Schrievhuus- Poesie- Erzählungen – Liedtexte 4 | SATZbunt im WORThaus\nDree moal har see us dissen Sömmer all bi us Öllern schwaart moakt, dat wi bi hör in d‘ Tuun ween to klauen. Wi – de wi doch aal unschüllich as witte Engels weesen. Vöör us annern is dat nich so haart ovgoahn – wiel – us Öllern meenen woll stilkens, dat de Frücht bäter in us Pans uphoaben weesen, as wenn Linoa Knieptaang de FRücht an de Grund verkoamen leet. Alleen de beid Spiekermanns – Geerd un Renko – de harn tweemoal een düchdich Loach Hau krägen.\nVoader Spiekermann wee van Natur ut all een futerigen – un suupen de he ok – un denn noch dat Mallör, dat dat lütji Huus – wor see in woanden – van Linoa Knieptaang hüürt wee. Dat seet us man bannich hoch in d‘ Kopp. Bi elker Schlach up de Mors van Gerd un Renko full us wat neäs in, wat man mit Linoa Knieptaang moaken muß.\nDat ween n’türlich blods Gedankens in us Köpp – un de leev Gott wuß dat ok – ober so ganz leet us dat joa nich mehr los. Een poar Wäken loater keem us woll van boaben ut de Hääven Hülp to hülp. Dat wee de Tied, dat suure Kaarsen un Mirabellen riep an de Bööm hungen. Geerd un Renkos Moder schull annern Dach bi Linoa Knieptaang Obst plükken – de Olsch wull inkoaken. In een Tied van Minüten stunn use Ploan.\nLinoa Knieptaang hung dat Koartenlärgen un Wiessoagen an. Dat wussen wi. Dor geev see een büld up. Un wi gääven een büld up us Verstand.\nEen poar van us Kinner speelden de heele Noamiddach an d‘ Vöörkantssied van Linoa Knieptaangs Huus. See har woll groode Sörch, dat us de beid Augustappelbööm in d‘ luur seeten, un hett de Sandpadd de heele noamiddach nich een Minüt ut de Oogen loaten.\nDe Augustappels sünd denn ok aal moi hangen blääven – un de Knieptaang hett sükk säker hööcht, dat see us Kinner dat versollten har. See har in de Tied man bäter Koarten lächt – villicht harn de hör sächt, dat see man ähm noa achtern kieken schull.\nDor harn fief fixe Jungs sükk de moi halfwussen Mirabellen un Kaarsenbööm vöörnoamen. De Mirabellen ween use Beute – un de Kaarsen hungen in Büngeln moi verdeelt in de Mirabellenboom. Dat wee een düchdich Stükk Waark för us.\nAnner mörgen stunn Linoa Knieptaang Klokk aacht in d‘ Tuun un wull plükken.\nAs so ’n sollten Steen stunn see dor – dat wee Düwelswaark – Kaarsen an de Mirabellenboom. See hett de beid Bööm nie wäär anfoat – un vertellt hett see ok keen Minsch wat dorvan. Dat wee joa Düwelswaark.\nWi harn woll aal mitnanner Schieteree van us Mirabellenorgie, oaber dat wee us de Soak wert.©ee\n„Koam man gau rin un drööch di in d’ Köäken wäär up“, reep Vedder Fidi mi tomööt, as ikk kladdernatt de füfftich Meter van mien Foahrtüüch bit noa de Huusingang in Rönnen achter mi brengen de.\nIkk har mi moal wäär van Willemshoaben ut up de Padd noa Pfalzdörp moakt. Mien Landtuur, as ikk jümmers säch.\n“Tini hett all Teewoater upsett – un Stükken schmeert see ok all”, keem van hum noch achteran.\nAs ikk dat hör, dor wee ikk noch good fief Meter van d’ Huusdöör wäch.\nIn de Tied van de fief Meter seech ikk denn vöör mien binnerst Ooch de Teekädel up de ole Köäkenoaben zirsen, ikk seech Tini mit dat groode Mest in d’ Füüsten rümfucheln, üm een poar Schieven van de Schink an d’ Böähn ovtoschnieden, seech een halved Teinpünnerschwaartbrod tägen dat Botterfatt up d’ Disch, un wuß nich mehr ov de Rägen, ov de Jank up de Vespertied mi dat Woater in d’ Bekk tosoamendreef.\nTwee Minüt loater stunn ikk in d’ Köäken – moi waarm wee dat dor – un moi schulich ok, oaber ikk seech nix van dat, wat mi vöör tweemoal Oahmen dör mien Sinnen schoaten wee.\nDe Waarmte in d’ Köäken püstert ut een elektrisch Oaben, up de Aarbeidsploat van d’ Ünnerschkappen knüchelt heesterk de Teemaschin vöör sükk hen, Tini sitt an d’ Disch un schmeert moagersüchtich Schwaartbrodschieven de see ut een pergamenten Pakkje laangt, de Botter is een witted Veerkant in gülden Inpakk, un de Schink stääkt in een kloaren Tuutje up de de Noam van een Fleeschfabriek ut dat Ollenborgsche updrükkt is.\nBi d’ Roadio – up een Stoapel Bladdjis – seech ikk de Willemshoabener Zeitung lirgen. Dat is tein Minüten vöör Auerk all eder wat seltens. Up de Froach in mien Oogen hör ikk van mien Vedder vull Bliedheit:\n“De brengt de Jungs mi van ünnerwäägens mit – wäägen de ‚Landlääven’ Sieden. De lääs ikk to geern. Dat is doch moi, dat föör de Minschen in d’ Stadd ok wat up Platt över d’ Landlääven schrääven word. Dat miss ikk bi us in d’ Bladd.“\nSien Schnakk har mi son bietji in güstern fasthollen.\nIn de glieker Momang röpt denn Jüngsten van achtern: „Mama – hast Du schon mein Outfit aufgepeppt? Ich muß doch nachher zum Event in der neuen Location – unser Team hat nämlich gestern den Best Price Avard gewonnen, und ich bin der Leader“\nSo up Schlach wee ikk stuv wäär in Vandoach ankoamen, un hevv eersmoal buten de Döör kieken mußt, ov ikk ok wüggelk in Pfalzdörp wee.©ee\nDe Winter wee över Nacht in d’ Land koamn – villicht har he dat eerste Lucht an de grööne Kranz sehn, de in dat grode Trappenhuus hung – villicht wee ok upwoakt, wiel he de lüütji Kinner har singen hörn – de an disse griese mörgen ünner de Dann’nzwiegen stunn’n un Winachsleeder in de koole Lücht van de wiede Deel stüürden. See stunn’n dor – in twee Riegen piedelliek utricht – as Suldoaten up d’ Kasern’nhoff. See weesen an klöömen in hör kört Büksen – dat kunn man an de fiin Stimm’n hörn, de as sprungn Glas klungen. Bi d’ Singen keeken see stur liekut – up een grodet Mannslüübild ünner een Foahn. Vöör de Müür mit dat Bild stunn’n twee grote Minschen – de klöämden nich in de piekfeine Uniformn – un de blitzblanken Stävels. Schneewitte fiine Hanschen harn see an d’ Füüsten. De Kinner kennden dat nich anners – de meesten woanden hier – in disse Gewaltskasten van Huus – solaang as see denken kunn’n. Mama un Papa kunn’n see woll schrieven – see mussen joa Stünn’ns elker Dach läärn – oaber inschloapen in Moders Aarm – ov moal up Voaders Schullern dör de Gägend rieden – dat harn see nich kenn’n liert – de Kinner oahn Öllern. Fief Winachen duur disse Kreech all – un he wur jümmer luuder un luuder. De Kinner, de all ‘n bäten öller ween, wussen van anner Winachen to vertelln – van Winachsbööm’n mit Kersen – van puusbakkich Engels un van Knecht Ruprecht – oaber blossich Oabnds – wenn dat Lucht in de Koamer mit de hunnerd Bäeden ut wee – un mit heel saachte Stiäm ünner d’ Schloapdäkens. Veermoal Sönndachs stunn’n see noch in de koole Deel un sungn klömich in de Tied. Jeden Sönndach braan een Keers mehr an de grööne Kranz – un denn wee Hillichoabnd. Tomoal wee dat ruhich in dat grode Huus – man seech keen schniegelige Uniforms un hör keen blitzblanke Stävels mehr trappeln. Blods noch Kinner mit grode, angstvulle Oogen – in Kneestrümpen un körte Büksen. Een poar Stünn’ns düür dat so – un tomoal ween Froolüü dor – as Engels – mit lange witte Kleär un Schleierhauben up d’ Hoar – tillden de Kinner up – nähmn hör in d’ Aarms – un geeven hör Waarmte. Un achter de Engels stappten Mannslüü mit Boarten, van hör laang Reis schidderk Anzüüch un Stoahlhelms up d’ Kopp. De verdeelden Schokoloa, Kaugummi un Speeltüüch. Nu wussen ok de lüütjideren Kinner – dat geev hör – de Engels un Knecht Ruprecht – un de Geschichten van dat anner Winachen ween keen Märchen west.©ee\nWi harn Visit ut de Hüdelbargen. Well nu nich weet wor dat licht, de will ikk dat gern ähm verkloaren. Wenn ji van us Plattdüütschland mit jo Bensinkutsch ov mit de Iiserboahn Süüderkurs inschloat, hevvt ji de Hüdelbargen in good twee – dree Stünns to foat. Wenn ji in een Gägend koamt, in de ji man jüüst noch fief Minüten liekut kieken köänt, sünd ji in de rechte Kuntrei. Wunnern, dat dat dor mennichmoal gewaltich stufft, dröfft ji jo nich – ji sünd denn näämich in dat drööge Binnerland. Woater hevvt de dor liekers ok woll – man mehr van boaben. Ünnern up de Eer trekkt dat Woater höächstens in Striepens tüschen de Bargen noa de Küst to. Us Visit wee ok an son Rägenwoater-sammelbakk to Huus. Wuppertoal – ov wo dat Nüst heet. Dat moot dor heel sünnerboar togoahn – in dat Teinduusendhüüsendörp. Us Visit hett mi näämich Biller van een Stroatenboahn wiest, de mit de Röä noa boaben över de Stroaten schwääv. Well nich – so as ikk – mit sien Karakterbeenen fast up de Grund steit, mach woll an Spökenkroam glöven. Noamiddachs muß ikk de Verwand-schkupp joa wiesen, wo dat an so een richtich groodet Woater utsücht. Een bietji wat vöörwiesen wull ikk joa ok – van wäägen de Stroatenboahn mit de Röä noa boaben. In d’ Binnerhoaben wee ikk mit de heele Drufel to rieten – in de wietlüftige Butenhoaben leet ikk nix ut. De Marinhoaben mit de Bakkbeesten van Schkeepen hevv ikk hör wiest – oaber komisch wee dat – nargends worden de Oogen grötter – disse Biller harn sülvst de Kinner all foaken in d’ Kiekkassen sehn. Tja – un denn keem mi up d’ Siel de Tofall to Hülp. Ikk mach nu nich net särgen, dat us leev Herrgott dat wäst is – ovwoll – son bietji – wiel ikk joa good mit hüm kann . . .! Up jederfall – van achterst Buterkant de Hoabenmüür krüsel sükk dikken schwaarten Rook in de Lücht – de halfpiepen Büksenschieter seegen dat toeers. De beiden reeten mi bold mien Aarms ut de Schuller – guck mal, guck mal – Onkel Ewald – ein Dampfer – ein Dampfer kommt in den Hafen. Een Schkipp, dat ut de Schösteen noch schwaarten Damp noa buten lett – dat harn see nu doch noch nich sehn. Rein stuur is mi dat fallen, de Bagoasch van d’ Hoabenmüür wäch noa d’ Schlüüs hen to stüürn. Ikk kunn dat selten Bild doch nich tweibräken loaten – mit hör oapen Halsgatten schullen see moi wäär in de Hüdelbargen foahren. Wormit har ikk denn anners gliemen schullt? Denn ikk wuß – achter d’ Hoabenmüür keem keen olen Köälendamper anschnuuven – achter de Hoabenmüür seet oal Hinnerk Bußmann mit sien Piep to schmöken.©ee\nHermann Holtbeen wee een heel plietschen. Näänää – he har keen Holtbeen – wenichstens nich an d’ Liev – he mook de Deerten. Hermann wee een Schooster, de good dischlern kunn. So’n Spiegöäkenkroam van Geschäften, wor man sowat all koopen kunn, geev dat to sien Tied noch nich. Hermann wee jümmers blied, wenn he sükk in sien Waarkstää verkruupen kunn. Sien Olsch har näämich de Büksen an – dorüm is he ok an de Holtbeenmoakeree koamen. Hum deen de Mannsbiller leed, de nich mehr vöör sükkse Froominschen, as he een har, utnein kunnen. Käthe wee oaber ok een heel besünner Utgoav. Huusholln leech hör gannich so recht – see wee an leevsten an fluttern. Najoa – mit dat „Fluttern“ wee dat nich mehr sowiet her – een ole Fregatte kann mit een schmukked Seilboot joa ok nich mehr mitholln – ok wenn see noch so moi anfaarft is.\nNu, wor see all een bietji hooger in d’ Öller stunn, wuur dat mit hör jümmer leeger – see leep foaken dwarß dör d’ Hoaben. Hermann leet dat keen Ruh – he hett Käthe denn wenichstens sowiet brocht, dat see noa de ole Dokter Bley in sien Ordinatschon gung. Menno Bley hett Käthe denn ünnersöcht. Allerhand Tüünkroam steäl he mit hör up. Denn keem sien Diagnose: Leeve Froo Käthe – see hevvt de Porzelloankrankheit.\nKäthe wee bannich stollt sowat seltens to hemmen, denn dat har see noch ni nich hört.\nIn Huus vertellt see Hermann dat – de weet dor ok niks mit antofangen, un pakkt dat eers in sien achterst Koppschapp. Een poar Doach loater kummt hüm up de Hauptstroat de Dokter tomööt. Nu kann Hermann doch nich an vöörbi, to froagen, wat dat denn för een Süük is – de Porzelloankrankheit. Menno Bley kikkt plietsch ut sien Dokterkiddel – dreit sükk versichtich noa aal Kanten ov ok nümms tohört, un sächt denn heel saacht – weets wat Hermann – du brukst di keen Sörch to moaken – bi dien Olsch hett sükk niks ännerd – oaber ik much hör verrafftich nich so up Kopp tosärgen, dat see nich mehr aal Taasen in d’ Schkapp hett.©ee\nWenn ikk vandoach so dör de Gägend krüdel, seech ikk aal poar Hüüs lang Toafeln an d‘ Müür – in witt ov missingschfarben – kikkst neeschierich wat dor künnichmoakt wurd, steit een Avcoaten ov een Dokternoam dorup. In mien lütten Achterbrägen kummt mi dat as een Rasse vöör, de düchdich schmieten – so as Kniien’n ov Rötten. De Avcoaten willt ikk nu man eers bi d‘ Sied loaten – för disse Szort Minschen finn ikk annermoal woll noch ’n poar Riech Bookstoavens. Näook – wat dat aal för Doktersch givt – de Beteekningen de tüschen dat Drrrr un de Huusnoam stoaht, kanns foaken gannich lääsen – is irgendwat up een Sproak ut ole Tieden – latiensch ov so. Up jederfall bün ikk dor all achterkoamen, dat dat för elker Deel, de de Minsch brukt üm Minsch to sien – een extroa Dokter givt. Dor moot man sükk denn ok eers an wäänen – wenn man ut een ollerwelschen Tied is. Dat is hoast so, as wenn man för een Pott Szopp tein Mann to koaken brukt. Dat moot so’n eenfach Mannsbild – as ikk dat bün – ok eers moal ingoahn. Un Minschen sitten dor to luurn, dat de Dokter hör helpen deit – dat kann ikk nie nich glöven. Mi schütt denn jümmers so’n Bild in d‘ Kopp – wenn us Dischler in d‘ Dörp een Disch ov Stool ut sien Waarkstää leet – de hull sien Läävdach – dor bruks nümms bi to schoostern – köffst vandoach een Stükk Meubelmang, haangt dat all noa körter Tied wäär bi doal – kiek – un dor denk ikk mi mennichmoal, ov de Minschen in de neeä Tied bi d‘ Kinnermoaken nich ok so’n bäten schludern? Wi harn to Huus man een Dokter för dree Dörpen – us ole Dokter Dönnerschlach. Wenn denn irgendwat för hüm in d‘ Huus to doon wee, keek he ok glieks noa de Deerten – dat wee richtich goaelk. Un helpen kunn he – dat glöövt mi vandoach nümms mehr. Minnoa Bußmann to’n Bispill – de wee veerkantich noa dree Sieden – een Meter säsztich in jeder Richt. Nu keem dat oaber nich van d‘ Äten, as see sää – nä – dat wee aal Lücht wat in d‘ Pans fastseet. Dokter Dönnerschlach kauel dor joa nich tägen an – he gääv hör een Pott mit Gemengsel – aacht Wääken elker Dach een Läpel vull – wenn dat nich tägen de Koliken hulp, denn muß he hör een Liekdorn setten – net as bi ’n Koo – dör de Pans. Minnoa har noa aacht Wääken all tein Pund ovwunnen – un de Bakker kunn sien Kooken sülvst äten. Dor wee ok noch ‚Fidi fäält wat’. De kunn anners nix vertelln, as wat hüm an d‘ Gesundheit fäälen de – dorbi fääl hüm eelich blods de Lüst wat to doon. Dokter Dönnerschlach kunn gannich sovöäl Pillkers erfinn’n, as Fidi hemm’n wull. Un denn keem Dönnerschlach sien Diagnose: Weets du wat Fidi – ikk kann di mit aal mien Künsten nich mehr helpen – för di givt dat blods noch eens – tokoamen Soaterdach kummt de grode Häkkselmaschin bi Buur Jannssen up d’ Hoff – wenn du dor mit dör geist, denn hevvt wi aal Ruh. Dree Doach loater wee Fidi in Dennsten. Ov Hinnerk Gnaddermors – de har een heel schinant Probleem – sien achterst Halsgatt dat wee stiäl an d‘ futern – dat kunn he rein nich stillholln. Nu wull he wat van Dokter Dönnerschlach ut sien Pillnschkapp hemm’n. „Weets wat Hinnerk? Dat is gannich good – loat dat man ruhich rieten. Hoal di man van Schmitt Gerds so’n lüütji Knatterhüdschefüdel.“ Hinnerk keek hüm rein klöäterich an: “ Wat schall ikk dor denn mit – ikk kann doch gannich foahrn!“ De ole Dönnerschlach grien för sükk hen. “ Dat bruks du ok gannich, Hinnerk. Dat Deert schasst du blossich knattern loaten un tägen di anschuuven – denn hört dien Büxenfleut nümms mehr!“©ee\nEen fetten Mutt kann een büld\nbeschikken . . .\nUs Frünnd Helmut seet wäär wat in d’ Ooch – in wekker Ooch is ni nich so heel van Dach koamen – ji weeten joa – sien Överkrüüzkiekeree. Bi Buur Gnadder wee hüm annerletzd een Liekenwoagen över de Padd lopen. Buur Gnadder har vöörtieds een Foorgeschäft – dat Lieken bedieken wee een Deel dorvan wäst. As he vöör langer Tied dat Foorgeschäft togääven mußt har – vanwäägen sien Ischias – har de Liekenwoagen up de Vergantung keen Kööper funn’n. So’n Foahrtüchs wee för de Lüü denn doch een bäten schenierlich.\nAukschonoator Schinkenklopper har de Wüpp wiers anboaden as een Fatt suur Beer – oaber dat hett niks hulpen – de Koar wull nümms hemmen. So stunn dat Deert all een heelen Sett bi Gnadder up d’ Warft. Bit Helmut inschoot, wat he dorut moaken kunn. He wee mit de ole Gnadder gau hannelseenich. Gnadder kreech een fetten Mutt – Helmut de Liekenwoagen mit een häntigen Lööper upto. De fette Mutt keem glieks de anner Dach noa Schlachter Gerds – un wi mit aal Mann hen, de Liekenwoagen un de Lööper ovhoalen. Een Veewoagen bruksen wi nich mitschluurn – de Lööper keem in de Liekenwoagen. Un denn krüdeln wi aal Mann mit Helmut sien ole Benz up d’ Siel to.\nDe Liekenwoagen wee moi achtern mit een Kopptau an de Benz antüddert. Wat för een Oss good is, hollt joa ok woll so’n Liekenwoagen in d’ Richt. Ünnerwäägens hevvt wi een büld achterankieken upto kräägen. Bi d’ Schosseehuus wee denn de Foahrt to Ennen.\nSchandarm Seegras ut dat Noaberdörp har de Transport hollstop sächt. Van wägen de Pietäät. Man blossich mit goode Wöär – nich mit Bleepenn un Protokollbook. De schwaarte Koar keem in dat näächste Gröönlandstükk – för de näächsten twee Joahr – un wi gungen mit aal Mann in d’ Schosseekrooch – för de näächsten tein Stünnen. Schandarm Seegras hett ok solaang vullhollen – vanwäägen de Örnung – un dat nich doch noch een de Liekenwoagen wäär anhangen de. Nich dat nu een utgielt – un meent, wi harn de Lööper allennich in de Koar trüchloaten, dat aarme Deert – nä – Metoa – so hevvt wi denn Lütten denn furss döfft – hukel stollt as een Uloan mirdenmang tüschen us up d’ Sofoa in de Gaststuuv. Un wiel een Schandarm joa nich tein Stünnen sien Dennstklodd up d’ Kopp hollen kann, hett jedeneen de een tiedlang up sien Köäsel hat – us Metoa natürlich ok.©ee\nEen freesken Stern –\nun een büld ümto . . .\nOv un to strieken wi so’n bietji över Land – mien Froo un ik. Sömmerdachs sünd de Doagen hier bi us joa man bannich lang – de Lächte rekkt joa meist um meist bit kört vöör de Middennacht.\nWiel wi nu joa all ’n bietji öller sünd, goahn wi in de Bäeden ok nich mehr so foaken upnanner doal – also kieken wi för d’ schloapengoahn noch hierhen un dorhen.\nDwarß dör d’ Jewerland krüdeln wi annerletzt mit us ole Koar. Van de Troan’n, de ik in d’ Oogen har, as wi so gemütlich dör de Dörpen jükelden, mach ik gannich schnakken.\nDat is noch nich so laang her, dor wee noch düchdich Lääven in de Kuntreien. Nu is dat mennichmoal dod un düster – ok wenn dat noch hellerlächten Dach is. Man find’t hoast keen Krooch mehr, ut de een Piependamp un Schnakkeree tomööt flücht – nargends sücht man mehr lüütji Kroamloadens, wor man mit de Minschen moal een Word wesseln kann.\nWi hebbt woll hier bi us in d’ Land keen Bargen – oaber barchdoal goahn is dat up de een ov anner Kant ganz gewaltich. Ik wor dat maal Gefööl nich los, de Politikers, de joa eelich dorför sörgen schöält, dat de heele Kroameree barchup geit – de sünd nich de richtigen Peer, üm de Frachtwoagen to luuken. Oaber dat blods so mit an d’ Kant – denn dat givt ok noch Stääen in us moie Land – dor blenkern een de Oogen vöör Freud. An so een Stää ween wi denn laand’t – mien Froo un ik – mit us ole Koar van Hüdschefüdel.\nIn mien Domoalsweeten stunn boaben de groode Schuuvdören an de Tichelsteenmüür.\nDe schwaart Bookstoavens hebb ik nu nich mehr funn’n – oaber dor moot ik särgen: dat hett mi nich leed doan.\nUt de ole Mulkeree is een Stern wordn – Freeslandstern steit dor nu boaben an de Müür – manken de frünnelken Fensters.\nSo as een Stern an de düsterblaue Nachthäven deit dat Huus ok lüchten.\nDor kunn’n wi denn joa nich an vöörbi – un dat sünnerboare wee – ik bruks mien ole Koar gannich Brrrr särgen un an d’ Lien trekken – de mook van sülvst hollstop. Dor kann man an sehn – ok so’n „Automobil“ spöärt wor dat moi is. Binn’n un buten schlooch dat Lääven grote Bulgen.\nBinn’n vergnööchten sük de Minschen bi Schlukk un Beer, un buten üm dat Huus to danzden de freesken Peer. Ohgottinee – nu bün ik joa richtich poetisch wordn. Doran köänt ji sehn, dat mi dit Bild an d’ Haart goahn is.\nRichtich plietsch un komodich wur mi dat in d’ Seel, as ik an de Achterskant vöör de Peerweid mien Steernteeken funn’ hebb – een Steenbukk stunn mi tomoal stuuv tägenöver. Nu kiikt nich so glubsch – Hannes Fleßner hett all sungn – wenn ik säch mien Schoap kann fleegen – na – denn mach’k woll ’n spierke leegen – oaber allns wat ik vertell is wüggelk woahr – un so is dat hier ok.\nMirdenmanken Kniens un Hööner keem een Zägenbukk up mi doal.\nNä, nä – he wull mi nich up de Hörns näämn – he schnufel aal wat an mi rüm – he much mi woll good lieden.\nZiepsel hier een bäten – gnauel dor een bietji – un leet mi denn tofrää. Ik denk, wiel he mi kenn’nliert har – bit mien Froo heel vergnööcht to mi sächt: Nu mutts du de Zääch blods noch ähm Füür doon – de hett di näämich dien Zigaarn ut de Morstaasch klaut. Dor kanns moal sehn wat Deerten doch för klooke Minschen sünd – sülvst so’n Zägenbukk weet all, dat Schmöken vöör us Mannslüü ungesund is.©ee\nEen Froach ut Potsdam\nDat wee in de Dodensönndachstied nägenteinhun-nerdachtein. De eersde Weltkriech har jüüst de Dör achter sükk in d’ Schlött ballert. Verdönng un aal de anner Noams har man noch nich in de Bakkskist van d’ Geschicht doan – wiel, see ween noch to frischk – see mussen eers utblööden. Net as so’n Schwien dat an d’ Ledder haangt. Dat „von un zu“ vöör mennich Noams har noch amtlichen Bestand – wenn dat ok nich mehr so heel fast wee. De Suldoaten, de man in de Kriech dreeven har, ween dorbi, de Spieß ümtodrein. In Russland harn de Bolschewiki hör Kaiser – de up russisch Zar nöömt wurd – all in nägenteinsöämtein ton Düwel jocht. Ov he oahn Kopp de Padd dorhen funnen hett – dat wuss nümms so recht in de Tied. Dat wee ok liekers.\nIn Düütschland schull dat nu up dat sülvige Spill rutlopen. Överall in d’ Kaiserriek kreech dat Denken in de Koppen een roden Klöär.\nDe ole Willem seet man blossich noch mit een halven Mors in Potsdam up sien Thron – de aanner Deel hukel all bi Kusin Wilhelminoa in dat schulige Oranjeland – as eens mörgens in Greetsiel bi Schgandarm Rüstmann noch vöör d’ Frööstükk dat Schnakkfatt pingelt. „Hier ist Berlin“ spütter dat ut de Hörer. Ohgottinää – Berlin wee an d’ Droaht – un he har sien Pikkelhauv nich up de Köäsel. Een Schgandarm bi wat dennstliches oahn wat up d’ Kopp antodroapen – dat wee joaa een büld schinanter, as wenn sien Else oahn Ünnerbüks henn to danzen goahn wüür. Oahn to kieken gript he bi de Sied üm wat up de Kopp to kriegen. Dat he Elses Nachtpott dorbi to foat kräägen hett, maarkt he eers as dat to loat is – najoa – dat kann denn Ministerioalen dor in Berlin joa nich sehn. So steit he denn pidelik – woll oahn Uniförmbüks, oaber mit wat up de Kopp – in sien Dennststuuv.\n„Treibt sich in ihrem Dienstbereich in der Krummhörn auch schon gottloses rotes Gesindel herum?“ kreit dat ut de Schnakknoaken in de Schandarm sien Oorn. De goode Schandarm weet mit disse Froach niks antofangen, un froacht noa. Gnadderichkeit hört man ut Berlin dör de Droaht lopen. „Ich meine, ob sich in ihrem Bereich auch Individuen mit roten Nasen und glasigen Augen herumtreiben, die dem Suff ergeben sind, und oft in unverständlicher Sprache reden ….“ Dat versteit Schgandarm Rüstmann – dor kann he wat mit anfang’n. Jawoll – geit dat iisenfast noa Berlin retuur – de hevvt wi hier ok. Oaber mit rode Nöäsen dat sünd man blods dree – dat is de Veedokter, de Schoolmester und de Paster wenn de Krööger keen Genever mehr hett.©ee\nEen heel besünner Winachen . .\nDe Dezembermoant steuster dör de Doagen – he kunn sük mennichmoal sülvst nich sehn – so fast hung de Doak över dat Land. An Bööm un Strüker drüppel van de blanken Oosten dat Woater – as Troan’n ut Kinneroogen. Heel saacht – blods ov un to kunns moal een Schnükkern hörn – wenn buten up de Prikkenwacht de Wind de Pingel anstööt. Keen tutern van Hörns – keen tukkern van Schippsdieseln kroop dör de griese Lücht. De Hoaben an d’ Siel leech as dod – man kunn blossich de Schliek rüken. Keen Stoom van de Granoatkädels – keen Piependamp van Mannslüüschmöken as Teeken van Läven. Eenzich de Schimmelrieder flooch in de Stünn’n tüschen Dach un Dau över d’ Diek dorhen. Man kunn hüm blods as Schaa sehn. Fief Reitdakkhüsen dukeln sük achtern Diek – glieks bi de Schlüüs. Ünner de hukich Gävels blenker ov un to Lucht van een Schienfatt dör de busterken Schieven. De neeä Tied har een Boagn üm dat lüütji Dörp moakt, as see mit elektrisch ünnerwäängs wee. An de Schmachtlieders an d’ Siel wee niks to verdeen’n – har moal een Boas sächt, as in d’ Kreisstadt dat künstlich Lucht fiert wor. Nä – Strom kunn’n see de Schmachtlieders nich gäven – oaber dat Lääven van de Mannslüü – dat kunn’n see bruken, as dat heet: wi mooten Kriech moaken. Dat haun un stäken – dat dodscheeten un brandschatzen wee to Enn’n – de ingelsch Fleegers keem’n nich mehr bi Nachten van See her, un leeten hör gleunich Paketen falln. De Minschen an d’ Siel kunn’n wäär noa buten goahn – oahn dat see van Sireen’ngehuul in d’ Schloot jocht wurdn. Oaber wat schulln see buten? An d’ Hoaben up de Kutters wachten – de dat nich mehr geev? An d’ Hoaben up de Schippers – up de Voaders – up de Söähns wachten – de nich mehr wäär keem’n? De Elektrischboas wee in de Kriechsjoahrn in Huus wäst – har sien Lääven an de Heimoatfront insett – mit een blenkernd Blikk an d’ Böst. Dor wee in Sömmer veerunveertich extroa een Drufel Minschen ut de Reichshauptstadt infloagn, um hüm dat an d’ Jakk to stäken. He wee so bannich stollt dor up, dat he een Tiedlang ‘n stiewen Aarm har – de wull rein gannich wäär andoal goahn. Un nu freu he sükk, dat hüm dat so good gung – he wee joa jümmers tägen de Kriech – dat har he joa düdelk wiest. De frömm’n Suldoaten ween noch gannich in de Kreisstadt intrukken, hung an sien Huus all dat grötste un witteste Bettlinn’n ut Fenster. Kiek – un doran har man dat doch sehn kunnt. De griese Boas November har mittlerwiel sien Regiment an sien iister Bröer Dezember ovträden. De Dieksters ween hör Lääven lang stollt up de lüütji Kaark wäst, de hunnerd Meter van d’ Diek wäch , up d’ Warf stunn. In d’ Adventstied schweef de geele Schien van d’ Kersenlucht dör de bunten Kaarkenfinster – weih tosoamn mit dat Klokktornlüüden över dat Land – över de Scheepen, un över dat iisige Woater vöör de Dieken – trukk in de Hüüs, un mook de Minschen blied. De Bliedheit is wäch – de Kaark is wäch. In een pikkschwaarten Winternacht – Hillichoabnd veerunveertich – keem dat Verdarben in de Kaark. Full man so van d’ Hääven. Üm Middennacht schlooch dat Füür boaben dat Dakk tosoamn. De Klokktorn stunn sieddem as so’n schwaarten Wiesfinger alleen up de Höcht. Nümms hett sied disse Nacht an d’ Klokkentau trukken – üm de brannerich schwaart Klokk to lüüden. De Paster un de Kaarkendeener sünd in dat Füür ümkoamn. Een Joahr is sieddem dör d’ Land trukken – dreehunnerdfiefunszäßtich Doagen Elend. Üm de Kaarkenwarft is dat still – dodenstill – an dissen Hillichoabnd fiefunveertich. In de fief Hüüsen is dat still – dodenstill – an dissen Hillichoabnd fiefunveertich – blods Froolüü un Kinner sitten üm dat schroare Füür. Wat hebbt de sükk an Hillichoabnd all to särgen, wenn de Voader nich wäär koam’n is – wenn niks up d’ Disch is as drööch Brod un Woater. Dat is denn woll us Herrgott an d’ Haart goahn – ov wu anners kann mi dat een verkloarn, dat üm Klokk Middennacht Lüüden van d’ Kaarktorn her insett – un över dat Land weih – över de Hoaben un över dat iisige Woater – buten vöör d’ Diek – in de fief Hüüsen trukk – un Bliedheit mit sük broch. Un well heel genau henluster – de kunn hörn wat dor mitschweef – as wenn Engel sung’n – jo is vandoach de Heiland geborn.©ee\nEen heel normoalen Dach …\nDe Minschen kunn’n sükk wäär vöör de Dör woagen – frömde Suldoaten ween överall to sehn. In schwaart un witt un alle Klören. Besatzungssuldoaten ut alle Welt.\nVöör Äten un Drinken un wat dor anners noch so wee, mussen de Minschen sülvst sörgen. So good as jeden dat äves kunn. De wat har de har wat, un de niks har de kreech ok niks. De Minschen leeten sükk stoadich wat infall’n – un dat leep ok allns. Vandoach würn de meesten de Hann’n över d’ Kopp tosoamenhaun, un särgen dat geit nich. Domoals gung dat.\nSo as bi Sophie. Se woahn sied nägenundartich in een Vörstadt van de groote Kriechshoabenstadt. Nu wee dat mehr de Vöörstadt van een grooten Trümmerhopen. Veer Ühr mörgens – Sophie hör Dach fung an.\nOabends vördem ween noch een poar Hartgummireifens up d’ Rad koamen.\nWiel de Luftreifens – de see bit letzt noch jümmers drup hat har – nich mehr to flicken ween.\nSchwaarten Tee un Schlukk. Dat wee hör Fracht. Mehr wert as tein Mannslüü in Aarbeid – wenn d’ de denn noch geev.\nDe eerste Kontrolle tüschen Tommi un Serbenbesatzung leech glieks achter de letzt Hüüs. Twee Buddels Schlukk – rin in de Posten sien Uniformtaschken – un wiider. Jümmer in een ganz grooten Boach üm de Kontrollen to. Üm de Schmeermiddelbestand to schonen.\nIn Oostfreesland van Huus to Huus un van Krooch to Krooch Tee un Schlukk vertuschken.\nTägen Fettichkeiten intuschken.\nHör Fracht an d’ Rad wuur stoadich mehr, denn vöör een vierdel Pund Tee geev dat twee Pund Botter – un vöör een Buddel Schlukk kreech see twee Sieden Speck.\nBi d’ Malör mit dat Rad sünd ok noch füfftich Eier in dutten goahn.\nDe har een Burinski vöör een vierdel Pund Tee un een Buddel Kloaren intuuscht. Moi in een blikken Emmer in Kaff inpackt.\nIn Bernuthsfeld wurn de Soaken aal ümpakkt – so, dat see de Kroameree ok aal schläpen kunn.\nSärss Kilometers muß see bit noa Sandhörst lopen, üm de Onibus to kriegen, de van Auerk noa Willemshoaben krüdel. Tweemoal an d’ Dach mook he de Tuur.\nGlieks achter Tannenhuusen is de Dörst so groot – see moot eers een poar Klukk Woater ut de Tochschloot drinken. Bi d’ rünnerklautern fallen hör twee Pund Botter wäch – man so in dat Woater.\nEen half Stünn’n hett dat woll meest düürt dat see de wär infangen hett.\nNa, denn man wiider. Bi dat Botterfischken is hör de Tied wächlopen – un mit de Tied de dor wäch is, is ok de Onibus in Sandhörst all laang vöörbi.\nSo geit dat to Foot wiider. Richtung Wittmund.\nIrgendwann oabends foahrt ut Wittmund noch een Zuch. Wenner weet man nich so genau – in disse Tieds up jederfall noch nich.\nWenn see Glück hett, kricht see disse Zuch noch – anners moot see wiiderlopen.\nBi jeder Lucht, dat up de Stroat upblenkert, denkt see: dat Foahrtüüchs hollst du an. Is dat Auto dichter bi, verstäkt se sükk in de Busch. Dat sünd meest Militärautos de dor ünnerwäägens sünd. Van de düütschen sülvst hett joa hoast noch nümms een Auto.\nNoa een Stünn’n Kladderrägen un nochmoal söben Kilometers to Foot hollt see doch een Foahrtüchs an.\nVerdekkselt nochmoal – denkt se, de hett de Düwel di stüürt – dat sünd Schandarms. Nu is dien heel Kroameree wäch.\nDat Schandarmsauto hollt still. Een Schandarm sitt dor in. Froacht hör wor see henmutt – sticht ut – hölpt hör mit Sakk un Pakk in d’ Auto un brengt hör – rutzdibutz – noa d’ Wittmunder Boahnhoff.\nSchnakkeree van dit un dat – un keen Froach wat see in Taschken un Büdels hett.\nIn Wittmund kricht see de Zuch noa Huus noch. As see in d’ Zuch so ‘n bäten waarm word, denkt see so bi sükk: Dat is denn ditmoal woll doch de leeve Gott wääsen – un nich de Düwel.\nDat wee denn een ganz normoalen Dach in een Tied, in de eelich nur normoal wee, dat niks in hör normoal wee.©ee\nEen goden Roat . . .\nNägenteinhunnerd dreeuntwintich stunn in d‘ Kalenner. Dat wee noch’n bäten wat in de schofel Tied – so jüstemang vöör d‘ Inwalatschion.\nÜm bi d‘ Bakker een Brod to kopen bruks een Schuvkoar. Nä nä – nich wiel dat Brod to grood wee – dor paas de Hüdelbakker all för up. Man muß twee Sakken vull Doalers mitnäämn, üm een häntich teinpünner Schwaartbrod to betoaln.\nNich so as de een ov anner sük nu een Doaler vöörsteält – een moi Stükkji Missingsch mit een Tall dorup – de Doalers de in de schroare Welt rümleepen, de stunn’n to Papier.\nMennichmoal wee denn över Originoal een Mark een Billjon överdrükkt. So wee dat woll in disse Tied.\nOaber nich blods de Pinunsen ween an galoppeern – de aarm Lüü ween ok netso flink an d‘ Kinnermoaken.\nWat schull Harm Stiekelwier – wenner he van d‘ Land keem – ok anners doon, as bi sein Olsch in d‘ Nüst to krupen. Oaber dat is ok liekers – dor geit joa nümms wat van ov.\nHarm un Sini harn tein Joahr vöördem hör Kroam tohoop schmäten. In disse tein Joahr har dat twalfmoal bi hör kreit. Twalf lüütji Blondköppen seeten an de Disch, wor mennichmoal nich genooch Äteree för särß upstunn.\nIkk hör dor nu een in de tweede Riech froagn, wuso twalf Kinner? Weets du Döäspaddel dat denn nich? Wenn in Huusholln keen Billerkist, keen Kintopp un keen Urlaub givt – so as dat ok hier bi us in de Tied noch goaelk wee – denn kummt jedet Joahr een Kind – un in een goodet Joahr ok woll twee. Dat blossich mit an d‘ Kant.\nUp jederfall – Sini har de Schnuut rein vull – nä – nich van dat Kinnermoaken – blossich van dat kriigen. See hett hör Kroameree so laang achter Schlött holln, bit Harm dat nich mehr vullholln kunn, un noa d‘ Dokter gung. Hör ole Huusdokter seet all sied füfftich Joahr mirdenmanken sien wittet Meubelmang, un wuß för allns Ovhülp.\nHarm wull nu van hüm weeten, wat man tägen siene Früchtboarkeit doon kunn.\nJoa mien Jung, ikk hevv all laang up di tööft – ikk seech joa, wor dat mit jo hengeit – sää Dokter Bullerjann. He sää to jeden, de blods een Dach jünger wee as he mien Jung – dor helpt eenzich kastreern. Koam man Sönndach mörgen noch ähm vöör d‘ Kaarktied her – denn hebbt wi dat achter us wenn Paster Gerds van d‘ Kanzel rünner Moin sächt. Dormit stüür he Harm denn noa Huus. Ünnerwäägens muß Harm noch ähm in d‘ Krooch bi Unkel Fidi rin – wiel he sükk all so up Sinis Puus an Sönndachoabend höögen de. In Krooch seet Joakob Kopptau – wat in d‘ Dörp de Birgenknieper wee – bi een moien Grog.\nHarm vertellt hüm, wat de Dokter to sien Pien sächt hett – un dat he hüm Ovhülp versproaken hett. Blossich – wo dat vöörsükk geit – dat kastreern – dat weet Harm nich. Woneem schall hedat ok.\nOach sächt dor Joakob Kopptau – dat is heel eenfach – dat kanns sülvst moaken. Setts di up Schiethuus – nääms twee Bakksteen’n un klappst de tüschen dien Been’n tosoamn – dorbi moots oaber uppaasen dat du keen Finger dortüschen krist – denn dat deit säär.©ee\nEen haartlich Moin an Antje Gronewold\nLeev Antje Gronewold –\neersmoal bedankt, dat Du mi nööcht häst noa Loquard to koamn – to dat Utdoon van d’ „Keerlke-Pries“.\nGüstern oabnd wull ik dit bedankt all bi di loswordn – oaber ingangs bi us eersted Tomöötkoamn harst Du joa leider keen Tied, wiel Du nödich wat to drinken bruukst – un Dien Särgen, wi seecht us noaderhand, över een Wenken mit Dien „Autoschlöädels“ un een trillernd „Tschüüß“ nich rutkoamn is. Ik kann dat liekers verstoahn, denn för een so wichtich Minschke as Du een büst, köst dit särgen in vöörbifluttern joa all hoast tovöäl Tied. Blods – so’n spierke hett mi dat argert – dit tweehunnerd Kilometer foahrn, un dit dree Stünn’n up Di tööven för een vöägelhaftiget „Tschüüß“ – dat ik mi ok noch mit tein annern deelen muß.\nIk har Di geern noch dit un dat froacht – ov eenfach een bietji mit Di schnakkt. Oaber dorför fäält mi joa villicht de Reputatschon för jo Kring.\nVillicht geböört dat een annermoal – wenn Du nich so’n drööget Halsgatt häst.\nHaartlich Gröten un munterholln sächt Di Ewald Eden.©ee\nEen half Stünn’n . . .\nWiel dat Foahrtüch, dat hör in hör Nobelhotel bringen schull, eers in een half Stünn’n keem, wullen see sükk noch een bääten de Been’n verträäden. De groode Ünnernäämer Cloas Strietze un siene Froo Katharina. In de eerste Joahren, de see sükk kennden – un ok noch een Sett noa de Hochtied – har he hör vull Leevde Tinchen nöömt.\nIn dat „Kongresszentrum“ achter de beiden wuur dat Lucht sinnich minner – dor, wor man hum vöör een gode Stünn’n hochlääven loaten har. As een grooden Weertschkoapsföörer. Wägen sein Küän, „ut een drögen Schwamm noch Woater ruttopressen“ – so as dat een Schnakker up de Büün nöömt har. Wat wee ut hüm doch för een Keerl worden. Wovöäl Macht un Geld har he doch tohoop brocht.\nBi d’ sinneern, wat he woll noch aal beschikken kunn, har he gannich spitzkräägen, dat see de pläächte Kring van dat „Kongresszentrum“ achter sükk loaten harn. Un in de aarm Länner – Dritte Welt – as sien Froo jümmers särgen de – dor sünd Kölsch Woater un Jauche foaken blods een Handbreet utnanner.\nDat full hüm eers to, as Katharina hüm bi d’ Aarm greep un fasthull. He drei sükk üm, un wull kieken, wor he hoast över strumpelt wee. Dor seet een Minsch – een Jung – up de Stroat an de rötterk Huusmüür. Een poar schidderk Plünn’n an d’ Liev – un oahn Schoo. Oaber dat eenzich, wat Cloas Strietze in sien Verstannnskasten upnoam, dat ween de Oogen – Oogen so grood as de heele Welt. Un netso vull Elend un Hoapnung! Dat wee blossich de Tied van eenmoal Oahmen – un denn wee dat Auto ok all dor. De Schofför har all noa de beiden söächt.\n„Da wärst du doch bald über diesen Drecksjungen gestolpert“ – wee dat letzte, wat he van sien Froo hör Schnöäteree mitkreech. Disse Oogen – de Oogen van de Jung up de Stroat – füllden sien heele Kopp ut. He kunn an niks anners mehr denken – niks anners gung dor mehr rin.\nHe is in sien Föölen tomoal nich mehr de groode Cloas Strietze – he is wäär de Flüchtlingsjung Nikolaus Stritzki – as de he fiefunveertich ut’n Ooosten koamen is. Up Bloodfööt – mit niks an as een to wieden Jakk, een Büks un een Mütz. Un de Klodd, de wee ok noch van een russischen Suldoaten.\nSien Voader leech in duusend Stükken bi Stoalingroad. Irgendwons in dat wiide Rußland. Woarüm de dor leech – dat hett he domoals noch nich begrääpen. Un jüüst in disse Oogenblikk moot he sükk ingestoahn, dat he dat eelich ni nich begrääpen hett. Wenn dat Gefööl moal in hüm hoch keem, hett he dat jümmers wäär noa ünnern pakkt – wiel dat nich mehr in sien Lääven paassen de.\nDomoals – tja, domoals wee noch Oostpreussen sien to Huus – dat wiede Oostpreussen mit siene dunkel Buschken un helle Kolken – wor de Kroanichen floagen un Isegrim schnaas huulde.\nSien Moder is in d’ Vöörjoahr fiefunveertich lostrukken – mit hum un sien Süster. Wat up de ole Handwoagen gung, dat harn see mitnoahmen. Aal anner bleev achter. Sien lüütji Süster hukel boaben up de Woagen – Moder trukk vöörn an de Diessel, un he wee achtern an d’ schuuven.\nGood dartich Lüü ween see woll noch ut hör Dörp. Meest ween dat Froolüü un Kinner. Een poar ole Lüüd ween ok noch dorbi – un een jüngern Kierl. Een ganz schneidigen. Dat wee de „Ortsgruppenleiter“ – de hett noch bit toletzt de Minschen in d’ Dörp holln wullt – van wäägen „bis zum letzten Blutstropfen für den Führer“. As man de russisch Kanonen hörn kunn, wee he de eerste, de – mit de gröttsde Woagen un twee Peer dorvöör- ovhaun is. De annern mussen de Woagens aal sülvst trekken, wiel dat Militär de Peer aal laang wächhoalt har.\nAn beid Sieden van de Weeske stunn’n een poar Hüüs – de Hüüs ween niks besünners, oaber dat wee sien Dörp.\nDat Woater wee stief – un so gung dat toeers över d’ Iis. Dor kunn man flinker vörut koamen. Noa dree Kilometers seech man achterut schwaarte Wulken – de russisch Artillerie har hör Dörp in Brand schoaten.\nEelich schull dat noa de Oostsee – up dat Haff andoal goahn. Wiel dor noch Scheepen gungen. Över de Padd harn de Russen oaber all dat Regiment.\nSo gung dat denn dries över d’ Land – noa Westen to. See mussen sükk düchdich knoien – Moder un he. Sien lütt Süster har dat bäter, de seet joa boaben up de Krüdelkoar.\nAn d’ Boaverlandsch Kanoal mussen see över dat Iis – an de anner Kant. Mirden up d’ Kanoal neit een Fleegerbombe dat Iis in dutten – ov dat een russischen ov een düütschen Bomb wee, stunn dor nich anschrääven. Dorbi is dat heele Dörp denn in de Kanoal blääven – bit up twee Minschen. Nikolaus Stritzki un Igor.\nIgor wee een öllern russischen Suldoaten. Gefangenen un Schwangsaarbeider bi d’ „Ortsgruppenleiter“. Igor wee mit hör utneit – ut Trillern vöör sien eegen Lüü.\nSien Mütz, de is up de Kopp van Nikolaus Stritzki bit noa Holsteen henkoam’n. Igor hevvt ünnerwäägens düütsch Suldoatens noch dodschoaten.\nOk dat hett denn lütten Nikolaus Stritzki nich begriepen kunnt – bit vandoach nich.\nSo keem he denn in disse Vöörjoahrswinter jümmers ‘n bäten wiider noa Westen. Stükkwies nääm’n hum Minschen mit, de ok niks harn, as dat eegen Lääven – oaber jümmers noch een Hand för hum.\nMit twee ole Minschen is he denn in Holsteen ankoamen. De beid Ollen hevvt eenfach so doan, as wenn he all jümmers bi hör wääsen is – as hör eegen Blood. Nu is he dor in Holsteen – de Holsteeners sünd ok nich aal blied, dat dor sovöäl Minschen ut’n Oosten koamen sünd – oaber wächjoacht – wächjoacht hevvt see nümms.\nIn een lütten Höönerhukk is he mit de beid Ollen ünnerkoam’n. Dat wee eers moal een Dakk över d’ Kopp. Dat see wat to brann’n un to bieten harn gung he elker Dach los. Kartuffels noasöken – kieken ov de Buurn bi d’ Aarnt noch ‘n poar Frücht up d’ Land loaten harn. Un an de Iiserboahn noa Heide – wachten, dat de Heizers ‘n poar Köälen rünnerschmeeten. He kunn ok jümmers wat mit noa Huus to pukkeln.\nBit up de een Dach. He seet an d’ Stroat – har noch niks funn’n, wat he mit in d’ Hönerhukk brengen kunn. Dor is ok een Keerl över sien Been’n strumpelt – een Schwaarthannelsmann. In de domoalige Tied ok een Weertschkoapsföörer. De hett sükk ümdreit, üm to sehn, wat dat woll wee, wor he över strumpelt is. De hett ok in Oogen keeken – de so grood ween as de heele Welt. Un netso vull Elend un Hoapnung. De hett hmm denn mitnoahm’n. Hum un de beid Ollen – hett ut hum een Koopmann moakt – hett hum aal dat gääven, wat he vandoach sien eegen nöömt. Tja, un as Cloas Strietze sowiet is, mit de Reis in dat Güstern, dor lett he de Foahrmann anholln – un geit to Foot un alleen wäär retuur noa de Stää, wor de Jung noch jümmers an de Huusmüür sitt. As he de Jung uptillt, un in sien Aarms lächt, is hum, as wenn dor een saachten Stiäm van boaben sächt:\nSüüch – Nikolaus Stritzki – dat is nii in d’ Lääven toloat!©ee\nEen is niks – un nümms is wat . .\nUs Frünndin is van Natur hoast so as ikk – hoast säch ikk – denn see is joa een Froominsch. Wenn ji weeten wat ikk dormit meen.\nSteenbukken as wi sünd, rieten wi foaken an dat sülvich Tauenn’n. Drufelhaftichkeit möächt wi gannich – wi stoat an leevsten alleen in d‘ Köäken, un röört in de Potten – so as dat nödich deit.\nWat dor denn bi rutkummt, kanns meesttied good verknusen – ok wenn de een ov anner Stoolwaarmholler dor ’n scheewen Achtersten bi trekkt.\nWi kieken mit us Pennholler dör de Welt, un loaten dat – wat wi seecht – to Papier lopen.\nHör Läävdach hevvt irgendwekke Minschen versöcht us in een Vereen ov so’n äänlichs Spillwaark fast to tüddern – dat geit nich, hevvt wie sächt – denn ritt us dat de Brägen utnanner – hevvt dat ok jümmers good wied wächhollen kunnt.\nBit up een – tweemoal, de wi dat versöcht hevvt. Is meist ok so liekut in d‘ Büks goahn – as bi Minschen, de heel genau weeten, dat see to d‘ hieroaden nich döög’n – liekers oaber jümmer wäär Joa särgen.\nEen langen Tied har dat good goahn – un denn hett sükk us Frünndin wäär breetschloahn loaten – eder nich ut Övertüügung – woll mehr üm dat ewige nöögen een Ennen to moaken.\nWat hett dat Drufel van Vereensmeier sük hööcht, dat see so‘n quekksülvriegen, weltlüftigen Minschen towunn’n harn.\nBi de eerste Versammlung wull us Frünndin man äben mit de natte Finger in d‘ Lücht spöärn, ut wekker Richt de Wind stunn – seet see ok all in d‘ Festutschuß.\nSee keem sükk vöör as so’n Wicht, dat good to Wäech is – un bi d‘ Bäedenmoaken faststäelt, dat see wat Lütts kreegen hett.\nNu worhen mit d‘ Kind in d‘ Koal? Van Natur sörcht “ Froo “ joa all dorför, dat dat Kind waarmholln wurd.\nSee hett sükk düchdich inbrocht – hier Ideen henschmäten – dor achterto besörgen – hier wat schrieven – dor wat in d‘ Richt buugen, is bi dat foaken stuur Waark ok van nümms stört wordn.\nBlossich – wenn dat dör hör doon allns licht un lieklang leep, keem see vöör Gekauel van de Experten gannich to Word. Dat gung een Tiedlang so – see schnakk heel nich mehr över hörn Vereen. Un machs bi sowat froagen – keem man sükk joa rein neeschierich vöör.\nLaang kunn dat oaber nich mehr goodgoahn – hör anners so moi Hoar wee nich mehr an gliem’n – dat fiene Gesiächt kreech een geelschen Klöör, un an d‘ Lääven wor see Kaarnmelksmoager.\nDat wee wüggelk nich mehr mit antokieken. Ikk har mi all ’n poarmoal van binn’n een Stööt gääven – oaber so’n stoafastet Minschenkind wat to särgen – dat faalt all düchdich stuur.\nKiek – as dat in d‘ Lääven foaken so is – hett sük dat wäär van sülvst trechtlopen. An een Vöörjoahrsoabnd tikkert mien Froo mi an, un wiest in d‘ Noabertuun. Us Frünndin har eelich in d‘ Versammlung sitten mußt – oaber nä – see steit in Boadtüüchs up d‘ Hoff, un is düchdich mit Woater an klei’n. See wee dorbi an singn un an tütern – dat geev rein keen kloared Bild. Mit een Been stunn ik all up d‘ Sprung – ik tööv, dat mien Froo mi antikkern de – ik schull hengoahn un froagen – oaber nä – dor keem niks. Nu meen ik all jümmers, ik bün nich neeschierich – mien Froo joa woll noch minner. Örnungshalwer bün ik denn ut mien eegen Begeer röäverschuffelt – is mi stuur falln, dat köänt ji mi glööven – un hebb so ganz unbedeelicht froacht: “ Is di dat nich to kollt – un muß du nich eelich up d‘ Versammlung wäädn?“ See weih aal wat för mi hen un her – as Claudioa Schiffer up de Malediven – un denn kreech ik to hörn – kollt is mi dat woll, un Versammlung is niks mehr – oaber dat Reinmoaken is nödich – dat stunn mi näämich bit an d‘ Halsgatt – mit disse Festutschiß!“©ee\nEen heelet Huus to lääsen . . .\nDat wee loat worden – güstern Oabnd. Ji weeten joa säker wo dat is – man word hier noch upholln – man schnakkt dor noch een Word mehr as man eelich vöör har – ik hör nu mennich Mannsbild nikkoppen un denken, dat käen ik van mien Froo. Oaber glöövt mi – us Mannslüü geböört dat netso foaken. Na – is joa ok liekers. Schmörgens wee ik noch bi mien Schrieverkolleechin wäst – wi mussen wat bekoakeln. Wenn see nich to mi sächt har, ik moot mi nödich hensetten un schrieven – har angoahn kunnt wi seeten nu noch tosoamn. Dat blods mit an de Kant.\nEen Geschicht seet hör dwarß in d’ Böst – de wull un wull nich an d’ Lucht. See wull all de Schiet in d’ Ekk schmieten – so vergrellt wee see.\nButen ween ok noch de Handwaarkers togaang – een Sömmerhuus för de Winterdach to boon – un dat, wat see för hör Roadiosendung to Papier brengn muß, seet hör in d’ Nakk as een Seeülk vöör Wangerooch.\nBevöör dat denn anfung to dönnern hebb ik mi gau verkrömmelt – wiel – vöör Gewitter hebb ik jümmers noch bannich Manschetten.\nWeeten wull ik nu oaber doch, ov see d’ aal henkräägn har. Wiel – ik bün joa nich neeschierich – mi leech dor eenfach wat an. Ik har mien Schluurn noch gannich an, hebb ik all bi hör anpingelt. See wee ok furss an d’ Schnakkfatt – net as wenn see dor up sääten har. Mien eerste Froach – wat moakt dien Kind? Oohh – sächt see – dat is good wordn – wi köänt dor vanoabnd all in sitten. Nänä – ik meen nich jo Sömmerhuus för de Winterdach – ik meen dien Schrieveree. Oohh so – de is ok kloar – kreech ik to hörn. Un denn löpt dor noch achteran – de to schrieven hett netso laang düürt, as dat Huus to boon.\nKiek – un dat meen ik mit: Een heelet Huus to lääsen.©ee\nEen Kantorleiden . . .\nIn d‘ Olldach givt dat joa een büld to beschikken – man moot hierhen – man moot dorhen – un sass moot man ok moal up een Amt.\nUp een Amt muß ik de letzte Doagen ok. Wat ik dor schull, dat wuß ik eelich sülvst nicht so recht. Ik har een Tiedlang vöördem een Andrach ovgäven. Nu wee mi Bescheed in d‘ Huus fluttert – ik schull mi dor sehn loaten!\nNä, nä – nich dat de Soak all ovhüdelt un geneemicht wee – so nich!\nWor läven wi denn? Bi Preußens is dat all jümmers so wääsen, dat nich so flink schoaten word.\nAlso – in dat grode Huus ween woll an de dartich Amtsstuwen. Ik hevv hör nich nipp un nau tellt. Nich dat nu de een ov anner meent, ik kunn nich bit dartich tellen – so döäsich bün ik doch woll nich.\nIn aal disse Kantors sitten Minschen, de irgendwat amtliches beschikken. Schull man meist üm meist annäämen. Denn worför sitten see anners dor – hevv ik bit nu in mien kinnerhaftigen Verstand wenichstens glöövt. Ik wee disse Schrievdischsitters all so’n bäten an beduuren.\nEen öllern Andrachsteller – de all säker een Stünn’n langer tööven de as ik – un bi mi ween dat all twee Stünn’ns – hett mien Denken denn noaderhand rein ut d‘ Richt brocht.\nWi drufelden us dor woll noch mit Stükk ov wat tein Lüü vöör een Dör rüm. Aal mit dat sülvige – ov hoast dat sülvige Begehr. Een Minsch wee all de Onibus wächfoahrn, de kunn nu eers oabends wäär noa Huus andoal. Man kann sükk licht utmoalen, wu de Stimmung wee. Denn – de anner nägenuntwintich Dören ween schiens bloßich för de Angestellden dor.\nAal fiefmoal Oogenblenkern seech man de Kantorminschen van een Dör in een annern wesseln. Meist ween dat Froolüü – as dat nu moal so is bi de Behörden. Un komisch is dat – de meesten lärgen een heel besünner Gangoart vöör. So’n bietji is dat Bedenken in mien Kopp, dat de Minschen, wenner see in so’n Amtsstuuw anfaangen willt – dat amtliche Lopen extroa bibrocht word.\nDorför mooten see denn de Frünnelkkeit tägenöver de Besöökers– dat glööv ik hoast – intuuschen.\nNoa so Stükk ov wat hunnerd bit tweehunnerdszäßtich moal een amtlich Achterdeel vöörbischuffeln sehn, sää doch dissen ölleren Kierl verrafftich to sien Noaber: Weets wat Hein – bi jeden tweeden breeden Froolüümors de di in dien Läven över d‘ Padd löpt, kanns wiers wääsen – dat is een Froominsch, de de heele Dach in Huus sitt, un Beerbuddels tellt – ov dat is een, de up irgendeen amtlich Kantorstool sükk dit Leiden wächhoalt hett. Kiek – un dat meen ik as ik sää – he hett mien Denken ut d‘ Richt brocht.©ee\nEen links, een rechts, twee fallen loaten\nVandoach sücht man dat allwäär foaker – Froonslüü sitten tosoam’n bi ’n Klöönschnakk ov vöör de Kist mit de lopend Billers un sünd an strikken. In mien Büksenschietertied seech man hoast keen Moder ov Deern, de mit Hann’n in d‘ Schoot seet – överall klipper un klapper dat – strikken – häkeln – stoppen – neien – dat wee meist Huusmusik. Wenn de Köäkenoabnd denn dorbi an knistern un knastern wee, un de Sprenkels van dat Füür leepen an de Dekk lang – kunn d‘ ok good angoahn, dat de Wichters – liekers ov jung ov olld – anfungn to singn. ’n weeken Puustmusik ov een van de Mannslüü mit ’n Trekkbüdel mook dat Bild rund. Mien Kusin Metoa – wat mien Moders öllsten Süsters öllste Deern wee – de wee joa noch ut disse ollerwelsche Tied. Hör Ansichten ween tiedlööpich – nich dat nu een meent, see wuß nich wat’n Köäkendreier ov ’n Huulbessen is. Nä, nä – well dat denkt, de hett Metoa nich kenn’nliert – de wee sowat van weltoapen – sogoar bi d‘ Schlukkdrinken kunn see dat so mennich Kerl holln. Wenn Visit keem, wee see blied in d‘ Röäkelstool sitten blieven to köän’n. Wiel – see wee noch gannich in d‘ Wesseljoahrn – kunn see all nich mehr bestich to Foot. De Knoaken, de een Froolüümors breet moaken, ween verschlääten. Bi Metoa Visit oahn Tee dat wee as’n Froominsch oan Böst – oaber netso hör denn noa d‘ Teedrinken ’n lütten Sööpke dorto. Laang düür dat meist nich, bit de eerste Buddel güüst wee – denn laang Metoa so in sitten üm de Dörpoal in d‘ Schloapkoamer rin – un har een neän Buddel in d‘ Füüsten. De stunn’n dor so up d‘ Grund – moi handwaarm. Well glubsch keek un de Nöäs kruus mook – vanwägen de Blööm van de waarme Genever – de kreech körtballerich to hörn : De keen waarm’n Schlukk mach – de is’n Lekkerbekk. Kiek – un nümms sää mehr wat! So is dat in d‘ Lääven – brukt blods ’n Respektsperson wat särgen, un stuuv is dat Gesetz – mach dat ok noch so klüterhaftichs Tüünkroam wäädn. Wenn ji dat so hört, seecht ji all dat Metoa good mit de Tied goahn is – blods dat noadelklappern har see van hör Deernstied an nich ovlächt. Geev niks, wat Metoa nich in Maschken kledd har. In d‘ Öller is dat denn in d‘ Kopp bi hör so’n bietji dörnanner lopen – nich dat see as dwarßlöper över d‘ Footdeel kroop – nänä – well dat nich mit vöörtieds verglieken kunn – de keem dor heel nich achter. Blossich Sini – hör Dochter – de stunn dor mirdenmanken, wenn see sää: wor kriech ik blods aal de eenbeenigen Kriechsinvaliden her –\nModer strikkt in een Tuur linker Sokken.©ee\nEen oapen Breef an Charly Arnecke\nMien leeve Frünnd – ik hebb vöörmörgens dien neeä Speegelploatje krägn. Ik moot di glieks antern. Dat will ik nu nich stilkens un saacht doon – ik moot dat luut särgen, dat dat jedeneen hörn un lääsen kann.\nVillicht dreit sükk dordör dat een ov anner „Denken“ in us Plattdüütschland wäär in de richtige Richt.\nSied Hannes Fleßners Ovlääven hett nümms dat Lokk stoppen kunnt, dat he domoals achterloaten hett.\nEndlich – endlich – dat dröff ik woll särgen – kann man wäär över disse Padd lopen. Un noch eens – mien Frünnd – hebb ik glieks spöärt – de Wind weiht frischker dör de Musik as vöör twintich Joahr. As wenn see dör de Jungmöäln dreit wordn is. Mien Booken „dwarß dör d’ Lääven“ hebbt hör Muskant funn’n. Ik dank Di mien Frünnd – un dit Bedankt dröffst Du so wiidergääven an Bernhard Ulferts – ov bäter, deel Di dat mit hum.\nDat muß ik loswurdn – anners wee ik dor an ovstikkt.\nHaartlich Gröten stüür ik van Freesland in d’ moie Brookmerland.\nCharly – holl di munter un moak wiider so –\nDien Frünnd Ewald ©ee\nMien Frünnd Charly kann nich wiedermoaken – he is an Stillfreedach 2005 nich mehr upwoaakt …\nEen oapen Breef an Karin Evers-Meyer MdB\nLeeve Karin Evers-Meyer,\nde „Delegiertenkonferenz“ van de Sozis in Jewer is joa nu all güstern. Ik dröff dat so särgen, denk ik – ik bün näämich för good szästich Joahrn ok in so een Waarkerhusholln ringeborn. In een Waarkerhusholln, in de Paul Hug un annern ut disse Riech noch mit an d’ Disch hukelt hemm’n.\nKiek – un doarüm leeve Karin Evers-Meyer – doarüm blödt mien Haart. Mien Haart blödt över jo Doon – jo Doon, dat ji as „Enkel“ as ji jo jümmers so moi beteekend, elker Dach wäär dood.\nUn elker Dach poast ji de Minschen in d’ Mors, de ji eelich säker dör de Tied föörn schöält.\nIk mach nu nich särgen, dat de „Annern“ – ik meen Politikers van de anner Siet – bääter sünd as ji – as du un du un du dor in Berlin ov annerswons. Dat nich!\nUtnannerholln kann man jo so blods noch an de Klöör van jo Parteikleedoasch.\nAs du denn in dien Voaders Stappen rinstappt büst, hebb ik dorcht – na ja de Deern van denn olln Evers schall woll dorinwassen.\nDat denken har ik mi spoarn kunnt . De Deern is nich dorinwussen. Dien Särgen in Jewer – nu jüüst vöör een poar Doach – hett mi dat wäär düdelk vöör Oogen föört. Wat du dor sächt häst över dat Verhältnis van de ollen to de Jungen – dor haast du di ok glieks up d’ Schlöttploatz henstelln kunnt, un heel luut bölken, dat de Olln nich mehr in de Gesellschkupp paasen.\nHaartlich Grööten un munterholln\nsächt di Ewald Eden ©ee\nDe Welt verlüßt an Buntheit – nich de grode Woahnploatsen – de luuden Milljon’nmetropoln mit hör Köälnstofflucht un de dusend Fensters in een Riech – mit dat noakend Fleesch un de Colamoroal. De lütji Dörpen – dat wiede Land blöd’t ut. Söök man n‘ Tant Emmoa-Loaden mit ’n Gurkenfatt un Schuufens för aal de Olldachsklüterkroam – kiek man ut noa hukelige Krööch, wor de Piependamp van hunnerd un mehr Joahr an d‘ Böän sitt – wor de Krööger Moin sächt un mit fief Wöör söben Biller moalt – wor noch een in d‘ Hörn sitt un mit sien Trekkbüdel Musik moakt van de di nich de Oorn van d‘ Kopp faalt. De Karakterkoppen mit binnerwendige Ekken un Kanten word’n minner. de Lüü köänt vandoach bäter mit Kompjuter un Läptop ümgoahn as mit tohörn un denken. Is noch gannich so laang Tied her, dor geev dat noch Originoals – so as Fritz Buschker in Wiefels, de van sük meen dat he bekennder wee as Jesus – ov Thedi Busker – de ole Hoabenkoptein up Hooksiel, de stoadich Busten in d‘ Tuung har. Foahrmann Makki Bothe – för Generatschon’n van Jewers Kinner de Sünnerkloas – hört ok in disse Riech. een heel besünnerd Originoal seet up dat Eiland Nördernee – weeten ji noch, de ji dorbi west sünd? Glieks achter d‘ Denkmoal – Hinnerk Klausen – de ole Wattföörer – tweemeter hoch un ’n metersömszich an d‘ Siedelskanten. Wenn Dokter Stiekelwier moal weeten wull, wat Hinnerk so an Läävendgewicht up de Wacht broch, muß de Melkbuur mit sien Dreeradkuffi dorher un mit Hinnerk noa Spedi-Albers sien Veewacht to. Dreehunnerdfüfftich Pund wies de Wachtbalken meest an. Hinnerk har woll ’n Stüürmannspatent – oaber nich för een Landfoahrtüüch – Kutterkoptein wee he moal wäst. Up d‘ Drööchte dee dat för hüm een oled Doam’nrad – dat wee Boojoahr nägenteinhunnerdsöben. Gritzner kunns dor noch an läsen. So’n neemodsch Rad har woll noa d‘ eerst bestiegen de Flöägels hang’n loaten. Nich so Hinnerk sien Neimaschin – as he jümmer sää. Hinnerk we een Wattkünnigen up eegen Räkning – sien Kantor har he jümmers bi sük bi. Twee Gewaltstaaschken hungen an beid Sieden bi d‘ Lenkstaang doal – un wenn dat in d‘ Watt gung har he de in d‘ Füüsten. „Dor sünd wichtich Papiern in“ – dröän he mit sien rüsterk Iisenstiäm – wenn moal een partuu weten wull. wat in de Reisekuffers wee. Schooster Holtenspieker har oaber ok ’n poar Glanzstükken van Läertaaschken moakt – dor kunn een Seemann dreemoal mit ovsupen – dat Läer wur blods bäter. Kiek – un wenn he denn mit so Stükk ov wat Boadgasten dör d‘ Watt stöäkel – he jümmer as so’n Oant vöörnwäch un de annern in’n Drufel achter hüm an – to vertelln wuß he wiers genooch – drei he aal poar hunnerd Trää sien Nakk sinnich noa achtern – wies mit sien Ballerschüppen van Hann’n in d‘ Lücht – un hier – un nääman – un sowat seltens – keem denn ut sien Schwienskopp mit de lütt Mütz dorup. Füfftich Koppen dreiden sük netso noa achtern un pliesten in de Häven. Jedeneen wull niks van dat verpassen, wat dat dor gannich to sehn geev. In een Klukk har Hinnerk achter d‘ Rüäch van de Kiekers een Buddel Beer ut sien Kantortaasch losmoakt – un noa een Gewaltsbölk keem denn: Lüü – nu is d‘ to loat – nu is niks mehr to sehn – loat us man wiidergoahn..©ee\nEen Padd dör de Nacht\nMien Moder is een ächt Ossfreesenkind. In Middels stuv tägen de ole Tichelee is see gebor’n. Wenn ikk so lichtfaardich säch: Een ächt Ossfreesenkind, denn is dat woll nich so heel stimmich. Mien Opa – Schooster Johann – de dee sien eersten Krei in Moordörp – mien Oma keem ut dat Ammerlandsche. Schooster Johann har up siene Gesell’nreis sien groote Leevde funn’n, un Metoa glieks tägen de Will’n van hör Voader noa Ossfreesland föährt. Groote Leevde – dat sächt sich so licht. De beid ween liekers so verscheeden as Woater un Füür sünd. Oaber dor kummt Minsch joa meist üm meist eers achter wenn de Szopp anbraant is. Aacht Kinners sünd dor denn ok so bi rutkoamn – bit tomoal een Wääk noa d’ sülvern Hoachtied dat singen doahn wee – Metoa hett noch ünner d’ Sülverboach Schooster Johann de Stool vöör de Dör sett. Hör Butz is wiers nich kollt worden – as Waarmpüäl har see sük all vöörtieds een anner Mannsbild utkeeken. Mit Opa twee – de sinnigerwies ok Johann nöömt wuur – is see denn ok noch wäär dör de Sülverboach goahn. Oaber dat blods so mit an de Kant – dat wull ikk eelich gannich in d’ Sicht brengn. Johann Schooster leep de Beteekning Spöäkenkieker vöörut. He kunn üm d’ Hörn van d’ Tied kieken. Woll woahr. Dree Minschenöller vöördem stunn een Oahm as Zigeuner in d’ Familinbook. Wat de köänt, dat weet man joa – sowat veraarft sükk. Een van de Kinners kricht dat jümmers mit up d’ Lävenspadd. Bi us wee dat nu Schooster Johann – un dornoa mien Moder Soofi. See gung as jung Wicht all jümmers mit hör Voader över Land – in d’ Moor Woaterstään föör Minsch un Vee sööken. Soofi wee mit de Joahren een fikse Deern worden – mit aal dat an d’ Liev, wat so een Wicht vöörwiesen moot. De Schooltied in Willmsfeld bi Mester Hedemann achter sükk brocht.. Winterdachs muß see stilkens in Huus helpen – Sömmerdachs gung see denn in Stellung – as Maid bi d’ Buur. Stuur wee dat – dat kann’k jo vertell’n. Elker Dach van d’ lächtworden bit hen in düstern muß see knoin. Aal veertein Doach kreech domoals dat Volk Sönndachsnoamiddachs waarkelfree, üm in Huus bi de Ollen ähm Moin to särgen. Schmiddachs mit d’ Rad ähm gau veertich Kilometers hen – schnoabens wäär veertich Kilometers retuur. Dor kunn man sükk denn düchdich bi verhoal’n. Besünners wenn de Stiem van vöörn keem – un de keem meesttieds van vöörn. Eens Sönndachs gung hör ünnerwängs dat ole Rad kört – Soofi muß schnoabens mit de iistern Jan Hinnerk – de lütji Iiserboahn – van Auerk noa Neegarmssiel to. Balkendüster wee dat all, as see in Neegarmssiel ut de Zuch klauter. Nu blods noch tweeduusend Meter rin in d’ Land – denn wee see up hör Stää. Disse Padd har see elker Dach ünner d’ Footen, wenn schmörgens üm fief de Melkbummen an d’ Stroat mussen, wiel de Melk mit Zuch noa Willemshoaben gung. See kennde jeder Kuul up de Kleiwäch.\nAn disse Sönndachoabend wee dat anners. Net man hunnerd Meter de Wäch andoal wuß see tomoal nich mehr worhen – dor hulp keen drei’n un keen kieken – Soofi muß retuur bit an de Gleisen – dor wuß see wäär Bescheed. So leep dat de heele Nacht hen un retuur – hen un retuur. Disse Stünn’ns hett see hör Läävdach nich vergäten kunnt. Dat Quekksülver stunn as fastspiekert bi twintich Groad ünner Iis – see drüß nich stoahn blieven, denn ween hör de Knoaken woll vöör Koal tweibroaken. Schmörgens üm veer gung bi de groode Buurnploatz achter d’ Boahnhoff in d’ Koostall dat Schienfatt an – dor hett see sükk upwaarmen kunnt – bit dat dat lächt wuur. As see in de eerste Mörgengrieselichkeit kieken kunn, wuß see tomoal ok wäär, wor see wee. See hett annern Dach furrs to weeten kräägen, woarüm see Schnaas nich wiidergoahn kunnt har –\nduusend Meter vöörut is in disse Nacht een anner Froominsch up gräsige Oart van d’ Lääven ovbrocht worden.©ee\nDe Sömmer vöör d’ Joahr hett aal, wat so’n Sömmer hemmen moot. Dat Quekksülver drifft sükk all länger Tied up günntsied van de dartich rüm. In heel Europoa word dat Woater minn. De itoaljeenisch Stoatssekretär hett dat woll vöörutsehn, as he sien Spröäk över de grootmuligen Düütschen losloaten hett. Sovöäl Düütsch Boadgasten as in de anner Joahrn kunn’n see in dat Süüderland up Stünn’ns gannich verknusen. He hett denn ähm up sien Oart dorför sörcht, dat een Deel in Huus blääven is. Moot man hüm doch verrafftich noch dankboar för wääsen. Wenn he sächt har – Lüü, koamt för d’ Joahr nich hierher – wi sünd an verdörsten, har he wiers sovöäl Kiekers in d’ Land hat – dat har woll en Katastrofe gääven. Up de een ov anner Oart marken wi dat mit de Waarmte bi us ok. In mennich Kopp is näämich towenich Fuchtichkeit – dat Denken löpt nich mehr so lieklang de Brägenwindungen. Man kummt dor sülvst foaken gannich so recht achter. So as Hanne vöörmörgens – Hanne dat is van mien Kusin – wat nu wäär de jüngst Dochter van mien Moders öllste Süster is – also Hanne dat is van mien Kusin de Dochter. See pingel mi vermiddach an. Heel dörnanner wee dat Maidje in d’ Kopp, as see anfung to röädeln. Ik hevv hör eers wat hen un herlopen loaten, bit ik hör froacht hevv, wat see mi eelich vertellen wull. Och joa – keem dat denn verbiestert – Ewald – ik wor olld. Wat schull ik anners särgen as: Mien Deern – dor vertellst du mi niks nees – dat maark ik sülvst elker Dach – vöörmörgens muß ik doch verrafftich eersmoal tokieken, ov ik noch in d’ Nüst leech – wiel een mit mi an d’ Telefon schnakken wull. Oaber nä – dor wee see nich mit tofrää. Dat is bi di joa noormoal – du büst joa ok dääch Öller – sowat kreech ik to hörn – ik, wor ik doch noch keen een gries Hoar up mien Köäsel hevv. Näman – kummt dat ok allwäär van hör dör de Droaht – wat mi nett ähm ünnerkoamen is – du glöövst dat nich – bi mi is dat reinwäch wat eernsthaftichs – ik mach Dieter dat gannich vertellen. Dieter is dat Mannsbild wat bi hör bihört. Ganz näävenbi köänt ji doran moal sehn, wo hoch Hanne – wat mien Kusin hör Dochter is – mi inschätzen deit. Ik wee in d’ Stadt, sächt see – wat för d’ Huushollen to besörgen. Bi disse Waarmte kanns sowat joa bäter all mörgens doon. Koam ik doch jüüst körtpustich un schweeterk noa Huus – wat seech ik all van wieden? Steit doch so’n olln blikkern Koar up mien Parkplatz. Junge – wat wee ik binnerwendich an d’ schellen. Is sovöäl Bott de heele Stroat langs – nä – moot sük een so’n Leulapp van Autofoahrer vöör mien Huusdör breetmoaken!!! Un wat schall ik di särgen – as ik stuv tägen dat Hüdschefüdel stillholl, üm to sehn well dor so unkloog is, maark ik, dat ik up d’ Foahrrad sitt – un dat moie Auto – wat dor up mien Parkplatz steit – mien eegens is.©ee\nSo een ‚kanns wat van vertelln’ is een poar Joahr mit us dör de Tied lopen. He beteeken sükk sülvst jümmer as Indioaner. De Störk har hum in Wanne Eikkel ut een Woaterpool trukken. He wee een ächten Köälenpottjung. Van buten wee he knustich as een Eekenboom un bruun as een Törfsood. Dööpt worden wee he mit Emscher-Woater. Dat is son lüütji lopend Woater dwarß dör d’ Köälenpott. Dat Woater rook, as wenn Avteeker Pillndreier in siene Mengselpotten togaang wee. Wenn dor een normoal Minsch sien Beenen inhull, ween dat noa fief Minüten blods noch Knoaken. Kiek – un in dat Woater gungen de Jungs boaden.\nUs Morsen kunnen nargends Wuddeln schloahn, wiel wi joa up keen Stää laang genooch seeten. Dat trukk us van een Boostää noa d’ Anner. Wi reisten van dor wor de Minschen flinker schnakken as een Gewehr scheeten deit, bit dorhen wor man an d’ heele Dach blods dree Wöär sächt. De dree Wöär Gägenden leegen us bäter – wat Oostfreesen wiers verstoahn köänt.\nHe kunn ton Bispill mit een Kluten in hunnerd Meter een Duuv van d’ Dakk scheeten. Disse siene ‚Fertichkeit’ hett us in dat rheinsche Köln moal aal Mann in d’ Büx miegen loaten.\nEen Kolleechenbedrief de mit us reiste, keem ut dat saarlandsche Sankt Ingbert. De Handwaarkers harn in hör Tohuuskuntrei ok keen goodet Utkoamen, un trukken mit us van hier noa dor. De Familin schulln joa nich schmachten. Dat geev tüschen us blods een gewaltigen Ünnerscheed – us gefull dat Rümstrieken un wi harn nümms boaben us. De Kolleechen ut dat Saarlandsche dreev de Nod, un see harn een klöötenbietrigen gnadderigen Keerl as Boas. Wenn he aal poar Doach up de Boostää updüüken de, meen he dries to us, wi schulln de Musik ovdrein. De Boostää wee keen Konzertsoal. Sien Lüü ween ton knoien dor, un nich t Vergnöögen un üm Musik to hörn.\nBlitz up Schlach wuur de Seehund ‚Texas Bill’ siene Beute. Us Indioaner laang sükk een Tichelsteen her – tell sinnich bit füfftein – un denn galler he mit de Spröäk: „Nu hett he sien Büx ünnern“ de Tichelsteen up dat blikkern Schiethuusdakk. Een Kanonenschlach wee nix dortägen. Wi kunn’n dat dönnern noch hörn, dor flooch all de Schiethuusdör oapen, un us Seehund stoof mit de Büx up d’ Hakken un noakend Mors noa buten. Dat is denn sowat as de letzde Vöörhang in d’ Theoater wäst –\nde Seehund hevvt wi ni mehr to Gesicht kräägen.©ee\nEen Sönndach in Jübberde . . .\nJübberde – hebbt de Minschen mi foaken froacht – wor licht dat denn?\nNich dat ik nu een besünners Klooken bün, oaber doarup kunn ik antern. Jübberde is een lüütji Dörp in d’ – so heet dat woll up Hochdüütsch – „Landkreis Leer“. Van Jübberde kann man woll noa d’ Ammerland röverspeen – wiel, Westerstää licht man een handbreet noa d’ Süüderkant up Ollnborch to. De „Regeern“ in Leer is dortägn all een bietji wiider wäch. Liekers kummt ut alle Gemeenten in de politische Kring Stöähn för dat Deertenhuus in Jübberde. Un jüüst dissed Deertenhuus har de Minschen van ümto un wiiderher nööcht hertokoamn, un sük moal antokieken, wor dat dor so togeit. Allns moal vöörtostelln – un villicht dat een ov anner Minschenkind antotikkern, mittodoon. Mittodoon, dat Deerten in een stuure Loach so’n bäten hulpen word. Mit dorbi wee ok de buntklöärige Koo ut Moormerland. Disse buntklöärige Koo is keen Läverant för Melk, Botter un Kees – disse buntklöärige Koo is een Kring van Lüü, de Deerten helpen, wenner see wüggelk in Nod sünd – in Lävensnod. Ik hebb selten in sovöäl dankboare Oogen sehn as an disse Sönndach. Ik hebb de Besöökers nich tellt, de sük up de Padd noa Jübberde moakt harn. Loni Lenz ut Leer un Fritz Werner ut Ennepe bruksen an d’ Enn’n van de Dach ok keen „Gage“ telln – denn de beidn hebbt de heele Dach sungn oahn Doalers dorför to fördern. Äten un Drinken geev dat van schmörgens bit oabns in beste Utföörung –\nik hebb Minschen selten sük so de Fingers schlikken sehn. De Kookentoafel de de Froolüü ut de Vereen bistüürt harn kunn mit de beste Bakkeree mitholln. Ik moot särgen, wenn ik mien Sönndachshoot uphat har – de har ik wiers för sovöäl Bemööten trukken. Dat wiesen, wat Hunn’n köänt – wenner see up de richtige Oart anläärt wurdn – mook dat drieven up de grode Hoff rund. Ik för mien Deel mach särgen:\nDat wee een moien Dach in Jübberde.©ee\nEen Stükkji Haart . . .\nGüstern wee ikk in Hannower – ikk hevv mien Froo un hör Süster noa d‘ Fleeger brocht – de beid mooten moal veertein Doach wat anners sehn – nich dat nu de een ov anner van jo in d‘ Kopp hett, de sünd uträten wiel Sönndach Woal is – nä, nä – wenn dat ok een heel grood Elend is mit us Politik – hör Krüüz hevvt see all in vöörn moakt. Good ovläävert hevv ikk de beiden – in dat groode Deert Fliechfeld – Hapach Lloydd hett mi dor sogoar een Beschienigung över utstäält. De Klapp faalt achter de beid Froolüü in d‘ Schlött – un ikk schuffel noa miene ole Koar, üm wäär noa Huus to jüdeln. Jüüst har dat blikkern Deert de Schnuut in Richtung Schörtens dreit – schoot mi wat in Kopp – Hannower – Hannower – dor wee doch allmoal wat. Well mien Geschichten un mien Bööker käent, de weet wat ikk meen. För good veertich Joahr stunn ikk ok in Hannower. Tüschen Hauptboahnhoff un Kröpke. Domoals stüür mi dat Begäven up een annern Padd. Nienbörch wee in mien Kopp un Haart fastspiekert. Miene groode Leevde har dor hör Tohuus. Dör irgendwat – wat ikk hier nich breetmoaken kann, wee dat up Schlach utnanner räten worden. Ikk glööv, de tweiräten utfusselt Ennens van dat Tau, mit de wi beid tosoamnbunnen ween, hevvt veertich Joahr in de Tied rümschlakkert. Nu wee dat tomoal wäär dor – as wenner dat güstern eers passeert wee. Schall mi nümms särgen, veertich Joahr sünd een Ewichkeit – een Ewichkeit – de düürt veel langer. Ikk kunn dat Auto nich up liek Padd noa Schörtens kriegen – de Koar wull mit Gewalt Nienbörch sehn. Mi wee tomoot – ikk glööv, wenn ikk nich noagäven har – ikk har ünnerwäängs stillhollen mußt, wiel aal ut mi rutfloagen wee, wat de Moach hergäven kunn. As de blikkern Noamenstoafel – mit Nienbörch dorup – achter mi leech – gung mi d‘ tomoal bäter. Froacht ji mi, wat ikk denn dor wull, kann ‚k blods antern – een Deel van mien Haart hung noa veertich Joahr jümmers noch irgendwons in dit Kuntrei an een Fensterkrüüz. Dit Fenster muß ik finnen. Har sükk woll in de lange Joahren düchdich wat ännert dat Staddje – ikk kennden mi bold nich mehr ut – oaber wat schall ikk jo vertellen – dat Huus wor dat Fenster tohört – hevv ikk funnen. Un düchdich wat an Weeten dorto kräägen. Well mi stüürt hett, will ikk mi hier nich över utloaten – dat mach jedeneen sükk denken as he will. Mitnoahmen noa Schörtens hevv ik dat Stükkji Haart woll noch nich – dat hett mien Leevde mitnoahmen up hör Lävenspadd – oaber ikk weeet nu in mien binnerst, dat Haart un Seel jümmers noch an de richtige Stää sünd.©ee\nEen stuur Waark …\nov wat een Hoarschnieder so ankummt.\nVandoach is een Hoarschnieder joa wat heel figelinsched.\nHoarstudio, Figaro ov Kofför steit denn hochdreit an de Huusmüür wor frööher eenfach Frisör stunn.\nDat Gedoo wat vandoach mit de Hoarkünsten moakt wurd, dat lett sükk joa ok nich mehr mit de eenfach Hoarschniederee verglieken.\nUs Hoarschnieder har in sien ‚Salon’ een Stool vöör d’ Speegel stoahn. Ünner de Speegel hung een lüütji hollten Bort an d’ Müür.\nWat kunns dorup sehn? Raseerseep, Schuumbääker un –bössel, Hoarmest un Kamm un Scheer. Dat Hillichdoom wee de Zäägenhoarbessen üm de lüütji Hoarstükken dormit ut d’ Nakk to weihn. Oach joa – de Rull Krepp dröff ikk nich vergääten. Dor kreech man een Endji van in d’ Kroach stoppt.\nFör een Komforbehandlung geev dat denn noch Hoarwoater un Pomade. Mit een son Buddel van dat Tüüchs keem us Hoarschnieder een heelet Joahr hen.\nDe Ekk wor de Froolüü seeten, dor seech dat son bietji noa Ruuchwaark un Timmermannswaarkstää ut. Wat kunns dor finnen? Krüllerhollten, Waarmpuuster, Liempotten, Bleekmiddel, Buntfarven, een grooten Brennscheer – as ikk all sächt hevv – een bäten Ruuchwaark un een bäten Timmermannswaarkstää.\nDe Hoarschnieders mussen noch düchdich wat in d’ Füüsten hemm’n wenn see sükk över de Koppen hermooken.\nDat wee noch Handwaark.\nBi de Mannslüü wee dat joa heel eenfach. De Scheermaschin ansett – een poar Rundum dormit över de Kopp krüdelt – mit Scheer een bäten noahulpen, mit d’ Mest de Nakk utkraabt un kloar wee de Kees.\nUp de Doamensied seech dat all anners ut. Dor wuur denn wuschken un faarvt un indreit, dat man so stoof. Dat rook foaken as in een Läärfabrik. Wo hett Julius Cäsar in dat ole Rom all sächt? ‚Wer schön sein will muß leiden.’ He hett säker ok foaker in son Hoarschniederee rinkääken.\nIn mien Kinnertied gungen de Mannslüü so good aal twee Moant hen üm sükk de Bössel scheern to loaten. Froolüü seech man dor meist blods vöör hooge Fierdoagen, ov wenn dor een Baal ov een Hochtied in gröön, sülvern ov gülden anstunn.\nBi jung Deerns keem dor joa noch licht wat anfoathaftiges bi rut. In d’ Öller wee dat foaken man rein stuur, dat noaderhand anners utsehn to loaten as vöör dat Prozederee.\nMoak man wat ut söben Hoar in dree Riegen – so as Christoas Oma jümmer sää, wenn Hinnerk Bösselmann sien Olsch mit Scheer un Brenniisen togaang wee.\nBi de Mannslüü poleer he mit Stävelfett dat Koppdakk, dat dat ok moi gliemen de. Versöök dat man moal bi een Froominsch – mach see ok noch so stief in d’ Knoaken weesen. See kunn di woll so een gallern, dat du stuuv van d’ Been’n ovkeemst.\nDe Gefoahr bruk sükk een Hoarschnieder vandoach nich mehr utsetten. Wenn dat Struukwaark up d’ Kopp minner ward, denn kummt dor eenfach een Prüük över. Denn seegen de Minschen woll mennichmoal ut as een Richelpoahl mit een Grassood – oaber wat deit Minsch nich allns för de Eitelkeit.©ee\nEen half Joahrhunnerd is all hoast dör de Tied lopen – na, woll nich heel – oaber veerunveertich moal dreehunnerdfief-unszäßtich Doagen lirgen doch all tüschen dit Belääven un vandoach.\nMien Jungmannstied up Nördernee wee jüüst anloopen.\nWi kreegen in us Läärtied joa nich de Welt an Pinunsen – tein Mark geev dat in d‘ eerste Joahr, twintich Mark in d‘ tweede, un tein Doaler ween dat denn in d‘ daarte Joahr. Dor kunn een Bukk nich wiet mit springen.\nAlso hevvt wi jung Lüü us noa Toaarbeid ümsehn. Wiel ikk joa nich so ’n ganz Frömden up dat Eiland wee – mien jüngst Süster har een ächten Eilänner as Keerl an hör Sied – is mi dat Toaarbeid finn’n nich allsto stuur falln.\nBi Melkbuur Meyer kreech ik een Hüür. Dat wee vöör mien rejell Aarbeidstied mörgens – un in d‘ Freetied – wenn d‘ denn nödich de. Elker Mörgen üm dree Üür mook ik mi up de Padd.\nOmoa Meyer hör oal Doamenrad greepen – an beid Sieden hung een Melkbuom – achter up d‘ Drachholler Stunn een Klüterkassen mit Kees un Botter – un denn suus ik los.\nIk hevv vöör Dach un Dau över de Tied mehr Nörderneer Kökens to sehn krägen, as mennicheen Keerl Hoar up d‘ Kopp hett.\nWiel de Minschen üm disse Tied joa noch Minsch sünd, is mi ok een büld hoarbösselich Kroam tomööt koamen. Da kanns utlärgen as dat wullt – dat is woll up jeder Oart recht.\nWell dat noch nich sülven beleevt hett, de kann nich weeten, wo moi so ’n bietji Leevde vöö d‘ upstoahn is – ov wo lekker ’n heeten Grog Klokk veer schmekken deit.\nIn still Stünn’ns loat ik dat ov un to moal aal an mien binnerst Ooch vöörbilopen – un denk: Harn wi doch noch so een Welt.\nÖverall, wor man in de Hüüs rinkeem – ok wenn dat man blods in d‘ Achterköken wee – stunn all een Taas Tee proat.\nNä nä – dat is vandoach liekers nich mehr komodich – Pingelwoater ut d‘ Fabrik, un villicht ok moal een Schlukk, word di anboaden. Oaber kanns dat mitnanner verglieken? Ik meen van nich.\nIn disse Riech van Teehüüsen stunn denn een besünnered Huus. As een Hukeldääken hung dat Efeu över dat Huus.\nDor, bi Moder Dunkmann, kunn man rinkoamen wenner man wull – Trekkpott un Taasen stunnen stilkens up de Toafel. De keemen gannich van d‘ Disch off.\nFrömden verkeerden nich bi Omoa Dunkmann. See har keen Koamers to verhüüren, un Kinners har see ok nich vöörtowiesen.\nDe ween all aal dodblääven. Dat Mannsbild, wat see vöör langer Tied moal freet har, dat wee up See ovdrunken, un so wee see jedermoal blied, wenn Bekennden in de Döör rinkeeken.\nDe Visit wee noch gannich recht binnen, denn laang Stine all noa de Teepott, un kunkel een van de Taasen vull.\nDat eerste moal hev ik mi rein hööcht, So een moien Klöär van Teefaarf – dat wee rein wat seltens.\nNoa de eerste Klukk wee ik in mien Weeten denn tomoal twee Trää noa vöörn seilt: Omoa Dunkmann har keen Tee in d‘ Pott – bi Omoa Dunkmann geev dat Rotwiin ut Taasen.\nUn wat sää see – as ik noa de eerste Klukk een bäten plietsch ut troanich Oogen luur?\nDrink man – mien Jung – dat is good för d‘ Blood – un ut d‘ Teepott is dat ok nich so schinant.©ee\nEen un een is dree –\nov wat so’n Inkoopszädel noch aal hergivt . . .\nInkoopen – dat wee stoadich bi us een grodet Räkenspill. Moder un ikk seeten foaker een half Stünnen ov mehr över d‘ Inkoopszädel – bit wi dat so vöörnanner harn, dat dat wat wi hemmen mussen, mit dat wat in Moders Knippke in wee tosoamenpasen dee. Wat dor her muß, keem aal moi up een Zädel – so – nochmoal dörgoahn dat heele Waark – un denn fääl dit noch – un denn fääl dat noch. Wi schreeven een büld hen un her – hiervan een bäten minner – dat villich wächloaten – up een Oart kreegen wi dat jümmers togaang. Dordör hett man dat, wat man har, mit heel anner Oogen sehn. Äteree wächschmieten? Up so een Idee ween wi gannich koamen! Bit vandoach is dat in mi sittenblääven – wenner ikk seech, wat an Lävensmiddel wächschmäten word – irgendwat krupt denn stilkens in mi hoch – denn – Minschen, de dat noch een heel büld norder geit as us domoals – de givt dat joa woll genooch up d‘ Eer. Up us Inkoopzädel stunn eelich över de Joahren stoadich dat sülvige – man kunn joa nich tüschen twintich Zsorten Soalt – ov tüschen hunnerd Zsorten Brot utsöken. Un dat wee ok man good so – as moal een Berlinschen Börchmester sächt hett – noadem an d’ Brett koamen wee, dat he van d‘ verkeert Kant is. As dat vandoach in een grooten Koopmannsloaden utsücht – so hevvt wi us domoals dat Paradies vöörstäelt – ov dat Schlaraffenland. Joa, joa – Schlaraffenland – Schlaraffenland heet dat in us Bööker, wenn irgendwat beliekteekend wuur, wat dat för normoal Minschen nich geev. Dat Word is hütigendoachs hoast nargens mehr to finnen. To ’n ächten oostfreesschken Huushollen hört Tee dorto – wiel Moders Knippke oaber joa de Paddwieser wee – un Tee gräsich düür – geev dat Tee jümmers blods in Moaten. Dat in de Teedöös nich stoadich so flink de hollten Böän to sehn wee, wee Tee för Kinners kien Gedränk. Wur woll jümmers sächt: Kinnergood kricht van Tee een schlappen Nöäs – man dat har woll eder mit de Düürheit to doon, as mit de schlappe Nöäs. Koffji wee bi us nie nich in d‘ Huus. Wenn Moder wuss dat Visit keem de Koffji drunk, wurden de Pennings tohoop kraabt. Dormit muß ikk denn gau noa Fidi Folkers sien Melkbud rönnen un een blikkern Spitztuut „NESCAFE“ koopen. In een son blikkern Tuut wee Stoff för twee Taasen Koffji in – för fief Groschkes een düür Vergnögen. Dat wee Visit, de nich so foaken koamen drüss. Moder hett dat woll nie nich sächt – oaber Kinnerhaarten spöärt sowat.©ee\nEen Wäär to Lammer kriegen …\nWat wee dat een Nacht. De letzte Februardoagen harn sükk so moi anloaten – de Lüü harn de Winter all ovschrääven. Överall rööch sükk dat in d‘ Natur. Bunte Farfklekksen fullen in d‘ Ooch, wenn man över dat grööne Land keek. För de Schoapen wee de Tied to lammen – un denn kunn Ostern koamen. Vandoach wee de darte Märtdach. Ähm vör Middach leech son bietji Schneegriesel in d’ Lücht. Kann joa vörkoamen üm disse Tied. Doacht hett sükk nümms wat dorbi – ikk ok nich. Ikk muß noch een Tuur moaken. Good füfftich Kilometers noa Fidi Schnieder to. Fidi Schnieder wee mien Vedder in Pfalzdörp.. Wat is dat mit een Auto. Een Schäät. Noamiddachs in Pfalzdörp – wi seeten jüst an Teedrinken – schnee dat all düchtich. Fidi Schnieder sien Tini sä to mi – man mehr so ut Spoaß – wenn dat so wiedergeit mit dat Wäär, denn kanns d‘ vernacht man hierblieven. Schall mi recht wääsen, anter ikk hör. Denn schloap ikk bi di. Hoho – so nu ok wär nich, keem Fidi Schnieder dortüschen. Spoaß hen un her – ikk muß noa Huus. Noch een Zirett schmökt, rin in de blikkern Kist, un los. Ut een knappen Stünnen Foahrt sünd denn good veer worden. De Schnee weih sükk an de Schlootskanten all to Dünen tosoamen. De letzt Kilometers seet ikk all een poarmoal fast. To Winachen har ikk van mien Fro Schneeketten krägen. Beste Utföhrung – an sowat spoart man nich, kreech ikk as Togoav, as ikk mi noa de Pries erkündiecht hevv. Disse beste Utföhrung hung natürlich good inschmeert in d‘ Autoschuppen. Dat schull mi een Lehr wääsen. Een Stünnen bit Middennacht – wat wee ikk in Mors. De heele Dach in d’ Tuun stoahn to spitten wee nix tägen disse Autofoahreree. Ikk har dat Gedoh joa nu achter mi. Dat Foahrtüch stunn oahn Buulen up d’ Warft un kunn sükk in Ruh inschneen loaten. Us lütt schwaart Susihund gung as een Mallen in de Schneebülten tokehr. Bi d‘ Schoapen wee dat aal ruhich – de dreeven sükk noch wat in d‘ Land rüm. Dat Wär mook hör nix ut – see kunnen joa to jeder Tied in de waarme Schoapstall. Veertein Doach schull dat woll noch düürn, eder dat de Lammers keemen . Man gau rin in d‘ Huus. Ut de Köken dreef so sinnich de Rök van Grog dör de Deel. Mien goode Seel har all mitkrägen dat ikk wär trüchwee. So richtich to Pass keem mi dat heete Drinken – een Geföhl, as wenn di een Engel över d‘ Haart strullt. Vör de tweede Grog muß ikk eers wäär noa buten. Ikk har so ’n Hen un Hergeföhl in mi – as wenn noch wat up mi tokeem. Dat wee een Schneedrieven – kunns keen twee Meter wied kieken. Un de Störm de huul as wenn hunnerd Koaters togaang ween. Ikk muß de Hannen achter d‘ Ohrn hollen – irgendwat anners wee tüschen de Kattenmusik. De Schoap bölken SOS – ikk kunn heel genau hörn, dat wee keen normoal Schnakkeree tüschen us Deerten. Een Grääp noa d‘ Schienfatt, de Klott up, de Jack över un noa buten. Junge di – ikk har mi bäter fastbunnen. Na joa, mien Hund wee joa bi mi. Wat wee dat een Klauteree. Oh joa – dor wee de Schoapstall. Wee ikk doch verafftich bold tägenanlopen. Fief Meter van d‘ Schoapstall of stunn us Mathilde un wee an lammen. Good veerteindoach vör de Tied. Dat har se joa woll een poar Trä wieder in de waarme Schoapstall ovmoaken kunnt. Nä, wull se nich. Dree lüütji Lammers leegen in d‘ Schnee un Moder nähm hör nich an. Een dorvan har se all dodmoakt. De beid Handvull Läven rin in d‘ Jack un denn in d’ Peerstall dormit, dat see in d‘ waarm Stree keemen. Man gau wäär noa buten un Mathilde rinhoalen. Hevvt ji all moal versöcht een veerkantigen Äsel dör een rundet Lokk to schuuven? Netso stur wee dat mit Mathilde. As ikk hör endlich binnen har, wee ikk ok kloar mit Jakk un Büx. Mien Fro meen ikk har een Klör as dat neeä Füürwehrauto van d’ Gemeend. So brannich wee mi ok to moot. Hevv ikk wat tägen doan – noch dree Grog, un rin in d‘ Nüst. Üm half fief stunn ikk wäär in d‘ Peerstall – dat leet mi keen Ruh. Har us Mathilde dat tweede Ölamm ok all dod moakt. See wull de Kinner nich. Kanns nix an doon – dat is de Natur. Nu stunn ikk dor mit mien kört Hemd. Wat nu? Dat lüütji Stück Läven mitnähmen in d‘ Binnerennen – in een grooden Körf pakkt – un us Gastenkoamer wee nu een Kinnerstuuv. Van Stünns an heet see Lisa. Lisa kreech een poarmoal an d‘ Dach de Tittbuddel. See wor so munter un krägel – see hett mit us Susihund dat heel Huus up de Kopp stäelt. See wee gesund un munter – blossich grötter wur see nich. Man kunn meenen dat wee een lüütji Pudel. Wor wi ok hengungen – Lisa stöäkel jümmer achteran. Mit uns anner Schkoapen kunn see rein gannix anfangen. Ikk har hör man jüst noa buten brocht, noa hör Unkels un Tanten, dür dat man eenmoal schnuuven un see stunn wäär vör de Huusdör. Togääven hett see dat nie – wi hevvt de Seils sträken. Lisa har wunnen – see bleev in d‘ Huus. Schloapen mit Susihund in een Nüst, fräten mit Susihund ut een Pott – kunns hoast nich utnannerhollen de beiden. Veel Spoaß hevvt wi aal mitnanner hat, un noch een langen Tied tosoamen läävt.©ee\nEen Winachsgeschicht . . .\nTweedusend un eenmoal Winachen all över de Eer hentrukken – tweedusend un eenmoal is de Stern dör de Häven seilt – un hett de Minschen de Stää wiest, an de us Herrgott sien Söähn up d’ Welt stüürt hett.\nTweedusend un eenmoal hebbt de Minschen dat nich begräpen. Wo anners kann mi een Minsch verkloarn, dat dat up de Eer elker Dach an irgend een Kant Kriech givt?\nDat elker Dach Minschen darben – Minschen starben, wiel see nich genooch to äten hebbt?\nDat elker Dach Deerten Quoaln liedn mooten – wiel dat för mennicheen düchtich Pinunsen brengt.?\nUp de anner Kant van dat grode Woater – an de Sied wor de Süän ünnergeit – hett een Minsch dat särgen, de will aal Lüü wiesmoaken, dat he jümmers dat Best för Eer un Welt deit.\nBi jedet Word, wat he sächt, drocht he us Herrgott stilkens up de Tung. Bi jedermoal Bekk uprieten faalt de Heiland an d’ Grund doal. Ik denk bi so’n Gedoo – Christus hett ganns keen Tied, sük dat in d’ Haart van dissen Keerl komodich intorichten.\nDat is wiet van us wäch – hör ik ut een Ekk. Wenner dat so wee, much dat joa noch angoan – oaber kiek di moal de jungn Eliten an – de bi us in Politik dat särgen un wiesen hebbt. See stoaht in de Wallachei van hör kruset Denken mit Doalerteekens in de Oogen.\nUn wenn see moal nich in hör eegen Knipke luurn – wat selten genooch vöörkummt – pliesen see mit verdreide Oogen noa Westen to. As Schoolkinners, de mit Lüchten in hör Kiekers un rode Oorn dorup töven, dat Billy Jenkins sein Scheetiisen trekkt – un losballert.\nSee weeten wiers heel genau – irgend wat schall he woll droapen – un wenn dat een schmachtich lütt Minschke in Afghoanistoan is. Denn eens hollt jo man vöör d’ Oogen – dat Kreechsspeeltüch – wat de Iisenmoakers so Dach för Dach boon, kann doch nich blods up een Hopen pakkt wurdn. Dor mooten de Jungs doch mit speeln.\nNu froach ik jo – in wekker Sandkast kann man dat an goaelksten? N’türlich in de van aarm Lüü.\nDor kummt denn noch eens bi rut. Wiel us Herrgott dat drokk hett, un woll duusend moal an d’ Dach tosehn moot, dat he wäär in d’ Bekk van dissen Billy Jenkins Ovklatsch rinkummt – hett he keen Tied us Regeernden bi hör stur Waark to helpen.\nKiek – un so koamt wi denn wäär up us Kanzler.\nWiel he bekenntermoaten plietsch is, un de Herrgott keen schlecht Geweeten inschüün’n will – van wägen de joa keen Tied hett hüm to helpen – sächt he, wenn he wat beschwörn deit, ok nich: „Dor schall us Herrgott mi bi helpen.“\nUn dat hüm disse Spröäk nich heel un dall ut d’ Kopp flücht, wünsch ik mi, dat sien Oogen tokoamn Winachen nich in sien eegen Knipke luurn un nich noa Westen to – wor de Süän ünnergeit.\nNä, ik wünsch mi, dat he Winachen moal in us Land kikt – un sücht wat he hier bäter moaken kann – un dorbi villicht sächt: „Gott schall mi helpen!“©ee\nEen zoart Gefööl . . .\nSömmertied – Krüüsbeerntied. Us Frünndin ut Oestringfelde pingel bi mi an. Irgendwat heel wichtichs leech hör up d’ Haart, wat see loswordn muß. Dat wee so unkomodich un schaarpkantich – so as dat bi hör up d’ Disch laand is – dat kunn see nich doalschluuken. Dor wee see woll an ovstikkt. See hett mi een Del dorvan ovgäven, un mitnanner hebbt wi us dat dör d’ Halsgatt quält. Boabenup keem’n denn van hör een Inloadung – see nööch us to een Pott vull Düwelsspee. Ik hebb Krüüsbeern plükkt, un sitt jüüst dorvöör de ovtostriepeln. Koamt man ähm bilang. Najoa – sowat lekkers – well kann dat all utschloan. Niks as hen. As us Oogen een poar Minüten loater bi hör dör de Köäkendör leepen, seet see vöör een groden Hümpel Krüüsbeern. De lüchten us tomööt, as de rode Steern boabenmang de Kremlmüürn. Us Frünndin wee heel vöörsichtich mit hör noakend Hann’n togaang. As een jung Wicht, de hör Leevsten wat goods doon will – schoot mi so dör d’ Sinn. Joa – un wiel Mannslüü van Natur praktisch veranloacht sünd, keem denn glieks van mi: Nääm doch een Goabel – dat geit doch vöäl flinker – un wull hör dat ok stuuv wiesen.\nOaber denn hebb ik toweeten krägen, dat Froolüü doch woll anner Minschen sünd. Wat sächt see mit een Lüchten in d’ Oogen to mi – Manntje – sächt see – Manntje, so en Goabel hett laang nich sovöäl Gefööl in d’ Fingerspützen as een Froominsch.©ee\nmooten wi blods noch betoahl’n . . .\nModer wee in de Joahrn noa de tweede Weltkriech een Schenii in d’ Överlääven – een Zaratrusta ut de Streesandbüss. Wenner see blods för sükk sülvst to sörgen brukst har – see har säker sovöäl Pinunsen tosoam’nbrocht as de hollandsch Keunigin hör eegen nöömt.\nUn dat is ‘n bäten wat!\nOaber nää – dat wee tägen hör Natur wäst – see wee denn woll eder so’n Oart Moder Theresa.\nWenn see de heele Dach ok sülvst blods een koll’n Kantüffel to bieten har – wi Kinners, un aal de, de stilkens bi us in d’ Huus keem’n, kreegen jümmers satt to äten.\nWenn ji dat nu hörn kunn’n – see sitt dor boaben, un sächt jüüst to mi : De Hilligenschien word mi rein to schwoar!\nSo is see jümmers wääd’n.\nNu will ik oaber eers ähm ‘n Stükk van dat Schenii vertell’n. Häst du vandoach Schiens woar Geld upsteit – denn büst du ‘n groden Minsch. Domoals wee dat rein anners – Geldschiens kunns di de Mors mit ovwischken – Geld wee rein ganniks wert.\nTabakk – Schlukk – Tee un Fettichkeiten – dor kunn’s de Welt för kopen – kunn’s de Düwel danzen loaten!\nUn denn wee dor noch dat witte Gold – fien, rein, witt Melis. Geev dat för de Düütschen blossich up Koartens – füfftich Gramm in d’ Moand. Bi us stunn dorvan mennichmoal ‘n grooten Sakk vull in d’ Huus.\n„Des Herrn Wege sind unergründlich“ sä us Paster, wenn he Soaterdachs sien Buddel Gurgelwoater bi us ovhoal.\nKiek – un up disse Padd keem de Zukker van de Amerikoaners in Brämerhoaben bit in us Köäken.\nUt de Bibel kennt’n wi joa de Verwandlung van Woater in Wiin – man – Moder, de kunn dat noch ‘n Enn’n bäter – de mook ut de witte Melis blank’n, rein’n Sprit – ut twee Pund Kristall dreevierdel Liters Alkohol – un de har gewaltich Kattuun – fiefun-näängzich Perzent – kunns Füür mit anmoaken. Moi rünnersett stunn’n dor denn dree Buddels Schlukk för dörstich Mannslüü up de Toafel.\nDe Froonslüü keem’n – wenn d’ denn wat to fiern geev, ok up hör Kösten. Us hett dat dücht, as wenn Moder de Buddels blods antofoaten bruks – un tomoal wee dat denn Pepermünt – Nöäten un Eierlakör.\nDat schull joa nich aal bi us in d’ Huus drunken wurd’n – also muß dat ünner dat Volk.\nJan Peters mit sien Klöäterbus wee de Frachtfoahrer.\nDe Schwakkstää in de Transportlini wee van to Huus bit noa Jan Peters sien Haltestää. Dat mook jümmers een Mannsbild ut de Noaberschkupp – de wee heel figelinsch in sowat.\nWenner he denn moal nich kunn, muß een van de Froonslüü dormit los. Moder har denn jedermoal ‘n mall’n Mütz up.\nDe Dach wee wäär dor – de Schlukk muß up Tuur. De Krögers in Ossfreesland ween all luut an bölken – see seeten up d’ Drööchte.\nUn keen Mannsbild wee to griepen.\nWat doon? Dat hulp niks – de Noabersch muß los. Moder twee Kuffers up d’ Rad, un de dree Kilometers ünner d’ Footen noahm’n. See harn dat hoast schafft – de letzte Drei – un denn noch hunnerd Meter. Un denn har dor een Uul säten – üm Jan Peters sien Bus seech man blods gröön Tüüchs – de Toll wee an schnüffeln.\nMit de Fracht ümdrein? Nää – dat gung wiers in de Büks.\nGretel muß mit de beid Kuffers, un de heete Fracht, alleen wieder – Moder dat Rad noa d’ anner Kant schmeeten – un as so’n Oss, de dörgoahn is, noa Huus andoal – räeden wat to räeden wee – disse Fracht wee liekers wäch.\nIn Rönn’n in Huus aal achterd Kaschott – nümms kunn noch wat sehn – un rüken kunn’ns bi us niks – wiel – Schlukk brenn’n ut Melis stinkt nich so, as wenn man dat ut Röven ov Kantüffeln moakt.\nModer har sükk de Schweet noch gannich ovwischt, stunn’n de Uniformeerden all bi us in d’ Köäken.\nGredel har de Jungs up liek Padd jüüstemang noa de Branneree föört. Un wor see de Schlikkerkroam ovläävern schull, dat hett see ok glieks künnich moakt. Dat wee denn een lichded Spill för de anner Sied.\nAn us hebbt see sükk oaber de Tann’n utbäten.\nJedereen, de us wat froach, kreech to weeten: dat weet ik nich – dor mutts du mien Moder froag’n.\nNoaderhand hett moal een van d’ Toll sächt: wenn Gredel dat so moakt har as wi Kinners – denn harn see blods half sovöäl rutkrägen. Dat wee oaber joa nich mehr to ännern.\nUn denn hett us Herrgott de Düwel noch ‘n bäten free lopen loaten – upfloagen is de Schwaart-brenneree noch in d’ Reichsmarktied – de Stroafbe-scheed dorför flutter de beid Froonslüü een poar Doach noa d’ Währungsreform in Düütschmark in d’ Huus.\nElks dreehunnerd Mark mussen de beiden betoahln – well de Tied mitbeläävt hett, weet dat dat een Vermöägen wee.\nFief Mark mussen jeden Eersten an d’ Gericht stüürt worden.\nPeng – dat har seeten.\nTwee Wääk loater schmitt de Postbüdel mörgens een Breef in d’ Dör. Wat amtliches – van d’ Tollamt.\nWi Kinner ween alleen to Huus – bit Moder middachs inleep, ween wi all duusendmoal stürben.\nEen Vöörloadung – Moder muß üm de un de Tied in d’ Tollamt vöörspräken. Basta!\nWi Kinner harn mehr Sörch as Moder. Wenn see di nu inspeert, sä een van mien Süsters – un wee hoast an blaarn. Wenner de mi in d’ Schapp breng’n, näähm ik jo aal mit.\nSo wee Moder!\nAnnern Dach mit Rad noa Rüstersiel pietscht – wi Kinner in een lang’n Riech achter an – dormit see to weeten kreegen, wat up hör to keem.\nKinners – blievt ji man ähm hier bi mi – sää de Dennstmann in de Wachstuuv. Jo Moder passeerd all niks.\nKunn’n wi glöben – ov ok woll nich.\nNa – Moder in een Koamer rin – de Dör achter sükk in d’ Schlött – un well seet dor achter d’ Schrievdisch?\nEen van hör bestigen Schlukkööpers. He nääm de heele Papiernkroam, wor Sophies Noam upstunn – reet dat aal kött – un dormit wee dat Verfoahrn tägen Moder ut de Welt.\nVertellt hett see nümms dorvan – ok nich Gredel, dat Schnakkfatt.\nTweeunhalf Joahr loater – Gredel un hör Keerl seeten oabns bi us up Teevisit – sää Gredel tomoal to Moder –\neenmoal mooten wi nu blods noch betoahl’n, Gott wääs bedankt. Moder hett hör heel unverstännich ankäken – wat meenst du dormit, Gredel? Na – du weets doch – us Stroaf, keem vaan Gredel retuur\nIn disse Momang hett Moder woll noch moal de Düwel räden – dat muß see sükk sülvst woll günn’n. See leet Gredel weeten, dat see nich een Penning betoahlt har.\nNoa disse Offenbarung wee denn dree Joahr Funkstille tüschen de beid Froonslüü. So kann man ok för Ruh sörgen!©ee\nEenmoal noch dorbiwääsen . . .\nDe Welt hett sükk dreit – noch vöör dartich Joahrn geev dat aal poar hunnerd Träe een Postamt – un vöör hunnerddusend Minschen dree Altersheime.\nVandoach is dat jüüst anners üm – aal poar hunnerd Träe find’t man een „Pflegeheim“ un vöör hunnerddusend Minschen givt dat blossich noch dree „Postfilialen“.\n„Pflegeheim“ word dat vandoach nöömt – un wenn dat moal ganz düür is ok woll „Seniorenresidenz“.\nNich dat nu een up de Idee verfaalt, in een „Pflegeheim“ is dat billich – üm Gottswilln nä – denn kunn’n de Oll’n joa woll noch een bietji van hör Renten överholl’n. Wat schull dat gäven?\nWenn de man ‘n bääten Schlikkergeld kriecht – dat is doch woll dääch genooch. De hevvt hör Lääven doch hat – wat willt de eelich noch? Fräten de Jungen doch blossich dat Rentengeld wäch!\nDe Regerenden in d’ Land särgen dat woll nich so – dat troon see sükk denn doch noch nich.\nOaber denken un hanneln doon see so – aal mitnanner – de jungen Eliten.\nDat gung mi so dör de Kopp, as ik vernoamiddach in so een Huus wat to beschikken har.\nDat düür een Settji dat ik tööven muß, bevöör ik mien Wark kloarmoaken kunn. Man ähm noa buuten up d’ Bank – ‘n Zirett schmöken. Jüüst dat ik sitt, sett sükk een öller Mannsbild to mi. Stääkt sükk ok een an – un schwicht.\nHarrijeses – denk ik – dat is doch Auktionator S…. ut Hohnkarken. Wat moakt de denn hier?\nNoa een halven Zirett kann ‘k nich an mi holln – “ sünd see nich…..?“ “ Joa, de bün ikk“ – faalt he mi in d’ Word.\n“ Wat doon see denn hier?“ moot ikk nu doch weeten. “ Is hier een Vergantung ansett?“ “ Nä nä “ – antert he mi – “ ik verkoop niks mehr – ik bün sülvst verköfft.“\nIk hööf gannich to froagen – stükkenwies faangt he van alleen an to vertelln.\n“ Ik kann nich mehr särgen to’n eersden, to’n tweeden un to’n darden – dat moaken annern nu vöör mi.“ Een Settji kummt dor niks as Damp van sien Zirett – ik dorch all, he wull niks mehr särgen. “ As miene Fro stürben is, bün ik dor nich so licht över wächkoamen. Tomoal muß ik aal dat, wor ik mi mien Lävdach nich an keern bruks, alleen doon. Ik wuß doch blossich, wo man Doalers in d’ Huus brengt. Dat hevv ik alltieds good kunnt. Mien Famili hett nie nich Nod lääden – kunn’n sükk aal good helpen. Mit dat wat dor rinkeem.“\n“ Un de Kinner ……“ – woach ikk in dat Schwiegen intoschmieten.\n“ De Kinner … “ – he wischt mit beid Hann’n dör de Lücht – “ as ik doröver krank wurn bün, har ikk tomoal een amtlichen Betreuer. Ikk har mien Kinner in junge Joahrn ok bääter een amtlichen Betreuer in de Fingers gääven – un nich aal wat se hemm’n wulln in d’ Mors stoaken. Villicht würn see denn vandoach noch weeten, dat see een Voader hebbt.“ Dat gleunich Enn’n van sien Zirett hett sien Fingers to foat – schiens maarkt he dat gannich – as he wiiderschnakkt: “ Och nee – wat ween dat moie Tieden. Up jedet groode Fest in d’ Dörp wee ikk dorbi – aal ween see gern üm mi to…..!“\nJoa, denk ikk so bi mi – du häst joa ok jümmers düchtich wat utdoahn.\n“ Ikk hoap blods, dat ikk hier nich bit an mien Enn’n blieven moot……“ As he dat sächt, word sien Stiäm heel saacht.\n“ Nu hevv ikk all laang nümms mehr ut de Tieden sehn. Up Stünds sünd see in d’ Dörp wäär an fiern – ikk much doch so gern eenmoal noch dorbi wääsen!“\nIkk kann nix mehr särgen – ikk kann blossich in siene natten Oogen kieken – un sien koole Hann’n ‘n bääten van miene Waarmte ovgääven.©ee\nPlattdüütsch in Kinnermund . .\nJi weeten joa – ik bün in een Kuntrei upwussen, in dat Plattdüütsch heel nich belangriek wee. Dat Düütsche har dat man all stuur genooch, de Kopp boaben to holln – wiel – so een Gemengsel van Herkoamers in een Staddje tohoop – dat wee all wat seltens. Ut aal Ekken un Hörns, wor dat Hoakenkrüüz dat wichtichste Teeken wee, har de Regeern de Minschen tosoamnkrüdelt, üm groode Kriichsscheepen to boon. Mit de Scheepenboeree harn wi lütt Schietbüdels joa ok niks mit to kriign – liekers wordn de joa ok tomoal nich mehr brukt – wiel sükk de Gesellschkupp in Düütschland dreit har.\nBi us in de Stroaten un mang de Hüüs wuur buntklöärich bit Stiekelwierdüütsch schnakkt – dat geev hoast keen Oart van Wordenkliisteree, de nich to finn’n wee. Wi Kinners hebbt denn us eegen Sproak tosoamnschoostert. Holln hett sükk dat bi de Minschen, de ni nich wäch wäädn sünd, bit vandoach. Man nich mehr so up de eerste Oart – oaber doch. Wenn ik moal wäär mit een van domoals in Schnakk koam, denk ik mennichmoal, mi dreit een een Mest in d’ Oorn üm.\nNa – liekers. Ik bün woll all as Ossfrees up de Welt koamn – ik kunn näämich eder Plattschnakken, as Papa särgen.\nSo’n poar knustige ossfreessche Sproakholler geev dat oaber joa ünner de Ölleren – so as us Melkbuur Fidi Folkers in sien lütten Klüterloaden.\nBi Fidi Folkers in sien Melkbuud kunn man aal dat kriign, wat in d’ Huusholln so nödich wee an Äteree. Oaber noch mehr kunn man as lütji Büksenschieter mitkriign, wat de Olln sükk to vertelln harn. So’n neeschierigen Höönermors hett joa groode Oorn. Nu stunn ik moal wäär mirdenmaken een poar stääbige Mannslüübeen’n – un wee an luustern. Fief Pund Schwaartbrod schull ik hoaln. Well mi keänt, weet joa, dat ik överhaupts nich neeschierich bün – oaber weeten much ik d’ domoals ok all aal geern.\nDe Mannslüü schnakkden tüschen Piep un Priem över de Joageree – nä nä – nich över dat joagen achter de Froolüü an – sowat schinants denn doch nich – nä – dat gung över de Hoasenjacht. Ik har mien Oorn bit an de achterskant oapen, dat mi ok jo niks dör de Nöäs gung.\nIk har gannich spitzkräägn, dat ik all an de Riich wee, Tomoal frooch Fidi Folkers mi, wat he mi denn gääven kunn. Wat keem ut mien Halsgatt schoaten, as ut een Jachtgewehr –\nfief Pund Hoasen schall ik hoaln, Unkel Folkers.©ee\nFidi vertellt . . .\nHier findst du een groten „Supermarkt“ – dor een middelsten „Supermarkt“ – un tägenöver een lütten „Supermarkt“. Dor löpt sük furss wat tosoamn in de heele Gemeente. Ekoa trekkt tomoal dorhen – Didl trekkt hierhen – Addi hett sük een annern Stää utkäken – Zombi hett nee boot – Pluto wesselt de Loaden. Man kann hoast nich so flink kieken, as dat in d‘ Rundum geit. Ik hebb dor doagen un ok nachtenlang överhersäten – dat will mi mit Gewalt nich in de Kopp, wo dat in disse Bedriifen woll mit de Pinunsen henhaut – bi dat Kloagen över to wenich Ümsatz, dat man so stilkens hört. Denn – so’n ümtrekken – dat weet wiers jeden, de allmoal pflöstert hett – köst meist üm meist een Barch Geld. Wat hett us ole Mester Hedemann us in d‘ School nich all bibrocht? Wenner mehr Äter üm een koken sitten, wordn de Stükken minner. Disse iisenfaste Rägel – noch ut Adam Rieses Tieden – hett in de nju economii, as dat needüütsch nöömt word – woll keen Gültichkeit mehr. Kiek – un dorüm twiefel ik foaken an mien Rechenkünsten1 Hollt jo munter bit annermoal –\nwenn mi wäär wat upfalln is – – – jo Fidi . . .©ee\nFrerk kummt noa Huus . . .\nDe Dach gries man ähm so’n bietji över de Kant – as wenn de Schloap hüm noch in d’ Oogen hung. Niks wee mit rotluchtich Häven vörmörgens. De Wieser van d‘ Klokk in d‘ Achterköäken kroopen up veer Üür to, as Cloas de Döör saacht in d‘ Schlött fallen lett. In d‘ Kalenner steit Julimoand – un doch is dat luurich kollt. Net as an so een vöörlöpigen Vöörjoahrsdach. De düster Wulken jachtern dör de Lücht – een busigen Stiem ut Südoost schuvvt hör hen un her. Good fastholln mutt Cloas sien Groanoatschuuver, wenn de Störm togriepen deit. Sien Wattschlää hett he güstern vöör Schloapenstied noch reschkoapen mit Spekkgliem inbösselt – de löppt nu so licht as een jung Wicht bi d‘ Maidanz. Wor he dit Bild in sien Kopp herhoalt, weet he ok nich. Dat is eenfach dor.\nMit ovlopend Woater moot he rut – de stoadige Südoost drivvt de kabbelige See een heel Ennen wiider retuur as an de anner Doagen. Bi disse Loach kann Cloas bit an de buterste Groanoatkuulen schliddern – dat schall woll een gooden Partii worden – sowiet kummt he hoast dree – veermoal in d‘ Joahr.\nDe Lächte will gannich recht to Foot koamen – see stöäkelt aal so’n bietji halfmaal vöör sükk hen. Seekant un Hääven lopen noch innanner över. De Korben strieken man jüüst handbreet boaben de Fuchtichkeit. Hör Galpen trekkt hüm an dissen Mörgen dör aal Knoaken – as wenn see hüm woahrschoon willn in Huus to blieven. He wee verdannt ok leever nochmoal in d‘ Nüst kroapen, as dat Wäär hüm tomööt leep – oaber dorvan keem keen Groanoat in d‘ Kädel – ünner de Grete nu säker all dat Füür togaang broch. Wenn sien Grete nich so fix bi d‘ Groanoatpuulen wee, wüür dat bietji Geld vöörn un achtern nich langen. Noadem sien Kutter nich mehr van See trüchkoamen is, we dat mit de Butenfischkeree doan. He hett Glükk hat – säen de Lüü – dat he an de Dach mit een broaken Flunk in Huus seet.\nGlükk – wat is dat? Stüürmann Frerk Clausen un de lüütji Dekksjung Hinnerk Bußmann sünd alleen rutfoahren – rutfoahrn, un nich wedderkoamen.\nDe beid harn dat ok as Glükk ankäken, dat see nich in Huus blieven mussen – dat see mit sien Kutter up Seetung andoal kunnen.\nTwee blikkern Tünnen mit Gasöl hett man van de Silbermöv ut de Noordsee hoalt – tein Minüten vöör Helgoland – anners nix. Dree Doach noa de Störmnacht. An een Fatt hung Hinnerk Bußmann – mit een Reep fasttüddert. He wee tominnst noa Huus koamen.\nGood een half Joahr is allwäär över d‘ Diek trukken – un jümmer noch is een Stää up d‘ Kaarkhoff leech – un jümmer noch weiht de schwaarte Foahn över d‘ Hoabentoorn.\nCloas sien Oogen trekken stiäl dorhen – wenn he rutgeit – un wenn he rinkummt. Fiefuntwintich Joahr is he mit Frerk Sied an Sied buten wäst – nu meent he hüm foaken wenken to sehn. He is nu sowiet buten as nie nich vöördem – he kann hoast noa d‘ Woaterkant henspeen. Dat glidderich-gröönsche Woater steit – de Floot schleit üm. Cloas moot tosehn, dat he mit sien vull Huukje noa d‘ Land to kummt.\nGott wääs bedankt, dat de Wind tägenan steit – so löpt de blengerige Hans nich so biersich achter hüm an. Mit sien Denkeree is he verrafftich so’n bäten ut d‘ Richt koamen – un hollt nu stuuv up de Füürtoorn van d‘ Noaberdörp to. Een Padd, de he anners nich geit – wiel dor Prielen sünd, de nich drööch fallen. He jumpt dör de letzde Priel – dat Woater geit hüm all bit an d‘ Liist – dor hoakt sien Schlää irgendwons achter.\nVerdekkselt nochmoal – schellt he vöör sükk hen – nich noch dat Malör, dat ik de Schlää achterloaten moot. Dat Woater gluumt hüm an – gript woll noch nich to – oaber sitt all in d‘ Luur. Dat schüümt un schakkert – Cloas meent, dusend natte Düwels üm sükk to spiegöäken to hörn. He lukkt vergrellt an dat Tau – nochmoal un nochmoal – ha – de Schlää kummt sinnich free, un up hüm doal. Oaber nich alleen – an de Iisens haangt wat an – dükert so’n bietji ut dat Woater rut. He gript dornoa – un steit as een sollten Steen in de flüchtige Nattichkeit. Frerk hett hüm funnen.\nAs he sükk wär röören kann, hett he keen Denken mehr as blossich dat een: Wi mooten noa Huus – nich ikk moot noa Huus – nä – wi mooten noa Huus. Wovöäl Tied dor wächlopen is weet he nich, as he mit sien Fracht – un mit Frerk – up drööch Kant is. Kiek – Broerke – dat hevvt wi schafft. He schnakkt mit Frerk, as wenn de hüm antern kunn. Cloas is kladderich natt – nich blods van dat upgeräächte Woater – nä – de Schweet löpt hüm heet dör de Glieven.\nHett woll een an tikkert denkt he, wiel jüüst in disse Momang Glokkenlüüden van d‘ Kaarktoorn röverkummt. Un as noa twee Doach Paster Südhoff up d‘ Kaarkhoff – an de leech Stää, de nu nich mehr leech is – dat Krüüz schleit – word van d‘ Hoabentoorn de schwaarte Foahn intrukken – as Teeken, dat Frerk nu endlich Fieroabend hett.©ee\nFreud kann rein döäsich moaken . . .\nTwee Moanten lang schmüster mi een Breef an, wenn ikk mi in mien Schrievwaarkstää vöör mien Hülpsbrägen hukel – üm irgend wat in Bookstoavens to setten. NDR – das Beste am Norden – stunn in Balkens in de Koppliist. Wo foaken ik dor henkääken hevv kann ikk heel nich särgen. Un wat schall dat – mach nu de een ov anner froagen. Tja – wat schall dat! Eelich weet ikk dat sülvst nich so recht – ikk bün joa man blossich een lütten Schriever – Papiervullkleier hett moal well sächt. Loaten wi dat dorbi.\nÜnner de Koppliist stunn denn groot Inloadung.\nInloadung stunn dor – nich Vöörloadung! Een Vöörloadung kriich ikk woll moal wenn us fünsch Noabersch mi moal wäär een utwischen will. Annerletzt eers har see bi d’ Schandarms künnich moakt, ikk wüür mien Hund quäl’n – har see ok netsogood särgen kunnt, ikk har mi sülvst een Oor ovschnäden. Na joa – dat blods so mit an de Kant. Dor moot ikk mit lääven.\nAlso – dor bi d’ NDR har man wat van mi to läsen krägen, un mi nööcht noa Hambörch to koamen – in d’ Ohnsorch – Theaoter. Eenmoal in d’ Joahr is dor een Fier för Plattdüütsch Schrievers. Mien lütten Verstand kunn dat gannich recht begriepen – twee Joahr vöördem har man mi doch all de Freud moakt – un nu allwäär?\nDe Dach wee dor – ikk, vull Bliedheit dorbi to wääsen, jooch mit twee Frünnen up Hambörch doal. Dat Theoater wee bit up de letzte Stool besett. Neeschierich ween wi up dat wat keem. Un denn kunn ikk niks mehr särgen – har doch een Kring van Experten mien Schrieveree för good befunnen. Van över duusenddreehunnerd Schrievers ut Neddersassen wee ikk de eenzige, de een Priis kreech. Wat dor up mi doalfull un mi dörnanner brocht hett, pass woll gannich aal in mien Köäsel – denn Hanne un Maik – mien beid Frünnen de bi mi ween – ween nettegroad so van Verstand ov as ik. Denn – wo anners schall man sükk dat verkloaren, dat Maik van Hambörch noa Schörtens över Hannower krüdelt is. Dorbi is Maik een heel plietschen Keerl. He is woll in de Türkei up d’ Welt koamen – hett liekers een düütschen Pass – hett sogoar Hülpsbrägenweetenschkup studeert – Computertechnik un Informatik heet dat joa woll up needüütsch – schnakkt näbenbi ok noch Platt, as een Jung de in Ossfreesland de Mesters argert hett – un wi hevvt dat eers mitkräägen, as Hanne so van achtern rüm frooch: sind wir vielleicht auf der falschen Autobahn? Dat kann man joa nich in de Kopp kriegen – een Froominsch maakt dat toeers. Wi beid Mannslüü hevvt denn stuv beschloaten, dor nümms wat van to vertelln – dat eenfach to vergäten! Un ikk denk doch dat ji –\nde ji dat nu weeten, dat ok furrs wäär vergäten.©ee\nJoa de Gedankens – wenn ikk denn de Gedankens man so denk. Up mien Moders sied is dat in de Famili joa ok nich aal so wääsen, as dat in de hilligen Bööker schrääven steit.\nHe wee in sien Gemeente Kaarkendeener un Kuulngroaver. Sien Hauptsupgoav in disset Amt wee woll Hillichdoon. Wiel oaber mien Unkel Fidi un sien Olsch de düwel nörderstunnen as de Engels is dor de gröttste Schienhillichkeit bi rutkoamen, de Oostfreesland sied lange tieden beläävt har.\nModer un ikk ween in Tee- un Genevergeschäften ünnerwäägens. Nu seeten wi Middachs bi mien Unkel un Tant in d’ Köäken. Moder wee dör Tant Dinoa jüüst üm twee Tuten Tee lichtermoakt wuurn, wiel Mama bi disse Ovtrekkers nich nä särgen kunn. Up jederfall _ dat kloppt an Döör van d’ Achterköäken. Mien Tant man so hen. Wenner see leep seech see jümmers ut as een grooten schwaarten Vöägel, de jüüst wat griepen wull. Wi hörn in d’Achterköäken wat tütern un grummeln. Dat düür een heelen Sett, bit see wäär rinkeem. Ünner d’ Aarms har see een moien schwaarten Jakk un de Büks dorto.\nDe Döör wee noch gannich in d’ Schlött falln, dor läärch see ok all los. De Kleedopasch har see jüüst intuuscht – van een Keerl ut Westfoalen. Dat wee dat eenzige wat he noch to tuuschken har.\nKlingelbüdel Fidi paas dat goode Stükk as anmääten. Joahrnlang hett he de Gemeente in d’ Kaark de noch wiest. Ikk hevv foaker dorcht, eelich har de leeve Gott hüm elker Sönndach mit dat groode Krüüz up de Kopp haun mußt. Villicht hett us Heergott dat extra nich doahn – wiel dat nu de Düwel mit hüm ovräken deit. Dor ünnern in de Grund.\nDe ole Boas – dor boaben in d’ Hääven – kann näämich mennichmoal een heel füünschen Keerl wääsen.©ee\nGediegen . . .\nMien Noaber Fidi is een heel plietschen – mennicheen sächt ok woll, he is een bäten stiekum un van achtern rüm. Dat hört man oaber meist van Minschen, de jümmers blossich hör Vöörkant wiesen – wiel see achtern rüm irgendwat in düstern holln mooten. De drein sük denn foaken so flink üm sük sülvst to, dat man denkt, dat is’n Hüüldopp. Up Stünn’ns geit in us Noaberkuntrei Hogenkarken een Stükk över de Büün – wenn man sük dat mit Verstand ankikkt moot man uppaasen dat he nich wächflücht. De Buurmester hett wat ut sien Halsgatt noa buten loaten – dat kunn Fidi rein nich doal schluuken – dat seet hüm as so’n Peerknoaken dwarß in d’ Schlund. Dat wee wat van Recht un Gerechtichkeit. Dit Bekenn’n har de Buurmester schiens ut de Tieden hoalt, as de ole Willem mit’n Boart noch hoch un drööch in Potsdam seet. Dat de Tied wiiderlopen – de Eer sük all een poarmoal dreit hett – dat hett he schienboar nich mitkräägn, sächt Fidi to mi. In d’ Wangerland sitten oaber joa nich blods Minschen mit Denken van güstern – Gott wääs bedankt – de sünd denn upstoahn un hebbt dortägen räärt. So luut, dat kunn man up d’ günntsied van de Kuntreigrenzen düddelk hörn. So moot dat ok wäädn – hööch sük Fidi – un wull disse Tägenholler bi sük in d’ Roadio schnakken loaten. Wiel – „Zivilcourage“ moot man Stöähn gääven – is jümmers sein Devise. As dat oaber so is in d’ Lääven keem dat wäär heel anners. Eers ween see Füür un Flaam – un tomoal har dor een Uul säten. Schweigen im Walde – niks mit luut schnakken. Öv villicht is dat ok blossich so, as Fidi dat to mi sää: Gediegen, sächt he – in disse moie Sönnertied hett dat in Hogenkarken noch Nachtfröst gääven – dor hebbt näämich Stükk öv wat Lüü so up Schlach koal Footen kräägn.©ee\nGeerd Schlukk …\nDat wee in de utlopend füfftiger Joahren – ingangs de szäßtiger. De Bedrief för de wi so Dach för Dach togaang ween wee man lütjiet.\nVeer Mannslüü ween wi blossich – oaber wi schoaben up Kneen elker Dach soveel tohoop – us Boas hett sükk ni nich Aarbeidstüüch antrekken brukt.\nGeerd seech man blossich in Schleuf un Kroach rümrönnen. Dat leech ok woll son spierke doran, dat he glieks twee Gesangsbööker vöörwiesen kunn.\nHe nööm dat evangeelsch sien eegen, un sien Olsch un dat Kinnergood drogen dat grode katolsche vöör sükk her. Schiens hett dat joa ok hulpen. Dat Krüüz in twee Klöären hett hüm oaber doch nich vöör sien Schikksoal bewoahrt.\nGeerd much geern een – ach wat säch ikk much geern een – dat klingt hoast so, as wenn ikk särgen wüür in Düütschland rägent dat ov un to ok woll moal. He soop – he soop as een Enter. Een utwussen Buddel Schlukk wee för hüm jüüst so, as wenn wi an een heeten Sömmerdach een Pott Brause dorachterneiden. He keek dor gannich anners bi ut.\nTja, un net wägen dit Gedoo wuur he van sien Froo rein kört hollen.\nDisse körte Lien hett hüm jümmers wäär antikkert, bi us wat lostoschloahn. Wenn he up d’ Boostää keem, har he stoadich sien Knipke ‚vergäten’ – un wi mussen hüm mit wat to schmöken ov ok woll mit Pinunsen för een lütten Söpke uthelpen. Dat kreegen wi joa ni nich wäär to sehn – oaber machst dien Boas denn Nää särgen?\nKeem he denn in Sicht, hevvt wi us Drinkensbuddels all jümmers verstoaken. An vöörbi keemen wi dor oaber doch nich – he kreech sien Deel.\nOaber as dat Lääven so speelt – well de Hals nich vullkricht, de moot sükk nich wunnern wenn moal wat vöörbilöpt.\nMörgens bi d’ Boahntje indeelen kreegen wi to weeten, dat Geerd Middachs us Foahrtüüchs bruk – he muß wat utleevern. Dat kunn he blods mit de ole Firmenbully.\nWi mussen good veertich Kilometers in d’ Noaberschkupp – he keem denn noa un tuusch de Foahrtüügen. So tomoal schoot us in: Dat wee för us de Gelägenheit.\nWeil dat joa so goaelk wee, dat aal wat van us in Bully leech ok hüm tohör, hevvt wi dorup upboot. Een häntigen eenzügigen Brannwienbuddel wee dat Fundament. Mit gaaanz veel Leevde – un noch mehr Gefööl hevvt wi de halvige Sprit in de Buddel tägen Rizinus tuuscht.\nDat wee wiers gannich so eenfach. Eers bi de daarte Versöök is us dat henhauen. Dat Buddelwaark hevvt wi denn oogenfällich bi d’ Stüürrad in d’ Bully deponeert. Dor kunn he gannich an vöörbikieken.\nGeerd wee denn joa ok up Tieds dor. Wi hevvt flink de Schlöädels tuuscht – un denn adjöö. As Fieroabend wee, sünd wi mit sien Koar noa Huus jükelt\nAnner Mörgen Klokk söäben wulln wi wäär up Tuur. Dat kunnen wi oaber nich, wiel us Lastenfoahrtüüchs noch nich wäär up de Warft stunn. Noa een gooden halven Stünnen pingelt in d’ Kantor dat Schnakkfatt. Geerd sien Olsch wee heel upgeräächt an d’ anner Ennen an schnöätern.\nWi schulln man all mit de Boas sien Privoatauto losfoahren. Geerd kunn noch nich ünnerwäägens goahn – irgend son Virus hull hum all sied Oabends up d’ Schiethuus fast.\nAs wi Middachs de Bully wäär trüchkreegen, wee de Brannwienbuddel leddich – keen een Virus wee dor mehr in.\nUs Boas hett ni nich wat dorvan sächt – oaber van Stünns an kunnen wi d’ aal open lirgen loaten. Geerd hett niks mehr anfoat, wat he nich mit eegens Hannen köfft har.\nHe hett ok wiers wiedersoapen – oaber nich mehr up us Kösten.©ee\nIk wünsch dat „Gespann“ Ohnsorg – NDR ok för de tokoamen füfftich Joahr allns Goode. ©ee