Cyfradd cyfnewid Real Brasil (BRL) I Kenya swllt (KES) byw ar farchnad cyfnewid Forex\nCyfraddau cyfnewid FOREX updated: 30/03/2020 14:40\nReal Brasil - Kenya swllt pris ar hyn o bryd ar y farchnad cyfnewid Forex yn 30 Mawrth 2020\n14:40:36 (Diweddariad cyfradd forex mewn 59 eiliad)\n1 BRL = 20.26 KES\nCyfnewid Forex - cyfraddau cyfnewid amser real o'r holl arian cyfred. Cyfnewid Forex ar gyfer 1 Real Brasil mae angen i chi dalu 20.26 Kenya swllt. Diweddariad lleiaf o'r gyfradd gyfnewid ar-lein o'r gyfnewidfa Forex. Cyfradd cyfnewid ar unwaith Real Brasil.\nSiart masnachu Forex Kenya swllt - Real Brasil yn byw, 30 Mawrth 2020\nSiart masnachu Forex Real Brasil I Kenya swllt yn byw, 30 Mawrth 2020\nDefnyddiwch siart cyfradd cyfnewid o Real Brasil i Kenya swllt ar 30 Mawrth 2020. Gwneir y siart o Real Brasil i Kenya swllt ar y brig i'w gwneud hi'n gyfleus i chi wylio'r newidiadau yn y gyfradd gyfnewid. Mae p'un a yw'r Real Brasil wedi tyfu neu gwympo yn fwyaf amlwg ar y siart Forex. Defnyddiwch y llygoden i ddewis yr union amser ar y siart a darganfod cyfradd gyfnewid Real Brasil yn Forex ar yr adeg hon.\nTrosi Real Brasil I Kenya swllt Real Brasil I Kenya swllt Cyfradd cyfnewid Real Brasil I Kenya swllt Hanes y gyfradd gyfnewid\nMasnachu ar-lein Real Brasil (BRL) i Kenya swllt ar hyn o bryd\nGellir gwylio newidiadau yn y gyfradd gyfnewid bob munud. Newid munud yn y Real Brasil i'r Kenya swllt - -0.01 KES. Hanes 10 munud o Real Brasil i Kenya swllt o Forex yn y tabl ar y dudalen. Mae gennym dabl o werthoedd ar gyfer y 10 munud olaf i'w gweld yn hawdd.\n20.26 20.27 20.26 20.31 20.25 20.32 20.53 20.47 20.52 20.53\nMasnachu ar-lein Real Brasil (BRL) i Kenya swllt masnachu olaf awr\nCyfradd cyfnewid yr awr ar ein gwefan. Dynameg y Real Brasil (BRL) i Kenya swllt yr awr hon. Dangosir cyfraddau'r Real Brasil i'r Kenya swllt bob awr yn y tabl ar y dudalen hon. Mae gennym dabl o werthoedd am y 10 awr ddiwethaf i'w gweld yn hawdd.\nMasnachu ar-lein Real Brasil (BRL) i Kenya swllt tuedd heddiw 30 Mawrth 2020


Taliadau Tanwydd Gaeaf - Cyngor Sir Benfro\nFel rhan o becyn cymorth o dros £50 miliwn i fynd i’r afael â’r pwysau dybryd ar gostau bywyd, mae Llywodraeth Cymru wedi darparu dros £38 miliwn drwy Gynllun Cymorth Tanwydd Gaeaf.\nGall aelwydydd cymwys hawlio taliad untro o £100 i fynd tuag at dalu eu biliau tanwydd ar y grid dros y gaeaf.\nMae'r cynllun yn agored i aelwydydd lle mae un aelod yn derbyn budd-daliadau oedran gweithio sy’n dibynnu ar brawf modd (ar unrhyw adeg rhwng 1 Rhagfyr 2021 a 31 Ionawr 2022):\nLwfans Ceisio Gwaith sy’n seiliedig ar incwm, neu\nLwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n seiliedig ar incwm, neu\nBydd y taliad ar gael i bob aelwyd cymwys waeth a ydynt yn talu am eu tanwydd ar fesurydd rhagdalu, drwy ddebyd uniongyrchol neu drwy dalu bil bob chwarter.\nMae enghreifftiau o aelwyd cymwys ar gyfer y cynllun hwn isod:\nEich bod yn gwneud cais i’r cynllun ar 18 Chwefror 2022 neu cyn hynny\nEich bod chi neu’ch partner yn gwneud cais i’r cynllun ar 18 Chwefror 2022 neu cyn hynny\nEich bod yn gyfrifol am dalu’r biliau tanwydd ar y grid yn eich cartref\nEich bod chi, eich partner neu’r ddau ohonoch yn gyfrifol am dalu’r biliau tanwydd ar y grid yn eich cartref\nEich bod yn derbyn budd-dal oedran gweithio cymwys sy’n dibynnu ar brawf modd ar unrhyw adeg rhwng 1 Rhagfyr 2021 a 31 Ionawr 2022:\nEich bod chi, eich partner neu’r ddau ohonoch yn derbyn budd-dal oedran gweithio cymwys sy’n dibynnu ar brawf modd ar unrhyw adeg rhwng 1 Rhagfyr 2021 a 31 Ionawr 2022:\nNid ydych wedi derbyn taliad o dan y cynllun yn y gorffennol\nNid ydych chi na’ch partner wedi derbyn taliad o dan y cynllun yn y gorffennol\nByddwn yn ysgrifennu at aelwydydd y credwn sy'n gymwys yn eu cynghori ar sut i wneud cais ac i geisio gwybodaeth sylfaenol i gefnogi'r hawliad ynghyd â manylion i alluogi'r taliad. Fel arall, gall unigolion sy'n credu y gallent fod yn gymwys i gael y taliad hwn gyflwyno cais trwy ein gwefan o 13 Rhagfyr 2021.\nRhaid i bob cais ddod i law cyn 18 Chwefror 2022. Gwneir taliadau i’r ymgeiswyr llwyddiannus rhwng mis Ionawr hyd at ddiwedd mis Mawrth 2022.\nNid ydych yn gymwys i gael y taliad hwn os ydych chi neu'ch partner yn talu am eich tanwydd oddi ar y grid. Os oes angen cymorth ariannol arnoch gyda chostau tanwydd oddi ar y grid, gallwch wneud cais i'r Gronfa Cymorth Dewisol am gymorth\nOs ydych chi'n profi caledi ariannol difrifol, efallai yr hoffech wneud cais i'r Gronfa Cymorth Dewisol\nDyma gynllun ar wahân i’r taliad tanwydd gaeaf i bensiynwyr ac fe’i cynigir gan Lywodraeth y DU.\nMae angen i ymgeiswyr lenwi’r ffurflen ar-lein (neu gais dros y ffôn i’r rhai hynny nad oes ganddynt fynediad i’r rhyngrwyd), a darparu’r canlynol:\nEich enw a chyfeiriad, manylion cyswllt megis rhif ffôn a chyfeiriad e-bost\nRhif hawlio os ydych yn derbyn budd-dal tai / gostyngiad i’r dreth gyngor\nOs yw eich partner yn derbyn y budd-dal cymwys, bydd hefyd angen ei ddyddiad geni a’i rif yswiriant gwladol arnom.\nDatganiad banc yn dangos eich enw, cyfeiriad, rhif y cyfrif a chod didoli.\nOs nad chi sy’n talu’r biliau, dogfennau i ddangos eich bod yn gyfrifol am y bil ynni, e.e. cytundeb tenantiaeth yn dangos eich bod yn atebol i dalu’r rhain i’r bwrdd nwy/trydan.\nOs ydych yn cael problemau’n llenwi’r ffurflen gais, cysylltwch â ni drwy e-bost gan ddefnyddio winterfuelpayments@pembrokeshire.gov.uk neu drwy ffonio 01437 764551 a bydd modd inni eich helpu chi.\nCaiff pob cais ei groeswirio yn erbyn cofnodion y dreth gyngor, cofnodion gostyngiadau i’r dreth gyngor, budd-dal tai, yr Adran Gwaith a Phensiynau, a CIFAS.\nI gael rhagor o wybodaeth am sut rydym yn defnyddio eich data, gweler ein nodyn preifatrwydd ar gyfer taliadau tanwydd gaeaf:\nNodyn preifatrwydd Llywodraeth Cymru\nCynllun Cartrefi Cynnes Nyth Llywodraeth Cymru\nMae Cynllun Cartrefi Cynnes Nyth Llywodraeth Cymru yn cynnig amrywiaeth o gyngor diduedd am ddim, ac, os ydych yn gymwys, pecyn o welliannau sy’n effeithlon o ran ynni i'r cartref am ddim, megis boeler newydd, gwres canolog neu inswleiddio. Gall hyn leihau eich biliau ynni a gall fod o fudd i'ch iechyd a'ch llesiant. I gael rhagor o wybodaeth, ffoniwch radffôn ar 0808 808 2244 neu fynd i Nyth\nOs cawsoch eich geni ar 5 Gorffennaf 1952 neu cyn hynny, efallai y byddwch yn gymwys i gael taliadau i helpu gyda biliau gwresogi, sef y Taliadau Tanwydd Gaeaf. Fel arfer byddwch yn cael Taliad Tanwydd Gaeaf yn awtomatig os ydych yn cael Pensiwn y Wladwriaeth neu fudd-dal nawdd cymdeithasol arall (nid Budd-dal Tai, Gostyngiad yn y Dreth Gyngor, Budd-dal Plant neu Gredyd Cynhwyso). Telir y taliadau yn awtomatig rhwng Tachwedd a Rhagfyr.\nOs ydych yn gymwys, ond nid yn cael eich talu’n awtomatig, gallwch wneud cais i’r Ganolfan Taliad Tanwydd Gaeaf:\nFfôn: 08459 15 15 15\nFfontestun: 0845 606 0285\nNeu gallwch lawrlwytho ffurflen yn GOV.UK a’i hanfon i’r Ganolfan Taliad Tanwydd Gaeaf, Mail Handling Site A, Wolverhampton, WV98 1LR.\nID: 2172, adolygwyd 21/12/2021


Gwasanaeth Cyfieithu Cymraeg - Bla Translation, Anglesey, Gwynedd\nSefydlwyd Bla Translation yn 2013 gan Alun Gruffydd pan gychwynnodd weithio fel cyfieithydd annibynnol amser llawn, gan weithio o’i gartref yn Rhostrehwfa, Ynys Môn mewn cornel fach yn yr ystafell sbâr! Mae’n gymwys fel cyfieithydd ers 2001.\nDechreuodd ei yrfa fel archaeolegydd ac mae’r pwnc yn parhau yn agos iawn at ei galon. Daw rhai o eiriau neu siapiau cynharaf ein cynhanes o’r cerrig mewn siambrau claddu neu gromlechi fel Barclodiad y Gawres ar arfordir gorllewinol Môn ym Mhorth Trecastell. Mae archaeolegwyr heddiw yn dal i geisio cyfieithu ystyr y geiriau a’r ysgrifau hyn!\nTyfodd y busnes yn gyflym ac erbyn 2015 roedd nifer y cleientiaid wedi cynyddu’n sylweddol. Heddiw, mae Bla Translation yn cynnwys 8 cyfieithydd profiadol yn y swyddfa, 2 swyddog gweinyddol a nifer o gyfieithwyr annibynnol allanol sy’n cynhyrchu gwaith i’r cwmni’n rheolaidd.\nMae cwmni Bla yn falch o fod mewn sefyllfa o ddatblygu ei staff, o ran gyrfa ac o ran llwyddiannau academaidd. Mae’r cwmni wedi cefnogi staff yn ariannol ar gyrsiau ôl-raddedig yn y maes cyfieithu a’r nod fydd parhau i wneud hynny wrth i ni feithrin profiad a dyfnder gwybodaeth ein gweithlu.\nNod y cwmni hefyd yw parhau i wella ei wasanaeth i’r cwsmer, cynyddu’r nifer o gleientiaid a wasanaethwn a chynnal pob elfen o’n gwaith mewn ffordd graff o ran busnes a mentergarwch. Braf felly oedd ennill cydnabyddiaeth drwy gyrraedd rownd derfynol Gwobrau Busnes y Daily Post yn 2017 ac yn wir llwyddwyd i ennill y wobr hon yn 2018!\nMae’r ystod o waith cyfieithu a gwblheir gan Bla Translation yn eang iawn, gan gydweithio’n agos â chleientiaid o’r sectorau cyhoeddus, preifat ac academaidd yn ogystal â sefydliadau o’r trydydd sector. O bosteri i faneri i adroddiadau a maniffestos cynhwysfawr, mae Bla Translation yn cynnig gwasanaeth proffesiynol, prydlon a chywir am bris cystadleuol. Cynigir gwaith prawfddarllen a golygu yn ogystal.\nDelir â phob ymholiad yn gyflym ac nid yw gwaith brys dros nos a thros benwythnos yn broblem ac ni fydd hynny’n costio mwy i’r cleient.\nMae Bla Translation yn cynnig system ‘gredyd’ hefyd yn ogystal â’i wasanaeth arferol. Mae’r system hon yn galluogi amryw o gleientiaid i gyflwyno darnau byrion a rheolaidd o waith i’w cyfieithu, ac yn hytrach nag anfonebu’r cleient am y gwaith hwn am symiau bychain o arian yn ddi-baid, mae Bla Translation yn gweithredu system ‘gredyd’ a brynir ymlaen llaw gan ychwanegu at y credydau yn ôl y gofyn.\nMae’r cwmni’n falch o’i enw da fel un hynod hyblyg. Cais munud olaf yw cyfieithiad yn aml iawn, rhywbeth a anghofiwyd gan y cleient, ac sydd ei angen yfory neu heddiw hyd yn oed – ond anaml iawn y mae Bla Translation yn methu â chyflawni tasg sydd ag amserlen afresymol! Gall diwrnod o waith arferol gynnwys cyfieithu arwyddion marchnata bachog i archfarchnad blaenllaw, cwblhau geirfa ar rywogaethau bywyd gwyllt, cyflwyniad i waith operatig dwys, neu strategaeth gynllunio gynhwysfawr i awdurdod lleol.\nWaeth beth yw’r dasg dan sylw, yr hyn sy’n bwysig yw cyfieithu’r ystyr a deall safbwynt a neges yr awdur. Sicrheir hefyd y bydd darnau sydd yn dafodieithol neu sydd angen adlewyrchu ardal benodol o Gymru, yn cael eu cyfieithu gyda hynny mewn golwg bob tro.\nMae Bla Translation yn cynnig prisiau rhesymol a chystadleuol ac yn fodlon cyflwyno amcanbrisiau heb ymrwymo’r cleient i gynnig y gwaith i ni. Cysylltwch â ni i drafod eich anghenion.\nMae'r rhan fwyaf o'r staff yn aelodau unigol o Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru tra mae eraill ar gychwyn y daith honno ac fel cwmni rydym wedi llwyddo i ddod yn aelod corfforaethol o'r Institute of Translators and Interpreters, sydd yn gorff rhyngwladol uchel iawn ei barch ac yn aleod corfforaethol hefyd o'r Association of Translation Companies (ATC).\nCleientiaid Diweddar a Pharhaus\nArwerthwyr Rogers Jones\nMae Bla Translation yn aelod cymwys o'r Association of Translation Companies, sy'n rhoi hyder i'n cleientiaid eu bod yn delio â chwmni cyfieithu uchel ei barch ac sydd ag enw da.


Cadw lle ar gwrs | Coleg Gŵyr Abertawe\nI gadw lle ar un o’n cyrsiau ffoniwch 01792 284400 neu anfonwch e-bost\nGallwch chi gofrestru ar rai o’n cyrsiau ar-lein [ond dim ond os NAD oes angen cyfweliad.]\nOs ydych chi’n cadw lle ar gwrs dros y ffôn dylech chi gadarnhau drwy ysgrifennu atom o fewn 10 diwrnod. Byddwn ni’n ystyried eich lle yn un dros dro nes ein bod ni’n cael eich cadarnhad ysgrifenedig.\nByddwch chi’n cael cyfarwyddiadau ar sut i ymuno â chwrs saith diwrnod cyn dechrau’r cwrs i’ch atgoffa o enw, dyddiad, amser a lleoliad y cwrs.\nRydym ni’n cydnabod bod gwahanol ofynion hyfforddi gan gwmnïau ac rydym ni wedi datblygu amrywiaeth o wahanol ddewisiadau i ymateb i’ch anghenion.\nMae nifer o’n cyrsiau wedi’u hachredu gan gyrff dyfarnu cenedlaethol felly gallwch chi fod yn ffyddiog bod ein cyrsiau o’r safon uchaf ac yn diwallu gofynion diwydiant cyfredol.\nMae’n bwysig sicrhau bod eich staff yn dilyn cwrs ar lefel sy’n addas iddyn nhw. I’ch helpu chi i ddewis y lefel iawn, mae’r tabl isod yn rhoi canllaw i’r sgiliau y mae’r cyrsiau ar wahanol lefelau yn eu cynnig.\nBeth mae’r cymhwyster yn ei wneud?\nDim gwybodaeth flaenorol\nRhoi gwybodaeth a sgiliau sylfaenol\nWedi cwblhau Lefel Mynediad\nWedi cwblhau cwrs Lefel 1 neu wedi ennill gradd TGAU yn ddiweddar [gradd D-G] Rhoi gwybodaeth dda a dealltwriaeth dda o’r pwnc\nWedi cwblhau Lefel 2 [h.y. TGAU, NVQ, Sgiliau Allweddol, BTEC, OCR] Datblygu gwybodaeth a sgiliau manwl\nWedi cwblhau Lefel 3 neu Safonau Uwch\nCynnwys dysgu arbenigol\nWedi cwblhau Lefel 4 neu wedi ennill HNC, HND neu radd\nCynyddu manylder gwybodaeth a dealltwriaeth o’r pwnc\nWedi cwblhau Lefel 5 neu wedi ennill cymwysterau ôl-radd\nCynnwys gwybodaeth arbenigol, lefel uchel o’r pwnc\nPa fath o gwrs fyddai’n gweddu orau i chi?\nCyrsiau byr = mae gennym ni ddewis o gyrsiau un i bum diwrnod y gallwch chi fanteisio arnyn nhw i ddatblygu’ch staff mewn meysydd sgiliau penodol.\nDatblygu sgiliau hirdymor = gall ein rhaglenni NVQ, wedi’u lleoli yn y gweithle, helpu’ch tîm i fagu hyder a sefydlu arfer gorau. Mae dyddiadau dechrau yn hyblyg ar gyfer pob rhaglen NVQ.\nDatblygiad proffesiynol = efallai y byddwch chi am fuddsoddi yn natblygiad proffesiynol eich tîm a gallwn ni ddarparu cyrsiau hir i sicrhau cymwysterau proffesiynol.\nCyrsiau wedi’u teilwra = er bod gennym ni amrywiaeth eang o gyrsiau, efallai y bydd angen hyfforddiant arnoch chi sy’n bwrpasol i’ch anghenion penodol chi weithiau. Cysylltwch â ni i drafod y dewisiadau - gallwn ni weithio gyda chi i ddatblygu cwrs sy’n ddelfrydol i’ch anghenion chi.


Tsieina Centrifuge Ar Werth Mini Electric Centrifuge Lab Supplies Meddygol Centrifuge Peiriant Microcentrifuge Cynhyrchwyr, Cyflenwyr a Factory - Toption Offer Co, Ltd\nCartref > Cynhyrchion > Centrifuge labordy\n1. Mae peiriant centrifuge Lab yn sensitif ac yn fach, hawdd ei ddefnyddio.\n2. Mae gan D1008 Centrifuge ddylunio cain ac effeithlon.\nMae D1008 Palm Micro Centrifuge yn ddelfrydol ar gyfer microfiltration a chwythiadau troelli cyflym o waliau a chapiau tiwbiau microcentrifuge. Mae'r cynllun cryno yn cymryd llai na chwe modfedd o fainc. Yn syml, caewch y caead ar gyfer cyflymiad ac agorwch y caead ar gyfer arafu, neu fel arall defnyddiwch y newid ar / oddi arni i reolaeth.\nParamedrau technegol o D1008 LabPalm Micro Centrifuge :\n0.2 / 0.5 / 1.5 / 2.0mL * 8; 0.2 mL * 16 stribed PCR neu 0.2 mL * 2 PCR 8\nAmser Rhedeg Gweithrediad parhaus\nModur gyrru Modur DC\nLefel sŵn ≤45dB\nCECT CEC CCC MCA\nEich buddion o D1008 Palm Micro Centrifuge:\n- Pedair lliw gyda gwyrdd, glas, melyn a phinc (dewisol).\n- Delfrydol ar gyfer microfiltration a sbinau cyflym.\n- Hawdd i'w ddefnyddio gyda swyddogaeth cychwyn / stop deuol.\n- cyflymder sefydlog 7000rpm (D1008).\n- Gyda 2mL x 8 a chylchdro PCR8 x 2.\n- Rhedeg tawel, lefel sŵn ≤45 dB.\n- Rotor yn newid heb offer.\n- Cyflymu a breciau mewn eiliadau.\nOs ydych chi'n chwilio am weithgynhyrchwyr, cyflenwyr a ffatri Tsieina cemegol, bioleg, fferyllol, a bwyd o weithgynhyrchwyr, cyflenwyr a ffatri Tsieina, neu wirio cyflenwad labrifuge trydanol centrifuge ar gyfer gwerthu trydan peiriant chwistrellu meddalwedd microcentrifuge peirianneg a desing gyda chyflenwr proffesiynol yn Tsieina, mae croeso i chi cysylltwch â'r Offeryn Toption.\nHot Tags: centrifuge for sale labordy trydanol trydanol cyflenwadau meddygol microcentrifuge peiriant meddygol, Tsieina, gweithgynhyrchwyr, ffatri, cyflenwyr, cyflenwr yn Tsieina, addasu, dylunio, cemegol, bioleg, fferyllol, bwyd


Cartref > Tirweddau Hanesyddol > Tyddewi >\nDIGWYDDIADAU A LUNIODD TIRWEDD HANESYDDOL Y PRESELI, PENRHYN TYDDEWI AC YNYS DEWI AC YNYS SGOMER\nRoedd gweinyddiaeth gorllewin Cymru, cyn cyfnod yr Eingl-Normaniaid, yn seiliedig ar deyrnasoedd bach neu wledydd, a sefydlwyd cyn yr 8fed ganrif OC. Gorwedd yr ardal astudiaeth o fewn un o'r gwledydd hyn, sef Dyfed, a ddaeth yn rhan o deyrnas y Deheubarth ar ddechrau'r 11eg ganrif. Roedd teyrnas y Deheubarth yn ymestyn ar draws y rhan fwyaf o dde-orllewin Cymru (Rees, 1951, 19). Ym mhob gwlad roedd unedau llai o weinyddiaeth neu ystadau a adwaenid fel maenorau. Ceir tystiolaeth i'r maenorau hyn fodoli ers y 9fed ganrif a'u bod wedi'u llunio o nifer o 'drefedigaethau' neu drefi (Richards 1969,307). Erbyn y 11eg ganrif, cyflwynwyd dwy haen weinyddol ychwanegol - y cantref, sef grwp o 100 o drefi, ac roedd pob un o'r rhain wedi'u hisrannu'n nifer o gymydau lle y câi y trefi eu grwpio. Daeth saith cantref Dyfed - Pebidiog, Cemaes, Emlyn, Rhos, Daugleddau, Arberth a Phenfro - yn uniad ac iddo enwogrwydd hanesyddol a chwedlonol. Yn ardaloedd Eingl-Normanaidd y Deheubarth, roedd cyfundrefn ffurfiol o weinyddiaeth wedi'i sefydlu erbyn diwedd y 12fed ganrif. O dan y gyfundrefn hon roedd gan bob cwmwd faerdref, sef tref arbennig a leolid gerllaw llys y brenin. Roedd y taeogion a arferai ffermio tiroedd y demên yn byw yn y faerdref, ynghyd â swyddogion a gweision amrywiol a wasanaethai'r llys. Yn ogystal â hyn câi'r brenin neu'r arglwydd drefedigaeth yn yr ucheldir at ddibenion pori dros yr haf (hafodydd). Yn ôl pob tebyg ni fyddai'r system hon wedi'i sefydlu yn Nyfed cyn concwest yr Eingl-Normaniaid ac nid yw'n bosibl nodi llawer o elfennau'r weinyddiaeth ffurfiol hon o fewn yr ardal astudiaeth. Fodd bynnag, roedd canolfannau statws eraill yn bodoli, a'r rheini'n rhai secwlar ac eglwysig, ac o'r rhai eglwysig, saith ty esgob Dyfed sydd wedi'u dogfennu orau (Davies 1982). Dechreuodd yr Eingl-Normaniaid sefydlu'u haneddiadau yn ardal Sir Benfro ym 1093 pan oresgynnwyd Dyfed gan Roger de Montgomery, Iarll Normanaidd Amwythig, gan sefydlu castell ym Mhenfro. O'r ganolfan hon, roedd ei fab, Arnulf, wedi gorchfygu rhan helaethaf Cantref Penfro (yn rhan ddeheuol y sir bresennol), Cantref Rhos (i'r gorllewin o Hwlffordd, gan gynnwys Ardal Gofrestr Ynys Sgomer) a Chantref Daugleddau (yn rhan ganolog y sir bresennol), a ad-drefnwyd fel sir o dan y Brenin Harri I - breiniarllaeth yn ddiweddarach i ieirll Penfro. Yn ogystal â hyn, goresgynnwyd Cantref Cemaes, lle y ceir Ardal Gofrestr y Preseli, oddeutu 1100, o dan y Norman Martin 'o Tours' a'i had-drefnodd fel un o arglwyddiaethau'r Mers. Mae'n bosibl i Gantref Pebidiog gael ei ad-drefnu ychydig yn unol â threfniadau Eingl-Normanaidd yn sgîl ymweliad y brenin Normanaidd Wiliam I â Thyddewi ym 1081. Yr esgobion a ddaliai'r Cantref hwn gan fwyaf ac mae'n cynnwys Penrhyn Tyddewi ac Ardal Gofrestr Ynys Dewi. Fodd bynnag, mae'n fwy tebygol i'r weinyddiaeth faenoraidd hon gael ei chyflwyno ar ôl 1115 o dan Bernard, Esgob Normanaidd cyntaf Tyddewi. Arhosodd y rhaniadau tiriogaethol a ddyddiai o gyfnod cyn y goncwest Eingl-Normanaidd yn ddigyfnewid fwy neu lai ac roedd arglwyddiaethau Cemaes a Phebidiog yn cyffinio â'u rhiant gantrefi a chantrefi ôl-ganoloesol Cemaes a Phebidiog yn y drefn honno. Gan fwyaf, ymddengys i'r systemau tirddaliadaeth Cymreig barhau a pharhaodd nifer o hawliau a rhwymedigaethau ffiwdal hyd ddechrau'r 20fed ganrif hyd yn oed. Bu effaith y systemau hyn ar y dirwedd yn fawr. Parhâi Pebidiog, yn benodol, yn rhydd o dirddaliadaeth faenorol ffurfiol ac fe'i daliwyd gan fersiwn o arfer Cymreig lle y câi'r tir ei ddal gan ddau berson yn hytrach na pherchenogaeth unigol. Yn wir, dim ond ychydig cyn i Owen ysgrifennu tua 1600 y diddymwyd gafael cenedl ym Mhebidiog. Bu'r dirddaliadaeth hon yn gyfrifol am brif batrwm setliad yr ardal a ddynodir gan niferoedd helaeth o bentrefannau bychain. Dim ond gweinyddiaeth bwrdeistref Tyddewi ei hun oedd yn gwbl Eingl-Normanaidd. Yng Nghemaes, arweiniodd y dirddaliadaeth Gymreig at batrwm setliad mwy gwasgarog, a hynny yn gyffredinol heb unrhyw groniadau anheddu sylweddol. Fodd bynnag, gweithredai bwrdeistref Trefdraeth a setliadau Maenclochog a'r Fagwyr Goch, yn ogystal â maenorau Nanhyfer ac Eglwyswrw, system faenoraidd Eingl-Normanaidd yn rhannol o leiaf, ac roedd comin mawr Mynydd Preseli yn ganlyniad i awdurdodaeth uniongyrchol y Mers, a ffurfiolwyd mewn siarter yn y 13eg ganrif.\nSETLIADAU A SAFLEOEDD CLADDU CYNHANESYDDOL\nEr bod nifer cymharol sylweddol o henebion cynhanesyddol - siambrau claddu, meini hirion, tomenni claddu a bryngaerau - o fewn yr ardal astudiaeth, yn aml nid yw eu dylanwad ar y dirwedd fodern yn sylweddol iawn. Mae siambrau claddu neolithig ardal Tyddewi yn henebion pwysig ac maent yn adnabyddus i'r cyhoedd ac i archeolegwyr academaidd (Baker 1992). Fodd bynnag, ar wahân i Goetan Arthur ym Mhenmaendewi, nid ydynt yn elfennau amlwg yn y dirwedd ac nid ymddengys iddynt gael eu cysylltu â systemau caeau neu elfennau eraill yn y dirwedd sydd wedi dylanwadu neu effeithio ar ffurf y dirwedd hanesyddol. Gall tomenni claddu, boed yn domenni o bridd, neu garneddau, fod yn elfennau amlwg yn y dirwedd hanesyddol oherwydd eu lleoliad. Er enghraifft, ar Fynyddoedd y Preseli mae'r carneddau ar gopa Foel Eryr ac ar gopa Cwmcerwyn i'w gweld am filltiroedd. Yn yr un modd â'r siambrau claddu, nid yw'n debygol iddynt gael unrhyw ddylanwad o bwys ar elfennau eraill y dirwedd fodern. Mae lleoliad y bryngaerau hefyd yn sicrhau eu bod yn elfennau amlwg yn y dirwedd; er enghraifft, Y Foel Drygarn ar Fynyddoedd y Preseli a Chlawdd y Milwyr ar Benmaendewi. Gan eu bod yn safleoedd anheddu fe'u cysylltir weithiau â systemau caeau cyfoes, fel sy'n wir am Benmaendewi (Murphy 2000), ond ni chafwyd astudiaeth o'u dylanwad ar y dirwedd hanesyddol ehangach.\nCrynhowyd y newid yn y boblogaeth yn Sir Benfro gan Howells (yn Howells 1987) ar gyfer y cyfnod 1563-1642 a chan Bowen-Evans (yn Howells 1993) am y cyfnod 1815-1974. Mae'r adran fer hon yn seiliedig ar y ddau adroddiad hyn. Yn amlwg, mewn ardaloedd sy'n ardaloedd amaethyddol yn bennaf, câi cynnydd mawr yn y boblogaeth effaith ddramatig ar y dirwedd gan y byddai adnoddau dynol ar gael ar gyfer creu ffermydd newydd, ar gyfer trin tir diffaith ac ar gyfer gwella'r seilwaith. Dengys cofnodion y bu cynnydd cyson yn y boblogaeth o 1563 (ar adeg y cofnodion dibynadwy cyntaf) hyd ganol y 19eg ganrif. Yng Nghantref Cemaes (y cantref lle y mae ardal y Preseli) gwelwyd cynnydd o deirgwaith neu fwy yn nifer y cartrefi rhwng 1563 a 1801. Er enghraifft ym Mynachlog?ddu, cynyddodd nifer amcangyfrifedig y cartrefi o 20 ym 1563 i 48 ym 1670 ac i 83 ym 1801. Mewn plwyf a gynhwysai ardaloedd mawr o rostir agored a thir ymylol, ond lle nad oedd unrhyw ddiwydiant, mae'n rhaid bod cynnydd o'r fath yn y boblogaeth yn dynodi'r ffaith i ffermydd newydd gael eu sefydlu ac i rannau o'r rhostir a'r comin gael eu colli. Yn ardal Tyddewi, nid oedd y cynnydd yn y boblogaeth mor ddramatig, gyda'r nifer o gartrefi ym mhlwyf Tyddewi yn cynyddu o 189 ym 1563 i 423 ym 1801. Fel y noda Howells, bu rhan helaeth o benrhyn Tyddewi yn cael ei ffermio'n ddwys dros sawl canrif ac felly nid oedd fawr o gyfle i sefydlu ffermydd newydd. Byddai'r rhan fwyaf o'r cynnydd yn y boblogaeth felly wedi'i hymgorffori gan y ffermydd a fodolai eisoes neu yn ninas Tyddewi. Fodd bynnag, hyd yn oed ar dir agored iawn Penmaendewi, ceir olion trefoli a thrin y tir yn y cyfnod hwn (Murphy). Parhaodd poblogaeth Sir Benfro i dyfu rhwng 1801 ac 1861, gan godi o 56,280 i 96,278. O fewn yr ardaloedd astudiaeth ni cheid unrhyw ddiwydiannau mawr ac roedd hyn yn golygu mai â'r diwydiant amaeth yr oedd y boblogaeth yn gysylltiedig. Ym Mhreseli, crëwyd llawer o ffermydd newydd drwy amgáu rhandiroedd eang o dir comin. Efallai i hyn ysgogi mewnfudo i ardaloedd a phrysuro'r cynnydd yn y boblogaeth. Crëwyd ffermydd newydd eraill ar gyrion tir comin a thir mynyddig. Cofnodir allfudo o blwyfi yn Sir Benfro ar gyfrifiadau 1801-1861 ond roedd y cynnydd naturiol yn y boblogaeth yn ddigon i unioni hyn. Fodd bynnag, cofnodwyd gostyngiad yn niferoedd cyffredinol y boblogaeth yng nghyfrifiad 1871 - rhywbeth a oedd yn gyffredin â phob ardal wledig drwy Brydain. Yn ardaloedd gwledig Sir Benfro parhaodd y gostyngiad hwn mewn niferoedd absoliwt hyd at ganol yr 20fed ganrif. Ar draws y dirwedd mae'r cwymp yn niferoedd y boblogaeth i'w gweld amlycaf yn ardal y Preseli, lle y mae ffermydd a bythynnod anghyfannedd ar rostiroedd ac ar ymylon y rhostiroedd yn elfennau nodweddiadol. Ers yr Ail Ryfel Byd, bu'r boblogaeth yn tyfu. Un o'r rhesymau am y cynnydd hwn yw datblygiad y diwydiant twristiaeth ar benrhyn Tyddewi.\nMae nodweddion anheddu nodedig i ddwy ardal gofrestr y Preseli a Phenrhyn Tyddewi ac Ynys Dewi. Yn hanesyddol, roedd Pebidiog yn nodedig am ei dir âr ffrwythlon. Yn ôl y cyfrifiad yn Taylors Cussion George Owen (Pritchard 1906), roedd ymhlith ardaloedd mwyaf poblog Sir Benfro yn y 16eg ganrif, gyda'r nifer uchaf o dimau gwedd. Cynhyrchai lawer o haidd ond cyfran gymharol fach o laethdai oedd yno. Ymddengys i'r sefyllfa hon ddeillio o gyfnod cynharach o dan drefn tir âr a thir allan amaethyddiaeth caeau agored o fewn fersiwn o arfer tirddaliadaeth Gymreig (fel y trafodwyd uchod) nad oedd ond yn lled-faenoraidd wedi concwest yr Eingl-Normaniaid. Mae patrwm anheddu amlwg yr ardal a ddynodir gan gyfran uchel o bentrefannau bychain yn deillio o'r dirddaliadaeth hon. Mae Llyfr Du Tyddewi 1326, yn rhoi syniad o ddwysedd cyfoes yr anheddu, gyda llawer o'r pentrefannau diweddarach yn cael eu cynnwys ymhlith y treflannau a restrir ynddo, gan gynnwys er enghraifft, Carnhedryn, Clegyr, Llandrudion, Lleithyr, Penarthur, Penberi, Treleddyd, Trelewyd, Treleidr, Tremynydd, Treliwyd, Tre-hysbys, Treiago, Tretïo, a Fachelych (Willis Bund 1902). Fodd bynnag, ymddengys i bentrefannau, a oedd o dan ddaliadaeth debyg, barhau i gael eu sefydlu yn ystod yr 17eg ganrif (Charles 1992). Bellach mae grwp o adeiladau fferm ôl-ganoloesol ym mhob treflan neu bentrefan ac mae rhai, ee. Pwllcaerog, wedi'u cynrychioli gan drefniant anarferol o ffermydd sydd wedi'u gefeillio. Mae'n bosibl bod hwn yn dynodi goroesiad hen arfer Cymreig lle y byddai tir o dan ddaliadaeth dau berson yn hytrach nag o dan berchenogaeth unigol. Fodd bynnag, roedd y system dirddaliadaeth yn dirwyn i ben erbyn diwedd y 18fed ganrif pan ddangosid yr olion ffisegol ar fapiau ystadau. Prin fu'r aneddiadau a sefydlwyd yn ddiweddarach o fewn ardal Tyddewi ond cofnodwyd Maes-y-mynydd ar yr arfordir gogleddol am y tro cyntaf ym 1829 ac yn ôl traddodiad lleol roedd yn anheddiad i'r Crynwyr. Yr unig anheddiad sylweddol o fewn Pebidiog oedd bwrdeistref Tyddewi ei hun a dderbyniodd ei siarter gyntaf gan y Brenin Harri I ar ôl 1115 ac esgyniad yr esgob Normanaidd Bernard (Soulsby 1983), er bod bathdy brenhinol yn weithredol yn ystod teyrnasiad William II (Boon 1986,40), a hynny, fwy na thebyg, o fewn y castell a leolid cryn bellter o'r dref ddiweddarach. Dilynai gweinyddiaeth y fwrdeistref batrwm Eingl-Normanaidd, gyda'r tenantiaid yn dal tiroedd bwrdais ffurfiol, gydag un ohonynt, ym 1326, ym meddiant cyd-berchenogion 'fel crair unig o dirddaliadaeth Gymreig' (Willis Bund 1902). Caniatawyd dwy ffair flynyddol a marchnad ddwywaith yr wythnos ym 1281, ac ym 1326 roedd y boblogaeth a oedd oddeutu 1000 yn dal 130 o diroedd bwrdais (ibid.), ond ni cheir fawr o dystiolaeth o gynllunio ffurfiol. Dengys map gan John Speed dystiolaeth fod y dref yn dirywio erbyn dechrau'r 16eg ganrif gyda phrin 51 o dai wedi'u nodi. Yng Nghemaes (ardal y Preseli), lle nad oedd y tir mor ffrwythlon, gwelwyd y drefn barhaus o dirddaliadaeth Gymreig yn arwain at batrwm anheddu gwasgaredig iawn gyda ffermydd bychain unigol ac er nad oedd rhan helaethaf y dirwedd wedi'i hamgáu tan ddechrau'r cyfnod ôl-ganoloesol roedd hyn yn bennaf oherwydd mai ardal o rostir a thir diffaith ydoedd. Prin oedd yr aneddiadau. Fodd bynnag, roedd bwrdeistref Eingl-Normanaidd Trefdraeth, sy'n gorwedd ychydig y tu hwnt i'r Ardal Gofrestr, fel Tyddewi - sefydliad Eingl-Normanaidd a ddyddiai o ddiwedd y 12fed ganrif, gyda thiroedd bwrdais ffurfiol, marchnad a ffair (Soulsby 1983). Ym Maenclochog, anheddiad o fewn yr ardal astudiaeth, ceir cyfuniad o gastell, lawnt sgwâr fawr gydag eglwys, prif stryd echelinol gyda thyddynnod ar ei hyd a phatrwm o gaeau amgylchynol a fu unwaith yn gaeau agored. Maent oll yn nodweddion clasurol o anheddiad Eingl-Normanaidd yn Sir Benfro, ac mae Maenclochog yn rhan o gadwyn o aneddiadau o'r fath ar hyd bryniau deheuol Mynydd Preseli (cf. Y Mot, Castell Henri, Cas-lai ac ati). Ni roddwyd statws bwrdeistref i Faenclochog erioed ac ni cheir cofnod i farchnad neu ffair gael eu cynnal yno (Howells 1977). Fodd bynnag cynhaliwyd marchnadoedd a ffeiriau yn y Fagwyr Goch - yr unig anheddiad trefedigaethol arall o fewn ardal y Preseli, er mai methiant a fu. Ym 1293, caniatawyd marchnad wythnosol ym maenor y Fagwyr Goch a ffair flynyddol a barhâi am dridiau (Cal. Charter Rolls 2, 1906). Mae'n debyg bod hyn yn cynrychioli asart mawr o dir cymharol wael yn y 13eg ganrif, a oedd wedi 'methu' erbyn y 16eg ganrif pan na chofnodwyd ond pedwar daliad demên (Howells 1977). Daliai ei dri thenant eu tir drwy gyfuniad o arferion Seisnig a Chymreig ac, yn wir, mae'n bosibl mai llygriad ar y term Rudvall yw'r enw Seisnig 'Redwalls', sef term a ddefnyddid yn Sir Benfro i ddisgrifio ffurf ar ddaliadaeth leol lle y byddai llain-gaeau yn cael eu cronni a'u pori fel tir comin (Owen 1897). Arferai maenor Nanhyfer, a maenor neu is-arglwyddiaeth Eglwyswrw yn rhan ddwyreiniol Cemaes, weithredu system faenoraidd, ac roedd gan Eglwyswrw ei lys maenorol ei hun (Owen 1897). Ceir hefyd awgrymiadau mai anheddiad cynnar oedd pentref Eglwyswrw. Cyfeiriai Owen at yr anheddiad yn Nanhyfer ei hun (ychydig y tu allan i'r ardal astudiaeth) wrth amrywio megis maenor, treflan neu fwrdeistref, a thua 1600 disgrifiodd Drefdraeth a Nanhyfer fel 'dwy fwrdeistref hynafol Cemais', gyda 28 o diroedd bwrdais yn Nhrefdraeth ac 18 yn Nanhyfer (Owen 1897, 477). Fodd bynnag, ni fu Nanhyfer erioed yn fwrdeistref ffurfiol ac nid oedd iddi unrhyw seilwaith corfforaethol neu drefol. Hyd yn oed o fewn maenorau Eglwyswrw a Nanhyfer cedwid elfennau helaeth o arferion daliadaeth Gymreig, gan arwain at ddatblygu nifer o dirddaliadaethau bychain a thy bonedd o statws amrywiol ym mhob un ohonynt. Erbyn y 16eg ganrif roedd gan Eglwyswrw o leiaf 15 (Jones 1996). Mae gwaith diweddar gan Sambrook wedi nodi olion patrwm anheddu yma gyda saith canolbwynt anheddu posibl, sydd efallai yn cyfateb â model Jones o 'ystad luosog' gynnar (Sambrook 2000). Ymddengys fod aneddiadau bychain eraill o fewn ardal y Preseli - ee. Brynberian, Felindre Farchog, Llangolman a Mynachlog?ddu oll yn tarddu o'r cyfnod ôl-ganoloesol - wedi'u sefydlu ar ganolbwyntiau aneddiadau a gynrychiolir gan felinau ac eglwysi a fodolai eisoes, tra sefydlwyd Rosebush yn y 1870au i wasanaethu'r chwarel lechi gerllaw.\nDATBLYGIADAU YN YR 20FED GANRIF\nGyda niferoedd y boblogaeth yn dirywio, araf fu'r datblygiadau yn hanner cyntaf yr 20fed ganrif. Cafodd y safleoedd a'r gwersyll milwrol a sefydlwyd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a'r Ail Ryfel Byd, effaith ddwys ar rai ardaloedd yn Sir Benfro, yn enwedig yn ne'r sir, ond effaith lai yn y gogledd; maes awyr Tyddewi oedd yr unig sefydliad milwrol o bwys ar benrhyn Tyddewi ac ardal y Preseli a byrhoedlog fu'r defnydd ohono, er y gellir gweld olion nifer o fân safleoedd milwrol o'r Ail Ryfel Byd, gan gynnwys dau wersyll carcharorion rhyfel, hyd heddiw ar yr arfordir o amgylch Tyddewi. Dim ond yn ystod y blynyddoedd a ddilynai'r ail ryfel byd y gwelwyd datblygiadau modern yn dechrau newid y dirwedd hanesyddol, a hynny yn sgîl y cynnydd yn y boblogaeth, trafnidiaeth gyflymach a rhatach i bob rhan o Gymru a thu hwnt, newidiadau mewn arferion ffermio a chynnydd mewn safonau byw. Yn y 1950au a'r 1960au roedd y datblygiad yn araf, ond ers hynny mae wedi cyflymu. Gellir nodi tri maes allweddol yn benodol: addasiadau i'r stoc tai ac adeiladu tai newydd; datblygiad y diwydiant twristiaeth; a'r newidiadau i'r dirwedd amaethyddol, yn enwedig codi adeiladau fferm newydd. Er bod nifer o dai a godwyd cyn 1900 yn bodoli o hyd, prin yw'r tai hanesyddol hynny nas addaswyd gan fod nifer o addasiadau a gwaith atgyweirio wedi'i wneud iddynt er mwyn sicrhau eu bod yn cydymffurfio â safonau byw modern. Fodd bynnag, yr hyn a gafodd yr effaith fwyaf ar y dirwedd hanesyddol fu'r tai newydd a adeiladwyd yn ystod y 1970au ac ers hynny, er mai cymharol fach yw nifer y datblygiadau newydd o'u cymharu ag ardaloedd eraill yng Nghymru a Lloegr. Mewn nifer o achosion tai newydd yn lle ffermdai neu fythynnod hyn ydynt, ond ar gyrion Tyddewi ac o fewn pentrefi fel Eglwyswrw, Felindre Farchog, Maenclochog a Rosebush cafodd y datblygiadau tai, gan gynnwys ystadau bach, effaith ddramatig ar gymeriad yr aneddiadau. Mae parciau carafannau a safleoedd gwersylla, tai, cwrs golff a datblygiadau eraill sy'n gysylltiedig â'r diwydiant twristiaeth wedi effeithio ar dirwedd hanesyddol penrhyn Tyddewi. Mae rheolau cynllunio caeth a weithredir gan Barc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro wedi lliniaru effaith rhai o'r datblygiadau hyn. Er hynny, mae effaith y diwydiant twristiaeth bellach yn elfen o'r dirwedd hanesyddol. Gall effaith adeiladau amaethyddol mawr newydd ar y dirwedd fod yn sylweddol. Mae hyn yn arbennig o wir am benrhyn Tyddewi lle y mae ffermydd wedi'u hamgylchynu gan gyfresi o adeiladau dur a choncrid yn elfen amlwg o'r dirwedd hanesyddol. Trafodir y mathau gwahanol o adeiladau isod yn yr adran ar bensaernïaeth frodorol.\nNi fu diwydiant yn ffactor o bwys yn natblygiad tirwedd yr Ardaloedd Cofrestr a ddisgrifir yma, a phrin yw'r dystiolaeth a geir o weithgaredd diwydiannol cynnar. Fodd bynnag, datblygodd diwydiant llechi o bwys ar hyd cyrion deheuol ardal y Preseli yn dilyn darganfod llechi 'Gwyrdd' Ordofigaidd o ansawdd da (Richards 1998). Mae'n debyg i'r chwarelydda a'r masnachu ddechrau mor gynnar â chyfnod y Rhufeiniaid pan ddefnyddid llechi Sir Benfro fel balast ar ochrau'r cei yng Nghaerllion (Boon 1978), gan ailddechrau yn ystod yr Oesoedd Canol er mwyn diwallu'r galw am ddeunydd i doeau a waliau adeiladau eglwysig. Mae George Owen, a ysgrifennai tua 1600, yn awgrymu bod masnach sylweddol mewn llechi o Sir Benfro. Dechreuodd gwaith mawr yng Ngilfach a Thyrch yn ystod y 18fed ganrif ond dim ond yn ystod y 19eg ganrif y datblygodd cyfundrefnau a mecanweithiau'r diwydiant pan oedd 20 chwarel o leiaf yn weithredol yn yr ardal (Richards 1998). Sefydlwyd chwareli mawr, gyda'r gwaith mwyaf dwys yn cael ei gynnal yn Rosebush a Bellstone a ddechreuodd oddeutu 1830. O tua 1870 ymlaen ehangodd Rosebush i gyflogi ymhell dros 100 o bobl, gan gynhyrchu 5000 o dunelli, a gwelwyd pentref, gyda chapel a gwesty, yn datblygu yno (ibid.). Fodd bynnag, aflwyddiannus fu'r ymgais i sefydlu Rosebush fel canolfan dwristaidd, ac wedi cau'r chwarel ym 1908 nid ehangodd i fod yn fwy na phentrefan gwledig. Fodd bynnag, mae'r chwarel yn parhau i fod yn nodwedd weledol drawiadol yn y dirwedd. Yn ogystal â'r chwareli, cynhyrchwyd calch ar raddfa fach yn y Preseli. Ddechrau'r cyfnod ôl-ganoloesol o leiaf, roedd ardal y Preseli hefyd yn un o'r prif ganolfannau cynhyrchu gwlân yn Sir Benfro, gydag o leiaf chwe safle melin bannu a nodwyd a ddyddiai o'r 16eg ganrif (Lewis 1972) a sawl ffatri a ddyddiai o'r 19eg ganrif, gan gynnwys Felindre Farchog, lle'r oedd melin wlân a thanerdy, a Brynberian. Yn sgîl sefydlu'r ffatrïoedd hyn, datblygwyd aneddiadau bach a pharhaodd rhai ohonynt, megis Pontyglasier, yn gynhyrchiol hyd yr 20fed ganrif. Erbyn y 1830au roedd diwydiant gwlân ardal Tyddewi wedi tyfu'n fwy na'r diwydiant gwlân yn y Preseli, a'r nifer uchaf ar gyfer unrhyw ardal oedd dwy ar bymtheg yn ardal cymdogaeth Tyddewi ei hun gan gynnwys Felin Ganol, sydd bellach yn gweithredu fel atyniad twristiaeth. Fodd bynnag parhâi economi'r ardal i fod yn seiliedig yn bennaf ar amaethyddiaeth ac roedd diwydiannau eraill wedi'u cyfyngu'n bennaf i echdynnu a llosgi calch a glo mân. Sefydlwyd nifer o chwareli ar hyd yr arfordir yn ystod y cyfnod ôl-ganoloesol, tra bod y rhesi o odynau calch ym Mhorth Clais, er enghraifft, yn elfen arwyddocaol o dirlun y porthladd. Yn draddodiadol, ar hyd yr arfordir deheuol y sefydlwyd y chwareli ar gyfer meini adeiladu hefyd, yn enwedig y tywodfaen rhywiog a gloddiwyd o amgylch Caer Bwdi ac a ddefnyddid wrth adeiladu ochr orllewinol Eglwys Gadeiriol Tyddewi, yn ogystal ag adeiladau eraill. Dim ond ar raddfa fach y cloddiwyd am adnoddau mwynol eraill, er enghraifft y mwyngloddiau copr ar y clogwyni o amgylch Treginnis ar ddechrau'r 19eg ganrif.\nAnheddau gwledig Yn ardal gofrestr y Preseli, ac i raddau llai yn ardal gofrestr Tyddewi, elfen amlycaf y bensaernïaeth frodorol ddomestig hynaf yw'r ffermdai a'r bythynnod sy'n dyddio o'r 19eg ganrif. Ar draws de-orllewin Cymru gyfan, ond yn enwedig yng ngogledd Sir Benfro yn y 19eg ganrif, gwelwyd rhaglen o ailadeiladu a ddileodd ymron pob enghraifft o'r ffermdai a'r anheddau cynharach. Mae'r tai hyn sy'n dyddio'r 19eg ganrif yn unffurf iawn eu cymeriad ac wedi'u hadeiladu gan fwyaf o garreg leol ac iddynt doeau o lechi. Yn wreiddiol, naill ai toeau gwellt neu, yn fwy tebygol, toeau o lechi lleol a fyddai i'r tai hyn, ond bellach mae pob un bron wedi'i adnewyddu â llechi masnachol. O ran eu harddull, tri bae sydd i'r tai, gyda drws ffrynt yn y canol a simneiau yn y talcenni. Dau lawr sydd i'r rhan fwyaf ohonynt ond ceir enghreifftiau o dai unllawr a thai unllawr a hanner. Codwyd rhai ohonynt yn ôl yr arddull Sioraidd 'bonheddig', ac mae iddynt gynllun cymesur ac agoriadau cymesur i ddrysau a ffenestri, ond codwyd y rhan fwyaf o'r tai yn ôl y traddodiad brodorol. Cynllun isel anghymesur a ffenestri bach sydd i'r tai hyn. Oherwydd ansawdd da y garreg adeiladu leol yn ardal Tyddewi a'r Preseli, ni rendrwyd nifer fawr o'r tai â sment; mae hyn mewn gwrthgyferbyniad ag ardaloedd eraill yn ne-orllewin Cymru lle y gwelir bod y rhan helaethaf o dai carreg a adeiladwyd yn ôl y cynllun traddodiadol brodorol wedi'u rendro â sment. Mae maint y ffermdai a'r bythynnod yn dynodi mai cymharol fychan oedd y daliadau amaethyddol yn y 19eg ganrif. Fodd bynnag maent hefyd yn dynodi cyfnod o ffyniant amaethyddol i'r ffermwyr bach yn ystod y 19eg ganrif gan ei bod yn amlwg bod ganddynt adnoddau digonol i fuddsoddi mewn anheddau newydd. Cofnodir i bridd gael ei ddefnyddio fel deunydd adeiladu yn ardal y Preseli mewn adeiladau sy'n dyddio, fwy na thebyg, o'r 19eg ganrif, ond mae'n anodd mesur i ba raddau y'i defnyddiwyd ac i ba raddau y mae wedi goroesi oherwydd i'r waliau pridd gael eu rendro â sment yn ddiweddarach gan guddio gwneuthuriad yr adeilad. Felly, gan amlaf, dim ond mewn adeiladau anghyfannedd neu led-anghyfannedd y gellir gweld ym mha le y defnyddid pridd. Mae'n bosibl i bridd gael ei ddefnyddio ac iddo oroesi tipyn mwy na'r hyn a gofnodir, ac mae'n bosibl mai o bridd y codwyd tai y tybir iddynt gael eu codi o garreg. Yn ardal Tyddewi yn unig, gyda rhai enghreifftiau prin yn y Preseli, y ceir tai mwy crand a/neu gynharach. Y rhai amlycaf yw'r tai hynny yn Nhyddewi sy'n dyddio o'r cyfnod is-ganoloesol y mae iddynt simneiau crwn (Romilly Allen 1902). Mae'r tai hyn wedi goroesi o gyfnod cynharach o ffyniant amaethyddol. Maent yn dai sylweddol, ac felly ni chawsant eu hailgodi yn ystod y 19eg ganrif fel yr anheddau llai a ddyddiai o gyfnodau cynharach. Hefyd yn ardal Tyddewi, arweiniodd datblygiad ystadau bach preifat yn ystod y 18fed ganrif at godi ffermdai cymharol rodresgar eu pensaernïaeth. Yn yr un modd â'r tai eu hunain, fe'u codwyd o garreg ond maent yn fwy o faint ac wedi'u hadeiladu yn yr arddull Sioraidd 'coeth'. Ar benrhyn Tyddewi un o nodweddion amlwg llawer o'r adeiladau yw sgim sment dros doeau llechi. Mewn ardal mor agored mae i'r arfer hwn fanteision ymarferol amlwg, ac fe'i gwelir hyd heddiw ar dai sydd wedi'u haildoi ynghyd ag adeiladau modern; o bosibl at ddibenion esthetig yn gymaint ag at ddibenion ymarferol. Elfen nodedig o'r dirwedd hanesyddol, er ei bod yn diflannu'n gyflym, yw'r defnydd o fframiau pren a haearn gwrymiog neu dun mewn pensaernïaeth ddomestig ar draws gogledd Sir Benfro. Yr enghraifft fwyaf adnabyddus o'r dull adeiladu hwn yw'r cyn Station Hotel yn Rosebush a adwaenir bellach fel Y Tafarn Sinc ac a adeiladwyd ar ddiwedd y 19eg ganrif. Fodd bynnag mae'r rhan fwyaf o'r adeiladau a godwyd yn y dull hwn yn dyddio o hanner cyntaf y 19eg ganrif, a bythynnod unllawr tri bae ydynt gan fwyaf. Ychydig iawn ohonynt sy'n goroesi bellach ond gellir gweld enghreifftiau mewn sawl lleoliad ym Maenclochog a Llangolman, i'r de o fynyddoedd y Preseli. Ar wahân i'r adeiladau haearn gwrymiog a nodwyd uchod ac ambell i ffermdy neu annedd arall a godwyd, prin fu'r adeiladau domestig gwledig newydd a godwyd yn ystod yr 20fed ganrif cyn y 1960au a'r 1970au. Ers hynny mae rhai ffermdai a bythynnod wedi'u hailgodi ac mae tai newydd wedi'u hadeiladu naill ai mewn lleoliadau pellennig neu mewn pentrefi. Codwyd yr adeiladau newydd hyn mewn amrywiaeth o arddulliau a deunyddiau a phrin iawn yw'r enghreifftiau sy'n adleisio unrhyw elfen o bensaernïaeth draddodiadol yr ardal. Adeiladau fferm Mae'r adeiladau fferm hyn yn dyddio bron yn ddieithriad o'r 19eg ganrif ac o garreg y'u hadeiladwyd gan fwyaf. Mae rhai adeiladau sydd wedi'u codi o bridd yn bodoli yn ardal y Preseli ond cymharol brin yw'r rhain. Yn y Preseli a Thyddewi, fel ei gilydd, cymharol fach yw maint ac ystod yr adeiladau fferm o'u cymharu â'r rheini sydd i'w cael yn ne Sir Benfro a de Sir Gaerfyrddin. Yn y Preseli mae'n arferol i fferm gynnwys un neu ddwy res o adeiladau carreg bach, gyda beudy, stabl, sied certiau ac ysgubor. Mae'r ysguboriau yn fach. Mae maint ac ystod yr adeiladau yn adlewyrchu economi gymysg y ffermydd yn y 19eg ganrif a maint cymharol fach y tirddaliadaethau. Yn ardal Tyddewi ac ar Ynys Sgomer ac Ynys Dewi, mae'r adeiladau fferm yn fwy na'r rheini yn y Preseli, gyda chyfresi o adeiladau, gan gynnwys ysguboriau mawr wedi'u cysylltu â ffermdai mwy o faint. Mae cynllun lled-ffurfiol y ffermdy a'i gyfres o adeiladau fferm o amgylch iard, fel y gwelir mewn rhannau eraill o dde-orllewin Cymru, yn enwedig yr ardaloedd hynny lle y ceir ystadau mawr, yn brin yn ardaloedd Tyddewi a'r Preseli. Agwedd nodedig o'r dirwedd amaethyddol, yn enwedig yn ardal y Preseli ac yn arbennig i'r de o'r mynyddoedd, yw'r defnydd a wneid o haearn gwrymiog ar gyfer yr adeiladau fferm. Mae'n debyg mai yn hanner cyntaf yr 20fed ganrif y gwelwyd y defnydd mwyaf ohono, ond caiff siediau haearn gwrymiog eu codi o bryd i'w gilydd hyd heddiw. Siediau gwair crwn a adeiledid gan fwyaf gan ddefnyddio'r deunydd hwn. Mae nifer o'r rhain yn goroesi hyd heddiw a chânt eu paentio'n ddu fel arfer. Yn yr un modd ag adeiladau fferm hyn, mae'r adeiladau amaethyddol modern a godir â dur, concrid ac asbestos yn gyffredinol yn llai o faint na'r rheini a geir mewn mannau eraill yn ne-orllewin Cymru. Yr eithriad yw penrhyn Tyddewi lle y mae ffermydd wedi'u hamgylchynu gan adeiladau mawr modern, yn un o nodweddion y dirwedd.\nYn ninas Tyddewi gwelir peth o'r bensaernïaeth eglwysig orau yng Nghymru. Mae'n bosibl i gwlt Dewi a thraddodiad pererindota ddyddio o'r 7fed ganrif. Erbyn y 9fed ganrif roedd y cwlt yn amlwg gysylltiedig â Thyddewi ei hun. Atgyfnerthwyd y cysylltiad hwn pan gydnabuwyd yr esgobaeth gan y brenhinoedd Normanaidd a thrwy faddeueb y Pâb Calixtus ym 1123 a ddatganodd fod dwy daith i Dyddewi yn gyfwerth ag un daith i Rufain (James 1993, 105). Ymddengys i'r cyfan o Gantref Pebidiog ddod i feddiant esgobol erbyn tua 1100, yn bennaf drwy rodd brenin Dyfed, Rhys ap Tewdwr, ym 1082 (James 1981, 28). Erbyn diwedd y cyfnod canoloesol o leiaf, roedd eglwysi a chapeli lu yn yr ardal a daethant yn brebendau neu yn adfowsynau'r eglwys gadeiriol. Fel y nodwyd gan James, 'hyd yn oed heddiw mae i Dyddewi a'r cyffiniau dopograffi eglwysig rhyfeddol' (James 1993, 105). Mae'r penrhyn yn dirwedd ddefodol ym mhob ystyr, gyda nifer fawr o gapeli a safleoedd capeli coll, mynwentydd, ffynhonnau cysegredig a henebion Cristnogol cynnar. Er bod adeiladau'r capeli eu hunain yn dyddio o'r cyfnod wedi concwest yr Eingl-Normaniaid, mae rhai - St Justinian's a'r Santes Non, er enghraifft - yn gysylltiedig â ffynhonnau a mynwentydd a allai ddyddio o'r cyfnod cyn y goncwest, ac yn sicr roedd safle'r Santes Non wedi'i gysylltu â chwlt Non, mam Dewi Sant, erbyn i Gerallt Gymro gofnodi ei arsylwadau ddiwedd y 12fed ganrif. Yn ogystal â hynny, mae bodolaeth 'seilwaith' eglwysig sy'n gysylltiedig â henebion Cristnogol cynnar y gellir eu dyddio i'r cyfnod cyn y Goncwest, a'i gyd-destun defosiynol yn hytrach na ffurfiol, yn awgrymu ei fod yn tarddu o gyfnod cynharach. O ran gweinyddiaeth eglwysig ffurfiol ddiweddarach, mae ardal Tyddewi yn gorwedd yn bennaf ym mhlwyf Tyddewi, sydd o bosibl yn sicrhau parhad rhaniad cynharach. Mae Tre-groes, a gysegrwyd i Dewi Sant hefyd, yn gysylltiedig â heneb Gristnogol gynnar ac roedd hefyd yn gapelyddiaeth i Dyddewi tan y cyfnod ôl-ganoloesol pan ddaeth yn blwyf (Ludlow 1998). Y drydedd eglwys sy'n goroesi, yn Llanhywel, oedd canolbwynt plwyf a darddai o gyfnod cynharach, ac yn wahanol i'r arfer, fe'i cadwyd gan y Goron tan 1302 pan drosglwyddwyd y fywoliaeth i'r eglwys gadeiriol (ibid). Mae cryn dipyn o ddeunydd canoloesol i'w weld o hyd yn y ddwy eglwys, fel sy'n wir am yr eglwys gadeiriol ei hun. Tymhestlog fu dyddiau cynnar Anghydffurfiaeth yn ardal Tyddewi ond roedd wedi bwrw'i gwreiddiau'n ddwfn erbyn diwedd y 18fed ganrif gyda nifer o gapeli ffurfiol yn cael eu codi. Mae rhai o'r capeli hyn bellach yn adeiladau rhestredig, fel capel hynaf y Methodistiaid ym mhlwyf Caerfarchell, a adeiladwyd ym 1763. Dechreuodd Anghydffurfiaeth fel crefydd ar yr aelwyd a nodwedd arbennig o'r ardal yw bod y pentrefannau, yr oedd eu patrwm bellach yn nodwedd o'r ardal erbyn diwedd y cyfnod canoloesol, bellach yn grwp o adeiladau fferm ôl-ganoloesol sydd yn aml yn cynnwys capel ee Carnhedryn a Llandidgige. Mae'r rhain fel arfer yn dyddio o ddiwedd y 18fed ganrif neu'r 19eg ganrif, ac yn perthyn i amrywiaeth o enwadau, ac ymddengys fod rhai ohonynt wedi'u hadeiladu ar safle crefyddol cynharach. Yn ôl hanes lleol, roedd Maes-y-mynydd ger Tyddewi yn anheddiad a mynwent i'r Crynwyr. Mae topograffi eglwysig hefyd yn perthyn i ardal y Preseli - ac i Gemaes yn gyffredinol - ac er mai eiddo sefydliadau uchel fynachaidd sy'n tra-arglwyddiaethu, mae'r topograffi hwn yn tardduo ddyddiau cynnar. Roedd eglwys plwyf Llandeilo Llwydarth sy'n dyddio o ddiwedd yr Oesoedd Canol yn safle un o'r saith 'tai esgob' fel y'u gelwid a ddyddiai o'r cyfnod cyn goresgyn Dyfed ac mae'n bosibl bod y safle wedi'i gysegru i Deilo mewn cyfnod cynnar. Mae dwy Heneb Gristnogol Gynnar o'r safle bellach yn eglwys Maenclochog ac yn ôl y chwedl sy'n gysylltiedig â'r ffynnon gysegredig gerllaw, yfwyd y dwr o benglog Teilo Sant ei hun. Yn ystod y cyfnod canoloesol cysylltwyd Llandeilo, ynghyd ag eglwys y plwyf yn Llangolman gerllaw, â ficerdy Maenclochog, a roddwyd i Abaty Llandudoch gan David de la Roche oddeutu 1320 (Ludlow 1998). Ailgodwyd eglwysi Llangolman a Maenclochog yn llwyr yn ystod y 18fed ganrif a'r 19eg ganrif, tra bod eglwys Llandeilo bellach yn adfail. Roedd abaty Tironaidd Llandudoch yn cynrychioli'r presenoldeb eglwysig amlycaf yn yr ardal hon. Roedd hefyd yn berchen ar y faenor fawr Nigra Grangia a roddwyd ym 1118 gan William Fitzmartin, Arglwydd Cemaes, a chynhwysai'r rhan helaethaf o blwyf diweddarach Mynachlog-ddu. Roedd ei eglwys ganoloesol, a gysegrwyd i Dudoch Sant, yn wreiddiol yn gapel maenorol (ibid). Hwyrach bod capel maenorol arall o fewn y plwyf, a gysegrwyd i Sulyn Sant, yn tarddu o gyfnod cynharach. Roedd Sistersiaid Abaty Hendy-gwyn hefyd yn dirfeddianwyr yn yr ardal ac roedd maenor fawr Llwyn-yr-ebol yn eiddo iddynt ynghyd â hawliau pori o fewn Maenclochog. I'r gogledd o Fynydd y Preseli ceir casgliad pellach o safleoedd eglwysig a oedd yn gysylltiedig ar un adeg â phlwyf canoloesol mawr Eglwyswrw. Ymddengys fod eglwys Eglwyswrw ei hun, a gysegrwyd bellach i Gristiolus Sant, wedi'i lleoli ar safle cynharach a'i bod wedi'i chysegru'n wreiddiol i'r Forwyn Fair yn ogystal â'r gapelyddiaeth ddibynnol yn Llanfair Nant-Gwyn, a ddaeth yn eglwys y plwyf yn ddiweddarach, ynghyd â nifer o ffynhonnau yn yr ardal gyfagos (Ludlow 1998b). Roedd eglwys y plwyf yn Eglwyswen - sy'n segur yn awr ond a ailgodwyd yn y 19eg ganrif fel yn achos Llanfair ei hun - hefyd yn gapelyddiaeth i Eglwyswrw ond roedd eglwys Meline gerllaw yn eglwys y plwyf o'r cyfnod canoloesol pan oedd o dan nawdd rhyddfreinwyr y faenor yr oedd ganddynt yr hawl, bob yn ail, i gyflwyno'r fywoliaeth yn ôl ffurf arbennig ar hen arfer Cymreig (Ludlow 1998). Mae'r eglwys - a gysegrwyd i Dudoch Sant, sef y prif ffigwr cwlt yn yr ardal - wedi'i lleoli mewn mynwent gron a gall fod yn dyddio o'r cyfnod cynnar, ond fe'i hailadeiladwyd yn y 19eg ganrif, er i ffrâm ddrws sy'n dyddio o ddiwedd yr Oesoedd Canol, ac arni fowldiau wynebau dynol grotésg, gael ei chadw. Roedd y rhan fwyaf o'r ardal ogleddol hon yn gorwedd o fewn plwyf canoloesol Nanhyfer ac mae'r eglwys gaeëdig yn y Cilgwyn yn goroesi fel capel anwes a gafodd ei ailadeiladu'n helaeth. Yn y Cilgwyn hefyd y gwelir un o adeiladau Anghydffurfiol gorau Cemaes, sef Capel Caersalem gyda'r pwll bedyddio allanol a adeiladwyd ym 1841 ar gyfer cymuned a sefydlasid ym 1820 (Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed 1997). Arweiniwyd y Bedyddwyr yn ardal y Preseli a thu hwnt gan gymuned y capel hyn yn Rhydwilym, a sefydlwyd yn gynnar iawn ym 1668 o dan nawdd teuluoedd bonedd lleol, ac a gafodd, o'r cychwyn cyntaf, ddylanwad trwm iawn dros ardal eang (Lewis 1975). Ymhlith y capeli cynnar eraill mae Capel Bethel ym Mynachlog?ddu a sefydlwyd ym 1794, ac mae'r Tabernacl ym Maenclochog a godwyd fel capel annibynnol yng nghanol y 19eg ganrif yn dilyn anghydfod mewnol ymhlith cynulleidfa yr Hen Gapel a adeiladwyd ddechrau'r 19eg ganrif yn dyst i'r rhaniadau parhaus a fu (Ymddiriedolaeth Archeolegol Dyfed 1997).\nDim ond ar dir ymylol y ceir tystiolaeth o gaeau cynhanesyddol, fel Penmaendewi, Ynys Sgomer a Mynyddoedd y Preseli; er hynny nid oes amheuaeth na fu caeau o'r fath yn gyffredin yn yr ardal astudiaeth hon. Nid oes sicrwydd pendant ynghylch y math o ddylanwad a gafodd caeau cynhanesyddol dros y dirwedd hanesyddol ddiweddarach, ond tybir bod y systemau caeau diweddarach wedi dileu'r ffiniau cynharach hyn ymron i gyd. Nodwyd dau fath o system caeau. Ar Benmaendewi, gellir gweld ffiniau hir a syth sy'n ymestyn dros sawl kilometr gan rannu'r dirwedd yn flociau mawr (Murphy 2001), patrwm a adwaenir fel system caeau cyfechelin. Sefydlwyd y rhaniadau hyn fel system unedig o dan nawdd unigolyn neu grwp pwerus yn yr ail fileniwm CC. Prin yw'r dylanwad a gafodd y system hon ar dirwedd fodern Penrhyn Tyddewi, gan mai dim ond ychydig o ffiniau'r caeau heddiw sydd wedi'u halinio â hwy. Fodd bynnag, mewn mannau eraill yn Sir Benfro, mae Kissock (1993) wedi nodi sawl plwyf lle y mae system caeau cyfechelin dybiedig wedi dylanwadu'n gryf ar siâp a ffurf y caeau sy'n bodoli heddiw. Mae ail ffurf y system caeau yn cynnwys ffiniau dolennog sydd yn aml yn gysylltiedig â chylchoedd cytiau a chlostiroedd. Gwelir yr enghraifft orau o'r math hwn o system ar Ynys Sgomer (Evans 1990), ac yna ar Benmaendewi, ac mae nifer o safleoedd gwahanol ar Fynyddoedd y Preseli. Tybir bod y systemau hyn yn dyddio o'r oes haearn, ond ni phrofwyd hyn i sicrwydd. Ymddengys mai ychydig iawn o ddylanwad a gafodd y math hwn o system caeau ar y dirwedd amaethyddol fodern.\nCAEAU AGORED A'U CLOSTIROEDD\nYn ystod yr Oesoedd Canol, yr arfer, ymron yn ddieithriad, oedd trin y tir ffermio mewn systemau caeau agored (a elwir hefyd yn gaeau isranedig neu gaeau comin). Yn y system hon tir comin a fyddai'r tir hwn, ac ar wahân i ambell i glos a phadog yn gysylltiedig â ffermydd, prin iawn oedd y clostiroedd a rhennid y tir yn lleiniau neu'n rhannau o fewn caeau mawr agored. Tir diffaith a thir comin heb ei drin oedd y tu hwnt i'r caeau agored hyn. Yn draddodiadol ni fyddai'r lleiniau o fewn y caeau agored yn perthyn i un ffermwr ond yn hytrach caent eu cylchdroi yn flynyddol. Fodd bynnag erbyn y 16eg ganrif a'r 17eg ganrif daeth hawliau trin rhai lleiniau o fewn y caeau agored i ffermwyr unigol. Drwy fargeinio a chyfnewid gellid cronni sawl llain wrth ymyl ei gilydd. Mater syml wedyn oedd codi gwrych o amgylch y lleiniau a gronnwyd. Drwy'r broses hon felly y newidiwyd y caeau comin agored yn systemau caeau dan berchenogaeth breifat sy'n bodoli hyd heddiw. Roedd dyddiad a chyflymder y broses o amgáu'r caeau agored yn amrywio'n fawr. Ar dir fferm llewyrchus gogledd Sir Benfro, i'r gogledd o Fynyddoedd y Preseli, roedd systemau caeau agored i'w cael ym mhobman pan ysgrifennodd George Owen ei ddisgrifiad o Sir Benfro oddeutu 1600. Ond mae'n debyg iddynt ddiflannu ymron yn llwyr o fewn cenhedlaeth neu ddwy a'u disodli gan gaeau cymharol fawr, rheolaidd eu patrwm wedi'u hamgylchynu gan gloddiau a gwrychoedd. Prin iawn bellach yw'r dystiolaeth weledol o'r caeau agored blaenorol. Mae'r ffaith iddynt gael eu disodli mor gyflym, ynghyd â phatrwm cydlynus y caeau newydd, yn awgrymu i'r broses fynd rhagddi â sêl bendith y gymuned amaethyddol fel rhan o raglen o welliannau amaethyddol. I'r de o Fynyddoedd y Preseli, mae olion gweledol y caeau agored blaenorol yn amlycach o lawer yn y dirwedd fodern. Yma, ymddengys i'r broses o newid fynd rhagddi'n arafach, gyda'r gwaith o amgáu lleiniau unigol a lleiniau a feddiannwyd yn cael ei adael i ffermwyr unigol. Yn sgîl hyn, mae ôl lleiniau'r caeau agored blaenorol i'w gweld yn y dirwedd fodern. Gwelir enghraifft dda o hyn ym Maenclochog lle yr adlewyrchir caeau agored blaenorol y gymuned, a hyd yn oed leiniau unigol, ym mhatrwm y caeau sy'n bodoli heddiw. Dim ond ar ddiwedd y 18fed ganrif y daeth y broses o amgáu'r caeau agored i ben. Mewn gwrthgyferbyniad, ni chwblhawyd y broses o amgáu caeau agored ar benrhyn Tyddewi a Phebidiog yn gyffredinol hyd ddechrau'r 19eg ganrif i ganol y 19eg ganrif. Roedd rhannau helaeth o'r ardal honno yn parhau heb eu hamgáu ac yn 'agored i'r tymhestloedd' pan ysgrifennai Owen oddeutu 1600 ac felly y bu tan y 18fed ganrif a dechrau'r 19eg ganrif, fel y tystir gan Charles Hassall ym 1794 (Howells 1987). Mae mapiau ystad sy'n dyddio o ddiwedd y 18fed ganrif a gedwir yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac yn Archifdy Sir Benfro yn cofnodi tirwedd gyfnewidiol iawn. O amgylch dinas Tyddewi roedd rhai lleiniau yn parhau i gael eu defnyddio mewn system caeau agored ar ddiwedd y 18fed ganrif tra amgaewyd eraill yn gaeau hir, crwm. Erbyn arolwg degwm 1840-1 roedd y broses amgáu wedi'i chwblhau. Er i nifer o'r caeau hir, crwm a grëwyd o ganlyniad i'r broses amgáu, gael eu hymgorffori mewn patrymau mwy rheolaidd, ac er bod rhai wedi diflannu o dan ddatblygiadau'r ddinas, gellir gweld ôl patrwm y system caeau agored o hyd. Roedd system caeau agored dinas Tyddewi yn system gonfensiynol Seisnig, a sefydlwyd gan ac ar ran bwrdeisiaid y ddinas. Mewn mannau eraill ar y penrhyn roedd cymeriad gwahanol iawn i'r caeau agored. Mae Tretïo, Treleidr a Threleddyd ymhlith y pentrefannau a nodir fel aneddiadau cnewyllol ar fapiau ystad ddiwedd y 18fed ganrif, a dangosir rhai ohonynt wedi'u hamgylchynu gan system caeau isranedig. Nid y lleiniau hir, cul a chrwm a oedd mor nodweddiadol o system caeau agored 'Seisnig' mo'r rhain ond, yn hytrach, lleiniau neu leini byr a hirsgwar wedi'u gwasgaru dros ardal eang ac a oedd wedi goroesi o ddyddiau system dirddaliadaeth Gymreig. Yn ystod diwedd y 18fed ganrif a dechrau'r 19eg ganrif trawsnewidiwyd y systemau caeau agored hyn yn dirwedd o gaeau mawr hirsgwar. Prin y gwelir unrhyw dystiolaeth o'r caeau agored blaenorol yn y dirwedd.\nMEDDIANNU TIR COMIN A THAI UNNOS\nErbyn y 18fed ganrif roedd y tir amaethyddol ar benrhyn Tyddewi yn cael ei ddefnyddio ymron i gyd ac nid oedd llawer o gyfle gan bobl i greu ffermydd newydd neu gaeau newydd o'r ychydig dir comin a oedd ar gael. Yn ardal y Preseli, fodd bynnag, roedd ardaloedd helaeth o dir comin, tir diffaith a thir mynyddig ar gael, ac yn ystod y cyfnod o gynnydd mawr yn y boblogaeth a barodd hyd at ganol y 19eg ganrif, sefydlwyd llawer o ffermydd newydd a daeth tir a fu unwaith yn ddiffaith, yn dir âr. Yn gyffredinol sefydlwyd ffermydd ar dir rhwng 200m a 300m yn ystod y cyfnod hwn. Roedd aneddiadau parhaol eisoes yn bodoli ers canrifoedd ar dir islaw 200m, ac uwchlaw 300m nid oedd y rhostir agored yn ddigon caredig i ffermwyr. Ar ochr ogleddol Mynyddoedd y Preseli, mae tir ffermio ffrwythlon a chymharol isel yn codi'n sydyn i rostir uchel agored ac felly dim ond llain gul o dir a oedd yn addas i'w feddiannu. Serch hynny, dengys arolwg degwm oddeutu 1840 y meddiannwyd cyrion y tir comin hwn. Ar y tir ei hun nodweddir y feddiannaeth hon gan ddaliadau amaethyddol bach - bythynnod neu dai bychain gyda chyfres gyfyngedig o dai allan, os o gwbl - mewn tirwedd o gaeau bach afreolaidd. Mae llawer o'r aneddiadau hyn ar ymylon uwch y tir hwn bellach yn anghyfannedd. Ar ochr ddeheuol Mynyddoedd y Preseli ceir llain lydan o dir bryniog sydd ymron i bum kilometr o led mewn mannau a rhwng 200m a 300m o uchder, a fu, hyd at yr 17eg ganrif, yn rhostir agored. Er enghraifft, ar ddiwedd yr 17eg ganrif, disgrifiwyd y dirwedd o amgylch Glandy Cross fel rhostir a gweundir gan Edward Llwyd. Fe'i meddiannwyd a'i amgáu erbyn dechrau'r 19eg ganrif. Yn Rhos-fach, ym mhlwyf Llangolman, mae bythynnod a ffermydd bach mewn tirwedd o gaeau bach afreolaidd yn cynrychioli meddiannaeth y tir comin. Gan i dir i'r gogledd o'r ardal hon gael ei hamgáu gan Ddeddf Seneddol (gweler isod) ym 1815, tybir i'r ffermydd a'r caeau gael eu creu yn y 18fed ganrif neu ynghynt. Yn ystod y 18fed a'r 19eg ganrif gelwid tai newydd ar dir comin yn dai unnos. Yn ôl y traddodiad, byddai gan rywun hawl i'w dy pe câi ei adeiladu mewn un noson a phe bai mwg yn dod o'r simne erbyn toriad gwawr. Gallai'r perchennog newydd hefyd amgáu y tir hwnnw a fesurid yn ôl pa mor bell y gallai daflu bwyell. Mewn mannau eraill yng Nghymru heriwyd yr hawl hon i adeiladu ar dir comin yn daer gan ystadau mawr, y Goron, rhydd-ddeiliaid a thenantiaid (Murphy 1999, 16-18), ond yng ngogledd Sir Benfro dangoswyd goddefgarwch a hyd yn oed anogaeth i'r arfer hwn. Er enghraifft, ym 1786, ym mhlwyf Llanfyrnach, darparwyd gwellt a byrddau i deulu er mwyn gorffen bwthyn a adeiladwyd ar dir comin gyda 'sêl bendith Arglwydd y Faenor' (Lewis d.d., 79-80). Fodd bynnag, bu anghydfod, a chofnoda Lewis (ibid., 61) i wrychoedd a godwyd yn anghyfreithlon ym 1802 ar dir comin ym mhlwyf Llanfyrnach, gael eu tynnu i lawr. Mae'n annhebygol bod unrhyw dai unnos neu fythynnod sgwatwyr yn bodoli yn eu cyflwr gwreiddiol. Mae'r rhan fwyaf ohonynt wedi'u hailadeiladu neu eu haddasu, droeon o bosibl, yn ystod eu hoes. Er i'r broses o greu ffermydd newydd ddod i ben fwy neu lai erbyn canol y 19eg ganrif, gwelwyd enghreifftiau o rostir yn cael ei amgáu a'i ffermio o hyd, a hynny yn yr 20fed ganrif. Gellir gweld enghreifftiau o hyn mewn pantiau cysgodol ar ochrau deheuol Mynyddoedd y Preseli.\nY DEDDFAU CAU TIR\nDim ond cyfran fechan o benrhyn Tyddewi a amgaewyd gan Ddeddf Seneddol, ond i'r de o Fynyddoedd y Preseli, cafodd y dull ffurfiol hwn o amgáu tir effaith fawr ar rannau o'r dirwedd. Pasiwyd dau ddyfarniad cau tir, un ym 1815 ym mhlwyf Llangolman ar ochrau deheuol Mynyddoedd y Preseli a'r llall ym 1812 ym mhlwyf Llanfyrnach, ar ochrau de-ddwyreiniol y mynyddoedd. Yn y ddau achos rhostir agored oedd y tir cyn ei amgáu. Yn sgîl yr amgáu crëwyd tirwedd o ffermydd gwasgaredig, caeau rheolaidd a ffyrdd syth. Ym mhlwyf Llanfyrnach, mae'r dirwedd a sefydlwyd ddechrau'r 19eg ganrif yn parhau hyd heddiw. Mae tirwedd clostiroedd yn Llangolman wedi dioddef yn sgîl diboblogi; gadawyd ffermydd ar y lefelau uwch yn wag a phlannwyd coedwigoedd coniffer ar draws rhai o'r caeau blaenorol.\nCAEAU A FFINIAU'R CAEAU\nFel y disgrifiwyd uchod esblygodd y rhan fwyaf o'r patrwm caeau modern naill ai o'r systemau caeau agored yn ystod y cyfnod rhwng yr 17eg ganrif i'r 19eg ganrif neu fe'i crëwyd gan y broses o amgáu rhostir a thir diffaith yn ystod yr un cyfnod. Yn aml iawn bydd ffurf a chymeriad y caeau yn cynnig awgrym o'u dyddiad a'r dull a ddefnyddid i'w creu. Er enghraifft, crëwyd patrwm rheolaidd unionlin gan broses amgáu'r Deddf Seneddol, tra crëwyd tirwedd o gaeau bach afreolaidd gan y broses o feddiannu tir comin. Gellir gweld gwahaniaethau o ran manylion hefyd. Mae ffiniau caeau a grëwyd o ganlyniad i Ddeddf Seneddol yn tueddu i fod yn unffurf o ran eu maint a'u gwneuthuriad ar draws yr ardal o glostiroedd. Mae hyn yn gwrthgyferbynnu ag ardaloedd lle y datblygodd y caeau mewn modd mwy naturiol a lle y gwelir mwy o amrywiaeth o ran y math o ffiniau. Fodd bynnag ni cheir llawer o amrywiaeth yn y mathau o ffiniau caeau a geir yn y Preseli a Thyddewi. Yn ddiau y ffin hanesyddol fwyaf cyffredin yw'r clawdd pridd a cherrig; er bod y math hwn yn cynnwys y clawdd sy'n nodweddiadol o Sir Benfro - sef haenau o dyweirch a cherrig am yn ail - dim ond yn achlysurol y'i cofnodwyd yn Nhyddewi neu'r Preseli. Y cloddiau amlycaf yw cloddiau syml o bridd yn gymysg a cherrig. Mae'r gyfran o bridd a cherrig yn amrywio yn ôl yr hyn a oedd ar gael yn lleol. Mewn rhai lleoliadau, ond yn enwedig ar hyd ffyrdd a llwybrau, ac yn aml am ysbeidiau byr iawn, caiff y cloddiau hyn eu gorchuddio â waliau cerrig sych, er mwyn eu diogelu, mae'n debyg, rhag trafnidiaeth ac anifeiliaid. Ar dir uwch, ond hefyd ar lefelau is, ceir cloddiau sydd wedi'u creu ymron yn gyfan gwbl o garreg lanw. Mae'n arferol i wrychoedd gael eu plannu ar gloddiau terfyn. Gall ansawdd, cyflwr a'r math o wrychoedd fod yn bwysig wrth bennu cymeriad ardal. Ar lefelau is mewn mannau cysgodol, mae gwrychoedd sydd wedi'u cadw'n dda, ac weithiau coetrychoedd yn aml yn creu ymdeimlad o dirwedd amgaeëdig iawn. Ar y llethrau uwch, mwy agored, yn aml iawn rhesi gwasgarog o lwyni yw'r gwrychoedd neu mae rhai ohonynt wedi'u disodli'n llwyr gan ffensys gwifren. Mae hyn yn gwneud i'r dirwedd edrych yn fwy agored ac yn darparu ardal o drawsnewid rhwng y dirwedd is amgaeëdig a'r rhostir agored uwch. Oherwydd natur agored iawn penrhyn Tyddewi, rhesi isel gwasgarog a digysgod o eithin a llwyni eraill yw'r gwrychoedd yma. Gan nad ydynt ynddynt eu hunain yn rhwystrau effeithiol rhag anifeiliaid, mae'r cloddiau yn anferth. Nid yw'n anarferol gweld cloddiau sy'n fwy na 2m o uchder. Yr ail fath mwyaf cyffredin o ffin hanesyddol yw'r waliau cerrig sych, er nad ydynt yn niferus iawn a dim ond mewn ychydig o leoliadau y maent yn amlwg. Ceir grwpiau ohonynt ar lethrau deheuol Mynyddoedd y Preseli, ar ben gorllewinol eithaf Penrhyn Tyddewi, ar Ynys Dewi ac ar Ynys Sgomer. Ar yr ynysoedd hyn, y waliau cerrig sych yw'r math traddodiadol o ffin. Ar wahân i'r ffensys gwifrau a phostyn, sydd i'w gweld ym mhobman, prin iawn yw'r mathau eraill o ffiniau caeau ac yn aml mân elfennau o'r dirwedd hanesyddol ydynt. Un o nodweddion tirwedd amaethyddol Tyddewi, nad yw mor gyffredin yn ardal y Preseli yw'r defnydd a wneid o bileri gatiau carreg â morter wrth fynedfeydd y caeau. Mae ffermio âr yn elfen bwysig yn economi amaethyddol Tyddewi, fel y bu erioed, ac mae mynedfeydd digon llydan i beiriannau amaethyddol yn hanfodol, gyda'r pileri yn amddiffyn y cloddiau. Mae llawer o'r pileri wedi'u disodli bellach gan flociau concrid. Yn ardal mwy bugeiliol y Preseli, mae'r mynedfeydd i'r caeau yn gul gyda physt pren neu bileri carreg.\nRoedd y tir comin nas amgaewyd yn ne-orllewin Cymru yn bodoli ar ddwy ffurf: i) tir comin ffurfiol lle y delid hawliau pori gan y rhyddfreinwyr fel rhan o'u rhwymedigaethau a'u hawliau maenorol, neu ii) ardaloedd o dir mwy gwael, gwlyb yn aml, a neilltuwyd fel tir diffaith anffurfiol. Yn Nhyddewi, yn arbennig, mae'r gwahaniaeth yn parhau yn amlwg mewn enwau llefydd lle y gwelir yr elfennau 'comin' a 'gwaun'. Roedd tir nas amgaewyd o'r ddau gategori uchod yn gyffredin yn ardaloedd y Preseli a Thyddewi, er mai ucheldir helaeth Mynydd y Preseli ei hun oedd, ac sydd, i gyfrif am y mwyafrif ohono yn ardal y Preseli. Er y ceir tystiolaeth o ffermio cynhanesyddol ar lethrau Mynydd y Preseli, rhostir agored fu'r tir yn hanesyddol erioed. Ffurfiolwyd yr hawl i'w ddefnyddio mewn siarter gan Nicholas Fitzmartin, Arglwydd Cemaes, ar ddiwedd y 13eg ganrif, a oedd yn caniatáu hawliau pori a thorri mawn i ryddfreinwyr Cemaes (Howells 1977, 23). Diffiniwyd y tir comin hwn mewn arolwg a gynhaliwyd ym 1594 a nodai mai'r ffiniau oedd "Ffordd y Ffleminiaid a Bwlch-y-gwynt gan fynd yn anuniongyrchol i'r dwyrain tuag at Flaenbanon gan ddisgyn...mor bell â'r Eglwyswen, Meline a Chilgwyn" (ibid). Mae "Ffordd y Ffleminiaid" (neu Via Flandrensica") a nodir yma ac mewn dogfennau cynharach yn gloddwaith amlwg yr ystyrir mai llwybr cynhanesyddol ydyw. Mae arolwg 1594 yn ei gwneud yn amlwg 'na fu i'r arglwydd wella'r comin erioed', ac mae'n parhau yn dir agored hyd heddiw. Fodd bynnag dechreuwyd amgáu tir comin neu dir diffaith ar ochr ddeheuol Mynydd y Preseli yn ystod y 16eg ganrif. Er enghraifft, roedd maenor Llandudoch, Nigra Grangia, (Mynachlog-ddu) yn cynnwys 5 gweddgyfair gwerth £8 15s 6c ym 1535 (Lewis 1969), ond aseswyd mai dim ond hanner ffi marchog oedd ei werth, a'r awgrym felly yw mai tir agored ydoedd yn ystod yr Oesoedd Canol. At hynny, yn y 16eg ganrif, roedd plwyfolion Eglwys Wythwr, ger Llandudoch, yn hawlio hawliau comin dros 'diroedd penodol a elwir Llethr' ym mhlwyf Mynachlog-ddu (ibid). Mae cyfeiriad uniongyrchol at hafota a hendrefa yn anarferol yn ne-orllewin Cymru ac ymddengys mai parhad ydoedd o'r hyn a arferid o dan rheolaeth Abaty Llandudoch. Fodd bynnag yng nghanol y 16eg ganrif, disgrifiodd Llys yr Ychwanegiadau diroedd o fewn Mynachlog-ddu fel 'daliadau' gan awgrymu bod proses ffurfiol o amgáu'r faenor wedi dechrau, ac mae patrwm presennol y ffiniau o fewn yr ardal yn nodweddiadol o ddulliau amgáu yn y cyfnod ôl-ganoloesol cynnar. Mae maenor Maenclochog, hefyd ar ochr ddeheuol Mynydd y Preseli, yn cynnwys sawl ardal ar wahân o dir comin sy'n cynrychioli olion ardal helaethach a barhaodd yn dir agored yn ystod y cyfnod ôl-ganoloesol. Ym 1724 hawliwyd hawliau torri mawn yn yr ardal hon (Howells 1987) sy'n awgrymu bodolaeth tir comin ffurfiol helaeth. Fodd bynnag, ym 1301, rhoddodd Arglwydd Maenclochog, David de la Roche, hawliau pori i fynachod Abaty Hendy-gwyn ar Daf ar gyfer eu ceffylau 'ar y Preseli a'r tiroedd diffaith o'u hamgylch am saith mlynedd am geiniog ac am 2 swllt wedi hynny' (Hunter 1852) sydd yn ôl pob tebyg yn cyfeirio at yr un ardal. Mewn gwrthgyferbyniad, roedd tir comin yn ardal Tyddewi yn brinnach ac fe'i rheolid mewn modd mwy ffurfiol. Patrwm anheddu amlycaf yr ardal yw dwysedd uchel o bentrefannau bach yn seiliedig yn bennaf ar dreflannau, ac a aseswyd yn Llyfr Du Tyddewi dyddiedig 1326 (Willis Bund 1902). Ymddengys fod nifer ohonynt yn gysylltiedig â dwy ardal ar wahân o dir comin. Gelwid un ardal yn gomin a'r llall yn waun. Y gweundir oedd y tir diffaith. Fodd bynnag, gwelir yr un math o gysylltiad rhwng tir comin o fewn treflannau nas cofnodwyd cyn y 17eg ganrif. Yn ne'r ardal rhannwyd llain fawr agored o dir diffaith rhwng pum treflan o leiaf ac roedd gan bob treflan hawl i ran o'r tir hwn. Ni ellir diffinio gwahaniaeth gweledol bellach rhwng yr ardaloedd hyn ond mae llawer o'r ardal wedi'i meddiannu gan safle Maes Awyr Tyddewi a ddatblygwyd yno yn ystod yr 20fed ganrif. Mae ardal fwy o dir comin creiriol yng nghanol y penrhyn, sef Dowrog, yn cynrychioli ardal o dir diffaith nas amgaewyd byth, ond ymddengys fod ardaloedd amlwg o dir a feddiannwyd o amgylch Tretïo, yn ddrylliau o gaeau agored yn hytrach na lleiniau o dir a feddiannwyd gan sgwatwyr. Mae'n bosibl bod y rhain yn cynrychioli asartau sy'n dyddio o'r 13eg ganrif neu'r 14eg ganrif.\nNid yw coetir collddail lled-naturiol yn elfen amlwg yn nhirwedd y Preseli ac ni cheir coetir o gwbl ar benrhyn Tyddewi, Ynys Dewi ac Ynys Sgomer. O fewn ardal y Preseli, mae coetir collddail i'w gweld ar lethrau serth dyffryn y Cleddau Wen i'r de o'r mynyddoedd ac i'r gogledd ar lethrau dyffryn Nanhyfer a Chwm Gwaun uchaf o amgylch y Cilgwyn. Mae coetir hanesyddol cwm Gwaun yn parhau yn drwchus, ac mae'r patrwm presennol o gaeau afreolaidd bach yn debygol o fod yn deillio o broses ysbeidiol o amgáu'r coetir ar ddiwedd yr Oesoedd Canol ac ar ddechrau'r cyfnod ôl-ganoloesol. Mae'n cynnwys Coedwig Pentre Ifan a fu, fel rhan o'r gyn Goedwig Cilruth, o dan awdurdod Barwniaeth Cemaes ers yr 12fed ganrif ac y defnyddiwyd y geiriau 'rhyfeddod...i weld y fath goed teg' amdano ym 1603 (Trethowan 1998). Roedd coedwigoedd y Wenallt a'r Brithdir i'r gogledd yn 'fân goedwigoedd' yn ystod y 16eg ganrif. Dechreuodd y gwaith clirio ac amgáu erbyn y 13eg ganrif pan sefydlwyd nifer o ddaliadau, yn ôl traddodiad, ar hen goetir a gliriwyd. Ers canol y 19eg ganrif, mae rhai o'r daliadau hyn wedi'u gadael yn wag ac yn ôl tystiolaeth o fapiau ac arsylwadau maes, gwelir bod cryn dipyn o'r coetir modern wedi'i adfer ar dir hen gaeau a ffermydd. Rheolwyd y gwaith adfer hwn gan yr ystadau cyfagos ac adeiladwyd lein fach ym Mhentre Ifan ar gyfer y gwaith hwn. Bellach caiff llawer o'r coetir ei reoli gan y Fenter Coedwigaeth a Pharc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro. Mae planhigfeydd coniffer sy'n dyddio o ail hanner yr 20fed ganrif yn elfen nodweddiadol o lethrau deheuol Mynyddoedd y Preseli. Plannwyd y fwyaf o'r rhain, Pant Maenog, sydd dros 300 ha, ar rostir agored neu gaeau segur. Mae'n elfen amlwg o'r dirwedd yn enwedig pan y'i gwelir o'r dwyrain a'r de-ddwyrain. Fe'i plannwyd ar ôl cau chwarel lechi Bellstone ym 1908, ac mae rhai elfennau o'r gwaith llechi yn bodoli o hyd o dan y goedwig. Mae'r planhigfeydd eraill yn gymharol fach o ran maint, ond serch hynny, maent yn elfennau amlwg yn lleol.\nEr i nifer o hynafiaethwyr o'r 18fed a'r 19eg ganrif honni bod Ffordd Rufeinig yn bodoli rhwng Caerfyrddin a Thyddewi, y Via Julia fel y'i gelwir, mae'n bosibl bod rhyw fath o sail i'r honiad hwn. Yn dilyn gwaith maes diweddar canfuwyd bod ffordd yn rhedeg i'r gorllewin o Gaerfyrddin i Sir Benfro fel y mae heddiw (Page i ddod). Awgrymodd Fenton a Colt-Hoare i'r ffordd hon ddirwyn i'w therfyn ym Mhorth Mawr, y traeth tywod llydan i'r gorllewin o Dyddewi "lle yr arferid, am oesoedd lawer, hwylio am Iwerddon" (Fenton 1903, 65), ond nis gwyddys hyd yn hyn i ble yr arweiniai'r ffordd hon. Fodd bynnag, mae Porth Mawr ymhlith nifer o borthladdoedd naturiol o amgylch ardal Tyddewi, gan gynnwys St Justinian's lle dangoswyd bodolaeth capel a ddyddiai o ddiwedd yr Oesoedd Canol ond a adeiladwyd ar safle cynharach, gan awgrymu i'r porthladdoedd hyn gael eu defnyddio o gyfnod cynnar iawn. Mae sawl cyfeiriad o ddechrau'r cyfnod canoloesol at bererinion Gwyddelig, yn ogystal â brenhinoedd ac ysbeilwyr, yn defnyddio'r mannau glanio hyn (Janes 1993, 106) a allai fod o gymorth i gadarnhau'r defnydd a wnaed o lwybr a fodolai eisoes. Roedd St Justinian's hefyd yn gwasanaethu Ynys Dewi lle y ceir cyfeiriadau at ddau gapel cynnar. Ymhlith porthladdoedd mwy cysgodol yr arfordir deheuol mae Porthlysgi a Phorth Clais. Roedd cabidwl Eglwys Gadeiriol Tyddewi yn masnachu o Borth Clais erbyn 1381 fan bellaf. Yn ystod y 18fed a'r 19eg ganrif roedd porthladd Porth Clais yn ganolfan i fasnach ffyniannus mewn gwenith, calch a glo mân. Ar wahân i brif ffordd yr A487 sy'n cyrraedd Tyddewi o'r de-ddwyrain ac yn ei gadael i gyfeiriad y gogledd-ddwyrain, gan ddilyn llwybr ffordd dyrpeg y 18fed ganrif yn ogystal â ffyrdd cynharach o bosibl, ffyrdd annosbarthedig sydd i'w cael yn bennaf yn ardal Tyddewi ynghyd â lonydd cul anffurfiol. Sefydlwyd maes awyr gan Uned Reolaeth y Glannau yr Awyrlu Brenhinol i'r dwyrain o'r dref ym 1943. Ni ddaeth y rheilffordd erioed i Dyddewi. Mewn gwrthgyferbyniad, mae Rheilffordd Maenclochog yn croesi ardal orllewinol y Preseli. Sefydlwyd y rheilffordd hon i wasanaethu chwareli llechi Rosebush a Bellstone ym 1876 (Gale 1992) ac fe'i hestynnwyd yn ddiweddarach i Abergwaun lle y'i cysylltwyd â phrif reilffordd De Cymru (y GWR yn ddiweddarach) ym 1906. Yn sgîl cau'r chwarel, caewyd Rheilffordd Maenclochog ym 1949. Cyn dyfod Rheilffordd Maenclochog, gwasanaethid y chwareli gan ffordd a fodolai eisoes. Mae'n bosibl ei bod yn dyddio o'r Oesoedd Canol, gan mai prif stryd echelinol anheddiad Maenclochog ydoedd. Cynrychiolir llwybrau canoloesol eraill drwy ardal y Preseli gan ffordd fawr y B4329 sy'n rhedeg ar draws Mynydd y Preseli, o Hwlffordd i Aberteifi, dros bontydd Brynberian a Phontgynon a grybwyllwyd gan Owen oddeutu 1600 (Owen 1897, 507). Ffordd dyrpeg oedd hon tua diwedd y 18fed ganrif. Mae ffordd yr A487 o Abergwaun i Aberteifi sy'n dyddio o'r un cyfnod, yn croesi Pont Clydach sydd hefyd yn cael ei chrybwyll oddeutu 1600 a Phont Baldwyn, sydd, yn ôl y sôn, wedi'i henwi ar ôl Archesgob Baldwin o Gaergaint a groesodd y bont, gyda'i osgordd, yn ystod eu teithiau o amgylch Cymru yn pregethu'r Drydedd Groesgad ym 1188. Ffordd dyrpeg oedd hon hefyd a ddaeth yn ffactor yng nghyd-destun datblygiad pentref Felindre Farchog. Mae'n ymuno â'r B4329 ychydig i'r gorllewin o Eglwyswrw, lle y saif tafarn y goets fawr - the Serjeants Arms - ers canol y 18fed ganrif. Cynhaliwyd Sesiwn Fach Cemaes yn yr adeilad hwn yn ystod y 19eg ganrif a'r 20fed ganrif.


Imagga: API ar gyfer Integreiddio Cydnabod Delweddau wedi'i Bweru gan Ddeallusrwydd Artiffisial | Martech Zone\nDydd Iau, Chwefror 11, 2021 Dydd Iau, Chwefror 11, 2021 Douglas Karr\nImagga yn ddatrysiad adnabod delwedd popeth-mewn-un i ddatblygwyr a busnesau ymgorffori adnabod delweddau yn eu platfformau. Mae'r API yn cynnig llu o nodweddion, gan gynnwys:\nCategori - Categoreiddio cynnwys eich delwedd yn awtomatig. API pwerus ar gyfer dosbarthu delweddau ar unwaith.\nlliw - Gadewch i liwiau ddod ag ystyr i luniau eich cynnyrch. API pwerus ar gyfer echdynnu lliw.\nCnydau - Cynhyrchu mân-luniau hardd yn awtomatig. API pwerus ar gyfer cnydio sy'n ymwybodol o gynnwys.\nHyfforddiant Custom - Hyfforddi delwedd AI Imagga i drefnu'ch lluniau yn well yn eich rhestr eich hun o gategorïau.\nCydnabyddiaeth wyneb - Datgloi cydnabyddiaeth wyneb yn eich cymwysiadau. API pwerus ar gyfer adeiladu cydnabyddiaeth wyneb.\nAml-iaith - Ar hyn o bryd mae 46 o ieithoedd wedi'u cefnogi gyda swp, categori a tagio APIs Imagga.\nDdim yn Ddiogel ar gyfer Gwaith (NSFW) - Cymedroli cynnwys delwedd awtomataidd oedolion wedi'i hyfforddi ar dechnoleg adnabod delweddau o'r radd flaenaf.\nTagio - Neilltuwch dagiau i'ch delweddau yn awtomatig. API pwerus ar gyfer dadansoddi a darganfod delweddau.\nChwilio Gweledol - Grymuso darganfod cynnyrch yn eich cais. API pwerus ar gyfer adeiladu galluoedd chwilio gweledol.\nMae'r platfform yn pweru dros 180 o gymwysiadau busnes ar draws 82 o wledydd gyda dros 15,000 o fusnesau cychwynnol, datblygwyr a myfyrwyr.\nAdolygu Dogfennaeth API Imagga\nSut all Cydnabod Delweddau Gynorthwyo Busnesau?\nMae yna dunnell o ffyrdd y gall sefydliadau ddefnyddio adnabod delweddau i wella effeithlonrwydd mewnol ac i wella profiadau cwsmeriaid allanol. Dyma ychydig ohonyn nhw:\nHawdd trefnwch eich asedau digidol a'u gwneud yn chwiliadwy trwy dagio awtomataidd, categoreiddio a chwilio. Os oes gennych ddwsinau neu gannoedd o ddefnyddwyr yn uwchlwytho delweddau ac yn gwneud eich rheolaeth asedau digidol yn llanast, gall defnyddio teclyn fel Imagga awtomeiddio'ch prosesau a gyrru gwell effeithlonrwydd yn fewnol i'ch sefydliad.\nGwella personoli cynnwys deinamig trwy dagio ac echdynnu lliw. Dychmygwch arddangos y cynhyrchion y maen nhw'n rhyngweithio â nhw fwyaf yn lle gorfodi eu bod nhw'n eu hidlo â llaw a'u dewis. Gallech awtomeiddio blaenoriaethu ac arddangos delweddau i gyd-fynd â phersonoliaethau hysbys eich ymwelwyr.\nAdeiladu cymhwysiad neu wasanaeth sy'n darparu adborth yn awtomatig i'ch defnyddwyr yn seiliedig ar delwedd maen nhw'n ei huwchlwytho. Dyna sut mae Imagga yn pweru Nap planhigion, cymhwysiad symudol sy'n gallu adnabod planhigion, blodau, cacti, suddlon, a madarch mewn eiliadau.\nAdeiladu fflagio awtomataidd broses ar gyfer delweddau NSFW cael ei lanlwytho gan ddefnyddwyr i'ch platfform. Ymhlith y categorïau mae delweddau noethlymun, rhannau penodol o'r corff a ddatgelwyd, neu hyd yn oed canfod tanfor.\nNodi cydrannau neu gynhyrchion yn weledol mewn amgylchedd cynhyrchu neu weithgynhyrchu. Peiriannodd Prifysgol Genedlaethol Seoul a HWYL GYDA TRASH datrysiad a nododd a gwobrwyodd fyfyrwyr a waredodd y deunydd cywir yn iawn yn y bin ailgylchu cywir.\nMae Imagga hefyd yn cynnig datrysiad ar y safle os oes angen llawer iawn o ddata ar eich sefydliad, rhaid iddo sicrhau preifatrwydd, neu os oes angen mynediad a logio data arno oherwydd gofynion rheoliadol.\nCael Allwedd API Am Ddim\nTags: aideallusrwydd artiffisialcanfod lliwadnabod wynebaucategoreiddio delweddcnydio delweddcanfod delweddadnabod delweddchwilio delweddtagio delwedddysgu peiriantaml-iaithNid diogel ar gyfer gwaithnsfwchwiliad gweledol


Hen Rech Flin: Syr Siôn Trefor\nMichael Martin yw Llefarydd cyntaf Tŷ’r cyffredin i gael y sach ers ddyddiau Syr John Trevor yn y 17eg ganrif.\nSydd yn gadael cwestiwn mawr ar wefusau pawb trwy'r byd. Pwy oedd Syr Siôn Trefor?\nDyma'r ateb o'r Bywgraffiadur:\nAil fab y John Trefor a fu f. tua 1643 oedd Syr JOHN TREFOR ( 1637 - 1717 ), ‘ Llefarydd’ Tŷ'r Cyffredin , a barnwr . Gan i'w dad f. ac yntau'r mab yn ieuanc, cafodd garedigrwydd gan ei ewythr Arthur Trefor, a'i paratôdd ar gyfer mynd i'r Middle Temple ( Tachwedd 1654 ); oddi yno galwyd ef i'r Bar ym mis Mai 1661 . Chwe blynedd yn ddiweddarach aeth gyda'i berthynas o'r un enw, a ddaeth yn ysgrifennydd y Wladwriaeth (bu f. 1672 ), ar neges lysgenhadol i Ffrainc .\nGwnaethpwyd ef yn farchog , 29 Ionawr 1671, ac yn 1673 aeth i'r Senedd , gan eistedd dros fwrdeistrefi poced yn Lloegr hyd 1681; methodd â chael ei ethol dros Drefaldwyn yn 1679.\nLlwyddodd i gyfuno a'i gilydd gymorth gwenieithus i freiniau cynhenid y brenin (‘the royal prerogative’), ac amddiffyniad (heb gymorth neb arall) i'w gefnder amhoblogaidd a'i noddwr, Jeffreys, gyda chred Brotestannaidd filwriaethus a barodd iddo gael ei ddewis yn gadeirydd pwyllgorau megis y pwyllgor ar gynnydd Pabyddiaeth, 29 Ebrill 1678 (a ysbrydolwyd gan John Arnold ac a arweiniodd i ferthyrdod David Lewis a Phabyddion eraill yn Ne Cymru ), a'r pwyllgor yn delio â'r achwyniad (‘impeachment’) yn erbyn yr arglwydd Powis a'r arglwyddi Pabyddol eraill (Mai 1679).\nYr oedd yn byw yn Llundain gan mwyaf a phrynodd blasty yn Pulford, yn nes i lawr ar Ddyfrdwy na chartref y teulu, hyd nes y bu i farw ei frawd hyn ei wneuthur ef ei hunan yn aer i Bryncynallt, y mae'n debyg cyn etholiad seneddol terfysglyd y sir ym mis Mawrth 1681; yr adeg honno ailgyneuodd hen gweryl y teulu trwy gipio sir Ddinbych oddi ar y Myddeltoniaid, a oedd yn Chwigiaid ac yn llawer mwy nerthol yn herwydd eu heiddo tiriogaethol; heriodd y Myddeltoniaid ef i ymladd gornest am iddo alw Syr Thomas yn fradwr.\nDaeth yn faer tre'r Hollt yn y flwyddyn ddilynol, ac yn 1684 dodwyd ef ar gomisiwn ymchwil tiroedd cudd y goron yn sir Ddinbych . Wedi i Iago II esgyn i'r orsedd, gwnaeth Beaufort (gw. dan Somerset ) ei hun yn gyfryngwr, ar awgrym y brenin a Jeffreys, gyda'r amcan o ddifodi'r cweryl; canlyniad hyn oedd i Myddelton gael ei ethol yn ddiwrthwynebiad dros y sir a Trevor dros y fwrdeistref; gwnaethpwyd ef hefyd, ar unwaith, yn un o fwrdeiswyr tref Ddinbych . Llwyddodd Trevor i ddial ar ei elynion chwarter canrif wedi hynny pan fu'n cynorthwyo i beri drygu teulu Edisbury, a oedd yn fath o weision i'r Myddeltoniaid, trwy alw'n ôl yr arian a roesid yn fenthyg ar stad Erddig gan mai ef oedd yr un a fenthyciasai fwyaf o arian i'r stad.\nYn 1685 dewiswyd Trevor yn Llefarydd Tŷ'r Cyffredin (19 Mai), yn ‘ Master of the Rolls ’ (20 Hydref), ac ar 6 Gorffennaf 1688 daeth yn aelod o'r Cyfrin Gyngor; dewiswyd yr un pryd ddau Anghydffurfiwr er mwyn iddynt allu gwrthweithio ei ymlyniad di-ildio ef wrth yr Eglwys Anglicanaidd . Dewiswyd ef hefyd yn gyd-gwnstabl castell y Fflint ( 1687 ) ac yn ‘ custos rotulorum ’ sir y Fflint ( Rhagfyr 1688 ); parhaodd yn deyrngar i Iago II hyd yn oed pan ffoes hwnnw y tro cyntaf. O'r herwydd, collodd ei swyddi pan ddaeth y Chwyldroad, eithr dychwelodd i'r Senedd yn gynrychiolydd bwrdeistref boced ac ailgydiodd yn ei waith fel Llefarydd ( Mai 1690 ).\nGan iddo ennill ffafr William III trwy lwyddo i ‘drin’ y Torïaid, cafodd ei sedd yn y Cyfrin Gyngor yn ei hôl (1 Ionawr 1691); gwnaethpwyd ef yn gomisiynwr cyntaf y ‘Sêl Fawr’ yn ystod y cyfnod pan nad oedd geidwad, 1690-3 , ac ailddewiswyd ef yn ‘ Master of the Rolls ’ ar 13 Ionawr 1693 .\nYn 1695 , fodd bynnag, collodd ei swydd fel Llefarydd (12 Mawrth) a'i alltudio o'r Tŷ (16 Mawrth) am lwgrwobrwyo — ychydig o wythnosau wedi iddo fod bron â chael ei ddewis yn arglwydd-ganghellor.\nCafodd ei swyddi Cymreig yn ôl yn 1705. Bu f. yn Llundain , 20 Mai 1717 , gan adael ar ei ôl enw da oblegid ei wybodaeth o'r gyfraith a'i ddidueddrwydd fel barnwr — y ddeubeth hwn yn gwahaniaethu'n fawr oddi wrth ei barodrwydd, fel gwleidydd , i ymwerthu.\nHm! Sgotyn yw'r diweddaraf i deimlo esgid y gyffredin dan ei bart ôl, Cymro oedd y diwethaf. Teimlaf rant am wrth geltigrwydd yn magu!!!!\nPosted by Unknown at 5/20/2009 05:00:00 am\nLabels: Llefarydd, Michael Martin, Syr John Trefor\ndiwedd y siwrnai\nMae'r blogiau'n Ddylanwadol!\nPwy ond Lembit.....?\nGolwg a Byd y Blogiau\nBaw yn dy lygad Jac?\nDarogan Pleidlais Ewrop\nCroeso Amodol Arall i'r Strategaeth Iaith


Ni ddylai unrhyw un gael ei eithrio rhag cymryd rhan mewn cyfleoedd gwirfoddoli amhrisiadwy oherwydd eu gorffennol, yn ôl rheolwr prosiect grŵp adfer cymunedol, Jigsaw.\nDywedodd Brian Lewis bod aelodau’r grŵp wedi elwa o gynnal cyfleoedd gwirfoddoli yn ystod y tair blynedd diwethaf – yn unigol ac fel tîm – yn dilyn atgyfeiriadau gan CGGC.\nCrëwyd Jigsaw i helpu pobl sydd â chefndir o fod yn gaeth i sylweddau, iechyd meddwl gwael, neu brofiad o’r system cyfiawnder troseddol, i’w helpu i symud ymlaen gyda’u bywydau. Yn ddiweddar mae’r aelodau wedi mwynhau tasgau gwirfoddoli pwysig gyda digwyddiadau fel Gorymdaith Dydd Gŵyl Dewi Bae Colwyn a Gŵyl y Pedwardegau, Gŵyl Fictoraidd Fawr Llandudno, Prom Extra, a digwyddiadau ym Mharc Eirias. Hefyd maent wedi rhoi eu hamser i’w cymuned yng Ngerddi Eglwys Sant Paul ac i godi arian ochr yn ochr â Marie Curie.\nDywedodd Brian bod y grŵp yn awyddus i oresgyn y rhwystrau sy’n eu hatal rhag ailintegreiddio yn y gymuned.\n“Mae llawer o’r rhwystrau’n cael eu gosod ganddyn nhw eu hunain, gan gynnwys teimlo’n ynysig, unigrwydd a diflastod, ac mae ein haelodau hefyd yn debygol o fod yn ddi-waith, neu â phroblemau tai,” dywedodd. “Ond mae gwirfoddoli’n gallu goresgyn y rhan fwyaf o’r rhwystrau hyn yn hawdd. Mae gwirfoddoli yn y gymuned yn cyfrannu at les aelodau Jigsaw, gan eu helpu i oresgyn unigrwydd, magu hunan-barch, gwneud cysylltiadau a ffrindiau newydd, a datblygu eu bywydau mewn ffordd bositif. Dydi gwirfoddolwyr Jigsaw ddim yn teimlo bod neb wedi’u barnu nhw. Maen nhw’n teimlo eu bod nhw wedi cael cefnogaeth wrth wirfoddoli a’u bod wedi gwneud cyfraniad gwirioneddol at y gymuned. Nod Jigsaw ydi canolbwyntio ar y dyfodol yn hytrach na’r gorffennol, a symud oddi wrth droseddu a chaethiwed. Mae gwirfoddoli’n ffordd bwerus o sicrhau’r canlyniad hanfodol yma.”\nMae’r grŵp yn awyddus iawn i helpu’r gymuned, yn enwedig ar benwythnosau. Yn ystod yr wythnos, mae’r aelodau’n dilyn rhaglen ymyriadau strwythuredig, gyda chefnogaeth gan y naill ochr a’r llall, ac mae hyn yn gallu cynnwys gweithgareddau gwirfoddoli gyda digon o rybudd.\nYdi eich sefydliad chi’n cynnwys gwirfoddolwyr? Ydych chi wedi ystyried defnyddio grŵp o wirfoddolwyr fel aelodau Jigsaw? Ydi eich polisi gwirfoddoli chi’n adlewyrchu cydraddoldeb ac amrywiaeth yn briodol?\nOs nad yw, ailystyriwch – oherwydd fe fyddwch chi a’ch sefydliad yn colli nifer fawr o wirfoddolwyr posib.\n“Ni ddylai problemau bywyd fod yn rhwystr sy’n atal pobl rhag mynd ati i wirfoddoli a chael cyfle i chwarae rhan lawn yn ein cymunedau lleol,” dywedodd Rheolwr Gwirfoddoli CGGC, Ceri Jones. “Roedd digwyddiad diweddar gan Rwydwaith Gwirfoddoli Cymru’n gyfrwng pwysig i’n hatgoffa ni mai’r unig ofyniad cyfreithiol ydi archwiliad manwl gan y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd, a hefyd archwiliad yn erbyn rhestri gwahardd, ar gyfer rhywun sy’n bwriadu cymryd rhan mewn gweithgaredd sy’n cael ei reoleiddio. Mae CGGC yn gallu eich helpu chi gyda dogfennau asesu risg, recriwtio a chynnwys cyn-droseddwyr, a darparu ffynonellau o wybodaeth ac arweiniad i chi. Dim ond codi’r ffôn sydd raid.”\nAm fwy o wybodaeth am unrhyw faterion perthnasol i wirfoddoli, cysylltwch â’r Tîm Gwirfoddoli yn CGGC drwy anfon e-bost i volunteering@cvsc.org.uk neu ffonio 01492 534 091.\nMwy o wybodaeth am Jigsaw drwy fynd i www.thejigsawgroup.org.uk neu ffonio 01492 523 042.


Gwnewch gais am gyllid myfyrwyr yn awr!\n2022 i 2023: Mae’r cyfnod i fyfyrwyr rhan-amser wneud cais ar agor yn awr!\nMae’n bryd gwneud cais am gyllid myfyrwyr ôl-raddedig!\n2022 i 2023: Mae’n bryd gwneud cais am gyllid Addysg Bellach!\n25 Ebrill 2022\n2022 to 2023: Y cyfnod i fyfyrwyr israddedig rhan-amser a myfyrwyr ôl-raddedig wneud cais yn agor yn fuan!\n07 Ebrill 2022\nCeisiadau gan fyfyrwyr israddedig rhan-amser a myfyrwyr ôl-raddedig ar gyfer 2022 i 2023: Ymunwch â’n rhestr bostio!\n07 Mawrth 2022\nPob erthygl newyddion\nCyhoeddwyd: 26 Ebrill 2021 · Diweddarwyd ddiwethaf: 26 Ebrill 2021 · Tagiwyd yn: 2020 to 2021 &nbspa 2020 forms\nMae’r cyfnod i fyfyrwyr israddedig llawn-amser wneud cais am gyllid myfyrwyr ar gyfer blwyddyn academaidd 2021 i 2022, boed yn fyfyrwyr newydd neu’n fyfyrwyr sy’n parhau â’u hastudiaethau, wedi agor erbyn hyn.\nOs ydych yn fyfyriwr newydd, dylech wneud cais erbyn 4 Mehefin. Dim ond tua 30 munud y dylai ei gymryd i chi gwblhau eich cais! Nid oes angen bod lle wedi’i gadarnhau ar eich cyfer mewn prifysgol neu goleg – gallwch wneud cais yn awr a diweddaru eich manylion yn nes ymlaen.\nGwnewch gais cyn gynted ag sy’n bosibl er mwyn sicrhau eich bod yn cael eich arian mewn pryd ar gyfer dechrau eich cwrs. Os byddwch yn gwneud cais yn hwyr, gallai eich arian gyrraedd yn hwyr hefyd!\nOs ydych yn fyfyriwr sy’n parhau â’ch astudiaethau, mae gennych ddigon o amser i fewngofnodi i’ch cyfrif ar-lein er mwyn gwirio bod eich manylion presennol yn dal yn gywir. Mae gennych tan 25 Mehefin i wneud cais o’r newydd am gyllid.\nDarllen yr erthygl hon


Gêm Mosaig Stikman. Chwarae rhad ac am ddim ar-lein\ngêm HTML5 Gemau Pos Posau jig-so Spot Stickman 3d 7 mlynedd Bechgyn Gweithredu Gadewch yr ystafell Ras ar gyfer bechgyn Kids rasio Kids gwisgo i fyny ar gyfer merched Kids lliwio Gaeaf Intelligent Chwiliwch am eitemau\nGêm Mosaig Stikman Ar-lein\nGêm Disgrifiad: Yn y gêm Stickman Jigsaw, gallwch chi brofi'ch gwybodaeth trwy gasglu posau sy'n ymroddedig i anturiaethau cymeriad mor enwog fel Stickman. Gan ddewis lefel cymhlethdod a'r darlun byddwch yn gweld sut y bydd yn torri i ddarnau bach. O'r elfennau hyn bydd angen i chi adfer y llun. Gan gymryd y darnau yn eu tro, rhaid i chi eu trosglwyddo i'r cae chwarae a'u cysylltu yno. Bydd pob llun a gasglwyd yn dod â phwyntiau i chi.\nCyber City Rhyfel Stikman Stickman: Bridge Constructor Betrusrwydd Stickman Stickman: tîm cryf Fferm Ddwyfol Gwarchod y traeth Matador mathemategol Match Candy Super 3 Cwningod yn y pos fferm Jig-so bywyd gwyllt Casglu Tom Bakugan Jig-so\nYn y gêm Stickman Jigsaw, gallwch chi brofi'ch gwybodaeth trwy gasglu posau sy'n ymroddedig i anturiaethau cymeriad mor enwog fel Stickman.\n© playgame24.com - gêm ar-lein rhad ac am ddim Mosaig Stikman () Chwarae\nfflachia herwhela ar-lein Mosaig Stikman rhad ac am ddim.. Peidiwch ag anghofio sgorio'ch y gêm hon Mosaig Stikman a rhannu gêm hon gyda'ch ffrindiau gorau.


Atal ac amddiffyn rhag afiechydon a drosglwyddir yn rhywiol\nPostiwyd ar 18.09.2021 19.09.2021\nYn anffodus, nid ydym i gyd yn rhydd rhag haint â chlefydau a drosglwyddir yn rhywiol. Beth bynnag y gall rhywun ei ddweud, ond os ydych chi'n arwain bywyd rhywiol egnïol ac amrywiol, yna yn hwyr neu'n hwyrach efallai y byddwch chi'n dod ar draws amlygiadau o glefydau fel syffilis, gonorrhoea, trichomoniasis, herpes yr organau cenhedlu ac ati. Ond gallwn leihau'r risg o haint gyda gweithredoedd syml ond rheolaidd.\nYn gyntaf, gwnewch yn siŵr eich bod chi'n defnyddio condom wrth gael rhyw gyda phartner newydd. A ydych chi'n gwybod mai dim ond dewis enfawr ohonyn nhw nawr, yn ddynion a menywod? At hynny, nid yw effeithiolrwydd y condom benywaidd yn israddol i'r un gwrywaidd.\nMwyaf peryglus yn y cynllun afiechydon a drosglwyddir yn rhywiol mae'r math o ryw yn rhefrol a'r fagina. Mae rhyw geneuol heb gondom hefyd yn beryglus, ond os yw cyfathrach wain / rhefrol y risg o haint yn hanner cant y cant, yna gyda rhyw geneuol mae'n ddeg ar hugain y cant.\nBydd condom yn eich amddiffyn erbyn naw deg naw a naw degfed ran y cant, mae'r ffigur yn eithaf uchel, onid ydych chi'n meddwl? Yn anffodus, er mwyn bod gant y cant yn ddiogel rhag afiechydon a drosglwyddir yn rhywiol, rhaid i chi naill ai roi'r gorau i ryw yn gyfan gwbl, neu "ymgysylltu" ynddo ar eich pen eich hun wrth wylio porn.\nMae yna lawer mwy o ffyrdd i amddiffyn eich hun rhag afiechydon a drosglwyddir yn rhywiol, ond mae eu heffeithiolrwydd yn sylweddol israddol i gondomau. Mae'r rhain yn golchi'r organau cenhedlu ac yn dyblu gyda chyffuriau antiseptig fel clorhexidine a miramistin. Ond, er enghraifft, mae dyblu hyd yn oed yn cael sgîl-effaith - pe bai haint wedi'r cyfan, trwy ddyblu byddwch chi'n ei yrru hyd yn oed yn ddyfnach i'r organau cenhedlu. Felly antiseptig yn unig ynghyd â chondom, nid yn lle!\nGyda llaw, nodwch na fydd dulliau atal cenhedlu (ewynnau, hufenau, suppositories, pils) yn eich helpu os byddwch chi'n dod ar draws gonorrhoea neu, hyd yn oed yn waeth, haint HIV.\nPeidiwch ag anghofio o leiaf unwaith bob chwe mis, a chyda bywyd rhywiol gweithredol a newid partneriaid yn aml - yn amlach, i gael eu harchwilio gan venereolegydd a chymryd yr holl brofion angenrheidiol, oherwydd mae atal afiechydon a drosglwyddir yn rhywiol bron mor effeithiol â condom, ac mae llechwraidd llawer o afiechydon o'r fath yn cynnwys yn y ffaith nad yw'n anodd ei wella ar y cam cychwynnol, ond bob dydd mae'n dod yn fwy a mwy anodd.\nDafadennau: achosion a thriniaeth\nBacteria a firysau yw sylfaen y microworld\nClefyd syffilis: canlyniadau, diagnosis a nodweddion triniaeth\nBeth yw llindag? A yw llindag yn cael ei drosglwyddo i ddyn o fenyw?\nSymptomau nodweddiadol AIDS mewn dynion\nBlaenorol Dulliau traddodiadol o gynyddu nerth\nnesaf Alla i yfed cwrw yn y sawna?\nYmholiadau 81 yn y gronfa ddata a gynhyrchir mewn eiliadau 0,764.


eduScrum - Wedi'i ysbrydoli gan Fyfyrwyr, Athrawon ac Agilwyr yn dysgu gyda'i gilydd\nSut mae eduScrum yn gweithio\nSesiynau Croeso i Ddysgwyr Rhyfedd\nArchebwch Hyfforddiant Sylfaenol eduScrum\nCefnogwyr a Phartneriaid\nAdnoddau a Chwestiynau Cyffredin\nCroeso i eduScrum, ble hoffech chi ddechrau heddiw?\nEwch i eduScrum Netherlands\nDarganfyddwch eduScrum ledled y byd\ny gofod lle mae'r gymuned addysg yn cwrdd ac yn cyd-greu\nHyfforddiant ac Agenda\nArchebwch Eich Hyfforddiant Sail Addysg\nCymuned Ymarfer eduScrum\nAmdanom ni a sut rydyn ni'n ceisio gwneud iddo ddigwydd\nYmarferwyr eduScrum ledled y byd\nCefnogwyr a Phartneriaid eduScrum\nAdnoddau yn Ein Silff Lyfrau Agored\neduScrum Cwestiynau Cyffredin\nWaliau eduScrum o ... (ee, Balchder, 'Bygiau Hapus')\nAwyddus am fwy o wybodaeth? Yma, hoffem eich gwahodd i danysgrifio ar gyfer ein cylchlythyr.\nYma, gallwch chi gael golwg ar ein cylchlythyrau diwethaf (cliciwch yma).\nHoffech chi ddod i gysylltiad uniongyrchol â ni? Os felly, teimlwch wahoddiad calon i ymuno â'n\nOmeCome ac ymuno â'n Sesiynau Te Croeso am ddim\nGadewch i ni gysylltu â'n gilydd!\nYdych chi'n perthyn i'r ceiswyr chwilfrydig, ymchwilwyr a darganfyddwyr dysgu ystwyth, addysgu a chyd-greu - fel rydyn ni'n ei wneud?\nByddem yn hapus i gwrdd â chi ar hyd ein ffordd i ddyfnhau gyda chi ein dulliau a'n profiad ym meysydd amlbwrpas ystwyth mewn addysg.\nPolisi Preifatrwydd a Chytundebau Cyffredinol\n"Ond yn anad dim, mae Ximena yn frwd dros Hyblyg ar sut y gall y fframweithiau hyn hybu arloesedd a chreadigrwydd, ac mae hi wrth ei bodd yn dysgu ac yn dysgu gan ei myfyrwyr."\nXimena Valente-HevierCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\n“Rwy’n credu mewn creu amgylcheddau anogol lle mae’r plant a’r arddegau yn teimlo’n gyfrifol am eu dysgu, lle gallant wneud eu penderfyniadau eu hunain, dysgu cydweithredu, arbrofi llawenydd chwarae a chael llais gwerthfawr dros yr hyn sy’n digwydd yn yr amgylchedd hwnnw. ”\nEmmanuel ponchonCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\n"Gyda'r dulliau hyn mae hi eisiau helpu pobl i ddeall sut mae geiriau ac ymlaen, lefel ddyfnach, ein credoau a'n meddylfryd, yn dylanwadu ar ein perthnasoedd gartref, gwaith, ysgol. Ymddiriedaeth a diogelwch seicolegol yn ein teuluoedd, timau ac ystafelloedd dosbarth a sut mae empathi a mae ymwybyddiaeth ofalgar yn cefnogi ein hymennydd wrth eu hintegreiddio'n llawn, fel y gallwn symud o adweithedd i berthnasedd. "\nPaulina Orbitowska-FernandezCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\n"Mae'n hyfryd ac yn ysbrydoledig gweld sut y gall myfyrwyr ffynnu mewn amgylchedd adeiladu ar ymddiriedaeth a thryloywder. Maen nhw'n fy synnu gyda'u sgiliau a'u creadigrwydd. Rwy'n gweld fy hun fel hwylusydd. Fy nghyfrifoldeb i yw creu'r amgylchedd cywir fel y gallant berfformio y gorau y gallant. Fel mae gwenynwr yn ei wneud dros ei wenyn. "\nMarc PostemaCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\n"Ers i mi ddod i adnabod addysgScrum, rwyf wedi darganfod fframwaith methodolegol rhyfeddol y gallaf ei ddefnyddio dro ar ôl tro yn unol â'm hagwedd sylfaenol at addysg fel dysgwr addysgu. Yn ôl Galileo Galilei: 'Ni allwch ddysgu unrhyw beth i rywun; dim ond helpu y gallwch ei helpu; ei / ef i'w ddarganfod o fewn ei hun. "\nKristina FritschCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\n“Rwy’n credu y gall dulliau ystwyth newid addysg fodern a’i throi’n‘ addysg dyfodol ’lle mae pobl a rhyngweithio yn bwysicach na marciau ac adroddiadau ffurfiol a gall pawb fod yn gyd-grewr ei broses ddysgu ei hun.”\nEkaterina BredikhinaCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\n“Rwy’n rhoi perchnogaeth i’r myfyrwyr o’u proses ddysgu eu hunain, ond ymddiriedaeth bwysicaf. Mae'r myfyrwyr yn cymryd eu cyfrifoldeb am yr hyn maen nhw'n ei wneud ac rydw i'n rhoi rhyddid a lle iddyn nhw. Yr effaith yw bod myfyrwyr yn ymgysylltu, yn fwy cynhyrchiol ac mae eu canlyniadau'n well; Mae'n gymaint o hyfryd eu gweld nhw'n datblygu eu hunain! ”\nWilly WijnandsCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\n“Mae gwelliannau yn magu beirniadaeth, ond hefyd ganlyniadau gwych. Ar ein ffordd i arddull addysgu effeithiol ac arloesol sy'n gweddu i'r presennol. ”\nClaudia StruijlaartCydlynydd eduScrum a Thîm Gwneud iddo Ddigwydd\nwedi'u hysbrydoli gan fyfyrwyr, athrawon ac agilistiaid yn dysgu gyda'i gilydd\n[Cliciwch yma i gael y wybodaeth am ein Cytundebau Polisi Preifatrwydd ac mae ein Telerau ac Amodau.]\nWedi'i wneud gyda ♥ & chwilfrydedd!\nHawlfraint eduScrum® & AgileLivingRoom 2021/2022\nMeysydd Dysgu eduScrum


Pennaeth Tîm yr Hyn sy'n Gweithio job with LEARNING & WORK INSTITUTE | Guardian Jobs\nPennaeth Tîm yr Hyn sy'n Gweithio\n£40,000 - £50,000 y flwyddyn, yn dibynnu ar brofiad a lleoliad\nMae'r Sefydliad Dysgu a Gwaith yn sefydliad polisi, ymchwil a datblygu annibynnol sy'n ymroddedig i hyrwyddo dysgu gydol oes, cyflogaeth lawn a chynhwysiant.\nMae ein ffocws ar y cwestiynau mawr, megis sut y gallwn helpu i pobl lywio eu ffordd mewn byd gwaith sy'n newid a sut y cyllidwn ac y cyflwynwn wasanaethau dysgu, sgiliau a chyflogaeth llwyddiannus pan mae arian yn dyn. Ein gweledigaeth yw cymdeithas lewyrchus a theg lle mae dysgu a gwaith yn rhoi cyfleoedd i bawb wireddu eu potensial a'u huchelgais ar hyd eu bywydau.\nBydd Pennaeth yr Hyn sy'n Gweithio yn arwain tîm newydd, proffil uchel yr Hyn sy'n Gweithio, gan ddod ynghyd, rhannu a chefnogi defnydd tystiolaeth am 'yr hyn sy'n gweithio' mewn dysgu, sgiliau a chyflogaeth. Bydd ffocws y tîm ar:\nDod ynghyd â thystiolaeth am yr hyn sy'n gweithio mewn cyflogaeth, sgiliau a dysgu a gwneud hyn yn hygyrch i'r rhai sy'n cynllunio, comisiynu a chyflwyno gwasanaethau\nLledaenu canfyddiadau mewn ffyrdd sydd wedi'u targedu, yn ystyrlon ac yn ddefnyddiol ar gyfer y cynulleidfaoedd hynny\nCefnogi eu cymhwyso yn ymarferol - defnyddio rhwydweithiau (wedi sefydlu a newydd), hyfforddiant a chefnogaeth, digwyddiadau a seminarau, ac ymgynghoriaeth a chefnogaeth pwrpasol\nDod yn hunan-ddigonol yn ariannol dros y tair blynedd nesaf, drwy ei raglen ymchwil a chefnogaeth, partneriaethau, cynnyrch a gwasanaethau, hyfforddiant a digwyddiadau.\nBydd y Tîm yn gweithio ar draws y Deyrnas Unedig ac yn cwmpasu'r 'hyn sy'n gweithio' mewn addysg oedolion, addysg ôl-16 a sgiliau (ac eithrio addysg uwch) a chymorth cyflogaeth ar gyfer y rhai sydd mewn gwaith ac allan o waith. Bydd yn seiliedig ar dystiolaeth ond yn bragmataidd - gyda ffocws ar ddarparu gwybodaeth a chefnogaeth ddefnyddiol, amserol ac arbenigol i wneuthurwyr polisi a chomisiynwyr mewn llywodraeth leol a llywodraeth ganolog a'r rhai sy'n darparu gwasanaethau. Bydd ei waith yn cynnwys adolygiadau thematig o'r hyn sy'n gweithio; datblygu adnoddau a phecynnau cymorth; dadansoddi data ar y farchnad lafur a sgiliau; a dosbarthiadau meistr, seminarau a digwyddiadau rhannu gwybodaeth.\nRydym yn edrych am rywun gydag arbenigedd ddofn mewn ymchwil gymwysedig ar ddysgu, sgiliau a/neu gyflogaeth; dealltwriaeth o ddylunio a darparu gwasanaeth; hanes cryf o lwyddiant mewn gweithio mewn partneriaethau; ac angerdd i helpu eraill i wneud yr hyn sy'n gweithio. Byddwch hefyd angen ffordd fasnachol o feddwl i ddynodi cyfleoedd i ddatblygu incwm a chynaliadwyedd y tîm.\nYn ôl am hyn, cewch gyfle i lunio, arwain a chyflwyno rhaglen o waith unigryw a chyffrous a bod yn rhan o dîm deinamig ac ymroddedig.\nI gael mwy o wybodaeth ac i wneud cais, ewch i'n gwefan drwy'r botwm islaw os gwelwch yn dda. Llenwch y Ffurflen Gais a'i hanfon, ynghyd â chopi o'ch CV. Gofynnir hefyd i chi nodi ei bod yn orfodol i lenwi'r Hysbysiad Preifatrwydd Ymgeisydd am Swydd (ar gyfer GDPR).\nDyddiad cau ceisiadau yw 12 canol-dydd ar ddydd Llun 15 Hydref 2018\nCynhelir cyfweliadau ar 31 Hydref 2018 yn Llundain neu Gaerlŷr.\nSenior Policy Researcher X 3\nFlexible (London, Leeds, Cardiff)\nAssistant Policy & Data Analyst\n£19,547 per annum (plus London allowance £3,520 if applicable)\nPolicy & research jobs in Leicester