JERUSALEM, YNYSYBWL.|1889-05-23|Tarian Y Gweithiwr - Welsh Newspapers Online\nIssue: 23rd\tMay\t1889\n23rd\tMay\t1889\nBEIRNIADAETR Y DARN ADRODDIADOL…\nBEIRNIADAETR Y DARN ADRODDIAD- OL DIRWESTOL, EISTEDDFOD TREBOETH, EBILL 27AIN. Daeth chwech o gyfansoddiadau i law, pump o honynt yn gyfansoddiadan barddonol, ac un cyfansoddiad rhyddiaethol, yn dwyn y flug- enwau canlynol:â��Un am el Achflfc (rhyddiaeth), Elddyl (yn lie Etddll), tfofidus, Dlrwestwr. Dlrwestwr yr all, a Teimladwy. Y mae hon yn gyBtadleuaeth dda lawn ar y cyfan. Er eu bod yn gwahaniaethu llawer eto i gyd, y mae yn I ymdrech deg/ ac y mae pob un o honynt gorea y gall yn 4 cvrchu at y nod.' Oredwyf nad o le fyddai awgryrn garedig I'r pwyllgoryma, ac 1 bwyllgorau ereili hwfyd, ar yr angenrheldrwydd Iddynt diev.-is testyn f. ganu arno, ac nid gaiael penrhyddid i bob un ddewla el destyn. Pan fyddo pob un a'l fesar el hon, yn nghyd ai destyn ei hun, mewn cys- tadlenaeth, gorchwyl anhawdd lawn ydyw gwneud chwareu teg a'r cyfansoddiadau ac y mae yn rhaid i mi gyfaddef mat anhawdd lawn genyf oedd dewis y goreu y waith hon, o her- wydd y penrhyddid (os penrhyddid hefyd) ymi. Ond gwnes a fedrwn o dan yr amgylchiadau, ac wele y cyfryw Un am ei Ajhub.â�� Darn o ryddlaeth sydd gan hwn ond y mae yn rhaid i mt gyfaddef am ei gynwys fel y Salmydd gynt,â��4 Dyma wybodaeth rhy ryfedd i mi; rhyfedd yw, ni fedraf oddl- wrthl.' Y testyn yw 4 Dyn yn feddw,' 36aln o linallan ond y mae 30 o honynt yn son am greadigaeth y dyn, yn nghyd a darlaniad o hono, ac y mae hwnw yn ddieithr farddonol. Dywed fod ei ben yn gawg aur llawn o berlau el gloatiaa yn dabyrddar pres dwy ffenestr o arlan byw yn el ddau lygad dan rosyn yn el ddwyradd.' Pa beth yw hyn 7 Credwyf pe byddai pen dyn o'r natnr uchod, y byddai llawer pen dyn o'r natnr achod, y byddai llawer lawn yn ea gosod ar werth er mwyn boddio ea blys ac o'r to arall, pe byddai yn boslbl ei newld, gosodwn i yr hwn aydd yn fy meadlant ar werth er mwyn gwaredu y boen ddiderfyn sydd yoddo. Ond dyna, nid wyf yn ei ddeall. Cawn y chwe' lllnell olaf ar 'ddyn yn feddw ac y mae y ddwy ffenestr arian byw wedi troi yn.rlsial, a'r cawg aur Ilawn o berlan yn for a ryfeddod,' fel mal tryblith ydyw. Os dechreu y mae yr awdwr, myfyried ar y pethau hyn, ac arosed ynddynt. Na feddylied mal tormala ydyw cyf- ansoddiad na, ond ffrw/th meddylgarwch a chelfyddyd l'w oBod allan. Aed yn mlaen, a threled eto. I Eiddll. Y Meddwyn.' Wrth ddarllen hwn, yr wyf yn teimlo yn nghwmni bardd lenanc yn dechreu cyneu y tan awenyddol yr aelwyd eto heb wresogi, heb ymgyfoethogl nemawr mewo iaith na syniadau, a llawer lawn o frawddegau sydd wedi llwydo mewn barddonlaeth, megya, 4 Tra'n gwarlo el arlan am 'rhyn nld yw fara.' Amlwg hefyd wrth y darn o ran mesur mai an leaanc I yw, oblegyd newidia el tesur dair gwaith mewn deagaln lllnell. Y mae fel yn dechreu ei yrfa, ac yn colli el wynt. A lied gymysglyd ydyw y darn. Ond aed yn mlaen, a chredwyf y rhagora yn mhell ar hyn cyn hir. Gofidus. Ymson gwralg y meddwyn.' Yr ydym erbyn hyn ar raddfa nwch ar lechweddau Parnassus.' Y mae Gofidas yn anadlu yn gryfach a choethach el arddull. Ymson ydyw ond er taw ymson ydyw, tyr allan i slarad yn gyhoeddas yn y 14eg o'r llfnellau, fel y canlyn, â��4 Edrychwch ar fy ngwiag,' &c., ac yna a yn 01 1 ymson drachefn ond rhaid cofio fod yr ymaon wedi el golli, a gellid deall yt oil o'r bedwaredd-ar-ddeg i'r dlwedd yn alarad cy- hoednis. Y mae yma Unellan da lawn, rhai o honynt yn rhagorol. Oelsla weithlo plot allan, ond y mae yn methu; nld yw yn hwn beth bynag yn 'bwrw y bel i bared,' ond syrthia 1 lawr heb gyraedd y climax. Trueni hefyd. Dywed,â�� â��4 Oynghorlon Fyrdd a gefals adseinlaat yn fy nghalon Fel arlangylch Al nld yn y meddwl y maent yn adselnio ? Beth am y gydwybod ? Ai nld hon yw y gareg ateb, ac nid y galon ? Gwall arall yw y gair gwrthddrych I so nid gwrthrych.' Ond wele Unellau campus 4 A ydyw ffrwd dyngarwch wedi sychn, A gallu cydymdeimlad wedi methu A Ifrwyno trachwant' Ac y mae ereill rhagorol yma. Ond fel y dy- wedais, mae yn anorphenedig heb y climax nen y colyn. Gydag ychydig gaboll, gwna ddarn da. Pe wedi trwsio ychydig yn helaethach, credwyf taw hwn fyddat y darn adroddiadol gorea. Dlrwestwr.â��4 Meddwdod a Dirwest.' Dyma gynllon o ddarn adroddiadol rhagorol ond er el fod yn dechreu yn odidog o dda, y mae yu goatwng ei eagyll yn faan wedi cychwyn. Y mae yr wyth lllnell cyntaf yn rhagorol ond y mae yn gwanhau yn y llinellaa ereill, megys,â�� Gwaiigofiald gwledydd daear lawr.' Y mae daear lawr' yn rhy sil o lawer I ateb y llinell- au blaenorol; a llawer awr yn gryfach lawer nag 4 ambell awr.' Cawn ar ol hyn ral llinellaa da lawn eto, yn darlunto- 1 Dirwest ar ei sedd, Yu chwlfio'i theyrnwialen lawn o hedd.' A 4 Meddwdod wedi trengn yn ei waed.' Ac eto wedi i'r gelyn drengu yn el waed, daw y ddwy linell yma i derfynu,â�� 1 0 brysled y boreu pan fyddc yr lor Yn claddu'r archelyn yn eigion y mor.' Pa angen i'r lor ei gladda yn eigion y mor, ac yntau wedi trengu eleoes ? Rhald i mi ddweyd fod y diw3ddnod, yn ughyda rhai llinellaa ereill sydd yn y darn, yn hollol anheilwng o gyfangorff llinellaa Dlrwestwr a phe buasal yn el ddarllen drosodd unwalth neu ddwy, buasal yn gyflawn nald yn nes yn mlaen i gael rhan o'r pres. Y tro hwn, beied el hun. f Dlrwestwr yr ail.â��4 Pa beth yw meddwdod. Y mae darn rhagorol o ddesgrlfiadol gan Dlr- westwr yr ail, yn gweith allan y syniadau yn rhagorol, ac yn medda ar iaith gyflawn a chref iawn. Y mae ynddo frawddegau godidog i ml, ac yr wyf yn cwbl gredo taw Revised Edition Dirwestwr 1 ydyw hwn, oblegyd y mae y ddelw yn amlwg, a gelUr dweyd am dano, A'th leferydd sydd debyg.' Y mae lliaellau yn y ddan bron yr an peth nls gellir gwahan- laethu nemawr rhyngddynt. Ond y mae yn hwn fanan gwelnlon eto ac y mae y penlli olaf yn wanach yn hytrach nag yn gryfach, fel y dylasal fod. Ond ar y cyfan, y mae yn dda k^Teimladwy.â��4 O paid a meddwi mwy.' Dyma y baidd, yr awenydd gorea o ddigon. Gall llawer o honom ddweyd, 4 A awm mawr (o drafferth1 y cefais i y ddinasfralnt hon.' Ond gall hwn ddweyd, Minan a anwyd yu fretntof" Y mae hwn yn frelnlol awenydd. Pan yn darllen hwn, teimlwn el fod yn ehedeg yn ddi- drafferth fel seraff gloew ar adenydd y wawr facddonol, yn myn'd gan ddesgrlfio yn odidog lawn. Os awn i ddechreu dyfynu, ofnwn na therfynwn. Ond cymerer y penill olaf hwn yn engtalfft Mae ysbryd sobrwydd ar el hynt, Yn telthio bryn a doJ, Mae ysbryd sobrwydd yn y gwynt Yn galw ar dy ol Ac Ysbrvd arall, Ysbryd mawr â�¢ Y gwr ga'dd farwol glwy' Wrth brynu'th fywyd, eilw 'nawr,â�� 1 0 paid a meddwi mwy.' Dyna index o hono Rhagorol. Yn awr am y gorea. Y darn adroddiadolyr wyf yn telmlo hwn dlpyn yn emynol. Pe baasal Teimladwy wedi dewis Iddo el han feaur mwy pwrpasol, ni faasal ynwyf amheuaeth. Ond y mae Dirwest- wr yr all mor ddeagrifiadol, eto heb fod ar yr an testyn, a thrwy hyny daw yr anbawsder yn fwy o lawer. Pe buaaent ar yr 8U testyn, hawdd fyddai penderfyna; ond Did felly y Mae. I Ac wedi darllen a darllen, drosodd a throsodd drachefn, yr wyf yn mothu yn gydwybodol wneud dim:6n.1 rhanu y wobr rhwng Dirwestwr yr Ail a Telmlsdwy. Ydwyf, yr eiddoch, Yn rh wymau'r aweu, Treforris. MAESYDDOG FRANCIS.\nAT DRETHDALWYR PLWYF YSTRAD.…\nAT DRETHDALWYR PLWYF YSTRAD. YFODWG. MR. GOI.â��Caniatewch i mi gael ychydig ofod o'ch papyr I ddweyd gair nea ddaa mewn cysyllttad a'r hyn sydd yn cymeryd lie yn y pIwyf yma ar hyn o bryd mewn perthynas I fnanes y plwyf, ys dywedir. Gallwn dybio fod rhai cyfelllion taa Threorci wedi dodi lefain yn y blawd ac yn ol y alarad glywlr drwy y He, y mae yn gweitbio ei ffordd yn lied effelthlol. Mewn plwyf-gwrdd (Testry) a gynaliwyd yn y Pentre, dychymygwn weled cwmwl bychan fel cledr llaw gwr yn codl, a hyny heb fod yn mhell lawn oddiwrth gadeirydd y cwrdd ae er nad wyf yn broffwyd, nac yn fab i broffwyd, dychymygaf fy mod yn clywed swn ystorm yn y pellder. Yr oedd yn dda fod genym gadeir- ydd lied brofiadol y tro hwn a chwareu teg iddo ef, gwnaeth ei waith yn lied foddhaol, ond wrth gwrs, nid wrth fodd pawb. Yn un pebh, yn ol tystiolaeth dan ddyn cymeradwy o Ton yr Ystrad, fe ddechrenwyd y Vestri cyn yr amser penodedlg, hyny yw, haner awr wedi pamp. Yr oedd y ddaa Warden eglwysig (ChurcJti card en) wedi en dewis cyn yr amser apwyntiedig i ddechreo y Vestri. Bid siwr, yr oedd hawl gan Ofifeiriad y plwyf I ddewls un Churchwarden, ac uld ydym am ei felo am ddewis Eglwya wr, ond mae y ffaith fod yr an a ddewis- wyd gan y bobl yn Eglwyswr, pan y mae Ym. neillduaeth cymalnt yn y mwyafrif yn y plwyf, a'i fod wedi ei ddewls cyn haoer awr wedi pump, yn ymddangos dlpyn yn suslhctmts. Ond bid a fyno am hynyna, yr hyn a yagrifenwyd a ysg- rifenwyd. Gobelthlo y gwna trethdalwyr y plwyf yma yn y dyfodol edrych i mewn i'r pethau sydd yn dal perthynas agos a hwy, a gofala am fod yn y Vestry Meeting nesaf, nid erbyn yr amser penodedig, ond pum' mynyd oyn hyny. Hotfwn ddweyd gair yn garedig with Mr. Samuel gobeithio na wnaiff dramgwyddo. Gofelwch astudio y pwnc yn drwyadl y tro nesf. Baasai yn dda genyf pe buaaech wedi bod yn allaog i ateb y cwestlynau a ofynwyd i chwi y tro dlweddaf; ood hyderaf y byddwch wedi arfogi eich han erbyn y tro nesif. Keep youi powder dry. Gobelthlo hefyd y cynellr y festrl nesaf mewn lie digon eang I gynal rhyw fil o lelaf o'r trethdalwyr, a hyny yn gfsaras, ac nid yo swyddfa y plwyf, fel y tro dlweddaf, lie yr oedd pawb wedi eu pacio fel defald mewn corlan, ac yn gorfod bod ar eo sefyll drwy y cwrdd. Dymniiol lawn fqasal cael y Drill Hall, nen Hen Slloh, neu yn wlr ar Pentwyn. Yr wyf wedi cael ar ddeall fod y persona a a benod- wyd I edrych I mewn I welthrediadau y plwyf wedi bod wrth ea gwaith yr wythnos ddiweddaf. Fe geir y result yn y festrl nesal. dybygaf. Cofiwch fod yn bresenol.â��Yr elddoch, GWYLIEDYDD.\nCYNGOR SIROL MORGANWG A'R…\nCYNGOR SIROL MORGANWG A'R ROYAL- TIES A'R GROUND RENTS. MR. (]"OL.(' aniatewch 1 ml ofod fechan och newyddiadur pobiogaidd i alw sylw fy nghyd- weithwyr yn Aberdar at abaenoldeb rhai o ftelodc,u y Cyngor, sydd mewn enw yn cynrych- ioli y rhaubarbh poblogaidd hwn, yn y Special Meeting a gynaliwyd yn Castellnedd, dydd Matvrth, y 7fed cyfiaol. Beth sydd yncyfrif am eu habsenoldeb o'r cyfarfod pwyslg hwn ? Mae yn wybyddus fod pynclau pwyslg y Royalties a'r Groand Rents i gael eu gwyntyllu ar y dyddiad uchod gan y Cyngor. Cynygiodd Alderman Aaron Davies y penderfynlad can- lynol :â��4 Fod y Cyngor i anfon delseb i'r Senedd I ddymuno arnynt i baslo Mesur I drethu Royaltiea a Ground Rents at ddybenloni Sirol, yn lie y Van and Wheel Tax oedd wedi cael el ddlfodl.' Wrth gwrs, yr oedd Alderman Aaron Davies wedi rhoddi rhybodd blaenorol o'r cynygiad a ddygodd o flaen y Cyngor felly, nld oedd rhith oesgus gan yr aelodan nad oeddynt yn gwybod am y ffaith. Yr ydym yn galw ein haelodan Seneddol i gyfrif os byddant yn absenol o'r Ty pan y cymer dadl a rhanlad le ar fater pwystg, a chredwyf y dylem alw aelodau y Cyngor Slrol 1 gyfrif yn gystal pan fydd mater pwyslg fel hwn o flaen y Cyngor. Dyient o leiaf roddi eglurhad bodd- haol l'w hetholwyr am eu habsenoldeb. Y mae y Royalties a'r Ground Rents yn berwi y wlad yn y dyddiau hyn, yn arbenig felly mewn lleoedd gwelthfaol fel Aberdar a Chwm Rhondda, a dysgwyliem,â��adywedwn yn gryfach, dylasai,-ein cynrychiolwyr oil fod yn bresenol pan oedd pwnc sydd yn dal cysylltiad mor agos a'n buddianau nl, y dosbarth gweithiol, i gael el wyntyllu gan y Cyngor. Da genym weled fod y penderfynlad wedi el garto gyda mwyafrif mawr. Ond nid oes dlolch t'r absen- olion am hyny. Pa le yr oeid y boneddigion D. P. Davies, Y. H., Yoyslwyd, a James Lewis, Y.H., Plasdraw ? Paham na fnasent yn bre- senol ? Dylem gael eglurhad ganddynt, a hwnw yn eglurhad boddhaol. Beth oedd yn cyfrff am eu habseaoldeb 1 Gobeithio na raid cymhwyao gelrlau Shakespeare atynt, Some- thing is rotten in the state of Denmark.' Al y buddianau sydd gan y boneddigion hyn yn nglyd a Royalties a Ground Rents oedd yn eu cadw draw ? Dywedai Mr. Davies, Ynyslwyd, wrth el etholwyr ei fod dros drethu Royalties a Ground Rents. Paham ynte na fuasai yn dangos hyny drwy roddl ei bresenolbeb a phleid- lelslo o blaid y cynygiad pan y daeth gerbron. Actions speak loader than words.' Ymffrost- lai y boneddwr o Plasdraw ei fod yn fwy o Ryddfrydwr na'i gydymgelsydd tellwng, Mr. Jones, Brynhyfryd. Yn sicr, nid yw ei weith- redoedd hyd yn hyn yn cadarnhau yr haeriad. Paham na faaaai yn bresenol dydd Mawrth ? Mentraf ddweyd mal nid fel hyn y baasai ei gyaymgeisydd, Mr. Jones, yn ymddwyn taag at ei etbolwyr. Yn awr, gydweithwyr, pan ddaeth mater oedd yn dal cysylltiad mor agos a'n buddianau a'n lies o flaen y Cyngor, dyma gynrychlolwyr Wards No. 2 a 3 yn troi eu cefnau arnom. Gobelthlo y bydd I ni gadw y ffaith hon mewn cof ar gyfer y dyfodol. Mae yn rhaid i ni gael cynrychiolwyr a dlgon o asgwrn cefn ynddynt i amddtffyn ein hawlian, ac nid cynrychiolwyr glasdwraidd sydd yn edrych ar fuddianau land- lordiaeth o flaon eiddo y werin. A gawn ni air yn mhellach gan ral o fy nghydwelthwyr ar y pwne- hwu ?- Yr etidoch, GLOWR.\nCYMDEITHAS YR IAITH GYMRAEG. Y CYFARFOD BLYNYDDOL YN ABERYSTWYTH. Nos Wener, y lOfed cyfiaol, cynallwyd cyfar- fod o gyfeilllon y Gymdeithas uchod yn y Coleg, Aberystwyth, gyda'r amcan o ffarfio Pwyllgor Lleol 1 roddi croesaw 1 ymweliad y Gymdeithas a'r dref ar adeg y Cyfarfod Blynyddol, dydd Gwener, Mal 31aln. Cymerlr cryn ddyddordeb yn y symndlad, ac y mae rhai o wyr mwyaf dylanwadol y dref a'r wlad oddiamgylch yn bleldiol tddo. yn mysg y rhai y gellir nodi Col- onel Davies Evans, Hlghmead, Arglwydd-raglaw y sir. y Prif-athraw T- C. Edwards, D.D., C. M. Williams, Ysw., Maer y dref. Peter Jones, Ysw., Cadeirydd y Cynghor Sirol, ac ereill. Dysgwyllr Iarll Lisburne I gymeryd y gadalr yu y cyfarfod cyhoeddus. Yn y cyfarfod nos Wener dlweddaf, y Parch J. A. Morris yn y gadair, ffurfiwyd pwyllgor lleol 1 groesawu y Gymdeithas, yr Hennrlad 0. M. Williams, Maer Aberystwyth, i fod yn gad- eirydd, a Mr. Thomas Williams, Commercial and Grammar School, yn yagrifenydd. Ar ran y Coleg, rhoddodd y Parch. Dr. Ed- wards nenadd y Ooleg at wasanaeth y pwyllgor 1 gynal y cyfarfod cyhoeddas, a aatganodd el barodrwydd i roddl croesaw cyhooddus I aelodaa y 3ymdelthas, a chyfeillion y roddir gwahoddiad iddynt, yn y Coleg, rhwng cyfarfodydd y pryd- nawn a'r hwyr ar yr 31ain yr hyn a rwydd- haodd ffordd y pwyllgor gryn lawer, a diolchwyd yn gynhes i Dr. Edwards am ei garedigrwydd. Cafwyd ymdrinlaeth maith ar faterion eralll cysylltiedig a'r gwath, a dangoswyd pob brwd- frydedd I gelslo gwneud y cyfarfod mor llwydd- lanas a* y mae roodd. Y mae y trefntadan mor bell ag y maent wedi ea cwblhau fel y canlyn -Yn y prydnawn oynelir Cyfarfod Blynyddol yr aelodau, y Parch. T. C. Edwards, D.D., yn y gadalr, ac 1 roddl anerchiad ar waith y Gym- deithas. Yn yr hwyr, cynellr cyfarfod cyhoedd- us, a dysgwyllr Iarll Liisburae i fod yn gadeir- ydd, a thraddodir anerchladau gan Aelodau Seneddol, ac aelodau blaenllaw cynghor y Jym- delthas, yn cynwys yr Archddiacon Griffiths. Dr. Isambard Owen, Proff T. F. Roberts ac eraill. Y mae pwyaigrwydd nelllduol yn gysylltiedig a'r cyfarfod presenol, o herwydd mal yn y cyfar- fod hwn y penderfynir ar welthrediadau y Gym. deithad yn y dyfodol yn ngwyneb y cyfnewld- iadau pwyslg geir yn y Code newydd i gyfarfod a gofynlon y Gymdeithas.\n. NAZARETH, CWMGARW.\nNAZARETH, CWMGARW. Cynallwyd cyfarfodydd pregethu blynyddol Methodlstlald CaIfinaidd. Llest, Cwmgarw, ar y Sal a'r Lloo, y 12fed a'r 13ag cyfisol. Pregeth- wyd gan y Parchn. Wm. Powell, Nantymoel; D. Jones, Pontycymer Wm. Thomas, Maesteg, a D. Evans (A.), Pontyrhyll Cafwyd pregeth- an grymos. ac arwyddion amJwg fod y Meistr Mawr yn arddel ei weision. Er mai eglwya fechan eydd yn y lie uchod. gallwn feddwl fod llawer o ymdrech yn cael ei wnead i ddyrchafo enw y Gwaredwr. Gobeithto y bydd i'r Ar- glwydd fendithio ea Hafar i ddwyn llawer o eneidiau i afaei yr lachawdwrlaeth. lIlIDEITHYDD.\nNEUADD DDIRWESTOL ABERDAR.\nNEUADD DDIRWESTOL ABERDAR. Nos Lun diweddaf, o dan nawdd Arglwydd Aberdar a Syr W. T. Lewis, Yew., Maerdy, rboddwyd cyngherdd oruchel gan y personau canlynoI :-Mlss Alice Gomes, (ein dyfodol Patti); Contralto, Mias Kate Morgan Tenor, Eos Morlais Bass, Mr Sandford Jonea; Violin- ist ac Accompanist, MissMeta Scott, A.R.A.M. Oafwyd cyngherdd ardderchog. Yr oedd yr holl artistes yn cann yn fendigedig, ond yr hon oedd yn gwefreiddio y dorf oedd Miss Gomes. Medda ar lais swynol, par. ac eang el gwmbas, ac mor ddldaro a diynahonjjar. Yr oedd y ac mor ddldaro a diyuahongar. Yr oedd y lleill yn dda droa ben hefyd. Y mae Miss Morgana wedi gwella yn anghyffredln er pan I y clywals hi o'r blaen. Am yr Eos, mae ef yn dda yn wastad, ond ei fod yn lied wan. Am Mr Sandford Jones, yr oedd ef yn lhagorol iawn. Ao am Miss Scctt, darfu lddi hlthau wneod el rhan yn dda lawn-yn enwedig ar y berdoneg a'i1 orwth. Yr oedd yno dyrfa anferth wedi dyfod yn nghyd.-rhat nad ydynt byth i'w gwoled mewn an gyngherdd. Ond y mae yn I bity garw na all dytiion pan y byddontyn dyfod yno, ymddwyn yn fwy gweddaldd. Yr wyf yn methu yn lan a deall oeth yw yr ar feriad cas syed gan ufiynn.ii i ysmoÂ»:i<Â» )n y nenadd, pan y gwyddunt or fod ^\_uy y.h cael ei wahardd V di^eid fydd i nnrbyw un. gael ei ^ospi. "Viae yu huflo! ciwbiuiol i'r dÂ»t- ganwyr eu hui.ain, he yn rti.nioynol ar y gwyad- fodolion. Dy!eDt gofij mai lild mewn rhyw Music Holl y maeLt, Gobeith o y cymer&nt hyn yn gsredii; &â�¢ eu ystyriaeth, a'i adael yn y dyfodo!. Cafodd Miss Gomes aderbyniad 2wre30g, a diamea y caiff eto pan y daw lif-SAf, ODd iddi f.;1\_1 ?'&) au eyruwys w?th y gwaith, a rhai a fyddo yn deall yr Hall a'i chjsjdltiadaa yn dda. CLUDYDD.\nL L W YD DI AN T CERDDOROL…\nL L W YD DI AN T CERDDOROL YN PORTH. DOSBARTHIADAU Y IONIC SOLFFA. Yn ddiweddar, aeth gwahanol ddosbarthiadau Mr. Obadiah Edwards drwy yr arholiad yn. liwyadiancs iiii)glynacholegy Tonic Solffa. fel y canlyn ElemeLtary, 5 Iiitermediate, 7 First Grade, 5; Second Grade, 1; Third Grade, 3 Matriculation, 6. Mae hyn yu danges llawer lawn o weithgarweh ar ran y dysgyblion a'u hathraw ilafurcs, yn ystcd y ganaf a aeth heibio. Da lawn ydyw gweled leuenctid Oymru yn ymgymeryd a. ebaboll eu galluoedd i fod o ryw waaanaeth mewn cym- deithae, yn enwedig pan ystyriwn fod ar lanan y Rhondda gymaint o demtaajynau i dyno eu sylw i dreulio en horiau hamddenol ar bethau ysgafn a diweith. Ea harolydd oedd Mt. D. W. Lewis, F.T.S.C., Brynaman. Da genym gael ar ddeall nad yw Mr. Edwards wrth wr- teithio ereill ddim yn esgeulaao ei hun, oblegyd safodd arholiad am yr A.C., ac aeth drwyddo yn llwyddianus Dyma y dal sydd wrth dros- glwyddo gwybodaeth i ereill, ei fod yn dysgu ei hon yn y fargen. Ei arholwyr ef oeddynt Mr. Lewis, a Mr. Thomas Price (Mus. Bac. cyn hir), Merthyr. LLAIS O R LLU.\nBIRCHG ROVE-MARWO LAETH.\nBIRCHG ROVE-MARWO LAETH. Y mae wedi dyfod i'n rhan yr wythnos hon y gorchwyl annymunol o gofnodl marwolaeth Mrs. Sarah Dii-les, gwoddw y diweddar Thos Davies, o'r lie uchod, yr hyn a gymeredd le boren dydd bfJ, yr 2il cytiaol, yn 58aln miwyJd oed. Ei honw ni^rwyuU oedd Griffiths merch Daniel ac Elizabeth Giiffiths, ntu fel yr adoa- byddid hwy orea, Dan a Bet Griffiths. Collodd elu chwaer gydmar flyddlon el bywyd tua phymtheg mlynedd yn ol, wedi cystudd caled o tua thalr blynedd, gan ei gadael hithau yn weddw a thrl o blatit-uti o honynt ydyw y bardd iauanc awengar, J. S. Davies (Eilir Mai), yn nghyda Samuel ac Elizabeth, y rhai sydd un ac oil yn adlewyrchn clod arol fel mam dduwlol yn en bywydau moesol a dlchlynaldd. Cyng. horodd lawer arnynt, gweddiodd lawer drostynt, a dlau i'w gweddlau ar ea rhan gael eu hateb. Gofid i'w chalon, a saeth i'w bron, fyddal gweled an o honynt yn taeddu 1 esgeulaso moddion gras, ac fel mam hefyd yr oedd bob amaer yn dyner, gofalus, a darbodna. Fel cymydogea, yr oedd bob amser yn hawddgar, caredlg, tawel, a chymwynasgar, ac felly yn gynaerftdvjy gan bawb a'ihadwaenai. Nodwedd- ion amlwg el bywyd oeddynt gweithgarwch, cymwynasgarwch, cynildeb, a duwloldeb. Ba yn aelod zelog as ymdrechgar o blald y 4 ffydd a roddwyd gynt i'r saint,' yn Saron, capel yr Annibynwyr, Blrchgrove, hyd ei bedd. Yr oedd o brofiad crefyddol uchel a sylweddol, a theithiodd lawer yn ngherbyd gweddi ar hyd cledrau euraidd yr addewidlon, taa goraedd lor, ac yr oedd effeithian cawodydd maethlon gras yn arnlwg ar ei henaid. Treullodd ganoedd o orlau uwchben hen fe-prwn y teulu ac er na fedral ddarllen gyda rhwyddlneb, gan na chafodd fantelsion erbed I hyny eto I gyd, yr oedd yn syndod ei chlywed pan ar el gwely cystudd yn dyfynu adnod ar ol adncd, addewld ar ol add. ewid, ac emyn ar ol emyn. Celslai gann am Galfarla pan yn rhydiau'r afon, a'r gair olaf a gafwyd ganddi yr oohr hon oedd, 'Parod.' Teimlat yn ddlan fod Arwr Calfarla yn gafaelyd yn ei Haw, ac fod yr Archoffeiriad dwyfol yn tori grym y dwr, gan ei harwam yn ddyogel i ddyffrynoedd mellllonog a brynian breislon y Baradwys nefol. Cafodd gystudd caled am ddaa fis, ond nid oedd hyny yn groes i'r add- I ewid, oblegyd 'Y sawl y mae yr Arglwydd yn el gara, y mae yn el geryddu. A pho arwaf y byddo y fordalth, melaasf i gyd ydyw yr hafan yr ochr draw. Yr oedd yn ymostyngol a goddefgar lawn yn ei chystadd yr oedd yn eglar wrth edrych arni ein bod yn edrych ar fod o fyd arall, a'n bod yn clywed llals un o breswylwyr gwlad y dydd, ac yn gwrando gelrlau un yn slarad megys o borth gogoniant, ac nl chafwyd edrych yn hir iawn cyn i'r fagl gael el thorl, ae i'r ddartur nefol ehedeg i'w hawyr ei hnn, i delori antheman o fawl i'r hwn 1"1 carodd ar gangaa Pren y Bywyd yn ngwlad y dydd tragwyddol, lie nad oes neb o'l phreswyl- wyr yn marw, na neb o fewn ei chyffinlaa yn dywedyd, 4 Claf ydwyf.' Daeth torf laosog yn nghyd i dala y gym- wynas olaf l'w marwol lwch, y dydd Llan can- lynol i'w marwolaeth, yr hwn a hebryngwyd i fynwent capel yr Annibynwyr, Glais. Gwasan- aethwyd yn y ty ac yn y capel, yn doddedlg a phwrpasol lawn, gan Mr. David Thomas, Birch- grove, a gweddlwyd yn effelthlol ar Ian y bedd gan y Parch. -Stevens, Birchgrove. Ymadaw- wyd trwy gann yn doddedig, Bydd myrdd o ryfeddodau,' &c. Ymdaweled ac ymostynged y plant o dan alluog law Daw, gan gofio a chredn fod pobpeth cyiweithio er daloni i'r rhai sydd yn caro w a chofio hefyd, os ydyw yr amgylchiad j y. dywyll a dyrns, fod 4 Rhaglanlaeth ffyrdd Dnw'r goleanl Yn dywyll noa I'n deall ut. I Heddwch i'w llwch i orphwys yn dawel tan y bydd i'r udgom ei dihnno ar wedd ei Phriod. ELAM. [Dymanir ar i bapyrau America godl yr achod, gan fod gan yr ymadawedig lawer o berthyn- asau di-gyfeiriad yn trigo yno.â��E.]\nGARNGOCH, FFOREST FACH.\nGARNGOCH, FFOREST FACH. Mae ar fynydd Garngoch, erbyn hyn, ddlin walth glo, pecthynol i'r Mrl. Glasbrooks,-un yn gweithio y wythien bump, a'r Hall y chwech. Nid oes ond ychydig fisoedd er pan Buddwyd i'r chwech ao oddiar y cafwyd hi hyd er's rhyw bythefnos yn ol, tori glo ar hur yr oedd y glowyr. Ond yn ddlsymwth, dyma genad yn dweyd fod y glo o hyn allao i gael ei dori wrth I y dynell, ac am i'r glowyr 1 roddl ea ptis, i'r hyn yr ufyddhawyd; ond nld I foddlonrwydd y (neistriaid, yn gymaint a bod y glowyr yn neislo yn agos i bump ceiniog y dynell yn fwy nag oedd y melstrl wedi feddwl roddl ond y maeut arbyn hyn wed dyfod ychydig bach yn nes l'w gllydd, er hyny heb setlo. Am hyny, y mae dymuniad taer yn dyfod oddiwrth y gwelthwyr ar I bawb gadw draw oddlwrth y gwaith uchod, hyd nes y delo terfyn ar yr anghydfod hwn. HEX LOWR.\nTREORC1. Y mae llawer o alarad yn y lie hwn y dyddiau hyn am Gymanfa Gerddorol yr Annibynwyr, yr hon a gynaliwyd yn Bethania, dydd Llau dl- weddaf. Ymgasglai y bobl i'r lie o Bodringallt, Ton, Pentre, Owmparc, Tynewydd, a Blaen- rhonddda, fel yr oedd y capel eang lawer ID rhy fychan. Yr arwelnydd y flwyddyn hon ydoedd M. 0. Jones, A, .C., Treherbert, yr hwn a wnaeth ei waith mor ardderchog, fel nad yw ond gwastraff ar elriau i galslo ci ganmol. Y cyfellwyr oeddynt Mr. T. DAVIOS, Siloh, a Mr. Martin Thomas, Bethania. Am ddeg o'r gloch, cafwyd jyfatfod y plant Dechreuwyd y cyfarfod hwn gan y Parch. J. T. Evans, Bodringallt, a chymerwyd y gildair gan Mr S. Nicholas, B:aenrhouJda. yr hwu hefyd a holodd y plant yn y Deg GorchYJJYo. Canwyd yn ystod y cyfarfod hwn,â��' Dys^Uer wlad yr hedd,' Yr hen, hen han. I I Fe am coddle., 4 Bywha dy waith,' I Gwua yu 11aweo wr ieuanc' (anthem o waith Mr M. O. Jones, A.C.), a Byd o Erlldiau.' Cafwyd antirchfad hyawdl gan Mr John Isaac, Tynewydd, ar 4 Rwymedlg- aeth yr eglwys I fagu plant i'r Arglwydd.' Bu yn hapas iawn yn newiaiad ei deatyn, 'Dos, maga ef 1 mL Am ddau, dechreuwyd trwy ddarllen a gweddio, gan y Parch M. Jones, Tynewydd, a llywyddwyd gan y Parch H. P. Jenkins, Beth- ania. Canwyd yn y cyfarfod hwn,-Lyons, Ardadwy, Aberanita, Beulah, Trevor, Maggie, Llanddowror, Hyfrydlaia, Tahiti, yr 8fed Salm, yn nghyd a'r Jdwy authern, 4 Arglwydd, clyw j fy ngweddi,' a 4 C-weddi Habacuc.' Canwyd yr law yn eflelthi-1 iawn gan Mr Aneurin Lewis, Bodringallt. Aueichwyd y gynulleidfa fawr yn y cyfarfod hwn g:'n Alaw Brycheiniog. yr hwn a ganmolai y canu yn fawr, a chawscm araeth hefyd lawn o dan gan Mr John Nliriton, Hermon- Yn ystoi y ddan gyfarfod yuaa, cyf- Iwynwyd carkt a haucr o dystyagrifan cerddorol i'r rhai hyny a lwyddasaLt i'w heinll, o dan rr- iholiad Mr M. O. Jones, A.C. P^aiodd rhai Junior, ereill Elementary, Intermediate Staff Notation, neu Matriculation. Am chwech, dechreuwyd trwy ddarllen gan y Parch John Ress, Carmel, Treherbert. Can- wyd yn y cyfarfod hwnâ��Bryntirior. Hwyrfryn, Lichfield, Pererin, Berlin, Leoni. Iorddonen, Concwest, yn nghyd a'r ddwy anthem ganwyd yn y prydnawn, a Christ ein P"sg ni,' a Salm- don adwbl (Alaw ddu). Y mae pawb yn canrnol y cauu yn y gymanfa hon yn fawr iawn. Cyd- nebydd pawb ei fod yn gywir o ran sainiau, ac yn cydsymud yn dda yn yr amser,â��y lleisiau yn toddi i'w gilydd yn rhagorol, a sylw mawr yn cael ei dalu i'r arwelnydd, fel yr oedd drwy y cwbl yn ymylu ar fod yn berffaitb. Ond baasat yn ddymunol gweled yr argae yn tort, y t&n yn disgyn, a'r dylanwad yn grymus welthio. Bn yn ymyl rhwygo fwy nag nuwaith. Er na ddisg/ncdd y tan, credwn na fu gwaith y flwyddyn yn ofer, ac y cawn well canu yn ein cynulleidfaoedd ar ol hyn. T.\nLLANHARAN. Dydd Sadwrn, Mal lleg, cyualiwyd eistedd- fod yn Ysgoldy Ceuedlaethol yn y lie. Yr absenoldeb J. Blancl y Jores, Ysw.,â��cadeiriwyd yn fedrus gan Ap Rhydderch. Beirniad y Farddoniaeth, Cerddoriaeth, &c., y Parch S. GIannedd Bowen, A. C., Twynyrodyn, Caer- dydd. Ciplwyd gwobrwyon gan y personau canlynol :â��Unawd Alto, Yr hogyn drwg,' un o Lanharau. Unawd Baritone, 'Gwlad yr hen Genlnen Werdd,' goren, J. Williams, Llan- trisant. Unawd Tenor, Mary Lee,' goreu, nn o Tonyrefall. Englyn I'r Wiwer,' goreu, Dewl Heulwen, Ynyshir. LHnellan coffadwriaethol i Shonl Melrlonydd, gorea, Afaon Eryri, Tonyr- efall. Darllen cerddoriaeth ar y pryd, gorea, J. Davies, Pontyclown, a'i gyfelllion. Canu 4 Gosteg For,' goreu, Party Llanharan. Canu y prif ddarn cnrawl,â��' Adgofi on dedwydd.' gorea, cor Pontyclown. Dygodd hyn jr eisteddfod t derfynlad, pan yr amlygwyd boddlonrwydd mawr i feirniadaethau y Parch. Glannedd Bowen, A C Twynyrodyn. Gobeithio y cawn eisteddfod gyifeljb eto yn fnan. UN OEDD YNO.\nBLAENGARW, Dlau y bydd ychydig linellau o'r lie hwn yn dderbyniol yn awr ac eilwalth gan luaws iar- llenwyr y DARIAN. Ein amcau yn yr ysgrif fechan hon ydyw dweyd gair yu ifafriol am rhy w ddaa nea dri o'r symudiadau sydd ar dreed yn y lie. Dadwreiddio i lawr, planu ac adellada ydyw goruchwyliaeth y dyddlau hyn. Y mae dynlon gweitbgar wedi bod ar eu eithaf er ys llawer o amser yn cymwyso a gwastadhau pethao. er dwyn y lie yn breswylfod addas I fyw ynddo ac yn wir, pan edrychwn oddiamgylch ar agwedd bresenol y lie, ac yn ol ar yr hyn oedd yn y gorphenol, yr ydym yn cael ein rhwymo i gredu nad yw eu llafar yn ofer. O'r braidd y gellir cofnodi yn gywir yr hyn a fu, heb son am fyn- egu yr hyn a ddaw. DIau fod y dyfodol yn cael ei greu yn y gorphenol, a'i fagu yn y presenol; ond pa gyfeirlad a gymer y ffrwd pan y tyr allan, nid oos neb dynol a wyr, am fod rhyw agweddiad newydd ao annysgwyliadwy yn cael ei roddl braidd i bob cyttro. Un symudlad rhagorol er daloni ydyw y Gymdeithas Ddirwestol sydd wedi ei sefydlu yn y lie. Da genym ddeall fod yma ddyn Ion yo dyfod allan o ddlfrif o blald sobrwydd, ae 1 ryfel & Bacchus. Bendith ar yr ysgoglad. Mae yn rhald dweyd fod y gyfeddach yn nerthol lawn yn y lie hwn,â��yn elyn ffyrnig i foesoldeb a rhinwedd. Fel y mae cyflogau yn codi, maeyfed yn cynyddu i'r un graddau ac fel y mae yfed yn cynyddu, y mae troseddau yn cynyddu hefyd. Gan hyny y mae galwad nelllduol ar Eglwysl y lie i ymdrechu yn egniol yn erbyn meddwdod, oblegyd pan y mae dyn yn cartrefu yn ffosydd blys a chwant, y mae yn colli el hun- anbarch, ac yn dwyn ei han ac eraiil 1 druenl. Y mae'r Gymdelthas Ddirwestol yn gwahodd i'w rhengau, ac yn cynyg gwaith i bawb. Ymunwn a hi, a chynorthwywn yn yr ymgyrch I felthrln sobrwydd a moesoldeb. Symudlad pwrpasol ac anghonrheidiol arall ydyw y ddarllenfa sydd yn cael et sefydlu yn y lie. Da genym gael ar ddeall fod yma ymdrech nelllduol i ledaenu'r syniad maf sefydliad lleol ydyw, ac nld perthynol I un gwaith yn fwy na'r llall. Trueni fod un gweithlwr yn codl el laia yn et erbyn, gan mai yr amcan ydyw rhoddi cyfleasdra I ni, y gweithwyr, yn fwy nelllduol, i dreullo ein horiau hamddenol I gelslo gwybod- aeth yn hytrach na'u treullo yn segar ae yn ofer. Mae'n debyg fod symlan o arlan wedi eu haddaw gan foneddwyr caredfg tuag at hyny, ar y telerau fod yma ymdrech a chydweithredlad rhyngom a'n gttydd yn y lie. Y mae yn ddy- ledawydd arnom fel dynion cyfrlfol i ddtwylllo ein hunaln, yn gystal a'r lie yr ydym yn treulio ein hamser ynddo. Nid yw yn gywilydd 1 neb ei fod yn ddyn tlawd, ond credwn ei fod yn gywilydd I ddyn yn nghanol cyfleusderau i fod yn hollol anwybodus. Gobeithio yr a. y ddar- llenfa ar el ehynydd, ac y bydd yn fendith I'r lie yn gyffredlnol. Peth arall sydd wedi dechreu cyffro yma ydyw'r dymuniad am gael Co-operative Shop i'r lie. Nid ydym yn meddwl y gellir dweyd am bobl Blaengarw ea bod yn ddlog mewn dlwyd- rwydd.' Mae hwn yn fudlad, os gelUr ei ddwyn i weithrediad, a fydd yn sicr o fod o les mawr i wetthwyr y lie. Nos Lun dlweddaf, Mat y 6ed, cynallwyd cyfarfod yn addoldy yr Eglwys Sef- ydledig, a chafwyd areitblau pwrpasol a grymus o blaid y Co-operative System. Rhoddwyd engreifftiau o lwyddiant a budd y sefydliad mewn manaa ereill Nld peth newydd ydyw, ond trafodaoth sydd wedi el phrofi a'i chael yn talu yn dda mewn manau ereill, ac nid oes am- heaaeth Da fuasent yn llaosocach nag ydynt pe baasai dynlon yn ddigon gwrol a phenderfynol I anturio ynddynt. Un oll hamcanion ydyw dllea yr arferiad o roddl coel (hen gount), am ba un y telir yn ddrud iawn. Os gwel y grocer fod ganddo siawns weddol I gael el dala, y mae yn cauiatau hen goaut hir ond y mae yn sicr o ychwanegu y chweched ran at brls yr elddo. G wna y teilwriald a'r cigyddlon yr un peth. Y mae y gwerthwr trwy roddl hen gount yn cael collodion parhaus, 'o herwydd anonestrwydd rhai o'i gwsmeriaid ond y mae yn trefnu pethau fel y mae el gwsmeriaid goneat yn gorfod ei ddlgolledu. Nid yw yn deg fod gouustrwydd yn gorfod cynal i fyny anonestrwydd. Nld oes dim i ddweyd yn erbyn dynion am chwlilo aUan y ffordd ddoethaf i ddefnyddlo a threallo eu henlllion. Gobeithio y gwna gweithwyr Blaengarw gyduno a'a gilydd lgael Co-operative Shop i'r lie, a hyny ar dlr a llywodraethlad dyogel. Peidled y slopwyr a dtglo, oblegyd nii oes an amcan niweldiol yn y mudlad o gwbl, ond yn hytrach lies cyffredjnol y lie, a hyny trwy ddwyn angenrheldiau bywyd mor rhad ag sydd bosibl. Terfynaf y llith hwn, gan obeUhlo y cawn gyfle eto heb fod yn hir 1 r(xldi ychydig o helyntiony Cwm. GLOWR\nAT Y CYSTADLEUWYR AR "MEIB…\nAT Y CYSTADLEUWYR AR "MEIB Y DON," YN EISTEDDFOD PENY- BONT, MEHEFIN 24ain, 1889. Gan fod y Solffa a'r Hen Nodiant yn gwa- haniaetbu rhyw gymalut oddiwrth eu giiydd, gwell fyddai i'r cystadleuwyr hysbysu i'r Belrn- iaid yn ol pa gopl y byddant yn canu, yna fe'u bernir yn ol y copi hyny. Abdrystwyth. DAVID JENKINS.\nJERUSALEM, YNYSYBWL. Cyniliwyd yr olaf o cyfarfodydd cfstail--Â«':oi yr ardal hon am y tyiuhor hwa yn y capol nchu-! nus Lan, Mai 6ad. Yr oedd yr adeilad yn llawn, yr hyn sydd brawf fod y cyfarfodydd wedi dal yn v i h!as hyd y diwedd. Y mae y cyfarfodydd cyst..d!euoJ hyr<wedi gWLÃ¹nd daloni mawr yu yr ardal, ac y maent yn addaw dyfodol ddysglaer i Inaws o Jeuer.ctyd y l'i- yr.a. Cymerwyd y gadair yn y cyfar'od hwn gan Mr E. Jones Goruchwyltwr y lofa. Beirniad y canu oedd Mr John Thomas, Ferndale a phwyswyd y beirdd a rllenorion yn nghlorianau cywir Mr. John Williams (Eryr Glan fiwawrj. Wedi cael can gan Mr Griffith Davies. Mountain Ash, awd yn mlaen a gwaith y cyfarfod. Oys- tadleuaeth y Solo Alto, 6 yn cystadlu goreu, Ivor Thomas, Fenrhiwceibr. Cystadlenaeth y liawysgrif, 5 yn cystadlu goreo, Evan Davies, Crawshsy.street, Ynysybwl. Cystadlenaeth y Lijt'nvr mab neu ferch o'r Brif Ddinas at eu rhind yn y wlad, pedwar yn cystadlu goreu, Mr John T. Williams, Ynysybwl, Unawd 8 yn cystadlu goreu, John James Wil- liams, Ynysybwl. Adroddiad y 1 Brahmin Du.' dan yu cystadlu goreu, William Thomas, Yn- ysybwl. Unawd Tenor, goreu, Edward Francis, Cyatadleuaeth yr Englyn Unodl LTnion' i gapel Jerusalem, 6 yn cystadla rhanwyd y wobr rhwng Trefinfab a John J. Williams, Ynysybwl. Deaawd 4 Y bardd a'r afonier.' 4 parti yn cys- tadlu goreu, D. ac E. Francis, Ynysybwl. Pump yn cystadlu ar yr araeth ddifyfyr goreu, John T. Williams, Ynysybwl. Cystadleuaeth y pedwarawd a roddid ar y pryd rhan ovyd y wobr rhwug parti o Benrbiwcetbr, a pbarti Edward Evans, Ynysybwl. Adrodd Yr Ystor.ni,' 3 yn cystadlu goren, E. Evans, Ynysybwl Cys tadleuodd dan barti ar 'Gydgan y Morwyr,' aef parti Edward Evans, Ynysybwl a pbartl T. Evans, Penrhiwceibr rhanwyd y wobr rhwng y ddan. Cystadleuaeth y pedwar penlli i'r 'Gwanwyn.' 3 yn cystadlu; rhanwyd y wobr rhwng Trefinfab a John J. Williams, Ynysybwl. Canu nnrhyw gan, 6 yn cystadla goreu, John James Williams, Ynysybwl. Cystadleuodd tri pharti ar y Triawd goien, John Wood a'i gyf- eillion. YD) sybwl. Traethawd ar Demlydd- dda,' 3 yn eystadlu goren, Richard Williams, Penrhtwceibr. Yn ddiweddaf ar y Programme oedc^cyBtadlnnaeth y parti ar y don 4 Aberyst- wyth,' dau barti yn cystadla sef parti Pen- rhiwceibr, o dan arweiniad y ferch ieuanc dal- entog,â��Mls-s Lizzie Davies a pharti Ynysy. bwl, o dan arweiniad Mr Edward Williams a dyfarnwyd y wobr i'r olaf. Daeth hyn a gwatth y cyfarfod i ben. Yr oeddym yn telmlo mat hwn oedd y cyfarfod mwyaf pleserns y buom ynddo erioed. Edmygwn yn fawr y cerddor a'r bardd ieuanc talentog,- Mr. J. J. Williams. Oni bal am y cyfarfodydd hyn yn Ynysybwl, ni fyddai talent dysglaer hwn wedi ei ddatguddio. Y mae hyn yn brawf amlwg I ni fod y cyfarfodydd hyn wedi gwneud daioni ac wrth derfynu, dymunwn lwyddiant iddynt I fyned yn y blaea 1 godl yr anr sydd yn gaddiedig yn y llwch. CARWR DAIONI.\nABERAFON-CYNGERDD. Nos Sadwrn, Ebrill 27aln, o dan nawdd alcanwyr Aberafon a Chwmafon, rhoddwyd cyngerdd ragorol yn y Public Hall, y lie uchod, er budd merched gwrol y Worcester, Treforris. Daeth tyrfa fawr yn nghyd, o bob gradd a galwedigaeth, 1 ddangos ea cydymdeimlad a'r achos tetlwng hwn. Llanwyd y gadalr am y rhan gyntaf o'r rhaglen gan John M. Smith, Ysw., Councillor a Maer y dref, a llanwodd hi yn dellwng o hono ei hein BUnal yn fawr o herwydd nad allal aros i glywed yr ail ran o'r rhaglen ond gorfodaeth oedd yn peri hyny, gan ei bod yn nos Sadwrn, ac yn anffafriol iddo o herwydd el fasnach. Cymerwyd el le mewn modd melstrolgar iawn gan y brawd leoanc gobeithlol, Mr. John Hanbury, Cwmafon. Cyf. ellwyd yn rhagorol gan y baawd a'r cerddor medrus, Mr. John Phillips, Aberafon. Gwnaeth y Cwmavon Glee Party, a'r Aberavon Male Voice Party, ea rhan yn ganmoladwy. Aeth Misses West a Morris, Cwmafon, trwy en gwaith yn hynod feistrolgar. Derbyniwyd Mri. D. Griffiths, P. Talbot, a Dan Francis, Tre- forris, yn wresog. Canodd Mr. D EvaLs, Tre- forris, Y Cymro dewr,' mor rhagorol, fel y gorfodwyd ef I ail gana. Canodd R. Williams a'l barti y Qaartette, 'Oh that 1 had wings,' gyda theimlad nelllduol. Gwnaeth Miss S. A. James (Llinos Aman), ei rhan yn rhagorol. Yr oedd yma hefyd adroddwr galluog yn mherson Mr. James Thomas (Iago), Blaenrhondda. Yr oedd Brennan, y Comic .Singer o GastelJnedd, yn ei hwyliau goreu, ac encorlwyd ef bob tro y cauodd. Haedda y pwyllgor ganmoliaeth am y modd trefnua y carlwyd pob peth allan. i^oddefweh i mi ddatgan ein diolchgarwch gwresocaf i holl fasnachwyr Aberafon-am eu parodrwydd yn prynn tocynau, a rhai o'n meistriaid hefyd. Daliwch ati, fechgyn dewr Treforris, yr wyf yn sicr bellach fod tair rhan o bedair o'r melstrl o'n tu, fel yr dywedodd un o honynt y dydd o'r blaen 44 It is only just that Mr. Williams should pay the 1874 list, as well as myself and other masters, and I yearn to see the day dawn when an uniform rate of wages will be established throughout the trade, so that one and all may have the same chance at the market." MYNYDDWR\nEISTEDDFOD FLYNYDDOL PENYBONT.\nEISTEDDFOD FLYNYDDOL PENYBONT. Bydd yn fwynhad i bwyllgor gweithgar yr eisteddfod hon glywed fod llawer lawn o barotol ar gyfer y wledd. 0 holl wylian y wlad, y mae hon yn y rhes flaenaf, gan et bod yn y tymhor goreu o'r fiwyddyn. Heblaw hyny, y mae y dref a'r wlad o amgyloh yn un o lanerchaa pryd ferthaf y sir, allan o ddwndwr a mwg gweith- faol, ac eto o fewn cyraedd y miloedd gweithwyr fel y gallant ddyfod ar draul bychan i'r eistedd- fod, ac yn ol yr un diwrnod Y mae yn debyg fod nifer dda ar y prlf ddarn, am y wobr ard-derchog o gant punt eto yn yr ail ddarn,â��' When winds breathe soft.' Gelwir hon yn 'Queen of the Glees.' Yn ol y awn, bydd corau gorea y De ar y darn uchod. 4 Meib y Don.' Darn newydd Mr Jenkins i leisiau gwrywaidd. Penybont ydyw nod bech- gyn y gan fel prif atdynfa en llafur ac y mae'r llafar gyda y rhan yma yn eulll mwy o sylw yn barhaus. fe ddichon am fod ganddynt fwy o amser i hyny na'r rhyw deg. Wel, bydd hon yn dra manteislol i'r cyfryw, am fod y darn yn un newydd, er profi gallu yr arwetnyddloo i weithio syntadau yr awdwr allan heb ddilyn era:ll. Am yr unawdau, bydd yr Halt lie y bydd y chwynu allan yn eisteddfod ar ben ei han; tra bydd y Un yn y babell. Pob llwydd i'r pwyllgor i gael pob peth i derfyniad anrhydeddes. Na anghofied pobl y dref wnend eu goreu i osod yr ymwelwyr yn gysurus; dyna ddirgeltvch llwyddiant cy no Iliad blynyddol ar raddfa eang fel hon. YMDBITHYDD.\nPONTARDULAIS. Nos Sadwrn, yr lleg cyfiaol, cynallwyd cyngerdd ragorol yn y He hwn gan barti o Dre. forrla, yn cael o cynorthwyo gan Miss Gwen- fron Prosser a Mr. Hugh Evans, o'r He hwn. Yr oedd yr elw yn myned i gynorthwyo merched Treforris. Bu y parti yma er's peth amaer yn ol yn perfformlo cantata o'r enw, 4 Y bachgen da;' ond er fod hysbyslenl ar y mnrlau, ci ddaeth ond ychydig I'w gwrando Feily, meddyliwyd mal doeth faasal i ychydig o bob gwaith ymfforfio yn bwyllgor, a rhodui gwa- hoddiad Iddynt i ddyfod yma .drachefn; a'r canlyniad fa cael llon'd yr Hall o wrandawyr astnd a pharchas. Awd trwy brogram helaeth mewn dull deheuig dros ben. Llywyddwyd gan Mr. Solomon Saunders. Treforris, Gallat ddweyd ein bod wedi cael cyngerdd ardderchog mhob ystyr GOKEBYDD.\nEISTEDDFOD CAERFFILI, LLUNGWYN…\nEISTEDDFOD CAERFFILI, LLUNGWYN NESAF. Derbyniwyd y cyfansoddiadau i'r eisteddfod ochod yn dwyu y ffageuwau canlynol Yr AkkU.â��Murmur Taf, Calon wrth galon, Hiraeth. (3). Y Ditoeddar Barch. Grvffydd Hughes â��Acen leddf, Er parchas gof. (2). Gorsaf y RhetttforddLlals awen, Idwal, Nantfab, Franklin (4). Marchnad y Cawsâ��Wil o'r Morfa. (1). Yr hen Dderwen, &e -Penyeapel, Ysbryd Sant Martin, Sympathy. (3) Y Beddargraff.â�� >- r cof anwyl, Caradog, (y ddao o'r Amerls;), Er cof, Adgof, Dim ond y gair, Prndd, Yr yweo ddu, Elian, Parch i'w enw, Llals o'r Castell, Hon gyfalll iddo, Glan y bedd, Un huff o hono, Un yu byw ar eibwya, Hen gyfaill. (15J. Y Gei?tiog. -Daniel gybydd, Gweithlwr caled, Finance, Sfcrabo. Brown, Dry!! tair, Arthur, Unllais o Benllys, Hwmphra Llwyd. Arthur Owen, Dyfanwal, Ar y ffordd, Yawaln, Dime, Franklin, Thomas Bartly, 1. Ultyd, Rhys Lewis (18) Y Don Gynulleidfaol.â��Prink, Alaw hwyrol, A. W. P W. W. W. Felix, P. P., eto P. P., Morwr, Crugur, eto Crugur, Alfred Day. Awen a Chan, Chubini, Pinsutl, Neu^romma, Valpus, Rheidiol, Meyerbeer, Hiraethus, Penydon, Gan Asaph, Lorenza, Syr John GOBS, Marot. Cerdd- orfwyn, Dr Crotch, Erwyd, Otto, Frnitzer, Morgan hen, Pechadnr, Gan Abner Elvey, Hoftmann, Anhyabys, Primbsult. Berlioz, Cynyg cyntaf, Fveoger, Dysgybl, loan bach, Derfelyn, Bach. Jolios, Gan Dafydd y Garet" Wen, Phllonel, eto Cynyg cyntaf, Hor Hael, Grnffydd ab Cynan Gan Lorenzo, Tyner fab anlan, Ienan Gerddor, Arthur bach. (53). D. WILLIAMS, Yag. I\nMARWOLAETH A CHLADDEDIGARTH…\nMARWOLAETH A CHLADDEDIGARTH Y PARC El. SAMUEL PRICE, TAIBACH. Mae genym yr wythnos hon y gorchwyl gofidus o gofcodi marwolaeth y gwelnldog dawiol a'r Cristion difefl, y Parch. Samuel Price, ar ol oes gyflawn o lafor cyson a difwlch yn ngwasanaeth el Arglwydd. Yr oedd Mr. Price yn frodor o Brynmawr, Sir Fynwy, lie y dechreuodd bregethu taa deogain mlynedd yn ol. Wedi pedair blynedd o efrydiaeth galeti yn Nhrefecca, ordelniwyd ef i gyflawn waith y weinldogaeth yn Llangeitho, yn y fiwyddyn 1859, ar yr an adeg a'r marwolion anfarwol, Dr. Harris Jones ac Islwyn. Dechreuodd ar ei yrfa weinidogaethol yn Llanmartin a'r Garn- lwyd, Mynwy; ac wedi treulio rhai blynydd- oedd yno, symndodd i Landaf, ac oddiyno aeth I Borthcawl, lIe y bu yn hynod o ymroddgar a llwyddianus. Heblaw gofala am eglwysl y lle- oedd uchod, cadwal ysgol I barotot dynion ieualnc i'r weinldogaeth, a chylehoodd pwysÃg ereill mewn masoach, &c ac y mae amryw o'r rhai fa dan ei ofal y pryd hwnw yn Uanw sail a- oedd pwyslg mewn byd ac eglwya. Oddeuta denddeg mlynedd yu ol, Bymudodd i Browyr, i ofaIn am eglwysl Barry's Green, Trlnltl, a, Llangenith, He yr ymaflodd yo ei ddyledswydd- au (jydag ynl a pb* derfyotad arb 1I11g. Cym- erat ran flaeallaw y mhob symud ad daionua, a bi an iawn y daetl I gael ei barch n gan bawb


Y Fenni, Sir Fynwy & Brynbuga | Gwent Police Heddlu Gwent - Y Fenni, Sir Fynwy & Brynbuga Y Fenni, Sir Fynwy & Brynbuga | Gwent Police\nYr Arolygydd Micah Hassell\nBlog yr Arolygydd: Eich neges ddiweddaraf gan Arolygydd Gogledd Sir Fynwy, Micah Hassell.\nMae ein cymunedau yn Sir Fynwy wedi dangos cadernid eithriadol wrth ymdopi a’r tywydd gwael a llifogydd helaeth. Hoffwn ddiolch o galon i bob un ohonoch chi am eich cydweithrediad, eich parodrwydd i helpu a’ch tosturi lle mae trigolion wedi darparu lloches, bwyd a dillad i’r bobl sydd wedi cael eu dadleoli.\nHoffwn sicrhau pawb bod Heddlu Gwent a’n holl bartneriaid ar draws pob sector wedi gweithio’n galed iawn i amddiffyn a gofalu am y bobl sydd wedi cael eu heffeithio gan hyn a byddwn yn parhau i wneud hynny yn ystod y cyfnod anodd hwn. Os hoffech chi fwy o gyngor ynghylch llifogydd, ewch i wefan Cyfoeth Naturiol Cymru https://naturalresources.wales/?lang=cy\nMae dechrau'r flwyddyn newydd wedi bod yn brysur iawn gyda llwyth o waith rhagweithiol gan fy nhimau trwy Sir Fynwy gyfan.\nYn Nhrefynwy, mae Swyddog Cymorth Cymunedol Joe Facchiano wedi bod yn gweithio'n ddiddiwedd i godi arian ar gyfer Prosiect ‘Off Street’ Trefynwy ac rwy'n falch o ddweud bod cais llwyddiannus am gyllid wedi sicrhau dros £8,000 i gefnogi gwaith adnewyddu parhaus ar fannau cyhoeddus fel parciau sglefrio ac amwynderau cyhoeddus. Rwy'n siŵr eich bod yn cytuno bod hwn yn brosiect gwych, ond bydd angen cefnogaeth arno gan gymunedau a phartneriaid. Os hoffech wybod mwy, cysylltwch â SCC Facchiano - da iawn Joe!\nCafodd llawer o'r bobl ifanc yn y gymuned feiciau ar gyfer y Nadolig, ond yn anffodus gwelsom gynnydd bach mewn achosion o ddwyn beiciau yn ystod mis Ionawr. Roedd llawer o'r beiciau a gafodd eu dwyn wedi cael eu gadael heb neb yn eu gwarchod nhw mewn mannau agored heb unrhyw ddiogelwch.\nMae Swyddog Cymorth Cymunedol Sara Mason wedi bod yn gwneud gwaith ardderchog i sicrhau ein bod ni'n manteisio ar bob cyfle i ddod o hyd i berchnogion beiciau rydym wedi eu cael yn ôl ac mae hi wedi dechrau menter newydd o'r enw "Bike Track".\nPwrpas y cynllun yw cael pobl i gofrestru a marcio beiciau a'u rhoi nhw ar gronfa ddata. Mae hyn yn gwneud y gwaith o adfer, adnabod a rhoi beiciau yn ôl i'w perchnogion yn haws yn y dyfodol, os bydd y gwaethaf yn digwydd a bod beic rhywun yn cael ei ddwyn. Bydd Sara mewn ysgolion lleol yn hyrwyddo'r prosiect felly os oes gennych chi ddiddordeb, dewch draw a chofrestru.\nMae Cwnstabl Heddlu Elliot Morgan wedi gweithio ochr yn ochr â'r DVLA, Timau Gorfodi Rheolau Cyflymder, DVSA a CThEM i ganolbwyntio ar wneud ein ffyrdd yn fwy diogel yng ngogledd Sir Fynwy. Dros gyfnod o ddau ddiwrnod, cyflwynwyd 22 hysbysiad cosb penodedig am droseddau cysylltiedig â gwregysau diogelwch, defnyddio ffonau symudol a theiars diffygiol. Cyflwynodd swyddogion gorfodi sifil 37 tocyn parcio i fodurwyr a oedd wedi parcio'n anghyfreithlon ac mewn lleoliadau peryglus. Daeth y tîm gorfodi rheolau cyflymder ar draws 19 o yrwyr a oedd yn gyrru'n rhy gyflym a dau achos o droseddau gwregys diogelwch, a bydd hysbysiad o fwriad i erlyn yn cael ei anfon at y tramgwyddwyr.\nYn ystod yr ymgyrch dros ddau ddiwrnod, cafodd 27 cerbyd eu clampio gan y DVLA am ddiffyg treth ac archwiliodd y DVSA dros 100 o gerbydau gan chwilio'n benodol am ddiffygion a fyddai'n effeithio ar ddiogelwch cerbydau. O ganlyniad, rhoddwyd 25 gwaharddiad ar unwaith i yrwyr oherwydd cyflwr peryglus eu cerbydau. Daeth CThEM ar draws pedwar cerbyd a oedd yn defnyddio disel coch - cyfanswm o dair galwyn o ddisel coch - a bu'n rhaid i'r gyrwyr dalu dirwyon yn y fan a'r lle.\nYn ne Sir Fynwy, trefnodd Rhingyll Heddlu Damian Waite wythnos o weithredu cydweithredol gyda phartneriaid o nifer o asiantaethau gan gynnwys partneriaethau diogelwch ar y ffyrdd, Gwasanaeth Tân De Cymru a nifer o sefydliadau gwirfoddol i dargedu pobl sy'n defnyddio cerbydau mewn ffordd wrthgymdeithasol, cynnal patrolau lleihau trosedd a seminarau addysgol.\nAeth y bartneriaeth camerâu diogelwch i ardaloedd yn Nhyndyrn, Llanarfan, Drenewydd Gelli-farch a Chil-y-coed lle cafodd dros 200 o gerbydau eu gwirio a chafodd 70 o bobl eu herlyn am droseddau gyrru'n rhy gyflym. Yn ystod yr wythnos, aeth Swyddog Cymorth Cymunedol Joanne Madden i Ysgol Gynradd Gwndy i hyrwyddo parcio diogel yn yr ysgol. Roedd dosbarthiadau trwy'r ysgol gyfan wedi dylunio posteri i annog modurwyr i barcio'n ddiogel yn ystod y diwrnod ysgol. Da iawn i'r holl blant a gymrodd ran!\nTrefnodd Swyddog Cymorth Cymunedol Hayley Brown brosiect codi sbwriel gyda thîm Heddlu Bach Ysgol Gynradd Dewstow. Roedd yn llwyddiant ysgubol ac yn gyfle gwych i lanhau ardaloedd yr oeddem wedi cael cwynion penodol am ymddygiad gwrthgymdeithasol ynddynt. Roedd yn gyfle i godi ymwybyddiaeth pobl ynghylch cadw ein strydoedd yn lân hefyd.\nYn olaf, rwy'n falch i rannu newyddion gyda chi am aelodau newydd ein tîm plismona yn Sir Fynwy. Yn Nhrefynwy, mae Rhingyll Heddlu Lee Smith-Steve wedi ymuno â'n tîm ymateb. Mae'n swyddog profiadol ac mae ganddo amrywiaeth helaeth o wahanol sgiliau ar ôl symud o ystafell gyfathrebu'r llu. Mae Rhingyll Heddlu Ashley Price wedi ymuno â thîm cymdogaeth gogledd Sir Fynwy. Mae Ashley yn gyn swyddog gyda'r Heddlu Metropolitanaidd gyda chefndir yn CID a sgiliau y gellir eu defnyddio i wynebu'r heriau yn ein hardal ni.\nYn olaf, Mae Rhingyll Heddlu Damian Waite wedi cymryd drosodd gan Ringyll Heddlu Nigel Callard yn nhîm cymdogaeth de Sir Fynwy ar ôl i Nigel ymddeol ym mis Rhagfyr. Mae Damian yn swyddog profiadol ac mae wedi cyflawni nifer o wahanol rolau trwy Went gyfan. Rwy'n siŵr y byddwch am ymuno â mi i ddymuno pob llwyddiant i'n haelodau staff newydd.\nMae'r sylwadau cadarnhaol rydym yn eu derbyn gan y cyhoedd i'w croesawu a hoffem ddiolch i bob un ohonoch chi am eich cefnogaeth barhaus.\nCil-y-Coed & Cas-gwent


Llyfrgell Owen Phrasebank - ddawn\nYr oedd ganddo ddawn arbennig yn y maes hwn.\nOs oes gennych ddawn cynllunio beth am roi cynnig arni.\nOnd er nad oes gen i ddim i'w ddweud wrtho, ac er nad oes gen i ddawn canu, 'ro'n i'n uwch fy nghloch na neb wrth ganmol rhin y 'dþr, dþr, dþr' yn festri Keriwsalem yn y Blaenau bob nos Sadwrn.\nHynny yw, meddai, roedd yn meddu ar 'y ddawn ryfeddol honno.....\n'Y golau' yma, wrth gwrs, yw golau neu wreichionen yr Anfeidrol mewn cyd-ddyn ac fel y ceir gweld, nid oedd ym marn Waldo ddawn werthfawrocach na'r ddawn i weld hon.\nSawl llenor addawol yng Nghymru a laddodd ei hun neu amharu ar ei wir ddawn trwy ddewis ymateb i'r galwadau hyn yn hytrach nag i ofynion ei grefft?\nRoedd ganddo'r ddawn ryfeddol i weld a gwerthfawrogi cymeriad, a marwgofion anfarwol yw'r rhai a ysgrifennodd am weinidogion fel Jenkins, Llwyn; Lewis Williams, Cilie a Gwilym Evans, Llandysul.\nYn ogystal a hynny, roedd Syr Thomas yn gwmniwr gyda'r mwynaf ei galon a'r gwreiddiolaf ei hiwmor.Fel Tom Parry yr adweinid ef ym Mangor mewn cyfnod cynharach, ag ef oedd ffefryn ddarlithydd y dosbarth Cymraeg.Roedd ganddo bresenoldeb a phersonoliaeth oedd yn llwyr arbennig, heb son am ddawn i draethu'n feistraidd a chyson ddiddorol.\nAr ôl dechrau'n addawol, fe'u sgubwyd o'r neilltu gan ddawn ac athrylith y gwyr o Fiji.\nMae rhyw ddawn arbennig yn perthyn iddo, mae o mor rhwydd.\nMae gan y grwp ddawn anhygoel, ac ‘rydw i'n parhau i synnu at y ddawn arbennig honno, sef eu gallu parhaol i gyfansoddi nifer fawr o ganeuon byr, bachog a syml.\nMae'n amlwg, o ddarllen yr anterliwtiau fod gan Huw Jones o Langwm ddawn i adrodd stori, rhywbeth sy'n prinhau y dwthwn hwn yn anffodus.\nAnn's oedd Ffrancon Thomas a dangosodd ei ddawn arbennig pan y fachgen ifanc iawn gan iddo ganu yng nghor yr eglwys.\nSiawns, er hynny, nad yw'r gwleidyddion wedi gweld bod arian yn fodd i sicrhaur cyfle i rai sydd âr ddawn i roi ou gorau.\nroedd ei allu fel pregethwr dylanwadol yn amlwg iawn yn ei ddawn fel areithiwr effeithiol a daeth i fri yn fuan iawn fel siaradwr cyhoeddus.\nSen ar ddeallusrwydd a hunan-barch unrhyw newyddiadurwr profiadol fyddai cael ei gyflogi'n unig i ddarllen sgriptiau a baratoir gan rywun arall -: does dim rhyfedd felly fod yr ysgrifenwyr yn tueddu i edrych ar y rhai a gyflogir fel darllenwyr yn unig - â pheth dirmyg nawddogol Sylweddolir nad oes cyfle i ymarfer rhyw lawer o ddawn greadigol wrth ysgrifennu newyddion  credir fod angen llai fyth o ddychymyg i'w darllen.\nOnd gellir godro peth cysur o eiria'r Gwyddel George Moore a ddywedodd bod angen tipyn o ddawn i lunio hyd yn oed opera neu epig neu ddrama neu nofel sâl!


EAPM: Cadw tabiau ar ganser yr ysgyfaint a strategaeth pharma'r Comisiwn - Gohebydd yr UE\nCymerodd llywodraeth Gwlad Groeg drosodd ddau ysbyty preifat yn Thessaloniki ar 19 Tachwedd lle mae trosglwyddiad y coronafirws wedi bod yn arbennig o eang. Daethpwyd i'r penderfyniad ar ôl i'r clinigau preifat fethu â darparu 200 o welyau yn wirfoddol i gleifion COVID-19 er gwaethaf apeliadau gan y Weinyddiaeth Iechyd. Mae ysbytai cyhoeddus yn Thessaloniki a rhannau eraill o ogledd Gwlad Groeg wedi bod yn brwydro i ymdopi â mewnlifiad cleifion coronafirws, gan ychwanegu gwelyau o wardiau eraill a sefydlu pebyll ynysu ar ôl cyrraedd eu galluoedd swyddogol.\nDiweddariad: Mae arbenigwyr canser yr ysgyfaint yn dal dychymyg ac yn gyrru tuag at lwyddiant gyda digwyddiad sgrinio canser yr ysgyfaint rhagorol\nCroeso, gydweithwyr iechyd, i ddiweddariad y Gynghrair Ewropeaidd ar gyfer Meddygaeth Bersonoledig cyn eich penwythnos haeddiannol - gwnaed cynnydd mawr yn nigwyddiad sgrinio canser yr ysgyfaint EAPM ar 10 Rhagfyr, felly mae mwy o hynny isod, yn ysgrifennu Cyfarwyddwr Gweithredol EAPM Denis Horgan.\nGellir gwneud cynnydd gwirioneddol gyda chanser yr ysgyfaint trwy sgrinio\nMynychodd mwy na 130 o gynrychiolwyr a siaradwyr lefel uchel y gynhadledd ar 10 Rhagfyr, gyda chynrychiolwyr cymdeithasau meddygol blaenllaw, ASEau, swyddogion y Comisiwn yn ogystal â llu o gynrychiolwyr a chleifion aelod-wladwriaethau. Canser yr ysgyfaint yw'r llofrudd mwyaf oll o ran marwolaethau sy'n gysylltiedig â chanser ond, yn anffodus, mae'r ods yn erbyn gweithredu sgrinio canser yr ysgyfaint yn effeithiol ar draws aelod-wladwriaethau yn y dyfodol agos yn dal i fod yn uchel.\nDaethpwyd i gonsensws yn y gynhadledd y bydd yr her enfawr o leihau morbidrwydd a marwolaethau o ganser yr ysgyfaint yn parhau am nifer o flynyddoedd. Mae sgrinio sgan dos isel CT (LDCT) yn effeithiol o ran lleihau marwolaethau canser yr ysgyfaint ac o ystyried maint y pandemig canser yr ysgyfaint, gall sgrinio LDCT chwarae rhan bwysig wrth leihau marwolaethau o'r afiechyd. Ond ni chyflawnir effaith sgrinio ar farwolaethau canser yr ysgyfaint ar raddfa fawr heb ei weithredu'n eang - ac ymddengys bod hynny'n dibynnu'n fawr ar hyn o bryd ar gyflwyniad cryf o ddadleuon cryf gan randdeiliaid LCS i lunwyr polisi i gymryd y camau angenrheidiol.\nCanlyniad allweddol y gynhadledd oedd bod angen cymryd camau pendant ar lefel yr UE ac aelod-wladwriaethau i fynd i'r afael â chanser yr ysgyfaint trwy sgrinio. Dylai'r EU-27 geisio gwella pob agwedd ar sgrinio wrth symud ymlaen. Mae llawer i'w benderfynu bryd hynny, yn hollbwysig yng nghyd-destun Cynllun Canser Curo Ewrop pan fydd yn cael ei weithredu, ac mae angen mwy o ymdrechion, gyda chefnogaeth cydweithredu rhwng aelod-wladwriaethau a chefnogaeth broffesiynol, sefydliadol a gwyddonol i'r gwledydd hynny sy'n ceisio gweithredu neu wella rhaglenni sgrinio ar sail poblogaeth. Bydd hon yn flaenoriaeth polisi allweddol i EAOM wrth symud ymlaen. Bydd adroddiad ar gynhadledd sgrinio canser yr ysgyfaint EAPM ar gael maes o law, cadwch draw.\nNEWYDDION CYNGOR yr UE\nMae arweinwyr yr UE yn cytuno\nDisgwylir i € 5.1 biliwn ar gyfer rhaglen EU4Health gael ei ddyrannu bellach, ar ôl i arweinwyr yr UE gytuno i gyllideb ac cronfa adfer 2021 ddydd Iau (10 Rhagfyr). Ac fe wnaeth Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, Ursula Von der Leyen, “gynnig cipolwg i arweinwyr Ewropeaidd yng nghynlluniau’r Comisiwn ar gyfer ymgyrch gyfathrebu o blaid brechlyn, i’w gyflwyno mewn dau gam”. “Bydd y cyntaf yn‘ egluro’r cynnyrch ’ym mhob iaith, tra bydd yr ail yn annog pobl i gael eu brechu ac yn ceisio chwalu amheuaeth - gyda chymorth dylanwadwyr fel 'sêr pêl-droed UEFA,’ meddai von der Leyen.\nCyngor yr UE yn cyhoeddi bargen ar gynllun adfer coronafirws\nFel trefn fusnes gyntaf, mabwysiadodd yr arweinwyr ddydd Iau (10 Rhagfyr) gasgliadau ar fynd i’r afael â’r pandemig coronafirws parhaus - gan roi cymeradwyaeth ffurfiol yn y bôn i gyfres o gamau y buont yn eu trafod yn flaenorol yn ystod sawl fideo-gynadledda anffurfiol, gan gynnwys datblygu cynlluniau cenedlaethol ar gyfer defnyddio brechlynnau, a chefnogaeth ar gyfer creu Undeb Iechyd Ewropeaidd a fyddai’n rhoi mwy o bwer cyfreithiol i Frwsel dros bolisi iechyd yn ystod pandemigau. Daeth arweinwyr i gytundeb ar becyn adferiad coronafirws tymor hir, ar ôl wythnosau o wrthwynebiad o Wlad Pwyl a Hwngari, yn ôl Llywydd Cyngor yr UE, Charles Michel. I ddechrau, roedd y ddwy wlad wedi blocio’r gyllideb saith mlynedd € 1.1 triliwn ($ 1.3 triliwn) a’r pecyn adfer € 750 biliwn dros amodau sy’n clymu’r cronfeydd â chynnal rheolaeth y gyfraith.\nBwrdd llywio EU4Health\nMae Cynghrair Cymdeithas Sifil EU4Health wedi mynegi ei dymuniad i dynnu sylw at bwysigrwydd absoliwt fframwaith llywodraethu cynhwysol gyda chyfranogiad uniongyrchol, clir ac ystyrlon cymdeithas sifil budd y cyhoedd. Dim ond Rhaglen gynhwysol EU4Health, sy'n cynnwys budd y cyhoedd ac arbenigedd cymdeithas sifil all ryddhau ei botensial llawn i wella iechyd y cyhoedd, dywed y Gynghrair, gan ychwanegu ei bod yn credu bod Bwrdd Llywio EU4Health a gynigiwyd gan Senedd Ewrop, gyda chyfraniad uniongyrchol budd y cyhoedd cymdeithas sifil, yn ategu arbenigedd yr aelod-wladwriaethau a sefydliadau’r UE a bydd yn sicrhau rôl glir ac ystyrlon i gymdeithas sifil wrth lywodraethu’r rhaglen, gan hwyluso cyd-gynhyrchu a sicrhau llwyfan pendant ar gyfer cynnwys cymdeithas sifil.\nMae Sweden yn camu i fyny am Norwy a Gwlad yr Iâ ar frechlyn coronafirws\nBydd Norwy a Gwlad yr Iâ y tu allan i’r UE yn cael mynediad at rai o’r brechlynnau a gafwyd gan yr Undeb Ewropeaidd diolch i Sweden, aelod o’r UE a fydd yn prynu mwy nag sydd ei angen arnynt ac yn eu gwerthu i Norwy, reit ar ôl y Flwyddyn Newydd, cyhoeddodd y weinidogaeth iechyd ddydd Mercher. (9 Rhagfyr). Mae Sweden yn gweithredu fel yr 'ailwerthwr' a bydd yn delio â'r trafodion ariannol. “Mae Sweden wedi ymgymryd â rôl allweddol wrth ddosbarthu brechlynnau i’w chymdogion Nordig,” meddai Gweinidog Iechyd Norwy, Bent Høie. “Mae’r cydweithrediad agos â Sweden yn golygu bod gan Norwy fynediad at frechlynnau ar delerau cyfartal ag aelod-wladwriaethau’r UE ac yn clymu Norwy yn agosach at waith brechlyn yr UE.”\nGogledd Iwerddon yn cyhoeddi cynlluniau cyflwyno brechlyn\nMae Gogledd Iwerddon wedi cyhoeddi ei gynlluniau ynghylch y brechlyn BioNTech / Pfizer. O ran cwestiwn allweddol ei ddosbarthiad i gartrefi gofal, dywed y llywodraeth y bydd yn defnyddio timau symudol o staff a fydd yn ei ddanfon yn uniongyrchol i gleifion, fel yr henoed a thrigolion cartrefi gofal, na allant gyrraedd canolfannau brechu. Bydd staff hefyd yn cael eu brechu yn ystod y cam hwn o'r rhaglen, a fydd yn dechrau ar 14 Rhagfyr.\nMae'r UE yn cefnogi tystysgrifau coronafirws a thystysgrifau brechlyn cydgysylltiedig\nDywedodd y Cyngor Ewropeaidd ar Ragfyr 11 ei fod yn croesawu’r cyhoeddiadau cadarnhaol diweddar ar ddatblygu brechlynnau effeithiol yn erbyn COVID-19 a chasgliad cytundebau prynu ymlaen llaw gan y Comisiwn Ewropeaidd, ond ychwanegodd “nad yw dyfodiad brechlynnau yn golygu nad yw’r pandemig. ar ben ”. “Mae’r sefyllfa epidemiolegol yn Ewrop yn parhau i beri pryder, er bod yr ymdrechion sylweddol a wnaed gan bawb yn dechrau esgor ar ganlyniadau,” meddai arweinwyr yr UE mewn datganiad o gasgliadau a fabwysiadwyd yng nghyfarfod y Cyngor Ewropeaidd. “Rhaid i ni felly gynnal ein hymdrechion i wrthsefyll lledaeniad y firws gyda’r bwriad o atal tonnau pellach o heintiau,” meddai’r datganiad. Dywedodd y Cyngor Ewropeaidd ei fod yn croesawu cydgysylltu ymdrechion ar lefel yr UE hyd yn hyn ac yn ymrwymo i gryfhau'r cydgysylltiad hwn, yn enwedig wrth baratoi ar gyfer codi cyfyngiadau'n raddol a dychwelyd i deithio arferol, gan gynnwys ar gyfer twristiaeth drawsffiniol. , pan fydd y sefyllfa iechydol yn caniatáu.\nAwdurdodi marchnata amodol (CMA) 'mwyaf tebygol' ar gyfer brechlyn COVID-19, meddai EMA\nY senario fwyaf tebygol ar gyfer ymgeiswyr brechlyn COVID-19 yn yr UE yw awdurdodiad marchnata amodol am flwyddyn (CMA), dywedodd ffynonellau Asiantaeth Meddyginiaethau Ewrop (EMA). Mae awdurdodiad marchnata amodol yn caniatáu cymeradwyo meddyginiaeth neu frechlyn sy'n mynd i'r afael ag angen meddygol heb ei ddiwallu â chydbwysedd budd-risg positif. Mae'n seiliedig ar ddata llai cyflawn nag sy'n digwydd fel arfer, a chydag amodau penodol i'w bodloni o fewn llinellau amser diffiniedig ar ôl cael eu hawdurdodi. Ychwanegodd y ffynhonnell fod CMAs yn ddilys am flwyddyn ac y gellir eu hadnewyddu'n flynyddol.\nA dyna'r cyfan am yr wythnos hon gan EAPM - mwynhewch benwythnos diogel, hamddenol, a'ch gweld yr wythnos nesaf gydag adroddiad llawn ar ein digwyddiad sgrinio canser yr ysgyfaint.\nDiweddariad EAPM: Bwrdd crwn sgrinio canser yr ysgyfaint, y cyfle olaf i gofrestru, a newyddion am lansio brechlyn coronafirws cyntaf y byd\nCroeso i gydweithwyr iechyd, a dewch o hyd i gylchlythyr misol Cynghrair Ewropeaidd Meddygaeth wedi'i Bersonoli (EAPM) ar gyfer mis Rhagfyr trwy glicio yma <http://sizeofwales.org.uk/donate/>. Mae amser yn tician ar gyfer digwyddiad sgrinio canser yr ysgyfaint EAPM, a yn ystod yr ychydig ddyddiau diwethaf, gwelwyd y newyddion gwirioneddol wych am ddyfodiad brechlyn COVID-19 yn y DU, felly mae mwy o hynny isod, yn ysgrifennu Cyfarwyddwr Gweithredol EAPM Denis Horgan.\nBwrdd crwn sgrinio canser yr ysgyfaint\nYn sgil sawl cynhadledd ar y pwnc yn ystod y blynyddoedd diwethaf a lansiad y Cynllun Canser Curo Ewropeaidd, mae EAPM yn cynnal bwrdd crwn ar sgrinio canser yr ysgyfaint ar y cyd â Chymdeithas Anadlol Ewrop, Cymdeithas Radioleg Ewrop yn ogystal â'r Claf Canser Ewropeaidd. Clymblaid Y syniad yw cyflwyno achos dros weithredu cydgysylltiedig sgrinio canser yr ysgyfaint ar draws Rhanbarth yr UE. Teitl y bwrdd crwn yw 'Canser yr Ysgyfaint a Diagnosis Cynnar: Y Dystiolaeth sy'n Bodoli ar gyfer Canllawiau Sgrinio'r Ysgyfaint yn yr UE', a'r syniad yw cyflwyno achos dros weithredu sgrinio canser yr ysgyfaint yn gydlynol ar draws Rhanbarth yr UE. Gallwch chi edrychwch ar agenda cynhadledd EAPM 10 Rhagfyr ar sgrinio canser yr ysgyfaint yma <http://sizeofwales.org.uk/donate/>, a chofrestru yma <http://sizeofwales.org.uk/donate/>. Yn ogystal, gellir dod o hyd i lawer iawn o wybodaeth yng nghylchlythyr diweddaraf EAPM, sydd ar gael yma <http://sizeofwales.org.uk/donate/>.\nA fydd sgyrsiau asesu technoleg iechyd (HTA) yn dangos y gall gwledydd Ewrop weithio gyda'i gilydd?\nCyfarfu gweinidogion iechyd Ewrop ar 2 Rhagfyr i adolygu’r hyn a wnaed, a’r hyn y gellir ei wneud, i gryfhau amddiffynfeydd yn y dyfodol i wrthsefyll pandemig COVID. Mae'n agenda enfawr - ac ymhlith nifer o gydrannau cais yr Undeb Ewropeaidd i ddod o hyd i dir cyffredin ymhlith ei 27 aelod-wladwriaeth ar y ffordd ymlaen, gall un eitem llai amlwg ac ymddangosiadol atodol roi syniad o ba mor dda yw'r siawns o ddod o hyd i gytundeb. ar y gwelliannau darlun mawr sy'n angenrheidiol.\nAsesiad technoleg iechyd yw'r eitem eilaidd honno, a bydd y drafodaeth ymhlith gweinidogion yn troi'r cynnig sydd bellach yn dair oed ar gyfer cydlynu gwerthusiadau ar lefel yr UE, yn lle cynnal cymaint â 50 o werthusiadau rhanbarthol a chenedlaethol gwahanol ymhlith yr aelod-wladwriaethau ar bob newydd Meddygaeth. Mae'r rhesymeg y tu ôl i'r cynllun yn amlwg: osgoi dyblygu, arbed amser ac adnoddau, a dod i'r penderfyniadau gorau trwy gronni arbenigedd o bob rhan o'r cyfandir. Ond byth ers i'r cynnig ddod i'r amlwg, mae ffactorau eraill wedi ymyrryd - ac yn arbennig amharodrwydd rhai gwledydd i gefnu ar eu hymagwedd eu hunain ac ymostwng i ddyfarniad y daeth pwyllgor iddo. Mae EAPM yn gweithio'n galed tuag at symud ymlaen gyda HTA, a bydd yn eich diweddaru.\nMae'r DU yn cymeradwyo brechlyn Pfizer-BioNTech COVID-19, y cyntaf yn y byd\nAc, yn ymwneud â delio â phandemig COVID-19, cymeradwyodd Prydain frechlyn Pfizer COVID-19 ddydd Mercher (2 Rhagfyr), gan neidio o flaen yr Unol Daleithiau ac Ewrop i ddod yn wlad gyntaf y Gorllewin i gymeradwyo pigiad yn ffurfiol y dywedodd y dylai gyrraedd y y bobl fwyaf agored i niwed yn gynnar yr wythnos nesaf. Cyffyrddodd y Prif Weinidog Boris Johnson â chymeradwyaeth yr awdurdod meddygaeth fel buddugoliaeth fyd-eang a phelydr o obaith yng nghanol tywyllwch y nofel coronafirws sydd wedi lladd bron i 1.5 miliwn o bobl yn fyd-eang, wedi morthwylio economi'r byd ac wedi treulio bywyd normal.\nTrigolion cartrefi gofal yr henoed a’u gofalwyr fydd y bobl gyntaf yn y DU i dderbyn y brechlyn, meddai’r llywodraeth ar 2 Rhagfyr.\nDywedodd Wei Shen Lim, cadeirydd cyd-bwyllgor y DU ar frechu ac imiwneiddio, y byddai cyflwyno’r brechlyn yn blaenoriaethu’r rhai sydd fwyaf tebygol o farw o COVID-19 yn ogystal â gwarchod gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol.\nBydd cam cyntaf rhaglen frechu'r DU yn gweithio trwy naw grŵp, gan ddechrau gyda thrigolion mewn cartrefi gofal ar gyfer oedolion hŷn a'u gofalwyr. Nesaf, cynigir y pigiad i bawb dros 80 oed a gweithwyr iechyd a gofal rheng flaen eraill.\nMae pobl dros 75 oed yn y drydedd haen o flaenoriaethu, ac yna pobl dros 70 oed ac oedolion iau bregus clinigol dros ben.\nRhoddodd Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd Prydain (MHRA) gymeradwyaeth defnydd brys i'r brechlyn Pfizer-BioNTech, y dywedant ei fod 95% yn effeithiol o ran atal salwch, yn yr amser record - dim ond 23 diwrnod ers i Pfizer gyhoeddi'r data cyntaf o'i glinigol cam olaf. treial. Disgwylir i Weinyddiaeth Bwyd a Chyffuriau'r Unol Daleithiau (FDA) gwrdd ar 10 Rhagfyr i drafod a ddylid argymell awdurdodi defnydd brys o'r brechlyn Pfizer / BioNTech a dywedodd Asiantaeth Meddyginiaethau Ewrop y gallai roi cymeradwyaeth frys i'r ergyd erbyn 29 Rhagfyr. Dywedodd Ysgrifennydd Iechyd y DU, Matt Hancock, fod ysbytai’n barod i dderbyn yr ergydion ac y byddai canolfannau brechu yn cael eu sefydlu ledled y wlad ond cyfaddefodd y byddai ei ddosbarthu yn her o ystyried bod yn rhaid cludo’r brechlyn a’i storio yn -70C (-94F), y math tymheredd sy'n nodweddiadol o aeaf Antarctig.\nLlygaid yr UE cymeradwyaeth 29 Rhagfyr ar gyfer brechlyn firws, yn hwyrach na'r UD\nMae asiantaeth gyffuriau’r Undeb Ewropeaidd wedi dweud y gallai fod angen pedair wythnos arall arni i gymeradwyo ei brechlyn coronafirws cyntaf. Mae Asiantaeth Meddyginiaethau Ewrop yn bwriadu galw cyfarfod erbyn 29 Rhagfyr i benderfynu a oes digon o ddata diogelwch ac effeithiolrwydd am y brechlyn a ddatblygwyd gan Pfizer a BioNTech iddo gael ei gymeradwyo, fel yr oedd ar 2 Rhagfyr yn y DU. Dywedodd y rheolydd hefyd y gallai benderfynu mor gynnar â 12 Ionawr a ddylid cymeradwyo ergyd wrthwynebus gan y cwmni fferyllol Americanaidd Moderna Inc, a gyflwynodd ei gais i reoleiddwyr yr Unol Daleithiau ac Ewrop yr wythnos hon. Os caiff ei frechlyn ei gymeradwyo, dywedodd BioNTech o’r Almaen y gallai defnydd yr ergyd yn Ewrop ddechrau cyn diwedd 2020 - ond mae hynny’n ymddangos yn eithaf uchelgeisiol, o ystyried bod angen i Gomisiwn yr UE stampio penderfyniad y rheolydd fel rheol. Eto i gyd, mae'r asiantaeth hefyd wedi gadael y posibilrwydd y bydd dyddiad y cyfarfod hwnnw'n cael ei ddwyn ymlaen os daw data i mewn yn gyflymach.\nNid yw Asiantaeth Meddyginiaethau Ewrop wedi derbyn unrhyw ddata eto o dreial brechlyn Cam 3 AstraZeneca / Rhydychen ac nid yw wedi derbyn data ar ansawdd y brechlyn, meddai’r EMA mewn e-bost. Mae'n dal i aros am ddata ar gynhwysion y brechlyn a'r ffordd y mae'n cael ei gynhyrchu, yn ogystal ag ymatebion i gwestiynau a gododd o gyflwyno astudiaethau labordy cychwynnol. Yn y cyfamser, yng Ngwlad Belg, dywedodd Christie Morreale, gweinidog iechyd rhanbarth Walloon yng Ngwlad Belg, y byddai'r wlad yn derbyn ei brechlynnau cyntaf erbyn canol mis Ionawr ar y cynharaf, yn ôl y Amseroedd Brwsel.\nMae gan strategaeth pharma newydd y Comisiwn 'gleifion a chydweithio yn ganolog iddo'\nMae cynlluniau i gwtogi'r amser y mae'n ei gymryd i gael cymeradwyaeth reoleiddiol ar gyfer meddyginiaethau a dyfeisiau meddygol, a gyrru datblygiad gwrthfiotigau newydd a chynhyrchion eraill ar gyfer trin afiechydon prin, wedi'u hamlinellu mewn strategaeth fferyllol newydd eang ar gyfer Ewrop. Mae'r strategaeth, a ddatblygwyd gan y Comisiwn Ewropeaidd, yn canolbwyntio ar y claf ac yn ceisio adeiladu ar ymdrechion cydweithredol diwydiant a welwyd yn ystod argyfwng coronafirws, meddai arbenigwyr yn y gwyddorau bywyd yn Pinsent Masons, y cwmni cyfreithiol y tu ôl i Out-Law. Gobaith y Comisiwn yw cyflwyno'r strategaeth dros nifer o flynyddoedd.\nDywedodd Catherine Drew o Pinsent Masons: "Mae gan y strategaeth gleifion wrth galon ac mae'n cydnabod yr angen i sicrhau mynediad prydlon i feddyginiaethau diogel ac effeithiol o ansawdd uchel. Wrth wneud hyn mae'r strategaeth yn cydnabod y gwerth y mae cynhyrchion arloesol a generig a bios tebyg yn ei gynnig. helpu i gyflawni'r nod canolog hwnnw i gleifion. "\nDywedodd Nicole Jadeja, hefyd o Pinsent Masons: "Yn bwysig, mae'r strategaeth yn cydnabod pŵer a rôl seilwaith data iechyd a data yn y dyfodol, yr angen am ffynonellau cyllid amrywiol i gefnogi arloesedd, rôl meddyginiaethau newydd a defnyddiau amgen ar gyfer y rhai presennol. , yr angen am fodelau busnes newydd fel cynhyrchion meddyginiaethol therapi uwch a therapïau celloedd a genynnau yn cynnig potensial triniaethau un-amser, a'r angen am arloesi ar gyfer fferyllol a gweithgynhyrchu sy'n amgylcheddol gynaliadwy. "\nAr 2 Rhagfyr, cyhoeddodd y Comisiwn Ewropeaidd raglen newydd gwerth € 20 miliwn i gefnogi Cymdeithas Cenhedloedd De-ddwyrain Asia (ASEAN), fel rhan o ymateb byd-eang Tîm Ewrop i COVID-19. Bydd rhaglen Ymateb a Pharodrwydd Pandemig De-ddwyrain Asia yn gwella cydgysylltiad rhanbarthol wrth ymateb i'r pandemig coronafirws ac yn cryfhau gallu systemau iechyd yn y rhanbarth. Bydd y rhaglen, sy'n para 42 mis ac wedi'i gweithredu gan Sefydliad Iechyd y Byd, hefyd yn talu sylw arbennig i boblogaethau sy'n agored i niwed ac yn cefnogi cyfathrebu amserol am y COVID-19, ei symptomau a'i risgiau, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig ac anghysbell.\nYmladd paradocsau AMR yn oed COVID-19\nMae ymwrthedd gwrthficrobaidd (AMR) yn un o'r deg bygythiad mwyaf brys sy'n wynebu iechyd byd-eang, ac eto mae'n cael ei danamcangyfrif yn llwyr gan lawer o'r boblogaeth. Mae AMR yn fwy peryglus na damweiniau ceir a hyd yn oed canser, ond nid yw'n cael ei flaenoriaethu ar lefel yr UE na'r aelod-wladwriaeth o fewn polisïau iechyd cyhoeddus. Ar ben hynny, mae AMR yn gysylltiedig â phandemig COVID-19, ffaith sydd wedi cael ei hanwybyddu gan y cyfryngau i gyd. Mae'r byd yn colli ei offeryn gofal iechyd mwyaf pwerus, gwrthfiotigau; erbyn 2050, gallai uwch facteria achosi 350 miliwn o farwolaethau. Yn y cyfamser, mae'r sector ymchwil yn dal i aros am fecanweithiau cymhelliant yr UE yn ogystal â strategaeth gyffredinol i integreiddio datblygiad gwrthficrobau fforddiadwy ac o ansawdd - a mynediad atynt.\nYn yr Unol Daleithiau, derbyniodd tua 70-80% o gleifion COVID-19 mewn ysbyty driniaeth wrthfiotig, yn ôl un adroddiad, er bod gan lai na 10% heintiau bacteriol eilaidd yn yr Eidal, mae Sefydliad Iechyd Cenedlaethol yr Eidal yn cadarnhau bod 3,335 o gleifion a fu farw o COVID-19, roedd 86% ohonyn nhw wedi cael triniaeth wrthfiotig, er mai dim ond 12% ohonyn nhw oedd wedi cael haint bacteriol wedi'i arosod.\nPersbectif ar Glefyd Alzheimer (AD)\nYn ogystal, lansiodd EAPM gyhoeddiad academaidd yn ddiweddar ar Glefyd Alzheimer (AD), gyda phersbectif aml-ddeiliad i fynd i’r afael â mater biomarcwyr, o’r enw Tyllu Niwl Alzheimer a Dementia Cysylltiedig. Mae'r papur yn ar gael yma.\nByddwn yn hepgor cyfyngiadau teithio COVID ar gyfer Siôn Corn, mae'r UE yn cadarnhau\nPan ofynnwyd iddynt sicrhau plant y bydd Santa Claus yn gallu croesi ffiniau’n rhydd i ddod â’u rhoddion iddynt, dywedodd Margaritis Schinas, Is-lywydd yr UE dros Hyrwyddo ein Ffordd o Fyw Ewropeaidd, y gall y Comisiwn Ewropeaidd “gynnig y sicrwydd hwn”. "Fe wnaethon ni gytuno gyda'r arweinwyr crefyddol y bydd hwn yn fater o symud trawsffiniol - Saint Nicholas, Pere Noel, Babbo Natale, Reyes Magos, Agios Vassilis - byddan nhw i gyd yn gallu cyflwyno'r anrhegion. Dylai Ewropeaid ifanc o bob ffydd fod yr argyhoeddiad na fydd cariad a gobaith byth yn absennol o Ewrop yn y dyddiau hyn, "meddai.\nA dyna bopeth i ddiweddu eich wythnos gyntaf ym mis Rhagfyr - peidiwch ag anghofio, gallwch barhau i edrych ar yr agenda ar gyfer digwyddiad EAPM ar 10 Rhagfyr ar sgrinio canser yr ysgyfaint yma <http://sizeofwales.org.uk/donate/>, cofrestru yma <http://sizeofwales.org.uk/donate/>, ac mae'r cylchlythyr ar gael yma <http://sizeofwales.org.uk/donate/>. Cael penwythnos rhagorol.\nCynghrair Ewropeaidd ar gyfer Meddygaeth PersonolDiwrnod 3 yn ôl


Modiwl SCL-3030: Materion Cyfoes mewn Cyfraith Trosedd, Prifysgol Bangor\nMaterion Cyfoes mewn Cyfraith Trosedd\nCyfraith trosedd yw un o'r meysydd mwyaf diddorol yn y gyfraith, yn ymwneud â throseddau yn erbyn yr unigolyn ac yn erbyn eiddo. Mae hefyd yn faes cyfreithiol sydd yn datblygu o hyd, gyda throseddau newydd yn cael eu cyflwyno yn rheolaidd er mwyn ateb problemau cyfoes.\nMae'r modiwl yma'n cyflwyno myfyrwyr i faterion cyfoes penodol o fewn cyfraith trosedd, gan roi cyfle iddynt drafod a dadansoddi'r rheini yn eu cyd-destun ehangach.\nOherwydd natur y pwnc a'r modiwl, mae modd i'r cynnwys newid o flwyddyn i flwyddyn, ond gellir gynnwys pynciau megis:\nEwthanasia a lladdiad trugarol\nTroseddau'n ymwneud a'r amgylchedd\nTroseddau'n ymwneud a threftadaeth\nTroseddau rhywiol newydd\nTroseddau'n erbyn cyrff meirw\nDadleuon dros gyfraith trosedd Cymreig\nDangos dealltwriaeth gynhwysfawr o faterion cyd-destunol ehangach yn ymwneud â cyfraith trosedd.\nCynnal ymchwil gyfreithiol annibynnol yn fanwl, cywir ac effeithiol mewn perthynas â chyfraith trosedd.\nDangos lefel sgil uchel wrth ddansoddi a chymhwyso gwybodaeth sy'n ymwneud a chyfraith trosedd.\nLlunio, cyflwyno a cyfathrebu'n effeithiol dadl gyfreithiol resymegol yn ymwneud â materion yng nghyfraith trosedd.\nDadansoddi'n fedrus ac yn feirniadol materion cyfoes o fewn cyfraith trosedd, gan gyfeirio'n gywir at ffynonellau gwreiddiol ac eilaidd priodol.\nTraethawd 2,500 o eiriau yn dadansoddi mater cyfoes o fewn cyfraith trosedd.\nArholiad 2 awr yn ateb 2 gwestiwn ar faterion cyfoes o fewn cyfraith trosedd.\n2x 2hr ddarlith yr wythnos (cyfanswm o 20), unai yn fyw yn y dosbarth neu ar-lein\nMae croeso i'r myfyrwyr brynu llyfr eu hunain.\nY prif llyfr ar gyfer y modiwl yw J. Herring, Criminal Law (11th ed), MacMillan. Bydd darlleniadau arall yn cael eu gosod yn y maes llafur.


Materion Cyfreithiol | Coflein\nMae Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru wedi ymrwymo i ddiogelu’ch preifatrwydd ac i egwyddorion yr UE Rheoliadau Diogelu Data Cyffredinol (GDPR) fel y nodir yn ein Polisi Preifatrwydd.\nNewidiadau i’r Polisi\nYma y rhoir gwybod am unrhyw newid a wna’r Comisiwn Brenhinol i’r polisi hwn ar breifatrwydd, ac fe ddaw’r newid hwnnw i rym ar unwaith.\nMae’r datganiad hwn yn ymwneud â gwefan CBHC yn unig ac nid yw’n gymwys i gysylltau â gwefannau eraill.\nOs hoffech chi ddefnyddio deunydd ar y wefan hon neu unrhyw wybodaeth neu ddelwedd arall o’n harchif at ddibenion masnachol, ewch i archebu deunydd or archif a llenwch y Ffurflen Caniatâd i Atgynhyrchu. O dan rai amgylchiadau, gellir codi ffi ac mae rhestr o’r ffioedd am atgynhyrchu delweddau i’w gweld yn Ffioedd Atgynhyrchu Delweddau.


Byd Natur Bethan Wyn Jones: Medi 26 - northwales Administrator - North Wales Live\nByd Natur Bethan Wyn Jones: Medi 26\nMIN nos o Fedi oedd hi. Min nos hefo’r llanw ar drai - a hynny bron mor isel ag y gall o fynd, a dyna oedd y rheswm pam yr es i draw i Borth yr Ynys ym Moelfre.\nIsio tynnu lluniau roeddwn i o’r traeth creigiog ar drai, ac ar ôl ymgynghori hefo tabl y llanw, mi benderfynais mai nos Fawrth, y deunawfed o Fedi oedd y noson orau i fynd draw. Roedd y llanw ar drai tua hanner awr wedi saith y nos, ac roeddwn i’n ddigon blin am ei bod yn gwneud cawodydd trwm iawn o law ac yn ddigon oer.\nBeth bynnag, wedi mochel rhag cawod yn y car, i ffwrdd â fi ar hyd llwybr yr arfordir draw am Borth yr Ynys. Mae’r fan hon yn lle da i weld y gwahaniaeth gewch chi rhwng penllanw a thrai ac yn rhoi cyfle da i grwydro’r traeth creigiog er mwyn gweld be sy’n cartrefu yno.\nWel, roeddwn i wedi bod wrthi’n tynnu lluniau am dipyn – chydig o gregyn gleision, ambell i ddarn o wregys y môr oedd wedi ei luchio i’r lan, gwymon brown canol y traeth, chydig o’r gwymon coch ac ambell i lygad maharen. Roeddwn i braidd yn ddiamynedd am ei bod hi’n oer ac yn tywyllu’n gyflym. Doedd ‘na neb arall ar gyfyl y lle dim, ond y fi ac un pysgotwr unig ar lan y dr.\nRoedd o wrthi’n sgota’n reit ddistaw a finna’n tynnu lluniau ac yn sydyn mi clywn i o’n gweiddi “Do you want to see the octopus?” Wel prin y medrwn i goelio fy nghlustiau! Roeddwn i hefyd fymryn yn amheus wrth nesu’n ofalus at y fan ble roedd o’n pysgota gyferbyn ag Ynys Moelfre, ond wir i chi dyna lle roedd yr octopws bach a sawl seren fôr wedi eu golchi i’r lan ynghanol y gwymon coch a gwyrdd.\nFelly hefo fy mysedd oer, dyma styrffaglio i dynnu llun. Yr octopws lleiaf (Eledone cirrhosa; lesser neu horned octopus) oedd hwn a’r peth cyntaf wnaeth fy synnu i amdano oedd pa mor fach oedd o. Roeddwn i’n sylweddoli nad oedd o ddim yn mynd i fod yn horwth o beth mawr, ond wir doedd o fawr mwy na maint fy llaw. Mi allan nhw dyfu i fod yn 50cm o hyd, ond dwi’n siwr nad oedd hwn yn fawr mwy na 15cm.\nYr argraff gyntaf oedd mai rywbeth pinc a gwyn oedd o hefo coesau yn mynd i bob cyfeiriad, ond wrth iddo symud rywfaint mi sylweddolais ei fod yn llawer mwy coch na phinc, ac fe ddaeth yn amlwg fod rhan uchaf ei gorff yn fwy coch na’r rhan isaf. Mae’r rhywogaeth hon yn goch/frown ar y rhan uchaf (dorsal) ac yn wyn ar y rhan isaf (fentrol) ond be sy’n eithriadol o ddifyr amdanyn nhw ydi eu bod yn gallu newid eu lliw yn gyflym er mwyn gweddu i’w hamgylchedd. Mae hyn yn rhywbeth y galla i dystio iddo, gan ei fod wedi newid ei liw o dan fy nhrwyn i.\nRoedd yn gas gen i ei weld allan o ddr y môr, felly dyma roi pwt bach iddo fo nes iddo fynd yn ôl i’r môr, a bron o’r munud y gwnaeth o suddo dan y dr, dyma fo’n symud yn gyflym gan roi ei goesau i gyd yr un ffordd a’i ben y ffordd arall nes ei fod yn edrych yn anifail hir a symud yn gyflym drwy’r dr.\nOctopws sydd â mantell lydan ydi hwn ac mae’r coesau yn hir, ac yn mynd yn bigyn bron ar un pen. Un res sengl o sugnwyr sydd ar hyd bob coes, ac mae ganddo wyth coes wrth gwrs! Pan fydd y coesau’n llonydd mae’n eu troi yn gyrlen.\nAr y croen llyfn mae lympiau fel defaid. Mae’r pen fymryn yn gulach na’r corff ac mae gorchudd neu cirrus dros y ddau lygad.\nMae’r octopws yn perthyn i ffylwm y Mollusca, sef anifeiliaid fel malwod, gwlithos, cregyn gleision, cocos, cregyn bylchog a’r twyllwr du. Mae hefyd yn perthyn i’r dosbarth Cephalopda sef anifeiliaid fel y fôr-gyllell, cragen Bedr neu’r nawtilws a’r twyllwr du.\nRhywogaeth sydd â’i gynefin ym Môr y Canoldir ydi hwn, ac yn anghyffredin ar y cyfan ar draethau Ynysoedd Prydain. Mae’n bwyta crancod a chramenogion mawr eraill ac mae’n bwyta cimychiaid. Mae mwy o’r octopws lleiaf wedi cael eu gweld ym Môr y Gogledd yn ddiweddar yn bennaf oherwydd y gorbysgota ar y penfras. Mae hyn yn ei dro wedi effeithio ar bysgota crancod a chimychiaid am fod yr octopws hwn yn ddigon parod i fynd i mewn i gweyll a dwyn yr abwyd, neu hyd yn oed y cranc neu’r cimwch. Tybed ai dyma pam y bues i’n ddigon lwcus i’w weld ym Mhorth yr Ynys ar noson oer o Fedi?


Gyrfa Llawn Drama: Holi Meic Povey - BBC Cymru Fyw\nGyrfa Llawn Drama: Holi Meic Povey\nMae Meic Povey ymhlith ein dramodwyr amlycaf. Ei ddrama ddiweddaraf ydi `Man Gwyn Man Draw', ei ddrama gomisiwn gyntaf erioed i BBC Radio Cymru.\nYr wythnos hon hefyd bydd addasiad o'i hunangofiant, Nesa Peth i Ddim, yn cael ei darllen ar Bore Cothi.\nMi gafodd BBC Cymru Fyw sgwrs gyflym gyda Meic a'i holi am y datblygiadau ym myd y ddrama ers iddo fo ddechrau ei yrfa fel cynorthwy-ydd llwyfan efo Cwmni Theatr Cymru ar ddiwedd y 60au.\ndisgrifiad o’r llun, Meic Povey yn mwynhau ym myd y theatr\nSut ydych chi'n gweld cyflwr y ddrama Gymraeg erbyn hyn o'i gymharu a dyddiau cynnar eich gyrfa?\nHynod o iach a chysidro popeth, yn bennaf llawer llai o arian na fydda ar gael yn y 70'au a'r 80'au. Roedd drama ddiweddar Dafydd James - Fe Ddaw'r Byd i Ben - yn wirioneddol wych; felly hefyd ymdrech gyntaf Caryl Lewis, Y Negesydd. Gobeithio cawn weld mwy ganddi hi. Ac wrth gwrs, wastad yn llechu yn y cysgodion, yn barod i'n syfrdannu o'r newydd mae Aled Jones Williams.\nHefyd, mae penodiad Betsan Llwyd fel cyfarwyddwr artistig Theatr Bara Caws yn hynod o gyffrous. Wedi dweud hynny, roedd mwy o gwmniau bach, bum mlynedd ar hugain yn ôl - Dalier Sylw, Hwyl a Fflag, Gorllewin Morgannwg - ac felly roedd mwy o amrywiaeth. Ond ar y cyfan, i ddyfynnu Harold Macmillan, You've never had it so good. Mi 'dan ni'n wlad fach, pawb yn 'nabod 'i gilydd, pawb yn cwyno a bitshio. Weithiau, dylem werthfawrogi yr hyn sydd gyno ni.\nBeth am y Theatr Genedlaethol?\nPeth gwaetha' fedrwch chi dd'eud ydi: Ew, roedd petha'n lot gwell erstalwm. Nag oeddan. Gwahanol oeddan nhw. Erstalwm, roedd ambell i beth yn vanilla, ambell i beth yn crap. Fel'a yn union mae hi heddiw. Ddyliech chi ddim cymharu y ddau gyfnod. Roedd Wilbert Lloyd Roberts yn athrylith, roedd ganddo weledigaeth. Ond roedd gan Cefin Roberts weledigaeth hefyd, fel sydd gan Arwel Gruffydd hefyd. Ers sefydlu y Theatr Genedlaethol newydd, rydym wedi gweld cymysgfa amrywiol iawn o arlwy - peth ohono'n vanilla, peth ohono'n crap. Yr hyn sy'n fy nharo i - ac dwi'n mynd yn fynych i'r theatr - ydi cymaint o bobol ifanc sydd wastad yn y gynulleidfa. Rwan, tydi'r gorffennol ddim yn bwysig iddyn nhw, toedd 'i hanner nhw heb eu geni. Heddiw, a fory sy'n bwysig.\nMi fydd canolfan gelfyddydau Pontio yn agor yn fuan ym Mangor ar safle hen gartref Cwmni Theatr Cymru. Beth hoffech chi ei weld yn digwydd yno i gefnogi'r ddrama Gymraeg?\nDatblygu ac hyrwyddo hynny fedran nhw o waith gwreiddiol yn Gymraeg. Hynny ydi, dramau gwreiddiol; fel y dyla pob cwmni theatr arall wrth rheswm. Dyna ddylai fod y nod, ond mae'n dalcen caled ar y naw. Dywedir fod digon o dalent sgwennu (theatrig) yng Nghymru. Nagoes. Ymhob cenhedlaeth, dim ond llond het sydd i'w cael; eu hadnabod a'u meithrin yw'r gamp.\nRydych chi hefyd wedi sgriptio nifer o ddramau a ffimiau teledu gan gynnwys Sul y Blodau, Ryan a Ronnie a chi oedd un o gyd-syfaenwyr Pobol y Cwm. Beth ydi'r newidiadau mwyaf rydych chi wedi sylwi arnyn nhw wrth i'r gyfres boblogaidd baratoi i ddathlu ei phenblwydd yn 40 oed?\nRoedd y Pobol Y Cwm cynnar yn wahanol iawn i'r hyn a welir heddiw. Pan euthom ein tri - John Hefin, Gwenlyn Parry a fi - i greu y gyfres wreiddiol, toedd dim sgwennwyr sebon i'w cael, heblaw am Gwenlyn ei hun. Y fi oedd ei brentis cynta'. Mi ddywedais yn rhywle o'r blaen, ond mi a'i dywedaf eto: Y fo, yn anad neb ydi tad y ddrama deledu fodern Gymraeg, yn arbennig felly sebon.\ndisgrifiad o’r llun, Magi'r Post (Harriet Lewis), Harri Parri (Charles Williams) a Sabrina Harries (Gillian Elisa) - hoelion wyth dyddiau cynnar Pobol y Cwm\nNofelwyr a dramodwyr theatr oedd ein hawduron gwreiddiol ni - Marian Eames, Gwyn D. Evans, Tom Richards, Harri Pritchard Jones. Roedd y rhan fwyaf ohonynt yn anobeithiol am sgwennu deialog realistig, credadwy; treuliodd Gwenlyn a fi beth wmbreth o amser yn ail-sgwennu.\nO ran y penodau, y gwahaniaeth mwyaf trawiadol ydi hyd y golygfeydd. Heddiw, mae golygfa sebon yn hir os ydi hi dros funud - mae eithriadau - ond ar y cychwyn toedd golygfeydd pum, chwe munud ddim yn anghyffredin. Mae tipyn o gwyno a rhincian dannedd rwan bod nhw'n pasa gwneud un bennod yn llai yn wythnosol - ond pwy a wyr, hwyrach y bydd hyn o les yn y tymor hir.\nMae eich wyneb yn gyfarwydd hefyd fel actor. Mae'n siwr y bydd nifer fawr o ddarllenwyr Cylchgrawn BBC Cymru Fyw yn eich cofio fel DC Taff Jones yn Minder, un o gyfresi teledu mwyaf poblogaidd yr 80au. Sut brofiad oedd hwnnw?\nBe' fedra'i dd'eud? Wrth fy modd, ac yn hynod o falch o fod yn gysylltiedig a rhaglen oedd yn denu deunaw miliwn o wylwyr ar un adeg. Roedd y broses o'i wneud, o ffilmio yn union fel pob cynhyrchiad arall. Roeddwn yn eitha' profiadol o flaen camera erbyn i mi ddechrau ei wneud yn 1981. Beth oedd yn wahanol wrth gwrs oedd yr iaith - sef yr iaith fain wrth rheswm, yn bendant fy ail iaith o ran actio.\ndisgrifiad o’r llun, Roedd DC Jones (Meic Povey) a DS Chisholm (Patrick Malahide) yn y gyfres Minder yn nechrau'r 80au\nPan rydych chi yn paratoi i eistedd tu ôl i'ch cyfrifiadur i ddechrau sgwennu drama newydd, ydych chi'n meddwl am rhyw bwynt penodol 'da chi eisiau ei ddweud?\nDim byd, dyna fyddai yn geisio ddweud. Os ydi unrhyw sgwennwr yn dechrau trwy feddwl: 'Dyma dwi'n mynd i 'ddweud' yn y ddrama nesa' waeth iddo fo, neu hi roi'r ffidl yn y tô a mynd yn bostmon. Y stori sydd yn bwysig, stori gredadwy gyda dechrau, canol a diwedd; a chymeriadau, yr ydych yn malio amdanynt. Is-destun ddyla 'neges' fod wastad, nid rhywbeth bwriadol, ymwybodol.\nPa gyfrwng sydd orau ganddoch chi?\nFel sgwennwr, theatr; fel actor, ffilm.\nBeth sy'n rhoi'r pleser mwyaf i chi - sgwennu, actio 'ta cyfarwyddo?\nY tri yn foddhaol iawn yn eu tro - ond sgwennu sydd gletaf, o bell ffordd.\nBeth fyddai eich cyngor chi i unrhyw un sydd eisiau gwneud eu bywoliaeth trwy sgwennu?\nMae sgwennu yn broffesiynol yn waith caled iawn, iawn. Rhaid cael disgyblaeth a dyfalbarhad; rhaid bod wrthi bob dydd, hyd yn oed pan fo'r awen wedi cilio. O ran deunydd, mi ddeudwn ei bod hi'n holl bwysig - yn enwedig i sgwennwr ifanc - i ddechrau wrth ei draed; sgwennu am y cyfarwydd.\nffynhonnell y llun, Theatr Genedlaethol\ndisgrifiad o’r llun, Gyda chynhyrchiadau diweddar fel Y Negesydd mae'r ddrama Gymraeg mewn cyflwr iach medd Meic Povey\nMan Gwyn Man Draw, BBC Radio Cymru, Dydd Sul 8 Mehefin 14.04pm


Dydd Llun, 4 Tach 2019, 19:05\n5-y-Penwythnos Blog Newyddion Sgorio Uwch Gynghrair Cymru Aberystwyth Caernarfon Derwyddon Cefn Y Bala Darren Thomas James Davies Josh Tibbetts Louis Robles Paulo Mendes\nJosh Tibbetts (Y Bala)\nEr i Josh Tibbetts fethu chwarae ers mis Awst oherwydd anaf, roedd y golwr ar ei orau yn ei gêm gyntaf yn ôl i’r Bala. Cadwodd llechen lân am y tro gyntaf yn yr Uwch Gynghrair ar ôl rhwystro ymosodwyr Y Drenewydd rhag sgorio nos Wener.\nSgoriodd Paulo Mendes ddwy gôl yn erbyn ei gyn-glwb brynhawn Sadwrn wrth i Aber daro pump heibio Airbus ar y Maes Awyr. Dyma fuddugoliaeth fwyaf Aberystwyth oddi cartref yn UGC ers curo Derwyddon Cefn 0-5 ar y Graig ym mis Awst 2014.\nDim syndod i weld y Cofi Messi’n ymddangos yn 5-y-pen am yr ail wythnos yn olynol. Sgoriodd Darren Thomas gôl wych yn ogystal ag ennill cic o’r smotyn wrth i’r Barri golli am y tro cyntaf y tymor hwn.\nMae James Davies wedi cael dylanwad mawr ar ganlyniadau’r diweddar y Derwyddon – ar ôl sgorio’r gôl fuddugol yn erbyn Caernarfon a Phen-y-bont, rhwydodd y blaenwr bach unwaith eto’r penwythnos yma. Dyma oedd ei bumed gôl yn ei bedair gêm ddiwethaf wrth i’r Hynafiaid godi o fewn triphwynt i’r Chwech Uchaf.\nLouis Robles (Y Bala)\nMae Louis Robles wedi bod yn ychwanegiad ardderchog i garfan Y Bala ers ymuno yn yr haf – sgoriodd yr ymosodwr ei ail hatric o’r tymor yn erbyn Y Drenewydd nos Wener gan godi ei gyfanswm i 11 gôl ym mhob cystadleuaeth. Robles yw cydradd prif sgoriwr Y Bala ym mhob cystadleuaeth y tymor hwn – yn hafal gyda Chris Venables sydd hefyd wedi sgorio 11.


Llywodraeth Cymru | Cymunedau yn Gyntaf\nY Gronfa Waddol ar gyfer Rhaglen Cymunedau yn Gyntaf gynt\nCymunedau dros Waith\nHafan > Pynciau > Pobl a chymunedau > Cymunedau > Cymunedau yn Gyntaf\nDiweddarwyd 22 Mehefin 2017\nRhaglen sy'n canolbwyntio ar drechu tlodi yn y gymuned yw Cymunedau yn Gyntaf.\nAr 14 Chwefror 2017, cyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant y byddai rhaglen Cymunedau yn Gyntaf yn cael ei diddymu'n raddol erbyn mis Mawrth 2018. Mae penderfyniad Ysgrifennydd y Cabinet yn dilyn cyfnod o ymgysylltu â staff Cymunedau yn Gyntaf, aelodau o'r gymuned, a phrif bartneriaid a rhanddeiliaid ar hyd a lled Cymru. Roedd hynny hefyd yn cynnwys dros 2,300 o ymatebion i'r arolwg ar-lein, cynnal grwpiau ffocws gyda hwyluswyr, a gohebiaeth.\nMae Arad Research, ar ran Llywodraeth Cymru, wedi crynhoi'r ymatebion a dderbyniwyd.\nMae'r cyhoeddiad yn egluro'i benderfyniad ynghyd â'r camau a gaiff eu cymryd i leihau effaith diddymu Cymunedau yn Gyntaf yn raddol, a phontio i ddull newydd o weithredu i greu cymunedau cryf. Gellir darllen trawsgrifiad o'i gyhoeddiad ar wefan y Cynulliad Cenedlaethol (Dolen allanol) .\nMae rhaglen Cymunedau yn Gyntaf wedi bod yn llwyddiant o ran ei heffaith ar nifer o unigolion tlawd, ond nid yw wedi cael effaith ar lefelau tlodi yn gyffredinol yng Nghymru - sy'n parhau i fod yn uchel yn gyson. Yng nghyd-destun Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru), a newidiadau deddfwriaethol a pholisi eraill ers i'r rhaglen gael ei sefydlu yn y lle cyntaf, yr hyn sydd ei angen yw dull trawslywodraethol. Dull a fydd yn ymdrin â'r achosion sydd wrth wraidd tlodi, un sy'n cydnabod bod cymunedau yn y sefyllfa orau i benderfynu ar lefel leol ym mha feysydd y mae angen hoelio'r sylw, ac un nad yw wedi’i gyfyngu i gyfeiriadau'r codau post y maent yn byw ynddynt.\nRydym wedi gwrando ar filoedd o bobl sydd wedi elwa ar raglen Cymunedau yn Gyntaf. Mae eu safbwyntiau am y rhaglen a'r dull newydd o weithredu a gynigir gennym sy'n canolbwyntio ar gyflogaeth, y blynyddoedd cynnar a grymuso, wedi'u hystyried yn ofalus.\nMae'r ymatebion hyn wedi helpu i lunio ein dull newydd o weithredu, sef i ddiddymu rhaglen Cymunedau yn Gyntaf yn raddol, a rhoi mwy o sylw i helpu pobl i gael swyddi, cynnig y dechrau gorau mewn bywyd i blant, a sicrhau bod lleisiau pobl yn cael eu clywed wrth gynllunio gwasanaethau lleol.\nBydd cefnogaeth sylweddol ar gael dros y misoedd nesaf ar gyfer y Cyrff Cyflawni Arweiniol ac ardaloedd y Clystyrau. Bydd y gefnogaeth honno'n sicrhau bod strategaethau ymadael ar waith, a bod y broses o bontio i'r dull newydd o greu Cymunedau Cryf yn un gydweithredol ac yn un gynhwysol.\nChildren’s rights impact assessment (Saesneg yn unig) (Maint Ffeil: 825KB)\nEquality impact assessment (Saesneg yn unig) (Maint Ffeil: 498KB)\nAsesiad o effaith ar yr iaith Gymraeg (Maint Ffeil: 594KB)


Capel Horeb (MC), Rhostryfan - Cof y Cwmwd\nCapel Horeb (MC), Rhostryfan\nMae achos y Methodistiaid Calfinaidd ynHoreb, Rhostryfan yn hŷn o dipyn na'r capel ei hun (a chwalwyd tua 20 mlynedd yn ôl, er i'r festri barhau fel cartref i'r eglwys. Saif ar sgwâr neu groesffordd yng nghanol pentref Rhostryfan.\n1 Yr ysgol gychwynnol\n2 Y capel cyntaf\n3 Yr ail gapel\n4 Yr ysgol ddyddiol\n5 Y trydydd capel\nYr ysgol gychwynnol[golygu]\nSonnir am bregethu yn yr ardal cryn dipyn cyn ddiwedd yr 18g yn yr awyr agored, a phregethid oddi ar ben carreg yn ymyl y lôn isaf i dreflan Rhos-isaf, yn ôl Robert Jones, Rhoslan. Dywedir fod bynnag fod tua 20 o drigolion y Rhos yn aelodau ym Bryn'rodynerbyn tua diwedd y 18g, gan gynnwys William Griffith ac Elinor Morris, cwpl priod oedd yn byw yng Nghefn-pederau. Tua 1804, cychwynnwyd "ysgol Sul" mewn bwthyn o'r enw "Y Muriau" ar dir Wernlas-wen, cyn symud i Dŷ'n Weirgloidd, o'r fan honno i Cae'r Odyn ac wedyn i Benlan uchaf. Ym 1816, cafwyd cyfle i rentu Tŷ Uchaf at ddibenion cynnal ysgol Sul, ac eithiau seiat. Fe gynhelid y rhain yr un adeg â'r moddion ym Mryn'rodyn. Ar yr adeg gynnar hon, nid oedd gan yr achos weinidog ond roedd y Parch. William Hughes, Bryn beddau, Llanwnda ac wedyn o Gapel Saron, gweinidog gyda'r Annibynwyr yn gefn mawr i'r achos ifanc.\nY capel cyntaf[golygu]\nCodwyd y capel cyntaf ym 1821, yn 23' wrth 17' y tu fewn o ran maint. Roedd llofft fechan ar un dalcen, gyda grisiau o'r tu allan yn arwain ati. Un sedd oedd o gwmpas y waliau, a gweddill yr eisteddleoedd yn feinciau a osodwyd ar lawr pridd. Rhoddwyd yr enw Horeb arno. Pregethwyd yno am y tro cyntaf tua diwedd 1821, gan Robert Owen, Y Rhyl. Roedd 30 o aelodau ar y cychwyn.\nYn fuan sefydlwyd cyfarfod pregethu adeg y Pasg bob blwyddyn. Nodir cyfarfod 1833 fel un arbennig, gyda John Jones, Tal-y-sarn yn un o'r tri phregethwr, ynghyd â Griffith Jones, Tregarth a Cadwladr Owen. Sefydlwyd Cymdeithas Gymedroldeb a Chymdeithas Ddirwest hefyd, gyda hanner aelodau'r achos yn ymuno - sef 15. Dechrau arddel dirwest yn eang yn yr ardal oedd hyn, i'r graddau na chafwyd yr un dafarn yn y fro hyd heddiw (oddigerth Clwb Mountain Rangers yn Rhosgadfan yn weddo,ddiweddar). Rhaid oedd i lymeitwyr gerdded i lawr i Dafarn y Mount Pleasant nid nepell o eglwys y plwyf am ddiod!\nRoedd diwygiad wedi taro'r ardaloedd o gwmpas ym 1830-32 ac er ei fod yn araf i gydio yn Horeb, o dipyn i beth fe gynyddodd yr aelodaeth nes bod y capel gwreiddiol yn mynd yn rhy fach.\nYr ail gapel[golygu]\nYm 1837-8 adeiladwyd yr ail gapel ar darn o'r tir comin gerllaw'r hen gapel, a hynny am £7. Trowyd yr hen gapel yn dŷ capel, yn cynnwys stabl hefyd yn un pen. Roedd y capel ei hun yn fawr am y cyfnod, gydag eisteddleoedd i 300. Roedd y mesuriadau y tu mewn yn 42' wrth 36'. Gwahoddwyd John Elias o Fôn i agor y capel yn swyddogol, ac nid yn annisgwyl roedd y capel yn llawn. Cynyddodd yr aelodaeth yn sylweddol wedi codi'r capel newydd ac ym 1846/7 fe'i gofrestrwyd fel man lle gellid gweinyddu priodasau. Tua'r un adeg dechreuwyd defnyddiuo tir y capel yn fan claddu. Y cyntaf i'w gladdu yno oedd Ann Williams, Cae Ymryson yn 75 oed, aelod ers 47 o flynyddoedd.\nYm 1848, atygweiriwyd y capel, gan osod nenfwd ynddo. Hefyd fe roddwyd cloc yno, ond yn ôl yr hanes, nid oedd byth yn cadw'r amser cywir! Erbyn 1855-6, roedd angen mwy o le eto, a chwalwyd un ochr o'r capel, gan godi'r ochr ryw 15 troedfedd a ffurfio talcen newydd; canlyniad hyn oedd creu 150 ychwaneg o eisteddleoedd. Yn ol pob sôn, anodd ar ol yr ehangu hwn oedd adnabod yr adeilad fel capel!\nRoedd yna ddiwygiad eang yng ghymru yn ystod 1859 ond araf oedd o i gydio yn Rhostryfan tan Diolchgarwch 1860. Gellir barnu ei effaith trwy ystyried mai 182 oedd aelodaeth y capel ym 1858, ond erbyn 1860, cododd i 263.\nYr ysgol ddyddiol[golygu]\nCyn bod sôn am ysgol ddyddiol a ariennid yn gyhoeddus ceisiodd y capel wneud rhywfaint o ddarpariaeth ar gyfer y gymdogaeth. Cynhelid ysgol yn llofft tŷ capel Horeb gan ddyn o'r enw Ellis Thomas yn nechrau'r 1840au, ac yn ogystal â'r tâl a dderbyniai gan y rhieni, cyfrannai'r capel hefyd at ei chynnal. Fe ymadawodd tua 1846 â'r tŷ capel fodd bynnag, ac aeth rhai o'r plant i'r ysgol eglwysig yn y Bontnewydd tra aeth eraill i ysgol a gynhelid ym Melin Forgan ger Capel Bryn'rodyn. W. Prichard o Fodwrdda, Aberdaron a ddaeth yn ei le.\nYm 1849, penderfynodd y capel y dylid ceisio sefydlu ysgol mwy effeithiol, a chafwyd gwasanaeth Benjamin Rogers fel ysgolfeistr, a ddaeth o Abergele i Rostryfan. Am rai blynyddoedd cynhelid yr ysgol yn y capel nes adeiladu ysgoldy newydd ym 1855, gyda lle ar gyfer 100 o blant. Ariannwyd yr adeilad yn llwyr gan y capel heb grant, gan nad oedd yn cydymffurfio, ysywaeth, â gofynion yr awdurdodau. Ymadawodd Rogers ymhen y flwyddyn, a daeth John Roberts yn ei le fel ysgolfeistr o Lanllechid; yntau wedyn yn gadael ym 1857, a chyflogwyd Griffith Jones o Feifod, Sir Drefaldwyn, yn ei le am gyflog o £20 y flwyddyn. Arhosodd yno tan 1860, ac yr oedd hefyd yn ddefnyddiol i'r capel fel pregethwr. Fe'i ddilynwyd gan Owen Griffith o Fôn, ac wedyn yn eu tro, Thomas Jones o'r Celyn Uchaf, Llanddeiniolen, John Hughes (Idanfryn) a John J. Roberts. Erbyn 1869, cymerodd y gweinidog newydd at y swydd o ysgolfeistr hefyd hyd nes agor Ysgol Brytanaidd Rhostryfan yn niwedd 1870.\nY trydydd capel[golygu]\nYm 1866 yr adeiladwyd y trydydd capel, gyda John Thomas, Penceunant yn gynllunydd ac adeiladwr, a hynny ar gost o £1600. Mesuroidd yr adeilad newydd 63' wrth 54' y tu mewn.\nRoedd yr achos heb gael gweinidog neu "fugail" cyn hynny, ond ym mis Ionawr 1869, sefydlwyd y Parch. T. Gwynedd Roberts fel bugail ac ysgolfeistr (hyd nes i'r ysgol Brytanaidd agor ym 1870). Ar ôl agor Capel Rhosgadfan (MC) ym 1876, roedd yn weinidog ar y ddau gapel. Roedd ei weinidogaeth yn hir a llwyddiannus: symudodd i Gaernarfon ym 1894 gan ymaelodi ym Moriah, ar ôl gwasanaethu am 25 o flynyddoedd. Gellir barnu ei lwyddiant o'r ffaith mai 264 oedd rhif yr aelodau rhwng Rhostryfan a Rhosgadfan; erbyn 1894, roedd 264 o aelodau yn Rhostryfan yn unig, a 103 arall yn Rhosgadfan. Fe'i ddilynwyd gan y Parch. William Williams, a symudodd i'r capel o Ddinas Mawddwy. Parhaodd y capel yn llewyrchus, gyda 345 o aelodau ym 1900.\nYn ystod y rhan fwyaf o hananer cyntaf yr 20g., W. Gilbert Williams oedd yr ysgrifennydd, a sicrhaodd fod cofnodion y capel o 1856 hyd 1954 wedi eu cadw'n ddiogel yn Archifdy Caernarfon.\nParhaodd y capel i sefyll tan y 1990au, pan y'i chwalwyd, gan ddefnyddio'r festri helaeth yn ei le. Mae'r achos yn dal i fynd heddiw (2020).\n↑ Archifdy Caernarfon, Paprurau W.Gilbert Williams, passim\n↑ Prif ffynhonell yr erthygl hon yw W. Hobley, Hanes Methodistiaeth Arfon, Cyf.I, Dosbarth Clynnog (Caernarfon, 1910), tt.212-237. Un o brif ffynonellau Hobley am yr hanes oedd traethawd gan y Parch. William Williams, Dechreuad a Chynnydd yr Achos yn Horeb, Rhostryfan, Parurau W. Gilbert Williams, X/WGW/12/1\nWedi dod o "https://cof.uwchgwyrfai.cymru/index.php?title=Capel_Horeb_(MC),_Rhostryfan&oldid=8855"\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 12 Mai 2020, am 09:26.


Cynhwysiant a hygyrchedd yn y Celfyddydau - Beth sydd gan gymunedau i’w ddweud? - Anabledd Dysgu Cymru\nCartref Cynhwysiant a hygyrchedd yn y Celfyddydau – Beth sydd gan gymunedau i’w ddweud?\nCynhwysiant a hygyrchedd yn y Celfyddydau – Beth sydd gan gymunedau i’w ddweud?\nMae Hijinx, Disability Arts Cymru ac Anabledd Dysgu Cymru yn gweithio gyda’i gilydd i ddynodi’r problemau a wynebir gan bobl ag anabledd dysgu a rhai niwrowahanol sydd o gymunedau sy’n dioddef hiliaeth, wrth gysylltu neu gymryd rhan yn y celfyddydau.\nRydym yn cynnal 3 sesiwn zoom am ddim i edrych ar y problemau yma. Gallwch ymuno â ni am 1,2 neu’r tair sesiwn fer yma. Mae pob sesiwn yn cynnwys cyflwyniadau a chyfle i ofyn cwestiynau a bod yn rhan o’r drafodaeth.\nSesiwn 2 -Beth sydd gan rieni i’w ddweud?\nYn ein hail sesiwn byddwn yn clywed gan ddau eiriolwr cymunedol, a rhieni pobl ifanc ag anabledd dysgu a niwrowahanol, am eu profiadau yn cael cefnogaeth a’u taith yn sefydlu eu sefydliadau eu hunain i greu newid.\nBydd Yvonne Odukwe, Autism’s Hidden Voices (Casnewydd) yn rhannu eu profiadau fel rhiant ac eiriolwr cymunedol.\nBydd Izzy Rabey yn ymuno â nhw, a fydd yn sôn am y gwaith y mae hi’n ei wneud gyda Autism’s Hidden Voices.\nCliciwch yma i archebu eich lle yn y sesiwn hon\nManylion sesiynau eraill yn y gyfres hon\nSesiwn 1 – Beth ydym yn ei wybod yn barod?\nSesiwn 3 – Beth sydd angen i ni ei newid?