Sɔ Ylɔ̌ Kpɛngbe ɔ Tɔn Égbé\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Juin 2020\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Abua Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Arménie-Gbè (Gbadahweji Tɔn) Assam-Gbè Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chiga Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Damara Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fante Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Gitonga Glɛkigbe Glɛnsigbe Gokana Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Havu Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Ibo Ichinamwanga Idoma Igede Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinande Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kituba Kongo Konkani (Romain) Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lari Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lolo Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Manyawa Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Mashi Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mbunda Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Totaligbé Puebla Tɔn) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Sign Language Niue-Gbè Norvège-Gbè Nsenga Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Arabe) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Songomeno Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Taabwa Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Colombie Tɔn Tokunɔgbe Espagne Tɔn Tokunɔgbe Équateur Tɔn Tokunɔgbe Honduras Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Mexique Tɔn Tokunɔgbe Panama Tɔn Tokunɔgbe Vénézuéla Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Valencian Vegbe Venda Vezo Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nMǏ BǏ ganjɛwu ɖɔ Jehovah ɖò ali xlɛ́ togun tɔn wɛ, bo lɛ́ ɖò gudo n’i ɖò “azǎn gudogudo tɔn” elɔ lɛ mɛ. (2 Tim. 3:1) Amɔ̌, mǐ mɛ bǐ wɛ ɖó na setónú nú Jehovah. Mǐ sixu jlɛ́ ninɔmɛ mǐtɔn dó ninɔmɛ e mɛ Izlayɛli-ví lɛ nɔ ɖò gbetótló mɛ é wu. Ye ɖó na sɔ ylɔ̌ kpɛngbe ɔ tɔn.\nJehovah ɖɔ nú Mɔyizi ɖɔ é ni zé kpatagan dó tun kpɛn we, bonu “è na nɔ kwín dó ylɔ́ togun ɔ kplé, abǐ è na nɔ kwín bɔ akɔta tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ na nɔ jɛ ali.” (Kɛ́n. 10:2) Vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ ɖó na nɔ kwín kpɛn ɔ ɖò ali vovo nu, bo na dó xlɛ́ nǔ e togun ɔ ɖó na wà é. (Kɛ́n. 10:3-8) Égbé ɔ, è nɔ xlɛ́ ali togun Mawu tɔn ɖò ali gegě nu. Mǐ ni kpɔ́n ali e nu è nɔ xlɛ́ ali mǐ ɖè é atɔn, bo sɔ́ jlɛ́ dó kpɛngbe hwexónu tɔn lɛ wu. Égbé ɔ, è nɔ ylɔ́ togun Mawu tɔn nú kpléɖókpɔ́ lɛ, è nɔ kplɔ́n azɔ̌ nukúnkpénuwutɔ́ lɛ, bo nɔ lɛ́ bló huzuhuzu lɛ ɖò tuto yɛhwexɔ́suɖuto ɔ tɔn lɛ mɛ nú agun lɛ bǐ.\nHWENU E È YLƆ́ MǏ NÚ KPLÉÐÓKPƆ́ LƐ É\nEnyi Jehovah ba ɖɔ “agun ɔ bǐ” ni kplé ɖò Goxɔ ɔ sín ali zǎnzǎnhweji tɔn ɔ nu ɔ, vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ nɔ kwín kpɛn we lɛ bǐ. (Kɛ́n. 10:3) Akɔta e ɖó gɔnu ɛnɛ lɛlɛ̌ dó Goxɔ ɔ é bǐ nɔ sè kpɛngbe enɛ lɛ. Mɛ e ɖó gɔnu sɛkpɔ́ Goxɔ ɔ sín ali nu lɛ é sixu sɔ ylɔ̌ ɔ ɖò cɛju yɔywɛ ɖé gudo. Mɛ ɖevo lɛ ɖò zɔ tawun, b’ɛ sixu byɔ hwenu kpo hlɔnhlɔn kpo ɖò ye sí tawun, cobɔ ye na wá. Ðebǔ wɛ é na bo nyí ɔ, Jehovah ba ɖɔ mɛ bǐ ni kplé, bo ɖu lè tɔn.\nÉgbé ɔ, mǐ nɔ kplé ɖò Goxɔ ɖé nukɔn ǎ, amɔ̌, è nɔ ylɔ́ togun Mawu tɔn nú kplé ɖé lɛ. Kpléɖókpɔ́ ɖaxó lɛ kpo nǔwiwa bǔnɔ ɖevo lɛ kpo ɖò kplé enɛ lɛ mɛ, bɔ mǐ nɔ mɔ nǔkplɔnmɛ kpo alixlɛ́mɛ taji lɛ kpo ɖò kplé enɛ lɛ tɛnmɛ. Gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ ɔ, togun Jehovah tɔn nɔ ɖu vivǐ tuto ɖokpo ɔ tɔn. É nɔ víví nú mɛ ɖěɖee sɔ ylɔ̌ ɔ bo yì nǔwiwa enɛ lɛ tɛnmɛ lɛ é ɖɔ ye ɖò togun awǎjijɛnɔ ɖé mɛ. Fí e mɛɖé lɛ nɔ gosin é nɔ lín tawun hú mɛ ɖevo lɛ tɔn. Amɔ̌, mɛ ɖěɖee nɔ yì dò tɔn mɛ lɛ é nɔ mɔ ɖɔ gǎn e emi dó lɛ é kún gú emi ó.\nBɔ kánɖó ɖěɖee ɖò gblolo mɛ tawun bɔ nɔtɛn kpléɖókpɔ́ tɔn ɖě ma yá dó ǎ lɛ é ka ló? Nǔ e nǔnywɛ xwitixwiti gayɛnu tɔn ɖetɔ́n lɛ é zɔ́n bɔ kánɖó gegě nɔ kpéwú, bo nɔ ɖu vivǐ tuto ɖokpo ɔ tɔn, bo tlɛ nɔ lɛ́ mɔ ɖɔ emi lɔ ɖò mɛ e bló nǔwiwa ɖaxó mɔhun lɛ é mɛ. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ɖò mɛbakpɔ́n afɔsɔ́ɖótetɔ́ hɔ̌nkan gbɛ̀ ɔ tɔn mǐtɔn tɔn ɖé hwenu ɔ, alaxɔ Bénin tɔn xlɛ́ tuto ɔ gbɔn televiziɔn jí, bɔ è kpɔ́n ɖò Arlit e nyí toxo ɖé bɔ è nɔ kun ayǐdɔkun ɖ’emɛ ɖò Gbetótló Sahara tɔn mɛ ɖò Niger é. Nɔví sunnu, nɔví nyɔnu kpo jlǒɖotɔ́ lɛ kpo 21 wɛ kplé. Ye ɖò fí e jɛ zɔ tawun é có, ye ka mɔ ɖɔ emi ɖò bǔ xá mɛ 44 131 e kplé lɛ é. Nɔví sunnu ɖé wlan ɖɔ: “É na cɛ́ nú mi tawun, é na cɛ́ nú mi nú tuto e mi xlɛ́ mǐ gbɔn televiziɔn jí é. Enɛ lɛ́ xlɛ́ mǐ lě dò nǔ mǐtɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mi sɔ é.”\nHWENU E È YLƆ́ MƐXO LƐ, BO NA KPLƆ́N AZƆ̌ YE D’EJI É\nEnyi Izlayɛli-ví vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ kwín ɖokpo ɖò kpɛn we lɛ mɛ ɔ, “gǎn lɛ kpo Izlayɛli-ví lɛ sín hɛ̌nnugán lɛ kpo kɛɖɛ” wɛ ɖó na wá Goxɔ kplé tɔn ɔ nukɔn. (Kɛ́n. 10:4) Mɔyizi sixu ɖɔ xó ɖé lɛ nú ye ɖò finɛ, bo lɛ́ kplɔ́n azɔ̌ ye. Enɛ na zɔ́n bɔ ye na kpé nukún dó azɔ̌ yetɔn lɛ wu ɖò akɔta yetɔn lɛ mɛ. Enyi a nyí ɖokpo ɖò gǎn enɛ lɛ mɛ ɔ, a na wà nǔ e wu a kpé é bǐ, bo wá tɛn tɔn mɛ à cé?\nÉgbé ɔ, mɛxo agun tɔn lɛ nyí “gǎn lɛ” ǎ, ye ka nɔ lɛ́ kp’acɛ dó lɛngbɔ̌ e Mawu sɔ́ d’así nú ye lɛ é jí ǎ. (1 Pi. 5:1-3) Amɔ̌, é ɖò wɛn ɖɔ ɖò lɛngbɔ̌nyitɔ́zɔ́ yetɔn mɛ ɔ, ye nɔ wà nǔ e wu ye kpé é bǐ. Enɛ wu ɔ, enyi è ylɔ́ ye bo na kplɔ́n azɔ̌ ye d’eji, vlafo ɖò Wemaxɔmɛ Sinsɛnzɔ́ Axɔ́suɖuto ɔ tɔn ɔ, ye nɔ ɖò gbesisɔmɛ, bo nɔ sɔ ylɔ̌ ɔ. Ðò azɔ̌kplɔnmɛ enɛ lɛ hwenu ɔ, mɛxo lɛ nɔ kplɔ́n lee ye na kpé nukún dó agunxó lɛ wu gbɔn ganji é. Enɛ nɔ zɔ́n bɔ mɛxo lɛ kpo mɛ e wu kpé nukún dó wɛ ye ɖè ɖò agun ɔ mɛ lɛ é kpo bǐ sixu sɛkpɔ́ Jehovah. Enyi a na bo ma tlɛ ko yì wemaxɔmɛ enɛ lɛ ɖě kpɔ́n ǎ ɔ, nǔ e mɛ e ko yì lɛ é kplɔ́n lɛ é sixu ko ɖò lè hɛn wá nú hwi lɔ wɛ.\nHWENU E È BYƆ MǏ ÐƆ MǏ NI BLÓ HUZUHUZU LƐ É\nÉ nɔ wá jɛ bɔ Izlayɛli-ví vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ nɔ kwín kpɛn ɔ kpo awǒbobó kpo. Mɛylɔylɔ́ enɛ xlɛ́ ɖɔ Jehovah nɔ ba ɖɔ togun ɔ bǐ ni sɛ̀ tɛn. (Kɛ́n. 10:5, 6) Tuto jí wɛ mɛ lɛ nɔ nɔ, bo nɔ sɛ̀ tɛn sín fí e ye ɖó gɔnu ɖó é, amɔ̌, azɔ̌ syɛnsyɛn wɛ é nɔ byɔ ɖò ye bǐ sí. Hweɖelɛnu ɔ, é sixu víví nú mɛɖé lɛ, bo sixu nɔ ma nyɔ́ mɛ ɖevo lɛ nukúnmɛ. Etɛwu?\nVlafo ɔ, mɛɖé lɛ nɔ mɔ ɖɔ mɛylɔylɔ́ ɔ zun bléblé dín, bɔ è kún ka nɔ lɛ́ ɖó nukún tɔn lɔ ó. “Hweɖelɛnu ɔ, akpɔ́kpɔ́ ɔ nɔ nɔte ɖò fí ɖokpo sín gbadanu kaka bɔ ayǐ nɔ hɔ́n” kpowun. Hwe ɖevo lɛ nu ɔ, é nɔ nɔte “nú azǎn we, abǐ nú sun ɖokpo, abǐ [hú mɔ̌]” cobo sɛ̀ tɛn. (Kɛ́n. 9:21, 22) Azɔn nabi togun ɔ ka sɛ̀ tɛn? Kɛ́nsísɔ́ wemata 33 kɛnu dó fí 40 mɔ̌ wu bɔ Izlayɛli-ví lɛ ɖó gɔnu ɖó.\nHweɖelɛnu ɔ, mɛɖé lɛ sixu ɖó gɔnu ɖó fí e yɛtɛn ɖè é. Fí enɛ sixu nyí fí fífá ɖé ɖò “gbetótló ɖaxó e dó xɛsi” é mɛ. (Sɛ́n. 1:19) Enɛ wu ɔ, ye sixu lin ɖɔ tɛnsisɛ ɔ na zɔ́n bɔ ye na jɛ fí e nyla é ɖé.\nEnyi akɔta lɛ jɛ tɛn sɛ̀ jí ɔ, mɛɖé lɛ sixu mɔ ɖɔ é vɛwǔ bɔ emi na nɔte kaka jɛ hwenu e emi na sɛ̀ tɛn dó é. Ye bǐ wɛ nɔ sè kpɛn e è nɔ kwín kpo awǒbobó kpo é sín gbè, amɔ̌, ye bǐ sixu sɛ̀ tɛn zɛɛn ǎ. Kpɛn enɛ e è nɔ kwín kpo awǒbobó kpo é nɔ xlɛ́ ɖɔ akɔta e ɖó gɔnu ɖó zǎnzǎnhweji lɛ é ɖó na sɛ̀ tɛn; ye wɛ nyí Judáa, Isakáa kpo Zabulɔ́ɔn kpo. (Kɛ́n. 2:3-7; 10:5, 6) Enyi ye jɛ ali ɔ, vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ nɔ kwín kpɛn ɔ kpo awǒbobó kpo azɔn wegɔ́ ɔ, bo na dó ylɔ́ akɔta atɔn e ɖó gɔnu ɖó tofɔligbé lɛ é. Vɔsanúxwlémawutɔ́ lɛ nɔ kpò ɖò mɔ̌ wà wɛ kaka bɔ togun ɔ bǐ nɔ jɛ ali.\nVlafo huzuhuzu e è nɔ bló ɖò tutoblonunu ɔ mɛ é ɖé lɛ nɔ nyɔ́ nukún towe mɛ, ɖevo lɛ ka nɔ jɛ towe jí ǎ. A sixu lin ɖɔ huzuhuzu e è nɔ bló lɛ é sukpɔ́ dín. Alǒ vlafo ɔ, tuto ɖé lɛ jɛ towe jí, bɔ a ɖò biba wɛ ɖɔ è ni ma ɖyɔ ye ó. Ðebǔ wɛ é na bo nyí ɔ, suúluɖiɖó sixu vɛwǔ nú we, b’ɛ sixu lɛ́ byɔ hwenu cobɔ a na huzu sɔgbe xá. É ɖò mɔ̌ có, enyi mǐ dó gǎn bo huzu sɔgbe xá ɔ, mǐ na ɖibla mɔ ɖɔ Mawu ɖò nyɔna kɔn dó mǐ jí wɛ.\nÐò Mɔyizi hwenu ɔ, Jehovah xlɛ́ ali sunnu, nyɔnu kpo yɔkpɔvu kpo livi mɔkpan, bɔ ye gbɔn gbetótló mɛ. Nukúnkpédómɛwu tɔn kpo alixlɛ́mɛ tɔn kpo mɛvo ɔ, ye na gán ǎ. Égbé ɔ, alixlɛ́mɛ Jehovah tɔn lɛ nɔ zɔ́n bɔ mǐ nɔ gézé ɖò gbigbɔ lixo. Mɔ̌ mɛ ɔ, mǐ nɔ yì nukɔn. Enɛ wu ɔ, mǐ bǐ ni bo kánɖeji bo na sɔ ylɔ̌ kpɛngbe vovo lɛ tɔn, Izlayɛli-ví gbejinɔtɔ́ lɛ ɖɔhun!\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Sɔ Ylɔ̌ Kpɛngbe ɔ Tɔn Égbé\nw20 juin wex. 30-31\n‘Nyikɔ Towe Ni Nyí Nǔ Mímɛ́’\n“Blǒ Bonu Ayi Ce Ni Nɔ Blebu, Bonu Má Ði Xɛsi nú Nyikɔ Towe”\nMɛɖéejiɖuɖe: Ðò Taji Bonu Nǔ Mǐtɔn Na Nyɔ́ Jehovah Nukúnmɛ\n“Nyiɖesu Wɛ Na Yì Ba Lɛngbɔ̌ Ce lɛ Mɔ”\n‘Mi Lɛkɔ Wá Gɔ̌n Ce’\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juin 2020\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juin 2020\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juin 2020\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Juin 2020


Kɛ́nsísɔ́ 5 - Nombres 5\n“Đɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ yě ní ɖe mɛ e ɖo wǔtuzɔn baɖabaɖa jɛ wɛ, abǐ mɛ e ɖo glɔ̌ zɔn jɛ wɛ, abǐ mɛ e ɖ'alɔ cyɔ ɖé wú lɛ́ɛ tɔ́n sín fí e mi ɖó gɔnu ɖó é, ɖó mɛ blíblí wɛ yě nyǐ.\nNú mɛ ɔ́ na bo nyí súnnu abǐ nyɔ̌nu ɔ́, mi ɖó ná ɖe e tɔ́n sín agun ɔ́ mɛ, bónú é má wá hɛn fí e mi ɖó gɔnu ɖó ɔ́ hɛn blí ó, ɖó un ɖo tɛ́ntin mitɔn.”\nÉnɛ́ ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ bló ɖó gbeta e Mawu Mavɔmavɔ ɖe tɔ́n nú Mɔyízi ɔ́ jí: yě ɖe mɛ e nyí mɛ blíblí lɛ́ɛ bǐ tɔ́n sín fí e yě ɖó gɔnu ɖó é.\né ní ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ: “Súnnu ɖé abǐ nyɔ̌nu ɖé wa nǔ nyi do nú mɛɖé hǔn, sɛ́n ce wɛ é gba, bɔ hwɛ tɔn ná nɔ kɔ n'i.\nÉ ɖó ná ɖɔ hwɛ e é hu ɔ́, bó ná sɔ́ nǔ e wú é hu hwɛ ɔ́ jó nú mɛ e tɔn nǔ ɔ́ nyí ɔ́, bó ná ná akwɛ́ e nǔ ɔ́ xɔ ɔ́ sín atɔ́ɔ́nvlɔ́ɖó d'é jí.\nNú mɛ e tɔn nǔ ɔ́ nyí ɔ́ má sɔ́ ɖe ǎ, bɔ mɛ tɔn e sɛkpɔ́ ɛ ɔ́ ɖěbǔ má ɖe bɔ è nǎ sɔ́ nǔ ɔ́ jó n'i ǎ ɔ́, è nǎ sɔ́ nǔ ɔ́ jó nú Mawu Mavɔmavɔ. É wɛ nyí ɖɔ è nǎ sɔ́ jó nú vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́. Mɛ e hu hwɛ ɔ́ ná lɛ́ ná agbo ɖokpó, bɔ è nǎ dó sá hwɛxɔ́súsú vɔ́ ná; vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná bló lě e è nɔ bló gbɔn, bó nɔ́ xwlé vɔ̌sánú Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, bó ná sá vɔ̌ e nɔ́ súnsún hwɛ ɔ́ dó ta tɔn mɛ.\nNǔ e è nǎ jɔ ɖo nǔ e Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖe ɖó vo nú Mawu Mavɔmavɔ ɔ́ jí lɛ́ɛ ɔ́, bǐ ná nyí vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ e nukɔn è zě wá ɔ́ tɔn.\nMɛɖé sɔ́ nǔɖé ɖó vo nú Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, mɛ ɔ́ ná sɔ́ nǔ ɔ́ jó nú vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́. Nǔ e è sɔ́ jó nú vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́, vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ tɔn wɛ.”\nMawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ,\né ní ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ: “Mǐ ní ɖɔ nyɔ̌nu mɛsi ɖé dó afɔ gbě.\nÉ hɛn éɖée blí, ɖó súnnu ɖěvo ɖó xó xá ɛ ɖo nǔglɔ́; asú tɔn ká wlí kpó alɔ kpó ǎ. Mɛɖé ɖo te bo mɔ lě e nǔ ɔ́ jɛ gbɔn ɔ́ ǎ, mɛɖé ká gbo e dó ǎ;\n5.13 si un autre a commerce avec elle, et que la chose soit cachée aux yeux de son mari; si elle s'est souillée en secret, sans qu'il y ait de témoin contre elle, et sans qu'elle ait été prise sur le fait;\nlo ɔ́, asú tɔn ɔ́ ɖo nǔ vɛ dó e wɛ. É sixú wá jɔ bɔ súnnu ɖé ná vɛ aga dó asi tɔn, có nyɔ̌nu ɔ́ wa mɔ̌ nú ɖé ǎ,\n5.14 et si le mari est saisi d'un esprit de jalousie et a des soupçons sur sa femme, qui s'est souillée, ou bien s'il est saisi d'un esprit de jalousie et a des soupçons sur sa femme, qui ne s'est point souillée;\nNú nǔ cí mɔ̌ ɔ́, súnnu ɔ́ ná kplá asi tɔn ɔ́ yi vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ gɔ́n, bó ná ná ɔ́ji sín linfín kilóo atɔn ɖó ta tɔn mɛ; é ná kɔn ami dó linfín ɔ́ jí ǎ, é ká ná hɛn zǎlínkpɔ́n d'é jí ǎ, ɖó nǔvɛdómɛ wú wɛ è nǎ nǔ énɛ́, bó ná dó ɖe nǔ e é wa nyi do ɔ́ gba.\nVɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná kplá nyɔ̌nu ɔ́ byɔ́ Goxɔ ɔ́ mɛ bɔ é ná nɔ te Mawu Mavɔmavɔ nukɔn.\nÉnɛ́ ɔ́, vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná wún sin e è ɖe ɖó vo nú Mawu Mavɔmavɔ ɔ́ dó kogbán ɖé mɛ, bó ná wún kɔ́ ɖo Mawu xwé gbe dó sin ɔ́ mɛ, bó ná dán d'é wú.\nNyɔ̌nu ɔ́ ná nɔ te mɔ̌ ɖo Mawu Mavɔmavɔ nukɔn, bɔ vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná ɖe avɔ sín ta n'i. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é ná zé mɛɖegba sín nǔ e è nǎ, ɖó è vɛ nǔ d'é ɔ́ wú ɔ́ dó alɔ mɛ n'i. É ɖésú ná hɛn sin vívɛ́ e nɔ dɔn nyladó wá ɔ́ alɔ mɛ.\nVɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná ɖɔ nú nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ émí ɖɔ xó élɔ́ lɛ́ɛ ɔ́, é ná xwlé nǔ d'é jí; é ná ɖɔ nú nyɔ̌nu ɔ́ ɖɔ: ‘Ényí súnnu ɖěvo ma ɖó xó xá we ǎ, ényí a ma hɛn hwiɖée blí, bó blɛ́ asú towe ǎ, bó nu sin vívɛ́ élɔ́ e nɔ hɛn nyladó wá nú mɛ ɔ́ hǔn, é ní má wa nǔɖé nú we ó.\nAmɔ̌, nú a hɛn hwiɖée blí, bó blɛ́ asú towe nǔgbó ɔ́, nú súnnu ɖěvo ɖó xó xá we nǔgbó ɔ́,\n5.20 Mais si, étant sous la puissance de ton mari, tu t'en es détournée et que tu te sois souillée, et si un autre homme que ton mari a couché avec toi,\nMawu Mavɔmavɔ ní dɔn tó nú we; é ní bló bónú a nǐ húzú wɛnsinɔ; é ní bló bónú adɔgo towe ní jí; é ní bló mɔ̌ nú we, bónú gbɛ̌ towe lɛ́ɛ ná nɔ́ sɔ́ we dó ná xlɛ́, hwenu e yě ná ja nu dó mɛ ɖé gbé é.\n5.21 et le sacrificateur fera jurer la femme avec un serment d'imprécation, et lui dira: Que l'Éternel te livre à la malédiction et à l'exécration au milieu de ton peuple, en faisant dessécher ta cuisse et enfler ton ventre,\nSin élɔ́ e nɔ́ hɛn nyladó wá nú mɛ ɔ́ ní yi xo towe mɛ, bónú adɔgo towe ní jí, bó sɔ́ we dó húzú wɛnsinɔ.’ Nú é ɖɔ mɔ̌ ɔ́, nyɔ̌nu ɔ́ ná yí gbe ɖɔ: ‘Nú un bló mɔ̌ nǔgbó hǔn, nǔ e a ɖɔ ɔ́ ní bó nyí gbɔn mɔ̌.’\n“Vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná wlán nudómɛ sín xó énɛ́ lɛ́ɛ dó wěma jí, bó ná klɔ́ dó sin vívɛ́ ɔ́ mɛ,\nbó ná ná nyɔ̌nu ɔ́, bɔ é ná nu, bɔ sin vívɛ́ énɛ́ ɔ́ ná yi xo tɔn mɛ, bó ná wa nǔ xá ɛ.\nVɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná yí mɛɖegba sín nǔ e è nǎ ɔ́ ɖo nyɔ̌nu ɔ́ sí, bó bló lě e è nɔ bló gbɔn, bó nɔ́ xwlé vɔ̌sánú Mawu Mavɔmavɔ ɔ́, bó ná xwlé e, bó ná zé ɖó vɔ̌sákpe jí.\nVɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná wún nǔníná énɛ́ ɔ́ alɔgogo ɖokpó, bó ná dó zo ɖo vɔ̌sákpe ɔ́ jí, bɔ é ná nyí flǐnnú ɖé nú Mawu Mavɔmavɔ. Énɛ́ ɔ́ gúdo ɔ́, é ná ná sin ɔ́ nyɔ̌nu ɔ́, bɔ é ná nu.\nNú é ná sin ɔ́ nyɔ̌nu ɔ́ bɔ é nu fó ɔ́, nú nyɔ̌nu ɔ́ má nɔ gbejí nú asú tɔn ǎ, bó hɛn éɖée blí nǔgbó ɔ́, sin énɛ́ e nɔ́ hɛn nyladó wá nú mɛ ɔ́ ná yi xo tɔn mɛ, bó ná ná ɛ vǐvɛ́ sise; adɔgo tɔn ná jí; é ná húzú wɛnsinɔ. Nyɔ̌nu énɛ́ sín gbɛ̌ lɛ́ɛ ja nu dó mɛ gbé ɔ́, yě ná nɔ́ sɔ́ ɛ dó ná xlɛ́.\nNú nyɔ̌nu ɔ́ má ká hɛn éɖée blí ǎ, bó ɖo gbejí ɔ́, è nǎ mɔ ɖɔ é ɖo xomɛvɔ́, bɔ é ná lɛ́ ji vǐ.\n“Sɛ́n e ɖɔ xó dó mɛɖegba wú ɔ́ nɛ́; sɛ́n énɛ́ ɔ́ kan nyɔ̌nu e ɖo asúxwé, bó dó afɔ gbě ɔ́,\nabǐ nyɔ̌nu e asú tɔn vɛ aga dó é. Vɔ̌sánú-xwlémawutɔ́ ɔ́ ná sɔ́ nyɔ̌nu ɔ́ ɖó te Mawu Mavɔmavɔ nukɔn, bó ná zé sɛ́n énɛ́ ɔ́ bǐ bɔ dó wǔ tɔn.\nNú asú ɔ́ wɛ gba acɛ nyɔ̌nu ɔ́ wú ɔ́, è nǎ dó hwɛ ɖěbǔ i ǎ; amɔ̌, nyɔ̌nu ɔ́, nú é wɛ gba acɛ súnnu ɔ́ wú ɔ́, é ji nǔɖé ɔ́, é ná kpan.”


Tíntɔ́n 20 - Exode 20\nLo ɔ́, mɛ e yí wǎn nú mì bó nɔ nyi sɛ́n ce lɛ́ɛ ɔ́, un nɔ nyɔ́ xomɛ dó mɛ ɔ́ wú káká yi jijimɛ afatɔ́n.\nMa zé nyɛ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe ɔ́ sín nyǐkɔ dó da ayihún ó, ɖó nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ́ nɔ́ gɔn tó dɔn nú mɛ e ná zé nyǐkɔ ce dó da ayihún ná ɔ́ ǎ.\nMa wɔn gbɔjɛzán ɔ́ ó, nɔ sɔ́ ɖó vo nú nyɛ Mawu Mavɔmavɔ.\nAzǎn ayizɛ́n wɛ ɖo te nú we ɖo aklúnɔzángbla ɖokpó mɛ, bɔ a nǎ dó wa azɔ̌ towe lɛ́ɛ bǐ ná.\nLo ɔ́, azǎn tɛ́nwegɔ́ ɔ́, gbɔjɛzán wɛ; gbɔjɛzán ɔ́, nyɛ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe ɔ́ tɔn wɛ. Ma wa azɔ̌ ɖěbǔ gbe énɛ́ ɔ́ gbe ó; vǐ towe súnnu kpó nyɔ̌nu kpó ɖě ní má wa azɔ̌ ó; mɛsɛntɔ́ towe súnnu kpó nyɔ̌nu kpó ɖě ní má wa ó; jǒnɔ e ɖo xwé towe gbe lɛ́ɛ ɖě ní má wa azɔ̌ ó. Kanlin towe lɛ́ɛ lɔmɔ̌ ní má wa azɔ̌ ó.\nĐó azǎn ayizɛ́n wɛ nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ́ zé ɖó te bó bló jǐnukúnsin kpó nǔ e ɖo jǐnukúnsin lɛ́ɛ bǐ kpó, ayǐkúngban kpó nǔ e ɖ'é jí lɛ́ɛ bǐ kpó, xu kpó nǔ e ɖ'é mɛ lɛ́ɛ bǐ kpó, bó gbɔjɛ́ azǎn tɛ́nwegɔ́ ɔ́ gbe. Nǔ e wú nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ́ xo ɖɛ dó gbɔjɛzán ɔ́ jí, bó sɔ́ ɖó vo ɔ́ nɛ́.\nSí tɔ́ towe kpó nɔ towe kpó, énɛ́ ɔ́, a nǎ dɔ́ ji ɖo to e nyɛ Mawu Mavɔmavɔ, Mawu towe ná ná we ɔ́ mɛ.\nMa hu mɛ ó.\nMa lɛ aga ó.\nMa ja ajo ó.\nMa ɖe kúnnu agɔ dó nɔzo towe wú ó.\nNukún towe ma nɔ nɔzo towe sín xwé wú ó; nukún towe má nɔ asi tɔn wú ó; nukún towe má nɔ mɛsɛntɔ́ tɔn súnnu wú ó; nukún towe má nɔ mɛsɛntɔ́ tɔn nyɔ̌nu wú ó; nukún towe má nɔ nyibú tɔn wú ó; nukún towe má nɔ tócí tɔn wú ó; nukún towe má nɔ nǔ e nyí étɔn lɛ́ɛ ɖěbǔ wú ó.”\nTogun Izlayɛ́li tɔn ɔ́ bǐ ɖo jǐ e ɖo gbe dó wɛ ɔ́ se wɛ bó ɖo lanzo sín gbe se wɛ. Yě mɛ bǐ mɔ jǐ e ɖo wun kɛ wɛ ɔ́ bó mɔ azɔ e tún wɛ só ɔ́ ɖe é. Ée togun ɔ́ mɔ nǔ énɛ́ lɛ́ɛ sɛ́ dó ɔ́, xɛsi jɛ jǐ tɔn, bɔ é jɛ sísɔ́sísɔ́ jí.\nBó ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “Hwi ɖésúnɔ ní nɔ́ ɖɔ xó nú mǐ; mǐ ná ɖótó we. Mawu ɖésú ní má sɔ́ ɖɔ xó nú mǐ ɖě ó, é má nyí mɔ̌ ǎ ɔ́, mǐ táá kú.”\nMɔyízi ka ɖɔ nú yě ɖɔ: “Mi ma ɖi xɛsi ó. Mawu jló ná dó mi kpɔ́n wú wɛ é sɛkpɔ́ mi; é jló ɖɔ mi ní ɖó sísí nú émí, bó má hu hwɛ ó.”\nÉnɛ́ ɔ́, Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ nɔ zɔ bɔ Mɔyízi sɛkpɔ́ akpɔ́kpɔ́ wiwi e mɛ Mawu ɖe é.\nMawu Mavɔmavɔ ɖɔ nú Mɔyízi ɖɔ: “A nǎ ɖɔ nú Izlayɛ́li ví lɛ́ɛ ɖɔ nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɖɔ: ‘Mi mɔ din ɖɔ jǐxwé wɛ un nɔ bó ɖɔ xó nú mi.\nMi ma sɔ́ kpatágan abǐ siká dó bló nǔmɛsɛn ɖě, bó sɛn gɔ́ nú mì ó.\nMi ná nɔ sɔ́ kɔ́ dó mɛ vɔ̌sákpe ɖokpó nú mì, bó ná nɔ sá vɔ̌ e è nɔ dó zo lɛ́ɛ kpó kɔnɖókpɔ́ vɔ́ lɛ́ɛ kpó ɖ'é jí; mi ná nɔ zé gbɔ̌ mitɔn lɛ́ɛ kpó nyibú mitɔn lɛ́ɛ kpó dó sá vɔ̌ nú mì ɖ'é jí. Énɛ́ ɔ́, un sɔ́ fí ɖěbǔ ɖó vo nú mi, bónú mi ná nɔ́ sɛn mì ɖe ɔ́, un ná nɔ́ wá gɔ̌n mitɔn ɖo fínɛ́, bó ná xo ɖɛ dó mi jí.\nAmɔ̌, ényí mi ná zé awǐnnya dó mɛ vɔ̌sákpe ná nú mì hǔn, mi ma kpa awǐnnya lɛ́ɛ ó; ɖó nú alǐnnyánú jɛ awǐnnya ɔ́ wú hǔn, mi ɖu su n'i.\nMi ma mɛ vɔ̌sákpe e è ɖǒ ná fán kpekán cóbó yi jí ɔ́ nú mì ó; é má nyí mɔ̌ ǎ ɔ́, è táá mɔ mɛ e xwe jí ɔ́ sín mɛ̌.’ ”


Sinsɛnzɔ́ Sɔhɛnmɛ Tɔn nú Adlà J’ayǐ | Axɔsuɖuto Mawu Tɔn\nSinsɛnzɔ́ Sɔhɛnmɛ Tɔn\nÈ nɔ mɔ wanyiyi Klisanwun tɔn ɖò hwenu e adlà j’ayǐ é\n1, 2. (a) Wuvɛ̌ tɛ Klisanwun Judée tɔn lɛ ka mɔ? (b) Nǔwiwa wanyiyi tɔn tɛ sín vivǐ Klisanwun Judée tɔn lɛ ka ɖu?\nÐÒ XWÈ 46 H.M. tɔn mɔ̌ ɔ, adɔ ɖaxó ɖé tɔ́n ɖò Judée. Ðó nùɖuɖu ma sukpɔ́ ɖebǔ ǎ wutu ɔ, è nɔ sà b’ɛ nɔ v’axi tawun, bɔ ahwanvu lɛ nɔ sixu kpéwú bo nɔ xɔ ǎ. Adɔ nɔ wà nǔ yetɔn b’ɛ nɔ vɛ́ jlɛ́. É ɖò mɔ̌ có, zaanɖé dìn ɔ, ye na mɔ bɔ Jehovah na kpé nukún dó ye wu ɖò ali ɖé nu, b’ɛ ko nyí gbɔn mɔ̌ kpɔ́n gbeɖé nú ahwanvu Klisu tɔn lɛ ǎ. Etɛ ka ɖò na jɛ wɛ?\n2 Wuvɛ̌ e sè wɛ Klisanwun Jwifu ɖěɖee ɖò Jeluzalɛmu kpo Judée kpan lɛ é ɖè é byɔ lanmɛ nú Klisanwun Jwifu lɛ kpo ee ma nyí Jwifu ǎ bo nɔ nɔ Antyɔci kpo Silíi kpo lɛ é tawun, bɔ ye xò nùnina lɛ kplé nú nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ. Enɛ wu ɔ, ye sɔ́ nɔví sunnu agbanɖotananɔ wè ɖò tɛntin yetɔn, ye wɛ nyí Banabasi kpo Solu kpo, bɔ ye bɛ́ nǔ e na dó hɛn sɔ nɔví lɛ wɛ è ɖè é jó nú mɛxo agun tɔn ɖěɖee ɖò Jeluzalɛmu lɛ é. (Xà Mɛsɛ́dó 11:27-30; 12:25.) Dǒ nukún mɛ, bo kpɔ́n lee nǔ na ko cí nú nɔví Judée tɔn ɖěɖee ɖò hudo mɛ lɛ é, hwenu e nɔví yetɔn ɖěɖee ɖò Antyɔci lɛ é ɖè wanyiyi mɔhun xlɛ́ ye é.\n3. (a) Nɛ̌ togun Mawu tɔn azǎn mǐtɔn gbè tɔn ka kpó ɖò nǔ wà wɛ sɔgbe xá kpɔ́ndéwú e Klisanwun Antyɔci tɔn lɛ sɔ́ ɖ’ayǐ é gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖé. (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Sɔhɛnmɛzɔ́ Ðaxó Nukɔntɔn E Mǐ Wà Ðò Azǎn Mǐtɔn Gbè É.”) (b) Nùkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò wemata elɔ mɛ?\n3 Nǔ enɛ e jɛ ɖò xwè kanweko nukɔntɔn H.M. tɔn é wɛ nyí azɔn nukɔntɔn e Klisanwun ɖěɖee ɖò gbɛ̀ ɔ sín awa ɖé xwé lɛ é sɛ́ sɔhɛnmɛ sín nǔ lɛ dó Klisanwun ɖěɖee ɖò gbɛ̀ ɔ sín awa ɖevo xwé lɛ é. Égbé ɔ, mǐ nɔ xwedó kpɔ́ndéwú e nɔví mǐtɔn Antyɔci tɔn lɛ zé ɖ’ayǐ nú mǐ é. Enyi mǐ sè ɖɔ adlà jɛ nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn e ɖò xá ɖevo lɛ mɛ é jí alǒ ye ɖò mɛtɛnkpɔn lɛ mɛ ɔ, mǐ nɔ d’alɔ ye. * Nú mǐ na mɔ nǔ jɛ lee gǎn e mǐ nɔ dó dó hɛn sɔ mɛ lɛ é cá kàn xá sinsɛnzɔ́ mǐtɔn lɛ gbɔn é mɛ hǔn, mi nú mǐ ni ɖɔ xó dó nùkanbyɔ e kúnkplá sinsɛnzɔ́ sɔhɛnmɛ tɔn é atɔn jí: Etɛwu mǐ ka nɔ kpɔ́n sɔhɛnmɛ dó mɔ sinsɛnzɔ́ ɖé? Linlin tɛ lɛ wu mǐ ka nɔ wà sɔhɛnmɛ sín azɔ̌ ɔ? Nɛ̌ mǐ ka nɔ ɖu lè sinsɛnzɔ́ sɔhɛnmɛ tɔn ɔ tɔn gbɔn?\nNǔ E Wu Sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ Nyí Sinsɛnzɔ́ Mimɛ̌ É\n4. Etɛ Pɔlu ka ɖɔ nú Kɔlɛntinu lɛ dó sinsɛnzɔ́ Klisanwun tɔn ɔ wu?\n4 Ðò wema wegɔ e Pɔlu wlan sɛ́dó Kɔlɛntinu lɛ é mɛ ɔ, é tinmɛ ɖɔ Klisanwun lɛ ɖó sinsɛnzɔ́ weɖobǔ ɖé. Nugbǒ wɛ ɖɔ Klisanwun yí ami dó ɖè lɛ wɛ Pɔlu wlan wema enɛ sɛ́dó tlɔlɔ, loɔ, xó tɔn lɛ lɛ́ kàn Klisu sín “lɛngbɔ̌ ɖevo lɛ” lɔ. (Jaan 10:16) Akpáxwé sinsɛnzɔ́ mǐtɔn tɔn ɖokpo wɛ nyí ‘azɔ̌ mɛ ɖevo lɛ dindɔn bonu Mawu na dóhwɛ gbɔ xá ye tɔn,’ é wɛ nyí Mawuxóɖiɖɔ kpo mɛkplɔnkplɔnzɔ́ mǐtɔn kpo. (2 Kɔ. 5:18-20; 1 Tim. 2:3-6) Akpáxwé wegɔ ɔ nyí sinsɛnzɔ́ e mǐ nɔ wà dó “dó alɔ” nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ é, lee Pɔlu ɖɔ gbɔn é. (2 Kɔ. 8:4) Xókwin “azɔ̌” kpo “dó alɔ” ɔ kpo ɔ, xókwin Glɛkigbe tɔn e nɔ nyí di·a·ko·niʹa é wɛ è lilɛ gbɔn mɔ̌. Sinsɛnzɔ́ wɛ xókwin enɛ nɔ dó gesí. Etɛwu enɛ ka nyí nǔ taji?\n5. Etɛwu Pɔlu ka ylɔ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ ɖɔ sinsɛnzɔ́ ɖé?\n5 Ðó Pɔlu zán xókwin Glɛkigbe tɔn ɖokpo ɔ nú azɔ̌ wè enɛ lɛ bǐ wutu ɔ, é xlɛ́ ɖɔ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ ɖò sinsɛnzɔ́ ɖevo ɖěɖee mǐ nɔ wà ɖò agun Klisanwun tɔn mɛ lɛ é sín ahwan mɛ. É ko ɖɔ dó nukɔn ɖɔ: “Mawuzɔ́ wiwa tɛnmɛ tɛnmɛ wɛ tíìn; loɔ, Aklunɔ ɖokpo ɔ wà na wɛ è ka ɖè. Nǔwiwa Mawu tɔn tɛnmɛ tɛnmɛ wɛ tíìn, . . . [gbigbɔ mímɛ́] ɖokpo géé ɔ jɛn nɔ bló nǔ enɛ lɛ bǐ.” (1 Kɔ. 12:4-6, 11) Enɛ wu ɔ, Pɔlu dɔn sinsɛnzɔ́ vovo e mǐ nɔ wà ɖò agun ɔ mɛ lɛ é ɖó kpɔ́ xá sinsɛnzɔ́ mimɛ̌ ɔ. * (Hlɔ. 12:1, 6-8) É ɖò wɛn ɖɔ é mɔ ɖɔ emi ni ɖè hwenu ɖó vo bo “d’alɔ mɛɖeɖóvo Mawu tɔn lɛ.”—Hlɔ. 15:25, 26.\n6. (a) Lee Pɔlu tinmɛ gbɔn é ɔ, etɛwu sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ ka nyí akpáxwé sinsɛn-biblo mǐtɔn tɔn ɖé? (b) Tinmɛ lee mǐ nɔ wà sɔhɛnmɛzɔ́ mǐtɔn gbɔn gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ gbɛn égbé é? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Hwenu E Adlà J’ayǐ É!.”)\n6 Pɔlu d’alɔ Kɔlɛntinu lɛ bɔ ye mɔ nǔ e wu sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ nyí akpáxwé sinsɛnzɔ́ yetɔn tɔn kpo sinsɛn-biblo sɛ́dó Jehovah kpo é. Ðǒ ayi xó tɔn elɔ wu: Klisanwun e nɔ hɛn sɔ mɛ lɛ é nɔ bló mɔ̌, ɖó ‘tónú e ye sè nú Wɛnɖagbe Klisu tɔn é wu.’ (2 Kɔ. 9:13) Enɛ wu ɔ, jlǒ e Klisanwun lɛ ɖó bo na zán nùkplɔnmɛ Klisu tɔn lɛ é nɔ sísɛ́ ye bɔ ye nɔ d’alɔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ. Pɔlu ɖɔ ɖɔ xomɛnyínyɔ́ sín nǔ ɖěɖee ye nɔ wà dó nɔví yetɔn lɛ tamɛ é nyí xlɛ̌ “fɛ́nú tobutobu e Mawu gbà kɔn dó [ye] jí ɔ” tɔn. (2 Kɔ. 9:14; 1 Pi. 4:10) Hwenu e Atɔxwɛ (Flansegbe) Xwèjísun 1, 1975 tɔn ɖɔ xó dó alɔdido nɔví mǐtɔn e ɖò hudo mɛ lɛ é, kaka jɛ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ jí é ɔ, é ɖɔ céɖécéɖé ɖɔ: “Mǐ ɖó na xò nǔ kpɔ́n gbeɖé ɖɔ Jehovah Mawu kpo Vǐ tɔn Jezu Klisu kpo ka nɔ ylɔ sinsɛnzɔ́ mɔhun ɖɔ nùjɔnǔ à jí ǎ.” Nugbǒ ɔ, sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ nyí sinsɛnzɔ́ mimɛ̌ e xɔ akwɛ é ɖé.—Hlɔ. 12:1, 7; 2 Kɔ. 8:7; Ebl. 13:16.\nLinlin Ðěɖee Wu È Nɔ Wà Sɔhɛmɛzɔ́ ɔ lɛ É\n7, 8. Etɛ ka nyí linlin nukɔntɔn sɔhɛnmɛzɔ́ mǐtɔn tɔn? Tinmɛ.\n7 Linlin tɛ lɛ wu mǐ ka nɔ wà sinsɛnzɔ́ sɔhɛnmɛ tɔn ɔ? Pɔlu na xósin nú nùkanbyɔ enɛ ɖò wema tɔn wegɔ e é wlan sɛ́dó Kɔlɛntinu lɛ é mɛ. (Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 9:11-15.) Ðò wemafɔ enɛ lɛ mɛ ɔ, Pɔlu tɛɖɛ̌ linlin taji atɔn jí, bɔ hwenu e mǐ nɔ ɖò alɔ ɖó ɖò “azɔ̌ enɛ” mɛ wɛ alǒ nɔ ɖò sɔ hɛn mɛ wɛ é ɔ, linlin enɛ lɛ nɔ jɛ jlɔ́. Mi nú mǐ ni gbéjé ye kpɔ́n ɖokpo ɖokpo.\n8 Nukɔntɔn ɔ, sinsɛnzɔ́ sɔhɛnmɛ tɔn mǐtɔn nɔ kpa susu nú Jehovah. Ðǒ ayi azɔn nabi e Pɔlu dɔn ayi nɔví lɛ tɔn wá Jehovah Mawu jí ɖò wemafɔ atɔ́ɔ́n e mǐ xà wá yì é mɛ é wu. Mɛsɛ́dó ɔ flín ye ɖɔ ye ni “nɔ dokú nú Mawu” bo lɛ́ flín ye ɖɔ “kú dó nú Mawu sín ɖɛ [ni] nɔ sukpɔ́.” (Wemafɔ 11, 12) É ɖɔ lee gǎndido bo hɛn sɔ mɛ nɔ sísɛ́ Klisanwun lɛ bɔ ye na “kpa susu nú Mawu” bo na lɛ́ kpa “fɛ́nú tobutobu e Mawu gbà kɔn dó [ye] jí ɔ” gbɔn é. (Wemafɔ 13, 14) Pɔlu sú ta nú xóɖiɖɔ tɔn dó sinsɛnzɔ́ sɔhɛnmɛ tɔn ɔ wu bo ɖɔ: “Mi nú mǐ na dokú nú Mawu.”—Wemafɔ 15; 1 Pi. 4:11.\n9. Nɛ̌ sɔhɛnmɛzɔ́ mǐtɔn ka sixu huzu linlin mɛɖé tɔn gbɔn? Nǎ kpɔ́ndéwú ɖokpo.\n9 Pɔlu ɖɔhun ɔ, Mawu sɛntɔ́ égbé tɔn lɛ nɔ mɔ gǎndido bo hɛn sɔ mɛ dó mɔ ali e hun nú ye bɔ ye na kpa susu nú Jehovah bo na lɛ́ ɖó sísí nú nùkplɔnmɛ tɔn lɛ é. (1 Kɔ. 10:31; Ti. 2:10) Nugbǒ ɔ, sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ nɔ zɔ́n tawun bɔ è nɔ ɖè linlin masɔgbe ɖěɖee mɛɖé lɛ ɖó dó Jehovah kpo Kúnnuɖetɔ́ tɔn lɛ kpo wu lɛ é sín ayi mɛ nú ye. Kpɔ́ndéwú ɖé ɖíe: Nawe ɖé ɖò xá e mɛ jɔhɔn ɖaxó ɖé nyì ɖè é. É ka ko wlan dó hɔn tɔn nukɔn ɖɔ: “Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ, Mi Ma Xúxú Hɔn ɔ Ó.” Amɔ̌, ɖò gbè ɖokpo ɔ, é mɔ bɔ sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ wá vɔ́ xwé e ɖò ali e yì xwé tɔn gbè é tó é ɖé blóɖó. Nú azǎn mɔkpan ɔ, é mɔ bɔ mɛ lɛ w’azɔ̌ nɔví nɔví ɖɔhun, enɛ wu ɔ, é yì ba dò nú mɛ e ye nyí é. Hwenu e é sè ɖɔ mɛɖéezejotɔ́ enɛ lɛ nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ é ɔ, é kpaca ɛ bɔ é ɖɔ: “Linlin agɔ wɛ un ɖó dó mi wu.” Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó? É ɖè nùwlanwlan ɔ sín hɔn tɔn ta.\n10, 11. (a) Kpɔ́ndéwú tɛ lɛ ka xlɛ́ ɖɔ linlin sɔhɛnmɛzɔ́ mǐtɔn tɔn wegɔ ɔ ɖò jijɛnu wɛ? (b) Wema tɛ ka nɔ d’alɔ sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ? (Kpɔ́n gbàví “ Azɔwanú Ðevo nú Sɔhɛnmɛtɔ́ Lɛ.”)\n10 Wegɔ ɔ, mǐ “nɔ gló” “nǔ e hudo” nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn lɛ é nú ye. (2 Kɔ. 9:12a) Akpàkpà nɔ sɔ́ mǐ bonu mǐ na gló nǔ ɖěɖee hudo nɔví sunnu mǐtɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo tlolo é nú ye bo na lɛ́ d’alɔ ye bonu wuvɛ̌ yetɔn lɛ na ɖekpo. Etɛwu? Ðó hagbɛ̌ agun Klisanwun tɔn tɔn lɛ cí “agbaza ɖokpo géé” ɖɔhun bɔ “nú agbaza ɔ sín wǔjɔnú ɖé ɖò wuvɛ̌ mɔ wɛ ɔ, wǔjɔnú ɖě lɛ bǐ wɛ nɔ mɔ wuvɛ̌ xá ɛ.” (1 Kɔ. 12:20, 26) Enɛ wu ɔ, wanyiyi nɔví nɔví tɔn kpo wuvɛ̌sexámɛ kpo nɔ sísɛ́ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo gègě ɖò égbé, bɔ ye nɔ bló tuto tlolo, bo nɔ xò azɔwanú yetɔn lɛ kplé bo nɔ yì fí e adlà j’ayǐ ɖè lɛ é lobo nɔ yì hɛn sɔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ. (Ja. 2:15, 16) Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hwenu e jɔhɔn e nɔ nyí tsunami é gbà nǔ ɖò Japon ɖò 2011 é ɔ, alaxɔ États-Unis tɔn sɛ́ wema ɖé dó Wěɖegbɛ́ Xɔgbigbá Tɔn Tokpɔn Tɔn ɖěɖee ɖò États-Unis lɛ é bo kanbyɔ ye ɖɔ “nɔví nǔwukpétɔ́ klewun ɖé” ka na ɖò gbesisɔmɛ bo na yì d’alɔ bɔ è na vɔ́ Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ gbá ɖò dɔ̌n à jí. Nɛ̌ ye ka wà nǔ gbɔn? Aklunɔzán gbla yɔywɛ ɖé mɛ ɔ, mɛɖéezejotɔ́ 600 mɔ̌ yí gbè bo na d’alɔ, ye ɖò gbesisɔmɛ bo na sɔ́ akwɛ yeɖesunɔ tɔn dó dó jɔmɛhun yì Japon! Alaxɔ États-Unis tɔn ɖɔ: “Lee ye wà nǔ gbɔn é jiwǔ nú mǐ.” Hwenu e nɔví Japon tɔn ɖé kanbyɔ sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ ɖokpo ɖɔ etɛwu é ka wá bo na d’alɔ emi à jí é ɔ, é ɖɔ: “Wǔjɔnú ‘agbaza mǐtɔn’ tɔn lɛ wɛ nɔví Japon tɔn lɛ nyí. Wuvɛ̌ e mɛ ye ɖè é kpo ya e jì wɛ ye ɖè é kpo vɛ́ nú mǐ.” Wanyiyi mɛɖesunɔ sɔ́ dó savɔ̌ tɔn sísɛ́ sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ, bɔ hweɖelɛnu ɔ, ye tlɛ sɔ́ gbɛ̀ yeɖesunɔ tɔn ɖó axɔ nu bo na dó d’alɔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ. *—1 Jaan 3:16.\nSƆHƐNMƐZƆ́ ÐAXÓ NUKƆNTƆN E MǏ WÀ ÐÒ AZǍN MǏTƆN GBÈ É\nÐÒ ZǑSUN 1945 tɔn mɛ ɖò sun yɔywɛ ɖé ɖò Wɛkɛ Hwan Wegɔ ɔ gudo ɖò Elɔpu ɔ, Nɔví Knorr ɖɔ ɖɔ è na bɛ́ sɔhɛnmɛzɔ́ ɖaxó ɖé bo na sɛ́ nǔ e hudo nɔví mǐtɔn ɖěɖee ɖò tɛntin Elɔpu tɔn lɛ é dó ye.\nÉ ɖɔ xó enɛ bɔ é ɖó aklunɔzán gblamɛ yɔywɛ ɖé gudo é ɔ, Kúnnuɖetɔ́ ɖěɖee ɖò Canada, États-Unis kpo tò ɖevo lɛ mɛ lɛ é kpo jɛ awu kpo nùɖuɖu gban kpo dó jí. Sín Aluùnsun 1946 tɔn mɛ ɖido ɔ, è sɛ́ nùnina lɛ dó nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ ɖò Australie, Belgique, Bulgarie, Chine, Tchécoslovaquie, Danemark, Grande-Bretagne, Finlande, France, Allemagne, Grèce, Hongrie, Italie, Pays-Bas, Norvège, Philippines, Pologne kpo Roumanie kpo.\nTuto alɔdo mɛ tɔn enɛ nyí gǎndido táan klewun ɖé tɔn kpowun ǎ. Batóo e mɛ è nɔ bɛ́ sɔhɛnmɛ sín nǔ lɛ dó lɛ é ɖò azɔ̌ wà wɛ mɔ̌ kaka nú xwè wè adaɖé. Ðò hwenɛnu ɔ, nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo ɖibla yì 85 000 sɛ́ nùɖuɖu kilóo 300 000 mɔ̌ dó, bo sɛ́ awu kilóo 450 000 mɔ̌ dó, lobo sɛ́ afɔkpa 124 000 jɛji dó nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee ahwan gbà tò yetɔn lɛ é. Ðò Avivɔsun 1948 tɔn mɛ ɔ, è ɖó nǔ sɔhɛnmɛzɔ́ ɖaxó enɛ nu. Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) 1949 tɔn ɖɔ: “É ɖò wɛn ɖɔ nǔwiwa enɛ nyí xlɛ̌ wanyiyi e mǐ ɖó nú mǐɖée lɛ é tɔn. Mǐ tuùn ɖɔ nɔví lɛ bǐ wà nǔ enɛ nú susu Aklunɔ ɔ tɔn, bo hɛn dó ayi mɛ ɖɔ alɔdo enɛ zɔ́n bɔ mɛɖé lɛ yì nukɔn ɖò sinsɛn-biblo nugbǒ ɔ mɛ; bɔ ye mɔ ɖɔ wǔjɔmɛ ɖaxó wɛ é nyí bɔ emi d’alɔ nɔví lɛ ɖò ali enɛ nu.” Sɔhɛnmɛ enɛ kpa susu nú Jehovah bo d’alɔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ lɛ, lobo lɛ́ hɛn bǔ e nɔví lɛ ɖè lɛlɛ̌ dó gbɛ̀ ɔ é lidǒ.\n11 Mɛ e ma nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ lɛ é lɔ ɖè lee sɔhɛnmɛzɔ́ mǐtɔn sù nukún yetɔn mɛ gbɔn é xlɛ́. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ee adlà j’ayǐ ɖò toxo Arkansas tɔn mɛ ɖò États-Unis ɖò 2013 gudo é ɔ, xójlawema ɖé wlan lee mɛɖéezejotɔ́ Kúnnuɖetɔ́ lɛ wà nǔ gbɔn tlolo é bo ɖɔ: “Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ sɔnǔ nú mɛɖéezejotɔ́ yetɔn lɛ ganji sɔmɔ̌ bɔ ye kpéwú bo wà sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ kpo azɔ̌tuùntuùn kpo.” É ɖò wɛn ɖɔ lee mɛsɛ́dó Pɔlu ko ɖɔ gbɔn é ɔ, mǐ “nɔ gló” nǔ nú nɔví mǐtɔn ɖěɖee ɖò hudo mɛ lɛ é ganji.\n12-14. (a) Etɛwu é ka ɖò taji tawun ɖɔ linlin sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ tɔn atɔngɔ ɔ ni jɛnu? (b) Xógbe tɛ lɛ ka xlɛ́ ɖɔ é nyí nùjɔnǔ ɖɔ mǐ ni fɔ́n tɛgbɛ bo ɖò azɔ̌ gbigbɔ tɔn mǐtɔn lɛ wà wɛ?\n12 Atɔngɔ ɔ, mǐ nɔ d’alɔ mɛ ɖěɖee awě xò lɛ é bɔ ye nɔ lɛ́ bɛ́ gbigbɔ sín azɔ̌ yetɔn lɛ. Etɛwu enɛ ka nyí nǔ taji? Pɔlu ɖɔ ɖɔ mɛ ɖěɖee è hɛn sɔ lɛ é ɔ, mɔ̌ e è wà nú ye é nɔ sísɛ́ ye bɔ “kú dó nú Mawu sín ɖɛ [yetɔn lɛ] nɔ sukpɔ́.” (2 Kɔ. 9:12b) Ali ɖagbe hugǎn tɛ nu mɛ ɖěɖee awě xò lɛ é ka na dokú nú Jehovah ɖè zɛ gbigbɔ sín azɔ̌ yetɔn lɛ yiyawu bɛ́ dó hwenu e é nyɔ́ bló dó é wu? (Fili. 1:10, NWT) Ðò 1945 ɔ, Atɔxwɛ ɖɔ: “Pɔlu yí gbè . . . bɔ è xò nùnina lɛ kplé ɖó é na d’alɔ . . . nɔví Klisanwun ɖěɖee ɖò hudo mɛ lɛ é bɔ ye na ɖu vivǐ sɔhɛnmɛ tɔn ɖò agbaza lixo bo na lɛ́ zɔ́n bɔ ye na kpéwú bo na sɔ́ jlǒ kpo hlɔnhlɔn kpo dó ván kàn dó Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn sín azɔ̌ ɔ wu.” Linlin ɖokpo ɔ wɛ mǐ lɔ nɔ ɖó égbé. Gbɔn gudo ninɔ nú wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ gblamɛ ɔ, é nyí nɔzo yetɔn e awě xò lɛ é kɛɖɛ wɛ nɔví mǐtɔn lɛ nɔ dó wusyɛn lanmɛ na ǎ, ye nɔ lɛ́ dó wusyɛn lanmɛ nú yeɖée.—Xà 2 Kɔlɛntinu lɛ 1:3, 4.\n13 Nɔví mǐtɔn ɖé lɛ ɖò hudo mɛ tawun bɔ è hɛn sɔ ye, bɔ ye lɛ́ jɛ wɛnɖagbejijlazɔ́ ɔ wu, bo mɔ kanmɛsyɛn. Mǐ ni kpɔ́n xó ɖěɖee ye ɖɔ lɛ é. Nɔví sunnu ɖé ɖɔ: “Nyɔna ɖé wɛ é nyí nú xwédo mǐtɔn ɖɔ mǐ ni yì kúnnuɖegbe. É nɔ zɔ́n bɔ hwenu e mǐ nɔ ɖò gbɔ dó nú mɛ ɖevo lɛ wɛ é ɔ, mǐ nɔ mɔ agbɔ̌n kpɛɖé ɖò adohu adohu mǐtɔn lɛ sí.” Nɔví nyɔnu ɖé ɖɔ: “Ayi sísɔ́ dó azɔ̌ gbigbɔ tɔn jí nɔ zɔ́n bɔ un nɔ ɖè ayi ce sín nǔ ɖěɖee gblé lɛlɛ̌ dó mì lɛ é jí. É nɔ zɔ́n bɔ ayi ce nɔ j’ayǐ.” Nɔví nyɔnu ɖevo ɖɔ: “Nugbǒ wɛ ɖɔ nǔ gègě tíìn bo zɛ hlɔnhlɔn mǐtɔn wu, amɔ̌, sinsɛnzɔ́ ɔ xlɛ́ ali xwédo ce.” Xóɖiɖɔ xá mɛ ɖevo lɛ dó nukúnɖiɖo gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ tɔn e mǐ ɖó é wu nɔ zɔ́n bɔ jiɖe e mǐ ɖó ɖɔ è na sɔ́ nǔ lɛ bǐ dó huzu nǔ yɔyɔ̌ é nɔ syɛn d’eji.”\n14 Kplé lɛ yiyi nyí azɔ̌ gbigbɔ tɔn ɖevo e nùɖitɔ́ hàtɔ́ mǐtɔn ɖěɖee awě xò lɛ é ɖó na yawu bɛ́ dó hwenu é ɖé. Mǐ ni kpɔ́n nǔ e jɛ dó Kiyoko e nyí nɔví nyɔnu ɖé bo ko ɖibla ɖó xwè 60 é jí é. Ðò jɔhɔn ɖaxó e nyí tsunami é ɖé gudo ɔ, nǔ ɖebǔ sɔ́ kpò n’i zɛ awu e é dó é kpo afɔkpa e é dó é kpo wu ǎ, bɔ é sɔ́ tuùn lee é na nɔ gbɛ̀ gbɔn é ǎ. Hwenɛnu wɛ mɛxo agun tɔn ɖé ɖɔ n’i ɖɔ ye na bló kplé ɖò mɔ̌to emitɔn mɛ. Kiyoko ɖɔ: “Mɛxo agun tɔn ɖé kpo asì tɔn kpo gɔ́ nú nɔví nyɔnu ɖevo kpo nyɛ kpo jinjɔn mɔ̌to ɔ mɛ. Kplé ɔ nɔ klewun, nǔ e jiwǔ é wɛ nyí ɖɔ ayi ce gosin nǔ e jɔhɔn ɖaxó ɔ dosin lɛ é jí. Un mɔ fífá ayi mɛ tɔn. Kplé enɛ xlɛ́ mì ɖɔ gbɛ̌dido Klisanwun tɔn ɖó hlɔnhlɔn.” Nɔví nyɔnu ɖevo ɖò xó ɖɔ dó kplé ɖěɖee é bló hwenu e adlà ɖé j’ayǐ gudo é jí wɛ bo ɖɔ: “Ye d’alɔ mì bɔ un dɛ.”—Hlɔ. 1:11, 12; 12:12.\nSinsɛnzɔ́ Sɔhɛnmɛ Tɔn ɔ Nɔ Hɛn Lè E Ma Nɔ Vɔ Ǎ lɛ É Wá\n15, 16. (a) Lè tɛ Klisanwun e ɖò Kɔlɛnti lɛ é kpo fí ɖevo lɛ é kpo ka na mɔ ɖó gudo ninɔ nú sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ wutu? (b) Nɛ̌ mǐ lɔmɔ̌ ka nɔ ɖu lè sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ tɔn gbɔn ɖò égbé?\n15 Ee Pɔlu ɖò xó ɖɔ dó sinsɛnzɔ́ sɔhɛnmɛ tɔn ɔ wu wɛ é ɔ, é lɛ́ tinmɛ lè ɖěɖee Kɔlɛntinu lɛ kpo Klisanwun ɖevo lɛ kpo na mɔ ɖò azɔ̌ enɛ wiwa mɛ é nú ye. É ɖɔ: “Ðó fɛ́nú tobutobu e Mawu gbà kɔn dó mi jí ɔ wutu wɛ ye nɔ xoɖɛ nú mi kpo wanyiyi ɖaxó kpo.” (2 Kɔ. 9:14) Ɛɛn, alɔhundonanǔmɛ Kɔlɛntinu lɛ tɔn na sísɛ́ Klisanwun Jwifu lɛ bɔ ye na xoɖɛ dó nɔví yetɔn Kɔlɛntinu lɛ tamɛ, kaka jɛ mɛ e ma nyí Jwifu ǎ lɛ é jí, bɔ wanyiyi e ye ɖó nú ye é na syɛn d’eji.\n16 Atɔxwɛ (Glɛnsigbe) Woosun 1, 1945 tɔn zán xó e Pɔlu ɖɔ é dó hwe mǐtɔn nu wu bo ɖɔ: “Hwenu e akpáxwé togun mímɛ́ Mawu tɔn tɔn ɖé na nǔ dó gló nǔ nú akpáxwé ɖevo é ɔ, lin tamɛ kpɔ́n dó lee ye na ɖò bǔ sɔ́ é wu.” Lè e sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ égbé é pɛ́ɛ́ nɛ. Mɛxo agun tɔn e hɛn sɔ mɛ ɖò tɔgbamɛ ɖé hwenu e ɖɔ: “Sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ zɔ́n bɔ un sɛkpɔ nɔví ce lɛ hú ɖ’ayǐ tɔn.” Nɔví nyɔnu e è hɛn sɔ bɔ é sù nukún tɔn mɛ é ɖé ɖɔ: “Nɔví nɔví e mǐ nyí é wɛ nyí nǔ e sɛkpɔ Palaɖisi ayikúngban jí tɔn ɔ hugǎn é.”—Xà Nùnywɛxó 17:17, NWT.\n17. (a) Nɛ̌ xógbe e ɖò Ezayíi 41:13 mɛ é ka sɔgbe xá sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ gbɔn? (b) Nǎ kpɔ́ndéwú e xlɛ́ ɖɔ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ nɔ kpa susu nú Jehovah bo nɔ zɔ́n bɔ bǔninɔ mǐtɔn nɔ lidǒ é ɖé lɛ. (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ Mɛɖéezejotɔ́ lɛ Nɔ Hɛn Sɔ Mɛ Lɛlɛ̌ Dó Gbɛ̀ Ɔ.”)\n17 Hwenu e sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ wá fí e adlà j’ayǐ ɖè é ɖé é ɔ, nɔví mǐtɔn e adǎn gbò lɛ é mɔ lee akpá elɔ e Mawu dó é nyí nugbǒ gbɔn é tawun: “Ðó nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, nyì wɛ nyí Mawu towe. Un hɛn alɔ towe bo ɖò ɖiɖɔ nú we wɛ ɖɔ: ‘Ma ɖi xɛsi ó, un na gɔ́ alɔ nú we.’” (Eza. 41:13) Nɔví nyɔnu e gán ɖò adlà j’ayǐ ɖé hwenu e ɖé wá ɖɔ: “Ee un mɔ nǔ e gblé lɛ é ɔ, un mɔ ɖɔ nukúnɖiɖo ɖě kún sɔ́ ɖè ó, amɔ̌, Jehovah dlɛn alɔ tɔn nú mì. Un sixu tín alɔ e nɔví lɛ dó mì é mɛ ǎ.” Ee adlà hɛn nǔ gblé ɖò xá ɖé mɛ gudo é ɔ, mɛxo agun tɔn wè wlan wema ɖé dó agun e mɛ ye ɖè é nyikɔ mɛ, bo ɖɔ: “Ayikúngban danwǔ ɔ hɛn wuvɛ̌ ɖaxó wá, amɔ̌, mǐ mɔ lee Jehovah d’alɔ mǐ gbɔn nɔví mǐtɔn lɛ gblamɛ gbɔn é. Ð’ayǐ ɔ, mǐ nɔ xà nǔ dó sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ wu kpowun wɛ, amɔ̌ dìn ɔ, mǐ mɔ kpo nukún mǐtɔn lɛ kpo.”\nÉ ÐÈ ALI NÚ GBƐZÁN TƆN\nETƐ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ ka sixu wà nú mɛ winnyawinnya lɛ? Kpɔ́n lee nǔ cí nú Peter Johnson e wà sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ azɔn nukɔntɔn hwenu e é ɖó xwè 18 é. É flín ɖɔ: “Ee un mɔ lee nǔ sù nɔví lɛ nukúnmɛ gbɔn é kpo xomɛhunhun e nùnamɛ nɔ dó nú mɛ é kpo é ɔ, é víví nú mì tawun. É bló bɔ jlǒ e un ɖó bo na zán gbɛ̀ ce bǐ dó sɛ̀n Jehovah é lidǒ bǐ mlɛ́mlɛ́.” Enɛ gudo ɔ, Peter bɛ́ gbexosin-alijitɔ́zɔ́. É lɛ́ w’azɔ̌ ɖò Betɛli, bɔ ɖò nukɔnmɛ ɔ, é nyí hagbɛ̌ Wěɖegbɛ́ Xɔgbigbá Tɔn Tokpɔn Tɔn ɖé. Peter ɖɔ égbé ɖɔ: “Sɔhɛnmɛzɔ́ nukɔntɔn enɛ e un wà ɖò 1974 é ɖè ali nú gbɛzán ce.” Mɛ winnyawinnya wɛ nú we à? A ka sixu xwedó kpɔ́ndéwú Peter tɔn à? Vlafo sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ sixu huzu gbɛzán towe ɖò sinsɛnzɔ́ Jehovah tɔn mɛ tawun!\nA ka Sixu Ð’alɔ Ð’emɛ À?\n18. Enyi a ba bo na wà sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ, etɛ a ka sixu bló? (Lɛ̌ kpɔ́n gbàví “ É Ðè Ali nú Gbɛzán Tɔn.”)\n18 A ba bo na mɔ vivǐ e ɖò sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ mɛ é à? É jló we hǔn, hɛn d’ayi mɛ ɖɔ ye mɛ ɖěɖee nɔ gbá Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ Tɔn lɛ é mɛ wɛ è nɔ yawu cyan sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ ɖè. Ðɔ nú mɛxo agun tɔn towe lɛ ɖɔ a ba na ɖ’alɔ ɖò azɔ̌ enɛ mɛ. Mɛxo agun tɔn e ko mɔ nǔ gègě kpɔ́n ɖò sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ mɛ é ɖé ɖɔ: “Cobonu a na yì xá e mɛ adlà j’ayǐ ɖè é ɖé mɛ ɔ, ylɔ̌ jɛn Wěɖegbɛ́ Alɔdómɛ Tɔn ɖé na ylɔ we hwɛ̌.” Mɔ̌ mɛ ɔ, sɔhɛnmɛzɔ́ mǐtɔn na nɔ tito jí.\n19. Nɛ̌ sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ ka nɔ xlɛ́ tawun ɖɔ mǐ nyí ahwanvu Klisu tɔn nugbǒ lɛ gbɔn?\n19 Sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ nyí ali titewungbe e nu mǐ nɔ setónú nú sɛ́n Jezu tɔn e ɖɔ ɖɔ mǐ ni “yí wǎn nú m[ǐ]ɖée” é ɖè é ɖokpo. Hwenu e mǐ ɖò wanyiyi enɛ ɖexlɛ́ wɛ é ɔ, mǐ ɖò ɖiɖexlɛ́ wɛ ɖɔ mǐ nyí ahwanvu Klisu tɔn lɛ nugbǒ nɛ. (Jaan 13:34, 35) Nyɔna tawun ɖé wɛ é nyí nú mǐ ɖɔ égbé ɔ, mǐ ɖó azɔ̌watɔ́ ɖěɖee nɔ sɔ́ yeɖée jó kpo jlǒ kpo lɛ é gègě; ye nɔ kpa susu nú nyikɔ Jehovah tɔn hwenu e ye nɔ ɖò sɔ hɛn mɛ ɖěɖee nɔ nɔ gudo nú Axɔsuɖuto Mawu Tɔn kpo gbejininɔ kpo lɛ é wɛ é.\n^ akpá. 3 Wemata elɔ ɖɔ xó dó gǎn tobutobu e è dó ɖò sɔhɛnmɛ linu dó Klisanwun hàtɔ́ lɛ tamɛ é wu. É ɖò mɔ̌ có, ɖò ninɔmɛ gègě mɛ ɔ, mɛ e ma tlɛ nyí Kúnnuɖetɔ́ ǎ lɛ é lɔmɔ̌ ɖu lè tɔn.—Ga. 6:10.\n^ akpá. 5 Pɔlu zán di·aʹko·nos (sinsɛnzɔ́watɔ́) sín alɔkpa e dó mɛ gègě gesí é bo dó dó “devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ” gesí.—1 Tim. 3:12, NWT.\n^ akpá. 10 Kpɔ́n xota “De l’aide pour la famille de nos frères en Bosnie,” ɖò Atɔxwɛ (Flansegbe) Abɔxwísun 1, 1994 tɔn mɛ, wexwɛ 23-27.\nNɛ̌ mǐ ka wà gbɔn bo tuùn ɖɔ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ nyí akpáxwé sinsɛnzɔ́ mimɛ̌ e mǐ nɔ wà nú Jehovah é tɔn ɖé?\nLinlin taji atɔn tɛ lɛ wu mǐ ka nɔ dó gǎn ɖò sɔhɛnmɛ linu?\nLè e ma nɔ vɔ ǎ é tɛ lɛ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ ka nɔ hɛn wá?\nNɛ̌ sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ ka cá kàn xá sɛ́n Jezu tɔn e ɖò Jaan 13:34 mɛ é gbɔn?\nMƐÐÉEZEJOTƆ́ LƐ NƆ HƐN SƆ MƐ LƐLƐ̌ DÓ GBƐ̀ Ɔ\nTƐNTIN AFLIKA TƆN KPO GBADAHWEJI AFLIKA TƆN KPO\nÐò 1994 ɔ, gbɛtɔ́ 800 000 mɔ̌ wɛ tohwan hu ɖò Rwanda. Ðò tohwan enɛ gudo ɔ, mɛ ɖěɖee gán lɛ é gbakpé tò ɖěɖee ɖò Tɛntin Aflika tɔn lɛ é mɛ, bɔ é sín enɛ wu bɔ ahwanɖukpo lɛ sukpɔ́ ɖò fí enɛ lɛ. Bo na dó d’alɔ nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn ɖěɖee awě xò lɛ é ɔ, Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn ɖěɖee ɖò Belgique, France, kpo Suisse kpo lɛ é sɛ́ avɔ, amasin, nǔ e è na sɔ́ dó bló bibɛtɛn na lɛ é, nùɖuɖu kpo nǔ ɖevo lɛ kpo dó gbɔn jɔmɛhun mɛ bɔ bǐ yì tɔnu 300 mɔ̌. Ðò aklunɔzán gbla yɔywɛ ɖé mɛ ɔ, nùnina enɛ lɛ jɛ nɔví mǐtɔn lɛ gɔ́n.\nÐò Aflika ɖokpo ɔ ɔ, Kúnnuɖetɔ́ e nyí dotóo é wǒ gosin France bo hɛn sɔ nɔví mǐtɔn lɛ ɖò wuvɛ̌ e mɔ wɛ ye ɖè ɖò tohwan, adɔ kpo azɔn kpo nu é kɔn. Ðò xwè wè e wá yì lɛ é kɛɖɛ mɛ ɔ, dotóo enɛ lɛ gbéjé gbɛtɔ́ hugǎn 10 000 kpɔ́n ɖò lanmɛ na nɔ ganji lixo. Azɔ̌ yetɔn kpa susu nú Jehovah kpo tutoblonunu tɔn kpo. Dotóo lɛ ɖokpo ɖɔ: “Nú mǐ wá xá ɖé mɛ bo na d’alɔ nɔví sunnu mǐtɔn lɛ kpo nɔví nyɔnu mǐtɔn lɛ kpo ɔ, mɛ lɛ nɔ ɖɔ kpo sísí kpo ɖɔ: ‘Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖíe. Ye wá bo na d’alɔ nɔví yetɔn lɛ.’” Ee dotóo ɖé d’alɔ Kúnnuɖetɔ́ ɖé gudo é ɔ, Kúnnuɖetɔ́ ɔ ɖɔ: “É na cɛ́ nú we nɔví nyɔnu ce. É na cɛ́ nú we Jehovah!”\nÐò hweɖelɛnu ɔ, é sixu byɔ ɖɔ è ni wà sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ hwenu e alitawovi syɛnsyɛn ɖé jɛ é. Ðò 2012 ɔ, Kúnnuɖetɔ́ sunnu kpo nyɔnu kpo 13 kú ɖò alitawovi ɖé mɛ ɖò Nigéria, bɔ gbɛtɔ́ 54 ɖevo lɛ gblewu tawun; ye mɛ bǐ wɛ ɖò agun kpɛví ɖé mɛ. Ðò ganxixo e bɔ d’ewu lɛ é mɛ ɔ, wěɖegbɛ́ alɔdómɛ tɔn ɖé bló tuto bonu è na kpé nukún dó mɛ e awě xò lɛ é ɖokpo ɖokpo wu. Hwenu e azinzɔnnɔ ɖé mɔ lee nɔví lɛ ɖò gudo nɔ nú nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee gblewu lɛ é wɛ é ɔ, é ylɔ nukɔntɔ́ tɔn, bo ɖɔ: “Mɛɖebǔ gosin amísa mǐtɔn mɛ bo wá kpɔ́n mì ǎ. Mi wá dotóoxwé ɔ, bo wá kpɔ́n lee Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ ɖò wanyiyi ɖexlɛ́ wɛ gbɔn é!”\nNɔví mǐtɔn vívɛ́ e ɖò agun kpɛví enɛ mɛ lɛ é sè wuvɛ̌ tawun, ɖó mɛ ɖěɖee kú lɛ é wu, amɔ̌, wanyiyi e nùɖitɔ́ hàtɔ́ yetɔn lɛ ɖexlɛ́ ye é dó gbɔ nú ye tawun. Hú mɔ̌ ɔ, ee nɔví lɛ mɔ wanyiyi e sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ ɖexlɛ́ é ɔ, enɛ sísɛ́ gègě yetɔn bɔ ye gbló ada nú sinsɛnzɔ́ yetɔn. Jɛ nukɔn nú alitawovi ɔ ɔ, wɛnjlatɔ́ 35 wɛ ɖò agun ɔ mɛ. Ðò xwè ɖokpo gudo ɔ, ye sukpɔ́ bo yì 60.\nÐò 2013 ɔ, tɔ̀ gbà Queensland bo zɔ́n bɔ Kúnnuɖetɔ́ 70 sɔ́ ɖó xɔ ta ǎ. Mark kpo Rhonda kpo kpodo vǐ nyɔnu yetɔn kpan hɔn sín xwé yetɔn gbè bo wá yì fí e mɛ e awě xò lɛ é ɖè é. Gbɛtɔ́ gɔ́ fí ɔ. Rhonda ɖɔ: “Gbɛtɔ́ gɔ́ fí ɔ kaka bɔ mǐ tlɛ sixu jinjɔn ayǐ ǎ.” Xósusu jɔmɛhun ɖěɖee nɔ wá ɖó ɖò xá ɔ mɛ, bo nɔ lɛ́ zlɔ́n ɖido lɛ é tɔn zɔ́n bɔ adohu adohu e ɖò fí ɔ é lɛ́ jɛji. Ayi tɔn gbà dó bɔ é kanbyɔ asú tɔn ɖɔ: “Etɛ mǐ na bló dìn?” Mark xoɖɛ vívɛ́ ɖé sɛ́dó Jehovah bo byɔ ɛ alɔdo. Rhonda ɖɔ: “Cɛju 30 mɔ̌ gudo ɔ, mɔ̌to ɖokpo wá fí ɔ, bɔ nɔví atɔn jɛte sín mɛ. Hwenu e mǐ mɔ ye é ɔ, ye ɖɔ: ‘Mǐ na kplá mi yì, bɔ mi na nɔ nɔví ɖé xwégbe.’” Rhonda ɖɔ gɔ́ na ɖɔ: “É vɛwǔ bɔ mǐ na tinmɛ awǎjijɛ e mǐ mɔ hwenɛnu é, ɖó nukúnkpédómɛwu wanyiyi tɔn e ɖò tutoblonunu Jehovah tɔn mɛ é wu.”\nMɛɖéezejotɔ́ nǔ hú 250 wá fí enɛ ɖokpo ɔ e adlà ɔ j’ayǐ ɖè é bo d’alɔ nɔví yetɔn lɛ. Nɔví sunnu mɛxo agun tɔn ɖé ɖɔ: “Kplékplé Kúnnuɖetɔ́ lɛ tɔn ɖé gosin fí e è ma tuùn ǎ é, bo wá w’azɔ̌ syɛnsyɛn dó jla nǔ lɛ ɖó ɖò xwé ce gbè. Nyì kpo asì ce kpo na wɔn alɔ e ye dó mǐ é kpɔ́n gbeɖé ǎ.”\nÐò 2008 ɔ, tɔ̀ kpo bàbá kpo wá gbà Santa Catarina, bo zɔ́n bɔ gbɛtɔ́ 80 000 mɔ̌ tún xwé. Tò ɔ mɛ nu ɖé ɖɔ é cí “kò, bàbá kpo atín kpo sín jɔhɔn” wɛ nyì ɖɔhun. Nɔví ɖé lɛ wá bɛ̀ yɛ ɖò Kpléɖókpɔ́ Sín Xɔ ɖé sá. Márcio e nɔ kpé nukún dó kpléɖókpɔ́xɔ ɔ wu é ɖɔ: “Nǔ ɖokpo géé e kpó ɖò ye sí é wɛ nyí awu e ye dó é, bɔ bàbá ɖ’ewu bǐ.” Nɔví nyɔnu ɖé ɖɔ: “Xwé mǐtɔn bǐ wɛ gbà hánnyá. É vɛwǔ tawun bɔ mǐ mɔ ɖɔ ɖò segɔndu yɔywɛ ɖé vlamɛ ɔ, xwé mǐtɔn bú bǐ, loɔ, un sixu wɔn lee nɔví sunnu lɛ kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo dó gbɔ nú mǐ gbɔn é kpɔ́n gbeɖé ǎ. Ye ɖè wanyiyi xlɛ́ mǐ tawun! Nǔ enɛ e jɛ é kplɔ́n mì ɖɔ nùnywɛnú wɛ é nyí ɖɔ è ni sɔ́ nǔ gbigbɔ tɔn lɛ dó ylɔ ɖɔ nùjɔnǔ.”\nKpléɖókpɔ́ Sín Xɔ ɖé ɖò Santa Catarina, Brésil, bɔ è sɔ́ dó huzu nɔtɛn sɔhɛnmɛ tɔn, bɔ nùnina lɛ gɔ́ mɛ, 2009\nBàbá wá gbà mɛ ɖěɖee ɖò sókan mɛ toxo Rio de Janeiro tɔn mɛ lɛ é bǐ. Bo na dó hɛn sɔ mɛ ɖò adlà j’ayǐ mɔhun hwenu ganji ɔ, nɔví lɛ bló tuto Wěɖegbɛ́ Alɔdómɛ Tɔn e na nɔ ayǐ sɔyi é ɖé tɔn. Enyi nɔví sunnu ɖěɖee è sɔ́ azɔ̌ d’así na ɖò xá enɛ mɛ lɛ é ɖó ayi wu ɖɔ bàbá ɖevo jló na lɛ́ gbà nǔ ɔ, ye nɔ yawu gb’akpá nú wěɖegbɛ́ ɔ. Tlolo kpowun ɔ, mɛɖéezejotɔ́ lɛ nɔ zɔn mɔ̌to ɖěɖee wu è wlan “Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ, Sɔ Hinhɛn Gbɛtɔ́ Lɛ” dó é mɛ bo nɔ wá. È nɔ ko sɔ́ azɔ̌ tawun tawun ɖé lɛ d’alɔ mɛ nú mɛ ɖěɖee è ko sɔnǔ na ganji lɛ é. Mɛɖéezejotɔ́ lɛ nɔ dó awu e xlɛ́ céɖécéɖé ɖɔ ye nyí Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ é. Nɔví enɛ lɛ nɔ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ xá Wěɖegbɛ́ E Nɔ Kpé Nukún Dó Dotóoxwé Xó Wu lɛ É, bɔ ye nɔ d’alɔ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu kpo ɖěɖee gblewu lɛ é. Sɔhɛnmɛtɔ́ lɛ nɔ hɛn nùɖuɖu, sìn, amasin, avɔ, kpo aɖǐ kpo yì jó nú mɛ e awě xò lɛ é. Bàbá ɖiɖe sín xwé lɛ gbè nyí azɔ̌ ɖé bo nɔ vɛwǔ tawun. Ee bàbá ɖé gbà mɛ ɖò gudogudo mɛ dìn é ɔ, mɛɖéezejotɔ́ 60 wɛ w’azɔ̌ cobo wá kpéwú bo ɖè bàbá hǔnta ɛnɛ sín xwè ɖokpo géé gbè!\nNǓSISƆ NÚ ADLÀ J’AYǏ LƐ\nHagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ ɖɔ ɖɔ alaxɔ e gbɔn gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é bǐ ni na alixlɛ́mɛ mɛxo agun tɔn lɛ kpo nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ lɛ kpo dó lee ye na sɔnǔ ɖ’ayǐ nú adlà j’ayǐ lɛ gbɔn é kpo lee ye na wà nǔ gbɔn ɖò hwe enɛ lɛ nu é kpo. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, cobonu adlà ɖé tlɛ na j’ayǐ ɔ, mɛxo agun tɔn lɛ ɖó na bló tuto bo yí adlɛsi kpo animɛlóo kpo e zán wɛ hagbɛ̌ agun ɔ tɔn ɖokpo ɖokpo ɖè dìn é.\nHWENU E ADLÀ J’AYǏ É!\nMɛxo agun tɔn lɛ na ba wɛnjlatɔ́ lɛ bǐ mɔ\nMɛxo agun tɔn lɛ nɔ ɖó gbè nú titoblonúnǔtɔ́ kplékplé mɛxo lɛ tɔn tɔn\nTitoblonúnǔtɔ́ kplékplé mɛxo lɛ tɔn tɔn lɛ nɔ ɖó gbè nú nukúnkpénuwutɔ́ tomɛyitɔ́ kpo nɔví sunnu agbanɖotananɔ ɖevo ɖěɖee nɔ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ xá alaxɔ lɛ é kpo\nÈ nɔ kpé nukún dó mɛ e awě xò lɛ é wu ɖò yiyá mɛ ɖò nùɖuɖu, sìn, xɔ, lanmɛ na nɔ ganji, lee nǔ nɔ cí nú ye é kpo gbigbɔ kpo lixo\nAlaxɔ nɔ ɖó gbè lee ninɔmɛ lɛ ɖè gbɔn é kpo hudo e ɖè lɛ é kpo tɔn nú Wěɖegbɛ́ Titoblonúnǔtɔ́ lɛ Tɔn Hagbɛ̌ Alixlɛ́mɛtɔ́ ɔ tɔn\nWěɖegbɛ́ Alɔdómɛ Tɔn nɔ bló tuto sɔhɛnmɛ tɔn bo nɔ d’alɔ nɔví sunnu kpo nɔví nyɔnu lɛ kpo kaka jɛ hwenu e ye jɛ ganji bǐ é\nWěɖegbɛ́ Titoblonúnǔtɔ́ lɛ Tɔn nɔ gbéjé hudo e ɖè lɛ é kpɔ́n, bɔ nú é byɔ ɖó mɔ̌ ɔ, é nɔ yí gbè bɔ mɛɖéezejotɔ́ lɛ nɔ gosin tò ɖevo lɛ mɛ bo nɔ wá d’alɔ\nAZƆWANÚ ÐEVO NÚ SƆHƐNMƐTƆ́ LƐ\nÐÒ AYIDOSUN 2013 tɔn mɛ ɔ, è ɖè alɔnuwema Jehovah’s Witnesses and Disaster Relief (Kúnnuɖetɔ́ Jehovah Tɔn lɛ kpo Sɔ Hinhɛn Mɛ E Awě Xò lɛ É Kpo) tɔ́n. È ɖè alɔnuwema enɛ tɔ́n, ɖò taji ɔ nú gǎn ɖěɖee ɖò États-Unis bo nɔ kpé nukún dó ajijimɛ sín nǔ lɛ wu é. Alɔnuwema ɔ tinmɛ ɖé lɛ ɖò sɔhɛnmɛzɔ́ ɖěɖee mǐ ko wà sín 1945 mɔ̌ é mɛ. É lɛ́ xlɛ́ ɖiɖe fí ɖěɖee mǐ ko wà sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ gbɔn ɖò gbɛ̀ ɔ mɛ lɛ é tɔn. Mɛxo agun tɔn e nɔ bló tuto nú sɔhɛnmɛzɔ́ ɔ é ɖé tinmɛ ɖɔ: “Nɔví ɖěɖee ɖò Wěɖegbɛ́ Alɔdómɛ Tɔn mɛ lɛ é nɔ zán alɔnuwema enɛ bo nɔ mɔ tɛn dó ɖɔ xó ɖó kpɔ́ xá gǎn taji taji ɖěɖee nɔ nɔ fí e adlà nɔ yawu j’ayǐ ɖè lɛ é cobɔ adlà lɛ nɔ j’ayǐ. Ðó gǎn enɛ lɛ ko tuùn sɔhɛnmɛzɔ́ mǐtɔn lɛ wutu ɔ, ye nɔ yawu na gbè mǐ bɔ mǐ nɔ yì xá e mɛ adlà j’ayǐ ɖè lɛ é.”


Nɛ̌ Mǐ Nɔ ‘Ðu Agbaza Jezu Tɔn Bo Nɔ Nu Hun Tɔn’ Gbɔn? | Gbɛzán Jezu Tɔn\nÐò Mɛ Gègě Nukúnmɛ ɔ, Xó Jezu Tɔn lɛ Sɛ̀ Hǔn D’aga\nAGBAZA TƆN ÐUÐU KPO HUN TƆN NUNU KPO\nXÓ JEZU TƆN NYÍ AFƆKLƐ́NNÚ NÚ MƐ GÈGĚ BƆ YE SƆ́ XWEDÓ È ÐĚ Ǎ\nÐò kplɔ́ngbasá ɖé ɖò Kafaanawumu ɔ, Jezu ɖò nǔ kplɔ́n mɛ lɛ wɛ ɖɔ emi wɛ nyí nùɖuɖu titewungbe e jɛte sín jixwé é. Xó tɔn lɛ gɔ́ sò nú xó e é ɖɔ nú mɛ e lɛkɔ sín Galilée Xù ɔ sín zǎnzǎnhweji lɛ é, ye wɛ ɖu ɖò wɔxúxú kpo hweví kpo e é bló nùjiwǔ dó bló ɖò dɔ̌n lɛ é mɛ.\nJezu kpó ɖò nukɔn yì wɛ ɖò xóɖɔɖókpɔ́ tɔn mɛ bo ɖɔ: “Tɔ́gbó mǐtɔn lɛ ɖu mana ɖò gbetótló mɛ, có ye ka kú.” Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, é tinmɛ ɖɔ: “Nyɛ wɛ nyí nùɖuɖu gbɛɖe e jɛte sín jixwé é. Mɛ e na ɖu ɖò nùɖuɖu elɔ mɛ ɔ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi. Nùɖuɖu e un na na mi ɔ, agbaza ce e un na sɔ́ jó dó gbɛtɔ́ lɛ tamɛ ɔ wɛ.”—Jaan 6:48-51.\nÐò Dindinwayixwe xwè 30 H.M. tɔn hwenu ɔ, Jezu ɖɔ nú Nikodɛmu ɖɔ Mawu yí wǎn nú gbɛtɔ́ lɛ sɔmɔ̌ bo sɔ́ Vǐ tɔn jó b’ɛ nyí Mɛhwlɛngantɔ́ ɖé. Dìn ɔ, Jezu tɛɖɛ̌ jí ɖɔ è ɖó na ɖu agbaza emitɔn bo na dó xlɛ́ ɖɔ è ɖi nǔ ɖò vɔ̌ e sá gbé emi ja é mɛ. Ali e è na gbɔn bá mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ é nɛ.\nÉ ɖò mɔ̌ có, mɛ lɛ yí gbè nú xó Jezu tɔn lɛ ǎ. Ye kanbyɔ ɖɔ: “Nɛ̌ nya elɔ ka sixu na agbaza tɔn mǐ, bɔ mǐ na ɖu gbɔn?” (Jaan 6:52) Jezu ba ɖɔ ye ni mɔ nǔ jɛ mɛ ɖɔ è kún na sɔ́ xó emitɔn enɛ nyì gbɛɖe gbɛɖe mɔ̌ kpowun ó, lé tinmɛ wɛ é ɖó. Xó e é ɖɔ gɔ́ na lɛ é xlɛ́ nǔ e ɖɔ wɛ é ɖè é.\n“Ma ɖɔ nugbǒ nú mi: enyi mi ma ɖu nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ sín agbaza, bo nu hun ce ǎ ɔ, gbɛ̀ jɔ gbɛ̀ ɔ na nɔ mi mɛ ǎ. Mɛ e ɖu agbaza ce, bo nu hun ce ɔ, mɛ enɛ mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ . . . Ðó agbaza ce ɔ, nùɖuɖu titewungbe ɔ wɛ é nyí, bɔ hun ce ka nyí nǔ nunu titewungbe ɔ. Mɛ e ɖu agbaza ce, bo nu hun ce ɔ ɖò gbɛ̀ ɖò nyɛ mɛ.”—Jaan 6:53-56.\nDǒ nukún mɛ bo kpɔ́n lee nǔ nɛ ɔ sixu ko sìn xomɛ nú Jwifu e ɖò tó ɖó è wɛ lɛ é sɔ́ é. Ye sixu lin ɖɔ Jezu ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ è na ɖu gbɛtɔ́ lan alǒ è na gbà sɛ́n Mawu tɔn e gbɛ́ hunɖuɖu é. (Bǐbɛ̌mɛ 9:4; Levíi ví lɛ 17:10, 11) Amɔ̌, Jezu ɖò ɖiɖɔ wɛ ɖɔ è na ɖu agbaza emitɔn tlɔlɔ alǒ nu hun emitɔn tlɔlɔ ǎ. É ɖò xlɛ́xlɛ́ wɛ ɖɔ mɛ e jló na mɔ gbɛ̀ mavɔmavɔ lɛ é bǐ ɖó na ɖè nùɖiɖi xlɛ́ ɖò vɔ̌ e emi na sá bo na sɔ́ agbaza maɖóblɔ̌ emitɔn jó lobo na kɔn hun emitɔn kɔn nyì ayǐ é mɛ. É ɖò mɔ̌ có, ahwanvu tɔn gègě tlɛ mɔ nǔ jɛ nùkplɔnmɛ enɛ wu ǎ. Ye mɛ ɖé lɛ ɖɔ: “Xó elɔ syɛn dódó; mɛ ka sixu yí gbè nú xó enɛ ɔ?”—Jaan 6:60.\nÐó Jezu ɖ’ayi wu ɖɔ ahwanvu emitɔn ɖé lɛ ɖò nǔ hlun ɖɔ wɛ wutu ɔ, é kanbyɔ ɖɔ: “Xó enɛ e un ɖɔ ɔ na nyí afɔklɛ́nnú nú mi wɛ à? Enyi mi ka wá mɔ Gbɛtɔ́ví ɔ xwè jixwé fí e é ko ɖè ɖ’ayǐ ɔ, nɛ̌ ka na cí gbɔn nú mi lo? . . . Xó e un ɖɔ nú mi lɛ wɛ nɔ na [gbigbɔ] Mawu tɔn e nɔ na gbɛ̀ mɛ é. Loɔ, mɛɖé lɛ ɖò mi mɛ bo ɖi nǔ ǎ.” Enɛ wu ɔ, ahwanvu gègě jó è dó bo sɔ́ nɔ xwedó è ǎ.—Jaan 6:61-64.\nEnɛ wu ɔ, Jezu kàn nǔ elɔ byɔ mɛsɛ́dó tɔn 12 lɛ: “Mi lɔmɔ̌ mi jló na yì à?” Piyɛ́ɛ ka yí gbè n’i ɖɔ: “Aklunɔ! Mɛ̌ gɔ́n mǐ ka na lɛ́ yì? É ma nyí nu towe wɛ è nɔ sè xó e nɔ na gbɛ̀ mavɔmavɔ mɛ ɔ ɖè à cé? Mǐdɛɛ lɛ ɔ, mǐ ɖi nǔ, bo tuùn ɖɔ hwi wɛ nyí Klisu, mɛ mímɛ́ Mawu tɔn.” (Jaan 6:67-69) Piyɛ́ɛ kpo mɛsɛ́dó ɖevo lɛ kpo tlɛ ko mɔ nukúnnú jɛ nùkplɔnmɛ Jezu tɔn enɛ mɛ hwenɛnu ǎ có Piyɛ́ɛ ka ɖɔ mɔ̌; gbejininɔ ɖaxó ɖé wɛ nyí enɛ.\nÐó xósin Piyɛ́ɛ tɔn enɛ hun xomɛ nú Jezu wutu ɔ, é ɖɔ: “Nyɛɖesu wɛ cyan mi mɛ wěwè lɛ, cobɔ mɛ ɖokpo ka ɖò mi mɛ bo nyí awovigbɛ́tɔ́.” (Jaan 6:70) Judasi Isikaliɔti xó ɖɔ wɛ Jezu ɖè. É sixu ko nyí ɖɔ Jezu ɖ’ayi wu hwenɛnu ɖɔ Judasi ko jɛ ayixa kàn jí bonu jlǒ tɔn nyanya ɔ na dó jɛ jlɔ́.\nÉ ɖò mɔ̌ có, é víví nú Jezu ɖó é mɔ ɖɔ Piyɛ́ɛ kpo mɛsɛ́dó ɖě lɛ kpo kanɖeji bo na ɖò xwixwedó è wɛ lobo na lɛ́ ɖò alɔ dó è wɛ ɖò azɔ̌ e nɔ hwlɛn gbɛ̀ gán é kɔn.\nNɛ̌ Jezu ka na agbaza tɔn gbɛtɔ́ lɛ gbɔn? Nɛ̌ mɛɖé ka sixu ‘ɖu agbaza Jezu tɔn’ gbɔn?\nAniwu nǔ e Jezu ɖɔ dó agbaza tɔn kpo hun tɔn kpo wu é ka hu ado nú gbɛtɔ́ lɛ? Amɔ̌, etɛ jí tɛɖɛ̌ wɛ é ka ɖè?\nHwenu e mɛ gègě lɛkɔ sín Jezu gudo é ɔ, etɛ Piyɛ́ɛ ka ɖɔ?\nSɛ́ dó mɛɖé Sɛ́ dó mɛɖé Ðò Mɛ Gègě Nukúnmɛ ɔ, Xó Jezu Tɔn lɛ Sɛ̀ Hǔn D’aga


Huzu Sɔgbe Xá Azɔ̌ Yɔyɔ̌ E È Sɔ́ D’así nú We É | Atɔxwɛ Kplɔnkplɔn\nAtɔxwɛ: Nǔkplɔnkplɔn Tɔn | Août 2019\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Acoli Afrikaans Ajagbe Akha Albanie-Gbè Altaï-Gbè Alur Amharique-Gbè Amis-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aukan Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bachkir Baoulé Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Cakchiquel Cambodge-Gbè Cap-Vert gbè Catalogne-Gbè Cebuano Changana (Mozambique Tɔn) Chavacano Chichewa Chin Hakha Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitonga (Zimbabwe Tɔn) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuuk-Gbè Cibemba Corée-Gbè Créole Guadeloupe Tɔn Créole Haïti Tɔn Créole Maurice Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Digor Douala Eblegbe Edo Efik Esan Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Garifuna Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Groenland-Gbè Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrie-Gbè Iban Ibanag Ibinda Ibo Idoma Igede Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Italie-Gbè Janmagbe Janmagbe (Ee È Cáká É) Japon-Gbè Javan-Gbè Jula Kabiye Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabe) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghistan-Gbè Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laos-Gbè Lenje Lettonie-Gbè Lhukonzo Lifu Lingala Lituanie-Gbè Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Makhuwa-Meetto Makua Malay Malayalam Malte-Gbè Mam Mambwé-Lungu Mapudungun Marathi Marshall-Gbè Maya Mazatèque Huautla Tɔn Mingrelian Mixe Mixtèque (Guerrero) Mizo Mongolie-Gbè Mooré Motu Myanmar-Gbè Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Navajo Ndau Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Ngabere Ngangela Nias Niue-Gbè Norvège-Gbè Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Ourdou Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Ouïghour (Cyrillique) Palau-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pidgin (West Africa) Pologne-Gbè Ponape-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Quechua (Ancash Tɔn) Quechua (Ayacucho Tɔn) Quechua (Bolivie Tɔn) Quechua (Cuzco Tɔn) Quiché Quichua (Chimborazo Tɔn) Quichua (Imbabura Tɔn) Rarotonga-Gbè Romani (Macédoine Tɔn) Romani (Tofɔligbé Grèce Tɔn Tɔn) Romani Cyrillique (Macédoine Tɔn) Romany (Serbia) Ronga Roumanie-Gbè Runyankore Russie-Gbè Rutooro Samoa-Gbè Sangir Sango Saramacca-Gbè Sena Sepedi Sepulana Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Swahili-Gbè (Rép. dém. du Congo) Swati Tagalog Tahiti-Gbè Tajikistan-Gbè Tamoul Tarascan Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Chine Tɔn Tokunɔgbe Corée Tɔn Tokunɔgbe Finlande Tɔn Tokunɔgbe Inde Tɔn Tokunɔgbe Italie Tɔn Tokunɔgbe Philippines Tɔn Tokunɔgbe Québec Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tokunɔgbe Slovaquie Tɔn Tonga-Gbè Totonaque Tsonga Tswana Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzeltal Tzotzil Ukraine-Gbè Umbundu Urhobo Uruund Vegbe Vietnam-Gbè Wallis-Gbè Waray-Waray Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yap-Gbè Zandé Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nXÓTA NǓKPLƆNKPLƆN TƆN 34\nHuzu Sɔgbe Xá Azɔ̌ Yɔyɔ̌ E È Sɔ́ D’así nú We É\n“Mawu nɔ dóhwɛ agɔ ǎ; é na wɔn azɔ̌ e mi wà é ǎ; wanyiyi e mi ɖexlɛ́ ɛ . . .ɔ, é na wɔn ǎ.”—EBL. 6:10.\nHAN 38 É Na Na We Hlɔnhlɔn\n1-3. Ðɔ nǔ e wu é sixu byɔ ɖɔ sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ ni jó azɔ̌ yetɔn dó é ɖé lɛ.\nROBERT kpo Mary Jo kpo flín ɖɔ: “Ee mǐ ko zán xwè 21 ɖò mɛsɛ́dózɔ́ ɔ mɛ gudo é ɔ, mɛjitɔ́ mǐtɔn ɛnɛ lɛ bǐ sín lanmɛ gblé. É víví nú mǐ ɖɔ mǐ na kpé nukún ye wu. Amɔ̌, é vɛ́ nú mǐ ɖɔ mǐ na jó fí e mǐ yí wǎn na tawun é dó.”\n2 William kpo Terrie kpo ɖɔ: “Hwenu e mǐ sè ɖɔ mǐ kún sɔ́ sixu w’azɔ̌ mǐtɔn ó ɖó lanmɛ mǐtɔn wu é ɔ, mǐ y’avǐ. Mǐ sɔ́ sixu sɛn Jehovah ɖò tò ɖevo mɛ lee mǐ nɔ kú dlɔ̌ tɔn gbɔn é ǎ.”\n3 Aleksey ɖɔ: “Mǐ tuùn ɖɔ yadonúmɛtɔ́ mǐtɔn lɛ jló na sú alaxɔ e mɛ wà sinsɛnzɔ́ ɖè wɛ un ɖè é. Amɔ̌, hwenu e nǔ wá nyí mɔ̌ é ɔ, ahwi xò mǐ; mǐ ɖó na gosin Betɛli.”\n4. Nǔkanbyɔ tɛ lɛ jí mǐ ka na ɖɔ xó dó ɖò xóta elɔ mɛ?\n4 Gɔ́ na ɔ, sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn gegě, kaka jɛ mɛ e wà sinsɛnzɔ́ ɖò Betɛli lɛ é jí wɛ è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ lɛ d’así na. * É sixu vɛwǔ nú nɔví gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ bɔ ye na jó azɔ̌ e ye yí wǎn na tawun é dó. Etɛ ka sixu d’alɔ ye bɔ ye na ɖí xwi xá huzuhuzu lɛ? Nɛ̌ a ka sixu nɔ gudo nú ye gbɔn? Xósin nǔkanbyɔ enɛ lɛ tɔn sixu d’alɔ mǐ bǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá huzuhuzu lɛ ɖò gbɛmɛ.\nLEE È NA ÐÍ XWI XÁ HUZUHUZU ÐÉ GBƆN É\nEtɛwu sinsɛnzɔ́ ɔ jijodó sixu vɛwǔ nú sinsɛnzɔ́watɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ? (Kpɔ́n akpáxwé 5gɔ́ ɔ) *\n5. Enyi è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖevo d’así nú mǐ ɔ, nɛ̌ é ka sixu wà nǔ dó mǐ wu gbɔn?\n5 Mǐ na bo ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò gle ɔ mɛ alǒ ɖò Betɛli ɔ, mǐ sixu yí wǎn nú mɛ e ɖò finɛ lɛ é kpo fí e wà sinsɛnzɔ́ ɖè wɛ mǐ ɖè é kpo tawun. Enyi é wá sín nǔɖe wu bɔ mǐ ɖó na yì ɔ, é nɔ vɛ́ nú mǐ tawun. Mǐ nɔ jɛ nɔví mǐtɔn e mǐ jó dó lɛ é sín dò, bɔ nǔ yetɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú mǐ, ɖò taji ɔ, hwenu e mǐ ɖó na yì ɖó yadonúmɛ wu é. (Mat. 10:23; 2 Kɔ. 11:28, 29) Gɔ́ na ɔ, enyi fí yɔyɔ̌ e è sɛ́ mǐ dó é byɔ ɖɔ mǐ ni huzu sɔgbe xá aca yɔyɔ̌ ɖevo ɔ, é nɔ vɛwǔ; é na bo tlɛ nyí tò mǐtɔn ɖesu mɛ wɛ mǐ lɛkɔ yì ɔ nɛ. Robert kpo Mary Jo kpo ɖɔ: “Aca mǐɖesunɔ tɔn, kaka jɛ wɛn jijla ɖò anɔ̌nugbe mǐtɔn mɛ jí huzu jonɔ sín nǔ nú mǐ. Mǐ cí jonɔ lɛ ɖɔhun ɖò tò mǐtɔn ɖesu mɛ.” Mɛ ɖěɖee è ɖyɔ azɔ̌ yetɔn é ɖé lɛ sixu mɔ wuvɛ̌ ɖò akwɛzinzan e è ma ɖó nukún tɔn ǎ é linu ɖò ajijimɛ. Ye sixu mɔ ɖɔ emi kún ɖò ayijayǐ mɛ ó, bɔ awakanmɛ sixu lɛ́ kú ye. Etɛ ka sixu d’alɔ?\nÉ ɖò taji ɖɔ mǐ ni sɛkpɔ Jehovah bo ɖeji dó wǔ tɔn (Kpɔ́n akpáxwé 6-7) *\n6. Nɛ̌ mǐ ka sixu tɛ́dó Jehovah wu gbɔn?\n6 Tɛ́dó Jehovah wu. (Ja. 4:8) Nɛ̌ mǐ ka sixu wà mɔ̌ gbɔn? Ðeji dó wǔ tɔn ɖɔ É “wɛ nɔ sè ɖɛ.” (Ðɛh. 65:3) Ðɛhan 62:9 ɖɔ: “Mi ɖɔ nǔ e ɖò ayi mitɔn mɛ lɛ bǐ n’i.” Jehovah sixu “wà nǔ nú mǐ hú nǔ e mǐ byɔ ɛ ɔ.” (Efɛ. 3:20) Nǔ e mǐ byɔ Jehovah ɖò ɖɛ mɛ lɛ é kɛɖɛ wɛ é nɔ na mǐ ǎ. É sixu wà nǔ e nukún mǐ ma ɖó ǎ é, b’ɛ na zɛ nǔ ɖebǔ e mǐ sixu ko lin é wu dó ɖeɖɛ tagba mǐtɔn lɛ.\n7. (a) Etɛ ka na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na tɛ́dó Jehovah wu? (b) Sɔgbe xá Eblée lɛ 6:10-12 ɔ, enyi mǐ kpó ɖò Jehovah sɛn wɛ kpo gbejininɔ kpo ɔ, nyɔna tɛ lɛ mǐ ka na mɔ?\n7 Nú a jló na tɛ́dó Jehovah wu hǔn, nɔ xà Biblu gbè bǐ gbè, bo nɔ lin tamɛ d’eji. Mɛsɛ́dó xóxó ɖé ɖɔ: “Nɔ bló sinsɛn-biblo xwédo tɔn hwɛhwɛ bo nɔ lɛ́ sɔnǔ nú kplé lɛ hwɛhwɛ lee a nɔ bló gbɔn ɖ’ayǐ ɖò azɔ̌ towe xóxó ɔ mɛ é.” Gɔ́ na ɔ, kpò ɖò nǔ e wu a kpé é bǐ wà wɛ ɖò wɛnjijlazɔ́ ɔ kpo agun towe yɔyɔ̌ ɔ kpo mɛ. Jehovah nɔ flín mɛ ɖěɖee ɖò sinsɛn ɛ wɛ kpo gbejininɔ kpo lɛ é, enyi ye ma tlɛ sɔ́ sixu wà nǔ e ye nɔ wà ɖ’ayǐ lɛ é bǐ ǎ ɔ nɛ.—Xà Eblée lɛ 6:10-12.\n8. Nɛ̌ xó e ɖò 1 Jaan 2:15-17 mɛ é ka sixu d’alɔ we bɔ a na zán gbɛ̀ e bɔkun é gbɔn?\n8 Nɔ zán gbɛ̀ e bɔkun é. Ma jó adohu adohu gbɛ̀ Satáan tɔn tɔn lɛ dó bonu ye ni vunbla azɔ̌ gbigbɔ tɔn towe lɛ ó. (Mat. 13:22) Gbɛ̌ kɔ e gbidí nú we wɛ gbɛ̀ ɔ, xɔ́ntɔn e ɖó linlin ɖagbe lɛ é alǒ hɛ̌nnumɔ lɛ ɖè, bonu a ni ba ayijayǐ e gbɛ̀ Satáan tɔn nɔ xwlé mɛ ɖò akwɛ linu é é. (Xà 1 Jaan 2:15-17.) Ðeji dó Jehovah e d’akpá ɖɔ emi na sú nǔ e hudo mǐ ɖò gbigbɔ, lee nǔ nɔ cí nú mɛ é kpo agbaza kpo lixo é bǐ sín dò “ɖò hwetɔnnu” é wu.—Ebl. 4:16; 13:5, 6.\n9. Sɔgbe xá Nǔnywɛxó 22:3, 7 ɔ, etɛwu é ka ɖò taji ɖɔ mǐ ni nyi alɔ nú axɔ́ e ma ɖò dandan ǎ lɛ é ɖuɖu? Etɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na wá gbeta e nǔnywɛ kpé lɛ é kɔn?\n9 Nyi alɔ nú axɔ́ e ma ɖò dandan ǎ lɛ é ɖuɖu. (Xà Nǔnywɛxó 22:3, 7.) Tɛnsisɛ sixu byɔ akwɛ gegě, bɔ tlolo jɛn è sixu ɖu axɔ́. Bo na dó nyi alɔ nú axɔ́ɖuɖu hǔn, ɖ’ayi te bo ma nɔ nya akwɛ dó xɔ nǔ e sín hudo a ma ɖó tawun ǎ lɛ é ó. Enyi mǐ ɖò ninɔmɛ e nɔ ɖó linkpɔ́n nú mɛ é ɖé mɛ, ɖi hwenu e mǐ ɖò nukún kpé dó mɛvívɛ́ e ɖò azɔn jɛ wɛ é ɖé wu wɛ é mɔ̌ ɔ, é sixu vɛwǔ bɔ mǐ na ɖɔ akwɛ nabi e mǐ na nya é. Ðò ninɔmɛ enɛ lɛ mɛ ɔ, flín ɖɔ enyi a nɔ “sɔ́ kúdónúmɛ sín ayixa dó xoɖɛ” ɔ, é sixu d’alɔ we bɔ a na wá gbeta e nǔnywɛ kpé lɛ é kɔn. Bo na dó na sinkɔn nú ɖɛ towe lɛ ɔ, Jehovah sixu na we fífá e na ‘bló ayi towe kpodo linlin towe lɛ kpo ɖó’ é, bɔ é na d’alɔ we bɔ a na lin tamɛ ganji.—Fili. 4:6, 7; 1 Pi. 5:7.\n10. Nɛ̌ mǐ ka sixu zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ gbɔn?\n10 Tɛ́dó xɔ́ntɔn e a zun lɛ é wu. Ðɔ lee nǔ cí nú we é kpo nǔ e a ko mɔ kpɔ́n lɛ é kpo nú xɔ́ntɔn towe ɖagbe lɛ, ɖò taji ɔ, nú mɛ ɖěɖee sixu ko mɔ awǎjijɛ alǒ tagba ɖokpo ɔ hwi ɖɔhun lɛ é. Mɔ̌ wiwa sixu zɔ́n bɔ a na mɔ hwiɖée mɛ. (Nǔt. 4:9, 10) Xɔ́ntɔn e a ko zun ɖò azɔ̌ towe xóxó ɔ mɛ lɛ é na kpó ɖò xɔ́ntɔn towe lɛ nyí wɛ. Ðò azɔ̌ towe yɔyɔ̌ ɔ mɛ ɔ, é lɛ́ byɔ ɖɔ a ni zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ. Flín ɖɔ enyi a jló na ɖó xɔ́ntɔn lɛ ɔ, a ɖó na nɔ nyɔ́ kpɔ́jɛji. Nɛ̌ a ka sixu zun xɔ́ntɔn yɔyɔ̌ lɛ gbɔn? Nɔ ɖɔ nǔ ɖagbe ɖěɖee sín vivǐ a ko ɖu ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ lɛ é nú mɛ ɖevo lɛ, bonu ye ni dó sixu tuùn awǎjijɛ e a ɖó é. Mɛ e ɖò agun ɔ mɛ é ɖé lɛ sixu gɔn nukúnnú mɔ jɛ nǔ e wu a yí wǎn nú sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn ɔ é mɛ, amɔ̌, mɛ ɖevo lɛ sixu jló na mɔ nǔ jɛ mɛ d’eji, bo na huzu xɔ́ntɔn towe ɖagbe lɛ. Amɔ̌, ɖǒ ayi te bo ma dɔn mɛ lɛ sín ayi dó nǔ e a ko kpéwú bo wà lɛ é jí ó, ma ka lɛ́ sɔ́ ayi ɖó linlin masɔgbe lɛ jí ó.\n11. Nɛ̌ a ka sixu bló bɔ alɔwliwli towe na kpó ɖò awǎjijɛ ɖó wɛ gbɔn?\n11 Enyi a ɖó na jó azɔ̌ e è sɔ́ d’así nú we é dó ɖó mɛ e a da é sín lanmɛ gblé wutu hǔn, ma dóhwɛ ɛ ó. Ðò alɔ ɖevo mɛ ɔ, enyi hwi wɛ ɖò azɔn jɛ wɛ hǔn, ma dóhwɛ hwiɖée ɖɔ emi kún sɔ́ ɖò gudo nɔ nú mɛ e emi da é wɛ ó. Flín ɖɔ “mɛ ɖokpo géé” wɛ mi nyí, bo dó akpá ɖò Jehovah nukɔn ɖɔ mi na kpé nukún dó miɖée wu ɖò ninɔmɛ lɛ bǐ mɛ. (Mat. 19:5, 6) Enyi a jó azɔ̌ e è sɔ́ d’así nú we é dó ɖó xò maɖónukún ɖé wu hǔn, kánɖeji ɖɔ vǐ towe tuùn ɖɔ emi nyí nǔjɔnǔ nú we hugǎn azɔ̌ towe. Vɔ̌ jiɖe na ɛ ɖɔ “dɔkun wɛ” é nyí bɔ Mawu na emi. (Ðɛh. 127:3-5) Gɔ́ na ɔ, ɖɔ nǔ e sín vivǐ a ɖu ɖò sinsɛnzɔ́ towe mɛ é n’i. Mɔ̌ wiwa sixu sísɛ́ vǐ towe bɔ é na sɛn Jehovah ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ, lee a ko wà gbɔn é.\nLEE MƐ ÐEVO LƐ SIXU D’ALƆ GBƆN É\n12. (a) Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ mɛ ɖěɖee ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ é, bɔ ye na kpó ɖò azɔ̌ yetɔn wà wɛ gbɔn? (b) Nɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ ye gbɔn bɔ huzuhuzu ɔ na bɔwǔ nú ye?\n12 Nɔví gegě nɔ wà nǔ e wu ye kpé é dó d’alɔ mɛ e ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ é bonu ye ni kpó ɖò azɔ̌ yetɔn wu, b’ɛ jɛxa ɖɔ è ni kpa ye. Lee ye nɔ wà mɔ̌ gbɔn é wɛ nyí ɖɔ ye nɔ dó wusyɛn lanmɛ nú ye ɖɔ ye ni kpó ɖò azɔ̌ yetɔn wu, nɔ na ye akwɛ kpo nǔ ɖevo lɛ kpo, bo nɔ lɛ́ d’alɔ bɔ ye nɔ kpé nukún hagbɛ̌ xwédo tɔn yetɔn e ɖò zɔ lɛ é wu. (Ga. 6:2) Enyi è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖé d’así nú mɛ e ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ é, bonu ye wá agun towe mɛ hǔn, ma lin ɖɔ nǔɖe wɛ ye wà nyi dò alǒ tó wɛ è dɔn nú ye ó. * É nyɔ́ wà ɔ, d’alɔ ye bonu huzuhuzu ɔ ni bɔwǔ nú ye. Dǒ kúabɔ nú ye kpo akpakpa sɔ́ mɛ kpo, bo kpa ye nú azɔ̌ e ye ko wà é, enyi azɔn na bo tlɛ ɖó dogbó nú nǔ e ye sixu wà dìn é ɔ nɛ. Kplɔ́n bá tuùn ye. Nǔ e ye tuùn lɛ é, azɔ̌ e ye kplɔ́n é kpo nǔ e ye ko mɔ kpɔ́n lɛ é kpo ni kplɔ́n nǔ we.\nALI E NU AGUN Ɔ SIXU D’ALƆ ÐÈ LƐ É\nD’alɔ tawun tawun lɛ ye (Kpɔ́n akpáxwé 13gɔ́ ɔ)\nByɔ mɛ e è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ d’así na lɛ é ɖɔ ye ni w’azɔ̌ xá we ɖò sinsɛnzɔ́ ɔ mɛ (Kpɔ́n akpáxwé 14gɔ́ ɔ)\n13. Alɔ tɛ mǐ ka sixu dó mɛ ɖěɖee è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ d’así na lɛ é?\n13 Ðò bǐbɛ̌mɛ ɔ, mɛ e è ɖè azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖevo na lɛ é sixu ɖó xɔ, kɛkɛ, mɔ̌to, azɔ̌ kpo dandannú ɖevo lɛ kpo sín hudo. Ye sixu lɛ́ ɖó hudo nǔ kpaa e è ɖó na tuùn lɛ é tɔn, ɖi takwɛ súsú alǒ ganjɛwuwema lɛ yíyí. Wǔbla sín hudo wɛ ye ɖó ǎ, loɔ, mǐ ni mɔ nǔ jɛ lee nǔ cí nú ye é mɛ wɛ ɖò taji hugǎn. Ye sixu ko ɖò xwi ɖí xá azɔn e jɛ wɛ yeɖesunɔ alǒ hɛ̌nnumɔ yetɔn ɖé ɖè é wɛ. Mɛvívɛ́ yetɔn ɖé sixu ko lɛ́ kú, bɔ ye ɖò aluwɛ mɛ. * Ye sixu lɛ́ ɖò xwédo gbigbɔ tɔn yetɔn e ye jó dó é sín dò jɛ wɛ, enyi ye na bo ma tlɛ ɖɔ dó jǐ ǎ ɔ nɛ. É nɔ byɔ hwenu cobɔ ye na ɖí xwi xá linlin enɛ e sixu zɔ́n bɔ ye na flú lɛ é.\n14. Nɛ̌ wɛnjlatɔ́ lɛ ka d’alɔ nɔví nyɔnu ɖé b’ɛ huzu sɔgbe xá azɔ̌ tɔn yɔyɔ̌ ɔ gbɔn?\n14 Alɔdó towe kpo kpɔ́ndéwú towe kpo sixu zɔ́n bɔ huzuhuzu ɔ na nyɔ́ bló nú ye. Nɔví nyɔnu e wà sinsɛnzɔ́ nú xwè mɔkpan ɖò tò ɖevo mɛ é ɖé ɖɔ: “Ð’ayǐ ɔ, gbè bǐ gbè wɛ un nɔ kplɔ́n Biblu xá mɛ. É ka nɔ vɛwǔ dìn bɔ ali na hun nú mì bonu má xà wemafɔ ɖé alǒ xlɛ́ video ɖé mɛ ɖò kúnnuɖegbé. Amɔ̌, wɛnjlatɔ́ e ɖò agun ce yɔyɔ̌ ɔ mɛ lɛ é nɔ kplá mì yì mɛbakpɔ́n kpo Biblu kplɔnkplɔn yetɔn lɛ kpo. Mɔ e un mɔ bɔ nɔví kanɖodónǔwutɔ́ kpo akɔ́nkpantɔ́ kpo enɛ lɛ nɔ ɖò Biblu kplɔ́n xá mɛ lɛ wɛ é zɔ́n bɔ un ɖó linlin ɖagbe. Un kplɔ́n lee un na nɔ bɛ́ xóɖɔɖókpɔ́ xá mɛ lɛ ɖò fí yɔyɔ̌ e un ɖè é gbɔn é. Nǔ enɛ lɛ bǐ zɔ́n bɔ un lɛ́ mɔ awǎjijɛ.”\nKPÒ ÐÒ NUKƆN YÌ WƐ!\nBa ali ɖěɖee nu a na gbló ada nú sinsɛnzɔ́ towe ɖè ɖò fí yɔyɔ̌ e a yì é é (Kpɔ́n akpáxwé 15-16) *\n15. Nɛ̌ azɔ̌ yɔyɔ̌ e è sɔ́ d’así nú mǐ é ka sixu kpa mǐ gbɔn?\n15 Azɔ̌ towe yɔyɔ̌ ɔ sixu kpa we. Ma lin ɖɔ emi wà nǔɖe nyi dò ɖò azɔ̌ emitɔn xóxó ɔ mɛ, alǒ emi kún sɔ́ xɔ akwɛ ó ó. Nɔ mɔ alɔ Jehovah tɔn ɖò gbɛzán towe mɛ, bo kpó ɖò wɛn jla wɛ. Wà nǔ Klisanwun gbejinɔtɔ́ xwè kanweko nukɔntɔn ɔ tɔn lɛ ɖɔhun. Ye na bo ɖò fí ɖebǔ ɔ, ye “nɔ ɖò wɛnɖagbe ɔ jla wɛ gbɔn fí lɛ fí lɛ.” (Mɛ. 8:1, 4) Gǎn e dó wɛ a ɖè bo kpó ɖò wɛnɖagbe ɔ jla wɛ é sixu hɛn lè gegě wá. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, gbexosin-alijitɔ́ e è nya sín tò ɖé mɛ lɛ é sɛ̀ tɛn yì tò ɖevo e ɖò akpá yetɔn, bɔ hudo tíìn ɖò gbè yetɔn mɛ tawun é mɛ. Sun klewun ɖé mɛ kpowun ɔ, ye ɖó kánɖó yɔyɔ̌ lɛ ayǐ.\n16. Nɛ̌ a ka sixu ɖó awǎjijɛ ɖò azɔ̌ towe yɔyɔ̌ ɔ mɛ gbɔn?\n16 ‘Awǎjijɛ e nɔ gosin Jehovah gɔ́n ɔ na na hlɔnhlɔn mì.’ (Nɛɛ. 8:10) Jehovah wu wɛ awǎjijɛ mǐtɔn ɖó na nɔ sín jɛ nukɔn, é ɖó na sín azɔ̌ mǐtɔn wu ǎ; mǐ na bo tlɛ yí wǎn nú azɔ̌ mǐtɔn gbɔn ɖebǔ ɔ nɛ. Enɛ wu ɔ, nɔ yì xá Jehovah bo nɔ ba nǔnywɛ, alixlɛ́mɛ, kpo alɔdó kpo ɖò gɔ̌n tɔn. Flín ɖɔ ayi towe e a sɔ́ ɖó alɔ didó mɛ lɛ jí é wɛ zɔ́n bɔ a yí wǎn nú azɔ̌ towe xóxó ɔ. Sɔ́ ayi towe ɖó azɔ̌ towe yɔyɔ̌ ɔ jí, bo kpɔ́n lee Jehovah na d’alɔ we bɔ a na yí wǎn nú azɔ̌ enɛ lɔ gbɔn é.—Nǔt. 7:10.\n17. Etɛ mǐ ka ɖó na flín dó azɔ̌ e wà wɛ mǐ ɖè dìn lɛ é wu?\n17 Mǐ ɖó na flín ɖɔ sinsɛnzɔ́ mǐtɔn na nɔte kaka sɔyi, amɔ̌, azɔ̌ e è ɖè nú mǐ dìn é ɔ, hwenu ɖé tɔn wɛ. Ðò gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ mɛ ɔ, mǐ bǐ wɛ è sixu ɖyɔ azɔ̌ na. Aleksey e xó mǐ ɖɔ ɖò bǐbɛ̌mɛ é ɖi ɖɔ huzuhuzu égbé tɔn lɛ ɖò nǔ sɔ́ nú emi wɛ nú sɔ e ja é. É ɖɔ: “Un tuùn ɖɔ Jehovah kpo gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ kpo nyí nǔjɔnǔ, amɔ̌, é nɔ cí nú mì ɖɔ ye lín dó mì ɖɔhun. Un sɛkpɔ Jehovah tawun dìn bo mɔ ɖɔ gbɛ̀ yɔyɔ̌ ɔ na wá zaanɖé dìn.” (Mɛ. 2:25) È na bo sɔ́ azɔ̌ ɖebǔ d’así nú mǐ dìn hǔn, mi bo nú mǐ ni ɖò yiyi xá Jehovah wɛ. É na jó mǐ dó gbeɖé ǎ, loɔ, é na d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖó awǎjijɛ ɖò nǔ e wu mǐ kpé bo ɖò wiwa n’i wɛ é mɛ, é na bo nyí ɖò fí ɖebǔ ɔ nɛ.—Eza. 41:13.\nEtɛ ka sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá huzuhuzu e kúnkplá azɔ̌ yɔyɔ̌ e è sɔ́ d’así nú mǐ lɛ é é?\nNɛ̌ mǐ ka sixu d’alɔ mɛ ɖevo e è sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ d’así na lɛ é gbɔn?\nNɛ̌ mǐ ka sixu kpó ɖò nukɔn yì wɛ, bo ɖò Jehovah sɛn wɛ gbɔn?\n^ akpá. 5 Hweɖelɛnu ɔ, é sixu byɔ ɖɔ nɔví e ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ lɛ é ni jó sinsɛnzɔ́ yetɔn dó, alǒ è sixu sɔ́ azɔ̌ yɔyɔ̌ ɖé d’así nú ye. Xóta elɔ na ɖɔ xó dó wuvɛ̌ e nɔ kpannukɔn ye lɛ é, kpo nǔ e sixu d’alɔ ye bɔ ye na huzu sɔgbe xá azɔ̌ yɔyɔ̌ yetɔn b’ɛ na kpa ye lɛ é kpo jí. É na lɛ́ kɛnu dó nǔ e mɛ ɖevo lɛ sixu wà bo na dó wusyɛn lanmɛ nú ye lobo lɛ́ nɔ gudo nú ye lɛ é, gɔ́ nú nǔgbododó e sixu d’alɔ mǐ bǐ bɔ mǐ na ɖí xwi xá huzuhuzu lɛ é wu.\n^ akpá. 4 Mɔ̌ ɖokpo ɔ, enyi nɔví agbanɖotananɔ lɛ ɖó xwè e ye na ɖó é ɔ, ye mɛ gegě ɖó na jó azɔ̌ yetɔn dó nú nɔví sunnu winnyawinnya lɛ. Kpɔ́n xóta “Klisanwun Mɛxomɔ lɛ Emi, Gbejininɔ Mitɔn Xɔ Akwɛ nú Jehovah” ɖò Atɔxwɛ septembre 2018 tɔn mɛ, kpo “Ninɔmɛ lɛ Na Bo Ðò Huzuhuzu Wɛ Hǔn, Kpò Ðò Fífá Ayi Mɛ Tɔn Ðó Wɛ” kpo ɖò Atɔxwɛ octobre 2018 tɔn mɛ.\n^ akpá. 12 Mɛxo agun tɔn ɖěɖee ɖò agun e mɛ ye gosin lɛ é ɖó na yawǔ wlan wema-sɛ́dó-mɛ mɛdogesí tɔn sɛ́dó agun yetɔn yɔyɔ̌ ɔ, enɛ ɔ, ye na lɛ́ yawǔ jɛ gbexosin-alijitɔ́, mɛxo agun tɔn alǒ devízɔ́watɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn sín azɔ̌ yetɔn wà jí.\n^ akpá. 13 Kpɔ́n xóta ɖebɔdoɖewu “Alɔgɔ́ Ná Mɛxe Cíɔ Kú Dó Lɛ” ɖò Fọ́n! 3gɔ́ 2018 mɛ.\n^ akpá. 57 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Asú kpo asì kpo ɖé ɖó na jó mɛsɛ́dózɔ́ e wà wɛ ye ɖè ɖò tò ɖevo mɛ é dó, bo ɖò éɖabɔ dó nú agun yetɔn wɛ kpo avǐ kpo.\n^ akpá. 59 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Ye lɛkɔ wá jɔtɛn yetɔn bo ɖò ɖɛ vívɛ́ xò sɛ́dó Jehovah wɛ, bo na dó ɖí xwi xá wuvɛ̌ e mɔ wɛ ye ɖè lɛ é.\n^ akpá. 61 ÐIÐE LƐ SÍN TINMƐ: Kpo alɔdó Jehovah tɔn kpo ɔ, asú kpo asì kpo ɔ lɛ́ bɛ́ sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn. Ye nɔ zán gbè ɖevo e ye kplɔ́n hwenu e ye ɖò mɛsɛ́dózɔ́ wà wɛ é dó jla wɛnɖagbe ɔ toɖevomɛnu e ɖò fí e agun yetɔn nɔ ɖekúnnu ɖè dìn lɛ é é.\n“Awakanmɛ . . . Nɔ Kú Mǐ Ǎ”\nWanyiyi Mitɔn Ni Ðò Jijɛji Wɛ\n“Mɛ E Ðò Tó Ðó We Wɛ lɛ” É Na Gán\nJaan Baptɛmublonúmɛtɔ́ Ɔ: Kpɔ́ndéwú E Sixu D’alɔ Mǐ Bɔ Mǐ Na Nɔ J’awǎ É Ðé\nText Alɔ e jí è sixu yí nǔ e ɖò wema jí lɛ é ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Août 2019\nNǔxixo Alɔ e jí è sixu yí xóyidókanji lɛ ɖó lɛ é ATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Août 2019\nATƆXWƐ: NǓKPLƆNKPLƆN TƆN Août 2019


“Ma Ði Xɛsi Ó, Un Na Gɔ́ Alɔ nú We”: Ezayíi 41:13 | Nùkplɔnkplɔn\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arménie-Gbè Aymara Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Azerbaïjan-Gbè (Cyrillique) Bassa (Cameroun) Bengali Bikol Boulou Bulgarie-Gbè Catalogne-Gbè Cebuano Chichewa Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Corée-Gbè Croatie-Gbè Danemark-Gbè Dangme Eblegbe Efik Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Guarani Gujarati Gungbe Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrie-Gbè Ibo Iloko Indonésie-Gbè Islande-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kiribati-Gbè Kirundi Kurde Kurmanji (Caucase) Kurde Kurmanji (Cyrillique) Kwangali Kwanyama Lettonie-Gbè Lituanie-Gbè Luganda Lunda Luo Luvale Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Mambwé-Lungu Marathi Maya Mixe Mongolie-Gbè Myanmar-Gbè Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ndonga Népali Nigerian Pidgin Norvège-Gbè Nzema Okpe Oromo-Gbè Ossétie-Gbè Otètèla Ourdou Ouzbékistan-Gbè Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Penjabi Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Quechua (Bolivie Tɔn) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Samoa-Gbè Sango Sepedi Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Sranan tongo Suède-Gbè Swahili-Gbè Swati Tagalog Tajikistan-Gbè Tamoul Tatar Tchèque-Gbè Tchouvachie-Gbè Tetun Dili Télougou Thaï Tigrinya Tiv Tok Pisin Tokunɔgbe Afrique du Sud Tɔn Tokunɔgbe Angola Tɔn Tokunɔgbe Australie Tɔn Tswana Turkménistan-Gbè Turquie-Gbè Tuvalu-Gbè Twi Tzotzil Ukraine-Gbè Vegbe Venda Vietnam-Gbè Waray-Waray Wolaitsa Xhosa Zapotec-Gbè (Isthme Tɔn) Zoulou Île Salomon-Gbè\nMǏ NI ɖɔ ɖɔ a ɖò yiyi wɛ ɖò ali jí ɖò zǎn xóxó mɛ. Ajijimɛ kpowun ɔ, a ɖ’ayi wu ɖɔ mɛɖé ɖò xwixwedó we wɛ. Enyi a nɔte ɔ, afɔgbe e sè wɛ à ɖè ɖò gudo towe é lɔmɔ̌ nɔ nɔte. Enyi a yá afɔ ɔ, mɛ ɔ lɔmɔ̌ nɔ wà mɔ̌. A bɛ́ wezun; bo byɔ xɔ́ntɔn towe e ma lín dó finɛ ǎ é ɖé sín xwégbe. Hwenu e xɔ́ntɔn towe ɔ hun hɔn ɔ bo yí we dó xwé tɔn gbè é ɔ, agbɔ̌n towe jɛ dò.\nNǔ enɛ sixu ko nɔ ma jɛ dó jǐ towe kpɔ́n vlafo, amɔ̌, adohu adohu gbɛmɛ tɔn lɛ sixu nɔ nyí linkpɔ́n nú we. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, a ka ɖò za li xá gǎnmaɖó e jí a ba na ɖu ɖè é ɖé, cobo ka nɔ fɔ́n bo nɔ ɖò afɔ ɖokpo ɔ klɛ́n wɛ tɛgbɛ wɛ wɛ à? Azɔ̌ ko gblé dó we sín hwenu línlín lɛ ɖíe, bɔ a ka ko tɛnkpɔn bo na mɔ ɖokpo b’ɛ glo wɛ à? Kpikpò kpo lanmɛ ma ɖò ganji sín tagba e ɖò te kpɔ́n we lɛ é kpo ka nɔ hu ado nú we wɛ à? Alǒ nǔ ɖevo sésé wɛ ɖò linkpɔ́n nyí nú we wɛ à?\nTagba ɖebǔ wɛ é na bo nyí ɔ, enyi mɛɖé sixu ɖɔ xá we lobo d’alɔ we hwenu e a ɖó hudo tɔn dó é ɔ, é na víví nú we à cé? A ka ɖó xɔ́ntɔn mɔhun à? Ganji! Jehovah wɛ nyí xɔ́ntɔn mɔhun nú we, lee é nyí nú tɔ́gbó Ablaxamu bɔ mǐ mɔ ɖò Ezayíi 41:8-13 mɛ gbɔn é ɖɔhun. Ðò wemafɔ 10 kpo 13 kpo mɛ ɔ, Jehovah ɖɔ nú mɛsɛntɔ́ tɔn ɖɔ: “Ma ɖi xɛsi ó, ɖó un ɖò kpɔ́ xá we. Ma ɖò nukún dó gbɛmɛ kpɔ́n wɛ ó, ɖó nyì wɛ nyí Mawu towe. Un na na akɔnkpinkpan we; un na gɔ́ alɔ nú we; un ɖò xɛ nya ɖò jǐ we wɛ kpodo aɖisi lɔ ce, ɖuɖeji lɔ ɔ kpo. Ðó nyɛ Mawu Mavɔmavɔ ɔ, nyì wɛ nyí Mawu towe. Un hɛn alɔ towe [ɖisi ɔ, NWT] bo ɖò ɖiɖɔ nú we wɛ ɖɔ: ‘Ma ɖi xɛsi ó, un na gɔ́ alɔ nú we.’”\n“UN ÐÒ XƐ NYA ÐÒ JǏ WE WƐ”\nXógbe enɛ lɛ na ganjɛwu we à cé? Sɔ́ hwiɖée dó ninɔmɛ e xó ɖɔ wɛ Jehovah ɖè nú mǐ é mɛ kpɔ́n. Ðò fí ɔ, zɔnlin zin wɛ a ɖè alɔ ɖò alɔ mɛ xá Jehovah ǎ, enyi linlin mɔhun na bo tlɛ nyɔ́ ɔ nɛ. Enyi zɔnlin zin wɛ a ɖè alɔ ɖò alɔ mɛ xá Jehovah ɔ, amyɔ lɔ towe wɛ ɖisi lɔ tɔn na hɛn. Amɔ̌, Jehovah dlɛn “aɖisi lɔ [tɔn], ɖuɖeji lɔ ɔ” bo hɛn “alɔ towe ɖisi ɔ,” cí nǔ ɖɔ é jló na dɔn we tɔ́n sín ninɔmɛ vɛwǔ gbɛmɛ tɔn ɖé mɛ wɛ ɖɔhun. Ee é ɖò mɔ̌ wà wɛ é ɔ, é dó xógbe elɔ lɛ dó na ganjɛwu we ɖɔ: “Ma ɖi xɛsi ó, un na gɔ́ alɔ nú we.”\nA ka nɔ kpɔ́n Jehovah dó mɔ Tɔ́ kpo Xɔ́ntɔn wanyiyinɔ e na gɔ́ alɔ nú we hwenu e a na ɖò wuvɛ̌ mɛ é ɖé kpo à? É nɔ keya nú we, ganjininɔ towe nɔ ɖu ayi mɛ n’i, bɔ é kudeji bo na d’alɔ we. Hwenu e a na ɖò wuvɛ̌ lɛ mɛ é ɔ, Jehovah jló ɖɔ ayi towe ni j’ayǐ, ɖó é yí wǎn nú we ɖesu. Ðò “adǎngbomɛ hwenu ɔ, è nɔ ba ɛ kpò gbeɖé ɖò gudo ǎ.”—Ðɛh. 46:2.\nHWƐ DIDÓ MƐÐÉE ÐÓ NǓ E È WÀ NYÌ DÒ WÁ YÌ LƐ É WU\nMɛɖé lɛ nɔ dóhwɛ yeɖée ɖó walɔ xóxó yetɔn lɛ wu bo nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ Mawu ka sɔ́ hwɛ kɛ emi dóó à jí. Enyi mɔ̌ wɛ nǔ cí nú hwi lɔ hǔn, lin tamɛ kpɔ́n dó nya gbejinɔtɔ́ Jɔbu e yí gbè nú “hwɛ e [é] hu sín vǔ é” jí é. (Jɔb. 13:26) Nǔ cí mɔ̌ nú Ðɛhan wlantɔ́ Davidi lɔ b’ɛ savo nú Jehovah ɖɔ: “Ma flín hwɛ e un ko hu ɖò winnyawinnya mɛ lɛ ó, ma flín gǔ e un fɔ́n lɛ ó.” (Ðɛh. 25:7) Mǐ bǐ wɛ “hu hwɛ bɔ susu e Mawu nɔ na mɛ ɔ, [mǐ] ɖó ɖě ɖ’emɛ ǎ.”—Hlɔ. 3:23.\nWɛn e ɖò Ezayíi wemata 41gɔ́ ɔ mɛ é ɔ, togun Mawu tɔn hwexónu tɔn wɛ è dó jɛ nukɔn. Ye hu hwɛ sɔmɔ̌ bɔ Jehovah gbɔ bo ɖó hwɛ nú ye, bo bló bɔ è kplá ye yì kannumɔgbenu ɖò Babilɔnu. (Eza. 39:6, 7) É ɖò mɔ̌ có, Mawu lin nǔ kpɔ́n dó hwenu e é na hwlɛn ye mɛ e na lɛkɔ sín hwɛ yetɔn lɛ gudo lobo na lɛkɔ wá gɔ̌n tɔn lɛ é jí! (Eza. 41:8, 9; 49:8) Jehovah nɔ ɖè xomɛnyínyɔ́ ɖaxó mɔhunkɔtɔn xlɛ́ mɛ ɖěɖee jló na ɖu fɛ́nú tɔn sín vivǐ lɛ é ɖò égbé.—Ðɛh. 51:3.\nLin tamɛ kpɔ́n dó kpɔ́ndéwú Takuya, * ee ko tɛnkpɔn bá ɖu ɖò fɔtóo nùblibliwiwa tɔn lɛ kpinkpɔn kpo mɛ̌ sísɔ́ dó d’ayihun kpo jí é wu. Azɔn mɔkpan wɛ é klɛ́n afɔ. Nɛ̌ nǔ ka cí n’i? “Un nɔ mɔ ɖɔ nùvɔnɔ ɖé kpowun wɛ nú mì, amɔ̌, enyi un xoɖɛ bo byɔ hwɛsɔkɛ Jehovah ɔ, é nɔ fɔ́n mì site sín kɔ́mɛ.” Nɛ̌ Jehovah ka nɔ bló mɔ̌ gbɔn? Mɛxo agun e mɛ Takuya ɖè é tɔn lɛ byɔ ɛ ɖɔ hweɖebǔnu e é na klɛ́n afɔ ɔ é ɔ, é ni nɔ ɖɔ nú emi. É yí gbè ɖɔ: “É nɔ bɔwǔ bonu ma ɖɔ nú ye ǎ, amɔ̌, hweɖebǔnu e un wà mɔ̌ é ɔ, un nɔ mɔ hlɔnhlɔn.” É wá yá é ɔ, mɛxo agun tɔn lɛ bló tuto bɔ nukúnkpénuwutɔ́ lɛdo tɔn yì ba Takuya kpɔ́n. Nukúnkpénuwutɔ́ ɔ ɖɔ n’i ɖɔ: “Yayǎ wɛ un wá gɔ̌n towe ǎ. Mɛxo agun tɔn lɛ jló ɖɔ nyì ni wá wutu wɛ. Ye jló ɖɔ hwi ni ɖu mɛbakpɔ́n lɛngbɔnyitɔ́ tɔn elɔ sín vivǐ.” Takuya flín ɖɔ: “Nyì wɛ ɖò hwɛ hu wɛ có, Jehovah ka gɔ́ alɔ nú mì, gbɔn mɛxo agun tɔn lɛ gblamɛ.” Takuya yì nukɔn kaka bo huzu gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn, bɔ dìn ɔ, é ɖò sinsɛnzɔ́ wà wɛ ɖò alaxɔ ɖé mɛ. Lee é nyí gbɔn nú nɔví enɛ é ɔ, mɔ̌ wɛ Mawu na fɔ́n hwi lɔ site sín kɔ́mɛ é nɛ.\nADOHUHU DÓ ÐUÐU KPO NUNU KPO JÍ\nAzɔ̌mamɔ nɔ ɖó adohu adohu nú mɛ gègě. Azɔ̌ gblé dó mɛɖé lɛ bɔ é vɛwǔ nú ye bonu ye na mɔ azɔ̌ ɖevo. Enyi gǎn ɖě gbɛ́ ɖɔ emi kún na yí we dó azɔ̌ mɛ ó ɔ ɖě ɔ lɔ nɔ gbɛ́ ɔ, kpɔ́n lee nǔ na cí nú we é. Ðò ninɔmɛ mɔhun lɛ mɛ ɔ, mɛɖé lɛ nɔ mɔ ɖɔ wi e ɖò ta emitɔn é ko kɔ́n. Nɛ̌ Jehovah ka sixu d’alɔ we gbɔn? É sixu nɔ ma mɔ azɔ̌ e jɛxa we é nú we tlolo, amɔ̌, é sixu d’alɔ we bɔ a na flín nǔ e Axɔsu Davidi ɖɔ é: “Un ko nɔ dɔnkpɛ mɛ kpɔ́n cobo wá kpò dìn; un ka mɔ Mawu jó hwɛjijɔnɔ lɛ dó kpɔ́n ǎ, un ka mɔ vǐ yetɔn lɛ ɖě byɔ nǔ ɖu kpɔ́n ǎ.” (Ðɛh. 37:25) Nugbǒ ɔ, a xɔ akwɛ ɖò Jehovah nukúnmɛ, bɔ kpo “aɖisi lɔ [tɔn], ɖuɖeji lɔ ɔ” kpo ɔ, é na d’alɔ we bɔ a na mɔ nǔ e sín hudo a ɖó bo na kpó ɖò sinsɛn ɛ wɛ é.\nEnyi azɔ̌ gblé dó we ɔ, nɛ̌ Jehovah ka sixu d’alɔ we gbɔn?\nSara e nɔ nɔ Colombie é mɔ mɛhwlɛngantɔ́ lɔ Jehovah tɔn. È nɔ sú i akwɛ tawun ɖò azɔ̌ e é nɔ wà é mɛ, amɔ̌, azɔ̌ ɔ nɔ na ɛ táan ɖebǔ ǎ. Loɔ, é ka jló na w’azɔ̌ nú Jehovah d’eji; enɛ wu ɔ, é jó azɔ̌ enɛ dó lobo huzu gbexosin-alijitɔ́. É ɖò mɔ̌ có, é yawu mɔ azɔ̌ hwenu klewun tɔn e sín hudo é ɖó é ǎ. É hun klɛmu (crème glacée) sà tɛn ɖé, amɔ̌, kpɛɖé kpɛɖé ɔ, akwɛ ɔ vɔ bɔ é gbɔ bo sú hɔn. “Xwè atɔn kwíɖíkwíɖí wá yì, amɔ̌, Jehovah bló bɔ un kpéwú bo dɛ,” wɛ Sara ɖɔ. É kplɔ́n vogbingbɔn e ɖò mɛjɔmɛ gbɛ̀ zinzan kpo dandannú lɛ ɖiɖó kpo tɛntin é, bo lɛ kplɔ́n adohu adohu jí ma nɔ dó sɔgudo wu. (Mat. 6:33, 34) Gudo mɛ ɔ, gǎn tɔn xóxó ɔ ylɔ ɛ lobo xwlé è azɔ̌ e é ko nɔ wà ɖ’ayǐ é. É yí gbè ɖɔ enyi è ɖè azɔ̌ ɔ kpò bo na emi hwenu bonu emi na sixu wà sinsɛnzɔ́ emitɔn ɔ jɛn emi na sixu wà azɔ̌ ɔ. Sara sɔ́ nɔ ɖu akwɛ lee é ko nɔ ɖu gbɔn ɖ’ayǐ é ǎ, amɔ̌, é ka kpéwú bo kpó ɖò gbexosin-alijitɔ́ nyí wɛ. É wá ɖɔ ɖɔ: “Un mɔ wanyiyi lɔ Jehovah tɔn.”\nADOHU ADOHU KPIKPÒ HWENU TƆN LƐ\nNǔ taji ɖevo e nɔ hu ado nú mɛ é wɛ nyí kpikpò. Mɛ gègě nɔ byɔ gbɔjɛ yetɔn ɖaxó ɔ mɛ bo nɔ kanbyɔ yeɖée ɖɔ emi ka na ɖó akwɛ e na zɔ́n bɔ emi na vo bo zán gbɛ̀ kpɛ e kpò nú emi é à jí. Ado nɔ lɛ́vɔ hu ye dó lanmɛ na nɔ ganji sín tagba e nɔ wá xwetɔ́n ɖò kpikpò hwenu lɛ é wu. Davidi wɛ na ko savo elɔ nú Jehovah ɖɔ: “Un jɛ kpikpoxɔmɛ hǔn, ma ɖè alɔ sín kàn ce mɛ ó. Hwenu e hlɔnhlɔn na vɔ ɖò wǔ ce ɔ, ma jó mì dó ó.”—Ðɛh. 71:9, 18.\nNɛ̌ mɛsɛntɔ́ Jehovah tɔn lɛ ka sixu nɔ ayijayǐ mɛ ɖò kpikpò hwenu gbɔn lo? Ye ɖó na kpó ɖò nùɖiɖi ɖó nú Mawu wɛ, bo ɖeji ɖɔ é na na emi nǔ e sín hudo emi ɖó lɛ é. Nugbǒ wɛ ɖɔ enyi ye ko zán mɛjɔmɛ gbɛ̀ nú xwè mɔkpan ɖ’ayǐ ɔ, é na byɔ ɖɔ ye ni hɛn gbɛzán yetɔn bɔkun, bɔ nǔ kpɛ e ye na ɖó ɖò agbaza linu é ɖó na kpé ye. Ye sixu mɔ ɖɔ “mǎ nùsúnnú” ɖuɖu nyɔ́ hú “nyibu lan e dó jǒ é” ɖuɖu, bo tlɛ lɛ́ nyɔ́ nú lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe ɖiɖó! (Nùx. 15:17, NWT) Enyi xomɛ Jehovah tɔn hinhɛn hun jí wɛ ayi towe ɖè ɔ, é na kɔn nyɔna dó jǐ towe ɖò kpikpò hwenu lɔmɔ̌.\nJosé kpo Rose kpo gɔ́ nú Tony kpo Wendy kpo\nKpɔ́n kpɔ́ndéwú José kpo Rose kpo e ko sɛ̀n Jehovah ɖò sinsɛnzɔ́ hwebǐnu tɔn mɛ nú xwè 65 jɛji é tɔn. Nú xwè mɔkpan ɔ, ye kpé nukún dó Rose sín tɔ́ wu, ɖó mɛɖé ɖó na nɔ nɔ gɔ̌n tɔn zǎn kéze. Gɔ́ na ɔ, José ɖó na syɛnlǐn ɖò azɔ̌ e è wà n’i ɖó kansɛ́ɛzɔn wu é kpo amasin syɛnsyɛn lɛ zinzan kpo nu. Jehovah ka dlɛn alɔ tɔn ɖisi ɔ dó asú kpo asì kpo gbejinɔtɔ́ enɛ lɛ à? Ganji, amɔ̌, gbɔn nɛ̌ é? Gbɔn Tony kpo Wendy kpo e nyí asú kpo asì kpo ɖé ɖò agun yetɔn mɛ, bo sɔ́ xɔ ɖé ɖó te nú ye é gblamɛ. Tony kpo Wendy kpo jló na yí gbexosin-alijitɔ́ hwebǐnu tɔn lɛ dó xɔ ɔ mɛ vɔ̌nu. Xwè mɔkpan jɛ nukɔn, ɖò hwenu e Tony ɖò wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn é ɔ, é nɔ mɔ José kpo Rose kpo gbɔn flɛtɛli nu bɔ ye nɔ yì kúnnuɖegbe hwɛhwɛ. É yí wǎn nú ye ɖó kanɖodonǔwu yetɔn wu, bɔ enɛ byɔ lanmɛ n’i tawun. Ðó Tony kpo Wendy kpo mɔ bɔ asú kpo asì kpo mɛxomɔ enɛ lɛ zán gbɛ̀ yetɔn bǐ nú Jehovah wutu ɔ, ye yí ye dó xwégbe. Ðò xwè 15 e wá yì lɛ é mɛ ɔ, ye d’alɔ José kpo Rose kpo e na ɖò xwè 85 mɔ̌ ɖó wɛ dìn é. Mɛxomɔ enɛ lɛ nɔ kpɔ́n alɔ e asú kpo asì kpo winnyawinnya enɛ nɔ dó ye é dó mɔ nùnina ɖé sín Jehovah gɔ́n.\nMawu ɖò “ɖisi lɔ [tɔn], ɖuɖeji lɔ ɔ” dlɛn dó hwi lɔmɔ̌ wɛ. A ka na yí gbè bo zunfan alɔ mɛ e d’akpá nú we ɖɔ: “Ma ɖi xɛsi ó, un na gɔ́ alɔ nú we” é tɔn à?\n^ akpá. 11 È ɖyɔ nyikɔ ɖé lɛ.


Azɔ̌wiwa ɖò kplé jí\nGbɛ̌ta kúnnuɖegbe tɔn\nNukúnkpikpe dó Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn wu\nBiblu ɖɔ xó dó kplékplé sunnu Klisanwun lɛ tɔn wè wu, bɔ ye nɔ kpé nukún dó azɔ̌ lɛ wu ɖò agun ɔ mɛ. Kúnnuɖetɔ́ Jehovah tɔn lɛ nɔ ylɔ ye ɖɔ “nukúnkpénuwutɔ́ lɛ” kpo “devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ” kpo. (Filipunu lɛ 1:1, nwt) È nɔ yawǔ mɔ nɔví sunnu mɔhunkɔtɔn nabi ɖé bɔ ye nɔ wà sinsɛnzɔ́ ɖò agun ɖokpo ɖokpo mɛ. Azɔ̌ tɛ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ ka nɔ wà nú lè mǐtɔn?\nYe nɔ d’alɔ kplékplé mɛxo lɛ tɔn. Devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ na bo nyí dɔnkpɛvu alǒ mɛxomɔ ɔ, ye nɔ nyí sunnu e gbigbɔ sín nǔ lɛ nɔ mya nukún na é, mɛ e wu è sixu ɖeji dó lɛ é, bo nɔ wà azɔ̌ kpo sɔxwixwe kpo. Ye nɔ kpé nukún dó azɔ̌ kpaà e ɖò taji bo nɔ zɔ́n bɔ agun ɔ nɔ ɖò tito jí lɛ é wu. Enɛ nɔ zɔ́n bɔ mɛxo lɛ nɔ sɔ́ ayi ɖó azɔ̌ mɛkplɔnkplɔn kpo lɛngbɔ̌ nyínyí tɔn kpo jí.\nYe nɔ wà sinsɛnzɔ́ ɖagbe vovo. È ɖè azɔ̌ tɛnmɛnamɛtɔ́ tɔn nú devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn ɖé lɛ, bɔ ye nɔ dó doo nú mɛ e wá kplé lɛ é bǐ. Devizɔwatɔ́ ɖevo lɛ nɔ kpé nukún dó mɔ gbezeyiaga tɔn, wema lɛ mímá, akwɛzinzan agun tɔn kpo fí e è na ɖɔ Mawuxó ɖè lɛ é ɖíɖé nú hagbɛ̌ agun ɔ tɔn lɛ kpo wu. Ye nɔ lɛ́ d’alɔ ɖò nukúnkpikpe dó Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn wu mɛ. Mɛxo agun tɔn lɛ sixu byɔ ɖɔ ye ni d’alɔ mɛxomɔ lɛ. Jlǒ ɖagbe e devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ nɔ sɔ́ dó wà azɔ̌ ɖebǔ e è sɔ́ d’así nú ye é nɔ zɔ́n bɔ mɛ bǐ nɔ ɖó sísí nú ye.—1 Timɔtée 3:13.\nYe nɔ zé xlɛ̌ ɖagbe ɖ’ayǐ. È nɔ ɖè devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ ɖó jijɔ ɖagbe Klisanwun tɔn yetɔn lɛ wu. Hwenu e ye ɖò azɔ̌ e è ɖè nú ye ɖò kplé lɛ jí é wà wɛ é ɔ, ye nɔ hɛn nùɖiɖi mǐtɔn lidǒ. Kpɔ́ndéwú ɖagbe yetɔn ɖò azɔ̌ Mawuxóɖiɖɔ tɔn ɔ mɛ nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ ɖókan dó azɔ̌ enɛ ɔ wu. Awǎjijɛ kpo kpɔ́ninɔ kpo nɔ tíìn, ɖó ye nɔ wà nǔ ɖó kpɔ́ ganji xá kplékplé mɛxo lɛ tɔn. (Efɛzinu lɛ 4:16) Hwenu ɖò yiyi wɛ ɔ, ye lɔmɔ̌ sixu wá nyí mɛxo agun tɔn.\nSunnu alɔkpa tɛ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn lɛ ka nyí?\nNɛ̌ devizɔwatɔ́ lɛ ka nɔ d’alɔ bɔ nǔ lɛ nɔ yì lyɛ̌ngbelyɛ̌ngbe ɖò agun ɔ mɛ gbɔn?\nHweɖebǔnu e a na yì Kpléxɔ Axɔsuɖuto ɔ tɔn mɛ é ɔ, nɔ zán hwenu klewun ɖé dó ɖɔ xó xá mɛxo agun tɔn alǒ devizɔwatɔ́ sinsɛnzɔ́wiwa tɔn ɖokpo kaka jɛ hwenu e a na tuùn ye bǐ kpodo xwédo yetɔn lɛ kpo dó é.


Etɛwu Un ka Ðó Na Nɔ Byɔ Hwɛsɔ́kɛ? | Nǔ E Mɛ Winnyawinnya lɛ Nɔ Kanbyɔ lɛ É\nGBÈ E MƐ A SIXU XÀ DÓ É Afrikaans Albanie-Gbè Amharique-Gbè Arabe-Gbè Arabe-Gbè (Liban Tɔn) Arménie-Gbè Ayɔgbe Azerbaïjan-Gbè Belize Kriol Bichlamar Catalogne-Gbè Cebuano Chine-Gbè (Cantonais) Chine-Gbè (Dòdó Ɔ) Chine-Gbè (Ee Bɔkun É) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi Tɔn) Chitumbuka Corée-Gbè Créole Haïti Tɔn Créole Seychelles Tɔn Croatie-Gbè Danemark-Gbè Eblegbe Espagne-Gbè Estonie-Gbè Fidji-Gbè Finlande-Gbè Flansegbe Fɔngbe Ga Galles-Gbè Géorgie-Gbè Glɛkigbe Glɛnsigbe Gungbe Haoussa Hiligaynon Hongrie-Gbè Iban Iloko Indonésie-Gbè Isoko Italie-Gbè Janmagbe Japon-Gbè Javan-Gbè Kannada Kazakh Kazakh (Arabe) Kikuyu Kinyarwanda Kirghistan-Gbè Kwanyama Lingala Lituanie-Gbè Luo Macédoine-Gbè Madagascar-Gbè Malay Malayalam Myanmar-Gbè Norvège-Gbè Oromo-Gbè Ouzbékistan-Gbè Ouzbékistan-Gbè (Romain) Pangasinan Papiamento (Curaçao Tɔn) Pays-Bas-Gbè Persan Pologne-Gbè Portugal-Gbè Portugal-Gbè (Portugal) Roumanie-Gbè Russie-Gbè Sango Serbie-Gbè Serbie-Gbè (Romain) Shona Sinhala Slovaquie-Gbè Slovénie-Gbè Suède-Gbè Sunda Swahili-Gbè Tagalog Tatar Tchèque-Gbè Tetun Dili Thaï Tigrinya Tokunɔgbe Amelika Tɔn Tokunɔgbe Brésil Tɔn Tokunɔgbe Russie Tɔn Tswana Turquie-Gbè Twi Ukraine-Gbè Valencian Vietnam-Gbè Îles Féroé-Gbè\nEtɛ a ka na wà ɖò ninɔmɛ elɔ lɛ mɛ?\nMɛ̌si towe gbɛ́ nǔ nú we ɖò klási ɖó a wà nǔɖe nyi dò wutu.\nEnyi a na bo tlɛ lin ɖɔ mɛ̌si towe w’adǎn dó jǐ we zɛ xwé wu ɔ, a ka ɖó na byɔ ɛ hwɛsɔ́kɛ à?\nXɔ́ntɔn towe ɖé mɔ ɖɔ a ɖɔ slamɛ emi wu.\nEnyi a na bo tlɛ lin ɖɔ nǔ e a ɖɔ é sɔgbe ɔ, a ka ɖó na byɔ hwɛsɔ́kɛ xɔ́ntɔn towe à?\nA sin xomɛ dó tɔ́ towe, bo kán gbè n’i.\nEnyi a na bo tlɛ lin ɖɔ tɔ́ towe wɛ dó xomɛsin nú we ɔ, a ka ɖó na byɔ ɛ hwɛsɔ́kɛ à?\nXósin nǔkanbyɔ atɔn enɛ lɛ bǐ tɔn wɛ nyí ɛɛn. Amɔ̌, enyi a na bo tlɛ lin ɖɔ emi kún kú hwɛ ó ɔ, etɛwu a ka ɖó na ɖɔ “ma sin xomɛ ó”?\nEtɛwu è ka ɖó na byɔ hwɛsɔ́kɛ?\nLee è na byɔ hwɛsɔ́kɛ gbɔn é\nHwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ nɔ xlɛ́ ɖɔ è zin. Enyi a nɔ yí gbè nú nǔ e xó e a ɖɔ é, alǒ nǔ e a wà é jì é ɔ, a nɔ xlɛ́ gbɔn mɔ̌ mɛ ɖɔ a ɖò nǔ sɔ́ nú jijɔ taji e sín hudo a na ɖó hwenu e a na nyí mɛxo é lɛ é wɛ.\n“Mɛɖéesɔ́hwe kpo suúluɖiɖó kpo sixu d’alɔ mǐ bɔ mǐ na byɔ hwɛsɔ́kɛ, bo lɛ́ ɖótó nǔ e mɛɖé jló na ɖɔ nú mǐ é.”—Rachel.\nHwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ na zɔ́n bɔ a na nɔ fífá mɛ xá mɛ ɖevo lɛ. Mɛ ɖěɖee nɔ ɖɔ “ma sin xomɛ ó” lɛ é nɔ xlɛ́ ɖɔ fífá mɛ ninɔ xá mɛ ɖevo lɛ nɔ ɖu ayi mɛ nú ye hugǎn xlɛ́xlɛ́ ɖɔ hwɛ yetɔn wɛ jɔ bɔ mɛ ɖevo lɛ kú hwɛ.\n“Enyi a na bo tlɛ mɔ ɖɔ emi kún kú hwɛ ó ɔ, fífá mɛ ninɔ xá mɛ ɖevo lɛ wɛ ɖó na ɖò taji. ‘Ma sin xomɛ ó’ ɖiɖɔ ɖò akwɛ ɖé jí ǎ, amɔ̌, é sixu zɔ́n bɔ xɔ́ntɔn xɔ́ntɔn lɛ lɛ́ jɛ kpɔ́.”—Miriam.\nHwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ na d’alɔ we bɔ a na nɔ vo ɖò hwiɖée mɛ hugǎn. Enyi nǔ e è ɖɔ nyi dò alǒ wà nyi dò nú mɛɖé é wá vɛ́ nú mɛ ɔ, é nɔ cí agban kpinkpɛn ɖé ɖɔhun ɖò kɔ jí nú mɛ. Amɔ̌, enyi è byɔ hwɛsɔ́kɛ ɔ, agban enɛ nɔ gosin kɔ jí nú mɛ. *\n“É nɔ jɛ hweɖelɛnu bɔ un nɔ w’adǎn dó nɔ ce alǒ tɔ́ ce jí. É nɔ vɛ́ nú mì, amɔ̌, hwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ nɔ vɛwǔ nú mì tawun. Nú un ka wá wà mɔ̌ ɔ, un nɔ vo ɖò nyiɖée mɛ hugǎn ɖó é nɔ zɔ́n bɔ fífá nɔ lɛ́ wá xwédo ɔ mɛ.”—Nia.\nNǔ e a ɖɔ nyi dò alǒ wà nyi dò nú mɛɖé b’ɛ wá vɛ́ nú we é cí agban kpinkpɛn ɖé ɖɔhun; a ka byɔ hwɛsɔ́kɛ ɔ, agban enɛ na gosin kɔ jí nú we\nHwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ ka nɔ byɔ gǎndidó à? Ganji! Dena e nyí ɖyɔvǐ ɖé, bo ko byɔ hwɛsɔ́kɛ nɔ tɔn azɔn mɔkpan, ɖó é kán gbè n’i wutu é yí gbè ɖɔ: “‘Ma sin xomɛ ó’ ɖiɖɔ nɔ bɔwǔ ɖebǔ ǎ. É nɔ cí ɖɔ nǔɖe cí gbego ce jí, bɔ xó ɖě kún sɔ́ sixu zɛ hwɛ ó ɖɔhun.”\nEnyi é nyɔ́ bló hǔn, hwiɖesu ni yì byɔ hwɛsɔ́kɛ. Hwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ mɛɖé cɔɔ lě nɔ zɔ́n bɔ mɛ ɔ nɔ mɔ lě dò nǔ vɛ́ nú mɛ sɔ́ é. Amɔ̌, enyi nǔ wɛ a wlan sɛ́dó mɛ ɔ dó byɔ hwɛsɔ́kɛ ɔ, é sixu gɔ́n xó towe ɖi. Enyi a na bo tlɛ gɔ́ ɖiɖe mɛ e blawǔ é tɔn ɖé na ɔ, é sixu cí ɖɔ nǔ vlɛ́ wɛ a ɖè bo kún ɖò nǔgbo ɖɔ wɛ ó ɖɔhun.\nWěɖexámɛ: Enyi a ma sixu yì byɔ hwɛsɔ́kɛ mɛ ɔ ǎ hǔn, a sixu ylɔ́ ɛ ɖò alokan jí alǒ, sɛ́ káti ɖé d’è. Wlɛnwín ɖebǔ wɛ a zǎn hǔn, blǒ bonu xó towe lɛ ni jɛ gan.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Gbɛtɔ́ hwɛjijɔnɔ nɔ lin tamɛ cobo nɔ kɛnu dó xó wu.”—Nǔnywɛxó 15:28.\nNɔ yawǔ byɔ hwɛsɔ́kɛ. Enyi a nɔte nú hwenu gegě cobo byɔ hwɛsɔ́kɛ ɔ, ninɔmɛ ɔ sixu tlɛ́n asá bɔ kancica e ɖò hwi kpo mɛ e a wà nǔ nyi dò na é kpo tɛntin é sixu xò akpa d’eji.\nWěɖexámɛ: Nya nǔɖe gbé, ɖi kpɔ́ndéwú ɔ ɖɔ ‘Un na byɔ hwɛsɔ́kɛ égbé.’ Wǎ gbeta ɔ kɔn ɖɔ hwe lě nu wɛ emi na byɔ hwɛsɔ́kɛ, enɛ gudo hǔn, wà mɔ̌.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Yawǔ dó hwɛ gbɔ.”—Matie 5:25.\nNɔ byɔ hwɛsɔ́kɛ kpo ayi bǐ kpo. “É vɛ́ nú mì ɖɔ nǔ cí mɔ̌ nú we” ɖiɖɔ nyí hwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ ǎ. Ðyɔvǐ e nɔ nyí Janelle é ɖɔ: “Enyi mɛ e a wà nǔ nyi dò na é mɔ ɖɔ a yí gbè nú nǔ e nǔwanyido towe jì lɛ é bǐ ɔ, é na nɔ sí we.”\nWěɖexámɛ: Byɔ̌ hwɛsɔ́kɛ kpowun bonu xó ni fó. Ma nɔ ɖɔ “enyi a byɔ hwɛsɔ́kɛ nú nǔ e a wà nyi dò nú mì é ɔ, nyi lɔ na wà mɔ̌” ó.\nNǔgbododó Biblu tɔn: “Mǐ ni bo ba nǔ e nɔ dɔn fífá wá. . . [lɛ] é”—Hlɔmanu lɛ 14:19.\n“Hwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ nɔ byɔ mɛɖéesɔ́hwe, taji ɔ hwenu e un mɔ ɖɔ un kún kú hwɛ bǐ mlɛ́mlɛ́ ó é. Enyi nǔ na bo tlɛ nyí mɔ̌ ɔ, un nɔ ba na zán xógbe ɖagbe ɖěɖee na dó wusyɛn lanmɛ nú mɛ é. Nǔ e gbé nya wɛ un ɖè é wɛ nyí ɖɔ má ɖeɖɛ tagba ɔ, é nyí má flɔ́ zo dó glɔ̌ na ǎ.”—Valerie.\n“Enyi a nɔ ɖò gbesisɔmɛ bo na byɔ hwɛsɔ́kɛ ɔ, é nɔ xlɛ́ ɖɔ nǔ mɛ ɖevo lɛ tɔn nɔ ɖu ayi mɛ nú we hugǎn hwiɖesunɔ tɔn. Hwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ sixu vɛwǔ nú we, amɔ̌, é sixu bló bɔ a nyí xɔ́ntɔn ɖagbe bo tlɛ sixu zɔ́n bɔ hwi kpo xɔ́ntɔn towe lɛ kpo na vɛ́ d’eji.”—Philip.\n“Hweɖelɛnu ɔ, mɛ e è wà nǔ nyi dò na é nɔ ɖò xomɛsin jí zɛ xwé wu. É ɖò mɔ̌ có, enɛ ko xlɛ́ ɖɔ hwɛ ce wɛ jɔ bɔ éyɛ kú hwɛ ǎ. Ayi sísɔ́ dó lee nǔ ɔ wà nǔ dó wǔ tɔn gbɔn é jí wɛ nyɔ́ hugǎn. Enyi nǔ e un ɖɔ alǒ wà nú mɛɖé é vɛ́ n’i ɔ, un ɖó na byɔ hwɛsɔ́kɛ.”—Kendall.\nVɔ̌gbɔnji: Etɛwu Un ka Ðó Na Nɔ Byɔ Hwɛsɔ́kɛ?\nHwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ nɔ xlɛ́ ɖɔ è zin.\nHwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ na zɔ́n bɔ a na nɔ fífá mɛ xá mɛ ɖevo lɛ.\nHwɛsɔ́kɛ byɔbyɔ na d’alɔ we bɔ a na nɔ vo ɖò hwiɖée mɛ hugǎn.\nLee è na bló gbɔn é:\nEnyi é nyɔ́ bló hǔn, hwiɖesu ni yì byɔ hwɛsɔ́kɛ.\nNɔ yawǔ byɔ hwɛsɔ́kɛ.\nNɔ byɔ hwɛsɔ́kɛ kpo ayi bǐ kpo.\n^ akpá. 13 Enyi a hɛn nǔ mɛɖé tɔn bú alǒ dɔn gblé ɔ, nǔnywɛnú wɛ é na nyí ɖɔ a ni ma byɔ hwɛsɔ́kɛ kɛɖɛ ó, loɔ, lɛ̌ byɔ̌ ɛ ɖɔ emi na xɔ nǔ ɔ dó tɛn tɔn mɛ alǒ, jlaɖó n’i.\nSɛ́dó Mɛɖé Sɛ́dó Mɛɖé Etɛwu Un ka Ðó Na Nɔ Byɔ Hwɛsɔ́kɛ?\nijwyp xota 97


Lǒ E Jezu Dó Dó Axɔsuɖuto Jixwé Tɔn Wu lɛ É | Gbɛzán Jezu Tɔn\nLǒ E Kúnkplá Axɔsuɖuto ɔ lɛ É\nMATIE 13:1-53 MAKI 4:1-34 LUKI 8:4-18\nJEZU DÓ LǑ LƐ DÓ AXƆSUÐUTO Ɔ WU\nÉ cí ɖɔ Kafaanawumu wɛ Jezu ɖè hwenu e é gbɛ́ nǔ nú Falizyɛn lɛ é. É wá yá ɖò gbè nɛ gbè é ɔ, é gosin xwé ɔ gbè bo ɖi zɔnlin yì Galilée Xù e sɛkpɔ finɛ é tó, bɔ mɛ lɛ ko kplé ɖò finɛ. Jezu byɔ tɔjihun ɖé mɛ, bo sɛ̀ sín xù ɔ tó, lobo jɛ nǔ kplɔ́n ahwan ɔ dó Axɔsuɖuto jixwé tɔn wu jí. Lǒ alǒ nùjlɛdonǔwu gègě wɛ é zán bo dó wà mɔ̌. Tóɖóétɔ́ lɛ tuùn ninɔmɛ alǒ nǔ ɖěɖee jí é ɖɔ xó dó ɖò lǒ lɛ mɛ é, b’ɛ sín enɛ wu bɔ nukúnnú mimɔ jɛ Axɔsuɖuto ɔ sín akpáxwé vovo lɛ mɛ bɔwǔ nú ye.\nJɛ nukɔn hwɛ̌ ɔ, Jezu ɖɔ nǔkúndotɔ́ ɖé xó b’ɛ ɖò nǔkún dó wɛ. Nǔkún ɖé lɛ jɛ ali jí bɔ xɛ lɛ cyan ɖu. Nǔkún ɖevo lɛ jɛ awinnyakan mɛ fí e kɔ́ ma sukpɔ́ ɖè ǎ é. Nǔkún enɛ lɛ sín ɖɔ sixu yì dò ganji ǎ, bɔ hwesivɔ fyɔ ye bɔ ye xú. Nǔkún ɖevo lɛ jɛ wunkanmɛ, bɔ hwenu e ye wú é ɔ, wun lɛ vunbla ye. Nǔkún ɖevo lɛ wá jɛ ayikúngban ɖagbe jí. Nǔkún enɛ lɛ na sínsɛ́n ganji, “ɖě na mɔhunkɔtɔn donu kanweko (100); ɖevo na mɔhunkɔtɔn donu kanɖé ko (60); ɖevo lɛ́ na mɔhunkɔtɔn donu gban (30).”—Matie 13:8.\nÐò lǒ ɖevo mɛ ɔ, Jezu sɔ́ Axɔsuɖuto ɔ jlɛ́ dó hwenu e nya ɖé dó nǔkún é wu. Ninɔmɛ elɔ mɛ ɔ, nya ɔ d’amlɔ kpo é ɖò wunzɛn kpo ɔ, nǔkún lɛ nɔ sù. Lee jɛn nǔ ka nɔ nyí mɔ̌ gbɔn é ɔ, “é mɔ dò na ǎ.” (Maki 4:27) Nǔkún lɛ ɖesunɔ nɔ sù nú yeɖée bo nɔ wá ɖó kwín, b’ɛ nɔ ya.\nEnɛ gudo ɔ, Jezu dó lǒ atɔngɔ ɔ dó nǔkúndidó jí. Nya ɔ dó nǔkún ɖagbe ɔ, amɔ̌, “hwenu e mɛ lɛ bǐ ɖò amlɔ dɔ wɛ zǎnmɛ ɔ,” kɛntɔ́ ɖé dó gbehan nyanya kɔn nyì gle ɔ mɛ. Mɛsɛntɔ́ nya ɔ tɔn lɛ kanbyɔ ɛ ɖɔ emi ni hɔn gbehan nyanya lɛ síìn à jí. É ka gbɛ́ nú ye bo ɖɔ: “Eǒ! Mi taa wá yì xwè gbehan nyanya lɛ hɔn gbé, bo na hɔn jinukún ɖagbe lɛ kpodo ye kpo ɖó kpɔ́. Mi jó wè lɛ dó, bonu ye ni sù zɛ̌nzɛ̌n. Nǔkún-yiya hwenu ko wá sù ɔ, un na ɖɔ nú nǔkún-yatɔ́ lɛ ɖɔ: mi tò hɔn gbehan nyanya lɛ síìn hwɛ̌, bo bla ye ɖó sonu sonu, bonu è na dó zo; loɔ, mi bɛ́ jinukún lɛ dó agɔ̌ ce mɛ.”—Matie 13:24-30.\nMɛ e ɖò tó ɖó Jezu wɛ lɛ é gègě wɛ tuùn glezɔ́. É lɛ́vɔ ɖɔ nǔ ɖevo e mɛ gègě tuùn hwenɛnu é sín xó, é wɛ nyí atínkwín winniwinni ɖé. É sù bo huzu atín ɖaxó kaka bɔ xɛ lɛ nɔ xò adɔ̌ nyì ala tɔn lɛ mɛ. É ɖɔ dó atínkwín enɛ wu ɖɔ: “Axɔsuɖuto [jixwé] tɔn cí atínkwín winniwinni ɖé ɖɔhun, bɔ nya ɖé dó nyì gle tɔn mɛ.” (Matie 13:31) Amɔ̌, atín kpo kàn kpo jí kplɔ́n nǔ mɛ dó wɛ Jezu ɖè ǎ. Lǒ dó wɛ é ɖè dó nukɔnyiyi jiwǔ ɖé jí, lee nǔ kpɛví tíwúntíwún ɖé sixu sù alǒ gbló ada bo huzu nǔ gblagada ɖé gbɔn é.\nEnɛ gudo ɔ, Jezu ɖɔ nǔwiwa ɖé xó bɔ tóɖóétɔ́ lɛ gègě mɔ dò na. É sɔ́ Axɔsuɖuto jixwé tɔn ɔ jlɛ́ dó “tɔ́n” wu, “bɔ nawe ɖé sɔ́ dó linfin nǎ yì gannu atɔn mɔ̌ mɛ.” (Matie 13:33) Nukún sixu mɔ tɔ́n enɛ ǎ có, é gbɔn linfin ɔ sín akpáxwé vovo lɛ bǐ bo fɔ́n ɛ. É nɔ hɛn nukɔnyiyi kpo huzuhuzu ɖaxó e è ma sixu mɔ dò tɔn ǎ é kpo wá.\nJezu dó lǒ enɛ lɛ gudo é ɔ, é nyì ahwan ɔ bo lɛkɔ wá yì xwé e gbè é ɖè é. Zaan ɔ, ahwanvu tɔn lɛ wá gɔ̌n tɔn, bo jló na tuùn tinmɛ lǒ lɛ tɔn.\nLÈ MIMƆ ÐÒ LǑ JEZU TƆN LƐ MƐ\nAhwanvu lɛ ko sè bɔ Jezu dó lǒ lɛ ɖ’ayǐ, amɔ̌, ye mɔ bonu é dó gègě tɔn tɛndo ɖokpo ɔ mɛ mɔ̌ kpɔ́n ǎ. Ye kanbyɔ ɛ ɖɔ: “Aniwutu wɛ a ka nɔ dó lǒ dó ɖɔ xó nú ye?”—Matie 13:10.\nHwɛjijɔ e wu é nɔ bló mɔ̌ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ, bonu nǔɖɔɖ’ayǐ Biblu tɔn ɖé na dó jɛnu. Tan Matie tɔn ɖɔ jí: “É nɔ ɖɔ xó nú ye ma gɔn lǒ dó ǎ; bonu xó e gbeyiɖɔ Mawu tɔn ko ɖɔ ɔ na dó jɛ; é wɛ nyí ɖɔ: ‘Un na nɔ dó lǒ dó ɖɔ xó nú ye; un na jla nǔ e ɖò wi mɛ sín hwenu e è ko ɖó gbɛ̀ ɔ dó ɔ ye.’”—Matie 13:34, 35; Ðɛhan 78:2.\nAmɔ̌, hwɛjijɔ enɛ kɛɖɛ wutu wɛ Jezu nɔ dó lǒ lɛ ǎ. Mɔ̌ e é nɔ bló é lɛ́ kɔ́n sɛ̀ sín linlin mɛ lɛ tɔn jí. Gègě yetɔn wɛ nɔ kpɔ́n Jezu dó mɔ tankpitɔ́ kpo nùjiwǔblotɔ́ ɖé kpo kpowun na. Ye nɔ kpɔ́n ɛ dó mɔ Aklunɔ bɔ è na setónú n’i bo na lɛ́ xwedó è b’ɛ na gɔn cejɛnnabi wu sín ǎ. (Luki 6:46, 47) Ye ba bo na huzu linlin yetɔn lɛ alǒ nùwalɔ yetɔn lɛ ǎ. Ye jló ɖebǔ lálá bonu wɛn ɔ ni dó ɖɔ dò ɖò ayi yetɔn mɛ ǎ.\nJezu na sìnkɔn nǔ e ahwanvu lɛ kanbyɔ é tɔn bo ɖɔ: “Nǔ e wu un nɔ dó lǒ dó ɖɔ xó nú ye ɔ nɛ; ɖó ye ɖò nǔ mɔ wɛ, cobo nyí mamɔtɔ́; ye ɖò nǔ sè wɛ, cobo nyí masetɔ́; ye ka nɔ lɛ́ mɔ nukúnnú jɛ nǔ ɖebǔ mɛ ǎ. Nǔ nyí mɔ̌, bonu xó e Mawu ɖɔ gbɔn gbeyiɖɔ tɔn Ezayíi jí ɔ na ɖi ye wu; é wɛ nyí ɖɔ: ‘. . .Togun elɔ sín ayixa ko syɛn.’”—Matie 13:13-15; Ezayíi 6:9, 10.\nÉ ɖò mɔ̌ có, nǔ nyí mɔ̌ nú mɛ e ɖò tó ɖó Jezu wɛ lɛ é bǐ ǎ. É tinmɛ ɖɔ: “Midɛɛ lɛ ɔ, nǔ nyɔ́ nú mi, ɖó nukún mitɔn lɛ nɔ mɔ nǔ, bɔ tó mitɔn lɛ nɔ sè nǔ. Ma ɖɔ nugbǒ nú mi, gbeyiɖɔ Mawu tɔn gègě kpodo hwɛjijɔnɔ gègě kpo ko jló na mɔ nǔ e mɔ wɛ mi ɖè lɛ, ye ka mɔ ǎ; ye jló na sè nǔ e sè wɛ mi ɖè dìn é, ye ka sè ǎ.”—Matie 13:16, 17.\nNugbǒ ɔ, mɛsɛ́dó 12 lɛ kpo ahwanvu gbejinɔtɔ́ ɖevo lɛ kpo yí wɛn ɔ dó ayi yetɔn mɛ. Enɛ wu ɔ, Jezu ɖɔ: “Axɔsuɖuɖu [jixwé] tɔn sín nùbudo lɛ ɔ, midɛɛ lɛ wɛ è hun xlɛ́, è ka xlɛ́ yedɛɛ lɛ ǎ.” (Matie 13:11) Ðó ahwanvu Jezu tɔn lɛ jló nugbǒ nugbǒ bo na mɔ nukúnnú jɛ nǔ mɛ wutu ɔ, é tín nǔkúndotɔ́ sín lǒ ɔ mɛ nú ye.\n“Nǔkún ɔ, Mawuxó ɔ wɛ,” wɛ Jezu ɖɔ. (Luki 8:11) Lobɔ ayikúngban ɔ nɔte nú ayi gbɛtɔ́ lɛ tɔn. Nǔ taji ɖé wɛ nyí enɛ bonu è na dó sixu ɖó mɔjɛmɛ lǒ ɔ tɔn.\nÉ na tinmɛ dó nǔkún e jɛ ali jí lɛ é wu bo ɖɔ: “Awovi nɔ wá ɖè sín ayi yetɔn mɛ . . . ɖó, ye taa wá ɖi nǔ, bonu Mawu na hwlɛn ye gán.” (Luki 8:12) Ayi mɛ ɖěɖee nɔ yí xó ɔ kpo awǎjijɛ kpo b’ɛ ma ka nɔ dó ɖɔ dò ɖ’emɛ ǎ lɛ é tɔn xó ɖɔ wɛ Jezu ɖè bo ɖɔ nǔkún e jɛ awinnyakan mɛ lɛ é xó. “Hwenu e è nɔ wá ɖò tagba dó nú mɛ wɛ, abǐ è nɔ ɖò mɛ ɖè dó wɛ ɖó Mawuxó ɔ wutu” é ɔ, ye nɔ klɛ́n afɔ. Nugbǒ ɔ, enyi “nùxamɛ hwenu,” vlafo nukúnvandomɛ hɛnnumɔ lɛ alǒ mɛ ɖevo lɛ tɔn wá ɔ, ye nɔ jó agɔ.—Matie 13:21; Luki 8:13.\nNǔkún e jɛ wunkanmɛ lɛ é ka ló? Jezu ɖɔ nú ahwanvu tɔn lɛ ɖɔ ye nɔte nú mɛ ɖěɖee nɔ sè xó ɔ, lobɔ “gbɛmɛ fí sín tagba lɛ, [kpo] dɔkun gbɛmɛ fí tɔn sín mɛdindɔn lɛ [kpo]” nɔ vunbla é. (Matie 13:22) Ye sè xó ɔ bo yí ɖò bǐbɛ̌mɛ có, ye ɖè sínsɛ́n tɔ́n ǎ, ɖó ye tin bɔ nǔ enɛ lɛ wá ɖò taji nú ye hú Mawu.\nAyikúngban gudo tɔn e jí Jezu na mɔjɛmɛ dó é wɛ nyí ayikúngban ɖagbe ɔ. É nɔte nú mɛ ɖěɖee sè xó ɔ bo yí dó ayi yetɔn mɛ, lobo ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e sɔgbe é d’ewu lɛ é. Etɛ mɛ é ka tɔ́n kɔ dó? Ye nɔ “na sínsɛ́n.” Ðó ninɔmɛ, ɖi xwè alǒ lanmɛ, yetɔn lɛ wu ɔ, ye bǐ sixu bló nǔ ɖokpo ɔ lɛ ǎ; ɖě nɔ na sínsɛ́n mɔhunkɔtɔn donu 100, ɖevo nɔ na mɔhunkɔtɔn donu 60, bɔ ɖevo nɔ na mɔhunkɔtɔn donu 30. Nugbǒ ɔ, mɛ e nɔ mɔ nyɔna lɛ ɖò Mawu sínsɛ́n mɛ é ɔ, “mɛ e nɔ sè Mawuxó ɔ, bo nɔ yí kpodo ayi ɖagbe kpan, kpodo ayijlɔjlɔ kpan lɛ wɛ; linsyɛnsyɛn yetɔn nɔ zɔ́n, bɔ ye nɔ na sínsɛ́n.”—Luki 8:15.\nXógbe enɛ lɛ na ko jiwǔ nú ahwanvu ɖěɖee wá ba Jezu mɔ, bo na dó sixu mɔ nukúnnú jɛ nùkplɔnmɛ tɔn lɛ mɛ é tawun. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e ye ɖó dó lǒ lɛ wu é gɔ́ngɔ́n dìn lo. Jezu ba ɖɔ ye ni mɔ nǔ jɛ lǒ emitɔn lɛ mɛ, bonu ye lɔ na dó sixu wá kplɔ́n nugbǒ ɔ mɛ ɖevo lɛ. É kanbyɔ ye ɖɔ: “È tá zogbɛ́n ɔ, zɛ̌n glɔ́ abǐ akánma glɔ́ wɛ è nɔ sɔ́ ɖó à? É ma nyí nǔ ta aga wɛ è nɔ sɔ́ ɖó à cé?” Enɛ wu ɔ, Jezu kplɔ́n ye ɖɔ: “Mɛ e ɖó tó bo na dó sè nǔ ɔ ni ɖótó bo sè.”—Maki 4:21-23.\nÈ SƆ́ NÙKPLƆNMƐ ÐEVO LƐ DÓ D’AJƆ YE\nJezu tinmɛ lǒ nǔkúndotɔ́ ɔ tɔn nú ahwanvu lɛ gudo é ɔ, ye jló bo na kplɔ́n nǔ ɖevo lɛ d’eji. Ye byɔ ɛ ɖɔ: “Lǒ e a dó dó ɖɔ xó dó gbehan nyanya e ɖò gle mɛ ɔ wu ɔ, tinmɛ nú mǐ.”—Matie 13:36.\nGbɔn nǔ enɛ byɔbyɔ gblamɛ ɔ, ye ɖexlɛ́ ɖɔ ninɔmɛ ayi mɛ tɔn emitɔn gbɔn vo bǐ sésé nú ahwan e kpò ɖò xù ɔ tó é tɔn. É ɖò wɛn ɖɔ mɛ enɛ lɛ sè lǒ lɛ, loɔ, ye jló bo na tuùn tinmɛ yetɔn kpo lee è na zán ye gbɔn é kpo ǎ. Nǔ e ye sè ɖò lǒ lɛ mɛ kpowun é ko kpé ye. Jezu ɖè vogbingbɔn e ɖò tóɖóétɔ́ enɛ lɛ e ɖò xùtó é kpo ahwanvu tɔn e wá gɔ̌n tɔn bo na mɔ nùkplɔnmɛ d’eji lɛ é kpo tɛntin é xlɛ́, bo ɖɔ:\n“Mi hɛn ayi dó nǔ e sè wɛ mi ɖè lɛ wu, ɖó nǔjlɛnú e mi nɔ dó jlɛ́ nǔ na ɔ wɛ è na dó jlɛ̌ nǔ nú mi, bo na lɛ́ xú nú mi.” (Maki 4:24) Ahwanvu lɛ ɖò ayi ɖó nǔ e sè wɛ ye ɖè ɖò Jezu gɔ́n lɛ é wu wɛ. Ye sɔ́ jlǒ kpo ayi ɖagbe kpo dó ɖò nǔ jlɛ́ nú Jezu wɛ, bɔ è sɔ́ nùkplɔnmɛ ɖevo lɛ kpo tinmɛ ɖevo lɛ kpo dó d’ajɔ ye. Enɛ wu ɔ, bo na dó na xósin nú nǔ dò e ba wɛ ahwanvu lɛ ɖè dó gbehan nyanya sín lǒ ɔ wu é ɔ, Jezu tinmɛ ɖɔ:\n“Mɛ e dó nǔkún ɖagbe ɔ, nyɛ Gbɛtɔ́ví ɔ wɛ; gle ɔ wɛ nyí gbɛ̀ ɔ; nǔkún ɖagbe ɔ wɛ nyí axɔsuɖuto Mawu tɔn sín vǐ lɛ; gbehan nyanya ɔ wɛ nyí awovi sín vǐ lɛ. Kɛntɔ́ e dó gbehan nyanya ɔ, awovi wɛ; nǔkún-yiya hwenu ɔ, gbɛvivɔzángbe wɛ; nǔkún-yatɔ́ lɛ wɛ nyí wɛnsagun Mawu tɔn lɛ.”—Matie 13:37-39.\nJezu ɖɔ nǔ e akpáxwé lǒ ɔ tɔn lɛ ɖokpo ɖokpo nɔte na gudo é ɔ, é ɖɔ nǔ e na wá jɛ túnú tɔn é. É ɖɔ ɖɔ nǔkún-yatɔ́ lɛ, alǒ wɛnsagun lɛ, na cyan Klisanwun enyíì e cí gbehan nyanya ɖɔhun lɛ é sín “axɔsuɖuto Mawu tɔn sín vǐ” adodwé lɛ mɛ ɖò gbɛvivɔzángbe. È na kplé “hwɛjijɔnɔ lɛ” ɖó kpɔ́ bɔ ye na wá huzu nǔɖaxó “ɖò axɔsuɖuto [Mawu] tɔn mɛ.” “Awovi sín vǐ lɛ” ka ló? È na sú kún dó nú yedɛɛ lɛ, enɛ wɛ zɔ́n bɔ “ye na ya avǐ, bo na ɖu aɖukún.”—Matie 13:41-43.\nEnɛ gudo ɔ, Jezu dó lǒ atɔn ɖevo dó d’ajɔ ahwanvu tɔn lɛ na. Nukɔntɔn ɔ, é ɖɔ: “Axɔsuɖuto [jixwé] tɔn cí dɔkun e è zé hwla dó gle ɖé mɛ ɔ ɖɔhun. Nya ɖé wá yì tɔ́n dó dɔkun enɛ ɔ jí, bo lɛ́ zé hwla. É víví n’i kaka, bɔ é yì sà nǔ e ɖò así tɔn lɛ bǐ, bo zé akwɛ ɔ dó wá xɔ gle ɔ na.”—Matie 13:44.\nÉ lɛ ɖɔ: “Axɔsuɖuto [jixwé] tɔn lɛ́ cí ajɔ̌tɔ́ e ɖò jɛ̌ ɖagbeɖagbe lɛ ba wɛ ɔ ɖɔhun. É wá yì mɔ jɛ̌ xɔ akwɛ ɖaxó enɛ ɖokpo ɖò mɛɖé sí, bo yì sà nǔ e ɖò así tɔn lɛ bǐ, bo zé akwɛ ɔ dó wá xɔ na.”—Matie 13:45, 46.\nÐò lǒ wè enɛ lɛ mɛ ɔ, Jezu tɛɖɛ̌ jlǒ e mɛɖé ɖó bo bló vɔsisa lɛ dó nǔ e xɔ akwɛ tawun é ɖé tamɛ é jí. Ajɔ̌tɔ́ ɔ yawu sà “nǔ e ɖò así tɔn lɛ bǐ,” bo na mɔ tɛn dó ɖó jɛ̌ xɔ akwɛ ɖé. Ahwanvu Jezu tɔn lɛ hɛn ɔ ye na mɔ nǔ jɛ kpɔ́ndéwú enɛ e kúnkplá jɛ̌ xɔ akwɛ ɖé é wu. Nya e mɔ dɔkun bɔ è hwla dó gle ɖé mɛ é “sà nǔ e ɖò así tɔn lɛ bǐ,” bonu é na dó sixu nyí étɔn. Ðò ninɔmɛ wè lɛ bǐ mɛ ɔ, nǔ xɔ akwɛ ɖé tíìn, bɔ è na ɖó bo wlíbò na. È sixu sɔ́ jlɛ́ dó vɔsisa ɖěɖee mɛɖé nɔ bló bo na mɔ tɛn dó sú hudo tɔn gbigbɔ tɔn lɛ sín dò é. (Matie 5:3, NW) Mɛ ɖěɖee ɖò tó ɖó Jezu wɛ b’ɛ dó lǒ enɛ lɛ é ɖé lɛ ko xlɛ́ ɖɔ emi ɖó jlǒ bo na dó gǎn gègě, bo na mɔ tɛn dó sú hudo gbigbɔ tɔn yetɔn lɛ sín dò lobo na nyí ahwanvu tɔn nugbǒ nugbǒ lɛ.—Matie 4:19, 20; 19:27.\nGudo mɛ ɔ, Jezu sɔ́ Axɔsuɖuto jixwé tɔn ɔ jlɛ́ dó ɖɔ e wlí hweví tɛnmɛ tɛnmɛ lɛ é wu. (Matie 13:47) Ee è ɖeɖɛ hweví lɛ é ɔ, è bɛ́ ɖagbe lɛ dó nǔ mɛ bo bɛ́ gblègblé lɛ kɔn nyì gbě. Jezu ɖɔ ɖɔ mɔ̌ ɖokpo ɔ wɛ é na nyí ɖò gbɛvivɔzángbe, lé wɛnsagun lɛ na cyan mɛ nyanya lɛ ɖó vo nú mɛ ɖagbe lɛ.\nJezu ɖesunɔ ɖò hwehuhuzɔ́ gbigbɔ mɛ tɔn ɖé wà wɛ hwenu e é ylɔ ahwanvu tɔn nukɔntɔn lɛ ɖɔ ye ni wá “dɔn gbɛtɔ́ lɛ, lee [ye] nɔ nyì ɖɔ dó wlí hweví gbɔn é” é. (Maki 1:17) É ɖò mɔ̌ có, é ɖɔ ɖɔ lǒ e emi dó dó ɖɔ wu é ɔ, sɔgudo wɛ é na jɛ, é wɛ nyí ɖɔ “ɖò gbɛvivɔzángbe.” (Matie 13:49) Enɛ wu ɔ, mɛsɛ́dó lɛ kpo ahwanvu ɖevo e ɖò tó ɖó Jezu wɛ lɛ é kpo na ko ɖó mɔjɛmɛ ɖɔ nǔ titewungbe ɖevo lɛ kpò bo na wá jɛ.\nYe mɛ enɛ lɛ e sè lǒ e Jezu nɔ tɔjihun mɛ bo dó lɛ é lɛ́vɔ mɔ lè d’eji. Jezu ɖò xixlɛ́ wɛ ɖɔ emi ɖó jlǒ bo na tinmɛ nǔ bǐ nú ahwanvu emitɔn lɛ hwenu e ye na wá ɖò vo é. (Maki 4:34) É “cí xwétɔ́ e cyan nǔ yɔyɔ̌ kpodo nǔ xóxó kpo sín dɔkun tɔn lɛ mɛ ɔ ɖɔhun.” (Matie 13:52) É nyí lee Jezu ɖó nǔwukpikpé mɛkplɔnkplɔn tɔn gbɔn é sín gò yí wɛ é ɖè bo dó lǒ enɛ lɛ ǎ. Loɔ, nugbǒ ɖěɖee cí dɔkun xɔ akwɛ ɖɔhun lɛ é má xá ahwanvu tɔn lɛ wɛ é ɖè. Nugbǒ ɔ, “sɛnkplɔnmɛtɔ́” e ma kpé wè ǎ é ɖé wɛ nú Jezu.\nHwetɛnu Jezu ka dó lǒ dó ɖɔ xó nú ahwan ɔ? Fitɛ é ka bló mɔ̌ ɖè?\nLǒ atɔ́ɔ́n tɛ lɛ Jezu ka dó jɛ nukɔn?\nAniwu Jezu ka dó lǒ dó kplɔ́n nǔ mɛ?\nNɛ̌ ahwanvu Jezu tɔn lɛ ka xlɛ́ ɖɔ emi gbɔn vo nú ahwan ɔ gbɔn?\nTinmɛ tɛ Jezu ka na nú lǒ nǔkúndotɔ́ ɔ tɔn?\nÐò lǒ jinukún ɖagbe kpo gbehan nyanya kpo tɔn ɔ mɛ ɔ, mɛ̌ alǒ etɛ ka nɔte nú nǔkúndotɔ́ ɔ, gle ɔ, nǔkún ɖagbe lɛ, gbehan nyanya lɛ, kɛntɔ́ ɔ, nǔkún-yiya hwenu ɔ, kpo nǔkún-yatɔ́ lɛ kpo?\nLǒ atɔn ɖevo tɛ lɛ Jezu ka dó? Etɛ ye ka sixu kplɔ́n mǐ?


Aniwu Wɛ Nǔ Nyanya Wiwa kpo Wuvɛ̌ Mimɔ kpo ka Tíìn? | Wɛnɖagbe\nMawu lɔn bɔ gbɛtɔ́ lɛ kpa acɛ nú hwenu e kpé ɔ bo na xlɛ́ ɖɔ ye kún sixu kpéwú bo ɖè nǔ gbò mɛ gbɛtɔ́ tɔn lɛ síìn ó\nNǔ nyanya lɛ bɛ́ ɖò ayikúngban jí sín hwenu e Sataan ɖó adingban nukɔn tɔn ɔ. Sataan nyí wɛnsagun maɖóblɔ̌ ɖò bǐbɛ̌mɛ, amɔ̌ “é nɔte ɖò nugbǒ mɛ ǎ.” (Jaan 8:44, Biblu Wiwe lɔ—Gun Alada) É jló ɖɔ è ni sɛ̀n emi, loɔ, Mawu kɛɖɛ wɛ ka ɖó acɛ enɛ ɔ. Sataan ɖó adingban nú nyɔnu nukɔn tɔn ɔ, Ɛva, bo xlɛ́ ɛ ɖɔ emi wɛ è ɖó na setónú na hú Mawu. Adamu ɖó gbè kpɔ́ xá Ɛva bɔ ye tlitó nú Mawu. Nǔ e Adamu wà ɔ hɛn wuvɛ̌ mimɔ kpo kú kpo wá.—Xà Genèse 3:1-6, 19.\nEe Sataan kplɔ́n Ɛva ɖɔ n’i vɛtoli nú Mawu ɔ, é bɛ́ gǔ fínfɔ́n dó nǔbǐwukpétɔ́ nyínyí Mawu tɔn, alǒ acɛkpikpa tɔn e yí Aga Hugǎn ɔ jí. Mɛ gègě ɖò gbɛtɔ́ lɛ mɛ nɔ ɖó gbè kpɔ́ xá Sataan bo nɔ jló ɖɔ Mawu ni nyí Gǎn yetɔn ǎ. Enɛ wu ɔ, Sataan huzu “axɔsu gbɛ̀ elɔ tɔn.”—Xà Jaan 14:30; 1 Jaan 5:19.\nAzɔ̌ Mawu tɔn ɖebǔ ɖó blɔ̌ ǎ. Gbɛtɔ́ kpo wɛnsagun e Mawu bló lɛ kpo kpé nǔ wu bo na setónú nú Mawu bɔ nǔ bǐ na vɔ ɖ’ewu. (Deutéronome 32:4, 5) Mawu ɖó mǐ bo na mǐ mɛɖesúsínínɔ bɔ mǐ jló ɔ mǐ na wà nǔ ɖagbe alǒ nǔ nyanya. Mɛɖesúsínínɔ enɛ ɔ hun wanyiyi ɖiɖexlɛ́ Mawu sín ali nú mǐ.—Xà Jaki 1:13-15; 1 Jaan 5:3.\n3. Nɛ̌ gbɔn Mawu ka lɔn bɔ wuvɛ̌ mimɔ tíìn kaka jɛ dìn?\nJehovah jó mɛ e fɔ́n gǔ dó nǔbǐwukpétɔ́ nyínyí tɔn jí lɛ dó nú hwenu ɖé. Etɛwutu? Bo na xlɛ́ ɖɔ gǎndido ɖebǔ bo na kpa acɛ Mawu mɛ vo kún sixu hɛn lè ɖè wá nú gbɛtɔ́ lɛ ó. (Ecclésiaste 7:29; 8:9) Xwè 6000 gudo ɔ, tàn gbɛtɔ́ tɔn xlɛ́ enɛ céɖécéɖé. Acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn kpéwú bo ɖè, ahwan, adanuwiwa, hwɛagɔdudó kpo azɔn kpo síìn ǎ.—Xà Jérémie 10:23; Hlɔmanu lɛ 9:17.\nGbɔn vo nú acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn ɔ, acɛkpikpa Mawu tɔn nɔ hɛn lè wá nú mɛ e nɔ setónú n’i lɛ é. (Isaïe 48:17, 18) Zaanɖé dìn ɔ, Jehovah na ɖè acɛkpikpa gbɛtɔ́ tɔn lɛ bǐ síìn. Mɛ e jló ɖɔ acɛkpikpa Mawu tɔn ni ɖu gǎn nú ye lɛ kɛɖɛ wɛ na nɔ ayikúngban jí.—Isaïe 11:9.—Xà Daniel 2:44.\nNǔwiwa mǐtɔn nɔ xlɛ́ ɖɔ mǐ jló ɖɔ Mawu ni kpa acɛ nú mǐ\nSataan ɖɔ ɖɔ nǔ ɖagbe e gbɛtɔ́ lɛ nɔ mɔ sín Jehovah gɔ́n ɔ wɛ zɔ́n bɔ ye nɔ sɛ̀n ɛ. A ka jló na xlɛ́ ɖɔ adingban wɛ à? A sixu wà mɔ̌! Suúlu Mawu tɔn hun ali nú mǐ bɔ mǐ sixu xlɛ́ acɛkpikpa e gudo mǐ jló na nɔ ɖò gbɛtɔ́ kpo Mawu kpo tɔn tɛntin ɔ. Gbɛ̀ e zán wɛ mǐ ɖè é wɛ na xlɛ́ acɛkpikpa e mǐ sɔ́ ɔ.—Xà Job 1:8-12; Proverbes 27:11.\nMǐ sixu sɔ́ Mawu dó ɖó Axɔsu mǐtɔn enyi mǐ ba bo mɔ lobo nɔ xwedó sinsɛn nugbǒ e junjɔn Biblu jí ɔ. (Jaan 4:23) Mǐ sixu gbɛ́ acɛkpikpa Sataan tɔn enyi mǐ nɔ nɔ zɔ nú toxóɖiɖɔ kpo ahwan kpo lee Jezu bló gbɔn ɔ ɖɔhun.—Xà Jaan 17:14.\nSataan nɔ zán hlɔnhlɔn tɔn bo nɔ zé nùblibli wiwa kpo adakaxixo kpo sù. Hwenu e mǐ gbɛ́ nǔwiwa enɛ lɛ ɔ, xɔ́ntɔn kpo mɛ mǐtɔn ɖé lɛ kpo sixu cá mǐ ko kabǐ huzu kɛntɔ́ mǐtɔn lɛ. (1 Piyɛɛ 4:3, 4) Enɛ wutu ɔ, nǔ e mǐ na wà ɔ kpò ɖò mǐ sí. Mǐ ka na nɔ gbɛ̌ mɛ e yí wǎn nú Mawu lɛ tɔn mɛ à? Mǐ ka na nyì sɛ́n tɔn e wanyiyi kpo nùnywɛ kpo kpé ɔ à? Enyi mǐ bló mɔ̌ ɔ, mǐ na xlɛ́ ɖɔ adingban wɛ Sataan ɖó hwenu e é ɖɔ ɖɔ mɛ ɖebǔ kún sixu setónú nú Mawu ɖò wuvɛ̌ mɛ ó é.—Xà 1 Kolɛntinu lɛ 6:9, 10; 15:33.\nWanyiyi e Mawu ɖó nú gbɛtɔ́ lɛ nɔ na mǐ ganjɛwu ɖɔ nǔ nyanya kpo wuvɛ̌ mimɔ kpo na vɔ. Mɛ̌ e ɖexlɛ́ ɖɔ emi ɖi xó enɛ lɛ na nɔ gbɛ̀ kaka sɔyi ɖò ayikúngban jí.—Xà Jaan 3:16.