Kakabai Bible Papua New Guinea | Creative Commons | Copyright\nUploaded by Asia Bibles\nsaveSave Kakabai Bible Papua New Guinea For Later\nCreateive Commons (3)\nLooking at Production Reproduction and Distribution of Cultural Artefacts\nCc2 Creative Commons (22)\nMaiadomu Bible Papua New Guinea\neduc 331 importance of copyright\nWhat is a "Creative Commons" License\ned1113 - copyright and creative commons powerpoint 3\nThe Gospel According to Mark in the Kakabai language of Papua\nBuk Mak long tokples Kakabai long Niugini\ncopyright 2010 Wycliffe Bible Translators, Inc.\nDialect (if applicable):\nLanguage in English: Kakabai\nPrint publisher: Wycliffe Bible Translators\nElectronic publisher: PNG Bible Translation Association\nThis translation is made available to you under the terms of the Creative Commons\nAttribution-Noncommercial-No Derivative Works license. In addition, you have\npermission to port the text to different file formats, as long as you don't change any of\nthe text or punctuation of the Bible.\nPictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for\nuse with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective\nYou may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this\nwork, provided that:\nYou include the above copyright information and that you make it clear that the\nwork came from http://pngscriptures.org/.\nYou do not make any derivative works that change any of the actual words or\npunctuation of the Scriptures.\nPermissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with\nyour request. If you want to revise a translation, use a translation in an adaptation, or use\na translation commercially, we will relay your request to the appropriate copyright\nDispela Buk Baibel i kamwantaimtok orait na lo bilong Creative Commons Attribution-\nNoncommercial-No Derivative Works license. Em i tok olsem yu ken givim kopi long\nnarepela manmeri. Yu ken wokim kopi na givim long husat i laikim. Tasol, yu mas tok\nklia dispela samting i kamlong http://tokplesbaibel.org. Yu no ken kisimmani na salim\ndispela. Yu mas givim nating. Na tu, yu no ken senisim Tok.\nOl piksa i kam wantim ol Baibel na narapela buk i stap long dispela sait i gat tok orait\nlong usim wantaim dispela samting tasol. Sapos yu laik narapela tok orait, yu mas askim\nhusat i papa bilong copyright long dispela ol piksa.\nSapos yu laik stretim samting i no orait long dispela tok orait, stretim tok, salim Buk\nBaibel, o tainim Tok bilong God long nupela tok ples, yu ken askimmipela.\nSapos yu gat askim long dispela, plis askimmipela.\n2010 Wycliffe Bible Translators, Inc.\nHTML generated 3 Jul 2014 fromsource files dated 3 Jul 2014\nkqf_html.zip to read\n2010 Wycliffe Bible 2010 Wycliffe Bible\nTranslators, Inc. Translators, Inc.\nYesu oloto sida tunipekipeki vaivaina i wai yawasani\nYesu Livai i yoge\nUdi ena waitala\nwaiyawasi laanna Waitalana\nYesu giugiukamaedi 12 i vinedi\nLava a giu te bena aluwa gebogebodi Yesu a sunei\nBai Aubaina Yesu Lautaulalamo I Giugiu\nDoa Matabudi 4 Edi Titikuna\nMaimaituwa Ena Waibada Ya Dididigana Titikunina\nYesu Yavala Bi Labama I Giu waitaudi\nYesu Oloto Aluwa Gebogebodi ASunesuneina I Waiyawasani\nNasalet Lavedi Yesu AMiya Tautaulie\nYesu ena tauwaikaiwatana 12 i giu kamaedi te malagaia a lauguguya nawa\nGuyau Alodi Yesu I Nooti Bena Diyoni Taukabulu\nYesu Lava 5 Tausan I Waikanidi\nYesu Topa Dabanaa I Natona Ena Tauwaikaiwatana Lisidimo\nLava wapewapedi Ganasaletimo Yesu i waiyawasanidi\nMaimaituwa Ena Waiake Iteitedi Edi Vaivai I Saa kamae\nWali dobu waivina Yesu i wai sumae\nYesu oloto papapina i wai yawasani\nYesu lava 4 tausan iwai kani bagibagidi\nPalisi mataila ai baae\nYesu ena tauwaikaiwatana i giuwedi te Palisi bi Alodi edi wailovelove kaikaiyovudi\nsa kita kauwedi.\nYesu Betsaidamo oloto matapotapotana i wai yawasani\nPita Yesu i ka maati\nYesu ena peki bi ena kenamoito i giuwata\nYesu kaiwatana banina\nYesu ena peki i giuwata munae\nYesu ena tauwaikaiwatana a waikagiu te aiyai i saa gulata.\nAiyai mote imai avieda ba tana eda tau.\nLaukaesolumo gebogebo ya tubutua\nWaigose ena titikuna\nYesu bi libilibi kekelikidi\nOloto waiguyauna yawasana ilailala aubaina i waitala\nYesu ena peki giuna i wai faioni\nDiyemesi bi Diyoni edi wai baa\nYesu Batimiyas matana potapotana i wai yawasani\nYesu Yelusalemmo i sola saa\nYesu kai damaya i pasili\nYesu taugimala bi taukune Maimaituwa ena vanuwa didiyaunemo i kwavidi a potiyo.\nDamaya kaina i poki\nYesu ena waibada waitalana\nYesu i giu te mulia lava Maimaituwa ena vanuwa waiyawa sa ka gebogebo\nPilipili bi laukivigebogebo nopodimo Yesu ena tauwaikaiwatana sa moito didi\nWainuwatoi laanina dididiga\nYesu ena yovo munaa.\nTada tavononoa Yesu ena nato munaa aubaina\nWaivini gauba panepanena Yesu dabanemo i ini\nDiudas i wai anina te Yesu ya kaisolue\nYesu Paelat matanemo i moito\nDiu babadidi a oye te Yesu maso i peki\nTauwaiaviya Yesu ai namae\nYesu a tupalatu\nYesu i peki\nDiosepa Alimatiya olotona Yesu tubuina i vai bi tauyewamo i sako\n[Mak ena buka damodamona i kulikulina ba i ainawanawa bi mote a banavi. Bi lova 9\nte 20 noponemo bai a noonootina luvanemo mainana a kuli.]\nYesu Meli Magdalin lisinemo i laumaata\nYesu ena tauwaikaiwatana labu lisidimo i laumaata.\nYesu ena tauwaikaiwatana 11 lisidimo i laumaata\nMaimaituwa Yesu i lageti sae galewemo\nYesu bai i voivoiyena a kuli wata.\nYesu ena noya bi ena wailovelove niga bukanemo a gei gilumi. Niga bukana\ntaugilumina mote aiyai i sibe kauwe. Bi lava nuwanuwa uyeuyedi sa giugiu te Mak i gilumi.\nMak tana mote Yesu ena tauwaikaiwatana12 nopodimo. Bi lava esaudi a nooti te Pita\nvaitena Loummo a miyamiya bi Pita i giugiu bi i vaivaiyena luvanemo i gilumi. Tana mote\nbai matabuna i gilumi bi Yesu baibaia i voivoiyedina taudidi i gilimidi.\nMak ena giu noponemo giu dabana dolidolina ba Wasa visuvisuna. Tana ena buka\nnoponemo Yesu ena wailovelove mote i gilumidi bi bai i nawa bi i voivoiyedina taudidi i\ngilumidi. Mai aluwa gebogebodi lava lisidimo i kwavidi, lava sidesidedi i waiyawasanidi bi\nedi gebogebo i nooti kamaedi. Yesu bainewa kolosimo i peki bi ena kena moito taunana\nMak i wailoveda.\nMaimaituwa natuna Yesu Vinevinena, giuna visuvisuna i tubuana ba niga mainana,\nTaugiuwatana Aisaiya i kulikulina mainana i tubua. Maimaituwa i giuna gado,\nKwai beyavaiya! Tagu egu tauwainoyanoya yea gei giukamae bi tam em eta ya yawasi.\nMal 3:1 Mal 3:1\nLava emota kalakalalelemo ya binabinau. Tana niga mainana ya binabinau:\nBada ena eta koka visuvisu bi koka didimani bi tana ya natonato.\nTaunana aubaina Diyoni taukabulu, kalakalalelemo i tava bi lava i kakabuludi. Tana i\nlauguguyana gado, Emi gebogebo ko gosedi bi ko nato yea kabulumi bi Maimaituwa emi\ngebogebo ya nooti kamaedi.\nLava wapewapedi Diudiyamo bi Yelusalemmo\nmiyemiyedi a nawa Diyoni lisinemo. Bi edi gebogebo a kuvesidi bi Diyoni Diyoudan\ngaubinemo i kabuludi.\nDiyoni ena kotekote ba kamelo kapalina vatuvatulina i kotekote bi ena tagilolo\namoamo kwapina. Bi kanaya ba kapau bi iwavi.\nBi tana lava i giugiuwedina gado, Lava\nmuligua ya natonatona ba laukai otina mote mai tagu. Tagu mote emoemotigu te ya\nlaudulu bi ena kaesuma yea kaikamae.\nTagu gaubemo yea kakabulumi bi tana lavana\nmulia ya natonatona tana Aluwa Waiyawemo ya kabulumi.\nMba laannemo Yesu Galilimo Nasalet i gose bi i nawa Diyoni lisinemo. Bi Diyoni\nDiyoudan gaubinemo Yesu i kabulu.\nYesu gaubemo i lovolovo tava bi galewa\nnuwawasena i kita. Bi Aluwa i yovona lisinemo kitana mai gabubu.\nkalinana galewaa i yovona gado, Tam ba natu otigu nuapougu lisimmo, kwa wai nuwa\nMote lofana te Aluwa Yesu i wai doli nawe kalakalalelemo.\nome i miyana suwala\n40 nopodimo Seitani Yesu i wai laulubu. Bi ome gunuwala amoamodi vaitedi bi aneya a\nyovo te a sagu.\nAlodi Diyoni delimo i sako nawe mulinemo Yesu i nawa Galilimo bi Maimaituwa\ngiuna visuvisuna i gagaliye.\nTana i giuna gado, Maimaituwa ena waibada giuna visuvisuna i gagaliye.\nTana i giuna gado, Maimaituwa ena waibada\nlava lisidimo saugina i tava. Emi gebogebo ko gosedi bi niga giuna visuvisuna koi sumae.\nYesu Galili topana dianaa i nawanawa bi Saimon ma tasina Endulu i kitedi. Tedi\ntopamo a gomogomo banina tedi taugomogomo.\nYesu i giuwedina gado, Ko nato ko\nkaiwatagu. Temi bainewa iyana ko konekonedina mainana taugu yai lovelovemi te lava ko\nome ma emota edi gomo a gose kamaedi bi Yesu a kaiwata.\nYesu i taunawanawa mote lofana te Diyebedi natunatuna Diyemesi bi tasina Diyoni i\nkitedi. Tedi wagamo edi gomo a kaka visuvisudi.\nLaannemo noke wagamo i kitekitedi te\ni yogedi, Ko nato ko kaiwatagu! ome tamedi Diyebedi bi tausagudi wagamo a gosedi bi\nYesu a kaiwata.\nYesu bi ena tauwaikaiwatana a nato Kapeniammalagainemo, bi waiyawasi\nlaaninemo i nawa bolu vanuwinemo bi wai lovelove i wai tubu.\nBi ome ena wai lovelove\nlava a vaivaiyena, ba a tagugu. Banina tana ena wai lovelove tabuna mote mai waiake\ntauwailovelovedi mainana. Tana ena wai lovelove vaiyena ba waibadana tana lisinemo.\nWala Maimaituwa Mousis waiake i vite te Islael lavedi maso a kaiwata. Wala Maimaituwa Mousis waiake i vite te Islael lavedi maso a kaiwata.\nome bolu vanuwinemo oloto aluwa gebogebona i sunesuneina i binauna gado,\nTam Nasalet Yesuna kuna oyena bai lisimaimo kwa voiye? Tamkuna natona kwa ka\ngebogebomai ee? Tagu e sibem tam aiyai? Tam waiyawa emota Maimaituwa lisinaa kuna\nYesu aluwa gebogebona i giuwena gado, Kumiya moimoisili, bi oloto ku potiyovo\nAluwa gebogebona oloto i ka galagalali bi i voiye te i pekibubu bi i potiyovo\nLava matabudi ome a sove, bi edi lava ai talayedina, Niga bai kauwina ya\ntubutubua? Niga wailovelove valivaliuna, tana ena wai bada aubaina te aluwa gebogebodi\nya giuwedi bi kalinana sa kaikaiwata.\nYesu giuna ma emota Galili dobuna matabuna i\nLaannemo bolu vanuwina a gosegose, tedi Diyemesi bi Diyoni vaitena a nawana\nSaimon bi Endulu edi vanuwemo.\nBi mba vanuwinemo Saimon lawana gaugaululu i vai bi\nena gabumo i kenakena. Tana i sida aubaina Yesu a tai nuwatau.\nKamaina bi Yesu i nawa\nwaivini nimanemo i kabi bi i ka moito. Gaugaululu ma emota i kovi bi waivini i moito te i\nMba aubiganemo suwala bulubulumo\nSuwala bulubulumo banina ba waiyawasi\nlaanna laanina i kovi. Diu edi waiyawasi laanina palaide suwala bulubulumo i wai tubu bi laanna laanina i kovi. Diu edi waiyawasi laanina palaide suwala bulubulumo i wai tubu bi\nsatade suwala bulubulumo i kovi.\nlava matabudi edi lava sidesidedi bi aluwa gebogebodi a\nsunesuneidina a avala tava Yesu lisinemo.\nTedi matabudi vanuwina didiyaunemo ai\nBi Yesu edi sida tabudi bi tabudi i wai yawasanidi. Bi kota aluwa gebogebodi\nvaitedi i wai potiyovodi. Bi aluwa gebogebodi a sibe te Yesu tana Maimaituwa ena\nVinevine. Taunana aubaina mote i wai aninedi te maso a giu.\nMote i wai aninedi te a giu\nbanina Yesu i sibe te aluwa gebogebodi yai aninedi bi sa giuna, tana Vinevinena banina Yesu i sibe te aluwa gebogebodi yai aninedi bi sa giuna, tana Vinevinena\ntauwaiyawasana ba lava saegeli te gaviya yai badae a noonooti te tauwaiyawasana bena tauwaiyawasana ba lava saegeli te gaviya yai badae a noonooti te tauwaiyawasana bena\nmainana. Diyoni 6:15 mainana. Diyoni 6:15\nOlaolalemo dobu mawai dudubalina, Yesu vanuwa i gose bi i nawa dobu\nuyuwinemo bi i laupali.\nSaimon bi ena lava vaitedi a nawa a tavue.\nTedi tana a banavi\nbi a giuwena gado, Lava matabudi tam sa tavutavuem.\nBi Yesu i giuwedina gado, Tanawa malagai esaunemo bi diyadiyanaa, bi tedi\nvaitedi lisidimo yea lauguguya. Taunana aubaina e tava.\nKamaina bi tana Galili dobuna i\nnawa yaosi bi bolu vanuwidia i laulauguguya. Bi kota lava nopodimo aluwa gebogebodi i\nkwavidi a potipoti yovo.\nOloto sida kapa i vaivaina i tava Yesu kae pakanemo tuwapekana i wai tupagwalie\nbi i giuna gado, Bamoda kwa oyena, te kwai yawasanigu.\nDiu edi waiakemo lava sida\nkapa vaivaina ba yavana tabunemo miyamiyana. Diu ai akedi te mote aiyai ima taukonidi. kapa vaivaina ba yavana tabunemo miyamiyana. Diu ai akedi te mote aiyai ima taukonidi.\nLava gebogebodi ai akedi te mote bolu vanuwinemo sima laudune e malagaimo sima miya. Lava gebogebodi ai akedi te mote bolu vanuwinemo sima laudune e malagaimo sima miya.\nBamoda aiyai gebogebona bi i yawasanana ba i visu munaa bi Maimaituwa matanemo tana Bamoda aiyai gebogebona bi i yawasanana ba i visu munaa bi Maimaituwa matanemo tana\nkamaina. Lava vaitedi sa miya malagaimo bi ya laudune Maimaituwa ena vanuwemo. kamaina. Lava vaitedi sa miya malagaimo bi ya laudune Maimaituwa ena vanuwemo.\nKamaina te Yesu oloto i kita te i launuwatoiye, te nimana i tuu bi i taukoni, bi i\ngiuwena gado, Yea oyeoyena, kamaina kwa yawasana!\nMote lofana te, sida kapa\noloto i gose bi i yawasana.\nKamaina bi Yesu oloto i wai ake bi i giukamae i nawa,\nMote aiyai esauna kuma giuwe. Kwa nawa pilisi sewasewa taugabuna lisinemo bi ya\nkitam. Bi Mousis sewasewa i giugiuwena mainana kwa voiye, te lava sa kitamte tamkuna\n** Pilisi ba puyo taugabuna lava aubaidi Maimaituwa matanemo. Tana oloto ya\nkamaati te ena sida kapa i kovi. kamaati te ena sida kapa i kovi.\nGea te oloto i nawa bi lava i giu nawedi, bai lisinemo i tubutubuana giuna i ka\ndidigi. Taunana aubaina tana mote amagaia i miyamiya nawa. Bi tana i nawa dobu\nuyuwidia i miyamiya. Bi yaolo te lava bamo miemiedi tana lisinemo a tavatava.\n1:3: Aisaiya 40:3\n1:14: Mak 6:14-29\n*1:22: Wala Maimaituwa Mousis waiake i vite te Islael lavedi maso a kaiwata.\n1:32: Suwala bulubulumo banina ba waiyawasi laanna laanina i kovi. Diu edi waiyawasi laanina palaide suwala bulubulumo i wai tubu bi satade suwala bulubulumo i kovi.\n1:34: Mote i wai aninedi te a giu banina Yesu i sibe te aluwa gebogebodi yai aninedi bi sa giuna, tana Vinevinena tauwaiyawasana ba lava saegeli te gaviya yai badae a noonooti te tauwaiyawasana bena mainana. Diyoni 6:15\n1:40: Diu edi waiakemo lava sida kapa vaivaina ba yavana tabunemo miyamiyana. Diu ai akedi te mote aiyai ima taukonidi. Lava gebogebodi ai akedi te mote bolu vanuwinemo sima laudune e malagaimo sima miya. Bamoda aiyai gebogebona bi i yawasanana ba i visu munaa bi Maimaituwa matanemo tana kamaina. Lava vaitedi sa miya malagaimo bi ya laudune Maimaituwa ena vanuwemo.\n**1:44: Pilisi ba puyo taugabuna lava aubaidi Maimaituwa matanemo. Tana oloto ya kamaati te ena sida kapa i kovi.\n(Metiu 9:1-8; Luk 5:17-26)\nLaan visa a kovi mulinemo Yesu i munaa tava Kapeniammo. Lava a vaiye te Yesu i\ntava munaa vanuwemo.\nKamaina bi lava wapewapedi a tava ome bi vanuwa nopona bi\nmataetina ai wanavu. Yesu Maimaituwa giuna i giugiuwedi.\nBi olooloto 4 edi tau tuni\npekipekina latilatina a avali tavaite.\nTedi mote emoemotina te maso a valageta Yesu\nlisinemo, lava mataeta ai wanavu. Taunana aubaina a kaisaa vanuwa dabanemo. Bi Yesu i\nmoimoitona dabanemo bwada a koiyavusi. Kamaina bi edi tau latilatina ai dawe yovoe\nYesu olooloto edi sumaa i kita bi oloto tunipekipekina i giuwe,\nNatugu, em gebogebo ya noonooti kamae.\nome waiake tauwailovelovena mai a kitakitana, tedi nuwedimo ai\nMaimaituwa taunaa gebogebo taunooti kamaedi, bai\naubaina niga lavana mai ya giugiu? Tana maso Maimaituwa vaitena emoemotidi, ee?\nTedi mai a wai nuwaonoota ba, Yesu ma emota nopodi i sibe. Bi i giuwedina\ngado, Bai aubaina niga nootidi nopomimo sa saasaa?\nBamo taunana i tekateka? Oloto\ntunipekipekina yea giuwe, ku moito emkebana kwa avali bi kwa nawa, ee emgebogebo e\nNiganana kaka yai lovemi bi ko sibe te Tana Taunana Natuna\nwaibadana i vai te dobumo gebogebo ya nooti kamaedi. ome Yesu oloto\ntunipekipekina i giuwena gado,\nKwa moito emkebana kwa avali bi kwa nawa em\nLava matabudi a kitakita, bi ma emota i kena moito, ena kebana i vai bi i\nnawa. Tedi ome a sove bi Maimaituwa a ka saesaena gado, Tama niga kauwina mote\nbamo mainana ka kita.\nYesu Kapeniam i gose bi i munaa topa dianaa i nawanawa. Bi lava kumna a tava\nlisinemo bi i wai lovelovedi.\nBi i nawanawa te Alupias natuna Livai i kita. Tana takis anilai\ntupana vanuwinemo i miyamiya. Kamaina bi Yesu i giuwena gado, Ku kaiwatagu! Livai i\nmiya moito bi Yesu i kaiwata.\nMba aubiganemo Livai ena vanuwemo Yesu bi ena tauwaikaiwatana, takis taulaitupa\nbi gebogebo lavedi wapewapedi vaitedi a kanikani.\n* Mousis waiake i kulidi bi Palisi mba\nwaiakedi matabudi a kaikaiwata kauwedi. Bi kota Diu edi vaivai bi vaivai esaudi ai tubudi waiakedi matabudi a kaikaiwata kauwedi. Bi kota Diu edi vaivai bi vaivai esaudi ai tubudi\nbi a kaikaiwatedi. Tedi a giu te mabai niga waiakedi mote a kaikaiwatedi ba tedi lava bi a kaikaiwatedi. Tedi a giu te mabai niga waiakedi mote a kaikaiwatedi ba tedi lava\nWaiake tauwailovelovena tedi taunana Palisi, a kita te takis taulaitupa bi\ngebogebo lavedi Yesu vaitena a kanikani. Taunana aubaina Palisi Yesu ena tauwaikaiwatana\na giuwedi, Bai aubaina tana niga lavedi vaitedi sa kanikani?\nYesu i vaiyedi bi edi giu i\nwaimune, Lava yawayawasanidi mote doketa sima oyeoye, bi lava sidesidedi doketa sa\noyeoye. Tagu e yovona mote didimana lavedi aubaidi bi gebogebo lavedi aubaidi.\nLaan emota Diyoni taukabulu ena tauwaikaiwatana bi kota Palisi a udiudi. Lava\nesaudi a tava Yesu lisinemo bi ai talayena gado, Bai aubaina Diyoni tauwaibulu ena\ntauwaikaiwatana bi Palisi edi tauwaikaiwatana sa udiudi, bi tamemtauwaikaiwatana gea?\nYesu i giuwedina gado, Bainewa te lawelawena ena tauliso sa udi? Tedi mote sima udi\nbanina lawelawena yaolo tedi vaitedi.\nBi laan yaolo ya natonatona lawelawena ena\naviya sa kaikamae mulinemo kaka ena tauliso sa udi.\nLava mote emoemotina te gala puselina valivaliuna ima vai bi gala wadubona\nvaitena ima popo emotidi. Bai aubaina, galana valivaliuna male gala wadubona ya lisi wai\nTagu yawasana valivaliuna e natome. Bi temi emi vaivai wadubona vaitena tai\nemotina mote ima kena kauwa. Mote aiyai gala puselina valivaliuna ima vai bi gala emotina mote ima kena kauwa. Mote aiyai gala puselina valivaliuna ima vai bi gala\nwadubona vaitena ima popo emoti. Bamo te mai i kauwena, ba sa koakoana sauginemo wadubona vaitena ima popo emoti. Bamo te mai i kauwena, ba sa koakoana sauginemo\ngala valivaliuna ya oosi bi gala wadubona ya lisi waididigi.\nAiyai mote waen valivaliuna\nima vai bi kwagi wadubonemo ima ini yovoe. Bamoda mai i voiyena ba waen kwagina\nwadubona ya tili te kwagi bi waen sa gebogebo. Gea te tana maso waen valivaliuna i vai bi\nkwagi valivaliunemo i ini.\nDiu edi kwagi ba amoamo kwapidi. Laannemo amoamo\nkwapina i wadubona, ba pulopulo sa saa te kwagi ya suve sali. kwapina i wadubona, ba pulopulo sa saa te kwagi ya suve sali.\nWaiyawasi laannemo Yesu bi ena tauwaikaiwatana vaitedi witi daibinaa a\nnawanawa bi witi banidi a tanodi bi a kanikanidi.\nTaunana aubaina Palisi Yesu a giuwena\nado, Ei! Mba tama ema waiake te emtauwaikaiwatana mote maso mai a voiye\nYesu giu i wai munena gado, Temi Deivida bai i voivoiyena\nmote bamo ko ievi? Sauginemo tana bi ena lava vaitedi kani a peki bi a oye te maso bai a\nKamaina bi i nawa Maimaituwa ena vanuwemo bi buledi Maimaituwa vitevitena i vai\nbi ena lava vaitedi a kani. Niga kauiwina pilisi saasaa guletina Abiyata enawai bada\nsauginemo i tubua. Waiake ena luvamo mba buledina pilisi taudia sa kanikani. Bi gea te\nDeivid i vai bi ena lava vaitedi a kani.\nYesu giu i wai kena, Waiyawasi laanina ba lava\naubaidi. Bi mba laanina mote lava imai badae.\nNiganana kona kita, Tana Taunana\nNatuna, tana waiyawasi laanina badana.\n2:10: Deniel 7:13-14\n*2:15: Mousis waiake i kulidi bi Palisi mba waiakedi matabudi a kaikaiwata kauwedi. Bi kota Diu edi vaivai bi vaivai esaudi ai tubudi bi a kaikaiwatedi. Tedi a giu te mabai niga waiakedi mote a kaikaiwatedi ba tedi lava gebogebodi.\n2:21: Tagu yawasana valivaliuna e natome. Bi temi emi vaivai wadubona vaitena tai emotina mote ima kena kauwa. Mote aiyai gala puselina valivaliuna ima vai bi gala wadubona vaitena ima popo emoti. Bamo te mai i kauwena, ba sa koakoana sauginemo gala valivaliuna ya oosi bi gala wadubona ya lisi waididigi.\n2:22: Diu edi kwagi ba amoamo kwapidi. Laannemo amoamo kwapina i wadubona, ba pulopulo sa saa te kwagi ya suve sali.\nwaiyawasi laannemo Yesu i munaa nawa bolu vanuwinemo. Bi ome oloto nimana\npekipekina i miyamiya.\nLava ome esaudi Yesu a wai nene bainewa te maso ai wavu.\nKamaina bi Yesu a wai kitawata te oloto maso i wai yawasani waiyawasi laannemo.\noloto nimana pekipekina i giuwe, Ku moito kwa saa lava matedimo.\nYesu lava i wai\ntalayedi, Egu lava, eda waiyawasi laanna ena waiake bainewa ya giugiu? Lava ta sagu e\nta kita kamae, tai yawasani e ta kagebogebo? Bi tedi a miya moimoisili.\nLava i kita\nnawedi te nopodi aiaidi aubaina te tana nuwana i lai medimedi, bi gea te i wai nuwapoya.\nKamaina bi oloto i giuwena gado, Nimamku tuu. ome oloto nimana i tuutuu te i\nome Palisi mai a kitakitana, tedi pali vanuwina a gose bi a nawa Alodi ena muli\nlavedi lisidimo. Bi Yesu kana pota a yesi te maso ai peki.\nYesu ena tauwaikaiwatana vaitedi mba malagaina a gose bi a nawa gelemo, Galili\ntopa diyanemo. Bi Galili lavedi kumna a kaiwatedi. Bai matabuna i voivoiyena a vaiye bi\nlava wapewapedi Diudiaa, Yelusalema, Idumeya, bi Dioudan noi nevanemo, Taiya bi\nSidon nopodia lavedi a tava Yesu lisinemo.\nLava kumna sa dubutawi aubaina te ena\ntauwaikaiwatana i giuwedi te waga sa kanonoi. Banina tana lava i waiwai yawasanidi,\naubaina tedi mabai sidesidedi a wai bibibina te maso a taukoni bi a yawasana.\naluwa gebogebodi sunesuneina tedi Yesu a kitakita te matanemo a nuwalikwa bi a\ngalagalalana gado, Tam, Maimaituwa natuna.\nYesu aluwa gebogebodi i wai akedi te\nmote aiyai sima giuwe te tana aiyai.\nYesu i nawa oya dabanemo bi tedi mabai i oyeoyedina i yogedi bi a nato lisinemo.\nTedi 12 i vinedi bi i wai isedi, giugiukamaedi. Tana i giuwedina gado, Tagu e vinemi\nte temi tagu vaitegu. Tagu ya giukamaemi te ko nawa ko lauguguya,\nbi waibada ko vai te\naluwa gebogebodi ko kwavidi.\nNiga 12 i vinevinedi isedi ba\nSaimon (i wai isana Pita),\n* Pita Isa Pita banina akima.\nDiyebedi natunatuna Diyemesi bi tasina Diyoni i wai isedina Boenadas, niga isana\nbanina ba palele natunatuna.\nMetiu, isana esau Livai,\nSaimon tana ba Selot\nZelot Isa Zelot banina lava damna mabai tedi Loum\ngabemanina tauwai aviyena. gabemanina tauwai aviyena.\nBi Diudas Iskaliot tana taukaisolu.\n(Metiu 12:22-32; Luk 11:14-23; 12:10)\nYesu i munaa vanuwemo bi lava kumdi a tava ai emotidi, taunana aubaina Yesu bi\nena tauwaikaiwatana mote emoemotina te maso a kani.\nLaannemo ena vanuwa lavedi\nnoi giuna a vaivaiyena ba a nawa auwai dolinemo, banina lava a giuna gado, Yesu i\nWaiake tauwailovelovena mabai Yelusalema a tavatavana a giu te laulaugavi\nedi bada taumudulele\nGlik baibol i giuna Belsebul. Mba giuna banina ba taudou edi bada.\nYesu i sunei te ailisi i vite bi aluwa gebogebodi ya kwavikwavidi.\nKamaina bi Yesu i\nyogedi bi lautaulalamo i giuwedi, Seitani bainewa taunaa ya kwavi munae?\ndobuna noponemo sa dailidi bi sai asiasina, ba taudia sa ka gebogebodi?\nvanuwa emota nopona lavedi sa dailidi bi sai asiasina, ba sai dabalalidi.\nSeitani ena damsa dailidi bi taudia sai asiasina kaka bamo mote sima tava.\noloto aiailisina ena vanuwa ima lolo, te tana dolinemo ya panipani kaka ena pulapula ya\nYea giugiu kauwemi te gebo matabudi bi lava kuvalidi ba Maimaituwa ya nooti\nBi bamoda aiyai Aluwa Waiyawa i kuvalina, ba Maimaituwa mote ima nooti\nkamae. Banina tana gebo ilailala i voiye.\nYesu niga mainana i giuna, banina tedi a\ngiugiuwena gado, Tana aluwa gebogebona i sunei.\nYesu tinana bi tasitasina a tava didiyaumo bi ena giu a giukamae.\nLava kumna a\nmiyamiya kwaikwaivivilena a giuwena, Ei, tinambi tasitasimoloolotodi bi waiwaivinidi\ndidiyaumo sa labelabem bi a oyeoyena sa kitam.\nKamaina bi Yesu i giuwedina gado,\nBamo tinaguna, bi bamo tasitasigudi?\nTana lava ome a miyamiyana i kita nawedi bi i\ngiu, Tagu tinagu bi tasitasigu niga taudidi sa miyamiya.\nAiyai Maimaituwa ena owana ya\nvoivoiyena, ba tasigu, nuvugu bi tinagu.\n*3:16: Pita Isa Pita banina akima.\n3:18: Zelot Isa Zelot banina lava damna mabai tedi Loumgabemanina tauwai aviyena.\n3:22: Glik baibol i giuna Belsebul. Mba giuna banina ba taudou edi bada.\nYesu Galili topana diyanemo wai lovelove i waitubu munae. Bi lava kumna a tava a\ndubutawi aubaina te tana waga i poupoulena dananemo i miya saa. Bi lava matabudi\ngelemo a moito.\nTana lautaulalamo kauwa wapewapedi i wai lovelovedi bi e nai\nlovelovemo niga mai i giuwedi,\nKoi beyavaiya, taubayau i nawa pesi au launaasedimo.\nLaannemo pesi i laulaunaasedi, esaudi etamo a talaa bi mwanua a tava te a kanidi.\nesaudi doa waitelitelinemo a talaa. ome doa sebunemo te pesi a duga makai, banina\nBi laannemo suwala i saa te pesi kalakalanapudi i lalawai pokidi, banina\ntedi lamlamdi mote a yovo gulata.\nBi pesi esaudi gedala nopodimo a talatalaana, tedi ba\na duga. Bi gedala pesi i yavanidi. Taunana aubaina mote a bani.\nBi kota pesi esaudi doa\nvisuvisunemo a talatalaana ba a duga saa, te alau bani, esaudi 30, 60 bi 100.\ngiuna gado, Temi waibeyemi te koibeyavaiya.\n(Metiu 13:10-17; Luk 8:9-10)\nMulia Yesu taunaa i miyamiya bi ena tauwai kaiwatana 12 bi lava esaudi tana\nlisinemo a tava bi aitalaye te lautaulala banina bai.\nKamaina bi Yesu tedi i giuwedina gado, Maimaituwa ena waibadana kenakena\nwaidavonina, temi i vitemi. Lava tabudimo miyemiyedi tedi mwali matabudi lautaulalamo ya\nte bai Aisaiya i giugiuwena ya tubua\nTedi sakitakitana bi mote simakita banavi\nbi kota male savaivaiyena bi mote sima sibe.\nTaunana aubaina tedi male mote edi gebogebomo sima nuwavitala te maso\nMaimaituwa ya nooti kamae.\n(Metiu 13:18-23; Luk 8:11-15)\nYesu tedi i wai talayedina gado, Temi niga lautaulalana mote kosibe? Lautaulala\nesaudi ya giuedina temi bainewa bi kosibe?\nTaubayau pesi i launaasedina ba lava\nMaimaituwa giuna ya giugiu nawena.\nBi lava esaudi ba maibena pesi etamo kulukuluvidi.\nNiga lavedi Maimaituwa giuna sa vaivaiyena bi Seitani ya saa makai nopodimo te giu ya\nLava esaudi maibena doa waitelitelinemo, tedi manuwa visudi giu\nbi lamlamdi gea aubaina mote sima moimoito didina. Laannemo pilipili bi\nlaukivigebogebo sa saana Maimaituwa giuna aubaina, tedi maemota sakuluva.\nesaudi maibena pesi gedala nopodimo a talatalaana. Tedi Bada giuna savaivaiyena,\nkota niga dobuna ena yawasana mai mane oyena, bi mwali esaudi nootidi sa tava te\nMaimaituwa giuna sa yavayavani. Taunana aubaina tedi mote sima banibani.\nmai bena pesi doa visuvisunemo wadiwadidi. Niga lavedi ba giu savaiye, te nopodimo sa\nsako bi sa kaikaiwata. Tedi votedi esaudi 30, 60 bi 100.\nYesu lava niga mai i giuwedi, Bai laannemo lava piupiu i gabuna mote i vai te\ngulewa dibunemo i sako e bena dibunemo i sako nawe. Gea te tana piupiu akima\ndabanemo ya sako te ya yana.\nMwali bai kankandavona mulia male ya amagai. Bi mwali\nbai wai kwesina male ya amagai.\nBamoda temi waibeyemi te koibeyavaia.\nBi kota tana lava i giuwedi, Bai ko vaivaiyena, kamaina te ko vaiye kauwe. Bamoda\nniga kauwina kwa komaniyena, ba Maimaituwa kaua esaudi yai lovelovemi te kosibedi. Bi\nkota tana kaua wapewapedi ya vitemi.\nAiyai niga kauwidi ya vaivaiye kauwena,\nMaimaituwa male tedi lisidimo nuwauyauya yai lautawi. Bi mabai mote simai beyavaiya\nkauwa bi lisidimo aubona ya kenakenana kaka sa kaikamae.\nBi Yesu i giuna gado, Maimaituwa ena waibada ena lava lisidimo titikunina ba niga\nmai: Lava pesi ena daibimo i wadidi.\nDudubala bi suwala tana ya kenakena e ya miyamiya\nbi pesi kamaina te sa dugaduga. Bi tana mote i sibe te bai ya tubutubua\npesi ya wai dugedi bi ya wai votedi. Dolinemo sa kalanapu te lugudi sa sivudi, bi sa love te\nsa buso bi banidi nopodimo sa sivudi.\nLaannemo pesi i tabutuna ba lava ya tava te\nbiliukomo ya laukoiavuka. Banina vililubu ena laani i tava.\nYesu i giu munaana gado, Maimaituwa ena waibadana ena lava lisidimo bai ya lau\nkoiluvae te ko sibe? E bai lautaulalana tagu yea giuwe te ko sibe?\nMba maibena wasiva\npesina aubo otina doamo ko wadiwadina.\nMulia mba pesina ya duga te ya didiga\nmote mai pesi esaudi. Bi lagalagana wai yamonina damodamodimo mwanua sawasawaa\nlovolovodi sa tava te salaulau noi.\nNiga lautaulalana bi lautaulala esaudi vaitedi, Yesu Maimaituwa giuna lava edi\nluvamo i giuwedi te maso a sibe.\nTana giu matabudi i giugiuwedina ba lautaulalamo i\ngiugiuwedi, bamo mote giu bai i giu otiedi. Bi kota laannemo ena tauwaikaiwatana taudia,\ntana giu bani otidi i giugiuwedi.\n(Metiu 8:23-27; Luk 8:22-25)\nMba laanna emotina aubiganemo, Yesu ena tauwaikaiwatana i giuwedi, Tanawa\nYesu wagamo bi ena tauwaikaiwatana tana vaitena a nawa. Bi lava kumna\nome gelemo a gosedi. Bi tedi edi waga bi waga esaudi vaitedi a nawa.\nnawanawa te yavala didiga i tava. Bi labama wagamo i talatalaa te gauba waga noponemo i\nwaidubusae, bi otona te maso i wanavu.\nBi Yesu ome waga mulinemo kunuwana\ndabanemo i kenakena. Kamaina bi ena tauwaikaiwatana tana a lainuwesi bi a giuwe,\nTauwailovelove tam kwai nuaboyaeda e gea? Niga ta peki!\nYesu i miya moito bi\nkalinana bagibaginemo yavala i giuwe, Ku nuaavuka. Bi labama i giuwe, Ku lautautau.\nKamaina bi yavala i nuwaavuka bi daumola i kena\nYesu ena tauwaikaiwatana i giuwedina\ngado, Temi bai aubaina ko nainaila? Temi ko wai sumaa e gea?\nTedi a naila bi taudia ai giugiuna gado, Niga lava aiyai mai kitana? Tana yavala bi\nlabama ya giuwedi bi kalinana sa kaikaiwata.\n4:12: Aisaiya 6:9-10\nYesu Oloto Aluwa Gebogebodi A Sunesuneina I Waiyawasani\nYesu bi ena tauwaikaiwatana Galili topana nevanemo, noi Gelasin lavedi edi dobumo.\nLaannemo Yesu waga dabanemo bi i potipoti yovo te, oloto aluwa gebogebodi a\nsunesuneina, tana tauyewamo bi i velau i tava Yesu lisinemo.\nNiga olotona tauyewaa\nmiyamiya nawina, mote aiyai emoemotina te ya katautau. Tana suwala bi dudubala\ntauyewaa bi dakia i binabinau nawa, bi sabilemo tunina i sesesidi. Bi tana laani matabuna\nkaena bi nimana seinimo a panipanidi bi gea te i katikati avuavukidi.\nYesu manekemo i kitakita, te i velau Yesu kae pakanemo bi tuwapekana i wai tupagwaliye.\nBi kalinana dididiginemo i giuna gado, Yesu Maimaituwa saasaa guletina Natuna tam\nbai lisigumo kwa kauwe? Maimaituwa isanemo ya giugiuwemte mote kuma\nOloto niga mai i giuna ba banina, Yesu kaikana niga mai i giuwe,\nTam aluwa gebogebom oloto ku potiyovo kamae.\nome Yesu oloto i waitalayena gado, Tam isam bainewa? Te tana niga mai i\ngiuvite, Tagu isagu kumna tama kewapa kauwa.\nBi tana yaolo te Yesu i waibaa gulate te maso mote i giu kamae nawedi wali\nBi kota ome buwawa kumna dididiga a yabayaba oya nevakaunemo.\naluwa gebogebodi Yesu ai baa gulatena gado, Kwa giu kamaemai buwawa lisidimo te\nnopodimo ka sola.\nKamaina bi Yesu aluwa gebogebodi i giu kamaedi. Mba ome a\npotipoti yovo te buwawa nopodimo a sola. Buwawa kumna wapana 2 tausan dabakai a\nvelauwata a yovoyovona, topamo a tona.\nBi buwawa tauamodi a velau a nawa malagai nopodia bi malagai diadianaa bi bai\ni tubutubuana, lava a giuwedi. Bi lava a tava te bai i tubutubuana kitana aubaina.\nLaannemo lavedi oloto lisinemo a tavana, tedi ome oloto a kita, i wai gala kauwa bi ena\nnoota didimaninemo i miyamiya. Mba olotona wala aluwa gebogebodi a sunesuneina, bi\nlavedi a naila kauwa.\nMabai mba kauwina taukitana tedi lava esaudi a giuwedi te oloto\naluwa gebogebodi a sunesuneina lisinemo bai i tubua. Bi kota tedi buwawa lisidimo bai i\ntubutubuana vaitena a giuwedi.\nTaunana aubaina tedi Yesu ai baa gulate te edi dobu ya\nLaaninemo Yesu wagamo i gelugelu tena, oloto wala aluwa gebogebodi a\nsunesuneina tana Yesu i wai baa kauwe te vaitena maso a nawa.\nBi Yesu mote i wai\nanine bi i giuwena gado, Kwa munaa emvanuwa lavedi lisidimo bi Bada bai lisimmo i\nkauwe bi ena laukivivisuvisu tedi kwa giuwedi.\nKamaina tena oloto i modina i nawa\nmalagai 10 nopodia bi bai Yesu lisinemo i kaukauwena, lava i giu nawedi. Bi lava a\nvaivaiyena a sove.\nYesu wagaa i munaa nawa noi nevanemo i tava. Tana topa diyanemo i miyamiya\nbi lava kumna a tava dubutawi.\nome bolu vanuwina taulabena isana Diaelasi i tava ome\nYesu i kita. Tana Yesu kae pakanemo tuwapekana i waitupagwaliye\ntabutabunemo i wai baana gado, Natugu waivina aubona i sida kauwa otona te ya peki.\nAe kwa nato nimam dabanemo kwa sako te ya yawasana bi ya miya.\nKamaina bi Yesu\nvaitena a nawa. Bi kota lava kumna dididiga tana a kaiwata bi a bibibini.\nome waivini emota kwalabu wapana 12 kwasina i miyamiya kamakamaena.\nNiga waivinina ena mane matabuna doketa lisidimo i wai yakale. Bena maso i\nyawayawasana, ba sida i dididiga.\nLaannemo waivinina Yesu giuna i vaiye, tana lava\nkumna mododia Yesu mulinaa i saa bi ena gala isu damodamonaa i taukoni.\nnoponemo niga mai i wai noota, Bamoda Yesu ena galaa ya taukonina, ba ya\nMote lofana ome waivinina ena sida kwasina i miyamiya kamakamaena i\nkovi. Bi tuninemo mayana i vai te ena wainuwatoimo i yawasana.\nYesu ome maemota\nmayana i vai te ailisi lisinemo i potiyovo. Bi i tauvitale lava kumna nopodimo bi ome lava\nkumna i wai talayedi, Aiyai i taukonigu?\nEna tauwaikaiwatana tana niga mai a giuwe,\nTamkuna kita te lava kumna sa bibibinim, bi kuna giu te aiyai i taukonigu?\nyaolo te i wai laulau kita te waivini aiyai tana ena gala i taukoni.\nTena ome waivini i\nnooti munae te tana i taukoni. Taunana aubaina tana ma nailina bi magusuna i tava Yesu\nkae pakanemo te tuwapekana i wai tupagwaliye, bi mwali matabuna i wai amagai.\nYesu waivinina i giuwena gado, Keulo, emsumaa i wai yawasanim. Emsida i kovi, bi ma\nYesu yaolo waivini lisinemo i giugiu te Diaelasi ena vanuwa lavedi a tava bi a\ngiuwena gado, Tauwailovelove kuma kaka nuwalaalaa natumkaikana i kovi.\nTedi mai a giugiu ba Yesu beya damodamonemo i vaiyedi bi bolu vanuwina\ntaulabena i giuwena gado, Nuwamima kulukuluva kwai sumaa ota.\nYesu ome lava\nmatabudi i wai akedi, kamaina Pita, Diyemesi bi tasina Diyoni taudia tana vaitena a nawa.\nTedi a nawa Diaelasi ena vanuwemo a tavatava, ome lava i kitedi a abaaba bi, a\nleleyakeyake bi a nusanusa.\nYesu vanuwa noponemo i valageta bi i giuwedina gado, Bai\naubaina ko wai nuwapoyae bi ko abaaba? Gomana mote i peki tana ya kenakena ota.\nLava ome Yesu ai gwaigwaiye aubaina, lava i giuwedi a potiyovo doamo. Gome\nYesu bi ena tauwaikaiwatana faiona vaitedi a saa noke gomana lisinemo. Bi kota gomana\ntamana bi tinana.\nKamaina bi Yesu gomana nimanemo i kabi bi i giuna gado, Talita\nkum. (Niga giuna banina ba keulo ya giugiuwemte kwa kenamoito.)\nMa emota gomana i kenamoito bi i moito nawa. Niga gomenina ena kwalabu ba 12.\nLava niga kauwina a kita te a sove gulate.\nYesu lava i waiakedi te bai i tubutubuana\nmote aiyai sima giuwe. Bi i giuwedi te kani gomana sa vite ya kani.\nNasalet Lavedi Yesu A Miya Tautaulie\nYesu mba dobuna i gose bi i munaa ena malagai otiyenemo bi ena tauwaikaiwatana\nWaiyawasi laannemo tana wailovelove i waitubu bolu vanuwinemo.\nWaiyawasi laanna ba laan wai-7-na ome Maimaituwa ena noya i wai kovi bi i waiyawasi. Waiyawasi laanna ba laan wai-7-na ome Maimaituwa ena noya i wai kovi bi i waiyawasi.\nBi lava wapewapedi ome enawai lovelove a vaivaiyena, tedi matabudi a tatava bi ai\ntalapilina gado, Niga nuwauyauyana bamo i vai? Bi kota bamo ailisi i vai bi anisove\nkauwidi ya voivoiyedi?\nTana ba tauwaikamda, Meli natuna. Bi tasitasina niga Diyemesi,\nDiosepa, Diudas bi Saimon. Bi kota nuvunuvuna niga vaiteda, ee? Kamaina bi Yesu a\nYesu tedi i giuwedi, Lava esaudi ba taugiuwatana saviviviledi, bi ena dambi\nena vanuwa lavedi ba mote sima vivivile.\nTaunana aubaina lisidimo mote anisove\nkauwidi i voiyedi, bi lava sidesidedi visa ota lisidimo nimana dabedimo i sako bi i wai\nyawasanidi. Bi Yesu i sove te lavedi mote ai sumae.\nYesu i nawa malagaia bi lava i wai lovelovedi.\nTana ena tauwaikaiwatana 12 i\ngiuwedi te a nato lisinemo bi labulabua i giu kamaedi. Tedi waibada i vitedi te aluwa\ngebogebodi sa vawai ubedi\nbi kota niga mai i giuwedi, Ko nawanawana mote bai idoina\nkoma vai, diona taunaa ko vai. Ko nawanawana mote kani, mote tana, mote mane koma\nBi kaesuma ba ko kotedi bi kwama idoi mote koma vai.\nBi kota niga mai i\ngiuwedi, Malagainemo ko tavatava bi sa oyemina, mba vanuwinemo ko miyamiyana ee te\nmalagaina ko gose.\nBi bamoda lava mote sima oyemi bi mote simai beyavaiyemi,\nkamaina te kaemi gobusidi ko lai kulukuluvidi bi ko gose kamaedi. Mba wailove te mulia\nlisidimo bai ya tubuana, mba tedi edi wavu.\nDiu lavedi eteni dobudia sa vaavaai bi\nmunaa aubaina, ba kaedi gobosidi sa lai kulukuluvidi kaka bi sa sola nawa edi malagaimo, munaa aubaina, ba kaedi gobosidi sa lai kulukuluvidi kaka bi sa sola nawa edi malagaimo,\nmba laannemo tedi a visu. Yesu ena tauwaikaiwatana mai sa voiyena ba lava sa nooti mba laannemo tedi a visu. Yesu ena tauwaikaiwatana mai sa voiyena ba lava sa nooti\nmunaedi te tedi mote a visu mai Diu. Giugiukamaedi Edi Kauwa 13:50-51 munaedi te tedi mote a visu mai Diu. Giugiukamaedi Edi Kauwa 13:50-51\nEna tauwaikaiwatana ome a nawa bi lava lisidimo a lauguguya te lava maso kamaina\nedi gebogebo a kuvesidi.\nTedi lava nopodimo aluwa gebogebodi a kwavidi, te a lau poti\nyovo. Bi kota olip masinemo lava sidesidedi tunidi a kailolodi bi ai yawasanidi.\nYesu giuna kaikana i dididiga, taunana aubaina lava a giugiuna gado, Diyoni\nTaukabulu male pekimo i kena moito. Taunana aubaina ailisi bi anisove kauwidi lisinemo\nsa tubutubua. Bi esaudi a giugiuna gado, Tana Elaidiya. Bi kota esaudi a giugiuna\nbena kage, Bada taugiuwatana wala dolidolidi. Bi guyau Alodi i vaiye te Yesu isana\nkaikana ya dididiga bi i giuna gado, Tagu wala Diyoni tauwaibulu gadona e koi avuki bi\nkota pekimo i kena moito munaa.\n2 Guyau 2:1-15; Mal 4:5-6 Guyau Alodi: Alodi\nEntipas, Galili Tauwaibadaena. Entipas, Galili Tauwaibadaena.\nAlodi wala tauwaiavia i giukamaedi te Diyoni a kaididi bi alau seini te delimo a\nsako nawe. Alodi tinanatuna Pilip mwanena isana Elodias wala i kwaya. Taunana aubaina\nDiyoni Alodi niga mainana i giugiuwena gado, Mote i visu te tinanatummwanena kuna\nkwaya Taunana aubaina, Elodias nuwana i medi Diyoni tauwaibulu lisinemo bi i oyeoye\nte maso i wai peki. Bi mote i emoemotina te maso mai i voiye, banina Alodi tana Diyoni i\nnaile bi i labelabe kauwe. Bi i sibe te Diyoni tana lava waiyawa bi didimanina. Laan\nwapawapa Diyoni tana Alodi ena kauwa aubaina i giugiu matai bi Alodi i nuwanuwalaalaa\nte Diyoni ena giu mote i noonooti watawata. Bi Alodi yaolo te Diyoni ena giu vaiyena i\nKamaina bi Alodi ena tubua saugina soina i kauwe. Bi gabegabemani bi edi\ntaunoya, avia babadidi, bi kota Galili babadidi i giuwedi te a tava ena soimo. ome\nElodias gavogavo i vai te ena nuwa kilikili ya voiye.\nome Elodias natuna guguinina i\nsaa bi i bigabiga te guyau Alodi ena soi taulisoena nuwedi i laukwasili. Kamaina bi guyau\nAlodi gomana i giuwena gado, Bai kwai baaena, ba emoemotina yea vitem.\nniga mainana gomana lisinemo i giuwapa, Bai lisigumo kwai baaena ba yea vitem, bamo\nte egu waiguyau kwa oyena, ba egu waiguyau nevana yea vitem.\nGomana ome i poti yovo i nawa tinana i giuwena gado, Bai yaibaae? Bi tinana\ngomana i giuwena gado, Tagu egu owana Diyoni Taukabulu kununa.\nmaemota i velau i munaa guyau Alodi lisinemo bi niga mai i waibaana, Yea oyeoyena\nnoi taunana Diyoni Taukabulu kununa aboma noponemo.\nNiga giuna guyau i voiye te i\nwai nuwaboya kauwa. Bi tana mote emoemotina te gomana ena giu ya giuvitale. Banina\ntana kaikana i giuwapa ena tauliso matedimo.\nKamaina bi guyau ena tauwaiaviya\nmaemota i giukamae te Diyoni gadona i koiavuki bi i vai natome. Tauwaiaviya i nawa\ndelimo bi Diyoni gadona i koiavuki bi\nabomemo i sako te i vai natome guyau i vite. Bi\nguyau i vai te gomana i vite, bi gomana i vai nawe te tinana i vite.\nLaannemo Diyoni ena tauwaikaiwatana a vaiye te Diyoni i peki, tedi a tava te\ntaubeuna a vai nawe te tauyewamo a sako.\n(Metiu 14:13-21; Luk 9:10-17; Diyoni 6:1-14)\nYesu giugiukamaedi i giu kamaedi bi a nawanawana a tava munaa te a\nwailovelovena bi lava a wai yawasanidina Yesu lisinemo atai nuwatau.\nLava ome a\nnatonato bi a nawanawa aubaina tedi mote emoemotina te a miya bi a kani. Taunana\naubaina Yesu ena tauwaikaiwatana i giuwedina gado, Temi taumia ko nato ta nawa dobu\nuyuwinemo bi ko sula waiyawasi.\nKamaina bi tedi taudia wagamo a gelu bi a nawa\nLava ome tedi noi a kitedi te a sibe otiedi. Kamaina bi malagai\nmatabudi nopodimo lava a lau potiyovo bi gelea a vamakamakai te a gei tava.\nLaannemo Yesu wagaa balabalamo i sunasuna saa, te lava kumna i kitedi bi i\nlaunuwatoiyedi. Banina tedi mai sipu bi taulabedi gea.\nNambas 27:17; Delimaiya 23:5-6;\nKamaina bi giu visuvisuna wai lovelovedi i wai tubu.\ntauwaikaiwatana a tava lisinemo bi niga mai a giuwe, Niga ba dobu uyuwina bi mateya te\nya dudubala bi\nlava kwa giu kamaedi sa nawa malagaia bi malagai diyediyedia te kani\nsa kune bi sa kani.\nBi Yesu niga mai i giuvitedi, Temi kani ko vitedi te sa kani. Bi tedi\ntana a giuwena gado, Tam kwa oyeoyena tama ka nawa te mane 200 denali luvana\nbuledi ka kune bi ka vitedi sa kani ee?\n** Glik 200 denali. Denali ba mane isana, denali\nemota ba taubagibagi edi maiya suwala emota luvana.\nBi Yesu i wai talayedi, Buledi\nvisa lisimimo? Ko nawa ko kita. Ena tauwaikaiwatana a nawa te a kita bi a giuna gado,\nBuledi 5 bi iyana labu.\nYesu ena tauwaikaiwatana i giuwedi te lava a laidubudubudi\nawaawa gidegidevidi dabedimo te a miya.\nKamaina bi lava edi dubua a miya lelesidi\nnevedi 100 bi nevedi 50.\nome Yesu buledi 5 bi iyana labu i tanodi te i nevedi 100 bi nevedi 50.\nome Yesu buledi 5 bi iyana labu i tanodi te i\nwai kita saa galewemo bi Maimaituwa i wai ebone bi buledi i kivi. Tana i kivi kovi te ena\ntauwaikaiwatana i vitedi te a soiye bi lava a vitedi. Bi kota iyana vaitena i lisi bi a soiye edi\nLava matabudi a kani te a kani nonoa.\nBi ena tauwaikaiwatana lava buledi bi\niyana a kanikani sivudina a laitupa bi poa 12 ai wanavudi.\nOlooloto taukani wapedi ba 5\n(Metiu 14:22-33; Diyoni 6:15-21)\nYesu maemota ena tauwaikaiwatana i giuvavasaedi te wagamo sa gelu bi sa\ndolidoli Betsaida aaluna, noi nevanemo bi kota lava kumna i giu kamaedi.\nTana lava i\nwai ebonedi a nawanawa mulidimo tana i nawa oyamo laupali aubaina.\nbi waga topa modonemo taunaa i poupoule i kita nawe. Bi gelemo taunaa i moimoito.\nBi Yesu ena tauwaikaiwatana i kitedi te waga a iuiu bi a kabikabiye, banina yavala i\nsuvesuve didi bi labama i talatalaa. Kamaina bi laan sakosako balana Yesu topa dabanaa\ni nawanawa lisidimo bi tedi ainoota bena ima vawaitaulidi.\nExodus 33:19; Dioba 9:8,11\nBi tedi ome a kitakitana ai noota bena alualuwa. Taunana aubaina tedi a naila gulata\na kabi binabinau. Ma emota Yesu tedi lisidimo i giuna gado, Nuwemi ya lautou. Tagu,\nmote koma naila.\nKamaina bi Yesu waga dabanemo i moito saa lisidimo bi yavala i\nlautautau. Ena tauwaikaiwatana mai a kitakitana ba edi sove ai kovi. Banina Yesu buledi\nwala i kivikivina banina yaolo mote a sibe, aubaina te edi noota mote a didimana.\nLaannemo Yesu ena tauwaikaiwatana vaitedi noi nevanemo a tava Ganasaletimo bi\nedi waga ai moito bi a pani kamae.\nNoi taunana wagamo a potipoti yovo te lava Yesu a\nKamaina bi tedi a nawa mba dobuna bi diadiana lavedi a giuwedi, bi lava\nsidesidedi latilatimo ai kenedi bi a avala tava. Bi Yesu i nawanawana matanemo a wai\nYesu i nawanawana malagaidia bi malagai diadianaa lava edi lava sidesidedi a\nnatomedi bi aniwaiemota gabudia a wai kenedi. Bi Yesu ai baa vavasae te maso ena\ngala isu damodamonaa a taukoni bi a yawasana. Tedi mabai tana ena gala a tautaukonina\nba matabudi a yawasana.\n*6:2: Waiyawasi laanna ba laan wai-7-na ome Maimaituwa ena noya i wai kovi bi i waiyawasi.\n6:11: Diu lavedi eteni dobudia sa vaavaai bi munaa aubaina, ba kaedi gobosidi sa lai kulukuluvidi kaka bi sa sola nawa edi malagaimo, mba laannemo tedi a visu. Yesu ena tauwaikaiwatana mai sa voiyena ba lava sa nooti munaedi te tedi mote a visu mai Diu.\n6:11: Giugiukamaedi Edi Kauwa 13:50-51\n6:13: Diyemesi 5:14\n6:14-16: 2 Guyau 2:1-15; Mal 4:5-6\n6:14-16: Guyau Alodi: Alodi Entipas, Galili Tauwaibadaena.\n6:34: Nambas 27:17; Delimaiya 23:5-6; Ezikel 34:11-15\n**6:37: Glik 200 denali. Denali ba mane isana, denali emota ba taubagibagi edi maiya suwala emota luvana.\n6:40: Exodus 18:21\n6:48: Exodus 33:19; Dioba 9:8,11\nPalisi bi Diu iteitedi edi vaivai a voiyedi bi wailaudamedina sa kaikaiwata kauwedi.\nMba vaivaidi niga mainana: Tedi mote sima kani te dolinemo nimedi sa gei koedi kaka sa\nkani. emoemotina kota mainana waikunekunemo bi a tava munaana ba mote sima kani\nte nimedi sa koa kauwedi kaka sa kani. Bi kota vaivai wapewapedi esaudi iteitedi lisidia\na yovona vaitedi a kaikaiwatedi, mai bena ledu, gulewa bi aboma koedi. Niga mai sa\nvoiyedi te bena Maimaituwa matanemo tedi kamaina. Kamaina bi palisi bi waiake\ntauwailovelovena tedi vaivai taukaiwatana Yelusalema a tava Yesu lisinemo. Bi ome Yesu\nena tauwaikaiwatana esaudi a kitedi te mote nimedi a koedi bi a kanikani.\naubaina tedi Yesu ai talayena gado, Bai aubaina emtauwaikaiwatana mote nimedi sima\nkoedi bi sa kanikani. Tama itaitamai edi vaivaimo ba lava nimedi sa gei koedi ka sa\nBi tana edi giu i wai mune, Temi lava matedimo kovoiyemi te bena giu kauwa\nbi ega te nopomi kavekavedi. Taugiuwatana Aisaiya i kulikulina niga mainana i giu watemi:\nNiga lavedi mududia sa giugiu te sa vivivilegu\nbi nopodi lisigumo ba i nawa gulata.\nTedi taudia edi vaivai sa wai lovelovedi bi sa giugiu te bena Maimaituwa ena waiake.\nTaunana aubaina sa laulaudune yababegu banidi gea.\nYesu i giuwedina gado, Temi Maimaituwa ena waiake ko sakosako liye bi temi emi\nwailovelove ko kaikaiwatedi.\nBi kota i giuwedina gado, Temi konai noota bena ko\nvoivoiye kauwe, Maimaituwa ena waiake mulimimo kona sako liye bi iteitemi edi vaivai a\nwai lovelovemina ko kaikaiwata kauwe.\nMousis i giuwedina gado, Tamam bi tinam kwa\nbi aiyai tamana bi tinana i kuvalidi ba salai peki.\nBi temi ko giugiuna bamoda lava lisinemo bai mwalina ya kenakena tamana bi tinana\nmaso i vitedi, bi gea te i giuwedina gado, niga Maimaituwa aubaina e sako temi mote yea\nTemi emi wailovelove oloto konai love wapa te tamana bi tinana mote ima\nNiga mainana wailovelovedi kowai dama lava esaudi lisidimo bi Maimaituwa\ngiuna ko kaka neanea. Bi mote niga kauwina taunaa, bi kota kauwa wapawapa vaitedi ko\nYesu lava kumna i yogedi a tava munaa lisinemo bi i giuwedi, Matabumi koi\nbeyavaiya lisigumo bi giu banidi kosibedi.\nMwali bai lava gayanemo ya wai daululuna,\nmote i ma ka milamila, bi bai gayanemo ya potipotiyovona taunana ya kaka milamila, aiyai\nbi wai beyamte kwa beyavaiya.\nSauginemo tana lava kumna i gosedi bi i nawa\nvanuwemo, bi ena tauwaikaiwatana ai talaye te lautaulala banina bai.\nBi i giuwedina\ngado, Temi yaolo ko wai nuwanaina, mote ko sibe? Temi kona sibe e gea te kani bai\nlava i kanina, ba ya yovona bwaganemo te ya potiyovo munaa, bi mote kaka nopona i mai\nmila. Yesu niga mainana i giuna, ba i ka maati te kani matabudi ba visuvisudi Maimaituwa\nBi kota i giu, Mwali bai lava noponemo ya potipotiyovona mba taunana\nLava nuwapounemo noota gebogebodi mai elawa, waipasa yabayababa,\ndanene, wai peki, bi waimata wapa.\nKanitoku, laukivi gebogebo, wai kaikaiyovu, unula,\nkuvali, nuwasaasaa, bi kauwa yabayababa.\nNiga kauwidi matabudi lava nopodimo sa\ntubutubuana, taudidi lava sa kaka milamila.\nYesu mba malagaina i gose bi inawa Taiya malagainemo Ponesia noponemo. Bi\nvanuwemo i miya moimoisili, mote i oye te lava sa sibe. Bi mote emoemotina te maso i\nSailia noponemo dobu Ponesia waivinina bi natuna aluwa gebogebona i\nsunesuneina, i vaiye te Yesu ome. Kamaina bi i tava Yesu lisinemo, bi kae pakanemo\ntuwapekana i wai tupagwaliye. Bi i wai baa vavasae te aluwa gebogebona natuna i\nsunesuneina maso i kwavi.\nWaivinina, mote Diu, Yesu i giuwena gado, Mote ivisu te\nlibilibi kediya ya vai bi ya pwalae daasi matedimo, libilibi sa gei kani te sa launonoa.\nNiga ome libilibi ba Diu lavedi bi daadaasi ba mote Diu, bi eteni lavedi.\nYesu ena giu i wai munena gado, Bada bai kuna giuwena ba giu kauwa, gea te daadaasi\nkani puselidi tetekemo a lavulavusana sa kanikanidi.\nBi Yesu waivini i giuwe, Mai kuna\ngiu aubaina, kwa nawa, bi natum aluwa gebogebona i gose.\nKamaina bi i munaa\nvanuwemo natuna i kita i kenakena bi aluwa gebogebona i gose kamae.\nYesu Taiya modomodona i gose bi Sidon noponaa i nawa Galili malagai dididigina\na Dekapolis ba malagai 10.\nBi ome lava edi tau papapina ai doli Dikapolisi palatinaa.\nBi ome lava edi tau papapina ai doli\ntavaite Yesu lisinemo bi ai baa vavasae te nimana maso papapa dabanemo i sako.\noloto i wai doli bi lava a gosedi bi a nawa tabudimo, Yesu nimana i tuudi bi oloto beyana i\nsikwedi, bi nimagalana i gelolo bi oloto menana i taukoni.\nKota Yesu i wai kita saa\ngalewemo bi yawasina i bunanai kamae bi oloto i giuwena gado, Ephphatha, banina ba\nMaemota oloto beyana bi menana a nuwakamaa, bi i wai beyavaiya\nbi i gagali ota.\nYesu i waiakedi te mote aiyai esauna sima giuwe, bi gea te kauwina a\nSauginemo lava kauwina giuna a vaivaiye te a tagugu bi a sove. Bi a giu te\nbai matabuna i kauwena ba visuvisunaa, papapa i wai beyavaiya bi i giu.\n7:7: Aisaiya 29:13\n7:10: Exodus 20:16\n7:10: Exodus 21:17\n*7:27: Niga ome libilibi ba Diu lavedi bi daadaasi ba mote Diu, bi eteni lavedi.\na7:31: Dekapolis ba malagai 10.\nSauga emota lava wapewapedi ai emoti munaedi. Lava kediya gea aubaina te\nYesu ena tauwaikaiwatana i yogedi a tava lisinemo bi i giuwedi,\nNiga lavedi vaitedi ke\nmiya te suwala faiona a kovi bi kani gea aubaina te e launuwatoiyedi.\nBamoda ma kani\npekidi yea giukamaedi bi sa nawa edi vanuwemo, mba etamo sa laugulibubu. Bi kota\nesaudi manekaa a tava.\nBi ena tauwaikaiwatana ai talaye, Niga dobu daliaa bamo\nkani ta vai bi tai kanidi?\nBi Yesu i wai talayedi, Temi lisimimo buledi visa sa kenakena?\nBi tedi a giuwena ado, Wapedi 7.\nKamaina bi Yesu lava kumdi i giuwedi doamo a miya. Bi tana buledi 7 i tanodi bi\nMaimaituwa i wai ebone, bi i kividi bi ena tauwaikaiwatana i vitedi, te a soiye.\nBi iyana visa\nkeikeilikidi vaitedi a natomedi Yesu lisinemo bi tana Maimaituwa i wai ebone bi ena\ntauwaikaiwatana i giuwedi te a soiye.\nLava a kani te a kani nonoa. Bi ena tauwaikaiwatana\nkani pusepuselidi a laitupa bi poa 7 ai wanavudi.\nOlooloto wapedi maso ba 4 tausan\nome, bi i giukamaedi te a nawa.\nBi kota tana ena tauwaikaiwatana vaitedi wagamo a gelu bi a nawana Damanutamo.\nome Palisi esaudi Yesu laulubuna aaluna a tava, bi ai tala vitavitale te\nMaimaituwa ena mataila maso i wai lovedi.\nDiutolonomi 13:1-5; 18:18-22; Judges 6:17-\n22; 1 Samuel 2:34; 2 Guyau 20:8-11\nYesu yawasina i bunanai kamae bi i giuna gado,\nTemi niga kimtana, bai aubaina ko oyeoye te mataila ko kita? Giu kauwa, yea\ngiugiuwemi te mote mataila yea ma voiye koma kita.\nMetiu 12:39; Luk 11:29\nYesu ena giugiuwemi te mote mataila yea ma voiye koma kita.\ntauwaikaiwatana vaitedi Palisi a gosedi te wagamo a gelu bi a nawa noi nevanemo.\nEna tauwaikaiwatana nuwedi i kaulea te mote buledi a tano. Bi emota ota wagamo\nYesu i giuvavasaedina gado, Koi kita kauwa Palisi bi Alodi edi mu'aa.\nedi nootemo mu'aa ba lautaulala. Mai bena palawa ya voiye te ya lusa. Mai wailovelove edi nootemo mu'aa ba lautaulala. Mai bena palawa ya voiye te ya lusa. Mai wailovelove\nkaikaiyovudi bi gebogebo lava nopodimo sa didiga. Niga ome ba Yesu mu'aa i lauluvaena kaikaiyovudi bi gebogebo lava nopodimo sa didiga. Niga ome ba Yesu mu'aa i lauluvaena\nba Palisi bi Alodi edi miyamiya i giuwata.\nTedi taudia ai talapilina gado, Tada mote\nbuledi ta vai aubaina te mai i giu ee?\nYesu edi noota i sibe bi i giuwedina gado, Bai\naubaina ko giugiu te mote buledi ko vai? Temi mote ko kita, e mote ko sibe? Temi yaolo\nko wai nuanaina?\nTemi waimatemi bi mote komai kita kauwa? Waibeyemi bi mote komai\nbeyavaiya kauwa? Mote ko nooti?\nTagu buledi 5 e kividi bi lava 5 tausan a kani bi kani\npuselidi kona laitupa bi poa visa konai wanavudi?\nTedi a giuna gado, Poa 12.\nBi taugu buledi 7 e kividi bi lava 4 tausan a kani bi\nkani puselidi kona laitupa bi poa visa konai wanavudi?\nTedi a giuna gado, Poa 7.\nBi i giuwedina gado, Temi yaolo mote ko sibe?\nTedi Betsaida malagainemo a tava, bi ome lava edi tau matapotapotana ai doli\ntavaite bi Yesu ai baa vavasae te maso matana i taukoni.\nBi tana oloto nimanemo i\nkaididi bi i wai doli te malagai a potiyovo kamae. ome Yesu oloto matana i gelolo bi\nnimana matanemo i sako bi i wai talayena gado, Bai kwa kitakita e gea?\nTana matana i taulageti bi i giuna gado, Tagu lava e kitedi sa nawanawa kitedi mai\nYesu nimana i sako munae oloto matanemo. Maemota oloto matana i yana i\nvisuvisu bi i wai kita kauwa.\nYesu oloto i giuwena gado, Kwa nawa em vanuwemo, mote kuma nawa\n(Metiu 16:13-16; Luk 9:18-20)\nYesu bi ena tauwaikaiwatana a nawa Seselia Pilipi malagaidi diyedia. Tedi a\nnawanawa etamo bi Yesu i wai talayedina gado, Lava sa giugiu te tagu aiyai?\nTedi a giuna gado, esaudi sa giugiu te tamDiyoni Taukabulu, esaudi Elaidiya bi\nesaudi taugiuwatana emota.\nBi i wai tala munaedina gado, Temi bainewa ko noonooti, te tagu aiyai?\nBi Pita i giuna gado, Tamba Maimaituwa ena Vinevine!\nYesu i giu vavasaedi te\nmote sima giu te tana aiyai.\n(Metiu 16:21-23; Luk 9:21)\nTana wai lovelovedi i waitubu bi i giuwedina gado, Tana Taunana Natuna male\nkauwa wapewapedi yai nuwatoiyedi bi babada laukaidi, Pilisi edi babada bi waiake\ntauwailovelovena sa miya tautaulie bi, tana male sai peki, bi laani wai faioninemo ya\nYesu mba kauwidi i giu kaukauwedi, taunana aubaina Pita i wai doli\nnawe tabudimo bi i kaipasini.\nYesu i tauvitale bi ena tauwaikaiwatana i kitedi bi Pita lisinemo i kaipasina: Seitani!\nKu taulia muligumo. Mba nootidi mote Maimaituwa lisinaa sima yovoyovo bi lava edi\n(Metiu 16:24-28; Luk 9:23-27)\nYesu lava kumna bi ena tauwaikaiwatana i yogedi a nato lisinemo bi i giuwedina\ngado, Bamoda aiyai muligua ya natona ba ena owana matabudi sa kena bi ena kolosi ya\nkailageti bi ya kaiwatagu.\nNiga giuna kolosi kailagetina ba lautaulala. Mba giuna banina ba\nYesu taukaiwatana laukivigebogebo bi wainuatoi nopodia sa nawana, banina Yesu sa Yesu taukaiwatana laukivigebogebo bi wainuatoi nopodia sa nawana, banina Yesu sa\nkaikaiwata. Tana mote ima giugiu te taukaiwatana sa pekina mai tana kolosimo i pekipekina. kaikaiwata. Tana mote ima giugiu te taukaiwatana sa pekina mai tana kolosimo i pekipekina.\nLava aiyai bi ena yawasana i nuwamunaena, ba mulia ya kulayakasi. Bi aiyai ena\nyawasana ya nuwakamae tagu aubaigu bi giu visuvisuna aubaina ba mulia ya vai munae.\nBamoda lava niga dobuna ena owana matabuna i vai kovi bi ena yawasana i ka\ngebogebo, mba kauwidi damodimo bai visuna ya tubua?\nBi kota bai mwalina ya vite bi\nena yawasana ya vai munae? Gea gea ota.\nLava niganana laannemo sa miyamiyana\nba Maimaituwa giuna sa laulau kasaaiaiye bi gebo sa voivoiyena. Tedi ba mai lava wai\nmatawapewapedi. Bi bamo te tamtagu kwai tunimayaegu bi giugu wailovelovena kwai\ntunimayaena, ba Tana Taunana Natuna ena nato munaa sauginemo yai tunimayaem.\nMba laannemo tana tamana namalinemo ya natona aneya waiyawa vaitedi.\n8:11: Diutolonomi 13:1-5; 18:18-22; Judges 6:17-22; 1 Samuel 2:34; 2 Guyau 20:8-11\n8:12: Metiu 12:39; Luk 11:29\n*8:15: Diu edi nootemo mu'aa ba lautaulala. Mai bena palawa ya voiye te ya lusa. Mai wailovelove kaikaiyovudi bi gebogebo lava nopodimo sa didiga. Niga ome ba Yesu mu'aa i lauluvaena ba Palisi bi Alodi edi miyamiya i giuwata.\n8:34: Niga giuna kolosi kailagetina ba lautaulala. Mba giuna banina ba Yesu taukaiwatana laukivigebogebo bi wainuatoi nopodia sa nawana, banina Yesu sa kaikaiwata. Tana mote ima giugiu te taukaiwatana sa pekina mai tana kolosimo i pekipekina.\nBi Yesu i giuwedina gado, Yea giugiu kauwemi, matabumi niganana ko miyamiyana\nmote koma peki kamaina ee te Maimaituwa ena waibada ailisi vaitena ya natonatona ko\nLaan 6 mulidimo Yesu Pita, Diyemesi bi Diyoni i wai dolidi a saa a nawa oya\nlofalofana dabanemo, ome tedi taudia. Bi tedi a wai kita ba Yesu kitana i nuwavitala.\nena gala potipotina bi waimatakanikanina, mote aiyai dobumo gala ima koa bi mai ima\nKamaina bi ena tauwaikaiwatana faiona a kita te Mousis bi Elaidiya a lau maata bi\nYesu vaitena a wai giugiu.\nPita Yesu i giuwena gado, Tauwailovelove i visu te tama niga ome. Agunai i visu te\nkape faiona ka voiyedi, emota tam, emota Mousis bi emota Elaidiya.\nTana mote i sibe\nte bai ya giuwe, bi i tatava aubaina te i giu yabayababa.\nKamaina bi giyou i lau maata bi i suma tawedi, kalina dididigina giyoua i yovo bi i\ngiuna gado, Niga taunana tagu Natugu, nuwapougu tana lisinemo. Koi beyavaiye kauwe!\nNoi taunana a tautauvitaledi te mote aiyai esau bi Yesu taunaa i moimoito.\nLaannemo oyamo a miyamiya kuluva, bi Yesu i giu vavasaedi te bai i tubutubuana\nmote aiyai esau sima giuwe, ee te Tana Taunana Natuna pekimo ya kena moito.\nTedi ena giu a kaiwata, bi taudia modomodomo niga kauwina a wai giugiuwe te\npekimo kenamoito banina bai.\nKamaina bi Yesu ai talaye, Bai aubaina waiake tauwailovelovena sa giugiu te\nElaidiya ya gei nato?\n* Diu edi waisumaa te Elaidiya maso i gei tava dobumo, kaka mulia\nMaimaituwa ena vinevine maso i tava. (Mal 3:1, 4:5-6 ko kita). Tedi mote a sibe te Elaidiya Maimaituwa ena vinevine maso i tava. (Mal 3:1, 4:5-6 ko kita). Tedi mote a sibe te Elaidiya\nya tava dobumo ba yai nuatoi. ya tava dobumo ba yai nuatoi.\nYesu i giuna gado, Mba giu kauwa Elaidiya male ya tava doli bi bai matabuna ya\nkadidimani. Bi kota bai aubaina kulikulina wadubonemo i giu te Tana Taunana Natuna male\nyai nuwatoi gulata bi sa daboke?\nAisaiya 52:1353:12; Sams 22\nYea giugiu kauwemi, yai nuwatoi gulata bi sa daboke?\nYea giugiu kauwemi,\nElaidiya kaikana i tava bi lava edi owana lisinemo a noonootina a voiye, mai kulikulina\nwadubonemo i giugiu watana mai.\nYesu niga ome Elaidiya i giuwena ba Diyoni\ntauwaibulu i giugiuwata. (Metiu 11:13-14, 17:10-13 ko kita). tauwaibulu i giugiuwata. (Metiu 11:13-14, 17:10-13 ko kita).\nYesu bi ena tauwaikaiwatana faiona oyamo a munaa yovo tauwaikaiwatana esaudi\nlisidimo. Bi a kita te lava kumna tedi a dubutawidi bi waiake tauwailovelovena vaitedi a\nLaannemo lava Yesu a kitakita ba tedi a tagugu bi a velau te ai yebone.\nTana i wai talayedina gado, Bai kona waikagiuwe?\nLava kumna nopodimo oloto i giuna gado, Tauwailovelove, natugu e natomena\nlisimmo, tana aluwa gebogebona i sunei bi i voiye te mote ima giugiu.\ngebogebona gomana i sulusuluvai ba i pwalapwalae doamo. Bi mwakana ya\nsanawaikikokikodi bi kasapula gayanaa sa yovoyovo bi tunina sa badobado. Taunana\naubaina te emtauwaikaiwatana e giuwedi te aluwa gebogebona maso a kwavi vai bi mote\nemoemotina te maso a voiye.\nYesu i giuwedi, Ei, temi mote koma wai sumaa! Vaitemi teala miya! Yaolo te emi\nvita yea avavavali? Gomana ko natome lisigumo.\nTedi gomana a nawe Yesu lisinemo. Noi taunana aluwa gebogebona Yesu i kitakita\nba gomana i katititi te i kuluva doamo i talaa bi i wai kuikuileva bi kasapulana gayanaa a\nYesu gomana tamana i wai talayena gado, Niga ena sidana i wai tubuna\nBi tana i giuna gado, Wala ma aubonemo te niganana.\nBi laan wapawapana aluwa\ngebogebona gomana kaimo bi gaubemo i pwalae nawe te maso i wai peki. Bamo te tam\nemoemotim, te kwa launuwatoiyemai bi kwa sagumai.\nYesu i giuwena gado, Bai aubaina kuna giu, Bamo te tam emoemotim? Aiyai\nya waisumaana ba Maimaituwa emoemotina bai matabuna tana aubaina ya voiyedi.\nNoi taunana te gomana tamana i kaiabalana gado, Aee, yea waisumaa, bi mote\negu sumaa i didiga. Kwa sagugu te egu waisumaa ya didiga!\nYesu i kita te lava kumna a tavatava taunana aubaina Yesu aluwa gebogebona i\ngiuwena gado, Tambeyapotapota bi gumgumaluwina yea kwavikwavivaimte noi taunana\ngomana kwa gose kamae, mote kuma saa munaa gomana noponemo!\nAluwa gebogebona gomana i ka binabinau, bi i katititi bi i potiyovo kamae. Bi\ngomana kitana mai lava pekipekina, bi lava wapewapedi ome a giu, Tana i peki.\nYesu gomana nimanemo i kabi bi i solu wai moito, bi gomana i moito.\nMulia Yesu i nawa vanuwa noponemo, bi ome tedi taudia bi ena tauwaikaiwatana\nai talaye, Bai aubaina tama mote emoemotina te maso aluwa gebogebona ke kwavi vai?\nBi Yesu i giuwedina gado, Niga mai aluwina ba pali taunaa ka ya kwavi vai, mote\nYesu bi ena tauwaikaiwatana mba modomodona a ose bi Galili noponaa a nawa.\nYesu mote i oye te aiyai esau ya sibe te tana ome,\nbanina tana ena tauwaikaiwatana i\nwailovelovedi i kovi, bi i giuwedina gado, Tana Taunana Natuna kaka sa kaisolue bi lava\nnimedimo sa sako, bi tana sai peki. Bi laan wai faioninemo ya kenamoito.\nTana mai i\ngiugiu, ba tedi mote ena giu banina a sibe. Bi a naila aubaina te mote ai talaye.\nYesu bi ena tauwaikaiwatana Kapeniammo a tava bi a valageta vanuwemo, bi i\nwaitalayedi, Temi etamo bai konai kagiuwe?\nTedi a miya moimoisili mote bai a giuwe, banina tedi etamo taudia a waikagiu te\naiyai i saa gulata.\nTana i miya tulu, bi ena tauwaikaiwatana 12 i giuwedi a nato ai emotidi bi i\ngiuwedina gado, Aiyai bi doli i oyena, ba ya sakoyovo munae bi lava matabudi aubaidi\nYesu gomana i natome mododimo i wai moito bi i giuwedi,\nAiyai isagumo bi\ngomana aubona mai niga gomenina i giuvaina ba tagu ya giugiuvaigu, bi kota aiyai tagu ya\ngiugiuvaiguna ba tana mote tagu taugua ima giugiuvaigu bi taugiukamaegu vaitena ya\nDiyoni Yesu i giuwe, Tauwailovelove, tama oloto emota ke kita isammo aluwa\ngebogebodi i kwavikwavi vaidi. Olotona mote tada vaiteda, taunana aubaina kei ake te\nmote ima voiye munae.\nYesu i giuna gado, Mote komai ake, lava aiyai isagumo anisove kauwidi ya\nvoivoiyedina ba mulia noi i nawana mote isagu ima kagebogebo.\nLava aiyai bi mote imai\naviyeda ba tada eda tau.\nYea giugiu kauwemi, bamoda lava aiyai gauba i yaai bi i\nvitemina, banina temi tagu taukaiwatagu, ba ena maia mote imai gea bi ya vai.\nBamo te niga libilibidi mododimo gomana aubona emota i waisumaegu bi aiyai i\nvoiye wapa bi gebomo i kuluvana, ba i visu te lavana gadonemo akima dididiga sa duli bi\nnisamo sa pwalae nawe.\nBamo te nimami voiyembi gebomo kuna kuluvana ba kwa\nkoiavuki. I visu te nimamemota bi kwa saa yawasanamo. Mote i visu te nimam labu bi\nkwa nawa iyoyoamo, ome kai mote bamo ena ani kalapeki.\nBamo te kaemi voiyem\nbi gebomo kuna kuluvana ba kwa koiavuki. I visu te kaem emota bi kwa saa\nyawasanamo. Mote i visu te kaem labu bi sa pwalae nawemiyoyoamo.\nmatami voiyembi gebomo kuna kuluvana ba kwaivoi kamae. I visu te matam emota bi\nMaimaituwa ena waibadamo kwa saa. Mote i visu te matam labu bi sa pwalae nawem\nMba ome mwatamwata lava sa kanikanidi bamo mote edi anipeki, bi kaina\nmote bamo ena ani kalapeki.\nTaukaiwatagu matabudi male pilipili sa banavidi bi pilipilidi mayavaidi mai kai\npoyana, mba etanemo kaka sa ailisi.\nSoliti ba mwali visuvisuna bi bamo te dinina i kovina, ba bainewa ko voiye bi ya dini\nmunaa? Temi didiga aubaina ko wai kagiuna mba temi mai soliti dinimi i kovi. Temi emi\nyawasana maso mai kani solisolitina dinina. Temi maso mainana nuwavisumo emi lava\nvaitedi kona miya.\n*9:11: Diu edi waisumaa te Elaidiya maso i gei tava dobumo, kaka mulia Maimaituwa ena vinevine maso i tava. (Mal 3:1, 4:5-6 ko kita). Tedi mote a sibe te Elaidiya ya tava dobumo ba yai nuatoi.\n9:12: Aisaiya 52:1353:12; Sams 22\n9:13: Yesu niga ome Elaidiya i giuwena ba Diyoni tauwaibulu i giugiuwata. (Metiu 11:13-14, 17:10-13 ko kita).\n9:48: Aisaiya 66:24\nYesu mba dobuna i ose bi i nawa Diudia bi Dioudan gaubina i damani, noi\nnevanemo suwala ena ani lovotava yawaninemo. Bi ome lava kumna a tava munaa bi i\nwai lovelovedi, mai laan matabuna i voivoiyena mai.\nPalisi esaudi Yesu wai laulubuna a oye aubaina te a nato lisinemo bi aitalaye, Eda\nwaiake i wai anine ee gea, te oloto mwanena ya gose?\nBi Yesu waitalamo i giuwedina gado, Mousis waiake i vitevitemina bainewa i giu?\nTedi a giuna gado, Mousis ena waiake i waianina te oloto waiose pepana ya kuli\nmwanena ya vite bi mulia ya giukamae ya nawa.\nDiutolonomi 24:1-4; Metiu 5:31\nKamaina bi Yesu i giuwedina gado, Mousis mba waiakena aubaimi i kulina, banina\ntemi nopomi i aiai aubaina.\nBi niga ko nooti, wala pakanemo Maimaituwa dobu i\nvoivoiye laannemo, tana lava i voiyedi, oloto bi waivini.\nPakanemo 1:27; 5:2\nTaunana voivoiye laannemo, tana lava i voiyedi, oloto bi waivini.\naubaina oloto tamana bi tinana ya gosedi bi mwanena vaitena sa miya emota,\nbi tedi labuidi tubua emota sa tubua. Niganana tedi mote labu bi emota.\nTaunana aubaina Maimaituwa tedi i wai emotidina mote lava i mai dabalalidi.\nMulia tedi a munaa vanuwemo bi Yesu ena tauwaikaiwatana aitalaye nia giuna\nKamaina bi tana i giuwedi, Bamoda oloto waivini i gose bi waivini esau i\nnaina, ba mwanena ya vavawaidoa.\nBi kota mainana, waivini ena oloto i gose bi oloto\nesau i naina, ba mwanena ya vavawaidoa.\nLava esaudi libilibi kekelikidi a natomedi Yesu lisinemo te tana maso nimana\ndabedimo i sako, bi gea te ena tauwaikaiwatana lava ai akedi.\nYesu mainana i kitakitana\nba ena tauwaikaiwatana lisidimo nuwana i medi bi i giuna gado, Libilibi koi aninedi sa nato\nlisigumo mote komai akedi, banina Maimaituwa ena waibada lava aubaidi mai niga\nYea giugiu kauwemi, bamo te aiyai Maimaituwa ena waibada mote i mai anine bi\ni ma vai, mai libilibi kekelikidi edi yawasana mai, ba tana kaka mote Maimaituwa ena\nwaibada noponemo ima sola saa.\nKamaina bi libilibi i bewedi kalonemo i sivudi bi\nnimana dabedimo i sako bi i laupali, te Maimaituwa ya kavisuvisudi.\n(Metiu 19:16-30; Luk 18:18-30)\nKamaina bi Yesu i modina i nawanawa etamo bi oloto i velau i tava Yesu matanemo\nbi tuwapekana doamo i wai tupagwaliye. Bi i giuwena gado, Tauwailovelove visuvisum,\nbai yea voiye bi yawasana ilailalana yea vai?\nBi Yesu oloto i giuwe, Bai aubaina kuna giu visuvisugu? Aiyai mote i visu,\nMaimaituwa taunaa i visu.\nEmwaitala aubaina, waiake tamkuna sibedi: Mote kumai\npeki, mote mwanemkuma vawaidoa, mote kuma danene, lava mote kaiyovumo kumai\nwavu, mote kuma soinuwava, tamambi tinamkwa viviledi.\nDiutolonomi 5:16-20 Diutolonomi 5:16-20\nBi oloto i giuwena gado, Tauwailovelove, tagu aubogumo te niganana mba\nwaiakedi matabudi e voiye kovidi.\nBi Yesu oloto i kita te nuwana i vai bi i giuwena gado, Mwali emota kwa\nmalumaluwabiye. Kwa nawa emwaiguyau matabuna kwa kune kamaedi bi mane\nwaiyamoyamonidi kwa vitedi, bi galewa ena waiguyau kwa vai. Kaka kwa nato\nNiga olotona ba i wai onaona gulata, taunana aubaina Yesu ena giu i vaivaiye, ba\nnuwana i kuluva bi ma nuwaboyana i nawa.\nome ena tauwaikaiwatana i kita nawedi bi i giuwedi, I bagibagi kauwa kaka tana\nwaiwaiguyauna Maimaituwa ena waibadamo ya sola saa.\nTauwaikaiwatana Yesu ena giu a vaivaiye ba a tagugu.\n* Diu edi wai sumaa te\nwaiguyau, ba mataila Maimaituwa lava lisinemo i wainuwavisu bi ya kakavisuvisu. (Salamo waiguyau, ba mataila Maimaituwa lava lisinemo i wainuwavisu bi ya kakavisuvisu. (Salamo\n128, Proverb10:22) Taunana aubaina Yesu ena tauwaikaiwatana ena giu a vaivaiye ba a 128, Proverb10:22) Taunana aubaina Yesu ena tauwaikaiwatana ena giu a vaivaiye ba a\ntagugu. Tedi ai noota bamoda Maimaituwa lava wai uyaudi mote i mai yawasanidi, ba tagugu. Tedi ai noota bamoda Maimaituwa lava wai uyaudi mote i mai yawasanidi, ba\nlava esaudi kota mote i mai yawasanidi.\nBi Yesu i giuna gado, Natunatugu, i bagibagi\nkauwa kaka lava Maimaituwa ena waibadamo ya sola saa.\nI pilipili kauwa kaka\namoamo dididiga kamelo, siyau bwadanemo ya sola, mba mainana kota lava waiguyauna\nmote Maimaituwa ena waibadamo ima sola saa.\nome ena tauwaikaiwatana mai giuna a vaivaiyena ba a tatava gulata bi edi lava\nvaitedi ai talapilina gado, Bamoda mai, te aiyai kaka bena ya yawasana?\nYesu i kitedi bi i giuna gado, Lava lisidimo ba mote emoemotina te taudia sai\nyawasanidi, bi Maimaituwa emoemotina ya vioye. Tana lisinemo ba bai matabuna\nKamaina bi Pita i giuna gado, Bi tama bainewa? Tama kaikana bai matabuna\nmulimaimo ke osedi bi ke kaiwatam.\nYesu i giuwedina gado, Yea giugiu kauwemi, taubai ena vanuwa, ee tinatinanatuna,\nee nuvunuvuna, valevaletina ee tinana bi tamana, ee natunatuna ee ena daibi ya gosedi bi\ntagu ya kaiwatagu, bi lava esaudi lisidimo giugu visuvisuna ya giunawena,\nlaannemo maia dididiga otina Maimaituwa ya vite: Ena vanuwa, valevaletina, nuvunuvuna,\ntinatinana, natunatuna bi daibi sa wapa. Bi kota lava sa laukivigebogeboye. Bi laan mulia\nya natonatona tana yawasana ilailala ya vai.\nLava wapewapedi mabai niganana sa\nwailaumatanana kaka sai laumuli, bi mabai sa wailaumulina kaka sai laumatana.\n(Metiu 20:17-19; Luk 18:31-33)\nTedi yaolo etaa a nawanawa Yelusalemmo, bi Yesu tana i dolidoli. Bi ena\ntauwaikaiwatana a tagugu bi lava esaudi a kaikaiwatedina a naila. Yesu ena tauwaikaiwatana\nvaitedi a moito gebi tabudimo bi bai matabuna lisinemo sa tubuana ena tauwaikaiwatana i\nTauwaikaiwatana a tatava banina lava tana a waidibodiboi. Bi lava esaudi\nmulinaa a nawanawa a naila banina, a nawanawana noke Yelusalemmo bai ya tubua mulinaa a nawanawa a naila banina, a nawanawana noke Yelusalemmo bai ya tubua\nKo vaiye, niganana ta nawanawa Yelusalemmo, ome taukaisolu Tana\nTaunana Natuna kaka pilisi edi babada bi waiake tauwailovelove babadidi nimedimo sa\nsako. Tedi sa etale bi sai anine te Loum lavedi nimedimo sa sako bi tedi tana sai peki.\nTedi sai valavala, sa gelolo, sa kwapu bi sai peki, bi laan wai faioninemo tana ya kena\nDiyebedi natunatuna Diyemesi bi Diyoni a tava Yesu lisinemo bi a giuna gado,\nTauwailovelove, tama ka oyeoyena bai kaibaayemna tamaubaimai kwa voiye.\nYesu i waitalayedina gado, Bai mwalina ko oyeoyena aubaimi yea voiye?\nTedi ena giu ai munena gado, Kwai aninemai te aiyai kataiyammo ya miya bi aiyai\neniyammo ya miya emwaibada laannemo.\nYesu i giuwedina gado, Temi mote ko sibe bai ko waibaae. Temi emoemotina\nwainuwatoi leduna yea tegona mai ko tego? E yea buluna mai ko bulu?\nYesu ledu lau\ntegoyena bi waibulu i giuwena ba mote ledu ota bi asiwa ota, bi ena wainuwatoi bi ena peki tegoyena bi waibulu i giuwena ba mote ledu ota bi asiwa ota, bi ena wainuwatoi bi ena peki\ni giu wata.\nTedi ena giu ai munena gado, Tama emoemotina.\nKamaina bi Yesu i giuwedina gado, Temi olaolana yea tegona mai temi ko tego, bi\npeki yea pekiyena mai ko peki. Bi Yesu i giuwedina gado,\nKamaina bi tagu mote egu\nwaibada ima kenakena te yea lauvina, te aiyai kataiyagumo bi aiyai eniyagumo. Niga\ngabuna tedi mabai Maimaituwa i vinevinedina aubaidi i ka nonoi.\nTauwaikaiwatana 10 mai giuna a vaivaiyena, tedi Diyemesi bi Diyoni lisidimo a medi.\nYesu matabudi i yogedi bi i giuwedina gado, Kona sibe tedi mabai eteni sa wai\nbadaedina, ba lisidimo sa wai bada teyala.\nTemi mote maso mai ko voiye, aiyai i oye te\nya didigana, maso i sako yovo munae bi i waitaunoya.\nAiyai bi doli i oyena ba ya yovo\nte yai taunoyayababa lava esaudi aubaidi.\nMainana Tana Taunana Natuna i yovona\nmote lava aubaina sima noya, bi tana lava aubaidi ya noya, bi ena yawasana ya vite munae\nbi lava wapawapa yai yawasanidi.\nYesu ena wainuwatoi bi ena peki gebogebo lavada eda\ngabu i vai, mai Aisaiya 53:8 i giugiuna. gabu i vai, mai Aisaiya 53:8 i giugiuna.\nYesu ena tauwaikaiwatana vaitedi a tava Deliko malagainemo. ome ena\ntauwaikaiwatana bi lava kumna dididiga vaitedi Deliko a gosegose bi oloto matapotapotana\nisana Batimiyas tana eta diyanemo i miya i waigigimana, Batimiyas tana Timiyas natuna.\nLaannemo tana Nasalet Yesuna giuna i vaiye, tana binau i waitubu, Yesu Deivida\n** Giu Deivida Natuna ba mote natu otina bi Deivida ena dammo i tubua.\nLava wapewapedi ome Batimiyas a kaipasini. Ku miya moimoisili!\nBi tana yaolo kalinana dididiginemo i binabinau gado. Deivida Natuna kwa\nKamaina bi Yesu i vamoito bi lava i giuwedi, Ko giuwe ya saa niga\nome. Tedi oloto matapotapotana a giuwe, Ya binabinauwem, ma nuwa visum kumiya\nmoito kwa nawa lisinemo.\nKamaina bi tana ena kwama i ii i pwalae kamae, i laupotisaa, bi i nato Yesu\nome Yesu Batimiyas i waitalaye, Bai kwa oyeoyena aubaimyea voiye?\nKamaina bi oloto mata potapotana i giuwena gado, Tauwailovelove, tagu ya oyeoyena\nyai kita munaga.\nYesu i giuwena gado Kwa nawa em sumaa i wai yawasanim.\nMaemota oloto i wai kita munaa, bi Yesu i kaiwata te etaa a nawa.\n10:4: Diutolonomi 24:1-4; Metiu 5:31\n10:6: Pakanemo 1:27; 5:2\n10:7: Pakanemo 2:24\n10:19: Exodus 20:12-16; Diutolonomi 5:16-20\n*10:24: Diu edi wai sumaa te waiguyau, ba mataila Maimaituwa lava lisinemo i wainuwavisu bi ya kakavisuvisu. (Salamo 128, Proverb10:22) Taunana aubaina Yesu ena tauwaikaiwatana ena giu a vaivaiye ba a tagugu. Tedi ai noota bamoda Maimaituwa lava wai uyaudi mote i mai yawasanidi, ba lava esaudi kota mote i mai yawasanidi.\n10:32: Tauwaikaiwatana a tatava banina lava tana a waidibodiboi. Bi lava esaudi mulinaa a nawanawa a naila banina, a nawanawana noke Yelusalemmo bai ya tubua lisinemo.\n10:38: Yesu ledu lau tegoyena bi waibulu i giuwena ba mote ledu ota bi asiwa ota, bi ena wainuwatoi bi ena peki i giu wata.\n10:45: Yesu ena wainuwatoi bi ena peki gebogebo lavada eda gabu i vai, mai Aisaiya 53:8 i giugiuna.\n**10:47: Giu Deivida Natuna ba mote natu otina bi Deivida ena dammo i tubua.\n(Metiu 21:1-11; Luk 19:28-40; Diyoni 12:12-19)\nYesu bi ena tauwaikaiwatana Yelusalemdiyanemo nuwedi tava, tedi malagai Betpage\nbi Betenimo a tava oya Olip diyanemo. Yesu ena tauwaikaiwatana labu i gei giukamaedi a\nKo nawa Yelusalemmalagainemo bi laannemo ome ko tavana ba donki\nlauewalina waitamina ko kita, mote aiyai i geluwe, temi ko kuvesi bi ko natome.\n* Yesu tana\ndonki dabanemo i gelu banina tana Maimaituwa ena vinevine. Sakalaiya 9:9 noponemo kwa donki dabanemo i gelu banina tana Maimaituwa ena vinevine. Sakalaiya 9:9 noponemo kwa\nBi aiyai yai talayemina, Bai aubaina niga mai ko voivoiye? Ba temi tana ko giuwena\ngado, Bada ya oyeoye, bi mote lofana te ya munae.\nLava labu a nawa malagaimo a tava bi donki lauewalina a kita eta diyanemo\nmataetamo waitamina i moimoito, kamaina bi a kuvesi.\nome lava esaudi diyanemo a\nmoimoitona ai talayedina gado, Bai aubaina mba donkina ko kuvekuvesi?\nlavedi Yesu bai i giugiuwedina mainana ai mune. ome tedi ai aninedi te donki ai doli nawe.\nTedi labu donki ai doli nawe Yesu lisinemo bi edi kwama a kai kamaedi bi donki\ndabanemo a yesidi bi dabedimo Yesu i miya.\n2 Guyau 9:12-13 ko kita.\nLava wapewapedi edi kwama etamo a yesidi bi esaudi kai ma lugulugudi a bwalidi\nbi a yesi nawedi.\nJohn 12:13 I giugiuna luvanemo lava edi gala bi kai ma lugulugudi a\nbwalidi etamo a yesidi ba edi ka saesae bi edi vivila te guyau a voyai.\nLava a dolidolina\nbi a mulimulina a binauna gado,\nMaimaituwa ta kasaekae.\nKakavisuvisuna ya natonato Bada isanemo.\nGiu Ousana Alamek kalinedimo ba:\nNiganana kwai yawasanimai. Mulia giuna a vitale te ka saesae Sam 118. Mba Niganana kwai yawasanimai. Mulia giuna a vitale te ka saesae Sam 118. Mba\ngiuna nootinemo tedi Yesu a kasaesae te tana guyau. giuna nootinemo tedi Yesu a kasaesae te tana guyau.\nTa kasaesae Deivida ena tubulelesemo ya natonatona yai badaeda.\nMaimaituwa ta kasaesae, noke galewemo!\nTana Yelusalemmo i tava bi i nawa Maimaituwa ena vanuwemo. ome bai matabuna\ni kita kovidi, bi kaikana aubiga aubaina te ena tauwaikaiwatana 12 vaitedi a nawa Beteni.\nLaani i sako Beteni a gose bi a nawanawa te Yesu kani i peki.\nKamaina bi i wai\nkita manemaneka te kai damaya luguna i kita. Bi i nawa diyanemo bi i kita kaukauwe te\nvotana gea, banina mote ena vota bolimanina.\nYesu kai damaya i giuwena gado, Mote\naiyai kaka votamima kani munae! Mai i giugiu ba ena tauwaikaiwatana ena giu a vaiye.\nYesu taugimala bi taukune Maimaituwa ena vanuwa didiyaunemo i kwavidi a\n(Metiu 21:12-17; Luk 19:45-48; Diyoni 2:13-22)\nYesu ena tauwaikaiwatana vaitedi Yelusalemmo a tava bi tana i nawa Maimaituwa\nena vanuwa ganakukuna noponemo. ome tedi mabai a wai kunekunena bi a wai ka\nsiposipona i kwavidi a potiyovo. Tedi mabai manemo a wai kunekunena bi mwanuwa\ngabubu a wai kunekuneyedina edi bena bi edi animiya i vitaledi.\n** Diu edi nootemo\nmanemo lava matana, ba koikoitau. Taunana aubaina a tavaitedi bi a wai kunekuneyedi te manemo lava matana, ba koikoitau. Taunana aubaina a tavaitedi bi a wai kunekuneyedi te\nmane a tanodi bi tekis a wai maiyidi.\nBi lava i waiakedi te waikunekune mwalidi mote\nsima avala bi Maimaituwa ena vanuwa ganakukuna noponaa sima nawa.\nBi tana lava i\nwailovelovedi bi i giuwedina gado, Kulikulina wadubonemo Maimaituwa i giuna gado,\nTagu egu vanuwa sai isana pali vanuwina lava dobu matabuna aubaidi.\nAisaiya 56:7 ko\nBi temi kona voiye te taudanedanene edi gabu i tubua.\nDelimaiya 7:11-15 ko kita.\nYesu mba lavedi edi bena i vitaledi banina mba manedimo kaiyovumo a Yesu mba lavedi edi bena i vitaledi banina mba manedimo kaiyovumo a\npuyopuyo bi lava esaudi edi mane nevedi a tanotanodi. puyopuyo bi lava esaudi edi mane nevedi a tanotanodi.\nPilisi edi babada bi waiake tauwailovelovena niga giuna a vaiye bi eta a tavutavu te\nbainewa maso ai peki. Bi gea te a naile banina lava kumna ena wailovelove a sovesove.\nKamaina bi suwala bulubulumo Yesu ena tauwaikaiwatana vaitedi Yelusalema gose\nbi a nawa.\nOlaolala esaunemo tedi a munamunaa, ba kaina a kita i poki pakanemo te\nGome tedi kai a kitakita ba Pita Yesu ena giu i nooti bi i giuna gado,\nTauwailovelove kwa kita, damaya kaina kuna pasipasilina i poki.\nYesu edi giu i waimunena gado, Emi waisumaa Maimaituwa lisinemo ko sako.\nGiukauwemo yea giugiuwemi, aiyai niga oyana ya giuwe, Ku pwalae nawem nisamo bi\ntana noponemo mote ima nuwalaalaa, bi yai sumaa te bai i giugiuwena ba aubaina ya\nTaunana aubaina yea giugiuwemi te bai palimo ko wai baaena, ba koi sumaa\nte kona banavi, bi mba temi aubaimi.\nBi laannemo ko laulaupali ba dolina tedi mabai\ngebogebo lisimimo a voivoiyena, ko nooti kamaedi mainana kaka Tamemi galewemo emi\n(Metiu 21:23-27; Luk 20:1-8)\nTedi a tava munaa Yelusalemmo, bi Yesu Maimaituwa ena vanuwa didiyaunaa i\nnawanawa. Pilisi edi babada, waiake tauwailovelovena bi Diu babadidi a tava Yesu\nbi ai talayena gado, Tam bamo em waibada kuna vai bi niga kauwidi kwa\nvoivoiyedi? Emwaibada aiyai i vitem?\nKamaina bi Yesu edi giu i wai munena gado,\nWaitala emota yai talayemi bi giu koi mune kaka yea giuwemi te bamo tagu waibada e vai\nbi niga kauwidi yea voivoiyedi.\nKo giuwegu, Ko giuwegu aiyai Diyoni waibadana i vite bi\ni waibulu? Maimaituwa i vite e lava dobumo?\nTedi taudia ai talapili bi a giu, Bamoda ta\ngiuna gado, Galewaa, ba tana ya giuna gado, Bai aubaina mote koi sumae.\nbamoda ta giuna gado, Lava lisidia, ba sa asieda. Tedi a naila banina lava matabudi a\nsibe te Diyoni tana kamaina te taugiuwatana.\n*** Luk 20:6 kwa kita\nTaunana aubaina ena sibe te Diyoni tana kamaina te taugiuwatana.\nTaunana aubaina ena\ngiu ai munena gado, Tama mote ka sibe. Bi Yesu i giuwedina gado, Tagu kota mote yea\nma giuwemi te egu waibada bamo e vai bi niga kauwidi yea voivoiyedi.\n*11:2: Yesu tana donki dabanemo i gelu banina tana Maimaituwa ena vinevine. Sakalaiya 9:9 noponemo kwa kita.\n11:7: 2 Guyau 9:12-13 ko kita.\n11:8: John 12:13 I giugiuna luvanemo lava edi gala bi kai ma lugulugudi a bwalidi etamo a yesidi ba edi ka saesae bi edi vivila te guyau a voyai.\n11:9: Giu Ousana Alamek kalinedimo ba: Niganana kwai yawasanimai. Mulia giuna a vitale te ka saesae Sam 118. Mba giuna nootinemo tedi Yesu a kasaesae te tana guyau.\n**11:15: Diu edi nootemo manemo lava matana, ba koikoitau. Taunana aubaina a tavaitedi bi a wai kunekuneyedi te mane a tanodi bi tekis a wai maiyidi.\n11:17: Aisaiya 56:7 ko kita.\n11:17: Delimaiya 7:11-15 ko kita.\n11:17: Yesu mba lavedi edi bena i vitaledi banina mba manedimo kaiyovumo a puyopuyo bi lava esaudi edi mane nevedi a tanotanodi.\n***11:32: Luk 20:6 kwa kita\nKamaina bi Yesu lautaulalamo giuwedi i waitubu. Oloto waen daibina i wadi bi i\nganakuku. Kota waen aniva pisana i voiye bi ani wai koyaa vadavadana i keli. Kamaina bi\ntaubayau i tanodi te waen daibina\n* Waen daibina ba gabu aubona ome Diu lavedi waen\nsa wadiwadi. Bi waen votana a wai isana guleipi. Tedi guleipi dom nopodimo a sivu sa wadiwadi. Bi waen votana a wai isana guleipi. Tedi guleipi dom nopodimo a sivu\nyovoedi bi a vava buyodi. Bi masidi a ledudi bi kwagimo a iniini yovoedi, mba ta yovoedi bi a vava buyodi. Bi masidi a ledudi bi kwagimo a iniini yovoedi, mba ta\nwaen edi ani tego.\nnimedimo i sako. Bi tana i nawa dobu esaunemo.\nlaannemo tana taunoya i giu kamae waen daibina taulabena lisidimo te waen votedi\nesaudi maso i laitupa.\nBi gea te taubayau taunoya a kaididi, a kwapu bi a giu kamae\nkavakavana i munaa.\nKota taniwaga taunoya esau i giukamae lisidimo, bi tedi kununa a\ndougolu bi a voiye te i wai tunimayaa.\nDaibi taniwagina taunoya esau i giukamae, bi\ntedi tana ai peki. Bi kota wapewapedi mai a voiyedi, a kwapudi bi ai pekidi.\nMaimaituwa ena taunoya a dabokedi bi a wai pekidi mai bena taubayau daibi taniwagina ena Maimaituwa ena taunoya a dabokedi bi a wai pekidi mai bena taubayau daibi taniwagina ena\ntaunoya a dabokedi bi a wai pekidi. Delimaiya 7:25-26, Eimos 3:7 bi Sakalaiya 1:6 ko kita. taunoya a dabokedi bi a wai pekidi. Delimaiya 7:25-26, Eimos 3:7 bi Sakalaiya 1:6 ko kita.\nNiganana emota ota ya miyamiyaya, taniwaga natu otina nuwapouna. Mulia tana\nnatuotina i giukamae bi i giuna gado, Tedi male natugu sa vivile.\nMak 1:11 ko kita.\nBi gea te taubayau taudia ai giugiu, Niga olotona male tamana gagasina matabudi\nya tanodi. Ei, ko nato talai peki bi gagasa matabuna tada ta vai.\nKamaina bi tedi a kaididi bi ai peki bi daibi mulitaulinemo a polae nawe.\nYesu ena giu i wai kovi bi i wai talayedina gado, Daibi taniwagina male bai ya voiye?\nTana kaka ya tava bi taubayau yai pekidi bi daibi lava esaudi ya vitedi.\nNiga ome Yesu\nena giu banina ba tana male Diu babadidi sai peki bi Maimaituwa male tedi ya kovoidi. ** ena giu banina ba tana male Diu babadidi sai peki bi Maimaituwa male tedi ya kovoidi. **\nLuk 13:34-35 ko kita.\nTemi kulikulina wadubonemo kona iyevi e gea? Niga mai i giu:\nSams 118:22-23 ko kita. Sams 118:22-23 ko kita.\nVanuwa taukelina duu a dabodabokena, i nuwavitala te duu laukaina vanuwa yasina i\nGlik baibol noponemo i giu te akima. Banina tedi akimemo\nvanuwa a kelikelidi. Bi akima emota vanuwa liunemo ya moimoitona ba vanuwa a kelikelidi. Bi akima emota vanuwa liunemo ya moimoitona ba\nvanuwa yasina. Niga akimina taunana Yesu, Maimaituwa ena vanuwa valivaliuna vanuwa yasina. Niga akimina taunana Yesu, Maimaituwa ena vanuwa valivaliuna\nduuna. (Epeses 2:19-21 bi Aisaiya 28:16 kwa kita). duuna. (Epeses 2:19-21 bi Aisaiya 28:16 kwa kita).\nBada, niga kauwina i voiye te kitana lisidemo i visu gulata.\nome Diu babadidi eta a tavutavue te maso a pani, banina a sibe te tana\nlautaulalamo i giugiu watedi, bi gea te tedi lava kumna a nailedi. Kamaina bi a kita kamae\nte a nawa.\nLautaulala mulinemo Palisi esaudi bi Alodi ena muli a giukamaedi Yesu lisinemo te\nena giumo maso ai wavu.\nTedi a tava lisinemo bi a giuwena gado, Tauwailovelove, ke\nsibe te tamba giukauwa kwa giugiuwe, te lava bai sa giugiuwena mote kuma nainaila. Tam\nlava isanawenawedi edi giu mote kuma iyeiyevi bi emwai lovelove ba Maimaituwa ena\nowana bi giukauwa lava kwa wai lovelovedi. Kwa giuwemai, kamaina te takis kai maiyi\nLomguyauna lisinemo e gea?\nYesu edi kaiyovu i sibe bi i giuwedina gado, Bai aubaina, ko oyeoye te\nkoibekugu? kaikaiyovuegu? Mane ko natome bi yea kita.\nKamaina bi mane a natome, bi\ni giuwedina gado, Aiyai kununa aluwina bi isana manemo?\nBi a giuwena gado, Guyau Sisa aluwina bi isana.\nKamaina bi Yesu i giuwedi, Bai Sisa enaya ba Sisa ko vite, bi bai Maimaituwa\nenaya ba kota Maimaituwa ko vite. ome tana ena giu a soveye.\nSadisi ai sumaa te lava pekipekidi mote sima kena moito. Taunana waitalana\naubaina a tava Yesu lisinemo.\nDiu nopodimo dam emota a miyamiyana isedi Sadisi.\nNiga lavedi edi waisumaa ba tabuna, tedi mote ai sumaa te lava ya peki bi ya kena moito. Niga lavedi edi waisumaa ba tabuna, tedi mote ai sumaa te lava ya peki bi ya kena moito.\nBi mote ai sumaa te alualuwa bi aneya mote bamo sima miyamiya. Tedi Mousis ena buka i Bi mote ai sumaa te alualuwa bi aneya mote bamo sima miyamiya. Tedi Mousis ena buka i\ngilugilumidina taudia a iyeiyevidi bi buka esaudi gea.\nBi tedi a giuna gado,\nTauwailovelove, Mousis Maimaituwa enai ake aubaimai i kulina gado, Bamoda oloto\ntinanatuna mwanena i peki kamae bi natunatuna gea, ba tinanatuna kota kaiyababa ya\nnai. Bi yai natuna te tuwaana pekipekina aubaina.\nMai maso nai. Bi yai natuna te tuwaana pekipekina aubaina.\nolooloto wapedi 7, bi tautuweina i nai te i peki bi natunatuna gea.\nkaiyababa i nai bi kota i peki natunatuna gea. Mainana wai faionina vaitena.\nolotodi wapedi 7 waivinina a nai bi kauwina emotina lisidimo i tubua bi a peki kovi mote\nnatunatudi, bi waivini mulia i peki.\nKena moitomo male aiyai mwanena mba waivinina,\nwapedi 7 a nainaina?\nBi Yesu i giuwedi, Temi kona aigiugiu, kulikulina wadubonemo Maimaituwa ena giu\nkona iyevi bi mote ko sibe, kota ena ailisi mote ko sibe.\nLaannemo pekipekidi sa kena\nmoitona ba mote sima nai. Tedi sa miyana mai aneya galewemo.\nBi pekimo kena moito\nena giu Mousis i kulikulina mote ko iyevi? ome milimili tomboyanemo, kai vavavanina\nnoponemo Maimaituwa Mousis i giuwena gado, Tagu Eiblamena Maimaituwa, Aisik ena\nMaimaituwa bi Deikob ena Maimaituwa.\nTana mote lava pekipekidi edi Maimaituwa bi Deikob ena Maimaituwa.\nTana mote lava pekipekidi edi\nMaimaituwa, bi lava miyemiyedi edi Maimaituwa.\n*** Lava niganana sa miyamiyana bi\nwaiwaisumeidi a pekipekina edi Maimaituwa.\nWaiake tauwailovelovena ome i vaiyedi a waitalapili. Tana i sibesibe te Yesu i\ngiukauwa kamaina bi i waitalaye, Waiake matabudi mododimo bamo taunana waiake\nYesu ena giu i waimunena gado, Waiake laukaina ba nia: Ko vaiye Islael, Bada\neda Maimaituwa taunaa Bada.\nBada emMaimaituwa kwa oyena, nuwapoum\ntabutabunemo, tubuim tabutabunemo, em noota tabutabunemo bi em ailisi\nWaiake wai labuna ba niga: Lava esau kwa tabutabunemo.\nWaiake wai labuna ba niga: Lava esau kwa\noyena mai bainewa tauma kwa oyeoyemna. Bamo mote waiake esau i didiga gulata\nkaka niga taudidi.\nKamaina bi waiake tauwailovelovena Yesu i giuwena gado, Bai kuna giuwena ba i\nvisu. Giukauwa te Bada tana Maimaituwa bi diyanemo mote bamo Maimaituwa esau.\nBi lava maso Bada edi Maimaituwa a oyena, nuwapoudi\ntabutabunemo, tubuidi tabutabunemo, edi noota tabutabunemo bi edi ailisi\ntabutabunemo. Bi lava esaudi oyedi, i saa gulatana kaka sewasewa gabugabudi\nYesu i vaiye te niga olotona ena giu i visu. Kamaina bi i giuwena gado, Maimaituwa\nena waibadana otona te kwa banavi. Niga mulinemo lava matabudi a naila bi aiyai mote\nYesu i waitala munae.\n(Metiu 22:4123:36; Luk 20:41-47)\nYesu Maimaituwa ena vanuwemo i wai lovelove bi i waitalana gado, Bainewa te\nwaiake tauwailovelovena sa giugiu te Vinevinena ba Deivida ena tubulelesemo?\nWaiyawa Deivida noota i vite te i giu, Bada egu Maimaituwa i giuwe: niga kataiyagumo\nkwa miyamiya ee te emaviya kaem dibunemo yai dubu.\nDeivida tana otina i giuna gado, Bada Bi bainewa te Vinevinena maso Deivida ena\ntubulelesemo? Lava kumna dididiga Yesu ena giu a vaivaiyena ai nuwa visu.\nome i wai lovelovedi bi i giuna gado, Waiake tauwailovelovena ko kita kauwedi.\nTedi gala lofelofedi sa kotedi bi ani waiemota gabudia sa moimoito nawa te lava maso sai\nebonedi vivila vaite.\nTedi sa oyeoyena ani miya visuvisudimo sa miya aniwai bolu\nvanuwidimo bi mata'asimo.\nTedi kaiyababa sa kaikaiyovuedi bi edi pulapula sa legaudi\nbi lisidimo sawai bada teyala. Bi kota pali lofelofedi sa voivoiyedi, te maso lava sa sovedi.\nNiga lavedi mulia edi kovoa dididiga otina sa vai.\nMaimaituwa ena vanuwa didiyaunemo Yesu mane abomina diyanemo i miya bi lava i\nkitedi mane aboma noponemo a sivusivudi. Lava waiguyaudi wapewapedi mane nananaka a\nKota iwape wai nuwatoitoina i tava bi peni labu i sivu, mba penidi labu ba\nlaan emota ani kune luvana.\nYesu ena tauwaikaiwatana i yogedi ai emotidi bi i\ngiuwedina gado, Yea giugiu kauwemi te niga iwapena ena sewasewa i sakona ba i didiga\ngulata kaka lava waiguyaudi.\nBai aubaina tedi wai guyaudi edi mane nananakidi a\nkenakena bi yoiyoidi a sivusivudi. Bi niga iwapena waiyamoyamonina kanaya ani gimelina\nbi gea te matabuna i sako kovi.\n*12:1: Waen daibina ba gabu aubona ome Diu lavedi waen sa wadiwadi. Bi waen votana a wai isana guleipi. Tedi guleipi dom nopodimo a sivu yovoedi bi a vava buyodi. Bi masidi a ledudi bi kwagimo a iniini yovoedi, mba ta waen edi ani tego.\n12:5: Islael lavedi Maimaituwa ena taunoya a dabokedi bi a wai pekidi mai bena taubayau daibi taniwagina ena taunoya a dabokedi bi a wai pekidi. Delimaiya 7:25-26, Eimos 3:7 bi Sakalaiya 1:6 ko kita.\n12:6: Mak 1:11 ko kita.\n12:9: Niga ome Yesu ena giu banina ba tana male Diu babadidi sai peki bi Maimaituwa male tedi ya kovoidi.\n**12:9: Luk 13:34-35 ko kita.\n12:10: Sams 118:22-23 ko kita.\n12:10: Glik baibol noponemo i giu te akima. Banina tedi akimemo vanuwa a kelikelidi. Bi akima emota vanuwa liunemo ya moimoitona ba vanuwa yasina. Niga akimina taunana Yesu, Maimaituwa ena vanuwa valivaliuna duuna. (Epeses 2:19-21 bi Aisaiya 28:16 kwa kita).\n12:18: Diu nopodimo dam emota a miyamiyana isedi Sadisi. Niga lavedi edi waisumaa ba tabuna, tedi mote ai sumaa te lava ya peki bi ya kena moito. Bi mote ai sumaa te alualuwa bi aneya mote bamo sima miyamiya. Tedi Mousis ena buka i gilugilumidina taudia a iyeiyevidi bi buka esaudi gea.\n12:19: Diutolonomi 25:5-6\n12:26: Exodus 3:6\n***12:27: Lava niganana sa miyamiyana bi waiwaisumeidi a pekipekina edi Maimaituwa.\n12:30: Diutolonomi 6:4-5\n12:31: Livitikas 19:18\n12:32: Diutolonomi 4:35\n12:36: Sams 110:1\n(Metiu 24:1-2; Luk 21:5-6)\nome Yesu Maimaituwa ena vanuwa waiyawa i gosegose bi ena tauwaikaiwatana\nemota i giuwena gado, Tauwailovelove, kwa kita niga vanuwidi kitedi a visu gulata bi\nkota akima nananakidi a laulaukeliyedina.\nYesu giu i waimunena gado, Niga vanuwidi nananakidi ko kitekitedina, male mote\nkaka akima emota ena gabumo ima kena, matabudi kaka sa ima wai dabalali.\n(Metiu 24:3-14; Luk 21:7-19)\nYesu oya Olip dabanemo i miya matana Maimaituwa ena vanuwa waiyawa\nyawaninaa i waikita nawa. Kamaina bi Pita, Diyemesi, Diyoni bi Endulu taudia a tava\nYesu lisinemo bi ai talayena gado,\nKwa giuwemai, bai laannemo niga kauwidi sa\ntubua? Bi bai matailina ka kita bi ka sibe te mba kauwidi otona te sa tubua?\nBi Yesu i giuwedina gado, Koi kita kauwa te mote aiyai ima kaiyovuemi.\nmale lava wapewapedi sa tava bi isagumo sa giuna gado, Tagu taunana Maimaituwa ena\nvinevine bi lava wapewapedi sa'ai wai eta doliyedi.\nLaannemo waiasiasi daguguna\nmaidemo bi manekemo wasana ko vaiyena, ba koma naila. Niga kauwidi sa gei tubua bi\nmba taunana mote damona.\nDam bi dam sai asiasi, bi guyau palona guyau vaitena sai\nasiasi. Bi dobu esaudia yoyo bi gomala sa tubua. Niga kauwidi sa tubuana mai bena\nwaivini bwagabwagana wainatuna yavina ya waitubuna.\nTemi ko kita kauwa, lava male sa panimi bi sa etalemi, bi bolu vanuwidimo sa\nkwapumi. Banina temi tagu taukaiwatagu. Temi babada matedimo ko moito bi tagu giugu\nMulia kaka laan damona ya tava, dolina taukaiwatagu giugu visuvisuna sa\nlauguguyae dobu matabunemo.\nBi laannemo sa panimi bi sa nawemi ko etalena, mote komai nuwaboya dolidoli te\nbainewa ko giu. Mba laannemo bai Maimaituwa ya vitevitemina ko giuwe. Mba mote temi\nkoma giugiu bi Aluwa Waiyawa noota ya vitemi te ko giu.\nLava esaudi sa kaisolu te tasitasidi kedi aviya nimedimo sa sivudi te sai pekidi. Bi\ntamatama natunatudi sa kaisoluedi. Bi libilibi sa kaisolu te tametamedi kedi aviya\nnimedimo sa sivudi te sai pekidi.\nBi lava matabudi sa dabokemi, banina temi tagu ko wai\nsumaegu. Bi aiyai i moito didina te damonemo ba ya yawasana.\n(Metiu 24:15-28; Luk 21:20-24)\nMba laaninemo kauwa gebogebo otina bi wai matawalawalana, ome mote maso i\nmoito bi gea te ya moito. Temi tau iyava niga ome bai ya giugiuwena banina ko sibe\nkauwe! Tedi mabai Diudiyamo sa miyamiyana sa velau sa nawa oyamo.\n* Deniel 9:27\nnoponemo ko kita.\nBi tedi mabai vanuwa dabanemo sa miyamiyana mote sima yovo\nvanuwa noponemo te edi onaona bai vaina aubaina.\nBi kota tana aiyai daibimo mote i\nmunaa vanuwemo ena gala vaina aubaina.\nBi mba laandimo vesavesala bwagebwagedi\nbi vaivaisudi lisidimo ba i gebo gulata!\nTaunana aubaina kolau pali gulata te niga kauwidi\nmote bodubodumo sima tubua!\nGlik baibol noponemo mote bodubodu ima kenakena\nbi gomala. (winter)\nMba laanidimo ba wainuwatoi dididigina ya tubua, mote mai wala\npakanemo Maimaituwa dobu i voivoiyena laanemo te niganana. Bi mulia mote mai\nwainuwatoina ima tubua munaa.\nBada ena vinevine lavedi kedinawamo aubaina te mba\nlaandi i bwali wai watiedi, bamoda ega, mote maso aiyai i yawasana.\nMba laannemo bamoda aiyai ya giuna gado, Kwa kita Vinevinena niga! ee kwa\nkita tana nanoi, mote kumai sumae. Banina Vinevinena kaikaiyovudi bi taugiuwatana\nkaikaiyovudi sa laumaata te mataila bi anisove kauwidi sa voiyedi bi bamoda\nemoemotina te Maimaituwa ena vinevine lavedi sa'ai waietadoliyedi.\nkoi kita kauwa mwali matabuna kaikana e giu wainonomi.\n(Metiu 24:29-31; Luk 21:25-28)\nMba pilipilidi laanidi mulidimo\nsuwala yai dudubala bi nawalai mote ima yana.\nBi kota kipola yadamo sa kuluva bi aiailisidi sawasawamo matabudi sa gusu.\nMba laannemo Tana Taunana Natuna yadamo, ya lauamagai ailisi vaitena bi ma\nnamalina ya yovo te lava sa kita.\nBi tana ena aneya ya giu kamaedi dobu namalina ya yovo te lava sa kita.\nBi tana ena aneya ya giu kamaedi dobu\nmatabuna sa kwaivivili. Bi ena vinevine lavedi dobu isuna bi isuna sai emotidi, bi kota\n(Metiu 24:32-35; Luk 21:29-33)\nNiganana kaikini yai lovelovemi, laanemo kai lagalagana ya nimagala, ya kini bi\nlugudi sa gidagidava ba ko sibe te bodubodu laanina ya natonato.\nBi kota mainana temi\nniga kauwidi sa tubutubua ba ko sibe te laani i watie te tana ya nato munaa.\nkauwemo yea giugiuwemi, te niga kimtina sa miyamiyana mote sima peki bi niga kauwidi sa\nGalewa bi dobu salau neanea bi giugu mote ima launeanea.\nBada ena nato munaa laanina bi suwelina mote aiyai i sibe. Mote aneya galewemo,\nmote natuna bi tamana taunaa i sibe.\nKoi kita kauwa bi koi mayavai, banina temi mote ko sibe te bai laannemo mba\nlaanna ya tava.\nMba mai bena oloto ena vanuwa i gose bi i nawa dobu esaunemo bi ena\ntaunoya ena vanuwa sa kita wata. Bi emoemotaa edi noya i vitedi bi mataeta taulabena i\ngiuwe te yai kita kauwa.\nKoi kita kauwa bai aubaina, mote ko sibe te bai laannemo\nvanuwa taniwagina ya tava, bamoda aubigamo ee dudubala modonemo ee kamkam ya\nabaaba ee olaolalemo suwala ya lovolovotava.\nMote koma kena komai nuwayavua,\nbamoda yai nuwasilimi.\nBai yea giugiuwemina ba mainana lava esaudi yea giugiuwedi:\nkoi kita kauwa!\n*13:14: Deniel 9:27 noponemo ko kita.\n13:18: Glik baibol noponemo mote bodubodu ima kenakena bi gomala. (winter)\n13:24: Aisaiya 13:10\n13:25: Aisaiya 34:4\n13:26: Deniel 7:13\nLaani labu mulia kaka vawaitauli bi buledi tabatabana mote muu'a vaitena soina sa\nvoiyena. Pilisi edi babada bi waiake tauwailovelovena kandavonemo eta a tavutavu te\nbainewa maso Yesu a pani bi ai peki.\nTedi a giuna gado, Mote soimo tama voiye male\nlava taka asiasidi.\nBetenimo Saemon sida kapa vaivaina ena vanuwemo Yesu i miya i kanikani bi waivini\ngauba panepanena dubina i vai tavaite. Kamaina bi dubi gadona i kula koto bi Yesu\ndabanemo i ini. Niga gaubina ba awaawa isana Nad masinemo a voiye bi maiina i didiga\nLava esaudi ome a miyamiyana a medi bi taudia ai giugiuna gado, Bai aubaina\ngauba panepanena i wai yakali?\na Niga gaubina maiyina i didiga gulata. Inglisimo sawai isana:\nMba maso ai kunekunee bi maso mane didiga otina a vai te maso lava\nwainuwatoitoidi a vitedi. Bi tedi waivini a giuvitavitale.\nBi Yesu i giuwedina gado, Ko kita kamae! Bai aubaina ko kaka nuwalaalaa?\nTana kauwa visuvisuna tagu aubaigu i voiye.\nTemi lava wai nuwatoitoidi laan wapawapa\nvaitedi ko miyamiya, bamoda sagudi ko oyena ba walilaanimo ko sagudi bi tagu mote\ntemi vaitemi tama miya nonoa.\nTana i sibe te bai ya voivoiye. Gauba panepanena\ntubuigumo i inina, ba i ka nonoina mulia laudobo aubaina.\nYea giugiu kauwemi, dobu\nmatabunemo lava giu visuvisuna sa lauguguyaena ba niga waivinina bai i voivoiyena sa\nnooti bi sa giuwata.\n(Metiu 26:17-25; Luk 22:7-14,21-23; Diyoni 13:21-30)\nDiudas Iskaliot, tauwaikaiwatana 12 nopodimo i nawa pilisi edi babada lisidimo bi i\ngiuwedi te bainewa Yesu sa pani.\nTedi bai i giugiuwedina, a vaiye bi ai nuwavisu gulata.\nKamaina bi a sauge te mane sa vite. ome Diudas gavogavo i tavutavu te maso nimedimo i\nBi buledi mote muu'a vaitena laanina i tava, ome lava sipu natunatudi lauewalidi a\nvunudi, bi a lausewasewaedi vawaitauli soinemo. Ena tauwaikaiwatana ai talayena gado,\nBamo ome kuna oyeoyena vawaitauli kanina ka voiye?\nKamaina bi Yesu tauwaikaiwatana labu i giu wai lovelovedi bi i giu kamaedi: Ko\nnawa Yelusalemmo ko tava, bi oloto ko kita gauba dubina ya avaavalina ko kaiwata.\nbamo vanuwinemo ya valagetana, ba vanuwina taniwagina ko giuwena gado,\nTauwailovelove nigamai i giu: Bamo gabunemo tagu bi egu tauwaikaiwatana vaitedi,\nvawaitauli kanina ka kani?\nBi ome vanuwina noponemo gabu dididiga kaka nonoina\nyai lovemi. ome temi bai matabuna aubaida koka nonoi.\nKamaina bi tauwaikaiwatana a nawa, malagai dididiginemo a tava, bi bai matabuna\nYesu bainewa i giugiuwena mai a banavi. Bi ome vawaitauli kanina a kanonoi.\nAubigamo Yesu ena tawaikaiwatana vaitedi a tava.\nLaannemo a miya a kanikani,\nYesu i giuna gado, Yea giugiu kauwemi, emota modomimo male ya kaisoluegu tana aiyai\nvaitena ka kanikanina.\nTauwaikaiwatana nuwedi i gebo, bi emoemotaa ai talayena gado, Bada kwa giu,\nmote tagu, ee?\nYesu i giuwedina gado, Temi 12 modomimo emota, tana aiyai vaitegu ena buledi\nabomemo yai dakwana.\nMai bena wala a kulikulina noponemo te Tana Taunana Natuna\nmale ya peki; bi i gebo kauwa te oloto aiyai Tana Taunana Natuna ya kaikaisoluye! Avena\nte mba olotona mote maso i tubua.\nome a kanikani bi Yesu buledi puselina i vai, i laupali, i vilikivi, bi ena\ntauwaikaiwatana i vitedi. Bi i giuwedina gado, Niga ko vai, tagu tubuigu.\nKota ledu i vai, tamana i wai ebone, bi tedi matabudi ledunemo a lautego.\ngiuwedina gado, Niga ba tagu kwasinigu i nuwaini lava wapewapedi aubaidi, tagu\nkwasinigu Maimaituwa ena waianina ya voiye te ya ailisi.\nYea giugiu kauwemi, tagu\nmale mote niga wainina yama tego munae ee te Maimaituwa ena waibada laannemo kaka\nwaen valivaliuna yea tego.\nKamaina bi a sale i kovi bi a nawa Olip oyanemo.\nYesu tedi matabudi i giuwedina gado, Temi matabumi male ko velau ko osegu,\nmai bena kulikulina wadubonemo Maimaituwa niga mainana i giu:\nTagu kaka tauwaiamoamo yai peki, bi sipu kaka sa dabalala.\nTaunana aubaina temi matabumi kaka ko velau ko nawa.\nBi laannemo tagu yea kena\nmoito, male yea dolidoli Galilimo.\nTana mai i giugiu, ba Pita ena giu i wai munena gado, Egu lava esaudi male sa\nvelau sa nawa bi tagu ba mote yea ma gosem!\nYesu Pita i giuwena gado, Yea giugiu\nkauwemte mateya dudubalemo, mulia ka malabu kamkamya aba, tamma faiona kwa giu\nte mote ku sibegu.\nPita kalinana bagibaginemo i giuna gado, Tagu male mote mai yea ma giu. Avena te\nbainewa bi male vaitemta peki. Tagu male mote yeama valeleem. Bi esaudi giuna\nemotina a giuwe.\nTedi dobu isana Getsemenimo a tava, bi Yesu ena tauwaikaiwatana i giuwedi, Niga\nome ko miyamiya bi tagu ya nawa ya laupali.\nKaimaina bi tana Pita, Diyemesi bi Diyoni\nvaitedi a nawa. Bi tana yavi bi nuwaboya nopona i wai wanavu.\nBi i giuwedina gado,\nNuwaboya nopogumo i didiga gulata, otona te yai pekigu. Niga ome ko miya bi ma\nnootimi ko wai kita.\nYesu otona i taunawa, bi i nuwalikwa doamo i talaa, bi i laupali, bamoda\nemoemotina, te niga wainuwatoina mote maso i vai.\nKamaina bi i laupalina gado,\nTamagu, Tamagu! Bai matabuna tamlisimmo i tekateka. Niga wainuwatoina leduna\nlisigumo kwa kaikamae. Bi gea te mote tagu egu owana bi tam em owana.\nYesu i tava munaa bi ena tauwaikaiwatana faiona i kitedi a kena kwavu. Kamaina bi\ntana Pita i giuwena gado, Saimon, tam kwa kenakena ee? Maso emoemotina kuna\ntauwai kita laan aubona?\nc Baibol nopodimo a giuna: One hour.\nKo kita kauwa bi ko tauwai kita laan aubona?\nKo kita kauwa bi ko\nlaupali te mote laulubumo koma kuluva. Aluimi ya oyeoye bi tubua i gwaa.\nKota i munaa i laupali, giuna emotina i giugiuwe.\nI nato munaa i kitedi a\nkenakena, banina tedi mote emoemotina te sai kita. Bi mote a sibe te bai maso sa giuwe.\nBi ena tava waifaioninemo i giuwedina gado, Temi yaolo ko waiyawasi? Kena\navena, ko kita, laanina i tava, te Tana Taunana Natuna sa kaisolue gebogebo lavedi\nnimedimo sa sako.\nKo moito! Ta nawa, ko kita, oloto taukaisoluegu kaikana i tava!\nYesu yaolo i giugiu bi Diudias taukaiwatana emota 12 nopodimo i tava. Lava\nkumna edi madamada bi kepata a tanodi bi tana vaitena a tava. Pilisi edi babada, waiake\ntauwailovelovena bi Diu babadidi niga lavedi a giu kamaedi a tava.\nDiudas lava kumna i\ngiuwainonodi te mataila yai lovedi, Bamo taunana yai suluvena, ba taunana ko pani bi ko\nkita te mote ima naila ima nawa.\nNoi taunana a tavatava, te Diudas i nawa ota Yesu lisinemo, bi i giuna gado,\nTauwailovelove, bi i wai suluve.\nKamaina bi Yesu a pani bi a kuladidi.\ndiyanemo taumoito emota ena kepata i wai guli, te pilisi saasaa guletina ena taunoya\nbeyana i tadi kamae.\nLuk 19:47; 21:37\nKamaina bi Yesu i giuwedina gado, Temi beyana i tadi kamae.\nKamaina bi Yesu i giuwedina gado, Temi\nkepata bi madamada vaitedi kona avala tava, te tagu ko paniguna mai bena tauwaibeyapota\nLaan matabuna tagu Maimaituwa ena vanuwemo e wai lovelove, bi mote ko panigu.\nKulikulina wadubonemo i giugiuwena niga taunana ya tubutubua.\nKamaina bi ome ena\ntauwaikaiwatana a ose bi a velau a nawa.\nOloto ewalina emota Yesu i kaikaiwata bi ena\nkaleko potipotina i kotekotena bena maso a kaididi\nbi gea te ena galaa a soluii\nkamae bi tana kofakofana i velau i nawa.\n(Metiu 26:57-68; Luk 22:54-55,63-71; Diyoni 18:13-14,19-24)\nKamaina bi Yesu ai dolinawe pilisi saasaa guletina ena vanuwemo, bi ome pilisi\nedi babada bi waiake tauwailovelovena Diu babadidi esaudi a tava ai emotidi.\nYesu mulinaa i vavawaiyava, tana didimanina i nawa pilisi saasaa guletina ena vanuwa\nmataetinemo. Tana ome etala gabuna taulabena vaitedi a miya kai diyanemo a malimalili.\nPilipilisi edi babada bi bolu babadidi esaudi tedi Yesu ena gebo a tavutavue te maso ai\npeki, bi mote aiyai lisinemo giukauwa a vai.\nLava wapewapedi a tava wai wavu a giuwedi,\nbi edi giu tabudi bi tabudi.\nLava esaudi a moito wai wavu kaikaiyovudi lisinemo a giuna gado,\nvaiye i giuna gado, tagu kaka Maimaituwa ena vanuwa lava a kelikelina, ya kagebogebo bi\nlaan faiona nopodimo esau ya keli, mote lava nimedimo voivoiyena.\nt Diyoni 2:19\nBi laan faiona nopodimo esau ya keli, mote lava nimedimo voivoiyena.\nyaolo te edi giu tabudi bi tabudi.\nKamaina bi pilisi saasaa guletina i miya moito i nato bi Yesu i wai talaye, Bai kwa\ngiuwe ee ea? Niga lavedi sa wai wavum.\nBi tana i miya moimoisili, mote bai i giuwe. Bi kota pilisi saasaa guletina i waitala\nmunae bi i giuna gado, Tamtaunana Vinevinena, Maimaituwa ta kaka saesaena natuna,\nBi Yesu i giu, Tagu taunana Vinevinena, Tana Taunana Natuna kaka ko kita tamana\naiailisina kataiyanemo ya miyamiya, bi galewemo ma giyouna ya yovo.\nome pilisi saasaa guletina ena gala i kula lisi bi i giuna gado, Tama niganana\nmote giu esaudi vaiyedi kama oyeoye.\nBainewa ko noonooti, kaikana beyademo te\nvaiye te i wai diboi te Maimaituwa i sako yovoe.\n* Diu lavedi a nooti te Yesu ena giu\nbena Maimaituwa vaitena emoemotidi. Livitikas 24:16 bena Maimaituwa vaitena emoemotidi. Livitikas 24:16\nTedi matabudi a binauna gado, Tana i wai diboa, kamaina te ya peki.\nBi lava esaudi Yesu a gelolo, matana a suma, a kwapu bi a giu, Tena ku giu, aiyai i\nkwapum? Kamaina bi ganakuku tauyavena Yesu a kaididi bi a lau nevanevakau.\n(Metiu 26:69-75; Luk 22:56-62; Diyoni 18:15-18,25-27)\nPita yaolo pilisi saasaa guletina ena vanuwa mataetinemo bi pilisi ena taunoya\nwaivinina emota i tava.\nome Pita i kita i malimalili bi i kita didi bi i giuwena gado, Tam\ntaunana Nasalet Yesuna vaitena kona nawanawa emota.\nBi gea te tana i valele bi i giuna gado, Tagu mote e sibe, bai kwa giugiuwe.\nKamaina bi Pita i miya moito bi ganakuku mataetina yawaninaa i nawa. Kamaina bi\nNiga lovanemo giu kamkami abana ba buka esaudi wadubodimo mote\nima kenakena. ima kenakena.\nome taunoya waivinina Pita i kita bi giuna emotina diyanemo taumoitoi i\ngiuwedina gado, Niga taunana edi tau emota.\nBi Pita kota i valele munaa. Kamaina bi\na taumiya mala aubona bi diyanemo taumoito Pita a giu munaena gado, Mote kuma\nvalele, kamaina te tamtaunana Galili lavam.\nBi Pita Maimaituwa isanemo i waisainana gado, Kagusai Tamagu, yea giugiu\nkauwemi te tagu lavana ko giugiuwena mote yea sibe.\nNoi taunana te kamkamaba i wai labu, mulinemo Pita Yesu ena giu i nooti:\nMulia kaka kamkamma labu ya abana, tamkaka ma faiona kwa valeleyegu. Kamaina bi\nPita i laudulu bi i aba te i aba gulata.\na14:4: Niga gaubina maiyina i didiga gulata. Inglisimo sawai isana: Alabasta.\n14:18: Sams 41:9\n14:27: Sakalaiya 13:7\nc14:37: Baibol nopodimo a giuna: One hour.\n14:47: Luk 19:47; 21:37\nt14:58: Diyoni 2:19\n14:62: Deniel 7:13\n*14:64: Diu lavedi a nooti te Yesu ena giu bena Maimaituwa vaitena emoemotidi.\n14:64: Livitikas 24:16\n14:68: Niga lovanemo giu kamkami abana ba buka esaudi wadubodimo mote ima kenakena.\nOlaolala kaikana Pilisi edi babada, waiake tauwailovelovena, waibabada bi bolu\nbabadidi matabudi ai emotidi bi ai ogatala. Kamaina bi Yesu nimana a pani, bi ai doli nawe\ngabeman isana Paelat nimanemo a sako.\nPaelat Yesu i waitalayena gado, TamDiu edi\nguyau ee? Bi Yesu ena giu i wai munena gado, Emaso, kuna giugiuna mainana.\nedi babada kauwa wapewapedimo Yesu ai wavu.\nKamaina bi Paelat Yesu i waitala\nmunaena gado, Ei, tam bai kwa giuwe ee gea? Kwa vaiye kauwa wapewapedi\ngebogebodimo sa wai wavum!\nBi Yesu mote bamo bai i giu lubue. Taunana aubaina\nPaelat i sove.\nPaelat ena vaivaimo wala vawaitauli soina laannemo Diu lavedi bamo taunana lavana\ndelimo a wai aninena taunana ya kaikamae.\nMba ome oloto isana Balabas ena lava\ntauwaiaviya esaudi vaitedi delimo a miyamiya. Tedi wala Roumgabemanina ena waibada\nai aviye bi lava a wai pekidi.\nLava kumna a tava Paelat lisinemo ai emotidi bi ai baa te\naubaidi, ena vaivaimo wala i voivoiyena mainana maso i voiye.\nBi tana i sibe kauwe te\npilipilisi edi babada unula dabanemo Yesu tana nimanemo a sako. Taunana aubaina Paelat\nedi giu i waimunena gado, Ko oyeoyena Diu edi guyau yea kaikamae aubaimi ee?\nPilipilisi edi babada edi giumo lava kumna nuwedi a liuliuwe te Paelat sai baa te Balabas\ndelimo ya kaikamae tedi aubaidi, bi mote Yesu.\nBi tana lava i waitala munaedina gado, Te bai kona oyena yea voiye niga lavana\nko wai isana Diu edi guyau lisinemo?\nBi tedi a binauna gado, Ku tupalatu!\nBi Paelat i\nwaitalayedina gado, Bi bai aubaina? Bai gebona i voiye? Bi kota a binau gulatana gado,\nKamaina bi Paelat i oyeoyena lava yai nuavisudi aubaina, Balabas i\nkaikamae i nawa, bi aviaviyidi i giuwedi te Yesu sa kwapu bi sa nawe sa tupalatu.\naviaviyidi Yesu ai doli nawe Paelat ena vanuwa mataetinemo bi edi lava esaudi\naviaiviyidi a giuwedi a tava te ai emotidi.\nBi ome tedi gala molemolena Yesu ai\nkotena mai bena guyau ena gala kulina, bi donadona pipinina a voivoiyena a vai te\nkununemo ai kote.\nKamaina bi ai gwaigwaiye bi a binauna lisinemo gado, Ebom, Diu edi\nTedi dionemo kununa a kwapu, a kaniso tawatawa bi tuwapekedi ai tupa\ngwaliedi bi wainamaemo a laulauduneye mai bena guyau.\nTedi ai namae i kovi bi gala\nmolemolena a kaikamae bi tana ena gala otina ai kote munae. Kaka bi ai doli nawe\nA nawanawa etamo te oloto isana Saimon a banavi, tana daibimo bi i saasaa\nYelusalemmo malagai dididiginemo. Saimon tana Aleksanda bi Lupas tamedi tana Sailin\nlavana. ome aviaviyidi Saimon a egeli te Yesu ena kolosi i avali.\nTedi Yesu ai doli\nnawe Golgotamo, niga isana banina ba Kunukoukou gabuna.\nome tedi waen maa\nvaitena vitavitalena Yesu a vite lubu bi i daboke.\n* Niga waenna maa vaitena vitavitalena ba\nyavi aniwai ubana.\naviaviyidi Yesu a tupalatu bi ena gala a dailidi. Bi beyakulu wainasi\na voiye te aiyai bi i vato kauwena ba gala ya legau.\nOlaolalemo 9 okoloki bi Yesu a tupalatu.\nBi kai selipapinemo waigwaigwai giuna a\nkulina gado, Niga Diu edi guyau! bi kununa kavalinemo a sako.\ntaudanedanene labu a tupalatudi Yesu vaitena, emota kataiyanemo bi emota eniyanemo.\nKulikulidi wadubodi buka esaudimo lova 28 ba mote ima kenakena. Lova 28 ba niga mai Kulikulidi wadubodi buka esaudimo lova 28 ba mote ima kenakena. Lova 28 ba niga mai\ni giu: Tana a voiyena mai bena waiake tauwaikatikotona. (Aisaiya 53:12) i giu: Tana a voiyena mai bena waiake tauwaikatikotona. (Aisaiya 53:12)\nTedi mabai a velavelau teiyaina ba a waidiboi, kunudi a kwadiyedi bi a giugiuna\ngado, Emata! Tamwalanamo kuna giu te Maimaituwa ena vanuwa kwa koisuwasuwa bi\nlaan faiona nopodimo kwa ala munae.\nNiganana kwai yawasani munaem bi kolosi\nmodonaa kwa yovo!\nKauwina emoemotinemo pilisi edi babada bi waiake tauwailovelovena Yesu ai\nnamae bi tedi taudia ai gwaigwaiyena gado, Lava esaudi i wai yawasanidi bi tana mote\nemoemotina te i mai yawasani munae!\nTana i giu te tana taunana Vinevinena, Islael edi\nguyau. Niganana kolosimo ya poti yovo ta kita, kaka bi tai sumae. Bi kota lava labu Yesu\ndiyanemo a tupatupalatudina vaitedi tana ai diboi.\nKamaina bi 12 okoloki mba dobuna matabuna i waidudubala ee te suwala i tinamuli.\nSuwala 3 okoloki bi Yesu kalinana dididiginemo i guletutuna gado, Eloi, Eloi, lama\nsabaktani. Niga giuna banina ba: Egu Maimaituwa, Egu Maimaituwa, bai aubaina kuna\nLaannemo diyanemo taumoito noi giuna a aivaivaiye bi a giuna gosegu?\nLaannemo diyanemo taumoito noi giuna a aivaivaiye bi a giuna\ngado, Ko vaiye, tana Elaidiya\nAlamek Kalinedimo Eloi vaiyena mai bena Elaidiya.\nya gado, Ko vaiye, tana Elaidiya\nLava emota i velau tai i vai te kai isunemo i pani bi waen wai luluna\n69:21 noponemo i giuna gado, Vinevinena kaka waen olaolana sa vite.\ni taivai te maso\nYesu i waitego. Bi i giuna gado, Avena ta sula wailaba bi ta wai kita, bamoda Elaidiya ya\nnato bi kolosimo ya sako yovoe.\nome Yesu kalinana dididiginemo i lauaiyoi bi\nyawasina i tauvunu.\nBi Maimaituwa ena vanuwemo guduboyo i dawedawena i nuwalisi\nlabu dabanemo te i yovo dibunemo i laukamae. Niga guduboyona ba gabu waiwaiyawina\nome aviaviyidi edi bada kolosi pakanemo i moimoitona i kita te bainewa\nYesu i peki, kamaina bi i giuna gado, Giukauwa te niga lavana Maimaituwa natuna!\nMba ome waivini esaudi manemanekemo a waiwaikitana, nopodimo ba Meli Magdalin,\nMeli Diyemesi aubona bi Dioses tinedi bi Salome.\n** Metiu 27:56, Metiu ena bukamo tana\nDiosepa i kuli bi mote Dioses.\nNiga waivinidi wala Galilimo Yesu a kaikaiwata bi a\nsagusagu. Bi kota waivini esaudi wala Yesu vaitena a natonatona Yelusalemmo ba ome\nMba aubiganemo vononoa suwelina i kovikovi mulia kaka waiyawasi laanna\nyai tubu. Bi Diosepa Alimatiya olotona tana bolu badana emota bi a vivivile, tana\nMaimaituwa ena waibadana ya natonatona i labelabe. Tana ma laudabatolana i nawa Paelat\nlisinemo bi i waibaa te Yesu taubeuna ya vai.\nDiu edi waiyawasi Palaide suwala\nbulubulumo i waitubu te Satade Suwala bulubulumo i kovikovi. Diu edi waiakemo i giu bulubulumo i waitubu te Satade Suwala bulubulumo i kovikovi. Diu edi waiakemo i giu\nte lava i pekina ba laanna emotinemo sa dobo, taunana aubaina Diosepa i waipapalana, te lava i pekina ba laanna emotinemo sa dobo, taunana aubaina Diosepa i waipapalana,\nmulia kaka waiyawasi laanna yai tubu.\nBi Paelat i tatava te Yesu kaikana i peki. Taunana\naubaina aviaviyidi edi bada i yoge bi i waitalayena gado, Yesu i peki, ee?\naviaviyidi edi bada Paelat i giuwe te Yesu kaikana i peki. Taunana aubaina Diosepa i wai\nanine te Yesu taubeuna kolosimo ya vai.\nDiosepa gala potipotidi i kune tavaitedi bi Yesu taubeuna i sako yovoe bi galedimo\ni suma. Kamaina bi i avali nawe tauyewa pooa doudounemo i sako. ome akima dididiga\ntabatabana i ima bi tauyewa mataetina i waidougudu.\nMeli Magdalin bi Meli Dioses\ntinana a kita te Yesu taubeuna bamo ome i sako.\n*15:23: Niga waenna maa vaitena vitavitalena ba yavi aniwai ubana.\n15:27-28: Kulikulidi wadubodi buka esaudimo lova 28 ba mote ima kenakena. Lova 28 ba niga mai i giu: Tana a voiyena mai bena waiake tauwaikatikotona. (Aisaiya 53:12)\n15:34: Sams 22:1\n15:35: Alamek Kalinedimo Eloi vaiyena mai bena Elaidiya.\n15:36: Sams 69:21 noponemo i giuna gado, Vinevinena kaka waen olaolana sa vite.\n**15:40: Metiu 27:56, Metiu ena bukamo tana Diosepa i kuli bi mote Dioses.\n15:42-43: Diu edi waiyawasi Palaide suwala bulubulumo i waitubu te Satade Suwala bulubulumo i kovikovi.\n15:42-43: Diu edi waiakemo i giu te lava i pekina ba laanna emotinemo sa dobo, taunana aubaina Diosepa i waipapalana, mulia kaka waiyawasi laanna yai tubu.\nKamaina bi Waiyawasi Laanina i kovi mulinemo Meli Magdalin, Diyemesi tinana\nMeli bi Salome bona panepanedi a kunedi te maso a nawa Yesu tunina a kailolo.\nvaivaimo lava bi i pekina, ba dolinemo masimo tunina sa kailolo kaka sa dobo. Bi niga vaivaimo lava bi i pekina, ba dolinemo masimo tunina sa kailolo kaka sa dobo. Bi niga\nwaivinidi a oye te niga vaivaina maso a voiye wata.\nKamaina bi Sande olaolalemo suwala\ni lovolovotava tedi a nawa tauyewamo.\nBi etaa taudia a wai giugiuna gado, Aiyai\naubaida akima ya ima kamae tauyewa mataetinemo?\nLaannemo matedi a tautaulagetidi te akimina dididiga imaimana a kita.\ntauyewamo a sola nawa te oloto lauewalina a kita, ena gala potipotina kataiyedimo i\nmiyamiya. ome tedi a tatava bi a naila gulata.\nKamaina bi i giuwedina gado, Koma nainaila! Temi ba Nasalet Yesuna\ntupatupalatuna ko tavutavue. Tana mote niga ome, kaikana pekimo i kenamoito. Ko kita,\nniga taubeu gabukavanaa.\nBi ko nawa ena tauwaikaiwatana esaudi lisidimo bi kota Pita,\nbi niga mainana ko giuwedi: Tana ya dolidoli Galilimo, mai wala i giugiuna, ome kaka ko\nKamaina bi waivinidi ma nuwagusugusudi tauyewa a potiyovo kamae bi a velau a\nnawa. Tedi a naila gulata aubaina te mote bamo aiyai a giuwe.\n[Mak ena buka damodamona i kulikulina ba i ainawanawa bi mote a banavi. Bi\nlova 9 te 20 noponemo bai a noonootina luvanemo mainana a kuli.]\nKamaina bi Sande olaolalemo Yesu pekimo i kenamoito bi Meli Magdalin lisinemo i\ngei laumaata. Niga waivinina wala lisinemo aluwa gebogebodi wapedi 7 i kwavivaidi.\nTana i nawa te Yesu ena tauwaikaiwatana bai i tubutubuana i giuwedi. Banina Yesu i\npeki aubaina tedi ma nuwapoyedi a miya bi a abaaba.\nBi laannnemo Meli i giuwedina\ngado, Tagu lisigumo Yesu i laumaata te e kita. Tedi waivinina ena giu mote ai sumae.\nBi mulinemo tauwaikaiwatana labu malagai a potiyovo kamae bi a nawanawa etaa\nbi Yesu lisidimo i laumaata bi kitana i nuwa vitala te mote a kitaone.\nTedi a tau\nnawanawa kaka a kitaone, kamaina bi a munaa edi lava a giuwedi, bi edi giu mote ai\nMulinemo te Yesu ena tauwaikaiwatana 11 a kanikani bi lisidimo i laumaata. Ena\ntauwaikaiwatana nopodi gudugududi aubaina mote ai sumae, taunana aubaina i asiyedi. Bi\ni giuwedina gado, Tagu pekimo e kenamoito te lava a kitagu bi a giuwemi, bi bai aubaina\nmote koi sumaedi?\nKamaina bi i giuwedina gado, Ko nawa dobu matabuna bi lava\nmatabudi lisidimo Giu Visuvisuna ko lauguguyae.\nBi lava aiyai yai sumaegu bi gaubemo\nsa kabuluna, ba tana ya yawasana. Bi aiyai mote i waisumaegu ba kamaina te kovoa ya\nBi mabai sa wai sumaeguna ba anisove kauwidi sa voiyedi. Bi tedi kaka tagu\nisagumo aluwa gebogebodi lava lisidimo sa kwavivaidi. Bi kota kalina esaudi mote a\nsibesibedinemo sa gagali.\nTedi mwata wai lauonedi sa legaudina ba mote sima peki. Bi\nkota gauba waionedi sa tegodina ba mote ima laukubutidi. Bi nimedi lava sidesidedi\ndabedimo sa sivudina ba sa yawasana.\nBada Yesu giu i waiwai kovi mulinemo, ba Maimaituwa Yesu i lageti sae galewemo.\nTana kataiyanemo waibada gabunemo i waimiyeni.\nKamaina bi ena tauwaikaiwatana a\npotiyovo a nawa dobu matabuna bi a lauguguya. Bi Bada i sagudi bi i ka maati kauwe te\nedi lauguguya ba giu kauwa. Banina Bada ena ailisimo anisove kauwidi a voivoiyedi bi lava\n*16:1: Diu edi vaivaimo lava bi i pekina, ba dolinemo masimo tunina sa kailolo kaka sa dobo. Bi niga waivinidi a oye te niga vaivaina maso a voiye wata.\nDocuments Similar To Kakabai Bible Papua New Guinea\nCreative Common a (6)\nCC Roadshow - Perth - Program\nCc Techsummit Registry Landscape 20080618\nMore From Asia Bibles\nTayal Bible - Gospel of John\nTinguian Bible - Mark 1 1-4\nWaray-Waray Bible - Genesis 1\nTagbanwa Aborlan Bible - Mark 1 1-3\nUmiray - God's Simple Plan\nTboli Bible - Genesis 1\nTausug Bible - Gospel of John\nTagalog Bible - Help From Above\nTiruray Bible - Mark 1 1-4\nTagbanwa Bible - Genesis 1\nWaray Bible - Help From Above\nWaray-Waray - Eternal Life is a Free Gift.pdf\nYakan Bible - Mark 1 1-4.pdf\nTausug Bible - Genesis 1\nSarangani - God's Simple Plan\nTagalog - I Must Tell You This.pdf\nHelp From Above [Gospel Tract] - Surigaonon Language\nSulu Samal Bible - Mark 1 1-4\nTagalog - Kaibigan\nSulu Bible - Gospel of Luke\nSubanen Central Bible - Genesis 1\nBlaan Sarangani Bible - Genesis 1\nSubanen Lapuyan Bible - Help From Above\nSubanen Margosatubig Bible - Mark 1 1-4.pdf\nTagalog - Way to God\nSangil Bible - Genesis 1\nTagalog - What is Your Life.pdf\nTagalog - This is Not a Secret.pdf\nTagalog - How to Know God\nDelta UPS - Amplon Family N Series, Single Phase 6/12 kVA\nTransmisores Presion Honeywell\nPioneer Audio Owner Manual\n2012-03-09 Die Mercedes-Benz Dieselmotoren Powertrains Für Die Neue a- Und B-Klasse_EN\nTPLINK TL WR841N 300Mbps Wireless N Router\nEtherHaul Operation Administration Manual\nASTM F 436-04\nEaton EN-0201 ® Hydraulic Motor\nOSP FD Trial Results_revA(Fast Dormancy)\nF250-2008 PS Install Guide LK\nStructural Design sample exams-95-96-97-98.ppt\nChina Medical Newsletter Sample