Jinukún Biba Ðò Gbɔjɛzángbe | Gbɛzán Jezu Tɔn\nJinukún Biba Ðò Gbɔjɛzángbe\nMATIE 12:1-8 MAKI 2:23-28 LUKI 6:1-5\nAHWANVU LƐ BA JINUKÚN ÐÒ GBƆJƐZÁNGBE\nJEZU WƐ “KPA ACƐ NÚ GBƆJƐZÁN Ɔ”\nJezu kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo wlí ali dìn gbɔn totaligbé bo xweyigbe Galilée. Táan e mɛ jinukún ko nɔ nyɔ́ ɖò gle lɛ mɛ ɖò xwè ɔ mɛ é wɛ. Ee xovɛ sìn ahwanvu lɛ é ɔ, ye ba jinukún ɔ bo ɖu. Amɔ̌, Gbɔjɛzángbe wɛ, bɔ Falizyɛn lɛ mɔ nǔ e bló wɛ ye ɖè lɛ é.\nFlín ɖɔ é ko lín ǎ bɔ Jwifu e ɖò Jeluzalɛmu é ɖé lɛ ba bo na hu Jezu, lobo dóhwɛ ɛ ɖɔ é gbà Gbɔjɛzán sín sɛ́n. Dìn ɔ, Falizyɛn lɛ lɛ́vɔ jɛ gǒ tɔn mɛ ɖó nǔwiwa ahwanvu lɛ tɔn wutu, bo ɖɔ: “Kpɔ́n ahwanvu towe lɛ ɖò nǔ e Mɔyizisɛ́n ɔ gbɛ́ ɖɔ è ma wà gbɔjɛzángbe ó é wà wɛ.”—Matie 12:2.\nFalizyɛn lɛ nɔ ɖɔ ɖɔ enyi è ba jinukún bo nyínyɛ́ ɖò alɔ mɛ bo ɖu hǔn, nǔkún wɛ è ya bo só nɛ. (Tíntɔ́n 34:21) Mɔjɛmɛ syɛnsyɛn e ye nɔ na nú nǔ e azɔ̌ nyí é nɔ zɔ́n bɔ Gbɔjɛzán ɔ nɔ huzu agban ɖò kɔ jí nú mɛ, é sɔ́ nɔ nyí awǎjijɛ sín azǎn e na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ ɖò gbigbɔ lixo, lee é ɖó na nyí gbɔn é ǎ. Jezu zán kpɔ́ndéwú ɖé lɛ dó ɖè linlin agɔ e ye ɖó é gbà, bo ɖexlɛ́ ɖɔ Jehovah Mawu kún jló gbeɖé ɖɔ Gbɔjɛzán sɛ́n Emitɔn ni nyí gbɔn mɔ̌ ó.\nKpɔ́ndéwú e Jezu na é ɖokpo wɛ nyí Davidi kpo mɛ tɔn lɛ kpo tɔn. Ee xovɛ sìn ye é ɔ, ye nɔte ɖò goxɔ Mawu tɔn ɔ mɛ bo ɖu wɔxúxú e è xwlé Mawu lɛ é. Vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ wɛ ka ɖó na ɖu wɔxúxú enɛ lɛ e è ɖè sín Jehovah nukɔn bo fɔ zozo tɔn ɖevo lɛ dó ɖyɔ na é. É ɖò mɔ̌ có, ɖò ninɔmɛ enɛ mɛ ɔ, è dóhwɛ Davidi kpo mɛ tɔn lɛ kpo nú ɖu e ye ɖu é ǎ.—Levíi ví lɛ 24:5-9; 1 Samuwɛli 21:2-7.\nKpɔ́ndéwú wegɔ e Jezu na é ɖíe: “Mi ma xà ɖò sɛ́nwema ɔ mɛ ɖɔ gbɔjɛzángbe ɔ, vɔsanúxwlémawutɔ́ e jí azɔ̌ ɖè ɖò sinsɛnxɔ mɛ lɛ nɔ gbà gbɔjɛzán sɛ́n ɔ, cobɔ é nɔ gɔn hwɛ nyí nú ye à cé?” Nǔ e ɖɔ wɛ é ɖè é wɛ nyí ɖɔ, é na bo tlɛ nyí ɖò Gbɔjɛzángbe ɔ, vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ nɔ hu kanlin lɛ dó savɔ̌, bo nɔ lɛ́ wà azɔ̌ ɖevo lɛ ɖò tɛmpli mɛ. Jezu ɖɔ: “Ma ɖɔ nú mi, nǔ hugǎn sinsɛnxɔ wɛ ɖò fí.” (Matie 12:5, 6; Kɛ́nsísɔ́ 28:9) Ðó Jezu nyí vɔsanúxwlémawutɔ́ ɖaxó wutu ɔ, é hɛn ɔ, é na wà azɔ̌ e è zɔ́n ɛ é, ma ɖi xɛsi nú Gbɔjɛzán sɛ́n gbigbá.\nJezu lɛ́vɔ zán Mawuxówema ɔ dó tinmɛ nǔ e ɖɔ gbé é ja é, é ɖɔ: “Nǔ e ɖɔ wɛ è ɖè bo ɖɔ: ‘Nùblawukúnúmɛ ba wɛ un ɖè; vɔsisa ba wɛ un ɖè ǎ’ ɔ, enyi ɖɔ mi ko mɔ nukúnnú jɛ xógbe enɛ wu wɛ ɔ, mi sɔ́ na ɖò hwɛ dó xomɛvɔnɔ lɛ wɛ ǎ.” É sú ta na bo ɖɔ: “Ðó nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ wɛ kpa acɛ nú gbɔjɛzán ɔ.” Axɔsuɖuto Jezu tɔn e ja, bo na kpa acɛ kpo fífá kpo nú xwè afatɔ́n é dó gesí wɛ é ɖè.—Matie 12:7, 8; Ozée 6:6.\nSatáan ko sɔ́ gbɛtɔ́ lɛ ɖó kannumɔgbenu syɛnsyɛn sín hwenu línlín lɛ ɖíe, bɔ ye ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ, ɖó adaka kpo ahwan kpo gɔ́ gbɛ̀ ɔ mɛ wutu. Nǔ lɛ na gbɔn vo tawun ɖò Gbɔjɛzán ɖaxó Klisu tɔn sín acɛkpikpa glɔ, bɔ é na na mǐ vivo e sín hudo mǐ ɖó, bɔ akpàkpà tɔn lɛ́ ɖò mǐ sɔ́ wɛ é.\nHwɛ tɛ Falizyɛn lɛ ka dó ahwanvu Jezu tɔn lɛ? Aniwu?\nNɛ̌ Jezu ka jla linlin Falizyɛn lɛ tɔn ɖó gbɔn?\nAli tɛ nu Jezu ka “kpa acɛ nú gbɔjɛzán ɔ” ɖè?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Jinukún Biba Ðò Gbɔjɛzángbe


Jonasi kpo Hweví Ðaxó ɔ Kpo | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nJehovah Ðó Suúlu Dó Jonasi Wu\nGbɛtɔ́ adakaxotɔ́ lɛ wɛ gɔ́ toxo Asilíi tɔn e nyí Ninivu é mɛ. Jehovah ɖɔ nú gbeyiɖɔ tɔn Jonasi ɖɔ é ni yì Ninivu bo gb’akpá nú ye ɖɔ ye ɖó na huzu gbɛzinzan yetɔn. Amɔ̌, Jonasi hɔn ɖido awa ɖevo sésé xwé. É byɔ tɔjihun e xwè Taasisi é ɖé mɛ bo ɖido.\nHwenu e tɔjihun ɔ ɖò xù ɔ jí é ɔ, jɔhɔn ɖaxó ɖé bɛ́ bɔ xɛsi jɛ tɔjihunkúntɔ́ lɛ jí. Ye xoɖɛ sɛ́dó vodun yetɔn lɛ bo ɖɔ: ‘Etɛwu nǔ elɔ ka ɖò jijɛ wɛ?’ Gudo mɛ ɔ, Jonasi ɖɔ nú ye ɖɔ: ‘Nyɛ wu wɛ é sín. Un ɖò hinhɔn nú nǔ e Jehovah ɖɔ má bló é wɛ. Mi sɔ́ mì nyì dó xù ɔ mɛ, bonu jɔhɔn ɔ na nɔte.’ Tɔjihunkúntɔ́ lɛ ba na nyì Jonasi dó xù ɔ mɛ ǎ, amɔ̌, é ɖɔ ɖɔ ye ɖó na bló mɔ̌. Ee ye nyì i dó xù ɔ mɛ gudo é ɔ, jɔhɔn ɔ nɔte.\nJonasi mɔ ɖɔ emi na kú. Ee é ɖò xù ɔ sín azan jí yì wɛ é ɔ, é xoɖɛ sɛ́dó Jehovah. Enɛ gudo ɔ, Jehovah sɛ́ hweví ɖaxó ɖokpo dó. Hweví ɔ mì Jonasi, amɔ̌, é ka hu i ǎ. Ðò hweví ɔ sín xomɛ ɔ, Jonasi xoɖɛ bo ɖɔ: ‘Un d’akpá bo na setónú nú we hwebǐnu.’ Jehovah cyɔn alɔ Jonasi jí ɖò hweví ɔ sín xomɛ nú azǎn atɔn bɔ enɛ gudo ɔ, é bló bɔ hweví ɔ tún Jonasi ɖó ayikúngban xúxú jí.\nÐó Jehovah hwlɛn Jonasi wutu ɔ, enɛ ko xlɛ́ ɖɔ é kún sɔ́ na yì Ninivu ó wɛ à? Eǒ. Jehovah lɛ́ ɖɔ nú Jonasi ɖɔ é ni ɖido dɔ̌n. Dìn tɔn ɔ, Jonasi setónú. É yì dɔ̌n bo ɖɔ nú mɛ nyanya enɛ lɛ ɖɔ: ‘Ðò azǎn 40 gudo ɔ, è na sú kún dó nú Ninivu.’ Ee é ɖɔ mɔ̌ gudo é ɔ, nǔ ma ɖó nukún ɖé jɛ, Ninivunu lɛ ɖótó è bo huzu gbɛzinzan yetɔn. Axɔsu Ninivu tɔn ɖɔ nú togun tɔn ɖɔ: ‘Mi ylɔ Mawu, bo huzu jijɔ. Boya, é sɔ́ na sú kún mǐtɔn dó ǎ.’ Hwenu e Jehovah mɔ ɖɔ mɛ lɛ huzu jijɔ é ɔ, é sɔ́ sú kún dó nú Ninivu ǎ.\nEe è ma sɔ́ sú toxo ɔ sín kún dó ǎ é ɔ, é vɛ́ nú Jonasi tawun. Lin tamɛ kpɔ́n kpɛɖé: Jehovah ɖó suúlu bo kú nǔblawu nú Jonasi, amɔ̌ Jonasi kú nǔblawu nú togun Ninivu tɔn ɔ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é tɔ́n sín toxo ɔ mɛ bo yì junjɔn atín ɖé sá bo jɛ nǔ hunhún ɖɔ jí. Enɛ gudo ɔ, atín ɔ kú bɔ Jonasi sìn xomɛ. Enɛ wu ɔ, Jehovah ɖɔ n’i ɖɔ: ‘A keya nú atín elɔ hú Ninivunu lɛ. Un kú nǔblawu nú ye bɔ ye gán.’ Etɛ jí è ka na sɔ́ ayi ɖó? Togun Ninivu tɔn xɔ akwɛ tawun hú atín alɔkpa ɖebǔ.\n“Aklunɔ . . . nɔ ɖó suúlu dó mi wu; ɖó é jló ɖɔ mɛɖebǔ ni dɔn ǎ; é nyɔ́ wà ɔ, é jló ɖɔ mɛ bǐ ni mɔ ali, bo lɛkɔ sín nǔnyanyawiwa gudo.”—2 Piyɛ́ɛ 3:9\nNùkanbyɔ lɛ: Etɛ lɛ Jehovah ka kplɔ́n Jonasi? Etɛ nǔ e xá Jonasi é ka sixu kplɔ́n mǐ?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Jehovah Ðó Suúlu Dó Jonasi Wu\nlfb nùkplɔnkplɔn 54 wex. 130-131


Etɛwu Mǐ ka Ðó Na “Nɔ Acéjí”? | Nùkplɔnkplɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Juillet 2016\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lamba Lettonie-Gbè Lhukonzo Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mbunda Mixe Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nEtɛwu Mǐ ka Ðó Na “Nɔ Acéjí”?\n“Mi tuùn azǎn e gbè Aklunɔ mitɔn na lɛkɔ wá dó é ǎ.”—MAT. 24:42.\nHAN LƐ: 136, 129\nNƐ̌ MǏ KA SIXU NƆ ACÉJÍ GBƆN . . .\ndó nǔ e Awovi nɔ ba na sɔ́ mɛ dó ɖɔ lɛ é wu?\ndó nǔ e gbigbɔ gbɛ̀ ɔ tɔn nɔ ba na sɔ́ mɛ dó ɖɔ lɛ é wu?\ndó nǔ e gǎnmaɖó mǐɖesunɔ tɔn lɛ nɔ ba na sɔ́ mǐ dó ɖɔ lɛ é wu?\n1. Jlɛ̌ nǔ e wu é ɖò taji ɖɔ mǐ ni ɖ’ayi gan e ɖò xixo wɛ é kpo nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò mǐ kpa lɛ é kpo wu é dó nùɖé wu. (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\nATƆ́Ɔ́N, ɛnɛ, atɔn, wè, ɖokpo! Hwenu e mǐ mɔ bɔ cɛju e kpò bɔ kpléɖókpɔ́ ɖaxó sín akpáxwé ɖé na bɛ́ é ɖò dò yì wɛ mɔ̌ ɖò videoxlɛ́nú ɔ jí é ɔ, mǐ nɔ tuùn ɖɔ hwe ɔ nu sù bɔ mǐ na jinjɔn ayǐ bo ɖu vivǐ nùxixo e na hun nǔ sín akpáxwé ɔ nu é tɔn. Gan ɔ xò bɔ mǐ na cí xwii bo ɖótó hanjigbɛ́ Watchtower tɔn sín nùxixo ɖagbeɖagbe lɛ, bɔ ee lɛ́vɔ ɖò taji hú bǐ é wɛ nyí ɖɔ, mǐ na sɔnǔ nú ayi mǐtɔn kpodo linlin mǐtɔn lɛ kpo nú xóɖiɖɔ e na bɔ d’ewu lɛ é. Amɔ̌, enyi mɛɖé lɛ sín ayi ma ka ɖò fí ɖokpo ǎ, bɔ deyideyi ɔ jɛn wɛ alǒ ɖɔ ye ɖò xó ɖɔ xá xɔ́ntɔn yetɔn lɛ wɛ, kaka bo tlɛ tuùn ɖɔ tuto kpléɖókpɔ́ ɔ tɔn ko bɛ́ ǎ ɔ ka ló? É ɖò wɛn ɖɔ ye kún ɖò acéjí dó gan e ɖò xixo wɛ é alǒ nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò ye kpá lɛ é wu ó; nǔ lɛ wɛ nyí ɖɔ zinkponɔ ɔ ko jinjɔn ayǐ ɖò ataa ɔ jí, nùxixo ɔ ko bɛ́, bɔ kpléɖókpɔ́watɔ́ lɛ ko jinjɔn ayǐ. Nǔ enɛ e nɔ jɛ é sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ nukúnnú jɛ lee nǔ ɖaxó ɖé sín gan ɖò xixo wɛ gbɔn é mɛ, nǔ enɛ byɔ ɖò mǐ sí ɖɔ mǐ ni ɖó ayi nǔ e ɖò na jɛ wɛ ɖò malin-malin mɛ é wu céɖécéɖé. Etɛ ka nyí nǔ ɔ?\n2. Etɛwu Jezu ka ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ “mi bo nɔ acéjí”?\n2 Hwenu e Jezu Klisu ɖò xó ɖɔ dó “hwenu e gbɛ̀ elɔ na vɔ dó” é wu wɛ é ɔ, é ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Mi cɔ́ miɖée, bo ɖò acéjí, ɖó mi tuùn hwe ɔ nu ǎ.” Enɛ gudo ɔ, Jezu nɔ nú ye azɔn gègě ɖɔ: “Mi bo nɔ acéjí.” (Mat. 24:3; xà Maki 13:32-37.) Matie sín tan e ɖɔ xó ɖokpo ɔ é lɔ xlɛ́ ɖɔ Jezu gb’akpá nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye ni nɔ wunzɛn; é ɖɔ: “Hǔn mi bo nɔ acéjí, ɖó mi tuùn azǎn e gbè Aklunɔ mitɔn na lɛkɔ wá dó é ǎ. . . . Hǔn mi lɔmɔ̌, mi bo nɔ acéjí, ɖó nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na wá xwetɔ́n hwenu e mi ma na ɖó nukún mì dó ǎ é.” É lɛ́vɔ ɖɔ: “Hǔn mi bo nɔ acéjí, ɖó mi tuùn azǎn ɔ ǎ, mi ka tuùn gan ɔ mɛ ǎ.”—Mat. 24:42-44; 25:13.\n3. Etɛwu mǐ ma ka nɔ sɔ́ akpágbánúmɛ Jezu tɔn dó da ayihun na ǎ?\n3 Ðó mǐ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ wutu ɔ, mǐ nɔ sɔ́ akpágbánúmɛ Jezu tɔn enɛ dó da ayihun na ǎ. Mǐ tuùn ɖɔ “nǔ lɛ bǐ sín fifo hwenu” ko sɛkpɔ tawun bɔ é sɔ́ na lín ɖebǔ cobonu “ya ɖaxó ɔ” na bɛ́ ǎ! (Dan. 12:4; Mat. 24:21, NWT) Mǐ mɔ ɖɔ è ɖò ahwan baɖabaɖa lɛ fun wɛ, nùblibliwiwa kpo adanuwiwa kpo ɖò jijɛji wɛ, nǔ lɛ bǐ wlú ɖò sinsɛn linu, nùɖuɖuhwedomɛ, jɛmɛji lɛ, kpo ayikúngban danwǔ kpo nɔ tíìn gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ. Mǐ tuùn ɖɔ togun Jehovah tɔn ɖò wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn jijla sín azɔ̌ kpligidi ɖé wà wɛ gbɔn fí bǐ. (Mat. 24:7, 11, 12, 14; Luk. 21:11) Akpàkpà ɖò mǐ sɔ́ wɛ bonu mǐ na mɔ nǔ e Aklunɔ sín wiwa ɔ na hɛn wá nú mǐ lɛ é kpo lee linlin Jehovah tɔn na jɛnu gbɔn é kpo.—Mak. 13:26, 27.\nGANMƐ Ɔ ÐÒ VIVƆ WƐ\n4. (a) Etɛwu mǐ ka sixu ɖi nǔ ɖɔ Jezu tuùn hwenu e Haamagedɔni na wá dó é dìn? (b) Mǐ tuùn hwenu e ya ɖaxó ɔ na bɛ́ dó é ǎ có, ganjɛwu tɛ mǐ ka ɖó?\n4 Mǐ tuùn ɖɔ kpléɖókpɔ́ ɖaxó sín akpáxwé ɖokpo ɖokpo ɖó gan e mɛ é nɔ bɛ́ dó pɛ́pɛ́ é. É ɖò mɔ̌ có, enyi mǐ na bo tlɛ tɛnkpɔn gbɔn ɖebǔ ɔ, mǐ sixu tuùn xwè e xwè ya ɖaxó ɔ na bɛ́ é, kaka bo na wá ɖɔ azǎn ɔ kpo gan ɔ mɛ kpo ǎ. Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, é ɖɔ: “Mɛɖé tuùn azǎn ɔ ǎ; mɛɖé ka tuùn gan ɔ mɛ ǎ; wɛnsagun Mawu tɔn lɛ tuùn ǎ; nyɛ Mawu ví ɔ ɖesu tuùn ǎ; Tɔ́ ɔ ɖokponɔ géé wɛ tuùn.” (Mat. 24:36) Amɔ̌, è ko na acɛ Klisu ɖò jixwé b’ɛ na fun ahwan xá gbɛ̀ Satáan tɔn. (Nǔɖe. 19:11-16) Enɛ wu ɔ, é sɔgbe ɖɔ mǐ ni ɖɔ ɖɔ Jezu tuùn hwenu e Haamagedɔni na wá dó é dìn. Mǐdɛɛ lɛ ka tuùn ǎ. É ɖò dandan ɖɔ mǐ ni nɔ acéjí kaka jɛ hwenu e ya ɖaxó ɔ na bɛ́ é. Amɔ̌, Jehovah xò nǔ kpɔ́n gbeɖé dó gbè e gbè nǔ enɛ lɛ na jɛ dó é wu ǎ. É ko tuùn hwenu e gbɛ̀ ɔ na vɔ dó pɛ́ɛ́ é. É ɖò hwenu e kpò bɔ ya ɖaxó ɔ na bɛ́ é sín ganmɛ xà wɛ, bɔ é ka “na jɛ jɛn wɛ”! (Xà Xabakuku 2:1-3.) Etɛwu mǐ ka ganjɛ enɛ wu?\n5. Nǎ kpɔ́ndéwú e xlɛ́ ɖɔ xóɖɔɖ’ayǐ Jehovah tɔn lɛ bǐ wɛ nɔ jɛnu dó hwetɔnnu é ɖokpo.\n5 Xóɖɔɖ’ayǐ Jehovah tɔn lɛ bǐ wɛ ko nɔ jɛnu dó hwetɔnnu! Kpɔ́n lee é nɔ ganmɛ jí gbɔn hwenu e é hwlɛn Izlayɛli-ví lɛ sín Ejipu é. Mɔyizi ɖɔ dó azǎn 14gɔ́ Nisáan 1513 J.H.M. wu bo ɖɔ: “Ðò xwè afɔwe gban (430) enɛ lɛ sín vivɔnu e nyí Dindinwayi Mawu Mavɔmavɔ tɔn sín azǎn ɔ, togun Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɔ bǐ tɔ́n sín Ejipu.” (Tín. 12:40-42) “Xwè afɔwe gban (430)” enɛ lɛ bɛ́ hwenu e akɔ e Jehovah jɛ xá Ablaxamu é jɛ azɔ̌ wà jí ɖò 1943 J.H.M. é. (Ga. 3:17, 18) Hweɖenu ɖò nukɔnmɛ ɔ, Jehovah ɖɔ nú Ablaxamu ɖɔ: “Tuùn ɖɔ vǐ towe lɛ na wá nyí jonɔ ɖò mɛ ɖevo tò mɛ. Ye na nɔ mɛ kannu ɖò finɛ bɔ è na dó tagba nú ye xɔ xwè afɔwe (400).” (Bǐb. 15:13; Mɛ. 7:6) É ɖò wɛn ɖɔ “xwè afɔwe (400)” enɛ lɛ bɛ́ ɖò 1913 J.H.M. hwenu e Isimayɛli cá Izaki ko ɖò anɔ̌ɖiɖe tɔn hwenu é, bo wá vivɔnu hwenu e Izlayɛli-ví lɛ tɔ́n sín Ejipu ɖò 1513 J.H.M é. (Bǐb. 21:8-10; Ga. 4:22-29) Nugbǒ ɔ, xwè afɔwe jɛ nukɔn wɛ Jehovah ko ɖɔ azǎn e jí é na hwlɛn togun tɔn é!\n6. Etɛwu mǐ ka sixu ɖeji ɖɔ Jehovah na hwlɛn togun tɔn?\n6 Jozuwée ɖò mɛ e è hwlɛn sín Ejipu lɛ é mɛ, é flín Izlayɛli-ví lɛ bǐ ɖɔ: “Mi ni ka tuùn kpo ayi mitɔn bǐ kpo, kpodo lindɔ̌n mitɔn bǐ kpo ɖɔ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mitɔn kún gɔn akpá e é dó nú mi lɛ ɖebǔ ɖè ó; bǐ wɛ é ɖè kaka yí fó.” (Joz. 23:2, 14) Mǐ hɛn ɔ, mǐ na kudeji ɖɔ akpá e Jehovah dó ɖɔ emi na hwlɛn mǐ lɔ ɖò ya ɖaxó ɔ hwenu é kún na gblá ó. É ɖò mɔ̌ có, enyi mǐ jló na gán ɖò gbɛ̀ elɔ sín vivɔ hwenu ɔ, mǐ ɖó na nɔ acéjí.\nACÉJÍNINƆ ÐÒ TAJI COBƆ È NA GÁN\n7, 8. (a) Azɔ̌ tɛ mɛcɔtɔ́ ɖé ka nɔ wà ɖò hwexónu? Etɛ enɛ ka kplɔ́n mǐ? (b) Enyi mɛcɔtɔ́ lɛ d’amlɔ ɖò azɔ̌ yetɔn kɔn ɔ, nǎ nǔ e sixu jɛ é sín kpɔ́ndéwú ɖokpo.\n7 Nǔ e jɛ hwexónu lɛ é sixu kplɔ́n nùɖé mǐ dó nǔ e wu acéjíninɔ ɖò taji é wu. Ðò hwexónu ɔ, toxo ɖaxó gègě wɛ ahoho lɛ nɔ lɛlɛ̌ dó, ɖi Jeluzalɛmu. Ahoho lɛ nɔ cyɔn alɔ toxo ɔ jí ɖò ahwantɔ́nmɛtɔ́ lɛ sí, bo nɔ lɛ́ yì jí tawun ɖò fí ɖé lɛ bɔ è nɔ cí bo nɔ mɔ nǔ jɛ zɔ. Zǎn kéze ɔ, mɛcɔtɔ́ lɛ nɔ ɖò ahoho lɛ kpo hɔntogbo lɛ kpo ta. Bɔ enyi awovinú ɖé ja ɔ, ye na gb’akpá nú toxo ɔ mɛ nu lɛ. (Eza. 62:6) Kú kpo gbɛ̀ kpo sín xó wɛ nyí wunzɛn e mɛcɔtɔ́ lɛ na nɔ ɖò tɛn yetɔn lɛ mɛ é kpo acéjí e ye na nɔ é kpo.—Ezek. 33:6.\n8 Hwenuxó-wlantɔ́ Jwifu Josèphe wlan ɖɔ ɖò xwè 70 J.H.M. ɔ, ahwangɔnu Hlɔma tɔn lɛ kpéwú bo yí Atɔxwɛ Antonia Tɔn e ɖò ahoho Jeluzalɛmu tɔn lɛ kpá é, ɖó mɛcɔtɔ́ e ɖò hɔntogbo ɔ ta lɛ é d’amlɔ wutu! Hlɔmanu lɛ hwlɛn dó sín finɛ bo yì dó tɛmpli ɔ zo; bɔ enɛ hɛn adǎngbomɛ ɖaxó hugǎn e Jeluzalɛmu kpo akɔta Jwifu lɛ tɔn kpo mɔ é wá nú ye.\n9. Etɛ mɛ mɛ gègě ma ka mɔ nukún jɛ ɖò égbé ǎ?\n9 Tò gègě wɛ ɖó “mɛcɔtɔ́” lɛ ɖò égbé, b’ɛ nɔ nyí sɔja e nɔ ɖò dogbó lɛ cɔ́ wɛ lɛ é kpo tuto ɔdinatɛ́ɛ jí tɔn e è nɔ cɔ́ mɛ na lɛ é kpo. Ye nɔ ɖò nǔ e sixu byɔ tò yetɔn mɛ lɛ é kpo kɛntɔ́ e sixu nyí awovinú nú tò ɔ ɖò ayijayǐ linu lɛ é kpo cɔ́ wɛ. É ɖò mɔ̌ có, awovinú e na gosin acɛkpikpa gbɛtɔ́ lɛ tɔn alǒ gbɛtɔ́ lɛ ɖesu gɔ́n é kɛɖɛ jɛn “mɛcɔtɔ́” mɔhun lɛ sixu mɔ. Ye mɔ dò nú Axɔsuɖuto Mawu Tɔn sín acɛkpikpa e ɖò Klisu sín alɔ mɛ é kpo hwɛ e é na ɖɔ xá akɔta lɛ bǐ ɖò malin-malin mɛ é kpo ǎ. (Eza. 9:5, 6; 56:10; Dan. 2:44) Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, enyi mǐ nɔ wunzɛn bo nɔ acéjí ɖò gbigbɔ lixo ɔ, mǐ na ɖò gbesisɔmɛ ɖò hweɖebǔnu e hwɛɖɔzán enɛ na wá é.—Ðɛh. 130:6.\nCƆ́ HWIÐÉE BONU AYI TOWE MA FƐ́ SÍN ACÉJÍNINƆ JÍ Ó\n10, 11. (a) Etɛ wu mǐ ka ɖó na cɔ́ mǐɖée dó? Aniwu? (b) Etɛ ka ɖexlɛ́ we ɖɔ Awovi ko flú mɛ lɛ bɔ ye nɔ dovɛ̌ nú nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn lɛ?\n10 Lin tamɛ kpɔ́n dó mɛcɔtɔ́ e nɔ wunzɛn zǎnmɛ kaka bɔ ayǐ ɖibla hɔn é ɖé wu. Nǔ wá cikɔ n’i tawun bɔ nukún tɔn lɛ ɖɔ emi na byɔ akpà mɛ jɛn wɛ. Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi mǐ ɖò sisɛkpɔ vivɔnu gbɛ̀ elɔ tɔn wɛ ɔ, é na ɖò wuvɛ̌ nú mǐ d’eji wɛ ɖɔ mǐ ni nɔ wunzɛn. Enyi mǐ ma ka nɔ acéjí ǎ ɔ, kpɔ́n lee é na nyla sɔ́ é! Mi nú mǐ ni gbéjé nǔ e sixu ɖè acéjíninɔ mǐtɔn kpo wunzɛnninɔ mǐtɔn kpo kpò é atɔn kpɔ́n.\n11 Awovi ɖò amlɔ ɖó nú mɛ lɛ wɛ ɖò gbigbɔ lixo. Kú Jezu tɔn kpò zaan é ɔ, é gb’akpá nú ahwanvu tɔn lɛ azɔn atɔn dó “axɔsu gbɛ̀ elɔ tɔn” wu. (Jaan 12:31; 14:30; 16:11) Jezu tuùn ɖɔ Awovi na dɔn ayi mɛ lɛ tɔn dó ablu mɛ, bonu ye ni ma mɔ ɖɔ nǔɖɔɖ’ayǐ Mawu tɔn e kúnkplá sɔgudo lɛ é ɖò na jɛnu wɛ ɖò malin-malin mɛ ó. (Sof. 1:14) Satáan nɔ zán kplékplé sinsɛn nùvú gbɛ̀ ɔ tɔn lɛ tɔn dó tɔ́n nukún nú ayi mɛ lɛ tɔn. Etɛ wu a ka nɔ ɖ’ayi hwenu e a ɖò xóɖɔɖókpɔ́ xá mɛ ɖevo lɛ wɛ é? Awovi ko “va nukún ayixa” nùmaɖitɔ́ lɛ tɔn dó vivɔnu gbɛ̀ elɔ tɔn kpo acɛ e kpa wɛ Klisu ɖè dìn nú Axɔsuɖuto Mawu Tɔn é kpo wu à cé? (2 Kɔ. 4:3-6) Azɔn nabi a ka ko sè bɔ mɛ lɛ ɖɔ ɖɔ emi kún ba na sè wɛn ɔ ó? Enyi mǐ tɛnkpɔn bo na ɖɔ fí e gbɛ̀ elɔ xwè é nú ye ɔ, ye mɛ gègě nɔ keya na ǎ.\n12. Etɛwu mǐ ma ka ɖó na lɔn bonu Awovi na flú mǐ ǎ?\n12 Ma lɔn bonu yamakenunǔ mɛ ɖevo lɛ tɔn túntún awakanmɛ nú we alǒ zɔ́n bɔ a gɔn acéjí nɔ ó. A ko tuùn nǔ gègě. Pɔlu wlan sɛ́dó nùɖitɔ́ hàtɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: “Miɖesunɔ ɔ, mi tuùn ganji ɖɔ Aklunɔzán ɔ na wá,” bo ɖɔ gɔ́ na ɖɔ, “lee ajotɔ́ nɔ fyan mɛ zǎnmɛ é ɖɔhun.” (Xà 1 Tɛsalonikinu lɛ 5:1-6.) Jezu gb’akpá nú mǐ ɖɔ: “Mi bo nɔ acéjí, ɖó gan e mɛ mi ma na ɖó ayi tɔn dó ǎ ɔ wɛ nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ na wá.” (Luk. 12:39, 40) Ðò malin-malin mɛ ɔ, Satáan na flú mɛ lɛ bɔ ye na yí gbè nú linlin agɔ e ɖɔ ɖɔ “fífá tíìn, bɔ ayi j’ayǐ” é. É na flú ye bɔ ye na lin ɖɔ nǔ lɛ bǐ wɛ nyɔ́ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ. Mǐdɛɛ lɛ ka ló? Enyi mǐ nɔ “wunzɛn” bɔ “ayi mǐtɔn . . . ɖò te” ɔ, hwɛɖɔzán enɛ ɔ na “fyan [mǐ] ajotɔ́ ɖɔhun ǎ.” Nǔ e wu mǐ ɖó na nɔ xà Xó Mawu Tɔn ɔ ayihɔngbe ayihɔngbe lobo nɔ lin tamɛ dó nǔ e ɖɔ wɛ Jehovah ɖè nú mǐ lɛ é jí é nɛ.\n13. Nɛ̌ gbigbɔ gbɛ̀ ɔ tɔn ka ɖò nǔ wà dó gbɛtɔ́ lɛ wu wɛ gbɔn? Nɛ̌ mǐ ka sixu nɔ zɔ nú gbigbɔ nyanya enɛ gbɔn?\n13 Gbigbɔ gbɛ̀ ɔ tɔn ɖò mɛ lɛ xwè dó amlɔ mɛ wɛ ɖò gbigbɔ lixo. Nǔ e mɛ gègě nɔ wà ayihɔngbe ayihɔngbe é hɛn hǔn nú ye sɔmɔ̌ bɔ ye sɔ́ tuùn ɖɔ emi ɖó “hudo nǔ gbigbɔ tɔn lɛ tɔn” ǎ. (Mat. 5:3, NWT) Ye nɔ dó ta nǔ agbaza tɔn e nɔ dɔn mɛ ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ bo nɔ fɔ́n “gbɛtɔ́ sín jlǒ lɛ, nukún ɖò mɛ gban mɛ” dó lanmɛ nú mɛ lɛ é mɛ. (1 Jaan 2:16) Gɔ́ na ɔ, ayiɖeɖayi égbé tɔn lɛ ko sɔ́ ‘wǎn yí nú gbɛɖuɖu’ dó hɛn mɛ lɛ blí, b’ɛ nɔ fɔ́n bo nɔ ɖò syɛnsyɛn d’eji wɛ xwewu xwewu. (2 Tim. 3:4) Nǔ e wu Pɔlu ɖɔ nú Klisanwun lɛ ɖɔ ye ni “ma sɔ́ nɔ bló tuto ɖ’ayǐ nú jlǒ agbaza tɔn lɛ ɖě ó” é nɛ.—Hlɔ. 13:11-14, NWT.\n14. Akpágbánúmɛ tɛ mǐ ka mɔ ɖò Luki 21:34, 35 mɛ?\n14 Mǐ yí gbè nú gbigbɔ Mawu tɔn ɖò gbɛzán mǐtɔn mɛ bɔ Jehovah gbɔn gbla tɔn mɛ bo na mǐ mɔjɛmɛ dó nǔ ɖěɖee ɖò te kpɔ́n mǐ ɖò sɔgudo lɛ é wu.  (1 Kɔ. 2:12) É ɖò mɔ̌ có, mǐ mɔ ɖɔ nǔ kpɛɖé jɛn nɔ zɔ́n bɔ mɛɖé nɔ d’amlɔ ɖò gbigbɔ lixo; gbɛmɛ sín nǔ kpaà lɛ na wà mɔ̌ enyi mǐ lɔn bɔ ye yí tɛnmɛ ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn lɛ sí ɔ nɛ. (Xà Luki 21:34, 35.) Mɛ ɖevo lɛ sixu cá mǐ ko ɖó mǐ ɖò acéjí wutu, amɔ̌, mǐ ɖó na ɖó dó enɛ wu bo gɔn acéjí nɔ ǎ. (2 Pi. 3:3-7) É nyɔ́ wá ɔ, mǐ ɖó na nɔ nɔ kpɔ́ xá Klisanwun hàtɔ́ mǐtɔn lɛ hwɛhwɛ ɖò kplé agun tɔn mǐtɔn lɛ jí, fí e gbigbɔ Mawu tɔn ɖè é.\nA ka ɖò nǔ e wu a kpé é bǐ wà wɛ bo na dó sixu nɔ wunzɛn ɖò gbigbɔ lixo ǎ? (Kpɔ́n akpáxwé 11-16)\n15. Etɛ ka gbò Piyɛ́ɛ, Jaki kpo Jaan kpo? Nɛ̌ nǔ enɛ ka sixu xá mǐ lɔ gbɔn?\n15 Hwɛhuhu gbaza mǐtɔn sixu vɔ́da nú kú e mǐ kudeji bo na nɔ wunzɛn é. Jezu tuùn ɖɔ gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ nɔ jɛ gǎnmaɖó agbaza tɔn yetɔn lɛ sín mɔ mɛ. Kpɔ́n nǔ e jɛ ɖò zǎn e jɛ nukɔn nú kú Jezu tɔn é mɛ é. Bo na dó sixu kpó ɖò gbeji ɔ, é byɔ ɖɔ é ni ba hlɔnhlɔn ɖò Tɔ́ tɔn jixwé tɔn ɔ gɔ́n. Jezu byɔ Piyɛ́ɛ, Jaki kpo Jaan kpo ɖɔ ye ni “nɔ wunzɛn” hwenu e emi na ɖò ɖɛ xò wɛ é. Amɔ̌, ye mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nǔ e ja jijɛ gbé é kún nyí ayihundanú ó ǎ. Ye nɔ wunzɛn lee Gǎn yetɔn zɔ́n ye gbɔn é ǎ, bo jó yeɖee dó nú nǔ e byɔ ye wɛ agbaza yetɔn ɖè é lobo bɛ́ amlɔ. Nǔ ka cikɔ nú Jezu có, éyɛ nɔ wunzɛn céɖécéɖé bo xoɖɛ vívɛ́ sɛ́dó Tɔ́ tɔn. Nǔ e xɔ́ntɔn tɔn lɛ ɖó na ko ɖò biblo wɛ é nɛ.—Mak. 14:32-41.\n16. Sɔgbe kpo Luki 21:36 kpo ɔ, nɛ̌ Jezu ka kplɔ́n mǐ ɖɔ mǐ ni “nɔ wunzɛn” gbɔn?\n16 È ni “nɔ wunzɛn” ɖò gbigbɔ lixo nyí linlin ɖagbe lɛ ɖiɖó xó kpowun ǎ. Azǎn yɔywɛ ɖé jɛ nukɔn nú nǔ enɛ e jɛ ɖò jikpá Jɛtisemaníi tɔn mɛ é ɔ, Jezu ɖɔ nú ahwanvu ɖokpo enɛ lɛ ɖɔ ye ni ɖò ɖɛ xò sɛ́dó Jehovah wɛ. (Xà Luki 21:36.) Enɛ wu ɔ, bo na dó nɔ acéjí ɖò gbigbɔ lixo ɔ, mǐ lɔ ɖó na nɔ wunzɛn gbɔn ɖɛxixo gblamɛ.—1 Pi. 4:7.\nNƆ ACÉJÍ HÚ Ð’AYǏ TƆN\n17. Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bo na ɖò gbesisɔmɛ nú nǔ e ja ɖò malin-malin mɛ é?\n17 Ðó Jezu ɖɔ ɖɔ vivɔnu ɔ na wá ɖò “hwenu e [mǐ] ma na ɖó nukún [emi] dó ǎ é” wutu ɔ, hwenu e è na sà amlɔgɔ ɖò gbigbɔ lixo é ɖíe ǎ, táan ɔ ka lɛ́ ɖíe bonu mǐ na nya nùvlɛnǔ gɔ́ nú gblǒ e Satáan kpo gbɛ̀ tɔn kpo nɔ xwlé mɛ bɔ agbaza mǐtɔn nɔ jló tawun lɛ é gbé ǎ. (Mat. 24:44) Mawu kpo Klisu kpo ɖɔ nǔ e ye sɔ́ ɖó te nú mǐ ɖò malin-malin mɛ lɛ é kpo lee mǐ sixu nɔ acéjí gbɔn é kpo nú mǐ ɖò Biblu mɛ. Mǐ ɖó na kpé nukún ganjininɔ mǐtɔn ɖò gbigbɔ lixo, kancica e ɖò mǐ kpo Jehovah kpo tɛntin é, kpo nǔ e ɖò taji nú Axɔsuɖuto ɔ lɛ é kpo wu. Mǐ ɖó na mɔ nukúnnú jɛ hwenu e mǐ ɖè é kpo nǔ e ɖò jijɛ wɛ lɛ é kpo wu bo na dó sixu ɖò gbesisɔmɛ nú nǔ e ja é. (Nǔɖe. 22:20) Gbɛ̀ mǐtɔn wɛ ɖò atɛ jí!\n^  (akpáxwé 14gɔ́ ɔ) Kpɔ́n wemata 21 wema Le Royaume de Dieu en action! (Axɔsuɖuto Mawu Tɔn Ðò Acɛ Kpa Wɛ!) tɔn.\n“Ma Ði Xɛsi Ó, Un Na Gɔ́ Alɔ nú We”\nFɛ́nú Mawu Tɔn Nɔ Sù Nukún Mǐtɔn Mɛ\nJla Wɛnɖagbe Fɛ́nú Mawu Tɔn Tɔn\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juillet 2016\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juillet 2016


Nǔgbɛnúmɛ Nyí Xlɛ̌ Wanyiyi Mawu Tɔn Tɔn | Nùkplɔnkplɔn Tɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Mars 2018\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nNǔgbɛnúmɛ Nyí Xlɛ̌ Wanyiyi Mawu Tɔn Tɔn\n“Mɛ e Aklunɔ yí wǎn na ɔ wɛ é nɔ [gbɛ́ nǔ na].”—EBL. 12:6.\nHAN LƐ: 123, 86\nEtɛ Cevuna sín tan ka kplɔ́n mǐ dó nǔgbɛnúmɛ Mawu tɔn wu?\nNú mǐ ɖò nǔ gbɛ́ nú mɛ wɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jehovah kpo Vǐ tɔn kpo tɔn gbɔn?\nNú è gbɛ́ nǔ nú mɛ bonu è sè ɔ, nyɔna tɛ ka ɖ’emɛ?\n1. Nɛ̌ Biblu ka nɔ ɖɔ xó dó nǔgbɛnúmɛ wu gbɔn hwɛhwɛ?\nNÚ A sè xókwin “nǔgbɛnúmɛ” ɔ, etɛ ka nɔ wá ayi towe mɛ? Bɔya tlolo ɔ, a nɔ lin nǔ jɛ tódɔnnúmɛ jí, amɔ̌, é byɔ nǔ hú mɔ̌. Hwɛhwɛ ɔ, lee Biblu nɔ ɖɔ xó dó nǔgbɛnúmɛ jí gbɔn é nɔ dɔn mɛ tawun, hweɖelɛnu ɔ, é nɔ cá kàn xá nùtuùntuùn, wanyiyi kpo gbɛ̀ kpo. (Nùx. 1:2-7; 4:11-13) Nǔ nyí mɔ̌, ɖó nǔgbɛnúmɛ Mawu tɔn nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ é yí wǎn nú mǐ, bo jló ɖɔ mǐ ni mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ. (Ebl. 12:6) Nú nǔgbɛnúmɛ tɔn tlɛ byɔ ɖɔ é ni dɔn tó nú mǐ hweɖelɛnu ɔ, é nɔ wà mɔ̌ bonu é nɔ zɛkpá alǒ wà mɔ̌ dó daka mɛ gbeɖé ǎ. Nugbǒ ɔ, linlin nukɔntɔn e wu è nɔ gbɛ́ nǔ nú mɛ é wɛ nyí ɖɔ è na kplɔ́n nǔ mɛ, lee è nɔ kplɔ́n vǐ e è yí wǎn na é bɔ é nɔ sù gbɔn é ɖɔhun.\n2, 3. Nɛ̌ nǔgbɛnúmɛ ka sixu byɔ nùkplɔnmɛ kpo tódɔnnúmɛ kpo gbɔn? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n2 Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú elɔ: Nyaví kpɛví ɖokpo nɔ nyí Johnny bo ɖò balɔ́ɔn xò wɛ ɖò xɔ sá. Nɔ tɔn ɖɔ n’i ɖɔ: “Johnny, a ka tuùn ɖɔ emi kún ɖó na xò balɔ́ɔn ɖò xɔ ɔ sá ó sín! A sixu gbà nùɖé.” Amɔ̌, é ka kpɔ́n nɔ tɔn sín jɛ jí ǎ, bo kpó ɖò balɔ́ɔn ɔ xò wɛ, lobo gbà agbǎn ɖokpo. Nɛ̌ nɔ tɔn ka na gbɛ́ nǔ n’i gbɔn? É sixu kplɔ́n nǔ i, bo lɛ́ dɔn tó n’i. Nú é ɖò nǔ kplɔ́n Johnny wɛ ɔ, é sixu flín i hwɛjijɔ e wu nǔ e é wà é ma sɔgbe ǎ é. É na bló bɔ Johnny na mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɖɔ tónúsíse nú mɛjitɔ́ mɛtɔn lɛ nɔ hɛn lè wá nú mɛ, bo na lɛ́ tinmɛ n’i ɖɔ sɛ́n e ye dó lɛ é ɖò dandan bo kún ka lɛ́ zɛkpá ó. Bonu nɔ ɔ na dó tɛɖɛ̌ xó e é ɖɔ lɛ é jí ɔ, é sixu dɔn tó n’i lee é jɛxa gbɔn é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é sixu yí balɔ́ɔn ɔ sín Johnny sí nú táan ɖé. Enɛ ɔ sixu xlɛ́ Johnny ɖɔ nú è tlitó ɔ, è nɔ sè xɔxɔ tɔn.\n3 Ðó mǐ nyí hagbɛ̌ agun Klisanwun tɔn tɔn wutu ɔ, mǐ bǐ wɛ ɖò xwédo Mawu tɔn mɛ. (1 Tim. 3:15) Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ ɖó sísí nú acɛ e Jehovah ɖó bo na sɔ́ nugbodòdó lɛ ɖ’ayǐ é kpo acɛ e é ɖó, bo na gbɛ́ nǔ nú mǐ hwenu e mǐ tɛ afɔ nugbodòdó lɛ jí é kpo. Gɔ́ na ɔ, enyi nùwalɔ mǐtɔn lɛ wá tɔ́n kɔ dó nǔ nyanya mɛ ɔ, nǔgbɛnúmɛ Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn wanyiyinɔ ɔ tɔn na flín mǐ lee é nyí nùjɔnǔ sɔ ɖɔ mǐ ni ɖótó è é. (Ga. 6:7) Nǔ mǐtɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú Mawu tawun, bɔ é jló ɖɔ mǐ ni wà nǔ e na zɔ́n bɔ mǐ na sè wuvɛ̌ lɛ é ǎ.—1 Pi. 5:6, 7.\n4. (a) Azɔ̌kplɔnmɛ alɔkpa tɛ jí Jehovah ka nɔ kɔn nyɔna dó? (b) Etɛ mǐ ka na ba dò na ɖò xota elɔ mɛ?\n4 Enyi mǐ ɖò nǔ gbɛ́ nú vǐ mǐtɔn, alǒ Biblu kplɔntɔ́ ɖé wɛ sɔgbe xá Biblu ɔ, mǐ sixu d’alɔ ɛ b’ɛ na kpéwú bo huzu ahwanvu Klisu tɔn ɖé. Xó Mawu tɔn e nyí azɔ̌wanú nukɔntɔn e mǐ nɔ kplɔ́n mɛ na é nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ kpéwú bo nɔ “kplɔ́n lee è na zán gbɛ̀ ɖagbe gbɔn ɔ mɛ.” Mǐ sixu d’alɔ Biblu kplɔntɔ́ mǐtɔn lɛ alǒ vǐ mǐtɔn lɛ, bɔ ye na mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ lobo ‘setónú nú nǔ e Jezu kplɔ́n mǐ lɛ bǐ.’ (2 Tim. 3:16; Mat. 28:19, 20) Jehovah nɔ kɔn nyɔna tɔn dó azɔ̌kplɔnmɛ mɔhun jí, b’ɛ nɔ zɔ́n bɔ Biblu kplɔntɔ́ lɛ lɔ nɔ kpé nǔ wu bo nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ bonu ye na huzu ahwanvu Klisu tɔn. (Xà Titu 2:11-14, nwt.) Mi nú mǐ ni ba xósin nú nùkanbyɔ taji atɔn: (1) Nɛ̌ nǔgbɛnúmɛ Mawu tɔn ka nɔ ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ é xlɛ́ gbɔn? (2) Etɛ mɛ e Mawu gbɛ́ nǔ na ɖò hwexónu lɛ é sín kpɔ́ndéwú ka sixu kplɔ́n mǐ? (3) Nú mǐ ɖò nǔ gbɛ́ nú mɛ wɛ ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Jehovah kpo Vǐ tɔn kpo tɔn gbɔn?\nMAWU NƆ GBƐ́ NǓ NÚ MƐ KPO WANYIYI KPO\n5. Ali tɛ lɛ nu nǔgbɛnúmɛ Jehovah tɔn ka nɔ ɖè wanyiyi e é ɖó nú mǐ é xlɛ́ ɖè?\n5 Wanyiyi nɔ sísɛ́ Jehovah bɔ é nɔ gbɛ́ nǔ nú mǐ, nɔ kplɔ́n mǐ, bo nɔ kplɔ́n azɔ̌ mǐ bonu mǐ ni nɔ wanyiyi tɔn mɛ, lobo nɔ gbɛ̀ li ɔ jí. (1 Jaan 4:16) É nɔ ɖè mǐ kpò alǒ zun mǐ gbeɖé bonu mǐ ni mɔ ɖɔ mǐ kún hwɛ́n nǔtí ó ǎ. (Nùx. 12:18) Loɔ, Jehovah nɔ wlí yɛ̌yi nú mǐ, bo nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ ɖè nǔ ɖagbe e ɖò ayi mǐtɔn mɛ é tɔ́n, lobo nɔ ɖó sísí nú mɛɖesúsínínɔ mǐtɔn. Nukún tɛ a ka nɔ sɔ́ dó kpɔ́n nǔgbɛnúmɛ Mawu tɔn e nɔ gosin Xó tɔn alǒ wema junjɔn Biblu jí lɛ mɛ, mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ alǒ mɛxo agun tɔn lɛ gɔ́n é na? Nugbǒ ɔ, mɛxo agun tɔn ɖěɖee nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ ɖè mǐ ɖó ali jí kpo xomɛfífá kpo, kpodo wanyiyi kpan hwenu e mǐ ‘wà nǔ nyì dò’ bɔya ɖò manywɛ mɛ lɛ é nɔ ɖè wanyiyi e Jehovah ɖó nú mǐ é xlɛ́ mǐ.—Ga. 6:1.\n6. Enyi nǔgbɛnúmɛ tlɛ byɔ ɖɔ è ni yí wǔjɔmɛzɔ́ ɖé lɛ sín mɛ sí ɔ, nɛ̌ enɛ ka nɔ ɖè wanyiyi Mawu tɔn xlɛ́ gbɔn?\n6 Hweɖelɛnu ɔ, nǔgbɛnúmɛ sixu byɔ nǔ hú wě ɖiɖe xá mɛ. Nú mɛ ɔ hu hwɛ syɛnsyɛn lɛ ɔ, é sixu byɔ ɖɔ è ni yí wǔjɔmɛzɔ́ e é ɖó ɖò agun ɔ mɛ lɛ é sín así tɔn. É na bo tlɛ nyí ɖò ninɔmɛ enɛ mɛ ɔ, nǔgbɛnúmɛ enɛ lɔ ɖè wanyiyi e Mawu ɖó nú mǐ é xlɛ́. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nú è yí wǔjɔmɛzɔ́ e mɛɖé ɖó é sín así tɔn ɔ, é sixu d’alɔ ɛ bɔ é na mɔ nǔ jɛ lee é nyí nùjɔnǔ sɔ ɖɔ é ni sɔ́ ayi ɖó Biblu kplɔnkplɔn mɛɖesunɔ tɔn, tamɛ linlin kpo ɖɛ kpo jí hugǎn é mɛ. Mɔ̌ mɛ ɔ, é sixu mɔ hlɔnhlɔn ɖò gbigbɔ lixo. (Ðɛh. 19:8) È sixu lɛ́vɔ wá sɔ́ wǔjɔmɛzɔ́ lɛ n’i. Nú è na bo tlɛ ɖè mɛɖé sín agun mɛ ɔ, mɔ̌ wiwa lɔ nɔ ɖè wanyiyi Jehovah tɔn xlɛ́, ɖó é nɔ cyɔn alɔ agun ɔ jí sín nǔ e na wà nǔ dó wǔ tɔn lɛ é sí. (1 Kɔ. 5:6, 7, 11) Bɔ ɖó Mawu nɔ gbɛ́ nǔ nú mɛ lee é jɛxa gbɔn é wutu ɔ, ɖè e è ɖè hwɛhutɔ́ ɔ sín agun mɛ é sixu sísɛ́ ɛ b’ɛ na mɔ lee hwɛ tɔn syɛn sɔ́ é bo na lɛkɔ sín gudo.—Mɛ. 3:19.\nÉ ÐU LÈ NǓGBƐNÚMƐ MAWU TƆN TƆN\n7. Mɛ̌ ka nyí Cevuna? Jijɔ nyanya tɛ é ka jɛ ɖiɖexlɛ́ jí?\n7 Bo na dó tɛɖɛ̌ lee nǔgbɛnúmɛ xɔ akwɛ sɔ́ é jí ɔ, mi nú mǐ ni gbéjé kpɔ́ndéwú mɛ e Jehovah gbɛ́ nǔ na lɛ é tɔn wè kpɔ́n: ye wɛ nyí Cevuna ee nɔ gbɛ̀ ɖò Axɔsu Ezekiyasi hwenu é kpo Graham ee nyí nɔví hwe mǐtɔn nu tɔn ɖé é kpo. Ðó Cevuna nyí nǔjikpɔntɔ́ “e kpa acɛ dó hɔnmɛ nu é” (vlafo hɔnmɛ Ezekiyasi tɔn nu é) wutu ɔ, é ɖó acɛ tawun. (Eza. 22:15) É blawu ɖɔ é wá huzu goyitɔ́, bo jɛ susu éɖesunɔ tɔn ba jí. É tlɛ kun yɔdo vɛnkpɛnvɛnkpɛn ɖé nú éɖée, bo nɔ kun ‘ahwankɛkɛví ɖagbeɖagbe lɛ’!—Eza. 22:16-18.\nNú mǐ sɔ́ mǐɖée hwe bo huzu nùwalɔ mǐtɔn ɔ, mǐ na mɔ nyɔna Mawu tɔn (Kpɔ́n akpáxwé 8-10)\n8. Nɛ̌ Jehovah ka gbɛ́ nú nǔ Cevuna gbɔn? Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?\n8 Ðó Cevuna ba susu éɖesunɔ tɔn wutu ɔ, Mawu ‘nya ɛ sín tɛn tɔn mɛ’ bo sɔ́ Eliyakimu dó ɖyɔ ɛ na. (Eza. 22:19-21) Nǔ nyí mɔ̌ hwenu e Asilíi Xɔsu Senakelibu ɖò linlin wɛ bo na tɔ́n ahwan Jeluzalɛmu é. Táan ɖé gudo ɔ, axɔsu enɛ sɛ́ axɔsuzɔwatɔ́ tɔn nukúnɖeji lɛ dó Jeluzalɛmu kpo ahwankpá ɖaxó ɖé kpo bonu ye na dó awakanmɛ kú nú Jwifu lɛ, bo dó xɛsi Ezekiyasi nú é ni jó ta. (2 Axɔ. 18:17-25) È sɛ́ Eliyakimu dó bonu é ni yì ɖɔ xó xá axɔsuzɔwatɔ́ lɛ, amɔ̌, éɖokpo wɛ zɔn ǎ. Mɛ wè ɖevo lɛ xwedó è, bɔ mɛ ɖokpo ɖò ye mɛ bo nɔ nyí Cevuna, lobo nyí wěgbojinɔtɔ́ hwe ɔ nu. Enɛ sixu ko xlɛ́ ɖɔ Cevuna kún jó éɖée dó nú xomɛsin kpo mɛhɛndóxomɛ kpo wà nǔ dó wǔ tɔn ó, loɔ, é sɔ́ éɖée hwe bo yí gbè nú azɔ̌ kpɛví enɛ. Etɛ lɛ tan enɛ ka sixu kplɔ́n mǐ? Mǐ ni ɖɔ xó dó atɔn wu.\n9-11. (a) Nǔ taji tɛ lɛ Cevuna sín tan ka sixu kplɔ́n mǐ? (b) Nɛ̌ lee Jehovah wà nǔ xá Cevuna gbɔn é ka dó wusyɛn lanmɛ nú we gbɔn?\n9 Nukɔntɔn ɔ, Cevuna sɔ́ ɖò tɛn e mɛ é ɖè ɖ’ayǐ é ǎ. Nǔ e jɛ dó wutu tɔn é flín mǐ akpágbánúmɛ elɔ, é ɖɔ: “Mɛɖé ja cu kpé gbé ɔ, goyiyi wɛ é nɔ bɛ́. Mɛ e nɔ mɔ éɖée ɔ nɔ sɔ́ éɖée nyì gbě.” (Nùx. 16:18) Nú a ɖó wǔjɔmɛzɔ́ ɖé lɛ ɖò agun ɔ mɛ, bɔ vlafo ɔ, a nyí mɛ nukúnɖeji ɖó bǎ ɖé mɛ ɔ, a ka nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ ɖó linlin e ɖò jlɛ̌ jí é dó hwiɖée wu à? Enyi a ɖó nùnina ɖebǔ alǒ a wà nǔ ɖebǔ ɖò agun ɔ mɛ ɔ, a ka nɔ sɔ́ susu ɔ jó nú Jehovah à? (1 Kɔ. 4:7) Mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ: “Un ɖò ɖiɖɔ nú mi mɛ ɖokpo ɖokpo wɛ ɖɔ mɛɖé ni ma nɔ mɔ éɖée zɛ nǔ e é nyí ɔ wu ɖò linlin éɖesunɔ tɔn mɛ ó; loɔ, linlin e é nɔ ɖó dó éɖesunɔ wu ɔ ni nɔ nɔ jlɛ̌mɛ.”—Hlɔ. 12:3.\n10 Wegɔ ɔ, nǔ e Jehovah gbɛ́ nú Cevuna syɛnsyɛn é sixu ko xlɛ́ ɖɔ é ɖó nukún ɖɔ é na huzu jijɔ. (Nùx. 3:11, 12) Nùkplɔnmɛ ɖagbe wɛ enɛ nyí nú mɛ ɖěɖee sí è yí wǔjɔmɛ sinsɛnzɔ́ tɔn sín ɖò agun Mawu tɔn mɛ ɖò égbé lɛ é. Mɛ mɔhunkɔtɔn lɛ na sìn xomɛ bo na hɛn mɛ dó xomɛ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, ye na kpó ɖò Mawu sɛ̀n wɛ kpo nǔwukpikpé yetɔn bǐ kpo ɖò ninɔmɛ yɔyɔ̌ enɛ mɛ, bo na mɔ ɖɔ nǔgbɛnúmɛ nyí xlɛ̌ wanyiyi Mawu tɔn tɔn. Flín ɖɔ enyi mǐ sɔ́ mǐɖée hwe ɖò Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ nukɔn ɔ, é lín oo, é ya oo, é na d’ajɔ tɔn mǐ. (Xà 1 Piyɛ́ɛ 5:6, 7.) Nǔ e Mawu nɔ gbɛ́ nú mǐ kpo wanyiyi kpo é sixu nyí ali ɖěɖee nu é nɔ w’azɔ̌ ɖò mǐ wu ɖè é, enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni cí ko ɖɔhun ɖò alɔ tɔn lɛ mɛ.\n11 Atɔngɔ ɔ, lee Jehovah wà nǔ xá Cevuna gbɔn é kplɔ́n nǔ xɔ akwɛ ɖé mɛ ɖěɖee è na gbè ɖɔ ye ni nɔ gbɛ́ nǔ nú mɛ é, ɖi mɛjitɔ́ lɛ kpo Klisanwun nukúnkpénuwutɔ́ lɛ kpo. Fitɛ nùkplɔnmɛ ɔ ka ɖè? Nugbǒ wɛ ɖɔ nǔgbɛnúmɛ Jehovah tɔn nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ é gbɛ́ wǎn nú hwɛhuhu, amɔ̌, é sixu lɛ́ xlɛ́ ɖɔ mɛ e hu hwɛ é sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ n’i. Nú a nyí mɛjitɔ́ alǒ nukúnkpénuwutɔ́ bo ɖò nǔ gbɛ́ nú mɛ wɛ ɔ, a ka nɔ wà nǔ Jehovah ɖɔhun bo nɔ gbɛ́ wǎn nú nǔ nyanya, bɔ ɖò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, a nɔ sɔ́ ayi ɖó ɖagbe e vǐ towe alǒ nùɖitɔ́ hàtɔ́ towe nɔ wà lɛ é jí à?—Ju. 22, 23.\n12-14. (a) Nɛ̌ mɛɖé lɛ ka wà nǔ gbɔn hwenu e è sɔ́ Xó Mawu tɔn dó gbɛ́ nǔ nú ye é? (b) Nɛ̌ Xó Mawu tɔn ka d’alɔ nɔví sunnu ɖé bɔ é huzu linlin tɔn gbɔn? Nyɔna tɛ lɛ é ka mɔ?\n12 É blawu ɖɔ nú è gbɛ́ nǔ nú mɛɖé lɛ gudo ɔ, ye nɔ sɔ́ ayi yetɔn ɖó wuvɛ̌ e ye sè é jí, bo tlɛ nɔ lɛkɔ sín Mawu kpo togun tɔn kpo gudo. (Ebl. 3:12, 13) Amɔ̌, é xlɛ́ ɖɔ è kún sɔ́ sixu d’alɔ mɛ mɔhun lɛ ó wɛ à? È ɖè Graham sín agun mɛ, bɔ ɖò táan ɖé gudo ɔ, è lɛ́ yí i, amɔ̌ enɛ gudo ɔ, é sɔ́ nɔ ɖ’alɔ ɖò nǔ gbigbɔ tɔn lɛ mɛ ǎ. Xwè ɖé lɛ gudo ɔ, é ɖɔ nú mɛxo agun tɔn e dó xɔ́ntɔn ɛ é ɖé ɖɔ é ni wá kplɔ́n Biblu xá emi.\n13 Mɛxo ɔ flín ɖɔ: “Goyiyi wɛ nɔ wà nǔ xá Graham. É nɔ mɔ xó ɖɔ dó mɛxo ɖěɖee kpé nukún dó xó tɔn wu bɔ è ɖè è sín agun mɛ lɛ é wu. Ðò nùkpinkplɔn e bɔ d’ewu lɛ é hwenu ɔ, mǐ ba dò nú wemafɔ Biblu tɔn e ɖɔ xó dó goyiyi kpo nǔ e é nɔ jì lɛ é kpo wu é. Graham jɛ éɖée kpɔ́n jí dó nùjɔnǔ mɛ ɖò Xó Mawu tɔn e cí nǔkpɛ́n ɖɔhun é mɛ, é ka yí wǎn nú nǔ e é mɔ é ǎ! Nǔ e mɛ é tɔ́n kɔ dó é jiwǔ tawun! Nukɔnmɛ hwenu e é wá mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ nǔ e ɖò nǔ wà xá emi wɛ é wɛ nyí goyiyi kpo xómɔɖɔdómɛwu kpo, bɔ ye cí ‘atínkpo’ ɖé ɖɔhun bo sú nukún n’i é ɔ, é jɛ huzuhuzu lɛ bló jí bléblé dó ɖagbe jí. É jɛ kplé Klisanwun tɔn lɛ yì jí ɖò gbesisɔmɛ, jɛ Xó Mawu tɔn kplɔ́n jí dó nùjɔnǔ mɛ, bɔ ɖɛxixo ayihɔngbe ayihɔngbe huzu aca n’i. É yí gbè bo nɔ wà tatɔ́ xwédo tɔn sín azɔ̌ tɔn, b’ɛ hɛn awǎjijɛ gègě wá nú asì tɔn kpo vǐ tɔn lɛ kpo.”—Luk. 6:41, 42; Ja. 1:23-25.\n14 Mɛxo agun tɔn ɔ lɛ́ kpó ɖò xó ɖɔ wɛ bo ɖɔ: “Gbè ɖokpo ɔ, Graham ɖɔ nùɖé b’ɛ byɔ ayi mɛ nú mì tawun. É ɖɔ: ‘Un mɔ nugbǒ ɔ dìn é ɔ, é ko bló xwè mɔkpan, un tlɛ wà sinsɛnzɔ́ gbexosin-alijitɔ́ tɔn lɔ. Amɔ̌, dìn wɛ un sixu ɖɔ nugbǒ nugbǒ ɖɔ un yí wǎn nú Jehovah.’ É sɔ́ lín ǎ bɔ è ɖɔ n’i ɖɔ é na nɔ sɔ́ miklo nú mɛ lɛ ɖò kplé lɛ hwenu ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ. Wǔjɔmɛ enɛ sù nukún tɔn mɛ tawun. Kpɔ́ndéwú tɔn kplɔ́n mì ɖɔ enyi mɛɖé sɔ́ éɖée hwe ɖò Mawu nukɔn bo yí gbè nú nǔgbɛnúmɛ ɔ, nyɔna e é nɔ mɔ lɛ é nɔ sukpɔ́ tawun.”\nXWÉDO KPƆ́NDÉWÚ MAWU KPO KLISU KPO TƆN HWENU E A ÐÒ NǓ GBƐ́ NÚ MƐ WƐ É\n15. Nú mǐ jló ɖɔ nǔ e mǐ gbɛ́ nú mɛɖé é ni byɔ ayi tɔn mɛ ɔ, etɛ mǐ ka ɖó na wà?\n15 Mǐ ɖó na nyí azɔ̌mɛví ɖagbe hwɛ̌ cobo na nyí mɛ̌si ɖagbe. (1 Tim. 4:15, 16) Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, mɛ ɖěɖee Mawu sɔ́ azɔ̌ d’así na ɖò agun mɛ bɔ ye na gbɛ́ nǔ nú mɛ lɛ é ɖó na kpó ɖò yeɖée sɔ́ hwe wɛ ɖò alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn glɔ kpo jlǒ kpo. Mɛɖesɔhwe kpo jlǒ kpo enɛ na zɔ́n bɔ è na ɖó sísí nú ye bɔ ye na nɔ vo bo na nɔ ɖɔ xó hwenu e ye ɖò azɔ̌ kplɔ́n mɛ ɖevo lɛ wɛ alǒ ɖò nǔ gbɛ́ nú ye wɛ é. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú Jezu tɔn.\n16. Etɛ lɛ Jezu ka kplɔ́n mǐ dó nǔgbɛnúmɛ e sɔgbe é kpo nùkplɔnmɛ e sɔgbe é kpo wu?\n16 Jezu nɔ ɖótó Tɔ́ tɔn lobo nɔ lɛ́ setónú n’i hwebǐnu, enyi mɔ̌ wiwa tlɛ vɛwǔ tawun hweɖelɛnu ɔ nɛ. (Mat. 26:39) Tɔ́ tɔn wɛ é nɔ sɔ́ nùkplɔnmɛ tɔn lɛ kpo nùnywɛ tɔn kpo sín súsú bǐ na. (Jaan 5:19, 30) Mɛɖesɔhwe Jezu tɔn kpo tónúsíse tɔn kpo zɔ́n bɔ gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ lɛ nɔ sɛkpɔ ɛ, bɔ enɛ lɛ́ zɔ́n bɔ é nyí mɛ̌si e nɔ sè wuvɛ̌ xá mɛ é ɖé. (Xà Luki 4:22.) Xomɛnyínyɔ́ sín xó e é nɔ ɖɔ lɛ é nɔ byɔ ayi mɛ nú mɛ ɖěɖee cí fántín e nyínyɛ́ alǒ myɔ e ko ɖò cící wɛ é ɖɔhun lɛ é. (Mat. 12:20) Jezu nyɔ́ xomɛ bo lɛ́ ɖè wanyiyi xlɛ́ hwenu e suúlu ɖiɖó tɔn tlɛ gbɔn tɛnkpɔn mɛ é. Enɛ wá jɛ wě hwenu e é gbɛ́ nǔ nú ahwanvu tɔn lɛ dó cejɛnnabi kpo agbahwlɛnhwlɛn sín ayi kpo wu é.—Mak. 9:33-37; Luk. 22:24-27.\n17. Jijɔ ɖagbe tɛ lɛ ka na d’alɔ mɛxo agun tɔn lɛ bɔ ye na kpé nukún dó lɛngbɔ̌kpó Mawu tɔn wu ganji?\n17 Mɛ ɖěɖee è sɔ́ azɔ̌ d’así na ɖò agun mɛ bɔ ye na gbɛ́ nǔ nú mɛ sɔgbe xá Biblu lɛ é bǐ nɔ wà mɔ̌ kpo nùnywɛ kpo hwenu e ye xwedó kpɔ́ndéwú Klisu tɔn é. Nugbǒ ɔ, mɔ̌ wiwa nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ ye jló ɖɔ Mawu kpo Vǐ tɔn kpo ni w’azɔ̌ ɖò emi wu. Mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ wlan ɖɔ: “Mi kpé nukún dó mɛ e Mawu sɔ́ dó así nú mi lɛ wu, lee lɛngbɔnyitɔ́ lɛ nɔ kpé nukún dó lɛngbɔ̌ e è sɔ́ dó así nú ye lɛ wu gbɔn é; mi sɔ́ jlǒ ɖagbe dó kpé nukún dó ye wu lee Mawu jló gbɔn é; ni ma nyí gǎn wɛ é hú mi bɔ mi bló ó. Mi wà azɔ̌ mitɔn kpodo bibǐ ɖó dó nǔ wǔ kpan; ni ma nyí akwɛ wɛ mi xwedó ó. Mi ma nɔ ba na kpa acɛ gannaganna nú mɛ e è sɔ́ dó así nú mi ɖɔ mi ni kpé nukún dó ye wu lɛ ó; loɔ, mi ni nyí kpɔ́ndéwú nú lɛngbɔ̌ lɛ.” (1 Pi. 5:2-4) Nukúnkpénuwutɔ́ ɖěɖee nɔ hwíhwɛ́ yeɖée dó Mawu kpo Klisu e nyí gǎn nú agun ɔ é kpo glɔ kpo awǎjijɛ kpo lɛ é nɔ ɖu lè tɔn, bɔ mɛ e wu ye nɔ kpé nukún dó lɛ é lɔ nɔ ɖu lè tɔn.—Eza. 32:1, 2, 17, 18.\n18. (a) Etɛ Jehovah ka byɔ ɖò mɛjitɔ́ lɛ sí? (b) Nɛ̌ Mawu ka nɔ d’alɔ mɛjitɔ́ lɛ bɔ ye nɔ wà azɔ̌ e é sɔ́ d’así nú ye é gbɔn?\n18 Nugbodòdó taji enɛ lɛ na nyɔ́ zán ɖò xwédo mɛ. È ɖɔ nú tatɔ́ xwédo tɔn lɛ ɖɔ: “Mi ma nɔ wà nǔ, bo na dó dó xomɛsin nú vǐ mitɔn lɛ ó; amɔ̌ mi hɛn ye, bo gbɛ́ nǔ nú ye, bo na kplɔ́n ye lee Aklunɔ jló gbɔn é.” (Efɛ. 6:4) Nɛ̌ dò xó enɛ ka nyí nùjɔnǔ sɔ? Biblu xlɛ́ ɖɔ enyi mɛjitɔ́ Klisanwun lɛ ma gbɛ́ nǔ nú vǐ ɖé lee é jɛxa gbɔn é ǎ ɔ, ye na ɖó gbè tɔn nú Jehovah! (1 Sam. 3:12-14) É ɖò mɔ̌ có, mɛjitɔ́ ɖěɖee nɔ sɔ́ yeɖée hwe bo nɔ byɔ alɔdo Jehovah tɔn ɖò ɖɛ mɛ, bo nɔ gbéjé Biblu kpɔ́n, lobo nɔ ba alixlɛ́mɛ gbigbɔ mímɛ́ tɔn lɛ é ɔ, Jehovah nɔ na nùnywɛ kpo hlɔnhlɔn e sín hudo ye ɖó é kpo ye.—Xà Jaki 1:5.\nKPLƆ́N LEE A NA NƆ GBƐ̀ KAKA SƆYI ÐÒ FÍFÁ MƐ GBƆN É\n19, 20. (a) Nú è yí gbè nú nǔgbɛnúmɛ Mawu tɔn ɔ, nyɔna tɛ lɛ è ka nɔ mɔ? (b) Etɛ mǐ ka na ba dò na ɖò xota e bɔ d’ewu é mɛ?\n19 Nú mǐ yí gbè nú nǔgbɛnúmɛ e gosin Mawuxówema ɔ mɛ é, lobo lɛ́ wà nǔ Jehovah kpo Jezu kpo ɖɔhun hwenu e mǐ ɖò nǔ gbɛ́ nú mɛ ɖevo lɛ wɛ é ɔ, nyɔna e na tɔ́n sín mɛ lɛ é na túnflá. É hwe bǐ ɔ, xwédo lɛ kpo agun lɛ kpo nɔ huzu jɔtɛn fífá tɔn. Mɛ ɖokpo ɖokpo na lɛ́ mɔ ɖɔ è yí wǎn nú emi nugbǒ, emi xɔ akwɛ, lobo lɛ́ ɖò ayijayǐ mɛ; nyɔna e ɖò nukɔn ja lɛ é sín xlɛ̌ kpowun wɛ ka nyí enɛ. (Ðɛh. 72:7) Nugbǒ ɔ, nú è ɖɔ ɖɔ nǔgbɛnúmɛ Jehovah tɔn nɔ kplɔ́n mǐ bonu mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò kpɔ́, lobo nɔ fífá mɛ xwédo ɖé ɖɔhun ɖò alɔcyɔnmɛji Jehovah tɔn glɔ ɔ, è ko ɖɔ xó nyì dò ǎ. (Xà Ezayíi 11:9.) Nú mǐ nɔ sɔ́ nukún enɛ dó kpɔ́n nǔgbɛnúmɛ Jehovah tɔn na ɔ, nǔ e é nyí nugbǒ nugbǒ é na sù nukún mǐtɔn mɛ; enɛ wɛ nyí xlɛ̌ ɖagbeɖagbe wanyiyi ma ɖó dogbó e Mawu ɖó nú mǐ é tɔn.\n20 Ðò xota e na bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na vlɔ́n kàn nú akpáxwé nǔgbɛnúmɛ tɔn ɖevo e kúnkplá xwédo kpo agun kpo é. Mǐ na lɛ́ gbéjé lee mǐ sixu gbɛ́ nǔ nú mǐɖesunɔ gbɔn é kpo lee mǐ sixu nyì alɔ nú nǔ e nyla hú wuvɛ̌ ɖebǔ e nǔgbɛnúmɛ sixu hɛn wá é gbɔn é kpo kpɔ́n.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Nǔgbɛnúmɛ Nyí Xlɛ̌ Wanyiyi Mawu Tɔn Tɔn\nBaptɛm: Nǔ E È Byɔ Ðò Klisanwun lɛ Sí É Ðé\nMɛjitɔ́ lɛ Emi, Mi ka Nɔ D’alɔ Vǐ Mitɔn lɛ Bonu Ye Na Yì Nukɔn Bo Bló Baptɛm À?\nNǓ E NǓXATƆ́ LƐ KANBYƆ LƐ É Nǔ E Nǔxatɔ́ lɛ Kanbyɔ lɛ É\nMɛ Yíyí: È Ðó Hudo Tɔn Tawun!\nTAN GBƐZÁN TƆN Jehovah Flú Mì Gbeɖé Ǎ!\n“Mi Ðótó Nǔ E Un Kplɔ́n Mi lɛ; Enɛ ɔ, Mi Na Nyɔ̌nùí”\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mars 2018\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mars 2018\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mars 2018\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Mars 2018


É Hɛn Xomɛ Hun Tɔ́ Tɔn kpo Jehovah kpo | Kplɔ́n Vǐ Towe Lɛ\nAkpá tɛ Jɛfute ka dó nú Jehovah?\nÉ fá ǎ, amɔ̌, vǐ nyɔnu Jɛfute tɔn wà nǔ e sín akpá tɔ́ tɔn dó é\nA ka mɔ ɖyɔvivu e ɖò ɖiɖe ɔ mɛ é à?— Nya e nɔ nyí Jɛfute é sín vǐ nyɔnu wɛ. Biblu ɖɔ nyikɔ tɔn nú mǐ ǎ, amɔ̌, mǐ tuùn ɖɔ é hɛn xomɛ hun tɔ́ tɔn kpo Jehovah kpo. Mǐ ni kplɔ́n nǔ dó é kpo tɔ́ tɔn Jɛfute kpo wu.\nNya ɖagbe ɖé wɛ nú Jɛfute, bɔ é nɔ zán hwenu gègě dó kplɔ́n nǔ vǐ nyɔnu tɔn dó Jehovah wu. É lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn bo nyí gǎn ɖagbe ɖé. Enɛ wu ɔ, Izlayɛli-ví lɛ ɖɔ n’i ɖɔ é ni nɔ nukɔn nú emi, bonu emi na fun ahwan xá kɛntɔ́ emitɔn lɛ.\nJɛfute xoɖɛ sɛ́dó Jehovah ɖɔ é ni d’alɔ emi, bonu emi na ɖu ɖò ahwan ɔ jí. É d’akpá nú Jehovah ɖɔ, enyi emi ɖu ɖ’eji ɔ, emi na na ɛ mɛ nukɔntɔn e na tɔ́n sín xwé emitɔn gbè hwenu e emi na lɛkɔ é. Mɛ enɛ na nɔ goxɔ Mawu tɔn mɛ, bo na nɔ w’azɔ ɖò finɛ kaka jɛ hwenu e é na kú é. Fí e mɛ lɛ nɔ sɛ̀n Mawu ɖè é wɛ nyí goxɔ ɔ. Jɛfute ɖu ɖò ahwan ɔ jí nugbǒ! A ka tuùn mɛ nukɔntɔn e tɔ́n sín xwé tɔn gbè, hwenu e é lɛkɔ wá xwé é à?—\nVǐ nyɔnu tɔn wɛ! Vǐ ɖokpo e é ka ɖó é nɛ. Dìn ɔ, é na gosin akpá tɔn. Nǔ enɛ zɔ́n bɔ wǔ kú i tawun. Amɔ̌, flín ɖɔ é ko d’akpá ɖé. Tlolo ɔ, vǐ nyɔnu tɔn ɖɔ: ‘Papa, a ko d’akpá nú Jehovah, enɛ wu ɔ, a ɖó na ɖè.’\nXwewu xwewu ɔ, vǐ nyɔnu Jɛfute tɔn sín xɔ́ntɔn lɛ nɔ wá ba ɛ kpɔ́n\nWǔ kú vǐ nyɔnu Jɛfute tɔn lɔ, ɖó ɖò goxɔ Mawu tɔn ɔ mɛ ɔ, é sixu d’asú bo jì vǐ ǎ. Amɔ̌, é jló ɖesu bo na bló nǔ e sín akpá tɔ́ tɔn dó é, bo na lɛ́ hɛn xomɛ Jehovah tɔn hun. Enɛ xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ hú asudida alǒ vǐjiji. Enɛ wu ɔ, é gosin xwé tɔn gbè bo yì nɔ goxɔ Mawu tɔn mɛ kaka jɛ hwenu e é kú é.\nA ka lin ɖɔ nǔ e é wà é hɛn xomɛ hun tɔ́ tɔn kpo Jehovah kpo à?— Ɛɛn, é hɛn xomɛ hun ye. Enyi a setónú, bo yí wǎn nú Jehovah ɔ, a sixu cí vǐ nyɔnu Jɛfute tɔn ɖɔhun. Hwi lɔ na hɛn xomɛ hun mɛjitɔ́ towe lɛ kpo Jehovah kpo tawun.\nMɛ̌ ka nyí Jɛfute? Akpá tɛ é ka dó?\nEtɛwu é ka vɛwǔ nú vǐ nyɔnu Jɛfute tɔn, bonu é na bló nǔ e sín akpá tɔ́ tɔn ko dó é?\nEtɛ vǐ nyɔnu Jɛfute tɔn ka jló na bló bɔ é xɔ akwɛ ɖò nukún tɔn mɛ hú nǔ ɖevo ɖebǔ?\nNɛ̌ a ka sixu cí vǐ nyɔnu Jɛfute tɔn ɖɔhun gbɔn?


Tíntɔ́n 19 - Exode 19\nAmɔ̌, midɛɛ lɛ́ɛ ɔ́, mi ná nyí vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ lɛ́ɛ sín axɔ́súɖuto ɖokpó, bó ná nyí akɔta ɖe ɖó vo ɖé. Xó e a nǎ ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɔ́ nɛ́.”\nÉe Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ xó nú Mɔyízi fó ɔ́, Mɔyízi lɛ́ kɔ wá fí e yě ɖǒ gɔnu ɖó ɔ́, bó ylɔ́ mɛxó e ɖo togun ɔ́ mɛ lɛ́ɛ, bó ɖó xó énɛ́ lɛ́ɛ bǐ te nú yě, lě e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ n'i gbɔn é,\nbɔ togun ɔ́ bǐ ɖó gbe kpɔ́, bó ɖɔ: “Mǐ ná bló nǔ e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ lɛ́ɛ bǐ.” Bɔ Mɔyízi ɖidó xó e togun ɔ́ ɖɔ lɛ́ɛ ɖɔ nú Mawu Mavɔmavɔ gbé.\nÉe é yi ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ n'i ɖɔ: “Un ná zɔn akpɔ́kpɔ́ wiwi ɖé mɛ wá gɔ̌n towe, bónú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ná se gbe ce hwenu e un ná ɖo xó ɖɔ xá we wɛ é, bó ná nɔ ɖeji dó wǔ towe hwebǐnu.” Mɔyízi ɖɔ xó e togun ɔ́ ɖɔ lɛ́ɛ nú Mawu Mavɔmavɔ.\nMawu Mavɔmavɔ lɛ́ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “Yi Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ gɔ́n; slá wǔ nú yě égbé kpó sɔ kpó, yě ní nya avɔ yětɔn lɛ́ɛ.\nYě ní sɔ́ nǔ ɖ'ayǐ nú azǎn atɔngɔ́ ɔ́ gbe, ɖó azǎn atɔn gbe ɔ́, nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ná jɛ te wá Sinayíi só ɔ́ jí ɖo togun ɔ́ bǐ nukún mɛ.\nA nǎ ɖǒ dogbó nú yě lɛ́ lɛ̌ dó só ɔ́, bó ná dó sɛ́n nú yě ɖɔ yě nǐ má xá só ɔ́ jí ó, yě nǐ má ká ɖó alɔ wú ó. Mɛ ɖěbǔ ɖó alɔ wú ɔ́, mɛ ɔ́ ná kú.\nÈ nǎ jó mɛ ɔ́ dó nyi gbɛ ǎ; é sixú nyí gbɛtɔ́, é sixú nyí kanlin; è nǎ sɛkpɔ́ mɛ ɔ́ ǎ, amɔ̌, è nǎ nyi awǐnnya dó hu i, abǐ è nǎ da gǎ dó hu i ná. Hwenu e lanzo ná ɖɔ nǔ ɔ́ jɛ́n mɛ ɖé lɛ́ɛ ná sixú xá só ɔ́ jí.”\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Mɔyízi jɛ te sín só ɔ́ jí bó wá togun ɔ́ gɔ́n. È slá wǔ nú yě, bɔ yě nya avɔ yětɔn lɛ́ɛ.\nMɔyízi ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ: “Káká nú azǎn ná yi atɔn hǔn, mi sɔ́ nǔ ɖ'ayǐ, mi ma ɖó xó xá nyɔ̌nu ɖěbǔ ó.”\nAzǎn atɔn gbe zǎnzǎn ɔ́, jǐ jɛ gbe dó jí, bó jɛ wun kɛ jí, bɔ akpɔ́kpɔ́ wiwi ɖé dó ɖo só ɔ́ jí. Lanzo ɖɔ nǔ syɛ́nsyɛ́n, bɔ ado hu Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ bǐ, ɖo fí e yě ɖó gɔnu ɖó é.\nMɔyízi ɖe togun ɔ́ tɔ́n sín fí e yě ɖǒ gɔnu ɖó é, bónú yě ná yi kpé Mawu. Yě wǎ cí só ɔ́ kpá.\nSinayíi só ɔ́ bǐ ɖo azɔ tún wɛ, ɖó Mawu Mavɔmavɔ ɖo te jɛ wɛ ɖo só ɔ́ jí ɖo myɔ tɛ́ntin. Azizɔ ɔ́ ɖo jǐ yi wɛ ɖi azizɔ ɖo tíntɔ́n sín myɔkpó mɛ wɛ ɖɔhun, bɔ só ɔ́ bǐ ɖo hǔnhúnhúnhún wɛ kpó zǐngídi kpó.\nLanzo ɔ́ sín gbe lɛ́ ɖo syɛ́nsyɛ́n d'é jí wɛ. Mɔyízi ɖo xó ɖɔ wɛ, bɔ Mawu zé gbe yi jǐ, bó ɖo gbe yí n'i wɛ.\nÉe Mawu Mavɔmavɔ jɛ te wá Sinayíi só ɔ́ jí aga ɔ́, é ylɔ́ Mɔyízi, bɔ é yi só ɔ́ jí aga,\nbɔ Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ n'i ɖɔ: “Jɛ te bo gbɛ́ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ yě ní má syɛ́n ta bo wá ba nǔ do ó; mɛ gěgé táá kú ɖo yě mɛ.\nVɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ lɛ́ɛ ɖésú e kó nɔ́ sɛkpɔ́ nyɛ Mawu Mavɔmavɔ lɛ́ɛ lɔ ní slá wǔ nú yěɖée; é má nyí mɔ̌ ǎ ɔ́, nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, un táá wa nǔ xá yě.”\nÉnɛ́ ɔ́, Mɔyízi ɖɔ nú Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: “Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ná sixú xá Sinayíi só ɔ́ jí ǎ, ɖó a ko ɖɔ nú mì ɖɔ: ‘Đǒ dogbó lɛ́ lɛ̌ dó só ɔ́, bó dó ɖe ɖó vo nú mì.’ ”\nBɔ Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “Jɛ te yi fí e togun ɔ́ ɖó gɔnu ɖó ɔ́; énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, hwi kpó Aalɔ́ɔn kpó ná xá só ɔ́ jí. Amɔ̌, vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ lɛ́ɛ kpó togun ɔ́ kpó ní má syɛ́n ta bo wá ba nǔ do ó, é má nyí mɔ̌ ǎ ɔ́, un táá wa nǔ xá yě.”\nBɔ Mɔyízi lɛ́ jɛ te yi togun ɔ́ gɔ́n, bó ɖɔ xó énɛ́ lɛ́ɛ nú yě.


Nǔ E Biblu Ðɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu É\nNǓ E JƐ LƐ́ É SÍN AGBASÁ\nKúnnuɖetɔ́ Jexóva tɔn lɛ́\nEtɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?\nGBE E MƐ A SIXÚ XA DÓ É Abbey Abkhaze Abui Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Assam-Gbè Ateso-Gbè Attié Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Bassa (Libéria) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bichlamar Bikol Boulou Bété Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chiga Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Guyane tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Réunion Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Edo Efik Embera Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Futuna-Gbè Fɔngbe Ga Galice-Gbè Galles-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Guarani Guarani (Bolivie Tɔn) Guerzé Gungbe Guéré Haoussa Havu Haya Herero Hiligaynon Hindi Hongrie-Gbè Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Ibo Ichinamwanga Iloko Indonésie-Gbè Irlande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabardino-Tcherkesse Kabiye Kachin Kana Kannada Kanyok Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Khakass Kikamba Kikaonde Kikongo Kikongo ya Leta Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Lambya Laos-Gbè Lari Lega Lendu Lenje Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lolo Lomwe Lovari Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makhuwa-Shirima Makonde Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Manyawa Mapudungun Marathi Maré Mari Mashi Maya Mazahua Mbunda Meru Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Ngbandi (Totaligbé Tɔn) Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nsenga Nsenga (Mozambique) Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Otomi (Vallée du Mezquital) Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Pays-Bas-Gbè Penjabi (Nastaliq) Phimbi Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Quichua (Pastaza Tɔn) Quichua (Santiago del Estero Tɔn) Quichua (Tena Tɔn) Rapa Nui-Gbè Rarotonga-Gbè Romani (Bulgarie Tɔn) Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani (Totaligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani (Zǎnzǎnhweji Slovaquie Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Sena Sepedi Sepulana Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Tewe Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Côte d’Ivoire Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Malaisie Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Myanmar Tɔn Tokunɔgbe Népal Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Suède Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vietnam Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Tuva-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Udmurt Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Xhosa Yacouba Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zapotec-Gbè (Lachiguiri Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\nNugbǒ ɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu\n1. Etɛwu mǐ ka na kplɔ́n nǔ dó wɛnsagun lɛ wu?\nJEHOVAH jló ɖɔ mǐ ni tuùn xwédo emitɔn. Wɛnsagun lɛ ɖò xwédo Mawu tɔn mɛ. Etɛ wɛnsagun lɛ ka nɔ wà? Nɛ̌ ye ka d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ gbɔn ɖò hwexónu? Ye ka sixu d’alɔ mǐ ɖò égbé à?—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 8gɔ́ ɔ.\n2. Fitɛ wɛnsagun lɛ ka gosin? Wɛnsagun nabi è ka dá?\n2 Mǐ ɖó na tuùn fí e wɛnsagun lɛ gosin é. Kolosinu lɛ 1:16 ɖɔ nú mǐ ɖɔ ee Jehovah dá Jezu gudo é ɔ, é lɛ́ “bló nǔ e ɖò jinukúnsin lɛ kpodo ee ɖò ayikúngban jí lɛ bǐ kpan.” Wɛnsagun lɛ lɔ ɖ’emɛ. Ye mɛ nabi é ka dá? Biblu ɖɔ ɖɔ wɛnsagun livi afatɔ́n mɔkpan wɛ tíìn.—Ðɛhan 103:20; Nǔɖexlɛ́mɛ 5:11.\n3. Etɛ Jɔbu 38:4-7 ka ɖɔ nú mǐ dó wɛnsagun lɛ wu?\n3 Biblu lɛ́ kplɔ́n mǐ ɖɔ Jehovah dá wɛnsagun lɛ jɛ nukɔn nú ayikúngban ɔ. Nɛ̌ nǔ ka cí nú ye hwenu e ye mɔ ayikúngban ɔ é? Wema Jɔbu tɔn ɖɔ nú mǐ ɖɔ xomɛ hun ye. Ye nyí xwédo vívɛ́ ɖé bo nɔ sɛ̀n Jehovah ɖó kpɔ́.—Jɔbu 38:4-7.\nWƐNSAGUN LƐ NƆ D’ALƆ TOGUN MAWU TƆN\n4. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ nǔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ?\n4 Hwebǐnu wɛ nǔ gbɛtɔ́ lɛ tɔn kpo linlin e Jehovah ɖó nú ayikúngban ɔ kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo é nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ. (Nùnywɛxó 8:30, 31, NWT; 1 Piyɛ́ɛ 1:11, 12) Wǔ na ko kú ye tawun hwenu e Adamu kpo Ɛvu kpo fɔ́n gǔ é. Wǔ ɖó na ko lɛ́ kú ye hú mɔ̌ dìn e ye mɔ bɔ gbɛtɔ́ gègě tlitó nú Jehovah é. Amɔ̌, enyi wɛnsagun lɛ mɔ nú mɛ ɖokpo lɛkɔ sín hwɛ tɔn lɛ gudo bo wá Mawu gɔ́n ɔ, ye nɔ j’awǎ. (Luki 15:10) Nǔ mɛ ɖěɖee nɔ sɛ̀n Mawu lɛ é tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ tawun. Jehovah nɔ zán wɛnsagun lɛ dó d’alɔ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ ɖò ayikúngban jí lɛ é bo nɔ cyɔn alɔ ye jí. (Eblée lɛ 1:14) Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú tɔn ɖé lɛ.\n“Mawu ce sɛ́ wɛnsagun tɔn dó, bɔ é wá sú kinnikinni lɛ sín nu.”—Daniyɛli 6:23\n5. Nɛ̌ wɛnsagun lɛ ka d’alɔ Mawu sɛntɔ́ lɛ gbɔn ɖò hwexónu?\n5 Jehovah sɛ́ wɛnsagun wè dó ɖɔ ye ni d’alɔ Lɔti kpo xwédo tɔn kpo, bonu ye na tɔ́n sín Sodɔmu kpo Gomɔ́ɔ kpo hwenu e é ja toxo enɛ lɛ sín kún sú dó gbé é. (Bǐbɛ̌mɛ 19:15, 16) Xwè kanweko mɔkpan gudo ɔ, è sɔ́ gbeyiɖɔ Daniyɛli nyì dó kinnikinni dò mɛ, amɔ̌, ye wà nǔ ɖě n’i ǎ, ɖó “Mawu . . . sɛ́ wɛnsagun tɔn dó, bɔ é wá sú kinnikinni lɛ sín nu.” (Daniyɛli 6:23) Nukɔnmɛ ɔ, hwenu e è sɔ́ mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ dó gankpa mɛ é ɔ, Jehovah sɛ́ wɛnsagun ɖé dó b’ɛ ɖè é tɔ́n. (Mɛsɛ́dó 12:6-11) Wɛnsagun lɛ lɛ́ d’alɔ Jezu hwenu e é ɖò ayikúngban jí é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e é bló baptɛm é ɔ, “wɛnsagun lɛ nɔ wá gɔ́ alɔ n’i.” (Maki 1:13) Cobonu è na hu Jezu ɔ, wɛnsagun ɖé wá “na ɛ akɔnkpinkpan.”—Luki 22:43.\n6. (a) Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ wɛnsagun lɛ nɔ d’alɔ togun Mawu tɔn ɖò égbé? (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ sín xósin mǐ ka na ba dìn?\n6 Wɛnsagun lɛ sɔ́ nɔ tɔ́n dó gbɛtɔ́ lɛ jí ɖò égbé ǎ. Amɔ̌, Mawu kpó ɖò ye zán dó d’alɔ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é wɛ. Biblu ɖɔ: “Wɛnsagun Mawu Mavɔmavɔ tɔn nɔ nya xɛ ɖò mɛ e nɔ nɔ gbeji nú Mawu Mavɔmavɔ lɛ jí, bo nɔ hwlɛn ye.” (Ðɛhan 34:8) Etɛwu mǐ ka ɖó hudo alɔcyɔnmɛji tɔn? Ðó mǐ ɖó kɛntɔ́ hlɔnhlɔnnɔ ɖé lɛ, bɔ ye jló na hɛn nǔ gblé dó mǐ wu. Mɛ̌ mɛ̌ e ka wɛ? Fitɛ ye ka gosin? Nɛ̌ ye ka nɔ tɛnkpɔn bo na hɛn nǔ gblé dó mǐ wu gbɔn? Bo na dó mɔ xósin nú nùkanbyɔ enɛ lɛ ɔ, mǐ ni kpɔ́n nǔ e jɛ hwenu e è dá Adamu kpo Ɛvu kpo b’ɛ ɖó táan kpɛɖé gudo é.\nKƐNTƆ́ MǏTƆN E NUKÚN MA NƆ MƆ Ǎ LƐ É\n7. Nɛ̌ mɔ Satáan tɔn lɛ ka ko wà nǔ dó mɛ lɛ wu gbɔn?\n7 Mǐ kplɔ́n ɖò Wemata 3gɔ́ ɔ mɛ ɖɔ wɛnsagun ɖé fɔ́n gǔ dó Mawu jí bo ba na kp’acɛ dó mɛ ɖevo lɛ jí. Biblu ylɔ ɛ ɖɔ Satáan Awovi. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9) Satáan lɛ́ ba ɖɔ mɛ ɖevo lɛ ni fɔ́n gǔ dó Mawu jí. É kpéwú bo wlí Ɛvu dó mɔ mɛ, bɔ sín hwenɛnu ɔ, é ko lɛ́ wlí gbɛtɔ́ gègě. É ɖò mɔ̌ có, mɛɖé lɛ nɔ gbeji nú Jehovah, ɖi Abɛli, Henɔci kpo Nɔwée kpo.—Eblée lɛ 11:4, 5, 7.\n8. (a) Nɛ̌ wɛnsagun ɖé lɛ ka huzu awovi lɛ gbɔn? (b) Etɛ awovi lɛ ka wà bo dó gán ɖò Sìnvɔgbɛ ɔ hwenu?\n8 Ðò Nɔwée hwenu ɔ, wɛnsagun ɖé lɛ fɔ́n gǔ dó Mawu jí bo jó xwé yetɔn dó ɖò jixwé lobo wá nɔ gbɛ̀ gbɛtɔ́ ɖɔhun ɖò ayikúngban ɔ jí. Aniwu? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ ye jló na d’asì. (Xà Bǐbɛ̌mɛ 6:2) É ka sɔgbe nú wɛnsagun lɛ na wà mɔ̌ ǎ. (Judi 6) Wɛnsagun nyanya enɛ lɛ ɖɔhun ɔ, gbɛtɔ́ gègě huzu mɛ nyanya bo nɔ lɛ́ xò daka hwe enɛ nu. Jehovah wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ emi na sɔ́ sìn dó vɔ mɛ nyanya lɛ bǐ. Amɔ̌, é hwlɛn mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ kpo gbejininɔ kpo lɛ é. (Bǐbɛ̌mɛ 7:17, 23) Bo na dó gán ɔ, wɛnsagun nyanya lɛ lɛkɔ ɖido jixwé. Biblu nɔ ylɔ wɛnsagun nyanya enɛ lɛ ɖɔ awovi lɛ. Ye jló bo xò kpóɖó nú Satáan ɖò gǔfínfɔ́n tɔn mɛ, bɔ é wá huzu gǎn yetɔn.—Matie 9:34.\n9. (a) Etɛ ka jɛ dó awovi lɛ wu hwenu e ye lɛkɔ yì jixwé é? (b) Etɛ wu mǐ ka na kplɔ́n nǔ dó dìn?\n9 Ðó awovi lɛ fɔ́n gǔ wutu ɔ, Jehovah sɔ́ yí ye dó xwédo tɔn mɛ ǎ. (2 Piyɛ́ɛ 2:4) Awovi lɛ sɔ́ sixu sɔ́ gbɛtɔ́ gbaza dó ɖě ǎ, amɔ̌, ye kpó ɖò “gbɛ̀ ɔ bǐ” “flú” wɛ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:9; 1 Jaan 5:19) Mǐ ni kpɔ́n lee ye nɔ kpéwú bo nɔ wlí mɛ gègě dó mɔ mɛ, alǒ nɔ flú ye gbɔn é.—Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 2:11.\nLEE AWOVI LƐ NƆ ÐÓ MƆ DÓ WLÍ GBƐTƆ́ LƐ GBƆN É\n10. Nɛ̌ awovi lɛ ka nɔ wlí gbɛtɔ́ lɛ gbɔn?\n10 Awovi lɛ nɔ wlí gbɛtɔ́ lɛ ɖò ali gègě nu. Mɛ lɛ nɔ ɖɔ xó kpo awovi lɛ kpo tlɔlɔ alǒ nɔ gbɔn mɛɖé jí, ɖi bokɔnɔ ɖé. È nɔ ylɔ xóɖɔɖókpɔ́ kpo awovi lɛ kpo ɖɔ awovinúwiwa. Amɔ̌, Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ni nɔ zɔ nú nǔ ɖebǔ e cá kàn xá awovi lɛ é. (Galatinu lɛ 5:19-21) Etɛwu? Awovi lɛ nɔ ɖó mɔ dó wlí gbɛtɔ́ lɛ lee gběnyatɔ́ ɖé nɔ ɖó mɔ dó wlí kanlin lɛ gbɔn é.—Kpɔ́n Tinmɛ E Ðò Vivɔnu É 26gɔ́ ɔ.\n11. Etɛ ka nyí amɔɛkinkan? Etɛwu mǐ ka ɖó na hɔn na?\n11 Ðokpo ɖò mɔ yetɔn lɛ mɛ nɔ nyí amɔɛkinkan. Amɔɛkinkan wɛ nyí ɖɔ è na zán hlɔnhlɔn e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu é dó tɛnkpɔn bá mɔ dò nú sɔgudo alǒ nùbudo ɖé. Mɛɖé sixu wà mɔ̌ gbɔn sunví lɛ kpinkpɔn, dò biba nú wuntun lɛ, nǔmɔnúmɛ, dlɔ̌ lɛ sín tinmɛ biba alǒ alɔxomɛ kpinkpɔn gblamɛ. Mɛ gègě nɔ ɖɔ ɖɔ nùwalɔ enɛ lɛ kún nyla ó, amɔ̌ nùvú ka wɛ. Ye nyla ɖesu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Biblu xlɛ́ ɖɔ awovi lɛ kpo nùkantɔ́ lɛ kpo nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́. Ðò Mɛsɛ́dó 16:16-18 mɛ ɔ, mǐ xà ɖɔ “yɛ nyanya [alǒ awovi] ɖé” nɔ d’alɔ nyɔnu ɖé b’ɛ nɔ “kàn amɔɛ.” Ee mɛsɛ́dó Pɔlu nya yɛ nyanya ɔ sín nyɔnu ɔ jí gudo é ɔ, é sɔ́ nɔ kpéwú bo nɔ kàn sɔgudo ɖě nú mɛ ǎ.\n12. (a) Etɛwu é ka nyla ɖɔ è ni tɛnkpɔn bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ? (b) Etɛwu Mawu sɛntɔ́ lɛ ma ka nɔ ɖ’alɔ ɖò aca awovi lɛ tɔn lɛ mɛ ǎ?\n12 Awovi lɛ nɔ lɛ́ zán mɔ ɖevo lɛ dó wlí gbɛtɔ́ lɛ. Ye nɔ tɛnkpɔn bo na bló bɔ mǐ na ɖi ɖɔ è hɛn ɔ, è na ɖɔ xó kpo mɛkúkú lɛ kpo, lé mɛ e kú lɛ é ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖé, bɔ mǐ sixu ɖɔ xó kpo ye kpo, alǒ ye na gblewu mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛ e xɔ́ntɔn tɔn alǒ hɛnnumɔ tɔn ɖé kú é sixu yì kɛnnɛsinɔ e nɔ ɖɔ ɖɔ emi nɔ ɖɔ xó kpo mɛkúkú lɛ kpo é ɖé mɔ̌ gɔ́n. Kɛnnɛsinɔ ɔ sixu ɖɔ nǔ ɖagbe ɖé dó mɛ e kú é sín xɔ́ntɔn alǒ hɛnnumɔ wu, é tlɛ sixu vlɛ́ mɛkúkú ɔ sín gbè lɔ. (1 Samuɛli 28:3-19) Aca cyɔɖiɖi tɔn gègě lɛ́vɔ jinjɔn nùɖiɖi ɖiɖó ɖɔ cyɔ lɛ kpó ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖevo jí. Cyɔgɔ́ɖuɖu, cyɔfínfɔ́n kpo jɔnudidɔ kpo, yɛsu fifɔ nú mɛkúkú lɛ, asúkúkú alǒ asikúkú xɔmɛ ninɔ kpo yɛsu ɖevo lɛ kpo sixu ɖò aca enɛ lɛ mɛ. Enyi Klisanwun lɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún na ɖ’alɔ ɖò aca enɛ lɛ mɛ ó ɔ, xwédo yetɔn alǒ mɛ e ɖò xá yetɔn lɛ mɛ lɛ é sixu mɔ xó ɖɔ dó ye wu, zun ye alǒ gbɛ́ ɖɔ emi kpo ye kpo kún sɔ́ kpé dó nùɖé ó. Amɔ̌, Klisanwun lɛ tuùn ɖɔ mɛkúkú lɛ kún sɔ́ kpó ɖò gbɛ̀ ɖò fí ɖě ó. È sixu ɖɔ xó xá ye ǎ, ye ka sixu wà nǔ nyanya ɖě nú mǐ ǎ. (Ðɛhan 115:17) Bo cɔ́ hwiɖée tawun. Ma tɛnkpɔn gbeɖé bo ɖɔ xó xá mɛkúkú lɛ alǒ awovi lɛ ó, ma ka lɛ́ ɖ’alɔ ɖò aca awovi lɛ tɔn lɛ mɛ gbeɖé ó.—Xà Sɛ́nflínmɛ 18:10, 11; Ezayíi 8:19, 20.\n13. Etɛ mɛ ɖěɖee ko ɖi xɛsi nú awovi lɛ kpɔ́n lɛ é gègě ka ko kpéwú bo wà?\n13 É nyí mɔ kɛɖɛ wɛ awovi lɛ nɔ ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ ǎ, loɔ, ye nɔ lɛ́ dó xɛsi ye. Égbé ɔ, Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo tuùn ɖɔ “hwenu kpeɖé jɛn wɛ kpò nú emi” bɔ Mawu na ɖè emi sín ayikúngban ɔ jí, enɛ wu ɔ, ye nɔ lɛ́ xò daka hú ɖ’ayǐ tɔn lɛ bǐ. (Nǔɖexlɛ́mɛ 12:12, 17) É ɖò mɔ̌ có, mɛ gègě ko nɔ ɖi xɛsi nú awovi lɛ ɖ’ayǐ bo ka sɔ́ nɔ ɖi xɛsi nú ye dìn ǎ. Nɛ̌ ye ka wà gbɔn bo gán sín xɛsiɖiɖi nú awovi lɛ sí?\nÐǏ XWI XÁ AWOVI LƐ BO GÁN SÍN YE SÍ\n14. Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ ɖɔhun ɔ, nɛ̌ mǐ ka sixu gán sín awovi lɛ sí gbɔn?\n14 Biblu ɖɔ lee mǐ sixu ɖí xwi xá awovi lɛ bo gán sín ye sí gbɔn é nú mǐ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mɛɖé lɛ ɖò toxo Efɛzi tɔn mɛ bo nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá awovi lɛ cobo wá kplɔ́n nugbǒ ɔ. Nɛ̌ ye ka gán sín awovi lɛ sí gbɔn? Biblu ɖɔ: “Majikiblotɔ́ gègě nɔ bɛ́ majikiwema yetɔn lɛ wá, bo nɔ dó zo, ɖò mɛ bǐ nukúnmɛ.” (Mɛsɛ́dó 19:19) Ðó ye jló na huzu Klisanwun wutu ɔ, ye dó majikiwema yetɔn lɛ bǐ zo. Nǔ mɔhun lɛ́ ɖò dandan égbé. Mɛ e jló na sɛ̀n Jehovah lɛ é bǐ ɖó na bɛ́ nǔ e kúnkplá awovinúwiwa lɛ é kɔn nyì gbě. Nǔ ɖěɖee nɔ xlɛ́ ɖɔ majikibiblo, awovi lɛ, alǒ nǔ e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu lɛ é kún nyla ó, alǒ nɔ sísɛ́ mɛ d’ékɔn lɛ é ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ, ɖi wema lɛ, xójlawema lɛ, du e jí è ɖè é dò biba (horoscope) sín nǔ lɛ, sinimáa, nùxixo kpo ayihundanú lɛ kpo kaka jɛ ɖiɖe e è nɔ tɛ́ dó dǒ wu lɛ é jí. Nǔ e mɛ lɛ nɔ dó bo nɔ dó gló awovi lɛ é lɔ ɖ’emɛ.—1 Kɔlɛntinu lɛ 10:21.\n15. Nǔ ɖevo tɛ mǐ ka ɖó na wà bo na dó ɖí xwi xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo?\n15 Ee Efɛzinu lɛ dó majikiwema yetɔn lɛ zo b’ɛ ɖó xwè ɖé lɛ gudo é ɔ, mɛsɛ́dó Pɔlu wlan ɖɔ ye ɖó na kpó ɖò xwi ɖí wɛ bo na lɛ́ fun ahwan xá “nùɖoyɛswímɛ nyanya” lɛ. (Efɛzinu lɛ 6:12) Nugbǒ ɔ, ye tlɛ ko dó wema yetɔn lɛ zo có, awovi lɛ lɛ́ kpó ɖò tintɛnkpɔn na wà nǔ nyanya dó ye wu wɛ. Enɛ wu ɔ, nǔ ɖevo tɛ ye ka ɖó na wà? Pɔlu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Nùɖiɖi ni nyí gǎglónú nú mi, bonu mi nɔ sɔ́ hɛn tɛgbɛ, bo na dó xò gǎ myɔnɔ e kɛntɔ́ na da dó mi ɔ cí.” (Efɛzinu lɛ 6:16) Lee gǎglónú ɖé nɔ cyɔn alɔ ahwanfuntɔ́ ɖé jí gbɔn é ɔ, nùɖiɖi mǐtɔn hɛn ɔ é na cyɔn alɔ mǐ jí. Nú mǐ ɖeji bǐ kpátákpátá ɖɔ Jehovah sixu cyɔn alɔ mǐ jí ɔ, mǐ na kpéwú bo na ɖí xwi xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo.—Matie 17:20.\n16. Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah é lidǒ?\n16 Nɛ̌ mǐ ka sixu bló gbɔn bɔ nùɖiɖi e mǐ ɖó nú Jehovah é na lidǒ? Mǐ ɖó na nɔ xà Biblu ayihɔngbe ayihɔngbe, bo na kplɔ́n bá ɖeji dó wutu tɔn ɖɔ é na cyɔn alɔ mǐ jí. Enyi mǐ ɖeji dó Jehovah wu ganji ɔ, Satáan kpo awovi lɛ kpo na kpéwú bo wà nǔ nyanya nú mǐ ǎ.—1 Jaan 5:5.\n17. Nǔ ɖevo tɛ ka na lɛ́ cyɔn alɔ mǐ jí ɖò awovi lɛ sí?\n17 Nǔ ɖevo tɛ Klisanwun Efɛzi tɔn lɛ ka ɖó na lɛ́ bló? Toxo e awovinúwiwa gɔ́ e mɛ wɛ ye nɔ nɔ. Enɛ wu ɔ, Pɔlu ɖɔ nú ye ɖɔ: “Mi na nɔ xoɖɛ tɛnmɛ tɛnmɛ.” (Efɛzinu lɛ 6:18) Ye ɖó na byɔ Jehovah ɖɔ é ni cyɔn alɔ emi jí hwebǐnu. Mǐdɛɛ lɛ ka ló? Mǐ lɔ ɖò gbɛ̀ e awovinúwiwa gɔ́ é ɖé mɛ. Enɛ wu ɔ, mǐ lɔ ɖó na byɔ Jehovah ɖɔ é ni cyɔn alɔ mǐ jí, mǐ ɖó na nɔ zán nyikɔ tɔn hwenu e mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ é. (Xà Nùnywɛxó 18:10.) Enyi mǐ nɔ ɖò byɔbyɔ Jehovah wɛ ɖɔ é ni hwlɛn mǐ gán sín Satáan sí ɔ, é na sè ɖɛ mǐtɔn.—Ðɛhan 145:19; Matie 6:13.\n18, 19. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu ɖu ɖò ahwan e fun xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo wɛ mǐ ɖè é jí gbɔn? (b) Nùkanbyɔ tɛ sín xósin mǐ ka na mɔ ɖò wemata e bɔ d’ewu é mɛ?\n18 Enyi mǐ ɖè nǔ e kúnkplá awovinúwiwa lɛ é bǐ sín gbɛzán mǐtɔn mɛ bo ɖeji ɖɔ Jehovah na cyɔn alɔ mǐ jí ɔ, mǐ sixu ɖí xwi xá Satáan kpo awovi lɛ kpo. Mǐ ɖó na ɖi xɛsi nú ye ǎ. (Xà Jaki 4:7, 8.) Jehovah ɖó hlɔnhlɔn hú awovi lɛ flàflá tɔn. É dɔn tó nú ye ɖò Nɔwée hwenu, bɔ ɖò sɔgudo ɔ, é na sú kún yetɔn dó. (Judi 6) Flín ɖɔ mǐ kún ɖò mǐ ɖokpo ɖò ahwan e fun wɛ mǐ ɖè é mɛ ó. Jehovah ɖò wɛnsagun tɔn lɛ zán dó cyɔn alɔ mǐ jí wɛ. (2 Axɔsu lɛ 6:15-17) Mǐ sixu ɖó ganjɛwu ɖɔ kpo alɔgɔ́ Jehovah tɔn kpo ɔ, mǐ sixu ɖu ɖò ahwan e fun xá Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo wɛ mǐ ɖè é jí.—1 Piyɛ́ɛ 5:6, 7; 2 Piyɛ́ɛ 2:9.\n19 Amɔ̌, eɖíe Satáan kpo awovi tɔn lɛ kpo ɖò wuvɛ̌ gègě dɔn wá nú mǐ wɛ è, bɔ etɛwu Mawu ma ka ko sú kún yetɔn dó ǎ? Wemata e bɔ d’ewu é na na xósin ɔ.\nLEE È SIXU ÐÍ XWI XÁ SATÁAN KPO AWOVI LƐ KPO GBƆN É\nBɛ̌ nǔ e kúnkplá majiki, awovi lɛ alǒ nǔ e zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu lɛ é bǐ kɔn nyì gbě\nNɔ kplɔ́n Biblu\nNɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah Mawu\nSÌN SƐ̀ XWÈ NA TƆN\nNUGBǑ 1: WƐNSAGUN LƐ ÐÒ XWÉDO MAWU TƆN MƐ\n‘Wɛnsagun lɛ emi, mi kpa susu nú Mawu Mavɔmavɔ! Mi mɛ e ɖó hlɔnhlɔn lɛ é.’—Ðɛhan 103:20\nEtɛ mǐ ka tuùn dó wɛnsagun lɛ wu?\nJehovah ko dá wɛnsagun lɛ cobo wá dá ayikúngban ɔ.\nWɛnsagun livi mɔkpan wɛ tíìn.\n1 Piyɛ́ɛ 1:11, 12\nLinlin Jehovah tɔn nú ayikúngban ɔ ko nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ hwebǐnu.\nMɛ e nɔ sɛ̀n Mawu lɛ é sín nǔ nɔ ɖu ayi mɛ nú wɛnsagun lɛ ɖesu.\nNUGBǑ 2: WƐNSAGUN LƐ NƆ D’ALƆ MAWU SƐNTƆ́ LƐ\n“Wɛnsagun Mawu Mavɔmavɔ tɔn nɔ nya xɛ ɖò mɛ e nɔ nɔ gbeji nú Mawu Mavɔmavɔ lɛ jí, bo nɔ hwlɛn ye.”—Ðɛhan 34:8\nNɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ wɛnsagun lɛ sixu d’alɔ gbɛtɔ́ lɛ?\nBǐbɛ̌mɛ 19:15, 16; Daniyɛli 6:22; Luki 22:43; Mɛsɛ́dó 12:6-11\nWɛnsagun lɛ d’alɔ Lɔti, Daniyɛli, Jezu kpo Piyɛ́ɛ kpo.\nEblée lɛ 1:14\nJehovah nɔ zán wɛnsagun tɔn lɛ dó d’alɔ mɛ e nɔ sɛ̀n ɛ lɛ é bo nɔ lɛ́ zán ye dó cyɔn alɔ ye jí ɖò égbé.\nNUGBǑ 3: WƐNSAGUN NYANYA LƐ NƆ TƐNKPƆN BO NA HƐN NǓ GBLÉ DÓ MǏ WU\n“Satáan ni ma kpé mǐ wu ó; nugbǒ ɔ, mǐ tuùn linlin tɔn lɛ ganji.”—2 Kɔlɛntinu lɛ 2:11\nMɛ̌ mɛ̌ e ka nyí awovi lɛ? Etɛwu ye ka nyla?\nWɛnsagun ɖé fɔ́n gǔ dó Jehovah jí. È nɔ ylɔ ɛ ɖɔ Satáan.\nÐò Nɔwée hwenu ɔ, wɛnsagun ɖé lɛ fɔ́n gǔ bo wá ayikúngban jí.\nWɛnsagun enɛ lɛ wá xò kpóɖó nú Satáan ɖò gǔfínfɔ́n tɔn mɛ, bo huzu awovi lɛ.\nSɛ́nflínmɛ 18:10, 11\nAwovi lɛ nɔ tɛnkpɔn bonu gbɛtɔ́ lɛ na jɛ mɔ yetɔn lɛ mɛ, bo na hɛn nǔ gblé dó ye wu lee ye kpéwú gbɔn é bǐ.\nNUGBǑ 4: A SIXU ÐÍ XWI XÁ SATÁAN KPO AWOVI LƐ KPO\n“Mi lodǒ ɖò awovi nukɔn; enɛ ɔ, é na hɔn yì zɔ nú mi.”—Jaki 4:7\nNɛ̌ Jehovah ka sixu d’alɔ we ɖò xwi ɖíɖí xá Satáan kpo awovi lɛ kpo mɛ gbɔn?\nBɛ̌ nǔ e kúnkplá awovinúwiwa lɛ é bǐ kɔn nyì gbě. Majiki, alǒ nǔ ɖěɖee zɛ hlɔnhlɔn gbɛtɔ́ tɔn wu bo cí ɖɔ ye kún nyla ó, alǒ nɔ sísɛ́ mɛ dó awovinúwiwa kɔn lɛ é ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ.\nEfɛzinu lɛ 6:16, 18\nSɔnǔ nú nùɖiɖi gbɔn Biblu kplɔnkplɔn gblamɛ, nɔ xoɖɛ bo byɔ alɔcyɔnmɛji Mawu tɔn.\nNɔ zán nyikɔ Jehovah tɔn.\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Nugbǒ ɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu\nETƐ BIBLU KA SIXU KPLƆ́N MǏ?\nLinlin Tɛ Mawu ka Ðó nú Mǐ?\nWEMATA 1 Mɛ̌ ka Nyí Mawu?\nWEMATA 2 Biblu: Wema E Gosin Mawu Gɔ́n É\nWEMATA 3 Etɛ ka Nyí Linlin Mawu Tɔn nú Gbɛtɔ́ Lɛ?\nWEMATA 4 Mɛ̌ ka Nyí Jezu Klisu?\nWEMATA 5 Gbɛxixɔ ɔ: Nùnina Mawu Tɔn E Xɔ Akwɛ Hugǎn É\nWEMATA 6 Fitɛ Mǐ ka Nɔ Yì Ðò Kú Mǐtɔn Gudo?\nWEMATA 7 È Na Fɔ́n Mɛ Sín Kú!\nWEMATA 8 Etɛ ka Nyí Axɔsuɖuto Mawu Tɔn?\nWEMATA 9 Gbɛvivɔ ɔ Ko Sɛkpɔ Wɛ À?\nWEMATA 10 Nugbǒ ɔ Dó Wɛnsagun lɛ Wu\nWEMATA 11 Etɛwu Wuvɛ̌ Mimɔ ka Sukpɔ́ Sɔmɔ̌?\nWEMATA 12 Nɛ̌ A ka Sixu Huzu Xɔ́ntɔn Mawu Tɔn Gbɔn?\nWEMATA 13 Ðǒ Sísí nú Gbɛ̀\nWEMATA 14 Xwédo Towe Sixu Nɔ Awǎjijɛ Mɛ\nWEMATA 15 Lee É Jɛxa Ðɔ È Ni Sɛ̀n Mawu Gbɔn É\nWEMATA 16 Jlǒ Bo Sɛ̀n Mawu\nWEMATA 17 Ðɛxixo Nyí Wǔjɔmɛ Sín Nǔ\nWEMATA 18 Un ka Ðó Na Sɔ́ Gbɛ̀ Ce Jó nú Mawu Bo Bló Baptɛm Wɛ À?\nWEMATA 19 Tɛ́ Dó Jehovah Wu\nTinmɛ E Ðò Vivɔnu lɛ É\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?\nJW.ORG® / TƐN ƐNTƐNƐ́TI TƆN KÚNNUƉETƆ́ JEXÓVA TƆN LƐ́ TƆN E SƆGBE ƉO SƐ́N LIXO É


Cadlaki, Mɛcaki kpo Abɛdi-Nɛgo kpo Ðèkɔ́ Ǎ | Children’s Bible Lessons\nYe Ðèkɔ́ Ǎ\nEe Axɔsu Nabukodonɔzɔ́ɔ kú dlɔ̌ dó bocyɔ ɔ wu b’ɛ bló táan ɖé gudo é ɔ, é sɔ́ siká dó bló bocyɔ ɖaxó ɖokpo. É sɔ́ tunte ɖó Dula sín tɔdo mɛ bo ylɔ mɛ nukúnɖeji e ɖò tò ɔ mɛ lɛ é bonu ye ni xò yeɖée kplé ɖò nukɔn tɔn; Cadlaki, Mɛcaki, kpo Abɛdi-Nɛgo kpo lɔ ɖò mɛ lɛ mɛ. Axɔsu ɔ ɖegbe ɖɔ: ‘Hwenu e mi na sè ahwankpɛn, kpete, kpo kanhǔn kpo na ɖɔ nǔ é ɔ, mi na ɖèkɔ́ ɖò bocyɔ ɔ nukɔn! Mɛɖebǔ e ma na ɖèkɔ́ ǎ é ɔ, è na zé è nyì dó myɔ ɖaxó ɖé mɛ.’ Eblée atɔn lɛ na ɖèkɔ́ nú bocyɔ ɔ wɛ à, alǒ ye na sɛ̀n Jehovah kɛɖɛ?\nAxɔsu ɔ ɖegbe bɔ è jɛ nǔ xò jí. Mɛ lɛ bǐ ɖèkɔ́ nú bocyɔ ɔ, amɔ̌, Cadlaki, Mɛcaki, kpo Abɛdi-Nɛgo kpo ka wà mɔ̌ ǎ. Mɛɖé lɛ ɖó ayi enɛ wu bo ɖɔ nú axɔsu ɔ ɖɔ: ‘Eblée atɔn enɛ lɛ gbɛ́ ɖɔ emi kún na sɛ̀n bocyɔ mɛtɔn ó.’ Nabukodonɔzɔ́ɔ sɛ́ mɛ dó ye bo ɖɔ: ‘Un na lɛ́ jɔwu ɖevo mi bɔ mi na sɛ̀n bocyɔ ɔ. Nú mi ma bló lo ǎ ɔ, un na nyì mi dó myɔ ɔ mɛ. Vodun ɖebǔ ɖè bo na sixu hwlɛn mi sín alɔ ce mɛ ǎ.’ Ye yí gbè n’i ɖɔ: ‘É byɔ ɖɔ mɛ ni lɛ́ jɔwu ɖevo mǐ ǎ. Mawu mǐtɔn hɛn ɔ, é na hwlɛn mǐ. Amɔ̌, nú é ma tlɛ hwlɛn mǐ ǎ ɔ, mǐ na sɛ̀n bocyɔ ɔ ǎ.’\nNabukodonɔzɔ́ɔ sìn xomɛ tawun. É ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: ‘Mi bló bonu myɔ ɔ ni lɛ́ syɛn d’eji hú ɖ’ayǐ tɔn azɔn tɛnwe!’ Enɛ gudo ɔ, é ɖegbe nú ahwanfuntɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: ‘Mi bla dɔnkpɛvu enɛ lɛ, bo nyì ye d’emɛ!’ Myɔ ɔ syɛn kaka bɔ hwenu e ahwanfuntɔ́ lɛ sɛkpɔ é ɔ, ye kú tlolo. Eblée atɔn lɛ jɛ myɔ ɔ mɛ. Amɔ̌, hwenu e Nabukodonɔzɔ́ɔ kpɔ́n myɔ ɔ mɛ é ɔ, é mɔ ɖɔ é kún nyí mɛ atɔn wɛ ɖ’emɛ ó, loɔ, sunnu ɛnɛ wɛ ɖò zɔnlin ɖi gbɔn mɛ wɛ. Xɛsi ɖi i bɔ é kanbyɔ axɔsuzɔwatɔ́ tɔn lɛ ɖɔ: ‘Sunnu atɔn wɛ mǐ nyì dó myɔ ɔ mɛ à cé? Mɛ ɛnɛ mɔ wɛ un ka ɖè bɔ mɛ ɖokpo cí wɛnsagun ɖé ɖɔhun!’\nNabukodonɔzɔ́ɔ sɛkpɔ myɔ ɔ bo súxó ɖɔ: ‘Mi tɔ́n sín mɛ, mi mɛ e nyí Mawu Ajalɔnnɔ ɔ sín mɛsɛntɔ́ lɛ é!’ Ee mɛ lɛ mɔ bɔ Cadlaki, Mɛcaki, kpo Abɛdi-Nɛgo kpo tɔ́n sín myɔ ɔ mɛ bɔ nǔ ɖebǔ ma wà ye ǎ é ɔ, é jiwǔ nú ye. Wutu yetɔn, ɖa yetɔn kpo awu yetɔn kpo ɖebǔ fyɔ ǎ, ye ka tlɛ hwɛ́n azɔwán lɔ vɔ́vɔ́ ǎ.\nNabukodonɔzɔ́ɔ ɖɔ: ‘Mawu Cadlaki, Mɛcaki kpo Abɛdi-Nɛgo kpo tɔn d’agba. É sɛ́ wɛnsagun tɔn dó bɔ é hwlɛn ye gán. Vodun ɖebǔ ɖè bo cí Mawu yetɔn ɖɔhun ǎ.’\nÐi Eblée atɔn lɛ ɖɔhun ɔ, a ka kanɖeji bɔ nǔ ɖebǔ na bo jɛ ɔ, a na nɔ gbeji nú Jehovah à?\n“Aklunɔ Mawu towe wɛ a na ɖèkɔ́ na, lobo sɛ̀n éɖokponɔ géé.”—Matie 4:10\nNùkanbyɔ lɛ: Etɛ Cadlaki, Mɛcaki, kpo Abɛdi-Nɛgo kpo ka gbɛ́ ɖɔ emi kún na wà ó? Nɛ̌ Jehovah ka hwlɛn ye gán gbɔn?


“Tlolo hwɛ̌ ɔ, mǐ flú bǐ. Babá kpo sin kpo ee gbà mɛ é hɛn nǔɖokan mǐtɔn lɛ bǐ gblé. ”—Andrew, ɖò Sierra Leone.\n“Ee jɔhɔn ɖaxó ɖé gbà nǔ gudo é ɔ, mǐ lɛkɔ yì xwé mǐtɔn gbè. Nǔ ɖě sɔ́ kpò ǎ. Ahwi xò mǐ. Vǐ nyɔnu ce j’ayǐ jɛ kɔ́mɛ bo ya avǐ.”—David, ɖò Tɔtɛntinto Vierges tɔn mɛ.\nENYI a ko gan ɖò adla j’ayǐ ɖé hwenu kpɔ́n ɔ, a sixu mɔ nukúnnú jɛ nǔ e mɛ ɖevo e gán lɛ é ɖí xwi xá é mɛ; nǔ enɛ lɛ wɛ nyí: ahwixomɛ, gbejijó, gbɛwlúdómɛ, adohu adohu, kpo dlɔ̌ baɖabaɖa lɛ kpo. Awakanmɛ nɔ kú mɛ e gán lɛ é gegě, bɔ agbɔ̌n nɔ lɛ́ kpé ye, bɔ ye nɔ ba na xò nǔ kplá.\nEnyi a hɛn nǔ e a ɖó lɛ é bǐ bú ɖó adla j’ayǐ ɖé wu ɔ, hwi lɔ sixu ko lin ɖɔ emi kún sɔ́ sixu dɛ ɖò nǔ ɖě nu hú mɔ̌ ó. A tlɛ sixu jɛ linlin jí ɖɔ emi na jó gbè. Amɔ̌, Biblu tinmɛ ɖɔ gbɛ̀ towe xɔ akwɛ, bɔ a sixu ɖó hwɛjijɔ ɖagbe e wu a na ɖó nukún sɔgudo ɖagbe hugǎn ɖé é gegě.\nNǓGBO BIBLU TƆN LƐ NƆ NA MǏ NUKÚNÐIÐÓ\nNǔnywɛtɔ́xó 7:8 ɖɔ: “Hwenu e è fó nǔɖe dó ɔ, é nyɔ́ hú hwenu e è bɛ́ é.” Enyi a jɛ tintɛnkpɔn jí, bo na mɔ hwiɖée mɛ ɖò adla j’ayǐ ɖé gudo ɔ, tlolo hwɛ̌ ɔ, gbɛ̀ ɔ sixu d’ablu dó we. Amɔ̌, enyi a ɖó suúlu bo jɛ nǔ lɛ vɔ́ tò jí ɖò gbɛzán towe mɛ ɔ, gbɛzán towe sixu wá kpɔ́n te tawun.\nBiblu ɖɔ ɖ’ayǐ ɖɔ hwe ɔ nu jawě bɔ è kún “sɔ́ na sè avǐ kpo xósusu kpo ɖě gbeɖé ɖò finɛ [ó].” (Ezayíi 65:19) Nǔ na nyí mɔ̌ hwenu e ayikúngban ɔ na huzu palaɖisi ɖé ɖò Axɔ́suɖuto Mawu tɔn glɔ́ é. (Ðɛhan 37:11, 29) Adla j’ayǐ lɛ na huzu nǔ xóxó. Nǔ e mǐ nɔ flín bɔ ye nɔ ɖó akpɔ nú mǐ lɛ é kpo wuvɛ̌ e nɔ gbɛ́ vivɔ lɛ é kpo ɖě sɔ́ na tíìn ǎ, ɖó Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ d’akpá ɖɔ: “Mɛɖé sɔ́ na flín nǔ xóxó lɛ ǎ. Ye sɔ́ na wá ayi mɛ nú mɛɖé ǎ.”—Ezayíi 65:17.\nLin tamɛ dó nǔ elɔ jí: Gbɛɖotɔ́ ɔ ko bló tuto bonu “sɔ na nyɔ́ nú [we]” nú a na ɖó nukúnɖiɖó; gbɛ̀ e mɛ fífá gɔ́ é ɖé wɛ é na nyí ɖò acɛkpikpa Mawu tɔn maɖóblɔ̌ ɔ glɔ́. (Jelemíi 29:11) Nɛ̌ nǔgbo enɛ tuùntuùn ka ɖexlɛ́ ɖɔ gbɛ̀ towe xɔ akwɛ gbɔn? Sally e xó mǐ ɖɔ ɖò xóta e wá yì é mɛ é ɖɔ: “Nǔjiwǔ e Axɔ́suɖuto Mawu tɔn na wà nú mǐ ɖò sɔgudo lɛ é bǐ flínflín sixu d’alɔ we, bɔ a na ɖè ayi sín nǔ e ko jɛ wá yì lɛ é jí, bo na xò ninɔmɛ dìn tɔn lɛ zlɛ́.”\nEtɛwu a ma ka na kplɔ́n nǔ dó nǔ e Axɔ́suɖuto Mawu tɔn na wà nú gbɛtɔ́ lɛ zaanɖé dìn é wu d’eji ǎ? Mɔ̌ wiwa na na we jiɖiɖe, bɔ a na tuùn ɖɔ enyi emi tlɛ ɖò didɛ ɖò adla j’ayǐ ɖebǔ nu wɛ ɔ, emi kún na jó gbè ó, lobɔ a na lɛ́ ɖò te kpɔ́n hwenu e adla ɖebǔ ma sɔ́ na j’ayǐ ǎ é kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo. Amɔ̌ dìn hwɛ̌ ɔ, Biblu na alixlɛ́mɛ tawun tawun e sixu d’alɔ we, bɔ a na ɖí xwi xá nǔ e mɛ adla j’ayǐ ɖé nɔ tɔ́n kɔ dó lɛ é é. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú ɖé lɛ.\nNɔ gbɔjɛ ganji.\n“È ɖó nǔ kpɛɖé bo na agbɔ̌n mɛɖée ɔ, é nyɔ́ hú è ɖò azɔ̌ wà wɛ hwebǐnu, kaka bo ba agbɔ̌n kpò.”—Nǔnywɛtɔ́xó 4:6.\nDobanúnǔtɔ́ lɛ ɖɔ ɖɔ enyi nǔ e nɔ ɖó adohu adohu nú mɛ é ɖé jɛ dó mɛ wu, bonu “è ma d’amlɔ ganji ǎ ɔ, . . . wuntun e nɔ xlɛ́ ɖɔ è ɖò adohu adohu jí lɛ é sixu lɛ́ jɛji, bɔ è na mɔ wuvɛ̌ ɖò lee nǔ nɔ cí nú mɛ é linu hugǎn.” Enɛ wu ɔ, nǔnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ è ni gbɔjɛ ganji.\nÐɔ lee nǔ cí nú we é.\n“Linkpɔ́n ɖò ayi mɛ nú mɛ ɔ, kanmɛ nɔ gbɔjɔ mɛ; è ka ɖɔ xó ɖagbe nú mɛ ɔ, wǔ nɔ yá mɛ.”—Nǔnywɛxó 12:25.\nÐɔ xó nú hagbɛ̌ xwédo towe tɔn ɖé, alǒ xɔ́ntɔn e wu a ɖeji dó é ɖé. Hagbɛ̌ xwédo towe tɔn lɛ alǒ xɔ́ntɔn vívɛ́ towe lɛ na ɖótó we, bo sixu lɛ́ ɖɔ xó gbɔdónúmɛ tɔn lɛ nú we, lobo wà nǔ tawun tawun ɖé lɛ dó d’alɔ we. *\nSɔ́ ayi towe ɖó nǔ ɖagbe e jawě lɛ é jí.\n“Mawu dó jinukúnsin yɔyɔ̌ kpo ayikúngban yɔyɔ̌ kpo sín akpá; finɛ wɛ è na nɔ wà nǔ kpodo hwɛjijɔ kpan ɖè; nǔ e mǐ ɖò te kpɔ́n ɔ nɛ.”—2 Piyɛ́ɛ 3:13.\n^ akpá. 18 Mɛ e ɖò linkpɔ́n mɛ sín hwenu línlín ɖíe, alǒ ado ɖò huhu i wɛ tawun é ɖé sixu ba alɔdó dotóo lɛ tɔn.\nEtɛ Axɔsuɖuto Mawu Tɔn ka Na Wà?\nKplɔ́n nǔ e a sixu ɖó nukún hwenu e acɛkpikpa Mawu tɔn na bɛ́ azɔ̌ ɖò ayikúngban jí é.\nGbɛ̀ Ninɔ ka Xɔ Akwɛ Hwenu E Adla ɖé J’ayǐ É À?


Levíi ví 9 - Lévitique 9\nAzǎn tántɔngɔ́ ɔ́ gbe ɔ́, Mɔyízi ylɔ́ Aalɔ́ɔn kpó vǐ tɔn súnnu lɛ́ɛ kpó, kpódó tomɛxó Izlayɛ́li tɔn lɛ́ɛ kpó,\nbó ɖɔ nú Aalɔ́ɔn ɖɔ: “Zě nyibúví ɖokpó nú è nǎ dó sá hwɛsɔ́kɛmɛvɔ́ ná, bó zé agbo ɖokpó nú è nǎ dó sá vɔ̌ e è nɔ dó zo ɔ́ ná. Blɔ̌ ɖěbǔ ní má ɖo kanlin we lɛ́ɛ ɖě wú ó. Sɔ́ yě xwlé Mawu Mavɔmavɔ.\nA nǎ ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ yě ní zé gbǎgbá ɖokpó, nú è nǎ dó sá hwɛsɔ́kɛmɛvɔ́ ná, bó sɔ́ nyibúví e ɖó xwe ɖokpó ɔ́ ɖokpó, bó zé lɛ̌ngbɔ́ e ɖó xwe ɖokpó ɔ́ ɖokpó dó sá vɔ̌ e è nɔ dó zo ɔ́ ná. Kanlin we lɛ́ɛ ɖě ná ɖó blɔ̌ ɖo wǔ ǎ.\nYě ní zé nyibúsú ɖokpó, kpó agbo ɖokpó kpó, nú è nǎ sɔ́ yě dó sá kɔnɖókpɔ́ vɔ́ ná, bó ná xwlé Mawu Mavɔmavɔ; yě ní sɔ́ nǔníná linfín tɔn e è nǎ zé ami dó nya ɔ́ gɔ́ ná. Yě ná bló mɔ̌, ɖó Mawu Mavɔmavɔ ná tɔ́n dó yě jí égbé.”\nIzlayɛ́li ví lɛ́ɛ bǐ hɛn nǔ e Mɔyízi xa lɛ́ɛ wá goxɔ ɔ́ nukɔn nǔgbó, bɔ agun ɔ́ bǐ sɛ wá, bó wá nɔ te Mawu Mavɔmavɔ nukɔn.\nBɔ Mɔyízi ɖɔ nú Aalɔ́ɔn ɖɔ: “Nǔ e Mawu Mavɔmavɔ zɔ́n mi lɛ́ɛ nɛ́; mi bló bónú Mawu Mavɔmavɔ ná ɖe éɖée xlɛ́ mi ɖo susu tɔn mɛ.”\nMɔyízi lɛ́ ɖɔ nú Aalɔ́ɔn ɖɔ: “Sɛkpɔ́ vɔ̌sákpe ɔ́; blǒ lě e è nɔ bló gbɔn, bó nɔ́ xwlé vɔ̌sánú mì ɔ́, bó sá hwɛsɔ́kɛmɛvɔ́, bó sá vɔ̌ e è nɔ dó zo é, bó dó súnsún hwi kpó togun ɔ́ kpó sín hwɛ. Sá vɔ̌ togun ɔ́ tɔn lɔ, bó dó súnsún hwɛ sín kɔ n'i lě e Mawu Mavɔmavɔ zɔ́n gbɔn é.”\nAalɔ́ɔn sɛkpɔ́ vɔ̌sákpe ɔ́, bó gbo gbe nyibúví ɔ́ dó hwɛ é ɖésúnɔ tɔn tamɛ,\nVǐ tɔn súnnu lɛ́ɛ sɔ́ kanlin ɔ́ sín hun n'i, bɔ é sɔ́ alɔví tɔn dó hun ɔ́ mɛ, bó sá dó vɔ̌sákpe ɔ́ sín zo lɛ́ɛ wú, bó kɔn éé kpo ɔ́ kɔn nyi vɔ̌sákpe ɔ́ sín dodó wú.\nÉ dó kanlin e è dǒ sá hwɛsɔ́kɛmɛvɔ́ ná ɔ́ sín jǒ kpó ayi lɛ́ɛ kpó, kpó alǐnnuvínu ɔ́ kpó zo, lě e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn nú Mɔyízi é.\nLo ɔ́, é ɖe kanlin ɔ́ sín lan kpó anyǔ tɔn kpó sín fí e yě ɖǒ gɔnu ɖó ɔ́, bó dó zo.\nÉ gbo gbe kanlin e è nǎ dó sá vɔ̌ e è nɔ dó zo ɔ́ ná é. Vǐ tɔn súnnu lɛ́ɛ sɔ́ hun ɔ́ n'i, bɔ é kɔn nyi vɔ̌sákpe ɔ́ wú lɛ́ dó.\nÈ jǎ kanlin ɔ́ sín lan bɔ vǐ tɔn lɛ́ɛ bɛ́, bó zé ta tɔn d'é jí, bó sɔ́ wá n'i, bɔ é dó zo ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ jí.\nÉ klɔ́ xomɛnú lɛ́ɛ kpó afɔ lɛ́ɛ kpó bó dó zo ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ jí, ɖo vɔ̌ zǎnzǎn tɔn e ɖo jiji wɛ ɔ́ jí.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Aalɔ́ɔn xwlé vɔ̌ e togun ɔ́ hɛn wá ɔ́ Mawu Mavɔmavɔ. É gbo gbe gbǎgbá ɔ́ dó hwɛ e togun ɔ́ hu é tamɛ, bó dó sá hwɛsɔ́kɛmɛvɔ́ lě e é bló nyibúví ɔ́ tɔn gbɔn é.\nÉ lɛ́ sá vɔ̌ e è nɔ dó zo ɔ́ ɖěvo, lě e sɛ́n ɔ́ zɔ́n gbɔn é:\nÉ zé nǔníná jinukún tɔn ɔ́, bó wún alɔgogo ɖokpó, bó dó zo ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ jí gɔ́ nú vɔ̌ zǎnzǎn tɔn e nɔ́ ɖo jiji wɛ é.\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é gbo gbe nyibúsú kpó agbo kpó e togun ɔ́ hɛn wá é, bó dó sá kɔnɖókpɔ́ vɔ́ ná. Aalɔ́ɔn sín vǐ súnnu lɛ́ɛ sɔ́ kanlin ɔ́ sín hun n'i, bɔ é mi gbɔn vɔ̌sákpe ɔ́ wú lɛ́ dó.\nYě zě nyibúsú ɔ́ sin jǒ lɛ́ɛ, bó zé agbo ɔ́ sín sí kpó jǒ e ɖ'é wú ɔ́ kpó, jǒ e ɖo xomɛnú lɛ́ɛ wú é, ayi lɛ́ɛ kpódó alǐnnuvínu ɔ́ kpó, bó bɛ́ n'i.\nYě zé jǒ lɛ́ɛ ɖó akɔ́n lɛ́ɛ jí, bɔ é bɛ́ jǒ lɛ́ɛ, bó dó zo ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ jí.\nAalɔ́ɔn zé kanlin lɛ́ɛ sín akɔ́n lɛ́ɛ kpó asá ɖisíxwé tɔn lɛ́ɛ kpó, bó bló lě e è nɔ bló gbɔn bó nɔ́ xwlé vɔ̌sánú Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, lobo xwlé Mawu Mavɔmavɔ.\nÉe Aalɔ́ɔn sá hwɛsɔ́kɛmɛvɔ́ lɛ́ɛ, vɔ̌ e è nɔ dó zo lɛ́ɛ kpó kɔnɖókpɔ́ vɔ́ lɛ́ɛ kpó mɔ̌ ɔ́, é dlɛ́n alɔ tɔn dó togun ɔ́ jí, bó xo ɖɛ dó jǐ tɔn, bó jɛ te.\nBɔ Mɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó byɔ́ goxɔ ɔ́ mɛ. Ée yě wá tɔ́n ɔ́, yě xo ɖɛ dó togun ɔ́ jí. Énɛ́ ɔ́, susu Mawu Mavɔmavɔ tɔn ɖe éɖée xlɛ́ togun Izlayɛ́li tɔn ɔ́ bǐ.\nMyɔ ɖé tɔ́n ɖo Mawu Mavɔmavɔ nukɔn, bó fyɔ́ vɔ̌ e è nɔ dó zo ɔ́ kpó jǒ lɛ́ɛ kpó ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ jí. Togun ɔ́ bǐ wɛ mɔ, bɔ yě kpa awǒbóbó, bó xwe agbɔ̌nnusú do.


Sun Sín Wuntun lɛ kpo Nùkínkán Kpo: Etɛ Biblu ka Ðɔ?\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mizo Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Aruba Tɔn) Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sango Saramacca-Gbè Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nDÒ BIBA NÚ SUN SÍN WUNTUN LƐ\nDò biba nú sun sín wuntun lɛ nyí nǔmimɔ alɔkpa ɖé bo nɔ zɔ́n bɔ è nɔ ɖi ɖɔ sunví lɛ, sun, kpo planɛti lɛ kpo nɔ wà nǔ dó gbɛtɔ́ ɖěɖee ɖò gbɛ̀ ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é wu. Mɛ e nɔ kpɔ́n sunví lɛ é nɔ ɖɔ ɖɔ tɛn e mɛ nùɖíɖó jinukúnsin tɔn enɛ lɛ ɖè hwenu e è jì mɛɖé é nɔ ɖɔ mɛ alɔkpa e é na nyí é kpo lee sɔgudo tɔn na cí é kpo.\nBabilɔnu hwexónu tɔn mɛ wɛ dò biba nú sun sín wuntun lɛ bɛ́sín có, é lɛ́ kpó ɖò gbigbakpé wɛ tawun ɖò égbé. Mɛ gègě wɛ nɔ ɖi nǔ nú mɛ e nɔ ba dò nú sun sín wuntun lɛ kpo nǔ e ye nɔ ɖɔ lɛ é kpo. Amɔ̌, mǐ ka sixu ɖeji dó nǔ e ye nɔ ɖɔ lɛ é wu à? Eǒ. Hwɛjijɔ ɖé lɛ ɖíe.\nPlanɛti lɛ kpo sunví lɛ kpo ɖó hlɔnhlɔn e na wà nǔ dó gbɛtɔ́ lɛ wu é lee sunví kpɔntɔ́ lɛ ɖɔ ɖɔ ye nɔ bló gbɔn é ǎ.\nHwɛhwɛ ɔ, nǔ e è ɖɔ ɖ’ayǐ lɛ é nɔ ɖò kpaà sɔmɔ̌ bɔ ye sixu jɛ dó mɛɖebǔ jí.\nÉgbé ɔ, nǔlinlɛn e ye bló ɖò sunví kpinkpɔn linu lɛ é sɔgbe xá linlin hwexónu tɔn e ɖɔ ɖɔ planɛti lɛ nɔ lɛlɛ̌ dó ayikúngban ɔ é. Amɔ̌, hwe ɔ wɛ planɛti lɛ nɔ lɛlɛ̌ dó.\nNǔ e sunví kpɔntɔ́ vovo lɛ nɔ ɖɔ ɖ’ayǐ dó mɛ ɖokpo ɔ wu lɛ é nɔ sɔgbe ǎ.\nDò biba nú sun sín wuntun lɛ nɔ tò gbɛtɔ́ lɛ dó gbɛ̌nu 12 lɛ ɖokpo mɛ, alǒ du e jí è ɖè é sín wuntun lɛ mɛ, sɔgbe xá azǎn e jí è jì mɛ ɔ é. Ðò xwè kanweko lɛ gblamɛ ɔ, kancica e ɖò ayikúngban ɔ kpo sunvísɛ́kplé lɛ kpo tɛntin é ko huzu kpɛɖé kpɛɖé. Nǔ e wu azǎn ɖěɖee è sɔ́ cá nú wuntun du e jí è ɖè é tɔn lɛ é ma sɔ́ nɔ sɔgbe xá sunvísɛ́kplé e wu è zɔ́n dó dó na nyikɔ wuntun lɛ é ǎ é nɛ.\nÈ ɖɔ ɖɔ lee mɛɖé sín jijɔ cí é nɔ sín du e jí mɛ ɔ ɖè é sín wuntun lɛ wu. Nú è na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, mɛ ɖěɖee è jì ɖò azǎn ɖokpo ɔ jí lɛ é nɔ ɖó jijɔ ɖokpo ɔ lɛ ǎ; azǎn e jí è jì mɛɖé é ɖó kancica ɖebǔ xá gbɛtɔ́ alɔkpa e é na nyí é ǎ. Sunví kpɔntɔ́ lɛ nɔ mɔ gbɛtɔ́ lɛ dó mɔ nǔ e ye nyí tawun lɛ é ǎ, é nyɔ́ wá ɔ, ye nɔ kpɔ́n zunta bo nɔ ɖɔ lee mɛɖé sín jijɔ kpo nǔwiwa kpo na cí é. Linlin agɔ ɖiɖó alɔkpa ɖé wɛ nyí enɛ à cé?\nSín hwexónu wɛ gbɛtɔ́ lɛ ko nɔ yì nùkantɔ́ lɛ gɔ́n. Bokɔ́nɔ ɖé lɛ ba tinmɛ nú nùɖé lɛ ɖi xomɛnú kanlin kpo gbɛtɔ́ kpo tɔn, alǒ lee kokló nɔ cyan nǔkún ɖu gbɔn é. Mɛ ɖevo lɛ zán tíima kpo kafée linfin kpo dó mɔ nu. Égbé ɔ, ye nɔ zán majikibiblo sín kati lɛ, awinnya wěwe tobotobo lɛ, lidóo kwín lɛ kpo nǔ ɖevo lɛ kpo dó mɔ sɔgudo mɛɖé tɔn sɛ́dó enyíì. È ka sixu ganjɛ nùkínkán wu nugbǒ nugbǒ dó mɔ nǔ jɛ sɔgudo wu à? Eǒ. Mi ni gbéjé xó ɔ kpɔ́n.\nKpɔ́n gbesisɔ tɔn. Hwɛhwɛ ɔ, wlɛnwín nùkínkán tɔn e ye nɔ zán dó mɔ sɔgudo sɛ́dó lɛ é ɖě nɔ sɔ́ ta ɖě. É na bo tlɛ nyí ɖɔ wlɛnwín ɖokpo ɔ lɛ wɛ ye zán ɔ, nǔ vovo wɛ ye nɔ mɔ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, enyi mɛɖé kàn nǔ byɔ bokɔ́nɔ wè dó nǔ ɖokpo ɔ jí dó sɔgudo wu, bonu ye lɛ́ zán majikibiblo sín kati ɖokpo ɔ lɛ ɔ, ganji wɛ ɔ, xósin lɛ bǐ ɖó na nyí ɖokpo ɔ. Amɔ̌, hwɛhwɛ ɔ, xósin lɛ nɔ gbɔn vovo.\nÈ ko xò nǔ kpɔ́n dó wlɛnwín e nùkántɔ́ lɛ nɔ zán dó kàn nǔ na lɛ é wu. Xómɔɖɔdonuwutɔ́ lɛ ɖɔ ɖɔ yɛblɛnú kpowun wɛ kati lɛ alǒ awinnya wěwe tobotobo lɛ nyí, bɔ ye nɔ gbɛ́ azɔ̌wanú yetɔn lɛ zán bo nɔ kpɔ́n dó xósin e mɛ ɔ na lɛ é wu dó wá gbeta lɛ kɔn. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, bokɔ́nɔ e alɔ bí na é ɖé na kàn nǔ tawun tawun ɖé lɛ byɔ bo na dó nukún xósin e mɛ ɔ na é kpo nǔwiwa tɔn lɛ kpo mɛ kpɔ́n ganji dó ɖɔ nùɖé lɛ dó mɛ ɔ wu. Enɛ gudo ɔ, bokɔ́nɔ ɔ na xɔ susu ɖɔ emi mɔ nǔ jɛ nǔ lɛ kpo ninɔmɛ e mɛ ɔ ɖexlɛ́ ɖò manywɛ mɛ lɛ é kpo wu. Ðó bokɔ́nɔ ɖé lɛ ko kpéwú bo ɖu ɖò axisinɔ yetɔn lɛ jí wutu ɔ, ye ko yí akwɛ gègě ɖò ye sí.\nNǓ E BIBLU KPLƆ́N MǏ É\nSunví kpinkpɔn kpo nùkínkán kpo sín nǔwiwa lɛ nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ è ko ɖɔ lee sɔgudo mǐtɔn na cí é ɖ’ayǐ. Amɔ̌, nugbǒ jɛn ka wɛ à? Biblu ɖɔ nú mǐ ɖɔ mǐ ɖó nǔwukpikpé bo na ɖɔ nǔ e mǐ na ɖi nǔ na lɛ é, alǒ nǔ e mǐ na wà é, bɔ gbeta e kɔn mǐ nɔ wá lɛ é nɔ kúnkplá sɔgudo mǐtɔn.—Jozuwée 24:15.\nMawu sɛntɔ́ lɛ ɖó hwɛjijɔ ɖevo e wu ye ɖó na gbɛ́ sunví kpinkpɔn kpo nùkínkán sín nǔwiwa lɛ kpo é, Mawu gbɛ́ wǎn nú amɔɛkinkan núwiwa alɔkpa lɛ bǐ. Mǐ mɔ xógbe elɔ lɛ ɖò Biblu mɛ: “Mɛɖebǔ ni ma ɖò mi mɛ, bo . . . bló majiki abǐ é ni kàn fá ó, mɛɖebǔ ni ma kàn amɔɛ abǐ é ni ɖu azě ó; mɛɖebǔ ni ma ɖó bǒ nú mɛ ó; mɛɖebǔ ni ma yì bò nu ó. Ðó mɛ e nɔ wà nǔ mɔhun lɛ nɔ vɛ́ mɔ nú Mawu Mavɔmavɔ.”—Sɛ́nflínmɛ 18:10-12.


Tíntɔ́n 30 - Exode 30\nA nǎ zé vɔ̌sákpe ɔ́ ɖó xɔmɛgbovɔ ɔ́ nukɔn; xɔmɛgbovɔ e gúdo akɔjijɛgbá e mɛ awǐnnyatɛ ɖe ɔ́ nukɔn, ɖo fí e un ná nɔ́ wá kpé we ɖe é.\nAalɔ́ɔn ná nɔ́ dó atínkɛn wǎnnɔ zo ɖo vɔ̌sákpe énɛ́ ɔ́ jí. Nú é yi zogbɛ́n lɛ́ɛ blóɖó gbé zǎnzǎn tɛgbɛ ɔ́, é ná nɔ́ dó zǎlínkpɔ́n zo.\nNú é yi zogbɛ́n lɛ́ɛ blóɖó gbé gbadanu ɔ́, é ná nɔ́ lɛ́ dó zǎlínkpɔ́n zo; mɔ̌ wɛ è nǎ nɔ́ dó zo nú mì gbɔn káká sɔ́yi sín jijimɛ ɖě jí yi ɖě jí.\nMi ná nɔ́ dó zǎlínkpɔ́n ɖěvo zo ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ jí ǎ, mi ka ná nɔ́ dó vɔ̌ zo ɖ'é jí ǎ, mi ka ná dó nǔníná jinukún tɔn zo ɖ'é jí ǎ, mi ká ná ba ahan kɔn d'é jí ǎ.\nAalɔ́ɔn ná nɔ́ sá hwɛsɔ́kɛmɛvɔ́ azɔn ɖokpó ɖo xwe ɖokpó mɛ. É ná kɔn kanlin e è hu dó sá vɔ̌ énɛ́ ɔ́ ná, bó ná mɔ hwɛsɔ́kɛmɛ yí ɔ́, sín hun dó vɔ̌sákpe ɔ́ sín zo e tɔ́n lɛ́ɛ jí. Xwewú xwewú wɛ è nǎ nɔ́ sá vɔ̌ énɛ́ ɔ́, sín jijimɛ ɖě jí yi ɖě jí. È ná zé vɔ̌sákpe ɔ́ ɖó vo nú mì, bɔ é ná nyí nǔ mímɛ́ titewungbe ɖé.”\n“Hwenu e a nǎ sɔ́ Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ sín kɛ́n ɔ́, mɛ ɖokpó ɖokpó ná sú takwɛ́ ɖé mì dó hwlɛ́n gbɛ éɖée tɔn gán, bónú awě ɖěbǔ ní má xo mi ɖo kɛ́nsísɔ́ énɛ́ ɔ́ hwenu ó.\nMɛ e sín kɛ́n a nǎ sɔ́ lɛ́ɛ ɖokpó ɖokpó ná ná gankwɛ́ glǎmu atɔ́ɔ́n, bɔ kpinkpɛn tɔn ná sɔgbe xá akwɛ́ e è nɔ zán ɖo Mawu xwé gbe ɔ́ sín vlɔ̌. É wɛ a nǎ yǐ ɖo mɛ ɖokpó ɖokpó sí nú mì.\nIzlayɛ́li ví súnnu e kó ɖó xwe ko abǐ éé kó ɖó hú mɔ̌ bɔ a sɔ́ kɛ́n yětɔn lɛ́ɛ bǐ wɛ ná sú akwɛ́ énɛ́.\nDɔkunnɔ ná ná hú mɔ̌ ǎ, wamamɔnɔ lɔ ka ná ná bɔ é ná hwe hú mɔ̌ ǎ, mɛ ɖokpó ɖokpó ná ná nabí e è byɔ̌ ɔ́, bó ná dó xɔ gbɛ nú éɖée.\nNú a yǐ akwɛ́ énɛ́ ɔ́ bǐ ɖo Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ sí ɔ́, a nǎ zé dó wa goxɔ ɔ́ sín azɔ̌. Énɛ́ ɔ́, un ná nɔ́ flín Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ, bó ná nɔ́ nya xɛ ɖo yě jǐ.”\n“A nǎ zé ganvɔ dó bló zɛ̌n ɖokpó ná, bó ná zé ganvɔ dó bló afɔ n'i, bɔ è nǎ nɔ́ slá wǔ ɖ'é mɛ. È ná sɔ́ ɖó goxɔ ɔ́ kpó vɔ̌sákpe e jí è nɔ dó vɔ̌ zo ɖe ɔ́ kpó tɛ́ntin, bó ná dun sin ɖ'é mɛ bɔ é ná gɔ́, bɔ è nǎ nɔ zé dó slá wǔ.\nAalɔ́ɔn kpódó vǐ tɔn súnnu lɛ́ɛ kpó ná nɔ́ zé sin e ɖ'é mɛ ɔ́ dó klɔ́ alɔ kpódó afɔ kpó,\ncó bó ná nɔ́ byɔ́ goxɔ ɔ́ mɛ, abǐ có bó ná wá vɔ̌sákpe e jí è nɔ dó vɔ̌ zo ɖe ɔ́ kɔn, bó ná xwlé vɔ̌sánú mì. Énɛ́ ɔ́, yě sɔ́ ná kú ǎ.\nNǔgbó ɔ́, yě ɖó ná nɔ́ klɔ́ alɔ kpódó afɔ kpó, bó má wá kú ó. Sɛ́n énɛ́ ɔ́ ɖo te nú yě kpódó kúnkan yětɔn lɛ́ɛ kpó káká sɔ́yi.”\n“A nǎ zé ami wǎnɖagbenɔ e nyɔ́ hú ɖě lɛ́ɛ bǐ é: a nǎ zé mǐlami kilóo atɔ́ɔ́n, sinnamɔmi wǎnɖagbenɔ kilóo we adaɖé. Kanɛ́lu wǎnnɔ kilóo we adaɖé.\nKasi kilóo atɔn; gan e è nɔ dó da nǔ ɖo Mawu xwé gbe ɔ́ wɛ è nǎ zé dó da. Olívumi lǐtli ayizɛ́n ná jɛ jí.\nA nǎ zé dó ɖa ami e è nɔ sá dó ɖe mɛ ɖó vo ɔ́ ná lě e céluɖatɔ́ nɔ́ ɖa célu gbɔn é. Ami mímɛ́ wɛ é ná nyí bɔ è nǎ nɔ́ zán hwenu e è nǎ ɖo mɛ ɖe ɖó vo nú mì wɛ é.\nA nǎ mi ami ɔ́ dó goxɔ ɔ́ kpódó akɔjijɛgbá ɔ́ kpó wú.\nA nǎ mi dó távo ɔ́, zogbɛ́nhɛnnú ɔ́, kpódó nǔ e ɖo yě wú lɛ́ɛ bǐ kpó wú. A nǎ mi dó vɔ̌sákpe e jí è nɔ dó ami wǎnɖagbenɔ zo ɖe ɔ́ wú.\nA nǎ mi dó vɔ̌sákpe e jí è nɔ dó vɔ̌ zo ɖe ɔ́ wú, bó ná mi dó nǔ e è nɔ zán ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ kɔn lɛ́ɛ bǐ wú. A nǎ mi dó ganzɛ́n ɔ́ kpódó nǔ e jí è sɔ́ ɖó ɔ́ kpó wú.\nA nǎ ɖe nǔ énɛ́ lɛ́ɛ ɖó vo, bɔ yě ná nyí nǔ mímɛ́ bǐ yi fó, gbɛtɔ́ abǐ nǔ ɖěbǔ jɛ yě wú ɔ́ é ná húzú nyɛ Mawu Mavɔmavɔ tɔn.\nAmi énɛ́ ɔ́ wɛ a nǎ kɔn dó ta nú Aalɔ́ɔn kpódó vǐ tɔn súnnu lɛ́ɛ kpó, bó ná dó ɖe yě ɖó vo, bɔ yě ná nɔ́ wa vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́zɔ́ nú mì.\n“A nǎ ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ: ‘Ami mímɛ́ wɛ é nyí, bɔ è nǎ nɔ́ kɔn dó ta nú mɛ. É jɛ́n è nǎ nɔ́ zán dó wa azɔ̌ nú mì tɛgbɛ.\nÈ nǎ sá kpowun ǎ, mɛɖé ká ná zé nǔ e è cáká dó bló ná lɛ́ɛ dó bló mɔ̌hunkɔtɔn ɖěvo ná ǎ. Ami e è nɔ kɔn dó ta nú mɛ dó ɖe mɛ ɖó vo nú Mawu é wɛ é nyí, bɔ mi ná nɔ́ mɔ dó mɔ nǔ mímɛ́.\nMɛ ɖěbǔ bló mɔ̌hunkɔtɔn ɖě bó ná sá nú mɛ kpaa ɖé ɔ́, è nǎ ɖe mɛ ɔ́ sín togun tɔn mɛ.’ ”\nMawu Mavɔmavɔ lɛ́ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “A nǎ zě nǔ wǎnɖagbenɔ élɔ́ lɛ́ɛ: atínhúnhɔ́n, onísi kpódó galubanumu kpó, bó zé zǎlínkpɔ́n akú gɔ́ ná. Nǔ énɛ́ lɛ́ɛ ɖě ná hú ɖě ǎ.\nA nǎ bɛ̌ dó bló célu ná. A nǎ cáká yě lě e céluɖatɔ́ lɛ́ɛ nɔ́ cáká gbɔn é. È nǎ dó jɛ mɛ, bɔ é ná nyí nǔ akú, bó ná nyí nǔ mímɛ́.\nA nǎ li ɖě kpɔ́ɖɔ́kpɔ́ɖɔ́, bó ná sɔ́ ɖó akɔjijɛgbá ɔ́ nukɔn ɖo goxɔ ɔ́ mɛ fí e un ná nɔ́ wá kpé we ɖe ɔ́, bɔ mi ná nɔ́ mɔ dó mɔ nǔ mímɛ́ titewungbe ɖé.\nMi ná zé nǔ e è cáká dó bló ná lɛ́ɛ dó bló mɔ̌hunkɔtɔn ɖě nú mi ɖésúnɔ ǎ. Mi ná mɔ dó mɔ nǔ mímɛ́ e è sɔ́ ɖ'ayǐ nú nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɖokpónɔ géé é.\nMɛ ɖěbǔ bló mɔ̌hunkɔtɔn ɖě, bó ná nɔ́ se wǎn tɔn ɔ́, è nǎ ɖe mɛ ɔ́ sín togun tɔn mɛ.”