 25.9°C sefydlog Awst. Yr isafswm tymheredd cyfartalog y dŵr — 9.1°C sefydlog Chwefror.\nUchafswm gwlybaniaeth — 133.2 mm Cafodd ei gofnodi Tachwedd. Isafswm gwlybaniaeth — 54.1 mm Cafodd ei gofnodi Awst.\nDywedwch wrthym a rhannu gyda'ch ffrindiau!\nTelerau Defnyddio Polisi Preifatrwydd Cysylltiadau 2019 Meteodb.com. Tywydd ar gyrchfannau am fisoedd, tymheredd y dŵr, y swm o wlybaniaeth. Cael gwybod ble i orffwys a lle nawr tymor. ▲


Bydd y person sy’n cael ei gyhuddo o gyflawni trosedd yn cael ei ddwyn gerbron llys ynadon, fel arfer o fewn ychydig ddyddiau ar ôl cael ei gyhuddo, i wneud ple. Mae hyn yn golygu y gofynnir iddynt pa un ai a ydynt eisiau:\nCyfaddef i’r drosedd, a phledio’n euog – yn yr achos hwn, ni fydd angen i chi fynd i’r llys\nEi wadu, a phledio’n ddieuog\nBydd yr Uned Gofal Tystion o fewn Goleudy yn eich diweddaru ar ôl y gwrandawiad cyntaf, a nhw fydd eich pwynt cyswllt sengl hyd at y ddedfryd.\nMewn rhai achosion, swyddog heddlu arbenigol fydd eich pwynt cyswllt sengl.\nEfallai bydd angen i chi fynd i’r llys os ydyn nhw’n pledio’n ddieuog. Mae hyn yn golygu y bydd treial er mwyn canfod pa un ai a ydynt yn euog.\nDylai ond fod angen i chi fynd i’r llys pan mae angen i chi roi tystiolaeth, ac efallai bydd cryn amser yn mynd heibio cyn eich bod chi’n cael gwybod pa un ai a oes angen i chi fynd i’r llys oherwydd gall gymryd amser i baratoi achosion cyfreithiol.\nByddwch chi’n cael gwybod pa un ai a yw’r drwgdybiedig yn cael ei ryddhau ar fechnïaeth tan fod y treial yn cael ei gynnal, yn ogystal ag amodau ei fechnïaeth. Gall hyn gynnwys peidio â mynd i fannau penodol neu gysylltu â phobl benodol.\nPa gymorth sydd ar gael yn y llys?\nMae’n bwysig eich bod chi’n trafod y cymorth fydd angen arnoch yn y llys cyn i chi fynd yno. Medrwch wneud hyn drwy Wasanaeth Tystion Cyngor ar Bopeth.\nBydd y Swyddog Gofal Tystion yn cydlynu’ch presenoldeb yn y llys.\nByddant yn ymgysylltu â Gwasanaeth Erlyn y Goron (GEG) ac yn eich cefnogi gydag unrhyw faterion megis trafnidiaeth, gofal plant a llety.\nBydd eich Swyddog Gofal Tystion hefyd yn medru’ch helpu os fydd angen cyfieithydd neu ganolwr arnoch.\nOs ydych chi’n nerfus ynglŷn â mynychu’r llys, medrwn ni’ch cefnogi ac ymgysylltu â Gwasanaeth Tystion Cyngor ar Bopeth, neu gofynnwch i’ch Swyddog Gofal Tystion eich cyfeirio.\nGall Gwasanaeth Tystion Cyngor ar Bopeth drefnu ymweliad â’r llys cyn y treial, neu’ch arwain trwy’r broses.\nMae’r Gwasanaeth Tystion yn y llys. Bydd rhywun o’r gwasanaeth yn cwrdd â chi wrth y fynedfa ac yn eich hebrwng i’r ystafell dystion.\nByddant yn rhoi arweiniad i chi ynglŷn â mynd i’r llys, ac yn sicrhau’ch bod chi’n cael unrhyw gymorth sydd angen arnoch.\nGyda rhai troseddau, megis trais a cham-drin domestig neu droseddau yn erbyn plant, swyddog heddlu arbenigol fydd eich pwynt cyswllt a bydd yn eich helpu.\nBydd y swyddog gofal tystion neu swyddog heddlu’n anfon llythyr atoch yn rhoi gwybod i chi am ddyddiad y treial.\nBle fydd y treial yn cael ei gynnal?\nGall y treial gael ei gynnal mewn llys ieuenctid (os yw’r diffynnydd yn 17 oed neu iau), llys ynadon neu lys y goron.\nOs ydych chi’n ddioddefydd neu’n dyst ar gyfer yr erlyniad, bydd y swyddog gofal tystion yn esbonio sut y mae’r llys yn gweithio. Gall eich helpu i baratoi fel eich bod chi’n gwybod beth fydd yn digwydd yn ystod y treial.\nSiaradwch a’ch swyddog gofal tystion os ydych chi’n credu bydd angen cymorth arnoch â phethau megis:\nrhywun i’ch helpu i roi tystiolaeth yn y llys, sef canolwr\ntrafnidiaeth – cyrraedd y llys\nGofynnwch i’ch swyddog gofal tystion os hoffech ymweld â’r llys cyn y treial. Gall y swyddog gofal tystion drefnu bod rhywun yn mynd â chi i’r llys ac yn eich dangos o gwmpas yr ystafell lys. Bydd hyn yn rhoi gwell syniad i chi o’r hyn fydd yn digwydd yn ystod y treial.\nOs ydych chi’n dyst ar gyfer yr amddiffyniad, gall gwasanaeth a leolir yn y llys, sef y Gwasanaeth Tystion, drefnu ymweliad cyn y treial. Medrwch gael hyd i’ch gwasanaeth lleol drwy gysylltu â Chymorth i Ddioddefwyr. Hefyd, medrwch ofyn i’r cyfreithiwr sy’n cynrychioli’r diffynnydd.\nGa i ddarllen fy natganiad cyn mynd i’r llys?\nByddwch chi’n derbyn eich datganiad yn y llys cyn rhoi tystiolaeth. Bydd cyfle gyda chi i ddarllen eich datganiad cymaint o weithiau ag sydd angen arnoch cyn rhoi tystiolaeth.\nOs ydych chi wedi cael eich galw fel tyst ar gyfer yr amddiffyniad, medrwch ofyn i gyfreithiwr yr amddiffyniad adael i chi weld y datganiad.\nBeth os na fydda i’n medru bod yn bresennol ddyddiad y treial?\nOs na fedrwch chi fod yn bresennol yn y llys ar ddyddiad y treial, dylech ddweud wrth eich swyddog gofal tystion neu gyfreithiwr yr amddiffyniad yn syth.\nOs oes gwyliau neu apwyntiadau meddygol wedi’u trefnu gennych, mae’n bosibl y gofynnir i chi ddarparu cadarnhad eich bod chi’n mynd i ffwrdd ar wyliau neu dystiolaeth o apwyntiad. Bydd y Swyddog Gofal Tystion yn rhoi’r holl wybodaeth a ddarperir gennych i Wasanaeth Erlyn y Goron (GEG) ac yn rhoi diweddariad i chi unwaith y bydd GEG wedi dod i benderfyniad.\nAr ddiwrnod y treial\nDylech sicrhau eich bod chi’n cyrraedd y llys 30 munud cyn i’r treial gychwyn o leiaf. Bydd angen i chi dderbyn gwiriad diogelwch cyn mynd i’r dderbynfa er mwyn rhoi’r llythyr sy’n gofyn i chi fynd i’r llys iddynt.\nFel arfer, bydd rhywun o’r Gwasanaeth Tystion a rhywun o’r erlyniad neu’r amddiffyniad yn cwrdd â chi.\nMae tystion ar gyfer yr amddiffyniad a thystion ar gyfer yr erlyniad yn cael eu cadw mewn ystafelloedd ar wahân tra’u bod nhw’n aros i roi tystiolaeth.\nPan mae’r llys yn barod i chi roi tystiolaeth, bydd y tywysydd llys yn eich casglu ac yn eich hebrwng i mewn i’r ystafell lys.\nByddwch chi’n cael eich tywys i’r blwch tyst yn yr ystafell lys. Yna, gofynnir i chi dyngu i ddweud y gwir. Medrwch dyngu ar lyfr crefyddol, megis Beibl, neu fe allwch gadarnhau (addo dweud y gwir).\nBydd cyfreithwyr yr amddiffyniad a’r erlyniad yn holi cwestiynau i chi am eich fersiwn chi o’r digwyddiadau er mwyn sicrhau bod y ffeithiau’n gywir.\nDywedwch wrth y llys os nad ydych chi’n deall y cwestiwn, neu os ydych chi’n ansicr ynghylch ateb. Gofynnwch am i’r cwestiwn gael ei ailadrodd os ydych chi’n cael trafferth clywed.\nPan fyddwch chi’n ateb:\nSiaradwch yn glir\nCeisiwch beidio â gadael unrhyw beth allan\nOs oes angen cymorth ychwanegol arnoch i roi tystiolaeth, gall y llys ddarparu canolwr, sef rhywun a fydd yn esbonio’r cwestiynau a ofynnir i chi yn y llys ac a fydd yn eich helpu i ymateb. Bydd angen gwneud cais ar gyfer canolwr cyn mynd i’r llys. Gofynnwch i’ch Swyddog Gofal Tystion sut y medrwch wneud hyn.\nOs yw’r llys angen i chi aros ymlaen ar ôl i chi orffen rhoi tystiolaeth, byddant yn rhoi gwybod i chi. Os na, rydych chi’n rhydd i adael pryd bynnag y mynnwch, neu, fe allwch eistedd yng ngaleri’r cyhoedd os ydych chi’n dymuno hynny.\nBle fydda i’n aros?\nOs ydych chi’n ddioddefydd neu’n dyst ar gyfer yr erlyniad, dylai fod ystafell ar wahân i chi aros yn y llys. Mae hyn yn golygu na fydd angen i chi gwrdd â’r diffynnydd na’i deulu a’i ffrindiau cyn y treial.\nOs nad oes ardal ar wahân, gall y llys gymryd camau eraill i wneud yn siŵr eich bod chi’n ddiogel.\nOs ydych chi’n dyst ar gyfer yr amddiffyniad, bydd y llys yn ceisio sicrhau’ch bod chi’n aros rhywle ar wahân i bobl eraill yn yr achos os ydych chi’n dymuno hynny.\nMae’n anghyfreithlon dychrynu tyst. Os oes unrhyw un yn ceisio’ch bygwth neu’ch bwlio, dywedwch wrth eich cyfreithiwr neu un o swyddogion y llys, a fydd yn rhoi gwybod i’r heddlu.\nBydd angen i chi aros hyd nes eich bod chi’n cael eich galw fel tyst. Pan fydd eich angen, bydd y tywysydd llys yn eich casglu ac yn mynd â chi i’r ystafell lys.\nBydd y gwasanaeth llys yn ceisio sicrhau nad oes angen i chi aros mwy na dwy awr.\nBeth sy’n digwydd pan rwy’n rhoi tystiolaeth?\nByddwch chi’n cael eich cymryd i’r blwch tystion yn yr ystafell lys. Yna, gofynnir i chi addo dweud y gwir. Medrwch dyngu llw ar lyfr sanctaidd, megis y Beibl, neu fe allwch gadarnhau (addo dweud y gwir).\nBydd cyfreithwyr yr amddiffyniad a’r erlyniad yn holi cwestiynau am eich fersiwn chi o’r hyn ddigwyddodd er mwyn sicrhau bod y ffeithiau’n gywir.\nDywedwch wrth y llys os nad ydych chi’n deall y cwestiwn neu os ydych chi’n ansicr ynglŷn ag ateb. Gofynnwch am i’r cwestiwn gael ei ailadrodd os ydych chi’n cael trafferth clywed.\nOs oes angen cymorth ychwanegol arnoch i roi tystiolaeth, gall y llys ddarparu canolwr. Canolwr yw rhywun fydd yn esbonio’r cwestiynau a ofynnir i chi yn y llys ac a fydd yn eich helpu i ymateb.\nOs yw’r llys angen i chi aros ar ôl i chi orffen rhoi tystiolaeth, byddant yn rhoi gwybod i chi.\nDiogelwch arbennig ar gyfer tystion bregus neu dystion sydd wedi’u dychrynu\nEfallai bydd y llys yn medru cymryd camau arbennig i ddiogelu tystion bregus neu dystion sydd wedi’u dychrynu yn yr ystafell lys, er enghraifft, os ydych chi:\no dan 18 oed\nyn ofni rhoi tystiolaeth\nyn ddioddefydd ymosodiad rhywiol\nGallai mesurau arbennig gynnwys:\nsgriniau i’ch atal rhag gweld y diffynnydd\nrhoi tystiolaeth drwy gyswllt teledu byw\ngofyn i’r cyhoedd adael yr ystafell lys pan fyddwch chi’n rhoi tystiolaeth os yw’r achos yn ymwneud ag ymosodiad rhywiol\nOs ydych chi’n credu bod angen diogelwch arbennig arnoch, siaradwch â’r swyddog heddlu, swyddog gofal tystion neu’r cyfreithiwr a ofynnodd i chi fynd i’r llys.\nBeth sy’n digwydd ar ôl i mi roi tystiolaeth?\nPan fyddwch chi wedi gorffen rhoi tystiolaeth, weithiau, efallai gofynnir i chi aros. Os nad oes rhagor o gwestiynau ar eich cyfer, cewch adael. Mae hyn yn golygu y cewch fynd adref, neu aros a gwrando ar weddill yr achos.\nCael gwybod am ganlyniad y treial\nOs ydych chi’n ddioddefydd neu’n dyst ar gyfer yr erlyniad, bydd eich swyddog gofal tystion yn eich diweddaru ynglŷn â’r canlyniad.\nOs ydych chi’n dyst ar gyfer yr amddiffyniad, dylai’r person a ofynnodd i chi ddod i’r llys roi gwybod i chi am ganlyniad y treial.\nGall y troseddwr dderbyn dedfryd o garchar neu ddedfryd gymunedol.\nBydd y gwasanaeth prawf yn cynnig cynllun cyswllt dioddefydd i ddioddefwyr sy’n gymwys yn ôl y meini prawf ac yn rhoi gwybod i chi am gamau allweddol penodol yn nedfryd troseddwr. Medrwch fynegi eich barn ynghylch amodau trwydded, a byddwch chi’n cael gwybod am unrhyw amodau sy’n ymwneud â chi.\nOs gwelwch chi’n dda, rhowch wybod i’ch Swyddog Gofal Tystion os hoffech gael eich cyfeirio i’r Gwasanaeth Prawf, neu drafod y posibilrwydd o gyfiawnder adferol.\nGall y diffynnydd apelio?\nGall y diffynnydd apelio yn erbyn dedfryd euog, a bydd Gwasanaeth Erlyn y Goron (GEG) yn rhoi gwybod i chi os fydd hynny’n digwydd. Gall y Comisiwn Adolygu Achosion Troseddol roi gwybod i chi os ydyn nhw’n adolygu achos a’r canlyniad.


Tendroedd Naturiol a Blasiadau ar gyfer Marinades\nPeidiwch â defnyddio marinades asidig mewn cynwysyddion alwminiwm\nMarinate am flas\nMae marinadau sy'n seiliedig ar asid yn tendro ac yn blasu llawer o wahanol fathau o fwydydd, nid dim ond cigoedd a bwyd môr. Mae asidau megis sudd sitrws, pîn-afal, iogwrt, llaeth menyn, a gwin yn cael eu tendro trwy llinynnau gwenith neu ddiddymu protein. Maent hefyd yn rhoi blas ar y cynnyrch terfynol. Yn ôl yr awdur Shirley Corriher, mae marinadau sy'n cynnwys olew gyda emulsyddion mono- a diglyceride (gwirio'r labeli) yn treiddio'n ddyfnach ac yn gyflymach.\nMae olew olewydd ychwanegol yn naturiol yn cynnwys monoglyseridau ac mae'n ddewis da ar gyfer marinadau.\nDefnyddir marinades neu rwmpiau sych i wella blas yn hytrach na thandalu, er y gallai rhai fod â rhai sgîl-effeithiau tendro buddiol. Mae'r math hwn fel arfer yn gymysgedd o berlysiau a sbeisys, weithiau cymysgir olew, sy'n cael ei rwbio i'r cig, dofednod a bwyd môr. Mae'r rheiny sy'n defnyddio rwbiau sych fel arfer yn pennu dull grilio, ffrio-ffrio neu goginio.\nMae natur yn rhoi llawer o dendryddion i ni ddewis ohonynt, yn ensymau ac asidig. Wrth ddefnyddio marinâd sy'n seiliedig ar asid, sicrhewch mai dim ond cynwysyddion sy'n cael eu gwneud o wydr, cerameg neu ddur di-staen, byth â alwminiwm. Mae'r adwaith cemegol a gynhyrchir rhwng alcalinwm ac alwminiwm nid yn unig yn rhoi llaeth anhygoel i'r bwyd ond gall hefyd dywyllu a plygu'r cynhwysydd alwminiwm. Bydd llawer o farinades yn cynnwys un o'r canlynol ynghyd â gwahanol berlysiau a sbeisys:\nMwy am Marinades:\n• Gwyddoniaeth marinadau a sut maen nhw'n gweithio\n• Marinadau a blasau naturiol\n• Cynghorion marinadau a marinâd sydd dros ben\n• Marinades ac iechyd\n• Ryseitiau Marinade\n• Marinades, Rubiau, Brines, Cures, & Glazes\n• Marinades: The Secret of Great Grilling\n• Barbeciw! Sauces Beiblaidd, Rhubiau, a Marinades, Bastes, Butters, a Glazes\n• Pysgodfeydd Barbeciw Pencampwriaeth Paul Kirk: 175 Sawsiau Gwneud Eich Hun, Marinades, Sbwriel Sych, Rhwbiau Gwlyb, Mops, a Salsas\nRoll Chic Eidion: Stacs a Roast\nCyw iâr Mwg Te\nSteak Fajitas Grilled\nCacen Pumpkin Gyda Topio Cnau Coco\nRyseit Tempura Squid (Ika)