Flí Linlin E Sɔ́ Ta Nǔnywɛ Mawu Tɔn lɛ É Bǐ Xwè | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Congo Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Croatie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 24\n“Nǔ e è sɔ́ goyiyi dó glɔ́n ali na, bonu è ma tuùn Mawu ó lɛ bǐ ɔ, mǐ nɔ flí bǐ xwè.”—2 KƆ. 10:5.\nHAN 124 Nɔ Gbeji Hwebǐnu\n1. Akpá tɛ mɛsɛ́dó Pɔlu ka gbà nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ?\n“MI MA nɔ wà nǔ lee gbɛ̀ ɔ nɔ wà gbɔn é ó.” (Hlɔ. 12:2) Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ wɛ Pɔlu wlan xó enɛ lɛ sɛ́dó. Etɛwu é ka gb’akpá syɛnsyɛn enɛ nú sunnu kpo nyɔnu kpo ɖěɖee ko sɔ́ yeɖée jó nú Mawu, bɔ gbigbɔ mímɛ́ ɖè lɛ é?—Hlɔ. 1:7.\n2-3. Nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na bló bɔ mǐ na huzu kpannukɔn Jehovah gbɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu hɔn ɖɔ nú nǔ ɖěɖee dó ɖɔ dò ahohó ɖɔhun ɖò linlin mǐtɔn mɛ lɛ é gbɔn?\n2 Ado ɖò Pɔlu hu wɛ, ɖó é cí ɖɔ linlin masɔgbe kpo tamɛ-núkplɔnmɛ kpo e Satáan sín gbɛ̀ nɔ sɔ́ ɖ’ajo lɛ é ɖò nǔ wà dó Klisanwun ɖé lɛ wu wɛ ɖɔhun. (Efɛ. 4:17-19) Nǔ enɛ sixu xá mǐ mɛ ɖebǔ. Satáan e nyí mawu gbɛ̀ elɔ tɔn é ɖò biba wɛ vɛ́návɛ́ná bo na lɛkɔ nú mǐ sín Jehovah gudo, enɛ wu ɔ, é nɔ zán wlɛnwín gegě bá dó kpéwú. Nǔ e é nɔ zán lɛ é ɖokpo wɛ nyí jlǒ cejɛnnabi tɔn, alǒ jlǒ mɛɖée sísɔ́ sù tɔn mǐtɔn. É tlɛ sixu zán ɖé lɛ ɖò nǔ e kúnkplá fí e mǐ sù ɖè é, aca mǐtɔn kpo kplɔ́n e mǐ yí é kpo mɛ, bonu mǐ na lin nǔ lee é ba gbɔn é.\n3 Mǐ ka sixu hɔn ɖɔ nú nǔ ɖěɖee dó ɖɔ dò “ahohó” ɖɔhun ɖò linlin mǐtɔn mɛ lɛ é à? (2 Kɔ. 10:4) Ðǒ ayi lee Pɔlu na xósin ɔ gbɔn é wu: “Nǔ e è sɔ́ goyiyi dó glɔ́n ali na, bonu è ma tuùn Mawu ó lɛ bǐ ɔ, mǐ nɔ flí bǐ xwè; mǐ nɔ wlí linlin lɛ bǐ dó gan, bo na dɔn ye nú ye na setónú nú Klisu.” (2 Kɔ. 10:5) Nǔgbo ɔ, kpo alɔdó Jehovah tɔn kpo ɔ, mǐ sixu ɖu ɖò linlin masɔgbe lɛ jí. Lee atínkɛ́n ɖé sixu ɖí xwi xá nǔ e aɖǐnú ɖé sixu wà nú mɛ é gbɔn é ɔ, mɔ̌ wɛ Xó Mawu tɔn sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá nǔ nyanya e gbɛ̀ Satáan tɔn sixu wà dó mǐ wu lɛ é gbɔn.\n“AYI MITƆN SÍN HUZUHUZU”\n4. Hwenu e mǐ kplɔ́n nǔ e Biblu kplɔ́n mɛ tawun é ɔ, huzuhuzu tɛ gegě mǐtɔn ka bló?\n4 Hwenu e a yí gbè nú nǔgbo e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é ɔ, é byɔ ɖɔ a ni bló huzuhuzu ɖé lɛ, bɔ a wà mɔ̌ bo wá gbeta ɔ kɔn bo jɛ Jehovah sɛn jí; lin tamɛ dó huzuhuzu enɛ lɛ jí. Mǐ mɛ gegě tíìn bɔ mɔ̌ wiwa byɔ ɖò mǐ sí ɖɔ mǐ ni jó nǔwalɔ nyanya ɖé lɛ dó. (1 Kɔ. 6:9-11) É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ Jehovah d’alɔ mǐ bɔ mǐ ɖu ɖò nǔwalɔ hwɛhuhu tɔn mɔhun lɛ jí.\n5. Nǔ we tɛ lɛ xó è ka ɖɔ ɖò Hlɔmanu lɛ 12:2 mɛ?\n5 Amɔ̌, mǐ ɖó na lin ɖɔ huzuhuzu lɛ ko vɔ ǎ. Mǐ tlɛ ko ɖó hwɛ syɛnsyɛn lɛ huhu te cobo bló baptɛm có, mǐ ɖó na dó gǎn bo na kpó ɖò alɔ nyi nú nǔ ɖebǔ e sixu tɛ́n mǐ kpɔ́n, bɔ mǐ na lɛkɔ yì nǔwalɔ xóxó enɛ lɛ kɔn é wɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu wà mɔ̌ gbɔn? Pɔlu yí gbè ɖɔ: “Mi ma nɔ wà nǔ lee gbɛ̀ ɔ nɔ wà gbɔn é ó; loɔ, mi jó Mawu dó, nú é huzu mi gbɔn ayi mitɔn sín huzuhuzu gblamɛ.” (Hlɔ. 12:2) Hǔn, enɛ byɔ nǔ we ɖò mǐ sí. Nukɔntɔn ɔ, mǐ ɖó na “nɔ wà nǔ lee gbɛ̀ ɔ nɔ wà gbɔn é [ǎ].” Wegɔ́ ɔ, mǐ ɖó na “huzu,” gbɔn linlin mǐtɔn huzuhuzu gblamɛ.\nHuzuhuzu Alǒ Ninɔmɛ Sísɔ́?\nXókwín Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó “huzu” ɖò Hlɔmanu lɛ 12:2 mɛ é xlɛ́ ɖɔ nǔɖe huzu bǐ mlɛ́mlɛ́, bo huzu nǔ yɔyɔ̌ ɖé, lee wǎnvú ɖé nɔ huzu awɛwɛ gbɔn é. È ni huzu sín tinmɛ wɛ nyí è ni huzu nǔ e è nyí ɖò xomɛ é, enɛ wɛ nyí jijɔ mǐtɔn kpo gbɛtɔ́ e mǐ nyí é kpo. É gbɔn vo nú xókwín Glɛkigbe tɔn e è lilɛ dó “sɔ́ . . . ninɔmɛ” ɖò 2 Kɔlɛntinu lɛ 11:13-15 mɛ é; enɛ nɔ dó gesí nǔ e ɖò wěxo é huzuhuzu alǒ huzuhuzu ɖò nukúnta.\n6. Etɛ xó Jezu tɔn e ɖò Matie 12:43-45 mɛ lɛ é ka kplɔ́n mǐ?\n6 Huzuhuzu e xó ɖɔ wɛ Pɔlu ɖè é byɔ nǔ hugǎn nǔ e mǐ nyí ɖò wěxo é jijlaɖó. É kúnkplá mɛ e mǐ nyí é sín akpáxwé lɛ bǐ. (Kpɔ́n gbǎví “ Huzuhuzu Alǒ Ninɔmɛ Sísɔ́?”) Mǐ ɖó na huzu ayi mǐtɔn bǐ mlɛ́mlɛ́, enɛ wɛ nyí linlin mǐtɔn, lee nǔ nɔ cí nú mǐ é kpo jlǒ mǐtɔn lɛ kpo sín gɔngɔn mɛ. Enɛ wu ɔ, mǐ bǐ ɖó na kanbyɔ mǐɖée ɖɔ, ‘Nǔ e un nyí ɖò wěxo é kɛɖɛ huzu wɛ un ɖè bá nyí Klisanwun ɖé à, alǒ un ɖò Klisanwun huzu wɛ ɖò xomɛ dɔ̌n bǐ?’ Vogbingbɔn ɖaxó wɛ ɖò nǔ we enɛ lɛ mɛ. Ðò Matie 12:43-45 mɛ ɔ, Jezu xlɛ́ nǔ e è ɖó na wà é. (Xà.) Xó enɛ lɛ tɛɖɛ̌ nǔgbo taji ɖé jí: Linlin nyanya lɛ jijodó kpowun ko kpé ǎ; mǐ ɖó na sɔ́ linlin Mawu tɔn dó sú dò vɔ́ enɛ.\n“AYIXA MITƆN KPODO LINLIN MITƆN KPO ÐÓ NA HUZU BǏ KPÉTE”\n7. Nɛ̌ mǐ ka sixu huzu nǔ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é gbɔn?\n7 Mǐ ka sixu huzu nǔ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é à? Xó Mawu tɔn na xósin bo ɖɔ: “Ayixa mitɔn kpodo linlin mitɔn kpo ɖó na huzu bǐ kpéte. Mi sɔ́ mɛ yɔyɔ̌ e Mawu bló, bɔ é cí éɖesunɔ ɖɔhun ɔ dó. Mɛ yɔyɔ̌ enɛ nɔ ɖè éɖée xlɛ́ ɖò gbɛ̀ jlɔjlɔ, gbɛ̀ mímɛ́ e nǔgbo ɔ nɔ sɔ́ dó ayi mɛ nú mɛ ɔ mɛ.” (Efɛ. 4:23, 24) Ɛɛn, mǐ sixu huzu, amɔ̌, é bɔwǔ ǎ. Mǐ ɖó na wà nǔ hugǎn kún súsú dó nú jlǒ nyanya lɛ kpo nǔnyanyawiwa kpo. Mǐ ɖó na huzu ‘ayixa mǐtɔn kpodo linlin mǐtɔn kpo.’ Enɛ byɔ ɖɔ mǐ na huzu jlǒ mǐtɔn, nǔwalɔ mǐtɔn kpo nǔ e nɔ sísɛ́ mǐ bɔ mǐ nɔ wà nǔ lɛ é kpo. Nǔwiwa hwebǐnu tɔn ɖé wɛ é ɖó na nyí.\n8-9. Nɛ̌ nǔ e xá nɔví sunnu ɖé é ka xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó na huzu mɛ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é gbɔn?\n8 Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú nɔví sunnu e nɔ xò daka ɖ’ayǐ é ɖé tɔn. Hwenu e é ɖó ahan nunu kpo hun xixo kpo te gudo é ɔ, é jɛxa bo bló baptɛm; bɔ nǔ enɛ nyí kúnnuɖiɖe jiwǔ ɖé ɖò xá kpɛví e mɛ é nɔ nɔ é. Amɔ̌, é bló baptɛm gudo b’ɛ na nɔ zaan é ɔ, mɛtɛnkpɔn maɖónukún ɖé kpannukɔn ɛ gbadanu ɖokpo. Ahannumunɔ ɖé wá xwé tɔn gbè bo jló na xò hun xá ɛ. Tlolo hwɛ̌ ɔ, nɔví mǐtɔn ɖu ɖò jlǒ e é ɖó bo na xò hun é jí. Amɔ̌, hwenu e dawe ɔ wá nyla nu dó nyikɔ Jehovah tɔn wu é ɔ, nɔví ɔ sɔ́ ɖu ɖò xomɛsin tɔn jí ǎ. É tɔ́n jɛ kɔ́xo bo xò dawe ɔ. Etɛwu é ka wà mɔ̌? Biblu e é kplɔ́n é d’alɔ ɛ bɔ é ɖu ɖò jlǒ hun xixo tɔn e é nɔ ɖó é jí có, é ko kpéwú bo huzu mɛ e é nyí ɖò ayi gɔngɔn tɔn mɛ é ǎ.\n9 Amɔ̌, nɔví sunnu enɛ jó gbè ǎ. (Nǔx. 24:16) Kpo alɔdó mɛxo lɛ tɔn kpo ɔ, é kpó ɖò huzuhuzu lɛ bló wɛ. É tlɛ wá jɛxa bo nyí mɛxo agun tɔn ɖé. Enɛ gudo ɔ, mɛtɛnkpɔn mɔhun lɛ́ kpannukɔn ɛ gbadanu ɖokpo, hwenu e é tɔ́n sín Kpléxɔ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn mɛ é. Dawe ahannumunɔ ɖé jló na xò mɛxo agun tɔn lɛ ɖokpo. Etɛ nɔví mǐtɔn ka wà? É dó gbè fífá dó ɖɔ xó xá ahannumunɔ ɔ kpo mɛɖéesɔ́hwe kpo, bo xò hwihwɛ́ ɛ lobo d’alɔ ɛ b’ɛ yì xwégbe. Etɛwu nǔwiwa nɔví ɔ tɔn ka gbɔn vo dìn? Nɔví mǐtɔn ko huzu mɛ e é nyí ɖò ayi gɔngɔn tɔn mɛ é. É ko huzu fífá gbɛ́tɔ́ kpo mɛɖéesɔ́hwetɔ́ kpo ɖò ayi gɔngɔn tɔn mɛ; bɔ enɛ kpa susu nú Jehovah.\n10. Etɛ mɛ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é huzuhuzu ka nɔ byɔ?\n10 È nɔ bló huzuhuzu enɛ lɛ ɖò zǎn ɖokpo mɛ ǎ, è ka nɔ lɛ́ bla alɔ dó wǔ bonu nǔ nɔ nyí mɔ̌ ǎ. É sixu byɔ ɖɔ mǐ ni “zán hlɔnhlɔn e ɖò [mǐ] wu ɔ bǐ” nú xwè gegě. (2 Pi. 1:5) Mǐ ko ɖò nǔgbo ɔ mɛ nú hwenu línlín kpowun ko kpé ǎ. Mǐ ɖó na dó gǎn e wu mǐ kpé é bǐ bo huzu mɛ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é. Afɔ tawun tawun ɖé lɛ ɖiɖe na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na bló huzuhuzu enɛ. Mǐ ni kpɔ́n ɖé lɛ.\nLEE MǏ SIXU HUZU MƐ E MǏ NYÍ ÐÒ AYI GƆNGƆN MǏTƆN MƐ É GBƆN É\n11. Nɛ̌ ɖɛxixo ka nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ huzu mɛ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é gbɔn?\n11 Ðɛxixo wɛ nyí afɔ taji nukɔntɔn ɔ. Mǐ ɖó na xoɖɛ lee Ðɛhanwlantɔ́ ɔ xò gbɔn é: “Mawu ce, sɔ́ ayi mímɛ́ dó xomɛ nú mì; lɛ̌ vɔ́ ayixa ce blóɖó, bonu ayixa ce ni lidǒ ganji.” (Ðɛh. 51:12) Mǐ ɖó na yí gbè ɖɔ mǐ ɖó na huzu mɛ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é, lobo byɔ Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mǐ. Etɛwu mǐ ka sixu kúdeji ɖɔ Jehovah na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na huzu? Akpá e Jehovah dó nú Izlayɛli-ví ayisyɛnsyɛnnɔ e nɔ gbɛ̀ ɖò Ezekiyɛli hwenu lɛ é é sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ: ‘Un na na ayixa yɔyɔ̌ mi, un na na linlin yɔyɔ̌ mi. Un na na ayixa e nɔ setónú é mi.’ (Ezek. 11:19) Jehovah sɔ́ jlǒ dó d’alɔ Izlayɛli-ví enɛ lɛ bonu ye na huzu, é jló na d’alɔ mǐ lɔ.\n12-13. (a) Sɔgbe xá Ðɛhan 119:59 ɔ, etɛ jí mǐ ka ɖó na lin tamɛ dó? (b) Etɛ lɛ mǐ ka ɖó na kanbyɔ mǐɖée?\n12 Tamɛ linlin wɛ nyí afɔ taji wegɔ́ ɔ. Enyi mǐ ɖò Xó Mawu tɔn gbéjé kpɔ́n wɛ gbè bǐ gbè ɔ, mǐ ɖó na lɛ́ zán hwenu dó lin tamɛ dó linlin kpo nǔwalɔ kpo e mǐ ɖó na huzu lɛ é jí. (Xà Ðɛhan 119:59; Ebl. 4:12; Ja. 1:25) Mǐ sixu ko ɖó linlin ɖé lɛ bɔ tamɛ-núkplɔnmɛ lɛ va dó ye wu, mǐ ɖó na sɔ́ kɛ́n yetɔn. Mǐ ɖó na ɖɔ nǔgbo nú mǐɖée bo yí gbè ɖɔ mǐ vɔ́da ɖò fí ɖé lɛ, lobo dó gǎn bo bló huzuhuzu lɛ.\n13 Ði kpɔ́ndéwú ɔ, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Mɛnújlojló alǒ wuhwinhwan kpɛví ɖé vɔ́vɔ́ tlɛ ɖò ayi ce mɛ wɛ à?’ (1 Pi. 2:1) ‘Un nɔ yí gò ɖó fí e un sù ɖè é, wema e un sè é, alǒ akwɛnɔ e un nyí é wu wɛ à?’ (Nǔx. 16:5) ‘Un ka nɔ zé nukún kpɛví dó kpɔ́n mɛ e ma ɖó nǔ nyi ɖɔhun ǎ lɛ é, alǒ ɖó sinmɛ agbaza tɔn e gbɔn vo nú ce é wɛ à?’ (Ja. 2:2-4) ‘Nǔ e gbɛ̀ Satáan tɔn nɔ xwlé mɛ lɛ é ka nɔ dɔn mì wɛ à?’ (1 Jaan 2:15-17) ‘Ayiɖeɖayǐ e mɛ nǔbliblíwiwa kpo dakaxixo kpo ɖè é nɔ dɔn mì wɛ à?’ (Ðɛh. 97:10; 101:3; Amɔ. 5:15) Xósin e a na na nú nǔkanbyɔ enɛ lɛ é na zɔ́n bɔ a na tuùn fí e a ɖó na jla hwiɖée ɖó ɖè lɛ é. Enyi mǐ ɖu ɖò linlin ɖěɖee sixu ko dó ɖɔ dò “ahohó” ɖɔhun ɖò ayi mǐtɔn mɛ lɛ é jí ɔ, mǐ na nyɔ́ ɖò Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ nukúnmɛ.—Ðɛh. 19:15.\n14. Etɛwu gbɛ̌ ɖagbe didó ka ɖò taji tawun?\n14 Gbɛ̌ ɖagbe didó wɛ nyí afɔ taji atɔngɔ́ ɔ. Nú mǐ yí gbè kpo mǐ gbɔ kpo ɔ, gbɛ̌ e mǐ nɔ dó lɛ é nɔ kúnkplá nǔwalɔ mǐtɔn lɛ tawun. (Nǔx. 13:20) É sixu nyí ɖɔ mɛ e ma na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sɔnǔ nú linlin Mawu tɔn ǎ lɛ é wɛ lɛlɛ̌ dó mǐ ɖò azɔ̌ mǐtɔn jí, alǒ ɖò wemaxɔmɛ. Amɔ̌, mǐ sixu mɔ xɔ́ntɔn ɖagbe lɛ ɖò kplé Klisanwun tɔn mǐtɔn lɛ jí. Finɛ wɛ è sixu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖè, bɔ mǐ na “ɖó wanyiyi” “bo na wà ɖagbe.”—Ebl. 10:24, 25.\n“SYƐNLǏN ÐÒ NǓÐIÐI MƐ”\n15-16. Nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na huzu linlin mǐtɔn gbɔn?\n15 Flín ɖɔ Satáan kánɖeji bo na huzu linlin mǐtɔn. É nɔ zán linlin masɔgbe alɔkpa lɛ bǐ dó sú ali dó ɖagbe e nǔgbo e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é na wà nú mǐ é.\n16 Satáan kpó ɖò nǔ e é kanbyɔ Ɛvu ɖò jikpá Edɛni tɔn mɛ é kanbyɔ wɛ, “Mawu ɖɔ mi kún ɖó na . . . nǔgbo à?” (Bǐb. 3:1) Ðò gbɛ̀ elɔ e ɖò Satáan sín acɛ glɔ́ é mɛ ɔ, hwɛhwɛ wɛ mǐ nɔ sè nǔkanbyɔ e nɔ zɔ́n nǔxokpɔ́n mɛ lɛ é, ɖi: ‘Mawu ɖɔ mɛ e ɖó mɛ̌ ɖokpo ɔ lɛ é kún ɖó na da yeɖée ó nǔgbo à? Mawu ba ɖɔ è ni ma ɖu Natáaxwe kpo jijizán sín xwè kpo ó nǔgbo à? Mawu ka nɔ ɖó nukún ɖɔ è ni gbɛ́ hun didó nǔgbo à? Mawu wanyiyinɔ ɔ ka nɔ ɖó nukún ɖɔ è ni gɔn gbɛ̌ dó xá mɛvívɛ́ mɛtɔn e è ɖè sín agun mɛ é nǔgbo à?’\n17. Enyi è kan nǔ e na zɔ́n bɔ mǐ na xò nǔ kpɔ́n dó nǔɖiɖi mǐtɔn wu lɛ é byɔ mǐ ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà? Etɛ mɛ é ka sixu tɔ́n kɔ dó bɔ Kolosinu lɛ 2:6, 7 ɖɔ?\n17 Mǐ ɖó na kú dó nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é jí. Enyi mǐ ma ba xósin nú nǔkanbyɔ e nɔ zɔ́n nǔxokpɔ́n mɛ lɛ é ǎ ɔ, nǔxokpɔ́n ɔ na wá syɛn bǐ. Nǔxokpɔ́n enɛ lɛ sixu sló kɔ nú linlin mǐtɔn, bo hu nǔɖiɖi mǐtɔn. Etɛ mǐ ka ɖó na wà lo? Xó Mawu tɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni huzu linlin mǐtɔn bo na dó sixu tuùn jlǒ Mawu tɔn, “é wɛ nyí nǔ ɖagbe; nǔ e nɔ nyɔ́ nukún tɔn mɛ é; nǔ e sɔgbe bɔ nǔ bǐ vɔ ɖ’ewu é.” (Hlɔ. 12:2) Gbɔn nǔ kpinkplɔn hwɛhwɛ gblamɛ ɔ, mǐ sixu tuùn nǔgbo ɖěɖee mǐ ko kplɔ́n ɖò Biblu mɛ lɛ é bo kú dó ye jí. Mǐ sixu kúdeji bǐ mlɛ́mlɛ́ ɖɔ nǔgbododó Jehovah tɔn lɛ sɔgbe. Enɛ gudo ɔ, mǐ na dó ɖɔ dò ganji, bo na “syɛnlǐn ɖò nǔɖiɖi mɛ” atín e dó ɖɔ dò ganji é ɖɔhun.—Xà Kolosinu lɛ 2:6, 7.\n18. Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na sú ali dó aɖǐnú gbɛ̀ Satáan tɔn tɔn lɛ?\n18 Mɛ ɖevo ɖebǔ sixu bló bɔ nǔɖiɖi towe na lidǒ ɖó tɛn towe mɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, kpò ɖò mɛ e a nyí ɖò ayi gɔngɔn towe mɛ é huzu wɛ. Nɔ xoɖɛ hwɛhwɛ bo byɔ alɔdó gbigbɔ Jehovah tɔn tɔn. Nɔ lin tamɛ kpɔ́n ganji, bo kpó ɖò linlin towe kpo nǔ e nɔ sísɛ́ we, bɔ a nɔ wà nǔ lɛ é kpo gbéjé kpɔ́n wɛ. Dǒ gbɛ̌ ɖagbe e na d’alɔ we bɔ a na huzu linlin towe lɛ é. Mɔ̌ wiwa na zɔ́n bɔ a na sú ali dó aɖǐnú gbɛ̀ Satáan tɔn tɔn lɛ, bɔ “nǔ e è sɔ́ goyiyi dó glɔ́n ali na, bonu è ma tuùn Mawu ó lɛ bǐ ɔ, [a na] flí bǐ xwè” b’ɛ na kpa we.—2 Kɔ. 10:5.\nNǔ we tɛ lɛ xó è ka ɖɔ ɖò Hlɔmanu lɛ 12:2 mɛ?\nNǔ atɔn tɛ lɛ mǐ ka ɖó na wà bo na huzu mɛ e mǐ nyí ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ é?\nNɛ̌ mǐ ka sixu zán wěɖexámɛ e ɖò Kolosinu lɛ 2:6, 7 mɛ é gbɔn?\nHAN 50 Ðɛ Mɛɖée Zízé Jó nú Mawu Tɔn\n^ akpá. 5 Fí e mǐ sù ɖè é, aca mǐtɔn kpo kplɔ́n e mǐ yí é kpo nɔ kúnkplá linlin mǐtɔn dó ɖagbe alǒ nyanya jí. Mǐ sixu wá mɔ ɖɔ jijɔ nyanya ɖé lɛ ko dó ɖɔ dò tawun ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ. Xóta elɔ na xlɛ́ lee mǐ sixu ɖè nǔwalɔ nyanya ɖebǔ e mǐ sixu ko ɖó lɛ é síìn gbɔn é.


Mi Yì, Bo Kplɔ́n Nǔ Mɛ lɛ nú Ye Ni Huzu Ahwanvu — WEMASƐXWETƐN ƐNTƐNƐTI JÍ TƆN Watchtower Tɔn\nw20 janvier wex. 2-7\nMi Yì, Bo Kplɔ́n Nǔ Mɛ lɛ nú Ye Ni Huzu Ahwanvu\nAtɔxwɛ Ee Ðò Axɔsuɖuto Jehovah Tɔn Jla Wɛ É (Nǔkplɔnkplɔn Tɔn)—2020\nMƐ̌ MƐ̌ E JEZU KA ÐEGBE NA?\nNǓ XÓ Ɔ NI BYƆ AYI MƐ NÚ NǓKPLƆNTƆ́ TOWE\nNƆ D’ALƆ NǓKPLƆNTƆ́ Ɔ BONU É NI YÌ NUKƆN ÐÒ GBIGBƆ LIXO\nUN ÐÓ NA ÐÓ NǓKPLƆNKPLƆN Ɔ TE WƐ À?\nD’alɔ Biblu Kplɔntɔ́ Towe lɛ Bonu Ye Ni Jɛxa Bá Bló Baptɛm\nAtɔxwɛ Ee Ðò Axɔsuɖuto Jehovah Tɔn Jla Wɛ É (Nǔkplɔnkplɔn Tɔn)—2021\nLee È Sixu D’alɔ Biblu Kplɔntɔ́ ɖé Bɔ É Na Yì Nukɔn Bo Bló Baptɛm Gbɔn É: Akpáxwé Nukɔntɔn\nLee È Sixu D’alɔ Biblu Kplɔntɔ́ ɖé Bɔ É Na Yì Nukɔn Bo Bló Baptɛm Gbɔn É: Akpáxwé Wegɔ́\nMǐ Bǐ Sixu D’alɔ Biblu Kplɔntɔ́ lɛ Bɔ Ye Na Yì Nukɔn Bo Bló Baptɛm\nKpɔ́n Nǔ Ɖevo Lɛ\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 1\nXÓTA XWÈ 2020 TƆN TƆN: Hǔn, mi yì, bo kplɔ́n nǔ mɛ lɛ nú ye ni huzu ahwanvu, lobo bló baptɛm nú ye.—MAT. 28:19.\n1-2. Etɛ wɛnsagun ɖé ka ɖɔ nú nyɔnu lɛ ɖò yɔdo Jezu tɔn kɔn? Xó tɛ Jezu ɖesu ka ɖɔ nú ye?\nAYITÉHƆNNU Nisáan sín azǎn 16gɔ́ xwè 33 H.M. tɔn wɛ. Nyɔnu ɖěɖee wǔ kú tawun bɔ ye lɛ́ yí wǎn nú Mawu é ɖé lɛ ɖidó yɔdo Jezu tɔn kɔn. È ɖi cyɔ Aklunɔ Jezu Klisu tɔn é ɔ, ganxixo 36 jɛji bló wɛ é ɖè nɛ. Ye hɛn nǔsáwu wǎnɖagbenɔ kpo célu kpo yì fí e è ɖi i ɖó é bo na sá nú cyɔ ɔ, amɔ̌, é kpaca ye ɖɔ yɔdo ɔ ɖò vɔ̌! Wɛnsagun ɖé ɖɔ nú nyɔnu lɛ ɖɔ Jezu ko fɔ́n, bo ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: É “jɛ nukɔn nú mi xwè Galilée; finɛ wɛ mi na mɔ ɛ ɖè.—Mat. 28:1-7; Luk. 23:56; 24:10.\n2 Ee nyɔnu lɛ gosin yɔdo ɔ kɔn é ɔ, Jezu ɖesu sɛkpɔ́ ye bo ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi yì, bo ɖɔ nú nɔví ce lɛ ɖɔ ye ni yì Galilée; finɛ wɛ ye na mɔ mì ɖè.” (Mat. 28:10) Jezu na ko ɖó xó taji ɖé lɛ bo na ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ, ɖó kplé enɛ wɛ nyí nǔ nukɔntɔn e é bló ɖò fínfɔ́n sín kú tɔn gudo é.\nHwenu e Jezu xò gò mɛsɛ́dó lɛ kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖò Galilée ɖò fínfɔ́n sín kú tɔn gudo é ɔ, é ɖegbe nú ye ɖɔ ɖɔ ye ni “yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu” emitɔn (Kpɔ́n akpáxwé 3 kpo 4gɔ́ ɔ kpo)\n3-4. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ é kún nyí mɛsɛ́dó lɛ kɛɖɛ wɛ gbeɖiɖe e ɖò Matie 28:19, 20 mɛ é kan ó? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò akpa ɔ jí é.)\n3 Xà Matie 28:16-20. Ðò kplé e Jezu bló xá ahwanvu tɔn lɛ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn ɔ mɛ é hwenu ɔ, é dó zǒgbe azɔ̌ taji ɖé jí nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni wà. Azɔ̌ ɖokpo ɔ wà wɛ mǐ ɖè ɖò égbé. Jezu ɖɔ: “Hǔn, mi yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce. . . . Mi kplɔ́n nǔ ye, bonu ye ni setónú nú nǔ e un kplɔ́n mi lɛ bǐ.”\n4 Jezu jló ɖɔ mɛ e nɔ xwedó emi lɛ é bǐ ni jla wɛn ɔ. Gbeɖiɖe enɛ fó ɖó mɛsɛ́dó tɔn gbejinɔtɔ́ 11 lɛ kɛɖɛ jí ǎ. Nɛ̌ mǐ ka sixu kú dó enɛ jí gbɔn? Mɛsɛ́dó Jezu tɔn lɛ kɛɖɛ wɛ ɖò Galilée só ɔ jí hwenu e Jezu ɖegbe ɖɔ è ni kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu é à? Lɛ̌ flín nǔ e wɛnsagun ɔ ɖɔ nú nyɔnu lɛ é: “[Galilée] wɛ mi na mɔ ɛ ɖè.” Hǔn nyɔnu gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ lɔ sixu ko ɖò kplé enɛ tɛnmɛ. Amɔ̌, é ka ko vɔ ǎ.\n5. Etɛ 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:6 ka kplɔ́n mǐ?\n5 Mɛsɛ́dó Pɔlu ɖexlɛ́ ɖɔ Jezu “sɔ́ éɖée xlɛ́ nɔví ɖò Klisu mɛ afɔwe kanweko (500) jɛji zɛɛn.” (1 Kɔ. 15:6) Ðò fitɛ? Mǐ ɖó hwɛjijɔ ɖagbe gegě bo sixu lin ɖɔ kplé e è bló ɖò Galilée bɔ Matie wemata 28gɔ́ ɔ kɛnu d’ewu é wɛ ɖò linlin mɛ nú Pɔlu. Hwɛjijɔ tɛ lɛ? Nukɔntɔn, ahwanvu Jezu tɔn lɛ gegě nyí Galiléenu. Enɛ wu ɔ, é bɔwǔ bɔ è na bló kplé ɖé xá mɛ gegě ɖò só ɖé jí ɖò Galilée hú ɖɔ è ni bló ɖò xwé mɛɖé tɔn gbè ɖò Jeluzalɛmu. Wegɔ́, hwenu e Jezu fɔ́n sín kú gudo é ɔ, é bló kplé ɖé xá mɛsɛ́dó tɔn 11 lɛ ɖò xwé mɛɖesunɔ tɔn ɖé gbè ɖò Jeluzalɛmu hwɛ̌. Nú mɛsɛ́dó lɛ kɛɖɛ wɛ Jezu jló na ɖɔ na ɖɔ ye ni yì kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu ɔ, Jeluzalɛmu wɛ é na ko bló mɔ̌ ɖè; é ɖò dandan ɖɔ é ni byɔ Mɛsɛ́dó lɛ, nyɔnu lɛ, kpo mɛ ɖevo lɛ kpo ɖɔ ye ni kplé ɖó Galilée ǎ.—Luk. 24:33, 36.\n6. Nɛ̌ Matie 28:20 ka xlɛ́ ɖɔ è na xwedó gbeɖiɖe e ɖɔ ɖɔ è ni kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu é égbé gbɔn? Nɛ̌ gbɛtɔ́ lɛ ka ɖò tónú sè nú gbeɖiɖe enɛ wɛ gbɔn dìn?\n6 Kpɔ́n hwɛjijɔ taji atɔngɔ́ elɔ. Gbeɖiɖe Jezu tɔn e ɖɔ ɖɔ è ni kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu é fó ɖó Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ jí ǎ. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn? Jezu sú ta nú nǔ e é kplɔ́n ahwanvu tɔn lɛ é kpo xógbe elɔ lɛ kpo: “Un ɖò kpɔ́ xá mi tɛgbɛ bɛ́sín dìn kaka yì jɛ gbè e gbè gbɛ̀ ɔ na vɔ dó é.” (Mat. 28:20) Lee Jezu ɖɔ gbɔn é ɔ, mɛ gegě ɖò alɔ ɖó ɖò azɔ̌ enɛ mɛ wɛ dìn. Lin tamɛ kpɔ́n kpɛɖé! Ðò xwè ɖokpo ɖokpo mɛ ɔ, ɖibla yì gbɛtɔ́ 300 000 wɛ nɔ bló baptɛm bo nɔ huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lobo nɔ lɛ́ nyí ahwanvu Jezu Klisu tɔn!\nMǐ jló na d’alɔ nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bonu ye na huzu ahwanvu Klisu tɔn lɛ\nNɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nǔkplɔnkplɔn mɛ lɛ nú ye na huzu ahwanvu sín azɔ̌ mǐtɔn na na sínsɛ́n hugǎn?\n7. Etɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó dìn? Etɛwu?\n7 Mɛ e ɖò Biblu kplɔ́n wɛ lɛ é nɔ yì nukɔn bo nɔ bló baptɛm. É ɖò mɔ̌ có, é cí ɖɔ mɛ e ɖò Biblu kplɔ́n xá mǐ wɛ ɖò gbesisɔmɛ lɛ é ɖé lɛ nɔ xò nǔ kpɔ́n dó ahwanvu huzuhuzu wu. Nǔ e kplɔ́n wɛ ye ɖè lɛ é nɔ víví nú ye, amɔ̌ ye nɔ yì nukɔn bá bló baptɛm ǎ. Enyi a ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛɖé wɛ ɔ, mǐ kúdeji ɖɔ a jló na d’alɔ ɛ bɔ é na zán nǔ e é kplɔ́n lɛ é, bo na wá huzu ahwanvu Klisu tɔn ɖé. Xóta elɔ na ɖɔ xó dó lee mǐ sixu d’alɔ nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn bɔ é na yí wǎn nú Jehovah bo na lɛ́ yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo gbɔn é wu. Etɛwu mǐ ka ɖó na ɖɔ xó dó xóta enɛ jí. Ðó hweɖelɛnu ɔ, é sixu byɔ ɖɔ mǐ ni ɖó nǔ nǔkplɔnkplɔn xá mɛɖé nu alǒ gbɔ.\n8. Etɛwu é ka sixu vɛwǔ hweɖelɛnu bɔ mǐ na d’alɔ Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bonu ye na yí wǎn nú Jehovah?\n8 Jehovah jló ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ ni sɛn emi ɖó ye yí wǎn n’i wu. Enɛ wu ɔ, nǔ e gbé mǐ na nya é wɛ nyí ɖɔ mǐ ni d’alɔ nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bonu ye na mɔ nǔ jɛ mɛ ɖɔ Jehovah nɔ kpé nukún dó ye mɛ ɖokpo ɖokpo wu tawun bo lɛ́ yí wǎn nú ye ɖesu. Mǐ jló na d’alɔ ye bɔ ye na nɔ kpɔ́n Jehovah dó mɔ “tɔ́ nú tɔ́cyɔvǐ lɛ, bo nyí xɛnyaɖomɛjitɔ́ nú asúkúsi lɛ.” (Ðɛh. 68:6) Enyi Biblu kplɔntɔ́ towe lɛ tuùn lě dò Mawu yí wǎn nú ye sɔ é ɔ, ye sixu jɛ wǎn yí nú é lɔ jí. É sixu vɛwǔ nú nǔkplɔntɔ́ ɖé lɛ bɔ ye na nɔ kpɔ́n Jehovah dó mɔ Tɔ́ wanyiyinɔ ɖé ɖó tɔ́ yeɖesunɔ tɔn nɔ ɖè wanyiyi xlɛ́ ye ǎ. (2 Tim. 3:1, 3) Enɛ wu ɔ, enyi a ɖò nǔ kplɔ́n xá mɛɖé wɛ hǔn, nɔ tɛɖɛ̌ jijɔ Jehovah tɔn e dɔn mɛ lɛ é jí. D’alɔ nǔkplɔntɔ́ towe lɛ nú ye ni tuùn ɖɔ Mawu wanyiyinɔ mǐtɔn jló ɖɔ ye ni mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ, bo ka lɛ́ ɖò gbesisɔmɛ bo na d’alɔ ye bɔ ye na kpé nǔ enɛ wu. Nǔ ɖevo tɛ mǐ ka sixu lɛ́ bló?\n9-10. Enyi mǐ ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛ lɛ wɛ ɔ, wema tɛ lɛ mǐ ka ɖó na zán? Etɛwu?\n9 Nɔ zán wema “Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?” kpo “Lee A Na Hɛn Hwiɖée Ðò Wanyiyi Mawu Tɔn Mɛ Gbɔn É” kpo. Nǔ titewungbe e wu è sɔnǔ nú wema enɛ lɛ é wɛ nyí ɖɔ ye na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na bló bɔ nǔ e kplɔ́n nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ wɛ mǐ ɖè é na byɔ ayi yetɔn mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, wemata 1tɔn wema Kplɔ́n Mǐ ɔ tɔn na xósin nú nǔkanbyɔ elɔ lɛ: Mawu ka nɔ kpé nukún dó mǐ wu à? alǒ É nyí adakaxotɔ́ wɛ à?, Nɛ̌ wuvɛ̌ e gbɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ é ka nɔ cí nú Mawu?, kpo A ka sixu nyí xɔ́ntɔn Jehovah tɔn à? kpo. Bɔ etɛ ka ɖò wema Hɛn Hwiɖée Ðò Wanyiyi Mawu Tɔn Mɛ mɛ? Wema enɛ na d’alɔ nǔkplɔntɔ́ ɔ bɔ é na tuùn lee nǔgbododó Biblu tɔn lɛ zinzan sixu bló bɔ gbɛzán tɔn na kpɔ́n te bɔ é na lɛ́ sɛkpɔ́ Jehovah d’eji gbɔn é. Enyi a na bo tlɛ ko kplɔ́n wema enɛ lɛ xá mɛ ɖevo lɛ hǔn, nɔ sɔnǔ ganji nú nǔkplɔnkplɔn ɖokpo ɖokpo, bo nɔ hɛn hudo tawun tawun nǔkplɔntɔ́ lɛ tɔn dó ayi mɛ.\n10 Mǐ ni ɖɔ ɖɔ nǔkplɔntɔ́ ɖé jló ɖɔ mi na ɖɔ xó ɖó kpɔ́ dó xóta e ɖò wema ɖé mɛ é jí, amɔ̌, wema ɔ ka ɖò Azɔ̌wanúgbá Mɛkplɔnkplɔn Tɔn mǐtɔn mɛ ǎ. A sixu byɔ ɛ ɖɔ é ni xà wema ɔ éɖokponɔ, enɛ ɔ, mi na lɛ́ gbɛkan dó nǔkplɔnkplɔn mitɔn nu ɖò wema e xó mǐ ɖɔ wá yì dìn lɛ é mɛ.\nNɔ xoɖɛ hwɛ̌ cobo bɛ́ nǔkplɔnkplɔn ɔ (Kpɔ́n akpáxwé 11gɔ́ ɔ)\n11. Hwetɛnu mǐ ka ɖó na jɛ ɖɛ xò jí ɖò Biblu kplɔnkplɔn ɖé hwenu? Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ nǔkplɔntɔ́ lɛ bɔ ye na tuùn nǔ e wu enɛ ɖò taji é gbɔn?\n11 Nɔ xoɖɛ hwɛ̌ cobo bɛ́ nǔkplɔnkplɔn ɔ. Enyi a jɛ Biblu kplɔ́n xá mɛɖé jí hǔn, é na nyɔ́ ɖɔ a ni nɔ bɛ́ nǔkplɔnkplɔn ɔ kpo ɖɛ kpo bo nɔ lɛ́ fó kpo ɖɛ kpo. É na nyɔ́ hugǎn ɖɔ a ni yawǔ jɛ mɔ̌ wà jí. Mǐ ɖó na d’alɔ nǔkplɔntɔ́ lɛ bɔ ye na tuùn ɖɔ gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn kɛɖɛ jɛn sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ nukúnnú jɛ Xó Tɔn mɛ. Mɛ e nɔ kplɔ́n Biblu mɛ é ɖé lɛ nɔ tinmɛ nǔ e wu mǐ nɔ xoɖɛ dó bɛ́ nǔkplɔnkplɔn ɔ é, bo nɔ xà Jaki 1:5, é ɖɔ: “Enyi nǔnywɛ hwedó mɛɖé ɖò mi mɛ hǔn, ni byɔ Mawu nú é na na ɛ.” Enɛ gudo ɔ, nǔkplɔnmɛtɔ́ ɔ nɔ kanbyɔ nǔkplɔntɔ́ ɔ ɖɔ “Nɛ̌ mǐ ka sixu byɔ nǔnywɛ Mawu gbɔn?” Nǔkplɔntɔ́ ɔ sixu yí gbè ɖɔ mǐ ɖó na xoɖɛ sɛ́dó Mawu.\n12. Nɛ̌ a ka sixu zán Ðɛhan 139:2-4 dó d’alɔ Biblu kplɔntɔ́ ɖé bɔ é na vo dó ɖɔ xó nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ gbɔn?\n12 Kplɔ́n lee è nɔ xoɖɛ gbɔn é nǔkplɔntɔ́ towe. Vɔ̌ ganjɛwu na ɛ ɖɔ Jehovah jló na sè ɖɛ e é nɔ xò kpo ayi bǐ kpo lɛ é. Tinmɛ n’i ɖɔ ɖò ɖɛ mǐɖesunɔ tɔn lɛ mɛ ɔ, mǐ sixu ɖɔ nǔ e ɖò ayi mǐtɔn mɛ lɛ é bǐ nú Jehovah, kaka jɛ wuvɛ̌ e mǐ ma ba na ɖɔ nú mɛɖebǔ ǎ lɛ é jí. Nǔgbo ɔ, Jehovah ko tuùn linlin e ɖò ayi gɔngɔn mǐtɔn mɛ lɛ é. (Xà Ðɛhan 139:2-4.) Mǐ sixu lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ ɖɔ ye ni byɔ Mawu ɖɔ é ni d’alɔ ye bonu ye na huzu linlin masɔgbe lɛ bo ɖu ɖò nǔwalɔ nyanya lɛ jí. Mǐ ni ɖɔ ɖɔ mɛ e ko ɖò Biblu kplɔ́n wɛ nú hwenu ɖè é kpó ɖò wǎn yí nú xwè e gosin pagáwun lɛ gɔ́n é ɖé wɛ. É tuùn ɖɔ é kún nyɔ́ ó, amɔ̌ é ka kpó ɖò vivǐ xwè ɔ sín akpáxwé ɖé lɛ tɔn ɖu wɛ. Dǒ wusyɛn lanmɛ n’i ɖɔ é ni ɖɔ lee nǔ cí n’i tawun é nú Jehovah. Ðɔ n’i ɖɔ é ni savo nú Mawu ɖɔ é ni d’alɔ ɛ bonu é na yí wǎn nú nǔ e Mawu yí wǎn na lɛ é kɛɖɛ.—Ðɛh. 97:10.\nYlɔ̌ Biblu kplɔntɔ́ towe wá kplé lɛ (Kpɔ́n akpáxwé 13gɔ́ ɔ)\n13. (a) Etɛwu mǐ ka ɖó na nɔ yawǔ ylɔ́ nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ wá kplé lɛ jí? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nǔkplɔntɔ́ ɖé na vo cí nǔ ɖɔ xwégbe wɛ é ɖè ɖɔhun ɖò kplé lɛ jí?\n13 Yawǔ ylɔ́ Biblu kplɔntɔ́ towe wá kplé lɛ. Nǔ e nǔkplɔntɔ́ towe sè bo mɔ ɖò kplé lɛ jí é sixu byɔ ayi mɛ n’i bo na lɛ́ d’alɔ ɛ b’ɛ na yì nukɔn. Xlɛ́ ɛ video Nɛ̌ Nǔ lɛ ka Nɔ Yì Gbɔn Ðò Kpléxɔ Axɔ́suɖuto ɔ Tɔn ɖé Mɛ? bo lɛ́ ylɔ́ ɛ kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo ɖɔ é ni wá. É nyɔ́ bló hǔn, d’alɔ ɛ bonu é na sɛ̀ tɛn wá. Enyi a nɔ kplá wɛnjlatɔ́ vovo lɛ yì nǔkplɔnkplɔn ɔ tɛnmɛ ɔ, é na nyɔ́ tawun. Enɛ na zɔ́n bɔ é na tuùn mɛ ɖevo lɛ ɖò agun ɔ mɛ, bo na lɛ́ vo cí nǔ ɖɔ xwégbe wɛ é ɖè ɖɔhun hwenu e é na wá kplé mǐtɔn lɛ é.\n14. Etɛ ka sixu sɔ́ akpakpa nǔkplɔntɔ́ ɖé bɔ é na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo?\n14 Nǔ e gbé nya wɛ mǐ ɖè é wɛ nyí ɖɔ mǐ na d’alɔ Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bɔ ye na yì nukɔn. (Efɛ. 4:13) Enyi mɛɖé yí gbè bo na kplɔ́n Biblu ɔ, lee nǔkplɔnkplɔn ɔ na hɛn lè wá n’i gbɔn é wɛ sixu ɖu ayi mɛ n’i jɛ nukɔn. Amɔ̌, enyi wǎn e é yí nú Jehovah é ɖò jijɛji wɛ ɔ, é sixu jɛ tamɛ lin dó lee é na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn é wu jí, kaka jɛ mɛ e ko ɖò agun ɔ mɛ lɛ é jí. (Mat. 22:37-39) Ðɔ nú nǔkplɔntɔ́ towe ɖò hwenu e é nyɔ́ bló dó é ɖɔ wǔjɔmɛ wɛ é nyí ɖɔ è ni nɔ gudo nú azɔ̌ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn ɖò akwɛzinzan linu.\nKplɔ́n Biblu kplɔntɔ́ towe lee é sixu wà nǔ gbɔn hwenu e tagba lɛ wá xwetɔ́n é é (Kpɔ́n akpáxwé 15gɔ́ ɔ)\n15. Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ Biblu kplɔntɔ́ ɖé b’ɛ na nɔ ɖeɖɛ tagba e sixu wá xwetɔ́n lɛ é ganji gbɔn?\n15 Kplɔ́n Biblu kplɔntɔ́ towe lee é sixu wà nǔ gbɔn hwenu e tagba lɛ wá xwetɔ́n é. Mǐ ni ɖɔ ɖɔ Biblu kplɔntɔ́ towe e nyí wɛnjlatɔ́ bo ma ko bló baptɛm ǎ é ɖɔ nú we ɖɔ mɛɖé ɖò agun ɔ mɛ bo wà nǔ nyi dò dó emi. Ma nɔ mɛɖé jí ó, loɔ, tinmɛ nǔ e Biblu ɖɔ é ɖó na bló é n’i. É sixu sɔ́ hwɛ kɛ nɔví ɔ bo wɔn nǔ e jɛ é. Abǐ, nú é ma sixu bló mɔ̌ ǎ ɔ, é ɖó na ɖɔ xó xá ɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo kpodo wanyiyi kpo bonu fífá na nɔ ye tɛntin. (Sɔ́ jlɛ́ dó Matie 18:15 wu.) D’alɔ nǔkplɔntɔ́ towe bonu é ni sɔnǔ nú nǔ e é na ɖɔ é. Xlɛ́ ɛ lee é sixu zán JW Library ®, Anademẹwe Dodinnanu Tọn Na Kunnudetọ Jehovah Tọn lẹ kpo jw.org® kpo gbɔn bo na dó tuùn ali e nu é na ɖeɖɛ tagba ɔ ɖè lɛ é. Bǎ e mɛ è kplɔ́n ɛ jɛ nukɔn nú baptɛm tɔn b’ɛ nɔ ɖeɖɛ tagba lɛ ɖó é ɔ, bǎ enɛ mɛ wɛ é na vo bo nɔ ayǐ xá mɛ e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é ɖó.\n16. Etɛwu é ka nyɔ́ ɖɔ a ni ylɔ́ wɛnjlatɔ́ ɖevo lɛ nú ye ni gɔ́ nú we ɖò nǔkplɔnkplɔn ɖé tɛnmɛ?\n16 Nɔ ylɔ́ mɛ ɖevo e ɖò agun ɔ mɛ lɛ é ɖɔ ye ni wá nɔ nǔkplɔnkplɔn ɔ tɛnmɛ; a sixu lɛ́ ylɔ́ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɔmɔ̌ hwenu e é na wá é. Etɛwu? Gɔ́ nú hwɛjijɔ e ko wá yì lɛ é ɔ, wɛnjlatɔ́ ɖevo lɛ sixu d’alɔ nǔkplɔntɔ́ towe ɖò ali e nu hwɛ ma sixu kpéwú ɖè ǎ é ɖé lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nǔkplɔntɔ́ ɖé sixu ɖò tintɛnkpɔn wɛ bá jó azɔ nunu dó, bo ka ko hwe d’ewu azɔn nabi ɖé. Byɔ Kúnnuɖetɔ́ e vlafo ɔ, azɔn gegě wɛ é ko hwedó nǔwalɔ enɛ jijodó wu, b’ɛ wá kpa ɛ é ɖé ɖɔ é ni kplá we yì nǔkplɔnkplɔn ɔ tɛnmɛ. Kúnnuɖetɔ́ hatɔ́ towe ɔ sixu ɖè wě tawun tawun e Biblu kplɔntɔ́ ɔ ɖó hudo tɔn é ɖé lɛ xá ɛ. Enyi a ma sixu vo ɖò nɔví nǔwukpétɔ́ ɖé nukɔn bo kplɔ́n nǔ xá mɛ ɔ ǎ hǔn, byɔ ɛ ɖɔ éyɛ ni kplɔ́n nǔ xá Biblu kplɔntɔ́ ɔ gbè enɛ gbè. Ðebǔ wɛ é na bo nyí ɔ, ɖu lè nǔ e mɛ ɖevo lɛ ko mɔ kpɔ́n é tɔn. Flín ɖɔ nǔ e nya wɛ mǐ ɖè é wɛ nyí ɖɔ nǔkplɔntɔ́ ɔ ni yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo.\n17-18. Etɛ jí a ka ɖó na lin tamɛ dó hwenu e a ɖò dida kpɔ́n wɛ ɖɔ emi na ɖó nǔkplɔnkplɔn xá mɛɖé te alǒ gbɔ à jí é?\n17 Enyi Biblu kplɔntɔ́ towe ma ɖò nukɔn yì wɛ ganji ǎ ɔ, a sixu jɛ kinkanbyɔ hwiɖée jí ɖɔ, ‘Un ɖó na ɖó nǔkplɔnkplɔn ɔ te wɛ à?’ Enyi a ɖò ninɔmɛ ɔ gbéjé kpɔ́n wɛ ɔ, a ɖó na zé ayi ɖó nǔwukpíkpé mɛ ɔ tɔn lɛ jí. É nɔ byɔ hwenu ɖò mɛɖé lɛ sí cobɔ ye na yì nukɔn; é ka nɔ nyí mɔ̌ nú mɛ ɖevo lɛ ǎ. Kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Nǔkplɔntɔ́ ce ka ɖò nukɔn yì wɛ sɔgbe xá ninɔmɛ tɔn à?’ ‘É ka ko jɛ “tónú sè” nú nǔ e kplɔ́n wɛ é ɖè lɛ é jí à?’ (Mat. 28:20) Nǔkplɔntɔ́ ɖé sixu yì nukɔn kpɛɖé kpɛɖé, amɔ̌, é ɖó na yì nukɔn ɖó bǎ e jɛxa é mɛ.\n18 Amɔ̌, enyi mǐ ko ɖò nǔ kplɔ́n xá mɛɖé wɛ nú táan ɖé, bɔ mɛ ɔ ma nɔ kéya nú nǔ e kplɔ́n wɛ é ɖè lɛ é ǎ ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà? Kpɔ́n ninɔmɛ elɔ: Nǔkplɔntɔ́ towe ko fó wema Kplɔ́n Mǐ ɔ, bo tlɛ sixu ko bɛ́ Hɛn Hwiɖée Ðò Wanyiyi Mawu Tɔn Mɛ, amɔ̌, é ka wá kplé lɛ ɖokpo lě vɔ́vɔ́ kpɔ́n ǎ, kaka jɛ Flǐn jí! Bɔ nǔɖe ma sín nǔɖe nu kpowun ɔ, é nɔ sún nǔkplɔnkplɔn ɔ. Ðò ninɔmɛ mɔhun mɛ ɔ, a ɖó na ɖɔ xó jɔ xó nú nǔkplɔntɔ́ ɔ.*\n19. Mɛ e é cí ɖɔ é kún kéya nú Biblu kplɔnkplɔn tɔn ó é ɔ, etɛ a ka sixu ɖɔ n’i? Etɛ lɛ jí a ka ɖó na lin tamɛ dó?\n19 A sixu bɛ́ gbɔn lě, ‘Enyi a huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn ɔ, etɛ ka na vɛwǔ nú we hugǎn bɔ a lin?’ Biblu kplɔntɔ́ ɔ sixu ɖɔ, ‘Un yí wǎn nú Biblu kplɔnkplɔn, amɔ̌, un ka na huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn gbeɖé ǎ!’ Enyi linlin enɛ wɛ é nɔ ɖó dìn e é ko kplɔ́n nǔ nú táan ɖé é ɔ, hwɛjijɔ ɖé ka tíìn, bɔ è na zɔn d’ewu, bo kpó ɖò nǔ kplɔ́n xá ɛ wɛ à? Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, é sixu nyí azɔn nukɔntɔn e nǔkplɔntɔ́ towe ɖò nǔ e ɖò dindɔn ɛ dó gudo wɛ é ɖɔ nú we wɛ é nɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é sixu nɔ mɔ ɖɔ emi kún sixu jla wɛn gbɔn xwégbe xwégbe gbeɖé ó. Dìn e a tuùn nǔ e lin wɛ é ɖè é ɔ, a sixu mɔ nǔ jɛ nǔ e na d’alɔ ɛ é mɛ hugǎn.\nMa gú hwenu dó ɖò nǔ kplɔ́n xá Biblu kplɔntɔ́ e ma ɖò nukɔn yì wɛ ǎ é ó (Kpɔ́n akpáxwé 20gɔ́ ɔ)\n20. Nɛ̌ nǔ e mǐ mɔ jɛ Mɛsɛ́dó 13:48 mɛ é ka d’alɔ mǐ, bɔ enyi mǐ na kpó ɖò nǔ kplɔ́n xá mɛɖé wɛ alǒ gbɔ ɔ, mǐ na tuùn gbɔn?\n20 É blawǔ ɖɔ Biblu kplɔntɔ́ ɖé lɛ cí Izlayɛli-ví e nɔ gbɛ̀ ɖò Ezekiyɛli hwenu lɛ é ɖɔhun. Jehovah ɖɔ nú Ezekiyɛli dó ye wu ɖɔ: “Hanvívíjitɔ́ ɖé kpowun wɛ ye sɔ́ we dó mɔ, hanvívíjitɔ́ e ɖó gbè ɖagbe kɔnu bo nɔ dó jihan, bo nɔ ɖò nǔ xò d’emɛ wɛ ɔ wɛ ye sɔ́ we dó mɔ. Ye nɔ sè xó e a ɖɔ lɛ; ye mɛ ɖebǔ ka nɔ bló ɖ’eji ǎ.” (Ezek. 33:32) É sixu vɛwǔ nú mǐ bɔ mǐ na ɖɔ nú mɛɖé ɖɔ mǐ na ɖó nǔkplɔnkplɔn xá ɛ te. Amɔ̌, “hwenu kpɛɖé wɛ kpò.” (1 Kɔ. 7:29) É na nyɔ́ ɖɔ è ni ma gú hwenu mɛtɔn dó ɖò nǔ kplɔ́n xá mɛ e ma ɖò nukɔn ɖebǔ yì wɛ ǎ é ó. Mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo ba mɛ e “ɖó ninɔmɛ ayi mɛ tɔn e jɛxa gbɛ̀ mavɔmavɔ lɛ é.”—Xà Mɛsɛ́dó 13:48, nwt.\nMɛ ɖevo lɛ sixu ɖò fí e a nɔ ɖekúnnu ɖè é bo ɖò ɖɛ xò wɛ bá mɔ alɔdó (Kpɔ́n akpáxwé 20gɔ́ ɔ)\n21. Ðɔ xóta mǐtɔn xwè 2020 tɔn. Etɛwu é ka sɔgbe?\n21 Xóta mǐtɔn xwè 2020 tɔn na d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na zé ayi ɖó lee mǐ sixu wà gbɔn, bɔ nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ nú ye na huzu ahwanvu zɔ́ mǐtɔn na kpɔ́n te hugǎn gbɔn é jí. Xó ɖěɖee Jezu ɖɔ ɖò kplé taji e é bló ɖò Galilée só ɖé jí é ɖé lɛ ɖ’emɛ; é ɖɔ: Hǔn, mi yì, bo kplɔ́n nǔ mɛ lɛ nú ye ni huzu ahwanvu, lobo bló baptɛm nú ye.—Mat. 28:19.\nMi nú mǐ ni kánɖeji bo na zé ayi ɖó lee mǐ sixu wà gbɔn, bɔ nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ nú ye na huzu ahwanvu zɔ́ mǐtɔn na kpɔ́n te hugǎn é kpo alɔdidó ye bonu ye na bló baptɛm kpo jí (Kpɔ́n akpáxwé 21gɔ́ ɔ)\nEtɛwu é ka ɖò taji ɖɔ mǐ ni bló bonu xó ɔ ni byɔ ayi mɛ nú Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ? Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn?\nNɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ nǔkplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bɔ ye na yì nukɔn ɖò gbigbɔ lixo gbɔn?\nEtɛ lɛ mǐ ka ɖó na da kpɔ́n hwenu e mǐ jló na ɖó nǔkplɔnkplɔn xá mɛɖé te é?\nXóta mǐtɔn xwè 2020 tɔn dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni “kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu.” Jehovah sɛntɔ́ lɛ bǐ wɛ ɖó na setónú nú gbeɖiɖe enɛ. Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ xó ɔ na byɔ ayi mɛ nú Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bɔ ye na huzu ahwanvu Klisu tɔn? Xóta elɔ na xlɛ́ mǐ lee mǐ sixu d’alɔ Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ bɔ ye na sɛkpɔ́ Jehovah gbɔn é. Mǐ na lɛ́ ɖɔ xó dó lee mǐ sixu wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ mǐ na ɖó nǔ Biblu kplɔnkplɔn ɖé nu alǒ gbɔ gbɔn é wu.\nKpɔ́n video Lee È Na Ðó Nǔ Kplɔnkplɔn Xá Biblu Kplɔntɔ́ E Ma Ðò Nukɔn Yì Wɛ Ǎ lɛ É Te Gbɔn É, ɖò JW Library® mɛ.


2 Tan 11 - 2 Chroniques 11\nÉe Hlobowámu wá Jeluzalɛ́mu ɔ́, é kplé ahwanfuntɔ́ syɛ́nsyɛ́n adɔ̌kpo tɛ́nnɛ (180.000) ɖo akɔta Judáa tɔn kpódó Bɛnjamɛ́ɛ tɔn kpó mɛ, bónú yě ná yi fun ahwan xá Izlayɛ́linu e ɖo Totaligbé lɛ́ɛ, bɔ Hlobowámu ná ɖu axɔ́sú ɖo yě nu gǎnnugǎnn.\nMawu Mavɔmavɔ ká ɖɔ nú ɖɛ̌mɛnu tɔn Cemaya ɖɔ:\n“Đɔ nú Hlobowámu Salomɔ́ɔ ví, axɔ́sú Judáa tɔn ɔ́ kpódó Izlayɛ́li ví e ɖo akɔta Judáa tɔn ɔ́ mɛ lɛ́ɛ bǐ kpó, kpódó Bɛnjamɛ́ɛ tɔn ɔ́ bǐ kpó ɖɔ:\n‘Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ mi ní ma yi fun ahwan xá nɔví mitɔn lɛ́ɛ ó, ɖɔ mɛ ɖokpó ɖokpó ní lɛ́ kɔ yi xwé tɔn gbe, ɖó émí wɛ zɔ́n bɔ nǔ énɛ́ lɛ́ɛ bǐ jɛ.’ ” Yě se nǔ e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ ɔ́, bó lɛ́ kɔ, bó sɔ́ fun ahwan xá Jelobowámu ǎ.\nHlobowámu wá cí Jeluzalɛ́mu, bó mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó toxo e ɖo Judáa lɛ́ɛ.\nÉ mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó Bɛteleyɛ́mu, Etámu, Tekowa,\nBɛti-Súu, Soko, Adulámu,\nGati, Maleca, Zifu,\nAdolayímu, Lakíci, Azeka, 10Soléa, Ayalɔ́ni kpódó Eblɔ́n kpó.\nToxo énɛ́ lɛ́ɛ ɖo Judáa kpódó Bɛnjamɛ́ɛ kpó yíkúngban jí.\nÉ mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó yě, bó sɔ́ tokpɔngán ɖó toxo lɛ́ɛ ɖokpó ɖokpó nu, bó nɔ́ bɛ́ nǔɖuɖu kpódó ami kpó, kpódó vɛ̌ɛn kpó dó toxo énɛ́ lɛ́ɛ mɛ.\nÉ bɛ́ gǎglónú kpódó hwǎn kpó ɖó toxo énɛ́ lɛ́ɛ ɖokpó ɖokpó mɛ. Toxo énɛ́ lɛ́ɛ e é bló bɔ yě syɛ́n sɔ mɔ̌ ɔ́ zɔ́n, bɔ Judáa to ɔ́ kpódó Bɛnjamɛ́ɛ to ɔ́ kpó nɔ acɛ tɔn mɛ.\nVɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ lɛ́ɛ kpódó Levíi ví lɛ́ɛ kpó gosín fí tɛnmɛ tɛnmɛ ɖo Izlayɛ́li bó wá nɔ Jelobowámu jí.\nLevíi ví lɛ́ɛ jó toxo yětɔn lɛ́ɛ kpódó ayǐkúngban yětɔn lɛ́ɛ kpó dó, bó yi cí Jeluzalɛ́mu kpó Judáa kpó, ɖó Jelobowámu kpódó vǐ tɔn lɛ́ɛ kpó lɔn nǔ nú yě ná wa vɔ̌sánú-xwlémawuzɔ́ yětɔn ǎ.\nJelobowámu ɖésúnɔ kó ɖe mɛɖé lɛ́ɛ, bɔ yě nyǐ vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ gbɔn tɛn mímɛ́ e ɖo só jí só jí lɛ́ɛ, bó ɖe mɛ ɖé lɛ́ɛ, bɔ yě nyí vodúnnɔ ɖo fí e gbǎgbá kpó nyibúví kpó sín akpajlɛ́ e é bló lɛ́ɛ nɔ́ nɔ lɛ́ɛ.\nMɛ e ɖo akɔta Izlayɛ́li tɔn e ɖo Totaligbé lɛ́ɛ mɛ, bɔ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Izlayɛ́li tɔn ɔ́ ná sɛn myá nukún ná lɛ́ɛ bǐ jɛ Levíi ví lɛ́ɛ gúdo yi Jeluzalɛ́mu, bó xwlé vɔ̌sánú Mawu Mavɔmavɔ, Mawu tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ tɔn.\nNǔ énɛ́ ɔ́ zɔ́n bɔ yě ná hlɔ̌nhlɔ́n axɔ́súɖuto Judáa tɔn ɔ́, lobo dó wǔsyɛ́n lanmɛ nú Hlobowámu Salomɔ́ɔ ví ɔ́ káká nú xwe atɔn, ɖó yě zǎn gbɛ yětɔn Davídi kpódó Salomɔ́ɔ kpó ɖɔhun hwenɛ́nu.\nHlobowámu da Maxaláti; asi tɔn tɔ́ nɔ́ nyí Yelimɔ́ti; Davídi ví wɛ. Asi tɔn sín nɔ nɔ nyí Avihayilu. Avihayilu ɔ́, Eliavu ví wɛ é nyí, bó nyí Jɛsée vívú.\nMaxaláti ji vǐ atɔn n'i: é ji Yewúci, Cemaliya kpódó Zaxámu kpó.\nHlobowámu lɛ́ wá da Maaka, Abusalɔ́mu ví ɔ́. Éyɛ́ ji vǐ ɛnɛ n'i. É ji Abiya, Atayi, Ziza kpódó Celomíti kpó.\nHlobowámu yí wǎn nú Maaka Abusalɔ́mu ví ɔ́ hú asi ɖě lɛ́ɛ bǐ. Asi afɔtɔn-nukún-atɔn wɛ é ɖó, bó lɛ́ ɖó asi kanɖé ko (60) ɖěvo. É ɖó vǐ súnnu koatɔ́n-nukún-atɔn (28) bó ɖó vǐ nyɔ̌nu kanɖé ko (60).\nHlobowámu sɔ́ Abiya Maaka ví ɔ́ gǎn ɖó nɔví tɔn lɛ́ɛ nu, ɖó é jló ná sɔ́ ɛ axɔ́sú.\nAyi tɔn yá wǔ mɔ nǔ, bɔ é má vǐ tɔn e kpo lɛ́ɛ gbɔn Judáa to ɔ́ kpódó Bɛnjamɛ́ɛ to ɔ́ kpó mɛ, ɖo toxo e é mɛ ahohó lɛ́ lɛ̌ dó lɛ́ɛ mɛ. É sɛ́ nǔɖuɖu dó yě kpɔ́ gégé, lobo da asi nú yě kɔn nyi kpɔ́.


Fɛ́nú Mawu Tɔn Nɔ Sù Nukún Mǐtɔn Mɛ | Nùkplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lamba Lettonie-Gbè Lhukonzo Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mixe Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tshwa Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nAtɔxwɛ: Nùkplɔnkplɔn Tɔn | Juillet 2016\n“Mǐ bǐ . . . mɔ fɛ́nú yí dó fɛ́nú jí.”—JAAN 1:16.\nHAN LƐ: 95, 13\nFɛ́nú Jehovah tɔn e gbɛtɔ́ lɛ mɔ é ɖětɛ ka hugǎn bǐ?\nNɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ hwɛhuhu kún sɔ́ kp’acɛ nú mǐ ó, loɔ, fɛ́nú Mawu tɔn wɛ kp’acɛ nú mǐ gbɔn?\nNyɔna tɛ lɛ mǐ ka nɔ mɔ, ɖó fɛ́nú Jehovah tɔn wu?\n1, 2. (a) Ðɔ lǒ e Jezu dó dó viwunglenɔ ɖé wu é. (b) Nɛ̌ tan ɔ ka xlɛ́ jijɔ nùnamɛ kpo fɛ́nú kpo tɔn gbɔn?\nVIWUNGLENƆ ɖé yì tokplétɛn zǎnzǎn tɛɛn bo na ba mɛ bonu ye na w’azɔ̌ n’i ɖò viwungle tɔn mɛ. Mɛ e é mɔ lɛ é yí gbè nú azɔ̌kwɛ e é ɖɔ é bo ɖidó azɔ̌ ɔ wà gbé. É ɖò mɔ̌ có, glenɔ ɔ lɛ́ ɖó hudo azɔ̌watɔ́ tɔn hú mɔ̌, bo lɛkɔ yì tokplétɛn ɔ azɔn nabi ɖé ɖò kéze ɔ mɛ bo nɔ ɖò mɛ ba gɔ́ na wɛ, bo tlɛ ɖɔ emi na sú azɔ̌kwɛ e jɛxa ɔ mɛ ɖěɖee é ba dó gle ɔ mɛ hwelɛkɔ bǐ lɛ é. Ee gbadanu sù é ɔ, é kplé azɔ̌watɔ́ lɛ bo na sú azɔ̌kwɛ yetɔn lɛ ye, lobo sú akwɛ ɖokpo ɔ ye mɛ ɖokpo ɖokpo, enyi ye na bo tlɛ w’azɔ̌ nú ganxixo gègě alǒ ganxixo ɖokpo kpowun ɔ nɛ. Ee mɛ e é ba jɛ nukɔn lɛ é mɔ mɔ̌ é ɔ, ye hlun nǔ ɖɔ. Viwunglenɔ ɔ ka ɖɔ: ‘Mi yí gbè nú azɔ̌kwɛ e un ɖɔ na sú mi é sín? Un ɖ’acɛ bo na na nǔ ɖebǔ e jló mì é azɔ̌watɔ́ ce lɛ bǐ à é? Wǔ hwan wɛ mi ɖè ɖó ɖagbe e wà wɛ un ɖè é wutu à?’—Mat. 20:1-15.\n2 Lǒ Jezu tɔn enɛ flín jijɔ Jehovah tɔn ɖokpo mǐ bɔ è ɖɔ xó tɔn ɖò Biblu mɛ azɔn gègě, é wɛ nyí “fɛ́nú” tɔn. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 6:1) Azɔ̌watɔ́ ɖěɖee w’azɔ̌ nú ganxixo ɖokpo kpowun lɛ é jɛxa bo na yí azɔ̌kwɛ kpíkpé ǎ ɖɔhun, amɔ̌, viwunglenɔ ɔ nyɔ́ xomɛ dó ye wu b’ɛ vɛ́ jlɛ́. Akɔwé ɖokpo ɖɔ dó xókwin “fɛ́nú” ɔ wu bo ɖɔ: “Linlin taji e xókwin ɔ ɖó é wɛ nyí nùnina e mɛɖé ma jɛxa ǎ é ɖé nina mɛ ɔ vɔ̌nu.”\nNǓ E JEHOVAH NA MƐ B’Ɛ XƆ AKWƐ HÚ BǏ É\n3, 4. Etɛwu Jehovah ka jɔwu ɖaxó ɖé gbɛtɔ́ lɛ? Nɛ̌ é ka wà mɔ̌ gbɔn?\n3 Mawuxówema ɔ ɖɔ “nùnina vɔ̌nu fɛ́nú Mawu tɔn tɔn” sín xó. (Efɛ. 3:7, NWT) Etɛwu Jehovah ka na “nùnina vɔ̌nu” enɛ mɛ? Nɛ̌ é ka na mɛ gbɔn? Enyi mǐ bló nǔ e Jehovah byɔ ɖò mǐ sí lɛ é bǐ kpíkpé tɔn ɔ, mǐ na jɛxa xomɛ e é nyɔ́ dó mǐ wu é. Amɔ̌, mǐ nɔ kpéwú ǎ. Enɛ wu ɔ, axɔsu nùnywɛtɔ́ Salomɔ́ɔ wlan ɖɔ: “Gbɛtɔ́ hwɛjijɔnɔ e nɔ wà ɖagbe bo ma nɔ hu hwɛ ǎ é ɖokpo géé tíìn ɖò ayikúngban jí fí ǎ.” (Nùt. 7:20) Mɔ̌ ɖokpo ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu ɖɔ: “Gbɛtɔ́ lɛ bǐ wɛ hu hwɛ bɔ susu e Mawu nɔ na mɛ ɔ, ye ɖó ɖě ɖ’emɛ ǎ” bɔ “axɔ e hwɛhuhu nɔ sú mɛ ɔ wɛ nyí kú.” (Hlɔ. 3:23; 6:23a) Nǔ e mǐ jɛxa é nɛ.\n4 É ɖò mɔ̌ có, Jehovah jɔwu ɖaxó ɖé gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ dó ɖexlɛ́ ɖɔ emi yí wǎn nú ye. Nùnina tɔn e hugǎn bǐ é wɛ nyí “Vǐɖokponɔ tɔn” e é sɛ́dó ayikúngban jí b’ɛ wá kú dó ta mǐtɔn mɛ é. (Jaan 3:16) Enɛ wu wɛ Pɔlu wlan dó Jezu wu ɖɔ é “kú dó gbɛtɔ́ lɛ bǐ tamɛ gbɔn fɛ́nú Mawu tɔn gblamɛ, bɔ mǐ ka ɖò mimɔ ɛ wɛ dìn bɔ è sɔ́ susu kpodo yɛ̌yi kpan sín axɔsugbakún xwè n’i ɖó ya e é jì, bo kú ɔ wu.” (Ebl. 2:9) Nugbǒ ɔ, “nǔ e Mawu nɔ na mɛ vɔ̌nu ɔ wɛ nyí gbɛ̀ mavɔmavɔ e mǐ ɖó ɖò bǔ e mǐ ɖè xá Klisu Jezu Aklunɔ mǐtɔn mɛ é.”—Hlɔ. 6:23b.\n5, 6. Lè tɛ mǐ ka mɔ (a) hwenu e hwɛhuhu kpa acɛ dó mǐ jí é? (b) hwenu e fɛ́nú kpa acɛ dó mǐ jí é?\n5 Nɛ̌ gbɛtɔ́ lɛ ka ɖu gǔ hwɛhuhu kpo kú kpo sín ninɔmɛ e mǐ bǐ ɖó é tɔn gbɔn? Biblu tinmɛ ɖɔ: “É sín nǔ e gbɛtɔ́ ɖokpo géé [Adamu] wà nyì dò ɔ wu, bɔ kú ɖu axɔsu” dó kúnkan Adamu tɔn lɛ jí. (Hlɔ. 5:12, 14, 17) Amɔ̌, xomɛ hun mǐ ɖɔ mǐ hɛn ɔ, mǐ na bló bɔ hwɛhuhu sɔ́ na kpa acɛ alǒ nyí gǎn nú mǐ ǎ. Gbɔn nùɖiɖi ɖiɖó nú vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Klisu tɔn gblamɛ ɔ, mǐ nɔ sɔ́ mǐɖée ɖó fɛ́nú Jehovah tɔn sín acɛkpikpa glɔ. Gbɔn nɛ̌ é? “Fí e hwɛhuhu . . . sukpɔ́ ɖè ɔ, fɛ́nú Mawu tɔn nɔ túnflá ɖò finɛ. Hǔn enɛ ɔ wu wɛ lee hwɛhuhu ko ɖu axɔsu gbɔn kú jí ɔ, mɔ̌ ɖokpo ɔ jɛn fɛ́nú Mawu tɔn ɖò axɔsu ɖu wɛ gbɔn hwɛjijɔ jí, bo na kplá mǐ yì gbɛ̀ mavɔmavɔ mɛ gbɔn Jezu Klisu Aklunɔ mǐtɔn jí.”—Hlɔ. 5:20, 21.\n6 Mǐ kpó ɖò hwɛhutɔ́ nyí wɛ có, mǐ ɖó na jó mǐɖée dó bonu hwɛhuhu na kpa acɛ nú gbɛzán mǐtɔn ǎ. Enyi mǐ ka hu hwɛ jɛn wɛ ɔ, mǐ na byɔ hwɛsɔkɛ Jehovah. Pɔlu gb’akpá nú Klisanwun lɛ ɖɔ: “Hwɛhuhu na ɖó acɛ ɖò mi jí ǎ; ɖó mi sɔ́ ɖò sɛ́n ɔ sín acɛ mɛ ǎ; loɔ, fɛ́nú Mawu tɔn mɛ wɛ mi ɖè.” (Hlɔ. 6:14) Enɛ wu ɔ, fɛ́nú sín acɛ mɛ wɛ mǐ ɖè. Bɔ lè tɛ ka ɖ’emɛ? Pɔlu tinmɛ ɖɔ fɛ́nú Mawu tɔn “kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni jó gbɛ̀ nyanya zinzan kpo jlǒ gbɛmɛ fí tɔn lɛ kpo dó, bo na nɔ wà nǔ e sɔgbe é, bo na nɔ zán gbɛ̀ jlɔjlɔ, lobo na nɔ gbeji nú Mawu.”—Ti. 2:11, 12.\nMAWU NA FƐ́NÚ MǏ ÐÒ ALI “TƐNMƐ TƐNMƐ” NU\n7, 8. Etɛ ka nyí tinmɛ Jehovah nɔ na fɛ́nú tɔn mǐ ɖò ali “tɛnmɛ tɛnmɛ” nu tɔn? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ lɛ é.)\n7 Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ wlan ɖɔ: “Nùnina tɛnmɛ tɛnmɛ wɛ Mawu na mi. Mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na nyí nǔjikpɔntɔ́ ɖagbe nùnina e Mawu na ɛ tɔn, bo ɖó na zán nú ɖagbe mɛ bǐ tɔn.” (1 Pi. 4:10) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? É wɛ nyí ɖɔ, mɛtɛnkpɔn alɔkpa ɖebǔ na bo wá kpannukɔn mǐ ɔ, Jehovah hɛn ɔ é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖu ɖ’eji. (1 Pi. 1:6) Xomɛnyínyɔ́ Mawu tɔn sín nǔwiwa ɖé na ɖè jɛn wɛ hwebǐnu bo na sɔgbe xá mɛtɛnkpɔn ɖokpo ɖokpo.\n8 Nugbǒ ɔ, ali tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ nu wɛ Jehovah nɔ na fɛ́nú tɔn mǐ ɖè. Mɛsɛ́dó Jaan wlan ɖɔ: “Nyɔna tɔn mɛ wɛ mǐ bǐ mɔ dɔkun e nyí mǐtɔn ɔ yí ɖè, bo mɔ fɛ́nú yí dó fɛ́nú jí.” (Jaan 1:16) Fɛ́nú e Jehovah na mǐ ɖò ali tɛnmɛ tɛnmɛ nu lɛ é zɔ́n bɔ mǐ mɔ nyɔna gègě. Ðětɛ lɛ mɔ̌?\n9. Lè tɛ fɛ́nú Jehovah tɔn ka na mǐ? Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ é sù nukún mǐtɔn mɛ gbɔn?\n9 È sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ. Enyi mǐ lɛkɔ sín hwɛ mǐtɔn lɛ gudo bo fɔ́n bo ɖò xwi ɖí xá jlǒ hwɛhuhu tɔn mǐtɔn lɛ wɛ ɔ, Jehovah na sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ, ɖó fɛ́nú tɔn wutu. (Xà 1 Jaan 1:8, 9.) Nùblawukúnúmɛ Mawu tɔn ɖó na sù nukún mǐtɔn mɛ bo sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na kpa susu n’i. Pɔlu wlan sɛ́dó Klisanwun yí ami dó ɖè hàtɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: “[Jehovah] yí mǐ sín zinflu sín hlɔnhlɔn sí, bo sɔ́ mǐ ɖó Vǐ tɔn vívɛ́ná ɔ sín axɔsuɖuto mɛ. Vǐ vívɛ́ná enɛ wɛ zɔ́n, bɔ Mawu xɔ mǐ sín kannumɔgbenu bo sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ.” (Kolo. 1:13, 14) Hwɛ mǐtɔn lɛ e è sɔ́ kɛ mǐ é hun nyɔna ɖaaɖagbe gègě ɖevo lɛ sín ali nú mǐ?\n10. Etɛ sín vivǐ mǐ ka nɔ ɖu, ɖó fɛ́nú Mawu tɔn wu?\n10 Mǐ ɖò fífá mɛ xá Mawu. Kɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ wɛ mǐ nyí sín dò, ɖó ninɔmɛ hwɛhuhu tɔn mǐtɔn wu. Pɔlu yí gbè nú xó enɛ, bo ɖɔ: “Kɛntɔ́ Mawu tɔn wɛ mǐ ko nyí ɖ’ayǐ; loɔ, Mawu dóhwɛ gbɔ xá mǐ gbɔn kú e Vǐ tɔn kú ɔ gblamɛ.” (Hlɔ. 5:10) Hwɛdogbɔ enɛ zɔ́n bɔ mǐ ɖò fífá mɛ xá Jehovah. Pɔlu sɔ́ wǔjɔmɛ enɛ cá dó fɛ́nú Jehovah tɔn wu, bo ɖɔ: “Ee Mawu sɔ́ mǐ [nɔví yí ami dó ɖè Klisu tɔn lɛ] dó huzu hwɛjijɔnɔ gbɔn nùɖiɖi gblamɛ ɔ, fífá ɖò mǐ kpo Mawu kpo tɛntin, gbɔn Aklunɔ mǐtɔn Jezu Klisu sín nǔwiwa lɛ gblamɛ. Nùɖiɖi mǐtɔn zɔ́n bɔ mǐ kpéwú, bo mɔ fɛ́nú e Mawu na mǐ ɔ yí gbɔn Jezu jí; fɛ́nú enɛ wɛ zɔ́n bɔ mǐ lidǒ dìn.” (Hlɔ. 5:1, 2) Nyɔna jiwǔ ɖé wɛ nyí enɛ à cé?\nFɛ́nú Mawu tɔn sín xlɛ̌ ɖé lɛ: È jɔwu mǐ bɔ mǐ sè wɛnɖagbe ɔ (Kpɔ́n akpáxwé 11gɔ́ ɔ)\n11. Nɛ̌ mɛ yí ami dó ɖè lɛ ka hɛn “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” wá hwɛjijɔ li jí gbɔn?\n11 È sɔ́ mǐ dó huzu hwɛjijɔnɔ. Mǐ bǐ wɛ è jì kpo nǔagɔwiwa kpo. Amɔ̌, gbeyiɖɔ Daniyɛli ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ ɔ, “mɛ e ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ lɛ é,” é wɛ nyí ɖɔ mɛ yí ami dó ɖè e kpò lɛ é, ‘na nɔ hɛn mɛ gègě wá nǔjlɔjlɔwiwa kɔn.’ (Xà Daniyɛli 12:3 ɖò Traduction du monde nouveau mɛ.) Gbɔn Mawuxóɖiɖɔzɔ́ kpo mɛkplɔnkplɔnzɔ́ yetɔn kpo gblamɛ ɔ, ye hɛn “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” livi mɔkpan wá ninɔmɛ nǔjlɔjlɔwiwa tɔn mɛ ɖò Jehovah nukúnmɛ. (Jaan 10:16) É ɖò mɔ̌ có, fɛ́nú Jehovah tɔn kɛɖɛ wɛ nyí tɔn bɔ nǔ dó nyí mɔ̌. Pɔlu tinmɛ ɖɔ: “Mawu ɔ, ɖò xomɛnyínyɔ́ [alǒ fɛ́nú] tɔn mɛ ɔ, é sɔ́ ye mɛ e ɖi nǔ nú Klisu Jezu lɛ bǐ dó huzu hwɛjijɔnɔ na vɔ̌nu ɖò nukún tɔn mɛ gbɔn Klisu Jezu e nɔ ɖè ye sín hwɛ mɛ ɔ jí.”—Hlɔ. 3:23, 24.\nNyɔna ɖɛxixo tɔn (Kpɔ́n akpáxwé 12gɔ́ ɔ)\n12. Nɛ̌ ɖɛxixo ka cá kàn xá fɛ́nú Mawu tɔn gbɔn?\n12 Mǐ nɔ sɛkpɔ axɔsuzinkpo Mawu tɔn gbɔn ɖɛxixo gblamɛ. Gbɔn fɛ́nú Jehovah tɔn gblamɛ ɔ, é hun ali nú mǐ bɔ mǐ nɔ sɛkpɔ axɔsuzinkpo tɔn jixwé tɔn ɔ gbɔn ɖɛxixo gblamɛ. Pɔlu tlɛ ylɔ axɔsuzinkpo Jehovah tɔn ɖɔ “fí e fɛ́nú ɖè ɔ” lobo byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni sɛkpɔ “kpodo jiɖiɖe kpan.” (Ebl. 4:16a) Jehovah ko jɔwu enɛ ɔ mǐ gbɔn Vǐ tɔn gblamɛ, bɔ “bǔ e mǐ ɖè xá Klisu é kpo nùɖiɖi e mǐ ɖó n’i é kpo zɔ́n bɔ mǐ gla bo sɛkpɔ ɛ kpo jiɖiɖe ɖaxó ɖé kpo.” (Efɛ. 3:12) Nugbǒ ɔ, fɛ́nú Jehovah tɔn sín xlɛ̌ ɖagbeɖagbe ɖokpo wɛ ɖɛxixo bo sɛkpɔ ɛ kpo jiɖiɖe kpo nyí.\nMǐ nɔ mɔ alɔdo ɖò hwetɔnnu (Kpɔ́n akpáxwé 13gɔ́ ɔ)\n13. Nɛ̌ fɛ́nú Mawu tɔn ka sixu ‘d’alɔ mǐ ɖò hwetɔnnu’ gbɔn?\n13 Mǐ nɔ mɔ alɔdo ɖò hwetɔnnu. Pɔlu dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ xoɖɛ bo sɛkpɔ Jehovah faà, bonu ‘é na sɔ́ hwɛ kɛ mǐ bɔ mǐ na mɔ fɛ́nú, bonu é na d’alɔ mǐ ɖò nǔ e hudo mǐ lɛ mɛ, ɖò hwetɔnnu.’ (Ebl. 4:16b) Hweɖebǔnu e mɛtɛnkpɔn lɛ alǒ tagba lɛ na vunbla mǐ é ɔ, mǐ hɛn ɔ mǐ na súxó ylɔ Jehovah ɖɔ é ni kú nǔblanɔwu mǐtɔn bo d’alɔ mǐ. Mǐ jɛxa ǎ có, hwɛhwɛ ɔ, é nɔ sɔ ylɔ̌ mǐtɔn gbɔn Klisanwun hàtɔ́ lɛ gblamɛ, bonu mǐ na dó sixu “ɖɔ kpodo jiɖiɖe kpo ɖɔ Aklunɔ wɛ nyí mɛ e nɔ d’alɔ mǐ é. Un na ɖi xɛsi nú nùɖé ǎ. Etɛ mɛɖé ka sixu wà nú mì.”—Ebl. 13:6.\n14. Ðagbe tɛ fɛ́nú Jehovah tɔn ka nɔ wà nú ayi mǐtɔn?\n14 Mǐ nɔ mɔ gbɔdónúmɛ. Nyɔna ɖaxó e mǐ nɔ mɔ gbɔn fɛ́nú Jehovah tɔn gblamɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ é nɔ xò hwìhwɛ́ mǐ hwenu e ayi mǐtɔn gbado é. (Ðɛh. 51:19) Pɔlu wlan sɛ́dó Klisanwun Tɛsaloniki tɔn e ɖò yadonumɛ ɖí xwi xá wɛ lɛ é ɖɔ: “Aklunɔ mǐtɔn Jezu Klisu ɖesunɔ kpodo Mawu Tɔ́ mǐtɔn e yí wǎn nú mǐ ɔ kpo, ni bló bonu mi ni kpan akɔ́n titewungbe; ni na hlɔnhlɔn mi.” (2 Tɛ. 2:16, 17) Tuùn e mǐ tuùn ɖɔ Jehovah yí wǎn nú mǐ bo nɔ kpé nukún dó mǐ wu, ɖó xomɛnyínyɔ́ tɔn e túnflá é wutu é dó gbɔ nú mǐ tawun.\n15. Nukúnɖiɖo tɛ sín ali fɛ́nú Mawu tɔn ka hun nú mǐ?\n15 Mǐ ɖó nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn. Ðó mǐ nyí hwɛhutɔ́ wutu ɔ, nukúnɖiɖo ɖě ɖè nú mǐ ǎ. (Xà Ðɛhan 49:8, 9) Amɔ̌, Jehovah na mǐ nukúnɖiɖo jiwǔ ɖé. Jezu d’akpá nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Nǔ e Tɔ́ ce jló ɔ wɛ nyí ɖɔ mɛ e mɔ Vǐ ɔ, bo ɖi nǔ n’i lɛ ni mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.” (Jaan 6:40) Nugbǒ ɔ, nùnina ɖé wɛ nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn ɔ nyí, bo nyí fɛ́nú Mawu tɔn sín xlɛ̌ jiwǔ ɖé. Nǔ enɛ sù Pɔlu nukúnmɛ kaka, b’ɛ ɖɔ: “Mawu ɖè fɛ́nú tɔn e jí hwlɛngán gbɛtɔ́ lɛ bǐ tɔn jinjɔn ɔ xlɛ́.”—Ti. 2:11.\nMA SƆ́ FƐ́NÚ MAWU TƆN DÓ D’AYIHUN NA Ó\n16. Nɛ̌ Klisanwun dòhwenu tɔn ɖé lɛ ka sɔ́ fɛ́nú Mawu tɔn dó d’ayihun na gbɔn?\n16 Fɛ́nú Jehovah tɔn hɛn nyɔna gègě wá nú mǐ có, mǐ ɖó na gla kaka bo lin gbeɖé ɖɔ é nɔ myɔ nukún dó walɔ lɛ bǐ ǎ. Mɛɖé lɛ ɖò Klisanwun dòhwenu tɔn lɛ mɛ bo tɛnkpɔn bo ‘sɔ́ fɛ́nú Mawu tɔn dó ɖó hwɛjijɔ na bo jó yeɖée dó nú walɔ gblègblé ta syɛnsyɛn tɔn lɛ.’ (Ju. 4, NWT) É cí ɖɔ Klisanwun gbejimanɔtɔ́ enɛ lɛ lin ɖɔ emi hɛn ɔ, emi na nɔ hu hwɛ bɔ Jehovah na nɔ sɔ́ kɛ emi. Ee lɛ́ nyla hú mɔ̌ é wɛ nyí ɖɔ ye tɛnkpɔn bo na dɔn nɔví lɛ nú ye na xò kpóɖó nú ye ɖò ali gblègblé e ye mlɛ́ lɛ é jí. Kaka jɛ égbé ɔ, mɛɖebǔ e nɔ bló mɔ̌ é “zun [gbigbɔ] nùblawukúnúmɛtɔ́ ɔ.”—Ebl. 10:29.\n17. Wě titewungbe tɛ Piyɛ́ɛ ka ɖè xá mɛ?\n17 Égbé ɔ, Satáan ko flú Klisanwun ɖé lɛ bɔ ye nɔ lin ɖɔ mɛ jí, ɖó Mawu nɔ kú nǔblawu nú mɛ wutu ɔ, emi hɛn ɔ emi na nɔ hu hwɛ bɔ bǎ tí kún na xò emi ó. Amɔ̌, Jehovah ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ hwɛ kɛ hwɛhutɔ́ e lɛkɔ lɛ é có, é ba ɖɔ mǐ ni nɔ li za xá jlǒ hwɛhuhu tɔn mǐtɔn lɛ. É sɔ́ d’ayi mɛ nú Piyɛ́ɛ b’ɛ wlan ɖɔ: “Nɔví ce vívɛ́ná lɛ mi, midɛɛ lɛ ɔ, è ko ɖɔ xó enɛ lɛ ɖ’ayǐ nú mi dìn. Hǔn, mi bo cɔ́ miɖée, bo ma jó miɖée nú nùwanyido gbɛtɔ́ nyanya lɛ tɔn ni dɔn mi bú ó; mi ma ka lɛ́ gɔn acéjí e mi ɖè ɔ nɔ ó. Loɔ, mi ni ɖò Jezu Klisu e nyí Aklunɔ mǐtɔn, bo nyí Mɛhwlɛngantɔ́ mǐtɔn ɔ tuùn d’eji wɛ, bo ɖò fɛ́nú tɔn tuùn d’eji wɛ.”—2 Pi. 3:17, 18.\nFƐ́NÚ MAWU TƆN LƐ́ BYƆ AZƆ̌ ÐÒ MǏ SÍ?\n18. Azɔ̌ tɛ lɛ fɛ́nú Jehovah tɔn ka nɔ byɔ ɖò mǐ sí?\n18 Ðó xomɛnyínyɔ́ Jehovah tɔn sù nukún mǐtɔn mɛ wutu ɔ, mǐ ɖu nùɖé xɔ dó é kpo nɔzo mǐtɔn lɛ kpo, é wɛ nyí ɖɔ mǐ ɖó na zán nùnina mǐtɔn lɛ dó kpa susu nú Mawu bo lɛ́ zán dó wà ɖagbe nú nɔzo mǐtɔn lɛ. Ðò ali tɛ lɛ nu? Pɔlu na xósin ɔ bo ɖɔ: “Nùnina vovo wɛ mǐ ɖó bo na zán lee Mawu na vɔ̌nu tɔn mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo gbɔn é. . . . Enyi mɛɖé ɖó nùnina e na wà Mawuzɔ́ ɔ hǔn, é ni wà. Mɛ e ɖó nùnina e na kplɔ́n nǔ mɛ ɔ, ni kplɔ́n nǔ mɛ. Mɛ e ɖó nùnina e nɔ na akɔnkpinkpan mɛ ɔ ɖó na na akɔnkpinkpan mɛ. . . . [Mɛ e nɔ kú nǔblawu nú mɛ é ɔ, NWT] ni nɔ bló kpodo xomɛhunhun kpo.” (Hlɔ. 12:6-8) Fɛ́nú e Jehovah na mǐ é zɔ́n bɔ dandan mɛ ɔ, mǐ ɖó na nɔ hɛn alɔnu mǐtɔn ján ɖò sinsɛnzɔ́ Klisanwun tɔn ɔ mɛ, bo na nɔ kplɔ́n Biblu mɛ ɖevo lɛ, bo na nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú Klisanwun hàtɔ́ mǐtɔn lɛ, lobo na nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛɖebǔ e na jɛ dò nú mǐ é.\n19. Azɔ̌ tɛ ka nyí mǐtɔn bɔ mǐ na gbéjé kpɔ́n ɖò xota e bɔ d’ewu é mɛ?\n19 Wanyiyi e Mawu ɖó nú mǐ é túnflá, enɛ wu ɔ, mǐ ɖó na wà nǔ e wu mǐ kpé lɛ é bǐ bo na “jla Wɛnɖagbe e ɖɔ xó dó fɛ́nú Mawu tɔn wu é” lobo jla “yì fó.” (Mɛ. 20:24) Mǐ na gbéjé azɔ̌ enɛ kpɔ́n tɛnwin lɛnwin ɖò xota e bɔ d’ewu é mɛ.\nATƆXWƐ: NÙKPLƆNKPLƆN TƆN Juillet 2016


Nugbǒ ɔ ‘Hɛn Fífá Wá Ǎ, Loɔ, Hwǐ Wɛ É Hɛn Wá’—Matie 10:34 | Nùkplɔnkplɔn\n“Mi ma vɛdo ɖɔ fífá wɛ un hɛn wá ayikúngban jí sín ó; fífá wɛ un hɛn wá ǎ; hwǐ wɛ un hɛn wá.”—MAT. 10:34.\nHAN LƐ: 123, 128\n“Hwǐ” tɛ Jezu ka ɖɔ ɖɔ emi na hɛn wá?\nEnyi hɛnnumɔ towe lɛ klán gbè xá sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ ɔ, nɛ̌ a ka sixu nɔ gbeji nú Jehovah gbɔn?\nEnyi hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn ɖé jó Jehovah dó ɔ, etɛ ka sixu d’alɔ we bɔ a na ɖí xwi xá?\n1, 2. (a) Fífá tɛ sín vivǐ mǐ ka sixu ɖu dìn? (b) Etɛ lɛ ka sixu gbò kpò nyì ali jí nú mǐ bɔ mǐ na gɔn fífá jɔ fífá ɔ mɔ ɖò dìn? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é)\nMǏ MƐ bǐ wɛ nɔ ba na zán fífá gbɛ̀ e mɛ adohu adohu ɖebǔ ma ɖè ǎ é. É sù nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ Jehovah na mǐ “fífá Mawu tɔn,” fífá ayi mɛ tɔn ɖé wɛ bo sixu cyɔn alɔ mǐ jí ɖò nǔ e na doya nú linlin mǐtɔn kpo lee nǔ nɔ cí nú mǐ é kpo sí. (Fili. 4:6, 7) Ðó mǐ zé mǐɖée jó nú Jehovah wutu ɔ, “fífá ɖò mǐ kpo Mawu kpo tɛntin,” é wɛ nyí kancica ɖagbe e mǐ ɖó xá ɛ é.—Hlɔ. 5:1.\n2 Amɔ̌, hwenu e Mawu ɖó, bo na hɛn fífá jɔ fífá wá é ko wá ǎ. Tagba kpé fí bǐ ɖò azǎn gudogudo tɔn elɔ lɛ e vɛwǔ é mɛ, bɔ gbɛtɔ́ maxamaxa lɛ ɖó jijɔ e nɔ dɔn hwɛgbe wá lɛ é. (2 Tim. 3:1-4) Ðó mǐ nyí Klisanwun lɛ wutu ɔ, mǐ ɖó na fun ahwan gbigbɔ tɔn ɖé xá Satáan kpo nùkplɔnmɛ adingban tɔn e é nɔ sɔ́ sù lɛ é kpo. (2 Kɔ. 10:4, 5) Amɔ̌, nǔ ɖaxó hugǎn e nɔ huzu kpannukɔn fífá mǐtɔn é sixu wá sín hɛnnumɔ mǐtɔn nùmaɖitɔ́ lɛ gɔ́n. Ðé lɛ ɖò ye mɛ sixu cá nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é ko, dóhwɛ mǐ ɖɔ mǐ ɖò xwédo ɔ klán wɛ, alǒ gblɔ́n adǎn ɖɔ nú mǐ ma jó nùɖiɖi mǐtɔn dó ǎ ɔ, emi na gbɛ́ mǐ. Nukún tɛ mǐ ka ɖó na dó kpɔ́n gbeklanxamɛ xwédo tɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ e é nɔ hɛn wá lɛ é b’ɛ na kpa mǐ gbɔn?\nNUKÚN E MǏ NA DÓ KPƆ́N GBEKLANXAMƐ XWÉDO TƆN É\n3, 4. (a) Etɛ nùkplɔnmɛ Jezu tɔn lɛ ka sixu jì? (b) Hwetɛnu wɛ ahwanvu Jezu tɔn nyínyí nɔ kàn gǎn byɔ?\n3 Jezu tuùn ɖɔ nùkplɔnmɛ emitɔn lɛ na klán gbɛtɔ́ lɛ bɔ mɛ ɖěɖee nɔ xwedó è lɛ é na ɖó hudo akɔnkpinkpan tɔn bá mɔ tɛn dó dɛ ɖò gbeklanxamɛ nu. Gbeklanxamɛ enɛ sixu wà nǔ dó kancica fífá tɔn e ɖò hagbɛ̌ xwédo ɖé tɔn tɛntin lɛ é wu. Jezu ɖɔ: “Mi ma vɛdo ɖɔ fífá wɛ un hɛn wá ayikúngban jí sín ó; fífá wɛ un hɛn wá ǎ; hwǐ wɛ un hɛn wá. Ðó un wá bɔ nyɛ wutu ɔ, vǐ sunnu na mɔ tɔ́ tɔn gbɔ ǎ; vǐ nyɔnu na mɔ nɔ tɔn gbɔ ǎ; vǐsi na mɔ asú tɔn nɔ gbɔ ǎ. Xwé mɛtɔn gbè nu lɛ na huzu kɛntɔ́ mɛtɔn.”—Mat. 10:34-36.\n4 Ee Jezu ɖɔ ɖɔ “Mi ma vɛdo ɖɔ fífá wɛ un hɛn wá . . . sín ó” é ɔ, tintinmɛ wɛ é ɖè ɖɔ ɖé lɛ ɖò tóɖóétɔ́ lɛ mɛ bo ɖó na lin tamɛ dó nǔ e ahwanvu tɔn nyínyí na jì lɛ é jí. Wɛn tɔn sixu klán gbɛtɔ́ lɛ. É ɖò wɛn ɖɔ é kún nyí avaja dó kancica lɛ mɛ gbé wɛ Jezu tɔ́n ó, amɔ̌, é jló na jla wɛn nugbǒ Mawu tɔn tɔn wɛ. (Jaan 18:37) Enyi xɔ́ntɔn vívɛ́ ɖé alǒ hagbɛ̌ xwédo ɔ tɔn ɖé gbɛ́ nugbǒ ɔ ɔ, nùkplɔnmɛ Klisu tɔn lɛ wu títɛ́dó kpo gbejininɔ kpo nɔ vɛwǔ.\n5. Wuvɛ̌ tɛ ahwanvu Jezu tɔn lɛ ka mɔ?\n5 Jezu ɖɔ ɖɔ wuvɛ̌ e gbeklanxamɛ xwédo tɔn lɛ nɔ ɖó nú mɛ é ɖò wuvɛ̌ e ahwanvu emitɔn lɛ ɖó na ɖò gbesisɔmɛ bá dɛ ɖ’enu é mɛ. (Mat. 10:38) Bonu ahwanvu lɛ na ɖexlɛ́ ɖɔ emi jɛxa bo na nyí Klisu tɔn ɔ, ye ɖó na dɛ ɖò mɛcako lɛ nu alǒ tlɛ na yí gbè bá klán jó xwédo yetɔn dó. Amɔ̌, lè e ye nɔ ɖu é nɔ hugǎn nǔ e ye hɛn bú lɛ é flàflá tɔn.—Xà Maki 10:29, 30.\n6. Enyi hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ klán gbè xá gǎn e dó wɛ mǐ ɖè bo na sɛ̀n Jehovah é ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na flín?\n6 É na bo nyí hwenu e hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ klán gbè xá gǎn e dó wɛ mǐ ɖè bá sɛ̀n Jehovah é ɔ, mǐ nɔ kpó ɖò wǎn yí nú ye wɛ, amɔ̌, mǐ ɖó na flín ɖɔ wanyiyi e mǐ ɖó nú Mawu kpo Klisu kpo é wɛ na jɛ nukɔn. (Mat. 10:37) Mǐ ɖó na lɛ́ tuùn ɖɔ Satáan nɔ zán wanyiyi e mǐ ɖó nú xwédo mǐtɔn é dó xò gbejininɔ mǐtɔn yí. Mi nú mǐ ni gbéjé ninɔmɛ e mɛ xwédo mǐtɔn na klán gbè xá mǐ ɖè é ɖé lɛ kpɔ́n, bo kpɔ́n lee mǐ sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ e é na ɖó nú mǐ lɛ é b’ɛ na kpa mǐ gbɔn é.\nASÚ ALǑ ASÌ NÙMAÐITƆ́ ÐÉ\n7. Nukún tɛ mɛ ɖěɖee ɖó asú alǒ asì nùmaɖitɔ́ ɖé é ka ɖó na sɔ́ dó kpɔ́n ninɔmɛ yetɔn?\n7 Biblu gb’akpá nú mǐ ɖɔ mɛ ɖěɖee d’asú alǒ asì é na “mɔ wuvɛ̌ ɖò gbɛ̀ e ye nɔ zán ayihɔngbe ayihɔngbe ɔ mɛ.” (1 Kɔ. 7:28) Enyi a ɖó asú alǒ asì nùmaɖitɔ́ ɖé ɔ, linkpɔ́n kpo adohu adohu kpo ee sín wuvɛ̌ a na sè ɖò alɔwliwli towe mɛ é na hugǎn ee è ɖó na sè é. É ɖò mɔ̌ có, nǔ taji ɔ wɛ nyí ɖɔ a ni ɖó linlin e Jehovah nɔ ɖó dó ninɔmɛ towe wu é. Enyi asú alǒ asì towe ma ɖò gbesisɔmɛ bo na xwedó Klisu ǎ ɔ, enɛ ko nyí hwɛjijɔ taji ɖé bonu a na zɔ́n d’ewu bo klán xá ɛ alǒ gbɛ́ ɛ ǎ. (1 Kɔ. 7:12-16) Nugbǒ wɛ ɖɔ asú nùmaɖitɔ́ ɖé sixu nɔ nukɔn nú nǔwiwa gbigbɔ tɔn lɛ ǎ, amɔ̌, a ɖó na sí i, ɖó é wɛ nyí tatɔ́ xwédo ɔ tɔn. Ali ɖokpo ɔ nu ɔ, asú Klisanwun ɖé ɖó na ɖó wanyiyi mɛɖesunɔ sɔ́ dó savɔ̌ tɔn, kpo wanyiyi e gɔ́ngɔ́n é kpo nú asì nùmaɖitɔ́ ɖé.—Efɛ. 5:22, 23, 28, 29.\n8. Enyi asú alǒ asì towe ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na ɖó dogbó nú sinsɛn-biblo towe ɔ, etɛ lɛ a ka sixu kanbyɔ hwiɖée?\n8 Nú asú alǒ asì towe ɖò tintɛnkpɔn wɛ bo na ɖó dogbó nú sinsɛn-biblo towe ɔ ka ló? Ði kpɔ́ndéwú ɔ, asú nɔví nyɔnu ɖé tɔn ɖɔ n’i ɖɔ azǎn ɖé lɛ jɛn é ɖó bo na nɔ tɔ́n yì kúnnuɖegbe ɖò aklunɔzán gbla ɔ mɛ. Enyi a wá ɖò ninɔmɛ mɔhun mɛ hǔn, kanbyɔ hwiɖée ɖɔ: ‘Ðiɖɔ wɛ asú alǒ asì ce ɖè ɖɔ má ɖó Mawu sinsɛn te à? Nú é ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, un ka sixu jó xó dó kpowun à?’ Jlɛ̌jininɔ sixu d’alɔ we bɔ a na nyì alɔ nú tagba alɔwliwli tɔn e ma ɖò dandan ǎ lɛ é.—Nùt. 7:16.\n9. Nɛ̌ Klisanwun lɛ ka sixu kplɔ́n vǐ yetɔn lɛ bonu ye na nɔ sí mɛjitɔ́ nùmaɖitɔ́ ɖé gbɔn?\n9 Enyi a ɖó asú alǒ asì nùmaɖitɔ́ ɖé ɔ, vǐ lɛ kpinkplɔn sixu vɛwǔ tawun. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, a ɖó na kplɔ́n vǐ towe lɛ bonu ye na setónú nú gbeɖiɖe Biblu tɔn e ɖɔ: “Sí tɔ́ towe kpodo nɔ towe kpo” é. (Efɛ. 6:1-3) Nú asú alǒ asì towe ma ka nɔ xwedó nugbodòdó walɔ ɖagbe tɔn Biblu tɔn lɛ ǎ ɔ ka lo? Zě kpɔ́ndéwú ɖagbe ɔ ɖ’ayǐ, bo nɔ sí asú alǒ asì towe. Sɔ́ ayi ɖó jijɔ tɔn ɖagbe lɛ jí, bo ɖexlɛ́ ɖɔ nǔ tɔn sù nukún emitɔn mɛ. Nyì alɔ nú nǔmasɔgbe lɛ ɖiɖɔ dó asú alǒ asì towe wu ɖò vǐ lɛ nukúnmɛ. É nyɔ́ wà hǔn, tinmɛ nú vǐ lɛ ɖɔ mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ ɖó na wá gbeta ɔ kɔn bá sɛ̀n Jehovah alǒ gbɔ. Walɔ ɖagbe vǐ lɛ tɔn sixu dɔn mɛjitɔ́ nùmaɖitɔ́ ɖé wá sinsɛn nugbǒ ɔ mɛ.\nKplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn lɛ vǐ towe lɛ hweɖebǔnu e ali tɔn hun nú we é (Kpɔ́n akpáxwé 10gɔ́ ɔ)\n10. Nɛ̌ mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ ka sixu kplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn vǐ yetɔn lɛ ɖò xwédo e klán ɖò sinsɛn lixo é ɖé mɛ gbɔn?\n10 Hweɖelɛnu ɔ, asú alǒ asì nùmaɖitɔ́ lɛ na byɔ ɖɔ vǐ lɛ ni ɖó alɔ ɖò xwè pagáwùn tɔn lɛ ɖuɖu mɛ, alǒ ɖɔ è ni kplɔ́n sinsɛn nùvú sín nùɖiɖi lɛ ye. Asú ɖé lɛ sixu gbɛ́ ɖɔ asì emitɔn e nyí Klisanwun ɖé é ni ma kplɔ́n Biblu vǐ emitɔn lɛ ó. É na bo tlɛ nyí mɔ̌ ɔ, asì Klisanwun ɖé ɖó na wà nǔ e wu é kpé é bo kplɔ́n nugbǒ Biblu tɔn vǐ tɔn lɛ. (Mɛ. 16:1; 2 Tim. 3:14, 15) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nyɔnu Kúnnuɖetɔ́ ɖé sín asú sixu gbɛ́ ɖɔ é kún na kplɔ́n Biblu xá vǐ emitɔn kpɛví lɛ alǒ kplá ye yì kplé Klisanwun tɔn lɛ ó. Nú é na bo ɖò tónú sè nú gbeta enɛ wɛ ɔ, é sixu kpó ɖò nǔ e é ɖi nǔ na lɛ é ɖexlɛ́ vǐ tɔn lɛ wɛ hwenu e ali tɔn hun n’i é, mɔ̌ mɛ ɔ é na kplɔ́n nǔ ye dó walɔ ɖagbe kpo Jehovah kpo wu. (Mɛ. 4:19, 20) É ɖò gaàn ɖɔ vǐ tɔn lɛ ɖesu na wá wá gbeta mɛ e ye na sɛ̀n é tɔn kɔn.—Sɛ́n. 30:19, 20. *\nHƐNNUMƆ ÐĚÐEE KLÁN GBÈ XÁ SINSƐN NUGBǑ Ɔ É\n11. Etɛ ka sixu dɔn tagba wá hwi kpo hɛnnumɔ towe e ma nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ lɛ é kpo tɛntin?\n11 Tlolo hwɛ̌ ɔ, é sixu vɛwǔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni ɖɔ nú xwédo mǐtɔn ɖɔ mǐ ɖò gbɛ̌ dó kpo Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ kpo wɛ. Amɔ̌, ee nùɖiɖi e mǐ ɖó é ɖò jijɛji wɛ é ɔ, mǐ mɔ ɖɔ é ɖò dandan ɖɔ mǐ ni ɖè nǔ e mǐ ɖi nǔ na lɛ é xlɛ́. (Mak. 8:38) Enyi a ɖɔ gbeta e kɔn a wá é kpo akɔnkpinkpan kpo bonu é dɔn tagba wá hwi kpo hɛnnumɔ towe e ma nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ lɛ é kpo tɛntin ɔ, afɔ tawun tawun e a na ɖè bo ɖè tagba kpò lobo kpò ɖò gbeji lɛ é ɖé lɛ ɖíe.\n12. Etɛwu hɛnnumɔ mǐtɔn nùmaɖitɔ́ lɛ ka sixu klán gbè xá mǐ? Nɛ̌ mǐ ka sixu sè wuvɛ̌ xá ye gbɔn?\n12 Nɔ sè wuvɛ̌ xá hɛnnumɔ nùmaɖitɔ́ lɛ. Ee nugbǒ Biblu tɔn e mǐ kplɔ́n lɛ é na ɖò xomɛ hun nú mǐ wɛ tawun é ɔ, hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ ka sixu lin ɖò manywɛ mɛ ɖɔ è bú mǐ, alǒ mǐ byɔ sinsɛngbɛ́ nyanya ɖé mɛ. Ye sixu lin ɖɔ mǐ kún sɔ́ yí wǎn nú ye ó, ɖó mǐ sɔ́ nɔ ɖu xwè lɛ xá ye ǎ wutu. Ye tlɛ sixu lɛ́ ɖi xɛsi, ɖó ganjininɔ tɛgbɛ tɔn mǐtɔn wu. Mǐ ɖó na sè wuvɛ̌ xá ye bo dó gǎn bo sɔ́ mǐɖée ɖó tɛn yetɔn mɛ lobo lɛ́ ɖótó ye ganji, bo na mɔ tɛn bo tuùn nǔ e ɖò adohu adohu ɖó nú ye wɛ tawun é. (Nùx. 20:5) Mɛsɛ́dó Pɔlu dó gǎn bo mɔ nǔ jɛ ninɔmɛ “mɛ bǐ” tɔn wu, bo mɔ tɛn dó jla wɛnɖagbe ɔ ye; nǔ e é wà é sixu d’alɔ mǐ lɔ.—1 Kɔ. 9:19-23.\n13. Nɛ̌ mǐ ka ɖó na ɖɔ xó nú hɛnnumɔ mǐtɔn nùmaɖitɔ́ lɛ gbɔn?\n13 Nɔ ɖɔ xó kpo xomɛfífá kpo. Biblu ɖɔ: “Xó mitɔn lɛ ni nɔ nyɔ́ sè tɛgbɛ.” (Kolo. 4:6) Mǐ sixu byɔ gbigbɔ mímɛ́ Jehovah, bo na dó sixu ɖè jijɔ gbigbɔ ɔ tɔn lɛ tɔ́n hwenu e mǐ ɖò xó ɖɔ xá hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ wɛ é. Mǐ ɖó na dɔn nǔ xá ye dó linlin sinsɛn nùvú tɔn yetɔn lɛ wu ǎ. Enyi xó alǒ nùwalɔ yetɔn lɛ d’akpɔ̀ nú mǐ ɔ, mǐ sixu wà nǔ mɛsɛ́dó lɛ ɖɔhun. Pɔlu wlan ɖɔ: “È ɖò mǐ zun wɛ ɔ, mǐ nɔ ɖò fífá byɔ nú mɛ wɛ; è ɖò ya dó nú mǐ wɛ ɔ, mǐ nɔ dɛ ɖ’enu. Mǐ nɔ nyɔ́ xomɛ dó mɛ e ɖò xó mǐtɔn nyanya ɖɔ wɛ lɛ wu.”—1 Kɔ. 4:12, 13.\n14. Lè tɛ lɛ ka nɔ tɔ́n sín walɔ ɖagbe ɖiɖexlɛ́ mɛ?\n14 Nɔ ɖó walɔ ɖagbe. Nugbǒ wɛ ɖɔ xó fífá ɖiɖɔ nɔ d’alɔ bɔ è nɔ ɖí xwi xá gbeklanxamɛ hɛnnumɔ lɛ tɔn, amɔ̌, walɔ ɖagbe mǐtɔn nɔ lɛ́ ɖɔ xó céɖécéɖé. (Xà 1 Piyɛ́ɛ 3:1, 2, 16.) Xlɛ́ hɛnnumɔ towe lɛ gbɔn kpɔ́ndéwú towe gblamɛ ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ ɖu vivǐ alɔwliwli awǎjijɛnɔ ɖé tɔn, nɔ kpé nukún dó vǐ yetɔn lɛ wu, nɔ zán gbɛ̀ mímɛ́ ɖé, bo ɖó walɔ ɖagbe lobɔ gbɛ̀ yetɔn lɛ́ ɖó nu. Hɛnnumɔ mǐtɔn lɛ na bo ma tlɛ yí nugbǒ ɔ gbeɖé ǎ ɔ, mǐ sixu ɖó awǎjijɛ, ɖó tuùn e mǐ tuùn ɖɔ gbɛzán gbejininɔ tɔn mǐtɔn hun xomɛ nú Jehovah wutu é.\n15. Nɛ̌ mǐ ka sixu sɔnǔ ɖ’ayǐ nú ninɔmɛ e na dɔn tagba wá lɛ é gbɔn?\n15 Sɔnǔ ɖ’ayǐ. Lin tamɛ dó ninɔmɛ e na dɔn tagba wá lɛ é jí, bo bló tuto lee a na ɖeɖɛ ye gbɔn é tɔn. (Nùx. 12:16; 29:11) Nɔví nyɔnu ɖé ɖò Australie bo ɖɔ: “Asú ce tɔ́ klán gbè xá nugbǒ ɔ syɛnsyɛn. Cobonu mǐ na ylɔ ɛ bo tuùn lee é ɖè gbɔn é ɔ, nyì kpo asú ce kpo nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ mǐ bonu mǐ ni na xósin e dɔn mɛ lɛ é nú xomɛsin xó tɔn lɛ. Mǐ nɔ sɔnǔ nú xota e jí mǐ na ɖɔ xó dó lɛ é, bonu xóɖɔɖókpɔ́ ɔ na dó nyí nyanɛnyanɛ sín nǔ. Bo na dó nyì alɔ nú xó gaga ɖiɖɔ e nɔ yawu dɔn xóɖiɖɔ dó sinsɛn jí kpo adǎn kpo wá lɛ é ɔ, mǐ ɖó dogbó nú táan e mǐ na zán ɖò xóɖɔɖókpɔ́ lɛ hwenu é.”\n16. Nɛ̌ a ka sixu ɖu ɖò hwɛ e a nɔ dó hwiɖée, ɖó hɛnnumɔ towe lɛ sí e a ma nyɔ́ ɖè ǎ é wu gbɔn?\n16 É ɖò wɛn ɖɔ a kún sixu nyì alɔ nú gbemanɔkpɔ́ e na tɔ́n ɖò hwi kpo hɛnnumɔ towe nùmaɖitɔ́ lɛ kpo tɛntin é bǐ ó. Tagba mɔhun lɛ sixu zɔ́n bɔ a na nɔ dóhwɛ hwiɖée, ɖó a yí wǎn nú hɛnnumɔ towe lɛ tawun, bo ɖò gǎn dó wɛ hwebǐnu bo na nyɔ́ ɖò ye sí wutu. Enyi nǔ nɔ cí mɔ̌ nú we hǔn, dǒ gǎn bonu gbeji e a ɖè nú Jehovah é ni jɛ nukɔn nú wǎn e a yí nú xwédo towe é. Mɔ̌ wiwa na d’alɔ hɛnnumɔ towe lɛ bɔ ye na mɔ ɖɔ nugbǒ Biblu tɔn zinzan nyí kú kpo gbɛ̀ kpo sín xó. Ðò ninɔmɛ ɖebǔ mɛ hǔn, flín ɖɔ a kún sixu hɛn mɛ ɖevo lɛ gannugánnú bonu ye na yí nugbǒ ɔ ó. É nyɔ́ wà hǔn, jǒ ye dó bonu ye ni mɔ lè e nɔ tɔ́n sín ali Jehovah tɔn lɛ jí gbingbɔn mɛ é. Mawu wanyiyinɔ mǐtɔn hun ali nú ye lee é hun nú mǐ lɔ gbɔn é bonu ye na wá gbeta gbɛ̀ e ye na zán é tɔn kɔn.—Eza. 48:17, 18.\nHWENU E HAGBƐ̌ XWÉDO TOWE TƆN ÐÉ JÓ JEHOVAH DÓ É\n17, 18. Nú hagbɛ̌ xwédo towe tɔn ɖé jó Jehovah dó ɔ, etɛ ka na d’alɔ we bɔ a na ɖí xwi xá?\n17 Hwenu e è ɖè hagbɛ̌ xwédo towe tɔn ɖé sín agun mɛ, alǒ éɖesunɔ ɖè éɖée sín agun ɔ mɛ é ɔ, é sixu cí lee è nɔ sɔ́ hwǐ mɛ é ɖɔhun. Nɛ̌ a ka sixu ɖí xwi xá wuvɛ̌ e enɛ nɔ hɛn wá lɛ é gbɔn?\n18 Ðǒkan dó aca gbigbɔ tɔn towe lɛ wu. Tɛ́n kpɔ́n bo lidǒ, bo nɔ xà Biblu ɖò gbesisɔmɛ, sɔnǔ nú kplé Klisanwun tɔn lɛ bo nɔ yì ye, nɔ tɔ́n nú kúnnuɖegbe, lobo nɔ xoɖɛ bo byɔ hlɔnhlɔn bá dɛ. (Ju. 20, 21) Nú é cí nú we ɖɔ ayi towe kún ɖò nǔ e wà wɛ a ɖè é wu ó, bɔ a ɖò wiwa wɛ mɔ̌ tɔn mɔ̌ tɔn kpowun ɔ ka ló? Ma jó gbè o! Aca gbigbɔ tɔn ɖagbe ɖé sixu d’alɔ we, bɔ a na ɖu ɖò linlin towe lɛ kpo lee nǔ nɔ cí nú we é kpo jí. Ðǒ ayi nǔ e mɛ mɛ e wlan Ðɛhan 73gɔ́ ɔ é gbɔn dín é wu. É ɖó linlin e ma sɔgbe ǎ é, bɔ enɛ wá ɖó linkpɔ́n n’i tawun, amɔ̌, é kpé nǔ wu bo vɔ́ linlin tɔn jlaɖó hwenu e é byɔ fí e è nɔ sɛ̀n Mawu ɖè é. (Ðɛh. 73:16, 17) Gbeji e a nɔ nɔ dó sɛ̀n Jehovah é sixu d’alɔ we bɔ a na wà nǔ ɖokpo ɔ.\n19. Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖó sísí nú tuto mɛ ɖiɖe sín agun mɛ tɔn e Jehovah sɔ́ ɖ’ayǐ é gbɔn?\n19 Ðǒ sísí nú nǔgbɛnúmɛ Jehovah tɔn. Tuto mɛ ɖiɖe sín agun mɛ tɔn ɔ sixu hɛn lè e na nɔ ayǐ kaka sɔyi é wá nú mǐ bǐ, kaka jɛ nǔnyanyawatɔ́ ɔ jí, é na bo tlɛ nyí ɖɔ mǐ na sè wuvɛ̌ tɔn tlolo hwɛ̌ ɔ nɛ. (Xà Eblée lɛ 12:11.) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jehovah kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ “ni ma kpé nǔ ɖebǔ xá” nǔnyanyawatɔ́ e ma lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo ǎ é ó. (1 Kɔ. 5:11-13) Nú mǐ na bo tlɛ ɖò wuvɛ̌ sè wɛ ɖò ayi mɛ ɔ, mǐ ɖó na nyì alɔ nú gbɛ̌dido xá hagbɛ̌ xwédo mǐtɔn tɔn e è ɖè sín agun mɛ lɛ é, bo na nɔ ylɔ ye, wlan nǔ sɛ́dó ye gbɔn alokan jí, sɛ́ wema dó ye tlɔlɔ, sɛ́ wema dó ye gbɔn ɛntɛnɛti jí alǒ ɖɔ xó xá ye gbɔn tɛn ɛntɛnɛti tɔn e jí è nɔ zun xɔ́ntɔn ɖè lɛ é jí ǎ.\n20. Etɛ mǐ ka sixu kpó ɖò nukún ɖó wɛ?\n20 Kpò ɖò nukúnɖiɖo mɛ. Wanyiyi ‘nɔ hɛn nukúnɖiɖo mǐtɔn ɖó te’ kaka jɛ nukúnɖiɖo e mǐ ɖó ɖɔ mɛ ɖěɖee jó Jehovah dó lɛ é na lɛkɔ wá gɔ̌n tɔn é jí. (1 Kɔ. 13:7) Enyi a mɔ ganji ɖɔ hagbɛ̌ xwédo tɔn vívɛ́ná ɖé ɖò ayi huzu wɛ ɔ, a sixu xoɖɛ ɖɔ é ni lɛ́ mɔ hlɔnhlɔn sín Mawuxówema ɔ mɛ lobo yí gbè nú ylɔ̌ e ylɔ ɛ wɛ Jehovah ɖè ɖɔ: “Lɛ̌kɔ wá gɔ̌n ce” é.—Eza. 44:22.\n21. Enyi xwédo towe ɖè we ɖó vo, ɖó a ɖò Jezu xwedó wɛ wutu ɔ, etɛ a ka ɖó na wà?\n21 Jezu ɖɔ ɖɔ enyi mǐ sɔ́ gbɛtɔ́ ɖevo ɖó tɛn nukɔntɔn mɛ ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ, bɔ é ma nyí emilɛ ǎ ɔ, mǐ kún na jɛxa bo na nyí emitɔn ó. Amɔ̌, é ɖeji ɖɔ ahwanvu emitɔn lɛ na kpankɔ́n bo na kpó ɖò gbeji, nú xwédo yetɔn na bo tlɛ ɖò gbè klán xá ye wɛ ɔ nɛ. Enyi Jezu xwixwedó hɛn “hwǐ” wá xwédo towe mɛ hǔn, ɖeji dó Jehovah wu ɖɔ é na d’alɔ we, bɔ a na ɖí xwi xá tagba lɛ, bɔ é na kpa we. (Eza. 41:10, 13) Tuùn e a tuùn ɖɔ nǔ emitɔn nɔ nyɔ́ Jehovah kpo Jezu kpo nukúnmɛ, bɔ ye na sú gbɛzán gbejininɔ tɔn towe sín axɔ́ we é ni nɔ víví nú we.\n^ akpá. 10 Nú a na mɔ alixlɛ́mɛ ɖevo lɛ dó vǐ kpinkplɔn ɖò xwédo e klán ɖò sinsɛn lixo é ɖé mɛ wu hǔn, kpɔ́n “Kanbiọ lẹ sọn Wehiatọ lẹ Dè” ɖò Atɔxwɛ (Gungbe) 15 Août 2002 tɔn mɛ.


Nɛ̌ Un Ka Sixu Ðu Ðo Mɛtɛnkpɔn lɛ Jí Gbɔn? | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abkhaze Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bichlamar Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gungbe Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hongrie-Gbè Iban Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kachin Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Lingala Lituanie-Gbè Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mambwé-Lungu Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Norvège-Gbè Nzema Okpe Ossétie-Gbè Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tojolabal Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tonga-Gbè Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Vietnam-Gbè Zoulou Îles Féroé-Gbè\nMɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ: “Un jló na wà ɖagbe hweɖebǔnu ɔ, nǔ nyanya kɛɖɛ wu jɛn un nɔ kpé, bo nɔ wà.” (Hlɔmanu lɛ 7:21) Nǔ ka ko cí mɔ̌ nú we kpɔ́n à? Enyi mɔ̌ wɛ hǔn, xóta elɔ sixu d’alɔ we bɔ a na ɖu ɖò mɛtɛnkpɔn e nɔ byɔ ɖɔ è ni wà nǔ sɔgbe xá jlǒ nyanya lɛ é jí.\nMɛtɛnkpɔn lɛ kpo kɔgbidínúmɛ hagbɛ̌ lɛ tɔn kpo nɔ yì zɛ̌nzɛ̌n. Biblu ɖɔ ɖɔ: “Gbɛ̌ nyanya lɛ ɔ, walɔ ɖagbe e è ɖó ɔ wɛ ye nɔ hɛn gblé.” (1 Kɔlɛntinu lɛ 15:33) Kɔgbidínúmɛ mɛ ɖevo lɛ tɔn, alǒ kɔ e è nɔ gbidí nú mɛ ɖò hladio alǒ televiziɔn jí é sixu zɔ́n bɔ a na jló na wà nǔ nyanya, bo tlɛ sixu zɔ́n bɔ a na “xwedó ahwan ɔ bo wà nǔ nyanya.”—Tíntɔ́n 23:2, nwt.\n“È ba ɖɔ mɛ ɖevo lɛ ni yí wǎn nú mɛ, bonu nǔ mɛtɔn ni lɛ́ nyɔ́ nukún yetɔn mɛ sixu zɔ́n bɔ è na wà nǔ ɖebǔ e wà wɛ ye ɖè é, bo na dó nyɔ́ nukún yetɔn mɛ kpowun.”—Jeremy.\nLin tamɛ d’ewu: Enyi a nɔ sɔ́ ayi ɖó nǔ e mɛ ɖevo lɛ nɔ lin dó wǔtu towe lɛ é jí dín ɔ, etɛwu mɛtɛnkpɔn lɛ jí ɖuɖu ɖè ka sixu vɛwǔ?—Nǔnywɛxó 29:25.\nNǔ taji ɔ: Ma jó kɔgbidínúmɛ hagbɛ̌ lɛ tɔn dó bonu ye wà nǔ dó nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é wu ó.\nTuùn nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é. Nú a ma tuùn nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é ǎ ɔ, a na cí cicaví e dɔn kan na wɛ è ɖè é ɖɔhun. É nyɔ́ tawun ɖɔ è ni xwedó akpágbánúmɛ Biblu tɔn elɔ: “Mi ba dò nú nǔ bǐ céɖécéɖé, bo nɔ hɛn ee nyɔ́ lɛ dó ayi mɛ.” (1 Tɛsalonikinu lɛ 5:21) Enyi a mɔ nǔ jɛ nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é mɛ ganji ɔ, é na bɔkun nú we bɔ a na tɛ́ dó ye wu hugǎn, bo ɖu ɖò mɛtɛnkpɔn ɖěɖee na byɔ ɖɔ a ni xò ye nyi kɛ́n lɛ é jí.\nLin tamɛ d’ewu: Etɛwu a ka ɖi nǔ ɖɔ nǔgbododó walɔ ɖagbe tɔn Mawu tɔn lɛ tíìn nú ɖagbe towe?\n“Un mɔ ɖɔ hweɖebǔnu e un nɔ gbeji nú nǔ e un ɖi nǔ na lɛ é, bo ma jó gbè ɖò mɛtɛnkpɔn nukɔn ǎ é ɔ, mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖó sísí nú mì tawun.”—Kimberly.\nKpɔ́ndéwú Biblu tɔn: Daniyɛli. É cí ɖɔ hwenu e Daniyɛli ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, é “tuùn dó ayi tɔn mɛ” ɖɔ emi na setónú nú sɛ́n Mawu tɔn lɛ.—Daniyɛli 1:8.\nNú a ma tuùn nǔ e a ɖi nǔ na lɛ é ǎ ɔ, a na cí cicaví e dɔn kan na wɛ è ɖè é ɖɔhun\nTuùn gǎnmaɖó towe. Biblu ɖɔ xó dó “jlǒ nyanya e mɛ winnyawinnya lɛ nɔ ɖó lɛ” é wu: zɛn ɖé wɛ bo nɔ sɔ́ mɛ tawun ɖò winnyawinnya mɛ. (2 Timɔtée 2:22) Enyi jlǒ xóɖóxámɛ tɔn kɛɖɛ wɛ ɖ’emɛ ǎ, loɔ, jlǒ è na wà nǔ bo nyɔ́ ɖò mɛ ɖevo lɛ nukúnmɛ tɔn, kpo jlǒ è na jɛ mɛɖée sí jɛ nukɔn nú xwè e è ɖó na ɖó cobo wà mɔ̌ é tɔn kpo lɔ ɖ’emɛ.\nLin tamɛ d’ewu: Biblu ɖɔ ɖɔ “è nɔ jɛ tɛnkpɔn mɛ hwenu e jlǒ nyanya mɛɖesunɔ tɔn dɔn mɛ, bɔ è jɛ mɔ mɛ é.” (Jaki 1:14) Jlǒ alɔkpa tɛ sín zɛn wɛ ka nɔ sɔ́ we hugǎn?\n“Tuùn mɛtɛnkpɔn e mɛ a nɔ yawǔ jɛ hugǎn lɛ é. Ba dò nú nǔ dó lee a na ɖu ɖò mɛtɛnkpɔn mɔhun lɛ jí gbɔn é wu, bo wlan nǔ e a sixu zán é we ɖ’ayǐ. Enɛ na zɔ́n bɔ hweɖevonu e mɛtɛnkpɔn enɛ na kpannukɔn we é ɔ, a na tuùn lee a na ɖu ɖ’eji gbɔn é.”—Sylvia.\nKpɔ́ndéwú Biblu tɔn: Davidi. Hweɖelɛnu ɔ, é jó éɖée dó nú kɔgbidínúmɛ mɛ ɖevo lɛ tɔn, bo tlɛ lɛ́ jó éɖée dó nú jlǒ éɖesunɔ tɔn lɛ. Amɔ̌, nǔ e Davidi wà nyi dò lɛ é kplɔ́n nǔ i, b’ɛ dó gǎn bo wà nǔ ɖagbe. É xoɖɛ sɛ́dó Jehovah, bo ɖɔ: “Sɔ́ ayi mímɛ́ dó xomɛ nú mì; lɛ̌ vɔ́ ayixa ce bló ɖó, bonu ayixa ce ni lidǒ ganji.”—Ðɛhan 51:12.\nÐ’ayi te. Biblu ɖɔ: “Ma jó hwiɖée dó nú nǔnyanyawiwa ɖu ɖò jǐ towe ó.” (Hlɔmanu lɛ 12:21) Enɛ xlɛ́ ɖɔ é kún byɔ ɖɔ a ni jɛ mɛtɛnkpɔn mɛ ó. A sixu wá gbeta ɔ kɔn bo na wà nǔ ɖagbe.\nLin tamɛ d’ewu: Nɛ̌ a ka sixu ɖó ayi te, bo wà nǔ ɖagbe ɖò ninɔmɛ e mɛ è sixu tɛ́n we kpɔ́n bɔ a na wà nǔ nyanya ɖè é gbɔn?\n“Un nɔ lin tamɛ dó lee nǔ na cí nú mì hwenu e un na wà nǔ e è tɛ́n mì kpɔ́n ɖɔ má wà é ɖé é jí. Un ka na vo à? Vlafo é sixu nyí nú táan ɖé kpowun. Nú táan gegě na bo wá yì ɔ, nɛ̌ un ka na ɖè gbɔn? Eǒ, na vo ɖò nyiɖée mɛ ɖebǔ ǎ. Dandan jɛn un ka na wà mɔ̌ à? Eǒ!”—Sophia.\nKpɔ́ndéwú Biblu tɔn: Pɔlu. Pɔlu yí gbè ɖɔ emi nɔ ɖó linlin masɔgbe lɛ có, emi nɔ ɖu ɖ’eji. É wlan ɖɔ: “Un nɔ dóya nú agbaza ce ɖesu, lobo nɔ hɛn ɛ syɛnsyɛn.”—1 Kɔlɛntinu lɛ 9:27.\nNǔ taji ɔ: Hwiɖokponɔ wɛ na wá gbeta lee a na ɖí xwi xá mɛtɛnkpɔn lɛ gbɔn é tɔn kɔn.\nFlín ɖɔ mɛtɛnkpɔn lɛ ɔ, hwenu klewun ɖé wɛ ye nɔ nɔ ayǐ na. “Mɛtɛnkpɔn ɖěɖee un nɔ mɔ dó mɔ nǔgɛ́n hwenu e un ɖò wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn é sɔ́ nɔ dó nǔɖewanú ɖò nukún ce mɛ dìn ǎ,” wɛ Melissa e ɖó xwè 20 é ɖɔ. “Tamɛ linlin dó enɛ jí na ganjɛwu mì ɖɔ mɛtɛnkpɔn dìn tɔn lɛ lɔ na wá yì, bɔ gbè ɖokpo ɔ, un na dó nukún nǔ e ko jɛ wá yì lɛ é mɛ kpɔ́n bo na mɔ ɖɔ gbɛ̀ ce ɖó nu, ɖó un dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nu.”\n“Kán e un kánɖeji bo na dɛ ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ nukɔn é kpo akɔ́nkpinkpan e un nɔ ɖó é kpo nɔ d’alɔ mì, bɔ un nɔ dɛ ɖò ye nu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi un ko wá gbeta ɔ kɔn jɛ nukɔn ɖɔ un kún na wà nǔɖe ó ɔ, un nɔ tɛ́ dó gbeta enɛ wu, bo sɔ́ nɔ lɛ́ lin tamɛ d’eji alǒ jó gbeta e kɔn mɛ ɖevo lɛ nɔ wá é dó bonu ye ni wà nǔ dó wǔ yè ǎ.”—Olivia.\n“È nɔ gbidí kɔ nú winnyawinnya lɛ tawun ɖɔ ye ni yì agɔ̌ lɛ tɛnmɛ, bo lɛ́ wà nǔ e wà wɛ mɛ lɛ ɖè ɖò finɛ lɛ é bǐ; ye nɔ nu ahan syɛnsyɛn, gěe, bo nɔ lɛ́ ɖóxó xá yeɖée. Un mɔ ɖɔ enyi un ɖɔ xó xá mɛjitɔ́ ce lɛ nyi wɛn dó kɔgbidínúmɛ enɛ lɛ wu ɔ, é na d’alɔ mì tawun. Gɔ́ na ɔ, enyi un hɛn alɔnu ce ján ɖò hwenu e un ma ɖò nǔɖe wà wɛ ǎ é ɔ, é na d’alɔ mì bɔ na nyi alɔ nú mɛtɛnkpɔn e na zɔ́n bɔ na wà nǔ nyanya é.”—Jared.\n“Ðokpo ɖò mɛtɛnkpɔn e vɛwǔ tawun bɔ na dɛ ɖ’enu lɛ é mɛ é wɛ nyí nǔ e ma nyla ɖò mɛ ɖevo lɛ nukúnmɛ dandan ǎ, bo ka nyla ɖò nukún cɛ mɛ é ɖé wiwa, ɖi hwenu e un ɖò gbeta ayiɖeɖayǐ ɖé tɔn kɔn wá wɛ é. A ɖó na tuùn nǔ e hwiɖesunɔ mɛtún ɔ ɖi nǔ na lɛ é, bo na dó nyi alɔ nú kɔgbidínúmɛ alɔkpa enɛ; enɛ ka nɔ byɔ hwenu, bo nɔ lɛ́ byɔ ɖɔ è ni mɔ nǔ kpɔ́n.”—Mayan.\n“Enyi mɛtɛnkpɔn lɛ wá atɛ jí ɔ, a ɖó na nɔ ɖɔ nǔgbo nú hwiɖée. A ɖó na tuùn fí e ɖò ɛntɛnɛti jí bo sixu xwlé mɛtɛnkpɔn kpo nǔbliblíwiwa kpo sín nǔ lɛ we lɛ é, bo ɖó na lɛ́ tuùn lee a na wà nǔ gbɔn hwenu e nǔ na nyí mɔ̌ é. A ɖó na ɖó wlɛnwín ɖé, enɛ na zɔ́n bɔ a na jɛ mɛtɛnkpɔn mɛ ǎ.”—Julian.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Nɛ̌ Un ka Sixu Ðu Ðò Mɛtɛnkpɔn lɛ Jí Gbɔn?\nijwyp xota 83\nLidǒ Ðò Kɔgbidínúmɛ Hagbɛ̌ lɛ Tɔn Nukɔn!


2 Axɔ́sú 2 - 2 Rois 2\nGilugalu wɛ Elíi kpó Elizée kpó gosín, bɔ Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ Elíi yi jǐxwé ɖo axásáxásá jɔhɔn ɖé mɛ.\nLě e nǔ lɛ́ɛ jɛ gbɔn ɔ́ ɖíe: Hwenu e yě ɖo ali jí bó ɖo yiyi wɛ ɔ́, Elíi ɖɔ nú Elizée ɖɔ: “Kɛnklɛ́n nɔ fí, ɖó káká Betɛ́li wɛ Mawu Mavɔmavɔ sɛ́ mì dó.” Elizée ka xwlé Mawu n'i ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ɖo gbɛ bónú hwi lɔ ɖo gbɛ jɛ́n wɛ ɔ́, un ɖo nǎ jó we dó wɛ ǎ.” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, yě yi Betɛ́li.\nGbeyíɖɔ Mawu tɔn e ɖo Betɛ́li lɛ́ɛ yi Elizée gɔ́n, bó kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “A ka tunwun ɖɔ égbé ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ná sɔ́ gǎn towe yi jǐxwé a?” É yí gbe nú yě ɖɔ: “Ɛɛn, nyi lɔ tunwun, mi ka jó xó énɛ́ dó.”\nElíi lɛ́ ɖɔ nú Elizée ɖɔ: “Kɛnklɛ́n nɔ fí, ɖó Mawu Mavɔmavɔ sɛ́ mì dó Jeliko.” É ka xwlé Mawu n'i ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ɖo gbɛ, bónú hwi lɔ ɖo gbɛ jɛ́n wɛ ɔ́, un ɖo nǎ jó we dó wɛ ǎ.” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, yě yi Jeliko.\nGbeyíɖɔ Mawu tɔn e ɖo Jeliko lɛ́ɛ sɛkpɔ́ Elizée, bo kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “A ka tunwun ɖɔ égbé ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ná sɔ́ gǎn towe yi jǐxwé a?” É yí gbe nú yě ɖɔ: “Ɛɛn nyi lɔ tunwun, mi ka jó xó énɛ́ dó.”\nElíi lɛ́ ɖɔ nú Elizée ɖɔ: “Kɛnklɛ́n nɔ fí, ɖó Mawu Mavɔmavɔ sɛ́ mì dó Judɛ́ɛn tɔ tó.” É ká xwlé Mawu n'i ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ɖo gbɛ bónú hwi lɔ ɖo gbɛ jɛ́n wɛ ɔ́, un ɖo nǎ jó we dó wɛ ǎ.” Bɔ yě zɔn kpɔ́ ɖidó.\nElíi kpó Elizée kpó nɔ te ɖo Judɛ́ɛn tɔ ɔ́ tó, bɔ gbeyíɖɔ Mawu tɔn lɛ́ɛ kanɖé wǒ (50) wá, bó nɔ te zɔ zaan dó yě.\nÉnɛ́ ɔ́, Elíi ɖe awu tɔn ɖaxó ɔ́, bó sló, bó zin dó tɔ ɔ́ nukún mɛ, bɔ tɔ ɔ́ má, bɔ yě mɛ we lɛ́ɛ zun zɔnlin gbɔn ayǐkúngban xúxú jí dín.\nÉe yě dín ɔ́, Elíi ɖɔ nú Elizée ɖɔ: “Byɔ̌ nǔ e jló we ɔ́ mì nú má ná we, có nú Mawu ná sɔ́ mì sín gɔ̌n towe.” Elizée ɖɔ n'i ɖɔ: “Kɛnklɛ́n ná yɛ e a nǎ vǐ ɖě lɛ́ɛ ɔ́ donu we mì .”\nElíi ɖɔ n'i ɖɔ: “Nǔ e byɔ́ wɛ a ɖe ɔ́ vɛ́ wǔ, lo ɔ́, ényí a mɔ mì hwenu e Mawu ná ɖo sísɔ́ mì sín gɔ̌n towe wɛ ɔ́, a nǎ mɔ nǔ e byɔ́ wɛ a ɖe ɔ́ yí. Nú a ma ka mɔ mì ǎ ɔ́, a nǎ mɔ yí ǎ.”\nÉe yě ɖo yiyi wɛ bo ɖo xó ɖɔ wɛ ɔ́, yě mɔ sɔ́ ɖé lɛ́ɛ dɔn ahwankɛkɛ́ví myɔnɔ ɖé bó gbo yě, bɔ Elíi byɔ́ axásáxásá jɔhɔn ɖé mɛ ɖidó jǐxwé.\nÉe Elizée mɔ mɔ̌ ɔ́, é sú xó bó ɖɔ: “Daá! Daá! Ali e nu a ɖe nú Izlayɛ́li ɔ́ syɛ́n hú ahwankɛkɛ́ví Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ bǐ kpó sɔ́ Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ bǐ kpó.” Ée é ma sɔ́ mɔ ɛ ǎ ɔ́, é hɛn awu e ɖo kɔ tɔn lɛ́ɛ vún ɖó we we.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é sɔ́ awu ɖaxó e Elíi jó dó , bɔ é jɛ ayǐ é, bó lɛ́ kɔ wá nɔ te Judɛ́ɛn tɔ ɔ́ tó.\nÉ sɔ́ awu ɔ́, bó zin dó tɔ ɔ́ nukún mɛ bó sú xó ɖɔ: “Fítɛ́ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu Elíi tɔn ɔ́ ɖe?” Ée Elizée lɔmɔ̌ zin nǔ dó tɔ ɔ́ nukún mɛ Elíi ɖɔhun ɔ́, tɔ ɔ́ má ɖó we, bɔ é dín gbɔn mɛ.\nGbeyíɖɔ Mawu tɔn gbɛ́ta e gosín Jeliko ɔ́ ɖo zɔ bo mɔ nǔ e Elizée bló ɔ́, bó ɖɔ: “Yɛ Elíi tɔn ɖo Elizée jí.” Ée yě ɖɔ mɔ̌ ɔ́, yě yi kpé e, bó ɖe kɔ́ n'i.\nYě ɖɔ n'i ɖɔ: “Súnnu glegbenu kanɖé wǒ (50) ɖo fí xá mǐ mɛsɛntɔ́ towe lɛ́ɛ. A jlǒ nú yě ná ba gǎn towe a? Bóyá yɛ Mawu Mavɔmavɔ tɔn ná kó sɔ́ ɛ nyi só ɖé jí, abǐ tɔdo ɖé mɛ din.” É ka yí gbe nú yě ɖɔ: “Mi ma sɛ́ yě dó ó.”\nLo ɔ́, yě ɖo hǔn mɛ n'i káká bɔ é gbɔ bó ɖɔ: “Mi bo sɛ́ yě dó.” Bɔ yě sɛ́ súnnu kanɖé wǒ (50) lɛ́ɛ dó bɔ yě yi Elíi ba gbé, bo ba ɛ káká nú azǎn atɔn, yě ká mɔ ɛ ǎ.\nÉe yě lɛ́ kɔ wá ɔ́, Elizée kpo ɖo Jeliko, bó ɖɔ nú yě ɖɔ: “Un ma ko ɖɔ nú mi ɖɔ mi ní má yi ó a?” Elizée zé Jeliko tɔjɔtɛnsin ɔ́ dó húzú sin ɖagbe\nJelikonu lɛ́ɛ ɖɔ nú Elizée ɖɔ: “Gǎn, a mɔ din a? Fí e toxo mǐtɔn ɖe ɔ́ nyɔ́, amɔ̌ sin e ɖo to ɔ́ mɛ ɔ́ nyɔ́ ǎ, bɔ ayǐkúngban ɔ́ nɔ́ nyɔ́ nǔ ǎ.”\nÉe yě ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Elizée ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mi wún jɛ dó gannú yɔ̌yɔ́ ɖokpó mɛ wá nú mì.” Bɔ yě yi wún jɛ ɔ́ wá n'i,\nbɔ é yi tɔjɔtɛn ɔ́ kɔn, bó wún jɛ ɔ́ kɔn nyi mɛ bo ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: ‘Un sɔ́ sin élɔ́ dó húzú sin ɖagbe. É sɔ́ ná hu mɛ ǎ, é ká sɔ́ ná hɛn ayǐkúngban ɔ́ gblé ǎ.’ ”\nNǔgbó ɔ́, sin ɔ́ húzú sin ɖagbe, bó kpo ɖo mɔ̌ káká jɛ égbé lě e Elizée ɖɔ gbɔn é. Mawu dɔn tó nú yɔkpɔ́vú e ɖo Elizée ko wɛ lɛ́ɛ\nElizée gosín Jeliko, bó ɖidó Betɛ́li. Hwenu e é ɖo yiyi wɛ ɔ́, yɔkpɔ́vú ɖé lɛ́ɛ tɔ́n sín toxo ɔ́ mɛ, bó jɛ kiko e jí. Yě nɔ́ ɖɔ n'i ɖɔ: “Yi, ta xwíxwá! Yi, ta xwíxwá!”\nBɔ Elizée lɛ́ kɔ kpɔ́n yě, bó dó nu yě ɖo Mawu Mavɔmavɔ nyíkɔ mɛ, bɔ lɔnmɔ we tɔ́n sín nǔkan mɛ, bó vúnvún mɛ kanɖé-nukún-we (42) ɖo yě mɛ.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Elizée gosín fínɛ́, bó yi Kaamɛ́li só jí, bó gosín fínɛ́ bo lɛ́ kɔ wá Samalíi. Izlayɛ́li xɔ́sú Yolámu


Elíi kpo Hunnɔ Baalu Tɔn lɛ kpo Ðò Kaamɛli Só ɔ Jí | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nTɛnkpɔn ɖé Ðò Kaamɛli Só Jí\nAxɔsuɖuto akɔta wǒ Izlayɛli tɔn tɔn ɖó axɔsu nyanya gègě, Akabu lɔ nyí ɖokpo ɖò axɔsu e nyla hú bǐ lɛ é mɛ. É da nyɔnu baɖabaɖa e nɔ sɛ̀n Baalu é ɖé. Nyikɔ tɔn nɔ nyí Jezabɛli. Akabu kpo Jezabɛli kpo bló bɔ Baalu sinsɛn gbakpé tò ɔ bǐ mɛ, bɔ ye lɛ́ hu gbeyiɖɔ Jehovah tɔn lɛ. Etɛ Jehovah ka wà? É sɛ́ gbeyiɖɔ Elíi dó bɔ é yì dó wɛn ɖé Akabu.\nElíi ɖɔ nú Axɔsu Akabu ɖɔ, ɖó nǔ nyanya e é nɔ wà é wu ɔ, jǐ kún sɔ́ na ja ɖò Izlayɛli ó. Nú xwè atɔn jɛji ɔ, jinukún lɛ sɔ́ wu ǎ, bɔ adɔ hɛn togun ɔ. Jehovah wá sɛ́ Elíi dó Akabu gɔ́n. Axɔsu ɔ ɖɔ: ‘Nǔ nyanya wɛ a nɔ dɔn dó tomɛ! Hwi wɛ zɔ́n nǔ elɔ bǐ.’ Elíi ɖɔ: ‘Nyì wɛ zɔ́n bɔ akú elɔ ɖó ǎ. Baalu sinsɛn towe wɛ zɔ́n. Mǐ na tɛ́n nùɖé kpɔ́n. Xò akɔta ɔ bǐ kplé gɔ́ nú hunnɔ Baalu tɔn lɛ ɖò Kaamɛli Só ɔ jí.’\nTogun ɔ kplé ɖò Só ɔ jí nugbǒ. Elíi ɖɔ: ‘Mi lin tamɛ. Enyi Jehovah wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ hǔn, mi sɛ̀n ɛ. É ka nyí Baalu wɛ hǔn, mi bo sɛ̀n ɛ. Mǐ na tɛ́n nǔ elɔ kpɔ́n. Hunnɔ Baalu tɔn 450 lɛ ɖó na sɔnǔ nú vɔsanú ɖé, bo na súxó ylɔ vodun yetɔn, bɔ nyɛ na sɔnǔ nú vɔsanú ce bo na súxó ylɔ Jehovah. Mɛ e na sè bo sɛ́ myɔ dó é wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ.’ Togun ɔ yí gbè.\nHunnɔ Baalu tɔn lɛ sɔnǔ nú vɔsanú ɖé. Ye ylɔ vodun yetɔn nú kéze ɔ bǐ bo nɔ ɖɔ: ‘Baalu è, yǐ gbè nú mǐ!’ Ee Baalu ma yí gbè nú ye ǎ é ɔ, Elíi jɛ slamɛ ɖɔ ye wu jí. É ɖɔ: ‘Mi súxó hú mɔ̌. Amlɔ dɔ́ wɛ é sixu ko ɖè, b’ɛ na byɔ ɖɔ mɛɖé ni fɔ́n ɛ.’ Gbadanu wá sù, bɔ hunnɔ Baalu tɔn lɛ kpó ɖò ylɔ̀ylɔ́ ɛ wɛ. Amɔ̌, mɛɖé ka yí gbè nú ye ǎ.\nElíi sɔ́ vɔsanú tɔn ɖó vɔsakpe ɖé jí bo gbà sìn kɔn nyì jí bǐ. Enɛ gudo ɔ, é xoɖɛ bo ɖɔ: ‘Jehovah è, kɛnklɛn bló bonu togun ɔ ni tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ.’ Tlolo kpowun ɔ, Jehovah sɛ́ myɔ dó sín jinukúnsin bɔ é fyɔ vɔsanú ɔ bǐ. Togun ɔ súxó bo ɖɔ: ‘Jehovah wɛ nyí Mawu nugbǒ ɔ!’ Elíi ɖɔ: ‘Mi ma nú hunnɔ Baalu tɔn lɛ ɖě hɔn yì ó!’ Gbè nɛ gbè ɔ, è hu hunnɔ Baalu tɔn 450.\nHwenu e akpɔ́kpɔ́ kpɛví ɖé tɔ́n ɖò xù ɔ ta nu é ɔ, Elíi ɖɔ nú Akabu ɖɔ: ‘Jǐ ɖò na ja wɛ. Sɔ́ kɛkɛví towe sìn dó sɔ́ ɔ wu, bo yì xwé.’ Akpɔ́kpɔ́ lɛ́ zɔ́n bɔ jinukúnsin d’ablu bǐ, jɔhɔn bɛ́ bɔ jǐ ɖaxó ɖé wlí. Akú ɔ wá nɔte lo. Akabu kun kɛkɛví tɔn kpo wezun e ɖ’emɛ é bǐ kpo. Jehovah d’alɔ Elíi bɔ é kanwezun bo zɛ kɛkɛví ɔ wu! Tagba Elíi tɔn lɛ bǐ ko vɔ jɛn nɛ à? Mǐ ni kpɔ́n.\n“Ye ni tuùn ɖɔ hwiɖokponɔ géé sín nyikɔ wɛ nyí [Jehovah], hwi wɛ nyí Mawu Ajalɔnlɔn ɖò ayikúngban ɔ bǐ jí.”—Ðɛhan 83:19\nNùkanbyɔ lɛ: Nǔ tɛ è ka tɛ́n kpɔ́n ɖò Kaamɛli Só ɔ jí? Nɛ̌ Jehovah ka sè ɖɛ Elíi tɔn gbɔn?\n1 Axɔsu lɛ 16:29-33; 17:1; 18:1, 2, 17-46; Jaki 5:16-18


Ðɛ́ Kɔ̃̀ Jè Gèɖèpɔ́ɔ̀ Wɔ̃́ Ɓɛ́ Ðɛ Gbà Kè Gǎ-Dyé-Dyé Kéà Nì Kɛ́? | Bɔ̃̌ Nɔ̀mɔ̀ Dyíin\nZÀÀ WUƉUÚN ƉÉ Abbey Abui Acholi Adhola Afrikaans Aja Ajië Albanian Albanian Sign Language Alur American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Arabic (Morocco) Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Assamese Ateso Attié Aukan Australian Sign Language Austrian Sign Language Awajun Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Balinese Bambara Baoule Basque Bassa (Cameroon) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Betsimisaraka (Northern) Betsimisaraka (Southern) Biak Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Bolivian Sign Language Bosnian Boulou Brazilian Sign Language Bulgarian Bété Cakchiquel (Western) Cambodian Catalan Cebuano Chamorro Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chilean Sign Language Chin (Hakha) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Colombian Sign Language Comorian (Ngazidja) Costa Rican Sign Language Croatian Croatian Sign Language Czech Czech Sign Language Damara Dangme Danish Dayak Ahe Dayak Ngaju Digor Douala Drehu Dusun Dutch Dutch Sign Language Ecuadorian Sign Language Edo Efik Emberá (Catío) English Esan Estonian Estonian Sign Language Ewe Fante Faroese Fataluku Fijian Filipino Sign Language Finnish Finnish Sign Language Fon Frafra French French Sign Language Frisian Fulfulde (Cameroon) Futuna (East) Ga Galician Garifuna Georgian German German Sign Language Ghanaian Sign Language Gitonga Gokana Gourmanchéma Gouro Greek Greek Sign Language Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivia) Guatemalan Sign Language Guerze Guianese Creole Gujarati Gun Guna Guéré Haitian Creole Hausa Hawu Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Honduras Sign Language Huastec (San Luis Potosi) Hungarian Hungarian Sign Language Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Inakeanon Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Irish Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabiye Kabuverdianu Kabyle Kachin Kadazan Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khana Khasi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Roman) Korean Korean Sign Language Kosraean Kpelle Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kurdish Sorani Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Laotian Latgalian Latvian Latvian Sign Language Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Lovari Low German Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Madagascar Sign Language Madi Makasae Malagasy Malay Malayalam Malaysian Sign Language Maltese Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Mano Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshallese Mauritian Creole Maya Mazahua Mazatec (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mexican Sign Language Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nama Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nengone Nepali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Otomi (State of Mexico) Palauan Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Pemon Pennsylvania German Persian Peruvian Sign Language Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pilagá Polish Polish Sign Language Pomeranian Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Portuguese Sign Language Pular Punjabi Punjabi (Shahmukhi) Páez Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Rapa Nui Rarotongan Romanian Romanian Sign Language Romany (Albania) Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Roviana Rumanyo Rungus Runyankore Russian Russian Sign Language Rutoro Réunion Creole Saami (North) Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Roman) Serbian Sign Language Serer Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shipibo-Conibo Shona Shuar Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak Sign Language Slovenian Soli Solomon Islands Pidgin Somali Spanish Sranantongo Sunda Susu Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Swedish Sign Language Swiss German Sign Language Tagalog Tahitian Tajiki Talian Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaite Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelauan Tongan Toraja Totonac Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Valencian Venda Venezuelan Sign Language Vezo Vietnamese Wallisian Warao Waray-Waray Wayuunaiki Wejewa Welsh Wichi Wolaita Wolof Xavante Xhosa Xârâcùù Yacouba Yoruba Yukpa Zande Zapotec (Guevea) Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zulu\n1. Xwɛ̌ ɖɛ gbà nyu ma gbɔ dèɛ̀ kɛ́?\nGèɖèpɔ́ɔ̀ wɔ̃́ ɓɛ́ nyɔǔn ké wa mìɔùn nàìn ɓó ti tɔ̀mɔ̀ǔn-tɔ̀mɔ̀ǔn wè mú, ɓɛ́ ɔ kéɛ wa dyí tɛ̀mɛ̀ìn kà ɓɛ́ wa se dà fũ̀à-fṹá zàà ɓɛ́ìn nyɛ\nÐɛ gbà dè ma gbɔ ti ɓɛ́ Sétɔ̃̀ tɔ́mɔ́ ma se kĩ́ín-kĩ́ínɔ̀ kɛ. Ðé ɖɛ dè gbɔɔ̀ múɛɛ, Sétɔ̃̀ se ma kɛɛ ɖò ɓéɖé, kɛɛ ɔ se ma jǎà mú nyánà. (Jɔ̃́ɔ́ 8:44) Ɔ poɛ ma gbɔ ɓɛ́ ɔ ké ɓiè-ɓiè ɓɛ́ ɔ hwɔ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖòùn gboíɛɛ dyí ɖú. Sétɔ̃̀ tɔ́mɔ́ìn ma màa kĩ́ín-kĩ́ín mɔ̀ ma Íì kɛɛ se wĩin, ké ɔ nyuɛ ké màa zà ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu ɖùǔn, ké ɔ tò ma ɔ ɖùǔ gbo. Áɖɔ̀ùn kpáìn ma ɔ gmàà gbo ké wa zà ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu ɖùǔn. Ðɛ Áɖɔ̀ùn nyu ma kà kɛɛ dyà gǎ kè gĩɔ.—Zà Jɛ́nɛ́sì 3:1-6,19 wuɖuún.\nTi ɓɛ́ Sétɔ̃̀ cɛ̃ɛ ma Íì gbo ɓɛ́ ɔ ké ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu ɖùǔn zà kɛɛ, ɔ nì ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ nìà ɖɛ séín kɔ̃in nyɛɛ gbo vɔ̃-vɔ̃ gbɔ dèɛ̀n. Ɓóɖó-kpàà nyɔ vò-vò ɖǎ Sétɔ̃̀ gbo kpáìn ké wa ɖǎ Gèɖèpɔ́ɔ̀ xwíɖíi sɔ̀ ɓɛ́ ɔ ní kɔ̃̀ ɖà wa nàìn. Ɔ jèɛɛ, Sétɔ̃̀ ɖǎ ɓóɖó-kpàà “nàìn-nyɔ̀ jǔ”.—Zà Jɔ̃́ɔ́ 14:30; 1 Jɔ̃́ɔ́ 5:19 wuɖuún.\n2. Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɛ-ɖɛ̀ ɓěɔ̀ ɓéɖé ma kɛɛ ɖòò?\nGèɖèpɔ́ɔ̀ nyu-ɖɛ̀ séín ɓěɔ̀ se kɛɛ ɖò ɓéɖé. Nyɔǔn kè ínjà ɓě ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɛ ma wa kɛɛ ɓéɖé ma kpé ɓɛ́ wa ké ma Gèɖèpɔ́ɔ̀ wuɖu nyuɛ ɓɛ́ìn cá. (Dìtɔ̀wáɖánámɛ̀ 32:4,5) Gèɖèpɔ́ɔ̀ mɛ ma nyɔǔn ké ɔ nyí ma wa kpé ɓɛ́ wa ké ɖɛ gbà mɔɔ ɖɛ nɔ̀mɔ̀ dyíin nyu-nyu gãa ɓɛ́ìn. Kpé nìà kɛɛ nyuɛ ké à ɓɛ́ìn Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn dyí tɛ̀mɛ̀ìn.—Zà Jĩ́ìn 1:13-15; 1 Jɔ̃́ɔ́ 5:3 wuɖuún.\n3. Ðɛ́ kɔ̃̀ jè Gèɖèpɔ́ɔ̀ wɔ̃́ ɓɛ́ gǎ-dyé-dyé kéà nì ke kàǔn wɛ̃́?\nJɛ̀hóvà wɔ̃́in ɔ gbo vɔ̃-vɔ̃ ɓá ɔ nyɔǔn nàìn-nàìn jè dyíɛɛ gbo ɓó ti wè bìì. Ðɛ́ kɔ̃̀ jèɛ́? Ɔ kéɛ nyɔǔn dyí tɛ̀mɛ̀ìn kà ɓɛ́ sɔ̀ìn ɓó ɔ gboɛɛ, nyɔ ɖò se nyɔǔn nàìn ɓɛ́ìn ɓó wa nɔ̀mɔ̀ dyíin dyé jè kɛ. (Ìkíɖísìásì 7:29; 8:9) Zɔ̃ táázĩ̀ìn mɛ̀nɛ̌ìn-ɖò ɓɛ́ nyɔǔn ɖǎ nɔ̄ ɓóɖó-kpàà kɔ̃ cĩ́ɛɛ tɛ̀mɛ̀ìn ɔ wáɖáá. Nyɔǔn nàìn-nyɔ̀ ɓě séè to, kè ɖɛ gbà nyu-nyu, kè kpoɖo-ɖɛ̀, ɔ kè wɛ́-dù séín ɓɔ́í po ɖò.—Zà Jɛ̀ɖèmádyà 10:23; Wóɖómà 9:17 wuɖuún.\nGèɖèpɔ́ɔ̀ se nì kà nyɔǔn nàìn-nyɔ̀ ɓě nìà kɛ̀. Ɔ nìǐn nyɔǔn nàìn-nàìnɔ̀ kɛɛ dyà nɔ̀mɔ̀ dyíin ɓó nyɔ ɓě ɓɛ́ wa kpɔ̃ ɔ jè dyiɛɛ bìì. (Àzédyà 48:17, 18) Ɓó ti wè muɛɛ, Jɛ̀hóvà mu nyɔǔn gɔ̌mànà séín ɓɔ́í poùn. Nyɔ ɓě gã ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké wa nàìn nyɛɛ ɖòùn mɔ̀ nyɔ mu ɓóɖó-kpàà kɔ̃ cĩ́ìn.—Àzédyà 11:9; Zà Dànyá 2:44 wuɖuún.\n4. Ðɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ-ku-kuɔ̀ nyu ɓɛ́ à ké nyuɛ́?\nSétɔ̃̀ ɖá nyɔ ɖò se Jɛ̀hóvà bìì kũ̀à nyuɛ ɓɛ́ìn sɔ̀ìn ɖé ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn hwòɖǒ wáɖáá mú. Nì muɛ mɔ́ǔn ɓɛ́ m̀ kéɛ se poo? M̀ ɓɛ́ìn ɔ nyuɛ! Gèɖèpɔ́ɔ̀ hwòɖǒ-ku-kuɔ̀ nyuɛ ɓɛ́ à séín-sèìn ké ɔ dyí tɛ̀mɛ̀ìn kɛbì à mɔ́ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké nyɔ nàìn, mɔɔ à mɔ́ ɓɛ́ nyɔǔn-dyù ké nyɔ nàìn níɛ. Kà à nyu cĩ́ɛ kɛɛ muɛ tɛ̀mɛ̀ìn nyɔ à mɔ́ ɓɛ́ ɔ ké à nàìn nyɛ.—Zà Jóɓò 1:8-12; Nɔ́ɔ́ 27:11 wuɖuún.\n5. Xwɛ̌ à ɓɛ́ìn Gèɖèpɔ́ɔ̀ gãa ɓɛ́ ɔ ké à nàìn-nyɔ̀ jǔ kɛ́?\nɛ ɓě à gã kɛɛ tɛ̀mɛ̀ìn kɛbì à mɔ́ ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ ké à Nàìn-nyɔ̀ jǔ níɛ\nÀ ɓɛ́ìn Gèɖèpɔ́ɔ̀ gãa ɓɛ́ ɔ ké à nàìn-nyɔ̀ jǔ dyììn ɖé ɔ dyi mɔ́-mɔ́ kè ɔ ɓiè-ɓiè ɖé jǎà sɔ̀ìn ɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ Wuɖu mɔ̀à Báɓòɔ̀ kɛɛ mú. (Jɔ̃́ɔ́ 4:23) À ɓɛ́ìn Sétɔ̃̀ nìǐn nyɔ-nàìn-nàìnɔ̀ ɓɔ́ɔ̀ ɔ jǔ ké à se ɓóɖó-kpàà nìǐn gɔ̌mànà kè to jè mú kpá kà Jízɛ̀ nyuɛ ma kà kɛɛ ní.—Zà Jɔ̃́ɔ́ 17:14 wuɖuún.\nSétɔ̃̀ nyùìn ɔ kpéɔ̀ kũ̀à mú ɓɛ́ nyɔǔn ké ɖɛ gbà kè nyɔ puà-ɖɛ̀ ɓě nyuɛń nì. À se nyu-ɖɛ̀ ɓě nìà kɛɛ sɔ̃ún dyi kpaín, à ɓǎto kè à nyɔ ɖíɛ́ ɓě ɓaɖa à nììn dyɔ́ ké wa nyɛ́ à mú. (1 Píɖɛ̀ 4:3, 4) À ɓéɖé à ké ɖɛ̀ à mu nyuùn wɛ̃ɛ gã. À mu nyɔ ɓě ɓɛ́ wa ɖɛ̀ɓɛ̀ Gèɖèpɔ́ɔ̀ muɛɛ à ɓǎto ɓě mú nyuùn? À mu ɔ gma ɓě ɓéɖéà fɔ̀nɔ̀-hwòɖǒ kè ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn-ɖɛ̀ɓɛ̀ǐn nyɛɛ dyi kpɔ̃ùn? À dyiɛ náà nyu ní, nìí, à muɛ tɛ̀mɛ̀ìn kà ɓɛ́ Sétɔ̃̀ tɔ́mɔ́ ma se ɓɛ́ ɔ ké ma níiń, nyɔ ɖò se ɖɛ Gèɖèpɔ́ɔ̀ cɛ̃ɛ nyuɛ ɓɛ́ìn ɔ jǔ ké ɔ dyi gǎ dyéɛń nììn.—Zà 1 Kɔ̀ɖéíntĩ̀ɔ̀ 6:9, 10 15:33 wuɖuún.\nSepóɛɖé Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖɛ̀ɓɛ̀ nyɔǔn mú jèɛɛ, à ɓɛ́ìn ɔ hwòɖǒ kɔ̃ dèɛ̀ kóɖó-kóɖó kà ɓɛ́ ɔ mu ɖɛ gbà kè gǎ-dyé-dyé mánáín hwɔ̀ǔn wɛ̃. Nyɔ ɓě tɛ̀mɛ̀ìn kà ɓɛ́ wa poɛ jǎà kɛɛ mu sè-ná-sèɛ̀ fɛ̀ɛ̀ múàǔn dyi kpáìn dà ɓóɖó-kpàà kɔ̃.—Zà Jɔ̃́ɔ́ 3:16 wuɖuún.