“Un Nɔ Ylɔ́ Mi Ðɔ Xɔ́ntɔn” | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Avril 2020\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Assam-Gbè Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chiga Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Havu Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Ichinamwanga Idoma Igede Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Konkani (Romain) Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lari Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Manyawa Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Sign Language Niue-Gbè Norvège-Gbè Nsenga Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Taabwa Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Allemagne Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Argentine Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Bolivie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chili Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Congo Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Costa Rica Tɔn Tokunɔgbe Croatie Tɔn Tokunɔgbe Cuba Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe France Tɔn Tokunɔgbe Grande-Bretagne Tɔn Tokunɔgbe Grèce Tɔn Tokunɔgbe Guatemala Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Hongrie Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Indonésie Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Japon Tɔn Tokunɔgbe Kenya Tɔn Tokunɔgbe Madagascar Tɔn Tokunɔgbe Malawi Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Mozambique Tɔn Tokunɔgbe Nicaragua Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Paraguay Tɔn Tokunɔgbe Pérou Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Pologne Tɔn Tokunɔgbe Portugal Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Roumanie Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Salvador Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tokunɔgbe Suède Tɔn Tokunɔgbe Taïwan Tɔn Tokunɔgbe Tchèque Tɔn Tokunɔgbe Thaï Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tokunɔgbe Zambie Tɔn Tokunɔgbe Zimbabwe Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\n“Un Nɔ Ylɔ́ Mi Ðɔ Xɔ́ntɔn”\n“Un nɔ ylɔ́ mi ɖɔ xɔ́ntɔn, ɖó nǔ e un sè ɖò Tɔ́ ce nu lɛ bǐ wɛ un ɖexlɛ́ mi.”—JAAN 15:15.\nHAN 13 Klisu, Kpɔ́ndéwú Mǐtɔn\n1. Nɛ̌ a ka nɔ zun xɔ́ntɔn vívɛ́ xá mɛɖé gbɔn?\nHWƐHWƐ ɔ, cobonu a na zun xɔ́ntɔn vívɛ́ xá mɛɖé ɔ, é nɔ byɔ jɛ nukɔn ɖɔ a ni zán hwenu ɖó kpɔ́ xá ɛ. Ðó mi nɔ ɖɔ xó xá miɖée dó linlin mitɔn lɛ kpo nǔ e mi ko mɔ kpɔ́n lɛ é kpo jí wutu ɔ, mi huzu xɔ́ntɔn. Amɔ̌, nǔɖe lɛ nɔ glɔ́n ali nú mǐ ɖò xɔ́ntɔn vívɛ́ zunzun xá Jezu mɛ. Etɛ lɛ mɔ̌ ka wɛ?\n2. Nǔ nukɔntɔn tɛ ka nɔ glɔ́n ali nú mǐ?\n2 Nǔ nukɔntɔn e nɔ glɔ́n ali nú mǐ é wɛ nyí ɖɔ mǐ nɔ mɔ Jezu cɔɔ lě ǎ. Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ gegě mɔ wuvɛ̌ enɛ. É ɖò mɔ̌ có, mɛsɛ́dó Piyɛ́ɛ ɖɔ: “Mi mɔ ɛ ǎ, có mi ka yí wǎn n’i; mi ɖò mimɔ ɛ wɛ dìn ǎ, có mi ka ɖi nǔ n’i.” (1 Pi. 1:8) Enɛ wu ɔ, è na bo ma nɔ mɔ Jezu cɔɔ lě ǎ ɔ, è sixu zun xɔ́ntɔn vívɛ́ xá ɛ.\n3. Nǔ wegɔ́ tɛ ka nɔ glɔ́n ali nú mǐ?\n3 Nǔ wegɔ́ e nɔ glɔ́n ali nú mǐ é wɛ nyí ɖɔ mǐ sixu ɖɔ xó nú Jezu ǎ. Nú mǐ ɖò ɖɛ xò wɛ ɔ, Jehovah wɛ mǐ nɔ ɖɔ xó na. Nǔgbo wɛ ɖɔ nyikɔ Jezu tɔn gblamɛ wɛ mǐ nɔ xoɖɛ gbɔn, amɔ̌, mǐ nɔ ɖɔ xó n’i ǎ. É ɖò wɛn ɖɔ Jezu kún jló ɖɔ mǐ ni xoɖɛ sɛ́dó emi ó. Aniwu? Ðó ɖɛxixo ɔ, Mawu sinsɛn mǐtɔn sín akpáxwé ɖé wɛ, bɔ Jehovah kɛɖɛ wɛ è ka ɖó na sɛn. (Mat. 4:10) É ɖò mɔ̌ có, mǐ hɛn ɔ, mǐ na xlɛ́ ɖɔ mǐ yí wǎn nú Jezu.\n4. Nǔ atɔngɔ́ tɛ ka nɔ glɔ́n ali nú mǐ? Etɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xóta elɔ mɛ?\n4 Nǔ atɔngɔ́ e nɔ glɔ́n ali nú mǐ é wɛ nyí ɖɔ jixwé wɛ Jezu ɖè, enɛ wu ɔ, mǐ sixu zán hwenu ɖó kpɔ́ xá ɛ tlɔlɔ lě ǎ. Amɔ̌, mǐ sixu tɛ́n kpɔ́n bo tuùn nǔ gegě dó Jezu wu, enyi mǐ ma tlɛ ɖò kpɔ́ xá ɛ cɔɔ lě ǎ ɔ nɛ. Mǐ na gbéjé nǔ e mǐ sixu wà, bɔ xɔ́ntɔn mǐ kpo é kpo tɔn na vɛ́ d’eji é ɛnɛ kpɔ́n. Amɔ̌, mi nú mǐ ni tó gbéjé nǔ e wu é ɖò taji ɖɔ mǐ ni zun xɔ́ntɔn vívɛ́ xá Klisu é kpɔ́n hwɛ̌.\nETƐWU É KA ÐÒ TAJI ÐƆ MǏ NI ZUN XƆ́NTƆN XÁ JEZU?\n5. Etɛwu mǐ ka ɖó na zun xɔ́ntɔn xá Jezu? (Lɛ̌ kpɔ́n gbǎví “ Xɔ́ntɔn Zunzun Xá Jezu Nɔ Zɔ́n Bɔ Mǐ Nɔ Zun Xɔ́ntɔn Xá Jehovah” kpo “ Ðǒ Linlin E Ðò Jlɛ̌ Jí É Dó Azɔ̌ Jezu Tɔn Wu” kpo.)\n5 Enyi mǐ ba na ɖó kancica ɖagbe ɖé xá Jehovah ɔ, é ɖò dandan ɖɔ mǐ ni nyí xɔ́ntɔn Jezu tɔn. Etɛwu nǔ ka nyí mɔ̌? Hwɛjijɔ we ɖíe. Nukɔntɔn ɔ, Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “[Tɔ́ ɔ] yí wǎn nú mi, ɖó mi yí wǎn nú mì.” (Jaan 16:27) É lɛ́ ɖɔ: “Mɛ ɖebǔ sixu yì Tɔ́ ɔ gɔ́n nyɛ mɛvo ǎ.” (Jaan 14:6) Nú è ba na zun xɔ́ntɔn xá Jehovah, bo ma ka ɖó kancica syɛnsyɛn ɖé xá Jezu ǎ ɔ, é na cí ɖɔ è jló na byɔ xwé ɖé gbè ma gbɔn hɔn linu ɖɔhun. Jezu zán nǔjlɛdonǔwu mɔhun hwenu e é ɖɔ dó éɖée wu ɖɔ emi wɛ nyí “hɔn nú lɛngbɔ̌ lɛ” é. (Jaan 10:7) Wegɔ́ ɔ, Jezu nɔ ɖè jijɔ Tɔ́ tɔn tɔn lɛ xlɛ́, bɔ nǔ bǐ nɔ vɔ ɖ’ewu. É ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Mɛ e mɔ mì ɔ ko mɔ Tɔ́ ɔ.” (Jaan 14:9) Enɛ wu ɔ, nǔ kplɔnkplɔn dó gbɛzán Jezu tɔn wu nyí ali taji ɖokpo bɔ mǐ na gbɔn bo tuùn Jehovah. Enyi mǐ nɔ kplɔ́n nǔ dó Jezu wu ɔ, wǎn e mǐ yí n’i é na jɛji. Bonu xɔ́ntɔn mǐ kpo Jezu kpo tɔn ka ɖò vívɛ́ d’eji wɛ ɔ, wǎn e mǐ yí nú Tɔ́ tɔn é na syɛn.\nXɔ́ntɔn Zunzun Xá Jezu Nɔ Zɔ́n Bɔ Mǐ Nɔ Zun Xɔ́ntɔn Xá Jehovah\nÐó mǐ ɖu hwɛhuhu gú wutu ɔ, mǐ sixu nɔ mǐɖoɖó bo zun xɔ́ntɔn xá Jehovah gbeɖé ǎ. Mǐ nyí xɔ́ntɔn Mawu tɔn hwenu e è jì mǐ tlolo é ǎ, loɔ, kɛntɔ́ tɔn wɛ mǐ nyí. Enɛ wu ɔ, cobonu mǐ na huzu xɔ́ntɔn tɔn ɔ, mǐ ɖó na tó dóhwɛ gbɔ xá ɛ hwɛ̌. (Hlɔ. 5:6-12) Jehovah sɔnǔ nú lee mǐ na dóhwɛ gbɔ xá ɛ gbɔn é gbɔn vɔsisa gbɛxɔnúmɛ tɔn Vǐɖokponɔ tɔn tɔn gblamɛ. Nú mǐ ɖi nǔ nú Jezu, bo nɔ lɛ́ setónú nú gbeɖiɖe tɔn lɛ ɔ, mǐ sixu huzu xɔ́ntɔn Jezu tɔn. (Jaan 3:16, 36; 15:14) Taji bǐ ɔ, nǔ e mǐ ɖi nú Jezu é na zɔ́n bɔ mǐ sixu dóhwɛ gbɔ xá Mawu. Hǔn, xɔ́ntɔn zunzun xá Jezu nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ zun xɔ́ntɔn xá Jehovah.\nÐǒ Linlin E Ðò Jlɛ̌ Jí É Dó Azɔ̌ Jezu Tɔn Wu\nKlisanwun-nyijɛtɔ́ lɛ ɖɔhun ɔ, Biblu Kplɔntɔ́ nukɔntɔn lɛ bló bɔ wanyiyi e ye ɖó nú Jezu é cyɔn yɛ kancica e ye ɖó xá Jehovah é jí, b’ɛ ka sɔgbe ǎ. Amɔ̌, ɖò bǐbɛ̌mɛ 1919 tɔn ɔ, ye wá mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ Jehovah kpo kancica e ye ɖó xá ɛ é kpo jí wɛ Mawu sinsɛn yetɔn ɖó na jinjɔn. É sù nukún mǐtɔn mɛ ɖɔ mǐ mɔ nǔ jɛ wu ɖɔ wanyiyi e mǐ ɖó nú Jezu é ɖò dandan cobɔ mǐ na vɛ́ kpo Jehovah kpo. Amɔ̌, mǐ ɖó na cɔ́ mǐɖée bo na lɔn nú wanyiyi e mǐ ɖó nú Jezu é na zɛ ee mǐ ɖó nú Jehovah é wu ǎ.—Jaan 16:27.\n6. Hwɛjijɔ ɖevo tɛ wu mǐ ka ɖó na zun xɔ́ntɔn xá Jezu? Tinmɛ.\n6 Nú mǐ ba ɖɔ Mawu ni sè ɖɛ mǐtɔn lɛ ɔ, mǐ ɖó na zun xɔ́ntɔn xá Jezu. É byɔ nǔ hugǎn “ɖò Jezu nyikɔ mɛ” ɖiɖɔ mɔ̌tɔn mɔ̌tɔn kpowun ɖò vivɔnu ɖɛ lɛ tɔn. Mǐ ɖó na mɔ nukúnnú jɛ lee Jehovah nɔ zán Jezu dó na sinkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ gbɔn é mɛ. Jezu ɖɔ nú mɛsɛ́dó lɛ ɖɔ: “Nǔ e mi na byɔ gbɔn nyikɔ ce mɛ ɔ, un na na bǐ mi.” (Jaan 14:13) Jehovah wɛ nɔ ɖótó ɖɛ mǐtɔn lɛ, bo nɔ lɛ́ na sinkɔn nú ye có, é na acɛ Jezu bonu é na nɔ bló bɔ jlǒ Tɔn na nɔ nyí wiwa. (Mat. 28:18) Enɛ wu ɔ, cobonu Mawu na na sinkɔn nú ɖɛ mǐtɔn lɛ ɔ, é nɔ tó kpɔ́n ɖɔ mǐ ka xwedó wěɖexámɛ Jezu tɔn à jí. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jezu ɖɔ: “Enyi mi nɔ sɔ́ nǔ ɖee gbɛtɔ́ lɛ wà nyi dó nú mi lɛ kɛ ye ɔ, Tɔ́ mitɔn e ɖò [jixwé] ɔ na sɔ́ mi lɔmɔ̌ tɔn lɛ kɛ mi. Loɔ, enyi mi ma nɔ sɔ́ nǔ ɖee gbɛtɔ́ lɛ wà nyi dò nú mi lɛ kɛ ye ǎ ɔ, Tɔ́ mitɔn na sɔ́ mi lɔmɔ̌ tɔn lɛ kɛ mi ǎ.” (Mat. 6:14, 15) Enɛ wu ɔ, kpɔ́n lee é ɖò taji sɔ́ ɖɔ mǐ ni nɔ wà nǔ xá mɛ ɖevo lɛ kpo xomɛnyínyɔ́ kpo lee Jehovah kpo Jezu kpo nɔ wà xá mǐ gbɔn é é!\n7. Mɛ ɖětɛ lɛ ka na ɖu vɔsisa gbɛxɔnúmɛ tɔn Jezu tɔn sín lè?\n7 Mɛ e nyí xɔ́ntɔn vívɛ́ Jezu tɔn lɛ é kɛɖɛ wɛ na ɖu vɔsisa gbɛxɔnúmɛ tɔn tɔn sín lè. Nɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn? Jezu ɖɔ ɖɔ emi na ‘sɔ́ gbɛ̀ emitɔn dó savɔ̌ dó xɔ́ntɔn emitɔn lɛ tamɛ.’ (Jaan 15:13) É na byɔ ɖɔ gbejinɔtɔ́ e ko nɔ gbɛ̀ cobɔ Jezu wá ayikúngban jí lɛ é ni kplɔ́n nǔ dó wǔ tɔn, bo yí wǎn n’i. È na fɔ́n sunnu kpo nyɔnu kpo enɛ lɛ ɖi Ablaxamu, Sala, Mɔyizi kpo Hlaxabu kpo sín kú; amɔ̌, Jehovah sɛntɔ́ hwɛjijɔnɔ enɛ lɛ lɔ tlɛ ɖó na zun xɔ́ntɔn xá Jezu, cobo mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.—Jaan 17:3; Mɛ. 24:15; Ebl. 11:8-12, 24-26, 31.\n8-9. Lee è tinmɛ gbɔn ɖò Jaan 15:4, 5 mɛ é ɔ, etɛ xɔ́ntɔn Jezu tɔn e mǐ nyí é ka nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ wà? Aniwu enɛ ka ɖò taji?\n8 Mǐ nɔ j’awǎ dó w’azɔ̌ xá Jezu ɖò wɛnɖagbe Axɔ́suɖuto ɔ tɔn jijla kpo nǔ kplɔnkplɔn mɛ ɖevo lɛ kpo mɛ. Hwenu e Jezu ɖò ayikúngban jí é ɔ, mɛ̌si ɖé wɛ n’i. Bɔ sín hwenu e é lɛkɔ yì jixwé, bo nyí gǎn nú agun ɔ é ɔ, é kpó ɖò ali xlɛ́ mǐ wɛ ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ kpo nǔkplɔnkplɔn mɛ lɛ sín azɔ̌ ɔ kpo mɛ. Gǎn e a nɔ dó, bo na d’alɔ mɛ gegě lee a kpéwú gbɔn é, bonu ye na tuùn é kpo Tɔ́ tɔn kpo é nɔ xɔ akwɛ n’i. Nǔgbo ɔ, ali ɖokpo e nu mǐ sixu kpé azɔ̌ enɛ wu bo wà ɖè é wɛ nyí ɖɔ Jehovah kpo Jezu kpo ni d’alɔ mǐ.—Xà Jaan 15:4, 5.\n9 Xó Mawu tɔn kplɔ́n mǐ nyi wɛn ɖɔ mǐ ɖó na yí wǎn nú Jezu hwebǐnu, bonu nǔ mǐtɔn na dó nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ. Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni kpɔ́n nǔ e mǐ sixu wà, bo na zun xɔ́ntɔn xá Jezu é ɛnɛ.\nLEE MǏ NA ZUN XƆ́NTƆN XÁ JEZU GBƆN É\nA sixu huzu xɔ́ntɔn Jezu tɔn gbɔn nǔ elɔ lɛ biblo gblamɛ: (1) Tɛ́n kpɔ́n bá tuùn i ganji, (2) nɔ lin nǔ, bo nɔ lɛ́ wà nǔ éɖɔhun, (3) nɔ nɔ gudo nú nɔví Klisu tɔn lɛ, (4) nɔ nɔ gudo nú tuto agun ɔ tɔn lɛ (Kpɔ́n akpáxwé 10-14) *\n10. Nǔ nukɔntɔn tɛ mǐ ka ɖó na wà dó zun xɔ́ntɔn xá Jezu?\n10 (1) Tɛ́n kpɔ́n bá tuùn Jezu. Mǐ sixu wà mɔ̌ gbɔn wema Biblu tɔn elɔ lɛ xixa gblamɛ: Matie, Maki, Luki kpo Jaan kpo. Ee mǐ na ɖò tamɛ lin dó gbɛzán Jezu tɔn sín tan e ɖò Biblu mɛ lɛ é jí wɛ é ɔ, mǐ na yí wǎn nú Jezu, bo lɛ́ ɖó sísí n’i, ɖó lee é nɔ nyɔ́ xomɛ dó mɛ lɛ wu gbɔn é wu. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Jezu nyí Gǎn nú ahwanvu tɔn lɛ có, é ka wà nǔ xá ye mɛsɛntɔ́ wɛ ye nyí ɖɔhun ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é ɖɔ linlin tɔn lɛ kpo lee nǔ cí n’i é kpo nú ye. (Jaan 15:15) Jezu sè wuvɛ̌ xá ye, bo lɛ́ y’avǐ xá ye. (Jaan 11:32-36) Mɛ e tlɛ nɔ klán gbè xá ɛ lɛ é tuùn ɖɔ é nyí xɔ́ntɔn mɛ e nɔ yí gbènú wɛn tɔn lɛ é tɔn. (Mat. 11:19) Nú mǐ xwedó lee Jezu nɔ wà nǔ xá ahwanvu tɔn lɛ gbɔn é ɔ, kancica e mǐ ɖó xá mɛ ɖevo lɛ é na kpɔ́n te, mǐ na ɖó awǎjijɛ hugǎn, bɔ wǎn e mǐ yí n’i é kpo sísí e mǐ ɖó n’i é kpo na lɛ́ jɛji.\n11. Nǔ wegɔ́ tɛ mǐ ka ɖó na wà dó zun xɔ́ntɔn xá Jezu? Etɛwu enɛ ka ɖò taji?\n11 (2) Nɔ lin nǔ, bo nɔ lɛ́ wà nǔ Jezu ɖɔhun. Bǎ e mɛ mǐ tuùn Jezu, bo nɔ lin nǔ éɖɔhun ɖó é ɔ, bǎ enɛ mɛ wɛ xɔ́ntɔn mǐ kpo é kpo tɔn na vɛ́ ɖó. (1 Kɔ. 2:16) Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ Jezu ɖɔhun gbɔn? Kpɔ́ndéwú ɖokpo kpowun ɖíe. Jezu nɔ lin na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ hugǎn ayi sísɔ́ dó éɖée jí. (Mat. 20:28; Hlɔ. 15:1-3) Ðó é ɖó ninɔmɛ ayi mɛ tɔn enɛ wutu ɔ, é nɔ sɔ́ éɖée dó savɔ̌, bo nɔ sɔ́ hwɛ kɛ mɛ. Nǔ e è ɖɔ dó wǔ tɔn lɛ é nɔ ɖó akpɔ n’i ǎ. (Jaan 1:46, 47) É nɔ lɛ́ lɔn nú nǔ e mɛ lɛ wà nyi dò, bɔ é ko lín lɛ é ni wà nǔ dó linlin e é nɔ ɖó dó ye wu é wu ǎ. (1 Tim. 1:12-14) Jezu ɖɔ: “Wanyiyi e mi na ɖó nú miɖée ɔ, wɛ na ɖexlɛ́ mɛ lɛ bǐ ɖɔ mi nyí ahwanvu ce nǔgbo.” (Jaan 13:35) Kanbyɔ hwiɖée ɖɔ, “Un ka ɖò nǔ wà wɛ Jezu ɖɔhun, bo nɔ dó gǎn lɛ bǐ bá nɔ fífá mɛ xá nɔví ce lɛ à?”\n12. Nǔ atɔngɔ́ tɛ mǐ ka ɖó na wà dó zun xɔ́ntɔn xá Jezu? Nɛ̌ mǐ ka sixu wà enɛ gbɔn?\n12 (3) Nɔ nɔ gudo nú nɔví Klisu tɔn lɛ. Jezu nɔ kpɔ́n nǔ e mǐ nɔ wà nú nɔví tɔn yí ami dó ɖè lɛ é ɖi emiɖesunɔ wɛ mǐ wà na ɖɔhun. (Mat. 25:34-40) Ali taji e nu mǐ nɔ nɔ gudo nú mɛ yí ami dó ɖè lɛ ɖè é wɛ nyí nǔ e wu mǐ kpé é bǐ wiwa dó jla wɛnɖagbe ɔ, bo kplɔ́n nǔ mɛ lɛ lee Jezu zɔ́n mǐ gbɔn é. (Mat. 28:19, 20; Mɛ. 10:42) “Lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” jɛn sixu d’alɔ nɔví Klisu tɔn lɛ cobɔ wɛnjijlazɔ́ e wà wɛ è ɖè gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ dìn é na yì ta. (Jaan 10:16) Enyi a ɖò lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ mɛ hǔn, tuùn ɖɔ hweɖebǔnu e a wà azɔ̌ enɛ é ɔ, a nɔ xlɛ́ ɖɔ emi yí wǎn nú mɛ yí ami dó ɖè lɛ kpo Jezu ɖesu kpo.\n13. Nɛ̌ mǐ ka sixu xwedó wěɖexámɛ Jezu tɔn e ɖò Luki 16:9 mɛ é gbɔn?\n13 Mǐ nɔ lɛ́ zun xɔ́ntɔn xá Jehovah kpo Jezu kpo gbɔn nǔɖokan mǐtɔn lɛ zinzan dó nɔ gudo nú azɔ̌ e wà wɛ è ɖè ɖò alixlɛ́mɛ yetɔn glɔ́ lɛ é gblamɛ. (Xà Luki 16:9.) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ sixu na nǔnina lɛ dó azɔ̌ e wà wɛ mǐ ɖè gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é takúnmɛ; ye wɛ nyí wɛnɖagbe ɔ jijla ɖò fí e jɛ gblolo lɛ é, xɔ yɛhwexɔ́suɖuto ɔ tɔn lɛ gbigbá kpo nukún kpíkpé dó ye wu kpo, kpodo alɔ didó mɛ ɖěɖee awě xò lɛ é kpan. Mǐ sixu lɛ́ na nǔnina dó nɔ gudo nú akwɛzinzan agun mǐtɔn tɔn lɛ, bo lɛ́ d’alɔ mɛ ɖěɖee mǐɖesunɔ mɔ ɖɔ ye ɖò hudo mɛ lɛ é. (Nǔx. 19:17) Ali enɛ lɛ nu wɛ mǐ sixu nɔ gudo nú nɔví Klisu tɔn lɛ ɖè.\n14. Lee è xlɛ́ gbɔn ɖò Efɛzinu lɛ 4:15, 16 mɛ é ɔ, nǔ ɛnɛgɔ́ tɛ mǐ ka ɖó na wà dó zun xɔ́ntɔn xá Jezu?\n14 (4) Nɔ nɔ gudo nú tuto agun Klisanwun tɔn tɔn lɛ. Kancica e mǐ ɖó xá Jezu e nyí gǎn agun ɔ tɔn é nɔ syɛn d’eji hwenu e mǐ nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ xá mɛ ɖěɖee è sɔ́ bonu ye na kpé nukún dó mǐ wu lɛ é é. (Xà Efɛzinu lɛ 4:15, 16.) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n dìn bonu è na zán Kpléxɔ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn mǐtɔn lɛ bǐ ganji. Enɛ wu ɔ, è xò agun ɖé lɛ kplé, bo zɔn dó enɛ wu dó bló tuto nú fí e agun enɛ lɛ na ɖekúnnu ɖó te ɖó é. Tuto enɛ zɔ́n bɔ nǔnina lɛ nɔ gú ǎ. Ðò hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, é byɔ ɖɔ wɛnjlatɔ́ ɖé lɛ ni huzu sɔgbe xá ninɔmɛ yɔyɔ̌ enɛ. Wɛnjlatɔ́ gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ sixu ko nɔ agun ɖé mɛ nú xwè gegě, bo sixu ko vɛ́ kpo nɔví e ɖò finɛ lɛ é kpo tawun. Amɔ̌ dìn ɔ, è byɔ ye ɖɔ ye ni yì agun ɖevo mɛ. Kpɔ́n lee é nɔ hun xomɛ nú Jezu sɔ, hwenu e é nɔ mɔ bɔ ahwanvu gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ nɔ ɖò nǔ wà sɔgbe xá tuto enɛ wɛ é é!\nMǏ NA NYÍ XƆ́NTƆN JEZU TƆN LƐ KAKA SƆYI\n15. Nɛ̌ xɔ́ntɔn e mǐ zun xá Jezu é ka na vɛ́ d’eji ɖò sɔgudo gbɔn?\n15 Mɛ ɖěɖee gbigbɔ ɖè lɛ é ɖó nukúnɖiɖó ɔ bo na nɔ kpɔ́ xá Jezu kaka sɔyi, bo na kp’acɛ xá ɛ ɖò Axɔ́suɖuto Mawu tɔn mɛ. Ye na nɔ kpɔ́ xá Klisu cɔɔ lě, bo ɖɔ xó xá ɛ, bo lɛ́ zán hwenu ɖó kpɔ́ xá ɛ. (Jaan 14:2, 3) Mɛ e ɖó nukúnɖiɖó ayikúngban jí tɔn lɛ é lɔ na mɔ ɖɔ Jezu yí wǎn nú emi, bo ɖò nukún kpé emi wu wɛ. Ye na mɔ Jezu ǎ có, kancica e ye ɖó xá ɛ é na syɛn tawun hwenu e ye na ɖò gbɛ̀ e Jehovah kpo Jezu kpo na ye é sín vivǐ ɖu wɛ é.—Eza. 9:5, 6.\n16. Nyɔna tɛ lɛ mǐ ka nɔ mɔ ɖò xɔ́ntɔn zunzun xá Jezu mɛ?\n16 Enyi mǐ sɔ ylɔ̌ Jezu tɔn, bo huzu xɔ́ntɔn tɔn lɛ ɔ, mǐ nɔ mɔ nyɔna gegě. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é nɔ yí wǎn nú mǐ, bo nɔ d’alɔ mǐ dìn. Ali lɛ́ hun nú mǐ, bɔ mǐ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. Bɔ taji hugǎn ɔ wɛ nyí ɖɔ xɔ́ntɔn e mǐ zun xá Jezu é na zɔ́n bɔ mǐ na ɖó nǔ xɔ akwɛ hugǎn bǐ ɔ; é wɛ nyí ɖɔ mǐɖesunɔ na ɖó kancica syɛnsyɛn ɖé xá Jezu sín Tɔ́, Jehovah. Wǔjɔmɛ ɖaxó ɖé wɛ é nyí ɖɔ è ni ylɔ́ mǐ ɖɔ xɔ́ntɔn Jezu tɔn lɛ!\nEtɛwu xɔ́ntɔn zunzun xá Jezu ka nɔ vɛwǔ hweɖelɛnu?\nEtɛwu é ka ɖò taji ɖɔ mǐ ni zun xɔ́ntɔn xá Jezu?\nNǔ tɛ lɛ mǐ ka ɖó na wà, bonu xɔ́ntɔn mǐ kpo Jezu kpo tɔn ni vɛ́?\nHAN 17 “Un Jló”\n^ akpá. 5 Nú xwè ɖé lɛ ɔ, mɛsɛ́dó lɛ nɔ kpɔ́ xá Jezu, bo ɖɔ xó xá ɛ, bo lɛ́ w’azɔ̌ xá ɛ, bɔ enɛ zɔ́n bɔ ye huzu xɔ́ntɔn ɖagbe lɛ. Jezu lɛ́ jló ɖɔ mǐɖesu ni nyí xɔ́ntɔn emitɔn lɛ, amɔ̌, nǔɖe lɛ nɔ glɔ́n ali nú mǐ bo ka wà mɔ̌ nú mɛsɛ́dó lɛ ǎ. Xóta elɔ na ɖɔ xó dó nǔ e nɔ glɔ́n ali nú mǐ lɛ é ɖé lɛ wu, bo na lɛ́ ɖè wě xá mǐ dó lee mǐ sixu zun xɔ́ntɔn vívɛ́ xá Jezu, bo lɛ́ wlíbo na gbɔn é jí.\n^ akpá. 55 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: (1) Ðò sinsɛn- biblo xwédo tɔn mǐtɔn hwenu ɔ, mǐ sixu kplɔ́n nǔ dó gbɛzán Jezu tɔn kpo sinsɛnzɔ́ tɔn kpo wu. (2) Ðò agun ɔ mɛ ɔ, mǐ sixu nɔ xò fífá kan. (3) Mǐ sixu nɔ nɔ gudo nú nɔví Klisu tɔn lɛ gbɔn nǔ e wu mǐ kpé é bǐ wiwa ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ gblamɛ. (4) Enyi è xò agun lɛ kplé ɔ, mǐ sixu wà nǔ sɔgbe xá gbeta e kɔn mɛxo agun tɔn lɛ wá lɛ é.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé “Un Nɔ Ylɔ́ Mi Ðɔ Xɔ́ntɔn”\nw20 avril wex. 20-25\nAhwantɔ́nmɛ ɖé Sín Totaligbé!\nLinlin Tɛ A ka Nɔ Ðó Dó Mɛ lɛ Wu Ðò Gle ɔ Mɛ?\nNɔ Mɔ Nǔ Jɛ Ninɔmɛ Nɔví lɛ Tɔn Mɛ\n“[Dǒ] Wezun ɔ Kaka Yì Vivɔnu”\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2020\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2020\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2020\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Avril 2020


Awě Atɔn Nukɔntɔn Ejipu Tɔn Lɛ | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nAwě Atɔn Nukɔntɔn Lɛ\nÈ hɛn Izlayɛli-ví lɛ gannugánnú bonu ye na w’azɔ̌ syɛnsyɛn kannumɔ ɖɔhun. Jehovah sɛ́ Mɔyizi kpo Aalɔ́ɔn kpo dó Falawɔ́ɔn gɔ́n, bonu ye na dó wɛn elɔ ɛ: ‘Jǒ togun ce dó bonu ye na yì sɛ̀n mì ɖò gbetótló mɛ.’ Falawɔ́ɔn ka ɖɔ kpo goyiyi kpo ɖɔ: ‘Un keya nú nǔ e Jehovah ɖɔ é ɖě ǎ, un ka ɖò Izlayɛli-ví lɛ na jó dó wɛ nú ye na yì ǎ.’ Enɛ gudo ɔ, Falawɔ́ɔn lɛ́ hɛn ye gannugánnú bonu ye na lɛ́ w’azɔ̌ syɛnsyɛn d’eji. Jehovah na kplɔ́n nùɖé Falawɔ́ɔn. A tuùn lee é bló gbɔn é à? É sɔ́ Awě Wǒ dó xò Ejipu. Jehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ: ‘Falawɔ́ɔn ɖò tó ɖó mì wɛ ǎ. Sɔ zǎnzǎn ɔ, é na yì Nilu Tɔ̀ ɔ nu. Yì kpé è, bo ɖɔ n’i ɖɔ, ɖó a jó togun ce dó ǎ wutu ɔ, sìn e ɖò Nilu Tɔ̀ ɔ mɛ é bǐ na huzu kanjɔ.’ Mɔyizi setónú bo yì Falawɔ́ɔn gɔ́n nugbǒ. Falawɔ́ɔn mɔ bɔ Aalɔ́ɔn zin kpò tɔn dó Nilu Tɔ̀ ɔ mɛ, bɔ tɔ̀ ɔ huzu kanjɔ. Tɔ̀ ɔ jɛ wǎn hwɛ́n jí, bɔ hweví lɛ kú bɔ sìn ɖagbe ɖě sɔ́ ɖò Nilu Tɔ̀ ɔ mɛ nú è na nu ǎ. Falawɔ́ɔn ka kpó ɖò gbigbɛ́ wɛ ɖɔ emi kún na jó Izlayɛli-ví lɛ dó nú ye na yì ó.\nAzǎn tɛnwe gudo ɔ, Jehovah lɛ́ sɛ́ Mɔyizi dó Falawɔ́ɔn gɔ́n bonu é na dó wɛn elɔ ɛ: ‘Enyi a ma jó togun ce dó nú é yì ǎ ɔ, aglobese na gɔ́ Ejipu tò ɔ.’ Aalɔ́ɔn sɔ́ kpò tɔn dó jǐ, bɔ aglobese lɛ jɛ tíntɔ́n jí gbɔn fí bǐ. Mɛ lɛ nɔ mɔ aglobese ɖò xwé yetɔn lɛ gbè, ɖò zan yetɔn lɛ jí, ɖò gannu yetɔn lɛ mɛ. Aglobese kpé fí bǐ! Falawɔ́ɔn ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ é ni savo nú Jehovah bonu é ni ɖó awě enɛ te. Falawɔ́ɔn d’akpá ɖɔ emi na jó Izlayɛli-ví lɛ dó bɔ ye na yì. Enɛ wu ɔ, Jehovah ɖó awě ɔ te, bɔ Ejipunu lɛ xò aglobese kúkú lɛ kplé ɖó sonu sonu. Tò ɔ mɛ nɔ hwɛ́n wǎn. Amɔ̌, Falawɔ́ɔn lɛ́ gbɛ́ ɖɔ emi kún na jó togun ɔ dó nú é na yì ó.\nEnɛ gudo ɔ, Jehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ: ‘Aalɔ́ɔn ɖó na zin kpò tɔn dó kɔ́mɛ, bɔ kɔgudu na huzu jɔ̌ alǒ nùvínúví e nɔ ɖu mɛ é ɖé.’ Tlolo jɛn jɔ̌ kpé fí bǐ. Falawɔ́ɔn sín mɛ lɛ ɖé lɛ ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Mawu gɔ́n wɛ awě elɔ gosin.’ Nǔ nyí mɔ̌ có, Falawɔ́ɔn kpó ɖò gbigbɛ́ wɛ ɖɔ emi kún na jó Izlayɛli-ví lɛ dó nú ye na yì ó.\n“Un na ɖè nǔwukpikpé ce kpo acɛkpikpa ce kpo xlɛ́ ye, bɔ ye na tuùn ganji; enɛ ɔ, ye na mɔ nukún[nú] jɛ wu ɖɔ [Jehovah] wɛ un nyí.”—Jelemíi 16:21\nNùkanbyɔ lɛ: Ðɔ awě atɔn nukɔntɔn lɛ. Etɛwu Jehovah ka sɔ́ awě enɛ lɛ dó xò ye?\nTíntɔ́n 5:1-18; 7:8–8:15; Nɛɛmíi 9:9, 10


Gbɛxixɔ ɔ, Nùnina Mawu Tɔn E Xɔ Akwɛ Hugǎn É — WEMASƐXWETƐN ƐNTƐNƐTI JÍ TƆN Watchtower Tɔn\nbh wemata 5 wex. 47-56\nGbɛxixɔ ɔ, Nùnina Mawu Tɔn E Xɔ Akwɛ Hugǎn É\nLÈ TƐ LƐ A KA SIXU MƆ ÐÒ GBƐXIXƆ Ɔ MƐ?\nNƐ̌ A KA SIXU XLƐ́ ÐƆ É XƆ AKWƐ ÐÒ NUKÚN TOWE MƐ GBƆN?\nGbɛxixɔ ɔ: Nùnina Mawu Tɔn E Xɔ Akwɛ Hugǎn ÉEtɛ Biblu ka Sixu Kplɔ́n Mǐ?\nNùnina Tɛ ka Hugǎn Bǐ?Atɔxwɛ Ee Ðò Axɔsuɖuto Jehovah Tɔn Jla Wɛ É (Mɛ Bǐ Tɔn)—2017\nNɛ̌ è ka sɔnǔ na gbɔn?\nLè tɛ lɛ a ka sixu mɔ ɖ’emɛ?\nNɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ é xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn?\n1, 2. (a) Hwetɛnu nùnina ɖé ka nɔ xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ? (b) Etɛwu è ka sixu ɖɔ ɖɔ gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùnina xɔ akwɛ hugǎn e a sixu mɔ é?\nNÙNINA e xɔ akwɛ hugǎn e tɛ è ka na we kpɔ́n? Axi jɛn nùnina ɖé na vɛ́ cobo na nyí nùjɔnǔ ǎ. Nugbǒ ɔ, akwɛxixɔ nùnina ɖé tɔn nɔ sín axivivɛ tɔn wu dandan ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, hwenu e nùnina ɖé zɔ́n bɔ a ɖó awǎjijɛ, alǒ é sú nǔ taji ɖé sín dò ɖò gbɛ̀ towe mɛ é wɛ é na xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ.\n2 Ðò nùnina e a sixu nɔ ɖó nukún na mɔ lɛ é bǐ mɛ ɔ, ɖokpo tíìn bo xɔ akwɛ hú bǐ. Nùnina ɖé wɛ bɔ Mawu na gbɛtɔ́ lɛ. Jehovah na nǔ gègě mǐ, amɔ̌, vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Vǐ tɔn Jezu Klisu tɔn wɛ nyí nǔ e é na mǐ bɔ é xɔ akwɛ hugǎn é. (Matie 20:28) Lee mǐ na mɔ gbɔn ɖò wemata elɔ mɛ é ɔ, gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùnina xɔ akwɛ hugǎn e a sixu mɔ é, ɖó é na zɔ́n bɔ a na ɖó awǎjijɛ ɖaxó e è ma sixu jlɛ́ ǎ é, bo na lɛ́ sú dò hudo taji towe lɛ tɔn. Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí xlɛ̌ ɖaxó hugǎn wanyiyi e Jehovah ɖó nú we é tɔn nugbǒ.\n3. Etɛ ka nyí gbɛxixɔ ɔ? Etɛ mɛ mǐ ka ɖó na mɔ nukúnnú jɛ hwɛ̌ cobo na tuùn ɖɔ nùnina enɛ xɔ akwɛ?\n3 È na ɖɔ kpowun ɔ, wlɛnwín e Jehovah zán bo tún kàn, alǒ hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí é wɛ nyí gbɛxixɔ ɔ. (Efɛzinu lɛ 1:7) Bonu mǐ na mɔ nukúnnú jɛ nùkplɔnmɛ Biblu tɔn enɛ mɛ ɔ, mǐ ɖó na vɔ́ nǔ e jɛ ɖò jikpá Edɛnu tɔn mɛ é gbéjé kpɔ́n. Nukúnnú jɛn mǐ na tó mɔ jɛ nǔ e Adamu hɛn bú hwenu e é hu hwɛ é mɛ hwɛ̌ cobo na tuùn nǔ e wu gbɛxixɔ ɔ nyí nùnina ɖé bo xɔ akwɛ tawun é.\n4. Nɛ̌ gbɛ̀ maɖóblɔ̌ Adamu tɔn ka cí?\n4 Hwenu e Jehovah ɖó Adamu é ɔ, é na ɛ nǔ taji ɖé, é wɛ nyí gbɛ̀ maɖóblɔ̌. Lin tamɛ dó lee gbɛ̀ maɖóblɔ̌ Adamu tɔn cí é jí. Jehovah na ɛ agbaza kpo linlin maɖóblɔ̌ ɖé kpo bɔ é na j’azɔn, kpò, alǒ kú gbeɖé ǎ. É kpo Jehovah kpo víví hǎ tawun, ɖó gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ ɖé wɛ n’i. Biblu ylɔ Adamu ɖɔ “Mawu-ví.” (Luka 3:38) Enɛ wu ɔ, Adamu kpo Jehovah kpo vɛ́ ɖesu, lee vǐ ɖé kpo tɔ́ wanyiyinɔ ɖé kpo nɔ vɛ́ gbɔn é ɖɔhun. Jehovah nɔ ɖɔ xó xá Adamu, ɖè azɔ̌ ɖagbe ɖé n’i, bo lɛ́ ɖɔ nǔ e ɖó nukún wɛ é ɖè ɖò así tɔn lɛ é n’i.—Genèse 1:28-30; 2:16, 17.\n5. Etɛ ɖɔ wɛ Biblu ka ɖè bo ɖɔ Mawu ɖó Adamu ɖò “akpajlɛ” éɖesu tɔn mɛ?\n5 Mawu ɖó Adamu ɖò “akpajlɛ” éɖesu tɔn mɛ. (Genèse 1:27; Jaki 3:9) Etɛ ka nyí tinmɛ enɛ tɔn? Lee mǐ ko kplɔ́n gbɔn ɖò Wemata 1 wema elɔ tɔn mɛ é ɔ, gbigbɔ wɛ nú Jehovah bɔ nukún nɔ mɔ ɛ ǎ. (Jaan 4:24) Enɛ wu ɔ, Jehovah ɖó agbaza mǐtɔn ɖɔhun ǎ. Mawu ɖó Adamu ɖò akpajlɛ éɖesu tɔn mɛ sín tinmɛ wɛ nyí ɖɔ é ɖó é kpo jijɔ éɖesunɔ tɔn lɛ kpo ɖi wanyiyi, nùnywɛ, hwɛjijɔ kpo hlɔnhlɔn kpo. Ali taji ɖevo e nu Adamu cí Tɔ́ tɔn ɖɔhun ɖè é wɛ nyí ɖɔ é ɖò éɖee sí. Enɛ wu ɔ, Adamu cí macinu e ma sɔ́ sixu wà nǔ ɖevo zɛ nǔ e wu è bló é é ɖɔhun ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, é hɛn ɔ, é na cyan nǔ ɖagbe ɖò nǔ nyanya mɛ, lobo na wà nǔ e jló é é. Enyi é ko setónú nú Mawu wɛ ɔ, é na ko nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò Palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí.\n6. Etɛ Adamu ka hɛn bú hwenu e é tlitó nú Mawu é? Nɛ̌ é ka kúnkplá kúnkan tɔn lɛ gbɔn?\n6 É ɖò gaàn dìn ɖɔ hwenu e Adamu tlitó nú Mawu bɔ è ɖó kúhwɛ́ n’i é ɔ, é hɛn nǔ kpligidi ɖé bú. Hwɛhuhu tɔn zɔ́n bɔ é hɛn gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e é ɖó é kpo lè tɔn lɛ kpo bǐ bú. (Genèse 3:17-19) É nyí é ɖokponɔ wɛ é hɛn gbɛ̀ xɔ akwɛ enɛ bú na ǎ, é lɛ́ hɛn bú nú kúnkan tɔn lɛ. Nǔ nɛ ɔ kú wǔ tawun. Xó Mawu tɔn ɖɔ: “Hwɛhuhu ɔ, gbɛtɔ́ ɖokpo géé jí wɛ é gbɔn bo wá gbɛ̀ ɔ mɛ; mɛ enɛ ɔ wɛ nyí Adamu; hwɛhuhu ɔ ka dɔn kú wá. Enɛ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ nɔ kú, ɖó mɛ bǐ wɛ hu hwɛ.” (Hlɔmanu lɛ 5:12) Mǐ bǐ wɛ ɖu hwɛhuhu Adamu tɔn sín gǔ. Enɛ wu ɔ, Biblu ɖɔ ɖɔ é “sà” éɖee kpo kúnkan tɔn lɛ kpo dó kannumɔgbenu hwɛhuhu kpo kú kpo tɔn. (Hlɔmanu lɛ 7:14) Nukúnɖiɖo ɖě sɔ́ ɖè nú Adamu kpo Ɛva kpo ǎ, ɖó yeɖesunɔ wɛ jló bo tlitó nú Mawu. Amɔ̌, etɛ ka nyí kúnkan yetɔn lɛ tɔn ɖ’emɛ?\n7, 8. Tinmɛ taji wè tɛ lɛ gbɛxixɔ ka ɖó?\n7 Jehovah zán gbɛxixɔ ɔ dó hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ. Etɛ ka nyí gbɛxixɔ? Gbɛxixɔ ɖó tinmɛ taji wè. Nukɔntɔn ɔ, gbɛxixɔ nyí axɔ e è sú bo tún kàn nùɖé alǒ bo vɔ́ nǔ ɔ xɔ é. È sixu sɔ́ jlɛ dó axɔ e è sú bo dó ɖè ahwankannumɔ ɖé nyite é wu. Mǐ nyí kannumɔ hwɛhuhu kpo kú kpo tɔn, bɔ è ɖó na sú axɔ ɖé dó tún kàn mǐ.\n8 Wegɔ ɔ, gbɛxixɔ nyí akwɛ e è sú bo cyɔn nǔ dó nùɖé é. È sixu sɔ́ jlɛ dó akwɛ e è sú nú nǔ e è hɛn gblé dó mɛ ɖevo wu é wu. Xlɛ̌ tɔn ɖokpo ɖíe: Enyi kanlin mɛɖé tɔn gbà glè mɛ ɖevo tɔn ɔ, mɛ ɔ ɖó na sú akwɛ e kpé nǔ e kanlin ɔ hɛn gblé é nu é. Nǔ e Adamu hɛn bú nú mǐ bǐ é d’agba tawun; è ɖó na sú akwɛ e na kpé nǔ enɛ nu é nú mǐ. Jehovah sɔnǔ nú gbɛxixɔ ɖé bo dó sú axɔ enɛ. Mǐ ni ba dò nú gbɛxixɔ enɛ kpo lè ɖee é sixu na we lɛ é kpo.\n9. Gbɛxixɔ alɔkpa tɛ ka ɖò dandan?\n9 Ðó gbɛ̀ maɖóblɔ̌ wɛ è hɛn bú wutu ɔ, gbɛ̀ e ɖó blɔ̌ é ɖebǔ sixu vɔ́ gbɛ̀ enɛ xɔ ǎ. (Psaume 49:7, 8) Gbɛxixɔ e na sɔgbe xá nǔ e è hɛn bú é sín hudo wɛ è ɖó. Enɛ sɔgbe kpo nugbodòdó hwɛɖiɖɔ maɖóblɔ̌ tɔn elɔ e ɖò Xó Mawu tɔn mɛ é kpo: “Lindɔ̌n nú lindɔ̌n” (Deutéronome 19:21; Matie 5:38) Enɛ wu ɔ, etɛ ka na sú dò lindɔ̌n, alǒ gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e Adamu hɛn bú é tɔn? Gbɛ̀ gbɛtɔ́ tɔn e ma ɖó blɔ̌ ǎ é ɖevo e na sɔgbe xá gbɛxixɔ ɔ é ɖò dandan.—1 Timɔtée 2:6.\n10 Nɛ̌ Jehovah ka sɔnǔ nú gbɛxixɔ ɔ gbɔn? É sɛ́ vǐ tɔn gbigbɔ mɛ tɔn maɖóblɔ̌ lɛ ɖokpo dó ayikúngban jí. Amɔ̌, Jehovah sɛ́ nùɖíɖó gbigbɔ mɛ tɔn ɖé kpowun dó ǎ. Mɛ e vɛ́ n’i hugǎn bo nyí Vǐɖokponɔ tɔn é wɛ é sɛ́dó. (1 Jaan 4:9, 10) Vǐ enɛ ɖesu wɛ yí gbè bo gosin jixwé. (Filipunu lɛ 2:7) Lee mǐ kplɔ́n gbɔn ɖò wemata e wá yì é mɛ é ɔ, Jehovah bló nùjiwǔ ɖé bo zé gbɛ̀ Vǐ enɛ tɔn dó Mali sín adɔgo mɛ. Gbɔn gbigbɔ mímɛ́ Mawu tɔn gblamɛ ɔ, è jì Jezu bɔ é ɖó blɔ̌ ɖebǔ ǎ, é ka lɛ́ ɖò hwɛhuhu sín acɛ glɔ ǎ.—Luka 1:35.\nJehovah sɛ́ Vǐɖokponɔ tɔn dó bɔ é wá xɔ gbɛ̀ nú mǐ\n11. Nɛ̌ mɛ ɖokpo ka sixu xɔ gbɛ̀ nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ gbɔn?\n11 Nɛ̌ mɛ ɖokpo ka sixu xɔ gbɛ̀ nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ gbɔn? É nyɔ́, nɛ̌ gbɛtɔ́ lɛ bǐ ka huzu hwɛhutɔ́ ɖò bǐbɛ̌mɛ gbɔn? Flín ɖɔ gbɔn hwɛhuhu gblamɛ ɔ, Adamu hɛn gbɛ̀ maɖóblɔ̌ e xɔ akwɛ é bú. Enɛ wu ɔ, é sɔ́ sixu jó gǔ enɛ ɔ dó nú kúnkan tɔn lɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, hwɛhuhu kpo kú kpo kɛɖɛ sín gǔ wɛ é jó dó. Gbɛ̀ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ tɔn wɛ Jezu e Biblu ylɔ ɖɔ “Adamu gudo tɔn” é ɖó, bɔ é hu hwɛ kpɔ́n gbeɖé ǎ. (1 Kolɛntinu lɛ 15:45) Ðò ali enɛ nu ɔ, Jezu nɔ Adamu domɛ bo na hwlɛn mǐ. Gbɔn gbɛ̀ maɖóblɔ̌ tɔn zízé dó savɔ̌ kpo tónúsíse maɖóblɔ̌ nú Mawu kpo gblamɛ ɔ, Jezu sú hwɛ e Adamu hu é sín axɔ. Enɛ wu ɔ, Jezu hun nukúnɖiɖo sín ali nú kúnkan Adamu tɔn lɛ.—Hlɔmanu lɛ 5:19; 1 Kolɛntinu lɛ 15:21, 22.\n12. Etɛ gbejininɔ Jezu tɔn ɖò wuvɛ̌ alɔkpa lɛ bǐ nu ka ɖexlɛ́?\n12 Biblu ɖɔ wuvɛ̌ e nu Jezu dɛ ɖè cobo kú lɛ é hlɛ́nhlɛ́n. È xò é bɔ é vɛ́ jlɛ́, è xwè é dó atín wu, lobɔ é kú wubla kú. (Jaan 19:1, 16-18, 30; Kpɔ́n Xota Ðevo ɔ “Klisanwun lɛ ka Ðó Na Zán Akluzu Dó Sɛ̀n Mawu Wɛ À?”) Etɛwu Jezu ka ɖó na jiya sɔmɔ̌? Mǐ na wá mɔ ɖò wemata wema elɔ tɔn lɛ ɖokpo mɛ ɖɔ Sataan dɔn nǔ ɖɔ Jehovah sɛntɔ́ ɖebǔ kún sixu nɔ gbeji ɖò mɛtɛnkpɔn glɔ ó. Jezu mɔ wuvɛ̌ ɖaxó cobo ka dɛ ɖ’enu kpo gbejininɔ kpo bo dó xlɛ́ ɖɔ Sataan nyí adingbannɔ. Jezu xlɛ́ ɖɔ gbɛtɔ́ e ma ɖó blɔ̌ ǎ, bo ɖò éɖesunɔ sí é hɛn ɔ, é na nɔ gbeji nú Mawu ɖò mɛtɛnkpɔn Awovi tɔn alɔkpa ɖebǔ glɔ. Xomɛ Jehovah tɔn na ko hun tawun, ɖó gbejininɔ Vǐ tɔn tɔn wu.—Proverbes 27:11.\n13 Nɛ̌ è ka sú axɔ ɔ gbɔn? Jehovah tin bɔ è hu Vǐ tɔn e maɖóblɔ̌ ǎ, bo ma hu hwɛ kpɔ́n ǎ é, ɖò sun Jwifu lɛ tɔn e nɔ nyí Nizán é sín azǎn 14gɔ́ ɔ gbè ɖò xwè 33 H.M. Lee Jezu zé gbɛ̀ gbɛtɔ́ maɖóblɔ̌ tɔn tɔn dó savɔ̌ na “azɔn ɖokpo bɔ xó fó” gbɔn é nɛ. (Eble lɛ 10:10) Azǎn atɔn ɖò Jezu sín kú gudo ɔ, Jehovah fɔ́n ɛ dó gbigbɔ mɛ. Bo na dó sú ta nú gbɛxixɔ ɔ, Jezu lɛkɔ yì Mawu gɔ́n ɖò jixwé. (Eble lɛ 9:24) Mawu yí gbè nú vɔ̌ e Jezu sá bo dó hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ sín kannumɔgbenu hwɛhuhu kpo kú kpo tɔn é.—Hlɔmanu lɛ 3:23, 24.\n14, 15. Etɛ mǐ ka ɖó na wà cobɔ Mawu na “sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ”?\n14 Mǐ nyí hwɛhutɔ́ có, mǐ hɛn ɔ, mǐ na ɖu lè, ɖó gbɛxixɔ ɔ wu. Mǐ ni ba dò nú lè e nùnina xɔ akwɛ Mawu tɔn enɛ na zɔ́n bɔ mǐ na mɔ égbé kpo sɔgudo kpo é ɖé lɛ.\n15 Sisɔkɛ hwɛ lɛ tɔn. Nǔ e sɔgbe é wiwa nɔ vɛwǔ nú mǐ tawun, ɖó mǐ ɖu hwɛhuhu gǔ. Mǐ bǐ wɛ nɔ hu hwɛ ɖò xóɖiɖɔ kpo nǔwiwa kpo mɛ. Amɔ̌, Mawu hɛn ɔ, é na “sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ” gbɔn vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn gblamɛ. (Kolɔsinu lɛ 1:13, 14) É ɖò mɔ̌ có, mǐ ɖó na lɛkɔ sín hwɛ mǐtɔn lɛ gudo nugbǒ nugbǒ cobo na mɔ hwɛsɔkɛ enɛ. Mǐ ɖó na lɛ́ sɔ́ mǐɖee hwe bo byɔ hwɛsɔkɛ Jehovah gbɔn nùɖiɖi e mǐ ɖó ɖò vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Vǐ tɔn tɔn mɛ é jí.—1 Jaan 1:8, 9.\n16. Etɛ ka zɔ́n bɔ mǐ sixu sɛ̀n Mawu kpo ayixa mímɛ́ ɖé kpo? Nɛ̌ ayixa mɔhun ka xɔ akwɛ sɔ?\n16 Ayixa mímɛ́ ɖé ɖò Mawu nukɔn. Ayixa e nɔ xò hun xá mɛ é sixu zɔ́n bɔ mǐ sɔ́ na ɖó nukúnɖiɖo ǎ, bo na nɔ lɛ́ mɔ mǐɖee dó mɔ nùvɔnɔ. Mǐ nyí hwɛhutɔ́ có, Jehovah nyɔ́ xomɛ dó mǐ wu bɔ mǐ hɛn ɔ, mǐ na sɛ̀n ɛ kpo ayixa mímɛ́ ɖé kpo, ɖó sisɔkɛ e gbɛxixɔ ɔ hun ali na é wu. (Eble lɛ 9:13, 14) Enɛ zɔ́n bɔ mǐ hɛn ɔ, mǐ na vo bo xoɖɛ sɛ́dó Jehovah bo na sɛkpɔ ɛ. (Eble lɛ 4:14-16) Enyi mǐ ɖó ayixa mímɛ́ ɖé ɔ, é na zɔ́n bɔ ayi mǐtɔn na j’ayǐ, mǐ na ɖó sísí mǐɖesunɔ tɔn, lobɔ é na gɔ́ sò nú awǎjijɛ mǐtɔn.\n17. Nyɔna tɛ lɛ sín ali kú Jezu tɔn ka hun nú mǐ?\n17 Nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn ɖò palaɖisi mɛ ɖò ayikúngban jí. “Axɔ e hwɛhuhu nɔ sú mɛ ɔ wɛ nyí kú,” wɛ Hlɔmanu lɛ 6:23 ɖɔ. Wemafɔ enɛ lɛ́ ɖɔ: “Amɔ̌ nǔ e Mawu nɔ na mɛ vɔ̌nu ɔ wɛ nyí gbɛ̀ mavɔmavɔ e mǐ ɖó ɖò bǔ e mǐ ɖè xá Klisu Jezu Aklunɔ mǐtɔn mɛ é.” Ðò Wemata 3gɔ́ wema elɔ tɔn mɛ ɔ, mǐ ko ɖɔ xó dó nyɔna e Palaɖisi e jǎwe é na hɛn wá lɛ é jí. (Nǔɖexlɛ́mɛ 21:3, 4) Kú Jezu tɔn wɛ hun ali nú nyɔna enɛ lɛ bǐ. Gbɛ̀ mavɔmavɔ e mɛ lanmɛ na ɖò ganji ɖè bɔ nǔ bǐ na vɔ ɖ’ewu é lɔ ɖ’emɛ. Bonu mǐ na mɔ nyɔna enɛ lɛ ɔ, mǐ ɖó na xlɛ́ ɖɔ gbɛxixɔ ɔ sín nùnina xɔ akwɛ nú mǐ.\n18. Etɛwu mǐ ka ɖó na dokú nú Jehovah ɖó gbɛxixɔ ɔ wu?\n18 Etɛwu mǐ ka ɖó na dokú ɖaxó nú Jehovah ɖó gbɛxixɔ ɔ wu? Enyi mɛɖé gú hwenu tɔn, jɛ tagba, alǒ zán akwɛ bo na nùɖé mǐ ɔ, hwenɛnu wɛ nùnina enɛ ɔ nɔ xɔ akwɛ tawun. Enyi mǐ mɔ ɖɔ nùnina ɖé xlɛ́ ɖɔ mɛ e na nǔ ɔ mǐ é ɖó wanyiyi titewungbe nú mǐ ɔ, e nɔ víví nú mǐ tawun. Gbɛxixɔ ɔ wɛ nyí nùnina e xɔ akwɛ hugǎn bǐ é, ɖó vɔ̌ ɖaxó wɛ Mawu sá bo dó sɔnǔ na. “Mawu yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ sɔmɔ̌, bo sɔ́ Vǐɖokponɔ tɔn jó,” wɛ Jaan 3:16 ɖɔ. Xlɛ̌ ɖaxó hugǎn wanyiyi e Jehovah ɖó nú mǐ é tɔn wɛ nyí gbɛxixɔ ɔ. É lɛ́ ɖè wanyiyi Jezu tɔn xlɛ́, ɖó éɖesunɔ ɖó jlǒ bo zé gbɛ̀ tɔn jó dó ta mǐtɔn mɛ. (Jaan 15:13) Enɛ wu ɔ, gbɛxixɔ ɔ ɖó na na mǐ ganjɛwu ɖɔ Jehovah kpo Vǐ tɔn kpo yí wǎn nú mǐ mɛ ɖokpo ɖokpo.—Galatinu lɛ 2:20.\nWlɛnwín e a na zán dó xlɛ́ ɖɔ nùnina Jehovah tɔn e nyí gbɛxixɔ ɔ é xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ é ɖokpo wɛ nyí gǎndido bo na tuùn i d’eji\n19, 20. Ali tɛ lɛ nu a ka sixu xlɛ́ ɖɔ nùnina Mawu tɔn e nyí gbɛxixɔ ɔ é xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ ɖè?\n19 Nɛ̌ a ka sixu xlɛ́ ɖɔ nùnina Mawu tɔn e nyí gbɛxixɔ ɔ é xɔ akwɛ ɖò nukún towe mɛ gbɔn? Nukɔntɔn ɔ, dǒ gǎn bo ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah e nyí Nùnamɛtɔ́ Ðaxó ɔ é wu wɛ. (Jaan 17:3) Biblu ɔ kplɔnkplɔn kpo alɔdo wema elɔ tɔn kpo na d’alɔ we bɔ a na wà mɔ̌. Lee a tuùn nǔ gègě dó Jehovah wu sɔ́ é ɔ, mɔ̌ jɛn wanyiyi e a ɖó n’i é na sú sɔ́ é nɛ. Wanyiyi enɛ ɔ na sísɛ́ we bɔ a na hɛn xomɛ tɔn hun.—1 Jaan 5:3.\n20 Xlɛ́ ɖɔ a ɖi nǔ ɖò vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn mɛ. È ɖɔ dó Jezu wu ɖɔ: “Mɛ e ɖi nǔ nú Vǐ ɔ, mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ.” (Jaan 3:36) Nɛ̌ mǐ ka sixu xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó nùɖiɖi ɖò Jezu mɛ gbɔn? Nu kɛɖɛ wɛ è nɔ xlɛ́ nùɖiɖi mɔhun ɖè ǎ. “Nùɖiɖi e ma nɔ ɖè éɖee xlɛ́ gbɔn nǔwiwa lɛ mɛ ǎ ɔ nyí nùkúkú,” wɛ Jaki 2:26 ɖɔ. Walɔ e mǐ nɔ zán lɛ é wɛ nɔ xlɛ́ nùɖiɖi jɔ nùɖiɖi ɔ nugbǒ. Ali e nu mǐ na xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó nùɖiɖi ɖò Jezu mɛ ɖè é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ mǐ na nɔ dó gǎn bo xwedó kpɔ́ndéwú tɔn ɖò xóɖiɖɔ kpo nùwálɔ̀ mǐtɔn lɛ kpo mɛ.—Jaan 13:15.\n21, 22. (a) Aniwu mǐ ka ɖó na nɔ yì Nùɖuɖu Aklunɔ Tɔn sín nǔwiwa e è nɔ bló xwewu xwewu é tɛnmɛ? (b) Etɛ Wemata 6gɔ́ ɔ kpo 7gɔ́ ɔ kpo ka na tinmɛ?\n21 Nɔ yì Nùɖuɖu Aklunɔ Tɔn sín nǔwiwa e è nɔ bló xwewu xwewu é tɛnmɛ. Ðò 14 Nizán 33 H.M. gbadanu ɔ, Jezu ɖó nǔwiwa taji ɖé ayǐ bɔ Biblu ylɔ ɖɔ “Aklunɔ sín nùɖuɖu.” (1 Kolɛntinu lɛ 11:20; Matie 26:26-28) È nɔ lɛ́ ylɔ nǔwiwa enɛ ɖɔ Flǐn kú Klisu tɔn. Jezu ɖó nǔwiwa enɛ ayǐ bo na dó d’alɔ mɛsɛ́dó tɔn lɛ kpo mɛ e wá huzu Klisanwun nugbǒ bo jɛ ye gudo lɛ é kpo bonu ye ni hɛn dó ayi mɛ ɖɔ é zé lindɔ̌n, alǒ gbɛ̀ tɔn dó xɔ gbɛ̀ nú mǐ gbɔn kú tɔn gblamɛ. Ðò nǔwiwa enɛ sín hwenu ɔ, Jezu ɖegbe ɖɔ: “Mi nɔ bló lě, dó flín mì na.” (Luka 22:19) Flǐn ɔ biblo nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ flín wanyiyi ɖaxó e Jehovah kpo Jezu kpo ɖexlɛ́ gbɔn gbɛxixɔ ɔ gblamɛ é. Mǐ ɖó na nɔ yì nǔwiwa Flǐn kú Jezu tɔn tɔn e è nɔ bló xwewu xwewu é tɛnmɛ bo na dó xlɛ́ ɖɔ gbɛxixɔ ɔ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ.*\n22 Gbɛxixɔ e Jehovah sɔnǔ na é nyí nùnina ɖé bo xɔ akwɛ bɔ é vɛ́ jlɛ́. (2 Kolɛntinu lɛ 9:14, 15) Nùnina enɛ e xɔ akwɛ bɔ é vɛ́ jlɛ́ é hɛn ɔ, é na lɛ́ ɖó lè nú mɛkúkú lɛ lɔ. Wemata 6gɔ́ ɔ kpo 7gɔ́ ɔ kpo na tín enɛ mɛ.\nNú a na mɔ tinmɛ dó Nùɖuɖu Aklunɔ Tɔn ɔ jí hú mɔ̌ hǔn, kpɔ́n Xota Ðevo ɔ “Nùɖuɖu Aklunɔ Tɔn ɔ Nyí Nǔwiwa ɖé bo Nɔ Kpa Susu nú Mawu.”\nWlɛnwín e Jehovah zán bo hwlɛn gbɛtɔ́ lɛ sín hwɛhuhu kpo kú kpo sí é wɛ nyí gbɛxixɔ ɔ.—Efɛzinu lɛ 1:7.\nJehovah sɛ́ Vǐɖokponɔ tɔn dó ayikúngban jí bonu é na kú dó ta mǐtɔn mɛ.—1 Jaan 4:9, 10.\nGbɛxixɔ ɔ hun sisɔkɛ hwɛ lɛ tɔn, ayixa mímɛ́ ɖé ɖiɖó kpo nukúnɖiɖo gbɛ̀ mavɔmavɔ tɔn kpo sín ali nú mǐ.—1 Jaan 1:8, 9.\nMǐ nɔ ɖò nǔ kplɔ́n dó Jehovah wu wɛ, mǐ nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖi nǔ ɖò vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn mɛ, lobo nɔ lɛ́ yì Nùɖuɖu Aklunɔ Tɔn sín nǔwiwa tɛnmɛ bo nɔ dó xlɛ́ ɖɔ gbɛxixɔ ɔ xɔ akwɛ ɖò nukún mǐtɔn mɛ.—Jaan 3:16.


2 Axɔ́sú 4 - 2 Rois 4\nGbeyíɖɔ e nɔ gbeyíɖɔ Mawu tɔn lɛ́ɛ gbɛ́ta ɔ́ mɛ lɛ́ɛ ɖokpó sín asúkúsi wá mɔ Elizée gbe ɖokpó, bó sa vo n'i ɖɔ ní wá hwlɛ́n émí. É ɖɔ n'i ɖɔ: “Gǎn, asú ce kú. A ka tunwun ɖɔ é nɔ ɖó sísí nú Mawu Mavɔmavɔ. Axɔ́tɔ́nɔ ka wá din bo jló ná kplá vǐ ce we lɛ́ɛ, bó ná sɔ́ yě dó ɖó kannumɔ ná.”\nElizée kanbyɔ́ ɛ ɖɔ: “Étɛ́ un ká sixú bló nú we? Đɔ nǔ e a ɖǒ ɖo xwé gbe ɔ́ nú mì.” É yí gbe n'i ɖɔ: “Un sɔ́ ɖó nǔɖé ɖo xwé gbe zɛ ami kpɛ e un ná sa bɔ é ná vɔ é wú ǎ.”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Elizée ɖɔ n'i ɖɔ: “Yi ba zɛ̌n hwé ɖo mɛ e ɖo xwé towe kpá lɛ́ɛ sí. Hwě zɛ̌n nabí e wú a kpé é.\nÉnyí a yi xwé gbe ɔ́, a nǎ kplá vǐ towe lɛ́ɛ, bɔ mi ná dɔn hɔn sú dó ta. Énɛ́ ɔ́, a nǎ kɔn ami e kpo ɖo así towe ɔ́ dó zɛ̌n lɛ́ɛ bǐ mɛ, bɔ ɖě gɔ́ ɔ́, a nǎ nɔ sɔ́ ɖó kɛ́n ɖokpó.”\nNyɔ̌nu ɔ́ yi hwé zɛ̌n lɛ́ɛ bó wá xwé gbe, bɔ é kpó vǐ tɔn lɛ́ɛ kpó sú hɔn dó ta. Vǐ tɔn lɛ́ɛ jɛ zɛ̌n lɛ́ɛ fɔ n'i jí, bɔ é jɛ ami ɔ́ kɔn d'é mɛ jí.\nZɛ̌n lɛ́ɛ bǐ kó gɔ́, é ka tunwun ǎ, bó ɖɔ nú vǐ tɔn lɛ́ɛ ɖokpó ɖɔ ní lɛ́ sɔ́ zɛ̌n ɖěvo nú émí, bɔ vǐ ɔ́ yí gbe n'i ɖɔ zɛ̌n ɖě kún sɔ́ kpo ó. Ée vǐ ɔ́ ɖɔ mɔ̌ ɔ́, ami ɔ́ gbo.\nNyɔ̌nu ɔ́ yi ɖó gbe nú ɖɛ̌mɛnu Mawu tɔn ɔ́, bɔ é ɖɔ n'i ɖɔ: “Yi sa ami ɔ́, bó sú axɔ́ e a ɖu ɔ́, bó sɔ́ akwɛ́ e kpo ɔ́, bónú hwi kpó vǐ towe lɛ́ɛ kpó ná zán, bó ná nɔ gbɛ.” Elizée yi gletoxo Cunɛ́mu tɔn mɛ\nGbe ɖokpó tíin, bɔ Elizée ɖo Cunɛ́mu gbɔn dín wɛ, bó mɔ nyɔ̌nu nukúnɖéjí ɖokpó. Nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ n'i ɖɔ ní wá ɖu nǔ ɖo xwé émítɔn gbe dandan. Énɛ́ ɔ́ wú ɔ́, sín gbe nɛ́ gbe ɔ́, é wá toxo ɔ́ mɛ hweɖěbǔnu ɔ́, é nɔ yi nyɔ̌nu ɔ́ xwé, bó nɔ yi ɖu nǔ.\nÉ wá su gbe ɖokpó, bɔ nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ nú asú tɔn ɖɔ: “Un tunwun ɖɔ nya e nɔ wá xwé mǐtɔn gbe hwɛhwɛ ɔ́, ɖɛ̌mɛnu Mawu tɔn wɛ é nyí nǔgbó.\nMǐ ní gbá xɔ kpɛví ɖokpó ɖó xɔ mǐtɔn ta n'i. Mǐ ná sɔ́ zan ɖokpó, távo ɖokpó, zinkpo ɖokpó, kpódó zogbɛ́n ɖokpó kpó dó xɔ ɔ́ mɛ n'i. Énɛ́ ɔ́, é wá mǐ gɔ́n ɔ́, é ná nɔ́ nɔ fínɛ́.”\nElizée lɛ́ wá Cunɛ́mu gbe ɖokpó, bó yi mlɔ́ xɔ e è blǒ n'i ɔ́ mɛ.\nÉ ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn Gehazíi ɖɔ: “Yi ylɔ́ nyɔ̌nu Cunɛ́munu énɛ́ ɔ́ wá nú mì.” Bɔ Gehazíi yi ylɔ́ nyɔ̌nu ɔ́ wá, bɔ nyɔ̌nu ɔ́ wá nɔ te ɖo nukɔn tɔn.\nElizée ɖɔ nú Gehazíi ɖɔ é ní ɖɔ nú nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ: “Hwi ɖíe jɛ tagba dó mǐ tamɛ káká e! Étɛ́ wɛ un ká sixú wa nú we? A jlǒ nú má yi ɖɔ xó towe nú axɔ́sú ɔ́ abǐ ahwangán ɔ́ a?” É yí gbe ɖɔ: “Éeǒ, mi ma jɛ tagba ó, mɛ ce lɛ́ɛ mɛ wɛ un ɖe, un jɛ nǔɖé do ǎ.”\nBɔ Elizée ɖɔ nú Gehazíi ɖɔ: “Étɛ́ mǐ ká ná wa n'i din?” Gehazíi yí gbe n'i ɖɔ: “Á! Un ko tunwun nǔ e mǐ nǎ wa n'i é. É ɖó vǐ ǎ, asú tɔn ká kó kpo.”\nÉnɛ́ ɔ́, Elizée ɖɔ: “Bo lɛ́ yi ylɔ́ ɛ wá.” Bɔ Gehazíi yi ylɔ́ ɛ wá, bɔ nyɔ̌nu ɔ́ wá nɔ te hɔnli ɔ́ nu.\nÉnɛ́ ɔ́, Elizée ɖɔ n'i ɖɔ: “Xwe ɖě ɔ́ mɛ lěhwenu ɔ́, a nǎ ji vǐ súnnu ɖokpó.” Bɔ nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ n'i ɖɔ: “Nǔ sixú nyí mɔ̌ ǎ! Gbeyíɖɔ Mawu tɔn wɛ nú we, ma blɛ́ nyɛ mɛsɛntɔ́ towe ɔ́ ó.”\nNyɔ̌nu ɔ́ ká mɔ xo nǔgbó, bó ji vǐ súnnu ɖokpó ɖo hwenu e Elizée ɖó n'i é. Elizée fɔ́n nyɔ̌nu e nɔ́ yí jǒnɔ tɔn é sín vǐ\nVǐ e nyɔ̌nu Cunɛ́munu ɔ́ ji ɔ́ ɖo susu wɛ. É ká wá su gbe ɖokpó, bɔ é yi tɔ́ tɔn gɔ́n ɖo gle mɛ fí e tɔ́ tɔn kpó azɔ̌watɔ́ lɛ́ɛ kpó ɖo nǔkún ya ɖe wɛ é.\nÉe yě ɖo fínɛ́ ɔ́, é sú xó, bó jɛ ɖiɖɔ nú tɔ́ tɔn jí ɖɔ: “Ta ce! Ta ce!” Bɔ tɔ́ tɔn ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn ɖokpó ɖɔ: “Sɔ́ ɛ yi jó nú nɔ tɔn.”\nMɛsɛntɔ́ ɔ́ sɔ́ ɛ yi jó nú nɔ tɔn, bɔ vǐ ɔ́ nɔ nɔ tɔn sín akɔn káká jɛ hwemɛ bo kú.\nÉe vǐ ɔ́ kú é ɔ́, nɔ ɔ́ sɔ́ ɛ yi mlɔ́ Elizée sín zan jí, bó sú hɔn ɔ́, bó yi gle ɔ́ mɛ,\nbó sú xó ylɔ́ asú tɔn, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Kɛnklɛ́n sɛ́ mɛsɛntɔ́ ɖokpó kpó tócí asi ɖokpó kpó dó mì, bónú má yá wǔ yi gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ gɔ́n bó wá.”\nBɔ asú tɔn ɖɔ n'i ɖɔ: “Étɛ́wú a jlǒ ná yi gɔ̌n tɔn égbé? Sun ma wá jǐ nɛ́, égbé ma ká nyí gbɔjɛzán gbe nɛ́!” Nyɔ̌nu ɔ́ yí gbe n'i ɖɔ: “Nǔɖé jɛ ǎ.”\nÉnɛ́ ɔ́, nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ bɔ è blǎ akpa nú tócí ɔ́, bɔ é jínjɔ́n jí, bó ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn ɖɔ: “Kplá tócí ɔ́ nú mǐ ná yi. Ényí un ma ná gbe tɔn we ǎ hǔn, ma nɔ te alixo ó.”\nÉnɛ́ ɔ́, é ɖidó gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ gɔ́n ɖo Kaamɛ́li só jí. Hwenu e gbeyíɖɔ ɔ́ mɔ ɛ sɛ́ dó jǎwe ɔ́, é ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn Gehazíi ɖɔ: “Kpɔ́n nyɔ̌nu Cunɛ́munu ɔ́!\nKán wezun yi kpé e, bó kanbyɔ́ ɛ ɖɔ é má ɖo ganjí a jí; asú tɔn kpó vǐ tɔn kpó má ɖo ganjí a jí.” Ée Gehazíi yi kan xó byɔ́ nyɔ̌nu ɔ́, é yí gbe n'i ɖɔ yě bǐ ɖo ganjí.\nÉe é wá gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ gɔ́n ɖo só jí ɔ́, é zunfán afɔ tɔn, bɔ Gehazíi sɛkpɔ́ ɛ, bó jló ná sísɛ́ ɛ. Lo ɔ́, gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́ ɖɔ: “Jǒ e dó, ɖó aluwɛ mɛ wɛ é ɖe. Mawu Mavɔmavɔ ká sɔ́ nǔ e sín aluwɛ mɛ é ɖe ɔ́ hwlá dó mì. É gba kpá nú mì ǎ.”\nNyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ: “Un byɔ́ vǐ ɖé we a? Un ma ko ɖɔ nú we ɖɔ hwi ma blɛ́ mì ó a?”\nÉe é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Elizée ɖɔ nú Gehazíi ɖɔ: “Sɔ́ nǔ, bó sɔ́ kpogɛ ce bo yi. Ma gú hwenu bo ɖo gbe dó mɛɖé wɛ ɖo alixo ó; mɛɖé ká dó gbe we hǔn, ma kɛ nu ó. A jɛ dɔ̌n hǔn, sɔ́ kpogɛ ɔ́ ɖó nukún mɛ nú vǐ ɔ́.”\nVǐ ɔ́ sín nɔ xwlé Mawu ɖɔ: “Nú Mawu Mavɔmavɔ ɖo gbɛ, nú hwi lɔ ɖo gbɛ jɛ́n wɛ ɔ́, un ɖo nǎ jó we dó wɛ ǎ.” Ée é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Elizée gbɔ bo sí te, bo xwedó e.\nNǔ ɖo mɔ̌ có, Gehazíi jɛ nukɔn nú yě, bó sɔ́ kpogɛ ɔ́ ɖó nukún mɛ nú vǐ ɔ́; vǐ ɔ́ ká dán wǔ ǎ, é ká kɛ nu ǎ. É lɛ́ kɔ bo wá kpé Elizée, bó ɖɔ n'i ɖɔ: “Vǐ ɔ́ fɔ́n ǎ.”\nHwenu e Elizée wá xwé ɔ́ gbe ɔ́, vǐ ɔ́ sín cyɔ ɖo ayǐmlɔ́mlɔ́ ɖo zan tɔn jí.\nElizée byɔ́ xɔ ɔ́ mɛ, bó dɔn hɔn ɔ́ sú, bɔ é kpó vǐ kúkú ɔ́ kpó we lɛ́ɛ ɖo xɔ ɔ́ mɛ, bɔ é xo ɖɛ.\nÉ xá zan ɔ́ jí, bó mlɔ́ vǐ ɔ́ jí, bó sɔ́ nu tɔn bɔ ɖó nu tɔn wú, bó sɔ́ nukún tɔn lɛ́ɛ bɔ ɖó nukún tɔn lɛ́ɛ wú, bó fɔ alɔ tɔn lɛ́ɛ ɖó vǐ ɔ́ sín alɔ lɛ́ɛ jí, lobo dlɛ́n éɖée ɖó jǐ tɔn, bɔ zozo byɔ́ vǐ ɔ́ sín lanmɛ.\nElizée fɔ́n sín vǐ ɔ́ jí, bó ɖi sa gbɔn xɔ ɔ́ mɛ, lobo lɛ́ wá mlɔ́ vǐ ɔ́ jí, bó dlɛ́n éɖée, bɔ vǐ ɔ́ nyi cin azɔn tɛ́nwe bo hun nukún.\nTlóló ɔ́, Elizée ylɔ́ Gehazíi bo ɖɔ n'i ɖɔ: “Yi ylɔ́ vǐ ɔ́ sín nɔ wá.” Bɔ Gehazíi yi ylɔ́ ɛ, bɔ é wá Elizée gɔ́n, bɔ Elizée ɖɔ n'i ɖɔ: “Wǎ kplá vǐ towe.”\nÉe Elizée ɖɔ mɔ̌ n'i ɔ́, é wá jɛ kpo ɖo asá tɔn mɛ, bó ɖe kɔ́. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é kplá vǐ tɔn bó tɔ́n. Nǔsúnnú e è ma sixú ɖu ǎ é\nElizée lɛ́ kɔ wá Gilugalu. Adɔ ɖé ká tɔ́n ɖo to ɔ́ mɛ hwenɛ́nu. É kplé gbeyíɖɔ Mawu tɔn lɛ́ɛ bɔ yě lɛ́ lɛ̌ dó e, bɔ é ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn ɖɔ: “Sɔ́ zɛ̌n ɖaxó ɔ́ nyi ado jí, bó ɖa nǔsúnnú nú gbeyíɖɔ Mawu tɔn lɛ́ɛ.”\nGbeyíɖɔ Mawu tɔn lɛ́ɛ ɖokpó ɖidó mǎ ba gbé ɖo gle mɛ, bó yi mɔ atín e nɔ́ vun kan é ɖokpó, bó gbɛ sínsɛ́n tɔn gɔ́ avɔ mɛ. Ée é lɛ́ kɔ wá ɔ́, é já, bó bɛ́ kɔn nyi nǔsúnnú ɔ́ mɛ, mɛɖé ká tunwun nǔ e wɛ é ǎ.\nÈ wǔn nǔsúnnú ɔ́ nú yě; lo ɔ́, ée yě dó nu ɔ́, yě sú xó bó ɖɔ: “Gbeyíɖɔ Mawu tɔn, nǔsúnnú ɔ́ ɖó aɖǐ.” Énɛ́ ɔ́ zɔ́n bɔ mɛɖé sixú ɖu ǎ.\nElizée ɖɔ è nǐ zé linfín wá, bɔ è zě n'i bɔ é kɔn dó zɛ̌n ɔ́ mɛ, bó ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn ɖɔ: “Nǎ mɛ lɛ́ɛ nú yě ɖu.” Énɛ́ ɔ́, nǔsúnnú ɔ́ nyɔ́ bɔ è hɛn ɔ́, è nǎ ɖu. Elizée ná nǔɖuɖu gbɛtɔ́ kanwe ko\nÉ wá su gbe ɖokpó, bɔ nya ɖé gosín Baalu-Calica wá. Nya ɔ́ hɛn ɔ́ji nukɔntɔn e é ya é sín wɔ̌xúxú ko wá nú gbeyíɖɔ Mawu tɔn ɔ́. É lɛ́ hɛn blěe nukɔntɔn e é ya ɔ́ dó glo tɔn mɛ wá n'i. Elizée ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn ɖɔ: “Mǎ nú mɛ e ɖo fí lɛ́ɛ nú yě ɖu.”\nMɛsɛntɔ́ tɔn yí gbe n'i ɖɔ: “Nɛ̌ wɛ un ka sixú má nǔ élɔ́ lɛ́ɛ nú gbɛtɔ́ kanwe ko gbɔn?” Lo ɔ́, Elizée ɖɔ: “Un ɖɔ hwi ní má nú yě nú yě ní ɖu. Đó Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: ‘Mɛ bǐ ná ɖu bɔ é ná lɛ́ kpo.’ ”\nÉnɛ́ ɔ́, mɛsɛntɔ́ ɔ́ má nǔɖuɖu ɔ́ nú yě, bɔ yě ɖu bɔ é kpo nǔgbó, lě e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ gbɔn é. Mawu gbɔ gudu nú Naamáni


Axɔsi Ɛsitɛ́ɛ Hwlɛn Togun Tɔn | Yɔkpɔvu lɛ Sín Nùkplɔnmɛ Biblu Tɔn Lɛ\nƐsitɛ́ɛ Hwlɛn Togun Tɔn\nƐsitɛ́ɛ ɔ, nyɔnuví Jwifu ɖé wɛ é nyí bo nɔ nɔ toxo Pɛsi tɔn mɛ ɖò Suzi. Xwè mɔkpan ɖíe wɛ Nabukodonɔzɔ́ɔ ko kplá xwédo tɔn sín Jeluzalɛmu. Tɔ́ tɔn nɔví ví Maadocée e nyí mɛsɛntɔ́ nú Axɔsu Pɛsi tɔn Zɛɛzɛsi é wɛ kpé nukún dó wǔ tɔn bɔ é sù.\nAxɔsu Zɛɛzɛsi ɖò axɔsi yɔyɔ̌ ɖokpo ba wɛ. Mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ kplá nyɔnu ɖěɖee nyɔ́ ɖɛkpɛ hugǎn ɖò tò ɔ mɛ lɛ é yì jó n’i, bɔ Ɛsitɛ́ɛ lɔmɔ̌ ɖ’emɛ. Ðò nyɔnu lɛ bǐ mɛ ɔ, axɔsu ɔ sɔ́ Ɛsitɛ́ɛ b’ɛ na nyí axɔsi. Maadocée ɖɔ nú Ɛsitɛ́ɛ ɖɔ é ni ma ɖexlɛ́ ɖɔ emi nyí Jwifu ɖé ó.\nNya goyitɔ́ e nɔ nyí Hamáa é wɛ kp’acɛ nú axɔví lɛ bǐ. É ba ɖɔ mɛ lɛ bǐ ni nɔ ɖèkɔ́ nú emi. Maadocée gbɛ́ ɖɔ emi kún na wà mɔ̌ ó, bɔ Hamáa sìn xomɛ tawun bo jló na hu i. Hwenu e Hamáa sè ɖɔ Maadocée nyí Jwifu ɖé é ɔ, é bla sé bo na hu Jwifu ɖěɖee ɖò tò ɔ mɛ lɛ é bǐ. É ɖɔ nú axɔsu ɔ ɖɔ: ‘Jwifu lɛ ɔ, mɛ nyanya wɛ nú ye; è ɖó na hu ye.’ Zɛɛzɛsi ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Wà nǔ e jló we é bǐ’ bo lɛ́ na ɛ acɛ bɔ é na ɖè sɛ́n ɖé tɔ́n. Hamáa ɖè sɛ́n ɖé tɔ́n b’ɛ ɖɔ ɖɔ è ni hu Jwifu lɛ bǐ ɖò azǎn 13gɔ́ sunzan Adáa tɔn tɔn gbè. Jehovah ɖò nǔ e ɖò jijɛ wɛ é bǐ mɔ wɛ.\nƐsitɛ́ɛ ka tuùn ɖɔ sɛ́n mɔhunkɔtɔn ɖé ɖè ǎ. Enɛ wu ɔ, Maadocée sɛ́ sɛ́nwema ɔ ɖokpo d’è bo ɖɔ n’i ɖɔ: ‘Yì bo ɖɔ nú axɔsu ɔ.’ Ɛsitɛ́ɛ ɖɔ: ‘Enyi axɔsu ɔ ma ylɔ mɛɖé ǎ bonu mɛ ɔ yì xwetɔ́n ɖò nukɔn tɔn ɔ, hu wɛ è nɔ hu i. Axɔsu ɔ ma ka sɔ́ ylɔ mì dìn ǎ é ɔ, é ko bló azǎn 30! Amɔ̌, un na yì. Enyi é dlɛn sikákpogɛ tɔn dó mì ɔ, un na gán. É ma ka wà mɔ ǎ ɔ, un na kú.’\nƐsitɛ́ɛ yì axɔsu ɔ sín kɔxota. Hwenu e axɔsu ɔ mɔ ɛ é ɔ, é dlɛn sikákpogɛ tɔn d’è. É yì gɔ̌n tɔn bɔ axɔsu ɔ kanbyɔ ɛ ɖɔ: ‘Etɛ un ka sixu bló nú we, Ɛsitɛ́ɛ?’ É ɖɔ: ‘Un jló na ylɔ mɛ kpo Hamáa kpo wá agɔ̌ ɖé tɛnmɛ.’ Ðò agɔ̌ ɔ tɛnmɛ ɔ, Ɛsitɛ́ɛ lɛ́ ylɔ ye nú agɔ̌ ɖevo. Ðò agɔ̌ wegɔ ɔ hwenu ɔ, axɔsu ɔ lɛ́ kanbyɔ Ɛsitɛ́ɛ ɖɔ: ‘Etɛ un ka sixu bló nú we?’ É ɖɔ: ‘Mɛɖé jló na hu nyì kpo togun ce kpo. Kɛnklɛn hwlɛn mǐ.’ Axɔsu ɔ kanbyɔ ɛ ɖɔ: ‘Mɛ̌ ka jló na hu mi?’ É ɖɔ: ‘Hamáa, nya dídá elɔ wɛ.’ Zɛɛzɛsi sìn xomɛ kaka bo zɔ́n ɖɔ è ni hu Hamáa tlolo.\nAmɔ̌, mɛɖebǔ sɔ́ sixu dɔn nǔ gbɔn Hamáa sín sɛ́n jí ǎ, kaka jɛ axɔsu ɔ ɖesu jí. Enɛ wu ɔ, axɔsu ɔ sɔ́ Maadocée b’ɛ kp’acɛ nú axɔví lɛ bǐ bo na ɛ acɛ bɔ é na ɖè sɛ́n yɔyɔ̌ ɖé tɔ́n. Maadocée ɖè sɛ́n ɖé tɔ́n b’ɛ na gbè Jwifu lɛ ɖɔ ye ni jɛhun dó yeɖée jí hwenu e è na tɔ́n ahwan ye é. Ðò azǎn 13gɔ́ sunzan Adáa tɔn tɔn gbè ɔ, Jwifu lɛ ɖu ɖò kɛntɔ́ yetɔn lɛ jí. Sín hwenɛnu ɖido ɔ, ye nɔ ɖu ɖuɖeji enɛ sín xwè xwewu xwewu tɛgbɛ.\n“Ye na wá kplá mi yì tokpɔngán lɛ kpodo axɔsu lɛ kpo nukɔn ɖó nyɛ wutu, bonu mi na ɖekúnnu nú mì.”—Matie 10:18\nNùkanbyɔ lɛ: Sé tɛ è ka bla dó Jwifu lɛ ta? Nɛ̌ Ɛsitɛ́ɛ ka xlɛ́ ɖɔ emi ɖó nùɖiɖi nú Jehovah gbɔn?\nƐsitɛ́ɛ 2:5-20; 3:1–5:8; 7:1–8:14; 9:1-28\nXÓNUSƆ́ÐÓTE WEMA BIBLU TƆN LƐ TƆN LƐ SÍN VIDEO LƐ\nXónusɔ́ɖóte Ɛsitɛ́ɛ Tɔn\nNǔkpacamɛ kpligidi e jɛ ɖò Ɛsitɛ́ɛ hwenu lɛ é na zɔ́n bɔ nùɖiɖi e a ɖó dó Jehovah wu ɖɔ é kpéwú bo na hwlɛn togun tɔn ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ mɛ ɖò égbé é na lidǒ d’eji.\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Ɛsitɛ́ɛ Hwlɛn Togun Tɔn\nlfb nùkplɔnkplɔn 65 wex. 154-155


Mawu Yí Wǎn nú Mɛ Ðěɖee “Linsyɛnsyɛn Yetɔn Nɔ Zɔ́n, Bɔ Ye Nɔ Na Sínsɛ́n” lɛ É | Nùkplɔnkplɔn Tɔn\n‘Nǔkún e jɛ ayikúngban ɖagbe jí lɛ ɔ, mɛ e linsyɛnsyɛn yetɔn nɔ zɔ́n, bɔ ye nɔ na sínsɛ́n lɛ é wɛ.’—LUK. 8:15.\nHAN LƐ: 68, 72\nEnyi mǐ nɔ ɖekúnnu ɖò fí ɖěɖee mɛ lɛ ma nɔ yí wɛn mǐtɔn ganji ǎ ɖè lɛ é ɔ, etɛwu awakanmɛ ka sixu kú mǐ?\nEtɛwu mǐ bǐ ka sixu wà sinsɛnzɔ́ e nɔ na sínsɛ́n é ɖé?\nEtɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ linsyɛnsyɛn na zɔ́n bɔ mǐ na kpó ɖò sínsɛ́n na wɛ?\n1, 2. (a) Etɛwu kpɔ́ndéwú mɛ ɖěɖee nɔ jla wɛn ɔ ɖò fí e mɛ lɛ ma nɔ ɖó kɔ ye wu ɖè ǎ lɛ é tɔn ka nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mǐ? (Kpɔ́n fɔtóo e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.) (b) Etɛ Jezu ka ɖɔ dó wɛn jijla nú “tò [mɛ]tɔn mɛ nu lɛ” wu? (Kpɔ́n tinmɛ e ɖò dò é.)\nSERGIO KPO OLINDA KPO nyí asú kpo asì kpo gbexosin-alijitɔ́ ɖé ɖò États-Unis bo ɖó xwè 80 jɛji. Agaɖanu dìn ɔ, wuvɛ̌ e sè wɛ ye ɖè ɖò afɔ yetɔn lɛ mɛ é zɔ́n bɔ tɛnsisɛ fɔ́n bo ɖò wuvɛ̌ nú ye wɛ. É ɖò mɔ̌ có, lee ye ko wà gbɔn nú xwè mɔkpan é ɔ, ye nɔ ɖi zɔnlin yì tokplétɛn fí e gbɛtɔ́ nɔ sukpɔ́ ɖè ɖò tò ɔ mɛ é ɖò zǎnzǎn lɛ; ye nɔ jɛ finɛ ɖò gan tɛnwe mɛ. Ye nɔ cí mɔ̌toglintɛn ɖé kpá, bo nɔ xwlé wema jinjɔn Biblu jí lɛ aligbɔntɔ́ lɛ. Mɛ gègě nɔ dovɛ̌ nú ye, amɔ̌, asú kpo asì kpo ɔ nɔ cí finɛ, bo nɔ ko nǔ yɛ́ɛ dó mɛ ɖěɖee nɔ kpɔ́n ye lɛ é. Gan wěwe mɛ ɔ, ye nɔ ɖi zɔnlin dɛ̌dɛ̌ ɖido xwégbe. Ayihɔngbe tɔn ɖò gan tɛnwe mɛ ɔ, ye nɔ lɛ́ yì tokplétɛn ɔ. Azɔn ayizɛ́n ɖò aklunɔzán gbla ɖokpo mɛ ɔ, asú kpo asì kpo gbejinɔtɔ́ enɛ jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn ɖò fí enɛ nú xwè ɖokpo blebu ɖò zǎnzǎn lɛ.\n2 Sergio kpo Olinda kpo ɖɔhun ɔ, nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ gègě ko jla wɛn ɔ nú xwè mɔkpan ɖò jɔtɛn yetɔn, bɔ mɛ lɛ ka nɔ ɖó kɔ ye wu ǎ. Enyi ninɔmɛ mɔhun mɛ wɛ a ɖè hǔn, mǐ kpa we kpo akpàkpà sɔ́ mɛ kpo nú linsyɛnsyɛn towe. * Dɔn e a gbí ɖò Jehovah sinsɛn mɛ é nyí jɔtɛn wusyɛn dó lanmɛ nú mɛ tɔn nú mɛ gègě, kaka jɛ nùɖitɔ́ hàtɔ́ e ko mɔ̌ nǔ kpɔ́n lɛ é jí. Ðǒ ayi xógbe elɔ lɛ e nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn lɛ zán é wu: “Enyi un w’azɔ̌ xá nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ lɛ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ ɔ, kpɔ́ndéwú yetɔn nɔ na hlɔnhlɔn mì.” “Gbejininɔ yetɔn nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú mì, bɔ un nɔ ván kàn, bo nɔ kpankɔ́n ɖò sinsɛnzɔ́ ce mɛ.” “Kpɔ́ndéwú yetɔn nɔ sɔ́ akpàkpà mì.”\n3. Nùkanbyɔ atɔn tɛ lɛ wɛ mǐ na ba dò na? Etɛwu?\n3 Bo na dó na hlɔnhlɔn kán e mǐ kanɖeji bo na wà wɛnɖagbejijlazɔ́ e Jezu zɔ́n mǐ é yì fó ɔ, mi nú mǐ ni ba dò nú xósin nùkanbyɔ atɔn elɔ lɛ tɔn: Etɛwu awakanmɛ ka sixu kú mǐ ɖò hweɖelɛnu? Nɛ̌ mǐ ka sixu na sínsɛ́n gbɔn? Etɛ ka na d’alɔ mǐ, bɔ linsyɛnsyɛn mǐtɔn na zɔ́n bɔ mǐ na kpó ɖò sínsɛ́n na wɛ?\nETƐWU AWAKANMƐ KA SIXU KÚ MǏ?\n4. (a) Nɛ̌ nùwalɔ nyanya gègě Jwifu lɛ tɔn tɔn ka cí nú Pɔlu? (b) Etɛwu nǔ ka cí mɔ̌ nú Pɔlu?\n4 Enyi awakanmɛ ko kú we kpɔ́n hwenu e a nɔ ɖò wɛn jla wɛ ɖò fí e mɛ lɛ ma nɔ yí wɛn ɔ ɖè ǎ é hǔn, ninɔmɛ towe sɔgbe xá mɛsɛ́dó Pɔlu tɔn nɛ. Ðò xwè 30 mɔ̌ e é wà sinsɛnzɔ́ ɔ na é mɛ ɔ, é d’alɔ mɛ gègě bɔ ye huzu ahwanvu Klisu tɔn. (Mɛ. 14:21; 2 Kɔ. 3:2, 3) É ɖò mɔ̌ có, é kpéwú bo sísɛ́ Jwifu gègě bonu ye huzu Mawu sɛntɔ́ nugbǒ lɛ ǎ. É nyɔ́ wà ɔ, mɛ gègě gbɛ́ xó tɔn, bɔ mɛɖé lɛ tlɛ doya n’i. (Mɛ. 14:19; 17:1, 4, 5, 13) Nɛ̌ nǔ e Jwifu enɛ lɛ wà é ka cí nú Pɔlu? É ɖɔ nyì wɛn ɖɔ: “Nugbǒ ɖɔ wɛ un ɖè, ɖò bǔ e un ɖè xá Klisu ɔ mɛ; . . . un ɖò aluwɛ ɖaxó mɛ; un ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ hwebǐnu ɖò ayi mɛ.” (Hlɔ. 9:1-3) Etɛwu nǔ ka cí mɔ̌ nú Pɔlu? Ayi tɔn ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ wu. É nɔ jla wɛn Jwifu lɛ ɖó nǔ yetɔn nɔ ɖu ayi mɛ n’i tawun wutu. Enɛ wu ɔ, é vɛ́ nú Pɔlu tawun hwenu e é mɔ bɔ ye gbɛ́ nùblawukúnúmɛ Mawu tɔn é.\n5. (a) Etɛ ka nɔ sísɛ́ mǐ, bɔ mǐ nɔ jla wɛn ɔ nɔzo mǐtɔn lɛ? (b) Etɛwu é ka ɖò wɛn ɖɔ awakanmɛ sixu wá kú mǐ ɖò hweɖelɛnu?\n5 Pɔlu ɖɔhun ɔ, mǐ nɔ jla wɛn ɔ mɛ lɛ, ɖó nǔ yetɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ tawun wutu. (Mat. 22:39; 1 Kɔ. 11:1) Etɛwu? Nǔ e mǐɖesunɔ mɔ kpɔ́n lɛ é zɔ́n bɔ mǐ tuùn ɖɔ nyɔna gègě ɖò te kpɔ́n mɛ ɖěɖee wá gbeta ɔ kɔn bo na sɛ̀n Jehovah lɛ é. Enyi mǐ lin tamɛ dó mɛ ɖěɖee ɖò fí e mǐ nɔ ɖekúnnu ɖè lɛ é jí ɔ, mǐ nɔ ɖɔ nú mǐɖée ɖɔ: ‘Enyi mǐ sixu d’alɔ mɛ enɛ lɛ bonu ye na mɔ nǔ e ɖò ye wu dín wɛ lɛ é wɛ ɔ, é na nyɔ́ mɛ nya!’ Enɛ wu ɔ, mǐ nɔ kpó ɖò wusyɛn dó lanmɛ nú ye wɛ, bonu ye na kplɔ́n nǔ dó nugbǒ e kúnkplá Jehovah kpo linlin e é ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ é kpo wu. È na ɖɔ ɔ, mǐ nɔ ɖɔ nú mɛ ɖěɖee mǐ nɔ jla wɛn ɔ na lɛ é ɖɔ: ‘Mǐ hɛn nùnina ɖagbe ɖé wá nú mi. Mi kɛnklɛn bo yí.’ Enɛ wu ɔ, enyi mɛ lɛ gbɛ́ nǔ e mǐ na ye é ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ mǐ sixu ‘mɔ wuvɛ̌’ “ɖò ayi mɛ.” Ðó nǔ nɔ cí mɔ̌ nú mǐ wutu ɔ, enɛ xlɛ́ ɖɔ mǐ kún ɖó nùɖiɖi ó ǎ, loɔ, ayi mǐtɔn wɛ ɖò wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ wu. Ninɔmɛ e nɔ hɛn awakanmɛ kú mɛ lɛ é nɔ ɖò finɛ có, mǐ nɔ dɛ. Elena e ko nyí gbexosin-alijitɔ́ nú xwè 25 jɛji é ɖɔ xó elɔ dó nu nú gègě mǐtɔn: “Un mɔ ɖɔ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ vɛwǔ. É ɖò mɔ̌ có, azɔ̌ ɖevo ɖebǔ ɖè bo nyɔ́ hú enɛ bɔ un na wà ǎ.”\nNƐ̌ MǏ KA SIXU NA SÍNSƐ́N GBƆN?\n6. Nùkanbyɔ tɛ mǐ ka na ba dò na? Nɛ̌ mǐ ka na wà mɔ̌ gbɔn?\n6 Etɛwu mǐ ka sixu kudeji ɖɔ fí e mǐ nɔ jla wɛn ɔ ɖè é na bo cí gbɔn ɖebǔ ɔ, sinsɛnzɔ́ mǐtɔn sixu na sínsɛ́n? Bo na dó na xósin nú nùkanbyɔ taji enɛ ɔ, mi nú mǐ ni ba dò nú nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn wè e mɛ é kɛnu dó ‘sínsɛ́n nina’ wu ɖè é. (Mat. 13:23) Nukɔntɔn ɔ ɖɔ xó dó vǐwuntín ɖé wu.\n7. (a) Mɛ̌ ka nɔte nú “vǐwunglejíkpɔ́ntɔ́ ɔ,” “vǐwuntín” ɔ kpo “ala lɛ” kpo? (b) Mǐ jló na mɔ xósin nú nùkanbyɔ tɛ?\n7 Xà Jaan 15:1-5, 8. Ðǒ ayi nǔ e Jezu ɖɔ nú mɛsɛ́dó tɔn lɛ é wu: “Enyi mi na sínsɛ́n gègě ɔ, susu wɛ é na nyí nú Tɔ́ ce, bɔ mi na nyí ahwanvu ce.” Jezu jlɛ́ Jehovah dó “vǐwunglejíkpɔ́ntɔ́” ɖé wu, bo jlɛ́ éɖesunɔ dó “vǐwuntín titewungbe” ɔ wu, bɔ “ala lɛ” wá nɔte nú ahwanvu tɔn lɛ. * Enɛ wu ɔ, etɛ ka nyí sínsɛ́n e ahwanvu Klisu tɔn lɛ ɖó na na é lo? Ðò nùjlɛdonǔwu enɛ mɛ ɔ, Jezu ɖɔ sínsɛ́n alɔkpa e wɛ ɔ tlɔlɔ lě ǎ, amɔ̌, é na tinmɛ taji ɖé, b’ɛ d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ xósin ɔ.\n8. (a) Ðò nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn mɛ ɔ, etɛwu sínsɛ́n ɔ ma ka sixu nyí ahwanvu yɔyɔ̌ lɛ ǎ? (b) Jijɔ tɛ ka nɔ zɔn kpɔ́ xá nǔ e Jehovah byɔ ɖò mǐ sí lɛ é?\n8 Jezu ɖɔ xó dó Tɔ́ tɔn wu bo ɖɔ: “Ala ɖebǔ ɖò wǔ ce, bo ma nɔ na sínsɛ́n ǎ ɔ, Tɔ́ ce nɔ sɛ́n síìn.” Ðò xógbe ɖevo mɛ ɔ, Jehovah nɔ mɔ mǐ dó mɔ mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ enyi mǐ nɔ na sínsɛ́n ɔ nɛ. (Mat. 13:23; 21:43) Enɛ wu ɔ, ɖò nùjlɛdonǔwu enɛ mɛ ɔ, mǐ sixu ɖɔ ɖɔ sínsɛ́n e Klisanwun ɖokpo ɖokpo ɖó na na é wɛ nyí mɛ yɔyɔ̌ e Mawu jɔwu mǐ bɔ mǐ d’alɔ bɔ ye huzu ahwanvu lɛ é ǎ. (Mat. 28:19) É ma nyí mɔ̌ ǎ ɔ, Kúnnuɖetɔ́ gbejinɔtɔ́ e ma kpéwú bo kplɔ́n nǔ mɛɖé, bonu é huzu ahwanvu ǎ, ɖó ye nɔ jla wɛn ɔ ɖò fí e mɛ lɛ ma nɔ yí wɛn ɔ ɖè ganji ǎ lɛ é wutu é na cí ala ɖěɖee xó nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn ɖɔ ɖɔ ye kún na sínsɛ́n ó lɛ é ɖɔhun. Amɔ̌, gbeta enɛ kɔn wíwá na sɔgbe ǎ! Etɛwu? Ðó mǐ sixu hɛn mɛ lɛ gannugánnú ɖɔ ye ni huzu ahwanvu ǎ. Mɔ̌ wiwa sɔgbe xá ali e nu Jehovah nɔ ɖè wanyiyi xlɛ́ ɖè é ǎ, ɖó enɛ na xlɛ́ ɖɔ é nɔ ɖè mɛsɛntɔ́ tɔn ɖěɖee ma kpé nǔ e hugǎn ye é ɖé wiwa wu ǎ lɛ é sín kɛ́n mɛ. Nǔ ɖebǔ e Jehovah byɔ mǐ ɖɔ mǐ ni wà é ɔ, nǔ e wu mǐ kpé lɛ é jɛn ye nɔ nyí hwebǐnu.—Sɛ́n. 30:11-14.\n9. (a) Azɔ̌ tɛ wiwa ka nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ na sínsɛ́n? (b) Nùjlɛdonǔwu tɛ mǐ ka na ba dò na? Etɛwu?\n9 Sínsɛ́n tɛ mǐ ka ɖó na na lo? É ɖò wɛn ɖɔ sínsɛ́n ɔ ɖó na nyí azɔ̌ e ɖokpo ɖokpo mǐtɔn sixu kpéwú bo wà é ɖé. Azɔ̌ tɛ ka nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ “na sínsɛ́n”? Wɛnɖagbe Axɔsuɖuto Mawu tɔn tɔn jijla wɛ. * (Mat. 24:14) Nùjlɛdonǔwu e Jezu na dó nǔkúndótɔ́ ɖé wu é dó zǒgbe gbeta enɛ e kɔn mǐ wá é jí. Mi nú mǐ ni ba dò nú nùjlɛdonǔwu wegɔ enɛ.\n10. (a) Etɛ ka nɔte nú nǔkún ɔ kpo ayikúngban ɔ kpo ɖò nùjlɛdonǔwu ɔ mɛ? (b) Etɛ blěehwín ɖé ka na?\n10 Xà Luki 8:5-8, 11-15. Ðò nùjlɛdonǔwu e è na dó nǔkúndótɔ́ ɔ wu é mɛ ɔ, nǔkún ɔ wɛ nyí “Mawuxó ɔ” alǒ wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn. Ayikúngban ɔ nɔte nú ayixa gbɛtɔ́ tɔn. Nǔkún e jɛ ayikúngban ɖagbe jí ɔ wú ɖɔ, tɔ́n ama, bo sù bɔ enyi mǐ na ɖɔ ɔ, é wá huzu blěehwín ɖé. Enɛ gudo ɔ, é na “nǔkún mɔhunkɔtɔn donu kanweko (100).” Sínsɛ́n alɔkpa tɛ blěehwín ɖé ka nɔ na? Blěehwín e ma sukpɔ́ ǎ é ɖevo lɛ wɛ é nɔ na à? Eǒ, é nɔ na nǔkún yɔyɔ̌, bɔ nǔkún enɛ lɔ sixu wá sù bo na hwǐn ɖevo lɛ. Ðò nùjlɛdonǔwu enɛ mɛ ɔ, nǔkún ɖokpo na nǔkún kanweko. Nɛ̌ akpáxwé nùjlɛdonǔwu ɔ tɔn enɛ ka kàn sinsɛnzɔ́ mǐtɔn gbɔn?\nNɛ̌ “linsyɛnsyɛn [mǐ]tɔn nɔ zɔ́n, bɔ [mǐ] nɔ na sínsɛ́n” gbɔn? (Kpɔ́n akpáxwé 11gɔ́ ɔ)\n11. (a) Nɛ̌ nùjlɛdonǔwu e è na dó nǔkúndótɔ́ ɔ wu é ka kàn sinsɛnzɔ́ mǐtɔn gbɔn? (b) Nɛ̌ mǐ ka nɔ na wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn sín nǔkún yɔyɔ̌ ɖevo gbɔn?\n11 Bo na dó jlɛ́ dó nùɖé wu ɔ, mǐ ni ɖɔ ɖɔ Kúnnuɖetɔ́ ɖé lɛ, alǒ mɛjitɔ́ Klisanwun mǐtɔn lɛ má wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn xá mǐ ɖò xwè ɖé lɛ ɖíe wá yì. É víví nú ye ɖɔ ye ɖó ayi wu ɖɔ wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn e cí nǔkún ɖé ɖɔhun é byɔ ayi mǐtɔn mɛ. Lee ayikúngban ɖagbe e xó nùjlɛdonǔwu Jezu tɔn ɖɔ é wlí nǔkún ɔ hɛn gbɔn é ɔ, mǐ lɔ yí gbè nú wɛn ɔ bo tɛ́ d’ewu. Nǔ e mɛ é tɔ́n kɔ dó é wɛ nyí ɖɔ wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn e cí nǔkún ɖé ɖɔhun é wú ɖɔ, bo sù, bɔ enyi mǐ na ɖɔ ɔ, é wá huzu blěehwín, bɔ ɖò nukɔnmɛ ɔ, é ɖò gbesisɔmɛ bo na na sínsɛ́n. Lee blěewhín ɖé nɔ na nǔkún yɔyɔ̌ lɛ, b’ɛ ma nɔ nyí hwǐn yɔyɔ̌ ɖevo lɛ ǎ gbɔn é ɔ, mɔ̌ wɛ sínsɛ́n e mǐ nɔ na é nɔ nyí wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn sín nǔkún yɔyɔ̌ ɖevo, é nɔ nyí ahwanvu yɔyɔ̌ lɛ ǎ. * Nɛ̌ mǐ ka nɔ na wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn sín nǔkún yɔyɔ̌ ɖevo gbɔn? Hweɖebǔnu e mǐ jla wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ ɖò ali ɖebǔ nu é ɔ, nǔkún yɔyɔ̌ e è dó ɖó ayi mǐtɔn mɛ é vúnvún kpé wɛ mǐ ɖè nɛ. (Luk. 6:45; 8:1) Enɛ wu ɔ, nùjlɛdonǔwu elɔ kplɔ́n mǐ ɖɔ enyi mǐ kpó ɖò wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn jla wɛ ɔ, “linsyɛnsyɛn [mǐ]tɔn nɔ zɔ́n, bɔ [mǐ] nɔ na sínsɛ́n.”\n12. (a) Etɛ nùjlɛdonǔwu e Jezu na dó vǐwuntín kpo nǔkúndótɔ́ ɔ kpo wu é ka sixu kplɔ́n mǐ? (b) Nɛ̌ nùkplɔnmɛ enɛ ka cí nú we?\n12 Etɛ nùjlɛdonǔwu e Jezu na dó vǐwuntín kpo nǔkúndótɔ́ ɔ kpo wu é ka sixu kplɔ́n mǐ? Ye d’alɔ mǐ bɔ mǐ mɔ nukúnnú jɛ mɛ ɖɔ sínsɛ́n nina mǐtɔn kún nɔ sín lee mɛ lɛ nɔ yí wɛn ɔ gbɔn ɖò xá mǐtɔn mɛ é wu ó. É nyɔ́ wà ɔ, gbejininɔ mǐɖesunɔ tɔn wu wɛ é nɔ sín. Pɔlu ɖɔ xó dó nugbǒ ɖokpo enɛ wu hwenu e é ɖɔ xó elɔ é: “Mɛ ɖokpo ɖokpo na mɔ lee é wà nǔ gbɔn ɔ sín ajɔ yí ɖò Mawu sí.” (1 Kɔ. 3:8) Ajɔ ɔ na sɔgbe xá azɔ̌ e è wà é, é nyí nǔ e mɛ azɔ̌ e è wà é tɔ́n kɔ dó é ǎ. Matilda, ee nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé sín xwè 20 ɖíe é ɖɔ: “Tuùntuùn ɖɔ Jehovah nɔ d’ajɔ mǐ nú gǎndido mǐtɔn lɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mì.”\nNƐ̌ MǏ KA SIXU SYƐNLǏN BO NA SÍNSƐ́N GBƆN?\n13, 14. Sɔgbe xá Hlɔmanu lɛ 10:1, 2 ɔ, hwɛjijɔ tɛ lɛ wu Pɔlu ma ka jó gbè dó mɛ ɖěɖee nɔ gbɛ́ wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn lɛ é wu ǎ?\n13 Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ linsyɛnsyɛn mǐtɔn na zɔ́n, bɔ mǐ na kpó ɖò sínsɛ́n na wɛ? Lee mǐ ko ɖɔ wá yì gbɔn é ɔ, awakanmɛ kú Pɔlu ɖó Jwifu lɛ ɖótó wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn ǎ wutu. É ɖò mɔ̌ có, é jó gbè dó ye wu ǎ. Ðò nukɔnmɛ ɖò wema e Pɔlu wlan sɛ́dó Klisanwun e ɖò Hlɔma lɛ é mɛ ɔ, é ɖɔ lee nǔ cí n’i dó Jwifu enɛ lɛ wu é; ɖǒ ayi nǔ e é ɖɔ é wu: “Nǔ e ba wɛ un ɖè kpo ayi ce bǐ kpo, bo ɖò byɔbyɔ ɖò Mawu sí wɛ nú Jwifu lɛ ɔ, wɛ nyí ɖɔ ye ni mɔ hwlɛngán. Ðó un hɛn ɔ, un na ɖekúnnu nú ye ɖɔ nǔ wà bo nyɔ́ ɖò Mawu sí sín akpàkpà ɖaxó ɖé ɖò ye jí; loɔ, ye ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ titewungbe ɔ ǎ.” (Hlɔ. 10:1, 2) Hwɛjijɔ e zɔ́n bɔ Pɔlu kpò ɖò sinsɛnzɔ́ tɔn wà wɛ é tɛ lɛ jí é ka tɛɖɛ̌?\n14 Nukɔntɔn ɔ, Pɔlu ɖɔ nǔ e wu é kpó ɖò wɛn ɔ jla Jwifu lɛ wɛ é. “Nǔ e ba wɛ [é] ɖè kpo ayi [tɔn] bǐ kpo” é wɛ sísɛ́ ɛ. É nɔ jló è ɖò ayi mɛ ɖɔ Jwifu ɖé lɛ ni mɔ hwlɛngán. (Hlɔ. 11:13, 14) Wegɔ ɔ, Pɔlu ɖɔ xó dó ‘nǔ e é nɔ byɔ ɖò Mawu sí nú Jwifu lɛ’ é wu. É nɔ savo nú Mawu ɖò ɖɛ mɛ ɖɔ é ni d’alɔ Jwifu ɖokpo ɖokpo bonu ye ni yí wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn. Atɔngɔ ɔ, é ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “Nǔ wà bo nyɔ́ ɖò Mawu sí sín akpàkpà ɖaxó ɖé ɖò ye jí.” É mɔ jijɔ ɖagbe ɖé lɛ ɖò mɛ lɛ sí. Pɔlu tuùn ɖɔ enyi è xlɛ́ ali akpàkpà e nɔ sɔ́ gbɛtɔ́ ayijlɔjlɔnɔ lɛ é ganji ɔ, ye sixu huzu ahwanvu Klisu tɔn kanɖodonǔwutɔ́ lɛ, lee é nyí gbɔn nú éɖesu é.\n15. Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ Pɔlu ɖɔhun gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú lɛ.\n15 Nɛ̌ mǐ ka sixu wà nǔ Pɔlu ɖɔhun gbɔn? Nukɔntɔn ɔ, mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bɔ jlǒ syɛnsyɛn e mǐ ɖó bo na ba mɛɖebǔ e “ɖó ninɔmɛ ayi mɛ tɔn e jɛxa gbɛ̀ mavɔmavɔ lɛ é” na bú ǎ. Wegɔ ɔ, mǐ nɔ savo nú Jehovah ɖò ɖɛ mɛ ɖɔ é ni hun ayi ayijlɔjlɔnɔ lɛ tɔn. (Mɛ. 13:48, nwt; 16:14) Silvana, ee nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé sín xwè 30 mɔ̌ ɖíe é ɖɔ: “Cobonu un na byɔ xwé ɖé gbè ɖò fí e mǐ nɔ ɖekúnnu ɖè é ɔ, un nɔ xoɖɛ sɛ́dó Jehovah, bo nɔ byɔ ɖɔ é ni d’alɔ mì bonu má ɖó linlin ɖagbe.” Mǐ nɔ lɛ́ xoɖɛ sɛ́dó Mawu ɖɔ wɛnsagun lɛ ni xlɛ́ ali mǐ bonu mǐ na mɔ ayijlɔjlɔnɔ lɛ. (Mat. 10:11-13; Nǔɖe. 14:6) Ðǒ ayi nǔ e Robert e nyí gbexosin-alijitɔ́ ɖé sín xwè 30 jɛji ɖíe é ɖɔ é wu: “Azɔ̌ wiwa ɖó kpɔ́ xá wɛnsagun e tuùn nǔ e ɖò jijɛ wɛ ɖò gbɛzán xwétɔ́ lɛ tɔn mɛ é nɔ sɔ́ akpàkpà mì.” Atɔngɔ ɔ, mǐ nɔ tɛ́n kpɔ́n bo na ɖó ayi jijɔ ɖagbe e mɛ lɛ ɖó é wu. Carl e nyí mɛxo agun tɔn ɖé, bo ko bló baptɛm sín xwè 50 jɛji ɖíe é ɖɔ: “Un nɔ ba nǔ kpɛví kpɛví ɖebǔ e sixu xlɛ́ ɖɔ mɛɖé ɖó jlǒ é, é sixu nyí nǔkiko yɛ́ɛ ɖé, mɛ kpinkpɔn kpo xomɛnyínyɔ́ kpo, alǒ, nǔ e è kanbyɔ dó nùjɔnǔ mɛ é ɖé.” Nugbǒ ɔ, Pɔlu ɖɔhun ɔ, mǐ sixu syɛnlǐn bo na sínsɛ́n.\n“MA GƆN AZƆ̌ WÀ Ó”\n16, 17. (a) Etɛ alixlɛ́mɛ e ɖò Nùnywɛtɔ́xó 11:6 mɛ é ka sixu kplɔ́n mǐ? (b) Nǎ kpɔ́ndéwú lee nǔkúndidozɔ́ mǐtɔn sixu wà ɖagbe nú mɛ ɖěɖee ɖò mǐ kpɔ́n wɛ lɛ é gbɔn é tɔn?\n16 Enyi é na bo tlɛ cí ɖɔ wɛn Axɔsuɖuto ɔ tɔn e jla wɛ mǐ ɖè é ma ɖò ayi mɛ byɔ nú mɛ lɛ wɛ ǎ ɔ, mǐ ɖó na sɔ́ nukún kpɛví dó kpɔ́n ɖagbe e wà wɛ nǔkúndidozɔ́ mǐtɔn ɖè é ǎ. (Xà Nùnywɛtɔ́xó 11:6.) Nugbǒ wɛ ɖɔ mɛ gègě nɔ ɖótó mǐ ǎ, amɔ̌, ye nɔ ɖó ayi mǐ wu. Ye nɔ ɖó ayi nǔsisɔ mǐtɔn e ɖò páan é, mɛ sísí mǐtɔn kpo nǔkiko yɛ́ɛ mǐtɔn kpo wu. Ðò nukɔnmɛ ɔ, nùwalɔ mǐtɔn sixu d’alɔ ye mɛ ɖé lɛ, bɔ ye sixu mɔ ɖɔ linlin e emi ɖó dó mǐ wu é kún sɔgbe ó. Sergio kpo Olinda kpo xó e mǐ ɖɔ wá yì é ɖó ayi huzuhuzu mɔhun wu.\n17 Sergio ɖɔ: “Ðó azɔn wutu ɔ, mǐ yì tokplétɛn ɔ ǎ nú táan ɖé. Hwenu e mǐ wá lɛkɔ yì é ɔ, aligbɔntɔ́ lɛ kanbyɔ mǐ ɖɔ: ‘Etɛ ka jɛ. Mǐ jɛ dò mitɔn.’” Olinda ɖɔ gɔ́ na kpo nǔkiko yɛ́ɛ ɖé kpo ɖɔ: “Mɔ̌tokuntɔ́ lɛ bló alɔ nú mǐ, bɔ ye mɛ ɖé lɛ súxó sɛ́dó mǐ ɖɔ: ‘Mi kú dó azɔ̌!’ Ye tlɛ byɔ xójlawema mǐtɔn lɛ.” É kpaca asú kpo asì kpo ɔ ɖɔ nya ɖé nɔte ɖò kɛkɛví yetɔn kɔn, bo na ye folowa ɖé, bo dokú nú ye, ɖó azɔ̌ e wà wɛ ye ɖè é wu.\n18. Etɛwu a ka kanɖeji bɔ “linsyɛnsyɛn [towe na] zɔ́n, bɔ [a na] na sínsɛ́n”?\n18 É ɖò wɛn ɖɔ enyi mǐ vɛ́ ma ko gɔn nǔkún Axɔsuɖuto ɔ tɔn dó ǎ ɔ, mǐ ɖó alɔ ɖò “kúnnuɖiɖe nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ” mɛ nɛ, b’ɛ ka xɔ akwɛ. (Mat. 24:14) Taji bǐ ɔ, tuùn e mǐ tuùn ɖɔ nǔ mǐtɔn nɔ nyɔ́ Jehovah nukúnmɛ, ɖó é yí wǎn nú mɛ ɖěɖee “linsyɛnsyɛn yetɔn nɔ zɔ́n, bɔ ye nɔ na sínsɛ́n” lɛ é wutu é nɔ zɔ́n, bɔ mǐ nɔ ɖó awǎjijɛ ɖaxó!\n^ akpá. 2 Jezu ɖesunɔ tuùn ɖɔ wɛn jijla nú “tò [mɛ]tɔn mɛ nu lɛ” vɛwǔ; xó nugbǒ ɖé wɛ bɔ Wɛnɖagbe-Wema wlantɔ́ ɛnɛ lɛ bǐ wlan.—Mat. 13:57; Mak. 6:4; Luk. 4:24; Jaan 4:44.\n^ akpá. 7 Nugbǒ wɛ ɖɔ ala e xó nùjlɛdonǔwu enɛ ɖɔ lɛ é dó gesí mɛ ɖěɖee na nɔ gbɛ̀ ɖò jixwé lɛ é, amɔ̌, nùkplɔnmɛ ɖé lɛ ɖò nùjlɛdonǔwu ɔ mɛ bɔ Mawu sɛntɔ́ lɛ bǐ na ɖu lè tɔn.\n^ akpá. 9 Nugbǒ wɛ ɖɔ ‘sínsɛ́n nina’ lɛ́ kúnkplá jijɔ “e [gbigbɔ] nɔ na mɛ” é ɖiɖó, amɔ̌, ɖò xota elɔ kpo ee bɔ d’ewu é kpo mɛ ɔ, mǐ na ɖɔ xó dó lee mǐ na “sɔ́ nu mǐtɔn dó kpa susu nú nyikɔ [Mawu] tɔn,” alǒ jla Axɔsuɖuto ɔ gbɔn é jí.—Ga. 5:22, 23; Ebl. 13:15.\n^ akpá. 11 Ðò ninɔmɛ ɖevo lɛ mɛ ɔ, Jezu zán kpɔ́ndéwú nǔkúndido kpo nǔkún-yiya kpo tɔn dó tinmɛ nǔ kplɔnkplɔn mɛ lɛ bonu ye na huzu ahwanvu sín azɔ̌ ɔ.—Mat. 9:37; Jaan 4:35-38.


Kɛ́nsísɔ́ 14 - Nombres 14\nGbe énɛ́ gbe zǎn mɛ ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖo xó sú wɛ, bó ɖo avǐ ya wɛ.\nYě bǐ ɖó gbe kpɔ́, bó jɛ nǔ hlún ɖɔ dó Mɔyízi kpó Aalɔ́ɔn kpó wú jí, bó nɔ́ ɖɔ nú yě ɖɔ: “Ényí mǐ kó kú ɖo Ejípu ɔ́, é nyɔ́ hú; abǐ ényí mǐ gbɔ bó kú ɖo gbětótló ɔ́ mɛ fí ɔ́, é nyɔ́ hú!\nAniwú Mawu Mavɔmavɔ ka kplá mǐ xwe to énɛ́ ɔ́ mɛ, bɔ mǐ ná kú ɖo ahwangbénu, bɔ asi mǐtɔn lɛ́ɛ kpó vǐ mǐtɔn lɛ́ɛ kpó ná nyí mɛ e ɖu ɖo jǐ mǐtɔn lɛ́ɛ sín ahwankannumɔ? Mǐ lɛ́ kɔ yi Ejípu ɔ́, é nyɔ́ nú mǐ hú ǎ cé?”\nÉnɛ́ ɔ́, yě jɛ ɖiɖɔ nú yěɖée jí ɖɔ: “Mǐ ní sɔ́ gǎn ɖokpó ɖó mǐ nu, bó lɛ́ kɔ yi Ejípu.”\nÉe Mɔyízi kpódó Aalɔ́ɔn kpó se mɔ̌ ɔ́, yě xwe agbɔ̌nnusú do ɖo Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ bǐ nukɔn.\nNya we ɖé lɛ́ɛ ká ɖo mɛ e yi ba do nú to ɔ́ lɛ́ɛ mɛ: Jozuwée, Nuni ví ɔ́, kpódó Kalɛ́bu, Yefunnɛ́ɛ ví ɔ́ kpó. Yědɛɛ lɛ́ɛ sin xomɛ, bó vún awu dó kɔ nú yěɖée,\nbó ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ: “To e mǐ yi ba do ná ɔ́, to ɖagbe wɛ.\nNú Mawu Mavɔmavɔ nyɔ́ xomɛ dó mǐ wú ɔ́, é ná kplá mǐ yi to ɔ́ mɛ, bó ná ná to ɔ́ mǐ. Anɔ̌sin kpó wǐin kpó wɛ nɔ́ sa ɖo fínɛ́.\nNǔ e wɛ kpowun ɔ́ ɖíe: mi ma fɔ́n gǔ dó Mawu Mavɔmavɔ jí ó, mi ma ka ɖi xɛsi nú to ɔ́ mɛ nu lɛ́ɛ ó, ɖó mǐ nǎ ɖu ɖo jǐ yětɔn; vodún e nɔ́ cyɔ́n alɔ yě jí lɛ́ɛ ɖě sɔ́ ɖo jǐ yětɔn ǎ. Mawu Mavɔmavɔ ka ɖo kpɔ́ xá mǐdɛɛ lɛ́ɛ; mǐ ní bó má ɖi xɛsi nú yě ó.”\nTogun ɔ́ bǐ ká ɖó gbe kpɔ́, bó jɛ ɖiɖɔ jí ɖɔ è nǐ nyi hwǎn dó hu yě; tlóló kpowun ɔ́, susu Mawu Mavɔmavɔ tɔn tɔ́n ɖo Goxɔ ɔ́ jí, ɖo Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ bǐ nukɔn.\nBɔ Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “Káká hwetɛ́nu wɛ togun élɔ́ ká ná gbɛ́ wǎn nú mì yi jɛ? Nǔjíwǔ tobutóbú e un bló ɖo tɛ́ntin yětɔn ɔ́ nɛ́ có, yě ɖǒ jiɖiɖe dó wǔ ce ǎ. Káká hwetɛ́nu wɛ yě ká ná nɔ mɔ̌ yi jɛ?\nUn ná bló bɔ jɛmɛjí ná byɔ́ yě mɛ, bó ná sú kún yětɔn dó; un ka ná zé we dó bló akɔta ɖé bɔ é ná sukpɔ́, bó ná syɛ́n hú yě.”\nÉe Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ mɔ̌ ɔ́, Mɔyízi ɖɔ n'i ɖɔ: “Nú a blǒ mɔ̌ ɔ́, Ejípunu e tɛ́ntin a zě hlɔ̌nhlɔ́n towe dó ɖe yě sín ɔ́ ná wá se,\nbó ná ɖɔ nú to énɛ́ ɔ́ mɛ nu lɛ́ɛ. Yě tunwun ɖɔ hwi Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, a ɖo togun élɔ́ tɛ́ntin; yě tunwun ɖɔ a nɔ tɔ́n dó yě jí gannaganna, bɔ akpɔ́kpɔ́ towe ɖo jǐ yětɔn. Yě tunwun ɖɔ kéze ɔ́, a nɔ ɖo nukɔn yětɔn, ɖo akpɔ́kpɔ́ ɖaxó mɛ, bɔ zǎn mɛ ɔ́, a nɔ ɖo nukɔn yětɔn ɖo myɔ ɖé mɛ.\nDin ɔ́, nú a sú togun towe sín kún dó vawun mɔ̌ ɔ́, akɔta e ko se nǔ e a wa nɛ́ lɛ́ɛ ná ɖɔ:\n‘Mawu Mavɔmavɔ sixú kplá togun ɔ́ yi to e sín akpá é dó n'i ɔ́ mɛ ǎ, énɛ́ wú wɛ é sú kún tɔn dó ɖo gbětótló mɛ.’\nÉnɛ́ ɔ́ wú ɔ́, Aklúnɔ, un ɖo vo sa nú we wɛ. Zǎn hlɔ̌nhlɔ́n towe; wa nǔ lě e a ɖɔ nú mǐ gbɔn é. A ɖɔ:\n‘Mawu Mavɔmavɔ wɛ un nyí; un nɔ yá wǔ sin xomɛ ǎ; un nyí Mawu xomɛnyɔ́tɔ́; un nɔ sɔ́ nǔ nyanya e è wa lɛ́ɛ kpódó tónú e è ma se ǎ lɛ́ɛ kpó kɛ mɛ. Un ká nɔ mɔ mɛ e hu hwɛ ɔ́ dó mɔ hwɛjijɔnɔ ǎ. Hwɛ e vǐtɔ́ lɛ́ɛ hu ɔ́, vǐ yětɔn lɛ́ɛ ná sún sin tɔn; vǐvú yětɔn lɛ́ɛ, vitikli yětɔn lɛ́ɛ kpó kpaba yětɔn lɛ́ɛ kpó ná sún sin tɔn.’\nMawu Mavɔmavɔ, kɛnklɛ́n kpɔ́n dó xomɛnyínyɔ́ towe wú, bó zé hwɛ e togun élɔ́ hu ɔ́ kɛ ɛ, lě e a ko nɔ bló gbɔn n'i sín Ejípu káká wá jɛ fí é.”\nMawu Mavɔmavɔ ka yí gbe nú Mɔyízi ɖɔ: “Un sɔ́ hwɛ kɛ togun ɔ́ lě e a byɔ́ mì gbɔn é.\nAmɔ̌, nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, un ɖo gbɛ, bɔ susu ce kpé ayǐkúngban ɔ́ bǐ jǐ.\nYě mɛ e mɔ susu ce, bó mɔ nǔjíwǔ e un bló ɖo Ejípu, bó bló ɖo gbětótló mɛ lɛ́ɛ, yě mɛ énɛ́ lɛ́ɛ e tɛ́n mì kpɔ́n azɔn mɔ̌kpán, lobo ma ɖótó mì ǎ lɛ́ɛ ɔ́,\nɖokpó ná mɔ to e un dó akpá tɔn nú tɔ́gbó yětɔn lɛ́ɛ ɖɔ un ná ná yě ɔ́ ǎ. Yě mɛ e gbɛ́ wǎn nú mì lɛ́ɛ ɖě ná mɔ to ɔ́ ǎ.\nAmɔ̌, mɛsɛntɔ́ ce Kalɛ́bu ɔ́, ayi ɖo xomɛ nú éyɛ́, bɔ é nɔ gbejí nú mì. Énɛ́ ɔ́ wú ɔ́, un ná kplá ɛ yi to e é yi ba do ná ɔ́ mɛ, bó ná ná to ɔ́ vǐ tɔn lɛ́ɛ.\nAmalɛ́ki ví lɛ́ɛ kpódó Kanáanu lɛ́ɛ kpó ɔ́, tɔdo e ɖo gbě énɛ́ ɔ́ jí ɔ́ mɛ wɛ yě ɖe din. Sɔ su hǔn, mi lɛ́ kɔ gbɔn gbětótló mɛ, ɖo Xu Vɔvɔ ɔ́ sín awa jí.”\nMawu Mavɔmavɔ lɛ́ ɖɔ nú Mɔyízi kpódó Aalɔ́ɔn kpó ɖɔ:\n“Un se Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖo nǔ hlún ɖɔ dó wǔ ce wɛ; káká hwetɛ́nu wɛ un ka ná jó togun baɖabaɖa énɛ́ ɔ́ dó, bɔ é ná hlún nǔ ɖɔ dó wǔ ce yi jɛ?\nMi yi ɖɔ nú yě ɖɔ: ‘Nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, un ɖo gbɛ; xó e mi ɖɔ bɔ un se lɛ́ɛ wɛ un ná dó wa nǔ xá mi.\nMi bǐ wɛ ná kú ɖo gbětótló mɛ fí. Mi mɛ e è ko yí nyǐkɔ mitɔn, bó kó sɔ́ kɛ́n mitɔn, bɛ́ sín mɛ e ɖó xwe ko lɛ́ɛ jí, sɔ́ yi mɛ e ɖó hú mɔ̌ lɛ́ɛ jí ɔ́, mi bǐ wɛ ná kú, ɖó mi hlún nǔ ɖɔ dó wǔ ce.\nMi sɔ́ ná yi to e sín akpá un dó nú mi ɖɔ mi ná nɔ mɛ ɔ́ mɛ ǎ. Kalɛ́bu Yefunnɛ́ɛ ví ɔ́, kpódó Jozuwée Nuni ví ɔ́ kpó ná yi to ɔ́ mɛ.\nVǐvú mitɔn e mi ɖɔ ná ɖɔ mɛ e ná ɖu ɖo jǐ mitɔn lɛ́ɛ sín ahwankannumɔ wɛ yě ná nyí lɛ́ɛ ɔ́, un ná kplá yědɛɛ lɛ́ɛ yi to e mi gbɛ́ wǎn ná ɔ́ mɛ, bɔ yě ná tunwun to ɔ́.\nMidɛɛ lɛ́ɛ ɔ́, mi ná kú ɖo gbětótló mɛ.\nVǐ mitɔn lɛ́ɛ ná ɖo flúflú wɛ gbɔn gbětótló mɛ xɔ xwe kanɖé (40); lě e yě ná sú gbejí e mi ma nɔ ǎ ɔ́ sín axɔ́ gbɔn káká bɔ mi bǐ ná kú vɔ ɖo gbětótló mɛ ɔ́ nɛ́.\nAzǎn kanɖé (40) wɛ mi sɔ́ ɖó te bo dó ba do nú to ɔ́; mɔ̌ ɖokpó ɔ́, mi ná hɛn hwɛgban mitɔn lɛ́ɛ xɔ xwe kanɖé (40); xwe ɖokpó ɖo azǎn ɖokpó tɛnmɛ. Énɛ́ ɔ́, nú un húzú kpan nukɔn mɛ ɔ́ nǔ e ɖ'é mɛ ɔ́ mi ná tunwun.\nNyɛ Mawu Mavɔmavɔ wɛ ɖɔ mɔ̌! Lě e un ná wa togun baɖabaɖa élɔ́ e fɔ́n gǔ dó jǐ ce ɔ́ sín nǔ gbɔn ɔ́ nɛ́. Yě bǐ wɛ ná kú ɖo gbětótló mɛ fí. Mɛ ɖé ná kpo ǎ.’ ”\nMɛ e Mɔyízi sɛ́ dó bɔ yě yi ba do nú to ɔ́, bó lɛ́ kɔ wá ɖɔ to ɔ́ sín xó nyanya, bɔ togun ɔ́ jɛ nǔ hlún ɖɔ dó Mɔyízi wú jí lɛ́ɛ ɔ́,\nyě kú; Mawu Mavɔmavɔ sín alɔ jɛ yě wǔ, ɖó yě ɖɔ xó nyanya dó to ɔ́ wú.\nJozuwée kpó Kalɛ́bu kpó kɛ́ɖɛ́ wɛ nyí mɛ e gán ɖo mɛ e Mɔyízi sɛ́ dó lɛ́ɛ mɛ é.\nMɔyízi ɖɔ nǔ e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ lɛ́ɛ bǐ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ, bɔ wǔ kú yě ɖésú.\nÉnɛ́ ɔ́ wú wɛ togun ɔ́ fɔ́n zǎn jɛ ali, bó wlí sókan mɛ sín ali ɔ́ bó ɖɔ: “Mǐ wa nǔ nyi do! Amɔ̌, din ɔ́, mǐ ɖo gbesisɔ mɛ bo ná yi fí e Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ mǐ ní yi ɔ́.”\nMɔyízi ka ɖɔ nú yě ɖɔ: “Étɛ́ mi ná yi wa ɖo dɔ̌n? Mi gba Mawu Mavɔmavɔ sín sɛ́n; mi yi ɔ́, é ná kpa mi ǎ,\nɖó Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ ɖo kpɔ́ xá mi ǎ; mi ma sɔ́ miɖée yi jó nú kɛntɔ́ ó.\nĐó Amalɛ́ki ví lɛ́ɛ kpódó Kanáanu lɛ́ɛ kpó ɖo fínɛ́, ɖo nukɔn mitɔn; mi ná cí ahwan, ɖó mi ko lɛ́ kɔ sín Mawu Mavɔmavɔ gúdo. Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ ná nɔ kpɔ́ xá mi ǎ.”\nMɔyízi ɖɔ mɔ̌ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ có yě xwe nǔ, bó ɖidó sókan ɔ́ mɛ; Mɔyízi kpó akɔjijɛgbá ɔ́ kpó ká sɛ tɛn sín fí e yě ɖó gɔnu ɖó ɔ́ ǎ.\nÉnɛ́ ɔ́, Amalɛ́ki ví lɛ́ɛ kpódó Kanáanu lɛ́ɛ kpó ɖo sókan ɔ́ mɛ; yě jɛ te sín só ɔ́ jí, bó wá fun ahwan xá Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ, bó ɖu ɖo yě jí, bó jɛ gǔdo yětɔn káká wá Hɔ́ɔma.


Nɛ̌ Sɛ́n Mawu Tɔn lɛ ka Nɔ Hɛn Lè Wá nú Mǐ Gbɔn? | Wɛnɖagbe\n1. Etɛwu mǐ ka ɖó hudo alixlɛ́mɛ tɔn?\nEtɛ nugbǒ Biblu tɔn e ɖɔ ɖɔ gbɛ̀ nyí nùnina Mawu tɔn é ka ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na wà—ÐƐHAN 36:10.\nGbɛɖotɔ́ ɔ nyɔ̌nùí hú mǐ. É nɔ kpé nukún dó mǐ wu Tɔ́ wanyiyinɔ ɖé ɖɔhun. É ka lɛ́ ɖó mǐ nú mǐ na nɔ gbawunjo mɛ ǎ. (Jelemíi 10:23) Hǔn lee vǐ kpɛví lɛ nɔ ɖó hudo alixlɛ́mɛ mɛjitɔ́ lɛ tɔn gbɔn é ɔ, mɔ̌ jɛn mǐ bǐ ɖó hudo alixlɛ́mɛ Mawu tɔn gbɔn. (Ezayíi 48:17, 18) Sɛ́n Biblu tɔn lɛ nɔ xlɛ́ ali mǐ bo nyí nùnina e gosin Mawu gɔ́n é.—Xà 2 Timɔtée 3:16.\nSɛ́n Jehovah tɔn lɛ nɔ kplɔ́n mǐ lee mǐ na zán gbɛ̀ ɖagbe hugǎn gbɔn dìn é, bo nɔ lɛ́ xlɛ́ mǐ lee mǐ na mɔ ajɔ mavɔmavɔ ɖò sɔgudo gbɔn é. Mawu ɖó acɛ bo na dó sɛ́n nú mǐ ɖó é wɛ ɖó mǐ. Mǐ ɖó na nɔ dokú n’i nú alixlɛ́mɛ wanyiyinɔ tɔn bo na nɔ nyì sɛ́n tɔn lɛ kpo xomɛhunhun kpo.—Xà Ðɛhan 19:8, 12; Nǔɖexlɛ́mɛ 4:11.\n2. Nɛ̌ sɛ́n Biblu tɔn lɛ ka nɔ xlɛ́ ali mǐ gbɔn?\nNugbǒ taji Biblu tɔn ɖé lɛ nɔ xlɛ́ nǔ e Mawu jló ɖɔ mǐ ni wà ɖò ninɔmɛ gègě mɛ é. Sɛ́n ɖevo lɛ nɔ ɖɔ xó dó ninɔmɛ tawun tawun ɖé lɛ wu. (Sɛ́nflínmɛ 22:8) Mǐ ɖó na nɔ lin tamɛ bo mɔ nukúnnú jɛ nǔ e nugbǒ Biblu tɔn ɖé ɖɔ mǐ ni wà é wu. (Nùnywɛxó 2:10-12) Kpɔ́ndéwú ɖokpo ɖíe, Biblu kplɔ́n mɛ ɖɔ nùnina Mawu tɔn wɛ gbɛ̀ nyí. Nugbodòdó enɛ sixu xlɛ́ ali mǐ ɖò azɔ̌mɛ, ɖò xwégbe alǒ hwenu e mǐ ɖò yiyi wɛ ɖò alita é. É nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ lɔn bo nɔ nyí awovinú nú mǐɖesunɔ alǒ mɛ ɖevo ɖebǔ ǎ.—Xà Mɛsɛ́dó 17:28.\n3. Sɛ́n wè tɛ lɛ ka ɖò taji?\nJezu ɖɔ xó dó sɛ́n wè e ɖò taji lɛ é wu. Nukɔntɔn ɔ ɖè nǔ e wu Mawu ɖó gbɛtɔ́ é xlɛ́ tawun, é wɛ nyí ɖɔ è na tuùn i, yí wǎn n’i bo nɔ gbeji dó sɛ̀n ɛ. Mǐ ɖó na nɔ lin tamɛ dó sɛ́n nukɔntɔn elɔ wu cobo na nɔ wà nǔ ɖebǔ. (Nùnywɛxó 3:6) Mɛ e nɔ xwedó sɛ́n elɔ lɛ é na zun xɔ́ntɔn xá Mawu bo na mɔ xomɛhunhun nugbǒ kpo gbɛ̀ mavɔmavɔ kpo.—Xà Matie 22:36-38.\nSɛ́n wegɔ ɔ sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na nɔ kpɔ́ xá mɛ ɖevo lɛ ɖò fífá mɛ. (1 Kɔlɛntinu lɛ 13:4-7) Enyi mǐ na nyì sɛ́n wegɔ elɔ ɔ, é na byɔ ɖɔ mǐ ni nɔ wà nǔ xá gbɛtɔ́ lɛ lee Mawu nɔ wà nǔ xá ye gbɔn é ɖɔhun.—Xà Matie 7:12; 22:39, 40.\n4. Lè tɛ mǐ ka nɔ mɔ ɖò sɛ́n Biblu tɔn lɛ mɛ?\nSɛ́n Mawu tɔn lɛ nɔ kplɔ́n nǔ e xwédo lɛ ɖó na wà bo na nɔ kpɔ́ ɖò wanyiyi mɛ é ye. (Kolosinu lɛ 3:12-14) Mawuxó ɔ nɔ lɛ́ cyɔn alɔ xwédo lɛ jí, ɖó é nɔ kplɔ́n nugbodòdó e nɔ xlɛ́ ali mɛ lɛ é ye, é wɛ nyí ɖɔ alɔwliwli na nyí kɔnɖókpɔ́ tɛgbɛ tɔn.—Xà Bǐbɛ̌mɛ 2:24.\nEnyi mǐ nɔ xwedó nùkplɔnmɛ Biblu tɔn lɛ ɔ, ye sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na mɔ gbɛmɛ fí sín nǔ e hudo mǐ lɛ é bo na vo ɖò ayi mɛ. Kpɔ́ndéwú ɖokpo ɖíe, azɔ̌gǎn lɛ nɔ yawu jló ɖɔ mɛ e nɔ xwedó nǔ e Biblu ɖɔ dó nugbǒɖiɖɔ kpo azɔ̌ syɛnsyɛn wiwa kpo wu lɛ é wɛ na w’azɔ̌ nú emi. (Nùnywɛxó 10:4, 26; Eblée lɛ 13:18) Mawuxó ɔ lɛ́ kplɔ́n mǐ ɖɔ dandannú gbɛmɛ tɔn lɛ ni nɔ kpé mǐ bonu mǐ ni wlíbò nú xɔ́ntɔn Mawu tɔn nyínyí hú nǔ ɖevo ɖebǔ.—Xà Matie 6:24, 25, 33; 1 Timɔtée 6:8-10.\nSɛ́n Biblu tɔn lɛ nyínyí sixu zɔ́n bɔ lanmɛ mǐtɔn na nɔ ganji. (Nùnywɛxó 14:30; 22:24, 25) Kpɔ́ndéwú ɖokpo ɖíe, sɛ́n Mawu tɔn e ɖɔ ɖɔ mǐ kún ɖó na nu ahan mú ó é nɔ hwlɛn mǐ sín azɔn nyanya lɛ kpo awovinú lɛ kpo mɛ. (Nùnywɛxó 23:20) Jehovah na gbè mǐ bɔ mǐ sixu nu ahan syɛnsyɛn, loɔ é ka ɖó na nɔ jlɛ̌ jí. (Ðɛhan 104:15; 1 Kɔlɛntinu lɛ 6:10) Mǐ nɔ ɖu lè sɛ́n Mawu tɔn lɛ tɔn ɖó ye nɔ kplɔ́n mǐ bɔ mǐ nɔ cɔ́ walɔ kpo linlin mǐtɔn lɛ kpo. (Ðɛhan 119:97-100) É ɖò mɔ̌ có, Klisanwun nugbǒ lɛ nɔ ɖó sísí nú sɛ́n Mawu tɔn lɛ ɖó ye nɔ ɖu lè tɔn kpowun wutu ǎ. Ye nɔ wà mɔ̌ bo nɔ sɔ́ Jehovah sù wɛ.—Xà Matie 5:14-16.\nÐɔ xó ɖó kpɔ́ xá Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ dó xóta Biblu tɔn ɖé jí, alǒ tɛ́n Biblu kplɔnkplɔn vɔ̌nu sín tuto mǐtɔn kpɔ́n.


Jla Wɛnɖagbe Fɛ́nú Mawu Tɔn Tɔn | Nùkplɔnkplɔn\n‘Jla wɛnɖagbe e ɖɔ xó dó fɛ́nú Mawu tɔn wu é yì fó.’—MƐ. 20:24.\nHAN LƐ: 101, 84\nEtɛ fɛ́nú Jehovah tɔn ka ɖó na sísɛ́ mǐ bɔ mǐ na wà?\nNɛ̌ “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe” ka tɛɖɛ̌ fɛ́nú Mawu tɔn jí gbɔn?\nNɛ̌ Jehovah ka na ɖè fɛ́nú tɔn xlɛ́ ɖò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ gbɔn?\n1, 2. Nɛ̌ mɛsɛ́dó Pɔlu ka xlɛ́ ɖɔ fɛ́nú Mawu tɔn sù nukún emitɔn mɛ gbɔn?\nMƐSƐ́DÓ Pɔlu ɖɔ nyì wɛn ɖɔ: “Nyɔna e [Mawu] kɔn dó jǐ ce ɔ nyí nǔ yayǎ ǎ.” (Xà 1 Kɔlɛntinu lɛ 15:9, 10.) Pɔlu tuùn ganji ɖɔ emi kún jɛxa cobonu Mawu kú nǔblawu nú emi ó, ɖó emi ko doya nú Klisanwun lɛ kpɔ́n.\n2 Hwenu e Pɔlu sɛkpɔ gbɛ̀ tɔn sín vivɔnu é ɔ, é wlan sɛ́dó azɔ̌gbɛ́ tɔn Timɔtée ɖɔ: “Un dokú nú Aklunɔ mǐtɔn Klisu Jezu e na hlɔnhlɔn mì, nú ma dó wà azɔ̌ ce na é. Un dokú n’i, ɖó é mɔ ɖɔ un nyí mɛ bɔ è na ɖeji dó wǔ ce, un dokú n’i, ɖó é sɔ́ mì bonu ma wà azɔ̌ n’i.” (1 Tim. 1:12-14) Azɔ̌ tɛ ka nyí azɔ̌ enɛ? Pɔlu ɖɔ nǔ e ɖò azɔ̌ enɛ mɛ é nú mɛxo agun tɔn Efɛzi tɔn lɛ, bo ɖɔ: “Gbɛ̀ nyɛ tɔn ɔ wɛ nyí nùɖé nú mì ǎ; ee ɖò taji ɔ wɛ nyí ɖɔ ma ko sixu dó wezun e ɖò afɔ ce nu ɔ yì fó, bo wà azɔ̌ e Aklunɔ Jezu sɔ́ dó así nú mì ɔ yì fó; é wɛ nyí ɖɔ ma jla wɛnɖagbe e ɖɔ xó dó fɛ́nú Mawu tɔn wu é.”—Mɛ. 20:24.\n3. Sinsɛnzɔ́ taji tɛ è ka sɔ́ dó alɔ mɛ nú Pɔlu? (Kpɔ́n ɖiɖe e ɖò bǐbɛ̌mɛ é.)\n3 “Wɛnɖagbe” tɛ Pɔlu ka jla b’ɛ tɛɖɛ̌ fɛ́nú Jehovah tɔn jí? É ɖɔ nú Klisanwun Efɛzi tɔn lɛ ɖɔ: “Azɔ̌ e Mawu zɔ́n mì ɖò xomɛnyínyɔ́ [alǒ fɛ́nú] tɔn mɛ ɖɔ ma wà nú mi ɔ, un ɖi ɖɔ mi na ko sè.” (Efɛ. 3:1, 2) È zɔ́n azɔ̌ Pɔlu ɖɔ é ni jla wɛnɖagbe ɔ mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é, bonu ye lɔmɔ̌ na dó sixu gɔ́ nú mɛ e è ylɔ bɔ ye na nɔ Axɔsuɖuto Mɛsiya ɔ tɔn sín acɛkpikpa mɛ kpo Klisu kpo lɛ é. (Xà Efɛzinu lɛ 3:5-8.) Lee Pɔlu ɖókan dó azɔ̌ tɔn wu gbɔn é nyí kpɔ́ndéwú titewungbe ɖé nú Klisanwun égbé tɔn lɛ, bo xlɛ́ ɖɔ fɛ́nú Mawu tɔn e è kɔn dó jǐ tɔn é kún nyí “nǔ yayǎ” ó.\nFƐ́NÚ MAWU TƆN KA NƆ SƆ́ AKPÀKPÀ WE À?\n4, 5. Etɛwu mǐ ka sixu ɖɔ ɖɔ “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe” kpo “wɛnɖagbe e ɖɔ xó dó fɛ́nú Mawu tɔn wu é” kpo nyí nǔ ɖokpo ɔ?\n4 Ðò dìn e mǐ ko sɛkpɔ gbɛvivɔ ɔ é ɔ, è zɔ́n togun Jehovah tɔn ɖɔ é ni jla “axɔsuɖuɖu Mawu tɔn sín wɛnɖagbe gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ, bonu é na nyí kúnnuɖiɖe nú gbɛtɔ́ lɛ bǐ.” (Mat. 24:14) Wɛn e jla wɛ mǐ ɖè é lɛ́vɔ nyí “wɛnɖagbe e ɖɔ xó dó fɛ́nú Mawu tɔn wu é,” ɖó nyɔna e ɖó nukún wɛ mǐ ɖè bo na mɔ ɖò Axɔsuɖuto ɔ glɔ lɛ é bǐ wɛ na sín fɛ́nú Jehovah tɔn wu gbɔn Klisu gblamɛ. (Efɛ. 1:3) Ðokpo ɖokpo mǐtɔn ka nɔ xwedó kpɔ́ndéwú Pɔlu tɔn bo nɔ ɖexlɛ́ ɖɔ fɛ́nú Jehovah tɔn sù nukún mǐtɔn mɛ, gbɔn alɔɖiɖo ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ kpo kanɖodonǔwu kpo gblamɛ à?—Xà Hlɔmanu lɛ 1:14-16.\n5 Ðò xota e wá yì é mɛ ɔ, mǐ kplɔ́n lee mǐ nyí hwɛhutɔ́ cobo ka ɖu fɛ́nú Jehovah tɔn sín lè gbɔn é ɖò ali gègě nu. Enɛ wu wɛ mǐ ɖu axɔ dó mɛ lɛ bǐ, bo na wà nǔ e wu mǐ kpé é bǐ bonu ye ni mɔ nukúnnú jɛ lee Jehovah ɖò wanyiyi tɔn ɖexlɛ́ gbɔn wɛ é, kpo lee é sixu hɛn lè wá nú ye mɛ ɖokpo ɖokpo gbɔn é kpo wu. Fɛ́nú Mawu tɔn tɛ lɛ mɔ̌ mǐ ka ɖó na d’alɔ mɛ ɖevo lɛ b’ɛ na xɔ akwɛ ɖò nukún yetɔn mɛ?\nJLA VƆSISA GBƐXƆNUMƐ TƆN Ɔ SÍN WƐNÐAGBE\n6, 7. Hwenu e mǐ ɖò gbɛxixɔ ɔ tinmɛ nú mɛ ɖevo lɛ wɛ é ɔ, nɛ̌ mǐ ka nɔ jla wɛnɖagbe fɛ́nú Mawu tɔn tɔn gbɔn?\n6 Ðò gbɛ̀ elɔ e mɛ lɛ nɔ dovɛ̌ nú nǔ bǐ ɖè é mɛ ɔ, hwɛhuhu sɔ́ nɔ nyí winnyanú ɖé ǎ, kaka bɔ mɛ gègě sɔ́ tuùn ɖɔ emi ɖó hudo hwlɛngán tɔn ǎ. Hwe ɖokpo ɔ nu ɔ, mɛ gègě nɔ ɖò mimɔ wɛ ɖɔ vɛ̌donúnǔ sín gbɛ̀ zinzan kún nɔ hɛn awǎjijɛ jɔ awǎjijɛ wá nú mɛ ó. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ wɛ mɛ gègě ɖɔ xó xá, cobo wá mɔ nukúnnú jɛ nǔ e hwɛhuhu nyí é, lee é nɔ wà nǔ dó mǐ wu gbɔn é, kpo nǔ e mǐ ɖó na wà bɔ è na ɖè mǐ sín kannumɔgbenu hwɛhuhu tɔn é kpo wu. Ayijlɔjlɔnɔ lɛ sín agbɔ̌n nɔ jɛ dò hwenu e ye sè ɖɔ wanyiyi kpo fɛ́nú Jehovah tɔn kpo sísɛ́ ɛ, b’ɛ sɛ́ Vǐ tɔn dó ayikúngban jí bonu é wá xɔ gbɛ̀ nú mǐ ɖò hwɛhuhu kpo kú e é nɔ jì é kpo sí é.—1 Jaan 4:9, 10.\n7 Pɔlu wlan dó Vǐ vívɛ́ná Jehovah tɔn wu ɖɔ: “Mawu ɖè mǐ sín nǔ nyanya mɛ, bo sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ gbɔn Jezu Klisu sín hun gblamɛ. Lee é ɖè xomɛnyínyɔ́ [‘fɛ́nú,’ NWT] tɔn ma ɖó jlɛ̌ ɔ xlɛ́ mǐ gbɔn é nɛ.” (Efɛ. 1:7) Vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Klisu tɔn wɛ ɖè wanyiyi e Mawu ɖó nú mǐ é xlɛ́ hugǎn, bo lɛ́vɔ ɖè dɔkun e ɖò fɛ́nú tɔn mɛ é xlɛ́. Mɔ e mǐ mɔ ɖɔ enyi mǐ ɖi nǔ nú hun Jezu tɔn e kɔn nyì ayǐ é ɔ, è na sɔ́ hwɛ mǐtɔn lɛ kɛ mǐ bɔ ayixa mǐtɔn na mɛ́ é dó gbɔ nú mǐ tawun! (Ebl. 9:14) Wɛnɖagbe ɖé wɛ bɔ è ɖó na má xá mɛ ɖevo lɛ dandan.\nD’ALƆ MƐ LƐ BONU YE NI ZUN XƆ́NTƆN XÁ MAWU\n8. Etɛwu gbɛtɔ́ hwɛhutɔ́ lɛ ka ɖó na dóhwɛ gbɔ xá Mawu?\n8 Azɔ̌ mǐtɔn wɛ é nyí ɖɔ mǐ ni bló bonu nɔzo mǐtɔn lɛ ni tuùn ɖɔ emi hɛn ɔ emi na zun xɔ́ntɔn vívɛ́ xá Gbɛɖotɔ́ emitɔn. Cobonu gbɛtɔ́ lɛ na wá ɖi nǔ nú vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn Jezu tɔn ɔ, kɛntɔ́ wɛ Mawu nɔ kpɔ́n ye dó mɔ. Mɛsɛ́dó Jaan wlan ɖɔ: “Mɛ e ɖi nǔ nú Vǐ ɔ, mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ; mɛ e ma ka setónú nú vǐ ɔ ǎ ɔ, é na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ ǎ; loɔ, xomɛsin Mawu tɔn ɖò jǐ tɔn.” (Jaan 3:36) Awǎjijɛ sín nǔ wɛ é nyí ɖɔ vɔsisa Klisu tɔn zɔ́n bɔ è hɛn ɔ è na dóhwɛ gbɔ xá Mawu. Pɔlu ɖɔ jí: “Ð’ayǐ ɔ, mi lɔmɔ̌ mi lín dó Mawu; kɛntɔ́ tɔn wɛ mi nyí ɖ’ayǐ, ɖó nǔ nyanya e mi nɔ lin, bo nɔ wà lɛ bǐ wu. Amɔ̌ dìn ɔ, Vǐ tɔn huzu gbɛtɔ́ lobo kú, bɔ é bló bɔ mǐ dóhwɛ gbɔ xá ɛ gbɔn Vǐ tɔn sín kú gblamɛ.”—Kolo. 1:21, 22.\n9, 10. (a) Azɔ̌ tɛ Klisu ka ɖè nú nɔví tɔn yí ami dó ɖè lɛ? (b) Nɛ̌ “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” ka ɖò alɔ dó nɔví yetɔn yí ami dó ɖè lɛ wɛ gbɔn?\n9 Klisu na nǔ e Pɔlu ylɔ ɖɔ “hwɛdogbɔ sín azɔ̌” é nɔví tɔn yí ami dó ɖè e ɖò ayikúngban jí lɛ é. Hwenu e Pɔlu ɖò enɛ tinmɛ wɛ é ɔ, é wlan sɛ́dó Klisanwun xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ ɖɔ: “Mawu e dóhwɛ gbɔ xá mǐ gbɔn Klisu jí ɔ sín azɔ̌ wɛ nyí nǔ enɛ lɛ bǐ; é wɛ zé azɔ̌ dó así nú mǐ, bɔ mǐ na dɔn mɛ ɖevo lɛ wá, bɔ é na dóhwɛ gbɔ xá ye. Ðó Mawu ko ɖò azɔ̌ wà wɛ gbɔn Klisu jí, bo na dóhwɛ gbɔ xá gbɛtɔ́ lɛ bǐ; é kpɔ́n dó nùwanyido yetɔn lɛ wu ǎ. Hwɛdogbɔ sín azɔ̌ enɛ e wà wɛ é ɖè ɔ, é sɔ́ dó así nú mǐ ɖɔ mǐ ni jla. Hǔn, Klisu nu ɖɔ xó dó wɛ mǐ ɖè, è ka na ɖɔ nugbǒ ɔ, Mawu ɖesu wɛ ɖò mi ylɔ wɛ gbɔn mǐ jí: mǐ ɖò vo sà nú mi wɛ, ɖò Klisu sín nyikɔ mɛ ɖɔ mi ni yí gbè bo dóhwɛ gbɔ xá Mawu.”—2 Kɔ. 5:18-20.\n10 “Lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” nɔ mɔ ɖɔ wǔ wɛ è jɔ emi bonu emi na d’alɔ nɔví yí ami dó ɖè emitɔn lɛ ɖò sinsɛnzɔ́ enɛ mɛ. (Jaan 10:16) Ði ɖɛ̌mɛnu Klisu tɔn lɛ ɖɔhun ɔ, ye wɛ ɖò azɔ̌ nugbǒ Biblu tɔn kpinkplɔn mɛ lɛ kpo alɔdido ye bonu ye na ɖó kancica ɖagbe ɖé xá Jehovah kpo tɔn sín akpáxwé ɖaxó hugǎn ɔ wà wɛ. Wɛnɖagbe e ɖɔ xó dó fɛ́nú Mawu tɔn wu é jijla sín akpáxwé taji ɖokpo wɛ nyí enɛ.\nJLA WƐNÐAGBE Ɔ ÐƆ MAWU NƆ SÈ ÐƐ LƐ\n11, 12. Etɛwu é ka nyí wɛnɖagbe ɖé nú mɛ lɛ ɖɔ ye ni sè ɖɔ emi hɛn ɔ emi na xoɖɛ sɛ́dó Jehovah?\n11 Mɛ gègě nɔ xoɖɛ ɖó é nɔ wà ɖagbe nú ye wutu, amɔ̌, ye ka nɔ ɖi nǔ ɖɔ Mawu nɔ sè ɖɛ emitɔn lɛ ǎ. Ye ɖó na tuùn ɖɔ Jehovah “wɛ nɔ sè ɖɛ.” Ðɛhan wlantɔ́ Davidi wlan ɖɔ: “Hwi wɛ nɔ sè ɖɛ, enɛ wu ɔ, gbɛtɔ́ lɛ bǐ na wá gɔ̌n towe. Hwɛ e un hu lɛ hugǎn mì. Amɔ̌, hwɛ ɔ, a na súnsún hwɛ sín kɔ nú mì.”—Ðɛh. 65:3, 4.\n12 Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ: “Enyi mi ylɔ nyikɔ ce, bo byɔ nǔ ɖebǔ ɔ, un na bló nú mi.” (Jaan 14:14) É ɖò wɛn ɖɔ “nǔ ɖebǔ” ɔ sín tinmɛ wɛ nyí nǔ ɖebǔ e sɔgbe xá jlǒ Jehovah tɔn é. Jaan na mǐ ganjɛwu ɖɔ: “Mǐ ɖǒ ganjɛwu kpíkpé ɖò Mawu nukɔn ɖɔ mǐ byɔ nǔ ɖebǔ nú é sɔgbe xá jlǒ tɔn ɔ, é nɔ ɖótó mǐ.” (1 Jaan 5:14) É nyɔ́ tawun ɖɔ mǐ ni kplɔ́n mɛ lɛ ɖɔ ɖɛxixo kún nyí nǔ e nɔ xò hwìhwɛ́ ayi mɛtɔn é ɖé kpowun ó, amɔ̌, ɖɔ “axɔsuzinkpo Mawu tɔn, fí e fɛ́nú ɖè ɔ” sisɛkpɔ sín wlɛnwín titewungbe ɖé wɛ! (Ebl. 4:16) Enyi mǐ nɔ kplɔ́n mɛ lɛ ɖɔ ye ni nɔ xoɖɛ lee é jɛxa gbɔn é, sɛ́dó mɛ e jɛxa é, dó nǔ e sɔgbe lɛ é jí ɔ, mǐ nɔ d’alɔ ye bɔ ye nɔ sɛkpɔ Jehovah bo nɔ mɔ alɔdo ɖò adǎngbomɛ lɛ hwenu.—Ðɛh. 4:2; 145:18.\nFƐ́NÚ ÐÒ GBƐ̀ YƆYƆ̌ Ɔ MƐ\n13, 14. (a) Wǔjɔmɛ jiwǔ tɛ ka ɖò te kpɔ́n mɛ yí ami dó ɖè lɛ ɖò sɔgudo? (b) Azɔ̌ jiwǔ tɛ mɛ yí ami dó ɖè lɛ ka na wà nú gbɛtɔ́ lɛ?\n13 Fɛ́nú Jehovah tɔn na nɔte ɖò vivɔnu gbɛ̀ nyanya elɔ tɔn ǎ. Pɔlu ɖɔ xó dó wǔ e Mawu jɔ mɛ 144 000 e è ylɔ bɔ ye na kp’acɛ xá Klisu ɖò Axɔsuɖuto jixwé tɔn mɛ é wu, bo wlan ɖɔ: “Xomɛnyínyɔ́ Mawu tɔn d’agba, bɔ lee é ɖó wanyiyi nú mǐ sɔ́ é zɔ́n, bɔ hwenu e mǐ kpó ɖò mɛkúkú ɖɔhun cí wɛ ɖò nukɔn tɔn, ɖó hwɛ mǐtɔn lɛ wu ɔ, é bló bɔ mǐ lɛ wá gbɛ̀ kpodo Klisu kpo. Fɛ́nú Mawu tɔn mɛ wɛ mi mɔ hwlɛngán ɖè. Ðò bǔ e mǐ ɖè xá Klisu Jezu ɔ mɛ ɔ, Mawu fɔ́n mǐ kpo é kpo wá gbɛ̀, bonu mǐ na ɖu axɔsu xá ɛ ɖò gbɛ̀ e mǐ ma ɖò mimɔ wɛ ǎ é mɛ. É bló mɔ̌, bonu ayǐ e na wá hɔ́n ɖò sɔgudo lɛ ɔ, é na ɖè dɔkun maɖókpodó e ɖò fɛ́nú tɔn mɛ ɔ xlɛ́ mǐ, gbɔn xomɛnyínyɔ́ e é ɖó dó mǐ wu gbɔn Klisu Jezu jí é mɛ.”—Efɛ. 2:4-7.\n14 É na vɛwǔ ɖɔ è ni dó nukún nǔ e Jehovah sɔ́ ɖ’ayǐ nú Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ, bɔ ye na mɔ hwenu e ye na jinjɔn ayǐ ɖò axɔsuzinkpo lɛ jí, bo na kp’acɛ xá Klisu ɖò jixwé é mɛ kpɔ́n. (Luk. 22:28-30; Fili. 3:20, 21; 1 Jaan 3:2) Jehovah na “ɖè dɔkun maɖókpodó e ɖò fɛ́nú tɔn mɛ ɔ xlɛ́” yedɛɛ lɛ hugǎn. Ye wɛ na nyí “Jeluzalɛmu yɔyɔ̌,” Klisu sín yawo ɔ. (Nǔɖe. 3:12; 17:14; 21:2, 9, 10) Ye na “gbɔ azɔn nú tò lɛ” xá Klisu, bo na xlɛ́ ali gbɛtɔ́ lɛ yì nǔ e na ɖè agban hwɛhuhu kpo kú kpo tɔn sín kɔ nú ye é kɔn, lobo na bló bɔ ye na huzu mɛ maɖóblɔ̌.—Xà Nǔɖexlɛ́mɛ 22:1, 2, 17.\n15, 16. Nɛ̌ Jehovah ka na ɖè fɛ́nú tɔn xlɛ́ “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” gbɔn ɖò sɔgudo?\n15 Ðò Efɛzinu lɛ 2:7 mɛ ɔ, mǐ xà ɖɔ Mawu na ɖè fɛ́nú tɔn xlɛ́ ɖò “ayǐ e na wá hɔ́n ɖò sɔgudo lɛ ɔ” mɛ. Gbɛ̀ yɔyɔ̌ Jehovah tɔn ayikúngban jí tɔn ɔ na ɖekúnnu nú “dɔkun maɖókpodó e ɖò fɛ́nú tɔn mɛ ɔ.” (Luk. 18:29, 30) Ali ɖaxó e nu Jehovah na ɖè xomɛnyínyɔ́ tɔn xlɛ́ ɖò ayikúngban jí ɖè é ɖokpo wɛ nyí gbɛtɔ́ lɛ e é na fɔ́n sín yɔdo mɛ é. (Jɔb. 14:13-15; Jaan 5:28, 29) È na fɔ́n sunnu kpo nyɔnu kpo gbejinɔtɔ́ hwexónu tɔn ɖěɖee kú jɛ nukɔn nú vɔsisa Klisu tɔn é, gɔ́ nú “lɛngbɔ̌ ɖevo” e kú ɖò azǎn gudogudo tɔn lɛ mɛ é wá gbɛ̀, bonu ye na kpó ɖò Jehovah sɛ̀n wɛ.\n16 È na fɔ́n gbɛtɔ́ livi mɔkpan ɖěɖee ma tuùn Mawu ǎ bo kú lɛ é lɔmɔ̌ sín kú. È na hun ali nú ye bonu ye na hwíhwɛ́ yeɖée dó Nǔbǐwukpétɔ́ e Jehovah nyí é glɔ. Jaan wlan ɖɔ: “Un mɔ mɛkúkú lɛ, mɛxo kpo yɔkpɔvu kpo, ɖò te ɖò axɔsuzinkpo ɔ nukɔn, bɔ è hun wema mlámlá lɛ. Amɔ̌, è lɛ́ hun wema mlámlá ɖevo; wema-mlámlá gbɛ̀ tɔn ɔ wɛ. È ɖɔhwɛ xá mɛkúkú lɛ sɔgbe xá nǔ e è wlan dó wema mlámlá lɛ mɛ lɛ é sɔgbe xá walɔ yetɔn lɛ. Xù jó mɛkúkú e ɖ’emɛ lɛ é, bɔ kú kpo Yɔdo kpo jó mɛkúkú e ɖò ye mɛ lɛ é, bɔ è ɖɔhwɛ xá ye mɛ ɖokpo ɖokpo sɔgbe xá walɔ yetɔn lɛ.” (Nǔɖe. 20:12, 13, NWT) É ɖò wɛn ɖɔ, è na byɔ ɖò mɛ enɛ lɛ e è na fɔ́n é sí ɖɔ ye ni kplɔ́n lee ye na zán nugbodòdó Biblu tɔn lɛ gbɔn é. Gɔ́ na ɔ, ye ɖó na xwedó alixlɛ́mɛ yɔyɔ̌ ɖěɖee è na ɖexlɛ́ ɖò “wema mlámlá lɛ” mɛ bɔ ye na nyí nǔ ɖěɖee Jehovah byɔ ɖò mɛ sí cobɔ è na nɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ é. Nǔ e ɖò wema enɛ lɛ mɛ bɔ è na ɖexlɛ́ lɛ é na nyí fɛ́nú Jehovah tɔn sín xlɛ̌ ɖevo.\nKPÒ ÐÒ WƐNÐAGBE Ɔ JLA WƐ\n17. Etɛ mǐ ka ɖó na hɛn d’ayi mɛ hwenu e mǐ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ mǐtɔn wà wɛ é?\n17 Ee vivɔnu ɔ ɖò sisɛkpɔ wɛ é ɔ, azɔ̌ mǐtɔn wɛ nyí ɖɔ mǐ ni jla wɛnɖagbe Axɔsuɖuto ɔ tɔn, bɔ é ɖò taji dìn hú hwenu ɖebǔ! (Mak. 13:10) É ɖò wɛn ɖɔ wɛnɖagbe ɔ nɔ tɛɖɛ̌ fɛ́nú Jehovah tɔn jí. Mǐ ɖó na hɛn enɛ dó ayi mɛ hwenu e mǐ ɖò Mawuxóɖiɖɔzɔ́ mǐtɔn wà wɛ é. Nǔ e mǐ nɔ nya hwenu e mǐ ɖò Mawuxó ɖɔ wɛ é wɛ nyí ɖɔ mǐ na kpa susu nú Jehovah. Bo na dó sixu wà mɔ̌ ɔ, mǐ na nɔ ɖexlɛ́ mɛ lɛ ɖɔ nyɔna gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ tɔn e sín akpá Jehovah dó lɛ é bǐ wɛ nyí xomɛnyínyɔ́ tɔn sín xlɛ̌.\nNɔ w’azɔ̌ kpo kanɖodonǔwu kpo ‘nǔjikpɔntɔ́ ɖagbe fɛ́nú e Mawu na é tɔn’ ɖɔhun.—1 Pi. 4:10 (Kpɔ́n akpáxwé 17-19)\n18, 19. Nɛ̌ mǐ ka nɔ sɔ́ fɛ́nú Jehovah tɔn sù gbɔn?\n18 Hwenu e mǐ ɖò kúnnu ɖè nú mɛ ɖevo lɛ wɛ é ɔ, mǐ sixu tinmɛ ɖɔ ɖò acɛkpikpa Klisu tɔn glɔ ɔ, gbɛtɔ́ lɛ na ɖu vɔsisa gbɛxɔnumɛ tɔn ɔ sín lè bǐ mlɛ́mlɛ́, bɔ kpɛɖé kpɛɖé ɔ, ye na huzu mɛ maɖóblɔ̌ lɛ. Biblu ɖɔ jí: “È na ɖè ye sín acɛ nùhɛngbletɔ́ e hɛn ye dó hɛn gantɔ́ na ɔ tɔn mɛ gbè ɖokpo, bɔ ye na ɖó mimǎ ɖò mɛɖéesijijɛ susunɔ e Mawu ví lɛ ɖó ɔ mɛ.” (Hlɔ. 8:21) Xomɛnyínyɔ́ jiwǔ Jehovah tɔn kɛɖɛ wɛ nyí tɔn bɔ nǔ na nyí mɔ̌.\n19 È jɔwu mǐ bɔ mǐ na má akpá jiwǔ e ɖò Nǔɖexlɛ́mɛ 21:4, 5 mɛ é xá mɛ e na ɖótó lɛ é bǐ, é ɖɔ: “[Mawu] na súnsún ɖasin bǐ sín nukún yetɔn mɛ; kú sɔ́ na tíìn ǎ, aluwɛ sɔ́ na tíìn ǎ, alěnina sɔ́ na tíìn ǎ, wuvɛ̌ mimɔ sɔ́ na tíìn ǎ; nǔ xóxó lɛ ko bú.” Bɔ Jehovah e nyí mɛ bo jinjɔn axɔsuzinkpo ɔ jí é ɖɔ: “Dìn ɔ, un ɖò nǔ lɛ bǐ sɔ́ dó huzu nǔ yɔyɔ̌ wɛ.” É lɛ́vɔ ɖɔ: “Wlǎn, ɖó xó nugbǒ wɛ nyí xó enɛ lɛ, bo nyí xó e wu è na ɖeji dó lɛ.” Enyi mǐ ɖókan dó wɛnɖagbe enɛ jijla mɛ ɖevo lɛ wu ɔ, mǐ nɔ sɔ́ fɛ́nú Jehovah tɔn sù nugbǒ nugbǒ!


La Bible en Fongbe - Exode 30 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Exode 30\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Exode 30\nExode 30 - Tíntɔ́n 30\n“A nǎ zé kasyatín dó bló vɔ̌sákpe ɖokpó bó ná nɔ́ dó zǎlínkpɔ́n zo ɖ'é jí.\nAkpáxwé tɔn lɛ́ɛ bǐ ná ɖó jlɛ̌ ɖokpó ɔ́; ɖokpó ɖokpó sín ga ná nyí mɛ̌tlu vlɔ̌; vɔ̌sákpe ɔ́ sín jǐ yiyi ná nyí mɛ̌tlu ɖokpó. Zo tɔn ɛnɛ lɛ́ɛ ná tɔ́n ganjí, bɔ zo lɛ́ɛ kpó vɔ̌sákpe ɔ́ kpó ná nɔ bǔ.\nA nǎ kɔn siká akú dó gbɔn fí bǐ, a nǎ kɔn dó tó tɔn ɖo aga, bó ná kɔn dó zo tɔn e tɔ́n lɛ́ɛ, bó ná kɔn dó akpáxwé tɔn ɛnɛ lɛ́ɛ. A nǎ kɔn siká gbɔn tó tɔn lɛ́ lɛ̌ dó.\nA nǎ bló sikálɔgan we we ɖó ɖisí amyɔ nú vɔ̌sákpe ɔ́ ɖo do. A nǎ fɔ kpo gaga gbɔn alɔgan lɛ́ɛ mɛ, bɔ è ná dó nɔ́ zé vɔ̌sákpe ɔ́ ná.\nKasyatín wɛ a nǎ kpa dó bló kpo gaga lɛ́ɛ ná, bó ná kɔn siká dó.


Wuvɛ̌sexámɛ sín tinmɛ wɛ nyí “nǔwukpikpé e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ dó nukún wuvɛ̌ e sè wɛ mɛɖé ɖè é mɛ kpɔ́n sɛ́dó, bo nɔ sɔ́ mɛɖée ɖó mɛ ɔ sín tɛnmɛ bo kpɔ́n lee nǔ ɔ na ko cí n’i é é.” Rick Hanson e nyí dotóogán ɖé, bo tuùn taglomɛzɔ́wiwa ganji é ɖɔ ɖɔ “è nɔ jì mǐ kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo wɛ.”\nLIN TAMƐ KPƆ́N: Etɛwu nùɖíɖó ɖevo ɖebǔ ma ka sɔ́ ɖó nǔwukpikpé bo na sè wuvɛ̌ xá mɛ mǐ ɖɔhun ǎ? Biblu tinmɛ ɖɔ Mawu dá gbɛtɔ́ ɖò akpajlɛ éɖesunɔ tɔn mɛ. (Bǐbɛ̌mɛ 1:26) È dá mǐ ɖò akpajlɛ Mawu tɔn mɛ wɛ nyí ɖɔ mǐ sixu ɖè mɛ alɔkpa e é nyí é xlɛ́, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ na ɖè jijɔ tɔn ɖagbeɖagbe lɛ xlɛ́ ɖó bǎ ɖé mɛ. Enɛ wu ɔ, enyi wuvɛ̌sexámɛ nɔ sísɛ́ gbɛtɔ́ lɛ bonu ye nɔ d’alɔ mɛ ɖevo lɛ hǔn, wuvɛ̌sexámɛ Gbɛɖotɔ́ yetɔn Jehovah Mawu tɔn xwedó wɛ ye ɖè nɛ.—Nùnywɛxó 14:31.\nNǓ E BIBLU KPLƆ́N MǏ DÓ WUVƐ̌SEXÁMƐ MAWU TƆN WU É\nMawu nɔ sè wuvɛ̌ xá mǐ bo nɔ ba ɖɔ mǐ ni ɖò wuvɛ̌ mɛ ǎ. Biblu ɖɔ dó kannumɔgbenu syɛnsyɛn e togun Izlayɛli hwexónu tɔn nɔ ɖò Ejipu, kpo xwè 40 e ye dó nɔ wuvɛ̌ mɛ na ɖò gbetótló mɛ é kpo wu ɖɔ: “Ye ɖò aluwɛ mɛ ɔ, éɖesu nɔ nɔ aluwɛ mɛ xá ye.” (Ezayíi 63:9) Ð’ayi wu ɖɔ é kún nyí aluwɛ e mɛ ye nɔ é kɛɖɛ wɛ Mawu tuùn kpowun ó. Wuvɛ̌ e ye sè é cí lanmɛ n’i. “Un tuùn wuvɛ̌ e mɔ wɛ [ye] ɖè ɔ ganji” wɛ é ɖɔ. (Tíntɔ́n 3:7) “Nú mɛɖé ɖó alɔ mi wu hǔn, nukúnzin ce wu wɛ é ɖó alɔ,” wɛ Mawu ɖɔ. (Zakalíi 2:12) Enyi mɛ ɖevo lɛ xò daka mǐ wu ɔ, é nɔ sè wuvɛ̌ xá mǐ.\nBiblu na jiɖe mǐ ɖɔ enyi mǐ na bo tlɛ nɔ dóhwɛ mǐɖée lɛ bo nɔ mɔ ɖɔ mǐ kún jɛxa nùblawukúnúmɛ Mawu tɔn ó hǔn, mǐ ni tuùn ɖɔ “Mawu hugǎn ayi mǐtɔn, lobo tuùn nǔ bǐ.” (1 Jaan 3:19, 20) Mawu tuùn mǐ hú mǐɖesunɔ. É tuùn ninɔmɛ mǐtɔn lɛ, linlin mǐtɔn lɛ kpo lee nǔ nɔ cí nú mǐ lɛ é kpo bǐ mlɛ́mlɛ́. É nɔ sè wuvɛ̌ xá mǐ.\nMǐ sixu ɖó nukún ɖɔ Mawu na dó gbɔ nú mǐ, na na mǐ nùnywɛ lobo nɔ gudo nú mǐ, ɖó mǐ tuùn ɖɔ é nɔ dó alɔ mɛ ɖěɖee ɖò wuvɛ̌ mɛ lɛ é\n“A ylɔ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, é na sɔ́ nú we. A súxó bo byɔ alɔgɔ́ ɔ, é na ɖɔ nú we ɖɔ: ‘Un ɖò fí.’”—EZAYÍI 58:9.\n“Ðó nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, un tuùn tito e un sɔ́ ɖó te nú mi é; fífá wɛ un sɔ́ ɖó te nú mi, é nyí nǔ nyanya wɛ un sɔ́ ɖó te nú mi ǎ, bonu sɔ na nyɔ́ nú mi. Hwenɛnu ɔ, mi na súxó ylɔ mì, bo na xwedó mì, lobo na savo nú mì, bɔ un na ɖótó mi.”—JELEMÍI 29:11, 12.\n“Ðasin e gosin nukún ce jí ɔ, a yí bǐ dó nǔ mɛ. A ma ka ko wlan bǐ dó wema towe mɛ à?”—ÐƐHAN 56:9.\nMAWU NƆ ÐÓ KƐ́N MǏ JÍ, NƆ MƆ NUKÚNNÚ JƐ NINƆMƐ MǏTƆN LƐ MƐ, LOBO NƆ LƐ́ LIN MǏTƆN KPƆ́N\nTuùntuùn ɖɔ Mawu nɔ sè wuvɛ̌ xá mǐ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na dɛ ɖò wuvɛ̌ lɛ mɛ à? Kpɔ́n kpɔ́ndéwú Maria tɔn:\n“Ee vǐ sunnu ce xwè 18 mɛví ɔ jɛ kansɛ́ɛzɔn nú xwè wè bo kú gudo é ɔ, un sè wuvɛ̌ tawun bo mɔ ɖɔ gbɛ̀ gb’acɛ wǔ yè. Un sìn xomɛ dó Jehovah ɖɔ é kún wà nǔ ɖebǔ bo dó hwlɛn ɛ gán ó!\n“Xwè ayizɛ́n gudo ɔ, nɔví nyɔnu vívɛ́ xomɛnyɔtɔ́ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé ɖótó mì, hwenu e un ɖò lee nǔ cí nú mì ɖɔ Jehovah kún yí wǎn nú mì ó é ɖɔ wɛ é. Ee é ɖótó mì ma gbò xó dó nu nú mì nú ganxixo ɖé lɛ gudo é ɔ, é ɖè xó sín wemafɔ ɖé mɛ b’ɛ byɔ lan ce mɛ. É wɛ nyí 1 Jaan 3:19, 20, é ɖɔ: ‘Mawu hugǎn ayi mǐtɔn, lobo tuùn nǔ bǐ.’ É tinmɛ ɖɔ Jehovah nɔ mɔ nǔ jɛ wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ mɛ.\n“É ɖò mɔ̌ có, é vɛwǔ nú mì tawun bɔ na jó xomɛ e sìn wɛ un ɖè é dó! Enɛ wu ɔ, un xà Ðɛhan 94:19, é ɖɔ: ‘Enyi nǔ gègě ɖò hǔn mɛ nú mì ɔ, gbɔ e a nɔ dó nú mì é wɛ nɔ dó xomɛhunhun nú mì.’ É cí nú mì ɖɔ nyì wɛ è wlan wemafɔ enɛ lɛ na tlɔlɔ ɖɔhun! Gudo mɛ ɔ, wuvɛ̌ ce lɛ e un kpéwú bo ɖɔ nú Jehovah é dó gbɔ nú mì tawun, ɖó un tuùn ɖɔ é nɔ ɖótó mì lobo nɔ lɛ́ mɔ nǔ jɛ wuvɛ̌ ce lɛ wu.”\nTuùn e mǐ tuùn ɖɔ Mawu nɔ mɔ nǔ jɛ wuvɛ̌ mǐtɔn lɛ wu bo nɔ lɛ́ lin mǐtɔn kpɔ́n é dó gbɔ nú mǐ tawun! Amɔ̌, etɛwu wuvɛ̌ mimɔ ka tíìn sɔmɔ̌? Ðó Mawu nɔ dɔn tó nú mǐ ɖó mǐ nɔ wà nǔ nyanya wutu wɛ à? Mawu ka na wà nùɖé dó ɖó nǔ wuvɛ̌ lɛ bǐ nu à? È na ɖɔ xó dó nùkanbyɔ enɛ lɛ jí ɖò xota e bɔ d’ewu lɛ é mɛ.\nMawu ka nɔ zán azɔn alǒ awě lɛ dó dɔn tó nú gbɛtɔ́ lɛ ɖó hwɛ yetɔn lɛ wutu wɛ ǎ?


Lee È Sixu Jɛ Biblu Xà Jí Gbɔn É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lamba Lettonie-Gbè Lifu Lingala Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Maya Mbunda Mizo Mongolie-Gbè Myanmar-Gbè Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nzema Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba Tɔn) Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tonga-Gbè Tshiluba Tsonga Tswana Turquie-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Venda Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Zandé Zoulou Île Salomon-Gbè\nNɛ̌ Un ka Sixu Bɛ́ Gbɔn?\nWlɛnwín tɛ ka na d’alɔ we bɔ Biblu xixa na víví nú we bɔ a na mɔ nǔ gègě ɖ’emɛ? Ð’ayi alixlɛ́mɛ e w’azɔ̌ nú mɛ gègě é atɔ́ɔ́n wu.\nBa fí e nyɔ́ é. Tɛnkpɔn bo mɔ fí e ɖò xwii é ɖé. Nyì alɔ nú nǔ ɖěɖee nɔ fɛ́ ayi mɛtɔn lɛ é bonu a na sixu sɔ́ ayi ɖó nǔ e xà wɛ a ɖè é jí. Weziza ɖagbe kpo jɔhɔn flɛ́flɛ́ kpo sixu d’alɔ we bɔ a na ɖu nǔ e xà wɛ a ɖè é sín vivǐ hugǎn.\nÐǒ linlin e sɔgbe é. Ðó Tɔ́ mǐtɔn jixwé tɔn ɔ gɔ́n wɛ Biblu ɔ gosin wutu ɔ, a na ɖu vivǐ tɔn hugǎn, enyi a cí yɔkpɔvu e ɖò gbesisɔmɛ bonu tɔ́ wanyiyinɔ ɖé na kplɔ́n nǔ i é ɖɔhun ɔ nɛ. Enyi a ko ɖó linlin masɔgbe ɖebǔ dó Biblu wu hǔn, tɛnkpɔn bo xò ye nyì kɛ́n, enɛ ɔ, Mawu na kplɔ́n nǔ we.—Ðɛhan 25:4.\nXoɖɛ cobo jɛ xixa jí. Linlin Mawu tɔn lɛ wɛ ɖò Biblu mɛ, enɛ wu ɔ, é ɖò wɛn ɖɔ è ɖó na byɔ alɔdo tɔn bo na dó sixu mɔ nukúnnú jɛ mɛ. Mawu d’akpá bo na na “[gbigbɔ mímɛ́] tɔn mɛ e byɔ ɛ lɛ” é. (Luki 11:13) Gbigbɔ mímɛ́ ɔ sixu d’alɔ we bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ linlin Mawu tɔn lɛ mɛ. Nukɔnmɛ ɔ, é na hun ayi towe bɔ a na mɔ nukúnnú jɛ “tito Mawu tɔn e ɖò hwlahwla ɖò gɔngɔn mɛ lɛ é” mɛ.—1 Kɔlɛntinu lɛ 2:10.\nBa bo na mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ. Ma xà nǔ ɖó a na xà nǔ wutu ó. Lin tamɛ kpɔ́n dó nǔ e xà wɛ a ɖè é jí. Nɔ kàn nǔ lehun lɛ byɔ hwiɖée: ‘Jijɔ tɛ lɛ mɛ e wu xà nǔ dó wɛ un ɖè é ka ɖó? Nɛ̌ un ka sixu zán nǔ elɔ ɖò gbɛzán ce mɛ gbɔn?’\nNya nǔ tawun tawun ɖé lɛ gbé. Bonu Biblu xixa towe na hɛn lè wá nú we ɔ, ba bo na kplɔ́n nǔ e na hɛn lè wá nú gbɛzán towe nugbǒ nugbǒ é ɖé. A sixu nya nǔ lehun lɛ gbé: ‘Un jló na lɛ́ kplɔ́n nǔ dó Mawu wu d’eji.’ ‘Un jló na huzu mɛ ɖagbe ɖé, huzu asú ɖagbe alǒ asì ɖagbe ɖé.’ Enɛ gudo hǔn, sɔ́ akpáxwé Biblu tɔn e na d’alɔ we bɔ a na kpé nǔ enɛ lɛ wu lɛ é. *\nAlixlɛ́mɛ atɔ́ɔ́n enɛ lɛ na d’alɔ we bɔ a na bɛ́. Amɔ̌, nɛ̌ a ka sixu lɛ́ bló gbɔn bo ɖu vivǐ nùxixa towe tɔn hugǎn? Xota e bɔ d’ewu é na alixlɛ́mɛ ɖé lɛ.\n^ akpá. 8 Enyi a ma tuùn akpáxwé Biblu tɔn e jɛxa we dó nǔ enɛ wu é ǎ ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ na hun xomɛ dó d’alɔ we.\nKú hǔn, bo ma hwlɛndo ó\nZě hwiɖée bǐ dó nǔ e xà wɛ à ɖè é mɛ, dǒ nukún nǔ lɛ mɛ kpɔ́n\nTɛnkpɔn bo kpɔ́n lee wemafɔ lɛ sɔgbe xá hwenu e è wlan ye dó é gbɔn é\nBa nùkplɔnmɛ ɖěɖee ɖò nǔ e xà wɛ a ɖè é mɛ lɛ é\nBiblu Xixa: Nɛ̌ Un ka Sixu Bɛ́ Gbɔn?


Bǐbɛ́mɛ 2 | FON Bible | YouVersion\n1Lě e Mawu ɖó wɛ̌kɛ́ ɔ́ kpó nǔ e ɖ'é mɛ lɛ́ɛ bǐ kpó gbɔn ɔ́ nɛ́. 2 Hǔn, azǎn ayizɛ́ngɔ́ ɔ́ gbe ɔ́, Mawu wa azɔ̌ tɔn lɛ́ɛ bǐ fó bó gbɔjɛ́ azǎn tɛ́nwegɔ́ ɔ́ gbe. 3É xo ɖɛ dó azǎn tɛ́nwegɔ́ ɔ́ jí, bó ɖe ɖó vo, ɖó ée é wa azɔ̌ tɔn lɛ́ɛ bǐ fó ɔ́, azǎn énɛ́ ɔ́ gbe wɛ é gbɔjɛ́. 4Lě e Mawu ɖó wɛ̌kɛ́ ɔ́ gbɔn ɔ́ nɛ́.\nJikpá Edɛ́ni tɔn\nHwenu e Mawu Mavɔmavɔ ɖó wɛ̌kɛ́ ɔ́ tlóló ɔ́, 5zunkan ɖěbǔ kó ɖo ayǐkúngban ɔ́ jí ǎ, gběhan ɖěbǔ ká kó wú ǎ, ɖó Mawu Mavɔmavɔ kó sɛ́ jǐ dó ayǐkúngban ɔ́ jí ǎ, gbɛtɔ́ ɖě ká kó ɖo ayǐkúngban ɔ́ jí bó ná lɛ ǎ. 6Ahǔn nɔ́ tɔ́n sín kɔ́ glɔ́ bó nɔ́ ja dó ayǐkúngban ɔ́ bǐ jí.\n7 Mawu Mavɔmavɔ kán kɔ́ dó mɛ gbɛtɔ́, bó fún funfún e nɔ ná gbɛ mɛ ɔ́ dó awɔntín tɔn mɛ, bɔ gbɛtɔ́ ɔ́ húzú mɛ gbɛɖe. 8Mawu Mavɔmavɔ ɖó jikpá ɖokpó ɖó Edɛ́ni, ɖo zǎnzǎnhwe jí wa jí, bó zé gbɛtɔ́ e è mɛ ɔ́ d'é mɛ. 9 É bló bɔ atín alɔkpa alɔkpa e nyɔ́ kpɔ́n, bɔ sínsɛ́n yětɔn nyɔ́ ɖu lɛ́ɛ wú ɖo jikpá ɔ́ mɛ. É bló bɔ atín e sínsɛ́n tɔn nɔ́ ná gbɛ mɛ ɔ́, kpódó atín e sínsɛ́n tɔn nɔ́ zɔ́n, bɔ è nɔ tunwun nǔ ɖagbe kpódó nǔ nyanya kpó ɔ́ wú ɖo jikpá ɔ́ tɛ́ntin.\n10Tɔ ɖé jɔ ɖo Edɛ́ni, bó nɔ sa wá hú sin nú jikpá ɔ́, bó zɛ ala ɛnɛ sín fínɛ́. 11Ala nukɔntɔn ɔ́ nɔ́ nyí Picɔ́ni. É nɔ́ sa lɛ́ lɛ̌ dó Hawíla. È nɔ mɔ siká ɖo Hawíla to ɔ́ mɛ. 12Siká akú wɛ ɖo fínɛ́. È nɔ lɛ́ mɔ atínhúnhɔ́n wǎnɖagbenɔ ɖé ɖo fínɛ́, bɔ è nɔ ylɔ́ ɖɔ budeliyɔ́mu; è nɔ lɛ́ mɔ awǐnnya ɖagbe ɖagbe e è nɔ ylɔ́ ɖɔ Onísi ɔ́. 13Ala wegɔ́ ɔ́ nɔ́ nyí Gixɔ́ni; éyɛ́ wɛ nɔ́ sa lɛ́ lɛ̌ dó Kúci sín to ɔ́ bǐ. 14Ala atɔngɔ́ ɔ́ nɔ́ nyí Tígli; éyɛ́ nɔ́ sa yi Asilíi sín zǎnzǎnhwe jí; ala ɛnɛgɔ́ ɔ́ nɔ nyí Efláti.\n15Mawu Mavɔmavɔ sɔ́ gbɛtɔ́ ɔ́ ɖó jikpá Edɛ́ni tɔn ɔ́ mɛ, bónú é ná nɔ́ lɛ, bó ná nɔ́ kpé nukún d'é wú. 16Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú gbɛtɔ́ ɔ́ ɖɔ: “A sixú ɖu atín e ɖo jikpá ɔ́ mɛ ɔ́ bǐ sín sínsɛ́n. 17Amɔ̌, atín e sín sínsɛ́n è nɔ ɖu bó nɔ tunwun nǔ ɖagbe kpódó nǔ nyanya kpó ɔ́ kɛ́ɖɛ́ jɛ́n a ma ná ɖu ǎ, ɖó gbe e gbe a nǎ ɖu ɔ́, a nǎ kú.”\n18Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: “É nyɔ́ bónú gbɛtɔ́ ná nɔ é ɖokpónɔ ǎ. Un ná bló alɔgɔ́númɛtɔ́ ɖokpó n'i, bɔ é ná jɛ xá ɛ.” 19Mawu Mavɔmavɔ kán kɔ́ dó bló kanlin e ɖo ayǐkúngban jí lɛ́ɛ bǐ, kpódó xɛ lɛ́ɛ bǐ kpó, bó kplá yě wá gbɛtɔ́ ɔ́ gɔ́n, bó ná kpɔ́n nyǐkɔ e é ná ná yě ɔ́. Nyǐkɔ e é ná ná yě ɔ́ wɛ yě ná nɔ́ nyí. 20Énɛ́ ɔ́, gbɛtɔ́ ɔ́ ɖó nyǐkɔ nú kanlin xwé gbe tɔn lɛ́ɛ bǐ, bó ɖó nú gběkanlin lɛ́ɛ bǐ, lobo ɖó nú xɛ lɛ́ɛ bǐ. Lo ɔ́, é mɔ mɛ e ná jɛ xá ɛ, bó ná gɔ́ alɔ n'i ɔ́ ǎ. 21Hwe énɛ́ ɔ́ nu ɔ́, Mawu Mavɔmavɔ ɖó sɛnmlɔ nú gbɛtɔ́ ɔ́, bó ɖe ajajaxú tɔn ɖokpó, bó lɛ́ sú lanti ɔ́ ɖó tɛn tɔn mɛ. 22Mawu Mavɔmavɔ zé ajajaxú ɔ́ dó bló nyɔ̌nu ɖokpó bó kplá ɛ yi jó nú súnnu ɔ́. 23Ée súnnu ɔ́ mɔ nyɔ̌nu ɔ́ lě tlóló ɔ́, é sú xó bó ɖɔ:\n“Áahɛɛnnɛ́! Nyi ɖɔhun ɖokpó ɖíe lo.\nXú tɔn lɛ́ɛ cí xú ce ɖɔhun,\nagbaza tɔn cí agbaza ce ɖɔhun!”\nÈ nǎ nɔ́ ylɔ́ ɛ ɖɔ nyɔ̌nu, ɖó súnnu sín lanmɛ wɛ è ɖe e sín.\n24 Énɛ́ ɔ́ wú wɛ súnnu ná jó tɔ́ tɔn kpó nɔ tɔn kpó dó, bó ná jɛ kpɔ́ xá asi tɔn, bɔ yě mɛ we lɛ́ɛ ná húzú ɖokpó géé.\n25Súnnu ɔ́ kpó asi tɔn kpó bǐ wɛ ɖo mɛ̌, có é ká nɔ́ hu winnyá nú yě ǎ.\nMawu nya Adámu kpó Ɛvu kpó sín jikpá Edɛ́ni tɔn ɔ́ mɛ\nExplore Bǐbɛ́mɛ 2 by Verse


Blǒ Bonu Biblu Kplɔnkplɔn Towe Ni Ðò Gbɛ̀, Bo Lɛ́ Víví Hugǎn\nNǓDÓXƐSI ɖé kpannukɔn Jozuwée. É na kplá akɔta Izlayɛli tɔn ɔ yì Akpádídó Yikúngban ɔ jí, bɔ afɔklɛ́nnú ɖaxó lɛ ka ɖò nukɔn n’i. Amɔ̌, Jehovah na jiɖe è ɖɔ é na kpa ɛ, bo lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ n’i ɖɔ: ‘Kpan akɔ́n bo dó gǎn. Nyì Sɛ́n ce lɛ bǐ. Nɔ xà zǎn kpo kéze kpo, bo nɔ bló nǔ e è ɖɔ d’emɛ ɔ bǐ ɖ’eji. Enɛ ɔ, a sɔ́ nùɖé bo na wà ɔ, a na mɔ nu tɔn. Lee nǔ na nyɔ́ nú we gbɔn ɔ nɛ.’—Joz. 1:7, 8.\nÐò ‘hwenu vɛwǔ elɔ lɛ’ mɛ ɔ, wuvɛ̌ ɖaxó lɛ nɔ kpannukɔn mǐ lɔ. (2 Tim. 3:1) Jozuwée ɖɔhun ɔ, enyi mǐ xwedó wě e Jehovah ɖè xá ɛ lɛ é ɔ, mǐ lɔ na mɔ nǔ e mǐ na wà lɛ é sín nu. Mǐ sixu xà Biblu ɖò gbesisɔmɛ, bo na xwedó nugbodòdó tɔn lɛ ɖò mɛtɛnkpɔn e na kpannukɔn mǐ lɛ é mɛ.\nAmɔ̌, gègě mǐtɔn sixu yí gbè ɖɔ mǐ kún nyí nùkplɔntɔ́ ɖagbe hugǎn ó, bɔ nùkplɔnkplɔn nɔ lɛ́ vɛwǔ nú mǐ. É ɖò mɔ̌ có, ɖó Biblu kpinkplɔn nyí nǔ taji wutu ɔ, gbějé gbàví “ Tɛ́n Alixlɛ́mɛ Elɔ lɛ Kpɔ́n” kpɔ́n bá mɔ alixlɛ́mɛ e sixu zɔ́n bɔ nùkplɔnkplɔn towe na ɖò gbɛ̀, bo na lɛ́ víví hugǎn é.\nÐɛhanwlantɔ́ ɔ jihan ɖɔ: “Kplá mì gbɔn nǔ e a zɔ́n lɛ sín ali jí, ɖó nǔ e a zɔ́n lɛ wiwa nɔ víví nú mì.” (Ðɛh. 119:35) Xó Mawu tɔn kplɔnkplɔn sixu nyí nùɖé bo na nɔ víví nú we tawun. Ajɔ xɔ akwɛ lɛ ɖò te kpɔ́n we hwenu e a na ɖò dɔkun gbigbɔ tɔn lɛ kije wɛ é.\nNugbǒ wɛ ɖɔ a na nɔ nukɔn nú akɔta ɖé Jozuwée ɖɔhun ǎ, amɔ̌, hwi lɔ ɖó wuvɛ̌ hwiɖesunɔ tɔn lɛ. Enɛ wu ɔ, nɔ kplɔ́n nǔ e è ko wlan ɖ’ayǐ nú lè towe é, bo nɔ xwedó. Enyi a wà mɔ̌ ɔ, a na mɔ nǔ e a na wà lɛ é sín nu, bɔ nǔ na nyɔ́ nú we.\nTƐ́N ALIXLƐ́MƐ ELƆ LƐ KPƆ́N\nXoɖɛ cobo jɛ nǔ kplɔ́n jí. Linlin Mawu Nǔbǐwukpétɔ́ ɔ tɔn lɛ wɛ è wlan dó Biblu mɛ nú lè towe. Enɛ wu ɔ, enyi a ɖò Biblu xà wɛ hǔn, nɔ ba alɔdo tɔn, bo na dó mɔ nukúnnú jɛ mɛ, bo hɛn nǔ lɛ dó ayi mɛ, lobo zán ɖò gbɛzán towe mɛ.—Ɛsd. 7:10, nwt.\nKàn nǔ elɔ lɛ byɔ hwiɖée hwenu e a ɖò Biblu alǒ wema junjɔn Biblu jí lɛ xà wɛ é. ‘Etɛ akpáxwé elɔ ka kplɔ́n mì dó Jehovah wu? Nɛ̌ enɛ ka kúnkplá wɛn taji e ɖò Xó tɔn mɛ é gbɔn? Nɛ̌ un ka sixu zán nùkplɔnmɛ enɛ lɛ dó d’alɔ mɛ ɖevo lɛ gbɔn?’\nLin tamɛ dó nǔ e a kplɔ́n lɛ é jí. A ɖò nǔ xà wɛ hǔn, nɔte bo lin tamɛ kpɔ́n. Nɛ̌ nǔ ka cí nú mì dó nǔ e un xà é wu? Etɛwu nǔ ka cí mɔ̌ nú mì? Nɛ̌ enɛ ka kúnkplá nǔ e un ko mɔ kpɔ́n wá yì lɛ é, ninɔmɛ e mɛ un ɖè dìn é, alǒ nǔ e sixu wá jɛ sɔ lɛ é gbɔn? Nɛ̌ un ka sixu zán nugbodòdó Biblu tɔn enɛ lɛ kpo wěɖexámɛ enɛ lɛ kpo gbɔn ɖò gbɛzán ce mɛ? (Jɔb. 23:5; Ðɛh. 49:4) Kpɔ́n ɖɔ emi ka sixu tín nǔ e wu Jehovah dó wusyɛn lanmɛ nú togun tɔn ɖɔ é ni nyì alɔ nú nùwalɔ ɖé lɛ é mɛ à jí. Alǒ, lin tamɛ dó nǔ e nǔwiwa gbɔn vo nú nǔ e Biblu ɖɔ é sixu jì lɛ é jí.—Sɛ́n. 32:28, 29.\nDǒ nukún nǔ lɛ mɛ kpɔ́n hwenu e a ɖò akpáxwé e tinmɛ doyidoslɔ́ nùɖé tɔn é xà wɛ é. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, dǒ nukún mɛ bo kpɔ́n nǔ e jɛ hwenu e Jozɛfu sín nɔví lɛ sà ɛ nú Isimayɛli ví lɛ é é. (Bǐb. 37:18-28) Etɛ a ka mɔ, sè, alǒ etɛ sín wǎn a ka sè? Sɔ́ hwiɖée ɖó mɛ e wu nǔ ɔ jɛ dó lɛ é sín tɛnmɛ. Etɛ ye ka lin? Nɛ̌ nǔ ka cí nú ye? Tamɛ linlin dó nǔ enɛ lɛ jí na zɔ́n bɔ nùkplɔnkplɔn towe na ɖò gbɛ̀, bo na lɛ́ ɖó nu.\nZǎn azɔ̌wanú nùkplɔnkplɔn tɔn e ɖè lɛ é, bonu dobanunǔ towe na kpɔ́n te d’eji. Azɔ̌wanú e ɖè ɖò gbè towe mɛ lɛ é ni má we, é sixu nyí ee ɖò ɛntɛnɛti jí é, alǒ wema e è ko zín é ɖé. Ma xò nǔ kpɔ́n cobo byɔ mɛ ɖevo lɛ ɖɔ ye ni d’alɔ we bonu a na kplɔ́n lee è nɔ zán ye gbɔn ganji é ó. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, Index des publications des Témoins de Jéhovah, alǒ Anademẹwe Dodinnanu Tọn Na Kunnudetọ Jehovah Tọn Lẹ na d’alɔ we, bɔ a na mɔ nǔ e è ko wlan kpɔ́n dó xota gègě jí é, lobo na lɛ́ mɔ tinmɛ wemafɔ Biblu tɔn gègě tɔn. Zǎn nudọnamẹ dogọ e ɖò Lẹdogbedevomẹ Aihọn Yọyọ Tọn mɛ lɛ é, enyi è ko ɖetɔ́n dó gbè e a sè é ɖě mɛ ɔ nɛ. É na tinmɛ e nyɔ́ zán lɛ é dó ninɔmɛ ayǐ mɛ tɔn, lee nǔ lɛ jɛ ɖebɔdoɖewu gbɔn é, kpinkpɛn kpo ga nǔ lɛ tɔn kpo, kpodo nǔ ɖevo ɖevo lɛ kpo jí.\nWlǎn nǔ taji e a kplɔ́n lɛ é ɖ’ayǐ nú ye na d’alɔ we bonu a na flín nǔ e a ko kplɔ́n lɛ é. Taji bǐ ɔ, mǎ ye xá mɛ ɖevo lɛ. A ka sixu zán nùɖé ɖò nǔ enɛ lɛ mɛ ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ à? Ðò ali enɛ lɛ nu ɔ, a hɛn nǔ e a kplɔ́n lɛ é dó ayi mɛ kpowun ǎ, amɔ̌, a lɛ́ zán ye nú lè mɛ ɖevo lɛ tɔn.


La Bible en Fongbe - Exode 26 | BéninLangues, les langues Béninoises au clic\nLa Bible en Fongbe - Exode 26\nRetrouvez les versets en fongbe du chapitre Exode 26\nExode 26 - Tíntɔ́n 26\n“Goxɔ ɔ́, lɛ̌ɛnkanvɔxwɛ gaga wǒ wɛ a nǎ dó bló ná. Avɔxwɛ lɛ́ɛ ɔ́, avɔlɔntɔ́ e alɔnu yětɔn mɛ́ ganjí lɛ́ɛ ná zé kan didɛ kwlésinnɔ, vɔvɔ, kpódó vɔvɔ cɛ́cɛ́ kpó dó lɔn ná, bó ná lɔn wɛnsagun susunɔ lɛ́ɛ gbɔn mɛ, dó ba acɔ́ ná.\nAvɔxwɛ lɛ́ɛ bǐ ná ɖó jlɛ̌ ɖokpó ɔ́; ga yětɔn ná nyí mɛ̌tlu wɛ̌nɛ; bɔ gblǒ yětɔn ná nyí mɛ̌tlu we.\nÈ nǎ cá avɔxwɛ lɛ́ɛ atɔ́ɔ́n atɔ́ɔ́n ɖó kpɔ́.\nAvɔxwɛ atɔ́ɔ́n nukɔntɔn e a cá ɖó kpɔ́ lɛ́ɛ ɔ́, a nǎ ɖó kan kwlésinnɔ gbɔn tó nú avɔxwɛ e gbɔn gǔdo ɔ́, bó ná lɛ́ ɖó gbɔn tó nú avɔxwɛ e ɖo nukɔn nú atɔ́ɔ́n wegɔ́ ɔ́ e a cá ɖó kpɔ́ é.\nKan kanɖé wǒ (50) wɛ ná nɔ cícá nukɔntɔn ɔ́ tó, bɔ kanɖé wǒ (50) ná nɔ wegɔ́ ɔ́ tó. Kan énɛ́ lɛ́ɛ ɖě ná kpé nu xá ɖě.