Polisi Iaith Gymraeg – Small World Theatre\nMae Theatr Byd Bychan (ThBB) yn gwmni theatr annibynnol ag iddo statws elusennol. Mae ThBB yn cydnabod bod gan yr iaith Gymraeg statws swyddogol yng Nghymru ac ni ddylai gael ei thrin yn llai ffafriol na’r iaith Saesneg.\nMae ThBB yn ymrwymo i egwyddorion Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 Llywodraeth Cymru. Ry’n ni’n ymrwymo i sicrhau y caiff yr iaith Gymraeg ei defnyddio er mwyn ysbrydoli cymunedau ledled Cymru i ymwneud â’r celfyddydau, materion amgylcheddol, straeon diwylliannol a thechnoleg ddigidol ddyfeisgar.\nNod ein Polisi Iaith Gymraeg yw:\nCyfrannu i’r celfyddydau yng Nghymru i godi proffil y Gymraeg.\nCyflenwi amcanion Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 gan gwrdd â gofynion y noddwyr.\nCynnig gwasanaeth o statws cyfartalog i siaradwyr Cymraeg a Saesneg.\nDarparu mynediad ehangach i siaradwyr Cymraeg fynychu gweithdai a digwyddiadau trwy gyfrwng y Gymraeg.\nAdnabyddir Small World Theatre | Theatr Byd Bychan gan ei enw dwyieithog a ddefnyddir yn y brandio\nBydd yr holl arwyddion mewnol ac allanol yn ddwyieithog a chyfartal o ran fformat, maint, ansawdd, eglurdeb ac amlygrwydd.\nBydd yr holl ddeunydd marchnata print a gynhyrchir gan ThBB yn llwyr ddwyieithog, ynghyd ag unrhyw ddogfennau a fwriedir ar gyfer cyfathrebu allanol cyffredinol; Trefniadaeth Cwynion Cyhoeddus, Polisi Amrywioldeb a Chynhwysiant a Pholisi Preifatrwydd\nAnogwn artistiaid gwadd i gynhyrchu llenyddiaeth farchnata yn Gymraeg a Saesneg a darparwn gyfieithiadau a chefnogaeth i helpu gyda hyn.\nAdborth a Holiaduron\nBydd yr holl arolygon a holiaduron a gynhyrchir gan ThBB yn ddwyieithog.\nEin nod yw sicrhau bod canran o’n staff sy’n delio gyda cwsmeriaid yn gallu cyfathrebu’n ddwyieithog. Bydd staff/gwirfoddolwyr sy’n siarad Cymraeg ar gael i gefnogi digwyddiadau trwy gyfrwng y Gymraeg.\nMae gan ThBB neges ddwyieithog ar y peiriant ateb. Ein nod yw sicrhau bod aelod o staff ar gael a all gyfathrebu’n ddwyieithog. Os nad oes siaradwr Cymraeg ar gael, rhown y dewis i’r cwsmer i gael eu trosglwyddo i siaradwr Cymraeg.\nCyfryngau cymdeithasol a’n presenoldeb digidol\nNod ThBB yw cael presenoldeb cyfan-gwbl ddwyieithog ar y we. Bydd ein presenoldeb ar gyfryngau cymdeithasol yn cynnwys cymysgedd o Saesneg, negeseuon dwyieithog ynghyd â deunydd gwreiddiol a gynhyrchwyd yn Gymraeg. Bydd newyddion a baratoir yn cael ei gyfieithu. Bydd cynnwys a ddarperir gan ffynonellau allanol yn cael eu postio yn eu hiaith wreiddiol.\nCaiff e-negeseuon eu danfon yn ddwyieithog.\nBydd datganiadau i’r cyfryngau yn cael eu darparu yn unol â dewis iaith y mudiad cyfryngol, newyddiadurwr neu gyhoeddiad sy’n eu derbyn.\nLle bo’n bosibl byddwn yn sicrhau bod siaradwyr Cymraeg ar gael i gynnal cyfweliadau gyda’r wasg Gymraeg a’r cyfryngau darlledu.\nByddwn yn ymdrechu i ddarparu cyfleusterau cyfieithu ar y pryd lle bynnag y bo’n addas\nBydd yr holl hysbysebu recriwtio allanol yn ddwyieithog heblaw am swyddi lle mae’r Gymraeg yn hanfodol. Byddwn yn clustnodi’r swyddi lle mae’r gallu i siarad Cymraeg yn hanfodol a’r rhai lle mae’n ddymunol.\nStaff Cymraeg eu hiaith a Bwrdd yr Ymddiriedolwyr\nAnogwn Siaradwyr Cymraeg i ddefnyddio’r iaith Gymraeg. Ni fyddwn yn disgwyl i staff Cymraeg eu hiaith weithredu fel cyfieithwyr ac anogwn nhw i ymwneud â’r tîm yn Gymraeg.\nAnogwn ein staff sy’n ymdrin â chwsmeriaid i ddysgu Cymraeg neu fynychu cyrsiau gloywi. Byddwn yn gweithio gyda Cered a Bwrdd yr Iaith Gymraeg i ddarparu cyfleoedd ar gyfer datblygu’r defnydd o’r iaith Gymraeg yn y gweithle.\nAdolygiad y polisi\nCaiff y polisi hwn ei adolygu gan y staff a Bwrdd yr Ymddiriedolwyr yn flynyddol\nCwynion ac awgrymiadau am welliannau


Cam 5: mynd i'r llys - Home\nHousing Discrimination in housing Challenging an eviction with discrimination law Cam 5: mynd i'r llys\nGorau oll os allwch chi gael cyfreithiwr i'ch cynrychioli chi.\nEfallai gallwch chi ddod o hyd i gymorth cyfreithiol am ddim neu fwy fforddiadwy cyn yr achos. Os na allwch chi gael cymorth cyfreithiol neu fforddio cyfreithiwr, gallwch chi gynrychioli'ch hun yn y llys.\nBydd y gwrandawiad yn cael ei gynnal yn y llys sirol fel arfer.\nGallwch chi gael ffrind neu gynghorydd i ddod gyda chi i'ch cefnogi chi yn y gwrandawiad. Dysgwch fwy am fynd i’r llys heb gyfreithiwr neu fargyfreithiwr.\nBeth fydd yn digwydd yn y llys\nEfallai bydd rhaid i chi fynd i'r llys fwy nag unwaith. Efallai bydd y llys am ddelio â rhai materion cyn y treial ei hun er mwyn helpu'r achos i fynd rhagddo’n ddidrafferth. 'Materion rhagarweiniol' yw’r rhain.\nOs oes angen gwrandawiad i benderfynu ar y materion hynny, enw'r gwrandawiad hwn yw 'gwrandawiad rhagarweiniol'. Gallwch ofyn i'r llys drin y gwrandawiad cyntaf fel 'gwrandawiad cyfarwyddiadau'.\nBydd y barnwr yn penderfynu beth yw'r camau nesaf gorau - bydd hyn yn cynnwys cyfarwyddiadau fel sut a phryd mae angen i chi anfon tystiolaeth. ‘Gwrandawiad cyfarwyddiadau’ yw’r gwrandawiad hwn.\nBydd y cyfarwyddiadau'n dibynnu ar bethau fel:\npa fath o achos yw’r achos - gan gynnwys pa mor gymhleth ydyw\nbeth mae'r ddau barti yn ei ddweud - pa rannau o'r achos rydych chi'ch dau'n cytuno arnyn nhw a pha rannau rydych chi’n anghytuno yn eu cylch\nbeth rydych chi'n gofyn i'r llys amdano\nfaint o amser fydd pethau'n cymryd i'w gwneud\nfaint o dystion sy’n debygol o fod gennych chi\nOs na wnaethoch chi anfon eich ffurflen amddiffyniad i'r llys o fewn 14 diwrnod, bydd angen i chi esbonio i'r llys pam ei bod yn hwyr a rhoi manylion am eich amddiffyniad. Bydd y llys yn penderfynu a fydd yn rhoi cyfle i chi amddiffyn eich achos.\nOs wnaethoch chi fethu'r dyddiad cau ar gyfer gwneud gwrth-hawliad, bydd angen i'r llys benderfynu a yw am ganiatáu i chi gyflwyno'r gwrth-hawliad. Os bydd y llys yn penderfynu peidio â chaniatáu i chi wneud gwrth-hawliad hwyr, ni fydd angen iddo roi unrhyw gyfarwyddiadau am y gwrth-hawliad a bydd y rhan honno o'ch achos chi’n dod i ben bryd hynny. Bydd y llys yn dal i roi cyfarwyddiadau ar gyfer treial llawn am weddill eich achos chi.\nGwrandawiad rheoli achos ac adolygiadau cyn-treial\nEfallai y bydd rhaid i chi fynd i'r llys eto er mwyn i'r barnwr weld a yw'r achos yn barod ar gyfer y gwrandawiad terfynol. Yn y gwrandawiad hwn, gallai'r barnwr roi mwy o gyfarwyddiadau - 'gwrandawiad rheoli achos' yw’r math hwn o wrandawiad.\nGallai fod yna wrandawiad arall, sef 'adolygiad cyn-treial'. Diben y gwrandawiad hwn yw gwneud yn siŵr bod y partïon a'r llys yn gwybod pa faterion sydd dal angen sylw er mwyn caniatáu i'r achos fynd rhagddo’n ddidrafferth. Fel arall, gallai'r llys anfon 'rhestr wirio cyn-treial' atoch chi i'w llenwi er mwyn cael yr un wybodaeth a pharatoi ar gyfer y treial.\nCael rhestr wirio cyn-treial\nFel arfer, bydd rhestr wirio cyn-treial (neu 'holiadur rhestru' fel mae'n cael ei alw weithiau) yn cael ei hanfon atoch pan fyddwch chi wedi gorffen gyda'r cyfarwyddiadau. Bydd eich atebion i'r rhestr wirio yn helpu'r llys i benderfynu pa dystiolaeth sy'n debygol o gael ei defnyddio yn y treial fel y gallan nhw sicrhau eu bod nhw’n barod.\nGallwch chi lawrlwytho’r rhestr wirio cyn-treial (sef Ffurflen N170) o wefan GOV.UK neu gael un yn bersonol gan y llys.\nOs yw'ch achos ar yr amldrac, dylech chi roi 'amserlen ar gyfer treial' ynghlwm wrth y rhestr wirio pan fyddwch chi’n ei dychwelyd i'r llys. Mae hyn yn dweud am faint ddylai pob rhan o'r treial bara, er enghraifft areithiau agor a chloi.\nMae angen i chi ddilyn yr holl gyfarwyddiadau ac amserlen y treial. Os na wnewch chi, gallai'r llys:\ngymryd hyn yn eich erbyn chi pan fydd yn gwneud ei benderfyniad terfynol\npenderfynu peidio â chlywed eich achos chi\ngwrthod gadael i chi ddefnyddio tystiolaeth neu ddadleuon penodol\nOs na fyddwch chi’n dilyn amserlen y treial a bod y treial yn cael ei ohirio, gallai'r llys eich gorchymyn i dalu costau'r ochr arall.\nOs oes rhaid i chi fynd i'r llys ar gyfer treial llawn, bydd y barnwr yn dechrau drwy benderfynu ar unrhyw beth sy'n dylanwadu ar sut fydd gweddill y treial yn mynd rhagddo. 'Materion rhagarweiniol' yw’r rhain. Er enghraifft, efallai y bydd un ochr wedi methu â dilyn y cyfarwyddiadau neu'r rheolau roedden nhw i fod i'w dilyn cyn y treial.\nEr enghraifft, efallai byddwch chi’n gofyn i'r llys adael i chi ennill heb wrando ar dystiolaeth yr ochr arall oherwydd nad ydyn nhw wedi cydymffurfio ag unrhyw un o gyfarwyddiadau neu reolau'r llys. 'Cais i wrthod datganiad achos yr ochr arall' yw hyn.\nFel arfer bydd angen i chi wneud cais i'r llys yn unol â rheolau'r llys (gweler Rhan 3 a Rhan 24 o’r Rheolau Trefniadaeth Sifil am fwy o fanylion am sut i wneud hyn). Efallai bydd rhaid i chi dalu ffi i'r llys.\nOs bydd y llys yn cytuno â'ch cais chi ac 'yn dileu' hawliad eich landlord am feddiant, ni fydd unrhyw dystiolaeth yn cael ei chlywed a chewch chi ddim eich troi allan. Os oes gennych chi wrth-hawliad, yna bydd angen i chi brofi'r rhan honno o'ch achos o hyd.\nY treial yw'r gwrandawiad terfynol a dyna pan fydd y llys yn gwrando ar dystiolaeth y ddwy ochr ac yn gwneud penderfyniad am eich achos chi. Gan mai chi sy’n amddiffyn yr hawliad, bydd y llys yn gofyn i'ch landlord neu ei gynrychiolydd gyflwyno ei dystiolaeth gyntaf.\nOs ydych chi'n cynrychioli'ch hun, bydd angen i chi fod yn barod i ymdrin â'ch tystion chi a thystion yr ochr arall.\nRhoi'ch tystiolaeth - 'y dystiolaeth flaenaf'\nBydd rhaid i chi ac unrhyw un sydd wedi rhoi datganiad tyst roi tystiolaeth yn y bocs tystion ar lw.\nOs na all tyst fod yn bresennol a'ch bod chi eisiau dibynnu ar ei ddatganiad tyst, bydd angen i chi ofyn i'r llys am gael dibynnu arno. Dibynnu ar 'dystiolaeth ail-law' yw hyn. Fel arfer bydd angen i chi ofyn i'r llys o leiaf 7 diwrnod cyn y treial. Mae'r rheolau ynghylch hyn yn Rhan 33 o’r Rheolau Trefniadaeth Sifil.\nBydd gofyn i chi ac unrhyw dyst gadarnhau eich enw, eich cyfeiriad, eich llofnod a chadarnhau bod cynnwys eich datganiad tyst. Y 'dystiolaeth flaenaf' yw hyn.\nFel arfer, allwch chi ddim gofyn unrhyw gwestiynau i'ch tystion chi eich hun oherwydd bydd y llys yn ystyried y dylai'r holl wybodaeth fod yn y datganiad tyst, felly mae'n bwysig gwneud yn siŵr bod eich datganiadau’n cynnwys popeth sydd ei angen arnoch chi.\nOs oes unrhyw gamgymeriadau yn y datganiadau tystion, gallwch chi ofyn i'r barnwr adael i'r tyst egluro'r pwynt - fel dweud beth yw'r camgymeriad, pam gafodd ei wneud a beth yw'r sefyllfa gywir.\nAr ôl i chi neu'ch tyst gadarnhau eich datganiad tyst, bydd yr ochr arall neu gynrychiolydd yr ochr arall yn gallu'ch holi. ‘Croesholi' yw hyn.\nBydd cyfle i chi neu'ch cynrychiolydd ofyn cwestiynau i dystion yr ochr arall hefyd. Eich nod yw cefnogi'ch achos chi'ch hun, dangos unrhyw gamgymeriadau y gallai'r ochr arall fod wedi’u gwneud a dangos pwyntiau mae anghydfod yn eu cylch.\nCael penderfyniad gan y llys\nEfallai y cewch chi benderfyniad ar yr un diwrnod, neu ar ddiwrnod arall os yw'r llys yn credu bod angen mwy o amser i benderfynu. Bydd y llys yn gwneud y benderfyniad ar sail tystiolaeth y ddwy ochr.\nBeth fydd y llys yn gwneud penderfyniadau yn ei gylch\nBydd y llys yn dweud wrthych chi beth yw'r penderfyniad am wahanol agweddau ar eich achos chi, er enghraifft:\noes gennych chi nodwedd warchodedig\nos i chi ddioddef gwahaniaethu\noes gan yr ochr arall amddiffyniad effeithiol - ar gyfer gwahaniaethu anuniongyrchol neu wahaniaethu sy'n deillio o anabledd, mae hyn yn cynnwys a oes modd cyfiawnhau'r gwahaniaethu\nBydd y llys yn penderfynu ar bob rhan o'r achos, nid dim ond y gwahaniaethu. Bydd yn penderfynu a yw'ch landlord wedi gallu profi bod ganddo'r hawl i'ch troi allan - gallai hyn gynnwys pethau fel a yw'r hysbysiad gawsoch chi’n ddilys ac a yw'n rhesymol eich troi allan.\nBydd y llys yn penderfynu a yw pob rhan wahanol o'ch achos yn fwy tebygol o fod wedi digwydd neu fod yn wir na pheidio. Er enghraifft, efallai y bydd yn rhaid i'r llys benderfynu a ydych chi'n fwy tebygol o fod ag anabledd na pheidio. Profi 'yn ôl pwysau tebygolrwydd' yw hyn.\nPa benderfyniadau allai'r llys eu gwneud\nGallai'r llys benderfynu eich bod chi'n:\ngallu aros yn eich cartref oherwydd nad oedd achos eich landlord yn ddigon cryf - 'gwrthod yr achos' yw hyn\ngallu aros yn eich cartref os ydych chi’n cadw at rai amodau arbennig - gelwir hyn yn 'gorchymyn meddiant gohiriedig' yw hyn\ngorfod gadael eich cartref erbyn dyddiad penodol am nad oedd eich achos chi’n ddigon cryf - 'gorchymyn meddiant llwyr' yw hyn\nGallai'r llys orchymyn hefyd:\neich bod yn cael iawndal\nbod rhaid i'ch landlord newid rhywbeth, er enghraifft ei bolisi ar denantiaid anabl\nbod rhaid i un ochr dalu costau'r ochr arall\nOs ydych chi'n hawlio arian, bydd y llys yn penderfynu ar y swm - gallai fod yn wahanol i beth wnaethoch chi ofyn amdano. Bydd y llys dweud wrthych chi pryd a sut gewch chi'ch talu. Efallai bydd rhaid i chi dalu ôl-ddyledion rhent i’ch landlord os yw'r swm a roddir i chi yn llai na'r swm sy'n ddyledus gennych chi.\nOs yw'ch achos chi’n ymwneud â gwahaniaethu anuniongyrchol\nOs yw'ch landlord chi’n profi nad oedd wedi bwriadu eich trin chi’n anffafriol, yna ni all y llys ystyried rhoi iawndal i chi nes ei fod wedi ystyried yr atebion eraill sydd ar gael iddo. Er enghraifft, gallai'r llys ystyried cael y landlord i newid y rheol neu'r arfer oedd yn wahaniaethol.\nMae'r rheolau ar hyn yn adran 119 o Ddeddf Cydraddoldeb 2010.\nOs nad yw'ch landlord yn eich talu chi, bydd rhaid i chi fynd i'r llys i ofyn iddyn nhw 'orfodi'r dyfarniad'. Mae rhagor o wybodaeth am ‘orfodi dyfarniad’ ar GOV.UK.\nOs ydych chi'n gofyn am waharddeb, bydd y llys yn penderfynu\na ddylid gwneud y waharddeb\npa delerau i'w cynnwys\nam faint y dylai bara\nEr enghraifft, efallai bydd yn rhaid i'ch landlord wneud addasiadau o fewn 14 diwrnod.\nBydd y llys yn penderfynu:\noes rhaid i un parti dalu costau'r llall\nswm y costau\npryd mae'n rhaid eu talu\nGan amlaf caiff y parti sy'n colli ei orchymyn i dalu costau'r parti sy’n ennill ond gall y llys benderfynu gwneud gorchymyn gwahanol.\nWrth benderfynu pa gostau i'w gorchymyn bydd y llys yn ystyried:\neich ymddygiad chi a’r landlord, gan gynnwys a wnaethoch chi ddilyn unrhyw gyfarwyddiadau cyn y treial\nyw parti wedi llwyddo i brofi rhan o'i achos, hyd yn oed os na wnaeth lwyddo gyda'r achos cyfan\nunrhyw gynnig i setlo a wnaed gan barti a gaiff ei ddwyn i sylw'r llys ac na chafodd ei wneud 'heb ymrwymiad'\nMae ymddygiad y partïon yn cynnwys:\nsut wnaethon nhw ymddwyn cyn ac yn ystod yr achos ac a wnaethon nhw ddilyn rheolau'r llys\noedd hi’n rhesymol i barti godi, fynd ar ôl neu wadu honiad neu fater penodol\nsut mae parti wedi mynd ar ar ôl neu amddiffyn ei achos neu honiad neu fater penodol\nos yw hawlydd sydd wedi ennill ei hawliad cyfan neu ran ohono, wedi gorliwio rhan ohono\nGall y llys orchymyn hefyd bod un parti yn talu rhan o gostau'r ochr arall neu ddim ond y costau sy'n berthnasol i ran benodol o'r achos.\nCaiff y rheolau ar gostau eu trafod yn Rheol Trefniadaeth Sifil 44.\nGallwch chi wylio fideos am beth i’w ddisgwyl yn y llys gan y Weinyddiaeth Gyfiawnder.\nOs nad ydych chi’n hapus â phenderfyniad y llys\nEfallai gallwch chi apelio - bydd angen i chi wneud hyn o fewn 21 diwrnod i benderfyniad y llys a thalu ffi.\nDim ond os yw’r barnwr wedi gwneud camgymeriad cyfreithiol y bydd yr apêl yn cael ei hystyried. Allwch chi ddim cyflwyno tystiolaeth newydd fel arfer.\nMae angen i chi ofyn am ganiatâd y llys i apelio. Bydd y llys gwrthod os nad yw'n credu bod gennych chi siawns da o lwyddo. Mae'r rheolau ar apeliadau yn Rheol Trefniadaeth Sifil 52.\nDylech chi gael cyngor cyfreithiol gan arbenigwr cyn gynted â phosib os ydych chi eisiau apelio - mae'n gymhleth iawn a dylech chi ofyn i gynghorydd cyfreithiol os oes gennych chi achos da.


Chwaraeon Cynhwysol Cambria - Coleg Cambria\nHome > Bywyd Cambria > Chwaraeon Elît > Chwaraeon Cynhwysol Cambria\nChwaraeon Cynhwysol Cambria\nY llynedd oedd y tro cyntaf i ni gystadlu ar lefel ryng-golegol. Enillodd Dreigiau Cambria saith allan o wyth cystadleuaeth ryng-golegol mewn: athletau, golff, pêl-droed, pêl-fasged, ffitrwydd, chwaraeon potes, saethyddiaeth / gweithgareddau awyr agored a thaflu. Rydyn ni’n bwriadu parhau i gystadlu â cholegau eraill yn ystod y flwyddyn i ddod. Darllen rhagor\nCynhelir hyfforddiant mewn sesiynau chwaraeon ac mewn gweithgareddau amser cinio. Rydyn ni’n canolbwyntio ar feithrin, ffitrwydd a thactegau.\nCynhelir gweithgareddau ar dir Safle Llaneurgain, gan gynnwys ar y lawntiau, ar y grîn fowlio ac yn Neuadd Chwaraeon Glyndŵr.\nByddwn yn trefnu gemau ar brynhawn Mercher hefyd.\nNod ein tîm yw cystadlu yng Nghynghrair 2 Holl Chwaraeon Cymdeithas Chwaraeon Colegau (AOC) Gogledd Orllewin (Lloegr). Cynhelir cystadlaethau mewn man canolig i’r colegau.\nRydyn ni hefyd yn bwriadu cymryd rhan yn chwaraeon Natspec. Y gweithgareddau tebygol yn y chwaraeon hyn fydd:\nAthletau (gwibio 60m, taflu pwysau a naid o’r unfan)\nCystadlaethau parau Boccia\nByddwn yn cynnig cyfleoedd hyfforddi i rai o’r dysgwyr weithio gyda'n tîm. Bydd hyn yn cynnwys hyfforddwyr ag anableddau a hyfforddwyr o gyrsiau prif ffrwd. Byddwn yn cynnig cyfleoedd i'n chwaraewyr ddatblygu eu profiadau dyfarnu. Bydd y rhai sydd â diddordeb mewn hyfforddi yn cael y cyfle i chwarae a gwirfoddoli mewn clybiau chwaraeon lleol hefyd.\nRydyn ni’n cynnal treialon anffurfiol mewn sesiynau chwaraeon i weld a fydd y cyfle yn ateb gofynion y dysgwyr. Rydyn ni’n cael atgyfeiriadau o gyrsiau eraill hefyd, fel hyfforddeiaethau. Rydyn ni’n cynnig tîm hamdden i'r rhai hynny a fyddai'n elwa o gystadlu ar lefel is.\nI gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Steve Pearson: steve.pearson@cambria.ac.uk


Mae pawb yn gwybod am senedd-dy Owain Glyndwr ym Machynlleth, ond tybed faint o ddarllenwyr Llafar Gwlad sy'n gwybod mai nid hwnnw mo'r unig senedd-dy oedd gan Owain Gyndwr yn yr hen sir Drefaldwyn? Safai'r ail senedd rhyw bum milltir ar hugain i'r dwyrain o Fachynlleth ar diroedd Dolerw ym mhentref Llanllwchaian ger y Drenewydd.\nDoes dim yn y llyfrau hanes sy'n sôn am Owain yn cynnal senedd yn Llanllwchaian gan mai adeilad a drawsblannwyd yw senedd-dy Dolerw.\nPlas-yn-dre yw'r enw ar yr adeilad ac fe arferai sefyll ynghanol tref Dolgellau ar safle presennol siop T.H. Roberts, Parliament House Ironmongers gyferbyn â gwesty'r Ship.\nEr ei bod yn annhebygol bod Owain wedi cynnal senedd - yn ystyr gyfoes y gair - yn Nolgellau, mae'n wybyddus ei fod wedi danfon llythyrau o'r dref yn 1404 yn apwyntio John Hanmer, ei fab-yng-nghyfraith, a Gruffudd Young, archddiacon Meirionnydd, yn genhadon i lys Siarl, brenin Ffrainc. Cyn penodi llysgenhadon, mae'n debyg bod y tywysog wedi cynnal rhyw fath o gyfarfod gyda'i brif gynghorwyr. Siawns mai mewn adeilad o safon, megis neuadd Plas-yn-dre y cynhaliwyd y cyfarfod hwnnw.\nParhaodd Plas-yn-dre i fod yn adeilad o safon am flynyddoedd wedi dyddiau Owain G1yndwr. Bu'n gartref, ar un adeg, i'r Barwn Lewis Owen, yr hwn a laddwyd gan Wylliaid Cochion Mawddwy, ond erbyn saithdegau'r bedwaredd ganrif ar bymtheg roedd yr adeilad yn dechrau dirywio. Roedd y simdde yn simsan, roedd y to yn gollwng ac yr oedd rhannau o'r gwaith coed yn pydru.\nYn 1875, ffurfiwyd pwyllgor o bwysigion tref Dolgellau gyda'r bwriad o drefnu ail adfer y senedd-dy a'i droi'n amgueddfa sirol i Sir Feirionnydd. Penderfyniad cyntaf y pwyllgor oedd comisiynu pensaer i baratoi arolwg o'r eiddo, i lunio adroddiad ar yr hyn oedd ei angen i atgyweirio Plas-yn-dre ac i roi amcangyfrif o'r gost o wneud y gwaith.\nCafwyd adroddiad trylwyr gan bensaer o'r enw A.B. Phipson o Firmingham ym mis Rhagfyr 1875\nLlun: drwy garedigrwydd Archifdy Meirion, Dolgellau\nBarn y pensaer oedd bod rhannau helaeth o Blas-yn-dre yn perthyn i'r l4eg ganrif, ac felly ei fod yn sefyll yn nyddiau Owain Glyndwr. Nododd, hefyd, bod yr adeilad yn cynnwys nifer o nodweddion o bwys hanesyddol a oedd yn werth eu cadw yn annibynnol a'u cysylltiad â'r tywysog, pethau megis ffrâm, drws a cholyn wedi eu naddu o un darn o goed. Ei amcangyfrif o gostau atgyweirio oedd rhwng £150 a £200, swm pitw am achub adeilad o bwys hyd yn oed yn y dyddiau hynny.\nWedi derbyn adroddiad Mr Phipson gwnaed penderfyniad rhyfeddol a thrychinebus gan y pwyllgor. Penderfynwyd mai da o beth fyddai prynu ac atgyweirio'r adeilad, ond mai gwell oedd peidio â chynnal cyfarfod cyhoeddus i'r perwyl hynny rhag ofn iddi darfu ar apêl a oedd yn mynd rhagddi yn Nolgellau ar y pryd i godi arian at sefydlu Ysgol Dr Williams, ysgol fonedd i ferched.\nDiwinydd o Wrecsam oedd Dr Daniel Williams, dyn heb unrhyw gysylltiad o gwbl â Dolgellau. Bu farw yn 1716 gan adael swm sylweddol o arian yn ei ewyllys at addysgu'r tlodion yng ngogledd Cymru. Defnyddiwyd yr arian yn wreiddiol i sefydlu saith o ysgolion elfennol ar hyd a lled y gogledd. Erbyn 1870, roedd addysg elfennol yn cael ei ariannu gan drethiant, gan hynny penderfynodd ymddiriedolwyr yr elusen i grynhoi gwaddol yr ysgolion elfennol er mwyn adeiladu ysgol uwchradd i ferched.\nRoedd Samuel Holland, A.S. Meirion, yn benderfynol bod yr ysgol honno am fod yn Nolgellau yn hytrach nac yn Wrecsam (y lle mwyaf addas ar ei chyfer) na Chaernarfon (a oedd hefyd yn ymgiprys amdani gan fod un o'r ysgolion elfennol yn perthyn i'r dref). I sicrhau llwyddiant Dolgellau sefydlodd yr A.S. gronfa i godi £1,000 at godi'r ysgol a digon o bres i brynu dwy erw o dir fel safle iddi.\nWedi codi digon o arian i sefydlu'r ysgol roedd y brwdfrydedd dros achub Plas-yn-dre wedi pylu.\nYn 1885 gwerthwyd yr eiddo i Mr Pryce Jones o'r Dolerw (Syr Pryce Pryce-Jones wedyn) arloeswr gwerthu dillad trwy'r post a pherthynas i Robert Owen y diwygiwr cymdeithasol.\nDymchwelwyd yr hen senedd-dy a'i ddanfon gyda'r trên i'r Drenewydd lle'r ailgodwyd ef ar dir Dolerw.\nYn anffodus doedd y grefft o ail leoli adeiladau heb gyrraedd y safonau a ddefnyddir bellach mewn amgueddfeydd megis Sain Ffagan a phrin yw'r tebygrwydd rhwng y plas a ailgodwyd a'r un a ddymchwelwyd.\nMae'r ysgol a adeiladwyd yn hytrach na chadw trysor cenedlaethol wedi cau. Prif safle Coleg Meirion-Dwyfor yw Ysgol Dr Williams bellach, a does yna ddim yn Nolgellau heddiw i nodi cysylltiad y dref a'n harwr cenedlaethol ar wahân i Parliament Square a Glyndw^r Street fel enwau ar ddwy o strydoedd y dref.\nYmddangosodd yr erthygl hwn yn wreiddiol yn y cylchgrawn\nDarllen anhepgorol i bob un sy'n ymddiddori yn hanes a diwylliant gwerin Cymru


Gwneud cais am adolygiad | The Pensions Regulator\nOs ydych o'r farn na ddylech fod wedi derbyn hysbysiad yna gallwch apelio.\nI apelio yn erbyn hysbysiad, y cam cyntaf yw gwneud cais i ni am adolygiad.\nMae'r dudalen hon yn esbonio'r broses a beth i'w ddisgwyl gennym. Rydym hefyd yn rhoi gwybod i chi ym mha amgylchiadau y bydd hi'n annhebygol i adolygiad fod yn llwyddiannus a beth i'w wneud os ydych yn anghytuno a phenderfyniad ein hadolygiad.\nPa fath o hysbysiadau all gael eu hadolygu?\nPryd fydd cais adolygiad yn debygol o fod yn llwyddiannus?\nBeth os nad wyf yn cytuno a phenderfyniad yr adolygiad?\nGallwch wneud cais am adolygiad os ydych wedi derbyn un neu ragor o'r hysbysiadau neu gosbau canlynol:\nHysbysiad cyfraniadau heb eu talu\nHysbysiad cosb gynyddol\nHysbysiad cydymffurfio trydydd person\nHysbysiad cydymffurfio ymddygiad recriwtio gwaharddedig\nGwneud cais am adolygiad ar-lein\nRhaid gneud cais o fewn 28 diwrnod i'r dyddiad ar yr hysbysiad.\nOs ydych yn gwneud cais wedi 28 diwrnod bydd angen dweud wrthym pam. Byddwn yn ystyried y rheswm tros yr oedi a'r wybodaeth yr ydych wedi ei ddarparu ac yn penderfynu os, mewn achosion arbennig, y gwnawn ystyried eich cais am adolygiad.\nDim ond yr unigolyn neu gorff a dderbyniodd yr hysbysiad gaiff wneud cais am adolygiad, neu rywrai sydd wedi eu hawdurdodi i weithredu ar eu rhan.\nDim ond os yw'n cynnwys esboniad o pam yn eich barn chi na ddylech fod wedi cael hysbysiad y byddwn yn derbyn cais am adolygiad. Os oes gennych dystiolaeth i gefnogi'r hyn rydych yn ei ddweud, byddwch yn siŵr i'w gynnwys gyda'ch cais.\nEsiamplau o dystiolaeth gefnogol\nEfallai y byddwch eisiau cynnwys:\nllythyrau anfonoch i staff\nhysbysiadau optio mewn, hysbysiadau optio allan\ncofnodion sy'n dangos pryd y rhoddwyd staff ar eich cynllun pensiwn\nciplun o wefan eich darparwr pensiwn yn dangos cofrestriadau neu daliadau\nmantolen banc yn dangos taliadau\nllythyr gan eich cynllun yn dangos pryd y gwnaethoch gyfraniadau a chyfnod y taliadau\ntystiolaeth o pryd y ceisioch lenwi'r Datganiad Cydymffurfio ar-lein\ncytundebau cyflogaeth neu hysbysiadau diswyddo\ntystiolaeth eich bod wedi peidio â gwerthu\ndogfennau yn ymwneud ag achos o fethdaliad\ntystiolaeth o'ch cynllun PAYE\nOs ydych yn gofyn am adolygiad oherwydd na allwch fforddio cydymffurfio a'ch dyletswyddau, yna dylech lenwi ffurflen caledi ariannol (DOC, 696kb, 2 dudalen) ac anfon gwybodaeth ariannol am eich busnes megis eich cyfrif elw a cholled ddiweddaraf, mantolen a manylion eich llif arian.\nDim ond wrth wneud cais am adolygiad y gellir defnyddio ffurflen caledi ariannol. Gallwch atodi'r ffurflen orffenedig fel dogfen i'r cais adolygiad ar-lein.\nOs na allwch fforddio talu eich cosb, cysylltwch â'n tîm adfer dyled ar 0345 600 2475.\nFe wnawn ddiddymu'r hysbysiad os gallwch brofi nad yw dyletswyddau'r cyflogwr yn berthnasol i chi, eich bod wedi cydymffurfio ar amser, neu fod esgus rhesymol genych dros beidio cydymffurfio.\nPwy sydd heb ddyletswyddau cyflogwr?\nNi fydd dyletswyddau cyflogwr yn berthnasol os:\nydych wedi peidio â gwerthu\nydych yn werthwr unigol neu'n bartneriaeth heb staff yn gweithio i chi\nydych yn gwmni un person\nnad oes gan eich cwmni staff heblaw'r cyfarwyddwyr, ac nad oes gan fwy nag un cyfarwyddwr gytundeb cyflogaeth\nBeth all gyfri fel esgus rhesymol?\nMae'r canlynol yn esiamplau all gael eu hystyried yn esgusion rhesymol:\nOs oes gennych chi neu aelod allweddol o staff afiechyd difrifol a hirdymor neu os ydych wedi dioddef profedigaeth, ac na ellid disgwyl i aelod arall o'r staff wneud y gwaith. Bydd rhaid i chi ddangos tystiolaeth bod hyn wedi effeithio arnoch yn ystod y cyfnod rydym wedi bod yn cysylltu â chi.\nColled o gofnodion busnes o achos lifogydd neu dan, a methu eu hadfer.\nOs allwch ddangos eich bod wedi cael problem dechnegol ddifrifol gyda'r datganiad cydymffurfio ar-lein (bydd angen i chi ddarparu dyddiad ac amser, a manylion ychwanegol megis ciplun o negeseuon gwall, ac esbonio pam na wnaethoch gysylltu â ni tros y ffon).\nOedi tu hwnt i'ch rheolaeth, er enghraifft oedi gan eich darparwr cynllun pensiwn yn unig (bydd angen i chi esbonio pam na allech newid i ddarparwr gwahanol).\nBeth fydd ddim yn cael ei ystyried yn esgus rhesymol?\nDiffyg dealltwriaeth o sut i gydymffurfio a'ch dyletswyddau ymrestru awtomatig.\nNi chawsoch eich atgoffa gennym i gwblhau eich dyletswyddau ymrestru awtomatig.\nNi alloch gydymffurfio mewn amser oherwydd pwysau gwaith.\nRydych yn fusnes bach a doedd gennych neb i'ch helpu i gydymffurfio.\nRoeddech yn dibynnu ar rywun arall i wneud yr ymrestru awtomatig ar eich rhan ond wnaethon nhw ddim.\nRoeddech yn dibynnu ar rywun arall i gwblhau eich datganiad cydymffurfiad ar eich rhan ond wnaethon nhw ddim.\nRoeddech yn ei gael yn rhu anodd i gwblhau'r datganiad cydymffurfiad ar-lein ond wnaethoch chi ddim cysylltu â ni i ddarganfod ffyrdd eraill o'i gyflawni ,er enghraifft tros y ffon neu trwy'r post.\nRoeddech yn meddwl eich bod wedi cwblhau'r datganiad cydymffurfiad ar-lein ond doeddech heb dicio'r blwch ar waelod y ffurflen ar-lein i gadarnhau'ch datganiad.\nDoedd eich staff ddim eisiau bod yn rhan o gynllun pensiwn.\nRoeddech yn hwyr yn cydymffurfio ond dim ond o ychydig ddyddiau.\nByddwn yn edrych ar eich cais ac yn penderfynu p'un ai i gynnal adolygiad ai peidio. Os benderfynwn beidio, byddwn yn cysylltu â chi i esbonio pam.\nOs benderfynwn gynnal adolygiad, byddwn yn edych ar y wybodaeth a gawsom genych ac yn gwneud un o'r canlynol gyda'r hysbysiad:\nei gadarnhau - cynnal yr hysbysiad, ac os oes dirwy bydd rhaid i chi ei thalu\nei ddiddymu - galw'r hysbysiad yn ôl, ac ni fydd rhaid i chi dalu unrhyw ddirwy\nei amrywio - newid yr hysbysiad, er enghraifft ehangu'r terfyn amser ar gyfer cydymffurfio neu dalu\nei gyfnewid - rhoddir hysbysiad gwahanol yn ei le, a bydd rhaid i chi gydymffurfio a hwnnw\nOs nad ydych yn cytuno a'r penderfyniad (gan gynnwys penderfyniad i beidio cynnal adolygiad) gallwch apelio i Dribiwnlys Haen Gyntaf y Siambr Reoleiddio Cyffredinol. Mae hwn yn dribiwnlys annibynnol arwahan i'r Rheoleiddiwr Pensiynau. Dim ond ynglŷn ar hysbysiadau canlynol y gallwch apelio i'r tribiwnlys:\nMae'r tribiwnlys wedi datgan nad ydynt am dderbyn apêl os gwnaethoch gais am adolygiad tu hwnt i'r terfyn 28 diwrnod a'n bod wedi penderfynu peidio cynnal un.\nDarganfod sut i wneud cais i'r tribiwnlys.\nBeth sy'n digwydd os nad wyf yn ufuddhau?


Go2 Porthmadog - Holiday lets & cottages in Porthmadog\nFound 35 holiday lets and cottages in Porthmadog, Gwynedd, Wales\nThese results include self catering holiday cottages, lodges, apartments and other accommodation in and around Porthmadog, Gwynedd, offering comparison between holiday lets from both top providers and private owners. Use the checkboxes below to filter the results by features or read our Guide to Porthmadog, Gwynedd.\n(Need a hotel instead? Find hotels in Porthmadog here.)\nFrom Sykes Cottages' range of quality holiday cottages and lets in Porthmadog, Gwynedd - Sleeps up to 8. View details about 'Cefn-Yr-Efail Pet-Friendly Cottage, Porthmadog, North Wales (Ref 4018)' or Read reviews.\nCefn-Yr-Efail
Pet-Friendly Cottage, Porthmadog, North Wales (Ref 4018)\nFrom Sykes Cottages' range of quality holiday cottages and lets in Porthmadog, Gwynedd - Sleeps up to 9. View details about 'Garth Craig Coastal Cottage, Porthmadog, North Wales (Ref 14515)' or Read reviews.\nGarth Craig
Coastal Cottage, Porthmadog, North Wales (Ref 14515)\nNarrow down your search of holiday lets in Porthmadog, Gwynedd by ticking the items which are important to you.\nAbout Porthmadog, Gwynedd\nLooking for a short winter break or somewhere to visit during half term or the Christmas holidays? Read more in our Travel Guide to Porthmadog, Gwynedd which in addition to holiday lets in Porthmadog also provides hotel, B&B and campsite search, as well as the weather in Porthmadog, things to do in Porthmadog, cycling and walking in Porthmadog, and much more!


Hapusrwydd yn ymledu ar draws Sir Fynwy ar Ddydd Llun Digalon - Monmouthshire\nBusnes a Swyddi\nMewngofnodi | Gofrestru\nY Newyddion Diweddara / Hapusrwydd yn ymledu ar draws Sir Fynwy ar Ddydd Llun Digalon\nHapusrwydd yn ymledu ar draws Sir Fynwy ar Ddydd Llun Digalon\nErthygl wedi ei diweddaru: 17th Ionawr 2018 , Under category: Uncategorized\nDdydd Llun 15 Ionawr, y diwrnod a elwir yn ‘Ddydd Llun Digalon’, cafodd pobl ym mhob rhan o Sir Fynwy wared â Felan Mis Ionawr yn holl hybiau cymunedol Cyngor Sir Fynwy. Roedd ystod eang o weithgareddau ar gael yn yr hybiau i sicrhau na fyddai ymwelwyr yn gadael yn isel eu hysbryd.\nRoedd y diwrnod yn cyd-daro gyda lansiad Arolwg Pỳls Hapusrwydd Gwent. Bydd yr arolwg yn dangos pa mor hapus, cysylltiedig ac egnïol yw pobl yng Ngwent ac yn rhoi cipolwg ar lesiant y rhai sy’n byw yn Sir Fynwy, Torfaen, Blaenau Gwent, Caerffili a Chasnewydd.\nCafodd yr arolwg Pỳls Hapusrwydd ei lenwi gan ymwelwyr i’r hybiau. Roedd y bobl a lenwodd yr arolwg yn falch i gael gwybodaeth ar eu llesiant presennol a chawsant gyngor da ac awgrymiadau ar sut i gyfoethogi rhai agweddau o’u bywydau drwy gymryd mwy o ymarfer, rhoi cynnig ar hobi newydd neu ddysgu sgil newydd.\nCaiff pobl eu hannog i lenwi’r Pyls Hapusrwydd drwy gydol mis Ionawr a mis Chwefror. I gymryd y Pyls Hapusrwydd ewch i –\nCroesawyd yr awdur Lleol Jane Blank i Lyfrgell y Fenni. Treuliodd ymwelwyr y bore yn gwrando ar straeon ysbrydoledig a chymryd rhan mewn gweithdy ysgrifennu creadigol gyda’r awdur lleol carismatig. Yn ogystal ag ysgrifennu straeon a chwedlau, rhoddodd Darryl Cross sesiwn blasu ymlacio Tai Chi gyda phawb yn mwynhau’n fawr.\nDaeth Hyb Brynbuga yn fyw gyda sŵn band ukulele y dref i godi’r hwyliau. Gallodd ymwelwyr i’r hyb roi cynnig ar rywbeth newydd gyda dosbarth meistr crochenwaith. Roedd hefyd gyfleoedd i ymlacio a mwynheu amser mas.\nRoedd nifer o sefydliadau yn bresennol yn Hyb Trefynwy i roi cyngor a chefnogaeth: Mind Sir Fynwy, tîm Sgiliau Gwaith Cymdeithas Tai Sir Fynwy a’r elusen cwnsela dyled Christians Against Poverty. Denodd coffi a theisenni ymwelwyr wnaeth hefyd gymryd rhan mewn gêm bingo i godi’r hwyliau.\nYn Hyb Cas-gwent rhoddodd tîm addysg yn y gymuned Sir Fynwy sesiynau blasu o rai o’u cyrsiau celf a ffotograffiaeth mwyaf poblogaidd. I gael mwy o wybodaeth am gyrsiau Dysgu yn y Gymuned Sir Fynwy, cysylltwch â Jemima Jones ar 01291 426880 communityed@monmouthshire.gov.uk.\nCroesawyd y tîm Gwirfoddoli am Lesiant i Hyb Cil-y-coed a chynigiwyd amrywiaeth o weithgareddau o grŵp sgwrsio Cymraeg i weithdy sgiliau cyfrifiadur.\nDywedodd y Cyng Bob Greenland, Aelod Cabinet yn gyfrifol am Fenter: ‘Gallai Dydd Llun Digalon fod wedi cael effaith negyddol ar rai o bobl y sir, ond fe wnaeth y digwyddiadau yn ein hybiau godi calon y bobl hynny a ddaeth draw. Gobeithio y bydd pawb yn neilltuo amser i lenwi’r arolwg Pyls Hapusrwydd – mae’n arolwg gwirioneddol ddefnyddiol.’\nFfôn: 01633 644644\n© Hawlfraint 2018 Cyngor Sir Fynwy\nDewiswch eich iaith os gwelwch yn dda\nUnwaith y byddwch wedi dewis iaith, byddwn yn defnyddio cwcis i gofio ar gyfer y tro nesaf


Sut i Storio Gwin (Cool, Dark, Still and Sideways)\nMae yna reswm bod gwin wedi cael ei storio mewn ogofâu gwin a silwyr daear ers cannoedd o flynyddoedd - gellir cwrdd â'r amodau storio delfrydol yn gyson: oer, tywyll, llaith ac yn dal i fod o gwmpas. Er nad yw storio gwin yn wyddoniaeth roced, mae yna rai pwyntiau allweddol i'w cadw mewn cof a fydd yn helpu i sicrhau bod gan eich gwin y siawns orau ar gyfer goroesi hirdymor ac heneiddio gorau posibl.\nCadwch yn Oer\nMae'r storio gwin gorau posibl tua 55 F, bydd gwres gormodol yn diflannu ar botel gwin.\nRydych chi hefyd eisiau saethu ar gyfer tymereddau cyson , gan y bydd amrywiadau tymhorol dramatig hefyd yn effeithio'n negyddol ar botel o win wedi'i storio. Mae lleithder yn ffactor arall i'w gadw mewn cof wrth storio gwin. Mae lefel lleithder uwch yn helpu i gadw corc rhag crebachu a chaniatáu ocsigen, gan arwain at ocsideiddio'r gwin. Mae lleithder ddelfrydol rhwng 65 a 75%.\nCadwch yn Dywyll\nMae gan y rhan fwyaf o boteli gwydr lliw gwin hidlwyr UV wedi'u cynnwys yn y gwydr botel, ond nid yw hyn o reidrwydd yn cynnig amddiffyniad UV llawn. Os yw gwin mewn golau uniongyrchol yn gyson, bydd yn effeithio ar flas y gwin yn sylweddol, o ganlyniad i heneiddio cynamserol. Yn nodweddiadol, gwinoedd gwyn yw'r rhai mwyaf sensitif i ddirywiad golau, ond bydd cochion hefyd yn colli os ydynt yn destun gormod o olau.\nCadwch yn Dal\nAm ba reswm bynnag, ymddengys bod uchaf yr oergell yn un o'r lleoedd hynny y mae pobl yn naturiol yn tueddu i gadw eu gwin.\nEfallai mai'r hwylustod ydyw, efallai mai'r rheseli gwin haearn hudolus sy'n ffitio'n dda yno - ond naill ai naill ai fel hyn yw un o'r llefydd gwaethaf i gadw gwin. Yn gyntaf, mae yna'r gwres a'r golau uniongyrchol, yna mae perygl colli poteli allan o'r rac bob tro y bydd y brig yn cael ei hagor a'i gau, ond mae yna hefyd y dirgryniad o'r oergell ei hun.\nMae dirgryniad cyson yr oergell neu gyfarpar mawr eraill yn agosáu at y gwin yn unig ac yn gallu cadw'r gwaddod rhag setlo mewn gwin coch. Bydd dirgryniad cyson neu gyson yn difetha gwin.\nCadwch Mae'n Ymyl\nTrwy gadw gwin ar ei ochr yn fwriadol, byddwch yn helpu i gadw'r corc mewn cysylltiad cyson â'r gwin. Bydd hyn yn cadw'r llaith corc, a ddylai gadw'r corc rhag crebachu a chaniatáu i'r gelyn o win, ocsigen, fynd i mewn i'r botel. Pan fydd ocsigen yn dod i gysylltiad â gwin, nid yw'r canlyniad yn dda - mae'r gwin yn dechrau ocsideiddio (meddwl afal brown) ac mae'r aromas, y blas a'r lliw i gyd yn dechrau difetha.\nOlwynyddion Gwin: Unedau Storio Gwin\nEr nad oes gan y rhan fwyaf ohonom wal graig ar y safle, ogofâu gwin neu ystafelloedd seler tanddaearol ar gyfer ein hoff wino, mae yna ddigon o opsiynau i ddynwaredu'r cyflyrau cyntefig hyn, ond yn ddelfrydol. Gan fod golau a gwres yn dinistrio gwin mewn ychydig iawn o amser, gwnewch yn siŵr eich bod yn amddiffyn eich poteli o'r ddau trwy ddod o hyd i fan goch, tywyll i ddiogelu'ch gwin. Mae lloriau yn gyfleusterau storio delfrydol - gan eu bod fel rheol yn cwrdd â'r gofynion oer a tywyll. Os nad yw islawr yn opsiwn, yna cadwch y poteli mewn closet oer.\nNeu os ydych chi am fod yn fwy bwriadol gyda'r cyflyrau storio hyn, yna ystyriwch un o'r nifer o gypyrddau storio oergell gwin neu win ar y farchnad. Mae'r cypyrddau hyn a reolir yn yr hinsawdd yn dod i mewn i amrywiaeth o feintiau a phrisiau prisiau, gan gynnig cyn lleied â 16 poteli yn ddiogel yn ôl i dros 600 o boteli yn fan fach i gysgu.\nMae storio gwin yn sipyn, dim ond cofiwch ei gadw'n oer, yn dywyll, yn dal ac yn ochr ac fe welwch y gallwch chi gadw gwin yn llwyddiannus am y tymor byr a'r hirdymor yn hyderus.\nFermentation a Gwin Malolactig\nBeth yw Phylloxera a Pam ei fod yn niweidiol i Gynhyrchu Gwin?\nArepas gyda Huevo: Brechdan Brecwast Corncake ac Egg\nCymysgedd Cymreig Hawdd Cymreig Hawdd


Ann Jones | blogiadur | Tudalen 2\nArchives: Ann Jones\nAilddysgu: Gwylio byd natur\nCyhoeddwyd ar 25 Ebrill 2018 gan Ann Jones\t(rss)\nWythnos diwethaf daeth ffrind i aros o America; ond efo fi am ychydig o ddyddiau; felly cymerais amser i ffwrdd o’r gwaith. Ac ar ol yr holl law, dyna ni’n cael haf bach – ar ol dydd Mawrth beth bynnag. Felly aethon am daith cerdded bore Me… Parhau i ddarllen →\nAilddysgu: Tynnu lluniau\nCyhoeddwyd ar 13 Ebrill 2018 gan Ann Jones\t(rss)\nDwi’n perthen i grŵp bach o ferched sydd yn cyfarfod i drafod a gwella ein ffotograffau. Rhanu a trafod ein lluniau, a trio dysgu gwella. Y mis yma dan ni wedi bod yn canolbwyntio ar lluniau bywyd gwyllt. Felly dyma rhai o’r… Parhau i ddarllen →\nAilddysgu: Taith cerdded yn Shropshire\nCyhoeddwyd ar 2 Ebrill 2018 gan Ann Jones\t(rss)\nDydd Sul diwethaf oedd diwrnod cyntaf y taith cerdded eleni – dyma taith mae grŵp ohonon ni yn gwneud bob blwyddyn. Cerdded llwybrau fel y llwybr arfordir Cymru ac yn aros mewn lle gwahanol bob nos. Dwi’n meddwl, erbyn hyn ein bod wedi gwneud ryw… Parhau i ddarllen →\nCyhoeddwyd ar 2 Mawrth 2018 gan Ann Jones\t(rss)\nDim Gwyl Ddewi Arall I fi eleni……….‘roeddwn wedi bwcio brecwast a gwely, a tren i Fangor ar gyfer penwythnos Cymraeg yng Nghaernarfon yn ymuno a’ Gwyl Ddewi Arall. Ond gyda’r rhwyg mewn gwasanaethau oherwydd y tywydd mawr yn fama, a minna’n mynd … Parhau i ddarllen →\nAilddysgu: Mamaliaid lleol\nCyhoeddwyd ar 10 Chwefror 2018 gan Ann Jones\t(rss)\nWedi methu’n llwyr blogio dros mis Ionawr felly dyma ddechrau’r tymor i fi eleni. Roedd wythnos dwytha’ n llawn gyda gwaith a chnebrwng yn ardal y llynnoedd. Ond yn ol i MK wythnos yma, a bywyd gwyllt lleol. Fel dwi’n m… Parhau i ddarllen →\nAilddysgu: Penwythnos brysur\nCyhoeddwyd ar 26 Tachwedd 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDwi’n siwr mai fel hyn bydd hi, i rai raddau, rhwng rwan a ‘Dolig. Ond fy mai i, yn unig, ydy gwneud y peth yn waeth trwy penderfynny gwneud jam – wel, jeli, i ddefnyddio’r cwrans duon yn y rhewgell a’r cwrans coch – mae rhai ohonynt wedi b… Parhau i ddarllen →\nAilddysgu: Ymwelwyr newydd dieisiau: allium leaf miner.\nCyhoeddwyd ar 12 Tachwedd 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nMae’r penglin yn gwella’n raddol ac ar ol yr ymweliad i’r “physio” [dros wythnos yn ol rŵan], r’oedd rhaid i fi fynd i’r ardd i wneud jyst dipyn dipyn bach. Soniais am gynhaeafu’r tatws. Hwre! A wedyn codi dipyn o’r cennin…..\nOnd, wrth paratoi’r cennin i wneud cawl dydd Sadwrn, darganfais creaduriaid bach yn y cenin – a r’oedd cyflwr y cennin ddim more dda a ddylsen nhw fod chwaith: roedd rhaid rhoi cryn dipyn o rai blanhigion yn y compost.\nMae ‘na llun yn fama o be welais i yn y cennin:\nCreadur bach, epil yr “allium leaf miner”. R’oedd rhaid gwglo fo: d’o’n i rioed wedi clywed am y pry’ma. Mewn ffordd, debyg I’r “carrot fly” sydd hefyd yn hedfan ac yn dodwy mewn planhigion.\nOnd mae’r un yma yn ymosod ar cenin, garlleg, sialots, nionod a.y.y.b. Yn ol y gwybodaeth, nae’n anodd iawn trin, heblaw eich bod chi yn gwarchod y cenin dan rhwyd neu fleece – ond dydy hynny ddim yn gweithio’n dda I genin.\nYn 2OO2 cyrrhaeddodd y pryf . Cyn hynny, doedd o ddim yn y wlad. Dwi’n meddwl byddaf yn dechrau’r cenin yn y tŷ gwydr, yn plannu nhw allan ar ol i’r genhedlaeth gyntaf orffen a gobeithio bod y planhigion wedi aeddfedu digon cyn yr ail genhedlaeth o’r pryfed ofnadwy yma. Ond bydd o ddim yn hawdd cadw cenin trwy’r gaeaf felly.\nOnd i orffen gyda rywbeth mwy hapus: mae’r adnyweddiad o’r tŷ gwydr wedi cwblhau. Mae dipyn bach mwy o waith ar ol i’w wneud blwyddyn nesa, ar ol i’r tywydd cnesu rywfaint. Ond mae o’n edrych mor dda. A dwi’n brysur clirio a tacluso ty mewn – a digon o waith i’w wneud! Dyma llun o’r to cyn y gwaith:\nA dyma’r to ar ol y gwaith:\nAc yn ogystal a’r to newydd, mae’r problemau gyda’r pren yn pydru ty fewn wedi datrus hefyd:\nDyma sut oedd rhan o’r ty gwydr cyn y gwaith: falch iawn bod y gwaith wedi cael ei wneud!\nDoes dim llun o fama ar ol y gwaith ar y funud ond dyma’r ty gwydr o’r ty allann rwan: edrych yn dda!\nAilddysgu: Tatws a chenin\nCyhoeddwyd ar 4 Tachwedd 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nGyda glaw ar y ffordd heddiw – a mi ddaeth, hefyd – amser i drio gynhaeafu’r tatws. Dwi’m dweud trio oherwydd bod y coes ddim wedi gwella eto, ond do, mi wnes i lwyddo i wneud chwarter awr fach o godi tatws. Hwre! A dyma nhw. Tatws “Jersey”, ond dim yn datws newydd bellach ond yn datws eitha fawr.\n“On a roll” fel fase’r Saeson yn dweud, mi es ymlaen i godi ychydig o genhinen. Mae rhai wedi dioddef o’r tywydd sych yn gynharach yn y flwyddyn ond erill yn dda.\nFelly cawl cennin amdani heddiw: “comfort food” – be ydy’r Cymraeg am hyn – ar gyfer tywydd glawiog diflas. OND, bydd dim rhaid dyfrio’r pwll, gobeithio.\nAilddysgu: Dechrau mis Tachwedd\nCyhoeddwyd ar 1 Tachwedd 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nA dyma ddechrau fis Tachwedd! Dwi ddim yn medru cerdded yn bell o gwbl ers syrthio, na arddio…..felly pwyll bia hi, a bod yn amyneddgar. [A dwi ddim yn dda am hynny ond yn trio gwella]! Dwi wedi bod yn darllen dau lyfr newydd Cymraeg, sef Gwales gan Catrif Dafydd a Golwg Newydd ar yr hen Ogledd gan Glen George.\n’Roedd yr adolygiad o Gwales a chlywais ar rhaglen Dewi Llwyd yn dda, ond adolygiad arall a ddarllenais ar ol dechrau darllen y llyfr mwy gymysg. Hyd at hyn, dwi ond wedi cyraedd tudalen 36, a dydy’r llyfr ddim wedi ’gafael’ eto, a’r iaith i fi [iaith anffurddiol Caerdydd? yn anodd]; felly mwy yn y fan [a da hefyd oedd darganfod blog Bethany May!; ewch i edrych].\nMae’r ail lyfr yn wahanol iawn. Llyfr ffeithiol am hanes yr hen ogledd – o’r cyfnod Mesolithig i Oes y Llychlynwyr. Darllenais llyfr Neil Oliver, A History of Ancient Britain, yn ol yn y gaeaf, a mwynhais yn arw, felly roeddwn yn hapus i ddarllen mwy – yn enwedig gyda chysylltiad Cymreig. Mae’n dda gweld llyfr fel ’ma yn y Gymraeg [ac wrth gwrs y rheswm am hynny ydy bod yr ardal yn rhan o’r hen Gymry, unwaith]. Mae’r iaith yn fama yn eitha ffurfiol, gyda geiriau a geirfa enwedig mewn llefydd; felly dipyn o her, ond diddorol hyd at hyn [wedi cyraedd tudalen 52!]\nAilddysgu: Yr ardd a llysiau’r hydref\nCyhoeddwyd ar 17 Hydref 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nMae’r hydref wedi bod yn wych eleni, a dan ni wedi bod yn mwynhau’r llysiau o’r ardd am fisoedd. Mae’r betys wedi bod yn dda, a rŵan dan ni’n dechrau bwyta’r llwyth o gennin sydd yn yr ardd.\nFelly, yn hytrach na cawl tomato [er bod tomatos ni wedi gorffen, mae tomatos lleol ar gael] cawl cenin sydd ar y fwydlen. Ond wedi dweud hynny, gwnes cawl tomato hyfryd dydd gwener gyda cynhwysion lleol i gyd – shalots a tatws o’r ardd, [gwelir isod] a mae o mor dda i gael bwyd sydd wedi dod o’r ardd, neu gardd rhywun arall reit agos.\nMae digon o waith tacluso a chwynio i wneud yn yr ardd. Ond y gwaith sydd yn cymryd sylw ar y funud ydy’r adnewyddiad y ty gwydr. Mwy am hynny yn y fan, ond un llun bach….mae rhan o’r to newydd [ar y chwith] yn ei le.\nOnd dwi’n methu lawrlwythio lluniau diweddar o’r camera. Mae’r teclyn bach sydd yn dal y cerdyn SD ac yn rhoi o i fewn i’r cyfrifiadur yn gwrthod gweithio. Mor rhwystredig! Bydd rhaid mynd i’r siop “afal” yng nghanol Milotn Keynes. Dim rhywbeth i edrych ymlaen ato.\nAilddysgu: Teithio trwy llyfrau\nCyhoeddwyd ar 1 Hydref 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDwi ddim yn medru dychmygu bywyd heb lyfrau. Dwi’n ddarllenwraig frwd, yn Saesneg a Chymraeg [dwi ddim yn medru darllen mewn unryw iaith arall, er fy mod wedi llwyddo i ddarllen llyfrau bach yn Ffrangeg, fel Y Petit Prince, amser maith yn ol].\nBeth bynnag, yn ddiweddar, dwi wedi bod yn darllen dau lyfr am teithio – y fath o daith lle dach chi’n dod i wybod rywbeth am gymeriad y lle, a’r pobol, a’u gwleidyddiaeth. Y gyntaf oedd hen lyfr glasurol John Steinbeck, “Travels with Charlie”. Dyma un adolygiad o 1962, pryd chyhoeddwyd y llyfr. Mae’r llyfr yn disgrifio taith Steinbeck ar draws America gyda Charlie y ci, a mae’n rhoi portread o’r gwahanol llefydd yn America, a’r gwahanol cymeriadau – a diddorol ydy gweld pa fath o wlad oedd hi pryd hynny a sut r’oedd Steinbeck yn sylwi, ac yn nodi problemau amgylcheddol hyd yn oed yn y chwechdegau, a’;r ffordd ‘Americanaidd’ o fyw. R’on i bron wedi anghofio bod Steinbeck mor dda – a dan ni’n cael ryw gipolwg o’r dyn ei hun, ty ol i’r llyfrau. Mae o’n llyfr ardderchog, beth bynnag.\nA llyfr arall am taith tra gwahanol ydy South of the Limpopo gan Dervla Murphy lle mae hi’n sgwennu am beicio trwy De Affrica. Mae hi wedi sgwennu llawer o lyfrau lle roedd hi ar ei beic, ac yn y llyfr yma, mae hi’n cyfarfod pobol gwanahol yn y nawdegau cynnar, cyn i Mandela gael ei etholi, a dan ni’n dysgu am yr ardaloedd a’r pobol tra gwahanol. Mae teithio ar beic yn ffordd o weld y tirlun, a chyfarfod pobol mewn ffordd eitha agos. Er ei fod yn llyfr trwchus, mae o’n denu chi i fewn i’r byd yma: mae hi’n awdures fel neb arall. Mae’r arddull mor wahanol i Steinbeck: dydy hi ddim yn nofelwraig, ond mae’r gwybodaeth a’r ymchwil sydd yn mynd i fewn i’r llyfr yn gwneud o’n llyfr dwi’n ffeindio’n anodd i roi i lawr.\nBeth am fath lyfrau yn y Gymraeg? Dwi wedi darllen llyfr Bethan Gwanas am Gbara [ a’r llyfr yn ol i Gbara] a wedi mwynhau y dda yn arw. Oes lawer o lyfrau eraill tybed?\nAilddysgu: New Mills\nCyhoeddwyd ar 21 Medi 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDan ni ar ein gwyliau yma yn New Mills yn y “Peak District” ar hyn o bryd. Dwi erioed wedi bod i’r dref yma o’r blaen: tre bach wedi datblygu gyda’r diwydiant melinau cotwm. Mae ceunant yn rhedeg dan y dre, a dyma lle adeiladwyd y ran fwyaf o’r felinoedd.\nMae’r ceunant yn ddiddorol dros ben. Mae rheilffordd yn rhedeg trwyddo fo, a mae “Millenium walkway” wedi ei adeiladu fel y gwelir yn y llun:\nmae hi’n drawiadol a wedi enill sawl gwobr. Mae sawl llwybr yn mynd trwy’r ceunant a be sydd yn ardderchog ydy gweld faint mae bywyd gwyllt wedi dod yn ol i’r ceunant, ar ol yr holl diwydiant sydd wedi bod yma. Gwelais drochwr [ches i ddim llun da fel gwelir] a glas y dorlan, a mae dwrgwn yma hefyd – ond yn dipyn anoddach i’w gweld.\nBraf hefyd ydy gweld dref bach sydd i’w weld yn llwyddo. Yn syddogol mae New Mills tŷ allan I’r Peak District, ond mae’n hawdd iawn cyrraedd llefydd fel Hayfield, o ble mae’n bosib cerdded i’r rhosdiroedd ac i fynny Kinder Scout: mae tren yn rhedeg i Hayfield o New Mills a mae bws, ond hefyd mae’n bosib cerdded yna ar hyd hen reilffordd.\nA gwych ydy gweld bod pŵer trydan dŵr yn cael ei gynhyrchu yma: mae o’n eitha fach, ac yn perthyn i’r cymuned.\nDyma’r wefan. Ac yn gwneud i fi feddwl…..tybed faint mwy o brosiectau tebyg sy’n bosib? Neu defnyddio melinoedd fel yn y dyddiau cynt? Mae digon o dwr i’w gael ym Mhrydain – ac unwaith roedd melinoedd ym mhobman.\nAilddysgu: Darllen Lliwiau’r Eira\nCyhoeddwyd ar 19 Gorffennaf 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nMae Lyn Ebenezer yn llawn moliant yn ei adolygiad o “Lliwiau’r Eira” gan Alun Jones: gwelir http://www.gwales.com/goto/biblio/en/9781848515512/?session_timeout=1\nDwi newydd orffen darllen y llyfr am yr ail-waith. Felly mae rhaid fy mod i wedi ei mwynhau o ddifri a meddwl ei fod yn werth ail-ddarllen. A mae hynny sicr yn wir, er fy mod ddim cweit yn siwr beth yn union sydd mor hudolus am y llyfr yma. Y tro yma dan ni’n darllen y llyfr yn y grwp darllen yn Llundain – a bydd o’n ddiddorol gweld be mae eraill yn gwneud ohono fo. Dydy o ddim I ddant bawb swn i’n meddwl. Ond bydd rhaid aros tan ddiwedd Fedi i weld – dyna pryd dan ni’n trafod y llyfr.\nDydy o ddim wedi dod yn lyfr glasurol, am wn i. A falle ei fod o yn rhy hir i rai ddarllenwyr. Mae yma anturiaethau a chyffro, ond yn y bôn, dim dyma ydy brif gymeriad y llyfr. I fi, mae o’n lyfr am natur ddynoliaeth, am gyfeillgarwch – yn ogystal a thrais a chreulondeb – a be sydd yn digwydd yn y pen draw pan mae pobl yn cael eu drin yn wael ac o dan ormes. Mae o’n trafod byw mewn gymuned, a hefyd mae’r cymeriadau yn treulio llawer o amser yn teithio ar droed. Does dim ffordd arall o deithio: dydy ceffylau ddim yn cael eu ddefnyddio – a does dim technoleg yn y byd yma chwaith.\nMae’r iaith yn ardderchog ond yn anodd mewn llefydd i rywyn ail iaith Gymraeg [ fel fi]. Does dim cyfaddawd yn fama gan Alun Jones.\nYn y byd yn y nofel yma, mae annifeiliad gwyllt yn chwarae rhan fawr, yn enwedig yr eryr a’r blaidd. A natur ei hyn; y tywydd, y mynyddoedd a’r creigiau a’r llynnoedd. Yn y diwedd, y tro yma, r’on i’n meddwl bod y llyfr braidd yn hir: doedd dim angen gymaint. Ond falle y peth mwyaf pwysig i fi ydy ayrgylch y llyfr. Dyma be mae Lyn Ebenezer yn dweud, a dwi’n cytuno’r llwyr:\nYn y nofel hon mae yna gynhwysin prin arall. Yn Saesneg fe’i gelwir yn “mood”. Y gair Cymraeg annigonol yw ‘awyrgylch’. Mae’n gynhwysyn anodd iawn i’w ganfod, heb son am ei ddefnyddio. Dyma’r cynhwysyn s’yn cyfranu at lwyddiant y cyfresi Scandinafaidd ar BBC4 fel The Bridge, The Killing, Wallander a Bergen [a tasai Ebenezer wedi sgwennu hwn yn ddiweddar efallai fase wedi ychwanegu Y Gwyll]. Ac mae Alun Jones yn sicr wedi ei ganfod yn LLiwiau’r Eira.\nCyhoeddwyd ar 9 Gorffennaf 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDechreuad Gwych i’r Gŵyl: Galwad Cynnar yn yr ardd: hynny yw – gardd Palas Print. Dyma ’r ail flwyddyn i’r rhaglen gael ei ddarlledu o’r siop. Ac am syniad da.\nFelly ar ben bore Sadwrn gyda’r tywydd yn braf codais yn gynnar a mynd i lawr at y Fenai erbyn 5.45 i fwynhau’r bore hyfryd, a wedyn i’r siop erbyn 6. Dyma llun dwi’n hoffi: ryw hen dŷ neu dŷ cwch? ar lannau’r Menai yn edrych yn dda yn yr haul gynnar:\na gorhedydd y graig: mae’r rhain i’w weld yn y dre:\nA’r ardd a dynnodd rhai o sylw y banelwyr: y mafon [ a tra roedden ni yn gwylio roedd fwyalchen yn bwyta un neu ddau], a’r afal tindwll, [os dwi wedi cael hi’n iawn] neu merysbren [sydd ddim yn achosi gymaint o chwerthin!]. merysbren [ond dydy o ddim yn achosi gymaint o chwerthin!]. Yn ol un ffynhonell “Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Merysbren Afal Agored, Afal Tindwll, Dindoll, Meryswydden, Tinagored, Tindoll.”\nMae’r ddwy flanhigyn yn gwneud yn dda iawn yma:\nOnd roedd llawer mwy o drafod diddorol, mwy na sydd yn bosib i grynhoi ac wrth gwrs, mae o’n hawdd i ddal i fynny gyda’r rhaglen os dach chi ddim wedi cael cyfle i wrando arni hi. Mae hi ar gael ar app BBC – a mae o’n bosib cael bodlediad o’r rhaglen hefyd. Dyna be dwi yn gwneud fel arfer a wedyn yn medru gwrando arni hi pan dwi’n beicio, garddio neu coginio – neu gwneud dim byd arall!\nAilddysgu: Diwrnod yng Nghaernarfon\nNewydd ddod yn ôl o Gaernarfon: ond medru mynd am ddiwrnod, y tro yma, ond cefais ddiwrnod ardderchog. Mae’r gwylanod mor haerllug ac eirioed:\nA r’oedd yr haul allan trwy’r dydd. Dyma sut oedd hi ben bore, ryw chwarter i chwech:\n‘Roedd hi’n anodd gadael diwedd y p’nawn i gael y tren: roedd gymaint o fwrlwm ac awyrgylch ardderchog yn y dre\nyn rhannol oherwydd Gŵyl Arall. Mi faswn wedi bod wrth fy modd yn aros yn hirach – ond d’oedd o ddim yn bosib. Mi wnai bost arall am yr ŵyl.\nAilddysgu: Ysgol undydd gyda Bardd y Mis\nCyhoeddwyd ar 6 Gorffennaf 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nMae’r post yma braidd yn hwyr: dechreuais sgwennu fo dydd Fawrth ag ond heddiw dwi wedi cael cyfle i’w orffen….\nDwi’n mynd i’r ysgolion undydd yn y Ganolfan yn Llundain, pan dwi’n medru. Cyfle i siarad Gymraeg am ddiwrnod, a gweithio ar yr iaith – cyfleoedd sydd yn brin yn fama yn Lloegr.\nDros y flynyddoedd dwi wedi cael sawl tiwtor gwahanol – a bron bob un yn ardderchog, ac yn dod a wahanol elfenau i’r gwersi. Dwi wastad yn dysgu rywbeth newydd ac yn cael fy ysbrydoli.\nDwi’n hoff o chwarae gyda iaith yn gyffredinol – a dysgu ieithoedd, er, ers i fi ddod yn ôl at y Gymraeg, dwi ddim wedi gwneud llawer gyda’r ddwy iaith arall dwi wedi dysgu [ a bron wedi anghofio]: Ffrangeg ac Eidaleg. Dwi’n hoff o’r ddwy, ond efalla bod Eidaleg ar y frig: gwlad hyfryd, bwyd hyfryd – ac yn hawdd cael bwyd i lysieuwyr, hanes ac adeiladau diddorol a hardd, gerddi – be sydd ddim i ’licio’ fel mae’r Sais yn dweud? Ond efallai ryw ddydd bydd gyfle i ddod yn ôl atynt. Y ffaith ydy, mae o’n cymryd amser i ddysgu iaith, ac er mai ailddysgu ydwyf, mae ’na ddigon i ddysgu ac i ymarfer yn y Gymraeg. Mae pethau llawr haws yn fy iaith gyntaf, Saesneg. Ond heb y Gymraeg, a heb ailddysgu’r Gymraeg, swn i wedi colli gymaint o bethau: ffrindiau dwi wedi cyfarfod wrth ddysgu – a heb siarad Saesneg gyda nhw; llyfrau [dwi’n ailddarllen Lliwiau’r Eira ar y funund ac yn mwynhau yn arw a wedi darllen gymaint dros y flynyddoedd], cerddoriaeth, diwylliant – maent i gyd wedi dod yn sgîl ailddysgu – a defnyddio’r iaith.\nOnd dwi’n mwydro. Yn ôl at ddydd Sadwrn. Cawsom siarad, gwneud ambell i ymarfer Gramadeg, gwaith sgwennu – a trafod cerdd: un clasurol – Y Llwynog gan R Williams Parry. Dwi’n cofio’r gerdd o’r ysgol – ond dim yn dda iawn – wnes i fyth ei ddysgu. Felly r’oedd yn bleser ac yn hwyl i ddarllen a thrafod y gerdd. Fel mae’n digwydd dwi’n cofio sefyllfa tebyg tra’n cerdded ar hyd yr arfordir yn Sir Benfro, blynyddoedd a blynyddoedd yn ôl. Tri ohonon ni hefyd, yn dod dros ryw frig bach a’r llwynog yn cerdded ar yr un llwybr o’r cyfeiriad arall. Dwi ddim yn siwr os mae’r llwynog neu ni a chafodd y fraw mwyaf. Beth bynnag, oedodd y llwynog, a wnaethon ni sefyll yn llonydd am funud hefyd, cyn i’r llwynog droi a diflannu. Ond am funud bach, roedden yn edrych ar ein gilydd, fel yn y gerdd.\nDwi’n gwrando ar Radio Cymru pan dwi’n medru – ond rhaid cael o ar y we, wrth gwrs. Ac un o’e rhaglenni dwi’n gwrando arnynt ydy rhagle Sian Cothi, [Bore Cothi] a dros y misoedd dwi wedi mwynhau clywed Hanes yr Iaith mewn 5OGair a’r cerddi gan ’Bardd y Mis’. Siôn Aled ydy bardd y mis am Orffenaf, a fo oedd ein tiwtor dydd Sadwrn\nFelly gwrandawais ar y raglen [a chafodd ei ddarlledu bore Llun] bore ’ma yn cynnwys sgwrs gyda Siôn a cerdd am Langollen. Hyfryd. A mae Siôn wedi cytuno i roi gerdd ar Twitter bob dydd. Dwi ddim wedi gweithio allan sut i gael y rheini eto, ond mi fyddaf. A mae’r profiad wedi fy ysgogi i fynd yn ôl i gerddi sydd gen i yn eistedd ar y silff ac i chwilio am farddoniaeth newydd. Mi fyddaf yn y Gŵyl Arall am gyfnod byr [ond dydd Sadwrn] ac yn yr eisteddfod am ychydig o ddyddiau, felly digon o gyfleoedd i wneud hynny.\nA dyna fo, dwi’n lwcus bod Llundain ddim rhy bell: mae’r tiwtoriaid yn cynnwys awduron; athrawon; beirdd a mae’r holl brofiad yn cynnwys cwmni da. Be well?\nCyhoeddwyd ar 27 Mehefin 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nNewydd dod yn ôl o’r Alban – wedi bod yn crwydro o gwmpas y ffiniau am wythnos. Ymweld a sawl abaty, a cherdded ar hyd yr afon Tweed, a hefyd ymweld a sawl ardd hyfryd, hyfryd. ’Roedd rhai gyda cysylltiad a’r abaty fel yn Jedburgh, a ddaeth yn enwog am y gellyg a oedd yn tyfu yna.\n’Roedd perllan bach i’w weld yn Jedburgh o hyd, ac yn Melrose ’roedd perllan a gardd muriog wrth ymyl yr abaty, y ddwy yn llefydd heddychol.\nCerddon o Melrose i dŷ Walter Scott, Abbotsford; taith cerdded hyfryd ar hyd yr afon, sydd yn llawn o fywyd gwllt a gweld gwennoliaid y glennydd ym mhobman. A dyna i chi ardd sydd yn Abbotsford!\nTair ardd bendigedig oedd y gerddi Abbotsford, (gwelir y lluniau uwchben]; yr ardd muriog yng Nghastell ’Floors’ wrth ymyl Kelso, dyma’r eirin gwlannog yn y ty gwydr:\na chastell muriog arall -’Harmony Garden’ ym Melrose.\nRoedden yn falch dianc o’r gwres yma yn MK lle roedd hi wedi bod yn sych am amser hir, a wedyn yn boeth iawn. A dyna wahaniaeth i fynd a Teo [y ci] am dro ar hyd llwybrau ger yr afon Tweed, lle r’oedd popeth yn wyrdd. Dod yn ôl i ardd sych gyda’r mafon yn dioddef, ond serch hynny digon o ffa llydan, a’r ffa ffrengig yn dod ymlaen yn dda. Mae nhw’n gaddo glaw drwm, felly codais y shallots: rhois dwr iddynt tra r’oedd yn sych a maent i’w weld yn iawn – dim rhy fawr, ond digon. Mae o’n braf cael haul, ond mae angen dipyn o law i lwyddo yn yr ardd, ac yn aml does dim digon yn fama.\nSerch hynny, dwi’n edrych ymlaen i fwyta’r ffa ac i goginio gyda’r shallots. Dyma rhai ohonyn nhw. Mae nhw am sychu yn y ty gwydr.\nCyhoeddwyd ar 18 Mehefin 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDwi ar goll, braidd oherwydd dwi ddim yn medru dod o hyd i Lyfr Natur Iolo – a dyna’r beibl i fi ynglyn enwau adar Cymraeg. Hebddo fo, dwi ar goll gyda adar sydd dipyn bach fwy anhyffredin. Dwi’n hoff iawn o’r aderyn yma, ac yn raddol wedi dod i adnabod ei gan.\nAderyn arall a welais yn ddiweddar ydy telor y cyrs – a dyma ei lun.\nYmweliad i’r warchodfa natur gyda fy ffrind a oedd draw o America, a hefyd yn hoff iawn o fywyd gwyllt. Cawsom prynhawn da. ’Roedd y telor yma ty allan i’r cuddfan, ond dim yn hawdd cael ei lun – ond dwi’n meddwl bod y mosgitos allan hefyd. Beth bynnag, roedd rhywbeth wedi fy mrathu ym mhob man, a’r brathiad[au?] wedyn yn chwyddo ac yn cosi fel dwn i’m be.\nWnes i ddim llwyddo i gael lun da [eto!] – ond mi fyddaf yn dal ati os gai siawns!\nAilddysgu: Yn y warchodfa\nCyhoeddwyd ar 15 Mai 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDyma un o’r trapiau roedden ni yn gosod nos Sadwrn yn y warchodfa natur. Rhan o’r arolwg mamaliaid. Dwi wedi ymuno a grwp sydd yn trio darganfod pa rywogaethau sydd yn byw yn y warchodfa. Y syniad ydy bod bwyd a defnydd nythu yn cael ei roi i fewn i’r trap [“Longworth trap”] ac os dach chi’n lwcus mae’r annifeiliaid bach yn cael eu denu gan y bwyd, a dach chi’n dod yn ôl yn y bore a gweld be sydd gennych chi. Wel, dyna’r damcaniaeth. Ond wrth fynd yn ôl, bore Sul, ar ol codi’n gynnar – doedd dim byd wedi mynd i ddim un o’r trapiau.\nDydy’r warchodfa ddim yn bell i ffwrdd – dim mwy na dwy filltir a hanner, felly doedd o ddim yn broblem picio drosodd nos Sadwrn i ddysgu sut i osod y traps, a phopeth yn dawel a hardd ar nos braf yn y Gwanwyn:\nMae criw bach arall yn trio eto heno a bore fory a gawn ni weld os bydd gennyn nhw fwy o lwyddiant!\nMi faswn wrth fy modd yn cael gweld un o’r dwrgwn sydd yn byw yna, ond dydy nhw ddim yn cael eu gweld yn amal – a swn i’n tybio mai falle ond un par sydd yna. Dwi ddim yn siŵr – a mi fyddaf yn chwilio i weld, ond dwi’n meddwl bod tirogaeth eitha mawr gan y dwrgi. Serch hynny, mae’n braf gwybod eu bod nhw o gwmpas. Yn ogystal a’r dwrgwn, dan ni’n gwybod bod llwynogod, moch daear, ceirw, cwningod, wiwerod, llygod [mathau wahanol] a chwistlod [?] yna, ond doedden ni ddim yn meddwl bod na cathod o gwmpas tan i un o gamerai a osodwyd dros nos ryw wythnosau yn ol tynnu llun o gath.\nA bore ddoe, pan aethon yn ol i agor y trapiau, ‘roedd y lle mor heddychlon a hardd\nAilddysgu: Dechrau mis Mai yn yr ardd\nCyhoeddwyd ar 1 Mai 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDyma ni ar ddechrau fis Mai; amser hyfryd o’r flwyddyn, yn yr ardd ac allan o gwmpas. Dwi ddim wedi bod yn llwyddianus iawn gyda cadw’r blogio ’ma yn mynd – ond ’falle dyma dechrau newydd arni: cawn gweld.\nYn yr ardd llysiau, dan ni yng nghanol be mae’r Saeson yn galw yn “hungry gap’, lle mae llysiau llynedd wedi gorffen, a llysiau eleni dim wedi dechrau. Felly, dwi newydd casglu’r spigoglys ola, ond mae’r spigoglys newydd yn fach, fach, fach:\nMae’r shallots yn dod ymlaen yn dda – er gwaetha’r sychder [mae Ebrill wedi bod yn sych, sych, sych, a dwi wedi gorfod dyfrio]\na hefyd y ffa llydan. Bydd y rhain yn dechrau bod yn barod yn fuan. Wrth meddwl, dydy o ddim yn wir bod na ddim byd ar gael; mae’r rhiwbob wedi bod yn dda – ond dim llawer o help os mai llysiau dwi isio – a mae’r salad yn y tŷ gwydr wedi bod yn eitha da hefyd.\nMae’r gŵyl banc yn amser ddelfrydol i ddal i fynny. Gan bod wythnos diwethaf mor oer, gyda barrug yn ogystal a gwynt main, creulon, wnes i ddim wasgaru’r courgettes, neu’r ciwcymber a.y.y.b. Ond mae ddwy res o foron yn y tŷ gwydr, a betys, spigoglys a radisys yn yr ardd, a tatws. Digon i’w wneud, o hyd. A yn mae’r ardd flodau yn dod ymlaen hefyd. Dyma rhai o luniau.\nAilddysgu: Taith cerdded: "Shropshire Way": rhan 1\nCyhoeddwyd ar 9 Ebrill 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nMae’r gwanwyn yn ei anterth rŵan, yn yr ardd. A felly hefyd roedd hi ar y taith cerdded, wythnos diwethaf, gyda ffrindiau, yn cerdded rhan o’r “Shropshire Way”.\nCerdded o Church Stretton yn dechrau dydd Llun a chyraedd Ludlow prynhawn Gwener. Mae’r taith cyfan yn llawer hirach – ond gyda dim ond pum diwrnod a phawb yn ei oedran, roedd hyn yn ddigon i ni.\nDyma taith dan ni’n gwneud bob blwyddyn – dim i’r un lle, ond taith lle dan ni’n cerdded bob dydd, aros mewn gwestŷ dros nos, a mynd ymlaen y dydd ganlynol. Mae’n cyfle i sgwrsio tra bod ni’n cerdded a dros cinio gyda’r nos, i fod allan yn y cefn gwlad, ac ymlacio – ac i gryfhau’r cyhyrau sydd ddim yn gweld bryniau yma yn MK!\n’Roedd y tywydd yn garedig; dipyn yn oer a gwyntog ar y bryniau, ond daeth yr haul allan yn aml. A rywsut mae ychydig o dyddiau i ffwrdd o’r byd bob dydd, mewn llefydd yfryd yn bwydo’r enaid.\nDyma ychydig o luniau. Mwy yn rhan 2!\nAilddysgu: Gŵyl Arall\nCyhoeddwyd ar 6 Mawrth 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nMae’r Gŵyl Arall yng Nghaernarfon mor bwysig yn fy mywyd Cymraeg a Chymreig. Cyfle i wneud pethau diddorl a dysgu pethau gwahanol i gyd drwy gyfrol y Gymraeg. [Peth prin yn fy mywyd yn MK!]\nEleni, roedd gormod yn digwydd i fi eu gofnodi i gyd yma. Felly, ynglyn a’r post yma, beth bynnag, dwi’n son am daith gerdded hanesyddol gyda Rhys Mwyn, arecheolegydd lleol. Dwi wedi bod ar sawl daith gyda Rhys, a ddoe cael cipolwg ar archeleg diwydiannol Caernarfon oedd dan sylw. Felly, be ddysgais?\nBod pobl Caernarfon yn barod i fynd am daith cerdded mewn tywydd eitha gwlyb!\nBod y cei llechi – lle fues i’n chwarae pan yn blentyn – ddim yn bodoli cyn y ddeunawfed ganrif\nBod llawer o’r adeiladau sydd ar hyd y cei wedi cael eu ddefnyddio gan cwmni peirianneg De Winters, a sefydlodd ffowndri yn y lleoliad yn creu beth bynnag oedd angen ar gyfer y ddiwydiant llechi. [Yn ôl wikipedia, Owen Thomas a oedd wedi adeiladu’r ffowndri].\nDe Winters oedd yn gyfrifol am adeiladu rheilffordd Nantlle I gario’r llechi mewn wagenni o’r chwareli yn Nyffryn Nantlle I Gaernarfon. Roedd y wagenni yn cael eu tynnu gan geffylau. Agorodd Rheilffordd Nantlle yn 1828.\nHeddiw, mae’n bosib o hyd gweld olion y cledrau o’r reilffordd – fel yn y lluniau nesaf.\n[Mae’r ail llun yn dangos lle maent yn gweithio ar yr ‘ynys’: llawer o gynlluniau ar gyfer y cei llechi. ]. Ond fel llawer o bethau diddorol, yn aml dan ni ddim yn sylwi beth sydd o’n gwmpas ni.\nAilddysgu: Gwanwyn, dydd Gwyl Dewi a hel atgofion…\nCyhoeddwyd ar 1 Mawrth 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDwi wastad yn meddwl bod Gwanwyn ar y ffordd erbyn dydd Gwyl Dewi. Ac am unwaith roedd heddiw yn sych, a roeddwn i’n hel atgofion am dydd Gwyl Dewi pan r’on yn blentyn yng Nghaernarfon. Dwi’n cofio cerdded i’r ysgol gan gwybod ein bod ni’n gorffen ysgol hanner dydd – a cael dod adref, a’r pleser o gerdded gan rhagweld y prynhawn rhydd i ddod. Ac wrth sôn am y gorffenol, mi ddois ar draws hen luniau wrth twtio. Dyma un o’r siop teuluol ar y maes yng Nghaernarfon.\nDwi ddim yn siwr pryd cafodd y llun ym ei dynnu, ond fel gwelwch roedd digon o hysbysebu ar yr adeilad! W.J.Owen oedd enw’r siop – “Corn & Seed Merchants” oedd hi. Mae’n anodd gweld yr enw yn y llun, ond mae enw Harpers [drws nesaf dwi’n meddwl?] yn amlwg yn y llun nesaf – lle ‘r ydwi ym mreichiau Anti Glad, bron ty allan i’r siop.\nErbyn y chwechdegau fy nhad, fy modryb, Anti Glad, a weithiau ‘Wili Vaughan’, cefnder fy nhad, odd yn rhedeg y siop. A dyma llun fy nhad yn gweithio ty fewn i’r siop:\nDydy o ddim yn llun da iawn. Mae dydd Gwyl Ddewi yn arbennig o hyd a mi fyddaf yn mynd yn ôl i Gaernarfon am y benwythnos i gymryd rhan yn y Gŵyl ddewi Arall sydd ymlaen. Edrych ymlaen.\nAilddysgu: Tylluan fach\nCyhoeddwyd ar 4 Chwefror 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nMae hi wedi bod yn wythnos brysur a blinedig. Cafodd fy ngŵr haint, a mae o wedi bod yn y gwely trwy’r ran fwyaf o’r wythnos; felly ’roedd cerdded gyda’r ci, coginio, edrych ar ei ôl a.y.y.b i fynny i fi. Na, s’wn i byth yn gwneud nyrs dda. Ond mi wnes i drio fy ngorau. Heddiw, mae J wedi dod i lawr grisiau, ac yn teimlo llawer gwell – ond yn ddal yn wan a simsan. Diolch byth i antibiotics cyn belled bod ni ddim yn cael eu or-ddefnyddio, mae nhw’n wych.\nFelly erbyn heddiw d’on i ddim isio mynd allan ’pnawn ’ma i ddweud y gwir. Wedi newid y gwely, gwneud llwyth o olchi, siopa, mynd i Pilates, darparu cinio a cherdded ar y comin bore ’ma – ond ’roedd rhaid mynd a Teo allan. A dwi mor falch fy mod i wedi mynd. Gwelais Jo Angell ar y comin, merch lleol sy’n cymryd lluniau gwych. Dangosodd i fi lle ’roedd y dylluan fach. Un anffodus dydy’r llun ddim mor dda – ’roedd yr aderyn braidd yn bell i fy nghamera fach. Ond mwynhais ei weld o. Yn y llun gyntaf yma mae o’n cuddio yn y goeden, ac yn anodd i’w gweld, ond yn haws i’w gweld yn yr ail.\nCyhoeddwyd ar 30 Ionawr 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nO’r diwedd mae’r dyddiau yn ymestyn dipyn bach, a mae’r tymor garddio yn nesau. R’on i a fy ngŵr yn Ludlow dros y benwythnos yn ymweld a ffrindiau – dyma’r olygfa o lle roedden yn aros.\nGwych. Ond roedd y tywydd yn ddigon wlyb, yn enwedig ar y dydd Sul, pan roedden yn teithio’n ôl. Felly cawsom hoe bach yn y ganolfan garddio yn Buckingham. Fel bron bob ganolfan arddio arall, mae’r ganolfan yma wedi dechrau gwerthu bob fath o bethau gyda dim gysylltiad a garddio o gwbl. Serch hynny, maent yn tyfu eu planhigion ein hunan, ac yn gwerthu tatws ar gyfer plannu yn rhydd. Felly es ati i brynu ychydig o datws i blannu eleni, yn cynnwys tatws Ratte.\nDwi’n cytuno gyda’r dyn sydd wedi sgwennu’r blog yma: mae ’na blas ardderchog arnynt.\nOnd syn dechrau eto gyda’r ardd – a mae hi braidd yn gynnar ar hyn o bryd, dwi am trio dacluso rhan o’r ty, ac yn holl bwysig, cael gwared o bethau dan ni ddim wir angen mwyaf. Dwi’n ofni bod orchwyl hir o fy mlaen i…………..\nAilddysgu: Ailddysgu 2017-01-27 21:08:00\nCyhoeddwyd ar 27 Ionawr 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDiwrnod hyfryd yng Nghaerdydd, dydd Mawrth. Roedd lawnsiad o un o’n cyrsiau ni: ’Darganfod Cymru a’r Gymraeg‘ yn y senedd. Cyn hynny, r’oedd dipyn o amser i grwydro o gwmpas rhan o’r ddinas gyda fy ffrind Gareth, a chafodd ei fagu yn yr ardal. Felly, dechrau yn yr hen lyfrgell – ond yn anffodus dydy’r caffi ddim ar ägor rean felly crwydro trwy’r dinas a’r farchnad; ac ymysg lower o bethau – ymweliad fur i’r amgueddfa genedleuthol ac i’r Parc a’r Deml Heddwch – ac i’r Ganolfan y Mileniwm i orffen.\nDwi ddim wedi treulio llawer o amser yng Nghaerdydd o’r blaen ac yn sicr mi fyddwn yn hapus mynd yn ol gyda llawer fwy o amser i fwynhau’r dinas.\nCyhoeddwyd ar 15 Ionawr 2017 gan Ann Jones\t(rss)\nDiwrnod digon diflas eto heddiw, o ran y tywydd, ond amser digon diddorol yn ein gwarchodfa natur lleol: ond ryw ddwy filltir o’r tŷ. Mae’r gwarchodfa yn cynnal ‘Sul Agored’ bob fis, lle mae bob guddfan ar agor i ymwelwyr, a hefyd yr adeilad. Yn fana, mae llyfrau ail-law ar werth, te a choffi a cacennau cartref, i gyd i godi bres tuag at y warchodfa.\nHeddiw, roedd Andy yn tywys taith cerdded byr o gwmpas y warchodfa. Fo ydy’r ‘county recorder’ (dwn i’m be ydy hynny yn Gymraeg!) a felly mae o’n cyfri ac yn cofnodi’r adar, yn enwedig y hwyiaid. Syniad da i fynd a bobl gyda diddordeb yn yr adar gyda fo. Gwelsom ni ddim llawer heddiw, ond roedd yn dda gweld dringwr bach, a hefyd llwynog, yn sefyll yn gwylio ni – ond dim digon o amser i godi’r camera cyn iddo fo fynd. Dyna alun o un o’r cuddfannau:\nWedyn yn ol i fewn am banad a gweld be arall oedd o gwmpas. Mae na lofft i adeilad y warchodfa lle mae’n bosib cael golygfa gwych, a telesgopau ar gael hefyd.\nA wedyn i’r tafarn gerllaw am ginio gyda fy ngwr a mab, ac i gynhesu wrth yml y tan.\nWrth mynd a fy mab gartref, es i faes parcio IKEA. Na, dim i siopa yn Ikea, ond oherwydd bod sawl gynffon sidan wedi ei gweld yna ( a roedd hi ar y ffordd), ond na, methais gweld un, a buan r’on i wedi laru gyda maes parcio orlawn a bwrlwm y lle, felly yn ol adre.\nAilddysgu: Celf Milton Keynes\nCyhoeddwyd ar 31 Rhagfyr 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nDan ni wedi cael tywydd ardderchog yn ddiweddar, tan ddoe, a oedd yn niwlog a dim llawer i’w gweld. Ond cyn hynny, mae’r haul wedi bod yn gwenu; y barrug wedi bod yn sgleinio, a’r golau mor dda. Es am dro, dydd Mawrth, ar hyd drywydd celf, sydd i’w ddarganfod ar hyd y gamlas; trywydd a chafodd ei ysbrydoli gan ysgol Japaneiadd Gyosei a oedd yn Milton Keynes tan 2002.\nDyma wybodaeth am y trywydd:\nDoedd dim ddigon o amser i weld popeth ar y trywydd, ond dyma tri ohonnyn nhw. Cerflun dur o geffyl ydy’r gyntaf. Mae dipyn o wybodaeth ar y we am y cerflun.\nMae o’n edrych yn wych yn sefyll wrth y gamlas, ond ‘falle ddim yn glir iawn yn y llun yma.\nUn arall ydy brithwaith o dylluan wen, un o fy hoff adar, ac aderyn sydd i’w weld yn lleol. Dydy’r niferoedd ddim yn uchel ofnadwy, ond, ers rhoi blychau nythu\nyn agos i’r afon, rhai flynyddoedd yn ol, mae’r niferoedd wedi codi. Dyma’r frithwaith a chafodd ei greu gan Melanie Watts.\nA’r trydydd yay’r fainc yma gan Jeremy Turner, gyda saw greadur sydd i’w ddarganfod yn y gambles neu o gwmpas.\n.A dyma rhai o luniau o’r comin cyn i’r tywydd torri:\nCyhoeddwyd ar 30 Tachwedd 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nO’n i am son am y dylluan wen, ond gyda’r tywydd braf, braf [er mor oer], roedd rhaid tynnu dipyn o luniau. Ddoe penderfynais fynd i’r gwaith ar y beic. Er ei fod hi’n oer ofnadwy, roedd hi’n ddiwrnod braf iawn, a phobman yn edrych mor wych gyda’r haul yn sgleinio a’r golau mor fendigedig.\nRo’n yn ofalus, a doedd o ddim rhy rhewllud. Roedd y llyn yn edrych yn hyfryd, a hefyd y coed i gyd ar y fordd i’r gwaith.\nA llwyddiais i feicio yn ol, hefyd, heb ddamwain. Ond heddiw roeddwn yn gweithio gartref, felly dechreuodd y dydd gyda cerdded ar y comin, yn hytrach nag ar y beic.\nDyma rhai o’r olygfeydd ar y comin bore ‘ma. Mae’r rhain o’r cae gwylod, with yr anon. Bendigedig.\nAilddysgu: Ar y comin eto\nCyhoeddwyd ar 12 Tachwedd 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nHeddiw mae’n bwrw – ac yn ddiwrnod ddiflas ar y cyfer, felly mae’n werth cymryd mantais pan mae’r tywydd yn braf – a diwrnod felly cawsom ddoe. Awr ar y comin bore ddoe, a’r haul yn dod allan, a gwylio’r cudyll coch. Mae niferau’r aderyn yma wedi gostwng trwy Prydain. ‘Roedd yn aderyn digon gyffredin pan oeddwn i’n blentyn, yn bendant. Mae’r RSPB wedi bod yn gwneud ymchwiliad a hyd at hyn, mae’r canlyniadau yn dangos mai newidiadau yn y ffordd o ffermio, a defnyddio cemegau i ladd llygod, yn enwedig defnyddio gwenwyn i ladd llygod mawr sy’n gyfrifol.\nMae par ar y comin, ond fel arfer ond y iâr byddaf yn gweld [dwi’n ei cymryd hi mai par ydynt oherwydd weithiau mae dau yn hedfan].\nMae’r brân yn ddi-dostur weithiau, ac ar nos Fercher, pan oeddwn yn mynd allan gyda’r ci, cyn iddi hi nosi go iawn, r’oedd brân bron ar gynffon y cudyll coch, nes iddi hi gorfod cludo mewn coeden.\nDyma hi ddoe\nGobeithio bydd hi’n llwyddo i godi teulu. Ddyle fod digon o fwyd iddi hi ar y comin, gyda’r llygod bengron.\nCyhoeddwyd ar 6 Tachwedd 2016 gan Ann Jones\t(rss)\n[Dwi wedi trio gyda’r post yma tair gwaith nawr, a bob tro mae o\_n edrych yn od iawn, dim ots pa “front”. Felly dyma’r tro diweähaf a ffwrdd a hi]\nMae’r tymor yn newid, a’r tymheredd wedi gostwng – ac am fod yn oerach byth. Prynhawn yma, glaw trwm, a gwyntoedd cryf. Ddoe, yn y prynhawn, mi es i Otmoor, gwarchodfa natur RSPB gyda fy ffrind Jan. Dwi ond wedi bod unwaith o’r blaen, ond mae’r llecyn yma yn arbennig iawn. Er ei fod yn yml Rhydychen, rhos isel neu cors ydy hi: gwlypdir gyda’r fath o adar fasech chi’n disgwyl mewn cynefin fel hyn. Unwaith roedd y wlypdir yn enfawr, ond fel sydd yn digwydd, cael ei droi i dir ar gyfer ffermio oedd hanes y ran fwyaf. Ar wahan i Otmoor. A mae’r RSPB wedi bod yn datblygu’r warchodfa ar gyfer rhywiogaethau arbennig, fel aderyn y bŵn, bod y gwerni ac yn y gaeaf, bod tinwen. Ddoe, ’roedd bod y gwerni i’w gweld, a hefyd bod tinwen – mae nhw yn dod i lawr o’r tir isel yn y gaeaf. Falle mae un o’r Alban oedd hon. Doedden nhw ddim yn agos, yn bendant dim digon agos i gael llun.\nFelly dyma llun o ddau a welais haf llynedd yn Otmoor (dydy rhain ddim yn dda iawn chwaith…..].\nOnd y sioe ddoe oedd y ddrudwy. Erbyn pedwar o’r gloch roeddent yn dechrau hedfan i’r gors, yn ei filoedd. Ond doeddent ddim i gyd yn dod ar unwaith, ond fel cymylau, un ar ol y llall, a weithiau gyda hoe bach, neu fawr, rhwng y cymylau. Dyma be mae’r blog RSPB yn dweud am Otmoor\na hefyd mae blog Otmoorhttp://otmoorbirding.blogspot.co.uk/ ei hyn yn ardderchog.\nAilddysgu: Tŷ allan ac yn y tŷ\nCyhoeddwyd ar 26 Hydref 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nMae lliwiau’r coed tŷ allan i “Walton Hall”, yr hen dŷ yng nghanol ein campws gwaith yn drawiadol iawn, yr amser yma o’r flwyddyn. Dwi ddim yn siwr be ydy nhw.\nA mae’r siwrna i’r gwaith ar y beic wedi bod yn bleserus iawn.\nWythnos yn ôl, r’on i’n hapus iawn i weld y greadur yma. Does dim llawer o ddraenogod o gwmpas fama, a mae’r rhan fwyaf dwi’n gweld wedi marw ar y lôn, ond ’roedd hwn, neu hon, yn fyw a iach – ond falle dipyn yn fach i oroesi’r gaeaf.\nOnd heddiw, gweithio gartre bore ’ma, a gwarchod y wyrion p’nawn yma, a dyma lluniqu o fy ŵyr bach, Thomas, un gyda Smot – y fersiwn Gymraeg o ’Spot’ o’r llyfrau i blant ifanc. Wel, dyna be dan ni’n ei alw fo beth bynnag – ac yn y llyfrau mae Spot wedi troi i fewn i Smot.\nAilddysgu: Digwyddiadau ar y comin, yn y tŷ gwydr ac yn y gegin\nCyhoeddwyd ar 10 Hydref 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nMae’r hydref go iawn wedi dod i’r comin, gyda tarth yn y bore, a golau hyfryd, yn gwneud cerdded i ymarfer y ci – a fi, yn bleser.\nYn ddiweddar, dwi wedi gweld dau aderyn dwi erioed wedi gweld o’r blaen ar y comin.\nY gyntaf, bore Sadwrn oedd clochdar y cerrig. Hwn ydy un o fy hoff adar. Ac er bod llyfr natur Iolo yn dweud ei fod yn hoff o dir comin, dwi erioed wedi gweld un yn yr ardal hon o’r blaen. Dyma llun o glochdar y cerrig Cymraeg – yn Sir Benfro:\nA gwryw oedd yr un ar y comin hefyd; aderyn hardd iawn, ond ches i ddim gyfle i edrych arno fo yn fanwl; roedd o wedi hedfan i ffwrdd mewn chwinciad!\nBore Sul, bore braf a heulog, edrychais i weld be oedd yn y ddraenen wen, sydd yn llawn o aeron coch, a bob fath o aderyn yn gwledda ar yr aeron. Un o’r rheini oedd pinc y mynydd – brambling. Ymwelydd gaeaf ydy hwn, a dwi’n gwybod ei fod yn cael ei weld yn yr ardal – yn enwedig yn y warchodfa natur, ond dwi ddim wedi gweld un o’r blaen.\nMae’r comin yn gartref i sawl rywogaeth, a mae’r rhestr wedi tyfu rwan. Ac yn y cae gwaelod – y ddôl gwaelod, wrth yr afon, mae pethau yn newid hefyd. Eleni, gyda’r gwair yn hir, ’roedd y ddôl yn llawn o bryfed a ieir bach yr ha, a’r adar yn dod i wledda ar y pryfed, yn enwedig y wennol ddu, tra oedd adar fel bras y cyrs yn nythu. A rwan mae gynlluniau ar y gweill i greu ddôl go iawn, ’hen ffashiwn’.\nMae dôlydd hen wedi bod yn diflannu o’r wlad, ac oherwydd hynny dan ni wedi colli’r blodau sydd yn tyfu yna, a’r bywyd gwyllt sydd yn dilyn y blodau.\nHeddiw roedd y gwaith yn dechrau, felly gawn ni weld sut bydd y ddôl yn datblygu dros y blynnoedd.\nYn ôl yn yr ardd, mae’r aubergines yn ffynnu yn y tŷ gwydr.\nRhai bach, eleni, yn y gobaith ei fod am aeddfedu dipyn yn gynharach na’r arfer. Nos Sadwrn, felly, cyri aubergine. Dwi’n hoff iawn o ryseit Nigel Slater, sydd yn eitha syml ac yn hyfryd o flasus.\nEin ciwymbers o’r tŷ gwydr yn y raita, chutney a reis, a papadom, a dyna ni.\nAilddysgu: Pethau diweddar\nCyhoeddwyd ar 2 Hydref 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nFel arfer, mae pethau wedi bod yn brysur, a rhysut dwi ddim wedi llwyddo i bostio i’r blog. Felly be sydd wedi bod yn digwydd? Penwythnos diwethaf, aethom i arddangosfa a oedd wedi cael ei osod yn yr hen eglwys yn Lathbury – pentref rwy filltir i ffwrdd. Mae’r hen eglwys yn dyddio o’r ddeuddegfed ganrif, a mae lluniau a cherfiadau ar y muriau\nArddangosfa gan ddau artist lleol sydd yn byw yn y dref yn fama: Kate Wyatt – sydd yn peintio bywyd gwyllt lleol , ac yn yn enwedig sgwarnogod, a hefyd rhai o waith Tony Barker, sydd hefyd yn peintio adar a bywyd gwyllt. Dan ni wedi prynu un o’i phrintiau hi, i fynd ar wal y lloft ffrynt. Mae’r ddau yn treulio llawer o amser ym mhob tywydd yn fraslunio be maent yn gwylio, a mae o’n syndod gymaint o adar ac anifeiliaid sydd i’w gweld yn yr ardal.\nDdoe, ymweliad i arddangosfa gwbl wahanol. “Records and Rebels 1960- 70- ” yn yr amgueddfa Victoria & Albert, yn Llundain. Rhan o ddathlu penbwlydd fy ngŵr a fy ffrind. Arddangosfa gwych; hel atgofio ond hefyd ‘ roedd yn ymweliad emosiynol. Lle aeth yr holl cythro a’r angerdd? Yn ôl yr arddangosfa, ar ddiwedd y pumdegau/dechrau’r chwechdegau – dwi ddim yn cofio yn union, roedd hanner poblogaeth America yn dauddeg bump neu iau! A dyma ni heddiw, ac efallai bod yr Americanwyr am gael Trump fel llywydd!\nAc yn ôl i iddiwrnod heulog, hyfryd, yn fama, heddiw. Felly amser i fynd i ddyfrio’r planhigyn yn y tŷ gwydr. O’r diwedd mae’r pupurau yn dechrau [ond yn dechrau, cofio], aeddfedu.\nDoes dim gymaint a hynny, ar ol i’r malwod wleddu ar y blanhigion yn gynharach yn y gwanwyn, ond edrych ymlaen at flasu be sydd ganddo ni, beth bynnag.\nAilddysgu: Dro bach\nCyhoeddwyd ar 13 Medi 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nGyda’r tywydd braf yn parhau, a dim rhy boeth dydd Sul, aethom am dro bach lleol. Mae’r taith bach yma yn mynd trwy’r comin ac i lawr i llyn, wedyn dros caeau ac yn dringo i gyrraedd fferm, cyn troi yn ol i lawr tuag at yr afon eto, ac i bentre Llathbury, hen bentre ryw filltir o’n dre ni. Buom un byw yn Lathbury am ychydig o flynyddoedd.\nDyma’r hen lwybr braf sydd yn mynd o’r comin i lawr i’r llyn [lle eitha da i hel mwyar duon].\nYn ffodus, roedd y gwartheg reit dawel – dwi wastad yn wyliadwrus wrth mynd trwy cae gwartheg gyda ci, yn enwedig os oes lloi bach.\nWedyn cyrraedd y fferm, i’w weld yn fferm mawr ddiwydianol mewn ffordd. Ac yn llawn o wenoliaid a weonoliaid y tŷ. Heb mynd eto, a’r tywydd yn ddelfrydol ar gyfer bwydo cyn hedfan i ffwrdd.\nAr ôl mynd trwy’r fferm, mae’r llwybr yn troi ac yn mynd i lawr yr allt tuag at yr afon, ond annodd gweld dim gyda’r cae enfawr yn llawn o yd, ac yn anelu at bentre bach Lathbury. Hen bentre sydd wedi ei henwi yn y llyfr ’Doomesday’ gyda hen eglwys yn dyddio yn ôl i’r deuddegfed ganrif.\nMae llwybr trwy’r cae gyferbyn a’r eglwys wedyn yn dilyn yn ôl i Newport Pagnell,\nlle dan ni’n byw. Am ychydig o flynyddoedd rŵan mae defaid ’Herdwick’ yn y caeau yma – sydd wastad yn fy atgofio fi o Ardal y Llynnoedd, o ble mae nhw’n dod. Defaid sydd yn gwneud yn dda mewn llefydd mynyddig – a felly mewn ardal fel yma, gyda gwair moethus, yn edrych yn iach iawn.\nAm saharan! Braf lawn cerdded yn yr haul – ond rya bedwar a hanner filltir.\nAilddysgu: Dechrau’r Hydref\nCyhoeddwyd ar 10 Medi 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nAr wahan i heddiw [o, ia, a hefyd dydd Sadwrn diwethaf], mae’r tywydd braf, heulog a gynnes wedi parhau yn fama. Dwi wedi bod yn arbrofi i weld faint o wahanol teithiau cerdded sydd yn bosib o’r cefn drws mewn awr a hanner neu awr a chwarter. Fel arfer does dim digon o amser i fynd am ddwy awr yn y bore. A felly, does dim gymaint o ddewis, oherwydd mae o’n cymryd ryw ugain funud i hanner awr i gyrraedd y llefydd mwy ddiddorol – ar wahan i gerdded ar y comin [ond weithiau mae’n braf cael newid bach].\nPenwythnos diwethaf mi es i fynny i’r gamlas,\na hefyd rownd llyn bach sydd ddim rhy bell i ffwrdd, o’r enw ’Tongwell’,\nond erbyn dydd Sul, yn ôl i gerdded ar y comin, sydd mor braf, a gyda mwy o gyfleoedd i weld bywyd gwyllt. Dyma un creadur dwi erioed wedi gweld [yn fyw]:\nllŷg – un gyffredin swn i’n meddwl – yn ôl llyfr Natur Iolo, mae’r cynffon yn mesur tua hanner hyd y corff. Ond rhai wedi marw dwi wedi gweld, erioed.\nYn ôl yn yr ardd, mae llai o amser rŵan gyda’r tywyllwch i’w weld yn dod yn gynt bob nos. Dwi’n trio rhoi hadau i mewn ar gyfer y gaeaf, ond mae’r malwod, a’r gwlithod, yn cael gwledd.\nFel gwelir yn y llun, mae’r rhan fwyaf o’r dail bach wedi cael eu bwyta!\nEr hynny, mae’r aubergines yn gwneud yn eitha dda [dwi’n trio anghofio’r un gyda gwlithen enfawr ty fewn iddo fo],\na’r basil, a’r tomatos, felly mi wnes i drio ryseit gan Ottolenghi o’r papur newydd. Braidd yn gymleth mewn llefydd – ond yn flasu’n dda.\nCyhoeddwyd ar 27 Awst 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nDydy’r tymor ddim wedi bod yn dda o ran lysiau eleni. Ar ôl y gaeaf gwlyb, roedd gymaint o falwod a gwlithod – ac oherwydd hynny, ces i ddim lwyddiant o gwbl gyda courgettes, ac ond dwy res o ffa Ffrenging. Wedyn doedd dim llwyddiant gydab betys, a dim panas ac ar ol haf sych a phoeth yn aml, dwi wedi gadael y tatws am dipyn. Mae’r mafon wedi llwyddo i ryw raddau – ond fel arfer ar ddiwedd Awst bydd y mafon Hydref yn gweud yn dda – ond mae hi wedi bod rhy sych hyd at hyn. A’r mefus wedi bod yn sal ofnadwy.\nRoedd y basil yn araf yn dod, ond mae na ddigon i wneud pesto, efallai dros y benwythnos. A dwi newydd prynu planhigino o’r archfarchnad – “living basil“: mae nhw yn dod ymlaen yn dda, a falle bydd digon o fasil hwyr. Rŵan, yn sicr, ydy’r amser i hau salad ar gyfer y gaeaf, ond mae hi wedi bod rhy poeth a sych. Er hynny, dwi am roi cynnig arall ar hadau fel pak choi sydd yn gwneud salad da yn y gaeaf.\nUn path sydd weed ffynu yay’r llyffantod! Mae’r add yn llawn ohonnyn nhw a hefyd mae dwy neu dri yn byw yn y tŷ gwydr! Dyma un o drigolion y tŷ gwydr: ar ben y wal bach….\nCyhoeddwyd ar 17 Awst 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nAr ol bod ar ein gwyliau wythnos diwethaf, dan ni wedi dod yn ôl i sychder yn yr ardd, a’r haul yn tywynnu. A gan bod ffrind wedi bod yn dyfrio yn y tŷ gwydr – llwyth o giwcymber.\nMae ’na ddeuddeg yn y fasged, ar ei ffordd i’r siop lysiau, lle maent yn cael ei ffeirio am llysiau nad oes gennym yn yr ardd – neu ffrwythau fel bananas.\nY gwaith fwyaf gyda’r tywydd sych, poeth ydy dyfrio. Mae rhaid rhoi dipyn o ddwr bob dydd yn y pwll bach yn yr ardd, ac er nad ydym yn dyfrio’r lawnt na’r blodau yn aml, mae rhaid dyfrio’r planhigion mewn potiau, a’r ffa Ffrengig a’r cenin – a Paul os wyt ti’n darllen mae’n ddrwg gen i os ydy o’r dal i fwrw ym Mlaenau Ffestiniog…..\nAethom i Alnmouth yn Northumberland a roedd yn hyfryd. Braf cael bod mewn lle lle mae nifer o adar wahanol i’w gweld, fel y gylfinir, sydd yn brin iawn yn fama. A braf clywed son y gylfinir – yn fy atgoffa i o Gymru…\nAilddysgu: Y barcutiaid lleol\nCyhoeddwyd ar 1 Awst 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nO’r diwedd, dwi’n cyfranu at y flog yma. Heb gwneud am dipyn. Ac unwaith eto mae’r tecnoleg yn fy erbyn i. Unwaith, roedd y lluniau ar yr iphone yn cael eu rhoi i’r cyfrifiadur unwaith wedi i’r ddau cael cysylltiad, ond rŵan dydy o ddim yn digwydd fel yna bob tro. Ac yn sicr dim heddiw, am ryw reswm.\nBeth bynnag. Dwi ddim yn yr Eisteddfod a dim yn medru mynd eleni. Blwyddyn nesaf, gobeithio. Dwi wedi bod yn gwylio’r barcutiaid lleol yn ddiweddar. Mae un neu ddau i’w gweld o gwmpas y dref yma, a weithiau yn hedfan uwchben y comin, lle byddaf yn mynd a’r ci am dro.\nWythnos yn ôl, cafodd y gwair ei dorri.\nMae’r gwair yn cael ei adael i dyfu drwy’r rhan fwyaf o’r haf, a mae hynny’n beth dda – yn denu adar i hela a nythu, a ieir bach yr haf (ond dim llwyddiant gyda tynnu llynau o’r rheina).\nA tuag at ddiwedd mis Gorffenaf, mae’r gwair yn cael ei dorri. Ac ar ol hynny, roedd y barcutiaid ym mhobman – wel dyna sut oedd o’n teimlo. Pump ohonyn nhw. Yn amlwg roedd o’n llawer haws cael gafael ar y llygod bengron.\nMae’n rhyfedd meddwl bod y barcud mor brin ddeugain mlynedd yn ôl, ac yn sicr yn aderyn Cymreig. Ond ryw bum mlynedd yn ôl (os dwi’n cofio’n iawn) roedden yn gweld y barcutiaid gyntaf yn yr ardal yma. Roeddent wedi eu sefydlu o gwmpas y Chilterns – dim mor bell i ffwrdd, a hefyd roedd rhai ryw bump ar hugain milltir i’r gogledd, a roedden ni’n dechrau gweld ambell i un yn fama. Erbyn heddiw, dan ni’n gweld un neu dda yn eithaf aml. Ond dwi erioed wedi gweld pump gyda’i gilydd o’r blaen. A mae nhw’n adar hardd iawn.\nOnd dwi ddim wedi cael llun da eto – a gyda’r gwair wedi ei gasglu rŵan, does dim gymaint o farcutiaid o gwmpas. Duma beth sydd gen i.\nFelly, bydd angen amynedd, amser a’r golau iawn!\nAilddysgu: Gŵyl Arall 2016\nCyhoeddwyd ar 12 Gorffennaf 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nDdoe, ddes yn ôl o Gaernarfon ar ôl treulio’r penwythnos yn ymuno a Gŵyl Arall eleni. Cyfle i fyw bywyd Cymraeg trwy’r penwythnos ac i ddysgu a dal i fynny gyda llyfrau, cerddoriaeth, hanes, ffrindiau – a llawer mwy!\nEleni, yn anffodus, doeddwn i ddim yn medru cyrraedd mewn amser i ymuno a sessiwn ar y nos Wener yn dathlu nofel newydd Ifor ap Glyn, Tra Bod Dau – ond, dwi wedi prynu’r nofel, ac yn brysur yn ei ddarllen.\nFelly beth oedd yr uchafbwyntiau?\nYn bendant mwynhais y sesiwn gyntaf ar fore Sadwrn: darllediad Galwad Cynnar yn dod o Balas Print. Ond roedd rhaid codi yn gynnar i fod yna erbyn 6.30 (cliw yn y teitl ond dydy?). Aelodau y tîm:: Elinor Gwynn, Duncan Brown, Twm Elias a Math Williams – gyda Gerallt Pennant. Os dach chi wedi darllen fy mlog o’r blaen, falle byddach yn gwybod gymaint dwi’n mwynhau’r rhaglen a doedd y rhaglen yma ddim yn siomi chwaith, gyda ffocws ar lyfrau, a chyfle i siarad i rhai o’r tîm ar y diwedd.\nRoedd y llyfrau a oedd yn cael eu ddatrys yn cynnwys “Cuckoo: cheating by nature“: llyfr sydd wedi bod ar fy rhestr am ddipyn, ond dwi ddim ei ddarllen. Eto. A mi roedd Mari Gwilym (yn y gynulleudfa) yn sôn am llyfr Natur Paul a Nesta (o’i phlentyndod – ond swn i ddim yn meddwl ei fod ar gael rŵan) a hefyd cyfres ’Am Dro“ Angharad Tomos. Ac ar ôl paned, a croissant (neu ddau) yn ol i’r Gwesty am frecwast.\nMwynhais ’Peri Picsells’ gyda Gerallt Pennant yn hwyrach yn y bore hefyd – ac yn addo i fi fy hyn faswn yn codi’n gynt yn y bore i fynd allan gyda’r camera.\nR’on wedi gweld rhywbeth am nofel gyntaf Alys Coran, ond doeddwn yn gwybod fawr amdani. Yng Ngerddi’r Empriwm (! gerddi Palas Print) , r’oedd Alys a Siân Northey yn siarad am y nofel ac am gyfiethiad, gan Siân, i’r Gymraeg.\n’Roedd yn amlwg bod y ddwy yn dallt ei gilydd, a roedd y sgwrs wir yn ddiddorol ac yn codi a thrafod pynciau digon cymleth fel sut mae hunaniaeth a llais yr awdur yn newid gyda iaith gwahanol a sut mae rhai pethau yn haws yn y Gymraeg – neu’r Saesneg. Prynais yr addasiad Cymraeg – ond dwi eisio darllen y fersiwn gwreiddiol hefyd – mae’r llyfr wedi cael dipyn o ganmoliaeth.\nErbyn y ’pnwawn roedd y bore gynnar wedi cael ei effaith, a r’on isio cysgu.\nAr fore Sul, clywais rhai o’r drafodaeth am gylchgrawn llyfran newydd Cymru ’O’r Pedwar Gwynt’ sydd yn edrych yn wych, ond wedi trefnu i gyfarfod hen ffrind ysgol, roedd rhaid colli hanner. Ond da iawn cael cyfle i ddal i fynny a sgwrsio am dyddiau ysgol, hen ffrindiau ac y.y.b. Ac yn ffodus, erbyn amser cinio, doedd y twydd ddim rhy ddrwg: dipyn yn wyntog, ac yn bygwth glaw, ond beth bynnag i ffwrdd a ni – criw bach, ar Fordaith J Glynne Davies ar ngwch Brenhines y Môr, gyda Gwyneth Glyn, Gwilym Bowen Rhys Gwenan Gibbard. Mae’r digwyddiad yma wedi dod yn boblogaidd, a dwi’n gweld pam. A mi wnaeth y tywydd bihafio: dyma llun o’r Anglesey a rhan o’r castle ar y ffordd yn ol i’r cei llechi.\nA cau’r penwythnos gyda Steve Eaves. Gadawais dipyn bach cyn y diwedd, wedi blino’n llwyr, ond fel arfer wedi cael amswer gwych a gyda ychydig o lyfrau i fynd adref gyda fi.\nAilddysgu: Rhyd y Gro gan Sian Northey\nCyhoeddwyd ar 3 Gorffennaf 2016 gan Ann Jones\t(rss)\nMi orffenais darllen Rhyd y Gro, wythnos diwethaf. Dach chi’n gwybod sut mae hi, pan dach chi wir eisio mynd ymlaen i weld beth sy’n digwydd ac eto dim eisio gorffen y llyfr, oherwydd eich bod yn mwnhau gymaint? Wel profiad fel yna. A… Parhau i ddarllen →


Eseia 23 (BNET) - Bible Society\nEseia 23 BNET\n1Neges am Tyrus:23:1-18 Eseciel 26:1—28:19; Joel 3:4-8; Amos 1:9-10; Sechareia 9:1-4; Mathew 11:21-22; Luc 10:13-14\nUdwch, longau masnach Tarshish!23:1,14 Tarshish Porthladd yn Sbaen. Mae'n debyg fod "llongau Tarshish" yn cyfeirio at longau masnach mawr oedd yn croesi'r moroedd.\nDoes dim porthladd i fynd adre iddo\n– achos mae wedi'i ddryllio!\nCafodd y newyddion ei gyhoeddi o Cyprus.\n2Galarwch, chi sy'n byw ar yr arfordir,\nchi fasnachwyr Sidon.\nMaen nhw wedi croesi'r môr i'w chyflenwi,\n3wedi croesi'r dyfroedd mawr\ngyda had o Sihor a chynhaeaf afon Nîl;\ndyna oedd ei henillion –\nhi oedd marchnad y gwledydd.\n4Cywilydd arnat ti, Sidon,\nachos mae'r môr – y gaer ddiogel honno – wedi dweud,\n“Fi ydy'r un sydd heb ddiodde poenau wrth gael plant.\nDw i heb fagu bechgyn na merched ifanc!”\n5Pan fydd yr Aifft yn clywed am y peth\nbyddan nhw'n gwingo mewn poen\nwrth glywed am Tyrus.\n6Croeswch drosodd i Tarshish –\nudwch, chi sy'n byw ar yr arfordir!\n7Ai dyma'r ddinas gawsoch chi'r fath firi ynddi –\ny ddinas sydd â hanes mor hen iddi?\nAi hon deithiodd mor bell i fasnachu?\n8Pwy drefnodd i hyn ddigwydd i Tyrus,\ny ddinas oedd yn gwisgo coron,\na'i masnachwyr yn dywysogion\nac yn bobl mor bwysig?\n9Yr ARGLWYDD hollbwerus drefnodd y peth –\ni ddirmygu ei balchder yn ei harddwch,\na chodi cywilydd ar y bobl bwysig i gyd.\n10Hwyliwch adre, bobl Tarshish,\ni drin eich tir fel y rhai sy'n ffermio wrth afon Nîl;\ndoes dim harbwr i chi yma bellach.\n11Pan gododd yr ARGLWYDD ei law dros y môr\ngwnaeth i deyrnasoedd grynu mewn ofn!\nYr ARGLWYDD roddodd orchymyn\ni ddinistrio trefi caerog Canaan.\n12Dwedodd, “Dyna ddigon o dy rialtwch,\nferch Sidon, sydd wedi'i gorthrymu.”\nDos! Cod, a chroesa drosodd i Cyprus,\nond fyddi di ddim yn cael llonydd yno chwaith!\n13Edrychwch ar wlad Babilonia –\ny bobl sydd wedi peidio â bod!\nRhoddodd Asyria nhw i'r anifeiliaid gwyllt.\nCodi tyrau i warchae arni,\nysbeilio'i phlastai a'i throi yn adfeilion.\n14Udwch, longau masnach Tarshish,\nachos mae eich caer ddiogel wedi'i dinistrio!\n15Bryd hynny bydd Tyrus yn cael ei anghofio am saith deg mlynedd, sef hyd bywyd brenin. Ond ar ôl hynny bydd Tyrus fel y gân honno am y butain:\n16Cymer delyn, crwydra'r ddinas,\nbutain a anghofiwyd;\nCân dy alaw unwaith eto,\ni wneud i bobl gofio.\n17Achos, ar ôl saith deg mlynedd, bydd yr ARGLWYDD yn adfer Tyrus eto; bydd yn mynd yn ôl i werthu ei hun fel putain, a denu holl wledydd y byd i wneud busnes gyda hi. 18Ond bydd ei helw a'i henillion yn cael eu cysegru i'r ARGLWYDD; fyddan nhw ddim yn cael eu cadw a'u storio. Bydd ei helw yn mynd i'r rhai sy'n agos at yr ARGLWYDD, iddyn nhw gael digonedd o fwyd, a'r dillad gorau.


Rydych yma: Amgylchedd Hanesyddol › Gwarchod\nDiben Cadw yw gweithio i sicrhau bod yr amgylchedd hanesyddol yn hygyrch ac y caiff ei warchod yn dda. Caiff asedau hanesyddol eu gwarchod gan nifer o ddynodiadau gwahanol, rhai'n statudol ac eraill yn anstatudol - mae rhestru, cofrestru a gwarchod llongddrylliadau yn ddynodiadau statudol a gynhelir gan Cadw gan weithio i feini prawf penodol, ar ran Gweinidogion Cymru. Awdurdodau lleol sy'n dynodi ardaloedd cadwraeth. Caiff asedau eraill eu cynnwys ar gofrestri cenedlaethol neu leol anstatudol.\nMae'r angen i ddiogelu'r enghreifftiau gorau o henebion wedi'i gydnabod ers amser maith mewn deddfwriaeth. Dechreuwyd diogelu henebion yn statudol yn 1882 pan basiwyd y Ddeddf Diogelu Henebion gyntaf a oedd yn diogelu 50 o henebion ym Mhrydain Fawr.\nMae adeiladau hanesyddol yn helpu i roi i Gymru ei chymeriad arbennig. Mae'r angen i ddiogelu'r enghreifftiau gorau wedi'i gydnabod ers amser maith mewn deddfwriaeth.\nMae gan Gymru dreftadaeth gyfoethog o barciau a gerddi hanesyddol. Maent yn rhan bwysig ac annatod o adeiledd hanesyddol a diwylliannol y wlad.\nMae Safleoedd Treftadaeth y Byd yn lleoedd y mae Pwyllgor Treftadaeth y Byd UNESCO wedi eu harysgrifo ar restr o safleoedd rhyngwladol oherwydd eu gwerth cyffredinol eithriadol, y mae eu pwysigrwydd mor fawr y mae'n rhychwantu ffiniau cenedlaethol.


Cronfa’n rhoi help hanfodol i gael pobl ifanc yn actif eto | Chwaraeon Cymru\nYn hanesyddol, mae chwaraeon wedi bod yn bresenoldeb sy’n uno mewn cymdeithas – rhywbeth sy’n gallu helpu grŵp o bobl drwy argyfwng.\nMae hyn wedi bod yn wir yn sicr am Ganolfan Ieuenctid Margam ym Mhort Talbot, lle mae grant o Gronfa Cymru Actif Chwaraeon Cymru wedi galluogi pobl ifanc yr ardal i ailddechrau chwarae pêl droed.\nMae derbyn £1,500 – a hefyd grant pellach yn gysylltiedig â’r coronafeirws – wedi helpu’r gymuned leol drwy effeithiau pandemig presennol Covid-19.\nMae Canolfan Ieuenctid Margam yn cael ei gweithredu gan yr ysgrifennydd George Ridgeway, sy’n rhoi ei amser sbâr i sicrhau bod gan ieuenctid yr ardal yr hyn y mae arnynt ei angen.\nMae gan y ganolfan ieuenctid gyfanswm o 90 o chwaraewyr iau ac mae’r gronfa’n galluogi’r ieuenctid hyn i ddychwelyd ar y cae.\n“Fe wnaethon ni gais am grant sefydlu er mwyn gallu cael ein caeau’n ôl i safon ac er mwyn i’r plant allu dod yn ôl i ymarfer,” meddai George, sy’n gweithio i’r bwrdd iechyd lleol.\n“Fe wnaethon ni roi gwrtaith ar y caeau i gyd a’u hail-wneud nhw, a hefyd fe gafodd y glaswellt ei dorri cyn i’r chwaraewyr ddychwelyd i hyfforddi dair wythnos yn ôl.\n“Mae gennym ni saith cae yn ein sefydliad. Mae gennym ni ddau maint llawn a hefyd caeau llai ar gyfer y criw dan un ar ddeg, dan naw a dan chwech.\n“Heb y gronfa yma, fe fydden ni wedi gorfod gwario rhwng £1,500 a £2,000 ar y cae. Fel arfer, mae ein contract ni gyda’r cyngor sy’n torri’r glaswellt ac yn rhoi bil i ni bob mis.\n“Maen nhw’n codi £100 a TAW am dorri’r cae bob 10 diwrnod, sy’n swm anodd dod o hyd iddo.\n“Fel rheol, mewn argyfwng, y peth cyntaf sy’n dod i feddwl pobl yw bod rhaid iddyn nhw gynyddu eu ffioedd misol. Ond mae’r grant wedi galluogi i ni ostwng ein ffioedd er mwyn helpu rhywfaint ar ein haelodau.\n“Dim ond hyfforddi ydyn ni ar hyn o bryd. Fe wnaethon ni ostwng ein ffioedd ym mis Medi o £12 i £5 oherwydd rydyn ni’n gwybod bod rhai rhieni’n cael amser anodd, felly roedden ni’n meddwl y byddai gostwng ein ffioedd ni’n dangos ewyllys da.\n“Mae’r rhieni i gyd yn falch iawn ac yn methu credu’r peth. Cydweithio sy’n bwysig, a gofalu am ein gilydd.”\nRoedd y cyfyngiadau symud yn straen fawr ar iechyd a lles plant ar hyd a lled Cymru. Ac mae Ridgeway yn barod iawn i bwysleisio pa mor fuddiol mae’r grant wedi bod er mwyn gwarchod iechyd yr aelodau.\n“Iechyd corfforol a meddyliol y plant yw’r ffocws. Yn ystod y cyfyngiadau symud, roedden nhw’n chwarae dan do yn aml – ar yr X-Box a’r I-Pad.\n“Yr hyn rydw i wedi sylwi arno pan ddaeth y plant yn ôl yw eu bod nhw’n fwy awyddus, yn fwy cyffrous, yn gwenu ac yn edrych ymlaen at chwarae pêl droed.\n“Ar ddiwedd y dydd, rhoi gŵen yn ôl ar wynebau’r plant sy’n bwysig. Mae gennym ni tua 90 o aelodau iau yn chwarae yn ein grwpiau oedran ni, o dan chwech i fyny. Hefyd fe wnaethon ni groesawu ein tîm pêl droed cynhwysol i blant anabl yn ôl yr wythnos ddiwethaf.\n“Fel sefydliad, rydyn ni hefyd yn ffodus iawn o fod wedi cael grant ar gyfer Covid-19, wnaeth ein galluogi ni i brynu offer diogelwch fel diheintyddion dwylo, archwiliadau tymheredd, masgiau, platiau tafladwy a hefyd offer glanhau ar gyfer y ganolfan ieuenctid.”\nMae Canolfan Ieuenctid Margam wedi mynd yr ail filltir i gynorthwyo teuluoedd ei haelodau. Gyda llawer o rieni wedi gweld gostyngiad yn eu hincwm oherwydd eu bod ar ffyrlo, neu wedi colli eu swyddi, mae’r elusen wedi ceisio gwneud pethau’n haws i bawb.\nYchwanegodd George: “Yn ystod cyfnod y cyfyngiadau symud, fe wnaethon ni roi hamper bwyd gwerth £50 i bob aelod hefyd. Fe gawsom ni negeseuon gan aelodau’n dweud eu bod wedi bod o fudd mawr i’w teuluoedd.\n“Rydyn ni wedi cael cymaint o negeseuon. Mae llawer o bobl wedi cael eu heffeithio’n ariannol gan y cyfyngiadau symud, felly roedden ni eisiau gofalu am y bobl yn ein cymuned ni.\n“Mae’r tîm pêl droed a’r ganolfan ieuenctid yn ganolbwynt yn y gymuned yma ac roedd yn hanfodol ein bod ni’n goroesi’r cyfnod yma.”\nMae arian grant Cronfa Cymru Actif wedi bod yn bosib diolch i Lywodraeth Cymru ac arian sydd wedi cael diben newydd gan y Loteri Genedlaethol, sy’n parhau i fod yn un o gefnogwyr mwyaf chwaraeon yng Nghymru.


Riwl Britania! - BBC Cymru Fyw\nMae'n flwyddyn mwy neu lai cyn i'r Albanwyr benderfynu o blaid neu yn erbyn annibyniaeth. Nid fy lle i yw darogan i ba gyfeiriad y bydd pethau'n mynd. Dyw hi ddim yn argoeli'n dda i gefnogwyr annibyniaeth yn ôl arolygon barn ond gallasai llawer newid dros y deuddeg mis nesaf. Fe gawn weld.\nYr hyn sy'n ddiddorol ar hyn o bryd yw'r ymdeimlad cyffredin na fyddai hyd yn oed buddugoliaeth sylweddol i'r unoliaethwyr yn ddigon i arafu'r broses ddatganoli nac i ddarbwyllo'r cenedlaetholwyr i beidio gofyn y cwestiwn yr eildro. Yn wir mae nifer o bobl niwtral rwy'n eu parchu'n fawr yn amau mai mater o "pryd" nid "os" yw'r cwestiwn o annibyniaeth i'r Alban.\nMae hynny'n cymryd yn ganiataol y bydd senedd y Deyrnas Unedig yn parhau i ganiatáu i'r cwestiwn gael ei gofyn wrth gwrs.\nRwyf wedi nodi o'r blaen ein bod wedi cyrraedd sefyllfa yn yr ynysoedd hyn lle mae 'na gydsyniad bod gan bobloedd yr Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon hawl sofran ynghylch eu trefniadau cyfansoddiadol. Proses heddwch Gogledd Iwerddon sy'n bennaf gyfrifol am y sefyllfa ac mae'n un hynod o anarferol os nad yn unigryw ymhlith gwladwriaethau'r byd.\nMae hyd yn oed Canada wedi gosod pob math o rwystrau yn erbyn trydydd ymgais gan Quebec i dorri ei chwys ei hun. Peidiwch hyd yn oed gofyn ynghylch Sbaen a Ffrainc!\nYn y cyd-destun hwnnw mae'n ddiddorol edrych ar yr hyn mae ambell i Geidwadwr wedi bod yn dweud yn ddiweddar ynghylch cael setliad cyfansoddiadol newydd.\nBythefnos yn ôl ar fy rhaglen Saesneg fore Sul galwodd is-gadeirydd y blaid Michael Fabricant am "ddeddf uno newydd" fyddai'n cyfartalu grymoedd Caeredin, Caerdydd a Belfast ac yn eu gwneud nhw'n ddigyfnewid.\nYr wythnos hon mae'r Aelod Cynulliad David Melding wedi cyhoeddi llyfr yn galw am gyfansoddiad ffederal. Mantais hynny i'r seneddau datganoledig yw y byddai'n ei gwneud hi'n amhosib i San Steffan amrywio nac i ddileu eu hawliau. Yn hynny o beth fe fyddai hi mwy neu lai'n gyfystyr a chytundeb rhyngwladol.\nOchor arall y geiniog wrth gwrs yw y gallasai cynllun o'r fath gwneud hi'n llawer iawn anoddach i'r Alban, neu Gymru o ran hynny, adael. Gellid er enghraifft osod mwyafrif amodol ar gyfer unrhyw refferendwm neu fynnu bod annibyniaeth yn fater i'r deyrnas gyfan yn hytrach na gwlad unigol.\nDyw naill ai Michael Fabricant na David Melding wedi awgrymu hynny yn gyhoeddus nac, hyd y gwn i, yn breifat - ond dyna yw'r rhesymeg.\nDyw'r syniadau yma ddim mor newydd a hynny. Dydyn nhw ddim yn annhebyg i'r dadleuon a gyflwynwyd gan Murdo Frazer yn ei ymdrech i ennill arweinyddiaeth Ceidwadwyr yr Alban.\nDoedd Torïaid yr Alban ddim yn fodlon dilyn y trywydd hwnnw a go brin fod eu cyd-bleidwyr yng Nghymru a Lloegr yn barod i wneud hynny chwaith. Serch hynny mae'r ffaith eu bod hyd yn oed yn cael eu trafod yn brawf o ba mor bell mae'r ddadl wedi dod ers "setlo'r mater" yn ôl yn 1997.