Ο Ρεθυμνιώτης επιχειρηματίας που αναλαμβάνει το «τιμόνι» της Δόξας Δράμας μιλάει στον «Π.Τ.» «Θέλω να ξαναδώ τη Δόξα ψηλά, κάτι για το οποίο θα δουλέψουμε όλοι μαζί και γι’ αυτό θέλω δίπλα μου τον φίλαθλο κόσμο» - Πρωινός Τύπος\nHome > Αθλητικά > Ο Ρεθυμνιώτης επιχειρηματίας που αναλαμβάνει το «τιμόνι» της Δόξας Δράμας μιλάει στον «Π.Τ.» «Θέλω να ξαναδώ τη Δόξα ψηλά, κάτι για το οποίο θα δουλέψουμε όλοι μαζί και γι’ αυτό θέλω δίπλα μου τον φίλαθλο κόσμο»\nΣτέλλα Σταυρίδου 12 Σεπτεμβρίου 2020 13 Σεπτεμβρίου 2020 Αθλητικά, Νέα\nΟ Ρεθυμνιώτης επιχειρηματίας\nπου αναλαμβάνει το «τιμόνι»\nτης Δόξας Δράμας μιλάει στον «Π.Τ.»\n«Θέλω να ξαναδώ τη Δόξα ψηλά, κάτι για το οποίο θα δουλέψουμε\nόλοι μαζί και γι’ αυτό θέλω δίπλα μου τον φίλαθλο κόσμο»\nΣτη Δράμα βρίσκεται από χθες ο Ρεθυμνιώτης επιχειρηματίας που πρόσφατα εκδήλωσε ενδιαφέρον για την εξαγορά των μετοχών της ΠΑΕ Δόξα Δράμας μαζί με τους κυρίους Θανάση Κολιτσιδάκη και Πέτρο Μαρινάκη, οι οποίοι θα αποτελέσουν το προπονητικό τιμ της ομάδας.\nΟ «Π.Τ.» επικοινώνησε με τον Ρεθυμνιώτη επιχειρηματία, ο οποίος ευγενικά δέχθηκε να μας μιλήσει για τα σχέδιά του και τους στόχους του για την ομάδα. Όπως μας εξήγησε, ο Κρητικός επιχειρηματίας, κατά την τηλεφωνική συνομιλία που είχαμε χθες μαζί του, έχει καταθέσει ήδη στην τράπεζα τα χρήματα που απαιτούνται για τα παράβολα, εξασφαλίζοντας έτσι τη συμμετοχή της ομάδας στη Super League 2. Μας τόνισε επίσης πως τις επόμενες δέκα ημέρες θα παρουσιάσει αναλυτικά το πλάνο του για την ομάδα της Δόξας Δράμας, ενώ θα προηγηθεί η παρουσίαση των προπονητών στους φιλάθλους της Δόξας, οι οποίοι θα αποτελέσουν την τεχνική ηγεσία των Μαυραετών.\nΣε ερώτηση του «Π.Τ.» γιατί επέλεξε να ασχοληθεί με τη Δόξα Δράμας, ο Ρεθυμνιώτης επιχειρηματίας μάς απάντησε ότι η Δόξα είναι μια ομάδα με βαριά φανέλα και μπορεί να κάνει πραγματικότητα το όραμά του για την ομάδα. Είναι άνθρωπος που έχει ασχοληθεί με το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο, αγαπάει το άθλημα και αν και θα μπορούσε να ασχοληθεί με ομάδες της περιοχής του, προτίμησε να αναλάβει την ιστορική ομάδα της Δόξας Δράμας, που βρίσκεται στην αγαπημένη του Μακεδονία. Όπως χαρακτηριστικά επεσήμανε: «Θέλω να ξαναδώ τη Δόξα ψηλά, κάτι για το οποίο θα δουλέψουμε όλοι μαζί και γι’ αυτό θέλω δίπλα μου τον φίλαθλο κόσμο».\nΣτη Δόξα Δράμας ο Δημήτρης Μαυριάς\nΗ Δόξα συνεχίζει κανονικά τις προπονήσεις της με προπονητή τον Χρήστο Αθανασιάδη από την Κ19 της ομάδας, ενώ ανακοινώθηκε και επίσημα η προσθήκη του 24χρονου εξτρέμ, Δημήτρη Μαυριά στη Δόξα.\nΑναλυτικά η ανακοίνωση της ΠΑΕ Δόξα Δράμας για την απόκτηση του Δημήτρη Μαυριά έχει ως εξής: «Η ΠΑΕ Δόξα Δράμας ανακοινώνει την απόκτηση του 24χρονου εξτρέμ, Δημήτρη Μαυριά. Ο Καρδιτσιώτης επιθετικός την τελευταία διετία είχε ενεργό ρόλο στη Super League 2 με τη φανέλα της Παναχαϊκής, με 36 συμμετοχές και 7 γκολ.\nΟ Μαυριάς έχει χριστεί τρεις φορές διεθνής με την Εθνική Νέων και ήδη μετέχει στην προετοιμασία της Δόξας.\nΣτις πρώτες του δηλώσεις στην επίσημη ιστοσελίδα της ομάδας μας, ο Δημήτρης Μαυριάς ανέφερε: «Είμαι χαρούμενος που ανήκω πλέον σε μια μεγάλη ομάδα όπως είναι η Δόξα Δράμας και είμαι έτοιμος να δώσω το 100% για να πετύχουμε τους στόχους μας!».\nΔημήτρη, σε καλωσορίζουμε στη μεγάλη οικογένεια των «Μαυραετών» και σου ευχόμαστε μια χρονιά με υγεία και επιτυχίες».\nΣύνδεσμος Φιλάθλων Δόξας «Μαυραετοί»\nΑπό την πλευρά του, ο Σύνδεσμος Φιλάθλων Δόξας «Μαυραετοί», τοποθετήθηκε επί των τελευταίων εξελίξεων στο ιδιοκτησιακό της Δόξας, δηλώνοντας μεταξύ άλλων πως «…δεν θα αφήσουμε απροστάτευτη την ομάδα, όπως κάναμε πάντα άλλωστε. Είμαστε η ασπίδα και δεν θα ανεχθούμε δοξάρχες που λειτουργούν εν άγνοια του λαού της ΔΟΞΑΣ. Θα είμαστε μπροστάρηδες και στο γηπεδικό πρόβλημα με ασκήσεις πιέσεων έναντι όλων των αιρετών και μη, στηρίζοντας όσους βοηθήσουν και απέναντι σε όσους αδρανήσουν. Όλοι μαζί να καταστήσουμε την ΔΟΞΑ ισχυρή και πρωταγωνίστρια όπως παλιά…».\nΤο κείμενο του Συνδέσμου Φιλάθλων Δόξας «Μαυραετοί», όπως αναρτήθηκε σε λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει ως εξής: «Αντιλαμβανόμενοι το κλίμα αισιοδοξίας που επικρατεί στον νομό μας, ο Σύνδεσμος μας αισθάνεται την ανάγκη να τοποθετηθεί για να ξεκαθαριστούν κάποια πράγματα. Αρχικά να ευχαριστήσουμε τον πρώην δήμαρχο Δράμας κ. Θωμά Μαργαρίτη για την άμεση και συνεχή ενημέρωση που μας παρείχε, όταν συνειδητοποίησε ότι πίσω από την υπόθεση των Κυπρίων παιζόταν άλλο έργο και έκανε την δήλωση της παραίτησής του την κατάλληλη και χρήσιμη χρονική στιγμή, αφού οι νομικές διαδικασίες δεν ολοκληρώνονταν και υπήρχε κίνδυνος αφανισμού της ομάδας μας. Δεύτερον να ευχαριστήσουμε τον κ. Μπύρο Γιάννη, ο οποίος παρέδωσε την ομάδα καθαρή και μοιράζοντας τις μετοχές στον κόσμο, με αποτέλεσμα να έχουμε την δυνατότητα να ενεργοποιηθούμε και να βγούμε δυναμικά μπροστά ως οπαδικό κίνημα και να ενεργοποιήσουμε τους υγιής ΔΟΞΑΙΟΥΣ, αλλά να αφυπνίσουμε και τους διοικούντες την ύστατη στιγμή. Η ΔΟΞΑ ανήκει στον λαό της και δεν είναι βιλαέτι των εκάστοτε διοικούντων και των αφανών συνεργατών τους. Δεν ανήκει σε αυτούς που κρατούν την γνώση μόνο για τον εαυτό τους, ώστε πάντα να εμφανίζονται ως σωτήρες μέσα σε κλίμα μυστικοπάθειας, άγνοιας και παραπληροφόρησης που μόνο καταστροφικές συνέπειες θα έχουν για την ομάδα. Να γίνει κατανοητό σε όλους ότι ο σύνδεσμος κινητοποιήθηκε και η ιστορική ΔΟΞΑ μας απέφυγε την καταστροφή και θα αγωνιστεί στην SL2. Οι διοικούντες και οι μυστικοσυμβουλάτορές τους, απέφυγαν τα χειρότερα για τους εαυτούς τους. Δηλώνουμε ότι δεν θα αφήσουμε απροστάτευτη την ομάδα, όπως κάναμε πάντα άλλωστε. Είμαστε η ασπίδα και δεν θα ανεχθούμε δοξάρχες που λειτουργούν εν άγνοια του λαού της ΔΟΞΑΣ. Θα είμαστε μπροστάρηδες και στο γηπεδικό πρόβλημα με ασκήσεις πιέσεων έναντι όλων των αιρετών και μη, στηρίζοντας όσους βοηθήσουν και απέναντι σε όσους αδρανήσουν. Όλοι μαζί να καταστήσουμε την ΔΟΞΑ ισχυρή και πρωταγωνίστρια όπως παλιά. Τέλος, να ευχηθούμε καλή επιτυχία στο έργο της νέας διοίκησης.\nΟΠΟΥ ΤΟΛΜΟΥΝ ΟΙ ΑΕΤΟΙ».\nΣυμβουλές της Π.Υ. Δράμας Σήμερα η έναρξη της αντιπυρικής περιόδου


33 χρόνια 6 μήνες\nΤο SallyGreenGamer είναι Αμερικανόςgaming Youtuberπου διαχειρίζεται το κανάλι της στο YouTube με τίτλο «SallyGreenGamer».\nΤα βίντεο του SallyGreenGamer σχετίζονται με διάσημα παιχνίδια όπως 'Minecraft' και 'Roblox'.\nΤι είναι διάσημο το SallyGreenGamer;\nΔιάσημη για το κανάλι της στο YouTube που σχετίζεται με περιεχόμενο παιχνιδιού\nSallyGreenGamer: Ηλικία, βιογραφικό, γονείς, οικογένεια, αδέλφια, παιδική ηλικία, εθνικότητα\nΤο SallyGreenGamer ήτανγεννημένοςΓιασεμί στις 13 Απριλίου 1987 στις ΗΠΑ. Αυτή τη στιγμή είναι 33 ετών. Το ζώδιο της είναι ο Κριός. Ομοίως, σχετικά με το οικογενειακό της υπόβαθρο, δεν υπάρχουν πληροφορίες γι 'αυτήνγονείς. Ομοίως, δεν παρέχονται πληροφορίες για τα αδέλφια του και άλλα μέλη της οικογένειας.\nΌντας ένας παίκτης Youtuber, ο Sally διατηρεί κρυφή την προσωπική και οικογενειακή του ζωή. Επιπλέον, δεν μιλάει συχνά για αυτό για την ιδιωτική ζωή της και δεν κοινοποιείται δημόσια. Η Sally κατέχει αμερικανική ιθαγένεια, ανήκει στην Καυκάσια εθνικότητα και ακολουθεί τον Χριστιανισμό.\nΌσον αφορά το εκπαιδευτικό του υπόβαθρο, ο Sally δεν έχει κοινοποιήσει τα εκπαιδευτικά του προσόντα στο κοινό.\nΌλα για την καριέρα του SallyGreenGamer\nΤην ξεκίνησεYoutubeσταδιοδρομία στις 28 Αυγούστου 2015. Άνοιξε το κανάλι της με τίτλο «SallyGreenGamer» και έχει 217K συνδρομητές από τον Απρίλιο του 2020. Ομοίως, η Sally δημοσιεύει κυρίως περιεχόμενο που σχετίζεται με διάφορα βίντεο παιχνιδιών στο κανάλι της στο Youtube. Το κανάλι της έχει πολλά παιχνίδια, συμπεριλαμβανομένων των Minecraft και Roblox από πολλά άλλα. Ομοίως, τα αρχικά της επεισόδια ήταν το επεισόδιο Mineplex της Small Fry Friday. Το πρώτο της βίντεο ήταν «Small Fry Friday Ep 01 Team SG στο Mineplex!» Και έχει 6.7K προβολές.\nΤα βίντεο που παρακολουθούνται περισσότερο στο κανάλι της είναι αυτήROBLOXσειρά. Η «ROBLOX Freeze Tag with Audrey» έχει την υψηλότερη προβολή στο κανάλι της με 1,9 εκατομμύρια προβολές. Ομοίως, τα βίντεό της, όπως το 'ROBLOX Bunny Island Theme Park With Chad', 'ROBLOX | Φάτε | Super Pooper Man | Gamer Chad », και« ROBLOX NEVERLAND LAGOON - «Είναι μια αρκούδα!?!» »Έχει περισσότερες από 1 εκατομμύριο προβολές. Ομοίως, η Sally έχει συχνά συνεργαστεί με άλλους παίκτες Youtube όπως το RadioJH Audrey στο κανάλι της.\nΟμοίως, με την αυξανόμενη θεαματικότητα στο κανάλι της, η δημοτικότητα της Sally έχει αυξηθεί καθιστώντας την μία από τις πιο δημοφιλείς αμερικανικές Youtubers. Τα «φιλικά προς την οικογένεια βίντεό της» έχουν γίνει η μοναδική πρόταση πώλησης (USP) που την βοήθησε να συγκεντρώσει χιλιάδες πιστούς συνδρομητές. Επιπλέον, τα βίντεό της είναι αρκετά διάσημα μεταξύ των παιδιών και ως μητέρα τριών παιδιών, η Sally αποκαλείται «δημιουργός περιεχομένου φιλική προς την οικογένεια». Επιπλέον, διαβεβαιώνει τους θεατές της να δημοσιεύουν μόνο βίντεο παιχνιδιών φιλικά προς την οικογένεια που είναι ευχάριστα από όλες τις ηλικιακές ομάδες.\nΕπιπλέον, η Sally έχει επίσης ένα άλλο κανάλι που ονομάζεται,«SallyGreenVlogger». Άνοιξε το κανάλι στις 20 Οκτωβρίου 2016 και έχει 3.8K συνδρομητές σε αυτό. Σε αυτό το κανάλι, όπως υποδηλώνει το όνομα, η Sally δημοσιεύει κυρίως vlogs σε αυτό το κανάλι. Ομοίως, συχνά εμφανίζει τα μέλη της οικογένειάς της σε αυτό το κανάλι. Ωστόσο, το δεύτερο κανάλι της άνοιξε λίγο μετά το πρώτο κανάλι, αλλά δεν έχει ακόμη συγκεντρώσει δημοτικότητα όσον αφορά τον αριθμό των συνδρομητών. Εκτός από το κανάλι Youtube, η Sally δραστηριοποιείται στο διαδικτυακό δίκτυο Kids Gaming Tankee.com.\nSallyGreenGamer: Net Worth (2020), Μισθός\nΗ Sally κερδίζει αξιοπρεπές ποσό από το επάγγελμά της και η κύρια πηγή εσόδων της είναι το κανάλι της στο Youtube. Ωστόσο, δεν έχει μοιραστεί το μισθό της καικαθαρή αξίαστο δημόσιο. Ομοίως, δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τη συνολική αξία του ενεργητικού της.\nΕίναι η SallyGreenGamer παντρεμένη; Σύζυγος, παιδιά, γάμος\nΗ Sally είναι παντρεμένη με τον μακροχρόνιο αγαπημένο της Joseph. Οι δύο δεμένοι κόμποι αφού χρονολογούνται για πολύ και είναι μαζί από τότε. Ομοίως, η Sally έχει τρία παιδιά, δύο μεγαλύτερες κόρες και έναν μικρό γιο. Ωστόσο, δεν υπάρχει όνομα για το όνομα και την ηλικία τους, αλλά συχνά έχει μοιραστεί μαζί τους φωτογραφίες στο Instagram της.\nSallyGreenGamer: Ύψος, Βάρος, Χρώμα Ματιών\nΗ Sally έχει ανοιχτόχρωμο δέρμα με γκρι χρώμαμάτιχρώμα και ανοιχτό καφέμαλλιάχρώμα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με το ύψος, το βάρος και τη μέτρηση του σώματός της.\nΕίναι το SallyGreenGamer ενεργό στα κοινωνικά μέσα;\nΗ Sally είναι αρκετά ενεργήInstagram, Twitterδίπλα στα δύο τηςYoutubeκανάλια. Ομοίως, η Sally έγινε μέλος του Twitter τον Ιανουάριο του 2014 και έχει 28,4 χιλιάδες ακόλουθους στο λογαριασμό της @SallyGreenGamer. Ομοίως, η λαβή του στο Instagram είναι @sallygreengamer και έχει 32.1K ακόλουθους.\nΜέσα σε μόλις δύο μήνες, το βίντεό της με τις περισσότερες προβολές έγινε «ROBLOX Freeze Tag with Audrey».\nΤο RadioJH Audrey εμφανίζεται συχνά στο κανάλι της στο σύμπαν του Minecraft.\nΔημιούργησε το κανάλι της στο YouTube τον Αύγουστο του 2015, ανεβάζοντας ένα πρώτο βίντεο με τίτλο «Small Fry Friday Ep. 01- Ομάδα SG στο Mineplex! '\nDaphne Zuniga, σύζυγος, ηλικία, μέτρηση σώματος, καθαρή αξία, οικογένεια\nJay Barker Bio, Ηλικία, Εκπαίδευση, Καριέρα, Πρωτάθλημα, Βραβεία, Σχέση, Παντρεμένος, Σύζυγος, Ύψος, Βάρος, Instagram\ninstagram του Christopher cody cyrus\nύψος ρυζιού καγιέ\nΟ Charly Arnolt παντρεύτηκε\nscott weinger ύψος


Ο Αλή Σκατάρ Μπουτάρ (Μπουτάρης) οραματίζεται την ολοκληρωτική καταστροφή της Θεσσαλονίκης! | ΤΡΥΠΟΚΑΡΥΔΟΣ\nΟ Αλή Σκατάρ Μπουτάρ (Μπουτάρης) οραματίζεται την ολοκληρωτική καταστροφή της Θεσσαλονίκης!\nby TRUPOKARUDOS under Θεσσαλονίκη, Κέντρο Θεσσαλονίκη, κοινωνία, Μπουτάρης, πολιτική\nΑναρωτιέμαι συχνά όταν ακούω και διαβάζω τις δηλώσεις του αν ακόμη πίνει... Όπως και να έχει ο εγκέφαλος του έχει καεί για αυτό και αραδιάζει μπούρδες ο μίστερ! Θα απαγορέψει την κυκλοφορία των Ι.Χ σε πολλά σημεία της Θεσσαλονίκης είπε και δεν τον νοιάζει για τους οδηγούς "ας πάρουν το λεωφορείο".\nΚαλά θα ήταν αν ήμασταν Ολλανδία και είχαμε σωστά και αξιόπιστα μέσα μαζικής μεταφοράς, μα δεν είμαστε! Όσο για τα λεωφορεία, ο ίδιος δεν έχει μπει ποτέ για να ξέρει πως είναι να ξεκινάς μια ώρα πριν από τα δυτικά εάν έχεις δουλειές στο κέντρο για να προλάβεις. Αυτός έχει σοφέρ και όλοι ανοίγουν το δρόμο να περάσει το αυτοκίνητο του δημάρχου... Ξέρει μήπως τι πάει να πει κυκλοφοριακό, ή τι πάει να πει μποτιλιάρισμα;\nΑπό που θα περνούν οι χιλιάδες των αυτοκινήτων αν πεζοδρομηθεί η Λεωφόρος Νίκης και άλλα σημεία; Από την μια και μοναδική Εγνατία στην οποία γίνεται το "έλα να δεις"; Αστειότητες!\nΤον μίστερ Σκατάρ Μπουτάρ τον νοιάζει μονάχα να υπάρχει άπλετος χώρος για τα τραπεζάκια των καφέ και χώρος για να απλώνουν οι μαύροι την πραμάτεια τους. Θα κάνει πάρκο και το πάρκινγκ στη Πλατεία Ελευθερίας λέει, τη στιγμή που τα πάρκινγκ στο κέντρο είναι ελάχιστα! Ζει εκτός τόπου και χρόνου...\nΘα τα καταφέρει ο Αλή Σκατάρ Μπουτάρ να απομονώσει το Κέντρο από τις υπόλοιπες περιοχές; Η συνέχεια στο επόμενο επεισόδιο...\nΑναρτήθηκε από TRUPOKARUDOS στις 1:44 PM\nΕτικέτες Θεσσαλονίκη, Κέντρο Θεσσαλονίκη, κοινωνία, Μπουτάρης, πολιτική


Κατερίνα Καραβάτου: Η εξομολόγηση για το bullying που δέχτηκε στην παιδική της ηλικία | ekriti.gr\nΚΥΡ.03 Ιου 2022 14:48\n20:00 | 21/05/2022 newsroom ekriti.gr\nΗ Κατερίνα Καραβάτου μίλησε στην εκπομπή της για μια επίθεση που είχε δεχτεί η ίδια όταν ήταν στην εφηβεία από δυο άγνωστες κοπέλες, ένα γεγονός που το κουβαλάει μέχρι και σήμερα.\nΚαι σκέφτομαι, ένα παιδί που ζει με αυτή την κατάσταση κάθε μέρα, πως είναι; Πως μπορεί να μεγαλώσει; Τι ζημιά γίνεται μέσα του; Πως μπορεί να συνεχίσει τη ζωή του φυσιολογικά; Εγώ το έβλεπα στον ύπνο μου τα βράδια. Είχα παραμορφώσει τα πρόσωπα των κοριτσιών και έβλεπα άλλους ανθρώπους που ήξερα ότι ήταν κακοί. Έκανα συνειρμούς περίεργους. Φοβόμουν να περπατήσω μόνη μου. Είναι βία», ήταν τα λόγια της παρουσιάστριας.\nΚατερίνα Καραβάτου Bullying


Γυναικείος αυνανισμός: Τι παθαίνουν οι γυναίκες! - ESCORTS THESSALONIKI Γυναικείος αυνανισμός: Τι παθαίνουν οι γυναίκες! - ESCORTS THESSALONIKI\nΠολλές μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες που αυτοϊκανοποιούνται είναι περισσότερο ικανοποιημένες από την ερωτική τους ζωή. Οι γυναίκες χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να φτάσουν σε οργασμό όταν κάνουν σεξ με τον άνδρα.\nΌταν όμως επιλέγουν τον αυνανισμό για την ερωτική τους ικανοποίηση, ο οργασμός έρχεται πάρα πολύ γρήγορα. Οι γυναίκες είναι πολύ πιο συγκεντρωμένες όταν αυνανίζονται συγκριτικά με τους άνδρες και ξέρουν πώς να φτάσουν στην κορύφωση αφού γνωρίζουν καλύτερα το σώμα τους. Ας δούμε τι ακριβώς παθαίνουν οι γυναίκες όταν αυνανίζονται.\nΜε τον αυνανισμό οι γυναίκες αγαπούν το σώμα τους\nΠολλές γυναίκες μπορεί ακόμα και μέσα σε 2 λεπτά να φτάσουν σε οργασμό όταν αυνανίζονται. Αυτό γιατί ξέρουν το σώμα τους, είναι χαλαρές και ερεθίζονται με την ένταση που εκείνες θέλουν. Επίσης, σημαντικό ρόλο παίζουν οι φαντασιώσεις που έχει κάθε γυναίκα.\nΜην ξεχνάτε πως εσείς ως σύντροφος μπορείτε να ανεβάσετε κι άλλο το ηθικό της συντρόφου σας και την αυτοπεποίθηση της με κατάλληλες λόγια που θα την κάνει να νιώθει ακόμη πιο ερεθιστική στα μάτια σας.\nΟ γυναικείος αυνανισμός τις κάνει καλύτερες στο σεξ\nΜια γυναίκα που ξέρει το σώμα της είναι πολύ πιο εύκολο να ξέρει τι ζητά από τον άντρα της στο κρεβάτι. Αν ο οργασμός της είναι πιο έντονος κλειτοριδικά τότε αυτό θα ζητά και από την σύντροφό της. Κάντε της ένα υπέροχο στοματικό σεξ και μη διστάζετε να την ρωτήσετε αν το κάνετε καλά.\nΘα σας καθοδηγήσει κατάλληλα και θα φτάσει πολύ γρήγορα με την γλώσσα σας στην κορύφωση.\nΟι γυναίκες όταν αυνανίζονται χαλαρώνουν\nΤόσο εσείς ως άντρες όσο και οι γυναίκες σας όταν αυνανίζεστε και φτάνετε σε οργασμό χαλαρώνετε. Ισχύει και για τα δύο φύλα λοιπόν πως ο αυνανισμός κάνει καλό στην υγεία. Δώστε χρόνο στην σύντροφό σας να αυτοϊκανοποιηθεί εκτός και αν σας ζητήσει να την βλέπετε την ώρα που το κάνει. Δοκιμάστε να αυνανιστείτε ο ένας αντικριστά από τον άλλον για να έρθετε σε οργασμό. Κοιταχτείτε καθ όλη τη διάρκεια στα μάτια. Αυτό θα δώσει μια διαφορετική νότα στη σχέση σας.\nΒρείτε και εσείς μια γυναίκα που θα μπορείτε να κάνετε παιχνίδια μαζί της. Καλέστε σήμερα στο πρακτορείο μας και βρείτε μία όμορφη escort thessaloniki που θα ικανοποιήσει ακόμη και τις πιο τρελές απαιτήσεις σας.\nin sex MASTURBATION, ΑΥΝΑΝΙΣΜΟΣ, ΑΥΝΑΝΙΣΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΣ ΑΥΝΑΝΙΣΜΟΣ, ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΣ ΟΡΓΑΣΜΟΣ, ΕΡΩΤΙΚΗ ΖΩΗ, ΟΡΓΑΣΜΟΣ 0


Πόρτα στην Ελλάδα από το Eurogroup στο 1 δις ευρώ - Εφημερίδα Κεφαλονιά\nΠόρτα στην Ελλάδα από το Eurogroup στο 1 δις ευρώ\n«Πάγωμα» της εκταμίευσης της δόσης του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ για την Ελλάδα αποφάσισε το Eurogroup. Κύριο «αγκάθι» ήταν η έλλειψη συμφωνίας για το πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας, το οποίο θα διαδεχτεί τον νόμο Κατσέλη.\nΟι θεσμοί εναποθέτουν μεγάλη σημασία στο εν λόγω μέτρο, καθώς θα επηρεάσει τις τράπεζες που ήδη βαρύνονται από μεγάλο αριθμό «κόκκινων» δανείων. Οι υπουργοί Οικονομικών εξουσιοδότησαν την ομάδα εργασίας Euro-working Group να επανεξετάσει την πρόοδο στην κατάρτιση του πλαισίου στις 25 Μαρτίου, και εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις να εισηγηθεί την εκταμίευση στην άτυπη συνεδρίαση της ευρω-ομάδας στις 5 Απριλίου. Έλληνας αξιωματούχος εκτίμησε πως οι εκκρεμότητες θα έχουν λυθεί έως τις 25 Μαρτίου και συνεπώς το θέμα θα κλείσει τον Απρίλιο. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άμεσα τα χρήματα, καθώς το δημοσιονομικό «μαξιλαράκι» που έχει συγκροτήσει και οι δύο πετυχημένες έξοδοι στις αγορές το τελευταίο δίμηνο διασφαλίζουν πως έχει επαρκή ρευστότητα στα δημόσια ταμεία. Ωστόσο, οι δυσκολίες στην εκταμίευση της δόσης μπορεί να αμαυρώσουν την εικόνα της Ελλάδας στις αγορές, την στιγμή η Αθήνα θέλει να στείλει το μήνυμα ότι επιστρέφει στην κανονικότητα. Τόσο πριν όσο και μετά το Eurogroup κορυφαίοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιχείρησαν να κατευνάσουν τις όποιες ανησυχίες, διαβεβαιώνοντας πως σε γενικές γραμμές η χώρα μας είναι εντός στόχων όσον αφορά τις μεταρρυθμιστικές υποχρεώσεις της.\nΤο Eurogroup διαβεβαίωσε άλλωστε πως δεν υπάρχει κίνδυνος να χαθεί το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, κι ότι δεν υπάρχει πίεση χρόνου. Ο επίτροπος Οικονομικών Πιέρ Μοσκοβισί δήλωσε προσερχόμενος πως μολονότι θα ήταν πρόωρο να συμφωνηθεί αποδέσμευση της δόσης σήμερα έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος. Εκτίμησε πως η συμφωνία αποτελεί ζήτημα ημερών, προσθέτοντας πως η Αθήνα έχει υλοποιήσει 13 από τα 16 προαπαιτούμενα που είχαν θέσει οι εταίροι, αν και τα προαπαιτούμενα έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί προ εβδομάδων. Σε παραπλήσιο μήκος κύματος κινήθηκε ο πρόεδρος του Eurogroup, αναφέροντας προσερχόμενος πως έχει θετική εικόνα για τις εξελίξεις στην Ελλάδα κι ότι είμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία για την πρώτη κατοικία. Χαιρέτισε ακόμα ως «σπουδαίο μαντάτο» την πετυχημένη έκδοση 10ετούς ομολόγου στις αρχές της εβδομάδας. Η Ελλάδα είναι «εντός τροχιάς» σε γενικές γραμμές δήλωσε από την πλευρά του ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Βάλντις Ντομπρόφσκις.\nΠοιες συντάξεις μειώνει ο Κατρούγκαλος\nΤι αλλάζει στα Capital Controls μέσα στις επόμενες μέρες


Πολεοδομική Ανάπτυξη Καλαμάτας - Γ.Π. Σχέδιο – Νέα Εποχή για την πόλη | Foninews.gr\nBy on\t 9 Μαΐου 2019 ΕΠΩΝΥΜΩΣ, ΚΑΛΑΜΑΤΑ\nΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΩΣ αποδεκτό πως ένα από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της πόλης της Καλαμάτας αποτελεί η μεγάλη έκταση που καταλαμβάνει ο πολεοδομικός της ιστός. Η επέκταση της πόλης τα τελευταία χρόνια γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζονται μεγάλοι δρόμοι, χώροι πράσινου στους κοινόχρηστους χώρους των πολυκατοικιών και ικανές αποστάσεις μεταξύ των κτισμάτων που εξασφαλίζουν την ποιότητα του αστικού τοπίου. Τα παραπάνω έχουν σαν αποτέλεσμα η Καλαμάτα να θεωρείται ανθρώπινη και όμορφη πόλη.\nΤων ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΚΑΝΑΚΗ* & ΓΙΑΝΝΗ Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ**\nΩστόσο, δυστυχώς δεν έχουν αναπτυχθεί οι τρόποι ώστε η Καλαμάτα να μπορέσει να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση μόνιμης και παραθεριστικής κατοικίας που έχει ανακύψει τα τελευταία χρόνια. Η ανορθογραφία αυτή προκύπτει από την έλλειψη πρωτοβουλιών της απερχόμενης δημοτικής αρχής στην ολοκλήρωση των πράξεων εφαρμογής έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις οικοδομησιμότητας.\nΑκολουθούν ορισμένες σκέψεις μας -προτάσεις για την προοπτική πολεοδομικής ανάπτυξης της πόλης.\nΚαθοριστικό ρόλο στην κυκλοφοριακή λειτουργία και ανάπτυξη της πόλης είναι η σύνταξη νέας κυκλοφοριακής μελέτης που θα λαμβάνει υπόψη και τη διάνοιξη δρόμων όπως επί παραδείγματι: Ιωάννου Ψαρέα, περιφερειακή οδός που ενώνει την Αθηνών με τις γραμμές του τραίνου (Εκκλησάκι Αγ. Σωτήρα), έχει διανοιχτεί πριν 15 περίπου χρόνια και παραμένει ημιτελής και επικίνδυνη.\nΠροέκταση της οδού Ρόδων (κοντά στο Lidl) και διάνοιξη οδών στις Εργατικές κατοικίες, εσωτερικά της οδού Ανθέων, περιοχή που τα τελευταία χρόνια γνωρίζει οικιστική ανάπτυξη.\nΒουλγαροκτόνου, άμεση ολοκλήρωση της οδού Κρήτης.\nΜαιζώνος και Βύρωνος ( παράλληλες της Φαρών).\nΜ. Αλεξάνδρου (δίπλα στο 10ο Δημοτικό Σχολείο) και όπως και των άλλων οδών οι που οδηγούν στη Ναυαρίνου. Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε και σε μια σειρά άλλων διανοίξεων που θα έδιναν ανάσα στην πόλη, καλύτερη ποιότητα ζωής και κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση\nΘεμελιώδες ζήτημα αποτελεί η επίσπευση πράξεων εφαρμογής. Η έλλειψη τους ευθύνεται για περίπου 1200 στρέμματα εντός ΓΠΣ (Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο)τα οποία παραμένουν μη οικοδομήσιμα. Η επόμενη δημοτική αρχή οφείλει να μεριμνήσει προς αυτή την κατεύθυνση.\nΕπιπροσθέτως, η έλλειψη πολιτικών πρωτοβουλιών και τόλμης έχει οδηγήσει περιοχές που βρίσκονται στη διαδικασία ένταξης στο σχέδιο πόλης, με πρώτες τη Βέργα και το Ασπρόχωμα σε τέλμα. Η ατυχής προσφυγή του Δήμου στο Σ.τ.Ε. προκειμένου να ακυρωθεί το ΓΠΣ, μετά από αντιδράσεις των κατοίκων, δημιούργησε μια εφιαλτική συνθήκη καθώς το Σ.τ.Ε. τεκμηριωμένα απάντησε στο αίτημα του Δήμου απορρίπτοντας όλα τα επιχειρήματα που ο Δήμος χρησιμοποίησε για την ακύρωση του. Υπήρχε η δυνατότητα μετά το πέρας πενταετίας να αναθεωρηθεί το ΓΠΣ και να διορθωθούν οι πιθανές ανορθογραφίες του, μπροστά όμως στο πολιτικό κόστος πάρθηκε μια βεβιασμένη απόφαση. Πλέον κάθε πιθανή προσπάθεια αναθεώρησης, δυστυχώς, θα σκοντάφτει στην απόφαση του ΣΤΕ . Χειρότερα είναι τα πράγματα για τη Μικρή Μαντινεία που το ΓΠΣ ακυρώθηκε και μάλλον θα ξεκινήσει από την αρχή.\nΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΟΔΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ\nΗ αδυναμία κύρωσης του οδικού δικτύου των Λαιίκων, πέρα από την κυκλοφοριακή συμφόρηση δημιουργεί και στασιμότητα στην οικιστική ανάπτυξη της περιοχής. Παρά τις δεσμεύσεις της, η απερχόμενη δημοτική αρχή στην εξέλιξη της κύρωσης του οδικού δικτύου, παρέμεινε παθητικός θεατής.\nΗ καθυστέρηση της ένταξη της δυτικής παραλιακής οδού από Κορδία και πέρα στο επίσημο αναγνωρισμένο δημοτικό δίκτυο οδηγεί σε στασιμότητα την περιοχή και ενώ από όλους διαπιστώνεται πως η υπέρ δραστηριοποίηση και πολλές φορές άναρχη ανάπτυξη της ανατολικής παραλίας έχει αρχίσει να δείχνει σημάδια κορεσμού, η πόλη πρέπει να στραφεί δυτικά με σχέδιο αξιοποίησης του συνόλου της παραλιακής ζώνης. Η οδός αυτή, εμφανίζεται στη μελέτη του ΓΠΣ Καλαμάτας οδός τουριστικής ζώνης, δεν θεωρείταιόμως νόμιμη κοινόχρηστη οδός!.\nΕΝΤΑΞΗ ΝΕΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΗΣ\nΤο σχέδιο πόλης συνεχώς επεκτείνεται ακολουθώντας τις ανάγκες της οικιστικής ανάπτυξης. Η Καλαμάτα διαρκώς δέχεται νέους κατοίκους και η επέκταση της αποτελεί μονόδρομο. Οι δυνατότητες επέκτασης παρουσιάζονται κυρίως στο δυτικό τμήμα καθώς ο Ταύγετος αποτελεί φυσικό όριο της πόλης μας.\nΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ – ΚΑΙ ΝΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ\nΗ ολοκλήρωση πράξεων εφαρμογής έχει ως συνέπεια την υποχρεωτική δημιουργία υποδομών αντιπλημμυρικών, επέκταση δικτύου όμβριων, δικτύουαποχέτευσης κλπ.\nΧαρακτηριστικό παράδειγμα λανθασμένου σχεδιασμού είναι η κατάσταση που επικρατεί στις περιοχές πλησίον του ρέματος “Καλαμίτσι” κοντά στην οδό Καλλιπατείρας όπου τα υδραυλικά έργα της τεχνικής υπηρεσίας του Δήμου είναι ελλιπή (αγωγός μικρής διαμέτρου, ανορθόδοξη διάταξη αγωγών όμβριων υδάτων) με συνέπεια η περιοχή να πλημμυρίζει σε κάθε έντονη βροχόπτωση.\nΤέλος στο σχέδιο πόλης Καλαμάτας, στις περιοχές επέκτασης, προβλέπονται πλατείες, παιδικές χαρές και άλλοι κοινόχρηστοι χώροι. Άμεσα θα πρέπει να διαμορφωθούν αυτοί οι χώροι ώστε να προστατευτεί η δημόσια περιουσία από καταπατήσεις και η καθημερινότητα των κατοίκων να γίνει καλύτερη και πιο ποιοτική.\n*Ο Βασίλης Θ. Κανάκης είναι Πολιτικός Μηχανικός Πανεπιστημίου Πατρών\n**Ο Γιάννης Α. Χριστόπουλος είναι εκπαιδευτικός και δημοτικός σύμβουλος.\nΚαι οι δύο είναι υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι με το συνδυασμό «Καλαμάτα μπροστά» και με υποψήφιο δήμαρχο τον Βασίλη Κοσμόπουλο


A ΦIEPΩMA. Mια μακραίωνη πορεία AΦIEPΩMA. Tο Nαύπλιο κατοικείται συνεχώς από την προϊστορική εποχή έως σήμερα. - PDF\nA ΦIEPΩMA. Mια μακραίωνη πορεία AΦIEPΩMA. Tο Nαύπλιο κατοικείται συνεχώς από την προϊστορική εποχή έως σήμερα.\nDownload "A ΦIEPΩMA. Mια μακραίωνη πορεία... 2-31 AΦIEPΩMA. Tο Nαύπλιο κατοικείται συνεχώς από την προϊστορική εποχή έως σήμερα."\n1 A ΦIEPΩMA KYPIAKH 12 NOEMBPIOY AΦIEPΩMA Mια μακραίωνη πορεία... Tο Nαύπλιο κατοικείται συνεχώς από την προϊστορική εποχή έως σήμερα. Kάστρα και οχυρώσεις. Tα εντυπωσιακά φρούρια της Aκροναυπλίας, του Παλαμηδιού και το νησίοχυρό Mπούρτζι. H παλιά πόλη. H διαμόρφωση του ιστορικού κέντρου από την Eνετοκρατία στην Kαποδιστριακή και Oθωνική περίοδο. Mοναδική αρχιτεκτονική ατμόσφαιρα. Mνημεία και ιστορικά κτίρια συνθέτουν την ανεπανάληπτη φυσιογνωμία αυτής της πόλης. Eκκλησίες του Nαυπλίου. Oι ιστορικοί ναοί και η «Aγία Mονή», νησίδες ελληνικότητας και ορθοδοξίας. Tο Aρχαιολογικό Mουσείο. Σημαντικά εκθέματα της προϊστορικής εποχής και του μυκηναϊκού κόσμου. Tο Πολεμικό Mουσείο. Πελοποννησιακό Λαογραφικό Iδρυμα. Πρότυπο μουσείο, παρουσιάζει επί είκοσι χρόνια στο Nαύπλιο σπουδαίο πολιτιστικό έργο. Πνευματικοί άνθρωποι. Oι σπουδαίοι λογοτέχνες Aγγελος Tερζάκης, Nίκος Kαρούζος και Aντώνης Λεκόπουλος. Kαι μία ανέκδοτη επιστολή του N. Kαρούζου. O Tύπος του Nαυπλίου. Σταθμός στον ελληνικό Tύπο, οι εφημερίδες και τα περιοδικά της πόλης. Nαύπλιο: παρόν και μέλλον. Eίναι αναγκαίο να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας και διαφύλαξης του ύφους της πόλης. Eξώφυλλο: Tο Nαύπλιο και στο βάθος το Mπούρτζι από το Παλαμήδι. Φωτογραφία Γιάννη Kανελλόπουλου. Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»: BHΣ. ΣTAYPAKAΣ Mια μακραίωνη πορεία... Tο Nαύπλιο κατοικείται συνεχώς από την προϊστορική εποχή έως σήμερα H κηδεία του Φραντσέσκο Mοροζίνι, δόγη της Bενετίας, στο Nαύπλιο. Mπροστά και στη δεξιά πλευρά της εικόνας η πύλη της Ξηράς (Συλλογή M. Kαρδαμίτση - Aδάμη). Tης Mάρως Kαρδαμίτση - Aδάμη Aρχιτέκτονος, Eπικ. Kαθηγήτριας E.M.Π. EIΔE ο Ποσειδώνας, την κόρη του Δαναού, την πανέμορφη ροδοδάκτυλη Aμυμώνη με τα μακριά μαλλιά λυτά στους ώμους και θαμπώθηκε. Kαι όταν οι θεοί ερωτεύονται, «δώρα πολυζήλοι γάμων μυστήρια κούρης» (1). Aπό την ένωσή τους γεννήθηκε σε κάποια ακτή της Eύβοιας, ο Nαύπλιος. Kαι σαν ανδρώθηκε ο Nαύπλιος, «ναυτικής εμπειρίας έμπειρος», έφτασε με το καράβι του στο μυχό του Aργολικού Kόλπου, και ε- κεί στο μέρος όπου ο πατέρας του πρωτοείδε την όμορφη Δαναΐδα «έκτισε και ώκησε παρ αυτή της βραχώδους χερσονήσου ην εξελέξατο διά το οχυρόν και το ευλίμενον της θέσεως την επώνυμον αυτώ πόλιν Nαυπλίαν» (2). Kαι περιτείχισε την πόλη ο Nαύπλιος με τείχη κυκλώπεια, που ίχνη τους σώζονται ακόμη μέχρι σήμερα στη βάση των μεταγενέστερων οχυρώσεων της Aκροναυπλίας. Oλα τα ούτα όμως συνέβησαν πολύ παλιά, τότε που ο άνθρωπος δεν είχε ακόμη ανακαλύψει τη γραφή. Στα χρόνια που ονομάζουμε προϊστορία. Kάπου εκεί τελειώνει το παραμύθι κι αρχίζει η ιστορία. Mέσα στο μύθο όμως κρύβεται πάντα κάποια αλήθεια. Kι είναι αλήθεια, ότι το Nαύπλιο είναι μια από αυτές τις πόλεις της πατρίδας μας που κατοικείται α- Eπιμέλεια αφιερώματος: K ΣTHΣ BATIKI THΣ πό την υστερονεολιθική εποχή μέχρι τις μέρες μας σχεδόν χωρίς καμία διακοπή. Aπό τότε και μέχρι σήμερα δεν έπαψε να παίζει σημαντικό ρόλο σ όλες τις φάσεις της ελληνικής ιστορίας. Λόφος της Aκροναυπλίας O πρώτος πυρήνας ανάπτυξης ζωής στο χώρο αρχίζει ψηλά στο λόφο της Aκροναυπλίας, όπου ήδη από τα προϊστορικά χρόνια συναντάμε τα ί- χνη μιας πρώτης ακρόπολης Kάρες, Φοίνικες ή Aιγύπτιοι οι πρώτοι οικιστές. Mέχρι τον 7ο αιώνα π.x. η Nαυπλία αποτελεί αυτόνομο κράτος. Aργότερα κατακτάται από τους Aργείους, γίνεται επίνειο του Aργους και συνδέει την τύχη του μαζί του. Στα μέσα του 8ου μ.x. αιώνα αρχίζει να αποκτά και πάλι στρατηγική σημασία και στα τέλη του 10ου αιώνα με αρχές του 11ου αποτελεί μια από τις σημαντικότερες πόλεις της Πελοποννήσου. Oι Bυζαντινοί επισημαίνουν τη σημαντική στρατηγική και εμπορική θέση της, που περιοριζόταν τότε στο λόφο της Aκροναυπλίας και την οχυρώνουν με ψηλά τείχη. Kαι είναι αυτή η τόσο στρατηγική της θέση που την κάνει στους επόμενους αιώνες ν αλλάζει διαδοχικά αφεντάδες ώ- σπου να καταλήξει οριστικά το 1822 και πάλι στην ελληνική εποχή. Mετά το θάνατο του Aρχοντα του Nαυπλίου Λέοντα Σγουρού, το Nαύπλιο παραδίδεται στον Γουλιέλμο Bιλαρδουίνο «ο μισέρ Tζεφρές», όπως τον έλεγαν οι ντόπιοι, «ήτο καλός άνθρωπος και τον αγαπούσαν Pωμαίοι και Φράγκοι διά τας χάριτας που είχε» (3). O Bιλλαρδουίνος όμως 2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n2 Aποψη του Nαυπλίου από χαλκογραφία στη Bενετία (Πελοποννησιακό Λαογραφικό Iδρυμα). παραχωρεί το Nαύπλιο στο Mεγάλο Kύρη της Aθήνας Oθωνα de la Roche ως ανταμοιβή για τη βοήθειά του στους αγώνες του για την κατάκτηση της Πελοποννήσου που φροντίζει αμέσως να βελτιώσει τις οχυρώσεις της Aκροναυπλίας. Για ενάμιση περίπου αιώνα η πόλη θα παραμείνει στη φράγκικη κατοχή Eνετοκρατία H τελευταία κυρά του Nαυπλίου Mαρία d Engien, μη μπορώντας να αντιμετωπίσει τις φιλόδοξες απαιτήσεις του αυθέντη της Aθήνας Nερίου Acciaioli και τις τουρκικές κυρίως ε- πιδρομές, παραχωρεί τα κληρονομικά της δικαιώματα στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Bενετίας. Oι Bενετοί ( ) θα μετατρέψουν τ Aνάπλι σε πραγματική πολιτεία, επεκτείνοντας την ίσαλο ε- πιφάνεια με τεχνητές προσχώσεις μέσα στη θάλασσα και σχηματίζοντας την κάτω πόλη. Πιστή στην πολιτική της να διατηρεί τις ιδιαίτερες τοπικές συνθήκες των περιοχών που κατακτούσε, η Σύγκλητος στέλνει ο- δηγίες σύμφωνα με τις οποίες ο προεστάτος του Nαυπλίου υποχρεώνεται να αναγνωρίσει τα τοπικά ήθη και Συνέχεια στην 4η σελίδα Σπάνιος χάρτης του Nαυπλίου και των οχυρώσεών του σχεδιασθείς από τον στρατηγό Π. Λυκούδη. (Eθνικό Iστορικό Mουσείο). KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 3\n3 Tο Nαύπλιο κατά την εποχή της Eπανάστασης του 21. Σχέδιο του Wolfrusberger. (Συλλογή M. Kαρδαμίτση - Aδάμη). Γκραβούρα του Nαυπλίου γύρω στα 1830 (Συλλογή M. Kαρδαμίτση-Aδάμη). Συνέχεια από την 3η σελίδα έθιμα. Oι Eλληνες ευγενείς εκμεταλλεύονται το προνομιακό καθεστώς που τους είχε αναγνωρίσει η Bενετία και η πόλη γίνεται γρήγορα μια από τις ομορφότερες και πλουσιότερες της Aνατολής. Πρώτη τουρκοκρατία Tο 1540, έπειτα από τρίχρονη πολιορκία, οι Bενετοί αναγκάζονται να συνθηκολογήσουν και να παραδώσουν την πόλη στους Tούρκους. Bενετικά πλοία παραλαμβάνουν τους κατοίκους και τους μεταφέρουν πρόσφυγες σε άλλες βενετικές κτίσεις. Στο διάστημα των εκατό πενήντα περίπου χρόνων ( ) που διήρκησε η πρώτη τουρκοκρατία το Nαύπλιο γίνεται πρωτεύουσα του Σαντζακίου του Mωρέως και έδρα του γενικού του διοικητή Mωρά Πασά. Oι Nαυπλιείς επιστρέφουν σταδιακά στην πόλη τους, που γίνεται το κυριότερο κέντρο του εξαγωγικού ε- μπορίου όλης της Πελοποννήσου. Oι αποθήκες του Nαυπλίου ήταν πάντοτε γεμάτες από σιτάρι, κρασί, λάδι, μετάξι και κάθε είδους εμπορεύματα. Oι αυτόχθονες Eλληνες κρατούν στα χέρια τους όλο τον πλούτο και το εμπόριο. Kαι παρ όλο ότι οι σχέσεις Eλλήνων και Tούρκων δεν είναι πάντοτε ιδιαίτερα αγαθές (τότε μαρτύρησε πίσω από την εκκλησία της Παναγίας ο Nαυπλιώτης νεομάρτυρας Aναστάσιος), η πόλη γνωρίζει μεγάλη οικονομική και πνευματική άνθηση. Στα 4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n4 Tο Nαύπλιο και το Παλαμήδι στα τέλη του 19ου αιώνα. Γκραβούρα του Th. Weber βάσει μιας φωτογραφίας του A. Sargent. (Συλλογή M. Kαρδαμίτση - Aδάμη). τέλη του 17ου αιώνα, ύστερα από μια σειρά αποτυχημένων στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Δαλματία, οι Bενετοί προσανατολίζονται και πάλι προς την ιδέα της κατάκτησης των ελληνικών εδαφών. O Bενετός αρχιστράτηγος Morosini στρέφεται προς το Nαύλιο. H ε- πιχείρηση πραγματοποιείται με καταπληκτική ταχύτητα. Mετά τη θριαμβευτική του είσοδο στην πόλη, ο Morosini δέχεται ευνοϊκά τον αντιπρόσωπο της ελληνικής κοινότητας και αποδέχεται τα αιτήματά της για τη διατήρηση των πατροπαράδοτων προνομίων της αυτονομίας. H άλωση του Nαυπλίου δεν εντυπωσίασε μόνο τους Tούρκους, αλλά και τους Bενετούς. Λίγους μήνες αργότερα κι ενώ ακόμη βρίσκεται στην Eλλάδα, ο Morosini εκλέγεται δόγης της Bενετίας. Eνας γραμματέας της ενετικής Γερουσίας του φέρνει στον Πόρο το έγγραφο της εκλογής του, τα παράσημα και τα σύμβολα του αξιώματός του. Aνάμεσα στα πυροτεχνήματα που κάθε βράδυ έκαιγε ο στρατός, ένα απεικόνιζε το φρούριο του Nαυπλίου. Tο Nαύπλιο, η Napoli di Romania, γίνεται τώρα πρωτεύουσα του βασιλείου του Mορέως. προσώπως την ηγεσία του στρατού του. Λίγους μήνες αργότερα πεθαίνει ξαφνικά: Στο Nαύπλιο, την πόλη που τόσο αγάπησε, όπου γίνεται με κάθε μεγαλοπρέπεια η κηδεία του. H δεύτερη ενετοκρατία ( ), αν και κράτησε μόλις είκοσι οκτώ χρόνια, ήταν ιδιαίτερα σημαντική για την πόλη. Tο 1715, έπειτα από προδοσία, οι Tούρκοι καταλαμβάνουν το Παλαμήδι. Oι Eνετοί αναγκάζονται να συνθηκολογήσουν και η πόλη περνά και πάλι στην τουρκική κατοχή. Στα χέρια Eλλήνων Tην περίοδο της β τουρκοκρατίας ( ) οι σχέσεις Eλλήνων και Tούρκων σκληραίνουν. H ώρα της ε- πανάστασης πλησιάζει. Tο 1822 έπειτα από μακρά πολιορκία, στη διάρκεια της οποίας οι Eλληνες καταλαμβάνουν το Mπούρτζι και το Παλαμήδι, υπογράφεται η συνθήκη παράδοσής του. Tο Nαύπλιο είναι και πάλι ελληνικό. Tο 1828 αποβιβάζετια ο πρώτος κυβερνήτης της Eλλάδας Iωάννης Kαποδίστριας. Πρωτεύουσα H περίοδος αυτή είναι από τις πιο σημαντικές όχι μόνο για την ιστορία της πόλης, αλλά και ολόκληρης της Συνέχεια στην 7η σελίδα O Morosini Oταν το 1693 ο Σερασκέρης απειλεί την Πελοπόννησο ο δόγης Φραγκίσκος Morosini αναλαμβάνει αυτο- Aποψη του Nαυπλίου. Eγχρωμη λιθογραφία 40X50 εκατ., Παρίσι (Mουσείο Mπενάκη). KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 5\n5 H άφιξη του Oθωνα στο Nαύπλιο. (Mουσείο Mπενάκη). Aποψη του Nαυπλίου από την έκδοση του G.N. Wright, London (Mουσείο Mπενάκη). 6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n6 Tο Mπούρτζι, κατά τη δεκαετία του 30. (Φωτ.: Δήμος Nαυπλιέων). Tο Nαύπλιο κατά τα τέλη του 19ου αι. (Φωτ.: Δήμος Nαυπλιέων). Συνέχεια από την 5η σελίδα Eλλάδας. Ως πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους, το Nαύπλιο γνωρίζει μεγάλη ακμή. O πληθυσμός του αυξάνεται σημαντικά. Mε βάση το πολεοδομικο σχέδιο των Bούλγαρη και Bαλλιάνου, αρχίζει η ανοικοδόμηση με γρήγορο ρυθμο. Λίγα χρόνια αργότερα, στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831, ο Kαποδίστριας δολοφονείται μπροστά στην πόρτα του Aγ. Σπυρίδωνα. «O δολοφονήσας τον Kαποδίστρια εδολοφόνησε την Eλλάδα», ανέκραξε ο Eλβετός φιλέλληνας Eynard όταν πληροφορήθηκε το γεγονός. Kαι ενώ η χώρα είναι ανάστατη και παντού επικρατεί αναρχία, οι τρεις Mεγάλες Δυνάμεις με πρωτοβουλία της Aγγλίας εκλέγουν κληρονομικό Bασιλέα της Eλλάδας τον δευτερότοκο γιο του Λουδοβίκου της Bαυαρίας Oθωνα. Στα τέλη του 1834 γίνεται «η μετάθεσις της Bασιλικής Kαθέδρας» στην Aθήνα, που θέλει «επωνομάζεται απ εκείνης της ημέρας πρωτεύουσα» (4). Πολιτικές και στρατιωτικές αρχές συγκεντρώνονται τώρα εκεί. Tο Nαύπλιο μετατρέπεται σε μια απλή επαρχιακή πόλη. Πρωτεύουσα του νομού Aργολίδας και της επαρχίας Nαυπλίας, διοικητικό κέντρο του νομού αλλά και σημαντικό τουριστικό κέντρο, το Nαύπλιο είναι σήμερα μια από τις ωραιότερες ελληνικές πόλεις. Σημειώσεις: 1) Aπολλοδώρου, Pοδ.Aργ.A ) Eυρυπίδη Oρέστεια. 3) Xρονικό του Mητροπολίτου Mονεμβασίας Δωρόθεου. 4) Eφημερίς της Kυβερνήσεως. Δεκέμ KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 7\n7 Tο Mπούρτζι, μικρό νησί στην είσοδο του λιμανιού, που οχυρώθηκε από τους Φράγκους τον 16ο αι. (φωτ.: Γ. Kανελλόπουλος) Aκροναυπλία, τμήμα του τείχους από το Kάστρο των Tόρων. (φωτ.: Γ. Kανελλόπουλος) Tης Mάρως Kαρδαμίτση - Aδάμη Aρχιτέκτονος, Eπικ. Kαθηγήτριας EMΠ O Aγγελος Tερζάκης, σημαντικός εκπρόσωπος της γενιάς του 30. N. Kαρούζος».\n8 Πανοραμική άποψη του Nαυπλίου κατά το 1829 από τον Heideck (Eθνικό Iστορικό Mουσείο). Kάστρα και οχυρώσεις Tα εντυπωσιακά φρούρια της Aκροναυπλίας, του Παλαμηδιού και το νησί - οχυρό Mπούρτζι Παλαμήδι. Eίσοδος στον προμαχώνα του Aγίου Aνδρέα. Διακρίνεται το φτερωτό λιοντάρι, έμβλημα της Bενετίας. (φωτ. Γ. Kανελλόπουλος) Tης Mαρίας Tσιτιμάκη Aρχιτέκτονος H XEPΣONHΣOΣ του Nαυπλίου και ο λόφος του Παλαμηδιού είχαν κατοικηθεί από τους προϊστορικούς χρόνους, όπως έδειξαν οι ανασκαφές. Aπό τη Δωρική Kατάκτηση και μέχρι τον 7ο αι. π.x. η Nαυπλία ή- ταν σε ακμή ως ανεξάρτητο κράτος και ιδρυτικό μέλος της Aμφικτυονίας της Kαλαυρίας. Πριν από το τέλος του 7ου αι. π.x. οι Aργείοι καταστρέφουν το Nαύπλιο και χρησιμοποιούν τη θέση αυτή ως ε- πίνειο. Mε τα χρόνια αναπτύσσεται ένας οχυρωμένος οικισμός ο οποίος στο τέλος του 4ου αι. π.x. είναι αξιόλογος. Σ αυτήν την περίοδο γίνεται πλέον τείχιση της Aκροναυπλίας με πολυγωνικά τείχη. Aπό την εποχή αυτή και μέχρι το τέλος της Φραγκοκρατίας η μορφή της χερσονήσου ήταν πολύ διαφορετική από τη σημερινή. H θάλασσα έφτανε μέχρι τις παρυφές του λόφου, ενώ η πόλη και η οχύρωσή της καταλάμβαναν το υψηλότερο σημείο της χερσονήσου. H πόλη επανοχυρώνεται κατά τη ρωμαϊκή εποχή, οπότε επισκευάζεται και η προϋπάρχουσα A πύλη του φρουρίου και συμπληρώνονται τμήματα των τειχών της. Tμήματα ελληνιστικών τειχών ξεκινούν από NΔ, συνεχίζουν κατά μήκος της B πλευράς, για να κλείσουν A σχηματίζοντας εγκάρσιο τείχος και αφήνοντας ακάλυπτη τη N πλευρά καθώς προστατεύεται απ την ίδια τη μορφολογία του εδάφους. Oικοδομικά, τα τείχη αποτελούνται από μεγάλα στοιχεία από λαξευμένες πέτρες, οι οποίες προέρχονται από τον ίδιο το βράχο της Aκροναυπλίας, με τη συνηθισμένη τεχνική των οχυρώσεων πολυγωνικής τοιχοποιίας της ελληνιστικής περιόδου. Πρέπει να πεισημάνουμε ότι τα φρούρια σ αυτήν την περίοδο είχαν ψηλούς τοίχους, μικρού ό- μως πάχους. Στο φρούριο υπήρχαν δύο πύλες εισόδου, μια βοηθητική Δ και μια κυρία στο μέσον περίπου της A πλευράς. Kατά τη βυζαντινή περίοδο, η πόλη είχε επεκταθεί και στα Δ έξω απ τα τείχη, το λιμάνι δε, πρέπει να ήταν αμέσως μετά το τέλος της απότομης πλευράς του λόφου. Oι Φράγκοι Mε τη φραγκική κατάκτηση και την εγκατάσταση των Φράγκων στα 1210, χωρίζεται η Aκροναυπλία σε δύο κάστρα, το Pωμέικο στα Δ και το Φράγκικο στα A, μ ενδιάμεσο τείχος που έχτισαν οι Φράγκοι. Eνας τετράγωνος πύργος, την A πλευρά του οποίου αποτελούσε το ίδιο το τείχος, βρισκόταν στο μέσον του λόφου ώστε να ελέγχει τη νότια πύλη και την προσπέλαση στο κάστρο των Eλλήνων. Mέσα στο φράγκικο κάστρο υπήρχε η κατοικία των Φράγκων αρχόντων, τη Δ πλευρά της οποίας αποτελούσε το ίδιο το τείχος. Tο A τείχος του κάστρου των Φράγκων περιβαλλόταν αρχικά από δύο στρογγυλούς πύργους κι ένα τριγωνικό οχύρωμα, σήμερα μερικώς αντιληπτό μέσα από μια κατάρρευση της τριγύρω τοιχοποιίας. H τοιχοποιία αυτής της περιόδου δεν διαφέρει πολύ της βυζαντινής ως προς τη χρήση προγενέστερου υλικού σε 2η χρήση και πλίνθων. Στα 1388 το Nαύπλιο περνά στη βενετική κυριαρχία και στα 1396 πολιορκείται απ τους Tούρκους χωρίς επιτυχία. O αυξανόμενος τουρκικός κίνδυνος και η εξέλιξη των πυροβόλων όπλων ανάγκασαν τη Δημοκρατία να προβεί σε εκτεταμένα οχυρωματικά έργα στην πόλη. Tελικά, η Bενετία παραχωρεί 8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n9 τις δύο τελευταίες οχυρές θέσεις της στο Mοριά, τη Mονεμβασία και στο Nαύπλιο στα 1540 στους Tούρκους. Σ αυτή την περίοδο βελτιώνεται το υφιστάμενο κάστρο των Φράγκων με την προσθήκη της τραβέρσας Gambello, επεκτείνεται η οχύρωση της Aκροναυπλίας με την προσθήκη του Kάστρο των Tόρων στα A, οχυρώνεται το μικρό νησάκι στην είσοδο του λιμανιού, το Mπούρτζι, και διαμορφώνεται υ- ποθαλασσίως το ίδιο το λιμάνι. Tο πιο σημαντικό γεγονός της περιόδου είναι η δημιουργία της κάτω πόλεως, με επίχωση της ελώδους περιοχής στο B τμήμα της χερσονήσου και θεμελιώσεις σε πασσάλους καθώς επίσης και η τείχισή της. Σ αυτήν την περίοδο τα τείχη χαμηλώνουν, ενώ αυξάνει κατά πολύ το πάχος τους με την ε- ξωτερική παριά έντονα κεκλιμένη. Aπό τις αρχές του 16ου αι. εφαρμόζεται ευρέως το σύστημα των προμαχώνων που προστατεύονται από τάφρο. H οχύρωση του Nαυπλίου ακολουθεί το βενετσιάνικο μοντέλο της οχυρωμένης χερσονήσου που αποκόπτεται με τάφρο από την ξηρά, ώστε να εξασφαλίζεται ο έλεγχος εισόδου στην πόλη. Tο οικοδόμημα του πύργου Torrione Toron στην Aκροναυπλία, κολουροκωνικής κατόψεως, θεωρείται ως ένα εξαιρετικό έργο της ύστατης Aναγεννήσεως, ενώ από τις παραθαλάσσιες οχυρώσεις της πόλης σώζεται σήμερα ο προμαχώνας των «πέντε αδελφών». Mεγάλα έργα Aκροναυπλία: Hμικυκλικό τμήμα βενετικού τείχους (Barbakane) για την προστασία της Πύλης Eισόδου στο προγενέστερο Kάστρο των Φράγκων. (φωτ. E. Mαΐστρου) Στα τέλη του 17ου αι. η Bενετία επιχειρεί ανακατάληψη των κτήσεών της στην Πελοπόννησο, θέλοντας να αντισταθμίσει την απώλεια της Kρήτης. O Francesco Morosini με τη βοήθεια του ναυάρχου Konigsmark πολιορκούν την πόλη στα 1686 από το Παλαμήδι. Oταν οι Bενετοί κατέλαβαν την πόλη, επισκεύασαν τις ζημιές στα υφιστάμενα τείχη, εργασίες οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο Tαυτόχρονα με διάταγμα του F. Morosini στα 1686 απαγορεύτηκε η κατοίκηση των φρουρίων της Aκροναυπλίας και όλη η περιοχή ε- πιχώθηκε για την κάλυψη αναγκών του πυροβολικού. Aπό το 1702 αρχίζει η περίοδος κατασκευής των μεγάλων έργων της B Eνετοκρατίας, τα οποία επικεντρώνονται στην κάτω πόλη, στο A τμήμα της χερσονήσου όπου α- ποφασίζουν την κατασκευή των 3 μεγάλων προμαχώνων και του νέου A τείχους. Tο σημαντικότερο ί- σως έργο της περιόδου είναι η σύλληψη και η κατασκευή της οχύρωσης του Παλαμηδίου. Στα 1702 ξεκινά η κατασκευή του προμαχώνα Dolfin σε σχήμα μισής έπαλξης. Παράλληλα κατασκευάζεται στη βάση του κάστρου των Tόρων ο προμαχώνας Grimani. Στα 1706 αρ- Συνέχεια στην 10η σελίδα H Πύλη της Ξηράς Tου Xρήστου Πιτερού Aρχαιολόγου, Δ Eφορεία Προϊστορικών και Kλασικών Aρχαιοτήτων H ΠOΛH τ Aναπλιού κτισμένη σε α- σφαλή θέση, ήταν περιτριγυρισμένη με ισχυρά τείχη και προμαχώνες, που θεμελιώθηκαν για πρώτη φορά μέσα στη θάλασσα το 1500 μ.x. από τους Bενετσιάνους και έλαβαν την οριστική τους μορφή κατά τη δεύτερη Eνετοκρατία ( ). H μοναδική πρόσβαση στην πόλη από τη στεριά γινόταν από μια στενή λωρίδα γης και από τη γνωστή και μοναδική Πύλη της Ξηράς, στην ανατολική πλευρά, μπροστά από την οποία υπήρχε μία ξύλινη γέφυρα πάνω από τη θαλασσινή τάφρο που έζωνε τα τείχη της Πόλης. Tα τείχη κατεδαφίστηκαν τον περασμένο αιώνα σε δύο φάσεις: η βόρεια πλευρά το και η α- νατολική το εκτός από τους προμαχώνες Dolfin και Moncenigo, που κατεδαφίστηκαν το H Πύλη της Ξηράς στα ανατολικά απογυμνωμένη από το τείχος τελικά κατεδαφίστηκε κάτω από το πνεύμα της «αξιοποίησης» αλλά και της παντελούς έλλειψης μέτρων προστασίας από την Πολιτεία, λίγο αργότερα πιθανότατα το Aπό την Πύλη σώθηκε μια μοναδική φωτογραφία-νοσταλγός και ελάχιστα αρχιτεκτονικά μέλη, τα οικόσημα των Grimani με χρονολογία 1708 και Moncenigo και το πέτρινο λιοντάρι-επίστεψη της Πύλης. Tα θεμέλιά της εντοπίστηκαν για πρώτη φορά το 1973, έπειτα από αίτημα του Δήμου Nαυπλίου για αναστήλωσή της. Tο 1993 έγινε συστηματική αρχαιολογική έρευνα στο δυτικό τμήμα του πάρκου Σταϊκόπουλου σε έκταση δύο στρεμμάτων περίπου. Aπό την έρευνα αυτή δημιουργήθηκε ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος για την ιστορία H Πύλη της Ξηράς, το τείχος και η τάφρος από βορειοανατολικά. (φωτ. Aρχαιολογικό Mουσείο Nαυπλίου) της πόλης του Nαυπλίου, που μπορεί εύκολα να διαμορφωθεί σε αρχαιολογικό πάρκο. Aπό την Πύλη της Ξηράς σήμερα, δυστυχώς σώζεται στη θέση του μόνο το κατώφλι, ενώ έχουν διασωθεί ελάχιστα αρχιτεκτονικά μέλη της ανωδομής. Σύμφωνα με απόφαση του Kεντρικού Aρχαιολογικού Συμβουλίου, στην Πύλη πρόκειται να γίνει οριστική αναστήλωση ανακατασκευή. Oι διαστάσεις της Πύλης υπολογίζονται συνολικά σε 5,85 μ. πλάτος και 7,50 μ. ύψος. KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 9\n10 Παλαμήδι. Γενική άποψη στον άξονα Bορρά - Nότου. Διακρίνεται ο προμαχώνας του Aγίου Aνδρέα - Φρουραρχείο. Aκροναυπλία, τμήμα του τείχους από το Kάστρο των Tόρων. Συνέχεια από την 9η σελίδα χίζει η κατασκευή του A τείχους α- νάμεσα στους 2 προμαχώνες, ενώ υφίστατο το παλαιό τείχος για λόγους ασφαλείας, και δύο χρόνια αργότερα τα έργα ολοκληρώνονται με την κατασκευή της νέας λύσης της ξηράς επάνω σε σχέδιο του Lasalle. H οχύρωση παίρνει την τελική της μορφή με την τείχιση της απέναντι πλευράς της τάφρου με ένα προτείχισμα. Παράλληλα, ξεκινά η κατασκευή του αποσπασμένου προμαχώνα στη μέση της θάλασσας. H απελευθέρωση Στα 1711 ξεκινά η οχύρωση του λόφου του Παλαμηδιού, με τη σύλληψη ενός φρουρίου που αποτελείται από αλληλοϋποστηριζόμενους προμαχώνες, οι οποίοι αναπτύσσονται κλιμακούμενοι στον ά- ξονα Bορρά-Nότου. Oι Bενετοί κατασκεύασαν τους 4 από τους 6 προμαχώνες που αρχικά είχαν προγραμματίσει, τον κεντρικό του Aγ. Aνδρέα, που ήταν και το διοικητήριο, τον Robert προς B, τον Θεμιστοκλή και τον Aχιλλέα προς N. Oι προμαχώνες Λεωνίδας, Mιλτιάδης και Eπαμεινώνδας που συμπλήρωναν την οχύρωση του A πλατώματος του λόφου, ολοκληρώθηκαν κατά την Tουρκοκρατία, όπως και ο τελευταίος προμαχώνας προς N ο Φωκίων. Tη νύχτα του Aγ. Aνδρέα στις 29 Nοεμβρίου 1822, οι Eλληνες με αρχηγό το Στάικο Σταϊκόπουλο καταλαμβάνουν το Παλαμήδι και 4 μέρες αργότερα οι Tούρκοι, συνθηκολογώντας, παραδίδουν την πόλη στον Θεόδωρο Kολοκοτρώνη. Tο Nαύπλιο λόγω της στρατηγικής θέσης του, στο τότε ελεύθερο ελληνικό κράτος, αλλά και εξαιτίας των ισχυρών οχυρώσεών του θα παίξει καθοριστικό ρόλο τα πρώτα απελευθερωτικά χρόνια. Aκόμη κι ό- ταν στα 1834 παύει να είναι πρωτεύουσα της Eλλάδας, ανακηρύσεται φρούριο A κλάσεως. Aπό το 1863 οι εξελίξεις της πολεμικής τεχνολογίας καθιστούν ά- χρηστα τα τείχη. Eτσι από το 1866 και μέχρι το 1930 κατεδαφίζονται τα παραλιακά τείχη και οι προμαχώνες. Στα 1962 ο EOT αξιοποιεί το φρούριο του Παλαμηδιού, ως ε- πισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, α- φού κατεδαφίσει όλα τα καποδιστριακά και οθωνικά στρατιωτικά κτίρια, ενώ στα κατεδαφίζονται οι στρατώνες Grimani στην Aκροναυπλία και το 1973 αρχίζει η κατασκευή των δύο ξενοδοχείων Ξενία του EOT. H μορφή της πόλης με τις οχυρώσεις, όπως απεικονίζεται στις υ- δατογραφίες του C. Rottman, υ- πήρξε πραγματικά εντυπωσιακή. Tο σημερινό ιστορικό κέντρο της πόλης, γυμνωμένο από τα παραθαλάσσια τείχη, μας δίνει μια εικόνα εντελώς διαφορετική από αυτό που πραγματικά υπήρξε. Iσως, τελικά, τα μικρά κομμάτια της ιστορίας που συναντάμε παντού διάσπαρτα στο Nαύπλιο, πρέπει να μας ξυπνήσουν το ενδιαφέρον για τη γνώση της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Tο Mπούρτζι, μικρό νησί στην είσοδο του λιμανιού, που οχυρώθηκε από τους Φράγκους τον 10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n11 (φωτ.: Γ. Kανελλόπουλος) 16ο αι. (φωτ.: Γ. Kανελλόπουλος) Παλαμήδι. Aποψη των τειχών. (φωτ. Γ. Kανελλόπουλος) KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 11\n12 Aποψη του Nαυπλίου στις αρχές του αιώνα. (Φωτ.: Δήμος Nαυπλιέων) H παλιά πόλη H διαμόρφωση του ιστορικού κέντρου από την Eνετοκρατία στην Kαποδιστριακή και Oθωνική περίοδο Tο άγαλμα του Θεόδωρου Kολοκοτρώνη. (Φωτ.: Συλλογή M. Kαρδαμίτση - Aδάμη) Tης Mάρως Kαρδαμίτση - Aδάμη Aρχιτέκτονος, Eπικ. Kαθηγήτριας EMΠ TO ΣHMEPINO ιστορικό κέντρο του Nαυπλίου, η παλιά πόλη, άρχισε να σχηματίζεται στην περίοδο της A Eνετοκρατίας. Mέχρι τότε λαός και άρχοντες κατοικούσαν μέσα στο Kάστρο, στην Aκροναυπλία. Hδη από τους τελευταίους χρόνους της Φραγκοκρατίας έχει αρχίσει να δημιουργείται έξω από τα τείχη κατά μήκος της τότε παραλίας, μία ζώνη από μαγαζιά και αποθήκες. Oταν οι Eνετοί γίνονται κύριοι του Nαυπλίου, ε- γκαθίστανται μαζί με τους Eλληνες προύχοντες μέσα στο Kάστρο, ενώ οι πιο φτωχές τάξεις, ναυτικοί κυρίως και ψαράδες, εγκαθίστανται στη βορεινή πλευρά του λόφου έξω από τα τείχη σε μια στενή λωρίδα γης. Aκόμα και σήμερα που η περιοχή απέχει πια από τη θάλασσα, η συνοικία κρατάει το όνομά της: ο ψαρομαχαλάς. H πρώτη αυτή οικοδομική ζώνη του οικισμού ξεκινά α- πό τα τείχη της Aκροναυπλίας και κατηφορίζει μέχρι τις οδούς Kαποδιστρίου και Παπανικολάου ή ίσως και μέχρι την οδό Στακοπούλου. Mικρά ακανόνιστα πλατώματα, δρομόσκαλες, δρόμοι που αλλού στενεύουν και αλλού φαρδαίνουν, πορείες και στάσεις, μικρές απρόσμενες οπτικές φυγές. Eίναι η ανθρώπινη προσαρμογή στις φυσικές καμπύλες του εδάφους. Mια γειτονιά γεμάτη ομορφιά και γραφικότητα. O υπόλοιπος εργατικός οικισμός εγκαθίσταται στη βορειοανατολική πλαγιά του Παλαμηδίου, εκεί όπου αργότερα ο Σταμάτης Bούλγαρης θα σχεδιάσει την Πρόνοια. Eπέκταση Σταδιακά η ξηρά επεκτείνεται πάνω σε πασσάλους και προσχώσεις. H νέα πόλη προστατεύεται α- πό μια νέα σειρά τειχών, τα επιθαλάσσια τείχη, ενώ μια τάφρος που ανοίγεται έξω από τα ανατολικά τείχη αποκόπτει την πόλη από την υπόλοιπη ξηρά και της χαρίζει α- σφάλεια. «Kαι εγέμισεν όλος ο τόπος εκκλησίας και σπίτια, όπου τα έχουν μέσα τα τείχη περιπεπλεγμένα και έκαμαν και Παλάτι του Aφεντός και 12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n13 Tο Nαύπλιο κατά την εποχή της Eπανάστασης του (Φωτ.: Eθνικό Iστορικό Mουσείο) Φόρον...» (Xρονικό Mητρ. Mονεμβ. Δωρόθεου). O ναός του Aγ. Γεωργίου, το Γενέθλιον της Θεοτόκου, η Φραγκοκκλησιά, η Aγία Σοφία, το μικρό τζαμί της πλατείας Συντάγματος, εκκλησία τότε του Aγ. Aντωνίου και πρώτη μητρόπολη του Nαυπλίου, είναι κτίρια αυτής της περιόδου. Προς το μέρος της θάλασσας έ- νας μικρός τεχνητός λιμενοβραχίονας που δημιουργείται για την προστασία του λιμανιού, αφήνει α- νάμεσα σ αυτόν και το μικρό νησάκι με το Mπούρτζι, που οχυρώνεται τώρα για πρώτη φορά, μια στενή δίοδο που κλείνει μ αλυσίδα. Porto cadena λέγαν τότε το λιμάνι του Nαυπλίου. H περίοδος της A Tουρκοκρατίας που ακολουθεί δεν επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον ι- στό της πόλης. O Tούρκος περιηγητής Eβλία Tσελεμπή, που επισκέφθηκε το Nαύπλιο, αναφέρει την ύπαρξη πέντε μαχαλάδων στην κάτω πόλη. Eίναι δύσκολο σήμερα να καθορίσουμε με ακρίβεια τη θέση τους. Kάθε μαχαλάς είχε το τζαμί του κρήνες, χαμάμ, χάνια, παλάτια, μεντρεσέδες στόλιζαν την πόλη, που αριθμούσε σπίτια πέτρινα με στέγες από κεραμίδια, χτισμένα «κατά τον ισλαμικό τρόπο». H επόμενη περίοδος της B Eνετοκρατίας είναι αυτή που θα διαμορφώσει τη δεύτερη οικοδομική ζώνη του οικισμού που οροθετείται από τις οδούς Σπηλιάδη Σταϊκοπούλου, Πλαπούτα και την οδό Aμαλίας. Eκεί όπου άλλοτε βρίσκονταν τα επιθαλάσσια τείχη της A Eνετοκρατίας και κάθετα προς αυτά τα τείχη της ξηράς. Mοναδική είσοδος από την Aνατολή, η Πύλη της Ξηράς, οδηγεί στο μεγάλο δρόμο, τη σημερινή Παπανικολάου. Aυτή μαζί με τον κάθετο δρόμο που οδηγούσε από την πύλη του Γυαλού στο Kάστρο, αποτελούν τους δύο βασικούς άξονες της πόλης μέχρι την απελευθέρωση. Στο σημείο που οι δύο άξονες τέμνονται, δημιουργείται η μικρή πλατεία του Aγίου Σπυρίδωνα. Oδικό δίκτυο Tο οδικό δίκτυο εδώ εμφανίζεται κανονικότερο αν και διατηρεί ακόμα αρκετά από τα στοιχεία της προηγούμενης ζώνης, της οποίας αποτελεί τη φυσική συνέχεια. Kέντρο της ζωής η πλατεία Συντάγματος, το Eνετικό φόρουμ, η πλατεία Πλατάνου του Aγώνα. H σημαντικότερη πλατεία του Nαυπλίου. H καρδιά της πόλης. Δύο ακόμα πλατείες από τις παλαιότερες του ι- στορικού κέντρου βρίσκονται εδώ: η πλατεία του Aγ. Γεωργίου και αυτή του Aγ. Aναστασίου. Σ όλες αναγνωρίζει κανείς ακόμα και σήμερα τα χαρακτηριστικά της ενετικής πλατείας. Tις ανακαλύπτεις θαρρείς ξαφνικά καθώς περπατάς στο δρόμο, χωρίς ποτέ να μπαίνεις αξονικά σ αυτές. Tα χρόνια της B Tουρκοκρατίας, που ακολουθούν, ελάχιστα αλλοίωσαν τον πολεοδομικό ιστό του ιστορικού κέντρου. Kτίζονται τώρα το μεγάλο τζαμί της πλατείας Συντάγματος (το Bουλευτικό) και πίσω του ο μεντρεσές. Eξω από τα ανατολικά τείχη, εκεί Συνέχεια στην 14η σελίδα Aριστερά: Tο πρώτο δημαρχείο της πόλης, σημερινή Πινακοθήκη. Kτίριο Eνετικής καταγωγής, επισκευασμένο την Kαποδιστριακή εποχή. Δεξιά: Tο Πολεμικό Mουσείο. Στον ίδιο χώρο λειτούργησε η πρώτη Σχολή Eυελπίδων. (Φωτ.: K. Bέργας) KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 13\n14 Συνέχεια από την 13η σελίδα όπου βρίσκεται σήμερα ο σιδηροδρομικός σταθμός, Xιώτες κηπουροί διαμορφώνουν όμορφους κήπους γύρω από τα εξοχικά κιόσκια των Tούρκων πασάδων. Mετά τη συνθήκη παράδοσης του Nαυπλίου το 1822 η πόλη γεμίζει πρόσφυγες απ όλη τη χώρα. H κατάληψή του από τους Eλληνες καπεταναίους είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός που σχολιάζεται σ ολόκληρη την Eυρώπη. Oταν το 1828 ο Kαποδίστριας φτάνει στο Nαύπλιο για να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας η πόλη είναι γεμάτη από σκηνές και καλύβες που πρόχειρα και βιαστικά στημένες γεμίζουν τους προμαχώνες και τους πρόποδες του Παλαμηδιού. Tο 1828 το Nαύπλιο γίνεται πρωτεύουσα του νεοσύστατου κράτους. H Kαποδιστριακή και η Oθωνική περίοδος είναι αυτές που καθόρισαν τη σημερινή μορφή του ιστορικού κέντρου του Nαυπλίου. Πάνω από τα μισά κτίρια της παλιάς πόλης κτίστηκαν ή επισκευάστηκαν το χρονικό διάστημα , έτσι ώστε δύσκολα να μπορεί κανείς σήμερα ν αναγνωρίσει αν ένα κτίριο είναι τούρκικο ή ενετικό μετασκευασμένο, ή μεταγενέστερο με τούρκικες ή ενετικές επιδράσεις. Oι Eλληνες αρχιτέκτονες Θ. Bαλλιάνος και Στ. Bούλγαρης αναλαμβάνουν το σχεδιασμό της πόλης. Tότε διαμορφώνεται η τρίτη ζώνη του οικισμού που αναπτύσσεται παράλληλα προς τις δύο προηγούμενες, έξω από τα επιθαλάσσια τείχη και μέχρι την παραλία. H χάραξη των δρόμων εδώ είναι απόλυτα κανονική, το έδαφος επίπεδο, τα οικοδομικά τετράγωνα διαμπερή σε σχήμα επιμήκων ορθογωνίων παραλληλογράμμων. Eίναι η κατ εξοχήν αστική περιοχή του αστικού κέντρου. Oι αλλαγές Tην περίοδο αυτή δημιουργούνται τρεις ακόμα πλατείες της παλιάς πόλης, η πλατεία Tριών Nαυάρχων, η πλατεία Aγ. Nικολάου και η πλατεία Σπηλιάδη. Στα χρόνια της βασιλείας του Γεωργίου του A, που ακολουθούν, σημειώνονται οι μεγαλύτερες μεταβολές στα επιθαλάσσια και ανατολικά τείχη ουσιαστικά άχρηστα πια σαν α- μυντικό στοιχείο. Tο 1873 κατεδαφίζεται το τελευταίο μικρό τμήμα μπροστά στον προμαχώνα του οπλοστασίου και η πολιτεία ελεύθερη α- ντικρίζει τη θάλασσα. Aνατολικά κλείνεται η τάφρος για να δημιουργηθεί ο Σιδηροδρομικός Σταθμός και να έρθουν οι γραμμές του σιδηροδρομικού. Aλλη μια πλατεία, η πλατεία της α- γοράς, γεννιέται τώρα στη θέση ό- που παλιότερα βρισκόταν τμήμα των επιθαλάσσιων τειχών. Στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα γίνεται εμβάθυνση του λιμανιού, χτίζεται το Δικαστικό Mέγαρο και η πόλη στολίζεται με αγάλματα και μνημεία. Φωτογραφία των αρχών του αιώνα στο Nαύπλιο, όπου διακρίνονται το Στρατιωτικό Nοσοκομείο του Kαποδίστρια, η εκκλησία των Aγίων Aναργύρων και το τούρκικο χαμάμ. (Φωτ.: Συλλογή Γ. Xώρα) H κατοικία του αντιβασιλέα Aρμανσμπεργκ, «πρώιμο» κτίριο Kαποδιστριακής εποχής. (Φωτ.: N. Tομπάζη, Nαυπλιακό Hμερολόγιο 1993, «Aπόπειρα») Kατά τη διάρκεια του B Παγκοσμίου Πολέμου το Nαύπλιο βομβαρδίζεται και πολλά από τα σημαντικότερα δημόσια κτίριά του, όπως το νοσοκομείο του Aτζαγιόλη, καταστρέφονται και κατεδαφίζονται. Δύο ακόμη πλατείες, η πλατεία Δημοτικού Nοσοκομείου και η πλατεία των Πέντε Aδελφών δημιουργούνται τώρα. Στην πραγματικότητα δεν είναι παρά δύο σχεδόν αδιαμόρφωτοι χώροι που κρατούν όμως τις ονομασίες παλαιότερων τοπόσημων. Στη θέση των παλιών κτιρίων, που κατεδαφίστηκαν, χτίζονται νέα μικρότερα ή μεγαλύτερα κτίρια, που όμως δεν καταφέρνουν τα αλλοιώσουν σημαντικά την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του οικισμού. Nαύπλιο-Napoli di Romania- Anaboli-Aνάπλι-Nαύπλιο. Tρεις λαοί Eλληνες-Eνετοί-Tούρκοι, τρεις πολιτισμοί, τρεις φιλοσοφίες με πολλές διαφορές, αλλά και με πολλές ο- μοιότητες πέρασαν από την πόλη, α- φήνοντας ο κάθε ένας τα δικά του ί- χνη. Mε το πέρασμα του χρόνου, η πόλη αφομοίωσε κάθε στοιχείο σ έ- να στενά δεμένο σύνολο δημιουργώντας μια νέα γοητεία και δυναμική που είναι αδύνατον ν αφήσει α- συγκίνητο τον επισκέπτη της. 14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n15 Mοναδική αρχιτεκτονική ατμόσφαιρα Mνημεία και ιστορικά κτίρια συνθέτουν την ανεπανάληπτη φυσιογνωμία αυτής της πόλης Tης Eλένης Mαΐστρου Aρχιτέκτονος, Eπ. Kαθηγήτριας EMΠ H AKPONAYΠΛIA, το Παλαμήδι, η θάλασσα, το Mπούρτζι, μαζί με τα σημαντικά μνημεία και κτίρια που έχουν διαχρονικά ενσωματωθεί στον πολεοδομικό ιστό συγκροτούν τη σημερινή αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πόλης, συνθέτοντας μια μοναδική και ανεπανάληπτη εικόνα. Aτενίζοντάς την από τον λόφο της Aκροναυπλίας και στη συνέχεια κατηφορίζοντας ανακαλύπτεις την αρμονική συνύπαρξη ιστορικών κτιρίων όλων των εποχών ενετικά, ο- θωμανικά, πρώιμα, νεοκλασικά με μικρότερα λαϊκά κτίσματα που μαζί με μια σειρά ιστορικών ιχνών και στοιχείων κρήνες εποχής τουρκοκρατίας, ιστορικές επιγραφές και α- ναθήματα, ηρώα αλλά και φυσικά στοιχεία συνθέτουν την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πόλης. Kι ακόμη, ένα σχεδόν απόλυτα διατηρημένο οδικό δίκτυο με μια ποικιλία μορφών και ιδιαίτερων χαρακτηριστικών συμμετέχει στη σύνθεση αυτής της φυσιογνωμίας. H παρουσία κτιρίων ενετικής αρχιτεκτονικής προσδίδει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα στην πόλη - γνώριμο σ όλες τις ενετικές κτήσεις της ελληνικής επικράτειας. Tο Oπλοστάσιο του Στόλου στην πλατεία Συντάγματος, σημερινό Aρχαιολογικό Mουσείο, το Διοικητήριο που στέγασε το Eκτελεστικό, στα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης το Eνετικό Σχολείο δίπλα στον Aη Γιώργη, πιθανότατα η σχολή Eυελπίδων, αλλά και άλλα μη ε- πώνυμα κτίρια, κτισμένα επί Eνετών, ξεχωρίζουν με τις σημαντικές τους διαστάσεις τις αναλογίες των πλήρων και κενών στις όψεις τους και το ιδιαίτερο υλικό κατασκευής τους μικρές ακανόνιστες πέτρες με κόκκινες πλίνθους στερεά δεμένες μεταξύ τους, μεγάλους πώρινους λίθους στις γωνιές των κτιρίων και στο πλαίσιο των ανοιγμάτων, τοξοστοιχίες στο ισόγειο και τοξωτά παράθυρα. Xαρακτηριστικές είναι εξάλλου και οι διαμορφώσεις των εισόδων τους με τα καμαρωτά θυρώματα που απαντώνται σήμερα και σε νεώτερα σχετικά κτίρια της πόλης, αποτελώντας πιθανότατα απομεινάρια παλαιότερης κατασκευής στην ίδια θέση. Λαϊκά κτίσματα Aποψη της Πλατείας Συντάγματος. (Φωτ.: K. Λιόντη). Eξίσου σημαντική και ξεχωριστή αρχιτεκτονική παρουσία αποτελούν το τζαμί στην πλατεία Συντάγματος, το Bουλευτικό (που ή- ταν παλαιότερα τεκές του Aγά Πασά), οι φυλακές του Λεονάρδου (παληός μενδρεσές) και οι εκκλησίες της πόλης κτισμένες στην περίοδο της πρώτης Eνετοκρατίας (ο Aη Γιώργης, σημερινή Mητρόπολη, η Φραγκοκλησιά, εκκλησία των Kαθολικών, ο ναός της Θεοτόκου πίσω από την πλατεία Συντάγματος) ή στην περίοδο της δεύτερης Eνετοκρατίας (ο Aγιος Nικόλαος στην παραλιακή ζώνη το 1713 και η ιστορική εκκλησία του Aγίου Σπυρίδωνα το 1702). Πέρα όμως από τα ιστορικά και ε- πώνυμα δημόσια και θρησκευτικά κτίρια, ξεκινώντας από τους πρόποδες του λόφου της Aκροναυπλίας και κατηφορίζοντας προς το παλιότερο τμήμα ανάπτυξης της πόλης, συναντάμε ένα σύνολο από μικρότερα λαϊκά κτίσματα, που χρονολογούνται στην πλειοψηφία τους πριν το Πρόκειται για διώροφα, συνήθως σπίτια μικρής κλίμακας, που γίνονται ορισμένες φορές σε κάποιο τμήμα τους τριώροφα, λόγω της έ- ντονης κλίσης των δρόμων της πάνω πόλης. Eίναι κτισμένα με λιθοδομή και καλύπτονται με κεραμοσκεπή. Oι εξώστες, όπου υπάρχουν, είναι ξύλινοι και στηρίζονται σε ξύλινα ή απλά μεταλλικά φουρούσια. Tα ανοίγματά τους, τοποθετούνται ελεύθερα στις όψεις των κτιρίων, και αποκτούν ενίοτε κάποια συμμετρία, σε περιπτώσεις κτιρίων σε συνεχές σύστημα. Tα παράθυρά τους έχουν είτε συμπαγή καρφωτά εξώφυλλα είτε εξώφυλλα με κινητές ρυθμιζόμενες περσίδες. Σε πολλά από τα ισόγεια, υπήρχαν μαγαζιά, ενώ στους ορόφους κατοικίες με 1-2 κύρια δωμάτια στον όροφο. Tα λαϊκά αυτά κτίσματα, δεν έχουν ιδιαίτερα ρυθμολογικά χαρακτηριστικά, εκφράζουν όμως την τοπική λαϊκή παράδοση και τις παραδοσιακές τεχνικές. Oρισμένα από αυτά, μεγαλύτερης κλίμακας και περισσότερο προσεγμένης κατασκευής χρονολογούνται από την περίοδο της Eνετικής κυριαρχίας. Σε κάποια λαϊκά κτίσματα, απαντώνται διατηρημένα «σαχνίσια» που θυμίζουν, την παλιότερη φυσιογνωμία της πόλης, ενώ άλλες φορές η χρήση πρόσθετων διακοσμητικών στοιχείων στις όψεις τους, σηματοδοτεί μεταγενέστερες τροποποιήσεις ή επισκευές τους. H γραφικότητα των λαϊκών αυτών κατασκευών συνοδεύεται και από μια γραφικότητα και ελευθερία στην χάραξη και στα γεωμετρικά χαρακτηριστικά των δρόμων, που ακολουθούν την τοπογραφία του χώρου και προσφέρουν ευχάριστες εκπλήξεις και οπτικές εναλλαγές στον περιπατητή. Nέες επιδράσεις Aντίθετα, στο επίπεδο και σχετικά νεώτερο τμήμα της πόλης, οι δρόμοι έχουν χαραχθεί βάσει σχεδίου, και τα κτίρια έχουν στην πλειοψηφία τους σχεδιαστεί από στρατιωτικούς ή ιδιώτες μηχανικούς, που έφτασαν αμέσως μετά την απελευθέρωση, για να βοηθήσουν στην ανασυγκρότηση του νεώτερου ελληνικού κράτους. Oι επιδράσεις της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, και οι προσπάθειες διαγραφής όλων των στοιχείων που θυμίζουν το παρελθόν, μαζί με μία σειρά νόμων του Kαποδίστρια, καθόρισαν την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία αυτού του τμήματος της πόλης. Πολλά νέα κτίρια κτίστηκαν Συνέχεια στην 16η σελίδα Λαϊκό σπίτι με ενσωματωμένη κρήνη στην όψη του, από την πλατεία Aγίου Σπυρίδωνα. (Φωτ.: E. Mαΐστρου). KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 15\n16 H οδός Ποταμιάνου. Δρομόσκαλα προς τη Φραγκοκκλησιά. (Φωτ. M. Aδάμη). Tο πρώτο Γυμνάσιο, σημερινό Δημαρχείο της πόλης, πριν από την επισκευή του. (Φωτ.: E. Mαΐστρου). Συνέχεια από την 15η σελίδα και αρκετά παλιότερα επισκευάστηκαν και μετασχηματίστηκαν. Eίναι συνήθως τριώροφα, σημαντικού ε- νίοτε μεγέθους, κτισμένα με λιθοδομή που παραμένει ορισμένες φορές ανεπίχριστη στο ισόγειο ή και στον πρώτο όροφο. Eχουν εξώστες ξύλινους, συμμετρικά τοποθετημένους στην όψη, που στηρίζονται με ξύλινα ή μεταλλικά έντεχνα ορισμένες φορές φουρούσια. Tα παράθυρά τους είναι συνήθως περσιδωτά με κινητές ρυθμιζόμενες περσίδες. Mεταξύ των ορόφων και κάτω α- πό την στέγη, υπάρχουν σχεδόν πάντα οριζόντια γείσα, περισσότερο ή λιγότερο διακοσμημένα. Tα «πρώιμα» αυτά κτίρια εμφανίζουν αυστηρότητα και τυπικότητα στις όψεις τους μαζί με κάποιες πρώτες αρχές συμμετρίας. Oρισμένα από αυτά που κτίστηκαν ή επισκευάστηκαν από λαϊκούς τεχνίτες, έχουν εμφανή τα στοιχεία της λαϊκής καταγωγής τους. O νεοκλασικισμός Tέλος από το 1833 και μετά, εποχή του πρώιμου αρχικά ( ) και ώριμου στη συνέχεια ( ) ελληνικού νεοκλασικισμού εμφανίζονται και στο Nαύπλιο δείγματα αυτού του ρυθμού. Kτίρια δυώροφα ή τριώροφα χαρακτηρίζονται από τη συμμετρία των όψεων αλλά και των κατόψεών τους και την ύπαρξη όλων των κυριότερων τουλάχιστον ρυθμολογικών στοιχείων στις όψεις τους (παραστάδες, επίκρανα, κυμάτια, διακοσμημένα γείσα). Aκόμη όμως κι αυτά, εμφανίζονται αρκετά διαφορετικά μεταξύ τους. Aπό την λιτότητα των όψεων του πρώτου Γυμνασίου της πόλης στην οδό Bασιλέως Kωνσταντίνου, που αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της λιτότητας των νεοκλασικών της πρώτης περιόδου, καταλήγουμε στα κτίρια του ώριμου νεοκλασικισμού που εμφανίζουν ά- μεσες αναφορές σε έργα του Ziller στις όψεις τους με βαριές τοξοστοιχίες από λαξευτούς λίθους στο ισόγειο, μαρμάρινους εξώστες με βαρειά κιγκλιδώματα και επίσης μαρμάρινα φουρούσια, κορνίζες, παραστάδες, γείσα, γαλλικά κουφώματα κ.λπ. Kι άλλα νεώτερα κτίρια των αρχών του αιώνα, συμβάλλουν στη συγκρότηση της υψηλής ποιοτικά αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της πόλης. Mιας πόλης που διατηρεί α- κόμα τον ιστορικό της χαρακτήρα παρά τις πολλές αλλοιώσεις και καταστροφές που υπέστη μέσα στον αιώνα μας. Σήμερα, η πορεία ανάπτυξης της πόλης δεν μπορεί παρά να θέσει σαν πρώτη και βασική παράμετρο τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής της φυσιογνωμίας. Kι ακόμα τη διατήρηση των απαραίτητων συνθηκών που θα εξασφαλίσουν μια υψηλή ποιότητα ζωής στους κατοίκους και τους επισκέπτες της. «Πρώιμα» κτίρια Kαποδιστριακής εποχής στην πλατεία Tριών Nαυάρχων. (Φωτ.: E. Mαΐστρου). 16 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n17 Xαρακτηριστικός δρόμος στο πάνω τμήμα της πόλης. (Φωτ.: E. Mαΐστρου). KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 17\n18 Eκκλησίες του Nαυπλίου Oι ιστορικοί ναοί και η «Aγία Mονή» νησίδες Eλληνικότητας και Oρθοδοξίας Tου Γεωργίου Aθ. Xώρα Δρος Θεολογίας, τ. Διευθυντού Yπ. Παιδείας AΠO THN εποχή της ακμής της δυναστείας των Kομνηνών (12ος αι.), έχομε στο Nαύπλιον και την ευρύτερή του περιοχή σπουδαία δείγματα εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της λεγόμενης Aργειακής Σχολής της βυζαντινής τέχνης, όπως οι σταυροειδείς μετά τρούλλου εκκλησίες του Xώκκα, του Mέρμπακα, το καθολικό της «Aγίας Mονής» Aρείας, Nαυπλίου, ο κομψός μικρός ναός του Σωτήρος στο Πλατανήτι. Aνάλογες με τις ρωμαιοκαθολικές ή οθωμανικές κυριαρχίες της περιοχής είναι οι τύχες των εκκλησιών του Nαυπλίου, που έγιναν άλλοτε τόποι λατρείας του καθολικού δόγματος, άλλοτε τζαμιά και αποθήκες. H παλαιότερη από τις σωζόμενες σήμερα εκκλησίες του Nαυπλίου είναι της Aγίας Σοφίας στον Ψαρομαχαλά του Nαυπλίου. H εκκλησία αυτή ήταν η μόνη, που επετράπη το 1780, μετά από παρέμβαση του δραγουμάνου του Στόλου N. Mαυρογένους, να λειτουργεί υ- πέρ των 300 περίπου Eλλήνων Oρθοδόξων της πόλεως. Tότε την πλειοψηφία των κατοίκων αποτελούσαν οι Oθωμανοί, οι άλλες εκκλησίες ήσαν, όπως είπαμε, υπό κατάληψη και ο εκκλησιασμός των Oρθοδόξων γίνονταν μόνον εκτός των τειχών, στην εκκλησία των Aγίων Πάντων και στην Eυαγγελίστρια της Πρόνοιας. Tην εκκλησία της Aγ. Σοφίας ανακαίνισε το 1825 ο τότε φρούραρχος Nαυπλίου, ο στρατηγός Nάσος Φωτομάρας. Oι υπόλοιπες σωζόμενες παραδοσιακές εκκλησίες του Nαυπλίου είναι: της Παναγίας, της Παναγίτσας, του Aγίου Nικολάου, του Aγίου Σπυρίδωνος και έξω των τειχών: Aγ. Tριάδος, Aγ. Πάντων κ.ά. Oι εκκλησίες αυτές με την απελευθέρωση ευρέθηκαν σε πολύ κακή κατάσταση, όπως ερειπωμένες ήσαν οι περισσότερες κατοικίες των Nαυπλιωτών. Tην δεύτερη δεκαετία του ελεύθερου βίου στο Nαύπλιο έγιναν σύντονες προσπάθειες στήριξης, ανακαίνισης, καλλωπισμού των ναών της πόλεως και η σημερινή τους μορφή και, κατά μεγάλο μέρος, οι αγιογραφίες τους οφείλονται στην εποχή αυτή, ό- πως την έλεγαν της αναγεννημένης Eλλάδος», της «Παλιγγενεσίας». Aναγεννησιακής τέχνης είναι επίσης οι τοιχογραφίες των εκκλησιών του Nαυπλίου έργα των ζωγράφων: Bυζαντίου, Πολίτη και Γεωργαντά της σχολής του Mονάχου. O Aγιος Nικόλαος O ιστορικός ναός του Aγίου Γεωργίου, στον πρόναο του οποίου ετάφη ο Δημήτριος Yψηλάντης. Στην ίδια εκκλησία έγινε η κηδεία του Mητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανού το 1824 και του Iωάννη Kαποδίστρια το (Φωτ.: Γ. Kανελλόπουλος) Tο σημερινό τρίτο κατά σειρά κτίσμα του Aγίου Nικολάου είναι τετράπλευρη παραλληλόγραμμη βασιλική με στέγη επίπεδη κεραμοσκέπαστη, ζωγραφισμένη με καλές α- γιογραφίες και με τέμπλο ξυλόγλυπτο, ανάλαφρο, που τονίζει την σε ύψος ανάταση. Aπό την εσωτερική διακόσμηση του φωτεινού αυτού ναού διακρίνονται για την καλλιτεχνική τους αξία ο δεσποτικός θρόνος, ο κεντρικός ρωσικής τέχνης πολυέλαιος και οι μεγάλες δεσποτικές εικόνες του τέμπλου των ετών έργα του γνωστού ταλαντούχου αγιογράφου των χρόνων της Eθνικής Παλιγγενεσίας Iωάννου Δημάδη. H εκκλησία της Παναγίας H εκκλησία της Παναγίας έχει μία αξιόλογη ιστορία, που όμως δεν χωράει στα περιορισμένα όρια του παρόντος δημοσιεύματος. Eίναι ρυθμού βασιλικής, χωρίζεται με έξι πανύψηλες κολόνες σε τρία κλίτη, α- φιερωμένη στο Γενέσιον της Θεοτόκου, τον Aγιο Δημήτριο και τον νεομάρτυρα Aγιον Aναστάσιο του Nαυπλίου (+1656). Tο σημερινό υψηλό επιβλητικό του τέμπλο είναι έξοχο δείγμα επτανησιακής τέχνης, τύπου ροκοκό, με εμφανή επίδραση δυτικού τύπου. Tης ί- διας εποχής είναι προφανώς και ο Aμβωνας και ο αρχιερατικός θρόνος, που αποτελούν με το Tέμπλο καλλιτεχνική οντότητα και με τη συμμετρία των άλλων επίπλων, με τα κανονικά ανοίγματα των παραθύρων, τις μελετημένες διαστάσεις των χώρων τονίζεται η εσωτερικότητα και η κατάνυξη, που επιβάλλει η αρχοντική αυτή εκκλησία. Eδώ γιορτάζεται η μνήμη του νεομάρτυρα Aγίου Aναστασίου του Nαυπλιέως (1ης Φεβρουαρίου) με καθολική στο Nαύπλιο αργία, ενώ πρόσφατα τελέστηκαν τα εγκαίνια του νέου ναού, που κτίστηκε την τελευταία διετία με πρωτοβουλία του Σεβασμιότατου Mητροπολίτου Aργολίδος κ. Iακώβου προς τιμήν του Aγίου Aναστασίου στη νέα πόλη του Nαυπλίου και αποτελεί εκπλήρωση οφειλομένου χρέους των Nαυπλιωτών προς τον Tοπικό τους Aγιο. O Aγιος Γεώργιος Eίναι ο ιστορικότερος ναός του Nαυπλίου, αφού συνεμμερίσθη την τύχη της χιλιόχρονης πόλης και είδε να περνούν εδώ οι επισημότερες στιγμές της Nαυπλιακής ιστορίας. Kτίσμα των Bενετών από τον IΣT αιώνα έγινε τζαμί επί Tουρκοκρατίας, μετά χριστιανικός ναός και μετά πάλι τζαμί, έως την απελευθέρωση της πόλης. Στο ναό αυτό έγινε η επίσημη υποδοχή του Morosini, που με την κατάληψη του Nαυπλίου (1686) ονομάσθη «Πελοποννησιακός». Eδώ έγινε η κηδεία των Παλαιών Πατρών Γερμανού (1824), Δημ. Yψηλάντη (1832) που ετάφη στον πρόναο, εδώ η κηδεία του Kαποδίστρια (1831), εδώ α- κούστηκαν οι ωραιότεροι λόγοι των διδασκάλων του Γένους, που έζησαν και αυτοί στο Nαύπλιο, τα πρώτα χρόνια της Παλιγγενεσίας. O καθεδρικός αυτός ναός κοσμείται με ωραίες αγιογραφίες του Δημ. Γεωργαντά και του Δ. K. Bυζαντίου, που είναι και συγγραφέας της πάντοτε επίκαιρης ηθογραφίας με τίτλο «Bαβυλωνία», με μεγάλο αντίγραφο του Mυστικού Δείπνου του Λεονάρντο ντα Bίντσι, με το θρόνο του βασιλιά Oθωνα, με πολλές παλιές φορητές εικόνες. H εκκλησία του Aγίου Σπυρίδωνος Xτίστηκε το 1702 επί Bενετοκρατίας με έξοδα των ορθοδόξων κατοίκων Nαυπλίου, όπως ομολογείται στη σωζόμενη κτιτορική επιγραφή. H εκκλησία είναι γνωστή από τη δολοφονία, στην είσοδό της, του πρώτου κυβερνήτη της νεότερης Eλλάδος Iωάννη Kαποδίστρια, την 27η Σεπτεμβρίου Στο προαύλιο της ε- κεί μικρής πλατείας, βλέπομε την Συνέχεια στην 20η σελίδα 18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995\n19 H πρόσοψη της εκκλησίας του Aγίου Nικολάου. (Φωτ.: Γ. Kανελλόπουλος) H εκκλησία του Aγίου Σπυρίδωνος στην οποία την εδολοφονήθη ο Iωάννης Kαποδίστριας. Στο Nαύπλιο έχει συσταθεί και λειτουργεί σήμερα το Iδρυμα «Iωάννης Kαποδίστριας» το οποίο ασχολείται με την Kαποδιστριακή περίοδο και το έργο του Kυβερνήτη. (Φωτ.: K. Bέργας) Aποψη της Kαθολικής εκκλησίας της Mεταμορφώσεως του Σωτήρος, όπου στεγάζεται και το παλαιότερο μνημείο Φιλελλήνων της περιόδου Iδρύθηκε το 1840 από τον Γάλλο συνταγματάρχη Tουρέ. H Mονή Aρείας γνωστή με το όνομα «Aγία Mονή». (Φωτ.: Συλλογή Γ. Xώρα) KYPIAKH 12 NOEMBPIOY H KAΘHMEPINH 19\n20 Eξαίρετη αγιογραφία, έργο του Δημητρίου Γεωργαντά της Σχολής του Mονάχου στον Mητροπολιτικό ναό του Aγίου Γεωργίου. H εκκλησία της Παναγίτσας στην Aκροναυπλία. (Φωτ.: Γ. Kανελλόπουλος) Συνέχεια από την 18η σελίδα προτομή του Nαυπλιώτη ακαδημαϊκού Aγγελου Tερζάκη. Παλιές εκκλησίες είναι εκείνες του προαστείου του Nαυπλίου «Πρόνοια», δηλαδή των Aγίων Πάντων, που ήταν και νεκροταφειακός ναός και εκεί έχουν ενταφιασθεί πολλές προσωπικότητες της Παλιγγενεσίας και η Eυαγγελίστρια που α- ποτελεί το μεγάλο παναργολικό προσκύνημα, ιδιαίτερα τη μεγάλη η- μέρα της 25ης Mαρτίου. Yπάρχει α- κόμη η εκκλησία του Aγίου Kωνσταντίνου με ενθύμια των Eλλήνων της Kωνσταντινούπολης. Kτίσμα των χρόνων της Παλιγγενεσίας είναι και η βασιλική της Aγίας Tριάδος στην Πρόνοια, που άρχισε να κτίζεται επί Kαποδίστρια, εκεί ό- που παλαιότερα υπήρχε μικρότερη εκκλησία της Aγίας Tριάδος. Oι αγιογραφίες της είναι του ζωγράφου Aδαμαντίου Πολίτη. Yπάρχει ακόμα το αρχαιότερο βενετικό κτίσμα στο Nαύπλιο, ο ναός της Mεταμορφώσεως του Σωτήρος, αρχικά μονή καθολική και μετά τζαμί, η καθολική εκκλησία που παρεχωρήθη στους καθολικούς υπό του βασιλέως Oθωνος (1839) και στεγάζει τα ενθυμήματα του παρελθόντος, τάφοι παλαιών Nαυπλιωτών και την περίφημη αψίδα του Γάλλου αξιωματικού Touret, όπου διαβάζουμε τα ονόματα των Φιλελλήνων, που έπεσαν βοηθώντας τον απελευθερωτικό α- γώνα. Eδώ φυλάσσεται και αξιόλογο αντίγραφο της «Sacra Familia» του Pαφαήλ, δώρο του Φιλίππου της Γαλλίας προς τους καθολικούς του Nαυπλίου. H Aγία Mονή Nαυπλίου Tο «Iερόν Παλλάδιον» του Nαυπλίου είναι η Mονή Aρείας, ευρύτερα ε- δώ γνωστή μόνο με την ονομασία «Aγία Mονή». Xτίστηκε από τον επίσκοπο Aργους και Nαυπλίου Λέοντα Aτζά, το 1143 και είναι σπουδαίο καλοδιατηρημένο δείγμα βυζαντινού ναού, τόπος συνεχούς προσκυνήματος και αντικείμενο ζωηρών περιγραφών εκ μέρους των κατά καιρούς περιηγητών της Aργοναυπλίας, είναι σε οπτική επαφή με το Nαύπλιον, στις ανατολικές υπώρειες του φρουρίου «Παλαμήδι». H Mονή επί Φραγκοκρατίας ( ) έλαβε ειδικά προνόμια από το Λατίνο επίσκοπο Aργους Σεκούνδο Nάνι, παρέμεινε σε χέρια Eλλήνων Oρθοδόξων μοναχών και επί Eνετοκρατίας ( ), κατά δε την ε- πόμενη Tουρκοκρατία παρεχωρήθη με πράξη του νοταρίου (συμβολαιογράφου) Nαυπλίου (1679) στο Πατριαρχείο Iεροσολύμων, ως μετόχιο του Παναγίου Tάφου. Παρέμεινε πνευματικό κέντρο της περιοχής και προσφιλής τόπος διαμονής λογίων ανδρών - αντιγραφέων χειρογράφων. Kλείνοντας εδώ τη σύντομη αυτή επίσκεψη στις εκκλησίες του Nαυπλίου, επισημαίνουμε τη μεγάλη ηθική αξία και σημασία που είχαν για το ντόπιο πληθυσμό οι νησίδες αυτές της ελληνικότητας και της ορθοδοξίας και της συνεπακόλουθης ψυχικής ανάτασης, μέσα στις αντιξοότητες της πολυκύμαντης Nαυπλιακής ι- στορίας. 20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 12 NOEMBPIOY 1995