“Mi . . . Yí Miɖée”—1 Piyɛ́ɛ 4:9 | Nùkplɔnkplɔn Tɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“Mi ma húnhún nǔɖɔ cobo yí miɖée ó.”—1 Pi. 4:9.\nHAN LƐ: 100, 87\nEtɛwu é ka nyí nǔ taji ɖɔ mǐ ni nɔ yí nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo?\nAli tɛ lɛ ka hun nú mǐ bɔ mǐ na vlɔ́n kàn nú mɛ yíyí?\nEtɛ ka sixu zɔ́n bɔ mɛ yíyí na vɛwǔ nú mǐ? Nɛ̌ mǐ sixu ɖu ɖ’eji gbɔn?\n1. Adǎn tɛ lɛ ka gbò Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ?\nÐÒ HWEÐENU ɖò xwè 62 H.M. tɔn kpo 64 H.M. tɔn kpo vlamɛ ɔ, mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ wlan nǔ sɛ́dó mɛ e “nyí jonɔ ɖò ayikúngban jí, bo gbakpé Pɔ́ɔn kpo Galati kpo, Kapadɔsi kpo Azíi kpo, kpodo Bitiníi kpan sín tokpɔn mɛ lɛ é.” (1 Pi. 1:1) Agun enɛ lɛ e mɛ mɛ e ɖó aca vovo lɛ é ɖè é ɖó hudo wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ kpo alixlɛ́mɛ kpo tɔn. Ye nɔ sè wuvɛ̌ ɖó gbeklanxamɛ wu, bɔ è nɔ lɛ́ bɔ zun ɖó nú ye. “Adǎn ɖaxó” wɛ nɔ gbò ye. Hwenu vɛwǔ ɖé mɛ wɛ ye nɔ gbɛ̀ ɖè. Piyɛ́ɛ wlan ɖɔ: “Hwenu [e] nǔ lɛ bǐ na vɔ dó ɔ ko yá.” É sɔ́ na kpé xwè wǒ cobɔ gbɛ̀ e mɛ Jwifu lɛ ɖè é na vɔ ǎ. Etɛ ka sixu d’alɔ Klisanwun e ɖò fí lɛ bǐ lɛ é bɔ ye na xò hwenu vɛwǔ enɛ lɛ zlɛ?—1 Pi. 4:4, 7, 12.\n2, 3. Etɛwu Piyɛ́ɛ ka dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ yí yeɖée? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n2 Gbɔn vo nú enɛ ɔ, Piyɛ́ɛ lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví lɛ ɖɔ: “Mi ma húnhún nǔɖɔ cobo yí miɖée ó.” (1 Pi. 4:9) Xógbe “mɛ yíyí” ɔ sín tinmɛ tlɔlɔ ɖò Glɛkigbe mɛ wɛ nyí “è ni yí wǎn nú jonɔ lɛ, alǒ, nyɔ́ xomɛ dó ye wu.” Amɔ̌, ɖǒ ayi wu ɖɔ Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni nɔ yí “[ye]ɖée,” enɛ wɛ nyí mɛ ɖěɖee ye ko tuùn, bo nɔ nɔ kpɔ́ xá lɛ é. Nɛ̌ yǐ e ye na nɔ yí mɛ é ka na d’alɔ ye gbɔn?\n3 É na zɔ́n bɔ ye na jɛ kpɔ́. Ðǒ ayi kpɔ́ndéwú hwiɖesunɔ tɔn wu. Mɛɖé ka ko ylɔ we bɔ a yì nɔ kpɔ́ xá ɛ ɖò xwé tɔn gbè kpɔ́n à? Hwenu enɛ nɔ flín we nǔ ɖagbe lɛ, kabǐ? Hwenu e a ɖè ayi ɖ’ayǐ kpo mɛɖé lɛ kpo ɖò agun towe mɛ é ɔ, xɔ́ntɔn e a zun xá ye é lɛ́ syɛn d’eji à cé? Nú mǐ nɔ yí nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo ɔ, mǐ nɔ tuùn ye mɛ ɖokpo ɖokpo d’eji, hú lee mǐ ko tuùn ye gbɔn ɖò ninɔmɛ ɖevo lɛ mɛ é. Ee ninɔmɛ lɛ fɔ́n bo ɖò nylànylá d’eji wɛ ɖò Piyɛ́ɛ sín azǎn gbè é ɔ, é byɔ ɖɔ Klisanwun lɛ ni lɛ́ jɛ kpɔ́ d’eji hú ɖ’ayǐ tɔn. Nǔ ɖokpo ɔ wɛ é nyí nú Klisanwun nugbǒ ɖěɖee ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò “azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ” é.—2 Tim. 3:1.\n4. Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xota elɔ mɛ?\n4 Ali tɛ lɛ ka hun nú mǐ, bɔ mǐ na vlɔ́n kàn nú yǐ e mǐ nɔ ‘yí mǐɖée’ é? Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu ɖò nǔ e nɔ gbò kpò nyì ali jí nú mǐ, bɔ mǐ na yí mɛ ɔ, é nɔ gló lɛ é jí gbɔn? Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na nyí jonɔ ɖagbe?\nALI ÐĚÐEE HUN NÚ MǏ, BƆ MǏ NA YÍ MƐ LƐ É\n5. Nɛ̌ mǐ ka sixu nɔ yí mɛ ɖò kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ jí gbɔn?\n5 Ðò kplé lɛ jí: Mǐ nɔ dó doo nú mɛ ɖěɖee wá kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn nú nùɖuɖu gbigbɔ tɔn ɖé, bo nyí jonɔ gbɛ̌ mǐtɔn lɛ é bǐ. Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo wɛ nyí jonɔyitɔ́ mǐtɔn lɛ. (Hlɔ. 15:7) Nú è na ɖɔ ɔ, hwenu e mɛ yɔyɔ̌ lɛ wá kplé lɛ é ɔ, mǐ nɔ huzu jonɔyitɔ́ gbɛ̌ Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo tɔn. Nú mɛ yɔyɔ̌ lɛ sɔnǔ, alǒ, ba acɔ́ ganji kpo ye gbɔ kpo ɔ, etɛwu mǐ ma ka na ɖè afɔ nukɔntɔn ɔ, bo dó kuabɔ nú ye ǎ? (Ja. 2:1-4) Enyi jonɔ ɖé wá, bo ma ko mɔ mɛɖé kpá bo junjɔn ǎ ɔ, a ka sixu byɔ ɛ ɖɔ é ni wá junjɔn akpá towe à? É sixu sù nukún tɔn mɛ tawun ɖɔ è d’alɔ ɛ, bɔ é xwedó tuto ɔ, lobɔ vlafo ɔ, è tlɛ lɛ́ hun wemafɔ Biblu tɔn e xà wɛ è ɖè lɛ é n’i. Enɛ na nyí ali ɖagbe e nu mǐ “nɔ yí mɛ e wá gɔ̌n mǐtɔn lɛ ganji” ɖè é ɖé.—Hlɔ. 12:13.\n6. Mɛ̌ mɛ̌ e ka na nyí mɛ nukɔntɔn e mǐ ɖó na nɔ ylɔ wá xwé mǐtɔn gbè é?\n6 Nɔ fá kɔ nú mɛ, bo nɔ lɛ́ na nùɖuɖu mɛ: Ðò Biblu sín táan mɛ ɔ, è ni yí mɛ nɔ byɔ ɖɔ è ni ylɔ mɛɖé wá xwé mɛtɔn gbè, bonu é na ɖu nùɖé. (Bǐb. 18:1-8; Hwɛ. 13:15; Luk. 24:28-30) Nú è ylɔ mɛɖé bonu é na wá ɖu nǔ xá mɛ ɔ, biba wɛ è ɖè, bo na zun xɔ́ntɔn xá ɛ, bo lɛ́ nɔ fífá mɛ xá ɛ. Mɛ alɔkpa tɛ lɛ ka na nyí mɛ nukɔntɔn e mǐ ɖó na nɔ ylɔ lɛ é? Mɛ ɖěɖee kpo mǐ kpo nɔ zán gbɛ̀ ɖó kpɔ́ hwɛhwɛ lɛ é, ye wɛ nyí nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo e ɖò agun mǐtɔn mɛ lɛ é. Hwenu e hwenu vɛwǔ lɛ na wá é ɔ, mǐ ka na nɔ yì dó mǐɖée wu à? Mǐ ɖó hudo xɔ́ntɔn gbejinɔtɔ́ lɛ tɔn, bo na lɛ́ nɔ fífá mɛ kpo ye bǐ kpo. É jɛxa ɖɔ è ni ɖó ayi wu ɖɔ ɖò 2011 ɔ, Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖyɔ gan e mɛ è nɔ kplɔ́n Atɔxwɛ ɖò Betɛli États-Unis tɔn é, b’ɛ gosin gan 6:45 gbadanu tɔn bo wá gan 6:15 gbadanu tɔn. Aniwu? Ðò ɖɔnúesè ɔ mɛ ɔ, è ɖɔ ɖɔ nú kplé ɔ yawu fó dó mɛhwenu ɔ, é na bɔwǔ nú hagbɛ̌ xwédo Betɛli tɔn lɛ tɔn bɔ ye na nɔ yí jonɔ yeɖée tɔn. Alaxɔ ɖevo lɛ lɔ wá wà nǔ ɖokpo ɔ. Tuto enɛ zɔ́n bɔ xwédo Betɛli tɔn lɛ vɛ́ d’eji hú ɖ’ayǐ tɔn.\n7, 8. Nɛ̌ mǐ ka sixu yí afɔsɔ́ɖótetɔ́ tutoblonunu Jehovah tɔn tɔn ɖěɖee nɔ wá ba mǐ kpɔ́n lɛ é gbɔn?\n7 Enyi xóɖɔtɔ́ e gosin agun ɖevo mɛ lɛ é, nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ kpo afɔsɔ́ɖótetɔ́ alaxɔ tɔn lɛ kpo wá ba mǐ kpɔ́n ɔ, ali nɔ hun nú mǐ, bɔ mǐ nɔ yí ye. (Xà 3 Jaan 5-8.) Ali ɖagbe e nu mǐ sixu wà mɔ̌ ɖè é ɖokpo wɛ nyí gbɔn kɔ fífá nú ye, alǒ, nùɖuɖu nina ye gblamɛ. A ka sixu d’alɔ à?\n8 Nɔví nyɔnu ɖé ɖò États-Unis, bo flín ɖɔ: “Ðò xwè lɛ vlamɛ ɔ, ali ɔ hun nú asú ce kpo nyì kpo, bɔ mǐ nɔ yí jonɔ xóɖɔtɔ́ gègě kpo asì yetɔn lɛ kpo tɔn ɖò xwé mǐtɔn gbè. Hwebǐnu wɛ é nɔ nyí awǎjijɛ sín nǔ, é nɔ víví, ɖò taji hugǎn ɔ, è nɔ mɔ hlɔnhlɔn ɖò gbigbɔ lixo. É vɛ́ nú mǐ kpɔ́n ǎ.”\n9, 10. (a) Mɛ̌ mɛ̌ e é ka byɔ ɖɔ è ni d’alɔ nú hwenu línlín? (b) Mɛ ɖěɖee ɖě ma ɖò ɖě nú ye ǎ lɛ é ka sixu d’alɔ à? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé.\n9 Jonɔ hwenu línlín tɔn lɛ: Ðò hwexónu ɔ, hwɛhwɛ wɛ mɛ yíyí nɔ byɔ ɖɔ è ni na xɔ mɛ e wá ba jonɔ mɛ bɔ è ɖeji dó wǔ tɔn é ɖé. (Jɔb. 31:32; File. 22) Ðò égbé ɖesu ɔ, hudo mɔhun nɔ tíìn. Hwɛhwɛ wɛ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ nɔ ɖó hudo fí e ye na nɔ é tɔn hwenu e ye yì ba agun lɛ kpɔ́n é. Wemaxɔmɛvi ɖěɖee yì wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ é sixu ɖó hudo fí e ye na nɔ é tɔn, mɔ̌ jɛn mɛ ɖěɖee zé yeɖée jó bo na wà xɔgbigbázɔ́ lɛ é lɔ sixu ɖó hudo tɔn. Adla j’ayǐ lɛ sixu zɔ́n bɔ xwédo gègě ba xɔ kpò ɖò ta, bo sixu ɖó hudo fí e ye na nɔ é tɔn kaka jɛ hwenu e mɛ e ɖò sɔhɛnmɛzɔ́ wà wɛ lɛ é sixu vɔ́ xwé yetɔn jlaɖó é. Mǐ ɖó na lin ɖɔ mɛ e ɖó xwé vɛnkpɛnvɛnkpɛn lɛ é kɛɖɛ wɛ na d’alɔ ǎ; ye sixu ko wà mɔ̌ azɔn gègě. Enyi ninɔmɛ towe ma tlɛ nyɔ́ kaka ɖé ǎ ɔ, a ka sixu yí gbè bɔ mɛɖé nɔ akpá towe à?\n10 Nɔví sunnu ɖé ɖò Corée du Sud bo flín ɖɔ emi yí mɛ ɖěɖee wá wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ é dó xwégbe. É wlan ɖɔ: “Tlolo hwɛ̌ ɔ, un xò nǔ kpɔ́n, ɖó mǐ wlí alɔ é ɔ, é lín ǎ, bɔ mǐ ka lɛ́ ɖò xwé kpɛví ɖé gbè. Amɔ̌, ɖó wemaxɔmɛvi lɛ nɔ kpɔ́ xá mǐ wutu ɔ, mǐ ɖó awǎjijɛ tawun. Ðó mǐ nyí asú kpo asì kpo yɔyɔ̌ wutu ɔ, mǐ mɔ ɖɔ enyi mǐ sɛ̀n Jehovah, bo lɛ́ nya nǔ gbigbɔ tɔn lɛ gbé ɖó kpɔ́ ɔ, mǐ na ɖó awǎjijɛ.”\n11. Etɛwu é ka byɔ ɖɔ a ni yí mɛ yɔyɔ̌ ɖěɖee wá agun towe mɛ lɛ é?\n11 Mɛ yɔyɔ̌ ɖěɖee wá agun ɔ mɛ lɛ é: Mɛɖé alǒ xwédo ɖé sixu sɛ̀ tɛn wá xá towe mɛ. Ye mɛ ɖé lɛ sixu tɔ́n sinsɛnzɔ́ wà gbé ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. È sixu sɛ́ gbexosin-alijitɔ́ ɖé dó ɖɔ é ni wá d’alɔ agun towe. Ðò ali ɖé lɛ nu ɔ, ye mɛ bǐ wɛ jó nǔ e má ye lɛ é dó, ye wá xá yɔyɔ̌ ɖé kpo agun yɔyɔ̌ ɖé kpo mɛ, bɔ vlafo ɔ, ye tlɛ na kplɔ́n gbè yɔyɔ̌ ɖé alǒ aca yɔyɔ̌ ɖé. Enyi a ylɔ ye bonu mi fá kɔ, ɖu nùɖé, alǒ, ɖi sà ɔ, enɛ na d’alɔ ye bɔ ye na zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ, lobo na lɛ́ huzu sɔgbe xá ninɔmɛ yɔyɔ̌ ɔ.\n12. Ðɔ nǔ e xlɛ́ ɖɔ é kún byɔ ɖɔ è ni ɖó nǔ gègě cobo yí mɛ ó é ɖé.\n12 É byɔ nǔ gègě cobɔ è na yí mɛ ǎ. (Xà Luki 10:41, 42.) Ee nɔví sunnu ɖé ɖò xó ɖɔ dó hwenu e é bɛ́ mɛsɛ́dózɔ́ é wu wɛ é ɔ, é ɖɔ: “Mǐ kpó ɖò winnyawinnya mɛ, bo ko mɔ nùɖé kpɔ́n ǎ, lobo nɔ jɛ fí e mǐ gosin é sín dò. Gbadanu ɖokpo ɔ, nǔ cí mɔ̌ nú asì ce tawun, un dó gǎn bo na d’alɔ ɛ, é ka ɖò kpikpa mì wɛ ǎ. Enɛ ɔ gudo ɔ, ɖò gan 7:30 mɛ gbadanu mɔ̌ ɔ, mɛɖé wá xúxú hɔn mǐtɔn. Biblu kplɔntɔ́ ɖé wɛ hɛn yovozɛn atɔn wá nú mǐ. É wá ba mǐ, mɛsɛ́dó yɔyɔ̌ lɛ kpɔ́n. Mǐ kplá ɛ byɔ xɔ mɛ, lobo na ɛ sìn kɔfu ɖokpo. Enɛ ɔ gudo ɔ, mǐ dó tíi n’i bo na ɛ cokoláa zozo d’eji. Mǐ ko sè Swahili-gbè ǎ, mɔ̌ jɛn é lɔ ma ka lɛ́ sè Glɛnsigbe ǎ é nɛ. Nǔ enɛ e jɛ é zɔ́n bɔ mǐ jɛ jlǒ ɖó jí tawun bo na zun xɔ́ntɔn xá nɔví ɖěɖee ɖò xá ɔ mɛ lɛ é.”\nÐU ÐÒ NǓ E NƆ GBÒ KPÒ NYÌ ALI JÍ NÚ MƐ BONU È NA YÍ MƐ LƐ É JÍ\n13. Lè tɛ lɛ ka ɖò mɛ yíyí mɛ?\n13 A ka ko xò nǔ kpɔ́n dó mɛ yíyí wu kpɔ́n à? Enyi mɔ̌ wɛ ɔ, ali ɖagbe e hun bɔ a na ɖu vivǐ gbɛ̌ ɖagbe lɛ kpo xɔ́ntɔn zunzun e na nɔ ayǐ sɔyi é ɖé kpo tɔn é sixu ko yì tɛ we. Mɛ yíyí nyí ɖokpo ɖò ali ɖagbe hugǎn e nu è sixu nyì alɔ nú mɛɖokponɔninɔ ɖè lɛ é mɛ. Amɔ̌, a sixu ko kanbyɔ hwiɖée ɖɔ, ‘Etɛwu mɛɖé lɛ ka nɔ xò nǔ kpɔ́n dó mɔ̌ wiwa wu?’ É sixu ko sín hwɛjijɔ ɖé lɛ wu.\n14. Enyi hwenu kpɛɖé mimɔ alǒ hlɔnhlɔn kpɛɖé ɖiɖó, bo na dó yí mɛ, alǒ, yí gbè nú ylɔ̌ e è ylɔ we é vɛwǔ ɔ, etɛ a ka sixu wà?\n14 Hwenu kpo hlɔnhlɔn kpo: Jehovah sɛntɔ́ lɛ sín alɔnu ján tawun, bɔ hwɛhwɛ wɛ ye nɔ lɛ́ ɖó nǔ gègě bo na wà. Mɛɖé lɛ sixu lin kpowun ɖɔ emi kún ɖó hwenu alǒ hlɔnhlɔn bo na yí mɛ ó. Enyi ninɔmɛ towe nɛ ɔ, é sixu byɔ ɖɔ a ni gbéjé tuto azɔ̌ towe lɛ tɔn kpɔ́n. A ka sixu bló huzuhuzu ɖé lɛ, b’ɛ na zɔ́n bɔ a na mɔ hwenu kpo hlɔnhlɔn kpo bo na nɔ yí mɛ, alǒ, yí gbè nú ylɔ̌ e è na ylɔ we vlafo ɖɔ hwi ni wá ba jonɔ emi é à? Biblu byɔ Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni nɔ yí mɛ. (Ebl. 13:2) Nùɖé nyla ɖ’emɛ ɖɔ è ni ba hwenu bo wà mɔ̌ ǎ; è na ɖɔ lɔ ɔ, nǔ ɖagbe e è sixu wà é nɛ. É ɖò wɛn ɖɔ, hwiɖesunɔ sixu sɔ́ jlǒ dó ɖè kàn kpò nú azɔ̌ e ma ɖò dandan ǎ é ɖé lɛ.\n15. Ado tɛ ka sixu nɔ hu mɛɖé lɛ dó jonɔyiyi wu?\n15 Lee nǔ nɔ cí nú we dó hwiɖesunɔ wu é: É ka ko jló we kpɔ́n ɖɔ a ni yí jonɔ, bɔ a ka lɛ́ wá mɔ ɖɔ emi kún sixu kpéwú ó à? Winnya nɔ hu mɛɖé lɛ, bɔ xɛsi nɔ lɛ́ ɖi ye ɖɔ xóɖɔɖókpɔ́ ɔ kún na yawu fó ó, alǒ, ɖɔ ayi ɖiɖe ɖ’ayǐ sixu nɔ ma jló jonɔ lɛ. Mɛ ɖevo lɛ ɖó nǔ kaka ɖé ǎ, bɔ ye nɔ lin ɖɔ emi kún sixu yí jonɔ lee hagbɛ̌ agun ɔ tɔn ɖevo lɛ nɔ wà gbɔn é kpɔ́n gbeɖé ó. Flín ɖɔ nǔ taji ɔ kún nyí xwé vɛnkpɛnvɛnkpɛn ɖé ɖiɖó ó, loɔ, é ni vɛ́ ko ɖò tuto jí, mɛ́, bo dɔn mɛ.\n16, 17. Etɛ ka sixu ɖè ado e nɔ hu mɛ dó jonɔyiyi wu é kpò?\n16 Nú ado nɔ hu we dó jonɔyiyi wu hǔn, tuùn ɖɔ é kún nyí emiɖokpo wɛ ó. Mɛxo agun tɔn ɖé ɖò Grande-Bretagne bo ɖɔ: “Enyi è ɖò nǔ sɔ́ wɛ bo na yí jonɔ ɔ, ado kpɛɖé nɔ hu mɛ. Amɔ̌, lee nǔ ɖebǔ e cá kàn xá sinsɛnzɔ́ e wà nú Jehovah wɛ mǐ ɖè é bǐ tɔn nɔ nyí gbɔn é ɔ, mɔ̌ jɛn awǎjijɛ kpo lè kpo e è nɔ mɔ ɖ’emɛ lɛ é nɔ zɛ adohuhu lɛ wu flàflá tɔn é nɛ. Un vɛ́ ko junjɔn ayǐ kpo jonɔ lɛ kpo, bonu mǐ nu kafée lobo ɖɔ xó ɖó kpɔ́ kpowun ɔ, é nɔ víví nú mì.” Flín ɖɔ nú è ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ jonɔ lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mɛ ɔ, é nɔ d’alɔ hwebǐnu. (Fili. 2:4) Ðibla nyí mɛ lɛ bǐ wɛ é nɔ víví na bɔ ye na má nǔ e ye ko mɔ kpɔ́n ɖò gbɛmɛ lɛ é xá mɛ. Ayiɖeɖayi lɛ wɛ ka sixu nyí ali ɖokpo e hun, bɔ è na kàn nǔ byɔ dó nǔ e mɛ ɖevo lɛ ko mɔ kpɔ́n lɛ é wu é. Mɛxo ɖevo wlan ɖɔ: “Nú un ylɔ xɔ́ntɔn mǐtɔn e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é wá xwé ce gbè ɔ, é nɔ zɔ́n bɔ un nɔ mɔ nǔ jɛ ye wu hugǎn, bo nɔ lɛ́ tuùn ye d’eji, bɔ ɖò taji ɔ, un nɔ lɛ́ tuùn lee ye wá nugbǒ ɔ mɛ gbɔn é.” È ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ yetɔn ɖu ayi mɛ nú mɛ ɔ, é nɔ zɔ́n bɔ ayiɖeɖayi lɛ nɔ víví.\n17 Nɔví nyɔnu gbexosin-alijitɔ́ e nɔ yí wemaxɔmɛvi ee nɔ wá wemaxɔmɛ yɛhwexɔsuɖuto ɔ tɔn vovo lɛ dó xwégbe é ɖé ɖɔ: “Tlolo hwɛ̌ ɔ, ado hu mì, ɖó xwé ɔ ɖò jlɛ̌ jí tawun bɔ tavo kpo zinkpo kpo zǎnkpo ɖé lɛ ɖ’emɛ. Mɛ̌si lɛ ɖokpo sín asì ɖɔ nú mì ɖɔ ado ni ma hu mì ɖebǔ ó. É ɖɔ nú mì ɖɔ hwenu e emi kpo asú emitɔn kpo ɖò nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ wà wɛ é ɔ, aklunɔzán gblamɛ ɖagbe hugǎn emitɔn lɛ wɛ nyí ɖěɖee emi zán kpo gbɛtɔ́ gbigbɔ tɔn e sixu nɔ ma ɖó nǔ sɔmɔ̌, bo ka ɖò nǔ gbigbɔ tɔn ɖokpo ɔ lɛ gbé nya wɛ é, enɛ wɛ nyí Jehovah sinsɛn kpo gbɛ̀ e bɔkun é ɖé zinzan kpo. Enɛ flín mì nǔ e nɔ ce nɔ ɖɔ nú mǐ mɛ vǐ tɔn lɛ hwɛhwɛ é: ‘È ɖu nǔ lan ma ɖ’emɛ ɖò fí e wanyiyi ɖè ɔ, é nyɔ́ hú.’” (Nùx. 15:17) Nǔ wanyiyi ni nɔ sísɛ́ we bonu a ni nɔ yí mɛ, é byɔ ɖɔ ado ni hu we ǎ.\n18, 19. Nɛ̌ jonɔ mɛ ɖevo lɛ tɔn yíyí ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖò linlin masɔgbe e mǐ nɔ ɖó dó ye wu é jí gbɔn?\n18 Lee nǔ nɔ cí nú we dó mɛ ɖevo lɛ wu é: Mɛɖé ka ɖò agun towe mɛ, bo dó xomɛsin nú we à? Tlolo hwɛ̌ ɔ, a sixu ɖó linlin masɔgbe lɛ dó mɛ enɛ wu, bɔ enyi a ma wà nǔ ɖebǔ bo ɖɔ gbò ǎ ɔ, nǔ sixu nɔ mɔ̌ sɔyi. Gbɛtɔ́ vovo e mǐ nyí é sixu wà nǔ dó linlin ɖagbe e a ɖó, bo na yí jonɔ mɛtɔn é wu. Alǒ, mɛɖé ko wà nǔ nyì dò dó we wá yì, bɔ a mɔ ɖɔ é vɛwǔ tawun bɔ emi na wɔn.\n19 Bonu kancica e ɖò mǐ kpo mɛɖé kpo tɛntin é, alǒ ee tlɛ ɖò mǐ kpo kɛntɔ́ mǐtɔn kpo tɛntin ɔ na dó kpɔ́n te ɔ, Biblu byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ yí jonɔ mɛ tɔn. (Xà Nùnywɛxó 25:21, 22, nwt.) Enyi a nɔ yí jonɔ mɛ tɔn ɔ, é sixu ɖè hwɛgbe kpo mɛhɛndóxomɛ kpo kpò. É sixu zɔ́n bɔ a na mɔ jijɔ ɖagbe mɛ e a ylɔ é tɔn lɛ, jijɔ enɛ lɛ wɛ Jehovah kpɔ́n, bo dó dɔn ɛ wá nugbǒ ɔ mɛ. (Jaan 6:44) Enyi wanyiyi sísɛ́ mɛ bonu è byɔ mɛɖé ɖɔ é ni wá ba jonɔ mɛ hwenu e mɛ ɔ ma ɖó nukún tɔn dó ǎ é ɔ, é sixu zɔ́n bɔ lee è vɛ́ gbɔn é na lɛ́ syɛn d’eji bǐ. Nɛ̌ a ka sixu ɖexlɛ́ ɖɔ wanyiyi wɛ sísɛ́ we bɔ a wà mɔ̌ gbɔn? Ali e nu mǐ sixu xlɛ́ ɖè é ɖokpo wɛ nyí gbɔn wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ xó e ɖò Filipunu lɛ 2:3 mɛ é xwixwedó gblamɛ, é ɖɔ: “Mi nɔ sɔ́ miɖée hwe ɖò mɛ ɖě lɛ nukɔn, bonu mɛ ɖokpo ɖokpo ni nɔ mɔ ɖɔ mɛ ɖě lɛ hugǎn emi.” Nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo hugǎn mǐ ɖò ali ɖé lɛ nu; vlafo ye ɖó nùɖiɖi hú mǐ, nɔ dɛ hú mǐ, ɖó akɔnkpinkpan alǒ jijɔ Klisanwun tɔn ɖevo lɛ hú mǐ. Enyi mǐ nɔ ba ali mɔhun ɖěɖee nu ye hugǎn mǐ ɖè lɛ é ɔ, enɛ na zɔ́n bɔ wǎn e mǐ yí nú ye é na syɛn d’eji, lobɔ ali na lɛ́ hun nú mǐ, bɔ mǐ na yí ye kpo ayi bǐ kpo.\nLEE È NA NYÍ JONƆ ÐAGBE ÐÉ GBƆN É\nHwɛhwɛ wɛ jonɔyitɔ́ lɛ nɔ sɔnǔ tawun cobɔ jonɔ lɛ nɔ wá (Kpɔ́n akpáxwé 20gɔ́ ɔ)\n20. Etɛwu mǐ ka ɖó na yì ayiɖeɖayi e tɛnmɛ è ylɔ mǐ dó, bɔ mǐ yí gbè tɔn é ɖé tɛnmɛ? Nɛ̌ mǐ ka ɖó na wà mɔ̌ gbɔn?\n20 Ðɛhanwlantɔ́ Davidi kanbyɔ ɖɔ: ‘Jehovah, mɛ̌ wɛ na nɔ xwé towe gbè?’ (Ðɛh. 15:1) Enɛ gudo ɔ, é ɖɔ xó dó jijɔ ɖěɖee Mawu nɔ ɖó nukún ɖò jonɔ e na nɔ xwé tɔn gbè lɛ é sí é wu. Ðokpo ɖò jijɔ enɛ lɛ mɛ wɛ nyí ɖɔ xó mǐtɔn lɛ ni nɔ nyí nugbǒ; é ɖɔ: “É dó akpá ɖé ɔ, é nɔ ɖè. Nǔ ɖebǔ na bo gbò è ɖ’emɛ ɔ, é nɔ ɖè.” (Ðɛh. 15:4) Enyi mǐ yí gbè nú ylɔ̌ e è ylɔ mǐ é ɖé ɔ, mǐ ɖó na lɛ́ wá gbɛ́ ɖó nǔ ma sín nùɖé wu ǎ. Mɛ e ylɔ mǐ é sixu ko sɔnǔ tawun, bɔ nú mǐ gɔn ɔ, gǎn e é dó lɛ é bǐ sixu nyí nǔ yayǎ. (Mat. 5:37) Hweɖelɛnu ɔ, mɛɖé lɛ nɔ gɔn mɛ e ko ylɔ ye jɛ nukɔn é sín ayiɖeɖayi tɛnmɛ yì, bo nɔ yì ɖevo e ye mɔ ɖɔ é dó lan hú enɛ é tɛnmɛ. Mɔ̌ wiwa ka na ɖè wanyiyi kpo sísí kpo xlɛ́ à? É nyɔ́ wà ɔ, mǐ ɖó na yí gbè nú ylɔ̌ e mɛɖé ylɔ mǐ é, bɔ nǔ ɖebǔ e é na mǐ ɖò tɛn ɔ mɛ é ɖó na sù nukún mǐtɔn mɛ tawun. (Luk. 10:6,7) Enyi ninɔmɛ e è ma sixu kpá kɛ́n na ǎ é ɖé zɔ́n bonu mǐ na gɔn jɛn wɛ ɔ, é na nyɔ́ ɖɔ mǐ ni ɖè wanyiyi kpo yakenúmɛ kpo xlɛ́, bo yawu ɖɔ n’i dó mɛhwenu.\n21. Nɛ̌ sísí e mǐ nɔ ɖó nú aca xá e mɛ mǐ ɖè é tɔn é ka sixu zɔ́n bɔ mǐ nyí jonɔ ɖagbe gbɔn?\n21 É lɛ́ ɖò taji ɖɔ è ni ɖó sísí nú aca xá ɔ mɛ tɔn. Ðò aca ɖé lɛ mɛ ɔ, jonɔ e è ma ɖó nukún ǎ lɛ é ba mɛ ɔ, è nɔ yí; ɖò aca ɖevo lɛ mɛ ɔ, é nɔ nyɔ́ hú ɖɔ è ni ɖɔ nú mɛ ɔ jɛ nukɔn. Ðò fí ɖé lɛ ɔ, mɛ e ylɔ mɛ lɛ é nɔ sɔ́ nǔ ɖagbe hugǎn e ye ɖó é dó wlí yɛ̌yi nú jonɔ lɛ, bɔ hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn lɛ wɛ nɔ wá ɖu nǔ gbɔn gudo. Ðò fí ɖevo lɛ ɔ, jonɔ kpo xwéví kpo bǐ wɛ nɔ nɔ kpɔ́. Ðò xá ɖé lɛ mɛ ɔ, jonɔ lɛ lɔ nɔ jɔ fún dó nǔwiwa ɔ mɛ, ɖò xá ɖevo lɛ mɛ ɔ, é nɔ nyɔ́ mɛ e ylɔ mɛ ɔ sín nukúnmɛ ɖɔ jonɔ ɔ ni ma jɛ tagba ɖebǔ lɔ ó. Ðò aca ɖé lɛ mɛ ɔ, è nɔ ɖó nukún ɖɔ enyi è ylɔ jonɔ lɛ azɔn nukɔntɔn ɔ alǒ wegɔ ɔ hǔn, ye ni gbɛ́ kpo sísí kpo; ɖò ɖevo lɛ mɛ ɔ, enyi è gbɛ́ hǔn, é sɔgbe ǎ. Mi nú mǐ na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ, bonu xomɛ ni hun mɛ e ylɔ mǐ lɛ é ɖɔ ye ylɔ mǐ.\n22. Etɛwu é ka ɖò taji sɔmɔ̌ ɖɔ mǐ ni nɔ “yí [mǐ]ɖée”?\n22 “Hwenu [e] nǔ lɛ bǐ na vɔ dó ɔ ko yá” hú lee é ɖè gbɔn hwenu e Piyɛ́ɛ ɖɔ xó ɔ é. (1 Pi. 4:7) È ko mɔ wuvɛ̌ ɖaxó e mɔ wɛ mǐ ɖè ɖò égbé é ɖɔhun kpɔ́n ǎ. Ðó wuvɛ̌ lɛ fɔ́n bo ɖò jijɛji wɛ wutu ɔ, é na byɔ ɖɔ mǐ ni bló bonu wanyiyi e ɖò mǐ kpo nɔví lɛ kpo tɛntin é ni syɛn d’eji. Wě e Piyɛ́ɛ ɖè xá Klisanwun lɛ é nyɔ́ zán tawun ɖò égbé hú hwenu e é ɖè wě ɔ xá ye é, é ɖɔ: “Mi . . . yí miɖée”; wěɖexámɛ enɛ nyɔ́ bɔ è ka lɛ́ ɖó hudo tɔn kaka sɔyi.—1 Pi. 4:9.


GBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Batak (Toba) Bichlamar Boulou Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitumbuka Chol Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galice-Gbè Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gungbe Haoussa Hiligaynon Hongrie-Gbè Iban Ibo Iloko Indonésie-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kabyle Kachin Kazakh Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mazatèque Huautla Tɔn Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Népali Ngabere Nias Norvège-Gbè Nzema Oromo-Gbè Ourdou Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Cuzco Tɔn) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Russie-Gbè Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tankarana Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Xhosa Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zapotec-Gbè (Lachiguiri Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\nKúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖi nǔ ɖɔ nǔgbododó kpo sɛ́n kpo ɖěɖee ɖò Biblu mɛ lɛ é sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta ɖěɖee na hun xomɛ nú Mawu bo na lɛ́ hɛn lè wá nú mǐ lɛ é kɔn. (Ezayíi 48:17, 18) Mǐdɛɛ lɛ wɛ ɖó nǔgbododó kpo sɛ́n kpo enɛ lɛ ayǐ ǎ, amɔ̌, mǐ nɔ zán ye ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. Mǐ ni kpɔ́n lee habǔ cá kan xá xɔ́ntɔn mɛ ninɔ xó ɔ gbɔn é. *\nAlɔwliwli nyí kancica tɛgbɛ tɔn ɖé. (Matie 19:6) Ðó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ kpɔ́n xɔ́ntɔn mɛ ninɔ dó mɔ nǔ e nɔ kplá mɛ jɛ alɔwliwli kɔn é ɖé wutu ɔ, mǐ nɔ sɔ́ dó d’ayihun ɖebǔ ǎ.\nMɛ ɖěɖee ko sù alɔ wlí lɛ é kɛɖɛ wɛ ɖó na byɔ xɔ́ntɔn mɛ. Mɛ enɛ lɛ nɔ ko “zɛ winnyawinnya mɛ sín xwè wu,” alǒ xwè ɖěɖee è nɔ ɖó bɔ jlǒ xóɖóxámɛ tɔn nɔ syɛn hugǎn lɛ é.—1 Kɔlɛntinu lɛ 7:36, nwt.\nMɛ ɖěɖee ɖò xɔ́ntɔn mɛ lɛ é ɖó na nyí mɛ ɖěɖee vo bo na wlí alɔ é. Mɛɖé lɛ ko gbɛ́ asú alǒ asì sɔgbe xá sɛ́n, loɔ, Mawu ka nɔ kpɔ́n ye dó mɔ mɛ e vo bo na vɔ́ alɔ wlí lɛ é ǎ, ɖó nǔgbododó tɔn xlɛ́ ɖɔ agalilɛ kɛɖɛ jɛn sixu zɔ́n bɔ è gbɛ́ mɛ e è da é.—Matie 19:9.\nÈ ɖegbe nú Klisanwun e jló na wlí alɔ lɛ é ɖɔ ye ni ba mɛ e nyí nǔɖitɔ́ hatɔ́ ɖé é kɛɖɛ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 7:39) Nú Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɔ, é nyí mɛ e nɔ ɖó sísí nú nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é kpowun é dó gesí wɛ gbeɖiɖe enɛ ɖè ǎ, loɔ, mɛ ɔ ɖó na yí gbè nú nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é bo na nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe xá, lobo nyí Kúnnuɖetɔ́ e bló baptɛm é ɖé. (2 Kɔlɛntinu lɛ 6:14) Sín dò wɛ Mawu ko ɖegbe nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖɔ ye ni wlí alɔ xá mɛ e ɖi nǔ nú nǔ ɖokpo ɔ ye ɖɔhun lɛ é kɛɖɛ. (Bǐbɛ̌mɛ 24:3; Malacíi 2:11) Gbeɖiɖe enɛ lɛ́ nyɔ́ zán, lee dobanúnǔtɔ́ égbé tɔn lɛ mɔ gbɔn é. *\nVǐ lɛ ɖó na setónú nú mɛjitɔ́ yetɔn lɛ. (Nǔnywɛxó 1:8; Kolosinu lɛ 3:20) Nú vǐ ɖěɖee kpò ɖò mɛjitɔ́ yetɔn lɛ sín acɛ mɛ lɛ é ɔ, gbeɖiɖe enɛ byɔ ɖɔ ye ni setónú nú gbeta ɖěɖee kɔn mɛjitɔ́ yetɔn lɛ wá dó xɔ́ntɔn mɛ ninɔ wu é. Xwè nabi e vǐ ɖé ɖó na ɖó cobo na byɔ xɔ́ntɔn mɛ é kpo nǔ ɖěɖee é kpo xɔ́ntɔn tɔn kpo sixu wà ɖó kpɔ́ lɛ é kpo sixu ɖò gbeta enɛ lɛ mɛ.\nKúnnuɖetɔ́ lɛ ɖesunɔ wɛ nɔ wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi na byɔ xɔ́ntɔn mɛ alǒ gbɔ, yeɖesunɔ wɛ nɔ lɛ́ wá gbeta mɛ e ye na byɔ xɔ́ntɔn mɛ xá é tɔn kɔn. Gbeta enɛ lɛ ka ɖó na sɔgbe xá alixlɛ́mɛ Mawuxówema ɔ tɔn lɛ. Enɛ sɔgbe xá nǔgbododó Biblu tɔn elɔ: “Mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na wà azɔ̌ e nyí étɔn é.” (Galatinu lɛ 6:5) É ɖó mɔ̌ có, nú è ɖò xɔ́ntɔn mɛ ninɔ sín xó ɖɔ wɛ ɔ, mɛ gegě nɔ ba wěɖexámɛ Kúnnuɖetɔ́ e ko zin bɔ ɖagbe yetɔn nɔ ɖu ayi mɛ na lɛ é tɔn.—Nǔnywɛxó 1:5.\nWalɔ ɖé lɛ nɔ xwetɔ́n hwɛhwɛ ɖò xɔ́ntɔn mɛ ninɔ hwenu bo ka nyí hwɛ syɛnsyɛn lɛ huhu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Biblu byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni nyi alɔ nú agalilɛ. É nyí xóɖóxámɛ tlɔlɔ kɛɖɛ gbɛ́ wɛ gbeɖiɖe enɛ ɖè ǎ, loɔ, é lɛ́ gbɛ́ walɔ bliblí ɖevo e nɔ tɔ́n ɖò mɛ e ma wlí alɔ ǎ lɛ é tɛntin lɛ é, ɖi alɔ bliblí mɛ̌ mɛ ɖevo tɔn wu alǒ xóɖóxámɛ nu mɛ tɔn alǒ yonu tɔn. (1 Kɔlɛntinu lɛ 6:9-11) Mɛɖé lɛ nɔ ɖò xɔ́ntɔn mɛ bo nɔ zán walɔ e nɔ fɔ́n jlǒ xóɖóxámɛ tɔn nyite nú mɛ lɛ é, bɔ kpɛɖé jɛn nɔ kpò bɔ ye na ɖóxó xá yeɖée. “Nǔ kwijikwiji wiwa” wɛ nyí nǔ enɛ lɛ bɔ Mawu gbɛ́ wǎn na. (Galatinu lɛ 5:19-21) Xóɖɔɖókpɔ́ bliblí lɛ ɖò “xó gblégblé” ɖěɖee Biblu gbɛ́ lɛ é mɛ.—Kolosinu lɛ 3:8.\nAyi gbɛtɔ́ tɔn alǒ nǔ e mɛɖé nyí ɖò xomɛ é hizi tawun. (Jelemíi 17:9) É sixu sísɛ́ mɛ bɔ è wà nǔ ɖěɖee nyla bɔ è tuùn lɛ é. Mɛ e ɖò xɔ́ntɔn mɛ lɛ é ɖó na nyi alɔ nú ninɔmɛ e sixu tɛ́n ye kpɔ́n lɛ é, bonu ayi yetɔn ma wá flú ye ó. Ye sixu wá gbeta ɔ kɔn bo na nɔ nɔ gbɛ̌ ɖagbe lɛ tɛntin alǒ mɔ yeɖée ɖò fí e nukún ɖě we na mɔ ye ɖè é. (Nǔnywɛxó 28:26) Klisanwun tlɛnnɔ lɛ nɔ tuùn ɖɔ mɛ e ye na byɔ xɔ́ntɔn mɛ xá é biba ɖò Ɛntɛnɛti jí nyí awovínú, bo lɛ́ tuùn ɖɔ kancica wanyiyi tɔn ɖiɖó xá mɛ e è ma tuùn ganji ǎ é ɖé nyí awovínú ɖaxó.—Ðɛhan 26:4.\n^ akpá. 2 Ðò aca ɖé lɛ mɛ ɔ, è nɔ nɔ xɔ́ntɔn mɛ, amɔ̌, é ka nɔ nyí mɔ̌ ɖò ɖevo lɛ mɛ ǎ. Biblu ɖɔ ɖɔ dandan wɛ mǐ na nɔ xɔ́ntɔn mɛ alǒ finɛ jɛn mǐ na gbɔn cobá wlí alɔ ǎ.\n^ akpá. 6 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, xóta ɖé tɔ́n ɖò xójlawema Marriage & Family Review mɛ bo ɖɔ ɖɔ “dobanúnǔ atɔn dó nǔ e wu alɔwliwli ɖé lɛ nɔ ayǐ sɔyi é wu xlɛ́ ɖɔ enyi mɛ we lɛ ɖò sinsɛn ɖokpo ɔ mɛ bo lɛ́ ɖi nǔ nú nǔ ɖokpo ɔ lɛ ɔ, enɛ nɔ zɔ́n tawun bɔ alɔwliwli yetɔn nɔ nɔ ayǐ sɔyi (xwè 25 jɛ 50 alǒ hú mɔ̌).”—Akpáxwé 38, 1tɔn, wexwɛ 88 (2005).\nEtɛ ka nyí xɔ́ntɔn mɛ ninɔ?\nEnyi sunnu ɖé kpo nyɔnu ɖé kpo nɔ wà nǔ ɖebǔ ɖó kpɔ́ bonu kancica wanyiyi tɔn ɖé ɖò tɛntin yetɔn hǔn, ye ko ɖò xɔ́ntɔn mɛ nɛ. Nǔ sixu nyí mɔ̌ ɖò mɛkplékpɔ́mɛ alǒ fí e yeɖokponɔ ɖè é, ɖò agbawungba alǒ nǔglɔ, ye sixu ɖò yeɖée mɔ wɛ, tɛkan sɛ́dó yeɖée alǒ wlan nǔ sɛ́dó yeɖée. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ kpɔ́n xɔ́ntɔn mɛ ninɔ dó mɔ ayiɖeɖayǐ sín nǔ na ǎ, loɔ, akpádídó alɔkpa ɖé wɛ bo nyí nǔ e nɔ kplá mɛ jɛ alɔwliwli kɔn é ɖé, bɔ è ɖó na sɔ́ dó d’ayihun na ǎ.\nKancica Wanyiyi Tɔn Lɛ & Xɔ́ntɔn Mɛ Ninɔ Alɔwliwli & Xwédo Nǔ E Mɛ lɛ Nɔ Yawu Kanbyɔ Dó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ Wu É\nBiblu Yí Gbè nú Mɛɖée Gbigbɛ́ Wɛ À?


Nǔ Taji lɛ Zawě | Nǔxixa & Mɛkplɔnkplɔn\nNǔ Taji lɛ Zawě\nEblée lɛ 8:1\nSIN SƐ̀ XWE NA: D’alɔ tóɖówetɔ́ lɛ bonu ye ni xwedó we ɖò xóɖiɖɔ towe hwenu, bo xlɛ́ lee nǔ taji ɖokpo ɖokpo cá kan xá nǔ e gbé nya wɛ a ɖè é kpo xóta towe kpo gbɔn é céɖécéɖé.\nNya nǔɖe gbé. Kpɔ́n ɖɔ è sɔnǔ nú xóɖiɖɔ towe bo na dó ɖɔ xó ɖé nú xósetɔ́ lɛ, ɖu ɖò ye jí, alǒ dó wusyɛn lanmɛ nú ye wɛ à jí, lobo gbajɛ̌mɛ nú xóɖiɖɔ ɔ sɔgbe xá. Tɛ́n kpɔ́n bonu nǔ taji lɛ bǐ ni d’alɔ we nú a kpé nǔ e gbé nya wɛ a ɖè é wu.\nKanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Nǔkanbyɔ alǒ nǔxokpɔ́n tɛ lɛ xósetɔ́ ce lɛ ka sixu ko ɖó dó xóta elɔ jí? Nǔkanbyɔ alǒ nǔxokpɔ́n tɛ ye ka na ɖó jɛ nukɔn? Ðětɛ ka na bɔ d’ewu?’ Enɛ gudo hǔn, tò nǔ taji e jí a na ɖɔ xó dó lɛ é ɖò ali ɖokpo ɔ nu, bonu xósetɔ́ towe lɛ na dó sixu xwedó we, mɔ nukúnnú jɛ mɛ, lobo yí wɛn ɔ.\nTɛɖɛ̌ xóta xóɖiɖɔ towe tɔn jí. Nɔ vɔ́ xókwín taji e ɖò xóta towe mɛ lɛ é alǒ xókwín e ɖɔ nǔ ɖokpo ɔ xá xókwín enɛ lɛ é ɖɔ dó dó gesí xóta ɔ ɖò xóɖiɖɔ towe bǐ hwenu.\nNǔ taji lɛ ni zawě bo lɛ́ bɔkun. Cyan nǔ taji ɖěɖee cá kan xá xóta towe bɔ a sixu lɛ́ xwlé mɛ ganji ɖò ganmɛ e è na é mɛ lɛ é kɛɖɛ. Ðǒ dogbó nú nǔ taji nabi e a na zán é, ɖɔ nǔ taji ɖokpo ɖokpo nyi wɛn, nɔ yì agbɔ̌n jí ɖò avla yetɔn mɛ, bo nɔ gosin ɖě jí jɛ ɖevo jí ɖò ali e bɔkun é nu.\nA sixu ɖɔ nǔ taji lɛ ɖò xónusɔ́ɖóte towe mɛ dó d’alɔ xósetɔ́ lɛ bonu ye na xwedó we, alǒ a sixu vɔ́ ye ɖɔ ɖò tasunaxó towe mɛ dó d’alɔ xósetɔ́ lɛ bonu ye na flín.\nBlǒ bonu nǔ taji lɛ ni zawě, enɛ ɔ a na d’alɔ tóɖówetɔ́ lɛ bɔ ye na tɛ́tó bo na mɔ nǔ jɛ nǔ taji e jí ɖɔ xó dó wɛ a ɖè lɛ é wu, bo lɛ́ flín ye.\nNǔxixa kpo Mɛkplɔnkplɔn Kpo: Nǔ Taji lɛ Zawě


Nɔ Ðu Ðò Mɛtɛnkpɔn lɛ Jí Jezu Ðɔhun | Gbɛzán Jezu Tɔn\nMATIE 4:1-11 MAKI 1:12, 13 LUKI 4:1-13\nSATÁAN TƐ́N JEZU KPƆ́N\nEe Jezu bló baptɛm gudo tlolo é ɔ, gbigbɔ Mawu tɔn kplá ɛ yì gbetótló Judée tɔn mɛ. É ɖó na lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ gègě jí. Ðò baptɛm Jezu tɔn sín hwenu ɔ, “jinukúnsin hun.” (Maki 1:10) Enɛ wu ɔ, é hɛn ɔ é na flín nǔ ɖěɖee é kplɔ́n lɛ é kpo nǔ ɖěɖee é wà hwenu e é ɖò jixwé lɛ é kpo. Nugbǒ ɔ, nǔ gègě jí wɛ é ɖó na lin tamɛ kpɔ́n dó!\nKéze 40 zǎn 40 wɛ Jezu xɔ ɖò gbetótló ɔ mɛ. É ɖu nǔ ɖebǔ hwe enɛ lɛ nu ǎ. Enɛ gudo ɔ, hwenu e xovɛ sìn Jezu tawun é ɔ, Satáan Awovi sɛkpɔ ɛ bo na tɛ́n ɛ kpɔ́n. É ɖɔ n’i ɖɔ: “Nú Mawu ví jɛn wɛ a nyí nugbǒ hǔn, ɖegbe nú awinnya elɔ lɛ, nú ye ni huzu nùɖuɖu.” (Matie 4:3) Ðó Jezu tuùn ɖɔ é kún sɔgbe bonu emi na zán hlɔnhlɔn e emi nɔ dó bló nùjiwǔ na lɛ é dó gbɔ jlǒ emiɖesu tɔn lɛ na ó wutu ɔ, é ɖu ɖò tɛnkpɔn enɛ ɔ jí.\nAwovi ka nɔte ɖó finɛ ǎ. É lɛ́vɔ zán wlɛnwín ɖevo. É ɖɔ nú Jezu ɖɔ é ni lɔ́n sín tɛmpli ɔ ta bo jɛ dodomɛ. Amɔ̌, Jezu jló bo na lɔ́n sín tɛmpli ɔ ta bonu wɛnsagun lɛ na wá hwlɛn ɛ ǎ. Jezu ɖè xó sín Biblu ɔ mɛ, bo ɖexlɛ́ ɖɔ é nyla ɖesu ɖɔ è ni tɛ́n Mawu kpɔ́n ɖò ali enɛ nu.\nEnɛ gudo ɔ, Awovi lɛ́ tɛ́n Jezu kpɔ́n azɔn atɔngɔ ɔ bo xlɛ́ ɛ “axɔsuɖuto gbɛmɛ fí tɔn lɛ, kpodo dɔkun yetɔn lɛ kpan” bo ɖɔ: “Enyi a jɛkpo, bo ɖèkɔ́ nú mì ɔ, un na na nǔ enɛ lɛ bǐ we.” Jezu lɛ́vɔ gbɛ́ bǐ mlɛ́mlɛ́, bo ɖɔ: “Satáan, bǔ dó mì!” (Matie 4:8-10) É jɛ tɛnkpɔn mɛ bo wà nǔ nyanya ǎ, ɖó é tuùn ɖɔ Jehovah kɛɖɛ wɛ è ɖó na sɛ̀n. Nugbǒ ɔ, é yí gbè bo nɔ gbeji nú Mawu.\nMɛtɛnkpɔn enɛ lɛ kpo lee Jezu ɖu ɖò ye jí gbɔn é kpo sixu kplɔ́n nǔ gègě mǐ. Awovi tíìn nugbǒ, bo nyí mɛɖé bɔ è sixu mɔ kpo nukún kpo ǎ, lobɔ tan enɛ lɛ́ xlɛ́ ɖɔ é wɛ ɖó acɛ dó acɛkpikpa gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ jí. É ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, é sixu zán ye bo dó tɛ́n Klisu kpɔ́n ǎ.\nGɔ́ na ɔ, Awovi ɖɔ ɖɔ emi na dó ajɔ Jezu bo na na ɛ axɔsuɖuto gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ bǐ, enyi é ɖèkɔ́ nú emi ɔ nɛ. Awovi sixu ba na tɛ́n mǐ lɔ kpɔ́n ɖò ali mɔhun nu, bɔya é sixu zé ali ɖěɖee mǐ na gbɔn bo mɔ dɔkun, hlɔnhlɔn, alǒ tɛnmɛ ɖaxó ɖaxó gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ é ɖó nukɔn nú mǐ. Amɔ̌, enyi mǐ xwédo kpɔ́ndéwú Jezu tɔn bo nɔ gbeji nú Mawu ɖò mɛtɛnkpɔn alɔkpa lɛ bǐ mɛ ɔ, é na xlɛ́ ɖɔ mǐ nyí nùnywɛtɔ́. Lɛ̌ flín ɖɔ ee Awovi tɛ́n Jezu kpɔ́n gudo é ɔ, “é tó jó è dó hwɛ̌.” (Luki 4:13) É sixu nyí mɔ̌ nú mǐ lɔmɔ̌, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na ɖò acéjí hwebǐnu.\nHwenu e Jezu xɔ azǎn 40 ɖò gbetótló mɛ é ɔ, etɛ lɛ jí wɛ é ka sixu ko lin tamɛ kpɔ́n dó?\nAli tɛ lɛ nu Awovi ka tɛ́n Jezu kpɔ́n ɖè?\nEtɛ lɛ mɛtɛnkpɔn enɛ lɛ kpo lee Jezu ɖu ɖò ye jí gbɔn é kpo ka sixu kplɔ́n mǐ?


Ganjɛ Jehovah Mawu Wu Hwenu E A Ðò Linkpɔ́n Mɛ É | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 25\n“Un ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɖò ayi mɛ.”—1 SAM. 1:15.\nHAN 30 Tɔ́ Ce, Mawu Ce, Xɔ́ntɔn Ce\n1. Aniwu mǐ ka ɖó na ɖótó akpágbánúmɛ Jezu tɔn?\nÐÒ NǓ e Jezu ɖɔ ɖ’ayǐ dó azǎn gudogudo tɔn lɛ wu é mɛ ɔ, é ɖɔ: ‘Mi bo cɔ́ miɖée, bonu gbɛmɛ tagba lɛ [alǒ “adohu adohu ɖó nǔ e nɔ hɛn akwɛ wá nú mɛ lɛ é wu; linkpɔ́n ayǐhinhɔ́n ɖokpo ɖokpo tɔn,” nwtsty sín tinmɛ e ɖò dò é] ma wá cyɔn ayi mitɔn jí ó.’ (Luk. 21:34) Mǐ ɖó na ɖótó akpágbánúmɛ enɛ. Etɛwu? Ðó dìn hwɛ̌ ɔ, tagba e nɔ ɖó linkpɔ́n nú mɛ lɛ bǐ é ɖokpo ɔ wɛ mǐ lɔ ɖó na ɖí xwi xá.\n2. Tagba e nɔ ɖó linkpɔ́n nú mɛ lɛ é tɛ lɛ mɔ wɛ nɔví mǐtɔn lɛ ka ɖè?\n2 Hweɖelɛnu ɔ, è nɔ mɔ tagba e nɔ ɖó linkpɔ́n nú mɛ lɛ é gegě, ɖò táan ɖokpo ɔ mɛ. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú elɔ lɛ. Nɔví sunnu ɖé nɔ nyí John * bo nɔ jɛ azɔn syɛnsyɛn e nɔ hu agbaza sín wǔjɔnú lɛ é. Hwenu e asì tɔn jó è dó ɖò xwè 19gɔ́ alɔwliwli yetɔn tɔn gudo é ɔ, é flú bǐ. Enɛ gudo ɔ, vǐ nyɔnu tɔn we lɛ jó Jehovah sinsɛn dó. Asú kpo asì kpo e nɔ nyí Bob kpo Linda kpo é lɔ mɔ wuvɛ̌ alɔkpa ɖevo. Azɔ̌ gblé dó ye bǐ, bɔ xɔ kwɛ súsú gló ye. Gɔ́ nú tagba enɛ lɛ ɔ, è mɔ hǔnzɔn e sixu hu Linda é ɖé n’i, bɔ azɔn ɖevo lɛ́ ɖò lan tɔn mɛ, bo ɖò da vɔ́ nú nǔ e nɔ fun ahwan xá azɔnkwín lɛ é wɛ.\n3. Sɔgbe xá Filipunu lɛ 4:6, 7 ɔ, etɛ jí mǐ ka sixu kú dó?\n3 Mǐ sixu kúdeji ɖɔ Gbɛɖotɔ́ kpo Tɔ́ wanyiyinɔ mǐtɔn Jehovah kpo mɔ nǔ jɛ wuvɛ̌ e linkpɔ́n mǐtɔn nɔ ɖó nú mǐ lɛ é mɛ. Bo lɛ́ ba na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖí xwi xá tagba e mǐ nɔ mɔ lɛ é. (Xà Filipunu lɛ 4:6, 7.) Tan ɖěɖee tinmɛ wuvɛ̌ e nu mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ dɛ ɖè é gegě wɛ ɖò Xó Mawu tɔn mɛ. Lee Jehovah d’alɔ ye, bɔ ye ɖí xwi xá ninɔmɛ enɛ lɛ e nɔ ɖó linkpɔ́n nú mɛ é gbɔn é lɔ ɖ’emɛ. Mǐ ni ɖɔ xó dó ɖé lɛ jí.\n“ELÍI Ɔ, GBƐTƆ́ WƐ É NYÍ MǏ ÐƆHUN”\n4. Wuvɛ̌ tɛ lɛ Elíi ka mɔ? Nɛ̌ nǔ ka cí n’i dó Jehovah wu?\n4 Elíi sɛn Jehovah ɖò hwenu vɛwǔ lɛ mɛ, bo lɛ́ mɔ wuvɛ̌ syɛnsyɛn lɛ. Akabu nyí axɔ́su gbejimanɔtɔ́ ɖé ɖò hwenuxó Izlayɛli tɔn mɛ, bo da Jezabɛli nǔnyanyawatɔ́ e nɔ sɛn vodun Baalu é. Ye mɛ bǐ bló bɔ Baalu sinsɛn gbakpé tò ɔ mɛ, bɔ ye lɛ́ hu gbeyiɖɔ Jehovah tɔn gegě. Elíi kpéwú bo hɔn. É lɛ́ gán ɖò adɔ syɛnsyɛn ɖé hwenu, gbɔn Jehovah wu ginganjɛ gblamɛ. (1 Axɔ́. 17:2-4, 14-16) Gɔ́ na ɔ, hwenu e hunnɔ lɛ kpo Baalu sɛntɔ́ lɛ kpo klán gbè xá ɛ é ɔ, é ganjɛ Jehovah wu. É dó wusyɛn lanmɛ nú Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ ye ni sɛn Jehovah. (1 Axɔ́. 18:21-24, 36-38) Elíi ɖó kúnnuɖenú e xlɛ́ ɖɔ Jehovah ɖò gudo n’i ɖò linkpɔ́n sín táan enɛ lɛ mɛ é gegě.\nJehovah sɛ́ wɛnsagun ɖé dó bɔ é d’alɔ Elíi, bo vɔ́ hlɔnhlɔn na ɛ (Kpɔ́n akpáxwé 5-6) *\n5-6. Sɔgbe xá 1 Axɔ́su lɛ 19:1-4 ɔ, nɛ̌ nǔ ka cí nú Elíi? Nɛ̌ Jehovah ka xlɛ́ Elíi ɖɔ Emi yí wǎn n’i gbɔn?\n5 Xà 1 Axɔ́su lɛ 19:1-4. Hwenu e Axɔ́si Jezabɛli gblɔ́n kúdán nú Elíi é ɔ, xɛsi ɖi i. Enɛ wu ɔ, é hɔn yì Bɛ̌-Ceva gbejí. Awakanmɛ kú i kaka bɔ “é ɖò biba wɛ ɖɔ emi ni kú.” Nɛ̌ ka gbɔn bɔ nǔ cí mɔ̌ n’i? Gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ ɖé wɛ nú Elíi, “gbɛtɔ́ wɛ é nyí mǐ ɖɔhun.” (Ja. 5:17) Linkpɔ́n sixu ko ɖí bú i, bɔ agbɔ̌n na ko lɛ́ kpé è tawun. Elíi sixu ko mɔ ɖɔ gǎn e dó wɛ emi ɖè, bonu sinsɛn-biblo mimɛ̌ ɔ na yì nukɔn é nyí nǔ yayǎ, bɔ nǔ ɖě kún huzu ɖò Izlayɛli ó, lé emiɖokpo jɛn kpó ɖò Jehovah sɛn wɛ. (1 Axɔ́. 18:3, 4, 13; 19:10, 14) Lee gbeyiɖɔ gbejinɔtɔ́ enɛ wà nǔ gbɔn é sixu ko kpaca mǐ. Amɔ̌, Jehovah mɔ nǔ jɛ lee nǔ cí nú Elíi é mɛ.\n6 Jehovah gbɛ́ nǔ nú Elíi ɖó lee nǔ cí n’i bɔ é ɖexlɛ́ é wu ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é d’alɔ ɛ, bɔ é mɔ hlɔnhlɔn. (1 Axɔ́. 19:5-7) Nukɔnmɛ ɔ, kpo xomɛnyínyɔ́ kpo wɛ Jehovah ɖè hlɔnhlɔn jiwǔ Tɔn xlɛ́ Elíi, dó jla linlin tɔn ɖó. Jehovah wá xlɛ́ ɛ ɖɔ gbɛtɔ́ 7 000 kpò ɖò Izlayɛli bo gbɛ́ Baalu sinsɛn. (1 Axɔ́. 19:11-18) Mɔ̌ mɛ ɔ, Jehovah xlɛ́ Elíi ɖɔ Emi yí wǎn n’i.\nLEE JEHOVAH NA D’ALƆ MǏ GBƆN É\n7. Ganjɛwu tɛ mǐ ka ɖó ɖò lee Jehovah d’alɔ Elíi gbɔn é mɛ?\n7 A ɖò xwi ɖí xá ninɔmɛ e nɔ ɖó linkpɔ́n nú mɛ é ɖé wɛ wɛ à? Tuùn e mǐ tuùn ɖɔ Jehovah mɔ nǔ jɛ lee nǔ cí nú Elíi é mɛ é dó gbɔ nú mǐ tawun. Enɛ na mǐ ganjɛwu ɖɔ é na lɛ́ mɔ nǔ jɛ wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ mɛ. É tuùn dogbó mǐtɔn lɛ, kaka bo tlɛ lɛ́ tuùn nǔ e mǐ nɔ lin kpɔ́n lɛ é kpo lee nǔ nɔ cí nú mǐ é kpo. (Ðɛh. 103:14; 139:3, 4) Nú mǐ xwedó kpɔ́ndéwú Elíi tɔn, gbɔn Jehovah wu ginganjɛ gblamɛ ɔ, é na d’alɔ mǐ ɖò tagba e nɔ hɛn linkpɔ́n wá nú mǐ lɛ é mɛ.—Ðɛh. 55:23\n8. Nɛ̌ Jehovah ka na d’alɔ we ɖò linkpɔ́n towe lɛ mɛ gbɔn?\n8 Linkpɔ́n sixu zɔ́n bɔ mǐ na ɖó linlin masɔgbe, bɔ awakanmɛ na lɛ́ kú mǐ. Nú nǔ nyí mɔ̌ hǔn, mǐ ni flín ɖɔ Jehovah na d’alɔ mǐ ɖò linkpɔ́n mǐtɔn mɛ. Nɛ̌ é ka nɔ d’alɔ mǐ gbɔn? É byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni ɖɔ linkpɔ́n mǐtɔn lɛ nú emi. É na sè xó e sú dó byɔ alɔdó wɛ mǐ ɖè é. (Ðɛh. 5:4; 1 Pi. 5:7) Enɛ wu ɔ, nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah hwɛhwɛ dó tagba towe lɛ wu. É na ɖɔ xó nú we tlɔlɔ lee é ɖɔ nú Elíi gbɔn é ǎ, amɔ̌, é na ɖɔ xó nú we gbɔn Xó tɔn Biblu, kpo tutoblonunu tɔn kpo gblamɛ. Tan ɖěɖee a nɔ xà ɖò Biblu mɛ lɛ é sixu dó gbɔ nú we, bo lɛ́ na we nukúnɖiɖó. Gɔ́ na ɔ, nɔví towe lɛ sixu dó wusyɛn lanmɛ nú we.—Hlɔ. 15:4; Ebl. 10:24, 25.\n9. Nɛ̌ xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé ka sixu d’alɔ we gbɔn?\n9 Hwenu e Jehovah ɖɔ nú Elíi ɖɔ é ni sɔ́ azɔ̌ d’así nú Elizée é ɔ, xɔ́ntɔn e sín hudo Elíi ɖó tawun b’ɛ ɖò wɛn ɖɔ é na d’alɔ ɛ, b’ɛ na hɛn linkpɔ́ngban tɔn é wɛ é na ɛ mɔ̌ nɛ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi mǐ ɖɔ linkpɔ́n mǐtɔn lɛ nú xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé ɔ, é sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na hɛn linkpɔ́ngban mǐtɔn lɛ. (2 Axɔ́. 2:2; Nǔx. 17:17) Enyi a mɔ ɖɔ emi kún mɔ mɛ e emi na ɖɔ linkpɔ́n emitɔn lɛ na é ɖě ó hǔn, xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ we nú a na mɔ Klisanwun e zin, bo sixu dó wusyɛn lanmɛ nú we é ɖé.\n10. Nɛ̌ kpɔ́ndéwú Elíi tɔn ka na mǐ nukúnɖiɖó gbɔn? Nɛ̌ nǔɖɔɖ’ayǐ e ɖò Ezayíi 40:28, 29 mɛ é ka sixu d’alɔ mǐ gbɔn?\n10 Jehovah d’alɔ Elíi b’ɛ ɖí xwi xá linkpɔ́n tɔn lɛ, bo lɛ́ sɛn ɛ kpo gbejininɔ kpo nú xwè mɔkpan. Kpɔ́ndéwú Elíi tɔn na mǐ nukúnɖiɖó. Mǐ sixu ɖò linkpɔ́n syɛnsyɛn ɖé lɛ mɛ gbɔn wɛ bɔ ye nɔ zɔ́n bɔ gǎn nɔ vɔ ɖò mǐ wu. Amɔ̌, enyi mǐ ganjɛ Jehovah wu ɔ, é na na mǐ hlɔnhlɔn ee sín hudo mǐ ɖó, bo na kpó ɖò sinsɛn ɛ wɛ é.—Xà Ezayíi 40:28, 29.\nANA, DAVIDI KPO ÐƐHANWLANTƆ́ ÐÉ KPO ÐEJI DÓ JEHOVAH WU\n11-13. Nɛ̌ linkpɔ́n ka wà nǔ dó mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn hwexónu tɔn atɔn wu gbɔn?\n11 Mɛ e xó Biblu ɖɔ lɛ é ɖevo lɛ gbɔn linkpɔ́n ɖaxó mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Ana dɛ ɖò linkpɔ́n ɖaxó nu ɖó wɛnsinɔ e é nyí é kpo cá e asísí tɔn nɔ cá n’i tawun é kpo wu. (1 Sam. 1:2, 6) Ana sín linkpɔ́n zɔ́n bɔ akpɔ ɖó è kaka b’ɛ nɔ y’avǐ, bɔ xovɛ́ sɔ́ nɔ sín i ǎ.—1 Sam. 1:7, 10.\n12 Hweɖelɛnu ɔ, linkpɔ́n wá ɖí bú Axɔ́su Davidi. Lin tamɛ dó wuvɛ̌ ɖěɖee é mɔ lɛ é jí. Hwɛ e é nɔ dó éɖée ɖó nǔ tobutobu e é wà nyi dò lɛ é wu é zɔ́n bɔ awakanmɛ kú i. (Ðɛh. 40:13) Vǐ vívɛ́ tɔn Abusalɔmu fɔ́n gǔ dó jǐ tɔn, bo wá kú ɖò nukɔnmɛ ɖó enɛ wu. (2 Sam. 15:13, 14; 19:1) Bɔ Davidi sín xɔ́ntɔn ɖejid’ewu ɖé lɛ́ flú i. (2 Sam. 16:23–17:2; Ðɛh. 55:13-15) Ðɛhan e Davidi wlan lɛ é gegě tinmɛ lee awakanmɛ kú i gbɔn é kpo lee jiɖe e é ɖó dó Jehovah wu é ma sɛ̀ dò ǎ gbɔn é kpo.—Ðɛh. 38:6-11; 94:17-19.\nEtɛ ka d’alɔ ɖɛhanwlantɔ́ ɔ b’ɛ wá sɔ́ ayi ɖó nǔ e sɔgbe é jí? (Kpɔ́n akpáxwé 13-15) *\n13 Nukɔnmɛ ɔ, ɖɛhanwlantɔ́ ɖé jɛ gbɛ̀ e zán wɛ mɛ nyanya lɛ ɖè é jló jí. É sixu ko nyí Levíi-ví Asafu sín kúnkan ɖé bo wà sinsɛnzɔ́ ɖò “tɛn mímɛ́” Mawu tɔn mɛ. Ðɛhanwlantɔ́ enɛ mɔ wuvɛ̌ e linkpɔ́n nɔ ɖó nú mɛ é, b’ɛ zɔ́n bɔ é ɖó awǎjijɛ ǎ, bɔ nǔ e é ɖó é sɔ́ nɔ lɛ́ kpé è ǎ. É tlɛ lɛ́ jɛ nǔ xò kpɔ́n jí dó nyɔna ɖěɖee Mawu sínsɛ́n nɔ hɛn wá lɛ é wu.—Ðɛh. 73:2-5, 7, 12-14, 16, 17, 21.\n14-15. Etɛ kpɔ́ndéwú Biblu tɔn atɔn e xó mǐ ɖɔ lɛ é ka kplɔ́n mǐ dó alɔdó Jehovah tɔn biba wu?\n14 Jehovah sɛntɔ́ nǔgbo atɔn e xó mǐ ɖɔ wá yì lɛ é bǐ ba alɔdó tɔn. Ye ɖɔ nǔ e ɖò ado hu nú ye wɛ lɛ é n’i gbɔn ɖɛ vívɛ́ xixo sɛ́dó è gblamɛ. Ye vo bo ɖɔ nǔ e wu ye ɖò linkpɔ́n mɛ sɔmɔ̌ é n’i. Ye nɔ ɖò fí e è nɔ sɛn Jehovah ɖè é yì wɛ.—1 Sam. 1:9, 10; Ðɛh. 55:23; 73:17; 122:1.\n15 Kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo wɛ Jehovah wà nǔ xá ye mɛ ɖokpo ɖokpo. Ana wá ɖó fífá ayi mɛ tɔn. (1 Sam. 1:18) Davidi wlan ɖɔ: ‘Adǎn gegě nɔ gbò gbejinɔtɔ́, Jehovah ka nɔ hwlɛn ɛ sín bǐ mɛ.’ (Ðɛh. 34:20) Ðɛhanwlantɔ́ ɔ wá mɔ ɖɔ ‘ɖisí lɔ emitɔn ɖò alɔ Jehovah tɔn mɛ’ lobɔ é xlɛ́ ali emi kpodo wěɖexámɛ e wanyiyi kpé é kpo. É jihan ɖɔ: ‘Nyɛ ɔ, Mawu kpá ninɔ wɛ nyí ɖagbe nú nyɛ. Aklunɔ Jehovah, hwi wɛ un dó ɖó bibɛtɛn.’ (Ðɛh. 73:23, 24, 28) Etɛ kpɔ́ndéwú enɛ lɛ ka kplɔ́n mǐ? Hweɖelɛnu ɔ, mǐ nɔ mɔ tagba syɛnsyɛn lɛ, bɔ ye nɔ ɖó linkpɔ́n nú mǐ. Amɔ̌, enyi mǐ nɔ lin tamɛ dó lee Jehovah d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn é jí, bo nɔ ganjɛ wǔ tɔn gbɔn ɖɛxixo gblamɛ, lobo nɔ setónú n’i gbɔn nǔ e é byɔ mǐ lɛ é wiwa gblamɛ ɔ, mǐ sixu ɖu ɖ’eji.—Ðɛh. 143:1, 4-8.\nGANJƐ JEHOVAH WU BÁ ÐU Ð’EJI\nNɔví nyɔnu ɖé cí éɖokponɔ, amɔ̌, hwenu e é ba ali e nu é na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ ɖè é ɔ, nǔ lɛ wá huzu dó ɖagbe jí (Kpɔ́n akpáxwé 16-17)\n16-17. (a) Etɛwu mǐ ma ka ɖó na nɔ mǐɖokponɔ ǎ? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu lɛ́ vɔ́ hlɔnhlɔn mɔ gbɔn?\n16 Kpɔ́ndéwú atɔn enɛ lɛ lɛ́ kplɔ́n mǐ nǔ taji ɖevo; é wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó na nɔ ɖó wǔ zɔ nú Jehovah kpo togun tɔn kpo ǎ. (Nǔx. 18:1) Nancy e jɛ linkpɔ́n syɛnsyɛn ɖé mɛ hwenu e asú tɔn jó è dó é ɖɔ: “Azǎn gegě tíìn bɔ un ba na mɔ mɛɖebǔ, alǒ ɖɔ xó xá mɛɖebǔ ǎ. Amɔ̌, bǎ e mɛ un ɖó wǔ zɔ nú mɛ ɖó é ɔ, bǎ enɛ mɛ wɛ wuvɛ̌ ce nɔ jɛji ɖó.” Nǔ lɛ gbɔn vo hwenu e Nancy ba ali e nu é na d’alɔ mɛ ɖevo ɖěɖee ɖò tagba lɛ kpé wɛ é ɖè é. É ɖɔ: “Enyi mɛ ɖevo lɛ ɖò wuvɛ̌ yetɔn lɛ tinmɛ wɛ ɔ, un nɔ ɖótó ye. Un ɖó ayi wu ɖɔ nú un sè wuvɛ̌ xá ye hugǎn ɔ, nǔ ce kún sɔ́ nɔ blawǔ nú mì sɔmɔ̌ ó.”\n17 Mǐ sixu lɛ́ vɔ́ hlɔnhlɔn mɔ gbɔn kplé agun tɔn lɛ yiyi gblamɛ. Nú mǐ ɖò kplé lɛ jí ɔ, mǐ nɔ hun ali gegě nú Jehovah bonu é na “gɔ́ alɔ nú [mǐ] bo dó gbɔ nú [mǐ].” (Ðɛh. 86:17) Ðò kplé lɛ jí ɔ, é nɔ zán gbigbɔ mímɛ́ tɔn, Xó tɔn kpo togun tɔn kpo dó na hlɔnhlɔn mǐ. Kplé lɛ nɔ hun ali nú mǐ, bɔ mǐ nɔ “na akɔ́nkpinkpan mǐɖée.” (Hlɔ. 1:11, 12) Nɔví nyɔnu ɖé nɔ nyí Sophia bo ɖɔ: “Jehovah kpo kplékplé nɔví lɛ tɔn mǐtɔn kpo zɔ́n bɔ un jó gbè ǎ. Nǔ e nyí nǔ taji hugǎn nú mì é wɛ nyí kplé agun tɔn mǐtɔn lɛ. Un mɔ ɖɔ bǎ e mɛ un ɖ’alɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ kpo agunzɔ́ lɛ kpo mɛ ɖó é ɔ, bǎ enɛ mɛ wɛ un nɔ kpéwú bo nɔ ɖí xwi xá linkpɔ́n ce lɛ ɖó.”\n18. Nú awakanmɛ kú mǐ ɔ, etɛ Jehovah ka sixu na mǐ?\n18 Nú awakanmɛ kú mǐ hǔn, mǐ ni flín ɖɔ é kún nyí akpá kɛɖɛ wɛ Jehovah dó ɖɔ linkpɔ́n mǐtɔn lɛ na vɔ kaka sɔyi ɖò sɔgudo ó, loɔ, é lɛ́ ɖɔ emi na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na ɖí xwi xá linkpɔ́n mǐtɔn lɛ dìn. É na bló bɔ mǐ “na sixu nɔ ɖó jlǒ [kpo hlɔnhlɔn kpo, nwt]” bo na ɖu ɖò awakanmɛ kú mɛ kpo nukúnɖiɖó ma ɖó kpo jí.—Fili. 2:13.\n19. Ganjɛwu tɛ Hlɔmanu lɛ 8:37-39 ka na mǐ?\n19 Xà Hlɔmanu lɛ 8:37-39. Mɛsɛ́dó Pɔlu na jiɖe mǐ ɖɔ nǔ ɖebǔ kún sixu ɖè mǐ ɖó vo nú wanyiyi Mawu tɔn ó. Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ nɔví mǐtɔn e ɖò gǎn dó wɛ bo na ɖí xwi xá linkpɔ́n lɛ é gbɔn? Xóta e bɔ d’ewu é na gbéjé lee mǐ sixu wà nǔ Jehovah ɖɔhun, bo sè wuvɛ̌ xá nɔví mǐtɔn lɛ, lobo d’alɔ ye hwenu e ye ɖò linkpɔ́n mɛ gbɔn é kpɔ́n.\nEtɛ lee Jehovah d’alɔ Elíi bɔ é ɖí xwi xá linkpɔ́n tɔn lɛ gbɔn é ka sixu kplɔ́n mǐ?\nEtɛ kpɔ́ndéwú Biblu tɔn atɔn ka kplɔ́n mǐ dó xwi ɖíɖí xá linkpɔ́n wu?\nAfɔ tɛ lɛ mǐ ka sixu ɖè, bo na ɖí xwi xá linkpɔ́n?\nHAN 44 Ðɛ Lelenɔ Tɔn\n^ akpá. 5 Linkpɔ́n e zɛ xwé wu é, alǒ ee gbɛ́ gbigbɔ é sixu wà nǔ dó mǐ wu ɖò agbaza kpo lee nǔ nɔ cí nú mɛ é kpo lixo. Nɛ̌ Jehovah ka sixu d’alɔ mǐ gbɔn? Mǐ na gbéjé lee Jehovah d’alɔ Elíi, b’ɛ ɖí xwi xá linkpɔ́n tɔn lɛ gbɔn é kpɔ́n. Kpɔ́ndéwú Biblu tɔn ɖevo lɛ na xlɛ́ mǐ lee mǐ na nɔ ganjɛ Jehovah wu, hwenu e mǐ ɖò linkpɔ́n mɛ é gbɔn é.\n^ akpá. 2 È ɖyɔ nyikɔ lɛ ɖò xóta elɔ mɛ.\n^ akpá. 53 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Wɛnsagun Jehovah tɔn fɔ́n Elíi sín amlɔ mɛ dɛ̌dɛ̌ bo na ɛ wɔxúxú kpo sin kpo.\n^ akpá. 55 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Ðɛhanwlantɔ́ e sixu ko nyí kúnkan Asafu tɔn ɖé é ɖò ɖɛhan wlan wɛ, bo ɖò han jì wɛ kpo awǎjijɛ kpo xá hagbɛ̌ tɔn Levíi-ví lɛ.