“Un Sɔ́ Nyí Kannumɔ nú Dakaxixo Ǎ”: É Ðu Ðò Adakaxixo Gbɛ̀ Zinzan Jí\nGBE E MƐ A SIXÚ XA DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bachkir Basque-Gbè Belize Kriol Bichlamar Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chol Cibemba Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Douala Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galice-Gbè Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gujarati Haoussa Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Iloko Indonésie-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kannada Kazakh Kikamba Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Luo Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Maya Mingrelian Mongolie-Gbè Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Norvège-Gbè Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Punjabi (Roman) Quechua (Ancash Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Tagalog Tahiti-Gbè Tchèque-Gbè Tetun Dili Thaï Tigrinya Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tswana Turquie-Gbè Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Valencian Vegbe Vietnam-Gbè Waray-Waray Xhosa Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\nMɛ e tɔn wɛ é: MICHAEL KUENZLE\nÈ Jì Mì Ðò: 1956\nTò Ce: Canada\nTan Ce: Un flú bǐ, un nyí agalɛtɔ́ hǒhi bo lɛ́ nyí dakaxotɔ́\nÈ jì mì ɖò toxo Calgary tɔn mɛ ɖò Alberta, ɖò Canada. Hwenu e un ɖò vǔ é ɔ, mɛjitɔ́ ce lɛ gbɛ́ yeɖée, bɔ nɔ ce kpo nyi kpo sɛ̀ tɛn, bo yì jɛ gǎn’páa ce kpo gǎn’máa ce kpo gɔn. Gǎn’páa ce kpo gǎn’máa ce kpo yí wǎn nú nyi kpo nɔ ce kpo, bɔ un ɖó awǎjijɛ tawun. Un lɛ́ kpó ɖò vǔhwenu ce sín xwè ɖagbe ɖagbe enɛ lɛ flín wɛ.\nEe un ɖó xwè tɛnwe é ɔ, gbɛzán ce huzu dó nyanya jí hwenu e nɔ ce lɛ́vɔ da tɔ́ ce, bɔ mǐ yì jɛ Saint Louis, Missouri, ɖò États Unis é. Tlolo jɛn un mɔ ɖɔ tɔ́ ce nylahun kpɛɖé. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e un lɛkɔ sín wemaxɔmɛ ce yɔyɔ̌ ɔ wá xwégbe azɔn nukɔntɔn ɔ é ɔ, é ɖ’ayi wu ɖɔ è ba nǔɖɔ mi, bɔ un kún kɛnu ó. Xomɛ sin i bɔ é xò mì dó nǔjɔnǔ mɛ hú xò e vǐ lɛ xò mì ɖò wemaxɔmɛ é! Enɛ kplɔ́n nǔ mì, bɔ un jɛ hun xò xá gbɛ̌ ce lɛ jí hwenu e un ɖó xwè tɛnwe kpowun é.\nHunnylanylá e jí tɔ́ ce ɖè é nɔ nyɔ́ nɔ ce nukúnmɛ ǎ, bɔ hwɛhwɛ ɔ, zingidi jí jɛn ye nɔ ɖè. Hwenu e un ɖó xwè 11 é ɔ, un jɛ gěe kpo ahan kpo nu jí. Kpɛɖé kpɛɖé ɔ, un wá nylahun bǐ, bɔ hwɛhwɛ wɛ un nɔ xò hun ɖò toxo mɛ. Táan ɖò yiyi wɛ é ɔ, un yí kúnnuɖewema ɖò wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn. Daka e un nɔ xò é zɔ́n bɔ mɛ alɔkpa e un nyí é huzu bǐ.\nHwenu e un ɖó xwè 18 é ɔ, un dó nyikɔ wema mɛ bo byɔ Corps des Marines des États-Unis mɛ. Finɛ ɔ, è kplɔ́n azɔ̌ mì bɔ é sɔ́ nyí hun kɛɖɛ wɛ un nyla ǎ, loɔ, un lɛ́ nyɔ́ mɛ hu. Xwè atɔ́ɔ́n gudo ɔ, un ɖó ahwanzɔ́wiwa te, bo kplɔ́n nǔ dó ninɔmɛ gbɛtɔ́ tɔn (psychologie) wu kpo linlin ɔ kpo bá w’azɔ̌ nú gbɛhwenu ce e kpò é bǐ ɖò Azɔ̌xwé Tò ɔ Tɔn E Nɔ Kpé Nukún Dó Nǔdobiba Wu É (FBI). Un jɛ nǔ kplɔ́n jí ɖò kplɔnyiji-alavɔ ɖò États-Unis bo wá yì gbɛkan d’enu ɖò Canada, hwɛ̌ cobo lɛ́ wá lɛkɔ yì États-Unis.\nÐò kplɔnyiji-alavɔ ɔ, gbɛtɔ́xó kpé agbɔ̌n mì bǐ mlɛ́mlɛ́. Goyiyi kɛɖɛ wɛ gbɛtɔ́ lɛ wá kpò na, nǔɖe sɔ́ ɖò nǔ ganji ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ ǎ, b’ɛ cí ɖɔ tagba e mɔ wɛ gbɛtɔ́ lɛ ɖè é kún sɔ́ ɖó ɖěwagbɛn ó ɖɔhun. Tlolo jɛn nukúnɖiɖó e un ɖó ɖɔ gbɛtɔ́ lɛ na bló bɔ gbɛ̀ na nyɔ́ nɔ é bú dó mì.\nÐó un mɔ ɖɔ gbɛ̀ ɔ kún sɔ́ ɖò ta ɖě ɖó wɛ ó wutu ɔ, un dó ta ahan, gěe, akwɛ gbé nyinya magbokɔ kpo aga kpo mɛ. Un wá kpó nú agɔ̌ lɛ jí gbingbɔn kpo nyɔnu biba kpo kɛɖɛ. Ðó un ganjɛ azɔ̌ e è kplɔ́n mì ɖò ahwanzɔ́wiwa linu é wu wutu ɔ, hwɛhwɛ wɛ un nɔ xò hun. Un lin ɖɔ un sixu wá gbeta nǔ e nyɔ́ é kpo nǔ e nyla é kpo tɔn kɔn, enɛ wu ɔ, un nɔ nyi kwín xá mɛɖebǔ e un mɔ ɖɔ é ɖò mɛ ɖevo lɛ táfú wɛ é. Amɔ̌, è na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, un wá huzu kannumɔ nú dakaxixo bǐ.\nÉ wá sù gbè ɖokpo bɔ nyi kpo xɔ́ntɔn ce ɖé kpo ɖò gěe nu wɛ titewungbe tɔn ɖò xɔ e ɖò dò glɔ́ ɖò xwé ce gbè é ɖé mɛ, bo lɛ́ ɖò marijuana sín agban dó wɛ bá sà dó togudo, é kanbyɔ mì ɖɔ nyi ɖi nǔ nú Mawu à jí. Un yí gbè n’i ɖɔ, “Enyi Mawu wu jɛn wuvɛ̌ e mɔ wɛ mǐ ɖè ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ é nɔ sín ɔ, nyi kpo é kpo kpé nǔɖe ǎ!” Ayihɔngbe tɔn e nyí azǎn nukɔntɔn ɖò azɔ̌ yɔyɔ̌ e un mɔ é mɛ é ɔ, azɔ̌gbɛ́ ce e nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn é ɖé kanbyɔ mì ɖɔ, “A ka lin ɖɔ Mawu wɛ mǐ na dó wuvɛ̌ e mɔ wɛ gbɛ̀ ɔ ɖè é sín hwɛ à?” Lee nǔkanbyɔ ɔ jɛ gan gbɔn é kpaca mì, bo ka lɛ́ dɔn mì. Ðò sun ayizɛ́n e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, mǐ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ tawun, bɔ é xlɛ́ mì xósin e Biblu na dó nǔkanbyɔ taji e un nɔ ɖó dó gbɛ̀ ɔ wu lɛ é ɖé lɛ.\nAsixɔ́ntɔn ce e kpo nyi kpo ɖò kpɔ́ hwenɛnu é nɔ jló ɖɔ ma má nǔ e kplɔ́n wɛ un ɖè lɛ é xá emi ǎ. Un ɖɔ n’i dimanche ɖokpo ɖɔ un ylɔ́ Kúnnuɖetɔ́ lɛ bonu ye na wá xwé mǐtɔn gbè, bo na kplɔ́n Biblu xá mǐ. Ayihɔngbe tɔn e un lɛkɔ sín azɔ̌mɛ é ɔ, un mɔ ɖɔ é ko bɛ́ nǔ bǐ, bo yì. Un tɔ́n jɛ kɔ́xo, bo y’avǐ. Un lɛ́ xoɖɛ sɛ́dó Mawu, bo byɔ ɛ ɖɔ é ni d’alɔ mì. Azɔn nukɔntɔn e un zán nyikɔ Mawu tɔn Jehovah ɖò ɖɛ mɛ é nɛ.—Ðɛhan 83:18, nwt.\nAzǎn we gudo ɔ, un kplɔ́n Biblu azɔn nukɔntɔn ɔ xá asú kpo asì kpo Kúnnuɖetɔ́ ɖé. Ee ye yì gudo é ɔ, un gbɛkan dó wema nǔkplɔnkplɔn tɔn e nyí Hiẹ Sọgan Nọgbẹ̀ Kakadoi to Paladisi mẹ to Aigba Ji é xixa nu, bo xà yì fó zǎn enɛ mɛ. * Nǔ e un kplɔ́n dó Jehovah Mawu kpo Vǐ tɔn Jezu Klisu kpo wu é byɔ ayi ce mɛ. Un mɔ ɖɔ Jehovah nyí nǔblawukúnúmɛtɔ́, bo nɔ lɛ́ sè vivɛ̌ hwenu e mǐ ɖò wuvɛ̌ mɛ é. (Ezayíi 63:9) Wanyiyi e Mawu ɖó nú mì é kpo gbɛ̀ e Vǐ tɔn wá xɔ nú mì é kpo sù nukún ce mɛ tawun. (1 Jaan 4:10) Un wá mɔ ɖɔ Jehovah ɖó suúlu dó wǔ ce, ɖó “é jló ɖɔ mɛɖebǔ ni dɔn ǎ; é nyɔ́ wà ɔ, é jló ɖɔ mɛ bǐ ni mɔ ali, bo lɛkɔ sín nǔnyanyawiwa gudo.” (2 Piyɛ́ɛ 3:9) Un mɔ ɖɔ Jehovah ɖò dindɔn mì wɛ.—Jaan 6:44.\nUn jɛ kplé lɛ yì jí ɖò aklunɔzán gbla enɛ ɖokpo ɔ mɛ. Ða gaga wɛ ɖò ta nú mì, un dó tógbé, bɔ lee un ɖè é lɛ́ dó xɛsi có, Kúnnuɖetɔ́ lɛ wlíbo nú mì cí nǔ ɖɔ hɛ̌nnumɔ yetɔn e ko bú bo lɛ́ lɛkɔ wá é ɖé wɛ nú mì ɖɔhun. Ye wà nǔ Klisanwun nǔgbo lɛ ɖɔhun. É cí nú mì ɖɔ xwé wɛ un lɛkɔ wá, bo ɖò gǎn’páa ce kpo gǎn’máa ce kpo lɔ mɛ ɖɔhun, fí éyɛ tlɛ lɛ́ nyɔ́ hú mɔ̌.\nTlolo jɛn nǔ e kplɔ́n wɛ un ɖè ɖò Biblu mɛ lɛ é jɛ gbɛzán ce huzu jí. Un kpa ɖa ce, bo jó aga dó, lobo lɛ́ ɖè ta sín gěe kpo ahan kpo mɛ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 6:9, 10; 11:14) Un jló na nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. Enɛ wu ɔ, hwenu e un kplɔ́n ɖɔ é gbɛ́ wǎn nú nǔ e wà wɛ un ɖè é ɔ, un ba hwɛjijɔ nú nǔ gblégblé e un nɔ wà é ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, hwɛhwɛ wɛ é nɔ vɛ́ nú mì ɖò ayi gɔngɔn ce mɛ. Un nɔ ɖɔ nú nyiɖée ɖɔ, ‘Un sɔ́ sixu wà nǔ gbɔn mɔ̌ gbeɖé ǎ.’ Bɔ un tlɛ nɔ xò sù cobo nɔ ɖyɔ nǔ e lin wɛ un ɖè é kpo nǔwalɔ ce lɛ kpo ǎ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, un jɛ lè e è nɔ mɔ ɖò nǔwiwa sɔgbe xá nǔ e Jehovah ba é mɛ é ɖu jí. Ðò 29 juillet 1989, sun ayizɛ́n ɖò Biblu kplɔnkplɔn ce nukɔntɔn ɔ gudo ɔ, un bló baptɛm, bo huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn.\nBiblu d’alɔ mì bɔ un huzu gbɛzán ce. Ð’ayǐ ɔ, nú mɛ lɛ ba xó mì ɔ, hwɛhwɛ wɛ un nɔ xò daka ye wǔ. Amɔ̌ dìn ɔ, un nɔ dó gǎn bo na “nɔ fífá mɛ xá gbɛtɔ́ lɛ bǐ.” (Hlɔmanu lɛ 12:18) Hlɔnhlɔn nyiɖesu tɔn wɛ kpé nǔ enɛ lɛ ɖě wu ǎ, Xó Jehovah tɔn kpo gbigbɔ mímɛ́ tɔn kpo wɛ nyí tɔn.—Galatinu lɛ 5:22, 23; Eblée lɛ 4:12.\nUn sɔ́ nyí kannumɔ nú gěe, dakaxixo kpo nǔbliblíwiwa kpo ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, un nɔ dó gǎn dìn bá nyɔ́ Jehovah Mawu nukúnmɛ, bo na ɛ nǔ e wu un kpé lɛ é bǐ. Alɔ didó mɛ ɖevo lɛ bonu ye na tuùn i lɔ ɖ’emɛ. Xwè klewun ɖé ɖò baptɛm ce gudo ɔ, un sɛ̀ tɛn yì akpáxwé gbɛ̀ ɔ tɔn ɖevo, bá d’alɔ nú è na jla wɛnɖagbe ɔ ɖò fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. Xwè lɛ gblamɛ ɔ, é víví nú mì ɖɔ un kplɔ́n nǔ mɛ gegě, bo lɛ́ mɔ lee Biblu bló bɔ ye vɔ́ gbɛzán ye lɔ tɔn blóɖó gbɔn é. Nǔ e lɛ́ hun xomɛ nú mì tawun é wɛ nyí ɖɔ nɔ ce huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn; huzuhuzu e un bló ɖò nǔwalɔ ce lɛ mɛ bɔ é mɔ é ɖò nǔ e sísɛ́ ɛ lɛ é mɛ.\nÐò 1999 ɖò Salvador ɔ, un yí kúnnuɖewema wemaxɔmɛ e è ylɔ́ dìn ɖɔ Wemaxɔmɛ Biblu Kplɔnkplɔn Tɔn nú Wɛnɖagbejlatɔ́ Axɔ́suɖuto ɔ Tɔn lɛ É tɔn. Wemaxɔmɛ enɛ kplɔ́n azɔ̌ mì, bo lɛ́ na mì nǔ e sín hudo un ɖó bá kpé nukún dó nǔ wu ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ, nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ kpo lɛngbɔ̌nyitɔ́zɔ́ ɔ kpo mɛ ɖò agun ɔ mɛ é. Nukɔnmɛ ɖò xwè enɛ mɛ ɔ, un da asivɛ́ ce Eugenia. Mǐ mɛ we lɛ ɖò wɛnɖagbejlatɔ́ hwebǐnu tɔn sín azɔ̌ wà ɖó kpɔ́ wɛ ɖò Guatemala.\nDìn ɔ, un sɔ́ flú ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, awǎjijɛ e un ɖó ɖ’emɛ é zɛ. Nǔgbododó Biblu tɔn lɛ zinzan tún kan nú mì sín nǔbliblíwiwa kpo dakaxixo kpo sí, bo zɔ́n bɔ un ɖó gbɛzán e mɛ wanyiyi adodwé ɔ kpo fífá jɔ fífá kpo gɔ́ é.\n^ akpá. 9 Wema nǔkplɔnkplɔn tɔn Etɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ? wɛ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ zán dìn hugǎn.\nÈ ko d’alɔ mɛɖé lɛ bɔ ye jó adakaxixo dó. Nǔ e d’alɔ ye é sixu d’alɔ mɛ ɖevo lɛ lɔmɔ̌.\nJaguda ɖ’ayǐ tɔn ɖé wá mɔ ɖɔ mɛ alɔkpa e emi nyí dìn é dó zǒgbe jí ɖɔ Biblu ɖó hlɔnhlɔn bo nɔ huzu gbɛzán mɛtɔn. É ɖó kancica syɛnsyɛn ɖé xá Mawu dìn.\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé “Un Sɔ́ Nyí Kannumɔ nú Dakaxixo Ǎ”\nijwcl xota 10


Jelemii Ðó Xóɖiɖɔ Te Ǎ | Kplɔ́n Vǐ Towe Lɛ\nEtɛwu mɛ lɛ ka sìn xomɛ dó Jelemii?\nJehovah hwlɛn Jelemii gán\nHweɖelɛnu ɔ, mɛ lɛ nɔ cá mǐ ko, alǒ nɔ sìn xomɛ dó mǐ hwenu e mǐ ɖò xó Jehovah tɔn ɖɔ nú ye wɛ é. Enɛ sixu zɔ́n, bɔ mǐ na jló na ɖó xó Jehovah tɔn ɖiɖɔ te. Nǔ mɔhun ko wà we kpɔ́n à?— Dɔnkpɛvu ɖokpo yí wǎn nú Jehovah, bo ka ɖibla ɖó xó tɔn ɖiɖɔ te bɔ Biblu ɖɔ. È nɔ ylɔ ɛ ɖɔ Jelemii. Mǐ ni kplɔ́n nǔ dó wutu tɔn.\nHwenu e Jelemii ɖò dɔnkpɛvumɛ é ɔ, Jehovah ɖɔ n’i ɖɔ é ni yì ɖɔ nú mɛ lɛ ɖɔ ye ni ɖó nǔ nyanya wiwa te. Nǔ enɛ vɛwǔ ɖesu nú Jelemii, bɔ é ɖi xɛsi. É ɖɔ nú Jehovah ɖɔ: ‘Un tuùn nǔ e un na ɖɔ é ǎ. Un ka lɛ́ kpó ɖò vǔ.’ Amɔ̌, Jehovah ɖɔ: ‘Ma ɖi xɛsi ó. Un na d’alɔ we.’\nEnɛ wu ɔ, Jelemii jɛ ɖiɖɔ nú mɛ lɛ jí ɖɔ enyi ye ma huzu jujɔ ǎ ɔ, Jehovah na dɔn tó nú ye. Mɛ lɛ ka bló nǔ e Jelemii ɖɔ é à?— Eǒ. Ye cá ɛ ko bo lɛ́ sìn xomɛ dó é ɖesu. Mɛɖé lɛ tlɛ jló na hu i lɔ! Nɛ̌ a ka lin ɖɔ é na ko cí nú Jelemii?— É ɖi xɛsi, bo ɖɔ: ‘Un sɔ́ na yì ɖɔ xó Jehovah tɔn ɖě ǎ.’ Amɔ̌, é ka gɔn ɖiɖɔ nugbǒ à?— Eǒ, é gɔn ɖiɖɔ ǎ. É yí wǎn nú Jehovah kaka bɔ é sixu ɖó xó tɔn ɖiɖɔ te ǎ. Ðó Jelemii gɔn Jehovah xó ɖɔ ǎ wutu ɔ, é hwlɛn ɛ gán.\nKpɔ́ndéwú ɖokpo ɖíe: Mɛ baɖabaɖa ɖé lɛ nyì Jelemii dó dotɔ̀ e mɛ baba kɛɖɛ gɔ́ é gbè ɖokpo. Nùɖuɖu kpo sìn kpo ɖě ɖò finɛ ǎ. Linlin yetɔn wɛ nyí ɖɔ Jelemii na kú dó finɛ. Amɔ̌, Jehovah d’alɔ Jelemii, bɔ é gán!\nEtɛ kpɔ́ndéwú Jelemii tɔn ka kplɔ́n we?— É ɖi xɛsi hweɖelɛnu có, é ɖó xó Jehovah tɔn ɖiɖɔ te ǎ. Enyi a ɖò xó Jehovah tɔn ɖɔ wɛ ɔ, mɛ lɛ sixu cá we ko, alǒ sìn xomɛ dó we. É sixu kú wǔ nú we alǒ dó xɛsi we. Amɔ̌, ma gɔn xó Jehovah tɔn ɖɔ gbeɖé ó. É na d’alɔ we hwebǐnu, lee é d’alɔ Jelemii gbɔn é.\nEtɛ Jehovah ka ɖɔ nú Jelemii ɖɔ é ni bló?\nEtɛwu Jelemii ka ɖibla ɖó xó Jehovah tɔn ɖiɖɔ te?\nNɛ̌ Jehovah ka d’alɔ Jelemii gbɔn?\nEtɛ kpɔ́ndéwú Jelemii tɔn ka kplɔ́n we?


Mɛjitɔ́ Ce lɛ Ðeji Dó Wǔ Yè Ǎ | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Bachkir Baoulé Belize Kriol Bichlamar Bulgarie-Gbè Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hindi (Roman) Hongrie-Gbè Iban Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kannada Kazakh Kazakh (Arabe) Kikamba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Lingala Lituanie-Gbè Luo Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Maya Mongolie-Gbè Mooré Myanmar-Gbè Ndébélé (Zimbabwe) Népali Norvège-Gbè Nzema Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quichua (Imbabura Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tsonga Turquie-Gbè Twi Ukraine-Gbè Urhobo Valencian Vegbe Vietnam-Gbè Xhosa Zoulou Île Salomon-Gbè Îles Féroé-Gbè\nBǎ e mɛ è na ɖeji dó wǔ we ɖó é na sín lee hwiɖesu nyí mɛ ɖejid’ewu sɔ́ é wu. Tónúsíse nú sɛ́n e mɛjitɔ́ towe lɛ dó lɛ é cí axɔ́ ɖé súsú ɖɔhun. A ɖu tónúsíse sín axɔ́ dó mɛjitɔ́ towe lɛ, bɔ nú a ɖò mɛ ɖejid’ewu ɖé nyí wɛ ɖò axɔ́ ɔ súsú linu ɔ, ye lɔ na ɖò ‘akwɛ’ (alǒ mɛɖesúsínínɔ) nya nú we gɔ́ na wɛ. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, enyi a ma nyí mɛ ɖejid’ewu ǎ hǔn, ma nú é kpaca we ɖɔ mɛjitɔ́ towe lɛ ɖè kàn kpò nú mɛɖesúsínínɔ towe ó.\nJiɖiɖe dó mɛ wu nɔ byɔ hwenu. A ɖó na ɖè afɔ ɖěɖee xlɛ́ ɖɔ a zin lɛ é ɖò nǔwiwa towe lɛ mɛ cobɔ mɛjitɔ́ towe lɛ na na mɛɖesúsínínɔ we gɔ́ na.\nNǓ E JƐ NUGBǑ É ÐÉ: “Ðó un nyí mɛ winnyawinnya ɖé wutu ɔ, un tuùn nǔ e mɛjitɔ́ ce lɛ ba ɖɔ má wà é, loɔ, un nɔ ɖò nǔ e ye zɔ́n lɛ é wà wɛ mɔ̌tɔn mɔ̌tɔn cobo ka nɔ ɖò nǔ e jló mì é wà wɛ dó nǔglɔ fɛɛ. Enɛ zɔ́n b’ɛ vɛwǔ nú mɛjitɔ́ ce lɛ bonu ye na ɖeji dó wǔ yè. Táan ɖé gudo ɔ, un wá mɔ ɖɔ ali ɖokpo géé jɛn è sixu gbɔn, bo ɖó mɛɖesúsínínɔ gɔ́ na, é ka nyí adingban ɖiɖó ǎ. A ɖó na nyí mɛ ɖejid’ewu cobɔ è na ɖeji dó wǔ we.”—Craig.\nNɔ ɖɔ nugbǒ: enyi mɔ̌ wiwa tlɛ na wà nǔ dó wǔ we ɔ nɛ. Mɛ lɛ bǐ wɛ nɔ wà nǔ nyì dò, amɔ̌ adingban ɖiɖó dó bǔ nǔ dó nùwanyido towe lɛ na zɔ́n bɔ mɛjitɔ́ towe lɛ sɔ́ na ɖeji dó wǔ towe ǎ. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, enyi a tɛ́n kpɔ́n bo nɔ ɖɔ nugbǒ mlɛ́mlɛ́ ɖò nǔ bǐ mɛ ɔ, mɛjitɔ́ towe lɛ na mɔ ɖɔ a ko zin tawun kaka bo nɔ yí gbè nú nùwanyido towe lɛ. Gbɛtɔ́ mɔhun wu wɛ è sixu ɖeji dó.\n“Nǔ wiwa nyì dò wɛ na zɔ́n bonu è na gɔn jiɖe ɖó dó wǔ we hwebǐnu ǎ, loɔ, enyi a nɔ tɛ́n kpɔ́n bo nɔ hwla ye ɔ, mɛɖé sɔ́ na ɖeji dó wǔ we gbeɖé ǎ.”—Anna.\nLin tamɛ d’ewu: Enyi mɛjitɔ́ towe lɛ kàn fí e a xwè é kpo nǔ e wà gbè a xwè é kpo byɔ we ɔ, a ka nɔ ɖɔ nugbǒ nú ye télélé à? Alǒ, enyi mɛjitɔ́ towe lɛ kàn fí e a yì é kpo nǔ e a wà é kpo byɔ we ɔ, a nɔ gɔn gǒflɛ́mɛ ɖěɖee ye na jló na tuùn lɛ é ɖɔ wɛ à?\nNyǐ mɛ ɖejid’ewu. Nɔ setónú nú xwégbe sín sɛ́n lɛ bǐ. Nɔ yawu wà xwégbezɔ́ towe lɛ. Nɔ sɔgbe dó ganmɛ ɖò nǔ e sín tuto xwédo ɔ bló lɛ mɛ. Nɔ wà wemaxɔmɛ sín azɔ̌ towe lɛ. Gan e mɛ a ɖó na ko ɖò xwégbe é ni ma nɔ xò zɛ wu có a nɔ wá ó.\n“Enyi mɛjitɔ́ towe lɛ yí gbè ɖɔ hwi ni nɔ xɔ́ntɔn towe lɛ gɔ́n kaka jɛ gan tɛnnɛ mɛ gbadanu, bonu a ka wá lɛkɔ ɖò gan wǒ adaɖé mɛ hǔn, ma sɔ́ ɖó nukún ɖɔ ye na lɛ́vɔ na gbè emi hweɖevonu ó!”—Ryan.\nBiblu ɖɔ: “Mɛ ɖokpo ɖokpo ɖó na wà azɔ̌ e nyí étɔn é.”—Galatinu lɛ 6:5.\nLin tamɛ d’ewu: Enyi è byɔ ganmɛ jí ninɔ, xwégbezɔ́ mɛtɔn lɛ fifo, kpo tónúsíse nú sɛ́n lɛ kaka jɛ ɖěɖee è ma yí wǎn na ǎ lɛ é jí kpo sín akpáxwé ɔ, nɛ̌ a ka nɔ wà nǔ gbɔn bɔ è tuùn?\nNɔ ɖó suúlu. Enyi nǔwiwa towe lɛ ko zɔ́n bonu mɛjitɔ́ towe lɛ ma sɔ́ nɔ ɖeji dó wǔ we ǎ ɔ, é na byɔ hwenu cobɔ ye na lɛ́vɔ jɛ mɔ̌ wà jí. Ðò gbesisɔmɛ bo na nɔte.\n“Hwenu e un ɖó xwè ɖé bɔ mɛjitɔ́ ce lɛ má nɔ ɖeji dó wǔ yè ganji ǎ é ɔ, xomɛ sìn mì tawun. Un vɛdo ɖɔ è ɖò mɛxo nyí wɛ ɔ, é ko xlɛ́ ɖɔ è ko zin jɛn nɛ sín. Un byɔ mɛjitɔ́ ce lɛ ɖɔ ye ni hun ali gègě nú mì nú ma xlɛ́ ɖɔ è sixu ɖeji dó wǔ yè. É byɔ hwenu, amɔ̌, é wà ɖagbe tawun. Un kplɔ́n ɖɔ é kún nyí xwè e ɖò mɛ ta é wɛ nɔ zɔ́n bonu mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖeji dó mɛ wu ó; nǔwiwa mɛtɔn lɛ wɛ nɔ zɔ́n.”—Rachel.\nBiblu ɖɔ: “Mi nɔ kije miɖée mɛ kpɔ́n bá tuùn mɛ alɔkpa e mi nyí é.”—2 Kɔlɛntinu lɛ 13:5, nwt.\nLin tamɛ d’ewu: Bonu mɛjitɔ́ towe lɛ na (alǒ na lɛ́vɔ) ɖeji dó wǔ we ɔ, etɛ lɛ a ka sixu wà dó ɖè nǔ e a nyí é xlɛ́?\nWĚÐEXÁMƐ: Sɔ́ nùɖé ɖó te bo nya gbě tɔn, é sixu nyí ganmɛ jí ninɔ, xwégbezɔ́ lɛ fifo, gan e mɛ a ɖó na ko ɖò xwégbe é wu ma zɛ, alǒ nǔ ɖevo. Nǔ mɛjitɔ́ towe lɛ ni tuùn nǔ ɖěɖee jí a kán ɖó bo na wà lɛ é; kàn nǔ e ɖó nukún wɛ ye ɖè ɖɔ a ni wà bonu ye na nɔ ɖeji dó wǔ we é byɔ ye. Enɛ gudo hǔn, xwedó wěɖexámɛ Biblu tɔn elɔ: “Mi ɖó na ɖè mɛ e mi nyí ɖ’ayǐ xóxó ɔ nyì ayǐ. Mɛ e mi nyí ɖ’ayǐ ɔ wɛ nɔ sɔ́ lee mi nɔ zán gbɛ̀ mitɔn gbɔn ɖ’ayǐ ɔ dó ayi mɛ nú mi.” (Efɛzinu lɛ 4:22) É wá ya ɔ, mɛjitɔ́ towe lɛ na mɔ nukɔnyiyi towe!\n“Ma gbɔn jiɖe e mɛjitɔ́ towe lɛ ɖó dó wǔ we é sín yɛkan mɛ bo wà nǔ e zɛkpá lɛ é ó. Nǔ ye ni mɔ nǔ jɛ gbɛzinzan towe wu. Yǐ gbè nú wě e ye nɔ ɖè xá we dó lee a nɔ ɖeɖɛ nǔ lɛ gbɔn é wu é. Enyi ye mɔ bonu a nɔ wá gbeta ɖagbe lɛ kɔn ɔ, jiɖe e ye ɖó dó wǔ we é na jɛji.”—Phoebe.\n“Jɛ wɛ è nɔ jɛxa cobɔ mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖeji dó mɛ wu. Enyi mɛjitɔ́ towe lɛ ma ɖeji dó wǔ we ǎ ɔ, hwɛjijɔ ɖagbe ɖé wu jɛn é nɔ yawu sín. Enyi ye ka ɖeji dó wǔ we hǔn, lee a ba ɖɔ nǔ lɛ ni nɔ é wu wɛ zɔ́n ǎ. Ye kudeji ɖɔ a na wá gbeta e nùnywɛ kpé lɛ é kɔn.”—Kyle.\n“Nɔ ɖɔ nugbǒ nú mɛjitɔ́ towe lɛ hwebǐnu, bo nɔ ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá ye mlɛ́mlɛ́. Ma nɔ na mɔjɛmɛ klewun ɖé ye, bonu é ni nɔ byɔ ɖɔ ye ni nɔ ɖò nǔ kàn byɔ wɛ gbɛmɛ, cobá ɖó mɔjɛmɛ gǒflɛ́mɛ lɛ bǐ tɔn ó. Nɔ kɔ́n sɛ̀ sín xó lɛ bǐ jí. Enyi a nɔ ɖɔ lee nǔ lɛ nyí gbɔn é tɛnwin lɛnwin ɔ, ye na ɖeji dó wǔ we hugǎn.”—Cortlan.\n“Ðè afɔ nukɔntɔn ɔ. Ma nú ɖɔ jɛn è na nɔ ɖɔ nú we hwɛ̌ cobonu a na nɔ wà xwégbezɔ́ towe lɛ ó, nɔ tlɛ wà zɛ ee è ɖó nukún ɖò así towe lɛ é wu. Ko nɔ ɖò xwégbe jɛ nukɔn nú gan e mɛ a ɖó na ko ɖò xwégbe é. Nǔ ɖagbe hugǎn e mɛɖé sixu wà bɔ è ɖeji dó wǔ tɔn é wɛ nyí ɖɔ mɛ ɔ na ɖexlɛ́ ɖɔ emi nyí mɛ ɖejid’ewu.”—Rachel.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Nɛ̌ Un ka Sixu Bló Gbɔn Bɔ Mɛjitɔ́ Ce lɛ Na Ðeji Dó Wǔ Yè?\nijwyp xota 80\nNɛ̌ Un ka Sixu Ðó Mɛɖesúsíninɔ D’eji Gbɔn?


Agwǐn E Nɔ Nyí Limace É Sín Dɛ | Dǎ Wɛ È Dá À?\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Azerbaïjan-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chitonga Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Haoussa Hiligaynon Hongrie-Gbè Iloko Indonésie-Gbè Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kazakh Kirghistan-Gbè Lituanie-Gbè Madagascar-Gbè Malayalam Myanmar-Gbè Norvège-Gbè Oromo-Gbè Pangasinan Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (South Africa) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tchèque-Gbè Thaï Turquie-Gbè Ukraine-Gbè Valencian\nAgwǐn E Nɔ Nyí Limace É Sín Dɛ\nDotóo e nɔ zɛ mɛ lɛ é mɔ nǔ jɛ wu sín xwè mɔkpan ɖíe ɖɔ è ɖó hudo kɔ́lu e nɔ tlɛ́ nǔ é tɔn ɖò dotóozɔ́wiwa linu bo na zán ɖò mɛzizɛ hwenu, bo lɛ́ zán dó hu akpa ɖò gbɛtɔ́ wu. Kɔ́lu e zán wɛ è ɖè dìn lɛ é gegě tíìn bɔ è sixu zán ɖò xomɛ ǎ. Ye sixu hu mɛ, nú ye xú gudo ɔ, ye nɔ wá syɛn bo ka nɔ lɛ́ sixu tlɛ́ lanti lɛ ǎ. Ee nǔnywɛ xwitixwitizɔ́watɔ́ lɛ ɖò nǔ kplɔ́n dó agwǐn e nɔ nyí limace * é sín dɛ wu wɛ é ɔ, ye wá mɔ wlɛnwín e è na zán dó ɖeɖɛ tagba enɛ lɛ na lɛ é.\nÐǒ Ayi Nǔ Elɔ Wu: Nú agwǐn ɔ mɔ awovínú ɖé ɔ, é nɔ tún sin gbɛndɛngbɛndɛn ɖé, bo nɔ mɔ tɛn dó tɛ́dó ama ɖé wu. Hunjɛdómɛɖéeji-núwiwa enɛ nɔ cyɔn alɔ agwǐn ɔ jí, bɔ é nɔ lɛ́ kpéwú bo nɔ lilɛ agbaza tɔn.\nDobanúnǔtɔ́ lɛ ko gbéjé dɛ ɔ kpɔ́n bo mɔ nǔ ɖěɖee zɔ́n bɔ dɛ enɛ nɔ w’azɔ̌ sɔmɔ̌ ɖò jɔwamɔ linu lɛ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, dɛ ɔ nɔ ɖó nǔwukpíkpé bo nɔ tɛ́dó nǔ wu bo nɔ lɛ́ wlí nǔ. É nɔ byɔ nǔ e wu agwǐn ɔ tɛ́dó é sín lanmɛ bo nɔ lɛ́ dlɛ́n lasíki alǒ adɔví ɖɔhun. Ee dobanúnǔtɔ́ lɛ ɖò azɔ̌wanú e na cí agwǐn enɛ sín dɛ ɖɔhun é ɖé bló wɛ é ɔ, ye bló kɔ́lu ɖé b’ɛ syɛn tawun hú ɖěɖee dotóo lɛ nɔ zán égbé lɛ é, é nɔ lɛ́ tɛ́dó wǔjɔnú e ɖò gbɛ̀ é wu ganji. È ɖɔ ɖɔ “é nɔ dɔn wǔjɔnú lɛ ɖó bǔ ganji lee xanxín nɔ bló gbɔn nú xúkplétɛn lɛ é.”\nÉnyɔ́watɔ́ ali enɛ nu tɔn lɛ lin ɖɔ kɔ́lu enɛ sixu nɔ azɔ̌wanúgbá dotóo mɛzɛtɔ́ lɛ ɖokpo ɖokpo tɔn mɛ, bɔ è sɔ́ na nɔ ɖó hudo mɛtitɔ kpo gandónúmɛ kpo tɔn ɖò mɛzizɛ gudo ǎ. È sixu zán dó jla xanxín lɛ ɖó, alǒ dó tlɛ́ azɔ̌wanú dotóozɔ́wiwa tɔn ɖé lɛ dó fí e ye ɖó na nɔ pɛ́ɛ ɖò lanmɛ é. È ko tɛ́n kpɔ́n bo mɔ ɖɔ kɔ́lu ɔ syɛn sɔmɔ̌ bo sixu tlɛ́ dò ɖé ɖò agluza sín hǔn mɛ, bo lɛ́ tlɛ́ tíntɔ́nkpa lɛ ɖò ajaka sín alǐn wu.\nHwɛhwɛ wɛ nǔnywɛ xwitixwitizɔ́watɔ́ lɛ nɔ kplɔ́n nǔ dó nǔ ɖěɖee lɛlɛ̌ dó mǐ ɖò wɛkɛ ɔ mɛ lɛ é wu, bo nɔ tuùn lee ye na ɖeɖɛ tagba e mɛ bǐ ɖò xwi ɖí xá wɛ lɛ é gbɔn é. Donald Ingber e nyí gǎn nú azɔ̌xwé e nɔ bló kɔ́lu é ɖɔ ɖɔ “xó ɔ wɛ nyí ɖɔ è ni tuùn fí e è na zun ta dó dó ɖeɖɛ nǔɖe é, bɔ nú è ka wá yì tɔ́n jɛ linlin ɖagbe ɖé jí hǔn, è ni tuùn ɖɔ linlin ɖagbe wɛ nǔgbo.”\nEtɛ a ka lin? Agwǐn e nɔ nyí limace é sín dɛ wá nú éɖée wɛ à? Alǒ dǎ wɛ è dá?\n^ akpá. 3 Nǔnywɛ xwitixwiti sín nyikɔ tɔn nɔ nyí Arion subfuscus.


Nùjiwǔ Jezu Tɔn Lɛ: Hlɔnhlɔn Mɛ̌ Tɔn ka Wɛ? | Gbɛzán Jezu Tɔn\nMATIE 12:22-32 MAKI 3:19-30 LUKI 8:1-3\nJEZU BƐ́ WƐNÐAGBEJIJLAZƆ́ TƆN SÍN AKPÁXWÉ WEGƆ Ɔ\nNYA YƐ NYANYA SÍN MƐ LƐ JÍ GB’AKPÁ NÚ MƐ DÓ HWƐ E MA ÐÓ SISƆKƐ Ǎ É WU\nEe Jezu ɖɔ xó dó hwɛsɔkɛ mɛ wu ɖò Falizyɛn e nɔ nyí Sinmɔ́ɔ é xwé gudo é ɔ, é bɛ́ wɛnɖagbejijla sín akpáxwé ɖevo ɖò Galilée. É bɛ́ sinsɛnzɔ́ tɔn é ɔ, xwè tɔn wegɔ ɔ mɛ nɛ, bɔ éɖokponɔ wɛ ka ɖò yiyi wɛ ǎ. Mɛsɛ́dó 12 lɛ, nyɔnu e jí “é nya yɛ nyanya sín lɛ, kpodo ee é gbɔ azɔn na lɛ kpo” ɖé lɛ gɔ́ n’i. (Luki 8:2) Mali Magidalanu ɔ, Suzanu kpo Jani e sín asú nyí nǔjikpɔ́ntɔ́ nú Axɔsu Elodu Antipasi é kpo ɖò nyɔnu enɛ lɛ mɛ.\nEe mɛ gègě ɖò Jezu xó sè wɛ é ɔ, nǔdindɔn dó azɔ̌ tɔn jí ɖò syɛnsyɛn d’eji wɛ. Enɛ jɛ wě hwenu e è kplá nya yɛ nyanyanɔ e ma nɔ mɔ nǔ ǎ bo ma nɔ lɛ́ ɖɔ xó ǎ é ɖé wá nú Jezu b’ɛ gbɔ azɔn n’i é. Dìn ɔ, nya ɔ sɔ́ ɖò yɛ nyanya sín kàn nu ǎ, bo hɛn ɔ, é na mɔ nǔ bo lɛ́ ɖɔ xó. Ahwi jɛn xò ahwan ɔ kpowun, bɔ ye nɔ ɖɔ: “Davidi ví ɔ nɛ à cé?”—Matie 12:23.\nAhwan e kplé lɛlɛ̌ dó xwé e gbè Jezu ɖè é d’agba kaka bɔ é kpo ahwanvu tɔn lɛ kpo sɔ́ mɔ tɛn bo na ɖu nǔ vɔ́vɔ́ ǎ. Amɔ̌, mɛ lɛ bǐ wɛ lin ɖɔ Jezu wɛ nyí “Davidi ví” e sín akpá è dó é ǎ. Sɛnkplɔnmɛtɔ́ ɖé lɛ kpo Falizyɛn ɖé lɛ kpo gosin kaka Jeluzalɛmu bo wá, amɔ̌, ye tɔ́n nǔ kplɔ́n ɖò gɔ̌n tɔn gbé alǒ alɔ dó è gbé ǎ. Ye jɛ ɖiɖɔ nú togun ɔ jí ɖɔ: “Bɛluzebulu (yɛ nyanya lɛ xɔsu) wɛ ɖò jǐ tɔn” bo ɖò azɔ̌ wà xá ɛ wɛ. (Maki 3:22) Ee hɛnnumɔ Jezu tɔn lɛ sè hunnyahunnya ɔ é ɔ, ye wá bo na kplá ɛ. Ðó aniwu?\nÉ nyɔ́, kaka jɛ finɛ ɔ, nɔví Jezu tɔn ɖesunɔ lɛ ko ɖi nǔ ɖɔ Vǐ Mawu Tɔn wɛ n’i ǎ. (Jaan 7:5) Jezu e ɖò hunnyahunnya dɔn wá wɛ enyíì é cí Jezu e ye tuùn hwenu e ye ɖò susu ɖó kpɔ́ wɛ ɖò Nazalɛti é ɖɔhun ǎ. Ye wá gbeta ɔ kɔn ɖɔ nùɖé na ko jɛ dò ɖò fɔnká tɔn mɛ, bo ɖɔ “ta tɔn mɛ kún sɔ́ sɔgbe ó.”—Maki 3:21.\nAmɔ̌, etɛ kúnnuɖenú lɛ ka ɖexlɛ́? Yɛ nyanyanɔ ɖé wɛ Jezu gbɔ azɔn na kɛɖɛ, bɔ é hɛn dìn ɔ, é na mɔ nǔ bo lɛ́ sè nǔ. Mɛɖebǔ sixu gbɛ́ enɛ ǎ. Enɛ wu ɔ, sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo kpa xó ɖɔ dó nu n’i, bá mɔ tɛn dó kɔn cí dó wǔ tɔn. Ye ɖɔ: “Nya elɔ ɔ, Bɛluzebulu yɛ nyanya lɛ xɔsu sín hlɔnhlɔn wɛ é nɔ dó nya yɛ nyanya lɛ na.”—Matie 12:24.\nJezu tuùn nǔ e lin wɛ sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo ɖè é, enɛ wu ɔ, é ɖɔ: “Axɔsu ɖé sín tò ma ɖó gbè kpɔ́ ǎ ɔ, tò enɛ ɔ gbà wɛ é nɔ gbà; bɔ tò abǐ xwé ɖé tíìn bonu mɛ e ɖ’emɛ lɛ sín gbè ma ɖò kpɔ́ ǎ ɔ, tò enɛ ɔ, abǐ xwé enɛ ɔ gbà wɛ é nɔ gbà. Enyi Satáan ka ɖò nǔ e nyí éɖesunɔ tɔn ɔ nya wɛ ɔ, ahwan tɔ́n éɖée wɛ é ɖè nɛ; nɛ̌ wɛ axɔsuɖuto tɔn ka sixu nɔte gbɔn?”—Matie 12:25, 26.\nXójlɛdoxówu nukúnɖeji ɖé nɛ à cé? Falizyɛn lɛ tuùn ɖɔ Jwifu ɖé lɛ nɔ nya yɛ nyanya lɛ sín mɛ jí. (Mɛsɛ́dó 19:13) Enɛ wu ɔ, Jezu kanbyɔ ɖɔ: “Enyi ɖɔ yɛ nyanya lɛ xɔsu Bɛluzebulu sín hlɔnhlɔn wɛ nyɛ nɔ sɔ́ dó nya yɛ nyanya lɛ na ɔ, mɛ̌ sín hlɔnhlɔn wɛ ahwanvu mitɔn lɛ ka nɔ dó nya ye na lo?” Ðò xógbe ɖevo mɛ ɔ, è ɖó na dóhwɛ e dó Jezu wɛ ye ɖè é ye lɔmɔ̌. Jezu vlɔ́n kàn nú xójlɛdoxówu ɔ bo ɖɔ: “Loɔ, enyi ɖɔ [gbigbɔ] Mawu tɔn wɛ un nɔ dó nya yɛ nyanya lɛ na ɔ, hǔn mi bo tuùn ɖɔ axɔsuɖuɖu Mawu tɔn ko wá mi mɛ.”—Matie 12:27, 28.\nBo na dó ɖexlɛ́ ɖɔ yɛ nyanya lɛ e nya wɛ emi ɖè é nyí kúnnuɖenú ɖɔ emi hugǎn Satáan ɔ, Jezu ɖɔ: “Mɛɖé sixu byɔ sunnu glegbenu ɖé xwé, bo na fɔ nǔ tɔn lɛ ma tò bla ɛ hwɛ̌ ǎ. Loɔ, enyi é bla ɛ ɔ, é na fɔ nǔ e ɖò xwé tɔn gbè lɛ. Mɛ e ma ɖò ahwan ce mɛ ǎ ɔ, mɛ enɛ ɔ mɔ mì gbɔ ǎ; bɔ mɛ e ma ka nɔ dɔn gbɛtɔ́ lɛ wá gɔ̌n ce ǎ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ nya dó zɔ nú mì wɛ é ɖè.” (Matie 12:29, 30) É ɖò wɛn ɖɔ sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo kún mɔ Jezu gbɔ ó, bɔ enɛ xlɛ́ ɖɔ Satáan w’azɔ̌ na wɛ ye ɖè. Mɛ lɛ nya dó zɔ nú Vǐ Mawu Tɔn e ɖò nǔ wà wɛ kpo alɔdo Jehovah tɔn kpo é wɛ ye ɖè.\nJezu gb’akpá nú gbeklanxamɛtɔ́ awovinɔ enɛ lɛ ɖɔ: “Hwɛ e gbɛtɔ́ lɛ ko sixu hu ɔ kpodo nu e ye ko sixu nyla dó Mawu wu ɔ kpo bǐ wɛ Mawu na sɔ́ kɛ ye. Mɛɖebǔ ka nyla nu dó [gbigbɔ mímɛ́] wu ɔ, è ɖò hwɛ ɖé na sɔ́ kɛ ɛ wɛ ǎ; ɖó hwɛ e è ma na sɔ́ kɛ mɛ gbeɖé ǎ ɔ wɛ é hu.” (Maki 3:28, 29) Jezu nya yɛ nyanya lɛ gbɔn gbigbɔ Mawu tɔn gblamɛ, loɔ, ye nɔ ɖɔ ɖɔ Satáan sín hlɔnhlɔn wɛ é zán bo dó bló na. Lin tamɛ dó nǔ e enɛ na hɛn wá nú kɛntɔ́ Jezu tɔn enɛ lɛ é jí.\nMɛ̌ mɛ̌ e ka gɔ́ nú Jezu hwenu e é bɛ́ wɛnɖagbejijlazɔ́ tɔn sín akpáxwé wegɔ ɔ ɖò Galilée é?\nEtɛwu hɛnnumɔ Jezu tɔn lɛ ka ba na kplá ɛ?\nNɛ̌ sɛnkplɔnmɛtɔ́ lɛ kpo Falizyɛn lɛ kpo ka tɛnkpɔn bo na kɔn cí dó nùjiwǔ Jezu tɔn lɛ wu gbɔn? Nɛ̌ Jezu ka ɖè ye gbà gbɔn?


Nazalɛtinu lɛ Ði Nǔ N’i Ǎ | Gbɛzán Jezu Tɔn\nÉ Bló Nùjiwǔ lɛ, Nazalɛtinu lɛ ka Ði Nǔ N’i Ǎ\nMATIE 9:27-34; 13:54-58 MAKI 6:1-6\nJEZU GBƆ AZƆN NÚ NUKÚNTÍNTƆ́NNƆ KPO ÐƐ̌KÚNANƆ KPO\nNAZALƐTINU LƐ ÐI NǓ N’I Ǎ\nAlɔnu Jezu tɔn ján tawun ɖò gbè ɔ gbè. Ee é lɛkɔ sín Tota Wǒ lɛ gbéjí é ɔ, é gbɔ azɔn nú nawe e ɖò hun ɖi wɛ é bo fɔ́n Jayilɔsi sín ɖyɔvivu ɔ. Azɔ̌ ka lɛ́ kpó n’i ɖò kéze ɔ mɛ. Jezu tɔ́n sín Jayilɔsi xwé kɛɖɛ bɔ nukúntíntɔ́nnɔ wè xwedó è bo ɖò xó sú wɛ ɖɔ: “Kú nǔblawu nú mǐ, Davidi ví.”—Matie 9:27.\nÐó nya enɛ lɛ ylɔ Jezu ɖɔ “Davidi ví” wutu ɔ, ye ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖó nùɖiɖi ɖɔ Jezu wɛ nyí Mɛsiya ɔ bo na yì axɔsuzinkpo Davidi tɔn jí. Jezu bló nǔ mɛ e ma sè xósusu yetɔn ǎ é ɖɔhun, vlafo bo na kpɔ́n ɖɔ ye ka na ɖókan d’ewu à jí, bɔ ye ka bló mɔ̌. Hwenu e Jezu byɔ xwé ɖé gbè é ɔ, ye mɛ wè lɛ xwedó è byɔ mɛ. Jezu kanbyɔ ye ɖɔ: “Mi ɖi ɖɔ un hɛn ɔ, un na hun nukún nú mi à?” Ye ka na sìnkɔn ɛ kpo jiɖiɖe kpo bo ɖɔ: “Ɛɛn Aklunɔ.” Ee ye ɖɔ mɔ̌ é ɔ, Jezu ɖ’alɔ nukún yetɔn lɛ wu, bo ɖɔ: “Nǔ e mi ɖi ɔ ni nyí gbɔn mɔ̌ nú mi.”—Matie 9:28, 29.\nTlolo ɔ, ye jɛ nǔ mɔ jí! Jezu dó sɛ́n nú ye ɖɔ ye ni ma jla nǔ e emi bló é ó, lee é ko ɖɔ gbɔn nú mɛ ɖevo lɛ ɖ’ayǐ é. Amɔ̌, ɖó xomɛ hun ye tawun wutu ɔ, ye jla gbɔn fí bǐ.\nEe sunnu enɛ lɛ ɖò yiyi wɛ é ɔ, mɛ lɛ kplá nya ɖé wá nú Jezu bɔ é sixu ɖɔ xó ǎ, ɖó yɛ nyanya ɖò jǐ tɔn. Jezu nya yɛ nyanya ɔ, bɔ tɛn tɔn mɛ ɔ, nya ɔ jɛ xó ɖɔ jí. É kpaca mɛ lɛ tawun bɔ ye nɔ ɖɔ: “Mǐ mɔ nǔ lehunkɔtɔn kpɔ́n gbeɖé ɖò Izlayɛli ǎ.” Falizyɛn lɛ lɔ ɖò finɛ. Ye sixu gbɛ́ ɖɔ nùjiwǔ enɛ lɛ kún jɛ ó ǎ, enɛ wu ɔ, ye vɔ́ hwɛ agɔ e ye dó Jezu dó fí e é nɔ ba hlɔnhlɔn sín dó wà azɔ̌ enɛ lɛ wu é dó è bo ɖɔ: “Yɛ nyanya lɛ xɔsu sín hlɔnhlɔn wɛ é nɔ dó nya yɛ nyanya lɛ na.”—Matie 9:33, 34.\nÉ nɔ zaan é ɔ, Jezu lɛkɔ ɖido tò tɔn mɛ ɖò Nazalɛti, bɔ dìn ɔ, ahwanvu tɔn lɛ xwedó è. Xwè ɖokpo mɔ̌ ɖíe wɛ é kplɔ́n nǔ mɛ ɖò finɛ ɖò kplɔ́ngbasá ɔ. Jɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, nǔ e é ɖɔ lɛ é jiwǔ nú ye, amɔ̌, nukɔnmɛ ɔ, nùkplɔnmɛ tɔn sìn xomɛ nú ye bɔ ye bla gbě tɔn bo na hu i. Dìn ɔ, Jezu lɛ́ tɛnkpɔn bo na d’alɔ nɔzo tɔn ɖ’ayǐ tɔn lɛ.\nÐò Gbɔjɛzángbe ɔ, é lɛkɔ yì kplɔ́ngbasá ɔ bo na kplɔ́n nǔ mɛ. Nùkplɔnmɛ tɔn lɛ kpaca mɛ gègě, bɔ ye tlɛ nɔ kanbyɔ ɖɔ: “Fitɛ é ka yì ba nùnywɛ enɛ ɔ sín? Hlɔnhlɔn e é nɔ dó ɖò nǔ lɛ jlɛ́ na wɛ ɔ, fitɛ é ka yì ba sín?” Ye ɖɔ: “Atínkpatɔ́ví ɔ nɛ à cé? Mali wɛ nyí nɔ tɔn à cé? Nɔví tɔn lɛ wɛ nyí Jaki kpodo Jozɛfu kpo, Sinmɔ́ɔ kpo Judi kpan à cé? Nɔví tɔn nyɔnu lɛ bǐ ma ka ɖò mǐ mɛ fí dìn à? Fitɛ é ka yì ba nùnywɛ enɛ kpodo hlɔnhlɔn enɛ kpo sín?”—Matie 13:54-56.\nMɛ lɛ nɔ kpɔ́n Jezu dó mɔ mɛ kpaà ɖé na. Ye lin ɖɔ, ‘Nukún mǐtɔn mɛ fí jɛn é ka sú ɖè nɛ, bɔ nɛ̌ é ka sixu nyí Mɛsiya ɔ gbɔn?’ É sín linlin yetɔn enɛ wu bɔ nùnywɛ kpo nùjiwǔ Jezu tɔn lɛ kpo kpodo kúnnuɖenú ɖevo lɛ kpan ɖò gaàn có, ye ɖi nǔ n’i ǎ. Ðó ye kpo Jezu kpo má wutu ɔ, nǔ enɛ lɛ huzu afɔklɛ́nnú nú ye, kaka jɛ hɛnnumɔ tɔn lɛ jí, b’ɛ sín enɛ wu bɔ Jezu ɖɔ: “Mɛ bǐ wɛ nɔ sí gbeyiɖɔ Mawu tɔn; tò tɔn mɛ nu lɛ, kpodo xwé tɔn gbè nu lɛ kpan jɛn ma nɔ sí i ǎ.”—Matie 13:57.\nNùmaɖi yetɔn kpaca Jezu tawun. Enɛ wu ɔ, é sɔ́ bló nùjiwǔ ɖě ɖò finɛ “zɛ azinzɔnnɔ kwínwe e jí é ɖó alɔ, bo gbɔ azɔn na lɛ wu ǎ.”—Maki 6:5, 6.\nÐó nya nukúntíntɔ́nnɔ lɛ ylɔ Jezu ɖɔ “Davidi ví” wutu ɔ, etɛ ye ka ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖi nǔ na?\nTinmɛ tɛ Falizyɛn lɛ ka lɛ́ jɛ nina jí dó nùjiwǔ Jezu tɔn lɛ wu?\nNɛ̌ mɛ lɛ ka yí Jezu gbɔn ɖò Nazalɛti? Etɛwu?


Levíi ví 26 - Lévitique 26\n“Mi ma lí vodún ó, mi ma kpa bǒcyɔ abǐ akpajlɛ́ awǐnnya e yě tun te bó nɔ sɛn lɛ́ɛ tɔn ó. Mi má zé awǐnnya e wú è ɖe nǔ dó é ɖěbǔ ɖó to mitɔn mɛ bó sɛn ó, ɖó nyɛ wɛ nyí Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mitɔn.\n“Mi ná nɔ́ nyi gbɔjɛzán ce lɛ́ɛ, bó ná nɔ́ ɖó sísí nú xwé ce. Nyɛ wɛ nyí Mawu Mavɔmavɔ.”\n“Ényí mi nɔ nyi sɛ́n ce lɛ́ɛ ɔ́, ényí mi nɔ kpé nukún dó nǔ e un zɔ́n mi lɛ́ɛ wú bó nɔ bló ɔ́,\né su jǐ hwenu ɔ́, un ná nɔ́ sɛ́ jǐ dó mi, ayǐkúngban ɔ́ ná nɔ́ ná jinukún, atín e ɖo zunkan mɛ lɛ́ɛ ná nɔ́ sɛ́n.\nMi ná nɔ ɖo jinukún só wɛ káká jɛ vǐwun gbigbɛ hwenu; mi ná ɖo vǐwun gbɛ wɛ káká jɛ nǔkúndídó hwenu. Mi ná nɔ́ ɖu nǔ gɔ́ xo; mi ná vo ɖo to mitɔn mɛ.\nUn ná bló bɔ ayi ná j'ayǐ nú mi ɖo to ɔ́ mɛ. Nú mi dɔ́ amlɔ zǎn mɛ ɔ́, mɛ ɖěbǔ ná wá dó tagba nú mi ǎ. Un ná bló bɔ adǎnkanlin lɛ́ɛ bǐ ná gosín to ɔ́ mɛ. È nǎ wá fun ahwan xá mi ɖo to mitɔn mɛ ǎ.\nMi ná tɔ́n ahwan kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ; mi ná jɛ gǔdo yětɔn, bɔ yě ná j'ayǐ ɖo nukɔn mitɔn.\nMi mɛ atɔ́ɔ́n ná jɛ kɛntɔ́ kanwe ko (100) gúdo, bɔ yě ná j'ayǐ ɖo nukɔn mitɔn, bɔ mi mɛ kanwe ko (100) ná jɛ kɛntɔ́ děgba we afɔwó (10.000) gúdo, bɔ yě ná j'ayǐ ɖo nukɔn mitɔn.\nUn ná kpé nukún dó mi wú. Un ná bló bɔ mi ná ji bó gba kún. Un ná hɛn akɔ e un jɛ xá mi ɔ́ ɖó te.\nJinukún mitɔn lɛ́ɛ ná sukpɔ́ káká bɔ éé mi sɔ́ ɖ'ayǐ lɛ́ɛ ná vɔ cóbɔ ɖěvo ná tɔ́n ǎ; é ná wá byɔ́ ɖɔ mi ní bɛ́ xóxó lɛ́ɛ síin lɔ, bɔ éé tɔ́n yɔ̌yɔ́ lɛ́ɛ ná mɔ tɛn.\nUn ná bló nɔtɛn ce mímɛ́ ɔ́ ɖó tɛ́ntin mitɔn, bó ná lɛ́ kɔ sín mi gúdo ǎ.\nUn ná nɔ tɛ́ntin mitɔn. Un ná nyí Mawu mitɔn, bɔ mi ná nyí togun ce.\nNyɛ wɛ nyí Mawu Mavɔmavɔ, Mawu mitɔn e ɖe mi tɔ́n sín Ejípunu lɛ́ɛ to mɛ é, bónú mi ma sɔ́ nyí kannumɔ yětɔn ó. Nyɛ wɛ flí agban yětɔn e ɖo kɔ mitɔn jí ɔ́ gba, bó bló bɔ mi ná nɔ́ tɛ afɔ ayǐ bó gó.”\n“Lo ɔ́, ényí mi ma nɔ ɖótó mì ǎ ɔ́, ényí mi ma nɔ wa nǔ énɛ́ lɛ́ɛ e un zɔ́n mi lɛ́ɛ bǐ ǎ ɔ́,\nényí mi hɔn sɛ́n ce lɛ́ɛ nyi gbě ɔ́, ényí mi gbɛ́ wǎn nú tito ce lɛ́ɛ káká bó má nɔ́ bló nǔ e un zɔ́n lɛ́ɛ ǎ, lobo gbɛ́ akɔ e un jɛ xá mi ɔ́,\nnǔ e un ná dó sin xá mi ɔ́ ɖíe: “Un ná dó xɛsi ɖaxó ɖé mi, mi ná xú gǒ bɔ avivɔ ná nɔ́ sin mi. Nǔ énɛ́ lɛ́ɛ ná zɔ́n bɔ nukún mitɔn lɛ́ɛ sɔ́ ná nɔ́ mɔ nǔ ganjí ǎ, gbɛ mitɔn ná blá wǔ. Mi ná nɔ́ dó jinukún nyi gle mitɔn lɛ́ɛ jí; lo ɔ́, mi ná nɔ́ mɔ ɖěbǔ ǎ, ɖó kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ wɛ ná nɔ́ bɛ́ nǔ e tɔ́n ɖ'é mɛ lɛ́ɛ bǐ.\nUn ná húzú kpan nukɔn mi, bɔ kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ ná ɖu ɖo mi jí. Mɛ e gbɛ́ wǎn nú mi lɛ́ɛ ná kpa acɛ nú mi, bɔ mɛ ɖěbǔ ná bó ma ɖo nyinya mi wɛ ǎ ɔ́, mi ná nɔ́ ɖo hinhɔn wɛ.\n“Ényí un wa mɔ̌ xá mi bɔ mi ma ɖótó mì ǎ jɛ́n wɛ ɔ́, un ná dɔn tó nú mi azɔn tɛ́nwe ɖó hwɛ e mi hu lɛ́ɛ wú.\nHlɔ̌nhlɔ́n e mi ɖó bó dó ɖo go yí wɛ ɔ́, un ná gba bǐ dó; un ná bló bɔ jǐnukúnsin mitɔn ná syɛ́n gan ɖɔhun. Akú ná ɖó bɔ ayǐkúngban mitɔn ná xú ganvɔ ɖɔhun.\nMi ná zán hlɔ̌nhlɔ́n mitɔn dó wǔvɔ́; ayǐkúngban mitɔn ná ná jinukún ǎ. Atín e ɖo ayǐkúngban jí lɛ́ɛ ná sɛ́n ǎ.\n“Ényí mi lɛ́ fɔ́n gǔ dó jǐ ce, bó má ba ná ɖótó mì ǎ ɔ́, un ná dɔn tó nú mi azɔn tɛ́nwe d'é jí, bɔ é ná sɔgbe xá hwɛ e mi hu lɛ́ɛ.\nUn ná sɛ́ gběkanlin lɛ́ɛ dó mi, bɔ yě ná hu vǐ mitɔn lɛ́ɛ, bó ná sú kanlin mitɔn lɛ́ɛ sín kún dó, bɔ é ná kpo mi mɛ kpɛɖé bɔ è sɔ́ ná mɔ mɛ ɖé ɖo ali mitɔn lɛ́ɛ jí ǎ.\n“Ényí tó e un dɔn nú mi nɛ́ lɛ́ɛ má húzú mi ǎ ɔ́, ényí mi lɛ́ kpo ɖo gǔ fɔ́n dó jǐ ce wɛ jɛ́n wɛ ɔ́,\nnyɛ ná fɔ́n gǔ dó mi jí, bó ná lɛ́ vɔ́ dɔn tó nú mi azɔn tɛ́nwe ɖó hwɛ e mi hu lɛ́ɛ wú.\nUn ná bló bɔ è nǎ tɔ́n ahwan mi, bó ná dó ba hlɔn, ɖó akɔjijɛ ce e mi hɛn gba ɔ́ wú. Mi na bo hɔn yi cí toxo mitɔn e ahohó lɛ́ lɛ̌ dó lɛ́ɛ mɛ ɔ́, un ná nɔ́ sɛ́ jɛmɛjí dó tɛ́ntin mitɔn, bɔ kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ ná kpé mi wú.\nUn ná tɛ nǔɖuɖu mi. Nyɔ̌nu wǒ wɛ ná ɖa wɔ̌xúxú mitɔn ɖo myɔkpó ɖokpó géé mɛ, bó ná bɛ́ wá nú mi, bɔ mi ná má, bɔ é ná hwe káká, bɔ mi ɖu ɔ́, mi ná gɔ́ xo ǎ.\n“Ényí un dó nǔ énɛ́ lɛ́ɛ bǐ sin xá mi, bɔ mi ma ɖótó mì ǎ, bó lɛ́ ɖo gǔ fɔ́n dó jǐ ce wɛ jɛ́n wɛ ɔ́,\nnyɛ ɖésúnɔ lɔmɔ̌ ná fɔ́n gǔ dó mi jí, kpó xomɛsin ɖé kpó, bó ná lɛ́ dɔn tó nú mi azɔn tɛ́nwe ɖó hwɛ e mi hu lɛ́ɛ wú.\nMi ná ɖu vǐ e mi ɖésúnɔ ji lɛ́ɛ sín lan.\nUn ná gbɛ́ wǎn nú mi. Un ná gba vodún xwé mitɔn e ɖo só jí lɛ́ɛ; un ná mu vɔ̌sákpe e jí mi nɔ dó zǎlínkpɔ́n zo ɖe lɛ́ɛ. Un ná bɛ́ cyɔ mitɔn lɛ́ɛ kplé ɖó vodún mitɔn e è gba hánnyá lɛ́ɛ jí.\nUn ná bló bɔ toxo mitɔn lɛ́ɛ ná jɛ vɔ̌. Un ná gba vodúnxɔ mitɔn lɛ́ɛ hánnyá, bó sɔ́ ná se vɔ̌ wǎnɖagbenɔ mitɔn lɛ́ɛ ɖě sín wǎn ǎ.\nNyɛ ɖésú wɛ ná gba to ɔ́, bɔ é ná zɛ hǔn nú kɛntɔ́ mitɔn e ná wá nɔ to ɔ́ mɛ lɛ́ɛ ɖésú.\nMidɛɛ lɛ́ɛ ɔ́, un ná gba mi dó gbɔn akɔta lɛ́ɛ mɛ, bɔ ahwan ná ɖo mi nya kpé wɛ. È nǎ gba to mitɔn, bɔ toxo mitɔn lɛ́ɛ ná jɛ vɔ̌.\n“Énɛ́ ɔ́, xwe nabí e mi nǎ hɔn yi cí kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ to mɛ xɔ lɛ́ɛ bǐ ɔ́, to mitɔn e mi jó dó ɔ́ ná gbɔjɛ́ ɖó gbɔjɛ e mi má ná ɛ ɖ'ayǐ ǎ é tɛnmɛ.\nHǔn, ayǐkúngban mitɔn ná gbɔjɛ́ ɖó gbɔjɛ e mi ma ná ɛ, hwenu e mi ɖo to ɔ́ mɛ ǎ lɛ́ɛ tɛnmɛ.\n“Mɛ e ná gán ɖo nǔ énɛ́ lɛ́ɛ mɛ ɖo mi mɛ, ɖo kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ sín tomɛ lɛ́ɛ ɔ́, un ná bló bɔ yě ná ɖo síja jí; jɔhɔn nyi bónú ama yǎyá ɖɔ nǔ ɔ́, yě ná hɔn. Yě ná hɔn káká bó ná j'ayǐ, ahwan wɛ ɖo yě nya wɛ ɖɔhun. Mɛ ɖé ká ɖo yě nya wɛ ǎ.\nYě ná nɔ xo za nú yěɖée ɖi ahwan wɛ ɖo yě nya wɛ ɖɔhun, có mɛɖé ká ɖo yě nya wɛ ǎ. Mi ná sixú nɔ te ɖo kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ nukɔn ǎ.\nMi ná kú jɛ mɛ ɖěvo tomɛ fí e mi ɖe lɛ́ɛ; kɛntɔ́ mitɔn lɛ́ɛ sín tomɛ wɛ è nǎ ɖi mi dó.\nMɛ e ná gán ɖo kɛntɔ́ sí ɖo mi mɛ lɛ́ɛ ná xú gǒ ɖo kɛntɔ́ yětɔn lɛ́ɛ sín tomɛ, ɖó hwɛ e yě hu lɛ́ɛ kpó hwɛ e tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ hu lɛ́ɛ kpó wú.”\n“Mɛ e ka ná gán lɛ́ɛ ná yí hwɛ e yě hu lɛ́ɛ kpó hwɛ e tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ hu lɛ́ɛ kpó sín gbe. Yě ná yí agɔ e yě jɛ dó mì lɛ́ɛ, kpó gǔ e yě fɔ́n dó jǐ ce lɛ́ɛ kpó sín gbe.\nYě ná mɔ ɖɔ hwɛ énɛ́ lɛ́ɛ e émí hu lɛ́ɛ wɛ zɔ́n bɔ nyɛ lɔmɔ̌ fɔ́n gǔ dó émí jí, bó kplá émí yi kɛntɔ́ émítɔn lɛ́ɛ sín tomɛ. Énɛ́ ɔ́, yě mɛ tótlítɔ́ énɛ́ lɛ́ɛ ná hwíhwɛ́ yěɖée, bó ná yí gbe nú tó e ná dɔn nú yě wɛ è ɖe ɖó hwɛ e yě hu ɔ́ wú é.\nUn ná flín akɔ e un jɛ xá Jakɔ́bu, Izáki kpó Ablaxámu kpó é; un ná flín to ɔ́.\nÉ ka ɖo mɔ̌ có to ɔ́ ná ko jɛ vɔ̌ hwɛ̌ bɔ ayǐkúngban ɔ́ ná gbɔjɛ́ bǐ. Énɛ́ ɔ́, sɛ́n ce e yě gba lɛ́ɛ kpó nǔ e un zɔ́n yě bɔ yě má wa ǎ lɛ́ɛ kpó ɔ́, un ná dɔn tó tɔn nú yě.\nÉ ɖo mɔ̌ có, hwenu e yě ná ɖo kɛntɔ́ yětɔn lɛ́ɛ sín tomɛ ɔ́, un ná jó yě dó ɖó mɔ̌ nu ǎ; un ná ɖe kɔ sín yě wú ǎ; un ná sú kún yětɔn dó ǎ; un ná gba akɔ e un jɛ xá yě ɔ́ ǎ, ɖó nyɛ wɛ nyí Mawu Mavɔmavɔ, Mawu yětɔn.\nUn ná flín akɔ e un jɛ xá tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ ɔ́ ɖó ɖagbe yětɔn wú. Yě wɛ un ɖe tɔ́n sín Ejípu, ɖo akɔta ɖě lɛ́ɛ nukún mɛ, bó ná nyí Mawu yětɔn. Nyɛ wɛ nyí Mawu Mavɔmavɔ.”\nSɛ́n e Mawu Mavɔmavɔ dó nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ, nǔ e é zɔ́n yě lɛ́ɛ, kpódó nǔ e é kplɔ́n yě lɛ́ɛ kpó gbɔn Mɔyízi jí ɖo Sinayíi só ɔ́ jí lɛ́ɛ nɛ́.


Jonɔ lɛ kpo Saɖiɖi Kpo: Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ sín azɔ̌watɛn Patterson tɔn, Wallkill tɔn kpo Warwick tɔn kpo\nNɛ̌ a ka sixu sɔ́ tɛnmɛ ɖ’ayǐ gbɔn? Enyi mi mɛ e zɔn lɛ é ma yì 20 ǎ hǔn, zǐn “Sɔ́ Tɛnmɛ Ð’ayǐ: Mǐ Yì 20 Ǎ.” Nú é ma ka nyí mɔ̌ ǎ hǔn, zǐn “Sɔ́ Tɛnmɛ Ð’ayǐ: Mɛ 20 Alǒ Hú Mɔ̌.”\nSɔ́ Tɛnmɛ Ð’ayǐ: Mǐ Yì 20 Ǎ\nSɔ́ Tɛnmɛ Ð’ayǐ: Mɛ 20 Alǒ Hú Mɔ̌\nSaɖiɖi E Hwenu È Xlɛ́ Fɔwatɛ́ Sín Nǔ lɛ Ðè É\nBiblu kpo Nyikɔ Mawu Tɔn Kpo. Biblu e è ma nɔ mɔ gbɔn mɔ̌ ǎ lɛ é ɖò nɔtɛn fɔwatɛ́ ɔ tɔn. È lɛ́ tɛɖɛ̌ gǎn ɖěɖee mɛ lɛ dó bo na ɖè nyikɔ Mawu tɔn sín Biblu ɔ mɛ có é ka gló é jí. Fɔwatɛ́ ɔ sín akpáxwé ɖé nɔ xlɛ́ Biblu e è ma nɔ mɔ gbɔn mɔ̌ ǎ lɛ é kpo nǔ xóxó e kúnkplá Biblu lɛ é kpo, bɔ è nɔ ɖò ɖyɔɖyɔ wɛ sín hweɖenu jɛ hweɖenu.\nTogun E Ðó Nyikɔ Jehovah Tɔn Ðò Ta É. Fɔwatɛ́ ɔ nɔ xlɛ́ nǔ ɖěɖee sín gǔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ ɖu ɖò gbigbɔ lixo lɛ é. Azɔ̌wanú xóxó lɛ, ɖiɖe lɛ kpo tan gbɛzán tɔn lɛ kpo nɔ xlɛ́ lee Jehovah xlɛ́ ali togun tɔn, kplɔ́n nǔ i, bo bló tuto n’i kpɛɖé kpɛɖé bonu é na wà jlǒ tɔn gbɔn é.\nHɔ̌nkan Gbɛ̀ ɔ Tɔn Mǐtɔn: Nǔwiwa kpo Nǔɖiɖi Kpo. Fɔwatɛ́ enɛ ɖɔ xó dó azɔ̌ e wěɖegbɛ́ Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ tɔn lɛ nɔ wà lɛ é jí. É nɔ tinmɛ lee ye nɔ d’alɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ bɔ ye nɔ xwedó alixlɛ́mɛ Biblu tɔn ɖěɖee ɖɔ ɖɔ è ni nɔ kplé ɖó kpɔ́, è ni nɔ kplɔ́n nǔ mɛ lɛ bonu ye ni huzu ahwanvu, è ni nɔ ɖu nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn kpo è ni yí wǎn nú mɛɖée é kpo é.\nSaɖiɖi E Hwenu È Xlɛ́ Ali Mɛ É\nSaɖiɖi elɔ na d’alɔ we bɔ a na mɔ Azɔ̌watɛn kpo Azɔ̌xɔsa Xɔgbigbá tɔn kpo ɖěɖee ɖò Warwick lɛ é.\nMǐ nɔ ɖè desɛ́ɛn e nɔ nɔ wema mǐtɔn lɛ mɛ lɛ é, bo nɔ yí xó kpo video lɛ kpo dó kan jí. È nɔ tɛɖɛ̌ lee wemaxɔmɛ Biblu kplɔnkplɔn tɔn e ɖò finɛ lɛ é nɔ yì gbɔn é jí ɖò saɖiɖi ɔ hwenu.\nMǐ nɔ zín wema junjɔn Biblu jí livi 25 jɛji xwewu xwewu. Mǐ nɔ má ye gbɔn alaxɔ e gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é mɛ dó gbè 360 jɛji mɛ, bo nɔ má nú agun Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn e gbɔn États-Unis, Canada kpo Caraïbes kpo lɛ é 15 000 jɛji.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Alaxɔ lɛ kpo Nǔ E Kúnkplá Saɖiɖi Yì Ye Mɛ lɛ É Kpo: États-Unis\nAlaxɔ lɛ kpo Nǔ E Kúnkplá Saɖiɖi Yì Ye Mɛ lɛ É Kpo: États-Unis


“Mi Cɔ́ Miɖée, Bonu Mɛɖé Ma . . . Dó Gɛdɛ Mi Ó”!: Kolosinu lɛ 2:8 | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 23\n“Mi cɔ́ miɖée, bonu mɛɖé ma zé mɛblɛblɛ́xó, xómaɖixó, nǔnywɛ gbɛtɔ́ tɔn dó dó gɛdɛ mi ó; nǔnywɛ enɛ ɔ, nǔkplɔnmɛ gbɛtɔ́ lɛ tɔn jí wɛ é jinjɔn.”—KOLO. 2:8.\nHAN 96 Wema Mawu Tɔn, Dɔkun Ðé\n1. Sɔgbe xá Kolosinu lɛ 2:4, 8 ɔ, nɛ̌ Satáan ka nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na dó gɛdɛ linlin mǐtɔn gbɔn?\nSATÁAN jló na bló bɔ mǐ na huzu kpannukɔn Jehovah. Bo na dó kpé enɛ wu ɔ, é nɔ ba na wà nǔ dó linlin mǐtɔn wu, lobo dó gɛdɛ ɛ bonu mǐ na lin nǔ éɖɔhun. É nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na flú mǐ gbɔn nǔ e nɔ jló mǐ lɛ é zinzan dó wà nǔ dó mǐ wu gblamɛ.—Xà Kolosinu lɛ 2:4, 8.\n2-3. (a) Etɛwu mǐ ka ɖó na sɔ́ ayi ɖó akpágbánúmɛ e ɖò Kolosinu lɛ 2:8 mɛ é jí? (b) Etɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xóta elɔ mɛ?\n2 Satáan ka sixu kpéwú nǔgbo dóo bo flú mǐ à? Ganji! Flín ɖɔ é kún nyí nǔmaɖitɔ́ lɛ wɛ Pɔlu gb’akpá e ɖò Kolosinu lɛ 2:8 mɛ é na ó. Klisanwun ɖěɖee gbigbɔ ko ɖè lɛ é wɛ é gb’akpá enɛ na. (Kolo. 1:2, 5) Satáan jló na blɛ́ Klisanwun enɛ lɛ ɖu ɖò hwe ɔ nu, égbé tɔn ɔ, è sɔ́ nɔ ɖɔ ǎ, é ɖò mǐ ba wɛ nukún myamya. (1 Kɔ. 10:12) Etɛwu? È nya Satáan sɛ́dó ayikúngban ɔ jí, bɔ mɛsɛntɔ́ gbejinɔtɔ́ Mawu tɔn lɛ flúflú jí wɛ ayi tɔn ɖè hugǎn. (Nǔɖe. 12:9, 12, 17) Gɔ́ na ɔ, mǐ ɖò gbɛ̀ nɔ wɛ ɖò hwenu e gbɛtɔ́ dídá awoxotɔ́ lɛ fɔ́n bo ɖò “nǔ nyanya wà d’eji wɛ” é.—2 Tim. 3:1, 13.\n3 Ðò xóta elɔ mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó lee Satáan nɔ zán “mɛblɛblɛ́xó” lɛ dó wà nǔ dó linlin mǐtɔn wu gbɔn é jí. Mǐ na lɛ́ kɛnu dó “mɔ” e é nɔ zán lɛ é atɔn wu. (Efɛ. 6:11) Ðò xóta e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó lee mǐ sixu xógló nǔ nyanya e mɔ Satáan tɔn lɛ sixu ko wà nú linlin mǐtɔn é gbɔn é jí. Amɔ̌, mi nú mǐ ni tó kpɔ́n nǔ e flú e Satáan flú Izlayɛli-ví lɛ hwenu e ye yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí gudo é sixu kplɔ́n mǐ é hwɛ̌.\nSATÁAN TƐ́N YE KPƆ́N BƆ YE NA SƐN VODUN\n4-6. Sɔgbe xá Sɛ́nflínmɛ 11:10-15 ɔ, glelilɛ sín alɔ yɔyɔ̌ tɛ Izlayɛli-ví lɛ ka ɖó na kplɔ́n, hwenu e ye yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí é?\n4 Satáan zán ayi winniwínní dó tɛ́n Izlayɛli-ví lɛ kpɔ́n bonu ye na sɛn vodun. Nɛ̌ é ka wà mɔ̌ gbɔn? É gbɔn hudo nǔɖuɖu tɔn e ye ɖó, bo ɖò kan tɔn xò wɛ é sín yɛkan mɛ. Hwenu e Izlayɛli-ví lɛ yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí é ɔ, ye ɖó na huzu wlɛnwín glelilɛ tɔn yetɔn. Hwenu e ye ɖò Ejipu é ɔ, sin e ɖò Nilu Tɔ̀ ɔ mɛ é wɛ ye nɔ hú nú jinukún yetɔn lɛ. Amɔ̌, wlɛnwín glelilɛ tɔn e ɖò Akpádídó Yikúngban ɔ jí é gbɔn vo; é sɔ́ byɔ ɖɔ ye na yì dun sin ɖò tɔsisa ɖaxó ɖé mɛ ǎ, loɔ, jǐ e nɔ ja dó hwetɔnnu lɛ é kpo ahǔn kpo wɛ na hú sin nú jinukún yetɔn lɛ. (Xà Sɛ́nflínmɛ 11:10-15; Eza. 18:4, 5) Enɛ wu ɔ, Izlayɛli-ví lɛ ɖó na kplɔ́n wlɛnwín glelilɛ tɔn yɔyɔ̌ ɖevo lɛ. Enɛ na fá ǎ, ɖó ye mɛ e tuùn glelilɛ wé alɔkpa ɖé alɔkpa ɖé lɛ é habǔ ko kú ɖò gbetótló ɔ mɛ.\nNɛ̌ Satáan ka kpéwú bo huzu linlin Izlayɛli-ví glesi lɛ tɔn gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 4-6) *\n5 Jehovah tinmɛ nú togun tɔn ɖɔ ninɔmɛ yetɔn huzu. Enɛ gudo ɔ, é gɔ́ akpágbánúmɛ elɔ e è kpɔ́n tlolo ɔ, è sixu mɔ ɖɔ é kún ɖó kancica ɖě xá gle ó é na: “Mi bo cɔ́ miɖée, bo ma lɔn bonu nǔɖe ni ɖè mi sín Mawu sín ali ɔ jí, bonu mi sɛn nǔ ɖevo lɛ bo ɖekɔ́ nú ye ó.” (Sɛ́n. 11:16, 17) Gle sín wlɛnwín ɖevo lɛ kpinkplɔn xó ɖɔ wɛ Jehovah ɖè, bɔ aniwu é ka gb’akpá nú ye dó vodunsinsɛn wu lo?\n6 Jehovah tuùn ɖɔ Izlayɛli-ví lɛ na ba na kplɔ́n wlɛnwín glelilɛ tɔn ɖé lɛ ɖò pagáwun e lɛlɛ̌ dó ye lɛ é gɔ́n. É ɖò wɛn ɖɔ, pagáwun enɛ lɛ tuùn glelilɛ wé hugǎn Izlayɛli-ví lɛ, bɔ togun Mawu tɔn sixu kplɔ́n wlɛnwín enɛ lɛ ɖé lɛ ɖò ye gɔ́n, amɔ̌, awovínú ɖé ɖò finɛ. Kanáanu glesi lɛ ɔ, nǔɖiɖi e ye ɖó nú Baalu é ko wà nǔ dó linlin yetɔn wu. Ye nɔ kpɔ́n Baalu dó mɔ mɛ e ɖó jinukúnsin é kpo mɛ e nɔ na jǐ é kpo. Jehovah ba ɖɔ nǔɖiɖi adingban tɔn enɛ lɛ ni flú togun emitɔn ǎ. Amɔ̌, azɔn gegě wɛ Izlayɛli-ví lɛ sɛn Baalu. (Kɛ́n. 25:3, 5; Hwɛ. 2:13; 1 Axɔ́. 18:18) Ðǒ ayi lee Satáan kpéwú bo dó gɛdɛ Izlayɛli-ví lɛ gbɔn é wu dìn lo.\nWLƐNWÍN E SATÁAN ZÁN DÓ DÓ GƐDƐ IZLAYƐLI-VÍ LƐ É ATƆN\n7. Etɛ ka tɛ́n nǔɖiɖi Izlayɛli-ví lɛ tɔn kpɔ́n, hwenu e ye yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí é?\n7 Wlɛnwín nukɔntɔn e Satáan zán é wɛ nyí jlǒ jɔwamɔ tɔn e ye ɖó ɖɔ jǐ ni hú sin nú gle yetɔn é. Jǐ nabi ɖé nɔ ja ɖò Akpádídó Yikúngban ɔ jí sín ɖibla yì vivɔnu avril tɔn jɛ septembre mɛ ɖò xwewu xwewu ǎ. Jǐ e nɔ ja bɛ́sín octobre mɛ é jɛn nɔ nyí tɔn bɔ ye na mɔ jinukún gegě bo nɔ gbɛ̀. Satáan flú Izlayɛli-ví lɛ, bɔ ye lin ɖɔ nú emi na mɔ jinukún gegě ɔ, emi ɖó na xwedó nǔwalɔ nɔzo emitɔn pagáwun lɛ tɔn. Nɔzo yetɔn enɛ lɛ ɖi ɖɔ è ɖó na fɔ yɛsu ɖé lɛ, cobɔ vodun emitɔn lɛ na bló bɔ jǐ na ja lee é jɛxa gbɔn é. Mɛ ɖěɖee ma ɖi nǔ nú Jehovah ǎ lɛ é ɖi ɖɔ mɔ̌ jɛn è sixu bló cobɔ akú na gbɔ ɖiɖó zɛ xwé wu, enɛ wu ɔ, ye nɔ fɔ yɛsu dó kpa susu nú vodun Baalu pagáwun lɛ tɔn.\n8. Wlɛnwín wegɔ́ tɛ Satáan ka zán? Tinmɛ.\n8 Satáan zán wlɛnwín wegɔ́ ɔ dó Izlayɛli-ví lɛ wu. É zán jlǒ xóɖóxámɛ tɔn e ye ɖó é. Nǔbliblí ee xyɔwǔ tawun lɛ é wɛ pagáwun lɛ nɔ wà dó sɛn vodun yetɔn lɛ. Vodunsinsɛn alɔkpa enɛ e blí é nɔ byɔ ɖɔ sunnu kpo nyɔnu kpo bǐ ni lɛ̀ aga dó sɛn hun. Pagáwun lɛ yí gbè ɖɔ mɛ e ɖó mɛ̌ ɖokpo ɔ lɛ é sixu ɖóxó xá yeɖée bɔ è sixu lɛ́ wà nǔbliblí alɔkpa ɖevo lɛ, bo nɔ kpɔ́n nǔwalɔ enɛ lɛ dó mɔ nǔ e sɔgbe é. (Sɛ́n. 23:18, 19; 1 Axɔ́. 14:24) Ye ɖi nǔ ɖɔ yɛsu enɛ lɛ nɔ zɔ́n bɔ vodun yetɔn lɛ nɔ bló bɔ jì nɔ jɛ. Yɛsu nǔbliblíwiwa tɔn enɛ lɛ dɔn Izlayɛli-ví gegě bɔ ye lɔ jɛ vodun sɛn jí. È na ɖɔ xó jɔ xó ɔ, Satáan dó gɛdɛ ye.\n9. Sɔgbe kpo Ozée 2:18, 19 kpo ɔ, nɛ̌ Satáan ka bló gbɔn bɔ lee Izlayɛli-ví lɛ nɔ kpɔ́n Jehovah gbɔn é dó zǐn?\n9 Satáan zán wlɛnwín atɔngɔ́ ɖevo. É bló bɔ lee Izlayɛli-ví lɛ nɔ kpɔ́n Jehovah gbɔn é dó zǐn. Ðò gbeyiɖɔ Jelemíi hwenu ɔ, Jehovah ɖɔ ɖɔ gbeyiɖɔ adingbannɔ lɛ bló bɔ togun emitɔn wɔn nyikɔ emitɔn “ɖó Baalu wu.” (Jel. 23:27, nwt) É cí ɖɔ togun Jehovah tɔn ɖó nyikɔ tɔn zinzan te, bo sɔ́ nyikɔ Baalu ee sín tinmɛ nyí “Nǔnɔ,” alǒ “Gǎn” é dó ɖyɔ na ɖɔhun. Nǔwalɔ enɛ bló bɔ é vɛwǔ nú Izlayɛli-ví lɛ bɔ ye na tuùn vogbingbɔn e ɖò Jehovah kpo Baalu kpo tɛntin é; enɛ zɔ́n bɔ ye wlú yɛsu e è nɔ fɔ dó sɛn Baalu lɛ é kpo Jehovah sinsɛn kpo ɖó kpɔ́.—Xà Ozée 2:18, 19.\nWLƐNWÍN E SATÁAN NƆ ZÁN ÐÒ ÉGBÉ LƐ É\n10. Wlɛnwín tɛ lɛ Satáan ka nɔ zán ɖò égbé?\n10 Satáan nɔ zán wlɛnwín enɛ lɛ pɛ́ɛ ɖò égbé. É nɔ zán jlǒ jɔwamɔ tɔn lɛ, ba acɔ́ nú nǔbliblíwiwa, bo nɔ bló bɔ lee mɛ lɛ nɔ kpɔ́n Jehovah gbɔn é nɔ dó zǐn. É nɔ wà nǔ enɛ lɛ dó dó gɛdɛ gbɛtɔ́ lɛ. Mǐ ni tó ɖɔ xó dó wlɛnwín gudo tɔn ɔ jí hwɛ̌.\n11. Nɛ̌ Satáan ka nɔ bló bɔ lee mɛ lɛ nɔ kpɔ́n Jehovah gbɔn é nɔ dó zǐn gbɔn?\n11 Satáan nɔ bló bɔ lee mɛ lɛ nɔ kpɔ́n Jehovah gbɔn é nɔ dó zǐn. Ðò kú mɛsɛ́dó Jezu tɔn lɛ tɔn gudo ɔ, Klisanwun nyijɛtɔ́ ɖé lɛ jɛ adingban-núkplɔnmɛ lɛ fúnfún kpé jí. (Mɛ. 20:29, 30; 2 Tɛ. 2:3) Gǔfɔndómawujitɔ́ enɛ lɛ jɛ blobló jí bɔ mɛ e Mawu nǔgbo ɖokpo ɔ nyí é dó zǐn dó mɛ lɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ye sɔ́ nɔ zán nyikɔ Mawu tɔn ɖò Biblu yetɔn lɛ mɛ ǎ, bo nɔ zán tɛnmɛ nyikɔ lɛ, ɖi “Aklunɔ.” Ðó ye ɖè nyikɔ Mawu tɔn síìn, bo sɔ́ tɛnmɛ nyikɔ “Aklunɔ” dó tɛn tɔn mɛ wutu ɔ, ye bló bɔ é vɛwǔ nú Biblu xatɔ́ lɛ, bɔ ye na tuùn vogbingbɔn e ɖò “Aklunɔ” ɖevo ɖěɖee xó Biblu ɖɔ lɛ é mɛ é. (1 Kɔ. 8:5) Ye zán tɛnmɛ nyikɔ ɖokpo ɔ, enɛ wɛ nyí “Aklunɔ” nú Jehovah kpo Jezu kpo; enɛ zɔ́n bɔ é vɛwǔ bɔ è na tuùn ɖɔ Jehovah gbɔn vo nú Vǐ tɔn, bɔ ye bǐ lɛ́ ɖò tɛn vovo mɛ. (Jaan 17:3) Nǔ enɛ e ye hɛn wlú dó mɛ lɛ é zɔ́n bɔ adingban-núkplɔnmɛ Atɔnɖobǔ tɔn e Mawuxówema ɔ ma kplɔ́n mɛ ǎ é vunkan. É sín enɛ wu bɔ mɛ gegě nɔ mɔ ɖɔ Mawu bú dò, bɔ mǐ kún sixu tuùn i ó. Adingban baɖabaɖa tɛ ɖíe!—Mɛ. 17:27.\nNɛ̌ Satáan ka ko zán sinsɛn nǔvú dó flɔ́ zo dó glɔ̌ nú jlǒ xóɖóxámɛ tɔn gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 12gɔ́ ɔ) *\n12. Nǔ tɛ sinsɛn nǔvú ka ba acɔ́ na? Lee Hlɔmanu lɛ 1:28-31 tinmɛ gbɔn é ɔ, etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó?\n12 Satáan nɔ zán jlǒ xóɖóxámɛ tɔn. Ðò Izlayɛli hwexónu tɔn ɔ, Satáan zán sinsɛn nǔvú dó xò nǔbliblíwiwa kan. Égbé ɔ, é nɔ wà nǔ ɖokpo ɔ. Sinsɛn nǔvú nɔ yí gbè nú nǔbliblíwiwa, bo tlɛ nɔ ba acɔ́ na. É sín enɛ wu bɔ Mawu sɛntɔ́ nyijɛtɔ́ gegě nɔ wɔn ya nú nǔgbododó walɔ ɖagbe tɔn Mawu tɔn e zawě lɛ é. Mɛsɛ́dó Pɔlu tinmɛ nǔ e mɛ enɛ ko tɔ́n kɔ dó é ɖò wema e é wlan sɛ́dó Hlɔmanu lɛ é mɛ. (Xà Hlɔmanu lɛ 1:28-31.) Nǔbliblíwiwa alɔkpa lɛ bǐ kaka jɛ xó ɖiɖó xá mɛ e kpo mɛ kpo ɖó mɛ̌ ɖokpo ɔ é jí ɖò “nǔ e [è] ma ɖó na wà ǎ é” mɛ. (Hlɔ. 1:24-27, 32; Nǔɖe. 2:20) Nǔ taji tawun wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni zunfan nǔkplɔnmɛ Biblu tɔn e zawě lɛ é.\n13. Wlɛnwín ɖevo tɛ Satáan ka nɔ zán?\n13 Satáan nɔ zán jlǒ jɔwamɔ tɔn lɛ. Mǐ nɔ jló na kplɔ́n wlɛnwín e sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na sú hudo mǐ kpo xwédo mǐtɔn tɔn kpo sín dò lɛ é, b’ɛ ka sɔgbe. (1 Tim. 5:8) Hwɛhwɛ ɔ, wemaxɔmɛ yiyi kpo nǔ kplɔnkplɔn ganji kpo wɛ nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ sixu kplɔ́n wlɛnwín enɛ lɛ. Amɔ̌, mǐ ɖó na cɔ́ mǐɖée. É nyí wlɛnwín e nyɔ́ zán lɛ é kɛɖɛ wɛ tuto wema kplɔnkplɔn tɔn tò gegě tɔn nɔ kplɔ́n wemaxɔmɛví lɛ ǎ, loɔ, è nɔ lɛ́ kplɔ́n nǔnywɛ gbɛtɔ́ tɔn ye. È nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú wemaxɔmɛví lɛ ɖɔ ye ni xò nǔ kpɔ́n ɖɔ Mawu ka tíìn à jí; ye ni ma ɖó sísí nú Biblu ó. È nɔ ɖɔ nú ye ɖɔ nǔkplɔnmɛ nǔ lɛ jɔ nú yeɖée tɔn ɔ wɛ nyí tinmɛ ɖokpo e nǔnywɛ kpé bɔ è sixu na nú fí e gbɛ̀ ɔ jɔ sín é é. (Hlɔ. 1:21-23) Nǔkplɔnmɛ mɔhun lɛ sɔ́ ta ‘nǔnywɛ Mawu tɔn.’—1 Kɔ. 1:19-21; 3:18-20.\n14. Etɛ lɛ kɔn tamɛ-núkplɔnmɛ lɛ ka nɔ sísɛ́ mɛ dó?\n14 Tamɛ-núkplɔnmɛ lɛ nɔ wɔn ya nú nǔgbododó jlɔjlɔ Jehovah tɔn lɛ, bo tlɛ nɔ sɔ́ ta ye. Ye nɔ sísɛ́ mǐ dó nǔ e gbigbɔ Mawu tɔn nɔ na mɛ é kɔn ǎ, “nǔ nyanya e gbɛtɔ́ nɔ wà lɛ” kɔn wɛ ye nɔ sísɛ́ mǐ dó. (Ga. 5:19-23) Ye nɔ ba ɖɔ è ni yí gò, b’ɛ sín enɛ wu bɔ mɛ lɛ “nɔ ba ɖɔ emitɔn jɛn na nyɔ́.” (2 Tim. 3:2-4) Jijɔ enɛ sɔ́ ta mɛɖéesɔ́hwe e è nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú Mawu sɛntɔ́ lɛ ɖɔ ye ni ɖó é. (2 Sam. 22:28) Klisanwun ɖěɖee yì kplɔnyiji-alavɔ lɛ é ɖé lɛ ko jó linlin Mawu tɔn dó, bo yí gbè bɔ linlin gbɛtɔ́ tɔn lɛ huzu linlin yetɔn. Mǐ ni kpɔ́n kpɔ́ndéwú nǔ e mɔ̌ wiwa sixu jì é tɔn ɖokpo.\nNɛ̌ tamɛ-núkplɔnmɛ lɛ ka sixu wà nǔ dó linlin mǐtɔn wu gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 14-16) *\n15-16. Etɛ nǔ e jɛ dó nɔví nyɔnu ɖé jí é ka kplɔ́n we?\n15 Nɔví nyɔnu e ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ sín xwè 15 ɖíe é ɖé ɖɔ: “Ðó un nyí Kúnnuɖetɔ́ ɖé wutu ɔ, un ko xà awovínú e ɖò kplɔnyiji-alavɔ yiyi mɛ lɛ é bo lɛ́ sè xó dó ye wu, amɔ̌, un wɔn ya nú akpágbánúmɛ enɛ lɛ. Un mɔ ɖɔ wěɖexámɛ ɔ kún kan mì ó.” Wuvɛ̌ tɛ lɛ é ka mɔ? É ɖɔ: “Wema kplɔnkplɔn ce ɖu hwenu ce gegě, bo lɛ́ yí hlɔnhlɔn ce tawun, b’ɛ zɔ́n bɔ un ján bo sɔ́ nɔ mɔ hwenu dó xoɖɛ sɛ́dó Jehovah lee un ɖ’aca tɔn gbɔn é ǎ; nǔ nɔ ci mì kaka bɔ un sɔ́ nɔ ɖu vivǐ xóɖɔɖókpɔ́ xá mɛ ɖevo lɛ dó Biblu jí tɔn ǎ, un ka sɔ́ nɔ sixu sɔnǔ nú kplé lɛ ganji ǎ. Un dókú ɖɔ ee un ɖ’ayi wu tlolo ɖɔ ta e un zin dó wema kplɔnkplɔn ɖaxó ɖaxó mɛ é ɖò nǔ wà dó kancica e ɖò nyi kpo Jehovah kpo tɛntin é wu wɛ é ɔ, un mɔ ɖɔ un ɖó na ɖó te. Nǔ e un wà é nɛ.”\n16 Nɛ̌ wema kplɔnkplɔn ɖaxó ɖaxó ka wà nǔ dó linlin nɔví nyɔnu enɛ tɔn wu gbɔn? É ɖɔ: “É hu winnya nú mì bɔ un na ɖɔ ɖɔ wema e un kplɔ́n é zɔ́n bɔ un nɔ mɔ xó ɖɔ dó mɛ ɖevo lɛ wu, ɖò taji ɔ, dó nɔví sunnu ce lɛ kpo nɔví nyɔnu ce lɛ kpo wu, bo nɔ ɖó nukún nǔ gegě ɖò ye sí, bo nɔ lɛ́ ɖó wǔ zɔ nú ye. É byɔ hwenu gegě ɖò así ce cobɔ un wá gɔn nǔ lin gbɔn mɔ̌. Nǔ enɛ e jɛ dó jǐ ce é kplɔ́n mì lě dò é nyí awovínú sɔ ɖɔ è ni dóvɛ̌ nú akpá e Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ nɔ gbà nú mǐ gbɔn tutoblonunu tɔn jí lɛ é é. Jehovah tuùn mì hugǎn nyiɖesunɔ mɛtún ɔ. Un ɖó na ko ɖótó è!”\n17. (a) Etɛ mǐ ka ɖó na kánɖeji bo na wà? (b) Etɛ mǐ ka na kplɔ́n ɖò xóta e bɔ d’ewu é mɛ?\n17 Kánɖeji bonu gbɛ̀ Satáan tɔn sín “mɛblɛblɛ́xó, xómaɖixó, nǔnywɛ” ni ma dó gɛdɛ we gbeɖé ó. Nɔ cɔ́ hwiɖée dó wlɛnwín e Satáan nɔ zán dó blɛ́ mɛ lɛ é wu. (1 Kɔ. 3:18; 2 Kɔ. 2:11) Ma lɔn gbeɖé nú é ni bló bonu lee a nɔ kpɔ́n Jehovah gbɔn é dó zǐn ó. Nɔ zán gbɛ̀ sɔgbe xá nǔgbododó walɔ ɖagbe tɔn Jehovah tɔn lɛ. Ma jó Satáan dó nú é blɛ́ we, bonu a dóvɛ̌ nú wěɖexámɛ Jehovah tɔn lɛ ó. Amɔ̌, enyi a ka ɖ’ayi wu ɖɔ linlin gbɛ̀ elɔ tɔn ko wà nǔ dó wǔ we ɔ ka ló? Xóta e bɔ d’ewu é na kplɔ́n mǐ lee Xó Mawu tɔn sixu d’alɔ mǐ, bɔ mǐ na flí linlin kpo nǔwalɔ kpo e tlɛ cí “ahohó” ɖɔhun lɛ é xwè gbɔn é.—2 Kɔ. 10:4, 5.\nWLƐNWÍN TƐ LƐ SATÁAN KA NƆ ZÁN . . .\nbo nɔ bló bɔ lee mɛ lɛ nɔ kpɔ́n Jehovah gbɔn é dó zǐn?\nɖò jlǒ xóɖóxámɛ tɔn linu?\nɖò jlǒ jɔwamɔ tɔn lɛ linu?\nHAN 49 Hɛn Xomɛ Hun Jehovah\n^ akpá. 5 Alɔ bí nú Satáan ɖò mɛblɛblɛ́ mɛ. É ko blɛ́ mɛ gegě, bɔ ye ɖò gɛdɛ mɛ fɛɛ cobo ka lin ɖɔ emi ɖò emiɖée sí. Xóta elɔ na gbéjé wlɛnwín e Satáan nɔ zán dó blɛ́ mɛ lɛ é ɖé lɛ kpɔ́n.\n^ akpá. 48 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Baalu sinsɛn kpo nǔbliblíwiwa kpo ɖò Izlayɛli-ví e nɔ dó gbɛ̌ xá Kanáanu lɛ é dɔn wɛ.\n^ akpá. 51 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Sinsɛn ɖé tɛ́ nǔwlanwlán e yí gbè nú xó ɖiɖó xá mɛ e kpo mɛ kpo ɖó mɛ̌ ɖokpo ɔ é é.\n^ akpá. 53 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Nɔví nyɔnu ɖyɔvǐ ɖé na nyikɔ bo bɛ́ kplɔnyiji-alavɔ. É kpo azɔ̌mɛvígbɛ́ tɔn lɛ kpo yí gbè nú linlin e mɛ̌si yetɔn ɖó ɖɔ nǔnywɛ xwitixwiti sixu ɖeɖɛ tagba gbɛtɔ́ lɛ tɔn bǐ lɛ é. É wá yì Kpléxɔ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn mɛ é ɔ, é sɔ́ nyɔ́ nɔ n’i ǎ, b’ɛ nɔ lɛ́ mɔ xó ɖɔ dó nǔ wu.


La Bible en Fongbe - Exode 13 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Exode 13\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Exode 13\nExode 13 - Tíntɔ́n 13\n“Sɔ́ nukɔngbéví bǐ ɖó vo nú mì ɖo Izlayɛ́li: Nukɔngbéví súnnu e nyɔ̌nu ji ɔ́, ce wɛ; nukɔngbéví asú e kanlin ji ɔ́, ce wɛ.”\nÉnɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, Mɔyízi ɖɔ nú togun ɔ́ ɖɔ: “Mi flín azǎn élɔ́ e gbe mi tɔ́n sín Ejípu bó gosín mɛ kannu é; ɖó Mawu Mavɔmavɔ wɛ ɖe mi tɔ́n sín Ejípu kpó hlɔ̌nhlɔ́n tɔn kpó; mɛɖé nɔ́ sixú nɔ te ɖo hlɔ̌nhlɔ́n tɔn nukɔn ǎ. Hǔn, mi ja nǔ e jɛ nɛ́ ɔ́ sín xwe ɖu gbé ɔ́, mi ɖó ná ɖu wɔ̌xúxú e mɛ è dǒ tɔ́n ɔ́ ǎ.\nÉgbé wɛ mi tɔ́n sín Ejípu, ɖo Abibu sun ɔ́ mɛ.\nÉnyí Mawu Mavɔmavɔ kó kplá mi yi Kanáanu lɛ́ɛ kpó Hitíti lɛ́ɛ kpó Amɔliti lɛ́ɛ kpó Hivíti lɛ́ɛ kpó, kpódó Jebuzinu lɛ́ɛ kpó sín to mɛ ɔ́, mi ná nɔ́ ɖu xwe tɔn ɖo sun ɖokpó énɛ́ ɔ́ mɛ xwewú xwewú. To énɛ́ ɔ́ sín akpá wɛ Mawu Mavɔmavɔ kó dó nú tɔ́gbó mitɔn lɛ́ɛ; nyibúnɔ́sin kpó wǐin kpó nɔ́ sa ɖo to énɛ́ ɔ́ mɛ.


Jozɛfu: Kannumɔ E Nɔ Setónú nú Mawu É Ðé | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Dayak Ngaju Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galice-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibinda Ibo Iloko Indonésie-Gbè Irlande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lhukonzo Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Miskito Mixe Mixtèque (Guerrero) Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Pays-Bas-Gbè Penjabi Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Sena Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tiv Tlapanec Tojolabal Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zapotec-Gbè (Lachiguiri Tɔn) Zoulou\nKannumɔ E Nɔ Setónú nú Mawu É Ðé\nJozɛfu nyí ɖokpo ɖò vǐ sunnu Jakɔbu tɔn gudogudo tɔn lɛ mɛ. Fofó tɔn lɛ mɔ ɖɔ é wɛ tɔ́ yetɔn yí wǎn na hugǎn. Nɛ̌ a ka lin ɖɔ enɛ na ko cí nú ye? Ye nɔ hwanwǔ Jozɛfu bo gbɛ́ wǎn n’i. Ee Jozɛfu kú dlɔ̌ e è ma nɔ kú gbɔn mɔ̌ ǎ é ɖé lɛ é ɔ, é ɖɔ nú fofó tɔn lɛ. Ye lin ɖɔ dlɔ̌ enɛ lɛ xlɛ́ ɖɔ gbè ɖokpo na wá sù bɔ ye na ɖèkɔ́ n’i. Dìn ɔ, ye lɛ́ gbɛ́ wǎn n’i d’eji tawun!\nGbè ɖokpo ɔ, Jozɛfu sín nɔví lɛ ɖò lɛngbɔ̌ nyì wɛ ɖò malin-malin dó toxo Sikɛmu tɔn. Jakɔbu sɛ́ Jozɛfu dó ɖɔ é ni yì kpɔ́n lee ye ɖè gbɔn é. Ee ye mɔ Jozɛfu sɛ́dó b’ɛ ja é ɔ, ye ɖɔ ɖò yeɖée tɛntin ɖɔ: ‘Dlɔ̌kútɔ́ ɔ nɛ ja nɛ. Mi nú mǐ ni hu i!’ Ye wlí i bo sɔ́ ɛ dó dòtɔ́ e yì dò é ɖé mɛ. Amɔ̌, Judáa e nyí ɖokpo ɖò nɔví tɔn lɛ mɛ é ɖɔ: ‘Mǐ na hu i ǎ! Loɔ, mǐ na sà kannumɔ tɔn.’ Enɛ wu ɔ, ye sà Jozɛfu yí gankwɛ 20 nú ajɔ̌tɔ́ Madiáaninu ɖěɖee xwè Ejipu lɛ é.\nEnɛ gudo ɔ, Jozɛfu sín fofó lɛ sɔ́ awu tɔn nylɔ́ dó gbagbǎ ɖé sín hun mɛ, bo wá sɛ́ awu ɔ dó tɔ́ yetɔn bo ɖɔ: ‘É má nyí vǐ sunnu towe sín awu ɖíe vlafo nɛ?’ Enɛ wu ɔ, Jakɔbu lin ɖɔ gběkanlin ɖé ko hu Jozɛfu. É byɔ aluwɛ mɛ bǐ. Mɛɖebǔ sixu dó gbɔ n’i ǎ.\nÐò Ejipu ɔ, è sà kannumɔ Jozɛfu tɔn nú axɔsuzɔwatɔ́ nukúnɖeji e nɔ nyí Potifáa é. Amɔ̌, Jehovah ɖò kpɔ́ xá Jozɛfu. Potifáa mɔ ɖɔ Jozɛfu nɔ wà azɔ̌ ganji, bɔ emi sixu ɖeji dó wutu tɔn. Tlolo jɛn é sɔ́ Jozɛfu ɖó nǔ e é ɖó lɛ é bǐ nu.\nPotifáa sín asì ɖó ayi wu ɖɔ Jozɛfu nyɔ́ ɖɛkpɛ bo lɛ́ ɖó hlɔnhlɔn. Gbè bǐ gbè ɔ, é nɔ ɖɔ nú Jozɛfu ɖɔ é ni wá mlɔ́ ayǐ xá emi. Etɛ Jozɛfu ka na wà? É gbɛ́ bo ɖɔ: ‘Eǒ! Nǔ enɛ sɔgbe ǎ. Gǎn ce ɖeji dó wutu ce, asì tɔn wɛ hwɛ ka nyí. Enyi un mlɔ́ ayǐ xá we ɔ, un na hu hwɛ dó Mawu!’\nGbè ɖokpo ɔ, Potifáa sín asì tɛnkpɔn bo na hɛn Jozɛfu gannugánnú b’ɛ na mlɔ́ ayǐ xá ɛ. É hɛn awu Jozɛfu tɔn, amɔ̌, é hɔn ɖido. Ee Potifáa wá xwégbe é ɔ, asì tɔn ɖɔ n’i ɖɔ Jozɛfu tɔ́ dó emi wu. Adingban ɖó wɛ é ka ɖè. Xomɛ sìn Potifáa kaka bɔ é wlí Jozɛfu dó gankpa mɛ. Amɔ̌, Jehovah wɔn Jozɛfu ǎ.\n“Hǔn mi bo hwíhwɛ́ miɖée dó Mawu sín alɔ hlɔnhlɔnnɔ ɔ glɔ, bonu é na sɔ́ mi sù hwenu e é ɖó dó é.”—1 Piyɛ́ɛ 5:6\nNùkanbyɔ lɛ: Nɛ̌ Jozɛfu sín nɔví lɛ ka wà nǔ xá ɛ gbɔn? Etɛwu Jozɛfu ka yì tɔ́n ɖò gankpa mɛ?\nBǐbɛ̌mɛ 37:1-36; 39:1-23; Mɛsɛ́dó 7:9


Nɛ̌ Nukúnkpénuwutɔ́ Lɛdo Tɔn lɛ ka Nɔ D’alɔ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ Sín Agun lɛ Gbɔn?\nKplé kúnnuɖegbe tɔn\nSinsɛnzɔ́ kúnnuɖegbe tɔn\nKplé mɛxo agun tɔn lɛ tɔn\nAkpáxwé Biblu tɔn e è wlan dó Glɛkigbe mɛ ɔ nɔ yawǔ ɖɔ xó dó Banabasi kpo mɛsɛ́dó Pɔlu kpo wu. Sunnu enɛ lɛ wà sinsɛnzɔ́ nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ tɔn bo nɔ yì ba agun bǐbɛ̌mɛ tɔn lɛ kpɔ́n. Etɛwutu? Ðagbe mɛ ninɔ nɔví gbigbɔ tɔn yetɔn lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú ye tawun. Pɔlu ɖɔ emi jló “na lɛkɔ yì kpɔ́n nɔví” lɛ bo na kpɔ́n lee ye ɖè gbɔn ɔ. É ɖò gbesisɔmɛ bo na bló kilomɛtlu kanweko donu mɔkpan bo na dó hɛn ye lidǒ. (Mɛsɛ́dó 15:36) Jlǒ ɖokpo ɔ wɛ nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ mǐtɔn lɛ ɖó ɖò égbé.\nYe nɔ wá na kanmɛsyɛn mǐ. Nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖokpo ɖokpo nɔ yì kpɔ́n agun na yì 20 mɔ̌ bo nɔ zán aklunɔzán gblamɛ ɖokpo kpo ye mɛ ɖokpo ɖokpo kpo azɔn wè ɖò xwè ɖokpo mɛ. Nǔ e nɔví sunnu enɛ lɛ ko mɔ kpɔ́n ɖò gbɛmɛ é sixu kplɔ́n nǔ gègě mǐ; enyi ye ɖó asì ɔ, asì yetɔn tɔn lɔ sixu kplɔ́n nǔ mǐ. Ye nɔ dó gǎn bo na má dó yɔkpɔvu kpo mɛxo kpo bǐ, bo nɔ ba na kplá mǐ sɔ́ yì kúnnuɖegbe, bo na lɛ́ kplá mǐ sɔ́ yì mɛ e mǐ nɔ kplɔ́n Biblu xá lɛ é gɔ́n. Nukúnkpénuwutɔ́ enɛ lɛ nɔ nɔ kpɔ́ kpo mɛxo agun tɔn lɛ kpo bo nɔ wà azɔ̌ lɛngbɔnyitɔ́ tɔn, bo nɔ ɖɔ xó wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn lɛ ɖò kplé kpo kpléɖókpɔ́ lɛ kpo jí bo na dó hɛn mǐ lidǒ.—Mɛsɛ́dó 15:35.\nYe nɔ keya nú mɛ bǐ. Ninɔmɛ gbigbɔ tɔn agun lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ tawun. Ye nɔ kplé kpo mɛxo lɛ kpo kpodo devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ kpo, bo nɔ kpɔ́n nukɔnyiyi agun ɔ tɔn, bo nɔ ɖè wě xá ye dó lee ye na wà azɔ̌ yetɔn lɛ gbɔn ɔ wu. Ye nɔ d’alɔ gbexosin-alijitɔ́ lɛ bonu ye na dó wà azɔ̌ yetɔn ganji. Gɔ́ na ɔ, mɛ yɔyɔ̌ lɛ mímá dó bo sè lee ye ɖò nukɔn yì wɛ ɖò gbigbɔ lixo gbɔn ɔ nɔ víví nú ye. Nɔví enɛ lɛ ɖokpo ɖokpo sɔ́ yeɖée jó kpo jlǒ kpo ɖi ‘azɔ̌gbɛ̌ mǐtɔn bo na dó d’alɔ mǐ.’ (2 Kɔlɛntinu lɛ 8:23) Mǐ ɖó na ɖó nùɖiɖi kpo mɛɖéezejo nú Mawu kpo ye ɖɔhun.—Eblée lɛ 13:7.\nAniwutu nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ ka nɔ yì ba agun lɛ kpɔ́n?\nNɛ̌ a ka sixu ɖu lè yetɔn gbɔn ɖò hwenu e ye na wá kpɔ́n agun ɔ é?\nÐǒ wuntun azǎn e jí nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn na wá kpɔ́n agun ɔ ɖò malin-malin mɛ ɔ ɖò sunzanwema towe jí, enɛ ɔ, xó e é na ɖɔ ɖò Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ lɛ é ɖě na dín wutu towe ǎ. Enyi a jló ɖɔ éyɛ alǒ asì tɔn ni wá Biblu kplɔnkplɔn towe tɛnmɛ ɖò aklunɔzán gbla ɔ mɛ bonu a na má dó ye hǔn, ɖɔ nú nùkplɔnmɛtɔ́ towe.\nXwewu xwewu ɔ, mǐ nɔ kplé ɖó kpɔ́ nú nǔwiwa bunɔ atɔn. Nɛ̌ a ka sixu ɖu lè kpléɖókpɔ́ enɛ lɛ tɔn gbɔn?


Tan Gbɛzán Tɔn: Nǔ lɛ Bɛ́ Wǔɖéwúɖé, Bɔ Vivɔnu Tɔn ka Wá Nyɔ́ Tawun | Samuel F. Herd\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Belize Kriol Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chol Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mam Mambwé-Lungu Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Urhobo Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nNǔ lɛ Bɛ́ Wǔɖéwúɖé, Bɔ Vivɔnu Tɔn ka Wá Nyɔ́ Tawun\nMɛ e tɔn wɛ é Samuel F. Herd\nÈ jì mì ɖò atínxɔ ɖé mɛ ɖò toxo kpɛví e è nɔ ylɔ ɖɔ Liberty, Indiana ɖò États-Unis é mɛ. Un ɖó fofó ɖokpo kpo dada wè kpo. Ee è jì nyɛ gudo é ɔ, nɔ ce wá jì nɔví sunnu ce kpɛví wè lɛ kpo nɔví nyɔnu ce kpɛví ɔ kpo.\nAtínxɔ e mɛ è jì mì ɖè é\nHWENU e un ɖò azɔ̌mɛ yì wɛ é ɔ, nǔ kaka ɖé huzu ǎ. Ðò wemaxɔ ce mɛ ɔ, mɛ e kpo mɛ kpo bló xɔ ɖokpo mɛ lɛ é wɛ è nɔ fó wemaxɔmɛ ɖó kpɔ́ xá; nugbǒ ɔ, è nɔ tuùn mɛ gègě sín nyikɔ ɖò toxo ɔ mɛ, bɔ ye lɔ nɔ tuùn mɛtɔn.\nUn nyí ɖokpo ɖò vǐ tɛnwe e mɛ ce lɛ jì é mɛ, bo kplɔ́n nǔ gègě dó glelilɛ wu hwenu e un ɖò winnyawinnya mɛ é\nGle kpɛví kpɛví lɛ lɛlɛ̌ dó toxo Liberty tɔn, bɔ agbadé wɛ mɛ lɛ nɔ dó hugǎn. Hwenu e è jì mì é ɔ, tɔ́ ce ɖò azɔ̌ wà nú glesi xá ɔ mɛ tɔn lɛ ɖokpo wɛ. Ee un ɖò winnyawinnya mɛ é ɔ, un kplɔ́n lee è nɔ kun glelɛmɔ ɖé gbɔn é, bɔ glelilɛ sín wlɛnwín taji ɖevo lɛ lɛ́ má mì.\nUn mɔ tɔ́ ce sín winnyawinnya mɛ ǎ. Xwè 56 wɛ é ɖó hwenu e è jì mì é; bɔ nɔ ce ɖó xwè 35. Nǔ ɖò mɔ̌ có, tɔ́ ce nyí mɛ céwúncéwún, ɖò agbaza mɛ, bo ɖó hlɔnhlɔn bo yí wǎn nú azɔ̌syɛnsyɛnwiwa, lobo kplɔ́n mǐ mɛ vǐ tɔn lɛ bǐ ɖɔ azɔ̌syɛnsyɛnwiwa xɔ akwɛ tawun. É ɖó akwɛ gègě gbeɖé ǎ, amɔ̌, é tɛ́n kpɔ́n bɔ mǐ ɖó xɔ ɖò ta, nɔ mɔ awu dó, bo nɔ mɔ nùɖuɖu, é lɛ́ ɖò finɛ nú mǐ hwebǐnu. Xwè 93 wɛ é ɖó bo kú. Bɔ nɔ ce ɖó xwè 86 bo kú. Ye mɛ ɖebǔ sɛ̀n Jehovah ǎ. Ðò nɔví ce lɛ mɛ ɔ, nɔví sunnu ce ɖokpo wà mɛxo agun tɔn sín azɔ̌ sín hwenu e è sɔ́ tuto enɛ ɖ’ayǐ ɖò bǐbɛ̌mɛ 1970 jɛ 1979 tɔn é.\nYƆKPƆVU MƐ CE\nSinsɛnnɔ akowunká wɛ nú nɔ ce. É nɔ kplá mǐ yì sinsɛn Baptiste tɔn ɖò Aklunɔzángbe lɛ bǐ. Xwè 12 wɛ un ɖó bo sè Atɔnɖobǔ sín xó azɔn nukɔntɔn ɔ. É kpaca mì bɔ un kanbyɔ nɔ ce ɖɔ: “Nɛ̌ Jezu ka sixu nyí Vǐ ɔ bo lɛ́ nyí Tɔ́ ɔ ɖò hwe ɖokpo ɔ nu gbɔn? Un flín xósin tɔn: “Vǐ ce, nùbudo wɛ. Mǐ sixu mɔ nukúnnú jɛ mɛ ǎ.” Nùbudo wɛ é ka nyí nú mì nugbǒ. Amɔ̌, hwenu e un ɖó xwè 14 é ɔ, un bló baptɛm ɖò tɔsisa xá ɔ mɛ tɔn ɖé mɛ; è nylɔ́ mì dó tɔ́ ɔ mɛ azɔn atɔn, b’ɛ nyí wuntun Atɔnɖobǔ tɔn!\n1952—Hwenu e un ɖó xwè 17 jɛ nukɔn nú ahwan mɛ byɔbyɔ ce é\nHwenu e un ɖò wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn é ɔ, xɔ́ntɔn ce ɖokpo nɔ nyì akpotokwín dó mɔ akwɛ, bo huzu linlin nú mì ɖɔ nyì lɔ ni kplɔ́n. Enɛ wu ɔ, un jɛ kpinkplɔn jí, bo na nyikɔ bo na nɔ gbɛ̌ta akpotokwín nyinyi tɔn e nɔ nyí Golden Gloves é mɛ. É má mì sɔmɔ̌ ǎ, bɔ ee un nɔ mɛ nú táan kpɛɖé gudo é ɔ, un jó dó. Nukɔnmɛ ɔ, è yí mì dó Ahwankpá États-Unis tɔn mɛ, bo wá sɛ́ mì dó Allemagne. Hwenu e un ɖò finɛ é ɔ, gǎn ce lɛ sɛ́ mì dó fí e è nɔ kplɔ́n azɔ̌ gǎnbɔdogǎnwu lɛ ɖè é, ɖó ye lin ɖɔ un ɖó nǔwukpikpé jɔwamɔ tɔn ɖé lɛ bo na nɔ mɛ nu. Ye jló ɖɔ má sɔ́ ahwanzɔ́ dó ɖó azɔ̌ ce. É jló mì ɖebǔ ɖɔ má nɔ ahwanzɔ́ mɛ ǎ, enɛ wu ɔ, ee un fó xwè wè e un ɖó na w’azɔ̌ na é ɔ, kpodo yɛ̌yi kpo ɔ, ye ɖè mì sín azɔ̌ ɔ mɛ ɖò 1956. É sɔ́ lín ǎ bɔ un byɔ ahwankpá e gbɔn vo tawun é ɖé mɛ.\n1954-1956—Un bló xwè wè ɖò ahwankpá États-Unis tɔn mɛ\nGBƐ̀ YƆYƆ̌ ÐÉ BƐ́\nKaka jɛ finɛ ɖò gbɛzán ce mɛ ɔ, un kplɔ́n bo na nyí asúká ɖó bǎ ɖé mɛ. Lee sunnu ɖé ɖó na cí bɔ è nɔ mɔ ɖò fímu lɛ alǒ xá mɛtɔn mɛ é wà nǔ dó wǔ yè tawun. Linlin ce wɛ nyí ɖɔ wɛnjlatɔ́ lɛ kún nyí sunnu ganji ó. Amɔ̌, un jɛ nùɖé lɛ kplɔ́n jí bɔ é wá huzu gbɛzán ce. Gbè ɖokpo ɔ, un ɖò mɔ̌to vɔvɔ e un ɖó é kun wɛ gbɔn toxo ɔ mɛ bɔ nyɔnu wè sɔ́ alɔ nú mì. Un tuùn ye, nya e da dada ce mɛxo ɔ é sín nɔví nyɔnu kpɛví lɛ wɛ. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn wɛ ye nyí. Un ko yí Atɔxwɛ kpo Réveillez-vous! kpo ɖò así yetɔn ɖ’ayǐ, amɔ̌, un nɔ mɔ ɖò kpaà mɛ ɖɔ Atɔxwɛ lɛ gɔ́ngɔ́n dín ɖò nukún ce mɛ. Amɔ̌ dìn tɔn ɔ, ye ylɔ mì ɖɔ nyì ni wá Oplọn Agunwe tɛnmɛ, kplé klewun ɖé wɛ bɔ è nɔ bló dó kplɔ́n Biblu, bo ɖɔ xó ɖó kpɔ́, bɔ è nɔ bló ɖò xwé yetɔn gbè. Un ɖɔ nú ye ɖɔ un na lin nǔ kpɔ́n d’eji. “A d’akpá tɔn nú mǐ à? wɛ ɖyɔvǐ lɛ ko nǔ yɛ́ɛ bo kanbyɔ mì. Un ɖɔ: “Un d’akpá tɔn.”\nAkpá enɛ e un dó é vɛ́ nú mì kpɛɖé, amɔ̌, un mɔ ɖɔ un kún sixu gɔn ó. Enɛ wu ɔ, zǎn enɛ mɛ ɔ un yì. Nǔwiwa yɔkpɔvu lɛ tɔn jiwǔ nú mì tawun. Un sixu ɖi ǎ, ye tuùn nǔ gègě dó Biblu wu! Un yì amísa ɖò Aklunɔzángbe enɛ lɛ bǐ xá nɔ ce có, nukúnnúmɔjɛnǔmɛ kpɛɖé jɛn un ɖó dó Biblu wu. Dìn ɔ, un kanɖeji bo na kplɔ́n nǔ gɔ́ na. Un yí gbè nú Biblu kplɔnkplɔn ɖé. Un kplɔ́n jɛ nukɔn ɖɔ nyikɔ Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ tɔn nɔ nyí Jehovah. Xwè ɖé lɛ ɖíe ɔ, un kàn nǔ byɔ nɔ ce dó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ wu, bɔ é ɖɔ nú mì kpowun ɖɔ, “Ye nɔ sɛ̀n nya mɛxomɔ e è nɔ ylɔ ɖɔ Jehovah é.” Amɔ̌ dìn ɔ, un mɔ ɖɔ nukún ce lɛ ɖò hunhun wɛ!\nUn yawu yì nukɔn, ɖó un tuùn ɖɔ un mɔ nugbǒ ɔ. Ee un yì kplé nukɔn nukɔntɔn enɛ b’ɛ bló sun tɛnnɛ gudo é ɔ, un bló baptɛm ɖò mars 1957. Linlin e un ɖó dó gbɛ̀ wu é huzu. Enyi un lin tamɛ dó linlin xóxó e un nɔ ɖó dó nǔ e sunnu nyínyí nyí é wu ɔ, é nɔ víví nú mì ɖɔ nǔ e sunnu jɔ sunnu nyí bɔ Biblu ɖɔ é ɔ, un kplɔ́n. Jezu ɔ, gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ wɛ. É ɖó hlɔnhlɔn ɖò agbaza mɛ, bɔ enɛ sixu zɔ́n bɔ è na jlɛ́ sunnu asúká ɖebǔ dó wǔ tɔn ǎ. Amɔ̌, é xò hun ǎ, é nyɔ́ wà ɔ, é ‘tin bɔ è tafu i’ lee è ko ɖɔ ɖ’ayǐ gbɔn é. (Eza. 53:2, 7) Un kplɔ́n ɖɔ ahwanvu Jezu tɔn nugbǒ ɖé ɔ, “mɛ bǐ wɛ é ɖó na dɔn dó wǔ.”—2 Tim. 2:24.\nUn bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ ɖò xwè e bɔ d’ewu é mɛ ɖò 1958. Amɔ̌, é sɔ́ lín ǎ bɔ un ɖó te nú táan ɖé. Etɛwu? Un wá gbeta ɔ kɔn bo na da Gloria, é nyí ɖokpo ɖò ɖyɔvǐ ɖěɖee ylɔ mì wá Oplọn Agunwe ɔ tɛnmɛ é mɛ! Gbeta enɛ e kɔn un wá é vɛ́ nú mì kpɔ́n gbeɖé ǎ. Jɛ̌ xɔ akwɛ ɖé wɛ Gloria nyí hwenu e un da ɛ é, bo lɛ́ nyí jɛ̌ xɔ akwɛ ɖé égbé. Nú nyɛ ɔ, é xɔ akwɛ hú diamáa ee xɔ akwɛ hú bǐ é, bɔ é víví nú mì tawun ɖɔ un da ɛ. Mi nú é ni ɖɔ xó kpɛɖé dó éɖesunɔ wu nú mi:\n“Un nyí ɖokpo ɖò vǐ 17 e mɛ ce lɛ jì é mɛ. Nɔ ce nyí Kúnnuɖetɔ́ gbejinɔtɔ́ ɖé. É kú hwenu e un ɖó xwè 14 é. Hwenɛnu wɛ tɔ́ ce jɛ nǔ kplɔ́n jí. Ðó nɔ ce kú wutu ɔ, tɔ́ ce bló tuto ɖé xá gǎn wemaxɔmɛ ɔ tɔn. Dada ce ɖò xɔ gudo tɔn ɔ mɛ ɖò wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn hwenɛnu, bɔ tɔ́ ce kanbyɔ gǎn ɔ ɖɔ é kpo nyì kpo sixu nɔ wá wemaxɔmɛ ɖò azǎn vovo jí à jí. Mɔ̌ wiwa na zɔ́n bɔ ɖokpo ɖò mǐ mɛ na ɖò xwégbe bo na kpé nukún dó nɔví mǐtɔn kpɛví lɛ wu, bɔ nùɖuɖu gbada tɔn na ko sɔgbe cobɔ tɔ́ mǐtɔn na gosin azɔ̌mɛ bo wá. Gǎn wemaxɔmɛ ɔ tɔn yí gbè bɔ mǐ xwedó tuto enɛ kaka jɛ hwenu e dada ce yí kúnnuɖewema tɔn é. Xwédo Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn wè nɔ kplɔ́n Biblu xá mǐ, bɔ mǐ mɛ 11 ɖò vǐ lɛ mɛ huzu Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn. Winnya nɔ hu mì có, un ka nɔ ɖu vivǐ kúnnuɖegbe yiyi tɔn. Sam d’alɔ mì bɔ un ɖí xwi xá ɖò xwè lɛ gblamɛ.”\nGloria kpo nyì kpo wlí alɔ ɖò février 1959. Mǐ ɖu vivǐ gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wiwa tɔn ɖó kpɔ́. Ðò sun juillet tɔn mɛ ɖò xwè enɛ mɛ ɔ, mǐ d’alɔ wema mɛ bo na wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli, ɖó mǐ jló tawun bo na wà sinsɛnzɔ́ ɖò hɔnkàn gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn wutu. Nɔví sunnu vívɛ́ Simon Kraker kàn xó byɔ mǐ. É ɖɔ nú mǐ ɖɔ Betɛli kún ko ɖò asú kpo asì kpo lɛ yí wɛ ó. Jlǒ e mǐ ɖó bo na wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli é bú dó mǐ gbeɖé ǎ, amɔ̌, é lín hwɛ̌ cobɔ nǔ wá nyí mɔ̌!\nMǐ wlan wema sɛ́dó hɔnkàn gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn, bo byɔ ɖɔ è ni sɛ́ mǐ dó fí e hudo sukpɔ́ ɖè é. Fí ɖokpo géé sín ali jɛn hun nú mǐ, é wɛ nyí Pine Bluff ɖò Arkansas. Ðò hwe enɛ lɛ nu ɔ, agun wè wɛ ɖò Pine Bluff, ɖokpo nyí yovó lɛ tɔn, bɔ ɖokpo nyí mɛwi lɛ tɔn. È sɛ́ mǐ dó mɛwi lɛ sín agun e mɛ wɛnjlatɔ́ 14 géé ɖè é.\nXWI ÐÍÐÍ XÁ MƐ ÐIÐE ÐÓ VO KPO AKƆ CYANCYAN KPO\nA sixu kàn nǔ e wu mɛ ɖiɖe ɖó vo lɛ́ ɖò agun Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn mɛ é byɔ. Xósin ɔ kpowun wɛ nyí ɖɔ ɖěwagbɛn ɖè ɖò hwenɛnu ǎ. Sɛ́n ɖé lɛ ɖò ayǐ bo nɔ sɔ́ sinmɛ agbaza tɔn vovo na kplé ɖó kpɔ́ dó mɔ sɛ́ngbigba, gɔ́ na ɔ, dakaxixo sín adǎn gblɔ́n nú mɛ lɛ́ sukpɔ́ tawun. Ðò fí gègě ɔ, nɔví lɛ sín hwɛ jɔ bɔ ye na ɖi xɛsi ɖɔ enyi sinmɛ agbaza tɔn vovo kplé ɖó kpɔ́ bo na sɛ̀n Mawu ɔ, è na hɛn Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn yetɔn gblé. Nǔ mɔhun lɛ ko jɛ. Enyi kúnnuɖetɔ́ mɛwi ɖé ɖò wɛn jla wɛ sín hɔn ɖé kɔn jɛ hɔn ɖé kɔn ɖò yovó lɛ sín xá mɛ ɔ, ye na wlí i bo sixu xò è. Enɛ wu ɔ, nú mǐ na kpó ɖò wɛn ɔ jla wɛ ɔ, mǐ nɔ setónú nú sɛ́n lɛ, bo nɔ ɖó nukún ɖɔ nǔ lɛ na wá huzu dó ɖagbe jí.\nMǐ nɔ mɔ wuvɛ̌ ɖé lɛ ɖò sinsɛnzɔ́ mǐtɔn mɛ. Enyi mǐ ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò fí e è ɖè nú mɛwi lɛ é ɔ, mǐ nɔ tuùn ǎ hweɖelɛnu bo nɔ xúxú hɔn nú yovó lɛ. Mǐ ɖó na yawu tuùn nǔ e mǐ na wà é, mǐ ɖó na tɛ́n kpɔ́n bo xwlé wɛn ɔ mɛ klewun, alǒ yí gbè ɖɔ nǔ wɛ mǐ wà nyì dò bo ɖido. Ðò fí ɖé lɛ ɔ, lee nǔ lɛ ɖè gbɔn ɖò hwenɛnu é nɛ.\nÉ ɖò wɛn ɖɔ mǐ ɖó na w’azɔ̌ syɛnsyɛn bo kpé nukún dó mǐɖée wu, bo mɔ tɛn dó wà gbexosin-alijitɔ́zɔ́ mǐtɔn. Azɔ̌ e mǐ nɔ wà lɛ é gègě ɔ, akwɛ e è nɔ sú mǐ ɖò kéze ɖokpo mɛ é nɔ hwɛ́n nǔ kaka ɖé ǎ. Gloria nɔ wà xɔmɛjlaɖózɔ́ nú mɛɖé lɛ. È yí gbè ɖò fí lɛ ɖokpo bɔ un sixu nɔ d’alɔ ɛ bonu táan e é nɔ zán ɖ’ayǐ é ɔ, mǐ zán wevlɔɖó tɔn ɔ azɔ̌ ɔ na fó. Ye nɔ na mǐ hwemɛ núɖuɖu ɖé, bɔ nyì kpo Gloria kpo nɔ ɖu cobo nɔ yì xwé. Ðò aklunɔzán gbla lɛ bǐ mɛ ɔ, Gloria nɔ li avɔ nú xwédo ɖé. Nyɛ nɔ kpé nukún dó jikpá wu, súnsún flɛtɛli, bo nɔ kpé nukún dó azɔ̌ klewun klewun ɖevo lɛ wu. Ðò yovó lɛ ɖokpo xwé ɔ, mǐ nɔ súnsún flɛtɛli lɛ, Gloria nɔ súnsún ɖò xɔ mɛ, bɔ nyɛ nɔ súnsún ɖò kɔxo. Mǐ nɔ bló nú kézezán ɔ bǐ, enɛ wu ɔ, ye nɔ na mǐ hwemɛ núɖuɖu. Gloria nɔ ɖu nǔ ɖò xɔ ɔ mɛ ɖò vo nú xwédo ɔ, bɔ nyɛ nɔ ɖu nǔ ɖò kɔ́xo ɖò fí e è nɔ gán mɔ̌to ɖó é. É nɔ ɖɔ nùɖé nú mì ǎ. Nùɖuɖu ɖagbe tawun ɖé wɛ mǐ nɔ ɖu. Xwédo ɔ nyɔ́ xomɛ; ye nɔ wà nǔ bo nɔ lin nǔ gbɔn mɔ̌ kpowun wɛ. Un flín hwenu e un nɔte ɖò sánsinsatɛn gbè ɖokpo é. Ee mǐ jɛ sánsin dó mɔ̌to mǐtɔn mɛ kpé gudo é ɔ, un kanbyɔ mɛ e sà nǔ nú mǐ é ɖɔ Gloria sixu zán afɔɖayǐtɛn ɔ à jí. É nyla nukúnmɛ bo kpɔ́n mì lobo ɖɔ, “È sú.”\nXOMƐNYÍNYƆ́ NÚWIWA MANAWƆN LƐ\nÐò alɔ ɖevo mɛ ɔ, mǐ zán hwenu jiwǔ lɛ xá nɔví mǐtɔn lɛ, gɔ́ na ɔ, mǐ yí wǎn nú sinsɛnzɔ́ mǐtɔn! Hwenu e mǐ wá Pine Bluff tlolo é ɔ, mǐ yì nɔ nɔví e wà azɔ̌ e mɛ e nyí titoblonúnǔtɔ́ kplékplé mɛxo lɛ tɔn tɔn ɖé nɔ wà ɖò égbé é ɖé gɔ́n. Asì tɔn nyí Klisanwun hwenɛnu ǎ, bɔ Gloria jɛ Biblu kplɔ́n xá ɛ jí. Ðò táan ɖokpo ɔ mɛ ɔ, un jɛ Biblu kplɔ́n xá vǐ nyɔnu yetɔn kpo asú tɔn kpo jí. Nɔ ɔ kpo vǐ ɔ kpo bǐ wá gbeta ɔ kɔn bo na sɛ̀n Jehovah bo bló baptɛm.\nMǐ ɖó xɔ́ntɔn vívɛ́ lɛ ɖò agun e mɛ yovó lɛ ɖè é. Ye nɔ ylɔ mǐ nú gbadanu núɖuɖu, amɔ̌, ye ɖó na bló mɔ̌ ɖò zinflu mɛ. Ku Klux Klan (KKK) nyí tutoblonunu ɖé bo nɔ sɔ́ akɔ cyancyan kpo dakaxixo kpo sù, bo ɖò nǔ gbà wɛ tawun hwenɛnu. Un flín ɖɔ un mɔ nya ɖé b’ɛ junjɔn hɔn tɔn nukɔn ɖò zǎn e mɛ è ɖò mɛkúkú lɛ xwè ɖu wɛ é gbè ɖokpo b’ɛ gó bo dó awu wewé, lobo dɔn awu ɔ sín aza cyɔn ta lee KKK lɛ nɔ bló gbɔn é. Nǔ mɔhun lɛ ka zɔ́n bonu nɔví lɛ gɔn xomɛ nyɔ́ ǎ. Ðò aluùn mɛ gbè ɖokpo ɔ, mǐ ɖó hudo akwɛ tɔn bo na dó hǔn yì kpléɖókpɔ́ ɖaxó ɖé, bɔ nɔví sunnu ɖé yí gbè bo na xɔ mɔ̌to mǐtɔn, bonu mǐ ni dó sixu mɔ akwɛ bo yì. Sun ɖokpo gudo ɖò gbè ɖokpo ɔ, nǔ cikɔ nú mǐ hwenu e mǐ ko ɖi zɔnlin sín hɔn ɖé kɔn jɛ hɔn ɖé kɔn, bo kplɔ́n Biblu xá mɛ lɛ ɖò hwesivɔ mɛ gudo é. Hwenu e mǐ wá xwégbe é ɔ, nùɖé ko ɖò te kpɔ́n mǐ. Mǐ mɔ bɔ è gán mɔ̌to mǐtɔn ɖó xwé ɔ nukɔn! Nùwlanwlan ɖé ɖò wěkpɛ́n mɔ̌to ɔ tɔn nukɔn, bo ɖɔ: “Mǐ vɔ́ mɔ̌to mitɔn na mi. Nɔví mitɔn.”\nXomɛnyínyɔ́ núwiwa ɖevo lɛ́ jiwǔ ɖò nukún ce mɛ tawun. Ðò 1962 ɔ, è ylɔ mì ɖɔ má wá Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖò South Lansing ɖò New York. È na sɔ́ sun ɖokpo blebu dó kplɔ́n nǔ mɛ ɖěɖee nyí nukúnkpénuwutɔ́ agun tɔn, lɛdo tɔn kpo agbegbe tɔn lɛ kpo é. Hwenu e un yí mɛylɔwema ɔ é ɔ, un ɖó azɔ̌ ǎ bɔ akwɛ lɛ́ hán mì. Amɔ̌, alokanxwé ɖé ɖò Pine Bluff bo ko ɖɔ xó xá mì dó azɔ̌ ɖé wu. Nú ye yí mì ɔ, nyɛ wɛ na nyí mɛwi nukɔntɔn e w’azɔ̌ ɖò azɔ̌xwé enɛ é. Ye wá ɖɔ nú mì ɖɔ emi na yí mì dó azɔ̌xwé ɔ. Etɛ un ka na wà? Un ɖó akwɛ ɖě bo na dó hǔn yì New York ǎ. Un lin tamɛ tawun dó gbeyiyi nú azɔ̌ ɔ kpo wemaxɔmɛ yiyi ɔ gbigbɛ́ kpo wu. Nugbǒ ɔ, un ko ɖò gbesisɔmɛ bo na wlan wema bo na gbɛ́ ylɔ̌ e è ylɔ mì é, hwenu e nǔ e un ma na wɔn gbeɖé ǎ é ɖé jɛ é.\nNɔví nyɔnu e asú tɔn ma nyí Klisanwun ǎ é ɖé ɖò agun mǐtɔn mɛ, bo xúxú hɔn mǐtɔn zǎnzǎn tɛɛn gbè ɖokpo bo sɔ́ wemakpo ɖé nú mì. Akwɛ gɔ́ mɛ. É kpo vǐ tɔn lɛ gègě kpo nɔ fɔ́n zǎnzǎn tɛɛn lɛ bǐ, bo nɔ yì gle lɛ kpo avɔkangbo lɛ kpo mɛ, bo nɔ xwà nǔ bo na dó sixu xò akwɛ gègě kplé bonu má yì New York. Nɔví nyɔnu ɔ ɖɔ: “Yì wemaxɔmɛ ɔ, bo kplɔ́n nǔ gègě lee a kpéwú gbɔn é, bo lɛkɔ wá kplɔ́n mǐ!” Nukɔnmɛ ɔ, un kanbyɔ alokanxwé ɔ ɖɔ un sixu jɛ azɔ̌ wà jí ɖò finɛ aklunɔzán gblamɛ atɔ́ɔ́n gudo à jí. Ye gbɛ́ gbídígbídí bo ɖɔ: “Eǒ!” Amɔ̌, é ɖɔ nùɖé nú mì ǎ. Un ko wá gbeta ce kɔn. É víví nú mì ɖɔ un kún dó ta azɔ̌ enɛ mɛ ó!\nLee Gloria flín hwenu e mǐ zán ɖò Pine Bluff gbɔn é ɖíe: “Un yí wǎn nú fí e mǐ ɖekúnnu ɖè é! Mɛ 15 jɛ 20 wɛ un nɔ kplɔ́n Biblu xá. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ ɖekúnnu sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè zǎnzǎn lɛ, bɔ enɛ gudo ɔ, mǐ nɔ kplɔ́n Biblu xá mɛ lɛ ɖò kézezán e kpò é mɛ; hweɖelɛnu ɔ, mǐ nɔ ɖ’ewu kaka bɔ gan 11 zǎnmɛ tɔn nɔ xò. Sinsɛnzɔ́ ɔ víví tawun. É na jló mì ɖɔ má nɔ azɔ̌ elɔ mɛ. Un tlɛ ko ɖɔ ɖɔ é kún jló mì nú má ɖyɔ azɔ̌ ce, bo byɔ nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ mɛ ó; amɔ̌, nǔ ɖevo wɛ ɖò Jehovah sín ayi mɛ.” É ka wà nǔ sɔgbe xá nugbǒ.\nHwenu e mǐ ɖò gbexosin-alijitɔ́zɔ́ wà wɛ ɖò Pine Bluff é ɔ, mǐ d’alɔ wema mɛ bo na huzu gbexosin-alijitɔ́ titewungbe. Mǐ ɖó nukún tawun, ɖó nukúnkpénuwutɔ́ agbegbe tɔn mǐtɔn jló ɖɔ mǐ ni d’alɔ ɖò agun ɖé mɛ ɖò Texas, gbexosin-alijitɔ́ titewungbe wɛ é ka ba ɖɔ mǐ ni nyí ɖò finɛ. Huzuhuzu mɔhun dɔn mǐ tawun. Enɛ wu ɔ, mǐ nɔte, bo nɔte, bo ɖò nukún ɖó wɛ ɖɔ Gbɛ̌ na na mǐ xósin ɖé, amɔ̌, vɔtɔ́ jɛn mǐ nɔ wá mɔ wemagbáví mǐtɔn ɖè. Nukɔnmɛ ɔ, mǐ wá mɔ wema-sɛ́dó-mɛ ɖé gbè ɖokpo. È sɔ́ azɔ̌ d’así nú mǐ bɔ mǐ na bɛ́ tomɛyiyizɔ́ ɔ. Janvier 1965 wɛ. Nɔví Leon Weaver, ee nyí titoblonúnǔtɔ́ Wěɖegbɛ́ Alaxɔ États-Unis tɔn tɔn dìn é wɛ è sɔ́ azɔ̌ d’así na, b’ɛ na nyí nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖò hwe ɖokpo ɔ nu xá mì.\nXɛsi ɖi mì dó nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn nyínyí wu. Xwè ɖokpo mɔ̌ alǒ táan kpɛɖé jɛ nukɔn nú nukúnkpénuwutɔ́ huzuhuzu ce ɔ, nukúnkpénuwutɔ́ agbegbe tɔn James A. Thompson, Jr. kpɔ́n ɖɔ un ka jɛxa bo na wà azɔ̌ ɔ à jí. É sɔ́ xomɛnyínyɔ́ dó xlɛ́ mì fí ɖěɖee un sixu bló huzuhuzu ɖè lɛ é, bo kɛnu dó nǔwukpikpé ɖěɖee nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖagbe ɖé ɖó na ɖó lɛ é wu. Un ko ɖò nukúnkpénuwutɔ́zɔ́ ɔ mɛ nú táan klewun ɖé cobo wá mɔ ɖɔ un ɖó hudo wěɖexámɛ enɛ tɔn. Ee è sɔ́ azɔ̌ d’así nú mì gudo é ɔ, Nɔví Thompson wɛ nyí nukúnkpénuwutɔ́ agbegbe tɔn nukɔntɔn e un wà azɔ̌ xá é. Un kplɔ́n nǔ gègě ɖò nɔví sunnu gbejinɔtɔ́ enɛ gɔ́n.\nAlɔ e sunnu gbejinɔtɔ́ elɔ lɛ dó mì é sù nukún ce mɛ\nÐò hwenɛnu ɔ, è nɔ kplɔ́n azɔ̌ klewun ɖé nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ. Un zán aklunɔzán gblamɛ ɖokpo bo kpɔ́n nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn ɖé hwenu e é ɖò agun ɖé ba kpɔ́n wɛ é. Enɛ gudo ɔ, é lɔ zán aklunɔzán gblamɛ e bɔ d’ewu é, bo kpɔ́n mì hwenu e un ɖò agun ɖevo ba kpɔ́n wɛ é. É ɖè wě xá mì, bo xlɛ́ ali mì. Amɔ̌ enɛ gudo ɔ, mǐɖesunɔ bɛ́ azɔ̌. Un flín ɖɔ un ɖɔ nú Gloria ɖɔ: “É na jó mǐ dó nugbǒ wɛ à?” Amɔ̌, un wá ɖó ayi nǔ taji ɖé wu. Nɔví sunnu ɖagbe e sixu d’alɔ mɛ lɛ é ɖò finɛ tɛgbɛ, è ni vɛ́ ko jó ye dó kpowun nú ye ni d’alɔ mɛ wɛ nyí xó ɔ. Alɔ e nɔví sunnu J. R. Brown ee wá nyí nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ ɖé é, kpo ee Fred Rusk ee nyí hagbɛ̌ xwédo Betɛli tɔn tɔn ɖé é dó mì é kpo kpó ɖò nukún ce mɛ sù wɛ kaka jɛ égbé.\nAkɔ cyancyan gbakpé tawun ɖò hwenɛnu. É sù gbè ɖokpo bɔ KKK lɛ ɖò zɔnlin ɖi wɛ ɖò toxo e mǐ ba kpɔ́n é ɖé mɛ ɖò Tennessee. Un flín hweɖevonu e gbɛ̌ta kúnnuɖegbe tɔn ɖé nɔte ɖò nùbaɖutɛn ɖé bá ɖu hwemɛ núɖuɖu é. Un xwè afɔɖayǐtɛn sunnu lɛ tɔn, bo ɖ’ayi wu ɖɔ nya e kwiji tawun bo ɖè nǔ dó wutu, bo cí yovó e ɖò akɔ cyancyan gbɛ́ta ɖé mɛ é ɖɔhun é ɖé site bo jɛ gudo ce. Amɔ̌, nɔví sunnu yovó e d’agba tawun hú nyɛ, alǒ nùxɔtɔ́ kwijikwiji ɔ é lɔ byɔ afɔɖayǐtɛn ɔ, hwenu e mǐdɛɛ lɛ ko byɔ mɛ gudo é. É kanbyɔ mì ɖɔ: “Nǔ bǐ ɖò yiyi wɛ ganji sín, Nɔví Herd?” Nùxɔtɔ́ ɔ sɔ́ zán afɔɖayǐtɛn ɔ ǎ bo yawu tɔ́n sín finɛ. Ðò xwè lɛ gblamɛ ɔ, un mɔ ɖɔ akɔ cyancyan ɔ, é kún nyí sinmɛ agbaza tɔn e mɛɖé ɖó é wu wɛ é nɔ sín tawun ó; loɔ, hwɛhuhu wu wɛ é nɔ sín; hwɛhuhu Adamu tɔn wà nǔ dó mǐ bǐ wu. Un lɛ́ kplɔ́n ɖɔ enyi nɔví ɖé na bo ɖó sinmɛ agbaza tɔn alɔkpa ɖebǔ ɔ, nɔví jɛn é nyí, bɔ enyi é byɔ ɖó mɔ̌ ɔ, é na kú dó ta mɛtɔn mɛ.\nVIVƆNU E NYƆ́ TAWUN É ÐÉ\nXwè 33 wɛ mǐ bló ɖò tomɛyiyizɔ́ ɔ mɛ. Un mɔ nyɔna gègě kpo nǔ e nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ lɛ é gègě kpo ɖò xwè enɛ lɛ vlamɛ. Amɔ̌, ajɔ ɖevo lɛ́ ɖò ali jí bo ja. Ðò août 1997 ɔ, dlɔ̌ e mǐ kú nú xwè gègě é huzu dlɔ̌ aɖi. È ylɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wá wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli États-Unis tɔn, mǐ d’alɔ wema mɛ na azɔn nukɔntɔn ɔ é ɔ, xwè 38 mɔ̌ ɖó wɛ é ɖè nɛ. Sun e bɔ d’ewu é mɛ ɔ, mǐ jɛ azɔ̌ wà jí ɖò Betɛli. Un vɛdo ɖɔ nɔví sunnu agbanɖotananɔ e ɖò Betɛli lɛ é jló ɖɔ má w’azɔ̌ nú táan ɖé kpowun wɛ sín, amɔ̌, nǔ lɛ sɔ́ wá yì gbɔn mɔ̌ ǎ.\nJɛ̌ xɔ akwɛ ɖé wɛ Gloria nyí hwenu e un da ɛ é, bo lɛ́ nyí jɛ̌ xɔ akwɛ ɖé égbé\nFí nukɔntɔn e è ɖè azɔ̌ nú mì dó é wɛ nyí Azɔ̌xɔsa Sinsɛnzɔ́ tɔn. Un kplɔ́n nǔ gègě ɖò finɛ. Nɔví sunnu e ɖò finɛ lɛ é ɖó na kpé nukún dó nǔ e ɖò taji, bo lɛ́ gɛ́dɛ́ bɔ kplékplé mɛxo lɛ tɔn kpo nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn e ɖò tò ɔ mɛ lɛ é kpo kanbyɔ lɛ é gègě wu. Lee nɔví sunnu e kplɔ́n azɔ̌ mì lɛ é ɖó suúlu bo d’alɔ mì gbɔn é sù nukún ce mɛ tawun. É ɖò mɔ̌ có, un mɔ ɖɔ enyi è lɛ́ ɖè azɔ̌ nú mì dó finɛ dìn ɔ, un na cí mɛ e bɛ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ é ɖɔhun.\nGloria kpo nyì kpo yí wǎn nú gbɛzán Betɛli tɔn. Hwebǐnu wɛ mǐ nɔ yawu fɔ́n zǎnzǎn lɛ, bɔ aca enɛ ka nɔ d’alɔ tawun ɖò Betɛli. Ðò xwè ɖokpo mɔ̌ gudo ɔ, un huzu alɔgɔtɔ́ Wěɖegbɛ́ Sinsɛnzɔ́ tɔn Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ tɔn. Enɛ gudo ɖò 1999 ɔ, è sɔ́ azɔ̌ d’así nú mì bɔ un nyí ɖokpo ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ. Azɔ̌ enɛ kplɔ́n nǔ gègě mì, amɔ̌ taji bǐ ɔ wɛ nyí ɖɔ, é ɖò wɛn ɖɔ Jezu Klisu wɛ nyí gǎn nú agun Klisanwun tɔn, é nyí gbɛtɔ́ ɖebǔ ǎ.\nSín 1999 ɔ, è jɔwu mì bɔ un ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ mɛ\nNú un kpɔ́n gudo sɛ́dó ɔ, lee nǔ cí nú gbeyiɖɔ Amɔsi é ɖɔhun wɛ nǔ nɔ cí nú mì kpɛɖé hweɖelɛnu. Jehovah ɖó ayi lɛngbɔnyitɔ́ yayǎ enɛ e nɔ wà azɔ̌ e táan tɔn nɔ wá wá, b’ɛ nyí nukúnkpikpe dó fígi wu é; fígi ɔ, nùɖuɖu ɖé wɛ bɔ è nɔ kpɔ́n dó mɔ nǔ e yatɔ́nɔ lɛ kɛɖɛ nɔ ɖu é. Mawu sɔ́ azɔ̌ d’así nú Amɔsi b’ɛ na nyí gbeyiɖɔ; é ɖò wɛn ɖɔ azɔ̌ e hɛn nyɔna gègě wá n’i ɖò gbigbɔ lixo é ɖé wɛ. (Am. 7:14, 15) Ðò ali ɖokpo ɔ nu ɔ, Jehovah ɖó ayi nyɛ mɛ e nyí glesi wamamɔnɔ ɖé sín vǐ é wu ɖò Liberty, Indiana, bo kɔn nyɔna gègě dó jǐ ce; nyɔna lɛ sukpɔ́ dín bɔ un tlɛ sixu ɖɔ bǐ ǎ! (Nùx. 10:22, nwt) Un mɔ tawun ɖɔ gbɛzán ce bɛ́ wǔɖéwúɖé ɖò agbaza lixo, amɔ̌, é fó kpo nyɔna gbigbɔ tɔn ɖaxó ee un ma tlɛ sixu lin gbeɖé ǎ lɛ é kpo!


Sinsɛn Klisanwun Tɔn Gbakpé Akɔta Gègě Mɛ | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Basque-Gbè Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Cibemba Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Dayak Ngaju Edo Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galice-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibinda Ibo Iloko Indonésie-Gbè Irlande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lhukonzo Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Miskito Mixe Mixtèque (Guerrero) Mooré Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Pays-Bas-Gbè Penjabi Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Sena Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zapotec-Gbè (Lachiguiri Tɔn) Zoulou\nSinsɛn Klisanwun Tɔn Gbakpé Akɔta Gègě Mɛ\nMɛsɛ́dó lɛ setónú nú gbeɖiɖe Jezu tɔn e ɖɔ ɖɔ è ni jla wɛnɖagbe ɔ gbɔn ayikúngban ɔ bǐ jí é. Ðò 47 H.M. tɔn ɔ, nɔví e ɖò Antyɔci lɛ é sɛ́ Pɔlu kpo Baanabasi kpo dó tomɛ Mawuxó jla gbé. Wɛnjlatɔ́ kanɖodonǔwutɔ́ wè lɛ gbɔn Azíi Kpɛví sín gbě ɔ bǐ jí, bo yì fí ɖé lɛ ɖi Dɛɛbe, Lisitli kpo Ikoniyɔmu kpo.\nPɔlu kpo Baanabasi kpo jla wɛnɖagbe ɔ mɛ lɛ bǐ, dɔkunnɔ kpo wamamɔnɔ kpo, yɔkpɔvu kpo mɛxo kpo bǐ. Gbɛtɔ́ gègě yí nugbǒ e kúnkplá Klisu é. Hwenu e Pɔlu kpo Baanabasi kpo jla wɛnɖagbe ɔ Sɛjiwusi Polusi ee nyí tokpɔngán Ciplu tɔn é ɔ, majikiblotɔ́ ɖé tɛ́n kpɔ́n bo na sú ali tɔn dó ye. Pɔlu ɖɔ nú majikiblotɔ́ ɔ ɖɔ: ‘Jehovah sín alɔ na jɛ wǔ we.’ Tlolo kpowun ɔ, majikiblotɔ́ ɔ va nukún. Ee Tokpɔngán Polusi mɔ mɔ̌ é ɔ, é huzu nùɖitɔ́.\nPɔlu kpo Baanabasi kpo jla wɛnɖagbe ɔ gbɔn fí lɛ bǐ, sín xwé ɖé gbè jɛ xwé ɖé gbè, ɖò axi lɛ mɛ, ɖò ali jí, kpo kplɔ́ngbasá lɛ kpo. Hwenu e ye gbɔ azɔn nú afɔkponɔ ɖé ɖò Lisitli é ɔ, mɛ ɖěɖee mɔ nùjiwǔ ɔ lɛ é lin ɖɔ nǔmɛsɛn wɛ ye nyí bo tɛ́n kpɔ́n bo na sɛ̀n ye. Amɔ̌, Pɔlu kpo Baanabasi kpo gbɛ́ nú ye, bo ɖɔ: ‘Mi sɛ̀n Mawu kɛɖɛ! Gbɛtɔ́ kpowun wɛ nú mǐ.’ Enɛ gudo ɔ, Jwifu ɖé lɛ wá bo fɔ́n togun ɔ dó Pɔlu jí. Ye nyí awinnyaglo d’è, bo dɔn ɛ yì toxo ɔ gudo, bo vɛdo ɖɔ é ko kú wɛ sín. Amɔ̌, Pɔlu ka kpò ɖò gbɛ̀! Tlolo kpowun ɔ, nɔví lɛ wá d’alɔ ɛ bo kplá ɛ byɔ toxo ɔ mɛ. Nukɔnmɛ ɔ, Pɔlu lɛkɔ yì Antyɔci.\nÐò 49 H.M. tɔn ɔ, Pɔlu lɛ́ yì tomɛ ɖevo. Ee é lɛkɔ yì kpɔ́n nɔví ɖěɖee ɖò Azíi Kpɛví ɔ lɛ é gudo é ɔ, é hɛn wɛnɖagbe ɔ yì fí e tlɛ lín hú mɔ̌ é ɖé, é wɛ nyí Elɔpu. É yì Atɛni, Efɛzi, Filipu, Tɛsaloniki kpo fí ɖevo lɛ kpo. Silasi, Luki kpo Timɔtée e ɖò winnyawinnya mɛ é kpo gɔ́ nú Pɔlu ɖò tomɛyiyi tɔn hwenu. Ye w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ bo ɖó agun lɛ ayǐ, lobo d’alɔ ye bonu ye na lidǒ. Pɔlu nɔ Kɔlɛnti nú xwè ɖokpo adaɖé, bo dó wusyɛn lanmɛ nú nɔví ɖěɖee ɖò finɛ lɛ é. É jla wɛnɖagbe, kplɔ́n nǔ mɛ, bo wlan wema sɛ́dó agun gègě. É nɔ lɛ́ wà azɔ̌ ɖé, goxɔgbátɔ́ wɛ n’i. Pɔlu lɛ́ wá lɛkɔ yì Antyɔci.\nÐò nukɔnmɛ ɖò 52 H.M. tɔn ɔ, Pɔlu yì tomɛ azɔn atɔngɔ ɔ, é bɛ́sín Azíi Kpɛví ɔ. É yì fí e lín tawun ɖò totaligbé é, ɖi Filipu, bɔ enɛ gudo ɔ, é gosin dɔ̌n bo wá Kɔlɛnti. Xwè gègě wɛ Pɔlu zán ɖò Efɛzi, bo kplɔ́n nǔ mɛ, gbɔ azɔn nú mɛ, bo d’alɔ agun ɔ. É nɔ lɛ́ xwlé xóɖiɖɔ agbawungba tɔn lɛ mɛ gbè bǐ gbè ɖò wemaxɔmɛ ɖé sín ataa jí. Mɛ gègě ɖótó è, bo huzu gbɛzán yetɔn. Gudo mɛ ɔ, Pɔlu yì Jeluzalɛmu, hwenu e é ko jla wɛnɖagbe ɖò tò gègě mɛ gudo é.\n“Hǔn, mi yì bo kplɔ́n nǔ akɔta lɛ bǐ, bonu ye ni huzu ahwanvu ce.”—Matie 28:19\nNùkanbyɔ lɛ: Zǎn ɖiɖe tò tɔn e ɖò Biblu towe mɛ é (Lẹdogbedevomẹ Aihọn Yọyọ Tọn, Nudọnamẹ Dogọ B13), bo ɖɔ fí e Pɔlu gbɔn ɖò tomɛyiyi tɔn lɛ hwenu é.\nAxɔsuɖuto ɔ Jlajla: Wɛnɖagbe ɔ Jijla Gbɔn Gbɛ̀ ɔ Bǐ Mɛ


“Lɛngbɔ̌ ɖé Bú ɔ, Un Na Yì Ba” (Ezekiyɛli 34:16)\n“Lɛngbɔ̌ ɖé Bú ɔ, Un Na Yì Ba”\nLɛngbɔ̌ ɔ flú bǐ. Hwenu e é ɖò ama ɖu wɛ é ɔ, é jó lɛngbɔ̌ e kpò lɛ é dó, bo ka tuùn ǎ. Dìn ɔ, é sɔ́ mɔ lɛngbɔ̌hwan ɔ ǎ, é ka sɔ́ lɛ́ mɔ lɛngbɔ̌nyitɔ́ ɔ ǎ. Zǎn ɖò kúkú wɛ. Kanlin nǔwlíɖutɔ́ lɛ ɖò tɔdo e mɛ é bú ɖè é, alɔcyɔnmɛjitɔ́ ɖě ka ɖè ǎ. Wǎgbɔ tɔn ɔ, é sè mɛ e é tuùn é ɖé sín gbè, lɛngbɔ̌nyitɔ́ tɔn sín gbè, é kánwezun yì lɛngbɔ̌ ɔ gɔ́n, zé è, bú avɔ tɔn dó è, bo sɔ́ ɛ yì xwégbe.\nJEHOVAH jlɛ́ éɖée dó lɛngbɔ̌nyitɔ́ mɔhun wu azɔn mɔkpan. É na mǐ ganjɛwu ɖò Xó tɔn mɛ bo ɖɔ: “Nyiɖesu wɛ na yì ba lɛngbɔ̌ ce lɛ mɔ, bo kpé nukún dó ye wu.”—Ezekiyɛli 34:11, 12.\n‘Un Na Kpé Nukún Dó Lɛngbɔ̌ Ce lɛ Wu’\nMɛ̌ mɛ̌ e ka nyí lɛngbɔ̌ Jehovah tɔn lɛ? Ðò klewun mɛ ɔ, mɛ ɖěɖee yí wǎn nú Jehovah bo nɔ sɛn ɛ lɛ é wɛ. Biblu ɖɔ: “Mi wá mǐ ɖekɔ́ nú Mawu Mavɔmavɔ, mi wá mǐ yì dò n’i, mi wá mǐ jɛkpo nú Mawu Mavɔmavɔ e bló mǐ é. Ðó é wɛ nyí Mawu mǐtɔn, bɔ mǐdɛɛ lɛ nyí togun tɔn; é wɛ nyí lɛngbɔ̌nyitɔ́ mǐtɔn, bɔ mǐdɛɛ lɛ nyí lɛngbɔ̌hwan e wu é nɔ kpé nukún dó é.” (Ðɛhan 95:6, 7) Lee lɛngbɔ̌ lɛ nɔ xwedó lɛngbɔ̌nyitɔ́ ɖé gbɔn é ɖɔhun ɔ, akpakpa nɔ sɔ́ mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ bɔ ye nɔ xwedó Jehovah e nyí Lɛngbɔ̌nyitɔ́ yetɔn é. Mɛ maɖóblɔ̌ wɛ ye nyí à? Eǒ. Hweɖelɛnu ɔ, mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn lɛ cí ‘lɛngbɔ̌ e gbadó,’ “lɛngbɔ̌ búbú” kpo “lɛngbɔ̌ e bú” lɛ é kpo ɖɔhun. (Ezekiyɛli 34:12; Matie 15:24; 1 Piyɛ́ɛ 2:25) É na bo nyí mɔ̌ ɔ, enyi mɛɖé jó Jehovah dó ɔ, é nɔ ɖó nukún hwebǐnu ɖɔ mɛ ɔ na lɛkɔ wá.\nA ka nɔ mɔ ɖɔ Jehovah kpò ɖò Lɛngbɔ̌nyitɔ́ emitɔn nyí wɛ à? Égbé ɔ, nɛ̌ Jehovah ka nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ emi nyí Lɛngbɔ̌nyitɔ́ ɖé gbɔn? Mǐ ni gbéjé kpɔ́n ɖò ali atɔn nu:\nÉ nɔ na nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn mǐ. Jehovah ɖɔ: “Un na kplá ye yì fí e ama zɔ́n ɖè ganji é. . . . Nǔgbo wɛ, ye na mɔ amagbo ɖagbe, bo na nɔ gbɔjɛ ɖò finɛ, ye na mɔ amagbo ɖagbe bo na mɔ ama e zɔ́n ganji lɛ ɖu.” (Ezekiyɛli 34:14) Jehovah nɔ gɔn nǔɖuɖu gbigbɔ tɔn vovo e nɔ fá kɔ nú mǐ lɛ é na mǐ dó hwetɔnnu kpɔ́n gbeɖé ǎ. A ka sixu flín xóta, xóɖiɖɔ alǒ video e na xósin nú ɖɛ e a xò, bo byɔ alɔdó é ɖé à? Enɛ na ganjɛwu we ɖɔ Jehovah nɔ kpé nukún dó hwiɖesunɔ wu à cé?\nÉ nɔ cyɔn alɔ mǐ jí bo nɔ lɛ́ nɔ gudo nú mǐ. Jehovah d’akpá ɖɔ: “Un na kplá ee zɛ ali é wá; un na bla akpa nú lɛngbɔ̌ e gblewǔ é, bo na na hlɔnhlɔn ee ɖò azɔn jɛ wɛ é.” (Ezekiyɛli 34:16) Jehovah nɔ na hlɔnhlɔn mɛ e gǎn hwedó lɛ é, alǒ mɛ e linkpɔ́n vunbla lɛ é. É nɔ bla akpa nú lɛngbɔ̌ tɔn lɛ, é nɔ d’alɔ ye bɔ akpa yetɔn nɔ kú, é na bo tlɛ nyí ɖɔ nǔɖitɔ́ hatɔ́ yetɔn lɛ wɛ wà mɔ̌ nú ye ɔ nɛ. É nɔ kplá mɛ e zɛ ali bo sixu ɖò xwi ɖí xá linlin masɔgbe lɛ wɛ lɛ é wá xwégbe.\nÉ nɔ mɔ ɖɔ emi ɖó na kpé nukún dó mǐ wu. Jehovah ɖɔ dó lɛngbɔ̌ tɔn lɛ wu ɖɔ: “Un . . . na gbɔn fí enɛ lɛ bǐ, bo na dɔn ye kplé. Lɛngbɔ̌ ɖé bú ɔ, un na yì ba.” (Ezekiyɛli 34:12, 16) Nú Jehovah ɔ, lɛngbɔ̌ ɖé bú ali ɔ, xó tɔn ko fó ǎ. É nɔ tuùn hwenu e lɛngbɔ̌ ɖé bú é, é nɔ ba lɛngbɔ̌ enɛ, bo nɔ j’awǎ hwenu e é mɔ ɛ é. (Matie 18:12-14) Nǔgbo ɔ, é ylɔ́ mɛsɛntɔ́ tɔn nǔgbo lɛ ɖɔ ‘lɛngbɔ̌ ce lɛ, lɛngbɔ̌ e wu un na kpé nukún dó lɛ é.’ (Ezekiyɛli 34: 11, 31) Hwi lɔ nyí ɖokpo ɖò lɛngbɔ̌ enɛ lɛ mɛ.\nNú Jehovah ɔ, lɛngbɔ̌ ɖé bú ali ɔ, xó tɔn ko fó ǎ. Enyi é mɔ lɛngbɔ̌ enɛ ɔ, é nɔ j’awǎ\n“Lɛ̌ Na Gbɛ̀ Mǐ Ð’ayǐ Tɔn Ðɔhun”\nEtɛwu Jehovah ka ɖò biba we wɛ, bo ɖò ylɔylɔ́ we ɖɔ a ni lɛkɔ wá emi gɔ́n? Ðó é jló ɖɔ a ni ɖó awǎjijɛ. É d’akpá ɖɔ emi ‘na gbà nyɔna emitɔn kɔn nyi’ lɛngbɔ̌ emitɔn lɛ jí. (Ezayíi 44:3) Akpá enɛ nyí akpá yayǎ ɖé kpowun ǎ. Hwiɖesunɔ na ko mɔ kúnnuɖenú enɛ tɔn tlɔlɔ.\nFlín lee nǔ cí nú we hwenu e a tuùn Jehovah é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, nɛ̌ nǔ ka cí nú we azɔn nukɔntɔn e a kplɔ́n nǔgbo e sɔ́ akpakpa mɛ dó nyikɔ Mawu tɔn kpo linlin e é ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ é kpo wu é? A ka flín lee kpɔ́ninɔ xá Klisanwun hatɔ́ lɛ ɖò kpléɖókpɔ́ lɛ kpo kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ kpo jí é nɔ fá kɔ nú we gbɔn é à? Hwenu e a kpéwú bo jla wɛnɖagbe ɔ mɛ e ɖó jlǒ nǔjɔnǔ tɔn ɖé é ɔ, a lɛkɔ yì xwégbe kpo awǎjijɛ kpo bɔ é lɛ́ jɛmɛ nú we tawun à cé?\nA sixu lɛ́ mɔ awǎjijɛ enɛ lɛ. Mɛsɛntɔ́ Mawu tɔn hwexónu tɔn lɛ xoɖɛ bo ɖɔ: “Mawu Mavɔmavɔ, lɛ̌kɔ nú mǐ wá gɔ̌n towe, bonu mǐ na lɛkɔ wá nǔgbo. Lɛ̌ na gbɛ̀ mǐ ɖ’ayǐ tɔn ɖɔhun.” (Gbɛvíhan 5:21) Jehovah na xósin nú ɖɛ enɛ, bɔ togun tɔn lɛkɔ wá, bo sɛn ɛ kpo awǎjijɛ kpo. (Nɛɛmíi 8:17) Jehovah na wà nǔ ɖokpo ɔ nú hwi lɔ.\nÉ ɖò mɔ̌ có, kɔlilɛ wá Jehovah gɔ́n ɖiɖɔ nɔ bɔwǔ, mɔ̌ biblo ka nɔ d’ayihun ǎ. Kpɔ́n wuvɛ̌ ɖěɖee è nɔ mɔ ɖò kɔlilɛ mɛ é ɖé lɛ, kpo lee a sixu ɖu ɖò ye jí gbɔn é kpo.\nBo na dó d’alɔ we bonu a na flín awǎjijɛ e è nɔ mɔ ɖò gbɛ̌didó xá togun Mawu tɔn mɛ é ɖé lɛ ɔ, kpɔ́n video Mǐ Ðò Bǔ Xwédo ɖé Ðɔhun Gbɔn Gbɛ̀ ɔ Bǐ Mɛ ɔ.


Xwɛ̌ Jɛ̀hóvà Zàse Ɓě Nyu Wa Ðíí Ɓě Gbo Kpáa Ðé Fũ̀à-Fṹá-Tì Múɛ́?\nGǎ-ɖɛ̀ ɖò dyi kpáín, Jɛ̀hóvà Zàse ɓě fṹà ɓɛ́ wa ké ɖɛ ɖò nyu ɓó wa ɖíí ɓě ɓɛ́ gǎ-ɖɛ̀ kpáa gboɛɛ gbo kpá jè. Kũ̀à nì kà ɓěa tɛ̀mɛ̀ìn kà ɓɛ́ à ɖɛɓɛìn ɖɛ̀ɓɛ̀ìn mú jǎà kɛ. (Jɔ̃́ɔ́ 13:34, 35; 1 Jɔ̃́ɔ́ 3:17, 18) Xwɛ̌ à nyu wa gbo kpáa kɛ́?\nÀ tò wíɖí. Ti ɓɛ́ mɔ́ vɛ̀nɛ̀ ɖò kpá ma ɖé Júɖìà-ɓòɖòɔ̀ kɔ̃ɛɛ, Kɛ́ɖɛ́ì ɖeín-sí-nyɔ̀ ɓě nì ma ɖé Ã́tìà-hwɔ̀ɖɔ̀ɔ̀ múɛɛ tò ma wíɖí ɓɛ́ wa ké ma wa ɖíí Kɛ́ɖɛ́ì ɖeín-sí-nyɔ̀ ɓě nì ma ɖéɛ gbo kpá. (Àpɔ́sò 11:27-30) Kà dyúáɖòɔ̀ kǎà à dyiɛ wɔ̃́ kà ɓɛ́ à ɖíí ɓěɔ̀ nì gǎ dyéɛń ɖé ɓóɖóɔ̀ wáká ɖò kɔ̃ ní, nìí, à tò wíɖí ɖé à dyí-poìn-kpòɔ̀ mú ɓɛ́ wa ké nyɔ ɓě nìà gǎ dyéɛń nyɛɛ gbo-kpáìn-ɖɛ̀ ɓě nyí.—2 Kɔ̀ɖéíntĩ̀ɔ̀ 8:13-15.\nÀ nyu ɖɛ ɓě ɓɛ́ìn wa gbo kpáa jɛ́ɛ́ kɛ. Gǎ-ɖɛ̀ ɖò dyi kpáín, ɛ́ɖɔ̀ ɓě gã̀à ɓó dyiɛɛ mɔ́ dyí-poìn-kpòɔ̀ nyɔ ɖò-ɖò séín dyi, ké wa dyéɛ gbo ká ɓɛ́ ɖɛ gbà ɖò se wa gbo kpá kɛ. À ɖíí ɓě mɔ̀à gbo-kpá-kpáɔ̀ dyúa-nì-nyɔ̀ ɓěɛɛ dyéɛ gbo ɓɛ́ ɖii-ɖɛ̀ kè náá-nì kè ɖɔ kè pɛ̃́-naín ɔ kè kɔ̃ùn ɓě ké nì. Jɛ̀hóvà Zàse pàɖǎ ɓě ɓɛ́ wa dyuò kũ̀à ɖò-ɖò ɓěɛɛ, tò wa mìɔùn ké wa mu wa mìɔùn sɔ̃ kɔ̃ ɓɛ́ wa ké gbo-kpá-sɔ̃̀ tò, mɔɔ ɓɛ́ wa ké Kĩ́dɔ̃̀ Hɔ́ɔ̀ kè wa ɖíí ɓěɛ̀ gbǒ ɓě nyìnìàìn dyíin nyɛɛ po ɖe. Gbo-kpɔ̃ìn-kpɔ̃ìn ɓɛ́ à kpáìn múàǔn dyi ɖé à dyí-poìn-kpòòɔ̀ mú, kè ɖɛ ɓě à ɖǎ cɛ̃́ sɔ̀ìn ɖé à kè à ɖíí ɓěɔ̀ kũ̀à nyu-nyu múɛɛ nyuɛ ké à ɓɛ́ìn gbo-kpáìn-ɖɛ̀ ɓě kè kũ̀à-nyu-nyɔ̀ ɓě dyí poɛ̀n wàɖà ɖé fũ̀à-fṹá-tì mú. À nyí “nyɔ ɓě ɓɛ́ à kè wa kè mɔ̀à nyɔ dyúáɖò ɖé [hwìɖǐǐ-taɓa-taɓaɔ̀] múɛ” gbo-kpá-kpá dyɛo, kɛɛ ɔ dyi ɓéɖé ɓɛ́ ɔ ké ná nìǐn, à kpá nyɔ tɔ̀ɔ̀ ɓě gbo ɖekè kɛbì wa mɛ sɔ̀ ɓiè-kpò kà kò ɖò múɛ.—Gàɖézìà 6:10.\nÀ nyí wa hwòɖǒ-dyi-dè-dè sɔ̀ìn ɖé Báɓòɔ̀ mú kè gbo-kpá-kpá ɓɛ́ wa ké gǎ-ɖɛ̀ɔ̀ hwòɖǒ kùìn. Nyɔ ɓě ɓɛ́ gǎ-ɖɛ̀ kpáa gboɛɛ mɔ́ hwòɖǒ-dyi-dè-dè cá. Ðé ti ɓě nì kàà múɛɛ, à kpa kpéí sɔ̀ìn ɖé Jɛ̀hóvà, ɓɛ́ “ɔ dè à hwòɖǒ dyi ɖé à gǎ-dyé-dyé séín mú” kɛɛ gbo. (2 Kɔ̀ɖéíntĩ̀ɔ̀ 1:3, 4) À kpáìn múàǔn dyi ɓɛ́ à ké ɖɛ ɓě Gèɖèpɔ́ɔ̀ ɖáìn nyɔǔn nyɛ́nɛ́ín nyɛɛ nyɔ ɓě ɓɛ́ wa hwòɖǒ kpá ɖé ɖeiɛɛ gbo cɛ̃.Ké à tɛ̀mɛ̀ìn wa jɛ́ɛ́ kà ɓɛ́ Gèɖèpɔ́ɔ̀ Kã́á-ɓòɖòɔ̀ mú gǎ-ɖɛ̀ séín ɓě dyi zĩ̀ìn kàǔn wɛ̃.—Wɛ̀ɖɛ̀ɓèɖésĩ̀ɔ̀ 21:4.\nÐɛ́ kɔ̃̀ jè Jɛ̀hóvà Zàse ɓě ɓɛ́àìn gbo-kpá-sɔ̃̀ tòɛ̀ wàɖà ɖé fũ̀à-fṹá-tì múɛ́?\nÐɛ́ mɔ̀ hwòɖǒ-dyi-dè-dè sɔ̀ìn ɖé Báɓòɔ̀ mú ɓɛ́ à ɓɛ́ìn nyɔ ɓě póà gǎ-ɖɛ̀ xwaún wɛ̃ɛ nyíɛ kɛ́?